Mevrouw Vindevoghel is niet aanwezig.
Mevrouw de minister, midden november hield de Vlaamse ombudsman Bart Weekers in Knack een pleidooi om van internettoegang een basisbehoefte te maken. Een degelijke en stabiele internetverbinding is een essentiële vereiste voor een verdere digitalisering. Tevens wordt er naar aanleiding van de coronamaatregelen steeds meer gebruikgemaakt van telewerk en onderwijs op afstand. Er zijn echter locaties waar de internetverbinding allesbehalve stabiel is en zelfs meerdere malen per dag wegvalt, zelfs voor de duurste businessabonnementen. Wij hebben in ons land zowat de duurste abonnementen van heel Europa, zowel voor internet als telefonie, terwijl het voor heel wat mensen steeds moeilijker wordt om de rekeningen te betalen. Het gaat over mensen die nu verplicht thuiszitten en daardoor minder inkomsten hebben, maar wier kinderen wel internet nodig hebben voor het onderwijs. Als er op het einde van de maand geen geld is om de rekeningen te betalen, kan echter zomaar de internetverbinding worden afgesloten. Deze regering zet fors in op digitalisering en ook in ons gewone leven wordt internet alsmaar belangrijker voor de dagelijkse taken. Vandaar mijn vragen. Hoeveel mensen hebben de afgelopen drie jaar problemen ondervonden bij het betalen van hun internetaansluiting? Is dat aantal stabiel? Welke impact hebben de coronamaatregelen en het mogelijk verlies van inkomsten voor de gezinnen hierop? Bij hoeveel mensen werd de internetverbinding de laatste drie jaar effectief afgesloten? Welke evolutie is er in die cijfers? Welke visie heeft u op deze problematiek? Staat u er, bijvoorbeeld, voor open om internettoegang als een basisbehoefte te beschouwen? Wilt u de piste van de minimale dienstverlening als een bijkomende bescherming voor de consument bekijken? Plant u nog andere initiatieven ter zake? Zo ja, welke? Ik kijk uit naar uw antwoorden.
Collega's, de vragen moeten vandaag volledig voorgelezen worden. U mag niet verwijzen naar de schriftelijk ingediende vragen, vanwege problemen met het informaticasysteem.
Mijnheer Gilissen, ik had een samengevoegd antwoord voor uw vraag en de vraag van mevrouw Vindevoghel gepland, maar ik zal uiteraard alleen op uw vraag antwoorden. Het is inderdaad van onmiskenbaar belang, zeker in deze covidtijden, dat iedereen kan rekenen op toegang tot een stabiele internetverbinding om deel te kunnen nemen aan de maatschappij. Wat uw vragen over het afsluiten van de internetverbinding betreft, is het belangrijk om te wijzen op de rechten waarover consumenten beschikken. Artikel 119 van de telecomwet bepaalt immers de procedure die door de operatoren in acht moet worden genomen in geval van wanbetaling. Alvorens ze de dienstverlening mogen verbreken, moeten ze bepaalde stappen in acht nemen, zoals het verzenden van een voorafgaande waarschuwing of het instellen van een minimumdienst. De operatoren mogen dus niet zomaar hun dienstverlening stopzetten waneer mensen aan het einde van de maand hun factuur niet kunnen betalen. Ik besef desalniettemin dat het betalen van allerlei facturen, waaronder de internetfactuur, een structureel probleem kan vormen voor bepaalde gezinnen. Dat kan leiden tot herhaaldelijke wanbetalingen. Voor die structurele problemen bestaat het systeem van sociale tarieven. Bepaalde categorieën van kwetsbare groepen kunnen zo een tariefkorting krijgen voor diensten van vast internet en vaste telefonie. Later in deze vergadering kom ik mogelijk nog terug op de hervorming van dit systeem naar aanleiding van vragen van mevrouw Lanjri en mevrouw Depraetere. De operatoren hebben sinds het begin van de crisis ook verscheidene initiatieven genomen om een ruimere toegang tot het internet te bevorderen, waaronder het pakket Essential Internet van Telenet voor 5 euro per maand, bestemd voor families die het moeilijk hebben en daardoor geen vaste internetverbinding kunnen betalen. Mijnheer Gilissen, voor de cijfers die u opvraagt, hebben mijn diensten een beroep moeten doen op de individuele gegevens van de operatoren. Die hebben we dan moeten optellen. Er zijn geen geaggregeerde cijfers beschikbaar. De optelsom van alle gegevens die ze mij vrijwillig hebben bezorgd, geeft aan dat er in 2018 7,8 miljoen wanbetalingen waren, in 2019 7,2 miljoen en in 2020 ongeveer 6 miljoen. Dat is dus een lichte daling in de laatste drie jaar. Dat gaat over wanbetalingen gelieerd aan contracten voor elektronische communicatie in het algemeen, niet enkel beperkt tot het internet, maar bijvoorbeeld ook voor telefonie en televisie. Aparte data heb ik niet kunnen verkrijgen. Het aantal gevallen blijft dus hoog, maar er is wel een licht dalende trend in de laatste drie jaar. Ik kan u geen becijferde voorstelling geven van de evolutie van het aantal internetabonnementen die verbroken zijn na een wanbetaling omdat de verschillende operatoren deze gegevens op verschillende manieren bijhouden, waardoor een algemene geaggregeerde uitspraak niet mogelijk is. Die gegevens hebben we dus niet. De operatoren hebben ons ook wel gewezen op de vertrouwelijkheid van individuele gegevens. De individuele cijfers van de operatoren, of ze nu betrekking hebben op internetabonnementen of gekoppelde pakketten, lijken eveneens te wijzen op een daling van de onderbrekingen van de dienstverlening wegens wanbetaling. Hopelijk heb ik daarmee een aantal elementen van antwoord kunnen geven. Deze problematiek ligt mij echt wel na aan het hart. We zijn namelijk bezig met de hervorming van het sociale telecomtarief, maar we hebben ook net 6 miljoen euro vrijgemaakt aan fondsen voor het dichten van de digitale kloof. Dat is geen luxe in deze moeilijke tijden voor heel veel gezinnen en in tijden van telewerk en teleonderwijs.
Mevrouw de minister, bedankt voor uw antwoord. Het is alvast hoopgevend dat het aantal wanbetalingen in dalende lijn zit. De vraag is natuurlijk wat de telecomoperatoren zullen doen na corona, wanneer er nog veel getelewerkt moet worden en kinderen nog thuisonderwijs moeten krijgen. Daarom is het belangrijk om dat nauwlettend in het oog te houden.
Mevrouw de minister, ik heb een vraag over de telecomprijzen in ons land. Volgens Test Aankoop heeft ons land de duurste post- en telecomprijzen van de hele Europese Unie. Ze baseren zich hiervoor op een onderzoek van Eurostat. Daarin staat dat communicatie bij ons 76 % duurder is dan het gemiddelde. Dat is wel een heel hoog cijfer. Daarom heb ik enkele vragen. Ten eerste, kunt u ons vertellen hoe Eurostat tot deze cijfers komt? Hoeveel is het aandeel dat we te duur zijn, als we de opsplitsing zouden maken voor post en voor telecom? Eurostat heeft immers niet enkel de telecomprijzen bekeken, maar heeft een gezamenlijk overzicht gemaakt van post- en telecomtarieven. Ik wil weten of we voor beide veel te duur zijn, of is er een scheeftrekking omdat één van beide te duur is? Indien een dergelijke opsplitsing niet mogelijk is, kunt u dan de opdracht geven aan het BIPT om een vergelijkende studie te maken, desnoods met een aantal buurlanden en een aantal landen met een gelijkaardig bevolkingsaantal. We worden immers vaak vergeleken met Duitsland of het Verenigd Koninkrijk. Ten tweede, hoe groter een markt is, hoe groter de economies of scale gaan spelen. Met een potentieel van 80 miljoen klanten kan de prijs ook worden gedrukt. Als u ook vindt dat het geen slechte zaak is om het BIPT in te schakelen voor een dergelijk onderzoek, zou het dan niet interessant zijn om te gaan kijken naar landen die ongeveer even groot zijn als het onze? Ten derde, bent u bezorgd of niet over deze cijfers? Ten vierde, de prijs is natuurlijk niet alles. Als we de vergelijking maken met de kwaliteit, zien we dat ons netwerk hoger scoort dan in heel wat andere landen. We hebben heel snel vast en mobiel internet. We zijn bij de snelste van de hele wereld. We hebben ook een heel betrouwbaar netwerk. Hoe is er in de vergelijking van Eurostat rekening gehouden met deze kwaliteit? Of is er helemaal geen rekening mee gehouden? Als men louter naar de prijs gaat kijken, kan men een aantal conclusies trekken. Maar de prijs hangt altijd vast aan kwaliteit. Tot slot wil ik ook weten of het mogelijk is om een rangschikking te maken van prijs en kwaliteit.
Mijnheer Freilich, u kunt het al raden, als antwoord op uw eerste vraag krijg ik van het BIPT de informatie dat zij op dit moment geen opsplitsing kunnen maken tussen de postdiensten en de telecomdiensten. Ze zouden wel een meer gedetailleerde opsplitsing vragen aan Eurostat. Ik hoop dat we die gegevens binnenkort wel zullen kunnen voorleggen. U maakt volgens mij een heel goede suggestie, die is doorgegeven. Ten tweede, sinds 2012 analyseert het BIPT, zoals u wel weet, in eigen beheer het prijsniveau van de Belgische telecomproducten in vergelijking met de buurlanden. Die buurlanden wil ik specificeren. De jongste versie van de studie dateert van 2019. Er wordt nu gewerkt aan een nieuwe. Ik weet dus niet of ik nu nog kan zeggen dat ik er andere landen bij wil betrekken. Maar goed, Duitsland is een buurland, Frankrijk is een buurland. Dat zijn grotere landen. Ik kan mij voorstellen dat een vergelijking van ons land met landen als Frankrijk en Duitsland als benchmark, en misschien ook Nederland of het Verenigd Koninkrijk, op zich al indicatief kan zijn. Wij kunnen uit de cijfers in de studie van 2019, de meest recente, wel afleiden, vrees ik, dat de Belgische telecomprijzen in het algemeen hoog zijn. Daar is weinig over te vertellen. Er is wel een kanttekening, waartoe u eigenlijk al een aanzet hebt gegeven. Er is een aantal competitieve aanbiedingen op de markt aanwezig. Als wij het hebben over hoge prijzen, gaat het over gemiddelden. Er zijn pakketten op de markt die wel degelijk goedkoop zijn, maar vele consumenten blijven om vele redenen hangen in dure pakketten, die niet omgezet worden. Het is dus belangrijk dat de consumenten hun eigen pakket en het aanbod op de markt vergelijken. Een van de instrumenten daarvoor is de website bestetarief.be, zoals die ook voor andere domeinen bestaat. Wij moeten die meer bekendmaken, ook op het vlak van telecom, zodat de mensen die prijsvergelijker kunnen gebruiken om te bepalen welk pakket het beste bij hun specifieke noden aansluit. Er is ook de communicatie over Easy Switch, waarbij gemakkelijk kan worden overgestapt van de ene operator naar een andere. Dat zijn twee belangrijke instrumenten om de consumenten te beschermen en hen aan te zetten om de prijs op de markt uiteindelijk naar beneden te krijgen. Het is ook echt mijn intentie om ons land in de komende jaren in een Europese benchmark op een beter niveau te krijgen. Dan komt natuurlijk een belangrijk ander punt aan bod dat u hebt aangehaald, de kwaliteit. Het wordt bevestigd dat de Belgische telecomnetwerken kwalitatief beter zijn dan het Europese gemiddelde. Er is de jaarlijkse DESI-index, de Digital Economy and Society Index, waar België in de groep van de 27 EU-lidstaten op de derde plaats staat betreffende de dekking van de huishoudens voor snelle vaste breedband, en op de vierde plaats voor de dekking van de huishoudens voor het mobiele 4G-netwerk. Dat is niet slecht als benchmark. Dat gaat uiteraard over de dekking. Als wij kijken naar de kwaliteit van de gebruikservaring, bijvoorbeeld de downloadsnelheid, videostreaming en de mogelijkheden die het internet biedt, zien wij dat de Belgische mobiele netwerken uitstekend zijn in vergelijking met die van de buurlanden. In de studie van Eurostat worden de prijzen vergeleken zonder rekening te houden met het werkelijk verbruik of de kwalitatieve aspecten, zoals u hebt aangegeven en ik zonet heb beschreven. De Eurostatcijfers moeten we dus meer in detail bekijken. Als we die benchmark doen, ook in onze eigen studies, dan moet de kwaliteit eraan worden gekoppeld. Op die manier worden appelen niet met peren vergeleken.
Mevrouw de minister, we kunnen inderdaad niet louter de prijs bekijken zonder rekening te houden met de kwaliteit. Nog een interessant aspect dat moet worden meegenomen, is de specificiteit van een land, de duurte, hoeveel het kost om er te wonen, en ook de hoogte van de inkomsten. Als wij dan naar de gemiddelde prijzen kijken, behoren wij ook op dat vlak bij de beste vier landen in de wereld, ofwel in Europa. Zo heb ik het begrepen. Wij kennen uiteraard een hogere btw en er spelen nog andere dingen mee die we mee in ogenschouw moeten nemen. Het zou goed zijn, mocht het BIPT daarmee in de toekomst in zijn studies ook rekening houden. U hebt ook gesproken over de website bestetarief.be en ik zie dat u nu al glimlacht. Ik nodig u uit om die website eens te proberen, want als u dat doet, dan zult u merken dat die site echt niet zo gebruiksvriendelijk is. Dat is ook een tip voor het BIPT, want daar kan nog aan gewerkt worden.
Mevrouw de minister, in Knack verscheen enkele dagen voor Nieuwjaar een artikel met de titel "Fake influencers en fake news – Moddercampagne van Huawei tegen de Belgische regering". Gisteren stond op Knack.be een opvolgartikel, waarin dieper wordt ingegaan op de beweringen van Huawei dat het bedrijf er niets mee te maken heeft, maar waarin vrij gedetailleerd wordt aangetoond dat het niet anders kan dan dat Huawei erachter zat. Ik kan een ander tipje van de sluier lichten over nieuws dat nog niet in de media is geweest: op Twitter kreeg ik dezelfde berichten van Mike Bai, die voor Huawei werkt. Het gaat hier om gesponsorde advertenties. Ik ging eens kijken wie die Mike Bai volgt. Op Twitter is het namelijk zo dat als men bepaalde volgers heeft en daarna een betalende campagne voert, men ervoor kan kiezen om de mensen die men volgt en die u volgen, specifiek te targetten. Wat bleek nu? Alle leden van dit huis, alle ministers en partijvoorzitters, iedereen die zich bezighoudt met telecom en alle leden van deze commissie werden plots door Mike Bai gevolgd. Dat betekent dat hij gesponsorde, betaalde advertenties met bepaalde voor zijn volgers mogelijk belangwekkende zaken op hen kan richten. Ikzelf zat mee in de lijst. Het verhaal ging internationaal: ook The New York Times besteedde er aandacht aan. Blijkbaar werden kosten noch moeite gespaard voor de groots opgezette actie, die ook op LinkedIn en Facebook liep. De Belgische overheid werd verweten corrupt te zijn en werd daarna dan weer incompetent genoemd. Dan weer klonk het dat ze in het gareel liep van de Amerikanen en dat ze tegen de belangen van de eigen bevolking in handelde. Ik weet niet of u de artikels van Huawei hebt gelezen, maar het is toch wel de moeite. Acht u de informatie uit Knack en vervolgens ook The New York Times correct? Hebt u uw diensten de informatie laten verifiëren? Wat is uw standpunt? Vindt u dit een aanvaardbaar pressiemiddel? Het is goed mogelijk dat dit in andere delen van de wereld tot de standaardmethoden behoort: wie zijn zin niet krijgt op één manier, kan het altijd op een andere manier proberen. De vorige keer dat u hier was, zei u dat u vertegenwoordigers van het bedrijf Huawei zou ontmoeten. Is dat al gebeurd? Zult u hen hierover aanspreken? Bewijst China hiermee niet net wat wij proberen duidelijk te maken, namelijk dat het land het niet zo nauw neemt met onze waarden, onze politiek, onze manier van zakendoen, transparantie en gebruik – of misbruik – van sociale media?
Mijnheer Freilich, het klopt dat we sinds verscheidene maanden en onlangs nog een uitzonderlijk hoog niveau en een gerichte aard van berichten op de sociale media hebben vastgesteld over 5G in het algemeen en over de raadpleging die gelanceerd is over de veiligheid van de netwerken in het bijzonder. Het is niet evident om nauwkeurige verbanden te leggen naar de opdrachtgevers van dergelijke berichten, maar het spreekt voor zich dat we alle fake news en lastercampagnes afkeuren. We zullen niet nalaten om alle stakeholders hierop te wijzen wanneer we hen ontmoeten. Voor fake news zullen we ook inzetten op het kennis- en leerplatform over 5G, waarvan we hopelijk in mei de eerste vruchten kunnen verwachten. Hoewel het dus niet met zekerheid duidelijk is wie precies achter deze campagne zit, is het wel zo dat China voor vergelijkbare praktijken geregeld met de vinger gewezen wordt door socialemediaplatformen zoals Facebook en Twitter zelf. Getuige daarvan zijn de transparency reports die regelmatig door hen worden gepubliceerd. Dat is een vaststelling die we kunnen doen. In een ruimere context heeft de Veiligheid van de Staat opgemerkt dat China verschillende middelen aanwendt om de Belgische bevolking te manipuleren. Zo maakt China op creatieve wijze gebruik van het principe van de vrijheid van meningsuiting en van de persvrijheid om zijn eigen belangen na te streven die niet altijd in overeenstemming zijn met de onze. Middels dergelijke acties kan China onze democratie eventueel zelfs in gevaar brengen. Dat zijn vaststellingen van de Veiligheid van de Staat. Ik heb hierover al een aantal vergaderingen gehad met alle veiligheidspelers in ons land, vooral om mij te laten informeren over deze problematiek: de Veiligheid van de Staat, de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, de ADIV, de federale politie, Cybersecurity, het Crisiscentrum, Defensie, Buitenlandse Zaken enzovoort, waarin allemaal experts zitten. Uiteraard zal ik, gezien de gevoeligheid van het 5G-thema, deze thematiek op de voet volgen wanneer nieuwe informatie beschikbaar is. Inzake 5G en veiligheid wordt binnenkort alleszins, in aansluiting met de EU toolbox on 5G Cybersecurity en nadat het dossier ook op het Strategisch Comité van Inlichtingen en Veiligheid, het SCIV, werd besproken, een wetsontwerp aan de ministerraad voorgelegd, waarna dit aan het Parlement ter behandeling zal worden voorgelegd. Het 5G-dossier bevindt zich op het kruispunt van economische, ecologische, veiligheids- en internationale belangen, waarin we samen met de Europese partners en de Belgische stakeholders en niet het minst het Parlement op zoek gaan naar het juiste evenwicht.
Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, ik schrik en schrik niet van wat u zegt. Ik schrik omdat het belangrijk is te horen van een Belgisch minister die de Veiligheid van de Staat citeert, dat China inderdaad op een vrij creatieve manier gebruik of misbruik maakt van onze sociale media en de veiligheid van de Staat daarmee mogelijk in het gedrang brengt. Dat vermoeden wij reeds heel lang en vandaag horen wij dit ook. Het is een belangrijk statement. Mijn vraag ging over een telecombedrijf, namelijk Huawei, en uw antwoord gaat niet over het telecombedrijf maar over het land China. Wij zien heel duidelijk in uw antwoord de verwevenheid tussen een onafhankelijk bedrijf, want Huawei zegt steeds dat China geen aandeelhouder is, dat de Chinese staat niets te zeggen heeft in het bedrijf, en het land China. Dat maakt duidelijk dat die verwevenheid heel sterk is. Dat is ook normaal, want wij hebben weet hoe men in dat land omgaat met business, zaken en de verwevenheid met de overheid. Dat is heel belangrijk om te weten. Wij mogen dus niet naïef zijn en moeten ons terdege bewust zijn van de cybersecuritydreiging die uitgaat van bedrijven als Huawei en China.
Onlangs stelde het Rekenhof zijn op 20 november 2020 goedgekeurde verslag van het onderzoek van de tweede aanpassing van de Vlaamse begroting voor 2020 en de Vlaamse begroting voor 2021 ter beschikking van het Vlaams Parlement. Op pagina 32 van het verslag vestigt het Rekenhof de aandacht van het Vlaams Parlement erop dat, volgens de beslissing van het Overlegcomité tussen de federale regering en de deelstaatregeringen uit 2013 over de drie gegunde 4G-licenties, 20 % van de ontvangsten doorgestort diende te worden aan de Gemeenschappen. Voor de Vlaamse Gemeenschap gaat het over 41.453.360 euro. Nog volgens het Rekenhof zou tot op heden, zeven jaar later, echter nog steeds niets zijn doorgestort. De Vlaamse overheid loopt op die manier een aanzienlijk bedrag aan inkomsten mis. Ik mag aannemen dat dat ook het geval is voor de andere Gewesten. Kan de minister verduidelijken waarom dat aandeel van de opbrengsten uit de gunning van de 4G-licenties tot op heden nog steeds niet is doorgestort naar het Vlaamse deelstaatniveau en mogelijk ook naar de andere Gewesten? Welke stappen heeft de minister in samenspraak met de collega's uit de Vlaamse regering tot op heden reeds ondernomen om die inkomsten alsnog door te storten? Waarom leverden die stappen tot op heden geen resultaat op? Welke stappen zal de minister in samenspraak met de collega's uit de Vlaamse regering alsnog ondernemen om die inkomsten daadwerkelijk door te storten? Welke zekerheden zal de minister tijdens de nog te voeren onderhandelingen over de opbrengstverdeling van de 5G-spectrumveiling in het Overlegcomité bieden om te vermijden dat de Vlaamse overheid ook die inkomsten misloopt of pas jaren later toebedeeld zal krijgen?
Ik betreur samen met u dat tot heden de ontvangsten nog niet werden doorgestort. Maar het is niet de federale overheid, die hier in gebreke bleef sinds 2013. Er is een vertraging in de uitbetaling sinds twee jaar, niet sinds zeven jaar. Dat vraagt toch enige toelichting. De verdeling tussen de Gemeenschappen en de federale overheid van de opbrengsten van de 4G-veiling is beslist in 2013, maar de interne verdeling tussen de drie Gemeenschappen onderling is pas definitief beslecht in een akkoord in 2019. Daarna pas kan de financiële doorstorting gebeuren. Het probleem dateert van ver voor mijn tijd als minister. Hoe dan ook is het een van de eerste to do's op mijn agenda om de betaling van de inkomsten van de 4G-veiling in 2021 eindelijk in orde te brengen. Laten we, tussen haakjes, hopen dat het voor 5G ook geen zeven of acht jaar zal duren. Mijn kabinet heeft intussen de nodige contacten gelegd met de FOD Economie, bevoegd voor de uitbetaling. De FOD Economie heeft bevestigd dat hij dat wil regelen via de begrotingscontrole 2020-2021, aangezien in de initiële uitgavenbegroting 2020-2021niet in de nodige kredieten om de doorstorting naar de Gemeenschappen en de Gewesten uit te voeren, voorzien is. Wat het tijdspad betreft, kan ik u meegeven dat de wijziging op de begrotingswet in plenaire vergadering dient te worden behandeld vóór 30 juni, wat meteen ook betekent dat de uitbetaling niet voor die datum zal kunnen gebeuren. Het blijft mijn ambitie om de doorstorting niet nog meer te vertragen. De opbrengsten van de 5G-veiling willen wij op een federale wachtrekening derde gelden blokkeren, tot er een akkoord werd bereikt tussen de federale staat en de Gemeenschappen. Ik zal er opnieuw op toezien en er alles aan doen opdat de informatie optimaal doorstroomt naar de betrokken diensten, die dan moeten zorgen voor de uitbetaling wanneer het akkoord er is, niet alleen tussen het federale niveau en de deelstaten, maar ook tussen de deelstaten onderling. Ik hoop dat het deze keer sneller zal gebeuren.
Mevrouw de minister, dank u voor uw antwoorden. Twee jaar is uiteraard heel wat korter dan zeven jaar, maar eigenlijk nog lang genoeg. U hebt aangegeven dat u daar snel werk van wilt maken en dat is zeer positief. Ik hoop dat we het dossier snel kunnen afsluiten en dat de rekening vereffend zal worden. We kunnen facturen niet jaren laten openstaan en van burgers en bedrijven verwachten dat zij ons wel betalen. Wij moeten het goede voorbeeld geven en ervoor zorgen dat onze facturen spoedig vereffend zijn.
Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, bijna twee maanden na de bespreking van de beleidsnota in deze commissie komt u met een beleidsnota 2.0. U had dat ook aangekondigd. Het gaat echter wel om een document zonder enige rechtswaarde, aangezien het geen officieel document is dat nog bij de Kamer kan worden ingediend. Er kan ook niet over worden gestemd. U kunt misschien vragen om wel een nieuwe stemming te houden over dit nieuwe beleidsdocument, als dat technisch mogelijk is. Er staan immers wel degelijk nieuwe zaken in het document, bijvoorbeeld over het oprichten van een kennis- en leercentrum. Deze nieuwe elementen kunnen natuurlijk ook gevolgen hebben op de begroting. Er werd immers niets vermeld over dit centrum, maar de oprichting ervan zal uiteraard wel centjes kosten. Denkt u dat een aanpassing van de begroting nodig is? Hoe gaat u dat dan voorleggen? Een andere aanpassing in de beleidsnota 2.0 stemt bovendien overeen met een van onze aanbevelingen, namelijk over het bestrijden van fake news, onder andere over 5G. Uw partij en de paars-groene meerderheid stemden tegen die aanbeveling, maar nu zien we ze wel terug in de tekst. Waarom kon men dat destijds niet toevoegen aan de tekst als het toch een goed idee was? Waarom heeft men die aanbeveling dan niet aangenomen in plaats van tegen te stemmen, om ze nu toch opnieuw op te nemen? Dit lijkt mij een mediastunt te zijn. Vandaar mijn vragen aan u. Welke aanpassingen gaat u doen aan het budget? Kunt u aan de beleidsnota 2.0 op een of andere manier een officieel karakter geven?
Mijnheer de voorzitter, ik wil u vooreerst vragen of ik iets meer tijd mag gebruiken om deze vraag te beantwoorden, omdat dit een heel belangrijk thema is, dat voor de hele commissie van belang is. Ik vind het een beetje jammer om te horen dat de heer Freilich mijn intenties om steeds oprecht met het Parlement rekening te houden, een pure mediastunt noemt. Ik ben sinds de start van het debat over de beleidsnota altijd zeer transparant geweest over mijn oprechte wil om nuttige suggesties vanuit het Parlement op te nemen, of ze nu van de meerderheid komen dan wel van de oppositie. Dat tot nu toe de enige kritiek komt vanuit de oppositie, verbaast en spijt mij eigenlijk heel erg, maar ik wil uw vraag toch op een constructieve manier beantwoorden. U hebt immers, zoals vaak, een aantal terechte punten aangehaald. Het klopt dat de Kamer de beleidsnota 2.0 als een informeel document beschouwt, omdat de initiële versie reeds met een stemming is aangenomen. In deze of een andere commissie was er overigens even discussie over of daarover al gestemd moest worden, dan wel of de stemming beter werd uitgesteld. Toen werd beslist om het niet uit te stellen en ons te houden aan het Reglement, aangezien documenten 2.0 geen officiële status hebben. Naast de gezonde dosis kritiek waarover u beschikt, hoop ik dat u ook kunt appreciëren dat ik, ook in de loop van het jaar, goede suggesties om mijn beleid te finetunen vanuit de samenleving en het Parlement wil blijven oppikken, ongeacht of die suggesties nu van de meerderheid komen dan wel van de oppositie. Dat lijkt mij overigens niet verboden, zolang ik daarbij geen regels schend. Ik wil op enkele zaken wijzen. Ten eerste verandert de beleidsnota 2.0 voor 2021 niets aan de begroting die al was goedgekeurd. Dat element was dus niet helemaal correct, aangezien verschillende zaken die in de versie 2.0 werden opgenomen, budgetneutraal zijn. Dat geldt onder andere voor het kennis- en leerplatform waarnaar u verwijst. Dat zal binnen de begrote middelen kunnen worden gefinancierd, met de middelen van het BIPT, dat ervoor verantwoordelijk wordt. We hebben dit ook ingediend binnen de hervormingen van het geconsolideerde interfederale pakket RRF-fondsen. Met een beetje geluk zal de financiering dus uit het herstelfonds van de Europese Unie komen. Wat, ten tweede, de officieel ingediende aanbevelingen betreft, neem ik als minister niet deel aan de stemming. Toch heb ik achteraf in de beleidsnota 2.0 niet letterlijk weggestemde aanbevelingen opgenomen. Er zijn bovendien ook nuances. Daarover wil ik het even hebben. Specifiek over het 5G-verhaal dat u aanhaalt, maak ik duidelijk het onderscheid tussen de oprechte bezorgdheden van burgers rond gezondheid en nepnieuws. In uw aanbeveling wordt dat onderscheid niet gemaakt en beschouwt u alle bezorgdheden als fake news. Ik hoef u niet uit te leggen waarom dat onderscheid voor ons als ecologisten heel belangrijk is. Natuurlijk gaat het óók over fake news. Dat neemt niet weg dat sommige bezorgdheden van burgers over gezondheidseffecten op lange termijn terecht zijn. We hebben nog niet alle antwoorden, maar de bezorgdheid kan men niet wegzetten als fake news. Dat onderscheid vind ik belangrijk genoeg om het verschil te rechtvaardigen tussen uw aanbeveling en wat ik heb opgenomen in de beleidsnota 2.0. Het is goed mogelijk dat u elementen van allerlei partijen aantreft in de versie 2.0, zolang maar uit het debat, gevoerd in deze commissie, bleek dat het idee erachter nuttig was of voldoende breedgedragen werd door verschillende politieke groepen. Voor de volledigheid wijs ik er u ook graag op dat een heel aantal suggesties opgenomen werd die niet als officiële aanbevelingen werden ingediend, maar wel in het debat aan bod kwamen, ook vanuit de oppositie. Ik vermeld als voorbeeld uw suggestie om de vacatures van bpost ook steeds in het Nederlands te publiceren, wat wij hebben overgenomen en waarvan ik dan ook hoop dat u daar niet rouwig om bent. In elk geval, ik ben het met u eens, althans als deze vorm van nieuwe politieke cultuur ook door u in de geest ondersteund wordt en permanent ingang kan vinden in het systeem, dat in de toekomst de stemming verdaagd kan worden. Aanvullend kan in voorkomend geval onze herziening versneld worden, om alzo de aangevulde beleidsnota 2.0 in de toekomst als officieel document te laten aannemen in de Kamer. Voor mij kan dat perfect, maar in het huidige systeem kon dat niet, zoals u wel weet. Die suggestie wil ik, samen met andere van uw suggesties, wel opnemen in mijn toekomstig beleid en toekomstige werkwijze, indien u daarmee akkoord kunt gaan. Ondanks dat ik betreur dat u mijn oprechte intenties in vraag lijkt te stellen, hoop ik toch samen met u een beter beleid te kunnen maken in de komende drie jaar en ook om samen een goede modus operandi te vinden om vorm te geven aan bepaalde elementen van de nieuwe politieke cultuur, waarin ik geloof, en ik denk u ook. Ik dank u bij voorbaat.
Mevrouw de minister, bedankt voor uw antwoord. Weet dat u zeker en vast mijn appreciatie hebt. Als mijn bewoordingen iets te fel of te scherp geformuleerd waren, dan wil ik mij daarvoor excuseren. Ik denk echter wel dat een minister die een klein beetje onder vuur van de oppositie ligt, soms ook beter kan presteren. U moet mijn vraag louter in die zin beschouwen. Ik ben ook blij dat u aanhaalde dat ik terechte punten heb aangekaart en dat u die hebt opgenomen. Ik ben namelijk een fan van de nieuwe politieke cultuur zoals u die verwoordt. Dat heb ik enkele weken ook al bij de bespreking van een wetsvoorstel gezegd. Misschien ga ik daarmee ook wat off script en zullen collega's-fractieleden mij daarvoor op de vingers tikken, maar ik vind het wel belangrijk om de open hand die u reikt, aan te nemen. Als politieke fracties hebben wij namelijk verschillende meningen, soms ideologisch, waardoor we niet altijd een akkoord zullen vinden. Dat is goed in een democratie. Bij sommige elementen die worden besproken, heeft het algemeen belang echter wel baat. Zoals ik in de plenaire vergadering al zei, voor mij is politiek geen zero-sum game, waarbij een partij alleen maar kan winnen als een andere verliest, of omgekeerd. Af en toe kunnen beide partijen winnaars zijn, als zij elkaar de hand geven. Zodoende wint zowel uw partij als mijn partij en ook heel de politiek, die soms door de mensen wordt verguisd. Ik ben dus heel blij om te horen dat we misschien een nieuwe richting kunnen uitgaan. Deze ochtend was er trouwens in deze commissie een resolutievoorstel over 5G. Er waren vier verschillende partijen die daarover resoluties hadden ingediend: N-VA, CD&V, MR en cdH. Daar hebben we besloten om de vier teksten naast elkaar te leggen en te proberen om tot een gezamenlijk voorstel van resolutie te komen. Iedereen is het er immers over eens dat we de 5G-boot niet mogen missen. We gaan daar dus zeker mee aan het werk en ik hoop dat we in deze commissie constructief kunnen samenwerken.
Vraag nr. 55012943C van de heer Josy Arens is omgezet in een schriftelijke vraag. Mevrouw Verhaert is afwezig voor haar vraag nr. 55013123C. Ook de dames Lanjri en Depraetere zijn niet aanwezig voor hun samengevoegde vragen nrs. 55014127C en 55014155C. Vraag nr. 55014137C van mevrouw Kattrin Jadin wordt omgezet in een schriftelijke vraag. De heer Sander Loones heeft vraag nr. 55014307C op de agenda, maar hij zit momenteel nog in de commissie voor Grondwet. Daarmee komen aan de vraag van mevrouw Ingels.
Mevrouw de minister, ik kom niet vaak in de commissie voor Economie, maar ik wou nu toch hier een zaak aankaarten die mij heel na aan het hart ligt, zijnde de kritieke communicatie tussen de hulp- en veiligheidsdiensten. Ik ben ooit nog regeringscommissaris geweest bij ASTRID. Daarom ken ik het dossier goed. De ministerraad van eind januari 2021 heeft een aantal koninklijke besluiten betreffende de radiotoegang, waaronder ook die betreffende de frequentieband van 700 megahertz in eerste lezing goedgekeurd. Het dossier had een heel lange aanloop. ASTRID werkt nu nog met TETRA-technologie, maar zal overschakelen naar en gebruikmaken van de normale telecomnetwerken. Om dat te bewerkstelligen, hebben wij stabiele afspraken en garanties nodig. Wij hebben in 2017 en 2018 daar dan ook heel hard aan gewerkt. Er was een initieel voorstel van het BIPT over de 700 megahertz. Wij hebben er daarna met alle betrokken partijen heel hard aan gewerkt, van de telecomoperatoren zelf tot de kabinetten van toenmalig bevoegde minister De Croo en minister Jambon, waar ik zelf mee aan tafel zat. Na verscheidene vergaderingen kwamen wij tot een compromis dat voor iedereen haalbaar was en waarin ASTRID ook de nodige garanties kreeg. Het ging vooral over het belang van de kritieke communicatie en alles wat daarbij hoorde, over de heel belangrijke nationale roaming en ook over de arbitragerol van het BIPT, wat op zich een extra rol is waarmee ASTRID tot op heden nooit werd geconfronteerd. Die tekst werd goedgekeurd tijdens de ministerraad van juli 2018. Maar wanneer ik het KB over de 700 megahertz dat op 22 januari 2021 is goedgekeurd, analyseer, merk ik dat het initiële koninklijk besluit dat het BIPT vóór de discussies had klaargelegd, is goedgekeurd. Ik was heel verbaasd daarover, omdat wij heel intensief daaraan hadden samengewerkt. Wij hadden een akkoord. Het voelt dus enigszins als verloren werk en het is een heel spijtige zaak ook in het licht va het vertrouwen dat nodig is in dergelijke veranderingsprocessen. Was u op de hoogte van het compromis over het koninklijk besluit van 2018, dat tijdens de ministerraad is goedgekeurd? Heeft het BIPT u ingelicht dat het over een andere tekst ging? Hebt u gezien de specificiteit van het ASTRID-dossier contacten gehad met het kabinet van minister Verlinden of met de regeringscommissaris bij ASTRID? Waren zij op de ene of de andere manier betrokken in de interkabinettenwerkgroepen? Wat bent u van plan te ondernemen om aan de situatie te remediëren? Plant u een nieuwe agendering op de ministerraad? Ik heb immers gezien in de notificatie dat enkel indien er bepaalde opmerkingen komen van adviesorganen, kan worden beslist of er al dan niet een tweede lezing komt. Er is dus zelfs geen garantie dat er een tweede lezing komt.
Mevrouw Ingels, ik weet dat u het onderwerp zeer goed kent en dat het u ter harte gaat. Mijn antwoord zal een beetje technisch zijn, zoals u begrijpt. Het KB betreffende de 700 megahertz, dat inderdaad op 22 januari door de ministerraad werd goedgekeurd en dat bij het Overlegcomité een eerste keer op de agenda stond op 12 februari, brengt wijzigingen voor ASTRID met zich mee ten opzichte van de vorige versie. Op juridisch vlak is er een wijziging in de rechtsbasis naar artikel 51 van de wet op elektronische communicatie van 13 juni 2005 in plaats van het vorige artikel 106. Men heeft mij verteld dat de toepassing van artikel 51 juridisch de meest aangewezen basis is, aangezien dat specifiek handelt over roaming en conform de Europese richtlijnen is. De terminologie in de tekst van het KB werd dan ook doorgetrokken om consistent te zijn met de wet op de elektronische communicatie. De arbitragerol, toegewezen aan de regulator BIPT, ligt ook in lijn met artikel 51. De regulator kan namelijk nationale roaming als maatregel pas opleggen, nadat werd vastgesteld dat de commerciële onderhandelingen dienaangaande tussen de operatoren binnen een redelijke termijn niet tot een overeenkomst hebben geleid. Uiteraard werd er rekening gehouden met de specifieke noden van ASTRID inzake oplossingen voor openbare veiligheid en beveiliging, civiele veiligheid en rampenbestrijding, de fameuze PPDR of public protection and disaster relief. Bij gebrek aan akkoord tussen de 700 megahertzoperator en ASTRID inzake specifieke PPDR-maatregelen kan het BIPT de toepassing van minimale, specifieke PPDR-maatregelen opleggen aan de 700 megahertzoperator. De PPDR-roamingverplichting blijft dus rusten bij de operator, zoals in de versie van 2018 trouwens. In het KB betreffende de 700 megahertz is er ook in een spectrumreservering van 8 megahertz-duplex voorzien voor PPDR-oplossingen. Die frequenties zullen ASTRID in staat stellen om het eigen, specifieke radiotoegangsnetwerk uit te rollen, ter aanvulling of als alternatief voor het radiotoegangsnetwerk voor één of meer openbare, mobiele operatoren. Alle regeringspartijen hebben de tekst in de ministerraad goedgekeurd, na meermaals overleg in IKW's, waarin ook de nota werd gedeeld over het hele dossier, ook de voorgeschiedenis, inclusief de historiek rond ASTRID dus. Er zijn geen opmerkingen gekomen. Ik werd als nieuwe minister met dat dossier geconfronteerd. Als partners uit het verleden geen opmerkingen hebben en de tekst een heel goede basis vinden, dan komt het mij niet toe om te zeggen dat we dat hier anders zullen aanpakken, dat begrijpt u wel. Ten gronde, hecht ik net zoals u heel veel belang aan de goede werking van de nooddiensten en meen ik dat we hen daarin moeten ondersteunen. We hebben zonder twijfel dezelfde bekommernis over het ultieme belang van noodtelecommunicatie. Er zijn al meerdere overlegmomenten geweest tussen ASTRID, het kabinet van minister Verlinden en mijn kabinet. Daar werd gezocht naar de beste oplossing, zowel juridisch als operationeel, bijvoorbeeld over wanneer een tussenkomst vereist is tussen ASTRID en de operatoren. We willen dat frequente overleg voortzetten en faciliteren, omdat we het belang van een goede samenwerking tussen de veiligheidsdiensten en de telecomdiensten heel belangrijk vinden. Als ik goed geïnformeerd ben, is er vandaag zelfs nog een vergadering gepland in dat verband. Het BIPT speelt daarbij een heel belangrijke rol, maar ik kan u verzekeren dat ook op kabinetsniveau de relaties constructief zijn. Tot slot wil ik beklemtonen dat ik ervan overtuigd ben dat het huidige KB betreffende de 700 megahertz ASTRID in staat zal stellen om succesvol van TETRA naar 5G over te stappen en dat het dezelfde garanties biedt aan ASTRID als de vorige versie. Men zegt mij dat de juridische en Europese coherentie in de huidige teksten zelfs beter bewaakt is, maar dat laat ik voor de experten.
Dank u wel, mevrouw de minister, voor uw antwoorden. Ik ben er ten volle van overtuigd dat we dezelfde doelstelling nastreven. Ik denk alleen dat er een vertrouwensbreuk is, die we snel moeten herstellen. Bij ASTRID is een en ander in het verkeerde keelgat geschoten. Daarom denk ik dat het overleg zeker nodig is. We hebben inderdaad zeer goede ervaringen met telecom, veiligheidsdiensten en alles wat met noodsituaties te maken heeft. Denk aan Alert-SMS en roaming in verband met de app 112. Het hoeft dus helemaal niet fout te lopen. We moeten er gewoon voor zorgen dat er een goede communicatie komt tussen ASTRID en het BIPT. Ik reken dus op u, op mevrouw Verlinden en de regeringscommissarissen om de op dat vlak vastgestelde vertrouwensbreuk te lijmen. Dat is immers uw aller opdracht.
Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, ik kom net van de commissie voor Grondwet, waar het debat werd gevoerd met minister Verlinden en op dit moment met minister Clarinval, maar ik vond het belangrijk om toch even bij u binnen te springen. Mijn vraag gaat ook over het institutionele. Vóór het krokusreces heb ik minister Verlinden gevraagd hoe dat allemaal precies zou verlopen en hoe het debat over de staatshervorming zal worden voorbereid. Het is gigantisch. Er zitten heel wat hoeken en kanten aan en er is daar heel veel expertise voor nodig. Ik heb haar gevraagd hoe dat praktisch wordt aangepakt en ze antwoordde mij dat zij daarvoor twee adviseurs had op haar kabinet, en dat is het. Ik heb de vraag ook gesteld aan minister Clarinval. Hij heeft daarvoor een zestal medewerkers. Minister Verlinden stelde dat we dat samen moeten bekijken, dat het kabinet het niet alleen doet, maar dat de hele regering dat doet. Op de verschillende kabinetten, zeker op die van de vicepremiers, zijn experts institutionele zaken te vinden. Vandaar mijn vraag aan u of u institutionele experts op uw kabinet hebt. Hoeveel zijn dat er? Zijn zij exclusief bezig met dat thema of werken zij ook aan andere thema's? Hoe zult u dat aanpakken? Hebt u bijzondere budgetten om, indien nodig, externe expertise in te roepen?
Mijnheer de voorzitter, mijnheer Loones, wat mijn kabinet betreft, in de Cel Algemeen Beleid is de beleidsmedewerker die Justitie opvolgt ook specifiek aangeworven voor institutionele hervormingen. Uiteraard is die persoon daarmee vandaag niet exclusief bezig. Ik neem aan dat u dat wel zal begrijpen. Hij zal daarmee bezig zijn op het moment dat er actief zaken op tafel komen. In mijn beleidscel, mijn vakcel, heb ik ook een medewerker die jurist is en die vooral rond beheersovereenkomsten werkt. Hij heeft expertise op het vlak van institutionele hervormingen en is ook gevraagd om dat op te volgen. Beiden zijn juristen. Dat zijn dus twee mensen die rond dit thema kunnen werken, maar die daarmee niet exclusief bezig zijn, zeker niet in de beginfase. Op dit moment heb ik op mijn kabinet geen andere expertise inzake institutionele hervormingen. Er is daarvoor een budget, dus ik kan nog uitbreiden indien de nood zich aandient. Stel dat dit echt een fulltime bezigheid wordt en heel snel op de agenda komt, dan kunnen wij daarvoor iemand in dienst nemen. We zullen dat dan ook doen. Ik hoef u niet uit te leggen dat het ook voor mijn politieke familie een bijzonder belangrijk dossier is dat we van heel nabij willen opvolgen. Inderdaad, minister Verlinden en minister Clarinval trekken dit, maar alle vicekabinetten volgen dat met bijzondere interesse op. Het is inderdaad een zaak van ons allemaal. Ik treed minister Verlinden daarin bij dat we hier allemaal mee bezig moeten zijn omdat dit een belangrijk onderdeel van het regeerakkoord is. Er is voldoende capaciteit, op mijn vicekabinet in elk geval, om heel snel ingeschakeld te worden als het tempo van de werkzaamheden op dat domein zouden toenemen.
Mevrouw de minister, dank u voor uw antwoord. Het is altijd fijn om achter het gordijn te kunnen kijken en inzicht in de keuken te krijgen. Er beweegt wel degelijk van alles, zeker op het vlak van de voorbereiding van dat fameuze dialoogplatform. Daarover werden daarnet nog vragen gesteld. De heer Calvo is daarover ook al tussenbeide gekomen. Men is momenteel aan het bekijken hoe die modaliteiten zouden moeten worden vormgegeven. Als de regering en alle partijen dit thema ernstig nemen, zou het interessant zijn om daarop extra capaciteit te zetten. Dat is mijn persoonlijke mening over het ritme dat door de ministers van Institutionele Hervormingen wordt bepaald. Daarnaast is het zo dat u ook zelf het ritme bepaalt. Het regeerakkoord voorziet in de expliciete mogelijkheid voor al uw collega's om een asymmetrisch beleid te voeren, dat aangepast is aan de specifieke noden in de verschillende deelgebieden van dit land. We hadden het daarnet over 5G. De gevoeligheden daarover verschillen nogal wat in de verschillende delen van dit land. Ook daar zou een asymmetrische aanpak de zaken sneller kunnen laten gaan. In elk geval biedt het regeerakkoord u die mogelijkheid om daarover na te denken. U bent bevoegd voor economie en consumentenbescherming, thema's waar de invalshoeken verschillen in het Noorden en het Zuiden van het land. Dat zult u ook al gemerkt hebben aan de vragen die u krijgt in het Parlement. Bij dezen een uitnodiging om extra volk aan te werven. U zult dat niet vaak horen van N-VA'ers, maar u hoort het van mij, in persoonlijke naam. U kunt dat natuurlijk compenseren op andere domeinen, u zult ongetwijfeld omzichtig omspringen met belastinggeld, maar het is belangrijk.
Vraag nr. 55014486C van de heer Pillen wordt omgezet in een schriftelijke vraag.
Mijnheer de voorzitter, geachte staatssecretaris, er is een toenemend aantal klachten bij online aankopen. Sinds de oprichting van het meldpunt van de Economische Inspectie in 2016 werden reeds meer dan 22.000 klachten genoteerd. Het aantal klachten gaat echter in stijgende lijn. Zo werden gedurende de eerste tien maanden van 2020 al meer dan 7.500 klachten genoteerd, wat ongeveer de helft meer is dan gedurende het hele jaar 2019. Hoofdzakelijk betreffen het klachten over fraude en het niet leveren van bestelde goederen of diensten. Op welke manier kan de consument zich beschermen tegen online fraude en het niet leveren van bestellingen? Welke concrete stappen kan een consument ondernemen om misbruiken te melden? Waar kan de consument terecht? Zijn er financiële cijfers beschikbaar over de schade die consumenten hieronder lijden? Zo ja, kunt u mij die cijfers bezorgen? Zo neen, waarom niet? Bent u bereid om een informatiecampagne op te starten om consumenten beter te informeren over zulke misbruiken, met tips hoe ze zich hiertegen kunnen wapenen? Ten slotte, welke stappen zult u ondernemen om de activiteiten van frauduleuze verkopers uit binnen- en buitenland tegen te gaan? Samengevat, hoe gaat u de consument beter beschermen tegen online fraude?
Mijnheer de voorzitter, mijn vraag gaat ook over fraude bij de online aankopen van goederen. Het is geen geheim dat er daarover steeds meer klachten komen. Cijfers van de Economische Inspectie tonen aan dat vorig jaar, onder andere door corona en de lockdowns, veel mensen aankopen hebben gedaan op webshops. Bij de Economische Inspectie kwamen daarover niet minder dan 7.500 klachten binnen. Daar zijn heel veel tijdelijke webshops bij die eens de consument bij hen had besteld en betaald, weer verdwenen van het web. Vaak gaat het om webshops die gemaakt zijn met Shopify, een Canadese firma die online aankopen faciliteert doordat zulke webshops gemakkelijk en snel kunnen worden aangemaakt. Er zijn ook heel wat andere websites waarvan geweten is dat ze frauduleus zijn, maar die wel online blijven. Ik ben ervan overtuigd dat de Economische Inspectie zich echt wel inzet om die praktijken te voorkomen en op te lossen, maar jammer genoeg is het voor hen vaak dweilen met de kraan open. Daarom heb ik de volgende vragen. Er is een duidelijke stijging van de klachten. Kan de Economische Inspectie die wel nog volgen? Heeft zij daarvoor voldoende ondersteuning? Zal er eventueel een toename van de middelen voor de Economische Inspectie komen? Kan worden voorkomen dat de consumenten op zulke websites zouden kopen, door hen nog meer bewust te maken, hun meer te informeren en hen weerbaarder te maken?
Mijnheer Gilissen, mevrouw Van Bossuyt, het bestrijden van frauduleuze webshops is een prioriteit voor de Economische Inspectie. De Economische Inspectie reserveert voldoende capaciteit om, naast haar recurrente opdrachten, snel te kunnen inspelen op nieuwe prioriteiten en dringende issues. Wat kan de consument doen? Indien een consument het slachtoffer is van een frauduleuze webshop, kan hij of zij een melding doen bij het meldpunt. De consument krijgt automatisch een antwoord toegestuurd met uitleg over de gestelde problematiek en over hoe hij of zij op basis daarvan zijn of haar individuele rechten kan laten gelden. De Economische Inspectie initieert bijgevolg op dagelijkse basis onderzoeken. Wanneer er in die dossiers bruikbare gegevens opduiken, zoals bankrekeningnummers, worden die indien mogelijk geïdentificeerd, wordt er een onderzoek ingesteld en wordt het dossier aan de bevoegde autoriteiten overgemaakt. De gemelde financiële schade voor 2020 betreffende frauduleuze webshops bedraagt 13.522.000 euro. Dat bedrag is declaratief. Mijn diensten hebben in de voorbije jaren van het bestrijden van malafide websites een prioriteit gemaakt. Daarom heeft de FOD Economie in september 2020 een communicatiecampagne "Trap niet in de val" gelanceerd. Die campagne was gericht op de drie meest voorkomende vormen van fraude, waaronder frauduleuze webwinkels. Het doel was enerzijds de consumenten aan te moedigen om problemen te melden bij het meldpunt en, anderzijds, advies te geven over hoe fraudeurs herkend en vermeden kunnen worden. De Economische Inspectie werkt bovendien ook op verschillende niveaus, bilateraal en multilateraal, samen met buitenlandse autoriteiten om frauduleuze webshops te bestrijden. Mijn diensten zullen die inspanningen blijven voortzetten. De Economische Inspectie maakt gebruik van een administratieve verificatieprocedure van domeinnamen indien een overtreder valse contactgegevens heeft doorgegeven. Via die administratieve procedure worden de parketten ontlast van dossiers waarbij geen verder onderzoek mogelijk blijkt, aangezien de overtreder vaak onbekend is en waarschijnlijk in het buitenland verblijft. Indien de klassieke wettelijke middelen waarover de Economische Inspectie beschikt niet kunnen worden aangewend, kan de Economische Inspectie frauduleuze .be-websites ook door middel van een samenwerkingsprotocol met de vzw DNS Belgium laten afsluiten. Door de uitbreiding van haar bevoegdheden in het raam van de CPC-verordening kunnen mijn diensten sinds eind vorig jaar meer uitgebreid online interfaces inhoud laten verwijderen, een waarschuwing laten plaatsen of de toegang laten blokkeren wanneer er geen andere doeltreffende middelen bestaan om de inbreuk te beëindigen. Het inzetten op sensibilisering, waardoor mogelijk vermeden wordt dat consumenten het slachtoffer worden, is uiteraard de beste strategie om inbreuken op de vigerende wetgeving te voorkomen. De FOD Economie waarschuwt de consumenten regelmatig voor frauduleuze webshops via zijn websites, persberichten en sociale media als de Facebookpagina Pasoplichting. Verdere campagnes zijn ook in opbouw.
Mevrouw de staatsecretaris, er is een probleempje. Wij hebben geen tolken. Wij proberen het te regelen. Ik weet niet of ik ondertussen verder kan of mag gaan? Ik zal in ieder geval de leden de kans geven te repliceren, en dan zullen wij bekijken wat wij moeten doen.
Mevrouw de staatssecretaris, ik zal mijn repliek heel kort houden. Ik heb begrepen dat u een informatiecampagne hebt opgestart in december 2020, wat ik u ook gevraagd had. Dat is dus zeer positief. Ik hoop dat dit fenomeen verder nauwlettend in het oog gehouden zal worden en dat u verder dicht op de bal kunt spelen als er problemen opduiken.
Ook van mijn kant, mevrouw de staatssecretaris, dank voor uw uitgebreide antwoord. Het enige element waarop ik geen antwoord gehoord heb, is of de Economische Inspectie het nog kan bolwerken en of zij over voldoende capaciteit en middelen beschikt om alles te blijven opvolgen. Tenzij ik dat gemist heb?
Nu wij toch op de tolken aan het wachten zijn, zal ik herhalen wat ik in het begin gezegd heb: dat dit een prioriteit is en dat er voldoende middelen zijn. Uiteraard wordt dit opgevolgd. Mocht het blijken dat er meer middelen nodig zijn, zullen wij proberen die te verschuiven, eerst binnen de bestaande capaciteit, en indien dat nog niet voldoende is, kunnen wij dat verder bekijken. Maar op dit moment is er geen probleem inzake mankracht of vrouwkracht.
Wij mogen van de diensten verder doen. Er komt een tolk.
Monsieur le président, je souhaite transformer ma question en question écrite.
La question n° 55012769C de Mme Florence Reuter est transformée en question écrite.
We stellen vast dat energiebedrijven steeds meer incassobureaus inschakelen om de som geld die mensen verschuldigd zijn in te vorderen. Daar bestaan nochtans duidelijk een aantal regels rond over de manier waarop de energieleverancier voor de opvolging van de schuld kan zorgen. Ik zal ze niet allemaal opsommen. Bij de uitbesteding van de invorderingsprocedure aan een incassobureau wordt niet aan de geldende regels voldaan. Er komt dan bijvoorbeeld geen herinneringsfactuur, maar wel onmiddellijk een brief van het incassobureau of er wordt geen afbetalingsplan aangeboden. De Ombudsdienst voor Energie raadt het gebruik van incassobureaus af. Hebt u al kennis genomen van de cijfers en klachten met betrekking tot het gebruik van incassobureaus? Zal u in overleg treden met energiebedrijven over het gebruik van incassobureaus en hen herinneren aan de wettelijke verplichtingen rond de invorderingsprocedure?
Wanneer een consument zijn energiefactuur niet tijdig betaalt, kan een energieleverancier kiezen om een beroep te doen op een incassobureau voor de afhandeling van de schuldvordering. De Ombudsdienst voor Energie stelt een stijging vast van de klachten over invorderingskosten bij professionele schuldinvorderaars zoals incassobureaus, advocatenkantoren en gerechtsdeurwaarders. Dit is een stijging met 14 %, met 381 klachten in 2020 tegenover 334 klachten 2019. In deze geschillen met energieleveranciers over energieschulden die zijn overgedragen aan professionele schuldinvorderaars probeert de ombudsdienst na te gaan of de inningsprocedure ten aanzien van de consument via een herinnering en een ingebrekestelling correct is gevolgd, of een openstaand saldo wel correct is, in geval van betwisting van facturen en of er geen onregelmatige kosten zijn aangerekend. De keuze voor een incassobureau of niet ligt volledig bij de energieleverancier zelf. Dit mag echter op geen enkel moment afbreuk doen aan de rechten van de consument, zoals het versturen van een betalingsherinnering na veertien dagen en de communicatie van het recht op een afbetalingsplan. Dit zal uiteraard meegenomen worden bij de herziening en de verbetering van het consumentenakkoord dat de consument extra bescherming moet bieden. De invordering van de factuur is ook een regionale kwestie. Er wordt bekeken hoe een uitgebreide samenwerking kan bekomen worden onder deze bevoegdheidsverdeling om de energieconsument maximaal te beschermen. We beogen een afstemming met de Kamercommissie voor Energie, Leefmillieu en Klimaat om samen de doelstellingen op een doeltreffende en efficiënte wijze te realiseren.
Ik merk dat u de problematiek zult opvolgen, zeker wanneer men merkt dat incassobureaus vaak onregelmatige kosten zouden aanrekenen en zich niet houden aan de geldende regelgeving. De consument is vaak ook niet op de hoogte van de rechten die hij in dit verband heeft. Daarom denk ik dat het zeer belangrijk is om hier zeer kort op de bal te spelen. Deze week vernamen we nog hoe incassobureaus gebruik maken van de logo's van advocaten op hun brieven. Rond die wereld hangt al een slechte naam, soms terecht, soms onterecht. Maar we moeten het probleem niet nog groter maken en de consument informeren over zijn/haar rechten.
Mevrouw Van Bossuyt, ik denk dat het deurwaarders waren die hun naam geleend hebben. Advocaten zouden zoiets niet durven.
Mijnheer de voorzitter, mijn excuses aan de advocaten. Wij hebben in deze commissie trouwens al gediscussieerd over het optreden van zowel advocaten als deurwaarders. Mevrouw de staatssecretaris, mijn vraag gaat over de financiering van het Europees Consumentencentrum. De interne markt is de hoeksteen van de Europese samenwerking en door de verdieping van deze markt doen steeds meer Belgen aankopen in andere lidstaten. Omgekeerd kopen ook buitenlandse consumenten bij Belgische bedrijven. Het Europees Consumentcentrum is een koepelorganisatie die in elk lidstaat een centrum heeft. Zij ondervinden een zeer sterke stijging van het aantal klachten maar tot heden zagen zij hun middelen niet verhoogd en werd hen niet meer personeel toegekend. Het is voor deze mensen dan ook zowat onmogelijk om nog goed te werken. Mevrouw de minister, erkent u het belang van het Europees Consumentencentrum? Erkent u dat zij de afgelopen jaren te maken kregen met een exponentiële toename van hun werklast? Klopt het dat de middelen nog niet verhoogd werden? Ik vernam dat er zelfs geen indexering was. Zult u zich inzetten om de middelen van het ECC te verhogen? Zo ja, vanaf wanneer? Zo niet, waarom niet?
Collega, de consumentencentra dragen ongetwijfeld bij tot het succes van de interne markt. Ze spelen een cruciale rol in de consumentenbescherming en de beslechting van grensoverschrijdende geschillen. Door hun werkzaamheden beschikken ze over een grondige kennis van de markt, waardoor ze aangepaste consumentenbeleidslijnen kunnen uitwerken die zijn afgestemd op de trends en het moderne consumptiegedrag. Net als alle nationale consumentencentra kreeg het ECC België in 2020 te maken met een grote stijging van het aantal informatieverzoeken en klachten, dit vanwege de coronacrisis. Het aantal dossiers dat door het ECC wordt behandeld is de laatste jaren blijven toenemen. Ik geef u een paar cijfers. Het ging om 10.155 zaken in 2017, 11.276 in 2018, 12.578 in 2019 en 17.933 in 2020, een enorme stijging dus. Het tevredenheidsniveau van de consumenten die een beroep doen op de diensten van het ECC België is zeer hoog. De financiering van de consumentencentra wordt bepaald op Europees niveau. De Europese Commissie financiert de consumentencentra voor 50 %, de overige 50 % wordt gefinancierd door de lidstaten. De financiering van het ECC België wordt verzekerd door een subsidie die afkomstig is uit het budget van de FOD Economie. De bestuursovereenkomst tussen de minister van Economie en het ECC België voorziet niet in een jaarlijkse indexering van de aan het ECC toegekende subsidie. Het bedrag van die subsidie werd echter wel geïndexeerd in 2016. Toen werd het opgetrokken van 160.000 euro naar 162.000 euro. Ik wijs u erop dat de subsidie die door de Europese Commissie wordt toegekend, evenveel bedraagt als de subsidie die door de nationale autoriteiten wordt toegekend. Daarom moet elke verhoging van een nationale subsidie gepaard gaan met een automatische en gelijkwaardige verhoging van de subsidie van de Europese Unie. Een dergelijke verhoging is onderworpen aan het akkoord van de Commissie. Indien het ECC een verhoging van de nationale subsidie wenst, zal deze uitgebreid moeten gemotiveerd worden aan de minister van Economie. Ik zal dit dan ook bespreken met mijn collega.
Mevrouw de staatssecretaris, dank u voor uw antwoord. De cijfers die u hebt gegeven, spreken voor zich: een stijging van het aantal klachten tot meer dan 17.000. Als men ziet vanwaar ze komen en ziet dat er sinds 2016 geen wijziging meer is geweest van de middelen die worden ontvangen, begrijpt men dat die mensen het niet meer kunnen bolwerken om hun job goed uit te oefenen. Zoals u terecht zegt, vervullen zij wel een cruciale rol bij de goede werking van de interne markt. Ik twijfel er niet aan dat u dit net als ik heel belangrijk vindt. U spreekt over de financiering fiftyfifty door de Europese Commissie en de nationale lidstaten. Naar ik heb begrepen is het bijna een automatisme dat wanneer een lidstaat de middelen verhoogt, de Europese Commissie daarin volgt. Ik zal alleszins doorgeven dat men een gemotiveerd verzoek tot verhoging van de middelen moet richten tot de minister van Economie en ik hoop dat daaraan een positief gevolg zal worden gegeven.
Mevrouw de staatssecretaris, in het regeerakkoord staat de ambitie om de Economische Inspectie te versterken, onder meer om de strijd tegen fraude en namaak aan te binden. Nu bestaan er op federaal en op gewestelijk niveau al verscheidene inspectiediensten. Die hebben alle uiteraard een eigen focus, maar op een aantal vlakken is er ook overlap. Wisselen de verschillende federale inspectiediensten onderling informatie uit? Op welke manier gebeurt dat? Over die samenwerking tussen de verschillende inspectiediensten op federaal niveau zei u in uw beleidsverklaring al dat er een centraal meldpunt zou komen. Ziet u hier ook een rol weggelegd voor dat centrale meldpunt? Is er al informatie-uitwisseling tussen de federale en de gewestelijke diensten? Worden er bijvoorbeeld lijsten met fraudeurs gedeeld?
De uitwisseling van informatie tussen inspectiediensten is bijzonder belangrijk omdat het de fraudebestrijding op zich doeltreffender maakt. Bijgevolg wordt er, naargelang van de concrete materie, op regelmatige basis overleg gepleegd tussen de verschillende federale inspectiediensten. De uitwisseling van informatie over fraudeurs gebeurt echter enkel binnen de wettelijk bepaalde grenzen, wanneer er een duidelijke aanleiding is om dergelijke informatie te delen. Er zijn specifieke coördinatieorganen opgericht om die uitwisseling van informatie over bepaalde aangelegenheden te structureren. Een voorbeeld daarvan is de interdepartementale commissie voor de coördinatie van de strijd tegen economische fraude, waarin vertegenwoordigers van alle bevoegde inspectiediensten zijn samengebracht en die de coördinatie en de uitwisseling van informatie tussen deze diensten organiseert. Wat de bestrijding van namaak en piraterij betreft, is de Interministeriële Commissie voor de strijd tegen namaak en piraterij verantwoordelijk voor de organisatie van de informatie-uitwisseling. De uitwisseling van informatie in het kader van de bestrijding van massafraude wordt aangepakt binnen het platform Massafraude, dat de betrokken diensten, zoals de Economische Inspectie, de Bijzondere Belastinginspectie, de federale politie en de Cel voor Financiële Informatieverwerking (CFI), samenbrengt. In andere sectoren werden samenwerkingsprotocollen uitgewerkt en toegepast. Zo zijn er protocollen over de uitwisseling van informatie over belastingfraude, het voorkomen van het witwassen van geld en het gebruik van contanten tussen de Economische Inspectie, de algemene administratie van de Bijzondere Belastinginspectie en de federale gerechtelijke politie. Er bestaan ook protocollen tussen de Economische Inspectie en de FSMA met betrekking tot de controle op de financiële diensten en met het FAVV in het kader van economische fraude met voedingsproducten. Het meldpunt dat door de Economische Inspectie wordt beheerd en waaraan de federale politie en de andere inspectiediensten meewerken, biedt consumenten en ondernemingen die het slachtoffer zijn van fraude, de mogelijkheid dat te melden. Afhankelijk van hun aard worden de meldingen doorgestuurd naar de bevoegde partnerdiensten van het meldpunt. De uitwisseling van informatie tussen het federale niveau en de gefedereerde entiteiten wordt georganiseerd voor aangelegenheden waarvoor gedeelde bevoegdheden gelden, in het bijzonder bij de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie. Daartoe is de interdepartementale commissie voor de coördinatie van de strijd tegen de economische fraude, die vertegenwoordigers van de federale en de regionale controlediensten bijeenbrengt, ook belast met de coördinatie van de bestrijding van fraude ten nadele van de financiële belangen van de Europese Unie. Zij coördineert de actie van de betrokken diensten en de uitwisseling van informatie tussen die diensten volgens de regels die in de Europese verordeningen zijn vastgelegd.
Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, ik dank u voor uw antwoord. Het is inderdaad belangrijk dat de verschillende inspectiediensten die u hebt opgenoemd, nauw samenwerken. Ik hoop dat de samenwerking vlot blijft verlopen, zodat de aanpak van die fraude op een zo efficiënt mogelijke manier kan gebeuren.
De heer De Maegd is niet aanwezig.
Mijnheer de voorzitter, mevrouw de staatssecretaris, Test Aankoop liet eerder deze week weten dat het samen met de Belgische Consumentenorganisatie en met 16 andere Europese consumentenorganisaties een klacht had ingediend bij de Europese Commissie tegen TikTok. Naast deze klacht heeft Test Aankoop ook in ons land gevraagd of de Economische Inspectie actie kan ondernemen en een onderzoek kan voeren. Test Aankoop gaf een aantal redenen waarom het die klacht heeft ingediend. Een daarvan is dat de rechten van consumenten niet steeds worden gerespecteerd. Het gaat dan over door gebruikers gepubliceerde video's die worden gebruikt, verspreid en gereproduceerd zonder enige vergoeding. Bepaalde functies bevatten ook onrechtmatige clausules en misleidende praktijken. Een belangrijker punt is dat TikTok kinderen en tieners, de voornaamste doelgroep, niet voldoende beschermt tegen verborgen reclame. De commerciële voorstellen van TikTok aan bedrijven die op de applicatie willen adverteren dragen bij tot dit probleem. Zo worden bijvoorbeeld gebruikers door bepaalde populaire influencers aangemoedigd om deel te nemen aan een hashtagwedstrijd die niet altijd blijkt te kloppen of promoten zij een bepaald product, maar wordt dit niet duidelijk aangegeven, wat gezien het doelpubliek van vooral jongeren en kinderen zorgt voor onduidelijke commerciële intenties. Test Aankoop geeft ook aan dat de praktijken van TikTok met betrekking tot de verwerking van de persoonsgegevens vaak misleidend zijn. Het platform informeert zijn gebruikers, vooral dan weer de kinderen en tieners, niet duidelijk en op een voor hen begrijpelijke manier over hun persoonsgegevens die worden verzameld en waarvoor deze precies worden gebruikt. Volgens Test Aankoop is het noodzakelijk dat de Economische Inspectie ook in ons land een onderzoek opent. Ik verneem graag van u of dat ook de bedoeling is.
Mijnheer de voorzitter, mevrouw Depraetere, de Economische Inspectie en ikzelf werden eveneens door Test Aankoop op de hoogte gebracht van deze klacht bij de BEUC. Deze werd ingediend bij het Europese Consumer Protection Cooperation Network, CPC. In toepassing van de nieuwe CPC-verordening zal dit onderzoek meer dan waarschijnlijk door de Europese Commissie worden gecoördineerd, gelet op de Europese dimensie van de aangehaalde problematiek. Het spreekt voor zich dat de Economische Inspectie dit onderzoek van nabij zal opvolgen en ten volle zal ondersteunen als nationale consumentenautoriteit. Ik wacht bijgevolg de uitkomst van dit onderzoek af. De inbreuken op de GDPR en de toegangsbeperking voor minderjarigen hebben betrekking op de wetgeving inzake gegevensbescherming. In België is dat de bevoegdheid van de Gegevensbeschermingsautoriteit. Wij kunnen controles op de leeftijdsgrens overwegen, maar het antwoord op deze vragen behoort tot de bevoegdheden van staatssecretaris Mathieu Michel bevoegd voor Digitalisering, belast met Administratieve Vereenvoudiging, Privacy en de Regie der Gebouwen. Uiteraard volgen wij dit ook nauw op en als wij met hem een overleg hebben, zullen wij het zeker ook aankaarten.
Mevrouw de staatssecretaris, collega Verduyckt heeft ook een vraag ingediend voor staatssecretaris Michel, aangezien het voor een groot stuk over de privacy gaat, maar gezien de specifieke vraag van Test Aankoop om ook onze Economische Inspectie in te schakelen, vond ik het belangrijk om ook die vraag te stellen. Ik begrijp dat het onderzoek wordt afgewacht, maar dat kan misschien enige tijd duren. Als dat zo is en er zouden ook in ons land klachten binnenkomen, dan is het belangrijk dat onze diensten een proactieve rol kunnen spelen, zeker wat betreft de reclame naar jongeren, wat sowieso een heel moeilijk punt is. In het Vlaams Parlement is daar ook al een aantal discussies en hoorzittingen over geweest. Als men naar de tv of sociale media kijkt, is het sowieso moeilijk om het onderscheid te maken tussen wat exact reclame is en wanneer jongeren en kinderen juist worden bereikt, maar bij TikTok is er natuurlijk het gegeven dat het overgrote deel van de doelgroep net kinderen en jongeren zijn. Extra voorzichtigheid daaromtrent is dus zeker geen overdreven vraag van Test Aankoop, maar ik ben blij dat u het onderzoek mee zult opvolgen.
Mijnheer de voorzitter, mijn samengevoegde vragen gaan over de reissector, maar het zijn toch twee heel verschillende vragen. De eerste vraag gaat over de coronavoucherbank. Ik ben hier weer mee, omdat wij al een hele tijd vragen naar oplossingen voor de terugbetaling van de coronavouchers die in de periode van half maart 2020 tot half juni 2020 zijn uitgegeven. We zijn vandaag 24 februari en vanaf 16 maart zullen consumenten aan hun reisorganisatie de terugbetaling van die vouchers kunnen vragen. Voor heel veel reisorganisatoren zal dat een groot probleem zijn omdat sommigen het voorbije jaar zelfs 0 % omzet hebben gedraaid omwille van de lockdowns en de coronamaatregelen, waardoor zelfs gezonde bedrijven op de rand van het faillissement zullen komen. Er zullen zich echte drama's voltrekken. Ik was heel blij om een aantal weken geleden in De Ochtend van Radio 1 van u te horen dat er werk van een coronavoucherbank zou worden gemaakt. Ik heb de heer Dermagne ondervraagd over mogelijke modaliteiten, maar hij zweeg in alle talen of die coronavoucherbank er al dan niet zou komen. Ik denk dat het ondertussen 5 na 12 is. In Nederland staat alles ondertussen in de steigers. Ze hebben zelf ook toegegeven dat het heel veel tijd en expertise heeft gevraagd om alles up and running te krijgen. Bij ons is de beslissing of ze er komt zelfs nog niet genomen. Mevrouw de staatssecretaris, komt er nu een coronavoucherbank in België? Ja of neen? Zo ja, wat zullen de modaliteiten daarvan zijn? Hoe zal die gestijfd worden? Wat zullen de voorwaarden voor de reisorganisaties zijn om daarop een beroep kunnen doen? Ik denk dat transparantie en objectiviteit belangrijk zijn. Op welke termijn wilt u dit realiseren? Hoeveel coronavouchers zijn er momenteel nog in omloop? Dan kom ik tot mijn tweede vraag over de verzekerbaarheid van de reissector. Voor de start van de coronacrisis waren er nog vier verzekeraars met een insolventieverzekering voor de reissector actief. Een insolventieverzekering moet in de reissector verplicht worden afgesloten. Intussen zijn er nog maar twee verzekeraars. Zoals u weet beschikt het Garantiefonds niet over voldoende middelen. Amlin, een van de twee verzekeraars die nog overschieten, zal binnenkort mogelijks worden geconfronteerd met de afwikkeling van het faillissement van Neckermann waardoor ook daar een afstoting van de tak insolventie dreigt. U bevestigde eerder in uw beleidsnota al dat u het systeem van de insolventieverzekering voor de organisatoren en doorkopers zal evalueren. Intussen blijkt dat veel reissectoren niet langer een verzekering calamiteiten kunnen aangaan. Die is in tegenstelling tot de insolventieverzekering niet verplicht, maar blijkbaar zullen velen daar niet meer in de mogelijkheid zijn om dat te kunnen doen. Mevrouw de staatssecretaris, hebt u kennisgenomen van het wegvallen van de verzekeraars insolventie en calamiteiten? Hebt u al concrete pistes voor ogen omtrent de hervorming van de verzekerbaarheid van de reissector?
Mijnheer de voorzitter, mevrouw Van Bossuyt, dit is inderdaad een complex dossier. Ik zal uw beide vragen, dus de vraag omtrent de reissector en het coronavoucher en de vraag over de verzekerbaarheid van de reissector, samen beantwoorden. Ik wil de vragen samen beantwoorden omdat deze regering altijd een globale aanpak van de huidige situatie in de reissector heeft voorgestaan. Sta me toe de historiek wat te schetsen. Op 19 maart 2020 wordt in het kader van de covidcrisis een ministerieel besluit van minister Muylle aangenomen dat bepaalt dat de reiziger-consument een voucher van een jaar dient te aanvaarden in plaats van een directe geldelijke terugbetaling. Die voucher kan een jaar lang ingewisseld worden voor een gelijkaardige reis. Indien dat na een jaar niet mogelijk was, wordt de consument binnen de zes maanden terugbetaald. Die voucher wordt wettelijk gedekt door het verzekeringscontract dat de pakketreisorganisator aanging inzake risico van insolvabiliteit. Die vouchers noemen we de coronavouchers. Wij moeten ondertussen zoeken naar mogelijke oplossingen voor vouchers die na de voorziene periode werden uitgeschreven, want die laatste vallen niet direct onder de coronavouchers. De coronavouchers moeten inderdaad uitbetaald worden door een sector die in crisis verkeert en in de jongste maanden bijna geen inkomsten heeft gehad. Zoals ik eerder al meldde, heeft de regering besloten tegemoet te komen met een terugbetaalbare tijdelijke lening aan de sector. Die lening wordt gedekt door de openstaande vouchers die verzekerd zijn. Wij onderhouden zeer nauw contact met alle partijen in de sector en hebben enkele werkpistes of vormen van voucherbank afgetoetst. Zoals eerder al gesteld, zal het niet om een renteloze lening gaan, aangezien de Europese Commissie ons dat niet toestaat en omdat de renteloosheid ook oneerlijk zou zijn ten aanzien van andere sectoren in nood. Wij voorzien in een leningstermijn van vijf à zes jaar om binnen het Europees kader te blijven. We bekijken ook de wijze waarop andere EU-lidstaten te werk gaan en merken dat de toegestane lening onder goedkeuring van Europa ongeveer 80 % bedraagt van de gehele uitstaande som aan vouchers en mits de consument een deel meebetaalt. Die premissen onderzoeken wij naar hun wenselijkheid. Het grootste probleem dat wij nu ondervinden is dat wij, sinds de aanvang van de huidige regering en na herhaaldelijk aandringen bij de federaties en verzekeraars, nog steeds geen exact aantal van openstaande vouchers onder het ministerieel besluit-Muylle hebben, noch een zicht op hun waarde, noch op de vouchers die na deze periode zijn uitgeschreven. De schattingen gaan van 200 miljoen tot meer dan 400 miljoen euro. Wij hebben dan maar besloten deze dringend op te vragen via de Economische Inspectie. Hopelijk krijgen wij nu wel exacte cijfers. Onze allereerste focus om ervoor te zorgen dat de insolventieverzekeraars overeind blijven met een lening van de overheid, is zonder onderwerp gevallen daar beide, Amlin en het Garantiefonds Reizen, beweren dat zij gezond zullen blijven met de uitdagingen die op hen afkomen. De Nationale Bank van België die prudentieel toezichthouder is, blijkt dit niet tegen te spreken. Wij hebben op dit moment de vormen van voucherbank beperkt tot twee, en evalueren die nu op hun economische en judiciële waarde, namelijk een lening aan de insolventieverzekeraars met als doel hun aangeslotenen een lening te verstrekken, en een andere piste waarbij elke pakketreisorganisator rechtstreeks een lening van de overheid kan krijgen. De eerste is de best werkbare voor de overheid, daar wij dan met minder partijen werken en de controle op de volledige terugbetaling dus makkelijker is. Het moet duidelijk zijn dat elke pakketreisorganisator zo'n lening moet kunnen aangaan, ongeacht zijn grootte, maar op voorwaarde dat het voor corona een gezond bedrijf was. Wat de verzekerbaarheid van de reissector betreft, heb ik al aangegeven dat beide overblijvende insolventieverzekeraars een belangrijke rol spelen in onze aanpak. Wij hebben ook Assuralia in onze discussies betrokken, en ervaren er een grote steun van. Zoals ik al eerder zei, was de gezondheid en de aanwezigheid in de sector voor ons van primordiaal belang, daar zonder Assuralia het wettelijk niet meer mogelijk zou zijn in België pakketreizen te organiseren. Het Garantiefonds blijkt, na veel onduidelijkheid, nu wel over de nodige middelen te beschikken om zijn aangegane verplichtingen indien nodig uit te voeren. Amlin is niet meer van plan onmiddellijk de sector te verlaten. Onze globale aanpak wil ook op middellange en lange termijn de verzekeringssector binnen het reisgegeven meer leefbaar te maken via aanpassingen in de Belgische omzetting van de Europese richtlijnen, en Europees aan te dringen op aanpassingen. Wanneer dit gebeurd zal zijn, heeft Assuralia beloofd te helpen meerdere verzekeraars te overtuigen in deze sector te stappen. Wij zijn niet zozeer op de hoogte van nog wegvallende verzekeraars, insolventie en calamiteiten, maar vooral van het verscherpen van de voorwaarden en/of problemen met het aanvaarden of verlengen van nieuwe calamiteitcontracten door de verzekeraars. Wij kaartten dit aan bij de sector, hoewel stricto sensu geen consumentenbescherming, maar wij doen dit als deel van onze globale aanpak. Verder wachten wij op het initiatief dat Vlaams minister Demir vorig jaar aankondigde inzake een interfederale crisiscel Toerisme, om samen te werken met de regio's om verdere problemen die rijzen in de reissector aan te pakken. Zoals u kan vaststellen, zijn wij ermee bezig. U zegt dat de verzekeraars de crisis niet zouden aankunnen. Volgens de laatste gegevens die wij nu hebben, is dit wel het geval. Wij werken nu verder de modaliteiten uit van een lening met als pand de coronavouchers.
Mijnheer de voorzitter, mevrouw de staatssecretaris, ik ben vooral heel blij met wat u zegt over de coronavoucherbank. U wilt het misschien niet zo noemen omdat dit een voorstel van ons was. Dat doet er niet toe, als de oplossing er is en de sector tegemoet wordt gekomen, kunnen wij dat alleen maar toejuichen. Als ik het goed begrepen heb, zal het een tijdelijke lening zijn van 5 à 6 jaar, die niet renteloos zal zijn, gezien de Europese regels met betrekking tot staatssteun. Ik denk toch dat u er zich van bewust bent dat vanaf 16 maart die eerste terugbetalingen te verwachten zijn. Ik hoop dat tegen dan alles up and running zal zijn om drama's te vermijden. U zegt dat u nog geen zicht hebt op het uitstaande bedrag van die coronavouchers. Ik heb reeds eerder cijfers opgevraagd en telkens opnieuw gaven zowel u als uw voorgangster mevrouw Muylle mij het cijfer van 300 miljoen euro. Nu blijkt dat u er geen zicht op hebt en zou het tussen 200 en 400 miljoen euro zijn. Als ik het goed voorheb, zal in Nederland de coronavoucherbank een bedrag van 400 miljoen euro hebben. Aangezien het om een bedrag gaat dat terugbetaald zal worden en waaraan de regering dus eigenlijk geen kosten heeft, zie ik niet in waarom alles on hold moet worden gezet tot dat specifieke bedrag gekend is. Heel belangrijk is de transparantie en objectiviteit met betrekking tot de modaliteiten om een beroep te kunnen doen op die lening. Dat is heel belangrijk. U zegt zelf dat het niet afhankelijk mag zijn van de grootte van het bedrijf. Dat is inderdaad heel belangrijk, om te vermijden dat twee of drie grote spelers langs de kassa zouden passeren waardoor de coronavoucherbank leeg is en de vele kmo's die actief zijn in die sector met lege handen achterblijven. Die transparantie en objectiviteit zijn inderdaad heel belangrijk. Het verbaast mij om u te horen zeggen dat het Garantiefonds geen liquiditeitsproblemen heeft. Ik heb gevraagd hoeveel middelen daarin zaten. Er werd mij steeds gezegd dat het 20 miljoen euro was. Als ik de mogelijke bedragen verneem bij een faillissement van de reisorganisatoren, gaat het over veelvouden van die 20 miljoen euro. Is het dan om geen paniek te zaaien? Ik stel me er toch vragen bij. Wat de insolventieverzekering zelf en de hervormingen van het hele systeem betreft, zal het inderdaad iets voor de langere termijn zijn. Nu moeten we in eerste instantie op korte termijn op de activering van de coronavoucherbank inzetten zodat de vele gezonde bedrijven, veelal kmo's in de reissector, het perspectief krijgen dat ze opnieuw zullen kunnen ondernemen en verder kunnen doen wat ze graag doen, er namelijk voor zorgen dat mensen op reis kunnen.
Mevrouw de staatssecretaris, in de Europese richtlijn voor pakketreizen, die sinds mei 2018 werd omgezet naar Belgische wetgeving, wordt aan de overheid gevraagd een centraal contactpunt op te richten voor alle kwesties inzake de pakketreizenwetgeving. Dat contactpunt moet bijdragen aan een efficiënte administratieve samenwerking op het vlak van de bescherming van de reiziger bij insolventie, maar ook aan een vereenvoudigd toezicht op de organisatoren en handelaren die actief zijn in meerdere lidstaten. Het contactpunt kan een aantal functies uitoefenen. Wat is het centrale contactpunt voor België? Welke concrete taken heeft het in België? Wat was zijn rol sinds de start van de coronacrisis en de daaruit volgende crisis in de reissector?
Dank u voor deze vraag. De Algemene Directie Economische Inspectie van de Federale Overheidsdienst Economie, KMO, Middenstand en Energie werd aangeduid als centraal contactpunt, bedoeld in artikel 62 van de pakketreizenwet. Indien de bevoegde inspectie-ambtenaren van de Economische Inspectie twijfels hebben over de insolventiebescherming van een specifieke organisator of doorverkoper die gevestigd is in een andere lidstaat, vraagt het centraal contactpunt in België om verduidelijking bij het centraal contactpunt van de betrokken lidstaat. Omgekeerd beantwoordt het centraal contactpunt in België vragen van andere lidstaten in verband met de insolventiebescherming van specifieke organisatoren en doorverkopers die op Belgisch grondgebied zijn gevestigd. Het centraal contactpunt in België stelt op de website van de FOD Economie tevens een overzicht ter beschikking van de linken waarmee consumenten en ondernemingen kunnen nagaan of de organisator of doorverkoper aangesloten is bij een in België gevestigde insolventieverzekeraar. Ook voor de uitwisseling van de algemene vragen omtrent de omzetting en de interpretatie van de Europese richtlijn pakketreizen kunnen de bevoegde administraties van de lidstaten een beroep doen op het netwerk van centrale contactpunten. Sinds de uitbraak van de coronacrisis heeft het centraal contactpunt in België twee verzoeken verstuurd naar andere lidstaten om informatie te bekomen over de insolventiebescherming van specifieke organisatoren. Het centraal contactpunt in België heeft sinds de uitbraak van de coronacrisis geen verzoeken ontvangen van andere lidstaten.
Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, mijn vraag was vooral informatief, omdat ik zelf niet op de hoogte was welk contactpunt nu juist hier in België daarvoor was opgericht. Ik dank u dus voor de informatie en wens iedereen nog een fijne avond.