Herra forseti. Ég vil gera aðstöðu hælisleitenda eða þeirra sem sækja um alþjóðlega vernd að umræðuefni, sérstaklega þeirra sem búa á Ásbrú. Útlendingastofnun úthlutar íbúum í búsetuúrræðinu Ásbrú vissulega strætómiðum til að sinna erindum vegna umsókna sinna á höfuðborgarsvæðinu, t.d. vegna viðtala hjá Útlendingastofnun, kærunefnd útlendingamála og Rauða krossinum, sem og til að nýta sér þjónustu sérfræðilækna og sálfræðinga. Þetta er eftir því sem mér skilst allt í samræmi við alþjóðlegar viðmiðanir og það er gott og blessað. Strætókort fá þeir hins vegar einungis sem gildir í innanbæjarsamgöngum í Reykjanesbæ. Þó að þetta nægi til þess að vera í samræmi við alþjóðlegar viðmiðanir velti ég fyrir mér hvort þetta sé samt nóg að okkar mati til að rjúfa félagslega einangrun þessa hóps. Á hana hefur margoft verið bent. Ég beini því þeirri spurningu til hæstv. dómsmálaráðherra hvort ráðherra telji að sú tilhögun að veita hælisleitendum, sem vistaðir eru í bæjarfélögum í grennd við höfuðborgarsvæðið, einungis aðgang að almenningssamgöngum innan viðkomandi sveitarfélags sé fullnægjandi og dugi til að rjúfa einangrun þessa hóps. Í framhaldinu spyr ég hvort ráðherra stefni að því að breyta þessari tilhögun svo að t.d. hælisleitendur sem búa á Ásbrú í Reykjanesbæ eigi hægara með að nýta sér strætisvagnasamgöngur til Reykjavíkur. Þetta skiptir máli því að margoft hefur komið fram í umfjöllun að einmitt þeir hælisleitendur sem búa þarna búi við mikla félagslega einangrun. Sem betur fer er þetta betra í ýmsum öðrum búsetuúrræðum annars staðar, hvort sem þau eru rekin af sveitarfélögum eða öðrum aðilum, [[Forseti hringir.]]og þess vegna finnst mér mikilvægt að spyrja hæstv. ráðherra út í akkúrat þessi mál.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessa fyrirspurn. Það er alltaf mikilvægt að við skoðum þróun í útlendingalöggjöfinni, bæði varðandi veitingu á vernd en líka þá þjónustu sem við bjóðum upp á meðan fólk bíður eftir þeirri niðurstöðu. Hælisleitendur þurfa að geta sinnt erindum sínum og náð sér í nauðsynlega þjónustu. Þeim er tryggður aðgangur, líkt og hv. þingmaður kom inn á, að gjaldfrjálsum almenningssamgöngum eins og reglugerð um útlendinga kveður á þar sem í 28. gr. segir orðrétt um samgöngur: „Útlendingastofnun, eða eftir atvikum sveitarfélag sem Útlendingastofnun hefur samið sérstaklega við, skal tryggja umsækjanda um alþjóðlega vernd gjaldfrjálsar almenningssamgöngur vegna erinda sem hann kann að eiga vegna umsóknar sinnar.“ Í samræmi við þetta fá þau sem dvelja í Reykjanesbæ strætómiða vegna heilbrigðisþjónustu á höfuðborgarsvæðinu til að mæta í viðtöl og birtingar hjá Útlendingastofnun og viðtöl hjá talsmanni. Jafnframt fá hinsegin umsækjendur sérstaka aukamiða til að mæta á fund eða ráðgjöf hjá Samtökunum '78 og annað þannig að það er verið að reyna að bæta ýmsa þjónustu sem er ekki í boði í því sveitarfélagi sem hér er um rætt. Allir fá strætókort til innanbæjarferða og það verður auðvitað að hafa hugfast í þessu og þegar við tölum um félagslega einangrun að Reykjanesbær er fjórða stærsta sveitarfélag landsins með rúmlega 19.000 íbúa og bærinn sjálfur býður upp á mjög fjölbreytta þjónustu og afþreyingu sem hælisleitendur geta nýtt sér eftir því sem þeir kjósa. En hér er kannski mest verið að líta til þeirrar þjónustu sem ekki er í boði þar eins og hjá Samtökunum '78, og þar hefur þá verið sá sveigjanleiki að bjóða upp á strætómiða varðandi fundi eða ráðgjafa sérstaklega þar. Spurt er hvort tilhögunin sé fullnægjandi til að rjúfa einangrun. Ég tel ekki hægt að rökstyðja með fullnægjandi hætti að það geti kallast að búa við einangrun að vera í Reykjanesbæ sem er stórt sveitarfélag og býður upp á mikla þjónustu og það eru ekki nein sérstök áform um að breyta þessu fyrirkomulagi. Við viljum auðvitað tryggja að fólk geti sinnt þeim erindum og fengið þá þjónustu sem ekki er í boði á því svæði og geti nýtt sér almenningssamgöngur til að nýta þá þjónustu sem aukalega þarf sem bara er hægt að nálgast á höfuðborgarsvæðinu. Málefni þessi hafa verið í brennidepli um nokkurt skeið og hafa breyst mikið á undanförnum árum og því er alltaf sjálfsagt að velta fyrir sér hvaða þjónustu við ætlum að veita og hvernig við ætlum að forgangsraða henni. Ég held að mörg framfaraskref hafi verið stigin í þessu og þetta er nokkuð sem við erum alltaf með í skoðun enda hafa sjaldan fleiri hælisleitendur verið í þjónustu hjá Útlendingastofnun en núna. Það hefur breyst gríðarlega á síðustu tíu árum eða svo og fjöldinn aukist hratt á síðustu fimm árum. Svo skoðar maður fjármuni sem málaflokkurinn hefur til ráðstöfunar og hvernig við getum nýtt þá sem best svo að fólk fái fljótt svör og geti sem fyrst hafið aðlögun að íslensku samfélagi en sé líka með nauðsynlega þjónustu á meðan það er í þjónustu hjá undirstofnunum okkar. Það er eðlilegt að spyrja slíkra spurninga en eins og komið hefur fram eru ekki sérstök áform um að breyta þessu fyrirkomulagi. Hér held ég að sveigjanleiki sé mikilvægur eins og við sjáum varðandi hinsegin umsækjendur þar sem um er að ræða þjónustu sem ekki er hægt að fá í Reykjanesbæ þótt það sé stórt sveitarfélag.
Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka málshefjanda fyrir ágætisspurningar. Mig langar að leggja það til málanna að mér finnst virkilega mikilvægt að ræða um aðgengi flóttamanna að almenningssamgöngum. Mér finnst líka mjög mikilvægt að velta upp þeirri spurningu sem ég held að við þurfum að spyrja oftar og víðar en hér hvort það sé eðlilegt að Útlendingastofnun sé sú stofnun sem tekur stjórnvaldsákvarðanir og sú sama og veitir félagsþjónustu og að þetta komi allt saman úr sömu hítinni. Ég er ekki viss um að þetta sé endilega gott fyrirkomulag. Ég er ekki viss um að það setji endilega upp rétta hvata að það kosti Útlendingastofnun að halda uppi umsækjendum um alþjóðlega vernd á sama tíma og hún á að taka ákvarðanir um hvort viðkomandi eigi að hljóta alþjóðlega vernd. Ég held að þetta samtal þurfi að eiga sér stað en [[Forseti hringir.]]hafi ekki átt sér stað af nægilega miklum krafti og að þetta sé stefnumótun sem þurfi að fara í. Ég vil því spyrja hæstv. ráðherra hvort það sé til skoðunar í ráðuneytinu.
Forseti. Ég þakka hv. þm. Steinunni Þóru Árnadóttur fyrir að vekja athygli á þessu máli og hæstv. ráðherra fyrir ágæt svör. Efnislega hef ég ekki mikil smáatriði að koma inn á. Ég kem hingað aðeins til að segja að ég efast um að margir þjóðfélagshópar séu viðkvæmari og í viðkvæmari stöðu en fólk sem bíður eftir úrskurði ef það er hælisleitendur. Mér finnst það skylda okkar út frá því að vera mennsk að gera allt hvað í okkar valdi stendur til að gera stöðu fólks í slíkri stöðu sem bærilegasta, hvort sem það felst í auknum strætómiðum hingað eða þangað, bíómiðum, leikhúsmiðum eða hvað það er. Ímyndum okkur að vera í þessari stöðu og veltum fyrir okkur hvernig við myndum vilja haga tíma okkar.
Herra forseti. Ég þakka þeim hv. þingmönnum sem stungu sér inn í umræðuna. Mér finnst alltaf jákvætt þegar það gerist og þetta verður eins og lítil sérstök umræða um eitthvert mál. Mér finnst alltaf jákvætt að fá fram fleiri sjónarmið þegar við erum að ræða fyrirspurnir til ráðherra. Ég þakka einnig hæstv. ráðherra fyrir svörin. Þó að þau séu ekki alveg þau sem ég vonaðist eftir fannst mér hæstv. ráðherra samt vera með jákvætt viðhorf í sínum málflutningi. Mér finnst líka jákvætt að hinsegin umsækjendur skuli fá strætómiða til að sækja fundi hjá Samtökunum '78. Það sýnir hins vegar að það er svolítið verið að velja fyrir fólk hvað er talið það mikilvægt að viðkomandi fái strætómiða til að sækja fundi og viðburði. Þó að þetta sé auðvitað jákvætt og gott tel ég að það væri miklu betra ef fólk gæti sjálft bara valið hvað það vill sækja. Við vitum alveg að í höfuðborginni er alls konar þjónusta í boði og alls konar hlutir í gangi sem ekki eru í boði þó að um stórt sveitarfélag sé að ræða. Svo langar mig að nefna beint í lokin að ég held að það sé líka ástæða til að auka við þá aðstöðu sem er á Ásbrú. Til að mynda er erfitt [[Forseti hringir.]]að komast þar í líkamsræktaraðstöðu þannig að fólk hefur mjög lítið að gera. Við þurfum að bæta í, sérstaklega með þá hluti sem eru ekki mjög kostnaðarsamir eins og líkamsræktaraðstaða til að fólk sitji ekki bara, stari út í loftið og bíði örlaga sinna.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að taka þessa umræðu hér og hv. þingmönnum sem tóku þátt í henni. Ég held að það sé mjög mikilvægt að við séum alltaf að skoða alla þætti þessarar löggjafar og þeirra reglugerða sem heyra undir þennan málaflokk. Þar er af mjög mörgu að taka og mjög mikilvægt að við veltum þessu upp. Hér er það hvaða þjónustu við erum að veita. Eins og hv. þm. Kolbeinn Óttarsson Proppé kom inn á er þetta fólk í afar viðkvæmri stöðu og bíður málalykta í sínu máli á Ásbrú. Að mínu mati þarf að vera ákveðinn sveigjanleiki til að mæta þörf eins og er ekki gert í Reykjanesbæ. Það er rétt hjá hv. þm. Steinunni Þóru Árnadóttur að það verður svolítið valkvætt hverju er mætt en þótt almenn þjónusta sé ekki í boði erum við samt að veita almenningssamgöngur innan Reykjanesbæjar. Síðan kom hv. þm. Þórhildur Sunna Ævarsdóttir einnig inn á annað mál um það hvort þjónustan eigi að vera á hendi Útlendingastofnunar. Þannig hefur það verið hér og er svo sem víða en við sjáum líka dæmi þess annars staðar að hún sé í ólíkum höndum. Þetta er nokkuð sem ég hef örlítið skoðað en ég veit ekki hvort það hefur verið skoðað ítarlega. Við þyrftum að skoða reynslu annarra landa sem hafa þjónustuna í ólíku lagi. Ég veit að Útlendingastofnun leggur sig alla fram við að veita góða þjónustu og að vera sveigjanleg einmitt í þessum reglum innan þeirra fjárheimilda sem hún þó hefur. Ég þakka kærlega fyrir þessa umræðu og tel mikilvægt að við getum rætt einstaka þætti útlendingalöggjafarinnar með þessum hætti. Því oftar, því betra.
Virðulegi forseti. Ég kem hér upp til að spyrja hæstv. ráðherra Ásmund Einar Daðason hvernig það sé tryggt að barnaverndarnefndir fari eftir málsmeðferðarreglum, tryggi hæfi og tryggi að hagsmunaaðilar geti ekki haft áhrif á störf þeirra. Ég einblíni sérstaklega á lítil sveitarfélög, bara í ljósi nálægðar og tengsla í slíkum sveitarfélögum þar sem líkurnar aukast á því að hagsmunaárekstrar geti komið upp í störfum slíkra nefnda. Barnaverndarnefndir eru mjög mikilvægar til að vernda réttindi og hagsmuni barna og ég hef heyrt á málflutningi hæstv. ráðherra að hann hefur hagsmuni barna í fyrirrúmi og er í vinnu núna við að endurbæta barnaverndarkerfið sem við búum við í dag. Ástæðan að baki spurningum mínum er liður í þó nokkuð mörgum fyrirspurnum sem ég hef staðið að um vernd barna gegn ofbeldi í hinu íslenska kerfi og rennur undan rifjum samtakanna Líf án ofbeldis sem ég aðstoðaði við að koma fyrirspurnum þeirra í svokallaðan þinglegan búning. Þessi spurning er ein þeirra sem mér finnst mikilvægt að verði svarað. Hæstv. ráðherra mun eflaust upplýsa okkur um þá mikilvægu vinnu sem er í gangi núna og þær breytingar sem eru í farvatninu í svari sínu til mín en ég vildi gjarnan líka heyra álit hæstv. ráðherra á stöðunni núna, hvort hún sé fullnægjandi þegar kemur að vernd barna gegn ofbeldi og að það sé tryggt að hagsmunaárekstrar ráði ekki för við meðferð barnaverndarmála. Því spyr ég hæstv. ráðherra: Hvernig er háttað eftirliti með hæfisreglum stjórnsýsluréttar og öðrum mikilvægum málsmeðferðarreglum í barnaverndarmálum? Finnst hæstv. ráðherra eftirlitið eins og það er í dag fullnægjandi? Eru viðurlög við því að brjóta þær málsmeðferðarreglur sem gilda um meðferð barnaverndarmála af hálfu nefndarmanna barnaverndarnefnda? Hvernig koma yfirstandandi breytingar til með að koma til móts við þá galla, ef einhverjir, að mati hæstv. ráðherra?
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þessa fyrirspurn. Þingmaðurinn spurði bæði formlegu spurningarinnar og fór svo eiginlega í óformlega spurningu á eftir. Eins og þingmaðurinn þekkir er í barnaverndarlögum kveðið á um að barnaverndarnefndir eigi að vera sjálfstæðar og að þær eigi að tryggja að sveitarstjórn, sveitarstjóri eða aðrir aðilar fái hvorki upplýsingar né megi hafa áhrif á einstaka barnaverndarmál. Lögin eru alveg skýr með það. Til viðbótar við þetta, líkt og þingmaðurinn kom inn á, gilda vanhæfisreglur stjórnsýsluréttar um bæði nefndarmenn og starfsmenn sem koma að barnaverndarmálum. Þær reglur fela í sér að einstaklingar sem eru tengdir aðilum máls með einhverjum hætti mega ekki koma að vinnslu barnaverndarmála eða töku ákvarðana í þeim þar sem þeir hafa tengingar. Þessar reglur eiga að tryggja að einstaklingar sem teljast hagsmunaaðilar með einhverjum hætti komi ekki að vinnslu málanna. Svo er alveg rétt sem þingmaðurinn bendir á, fyrir dyrum stendur stór heildarendurskoðun á öllu sem lýtur að þjónustu við börn. Eftirlit með þessu í dag er í höndum Barnaverndarstofu. Þó að lögin séu skýr hefðum við aldrei farið í þessa vinnu nema af því að ég vil sjá þau breytast. Hluti af þeim breytingum sem tengjast þeirri endurskoðun er frumvörp sem boðuð eru núna á þingmálaskrá á vorþingi, annars vegar frumvarp um heildarþjónustu við börn og hins vegar frumvarp sem lýtur að auknu eftirliti þegar kemur að velferð barna og felur í sér þá nýju hugsun sem á að koma í þessu nýja frumvarpi sem hefur verið unnið í samstarfi við alla þingflokka og öll ráðuneyti sem að því koma. Í framhaldinu koma síðan ný barnaverndarlög sem taka líka á þessu og það höfum við rætt við Samband íslenskra sveitarfélaga og við sveitarfélögin almennt, m.a. fulltrúa í barnaverndarnefndum, að við sjáum fyrir okkur fækkun og stækkun barnaverndarnefnda og að gera starf þeirra faglegra. Ég held að þær séu allt of margar í landinu í dag. Það er í rauninni einn anginn af þessari breytingu en stóra breytingin er líka það aukna eftirlit sem við ætlum að innleiða sem byggir í rauninni á þessum nýju lögum, sem byggir á því að við ætlum að fara að hugsa þjónustu við börn ekki út frá því hver veitir þjónustuna heldur að þau þurfi þjónustu. Kerfin eiga að tala saman neðan frá en þegar kemur að þjónustu við börn á eftirlitsaðilinn að geta sinnt því þvert á kerfi líka. Svarið er að þetta á að vera tryggt í lögum í dag. Ég vil samt sjá breytingar á kerfinu og ég held að við viljum það öll vegna þess að það hefur verið þverpólitísk samstaða um þátttöku í þessari vinnu. Ég vonast til þess að að fyrr en síðar sjáum við fyrsta frumvarpið sem lýtur að þessu koma inn í þingið og að við sjáum breytingar sem styrkja stöðu barna enn meira í íslensku samfélagi.
Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið. Ég vil nú meina að þetta séu mjög formlegar spurningar hjá mér og í raun bara smáútlegging á því sem lá fyrir í þessum fyrirspurnatíma sem er að spyrja nákvæmlega hvernig það sé tryggt að hagsmunaaðilar geti ekki haft áhrif á starf barnaverndarnefnda. Það er hægt að gera það með ýmsum hætti og hagsmunaaðilarnir geta verið ýmsir. Það fer svolítið eftir því hvernig við horfum á málin. Vissulega kemur fram að hæfisreglur stjórnsýsluréttar gildi um barnaverndarnefndamál eftir því sem við á. Eins og við hæstv. ráðherra vitum samt eru frekar ströng skilyrði, það er ekki hvaða kunningsskapur sem er sem myndi falla undir hæfisreglur stjórnsýsluréttarins. Þó getur það verið nóg til þess að hafa jafnvel áhrif á ákvarðanatöku í málum, almannarómur og annað slíkt, og þess vegna spurði ég ráðherra hvort honum fyndist eftirlitið fullnægjandi, hvort honum fyndist nægilega vel tryggt að óeðlileg sjónarmið eða óeðlilegir hagsmunir ráði ekki för við ákvarðanatöku þegar um er að ræða öryggi barna og vernd þeirra gegn ofbeldi. Ég vildi svör frá ráðherranum hvort honum fyndist núverandi staða vera fullnægjandi. Í ljósi þess að verið er að endurskoða allt kerfið les ég á milli línanna að auðvitað finnist hæstv. ráðherra það þá ekki fullnægjandi. Ég á samt eftir að heyra hjá hæstv. ráðherra hvernig nýtt kerfi muni koma betur til móts við vernd barna gegn ofbeldi. Hvað er það við breytingarnar sem eru í farvatninu sem mun tryggja betur að óeðlileg sjónarmið ráði aldrei för þegar verið er að taka ákvarðanir um vernd barna gegn ofbeldi? Sömuleiðis spyr ég hvernig þær breytingar sem eru í farvatninu hjá hæstv. ráðherra muni auka vernd barna gegn ofbeldi.
Virðulegur forseti. Í dag geta einstaklingar haft samband við eftirlitsaðilann sem er Barnaverndarstofa eða Gæða- og eftirlitsstofnun félagsþjónustu sem er ráðuneytisstofnun. Það sem við ætlum okkur að styrkja er allt sem lýtur að eftirliti með málefnum barna. Það á að vera meira eftirlit með því að löggjöf sé fylgt, hvort sem eru barnaverndarnefndir eða ríkisstofnanir, félagasamtök eða aðrir sem þjónusta börn með einum eða öðrum hætti. Reglum á að fylgja og það eiga að vera harðari viðurlög gagnvart hverjum þeim sem ekki virðir reglurnar. Það verður að koma fram í frumvarpinu sem mun koma í þingið en það er of langt mál að útskýra það hér í svari við einfaldri fyrirspurn. Þegar kemur að því hvernig við ætlum að draga úr ofbeldi gegn börnum er m.a. sú nýja hugsun sem á að felast í því að við ætlum á einum stað í landinu að kalla saman alla tölfræði sem lýtur að börnum og halda utan um það sundurliðað eftir sveitarfélögum. Öll ráðuneyti og sveitarfélög koma síðan að mótun forvarnaaðgerða ár hvert. Það er kjarninn í þessari hugsun líka sem verður síðan unnin á fyrsta stigi í þessu nýja kerfi þar sem við getum á hverju ári komið með gagnreyndar aðferðir til að draga úr ofbeldi gegn börnum með ýmsum hætti. Það eru til margar gagnreyndar aðferðir sem geta aðstoðað við að draga úr ofbeldi gegn börnum. Þar eigum við að geta náð miklu betri árangri. Þegar kemur að þeim tilvikum þar sem ofbeldi á sér stað getum við líka styrkt stöðu þessara barna og aukið þjónustu við þau, við þolendur, og aðstoðað við það. Það erum við líka að styrkja. Ég held að það sé mjög erfitt að útskýra þetta í tveggja mínútna svari við fyrirspurn á þingi en ég þakka þingmanninum fyrir fyrirspurnina. [[Forseti hringir.]]Málefnið er brýnt og ég vildi gjarnan geta talað um það lengur.
Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að vera til svara vegna spurninga sem ég legg fram til munnlegs svars. Þær varða starfsöryggi launþega. Ég velti fyrir mér hvort eitthvað sé í deiglunni varðandi það að breyta lögum nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur, þar sem þau eru dálítið aldin, þannig að réttindi fólks á vinnumarkaði verði aukin gagnvart heimildum atvinnurekenda til uppsagna á starfsfólki, að atvinnurekendum verði gert skylt í raun að greina málefnalega og ítarlega frá ástæðum uppsagnar. Það vekur athygli að í alþjóðlegum samanburði virðist Ísland ekki standa sig ýkja vel hvað varðar starfsöryggi launþeganna. Eins og staðan er nú hér á landi njóta raunar aðeins trúnaðarmenn, foreldrar í fæðingarorlofi og þungaðar konur einhvers konar starfsöryggis í reynd, en þessir hópar eiga þó í vök að verjast. Um það vitna allmargar frásagnir. Íslendingar hafa fullgilt mun færri samþykktir Alþjóðavinnumálastofnunarinnar en nágrannalöndin, Norðurlöndin. Á meðan Norðurlöndin hafa fullgilt á bilinu 70–100 samþykktir í hverju landi erum við með u.þ.b. 22. Er þetta ekki áhyggjuefni, hæstv. ráðherra? Er ekki ástæða til að bregðast við? Þær spurningar sem ég kýs að leggja fyrir hæstv. ráðherra eru um hvort fyrirhuguð er heildarendurskoðun á lögum um stéttarfélög og vinnudeilur, þá í ljósi þeirra alþjóðasamþykkta sem við höfum skoðað í allmörg ár og 35 þjóðlönd hafa þegar samþykkt, m.a. öll Norðurlöndin, á sína vísu. Ef ekki, hyggst ráðherra beita sér fyrir endurskoðun einstakra þátta laganna, t.d. mikilvægra þátta þar sem ágreiningur hefur risið um réttindi almennra starfsmanna og þeirra sem taldir hafa verið í sérstakri réttarstöðu á vinnustað, t.d. trúnaðarmanna? Telur ráðherra að réttindi fólks á vinnumarkaði séu nægilega tryggð gagnvart atvinnurekanda þegar kemur að heimildum til uppsagnar? Telur ráðherra að lögin eigi að vera skýr um að vinnuveitanda beri að greina málefnalega, efnislega og ítarlega frá ástæðum uppsagnar? Alþjóðasamþykktir segja til um það.
Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þm. Guðjóni Brjánssyni fyrir þessa fyrirspurn og vil byrja á að segja, líkt og hann getur um, að lög um stéttarfélög og vinnudeilur eru frá árinu 1938 og þar með orðin rúmlega 80 ára gömul. Það gefur augaleið að margt í lögunum þarfnast endurskoðunar bara til að standast tímans tönn. Það er líka þannig, og rétt að vekja athygli á því þótt ekki þurfi að gera það gagnvart þingmanninum, að ákvæði í lögunum varða uppsagnir og gilda á almennum vinnumarkaði en á opinbera markaðnum eru kröfurnar skýrari. Þingmaðurinn veltir fyrir sér hvort fyrir dyrum standi einhver heildarendurskoðun á þessum lögum. Hingað til hefur ekki verið farið í heildarendurskoðun á þeim. Samtök aðila vinnumarkaðarins hafa ekki farið formlega fram á slíka heildarendurskoðun, en þó ber þess að geta að við gerð lífskjarasamninganna var sérstakt ákvæði sem laut að því að skoða allt umhverfi, ekki bara kjarasamningsgerðar heldur líka umhverfið sem þessi lög um stéttarfélög og vinnudeilur skapa okkur. Í 33. gr. lífskjarasamninganna segir, með leyfi forseta: „Stjórnvöld og heildarsamtök á vinnumarkaði vinni saman að gerð grænbókar um framtíðarumhverfi kjarasamninga og vinnumarkaðsmála. Grænbókin verði lögð fyrir Alþingi til umfjöllunar áður en stefnumarkandi ákvarðanir verði teknar.“ Þarna má segja að við séum að skuldbinda okkur með ákveðnum hætti. Raunar var það líka áhersla ríkisstjórnarinnar að farið yrði í þessa vinnu en ekki hefur áður komið fram vilji til þess að fara í heildarendurskoðun þeirra laga. Ég held að það verði rætt við vinnslu þessarar grænbókar vegna þess að ég held að fjölmörg atriði þarfnist umfjöllunar. Aðilar vinnumarkaðarins semja um kaup og kjör á almennum vinnumarkaði og eins og þingmaðurinn veit kveða lögin á um ákveðnar lágmarksreglur. Ég á eftir að sjá hvað kemur út úr samtali aðila á milli, hvort það sé raunverulegur vilji til að breyta því. [[Forseti hringir.]]Ég er ekki endilega viss um að það sé en ég held að það sé alveg í lagi að taka umræðuna um það og ég vonast til að það verði gert við vinnslu grænbókarinnar.
Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. En hvað með fullgildingu samþykktar Alþjóðavinnumálastofnunarinnar nr. 158, um uppsögn starfs af hálfu atvinnurekanda? 35 ríki hafa þegar fyrir löngu fullgilt samþykktina, m.a. Norðurlandaþjóðirnar Svíþjóð og Finnland, og Danmörk og Noregur byggja á ámóta reglum. Við höfum aðeins tileinkað okkur þetta í einhverjum frávikstilvikum og eins og hæstv. ráðherra kom inn á er ágreiningur um þetta. Menn hafa tekið á aðilum á vinnumarkaði með silkihönskum. Menn hafa ímyndað sér að þetta geri það að verkum að vinnumarkaður verði ekki jafn sveigjanlegur og áður. Meginefni samþykktarinnar eru ekki flókin. Þau eru þrjú, það er skylt að rökstyðja uppsögn starfsmanns ef hann óskar eftir því, það má ekki segja upp starfsmanni nema gild ástæða sé fyrir því og það yrði tilgreint í samþykktinni hvað ekki dugar til að segja starfsmanni upp. Það er það sem menn hafa verið að brenna sig á á vinnumarkaði hér heima. Á stórum vinnustöðum í mínu kjördæmi eru menn óttaslegnir um að missa starfið sitt. Í þessari samþykkt er líka tilgreint ákveðið málsmeðferðarkerfi, það verður að gera þetta með ákveðnum aðferðum og gefa mönnum kost á því að gera grein fyrir sínum málum. Ég bendi líka hæstv. ráðherra á, og hann man eflaust eftir því, að hann lagði fram þingsályktunartillögu árið 2010, á 139. löggjafarþingi, þar sem hann lagði eindregið til að þessi samþykkt yrði innleidd. Hefur hann skipt um skoðun? Nú er hann í kjörstöðu [[Forseti hringir.]]til að innleiða þessa samþykkt Alþjóðavinnumálastofnunarinnar.
Virðulegi forseti. Eins og ég segi vil ég þakka hv. þingmanni fyrir. Ég held að það sé rétt hjá þingmanninum að þegar við tölum um lög sem eru 80 ára gömul og hafa ekki fengið heildarendurskoðun væri jákvætt að fara ofan í þau. Þess vegna erum við að hefja samtal við aðila vinnumarkaðarins um þennan þátt. Við höfum lagt áherslu á að klára fyrst það sem lýtur að beinum aðgerðum sem tengdust lífskjarasamningunum. Forystumenn ríkisstjórnarinnar ræddu það nýverið við forystu verkalýðshreyfingarinnar að við vildum hefja sem fyrst þá vinnu sem lýtur að grænbókinni. Varðandi fullgildingu á samþykktinni tekur ráðherrann þá hvatningu sem kemur frá þingmanninum til að hefja skoðun. Mögulega getum við gert það í gegnum grænbókina. Með þeirri tillögu sem samþykkt var af hálfu ríkisstjórnarinnar og kom inn eftir samtal á milli aðila vinnumarkaðarins segir að grænbókin verði lögð fyrir Alþingi til umfjöllunar áður en stefnumarkandi ákvarðanir verða teknar. Við erum búin að skuldbinda okkur til þess að hefja samtal við aðila vinnumarkaðarins. Ég held að það sé bara mjög gagnlegt. Þingmaðurinn kemur líka inn á sveigjanleikann í atvinnulífinu. Margt hefur gerst í íslensku atvinnulífi á 80 árum og ég held að það sé óhætt að fullyrða að ekki sé sama þörf fyrir þennan sveigjanleika og þurfti fyrir 80 árum. Þó að við séum alltaf að tala um að við höfum ekki náð stöðugleika í hinu eða þessu hefur okkur samt á síðustu áratugum tekist að skapa meiri stöðugleika í íslensku samfélagi en var þegar þessi lög voru skrifuð fyrir 82 árum. Ég þakka þingmanninum fyrir og ráðherrann tekur þessa hvatningu frá hv. þm. Guðjóni Brjánssyni með sér í ráðuneytið.