Sayın milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 27’nci Dönem Üçüncü Yasama Yılının 1’inci Birleşimini açıyorum. Toplantı yeter sayısı vardır, gündeme geçiyoruz. Saygıdeğer milletvekillerimiz, kıymetli misafirler, aziz milletimiz; yeni yasama yılında yüce Meclisimiz tarafından alınacak kararların, çıkartılacak kanunların ve gösterilecek gayretin başta Meclisimiz olmak üzere milletimiz ve devletimiz için hayırlar getirmesini temenni ediyorum. Bugün çatısı altında toplanmakla müftehir olduğumuz Türkiye Büyük Millet Meclisi, yüz yıl önce istila ve ilhak tehdidi karşısında istiklal iradesinin mücessem hâli olarak ortaya çıkan Millî Mücadele’nin karargâhı olmuş ve zaferden sonra kurulan yeni devletimizin kurucu temellerini inşa ederek hayati bir görev ifa etmiştir. Bu sebeple bu çatı altında gerçekleşen her oturum, her yasama faaliyeti, Millî Mücadele ruhunda manasını bulan istiklal irademizin bir faslını teşkil etmektedir. Açılışını yaptığımız bu yasama yılını diğerlerinden farklı kılan çok ayrıcalıklı bir husus da vardır. Zira bu yasama yılı içerisinde 23 Nisan 2020’de Türkiye Büyük Millet Meclisinin kuruluşunun 100’üncü yıl dönümünü kutlayacağız. Bu yüzden milletimizin istiklal uğruna gösterdiği azim ve kararlılığın 100’üncü yıl dönümünü memleketin dört bir yanında olduğu gibi bu çatı altında idrak edenlerin ayrıca bahtlı olduklarını düşünüyorum. Elbette böylesi anlamlı bir yıl dönümünde bu çatı altında olmanın ayrı bir manası var. Bu durum bazı sorumlulukları da hepimize yüklemektedir. Her ne kadar kimi zaman sert ve bazen de haksız eleştirilere maruz kalsalar da milletvekillerimiz yoğun bir tempoyla ve zor şartlar altında çalışmaktadır. Bu çalışma temposunun daha da artacağına, daha uyumlu ve gayretli bir yasama yılı geçireceğimize, oturumların ve siyasetin 100’üncü yılın manasına uygun olarak daha da verimli seyredeceğine kanaatim tamdır. Saygıdeğer milletvekilleri, tarihin yeniden şekillendiği, coğrafyaların derin yarılmalar ve altüst oluşlar yaşadığı bir zaman dilimindeyiz. Bu yeni durumun, birçok riskler ve tehditler içerse de milletimiz ve istiklali uğruna çetin mücadeleler verdiğimiz vatanımız için bir hamle çağının müjdecisi olduğuna yürekten inanıyorum. Fakat bu hamleyi gerçekleştirmek için her zamankinden daha çok çalışmaya, takatimizi tüketen kısır çekişmelerden uzak durmaya ve birliğimize kasteden çatışmalara son vermeye mecburuz. Bu mecburiyetin ifasına en çok hizmet edilecek yer de işte burasıdır, Türkiye Büyük Millet Meclisidir. Bugün milletimizin gözü buradadır. Ülkemizin çözüm bekleyen sorunlarının ele alınması, milletimizin geleceğini doğrudan ilgilendiren adımların atılması ve yeni hükûmet sistemine tam olarak intibakın gerçekleştirilmesi sorumluluğu bu Meclistedir. Bu Meclis, şanlı ve ibretlerle dolu mazisiyle olduğu kadar, geleceği inşa edecek güçlü iradenin sahibi olması bakımından da tarihî bir öneme sahiptir. Bu önemin her bir milletvekili arkadaşım tarafından hakkıyla kavrandığına inanıyorum. Türkiye, sadece çalışkan ve asil milleti, istisnai konumu ve parlak tarihi sebebiyle değil, aynı zamanda köklü demokrasisinden ötürü de örnek bir ülkedir. Yüz yetmiş yılı aşkın seçim, yüz kırk iki yıllık Parlamento tarihi ve yetmiş üç yıllık çok partili siyasi hayatı Türkiye’yi farklı ve öncü kılmaktadır. Bu yüzden, demokrasimizin değerini ve anlamını daha iyi kavramak, demokrasimizin bize kattıklarını hakkıyla değerlendirmek zorundayız. Fakat demokrasimizin değeri ve anlamı üzerinde dururken demokrasi dışı arayışları, özellikle şiddeti siyasi bir yöntem sayan ve bu yolla şiddeti meşrulaştırmaya yönelen çarpık anlayışın içerdiği tehlikeye işaret etmeyi de elzem görüyorum. Gerekçesi, yöntemi ve şekli ne olursa olsun, şiddet demokrasimizin ve siyaset kurumunun en yıkıcı düşmanıdır. İçinde şiddetin yaygınlaştırılmasına ve onaylanmasına dair niyet taşıyan her söylem Türkiye’ye suikasttır ve ortadan kaldırılmayı hak etmektedir. Sırtını şiddete dayayan, varlığını çatışmaya borçlu olan her yapı, milletimizin iradesi karşısında er veya geç ama mutlaka mağlup olacaktır. Değerli arkadaşlarım, bugün sadece aziz milletimizin değil, dünyanın birçok coğrafyasında yaşayan ve gönülleri Türkiye’yle çarpan kardeşlerimizin de gözü buradadır. Nasıl ki bundan dokuz yüz kırk sekiz yıl önce İslam dünyasının camilerinde Sultan Alparslan için dualar edildiyse, nasıl ki bundan yüz yıl önce Gazi Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde başlayan Millî Mücadele’nin başarısı için birçok memleketten bu kutlu kıyama destek verildiyse, bugün de Türkiye ve haklı mücadelesi çok geniş bir destek görmektedir. Çeşitli vesilelerle ve birçok defa, doğudan batıya, kuzeyden güneye farklı ülkelerin en üst düzey yöneticilerinden “Türkiye'nin her başarısından iftihar ediyoruz çünkü Türkiye güçlü olduğu sürece biz de güçlüyüz.” tespitine muhatap olduk. Bu tespit ve başarı temennileri elbette boşuna değildir. Türkiye, millet ve devletiyle, bugün dünyanın en gür ve haklı sesi olarak yeryüzündeki adaletsizlikleri teşhir etmekte ve daha yaşanabilir bir dünya kurmanın lüzumuna işaret etmektedir. Geçtiğimiz hafta Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın etkili ve haklı bir biçimde ifade ettiği, insanlığın büyük bir kesiminde “İyi ki Türkiye var.” dedirten Birleşmiş Milletler konuşması, Türkiye'nin dünya siyaset sahnesinde nerede durduğunu açık bir şekilde ortaya koymaktadır. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı olmanın ötesinde, bu ülkenin bir ferdi olarak bu veciz ve tarihî konuşma için kendisine şükranlarımı sunuyor, millet olarak, adaletten yana sergilediği tavrın iftiharla ve daima arkasında durduğumuzu ifade ediyorum. [[AK PARTİ sıralarından alkışlar]] Saygıdeğer milletvekilleri, dünyanın büyük dönüşümlere gebe olduğu tarihin önemli bir kavşak noktasındayız. Bu şartlar altında Türkiye, değişmiş, gerçekliğini kaybetmiş, artık var olmayan bir dünyanın yapay dengelerine değil, yeni şartların icabına ve sadece millî çıkarlarına uygun hareket etmek kararındadır. Bu yüzden, Doğu Akdeniz’de, Orta Doğu’da ve bütün coğrafyalarda yegâne ölçümüz, milletimizin şerefini ve menfaatlerini, dünya barışını ve bütün insanlık için adaletin gerçekleşmesini esas alarak hareket etmektir. Yüce Meclisimizin kuruluşunun 100’üncü yıl dönümünde milletimizin bizden beklentisi de fikir ve telakki farklılıklarımıza rağmen bu yolda mutabakatla hareket etmemiz, millî çıkarlarımızın tahakkuku için el birliği yapmamızdır. 100’üncü yılını idrak eden bu yüce ve Gazi Meclisin her bir mensubunun bu beklentiye uygun davranacağına inanıyorum. Coğrafyaları şekillendiren, tarihe düzen veren milletimizin dünyaya ve insanlığa söyleyeceği söz bitmemiştir. Bilakis milletimiz, kargaşayla malul yeni dünyada sözünün tesiri gittikçe artan ve daha da artacak bir konumdadır. Milletimize ve Türkiye'ye bu gerekçeyle düşmanlığa yeltenenler, kisveleri, gayeleri ve dayanakları ne olursa olsun kaybetmeye mahkûmdurlar. Bu hususta milletimizin cesaretine ve kararlılığına en büyük delil de yüz yıl önce, 19 Mayıs 1919’da Samsun'dan doğup vatanı saran mücadele ve direniş kararlılığıdır. Birçok vesilelerle ifade ettiğimiz gibi, Türkiye, bugün artık sadece bir ülkenin ve bir coğrafyanın adı değildir. Türkiye bugün, kendi sınırlarını aşan bir umudun, bir hamlenin ve insanlık davasının adıdır ve Türkiye bugün, sadece vatanımız değil, aynı zamanda vazifemizdir. Bu duygu ve düşüncelerle yeni yasama yılının milletimiz, ülkemiz ve bütün insanlık için hayırlara vesile olmasını temenni ediyor, başta cumhuriyetimizin banisi ve Millî Mücadele’nin Önderi Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve yol arkadaşları olmak üzere, bu millet için emek vermiş, bu yüce çatı altında hizmet etmiş bütün vatan evlatlarını ve aziz şehitlerimizi rahmetle, minnetle ve şükranla anıyorum.
İstiklal Harbi’mizin Başkomutanı, Meclisimizin ilk Başkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk ile cumhuriyetimizin bugünlere gelmesinde emeği geçen herkese ülkem ve milletim adına şükranlarımı sunuyorum. Malazgirt’ten Anadolu Selçuklu ve Osmanlı Devletlerinin kuruluşuna, İstanbul’un fethinden İstiklal Harbi’mize ve terörle mücadele sürecimize kadar bu toprakların vatanımız olması ve ilelebet öyle kalması için mücadele eden, şehit veya gazi olan tüm kahramanlarımızı rahmetle minnetle yâd ediyorum. Hâlen “tek millet, tek bayrak, tek vatan, tek devlet” şiarıyla sınırlarımız içinde ve dışında canları pahasına mücadele eden güvenlik güçlerimizin her birini Rabb’im muhafaza buyursun diyorum. Suriye’de, Irak’ta, Afganistan’da, Katar’da, Somali’de, Lübnan’da, Balkanlarda ve daha pek çok yerde bayrağımızı gururla dalgalandıran güvenlik güçlerimize Mevla’dan başarılar diliyorum. Aynı şekilde, ülkemizin yumuşak gücü olarak dünyanın hemen her köşesinde son derece zor şartlar altında insani yardım ve kalkınma faaliyeti yürüten sivil toplum kuruluşlarımızın temsilcilerine de muvaffakiyetler temenni ediyorum. Bu yıl, İstiklal Harbi’mizin başlamasının 100’üncü yıl dönümü. Bir asır önce Samsun’dan başlayıp Amasya, Erzurum, Sivas duraklarının ardından Ankara’da ilk menziline ulaşan bu kutlu yolculuk, 23 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisinin açılışıyla yeni bir safhaya evrilmiştir. Kurtuluş Savaşı’mızı bizzat sevk ve idare eden Büyük Millet Meclisi, dönemin tüm zorluklarına göğüs gererek bu mücadeleyi zaferle taçlandırmıştır. Altı yüz yıllık bir çınarın yerine dikilen genç Türkiye Cumhuriyeti fidanı, inşallah dört yıl sonra bir asrını geride bırakacaktır. Milletimiz sadece bu topraklardaki bin yıllık varlığı döneminde, Selçuklu, Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti olarak üç devlet kurmuştur. Cumhurbaşkanlığı forsunda sembolleri yer alan devletlerimize baktığımızda, iki bin iki yüz yılı aşkın bir mirasa sahip olduğumuzu görüyoruz. Dünyada böylesine derin, yaygın ve kesintisiz devlet tecrübesine sahip bir başka millet yoktur. Bu süreklilik aynı zamanda millet olarak bizim hiçbir zaman esareti kabul etmediğimizi, özgürlüğümüze, onurumuza, ideallerimize hep bağlı kaldığımızı ifade ediyor. Türkiye’yi sınırları cetvelle çizilmiş, bağımsızlığı bahşedilmiş, müesseseleri suni olarak kurulmuş, medeniyet müktesebatı, tarihi, kültürü, hedefleri olmayan toplumlar ve devletçiklerle karıştıranlar oluyor. Ülkemizin ve milletimizin kadim geçmişini ve bugünkü gücünü anlamayanlara bu gerçekleri her fırsatta hatırlatmanın görevimiz olduğuna inanıyorum. Bir asır önce “hasta adam” diyerek âdeta gömmeye hazırlandıkları bu millet İstiklal Harbi’yle kıyam etmiş ve hürriyetini tekrar kazanmıştır. Son dönemde de PKK’dan DEAŞ’a ve FETÖ’ye kadar envaiçeşit terör örgütüyle dize getirmeye kalktıkları bu necip millet, bir kez daha kıyam ederek istiklaline ve istikbaline olan bağlılığını göstermiştir. Bu süreçte verdiği mücadeleyle Türkiye Büyük Millet Meclisimiz de ikinci defa “gazilik” unvanıyla şereflenmiştir. 15 Temmuz gecesi bu millete sıkılan her kurşun, atılan her bomba bizi büyük ve güçlü Türkiye'nin inşası yolundan vazgeçirmek bir yana kararlılığımızı daha da perçinlemiştir. İstiklal Marşı “Korkma!” diye başlayan bir milleti darbeyle teslim alacaklarını sananlar, daha gün doğmadan “Hakkıdır, Hakk’a tapan milletimin istiklal.” nidasına teslim olmuşlardır. (AK PARTİ ve MHP sıralarından alkışlar) Şayet bugün geleceğimize çok daha güvenle ve cesaretle bakıyorsak işte bu mücadelenin başarısı sayesindedir. Bu vesileyle, herkesi, milletimizin yakın tarihteki en büyük demokrasi, hak ve özgürlük zaferi olan 15 Temmuzun şanını, şerefini, anlamını koruma hususunda azami hassasiyet göstermeye davet ediyorum. Aynı şekilde, millî iradenin tecelligâhı olan Türkiye Büyük Millet Meclisinin itibarının gözetilmesini de her şeyin üzerinde tutmamız gerekiyor. Çok partili siyasi hayata geçişi sağlayarak ülkemizi demokrasiyle tanıştıran bu Meclise sahip çıkmak millî iradeye ve hukuk devletine de sahip çıkmak demektir. Bu sebeple, millî iradenin üstünlüğü yerine küçük bir azınlığın çıkarlarını korumayı amaçlayan tüm darbelerin, cuntaların, siyaseti ve hukuku örseleyen nice ayak oyunlarının ilk hedefinde hep bu Meclis olmuştur. Hamdolsun, her seferinde millî irade üstün gelmiş, Meclisimiz yeniden millet adına görev üstlenmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi, İstiklal Harbi’ni yönetirken de 15 Temmuzda darbecilerin karşısına cesaretle dikilirken de milletimiz adına tarihte eşine az rastlanır bir mücadele veriyordu. İnşallah, gelecekte de bu kutlu çatı altında aynı mücadele kararlılıkla verilmeye devam edecektir. [[AK PARTİ sıralarından alkışlar]] [[AK PARTİ ve MHP sıralarından alkışlar]] Milletimizin ve onların temsilcileri olan siz milletvekillerinin sesine hiçbir zaman kulağımızı ve yüreğimizi kapatmadık, kapatmayacağız. Yeter ki siyasi konulardaki rekabetimizi ve farklılıklarımızı ülkemize ve milletimize karşı olan sorumluluklarımızın önüne geçirmeyelim. İnşallah, önümüzdeki yasama dönemi, Meclis çatısı altında bu yönde örnek bir iş birliği sergileyeceğimiz bir devir olarak tarihe geçecektir. Değerli milletvekilleri, Türkiye, Cumhuriyet Dönemi’nde yeniden ayağa kalkma mücadelesi verirken aynı zamanda, darbeler, vesayet, geri kalmışlık, iş bilmezlik gibi nice sıkıntılarla da boğuşmak zorunda kalmıştır. Şöyle geriye dönüp baktığımızda demokraside, ekonomide, altyapıda, sanayide, ticarette, eğitimde, sağlıkta velhasıl her alanda uzunca bir süre milletimizin oldukça düşük hizmet standartlarına mahkûm edildiğini görüyoruz. Bu durumun elbette pek çok sebebi vardır. En önemli sebeplerden birinin siyaset kurumunun kendi içindeki rekabeti ülkeye hizmetin üzerinde tutması olduğunu düşünüyorum. Bunu gördüğümüz için, yaklaşık on sekiz yıl önce Türkiye’nin yönetimine talip olarak milletimizin huzuruna çıktığımızda ilk önce siyasetin üslubunu ve tarzını değiştirmekle işe başladık. Daha da önemlisi sadece karşımızdaki devasa sorunları görmekle kalmayıp asıl onun gerisindeki büyük potansiyele odaklandık. Evet, biz ülkemize inandık, milletimize inandık, kendimize ve politikalarımıza inandık. Her şeyden önce, Türkiye Büyük Millet Meclisinin sorunları çözme ve ülkemizin önünü açma iradesinin büyüklüğüne inandık. Demokrasimizi, hak ve hürriyetleri tüm kesimler için genişleterek, inanç ve ifade özgürlüğünü gerçek anlamda tesis ederek güçlendirebileceğimize inandık. Eğitim öğretimde çocuklarımızı 70-80 kişilik sınıflardan 20-30 kişilik sınıflara indirmek suretiyle onları oralardan kurtarabileceğimize, üniversiteye girmek için yaşanan yığılmayı önleyebileceğimize inandık. Sağlıkta vatandaşlarımızı hastane kapılarında eziyet çekmekten kurtarabileceğimize, herkese insanca hizmet sağlayabileceğimize inandık. Sosyal güvenlikte ülkemizde yaşayan istisnasız herkesi kucaklayabilecek sürdürülebilir bir sistemi kurabileceğimize inandık. Kadınlardan gençlere, engellilerden yaşlılara, kimsesizlerden bakıma muhtaçlara kadar herkesin yanında olabileceğimize inandık. Ulaşımda ülkemizin her yerine kara yoluyla, hava yoluyla, demir yoluyla hızlı, konforlu ve güvenli şekilde erişilebilmesini sağlayabileceğimize inandık. Enerjide kendi su, güneş, rüzgâr, termal ve kömür kaynaklarımızı en etkin şekilde değerIendirebileceğimize inandık. Bayındırlıkta yerleşim yerlerimizin tamamını insanlarımızın ihtiyaçlarına uygun ve modern bir şehirleşme anlayışıyla dönüştürebileceğimize inandık. Sanayimizi dünyayla rekabet edebilecek düzeye çıkartabileceğimize inandık. Savunma sanayisinde ülkemizi dışa bağımlılıktan kurtarabileceğimize inandık. İhracatımızı hem çeşit hem pazar hem de rakam itibarıyla katbekat artırabileceğimize inandık. Büyümemizi ülkemizin potansiyeline ve hedeflerine uygun seviyelere yükseltebileceğimize inandık. İstihdamı herkesin kendisini ve ailesini geçindirebileceği bir iş bulabileceği seviyeye getirebileceğimize inandık. Adaletten güvenliğe her alanda milletimizi özlemle beklediği hizmetlere kavuşturabileceğimize inandık. Dış politikada bayrağımızın onurunu, pasaportumuzun ve paramızın değerini, ülkemizin itibarını hak ettiği yere çıkartabileceğimize inandık. İşte bu inançla yürüttüğümüz Başbakanlık ve Cumhurbaşkanlığı görevlerimiz döneminde ne yaptıysak neyi başardıysak hepsini de yüce Meclisle birlikte, sizlerle birlikte gerçekleştirdik. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) Demokrasilerde iktidar kadar muhalefetin de önemli olduğuna inandığımız için, bu başarıyı hiçbir ayrım yapmadan yüce Meclisin tüm milletvekillerine ait görüyoruz. Demokraside, ekonomide, altyapıda cumhuriyet tarihinin en büyük atılım hamlesinin gerçekleşmesinde icraatıyla, teklifiyle, tenkidiyle emeği olan herkese şükranlarımı sunuyorum. Türkiye'nin uzun, meşakkatli, zaman zaman kesintili de olsa demokraside bugün geldiği yer, hepimizin ortak zaferidir. Özellikle Cumhurbaşkanlığı hükûmet sisteminin hayata geçirilmesiyle birlikte hepimizi, inşallah, çok daha aydınlık bir gelecek bekliyor. Meclisimizin gayreti, milletimizin takdiriyle hayata geçen yeni yönetim sistemimiz, artık sorunlarımızı herhangi bir müdahaleye meydan vermeden, demokrasinin imkânlarıyla çözebileceğimizin en büyük ispatıdır. Bir yılını geride bıraktığımız Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemini sürekli güncelleyerek, sürekli geliştirerek bizden sonraki nesillere en büyük mirasımız olarak bırakacağımıza inanıyorum. Değerli milletvekilleri, kadim bir medeniyet ve tarih birikiminin vârisi olmak, bize büyük itibar kazandırma yanında, ağır sorumluluklar da yüklüyor. Bugün bölgemizde ve dünyada kalbiyle ve gözüyle bizi takip eden yüz milyonlarca insan bulunuyor. Türkiye, sadece komşularının değil, onlarla birlikte bugün bize uzak gibi gözükse de aslında aynı tarih ve medeniyet dairesinde birlikte olduğumuz tüm kardeşlerinin ve dostlarının meseleleriyle ilgilenmek zorundadır. Suriye'ye sırtımızı dönemeyeceğimiz gibi, Filistin'e, Libya'ya, Pakistan'a, Afganistan'a, Arakan’a, Türkistan'a da sırtımızı dönemeyiz. Irak’ı, İran’ı görmezden gelemeyeceğimiz gibi, Azerbaycan'dan Kazakistan'a, Özbekistan'dan Türkmenistan'a, Kırgızistan'dan Kırım'a kadar Asya coğrafyasının hiçbir köşesine bigâne kalamayız. Kıbrıs'taki, Yunanistan'daki, Bulgaristan'daki soydaşlarımızın haklarını korumak nasıl vazifemiz ise tüm Balkan ve Avrupa coğrafyasına da aynı gözle bakmakla mükellefiz. Akdeniz'in, Ege'nin, Karadeniz'in her karışındaki gelişme bizi doğrudan ilgilendirir. Avrupa'dan Kafkaslara, Orta Asya'dan Güney Asya'ya kadar her yerde bu anlayışla varlık gösteriyoruz. Türkiye olarak bu geniş coğrafyada, sadece yaşatmak, yardımcı olmak ve imkân varsa birlikte kazanmak için çalışırız, mücadele ederiz. Sınırlarımız dışındaki hiçbir faaliyetimiz işgal, ilhak, istismar amaçlı değildir. Kendi güvenliğimiz, huzurumuz ve refahımız adına neyin peşindeysek yakındaki ve uzaktaki tüm dostlarımız için de aynı mücadeleyi veriyoruz. Birileri sınırlarından binlerce kilometre öteye kaynakları sömürmek, bu uğurda gerekirse terör örgütlerini, canileri, diktatörleri desteklemek için gidiyor olabilir. Biz ise çevremize sadece yaşatmak, yardım etmek ve imkân varsa birlikte kazanmak anlayışıyla bakıyoruz. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) İnsan merkezli bu anlayışın elbette bir bedeli vardır. Ne bedel ödersek ödeyelim, Türk milletini diğerlerinden ayıran bu insani duruşumuzdan hiçbir zaman vazgeçmedik, vazgeçmeyeceğiz. [[AK PARTİ sıralarından alkışlar]] Suriye krizi uzadığı için hâlen sınırlarımız içinde yaşayan 3 milyon 650 bin misafirimizin yol açtığı ekonomik, sosyal ve kültürel sınamaların tabii ki farkındayız. Türkiye'den başka böyle bir yükü omuzlayabilecek ve bu kadar uzun süre yönetebilecek bir başka ülke olmadığını da biliyoruz. Bununla birlikte, milyonlarca sığınmacıyı ilanihaye kendi topraklarımızda misafir etmeye devam etmek gibi bir düşüncemiz de yoktur. Yaklaşık sekiz yıldır ülkemizde misafir ettiğimiz bu insanların evleri, yurtları, vatanları zaten vardır. Bize düşen, sığınmacıların, bir an önce, kendi ülkelerinde hayatlarını sürdürebilecekleri güvenli bir iklimi oluşturmaktır. Bu konuda uluslararası topluma şimdiye kadar pek çok çağrıda bulunduk. Mesela, bundan dört yıl önce Antalya'da yapılan G20 Zirvesi’nde, toplantıya katılan tüm liderlere, Suriye'de bir güvenli bölge oluşturmayı ve sığınmacıları kendi topraklarında iskân etmeyi teklif ettim. Söze gelince herkes bu projeyi memnuniyetle karşılarken maalesef hiçbir ülke atılacak somut adımlar konusunda elini taşın altına koymadı. Yine aynı dönemde, ülkemize yönelik Suriye kaynaklı terör tehdidi artık tahammül edilemez boyutlara ulaştı. Bu durum bizi, Suriye topraklarını gerek ülkemiz gerekse mültecileri için güvenli hâle getirme işini bizzat gerçekleştirmeye mecbur bıraktı. Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı Harekâtlarını bu anlayışla hayata geçirdik. İdlib’de Rusya ve İran’la birlikte yürüttüğümüz Astana süreciyle büyük bir insani dramın yaşanmasının önüne geçtik; kolay değil, 4 milyon nüfusu olan bir şehir ve burada zulme uğrayan bu insanlara bizim vermiş olduğumuz destek çok çok insani ve tarihin kayda alacağı bir durumdur. Şimdiye kadar güvenli hâle getirdiğimiz yerlere geri dönen Suriyeli sığınmacı sayısı 360 bini buldu; ağırlıklı olarak, biliyorsunuz, Cerablus. Yaklaşık 4 milyon kişinin yaşadığı İdlib’deki kırılgan durumu kontrol etmek için de tüm taraflarla yakın iş birliği hâlinde çalışıyoruz. Ayrıca, “Fırat’ın doğusu” olarak ifade ettiğimiz bölgeyle ilgili uzun ve zahmetli bir süreç yaşadık. Bugün bulunduğumuz noktaya da işte tüm bu gelişmelerin sonunda geldik. Değerli milletvekillerimiz, öncelikle şu hususu bir kez daha sizlerle, sizlerin şahsında milletimizle, ekranları başında bizi dinleyen milletimizle, tüm dünyayla paylaşmak istiyorum: Türkiye, Suriye’nin toprak bütünlüğünden, Suriye halkının siyasi ve idari birliğinden yanadır. Suriye’deki mevcudiyetimizin tek sebebi, sınırlarımıza yönelik terör tehditlerinin aynı zamanda ülkemizdeki Suriyelilerin geri dönüşlerini de engelleyen bir bariyer hâline dönüşmüş olmasıdır. Biz asla savaştan, çatışmadan, kan dökülmesinden, ölümden, acı çekilmesinden yana değiliz; tam tersine, hem kendimiz hem de Arap’ıyla, Kürt’üyle, Türkmen’iyle, Süryani’siyle, Ezidi’siyle, Hristiyan’ıyla tüm Suriye halkı için güvenli, huzurlu, müreffeh bir gelecek istiyoruz. Buna karşılık birileri, terör ve sığınmacı yükünü ülkemizin omuzlarına yükleyerek âdeta bizi, diz çöktürmeye çalışıyor. Soruyorum sizlere: Türkiye böyle bir dayatmayı, böyle bir şantajı, böyle alçakça bir oyunu kabul edecek kadar âciz bir ülke midir? [[AK PARTİ ve MHP sıralarından alkışlar]] [[AK PARTİ sıralarından “Asla!” sesleri]] [[AK PARTİ ve MHP sıralarından alkışlar]] Değerli milletvekilleri, Türkiye'yi, terör örgütünün tasfiyesi ve Suriye topraklarının sığınmacılar için güvenli hâle getirilmesi konusunda yıllardır oyalayanların bizzat yüzlerine, artık bu oyunun sonunun geldiğini defaatle söyledik. Sınırlarımızın bitişiğindeki sıkıntıyı müttefiklerimizle birlikte çözmek için her yolu denedik, ziyadesiyle sabırlı davrandık, kararlılığımızı da sürekli ifade ettik. Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı Harekâtları, bu konudaki kararlılığımızın somut birer tezahürüdür. Maalesef, özellikle Fırat'ın doğusunda bu yöntemle, arzu ettiğimiz neticelerin hemen hiçbirine ulaşamadık. Türkiye’nin artık bu konuda kaybedecek tek bir günü dahi yoktur. Geldiğimiz noktada kendi yolumuzda devam etmekten başka çaremiz kalmamıştır. Menbic dâhil, Fırat’tan Irak sınırına kadar oluşturacağımız 30 kilometre derinliğindeki güvenli bölgede 1 milyonu yeni yerleşim yerlerinde, 1 milyonu mevcut yerlerde olmak üzere 2 milyon kişiyi iskân etmeyi planlıyoruz. Planlarımız hazır, proje çalışmalarımız hazır ve bunları devlet başkanlarıyla, başbakanlarla, hepsiyle Birleşmiş Milletler Genel Kurulundaki ikili görüşmelerde paylaştım. Uluslararası toplumun desteğiyle inşa edeceğimiz 5 bin nüfuslu 140 köye ve 30 bin nüfuslu 50 ilçeye 1 milyon kişiyi yerleştireceğiz. Kurulacak köyler ve ilçelerle ilgili ön çalışmaları yaptık, yerleri tespit ettik, maliyetleri çıkardık. Diğer bölgelerde de iyileştirme çalışmaları yürüteceğiz. Bölgeyi terör örgütünün işgalinden kurtarır kurtarmaz, inşallah, uluslararası toplumdan alacağımız destekle derhâl işe başlayacağız. Bu bakımdan, bir uluslararası donörler toplantısı yapmak suretiyle bu adımı da atacağız. Hem ülkemizin bekası hem terör örgütleriyle mücadelemizin başarısı hem de Suriyeli misafirlerimizi evlerine huzuru kalple geri döndürmek için bu adımı atmak mecburiyetindeyiz. Tabii, bu arada, daha dört-beş yıl önce sınırlarımızdan içeriye bombalar, roketler yağarken bize hava savunma sistemi satışının reddedildiğini de unutmadık. Tehditlerin önüne geçmek için S400 sistemi satın alma yoluna giderek kendi çözümlerimizi ürettik. NATO’nun bizim bu beyanımızı destekler mahiyetteki açıklamalarına rağmen bu konu bahane edilerek ülkemize karşı gösterilen düşmanca tavrın rasyonel bir açıklaması yoktur. Tüm bu tecrübeler bize atmakta olduğumuz adımın ardından karşı karşıya kalacağımız fotoğrafla ilgili bir fikir veriyor. Türkiye, kendi güvenliğini ve kardeşlerinin geleceğini bölgede hesabı olan güçlerin keyfine terk edecek değildir. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) Birlikte çalışma imkânlarını sonuna kadar zorlarız ama bu mümkün değilse de kendi yolumuzu açarız, nitekim şu anda açmaya da başladık. Hiç şüphesiz işimiz kolay olmayacak ama Allah’ın yardımı, milletimizin desteği, mazlumların duası, güvenlik güçlerimizin kahramanlığı sayesinde bu mücadeleden de alnımızın akıyla çıkacağımızdan şüphe duymuyorum. (AK PARTİ ve MHP sıralarından alkışlar) Türkiye Büyük Millet Meclisimizin tüm milletvekilleri ve gruplarıyla bu süreçte devletimizin, Hükûmetimizin, güvenlik güçlerimizin yanında yer alacağına inanıyorum. Değerli milletvekilleri, Türkiye’nin iç ve dış güvenlik konuları yanında, ekonomi başta olmak üzere, birlik ve beraberlik içinde çözüm yolları araması gereken başka meseleleri de var. Bugünün Türkiyesi, diğer alanlarda olduğu gibi ekonomide de 2000 yılı öncesinin Türkiye’si değildir. Makro ekonomik görünümden altyapıya kadar her alanda âdeta çağ atladık. Böylece Türkiye, gelişmekte olan ülkeler grubunda bir üst kategoriye yükseldi. Bununla birlikte ülkemizin, özellikle son yıllarda küresel çaplı spekülatif saldırıların da odağında yer aldığını görüyoruz. Ticaret savaşlarının yıkıcı sonuçları ve Avrupa Birliğinin kendi içindeki sorunlarının tırmanmasıyla bu saldırıların etkileri daha da artmıştır. Her şeye rağmen, bu durum karşısında kararlı ve güçlü bir duruş sergilediğimizin altını çizmek istiyorum. Mesela, geçtiğimiz yılın ağustos ayından itibaren finans sistemimizi hedef alan saldırılar ekonominin kendi dinamikleri içinde gerçekleşen hadiseler değildir; öyle ki bu süreçte, sadece bir gecede 10 milyar dolardan daha fazla, ülkemizdeki cari kurun çok üzerinde döviz satın alma emirleriyle karşılaştığımız durumlar oldu. Döviz kurundaki yükselişle başlayan finansal dalgalanma faizlerden enflasyona, büyümenin negatife dönmesinden işsizliğin artışına kadar pek çok zincirleme etkiye yol açtı. Ağustos ayındaki sıkıntının ardından ekonomi yönetimimiz bu tür tehditlere karşı pek çok önlem almış, bunları zamanla hem geliştirmiş hem de başarıyla uygulamıştır. Öncelikle, saldırı dalgasının ilk ayağı olan döviz kuru, nispeten istikrarlı bir çizgiye oturtulmuştur. Ardından, ülkemiz ekonomisinin gerçekleriyle orantısız bir şekilde yükseltilmiş olan faizin kademeli olarak aşağıya inmesi için ihtiyaç duyulan adımlar da atılmıştır. Böylece, gelişmekte olan ekonomilerden pozitif yönde ayrılan Türkiye'nin kredi risk puanı iyileşmeye başlamıştır. Bankacılık sistemimiz güçlü yapısını koruyor ve riskleri rahatlıkla yönetebilecek bir seviyede bulunuyor. Faizler, bir önceki yıl sonuna göre bugün, ticari kredilerde 10 puan, konut kredilerinde 15 puan, ihtiyaç kredilerinde 13 puan gerilemiştir. Faizlerin düşmeye başlamasıyla, konut başta olmak üzere piyasalarda bir canlanma gözlenmiştir. Enflasyonda TÜFE yüzde 25’ten yüzde 15'e, ÜFE ise yüzde 45'ten yüzde 13,5 seviyesine geriledi. Önümüzdeki günlerde yeni verilerin açıklanmasıyla enflasyonun yeniden tek haneli rakama ineceğine inanıyorum. Enflasyonun da gerileme eğilimine girmesiyle büyüme yeniden olumlu yönde bir seyir izlemeye başladı. Sanayi üretimimiz temmuzda bir önceki aya göre yüzde 4,3 oranında artış kaydetti. İhracatımız her ay yeni bir rekor kırarak yıllık bazda 170 milyar dolar sınırını geçti. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) Buraya nereden geldik? 36 milyar dolardan geldik ve 36 milyar dolar ihracattan şimdi 170 milyar dolar ve daha da artacak. Turizmde çok bereketli ve kârlı bir sezon geçiriyoruz. Muhtemelen bu yıl tüm zamanların turist rekorunu kıracağız. Turizm gelirlerimiz geçen yıl yüzde 12 artmıştı, bu yıl yüzde 10 daha artacak ve burada da evet, 50 milyon turisti inşallah yakalayacağız. Uluslararası yatırımlar dünyada azalırken ülkemiz bu konuda oldukça iyi bir konumda yer almayı sürdürüyor. Bir dönem epeyce gerilemiş olan Merkez Bankamızın döviz rezervleri yeniden 100 milyar doların üzerine çıktı. Başbakanlığım döneminde, hatırlayın, 136 milyar dolara ulaşmıştı. Biz demek ki bu rakama alışığız ve yeniden bu rakamları yakalayacağız. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) Şu aralar 103 milyar dolar seviyesine ulaştı. Bu gelişmeler sayesinde, ülkemiz ekonomisinin en büyük zaafı olarak gösterilen cari işlemler dengesinde tarihimizde ilk defa 4,4 milyar dolar artıya geçtik. Ekonomik göstergelerin hemen tamamı önümüzdeki dönem için olumlu yönde gelişmelerin yaşanacağına işaret ediyor. Bu gelişmeler OECD, IMF gibi uluslararası kuruluşları da ülkemizin büyüme tahminlerini sürekli olumlu yönde revize etmeye yöneltiyor. Türkiye, diğer alanlarda olduğu gibi, ekonomide de dimdik ayakta kalmayı başarmıştır. Bu vesileyle ekonomik olmaktan ziyade siyasi kriterlerle perde gerisinden ülkeleri yönetmeye kalkan IMF defterini tekrar açılmamak üzere Mayıs 2013’te kapattık. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) Malum, göreve geldiğimizde IMF’e olan borç 23,5 milyar dolardı ve Mayıs 2013’te sıfırladık. Son yıllarda yaşadığımız hadiseler bize ekonominin dinamik bir alan olduğu, sürekli reformlarla beslenmesi gerektiği, hedeflere ancak yapısal dönüşümlerle ulaşılabileceği gerçeğini elbette unutturmuyor. Dengelenme ve yeniden büyüme sürecini başarıyla yürütüyoruz, mali disiplinden asla taviz vermiyoruz. Bugün, yaşadığımız bunca hadiseye rağmen, hem bütçe açığımızın hem de borç stokumuzun millî gelirimize oranı, Avrupa Birliği standartlarına göre çok çok iyi bir seviyededir. 2023 hedeflerimize uygun yeni stratejileri ve reformları da kesintisiz sürdürmekte kararlıyız. Meclisimiz tarafından kabul edilen On Birinci Kalkınma Planı’ndaki yol haritamızı takip ederek, önümüzdeki seçimsiz dört yılı en iyi şekilde değerlendireceğiz. Ülkemizi dünyanın en büyük 10 ekonomisinden biri hâline getirene kadar durup dinlenmeden çalışmaya devam edeceğiz. [[AK PARTİ sıralarından alkışlar]] Birleşmiş Milletler sistemi başta olmak üzere her alanda adaleti savunurken kendi ülkemizde bu konuda geride kalmayı kabul edemeyiz. Bunun için nisan ayında kamuoyumuzla paylaştığımız Yargı Reformu Strateji Belgesi’nin ilk paketinin hazırlıklarını tamamladık. Böylesine önemli bir konunun Mecliste mümkün olan en geniş uzlaşmayla tartışılması ve kabul edilmesinin önemli olduğunu düşünüyorum. Bunun için, ilk reform paketi tüm milletvekillerimizin değerlendirmesine sunuldu. Daha çok hak ve özgürlükleri genişletmeyi amaçlayan hususları içeren bu paketi yenileri de takip edecektir. Gerek komisyonlarda gerekse Genel Kurulda bu reform paketlerinin yapıcı bir anlayışla tartışılacağını umut ediyorum. Yargı yılı açılışında da belirttiğim gibi, hukuk başkadır, adalet başkadır. Meclisin görevi, adaletin tesisine imkân sağlamak için en ideal hukuk düzenlemelerini yapmaktır. Kendimiz ve tüm insanlık için adalet peşinde koşarken, bunun çerçevesini oluşturan kanunlarımızı da sürekli geliştirmek zorundayız. Anayasa’mıza göre devletin başı, yeni yönetim sistemimize göre de aynı zamanda yürütmenin sorumlusu olarak, yargı reformu çerçevesinde atılacak adımları tüm milletvekillerimizle birlikte gerçekleştirmeye önem veriyoruz. Yasamanın, yürütmenin ve yargının kendi içlerinde bağımsız olmaları, devletin başı olan Cumhurbaşkanının öncülüğünde belirli amaçlar için iş birliği içinde çalışmalarına mâni değildir. Elbette, Cumhurbaşkanı, milletvekillerinin yerine geçip kanun çıkarmaya, hâkimlerin yerine geçip hüküm vermeye kalkacak değildir.
Yapma ya!
Esasen “kuvvetler ayrılığı” demek, demokrasinin özünü oluşturan güçlerin çatışması değil, makul bir denge içinde aynı hedefler doğrultusunda faaliyetlerini yürütmeleri demektir. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) Biz de bu anlayışla, Anayasa’nın verdiği göreve uygun şekilde, tüm kurumlarımızın ahenk içinde çalışmalarını temin gayesiyle çaba gösteriyoruz. İdeolojik saplantılar ve günlük siyasi çıkarlar uğruna bu dengeyi bozmaya yönelik söz ve eylemler içine girenler bize değil, ülkeye ve devlete zarar verdiklerini bilmelidirler. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) Milletimizin bizden beklentisinin de uyum içinde çalışmamız olduğuna inanıyorum. Bugüne kadar millet iradesinin üstünlüğü dışındaki tüm yolları reddettim, aksi yöndeki her girişime karşı mücadele verdim. Vesayetin cezaevine attığı, darbecilerin hayatına kast ettiği bir siyaset ve devlet adamı olarak başka bir yolu, yöntemi aklımdan dahi geçirmedim. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) Milletimize de dünyaya da sözümüzü öyle kapalı kapılar ardında değil, meydanlarda, kürsülerde, ekranlarda söylemeye devam edeceğiz. [[AK PARTİ sıralarından alkışlar]] Anadolu coğrafyası binlerce yıldır çok ciddi depremlerle sarsılan, yıkımlar ve acılar yaşayan bir yerdir. Ülkemizin yüzde 70'inin 1’inci veya 2’nci derece deprem bölgesi olduğu ifade ediliyor. Nüfusumuzun ve sanayi tesislerimizin dörtte 3’ü 1’inci ve 2’nci derece deprem bölgelerinde yer alıyor. Yakın dönemde, 1999 yılında yaşanan İstanbul, Kocaeli, Yalova, Sakarya, Düzce ve Bolu illerimizde çok ciddi yıkımlara, can kayıplarına yol açan depremlerin görüntüleri hafızalarımızda tüm canlılığıyla duruyor. Sadece 17 Ağustos 1999 Gölcük ve 12 Kasım 1999 Düzce depremlerinde, 2010 yılındaki Meclis Araştırma Komisyonu rakamlarına göre 18 bin 373 canımızı kaybettik. Aynı şekilde, 2011 yılında Van'da, 2003 yılında Bingöl'de, 1998 yılında Adana'da, 1992 yılında Erzincan'da, 1983 yılında Erzurum'da, 1976 yılında Çaldıran'da, 1975 yılında Lice'de, 1971 yılında yine Bingöl'de, 1970 yılında Gediz'de yaşanan depremleri de son elli yılın büyük acıları olarak hatırlıyoruz. Bu depremlerde de on binlerce insanımız hayatını kaybetmiş, yüz binlercesi yaralanmıştır. Hani bir söz var ya “Deprem değil, bina öldürür.” gerçeği, her depremde bir kez daha yüzümüze âdeta şamar gibi inmiştir. Türkiye'de inşaat faaliyetleri çok uzun yıllar boyunca maalesef sadece estetik ve diğer unsurlar değil, tabii afet faktörü de gözetilmeden özensiz bir şekilde yürütülmüştür. Biz Hükûmete geldikten sonra bu konuyu önceliklerimiz arasına aldık. TOKİ'nin öncülüğünde başlattığımız projelerle ülkemizde ilk defa sistematik ve yaygın bir depreme dayanaklı yapı stoku oluşturmaya başladık. Şu ana kadar TOKİ vasıtasıyla, 4 milyona yakın vatandaşımızın yaşadığı 850 bin güvenli konutu tamamlayıp sahiplerine teslim ettik. Bununla kalmadık; belediyelerimizle birlikte, ülke genelinde 6,7 milyon yapının çeşitli derecelerde dönüşümünü hedefleyen bir sürece girdik. Bugüne kadar 1 milyon 112 bin yapının dönüşümünü başlattık, önemli bir kısmını da bitirdik. Ayrıca, projeden malzemeye ve yapı denetimine kadar inşaat sürecine ilişkin tüm alanlarda standartları depreme göre yeniledik, geliştirdik. Böylece, özel sektörün yaptıklarıyla birlikte, 35 milyon vatandaşımızın güvenli evlerde yaşayabilmesini sağlayan bir dönüşümü gerçekleştirmiş olduk. Şimdi önümüzde yaklaşık 1,5 milyon acil dönüşüm bekleyen yapı var. Her yıl 300 bin konutu devlet ve özel sektör olarak inşa ederek, 5 yılda da bu acil dönüştürülmesi gereken yapıları yenilemeyi planlıyoruz. Kentsel dönüşüm projelerinin hızlı, yerinde ve gönüllülük esasına göre yürütülmesi şart. Diğer taraftan, pek çok farklı kurum tarafından yürütülen ve maalesef koordinasyon eksikliği sebebiyle imkânların boşa harcanmasına sebep olan afet yönetimi sistemini baştan sona değiştirdik. Ülkemizde bugün, depremden sele, yangından heyelana kadar tüm afet çalışmaları, 2009 yılında kurduğumuz Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı AFAD tarafından sevk ve idare edilmektedir. Ayrıca, sığınmacılara geçici barınma hizmeti verilmesi ile sınırlarımız dışındaki afetlere müdahale çalışmaları da bu kurumumuzun sorumluluğundadır. Hem kriz hem de risk yönetimini birlikte yürüten bir sistemle 81 ilimizin tamamında afetlere karşı hazırlık yapıyor, müdahalede bulunuyoruz. Kızılay başta olmak üzere, sivil toplum kuruluşu mahiyetindeki yardım ve müdahale birimleri de bu kurumumuz tarafından koordine ediliyor. Bir yandan afet risklerinden arındırılmış yerleşim yerleri inşa etme diğer yandan afet öncesi bilinçlendirme ve afet sonrası yardım çalışmalarıyla ilgili güçlü bir kurumsal altyapıyı oluşturmuş bulunuyoruz. Henüz istediğimiz seviyeye ulaşamadığımız bir gerçek olmakla birlikte, bugün Türkiye'nin on yedi yıl öncesine göre afetlere daha hazırlıklı olduğu bir gerçektir. Geçtiğimiz hafta yaşanan deprem bize, bu yöndeki çalışmalarımızı hızlandırmamız ve yaygınlaştırmamız gerektiğini göstermiştir. Biz, bu doğrultuda üzerimize düşenleri kararlılıkla yapmaya devam edeceğiz. Deprem gibi hayati meselelerin siyasetüstü olduğuna ve bu şekilde konuşulması, tartışılması, çalışılması gerektiğine inanıyoruz. (AK PARTİ sıralarından alkışlar) Aksi yöndeki her tavır ve beyan, hiç kimseye, ülkemize zarar vermekten başka, fayda sağlamayacaktır. Rabb’im ülkemizi her türlü tabii afetten muhafaza etsin diyorum. [[AK PARTİ sıralarından “Amin.” sesleri]] Sizlere Meclis çalışmalarında muvaffakiyetler temenni ediyorum. Hepinizi sevgiyle saygıyla selamlıyorum. Kalın sağlıcakla.
[[AK PARTİ ve MHP sıralarından ayakta alkışlar]] Sayın milletvekilleri, Danışma Kurulunun bir önerisi vardır, okutup oylarınıza sunacağım. Buyurun. Danışma Kurulunun 1/10/2019 Salı günü (bugün) yaptığı toplantıda, aşağıdaki önerilerin Genel Kurulun onayına sunulması uygun görülmüştür. Adalet ve Kalkınma Partisi Cumhuriyet Halk Partisi Grubu Başkan Vekili Grubu Başkan Vekili Halkların Demokratik Partisi Milliyetçi Hareket Partisi Grubu Başkan Vekili Grubu Başkan Vekili Genel Kurulun 1 Ekim 2019 Salı günkü (bugün) birleşiminde Cumhurbaşkanının, Anayasa’nın 104’üncü maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisinin 27’nci Yasama Dönemi Üçüncü Yasama Yılı açılış konuşmasını müteakip başka bir işin görüşülmemesi önerilmiştir. Danışma Kurulu önerisini oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler… Kabul etmeyenler… Danışma Kurulu önerisi kabul edilmiştir. Alınan karar gereğince bugünkü gündemimizde başka bir konu bulunmadığından, gündemimizde bulunan işleri sırasıyla görüşmek için 2 Ekim 2019 Çarşamba günü saat 14. 00’te toplanmak üzere birleşimi kapatıyorum.