Með bréfum, dagsettum 18. ágúst 2016, hefur forseti óskað eftir því, samanber ákvæði 8. töluliðar 1. mgr. 13. gr. þingskapa, við stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd að hún fjalli um eftirfarandi skýrslur Ríkisendurskoðunar: Flutning ríkisstarfsemi milli landshluta – áhrifaþætti í vandasömu breytingaferli og Skýrslu um tiltekna þætti í rekstri Isavia ohf.
Virðulegi forseti. Í fréttum RÚV í gærkvöldi og nú aftur í dag berast okkur þær fregnir að rannsóknarnefnd flugslysa hafi til rannsóknar þrjú tilvik alvarlegra veikinda hjá meðlimum í áhöfn flugvéla Icelandair. Við þetta er því að bæta að nokkrir tugir annarra tilvika hafa auk þess verið tilkynnt, samkvæmt upplýsingafulltrúa Icelandair. Einhverra hluta vegna er það þannig samkvæmt vinnuverndarlöggjöf, nr. 46/1980, að fólk er vinnur í háloftunum og úti á sjó er undanskilið þeirri löggjöf. Í 2. gr. þeirra laga eru siglingar og loftferðir sérstaklega undanskildar. Eftir því sem ég fæ best séð koma engin önnur lög í staðinn og staðan er því sú að ekki er til vinnuverndarlöggjöf fyrir þessar stéttir. Það er þó til ein reglugerð hjá Samgöngustofu sem hefur að gera með ráðstafanir til að stuðla að bættu öryggi og heilsu flugverja. Gallinn við hana er hins vegar sá að samkvæmt henni á flugrekandi sjálfur að miklu leyti að bera ábyrgð á eftirlitinu með flugöryggisteymi sínu. Flugfélögin eiga sum sé að hafa eftirlit með sjálfum sér hvað vinnuvernd starfsmanna þeirra varðar, a.m.k. almennt séð. Mér finnst full ástæða til að þingið taki þetta til nánari skoðunar. Af hverju er ekki til vinnuverndarlöggjöf fyrir þessar stéttir? Þær standa undir því að færa okkur hvað mestar gjaldeyristekjur í þjóðarbúið með innflutningi á ferðamönnum og veiði og sölu á fiski. Það á ekki að vera val eða tilfinning hjá stjórnendum Icelandair hvort og þá hvernig þeir skipta t.d. um loftsíur í flugvélum sínum, en tilfellið er að það er mjög kostnaðarsamt. Um þetta eiga auðvitað að gilda opinberir ferlar og opinbert eftirlit.
Hæstv. forseti. Í störfum þingsins í gær ræddi ég bankabónusa hjá eignarhaldsfélaginu Kaupþing og gagnrýndi þá ákvörðun harðlega. Einnig ræddi ég gríðarlegan hagnað Íslandsbanka. Nú bíðum við og sjáum hvaða hagnaðartölur birtast hjá hinum bönkunum, m.a. Landsbanka og Arion banka. Í ræðu minni í gær hvatti ég til þess að fjármálastofnanir sem skila svona hagnaði leyfi heimilum landsins að njóta þess t.d. með lægra vaxtastigi eða með því að fella niður þjónustugjöld eða a.m.k. fækka þeim liðum þjónustunnar sem rukkað er um. Mikilvægt er að auka traust milli almennings og fjármálastofnana en því hefur hrakað verulega frá efnahagshruninu 2008. Það sjá allir sem vilja sjá. Í dag fáum við þær góðu fréttir að Seðlabanki Íslands hafi loksins ákveðið að lækka stýrivexti um 0,5 prósentustig. Samkvæmt fréttum má rekja þessa lækkun til stöðugleika í efnahagsmálum. Þessar fréttir eru jákvæðar og mikilvægt er að sú þróun haldi áfram. Þessi árangur hefur meðal annars átt sér stað vegna ákvarðana - meðal annars, segi ég - sem teknar hafa verið í ríkisstjórnarsamstarfi Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins, en þar skiptir máli að skila hallalausum fjárlögum og greiða niður skuldir ríkissjóð. Í fréttum í dag kemur jafnframt fram að bankarnir fagni lækkun stýrivaxta og telja þeir að lækkunin muni hafa áhrif á viðskipti við útlönd og jafnvel á vexti íbúðalána, en það kemur síðan fram í sömu frétt að ekki þurfi endilega að vera að vaxtaþróunin haldi áfram í þessa veru. Mig langar því að lokum að nota síðustu sekúndur ræðu minnar til að ítreka það sem ég sagði í ræðu minni í gær að það er gríðarlega mikilvægt að fjármálastofnanir sem skila hagnaði og búa við gott bú leyfi hagnaði að renna til heimila landsins með lægra vaxtastigi eða færri og lægri þjónustugjöldum sem rukkað er um.
Hæstv. forseti. Ég ætla að gera það enn og aftur í upphafi umræðu um störf þingsins að lýsa ánægju minni með framgang þingstarfanna, bæði hér í þingsal og í vinnu í nefndum með mörg mikilvæg mál. Það er ekki óeðlilegt að þegar styttist til þingloka og ætlaðar kosningar að órói hlaupi í mannskapinn, og þá mun reyna frekar á hæstv. forseta með skipulag og skýrar áherslur á framgang mála og væntanlega í gegnum góða samvinnu við formenn þingflokka. Þetta segi ég til hvatningar og áherslu á skilvirkni og árangur þingsins þannig að öll sú vinna sem liggur að baki málum skili sér með þeim hætti að afgreiðslan verði sem vönduðust. En tíðindi dagsins, virðulegi forseti, hlýtur þó að vera ákvörðun peningastefnunefndar um lækkun stýrivaxta um 0,5% þar sem meginvextir Seðlabankans lækka úr 5,75% í 5,25%. Ég velti því upp fyrir viku síðan hvaða ákvörðun peningastefnunefndin tæki í grunninn, hvort peningastefnunefnd mundi halda áfram að einblína á að halda neyslu og lántöku niðri með háum stýrivöxtum eða meta væntingar í takt við þær efnahagslegu forsendur sem liggja fyrir um lágt olíuverð, gengisstyrkingu krónunnar og lágt verð á öðrum innfluttum aðföngum.
… gengi KR.
Þegar ég segi tíðindi, virðulegi forseti, þá ásamt hagstæðum skilyrðum, stöðugleika, hefur peningastefnan verið aðhaldssöm og auðvitað er það mikilvægt til að varðveita stöðugleikann. Þessi ákvörðun felur jafnframt í sér vísbendingu um styrka efnahagsstjórn hæstv. ríkisstjórnar og ákvarðanir á þessu kjörtímabili sem gefa fyrirheit um að við getum enn frekar lækkað raunvexti. Þar má nefna lög um opinber fjármál, hófstillta og raunhæfa fjármálastefnu og fjármálaáætlun til næstu fimm ára, hóflega stígandi afgang á fjárlögum þrjú ár í röð og margt fleira. Allt að einu, [[Forseti hringir.]]virðulegi forseti, þetta eru góð tíðindi fyrir almenning og atvinnulíf.
Forseti. Nú fyrir helgina felldi úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála þann úrskurð að Landsneti bæri að stöðva framkvæmd við lagningu Þeistareykjalínu og Kröflulínu. Úrskurðarnefndin mun á meðan fjalla um kæru Landverndar vegna útgáfu sveitarfélagsins á framkvæmdaleyfi fyrir línurnar og ljóst er að ákvörðun tefur framkvæmdirnar um tæplega heilt ár. Í nóvember í vetur sem leið samþykktum við á Alþingi ný náttúruverndarlög sem m.a. fólu í sér auknar varnir fyrir íslenska náttúru, þar á meðal aukna svokallaða sérstaka vernd fyrir tiltekin náttúrufyrirbæri. Varúðarreglan var loksins innleidd í íslenskan rétt og þar kemur m.a. fram að óheimilt sé að raska tilteknum náttúrufyrirbærum nema almannahagsmunir krefjist þess og annarra kosta hafi sannarlega verið leitað. Fyrir liggur samkvæmt umhverfismati Skipulagsstofnunar að óafturkræfra áhrifa muni gæta á línuleiðinni og þar með sé ekki verjandi að fara í framkvæmdina án þess að það liggi fyrir hvort rökstuðningur sé nægilegur samkvæmt náttúruverndarlögum. Þannig þurfi efnislegt mat að eiga sér stað áður en lengra er haldið. Hér er um að ræða mikilvæg þáttaskil í framkvæmd náttúruverndar á Íslandi. Fyrir liggur þar með mikilvæg viðurkenning á stöðu svæða sem njóta verndar samkvæmt íslenskum náttúruverndarlögum. Vinstri græn hafa alltaf lagt áherslu á mikilvægi þess að náttúran njóti vafans í raun og ber sérstaklega að fagna því að sú sé orðin raunin í þessu tiltekna máli. Þannig varð breytingin ekki bara á lagabókstafnum sjálfum með öllum greiddum atkvæðum hér í þingsal í fyrra heldur liggur nú fyrir að staða íslenskrar náttúru í lögum er umtalsvert betri en hún var fyrir gildistöku nýrra laga. Það eru tíðindi.
Hæstv. forseti. Undanfarin missiri hefur Seðlabanki Íslands hangið á vaxtaákvörðun sem tekin var í fáti í kjölfar síðustu kjarasamninga þegar stýrivextir voru hækkaðir í tveimur áföngum. Nú loksins eftir um það bil 18 mánuði eða svo hefur peningastefnunefnd Seðlabankans ákveðið að sjá ljósið eða alla vega smátíru og lækka stýrivexti um 0,5%.
Þeir hlustuðu á þig.
Þeirri ákvörðun hefur verið vel tekið. Það sést á markaði, kröftug hækkun hefur verið á markaði. Málið er að auðvitað er þetta allt of lítið og allt of seint. Það sem ég staldraði við voru skýringar seðlabankastjóra í morgun, sem eru m.a. þær að útlit sé fyrir kröftugan hagvöxt. Kröftugur hagvöxtur var einmitt undirstaða þess fyrir nokkrum missirum eða mánuðum að hækka eða halda stýrivöxtum óbreyttum. Þannig að enn halda menn áfram að elta rófuna á sér í Seðlabankanum í staðinn fyrir að líta upp og taka rökum skynsamra manna eins og dr. Ólafs Margeirssonar og fleiri sem bent hafa á að stýrivextir á Íslandi eru úr takti við það sem gerist alls staðar annars staðar í heiminum. Ég ætla enn einu sinni að minnast á verðbólgumælingar Seðlabankans sem eru ekki með sama hætti og verðbólgumælingar í OECD-ríkjunum sem hafa orðið til þess að verðbólgumæling þó að hún sé verulega lág og árangur hafi náðst, þá er verðbólgumælingin á Íslandi of há af því að húsnæðisliðurinn er inni. Þetta hefur kostað almenning í landinu verulegt fé á síðustu mánuðum og missirum vegna þess að lán þeirra aðila hafa hækkað í takti við þá verðbólgu sem lögð er til grundvallar hjá Seðlabanka Íslands. Ég vona auðvitað að þetta verði til þess fyrst menn hafa aðeins öðlast kjark að hann endist þeim og þetta sé einungis fyrsta skrefið af fleirum vegna þess að hvað sem öðru líður eru stýrivextir á Íslandi enn þá allt of háir og ekki í neinu samræmi við þær [[Forseti hringir.]]efnahagshorfur og efnahagsástand sem er ríkjandi í landinu.
Forseti. Nú á að færa lögregluskólann upp á háskólastig. Mér þótti það sæta tíðindum þegar hæstv. menntamálaráðherrann sagði að hann ætlaði að leita til háskólanna í landinu og Ríkiskaup efndu til útboðs um hvaða háskóli fengi að annast þetta nám. Nú er komið í ljós úr þessu útboði, það var sem sagt útboð, að Háskóli Íslands var langstigahæstur og metinn hæfastur. Hann fékk 9,5 af 10 stigum. En hæstv. ráðherra hefur ákveðið að námið eigi að fara fram á Akureyri. Á að kenna þetta í fjarkennslu? Hvar er mest þörf á lögreglumönnum? Það er á suðvesturhorninu. Hvar er flesta fólkið sem hugsanlega vildi fara í þetta nám? Það er hérna á suðvesturhorninu. En þá vega byggðasjónarmið svo mikið í þessu mati að þau taka fram yfir allt annað. Mér finnst þetta mjög undarlegt. Ég velti fyrir mér hvort þetta sé annað fiskistofuævintýri þannig að það verði einn nemandi í lögregluskólanum á Akureyri. Er ekki einn starfsmaður Fiskistofu á Akureyri? Ég veit að það gæti virst að ég væri fædd í gær að tala um þetta hér því að það má náttúrlega aldrei tala um svona hluti á þessu þingi. En ég er ekki fædd í gær. Mér finnst þetta hneyksli. Og undarlegt að minnsta kosti.
Virðulegi forseti. Nú eru börnin í landinu að ganga til starfa. Grunnskólinn er byrjaður með allri þeirri gleði og fjöri sem honum fylgir. Sveitarfélögin vilja greiða fyrir blýantana og strokleðrið og yddarana. Ég heyrði það hjá forseta bæjarstjórnar í Kópavogi að það mundi kosta sveitarfélagið 50–60 milljónir. Í mínu sveitarfélagi á Höfn mundi það kosta 5–6 milljónir. Í Reykjanesbæ er 12 ára tápmikill drengur sem elskar blómin og fuglana og náttúruna alla. Hann skrifar og reiknar og er duglegur í skólanum. En hann talar ekki íslensku. Hann er að byrja í sjöunda bekk. Hann er heyrnarlaus og hann hefur aldrei fengið námsbók til að læra íslensku allan skólaferilinn. Foreldrarnir gengu í það að fá tilboð í námsbækur. Þá kom í ljós að bækurnar sem hann átti að nota í skólanum, og þau völdu fimm bækur, mundu kosta 6 milljónir. Það vill enginn borga bækurnar. Á Íslandi eru fjögur börn heyrnarlaus sem fá ekki námsbækur til að læra móðurmálið sitt. Móðurmálið er auðvitað táknmálið en þau geta ekki setið fyrir framan sjónvarpið og lesið íslenskan texta. Þau geta ekki lesið bækur eða notað tölvur því að þau kunna ekki íslensku. Við höfum ekki skapað þeim aðstöðu í skólum landsins til að læra móðurmálið okkar. Mér finnst að við á hinu háa Alþingi og þær stofnanir sem eiga við þessi mál þurfum að hysja upp um okkur buxurnar. Við þurfum að skammast okkar í smá tíma og koma þessum málum þannig fyrir að öll börn á Íslandi læri íslensku.
Hæstv. forseti. Þórunn Ólafsdóttir, sem mörgum er af góðu orðin kunn fyrir starf sitt við að aðstoða flóttafólk á Grikklandi, var í dægurmálaútvarpi Rásar 2 síðdegis í gær. Þar talaði hún um reynslu sína og sagði frá nöturlegum aðstæðum fólksins; þ.e. flóttamanna sem sitja fastir í Grikklandi og eru að stórum hluta börn. Það var eitt sem hún sagði í þessu viðtali sem hefur setið alveg sérstaklega í mér en það er það hvað mál flóttamanna og hælisleitenda hafa verið umkomulaus hér á landi. Ég held nefnilega að þetta sé alveg hárrétt hjá Þórunni. Þessi mál hafa verið dálítið umkomulaus. Stjórnsýsla útlendingamála er einfaldlega í molum hérna. Hæstv. ráðherra Ólöf Nordal hefur sagt að nálgast þurfi málefni flóttafólks með mannúð að leiðarljósi. Ég er sammála henni í því. En ég er hrædd um að upplifun ansi margra sé að það sé einmitt ekki raunin. Stofnunina sem heyrir undir ráðherrann, þ.e. Útlendingastofnun, skortir þvert á móti alla mannúð í úrskurðum sínum og vísar öllum sem hún mögulega getur, eða ég vil reyndar segja ómögulega, í burtu á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar. Við verðum einfaldlega að taka okkur á í þessum málum. Ég tel að kjörinna fulltrúa bíði ærið verkefni í þessu máli. Ég vona svo sannarlega að við sem samfélag berum gæfu til þess að fá hér ráðherra eftir kosningar sem þorir og getur farið fyrir undirstofnun [[Forseti hringir.]]sinni þannig að mannúð verði ekki bara orðin tóm heldur sé það sem haft er að leiðarljósi í störfum þegar tekið er á málefnum flóttamanna.
Hæstv. forseti. Þetta er algerlega absúrd, að vera á þingfundi þar sem eina dagskrármálið er störf þingsins. Hér áttu þó að vera atkvæðagreiðslur, og er það nú óvenjurýrt í roðinu, en þeim þurfti að fresta vegna slakrar mætingar. [[Gripið fram í.]]Svo á morgun eru óundirbúnar fyrirspurnir vissulega, kannski atkvæðagreiðslur ef einhverjir mæta til þess að taka þátt í þeim og ein sérstök umræða sem formaður Samfylkingarinnar hefur óskað eftir. Okkur var sagt að við yrðum að vera hér, það væri svo áríðandi að halda áfram vegna allra þeirra stóru mála sem biðu. Það fer lítið fyrir þeim. Og óttast var, hvað? Að stjórnarandstaðan mundi þvælast fyrir? Ég segi bara: Ég sé ekki ástæðu til að vera hér. Beðið er eftir frumvörpum um almannatryggingar og fæðingarorlof. Þetta eru mál sem varða miklu fyrir fjöldann og skipta máli fyrir fjölda fólks í samfélaginu. Hæstv. fjármálaráðherra hefur gefið í skyn að það sé allólíklegt vegna atkvæðagreiðslu í ríkisfjármálaáætlun að málefni félags- og húsnæðismálaráðherra fái hér greiða meðferð. Þau eru ekki einu sinni komin inn í ríkisstjórn. Ég sé ekki fyrir mér hvernig við eigum að geta lokið þeim á þessu þingi. Verið er að hafa alþingismenn, en það sem verra er, kjósendur að athlægi. Og talað er eins og hér sitji ríkisstjórn með erindi. Hún hefur ekkert erindi annað en það að afhenda eignir einkavinum. Gefum þeim ekki lengri tíma til þess og slítum þessu þingi.
Virðulegur forseti. Ég ætlaði að koma hér upp og ræða lögreglunámið sem Háskólinn á Akureyri mun sinna og ræða það á heldur öðrum nótum en hv. þm. Valgerður Bjarnadóttir gerði. Ég verð að segja að mér var allt að því misboðið undir ræðu hennar. Mér finnst það viðhorf alveg hreint með ólíkindum að ef eitthvað sé úti á landi þá hljóti það að vera á einhvern hátt slakara. Við höfum aldrei fett fingur út í það þótt hér hafi áratugum saman verið háskóli á höfuðborgarsvæðinu þangað sem nemar af landsbyggðinni hafa sótt sér nám suður og ekki þótt neitt tiltökumál og hreinlega eitthvað sem víkkar sjóndeildarhringinn og fólk hefur gott af. Það væri náttúrlega hræðilegt ef einhver þyrfti að flytja til Akureyrar í tvö, þrjú ár og sinna námi þar. Þvílík örlög. Ég frábið mér svona málflutning. Ég ætlaði ekki að taka svona sterkt til orða, en ég bara get ekki annað eftir að hafa hlustað á þessa ræðu. Það er kannski rétt hjá hv. þingmanni að það hvernig staðið var að flutningi Fiskistofu var ekki gott. Það var síðan bakkað aðeins með það. Ég hef heimsótt Fiskistofu. Það gengur mjög vel að ráða þar hæft fólk. Það er ekkert að starfseminni þar. Ég geri þá kröfu að fólk kynni sér málin áður en það fer að [[En matsnefndin?]]halda slíku fram. Já, mér finnst það gott hjá hæstv. ráðherra að fá matsnefnd, ég held að það sé ekkert alltaf gert. Matsnefndin kemst að því að þrír skólar séu hæfir. Ég held að það sé alveg sama hvaða nám við mundum leggja mat á, Háskóli Íslands væri alltaf hæfastur. Hann er einfaldlega stærstur, með mesta „bakköppið“, með flesta kennarana, með mesta stuðninginn, en þá spyr ég: Eigum við bara að hafa allt nám í Háskóla Íslands? [[Gripið fram í: Jú.]]Já, þá skulum við bara ákveða það. Þá skulum við taka þá meðvituðu ákvörðun að við ætlum öll að hrúgast hingað á suðvesturhornið og búa hér. Eða eigum við að taka þá ákvörðun að við ætlum að byggja upp þetta land? [[Gripið fram í.]]Háskólinn á Akureyri er þekktur fyrir að vera með mjög gott fjarnám. Það þarf kannski bara enginn að flytja.
Þá verður þetta fjarnám.
[[Forseti hringir.]] Virðulegur forseti. Ég hafði undirbúið aðra ræðu en ég flutti hér, ég flyt hana kannski síðar.
Virðulegur forseti. Ég kveð mér hljóðs til þess að spyrja virðulegan forseta um störf þingsins og þá kannski fyrst og fremst hvort einhver dæmi séu þess úr þingsögunni að ekkert annað hafi verið á dagskrá þingfundar en störf þingsins. Þann tíma sem ég hef verið hér rekur mig ekki minni til þess en ég vil þó ekki fullyrða um það og ekki aðra þingmenn hér sem setið hafa lengi sem ég hef spurt. En ef forseti þingsins man til þess að það hafi einhvern tímann áður verið jafn rýr dagskrár hér í þinginu eins og er í dag, aðeins störf þingsins á dagskrá og engar atkvæðagreiðslur og engin mál, þá er auðvitað besta mál að hann leiðrétti það. Það er að minnsta kosti ákaflega fátítt. Nú ætla ég auðvitað ekki að fara að kvarta yfir því að ríkisstjórn sem ég er fullkomlega ósammála í mörgum og veigamiklum málum sé ekki að flytja hér inn mál. Ég held að út af fyrir sig megi um þessa ríkisstjórn segja að þeim mun færri mál sem hún flytur inn hér á sínum síðustu dögum þeim mun betra. En þetta undrar mann hins vegar eftir yfirlýsingar um að stjórnarflokkarnir mundu eiga í miklum erfiðleikum með að koma málum fram vegna málþófs stjórnarandstöðunnar. Virðulegur forseti. Jafnvel þó að ég feginn vildi stunda málþóf gagnvart einhverjum málum stjórnarinnar þá er það engin lifandi leið þegar ekkert þingmál er á dagskrá fundarins og þegar dag eftir dag ekkert er hér [[Gripið fram í.]]til umfjöllunar. Skorti ríkisstjórnina hugmyndir að góðum málum til að lögfesta hér á lokadögum þingsins þá held ég að eitt af því sem vert væri að gera væri að banna með lögum þetta málþóf sem þeir skelfast svo mjög. Það hefur auðvitað spillt fyrir störfum þingsins um langt árabil og löngu tímabært að afnema það hér úr þinghaldinu. Nú þegar þverpólitísk samstaða allra flokka hefur tekist um það að almenningur eigi að fá réttinn til þess að [[Forseti hringir.]]kalla eftir þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi þá er forsenda til þess að lögfesta þann neyðarrétt almennings í landinu [[Forseti hringir.]]og banna um leið með lögum það málþóf sem stjórnarflokkarnir skelfast svo mjög.
Það er ekki vanalegt að forseti blandi sér í þessar umræður, en spurningunum var fyrst og fremst beint til forseta og er honum ljúft að svara þeim. Forseti hefur í sjálfu sér ekki farið í það að skoða allar dagskrár langt aftur í tímann til þess að geta svarað hv. þingmanni til hlítar, en hitt veit forseti að það er alvanalegt þegar svo stendur á í störfum þingsins að ekki liggja mörg mál fyrir að þá sé vikið út frá starfsáætlun í þeim skilningi að felldir eru niður þingfundir og t.d. settir á þingnefndafundir í staðinn. Það var ætlun forseta að hér færu fram atkvæðagreiðslur í dag jafnframt því sem þessi umræða færi fram. Forseti hefur lagt sig fram um að tryggja að bæði dagskrárliðir eins og störf þingsins og óundirbúnar fyrirspurnir til ráðherra geti farið fram vegna þess að forseti leggur mikla áherslu á það að hinar pólitísku umræður geti farið fram í sölum þingsins eins og eðlilegt er. Þess vegna var það niðurstaða forseta að halda sig við dagskrá fundarins í dag. Í ljós kom hins vegar að það eru allmargar fjarvistir þingmanna af eðlilegum ástæðum, m.a. vegna skuldbindinga þingmanna í alþjóðanefndum sem eru líka hluti af störfum okkar alþingismanna og sömuleiðis skuldbindingar í kjördæmum sem forseti telur líka mikilvægt að þingmenn geti rækt og sinnt. Þess vegna eru ekki atkvæðagreiðslur í dag. Á morgun fara fram umræður þar sem annars vegar eru óundirbúnar fyrirspurnir til ráðherra og hins vegar fer fram sérstök umræða sem forseti hefur líka lagt sig í líma við að geti komist á og séu hér a.m.k. tvisvar til þrisvar í viku, sé það á annað borð gerlegt. Þingfundum verður síðan væntanlega lokið um hádegisbilið á morgun, þá skapast rými fyrir þingnefndir. Alþingi hefur starfað mjög vel frá því að það kom saman, fyrst til nefndafunda og síðan þingfunda, í ágústmánuði. Sömuleiðis starfaði Alþingi mjög vel í vor. Þá voru afgreidd mjög mörg mál. Síðan var mælt fyrir allmörgum stórum málum í upphafi þingsins núna í ágústmánuði. Þessi mál eru komin inn í nefndir. Við þekkjum það af fenginni reynslu að það er oft svo, t.d. á haustin þegar verið er að koma þinginu af stað að þá skapast dálítil ládeyða í umræðunni nokkru eftir að búið er að koma af stað hinum stærri málum, síðan hefst mikil vinna þingmanna. Þetta vildi forseti segja til útskýringar á þeirri stöðu sem er uppi í þinginu í dag.
Virðulegur forseti. Mér er illa við fúsk og finnst ekki til of mikils mælst að keppa að því að stofnanir þjóðfélagsins starfi út frá heiðarleika, kærleika og með virðingu fyrir almenningi. Því miður fréttast sífellt dæmi af hinu gagnstæða. Á dögunum sneri ráðuneyti við ákvörðun þar sem íslenskum þegn var bannað að giftast ástinni sinni þar sem stofnun kaus að taka ekki mark á opinberum skjölum frá fjarlægu landi. Öryrkjar upplifa reglulega þá skömm að þurfa að sanna að varanleg fötlun þeirra hafi ekki gufað upp fyrir kraftaverk. Árlega lenda þúsundir bótaþega í skuld við kerfið þar sem opinberar reiknivélar reyndust ekki starfi sínu vaxnar. Skuld sem er dregin frá skammarlegum bótum sem eru langt undir framfærsluviðmiðum ráðuneyta. Yfirvöld reynast hafa hlerað síma þingmanna og við höldum úti sérstakri stofnun til að takmarka hvað íslenskir ríkisborgarar mega heita. Það er eitthvað öfugsnúið við þetta allt saman, herra forseti. Eftir höfðinu dansa limirnir. Í umræðum í gær um tillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um að ljúka aðildarviðræðum við Evrópusambandið hélt þingmaður Framsóknarflokksins því fram að flokkur sinn hefði aldrei lofað slíkri atkvæðagreiðslu fyrir kosningarnar 2013 þrátt fyrir ótal varðveitt dæmi um nákvæmlega þetta loforð frá forustu flokksins á opinberum vettvangi og reyndar frá þingmanninum sjálfum. Hæstv. fjármálaráðherra, formaður Sjálfstæðisflokksins, líkti ríkisstjórninni við leikskóla en dró svo í land eftir hávær mótmæli og viðurkenndi að það væri dónaskapur að líkja leikskólum landsins við ríkisstjórnina. Formaður Framsóknarflokksins lýsti því á dögunum yfir að stjórnarandstaðan þyrfti að lofa að þvælast ekki fyrir en þessi sami þingmaður hefur varla sést hér í húsinu og eins og dagskrá dagsins ber með sér sést ekkert í þau mikilvægu mál sem standa í vegi fyrir því að hægt sé að ganga til kosninga. Búvörusamningur sem verið er að troða í gegnum þingið er gerður án nokkurrar aðkomu neytenda eða tillits til samkeppnissjónarmiða eða umhverfisþátta. Hv. formaður atvinnuveganefndar kallar það einhliða sátt að samningarnir verði ekki bundnir til tíu ára heldur bara til þriggja. Er nema von að virðing fyrir [[Forseti hringir.]]Alþingi og lykilstofnunum samfélagsins sé við frostmark? Ábyrgð okkar er ekkert grín. Alþingi er kosið af íslenskum almenningi. Hér situr þingbundin ríkisstjórn í umboði forseta Íslands. Tilgangurinn getur bara verið einn: Þjónusta við almenning. Mér finnst ekki hrokafullt að ætlast til þess að við gerum betur.
Virðulegur forseti. Sú staða sem uppi er í þinginu er auðvitað háðugleg fyrir stjórnarflokkana vegna þess að það hefur legið fyrir frá því í vor að þetta yrði gert með þessum hætti. Ríkisstjórninni, stjórnarflokkunum, hefur verið það í lófa lagið í allnokkuð langan tíma að undirbúa sín mál inn í þingið þannig að þetta mundi allt saman renna eðlilega. Það hefur auðvitað komið í ljós að það er sama kæruleysið og lausatökin í þeim efnum eins og í öllu sem þessi ríkisstjórn hefur tekið sér fyrir hendur. Það er ekkert tilbúið, þess vegna er tómarúm í störfum þingsins. Það sem við verðum vitni hér eru fyrst og síðast skeytasendingar á milli ráðherra Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins. Það er alveg ljóst að sú veiðiferð sem stjórnarflokkarnir ætluðu að leggja í á þessum þingdögum í sumarlok er fyrir löngu búin. Það er komin ástæða til að skvetta vatni á eldinn og kalla á hundana. Það fiskast ekkert meira í þessum túr. Það er alveg klárt mál. Það hefði verið eðlilegt að stjórnarmeirihlutinn hefði hlustað á stjórnarandstöðuna síðastliðið vor sem sagði að það yrði að fara í kosningar strax. Þá sögðu menn að það væru svo mörg stórmál sem þyrfti að klára fyrst. Hvar eru þau? Einu meldingarnar sem við höfum fengið frá formanni Framsóknarflokksins eru að það sé mikilvægt að stjórnarandstaðan þvælist ekki fyrir þingstörfunum. Svo sannarlega verður ekki sagt um hann að hann þvælist fyrir þingstörfunum. Hann sést ekki hér í húsinu, er ekki í neinni þingnefnd og er á launum hjá almenningi við það væntanlega að reyna að passa sína eigin stöðu í eigin flokki sem er orðin nokkuð brokkgeng. Það væri farsælast fyrir okkur að ganga til kosninga, rjúfa þing og segja bara: Nú á að kosningabaráttan að hefjast, hættum þessari vitleysu. Þau stóru mál sem bíða afgreiðslu eru þess [[Forseti hringir.]]eðlis, t.d. búvörusamningar, að það er fullkomlega eðlilegt [[Forseti hringir.]]að bera framhald þeirra mála undir kjósendur í landinu. Af hverju vilja menn ekki gera það?
Virðulegur forseti. Ég kem hér upp sem stjórnarþingmaður og ætla aðeins að bera í bætifláka fyrir stjórnarflokkana vegna þess einfaldlega að í nefndum sitja mörg stór og mikilvæg mál sem bæði ráðherrar og stjórnarmeirihlutinn vilja gjarnan að verði kláruð. Á þeim dögum frá því að þing hófst núna í ágúst hefur verið mælt fyrir þeim málum sem kynnt var í vor að mælt yrði fyrir, það væri mál sem snerti afnám hafta, mál sem snertu séreignarstefnuna í beinum tengslum við frumvörp hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra sem þá voru flutt, mál sem voru í það minnsta í samkomulagi á milli stjórnarflokkanna. Það er líka frumvarp í efnahags- og viðskiptanefnd um vexti og verðtryggingu. Vissulega koma þessi mál fram nú á haustdögum á þessu þingi, þurfa að fara til umsagnar og vera síðan þar í vinnslu. Til þess að allrar sanngirni sé gætt þá eru þetta þau stóru mál sem m.a. var tilkynnt í vor þegar gengið var frá málum á vorþingi að kæmu hingað í haust. En við þekkjum það verklag sem hér er að mælt er fyrir máli, þau eru send til umsagnar og síðan koma þau inn til vinnslu. Önnur mál eru í vinnslu í nefndum. Kannski getum við sagt að þau komi seint út úr nefndunum til þess að koma hingað inn. Ég tek undir með þeim sem hafa talað að það er sérkennileg staða á miðvikudegi 24. ágúst að í þinginu skuli eingöngu vera störf þingsins til umræðu. Það er mjög sérkennilegt og hefði farið betur ef hlutirnir væru öðruvísi. En ef allrar sanngirni er gætt þá vita þingmenn, jafnt stjórnarliðar sem stjórnarandstaða, að það eru mál inni í nefndum sem eru mikilvæg fyrir alla [[Forseti hringir.]]þjóðina óháð pólitísku flokkunum.