Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á ýmsum lögum á fjármálamarkaði. Frumvarpið er á þskj. 760 og er 532. mál. Það felur í sér innleiðingu sex Evrópugerða á fjármálamarkaði. Um er að ræða þrjár gerðir Evrópuþingsins og ráðsins sem breyta svokölluðum móðurgerðum og þrjár framseldar reglugerðir framkvæmdastjórnarinnar sem breyta framseldri reglugerð Evrópusambandsins. Helstu efnisatriði frumvarpsins eru eftirfarandi: Í fyrsta lagi eru lagðar til breytingar á lögum um markaði fyrir fjármálagerninga, nr. 115/2021. Þær felast í því að gildissvið reglna um hámörk á stöður er þrengt með þeim hætti að það nái aðeins til landbúnaðarhrávöruafleiðna og veigamikilla og mikilvægra hrávöruafleiðna sem eru í viðskiptum á viðskiptavettvangi og OTC-samninga sem hafa sömu efnahagslegu áhrif. Í dag tekur hámarkið til hrávöruafleiðna almennt. Markmiðið með þessum hámörkum er annars vegar að koma í veg fyrir markaðsmisnotkun og hins vegar að styðja við eðlilega verðmyndun og uppgjörsskilyrði, þar með talið með því að koma í veg fyrir stöður sem valdið geta markaðsröskun. Til upplýsinga er vert að nefna að hámörkin taka almennt ekki til viðskipta fyrirtækja sem taka slíkar stöður til að draga úr áhættu í rekstri. Í öðru lagi eru lagðar til breytingar á lögum um aðgerðir gegn markaðssvikum, nr. 60/2021, og lögum um lýsingu verðbréfa sem boðin eru í almennu útboði eða tekin til viðskipta á skipulegum markaði, nr. 14/2020. Með breytingunum er dregið úr ýmsum formkröfum til vaxtarmarkaða og þar af leiðandi kostnaði við slíka skráningu á sama tíma og gætt er að heilleika markaðarins og fjárfestavernd. Meðal annars er dregið úr slíkum kröfum til fyrirtækja sem skrá fjármálagerninga á vaxtarmarkaði fyrir lítil og meðalstór fyrirtæki, svo sem hvað varðar innherjalista og útboðslýsingar. Í þriðja lagi eru lagðar til smávægilegar breytingar á ákvæðum laga um evrópskt eftirlitskerfi á fjármálamarkaði, nr. 24/2017, og laga um lánshæfismatsfyrirtæki, nr. 50/2017, hvað varðar upplýsingagjöf lögbærra yfirvalda - hér á landi er það Seðlabanki Íslands - til Evrópsku verðbréfamarkaðseftirlitsstofnunarinnar og Evrópsku vátrygginga- og lífeyrissjóðaeftirlitsstofnunarinnar. Í fjórða og síðasta lagi eru lagðar til breytingar á ákvæðum laga um yfirtökur, nr. 108/2007. Breytingarnar felast í því að fella brott nokkur ákvæði laganna sem ekki eiga lengur við. Hvað mat á áhrifum þessa frumvarps varðar þá er ekki talið að breytingar á hámörkum á stöður hafi mikil áhrif, enda eru viðskipti með hrávöruafleiður ekki umfangsmikil hér á landi. En vonir standa til að með samþykkt frumvarpsins verði skráning fjármálagerninga á svokallaðan vaxtarmarkað fyrir lítil og meðalstór fyrirtæki einfaldari og kostnaðarminni. Það leiðir vonandi til aukinna viðskipta á markaði og betri seljanleika þeirra fjármálagerninga sem útgefnir eru af litlum og meðalstórum fyrirtækjum. Vert er að nefna að í september síðastliðnum var tilkynnt að Nasdaq First North markaðurinn hér á landi hefði hlotið slíka skráningu, þ.e. sem vaxtarmarkaður fyrir lítil og meðalstór fyrirtæki. Ekki eru fyrirséð nein áhrif vegna frumvarpsins á ríkissjóð. Virðulegi forseti. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar og til 2. umr. að lokinni þessari umræðu.
Virðulegi forseti. Hér mæli ég fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um fjármálafyrirtæki og fleiri lögum. Þetta er efnismikið frumvarp eins og sjá má af þessari bók sem ég held hér á sem geymir frumvarpið, en því er fyrst og fremst ætlað að ljúka við innleiðingu tilskipunar 2013/36/ESB um aðgang að starfsemi lánastofnana og varfærniseftirlit með lánastofnunum og verðbréfafyrirtækjum og reglugerðar (ESB) nr. 575/2013 um varfærniskröfur að því er varðar lánastofnanir og verðbréfafyrirtæki. Saman mynda gerðirnar hryggjarstykkið í löggjöf Evrópusambandsins um varfærniskröfur til banka og annarra lánastofnana. Íslensk lög hafa verið löguð að þessum gerðum í áföngum frá árinu 2015 og hafa þær efnisreglur gerðanna sem mest hafa áhrif á Íslandi þegar verið innleiddar. Margvísleg veigaminni atriði standa þó út af sem til stendur að ljúka við að innleiða með samþykkt frumvarpsins. Ég ætla hér að gera grein fyrir helstu efnisbreytingum sem lagðar eru til í frumvarpinu. Fjármálaeftirlitið fær nokkrar nýjar eftirlitsheimildir. Þeirra á meðal er heimild til að afturkalla starfsheimild fjármálafyrirtækis sem brýtur alvarlega eða ítrekað gegn peningaþvættisreglum og til að krefjast sölu á virkum eignarhlut í lánastofnun fari eigandi hans þannig með hlutinn að það sé líklegt til að skaða heilbrigðan og traustan rekstur stofnunarinnar. Enn fremur til að víkja framkvæmdastjóra eða stjórnarmanni í fjármálafyrirtæki frá uppfylli hann ekki hæfisskilyrði og til að leggja stjórnvaldssekt á þann sem hefur staðið að því að fyrirtæki fái starfsleyfi á grundvelli rangra upplýsinga eða á annan óeðlilegan hátt. Stjórnvaldssektir sem lagðar eru á einstaklinga munu geta numið allt að 800 millj. kr. í stað 65 millj. kr. Þá mun Fjármálaeftirlitið geta tímabundið svipt hluthafa atkvæðisrétti í fjármálafyrirtæki brjóti hann af sér og tímabundið bannað einstaklingi sem brýtur af sér að starfa hjá fjármálafyrirtæki. Kveðið er nánar á um samstarf og upplýsingaskipti Fjármálaeftirlitsins við yfirvöld í öðrum aðildarríkjum samningsins um Evrópska efnahagssvæðið. Meðal annars er fjallað nánar um hvaða yfirvald fari með samstæðueftirlit með samstæðum sem starfa í fleiri en einu ríki, um eftirlit með mikilvægum útibúum og um hvernig brugðist skuli við brotum fyrirtækja sem starfa þvert á landamæri. Mælt er fyrir um heimild fjármálastofnana, þ.e. fyrirtækja sem hafa það að meginstarfsemi að afla eignarhluta eða sinna tiltekinni fjármálaþjónustu en eru ekki fjármálafyrirtæki, til að starfa þvert á landamæri Evrópska efnahagssvæðisins. Þá verður lánastofnunum með staðfestu í ríki utan Evrópska efnahagssvæðisins óheimilt að bjóða fram þjónustu hér á landi án þess að stofna hér útibú. Kveðið er nánar á um stjórnarhætti fjármálafyrirtækja, þar á meðal skyldu kerfislega mikilvægra fjármálafyrirtækja til að starfrækja tilnefningarnefnd og starfskjaranefnd. Kaupaukareglur tilskipunarinnar, sem hafa að stórum hluta til verið teknar upp í reglur Seðlabanka Íslands, eru teknar upp í lög um fjármálafyrirtæki. Lagt er til að áfram verði við lýði nokkuð strangari takmarkanir á kaupaukum en tilskipunin áskilur, einkum með því að óheimilt verði að veita stjórnarmönnum og starfsmönnum sem starfa við áhættustýringu, innri endurskoðun eða regluvörslu kaupauka og með því að hámark kaupauka verði 25% af föstum kjörum. Fjármálafyrirtækjum er gert að halda skrá um öll viðskipti sín og skjalfesta stefnur, kerfi og ferla og birta upplýsingar um starfsemi sína í einstökum ríkjum þar sem þau hafa starfsstöð. Lagðar eru til breytingar á reglum um eiginfjárauka. Kveðið er á um að ákvörðun hlutfalls sveiflujöfnununarauka skuli taka mið af áhættu af vexti skulda. Almennt hámark eiginfjárauka fyrir kerfislega mikilvæg fjármálafyrirtæki á landsvísu hækkar úr 2% af áhættugrunni í 3%. Þá er mælt fyrir um nýjan eiginfjárauka fyrir kerfislega mikilvæg fjármálafyrirtæki á alþjóðavísu, en hann á ekki við um nein fyrirtæki sem eru starfandi á Íslandi eins og stendur. Lagt er til að reglugerð (ESB) nr. 575/2013 verði lögfest, en meginefni hennar hefur hingað til verið innleitt með reglugerð ráðherra. Loks er lagt til að lokið verði við innleiðingu starfskjaraákvæða í Evrópugerðum um rekstrarfélög verðbréfasjóða og rekstraraðila sérhæfðra sjóða. Með frumvarpinu eru einnig lagðar til fáeinar efnislegar breytingar sem ekki byggjast beint á Evrópugerðum. Eignaleiga verður ekki leyfisskyld, en af lögum um fjármálafyrirtæki leiðir nú að fyrirtæki þurfa strangt til tekið starfsleyfi sem lánastofnanir til að hafa útleigu fasteigna eða lausafjár að meginstarfsemi þótt því hafi ekki verið fyllilega fylgt eftir í framkvæmd. Stuðst verður við skilgreiningu löggjafar um peningaþvætti og skráningu raunverulegra eigenda á hugtakinu raunverulegur eigandi í stað þess að setja fram sérskilgreiningu í lögum um fjármálafyrirtæki. Felld eru brott sérákvæði um óhæði endurskoðenda gagnvart fyrirtækjum á fjármálamarkaði með tilliti til nýlegrar lögfestingar Evrópugerðar sem tekur með ítarlegri hætti á sama efni. Þá er Byggðastofnun gerð undanþegin skyldu til að viðhalda eiginfjáraukum, til samræmis við óskir innviðaráðuneytisins sem fer með málefni stofnunarinnar. Með frumvarpinu eru einnig lagðar til nokkrar breytingar sem er ætlað að skýra eða einfalda lögin eða lagfæra tæknilega annmarka. Frumvarpið er umfangsmikið en áhrif af samþykkt þess eru þó talin minni en umfangið gefur til kynna. Þannig hafa þær efnisreglur Evrópugerðanna sem mest áhrif hafa á Íslandi, svo sem um eigið fé og laust fé, þegar verið teknar upp hér á landi, þótt ýmis veigaminni atriði standi út af. Heilt yfir er samþykkt frumvarpsins þó talin til þess fallin að treysta fjármálastöðugleika og eftirlit Fjármálaeftirlitsins. Lögfestingin getur heldur aukið stjórnsýslubyrði fyrirtækja á fjármálamarkaði, en á móti greiðir það fyrir viðskiptum íslenskra fjármálafyrirtækja við önnur ríki að reglur hér samræmist því sem gildir annars staðar á Evrópska efnahagssvæðinu. Með samþykkt frumvarpsins fullnægir Ísland þjóðarréttarlegri skuldbindingu sinni til þess að innleiða að fullu Evrópugerðirnar, en tilskipun 2013/36/ESB og reglugerð (ESB) nr. 575/2013 var tekin upp í samninginn um Evrópska efnahagssvæðið í byrjun árs 2020. Með samþykkt frumvarpsins fær Seðlabanki Íslands einnig lagaheimild til að innleiða fimmtán undirgerðir tilskipunarinnar og reglugerðarinnar sem hafa verið teknar upp í samninginn en hafa ekki verið innleiddar því til þess hefur skort lagaheimild hingað til. Eftirlitsstofnun EFTA hefur boðað höfðun máls á hendur Íslandi fyrir EFTA-dómstólnum vegna þess að þessar gerðir hafa ekki verið innleiddar. Brýnt er því að frumvarpið fái framgang á þessu þingi. Virðulegi forseti. Ég legg til að frumvarpinu verði vísað til efnahags- og viðskiptanefndar og til 2. umr. að lokinni þessari umræðu.
Virðulegur forseti. Eftir fundarlotu með forseta og þingflokksformönnum stjórnarliða er enn einu sinni kominn pattstaða í þingið. Stjórnarliðar fallast ekki á einlæga ósk okkar um að sett verði af stað rannsóknarnefnd Alþingis til að fara ofan í saumana á sölu á hlut í Íslandsbanka. Við höfum lagt það til ítrekað vegna þess að rannsóknarnefnd Alþingis hefur samkvæmt lögum víðtækar heimildir til rannsóknar til að kalla eftir upplýsingum, til að veita fólki vernd sem gefur upplýsingar þrátt fyrir að hafa tekið þátt í ólögmætum löggerningi, getur skyldað fólk til að koma til skýrslugjafar o.s.frv. En nei, stjórnarliðar vilja frekar fara þá leið sem hæstv. fjármálaráðherra lagði til í gær og hæstv. forsætisráðherra tók undir, að hæstv. fjármálaráðherra fari sjálfur fram á að Ríkisendurskoðun skoði störf hans, tillögur hans, og hefur ríkisendurskoðandi fallist á það með þær takmörkuðu heimildir sem hann hefur til rannsóknar. Þetta var niðurstaða fundarins. Þetta eru gríðarleg vonbrigði, hæstv. forseti. [[Forseti hringir.]]Það eru vonbrigði að stjórnarliðar skuli ekki átta sig á alvarleika málsins. [[Forseti hringir.]]Ég verð að segja það og það hryggir mig að félagar okkar í Vinstri grænum skuli fara með í þennan leiðangur.
Herra forseti. Maður hefur í aðra tíð ekki upplifað ferli þar sem einn hlutur rekur annan og atburðirnir einhvern teiknast upp sem þvílíkt raðklúður. Við erum að tala um sölu á eign íslensku þjóðarinnar í banka og það á ekki að rannsaka það. Samkvæmt lögum er gert ráð fyrir að fjármála- og efnahagsráðherra taki ákvörðun um hvort tilboð skuli samþykkt eða þeim hafnað og undirrita samninga fyrir hönd ríkisins um sölu eignarhlutans. Upplýsingar um tilboð eða tilboðsgjafa voru hins vegar aldrei bornar undir fjármála- og efnahagsráðuneytið samkvæmt því þannig að það liggur bara beint fyrir að einhvers staðar var brotalöm, annaðhvort braut ráðherra lög eða Bankasýslan og auðvitað þarf að rannsaka þetta, herra forseti.
Forseti. Framkvæmdarvaldið klúðraði bankasölu. Það er ljóst. Framkvæmdarvaldið á ekki að fá að ákveða hvaða aðili það er sem rannsakar það klúður. Það á að vera alveg á hreinu. Það á að vera í höndum þingsins að ákveða þetta. Við erum að fara fram á að rannsóknarnefnd Alþingis fari í þá vinnu að rannsaka þetta stóra mikilvæga mál til að auka traust á ferlinu, til að auka traust á bankakerfinu okkar og framhaldinu, framhaldi á sölu bankans sem stendur til því að það er meira til að selja. En stjórnarliðar vilja frekar hafa okkur stjórnarandstöðuna í pontu í fundarstjórn í allan dag heldur en að tryggja að það fari af stað raunveruleg óháð alvörurannsókn rannsóknarnefndar á vegum Alþingis, að við fáum að velja hverjir það eru sem rannsaka þetta mál. [[Forseti hringir.]]Ég spyr bara: Við hvað eru stjórnarliðar svona hræddir? Við hvað? Hvað er í gangi? [[Forseti hringir.]]Hvað er það sem má ekki rannsaka? Það hefði verið svo auðvelt að fallast á að fara strax í þetta. [[Forseti hringir.]]Af hverju þarf ríkisendurskoðandi að koma inn á milli? Hvers vegna er svona erfitt að sættast á þessa rannsókn? Hvað hafið þið að fela?
Virðulegur forseti. Það er rétt sem hér er sagt. Við vorum svo sannarlega að koma af fundi, við þingflokksformennirnir, þar sem við vorum að ræða þá umræðu sem hér hefur farið fram. Um hana vil ég segja að ég held að það sé augljóst af þeim orðum sem hér hafa verið látin falla og eins þeim fréttum og því sem við höfum heyrt og lesið í dag, og öllu vindur fram hratt og örugglega, að ekki ríkir traust um þetta mál. Ég held að það sé augljóst. Þær heimildir sem við höfum, og bæði þingið og einstaka ráðherrar geta nýtt, eru einmitt að fá til þess eftirlitsstofnun Alþingis sem er Ríkisendurskoðun. Það var m.a. rætt á þessum fundi, og ég svo sem kannski tók ekki rétt eftir svari við því, hvort það væri þá ekki hægt að tengja betur saman eftirlitsnefnd þingsins, stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, með þessari vinnu ríkisendurskoðanda án þess að hafa áhrif á það hvernig hann vinnur með sínum sjálfstæðu vinnubrögðum. Ég fékk ekki svar við þeirri hugmynd að við nýtum tækifærið og tímann, að ríkisendurskoðandi fái að klára sína vinnu en samhliða sé unnið að því að reyna að móta hugmyndir [[Forseti hringir.]]um það hvernig rannsóknarskýrsla myndi líta út leiði ríkisendurskoðandi eða mat því samhliða í ljós að það þurfi að fara í þá vegferð. [[Forseti hringir.]]Og bara svo ég bæti því við, afsakaðu forseti, þá hef ég sagt það hér að ég tel mikilvægt að velta við öllum steinum í þessu máli, [[Forseti hringir.]]svo ég ítreki það. [[Gripið fram í.]]
Virðulegur forseti. Það er komið í ljós. Það voru þvílík mistök að fara í að selja þennan blessaða banka. Við vorum algerlega á móti því. Út af hverju? Akkúrat út af þessu. Sérstaklega er ríkisstjórnin ekki tilbúin. Þjóðin vildi það ekki, meiri hluti þjóðarinnar. Þeim tókst það sem við óttuðumst mest, ekki bara að klúðra heldur er þetta klúður á klúður ofan. Einkavæðing, einkavinur, bestu vinir og bankahrunsvinir. Akkúrat það sem allir óttuðust skeði. Það er staðreyndin í dag. Þeir vilja ekki horfast í augu við það sem er orðið, þeir vilja fá ríkisendurskoðanda. Það gengur ekki upp. Við verðum að fá hlutlausan aðila, rannsóknarnefnd Alþingis, til að fara algjörlega ofan í botn á þessu máli. Annars verðum við aldrei sátt.
Virðulegi forseti. Ég spyr bara: Hvað hræðist ríkisstjórnin? Ef allt er í lagi og farið var eftir lögum og reglum, af hverju er þá ekki bara best að eyða tortryggninni og rannsaka þetta þannig að fólk, við öll, berum traust til þeirrar rannsóknar sem fram fer? Mér finnst þetta í fyrsta lagi rosalega dapurlegt. Þetta er ákveðið „déjà vu“ í mínum huga bara fyrir það sem gerðist eftir hrun. Ég var á móti þessari sölu akkúrat út af þessu eða m.a., skulum við segja, út af þessu. Það kemur mér ekkert á óvart hvað hér hefur gerst. Það eina sem kemur mér á óvart er að þetta er verra en jafnvel ég þorði að óttast. Ég gerði ekki ráð fyrir að þetta yrði svona slæmt. Ég gerði ekki ráð fyrir því að útrásarvíkingarnir yrðu bara boðnir velkomnir, [[Forseti hringir.]]þeim tekið opnum örmum og við myndum enn og aftur lúta í gras [[Forseti hringir.]]eða ríkisstjórnin myndi enn og aftur lúta í gras fyrir peningunum. [[Forseti hringir.]]Ég segi það aftur: Ég hef megnustu skömm á þessu.
Herra forseti. Mér sýnist stjórnarliðar að vera komnir í meiri háttar kattarþvott í málinu þegar þau vísa sífellt í Ríkisendurskoðun vitandi það að hún hefur ekki sömu heimildir, tækifæri og möguleika til þess að kanna þetta eins og sjálfstæð rannsóknarnefnd myndi gera. Til þess að sýna fram á það er auðvelt að skoða bara nokkur ár aftur í tímann. Ríkisendurskoðun gaf út heilbrigðisvottorð á tvær bankasölur sem síðan reyndust fyrir rannsóknarnefndum vera mjög aðfinnsluverðar, ekki vegna þess að ríkisendurskoðandi hafi gert eitthvað rangt endilega en hann hafði kannski ekki upplýsingar og gögn og gat ekki unnið hlutina með sams konar hætti. Það var ágætissamlíking hjá hv. þingkonu Halldóru Mogensen áðan þegar hún talaði um naglann og vegginn. Þú ert með skrúfjárn og þú ert með hamar. Ætlarðu að byrja á því að nota skrúfjárnið og komast að því að það gengur ekki og nota þá hamarinn? Þú byrjar bara strax að taka upp hamarinn af því að þú veist að hann dugar.
Herra forseti. Þetta er merkileg staða sem er komin upp á Alþingi. Hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra ber ábyrgð á því að selja hlut ríkisins í Íslandsbanka. Í ljós kemur að ferlið er harðlega gagnrýnt og alltaf er að koma meira og meira í ljós sem vekur tortryggni. Meira að segja eru menn að velta því fyrir sér hvort lögum hafi verið fylgt. Hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra segir: Já, ég er alveg til í að láta skoða þetta, bara ef það verður ríkisendurskoðandi sem gerir það. Ég er búinn að ákveða það. Hæstv. ráðherra segir: Ég er til í að láta rannsaka verk mín ef ég fæ að velja hver gerir það. Þetta er bara ein birtingarmynd spillingar. Það er Alþingi Íslendinga [[Forseti hringir.]]sem þarf að skipa ráðherranefnd með ríkum heimildum til þess að fara í gegnum þetta mál. Við lifum á Íslandi við ráðherraræði og það er svo kristaltært í þessum málum.
Herra forseti. Mig langar aðeins til að vísa til orða hv. þm. Orra Páls Jóhannssonar sem kom hérna áðan til að staðfesta það að stjórnarmeirihlutinn vill ekki fá almennilega úttekt á þessu máli. Í máli hans kom m.a. fram að leiði mat ríkisendurskoðanda til að ástæða sé til þess að fara nánar ofan í saumana þá sé hægt að gera það en mig langar að spyrja: Hvað ef hún gerir það ekki, líkt og rannsókn Ríkisendurskoðun gerði árin 2003 og 2006? Þá tek ég undir með öðrum sem hér hafa sagt að hér er ekki kastað neinni rýrð á ríkisendurskoðanda heldur snýst þetta um þær heimildir sem hann hefur til. Við erum búin að koma hérna eitt af öðru og rökstyðja mjög ítarlega hvers vegna við teljum þörf á því að það verði sett á fót rannsóknarnefnd. Ég óska eftir því að meiri hlutinn komi hingað upp og útskýri hvers vegna ekki. Hvers vegna ekki? Þá langar mig að leggja áherslu á þau orð hv. þm. Orra Páls Jóhannssonar áðan [[Forseti hringir.]]þegar hann sagðist vera hlynntur því að velta við hverjum steini. Ríkisendurskoðandi getur ekki velt við hverjum steini.
Virðulegi forseti. Ég mótmæli þeirri aðför sem stjórnarmeirihlutinn gerir hér að sjálfstæðri eftirlitsstofnun, Ríkisendurskoðun, þegar stjórnarmeirihlutinn reynir að nota þá stofnun sem skálkaskjól fyrir það að rannsaka ekki með fullnægjandi hætti sölumeðferðina á Íslandsbanka og hvika frá þeim loforðum sem gefin voru hér í gær um að skipuð yrði rannsóknarnefnd. Í 4. gr. laga um sölumeðferð eignarhluta ríkisins í fjármálafyrirtækjum segir: „Þegar tilboð í eignarhlut liggja fyrir skal Bankasýsla ríkisins skila ráðherra rökstuddu mati á þeim. Ráðherra tekur ákvörðun um hvort tilboð skuli samþykkt eða þeim hafnað og undirritar samninga fyrir hönd ríkisins um sölu eignarhlutarins.“ Nú er komið fram í tilkynningu frá fjármálaráðuneytinu: „Árétta skal að upplýsingar um tilboð eða tilboðsgjafa voru aldrei bornar undir fjármála- og efnahagsráðuneytið.“ Samt samþykkti fjármálaráðherra þessa sölu. Maðurinn er ekki starfi sínu vaxinn. [[Forseti hringir.]]Ráðherra samþykkti söluna án þess að vita hverjir voru að kaupa. Þetta er ráðherrann sem ber ábyrgð á því að lögum um sölumeðferð eignarhluta ríkisins [[Forseti hringir.]]í fjármálafyrirtækjum sé fylgt. Hann ber ábyrgð á því að markmið þeirra laga séu uppfyllt. Hvernig gat hann lagt blessun sína yfir söluna [[Forseti hringir.]]án þess að vita hverjir ætluðu að kaupa? Hvers konar vanhæfni og hvers konar fúsk er þetta eiginlega? [[Forseti hringir.]]Og hvernig eigum við að trúa því þegar maðurinn hefur logið og logið í gegnum tíðina að hann hafi ekki vitað allt um það hverjir voru kaupa? Þetta er hneisa [[Forseti hringir.]]og ég er brjálaður.
Ég þakka þingmanni fyrir að fá að nota bjölluna.
Virðulegi forseti. Hér hefur komið hjá þeim sem hafa komið upp að við óskuðum eftir því að Alþingi færi fram á rannsókn á málinu. Ríkisendurskoðun er undirstofnun og eftirlitsstofnun Alþingis og við felum henni verkið en því miður hafa margir komið upp og vantreyst stofnuninni til þess. Við höfum talað um að við viljum láta velta við öllum steinum og höfum óskað eftir því og ég treysti ríkisendurskoðanda til þess að ef þeir telja sig ekki hafa fullar heimildir til að kalla inn allar upplýsingar þá skili þeir málinu til okkar aftur með beiðni um að rannsaka það enn frekar. Við höfum sagt það ítrekað að við viljum láta rannsaka málið og mér finnst alveg ótrúlegt þegar þingmenn koma upp hver á fætur öðrum og halda öðru fram. Á þessum fundi áðan hjá okkur þingflokksformönnum kom fram að við vildum kalla stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd saman sem myndi þá vinna samhliða að því að við undirbyggjum að þetta færi í frekara ferli. Því var hafnað. Við höfum virkilega sagt [[Forseti hringir.]]að við viljum - ef það kemur eitthvað „hint“ frá ríkisendurskoðanda þá vil ég ganga lengra.
Herra forseti. Mér þykir mjög miður að þær upplýsingar sem þegar hafa komið fram um þær brotalamir sem hafa verið á þessu máli skuli ekki vera nægilegt „hint“ til þess að meiri hlutinn samþykki að hér verði eiginleg rannsóknarnefnd setti á laggirnar til að skoða málið. Það er það sem þetta snýst um. Þetta snýst ekki um vantraust eða traust á Ríkisendurskoðun per se heldur um mismunandi valdheimildir sem þessi tvö úrræði geta beitt. Ég verð að segja að ég sveiflast á milli þess að vera algerlega brjáluð og verulega vonsvikin, fyrst og fremst vegna þess að ég styð þessa sölu. Ég studdi þessa sölu. Það fellur með minni hugmyndafræði. Ég treysti því að stjórnvöld, að ráðherra og stjórnvöld hefðu eitthvað lært og ætluðu að vanda sig. Til vara treysti ég því að Alþingi stæði undir nafni með sitt eftirlit. [[Forseti hringir.]]En hér erum við [[Forseti hringir.]]í minni hlutanum og getum ekki fengið meiri hlutann til að stíga það skref [[Forseti hringir.]]að láta rannsóknarnefnd beita öllum þeim valdheimildum sem hún hefur til þess að komast í botn í þessu máli hratt og örugglega [[Forseti hringir.]]og læra eitthvað af þessu. Þetta er ótrúlegt.
Forseti minnir fólk á að spjall í hliðarsölum hefur truflandi áhrif og myndatökur eru almennt séð ekki leyfðar í þingsal.
Virðulegi forseti. Fjármálaráðherra hefur verið tíðrætt um samráð við Alþingi en ég vil nú meina það að samráð við þetta Alþingi hafi í rauninni eiginlega ekki verið neitt. Ég sit í efnahags- og viðskiptanefnd og þar var tiltölulega fljótt ljóst að við vorum ekkert að fara að ræða eitt eða neitt. Þarna mættu aðilar frá fjármálaráðuneytinu, frá Bankasýslunni, frá Kauphöllinni og þeir hljómuðu svona eiginlega eins og sértrúarsöfnuður að fara með trúarmöntruna sína. Ég spurði: Hvernig á að tryggja dreift eignarhald þegar þið vitið ekki einu sinni hverjir standa á bak við sjóði sem kaupa? Kannski eru það bara þeir sömu sem eru að kaupa í Arion banka. Það var gert lítið úr því. Það væri svo gott regluverkið. Ég spurði líka: Hvernig getið þið tryggt að útrásarvíkingarnir komi ekki bara til baka með peningana sem þeir náðu úr bönkunum fyrir hrun og kaupi bankann aftur? Það var líka gert lítið úr því. Það hvarflaði samt ekki að mér að útrásarvíkingarnir yrðu hreinlega boðnir velkomnir [[Forseti hringir.]]og það væri bara alveg ljóst, það væri ekki einu sinni feluleikur í kringum að þeir væru að kaupa. [[Forseti hringir.]]Ekkert í þessu kemur mér á óvart.
Herra forseti. Fyrst má ég til með að biðja stjórnarliða að leggjast ekki svo lágt, eins og þau hafa gert hér ítrekað, að halda því fram að við séum að lýsa einhverju vantrausti á Ríkisendurskoðun. Við erum einfaldlega að benda á að klúðrið í útboði Íslandsbanka er af þeirri stærðargráðu og þess eðlis að verksvið Ríkisendurskoðunar nægir einfaldlega ekki til að ná utan um það. Þetta er bara það sem gerist þegar Sjálfstæðisflokknum er hleypt í að einkavæða banka. Þá duga ekki hefðbundin ráð til að gera úr um það heldur þarf rannsóknarnefnd, því miður. Þess vegna höfum við sum vit á því að hleypa þeim ekki í fjármálaráðuneytið. Í gær sagði þingflokksformaður Vinstri grænna að ef hugmynd Bjarna Benediktssonar um skoðun Ríkisendurskoðunar væri ekki nóg þá tæki hann heils hugar undir með þeirri hugmynd að setja á fót sérstaka rannsókn í málinu, [[Forseti hringir.]]bara heils hugar. Það fylgdi ekki máli að það væri hugur Bjarna Ben. sem réði því hvort hann tæki undir.
Hæstv. forseti. Ég kem hér upp af því tilefni að einhverjir þingmenn hafa verið að ráðleggja mér hvernig ég eigi að stýra stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd Alþingis. Ég ætla að taka það fram hér úr þessum ræðustól að formaður nefndar hefur dagskrárvald í nefnd. Þannig er það. Ég var að lesa á netinu að Ríkisendurskoðun hefur orðið við beiðni hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra og hyggst skila skýrslu í júní samkvæmt beiðni ráðherrans og verður hún þá tekin fyrir í hv. stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd. Hvað gerist þangað til kemur í ljós, forseti.
Virðulegur forseti. Ég veit eiginlega ekki hvað ég á að segja um mína líðan akkúrat núna. Ég hélt satt best að segja að í þessum meiri hluta væru skynsamir einstaklingar sem létu þetta ekki yfir sig ganga. Það er komið núna með þau skilaboð að það sé rétt að fara þessa leið. En við skulum ekki gleyma því að það var fjármálaráðherra sem kynnti þessa leið og síðan eru allir bara hér eins og hvolpar að apa upp eftir fjármálaráðherra og því sem hann sagði að rétt væri að gera. Það er eins og hópurinn þori ekki að hafa sjálfstæðar skoðanir. Það liggur bara fyrir að einn færasti sérfræðingur landsins segir [[Forseti hringir.]]að það séu líkur á að lög hafi verið brotin og telur eðlilegt að viðskiptunum sé rift. Er þá ekki eðlilegt að það sé farið alla leið í því að rannsaka það? [[Forseti hringir.]]Koma hér eins og hræddir hérar upp í pontu og fylgja þessum ráðherra bara alveg beint út af bjarginu.
Herra forseti. Það eru stór orð sem falla hérna, kannski venju samkvæmt. Ráðherra er ítrekað sakaður um lygar. Það eru stór orð og ég tók eftir því að hæstv. forseti taldi ekki ástæðu til að gera athugasemdir við það. Ég ætla bara að ítreka það sem ég hef sagt hér. Ég held að það sé skynsamlega að verki staðið að fela óháðum aðila sem vinnur í umboði þingsins og á ábyrgð þingsins að gera þá úttekt sem hann hefur núna tekið að sér og á grundvelli þeirrar úttektar, leiði hún í ljós frekari þörf eða að eitthvað athugavert hafi komið í ljós, þá mun ég standa við það að styðja tillögu um að sett verði á fót rannsóknarnefnd á vegum þingsins [[Forseti hringir.]]samkvæmt lögum. Það stendur. Ég vil minna þingheim á [[Forseti hringir.]]að auk þessa hefur þingið marga aðra kosti til þess að kynna sér málið, m.a. á opnum fundi sem boðaður hefur verið, að ég best veit, hjá fjárlaganefnd með stjórn Bankasýslunnar.
Virðulegur forseti. Hv. þm. Óli Björn Kárason kom einmitt að merg málsins: Ef hann og stjórnarliðar telja tilefni til eftir skoðun ríkisendurskoðanda þá skulu þeir sko standa við að fara í rannsóknarnefnd. Ókei, skoðum þessar fullyrðingar aðeins. Stjórnarliðum bauðst að við skyldum bíða með okkar kröfur, leyfa þeim að fara af stað með sína ríkisendurskoðunarrannsókn á meðan fyrir lægi samkomulag um það að ákvörðun um að fara í rannsóknarnefnd væri þá á forsendum stjórnarandstöðunnar. Að það væri okkar að meta, ekki þeirra sem valdið hafa heldur okkar, sem erum ekki að valda ráðherrann hérna, að meta það hvort eftir rannsókn ríkisendurskoðanda, sem þeim er svo annt um að fari fram einhvern veginn á undan, að eftir rannsóknina fáum við forræði yfir því að meta hvort það sé nauðsynlegt að halda áfram. [[Forseti hringir.]]Þessu höfnuðu stjórnarliðar. Það er bara eitt sem er hægt að lesa út úr þessu: Það stendur ekki til undir nokkrum kringumstæðum að hleypa rannsóknarnefnd Alþingis í verkið.
Virðulegur forseti. Ég ætla bara í framhaldi af orðum hv. þm. Höllu Signýjar Kristjánsdóttur að fá að nefna og árétta það enn eina ferðina að þetta snýst ekkert um eitthvert vantraust á Ríkisendurskoðun. Það snýst um það að sú stofnun er mjög heppileg í ákveðin verkefni og þetta verkefni er ekki eitt þeirra. Ég ætla að rekja aftur það sem ég hef rakið hér áður í ræðustól. Ríkisendurskoðandi skoðaði einkavæðingu Búnaðarbankans, bæði 2003 og 2006, komst í bæði skiptin að því að það hefði verið í lagi með söluna. Síðan er stofnuð rannsóknarnefnd. Rannsóknarnefndin mokar upp drullunni og ríkisendurskoðandi er spurður í framhaldinu: Stendur þú við skoðun þína þar sem þú gafst heilbrigðisvottorð á einkavæðinguna? Já, segir Ríkisendurskoðun, ég geri það, en vísar í að hún fagni því að rannsóknarnefnd Alþingis hafi á grundvelli upplýsinga og ábendinga komist að réttri niðurstöðu og hafi á grundvelli víðtækra rannsóknarheimilda sinna sýnt fram á að gögn þau sem Ríkisendurskoðun aflaði sér í kjölfarið hafi verið lögð fram í blekkingarskyni. [[Forseti hringir.]]Rannsóknarnefnd hefur tæki og tól sem ríkisendurskoðandi hefur ekki. [[Forseti hringir.]]Ætlum við síðan í alvöru að vera í því ferli hér í maí að kjósa nýjan ríkisendurskoðanda á sama tíma og hann er að rannsaka þessa sölu? [[Forseti hringir.]]Og það kemur inn í mitt þetta ferli á meðan rannsóknin er og við erum einhvern veginn að greiða atkvæði um það hér í þinginu og þá með þetta mál brennandi [[Forseti hringir.]]á okkur, takandi afstöðu til þess út frá þessari bankasölu. Þetta gengur ekki upp. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Forseti þakkar aftur fyrir tækifærið til að nota bjölluna.
Forseti. Mig langar til að endurtaka þessi orð: Rannsóknarnefnd Alþingis hefur tæki og tól sem ríkisendurskoðandi hefur ekki, því það bara kjarnar þetta. Þetta mál snýst nákvæmlega um það að rannsóknarnefnd Alþingis hefur tæki og tól sem ríkisendurskoðandi hefur ekki. Við buðum, eins og hv. þm. Þórhildur Sunna Ævarsdóttir sagði hérna rétt áðan, við buðum stjórnarliðum það, ef þeim er svona annt um það einhverra hluta vegna og við fáum ekki að vita hver ástæðan er - það hafa ekki komið fram nein skýr rök fyrir því hvers vegna en einhverra hluta vegna verða stjórnarliðar að leyfa ríkisendurskoðanda að skoða þetta mál fyrst. Allt í fína, gerum það. En við stungum upp á því að í kjölfarið yrði það stjórnarandstaðan sem myndi ákveða hvort það yrði stofnuð [[Forseti hringir.]]rannsóknarnefnd og að hún myndi fara í frekari rannsókn og að ekki meiri hlutinn heldur minni hlutinn [[Forseti hringir.]]myndi ákveða það og við fengum bara nei. Þau eru ekki til í að tryggja það. [[Forseti hringir.]]Hvað segir það okkur? Það er enginn áhugi á því að [[Forseti hringir.]]rannsóknarnefnd fari í þessa vinnu, núll áhugi. Þess vegna er ríkisendurskoðandi að taka þetta.
Virðulegur forseti. Í 4. gr. laga um sölumeðferð eignarhluta ríkisins í fjármálafyrirtækjum segir: „Þegar tilboð í eignarhlut liggja fyrir skal Bankasýsla ríkisins skila ráðherra rökstuddu mati á þeim. Ráðherra tekur ákvörðun um hvort tilboð skuli samþykkt eða þeim hafnað og undirritar samninga fyrir hönd ríkisins um sölu eignarhlutarins.“ Hæstv. fjármálaráðherra sagði í fjölmiðlum að það hefði algerlega komið honum í opna skjöldu að faðir hans hefði verið einn kaupanda. Samt var hann búinn að fá listann og á að staðfesta listann. Hann sagði í alvöru við fjölmiðla að þetta hefði komið honum í opna skjöldu þegar listinn var birtur í fjölmiðlum. Eigum við að trúa þessu? Eigum við að treysta þessu ferli? Hv. þm. Óli Björn Kárason sagði í þinginu í gær að hann teldi að Ríkisendurskoðun ætti fyrst að fara yfir málið en ef þingið [[Forseti hringir.]]teldi að það þyrfti frekar að skipa sérstaka rannsóknarnefnd til að fara yfir söluferlið í þessu útboði þá myndi hann styðja það. Hann sagði aldrei að það væri eftir að [[Forseti hringir.]]Ríkisendurskoðun væri búin að fara yfir málið heldur bara ef við teldum að það þyrfti. [[Forseti hringir.]]Já, við teljum það, en hann stendur ekki við orð sín frá því í gær. Hann gerir það ekki. [[Forseti hringir.]]Af hverju ættum við að treysta honum til að standa við orð sín í sumar?
Herra forseti. Því miður eru allir þingmenn meiri hlutans horfnir héðan úr þessum sal. Það var gleðiefni að sjá þau koma upp hérna áðan en það hefur ekki komið svar við spurningunni sem ég spurði. Þau eru búin að útskýra ítrekað og í löngu máli hvers vegna þau vilja að ríkisendurskoðandi skoði málið. Það er ekki búið að svara spurningunni um það hvers vegna þau vilja ekki rannsóknarnefnd. Nú erum við búin að færa ítarleg rök fyrir því hvers vegna við teljum rannsókn ríkisendurskoðanda ekki duga til. Það er vegna takmarkaðra heimilda sem hann hefur. Það er ekki þannig að þingið geti bara stokkið til og veitt ríkisendurskoðanda hinar og þessar heimildir, fyrir utan það að hvers vegna ættum við að gera það þegar það er til úrræði í lögum um rannsóknarnefndir? Ég biðla til minna hv. samstarfsmanna í meiri hlutanum: Getið þið útskýrt fyrir mér hvers vegna það kemur ekki til greina að setja á fót rannsóknarnefnd sem getur raunverulega, líkt og hv. þm. Orri Páll Jóhannsson [[Forseti hringir.]]sagði áðan, velt við hverjum steini og skoðað málið algerlega ofan í kjölinn? Hvers vegna ekki?
Virðulegur forseti. Ég hef í nokkur skipti í dag tjáð mig um það að mér finnist, eins og mér sýnist að allir þeir þingmenn sem eru hér inni í þessum sal, að það ætti að vera þannig að það verði skipuð rannsóknarnefnd til að rannsaka þetta mál. Það breytti myndinni fannst mér töluvert að lesa ummæli Sigríður Benediktsdóttur í dag sem lýsir því afdráttarlaust yfir að það sé hennar skoðun að lög hafi verið brotin við sölu á hlut í Íslandsbanka og að hún vilji láta rifta hluta viðskiptanna. Hún vísar í 3. gr. laganna sem um ræðir, sem eru lög um sölumeðferð eignarhluta ríkisins í fjármálafyrirtækjum. En ég staldra líka við 4. gr. þar sem segir að Bankasýsla ríkisins annist sölumeðferðina í samræmi við ákvörðun ráðherra. Það er fyrsti punkturinn og hann er auðvitað augljós en hér benda stjórnarliðar mjög á Bankasýsluna, [[Forseti hringir.]]eins og Bankasýslan hafi fundið það upp hjá sjálfri sér að selja. En seinni punkturinn er það sem kemur í kjölfarið, þar sem segir að það sé ráðherra [[Forseti hringir.]]sem tekur ákvörðun um hvort tilboð skuli samþykkt eða þeim hafnað. - Ég fæ að koma upp aftur.
Virðulegur forseti. Hver er ríkisendurskoðandi? Hver er það, skipaður af þinginu? Er hann til? Á settur aðili að sjá um þessa rannsókn, hugsanlega aðili sem verður settur í þetta starf í framhaldinu, og fara gegn meiri hluta sem mun síðan ákveða að setja hann í starfið? Þetta getur ekki gengið upp, bara alls ekki. Talandi um að einhver óvilhallur aðili eigi að taka málið. Hvers lags bull er þetta? Þetta eru ekki óvilhallur aðili. Á meðan þingið er ekki búið að fjalla um hver á að vera næsti ríkisendurskoðandi þá er þessi stofnun vanhæf til að taka þetta mál. En eigum við að bíða fram í júní [[Forseti hringir.]]eftir að það verði farið í þetta mál? Ég er farinn að velta fyrir mér [[Forseti hringir.]]hvað ég ætla að gera hérna eftir páska. Það verður bara þannig að það verður stríð [[Forseti hringir.]]fram að þinglokum. Það er bara verið að rétta okkur puttann dag eftir dag.
Virðulegi forseti. Ég vil minna á að það er hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra sem er vörslumaður ríkiseigna. Það er hann sem ber ábyrgð á því að lögum um sölumeðferð eignarhluta ríkisins í fjármálafyrirtækjum sé fylgt. Það er hann sem ber ábyrgð á því að markmið þeirra laga séu uppfyllt. Eins og ég fór yfir áðan, af ákveðinni vanstillingu sem ég ætla ekki að gerast sekur um hér aftur, kemur fram í 4. gr. laganna að þegar tilboð í eignarhlut liggja fyrir skuli Bankasýsla ríkisins skila ráðherra rökstuddu mati á þeim. Ráðherra tekur svo ákvörðun um hvort tilboð skuli samþykkt eða þeim hafnað. Nú liggur fyrir að fjármálaráðuneytið fékk ekki upplýsingar um tilboð og þá sem gerðu tilboð. Ráðuneytið bjó ekki yfir þeim upplýsingum, hafði ekki fengið þær frá Bankasýslunni [[Forseti hringir.]]þegar fjármálaráðherra, vörslumaður ríkiseigna á Íslandi, samþykkti söluna. Þetta er ótrúleg staðreynd. [[Forseti hringir.]]Þetta er ráðherrann sem hefur yfirstjórnunar- og eftirlitsskyldur, [[Forseti hringir.]]ber ábyrgð í þessum málaflokki þótt hann reyni stöðugt að benda á Bankasýsluna og segja að ábyrgðin liggi þar. [[Forseti hringir.]]Það er alveg skýrt, ábyrgðin liggur þarna og þetta er fúsk. [[Forseti hringir.]]Þetta er ótrúlegt fúsk.
Forseti minnir á ræðutíma.
Virðulegi forseti. Það kemur á óvart hversu lítinn áhuga Sjálfstæðisflokkurinn sýnir þessu máli því að það er svo mikið undir. Það er m.a. það mikilvæga mál að við höldum áfram á ábyrgan gegnsæjan hátt að losa um hlut ríkisins í Íslandsbanka. En það er verið að klúðra því. Það er á ábyrgð Sjálfstæðisflokksins líka. Það er ekki og verður ekki hægt að halda áfram með þetta ferli ef það er sama tortryggni úti í samfélaginu og er núna. Það er verið að torvelda okkur þessi skref. Ég veit að þetta er búið að vera erfið vika fyrir ríkisstjórnarflokkana. Þetta er búið að vera einna erfiðasta vikan alla vega á þessu kjörtímabili og jafnvel síðasta líka. Þetta virkar svolítið þannig núna í lok vikunnar að þá eru Framsóknar- og Sjálfstæðisflokkur að tala við hvor annan og segja: Þú strýkur mér, ég strýk þér. Þá verður allt í lagi. VG meitlar þetta síðan í stein. [[Forseti hringir.]]Mér finnst það ekki smart pólitík en ég hef það á tilfinningunni [[Forseti hringir.]]að þið látið stóra málið algerlega verða eftir og hendið því út af borðinu, [[Forseti hringir.]]og það er að skapa traust á þessu ferli, skapa traust á því að við getum haldið áfram með söluferlið í bönkunum. [[Forseti hringir.]]En það er verið að rýra og eyðileggja það traust, eyðileggja það ferli og það er í boði Sjálfstæðisflokksins. [[Gripið fram í: Og VG.]] [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Herra forseti. Kannski væri gagn í því ef hv. stjórnarþingmenn myndu ímynda sér að þessi staða sem er hér uppi væri uppi í danska þinginu eða í öðru norrænu ríki og hvort það væri líklegt að þingmenn þar teldu sjálfsagt að ráðherra ákvæði hver rannsakaði mál sem hann bæri ábyrgð á eða að stjórnarþingmenn sem bæru ábyrgð á ráðherranum ákvæðu hvað ætti að gera í óþökk stjórnarandstöðunnar. Ég leyfi mér að fullyrða að þetta gæti ekki gerst í ríkjum sem við viljum bera okkur saman við. Þetta er séríslenskt, hvernig við tökum á spillingarmálum. Auðvitað snýst þetta ekki um vantraust á Ríkisendurskoðun. Málið snýst um traust á söluferli á hlutum í Íslandsbanka og það skiptir miklu máli að það sé sátt innan þingsins [[Forseti hringir.]]um hvaða leið við förum, því að ef það er ekki sátt munu líkurnar á því aukast að niðurstaðan verði tortryggð.
Forseti. Í þessu ferli hefur töluvert verið gagnrýnt, og skiljanlega og réttilega, að aðilar sem hafa fengið það hlutverk að bjóða út bréfin fyrir hönd ríkissjóðs, fyrir hönd okkar allra, hafi sjálfir keypt í bréfunum. Þetta er náttúrlega ævintýralega hræðilegt, algerlega sturlað dæmi. Þetta hefur mikið verið gagnrýnt. Við erum spurð: Hvers vegna rannsóknarnefnd, hvers vegna ekki bara ríkisendurskoðanda? Ríkisendurskoðandi getur ekki boðað þessa aðila, þessa einkaaðila sem voru fengnir til að hringja í vini sína og sjálfa sig og þiggja þóknun fyrir það, mögulega að hringja í sjálfa sig og bjóða sér hlut, að kaupa hann, og borga sér svo fyrir það, ríkisendurskoðandi getur ekki kallað þá í skýrslutöku, getur ekki knúið fram skýrslutöku. Það getur rannsóknarnefnd Alþingis gert. Til þess hefur hún heimild. Hún hefur líka heimild til þess að veita þeim ríkari vernd uppljóstrara til að koma upp um misferli ef það var til staðar. [[Forseti hringir.]]Það getur ríkisendurskoðandi ekki gert. Stærstu leikendurnir í þessu hneyksli [[Forseti hringir.]]eru þessir sömu aðilar sem voru fengnir þarna inn, að undanskilinni ábyrgðinni sem liggur hjá ráðherra. Ríkisendurskoðun nær engum puttum í þá. Það gerir hins vegar rannsóknarnefnd Alþingis og þess vegna [[Forseti hringir.]]vill þessi meiri hluti ekki fá rannsóknarnefnd Alþingis.
Virðulegi forseti. Ég held að við séum öll sammála um að við séum ekki að glíma við traust og trúverðugleika á ferlinu varðandi sölu á bankanum, heldur það hvort við ætlum með trúverðugum hætti að gera upp ferlið, að það sé brýnasta viðfangsefni okkar núna. Við erum að tala um sölu upp á rúma 52 milljarða kr. Þá skiptir auðvitað öllu máli að vel sé að verki staðið. Ég nefndi hérna fyrr í dag að það er verið að vísa til 3. gr. laga um meginreglur um sölumeðferð en mér finnst 4. gr. líka skipta máli þar sem segir að þegar tilboð liggi fyrir skuli Bankasýsla ríkisins skila ráðherra rökstuddu mati á tilboðunum. Ráðherra fær rökstutt mat í hendurnar og það er hans að taka ákvörðunina í kjölfarið. Ábyrgðin, fagleg og pólitísk, er þess vegna algerlega hjá ráðherra í þessu máli [[Forseti hringir.]]og það er hans að svara fyrir það hvert aðgengi hans var að upplýsingum. [[Forseti hringir.]]Leit hann á þessi gögn, skoðaði hann þessi gögn, rýndi hann þessi gögn, [[Forseti hringir.]]blessaði hann þessi gögn? Eða leit hann kannski ekkert á þau?
Virðulegi forseti. Nú skreppur Alþingi í páskafrí í skugga mjög alvarlegs hneykslismáls. Ég vil bara upplýsa fólk sem fylgist með Alþingi um það að við í stjórnarandstöðu höfum gert allt sem í okkar valdi stendur til þess að knýja fram ráðstafanir til að endurheimta traust í samfélaginu, knýja það fram að skipuð verði óháð rannsóknarnefnd til að fara yfir söluna á Íslandsbanka. Við erum búin að hamast í dag en við lentum á vegg. Hér er nefnilega mjög sterkur stjórnarmeirihluti. Hér er fjöldi þingmanna úr þremur flokkum, þingmanna sem fylkja sér á bak við sinn ráðherra og beita sér af alefli fyrir því að hans draumaleið, hans draumafarvegur á þessu máli verði að veruleika. Við munum halda áfram að gera okkar besta. [[Forseti hringir.]]Ég vildi óska þess að þetta hefði ekki farið svona. - Gleðilega páska.
Herra forseti. Ég tek undir að það er dapurlegt að núna skulum við vera að fara í tveggja vikna páskafrí og væntanlega er ríkisstjórnin að skáka í því skjólinu að þetta gleymist, það fenni yfir þetta eins og gerist stundum. Stjórnarandstaðan hefur boðið ríkisstjórninni það, eins og kom fram áðan, að að lokinni endurskoðun ríkisendurskoðanda muni minni hlutinn taka ákvörðun um það hvort tilefni gefist til að skipa óháða nefnd, rannsóknarnefnd Alþingis, þó að við hefðum helst viljað gera það strax, en því hefur verið hafnað. Ég held að það sé ekki áhugaleysi ríkisstjórnarinnar á því að slík rannsókn fari fram. Ég held að það sé verra. Ég held að þau óttist slíka rannsókn vegna þess að hér er um mál að ræða sem geta jafnvel varðað lög um ráðherraábyrgð.