Türkiye Büyük Millet Meclisinin 91’inci Birleşimini açıyorum. Sayın milletvekilleri, elektronik cihazla yoklama yapılacaktır. Yoklama için beş dakika süre vereceğim. Sayın milletvekillerinin oy düğmelerine basarak salonda bulunduklarını bildirmelerini, bu süre içerisinde elektronik sisteme giremeyen milletvekillerimizin salonda hazır bulunan teknik personelden yardım istemelerini, buna rağmen sisteme giremeyen üyelerin ise yoklama pusulalarını görevli personel aracılığıyla beş dakikalık süre içerisinde Başkanlığa ulaştırmalarını rica ediyorum. Yoklama işlemini başlatıyorum. [[Elektronik cihazla yoklama yapıldı]] Sayın milletvekilleri, dün bir bayramı idrak ettik; 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı’nı kutluyorum. 19 Mayıs 1919’da başlayan yürüyüş, Ankara’da Cumhuriyet Dönemi’mize girmemizle neticelendi. Bu Meclisin yönettiği harple Meclisimiz “Gazi Meclis” adını aldı. Doksan yedi yıl önce inancının ve imanının gereğini yerine getirmek üzere millî mücadelenin işaret fişeğini ateşleyenleri, bu uğurda canıyla, malıyla görev üstlenenleri, aziz şehitlerimizi ve gazilerimizi, Gazi Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşlarını şükranla anıyorum. Geleceğimiz olan gençlerimizin bu bayramında gençlerin millî mücadele ruhuna sahip vicdanı, fikri ve irfanı hür kişiler olarak daha güçlü, kudretli ve müreffeh bir Türkiye’ye ulaşma idealine sahip olmalarını ve bunu gerçekleştirecek donanımda yetişmelerini temenni ediyorum. Sayın milletvekilleri; şimdi, 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı münasebetiyle söz talebinde bulunan siyasi parti grup başkan vekillerine yerlerinden ikişer dakika söz vereceğim. İlk söz, Cumhuriyet Halk Partisi Grup Başkan Vekili Sayın Levent Gök Beyefendi’ye aittir. Buyurun efendim.
Sayın Başkan, 19 Mayıs 1919’da başlayan Kurtuluş Savaşı’yla kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin ana ekseni, laik cumhuriyetin ilkelerini gerçekleştirmek, çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmak ve halk egemenliğini kurmak olmuştur. Tüm Orta Doğu coğrafyasına baktığımız zaman laiklikten uzaklaşan bütün Orta Doğu’daki Müslüman ülkelerin ne hâlde olduğunu görmemiz mümkündür. Onların içerisinden yıldız gibi parlayan tek ülke Türkiye’dir; o da Mustafa Kemal’in özellikle ve öncelikle korumak istediği laiklik ilkesidir. (CHP sıralarından “Bravo” sesleri, alkışlar) Bu konu Anayasa’mızla korunmuştur ve laiklik ilkesine bağlılık, sorumluluğu ne olursa olsun herkesin üzerinde büyük bir sorumluluk duygusuyla bağlı kalması gereken bir ilkedir. Geçtiğimiz günlerde ne yazık ki sizin ağzınızdan “Laiklik Anayasa’dan çıkarılmalıdır.” sözlerini büyük bir üzüntüyle duyduk. Türkiye'de en önemli sorumluluk makamlarından biri olan bir makamda bulunan bir kişi olarak “Laiklik Anayasa’dan çıkarılmalıdır.” sözünün bugüne kadar sizin tarafınızdan telafi edildiğine, kamuoyu vicdanının Anayasa’ya bağlılığınızdan şüphe edilmeyecek şekilde birtakım sözler söylemek suretiyle giderildiğine tanık olmadık. Bu bakımdan biz bu oturumu sizin yönetmenizi uygun görmüyoruz.
Böyle bir tabloda, dokunulmazlıkların konuşulacağı bir ortamda, oylama yapılacağı bir ortamda laikliğe aykırı davranışlar nedeniyle sizinle ilgili bir fezleke de henüz buraya gelmemiştir. Yani siz Meclis Başkanı olarak her türlü suçun tartışılacağı bir dokunulmazlık tartışmasına Başkanlık edeceksiniz ama laikliğe aykırı faaliyetten dolayı hakkınızda bir fezleke düzenlenmeyecek, buraya gelmeyecek ve siz bu toplantıyı yöneteceksiniz. Böyle bir toplantıyı yönetme durumunuzun olmadığını, laikliğe aykırı davranışlar nedeniyle hakkınızda gelmeyen bir fezleke nedeniyle bu toplantıda başka milletvekillerinin yargılanmasının önünü açacak bir oylamaya Başkanlık yapamayacağınızı yüksek sesle belirtmek istiyoruz.
Sen mi karar vereceksin buna!
Cumhuriyet Halk Partisi olarak özellikle Anayasa’ya aykırı bu tutum ve sözlerinizin buradan tüm kamuoyunu tatmin edici bir şekilde yalanlanmasını, söylediyseniz özür dilemenizi; söylemediyseniz bu konuda, ne anlama geldiği konusunda çok net bir duruşunuzun sergilenmesini sizlerden beklediğimizi, ancak bu şartlarda Meclisi idare edebileceğinizi ifade ediyoruz.
Buyurun, devam edebilirsiniz.
“Laiklik Anayasa’dan çıkartılmalıdır.” sözünü söylediyseniz tüm Meclisten ve kamuoyundan özür dilemenizi ya da bu sözünüzün ne anlama geldiğini kamuoyu vicdanının anayasal ilkeler çerçevesinde tatmin edici bir şekilde açıklanmasını sizlerden beklediğimizi ifade ediyoruz. Bu şartlar altında sizin tekrar Meclis Başkanlığı görevini üstlenerek bu oturumu yönetmenizi uygun görmediğimizi ifade ediyoruz.
Buyurun Beyefendi.
Teşekkür ediyorum Sayın Başkan. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bizler de Halkların Demokratik Partisi olarak 19 Mayıs Ulusal Gençlik ve Spor Bayramı’nı kutluyoruz. Kuşkusuz, Kurtuluş Savaşı’nın miladı olarak değerlendirebileceğimiz 19 Mayıs çıkışı ve sonrasında Amasya, Erzurum ve Sivas Kongrelerinde ortaya çıkan ruh, bu topraklarda halklarımızın ortak geleceğinin her türlü emperyal planlara karşı nasıl sağlam bir iradeyle korunduğunu ortaya koyuyordu. Ancak, ne yazık ki sonrasında bu ruhun birtakım uygulamalarla ortadan kaldırılması, birlik ruhu yerine teklik ruhunun ön plana çıkması, o tarihten bugüne kadar da büyük acıların yaşanmasına vesile oldu. Biz HDP olarak bu sağlam iradenin ve bu topraklara ait birlik ruhunun bir an önce ortaya çıkacağı bir ülke tahayyülümüzü bugün vesilesiyle bir kez daha yinelemek istiyoruz. Diğer taraftan, Gençlik Bayramı olarak anılan, kutlanılan bir dönemde gençliğin bu kadar politik özden uzaklaştırıldığı, apolitik bir hatta savrulduğu ve çok bilinçli politikalarla geleceksizleştirildiği uygulamaları da kabul etmediğimizi ifade etmek istiyorum. İşsizlik, ucuz emek gücü, açlık, yoksulluk başta olmak üzere, gençliğin yaşadığı, boğuşmak zorunda kaldığı devasa sorunlar aslında bu ülkenin geleceksizliğiyle ilgili önemli işaretler veriyor. Gençliğin geleceğinin olmadığı bir ülkenin geleceğinin olduğunu söylemek mümkün değildir. Bu nedenle, sadece söylem bazında kalan kutlamalar yapmak yerine, apolitik ve ahlaki yozlaşmanın pençesine atılmaya çalışılan gençliğin gerçek sorunlarını çözmeyle ilgili bütün Meclisin büyük bir sorumluluk altında olduğunu düşünüyoruz. Bu vesileyle, bir kez daha Halkların Demokratik Partisi olarak Ulusal Gençlik ve Spor Bayramı’nı kutladığımızı ifade etmek istiyorum. Diğer taraftan, Cumhuriyet Halk Partisi grup başkan vekilinin de değindiği hususla ilgili birkaç cümle kullanmak istiyorum. Tabii, Anayasa’yı açık bir şekilde ihlal eden söylemlerinizden sonra bugün ilk defa bir Genel Kurul oturumu yönetiyorsunuz.
Buyurun İdris Bey.
Aslında bu konuda Genel Kurul oturumları sırasında bizim taleplerimiz de oldu yani “Sayın Meclis Başkanı Genel Kurula gelip o ifadelerle ne kastettiğini Genel Kurula ve Türkiye kamuoyuna buradan açıklasın.” şeklinde dile getirdiğimiz taleplere maalesef şahsınız ve ait olduğunuz parti grubunuz tarafından bugüne kadar cevap verilmedi. Bugün açık bir şekilde bir darbe anlamına gelecek bir geçici Anayasa değişikliği teklifiyle ilgili oturumu yönetiyor olmanız da bu açıdan büyük bir ironi olmuştur. Yani, söylemlerinizle Anayasa’yı açık bir şekilde ihlal ettiğiniz Türkiye kamuoyunda tartışılıyorken, henüz bununla ilgili zannı ortadan kaldırmamışken sizin darbe anlamına gelebilecek bir Anayasa değişiklik teklifi… [[Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı]] Son olarak da Sayın Başkan, yapılacak oylamanın gerçekten gizli oylama usullerine göre yapılması, milletvekillerinin kendi vicdanı ve iradeleriyle oy kullanmalarının sağlanması sorumluluğunun da bugün şahsınıza ait olduğunu belirterek saygılarımı sunuyorum. Sağ olun.
Teşekkür ediyorum. Söz sırası, Milliyetçi Hareket Partisi Grubu adına Grup Başkan Vekili Sayın Erkan Akçay Beyefendi’nin. Buyurun Beyefendi.
Teşekkür ederim Sayın Başkan. Biz de Milliyetçi Hareket Partisi Grubu olarak 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı’nı tekrar kutluyoruz. Türk milletinin hürriyet sevdasının alevlendiği, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün milletimiz adına tarihî bir karar olan Samsun’a çıkışının 97’nci yıl dönümünü idrak ettik. Doksan yedi yıl önce millî mücadelenin ilk adımı atıldı, işgal ve esarete karşı ilk hamle yapıldı, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk harcı karıldı. 19 Mayıs karanlık, tehditkâr ve acı bir dönemde millî onurun dirilişi, bağımsızlık kararının dev adımıdır. 19 Mayıs Türk milletinin birliğini ve dirliğini hedef alanlara karşı emsalsiz bir meydan okumadır. 19 Mayıs Türk milletinin bağımsızlığını kazanmak için topyekûn göstermiş olduğu bir direnişin ve cumhuriyetimize ulaşan uzun ve zorlu sürecin adımıdır. Teslimiyet belgelerini yırtıp atan cesaretin timsali, manda ve himaye çağrılarını bastıran kahramanlığın sesidir. Türk milleti 19 Mayıs 1919’da Samsun’dan başlayarak ayağa kalkmış, tarihte örnek olan bir mücadele azim ve iradesiyle Türkiye Cumhuriyeti’ni kurmuştur. Doksan yedi yıl önce millî mücadeleye neden olan şartlar, maalesef, bugün, bölücü terör, suni kimlik tartışmaları, toplumsal kutuplaşma, kültürel yabancılaşma, ekonomik bağımlılık, yoksulluk, millî kimlikten uzak ve teslimiyetçi dış politikayla yeniden vücut bulmaktadır. Kimsenin şüphesi olmasın ki, Türk milleti şehitleriyle inşa ettiği bağımsız Türk devletini sonsuza kadar yaşatacaktır; bu irade ve güç Türk milletinde vardır. Türk vatanı bölünmeyecektir, Türkiye Cumhuriyeti millî ve üniter bir devlettir, bölünemez. Bu düşüncelerle, Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde büyük Türk milletinin birlik ve bütünlüğünü canlandırdığı bu anlamlı yıl dönümünde Gazi Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere bütün silah arkadaşlarını, aziz kahramanlarımızı, şehitlerimizi ve gazilerimizi minnet, şükran ve rahmetle anıyoruz. Çok teşekkürler Sayın Başkan.
Teşekkür ediyorum efendim. Söz sırası, Adalet ve Kalkınma Partisi Grup Başkan Vekili Sayın Bülent Turan Bey'e aittir.
Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; dün, malumunuz, 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı idi. 19 Mayıs 1919 millî iradenin oluşturduğu bir kutlu yürüyüşün başlangıcı. Bugün de millet olarak tıpkı istiklal mücadelemizin başlangıcı 19 Mayıs 1919’da olduğu gibi bağımsızlık aşkıyla dimdik ayaktayız. Gazi Mustafa Kemal’in 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışıyla başlayan millî mücadele 1923’te cumhuriyetin ilanıyla taçlanmış, bağımsızlık aşkımız, birlik ve beraberlik ruhuyla beraber tüm dünyaya ilan edilmişti. Türkiye Cumhuriyeti kuruluşundan bugüne azim ve kararlılığıyla bağımsızlığını tehlikeye düşürecek tehditler karşısında her yaştan, her kesimden vatandaşıyla azim ve kararlılığını göstermiş, bağımsızlığından asla taviz vermeyeceğini tüm dünyaya ilan etmiştir. 19 Mayısın Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı olarak ilan edilmesi, bağımsızlığımızın teminatı olan gençlerimize duyulan güvenin ve onlara yüklenen sorumluluğun da en net yansımasıdır. Doksan üç yıllık cumhuriyet tarihimizde tam bağımsızlık yolunda katedilen mesafenin devam etmesi, bu emanetin korunması ve yücelmesi için gençlerimiz çok çalışmalı, vatanını canından çok seven ecdadımızın verdiği mücadele karşısında bize düşen görev aynı azim ve kararlılıkla yerine getirilmelidir. Bu düşüncelerle, 19 Mayıs 1919’un yıl dönümünde Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı’nı kutluyor, tüm gençlerimize selamlarımızı iletiyoruz.
Gruplar adına konuşmalar tamamlandı. Sayın Levent Gök Bey’in ifadesi var, beyanı var. Ben oturumu fazla işgal etmek istemiyorum. Bir bardak suda fırtına kopartmak da istemiyorum. Buna ait açıklamam, basın açıklaması olarak toplantıdan iki gün sonra tarafımdan yapıldı ve sizlere gönderildi. Şunu biliyorum ki, Anayasa’yı gayet iyi bilen, bu noktada büyük çalışmalar yapmış bir kişiyim. Anayasa’ya aykırı bir durum mevzubahis değildir ve bir daha şunu tekrar ediyorum: Hiçbir kavram tarifsiz olmaz. Bendeniz “Tarif yapılması lazımdır.” dedim. Belki aksettirenler yanlış aksettirdi, bilemem. Sözlerim doğrudur. Ve şimdi gündeme geçiyorum…
Buyurun Levent Bey.
Şimdi, “Sözlerim doğrudur.” derken…
Ben mikrofonunuzu açayım.
Yok, böyle konuşayım ben.
Ama zapta geçsin.
Sayın Başkan, “Sözlerim doğrudur.” derken biz ne anlamalıyız? (AK PARTİ sıralarından gürültüler) Ben sizden çok net bir açıklama yapmanızı rica ediyorum. Siz Meclis Başkanı olarak Anayasa’ya ve laik cumhuriyete bağlı olduğunuzu ifade edebilecek durumda mısınız şu anda? Onu sizden ben rica ediyorum.
Levent Bey, tekrar ediyorum: Benim beyanım, bir eksikliğin giderilmesi -kavramlar tarifsiz olmaz- kavramın tarifinin yapılmasıdır. Yeminimin ne olduğunu da biliyorum, durumu da biliyorum, hukuku da biliyorum. Teşekkür ediyorum.
Alınan karar gereğince…
Sayın Başkan…
…gündeminin “Kanun Tasarı ve Teklifleri ile Komisyonlardan Gelen Diğer İşler” kısmına geçiyoruz.
Sayın Başkan…
1’inci sırada bulunan, Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanı Konya Milletvekili…
Sayın Başkan…
…Sayın Ahmet Davutoğlu…
Sayın Başkan…
Levent Bey, buyurun.
Sayın Başkan, net bir şekilde laik cumhuriyete…
Buyurun Levent Bey.
AKP Grubunu susturursanız söyleyeceğim.
Affedersiniz duyamıyorum. Açsam acaba mikrofonunuzu, mümkün mü?
Siz de mi katılıyorsunuz Başkanın sözüne?
Siz de mi katılıyorsunuz?
Katılıyoruz, evet.
Levent Bey, mikrofonunuzu açıyorum ben.
Sayın Başkan, ben böyle konuşuyorum.
Mikrofonunuz açık Beyefendi.
Sayın Başkan, ben böyle konuşacağım.
Peki, buyurun.
Anlaşılıyor ki AKP Grubu da sizin sözlerinizin arkasında.
Sonuna kadar katılıyoruz.
Ben sizden net bir şekilde bir karşılık bekliyorum.
Sayın Başkan…
Daha net nasıl olacak Beyefendi?
Efendim, şunu ifade etmekten niçin kaçınıyorsunuz…
Başkanın sözlerine katılıyoruz.
“Ben laik cumhuriyete bağlıyım.” sözünü niçin söyleyemiyorsunuz?
Beyefendi, ben yemin ederek buraya gelmiş…
Sayın Başkan… Sayın Başkan…
Laik cumhuriyete bağlı mısınız, değil misiniz?
…millî hâkimiyetin temsil yeri olan Mecliste bulunan, sizler gibi hakka sahip bir insanım.
Açıklamamı yaptım. Rica ediyorum, grubunuzdan da rica ediyorum. Önemli bir gündeyiz. Bugün gündemimizi tamamlayalım efendim.
Laik cumhuriyete bağlı olduğunuzu niçin söylemiyorsunuz?
Beyefendi, ben yemin yapmış bir insanım.
Bağırmana gerek yok!
Ne bağırıyorsun?
Dokunulmazlıklardan kaçmak için kılıf uydurmayın!
Bahane aramayın, bahane aramayın!
Bağlı mısınız, değil misiniz?
Sayın Başkan, onlara hesap vermek zorunda değilsiniz! Sayın Başkan, böyle bir usul yok ve devam edelim.
Ben diyorum ki laikliğin manasının ne olduğu, eğer yeni bir anayasa yapılacaksa, yepyeni, olsun dedim, bu kadar. Bundan dolayı bir bardak suda fırtına koparmaya lüzum yok.
Nasıl bir bardak? Nasıl bir bardak Başkan?
Huzuru bozmayalım efendim. Boşuna polemiğe girmeyelim efendim.
Burada laikliğe aykırılıktan dolayı hakkınızda fezleke gelmeyecek, birçok milletvekilinin dokunulmazlıkları konuşulacak; siz yargılanmayacaksınız, herkes yargılanacak. Var mı böyle bir şey?
Beyefendi, zatıalinizin…
Böyle bir usul yok Sayın Başkan! Devam edelim. Özellikle engellemeye çalışıyorlar Sayın Başkan!
Var mı böyle bir şey?
Levent Bey... Levent Bey, bak, hukukçusunuz, grup başkan vekilisiniz, tekrar rica ediyorum.
Ben de Anayasa’ya bağlıyım.
Grubunuzdan da rica ediyorum. Lütfen yerimizi alalım ve bir hukuk devletinde Meclise ve millî hâkimiyete dayalı bir yerde gerekeni yapalım.
Biz Anayasa’ya bağlılığınızı görmek istiyoruz.
CHP’yi süresiz tatile çıkaracak, süresiz!
Evet, bu Anayasa’ya bağlıyım.
Laik cumhuriyete bağlı mısınız Sayın Başkan? Laik cumhuriyete bağlı mısınız?
Sayın Başkan, böyle bir usul yok! Sayın Başkan, lütfen devam edelim!
Bu İç Tüzük’e bağlıyım, mevzuata bağlıyım ve hukuku gayet iyi biliyorum. Teşekkür ediyorum, ben devam ediyorum.
Laik cumhuriyete bağlı mısınız?
Levent Bey, rica ediyorum…
Sayın Başkan, devam edin lütfen!
İşte bu! İşte bu! Hiçbiriniz laik cumhuriyete bağlı değilsiniz!
İstismar etmeyelim lütfen. Demagojiye kaçmayalım.
Sayın Başkan, iki cümle söyleyeceksiniz, iki cümle! Laik cumhuriyete bağlıyım sözünüzü duymak istiyoruz.
Ne biçim soru Sayın Gök?
Beyefendi, lütfen… Ne diyeceğime ben karar veririm. Siz bir dikta mısınız?
Siz diyemiyorsunuz!
Bu ne biçim söz?
Ben sizin diktanıza karşıyım.
Dediklerimin içinde hepsi var efendim.
Ben laik cumhuriyeti savunuyorum.
Talimatınıza göre hareket etmiyoruz.
Biz de laik cumhuriyeti savunuyoruz!
Burası Türkiye Büyük Millet Meclisi, lütfen…
Alınan karar gereğince…
Yazıklar olsun! Yazıklar olsun size Başkan!
Başkana karşı dikkatli konuşun!
Hadi, hadi! Bahane aramayın, hadi!
Başka mazeret bulun, laiklik ekmeği bitti!
…gündemin “Kanun Tasarı ve Teklifleri ile Komisyonlardan Gelen Diğer İşler” kısmına geçiyoruz.
Dokunulmazlıklardan kaçmak için kılıf arıyorsunuz!
Buradan ekmek yok size!
Laik cumhuriyete bağlı olduğunuzu söyleyemiyorsunuz! Sizler de ona sahip çıkıyorsunuz!
Diktatörler dışarı! Diktatörler dışarı!
1’inci sırada bulunan, Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanı Konya Milletvekili Ahmet Davutoğlu ve Grup Başkanvekilleri Giresun Milletvekili Nurettin Canikli, Amasya Milletvekili Mehmet Naci Bostancı, Aksaray Milletvekili İlknur İnceöz, Çanakkale Milletvekili Bülent Turan ve Tokat Milletvekili Coşkun Çakır ile 310 Milletvekilinin; Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ve Anayasa Komisyonu Raporu’nun ikinci görüşmesine başlayacağız. Komisyon? Burada. Hükûmet? Burada.
Laik cumhuriyete bağlı olduğunu söyleyemeyen bir Başkan yönetiyor şu anda.
Siz de ona destek oluyorsunuz, siz de! Biz de size siper oluyoruz, siper! Hadi bakalım, görelim! Hadi bakalım!
Bu tarzınıza bahane arıyorsunuz! İşiniz gücünüz bahane sizin.
Sayın milletvekilleri, ikinci görüşmeye esas olan teklif metni 313’e 1’inci ek sıra sayısıyla bastırılıp dağıtılmıştır. Teklifin birinci görüşmesi 18/5/2016 günü saat 01.59’da tamamlanmıştır. Bilindiği gibi, Anayasa değişiklik tekliflerinin ikinci görüşmesinde teklifin tümü ve maddeleri üzerinde görüşme açılmamakta, yalnızca maddeler üzerinde verilmiş değişiklik önergeleri görüşülmekte. Birinci görüşmede üzerinde değişiklik önergesi bulunmayan bir madde hakkında ikinci görüşmede önerge verilememektedir. Teklifin birinci görüşmesinde 1 ve 2’nci maddeler üzerinde değişiklik önergesi verilmişti. Şimdi teklifin 1’inci maddesini okutuyorum: TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASINDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ MADDE 1 - 7/11/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. “GEÇİCİ MADDE 20 - Bu maddenin Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edildiği tarihte; soruşturmaya veya soruşturma ya da kovuşturma izni vermeye yetkili mercilerden, Cumhuriyet başsavcılıklarından ve mahkemelerden; Adalet Bakanlığına, Başbakanlığa, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına veya Anayasa ve Adalet komisyonları üyelerinden kurulu Karma Komisyon Başkanlığına intikal etmiş yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin dosyaları bulunan milletvekilleri hakkında, bu dosyalar bakımından, Anayasanın 83 üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi hükmü uygulanmaz. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren onbeş gün içinde; Anayasa ve Adalet komisyonları üyelerinden kurulu Karma Komisyon Başkanlığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında, Başbakanlıkta ve Adalet Bakanlığında bulunan yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin dosyalar, gereğinin yapılması amacıyla, yetkili merciine iade edilir.” Efendim, madde üzerinde yedi önerge vardır, okutuyorum: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 1’inci maddesi ile 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na eklenen geçici 20’nci maddenin birinci fıkrasında yer alan “ilişkin” ibaresinin “dair” olarak değiştirilmesini arz ve teklif ederiz. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313'e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 1’inci maddesi ile 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na eklenen geçici 20’nci maddenin birinci fıkrasında yer alan "ilişkin" ibaresinin "dair" olarak değiştirilmesini arz ve teklif ederiz. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313'e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 1’inci maddesi ile 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na eklenen geçici 20’nci maddenin birinci fıkrasında yer alan "ilişkin" ibaresinin "dair" olarak değiştirilmesini arz ve teklif ederiz. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313 sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin çerçeve 1’inci maddesiyle Anayasa’ya eklenmesi teklif edilen geçici 20’nci maddesine aşağıdaki üçüncü ve dördüncü fıkraların eklenmesini arz ve teklif ederiz. Mehmet Parsak Erkan Akçay Oktay Öztürk Kamil Aydın İsmail Faruk Aksu Ahmet Kenan Tanrıkulu Zühal Topcu Nuri Okutan Zihni Açba Erhan Usta Mustafa Kalaycı Saffet Sancaklı Erkan Haberal Ruhi Ersoy Mustafa Mit Fahrettin Oğuz Tor Ahmet Selim Yurdakul Deniz Depboylu Baki Şimşek Mehmet Necmettin Ahrazoğlu Kadir Koçdemir Mehmet Erdoğan Edip Semih Yalçın Emin Haluk Ayhan “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Türkiye Büyük Millet Meclisi 26'ncı Yasama Dönemi sonuna kadar; 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu başta olmak üzere terörle bağlantılı bir suç işleyen milletvekilleri hakkında Anayasanın 83 'üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi hükmü uygulanmaz. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Türkiye Büyük Millet Meclisi 26'ncı Yasama Dönemi sonuna kadar; Bakanlar Kurulunun genel siyasetiyle veya bakanların görevleriyle ilgili cezai sorumluluğu gerektiren ve görevleri sırasında işlenen fiillerinden dolayı Başbakan ve Bakanlar Kurulu üyeleri hakkında da Anayasanın 83'üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi ve 100'üncü maddesi hükümleri uygulanmaz.” Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313 sıra sayılı Teklif’in 1’inci maddesinin aşağıdaki şekilde değiştirilmesini öneriyoruz. “MADDE 1- 7/11/1982 tarih 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. GEÇİCİ MADDE 20 — (1) Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar işlenen fiiller nedeniyle yapılacak soruşturma ve kovuşturmalarda 7.11.1982 tarih 2709 sayılı Kanunun 83 üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi ile Yüce Divan'ın yargı yetkisi hariç olmak üzere 100 üncü maddesi hükümleri uygulanmaz. (2) Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on beş gün içinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı, Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Başkanlığı, Başbakanlık ve Adalet Bakanlığında bulunan Yasama Dokunulmazlığı Tezkereleri ve eki dosyaları gereğinin yapılması amacıyla yetkili merciine iade edilir. (3) İlgili milletvekili, başbakan veya bakanın kendisine bildirim tarihinden itibaren yedi gün içerisinde 85 inci maddeye göre iptal isteminde bulunma hakkı saklıdır. Bülent Tezcan Uğur Bayraktutan Murat Emir Tufan Köse Nurhayat Altaca Kayışoğlu Muharrem Erkek Selina Doğan Akın Üstündağ Özkan Yalım Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e Ek-1 sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin 1’inci maddesiyle düzenlenen geçici maddenin aşağıdaki şekilde değiştirilmesini arz ve teklif ederiz. Çağlar Demirel Sırrı Süreyya Önder Mithat Sancar GEÇİCİ MADDE 20- Yasama Muafiyetleri (1) Milletvekilleri, yasama çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, ileri sürdükleri düşüncelerden ve bunları herhangi bir yerde ifade etmekten sorumlu tutulamazlar. (2) Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili hakkında seçimden sonra dava açılabilir, seçimden önce açılan davalara devam edilir. (3) Milletvekilleri gözaltına alınamaz, tutuklanamaz ve haklarında hiçbir koruma tedbiri uygulanamaz. Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali bu hükmün dışındadır. Bu halde yetkili makam, durumu derhal TBMM Başkanlığı'na bildirir. (4) Milletvekili hakkında verilen bir ceza hükmünün açıklanması, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır. (5) Milletvekilleri hakkındaki ceza davaları Yargıtay'da görülür. Bu davalarla ilgili usul ve esaslar kanunla düzenlenir. Bu madde hükümleri 26 ıncı ile 30 uncu yasama dönemleri arasında uygulanır.” Evet, şimdi maddeye en aykırı önergeyi okutup işleme alacağım. Buyurun Hanımefendi. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e Ek-1 sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin 1’inci maddesiyle düzenlenen geçici maddenin aşağıdaki şekilde değiştirilmesini arz ve teklif ederiz. Sırrı Süreyya Önder Ayhan Bilgen Ertuğrul Kürkcü (1) Milletvekilleri, yasama çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden ve bunları Meclis dışında ifade etmekten sorumlu tutulamazlar. (2) Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili hakkında seçimden sonra dava açılabilir, seçimden önce açılan davalara devam edilir. (3) Ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlardaki suçüstü halleri dokunulmazlık kapsamı dışındadır. Bu halde yetkili makam, durumu derhal TBMM Başkanlığı'na bildirir. (4) Milletvekilleri gözaltına alınamaz, tutuklanamaz ve haklarında hiçbir koruma tedbiri uygulanamaz. (5) Milletvekili hakkında, seçiminden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün yerine getirilmesi, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır. (6) Siyasi parti gruplarınca, yasama dokunulmazlığı ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz. (7) Milletvekilleri hakkındaki ceza yargılamaları Yargıtay'da görülür. Bu davalarla ilgili usul ve esaslar kanunla düzenlenir. Bu madde hükümleri 26 ıncı ile 30 uncu yasama dönemleri arasında uygulanır.” Komisyon önergeye katılıyor mu efendim?
Katılmıyoruz Sayın Başkan.
Hükûmet katılıyor mu?
Katılmıyoruz Başkanım.
Önerge hakkında söz isteyen Ayhan Bilgen, Kars Milletvekili. Buyurun Beyefendi.
Bakın, bu yaşadığımız süreci neredeyse başından beri tek bir cümleyle izah ediyorsunuz: “Usul ekonomisi.” Şimdi, hani biz, kamuoyu, uluslararası hukuk çevreleri, her şeyi bir tarafa bıraktık ama kendi aklınızla alay ettirmeyin lütfen. Hiçbir şey insan onurundan daha değerli değildir. Ben, size Türkiye Cumhuriyeti mevzuatında usul ekonomisiyle ilgili cümleyi okuyorum: ““Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür.” Şimdi, bu maddeyle siz şu yaşadığımız hikâyenin, maceranın bir ilişkisini, bağlantısını kurabiliyor musunuz? Bu işin masrafla ne ilgisi var? Bu işin, maddenin gerekçesine yazdığınız adil yargılamayla ne ilgisi var? Tam tersi, her şeyi tepetaklak ettiğinizde, her şeyi altüst ettiğinizde o zaman ne hukukun ne insan haklarının değerlerinden bahsetmek, söz etmek mümkün olmaz. Bu, toptancı bir tarzdır. “Biz hepsini bir çuvala koyduk ve bu işi bir seferde kotaracağız, kurtaracağız.” diyorsunuz. İyi de talimatı geç alan ve fezlekeleri yeni göndermeye başlayan yargı mensupları var, savcılıklar var. Yani bir ay sonra yine buraya fezleke yağmaya başlar, birikirse bir kez daha dönüp bu ucube süreci mi yaşayacak Türkiye? Yeniden bir geçici maddeyle, yeniden bir gerilimle ve ülkenin başka hiçbir sorunu yokmuş gibi siyasetin kendisini mi tartışılır kılacağız? Çok uzatmayacağım ama iki nokta var dikkat çekmek istediğim: Biri, özellikle “ölüm-sıtma” denkleminin artık bir siyaset tarzına dönüşmüş olmasıdır. Yani “Bu konuda referandum olursa ülkede kamplaşma, gerilim olur; dolayısıyla, ‘evet’ verin, gerilim yaşanmasın.” söylemidir. Bir kere, iki yanlıştan bir doğru olmaz değerli milletvekilleri. Evet, elbette bu konuda referandum toplumda gerilime neden olur ama bu gerilimi önlemenin yolu, hele hele partili cumhurbaşkanlığı mekanizmasını da bu işle birleştirerek, buluşturarak bir oldubittiye zemin oluşturmak asla değildir. Kaldı ki sayı -siz de biliyorsunuz ki- 367’yi geçse bile Cumhurbaşkanının referanduma götürme imkânı, hakkı var. Dolayısıyla da partili cumhurbaşkanı ile bunu birleştirmeye eğer bir irade karar verirse bunu zaten her hâlükârda yapabiliyor. CHP, MHP, burada bütün Parlamento, herkes “evet” verse bile bunun önüne geçmeye imkân yok. Siz, bir milim bile farkınız olmadığını göstermek için Cumhurbaşkanını genel kurulunuza davet edebilirsiniz arkadaşlar, genel merkezinizde tadilat yapıp orada ona oda tahsis edebilirsiniz; bütün bunları yapmak sizin tercihiniz arkadaşlar, sizin hakkınız, tercihiniz.
Sana mı soracağız ne yapacağımızı?
Ama, bir şeyi dikkate almak zorundasınız: Bu ülkede cumhurbaşkanlarının sorumsuzluğu, anayasal sorumsuzluğu tarafsızlığından kaynaklanır ama Cumhurbaşkanı siyaset yapmak istiyorsa, sahaya inmek istiyorsa, taraf olmak istiyorsa yargılamanın önündeki engelleri önce kendisi için kaldırarak, sorgulamanın, hesap vermenin önündeki engelleri önce kendi kaldırarak Parlamentoya, halka iyi bir örnek oluşturur.
Ama, bunu yapmadan, kendisiyle ilgili koruma mekanizmalarının arkasına sığınıp bir taraftan da siyaset yapmaya kalkarsa bu ülkeyi gerilime, kamplaşmaya götürürsünüz. Usulle ilgili bir cümle duymak istiyorsanız söyleyeyim: “Kem alatla kemalat olmaz.” Bu tarihî bir sözdür. Yanlış yolla doğruya gidemezsiniz. Bu tarz, ne bu ülkenin güvenliğine ne barışına hizmet etmez. Herkesi saygıyla selamlıyorum.
Önergeyi oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Önerge kabul edilmemiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e Ek-1 sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin 1’inci maddesiyle düzenlenen geçici maddenin aşağıdaki şekilde değiştirilmesini arz ve teklif ederiz. Sırrı Süreyya Önder (Ankara) ve arkadaşları “GEÇİCİ MADDE 20- Yasama Muafiyetleri (1) Milletvekilleri, yasama çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, ileri sürdükleri düşüncelerden ve bunları herhangi bir yerde ifade etmekten sorumlu tutulamazlar. (2) Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili hakkında seçimden sonra dava açılabilir, seçimden önce açılan davalara devam edilir. (3) Milletvekilleri gözaltına alınamaz, tutuklanamaz ve haklarında hiçbir koruma tedbiri uygulanamaz. Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali bu hükmün dışındadır. Bu halde yetkili makam, durumu derhal TBMM Başkanlığı'na bildirir. (4) Milletvekili hakkında verilen bir ceza hükmünün açıklanması, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır. (5) Milletvekilleri hakkındaki ceza davaları Yargıtay'da görülür. Bu davalarla ilgili usul ve esaslar kanunla düzenlenir. Bu madde hükümleri 26 ıncı ile 30 uncu yasama dönemleri arasında uygulanır.” Komisyon önergeye katılıyor mu?
Katılmıyoruz Sayın Başkan.
Hükûmet?
Katılmıyoruz Başkanım.
Sayın Önder, konuşacak mısınız yoksa gerekçeyi mi okutalım?
Konuşacağım.
Buyurun efendim.
Şimdi, değerli arkadaşlar, malumunuz, Meclis Başkanlık Divanı üyesiyim, Dışişleri Bakanlığından “gizli” ibareli yazılar gelir sürekli, böyle bir yazıyı açık ederek başlayacağım. Bu yazı, Dışişleri Bakanlığı diyor ki: “Bizim Somali’de büyük, kapsamlı faaliyetlerimiz var. Efendim, Puntland bölgesi ile Merkezî Somali Hükûmeti arasında niza çıkmış.” Ben baktım, 70 milyon dolar falan büyüklükte bir ticaret hacmimiz var, “kapsamlı faaliyet”ten ne kastediliyor bilmiyorum. “Malum, Sayın Kani Torun, AK PARTİ Milletvekili, orada Büyükelçilik yapmıştır; biz usul usul zemin yokladık, aman bu gidip ara buluculuk ederse iyi olur, siz bunu bir şekilde bir Meclis kılıfına sokun gönderin.” diyor ve biz Sayın Kani Torun’u Somali’ye ara buluculuk için gönderdik kapsamlı faaliyetlerimiz ve çıkarlarımız uğruna. Aynı şekilde, Filipinler’de, Türkiye, resmî ara bulucu. Hepsi, bu ülkede yaşanan çatışma meselelerine benzer, hatta onun yanında çok hafif ve önemsiz kalacak şeyler. Bu ara buluculuk faaliyetlerini olumlayan bir yerden konuşuyorum. Fakat, hani, Anadolu’da bir laf vardır “Evinde oturmayan diz, başkasının kilimini eskitir.” diye; bu Meclis, dünyanın her işine kafa yordu, kendi evlatları, gencecik evlatları, asker, gerilla…
Terörist!
…polis patır patır toprağın koynuna girerken “Biz de Meclis olarak bir heyet oluşturalım, bir çözüm arayalım.” demedi, meseleyi getirdi… Konuşmazsan, biraz felaketle öğrenmek yerine hikmetle öğrenmeyi benimsersen belki bir kırıntı kalır; nasip meselesi. Bana laf atıp durma oradan. Onun için, bu konuda, getirdiniz işi mahkemelere döktünüz. Mahkemeler iki sonuçludur -hep burada söyledim- ya beraat edersiniz ya mahkûm olursunuz. Siyasetin bundan farkı, üç sonuçlu olmasıdır. Üçüncüsü nedir? Bir uzlaşmadır. Siyaset, sizler, bunun için varsınız. Burada ben hayâ ediyorum meslektaşlarım adına, aynı işi yaptığım insanlar adına, burada…
Sen ne biliyorsun ki ne öğreteceksin?
Öğretirim, öğretirim; yeter ki talep et, yeter ki talep et. Yeter ki talep et, bunda rahmet var, bunda rahmet var. Sen öyle oradan üfürüp durma.
Müdahale etmeyiniz lütfen.
Genel Kurula hitap etsin efendim.
“Uzlaşma” demiştiniz en son, uzlaşmada kaldık.
Efendim, siz de lütfen Genel Kurula hitap ediniz. Lütfen…
Genel Kurula hitap etsin.
Bu süremi de ekleyin.
Ekleriz Beyefendi.
Ben size dönüp konuşmuyorum, Genel Kurula dönüp konuşuyorum işte.
Tamam, biz de dinliyoruz.
Karşılıklı konuşmaya meydan vermeyelim efendim. Buyurun.
Şimdi, sayın vekiller, bana gılgıllanacağınıza şurada parti komiserleri “Ne oy verdiniz?” dediğinde çocuklar gibi gösterme zilletine düşmemeyi tercih edin, çocuklar gibi.
Siz hepiniz şerefli, haysiyetli, izzet sahibi insanlarsınız. Bu zilleti kabul etmeyin. Yarın çocuklarınız sizden utanmasın.
Benim çocuklarım benden niye utansın? Siz utanın.
Biz sizin kılıcınızla ölmüşüz, başkasının şefaatiyle yaşamışız; biz buralarda değiliz. Biz, inanın, sizin de izzetinizi, şerefinizi düşünmekle mükellef hissediyoruz kendimizi.
Siz düşünmüyorsanız bu sizin bileceğiniz iş. Tarih içinde bir nokta bile değilsiniz.
Kendinizi tarif ediyorsunuz bence, kendinizi tarif ediyorsunuz.
Bununla belki bir ünlem olabilirdiniz ama bu fırsatı, bu rahmeti tepiyorsunuz.
Tarihi sen mi yazıyorsun? Tarihi sen mi yazıyorsun?
Tarihi hep beraber öğreneceğiz Hanımefendi, tarihi hep beraber öğreneceğiz.
Nereden biliyorsun, sen mi yazıyorsun tarihi?
Biz tarihi yazanlarız. Sizden öğrenecek bir hâlimiz yok.
Sayın Önder…
Biz tarihi yazanlarız. [[AK PARTİ sıralarından gürültüler]] Haydi bakalım!
Bülent Bey…
Sayın Başkan, az önceki konuşmacı konuşmasında grubumuzu ilzam ederek açık oy kullandığımızı…
Yalan mı ya, yalan mı? Tanıkları var.
İstersen kullanırsın zaten.
Senin yazdığın tarih kanla, siz kanla tarih yazıyorsunuz.
…bu konuda irade ortaya koyduğumuzu söylediler, onu söylemek istiyorum.
Buyurun efendim, iki dakika içinde…
Bildiğiniz gibi, bugün olağanüstü bir gündemle dokunulmazlıkların görüşüleceği bir Genel Kurulu yapıyoruz; suhuletle, sakinlikle, meselenin ciddiyetine vâkıf olarak konulara yaklaşıyoruz.
Çok, çok!
Az önce kıymetli hatip konuşurken grubumuzu âdeta ilzam ederek bizler açık oy kullanıyormuşuz, partili komiserlerin iradesine bakıyormuşuz vesaire dedi.
Yalan mı? Pazartesi böyle diyorduk, sen yoktun.
3 tane fotoğraf var ya!
Arkadaşlar, 316 imzayla bu önergeyi verdik, 316 kişi AK PARTİ Grubunun da arkasındadır. Bu konuda hiç çekincemiz yok, saklayacağımız bir şey yok; alnımız açık, gönlümüz açık.
Fakat, bir şey daha söyleyeyim: Bizler bu açıklıkla işimizi yaparken, tüm grup eksiksiz burada dururken Kandil’den talimat almadan yürüyemeyenlerin bunu söylüyor olmasını milletin takdirine bırakıyorum. Hepinizi saygıyla selamlıyorum.
Sen nereden talimat alıyorsun?
Sayın Başkan…
Sayın Başkan…
Buyurun Sayın Önder.
Sayın Başkan, “Kandil’den talimat almadan bunu söylemeye hakkı yok.” falan gibisinden laflar etti, sataşmadan söz istiyorum.
Sataşma oldu.
İki dakika için söz veriyorum.
Sayın Cumhurbaşkanı o zaman Başbakandı, beni aradı, “Kandil’e gittiniz, ne oldu?” dedi. Bunun devamını mahkemelerde söyleyeceğiz. (HDP sıralarından alkışlar) Onun için, Kandil’den talimat alan kimmiş, Kandil’e haber gönderen, ricacı gönderen kimmiş; kaldırın dokunulmazlığımızı, bütün bunları mahkemelerde konuşacağız.
Biz istediğiniz yerde konuşuruz, nerede istiyorsanız orada konuşuruz.
Efendim, önerge…
Sayın Başkan…
Bülent Bey…
Sayın Başkan, zabıtlara geçsin diye söylüyorum: Cumhurbaşkanımız da kurucu Genel Başkanımız da bizler de…
Sen o zaman yoktun, yok!
Sen de portakalda vitamindin!
…bu ülkede barış olsun diye her türlü riski aldık. O zamanki atmosferin bugünden farklı olduğunu herkes biliyor. Biz barış adına adım attık ama bunu anlamayan, silahtan başka iş tanımayan insanların bugün bunu söylüyor olmasını kıymetli bulmuyoruz.
Efendim, teşekkür ediyorum. Önerge hususunda Sayın Komisyon katılıyor musunuz?
Oylama Sayın Başkan.
Katılmayacak.
Başkanın kimyasını bozdun Levent ağabey, gözünü seveyim ya.
Sayın Başkan, laikle uğraşacağına biraz İç Tüzük çalışsaydınız.
Efendim, sordunuz.
Oylamaya sunacaksın Başkan, oylamaya.
Evet, bugünün verdiği bir gerilim var, fuzuli bir gerilimdir. Neyse, neyse…
Sayenizde, sayenizde.
Bir daha katılmıyorlarmış Sayın Başkan.
Sayenizde Sayın Başkan, sayenizde.
Sükûnet, sükûnet… Bütün milletin seyrettiği bir Millet Meclisindeyiz, örnek olmamız lazım ve kavgacı değil, hukuk devletinin gereklerine uygun olarak hareket etmeliyiz. Birbirimizi yaralamayacağız efendim.
Hukuka, Anayasa’ya ve laik cumhuriyete bağlı olarak.
Sayın Başkan…
Önergeyi reylerinize sunuyorum: Kabul edenler… Kabul etmeyenler… Teşekkür ediyorum, önerge kabul edilmemiştir.
Sayın Başkan, bir şey söyleyebilir miyim?
Buyurun Sayın Önder.
Sizin bu vaazünasihat dilinizden bize ikrah geldi, bıktık.
Ne geldi efendim?
İkrah geldi, ikrah.
Biz mahvolduk, biz ne yapalım?
Biz de sizin dilinizden bıktık.
Buraya AK PARTİ’li hangi başkan vekili çıkıyorsa kendisini tedip ve terbiye edici bir misyonla donanmış sayıyor. Hepimiz en az sizin kadar görgü, sükûnet, asalet sahibiyiz.
Temenni ederim efendim.
Durmadan bize vaazünasihat ediyorsunuz.
Yeter, yeter!
Temenni ediyorum Beyefendi, görgülü olmanızı temenni ediyorum. Diğer önergeyi okutuyorum: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313 sıra sayılı Teklif’in 1’inci maddesinin aşağıdaki şekilde değiştirilmesini öneriyoruz. MADDE 1- 7/11/1982 tarih 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. GEÇİCİ MADDE 20 — (1) Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar işlenen fiiller nedeniyle yapılacak soruşturma ve kovuşturmalarda 7.11.1982 tarih 2709 sayılı Kanunun 83 üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi ile Yüce Divan'ın yargı yetkisi hariç olmak üzere 100 üncü maddesi hükümleri uygulanmaz. (2) Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on beş gün içinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı, Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyon Başkanlığı, Başbakanlık ve Adalet Bakanlığında bulunan Yasama Dokunulmazlığı Tezkereleri ve eki dosyaları gereğinin yapılması amacıyla yetkili merciine iade edilir. (3) İlgili milletvekili, başbakan veya bakanın kendisine bildirim tarihinden itibaren yedi gün içerisinde 85 inci maddeye göre iptal isteminde bulunma hakkı saklıdır. Tufan Köse (Çorum) ve arkadaşları Efendim, Komisyon katılıyor mu?
Katılmıyoruz Sayın Başkanım.
Hükûmet?
Katılmıyoruz Başkanım.
Tufan Bey, önergeniz hakkında konuşacak mısınız?
Evet.
Buyurun Beyefendi.
Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Anayasa'da yapılmak istenen değişiklikle sadece milletvekillerinin dokunulmazlıkları kaldırılırken bakanlara tanınan dokunulmazlığın devam etmesini kabul edilemez, vicdana ve eşitlik ilkesine aykırı bulduğumuz için bunun da değiştirilmesi gerekir diye düşündüğümüzden böyle bir önerge verdik. Şimdi, milletvekillerinin dokunulmazlıkları hiçbir incelemeye tabi tutulmaksızın toptancı bir yaklaşımla kaldırılıyor ama bakanların 100’üncü maddede yazılı dokunulmazlıkları bakanlıkları bittikten sonra dahi devam ediyor. Nitekim, 17-25 Aralık soruşturmalarında sizlerin oyuyla aklanan bakanlar hakkında herhangi bir soruşturma yapılamazken o dönemde söz söyleyen milletvekilleri bugün yargılanmaktadırlar. Bu anlamda, bu değişikliği dikkate almanızı talep ediyoruz. Yine, bir başka sorun da: Mevcut düzenlemeyle sadece Karma Komisyonda, Meclis Başkanlığında, Adalet Bakanlığında ve Başbakanlıkta olan fezlekelerin dokunulmazlıkları kaldırılıyor. Hâlbuki şu anda savcılıklarda olan ya da soruşturması hiç başlamamış olan bir kısım dosyalar var. Biliyorsunuz, adaletin geldiği noktadan dolayı birçok iktidar partisi milletvekili hakkında herhangi bir şekilde savcılar fezleke düzenleyemiyorlar, bunlar hakkında herhangi bir işlem yapılamıyor. Bizim önergemizde, bu tarihe kadar yani yasanın yürürlüğe girdiği tarihe kadar soruşturması ya da kovuşturması başlamamış bile olsa eğer ileride bir suç çıkacak olursa onlar hakkında da dokunulmazlık kendiliğinden kalkmış olsun yönünde talebimiz var. Bunu bir örnekle söylemek istiyorum: 3 milletvekili var; birisinin hakkındaki fezleke Adalet Bakanlığına gelmiş, diğerinin hakkındaki fezleke hiç düzenlenmemiş, birisi hakkında da hiçbir kovuşturma yok. Burada fezlekesi gelen hakkında dokunulmazlık kaldırılıyor ama diğerleri hakkında herhangi bir işlem yapılamıyor. Bunun da yargılamanın esası bakımından pek de doğru bir sonuç vermeyeceğini düşünüyoruz. Bu anlamda, bu değişikliğin de Türkiye Büyük Millet Meclisinin çoğunluğu tarafından dikkate alınması gerekiyor, eşitlik ve adalet ilkesine aykırı olmasın diye bu düzenleme. Benim düzenlemeyle ilgili teknik olarak söyleyeceklerim bunlar. Ama iki gün önce, geçtiğimiz salı günü Sayın Bakanın, Sayın Bekir Bozdağ’ın hem bir milletvekilimiz hem de Sayın Genel Başkanımız hakkında birkaç tane sözü oldu, ben onlarla ilgili bir şeyler söylemek istiyorum çünkü bana çok dokundu bu sözleri. Birincisi: Esad’ın milletvekili olmakla suçladı bir milletvekilimizi. Ya, Sayın Bakan, senin ağababan Esad’la yat gezileri yapıyordu (AK PARTİ sıralarından gürültüler) Esad “Esed” olmadan yani bundan dört beş yıl önce Schengen yerine “Şamgen” kuruyordunuz.
“Ağababa” dersen onu söyler tabii.
Yani bizim Cumhuriyet Halk Partisinde sarayın kapı kulu yok ki kaldı ki Esad’ın kapı kulu olsun.
O zaman Esad’ın elinden kan damlamıyordu, kan damlamıyordu.
Yani siz var ya siz, bir kere, konuşurken üslubunuza dikkat edeceksiniz.
Deniz Gezmiş’i niye sokuyorsun araya?
Adnan Menderesleri gördü, Özalları gördü.
…işte, onların bugün toplandığı yer Cumhuriyet Halk Partisidir. Bir kez daha, biz ömrümüzü seve seve vermeye hazırız bu ülkenin tam bağımsızlığı için, onurlu ve hakça paylaşım için; bunu böyle bilin Sayın Bakan, bunu böylece bilin.
Teröre destek vererek mi? Teröriste “dur” demeyerek mi?
Şimdi, 500 bini Suriye’de, milyonun üzerinde insan Irak’ta öldürüldüyse, on binlerce kadına tecavüz edildiyse bunda senin ve senin Hükûmetinin de, Başbakanın da, bugünkü Cumhurbaşkanının da kanlı elleri vardır; bunu böyle bilin. (AK PARTİ sıralarından gürültüler) Orada uyguladığınız hatalı politikadan dolayı yani…
Suriye’deki katliama “dur” dediniz mi?
İmam tayyare sesi çıkartıyor, sizin hepiniz uçuşa geçiyorsunuz, nasıl bir şey bu ya! Yani Cumhurbaşkanı Esad’a “terörist” demeden evvel sizin biriniz “terörist” diyor muydunuz?
Siz hâlâ demiyorsunuz.
Bu anlamda, Cumhuriyet Halk Partililer sizin vereceğiniz edep dersini bir kâğıt mendil gibi dahi kullanıp ellerini kirletmezler. Hepinizi saygıyla selamlıyorum.
Sayın Başkan…
Bülent Bey, buyurun efendim.
Sataşmadan söz istiyorum Sayın Başkanım.
Buyurun, iki dakika.
Sataşma var efendim, kendim dinledim, dinledim efendim.
Yani sataşmanın bir gerekçesi olacak.
Takdir ediyorum ve söz veriyorum efendim. Buyurun.
Herkese sorup öyle cevap hakkı veriyorsunuz; usule aykırı bu.
Levent Bey, var efendim, ben takip ediyorum müzakereyi.
Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; az önceki hatibin konuşması sırasındaki “ağa babandan” ifadesi, “kapı kulu” ifadesi gibi sokak ağzına yapacak bir şeyimiz yok, o terbiye meselesi, ona giremiyorum. [[AK PARTİ sıralarından alkışlar]] Sayın Genel Kurul, Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; bütün bakanlarla, bütün devlet başkanlarıyla biz zamanında konuştuk, görüştük; onları hakkaniyete, adalete, demokrasiye davet ettik. Keşke yapabilsek yine. Ancak o günlerde halkına bomba atmayan bir Esad vardı, biz ona yardımcı olmak istiyorduk, fakat o yolun onlar açısından çıkmaz yol olduğunu gördük. Bugün başka bir şey var; biz, halkına bomba atmayan Esad’ın yanındaydık, ama siz halkına bomba atan Esad’ın yanındasınız.
Evet.
Sapla saman. Mahmut Esat Bozkurt nerede, Deniz Gezmiş nerede?
Yurtsever olarak andım, vatan haini olarak değil.
Değerli arkadaşlar, tarihî bir gerçek var, dosyamda var, arzu edene gösteririm.
Kimlerin “evet” dediği belli.
Böyle terk etmişlerdi Sayın Başkan.
Deniz Gezmiş asılırken, o zamanki iktidar partisinin oyları asma kararına yetmediği için 27 tane CHP vekili imza vermiş, öyle asılmıştır. Hepinizi saygıyla selamlıyorum.
Sayın Başkan…
Tufan Bey…
Sokak ağzıyla konuştuğumu söyledi.
Affedersiniz, anlayamadım.
Sayın Başkanım, sayın hatipten siz izahat istemediniz, benden de istemeyin. Ben de cevap vereceğim kendisine, sataşma var; sokak ağzıyla konuştuğumu söyledi.
Buyurun efendim. İki dakika. Yeni bir sataşmaya meydan vermeyelim lütfen.
Deniz Gezmiş’e cevap versin Sayın Başkan, kim asmış?
Şimdi, efendim, buraya nereden geldik biz? Bakın, Sayın Bakan demiş ki… Bana “sokak ağzıyla konuşuyor.” diyorlar. “Şerefli, namuslu, haysiyetli bir dilin sahibine yakışan bir konuşma mıdır?” Sayın Genel Başkan için söylüyorum.
Değil.
İki gün önce, “Sokak ağzı…” Bakın, sizin Bakanınızın söylediği laf bu.
Doğru demiş.
Doğru söylemiş.
Doğru söylemiş, değil mi? O zaman bizim söylediklerimiz de çok doğru. Bakın, değerli arkadaşlarım…
Sen kendi Genel Başkanına bak. Dinlememiş hiç.
Ama, ne için söylemiş, ona bak sen. Sen hangi söze karşı o söz söylenmiş, ona cevap ver.
Kendi Genel Başkanının sözlerine bir bak.
Şimdi, Esad... Kaldı ki babası Esad da sizin bugünkü tanımlamalarınıza göre ta 1960’lı yıllardan beri diktatör. Diktatör mü? Elhak diktatör; doğrudur, diktatördür.
Hayır, katil!
Bakın, dört sene evvel de diktatördü Esad, beş sene evvel de diktatördü, yedi sene evvel de diktatördü.
Şu anda katil, katil, bebek katili!
Katil!
Ne zaman ki bir yerlerden emir geldi, az evvel söylediğim gibi… Bakın, o zaman da katildi Esad, o zaman da bebek katiliydi.
Niye fotoğraf çektirdiniz o zaman?
Siz o zaman iş birliği yapıyordunuz, ne zaman ki Amerika’dan size emir, talimat gelene kadar.
Onu ayırt edemiyor musun daha ya!
Yani, demin söyledim ya: Tayyare ses çıkarıyor, hepiniz uçuşa geçiyorsunuz. Olay bu, başka bir şey yok. Esad o zaman da diktatördü.
Aynı sokak ağzını devam ettiriyorsun!
Şimdi, gelelim Deniz Gezmiş’e.
Evet, belgeler ortada ya!
Gelelim değerli arkadaşlarım. Deniz Gezmiş cana kıymış bir adam değil. O da ömrünü bu memleket, tam bağımsız Türkiye özlemi için seve seve feda etti. Ben andım onu burada; haysiyetli bir insan olarak andım, onurlu bir insan olarak andım, Türkiye’nin tam bağımsızlığına sahip çıkan bir insan olarak andım.
Adnan Menderes’i niye saymıyorsun? Deniz Gezmiş kadar yok mu yani?
Niye astınız?
Adnan Menderes’i de ansaydın keşke.
Adnan Menderes’i de söyle!
Siz niye rahatsız oldunuz Deniz Gezmiş’in isminden, niye rahatsız oldunuz?
Rahatsızlıktan değil, CHP’nin idama desteğini söyledi.
Sizin Başbakanınız, bugünkü Cumhurbaşkanı; ölen, idam edilen gençler için şiir okumuyor muydu?
Polatkan’ı da söyleseydin ya!
Niye CHP o dönem destek verdi, neden astınız?
Niye Deniz Gezmiş’in isminden, Mahir Çayan’dan rahatsız oluyorsunuz?
Tufan Bey…
Neden astınız?
Niye astınız?
Bu insanlar bu ülke tam bağımsız kalsın diye, bu ülke hakça ve insanca paylaşsın diye ömürlerini verdiler değerli arkadaşlarım, bunu biliyorsunuz. Bizim Sayın Bakandan öğrenecek bir edep dersimiz yok. Biz onun vereceği edep dersini kâğıt mendil olarak bile kullanıp ellerimizi kirletmeyiz. Sokak ağzıyla konuştuğu için sokak ağzıyla cevap vermek zorunda kalıyoruz. Hepinize teşekkür ediyorum.
Niye astınız o zaman?
Mahir Çayan’ı da unutma!
Efendim, Sayın Tufan Köse ve arkadaşlarının önergesini oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler… Kabul etmeyenler… Önerge kabul edilmemiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313 sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin çerçeve 1’inci maddesi ile Anayasa’ya eklenmesi teklif edilen geçici 20’nci maddesine aşağıdaki (3)’üncü ve (4)’üncü fıkraların eklenmesini arz ve teklif ederiz. Mehmet Parsak (Afyonkarahisar) ve arkadaşları “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Türkiye Büyük Millet Meclisi 26'ncı Yasama Dönemi sonuna kadar; 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu başta olmak üzere terörle bağlantılı bir suç işleyen milletvekilleri hakkında Anayasanın 83'üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi hükmü uygulanmaz. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Türkiye Büyük Millet Meclisi 26'ncı Yasama Dönemi sonuna kadar; Bakanlar Kurulunun genel siyasetiyle veya bakanların görevleriyle ilgili cezai sorumluluğu gerektiren ve görevleri sırasında işlenen fiillerinden dolayı Başbakan ve Bakanlar Kurulu üyeleri hakkında da Anayasanın 83'üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi ve 100'üncü maddesi hükümleri uygulanmaz” Komisyon katılıyor mu efendim?
Katılmıyoruz Başkanım.
Hükûmet?
Katılmıyoruz Başkanım.
Sayın Parsak, buyurun.
Aziz Türk milletinin saygıdeğer milletvekilleri, sözlerimin başında yüce heyeti saygıyla selamlıyorum. Esasen bu dokunulmazlıkların kaldırılması meselesiyle alakalı olarak bu teklifin sunulmasından önce hem parti programımızda hem seçim beyannamelerimizde hem Sayın Genel Başkanımız ve partimizi bağlayan grup başkan vekillerimizin beyanlarında bu konuyu tutarlı bir şekilde şimdiye kadar defalarca arz ettik. Bu kısa süre içerisinde o durumlara geri dönmeyeceğim fakat bu önergemiz çerçevesinde Komisyon aşamasında da, birinci tur oylama aşamasında da sadece stenograflar değil, aziz Türk milleti adına da tarih söylediklerimizi, duruşumuzun netliğini, tutumumuzun doğruluğunu yazdı. Şimdi, biz, bu sunulmuş olan teklifi noktasına, virgülüne dokunmadan, bunun yanı sıra bu teklife bir (3)’üncü ve (4)’üncü fıkra eklenmesini öneriyoruz önergemizle. Önergemizin birinci kısmı, Başbakan ve bakanlarla ilgili olarak hem Hükûmetin genel siyasetiyle ilgili hem de bakanların kendi görev alanlarıyla ilgili görevleri zamanında görevlerinden dolayı cezai sorumluluk gerektiren eylemleriyle alakalı. Bunu başından beri kabul etmiyorsunuz, biz de kabul etmediğinizi kabul etmiyoruz ama bir yere kadar anlayışla karşılıyoruz. Ama önergemizde eklenmesini teklif ettiğimiz (4)’üncü fıkra var ki Terörle Mücadele Kanunu başta olmak üzere, terörle bağlantılı suç işleyen milletvekillerinin 26’ncı Dönemin sonuna kadar işledikleri suçlar kapsamında dokunulmazlık zırhına sahip olmadan doğrudan doğruya yüce Türk adaletinin önüne çıkarılmasını teklif ediyoruz. Sunulmuş olan Anayasa değişiklik teklifi bir kalıcı madde önermiyor. Bize göre, terör ve terörle bağlantılı suçların asla Anayasa’nın 83’üncü maddesinde bir zırh içinde olmaması lazım. Biz bu noktadaki tutumumuzu 2012 yılında kalıcı bir Anayasa değişiklik teklifi arz ederek belirledik. Ama, teklif, Anayasa’ya geçici 20’nci madde eklenmek suretiyle şimdiye kadar biriken dosyaların yargı mercilerine gönderilmesini önerdiği için biz de ancak geçici mahiyette bir önerge sunabiliyoruz. Şimdi, devlet, Türkiye Cumhuriyeti devleti, 2009 ile 2015’in 28 Şubatı arasında terörle mücadele etmeyi bir kenara bıraktı, ne yazık ki AKP Hükûmetinden dolayı terörle müzakere etti, 28 Şubat 2015’te Dolmabahçe’de gene ne yazık ki mütareke etti, 22 Temmuz 2015’ten beri de Milliyetçi Hareket Partisinin yıllardır söylediği çerçevede olması gerekeni yapıyor yani terörle mücadele ediliyor. Şu an 548 şehidimiz var, biraz önce Şehitler Derneği Başkanımızdan aldığım veriyi söylüyorum. Geçen cumartesi Afyon Bayat ilçemizde Muhammet Arı’yı toprağa verdik. Daha dün onun mevlidi için Bayat’tayken bu sefer Bolvadin’den şehidimizin haberini aldık. Birinin toprağı kurumadan daha öbürünü toprağa veremedik, burada bu müzakereleri yapıyoruz. Saygıdeğer milletvekilleri, teknik gerekçelerine çok uzun uzun dalmak istemiyorum, vicdanlarınıza hitap ediyorum. Bakın, milletimiz, buradaki müzakereleri de, buradan çıkacak sonuçları da yakından takip etmekte. Emin olun, dağ köyündeki Ali amca da, Profesör Doktor Ahmet Bey de herkes bu görüşmeleri takip etmekte. Tarihe karşı sorumluyuz, milletimizin vicdanında yargılanmamak için bu çerçevede tutumumuzun, duruşumuzun net olması lazım. Terörle bağlantılı suç işlemiş hiç kimsenin bu Gazi Meclisin çatısı altında barınamaması lazım ve dokunulmazlıkların kaldırılıp derhâl yüce Türk yargısının önüne gitmesi lazım.
Önergeyi oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler...
Hani alkışlayanlar! Hani eller! Hani eller!
Kabul etmeyenler... Kabul edilmemiştir.
5’inci önerge, Sayın Murat Alparslan, Ankara… Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313'e 1’inci ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 1’inci maddesi ile 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na eklenen geçici 20’nci maddenin (1)’inci fıkrasında yer alan "ilişkin" ibaresinin "dair" olarak değiştirilmesini arz ve teklif ederiz.
Efendim, önerge geri çekilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313'e 1’inci ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 1’inci maddesi ile 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na eklenen geçici 20’nci maddenin (1)’inci fıkrasında yer alan "ilişkin" ibaresinin "dair" olarak değiştirilmesini arz ve teklif ederiz.
Önerge geri çekilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e 1’inci ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 1’inci maddesi ile 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na eklenen geçici 20’nci maddenin birinci fıkrasında yer alan “ilişkin” ibaresinin “dair” olarak değiştirilmesini arz ve teklif ederiz.
Efendim, önerge geri çekilmiştir. 1’inci madde üzerinde önerge işlemleri tamamlanmıştır. Teklifin 1’inci maddesinin…
Sayın Başkan…
Buyurun İdris Bey.
İç Tüzük 60’a göre söz talebim var.
Buyurun.
Teşekkür ediyorum Sayın Başkan söz verdiğiniz için. Sayın Başkan, konuyla ilgili daha önce sizinle de bir görüşmemiz oldu. Özellikle, birazdan 1’inci maddenin oylamasına gideceğiz, birinci tur oylaması esnasında İç Tüzük’te belirtilen gizli oylama usullerine hiçbir şekilde riayet edilmediğini, ortaya çıkan görüntüler ve tutanaklar incelendiğinde, çok net olarak bütün Türkiye kamuoyu gördü. Tabii ki bizi bağlayan bu İç Tüzük ve Anayasa’ya uymak zorundayız ve burada gizli oylamayla ilgili usullerin nasıl yerine getirileceği hususları da son derece nettir. Gizli oylamada esas olan şudur: Milletvekilinin herhangi bir baskı altında olmadan kendi vicdanı ve hür iradesiyle oy kullanma zemininin sağlanmasıdır. Dolayısıyla, birinci turda ortaya çıkan o görüntülerden sonra bizim Meclis Başkanlığına 2 teklifimiz olmuştu. Birincisi: “Oy kullanılan kabinlerin arka tarafı Genel Kurula verilmek suretiyle, açık olan kısmı duvara bakmak suretiyle bu oylama yapılabilir.” şeklinde bir teklifimizi size sunduk, ki şu anki kabinlerin yerleşiminden bunun yerine getirilmediğini görüyorum. İkincisi ise İç Tüzük’te de belirtildiği şekliyle çünkü İç Tüzük’te “Her ilin milletvekilleri zil çalınmak suretiyle oylamaya çağrılır.” deniyor, dolayısıyla ikinci yöntem de tek tek iller bazındaki milletvekilleri okunur, oyunu kullanan milletvekilleri oturur ve bir başka ile geçilerek oylamanın gizli usuller esasında yapılması sağlanır. Bizim daha önceden size iletmiş olduğumuz bu taleplerle ilgili ısrarımız devam etmektedir. Meclis Başkanı olarak, hiçbir milletvekilinin en küçük bir baskı altına girmeden, bu oylamayı kendi hür iradesi ve vicdanıyla sağlamasını, bu ortamın tesis edilmesini bir kez daha Halkların Demokratik Partisi olarak talep ediyoruz. Teşekkür ederim.
Sayın Baluken, bendeniz ve siz bu mevzuda dün bir görüşme de yaptık, ben de zabıtları inceledim. Meclis başkan vekilimiz gereken hassasiyeti göstermiş, ikaz etmiştir.
Ne alakası var! Nerede göstermiş!
Zabıtlara bu şekilde geçmiştir ve hassasiyet içinde davrandığını da zabıtlar ortaya koymuştur. Şimdi, ben şunu söylemek istiyorum: Oylama gizlidir. Bugüne kadar ilk defa bir Anayasa değişikliği oylaması yapılmıyor, usul de bellidir ve ben ne şekilde yapacağımızı arz etmek istiyorum: Komisyon ve Hükûmet sıralarında yer alan kâtip üyelerden Komisyon sırasındaki kâtip üye, Adana’dan başlayarak Denizli’ye kadar -burada sizin isteğiniz yığılma olmamasıydı, aynı isteği tekrar ediyorum- ve Diyarbakır’dan başlayarak İstanbul’a kadar (İstanbul dâhil), Hükûmet sırasındaki kâtip üye ise İzmir’den başlayarak Mardin’e kadar (Mardin dâhil) ve Mersin’den başlayarak Zonguldak’a kadar (Zonguldak dâhil), adı okunan milletvekiline 1’i beyaz, 1’i yeşil, 1’i de kırmızı olmak üzere 3 yuvarlak pul ile mühürlü zarf verecek ve pul ve zarf verilen milletvekilini ad defterinde işaretleyecektir. Milletvekilleri Başkanlık kürsüsünün sağında ve solunda yer alan kabinlerden başka yerde oylarını kullanamayacaklardır. Vekâleten oy kullanacak bakanlar da yerine oy kullanacakları bakanın ilinin bulunduğu bölümde oylarını kullanacaktır. Bu oylama meselesi gizli olduğu için gereken hassasiyeti göstermesi her milletvekilimizin vicdanen bir borcudur ve bunu ifa edeceğine ben inanıyorum. Bir peşin hükümle hareket etmiyoruz. Tekraren, arkadaşlarımdan gizli oylamanın gerektirdiği şekilde oylarını kullanmasını talep ediyorum, rica ediyorum.
Bildiğiniz gibi, pullardan beyaz olanı “kabul”, kırmızı olanı “ret”, yeşil olanı ise “çekimser” oyu ifade etmektedir.
Sayın Başkan…
Sayın Başkan, bakın, daha okumaya başlamadan yığılmalar başladı.
Bitireceğim efendim.
Bir dakika… Bitireyim. Oyunu kullanacak sayın üye, kâtip üyeden 3 yuvarlak pul ile mühürlü zarfı aldıktan ve adını ad defterine işaretlettikten sonra kapalı oy verme yerine girecek, oy olarak kullanacağı pulu burada…
Sayın Başkan, şu anda iller okunmadan milletvekilleri gelmeye başladı.
Bir dakika Beyefendi… Sayın milletvekilleri, lütfen dinleyiniz…
…zarfın içerisine koyacak, diğer 2 pulu ise ıskarta kutusuna atacaktır. Bilahare oy verme yerinden çıkacak olan üye, oy pulunun bulunduğu zarfı Başkanlık Divanı kürsüsünün önüne konulan oy kutusuna atacaktır. Oylamada adı okunmayan milletvekillerine pul ve zarf verilmeyecektir.
Sayın Başkan…
Sayın kâtip üyelerimizden bu hususlara riayet etmelerini, milletvekillerinin de pul ve zarfı aldıktan sonra…
Şu anda ad okunmadan milletvekilleri geçtiler zaten.
…adlarının ad defterine işaretlendiğine dikkat etmelerini, kabin içinde milletvekili varken kabin önünde bekleme yapmamalarını…
Sayın Başkan, bir salona bakın, salona!
…ve gizli oylama ilkelerine riayet etmelerini istirham ediyorum. Şimdi, gizli oylamayı Adana ilinden başlatıyorum...
Sayın Başkan, söz talebim var.
Sayın Başkan, bir bakın...
Sayın Başkan, kimin ismi okundu şimdi?
Kimi okudunuz, kimi çağırdınız Sayın Başkan?
Yani, sanki ilk kez oylama yapılıyor. Usulü tekrar tartışmaya açıyorlar.
Bakın, Sayın Başkan, şu anda siz isimleri okumadan, hangi illerin milletvekillerinin oy kullanacağını söylemeden sayın milletvekilleri kabinlere yöneldiler.
Dün burada fotoğraf çekiyorlardı, bir şey dedik mi?
Fotoğraf çekmeyle ilgili hususlar…
İlk kez mi yapıyoruz bu oylamayı, ilk kez mi yapıyoruz?
İlk kez yapılıyor, evet, bu gizli ve…
Niye bağırıyorsun? Geçeceksin onları!
Niye kendinize güvenmiyorsunuz?
Sayın Başkan, sizin yapmanız gereken şey, listelerden tek tek illeri okumak suretiyle milletvekillerini davet etmektir. Şu anda bunun koşulları yok zaten, bunun koşulları…
Sayın Baluken, bu okumayı, biliyorsunuz kâtipler yapıyor. Adana’dan başlıyor…
Ama kâtip üyeler henüz okuma yapmadan başladı.
Nerelerden başladığını da söyledim. Dolayısıyla, sıraya göre olacaktır ve tek tek girilecektir.
Ya, Sayın Başkanım, ilk defa mı oylama yapıyoruz? İlk defa mı kabine giriyoruz?
Sayın Başkan…
Bu hassasiyeti göstereceklerine ben inanıyorum...
Hayır, hayır, okuma yapılmadan…
…siz de lütfen inanın.
Kâtip üye okudu mu şu anda? Şu anda kâtip üye okudu mu illeri? Kâtip üye henüz okumadan bu yığılmanın sebebi nedir Sayın Başkan?
Bu ikazları yaptım efendim, tekrar edeceğim. 1’inci maddenin gizli oylamasına Adana ilinden başlıyoruz.
Efendim, gizli oylama hakkında İç Tüzük’te teamüller de var, ona uygun yapıyoruz. Herhangi bir yanlışlık yoktur, aykırılık yoktur.
Şu anda başladı. Şu anda, illeri okumadan oylama başladı.
Ben hassasiyeti tekrar arkadaşlarımdan rica edeceğim. Başka, bunun dışında bir şey yapamayız.
Hayır.
Lütfen, siz…
Bakın, milletvekillerinin isimleri okunmadan oylamaya başladık.
Sayın Başkan, bu arkadaşlar ne bekliyor orada? Bu arkadaşlar neyi bekliyor?
Sayın Başkan, şu anda okunmadı, kâtip üye okumadı.
Efendim, gereken ikazları yapıyorum tekrar.
Sayın Başkan, kâtip üye okumadan oylama yapılıyor.
Teşekkür ederim.
Burada, bakın, 3 kişi bekliyor. Komiserler neyi bekliyor?
Efendim, kabine girerek reyinizi ona göre vermenizi istiyorum. Teşekkür ederim.
Kâtip üye okumadan oylama yapılıyor.
Bakın, burada 3 kişi bekliyor. Orada bekliyorlar, sadece kontrol amaçlı bekliyorlar, kontrol amaçlı.
Arkadaşlar, bir dakika… Değerli milletvekilleri, lütfen sıraya girelim, burada birikintiye sebep vermeyelim.
Sayın Başkan, şu anda ismi okunmayan iller oy kullanıyor, görüntülere bakın.
Sayın Başkan, orada 3 Hükûmet komiseri var.
Zaten oylanıyor, neden korkuyorsunuz? Mahkemeniz var, adliyeniz var, polisiniz var, zaten oy vereceksiniz. Yangından mal mı kaçırıyorsunuz, bu neyin korkusu?
Bu nasıl oy kullanma, bu nasıl adalet, bu nasıl hukuk? İç Tüzük ihlal ediliyor, Anayasa şu anda ihlal ediliyor!
3 kişi sabit bekliyor bakın, 3 kişi sabit bekliyor. Israrla söylüyoruz, bu oylama geçersizdir.
Korkmayın, cesur olun biraz.
Daha illeri okunmayan milletvekilleri oy kullanıyor.
Orada 3 kişi niye sabit bekliyor, bunun açıklamasını istiyoruz.
Bu oylama geçersizdir. Sayın Başkan, şu anda yaptığınız Anayasa’ya aykırı; iç hukuka, İç Tüzük’e aykırı hareket ediyorsunuz.
Kürsü önünü boşaltalım. Sayın Bakan… İdare amirlerimiz, kürsü önünü boşalttıralım, birikintiye meydan vermeyelim ve değerli milletvekilleri, oy verirken lütfen, kulübeye girerek verelim. Teşekkür ediyorum.
Sayın Başkan, sıralardaki yığılmaları önlerseniz…
Niye bekliyorlar Sayın Başkan, kabinlerin önünde?
Efendim, kabine girmeden rey kullanmayınız ve birikintiye meydan vermeyelim, hassasiyetlere riayet edelim. Teşekkür ediyorum.
Orada 3 kişi sürekli bekliyor.
Değerli milletvekilleri, kürsü önünü lütfen boşaltalım ve yığıntıya sebep vermeyelim.
Parlamentoda böyle bir oylama söz konusu olamaz.
Orada 3 kişi bekliyor sürekli, hiç değişmiyorlar.
Bir diğer husus, oylama gizli olduğu için sayın üyelerimizin, milletvekillerimizin kabine girerek reylerini kullanmalarını tekrar rica ediyorum. Kabine girmek ve birikim meydana getirmemek hususunda hassasiyetinizi rica ederim.
Sayın Başkan, parti komiserleri burada bekliyor ve milletvekillerinin oylarına müdahale ediyorlar. Lütfen, siz de Anayasa’ya aykırı olan bu oylamayı durdurun.
Kimden korkuyorsunuz siz ya!
Oy kullananların uzaklaşmasıyla ilgili talimatınızı söylesenize Başkanım.
Orada 3 kişi sabit bekliyor. Ayıptır bu ya! Orada 3 kişi değişmeden bekliyor. Neyi bekliyorlar?
Değerli milletvekilleri, bir yığıntıya meydan vermemek bir; iki, kulübelere girerek reyinizi kullanma noktasında hassasiyetinizi rica ediyorum. Teşekkür ediyorum. [[Oyların toplanmasına devam edildi]] [[Komisyon sıraları önünde itişmeler, gürültüler]] [[“Başkan, açık oy kullanıyorlar.” sesleri, gürültüler]] [[Oyların toplanmasına devam edildi]] Teşekkür ediyorum.
Efendim, tek tek kapalı hücreye girelim, reyimizi kullanalım; bir. İki: Lütfen şu öndeki yığıntıyı önleyelim ve herkesin kendi vicdanına uygun reyini kullanma noktasında herhangi bir müdahalede bulunmayalım. Teşekkür ediyorum.
Sayın Başkan…
Bu oylamalar böyle yapılagelir, bilirim ben. Bir sürü oylama gördük, hep ikazı yaparız, gene o ikazı yapıyorum ve herkesin kendi vicdanına göre hareket noktasında elinden geleni yapmasını rica ediyorum. Tekrar teşekkür ederim.
Başkanım, ben şimdi oy kullanacağım, onlar orada durduğu sürece oy kullanmam; açık söylüyorum. Bakın o arkadaşların hiçbirinin orada görevi yok.
Sizin arkadaş, Ali Bey duruyor orada.
Hepsinin, hepsinin… Boşaltsınlar orayı Başkanım. Ben niye mecbur muyum onlarla beraber oy kullanmaya ya?
Özel kullan, özel.
Sayın Başkan, orada ne işi var o arkadaşların? Ne işi var ya? Bakın, bakın arkadaşlara, bakın lütfen.
Orada komisyon masasının başını tutmuşlar Sayın Başkan, biri orada, biri orada elimizin içine bakıyorlar ya!
Boşaltsınlar orayı. (“CHP’liler durmuş işte ya!”sesi) Onlar da çıksın, onlar da çıksın, bizimkiler de.
Siz oradasınız diye geliyoruz ya.
Rahat bırakalım, lütfen rahat bırakalım. Müdahil olmayalım. [[Oyların toplanmasına devam edildi]] Oyunu kullanmayan sayın üyelerimizin, oylarını kullanmalarını rica ederim. Oy verme işlemini tamamlayacağız Kâtip üyeler lütfen. [[Oyların toplanmasına devam edildi]] Oy verme işlemi tamamlanmıştır. Lütfen kupaları kaldırınız.
Başkanım, şerhi de okumanızı rica edeceğim.
…1’inci maddesinin gizli oylama sonucunu açıklıyorum: Oylamanın sayımını yapan sayın üyeler tarafından oylama hakkında herhangi bir itiraz yoktur. Bu, sizin şerhiniz.
Şerhimizi de okuyalım Başkanım.
Madde kabul edilmiştir.
Başkanım, benim şerhimi de okursak tutanağa geçmesi anlamında.
Bu zaten tutanağa girecek.
Yani okursak…
Sizin, oylamadaki, oy kullanma hususundaki itirazınız burada var, bu da tutanağa geçecek zaten.
Onu da söyleyin ama, tutanağa geçsin.
Tamam, tutanağa geçsin. Sesli olarak okuyalım Başkanım.
Evet, böylece, teklifin 1’inci maddesi kabul edilmiştir.
Sayın Başkan…
2’nci maddeyi okutuyorum, buyurun efendim, okuyun lütfen.
Tutanağa geçsin şerhimiz Başkan.
Başkanım, sesli olarak okursak bu şerhi…
Şerhi de okuyun Sayın Başkan.
Sayın Başkan… MADDE 2 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer ve halkoylamasına sunulması halinde oylanır.
Bir saniye ya…
Bir saniye arkadaşlar…
Sayın Başkan, söz talebimiz var.
Sayın Baluken, buyurun.
Sayın Başkan, biraz önce, 1’inci maddeyle ilgili oylama yapılırken hem oylama öncesinde, İç Tüzük’te belirtilen hususları size hatırlattık hem de henüz oylamaya geçmeden önce milletvekillerinin kabin önünde yığılması suretiyle oylamayı gizli oylama olmaktan çıkardığı hususunu tarafınıza ilettik. Ancak, bütün bu uyarılarımıza rağmen Meclis Başkanı olarak ya da Başkanlık Divanı olarak sizler oylamanın gizli oylama usulüne göre yapılmasını sağlayamadınız. Dolayısıyla, burada, Genel Kurulla ilgili çalışma usullerine sizi davet etme adına usul tartışması talep ediyorum; 63’üncü maddeye göre, İç Tüzük 63’e göre usul tartışması açmayı talep ediyoruz.
Lehte.
Sayın Başkan, şerhli bir şekilde açıklayın onu.
Sayın Baluken, itirazlarınızı yaptınız, zapta geçti. Herhâlde konuşacağınız hususlar bunlar olsa gerek.
Hayır, usul tartışması talep ediyorum Sayın Başkan.
Talep ediyorsunuz?
Evet.
Pekâlâ.
Yani tutumunuzla ilgili, oylamayı yönetme şeklinizle ilgili usul tartışması açacağım.
Peki, ikişer dakika söz vereceğim söz isteyen sayın grup başkan vekillerine. Lehte mi, aleyhte mi?
Aleyhte tabii ki.
Aleyhte tabii ki.
Doğal olarak.
Peki efendim, doğal olarak.
Allah korusun, sizin lehinizde olmaktansa…
Buyurun.
Teşekkür ediyorum. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum. Şimdi, ben bu geçici Anayasa teklifiyle ilgili, darbe teklifiyle ilgili esasa dair hiçbir şey söylemeyeceğim, zaten görüşlerimizi dile getirdik. Ancak, Meclis Başkanlığından tek bir talebimiz var. İç Tüzük’te gizli oylamanın nasıl yapılacağı, hangi kurallara riayet edileceği çok net ifade edilmiş; 147, 148 ve 149’uncu maddelerde bir oylamanın gizli oylama olarak sayılması için milletvekillerinin özgür iradesi ve hür vicdanlarıyla oy kullanmasının koşullarının sağlanması gerektiği belirtilmiş. Biz özellikle ilk gün de Meclis başkan vekilinin bu konuda gerekli hassasiyeti göstermediğini ya da gerekli uyarıları yapmış olsa bile o ortamı sağlamadığını Meclis Başkanına ifade ettik. Dün de kendisiyle görüştük, bugün de oylama öncesinde bu yönlü itirazlarımızı ve mutlaka gizli oylama koşullarının sağlanması gerektiğini söyledik. Bunun nasıl olacağı da İç Tüzük’te çok net. Yani iller bazında milletvekillerinin isimleri okunur, milletvekilleri oylarını kullanır, zil çalmak suretiyle de yeniden başka illerin milletvekilleri çağırılır. Ancak, bu uyarılarımıza rağmen Meclis Başkanı, henüz il isimleri okunmadan, milletvekillerinin isimleri okunmadan AKP’li vekillerin kabin önünde yapmış olduğu yığılmaya yönelik tek bir yaptırım gücü ya da oylamanın sağlıklı yürütülmesini sağlayacak tek bir uygulama ortaya koymamıştır. Dolayısıyla, yapılan oylama gizli oylama değildir, açık bir oylamadır, Meclis Başkanı da bu yönüyle İç Tüzük’ü ihlal etmiştir. Usulüne göre yapın, isterseniz HDP vekilleri dışında kalan bütün oylarla bu yasayı geçirin. [[Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı]] Hepinizi saygıyla selamlıyorum.
Lehte Sayın Hakan Çavuşoğlu. Buyurun efendim. İki dakika…
Teşekkür ediyorum Sayın Başkanım.
Rica ederim.
Sayın Başkan, saygıdeğer milletvekilleri; öncelikle hepinizi saygıyla selamlarım. Bu noktadaki gizli oylamaya ilişkin yapılan itirazların hakkaniyete ve hukuka uygun olmadığını öncelikle belirtmek isterim. Zira, İç Tüzük’ün 147’nci maddesinde gizli oylamanın ne şekilde yapılacağı açık, sarih bir şekilde ifade edilmiştir. Baktığımız zaman, geçen oylamada gizli oylamaya ilişkin 147’nci maddede yapılan açıklamanın aksi herhangi bir durum mevzubahis değildir. Kaldı ki sayın milletvekilleri, bu konuda geçmişte Meclisimizde de bir tartışma yaşanmıştır. Yaşanan bu tartışmada, 6/7/1995 tarihli 135’inci Birleşimde Doğru Yol Partisi milletvekillerinin kullandıkları oyun rengini açıkça göstermeleri Genel Kurulda itirazlara yol açmış. Bakın, burada zaten gizli oylama yapılıyor; orada milletvekilleri, açık bir şekilde, kullanmış oldukları oyu gösteriyorlar.
Ya ayıp, ayıp!
Neticede, Manisa Milletvekili olan Ekrem Pakdemirli bu duruma bir itirazda bulunuyor ve oylamanın tekrar edilmesi gerektiğini ileri sürüyor. Yapılan usul tartışması sonucunda o gün sizin de yakından tanıdığınız Kamer Genç bir açıklamada bulunuyor ve “Sayın milletvekilleri, gizli oylama esastır ancak milletvekilleri istedikleri tarzda oy kullanıyorlarsa bu onların bileceği bir iştir.” diyor. Dolayısıyla, burada milletvekilleri için getirilmiş bir güvenceyi milletvekilleri isterse kullanır istemezse kullanmaz. Kaldı ki burada yapılan oylamada gizli oylamaya halel getirecek bir durum da söz konusu değildir diyorum; Başkanın tutumunun lehinde olduğumu ifade ediyor, hepinizi saygıyla selamlıyorum.
Efendim, aleyhte ikinci söz Sayın Murat Emir’in Buyurun efendim.
Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; tabii, bir önceki hatibi dinleyince şaşırmamak mümkün değil. Bizim burada referansımız Anayasa, İç Tüzük ve yasalar olmalıdır. Elbette ki Meclis içtihatları değerlidir. Ancak, bir milletvekilinin ifadesi burada bizim için elbette yol gösterici olamaz. İç Tüzük’ümüz açıktır, Anayasa’mız açıktır. Bakınız, gizli oy ilkesi, seçmenin seçme hakkını, hiçbir etki ya da baskı altında kalmaksızın, özgür iradesiyle kullanmasını sağlamak amacıyla kabul edilmiştir. Gizli oyun amacı, seçmeni oy verirken her türlü çevre etkisinden uzaklaştırmaktır. Burada bunu sağlamakla görevli olan başta Sayın Başkan ve diğer ilgililer buna hiçbir şekilde riayet etmemektedir ve bu açık bir biçimde usulsüzlüktür. Burada gizli oy ilkesi alenen çiğnenmektedir ve ilgili kişinin dışarıda oy kullanması kendi tercihi asla olamaz. Gizli oy ilkesi, Meclis çatısı altında da aynı şekilde işlemelidir, dışarıdaki normal genel seçimlerde de aynı şekilde işlemelidir. Genel seçimde bir kişi, bir vatandaşımız nasıl aleni ortamda açıkça oyunu kullanamayacaksa aynı şekilde Anayasa’mız ve İç Tüzük’ümüz doğrultusunda burada da kullanamaması gerekir. Ve burada görevli olan, yetkili olan, Anayasa’yı burada çiğnetmemek üzerine yetkili olan kişiler de bu konuda üstlerine düşeni hiçbir şekilde yerine getirmiyorlar. Ama, tabii, biz sizin Anayasa’yı, yasaları, İç Tüzük’ü, mevzuatı işinize gelmediği zaman ilga ettiğinizi, görmezden geldiğinizi ve bunu itiraf etmekten de hiçbir zaman çekinmediğinizi her defasında görüyoruz ve bundan da milletimiz adına büyük bir utanç duyuyoruz. Takdirlerinize sunuyorum, saygılar sunuyorum.
Lehte ikinci söz Sayın Yılmaz Tunç’un Buyurun Beyefendi.
Bugün tarihî bir oylamayı Genel Kurulda hep birlikte gerçekleştiriyoruz. Dokunulmazlıkların kaldırılmasıyla ilgili Anayasa değişikliğinin, Anayasa'ya geçici madde eklenmesiyle alakalı değişiklik teklifinin ikinci turunu görüşüyoruz. Tabii, bu görüşmeler sırasında çeşitli usul tartışmalarıyla da karşı karşıya kalıyoruz. Bu usul tartışmalarından bir tanesi de oylamanın gizliliğinin ihlal edildiğine yönelik itirazlardı ama şöyle bir baktığımızda, bu itirazın geçerli olmadığını hem Anayasa'mız hem İç Tüzük’ümüz bakımından söylemek mümkün. Meclis Başkanımızın tutumu yerinde. Anayasa'mızın amir hükümleri, gizli oylamanın nasıl yapılacağına ilişkin İç Tüzük'e atıfta bulunuyor. Meclis İçtüzüğü’müzün 175’inci maddesi Anayasa'nın değiştirilmesi usullerini belirliyor. Yine, gizli oylamanın ne şekilde yapılacağının da İç Tüzük madde 147 ve 148’de düzenlendiğini görüyoruz. İç Tüzük 148 “Milletvekillerine, beyaz, yeşil ve kırmızı renkte üç yuvarlak birden verilir. Bunlardan oy olarak kullanılacak yuvarlak, bunun için gösterilen kutuya atılır. Diğer iki yuvarlak ayrıca belirtilen yere bırakılır.” diyor. Yani, burada uygulamaya baktığımız zaman, milletvekillerimizin İç Tüzük'e uygun oylama yaptıklarını görüyoruz. Bu nedenle, Meclis Başkanımızın tutumunun yerinde olduğunu belirtmek istiyorum. Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum.
Sayın milletvekilleri, gizli oylama Anayasa, İç Tüzük ve teamüllere uygun olarak yapılmıştır. Buna ait itirazı olanların zaten itirazları zapta geçmiş bulunuyor. Bilgilerinize sunuyorum. 2’nci maddeyi tekrar okutuyorum: MADDE 2- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer ve halkoylamasına sunulması halinde oylanır. Madde üzerinde yedi önerge vardır, okutuyorum: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 2’nci maddesinde yer alan “Kanun” ibaresinin “Kanun hükümleri” olarak değiştirilmesini arz ve teklif ederiz. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 2’nci maddesinde yer alan “Kanun” ibaresinin “Kanun hükümleri” olarak değiştirilmesini arz ve teklif ederiz. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 2’nci maddesinde yer alan “Kanun” ibaresinin “Kanun hükümleri” olarak değiştirilmesini arz ve teklif ederiz. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 2’nci maddesinde yer alan “Kanun” ibaresinin “Kanun hükümleri” olarak değiştirilmesini arz ve teklif ederiz. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 2’nci maddesindeki “halk oylamasına sunulması halinde oylanır” ibaresinin madde metninden çıkartılmasını arz ve teklif ederiz. Ayhan Bilgen Filiz Kerestecioğlu Demir Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 2’nci maddesinin aşağıdaki şekilde değiştirilmesini arz ve teklif ederiz. “MADDE 2- Bu Kanun TBMM Genel Kurulu’nda veya Halk Oylaması neticesinde yeter oyu alması sonrasında Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.” Şimdi maddeye en aykırı önergeyi okutup işleme alacağım. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 2’nci maddesinin Anayasa’ya aykırı olması sebebiyle tekliften çıkartılmasını arz ve teklif ederiz. Meral Danış Beştaş Çağlar Demirel Komisyon katılıyor mu efendim?
Katılmıyoruz efendim.
Hükûmet?
Katılmıyoruz Muhterem Başkanım.
Sayın Demirel, konuşacak mısınız, yoksa…
Evet.
Buyurun.
Teşekkür ediyorum.
Rica ederim.
Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; “dokunulmazlık” adı altında, Türkiye demokrasisine karşı darbe şeklinde gelişen söz konusu bu Anayasa değişikliği teklifi bizler açısından ülkeyi karanlık bir geleceğe doğru sürüklemektedir. Aslında bunun -sadece HDP değil- tüm Parlamentonun ve Türkiye toplumunun bir karanlık lekesi olarak tarihe geçeceğini bir kez daha ifade etmek istiyorum. Bu ülkenin tarihinden ders çıkarmak gerektiğini bir kez daha söyleyelim. Tarihte neler vardı? Adnan Menderes’i her zaman burada ifade ettik ve yaşananların hiçbir tutarlı yanının olmadığını hep birlikte söyledik. Yine aynı şekilde, Deniz Gezmiş’e ve arkadaşlarına ilişkin idam kararının burada verilmesine dair -bugün de gündeme geldi- tarihe dönüp baktığımızda, tarihte bir kara leke olarak gördük ve onu onaylayanları sürekli lanetledik. Yine, Merve Kavakcı’ya Parlamentoda yapılanları ve alınan kararı her zaman kınadık, kabul etmedik, etmeyeceğimizi ifade ettik. Yine, buradan DEP’li milletvekillerimizin alınmış olan kararla yaka paça çıkarıldığını hep birlikte tarih önünde gördük, kabul etmedik ve etmeyeceğimizi ifade ettik. Yine, bugün, 2016 Türkiyesi’nde Parlamentoda halkın iradesiyle seçilmiş milletvekillerine yönelik bu darbe anlayışının, Cumhurbaşkanının isteği, talimatı ve emriyle gerçekleştirilmek istenen bu sürecin tarih karşısında, toplum karşısında hesabını ağır ödeyeceğimizi bir kez daha vurgulamak istiyorum. Buna “evet” diyenler topluma ve halkların iradesine karşı bir tutum sergilemiş olacaklardır. Bu, Türkiye’yi kaosa ve karanlığa sürüklemek olacaktır. Buna “evet” demek, aynı zamanda demokrasiye “hayır” demek olacaktır, darbe zihniyetini kabul etmek olacaktır. O yüzden bizler, özgürlükleri ve demokrasiyi savunanlar olarak, bu sürecin belki bugün bizim için ele alındığını ifade ediyoruz ama yarın bu süreçten siz de nasibinizi alacaksınız. Tarih bize bunu gösterecektir. Tarih, bir günde bir Başbakana nasıl el çektirildiğini gösterdiyse sizlerin de bu süreçten nasibinizi alacağınız ortaya çıkacaktır. Yine, özelde HDP milletvekillerinin ve HDP’den seçilmiş kadın milletvekillerinin iradesini görmezden gelmek, temsiliyet açısından toplumun yarısını oluşturan kadınları temsil eden bir kadın grubunun oluşmasını sağlayan HDP Grubumuzun tasfiye edilmesi demektir. Bu, kadınların iradesini görmezden gelen anlayışı kabul etmediğimizi bir kez daha ifade ediyoruz. Bir toplumda kadınlar özgür değilse o toplumun özgür olmayacağını bir kez daha buradan sizlerle paylaşmak istiyoruz. Yine, vicdanlarınıza seslenerek, herkesin kendi özgür iradesiyle oy kullanmadığını biliyoruz. Vicdanlarınızı dinlemediğinizi, sadece almış olduğunuz saray talimatıyla bu süreci ele aldığınızı ve Anayasa’ya aykırı, hukuka aykırı, İç Tüzük’e aykırı, evrensel hukuka aykırı olan bu Anayasa değişikliğine “evet” dediğiniz zaman, aslında, sizin de bu süreçte önümüzdeki tarih açısından yaşayacaklarınızı bir kez daha Türkiye toplumu buradan görecektir. HDP Türkiye toplumunu temsil ederken, burada grubumuz adına farklı inançları, farklı kültürleri, farklı bakış açısını ve düşünceleri temsil eden Türkiye toplumuna bir darbe sürecini geliştirmiş olacaksınız. Bizler hiçbir şeyden korkmadığımızı defalarca ifade ettik ama tarih karşısında başımız dik, onurlu ve direnişçi mücadelemizi bir kez daha tüm Türkiye toplumuna göstereceğiz. Ama tarih konusunda, tarih açısından baktığımızda, toplum açısından baktığımızda, bu, hukuka aykırı olan darbe Anayasa değişikliğine burada “evet” diyenler, tarih önünde boyunları ve başları eğik olarak, yüzleri de karanlıklara gömülmüş bir şekilde, yüzlerini, gözlerini hiçbir zaman topluma rahat olarak gösteremeyeceklerdir. [[Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı]] Teşekkür ediyorum.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 2’nci maddesinin aşağıdaki şekilde değiştirilmesini arz ve teklif ederiz. Celal Doğan (İstanbul) ve arkadaşları “MADDE 2- Bu Kanun TBMM Genel Kurulu’nda veya Halk Oylaması neticesinde yeter oyu olması sonrasında ResmÎ Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.” Komisyon?
Katılmıyoruz Sayın Başkanım.
Hükûmet?
Katılmıyoruz Başkanım.
Sayın Celal Doğan, buyurun Beyefendi.
Sayın Başkan, saygıdeğer milletvekilleri; görüşülmekte olan kanun teklifiyle ilgili verilen önerge üzerine söyleyecek laf da pek bulamıyorum. O kadar çok şey söylendi ki söylenen hiçbir lafın, muhalefetten gelen hiçbir kelimenin Adalet ve Kalkınma Partisi Grubunda en ufak bir reaksiyon, en ufak bir ilgi, en ufak etkisini de duymadım, görmedim. Bu nedenle, suya yazı yazmış gibi, kayaya ekin ekilmiş gibi söz alıp gidiyoruz. Şu anda görüşülen teklifte, daha doğrusu değişiklikte, yapılan oylamayı seyrediyorum, inanarak söylüyorum, bilerek de söylüyorum, içtenlikle, samimi olarak söylüyorum, bir ilçe kongresindeki ciddiyet yasalar açısından bundan çok daha fazla. Koca Meclisin Anayasa tadiliyle ilgili oylamayı ilçe kongresi seçimindeki ciddiyetten uzak seviyede yapıyorsunuz, yapıyoruz daha doğrusu. Bir arkadaşıma “Niçin açık oy kullanıyorsun?” dediğimde, aynen cümle şu: “Oy benim değil mi?” Milletvekilliği noktasına gelmiş insanın oyunun idrakinde olmaması apayrı bir acı. Başka bir anekdotla aslında biraz getirmek istiyorum işi. Burada yapılan değişikliği Adalet ve Kalkınma Partisinin ne geçmişine ne ruhuna ne çıkış yoluna hiç uygun görmedim. Yıllardır birlikte bağırıyorsunuz, hep birlikte bağırıyoruz. Bir faşist Anayasa’yı bir faşist generalin yapmış olduğu Anayasa’yı tadil için yırtınıp duruyoruz. O Anayasa bile 3 noktada dokunulmazlıkları kaldırılacak milletvekillerinin savunma hakkına açıkça cevaz veren ve o konuda, savunmasını yapması konusunda dercedilen bir metin hâlinde. Komisyondaki, hazırlık komisyonundaki savunmayı alıyorsunuz, Karma Komisyondaki savunmayı alıyorsunuz, milletvekilinin Parlamento karşısındaki savunmasını alıyorsunuz ve bu arkadaşlarımızı… Sayın Cumhurbaşkanının tabiriyle söylüyorum: “Belediye başkanıyken bize komiser gönderiyorlardı, polis gönderiyorlardı. Seçilmişleri, üç aylık, beş aylık savcıların veya bir başka gücün emrine amade edecek şekilde rencide ediyorlardı.” diyordu. Seçilmişe verdiği itibarın o günkü anlayışından bugün milletvekillerini toptan, yarın hangi mahkemeye gideceği konusunda şüpheler taşıyan… “Şüphe”den de kastım şu: En az 70-80 tane soruşturması olan arkadaşlarımız olacak. Hangi gün bu arkadaşlar Meclise gelebilecekler? Ve bir de yargının geldiği noktaya bakın; yargıya güvensizliğin sıfır noktasında olduğu bir Türkiye'de yaşıyoruz, sıfıra inmiş bir güven. Zaten geçmişi siyasi davalarda sabıkalı olan bir adliyenin önüne arkadaşları gönderiyorsunuz. Paralelciye mi gidecek? Yandaşa mı gidecek? Objektif hâkime mi gidecek? İnsanların yargılanacağı bir ortamda Türkiye'de verilen kararın adil olduğunu söyleyebilir misiniz? Sayın Bahçeli’nin hatırlamış olması gerekir, 12 Eylül rejiminde Türkiye’de Türkeş ve arkadaşları hapisteydi, savunmalarının özü şuna dayanıyordu, diyorlardı ki: “Düşüncemiz iktidarda ama biz hapishanedeyiz.” Bu nedenle, adaletin konjonktürel olarak karar verdiği bir ülkede adaleti arayamazsınız. Altını çizerek söylüyorum: Bir kimse adaletten kaçıyorsa namerttir, bir insan hesap vermekten kaçıyorsa adam değildir; Halkların Demokratik Partisinin hiçbir mensubunun yargıdan kaçtığı yok ama getirdiğiniz teklifler geçmişte yaptığınız bütün işler gibi; Cumhurbaşkanını halkın seçmesi gibi, dış politika gibi, ana sorun Kürt sorunu gibi tümünü arapsaçına çevirecek şekilde getiriyorsunuz, sonuçlarını hesap etmiyorsunuz, sonra bataklığa saplanıyoruz, hep birlikte içinden çıkmaya çalışıyoruz. Özü şu arkadaşlar: Biz Halkların Demokratik Partisi olarak her ferdin hesap vermesini açıkça istiyoruz. Hani siz “yeni Türkiye”, “ileri demokrasi” diyordunuz, geçmişte muhalefetin yaptıklarına bakınız, milletvekillerinin yargılanmasını Yargıtaya tevdi etmek istiyorlardı, şimdi, siz en azından, Kenan Evren Anayasası’ndan geriye düşmüş bir siyasi parti hâline geliyorsunuz. Bunun özü şuna dayanıyor: Aylardır -bitirme şansım da olmayacak galiba, vakit de kalmadı- bir başkanlık meselesini konuşuyoruz… [[Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı]] Başkanım, bir dakika verir misiniz? …bir gün diyorsunuz ki “partili Cumhurbaşkanı”, bir gün diyorsunuz ki “parlamenter, demokratik yarı başkanlık sistemi”; Allah aşkına…
Hepsi birbirinin tamamlayıcısı.
Sayın Doğan…
Buyurun efendim.
Teşekkür ediyorum efendim.
Bitiriyorum efendim. …ülkenin kamuoyunu aylardır ve yıllardır… Ne istediğiniz konusunda lütfen bize getirin adam gibi onu tartışalım çünkü hepimiz konuyu Cumhurbaşkanının konumu üzerinden tartışıyoruz, konumuna kitap arıyoruz. Bunun doğru olduğuna inanmıyorum. Güzel Meclisi saygıyla selamlıyorum.
Önergeyi oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Önerge kabul edilmemiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 2’nci maddesindeki “halk oylamasına sunulması halinde oylanır” ibaresinin madde metninden çıkartılmasını arz ve teklif ederiz. Filiz Kerestecioğlu Demir (İstanbul) ve arkadaşları Önergeye katılıyor musunuz?
Katılmıyoruz efendim.
Sayın Hükûmet?
Katılmıyoruz Sayın Başkan.
Efendim, önerge hakkında Sayın Kerestecioğlu. Buyurun.
Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; şeffaf bir oylama ve gerçekten, aslında bu Meclis usulüne yakışan bir oylama yaşamadık. Az önce elime vurularak telefonumun yere düşmesine bile tanık olduk bu Mecliste ve bir şiddeti görüntülemek isterken. Evet, ben şiddetin her türlüsüne karşıyım, şiddetin her türlüsüne karşı olarak hayatım boyunca mücadele ettim ve bu Meclise de şiddete karşı bir feminist kadın olarak geldim. Cumhuriyet tarihinden bugüne, ilk defa Türkiye'de, Mecliste, 7 Haziran ve 1 Kasım seçimlerinde, bu kadar çok sayıda kadın milletvekilinin olduğu bir Meclis grubuna ulaştık. Bu, HDP’li milletvekillerimiz, partimiz sayesinde oldu, onun eşitlikçi yaklaşımı sayesinde oldu. Süregiden erkek egemen Meclis yapısına karşı sürekli söz almaya gayret ederek ve zaten bu da hiç engellenmeyerek söz aldık ve bu yapıyı değiştirmek, dönüştürmek için de mücadele ettik. Buna, samimiyetle, gerçekten, aslında kadın milletvekillerini de davet ettik ve bunu gönülden yaptık. Aynı şekilde, sokakta mücadele eden, kadın cinayetlerine karşı çıkan, utanç verici çocuk istismarlarına karşı çıkan, haksız tahrik, iyi hâl indirimlerine karşı çıkan, bunun için mücadele eden kadınlarla birlikte, Mecliste, onların sesi olmaya gayret ettik ve bunun için mücadele ettik. IŞİD’in kadın pazarlarına karşı mücadele eden, buna karşı duran kadınlar olarak Mecliste yer aldık. Ülkenin tamamını bir karabasana sokan ve süregiden otuz, kırk yıldır, hiçbir şekilde, aslında, o savaşçı çözümlerle savaşa karşı çözüm bulunamamış olmasına karşı barışı savunmak için Mecliste yer aldık ve bunun mücadelesini de yine dışarıda veren…
Terörle mi barışı savunuyorsunuz?
Evet, böyle savunuyoruz barışı.
Bu son cümlen bütün cümlelerini yok etti işte.
Biz çünkü, dediğim gibi, şiddetin her türlüsüne karşı olduğumuzu defalarca ifade ettik.
PKK şiddetine de, değil mi?
Ama siz -her kanalda- 7 Haziran öncesinde tek bir televizyon kanalına çıkmazken, bizim karşımızda durup konuşmazken, şimdi kanal kanal dolaşırken bizim sesimizi duyurabildiğimiz tek bir yer yok. Biz bunu ancak bu kürsüden, Meclis kürsüsünden ifade ediyoruz ve defalarca ifade ettik, şiddetin her türlüsüne karşıyız dedik. Ama, bugün, maalesef, yaratılan bir sanal gündemle darbe girişimlerine sizler “evet” diyorsunuz. Tarihe bununla geçeceksiniz. Geçin, önemli değil, herkes kendi kararlarıyla tarihe geçer. Sizler de bu kararınızla tarihe geçeceksiniz. Bizler ise evet, o sokaktaki mücadelenin yanında yer alan, onların sözünü ileten kadınlar olarak tarihe geçeceğiz. Bizim dokunulmazlığımızın kalkması önemli değil. Zannediyor musunuz ki bizim dokunulmazlığımız kalktığı zaman sokaktaki kadınlar bu mücadeleyi sürdürmeyecekler ya da biz onlarla beraber bu mücadeleyi sürdürmeyeceğiz? Hayır, size hiçbir zaman bunlar için izin verilmeyecek. Daha geçen gün getirdiğiniz o eski TCK maddelerini, kadınları tecavüzcüleriyle evlendirmeye kalkan, o yoksul olan kadınların nafakalarına süre kısıtı getirmeye çalışan maddeleri kadınlar size getirtmeyecekler, bunu kazanamayacaksınız. Ama, bugün başka sıralarda oturan milletvekillerine de sesleniyorum, kadın milletvekillerine: Sizler de tarihe bu şekilde, kadın mücadelesine köstek vurarak geçmeyin, kadın mücadelesini yükselterek geçin. Hepinizi saygıyla selamlarım.
Önergeyi oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler…
Sayın Başkan…
Efendim?
Filiz Hanım konuşurken “Darbe girişimine evet dediniz.” diyerek millet iradesini temsil eden Meclisin almış olduğu kararı, millet iradesi üzerinden aldığı kararı darbe girişimi olarak ifade etmiştir. Bu, açık bir sataşmadır. Bu çerçevede söz talep ediyorum.
Buyurun Beyefendi.
Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; buraya çıkan konuşmacılar kendi kanaatlerini meşrulaştırmak için millete sürekli referans verebilirler. Bunları hayalî referanslar olmaktan çıkartan Meclisin somut gerçekliğidir. Meclis ne yapmış, ne karar almış? Çünkü bu Meclis milletin Meclisi, millet iradesinin Meclisi. Dolayısıyla, burada alınan kararları bir bakıma tahkir etmek, hakir görmek, darbe girişimi gibi takdir etmek, ifade etmek millete karşı saygısızlık olarak görülür. Buradaki karar milletin kararıdır. Bu, birincisi. İkincisi: Filiz Hanım, her geldiğinde -bugün de yaptığı gibi- her tür şiddete karşı olduklarını ifade ediyorlar. “Her tür şiddet” deyince insanın aklına şöyle şiddetler geliyor: Milletimizin çok şahit olduğu ve -Filiz Hanım her tür şiddete karşı olduğuna göre- Filiz Hanım ve aynı siyasi kanaatte olanların da bu şiddete karşı olduklarına dair hiç olmazsa tek bir kare görmek için hevesle baktıkları çeşitli şiddet sahneleri. Mesela, barikatların başına silahlarıyla dikilen o genç çocuklar var ya, o şiddete karşı oldunuz mu Filiz Hanım?
Buradayım.
14, 15, 16 yaşındaki çocuklar zorla dağlara götürülürken şiddet için onların önüne geçtiniz mi Filiz Hanım? Hangi şiddete karşı çıktınız?
Taciz edilirken dağda…
PKK’nın kadın pazarcılarına niye karşı değiller?
Kadın keskin nişancıları var.
“Her tür şiddete” demeyin hiç olmazsa. Deyin ki: Kendi kanaatimize göre bazı şiddet olaylarına karşı çıktık, bazılarına da gözlerimizi kapadık. Saygılarımla.
Sayın Başkan…
Hanımefendi?
Sataşmadı Sayın Başkan.
Durum tespitinde bulundu.
Gerçekleri söyledi, gerçekleri.
Bizzat adımı vererek bütün konuşma zaten sataşmadan mütevellitti. O nedenle… Herhâlde, zaten siz anlıyorsunuz, izah etmek zorunda değilim değil mi? Geçen sefer öyle yaptınız çünkü.
Lütfen, yeni bir sataşmaya meydan vermemek üzere buyurun Filiz Hanım.
Savaş değil, terörle mücadele.
Bunu kınadığımızı her seferinde söyledik ama dediğim gibi, sesimizi duyurmak mümkün olmadı kınadığımız şiddete karşı. Bugün bir kez daha söylüyorum: Evet, her türlü şiddete karşıyım ama sadece bu naif söylemle savaşı durdurmak mümkün değil. Kırk yıldır bu savaşı sadece terör diyerek kimse durduramamış; İngiltere’de de durdurulamamış, Portekiz’de de durdurulamamış, İspanya’da da durdurulamamış, ara buluculuk için gittiğiniz Filipinler’de durdurulamamış. Türkiye’de de bunun yolu müzakeredir; bütün halk, o “iradesi” dediğiniz halk bunu istiyor çünkü iki buçuk yıllık o sessizlik ve insanların gerçekten barış içinde yaşadığı döneme geri dönmek istiyor.
Kim bozdu? Kim, kim bozdu?
Ben, özellikle de kadınların ve feminist mücadelenin iradesiyle de buradayım ve kadınlar barışı ister, bu ülkede de kadınlar barışı kuracaktır. Saygılar sunarım.
Sayın Filiz Kerestecioğlu ve Sayın Ayhan Bilgen’in önergesini oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler… Kabul etmeyenler… Kabul edilmemiştir. Birleşime 13.30’a kadar ara veriyorum.
Sayın milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 91’inci Birleşiminin İkinci Oturumunu açıyorum. 313 sıra sayılı Kanun Teklifi’nin görüşmelerine başlayacağız. Komisyon? Burada. Hükûmet? Burada. Sayın milletvekilleri, 2’nci madde üzerindeki dört önergenin işleminde kalmıştık. “Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında…”
Geri çekiyoruz.
Geri çekilmiştir. Diğer önergeye geçiyoruz. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 2’nci maddesinde yer alan “Kanun” ibaresinin “Kanun hükümleri” olarak değiştirilmesini arz ve teklif ederiz.
Geri çekiyoruz.
Önerge geri çekilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 2’nci maddesinde yer alan “Kanun” ibaresinin “Kanun hükümleri” olarak değiştirilmesini arz ve teklif ederiz.
Geri çekiyoruz
Önerge geri çekilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Görüşülmekte olan 313’e 1’inci Ek sıra sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin 2’nci maddesinde yer alan “Kanun” ibaresinin “Kanun hükümleri” olarak değiştirilmesini arz ve teklif ederiz.
Geri çekiyoruz.
Önerge geri çekilmiştir. 2’nci madde üzerindeki önerge işlemi tamamlanmıştır. Şimdi 2’nci maddenin gizli oylamasına Adana ilinden başlıyoruz. Oylamanın daha evvel arz ettiğim gibi...
Çağırmadım efendim. Sayın milletvekilleri...
Evet, gizli olmasını sağlamak sizin göreviniz, sadece uyarı yapmak değil ortamı sağlamak zorundasınız.
Aksi takdirde İç Tüzük’e uygun bir oylama yapmamış olacaksınız.
Anlıyorum.
İç Tüzük’te gizli oylamanın nasıl yapılacağı hususu son derece açıktır.
Sayın Baluken, beyanlarınızı anlıyorum efendim. Lütfen, il il rica ediyorum ve lütfen içeri girerek, perdeyi çekerek reyimizi kullanalım. Mümkün mertebe herhangi bir sıkıntıya meydan vermeyelim ve bazı yığıntılar oluyor, ona da meydan vermeyelim.
Evet.
Kâtipler yerlerini alsınlar. [[Oyların toplanmasına başlandı]] [[Milletvekillerinin Komisyon ve Hükûmet sıraları önünde toplanmaları]] Teşekkür ediyorum.
Sayın Başkan, Sayın Başkan… Sayın Başkan, sağ tarafınıza baktığınızda hiçbir gizli oylama kuralının yerine getirilmediğini görmenize rağmen müdahale etmiyorsunuz. Gizli oylama yapılmıyor, yapılan oylama açık oylamadır.
Bu arkadaşlar niye bekliyor peki? Bu 3 arkadaş niye bekliyor?
Evet, oy verme işlemi tamamlanmıştır. Kupaları kaldıralım ve tasnife geçelim. Teşekkür ediyorum. [[Oyların ayrımı yapıldı]] Kâtip Üye Elif Doğan Türkmen’in bir ihtirazi kaydı vardır. Bu kaydın rey sonucuna ait değil, usule ait olduğunu ifade etmek isterim.
Sayın Başkan… Sayın Başkan…
Madde kabul edilmiştir.
Sayın Başkan, sadece tutanaklara geçmesi açısından bir hususu ifade edeceğim. Her iki turdaki oylamada da özellikle Meclis Başkanı olarak şahsınızı ve Başkanlık Divanını gizli oylama kurallarını yerine getirecek şekilde oylama sürecini yönetmeye davet ettik. Ancak, bütün ısrarlarımıza rağmen, sadece orada göstermelik birkaç uyarı yapma dışında, gizli oylama hususlarının yerine getirilmesi konusunda kesinlikle süreci yönetmediğinizi düşünüyoruz. Türkiye demokrasi tarihi açısından bir kırılma noktası olarak düşündüğümüz, toplumsal barışımız açısından hayati olarak önemsediğimiz bu Anayasa değişiklik teklifinin -ki bizim deyimimizle darbe teklifinin- tümü üzerinde oylamaya geçilecek. Tekrar, sizi ve Başkanlık Divanını usulsüzlük yapmamaya, İç Tüzük ve Anayasa’ya uygun olarak oylamayı yönetmeye ve süreci başından sonuna kadar gizli oylama esaslarına göre sürdürmeye davet ediyoruz. Teşekkür ederim.
Efendim, Başkanlık olarak…
Sayın Başkanım…
Buyurun Sayın Bostancı.
Kayıtlara geçmesi için ben de ifade ediyorum…
Lütfen…
Mecliste ilk defa Anayasa’ya ilişkin bir oylama yapılmıyor. Bundan önce oylamalar nasıl yapılıyorsa esasen bugün de aynı şekilde yapılıyor. Siz ve Başkanlık Divanı, Anayasa ve İç Tüzük çerçevesinde gerekli uyarıları yapıyorsunuz. O çerçevede milletvekilleri özgür iradeleriyle, kurulmuş kulübelerde oylarını kullanıyorlar. Hiçbir değişiklik yok daha önceki oylamalarda, her şey usulüne, yasalara ve İç Tüzük’e uygun bir şekilde cereyan ediyor. Kayıtlara geçsin diye beyan ediyorum.
Teşekkür ediyorum. Efendim, Başkanlık Divanı gizli oylama için gereken ikazları yapmıştır. Bu, ilk Anayasa değişikliği değil, bendenizin de iştirak ettiği birçok Anayasa değişiklikleri olmuştur. Usulüne uygundur ve artı, bu bir darbe değildir.
Darbedir darbe.
Hukuk devletindeyiz; kanunun, Anayasa’nın, mevzuatın öngördüğü istikamette yapılan bir değişikliktir.
Bir darbe değil, iki darbe.
Neticesinin hayırlı olmasını şimdiden diliyorum ve…
Sayın Başkan…
…maddenin kabul edildiğini ifade etmiştim.
Sayın Başkan…
Tümünün gizli oylamasına başlayacağız.
Başkanlık Divanı gerekli ikazları yapmakla kendi üzerindeki sorumluluğu atamaz, bütün oylama sürecinin gizli oylama usullerine göre yerine getirilmesiyle ilgili sorumluluk altındadır. Dolayısıyla, gerekli ikazları yapmış olmanıza rağmen oylamanın gizli oylama usullerine uygun yapılmamış olması sizin ikazlarınızın…
Bu sizin iddianız her seferinde.
…o sorumluluğu attığı anlamına gelmiyor. Bunu da kayıtlara geçmesi açısından ifade ediyorum.
Efendim, kayıtlara geçti, tutanaklara geçti. Bunlar kendinize ait görüşlerdir.
Her şey usule göre yapılmıştır. Kayıtlara geçsin. Gizli oylama yapılmıştır.
Ben, tekrar, Divan Başkanı olarak ifade etmek istiyorum: Bugüne kadar yapılmış teamüllere de uygundur ve gizli olarak yapılmıştır. Üçüncü oylamaya geçiyoruz. Şimdi, tümünün oylama işlemini gizli oylama olarak yapacağız. Daha önceden yaptığım ikazı tekrar ediyorum: Herkesin ikazlara dikkat etmesini, yığıntı olmamasını ve gizli oylamanın gerektirdiği usule ve adaba uygun olunmasını tekraren rica ediyorum. Yığıntı olmasın lütfen. Adana ilinden başlıyorum efendim. [[Oyların toplanmasına başlandı]] Değerli milletvekilleri, oy verme işlemi tamamlanmıştır. Tasnife geçilecektir. Kupaları kaldıralım lütfen ve tasnife başlayalım. Teşekkür ederim. [[Oyların ayrımı yapıldı]] [AK PARTİ sıralarından alkışlar, HDP sıralarından ayakta alkışlar(!)] Oylama neticesi hakkında değil, usul hakkında yazıları var. Böylece, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edilmiştir. Hayırlı olmasını temenni ediyorum. [AK PARTİ sıralarından alkışlar, HDP sıralarından ayakta alkışlar(!)] Danışma Kurulunun bir önerisi vardır, okutup oylarınıza sunacağım. Danışma Kurulunun 20/5/2016 Cuma günü yaptığı toplantıda Genel Kurulun 21/5/2016 Cumartesi günü toplanmamasının Genel Kurulun onayına sunulması uygun görülmüştür. Adalet ve Kalkınma Partisi Cumhuriyet Halk Partisi Grubu Başkan Vekili Grubu Başkan Vekili Halkların Demokratik Partisi Milliyetçi Hareket Partisi Grubu Başkan Vekili Grubu Başkan Vekili Oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler… Kabul etmeyenler… Kabul edilmiştir. Şimdi 2’nci sırada yer alan 35 sıra sayılı Kanun Tasarısı’nın görüşmelerine başlıyoruz. Komisyon? Yok. Ertelenmiştir. 3’üncü sırada yer alan 183 sıra sayılı Kanun Tasarısı’nın görüşmelerine başlayacağız. Komisyon? Yok. Ertelenmiştir. Değerli milletvekilleri, komisyonların bulunamayacağı anlaşıldığından, alınan karar gereğince kanun tasarı ve teklifleri ile komisyonlardan gelen diğer işleri sırasıyla görüşmek için 24 Mayıs 2016 Salı günü saat 15. 00’te toplanmak üzere birleşimi kapatıyorum.