Borist hefur bréf frá 7. þm. Suðvest., Þorgerði K. Gunnarsdóttur, um að hún verði fjarverandi á næstunni í opinberum erindum. Í dag tekur því sæti á Alþingi sem varamaður fyrir hana 2. varamaður á lista Viðreisnar í kjördæminu, Ómar Ásbjörn Óskarsson, en 1. varamaður á lista hefur boðað forföll. Einnig hefur borist bréf frá starfandi formanni þingflokks Framsóknarflokksins um að Þórarinn Ingi Pétursson, 1. varamaður á lista Framsóknarflokksins í Norðausturkjördæmi, taki í dag sæti á ný á Alþingi sem varamaður fyrir Þórunni Egilsdóttur og víkur þá 2. varamaður á lista Framsóknarflokksins í kjördæminu, Hjálmar Bogi Hafliðason, af þingi, en hann hefur verið laginn við að sitja hér áfram hvað sem öðru líður að undanförnu. Þessir aðilar hafa áður tekið sæti á Alþingi og eru boðnir velkomnir til starfa að nýju.
Forseti tók í dag, mánudaginn 18. nóvember, við undirskriftalista með nöfnum rúmlega 180.000 evrópskra borgara, en undirskriftasöfnuninni var hleypt af stað af félaginu Patagonia og WeMove, með stuðningi íslenskra náttúruverndarsamtaka. Þar er því beint til stjórnvalda og þingmanna þjóðþinga Íslands, Noregs, Skotlands og Írlands að grípa til aðgerða til að stöðva eyðingu villtra laxastofna. Forseti þakkaði ofangreindum aðilum fyrir að standa að þessu framtaki og kom því til skila að hann myndi vekja athygli á erindi þessu á þingfundi sem og vekja athygli viðeigandi aðila, þ.e. ráðuneyta og þingnefnda, á málinu. Erindið hefur verið lagt fram á lestrarsal.
Forseti lítur svo á að samkomulag sé um að ef á þarf að halda geti þingfundur staðið lengur í dag en þingsköp kveða á um, þ.e. þar til umræðu um dagskrármálin er lokið. Þó mun fundur ekki standa lengur en til kl. 22 hvað sem öðru líður.
Borist hefur bréf frá fjármála- og efnahagsráðherra þar sem óskað er eftir fresti til að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 231, um kolefnisskatt og kostnað aðgerða til að minnka losun kolefnis, frá Birgi Þórarinssyni.
Til svara eru: Forsætisráðherra, fjármála- og efnahagsráðherra, samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra, heilbrigðisráðherra, ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra og dómsmálaráðherra.
Herra forseti. Í síðustu viku skeytti hæstv. fjármálaráðherra skapi sínu á okkur þingmönnum stjórnarandstöðunnar og sakaði sum okkar um að skaða orðspor Íslands með ummælum um Samherjaskjölin. Á sama tíma liggja fyrir ummæli hæstv. fjármálaráðherra sjálfs varðandi meintar mútugreiðslur í Namibíu sem hann lét falla í fréttaviðtali, með leyfi forseta: „Auðvitað er rót vandans í kannski þessu tiltekna máli veikt stjórnkerfi og spillt stjórnkerfi í landinu. Það virðist vera einhvers konar undirrót alls þess sem við erum að sjá flett ofan af.“ Þessi viðhorf hafa eðlilega fangað athygli heimspressunnar og m.a. er fjallað um þau í hinu víðlesna blaði The Guardian sem hefur þetta eftir hæstv. fjármálaráðherra, Bjarna Benediktssyni, formanni Sjálfstæðisflokksins, á vefmiðli sínum. Ég óska eftir að heyra viðbrögð hæstv. forsætisráðherra við þeim sjónarmiðum að meintar mútur séu fyrst og fremst Namibíumönnum sjálfum að kenna.
Það sagði ég ekki.
Er hún sammála hæstv. fjármálaráðherra? Hefur forsætisráðherra ekki áhyggjur af því að ráðherra í ríkisstjórn hennar birtist umheiminum með þessi viðhorf? Endurspeglar þetta viðhorf ríkisstjórnarinnar? Ef hæstv. forsætisráðherra er ekki sammála hæstv. fjármálaráðherra, hefur hún ekki áhyggjur af því að einmitt svona ummæli um fátækt þróunarríki sem er að reyna að lyfta sér upp úr örbirgð geti skaðað orðspor Íslendinga stórlega? Hvað ætlar ríkisstjórnin að gera til að vinna gegn þeirri orðsporsáhættu sem þegar hefur skapast? Hver verða pólitísku viðbrögðin og hvaða aðgerðir hyggst forsætisráðherra leggja til?
Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Ég held að það sé mikilvægt að ég ítreki það sem kom fram í máli mínu í síðustu viku, þ.e. að málið og málavextir eins og þeir blöstu við í þessum þætti í síðustu viku eru sláandi. Ef um ræðir mútugreiðslur eru þær jafn ólöglegar í Namibíu og hér á Íslandi. Um þetta gilda alþjóðleg lög og við höfum raunar, eins og ég kom að í mínu máli í síðustu viku, þyngt refsingar vegna mútugreiðslna hér á Íslandi og gerðum það í fyrra. Það var í tíð þessarar ríkisstjórnar. Hins vegar er það svo, eins og ég sagði raunar líka þá, að sé málið vaxið eins og það virðist vera minnir það mann óþægilega á hegðun gamalla nýlenduherra sem eru að nýta sér veikleika í stjórnkerfi til þess að hagnast. Það er sláandi að sjá slíka framgöngu. Ég sagði líka þá og ítreka það hér að við gerum þá kröfu til íslenskra fyrirtækja að þau fylgi lögum, hvort sem er á Íslandi eða þar sem þau starfa. Þetta mál er í réttum farvegi. Það er til rannsóknar. Það þarf að rannsaka það eins hratt og kostur er en ég tel þó að sú rannsókn muni taka tíma, hún mun kalla á samstarf milli ólíkra landa því að málið teygir sig til ýmissa landa. Okkar stofnanir munu eiga samstarf við sínar systurstofnanir erlendis og stjórnvöld munu gera allt sem í þeirra valdi stendur til að styðja við það að þær geti sinnt rannsókninni eins og best verður á kosið. En hvað ætlar forsætisráðherra að gera? Þannig spyr hv. þingmaður. Strax á ríkisstjórnarfundi á föstudag voru kynntar frekari aðgerðir til að herða skatteftirlit og á ríkisstjórnarfundi á morgun munum við sömuleiðis fara yfir hvað hægt er að gera til þess að standa enn betur að laga- og regluverki þannig að við munum ekki sjá slík mál endurtaka sig [[Forseti hringir.]]þó að auðvitað sé alltaf erfitt að koma í veg fyrir það ef einhver er staðráðinn í því að brjóta lög.
Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra kærlega fyrir svarið. Ég þurfti ekki endilega að heyra hvert hennar viðhorf væri til þessarar hegðunar. Ég treysti henni fullkomlega til að fordæma hana. Ég er hins vegar að spyrja hvort ég geti fengið svör - og skýr svör - um ummæli hæstv. fjármálaráðherra. Nú hljóta orð ráðherra að verða skilin úti í heimi sem viðhorf íslenskra stjórnvalda. Mun hæstv. forsætisráðherra nú stíga fram fyrir skjöldu og biðjast afsökunar á þessum ummælum og gera það kristalklárt í augum umheimsins að hér sé ekki um að ræða ummæli sem eru í takt við stefnu Íslendinga eða íslenskra stjórnvalda?
Herra forseti. Sú sem hér stendur hefur talað eins skýrt og hægt er. Íslenskt atvinnulíf og íslensk fyrirtæki eiga að fylgja lögum. Íslensk stjórnvöld munu ekki líða það að fyrirtæki brjóti lög. Það fer í réttan farveg og það er ekkert umburðarlyndi af hálfu íslenskra stjórnvalda gagnvart lögbrotum, hvort sem það er brot á lögum um mútugreiðslur, á lögum um peningaþvætti, á lögum um skattsvik og skattundanskot. Af minni hálfu er það algjörlega ljóst, og ég tala fyrir hönd ríkisstjórnarinnar allrar í þessu máli: Lögbrot verða ekki liðin. Það verður sömuleiðis farið yfir lagarammann, [[Gripið fram í.]]hvort einhverjar ástæður séu til úrbóta.
Forseti. Í ljósi þess að hæstv. forsætisráðherra hefur lýst yfir fullu trausti á hendur hæstv. sjávarútvegsráðherra í kjölfar Samherjamálsins vil ég ræða um hæfi sjávarútvegsráðherra og aðgerðir til að styrkja traust á stjórnmálum. Ég reifaði hér mikilvægan hluta skýrslu starfshóps forsætisráðherra um eflingu trausts á stjórnmálum í óundirbúinni fyrirspurn minni við hæstv. sjávarútvegsráðherra í seinustu viku, en í umræddri skýrslu kemur fram, með leyfi forseta: „Mikilvægt er hins vegar að átta sig á því að ásýnd skiptir öllu máli þegar um mögulega hagsmunaárekstra er að ræða. Spurningin getur því ekki verið sú hversu vel einstaklingurinn treysti sjálfum sér, heldur hvernig tengsl blasa við öðrum.“ Mér þykir ljóst af svörum hæstv. sjávarútvegsráðherra að hann sé ósammála niðurstöðum skýrslunnar um að ásýnd almennings skipti öllu máli þegar um mögulega hagsmunaárekstra sé að ræða. Forseti. Lykilþáttur í mati embættismanna á sínu eigin hæfi er hvernig tengsl og aðrir hagsmunir embættismannsins í ákvarðanatöku virka út á við. Þannig skiptir máli hvaða ásýnd tengslin hafa gagnvart hinum almenna borgara en ekki hvað ráðherra sjálfum finnist um getu sína til að taka hlutlausar ákvarðanir. Hæstv. forsætisráðherra hlýtur að vera sammála þessari niðurstöðu sinnar eigin skýrslu. Nú vitum við að hæstv. sjávarútvegsráðherra gerði það að sínu fyrsta verki að hringja í forstjóra Samherja, æskuvin sinn og fyrrverandi samstarfsmann, eftir að hann fékk spurningar frá fjölmiðli um vafasama starfshætti fyrirtækisins og spurði m.a. hvernig Samherji og Þorsteinn Már hygðust bregðast við yfirvofandi fjölmiðlaumfjöllun. Þessu lýsti ráðherra sjálfur í viðtali í Kastljósi fyrir örfáum dögum og fannst eðlilegt að hann sem sjávarútvegsráðherra hefði afskipti af málinu með þessum hætti, en á sama tíma spurði hæstv. sjávarútvegsráðherra Þorstein Má hvernig honum liði - svona eins og vinir gera jafnan. Gleymum því ekki, virðulegi forseti, að þetta er sami ráðherra og hefur sagst ætla að segja sig frá öllum málum tengdum Samherja komi upp einhver vafamál tengd fyrirtækinu. Í ljósi alls þessa og með vísan til mikilvægis ásýndar fyrir traust á stjórnmálum spyr ég hæstv. forsætisráðherra hvaða skilaboð [[Forseti hringir.]]henni finnist hæstv. sjávarútvegsráðherra hafa sent út í samfélagið með þessu símtali sínu.
Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnina. Fyrst vil ég segja að hv. þingmaður vísaði til skýrslu sem ég lét vinna um eflingu trausts á íslenskum stjórnmálum og stjórnsýslu. Ýmislegt hefur komið út úr þeirri vinnu, nú síðast frumvarp um vernd uppljóstrara sem var mælt fyrir í þinginu í síðustu viku og í samráðsgátt stjórnvalda í dag fer frumvarp mitt um varnir gegn hagsmunaárekstrum í stjórnsýslunni. Ég vonast til þess að það verði síðar afgreitt úr ríkisstjórn og hljóti afgreiðslu á þingi því að eitt af því sem bent var á í þeirri skýrslu var mikilvægi þess að halda skrá yfir svokallaða hagsmunaverði og gera grein fyrir samskiptum stjórnvalda við hagsmunaverði hvað varðar áhrif þeirra á ákvarðanir stjórnvalda. Þau mál eru því í ferli og ég sé ekki annað fyrir mér en að lokið verði við að fullnusta allar tillögurnar sem koma fram í þessari skýrslu áður en þetta kjörtímabil er úti. Hvað varðar sérstaklega mál það sem hv. þingmaður vísar til hefur hæstv. sjávarútvegsráðherra lýsti því yfir að hann muni ekki taka ákvarðanir eða koma að stjórnvaldsákvörðunum sem tengjast umræddu fyrirtæki sökum vinatengsla við fyrrverandi forstjóra fyrirtækisins, sem hefur raunar stigið til hliðar sem slíkur. Í þessu tilfelli eins og oft áður heyra hæfismál ekki undir reglur laganna um vanhæfi því að þær gera t.d. ekki endilega ráð fyrir því að vinatengsl skapi sjálfkrafa vanhæfi. [[Gripið fram í: … en hvaða skilaboð …]]Hins vegar geta ráðherrar metið hæfi sitt og hæstv. ráðherra hefur gert það með því að koma með mjög skýra yfirlýsingu um að hann muni ekki koma að ákvörðunum sem tengjast því fyrirtæki. Það er í raun og veru ekki í fyrsta sinn sem ráðherrar segja sig frá málum vegna einhvers konar tengsla sem teljast ekki endilega lagalegt vanhæfi en eru vanhæfi að þeirra mati.
Forseti. Hæstv. forsætisráðherra svaraði ekki spurningu minni frekar en hún svaraði spurningu hv. þm. Loga Einarssonar sem kom upp á undan mér. Það er leitt. Ég vildi óska þess að ráðherra svaraði spurningunni sem var um hvaða skilaboð henni finnist sjávarútvegsráðherra hafa sent út í samfélagið með þessu símtali. Í svari hæstv. sjávarútvegsráðherra við fyrirspurn minni á fimmtudaginn var kom m.a. fram að hann hefði aldrei sagt sig frá einstökum málum með ákvörðun vegna tengsla sinna við Samherja. Einnig er ekki annað að skilja af svörum ráðherra en að hann sé ósammála skýrslu forsætisráðherra um að ásýnd skipti öllu máli þegar kemur að trausti til stjórnmála. Hann tók það fram að hann hefur aldrei sagt sig frá einstaka málum. Það skiptir meira máli en ásýndin að ráðherrann sjálfur upplifi að hann hafi traust fólksins. Í skýrslunni kemur einnig fram að Siðfræðistofnun Háskóla Íslands verði falið það verkefni að veita stjórnvöldum ráðgjöf um siðferðileg álitamál. Nú hefur forsætisráðherra lýst yfir trausti á sjávarútvegsráðherra og ég spyr: [[Forseti hringir.]]Leitaði hún ráðgjafar Siðfræðistofnunar áður en hún gerði það? Ef ekki, hvers vegna ekki? Er efling á trausti stjórnmála raunverulegt markmið eða er þetta bara skraut?
Herra forseti. Það sem kom fram í máli hæstv. sjávarútvegsráðherra var að einstök mál og ákvarðanir hefðu ekki komið á hans borð sem vörðuðu þetta einstaka fyrirtæki. Þar af leiðandi hefði hann ekki sagt sig frá ákvörðunum. Hann hefur lýst þessu skýrt yfir. Sömuleiðis hlýt ég að benda á það, eins og ég benti á þegar ég lýsti yfir trausti á hæstv. ráðherra, að ég hef ekki séð nein gögn, í þeim gögnum sem hafa verið birt, sem benda til þess að hæstv. ráðherra hafi haft nokkra vitneskju um það framferði sem birtist okkur í þessum gögnum. Ég vil því biðja hv. þingmann að velta því fyrir sér hvort ekki sé eðlilegt að við kynnum okkur gögnin og tökum þá afstöðu út frá því. Ég leitaði ekki ráðgjafar Siðfræðistofnunar, hún stendur hins vegar öllum ráðherrum til boða. Það hafa allir hæstv. ráðherrar vitneskju um. En afstaða mín grundvallast á því að ekkert kemur fram í þeim gögnum sem birt voru í síðustu viku um að hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hafi haft nokkra vitneskju um þetta mál. Ég byggi [[Forseti hringir.]]afstöðu mína á því sem ég sé í gögnum. Það er raunar almennt mín afstaða að byggja afstöðu mína á því sem kemur fram í gögnum.
Virðulegur forseti. Samtök í velferðarþjónustu fengu ásamt fleirum KPMG til að gera úttekt á samskiptum sínum við Sjúkratryggingar Íslands og virðist ekki vera vanþörf á því vegna þess að þar virðist allt vera frosið, einhvern veginn í algjöru frosti, en það sem er líka alvarlegt og kom skýrt fram í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar er að mikill meiri hluti hjúkrunarheimila var rekinn með tapi. Fjölmörg sveitarfélög bera fjárhagslega ábyrgð á rekstrartapinu og þurfa að standa undir viðvarandi halla árum saman. Það sem er alvarlegast í þessu er að það sem á að gera samkvæmt fjárlagafrumvarpinu er að setja málið í nefnd, þar stendur að það eigi að fara í þverpólitíska nefnd, sem á að skila eftir ár. Eftir ár á að skila einhverri niðurstöðu sem við vitum að þarf að ske strax í dag. Annað sem er líka mjög alvarlegt í þessu er að fyrir ári síðan, í fjáraukalögum, segja Samtök í velferðarferðarþjónustu að SÍ hafi neitað að greiða 276 millj. kr. framlag samkvæmt fjárlögum til heimilanna vegna aukningar á hjúkrunarþyngd. Hvar eru þessir peningar? Er búið að greiða? Ef svo er þá er það gott. Ef ekki er búið að greiða þessa peninga spyr ég hvort eigi að gera það og þá hvenær. Það hlýtur að vera mjög undarlegt ef ekki er hægt að greiða þessa peninga vegna þess að það er ekki samningur í gildi en það er enginn vilji hjá Sjúkratryggingum Íslands að gera neina samninga. Það virðist vera einhvern veginn allt í frosti. Sjúkratryggingar Íslands virðast vera ríki innan ríkisins og halda öllu þessu kerfi í heljargreipum.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Þinginu til upplýsingar liggja málin þannig að á hverjum tíma eru um 20 samningar lausir. Allt í allt eru yfir 200 samningar í gildi við Sjúkratryggingar Íslands þannig að við erum að tala um að um 10% af þeim samningum sem eru til séu opnir á hverjum tíma og eru þar með til endurskoðunar og endurmats, enda hlýtur það að vera eðli málsins samkvæmt þannig að við getum ekki gert samninga sem endast um ókomna tíð heldur opnast þeir og báðir aðilar fá tækifæri til að endurmeta stöðuna. Varðandi samninga við hjúkrunarheimili, af því að ég tek eftir því að hv. þingmaður er kannski sérstaklega að hugsa um þá, eru þar fjöldamörg tækifæri og vonir mínar standa til þess að samningar muni nást fyrir áramót. Þessar 276 milljónir sem hv. þingmaður nefnir eru bundnar því, og það er bara orðað þannig í afgreiðslu fjárlaga að þær eru háðar því að þær séu greiddar út sem hluti af gildum samningi. Þar sem slíkur samningur er ekki fyrir hendi er engin leið samkvæmt lögum til að greiða út einhliða, sem einhvers konar framlag fram hjá samningum, upphæð af þessu tagi. Það er þannig búið um slík mál samkvæmt lögum. Það hafa átt sér stað mjög spennandi tilraunir til að semja á annan hátt en gert hefur verið um rekstur hjúkrunarheimila eins og til að mynda var gert við öldrunarheimilin á Akureyri þar sem var samið um það að rekstrarfé sem var áður eyrnamerkt hjúkrunarrýmum var notað fyrir dagdvalarrými. Ég held að slíkar leiðir séu í samræmi við hugmyndafræðina um að fólk geti verið lengur heima og þjónustan komi smám saman eftir þörfum.
Virðulegur forseti. Ég verð bara að segja að þessi svör eru mjög rýr. Sjúkratryggingar Íslands vilja ekki fara í kostnaðarmat og ekkert mat er gert á því hvað þessi þjónusta kostar. Það er vitað mál að þetta er langt þar undir og stofnunin neitar að fara í kostnaðarmat. Fyrir utan það virðist hún neita að gera samninga og þess vegna getur hún haldið inni þessum 276 milljónum. Það er stórfurðulegt að það skuli látið viðgangast að þessi stofnun geri það sem hún vill og án þess að ráðherra geri nokkuð í málunum. Hæstv. ráðherra talar um samninga, samninga við lækna í fimm ár, var eitthvað talað við lækna áður en samningurinn rann út? Ekki orð. Sjúkratryggingar við sjúkraþjálfara, þrjú ár. Var eitthvað talað við sjúkraþjálfara til að endurnýja samninginn áður en hann rann út? Ekki orð. Það virðist vera vilji til þess að láta alla samninga renna út og gera enga nýja samninga og segja svo: Heyrðu, við getum ekki borgað af því að ekki eru gerðir neinir samningar. Þetta er stórfurðulegt.
Virðulegur forseti. Sjúkratryggingar Íslands hafa það hlutverk samkvæmt lögum að semja um kaup á heilbrigðisþjónustu og fara þarf bæði að þeim samningsmarkmiðum sem koma frá ráðuneytinu en líka að láta samningana standast fjárlög, því að það eru einnig lög. Það er því dálítið djúpt í árinni tekið hjá hv. þingmanni að tala um að það sé markmið hjá Sjúkratryggingum Íslands að láta alla samningar renna út og slíkar fullyrðingar standast enga skoðun. Þær eru ómálefnalegar og ekki til þess fallnar að við náum einhverri sameiginlegri sýn á þetta mikilvæga hlutverk Sjúkratrygginga Íslands í kaupum á heilbrigðisþjónustu. Þetta er vandmeðfarið verkefni en það verður að vera í samræmi við samningsmarkmið sem koma frá ráðuneytinu hverju sinni en líka þannig að það standist fjárlög. Við höfum verið með það ástand, bæði að því er varðar sjúkraþjálfara og sérgreinalækna, að ekki hafa verið nein takmörk á því hvað hefur farið út úr ríkissjóði inn í viðkomandi samninga. Það er verkefni mitt að láta þá samninga standast fjárlög [[Forseti hringir.]]vegna þess að fjárlög eru nefnilega, þingmanninum til upplýsingar, líka lög sem við þurfum að fara að. [[Forseti hringir.]]Ég held að það sé ekki þessu verkefni til framdráttar ef þingmenn taka sér stöðu gegn Sjúkratryggingum Íslands.
Herra forseti. Nýlega barst þeim sem hér stendur skriflegt svar fjármálaráðherra við fyrirspurn um kostnað Landsvirkjunar við undirbúning sæstrengs. Svarið var rýrt og í því kom fram að upplýsingalög giltu ekki um Landsvirkjun. Ég brá því á það ráð að spyrja hæstv. ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra út í þetta vegna þess að ég sætti mig ekki alveg við að þingið fái ekki svör við sjálfsögðum spurningum til fyrirtækis sem er í almannaeigu. Í stuttu máli sagt er ekki, við fyrsta yfirlestur á upplýsingalögum, nr. 140/2012, að finna ákvæði sem veitir Landsvirkjun undanþágu frá þeim lögum. Ég leyfði mér um daginn, í umræðunni við hæstv. ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra, að benda á annan málslið 2. gr. upplýsingalaga þar sem segir, með leyfi forseta: „Lög þessi taka til allrar starfsemi lögaðila sem eru að 51% hluta eða meira í eigu hins opinbera.“ Hæstv. ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra sagði í svari sínu við þessari fyrirspurn minni, með leyfi forseta: „Í því dæmi sem hv. þingmaður nefnir hér var það forsætisráðuneytið sem veitti undanþáguna.“ Nú spyr ég hæstv. forsætisráðherra: Er það svo að forsætisráðuneytið hafi á einhverjum tímapunkti veitt Landsvirkjun undanþágu frá upplýsingalögum og þá í krafti hvers og með tilvitnun í hvaða lög? Mig langar að spyrja forsætisráðherra um þetta. Mig langar líka almennt að spyrja hana hvað henni finnist um upplýsingaskyldu lögaðila sem eru að meiri hluta til í eigu ríkisins um fyrirspurnir sem berast frá Alþingi.
Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að vekja máls á þessu. Í upplýsingalögum er gert ráð fyrir því að forsætisráðherra hverju sinni geti veitt undanþágu frá upplýsingalögum að fenginni umsögn ákveðinna fagaðila, m.a. Samkeppniseftirlitsins. Landsvirkjun hefur verið með slíka undanþágu. Þáverandi hæstv. forsætisráðherra veitti slíka undanþágu árið 2013 og endurnýjaði hana árið 2016 og hún var endurnýjuð nýlega af þeirri sem hér stendur, 2019, vegna samkeppnissjónarmiða sem Samkeppniseftirlitið taldi, eins og það er orðað í síðustu umsögn til forsætisráðuneytisins, að rök stæðu enn til að Landsvirkjun fengi að njóta undanþágu frá upplýsingalögum samkvæmt 2. mgr. 3. gr. upplýsingalaga. Eins og ég nefndi áðan voru slíkar undanþágur veittar í júní 2013 og aftur í júní 2016 og fyrir þeim standa ákveðin rök, fyrst og fremst þau að Landsvirkjun er ekki eina fyrirtækið á markaði heldur er á markaði sem er að hluta til í samkeppni við bæði einkaaðila og önnur fyrirtæki. Hins vegar skil ég alveg þau sjónarmið sem birtast hjá hv. þingmanni, þ.e. það kann að vera að rök standi til þess að ákveðin fyrirtæki á markaði sem eru í eigu hins opinbera að 51% eða meira séu undanþegin upplýsingalögum, en hvernig getur Alþingi rækt þá skyldu sína að hafa eftirlit með þeim fyrirtækjum? Þessi fyrirtæki eru með stjórnir sem hafa það hlutverk að einhverju leyti og eins og kunnugt er hefur verið ákveðið samráð milli flokka á Alþingi um hvernig skipað er í þær stjórnir. Mér finnst alveg ástæða til að eiga samtal við hv. þingmann um það hvernig við getum síðan tryggt að þingmenn, eða Alþingi sem slíkt, einstakar nefndir þingsins, t.d. stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, geti kynnt sér málefni sem eigi síður að heyra almennt undir þessa undanþágu.
Herra forseti. Ég þakka hæstv. forsætisráðherra fyrir að varpa ljósi á þetta, þ.e. þessar undanþáguveitingar. Ég er samt ekki alveg sannfærður um hvað það er, t.d. í þeirri fyrirspurn sem lögð var fram, sem varðaði kostnað Landsvirkjunar af því að undirbúa sæstreng. Ég get ekki séð betur en að svar Landsvirkjunar bendi til þess að fyrirtækið hafi verið í samræðum eða samningaviðræðum við ótilgreinda aðila um að leggja hér sæstreng. Mig langar að spyrja hæstv. forsætisráðherra hvernig henni hugnast það að ríkisfyrirtæki sé að semja með þeim hætti eða vinna að samningum um það mál. Nú veit ég ekki hvort Orkuveitan eða einhverjir aðrir hafi hug á að leggja sæstreng þannig að ég get ekki alveg séð fyrir mér hvar samkeppniselementið liggur í þessari fyrirspurn minni. Mig langar að biðja hæstv. forsætisráðherra að varpa aðeins ljósi á það fyrir mig ef hún getur.
Herra forseti. Ég tel að undanþágan eigi almennt við um rekstur Landsvirkjunar þar sem hún er samkvæmt okkar lagaumhverfi starfandi á samkeppnismarkaði, hvað sem okkur finnst um það. Raforkumarkaðurinn er samkeppnismarkaður þannig að undanþágan á í raun og veru almennt við um starfsemi Landsvirkjunar. Hv. þingmaður spyr hvað Landsvirkjun hafi verið að gera og hvort ekki þurfi að upplýsa um það. Ég tel nokkuð ljóst að Landsvirkjun hafi væntanlega starfað bara samkvæmt því umboði sem henni var veitt í tíð ríkisstjórnarinnar sem sat 2013–2016 þegar þáverandi hæstv. forsætisráðherra fór í könnunarviðræður ásamt breskum stjórnvöldum um lagningu sæstrengs hér. Ég tel það hafa komið mjög skýrt fram hjá núverandi ríkisstjórn að núna er ekkert slíkt á teikniborðinu. Væntanlega hefur könnun Landsvirkjunar verið í beinu framhaldi af þessari skýru yfirlýsingu þáverandi hæstv. forsætisráðherra.
Herra forseti. Samherjamálið er mikið áfall fyrir íslenskan sjávarútveg og raunar allt íslenskt atvinnulíf. Traust almennings í garð þessarar mikilvægu atvinnugreinar hefur beðið mikinn hnekki. Það hlýtur að vera forgangsatriði fyrir íslensk stjórnvöld að gera það sem í þeirra valdi stendur til að efla traust til greinarinnar á nýjan leik, atvinnugrein sem fer með nýtingarrétt á sameiginlegri auðlind allra landsmanna. Ýmis atriði er vert að hafa í huga en tvö standa upp úr að mínu mati. Í fyrsta lagi það gjald sem sjávarútvegurinn greiðir fyrir ótímabundinn nýtingarrétt á þessari verðmætu og sameiginlegu auðlind landsmanna og lengi hefur verið deilt um. Þar er deilt um hvort þau veiðigjöld sem lögð eru á íslenskan sjávarútveg endurspegli þau miklu verðmæti sem felast í ótímabundnum veiðirétti greinarinnar á Íslandsmiðum. Ljóst er að sjávarútvegur er ein arðsamasta atvinnugrein landsins og því eðlilegt að spurt sé hvort þeir 5 milljarðar sem áætlað er að greinin greiði í veiðigjöld á næsta ári tryggi þjóðinni eðlilega hlutdeild í þeirri arðsemi sem hlýst af nýtingu auðlindarinnar. Í skjölum Samherjamálsins má m.a. sjá að fyrirtækið var tilbúið að greiða mun hærra verð fyrir aðgang að veiðiheimildum í Namibíu en sem nemur þeim veiðigjöldum sem lögð eru á sjávarútveg hér á landi. Með hliðsjón af áætluðum veiðigjöldum næsta árs má sjá að áætlað er að greinin muni greiða um 13 kr. á kíló fyrir ótímabundinn nýtingarrétt, en í gögnum Samherjamálsins kemur í ljós að fyrirtækið var reiðubúið að greiða nærri tvöfalt hærra verð fyrir leiguheimildir til eins árs. Hagsmunasamtök íslenskra sjávarútvegsfyrirtækja hafa ítrekað haldið því fram að álögð veiðigjöld hér á landi gangi mjög nærri atvinnugreininni og undir þau sjónarmið hefur verið tekið af hálfu ýmissa málsmetandi stjórnmálamanna en engu að síður virðist eitt stærsta sjávarútvegsfyrirtæki landsins vera reiðubúið að greiða mun hærra verð fyrir slíkan veiðirétt annars staðar utan íslenskrar lögsögu. Það er því eðlilegt að spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort hún telji þessar upplýsingar efla traust almennings á því að þjóðin njóti sanngjarnrar hlutdeildar í arðsemi af nýtingu þessarar sameiginlegu auðlindar sinnar.
Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir spurninguna. Fyrst um það sem hann kom að í inngangi sínum sem er traust á íslensku atvinnulífi almennt. Ég held að þetta mál geti sannarlega haft áhrif á íslenskt atvinnulíf og allar íslenskar útflutningsgreinar en ekki bara þetta eina fyrirtæki og orðspor þess. Því vil ég segja að við höfum verið að vinna mikið í því að endurskoða upplýsingalög og auka gagnsæi. Ég nefndi áðan frumvarp um hagsmunaárekstra í stjórnsýslunni. En þurfum við ekki að velta fyrir okkur hvað við getum gert betur varðandi gagnsæi þegar kemur að atvinnulífinu sjálfu og fyrirtækjum? Eitt af því sem hefur verið rætt þar, og ég hef rætt við ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra, er að skoða sérstaklega þegar fyrirtæki fara yfir vissa stærð en eru eigi að síður ekki skráð á hlutabréfamarkaði, hvort ekki sé eðlilegt að gera ríkari kröfur til fyrirtækja af tiltekinni stærð þannig að þau skili upplýsingum ársfjórðungslega eins og skráð fyrirtæki á hlutabréfamarkaði þannig að ákveðið gagnsæi sé tryggt. Á þetta var m.a. bent í skýrslu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins eftir fall WOW air og ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra er með mál á sinni þingmálaskrá þar sem boðaðar eru breytingar á þessu. Af því að þetta eru hagsmunir íslensks atvinnulífs verð ég að segja að það á að líta á það sem sóknarfæri fyrir sig að hér sé mikið gagnsæi og skýrt regluverk. Það á ekki að líta á það sem íþyngjandi heldur sem sóknarfæri. Hvað varðar veiðigjöldin sem slík breytti núverandi ríkisstjórn þeim með þeim hætti að þau munu til að mynda skila meiru í ár en gamla kerfið sem var við lýði þegar hv. þingmaður var í ríkisstjórn hér. Þau skila töluvert meiru í ríkissjóð en það kerfi hefði gert og eiga að vera afkomutengd sem ég tel vera eðlilega breytu þegar veiðigjöld eru afmörkuð. Hins vegar held ég að þessari umræðu sé ekkert lokið með þeirri lagasetningu á sínum tíma þó að ég telji þessi lög umtalsvert betri en þau sem voru í gildi út af afkomutengingunni. Hins vegar er ekki lokið umræðu um hver er eðlileg hlutdeild þjóðarinnar í arðinum af nýtingu auðlinda.
Herra forseti. Sú söguskýring þessarar ríkisstjórnar að lagabreytingin hafi leitt til hækkunar á veiðigjöldum er orðin æðiþreytt. Það er fyrst og fremst vegna þess að viðmiðunarári var breytt og árið 2017 var ekki lengur lagt til grundvallar sem var verkfallsár í sjávarútvegi með tilheyrandi tjóni fyrir afkomu. Það hefur ekkert með kerfisbreytingu í veiðigjöldunum að gera, annað viðmiðunarár var einfaldlega lagt til grundvallar. Sú einfalda, skýra staðreynd að eitt stærsta sjávarútvegsfyrirtæki landsins virðist vera tilbúið að borga tvöfalda þá fjárhæð sem það greiðir í veiðigjald hér á landi á hvert kíló fyrir nýtingarheimild í Namibíu sem er mjög afmörkuð í tíma getur ekki aukið traust landsmanna á því að um sanngjarna hlutdeild í arði auðlindanýtingarinnar sé að ræða. Ég spyr því hæstv. forsætisráðherra aftur: Er hún sammála því að þessar upplýsingar séu til þess að auka traust landsmanna á því að þjóðin njóti sanngjarnrar hlutdeildar [[Forseti hringir.]]í nýtingu þessarar verðmætu auðlindar?
Herra forseti. Ég tel að Alþingi geti gert mjög margt til þess að auka traust þjóðarinnar á því að hún njóti sanngjarns skerfs af nýtingu auðlinda. Meðal annars þess vegna hef ég lagt á það mjög mikla áherslu að Alþingi komi sér saman um auðlindaákvæði í stjórnarskrá. Ég held að þjóðin, ef við getum talað um þjóðina, a.m.k. mjög stór hluti hennar, sé mér sammála um þörfina á því. Ég vil nefna það sem fyrsta og mikilvægasta skrefið sem við höfum verið að ræða hér í meira en 20 ár og ekki náð samstöðu um og ef þetta þing gæti náð saman um að setja ákvæði um þjóðareign á auðlindum í stjórnarskrá held ég að til mikils væri unnið. Ég held að við munum síðan eiga eftir að eiga samtal um það hversu há veiðigjöldin eigi að vera eða hvort eigi að viðhafa aðra aðferðafræði, eins og mig grunar að hv. þingmaður telji. Um það verður pólitískt deilt. Það að undirstrika þennan rétt þjóðarinnar til sameiginlegrar auðlindar sinnar, sem því miður virðist enn vera umdeildur af einhverjum, held ég að væri mikilvægasta skrefið sem Alþingi gæti stigið á kjörtímabilinu til að undirstrika [[Forseti hringir.]]að þjóðin á að fá sanngjarnan skerf af nýtingu auðlinda.
Virðulegur forseti. Í viðtali sem birtist á visir.is 13. nóvember sl. sagði hæstv. samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra Sigurður Ingi Jóhannsson aðspurður hvort hann teldi að Samherji stundaði viðlíka mútugreiðslur á Íslandi, með leyfi forseta: „Ég held að það sé nú fjarstæðukennd tilhugsun.“ Þessi ummæli hæstv. ráðherra hafa rifjað upp önnur öllu frægari ummæli hæstv. ráðherra frá árinu 2016, hjá a.m.k. einhverjum ótilgreindum netverjum, því að nú ganga hin fleygu viðbrögð fyrrverandi atvinnuvegaráðherra og núverandi hæstv. samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra við Panama-skjölunum á milli manna á samfélagsmiðlunum. Um er að ræða þá afstöðu hæstv. ráðherra til aflandseigna ráðherra í eigin ríkisstjórn að það sé, með leyfi forseta, „augljóslega talsvert flókið að eiga peninga á Íslandi“. En það er kannski annað mál, forseti. Ég vil ræða við hæstv. ráðherra, ekki beint um mútur en um hagsmunatengsl, þá ásýnd og það vinnulag sem birtist nú almenningi af hálfu ríkisstjórnar Íslands í kjölfar Samherjamálsins. Í ljósi þess að hæstv. ráðherra hefur gegnt sambærilegri stöðu og núverandi hæstv. sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra fyrir ekki svo löngu vil ég spyrja hæstv. ráðherra sömu spurningar og hæstv. forsætisráðherra Katrín Jakobsdóttir fékkst ekki til að svara í óundirbúinni fyrirspurn hv. þm. Halldóru Mogensen hér rétt áðan. Við vitum að hæstv. sjávarútvegsráðherra gerði að sínu fyrsta verki að hringja í forstjóra Samherja, æskuvin sinn og fyrrverandi samstarfsmann, eftir að hann fékk spurningar frá fjölmiðli um vafasama starfshætti fyrirtækisins - þetta er a.m.k. viku fyrr en almenningur fær þessar upplýsingar - og spyr forstjóra Samherja hvernig þeir hyggist taka á yfirvofandi fjölmiðlaumfjöllun. Ég spyr hæstv. ráðherra: Hvaða skilaboð finnst honum hæstv. sjávarútvegsráðherra hafa verið að senda út í samfélagið með þessu símtali sínu?
Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að taka þetta mál upp við mig sem fyrrverandi sjávarútvegsráðherra. Ég þakka henni kærlega fyrir að rifja upp óheppileg ummæli sem ég viðhafði úti á tröppum og þarf síðan að lifa með. Ég vona að hv. þingmaður hafi aldrei lent í því að láta eitthvað detta út úr sér sem síðan lifir endalaust. Svoleiðis er bara lífið. Ég hef tekið eftir því í þessari umræðu að okkur er dálítið umhugað um hagsmunatengsl. Það er gott, við eigum stöðugt að velta fyrir okkur hvernig við séum frjáls að því að hugsa og tala og að við þingmenn og ráðherrar getum tekið ákvarðanir án þess að til komi óeðlileg hagsmunatengsl. Í svona litlu landi er hins vegar óhjákvæmilegt að við þekkjumst ansi mörg. Við erum tengd fjölskyldu- eða vinaböndum, erum skólafélagar og eitthvað slíkt, og slík mál geta orðið flóknari fyrir okkur. Ég hef tekið eftir því í stærri löndum, sem jafnvel telja þúsund sinnum fleiri íbúa en hér eru, að þar virðast menn ekki finna fólk til að gegna stöðu forseta öðruvísi en að það séu hjón, feðgar eða slíkt. Það er alvanalegt á Norðurlöndunum, sem við berum okkur saman við, að þar séu slík ættartengsl í gangi. Um þá spurningu sem hv. þingmaður varpar hér upp og ég á að fara að meta get ég sagt: Ég þarf fyrir mína parta að meta þessa spurningu á hverjum degi. Ég býst við að hv. þingmaður þurfi líka að gera það. Nákvæmlega það sama gildir til að mynda um kjörna fulltrúa á Norðurlöndum sem við gjarnan berum okkur saman við sem eru þó talsvert fjölmennari. Vandi okkar hér heima getur orðið flóknari þar sem við erum svo fá og miklu tengdari hvert öðru en þar gerist. Ég vil fyrst og fremst segja [[Forseti hringir.]]að við þurfum á hverjum tíma að velta þessari spurningu fyrir okkur. Hæstv. sjávarútvegsráðherra hefur gert það og svarað fyrir sína parta. Hann þarf að meta sitt hæfi alveg eins og við hv. þingmaður þurfum að meta okkar.
Virðulegi forseti. Ég var ekki að spyrja hæstv. ráðherra hvað honum finnist um hagsmunatengsl almennt, hvernig það sé í öðrum löndum eða um nokkuð annað sem hæstv. ráðherra var að segja í ræðustóli rétt í þessu. Ég spurði hæstv. ráðherra, rétt eins og samstarfskona mín í þingflokki Pírata spurði hæstv. forsætisráðherra, einnar spurningar sem ekki hefur enn fengist svar við: Hvaða skilaboð sendir hæstv. sjávarútvegsráðherra út í samfélagið með þessu símtali sínu? Hvaða skilaboð telur hæstv. ráðherra, horfi hann hlutlaust á það og meti, að verið sé að senda út í samfélagið þegar hæstv. sjávarútvegsráðherra hringir í vin sinn Þorstein Má áður en þessi umfjöllun er birt og spyr hvernig hann ætli að bregðast við fjölmiðlaumfjöllun? Hvaða skilaboð sendir þetta til þeirra sem eru með þessa fjölmiðlaumfjöllun? Hvaða skilaboð sendir það til þeirra sem vænta einhverra viðbragða frá ríkisstjórninni, að fyrstu viðbrögð sjávarútvegsráðherra séu að hringja í Þorstein Má? Hvaða skilaboð sendir þetta út í samfélagið? Ég var með aðra spurningu en það gengur bara ekkert að fá svar við þessari.
Virðulegi forseti. Ef hv. þingmaður vill fá svör við spurningu um hvað mér finnst um þetta eða hitt þá verður hv. þingmaður líka hlusta á það þegar ég er að útskýra fyrir henni og um leið öllum þingheimi að á hverjum degi þurfum við sem gegnum slíkum störfum, hvort sem við erum kjörnir fulltrúar sem þingmenn, sveitarstjórnarmenn, hvað þá ráðherrar sem hluti af framkvæmdarvaldinu, að meta okkar eigin hæfi. Í stjórnskipun á Íslandi er það þannig að við þurfum að meta það sjálf. [[Gripið fram í.]]Hæstv. sjávarútvegsráðherra mat hæfi sitt sjálfur. Það er hann sem þarf að svara fyrir það. Ég þarf ekki að svara um það hvað mér finnst, hann hefur útskýrt það. [[Gripið fram í.]]Hann hefur útskýrt það, hv. þingmaður, ef þú vilt hlusta, fyrir þér, held ég, eða hvort það var fyrir hv. þm. Halldóru Mogensen - afsakaðu, herra forseti, að ég skyldi ekki beina orðum til hæstv. forseta - að þetta snúist um það að við séum síðan hér til kjörs á fjögurra ára fresti í það minnsta og þar séum við dæmd af verkum okkar. [[Forseti hringir.]]En á hverjum degi þurfum við sjálf að dæma um hæfni okkar og hugsanlegt vanhæfi.
Forseti. Ég þakka forseta fyrir það og spyr hæstv. forseta hvort ekki sé tilefni til þess að efna sem fyrst til sérstakrar umræðu í þinginu um Landsvirkjun og hvernig því fyrirtæki er stjórnað, sérstaklega eftir að nú kom í ljós rétt áðan að hæstv. forsætisráðherra virðist telja það í verkahring forsætisráðherra hverju sinni að hlutast til um fjárfestingar Landsvirkjunar. Það kann að vísu að vera að hæstv. ráðherra hafi nefnt þetta til að búa sér til einhverja leið að gömlum dellutalpunkti hæstv. utanríkisráðherra í tengslum við sæstreng en það kemur þá bara í ljós. Ég tel a.m.k. tímabært, sérstaklega í ljósi þessa viðhorfs hæstv. forsætisráðherra, að við í þinginu ræðum það hvernig Landsvirkjun er stjórnað og eins er að sjálfsögðu löngu tímabært að þingið fái svör um það fjárfestingarverkefni sem hv. þm. Þorsteinn Sæmundsson hefur ítrekað spurt um, enda varðar það mikla grundvallarhagsmuni landsins og ástæðulaust að nýta heimild til að undanskilja Landsvirkjun frá því að svara í samræmi við upplýsingalög.
Varðandi óskir um sérstakar umræður vill forseti bara upplýsa að yfirleitt er brugðist vel við því að reyna að koma slíkum umræðum á, þ.e. þegar beiðni um þær hefur borist með formlegum hætti. Þá er farið í að kanna hvort viðkomandi ráðherrar geti orðið til svara o.s.frv. og hefur gengið alveg ágætlega á þessu hausti að mæta óskum þingmanna um slíkt.
Virðulegur forseti. Í ljósi þeirrar ræðu sem var haldin á undan mér langar mig bara til að vekja upp gamla hugmynd sem hefur komið upp af og til í viðræðum við virðulegan forseta og það er að lengja liðinn störf þingsins. Það er greinilegt að þingmenn hafa stundum eitthvað fram að færa hér í pontu sem þeir koma ekki að í þeim málefnum sem eru til umræðu hverju sinni og þá er hætt við því að þeir fari að nýta þennan lið til að koma málum sínum á framfæri. Þótt það sé almennt kannski ekki góður bragur á því skil ég afskaplega vel tilhneiginguna og þörfina á því að tjá sig um eitthvað annað en það sem er á dagskrá hverju sinni. Mig langar að skilja þá tillögu eftir hjá virðulegum forseta að við notum liðinn störf þingsins meira, að við fáum fleiri slíkar ræður og oftar, helst daglega, en auðvitað veit ég að það eru takmörk í sólarhringnum hjá virðulegum forseta og þingmönnum eins og öllum öðrum.
Varðandi liðinn störf þingsins var gerð tilraun til þess í fyrra að ná samkomulagi meðal þingflokka um að rýmka nokkuð réttinn til að ræða störf þingsins í viku hverri, t.d. með því að lengja tímann annan dag vikunnar, en þær tilraunir strönduðu á því að ekki náðist samkomulag um fyrirkomulag þeirrar lengdu umræðu og við það situr.
Herra forseti. Ég vil í upphafi máls míns rifja upp í örstuttu máli hvað frumvarpið um breytingu á lögum um ríkisendurskoðanda og endurskoðun ríkisreikninga varðar mest. Það segir hér í greinargerðinni, með leyfi forseta: „Frumvarpið felur í sér að skerpt er á því hvenær lög um endurskoðendur og endurskoðun, sem samþykkt voru á síðasta löggjafarþingi, taki til starfsmanna Ríkisendurskoðunar. Með frumvarpinu er eytt óvissu um það hvort skylda endurskoðenda til að framkvæma endurskoðun í endurskoðunarfyrirtæki og undir merkjum lögaðila taki til starfsmanna Ríkisendurskoðunar.“ Þetta er sem sagt í hnotskurn það sem frumvarpið fjallar um. Það segir líka í greinargerðinni og ég held að það sé hægt að láta þess getið einnig, með leyfi forseta: „Í nýsamþykktum lögum nr. 94/2019 er sú krafa gerð að endurskoðun fari fram í endurskoðunarfyrirtækjum með starfsleyfi sem séu rekin í sjálfstæðum félögum. Fram hafa komið efasemdaraddir um að Ríkisendurskoðun og þeir endurskoðendur sem starfa hjá embættinu geti endurskoðað ársreikninga hlutafélaga og sameignarfélaga þar sem ríkið á helmingshlut eða meira, samanber b- og c-lið 1. mgr. 4. gr. laga nr. 46/2016, öðruvísi en í félagi sem Ríkisendurskoðun eða hlutaðeigandi starfsmenn rækju. Frumvarp þetta miðar að því að eyða slíkri óvissu og taka af allan vafa um að ríkisendurskoðandi geti framfylgt lögbundnum skyldum sínum án þess að það sé gert í sérstöku félagi.“ Þetta vildi ég að fram kæmi áður en ég færi yfir það nefndarálit sem nú liggur fyrir frá stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd. Mig langar að fara yfir þetta nefndarálit, með leyfi forseta, eins og það kemur. Þar segir: „Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Skúla Eggert Þórðarson ríkisendurskoðanda og Guðrúnu Jenný Jónsdóttur frá Ríkisendurskoðun og Þórhall Vilhjálmsson og Laufeyju Helgu Guðmundsdóttur frá skrifstofu Alþingis. Nefndinni bárust umsagnir frá endurskoðendaráði og Ríkisendurskoðun. Með samþykkt laga um endurskoðendur og endurskoðun, nr. 94/2019, var gerð sú breyting að endurskoðun skyldi aðeins fara fram í endurskoðunarfyrirtækjum sem endurskoðendum varð skylt að stofna félag um. Í kjölfarið var velt upp því álitamáli hvort endurskoðendur sem starfa hjá Ríkisendurskoðun gætu sinnt endurskoðunarstörfum nema í gegnum félag sem Ríkisendurskoðun eða viðkomandi starfsmenn myndu reka. Frumvarp þetta miðar að því að taka af allan vafa um að ríkisendurskoðandi geti framfylgt lögbundnum skyldum sínum án þess að það sé gert í sérstöku félagi. Í umsögn endurskoðendaráðs kom fram að á endurskoðendum sem starfa hjá Ríkisendurskoðun hvíli skylda að starfa samkvæmt formlegu gæðakerfi, samanber 1. mgr. 18. gr. laga um endurskoðendur og endurskoðun. Benti endurskoðendaráð á að í ljósi ákvæða frumvarpsins væri ef til vill ástæða til að kveða sérstaklega á um það hver beri ábyrgð á gæðakerfi Ríkisendurskoðunar, en í 3. málslið 1. mgr. 18. gr. laganna segir að stjórn endurskoðunarfyrirtækis skuli bera ábyrgð á gæðakerfinu. Að mati nefndarinnar er ekki þörf á að kveða sérstaklega á um hver beri ábyrgð á gæðakerfi Ríkisendurskoðunar en það er í höndum ríkisendurskoðanda að ábyrgjast þau gæðakerfi sem Ríkisendurskoðun starfar eftir, samanber lög um ríkisendurskoðanda og endurskoðun ríkisreikninga. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt.“ Að þessu nefndaráliti standa, auk þess sem hér stendur, hv. þingmenn Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, formaður nefndarinnar, Guðmundur Andri Thorsson, Brynjar Níelsson, Hjálmar Bogi Hafliðason, Jón Steindór Valdimarsson, Kolbeinn Óttarsson Proppé, Óli Björn Kárason og Þórarinn Ingi Pétursson. Það er von mín að þingið fallist á þetta einróma álit allrar stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar og að málið verði afgreitt fljótt og vel.
Herra forseti. Ég geri hér grein fyrir nefndaráliti stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar um tillögu til þingsályktunar um útgáfu á dómum og skjölum Yfirréttarins á Íslandi í tilefni af aldarafmæli Hæstaréttar. Eins og kunnugt er kom fram þingsályktunartillaga um að Alþingi ályktaði í tilefni aldarafmælis Hæstaréttar á næsta ári, 2020, að fela forseta þingsins að ganga til samstarfs við Þjóðskjalasafn Íslands og Sögufélag um útgáfu á dómum og skjölum Yfirréttarins á Íslandi og að Alþingi myndi styrkja þessa útgáfu fjárhagslega um 10 millj. kr. á ári næstu tíu árin. Málið fékk góða umfjöllun í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd. Þar sköpuðust nokkrar umræður um málið sem slíkt en niðurstaða nefndarinnar, að loknum heimsóknum og umræðum í nefndinni, er að tillagan verði samþykkt. Nefndarálitið frá stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd hljóðar að öðru leyti þannig, með leyfi hæstv. forseta: „Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Þórhall Vilhjálmsson og Laufeyju Helgu Guðmundsdóttur frá skrifstofu Alþingis. Nefndinni bárust umsagnir frá Landsbókasafni Íslands – Háskólabókasafni og Þjóðskjalasafni Íslands. Í umsögn Þjóðskjalasafns Íslands segir að útgáfa á dómum og skjölum Yfirréttarins sé mikilvægt skref í að gera heimildir þess dómstóls aðgengilegri en nú er. Skjöl Yfirréttarins geyma ekki eingöngu heimildir um réttarsögu landsins heldur einnig um sögu lands og þjóðar þar sem dómar Yfirréttarins endurspegla viðhorf og ástand landsmála um langt árabil. Nefndin tekur undir þetta sjónarmið og telur við hæfi að Alþingi minnist aldarafmælis Hæstaréttar Íslands í ljósi þess hlutverks sem Alþingi hefur gegnt í dómstólasögu landsins. Útgáfa á dómum og skjölum Yfirréttarins á Íslandi mun auðvelda rannsóknir á sögu landsins og heimildagildi slíks efnis er ótvírætt. Í umsögn Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns er lagt til að í stað þess að gefa út dóma og skjöl Yfirréttarins á Íslandi á prenti, sé lagt til að gerður verði gagnagrunnur og vefsíða sem skuli vera opin öllum. Með því geti almenningur og rannsakendur auðveldlega nálgast efnið, leitað í því, lesið og prentað út ef þörf krefur. Nefndin tekur undir það sjónarmið að dómar og skjöl Yfirréttarins skuli einnig geymd í rafrænum tölvulæsilegum gagnagrunni sem verði handhægur og aðgengilegur öllum. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt.“ Þeir sem standa að þessari tillögu, ásamt þeim sem hér stendur, eru hv. þingmenn Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar, Guðmundur Andri Thorsson, Brynjar Níelsson, Hjálmar Bogi Hafliðason, Jón Steindór Valdimarsson, Kolbeinn Óttarsson Proppé, Óli Björn Kárason og Þórarinn Ingi Pétursson.
Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti hv. utanríkismálanefndar í máli nr. 187 sem hér liggur frammi. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund hefðbundna gesti frá utanríkisráðuneytinu. Með þessari þingsályktunartillögu er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar frá því í mars 2019 um breytingu á viðauka við EES-samninginn og um breytingu á IX. viðauka EES-samningsins. Sá viðauki fjallar um fjármálaþjónustu. Felldar verði inn í samninginn eftirfarandi fjórar gerðir Evrópusambandsins: 1. Reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins nr. 600/2014 frá árinu 2014 um markaði fyrir fjármálagerninga. Sú reglugerð breytir einnig reglugerð Evrópusambandsins frá árinu 2012. 2. Felld er inn í samninginn reglugerð ESB frá því í júní 2016 um breytingu á reglugerð frá 2014 og varðar markaði fyrir fjármálagerninga og reglugerð frá 2014 um markaðssvik og reglugerð frá 2014 um bætt verðbréfauppgjör í Evrópusambandinu og verðbréfamiðstöðvar. 3. Felld er inn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins frá 2014 um markaði fyrir fjármálagerninga og einnig að breyta tilskipun frá árinu 2002 og tilskipun frá 2011. 4. Felld verði inn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins frá árinu 2014 um breytingu á tilskipun um markaði fyrir fjármálagerninga. Nefndin vill taka fram að framsetning tillögunnar telst að mati nefndarinnar í samræmi við 7. gr. reglna um þinglega meðferð EES-mála og leggur því til að tillagan verði samþykkt. Undir þetta nefndarálit rita, auk þeirrar sem hér stendur, hv. þingmenn Bryndís Haraldsdóttir, Ari Trausti Guðmundsson, Gunnar Bragi Sveinsson, Silja Dögg Gunnarsdóttir og Smári McCarthy.
Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti hv. utanríkismálanefndar í máli nr. 188 sem hér liggur frammi og er tillaga til þingsályktunar um staðfestingu á ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar um breytingu á IX. viðauka EES-samningsins, sem fjallar um fjármálaþjónustu, og einnig XIX. viðauka sem fjallar um neytendavernd. Nefndin hefur fengið á sinn fund hefðbundna gesti utanríkisráðuneytisins til þess að fjalla um málið en með þingsályktunartillögunni er verið að leggja til breytingar á þessum viðaukum er varða fjármálaþjónustu og neytendavernd og að fella inn í samninginn reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins frá árinu 2016, sem fjallar um vísitölur sem notaðar eru sem viðmiðanir í fjármálagerningum og fjárhagslegum samningum eða til að mæla árangur fjárfestingarsjóða. Um leið breytir þessi reglugerð tilskipun frá árinu 2008 og 2014 og einnig reglugerð sambandsins frá árinu 2014. Framsetning þessarar tillögu telst að mati nefndarinnar í samræmi við 7. gr. reglna um þinglega meðferð EES-mála og leggur nefndin til að tillagan verði samþykkt. Undir þetta nefndarálit rita, auk þeirrar sem hér stendur, hv. þingmenn Bryndís Haraldsdóttir, Ari Trausti Guðmundsson, Gunnar Bragi Sveinsson, Silja Dögg Gunnarsdóttir og Smári McCarthy.
Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti utanríkismálanefndar í máli nr. 189, sem liggur hér frammi. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund gesti frá utanríkisráðuneytinu og einnig frá fjármála- og efnahagsráðuneyti. Með þessari tillögu er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar frá 29. mars á þessu ári um breytingu á IX. viðauka EES-samningsins, en sá viðauki fjallar um fjármálaþjónustu, og um leið að fella inn í samninginn eftirfarandi þrjár gerðir: Í fyrsta lagi reglugerð ESB frá 2013 um varfærniskröfur svokallaðar að því er varðar lánastofnanir og verðbréfafyrirtæki og einnig um breytingu á reglugerð ESB frá árinu 2012. Í öðru lagi er lagt til að felld sé inn í samninginn reglugerð Evrópusambandsins frá 2017 um breytingu á reglugerð Evrópusambandsins sem áður hafði verið felld inn 2013 er varðar umbreytingarfyrirkomulag til að draga úr áhrifum á eiginfjárgrunn vegna innleiðingar IFRS-staðals 9 og fyrir meðhöndlun tiltekinna áhættuskuldbindinga opinberra aðila gefnum upp í heimagjaldmiðli aðildarríkis sem stórra áhættuskuldbindinga. Í þriðja lagi er verið að fella inn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins frá 2013 um aðgang að starfsemi lánastofnana og varfærniseftirlit með lánastofnunum og fjárfestingarfyrirtækjum og um leið breytingu á tilskipun frá 2002 og um niðurfellingu á tveimur tilskipunum frá árinu 2006. Þetta hefur utanríkismálanefnd farið yfir og framsetning tillögunnar telst að mati nefndarinnar í samræmi við 7. gr. reglna um þinglega meðferð EES-mála og nefndin leggur því til að tillagan verði samþykkt. Undir þetta nefndarálit rita, auk þeirrar sem hér stendur, hv. þingmenn Bryndís Haraldsdóttir, Ari Trausti Guðmundsson, Gunnar Bragi Sveinsson, Silja Dögg Gunnarsdóttir og Smári McCarthy.
Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti hv. utanríkismálanefndar í máli nr. 270, tillögu til þingsályktunar um staðfestingu á ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar um breytingu á II. viðauka EES-samningsins, en sá viðauki fjallar um tæknilegar reglugerðir, staðla, prófanir og vottun, og einnig breytingu á IV. viðauka EES-samningsins er fjallar um orkumál. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Gaut Sturluson frá utanríkisráðuneytinu og Margréti Ósk Óskarsdóttur frá Mannvirkjastofnun. Með þessari tillögu er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar frá því í mars á þessu ári um breytingu á II. viðauka og IV. viðauka, eins og ég nefndi í upphafi, og einnig um heimild til að fella inn í samninginn reglugerð Evrópuþingsins frá árinu 2017 um setningu ramma fyrir orkumerkingar og um niðurfellingu tilskipunar Evrópusambandsins frá 2010. Framsetning tillögunnar telst að mati nefndarinnar í samræmi við 7. gr. reglna um þinglega meðferð EES-mála. Nefndin leggur því til að tillagan verði samþykkt. Undir þetta nefndarálit rita, auk þeirrar sem hér stendur, Ari Trausti Guðmundsson, Bryndís Haraldsdóttir, Gunnar Bragi Sveinsson, Silja Dögg Gunnarsdóttir og Smári McCarthy. Aðrir nefndarmenn hv. utanríkismálanefndar voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.
Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti hv. utanríkismálanefndar um tillögu til þingsályktunar um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar um breytingu á II. viðauka samningsins, sem fjallar um tæknilegar reglugerðir, staðla, prófanir og vottun, og IV. viðauka samningsins sem fjallar um orkumál. Nefndin hefur fjallað um málið og fékk á sinn fund Gaut Sturluson frá utanríkisráðuneytinu og Sigurbjörgu Sæmundsdóttur frá umhverfis- og auðlindaráðuneyti. Með tillögunni er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar frá 29. mars á þessu ári um breytingar á II. viðauka og IV. viðauka EES-samningsins og um leið er óskað eftir heimild til að fella inn í samninginn tilskipun ESB frá 9. september 2015 um breytingu á tilskipun frá árinu 1998 um gæði bensíns og dísileldsneytis og um breytingu á tilskipun frá árinu 2009 um að auka notkun orku frá endurnýjanlegum orkugjöfum og um breytingu og síðar niðurfellingu á tilskipunum frá árinu 2001 og 2003. Framsetning tillögunnar telst að mati nefndarinnar í samræmi við 7. gr. reglna um þinglega meðferð EES-mála. Hingað inn í þingsal munu sjálfsagt rata lagafrumvörp frá viðeigandi ráðherrum sem bíða þá efnislegrar umfjöllunar þingsins að þessu leyti. Nefndin leggur til að tillagan verði samþykkt. Undir nefndarálitið rita, auk þeirrar sem hér stendur, hv. þingmenn Ari Trausti Guðmundsson, Bryndís Haraldsdóttir, Gunnar Bragi Sveinsson, Silja Dögg Gunnarsdóttir og Smári McCarthy. Aðrir nefndarmenn hv. utanríkismálanefndar voru fjarverandi við afgreiðsluna.
Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti hv. utanríkismálanefndar um tillögu til þingsályktunar um staðfestingu ákvörðunar sameiginlegu EES-nefndarinnar um breytingu á XVII. viðauka EES-samningsins, en sá viðauki fjallar um hugverkaréttindi. Nefndin fjallaði um málið og fékk á sinn fund Gaut Sturluson frá utanríkisráðuneytinu og Daða Ólafsson frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti. Með þessari tillögu er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar sem ég nefndi hér á undan um breytingu á þeim viðaukum sem ég gat um í upphafi og um leið að fella inn í samninginn tilskipun ESB frá árinu 2016 um verndun trúnaðarupplýsinga um sérþekkingu og viðskipti gegn ólögmætri öflun, notkun og birtingu þeirra. Framsetning tillögunnar telst að mati nefndarinnar í samræmi við 7. gr. reglna um þinglega meðferð EES-mála og leggur nefndin til að tillagan verði samþykkt. Auk þeirrar sem hér stendur rita undir nefndarálitið hv. þingmenn Bryndís Haraldsdóttir, Ari Trausti Guðmundsson, Gunnar Bragi Sveinsson, Silja Dögg Gunnarsdóttir og Smári McCarthy. Nefndarmaðurinn Logi Einarsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins en ritar undir álitið með heimild í starfsreglum fyrir fastanefndir Alþingis. Aðrir nefndarmenn óupptaldir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.
Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti hv. utanríkismálanefndar í máli nr. 273 er varðar tillögu til þingsályktunar um staðfestingu á ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar um breytingu á IX. viðauka EES-samningsins, um fjármálaþjónustu, og XIX. viðauka sem fjallar um neytendavernd. Nefndin hefur fjallað um málið og fékk á sinn fund Gaut Sturluson frá utanríkisráðuneytinu og Guðmund Kára Kárason frá fjármála- og efnahagsráðuneyti. Með tillögunni er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta nefnda ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar og um leið að fella inn í samninginn tilskipun Evrópusambandsins frá 4. febrúar 2014, þ.e. tilskipun nr. 2014/17, sem fjallar um lánssamninga fyrir neytendur í tengslum við íbúðarhúsnæði, og um breytingu á tilskipunum ESB frá 2008 og 2013 og reglugerð frá árinu 2010. Framsetning tillögunnar telst að mati nefndarinnar í samræmi við 7. gr. reglna um þinglega meðferð EES-mála og leggur nefndin til að tillagan verði samþykkt. Undir þetta nefndarálit rita, auk þeirrar sem hér stendur, hv. þingmenn Smári McCarthy, Ari Trausti Guðmundsson, Bryndís Haraldsdóttir, Gunnar Bragi Sveinsson og Silja Dögg Gunnarsdóttir. Aðrir nefndarmenn utanríkismálanefndar voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.
Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti hv. utanríkismálanefndar um tillögu til þingsályktunar þar sem leitað er heimildar Alþingis til að staðfesta ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar frá því í september á þessu ári um breytingu á I. viðauka EES-samningsins, en sá samningur fjallar um heilbrigði dýra og plantna, og einnig breytingu á II. viðauka samningsins er varðar tæknilegar reglugerðir, staðla, prófanir og vottun. Um leið er óskað eftir heimild til að fella inn í samninginn reglugerð Evrópusambandsins frá árinu 2017, nr. 2017/625, um opinbert eftirlit og aðra opinbera starfsemi sem miðar að því að tryggja að lögum um matvæli og fóður og reglum um heilbrigði og velferð dýra, plöntuheilbrigði og plöntuverndarvörur sé beitt og um breytingu á ýmsum reglugerðum Evrópuþingsins sem upp eru taldar í nefndaráliti á þskj. 485. Framsetning tillögunnar telst að mati nefndarinnar í samræmi við 7. gr. reglna um þinglega meðferð EES-mála og leggur nefndin til að hún verði samþykkt. Undir nefndarálitið rita, auk þeirrar sem hér stendur, Silja Dögg Gunnarsdóttir, Ari Trausti Guðmundsson, Bryndís Haraldsdóttir, Gunnar Bragi Sveinsson og Smári McCarthy. Aðrir nefndarmenn hv. utanríkismálanefndar voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.
Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti hv. utanríkismálanefndar um tillögu til þingsályktunar um fullgildingu heildarsamnings um efnahagslega samvinnu milli EFTA-ríkjanna og Indónesíu. Nefndin fjallaði um málið og fékk á sinn fund Kristin F. Árnason og Ögmund Hrafn Magnússon frá utanríkisráðuneyti. Með tillögunni er leitað heimildar Alþingis til að fullgilda fríverslunarsamning milli EFTA-ríkjanna og Indónesíu sem undirritaður var í Jakarta 16. desember 2018. Í greinargerð með tillögunni kemur fram að samningurinn tryggi Íslandi víðtækan tollfrjálsan markaðsaðgang fyrir allar helstu útflutningsvörur Íslands. Í samningnum er m.a. kveðið á um vöruviðskipti, þjónustuviðskipti, fjárfestingar, verndun hugverkaréttinda, opinber innkaup, samkeppni, viðskipti og sjálfbæra þróun, auk hefðbundinna ákvæða um sameiginlega nefnd og lausn deilumála. Það kemur líka fram í greinargerðinni að útflutningur frá Íslandi til Indónesíu nam 175 milljónum á árinu 2018. Er aðallega um að ræða útflutning á sjávarafurðum. Innflutningur frá Indónesíu sama ár nam rúmum 1,2 milljörðum og er þar að mestu um að ræða innflutning á raftækjum, skóm og fatnaði. Íslensk fyrirtæki hafa jafnframt selt tækniþekkingu á sviði jarðvarma í Indónesíu. Þessi fríverslunarsamningur hlýtur að vera fagnaðarefni meðal þeirra sem vilja veg frjálsra viðskipta sem mestan og nefndin leggur einmitt til að þessi tillaga verði samþykkt. Undir nefndarálitið rita, auk þeirrar sem hér stendur, Smári McCarthy, Ari Trausti Guðmundsson, Bryndís Haraldsdóttir, Gunnar Bragi Sveinsson og Silja Dögg Gunnarsdóttir. Aðrir nefndarmenn utanríkismálanefndar voru fjarverandi við afgreiðslu málsins.
Virðulegi forseti. Við greiðum atkvæði um beiðni um skýrslu frá ríkisendurskoðanda um úttekt á starfsemi Menntamálastofnunar. Fyrsti flutningsmaður skýrslubeiðninnar er Hjálmar Bogi Hafliðason varaþingmaður en fleiri standa að beiðninni. Menntamálastofnun tók til starfa 1. október 2015. Ég álít því að nú, að fjórum árum liðnum, sé góður tímapunktur til að fara í þessa úttekt. Ég vil jafnframt láta þess getið að á árinu 2018 var það rætt í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd að það gæti verið skynsamlegt að gera svona úttekt en þá var það mitt mat að það væri fullfljótt. Ég held hins vegar að nú sé mjög góður tími til þess með nýja stofnun.
Virðulegi forseti. Ég greiði jafnan atkvæði með skýrslubeiðnum. Mér finnst samt rökin akkúrat á bak við þessa beiðni ekki alveg nógu sterk, ég hefði viljað sjá betri ástæðu en bara þá að komin eru fjögur ár frá stofnun stofnunarinnar. Ég vil einnig gera grein fyrir því að ég er fyrrverandi starfsmaður þeirrar stofnunar og þekki ýmislegt sem er þar á bak við þannig að ég sit hjá í þessari atkvæðagreiðslu.
Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um úrvinnslu eigna og skulda ÍL-sjóðs, eins og hann er nefndur hér með vísan í Íbúðalánasjóð, vegna uppsafnaðs vanda Íbúðalánasjóðs. Frumvarpið er samið í fjármála- og efnahagsráðuneytinu í samvinnu við félagsmálaráðuneytið og er lagt fram samhliða frumvarpi til laga um Húsnæðis- og mannvirkjastofnun. Í júní 2018 sendi stjórn Íbúðalánasjóðs félags- og jafnréttismálaráðherra bréf þar sem vakin var athygli á vanda Íbúðalánasjóðs. Félags- og jafnréttismálaráðherra skipaði í september 2018 starfshóp sem ætlað var að leggja fram tillögur að leiðum til að draga úr áhættu ríkisins vegna uppsafnaðs vanda sem einkum var til kominn vegna stóraukinna uppgreiðslna lána hjá Íbúðalánasjóði. Vaxtamunur Íbúðalánasjóðs var orðinn neikvæður og því fyrirliggjandi að afkoma sjóðsins yrði neikvæð sem gæti reynt á ríkisábyrgðina á skuldbindingum sjóðsins. Hópurinn skilaði tillögu í lok mars 2019 um að Íbúðalánasjóði yrði skipt upp og sá hluti starfsemi sjóðsins sem snýr að fjármálaumsýslu vegna eldra lánasafns sjóðsins yrði skilinn frá meginstarfsemi stofnunarinnar. Benti starfshópurinn á að hlutverk Íbúðalánasjóðs hefði tekið miklum breytingum á síðustu árum með breytingum á lögum um húsnæðismál. Þannig fari sjóðurinn nú með stefnumótun og rannsóknir á húsnæðismarkaði, hafi umsjón með opinberum húsnæðisstuðningi og veitingu félagslegra húsnæðislána. Með uppskiptingu yrði til öflug húsnæðisstofnun sem gegndi lykilhlutverki á húsnæðismarkaði, færi með framkvæmd og samhæfingu húsnæðismála um land allt, auk þess að verða öflugur samstarfsaðili fyrir sveitarfélögin í landinu í tengslum við áætlunargerð þeirra í húsnæðismálum. Ríkisstjórnin samþykkti á fundi sínum þann 26. mars 2019 tillögu félags- og barnamálaráðherra um uppskiptingu Íbúðalánasjóðs á grundvelli tillagna starfshópsins. Í frumvarpi til laga um Húsnæðis- og mannvirkjastofnun eru gerðar tillögur um að starfsemi Íbúðalánasjóðs verði skipt upp. Uppskiptingin endurspeglar starfsþáttagreiningu Íbúðalánasjóðs sem m.a. birtist í ársreikningi hans fyrir árið 2018. Samkvæmt ákvörðun stjórnar Íbúðalánasjóðs um bókhaldslegan aðskilnað er sjóðnum þar skipt upp í tvo starfsþætti þar sem markmiðið var að aðskilja sérstaklega eldri lánastarfsemi og fjárstýringu frá annarri starfsemi sjóðsins. Sjóðnum er þannig skipt í Húsnæðis- og mannvirkjastofnun annars vegar, en undir það starfssvið fellur sá hluti starfsemi Íbúðalánasjóðs sem starfræktur er í samræmi við hlutverk sjóðsins í kjölfar breytinga á lögum um húsnæðismál frá árunum 2013, 2016 og 2018 og félagslegar lánveitingar, og ÍL-sjóð hins vegar, en undir það starfssvið fellur sá hluti starfsemi Íbúðalánasjóðs sem snýr að útgáfu skuldabréfa sjóðsins, svonefndra HFF-bréfa, eldri lánastarfsemi og fjárstýringu eigna utan lánasafns, svo sem lausafjár og annarra verðbréfa. Lagt er til að ein undantekning verði gerð frá þeirri skiptingu sem miðað er við í ársreikningi Íbúðalánasjóðs 2018 þannig að Húsnæðis- og mannvirkjastofnun taki yfir leigustarfsemi Íbúðalánasjóðs sem heyrir undir ÍL-sjóð samkvæmt starfsþáttayfirlitinu, samanber skýringu 13 í ársreikningi Íbúðalánasjóðs 2018, en þar er um að ræða starfsemi og eignir Leigufélagsins Bríetar. Við uppskiptingu útlánasafns Íbúðalánasjóðs hefur verið unnið út frá þeirri forsendu að lán til félagslegra þarfa teljist til útlánasafns Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, en að öll önnur lán teljist til lánasafns ÍL-sjóðs. Einstaklingslánum er skipt á grundvelli tilgangs með lánveitingu. Uppskipting Íbúðalánasjóðs tekur mið af stærðum í ársreikningi sjóðsins 2018. Gert er ráð fyrir að ársreikningur fyrir árið 2019 myndi stofnefnahagsreikning ÍL-sjóðs. Miðað við 1. janúar 2019 nemur útlánasafn Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar 138,1 milljarði að bókfærðu virði, þ.e. sem nemur tæplega 28% af heildarsafninu. Lánasafn ÍL-sjóðs nemur 361,9 milljörðum, þ.e. 72% af heildarlánasafni. Sem endurgjald fyrir lánasafnið sem fylgir Húsnæðis- og mannvirkjastofnun fær ÍL-sjóður skuldabréf frá stofnuninni. Fjárhæð innri skuldabréfa nam 125,2 milljörðum 1. janúar 2019 og eru vaxtakjör þess ákvörðuð út frá þeim vegnu virku vöxtum sem ráða tekjuinnlausn af lánasafni Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar. Hæstv. forseti. Röð atvika hefur leitt til þess vanda sem Íbúðalánasjóður stendur frammi fyrir í dag. Við stofnun Íbúðalánasjóðs fólst meginhluti lánastarfsemi hans í skiptum á fasteignaveðlánum einstaklinga og húsbréfum. Húsbréfin voru jafngreiðslubréf sem unnt var að greiða niður kæmi til uppgreiðslna á veðlánum sem stæðu á bak við húsbréfin. Afdrifarík ákvörðun var tekin um rekstur sjóðsins árið 2004 með upptöku íbúðabréfakerfisins þar sem skuldir sjóðsins voru að mestu gerðar óuppgreiðanlegar. Þessi aðgerð gerði það að verkum að sjóðurinn hafði fáa möguleika til að verjast uppgreiðslum á lánasafni sínu við breytingar á lánaumhverfi á Íslandi. Aukið framboð lána á húsnæðislánamarkaði, fyrst með auknum umsvifum bankanna á markaðnum og nú síðustu ár með auknum útlánum lífeyrissjóðanna, hefur gert það að verkum að mikið hefur verið um uppgreiðslur á eldri lánum sjóðsins. Jafnframt hafa ný útlán sjóðsins dregist verulega saman þar sem kjör sjóðsins eru ekki samkeppnishæf, m.a. vegna breyttra útlánaheimilda til að bregðast við athugasemdum Eftirlitsstofnunar EFTA, ESA. Sjóðurinn er nú með um 1–2% markaðshlutdeild nýrra útlána til einstaklinga með veði í íbúðarhúsnæði. Vextir á íbúðalánum á markaði hafa lækkað jafnt og þétt á síðustu árum. Á sama tíma hafa útlánavextir Íbúðalánasjóðs nánast staðið í stað og því hefur hvatinn til að endurfjármagna eldri lán sjóðsins aukist og leitt af sér miklar uppgreiðslur. Uppsafnaður fjárhagsvandi Íbúðalánasjóðs lýtur því fyrst og fremst að uppgreiðslum á útlánum sjóðsins og þeim vanda sem felst í að ávaxta andvirði þeirra. Eignir utan lánasafns sjóðsins hafa vaxið jafnt og þétt á síðustu árum og námu þær um 45% af heildareignum sjóðsins um mitt þetta ár. Á þeim tímapunkti má ætla að munur á bókfærðu virði og gangvirði eigna og skulda sjóðsins sé neikvæður um 200 milljarða kr. sem yrði þá vænt tap sjóðsins hefði hann verið gerður upp á þeim tímapunkti. Hið reiknaða tap er annars vegar til komið vegna uppgreiðslna útlána sjóðsins og uppgreiðslna sem vænta má í framtíðinni og eru ávaxtaðar á lægri vöxtum en skuldir sjóðsins bera. Vextir á markaði hafa afgerandi áhrif á afkomu Íbúðalánasjóðs og breytist gangvirði eigna og skulda um u.þ.b. 40 milljarða fyrir hver 0,5% sem ávöxtunarkrafa breytist. Menn sjá það í hendi sér hversu gríðarlegar fjárhæðir þetta eru og í ljósi þeirra breytinga sem hafa orðið á vaxtaumhverfinu á þessu ári er auðvelt að sjá hversu mikil breyting hefur átt sér stað á áætlaðri neikvæðri stöðu sjóðsins sem ég vék að áðan. Þetta eru u.þ.b. 40 milljarðar fyrir hver 0,5% sem ávöxtunarkrafan breytist. Stór hluti eigna utan lánasafns er skráð skuldabréf, bæði skuldabréf ríkissjóðs og sértryggð skuldabréf bankanna. Virði þeirra eigna tekur mið af markaðsvirði á hverjum tíma og sveiflast með breytingum á vaxtastigi. Að sama skapi eru útistandandi skuldir sjóðsins skráðar og virði þeirra tekur einnig mið af vaxtastigi á hverjum tíma. Virkir vextir skulda sjóðsins eru 4,34% en ávöxtunarkrafa á markaði í lok júní var 0,94–1,08%. Sem dæmi má nefna var HFF 34 með ávöxtunarkröfu í lok júnímánaðar sem nam 0,94%. Væri bréfið keypt á markaði þyrfti að greiða 121,9 millj. kr. fyrir hverjar 100 millj. kr. nafnverðseiningar. Frekari lækkun vaxta eykur yfirverð og þar með vænt tap ríkissjóðs. Að sama skapi myndi hækkun vaxtastigs draga úr misvægi á bókfærðu virði og gangvirði og þar með áhættu ríkissjóðs. Vegna þess hversu miklar uppgreiðslur eru nú þegar orðnar, og þar með eignir Íbúðalánasjóðs utan lánasafns, hefur ávöxtun þess fjár mun meiri áhrif á endanlegt tap en hversu hraðar uppgreiðslur verða á þeim lánum sem eftir standa. Samkvæmt grunnsviðsmynd sem sjóðurinn gerði stendur greiðsluflæði eigna undir greiðsluflæði skulda fram til ársins 2034 en þá þyrfti ríkissjóður að leggja honum til frekara fjármagn. Það kæmi til viðbótar þeim 52 milljörðum sem ríkissjóður þurfti að leggja til sjóðsins á árunum 2012–2014 vegna rekstrarvanda hans til að styrkja eiginfjárhlutfall hans sem var þá komið undir lögboðið lágmark. Þrátt fyrir að munur á bókfærðu virði og gangvirði eigna og skulda sjóðsins sé neikvæður um 200 milljarða kr. miðað við þær forsendur sem giltu um mitt þetta ár er ekki þar með sagt að þessi fjárhæð muni raungerast sem tap sjóðsins. Samkvæmt grunnsviðsmynd sjóðsins sem byggir á ákveðnum forsendum um uppgreiðslur er til að mynda gert ráð fyrir því að neikvæð staða verði um 140 milljarðar kr. Hækki vextir umfram núverandi vaxtastig gæti sú tala lækkað verulega. Með sama hætti gæti vandinn enn aukist haldi vextir áfram að lækka. Raunveruleg niðurstaða mun raungerast á mjög löngum tíma og er eðli máls samkvæmt erfitt að meta með hvaða hætti vaxtastig og aðrir þættir muni þróast. Þá getur markviss úrvinnsla sjóðsins dregið úr áhættu vegna núverandi stöðu hans. Virðulegi forseti. Með frumvarpinu er gert ráð fyrir því að fjármála- og efnahagsráðherra fari með stjórn ÍL-sjóðs og úrvinnslu og uppgjör eigna og skulda sjóðsins til þess að draga úr áhættu og kostnaði ríkissjóðs sem til komin er vegna uppsafnaðs fjárhagsvanda sjóðsins. Ráðherra er heimilt að skipa sérstaka verkefnisstjórn sem verði honum til ráðgjafar um úrvinnslu eigna og skulda ÍL-sjóðs og einnig er heimilt að fela verkefnisstjórninni sérstök verkefni sem varða úrvinnsluna. Gert er ráð fyrir því að verkefnisstjórnin verði skipuð einstaklingum sem hafa til þess nauðsynlega menntun, þekkingu og reynslu. Ráðherra ákveður þóknun þeirra. Gert er ráð fyrir að daglegur rekstur verði hóflegur að umfangi og að kostnaður vegna rekstrar og umsýslu eigna og skulda greiðist af tekjum eða eigin fé sjóðsins. Kostnaðurinn gæti t.d. falist í þóknun til verkefnisstjórnar, öðrum kostnaði við rekstur og greiðslum til aðila, m.a. Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, vegna vörslu og umsýslu eigna. Um mitt ár 2019 nam fjárhæð þeirra eigna og skulda sem gert er ráð fyrir að færist til ÍL-sjóðs annars vegar 719 milljörðum kr. og hins vegar 714 milljörðum kr. Stærstur hluti skulda sjóðsins er útgefin skuldabréf Íbúðalánasjóðs, svonefnd HFF-bréf. Eignasafni ÍL-sjóðs má skipta í fimm þætti: útlánasafn, skuldabréf sem Húsnæðis- og mannvirkjastofnun gefur út til að greiða fyrir félagsleg húsnæðislán, ríkisskuldabréf, sértryggð skuldabréf og ýmsar lausafjáreignir, þar með taldar innstæður. Lagt er til að heimilt verði að fela öðrum aðilum umsýslu lánasafns sjóðsins og er gert ráð fyrir, ef frumvarpið verður að lögum, að samið verði við Húsnæðis- og mannvirkjastofnun um að stofnunin þjónusti áfram lánasafn ÍL-sjóðs eftir gildistöku laganna. Þannig er tryggt að allir lántakar sem hafa tekið lán hjá Íbúðalánasjóði verði jafnsettir bæði hvað varðar réttindi og þjónustu, hvort sem lán þeirra verða áfram í ÍL-sjóði eða verða flutt til Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar. Til að tryggja jafnræði enn frekar er lagt til að ÍL-sjóður hafi sambærilegar heimildir til afskrifta og beitingar greiðsluerfiðleikaúrræða og Húsnæðis- og mannvirkjastofnun og að hægt verði að kæra ákvarðanir sem teknar eru á grundvelli laga um húsnæðismál til úrskurðarnefndar velferðarmála. Einnig er lagt til að lögfest verði sérstök heimild til þess að ráðstafa lausafé og öðrum eignum sjóðsins. Gert er ráð fyrir að ráðherra setji reglugerð þar sem kveðið verði nánar á um framkvæmdaratriði, m.a. um áhættuvilja og -stýringu sjóðsins, eignastýringu, eftirlit og upplýsingagjöf, auk hlutverks verkefnisstjórnarinnar. Virðulegi forseti. Ég legg til að frumvarpi þessu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar og til 2. umr. að aflokinni þessari umræðu.
Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi á þskj. 488. Þetta er mál nr. 382. Þar er um að ræða frumvarp til laga um breytingu á búvörulögum og tollalögum og varðar úthlutun tollkvóta. Frumvarpið er samið í atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu á grundvelli tillagna starfshóps um endurskoðun á regluverki við úthlutun tollkvóta fyrir landbúnaðarvörur. Starfshópurinn var skipaður í júní árið 2018 og í honum áttu sæti auk fulltrúa ráðuneytisins fulltrúar Neytendasamtakanna, Bændasamtaka Íslands og Samtaka atvinnulífsins. Tilefni skipunarinnar var m.a. nýir samningar milli Íslands og Evrópusambandsins um viðskipti með landbúnaðarvörur sem voru undirritaðir 17. september árið 2015 og tóku gildi 1. maí árið 2018 þar sem tollkvótar fyrir landbúnaðarvörur voru auknir til mikilla muna. Hlutverk starfshópsins var að endurskoða núverandi fyrirkomulag og finna leiðir til að koma ávinningi sem skapast með úthlutun tollkvóta í meira mæli til neytenda í formi lægra vöruverðs. Megintilgangurinn með frumvarpinu er að einfalda og skýra reglur um úthlutun tollkvóta og breyta aðferðafræði úthlutunarinnar þannig að dregið verði talsvert úr kostnaði þeirra sem fá úthlutað tollkvóta í gegnum útboð. Markmiðið er að stuðla að auknum ábata neytenda og aukinni samkeppni á markaði með landbúnaðarvörur en gæta einnig að hagsmunum innlendra framleiðenda. Áhersla er lögð á að regluverkið byggi á sanngirni og jafnræði meðal þeirra sem sækjast eftir tollkvótum. Þess er vænst að þær breyttu aðferðir við úthlutun tollkvóta sem lagðar eru til með frumvarpinu leiði til þess að fyrirsjáanleiki aukist og að fæðuöryggi sé tryggt þar sem innlend landbúnaðarframleiðsla gegnir lykilhlutverki. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á útboðsferli tollkvóta. Þegar eftirspurn eftir tollkvótum er meiri en framboð þeirra er þeim úthlutað með útboði og er lagt til breytt fyrirkomulag slíkra útboða. Framkvæmd þess fyrirkomulags sem lagt er til í frumvarpinu er í meginatriðum svipuð og tíðkuð hefur verið undanfarin ár við úthlutun kvótanna og er vel þekkt meðal umsækjenda þar sem útboðið er lokað og magn ekki breytilegt. Grundvallarbreytingin er sú að lægsta samþykkta verð útboðs ákvarðar verð alls tollkvótans. Með breytingunni verður þannig innleitt fyrirkomulag við úthlutun tollkvóta sem nefnt hefur verið jafnvægisútboð, líkt og nánar er gerð grein fyrir í greinargerð frumvarpsins. Auk þess er unnið að því að framvegis verði stjórnsýsla í tengslum við úthlutun tollkvóta rafræn. Með hliðsjón af þeim breytingum sem fylgja auknum innflutningi landbúnaðarvara á grundvelli milliríkjasamninga á komandi árum eru með frumvarpinu lagðar til breytingar á 65. gr. A. búvörulaga þannig að heimildir til úthlutunar svokallaðra opinna tollkvóta verði afnumdar í núverandi mynd. Lagt er til að árlegt úthlutunartímabil tollkvóta fyrir árstíðabundnar vörur verði lögfest til að mæta þörf á innanlandsmarkaði. Með því verða þær vörur á lægri tollum á tilgreindum tímabilum sem eru byggð á sögulegri úthlutun síðastliðinna tíu ára. Varðandi kjöttegundir er talið að auknir tollkvótar samkvæmt milliríkjasamningum sem fyrir liggja muni mæta þörf á innanlandsmarkaði að undanskildum svínasíðum. Með hliðsjón af fyrirliggjandi gögnum um innflutning síðustu ára er talið að innlend framleiðsla muni að öllum líkindum ekki anna eftirspurn eftir svínasíðum sem hefur farið ört vaxandi undanfarin ár. Því er lagt til að árlega verði úthlutað 400 tonna tollkvóta til að mæta eftirspurn á innanlandsmarkaði. Með frumvarpinu er einnig lagt til að ráðgjafanefnd um inn- og útflutning landbúnaðarvara verði lögð niður. Miðað við þær breytingar sem fyrirhugaðar eru á framkvæmd úthlutunar tollkvóta þykir slík nefnd ekki þjóna tilgangi lengur. Ráðgjafanefndin starfar samkvæmt 87. gr. búvörulaga og skal vera til ráðuneytis um ákvæði laganna er varða inn- og útflutning landbúnaðarvara. Hlutverk nefndarinnar er skilgreint frekar í lögum en gert er ráð fyrir því að hún sinni umtalsverðri upplýsingaöflun um stöðu á markaði til að kanna hvort skilyrði séu til staðar til úthlutunar tollkvóta. Erfitt, og raunar ómögulegt, hefur reynst fyrir nefndina að leggja mat á framboð og eftirspurn einstakra vara hverju sinni þar sem upplýsingar um t.d. þróun framleiðslumagns og eftirspurnar eru vandfundnar. Nefndin hefur því í flestum tilvikum þurft að treysta á yfirlýsingar framleiðenda og dreifingaraðila og hefur þetta fyrirkomulag sætt mikilli gagnrýni. Þá hafa nefndinni í einhverjum tilvikum borist misvísandi upplýsingar sem erfitt hefur reynst að sannreyna. Síðan umræddri nefnd var komið á laggirnar hafa aðstæður á markaði auk þess breyst til muna og talsverð reynsla er komin á þörfina á svokölluðum opnum tollkvótum. Með hliðsjón af aukningu á tollkvótum vegna tollasamnings Íslands við Evrópusambandið auk þeirra breytinga sem lagðar eru til í frumvarpi þessu þykir það ekki þjóna tilgangi að nefndinni sé haldið við þar sem meginhlutverk hennar hefur verið að meta markaðsaðstæður hverju sinni þegar tilkynnt hefur verið um skort á markaði. Að lokum er lögð til breyting á 12. gr. tollalaga sem kveður á um lögfestingu fjárhæðar tolls. Markmið þessarar breytingar er að fjárhæð tolls verði ákveðin með lögum með hliðsjón af kröfu um 40. og 77. gr. stjórnarskrár. Með því er auk þess gert fyrirsjáanlegra hvaða fríðindi fylgja tollkvótunum. Líkt og hér hefur verið rakið er markmið frumvarpsins fyrst og fremst að einfalda og skýra regluverk er varðar úthlutun tollkvóta. Tilætluð áhrif þeirra breytinga eru aukinn ábati til neytenda í formi aukins vöruúrvals, lægra vöruverðs og aukinnar samkeppni á markaði með landbúnaðarvörur. Áhrif af samþykkt frumvarpsins hljóta þannig að teljast neytendum til hagsbóta sem og innflytjendum og framleiðendum matvæla þar sem verið er að auka fyrirsjáanleika vegna úthlutunar á tollkvótum. Þá má geta þess að í skýrslu framangreinds starfshóps var rætt um mikilvægi þess að lækkaðar álögur á vörum á neytendamarkaði skili sér til neytenda og þá í lægra verði. Var bent á að styrkja mætti eftirlit á markaði þegar slíkar breytingar eiga sér stað og fylgjast sérstaklega vel með fákeppni og verðþróun á dagvörumarkaði til að tryggja hag almennings. Í atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu er nú þegar hafin vinna við samstarfsverkefni sem stuðlar að auknu eftirliti og gagnasöfnun um verðlag innfluttra og innlendra landbúnaðarvara og er áætlað að það verkefni geti hafist fyrir lok þessa árs. Virðulegi forseti. Ég hef rakið meginefni þessa frumvarps. Ég vil að öðru leyti vísa til þeirrar greinargerðar sem fylgir frumvarpinu en þar er ítarlega fjallað um efni þess. Að lokinni umræðu hér legg ég til að frumvarpinu verði vísað til 2. umr. og hv. atvinnuveganefndar til umfjöllunar.
Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir þetta frumvarp. Það er margt sem mig langar til að spyrja út í en ég ætla að takmarka mig við ákveðinn hluta er varðar tollkvóta og innflutning á svínakjöti. Innan tollkvóta ársins 2021 er gert ráð fyrir 764 tonnum. Því langar mig að spyrja hæstv. ráðherra að því sem kemur fram í greinargerð með þessu frumvarpi þar sem gert er ráð fyrir sérstökum tollkvóta fyrir svínasíður sem telur 400 tonn. Erum við að tala um viðbót við þessi 764 tonn þar sem, ef ég man rétt, ESB-kvótinn er 700 tonn og VTO eitthvað um 64 tonn? Eru þessi 400 tonn þá til viðbótar þeim? Eru þau inni í því sem við getum kallað hollensku útboðsleiðina? Ég vænti þess að ráðherrann geti svarað því.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Já, þetta er í rauninni viðbót. Þegar greinargerðin með frumvarpinu er lesin sést ágætlega að markmiðið með frumvarpinu og þeim breytingum sem hér er verið að gera er að leggja af hina svokölluðu opnu tollkvóta sem var ætlunin að ráðherra ráðstafaði þegar það væri skortur á markaði. Mat ráðuneytisins við vinnslu þessa máls var á þann veg að innlend framleiðsla og tollkvótar sem fyrir lágu í nautakjöti, kjúklingakjöti, dygðu eins og þetta liggur fyrir og þyrfti ekki kvóta þar á en hins vegar væri staðan í framleiðslu á svínakjöti á þann veg að innlend framleiðsla og tollkvótar dygðu ekki til að anna þörfinni fyrir það sem þarna er nefnt svínasíður og því er þessi viðbót til að dekka neysluna á þeirri framleiðslu. Hún er tekin með þeim hætti að við metum það á þann veg að það þurfi að vera 400 tonna heimild í innflutningi á svínasíðum til að geta annað þeirri eftirspurn sem eftir þeirri framleiðsluafurð er. Annað er lokað í eigin framleiðslu og þeim kvótum sem fyrir liggja og ef menn vilja eitthvað fara fram úr því þá er einfaldlega fullur tollur.
Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið. Í ljósi þess að svarið var náttúrlega eins og mig grunaði er í sjálfu sér verið að stórauka við það sem er í dag. Ég hvet ráðherra til dáða í þeim verkum sem hann er í og vil þá minna á það sem við getum kallað hráakjötsfrumvarpið og að það mikla verkefni sem þar um ræðir klárist. Við sjáum alveg í hendi okkar að þegar við breytum tollkvótum og opnum einnig fyrir innflutning á hráu kjöti er mjög mikilvægt fyrir okkur og framleiðendur, hvort sem það eru á svínakjöti, alifuglakjöti eða einhverju öðru kjöti og öðrum landbúnaðarafurðum, að það frumvarp sem við höfum oft kallað hráakjötsfrumvarp komi til framkvæmda með þeim vörnum sem þar eru settar upp. Eins og ég skil svínabændur, og hef heyrt bæði á alifuglabændum og svínabændum, óttast þeir mjög mikið þær breytingar sem fram undan eru. Vissulega eru þetta áskoranir fyrir íslenskan landbúnað. Ég vil hvetja hæstv. ráðherra til dáða varðandi það verkefni og það mikla verkefni sem við eigum fyrir höndum við að koma því frumvarpi sem við ræddum hér í vor og samþykkt var með 54 atkvæðum, ef ég man rétt, til framkvæmda á þeim tíma sem við gerðum ráð fyrir þegar frumvarpið var samþykkt.
Virðulegi forseti. Eðlilega hafa framleiðendur áhyggjur af þessum þætti samkeppninnar. Það er fullkomlega eðlilegt að menn kvíði því að taka samkeppnisslag um þætti sem þessa. Það er fullkomlega eðlilegt og við verðum að sýna þeim sjónarmiðum skilning. Ef ég fer inn í frumvarpið sjálft er það hins vegar samdóma álit þeirra sem gáfu umsögn um það að það sem er í frumvarpinu varðandi bæði framkvæmd og umgjörð þessara mála stórbatni frá því sem var. Auðvitað verða einhverjir tilteknir þættir alltaf umdeildari en aðrir en í heildina tekið vil ég meina að bæði verslun, bændur og neytendur séu í grófum dráttum sammála um að þess er vænst að öll umgjörð og framkvæmd verði styrkari en áður var og það er töluvert unnið með því. Varðandi það sem hv. þingmaður nefnir síðan um mál um innflutning á ófrosnu kjöti þá bíð ég eftir tækifæri til að fá að flytja þinginu skýrslu um framgang þeirra mála, um aðgerðaáætlunina. Ég átti að flytja þinginu skýrslu í nóvember, hún er tilbúin í ráðuneytinu en það þarf bara að koma henni á dagskrá. Ég get upplýst hv. þingmann um að framgangur þeirra aðgerða gengur mjög vel.