Borist hefur bréf frá utanríkis- og þróunarsamvinnuráðherra þar sem óskað er eftir fresti til að veita svar við fyrirspurn á þskj. 937, um aðild að Geimvísindastofnun Evrópu, frá Guðjóni S. Brjánssyni.
Til svara eru: Fjármála- og efnahagsráðherra, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, utanríkis- og þróunarsamvinnuráðherra, ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra og mennta- og menningarmálaráðherra.
Virðulegi forseti. Forusta Sjómannasambandsins telur brýnt að kanna hvernig standi á því að ríflega tvöfalt hærra verð hafi verið greitt fyrir loðnu sem landað var úr norskum skipum hér á landi en fyrir loðnu úr íslenskum skipum sem þó var vel að merkja í hærri gæðaflokki. Þetta segir m.a. Valmundur Valmundsson, formaður Sjómannasambandsins. Hann segir sjómenn vilja að þetta verði skoðað svo að skera megi úr um það hvort áhafnir íslensku skipanna hafi verið hlunnfarnar. Við höfum áður upplifað, virðulegi forseti, svipaðan verðmun í löndun á makríl. Þetta er því engin nýlunda og það er óþolandi. Eðlilega verðum við að fá að vita af hverju hægt er að borga norskum skipum 220–230 kr. á kíló fyrir loðnu sem er ekki eins verðmæt og loðnan á íslensku skipunum meðan íslensk skip fá bara um 100 kr. á kílóið. Hér eru eðlilega miklir hagsmunir í húfi. Þetta er saga tortryggni, virðulegi forseti, lítils trausts og lítils gegnsæis. Sjómannadeilan harða 2017 var ekki síst jafn hörð og heiftug og erfið nákvæmlega vegna þessara þátta. Og þótt samningar milli sjómanna og útgerða eigi að heita frjálsir eiga sjómenn ekki margra annarra kosta völ að sögn Valmundar, formanns Sjómannasambandsins. Í upphafi vertíðar sé sjómönnum einfaldlega sýndur pappír og sagt: Hérna er verðið sem þið fáið fyrir þetta. Hann segir að skipverjum sé síðan bara stillt upp við vegg og þeir óttist í sumum tilfellum um plássið sitt. Laun sjómanna reiknast sem hlutfall af aflaverðmæti og því eru miklir hagsmunir í húfi fyrir þá. Við þurfum að efla Verðlagsstofu enn frekar. Hún þarf að hafa burði til að bera saman afurðaverð á erlendum mörkuðum og afurðaverð héðan úr landi. Þetta væri ekki bara fyrir sjómenn, því að hagsmunirnir liggja víðar. Þjóðin, ríkissjóður og sveitarfélög eru hlunnfarin um skatttekjur og hafnargjöld. Ég vil því spyrja hæstv. sjávarútvegsráðherra: Hvað ætlar hann að gera til þess að skýra myndina, svara sjómönnum og laga þetta fyrir alla?
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Eins og hún þekkir ágætlega og jafn vel og ég þá er þetta ekki nýtt mál til umræðu og nýtt deiluefni, það á sér mjög langa sögu. Við deilum örugglega bæði þeirri skoðun að verðlagningin á loðnu og öðrum sjávarafurðum sé ekki á forræði stjórnvalda heldur fyrst og fremst á forræði sjávarútvegsfyrirtækjanna og sjómanna sjálfra. Það er spurning hvernig hægt er að greiða úr þessari stöðu. Það hefur verið tekist á um það verkefni í mjög langan tíma og að allra mati er þetta slæm staða. Þetta leiðir af sér tortryggni, skapar vantraust á milli aðila og er engum til góða. Ég hef kallað eftir því frá báðum aðilum þessarar deilu að það þurfi að útskýra þennan mismun, leggja fram gögn og reyna að eyða þeirri tortryggni sem uppi er í þessu máli því að staða þess er algerlega óþolandi. Það sem ég hef gert, og ég hef greint frá því áður hér, er að ég hef beitt mér í því, og gerði það síðast haustið 2019 innan norræns samstarfs, að það yrði framkvæmdur samanburður á kjörum og launakerfum sjómanna í hinum norrænu ríkjum. Það verkefni fór í gang og það leiðir íslenskur hagfræðingur, Daði Már Kristófersson. Það hefur tafist vegna Covid en ég er upplýstur um að því eigi að ljúka á þessu ári. Verkefnið er á þann veg að það á að greina og lýsa launakerfum í sjávarútvegi, norrænum sjávarútvegi og í norrænum ríkjum, þannig að við getum séð betur hvernig þessi skipti á milli útgerðar og sjómanna eru. Hugsunin var sú, virðulegi forseti, að nýta niðurstöður þessa verkefnis til að geta tekið umræðuna inn í íslenskt samfélag. Ég bind vissulega vonir við að þetta verkefni nái fram að ganga og við getum dregið af því einhvern lærdóm og myndi vilja gjarnan að hægt væri að styðjast við einhverja slíka greiningu til að takast á við þetta gamalgróna deiluefni.
Virðulegi forseti. Ég vil þakka hæstv. ráðherra svörin. Vissulega er þetta ekki nýtt deiluefni. Í verkfallsaðgerðunum árið 2017 samþykktum við einmitt að efla Verðlagsstofu skiptaverðs en það virðist ekki duga núna. Útgerðarfyrirtækin, eins og það lítur út fyrir núna, eða verktakinn virðist í rauninni geta ákveðið sjálfur einingaverðið sem hann síðan gefur upp. Þá er hægt að spyrja: Hvert fer mismunurinn? Ég held að ráðherra verði m.a. aðeins að hugsa það. Útgerðarfyrirtækin - og ég vil brýna þau - verða að svara kalli tímans um gegnsæi, um traust og um réttlæti, hvort sem litið er til eðlilegrar hlutdeildar þjóðarinnar í auðlindinni okkar eða skýrra reglna um raunverulegt eignarhald sjávarútvegsfyrirtækjanna. Og auðvitað í þessu máli hvert afurðaverðið er í raun og veru. Þær aðstæður eru að mínu mati algerlega óboðlegar fyrir sjómenn að standa frammi fyrir þessu aftur og aftur. Eftir reynsluna á sínum tíma held ég, kæri sjávarútvegsráðherra og virðulegi forseti, að við leysum þetta ekki nema það verði pólitískur vilji sem segir nákvæmlega hvernig hlutirnir eigi að vera. [[Forseti hringir.]]Það er ekki viðunandi að mínu mati að útgerðin sé alltaf með þetta ægivald gagnvart sjómönnum. [[Forseti hringir.]]Þetta verður að leiðrétta. Metnaðurinn og hagsmunirnir eru til staðar [[Forseti hringir.]]og við verðum að ýta á þetta verði leiðrétt sem allra allra fyrst.
Virðulegi forseti. Ég þakka kæra kveðju frá hv. þingmanni. Ég held að pólitíski viljinn sé hinn sami, hvar svo sem við stöndum í flokki. Við viljum bara að þessir hlutir séu í lagi og við viljum gjarnan vita sem mest um hvort einhver skynsamleg skýring er á mismunandi verðlagningu. Hinn pólitíski vilji liggur þar af leiðandi fyrir því að kalla eftir þeim upplýsingum sem við gerum kröfu um. Ég taldi vissulega, og ég skal alveg viðurkenna það, að því fyrr sem ég fengi niðurstöður þessa norræna verkefnis, því betur væri grundaðar sá pólitíski styrkur sem yrði lagður í það að gera kröfu um upplýsingar. Því miður hefur það verkefni dregist, en ég bind mjög miklar vonir við að við getum þá staðið á fastari grunni til að gera þessa kröfu, sem mér finnst vera fullkomin eining um. En því miður hefur það ekki gengið. Ég vil nefna það til viðbótar, vegna þess að ég kom því ekki að í fyrra svari mínu, að við megum heldur ekki gleyma því að skattyfirvöld hafa líka ákveðin tæki til að setja reglur um t.d. verðlagningu innan og milli fyrirtækja.
Forseti. Spurningar mínar snúa að þeirri nýlegu ákvörðun hæstv. ráðherra að flytja starfsnám garðyrkju frá Landbúnaðarháskólanum undir Fjölbrautaskóla Suðurlands. Þær snúa að því hvernig sú færsla gangi og hvort þess sé tryggilega gætt að náið og gott samráð sé haft við Garðyrkjuskólann á Reykjum. Svo virðist sem einhugur sé um að stórefla innlenda framleiðslu í garðyrkju og landbúnaði, ekki hvað síst í því ástandi sem við höfum verið að ganga í gegnum að undanförnu. Á sama tíma er ánægjulegt að fá fréttir af því að garðyrkja í landinu sé í miklum uppgangi, sannur vaxtarbroddur atvinnulífs og sjálfbærni. Garðyrkjuskólinn hefur í áratugi verið sannkallað stolt Hveragerðis og Ölfuss og Suðurlands alls. Svo var einnig með Íþróttakennaraskólann á Laugarvatni. Við þekkjum afdrif hans og því er það ekki að ástæðulausu sem fólk á Suðurlandi hefur áhyggjur af framtíð garðyrkjunámsins á Reykjum. Garðyrkjuskólinn á ekki skilið að lenda á hrakhólum. Slíkt er mikilvægi námsins, starf skólans og saga hans. Ég vil spyrja: Er hæstv. ráðherra tilbúinn til að tryggja framtíð starfsmenntanáms í garðyrkju á Íslandi með því að fela garðyrkjuskólanum umsjón og staðarhald á Reykjum í virkri samvinnu og samráði við forsvarsmenn atvinnulífs garðyrkjunnar og starfsfólk og nemendur á staðnum og í sérstökum tengslum við Fjölbrautaskóla Suðurlands?
Virðulegur forseti. Það er hárrétt sem fram kemur í máli hv. þingmanns um að við viljum efla innlenda framleiðslu og við leggjum mikla áherslu á það. Mjög stór þáttur í því er auðvitað að efla allt nám sem tengist garðyrkju og vernda það og huga að því, eins og við höfum verið að gera. Við höfum lagt upp með það að efla starfsnámið á Suðurlandi og gera það í samvinnu við alla hagaðila. Við vinnum að því núna á hverjum einasta degi í mennta- og menningarmálaráðuneytinu að upplýsa um gang mála og hvernig við getum gert þetta þannig að það sé farsælt. Við viljum efla Suðurlandið. Þar er atvinnuvegurinn, garðyrkja, auðvitað mjög öflugur og við vinnum með hagaðilum. Við hlustum líka að sjálfsögðu á nemendur og kennara og vinnum þetta í samvinnu við þá. Við munum tryggja að það verði vöxtur í greininni.
Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir hennar svör. Hún svaraði reyndar ekki spurningu minni alfarið um það hvort hæstv. ráðherra væri tilbúin að skoða þann möguleika, að Garðyrkjuskólanum yrði falin umsjón og staðarhald á Reykjum í samvinnu við atvinnulífið. Hún svaraði þeirri spurningu ekki. Ég legg áherslu á að skólinn verði fagskóli fyrir allt landið í samráði við fagfélögin og atvinnulífið og fái að halda aðstöðu sinni að Reykjum. Ég fer fram á að hæstv. ráðherra svari þessari spurningu, hvort hún sé tilbúin til þessa. Það er afar mikilvægt að hér takist vel til svo garðyrkjunáminu verði sköpuð örugg framtíð í nánum tengslum við atvinnugreinar garðyrkjunnar sem eru í miklum og örum vexti. Ráðherra heldur svo sannarlega um fjöregg garðyrkjunnar. Það er mikilvægt að vel takist til. En það má ekki gerast að einhverjir hlutar Reykjatorfunnar fari undan garðyrkjunáminu. Það er vísasta leiðin til að námið liðist í sundur.
Virðulegur forseti. Það stendur til að efla námið þar, á Reykjatorfunni, að sjálfsögðu. Hún er óaðskiljanlegur hluti af framtíðinni. Ef það er einhver í vafa um að efla eigi að starfið á Reykjum þá segi ég það bara hér og nú að það stendur ekki til og hefur aldrei staðið til. Við höfum verið að fjárfesta á svæðinu og við viljum gera það áfram. Það varð ekki fyrir alls löngu tjón sem við höfum komið inn í til að bæta og efla. En það kemur ekki til greina, ef hv. þingmaður hefur áhyggjur af því, að veikja Reyki á nokkurn hátt.
Virðulegi forseti. Við á Íslandi erum í ákaflega öfundsverðri stöðu hvað varðar veiruna. Í rauninni getur líf farið að færast hér í eðlilegt horf bráðlega ef áfram heldur sem horfir. Landið er veirufrítt að kalla. Leikhús getað opnað og tónleikasalir og veitingahús, og mannlíf getur orðið hér líflegt. En þessu er nú verið að tefla í tvísýnu. Ríkisstjórnin hefur ákveðið að opna landamærin fyrir fólki sem kemur frá löndum utan Schengen framvísi það vottorðum. Þetta virðist ríkisstjórnin hafa gert að höfðu samráði við ferðaþjónustuna, enda eru þar miklir hagsmunir í húfi sem við höfum öll skilning á. Hins vegar er á það að líta að hægt er að vera rauður þó að maður komi frá grænu svæði og ýmis hætta í þessu. Sóttvarnalæknir hefur látið á sér skilja að þetta sé ekki að höfðu samráði við hann. Nú langar mig að spyrja hæstv. fjármálaráðherra og formann Sjálfstæðisflokksins hvort verið geti að þetta stangist á við 12. gr. sóttvarnalaga þar sem segir skýrum orðum, með leyfi forseta: „Ráðherra ákveður að fenginni tillögu sóttvarnalæknis hvort skuli hvort grípa skuli til opinberra sóttvarnaráðstafana“ o.s.frv. Ég spyr einfaldlega: Er löglega staðið að þessari ákvörðun?
Virðulegi forseti. Ákvörðunin sem vísað er til er annars vegar varðandi bólusetningarmálin almennt og svo hins vegar varðandi landamærin, er ákvörðun sem hvílir á herðum dómsmálaráðherra. Það sem málið snýst um efnislega er að horfa til þess að ef ferðalangur hefur verið bólusettur eða hefur sannarlega áður smitast og er með mótefni, þurfi ekki lengur að réttlæta sérstaklega komu hans til landsins með því að hann eigi brýnt erindi. Sem sagt: Á landamærunum hyggjumst við taka það gilt að hafi viðkomandi viðurkennt bólusetningarvottorð, með bóluefni sem við könnumst við að virki, þá sé ekki að óttast það að hann komi inn í landið. Þetta er kjarninn í þeirri ákvörðun sem annars vegar heilbrigðisráðherra og hins vegar dómsmálaráðherra kynntu í vikunni. Við skulum aðeins velta þessu fyrir okkur: Bólusetjum við ekki nú í dag eins hratt og við getum? Trúum við því ekki að sú bólusetning muni duga og virka? Höfum við ekki boðað það að þegar við höfum bólusett þjóðina getum við dregið úr sóttvarnahömlum og takmörkunum á venjulegu lífi fólks vegna þess að bóluefnið muni duga til að koma í veg fyrir að við búum við hættuna á því að ofgera heilbrigðiskerfinu, að þar leggist inn of margir, til þess að ekki sé reynt á þanþol heilbrigðiskerfisins og margir séu í lífshættu? Trúum við þessu eða ekki? Ef við trúum því að bóluefnið og bólusetning þjóðarinnar muni gera okkur kleift að losna úr þeim fjötrum sem hinar ýmsu sóttvarnatakmarkanir og -ráðstafanir setja okkur í þá hljótum við með nákvæmlega sama hætti að hafa trú á því að bólusett fólk setji okkur ekki í einhverja sérstaka hættu eða að af því stafi ógn ef það kemur inn í landið.
Virðulegi forseti. Við þekkjum öll þær takmarkanir sem sóttvarnir hafa sett okkur þó að þær hafi vissulega bitnað misjafnlega á okkur sem einstaklingum. Ég segi fyrir mína parta, og ég trúi því að ég tali fyrir munn þingheims, að auðvitað trúum við öll á að bóluefnin muni virka og við trúum því að þessi bóluefni muni breyta íslensku þjóðlífi til hins betra. Þetta snýst ekkert um það. Þetta snýst um að fara að sóttvarnalögum, fara að 12. gr. sóttvarnalaga þar sem segir, með leyfi forseta: „Ráðherra ákveður að fenginni tillögu sóttvarnalæknis hvort grípa skuli til opinberra sóttvarnaráðstafana“ o.s.frv. Það hefur ekki verið gert hér. Það hefur komið fram hjá sóttvarnalækni að ekki hafi verið haft samráð við hann og hann hefur látið á sér skilja að honum þyki þetta óráðlegt og ótímabært. [[Forseti hringir.]]Því spyr ég hæstv. ráðherra aftur hvort hann telji að hér hafi verið farið að lögum.
Virðulegi forseti. Hér er hv. þingmaður að spyrja mig út í ákvarðanir annarra ráðherra og ég er ekki með neinar upplýsingar um það nákvæmlega á hvaða grundvelli - eftir hvers konar könnun, samtöl, samráð - tillögur ráðherranna hafa verið gerðar og hef enga skoðun á því hvort það kunni að standast 12. gr. laganna. En ég trúi ekki að hv. þingmaður sé orðinn svo mikill formalisti að hann hafi ekki efnislega skoðun á þessu máli. Þetta mál hefur efnislega þýðingu, stórkostlega, fyrir okkur, ekki bara í efnahagslegu tilliti heldur líka varðandi frelsi okkar hér innan lands til að endurheimta fyrra líf. Hér er hv. þingmaður að láta í það skína að verið sé að taka mikla áhættu með því að treysta á bóluefnin, að við þurfum að gæta okkar á því að fara ekki fram úr okkur. Ef þessi málflutningur á að ráða för hlýtur hann eins að gilda gagnvart fólki hér innan lands og þeim sem koma bólusettir yfir landamærin. Það þýðir þá, ef menn trúa þessu alla leið, að almenn bólusetning hér innan lands verði ekki lykillinn að því að endurheimta fyrra frelsi. [[Forseti hringir.]]Ég segi þetta vitandi allt um það að ný afbrigði veirunnar geta komið upp sem þarf að bregðast við. En að því gefnu að við séum ekki að glíma við eitthvað slíkt finnst mér þetta hafa verið mjög eðlileg ráðstöfun hjá ráðherranum. [[Gripið fram í: Eigum við ekki að treysta sóttvarnalækni?]]
Virðulegi forseti. Húsnæði og aðstaða menntastofnana hefur verið töluvert til umfjöllunar á síðustu vikum. Mygla hefur leikið Fossvogsskóla grátt og nú hefur kennsla í húsnæði skólans verið stöðvuð. Skemmst er þess að minnast þegar húsnæði sviðslistadeildar LHÍ svo gott sem myglaði til grunna áður en loks var brugðist við en segja mætti að allt frá stofnun Listaháskólans hafi húsnæðisvandinn verið samofinn sögu skólans. Tilgreint er í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar að unnið verði að lausn á húsnæðismálum Listaháskóla Íslands á kjörtímabilinu. Það birti því til síðastliðinn júlí þegar kynntar voru niðurstöður frumathugunar sem leitt höfðu í ljós að annaðhvort Vatnsmýrin eða Laugarnes væru ákjósanlegar staðsetningar fyrir skólann en í fréttaflutningi síðastliðna viku kom fram í máli hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra að hún vænti þess að svör liggi fyrir um húsnæðið „á allra næstu vikum“. Hins vegar er allt annað að heyra á hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra sem tekur aldeilis ekki í sama streng og hljómar síður en svo opinn fyrir því að leggja þurfi mikla fjármuni í mannvirki tileinkuð menntastofnunum. Þvert á móti hefur ráðherra sagt að það dýrasta sé ekki efst á blaði. Því vil ég spyrja, virðulegi forseti: Hvers vegna er það ekki efst á blaði núna að fjármagna sárþurfandi langsveltar menntastofnanir þar sem gríðarlega mikilvæg menntun framtíðarkynslóða þessa lands fer fram? Á að nota Covid sem afsökun? Mikið væri það órökrétt nálgun því að ef einhvern tímann er ástæða til að leggja góðan grunn að menntaumhverfi skapandi greina til að mæta ófyrirsjáanlegum og fordæmalausum aðstæðum sem mögulega kunna að koma upp í framtíðinni, þá er það núna. Hverju sætir þessi bið? Ég spyr: Er ósamkomulag við ríkisstjórnarborðið um forgangsröðun verkefna? Hvenær er raunverulega að vænta svara um þessi mál?
Virðulegi forseti. Við höfum verið að vinna að því og kláruð var frumathugun á þeirri þörf sem Listaháskóli Íslands hefur er varðar húsnæðismál. Það kláraðist núna síðasta sumar. Svo hafa mennta- og menningarmálaráðherra, fjármála- og efnahagsráðherra og forsætisráðherra verið að skoða þá valmöguleika sem eru og hvar skólinn gæti mögulega verið staðsettur. Sú vinna er að klárast og verður tekin ákvörðun í framhaldinu. Ég vil nefna það að samstarfið við fjármála- og efnahagsráðherra, við forsætisráðherra og alla þá sem koma að þessu hefur verið mjög gott. Það er fullur hugur í okkur að reisa og fjárfesta í þannig húsnæði að verið sé að horfa til framtíðar. Við höfum lagt mikla vinnu í þetta. Við höfum sagt að við myndum fá lausn í málefnum Listaháskólans á þessu kjörtímabili og eins og ég sagði, í viðtali við Morgunblaðið, mun það gerast á allra næstu dögum. Við leggjum auðvitað ríka áherslu á það að húsnæðið sé öruggt, það sé framúrstefnulegt og mæti þörfum hinna skapandi greina á Íslandi. En ég fullvissa hv. þingmann um að við vinnum að þessu af samviskusemi. Við erum líka kjörkuð þegar við förum í þetta en það tekur auðvitað tíma og við þurfum að huga að því hvort við séum ekki örugglega að mæta þeirri þörf sem raunverulega er fyrir hendi.
Forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin. Það er gott að heyra og heldur betur jákvætt að það sé hugur í ríkisstjórninni allri eða hjá flestöllum ráðherrum hvað varðar þetta mikilvæga mál. Ég vil hnykkja á því að í ríkisstjórnarsáttmálanum kemur einmitt fram að það standi til að gera bót á þessu máli. Eins finnst mér, virðulegi forseti, ekki til of mikils ætlast að fjármagn fylgi áætlun um að leggja grunninn að framtíðarmenntatækifærum ungs fólks á Íslandi. Nýlega var samþykkt þverpólitísk þingsályktunartillaga um aðgerðir vegna rakaskemmda í fasteignum og aðgerðaáætlun væntanleg á seinni hluta þessa árs. Mig langaði að spyrja: Er einhver vinna í gangi hjá hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra hvað varðar myglu í skólum í ljósi þess sem er að gerast núna í Fossvogsskóla vegna þess að við þurfum að bíða eftir niðurstöðum starfshóps hvað varðar raka- og mygluskemmdir? [[Forseti hringir.]]Getur verið að það séu fleiri tifandi myglutímasprengjur í skólum landsins og er ráðherra að vinna að einhverri aðgerðaáætlun til að tryggja að svo sé ekki?
Virðulegi forseti. Á sínum tíma þegar kom upp mygla í húsnæði Listaháskólans vann mitt ráðuneyti að því hratt og örugglega að flytja starfsemina. Við hlustuðum á nemendur og fórum yfir þau atriði sem þurfti að bæta og aðstoðuðum Listaháskólinn í því, þannig að á sínum tíma gerðum við það. Í kjölfarið fórum við í vinnu varðandi það að meta framtíðarþörf skólans til þess að hægt væri að reisa nýjan listaháskóla. Ég get fullvissað hv. þingmann um það að þegar svona mál hafa komið upp hjá okkur hefur verið farið hratt og örugglega í það. Vil ég líka nefna Háskólann á Akureyri þar að lútandi, þar kom upp mygla og við unnum með skólamálayfirvöldum til að tryggja að allt húsnæði væri öruggt. Það er hins vegar svo að við þurfum stöðugt að vera á vaktinni. En ég vil bara ítreka það að þegar svona mál hafa komið upp hjá þeim stofnunum sem við berum ábyrgð á höfum við brugðist hratt og örugglega við.
Herra forseti. Markmiðið með skýrslubeiðni þessari er að draga fram áhrif hrunsins og eftirleiks þess á fjölskyldur og heimili landsmanna. Í kjölfar hrunsins hafa málefni sem varða aðgerðir vegna skuldavanda heimilanna verið á borði hæstv. forsætisráðherra og hlutaðeigandi fagráðuneyta. Í því ljósi, sem og að efnisatriði sem óskað er eftir greiningu á falla undir málaflokka í fleiri en einu ráðuneyti, telja skýrslubeiðendur rétt að forsætisráðherra leiði vinnuna. Nauðsynlegt er að þekkja afleiðingar hrunsins og áhrif af aðgerðum stjórnvalda til að renna stoðum undir aðgerðir til að auka neytendavernd á fjármálamarkaði og verja þannig heimili landsmanna.
Herra forseti. Ég hef áður komið í þennan ræðustól af því tilefni að lagðar eru fram viðamiklar skýrslubeiðnir og gert athugasemdir við að hugsanlega væri verið að fara út um víðan völl og reyna einhvern veginn að ná með of víðtækum hætti utan um málin. Persónulega er ég þeirrar skoðunar að kannski sé betra að reyna að spyrja markvissari spurninga sem varða tiltekin álitamál í þessu sambandi frekar en að spyrja svona galopið eins og felst í þessari skýrslubeiðni. Ég leggst ekki gegn því að þetta mál fari hér áfram en ég leiði enn hugann að því hvort við séum á réttri leið með því að leggja hvað eftir annað fram ítarlegar skýrslubeiðnir sem ekki beinast með markvissum hætti að einhverjum tilteknum atriðum sem þarf að skoða nánar. Þetta vildi ég segja, hæstv. forseti, en ég mun sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu.
Herra forseti. Í tilefni af orðum hv. þingmanns sem hér tók síðast til máls, þá hefur á það reynt að spurt sé spurninga sem varða afmarkaða þætti þess sem gerðist eftir hrun. Það hefur tekið tvö til þrjú ár að fá upplýsingar sem ættu að liggja á lausu og ráðherrar hafa lagt það á sig að fara á svig við lög um þingsköp og ráðherraábyrgð til þess að tefja það að svör við einföldustu spurningum komi fram fyrir þinginu. Það er því ekki að ófyrirsynju að hér sé beðið um skýrslu um þetta mál þótt stórt sé. Það er kominn tími til þess, herra forseti, að eftirköst hrunsins séu gaumgæfð og sérstaklega áhrif á fjölskyldur í þessu landi sem margar hverjar misstu húsnæði sitt. Þær spurningar sem sá sem hér stendur hefur lagt fram varða t.d. 10.000 manns sem misstu heimili sitt, en því hefur sáralítill gaumur verið gefinn.
Herra forseti. Ég vil, vegna orða hv. þingmanns og formanns þingflokks Sjálfstæðisflokksins, Birgis Ármannssonar, segja að ég get ekki með nokkru móti tekið undir það með honum að þetta sé eins opið og hann lýsir. Það er nánar tilgreint í skýrslubeiðninni um hvað er beðið og það er upptalning í einum fimm eða sex liðum, þannig að ég get ekki með nokkrum hætti tekið undir þessi orð hans um að þetta sé ekki eins og vera bæri. Málið er mjög stórt og mjög brýnt. Við höfum verið að berjast fyrir umbótum á fjármálamarkaði með það fyrir augum að auka réttarvernd neytenda og verja með því heimilin og þessi skýrslubeiðni er mjög mikilvægur þáttur í þeirri viðleitni.
Herra forseti. Í tilefni af orðum hv. þingmanns um að þetta væri opið þá erum við nýlega búin að fá skýrslu um ávinninginn af því að vera í Evrópska efnahagssvæðinu. Það var mjög viðamikil skýrsla og sannarlega voru þar opnar spurningar, eins og um kosti og galla samstarfsins, sem var reyndar ekki svarað nema að hálfu leyti, bara um ávinninginn. Það er tími til kominn að hefja þessa vegferð, að taka t.d. saman skuldaleiðréttinguna, gera úttekt á henni og meta áhrif hennar. Brottflutningur fólks af landinu: Hvað varð um það fólk, er það komið til baka? Stofnun embættis umboðsmanns skuldara: Er ekki kominn tími til að taka út árangurinn af störfum þess embættis sem hér var stofnað eftir hrun? Og margt annað og fleira. Það var viðamikil skýrsla í tilefni af þessari spurningu hér um Evrópska efnahagssvæðið. Það má byrja sambærilega vegferð varðandi heimilin með þessari beiðni.
Herra forseti. Ég styð þessa skýrslubeiðni, fyrst og fremst vegna þess að það er tími til kominn að slá á þær flökkusögur sem hv. þingmenn Miðflokksins hafa m.a. haldið fram um fjölda heimila sem fóru í gjaldþrotaskipti eftir hrun. Við þurfum að vita hve mörg heimili þetta voru og hvenær þau voru komin upp í 10.000. Ég sé að ýmsum liðum í skýrslubeiðninni hefur verið svarað, en það er allt í lagi, gamla svarið verður þá bara dregið fram og bætt við ef nauðsyn krefur. Ég held að slík skýrsla sé verðmæt fyrir okkur þingmenn. Við getum þá haldið okkur við staðreyndir í umræðum um hvað gerðist hér eftir hrun og hver viðbrögð stjórnvalda voru.
Herra forseti. Vistgötur eru einkum ætlaðar til dvalar og leiks, en umferð ökutækja er þar engu að síður heimil með takmörkunum. Samgönguráðherra hefur áhyggjur af hraðakstri í vistgötum en ekki vegna þeirrar hættu sem fólki stafar af hraðakstri heldur vegna þess að ökumönnum sé svo hætt við sektum ef þeir keyra of hratt. Það er öfugsnúin forgangsröðun að bregðast við hraðakstri með því að hækka hraðamörk frekar en að leita annarra leiða til að tryggja örugga vist í vistgötum. Ég segi nei.
Herra forseti. Hér er lögð til sektarheimild við brotum á 43. gr. umferðarlaga sem fjallar um tillitssemi hjólreiðafólks. Við umfjöllun málsins hefur hvorki komið fram hvort eða hvernig tillitssemi sé áfátt né hvernig sektir muni laga þetta meinta vandamál. Eins og fram kom í máli framsögumanns hér við umræðu er þessi lagagrein óljós sektargrundvöllur. Nýlegt dæmi frá Eiðsgranda sýnir að lögreglustjóraembættin sjálf greinir meira að segja á um grunnreglur umferðarlaga hvað snertir hjólreiðafólk, eins og hvort heimilt sé að hjóla á miðjum akbrautum eða ekki. Í því ljósi liggur beinast við að fresta þessari breytingu þar til ráðuneytið hefur greint betur þörfina fyrir henni. Ég segi nei.
Herra forseti. Ég ætlaði aðeins að gera grein fyrir þeim fyrirvara sem ég gerði við þetta frumvarp; hann sneri að því að vandamál varðandi svokallaða trúnaðarlækna Samgöngustofu er algjörlega óleyst, þ.e. varðandi ökumenn sem vísað er til læknis eftir að hafa verið sviptir ökuleyfi til bráðabirgða. Þetta ákvæði er algjörlega óútfært og komið hafa upplýsingar um að þetta ákvæði hafi alls ekki náð tilgangi sínum. Þetta þarf að leysa og ég hélt satt að segja, herra forseti, að framsögumaður þessa máls færi fram á það hér við þessa atkvæðagreiðslu að málið færi aftur til nefndarinnar til að freista þess að leysa það og hugsanlega einhver önnur mál sem standa út af borðinu. Það er auðvitað óboðlegt að hér séu lög í gildi sem ekki er farið eftir og sá sem á að framkvæma það lyfti bara höndum og segi að ekki sé hægt að framkvæma þetta. Við verðum að leysa úr þessu og ég óska eftir því að málið fari aftur til nefndar á milli umræðna.