Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um samþykki til frestunar á fundum Alþingis samkvæmt 1. mgr. 23. gr. stjórnarskrárinnar. Tillagan er svohljóðandi: „Alþingi ályktar að veita samþykki til þess að fundum þingsins verði frestað frá 12. júní 2018 eða síðar, ef nauðsyn krefur, til 17. júlí 2018.“ Tillagan skýrir sig sjálf.
Virðulegur forseti. Ég kom hér upp í desember sl. í svipuðum erindagjörðum og ræddi þá í atkvæðaskýringu um framkvæmd undirbúnings þessarar lagasetningar og gerði við það athugasemdir. Nú er staðan sú að ekkert hefur breyst hvað þetta varðar. Verklagið er enn þannig að unnið er í þriggja manna undirnefnd allsherjar- og menntamálanefndar og um þá sem óska eftir því að fá ríkisborgararétt með lagasetningu fáum við almennir þingmenn engar upplýsingar. Ég er ekki hér til að tala persónulega um þetta ágæta fólk sem ég vona að verði góðir og gegnir þjóðfélagsþegnar eftir veitingu ríkisborgararéttarins. Ég vil nýta tækifærið til að hvetja til þess að við förum í gegnum þá vinnu að breyta regluverkinu þannig að ferlið verði opnara og gegnsærra. Margir eru þeirrar skoðunar og upplifa það þannig að ef maður kemst í fréttir eigi maður meiri séns, ef maður er góður í íþróttum eigi maður meiri séns og þar fram eftir götunum. Þetta eru tilviljunarkenndar ástæður gegnumgangandi og þegar menn spyrja um reglurnar sem þriggja manna undirnefndin hefur til viðmiðunar fást engin svör. Það er ekki bara það að þingmenn viti ekki hver viðmiðin eru, viti ekki nein deili á þeim sem verið er að taka ákvörðun um, heldur hef ég líka upplifað þetta sem tilviljunarkennt. Það er ekki gott. Við þurfum að haga málum þannig að ekki séu sérstakar líkur til þess að menn detti inn með tilviljunarkenndum hætti. Hugsanlega þurfum við að breyta regluverkinu á þann veg að færri lendi á þröskuldi vegna smávægilegra mála, sama hver þau kunna að vera; smávægileg brot á einhverju sem ég vil ekki nefna. Að miklu leyti eru þetta umsækjendur sem hafa komið sér í þá stöðu að keyra bílinn sinn einu sinni of hratt eða eitthvað þess háttar. Mér finnst slæmur bragur á því að þetta sé allt inni í undirnefnd þingnefndar, þar sem enginn fær að vita neitt. Ég vona að við göngum til þess verks að laga þetta. Þetta á að vera til þess að taka á sérstökum aðstæðum. Fyrir nokkrum árum voru sett hér sérlög um að Bobby Fischer yrði veittur ríkisborgararéttur. Það var auðvitað ekki fordæmisgefandi fyrir neinn nema ef vera skyldi Spasskí, ef hann vildi koma. Við verðum að nálgast þetta þannig að ferlið verði gegnsærra og taka þetta verksmiðjufæribandaferli úr höndum Alþingis. Þessu vildi ég koma á framfæri í þessari umræðu.
Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga, frá meiri hluta allsherjar- og menntamálanefndar. Ég þarf ekki að fjölyrða um það hér með hvaða hætti og með hversu skömmum fyrirvara þetta mikla mál kom til meðferðar hjá þinginu. Þingmönnum er kunnugt um það. Ég ætla heldur ekki að þreyta þingmenn á því að fara í gegnum allt nefndarálitið, sem er upp á 21 blaðsíðu, heldur vísa til þingskjalsins sem búið er að dreifa hér. Fram kemur á fyrstu síðunni löng upptalning á öllum þeim umsagnaraðilum sem nefndin kallaði til og hefur fjallað um þetta mál á allmörgum löngum fundum með stuttu millibili, á fáum dögum, og unnið það eins samviskusamlega og kostur er. Almennt má segja um frumvarpið að annars vegar er stefnt að því að lögfesta ákvæði reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins frá 2016 eins og hún er tekin upp í EES-samninginn, og hins vegar að setja frekari ákvæði til fyllingar og viðbótar reglugerðinni þar sem hún mælir fyrir um að settar verði sérreglur í landslög. Samþykkt frumvarps þessa er forsenda fyrir þátttöku Íslands í samevrópsku regluverki um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga. Í frumvarpinu sett fram það efnislega markmið, eins og í gildandi lögum, að stuðla að því að með persónuupplýsingar verði farið í samræmi við grundvallarsjónarmið og reglur um persónuvernd og friðhelgi einkalífs og að tryggja áreiðanleika og gæði slíkra upplýsinga og frjálst flæði þeirra á innri markaði Evrópska efnahagssvæðisins. Frumvarpið hefur þá sérstöðu að það snertir allt samfélagið. Persónuverndarreglugerðin hefur þá sérstöðu að hún veitir aðildarríkjum talsvert svigrúm til að setja sérreglur um tiltekin atriði, útfæra sum ákvæði hennar eða víkja frá þeim og í sumum tilvikum er skylt að festa ákveðin atriði sérstaklega í landslög. Ástæður setningar sérreglna í landslögum má greina í fjóra flokka: 1. Heimild til nánari útfærslu á efni tiltekinna reglugerðarákvæða. 2. Valkostir um að setja efnisreglur á tilteknum sviðum. 3. Svigrúm ríkja til að setja lög sem víkja frá ákvæðum reglugerðarinnar. 4. Skyldur sem hvíla á ríki til að setja sérstök atriði í lög eða reglur. Almennt má segja um innleiðinguna að með vísan til þess að reglugerðin hefur ekki verið tekin upp í EES-samninginn er mikilvægt að árétta að ekki er um eiginlega innleiðingu að ræða við þessa lagasetningu núna. Því er vakin athygli á nauðsyn þess að lögfesta sérstakt innleiðingarákvæði eftir að gerðin er orðin hluti af EES-samningnum. Slíkt ákvæði mætti færa í lögin samhliða breytingum á öðrum lögum. Fjallað var talsvert ítarlega í nefndinni um afleiðingar þess ef reglugerðin yrði ekki innleidd á yfirstandandi löggjafarþingi. Vinnsla persónuupplýsinga yfir landamæri frá Íslandi til ESB fer fram á hverjum degi í miklum mæli, t.d. hjá íslenskum fyrirtækjum með starfsemi í Evrópu og hjá erlendum fyrirtækjum með starfsemi á Íslandi. Á fundum nefndarinnar hefur komið fram að ef persónuverndarfrumvarpið verður ekki að lögum á yfirstandandi þingi er hætta á að íslensk fyrirtæki lendi í margs konar vandræðum og vandkvæðum við flutning á persónuupplýsingum sem eru forsenda þjónustu á netinu, í tölvukerfum og öðru. Þá kunni samkeppnisstaða íslenskra fyrirtækja að veikjast og ófyrirsjáanlegt er hvernig viðskiptavinir þeirra í Evrópu myndu bregðast við. Í sameiginlegri umsögn Samtaka atvinnulífsins, Samorku, Samtaka ferðaþjónustunnar, Samtaka fjármálafyrirtækja, Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi, Samtaka iðnaðarins, Samtaka verslunar og þjónustu og Viðskiptaráðs Íslands er áréttað mikilvægi þess fyrir atvinnulífið að frumvarpið verði að lögum eins fljótt og hægt er. Tafir á innleiðingu skapi óvissu sem veikt geti samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja í alþjóðlegri starfsemi. Ísland verði flokkað sem þriðja heims ríki sem falið gæti í sér umtalsvert fjárhagslegt tjón fyrir hið opinbera, atvinnulífið og viðsemjendur þeirra. Þá lýsti Íslensk erfðagreining í umsögn sinni áhyggjum af því að hætta geti skapast á áframhaldandi óheftu samstarfi við erlenda samstarfsaðila sem gera þá kröfu að Íslensk erfðagreining starfi í samræmi við ákvæði reglugerðarinnar. Allítarlega er fjallað um þetta í nefndarálitinu sem er upp á 21 blaðsíðu. Ég hvet þingmenn til að kynna sér efni málsins. Nokkrar breytingartillögur hafa komið fram. Það er kannski rétt að taka það fram í sambandi við kostnaðinn sem tekinn er fram í lok nefndarálitsins að fyrir nefndinni kom fram mikil gagnrýni á þann kostnaðarauka sem frumvarpi hefði í för með sér fyrir atvinnulífið, stofnanir og sveitarfélög og að honum væri ekki mætt. Þá er bent á að Persónuvernd hefði verið tryggt aukið fjármagn á fjárlögum til að sinna auknum og nýjum verkefnum, en aðrar stofnanir ekki fengið slíka aukningu. Að því þarf að hyggja. Fyrir nefndinni kom fram hörð gagnrýni varðandi þinglega meðferð, hversu seint fyrirliggjandi frumvarp væri fram komið. Bent var á að um væri að ræða flókið mál sem hefði í för með sér auknar skyldur og kostnað fyrir atvinnulífið. Getur nefndin út af fyrir sig ekki annað en tekið undir það. Meiri hluti nefndarinnar leggur til nokkrar leiðréttingar til að tryggja skýrleika og vísanir milli greina. En að öllu framangreindu virtu leggur meiri hluti nefndarinnar til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem lagðar eru til á sérstöku þingskjali. Birgir Ármannsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins en skrifar undir álit þetta samkvæmt heimild í 4. mgr. 18. gr. starfsreglna fastanefnda Alþingis. Þórhildur Sunna Ævarsdóttir skrifar undir álitið með þeim fyrirvara að hún tekur ekki ábyrgð á þeim villum sem kunna að leynast, eins og þar segir, í þessu umfangsmikla og mikilvæga þingmáli vegna þess hversu skammur tími hefur gefist til meðferðar þess. Undir nefndarálitið, meirihlutaálit, skrifa Páll Magnússon, Guðmundur Andri Thorsson, Steinunn Þóra Árnadóttir, Andrés Ingi Jónsson, Birgir Ármannsson, Jón Steindór Valdimarsson, Willum Þór Þórsson og Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, með þeim fyrirvara sem ég las. Meiri hlutinn leggur sem sagt til að þetta frumvarp verði samþykkt með þeim breytingum sem fylgja á sérstöku þingskjali.
Herra forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga. Málið kom mjög seint hér inn í þingið og það er líka sérstakt að okkur þingmönnum er ætlaður lítill tími til að setja okkur almennilega inn í málið. Þess vegna mun ég, sem og þingmenn Miðflokksins, ekki styðja afgreiðslu þessa máls. Um daginn, þegar hæstv. dómsmálaráðherra mælti fyrir málinu, sagði hún að litlu yrði breytt í þingsal þar sem um mál frá Evrópusambandinu væri að ræða. Það má segja að hún hafi haft nokkuð rétt fyrir sér. Eitt er að málið kemur seint, hitt er að flestir þingmenn hafa samþykkt að það fari í gegn að mestu umræðulaust. Ég hlýt því að spyrja: Er það þinginu til sóma? Allsherjar- og menntamálanefnd hefur haft málið hjá sér í 15 daga og hefur nefndin fengið til sín fjölda gesta. Eftir því sem umræðan um málið eykst vakna fleiri álitamál. Meira að segja hefur því verið velt upp hvort verið sé að brjóta á stjórnarskrá íslenska lýðveldisins og það segir allt sem segja þarf. Umsagnarbeiðnir voru sendar út 30. maí, fyrir 13 dögum. Alls voru beiðnir sendar til 298 aðila og hafa borist um 50 umsagnir frá mismunandi hagsmunaaðilum, svo sem sveitarfélögum, ríkisstofnunum og hagsmunasamtökum flestra helstu atvinnuvega landsins. Þannig að umsagnirnar snerta allmarga. Umsagnirnar eiga það allar sameiginlegt að benda á að nauðsynlegt sé að vanda til verka og gefa tíma til þess að fara vel og vandlega yfir þetta mikilvæga mál. Við erum með í höndunum gríðarlega stórt og viðamikið mál. Þess vegna er það furðulegt að ætla umsagnaraðilum svo skamman tíma. Það er ekki eins og þetta sé einfalt mál. Það er mikilvægt að gefa tíma þannig að fólk geti farið eins djúpt og þarf til að glöggva sig á því. Enda snúast umsagnirnar meðal annars um það hversu stuttur tími er gefinn ásamt gagnrýni á efnistök málsins alls. Það er hægt að telja hér upp efnisatriði sem þyrfti að rýna betur í, svo sem eins og sektarákvæðin. Í sumum öðrum löndum eru þau ekki til staðar og sums staðar eru þau meira að segja lægri en þau verða hér. Samtök iðnaðarins, Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi, Samorka, Viðskiptaráð, Samtök atvinnulífsins, Samtök fjármálafyrirtækja, Samtök ferðaþjónustu, Samtök verslunar- og þjónustu hafa öll gagnrýnt að hafa ekki átt fulltrúa í innleiðingarferlinu sem er í sjálfu sér dálítið sérstakt þar sem verið er að innleiða þetta stóra mál sem snertir þessa aðila beint. Störf persónuverndarfulltrúa er aðeins eitt atriði af mörgum sem fyrirtæki þurfa að innleiða hjá sér og það eru fáir búnir að ráða, en einhverjir farnir að auglýsa. Það segir allt sem segja þarf. Ég get haldið áfram, af nægu er að taka. Eftir standa fjölmörg álitaefni og fjölmörg lagatæknileg efni. Eitt vil ég þó segja að lokum, þ.e. að nefndasvið Alþingis á þakkir skilið fyrir sína vinnu, en það er með öllu óraunhæft að ætla að klára málið með þeim hætti sem hér er boðað. Ég vel að láta staðar numið hér en vek athygli á því, eins og fyrr í máli mínu, að málið kom seint inn og okkur þingmönnum er á engan hátt gefinn nægur tími til að ræða það né heldur fá umsagnaraðilar alvörutækifæri til að koma sjónarmiðum sínum á framfæri. Það er ekki hægt að fara áfram á þessu sem við oft segjum: „þetta reddast“. Mér finnst þetta þinginu ekki til sóma.
Herra forseti. Við erum að afgreiða stórmál, mjög mikilvægt mál sem hefði verið æskilegt og raunar nauðsynlegt að fá mun meiri tíma til að fjalla um. Það verður að lýsa þeirri skoðun sinni hér að hæstv. dómsmálaráðherra og ráðuneyti hans hefðu betur komið frumvarpinu frá sér fyrr til þess að það fengi vandaðri umfjöllun en gefinn er kostur á. Hins vegar er málið þess eðlis að við verðum að innleiða þessa nýju löggjöf. Það gerum við. Ég held að flestallir umsagnaraðilar séu sammála um að málið þoli ekki bið. Vegna þess lagði nefndin á sig mikla vinnu með dyggri aðstoð starfsmanna þingsins, nefndasviðsins, og höfunda frumvarpsins, sem voru duglegir við að aðstoða nefndina við að færa til betri vegar nokkur atriði í frumvarpinu. Ég held að því hafi tekist á ótrúlega stuttum tíma að sníða af agnúa og bæta frumvarpið frá því sem upphaflega var. Frumvarpið felur í sér, ég vil leyfa mér að segja nánast byltingu á þessu sviði. Fjallað er um mikilvæg réttindi og tekur frumvarpið til mjög margra aðila í samfélaginu. Málið er í sjálfu sér mjög þarft og gott í alla enda og kanta því að við erum að tryggja og taka samræmda löggjöf sem tryggir persónuvernd betur en áður var og hvað er heimilt og hvað ekki í meðferð persónuupplýsinga. Það er líka rétt að benda sérstaklega á að nefndin var mjög meðvituð um þann vanda sem hún stóð frammi fyrir. Það er kirfilega tekið fram í nefndarálitinu að nefndin telur sér hafa verið sniðinn býsna þröngur stakkur við að vinna þetta mál svo að sannur sómi væri að. Rétt er að ítreka enn og aftur gagnrýni á það hversu seint málið kom fram. Það eru fjölmörg atriði í málinu sem hefðu svo sannarlega þurft lengri umræðu en ég held að þrátt fyrir allt hafi tekist að koma málinu í þann búning að það sé tækt til þess að við afgreiðum það á Alþingi. Það býður auðvitað heim þeirri hættu að það finnist á því gallar þegar málið fer af stað, verður að lögum, og við það verðum við að búa. En ég held að þá sé rétt að við séum öll mjög árvökul og ekki síst dómsmálaráðuneytið sem fer með þessi mál, að við séum mjög á tánum við að bregðast við ef upp koma atriði sem valda réttaróvissu eða misskilningi. Ég ítreka enn og aftur að betra hefði verið að hafa lengri tíma. Við hefðum getað haft lengri tíma ef betur hefði verið að verki staðið. En að öllu virtu hef ég skrifað undir nefndarálitið og þær breytingartillögur sem lagðar eru fram og mun að sjálfsögðu styðja að frumvarpið verði að lögum. En þessi málsmeðferð öll er ekki í samræmi við það sem ég hefði helst kosið.
Virðulegi forseti. Ég tek undir þá gagnrýni sem komið hefur fram í máli hv. þingmanna þar sem þeir tala um þann skamma tíma sem okkur í allsherjar- og menntamálanefnd var skammtaður til vinnslu málsins svo við þurftum næstum því að leggja nótt við dag til þess að vinna málið. Ég vil í því sambandi færa samnefndarfólki mínu öllu þakkir fyrir góða og mikla vinna. Ég vil líka þakka sérstaklega starfsfólki nefndasviðs sem lagði nótt við dag til þess að koma málinu í þann búning sem við höfum hér nú. Loks vil ég þakka höfundum frumvarpsins sem komu til okkar aftur og aftur og ræddu við okkur ótal atriði þessa frumvarps og ótal álitamál og hjálpuðu okkur að komast að niðurstöðu um þann besta búning sem hægt væri að hafa á þessu. Það er ekki alveg alls kostar rétt sem haft var eftir hæstv. dómsmálaráðherra hér að ekki hafi verið neitt svigrúm til að vinna málið, það er alls ekki svo. Við höfum svigrúm til þess. Við þurfum að innleiða þessa reglugerð, en svo er í þessari reglugerð margvíslegt svigrúm sem einstakar þjóðir geta unnið úr. Að slepptum fyrirvaranum um málsmeðferðina, sem hefur verið svo hröð og sem helgast náttúrlega ekki síst af þeirri tímapressu sem við erum undir í þessu máli og við getum ekkert talað okkur undan, er rétt að leggja áherslu á að hér er um raunverulegt og mikið framfaramál að ræða, réttarbót fyrir hinn almenna borgara. Varðandi málefni sem verða sífellt mikilvægari á okkar tímum eiga eftir að skipa æ meira máli þegar um er að ræða gagnasöfnun, um alls kyns málefni einstaklinga í ófyrirséðri framtíð á ófyrirséðan hátt, og hvernig þau gögn verða notuð. Þá er mjög mikilvægt að til séu vönduð lög. Við erum þegar farin að fá nasasjón af slíkri starfsemi með fréttum að Cambridge Analytica og Facebook-lekanum. Það er sum sé verið að tryggja borgunum réttindi og styrkja þau að fjölmörgu leyti. Í þessari reglugerð og í þessum lögum eru hagsmunir borgaranna, einstaklinganna, okkar, almennings, í fyrirrúmi. Það er mjög mikilvægt að hafa það í huga. Það er stundum þannig í íslenskri umræðu að þegar kemur að réttindum borgaranna er eins og sumum finnist það í sjálfu sér vera áhyggjuefni og telja að þau séu íþyngjandi, það sé vesen og fara að finna því allt til foráttu. Okkur er tamt að hugsa svona mál út frá hagsmunum fyrirtækja og stofnana frekar en hugsa þetta út frá hagsmunum borgaranna. Það eru náttúrlega ýmis álitamál í þessu frumvarpi og við fórum í gegnum í okkar hópi og með höfundum frumvarpsins. Fjallað er um það í mjög rækilegu nefndaráliti sem ég leyfi mér að vísa hér til. Ég vil sérstaklega vekja athygli á því hvernig nefndin áréttar þann skilning sinn á lögunum að persónuvernd muni í beitingu stjórnvaldssekta og dagsekta og [[Forseti hringir.]]gjaldtöku ávallt og ævinlega hafa að leiðarljósi reglu um meðalhóf og gæta þess að [[Forseti hringir.]]íþyngja ekki þeim sem sektin beinist að.
Herra forseti. Allsherjar- og menntamálanefnd hefur haft til umfjöllunar frumvarp til laga um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga. Frumvarpið felur í sér innleiðingu á almennu persónuverndarreglugerðinni og felur það í sér eitt stærsta stökk fram á við í aukinni réttarvernd hins almenna borgara á sviði persónuverndar og friðhelgi einkalífs. Ég rita undir þetta nefndarálit með fyrirvara og langar að gera grein fyrir því hvers vegna sá fyrirvari er gerður. Þingmenn Pírata hafa á síðustu mánuðum beint því ítrekað til hæstv. dómsmálaráðherra hversu mikilvægt það sé að tryggja að umrætt frumvarp væri lagt nógu snemma fram til þess að það hljóti góða og faglega meðferð í þinginu. Við vöruðum ítrekað við því að leggja málið fram of seint. Ef það yrði gert yrði málið rætt í tímaþröng. Það kynni að vega að möguleikum almennings til að koma að athugasemdum um málið í formi umsagna. Ef frumvarpið kæmi of seint fram og vinna við það á Alþingi yrði það ekki eins og best verður á kosið og væri hætta á að mistök yrðu gerð við lagasetninguna sem kynnu að hafa neikvæð áhrif á hina ýmsu hagsmunaaðila. Þegar fundum Alþingis var frestað í fyrri hluta maí vegna komandi sveitarstjórnarkosninga hefði mátt draga þá ályktun að ráðherra hygðist ekki leggja frumvarpið fram fyrr en á haustþingi og eiga þannig á hættu að vanvirða alþjóðlegar skuldbindingar Íslands, enda hefði verið stórkostlega misráðið að leggja málið fram þegar Alþingi kæmi saman aftur eftir sveitarstjórnarkosningar þann 28. maí 2018. En sú varð raunin og við búum nú við það. Að vinna þetta mál á handahlaupum með takmarkaðri aðkomu almennings er ástand sem skapað hefur verið af hæstv. dómsmálaráðherra og stjórnarmeirihlutanum, sem hefur verið afar ósamvinnuþýður í því að velja lengri málsmeðferðartíma, t.d. með því að bjóða lengri umsagnarfrest eða með því að leggja málið fyrr fram. Ég lagði fram þá kröfu á fundi formanna um að umsagnarfrestur um málið yrði lengdur sem komið var til móts við að einhverju leyti, en þó ekki meira en svo að hinn nýi umsagnarfrestur yrði rétt rúm vika. Það sýnir sig að gefinn var allt of stuttur tími þar sem margar umsagnir bárust eftir tilskilinn frest. Eflaust hefðu fleiri viljað koma að athugasemdum sínum og eflaust hefðu fleiri viljað koma fyrir nefndina til þess að greina frá áhyggjum sínum og athugasemdum og jafnvel hrósi varðandi þetta annars góða frumvarp. Þá er þetta frumvarp líka enn eitt dæmið um að það er óumflýjanlegt að gerð verði mistök við lagasetninguna. Til þess að tryggja að lögin yrðu gallalaus, eða gallalítil skulum við öllu heldur segja þar sem við erum mjög sjaldan með gallalaus lög á þessu þingi, hefðum við þurft að hafa margfalt meiri tíma til vinnslu málsins. Sú staða er uppi að nauðsynlegt er að samþykkja lög sem kunna að innihalda galla. En sú staða er á ábyrgð flutningsmanns frumvarpsins, hæstv. dómsmálaráðherra. Þess vegna rita ég undir nefndarálitið með fyrirvara, vegna þess að ég vil alls ekki standa í vegi fyrir því að við virðum okkar alþjóðlegu skuldbindingar og tökum þátt í því sameiginlega verkefni Evrópu allrar að vernda betur persónuupplýsingar einstaklinga, að vernda betur friðhelgi einkalífs einstaklinga á þessari upplýsingaöld þar sem upplýsingar um einstaklinga ganga kaupum og sölum án þess að þeir fái miklu um það ráðið. Að sjálfsögðu vil ég ekki standa í vegi fyrir því. En ég ítreka þær áhyggjur sem við Píratar höfum haft hér og höfum verið mjög hávær um, sérstaklega hv. þm. Helgi Hrafn Gunnarsson, af því að málið yrði ekki lagt fram eða ekki lagt fram með góðum fyrirvara og það myndi valda því að það fengi ekki eðlilega og góða málsmeðferð á þingi og að í því myndu mögulega leynast margar villur sem við myndum þá þurfa að una við í dágóðan tíma á eftir. Svo það sé sagt hef ég verið mjög ánægð með vinnu nefndarinnar í málinu. Ég er mjög ánægð með vinnu starfsfólks nefndasviðs. Það hefur lagt nótt við dag til þess að sníða sem flesta agnúa af málinu sem hafa fundist á þeim stutta tíma sem það hefur verið til meðferðar, því ber að fagna og því ber að þakka fyrir. Ég endurtek í lokin þann fyrirvara sem hv. þingmaður og formaður allsherjar- og menntamálanefndar, Páll Magnússon, las upp í ræðu sinni áðan, þ.e. að ég skrifi undir álitið með þeim fyrirvara að ég taki ekki ábyrgð á þeim villum sem kunna að leynast í þessu umfangsmikla og mikilvæga þingmáli vegna þess hve skammur tími hefur gefist til meðferðar þess. En þar sem ég tel þetta þingmál auka rétt einstaklinga til friðhelgi einkalífs og persónuverndar er ég samþykk meðferð þess, með semingi þó.
Virðulegur forseti. Margir þingmenn hafa talað um tímann. Ég ætla líka að byrja á því. Ég ætla að tala um árið 1995 en þá var sá sem hér stendur 16 ára og fór austur á Kirkjubæjarklaustur á tónlistarhátíðina Uxa. Þetta var einfaldari tími. Þetta var tími þar sem fæstir voru með internet heima hjá sér og ef þeir voru með það þurftu þeir að hringja til Reykjavíkur í gegnum tæki sem hafði mjög hátt og skilaði litlum upplýsingum af interneti sem hafði mjög lítið upp á að bjóða. En þetta er einmitt árið sem Evrópusambandið setti reglugerð um persónuvernd, þá sem lögin okkar frá árinu 2000 byggja á og þá sem við erum nú að skipta út fyrir nýja og betri. Munurinn á upplýsingasamfélagi ársins 1995 og 2018 er svo stjarnfræðilegur að ég fer jafnvel að trúa því, þótt ég sjái mig enn fyrir mér sem 16 ára dreng hoppandi á Uxa, að ég gæti verið farinn að vera að nálgast virðulegan aldur, miðað við magn upplýsinga, hvernig þeirra er aflað og hvernig þeim er miðlað. Þetta er annar heimur. Vísindaskáldsaga ársins 1995 er hversdagslegur veruleiki ársins í dag. Það sem nýja reglugerðin og nýju lögin gera er að takast á við þann nýja veruleika og þá sjálfsögðu kröfu okkar sem einstaklinga að tryggja eignarhald og umráðarétt yfir persónuupplýsingum okkar í þeim veruleika. Þess vegna er gríðarlega mikilvægt framfaraskref stigið við samþykkt laganna. Við fögnum því öll. Það var mikil vinna að koma okkur þetta langt og það er mikil vinna fyrir höndum. Það kom skýrt fram við umfjöllun nefndarinnar. Mig langar að tæpa örstutt á nokkrum þeim atriðum sem nú taka við. Fyrst vil ég nefna þá stofnun sem við störfum innan, Alþingi sjálft, vegna þess að við erum að gera þá breytingartillögu að persónuverndarreglur nái ekki utan um störf Alþingis. Svo að það sé alveg á hreinu þá er hugmynd okkar með því ekki að hefja okkur yfir almenn lög heldur sáum við okkur ekki fært á þeim tíma sem fyrir hendi var að vinna útfærsluna á því hvaða þættir starfa Alþingis ættu erindi undir persónuverndarreglur eins og þeir eiga erindi undir lög um stjórnsýslu- og upplýsingalög. Það er ekki skýrt í dag vegna þess að Alþingi gegnir margþættu hlutverki, hluti þess á ekkert erindi undir þá lagabálka, en þar sem stjórnsýsla er framkvæmd innan stofnunarinnar eigum við að láta hin almennu lög gilda. Því leggjum við til að í framhaldinu muni forseti Alþingis og einhverjir honum nærgengir vinna í því að útfæra þetta þannig að allir lagabálkarnir þrír umgangist Alþingi á sambærilegan hátt. Sama þarf að gera með dómstólana þar sem lengi hefur verið togast á um það hvernig stjórnsýslulög og upplýsingalög eiga við um störf þeirra. Sama þarf að gera með persónuverndarlög í framhaldinu. Það sem þarf að gera í haust er líka að fá inn á þing gríðarstóran bandorm sem tekur á hinum ýmsu sérlögum þar sem fjallað er á einhvern hátt um vinnslu, miðlun og öflun persónuupplýsinga. Það gætu verið tugir lagabálka sem þurfa að koma frá ráðuneytum eins fljótt og hægt er að lokinni þingsetningu. Ég nefni sem dæmi lög um skjalasöfn, lög um landlækni. Listinn er endalaus. Eins þurfum við að fara að ræða setningu nýrra sérlaga, eins og t.d. var bent á í umsögnum Alþýðusambandsins og Samtaka atvinnulífsins er varðar atvinnutengt samhengi, t.d. vímuefnarannsóknir á starfsmönnum og eftirlit með tölvupósthólfum þeirra. Þetta allt saman vantar miklu skýrari ramma utan um. [[Forseti hringir.]] Þá þarf á komandi hausti að skoða af alvöru þann kostnað sem hlýst af þessu hjá stærstu stofnunum ríkisins sem eru með flóknustu vinnslu persónuupplýsinga, [[Forseti hringir.]]hvort koma þurfti til móts við þær í fjárlagavinnunni. Af því að forseti er farinn að slá svo undurblítt í bjölluna langar mig að nefna tónlistarkonuna Björk sem árið 1995 átti einmitt vinsælasta lag Íslands á þessum tíma árs, „Army of me“, með leyfi forseta. Það þurfti heilan her fólks til að koma þessu máli í gegn. Ég ætla ekki að nefna það fólk sem vann þetta í ráðuneytinu eða okkur þingmennina. Við getum [[Forseti hringir.]]hrósað hvert öðru í bakherbergjum. Mig langar að nefna sérstaklega starfsfólk Alþingis. Ég held að það sé engum ofsögum sagt að við höfum hertekið nefndasvið Alþingis og gott betur síðustu vikur. Mig langar að nefna umsagnaraðila sem eins og fram hefur komið [[Forseti hringir.]]fengu allt of skamman tíma til að skila inn umsögnum, en þeir gerðu það margir, þeir gerðu það vel og þeir mættu kvöld og nætur, helgar og hvenær sem er, fyrir nefndina til að hjálpa okkur að sigla málinu í höfn.
Forseti biður hv. þingmenn vinsamlegast að virða viðmiðunarmörkin í tíma.
Hæstv. forseti. Við ræðum frumvarp til laga um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga. Hér er verið að stuðla að því, eins og segir í nefndaráliti, að með persónuupplýsingar verði farið í samræmi við grundvallarsjónarmið og reglur um persónuvernd og friðhelgi einkalífs og að tryggja áreiðanleika og gæði slíkra upplýsinga og frjálst flæði þeirra á innri markaði Evrópska efnahagssvæðisins. Því er um að ræða umfangsmiklar breytingar í frumvarpinu til viðbótar við þann rétt sem er að finna í núgildandi löggjöf þar sem meginreglur um vinnslu persónuupplýsinga, réttindi skráðra og skyldur ábyrgðaraðila standa óbreytt í evrópsku reglugerðinni og um er að ræða ýmsar grundvallarbreytingar og viðbætur við gildandi reglur. Það er í takt við umfangsmiklar breytingar sem hafa orðið og eru að eiga sér stað á þessu sviði um allan heim. Þá um leið eykst þrýstingur á að samræma slíkt regluverk á þessu réttarsviði sem og mörgum öðrum, eins og verið er að gera með þeirri reglugerð sem við erum að lögfesta og við höfum upplifað svo sem á undanförnum árum og misserum með þátttöku okkar í alþjóðastarfi og með aðild okkar að EES-samningnum. Fram hefur komið í máli hv. þingmanna og samnefndarmanna í allsherjar- og menntamálanefnd að tíminn var knappur til að fjalla um málið, en á sama tíma er margt sem knýr á um að það verði klárað á þessu þingi, ekki síst frá atvinnulífinu sem er búið að vera á fullri ferð að búa sig undir hið breytta lagaumhverfi á þessu sviði. Ég vil fá að bera sérstaklega niður í nefndarálitinu og lesa, með leyfi forseta: Í sameiginlegri umsögn fjölmargra fulltrúa Samtaka atvinnulífsins „er áréttað mikilvægi þess fyrir atvinnulífið að frumvarpið verði að lögum eins fljótt og hægt er.“ - Það er því mikil pressa frá atvinnulífinu, eins og við sjáum, að við afgreiðum málið. - „Tafir á innleiðingu skapi óvissu sem veikt geti samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja í alþjóðlegri starfsemi.“ Það segir enn fremur: „EFTA-ríkin gáfu nýverið út yfirlýsingu um að eldri persónuverndartilskipun 95/46/EB gilti áfram í EES-samningnum þar til almenna persónuverndarreglugerðin hefði verið tekin upp í EES-samninginn. Fyrir nefndinni kom fram að Evrópusambandið hefði ekki andmælt yfirlýsingunni. Því ætti ekki að verða truflun á gagnaflutningi persónuupplýsinga á milli landa fram að upptöku gerðarinnar í EES-samninginn.“ Þetta er afar mikilvægt, virðulegi forseti, því að eina óvissan sem getur skapast er ef við drögum að innleiða gerðina eftir að gerðin er orðin partur af EES-samningnum. Það segir: „Í ljósi þeirra veigamiklu hagsmuna sem í húfi eru og þeirrar óvissu sem skapast ef innleiðing reglugerðarinnar dregst telur meiri hlutinn mikilvægt að hún verði innleidd á yfirstandandi löggjafarþingi.“ Þessi staðreynd vegur að mínu viti þyngra en sú mikilvæga rýnivinna sem eðlilegt er að jafn viðamikið mál fái í þinglegri meðferð. Gerir nefndin grein fyrir þeim þætti í sérstökum kafla og áréttar nauðsyn þessa og leggur áherslu á að nýta tímann vel fram að hausti til að rýna ákvæði málsins og fara yfir önnur lög sem breyta þarf og vinna að fræðsluefni. Markmiðin með þessari reglugerð eru tvíþætt, annars vegar réttindamiðuð áhersla á aukin réttindi til persónuverndar og meiri stjórn á eigin persónuupplýsingum, hins vegar að greiða fyrir virkni stafræns markaðar og tryggja samræmt flæði upplýsinga yfir landamæri. Af því leiðir að það eykur verulega skyldur og ábyrgð samhliða kostnaði á atvinnulífið, stofnanir og sveitarfélög. Það skal viðurkennt, virðulegi forseti, að tilfinningin gagnvart málinu var blendin í upphafi, sú að meiri tíma þyrfti í þinglegri meðferð en síðan að þetta gæti náðst á tilsettum tíma. Ég vil eins og aðrir hv. þingmenn þakka röskt, samstillt átak í vinnu samnefndarmanna í allsherjar- og menntamálanefnd, umsagnaraðilum sem komu hingað á mjög óvenjulegum tímum, frumvarpshöfundum sem gáfu nefndinni sérstaklega góðan tíma, glöggan og gagnlegan, og nefndasviði Alþingis. Er það allt þakkarvert. Niðurstaðan er sú að ég hef nokkurt öryggi fyrir því að við séum að gera rétt með því að klára málið. Það er mikilvægt og vegur þyngra en að lifa með mögulegum ágöllum þess að málið sé unnið í þinginu með þeim hraða sem raun ber.
Herra forseti. Það er ýmislegt jákvætt í þessu frumvarpi. Ég vil taka undir það með hv. þm. Guðmundi Andra Thorssyni að þar er réttarbót að finna fyrir hinn almenna borgara. Hins vegar er þetta frumvarp mjög viðamikið og íþyngjandi. Meginmarkmið þess er að tryggja einstaklingum aukna vernd og aukin réttindi við meðferð persónuupplýsinga. Rætt er um hugarfarsbreytingu hvað varðar meðferð persónuupplýsinga, umgengni um slíkar upplýsingar og þýðingu þeirra. Allt hljómar þetta vel og eru í sjálfu sér göfug markmið, en áhrif frumvarpsins verða víðtæk og snerta öll svið samfélagsins eins og komið hefur fram. Einmitt þess vegna kallar þetta frumvarp á vandaða umræðu í þingsal. Þau vinnubrögð sem við höfum horft upp á hér og flest allir þingmenn hafa komið inn á, hvernig þetta hefur komið inn í þingið með afar skömmum fyrirvara, eru alls ekki til fyrirmyndar og sérstaklega í ljósi þess hversu umfangsmikið og íþyngjandi frumvarpið er. Mig langar aðeins að víkja að kostnaði við þetta frumvarp vegna þess að ég tel að því miður hafi verið horft fram hjá því og það er mjög slæmt. Ef við horfum aðeins á umsögn Sambands íslenskra sveitarfélaga um frumvarpið kemur þar fram að þetta frumvarp, verði það að lögum, mun hafa í för með sér umtalsverðan kostnað fyrir sveitarfélögin. Fram kemur að fyrirhuguð lagasetning kalli á nýtt og bætt verklag um persónuvernd og muni hafa veruleg áhrif á alla stjórnsýslu sveitarfélaga og leiða til umfangsmikils kostnaðarauka. Þá segir Samband íslenskra sveitarfélaga í umsögn sinni að fjölmörg atriði í frumvarpsdrögunum séu mjög óljós og skýrleika vanti um þau fyrirmæli sem sveitarfélög hafa um hvernig standa beri að málum, það er að sjálfsögðu mjög slæmt. Árlegur rekstrarkostnaður sveitarfélaganna vegna þessa er áætlaður um 390 millj. kr. Hins vegar er undirbúningskostnaður við verkefnið sem leggst á sveitarfélögin áætlaður um 770 millj. kr. Það eru verulegar upphæðir og er hvergi fjallað um það í tengslum við þetta mál hvernig koma eigi til móts við sveitarfélögin hvað þetta varðar. Stærsti liðurinn í undirbúningskostnaðinum er annars vegar verkefnastjórn og hins vegar kortlagning vinnslu sveitarfélaga og gerð vinnsluskráa. Þetta er áætlað að kosti um 660 millj. kr. Þannig að við sjáum það, herra forseti, að hér eru háar upphæðir á ferðinni. Allt er þetta mjög athyglisvert. Ef við förum nánar yfir þær tölur sem stefnt er að að leggja á sveitarfélögin sjáum við alveg að það verður að koma mótframlag. Það verður að koma til einhvers konar mótframlaga eða breyta tekjustofnum sveitarfélaganna þannig að þau séu í stakk búin að takast á við þetta mál. Í málinu hefur verið rætt um víðtækt samráðsferli. Ég sé hvergi að það hafi átt sér stað gagnvart sveitarfélögunum. Mörg þeirra hafa ekkert svigrúm til að mæta þessum mikla aukakostnaði. Í dag eru sum sveitarfélög ekki einu sinni í stakk búin að halda uppi eðlilegu skólastarfi vegna slæmrar fjárhagsstöðu, hvað þá að fara að taka á sig þessar skuldbindingar Evrópusambandsins sem koma frá Evrópusambandinu. Tíminn er skammur, herra forseti. Ég vil bara segja að lokum að það er alveg ljóst að þetta mál þarfnast mun betri og vandaðri umræðu. Hérna eru veigamikil atriði er lúta ekki síst að [[Forseti hringir.]]kostnaði, innleiðingu og framkvæmd laganna, ákvæði um sektargreiðslur, skýrleika laganna, [[Forseti hringir.]]fræðslu o.s.frv., sem þarfnast mun meiri samráðs við hagsmunaaðila. Við megum ekki að ganga [[Forseti hringir.]]of nærri framsali valds og fullveldi Íslands.
Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um tillögu til þingsályktunar um óháða, faglega staðarvalsgreiningu fyrir nýtt þjóðarsjúkrahús. Hv. velferðarnefnd hefur tekið málið fyrir og fjallað um það á fundi sínum og fengið gesti á sinn fund, eins og kemur fram í nefndarálitinu. Einnig hafa borist þó nokkrar umsagnir frá embætti landlæknis, Félagi íslenskra hjúkrunarfræðinga, Háskóla Íslands, Hilmari Þór Björnssyni, Landspítalanum, Landssambandi slökkviliðs- og sjúkraflutningamanna, landssamtökunum Spítalinn okkar, Nýjum Landspítala ohf., Reykjavíkurborg, Samtökum um betri spítala og Verkfræðingafélagi Íslands. Það er skemmst frá því að segja að flestir umsagnaraðilar sem um málið fjalla leggjast hart gegn tillögunni, eins og rökstutt er í umsögnum. Í nokkrum umsögnum er reyndar velt upp þeim möguleika að hefja nú þegar skoðun á hvar „næsta kynslóð“ spítala eigi að vera. Meiri hlutinn getur í sjálfu sér tekið undir þær vangaveltur en tekur skýrt fram að þær mega ekki verða til þess að tefja framgang Hringbrautarverkefnisins. Meiri hlutinn bendir á að það verkefni er þegar komið vel af stað. Byggingarframkvæmdir eru hafnar og mér er kunnugt um að hönnun og jarðvegsvinna er ýmist í útboðsferli eða útboðum þegar verið skilað þannig að verkefnið er komið vel áleiðis og eins og hv. þingmönnum er kunnugt um þá er sá hluti sem á að hýsa sjúkrahótelið nánast tilbúinn. Það er líka gleðilegt að segja frá því að á fjármálaáætlun, sem samþykkt var í gær, er verkefnið fjármagnað, sem er mjög mikilvægt. Umsagnir frá faghópum sem sendu inn umsagnir eru á þann veg að það þoli enga bið að bæta bæði aðstöðu sjúklinga og starfsfólks á spítalanum. Fyrir nefndinni kom fram nokkuð mismunandi skilningur á efni tillögunnar og virtist gestum og umsagnaraðilum ekki vera ljóst hvort samþykki tillögunnar myndi fela í sér töf eða stöðvun á núverandi framkvæmdum við Landspítalann, hvort tillögunni væri einungis ætlað að eiga við um næstu kynslóð spítala eða hvort verkefni við spítalann mundu halda áfram á óbreyttum grunni þrátt fyrir að vinna við staðarval stæði yfir. Tillagan er því að mati meiri hluta nefndarinnar óljós og ekki hægt að fullyrða um afleiðingar þess yrði hún samþykkt. Mikilvægt er að Alþingi álykti aðeins með skýrum og afdráttarlausum hætti. Meiri hlutinn leggst eindregið gegn því að vinna við Hringbrautarverkefnið verði tafin og leggur til að tillagan verði felld. Ásmundur Friðriksson var fjarverandi við afgreiðslu málsins en skrifar undir álitið í samræmi við 4. mgr. 18. gr. starfsreglna fyrir fastanefndir Alþingis. Undir nefndarálitið rita Ólafur Þór Gunnarsson framsögumaður, Andrés Ingi Jónsson, með fyrirvara, Ásmundur Friðriksson, Guðjón S. Brjánsson, Halla Signý Kristjánsdóttir og Vilhjálmur Árnason. Virðulegi forseti. Eins og ég kom inn á áðan þolir þetta mál enga bið. Ég tel að það sé ábyrgðarlaust að tala um að málið muni aðeins taka fáeina mánuði, eins og fram kemur í texta þingsályktunartillögunnar. Við vitum hvað það hefur tekið langan tíma að komast þó á þann stað sem við erum á núna og ég held að frekari tafir yrðu ekki til neins annars en að tefja enn frekar fyrir málinu. Það er fagnaðarefni að þingheimur fái enn eitt tækifæri til að segja hvað honum finnst um Hringbrautarverkefnið og vonandi dugir ákvörðun þingsins nú úrtölumönnum til að sætta sig við vilja meiri hlutans.
Herra forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti minni hluta með breytingartillögu um tillögu til þingsályktunar um óháða, faglega staðarvalsgreiningu fyrir nýtt þjóðarsjúkrahús. Markmið tillögunnar er að gerð verði óháð, fagleg staðarvalsgreining til að sjá hvar hagkvæmast og best væri að byggja nýtt þjóðarsjúkrahús. Nefndinni bárust 11 umsagnir frá hagsmunaaðilum þar sem fram komu ýmis sjónarmið. Þeir gestir sem mættu á fund nefndarinnar sem studdu nýja staðarvalsgreiningu bentu á að húsakostur Landspítalans virtist vera í miklu verra ástandi og henta mun verr en ráð var fyrir gert þegar forsendur staðarvals byggðust á því og því mikilvægt væri að nýta gamla húsnæðið. Fyrir liggur að endurnýja þarf nánast allt núverandi húsnæði spítalans. Áhyggjur hafa verið uppi um að núverandi staðsetning henti illa út frá umferðartengingum innan höfuðborgarsvæðisins og við landið allt. Talað er um að forsendur séu brostnar. Á meðan staðarvalsgreiningin fer fram er best að ítreka það að þá mun starfsemi Landspítalans, sem og uppbygging við Hringbraut, halda áfram ótrufluð. Það er óábyrgt að velta staðarvalinu ekki fyrir sér á þessum tímapunkti, þess vegna er nauðsynlegt að meta stöðuna. Núna er því rétti tíminn til að ræða hvort önnur staðsetning kunni að vera betri en Hringbraut miðað við núverandi aðstæður og það sem hefur breyst á síðustu árum. Sú vinna verður forsenda byggingar hins nýja þjóðarsjúkrahúss, hvort sem það rís við Hringbraut eða annars staðar. Skipulag og byggingaráform hafa tekið tíðum breytingum frá því að fyrst var tekin ákvörðun um staðsetningu spítalans. Það eina sem ekki hefur breyst er staðsetningarvalið, en eðlilegt er að meta þann þátt eins og alla hina um leið og þekkingin sem verður til verður notuð til að meta þessa sömu stöðu. Ekki hefur verið samstaða um málið á Alþingi á undanförnum árum. Árið 2015 var lögð fram þingsályktunartillaga um byggingu nýs Landspítala við Hringbraut en henni var breytt í tillögu um að ráðast í nauðsynlegar endurbætur á húsnæði spítalans við Hringbraut. Einungis þannig náðist samstaða um þá tillögu. Það var í samræmi við stefnu ríkisstjórnarinnar á þeim tíma en í stjórnarsáttmála hennar var því haldið opnu að skoða ætti hver besta framtíðarlausnin væri en um leið lögð áhersla á mikilvægi þess að ráðast í úrbætur á núverandi húsnæði Landspítala. Þar sagði: „Húsakostur Landspítala er óviðunandi. Leggja þarf áherslu á viðhald og endurbætur á núverandi húsa- og tækjakosti stofnunarinnar þar til varanleg lausn fæst.“ Í ljósi þess að málið hefur dregist í meðförum nefndarinnar leggur minni hlutinn til að skýrslu ráðherra um niðurstöður staðarvalsgreiningar verði seinkað en hún eigi að vera tilbúin eigi síðar en 15. október 2018. Minni hlutinn tekur undir markmið tillögunnar og áréttar nauðsyn þess að greint verði á heildstæðan hátt hvar er hagkvæmast og best að byggja nýtt þjóðarsjúkrahús með tilliti til allra helstu þátta og mælikvarða sem skipt geta máli. Minni hlutinn bendir á að slík greining getur orðið til að auka sátt um málið á þingi og meðal þjóðarinnar og leggur til að tillagan verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: Í stað orðanna „í maí 2018“ í lokamálslið tillögugreinarinnar komi: 15. október 2018. Undir þetta rita Anna Kolbrún Árnadóttir, Halldóra Mogensen, formaður velferðarnefndar, og Karl Gauti Hjaltason.
Hæstv. forseti. Með ræðu hv. þm. Ólafs Þórs Gunnarssonar hér áðan barst andblær þeirrar þöggunar sem einkennt hefur þetta mál í 16 ár. Ekki hefur mátt ræða aðra staðsetningu nýs háskólasjúkrahúss eða þjóðarsjúkrahúss heldur en Hringbrautarstaðsetninguna þrátt fyrir að í skýrslu frá 2002 segi einmitt að betra sé að hafa spítalann annars staðar, t.d. í Fossvogi. Í næstu skýrslu þar á eftir, sem kom tveimur árum seinna, held ég, var tekið fram að ef ekki væri hægt að hafa spítalann neins staðar annars staðar skyldi hann reistur við Hringbraut. Um þá valkosti hefur ríkt þöggun í 16 ár. Satt besta að segja skil ég ekki hvað menn hafa verið að gera í 16 ár. Nú er reyndar búið að búa til um þetta ohf. sem kostar 110 milljónir á ári bara í laun og auðvitað reyna menn að halda í svona sporslur til framtíðar, að sjálfsögðu. Hver myndi ekki gera það? En það er ekkert faglegt við þetta, ekki nokkur skapaður hlutur. Hvað hefur gerst síðan árið 2002? Búið er að setja upp nýtt skipulag, heildarskipulag fyrir Reykjavík. Byggðin hefur færst mjög í austur, Umferðarteppur hafa aukist alveg skelfilega. Sagt hefur verið í hálfkæringi, þó að það sé grafalvarlegt mál, að það sé einn staður á Íslandi og einn tími þar sem sé sérstaklega skelfilegt að fá hjartaáfall á Íslandi, það sé í efri byggðum Kópavogs klukkan 7.45 að morgni, vegna þess að öll líkindi eru á því að menn verði fyrir einhverjum hörmungum á leið í sjúkrabíl á Landspítalann við Hringbraut. Það gefur augaleið, enda hafa menn hrakist úr þessari stöðu, þeir hafa hrakist horn úr horni. Og hver er nýjasta tilgátan? Það er tveggja spítala tilgátan svokallaða. Það á að byggja þennan spítala, eða þennan meðferðarkjarna, sem á að leysa allt en leysir ekki neitt. Það á að byggja hann núna og hann á að klárast árið 2024 eða 2025. Hvað á þá að gera? Jú, þá á að fara að huga að næsta spítala, vegna þess að menn vita að þetta er vonlaust. Hver hefur séð vídeó sem búið var til fyrir ársfund Landspítalans um daginn og sér hvernig þarna á að hrúga niður byggingu? Og nota bene, þeir sem horfa á myndbandið sjá líka að Hringbrautin er óbreytt. Tvær akreinar í hvora átt. Menn eiga að koma á hjóli. Ég veit ekki um neinn einasta sjúkling sem kemur á hjóli. Ekki hefur verið talað um aðstandendur á neinum einasta fundi. Ég er búinn að sitja nokkra fundi um þetta mál og það er aldrei talað um þá. Það er talað mikið um starfsfólk, svolítið um sjúklinga. Það er ekki talað um aðstandendur. Það er ekki talað um fólk sem kemur þúsundum saman á hverjum einasta degi til að hitta ástvini sína sem eru til meðferðar á spítalanum á hverjum tíma. Þeir eiga að koma með borgarlínunni eða á hjóli með konfektkassann á bögglaberanum. Gamlar konur, sjálfsagt með blómvöndinn þversum uppi í sér, hjóla til að heimsækja gamlingjann sem liggur á meðferðardeildinni. Sjá menn fyrir sér þessa hörmung? Herra forseti. Það er búið að sýna fram á það á hverjum fundinum á fætur öðrum að það er algjörlega hægt að taka ákvörðun um staðarval á sex til tólf mánuðum. Það tefur þetta mál hugsanlega um níu mánuði, hugsanlega tólf, að byggja nýjan spítala frá grunni. Að tala um það að það kosti einhver 10, 15 ár í viðbót er þvílík tjara að það er eiginlega móðgun við almenna skynsemi að halda þvílíku fram. Að því sögðu er ég spenntastur yfir því hvort það sama komi fyrir Framsóknarflokkinn hér á eftir í atkvæðagreiðslu og það sem kom fyrir Pétur hérna um árið í Biblíunni að hann afneitaði frelsaranum tvisvar áður en haninn gól þrisvar. Ef við náum að greiða atkvæði núna innan einhverra klukkutíma þá fer líklega þannig fyrir Framsóknarflokknum að hann yfirgefur tvö af stærstu kosningamálum sínum áður en bjallan glymur fjórum sinnum. Bágt er nú komið. En menn skemmta sér vonandi á miðstjórnarfundinum vestur á Sögu. Þeir þurfa þá ekki að standa í einhverjum leiðindum við fólk sem er að reyna að tala við þá um pólitík og loforð sem gefin hafa verið, þau eru léttvæg. Þetta mál, herra forseti, er miklu alvarlegra en við höldum. Við skulum samþykkja að fara í alvörustaðarvalsgreiningu og við skulum hætta að berja hausnum við þennan stein sem menn eru búnir að berja í 16 ár.
Virðulegur forseti. Mér líður nú eins og hv. þm. Guðmundi Andra Thorssyni sem lýsti því hérna fyrr í dag að honum liði eins og hann væri á landsfundi Framsóknar 2016. Ég held að framsóknarflokkarnir tveir þurfi að fara í eitthvert sáttamiðlunarferli og gera út um forræði yfir þessum málum [[Gripið fram í.]]sem þeir keppast við að tala fyrir. En ég ætla ekkert að orðlengja það. [[Gripið fram í.]] Ég er hér kominn til að gera grein fyrir fyrirvara sem ég geri við álit meiri hluta velferðarnefndar í þessu máli. Það er ekki efnislegur fyrirvari af því að ég er fyllilega sammála því að þessi tillaga verði felld. Þetta er fyrirvari vegna málsmeðferðar í velferðarnefnd sem var með miklum ólíkindum. Handarbakavinnubrögð væru eiginlega milda leiðin til að lýsa því. Af því að hv. þm. Þorsteinn Sæmundsson talaði hér um að þöggun hefði ríkt í 16 ár um þetta mál þá er þöggun einmitt það sem mætti kannski segja að hafi einkennt meðhöndlun nefndarinnar á þessu máli. Kallaðir voru þrír umsagnaraðilar á fund nefndarinnar. Hverjir fengu ekki boð af þeim sem skiluðu inn umsögn? Nefni fimm þeirra: Reykjavíkurborg, sem hefur nú eitthvað um borgarlandið að segja. Reykjavíkurborg fékk ekki að koma til að færa rök fyrir þeirri umsögn sinni að samgönguforsendur þingsályktunartillögunnar væru bara rangar, kolrangar, ranghermdar upp úr skýrslum borgarinnar. Verkfræðingafélag Íslands, sem mat tímann ónógan sem er gefinn til þessa verks. Þetta er fólkið sem kann að verkefnastýra, eins og reyndar Jón Hjaltalín Magnússon, frambjóðandi Miðflokksins, sem fyrir kosningar núna í maí skrifaði að það tæki heilt ár að vinna það sem samkvæmt breyttri tillögu Miðflokksins, þessa sama Miðflokks, á að taka fjóra mánuði. Það á að skila tillögum í október. Hér kemur síðan Þorsteinn Sæmundsson með enn eina töluna, 9 til 12 mánuði, eða 10 til 15 mánuði [[Gripið fram í.]]og maður veit ekki hvaðan á sig stendur veðrið. Þetta er hver þvælan ofan í aðra. [[Gripið fram í.]] Höldum síðan áfram að tala um umsagnaraðila sem gera athugasemd við þessa tillögu þeirra og fengu ekki að koma til velferðarnefndar, þökk sé þöggun í boði Miðflokksins. Nefnum þrjá þeirra í viðbót. [[Gripið fram í.]]Landlæknir, sem segir bara að heilbrigði og öryggi landsmanna sé teflt í hættu með þessu bulli. Eða Félag íslenskra hjúkrunarfræðinga, stærsta starfsstétt Landspítalans, [[Gripið fram í.]]sem kallar eftir nýjum spítala sem fyrst og þolir ekki að bíða í fjóra mánuði, 10 mánuði, 12 mánuði eða hvaða Miðflokksmann maður spyr um tíma. [[Gripið fram í.]]Hjúkrunarfræðingafélagið vill þessa tillögu í ruslið. [[Gripið fram í.]] Eða Háskóli Íslands. Eigum við að tala um það? Það kostaði Háskóla Íslands 10 milljarða að byggja upp Landspítala á öðrum stað. Af hverju fékk Háskóli Íslands ekki að mæta á fund nefndarinnar? Af því að það var þöggun í boði Miðflokksins í máli sem er bara dellumakerí á milli framsóknarflokkanna tveggja sem geta bara farið heim til sín og leyst þetta þar.
Stjórnar Miðflokkurinn? …
Hvað með Háskólann á Akureyri?
Biddu um orðið.
Virðulegur forseti. Ég held að væri ágætt að fá þessa síðustu ræðu hér því að hún er mjög lýsandi fyrir galgopaháttinn sem einkennir gagnrýni á þessa tillögu og hin einbeittu áform kerfisins um að endurskoða ekki þá stefnu að byggja nýjan spítala við Hringbraut sama hvað kemur á daginn. Það hefur býsna margt komið á daginn frá því að fyrst var ákveðið að ráðast í þá framkvæmd, sem var líklega fyrir um rúmum 40, 45 árum, jafnvel 50 árum. Það var reyndar byrjað að byggja eftir þeim áformum. Læknagarður, sem svo er kallaður, stundum kallaður Tanngarður, er bygging sem farið var að reisa 1977 eða 1978. Hann stendur enn hálfkláraður. Í þeim áformum sem nú eru uppi stendur til að hafa þá byggingu sem hluta af uppbyggingunni við Hringbraut, uppbyggingu sem byggir í besta falli á 15 ára gömlum forsendum, í versta falli á hálfrar aldar gömlum forsendum. Ekkert, og nú ítreka ég það, virðulegur forseti, ekkert í upphaflegum forsendum, hvort sem við lítum 15 ár aftur í tímann eða 50, er óbreytt. Forsendur eru allar breyttar og það er algjörlega með ólíkindum að heyra nýjustu tillöguna frá þeim sem hafa einsett sér að spítalinn skuli rísa við Hringbraut og hvergi annars staðar. Hún er sú að menn eigi þá þegar að hefja undirbúning að byggingu næsta spítala einhvers staðar annars staðar. Með því eru síðustu rökin fyrir Hringbrautarframkvæmdinni fallin því að við fengum þó að heyra það að ef byggt yrði við Hringbraut væri það heildarlausn til langs tíma, lausn um fyrirsjáanlega framtíð. Þess vegna þyrftu menn að byggja við Hringbraut, til þess að nýta gamla húsakostinn og halda áfram rekstri á sama stað. En nú tala menn um að það muni ekki duga og að tímabært sé að fara að huga að byggingu annars staðar. Ef menn eru búnir að viðurkenna það, hvers vegna í ósköpunum huga menn þá ekki að framtíðinni strax með því að byggja nýtt alvöruhátæknisjúkrahús sem virkar frá grunni á nýjum stað? Menn þekkja flestir rökin fyrir þessu því að þau eru augljós. Þau eru sláandi. Hversu fáránlegt það er að ætla að nýta húsakost sem er líklega frægastur af öllum húsum á Íslandi fyrir gallana sem á honum eru, hvort sem um er að ræða myglu, rakaskemmdir, maura, mýs, eða önnur vandamál sem verið hafa í fréttum af Landspítalanum undanfarin ár, að nýta það sem framtíðarhúsnæði Landspítalans, þegar menn eiga kost á að byggja nýtt glæsilegt þjóðarsjúkrahús á stað sem liggur vel við samgöngum, byggja þar sem hægt er að framkvæma hratt, þar sem hægt er að framkvæma á hagkvæman hátt. Eins og margoft hefur verið bent á er miklu dýrara og tímafrekara að framkvæma inni í miðborg. Það þarf að byggja í samræmi við þarfir nútímans, byggja sjúkrahús sem virkar sem ein heild, í stað þess að byrja á því að byggja nýjan meðferðarkjarna og ætla svo eftir guð má vita hversu mörg ár í ljósi reynslunnar, að tengja þá nýbyggingu og aðrar nýbyggingar við gömlu húsin sem lýst hefur verið sem ónýtum, eftir að hafa gert þau upp með ærnum tilkostnaði. En í forsendum var gert ráð fyrir að það kostaði 100.000 kr. á fermetra að gera upp gömlu húsin. Það vita allir sem til þekkja að það er fráleit ályktun og muni kosta margfalt að gera upp gömlu húsin. Allar forsendur, sama hvaða forsendur við skoðum fyrir framkvæmdina á Hringbraut, eru fallnar um sjálfa sig. Ég sé að hæstv. forseti hefur aðeins úthlutað mér fimm mínútum í þessari fyrstu ræðu til þess að fara yfir þetta yfirgripsmikla mál, svoleiðis að ég ætla að biðja hæstv. forseta um að setja mig aftur á mælendaskrá.
Virðulegur forseti. Það var nú ákveðið upplifelsi að hlusta á dæmalaust undarlega ræðu hv. þm. Andrésar Inga Jónssonar áðan, en það verður auðvitað að hafa eitthvert skemmtanagildi í þessu hérna undir lokin. En að Landspítalanum og því verkefni sem snýr að því að byggja upp nýtt þjóðarsjúkrahús. Það hefur verið með miklum ólíkindum að fylgjast með því hvað málið er keyrt áfram af miklum þunga og hvað öll umræða um það virðist strjúka þeim sem næst því standa öfugt. Ég hef haft það fyrir reglu að taka mér ekki orðið þöggun í munn, en það er mesta furða hvað margir starfsmenn á spítalanum sérstaklega sjá ástæðu til að setja sig í samband við þá sem tala fyrir annarri staðsetningu en við Hringbraut. Það kemur auðvitað að langmestu leyti til af því að menn upplifa sig í þeirri stöðu að illa verði tekið á þeim sjónarmiðum séu þau sett fram innan spítalans. Gefum okkur að eiginleg staðarvalsgreining hafi yfir höfuð farið fram, sem er nú umdeilanlegt, þá eru allar forsendur frá þeim tíma meira og minna löngu breyttar, í grundvallaratriðum margar hverjar. Við erum í þeirri stöðu að sumir vilja meina að staðarvalsgreining hafi verið framkvæmd í kringum árið 2001, síðan koma þeir menn sem mest og best segjast þekkja til og segja að aldrei hafi verið framkvæmd nein staðarvalsgreining. En það er ekki bara það að engin eiginleg staðarvalsgreining hafi farið fram, heldur erum við líka að horfa til þess að allar forsendur er varða umferðarflæði, aðflug, verð, kostnað við uppbygginguna, bæði nýbyggingu [[Gripið fram í.]]og … það væri áhugavert ef kæmi á daginn að hægt væri yfir höfuð að lenda þyrlum þar sem þyrlupallurinn er teiknaður inn á teikningar dagsins í dag, af því að hv. þingmaður kallar hér fram í. En það eru forsendurnar sem menn gefa sér til að mynda hvað gömlu byggingarnar varðar. Mér er til efs að margir átti sig á því, nema þeir sem eru inni í málinu bókstaflega, að gömlu byggingarnar eru ekki hluti af þeirri kostnaðaráætlun sem nú liggur fyrir. Fyrirtækið um uppbygginguna, Nýr Landspítali ohf., álítur gömlu byggingarnar ekki vera sitt vandamál. Það verður einhver annar að klastra þeim myglubyggingum saman fyrir 100 þús. kr. á fermetra. Það vita náttúrlega allir að það er ómögulegt og mun aldrei takast og mun aldrei standast. Hér er talað um að menn ætli sér að vera tilbúnir með stóran hluta þessarar uppbyggingar árið 2023. Ef við tökum mið af því hvernig hefur gengið með sjúkrahótelið, sem hefur verið hálfgerð sorgarsaga, þá eru líkurnar á að þær tímaáætlanir standist hverfandi, svo vægt sé til orða tekið. Menn berja sér á brjóst yfir því að verkefnið sé fjármagnað til enda. Ef menn ætla að koma þessum framkvæmdum upp fyrir þá 75 milljarða sem eru til þess ætlaðir í fimm ára fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar, sem hittir þannig á að passar við þann framkvæmdatíma sem um er rætt, það er að segja til 2023, þá lifa menn bara í einhverjum draumaheimi. Þegar villurnar koma fram í þeim áætlunum verða þær ekki leystar öðruvísi en með fjárveitingum frá hinu opinbera. Þá verður dýrt að hafa litið fram hjá þeim kostum sem til staðar voru, að byggja upp á nýjum stað þar sem hægt er að ná fram hámarkshraða í uppbyggingu með skynsamlegum hætti. Það þarf ekki að taka mikið tillit til nærliggjandi bygginga og menn sitja ekki uppi með tugi þúsunda fermetra hálfónýtra bygginga sem þarf að tjasla upp á þegar nýbyggingin er loksins komin. Það er kátbroslegt í besta falli að horfa til þess að hér eru ríkisstofnanir og fyrirtæki um allan bæ að flýja hús vegna mygluvandamála. Það á að rífa risahús hjá Orkuveitu Reykjavíkur, ef ein tillagan gengur fram hér. En á sama tíma á að tjasla upp á það hús sem oftast hefur komist í fréttir vegna myglu. Hverjir eru geymdir þar? Það er sjúkasta fólkið okkar. Þetta nær auðvitað ekki nokkurri átt. En það er einhvern veginn það umhverfi sem umræðunni hefur verið búið. [[Forseti hringir.]] Nú er tími minn útrunninn, en ég hvet þá sem tala á eftir til að ljá þessari tillögu okkar Miðflokksmanna stuðning og [[Forseti hringir.]]við vonum að við færum þetta mál til betri vegar.
Virðulegur forseti. Ég ræddi aðeins hversu lítið stendur eftir af þeim forsendum sem lagðar voru til grundvallar þegar ákvörðun var síðast tekin um að byggður skyldi nýr Landspítali við Hringbraut. Ég næ ekki að fara yfir þann lista allan á þeim stutta tíma sem úthlutað er í ræður um þetta mál en vil nefna sérstaklega að meginforsendurnar á sínum tíma, annars vegar um nýtingu gömlu húsanna og hins vegar um mikilvægi þess að ráðast í slíkar framkvæmdir við Hringbraut til að styðja við miðbæinn í Reykjavík, eru ekki aðeins fallnar heldur eru þær orðnar hjákátlegar í ljósi þeirra breytinga sem orðið hafa í millitíðinni. Í fyrsta lagi, eins og rakið var á undan, liggur ljóst fyrir að að því marki sem gömlu byggingarnar eru ekki ónýtar mun kosta margfalt meira að gera þær upp en menn gerðu ráð fyrir og verður miklu óskilvirkara og óhagkvæmara en að byggja nýtt á nýjum stað. Hvað varðar það hlutverk Landspítalans að reyna að færa nýtt líf í miðbæinn, áform sem uppi voru þegar verslunarrými og íbúðir stóðu tómar í miðbænum, nægir líklega að benda á að hvergi á Íslandi er þenslan á fasteignamarkaði eins mikil og einmitt í miðbæ Reykjavíkur, svoleiðis að þau rök hafa snúist upp í andhverfu sína. Hvað varðar allt tal um að búið sé að eyða svo löngum tíma í að undirbúa þessi mistök að menn verði einfaldlega að fá að klára þau þá bendi ég á að þótt það séu líklega liðin um 50 ár frá því að fyrst var tekin ákvörðun um byggingu nýs Landspítala við Hringbraut þá hafa áformin stöðugt breyst í öllum grundvallaratriðum; áformin sem kynnt voru árið 2005 sem sigurtillaga í samkeppni, áformin sem voru kynnt 2010, áformin sem voru kynnt 2012, áformin sem unnið er eftir núna, ekkert samræmi er milli þeirra áforma. Þeim hefur stöðugt verið breytt, ekki aðeins í meginatriðum, heldur gjörbreytt. Ég hvet fólk til að kynna sér t.d. teikningarnar af húsunum og legu húsanna þar sem ekkert er eins og lagt var upp með 2005, ekkert er eins og lagt var upp með 2010. Þetta tekur stöðugum breytingum, allt nema staðarvalið. Þar ræður þrjóskan för, kerfishugsunin ræður för og kerfisflokkarnir sem mynda núverandi ríkisstjórn virðast ekki tilbúnir til að skoða hlutina upp á nýtt út frá þeim staðreyndum sem þó blasa við. Framsóknarflokkurinn boðaði til blaðamannafundar með Samtökum um betri spítala á betri stað fyrir kosningar til að leggja áherslu á að eitt af meginatriðum flokksins í kosningabaráttunni væri að byggður yrði nýr spítali á nýjum stað. Það var ekki búið að mynda ríkisstjórn þegar flokkurinn var búinn að afsala sér því kosningaloforði sínu og svíkja það og bætist það þá við öll hin. Það var ótrúlegt að heyra t.d. ræður hæstv. núverandi samgönguráðherra um Arion banka skömmu fyrir síðustu kosningar og svo var það allt saman svikið undir eins. Það er ekki að ástæðulausu að ég nefni Arion banka því að ef ríkisstjórnin hefði ekki klúðrað því máli hefði hún ekki glutrað niður fjármagni sem nemur rúmlega byggingarkostnaði nýs Landspítala á nýjum stað. En sumir hv. þingmenn Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs virðast vera sérstaklega viðkvæmir fyrir því að Framsóknarflokkurinn og kosningasvik hans séu nefnd, eins og þeir upplifi einhverja sérstaka þörf fyrir að vernda minnsta bróðurinn í ríkisstjórnarsamstarfinu fyrir því að bent sé á kosningasvik hans, þannig að ég skal bæta við svikum Sjálfstæðisflokksins. Sjálfstæðismenn, flokksmennirnir þar mega þó eiga það að þeir ákváðu á síðasta landsfundi sínum að gera grundvallarbreytingu á stefnunni varðandi Landspítalann og ákváðu að þegar skyldi hafin leit að stað fyrir framtíðaruppbyggingu nýs Landspítala, þ.e. þann Landspítala sem við erum að tala um í þessari umræðu, virðulegur forseti. Landsfundur Sjálfstæðisflokksins ákvað í rauninni að samþykkt skyldi tillaga nákvæmlega eins og sú sem við ræðum hér. En hvað gera þingmenn flokksins? Þeir láta eins og þeir heyri ekki í eigin flokksmönnum. Ég átti eftir að nefna Vinstri græna og kosningasvik þeirra, svoleiðis að ég bið virðulegan forseta að setja mig aftur á mælendaskrá.
Virðulegi forseti. Það er ánægjulegt að fá tækifæri til þess að fjalla hér í örstuttri ræðu um staðarval Landspítalans. Ég vil nota tækifærið hér til þess að þakka meiri hluta þingsins í 16 ár fyrir að styðja uppbyggingu við Hringbraut fyrir afdráttarlausa afstöðu og skýran stuðning við uppbyggingu nýs Landspítala við Hringbraut. Í 16 ár hefur það verið skýrt héðan úr þingsal og hefur verið gríðarlega mikilvægt fyrir þá uppbyggingu sem þar er að þar hefur aldrei orði hlé á. Virðulegi forseti. Mér er sérstök ánægja að fara hér yfir brot úr þingræðu hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur, þáverandi formanns fjárlaganefndar, í ræðu 3. desember 2014 þegar hún segir, með leyfi forseta: „Það er með miklu stolti sem ég mæli fyrir nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar um fjárlög sem sett eru hér í annað sinn í tíð hæstv. forsætisráðherra Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar og ríkisstjórnar hans.“ Og síðar: „Í þriðja lagi er gert ráð fyrir að veita ný framlög samtals að fjárhæð 7,3 milljarðar kr. Þar má nefna styrkingu á rekstrargrunni Landspítalans og fleiri sjúkrahúsa, hönnun á meðferðarkjarna við nýjan Landspítala - afar ánægjulegt, þarna er ríkisstjórnin að gefa vísbendingu um það sem koma skal og raunverulega að skapa þá framtíðarsýn að Landspítalinn verði byggður upp þar sem hann er.“ Afar ánægjulegt. Þarna er ríkisstjórnin að gefa vísbendingu um það sem koma skal og raunverulega að skapa þá framtíðarsýn að Landspítalinn verði byggður upp þar sem hann er. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]] Virðulegi forseti. Þetta er til marks um að aldrei hefur komið hlé í skýra afstöðu meiri hluta Alþingis öll þessi ár með uppbyggingunni við Hringbraut. [[Gripið fram í: Já.]]Það hlé verður heldur ekki núna þegar meiri hluti Alþingis mun enn einu sinni taka afdráttarlausa afstöðu til núverandi ákvörðunar um staðsetningu og uppbyggingu Landspítalans – háskólasjúkrahúss við Hringbraut við þetta ánægjulega tækifæri við þinglok nú á vorinu 2018 í sömu viku og við opnum tilboð um jarðvegsframkvæmdir og hönnun nýs rannsóknarkjarna. Virðulegi forseti. Það er gott að fá tækifæri til þess að staðfesta það eina ferðina enn að ákvörðunin um staðsetningu við Hringbraut var rétt. Það er mikilvægt fyrir sjúklinga. Það er mikilvægt fyrir fjölskyldur þeirra. Það er mikilvægt fyrir starfsfólk Landspítalans sem allt of lengi hefur þolað erfiðan húsakost. Það er mikilvægt fyrir heilbrigðisþjónustuna. Það er mikilvægt fyrir okkur öll að taka stolt þátt í því að styðja hér á meiri hluta Alþingis eina ferðina enn að hefja stærstu framkvæmd lýðveldistímans sem við eigum vonandi öll eftir að verða stolt af. Ég hlakka til að taka fyrstu skóflustunguna að meðferðarkjarnanum nú í sumar, það sumar sem við höldum um leið upp á 100 ára fullveldi Íslands. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Virðulegi forseti. 16 ár eru langur tími. Á 16 árum breytist margt, samfélög þróast, borgin hefur þróast en samt sem áður eru það kerfisflokkarnir, kerfiskallarnir og kerfiskonurnar sem berja hausnum við steininn, halda áfram vitleysunni og sýna fram á að betra sé að gera þetta á öðrum stað. Haldið er áfram. Það er misskilningur að menn hafi lagt til að hætt verði og skrúfað fyrir við Hringbraut. Auðvitað þarf að gera þar ákveðna hluti, það vita allir. Virðulegi forseti. Mál þetta hefur verið fast í þingnefnd mjög lengi vegna þess að stjórnarmeirihlutinn tók það í gíslingu, sérstaklega þingmenn Vinstri grænna, og hleyptu því ekki áfram í nefndinni. Það er sannleikurinn í málinu. Við höfum komið inn á það áður. Mig langar að endingu nefna að 25. október 2016, held ég það hafi verið, boðaði Framsóknarflokkurinn til blaðamannafundar með fulltrúum Betri spítala á betri stað, eða eitthvað slíkt, þar sem blásið var til sóknar og sagt að breyta ætti um kúrs og byggja spítalann á nýjum stað. Nú er búið að skipta um skoðun, líkt og í svo mörgu öðru hjá þeim ágæta flokki. Við sjáum væntanlega í annað sinn í dag flokkinn hverfa fá loforðum og stefnu sinni um annan stað. Sama gildir um Sjálfstæðisflokkinn þar sem forystan ákvað að fara á skjön við ályktanir flokksmanna, gera þær að engu. Það er mjög merkilegt að upplifa þetta á svo skömmum tíma. Ég hugsa að þeir einu sem eru samkvæmir sjálfum sér í stjórnarmeirihluta séu Vinstri grænir. Þeir hafa allan tímann viljað gera einhverja vitleysu og mistök í málinu. Virðulegi forseti. Það er ágætt að við komumst til þessarar atkvæðagreiðslu. Þá drögum við fram hvað það er sem stjórnarherrar hér raunverulega vilja, hvort meining er á bak við stóru orðin sem þeir höfðu uppi um spítalann, ályktanir Sjálfstæðisflokksins og stór orð Framsóknarmanna.
Virðulegur forseti. Þetta mál er líklega meira lýsandi en nokkurt annað mál fyrir þann vanda sem við er að eiga með þessari ríkisstjórn, kerfisríkisstjórninni, ríkisstjórninni sem kemst ekki upp úr hjólförunum, getur ekki markað neina nýja stefnu, getur ekki metið neitt mál á forsendum sem þó liggja skýrt fyrir. Þegar bent er á alla gallana við núverandi áform um byggingu nýs þjóðarsjúkrahúss við Hringbraut og um leið nýtingu húsa sem verið hafa í fréttum í mörg ár fyrir að vera ónýt, er því ekki svarað með rökum. Ýmist er svarað með skætingi eða með fullyrðingum sem gripnar eru úr lausu lofti, á borð við að slíkt myndi tefja framkvæmdir um 10, 15, 20, 25 ár, þó að bent hafi verið á það af fagmönnum að sú sé aldeilis ekki raunin, hægt sé að byggja hraðar og á hagkvæmari hátt þegar menn hefjast handa á nýjum stað. Nú gefst þingheimi tækifæri til þess að meta mál á grundvelli [[Forseti hringir.]]staðreynda og raka og beita [[Forseti hringir.]]fyrir sig skynsemishyggju þegar þeir komast að niðurstöðu í atkvæðagreiðslunni.
Virðulegi forseti. Það er sérstakt ánægjuefni að enn eina ferðina á löngum tíma gefst Alþingi tækifæri til að taka afdráttarlausa afstöðu til núverandi ákvörðunar um staðsetningu og uppbyggingar Landspítala – háskólasjúkrahúss við Hringbraut. Ég vil nota þetta tækifæri til að þakka fyrir þann stuðning í 16 ár sem allir heilbrigðisráðherrar hafa verið sammála um, allir meiri hlutar Alþingis hafa verið sammála um, og það var meira að segja þannig að 3. desember 2014 sagði formaður fjárlaganefndar, hv. þm. Vigdís Hauksdóttir, með leyfi forseta: „[Það er] afar ánægjulegt, þarna er ríkisstjórnin að gefa vísbendingu um það sem koma skal og raunverulega að skapa þá framtíðarsýn að Landspítalinn verði byggður upp þar sem hann er.“ Virðulegur forseti. Það er gott að fá tækifæri eina ferðina enn að staðfesta við þessa atkvæðagreiðslu við 100 ára afmæli fullveldis Íslands að Landspítalinn verði byggður upp við Hringbraut.
Hæstv. forseti. Mér þykir nú allt of vænt um fullveldisafmælið til þess að hnýta þessari hörmung þar við. Vitleysa verður ekki rétt þótt maður geri hana aftur og aftur. Það er einfaldlega svo. Þó að það sé sárt að horfa upp á fólk neita að taka rökum og neita að viðurkenna að það hafi haft rangt fyrir sér, sem er býsna algengur sjúkdómur í þeirri stétt sem við tilheyrum, mun sá dagur koma innan skamms, fari svo að menn steypi sér út í að hella 100 milljörðum niður í Vatnsmýrina, að menn munu sjá að það voru ein hrapallegustu mistök Íslandssögunnar. Ég vona sannarlega að þegar þau mistök verða ljós innan skamms verði þau ekki tengd 100 ára fullveldisafmæli Íslands.
Virðulegur forseti. Enn eina ferðina fáum við að heyra líklega verstu rökin fyrir áformunum um byggingu nýs Landspítala við Hringbraut, þau rök að það hafi verið ákveðið fyrir svo löngu og svo oft að gera mistökin að menn verði að fá að klára mistökin. Það eru ekki rök, virðulegur forseti, það gengur ekki upp. Ef við lítum á staðreyndir málsins blasir það við að hægt er að gera þetta hraðar og betur á nýjum stað, miklu betur á miklu hagkvæmari hátt. Hæstv. samgönguráðherra lýsti því í annarri atkvæðagreiðslu áðan að Framsóknarflokkurinn vildi faglega vinnu og nefndir og skoða hlutina og velta þeim fyrir sér. Nú gefst tækifæri til þess að vinna hlutina faglega, fá fagmenn til þess að leggja mat á hlutina áður en endanleg ákvörðun er tekin. Það vill svo vel til að það er í máli sem Framsóknarflokkurinn hefur í tvennum kosningum gert að einu sínu helsta kosningamáli, þ.e. að fram [[Forseti hringir.]]skuli fara staðarvalsgreining fyrir nýtt þjóðarsjúkrahús, nákvæmlega í samræmi við þá tillögu sem liggur hér fyrir.
Herra forseti. Lykilatriði í þessu máli er að allir aðilar sem ég hef talað um þetta við eru sammála um að ekki eigi að stöðva eða hægja á eða fresta uppbyggingunni við Hringbraut. Það er lykilatriðið. Í þessari tillögu er hins vegar óskað eftir því að gerð verði staðarvalsgreining til að skoða hvort eitthvað annað gæti verið hagkvæmara og betra fyrir sjúklinga. Öryggi sjúklinga og gæði heilbrigðisþjónustu er í forgangi og verður að vera í forgangi hjá okkur öllum. Ég sé tillöguna ekki ganga gegn því markmiði. Þegar ég gekk hringinn rétt fyrir kosningarnar 2016 til að spyrja um afstöðu í málinu, sama hvort það var Betri spítali á betri stað eða Spítalinn okkar sem vill hafa hann við Hringbraut, landlæknir eða forstjóri Landspítalans, allir voru sammála um að ekki mætti stöðva eða hægja á uppbygginguna við Hringbraut. Jafnframt voru allir sammála um það mætti fara fram staðarvalsgreining af því að við þurfum að skoða aðra kosti með góðum fyrirvara, þetta er uppbygging inn framtíðina. Hún tók 16 ár í þetta skiptið, þannig að langtímaframkvæmd eða staðarvalsgreining er ekki af hinu slæma. Þjóðin er líka klofin málinu. Það besta sem er hægt að gera er að fá fram upplýsingarnar sem þessi þingsályktunartillaga kallar fram og alls ekki hreyfa við Hringbraut nema það sé ríkur skilningur um það hjá helstu fagaðilum að betra sé að byggja annars staðar. Þangað til verður ekki hreyft við Hringbraut. Hringbraut þarf að byggjast upp. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Virðulegi forseti. Það er sérstaklega ánægjulegt að sjá hug þingheims til Landspítalans, til þjónustunnar sem þar er veitt, til starfsfólksins sem þar vinnur og þarfa þeirra sjúklinga sem þangað munu koma í framtíðinni. Þetta er fagnaðardagur fyrri spítalann og ég óska þingheimi til hamingju með atkvæðagreiðsluna. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson telur að hann hafi beðið um orðið á eftir hæstv. samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra og þar sem það skiptir augljóslega máli í stöðunni gerir nú grein fyrir atkvæði sínu hæstv. samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra Sigurður Ingi Jóhannsson.
Virðulegi forseti. Ég get gert grein fyrir atkvæði mínu hvenær sem er. Ég hefði gjarnan kosið á sínum tíma að farið hefði verið í staðarval og spítalinn byggður upp á öðrum stað, til að mynda þegar ég settist í ríkisstjórn 2013. Þá höfðu formaður Framsóknarflokksins, núverandi formaður Miðflokksins, og reyndar forsætisráðherra tök á því að beita ríkisstjórninni í þá átt. Það er augljós hringlandaháttur í anda Trumps að koma hér fimm árum síðar og í anda Trumps að koma með tillögu um staðarval þegar menn gerðu ekkert í því [[Forseti hringir.]]meðan þeir gátu, í heil fimm ár. Þess vegna segi ég nei við tillögu um staðarval. [[Forseti hringir.]]En við þurfum að fara í undirbúning að staðarvali fyrir nýjan spítala [[Forseti hringir.]]vegna þess að spítalar sem eru byggðir í dag endast í 20 ár. Það er ekki seinna vænna að fara að undirbúa það.
Virðulegur forseti. Ég vona að þótt virðulegur forseti sé skemmtikraftur til viðbótar við að stýra þinginu þá skilji hann hvers vegna mikilvægt var að hafa hlutina hér í réttri röð. Það er della sem hæstv. samgönguráðherra leyfði sér að fara með, að halda því fram að í ríkisstjórn sem hann átti sæti í hafi ekki verið unnið að því að gera breytingar á þessu máli, bæði innan ríkisstjórnarinnar og opinberlega. Það lá meira að segja fyrir þegar fram kom þingsályktunartillaga frá þáverandi minni hluta um að byggður skyldi nýr Landspítali við Hringbraut að við féllumst ekki á þá tillögu. Við, og þar með talinn hæstv. núverandi samgönguráðherra, lögðumst gegn því. Við féllumst ekki á tillöguna og kröfðumst þess að henni yrði breytt, enda var þá unnið að því að Landspítali yrði byggður á nýjum stað. Hvað gerðist svo í kosningum 2016 og 2017? Hver var stefna Framsóknarflokksins þá? Meginatriði í stefnu Framsóknarflokksins í þeim kosningum, löngu seinna en 2013, var hvað? Að byggður skyldi nýr Landspítali á [[Forseti hringir.]]nýjum stað.
Við fengum ekki meiri hluta.
Herra forseti. Mig langar að koma hér upp til þess að lýsa vonbrigðum mínum með að við höfum ekki fengið meiri tíma en raun ber vitni til þess að fara yfir þetta mikilvæga mál, persónuverndarreglugerðina, áður en kom til atkvæðagreiðslu. Mér skildist að við myndum fá smárými til þess og ég stólaði á að við myndum hafa tíma utan þingfundar til þess að fara yfir þetta mikilvæga mál. Ég vildi hreinlega koma hér upp til að lýsa vonbrigðum mínum með það.
Nú var einmitt meiningin að hefja atkvæðagreiðslu um það mál sem hv. þingmaður nefndi, það var rætt hér og þeirri umræðu lauk.
Virðulegi forseti. Ég þakka forseta fyrir að vera ekki með einhverja brandara núna. Hins vegar verð ég að segja að það mál sem greiða á atkvæði um er ekki vel unnið. Það er búinn að vera allt of lítill tími. Þetta er skemmri skírn, það viðurkenna það allir, en samt á að hleypa því hér í gegn. Vegna hvers? Jú, vegna þess að Norðmenn og Liechtensteinar þrýsta á okkur og Evrópusambandið. Hvers konar ástand er þetta hjá okkur að vanda ekki betur til? Miðflokkurinn mun greiða atkvæði á móti þessu máli í heild, öllum tillögum, öllu saman, því að þetta mál á ekki að klára hér í dag.
Herra forseti. Rétt eins og fram hefur komið í umræðum í þinginu kom málið vissulega seint inn og hefur verið fjallað um hverjar ástæður þess eru. Ég held hins vegar að hv. allsherjar- og menntamálanefnd hafi lagt mjög mikla vinnu í að fara yfir málið og yfir þau álitaefni sem raunverulega var tilefni til að skoða, meta þau og eftir atvikum gera breytingartillögur. Það er mikil vinna sem liggur þar að baki sem skilar sér í því frumvarpi og þeim breytingartillögum sem hér liggja fyrir. Ég tek það fram að ég held að það sé afskaplega mikilvægt að málinu ljúki nú á þessu þingi, fyrir þinglok, ekki út af hagsmunum stjórnsýslunnar eða stjórnarflokkanna eða ríkisstjórnar eða neins slíks, heldur vegna þeirra hagsmuna fyrirtækja og stofnana hér á landi sem eiga í mjög víðtækum samskiptum við evrópskar stofnanir og fyrirtæki á sviði [[Forseti hringir.]]persónuupplýsinga. Ég held að þau vandræði sem hljótast myndu af því ef við tefðum þetta mál væru þess eðlis að við getum ekki leyft okkur annað en að klára þetta núna.
Herra forseti. Það er mála sannast að þetta mál kom mjög seint í þingið. Það ber mjög brátt að. Ætlast er til þess að það sé afgreitt hér á nánast á ljóshraða. Þetta eru vinnubrögð sem eru ekki á nokkurn hátt boðleg þegar svo stórt mál er uppi. Fjölmörgum spurningum er ósvarað í þessu máli, þar á meðal alvarlegum spurningum. Flokkur fólksins getur ekki tekið ábyrgð á þessu máli eða þeim vinnubrögðum sem hér eru höfð uppi við afgreiðslu málsins. Við munum sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu.
Herra forseti. Ég mun greiða þessu máli atkvæði mitt, en ég get ekki verið á græna takkanum án þess að nota jafnframt tækifærið til að lýsa yfir miklum vonbrigðum og óánægju með vinnulag stjórnvalda í þessu máli og með þann fáránlega nauma tíma sem þingmönnum er veittur. Ég hvet hæstv. ríkisstjórn til þess að gera þetta verklag ekki að vana sínum. Það er ekki gott fyrir neinn, ekki fyrir þingið og allra síst fyrir þá sem við vinnum fyrir, íslenskan almenning. Mig langar í leiðinni til að nota tækifærið og þakka nefndarmönnum í allsherjar- og menntamálanefnd fyrir að gera þetta þó þannig úr garði að hægt er að mynda sér skoðun á málinu með nægilega miklu öryggi til þess, a.m.k. fyrir mig, að vera á græna takkanum, í ljósi þeirra miklu hagsmuna sem þar búa undir fyrir marga. Síðast en ekki síst vil ég þakka starfsfólki Alþingis á nefndasviði og öðru starfsfólki fyrir alveg ofboðslega mikla og ítarlega vinnu sem þau hafa lagt á sig undanfarið vegna þess hvernig málið hefur verið búið. En áfram vil ég árétta mikla óánægju [[Forseti hringir.]]mína með þetta mál. Það geta alltaf komið upp undantekningar og menn geta alltaf lent í einhverri tímaþröng [[Forseti hringir.]]vegna einhverra aðstæðna. Þetta mál er einfaldlega ekki [[Forseti hringir.]]þannig. Það er ekki gott að nýta það svigrúm sem menn hafa [[Forseti hringir.]]í svona mál.
Herra forseti. Ég vil árétta hér mikilvægi þessa máls og mikilvægi þess að það fái afgreiðslu þessa þings vegna þeirra gríðarlegu hagsmuna sem það hefur fyrir almenning, vegna þeirra gríðarlegu réttarbóta sem þetta hefur fyrir almenning í landinu, rétt fólks til friðhelgis einkalífs og til persónuverndar. Það er rosalega mikilvægt. En að sama skapi verð ég að taka undir með hv. þm. Hönnu Katrínu Friðriksson og segja að þetta eigi ekki að verða að vana hér hvernig var komið fram með þetta mál. Það kom hingað inn þegar vika var eftir af starfsáætlun þingsins. Vika. Okkur var ætlað að vinna þetta mál á viku. Það sér hver maður að það er algjörlega út í hött að ætla sér að gera það, enda var það raunin að það var ekki mögulegt. Það þurfti líka að hafa töluvert fyrir því að hafa umsagnarfrestinn á tiltölulega ásættanlegum tíma, sem ég get ekki tekið undir að hafi verið ásættanlegur tími miðað við hvað málið er stórt og umfangsmikið. Þó að ég greiði málinu atkvæði mitt er ég ekki að greiða atkvæði með því vinnulagi sem var viðhaft [[Forseti hringir.]]af hálfu ríkisstjórnarinnar við framlagningu málsins eða um þá [[Forseti hringir.]]takmörkuðu aðkomu sem almenningur hefur haft að því, sem hefur gríðarleg áhrif á hann.
Virðulegur forseti. Hér höfum við enn eitt dæmið um hvers konar kerfisstjórn þetta er. Það liggur fyrir að með þessu máli, eins og ríkisstjórnin stillir því upp, erum við að afsala okkur valdi langt umfram það sem eðlilegt getur talist. Hvenær sem þetta mál verður tekið fyrir, en ég tala ekki um núna að á árinu 2018 þegar við höldum upp á 100 ára fullveldisafmæli landsins, leggur ríkisstjórnin til að við séum að afsala okkur valdi sem örugglega, eins og rökstutt hefur verið, er umfram það sem stjórnarskráin heimilar. Þetta er rökstutt með því að við verðum bara að gera þetta af því að Evrópusambandið krefjist þess. Engu að síður notuðu menn ekki þau tækifæri sem gáfust til að aðlaga málið, notuðu ekki þau tækifæri sem gáfust til að breyta því og laga það að íslenskum aðstæðum, koma núna allt of seint með málið í [[Forseti hringir.]]tómum vandræðum og krefjast þess að við samþykkjum það af því Evrópusambandið ætlast til þess.
Herra forseti. Við erum að fara að greiða atkvæði um gríðarlega mikilvægt mál fyrir íslenskan almenning sem mun auka persónuvernd í landinu til mikilla muna. Mig langar að nota tækifærið til að þakka hv. þingmönnum í allsherjar- og menntamálanefnd, bæði í meiri hluta og minni hluta, sem hafa unnið alveg frábært starf á síðustu dögum, lagt á sig mikla vinnu, spurt gagnrýninna spurninga, hlustað eftir svörum og gert málið þannig úr garði að við getum afgreitt það núna. Og þegar líður á sumarið verðum við komin með nýja og mun betri persónuverndarlöggjöf í landinu.
Virðulegi forseti. Hér er um að ræða gríðarlega þarft og gott mál, ég vil leggja áherslu á það. Ég fagna því að eiga þess kost að samþykkja það. Það varðar mjög mikilsverð réttindi borgaranna, almennings, sem verða sífellt mikilvægari í viðsjálum heimi þar sem markvisst er safnað upplýsingum um fólk og þeim beitt með sífellt hugkvæmari hætti og á hátt sem er alveg ófyrirséð hvernig verður í framtíðinni. Vissulega reynir þarna, eins og í öllum málum sem varða samskipti okkar við Evrópu, á stjórnarskrá. En hér reynir þó ekki meira á stjórnarskrá en í samningum okkar um fjárhagsleg málefni. Það er löngu tímabært að við endurskoðum stjórnarskrána, leggjum fram [[Forseti hringir.]]nýja stjórnarskrá. Og það er löngu tímabært að við komum samskiptum okkar við Evrópuríki [[Forseti hringir.]]í nýtt horf.
Herra forseti. Í ljósi ummæla síðasta ræðumanns, hv. þm. Guðmundar Andra Thorssonar, leiðir það auðvitað af samskiptum okkar við Evrópusambandið, í gegnum Evrópska efnahagssvæðið, að við þurfum að vera á varðbergi gagnvart því sem kallað hefur verið framsal ríkisvalds. Í þessu máli tel ég alveg ótvírætt að við séum vel innan þeirra marka sem núgildandi stjórnarskrá heimilar. Það eru vissulega uppi álitamál í þessu. Þau hafa verið rædd og skoðuð, raunar afgreidd í síðustu viku með afgreiðslu þingsályktunartillögu um afléttingu stjórnskipulegs fyrirvara. Þetta er líka atriði sem var tekið fyrir í nefndum þingsins fyrr í vetur þegar mál voru til kynningar og þingnefndir gáfu þá vink um að þær teldu að þetta væri í lagi. Sjónarmið hafa komið fram um annað, en ég held að það sé álit færra sérfræðinga, [[Forseti hringir.]]sem allsherjar- og menntamálanefnd ræddi við um nákvæmlega þetta atriði, [[Forseti hringir.]]að við séum á góðum stað og höfum vissulega í öðrum tilvikum gengið lengra hvað þetta varðar.
Virðulegur forseti. Það gleður mig vissulega að heyra áhuga hv. þingmanna á því að ræða persónuverndarmál. Ég vil hins vegar nefna það vegna þess að mér hefur fundist menn svolítið þrástagast á málsmeðferðartímanum í málinu, sem ég hef vissulega viðurkennt að hefði mátt vera meiri fyrir þingið í ljósi umræðunnar um málið, að skýrt kom fram í framsögu minni við þetta mál og við þingsályktunartillögu utanríkisráðherra sem málinu tengist að málið hefði ekki getað komið mikið fyrr inn í þingið. Það var algjör forsenda þess að ákvörðun eða drög að yfirlýsingu sameiginlegu EES-nefndarinnar lægi fyrir. Hún var ekki send til Evrópusambandsins fyrr en í mars og Evrópusambandið hefur ekki enn þá afgreitt málið formlega. Málið hefði því ekki getað komið hingað miklu fyrr. Vegna ummæla hv. þm. Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar um að ekki hefði verið leitað hófanna um að fara aðra leið í innleiðinguna kom líka skýrt fram í máli mínu að það var einmitt gert. Reynt var til þrautar að fara aðra leið en þá leið sem hér er farin og reynt að halda til haga tveggja stoða kerfinu. Á það var ekki fallist, [[Forseti hringir.]]m.a. af samstarfsríki okkar í EFTA, Noregi.
Virðulegi forseti. Ég tek heils hugar undir þau sjónarmið - lesist: staðreyndir - sem fram hafa komið í kvöld að óforsvaranlegt sé hversu seint málið kom fram. Það eru engar góðar né gildar afsakanir fyrir því í ljósi þess að um tvö ár eru síðan ljóst var að leggjast þyrfti í undirbúning fyrir þá innleiðingu. En vonandi er hægt að læra af því. Ég vona að þetta verði ekki fordæmisgefandi á Alþingi í stórum og yfirgripsmiklum málum eins og þessu sem snertir öll svið samfélagsins. Það er sorglegt að sá tími sem þó hefur fengist til að ræða málið núna hefur farið í að ræða hversu lítill tími hefur fengist til að ræða það. [[Hlátur í þingsal.]] Að lokum vil ég hrósa allsherjar- og menntamálanefnd fyrir vinnuna sem hún vann. Sú sem hér stendur fékk að fylgjast með henni og það var virkilega áhugavert og vel unnið og vel staðið að málum. Einnig vil ég hrósa starfsfólki nefndasviðs fyrir langlundargeð og þolinmæði gagnvart fundandi þingmönnum fram á nótt og kvöld og á öllum tímum.
Virðulegi forseti. Það er ekkert vafamál að einn af kostum samstarfsins um Evrópska efnahagssvæðið er að öll ríkin geti komið sér saman um mikilvæga löggjöf á sviði eins og þessu. Það er eitthvað sem allir ættu að sjá, ekki síst eftir umræðu undanfarinna mánaða þar sem unnið hefur verið á grundvelli nýrrar tækni og gagnasöfnunar með persónuupplýsingar með hætti sem almenningur er ósáttur við. Þess vegna er mjög mikilvægt að þingið bregðist við. Það sem hefur hins vegar skort á í umræðunni á þinginu að mínu áliti er að það er alvarlegt fyrir okkur Íslendinga og Alþingi að sú staða geti komið upp að fyrirtæki á Íslandi og almenningur lendi í vandræðum vegna innleiðingar á Evrópulöggjöf áður en málið hefur verið afgreitt í sameiginlegu nefndinni, að við eigum í hættu á að lenda í verulegum vandræðum í samskiptum við önnur Evrópusambandsríki á Evrópska efnahagssvæðinu áður en málið hefur einu sinni verið afgreitt í sameiginlegu nefndinni. Það ætti að vera okkur til mikillar [[Forseti hringir.]]umhugsunar. Um það atriði verður áfram að fjalla og koma í veg fyrir að það geti endurtekið sig.
Herra forseti. Ég vil ítreka vonbrigði mín með það hvernig þetta mál bar að í þinginu, hversu seint það kom fram. Ég sé ekki af hverju norska Stórþingið gat fjallað um þetta mál á mörgum mánuðum löngu áður en okkur tókst að fá það fyrir þingið. Ég skil eiginlega ekki alveg þau rök. Málið er stórt og mikilvægt fyrir almenning og fyrirtæki. Við erum á sameiginlegum markaði á grundvelli EES-samningsins. Þar höfum við réttindi og þar berum við skyldur sem eru gagnkvæmar. Við samþykkjum þetta mál. Það er eins vandað og hægt er að ætlast til á þessum tíma, sem er til vansa fyrir þingið. En við verðum að segja já og það geri ég með gleði.
Herra forseti. Ég harma það eins og fleiri hversu illa hefur verið unnið að þessu máli af hálfu ráðuneytisins. En um leið vil ég hrósa hv. allsherjar- og menntamálanefnd fyrir vel unnin störf og í rauninni nefndinni allri með formann í broddi fylkingar fyrir að bjarga þó ríkisstjórninni og ráðherrunum fyrir horn í þessu annars mikilvæga máli. Hægt var að koma með þetta mál miklu fyrr, eins og aðrar þjóðir gerðu, því að það er gríðarlega mikilvægt og stórt, eins og komið hefur fram hjá ýmsum hér, bæði fyrir almenning í landinu, en ekki síður varðandi fyrirtæki. Síðan er náttúrlega mikil vinna fram undan. Það er víst fundur í næstu viku í stjórnarskrárnefndinni þar sem formenn allra flokka verða saman komnir. Þá ríður á að við þorum að ræða þau mál sem ýmsir hafa mikla fyrirvara og efasemdir um að við eigum sérstaklega að ræða, þ.e. einmitt framsalið eða fullveldisafsalið að hluta til, samningar um hvernig við eigum að taka þátt í alþjóðastarfi. Við eigum að geta gert það af sömu reisn og Norðmenn. Norðmenn hafa nú þegar ályktað um það hjá sér að EES-samningurinn eins og hann er núna brjóti í bága við norsku stjórnarskrána, og hafa þeir þó víðtækari heimildir í stjórnarskrá sinni. [[Forseti hringir.]]Hvað þá með hina íslensku? Það er því mikilvægt fyrir okkur, formenn stjórnmálaflokkanna, að horfast í augu við staðreyndir. Við þurfum að taka nákvæmlega þennan kafla upp [[Forseti hringir.]]í stjórnarskránni. Það verkefni bíður okkar. Þetta mál sýnir það meðal annars. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Herra forseti. Eins og áður hefur komið fram styð ég þetta mál. Ég vildi hins vegar gera grein fyrir því atkvæði mínu að ég mun sitja hjá við afgreiðslu þessarar breytingartillögu vegna þess að mér finnst ekki hafa unnist nægilega mikill tími til þess að meta áhrifin af þessari breytingu. Mér finnst hún talsvert mikil breyting frá því sem var, þ.e. að núna falla látnir einstaklingar undir persónuvernd, en hér á að setja þá reglu að eftir fimm ár frá andláti þá geri þeir það ekki lengur. Mér hefur ekki fundist að sýnt hafi verið fram á það með fullnægjandi hætti að einhvers konar mat á áhrifum þessa ákvæðis hafi farið fram eða hvernig staðið sé gegn misnotkun slíkra upplýsinga ef einhverjar gætu orðið. Ég ætla því að leyfa mér að sitja hjá, herra forseti, við afgreiðslu þessarar tillögu. Mér finnst fullt tilefni til að gera sérlög um meðferð þessara upplýsinga og hefðum við haft aðeins meiri tíma til að vinna þetta mál hefði mögulega verið hægt að finna aðeins betri lendingu. Ég gerði samt ekki athugasemd við að þetta yrði afgreitt svona frá nefndinni og mun ekki standa í vegi fyrir því, en vildi koma hingað upp til að árétta það að við þessa breytingartillögu sit ég hjá vegna þess að mér finnst þetta ekki fullunnið.
Herra forseti. Aftur kem ég upp til að gera grein fyrir því að ég sit hjá við atkvæðagreiðslu um þessa breytingartillögu. Hér á sú breyting sér stað að í stað þess að í frumvarpinu standi „lögbundin verkefni Alþingis“, þ.e. að löggjafarhlutverkið og fleiri lögbundin hlutverk Alþingis, komi, með leyfi forseta: „störf Alþingis og stofnana og rannsóknarnefnda þess“. Þetta er annað dæmi um eitthvað sem ég hefði viljað fá meiri tíma til að vinna. Ég geri mér grein fyrir því að við myndum þurfa að taka afstöðu til þess hvort þá féllu ýmis önnur störf þingsins undir upplýsingalög og undir stjórnsýslulög og það ætti kannski að skoða allt saman saman en mér finnst í ljósi þess að við höfum haft tvö ár til að undirbúa okkur fyrir akkúrat þessa reglugerð að við hefðum mátt gera það talsvert fyrr og vera búin að taka afstöðu til þess. Ég velti fyrir mér hvers vegna stjórnsýsla þingsins ætti að vera undanskilin. Ég sé ekki rökin fyrir því. En ég vil enn og aftur ekki standa í vegi fyrir því, vegna þess að komið var til móts við þær áhyggjur sem ég hafði, þannig að ég sit hjá.
Virðulegi forseti. Ég vil gera grein fyrir atkvæði mínu við þessa breytingartillögu og kannski sérstaklega gera forseta grein fyrir þeim ábendingum sem koma fram í nefndaráliti því tengdu. Alþingi er að ganga í gegnum mikinn breytingafasa varðandi tilkall almennings til upplýsinga um störf okkar. Við erum nýbyrjuð að birta tilteknar upplýsingar um kostnaðargreiðslur og sú þróun á eftir að halda áfram. Því að undanskilja Alþingi allt saman persónuverndarlöggjöfinni á þessum tímapunkti fylgir ákall um að forseti setjist niður og greini það hvaða hlutar starfseminnar eigi að heyra undir persónuverndarlöggjöfina og þá væntanlega á sama tíma undir stjórnsýslulög og upplýsingalög, til þess að það sé alveg á hreinu hvar almenningur eigi fullt og óskorað tilkall til upplýsinga um störf okkar. Þetta er tímabundin ráðstöfun sem ég styð glaður.