Borist hafa tvö bréf frá ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra þar sem óskað er eftir fresti til að veita skrifleg svör við fyrirspurnum á þskj. 57, um ívilnunarsamninga, frá Óla Birni Kárasyni, og á þskj. 274, um vindorku, frá Höllu Signýju Kristjánsdóttur. Borist hefur bréf frá heilbrigðisráðherra þar sem óskað er eftir fresti til að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 261, um formleg erindi frá heilbrigðisstofnunum, frá Birni Leví Gunnarssyni. Loks hefur borist bréf frá mennta- og menningarmálaráðherra þar sem óskað er eftir fresti til að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 287, um dómsmál hjá Lánasjóði íslenskra námsmanna, frá Alex B. Stefánssyni.
Til svara eru: Fjármála- og efnahagsráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra og utanríkisráðherra.
Virðulegi forseti. Um árabil hefur Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor í íslenskri málfræði við Háskóla Íslands, gagnrýnt samræmd próf í íslensku á beinskeyttan og vel rökstuddan hátt fyrir að mæla illa raunverulega þekkingu á íslensku máli, fyrir að leiða nemendur í gildrur, auk þess sem Eiríkur hefur bent á ýmsar hreinar villur í þessum prófum. Við gagnrýni Eiríks hefur ekki verið brugðist af hálfu Menntamálastofnunar en í gær brá hins vegar svo við að nemendur grunnskóla þreyttu prófið rafrænt og öðrum var ekki veittur aðgangur að því. Raunar var aðgangnum þannig háttað í gær að einungis um 1.700 af rúmlega 4.000 nemendum náðu að ljúka prófinu með herkjum. Íslenskunám nemenda í grunnskóla fer mikið í að búa sig undir þessi próf með tilheyrandi ævintýralegum leiðindum og jafnvel áralangri andúð á íslenskri tungu og íslenskum bókmenntum. Ýmsir skólamenn hafa látið í ljós efasemdir um gildi þessara prófa yfirleitt og í gær skrifar Hafsteinn Karlsson, skólastjóri Salaskóla í Kópavogi, til að mynda á Facebook-síðu sína, með leyfi forseta, að þessi próf séu „leifar af skólastarfi fyrri tíma, eins konar forngripir sem þvælast fyrir nútímaskólastarfi. Þau eiga heima á Þjóðminjasafninu í læstum skáp“. Hafsteinn spyr líka og ég veit að fleiri skólastjórnendur og nemendur spyrja: Hver er tilgangur samræmdu prófanna í dag og hvað eiga þau að mæla? Eru þau liður í að bæta skólastarf? Hafa þau bætt skólastarf? Áhugavert væri að heyra hugmyndir ráðherrans um þetta.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir mjög góða fyrirspurn. Ég vil byrja á að segja að við í mennta- og menningarmálaráðuneytinu vorum rétt í þessu að senda frá okkur yfirlýsingu þar sem við hörmum að framkvæmdin á samræmdum prófum hafi hreinlega mistekist. Þetta hefur valdið nemendum og kennurum miklum óþægindum. Ég átti fund með forstjóra Menntamálastofnunar, Arnóri Guðmundssyni, síðdegis í gær til að fara yfir umfang vandans og hvers vegna þetta hefði átt sér stað. Ég vil bara upplýsa þingheim um að það sem átti sér stað voru hreinlega tæknileg mistök hjá þjónustuaðilum, þeir höfðu ekki fært prófið yfir á afkastameiri netþjón. Í kjölfarið fór af stað viðbragðsáætlun og var áhersla lögð á að upplýsa alla. Auðvitað er þetta mjög slæmt mál. Nemendur eru búnir að vera að undirbúa sig fyrir þetta próf, eins og hv. þingmaður nefndi, í talsvert langan tíma og auðvitað er það mjög slæmt þegar nemendur ná ekki að ljúka prófinu. Í kjölfarið hef ég ákveðið að boða alla hagsmunaaðila á fund minn næstkomandi miðvikudag til að fara yfir þessa stöðu og taka ákvörðun um hvað verður gert vegna þeirra stöðu sem er komin upp. Ég hef verið í mjög góðu sambandi við skólastjórnendur og flesta hagsmunaaðila vegna þessa máls. Ég er búin að fá fregnir af því að könnunarpróf í stærðfræði sem nú stendur yfir gangi mjög vel og ég óska þess að sú prófraun verði talsvert farsæl. Varðandi spurningu þingmannsins held ég að við séum ekki komin á þann stað akkúrat núna að taka ákvörðun um það hvað við gerum varðandi samræmdu prófin. Þau hafa verið iðkuð í talsverðan tíma, þau hafa sína kosti og þau hafa líka sína galla, en það þarf að vera ákveðinn fyrirsjáanleiki og við þurfum að taka svona ákvörðun og vera búin að undirbúa hana mjög vel.
Virðulegur forseti. Ég þakka svör ráðherra. Hvað telst ekki gott mál? Fargið ekki öllu fiðurfénu strax. Við skulum fergja heyið því brátt rignir. Fergið ætlaði mig lifandi að drepa. Það var þungu fargi af mér létt. Þetta er úr sýnidæmi um samræmt könnunarpróf í 10. bekk á vef Menntamálastofnunar. Ég ætla ekki að hrella hæstv. ráðherra með því að krefja hana um svör við þeirri spurningu hvað af þessu teljist ekki gott mál því að hún stendur væntanlega jafn ráðþrota gagnvart henni og ég. En ég spyr aftur hvort slík nálgun á móðurmálskennslu eigi ekki að heyra sögunni til, eigi ekki heima í skáp í Þjóðminjasafninu, hvort ekki sé ástæða til að létta þessu fargi af ungu fólki.
Virðulegi forseti. Ég tel að það sé mjög brýnt að skoða þessi mál og athuga hvað á við og hvað á ekki við í dag. Við stöndum, eins og ég hef nefnt áður, á ákveðnum tímamótum í menntamálum þjóðarinnar. Við erum á rauðu ljósi mjög víða. Það eru áskoranir er varða stöðu kennarans. Við fáum ekki þá nýliðun sem við þurfum. Samkeppnishæfni skólakerfisins hefur hrakað, einnig er varðar íslenskt mál. Ég tel að ábendingar hv. þingmanns séu mjög góðar og vil skoða þær í samvinnu við þingið. Það er svo margt sem við þurfum að gera til að styrkja alla umgjörð í kringum menntamálin í landinu.
Virðulegur forseti. Ákvörðun kjararáðs um hækkun launa til þingmanna og ráðherra var umdeild og áhrifa þeirrar ákvörðunar gætir enn í aðdraganda komandi kjarasamninga. Hins vegar og til viðbótar er það svo að fyrir kosningar 2017 sendi kjararáð bréf til ráðherra sem segir nokkurn veginn svo, með leyfi forseta: „Laun fyrir vinnu í kjararáði hækkuðu síðast 1. júní 2016.“ Þar segir einnig að frá þeim tíma og fram til ágúst 2017 hafi mánaðarleg launavísitala Hagstofu Íslands hækkað um 7,3%. Því sé lagt til að laun fyrir störf í kjararáði hækki að sama skapi. Kjarninn birti í gær grein um þessa launahækkun til kjararáðs þar sem ráðherra svaraði 6. desember 2017, stuttu eftir að hann tók við embætti 2017: „Fallist er á tillöguna. Greiðslur til þeirra sem sitja í kjararáði skulu hækka um 7,3% frá 1. ágúst 2017.“ 7,3% miðað við launavísitölu. Launavísitala er mjög spes mælitæki og hækkun miðað við launavísitölu er hækkun umfram aðra. Það er mikilvægt að hafa þetta í huga því að launavísitalan mælir sérstaklega hvernig launaþróun hvers einstaklings virkar. Ef launamaður í fyrirtæki hættir og minna reyndur aðili kemur lækkar launakostnaður fyrirtækisins en launavísitalan breytist ekkert. Ég vil því spyrja ráðherra: Væri eðlilegt að hækka laun ráðherra og þingmanna um 7,75% frá því sem hefur verið miðað við hækkun launavísitölu Hagstofu Íslands frá nóvember 2016? Væri ekki eðlilegt að launþegar landsins fengju sömu hækkun miðað við launavísitölu? Ef ekki, af hverju ekki? Ættu þeir kannski bara að senda bréf í ráðuneytið?
Virðulegi forseti. Ég skil það svo að hv. þingmaður sé hér að færa fram gagnrýni á að þeir sem gegna störfum fyrir ríkið, eins og þeir sem sitja í kjararáði, eigi ekki yfir tíma að fá breytingar á tímagjaldi sínu sem fylgi vísitölu launa í landinu heldur eigi að taka eitthvert annað viðmið. Ég held að ef að væri gáð kæmi í ljós að tímagjald sem ríkið greiðir fyrir sérfræðiþjónustu almennt liggur einhvers staðar á því bili sem kjararáðsmeðlimir hafa haft í tímagjald í verktöku. Það er sjálfsagt að fara yfir það í þinginu með hvaða hætti fjármálaráðuneytið ætti að ákvarða breytingar á töxtum yfir lengri tíma. Launavísitalan er vissulega ekki fullkomin til þess. Hv. þingmaður spyr hvort mér finnist að laun ráðherra eða þingmanna ættu að taka breytingum til samræmis við launavísitölu. Ég vil þá svara því þannig að mér líst heldur betur á tillöguna sem er að finna í nýrri skýrslu um þessi efni þar sem lagt er til að við horfum til meðaltalsbreytinga hjá opinberum starfsmönnum. Að öðru leyti verð ég að segja að hv. þingmaður fær mig ekki til þess að koma með nýjar útfærslur á því með hvaða hætti taka eigi ákvarðanir um þessi efni fyrir þingmenn eða ráðherra. Við höfum gert grein fyrir því að við hyggjumst fylgja eftir þeirri niðurstöðu sem birtist í nýrri skýrslu um þessi efni og ég vinn að frumvarpi til breytinga á lögum í samræmi við þá niðurstöðu.
Virðulegi forseti. Gagnrýni mín snýr að því að hækkunin sé miðuð við launavísitöluna. Ef kjararáð hækkar miðað við launavísitölu, af hverju ekki aðrir? Ég set út á það að miðað sé við launavísitölu en kjararáð biður sérstaklega um hækkun miðað við þá vísitölu og ráðherra fellst á þá skoðun. Því spyr ég: Af hverju ekki aðrir? Hér er vísað í opinbera starfsmenn, við eigum að miða laun þingmanna og ráðherra við meðaltalsbreytingu. Hún er lægri en breyting sem er miðuð við launavísitölu. Af hverju fær kjararáð hækkun sem miðuð er við launavísitölu?
Virðulegi forseti. Ég tel að tilvísun til launavísitölunnar í þessu tilviki hafi í raun verið í dæmaskyni. Hafa verður í huga að yfir tíma breytast laun í samfélaginu, ýmist vegna sérstakra ákvarðana, launaskriðs eða kjarasamninga. Ef við horfum á þá sem taka laun eftir taxta sem ríkið ákveður er launavísitalan til vitnis um að eitthvað er að gerast í samfélaginu á meðan viðkomandi taxti er fastur, þ.e. þá fellur allur tíminn niður dauður þar til næsta ákvörðun er tekin. Viðkomandi fylgir þá ekki almennri launaþróun í landinu. Það verður hv. þingmaður að taka með í reikninginn þegar hann gagnrýnir að launum sé síðan með einni afmarkaðri ákvörðun breytt til samræmis við einhvern mælikvarða, eins og launavísitölu.
Herra forseti. Falskar fréttir er beinast að sérstökum ríkjum eða hagsmunum ríkja hafa aukist mjög á undanförnum árum. Fréttir þessar eru af margvíslegum toga en eiga það gjarnan sameiginlegt að tilgangur þeirra er að hafa neikvæð áhrif á hagsmuni, innlenda sem erlenda, þess ríkis er þær beinast að. Þær geta varðað viðskiptahagsmuni, kosningar og ímynd ríkis út á við, svo fátt eitt sé nefnt. Á Norðurlöndunum hafa stjórnvöld markvisst unnið gegn áhrifum slíkra frétta með því að setja á laggirnar sérstök teymi sem hafa það hlutverk að finna slíkar fréttir, einkum á samskiptamiðlunum, og bregðast við þeim, styðja við bakið á frjálsum fjölmiðlum og rannsóknarblaðamönnum í því augnamiði að uppræta slíkar fréttir. Bandaríkjaþing gaf út í byrjun árs vandaða skýrslu sem er kölluð Árás Rússa á lýðræðið í Rússlandi og Evrópu. Þar kemur fram að á Norðurlöndum stunda Rússar að setja í loftið falskar fréttir á netið með ýmsum hætti. Tekið er dæmi af finnsku kosningunum frá 2015. Stofnaðir voru nokkrir Twitter-aðgangar sem virtust vera tengdir finnska þinginu. Í fyrstu virtist vera um ósköp venjulega Twitter-reikninga að ræða þar sem umræðan var á eðlilegum nótum um finnsk stjórnmál og fjöldi þeirra sem fylgdi því sem þarna var birt jókst stöðugt. Síðan gerist það skömmu fyrir kosningar að þessir Twitter-reikningar taka U-beygju og birta pólitískar fréttir sem enginn fótur var fyrir og var greinilega ætlað að hafa áhrif á kosningarnar. Við rannsókn málsins kom í ljós að Rússar stóðu á bak við þessa Twitter-reikninga. Fleiri dæmi eru nefnd í skýrslu Bandaríkjaþings frá Danmörku, Noregi og Svíþjóð. Að berjast gegn fölskum fréttum er þjóðaröryggismál og mikilvægt mál í hagsmunagæslu ríkja á alþjóðavettvangi. Ég vil því spyrja hæstv. utanríkisráðherra: Er fylgst með fölskum fréttum og þær skrásettar er varða Ísland og íslenska hagsmuni? [[Forseti hringir.]]Er brugðist við fölskum fréttum er varða Ísland og íslenska hagsmuni?
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Hann spyr um hluti sem eru mjög mikilvægir og rakti ágætlega áhyggjur sínar sem ég deili með hv. þingmanni. Það hefur kannski aldrei verið auðveldara en núna að koma svokölluðum fréttum, sem við getum kallað falskar fréttir, í loftið og þær fara oft ansi langt. Þetta er mikið rætt á ýmsum stofnunum sem við eigum aðild að. Ég nefni t.d. Atlantshafsbandalagið, þar eru menn að ræða nákvæmlega þessa þætti. Fréttirnar eru með ýmsum hætti, m.a. þeim sem hv. þingmaður lýsir hér. Hann vísar til þess þar sem unnið er skipulega að málum en stundum er það ekki svo. Þetta er vandmeðfarið þegar við tökum þátt í umræðu en hins vegar á það að vera tiltölulega einfalt - það er það sem við höfum gert og til þess er utanríkisþjónustan búin að vinna að því í ýmsum málum að í það minnsta koma fram með leiðréttingar þegar um hreinar staðreyndavillur er að ræða. Við höfum ekki orðið vör við að við höfum lent í þessu, eins og nágrannaríki okkar sem hv. þingmaður vísar til, en það þýðir ekki að við eigum ekki að halda vöku okkar. Það gerum við, ekki bara í ráðuneytinu heldur sömuleiðis með sendiskrifstofum okkar. Spurning hv. þingmanns er góð brýning og mikilvægt hjá hv. þingmanni og okkur öllum að vera meðvituð um þá stöðu sem er uppi í alþjóðasamfélaginu. Stutta svarið við spurningunni er sú að við erum meðvituð um þetta og að við höldum vöku okkar. Þetta er eilífðarbarátta og nokkuð sem við getum ekki slakað neitt á með.
Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að fara ágætlega yfir málið. Mér sýnist á svari hans að við höfum ekki sérstakt teymi í þeim efnum eins og Norðurlöndin hafa. Ég vil hvetja hæstv. ráðherra til að skoða það vandlega hvort ekki sé rétt að setja á laggirnar einhvers konar teymi í samstarfi við dómsmálaráðuneytið, ríkislögreglustjóra og greiningardeild ríkislögreglustjóra. Það er mjög mikilvægt að halda utan um þessa hluti og skrásetja þá. Við lifum í breyttum heimi og blikur eru á lofti í Evrópu eins og við þekkjum hvað varðar Rússa sérstaklega og yfirgang þeirra í Evrópu. Þess vegna held ég að mikilvægt sé að skrásetja þetta og auk þess að reyna að komast að upprunalöndum þessara frétta, en Rússar hafa verið mjög umsvifamiklir í þessu efni. Skýrsla Bandaríkjaþings, sem kom út í janúar, er mjög vönduð og ég hvet ráðherra til að kynna sér hana eða að starfsmenn ráðuneytisins kynni sér hana og skoði þetta mál betur.
Virðulegur forseti. Svo það sé alveg skýrt tekið fram að þó svo að fyrirspurn hv. þingmanns hafi verið mjög góð, eru þetta ekki nýjar fréttir fyrir okkur í utanríkisþjónustunni. Það er ekki svo. Þetta er eitt af því sem við höfum verið að leggja áherslu á þegar kemur að breytingum í utanríkisþjónustunni að við þurfum að fylgjast enn betur með og leggja enn meiri áherslu á þessi mál en við höfum gert fram til þessa, sem við höfum samt svo sannarlega gert, að koma réttum upplýsingum áleiðis, leiðrétta staðreyndavillur og hreinlega falskar fréttir þegar kemur að Íslandi. Þannig að það er ekkert nýtt í því. Hv. þingmaður bendir réttilega á að þetta er auðvitað þjóðaröryggismál. Þessi mál hafa sömuleiðis verið rædd í tiltölulega nýstofnuðu þjóðaröryggisráði. Það er rétt hjá hv. þingmanni að þetta er samvinna margra aðila. Ég fagna því að hv. þingmaður veki athygli á þessu máli, það er mikilvægt að við ræðum það og höldum vöku okkar. Það er brýning fyrir okkur að gera enn betur. En ég vil þó taka það skýrt fram að það er alls ekki þannig að við í utanríkisþjónustunni höfum við ekki verið með meðvituð um þetta og verið er að vinna að þessum málum.
Virðuleg forseti. Ég vil spyrja hæstv. fjármálaráðherra um Bankasýslu ríkisins. Bankasýsla ríkisins er mikilvæg stofnun eins og kemur fram á vef hennar og þar er greinilega í mörg horn að líta eins og segir í lögum um stofnunina. Í 1. gr. segir að Bankasýsla ríkisins fari með eignarhlut ríkisins í fjármálastofnunum og í 4. gr. eru verkefni stofnunarinnar talin upp og eru þau fjölmörg. Ef farið er á vef Bankasýslunnar og lesnar fréttir segir þar: Bankasýsla ríkisins fer með eignarhluti ríkisins í fjármálafyrirtækjum. Á forsíðu eru taldir upp eignarhlutir Bankasýslu ríkisins í bönkunum. Í Arion banka er hlutur Bankasýslunnar sagður 13% og nefndur sá fulltrúi sem tilnefndur er af Bankasýslunni í stjórn bankans. Bankasýsla ríkisins hefur í dag, segir í frétt, lokið sölu á 13% hlut ríkisins í Arion banka til Kaupskila og nam andvirðið 23.452 millj. kr. Þetta er frétt frá 26. febrúar sl. [[Kliður í þingsal.]] Síðan kemur að 9. gr. laganna sem ber yfirskriftina Lok starfseminnar: „Stofnunin skal hafa lokið störfum eigi síðar en fimm árum frá því að hún er sett á fót og verður hún þá lögð niður.“ Þetta segir í 9. gr. Þetta ákvæði er frá 2009 og stofnunin hefur samkvæmt greininni lokið störfum. Lögin tóku gildi 20. ágúst 2009 og líftími stofnunarinnar er því liðinn fyrir þremur og hálfu ári. Því spyr ég hæstv. fjármálaráðherra: Hverju sætir að Bankasýsla ríkisins er enn starfandi? Í öðru lagi: Hvert er gildi skuldbindandi ákvarðana sem stofnunin hefur tekið? Eða er það kannski svo eins og með ófjárráða unglinga að hæstv. fjármálaráðherra þurfi að skrifa upp á hverja einustu hreyfingu sem á sér stað innan þessarar stofnunar?
Virðulegi forseti. Ég lít þannig á að megininntak þessarar fyrirspurnar snúi að ákvæðinu sem fjallar um starfstíma Bankasýslunnar. Það hefur verið litið svo á að þarna séu birt í lögum áform, sem menn höfðu upphaflega, um starfstíma Bankasýslunnar. Á sínum tíma kynnti ég opinberlega hugmyndir um að fylgja þessum áformum eftir þannig að við myndum leggja Bankasýsluna niður sem sjálfstæða stofnun en myndum áfram gæta að armslengdarsjónarmiðum með því að hafa nefnd sérfræðinga undir fjármálaráðuneytinu í stað stofnunar til að gæta að því hlutverki. Þá kom mjög skýrt fram í þinginu að menn töldu ekki ástæðu til þess. Að auki var það almennur skilningur manna hér að stofnunin yrði ekki lögð niður án þess að um það yrði fjallað í sérstöku nýju lagaákvæði. Af þessum sökum er það hárrétt, sem hv. þingmaður bendir hér á, að ákvæðið hefur elst illa, ákvæði um að stofnunin skyldi einungis starfa í fimm ár. Nú stendur það þarna yfirgefið af þinginu og gild rök fyrir því að taka eigi það upp. En í mínum huga leikur enginn vafi á því að stofnunin getur gegnt sínum lögbundnu hlutverkum, gengið formlega frá löggerningum sem undir hana heyra samkvæmt lögunum, þar með talið að ganga frá undirritun samninga eins og þeirra sem hér hefur verið vísað til.
Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra talar um að áform hafi verið um að Bankasýslan hefði þennan líftíma á sínum tíma. En við verðum að rifja upp að Bankasýslan var sett á stofn vegna tímabundins ástands vegna þess sem átti sér stað 2008. Henni var markaður líftími í lögunum og sá tími er löngu liðinn. Hann er liðinn fyrir þremur og hálfu ári. Ég tel að það sé fullkomin óvissa um gjörðir stofnunarinnar eftir það tímamark. Ástandið er liðið. Lögin hafa gildistíma. Sá gildistími er liðinn. Og vegna þess að hæstv. fjármálaráðherra er æðsti maður skattkerfisins spyr ég: Haldið þið að menn reisi t.d. skattskyldu á lögum sem samkvæmt orðanna hljóðan eru liðin undir lok? Haldið þið það? Nei, það held ég ekki. Eða að refsing verði lögð á samkvæmt lögum sem fallin eru úr gildi?
Virðulegur forseti. Það verður í þessu samhengi að gera greinarmun á því þegar lög hafa ákveðinn gildistíma og hinu þegar menn setja í lagatexta áform um að viðkomandi stofnun muni gegna þessu hlutverki í afmarkaðan tíma. Á þessu er alger reginmunur og formlega séð eru lög fallin úr gildi ef gildistími þeirra er liðinn. En það á ekki við hér. Við erum ekki að tala um gildisákvæði laganna um Bankasýsluna heldur þau áform sem menn höfðu í huga í upphafi um það hversu lengi stofnunin þyrfti að vera til. Á þessu er mikill munur. Það er hins vegar hægt að segja um Bankasýsluna að lögin geyma ákveðna sögu um það. Við héldum á þessum tíma að við yrðum að fimm árum liðnum búin að losa um eignarhluti í fjármálafyrirtækjum, en hið öfuga hefur gerst. Við höfum stóraukið eignarhluti ríkisins í fjármálafyrirtækjum og salan á þessum 13% hlut í [[Forseti hringir.]]Arion banka er fyrsta salan á eignarhlut í fjármálafyrirtækjum sem á sér stað frá því að Bankasýslan var sett á laggirnar. Það er alls ekki þannig að við höfum náð þeim markmiðum sem að var stefnt.
Herra forseti. Mig langar að fá, með leyfi forseta, að vitna í stjórnarsáttmálann þar sem segir: „Ríkisstjórnin telur það vera eitt mikilvægasta hagsmunamál Íslands að sinna framkvæmd EES-samningsins vel og Alþingi þarf að vera virkara á því sviði.“ Mig langar líka til að fá að vitna í síðustu skýrslu hæstv. utanríkisráðherra. Þar segir, með leyfi forseta: „Ef miklar tafir verða á innleiðingu EES-reglna í íslenska löggjöf er afleiðing sú að ekki er hægt að ganga að því sem vísu að sömu reglur gildi á Íslandi og annars staðar á Evrópska efnahagssvæðinu. Slíkt grefur undan meginmarkmiði EES-samningsins.“ Mér sýnist að innleiðingarhalli Íslands sé að aukast þrátt fyrir skýr markmið sem hafa verið sett á undanförnum árum, að ná innleiðingarhallanum niður í 1% eða minna. Hann hefur við síðustu mælingar verið um 2%. Mér sýnist einboðið að hann muni aukast við næstu skýrslu Eftirlitsstofnunar EFTA. Mig langar því að spyrja ráðherrann: Hvaða áform eru uppi um að bæta hér úr? Greinilegt er að það þarf á átaki að halda. Sömuleiðis erum við að aflétta stjórnskipulegum fyrirvörum á gerðum og þær streyma inn til þingsins án þess að fyrir liggi frumvörp til staðfestingar á þeim gerðum. Spurningin er þessi: Hefur hæstv. utanríkisráðherra engar áhyggjur af þeirri réttaróvissu sem kann að skapast þegar við höfum aflétt stjórnskipulegum fyrirvara? Alþingi hefur samþykkt þessar gerðir og þær hafa í raun og veru tekið gildi. Engin lög hafa verið sett til að fylgja þeim eftir. Hvaða áform hefur hæstv. utanríkisráðherra um að hér verði bætt úr?
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Þegar ég kom inn í ráðuneytið var eitt af því fyrsta sem ég gerði að setja af stað vinnu við að skoða þessi mál sérstaklega. Það er væntanleg skýrsla um þessi mál, sem er núna í yfirlestri, ekki bara til þess að taka á því sem hv. þingmaður vísaði til, þ.e. stöðu málsins og hvar helstu flöskuhálsarnir eru, en það skiptir máli að það liggi fyrir og að allir séu meðvitaðir um það, en ekki síður, sem skiptir kannski meira máli, að skoða hvaða leiðir við þurfum að fara til að leysa úr þessu. Ég get þó upplýst hv. þingmann að miðað við þær upplýsingar sem ég hef fengið er innleiðingarhallinn ekki að aukast. Hins vegar höfum við ekki náð þeim markmiðum sem við lögðum upp með. Stutta sagan virðist vera sú að áður en við fórum í aðlögunarviðræðurnar við Evrópusambandið, fyrir þann tíma var innleiðingarhallinn ekki vandi hjá okkur. En það virðist vera að menn hafi breytt því fyrirkomulagi sem við vorum með þá þegar farið var í aðlögunarviðræðurnar. Í kjölfarið jókst þessi innleiðingarhalli eins og hv. þingmaður vísaði til. Fyrir þann tíma stóðum við Íslendingar okkur stundum best, ef þannig má að orði komast, þegar kom að innleiðingu. Síðan þegar aðlögunarviðræðunum var hætt var fyrirkomulagið ekki sett á sama stað og það var áður. Ég hef þess vegna unnið að því að koma með úrbætur sem miða að því að koma málum í fyrra horf og reyna þá að vinna skipulega að því að vinna úr þeim málum sem hv. þingmaður vísaði til. Ég vonast til að ég geti dreift þessari skýrslu í það minnsta í næstu viku.
Herra forseti. Ég þakka svarið. Það er gott að menn eru að semja skýrslu um úrbætur og vonandi verður það góð skýrsla. Ég hef hins vegar nokkrar áhyggjur af því að áhugi hæstv. utanríkisráðherra og samherja ráðherra í ríkisstjórninni sé einhvern veginn ekki mjög fókuseraður á EES-samstarfið. Áhuginn virðist liggja annars staðar og þarf ekki að hafa mörg orð um áhuga hæstv. utanríkisráðherra á Brexit og aðdáun hans á þeim sem þar fara fremstir í flokki. Flokkur hæstv. ráðherra hefur skipað sér í sveit í með stjórnmálaflokkum í Evrópu innan vébanda ESCR sem eru andsnúnir Evrópusamvinnunni. En mig langar að síðustu að nota síðustu sekúndurnar til að spyrja út í ummæli hæstv. fjármálaráðherra við umræður hér fyrir nokkrum dögum þar sem hann talaði um að Evrópusambandið valtaði yfir samstarfsaðila sína innan EES-samningsins EFTA-megin. Að EFTA-ríkin, samherjar okkar, væru eftirlátssöm og að það væri orðið afar sérstöku vandamáli. Tekur hann undir það með hæstv. ráðherra að samstarfsríki okkar innan EFTA séu duglaus og dáðlaus?
Virðulegi forseti. Hv. þingmaður fór nokkuð rangt með í máli sínu. Í fyrsta lagi vísaði hann í þessi alþjóðasamtök, Evrópusamtök sem Sjálfstæðisflokkurinn er aðili að, en flestir flokkar þar eru mjög fylgjandi ESB og beittu sér reyndar fyrir því að Bretar yrðu áfram í ESB í Brexit-kosningunni. Sömuleiðis kannaðist ég ekki við þau ummæli hæstv. fjármálaráðherra að EFTA-ríkin væru dáðlaus og duglaus. Ég vona að hv. þingmaður verði aðeins málefnalegri í umræðunni, sem skiptir máli. Hæstv. fjármálaráðherra talaði um það sem ég hélt að allir vissu, að mikilvægt er að halda þessari tveggja stoða lausn sem við höfum rætt hér hvað eftir annað. Ef hv. þingmenn eru ekki meðvitaðir um það og ekki sammála hæstv. fjármálaráðherra í því þá finnst mér það vera nokkuð sérstakt. Hv. þingmaður hefur einhverjar áhyggjur af því að ég hafi áhuga annars staðar. Ég hef áhuga á því að gæta hagsmuna Íslendinga. Eitt er það að sinna hagsmunagæslu okkar hvað varðar EES-samninginn en ekki er þar með sagt að fleiri hagsmunir séu ekki undir. Hv. þingmaður veit mætavel að fleiri hagsmunir eru til staðar en bara EES-samningurinn. Hv. þingmaður veit til dæmis að heimurinn er að breytast. Hann veit að inn eru að koma mjög stórir markaðir, stórar millistéttir úti um allan heim. [[Forseti hringir.]]Það að ríkisstjórnin sé meðvituð um að gæta hagsmuna Íslands útilokar ekki neitt annað, allra síst hagsmunagæslu á vettvangi EES-samningsins.
Virðulegi forseti. Örstutt. Í morgun var kynningarfundur um verkefnisstjórn um landsáætlun um uppbyggingu innviða. Þar fengum við í umhverfis- og samgöngunefnd glærupakka sem var ansi góður og mjög gaman að fara yfir hann, en tveimur klukkutímum seinna fengum við tölvupóst um að þessi glærupakki innihéldi trúnaðarupplýsingar. Við fengum ekki að vita það þegar við fengum gögnin í hendurnar og því velti ég fyrir mér: Er ég með trúnaðarupplýsingar eða ekki? Þessi pakki sem ég fékk í hendurnar er ekki merktur trúnaðargögn. Ég veit ekki hvað ég á þá að gera við þennan tölvupóst, hvaða mark ég á að taka á því hvort ég sé með trúnaðargögn undir höndum eða ekki. Ég hefði getað beðið um gögnin án trúnaðarupplýsinganna. Það er ekkert mál, það er bara sagt að krónutölurnar varði við trúnað þannig að ég leita til forseta um ráðleggingar hvað það varðar.
Forseta er þetta mál ókunnugt með öllu þannig að hann getur litla aðstoð veitt hv. þingmanni, alla vega að svo stöddu.
Hæstv. forseti. Við erum að greiða atkvæði um þingsályktunartillögu um gerð stofnefnahagsreikninga fyrir ríkissjóð í heild og einstaka ríkisaðila í A-hluta. Hér er um grundvallarbreytingu að ræða þar sem reikningsskil fyrir A-hluta verða í heild gerð á grundvelli alþjóðlegra reikningsskilastaðla á rekstrargrunni. Þar sem við felum í raun stjórnvöldum framkvæmdina að lokinni innleiðingu breytinganna skal reikningshaldsleg meðferð eigna og skulda uppfylla kröfur slíkra staðla. Breyting þessi er í samræmi við 52. gr. laga um opinber fjármál. Er hér verið að færa reikningsskil á rekstrargrunn og mun efnahagsreikningurinn breytast helst frá því sem áður var þar sem fjárfestingar verða eignfærðar og afskrifaðar á líftíma sínum. Rekstrargrunnur þýðir einfaldlega að það er verið að færa gjöld og tekjur á það tímabil sem til þeirra er stofnað. Öll hv. fjárlaganefnd er samþykk þessari tillögu.
Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um tillögu til þingsályktunar um útgáfu vestnorrænnar söngbókar, frá utanríkismálanefnd. Undir nefndarálitið rita hv. þingmenn Rósa Björk Brynjólfsdóttir, Logi Einarsson, Ari Trausti Guðmundsson, Gunnar Bragi Sveinsson, Silja Dögg Gunnarsdóttir, Smári McCarthy og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir. Fjarverandi voru Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir formaður, og Bryndís Haraldsdóttir, en Inga Sæland sem situr fundi nefndarinnar sem áheyrnarfulltrúi er samþykk álitinu. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Guðjón S. Brjánsson, formann Íslandsdeildar Vestnorræna ráðsins, Sigurð Ólafsson, framkvæmdastjóra Vestnorræna ráðsins, og Bylgju Árnadóttur, ritara Íslandsdeildar Vestnorræna ráðsins. Með tillögunni er ríkisstjórn Íslands hvött til að beita sér ásamt landsstjórnum Færeyja og Grænlands fyrir því að vestnorræn söngbók verði gefin út með lögum á þjóðtungum landanna þriggja. Vestnorræn söngbók með lögum á íslensku, færeysku og grænlensku yrði íbúum landanna góð kynning á þjóðtungum og sönglagamenningu nágranna sinna. Fyrsta skrefið í þessa átt væri að setja á fót vinnuhóp fagfólks frá löndunum þremur sem mundu velja lögin og útsetja þau með nótum. Eins og segir í greinargerð með tillögunni er hún lögð fram á grundvelli ályktunar Vestnorræna ráðsins nr. 1/2017 sem samþykkt var á ársfundi ráðsins 1. september 2017 í Reykjavík. Nefndin er jákvæð gagnvart útgáfu vestnorrænnar söngbókar en hefur efasemdir um þörf á atbeina ríkisstjórnar í málinu. Nefndin telur að Vestnorræna ráðið geti unnið að slíkum verkefnum, m.a. í gegnum sjóði fyrir norrænt og vestnorrænt menningarsamstarf, án þess að sérstök hvatning Alþingis til ríkisstjórnar þurfi að koma til. Nefndin beinir því vinsamlegum tilmælum til Vestnorræna ráðsins um að endurskoða verklag sitt þegar viðlíka verkefni er annars vegar. Að því sögðu vill nefndin ekki standa í vegi fyrir málinu og leggur til að tillagan verði samþykkt óbreytt.
Herra forseti. Eins og þeir sem komið hafa nálægt starfi Vestnorræna ráðsins vita þá er sá óvenjulegi háttur hafður á í vestnorrænu samstarfi að þær ályktanir sem samþykktar eru á fundum Vestnorræna ráðsins koma til beinnar afgreiðslu á þjóðþingum aðildarríkjanna. Það skýrir tilurð þeirrar tillögu sem hér liggur fyrir. Til að gera langt mál stutt, því að um þetta efni mætti hafa langt mál, vildi ég lýsa þeirri skoðun minni að ég tek undir þau sjónarmið sem fram koma í nefndaráliti utanríkismálanefndar, að áhugavert gæti verið að útgáfa vestnorrænnar söngbókar væri könnuð. En hins vegar má hafa verulegar efasemdir um að það eigi að vera á höndum ríkisstjórna aðildarríkjanna. Ég styð þess vegna þá tillögu en árétta að í þeim stuðningi felst ekki stuðningur við að hér verði stofnuð einhvers konar ríkisútgáfa söngbóka.
Virðulegur forseti. Ég fagna þessari skýrslubeiðni. Ég hafði lýst því yfir opinberlega að ég hygðist láta fara fram úttekt á stjórnsýslu og rekstri Fiskistofu. Í ljósi þess að ég geri ráð fyrir því að skýrslubeiðnin verði samþykkt hyggst ég draga til baka áform mín, a.m.k. um sinn, þar sem þá yrði hreinlega um tvíverknað að ræða. En ég lýsi enn og aftur yfir stuðningi við skýrslubeiðna og tel að hún geti orðið gott innlegg í það nauðsynlega verk sem var fram undan er varðandi endurskoðun á lögum um vigtun sjávarafla. Unnið hefur verið að því í tíð fjögurra síðustu sjávarútvegsráðherra þannig að málið er snúið. Ég vænti þess að þetta verk geti orðið gott innlegg í þá vinnu sem fram undan er.