Nú verður minnst látins fyrrverandi alþingismanns. Jón Helgason, fyrrverandi forseti sameinaðs Alþingis, lést að kvöldi þriðjudagsins 2. apríl sl. á hjúkrunar- og dvalarheimilinu Klausturhólum á Kirkjubæjarklaustri 87 ára að aldri. Jón Helgason var fæddur í Seglbúðum í Landbroti 4. október 1931. Foreldrar hans voru hjónin þar Helgi Jónsson bóndi og Gyðríður Pálsdóttir húsfreyja. Jón ólst upp í Seglbúðum við sveitastörf og bjó þar nær alla ævi. Hann var námsmaður góður. Lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1950, en ekki varð af frekara skólanámi. Eftir óvænt andlát föður hans hvarf hann til heimahaga, stóð fyrir sauðfjárræktarbúi móður sinnar í Seglbúðum og varð bóndi þar 1959. Hann fékkst auk þess við kennslu í sveitinni á árunum 1966–1970. Jón hóf ungur að árum afskipti af stjórnmálum. Skipaði sér þá í raðir Framsóknarmanna, starfaði í félögum þeirra á heimaslóðum og varð síðar einn af forustumönnum kaupfélagsins þar. Hann var kosinn í hreppsnefnd 1966 og sat þar í 20 ár, þar af oddviti í 10 ár. Hann var valinn í forustusveit samtaka bænda á landsvísu, sat á búnaðarþingi, á fundum Stéttarsambands bænda, átti sæti í framleiðsluráði og stjórn stofnlánadeildar. Hann var formaður Búnaðarfélags Íslands 1991–1995. Jón Helgason tók fyrst sæti á Alþingi sem varaþingmaður í mars 1972 en var síðan kjörinn alþingismaður í kosningunum 1974 og sat samfellt á þingi í rúm 20 ár, eða til ársins 1995, samtals á 25 löggjafarþingum. Sem þingmaður beitti Jón sér mest í landbúnaðarmálum og hagsmunamálum landsbyggðarinnar. Bindindismál voru honum einnig mjög hugleikin og lét hann að sér kveða í þeim efnum, bæði á Alþingi og utan þess. Hann sinnti líka nokkuð alþjóðastarfi á vegum þingsins. Á óvissutíma og í miklu umróti í stjórnmálum eftir kosningarnar í desember 1979 var Jón Helgason kjörinn forseti sameinaðs þings áður en meiri hluti var myndaður í þinginu og sat í því sæti fram til 1983, er hann varð ráðherra í ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar, hinni fyrstu. Hann fór með landbúnaðarmál og dóms- og kirkjumál og síðan með landbúnaðarmál í ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar 1987–1988. Þá vék hann úr ráðherrastóli og var kjörinn forseti efri deildar og gegndi því embætti til ársins 1991. Auk þess var hann nokkrum sinnum varaforseti. Eftir að þingsetu lauk árið 1995 tók Jón allmikinn þátt í starfi þjóðkirkjunnar, varð fyrsti forseti kirkjuþings eftir að þjóðkirkjulög voru samþykkt 1997 og mótaði störf þingsins fyrstu ár þess af festu og öryggi hins þingreynda manns. Hann lét af því starfi 2006 og dró sig þá í hlé frá störfum á opinberum vettvangi. Allir þeir sem kynntust Jóni Helgasyni báru til hans traust fyrir reglusemi og samviskusemi, dugnað og hæfni, einstaka lipurð og háttprýði. Hann var sérlega glöggur við störf sín og þægilegur í samstarfi. Eigi að síður gat hann verið fastur fyrir og fylginn sér þótt ljúfur væri. Það varð hlutskipti Jóns Helgasonar að gegna háum og mikilvægum embættum í höfuðstaðnum, en best undi hann sér þó við bústörfin heima í Seglbúðum með sínu fólki. Ég bið þingheim að minnast Jóns Helgasonar, fyrrverandi forseta Alþingis, með því að rísa úr sætum. - [[Þingmenn risu úr sætum.]]
Borist hafa bréf frá Helgu Völu Helgadóttur, Gunnari Braga Sveinssyni, Þórhildi Sunnu Ævarsdóttir, Rósu Björk Brynjólfsdóttur og Guðmundi Inga Kristinssyni um að þau geti ekki sinnt þingstörfum á næstunni. Einnig hefur borist bréf frá formanni þingflokks Miðflokksins um að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson geti ekki sinnt þingstörfum á næstunni. Þá hefur borist bréf frá starfandi formanni þingflokks Miðflokksins um að Bergþór Ólason geti ekki sinnt þingstörfum á næstunni. Eins og tilkynnt var um á vef Alþingis, fimmtudaginn 4. apríl, tók Páll Valur Björnsson, 1. varamaður á lista Samfylkingarinnar í Reykv. n., sæti á Alþingi sem varamaður. Föstudaginn 5. apríl tóku Þorgrímur Sigmundsson, 1. varamaður á lista Miðflokksins í Norðaust., og Una María Óskarsdóttir, 1. varamaður á lista Miðflokksins í Suðvest., sæti á Alþingi sem varamenn. Í dag, mánudaginn 8. apríl, taka sæti á Alþingi sem varamenn 1. varamaður á lista Pírata í Reykv. s., Olga Margrét Cilia, 1. varamaður á lista Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs í Suðvest., Una Hildardóttir, 1. varamaður á lista Flokks fólksins í Suðvest., Jónína Björk Óskarsdóttir, og 1. varamaður á lista Miðflokksins í Norðvest., Jón Þór Þorvaldsson. Þau hafa öll áður tekið sæti á Alþingi og eru boðin velkomin til starfa á ný.
Borist hefur bréf frá heilbrigðisráðherra þar sem óskað er eftir fresti til þess að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 1091, um nefndir, starfshópa, faghópa og ráð á vegum ráðuneytisins, frá Ingu Sæland. Þá hafa borist níu bréf frá mennta- og menningarmálaráðherra þar sem óskað er eftir fresti til að veita skrifleg svör við eftirfarandi fyrirspurnum: Á þskj. 579, um endurgreiðslu efniskostnaður í framhaldsskólum, frá Birni Leví Gunnarssyni; á þskj. 930, um eflingu kynfræðslu á öllum skólastigum, frá Unu Hildardóttur; á þskj. 946, um tekjur Ríkisútvarpsins, frá Óla Birni Kárasyni; á þskj. 977, málefni Hljóðbókasafns Íslands, frá Guðmundi Andra Thorssyni; á þskj. 992, um hugbúnaðarkerfið Skólagátt, frá Smára McCarthy; á þskj. 993, um hugbúnaðarkerfið Mentor, frá Smára McCarthy; á þskj. 994, um hugbúnaðarkerfið Innu, frá Smára McCarthy; á þskj. 1003, um ábyrgð á vernd barna gegn einelti, frá Jóni Þór Ólafssyni og á þskj. 1031, um áskrift að dagblöðum, tímaritum og öðrum miðlum, frá Birni Leví Gunnarssyni.
Til svara eru: Fjármála- og efnahagsráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra, ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra og dómsmálaráðherra, umhverfis- og auðlindaráðherra, utanríkisráðherra og samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra.
Herra forseti. Ég fagna því að samningar hafi náðst við helming launafólks og vil hrósa aðilum vinnumarkaðarins, ekki síst fyrir að knýja stjórnvöld til að leggja fram aðgerðir sem þau höfðu jafnvel hafnað fyrir nokkrum vikum. Það er þó nokkuð hraustlega talað um að hér sé um að ræða allsherjarlífskjarasamning af hálfu stjórnvalda. Í fyrsta lagi er ekki verið að gera neinar grundvallarbreytingar á samfélaginu, þó að vissulega sé gleðilegt að aðgerðum sé beint að lægst launuðu stéttunum. Stjórnvöld gera t.d. enga tilraun til þess að taka á eignaójöfnuðinum sem er vandamál og fer vaxandi. Í öðru lagi á eftir að semja við stóra hópa á opinberum markaði sem lagt hafa á sig langt nám og gegna samfélagslega dýrmætum störfum án þess að það sé metið að verðleikum. Í þriðja lagi snúa þessir samningar einfaldlega lítið að fjölda fólks. Ég get nefnt öryrkja, aldraða og ekki síst námsmenn. Um þá langar mig að ræða við hæstv. ráðherra. Ungt fólk hefur orðið eftir í lífskjörum síðustu ár og býr við verri námslán en t.d. stúdentar á hinum Norðurlöndunum. Nú er svo komið að um helmingur íslenskra námsmanna þar taka lán í námslandinu. Þetta fólk getur valið sér búsetu hvar sem er á jörðinni og ólíklegt er að Ísland verði fyrsta val við núverandi aðstæður. Í nýjum úthlutunarreglum kemur fram að framfærslan muni standa í stað og að hún taki ekki mið af verðlagsbreytingum. Það er í raun ígildi lækkunar þar sem óbreytt krónutala í verðbólgu felur auðvitað í sér lækkun á kaupmætti. Því vil ég spyrja hæstv. ráðherra tveggja spurninga: Ætlar hún að horfa upp á þetta mikilvæga fólk dragast aftur úr í kjörum nú þegar aðrir eru að fá nauðsynlegar kjarabætur? Og í öðru lagi: Er hún ekki hrædd við spekileka frá landinu samfara slíkri þróun?
Virðulegi forseti. Ég fagna þeim áhuga sem formaður Samfylkingarinnar sig sýnir Lánasjóði íslenskra námsmanna og kjörum námsmanna. Það er hárrétt sem hann segir að það skiptir verulega miklu máli hvernig við högum þessum málaflokki. Það er mjög ánægjulegt að segja frá því að við höfum verið að hækka frítekjumarkið um 43% á milli ára, og þetta var, eins og hefur komið fram í máli stúdenta, eitt stærsta kjaramál þeirra, enda hafa þeir fagnað því. Í annan stað eru kynntar núna í ríkisfjármálaáætlun umtalsverðar kerfisbreytingar á námslánakerfinu og við höfum ekki farið í slíkar breytingar síðan 1992. Loksins er komin ríkisstjórn sem hefur kjark og þor til að fara í kerfisbreytingar og breyta þessu þannig að eftir verði tekið. Og hver eru nú leiðarljósin í þessum kerfisbreytingum? Jú, það er annars vegar að kjör námsmanna á Íslandi verði sambærileg því sem gerist á Norðurlöndunum og í öðru lagi að fjölskylduaðstæður þurfi ekki að verða þess valdandi að viðkomandi aðili skuldi miklu meira, t.d. hjón með börn eða annað slíkt. Ég er afskaplega stolt af því að sjá loksins fram á þessar miklu kerfisbreytingar og að kjör námsmanna verði allt önnur eftir þessar breytingar en áður var.
Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra kærlega fyrir ágætisframboðsræðu. Ég styð hana auðvitað í því að breyta lánasjóðsreglunum. Hér er bara einfaldlega ekki verið að spyrja um það. Það er rétt að frítekjumarkið hefur hækkað. Það hafði þó ekki hækkað í mjög mörg ár og var kominn tími til. Auðvitað er það þannig að námsmenn eiga ekki að þurfa að reiða sig á að vinna mikið með námi. Það er ýmislegt annað í reglunum sem ég get sett út á. Námsmenn sem fara til útlanda fá einu sinni á námstímanum, á fjórum til fimm árum, að koma heim með styrk frá ríkinu. En hér, herra forseti, er ég að spyrja ráðherra um grunnframfærslu. Ég þarf ekkert aðra ræðu um hvað hún hyggist gera og um kjark og þor og dug og framsýni núverandi ríkisstjórnar. Ég vil einungis fá að heyra: Mun hæstv. ráðherra beita sér fyrir því að grunnframfærslan hækki til samræmis við það sem aðrir hópar eru að fá núna í kjarasamningum?
Virðulegur forseti. Það kann að vera svekkjandi fyrir formann Samfylkingarinnar að það sé verið að gera svona mikið í þessum málaflokki. Ég skil vel að hann vilji taka þátt í þessari vegferð því að hún gengur býsna vel. Hann spyr um spekileka. Þá get ég upplýst þingheim um það að ráðherra sem hér stendur átti fund með hagstofustjóra og var að óska eftir því í fyrsta sinn að við færum yfir þessa tölfræði, fengjum upplýsingar um menntunarstig aðfluttra og brottfluttra frá landinu. Í fyrsta sinn er verið að gera þetta. Varðandi kjör námsmanna þá er kerfisbreytingin og nýja kerfið sem ég er að kynna, og kemur fram í fimm ára ríkisfjármálaáætluninni, þannig að við ætlum að lækka höfuðstól lána hjá námsmönnum um 30%. Það þýðir að par sem hefur klárað nám í Svíþjóð hefði skuldað um 16 milljónir í gamla kerfinu en skuldar tæpar 7 milljónir í nýja kerfinu. Þetta er grundvallarbreyting á kjörum íslenskra námsmanna.
Virðulegi forseti. Það hefur víst ekki farið fram hjá neinum að við erum að fara að fjalla um risastórt mál í dag, þriðja orkupakkann svokallaða. Þingsályktunartillaga kemur núna fyrst frá hæstv. utanríkisráðherra. Það hefur komið fram á vef ráðuneytisins að hæstv. ráðherra átti í samtali við Miguel Arias Cañete, framkvæmdastjóra orkumála Evrópusambandsins. Hæstv. ráðherra hefur ítrekað gefið það út í fjölmiðlum að þar hafi menn verið að setja ákveðinn fyrirvara inn í samninginn þannig að hafið sé yfir allan vafa að ekki sé um að ræða raunverulegt fyrsta skref í áttina að því að tengja okkur við orkumarkað Evrópu. Mig langar til að vita hjá hæstv. ráðherra hvort þetta hafi ekki verið óformlegt samtal og hversu vel hann telji að þessi fyrirvari haldi í ljósi þess að hann hefur t.d. ekki verið lagður fyrir sameiginlegu EES-nefndina. Þetta er grundvallaratriði sem við þurfum að hafa á hreinu vegna þess að úti í samfélaginu, eins og vitað er, er ákveðið óöryggi og ákveðinn ótti hefur gripið um sig. Sumir vilja kalla að hér sé verið að beita hræðsluáróðri og slíku en eigum við ekki bara að reyna að gera þetta í sátt og samlyndi þannig að allir geti við unað?
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Ég vil byrja á því að segja að ég er mjög ánægður með þann tón sem kemur fram hjá hv. þingmanni. Ég held nefnilega að það sé mjög mikilvægt í þessu máli, sem margar yfirlýsingar hafa flogið um og ég held að alveg óhætt sé að segja að það hafi verið reynt að hræða ýmsa. Ég held að það sé rétt að nálgast þetta nákvæmlega eins og hv. þingmaður gerir. Við skulum bara ræða þetta í rólegheitunum, fara vel yfir það og draga fram staðreyndir málsins. Síðan eigum við að hugsa þetta út frá einu - íslenskum hagsmunum. Það er það eina sem við eigum að hugsa um að mínu áliti. Ég hef nefnilega verið nokkuð hugsi. Vegna þess að í þessari umræðu allri er það, alla vega í mínu minni, í fyrsta skipti sem erlendir aðilar eru á fleygiferð að skipta sér af í íslenskum stjórnmálum. Þeir aðilar eru ekki að hugsa um íslenska hagsmuni. Svo að ég tali alveg skýrt er ég hér að vísa til samtaka og stjórnmálaflokka í Noregi sem veigra sér ekkert við að vaða hér inn með allra handa fullyrðingar um þessi mál sem sjaldnast, ef nokkurn tímann, standast neina skoðun. Ég vil bara að umræðan verði á þeim nótum sem hv. þingmaður er með, að við förum yfir þetta, förum yfir allar þær fullyrðingar sem hafa komið fram og skoðum þær. Því að það er leiðin til að ná niðurstöðu. Það sem hv. þingmaður vísar í er að þetta var sameiginleg yfirlýsing af minni hálfu og orkumálaráðherra ESB, svokölluð pólitísk yfirlýsing, sem ég tel gagnlega í umræðunni. Hún er hvorki meira né minna en það. Því hefur aldrei verið haldið fram á neinu stigi máls að hún sé neitt annað en nákvæmlega það. En mönnum hefur þótt þetta vera gagnlegt, þeim sem hafa nálgast þetta með málefnalegum hætti. Þarna er hins vegar bara verið að benda á hið augljósa.
Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir svarið. Já, þetta er nú svolítið athyglisvert en við erum þá alla vega komin með það á hreint að þetta var óformlegt samtal sem felur í rauninni ekki í sér neinn fyrirvara, faktískt. Það er í rauninni enginn fyrirvari sem við höfum í hendi. Ekki neinn. Þá verðum við að nálgast málin pínulítið öðruvísi og ég þakka hæstv. ráðherra fyrir það að við eigum eftir að taka samtalið, vonandi í þágu allra. Hvað lýtur að Norðmönnum sem hann segir að séu með einhver læti hérna hjá okkur: Norðmenn eru almennt mjög ósáttir við það hvað orkuverðið hefur hækkað hjá þeim. Það veit ég að íslenskir neytendur yrðu líka.
Virðulegur forseti. Hv. þingmaður, ef marka má orð hennar áðan, hefur eitthvað misskilið málið ef hún hefur talið að þeir fyrirvarar sem við höfum lagt upp með þessu beinist að þeirri pólitísku yfirlýsingu. Það hefur aldrei verið sagt. Fyrirvarinn byggist á því að við erum ekki tengd raforkumarkaði ESB og það myndi eingöngu gerast ef sæstrengur yrði lagður. Það sem verið er að gera í meðförum þingsins, virðulegi forseti, ef áætlanir ná fram að ganga, er að herða á því að það sé ekki gert nema Alþingi komi að slíkri ákvörðun. Þetta er allt saman á okkar forræði, enda kemur það m.a. fram í þeirri yfirlýsingu sem vísað er til og þar er bent á hið augljósa. Af því að við vorum að ræða þau norsku samtök sem hér beita sér þá eru þau ekki að hugsa um íslenska hagsmuni. Þau hafa barist fyrir því í mjög langan tíma [[Forseti hringir.]]að koma Noregi út úr EES-samstarfinu og eru að reyna hvað þeir geta á Íslandi til að skaða það samstarf.
Herra forseti. Isavia hefur mikla sérstöðu sem upphaf og endir alls í flugi hér á landi. Fyrirtækið starfar í samræmi við almenna eigendastefnu ríkisins frá því í ágúst 2012 og þar er lögð áhersla á skil ásættanlegrar afkomu og viðhald tekjumyndandi eigna frá fyrirtækjum í eigu ríkisins. Ég veit að við hæstv. ráðherra erum sammála um að sú almenna stefna uppfyllir ekki kröfur eigendastefnu félags með jafn mikla sérstöðu og áhrif og Isavia hefur. Ég veit þetta vegna þess að ríkisstjórnin skrifaði í stjórnarsáttmála sinn að slík stefna yrði mótuð. Fáir aðilar hafa tækifæri til að hafa jafn mikil áhrif á þróun ferðaþjónustu á Íslandi og Isavia. Félagið hefur verið mikið í fréttum undanfarið í kringum gjaldþrot og fall WOW en núna síðast í áskorun Ásthildar Sturludóttur, bæjarstjóra Akureyrar, til stjórnvalda. „Ísland er,“ sagði Ásthildur, með leyfi forseta, í nýrri grein sinni: „eins og hús þar sem öllum er boðið að troðast inn og út um einar dyr.“ Í greininni kallar bæjarstjórinn eftir nauðsynlegri uppbyggingu flugvallarins á Akureyri sem alþjóðlegrar flugstöðvar sem taki á móti áætlunarflugi. Og þá kem ég að spurningum mínum. Ég hefði gjarnan viljað eiga orðastað hér við hæstv. ráðherra ferðamála um stöðu á mótun eigendastefnu ríkisins í flugumferðarmálum og tengsl við ferðaþjónustuna. Á opnum fundi atvinnuveganefndar í síðustu viku sagði ráðherra þá vinnu vera í gangi hjá fjármálaráðuneytinu og vísaði umræðunni þangað. Því spyr ég hæstv. fjármálaráðherra: Hvað líður vinnu við mótun eigendastefnu Isavia og hvenær má vænta niðurstöðu? Getur hæstv. ráðherra upplýst mig og þingheim um hvaða áhersluatriði þar eru lögð til grundvallar þeirri vinnu, umfram þá kröfu að skila ásættanlegri afkomu?
Virðulegi forseti. Ég held að það megi segja að ef Isavia getur verið mikill örlagavaldur um þróun ferðaþjónustu í landinu þá hljóti fyrirtækið að hafa staðið sig afskaplega vel á undanförnum árum, ef marka má ofboðslega mikinn uppgang í ferðaþjónustu þar sem fjölgun í komum ferðamanna hefur mælst í tugum prósenta ár eftir ár - en nú eru hins vegar aðeins breyttir tímar. Til að svara spurningunni um eigendastefnu er hún í vinnslu og er henni ætlað að verða ítarlegri en almenn eigendastefna og taka mið af þeim markmiðum sem við viljum sérstaklega ná fram á því starfssviði sem félagið starfar. Meðal atriða sem ég tel að við þurfum að líta til þegar skoðuð er eigendastefna fyrir Isavia eru þættir eins og það að hve miklu leyti við ætlum að fela félaginu að annast um verkefni sem það hefur ekki haft beinar skyldur til að sinna fram til þessa. Það getur komið til þess að menn líti þá og í því sambandi sérstaklega til innanlandsflugvallakerfisins í landinu. Ég verð að segja fyrir mitt leyti að mér hefur stundum þótt að hér á þinginu hafi menn ekki verið reiðubúnir til að horfast beint í augu við þann kostnað sem fellur til vegna þess að Ísland er tiltölulega strjálbýlt land og það fellur til mikill kostnaður við að halda úti mörgum öflugum innanlandsflugvöllum. Þann kostnað er ekki hægt að fela með því að stinga honum inn í hlutafélag, þótt það gangi ágætlega af öðrum sökum. Ég ætla í seinna svari mínu að koma aðeins nánar að Akureyri sérstaklega.
Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svarið. Ég er svolítið að upplifa að við séum ekki að tala um nákvæmlega sömu hlutina. Hér var ekki verið að ýja að því að með nýrri og breyttri eigendastefnu væri ekki að eiga sér stað samdráttur í fjölgun ferðamanna eða að Isavia hefði ekki staðið sig vel í því að fjölga ferðamönnum heldur eingöngu verið að nefna þá staðreynd að á meðan á fjölguninni stóð var töluvert talað um að mögulega þyrftum við einhvern veginn, þ.e. ríkið með okkar eignarhald, m.a. Isavia, að hafa áhrif á það hvernig ferðamenn við vildum fá inn og þá í gegnum hvaða kanala; um hvaða flugvelli væri að ræða. Mig langar að velta því aðeins upp og ég er ánægð með að ráðherra ætlar að koma nánar að Akureyri. En ég er líka að velta því fyrir mér hvort í þessari vinnu við nýja eigendastefnu ríkisins varðandi Isavia eigi ekki líka að leggja drög að [[Forseti hringir.]]þróun stefnumörkunar í ferðaþjónustu almennt og því tengt hvort hæstv. ráðherra sé ekki sammála því að það væri eðlilegt að [[Forseti hringir.]]ráðherra ferðamála ætti menn í stjórn þess félags.
Virðulegi forseti. Ég held að það sé ekki lykilatriði hvernig velst inn í stjórnina hjá Isavia. Ég held að við höfum engin sérstök dæmi um það að skipan stjórnarinnar hafi valdið vandkvæðum. Mig langar til að segja varðandi Akureyri að í gegnum tíðina, sérstaklega hvað varðar alþjóðaflugið, hefur það ekki liðið fyrir aðstöðuskort. Það hefur einfaldlega ekki verið til að dreifa neinu beinu alþjóðlegu flugi. Meðal annars af þeirri ástæðu var komið á laggirnar fyrir nokkrum árum sérstökum flugþróunarsjóði, fjármunir eyrnamerktir því að efla þetta hlið inn í landið. Það hefur tekist þannig að við höfum haft bróðurpartinn af árinu regluleg flug inn á svæði sem hafa skilað jákvæðum áhrifum fyrir Norðurland allt. Þetta finnum við þegar við heimsækjum þar ferðaþjónustuaðila, ekki bara á Akureyri heldur um allt Norðurland. Og í kjölfarið af þeirri breytingu sem orðið hefur [[Forseti hringir.]]með þessu er orðið mjög aðkallandi að leysa aðstöðumálin á Akureyrarflugvelli. Þau eru algerlega óboðleg eins og sakir standa.
Herra forseti. Óánægju gætir nú meðal hluta lögmannastéttarinnar vegna skipanar skiptastjóra yfir þrotabú flugfélagsins WOW. Rætt er um ógagnsætt ferli við skipan skiptastjóra í þrotabúið. Í viðtali við RÚV fyrir skömmu við tvær konur í lögmennsku kom fram, með leyfi forseta: „Það er enginn hissa á því að tveir miðaldra karlmenn séu skipaðir yfir þessu stóra búi. Það er bara það sem gengur og gerist á hverjum einasta degi í okkar bransa. Því miður. Okkur konunum virðist ekki vera treyst fyrir þessum stóru búum.“ Þá gagnrýna þær einnig að engar reglur séu um skipan skiptastjóra yfir þrotabúum og að einungis kröfuhafar geti haft eftirlit með skráningu tímafjölda. Þær segja engar ákveðnar reglur gilda um þetta og að dómurum sé í sjálfsvald sett hverja þeir skipa. Ljóst er að það hallar verulega á konur við skipan í stór þrotabú. Síðan er það umhugsunarefni hvort heppilegt sé að lögmaður sé skiptastjóri yfir tveimur stórum þrotabúum samtímis, þ.e. sami lögmaðurinn líkt og raunin er í tilfelli nýskipaðs skiptastjóra yfir þrotabúi WOW. Það eru ekki bara konur í lögmennsku sem kvarta yfir ógagnsæi í skipan skiptastjóra heldur hefur sú gagnrýni einnig heyrst að héraðsdómstólar séu að úthluta umfangsmiklum hagsmunum eftir eigin hentistefnu. Ég vil því spyrja hæstv. dómsmálaráðherra: Hvaða reglur gilda um úthlutun þrotabúa til skiptastjóra hjá héraðsdómstólum og telur ráðherra að verklag við skipan skiptastjóra sé nægilega gegnsætt? Í öðru lagi: Er tilefni til þess að breyta lögum eða setja leiðbeinandi reglur til dómstólanna varðandi skipan skiptastjóra?
Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina og svara hér eftir bestu getu. Ég þekki ekki nákvæmlega hvernig verkferlið er hjá dómstólunum en Dómstólasýslan fer með stjórnsýslu dómstólanna og er sjálfstæð stjórnsýslustofnun. Hún var sett á fót í janúar í fyrra, janúar 2018, og síðan þá hefur hún verið að byggja þetta umhverfi upp á þessu sviði. Ég myndi því halda að þetta væri eitthvað sem Dómstólasýslan gæti látið sig varða. Ég tek undir með hv. þingmanni að það skiptir máli að þessir hlutir séu gagnsæir og aðferðin við þessar úthlutanir, eins og allt annað hjá dómstólum landsins og öðrum þeim sem fara með opinbert vald. Lög um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla og þau sjónarmið sem þar birtast gilda að sjálfsögðu um skiptastjórn eins og annað. Það eru almenn lög. Ég myndi ætla að það væri eðlilegt að Dómstólasýslan skoði þessa þætti með tilliti til gæðaeftirlits við skiptastjórn.
Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svarið og vil kannski bæta við tveimur spurningum. Að vísu kom hæstv. ráðherra aðeins inn á aðra spurninguna. En þá vil ég víkja að kynjamun í þessum efnum, þ.e. þegar kemur að úthlutun stærri þrotabúa til skiptastjóra hjá dómstólum. Þekkir ráðherra til þess að það sé kynjamunur í þessum efnum? Síðan langar mig að koma aðeins inn á jafnréttislögin. Telur ráðherra að sjónarmið jafnréttislaga um að gæta skuli jafnréttissjónarmiða og vinna að jöfnum áhrifum kvenna og karla í samfélaginu eigi við þegar um úthlutun verkefna á vegum dómstólanna er að ræða?
Herra forseti. Líkt og ég kom inn á í mínu fyrra svari tel ég blasa við að jafnréttislög eigi við um skiptastjórn eins og aðra þætti. Án þess að ég tjái mig með nokkrum hætti um þessa úthlutun eða þann dómara eða þann dómstól hef ég svo sem ekki yfirsýn yfir það heldur hvernig þessu er skipt og hvernig það kemur út á milli kynja. Ég þekki heldur ekki til hvort mikill munur sé á þeim sem sækjast eftir því eða hvernig því er úthlutað. Ég hef ekki yfirsýn yfir það. En ég held að það sé alveg óhætt að hafa augun opin fyrir því að við höfum verk að vinna á þessu sviði. Það á við um lögmennsku eins og annars staðar í samfélaginu.
Virðulegur forseti. Í síðustu viku sótti ég ráðstefnu rannsóknaseturs um norðurslóðir sem bar titilinn Viðvörun úr norðri. Mikilvægi þess að ná 1,5°C markmiðinu. Þar fjölluðu fjölmargir vísindamenn um áhrif loftslagsbreytinga á norðurslóðum, þar á meðal á Íslandi. Meðal annarra tók til máls dr. Michelle Schaeffer frá samtökunum Climate Analytic en þau vega og meta áhrif stefnu og aðgerða stjórnvalda í þjóðríkjum við að draga úr losun kolefnislofttegunda og hvernig þau uppfylla þau skilyrði sem ríki Parísarsáttmálans settu sér sjálf árið 2015. Niðurstaðan er sláandi. Langflest ríki heims eru langt frá því að ná að uppfylla markmið sín samkvæmt Parísarsamkomulaginu og jafnvel þó að þeim takist það eru þau langt frá því að ná að takmarka losun gróðurhúsalofttegunda á þá leið að markmiðin um að halda hækkun hitastigs undir 1,5°C náist. Langflest ríkjanna stefna í þá átt að ná ekki einu sinni að takmarka losun við 3°C á heimsvísu. Miðað við núverandi stefnur og aðgerðir stjórnvalda stefnum við hraðbyri í að losun verði alltaf 4,4°C meiri fyrir árið 2100, en ef miðað er við bjartsýnustu spá verður losunin engu að síður 3°C. Ísland eitt og sér mun skila mjög litlum árangri í samhengi hlutanna á heimsvísu þannig að ég vil spyrja hæstv. ráðherra: Hvaða aðgerðum stendur ráðherra fyrir til að tryggja árangur af alþjóðlegu samstarfi, þá við aðra umhverfisráðherra heims eða á hvaða öðrum vettvangi sem það er, til þess að hvetja ríki heimsins til að standa við markmið sín og auðvitað ná lengra? Við þurfum að treysta á að öll önnur ríki standi við skuldbindingar sínar ásamt því að standa við okkar eigin.
Hæstv. forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni kærlega fyrir fyrirspurnina. Það er rétt að þegar horft er til þeirra sameiginlegu markmiða sem alþjóðasamfélagið hefur sett sér erum við ekki nægjanlega nálægt því markmiði að halda hlýnun jarðar innan 2°C, hvað þá 1,5°C ef miðað við 1750 eins og venjulega er gert. Það var einu sinni fjarlæg framtíð, má kannski segja, að þurfa að takast á við loftslagsmálin en það er ekki þannig lengur. Við horfum núna til ársins 2030 í gegnum Parísarsamninginn og horfum síðan til miðbiks aldarinnar þegar við erum að tala um að ná jafnvægi, eða kolefnishlutleysi, þegar kemur að þessum málum. Það sem Ísland hefur gert í loftslagsmálum alþjóðlega - og ég þakka kærlega fyrir þessa spurningu sem lýtur svolítið að því hvernig smáríki og eyríki geti reynt að hafa áhrif jákvæð áhrif í þessa veru - er það svo sem ekki bara sá ráðherra sem hér stendur heldur líka hæstv. utanríkisráðherra, forsætisráðherra og fleiri sem hafa á alþjóðlegum vettvangi haldið því á lofti að þennan málaflokk þurfi ríki heims að setja á oddinn. En ég get nefnt sérstaklega yfirlýsingu forsætisráðherra Norðurlandanna frá því í janúar sl. sem kveður einmitt á um að Norðurlöndin vilji efla samvinnu í því augnamiði að ná meiri árangri, þar með talið að þrýsta á bæði Evrópusambandið og önnur ríki að setja sér metnaðarfyllri markmið, ekki síst núna þegar samkvæmt Parísarsamningnum á að leggja fram 2020 nýjar skuldbindingar ríkja. Í þessari yfirlýsingu forsætisráðherranna kemur einnig fram að stefna eigi að kolefnishlutleysi fyrir miðja öldina í öllum ríkjum Norðurlandanna. Næstu skref verða reyndar tekin í þessari vinnu núna á miðvikudag [[Forseti hringir.]]þegar umhverfisráðherrar Norðurlandanna hittast á fundi hér í Reykjavík.
Forseti. Eins og við vitum öll er hlýnun upp á 3° eða meira uppskrift að geigvænlegum hörmungum um allan heim. Þar er Ísland alls ekki undanskilið, t.d. vegna bráðnunar jökla og súrnunar hafs. Á ráðstefnunni kom fram að súrnun hafs muni gjöreyðileggja fiskgengd við Ísland á næstu 80 árum. Vonandi verðum við komin með kjötrækt þá. Við verðum að vera leiðandi í því að hvetja önnur ríki til að stöðva losun kolefnislofttegunda. Ein hugmynd sem hefur verið reifuð í því samhengi er að innleiða ákvæði um losun kolefnislofttegunda í fríverslunarsamninga. Slíkt ákvæði yrði svipað mannréttindaákvæðum í núverandi fríverslunarsamningum. Það gæti orðið öflugasta tækið okkar til þess að fá önnur ríki til að standa við skuldbindingar sínar, sem hefur einmitt verið vandamálið hingað til. Hver er afstaða hæstv. ráðherra til þess að taka slík úrræði inn í fríverslunarsamninga?
Hæstv. forseti. Nú vill svo til að ég held að flestir ráðherrar vilji fá að svara þessu þannig að þar er komið efni í margar spurningar á næstunni. Mig langaði aðeins að bæta við fyrra svar og nefna líka að Ísland hefur lengi verið leiðandi á sviði landgræðslu í alþjóðlegu samstarfi og á alþjóðlegum vettvangi. Þar eigum við gríðarlega mikil tækifæri til þess að auka skilning á því hvernig nota megi endurheimt lands, landgræðslu og skógrækt, sem eitt af tækjunum til að ná tökum á loftslagsvánni. Það er mjög mikilvægt að horfa til þess, líka vegna þess að þetta eru lausnir sem byggja á náttúrunni og nýtast fleiri markmiðum okkar en þessum. Varðandi fríverslunarsamningana er það ekki eitthvað sem ég hef lagst yfir. En ég er, eins og hv. þingmaðurinn veit, tilbúinn til að skoða mjög margt þegar kemur að því að reyna að takast á við loftslagsmálin.
Herra forseti. Það var hér á árum áður fyrir margt löngu stjórnmálaflokkur, sem er ákaflega mætur og virðulegu flokkur, reyndar ekki flokkur hæstv. utanríkisráðherra, sem boðaði þá leið í íslenskum stjórnmálum, sem hann kallaði hina leiðina. Kjörorðið var: Það er aðeins ein leið, hin leiðin. Þetta rifjast upp, herra forseti, þegar lesið er álit Stefáns Más Stefánssonar og Friðriks Árna Friðrikssonar Hirst. Ekki verður annað séð en að þeir séu þeirrar skoðunar, ef ég má leyfa mér að orða það svo, að það sem beri að gera við þær aðstæður sem uppi eru varðandi þriðja orkupakkann sé að vísa þessu máli á grundvelli ákvæða í samningnum um Evrópska efnahagssvæðið, til sáttameðferðar í sameiginlegu nefndinni. Á grundvelli ákvæða í sama samningi myndi sú meðferð lúta þeim málsmeðferðarreglum sem þar er kveðið á um. Þeir segja: „Möguleg lausn gæti falist í því að þriðji orkupakkinn verði innleiddur í íslenskan rétt en með lagalegum fyrirvara um að ákvæði hans um grunnvirki yfir landamæri öðlist ekki gildi, enda sé slíkum grunnvirkjum ekki fyrir að fara hér á landi.“ Þeir segja og tvítaka það reyndar í sinni álitsgerð að sú leið sem hæstv. ráðherra sýnist hafa valið sé ekki gallalaus. Þess vegna spyr ég hæstv. ráðherra: Hvaða lögfræðilegar álitsgerðir liggja fyrir um [[Forseti hringir.]]þessa leið þar sem hún er krufin í lögfræðilegu tilliti þannig að unnt sé fyrir hv. alþingismenn [[Forseti hringir.]]að meta hana á slíkum grundvelli?
Virðulegur forseti. Ég vil benda hv. þingmanni á að sjaldan eða aldrei hefur verið unnin jafn mikill undirbúningsvinna og í þessu máli þegar kemur að sambærilegu málum. Bara til að hafa þetta alveg skýrt, af því að hv. þingmaður vísar í Stefán Má Stefánsson og Friðrik Árna Friðriksson, ætla ég að lesa beint úr fréttatilkynningu, með leyfi forseta, og í lögmanninn, Stefán Má Stefánsson, prófessor, sem segir: „Með þessari leið“ - sem lagt er upp með - „er stjórnskipunarvandinn settur til hliðar að sinni og reglugerðin innleidd á þeim forsendum að þau ákvæði hennar sem fjalla um flutning raforku yfir landamæri eigi ekki við hér á landi og hafi því ekki raunhæfa þýðingu. Það þýðir í raun að gildistaka þeirra er háð tilteknum frestsskilyrðum. Grunnforsenda þessarar lausnar er sú að þriðji orkupakkinn leggi ekki skyldur á Ísland til að koma á fót grunnvirkjum yfir landamæri heldur sé ákvörðun um það alfarið á forræði Íslands. Þetta er önnur þeirra leiða sem lögð var til í áliti okkar Friðriks og að okkar mati er upptaka og innleiðing gerðarinnar með þessum hætti heimil samkvæmt stjórnarskrá, enda er lagalegur fyrirvari um að þessi tilteknu ákvæði komi ekki til framkvæmda fyrr en lagagrundvöllurinn, þar með talið stjórnskipunarvandinn, hefur verið tekinn til endurskoðunar á Alþingi. Það er enn fremur mikilvægt að náðst hafi með orkumálastjóra Evrópusambandsins sameiginlegur skilningur hvað þessa grundvallarforsendu Íslands varðar og sérstöðu Íslands. Þótt slík yfirlýsing sé pólitísk í eðli sínu þá hefur hún engu að síður verulegt gildi og þýðingu í þessu samhengi,“ segir Stefán Már Stefánsson prófessor. Virðulegi forseti. Ég held að þessi yfirlýsing, þessi ummæli, svari fyrirspurn hv. þingmanns mjög skýrt.
Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið. Það er kannski ágætt að benda á að mjög margar blaðsíður eru undir fyrir þá sem vilja kynna sér þessi mál. Það liggja fyrir ítarleg álit. Það sem ég spurði hæstv. ráðherra um var álit á þeirri leið, hinni leiðinni, sem nú er á borðinu, þeirri sem sýnist hafa orðið fyrir valinu af hálfu hæstv. ráðherra. Það er, eins og ég gat um í fyrri ræðu minni, tekið fram, þegar fjallað er um þessa leið, að hún sé ekki gallalaus. Höfundar álitsgerðarinnar velja að ljúka álitsgerðinni, sem spannar meira en 40 síður, með því að endurtaka þetta. Það er það síðasta sem lesendur þessarar álitsgerðar sjá, þessi orð: Sú leið er þó ekki gallalaus. Þess vegna, herra forseti, spurði ég hæstv. ráðherra um það hvar þær væru lögfræðiálitsgerðirnar þar sem þessi leið er krufin og þeir gallar sem þeir ágætu höfundar nefna í tvígang í sinni álitsgerð.
Virðulegur forseti. Ég ætla ekki að lesa aftur það sem ég las áðan. Hv. þingmaður getur lesið það sjálfur. Það voru ekki bara þessir lögmenn sem lögðu mat á þetta, það voru tveir aðrir af hálfu utanríkisráðuneytisins og síðan tveir í viðbót, þegar kom að meðförum málsins hjá hæstv. iðnaðarráðherra. Þetta er einfaldlega skoðað af öllum þessum fræðimönnum. Þeir aðilar sem voru íhaldssamastir, ef við getum sagt sem svo, koma með leið sem við leggjum til. Það er ekki þannig, virðulegi forseti, að það hafi verið samstaða um þennan þátt málsins og þess vegna, út frá pólitískum varúðarsjónarmiðum, er þessi leið farin. Hv. þingmaður spyr hvort það hafi verið unnar einhverjar lagalegar álitsgerðir. Já, þær eru í þingsályktunartillögunni, virðulegi forseti. Þetta er niðurstaðan.
Herra forseti. Ég fagna því að geta rætt aðeins um menntakerfið við hæstv. menntamálaráðherra og þá í tengslum við það hvernig við sjáum fram á að auka samkeppnishæfni Íslands. Ég beini fyrirspurn til hæstv. ráðherra: Hyggst ráðherra beita sér fyrir bættu umhverfi menntakerfisins, sérstaklega alþjóðaskóla og alþjóðadeilda í grunn- og menntaskólum, með það fyrir augum að auðvelda íslenskum fyrirtækjum að laða til sín erlenda sérfræðinga og fjölskyldur þeirra? Og ef svo er, þá hvernig? Ég veit að ráðherra hefur fylgst vel með því á endurteknum þingum, ráðstefnum og fundum hvernig hægt er að auka samkeppnishæfni okkar Íslendinga. Ég ætla ekki að tala um krónuna og það að skipta um gjaldmiðil - þótt það sé náttúrlega efst á baugi. En það er iðulega bent á að umhverfið hér heima, þar á meðal menntakerfið, þurfi að vera þannig í stakk búið að við getum raunverulega verið valkostur og laðað hingað erlent vinnuafl og erlenda sérfræðinga; en líka valkostur fyrir íslenskar fjölskyldur sem hafa verið í útlöndum og við erum að reyna að fá heim, til þess að styrkja ekki síst frumkvöðla- og sprotafyrirtæki en líka stærri fyrirtæki. Við erum að sjá stór fyrirtæki sem þurfa að tengjast og laða til sín erlent starfsfólk og erlenda sérfræðinga, hvort sem við erum að tala hér um Marel eða Völku eða önnur fyrirtæki - á sviði hátækni. Það skiptir mjög miklu máli að við tryggjum að aðbúnaður erlendra sérfræðinga hér á landi verði þannig að alþjóðleg starfsemi geti líka þrifist. Hluti af því, eins og við vitum, er menntakerfið. Menntakerfið er gríðarlega mikill stuðningur og stoð við það hvernig við ætlum að byggja undir íslensk þekkingarfyrirtæki svo að þau geti boðið, bæði tímabundið en líka ótímabundið, fjölskyldum - og ég veit það sjálf úr mínum fyrri störfum sem ráðherra, bæði á sviði sjávarútvegs en líka menntamála, að það er oftar en ekki að sérfræðingarnir koma hingað tímabundið. Þeir koma ekki hingað með fjölskyldurnar, m.a. út af því að við bjóðum ekki upp á nægilega mikla valkosti í þá veru. En um leið vil ég undirstrika að hér er starfrækt eitt og annað, m.a. alþjóðaskóli sem hefur haft gríðarlega mikla þýðingu fyrir þetta umhverfi. En ég veit að hæstv. ráðherra hefur metnað og ákveðna sýn í þessa veru. Mig langar þess vegna að spyrja: Menntakerfið, alþjóðadeildirnar - hvernig getum við styrkt þær þannig að með menntakerfinu leggjum við okkar af mörkum til að efla og styrkja samkeppnishæfi á Íslandi?
Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina og fyrir að koma í ræðustól og ræða menntakerfið. Ég vil byrja á því að segja að það sem skiptir auðvitað mestu máli er að allt menntakerfið okkar sé samkeppnishæft. Eftir að hafa farið mjög gaumgæfilega yfir alþjóðlegar samanburðarrannsóknir er það kannski einkum þrennt sem einkennir framúrskarandi menntakerfi. Ég ætla að byrja á því að nefna það, áður en ég fer að svara því hvernig við högum þeim málum er tengjast alþjóðlegum skólum. Það er í fyrsta lagi hugarfar. Hugarfar stjórnvalda á sveitarstjórnarstigi, að þau ákveði að forgangsraða fjármunum í þágu menntakerfisins - og geri það, standi við það. Þessi ríkisstjórn hefur svo sannarlega gert það. Það er verið auka framlög er varða framhaldsskóla og háskóla. Mikil og metnaðarfull stefnumótun á sér stað. Í öðru lagi, sem ég mundi í raun og veru vilja kalla í fyrsta lagi, er að starfsumhverfi kennara sé framúrskarandi. Ef þjóðum á að vegna vel þarf að huga að kennurum viðkomandi ríkja. Og öll þau menntakerfi sem eru samkeppnishæf og sem laða að bæði börn og ungt fólk og fólk sem vill fara í háskólanám eru þannig að staða kennarans er mjög sterk. Og í þriðja lagi skiptir verulegu máli að hugarfarið sé með þeim hætti að allir geti lært, að í boði sé nám og möguleikar fyrir börn og ungt fólk sem eru þess eðlis að hæfileikar hvers og eins fái að njóta sín. Þetta þrennt verður að vera til staðar. Því miður hefur það gerst á undanförnum árum að við erum í mikilli kennaraþörf. Það átti sér stað eftir að námið var lengt. Þá minnkaði ásókn í kennaranám og við höfum þurft að fara í umfangsmiklar aðgerðir til að snúa þessari þróun við. Þær voru kynntar núna í byrjun mars og ganga út á að lokaárið í starfsnámi verði greitt. Við erum að tala um styrk fyrir kennaranema og við erum, núna frá því á síðasta ári, loksins farin að sjá - í fyrsta sinn eftir mikla fækkun - aukningu inn í kennaranámið, um 50% í Háskólanum á Akureyri og 15% í Háskóla Íslands. Það er alveg ljóst að ef við ætlum að vera með framúrskarandi og samkeppnishæft menntakerfi þurfum við að huga að þessum þáttum og sérstaklega að kennurum landsins. Við erum með alþjóðaskóla sem hafa staðið sig nokkuð vel. Ég er sammála hv. þingmanni um að samkeppni um búsetuskilyrði milli landa skiptir miklu máli og eykst með hverju árinu sem líður. Fólk á auðveldara með að flytja á milli landa en áður og festa þar rætur. Einn helsti þátturinn sem fólk lítur til við val á búsetulandi er menntakerfið og gæði þess. Þetta skiptir fólk alveg gríðarlega miklu máli. Við þekkjum það bæði innan ríkja og á milli ríkja. Það er alveg ljóst að við þurfum að tryggja góða samfellu skólastiga og að skólarnir séu aðgengilegir. Á Íslandi starfa nú tveir skólar sem fylgja erlendum námskrám: Sjálfstætt rekinn grunnskóli, þ.e. alþjóðaskólinn við Sjálandsskóla í Garðabæ sem ég heimsótti nýverið, og hinn er í deild innan opinbers framhaldsskóla, svokallað IB-nám í Menntaskólanum við Hamrahlíð, sem veitir sambærileg réttindi og stúdentspróf. Að auki var stofnuð alþjóðadeild við Landakotsskóla árið 2015 til að mæta þörfum fólks sem flytur til landsins vegna atvinnu sinnar með börn á skólaskyldualdri og fyrir fjölskyldur af erlendum uppruna sem flytja til landsins. Deildin er einnig opin fyrir aðra. Deildin er rekin með heimild frá mennta- og menningarmálaráðuneytinu sem þróunarskóli. Menntamálastofnun hefur fengið gögn frá skólanum um viðurkenningu Cambridge Assessment á deildinni og úttekt Reykjavíkurborgar á skólanum og mun úttekt á þessu verkefni klárast í vor. Ég er sammála hv. þingmanni um að það felast mikil tækifæri í því að bjóða upp á nám í alþjóðaskólum og alþjóðadeildum sem njóta opinberrar viðurkenningar. Eitt af því sem Landakotsskóli hefur nefnt er að lengja námið. Ég er mjög jákvæð gagnvart því. Ég tel að það geti verið mikill hagur að því að hafa nám frá sex ára og upp úr og [[Forseti hringir.]]að klára menntaskólastigið þar. En fyrst og síðast skiptir miklu máli að við leggjum mikinn metnað í þetta til þess að við getum laðað til [[Forseti hringir.]]landsins fólk sem hefur metnað fyrir menntun.
Hæstv. forseti. Ég vil bara þakka fyrir þessa fyrirspurn. Mér leikur svolítil forvitni á að vita og vil spyrja hæstv. ráðherra um, af því hér er verið að tala um að byggja upp kennarastétt og samkeppnishæfni: Við vorum í umræðu í fyrra að tala um lesskilning og annað slíkt og komumst að því að árangur þeirra landa þar sem vel gengur næst með því að byggja upp kennarastéttina. Ráðherra kom aðeins inn á það áðan að hér væri farin af stað vinna við að veita styrki og annað slíkt. Ég hefði kannski viljað spyrja ráðherrann aðeins betur út í það, hvort hann gæti farið eitthvað nánar út í hvort það sé meiri vinna þar í gangi. Ég hlustaði á þætti á dögunum sem eru búnir að vera nokkra sunnudaga í röð um spekileka. Þá er verið að tala um menntun sem sótt er til annarra landa og þekkingin kemur ekki heim aftur. [[Forseti hringir.]]Þannig að mig langar að spyrja ráðherrann út í þetta með uppbyggingu kennarastéttarinnar til frekari árangurs í menntun fyrir börn og unglinga.
Herra forseti. Þetta svar, alla vega fyrri parturinn, hugleiðingarnar, veitir ástæðu til þess að fara fram á sérstaka umræðu við hæstv. ráðherra um kennara, kennaraumhverfið, um kennaranámið og hvert við erum að halda. Þetta voru fínar hugleiðingar en það sem skiptir máli er að fá svör við spurningum eins og hvernig við eflum alþjóðaskólana og alþjóðadeildirnar. Hluti af því er að sjálfsögðu starfsumhverfi kennara, hvernig við gerum það aðlaðandi að starfa bæði í hinum almenna grunnskóla, framhaldsskóla og innan alþjóðadeildanna. Mér fannst mjög fróðlegt að heyra um Landakotsskóla og mundi gjarnan vilja fá að heyra aðeins meira hvað hann varðar, um hvaða hug ráðherra beri sjálfur til þess að lengja námið þar. Sá skóli, ef ég skildi hæstv. ráðherra rétt, er að sækja um að halda áfram með námið eftir að grunnskóla lýkur - hvernig hugnast ráðherra að fara kannski svipaða leið varðandi grunn- og framhaldsskóla og farin er í Krikaskóla upp í Mosó, þar sem skólinn er, að mig minnir, frá tveggja til tíu ára aldurs og skólastigin skarast - leik- og grunnskóli, grunn- og framhaldsskóli? Hvað er í þróun þar? Ég held að það geti verið hjálplegt, m.a. í tengslum við alþjóðadeildir eða -skóla. Ég vil því líka spyrja hæstv. ráðherra, á grunni þess svars sem hún gaf hér áðan - það er gott að fara yfir stöðuna eins og hún er núna: Sér ráðherra einhver önnur úrræði í pípunum til að efla alþjóðadeildirnar og alþjóðaskólana? Er eitthvert samráð eins og t.d. við Samtök atvinnulífsins, Viðskiptaráð, við þessi samtök sem gæta hagsmuna fyrirtækjanna? Því það er þeirra að bera ábyrgð á því hvernig við getum laðað að erlenda [[Forseti hringir.]]sérfræðinga, tímabundið eða ótímabundið.
Virðulegur forseti. Ástæða þess að ég svara með svona afgerandi hætti og nefni kennarana og starfsumhverfi þeirra er mjög einföld. Ef þessi mál eru ekki í lagi verðum við ekkert með samkeppnisfæra skóla. Ég beini því til hv. þingmanns að huga líka að grunninum. Við þurfum að fara svolítið aftur og vera með sterkari grunn. Það er nefnilega þannig að eitt af því sem fyrirtæki og alþjóðleg fyrirtæki horfa til, og ég vil beina því til hv. þingmanns, er: Hver er staða viðkomandi ríkja, til að mynda í PISA? Og staða Íslands er ekki nægjanlega góð. Við höfum verið að dragast aftur úr. Við erum núna neðst í lestri og stærðfræði og náttúrulæsi á Norðurlöndunum og undir OECD-meðaltalinu. Við þurfum að bæta grunninn í íslensku menntakerfi. Og sú vegferð sem er hafin hvað þetta varðar snýr auðvitað fyrst og síðast að kennurunum, svo að þeim líði þannig að þeir séu með tæki og tól til að bæta menntakerfið okkar. Við byrjum þar. Annar hv. þingmaður spurði út í þær aðgerðir sem við erum að fara út í. Þær eru auðvitað mjög merkilegar vegna þess að ég held að það sé núna í fyrsta sinn verið að ráðast í aðgerðir hjá ríkisvaldinu í samstarfi við sveitarfélögin sem byggjast á færnispá. Að segja: Heyrðu, staðan árið 2018 er þessi, við höfum svona marga kennara en okkur skortir svona marga kennara árið 2032. Þannig að við erum mjög framsýn með þessar aðgerðir. Þær kosta á ári um 250 milljónir og eru að fullu fjármagnaðar í nýrri ríkisfjármálaáætlun. En ég segi: Mestu máli skiptir að styrkja grunninn. Ef grunnurinn er góður verðum við með framúrskarandi menntakerfi og það er það sem við ætlum okkur.
Hæstv. forseti. Ég spyr starfandi hæstv. landbúnaðarráðherra að því hvað líði niðurstöðu skýrslu um nýtt áhættumat á innflutningi hunda sem skila átti í apríl 2018 og dr. Preben Willeberg gerir fyrir ráðuneytið. Hver eru nú áætluð skil? Rétt er að draga fram að það eru hátt í tvö ár síðan ákveðið var að fara í þetta. Þáverandi ráðherra ákvað að gera nýtt áhættumat sem hafði ekki verið gert í meira en 10 ár til að fara yfir það hvort hægt væri að nýta ný vísindi, bóluefni og öflugra eftirlit, ekki síst í Evrópu, til að auðvelda m.a. dýraeigendum, gæludýraeigendum, að taka með sér heim dýrin og auka dýramennt og minnka kvalir dýranna. Síðan spyr ég hvort Hundaræktarfélag Íslands hafi fengið áheyrnarfulltrúa á þessa fundi með sérfræðingum MAST og ráðuneytisins varðandi efnistök og niðurstöður skýrslunnar. Ég vil fá fram hjá ráðherra hreint og beint svar af því að hæstv. landbúnaðarráðherra hefur ekki svarað þessu alveg skýrt. Menn hafa hummað þessa skýrslu svolítið fram af sér. Hún átti að vera tilbúin fyrir tæpu ári síðan. Svo átti hún að vera tilbúin undir lok árs 2018, svo átti hún að vera tilbúin 1. apríl og nú er 1. apríl kominn. Ég spyr: Hvað líður skýrslunni? Hver er staðan? Og ég spyr einnig hvort Hundaræktarfélag Íslands og önnur félög utan um gæludýr hafi ekki fengið áheyrn í tengslum við skýrsluna og hvort ekki verði örugglega hlustað á athugasemdir þeirra, m.a. við tillögugerð í kjölfarið á niðurstöðum skýrslunnar. Það skiptir gríðarlega miklu máli að við getum veitt raunverulegt svar, ekki bara svar sem byggist á hentistefnu eða mikilli varnarbaráttu fyrir því að það megi ekki hafa málin þannig að það henti nútímanum. Það verður að segjast eins og er. Ég man þegar ég kom á þing þá var einangrunin sex mánuðir frekar en fjórir. Nú eru þetta fjórar vikur. Síðan hefur átt sér stað grundvallarbreyting í bólusetningum á gæludýrum. Og vel að merkja á Nýja-Sjálandi, sem er eyja eins og við, mjög strangt eftirlit með innflutningi á öllum dýrum, lifandi sem dauðum, er einangrunin að mig minnir 12 dagar. Þeir eru með mjög strangar reglur. Því spyr ég: Af hverju getum við Íslendingar ekki verið með svipaðar reglur og þeir? Getum við ekki lært af þeim löndum sem gera þetta hvað best, eru með skýr viðmið? Þess vegna er brýnt að ég fái nú almennilegt svar frá ráðuneytinu og hæstv. ráðherra um það hvort skýrslan sé ekki örugglega tilbúin og hvort ekki sé ætlunin að kynna tillögur sem byggja á henni.
Virðulegur forseti. Hv. þingmaður beindi tveimur spurningum til sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra varðandi áhættumat fyrir innflutning hunda og katta. Í fyrsta lagi er spurt hvað líði niðurstöðum skýrslu um nýtt áhættumat á innflutningi hunda sem skila átti í apríl 2018, líkt og hv. þingmaður kom inn á, og dr. Preben Willeberg gerir fyrir ráðuneytið og hvenær séu áætluð skil. Í árslok 2017 var gerður samningur við dr. Preben Willeberg, fyrrverandi yfirdýralækni Danmerkur, þar sem hann tók að sér að vinna umrætt áhættumat vegna innflutnings á hundum og köttum til Íslands, með sérstakri áherslu á að kanna breytingar vegna hjálparhunda, svo sem blindrahunda. Þegar samningurinn var gerður var áætlað að áhættumati yrði skilað í apríl 2018. Við gerð þess samnings var gengið út frá að meta þyrfti um 20 sjúkdóma og sýkingar í tengslum við áhættumatið. Við nánari athugun og með hliðsjón af áhættumati sem unnið var árið 2002 um innflutning hunda og katta til Íslands var talið nauðsynlegt að fjölga sjúkdómum og sýkingum sem meta þyrfti áhættuna af. Í framangreindu áhættumati frá árinu 2002 eru tilgreindir 54 sjúkdómar og sýkingar. Ljóst er að tímafrestirnir sem gefnir voru við upphaf verkefnisins voru óraunhæfir. Áhættumat eins og hér um ræðir er gífurlega umfangsmikið og mikilvægt að vanda til verka og tryggja eftir fremsta megni að hingað berist ekki sjúkdómar með lifandi dýrum sem borist geta í okkar viðkvæmu búfjárstofna. Áhættumatið barst ráðuneytinu í lok mars. Um er að ræða tæplega 140 blaðsíðna skjal sem nú er farið yfir í ráðuneytinu og hjá Matvælastofnun og verður birt innan tíðar. Ráðuneytið hefur jafnframt óskað eftir því að Matvælastofnun taki til skoðunar hvort og þá hvernig unnt sé að breyta kröfum varðandi innflutning á hjálparhundum annars vegar og hins vegar hundum og köttum almennt með hliðsjón af niðurstöðum áhættumatsins. Gert er ráð fyrir að niðurstaða liggi fyrir í maí nk. Í öðru lagi er spurt hvort Hundaræktarfélag Íslands hafi fengið áheyrnarfulltrúa á fundum dr. Preben Willebergs, með sérfræðingum MAST og ráðuneytisins um efnistöku og niðurstöður skýrslunnar í ljósi mikilvægis hlutlægni við gerð hennar. Því er til að svara að Hundaræktarfélag Íslands fékk ekki áheyrnarfulltrúa á fundum dr. Prebens Willebergs. Nú þegar áhættumatið liggur fyrir mun ráðuneytið í samstarfi við Matvælastofnun kanna hvort og þá hvernig unnt er að breyta reglum varðandi innflutning á hundum og köttum. Í þeirri vinnu verður að sjálfsögðu haft samráð við hagsmunaaðila.
Herra forseti. Já, þetta er ágætisstjórnsýsla. Ég vona að ráðuneytið fari sem fyrst í það að hafa samráð. Ég vona að það verði haft samráð við gæludýraeigendur fyrir páska og haft samráð og þeir klukkaðir strax. Það er búið að taka næstum því tvö ár að fá eðlilegt yfirlit og reyna að fá heildarmyndina og mér finnst þetta í rauninni ekki boðlegt lengur. Þetta er ekki boðlegt gagnvart gæludýravernd eða dýravernd og þetta er ekki boðlegt gagnvart gæludýraeigendum heldur. Af hverju í ósköpunum getum við ekki litið til nútímans og lært af þeim þjóðum sem eru miklu strangari í öllum varúðarreglum varðandi innflutning en við á þessu sviði? Af hverju þarf alltaf að reisa girðingar? Af hverju? Við gætum fyllstu varúðar í því að gæta náttúrunnar, varðandi hreinleika, alls þess, alveg eins og allar aðrar þjóðir. Ég hvet ráðuneytið og starfandi hæstv. landbúnaðarráðherra að koma því til skila að það verði raunverulegt samráð og þessu fylgt eftir. Ég óttast að þetta verði bara reglur sem snerti eingöngu hjálparhunda. Það er auðvitað fagnaðarefni að athuga með þá, að reglur verði rýmkaðar á því sviði. En það dugar ekki. Það er ekki nóg að mínu mati. Og ég minni á meðalhófsreglu íslensks stjórnsýsluréttar. Reglur eiga ekki að vera strangari en þær þurfa að vera. En þetta er bara að verða lenskan hjá þessari ríkisstjórn, að fara alltaf harðari og strangari leiðir, reisa girðingar og múra. Hvar sem hægt er að byggja múra þá eru þeir reistir. Ég vil hvetja hæstv. starfandi landbúnaðarráðherra til að koma því til skila, um leið og ég þakka svarið, [[Forseti hringir.]]að ráðuneytið skoði þetta með mikilli velvild [[Forseti hringir.]]og fara að drífa sig af stað í þetta samráð sem boðað hefur verið í næstum því ár.
Herra forseti. Allt sem hv. þingmaður nefndi er móttekið, skrásett og skjalfest. Ég segi bara að það er vissulega ríkur vilji til að koma til móts við þá sem sérstaklega njóta aðstoðar hjálparhunda, en það er auðvitað mikilvægt að vanda til verka og tryggja eftir fremsta megni að hingað berist ekki sjúkdómar með lifandi dýrum. Bara til að bæta því við þá er í áhættumatinu sjálfu ekki gerð sérstök tillaga um hvort og hvernig innflutningsreglum megi breyta. Málið er nú í höndum okkar sérfræðinga og ég geri ráð fyrir því að sú vinna haldi áfram og vonandi vinnst hún hratt. Ég mun svo sannarlega koma þessu til skila til hæstv. ráðherra.
Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra fyrir að koma hingað og ræða framvindu vinnu við jöfnun raforkukostnaðar í dreifbýli. Umræða um jöfnun orkukostnaðar í dreifbýli og þéttbýli hefur verið viðvarandi hér á Alþingi mjög lengi. Stundum hafa náðst ákveðin skref í rétta átt en svo vex munurinn aftur. Þetta er eins og með snigillinn sem skríður upp vegginn og sígur alltaf niður. Staðan veldur viðvarandi óöryggi fyrir íbúa og atvinnurekstur í dreifbýli. Tvö fyrirtæki sjá um afhendingu orku í dreifbýli og eru með sérstaka dreifbýlisgjaldskrá, Rarik og Orkubú Vestfjarða. Um áramótin hækkaði verðskrá fyrir flutning og dreifikostnað raforku bæði í þéttbýli og dreifbýli en hækkunin á töxtum í þéttbýli var minni en sú í dreifbýlinu í prósentum talið. Þannig hækkar alltaf um fleiri krónur í dreifbýlinu. Dæmi er um að dreifikostnaður raforku hjá grænmetisbónda í Eyjafirði hafi hækkað um tæp 60% á einu ári. Viðkomandi bóndi slökkti á raflýsingu og raforkufyrirtækið tapaði viðskiptum. Skilgreining marka fyrir dreifbýlisgjaldskrár víða um land skiptir sköpum um hvort hægt sé að nýta heitt vatn sem næst uppsprettu til að framleiða grænmeti eða aðrar afurðir sem jafnframt krefjast raforkunotkunar. Það eru allt of mörg dæmi um atvinnurekstur í strjálbýlinu sem stendur höllum fæti í samkeppni vegna þess að fyrirtæki hafa lent utan línu sem dregin eru um þéttbýli á dreifingarkorti raforku. Tapið verður þá allra, raforkufyrirtækið tapar viðskiptum þegar fyrirtæki gefast upp, strjálbýlið tapar atvinnutækifærum og samfélagið tapar verðmætum þegar fjárfesting í raforkumannvirkjum nýtist ekki eins og lagt var upp með. Þannig gæti þróunin orðið sú að hlutfallslega færri og færri standi undir kostnaðinum við uppbyggingu og viðhald dreifikerfisins. Kerfið étur sig upp innan frá, má segja. Í núgildandi byggðaáætlun falla verkefnin undir þrjú yfirmarkmið: Að jafna aðgengi að þjónustu, jafna tækifæri til atvinnu og stuðla að sjálfbærri þróun byggða um allt land. Undir hvert markmið fellur fjöldi verkefna, þar á meðal verkefni sem stuðla að aukinni jöfnun orkukostnaðar í dreifbýli og þéttbýli. Því vil ég spyrja hæstv. ráðherra: Hvernig miðar vinnu við jöfnun orkukostnaðar samkvæmt stefnumótandi byggðaáætlun fyrir árin 2018–2024? Stendur til að jafna orkukostnað að fullu? Ef svo er, hvaða leiðir sér ráðherrann til þess? Er sambærileg markmið að finna í annarri stefnumótun stjórnvalda? Er stuðningur við uppsetningu [[Forseti hringir.]]á varmadælu á köldum svæðum bundin við heimili?
Herra forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina og fyrir að vekja athygli á því brýna máli sem jöfnun orkukostnaðar í landinu er. Í umræðum um fimm ára fjármálaáætlun Alþingis í síðasta mánuði kom ég inn á þau mál og ég fagna því að þau séu tekin til umræðu hérna á þinginu. Fyrirspurn hv. þingmanns er í fjórum liðum og ég ætla að leitast við að svara þeim. Í fyrstu og annarri spurningu hv. þingmanns er spurt: Hvernig miðar vinnu við jöfnun orkukostnaðar samkvæmt stefnumótandi byggðaáætlun fyrir árin 2018–2024 og er ráðgert að jafna orkukostnað að fullu? Ef svo er, hvaða leiðir sér ráðherra til þess? Hér er því til að svara að eins og kemur fram í 15. kafla fimm ára fjármálaáætlunar, sem nýverið var lögð fram á Alþingi eru ýmsar áskoranir og tækifæri til umbóta fyrir hendi varðandi jöfnun orkukostnaðar. Jöfnun orkukostnaðar á landsvísu er í reynd tvískipt mál, því að annars vegar eru það niðurgreiðslur ríkisins vegna húshitunar á köldum svæðum, og um þær fer samkvæmt lögum nr. 78/2002, um niðurgreiðslur húshitunarkostnaðar, og er á fjárlögum hverju sinni ákveðið framlag fyrir þær niðurgreiðslur. Á árinu 2019 fara þannig um 1.900 millj. kr., tæpir tveir milljarðar, í beinar niðurgreiðslur til dreifiveitna vegna húshitunar á köldum svæðum samkvæmt fjárlagaliðnum. Í fimm ára fjármálaáætlun er boðuð 100 millj. kr. hækkun á umfangi niðurgreiðsla á húshitun þar sem framlagið hefur ekki fylgt þeim forsendum sem hafa áhrif á kostnað, svo sem íbúaþróun og veðurfari, og í þessu tilfelli einfaldlega fjölgun ferðamanna á köldum svæðum - þ.e. köldum svæðum þegar kemur að húshitun en ekki í annarri merkingu. Þessi niðurgreiðsla tryggir að mestu leyti jöfnun á húshitunarkostnaði einum og sér á milli þeirra sem hita hús sín með jarðvarma og þeirra sem eiga ekki kost á því. Hins vegar er það síðan jöfnun dreifikostnaðar raforku í dreifbýli og þéttbýli. Um þann þátt fer samkvæmt lögum nr. 98/2004, um jöfnun kostnaðar við dreifingu raforku. Dreifikostnaður raforku er mun hærri í dreifbýli en í þéttbýli af ýmsum ástæðum og til að jafna þann mun er lagt á alla viðskiptavini dreifiveitnanna svokallað jöfnunargjald raforku. Það er í raun skattur sem á að tryggja ákveðna tilfærslu innan dreifiveitukerfisins og er alfarið ráðstafað til niðurgreiðslu dreifikostnaðar í dreifbýli. Dreifiveitur raforku eru sex talsins hér á landi og tvær af þeim eru með sérstaka dreifbýlisgjaldskrá, þ.e. Rarik og Orkubú Vestfjarða. Í fimm ára fjármálaáætlun sem nú liggur fyrir þinginu er staðan í dag sú að núgildandi jöfnunargjald raforku tryggir eingöngu 53% af jöfnun dreifikostnaðar á milli þéttbýlis og dreifbýlis. Það er auðvitað allt of lág prósenta. Í fjármálaáætluninni eru sett markmið um að þetta hlutfall jöfnunar dreifikostnaðar verði komið í 65% árið 2020 og 85% árið 2024. Sem stendur erum við að vinna að útfærslum á leiðum til að ná því markmiði á vegum starfshóps ráðuneytisins og Orkustofnunar. Hér koma í raun tvær leiðir helst til greina, það er annars vegar að tvöfalda núverandi jöfnunargjald, úr 0,3 kr. á kílóvattstund í 0,6 kr., sem hefur þau áhrif að það eru þá 1.960 milljónir í stað 980, það er um tvöföldun, sem verða til ráðstöfunar til að niðurgreiða gjaldskrár í dreifbýli fyrir dreifingu raforku. Hin leiðin er að samþætta og sameina gjaldskrár dreifiveitna í landinu óháð því hvort um er að ræða dreifbýlisgjaldskrár eða þéttbýlisgjaldskrár. Ég lít svo á og túlka það þannig að það sé skýr vilji hjá Alþingi að hærri kostnaði hjá dreifbýlisveitum verði með einhverjum hætti mætt með tilfærslu innan kerfisins þannig að kostnaðarmunur vegna dreifingar raforku í dreifbýli sé færður niður til jafns við notendur í þéttbýli. Það verkefni sem við stöndum frammi fyrir núna er að finna hagkvæmustu og skilvirkustu útfærsluna að þessu markmiði. Það er ljóst að ein sameinuð gjaldskrá fyrir landið allt felur í sér talsverða kerfisbreytingu og það þarf að skoða ítarlega alla þætti hennar og möguleg áhrif. Það segir sig sjálft að hún mun í grunninn fela í sér hækkun gjaldskrár fyrir dreifingu raforku í þéttbýli en lækkun gjaldskrár í dreifbýli. Varðandi áhrif í krónum og aurum skulum við hafa hugfast að rafmagnsreikningurinn okkar skiptist nokkurn veginn í þrjá jafna þætti, þ.e. framleiðslu, dreifingu og flutning. Hér erum við eingöngu að fást við breytingar sem varða flutninginn, sem er þá þriðjungur af reikningnum. En sem áður segir er starfshópur í þessari vinnu og niðurstöðu hennar er að vænta á næstu vikum. Að lokum er spurt hvort sambærileg markmið sé að finna í annarri stefnumótun stjórnvalda. Það er unnt að svara því með jákvæðum hætti. Í stjórnarsáttmálanum er lögð áhersla á jöfnun orkukostnaðar milli dreifbýlis og þéttbýlis og sömuleiðis í stefnu stjórnvalda um uppbyggingu flutningskerfis raforku. Hér er um mikilvægt byggðamál að ræða. Í þingsályktun um stefnumótandi byggðaáætlun fyrir árin 2018–2024, sem einnig var samþykkt á Alþingi í júní á síðasta ári, er að finna aðgerðir sem snúa að jöfnun orkukostnaðar. Þær tengjast jöfnun búsetuskilyrða og atvinnutækifæra á landsvísu og það þarf svo sem ekki hafa frekari orð um þær. Að sama skapi ber þess að geta að undanfarin ár hefur staðið yfir vinna við gerð orkustefnu fyrir Ísland og í þeirri stefnumótun verður lögð áhersla á [[Forseti hringir.]]jöfnun orkukostnaðar milli þéttbýlis og dreifbýlis og aðgerðir í þá veru.
Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Líneik Önnu Sævarsdóttur fyrir þessa fyrirspurn. Hún er mjög mikilvæg. Sömuleiðis þakka ég hæstv. ráðherra fyrir svörin. Við þekkjum að hitaveita er mikil lífsgæði og að ekki búa allir landsmenn við þau lífsgæði, því miður. Það eru 9% þjóðarinnar sem ekki búa við hitaveitu. En niðurgreiðsla ríkissjóðs til húshitunar er kostnaðarsöm aðgerð og er brýnt að efla rannsóknir við jarðhitaleit og fjölga þeim stöðum þar sem íbúar geta haft aðgang að hitaveitu. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra varðandi varmadælurnar, þ.e. að verið er að veita styrki til til kaupa [[Forseti hringir.]]og uppsetningar á varmadælum. Það er einhver misbrestur á skattalegum útfærslum á þessum [[Forseti hringir.]]styrkjum. Sumir hafa verið skattlagðir. Getur ráðherra upplýst hver [[Forseti hringir.]]staðan er varðandi skattlagningu á styrkjum til uppsetningar á varmadælum?
Hæstv. forseti. Ég þakka málshefjanda fyrir fyrirspurnina. Til margra ára hefur þótt frekar ósanngjarnt að margra mati, m.a. þeirra sem búa á köldum svæðum, hvað raforkan er dýr. Ráðherrann kom inn á það í svari sínu áðan að jöfnunargjald raforku tryggi eingöngu 53% af gjaldskránni, ef ég tók rétt eftir. Hvet ég ráðherrann til að vinna betur að þeim málum að jafna þann kostnað. Ég tók ekki eftir því hvort ráðherrann svaraði einhverju til um hvort stuðningur til uppsetningar varmadælna á köldum svæðum væri bundinn við heimili. Sá sem hér stendur er með inniliggjandi fyrirspurn til skriflegs svars hjá ráðherra um varmadælur. Mig langar til að spyrja þeirrar spurningar sem er hérna. Hún er svipuð og hin spurningin sem ég spurði: [[Forseti hringir.]]Hvernig munum við vinna að því að styðja við uppsetningu varmadælna?
Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið sem mér fannst vera mikilvægt. Mér fannst það svara ákveðnum spurningum að því leytinu til að það er sú sýn og sú hugsjón um að það búi ein þjóð í landinu, sama hvar við veljum okkur að búa. Við viljum styrkja landsbyggðina. Við viljum að lífskjör séu sem jöfnust. Auðvitað vona ég að það sé gagnkvæmt að þeir sem búa á suðvesturhorninu njóti sömu tækifæra. En ég held að það skipti máli að við hugsum um þetta út frá því sem hæstv. ráðherra kom inn á, að gera valkostinn sterkari en nú er að búa á ákveðnum svæðum á landsbyggðinni, ekki síst vegna þess að það eru margir sem sett hafa fyrir sér hversu mikill kostnaður felst í því vegna hitaveitu og raforku. Það skiptir máli. Ég veit líka að hæstv. ráðherra er með í farvatninu ýmsar áætlanir um hvernig hægt er að byggja upp þriggja fasa rafmagn. Ég held að það skipti gríðarlega miklu máli, um leið og ég vil [[Forseti hringir.]]nefna það mikilvæga framtak sem ráðuneytið styrkti á sínum tíma varðandi risavarmadæluna í Vestmannaeyjum, sem er sú stærsta sem ég hef séð. Ég held að það gæti haft [[Forseti hringir.]]gríðarlega mikla þýðingu fyrir eyjarnar.
Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svarið og þingmönnum fyrir góðar athugasemdir. Ég fagna því sem hæstv. ráðherra kom inn á, að ein af þeim hugmyndum sem unnið er með gangi út á að samþætta og sameina gjaldskrár. Það held ég að hljóti að vera skynsamleg leið því að öflun og dreifing raforku er eitt verkefni fyrir samfélagið í heild. Við verðum að ganga markvisst og heildstætt til verka varðandi jöfnun orkukostnaðar í landinu og við þurfum að horfa öðruvísi á málin en gert hefur verið hingað til. Við verðum að horfa á heimili og atvinnulíf um leið og spyrja í þeirri vinnu sem er fram undan: Af hverju þurfum við sérstaka dreifbýlisgjaldskrá? Getum við ekki samþætt þetta og verið með eina gjaldskrá? Hvernig var grunnurinn upphaflega reiknaður? Dreifiveiturnar í dreifbýlinu byggðust upp miklu seinna. Hver var í rauninni kostnaður dreifbýlisins af því? Það þarf að fara vel ofan í grunninn. Ég hef mikið velt fyrir mér hvernig línan er dregin á milli dreifbýlis og þéttbýlis. Það er ekkert mjög gagnsætt. Er jafnræði tryggt í því fyrir atvinnulífið? Og hvernig getum við byggt upp nýja afhendingarstaði og klasa í kerfinu eins og það er núna þegar nýtt iðnaðarsvæði þarf að hafa náð tiltekinni stærð til að fá orku samkvæmt þéttbýlisgjaldskrá? Svo er náttúrlega spurning hvort við getum byggt upp kerfi sem notendur skilja og jafnvel við stjórnmálamenn líka. Ég held að það sé verðugt verkefni. En að lokum [[Forseti hringir.]]vil ég leggja áherslu á að í framhaldi af skýrslunni sem ráðherra fékk fyrir helgi verði farið í þessa vinnu heildstætt. Svo bíð ég eftir varmadælusvarinu.
Herra forseti. Ég ætla að byrja á því að svara síðustu spurningunni. Ég er ekki vön að geta ekki klárað svörin í ræðustól af því að ég tala hratt, en ég lenti í því áðan. Það var spurt í fjórða lagi hvort stuðningur við uppsetningu varmadælna á köldum svæðum væri bundinn við heimili. Því er til að svara að stuðningur ríkisins stendur aðeins til boða íbúum sem njóta niðurgreiðslu á raforku til húshitunar og hann er bundinn við íbúðarhúsnæði. Þetta er samkvæmt lögum nr. 78/2002, um niðurgreiðslur húshitunarkostnaðar. Hv. þm. Birgir Þórarinsson spurði um skattamálin og varmadælurnar, hvort það væru skattskyldar tekjur. Þetta er atriði sem við erum með í sérstakri skoðun með fjármálaráðuneytinu. Það virðist vera einhver misbrestur í túlkun á þessu. Viljinn var sá að þetta ætti ekki að vera skattskylt. Það var hv. þingmaður sem vakti athygli á þessu og málið er komið í ferli á milli þessara ráðuneyta. Varðandi virðisaukaskattsundanþáguna vegna varmadælna þá er, að mér skilst, nefndin annaðhvort með það til skoðunar eða það hefur verið lagt fram. Við vöktum alla vega athygli á því að sú undanþáguheimild var að renna út, hefur verið í gildi undanfarin fimm ár. Nú er verið að leggja til að hún verði framlengd til að gera þetta að vænlegri kosti sömuleiðis.