Forseta hefur borist svofellt bréf frá fjármála- og efnahagsráðuneytinu: „Í lögum nr. 123/2015, um opinber fjármál, er í 1. mgr. 7. gr. kveðið á um að ráðherra skuli leggja fyrir Alþingi eigi síðar en 1. apríl ár hvert tillögu til þingsályktunar um fjármálaáætlun til næstu fimm ára hið skemmsta, svo og greinargerð þar sem kynnt er stefnumótun fyrir eintstök málefnasvið A-hluta ríkissjóðs og hvernig hún samræmist markmiðum um þróun tekna og gjalda. Slík þingsályktun hefur ekki verið lögð fram áður en vinna að gerð tillögunnar hefur farið fram í fjármála- og efnahagsráðuneytinu, í samvinnu við önnur ráðuneyti, frá því að lögin tóku gildi þann 1. janúar sl. Vegna umfangs þeirrar vinnu er ljóst að ekki tekst að ljúka við gerð tillögunnar innan þeirra tímamarka sem fram koma í tilvitnaðri grein laga um opinber fjármál. Stefnt er að því að hún verði lögð fram svo fljótt sem verða má en þó helst eigi síðar en 8. apríl nk.“
Borist hafa fjögur bréf frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu þar sem óskað er eftir fresti til að veita skrifleg svör við fyrirspurn á þskj. 747, um rannsóknir í ferðaþjónustu, frá Vilhjálmi Árnasyni, fyrirspurn á þskj. 827, um kennitöluflakk, frá Brynhildi Pétursdóttur, fyrirspurn á þskj. 931, um nýliðun í landbúnaði, frá Jóhönnu Maríu Sigmundsdóttur, og fyrirspurn á þskj. 940, um umhverfisáhrif búvörusamninga, frá Svandísi Svavarsdóttur. Einnig hafa borist tvö bréf frá fjármála- og efnahagsráðuneytinu þar sem óskað er eftir fresti til að veita skrifleg svör við fyrirspurn á þskj. 974, um lífeyrisskuldbindingar ríkis og sveitarfélaga, og fyrirspurn á þskj. 975, um lífeyrisskuldbindingar heilbrigðisstofnana á landsbyggðinni, báðar frá Líneik Önnu Sævarsdóttur.
Samkomulag er um að vikið verði frá þingsköpum svo þessi fyrirspurnatími geti staðið lengur en hvað þingsköp kveða á um. Heimilt verður að bera fram tíu óundirbúnar fyrirspurnir. Til svara eru: Fjármála- og efnahagsráðherra, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra og umhverfis- og auðlindaráðherra. [Háværar hljóðtruflanir.]
Fundi er fram haldið. Forseti vill eitt andartak bregða sér í hlutverk sjónvarpsþular og segja: Tæknin hefur verið að stríða okkur. Að því gamni slepptu vill forseti biðjast velvirðingar á þessum tæknilegu örðugleikum sem við teljum að ráðin hafi verið bót á. Hefjast nú fyrirspurnir til ráðherra samkvæmt 7. mgr. 49. gr. þingskapa eins og áður hafði verið tilkynnt.
Virðulegi forseti. Við erum að upplifa fordæmalausa stöðu í íslenskum stjórnmálum. Kastljós umheimsins beinist að Íslandi með öðrum hætti en dæmi eru um í þeirri sögu. Sérstaða Íslands er að hér höfum við forustumenn í stjórnmálum sem hafa átt viðskipti úr skattaskjólum. Það er ekkert annað vestrænt land í sömu stöðu. Forseti Íslands orðaði það vel í yfirlýsingu sem hann gaf um samtöl sín við erlenda fjölmiðla að mikilvægt væri að skapa sátt meðal þjóðarinnar með hag og heiður Íslands að leiðarljósi. Það er þung ábyrgð sem hvílir á forustumönnum ríkisstjórnar við þessar aðstæður og það er synd að segja að menn hafi risið undir henni síðustu daga og vikur. Vandi hæstv. fjármálaráðherra og ríkisstjórnarinnar er að hann hefur átt viðskipti úr skattaskjóli, alveg óháð því hversu umfangsmikil þau voru, og hann átti þau sem alþingismaður og formaður allsherjarnefndar Alþingis og átti að gera grein fyrir þeim hér á Alþingi. Því vil ég spyrja hæstv. fjármálaráðherra: Hvernig getur hann fundið það út að hann sé rétti maðurinn til að leiða vinnuna við að endurreisa heiður Íslands á alþjóðlegum vettvangi og að leiða sáttina sem forsetinn kallaði svo ágætlega eftir?
Virðulegur forseti. Vandinn við umræðuna fyrstu dagana eftir gagnalekann mikla hefur verið sá að menn gera akkúrat það sem hv. þingmaður var að gera hér, sem er að setja á sömu hilluna þá sem hafa stundað alþjóðleg viðskipti og gert það heiðarlega með gagnsæjum hætti og haft sín mál á hreinu og uppi á borðinu og svo hina sem nýta sér félög og lönd á lágskattasvæðum í þeim tilgangi að svíkjast undan skyldum sínum sem borgarar hinna ýmsu ríkja. Þeir sem gera eins og hv. þingmaður eru að viðhalda umræðunni og umrótinu. En vandi hv. þingmanns er reyndar dýpri en þessi vegna þess að hann, í kröfu sinni um að nú verði gengið strax til kosninga, er ekki mjög trúverðugur enda augljóslega fyrst og fremst að reyna að bjarga eigin skinni vegna þess að hann þorir ekki í landsfund Samfylkingarinnar. [[Gripið fram í.]]Þar fyrir utan er þetta [[Gripið fram í.]]- nú ætla ég að fá frið til þess að tala, hæstv. forseti. Síðan er eitt til viðbótar sem ekki er hægt að horfa fram hjá vegna þess að hv. þingmaður tekur þetta djúpt í árinni varðandi alþjóðleg viðskipti. Hvernig var það þegar hann var bankaráðsmaður í Búnaðarbankanum og stjórn bankans ákvað að opna útibú í Lúxemborg til þess að efla útlánastarfsemi bankans, efla tengslin við viðskiptavini, fara í aukin gjaldeyrisviðskipti og lagði þar með grunn að viðskiptum fjölmargra Íslendinga í gegnum útibú bankans í Lúxemborg sem síðan hafa haft ýmsar afleiðingar, m.a. fyrir samflokksmenn hv. þingmanns? Ég óska eftir því að menn beiti sér fyrir því hér á þinginu, vegna þess að það reynir auðvitað mjög á innviði samfélagsins við þær aðstæður sem hér hafa skapast, að taka þessa umræðu málefnalega. Það sem ríkisstjórnin hefur gert í þessari viku eru eins og hv. þingmaður segir sögulegir atburðir. Í fyrsta lagi hefur forsætisráðherrann [[Forseti hringir.]]stigið til hliðar og við höfum síðan boðað að það verði [[Forseti hringir.]]kosningar í haust. Þá mun ég ekki hlíta dómi hv. þingmanns heldur dómi kjósenda í þessu landi [[Forseti hringir.]]sem er eina rétta lýðræðislega leiðin til þess að greiða úr svona stöðu. [[Gripið fram í.]]
Virðulegi forseti. Það eru til tvær leiðir til að bregðast við erfiðum aðstæðum og því þegar tiltrúin hverfur á íslensk stjórnmál. Það er að leita leiða til að skilja aðstæðurnar og vísa veginn fram á við eða atast áfram eins og naut í flagi. Við sjáum hvorn kostinn hæstv. fjármálaráðherra kýs. Nafn mitt er ekki í Panama-skjölunum. Ég átti ekki fyrirtæki á Seychelles-eyjum. Ef hæstv. fjármálaráðherra hefur raunverulega trú á því að hann hafi ekkert að óttast, hvers vegna er hann að reyna að fresta sínu skapadægri? Hvers vegna þorir hann ekki að hitta kjósendur strax eins og ákall er um í samfélaginu? Hvers vegna reynir hann að ata alla aðra auri frekar en að hjálpa til við að hreinsa orðstír Íslands með því að víkja sjálfur til hliðar?
Hæstv. forseti. Ég kannast ekki við að hafa gerst frægur fyrir að reyna að ata aðra auri. En það er akkúrat það sem hv. þingmaður er að gera. Hann er að persónugera þennan vanda. Hann er að lýsa því yfir að sá sem hér stendur þurfi að svara honum með þeim hætti að draga mín persónulegu mál upp á borðið. Ég held að það sé ekki góð leið til að komast í gegnum þessa umræðu.
Ertu ekki ráðherra skattamála?
Ertu ekki fjármálaráðherra?
Ef ég gæti beðið [[Forseti hringir.]]þingmenn um að halda aftur af sér þá einu mínútu sem ég hef til andsvara væri það ágætt. Það er ekki bæði hægt að segja að ekkert hafi gerst og að það þurfi eitthvað að gerast. Í þessari viku hefur gríðarlega mikið gerst. Forsætisráðherra hefur stigið til hliðar. Meiri hlutinn á þinginu hefur verið styrktur. Það er 38 þingmanna meiri hluti fyrir áframhaldandi stjórnarsamstarfi og sú umræða sem hv. þingmenn eru að reyna að setja af stað [[Forseti hringir.]]er í raun og veru þingrofsumræðan sem á að fara fram á morgun. Þessi ríkisstjórn hræðist ekki þá umræðu. [[Forseti hringir.]]Við skulum taka hana og afgreiða hana með atkvæðagreiðslu á morgun.
Herra forseti. Kastljóssþáttur sunnudagsins varð til þess að það varð algjör trúnaðarbrestur milli almennings í landinu og ráðamanna þjóðarinnar. Sú staða sem upp er komin er að ríkisstjórnin er á undanhaldi. Forsætisráðherra, sem sagði fyrir tveimur og hálfum sólarhring að ríkisstjórnarsamstarfið stæði styrkum fótum, hefur stigið til hliðar og kosningum hefur verið flýtt. En trúnaðarbresturinn er enn til staðar. Það sem maður hefur séð hjá hæstv. ráðherra og hv. þingmönnum stjórnarliðsins og þeim sem hafa tjáð sig um þessi mál eru ekki þau viðbrögð að fordæma þá staðreynd að Íslendingar virðast eiga heimsmet í tengslum við aflandsfélög og skattaskjól, ekki að fordæma þá staðreynd að kjörnir fulltrúar hafi verið að geyma eignir í skattaskjólum, skattaskjólum sem snúast um ekki aðeins að fara fram hjá skattalögum heldur að leyna eignarhaldi og stunda annars konar viðskiptahætti en við teljum eðlilegt, því að það eru margháttaðar ástæður fyrir því að fólk kýs að beina viðskiptum sínum í skattaskjól. Á því þarf að taka. Það þarf að sýna fram á að íslensk stjórnvöld séu reiðubúin til að taka þá baráttu alvarlega og sýna þar með í verki að við stöndum í sama hópi og önnur vestræn lýðræðisríki. Hæstv. atvinnuvegaráðherra, verðandi forsætisráðherra, sagði hins vegar þegar hann var spurður að augljóslega væri talsvert flókið að eiga peninga á Íslandi, það væri ekkert að því að fólk væri efnað á Íslandi. Aðspurður hvort eðlilegt væri að eiga stórar upphæðir á Tortólu sagði hann hin fleygu orð: Einhvers staðar verða peningarnir að vera. Herra forseti. Ætlar hæstv. forsætisráðherra að halda áfram að verja það, verja heimsmet Íslendinga í að geyma [[Forseti hringir.]]eignir sínar í skattaskjólum, eða eigum við von á því [[Forseti hringir.]]að hæstv. ríkisstjórn breyti um stefnu [[Forseti hringir.]]og taki upp einhverja baráttu í þessu máli og sé í takt við önnur vestræn ríki í þessu máli?
Virðulegi forseti. Ríkisstjórnarmeirihlutinn er á engu undanhaldi. Það er mjög öflugur meiri hluti hér í þinginu fyrir áframhaldandi ríkisstjórnarsamstarfi. Sjálfur er ég nú ekki orðinn forsætisráðherra. Það er rétt að það er trúnaðarbrestur í samfélaginu, bæði á stjórnmálamenn, stjórnvöld og fjármálakerfið. Það er mikill vandi sem hvílir á okkur hér inni að taka á því máli. Hann er auðvitað fordæmalaus, sá fjöldi Íslendinga sem valið hefur að setja eignir sínar með þessum hætti á lágskattaríki, þótt það sé löglegt, og það er ekkert að því þegar menn gera það á þann hátt að skila hér sköttum og skyldum og eru ekki að gera það í annarlegum tilgangi, löglega fengið fé. Það er hins vegar verulega mikið að því séu menn að því í stórum stíl til þess að fela fé eða borga ekki skatta til samfélagsins. Og ég held að við ættum að nota þetta tækifæri hér í dag til að hvetja alla þá sem eru uppvísir að því í Panama-skjölunum en einnig annars staðar, hjá öðrum bönkum, öðrum fyrirtækjum, alla þá sem hugsanlega hafa orðið fyrir því að gera slíkt á síðustu árum, að koma heim með þá peninga, gera hreint fyrir sínum dyrum. Við þurfum líka að fara yfir það í þessum sal, bæði stjórnvöld og þingið, hvort lagaumhverfi okkar sé rétt. Við þurfum að halda hér fundi. Við gætum haldið opinn fund í efnahags- og viðskiptanefnd, fengið ríkisskattstjóra og skattrannsóknarstjóra til að koma og upplýsa um það hvernig staða mála er. Við gætum tekið sérstaka umræðu eða jafnvel eitthvað fleira. Við þurfum augljóslega öll hér inni [[Forseti hringir.]]að axla þá ábyrgð að við þurfum að taka á þessu máli eins og allar aðrar þjóðir vilja gera og við eigum að leita fyrirmynda, hvar það er gert með bestum hætti. Það er mín skoðun.
Herra forseti. Ég biðst afsökunar á að kalla hæstv. atvinnuvegaráðherra forsætisráðherra en það er erfitt að átta sig á ráðherraskiptum í þessari ríkisstjórn og hver nákvæmlega er forsætisráðherra miðað við þær fréttatilkynningar sem berast úr forsætisráðuneytinu. Ég vil spyrja mjög skýrt af því að hæstv. atvinnuvegaráðherra segir að það sé ekkert að því að fólk kjósi að geyma eignir sínar á lágskattasvæði. Það segir verðandi hæstv. forsætisráðherra. Er ekkert að því? Erum við ekki aðilar að alþjóðlegum skuldbindingum sem snúast um það, hvort sem er á norrænum vettvangi eða vettvangi OECD, að berjast eigi gegn tilvist lágskattasvæða? Að berjast eigi gegn tilvist skattaskjóla sem veita ekki upplýsingar sjálfkrafa um þær eignir sem þar eru geymdar? Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra í fyrsta lagi: Er hann ekki einlægur í því að berjast gegn tilvist skattaskjóla og breyta því sem þarf til þess? Finnst hæstv. ráðherra í lagi að kjörnir fulltrúar, [[Forseti hringir.]]þeir aðilar sem gegna trúnaðarstörfum fyrir þjóðina, fari þessa leið þrátt fyrir opinbera stefnu og reyni svo að leyna því?
Virðulegi forseti. Ég veit ekki hvort hv. þingmaður misskildi mig. Ég var að segja að þar sem það er löglegt, samkvæmt íslenskum lögum og alþjóðlegum lögum, þegar menn fara að lögum og upplýsa um það og greiða sína skatta, þá er það verkefni okkar að fara yfir það hvort breyta þurfi þeim lögum. Við erum að vinna með alþjóðasamfélaginu í því að taka á þessum málum, að þarna séu ekki skattaskjól, að þarna geti fólk ekki falið fé. Það er mjög mikilvægt að við komum þeim skilaboðum skýrt héðan út að við stöndum saman um að allir eigi að standa skil á sínu til samfélagsins; að ekki eigi að leyna fé, hvað þá að stinga því undan á annan hátt. Áðan var spurt hvað ég hefði meint með því að segja að það væri erfitt að eiga fé á Íslandi. Ég átti við í samfélaginu. Ég átti við það sem blasað hefur við lengi í íslensku samfélagi, það sem við erum að kljást við. Við þurfum [[Forseti hringir.]]að viðurkenna það að staða okkar er misjöfn. Við þurfum að tryggja meiri jöfnuð í samfélaginu. Við þurfum að tryggja að [[Forseti hringir.]]meiri jöfnuður sé í okkar samfélagi en flestum öðrum af því að við erum fá. Staðreyndin [[Forseti hringir.]]er sú að jöfnuður hefur farið vaxandi og hefur ekki verið meiri á Íslandi í mjög langan tíma.
Virðulegur forseti. Ég beini fyrirspurn til hæstv. atvinnuvegaráðherra og verðandi hæstv. forsætisráðherra. Mig langar til að spyrja út í fílinn í stofunni, sem er að við erum hingað saman komin ekki við einhverjar venjulegar aðstæður heldur í kjölfar fordæmalauss ástands, í kjölfar algers siðrofs sem hefur komið í ljós í íslenskum stjórnmálum. Síðustu dagar í þinghúsinu og í kringum þinghúsið hafa verið algjör farsi sem náði auðvitað ákveðnu hámarki í gærkvöldi með furðulegu leikriti í stigum Alþingis og bakherbergjum. Nú horfum við sem sagt fram á nýja útgáfu af ríkisstjórn. Mig langar til þess að spyrja hæstv. ráðherra um það að grunnur eða upphaf þessarar miklu bylgju, þessa siðrofs sem fólk upplifir, er staða ráðamanna, hvernig ráðamenn hafa hagað sínum málum, hvernig þeir hafa umgengist hagsmunaskráningu, reglur og siðareglur og slíkt. Því vil ég spyrja hæstv. ráðherra í nýrri útgáfu af ríkisstjórn, sem við vitum þó alla vega að nýtur trausts formanns Sjálfstæðisflokksins og formanns Framsóknarflokksins en við vitum kannski ekki miklu meira en það: Hvernig hyggst hann haga málum siðareglna ráðherra? Hvernig mun hann ganga eftir því að ráðherrar ríkisstjórnar sinnar muni sinna þeim málum? Getur ráðherra svarað mér því núna?
Virðulegi forseti. Ég held að það megi segja að upphaf siðrofs sé kannski erfitt að finna. En það er ljóst að á árunum frá kannski 2004 til 2008 gengu hér miklir hlutir á sem mörgum blöskraði, þar á meðal mér, þegar það var orðið algengt að menn báru fé á þá sem eitthvað áttu og buðu að kaupa eitthvað án þess að það væri til sölu. Mér fannst það óeðlilegt ástand. Ég þykist ekki vera einn þeirra sem hafi séð hrunið fyrir, ekki frekar en margur annar. En ég held að það að við höfum trúað mörg hver um of á mátt peninga hafi ekki verið skynsamlegt. [[Gripið fram í.]] Annað er hins vegar að við höfum lög og reglur í samfélaginu. Þeir sem hlíta þeim og fara að öllu leyti eftir þeim leikreglum - það getur ekki verið að við eigum að kalla slíkt fólk öllum illum nöfnum. Það er stór munur á því. Varðandi siðareglur og hagsmunaskráningu okkar á þinginu er augljóst að eitt af þeim verkum sem við þurfum að gera hér á allra næstu dögum er að fara yfir hvort sú skráning sé til að mynda rétt, hvort siðareglur séu nægjanlega góðar, nægjanlega skýrar, þótt ekki væri nema til að upplýsa fyrir hvað þær standa. Ég held að þetta sé eitt af þeim verkefnum sem við verðum að nálgast með eðlilegri auðmýkt og skilningi á að hugsanlega þurfi að skýra reglurnar betur. Það hefur verið mikið fjallað um það í fjölmiðlum og menn hafa ekki verið á eitt sáttir um túlkun þeirra. Það er auðvitað óásættanlegt. [[Forseti hringir.]]Það þarf að vera alveg skýrt fyrir hvað slíkar reglur standa og hvernig menn eiga að fylgja þeim eftir [[Forseti hringir.]]þó svo að þær séu fyrst og fremst viðmið og hver og einn verði að eiga það við sína samvisku.
Virðulegur forseti. Ég á eiginlega bágt með að trúa því að hæstv. verðandi forsætisráðherra standi enn á því að kjörnum fulltrúum beri ekki annað en að starfa eftir lögum og reglum, að ekki sé krafa um aukið siðferði kjörinna fulltrúa. Meðal helstu vandræða hæstv. forsætisráðherra, Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar sem er það víst enn þá, voru túlkanir hans á siðareglum ríkisstjórnarinnar, hvort þær væru í gildi eða ekki, túlkanir um hvenær og hvað þyrfti að setja í hagsmunaskráningu o.s.frv. Þess vegna ítreka ég spurningu mína til hæstv. atvinnuvegaráðherra hvernig hann hyggist haga málum siðareglna ríkisstjórnar sinnar þegar hann tekur við embætti og hvort í ljósi þess ástands sem við höfum verið að upplifa [[Forseti hringir.]]síðustu dagana í boði ríkisstjórnarinnar [[Forseti hringir.]]standi ekki til að biðjast afsökunar [[Forseti hringir.]]á því ástandi og því sem á hefur gengið. Það er eiginlega óskiljanlegt að það sé [[Forseti hringir.]]ekki löngu gert.
Virðulegi forseti. Mér fannst hv. þingmaður rangtúlka orð mín. Ég sagði að það væru lög og reglur sem allir þyrftu að fylgja. Því til viðbótar værum við sem erum kjörnir fulltrúar, hvort sem við sitjum á Alþingi eða í sveitarstjórnum eða annars staðar, með hagsmunaskráningu og siðareglur. Það er augljóst að við þurfum að fara yfir þau mál vegna þess að á síðustu dögum hefur komið í ljós frá miklu fleira fólki en hv. þingmaður nefndi sem og fjölmiðlum að menn mistúlka þessar reglur með ýmsum hætti, halda að þar standi eitthvað annað. Það er eins og með hagsmunaskráninguna á Alþingi. Hún er ekki nægilega skýr. Það er ekki mikil greinargerð með henni, enda er hún sett upp sem viðmið og menn verða síðan að eiga við sína samvisku hvernig þeir upplýsa um það. En það er eðlilegt að við förum yfir þær. Það er fullkomlega eðlilegt. Og það er ekki aðeins eðlilegt, það er nauðsynlegt og einn liður í því að sýna að okkur er sá vandi á höndum að byggja upp að nýju [[Forseti hringir.]]traust til stjórnmála, stjórnmálamanna eftir það áfall sem hér hefur riðið yfir.
Virðulegi forseti. Eftir hrunið 2008, efnahagshrunið fræga, beið orðstír Íslands mikinn skaða á alþjóðavettvangi. Mig langar að ræða við hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra aðeins um það. Fyrir hrun töldu Íslendingar og margir erlendis að hér væri sérstök snilligáfa á ferð í fjármálum. Svo reyndist það auðvitað ekki tilfellið heldur þvert á móti. Þess vegna hef ég áhyggjur af trúverðugleika landsins á alþjóðavettvangi og velti fyrir mér forgangsröðun hæstv. ráðherra í því efni. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra hversu mikils hann meti trúverðugleika Íslands og ríkisstjórnarinnar við hluti eins og sölu banka og afnám fjármagnshafta og öll þau verkefni sem hæstv. ríkisstjórn telur svo mikilvægt að hún sjálf standi að fyrir kosningar. Sömuleiðis langar mig að spyrja hæstv. ráðherra hvort hann telji ekki að sá álitshnekkir sem Ísland hefur orðið fyrir í kjölfar þessa máls komi til með að þvælast fyrir þeim verkefnum og síðast en ekki síst hvað hæstv. ráðherra hyggist gera til þess að endurheimta og styðja við orðstír Íslands sem ábyrgs ríkis þegar kemur að fjármálum og þeim aðgerðum sem hæstv. ráðherra talar svo glaðlega um að þurfi að inna af hendi fyrir næstu kosningar.
Herra forseti. Það er spurt hversu mikils virði ég telji trúverðugleika Íslands. Ég tel í raun og veru ekki hægt að leggja neinn slíkan mælikvarða á hann. Einfalda svarið er þetta: Ég tel að trúverðugleiki sé gríðarlega mikils virði. Það stendur ekki til að selja banka fyrir kosningar eins og hv. þingmaður virðist telja. Það er einfaldlega rangt. Sú athygli sem við fáum núna frá alþjóðlegum fjölmiðlum er gríðarleg. Það er hægt að líta á hana sem ógn við trúverðugleika Íslands. Við getum líka skoðað stöðuna og hugsað með okkur: Hvernig getum við nýtt þetta sem tækifæri? Tækifæri til að minna á að við Íslendingar vorum fyrst meðal þjóða til að taka þátt í því að undirrita nýjan staðal OECD um sjálfvirk upplýsingaskipti um skattupplýsingar, að við höfum tekið þátt í því með hinum norrænu ríkjunum að gera 44 samninga við lágskattaríki á undanförnum árum um upplýsingaskipti samkvæmt beiðni skattyfirvalda, að við Íslendingar störfum samkvæmt CFC-reglum frá því fyrir nokkrum árum sem tryggja að það er enginn skattalegur ávinningur lengur fyrir fólk að vera með eignir sínar og tekjur á núllskattasvæðum. Við eyðum þeim ávinningi og við áskiljum okkur að skattleggja einstaklinga og fyrirtæki sem geyma eignir og tekjur á slíkum lágskattasvæðum með tiltekinni reiknireglu. Þetta er tækifæri til að koma því á framfæri við þjóðina og við umheiminn að við Íslendingar höfum verið í sérstöku átaki til að eyða ávinningi af þessum svæðum. Þess vegna er það ekki rétt sem hv. þingmaður og formaður Vinstri grænna sagði áðan, að við eigum að vera í sérstöku átaki til að eyða slíkum svæðum. Við erum búin að smíða okkar eigin verkfæri til að eyða ávinningnum af þeim. CFC-reglurnar sem síðasta ríkisstjórn setti beinlínis ganga út frá [[Forseti hringir.]]því að viðurkenna lögmæti félaga á þessum svæðum en tekur til baka allan ávinninginn af því, [[Forseti hringir.]]ekki allan ávinninginn kannski en bróðurpart ávinningsins af því að reyna að nýta þau.
Virðulegi forseti. Varla vefst það fyrir hæstv. ráðherra að orðstír Íslands hefur beðið verulegan skaða í kjölfar þessa máls. Óháð því hvort bankar verða einkavæddir í sumar eða á næsta ári þá skiptir máli að viðbrögðin hér á landi séu skýr og þau séu róttæk vegna þess að Ísland hefur nú í dágóðan tíma þurft að vinna upp orðstír sinn eftir hrun. Mikið til af uppgangi í efnahagnum á Íslandi er óneitanlega vegna ferðamannaiðnaðarins, ekki vegna þess endilega að yfirvöld hafi gert eitthvað sérstakt, nema á síðasta kjörtímabili ef út í það er farið án þess að ég vilji karpa um það hér og nú. Hæstv. ráðherra hlýtur að líta þennan skaða á orðstír Íslands á alþjóðavettvangi mjög alvarlegum augum. Orðstír okkar sökk mjög djúpt í hruninu. Þessir atburðir hafa opnað þau sár, ekki bara á Íslandi, held ég, heldur líka erlendis. Þess vegna finnst mér vanta hjá hæstv. ráðherra skýringar á því hvort hann [[Forseti hringir.]]telji ekki að afleiðingarnar hér þurfi að vera skýrari gagnvart erlendum aðilum.
Forseti. Við erum annars vegar að segja - þetta er endurtekið að gerast hér - annars vegar er sagt úr ræðustól að þetta séu söguleg tíðindi, atburðir sem eigi sér engin fordæmi, afsögn forsætisráðherra, og svo hins vegar að ekkert hafi gerst. Ég er alveg sammála hv. þingmanni að þetta eru aðstæður sem valda okkur áhyggjum, en við verðum að rísa undir þeirri ábyrgð sem þjóðin hefur falið okkur að vinna úr þessum málum málefnalega og í einhverju jafnvægi. Nú höfum við sagt að kosið verði næsta haust. Þá verður umboð þeirra sem hér starfa endurnýjað og í millitíðinni hyggst ríkisstjórnin vinna að framfaramálum sem hún hefur sett á dagskrá. Við höfum áður lent í kröppum dansi. Ég nefni eitt, þó að það sé og ég virði það ef mönnum finnst það ekki alveg nægilega gott dæmi, við vorum í miklum vanda og neikvæðri umræðu þegar hér urðu eldsumbrot og miklar raskanir á samskiptum. Þeirri stöðu náðum við að snúa okkur í hag. Þetta eru ekki fyllilega sambærileg mál, en ég vek samt athygli á því að það kastljós sem beindist að okkur á þeim tíma [[Forseti hringir.]]var nýtt til þess að koma á framfæri réttum skilaboðum. Við höfum margt [[Forseti hringir.]]fram að færa eftir þær lagabreytingar og þær áherslur sem fylgt hefur verið á undanförnum árum í umræðunni um [[Forseti hringir.]]aflandsfélög og hvernig eigi að taka á þeim málum.
Virðulegi forseti. Þó að eitthvað sé ekki ólöglegt þá er það ekki endilega réttlætanlegt. Mér þótti miður að heyra hæstv. ráðherra tala áðan með þeim hætti að hægt væri að réttlæta ákveðna hluti sem hafa valdið því rofi á trausti sem við erum að horfa upp á og hefur valdið því líka að við höfum verið á forsíðum heimsblaðanna og heimsfjölmiðlanna á undanförnum dögum. Við erum sér á parti. Það virðist vera þannig að á Íslandi hafa menn talið það eðlilegt og einhvern veginn réttlætanlegt að farið væri með fé í skattaskjól ef, eins og fram hefur komið í ræðum þessara ágætu ráðamanna, menn hafa sína hluti á hreinu og eru ekki að svíkja undan skatti. En hver ætlar að sýna okkur fram á það? Sönnunarbyrðin liggur alfarið hjá þeim sem fara með fé í skattaskjól, að sýna okkur fram á að svo hafi ekki verið. Þess vegna er það aldrei réttlætanlegt, ekki undir neinum kringumstæðum, að fara með fé í skattaskjól. Þá verð ég líka að segja að krafan um kosningar strax er eðlileg í ljósi þess trúnaðarrofs sem orðið hefur og þess siðrofs sem orðið hefur í samfélagi okkar. Það er eðlilegt að hæstv. ríkisstjórn staldri aðeins við að nýju og svari þeirri kröfu með einföldu jái. Það er ekki boðlegt að bera fram að það séu svo mikil og stór mál sem menn þurfi að ráðast í áður en við getum gengið til kosninga. Menn eru enn þá að keyra sama prógrammið, afnám hafta eins og fráfarandi ríkisstjórn lagði upp með, og það eru ekki deilur um það. Það eru ekki deilur um heilbrigðismálin. Það geta allir flokkar farið í vinnu hvað varðar heilbrigðismálin. Það eina sem ég sé að standi eftir hjá þessari ríkisstjórn að vinna með og við gætum ekki hjálpað þeim við eru búvörusamningar. Ætla menn í alvörunni að búa til starfsstjórn um búvörusamninga? Er það það sem þetta gengur út á? [[Forseti hringir.]]Það hefur enginn beðist afsökunar á gjörðum sínum í þessu máli, ekki einn einasti maður. [[Forseti hringir.]]Það eina sem hefur gerst er að menn hafa skipst á stólum.
Virðulegi forseti. Mér þykir leitt að þurfa að rifja það upp með hv. þingmanni að viðkomandi sat í stjórn 2007 til ársins 2013, lengst af og oft sem ráðherra eða forsvarsmaður síns flokks. Á þeim tíma hélt útrás íslensku bankanna áfram. Haldið var áfram með þeim hætti sem við sjáum nú að er fordæmalaust. Ég sagði fyrr í dag að við yrðum að taka á því með öllum tiltækum ráðum. Ég hef ekki heyrt hv. þingmann koma hér og styðja það bréf sem núverandi formaður Samfylkingarinnar sendi út til allra flokksmanna og sagði að hefðu verið mistök af ríkisstjórninni frá 2009–2013 að ganga fram með þeim hætti gegn almenningi í landinu eins og gert var, hvort sem var í Icesave eða gera kröfur um að borga óreiðuskuldir einkabanka til þess að viðhalda bankakerfinu. [[Gripið fram í.]]Ég hef ekki heyrt [[Gripið fram í.]]hv. þingmann tala þannig. Þegar hv. þingmaður kemur hér upp og segir að það þurfi kosningar strax vegna þess að það skipti ekki máli hverjir fylgi eftir stórum og mikilvægum málum, það sé bara áframhald á því sem gert hafi verið á síðasta kjörtímabili, þá skal ég líka rifja það upp með hv. þingmanni, þótt ég vildi gjarnan að umræðan hér í dag væri með öðrum hætti, að síðasta ríkisstjórn gleymdi því að það eru til þrotabú bankanna í því verki, hún lagði ekki á skatt á þá, treysti sér ekki til þess, sagði við almenning í landinu: Þið eigið að greiða óreiðuskuldirnar. [[Gripið fram í: Af hverju gerðuð þið ekki Vigdísi að …?]]Við erum núna að vinna áfram á grundvelli þeirra stóru mála … Hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, þú kemst örugglega að einhvern tímann og það væri kannski áhugavert ef þú mundir líka koma upp og tala um bréf núverandi formanns Samfylkingarinnar og þá skoðun sem hann setur fram um að ríkisstjórnin hafi [[Gripið fram í.]]gert mistök. [[Forseti hringir.]]Ef við getum tekið málefnalega umræðu um framtíðina skulum við gera það, en við skulum gera það með réttum hætti.
Virðulegi forseti. Það hefur verið boðað í dag að hæstv. ráðherra muni verða nýr forsætisráðherra landsins. Hér heyrðum við auðmýktina, tóninn sem sleginn hefur verið á fyrsta degi í því embætti. Það þarf enginn að biðjast afsökunar. Þess þarf ekki. Það er nóg að benda bara á síðustu ríkisstjórn. Er einhver úr henni sem átti fé í skattaskjólum? Nei. Þetta er það sem er að koma okkur í heimspressuna núna. Það er umræða um að fulltrúar stjórnvalda á Íslandi hafi átt fjármuni í skattaskjólum. Virðulegi forseti. Við skulum halda fókus á vandanum þannig að við getum leyst úr honum. Ég verð að segja alveg eins og er að mér þykir miður að sjá hæstv. ráðherra koma hér upp og finnast þetta bara eins og þreytandi nudd í sér, eitthvert suð í fólki. Hann tekur þetta ekki alvarlega. Hvernig ætlar hæstv. ráðherra að fylkja þjóðinni að baki sér með þessum orðum? Ég vil fá að vita frá hæstv. ráðherra [[Forseti hringir.]]hvort hann ætli að verða við kröfunni um kosningar strax. Ef ekki, hvaða tímasetning verður sett á nýjar kosningar?
Virðulegi forseti. Það skiptir miklu máli hvernig við presenterum það sem við erum að gera hér á Íslandi. Á síðustu þremur árum höfum við gert það með mjög skýrum hætti og vakið mikla athygli og oft á tíðum aðdáun umheimsins á því hvernig við höfum tekið á því að byggja upp landið að nýju í kjölfar Icesave, í kjölfar þess að taka á slitabúum fallinna banka. Það er mjög góð leið til þess að byggja upp traust bæði innan lands og út á við. Varðandi þá kröfu sem heyrst hefur hér um kosningar strax þá er 38 þingmanna meiri hluti á þinginu. Það er starfandi ríkisstjórn og við erum tilbúin að halda áfram og ljúka þeim stóru verkum sem við teljum vera mikilvægara fyrir þjóðina að við ljúkum áður en við göngum til kosninga. Ég veit vel að stjórnarandstaðan getur verið ósammála okkur um það og við getum tekið málefnalega umræðu um það. En það er okkar vilji og það er meiri hluti í þinginu. [[Forseti hringir.]]Við komum til móts við þau sjónarmið með því að flýta kosningum og hafa kosningar í haust [[Forseti hringir.]]en það byggist á því að við náum að ljúka þeim mikilvægu málum sem eru í þinginu og við erum að vinna að.
Virðulegi forseti. Frá því hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra settist fyrst á þing árið 2003 og allt til ársloka 2008 lifði hann í vissum skilningi tvöföldu lífi. Annars vegar var hann áhrifamikill stjórnarþingmaður og hins vegar stórtækur þátttakandi í viðskiptalífinu. Hann var formaður allsherjarnefndar Alþingis á árunum 2003–2007 og í raun má segja að hæstv. ráðherra hafi verið gangandi hagsmunaárekstur, árekstur á milli eigin viðskiptahagsmuna og hagsmuna sem hann var kjörinn til að gæta fyrir allan almenning. Telur hæstv. ráðherra þetta hafa verið eðlilegt? Hæstv. ráðherra hefur líka játað að hafa staðið í tugmilljóna króna viðskiptum í gegnum félag í skattaskjóli á sama tíma og hann sat á Alþingi. Finnst honum eðlilegt að kjörinn fulltrúi geri það? Júlíus Vífill Ingvarsson borgarfulltrúi sagði af sér sem borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins vegna þess að Panama-skjölin leiddu í ljós að hann hafði líkt og fjármála- og efnahagsráðherra stundað fjárfestingar í gegnum félag í skattaskjóli. Virðulegi forseti. Ég spyr hæstv. ráðherra: Gerði ráðherrann mistök? Sagði ráðherrann ósatt? Telur ráðherrann að hann njóti trausts í samfélaginu? Ætlar hæstv. ráðherra að fylgja fordæmi flokksbróður síns og svara kalli þeirra 60–70% kjósenda sem samkvæmt skoðanakönnunum vantreysta hæstv. ráðherra Bjarna Benediktssyni og vilja að hann segi af sér? Ætlar hæstv. ráðherra að segja af sér?
Forseti. Stór orð eru höfð uppi. Menn eru sagðir lifa tvöföldu lífi. Þeir sem gera það eru gjarnan að setja sjálfa sig í þá stöðu að gera ekki hreint fyrir sínum dyrum. En þannig var með þátttöku mína í viðskiptalífinu á sínum tíma að það gat ekki farið fram hjá nokkrum manni að ég átti sæti í stjórn, er það nokkuð? Var það ekki þannig á árinu 2007, á árinu 2009, á árinu 2013, að menn fengu tækifæri til að hafa skoðun á þessu? Ég ætla ekki að lúta gildismati hv. þingmanns sem eins og sumir setur sig á háan stall og fellir dóma um annað fólk heldur ætla ég að lúta gildismati kjósenda og stuðningsmanna [[Gripið fram í.]]Sjálfstæðisflokksins. Ég sæki stuðning minn til flokksmanna í Sjálfstæðisflokknum og stuðningsmanna ríkisstjórnarinnar [[Gripið fram í.]]og það er svarið við þessari spurningu, hv. þingmaður, og það er ekkert annað svar til.
Virðulegi forseti. Ef hæstv. ráðherra telur að hann þurfi ekki að standa skil á sínum gjörðum frammi fyrir neinum öðrum en sjálfstæðismönnum [[Gripið fram í.]]þá er nú illa fyrir honum komið á þessum degi hér. Ég vil segja að hæstv. ráðherra hefur talað um það áður í fjölmiðlum og annars staðar að mikilvæg verkefni séu fram undan. Sá sem á að leiða slík verkefni þarf að njóta trausts. Það gerir hæstv. ráðherra ekki. Svo einfalt er það. Það er eðlilegt að hann segi af sér og hleypi að einhverjum sem nýtur trausts. Það hefur komið fram að við Íslendingar og ráðuneyti hæstv. ráðherra tökum þátt í alþjóðlegri baráttu gegn tilvist skattaskjóla. En enn þá talar ráðherrann eins og sú staðreynd að hann sjálfur tengist beint slíkri starfsemi sé eitthvað sem sé ásættanlegt. Slíkt væri ekki viðunandi í neinu vestrænu lýðræðisríki og á ekki að vera viðunandi á Íslandi. Ráðherra fjármála og efnahagsmála, Bjarni Benediktsson, verður að segja af sér. Þetta blasir við. Af hverju skilur ráðherrann þetta ekki?
Virðulegi forseti. Það hefur stundum einkennt stjórnmálamenn eins og þann sem talaði hér síðast að þeir þrífast best í svona upplausn og umróti. En ég er einn af þeim [[Gripið fram í.]]sem kjósa að fylgja lögum og reglum. Ég skora á hv. þingmann að leggja bara fram vantrauststillögu. Þá getum við tekið hana eftir formlegum reglum og afgreitt hana í atkvæðagreiðslu. Njóti ég ekki trausts meiri hluta þingsins til þess að gegna embætti þá er niðurstaða fengin, en ef niðurstaðan er önnur þá er spurningu hv. þingmanns svarað. Af hverju kemur hv. þingmaður ekki bara með vantrauststillögu? Getur hún ekki beðið þar til á morgun? Við skulum taka þessa umræðu þá. Vonandi getum við verið sammála um að það er farvegurinn til að fella þessa umræðu í.
Virðulegur forseti. Ég er sannfærður um að sú breyting sem varð á forustu ríkisstjórnarinnar núna á síðustu dögum muni leiða til betri tíma í íslensku samfélagi og að stjórnmálin eigi eftir að verða betri. Ég er þeirrar skoðunar að forustumenn ríkisstjórnarinnar, hæstv. ráðherra Bjarni Benediktsson og hæstv. ráðherra Sigurður Ingi Jóhannsson, séu menn sem hægt er að ræða við. Það er talsamband við þá. Þetta eru góðir og grandvarir menn. En sú staða sem við erum í núna snýst ekki um það hvort þeir séu góðir eða slæmir. Hún snýst ekki heldur um það hvort þeir hafi gerst brotlegir við lög eða ekki. Hún snýst um það hvort hægt sé að treysta þeim. Hvort traust sé á milli almennings og ríkisstjórnar. Það traust og sá trúverðugleiki verður ekki endurnýjaður með tilvísun í Sjálfstæðisflokkinn, hæstv. fjármálaráðherra. Þess vegna er spurt: Hvað kemur ráðherra, sem er í Panama-skjölunum, til að halda því fram að hann sé besti maðurinn til að afnema gjaldeyrishöft? Hvað í atburðarás síðustu daga er til vitnis um að þessir tveir flokkar séu bestir til þess að fara með stjórn landsins og ráða þeim mikilvægu verkefnum sem fram undan eru? Ekki nokkur skapaður hlutur. Hvað gengur hæstv. ráðherra og formanni Sjálfstæðisflokksins til með það að standa frammi fyrir alþjóð í tröppunum hér í þinghúsinu í gær á nærbuxunum og halda því fram að aðrir séu í rúst, að aðrir hafi skriðið hér inn og enginn annar en hann geti stjórnað landinu? Hvernig dettur mönnum það í hug, í þeirri stöðu sem birtist [[Forseti hringir.]]í Panama-skjölunum, að þeir skuli leysa trúverðugleikann, traustið og endurreisa trúverðugleika landsins? Í hvaða veruleika búa menn sem halda þessu fram?
Virðulegi forseti. Sú leið sem er reynt að fara hér er sú að menn eins og hv. þingmaður koma hér upp og skilgreina fyrst vandamálið, þeir ætla að skilgreina vandamálið. Vandamálið í augum hv. þingmanns og margra annarra er það að vera í skjölunum. Ég segi: Vandamálið er það fólk sem nýtir sér skattaskjól, fólk sem skýst undan samfélagslegri ábyrgð, það er vandamálið. [[Gripið fram í.]]Þannig er það. Þannig er það nú að þeir sem sjá ávinning fyrir sig eða sína flokka í því að blanda saman öllum þeim sem með einhverjum hætti tengjast þessum málum og svo hinum sem eru að svíkjast undan og öll barátta stjórnvalda snýst um, CFC-löggjöfin, upplýsingaskiptasamningarnir, samstarf okkar við Norðurlöndin, þessir 44 upplýsingaskiptasamningar sem við höfum gert - OECD-samvinnan, hún snýst um að ná í skottið í svikahröppunum. Um það snýst málið. En ef hv. þingmaður telur að það sé glæpur að fara að lögum og reglum, jafnvel þeim sem sett eru hér í þessu þingi, eins og CFC-reglurnar eru til vitnis um, þá held ég að það verði aldrei góður skilningur á milli mín og hans. Þetta er vandamálið. Kannski tekur tíma fyrir þjóðina og einstaka þingmenn að gera þennan skilsmun, gera greinarmun á þessu tvennu. En þarna liggur svar mitt við því hvers vegna ég tel að enginn glæpur hafi verið unninn í því tilviki sem hann vísar til.
Virðulegur forseti. Eiga þá ekki bara allir Íslendingar að geyma peningana sína á Tortólu? [[Gripið fram í: Nákvæmlega.]] [[Gripið fram í.]]Er það ekki þá allt í lagi ef það er bara gert með heiðarlegum hætti, [[Gripið fram í.]]borgaðir skattar og gjöld af því? Það er enginn valkostur eftir í stöðunni eins og stjórnarflokkarnir setja þetta fram. [[Gripið fram í.]] Það er enginn valkostur eftir fyrir Íslendinga annar en sá að fjölmenna á Austurvöll vegna þess að þessir flokkar munu ekkert skilja annað en ef fólk mætir hérna á Austurvöll og sýnir þeim að það er ekki tilbúið í þetta leikrit. Það tekur ekki þátt í þessu. Það er enginn valkostur eftir fyrir stjórnarandstöðuna annar en að segja við þessa stjórnarflokka: Það fara engin mál hér í gegnum þetta þing. Engin mál. Hvaða mál haldið þið að þið farið með í gegnum þetta þing hér? Ætlið þið að standa fyrir framan okkur, eins og í tröppum þinghússins í gær, og halda því fram að það verði haldnar kosningar eftir að þið hafið klárað ykkar þingmálalista? Í hvaða leikriti er hæstv. ráðherra staddur þegar hann heldur þessu fram? [[Gripið fram í.]]
Herra forseti. Hv. þingmaður er gjarnan í essinu sínu við aðstæður eins og nú hafa skapast. Ég man eftir „Kæri Jón“-bréfinu sem skrifað var fyrir nokkrum árum [[Gripið fram í.]]þegar … Nú, þetta þykir vera ómálefnalegt, heyri ég frá hv. þingmanni, ómálefnalegt, en ég er bara að benda á að hann nær sér oft vel á strik við [[Gripið fram í.]]aðstæður eins og þessar. [[Forseti hringir.]] Nú er það svo [[Gripið fram í.]]að hv. þingmaður vék að því hér [[Gripið fram í.]]að það væri siðlaust að fara eftir CFC-löggjöfinni. Þá stendur eiginlega bara eftir sú spurning: Er CFC-löggjöfin, sem var afgreidd hér á þingi, siðleysa? Það er spurningin sem hv. þingmaður er að velta upp. Ég bið menn aðeins að hugleiða það.
Forseti. Hér erum við á algjörlega makalausum tímum þar sem við erum orðin að algjöru athlægi í alþjóðasamfélaginu, allt í boði núverandi valdhafa. 70% aðspurðra vildu að hæstv. ráðherra Bjarni Benediktsson segði af sér. 3% treysta næstkomandi hæstv. forsætisráðherra sem ráðherra í því ráðuneyti sem hann situr nú í. Mig langar að spyrja í ljósi allra atburðanna og í ljósi þess að það er ekki snefill af auðmýkt - það hefur enginn beðist afsökunar, það hefur enginn komið fram fyrir þjóðina á þann veg að við getum hætt að upplifa okkur eins og við séum í einhverju fáránlegu Dario Fo leikriti. Nei, áfram skal halda og benda á einhvern annan en sjálfan sig. Ég skynja að það er nákvæmlega sama hugarfar og var þegar skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis var birt og sumir þingmenn Sjálfstæðisflokksins tjáðu sig á þann veg að þeir gætu ekki beðið eftir að þessi skýrsla hætti að þvælast fyrir. Mig langar því að spyrja hæstv. ráðherra atvinnu- og sjávarútvegsmála hvort honum finnist nóg hafa verið gert til að endurheimta traust og trúnað gagnvart þjóðinni og alþjóðasamfélaginu. Mig langar til að spyrja hvort hæstv. ráðherra taki undir þær hótanir sem hæstv. fjármálaráðherra var með hér í gær gagnvart minni hlutanum um að ef við hleypum ekki í gegn öllum þingmálalista ríkisstjórnarinnar ætlið þið bara að hætta við að hætta við. [[Gripið fram í: Það var aldrei sagt.]]
Virðulegi forseti. Það er ekki siður minn að vitna til funda sem menn eiga með forsvarsmönnum flokka [[Gripið fram í.]]en ég get hins vegar sagt að á þeim fundi komu ekki fram neinar hótanir. Þetta var samtal um þá fordæmalausu stöðu sem við erum í. Það var mjög mikilvægt að eiga þann fund og ég þakka fyrir hann. Eins og við höfum lýst bíða mjög mörg stór mál [[Hvaða mál?]]sem við þurfum að leysa, mál sem við teljum að séu mun stærri þjóðarhagsmunir fyrir en að ganga nú til kosninga. Ég býst við að margir geti verið sammála okkur um það. Er nóg að gert? Það eru auðvitað fordæmalausar aðstæður og hlutir sem hafa gerst í þessari viku. Forsætisráðherra hefur stigið til hliðar, við höfum ákveðið að ljúka þeim mikilvægu verkefnum sem þarf að ljúka og ganga síðan til kosninga. Er það nóg? Auðvitað þurfum við að gera meira. Það er löng hefð fyrir því, við getum í það minnsta sagt að það sé í það minnsta síðan árið 2008 að hér brast traust til stjórnmála, stjórnmálamanna, stjórnvalda, fjármálakerfisins. Mikið verk er enn óunnið. Það sem nú blasir við er að við þurfum að taka á því með hvaða hætti það gerist. Við höfum meðal annars fengið mikla athygli á liðnum árum fyrir frábæra vinnu sem við höfum unnið. Við erum með mikla athygli fjölmiðla heimsins á okkur í dag. Við eigum auðvitað að nýta það tækifæri til að sýna fram á hvernig við höfum annars vegar komist í þá stöðu að vera langt komin með endurreisn þjóðfélagsins eftir að það hafði hrunið til grunna og hins vegar hvernig við ætlum að taka á þessum málum af mikilli skilvirkni og festu.
Forseti. Mér finnst ég ekki hafa fengið almennileg svör hér. Ég var ekki að vísa í samtal á milli flokkanna heldur það sem kom fram á blaðamannafundi ykkar í stiganum. Ég óska ykkur til hamingju með stigamannastjórnina. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra af hverju í ósköpunum hann telji að þessir flokkar séu hinir einu sem geti klárað afnám hafta. Telur hæstv. ráðherra virkilega að þið njótið trausts og trúnaðar til að klára þá vinnu? Af hverju geta ekki einhverjir aðrir flokkar gert það? Þetta hefur verið unnið í þverpólitískri samvinnu á þinginu, af hverju getur það þá ekki haldið áfram þó að þið séuð ekki með ykkar nöfn tengd við það? Það er ekkert endilega í þágu þjóðarhagsmuna að nafn núverandi fjármálaráðherra sé tengt við þetta afnám, hvað þá þess forsætisráðherra sem nú hefur aðeins stigið til hliðar en ekki sagt af sér.
Virðulegi forseti. Það eru fjölmörg mál sem við höfum verið að vinna að og eru langt komin sem er eðlilegt að við ljúkum. Það skiptir miklu máli fyrir samfélagið. Langstærsta málið er afnám hafta og mál sem tengjast þeim. Þar hefur verið unnin frábær vinna, bæði á grunni þess sem áður hefur verið unnið en ekki síst eftir að við settum mjög öflugt fólk til verka í þeim geira. Við komum inn með löggjöf sem samþykkt var á þinginu og höfum síðan unnið eftir því með skýrum hætti. [[Gripið fram í.]]Við fengum meðal annars erlenda sérfræðinga til að taka þátt í því. Hver er dómur þeirra? Þeir segja að þetta sé einstæður árangur, þetta sé árangur sem verði án efa skólabókardæmi um það hvernig eigi að fara út úr slíkum aðstæðum. Hér er ég að vitna í Lee Buchheit. [[Gripið fram í.]]Það er eðlilegt að við klárum þessi verkefni, þau eru langt komin, og setjum ekki þá óvissu upp í íslenskum stjórnmálum að ekki takist að ljúka þeim á tilskildum [[Þið eruð óvissan.]]tíma.
Þið eruð óvissan.
Herra forseti. Orðstír Íslands hefur beðið hnekki og ásýnd Íslands er löskuð. Svo virðist sem spillingaröfl ráði landinu. Þátttaka íslenskra stjórnmálamanna í notkun skattaskjóla, sem lekinn frá Panama hefur þegar opinberað, dregur upp þá mynd að íslenskir stjórnmálamenn séu gráðugir og spilltir og til í að láta aðra bera sinn hlut í ríkisrekstrinum. Almenningur sættir sig ekki við blekkingadansinn sem stiginn hefur verið eða fréttirnar sem lekinn færir okkur og krefst þess að ríkisstjórn, þar sem bæði hæstv. forsætisráðherra og fjármálaráðherra hafa nýtt sér skattaskjól, fari frá. Skattaskjól eru með hreinsibúnað og felunet sem lýðræðisríkið Ísland kærir sig ekki um. Á sunnudaginn urðum við vitni að fordæmalausri afhjúpun á eigum hæstv. ráðherra í skattaskjólum. Daginn eftir urðu hér stærstu mótmæli í sögu landsins og daginn þar á eftir átti sér stað hreint ótrúleg atburðarás og Ísland varð að athlægi úti um allan heim. Á þessu sama tímabili fór hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og tilvonandi forsætisráðherra í hvert viðtalið á fætur öðru til að verja gerðir fráfarandi forsætisráðherra og formanns Framsóknarflokksins, til að verja tilvist skattaskjóla og notkun stjórnmálamanna á þeim. Auk þess réðust hv. þingmenn Framsóknarflokksins að þeim sem fluttu fréttirnar, réðust að Ríkisútvarpinu með dylgjum. Hæstv. ráðherra sagði fyrr í umræðunni að hann væri ekki alfarið á móti tilvist skattaskjóla og ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvort framsóknarmenn séu almennt sammála honum um þetta og hvers vegna hann ætti að njóta trausts til þess að leiða landið eftir framgöngu hans síðustu daga og réttlætingu hans á notkun skattaskjóla. Hver er munurinn á hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og fráfarandi forsætisráðherra? [[Forseti hringir.]]Hvers vegna er hæstv. ráðherra betri kostur?
Virðulegi forseti. Ég tel eðlilegast að ég felli ekki dóma um það. Ég er ekki vanur því að fella dóma um kosti mína eða galla. Ég reyni að horfa í gallana og reyni að bæta þá eins og ég vona að flestir einstaklingar geri. En ég tel að aðrir verði að dæma um það hvernig ég muni reynast sem forsætisráðherra. Ég held að það sé mikilvægt að við getum tekið hér hreinskiptna og málefnalega umræðu um ýmsa þætti. Þess vegna getum við ekki verið að dæma fólk með gríðarlegum yfirlýsingum, gildishlöðnum, um hvað hafi gerst án þess að taka tillit til þess hvað er löglegt, hvað hefur verið gert samkvæmt íslenskum lögum, m.a. lögum sem hv. þingmaður tók þátt í að setja - hún var hér í síðustu ríkisstjórn bæði sem þingmaður og ráðherra og áhrifamaður innan Samfylkingarinnar og þeirrar ríkisstjórnar. Þá væru menn að segja: Þau lög eru ekki nægilega góð. Við verðum að gera eitthvað annað. Það er búið að taka á því, eins og komið hefur fram í umræðunni, og ávinningur af slíku, að setja fé, þótt með löglegum hætti sé og allt sé upplýst og greiddir skattar - það er búið að taka meginþungann af þeim ávinningi í burt. Mér fellur illa að slíkt fé sé geymt eða slíkir staðir notaðir. Mér finnst eðlilegast að menn séu með fjármuni í því kerfi sem við erum með. En við búum líka í alþjóðlegu umhverfi þar sem við teljum eðlilegt að við stundum alþjóðaviðskipti. Þá er ekkert óeðlilegt að menn séu með það, sem er löglegt. Ég vil ítreka það sem ég sagði hér fyrr í dag að ég vil hvetja alla þá sem eru með fjármuni á slíkum stöðum til að koma með peningana heim, láta þá virka í íslensku hagkerfi eða fyrir íslenskt samfélag. Ef [[Forseti hringir.]]það er þannig að menn séu að svíkja undan eða leyna einhverju vil ég hvetja þá til að nota nú tækifærið, stíga fram og gera hreint fyrir sínum dyrum.
Herra forseti. Sá sem stofnar leynireikning í skattaskjóli gerir það í ákveðnum tilgangi, til að blekkja og fela og til að komast hjá því að leggja sitt af mörkum til samfélagsins; í vegi, í sjúkrahús, í menntakerfi og löggæslu. Það að viðkomandi hafi ekki nýtt sér reikninginn að einhverju marki er í sjálfu sér aukaatriði. Það sem skiptir máli er ásetningurinn, að sækjast í leyndina og ógagnsæið með því að stofna félag í skattaskjóli suður í Kyrrahafi. Á Íslandi á þetta við um sjálfan fjármálaráðherrann. Telur hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra að það sé líklegt til að vinna Íslandi traust og trúverðugleika að nýju, hvort sem er innan lands eða í augum umheimsins, að hæstv. fjármálaráðherra hafi nýtt sér skattaskjól? Telur hæstv. ráðherra að almenningur muni sætta sig við það? Hvernig leggst það í hæstv. ráðherra að leggja af stað með nýja ríkisstjórn með slíkan farangur?
Virðulegi forseti. Áfram heldur hv. þingmaður að segja gildishlaðna hluti og ætla fólki hið illa. Ég get ekki gert það. Það eina sem ég get sagt er þetta: Fari menn að lögum, greiði hér skatta, þá get ég ekki sagt að ásetningur þeirra hafi verið illur. Hins vegar, í þeim tilvikum sem menn hafa ekki gert það, þurfa menn að gera hreint fyrir sínum dyrum. Hér hefur því verið haldið fram að menn hafi verið að sækjast eftir þessu, og þá er aftur settur upp sá ásetningur að það hafi verið tilgangurinn. Í ljósi þess gríðarlega fjölda sem hér er um að ræða, eins og komið hefur fram í þessum ágætu Panama-skjölum, er það langt umfram það að einhverjir einstaklingar hafi verið að sækjast eftir einhverju. Þá var þetta miklu frekar einhver regla sem var í fjármálakerfinu. Það er auðvitað dapurlegt að fjármálakerfið hafi á þessum tíma verið með þessum hætti. Ég vona að fjármálakerfið sé ekki lengur þannig. Ef regluverkið frá okkur á Alþingi leyfir slíka hugsun [[Forseti hringir.]]í fjármálakerfinu þurfum við að taka á því. En ég treysti mér vel til að halda áfram þessu ríkisstjórnarsamstarfi við traustan meiri hluta og það er byggt á þeim gríðarlega góðu verkum sem við höfum unnið síðastliðin þrjú ár og til að ljúka þeim stóru verkefnum sem eru fram undan.
Herra forseti. Ég hef nú gaman af því þegar málsvörn hæstv. fjármálaráðherra er aðallega orðin CFC-reglurnar sem voru settar í tíð ríkisstjórnar Vinstri grænna og Samfylkingar undir minni forustu í fjármálaráðuneytinu. Og CFC-reglurnar sem sömu flokkar og nú eru við völd vanræktu að leiða í lög árum saman fyrir hrun, til stórkostlegs tjóns fyrir Ísland, hafandi þó um það tilmæli frá skattyfirvöldum og stjórnskipaðri nefnd að gera svo. Þannig að hæstv. ráðherra er á þunnum ís að hluta til í þessari málsvörn. Í öðru lagi geri ég athugasemdir þegar hæstv. fjármálaráðherra segir að það sé rangt hjá formanni Vinstri grænna að hluti hinnar alþjóðlegu viðleitni til að berjast við skattaskjól sé að loka þeim, vegna þess að í yfirlýsingu Norðurlandanna og í vinnu norrænu ráðherranefndarinnar stendur beinlínis að hluti baráttunnar snúi að því að draga úr skaðlegri skattasamkeppni, „skadelig skattekonkurrence“ heitir það upp á dönsku. Af hverju? Vegna þess að undirboðin eru líka vandamál, sérstaklega frá sjónarhóli landa eins og Norðurlandanna sem þurfa öflugt skattkerfi til að standa undir sínu velferðarkerfi. Svo hefði hæstv. fjármálaráðherra getað staðið sig betur í því að klára þá vinnu sem var langt komin að leiða í lög reglur um þunna eiginfjármögnun. Um það hefur hann fengið sérstök tilmæli frá efnahags- og viðskiptanefnd á þessu kjörtímabili en ekkert hefur gerst af hans hálfu í þrjú ár. Spurningar mínar til hæstv. ráðherra snúa að því hvernig viðbrögð af okkar hálfu nú og í framhaldinu eru vænlegust til þess að lágmarka skaðann sem orðspor Íslands hefur hlotið á alþjóðavettvangi í boði þessarar ríkisstjórnar. Það hlýtur að vera viðfangsefnið að reyna að lágmarka skaðann, bæði sjálfra okkar vegna og út á við. Í fyrsta lagi: Verður sett af stað á Íslandi viðamikil opinber rannsókn á þessu öllu eins og búið er að ákveða í öðrum löndum? Í öðru lagi: Verður Panama sett á lista Íslands yfir lágskattasvæði eins og Frakkar hafa ákveðið að gera? Í þriðja lagi: Verða embætti ríkisskattstjóra og skattrannsóknarstjóra [[Forseti hringir.]]efld með fjármunum og mannafla til að takast á við þessi mál? Í fjórða lagi: Verða málefni [[Forseti hringir.]]ráðherra og þingmanna og kjörinna fulltrúa, mögulega embættismanna, rannsökuð sérstaklega vegna trúnaðarbrotsins við almenning í landinu ef þeir eiga í hlut?
Herra forseti. Það er rétt að blanda ekki saman um of umræðunni um skattasamkeppni og vandanum við lágskattasvæði sem eru nýtt í þeim tilgangi að fela eignatekjur, skattskyldan hagnað o.s.frv. Ég held að ég og hv. þingmaður séum ekki á sama bát, séum ekki sammála um alþjóðlega skattasamkeppni, vegna þess að ég tel að hún geti verið af hinu góða. Írar eru til að mynda með 6,25% tekjuskatt á fyrirtæki sem stunda rannsóknir og þróun á Írlandi. Ég held að átak Norðurlandanna snúi ekki að því að uppræta slíka hluti. Það er nú bara það sem ég vildi segja um þann þátt málsins. Varðandi skjölin að öðru leyti þá er ég þeirrar skoðunar að þetta mál í heild sinni geti leitt til mikilla framfara í löggjöf og regluverki. Við eigum að nýta tækifærið, sem þessar upplýsingar gefa okkur, til að gera nauðsynlegar breytingar í þeim efnum. Já, þá mun ég hlusta eftir kröfum og óskum þeirra stofnana sem fara með þessi verkefni á vegum okkar innan stjórnsýslunnar, ríkisskattstjóra, skattrannsóknarstjóra og annarra þeirra sem munu vinna úr upplýsingum af þessum toga. Komi fram beiðnir um frekari lagabreytingar, ábendingar um alþjóðlega þróun sem við eigum að fylgja eftir eða um frekari fjárhagslegan stuðning, þá verður ekkert hik í mínu ráðuneyti að veita þann stuðning, ekki nokkurt. Það er í fullkomnu samræmi og í beinu framhaldi af því sem ég hef gert í tíð minni sem fjármálaráðherra; að undirrita þá staðla sem OECD hefur gefið út og við tókum þátt í sérstökum undirskriftarfundi í Berlín á árinu 2014 til að fylgja því máli eftir. Og það er líka í fullu samræmi við þær fjárveitingar sem ég hef barist fyrir í ríkisstjórn og hér á Alþingi til þessara mála sérstaklega.
Herra forseti. Það má kannski kalla það framför að stjórnvöld á Íslandi draga nú ekki lengur lappirnar með jafn áberandi hætti og þau gerðu á árunum fyrir hrun í valdatíð sömu flokka og nú eru við völd. Þá var Ísland til háborinnar skammar og þá var verið að reyna að gera Ísland að alþjóðlegri fjármálamiðstöð og lágskattasvæði. Það má segja að ástandið sé skárra að þessu leyti í dag, samanber það sem hæstv. fjármálaráðherra fór hér yfir. En ég fæ mig nú ekki til þess að þakka það sem alveg sérstakt afrek af hálfu hæstv. ráðherra að hafa tekið þátt í því að undirrita plögg með OCED. Ég vísa einnig til norræna samstarfsins þar sem er önnur nálgun. Við getum verið pólitískt ósammála um hana, en hún er samt sú að reyna að draga úr skaðlegri skattasamkeppni og undirboðum. Mér finnst hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra brattur að tala um tækifæri fyrir Ísland, að minnsta kosti hvað landkynninguna snertir, í bili. Það er dálítið djarft að tala um tækifæri í þeim efnum. Er ekki veruleikinn sá að nú er loksins komið heimsmetið sem hæstv. fráfarandi forsætisráðherra, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, var alltaf að stæra sig af? Nú á hann loksins heimsmet, með þrjá ráðherra í sinni ríkisstjórn sem eru á Panama-skjölunum, nokkra borgarfulltrúa í viðbót og 600 landsmenn [[Forseti hringir.]]sína í viðbót. Þetta er allt saman í boði sömu flokka. Þetta er á grundvelli hugmyndafræði og pólitíkur Sjálfstæðisflokksins og Framsóknarflokksins, allt saman. Það er fortíðin frá [[Forseti hringir.]]nýfrjálshyggjutímanum sem er að elta þessa flokka uppi núna. [[Forseti hringir.]]Því miður er það þjóðinni sem blæðir.
Virðulegi forseti. Ég tók ekki eftir því að til mín væri beint neinum spurningum og hér var horft á tóman stól fráfarandi forsætisráðherra þannig að ég hef ekkert um þessa ræðu að segja.
Virðulegi forseti. Þetta hefur verið afar áhugaverður fyrirspurnatími á ögurstundu í íslenskum stjórnmálum og fyrir þjóðina alla. Það sem gerðist hér var sitthvað en það sem var kannski mest áberandi og mest til umhugsunar er það sem gerðist ekki, þ.e. að forusta ríkisstjórnarinnar, hæstv. ráðherra Bjarni Benediktsson og hæstv. ráðherra Sigurður Ingi Jóhannsson, sá enga ástæðu til að biðjast afsökunar á þeirri stöðu sem upp er komin, að biðja þingið afsökunar, að biðja þjóðina afsökunar á þeirri stöðu sem upp er komin og er fordæmalaus. Íslensk þjóð hefur dregist ofan í svelg siðleysis þeirra ríkisstjórnarflokka og það er á ábyrgð forustu ríkisstjórnarinnar að tala til þjóðarinnar á slíkri stundu. En hvað gerist þá? Hér er ríkisstjórnin með slíka forustu að hún ætlar að fara að útskýra það fyrir stjórnarandstöðunni, fyrir alheimspressunni, fyrir öllum í veröldinni að þetta sé allt saman á misskilningi byggt [[Forseti hringir.]]af því að einhverjir hafi borgað skatta og skyldur, af því að vandinn sé ekki sá að pólitísk forusta á Íslandi er með nöfnin sín í skattaskjólum. Virðulegur forseti. Það er ekki einn einasti þýskur stjórnmálamaður á þessum pappírum. Af hverju ekki? Það er vegna þess að fólk úti í Evrópu skilur þennan mun. [[Gripið fram í: Já.]]Þetta er átakanleg staða sem íslensk stjórnmál eru stödd í.
Virðulegur forseti. Afstaða formanns Sjálfstæðisflokksins til aflandseyja þarf ekki að koma á óvart. En það kemur sannarlega á óvart að nýr tilvonandi forsætisráðherra Framsóknarflokksins segi að það sé bara allt í lagi að eiga fjármuni á Tortólu og öðrum aflandseyjum. Ég hélt satt að segja að Framsóknarflokkurinn væri ósáttur við það og þess vegna hefði hæstv. forsætisráðherra sagt af sér. Við hljótum að spyrja: Er það stefna Framsóknarflokksins að það sé bara allt í lagi að geyma peningana sína á aflandseyjum? Finnst Framsóknarflokknum allt í lagi með aflandseyjar? Eru þingmenn Framsóknarflokksins hér í salnum sammála tilvonandi forsætisráðherra um það að ekkert athugavert sé við það að geyma peningana sína á Tortólu? Eða eru þeir ósáttir við það [[Forseti hringir.]]að menn leiti slíkrar undankomu með fjármuni sína sem það er að vista þá á aflandseyjum?
Herra forseti. Ísland nýtur algerrar sérstöðu meðal evrópskra þjóða hvað varðar hlutdeild ráðherra í ríkisstjórn í skattaskjólum. Þrír ráðherrar í ríkisstjórn Íslands, sem nú mun skila inn umboði sínu á eftir, hafa átt fyrirtæki í skattaskjólum og tveir þeirra ætla sér að halda áfram í ríkisstjórn Íslands. Á morgun mun stjórnarþingmönnum gefast tækifæri til að segja almenningi á Íslandi hvort þeir styðji ráðherra og ríkisstjórn, einstaklinga sem hafa átt fyrirtæki í skattaskjólum. Það verður fróðlegt að sjá og ég bið hv. þingmenn að muna að krafan í mótmælunum hér úti er kosningar strax.
Herra forseti. Ég verð að taka undir það með félögum mínum að það var dapurlegt að upplifa viðbrögð talsmanna ríkisstjórnarflokkanna hér áðan, þar á meðal tilvonandi hæstv. forsætisráðherra. Það var enginn auðmýkt, engin. Það var ekki beðist afsökunar, ekki einu sinni mildilega afsökunar á einu eða neinu. Það má kannski segja að hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra hafi verið í aðeins betra skapi í dag en hann var í stiganum í gærkvöldi en þó munaði ekki miklu. Þetta mál verður greinilega að ræða miklu, miklu betur. Viðbrögð Íslands núna skipta miklu máli. Eftir þau áföll sem við höfum fengið á okkur undanfarna daga verður að reyna að takast á við það af einurð að koma jákvæðum skilaboðum til umheimsins um hvernig Ísland ætlar að taka sómasamlega á þessu. Herra forseti. Ég fer fram á sérstaka umræðu um þetta viðfangsefni. Við höfum allt of stuttan tíma í dag til að ræða þetta grafalvarlega mál og sú umræða þarf að fara fram strax af því að ríkisstjórnin er greinilega með hugann einhvers staðar annars staðar, við að hanga á völdunum, við að komast áfram í stóla. En það verður að [[Forseti hringir.]]leggja upp vandaða aðgerðaáætlun fyrir Ísland um það hvernig við tökumst á við þá stöðu sem nú er upp komin.
Herra forseti. Eftir að hafa hlustað á umræðurnar hérna sér maður að það hefur ekkert breyst, hvorki í hugarfari stjórnarliða né við þær breytingar sem gerðar hafa verið, að hæstv. forsætisráðherra stígi til hliðar og Sigurður Ingi Jóhannsson komi í hans stað. Það er nákvæmlega sama hugarfarið sem gildir hjá væntanlegri nýrri ríkisstjórn. Það er sorglegt fyrir þjóð og þing að menn líti þannig á að þeir neyðist til þess að gera einhverjar breytingar á sætaskipan og skilji ekki þann þunga sem er í þessu grafalvarlega máli, bæði innan lands og erlendis. Og að koma með einhverja samlíkingu um það að við höfum unnið vel gagnvart útlöndum þegar eldgosið varð og það séu tækifæri í þessu gagnvart umheiminum er ömurlegt. Það er með ólíkindum hvar [[Forseti hringir.]]menn eru staddir í umræðunni. Þjóðin krefst þess að ríkisstjórnin fari frá strax [[Forseti hringir.]]því að hún hefur svipt sig öllu trausti og nýtur ekki trausts. Hún verður að skynja vitjunartíma sinn.
Virðulegur forseti. Í óundirbúnum fyrirspurnatíma áðan beindi ég mjög ákveðnum spurningum til hæstv. fjármálaráðherra, m.a. um það hvort allir Íslendingar ættu ekki bara að geyma peningana sína á Tortólu. Ég fékk engin svör við þeirri spurningu, aðeins eitthvert óljóst muldur um grein sem ég skrifaði fyrir tíu eða ellefu árum sem snerist um að biðja forsvarsmenn fyrirtækis sem ég var millistjórnandi hjá að leggja ekki niður starfsstað 110 manns. Ég velti fyrir mér hvað hæstv. fjármálaráðherra gengur til með því að bera saman algjöran skort á trausti, það að hann sé staddur í miðri hringiðu Panama-skjalanna, og einhverja slíka grein. Ég frábið mér, virðulegur forseti, og vil að það sé skrifað í þingtíðindin, að þetta sé á einhvern hátt borið saman og að það sé dregið upp sem eitthvað vafasamt að menn hafi reynt að koma í veg fyrir að fólki yrði sagt upp fyrir meira en áratug, þegar ekkert vafasamt var á ferðinni. Ég veit ekki hvað hæstv. fjármálaráðherra gengur til með því að bulla svona í ræðustól. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Herra forseti. Í gær var beðið eftir því fram eftir kvöldi að einhverjar tilkynningar kæmu fram. Hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra stóð keikur en á sama tíma kófsveittur og mjög vanstilltur og sagði: Það eru 38 atkvæði á bak við þetta. Tillaga um vantraust verður felld. Ég ætla að vona að þeir þingmenn úr meiri hlutanum sem tjá sig hér í dag og eru alls ekki sáttir styðji vantraust, þannig að við getum boðað til kosninga. Hann hótaði stjórnarandstöðunni, það er bara þannig. Hann getur ekki vikist undan því. Hann hefur sagt þjóðinni stríð á hendur. Hann er í stríði við þjóð sína sem stendur úti á Austurvelli dag eftir dag. Ríkisstjórnin hefur yfirbragð spillingar. Það er þannig hvort sem Bjarna Benediktssyni finnst eitthvað um það eða ekki. Og hæstv. forsætisráðherra, sem enn er starfandi, ætlar að sitja áfram sem þingmaður. Virðulegi forseti. Hvernig er hægt [[Forseti hringir.]]ef maður er í þessum skjölum og hættir [[Forseti hringir.]]að vera forsætisráðherra að ætla að halda áfram að sitja sem þingmaður? Bjarni Benediktsson svaraði því ekki heldur áðan. [[Forseti hringir.]]Ætlar hann að standa fyrir því að ráðamenn þjóðarinnar [[Forseti hringir.]]verði rannsakaðir [[Forseti hringir.]]í gegnum þessi Panama-skjöl?
Virðulegi forseti. Ég velti því fyrir mér hvað mönnum gengur til með þessum stólaskiptum þegar auðmýktin og eftirsjáin er engin. Bara engin. Það kom fram í umræðunni áðan. Það er algjörlega ljóst að menn eru búnir að ákveða að ætla að fara í einhvern réttlætingarleiðangur, taka einn karl úr þessu sæti og setja hann út í sal og gera hann að skuggastjórnanda ríkisstjórnarinnar, en að öðru leyti er ekkert breytt. Viðhorfin eru þau sömu. Það er ákveðinn vandi sem blasir við okkur. Ég er ekki viss um að þing geti starfað áfram með þeim hætti og með þeirri óánægju sem er hér fyrir utan og með augu heimspressunnar á okkur. Virðulegi forseti. Því er haldið fram að það sé munur, maður geti gert greinarmun á fólki og það sé svona fólk og svona fólk, A- og B-fólk, sem fari með peninga í skattaskjól. Það má vel vera. En staðreyndin er sú að sönnunarbyrðin liggur alltaf hjá þeim sem gera það að sýna fram á hvort þeir hafi greitt sína skatta eða ekki. Mér finnst spurning [[Forseti hringir.]]hv. þm. Róberts Marshalls um það af hverju við förum við ekki bara öll þangað réttmæt, hún er réttmæt vegna þess að hvað haldið þið að [[Forseti hringir.]]mundi gerast fyrir íslenskt efnahagslíf ef allir peningarnir færu til Tortólu?
Herra forseti. Eftir sláandi fréttir á sunnudagskvöldið af notkun stjórnmálamanna á skattaskjólum þá voru það þeir fjölmörgu sem mótmæltu og kröfðust kosninga strax sem björguðu ásýnd Íslands og Íslendinga í augum umheimsins. Það sem gerðist síðan í framhaldinu dró ásýndina aftur niður. Í stað þess að stíga frá, öll ríkisstjórnin, og leyfa þjóðinni að velja sér nýja er gerð andlitslyfting. Forsætisráðherra skipt út fyrir sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Varaformaður Framsóknarflokksins kemur í staðinn fyrir formanninn og ekkert annað. Íslenska ríkisstjórnin er með fjármála- og efnahagsráðherra sem hefur nýtt sér skattaskjól. [[Forseti hringir.]]Þetta getur ekki gengið.
Herra forseti. Það er ekki oft sem ég er sammála hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur, en ég hef sannfærst um það undir þessari umræðu og eftir atburðarás síðustu daga að hún hefur algjörlega rétt fyrir sér þegar hún segir að rétt sé að ganga tafarlaust til þingkosninga. Það hefur ríkt pólitísk og stjórnarfarsleg kreppa af völdum ríkisstjórnarinnar síðustu daga. Við höfum varla vitað hvort það sé forsætisráðherra í landinu eða þá hver það er. Hér á hinu háa Alþingi hefur ekki verið hægt að halda fundi svo dögum skiptir fyrr en núna og ekki hefur fengist á dagskrá að ræða vantraust á ráðuneyti Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. Hæstv. fjármálaráðherra lýsti því svo áðan að sá trúnaðarbrestur, sem verðandi hæstv. forsætisráðherra kallaði svo, væri í reynd eitthvað sem mætti líkja við eldgos og hamfarir. Ég held að það sé rétt. Við þær aðstæður er ekki hægt að splæsa saman friðinn nema leyfa rödd þjóðarinnar að hljóma og þess vegna tel ég einboðið að til þess að koma á friði, til þess að valdþættirnir standi undir friðarskyldu sinni, eigi að láta þjóðina ráða [[Forseti hringir.]]úrslitunum um það í kosningum sem verða haldnar sem fyrst um það hvort þessi ríkisstjórn heldur áfram [[Forseti hringir.]]eða hvort henni verður varpað á hauga sögunnar.
Forseti. Við búum við mikla óvissu. Þrátt fyrir yfirlýsingar ráðamanna um að hér þurfi að vera stöðugleiki þá hefur mikill óstöðugleiki verið hér á landi í boði þeirra. Ég held að ástæða þess að ráðamenn þjóðarinnar vilja bíða með kosningar sé sú að þeir vilji bíða eftir að reiði almennings sefist. Það er eina ástæðan. Þeir þurfa ekki að vera í forustu fyrir því að halda áfram með þau verk sem hafa verið unnin í þverpólitísku samstarfi og kannski þeir einu sem hafa hægt á þeim verkefnum eru þeir sjálfir vegna þess að það er ósætti á milli ríkisstjórnarflokkanna. Mér finnst mjög mikilvægt að við lærum af hruninu. Eitt af því sem mikið var talað um var að við ættum að hætta að taka lögin eftir bókstafnum og ættum að reyna að skilja hver andi laganna væri. Það að segja að eitthvað sé löglegt en siðlaust er ekki í boði í dag og það hefur almenningur sýnt með því að koma hér fyrir utan þinghúsið í [[Forseti hringir.]]miklu meiri mæli en nokkurn tíma hefur sést áður á Íslandi. Vil ég þakka almenningi fyrir [[Forseti hringir.]]að sýna þau borgaralegu réttindi í verki sem hann hefur til þess að mótmæla óþolandi ástandi.
Hæstv. forseti. Þau svör sem hæstv. ráðherrar hafa komið með í dag hafa verið gríðarleg vonbrigði. Það hefur engin viðleitni verið í þá átt að fordæma það að Ísland eigi líklega heimsmet í að eiga reikninga í skattaskjólum. Hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra talar um mikilvæg verk sem þurfi að klára og að trúverðugleiki landsins sé mikils virði. Virðulegi forseti. Ef hæstv. ráðherra væri einhver alvara með þeim orðum hefði hann vitanlega verið búinn að stíga til hliðar og segja af sér sem ráðherra fyrir löngu. Það er mikilvægt að hefja ítarlega rannsókn á notkun á skattaskjólum og herða lög til að ekki sé hægt að fara með verðmæti úr landi. Eftir þau svör sem hér hafa verið gefin í dag þá treysti ég þessum mönnum ekki til að hefja slíka rannsókn. Þess vegna verður að setja á dagskrá [[Forseti hringir.]]vantrauststillögu á ríkisstjórnina og koma henni frá sem allra fyrst. Við verðum að kjósa [[Forseti hringir.]]strax.
Virðulegur forseti. Mér finnst allir þeir punktar sem hafa komið fram í umræðunni í dag vera ótrúlega réttmætir og mikilvægir. Það er eitt sem mig langar aðeins að nefna og mér finnst vera mikið áhyggjuefni, það er meðvirknin sem hefur verið í gangi hjá þingmönnum Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins með sinni forustu. Meðvirkni getur verið stórhættuleg og þessi leiðtogadýrkun. Það er langt síðan það afhjúpaðist að keisarinn var ekki í neinum fötum. En sá tími sem það tók stjórnarflokkana og kannski Framsóknarflokkinn að grípa til aðgerða var allt of langur og hefur bakað okkur tjón. Ég vil þó hrósa vinum mínum framsóknarmönnum á Akureyri fyrir að hafa tekið af skarið þótt seint væri. En meðvirkni í pólitík á ekki að líðast. Þessari leiðtogadýrkun verður líka að linna. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]] Þetta er kannski aukaatriði í stóra samhenginu en ég verð að segja, virðulegur forseti, að mér hefur ofboðið sú meðvirkni sem hefur verið í gangi hérna.
Herra forseti. Það er eiginlega óskiljanlegt að við horfum upp á það að það eigi að koma hér á ný ríkisstjórn í landinu, ráðuneyti Sigurðar Inga Jóhannssonar, með ráðherra innan borðs sem hafa átt fyrirtæki í skattaskjólum. Við búum við það ástand núna að hæstv. fjármálaráðherra hefur átt slíkt fyrirtæki. Hæstv. fjármálaráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins ætlar að halda áfram sem fjármálaráðherra í ríkisstjórn Íslands. Þegar hann er spurður ágengra spurninga um þá sögu sína eys hann óhroða yfir þá þingmenn sem spyrja og bendir einnig á að það eigi ekki að persónugera vandann. Ég vil benda á, herra forseti, að það er stórkostlegt vandamál fyrir Ísland að vera með [[Forseti hringir.]]fjármálaráðherra sem hefur geymt eignir sínar í skattaskjólum.
Herra forseti. Ég kem hérna upp til að lýsa yfir mikilli hryggð með byrjunina hjá tilvonandi forustumönnum ríkisstjórnarinnar. Þeim datt ekki í hug að standa hér og sýna iðrun og biðja þjóðina afsökunar á þeim farsa sem okkur hefur verið boðið upp á síðustu daga. Það er fyrir neðan allar hellur. Það er engin auðmýkt eða neitt til hjá þessum mönnum. Ég hef hvatt til þess alveg frá byrjun og ég man að við stefnuræðu hæstv. forsætisráðherra haustið 2013 skoraði ég á hann að sýna auðmýkt og taka tillit til allra sjónarmiða, líka þeirra sem ekki kusu hann. En hann hefur hunsað það algjörlega, því miður. Ég vil líka segja það, þótt mér komi ekkert við hvernig þingmenn Framsóknarflokksins starfa, að mér finnst framkoma foringja þeirra gagnvart þeim með ólíkindum. Það er mér algjörlega óskiljanlegt að þeir skuli fylgja honum í einu og öllu. Það góða fólk sem ég hef fengið að starfa með hér í þrjú ár á ekki skilið hvernig komið er fram við það.
Forseti. Ég vil biðja forseta um að tryggja það, ef ríkisstjórnin ætlar að koma fram með þá kröfu að hún fái að ljúka þingmálum og halda áfram þrátt fyrir fullkomið vantraust á þeirra verk, aðeins fjórðungur þjóðarinnar treystir þessari ríkisstjórn, að við fáum nákvæma dagsetningu. Ég veit að það sama á við um alla þingmenn stjórnarandstöðunnar og án efa þingmenn stjórnarinnar. Mig langar líka að benda á það sem kom fram í umræðunum áðan, sem mér finnst svo alvarlegt, að talað er um að það sé allt í lagi, það sé löglegt að hafa eignir sínar í skattaskjólum og það sé erfitt að eiga peninga á Íslandi. Forseti. Þó svo að allir Íslendingar mundu vilja fara með eignir sínar í skattaskjól þá er það bara þannig að miklu fleiri eiga í vandræðum af því að þeir eiga ekki peninga, ekki af því að þeir eigi svo mikið af þeim að þeir viti ekki hvað þeir eigi að gera við þá. Það skulum við hafa í huga. Það að ráðherrar í ríkisstjórn sem eru með allt niður um sig komi og tali eins og það sé sjálfsagður hlutur að hafa eignir í skattaskjólum þegar við berjumst gegn tilveru skattaskjóla er auðvitað fráleitur málflutningur og setur þingið niður.
Herra forseti. Það er þetta viðhorf hjá ríkisstjórninni gagnvart skattaskjólum yfir höfuð. Hæstv. atvinnuvegaráðherra, tilvonandi forsætisráðherra, segir í ræðu að það sé ekkert að því að geyma fé á lágskattasvæðum. Það er bara mikið að því fyrir samfélög. Það er mjög mikið að því. Eitt sem hefur verið gegnumgangandi í áratugi, áður en hrunið varð, er að þeir stjórnarflokkar sem núna eru við völd og voru við völd gerðu ekkert í því að koma í veg fyrir slíkt. Þess vegna hefur það verið viðvarandi að fjármagnseigendur í þessu landi, auðvaldið í þessu landi, útgerðarelítan í þessu landi, hefur komið fé sínu fyrir í skattaskjólum. Það er ekkert að því nema úps!, það komst upp af því að Panama-skjölin voru birt. Þá reyna menn að sýna einhvern málamyndabrag með því að hliðra til í sætum [[Forseti hringir.]]með sömu sjónarmið þar á bak við. Það er ekki líðandi fyrir þessa þjóð og almenningur sættir sig ekki við slíkt, því að það eru tvær þjóðir í þessu landi. Við þurfum að koma ríkisstjórn auðvaldsins í burtu. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Herra forseti. Þegar friður rofnar í samfélaginu með jafn afgerandi hætti og núna verða valdþættirnir Alþingi og ríkisstjórn að leggja sig fram um að skapa aftur frið og sátt. Hæstv. verðandi forsætisráðherra er grandvar maður sem áreiðanlega vill eins og flestir og allir forsætisráðherrar gera sitt besta, en hann verður að gera sér grein fyrir því að höfuðskylda hans núna er að reyna að finna leiðir til þess að sætta samfélagið. Þá rifja ég upp að hér risu miklir úfar sumarið 2004. Þá lét þáverandi ríkisstjórn Framsóknar og Sjálfstæðisflokks gera greinargerð um friðarskylduna í samfélaginu. Í kjölfarið dró sú ríkisstjórn fjölmiðlalögin til baka og stjórnarandstaðan lét nótt sem nam og hætti við að krefjast afsagnar ríkisstjórnarinnar. Nú verður hæstv. verðandi forsætisráðherra að velta fyrir sér: Hvað er best til þess að lægja öldurnar? Er það að búa til ríkisstjórn sem nýtur minnsta fylgis sem nokkur ríkisstjórn hefur notið í upphafi ferilsins? Er það að mynda ríkisstjórn sem nýtur samtals 28% fylgis? Vitaskuld ekki. Það besta sem hæstv. verðandi [[Forseti hringir.]]forsætisráðherra getur gert er að fallast á það að nú á fólkið að fá að tala og setja fram tillögu [[Forseti hringir.]]um kosningar. Við munum sjá til þess að áður en gengið verður til þeirra verður gengið frá því sem nauðsynlegast er varðandi [[Forseti hringir.]]uppgjör slitabúanna.