Eins og forseti greindi frá við upphaf þingfundar í gær höfðu þá borist fregnir af því að Guðrún Helgadóttir, fyrrverandi forseti sameinaðs Alþingis, hefði andast nóttina áður, aðfaranótt miðvikudagsins 23. mars 2022, á hjúkrunarheimilinu Mörk eftir langvarandi veikindi, 86 ára að aldri. Guðrún Helgadóttir var fædd 7. september 1935 í Hafnarfirði og þar átti hún sterkar rætur og stóra fjölskyldu. Foreldrar hennar voru hjónin Ingigerður Eyjólfsdóttir húsmóðir og Helgi Guðlaugsson sjómaður. Hún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1955 og varð skömmu síðar rektorsritari við skólann og gegndi þeirri stöðu í um áratug. Frá árinu 1973 var Guðrún deildarstjóri félagsmála- og upplýsingadeildar Tryggingastofnunar ríkisins fram til þess að hún var kjörin til setu á Alþingi í desember 1979. Stjórnmálaferill hennar hófst þó árinu áður þegar hún var kosin í borgarstjórn Reykjavíkur þar sem hún sat eitt kjörtímabil. Á Alþingi átti hún sæti fram til 1995 og enn á ný stuttan tíma vorið 1999. Samhliða öðrum störfum og síðar þingmennsku sinnti Guðrún Helgadóttir ritstörfum og varð þjóðþekkt fyrir barnabækur sínar, ekki síst bækurnar um Jón Odd og Jón Bjarna sem komu fyrst út 1974, en fyrir þær hlaut hún miklar vinsældir meðal landsmanna. Þess naut hún og í stjórnmálum, bæði í borgarstjórn og á Alþingi, og um hana munaði hvar sem hún var. Með skeleggum málflutningi átti hún án efa mikinn þátt í kosningasigri Alþýðubandalagsins í borgarstjórnarkosningum í Reykjavík 1978. Eftir alþingiskosningar 1987 varð Guðrún 1. varaforseti sameinaðs þings og eftir stjórnarskipti haustið 1988 var hún fyrst kvenna kosin forseti sameinaðs Alþingis og varð þá sem slík handhafi forsetavalds. Þingforseti var hún fram að kosningum 1991 og einn af varaforsetum Alþingis það kjörtímabil sem í hönd fór. Í forsetatíð Guðrúnar Helgadóttur voru undirbúnar miklar breytingar á skipan Alþingis og staðfestar eftir kosningar 1991, þ.e. afnám deildaskiptingar þingsins og setning nýrra þingskapa. Sjálf beitti Guðrún sér fyrir breytingum á skrifstofu þingsins, m.a. með stofnun nefndadeildar til aðstoðar þingmönnum í störfum þeirra, auk annarra umbóta. Sem alþingismaður lét Guðrún sig mestu varða heilbrigðis- og tryggingamál, þar sem hún þekkti vel til, málefni barna, menningarmál og fleira. Hún tók virkan þátt í alþjóðastarfi þingmanna, ekki síst Norðurlandasamstarfi, fram að því að hún varð þingforseti, og sat síðar í þingmannanefnd EFTA. Guðrún Helgadóttir vék af þingi við kosningarnar 1995, en var þó varamaður næsta kjörtímabil og tók á ný fast sæti við lok þess árið 1999 er aðalmaður sagði af sér. Hún var það kjörtímabil líka í útvarpsráði og tryggingaráði. Hún sat á 22 löggjafarþingum alls. Þrátt fyrir tveggja áratuga störf í fremstu víglínu stjórnmála og trúnaðarstöður á þeim vettvangi verður Guðrúnar Helgadóttur lengst minnst sem rithöfundar. Hún var margverðlaunuð fyrir bækur sínar og ávann sér sess sem þekktasti barnabókahöfundur landsins. Bækur hennar verða lengi lesnar fyrir börn og af börnum og fullorðnir munu líka lesa þær sér til yndisauka. Það gustaði um Guðrúnu Helgadóttur í þingstörfum sem í öðru sem hún fékkst við á ævi sinni. Hún var hvöss í gagnrýni á það sem henni fannst ranglátt og aðfinnsluvert í samfélaginu, en var jafnan ljúf í samstarfi, rösk og ósérhlífin og vinmörg. Hún var þingforseti á átakatímum í stjórnmálum en því embætti gegndi hún af virðingu og lagði sig fram um að þingstörf gengju greiðlega. Í því skyni lét hún m.a. gera fyrstu starfsáætlun þingsins 1988. Ég bið þingheim að minnast fyrrverandi forseta sameinaðs Alþingis, Guðrúnar Helgadóttur, með því að rísa úr sætum. - [[Þingmenn risu úr sætum.]]
Til svara eru: Fjármálaráðherra, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, menningar- og viðskiptaráðherra og dómsmálaráðherra.
Herra forseti. Nú hefur Sigurður Ingi Jóhannsson, einn af leiðtogum ríkisstjórnarinnar, lýst því yfir að þjóðin eigi að fá stærri hlutdeild af sjávarauðlindinni. Hann segir nauðsynlegt að skattleggja ofurhagnað í sjávarútvegi, og tekur þar undir með öðrum ráðherra Framsóknarflokksins í ríkisstjórninni. Þetta er vissulega nokkuð nýr tónn hjá einum af oddvitum ríkisstjórnarinnar en Samfylkingin fagnar þessari stefnubreytingu. Slíkt mál er ekki að finna í nýuppfærðri þingmálaskrá en ég er viss um að það megi bæta úr því enda mikill meiri hluti fyrir því samkvæmt mælingu að þjóðin fái sanngjarnan arð af sjávarauðlindinni. Þess vegna langar mig einfaldlega að spyrja hæstv. fjármálaráðherra aðeins út í þessi orð: Hefur aukin skattlagning á ofurhagnað í sjávarútvegi verið rædd formlega við ríkisstjórnarborðið? Hvernig hugnast ráðherra yfir höfuð þessar hugmyndir félaga síns í ríkisstjórn? Og getum við átt von á því að ríkisstjórnin leggi til annaðhvort slíka skattlagningu ofurhagnaðar eða jafnvel hækkun á álögum í formi veiðigjalda?
Virðulegi forseti. Þetta er stórt mál sem hér er spurt um og varðar í raun og veru fiskveiðistjórnarkerfið og gjaldtöku vegna aðgangs að takmarkaðri auðlind. Við erum að fara þá leið í dag að vera með eitt gjald, reyndar breytilegt eftir því hvort við erum að tala um uppsjávarveiðar eða bolfiskveiðar, óháð stærð útgerðar. Og hérna kemur vandamálið: Ef við viljum hækka veiðigjaldið fyrir það að vera með stóra útgerð og það gengur þvert yfir alla útgerðarflokka þá munu minni aðilarnir þurfa að svitna. Þeir munu líða fyrir það að njóta ekki hagkvæmni stærðarinnar. Þetta sáum við mjög vel á sínum tíma þegar að fjárfesting stöðvaðist í útgerð á Íslandi í tíð Jóhönnustjórnarinnar. Það var farið mjög bratt í hækkanir á veiðigjöldum og það stöðvaðist öll fjárfesting í greininni. Í dag höfum við reglu sem tekur u.þ.b. þriðjunginn af veiðiferðinni eða afkomu hverrar veiðiferðar og skilar því í veiðigjald til ríkisins. En við erum ekki með neina sérstaka skattlagningu á ofurhagnað eins og hérna er komið inn á. Ég þarf bara betri upplýsingar um það hvað átt er við þegar menn eru að tala um ofurhagnað og að skattleggja hann sérstaklega. Er það þegar afkoman er orðin eitthvert hlutfall af veltu? Ég átta mig ekki alveg á hvað er verið að tala um hérna. Ég held hins vegar að eftir því sem við viljum gera meiri kröfu um að fá hærri hlutdeild, sem sagt auðlindarinnar, til ríkisins, þá muni krafan verða sú að útgerðin geti stækkað meira og notið meiri hagkvæmni stærðarinnar, sem mun síðan birtast okkur stjórnmálamönnunum sem kvótaflótti hér og hvar og [[Forseti hringir.]]færri og færri smáir og millistórir aðilar geta lifað af við þær aðstæður vegna þess að við höfum sett eitt í forgang, sem er hámörkun hagnaðar í greininni.
Herra forseti. Það er hægt að útfæra það með ýmsum hætti, eftir ólíkri stærð útgerða, en þetta voru tvær mínútur til að svara: Nei, hann er ekki sammála formanni Framsóknarflokksins. Þá er það skýrt. En af því að hæstv. fjármálaráðherra virðist vera í einhverjum vafa um hvað er ofurhagnaður og er væntanlega að búa til einhverja skilgreiningu um að það sé teygjanlegt hugtak þá var það þannig að Brim hagnaðist um 11,3 milljarða á síðasta ári, borgaði 900 milljónir í veiðigjöld en eru að borga sér 4 milljarða í arð. Að sama skapi er Síldarvinnslan með 11 milljarða hagnað, borgar 531 milljón í veiðigjöldum en ætlar að borga 3,4 milljarða í arð. Við vitum að veiðigjöld standa ekki einu sinni undir eftirliti og utanumhaldi um auðlindina. Vísandi í þessar tölur, finnst hæstv. fjármálaráðherra að þessi tvö fyrirtæki séu aflögufær?
Virðulegi forseti. Ég spyr mig: Af hverju leggur hv. þingmaður ekki til að fyrirtækin almennt í landinu borgi skatta eftir stærð? Eða er það bara í útgerðinni sem menn eiga að borga skatta eftir stærð? Ég átta mig ekki alveg á hugmyndafræðinni sem er hérna að baki. Tel ég að hægt sé að breyta veiðigjaldakerfinu? Já, ég talaði t.d. um það fyrir kosningar hvort við ættum ekki að velta því fyrir okkur að skoða, frekar en að fara dýpra inn í veiðigjaldatöku af útgerðaraðilum á Íslandi, að nota sérstakan tekjuskatt sem væru þá skilaboð til útgerðaraðila á Íslandi að þeir ættu að reyna að gera sem best, við myndum taka okkar skerf af hagnaðinum. En þessar tölur sem hv. þingmaður nefnir vill hann endilega setja í umræðuna algerlega án tillits til fjárbindingar, veltu o.s.frv. Hvernig væri að tala einhvern tímann um hagnað sem hlutfall af veltu? Hvernig væri að viðurkenna það að þegar menn greiða sér arð koma 22% í skatt til ríkisins? Hvernig væri að minnast á það að 20% af hagnaðinum koma til ríkisins? [[Forseti hringir.]]Það er ekki bara veiðigjaldið sem skilar sér til ríkisins heldur líka skattur af launum, það skilar sér tryggingagjald [[Forseti hringir.]]og skattsporið er ekki, eins og hv. þingmaður virðist halda, 900 milljónir [[Forseti hringir.]]þegar menn skila 11 milljarða hagnaði.
Haltu þessa ræðu fyrir formann Framsóknarflokksins.
Forseti biður hv. ræðumenn og hæstv. ráðherra að virða ræðutímann, sem er takmarkaður í bæði fyrirspurnum og svörum.
Herra forseti. 70.000 milljónir af froðu hafi flotið upp í bókhaldi Reykjavíkurborgar. Froðan felst í endurmati fasteigna Félagsbústaða sem framkvæmt er á markaðsverði í stað þess að gera það á kostnaðarverði eins og reikningsskilareglur gera ráð fyrir þar sem ekki er um fjárfestingareign að ræða, enda húsnæðið notað sem félagslegt úrræði. ESA, Eftirlitsstofnun EFTA, hefur í tvígang sent innviðaráðuneytinu bréf þar sem óskað er eftir rökstuðningi á reikningsskilum Reykjavíkurborgar sem kunna að vera í trássi við alþjóðlega reikningsskilastaðla. Hingað til hafa Félagsbústaðir, eins og áður segir, dótturfélag borgarinnar, metið fasteignir sínar á gangverði fremur en kostnaðarverði. Neyðist félagið til að breyta um matsaðferð gæti það leitt til hátt í 70 milljarða kr. niðurfærslu á virði fasteignasafnsins. Í þessu samhengi langar mig til að spyrja hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra hvort eitthvert mat hafi verið lagt á það hvaða áhrif það hafi verði þessir 70 milljarðar af froðu færðir til rétts vegar í bókum borgarinnar, hvort einhver greining hafi verið unnin á áhrifum þess og hvort eftirlitsnefnd með fjármálum sveitarfélaga hafi afl til að takast á við verkefni eins og það að fá Reykjavíkurborg í fangið.
Virðulegi forseti. Ég verð nú að viðurkenna að ég þekki ekki smáatriði þessa máls og ætla ekki að þykjast vera löggiltur endurskoðandi til að kveða upp úr um það hvor aðferðin sé betri til að gefa glögga og skýra mynd af efnahag borgarinnar. En það er að jafnaði hlutverk endurskoðenda að skrifa upp á það að reikningsskilin gefi glögga og skýra mynd af stöðunni í rekstri og efnahag. Mér heyrist hv. þingmaður engu að síður vera að hreyfa við risastóru máli sem hefur þýðingu. Við höfum verið að vinna málin þannig hjá ríkinu á undanförnum árum að við höfum verið að innleiða hér alþjóðlega reikningsskilastaðla og höfum viljað auka gagnsæi. Við höfum verið að taka inn í reikningsskil okkar hluti sem hafa verið utan reiknings, eins og við þekkjum af Íbúðalánasjóði, og höfum þess vegna lagt sérstaka áherslu á að horfast í augu við skuldbindingar og raunvirði eigna. Við höfum verið að byggja upp efnahagsreikning ríkisins sem áður var ekki til. Við höfum verið að reyna að leggja mat á virði eignanna, eins og þetta dæmi snýst um, til að átta okkur á því hvort nýfjárfesting á hverju ári vinni á móti nauðsynlegum afskriftum og hvort við séum að ganga á eignastokk ríkisins yfir tíma. Hér sýnist mér hv. þingmaður vera að hreyfa máli sem snýr eingöngu að Reykjavíkurborg og eins og ég sagði áður þá þekki ég það ekki til að fara að kveða upp úr um það hvort þörf sé á því að eftirlitsnefnd taki til starfa eða hvort ESA hafi rétt fyrir sér. Það kemur mér reyndar dálítið spánskt fyrir sjónir að ESA hafi skoðun á þessu. Ég hefði haldið að það væru nú kannski heldur lánardrottnar og aðrir innlendir aðilar sem ættu fjárhagslega hagsmuni hjá Reykjavíkurborg sem vildu hafa skoðanir á því [[Forseti hringir.]]hvernig borgin gerir upp. En þetta er nú það besta svar sem ég get boðið hv. þingmanni upp á, [[Forseti hringir.]]þ.e. að ég er talsmaður þess að menn sýni rétt reikningsskil sem gefi glögga og skýra mynd.
Virðulegur forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir. Það kemur beinlínis fram í bréfaskriftum ESA til stjórnvalda, ekki Reykjavíkurborgar, að eignir sem notaðar eru undir félagslegt húsnæði, sem einnig skapar tekjur þrátt fyrir að leiga sé undir markaðsvirði, séu taldar dæmi um eignir sem falli utan skilgreininga á fjárfestingareign og fram komi að slíkar eignir skuli vera bókfærðar í samræmi við eignir sem eru metnar á kostnaðarverði. Þá ætla ég bara að biðja hæstv. ráðherra að hlutast til um það að athuga hvort eftirlitsnefnd með fjármálum sveitarfélaga sé í stakk búin að takast á við þetta verkefni vegna þess að þetta er algert risamál. Það eru endurskoðendur sem hafa meiri reynslu á reikningsskilum heldur en sá sem hér stendur og hæstv. ráðherra samanlagt, sem halda því fram að fjármál Reykjavíkurborgar séu ósjálfbær. Því spyr ég: Hefur eitthvað verið skoðað hvaða áhrif slík staða hefði á Jöfnunarsjóð sveitarfélaga?
Virðulegi forseti. Ég bið hv. þingmann að láta sér það nægja að ég segi að ég tek þessari ábendingu alvarlega og ég mun ganga eftir því að það verði skoðað hvort einhvers staðar í stjórnkerfinu sé verið að hlusta eftir þessum ábendingum, sem mér finnast vera ábendingar um það hvernig rétt sé að gera upp og gera reikningsskil, Það sem kemur mér á óvart í því efni er sérstaklega að ESA hafi eftirlit með slíkum hlutum, en það er kannski bara vanþekkingu minni um að kenna. En ég er að hlusta eftir því sem hv. þingmaður segir og mér finnst mikilvægt að við bregðumst við svona ábendingum. Ég þekki ekki hvort eftirlitsnefndin hafi burði til að takast á við svona stórt mál. En stundum er það þannig að þó að umfang málanna sé mjög stórt er hið undirliggjandi álitamál einfalt og kannski er það bara svona einfalt eins og hv. þingmaður var að lýsa hérna, með því að vísa aftur til niðurstöðu ESA.
Forseti. Í Álfsnesi er lífrænt sorp urðað og þar er metangas, sem einnig verður til þar, brennt á báli í stórum stíl. Metangas er vistvæn afurð sem er sóað í stað þess að nýta það. Nú þegar við erum á fleygiferð inn í orkuskiptin er átakanlegt að sjá hvernig við sóum slíkri vistvænni afurð í stað þess að nýta hana í ríkum mæli á bíla. Í kjölfar stríðsins í Úkraínu hefur verð á olíu hækkað og fullvíst að frekari hækkanir verða. Þeim mun mikilvægara er að Ísland verði sjálfbært í orkuframleiðslu og noti sína eigin framleiðslu og vistvænu orku sem til er í ómældu magni. Sorpu einni og sér hefur mistekist að markaðssetja metan og ræður ekki við að koma metaninu á markað. Þarna þarf ríkið og hæstv. umhverfisráðherra að beita sér, annars verður þessum vistvæna orkugjafa áfram sóað í stórum stíl. Akureyri hefur sýnt gott fordæmi þegar kemur að nýtingu metangass og staðið sig með sóma á meðan við brennum metani eins og enginn sé morgundagurinn hér á höfuðborgarsvæðinu. Er ráðherra sammála mér um að nauðsynlegt sé að nýta betur það metan sem safnast hjá Sorpu? Og myndi ráðherra styðja samstarf milli ríkis og sveitarfélaga um að finna lausnir til að nýta metan í þágu orkuskipta? Eins og við vitum öll er Sorpa byggðasamlag og að því standa sex sveitarfélög, Kópavogur, Hafnarfjörður, Garðabær, Mosfellsbær og Seltjarnarnes.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að vekja athygli á þessu. Ég hef nú gert það sjálfur, þetta kom fram í skýrslunni, í grænbókinni um stöðuna í orkumálunum. Þar segir á blaðsíðu 84, með leyfi forseta: „Metan er framleitt á tveimur stöðum á landinu. Gasgerðarstöð Sorpu framleiðir 3 milljónir Nm3 af metani árlega. Metanið dugar til að knýja um 4.000-6.000 fólksbíla eða um 100 strætisvagna. Norðurorka framleiðir um 250 þúsund Nm3 árlega úr gömlu landfyllingunni í Glerárdal sem knýr um 8 almenningsvagna og fjölda fólksbíla. Framleiðslugeta metans er um fjórfalt meiri en metanknúin ökutæki landsins nota.“ Ég verð að viðurkenna að ég skil bara ekki hvernig þessi staða getur verið uppi. Mér finnst þetta með slíkum ólíkindum. Það er alveg augljóst að við erum ekki að fara að nota þetta á allan bílaflotann. Hérna er orkugjafi sem hefur reynst mjög vel. Ég var reyndar að koma frá Akureyri og þar er þetta til algjörrar fyrirmyndar. Þar nota þeir bara allt það metan sem þeir geta, og þar ganga Akureyrarbær og önnur fyrirtæki í þessum geira á undan með góðu fordæmi. Virðulegur forseti. Ég hef litið á það sem mitt hlutverk, ekki bara sem umhverfis-, orku-, loftslagsráðherra heldur bara almennt, að maður er að reyna að vinna með fólki en ekki að segja því hvað það á að gera. En af hverju í ósköpunum notar Reykjavíkurborg ekki þetta metan? Mér er það algjörlega hulin ráðgáta. Eða aðrir þeir aðilar, sem eru fjöldamargir og sem geta nýtt sér þetta? Því að þetta er til staðar, eins og hv. þingmaður vísaði til, og það er ekki eftir neinu að bíða. Þetta virkar, þetta er gert á Akureyri en að mjög litlum hluta hér. Hér eru algerlega ónýtt tækifæri, svo ekki sé dýpra í árinni tekið.
Virðulegi forseti. Sem borgarfulltrúi í minni hluta hefur sú sem hér stendur lamist og barist í þessu máli í fjögur ár í borgarstjórn og ekki fengið neina hlustun frá meiri hlutanum þar, Samfylkingunni, stærsti flokkurinn, og á vakt Vinstri grænna sem hefur verið með stjórnarformann og er með stjórnarformann núna í Sorpu en öll þekkjum við Gaju og þau hræðilegu mistök sem þar hafa orðið fjárhagslega. Hreint og stórt klúður. Þannig að hér stend ég núna og óska liðsinnis hæstv. umhverfisráðherra, að koma til hjálpar og reyna að koma vitinu fyrir þá flokka sem stýra borginni núna og eiga eftir að gera það örfáar vikur enn. Þetta gengur ekki lengur. Við getum ekki horft upp á að metani sé sóað. Þetta er hrein og klár heimska og ef meiri hlutinn í borgarstjórn er ekki betur gerður en það að geta ekki gert eitthvað í málinu þá þarf ríkisvaldið að koma hér inn í og hjálpa til. Hér er kallað eftir aðstoð frá ríkisstjórn í þessu máli.
Virðulegi forseti. Ég held að aðalatriði málsins sé að það er auðvitað ekki boðlegt að staðan sé með þessum hætti eins og hv. þingmaður lýsti ágætlega. Þetta er ekki beint á borði þess sem hér stendur en breytir því ekki að þetta vakti athygli mína þegar ég las þetta í skýrslunni því að síðast þegar ég vissi þá voru menn með mjög metnaðarfull markmið um að nýta metanið og við þekkjum það, ég á nú bara einn góðan vin sem hefur verið á metanbíl í tíu ár og hann virkar bara mjög vel, að það voru uppi hugmyndir um það hjá Reykjavíkurborg að nýta þessi augljósu tækifæri. Ég mun auðvitað gera hvað ég get til að hvetja menn til að nýta það sem þarna er, því að við erum að horfa fram á gríðarlega stór verkefni þegar kemur að loftslagsmálum. Mörg verkefni eru mjög auðveld og þetta er bara til staðar. Það þarf ekkert annað en pólitískan vilja til að nýta það sem við eigum. Ég vonast bara til þess að svo megi verða og kannski mun þessi umræða hér sem hv. þingmaður hafði forgöngu um hafa einhver áhrif. Við skulum vona það.
Forseti. Þegar áform um að selja ætti Íslandsbanka voru fyrst birt var gert ráð fyrir því að ekki meira en 25% af hlutabréfum bankans yrðu seld. Svo fór að 35% hlutabréfanna voru seld. Salan var harðlega gagnrýnd af stjórnarandstöðunni og í umsögnum sérfræðinga, og þá sérstaklega vegna undirverðlagningar og þess að mikið vantaði upp á rökstuðning, til að mynda vegna samkeppnissjónarmiða. Svo fór að lokum að hlutabréfin í bankanum hækkuðu eftir söluna um rúmlega 50% á hálfu ári og kepptist ríkisstjórnin, og allir sem höfðu mælt með sölunni, við að segja að þetta hefði verið gríðarlega vel heppnuð sala. Það er bara sjálfsblekking í algjöru hámarki. Sérfræðingar í þessum málum miða við að við svona frumútboð sé um 5–10% hækkun merki um vel heppnað útboð. Og hvað þýðir það í samhengi þessarar sölu? Það þýðir að um tæplega 30 milljarðar voru gefnir út úr ríkissjóði. Fyrir söluna í fyrra sagði ráðherra að hámarksverð væri ekki aðaláherslan en í minnisblaði og tillögu ráðherra til Alþingis var eitt af helstu markmiðunum með sölu ríkisins: að hámarka endurheimtur ríkissjóðs af eignarhaldinu og sölu á hlutum. Í áliti meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar sagði skýrt: „Markmið með sölu ríkisins á hlutum í Íslandsbanka eru m.a. þau að minnka áhættu ríkisins af eignarhlutum í fjármálakerfinu, að styðja við virkari samkeppni og um leið að hámarka endurheimtur ríkisins af eignarhaldi fjármálafyrirtækja. Með sölunni verður hægt að minnka lánsfjárþörf ríkissjóðs og bæta þannig lánshæfismat hans og styrkja stöðu ríkisins á fjármagnsmörkuðum. Með því eykst svigrúm ríkissjóðs til að ráðast í arðbær verkefni til framtíðar.“ Hvað svo sem ráðherra segir þá var það eitt helsta markmiðið, alla vega það sem þingið fékk í hendurnar, að hámarka endurheimtur ríkissjóðs. Raunin varð sú að 30 milljarða munur var á söluverði og markaðsverði. Ríkið fékk 55 milljarða en það hefðu átt að vera 85 milljarðar. Hvernig getur ráðherra sagt að salan hafi verið vel heppnuð þegar ríkissjóður tapaði 30 milljörðum kr.?
Virðulegi forseti. Að sjálfsögðu er það eitt af markmiðum ríkissjóðs við sölu á Íslandsbanka að hámarka endurheimtur við söluna. Það er opinbert og hefur verið skýrt markmið okkar að gera það. En við vildum ekki setja það sem eina markmiðið með sölunni. Þeir sem hefðu lagt upp með það sem eina markmiðið hefðu þá bara boðið allan bankann til sölu einhverjum einum kaupanda, það hefði bara verið einfalt, og sá sem byði hæst fengi. Við vildum ekki gera það. Við vildum leggja áherslu á það að fá heilbrigt eignarhald, dreift eignarhald. Við fórum í upphafi leið almenns útboðs og þótti takast mjög vel þannig að eftir var tekið, líklega stærsta einkavæðing í Evrópu í fyrra. Þetta nýafstaðna útboð er eitt þeirra stærstu í sögunni, ekki bara á Íslandi heldur líka á þessu ári í Evrópu. Þannig að þegar þessi markmið eru borin saman þá verða menn að taka afstöðu til þess hvort heildarniðurstaðan er í samræmi við það sem lagt var upp með. Fengum við fjárfesta sem vildu halda á hlutnum til lengri tíma t.d.? Er það eftirsóknarvert yfir höfuð að hafa dreift eignarhald? Er skynsamlegt að leggja áherslu á að fá bæði erlenda og innlenda aðila? Ég segi já við öllum þessum spurningum. Með því erum við að segja að verðið ráði ekki eitt, en við fengum, bæði í fyrra og í útboðinu sem er nýafstaðið, mjög gott verð, fengum verðið sem var í gildi núna í janúar og febrúar og var þá hæsta verðið sem bankinn hafði verið skráður á síðan þá. Fram að útgreiðslu arðsins sló gengið hæst upp í um 129, eftir útgreiðslu arðsins jafngildir það tæplega 123 í gengi [[Forseti hringir.]]og við seljum á 117 með 4,1% afslætti af hæsta gengi frá skráningu, [[Forseti hringir.]]sem er bara verulega vel að verki staðið.
Forseti. Ráðherra segir hér að dreift eignarhald hafi verið markmiðið en eins og þingið fékk þetta í hendurnar voru helstu markmið með sölu ríkisins á hlutum í Íslandsbanka að minnka áhættu ríkisins á svo stórum eignarhlut í fjármálakerfinu, að efla virka samkeppni á fjármálamarkaði, að hámarka endurheimtur ríkissjóðs, að stuðla að fjölbreyttu, heilbrigðu og dreifðu eignarhaldi, að auka fjárfestingarmöguleika innlendra einstaklinga og að minnka skuldsetningu og auka svigrúm ríkissjóðs. Er það 30 milljarða kr. virði - einföld spurning myndi ég segja - að taka tillit til annarra þátta en að hámarka endurheimt? Er það góð vænting? Er það eitthvað sem við búumst við að sé fyrirsjáanlegt? Var það þannig sem ríkið sagði það: Við ætlum að ná dreifðu eignarhaldi en það mun kosta 30 milljarða að ná því markmiði? Nei, það kom aldrei fram. Það vantaði rökstuðning. Í sölunni sem fór fram um daginn [[Forseti hringir.]]þá kom t.d. fram í fréttum Morgunblaðsins að þrír aðilar [[Forseti hringir.]]sem keyptu þar hefðu verið á innherjalista fjárfesta. [[Forseti hringir.]]Skiljanlegt kannski, þegar salan gengur svona hratt fyrir sig, [[Forseti hringir.]]að slík mistök komi upp, en er það eðlilegt að aðilar á innherjalista kaupi í svona útboði?
Virðulegi forseti. Ég verð bara að segja alveg eins og er að þetta slær mig sem hundalógík sem hv. þingmaður kemur með hér, að teikna það þannig upp að menn hafi bara með opin augun selt bankann 30 milljörðum ódýrari en hann var raunverulega metinn á. Þetta stenst enga skoðun. Virði bankans vex við það að hann er skráður. Þegar verið er að reyna að koma bankanum inn í kauphöll eru fyrstu skref tekin með því að leita út til breiðs hóps og við létum þá keppast um að fá að taka þátt í í kaupunum og það gerði almenningur líka. Berum þetta saman við t.d. það þegar eigendur Arion banka seldu sinn banka eða þegar aðrir sem hafa haldið á eignum sem eru á leiðinni inn í kauphöll, hvað þeir hafa væntingar um - tökum Síldarvinnsluna sem dæmi. Gáfu sem sagt eigendur Síldarvinnslunnar bara tugi milljarða með því að skrá fyrirtækið á markað? Voru þeir að gefa bara nýjum hluthöfum tugi milljarða? En tugir milljarða er það sem fyrirtækið hefur hækkað um [[Forseti hringir.]]síðan það var skráð. Þetta er svo mikil hundalógík að það er eiginlega ekki hægt að svara þessu.
Virðulegi forseti. Þann 16. júní 2009 ályktaði Alþingi að hefja skyldi aðildarviðræður við Evrópusambandið. Þjóðin var ekki spurð álits. Þann 12. mars 2015 tilkynnti þáverandi utanríkisráðherra að ríkisstjórnin hygðist hætta viðræðum. Þjóðin var ekki spurð álits. Aðild að Evrópusambandinu er gríðarlega stórt hagsmunamál fyrir íslensku þjóðina, snýst um nánara samstarf við þau ríki sem standa okkur næst menningarlega og sögulega, aðild að viðskiptasamningum við ríki utan Evrópu sem við eigum enga slíka samninga við í dag, aðgang að efnahags- og myntbandalagi Evrópu sem getur frelsað okkur frá hinni sveiflukenndu krónu hafta og hárra vaxta og aukna lýðræðislega aðkomu að löggjöf um neytendavernd, umhverfisvernd og mannréttindi sem Evrópusambandið er í fararbroddi við að móta. Nú hefur stríð í Evrópu sýnt með skýrum hætti mikilvægi þess að við höldum nánu og sterku sambandi við þær þjóðir sem við deilum með hagsmunum og gildum. Það er stór ákvörðun að sækja um aðild en það er líka stór ákvörðun að gera það ekki. Sú ákvörðun á heima í höndum þjóðarinnar sem hefur aldrei verið spurð álits. Skoðanakannanir sýna stóraukinn stuðning við áframhaldandi aðildarviðræður. Sú þróun á sér ekki eingöngu stað hér á landi. Hæstv. forsætisráðherra sagði í þessum sal í síðustu viku að það hefðu verið mistök að fella niður kröfu um þjóðaratkvæðagreiðslu. Mikilvægast væri þó að meiri hluti væri á þinginu. Hæstv. ráðherrar tala um svokallaðan þjóðarvilja sem sumar þjóðir kalla lýðræði. Því vil ég spyrja hæstv. fjármálaráðherra og formann Sjálfstæðisflokksins hvort afstaða hans sé sú að þjóðin skuli aðeins spurð álits um mál sem þegar er þingmeirihluti fyrir.
Virðulegi forseti. Þetta er ágæt kjarnaspurning sem kemur hér fram í restina, sem ég ætla að koma inn á á eftir. En ég ætla fyrst að segja: Já, það er mikilvægt að ræða Evrópusambandsmálin, mögulega aðild, opið, alveg óhindrað, hvenær sem er hér í þinginu. Tengsl okkar við Evrópu - við létum reyndar taka saman sérstaka skýrslu um þau mál á síðasta kjörtímabili þar sem varpað var ljósi á marga góða kosti við EES-samstarfið sem á engan hátt er þó gallalaust. Því fylgja ekki bara kostir að ganga í Evrópusambandið, því fylgja líka miklir gallar. Hér talaði hv. þingmaður um að við myndum njóta svo mikið góðs af allri lagasmíðinni sem kæmi frá Brussel. Ég ætla að segja það sem mína skoðun að það er orðið tímabært að menn hafi smá reisn hér á þinginu og trúi því að við getum verið sjálfbær um lagasmíð á Íslandi án þess að þurfa að afrita hana frá Brussel. Við þurfum aðeins að átta okkur á því að margt af því sem við þurfum að innleiða vegna EES-samningsins eru atriði sem hafa oft á tíðum lítið með íslenskan veruleika að gera og taka verulegan tíma í þingstörfunum. Ég er þeirrar skoðunar að við séum fullfær um að gera þetta allt saman. Við getum horft til góðra fordæma annars staðar frá en við þurfum ekki að afsala okkur stórum hluta fullveldis með því að ganga í Evrópusambandið og treysta á hina góðu lagasmiði sem hv. þingmaður hefur mikla trú á og eru oft á tíðum embættismenn með nákvæmlega ekkert lýðræðislegt umboð, sem hann gerir mikið úr. Fólk sem fær lítinn stuðning í kosningum í aðildarríkjunum þvælist inn á Evrópuþingið, á engan frumkvæðisrétt. Evrópusambandsþingmaður á engan frumkvæðisrétt, hann getur ekki einu sinni lagt fram lagafrumvarp. Lagafrumvarpið er smíðað í embættismannahöllinni í Brussel. Það er lýðræðið sem hv. þingmaður er svo hrifinn af. Ég held að við eigum mikið eftir ólært í framkvæmd þjóðaratkvæðagreiðslna. Og já, ég er þeirrar skoðunar að það geti skapast tóm vandræði af því að leggja fyrir þjóðina spurningar sem fyrir fram liggur fyrir að meiri hluti þingsins er á móti. [[Forseti hringir.]]Ég býð ekki í það hvað þingmeirihlutinn á að segja við starfsbræður sína í Brussel þegar þeir ætla að fara að handsala samninginn og þingmennirnir og ráðherrarnir segja: Takk fyrir viðræðurnar. Ég ætla að fara heim og berjast gegn niðurstöðunni.
Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra talaði um að lýðræðisins væri ekki best gætt með inngöngu í Evrópusambandið. Nú þegar innleiðum við þær reglur og þau lög sem varða fjórfrelsið en við höfum enga lýðræðislega aðkomu að því að smíða þau lög. Það myndi breytast ef við hefðum okkar eigin kjörnu fulltrúa á því þingi sem við af einhverri ástæðu treystum í dag til að smíða þessi mikilvægu lög fyrir okkur. Þar liggur hin aukna lýðræðislega aðkoma okkar með inngöngu í Evrópusambandið. Hæstv. fjármálaráðherra hefur endurtekið þá möntru að Íslandi sé best borgið utan Evrópusambandsins. Ég fagna því að hann sé opinn fyrir því að ræða það betur því að endurtekningin gerir þessa möntru ekki sanna. Ég ítreka að innganga í Evrópusambandið er stór ákvörðun en það er jafn stór ákvörðun að hafna henni. Alvarlegast er þó að ætla ekki einu sinni að leyfa þjóðinni að taka afstöðu til málsins. Víða erlendis hafa þjóðaratkvæðagreiðslur sýnt fram á eina niðurstöðu og ráðherrar sem fallast ekki á hana hafa sagt af sér [[Forseti hringir.]]vegna þess að þeir njóta ekki lengur stuðnings hjá meiri hluta þjóðarinnar. [[Forseti hringir.]] Því spyr ég hæstv. ráðherra: Hvers vegna vill hann ekki leyfa þjóðinni að eiga aðkomu að þessari stóru ákvörðun? Hvað hefur hann að óttast?
Virðulegi forseti. Stóra spurningin er: Hvers vegna stakk Viðreisn ESB-málinu í rassvasann fyrir kosningar? Hvers vegna var ekki hægt að flagga málinu? Hvers vegna var þetta mál ekki sett efst á stefnuskrána ef það er svona mikilvægt? Við vorum jú að kjósa. Við vorum að framkvæma lýðræðið, við vorum að leita til fólks. Hvers vegna gerði Samfylkingin ekki það sama? Það er stóra spurningin. Það var tækifæri þjóðarinnar til að lýsa eindreginni afstöðu. Ég segi það sama með mál eins og stjórnarskrána, sem Píratar sögðu að væri stærsta málið og ætluðu að gera að úrslitaatriði við stjórnarmyndun. Hver var niðurstaðan í því? Voru ekki lýðræðislegar kosningar? Ég held að við getum lesið það út úr fylginu sem viðkomandi flokkar tóku með sér úr kosningunum. Já, ég er þeirrar skoðunar að okkur sé best borgið utan Evrópusambandsins, ekki einangraðir frá Evrópusambandinu heldur einmitt í góðu og þéttu samstarfi við Evrópusambandið, og að Evrópska efnahagssvæðið tryggi mjög vel mjög mikilvæga hagsmuni okkar. Það er ekki gallalaust, eins og ég sagði, eftir sem áður. En við erum með eina nýja sönnun þess að okkur er vel borgið utan Evrópusambandsins. Það er lífskjararannsóknin sem er nýkomin út. Hún mælir það hver lífskjörin eru. Og um hvað annað snýst þetta á endanum en lífskjör? [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Þrátt fyrir ákvæði 4. mgr. 10. gr. þingskapa, um lengd þingfunda, er það tillaga forseta að þingfundur geti staðið lengur í dag en þingsköp kveða á um. Eru óskir um að það fari fram atkvæðagreiðsla um þessa tillögu forseta?
Virðulegur forseti. Mér er nokk sama hvort þetta heitir um atkvæðagreiðslu eða fundarstjórn af því að þetta snýr að því að hæstv. forseti hafi ákveðið að setja lengd þingfundar í atkvæðagreiðslu. Það ríkir stjórnleysi hér á Alþingi. Það virðist vera sem tímastjórnun sé mjög ábótavant hjá forseta. Það ríkir stjórnleysi hjá ríkisstjórn sem kemur hér með endurskoðaða þingmálaskrá með nýjum þingmálum og ráðherra kemur svo daginn eftir með eitthvað nýtt og óboðað þingmál. Það virðist vera sem það skipti engu máli þó að þingfundadögum hafi verið fjölgað í síðustu viku um einn og í þessari viku um tvo. Hæstv. forseti telur sig samt þurfa að hafa lengri þingfund á degi sem áður hafði verið ætlaður og samþykktur af forsætisnefnd sem nefndadagur. Það átti ekki einu sinni að vera þingfundadagur í dag heldur nefndadagur. Eðlilega, á venjulegum vinnustað, eru þeir sem hér starfa búnir að undirbúa daginn sinn með tilliti til þess að í dag sé nefndadagur, sem þurfti svo að breytast yfir í þingfundadag, allt í lagi, með stuttum fyrirvara. En ég kalla eftir því að forseti geri hlé á þessum fundi, setjist niður með ríkisstjórn Íslands og þau reyni að koma einhverju skikki á starfið hér innan húss. Þetta er orðið algjörlega óboðlegt. Það er ekki verið að vinna hér í þágu almennings eins og ríkisstjórnin á að gera. Við þurfum bara að fá ákveðna stjórn á dagskrána, virðulegur forseti.
Virðulegur forseti. Mig langar til að beina þeirri spurningu til hæstv. forseta hvað það er akkúrat sem kallar á þennan lengda fund í dag. Nú er ég sérstakur áhugamaður um langa fundi, jafnvel næturfundi, það getur verið hin mesta skemmtun að sinna þeim, en þeir eru því marki brenndir að fulltrúar stjórnarflokkanna taka engan þátt í umræðum. Ég ætla hér með að spá því að það verði fátt um fína drætti hvað ræður stjórnarliða varðar þegar líða tekur á þingdaginn í dag. Mér þykir það skipta máli, hæstv. forseti, að við vitum hvað það er sem kallar á þennan lengda þingfund í dag. Eins og fram kom í máli hv. þm. Helgu Völu Helgadóttur hér áðan þá var gert ráð fyrir að gærdagurinn og dagurinn í dag væru nefndadagar og þingmenn því mögulega margir búnir að gera ráðstafanir sem gengu út á að hægt væri að ráðstafa tíma eftir að áður tilkynntum nefndafundum væri lokið. Ég vil biðja hæstv. forseta að útskýra fyrir okkur þingheimi hvað það er sem kallar á þetta, vegna þess að ef það er fyrst og fremst slæleg nýting ríkisstjórnarflokkanna á undanförnum vikum þá er bara fínt að það komi fram. Ég skil þessa spurningu eftir hjá hæstv. forseta.
Forseta er ljúft og skylt að svara því að ástæða þess að forseti leitar eftir lengri þingfundi er sú að afar hægt hefur gengið að afgreiða mál í gegnum 1. umr. á undanförnum dögum og vikum. Forseti telur að þörf þingmanna til að tjá sig um einstök mál að þessu leyti geri það að verkum að ástæða sé til að rýmka aðeins til um þingfundartímann til þess að mæta þeirri eftirspurn.
Virðulegur forseti. Í ljósi svara hæstv. forseta finnst mér einmitt ánægjulegt að sjá viðveru þingmanna stjórnarliðsmegin hér. Ég held að ég hafi ekki séð mörg þessara andlita síðastliðnar vikur þannig að eftirspurnin er ekki það mikil, hæstv. forseti. Það vantar meira en helming allra radda í þingsalnum hér og því varla svo hræðilegt að þingmenn stjórnarandstöðunnar tjái sig, bara eftir þingsköpum, í 1. umr. sem er nú ekki þannig að hún sé takmarkalaus auðlind. Það væri auðvitað óskandi, ef hæstv. forseti ætlar sér að lengja hér þingfund, að hann myndi kannski minna hv. stjórnarþingmenn á að þetta er líka þeirra málstofa og það væri ágætt að heyra hvað þeim finnst um öll þessi stjórnarmál sem við eigum að sporðrenna hér fram á nótt. Eftirspurnin er ekki meiri en svo að það vantar rúmlega hálft þingið í umræður þingsins. Það getur varla talist tilefni til að lengja þingfund.
Virðulegur forseti. Áhugi þingmanna á að ræða þau mál sem borin eru á borð kemur hæstv. forseta á óvart. Það skýrir kannski hvers vegna tíminn hefur ekki verið nýttur frá því að við hófum þingstörf á þessu ári heldur erum við búin að bíða dögum og vikum saman eftir þeim málum sem ríkisstjórnin hafði sagst ætla að leggja fyrir þingið fyrir löngu. Það er ljóst að ríkisstjórnin bjóst við því að geta lagt fram þau mál sem hún vill ná í gegn án nokkurrar umræðu í þinginu. Þau taka ekki þátt í umræðum og ætlast til þess að minni hlutinn á þinginu sé hér langt fram eftir nóttu til að ræða mál sem við höfum haft þrjá, fjóra mánuði til að gera nú þegar. Hvað var að gerast á þessum þremur til fjórum mánuðum? Við höfum verið að bíða eftir þessum málum. Nú á að hirta okkur fyrir að vilja ræða þessi mál á hinu háa Alþingi, sem er hinn lýðræðislegi vettvangur þar sem við ræðum lög áður en þau eru sett og áður en þau eru samþykkt.
Virðulegi forseti. Já, ég ætla að lýsa yfir furðu minni á því að við skulum vera komin í þessa stöðu. Ég hefði haldið að þegar forseti fer með skýrum hætti að velta því fyrir sér hvernig þingstörfin fram undan eigi að vera, þar sem við erum að taka hvert málið á fætur öðru inn til 1. umr., að hann myndi byrja á réttum enda og benda stjórnarþingmönnum á að hér er verið að ræða mál. En þeir taka ekki þátt í umræðunni. Það er partur af hlutverki okkar sem löggjafa að takast á um skoðanir og rök, ekki bara í nefndum þegar meiri hlutanum hentar heldur líka hér við 1. umr. Það er það sem minni hlutinn hefur verið að gera, eða stjórnarandstaðan, og farið samviskusamlega í gegnum þetta. Mér finnst því sem hæstv. forseti sé aldeilis að byrja á vitlausum enda, sérstaklega hér á þessum degi þar sem upphaflega átti að vera fundur fyrir þingnefndir en var breytt í þingfund. Að hafa þann fund síðan lengri skýtur eiginlega mjög skökku við, svo að ekki sé fastar að orði kveðið.
Virðulegi forseti. Það verður nú bara að segjast eins og er að manni finnst eins og hér sé sett upp einhvers konar leikrit í þinginu. Það rifjast upp mikilvægasta gildi þjóðfundarins hérna um árið: Heiðarleiki. Hver er raunveruleg staða í þinginu? Er hún ekki sú að hin einföldustu mál kalla allt í einu á gríðarlega langa umræðu og nú þegar þingforseti bregst við þessari miklu eftirspurn eftir að fá að ræða málin í þaula, þá standa menn upp og segja: Þetta er alveg ómögulegt, ómögulegt að gefinn sé aukinn tími til að ræða málin. Jú, vegna þess að stjórnarliða vantar í umræðuna. Þetta er svona álíka furðulegt og þegar ég heyrði þingmenn stjórnarandstöðunnar kvarta undan því að ráðherra ætlaði ekki að koma með mál inn í þingið. Öðruvísi mér áður brá. Þegar ég var í stjórnarandstöðu vildi ég helst að ríkisstjórnin, sem ég var á móti, kæmi bara sem minnst með ný mál og væri að breyta lögum. En nú eru tímarnir aðrir. Stjórnarandstaðan kvartar undan því að fá ekki mál sem meiri hlutinn styður og saknar þess að fá stjórnarliða í umræðuna en vill alls ekki fá lengri ræðutíma.
Virðulegi forseti. Mig langar að byrja á því að segja að það er ekki bragur á því hjá hæstv. forseta að brjóta þá hefð að biðja ekki um lengdan fundartíma í upphafi fundar heldur gera það eftir að fundur er byrjaður. Það er svo sannarlega ekki bragur á því að brjóta þá hefð. Það er líka þannig að við sem komum hingað upp í umræðum, 1. umr., erum að því til að koma okkar skoðunum á framfæri áður en málið fer í nefnd. Þingmeirihlutinn hér ákvað að hafa stærri meiri hluta í nefndum og þar af leiðandi eru færri tækifæri fyrir okkur sem erum í stjórnarandstöðu til að koma okkar skoðunum á framfæri. Því tölum við hér í 1. umr. eins og okkar réttur fyllilega er. [[Forseti hringir.]]Við tölum og oft á tíðum situr enginn hér og hlustar. [[Forseti hringir.]]Mig langar að hvetja hæstv. forseta biðja að þá ráðherra sem eru flytja hér mál og þá stjórnarþingmenn [[Forseti hringir.]]sem sitja í þeirri nefnd sem það mál á að fara til, að vera þá hér í þingsal og taka þátt.
Forseti þakkar hv. þm. Gísla Rafni Ólafssyni fyrir fræðslu um hefðir þingsins.
Virðulegur forseti. Hæstv. fjármálaráðherra bar sig aumlega og talaði um að stjórnarandstaðan væri að kalla eftir málum. Við erum að kalla eftir þeim málum sem ríkisstjórnin hefur boðað að hún ætli að leggja fram. Í nýjustu uppfærslu ríkisstjórnar á þingmálaskrá, annarri uppfærslu frá því í desember, kemur í ljós að þau ætla að fella 34 mál niður, sem er fínt af því að það er alveg augljóst að þau munu ekki geta staðið við það sem þau sögðu í upphafi varðandi dagskrána. En hvað er líka þar? Það eru 31 mál sem áttu að vera komin í janúar og febrúar og eru ekki enn þá komin. Við erum að kalla eftir því að það sé eitthvert kontról á galskapnum, virðulegur forseti, að það sé einhver að horfa á þá dagskrá sem fram undan er, að það sé einhver með eitthvert skipulag af því að til þess að við getum vandað til verka, sem ég veit að hæstv. fjármálaráðherra er kannski ekkert sérstaklega upptekinn af þessa dagana, þá þurfum við að virða ákveðinn tímaramma. Það eru 24 klukkutímar í sólarhringnum og það eru sjö dagar í vikunni. Það er rammi sem við getum ekkert hringlað með. [[Forseti hringir.]]Meira að segja hæstv. forseti og hæstv. ríkisstjórn verður að virða þetta. Við ráðum ekki við tunglganginn og sólarganginn. [[Forseti hringir.]]Við erum að biðja ykkur um að hafa einhverja reglu á því sem þið sjálf segið, þó að ekki væri nema annað.
Virðulegur forseti. Í ljósi orða hæstv. forseta hér áðan þá langar mig til að koma hér upp svolítið til varnar 1. umr. mála hér í þinginu. Nú er ég þingmaður fyrir flokk sem á aðeins fastafulltrúa í tveimur af átta fastanefndum þingsins. Við erum til að mynda ekki í þeirri stöðu í sex nefndum af átta að geta lagt fram nefndarálit. 1. umr. er okkur tiltölulega mikilvæg til að koma fram sjónarmiðum, óska eftir því að nefndin skoði tiltekin atriði í málum og þar fram eftir götunum. Þannig að ég vil halda því til haga að 1. umr. verði ekki hanteruð sem einhvers lags formsatriði til að koma málum áfram á færibandi stjórnarflokkanna. Staðreyndin er sú, í ljósi orða hæstv. fjármálaráðherra, að ég er þeirrar skoðunar að best væri að núverandi ríkisstjórn legði fram sem fæst mál því að fæst eru þau til bóta þessa dagana, því miður. Ég mun styðja góð mál sem koma fram en ég vil að við nálgumst 1. umr. með tilhlýðilegri virðingu því að fyrir sum okkar hér inni þá er hún eina aðkoman þar til fulltrúar meiri hluta í nefnd hafa klambrað saman nefndaráliti, sem er hér um bil aldrei vilji til að gera neinar breytingar á gagnvart afstöðu stjórnarflokkanna.
Virðulegur forseti. Skipulagsleysi af ykkar hálfu krefst ekki neyðarástands af okkar hálfu. Það er sett upp ákveðin dagskrá fyrir þingið eins og hæstv. forseti vitnaði í hérna áðan, hvenær fyrsta starfsáætlun þingsins var sett til bóta. Það skiptir máli því að eins og hv. þm. Helga Vala Helgadóttir sagði þá er takmarkaður tími í þingstörfunum og við viljum að sjálfsögðu ræða öll þau mál sem koma hingað inn í þingið. Ekkert nema sjálfsagt við það. En þegar það er brugðið út af venjulegu skipulagi er það merki um einhvers konar mistök. Mistökin hérna eru tvímælalaust þau að í fyrsta lagi hefur ekki verið farið eftir þingmálaskránni sem ríkisstjórnin sjálf leggur fram. Það er hennar mat á því hvenær málin eiga að koma inn í þingið. Næstu mistök eru síðan skipulagið á því og hvort það sé hægt að koma þeim málum bara yfirleitt í gegnum þingið og það er á ábyrgð forseta. Það er fullt af málum, við þekkjum það mjög vel, sem fara síðan þegar allt kemur til alls ekkert í gegnum þingið. Við vorum meira að segja með hæstv. heilbrigðisráðherra í 1. umr. um daginn sem dró til baka mál sem var ansi mikil gagnrýni á og hann fær ekkert nema hrós fyrir það. En það sýnir líka hversu mikilvæg 1. umr. er oft og tíðum. [[Forseti hringir.]]Ég ætla bara að beina því til forseta að það er á hans ábyrgð að sinna því að dagskrá þingsins sé ekki í einhverju klúðri.
Forseti verður að sjálfsögðu að gæta þess og forseti reynir að bregðast við ef t.d. sú staða kemur upp að mál í 1. umr. taka langan tíma með því að leita eftir heimild til lítið eitt lengri þingfunda.
Virðulegi forseti. Ég er í hópi þess hluta þjóðarinnar sem ber mikla virðingu fyrir Alþingi, fyrir hlutverki þess og störfum, og mér finnst fátt dapurlegra en þegar þingmenn eða hæstv. ráðherrar taka sjálfir þátt í því að tala Alþingi Íslendinga niður. Og hvað gera menn gagnvart þinginu, hlutverki þess og virðingu þegar þeir sjá sér ekki fært að taka þátt í umræðum á Alþingi? Þrátt fyrir að við séum núna með Íslandsmet í fjölda ráðherra í ríkisstjórn Íslands þá dugar það ekki til að við fáum ráðherra hérna með sæmilega mætingu í fyrirspurnatíma. Stjórnarþingmenn taka nánast engan þátt í umræðum um þau frumvörp sem ríkisstjórnin sjálf leggur fram. Hvað er það sem stjórnarþingmenn óttast? Ég verð að segja að mér finnst þingið hér vegna vinnubragða meiri hlutans vera komið í miklar og alvarlegar ógöngur og að ríkisstjórnin sé [[Forseti hringir.]]á sínu fyrsta ári á þessu kjörtímabili að slá allt annan og ömurlegri takt [[Forseti hringir.]]í nálgun sinni gagnvart Alþingi en verið hefur.
Herra forseti. Hæstv. fjármálaráðherra kom hér upp og taldi sig hafa afhjúpað einhvers konar leikrit eða óheiðarleika af hálfu minni hlutans þar sem við séum að kalla eftir stjórnarmálum, en það væri kannski eðlilegt af okkur að vera ekkert að kalla eftir þeim. Ástæðan fyrir því er auðvitað sú að við vissum að þetta myndi fara á þennan veg. Við vissum að þetta myndi fara svona vegna þess að það er ekki í fyrsta skipti sem stjórnarmeirihlutinn dregur lappirnar í því að leggja fram þau mál sem hann ætlar sér sannarlega að gera vegna þess að það á að koma þeim í gegn í einhverjum hvelli í lok þings. Þetta er ekki að gerast í fyrsta skipti og þetta er ekki boðlegt. Þegar mér sem einstæðri móður datt í hug að bjóða mig fram til þings var mér bent á að Alþingi væri ekkert sérstaklega barnvænn vinnustaður. Það er hárrétt fyrir okkur sem erum í minni hluta vegna þess að svo virðist sem þau sem eru í meiri hluta hafi engum skyldum að gegna gagnvart þinginu aðrar en að mæta á nefndarfundi. [[Forseti hringir.]]Þau mæta ekki hérna í umræður og það þykir í góðu lagi að láta okkur í minni hlutanum vera hérna fram eftir nóttu að ræða þeirra mál og þau taka ekki einu sinni þátt í umræðum.
Herra forseti. Mig langar að ræða fundarstjórn eða kannski mælistiku forseta. Hann segir að þörf sé á lengdum þingfundum vegna þess að afar hægt hafi gengið að afgreiða mál í gegnum 1. umr. Ég fór aðeins í gegnum tölfræðina, nokkur mál sem við höfum verið að ræða hér síðustu daga. Rafrettufrumvarpið, það þurfti ekki nema fjóra klukkutíma í 1. umr. þar, í máli sem stjórnarflokkarnir létu eins og væri mjög umdeilt í þeirra hópi en sýndu kannski ekki í umræðunni. Skimanamálið, tveir tímar og 16 mínútur, þar sem er verið að lögfesta gagnasöfnun landlæknis sem hefur verið lagalegt tómarúm utan um í rúmt ár eftir skimanaklúður heilbrigðisráðuneytisins. Það er fyrst núna sem þetta kemur til þingsins. Auðvitað ræddum við það - en í tvo klukkutíma, forseti. Hversu mikið er það? Ef forseti vill að við séum það mikið færiband, það mikil afgreiðslustofnun fyrir ríkisstjórnina, að við megum ekki tala í tvo klukkutíma [[Forseti hringir.]]um frumvörp í 1. umr. þá höfum við dálítið ólíkar skoðanir á því [[Forseti hringir.]]hvað telst löng umræða og hvað telst eðlileg umræða.
Virðulegi forseti. Það er skrýtið að koma hingað upp og segja að stjórnarliðar hafi ekki mætt í umræðuna þar sem maður hefur bara ekki tök á að mæta því að maður veit ekkert hvenær mál eru á dagskrá. Það er fullt af málum þar sem ég hugðist taka þátt í umræðunni en ég vissi bara ekki hvenær stjórnarandstöðunni dytti í hug að hleypa viðkomandi máli á dagskrá. Það færðist um daga. Ég vil líka benda á að sum af þessum málum - við erum t.d. búin að vera að bíða í nokkra daga eftir að komast inn í umhverfis- og samgöngunefnd til að ræða fjarskiptamálið, kalla eftir umsögnum og taka umræðuna til að málið komist í 2. umr. Ef það tefst í langan tíma að svona mál komi inn í nefndina þá mun það hafa áhrif á vinnu Alþingis við þessi mál, hvenær umsagnaraðilar geta komið, hvenær við náum að skila nefndarálitinu og hvað komið er nálægt þinglokum og annað þegar málið kemst á dagskrá. Þannig að ég skil bara ekki alveg dagskrárstjórn stjórnarandstöðunnar í þessu máli.
Virðulegur forseti. Mér finnst, sem nýjum þingmanni, vinnutíminn hér á Alþingi mjög sérstakur og skipulagsleysið nánast algjört. Ég get tekið t.d. tekið sem dæmi: Ég mælti fyrir nefndaráliti minni hluta í fjárlaganefnd milli klukkan 1 og 2 aðfaranótt 22. desember - eða var það 23. desember? Það var fundarstjórn forseta um tíuleytið um kvöldið og þá var sagt að það væri bara miður dagur. Svo kom annar hæstv. ráðherra og sagði að það væri aumingjaskapur í nýliðum að vera að kvarta undan þessu. Ég var ekki að kvarta sjálfur. En það að vera að gera þetta um nótt er algjört hneyksli og fyrir neðan virðingu Alþingis. Varðandi vinnubrögðin þá finnst mér frumvörpin sem stjórnin hefur verið að leggja fram einfaldlega illa unnin og illa ígrunduð. Það hefur komið fram í 1. umr. Ég get tekið tvö dæmi: Frumvarp um leigubílaakstur var dregið til baka eftir 1. umr. Það var út af gagnrýni sem kom fram við 1. umr. Það var frumvarp sem var bara hrátt, [[Forseti hringir.]]það voru algjör drög. Annað frumvarp er um stjórn Landspítalans. Saga stjórnar Landspítalans er þannig: 1990 nefnd um stjórnarefni, [[Forseti hringir.]]síðan kom ráðgjafarnefnd, síðan kom fagráð og núna á stjórnin að koma aftur. [[Forseti hringir.]]Þannig eru vinnubrögðin. Það er hægt að semja um þennan vinnutíma, það er mjög einfalt að gera það. Það þarf að setjast niður og semja um þau mál sem fá framgang hérna, [[Forseti hringir.]]og það er stjórnarandstaðan alveg örugglega tilbúin að gera.
Virðulegi forseti. Já, ég ætla nú að taka undir með hæstv. fjármálaráðherra og segja: Við viljum sem fæst mál frá þessari ríkisstjórn. Það er svo sem alveg rétt, m.a. vegna þess að forgangsröðun hennar er bara alls ekki í lagi. Nægir þar að nefna að ekki er minnst á heimilin í einu eða neinu sem þessi ríkisstjórn leggur fram. En við gerum okkar besta til að lagfæra málin sem frá þeim koma og til þess er 1. umr. Það er til þess að við getum haft áhrif á og bent á ágalla sem oft eru bara nokkuð augljósir fyrir stjórnarandstöðunni. Það hefur einn ráðherra á undanförnum vikum lagt sig eftir því að sitja hérna og hlusta og hann tók helling frá því. Hann sagði að það hefði verið fullt af góðum ábendingum og hann tók þær til greina. Það væri mjög gott ef fleiri ráðherrar tækju hann sér til fyrirmyndar og hlustuðu á það sem stjórnarandstaðan er að segja. Þá þyrftum við kannski ekki svona margar ræður.
Virðulegi forseti. Ég get ekki orða bundist eftir það sem hæstv. fjármálaráðherra sagði hérna áðan. Hvers vegna er það nú sem við köllum stundum eftir málum frá stjórnarmeirihlutanum og frá ríkisstjórninni? Það skyldi þó ekki vera vegna þess að stjórnmálamenningin hérna inni er bara þannig að þingmannamál eiga ekki séns nema þau snúist um eitthvað mjög afmarkað, nema þau hafi ekkert með stóru myndina og t.d. efnahagsmálin að gera í raun. Nú liggur fyrir þinginu fjöldi mála sem varðar efnahag heimila vegna hækkandi verðlags og hækkandi vaxta. Ætla þingmenn stjórnarmeirihlutans að liðka fyrir þeim málum og tryggja að þau fái skjótan framgang? Nei, þessi mál verða svæfð og á meðan bíðum við eftir einhverju frá stjórnarliðum sem ekkert bólar á. Hvar eru mótvægisaðgerðir vegna hækkandi verðlags og hækkandi vaxta? Hvergi á þingmálaskránni, það bólar ekkert á því, [[Forseti hringir.]]alveg sama hversu miklar yfirlýsingar hæstv. menningar- og viðskiptaráðherra er með eða hæstv. innviðaráðherra, jafnvel fjármálaráðherra. [[Forseti hringir.]]Þannig að við viljum a.m.k. að þingmálaskránni sé fylgt.
Virðulegur forseti. Ég ætla bara að lýsa undrun minni á því hvernig menn umgangast og koma hugsun sinni á framfæri um hið lýðræðislega ferli sem á að fara fram hér í þessu húsi, ekki síst í orðum hæstv. fjármálaráðherra hér áðan. Einhver gorgeir um það að þegar hann hafði verið í stjórnarandstöðu þá hafi hann ekki verið að kalla eftir einhverjum málum frá ríkisstjórninni og þar fram eftir götunum. Þetta segir okkur allt um það hvaða virðing er borin fyrir því starfi sem hér er, á öllum stigum þeirra mála sem hingað koma. Það er mér að meinalausu og okkur í stjórnarandstöðunni að mál frá ríkisstjórninni komi ekki og við ræðum bara mál stjórnarandstöðunnar. En það er sett upp dagskrá, það er boðað að hingað komi mál frá ríkisstjórninni. Þau viljum við að sjálfsögðu ræða og köllum eftir því, bæði til að hafna þeim og eftir atvikum samþykkja sum, en ekki síst til að laga vankanta á mörgum þeirra sem hingað koma, oft reyndar hálfköruð og koma seint. Sú beiðni sem hér liggur fyrir og við erum að fara að greiða atkvæði um er algjörlega út úr öllu korti í því samhengi sem verið hefur í störfum þingsins að undanförnu.
Herra forseti. Vegna ótrúlegra orða hæstv. fjármálaráðherra þá verð ég að blanda mér í umræðuna. Ég ætlaði að láta það eiga sig en þetta var ótrúlega innkoma. Samræður eða samtal, eða hvaða hugtök við notum um þetta, það er algjörlega nauðsynlegt fyrir minni hlutann að fá tækifæri til að ræða við meiri hlutann um þeirra eigin mál. Ráðherrar og stjórnarliðar hafa nú ekki beinlínis þvælst fyrir í umræðum vikunnar. Svo kveinkar meiri hlutinn sér undan gagnrýni á þeirra eigin slöku viðveru og verkstjórn. Þetta er stórkostlegt. Þessi salur kemur varamönnum sífellt meira á óvart. [[Hlátur í þingsal.]]Undan má þó skilja, til að gæta allrar sanngirni, hæstv. heilbrigðisráðherra.
Hæstv. forseti. Það er forseti þingsins, alls þingsins, sem fer með dagskrárvaldið á hinu háa Alþingi og það er forseta að gæta þess að jafnvægis sé gætt í þingstörfunum og að hagsmuna bæði meiri hluta og minni hluta sé gætt. Það er aðalverkefni forseta og þess vegna er starf hæstv. forseta það mikilvægasta sem fram fer hér á þessum vinnustað, það allra mikilvægasta. Dagskrárvaldið er í höndum forseta. Forseti getur tekið fram fyrir hendurnar á ráðherrum af því að hann stýrir dagskránni hér, raðar á hana, metur það á hverjum degi hvernig eigi að starfa. Í því mati fer fram samtal við fulltrúa stjórnarandstöðunnar og auðvitað líka meiri hlutans um það hvernig við vinnum saman í þessum sal. Það er svo önnur umræða hvort og hvenær við breytum reglunum sem við vinnum eftir hér í þessum sal. En á meðan reglurnar og lögin eru svona þá hefur stjórnarandstaðan mjög lítil tækifæri [[Forseti hringir.]]til að hafa áhrif á dagskrársetninguna hér. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Virðulegi forseti. Ég get upplýst þingheim, ef einhver vissi það ekki, að fólk víða undrast vinnutímann í þessari stofnun. Þó að við sitjum á elsta starfandi þjóðþingi heims þá þurfum við ekki að halda í þær reglur og hefðir sem settar voru í upphafi. Ef við hefðum gert það værum við ekki að greiða atkvæði með hnöppum heldur með því að slá saman vopnum. Aftur á móti hefur orðið gífurleg þróun í þingsköpum og þingstörfum víða í heiminum til að gera þau skilvirkari og vinnutímann eðlilegri. Það er gagnrýnt að þingfundir séu langir. Ég var hér fram á miðnætti á þriðjudag vegna þess að í þingsköpum stendur að þingmönnum sé skylt að sitja þingfundi, hvern einasta. Það var ekki þéttsetinn salurinn, en þetta er skylda okkar sem erum hér. Ég get ekki tekið undir það að málin dragist óeðlilega lengi, [[Forseti hringir.]]þau eru bara rædd þangað til að þau hafi verið rædd út og þá eru þau tekin áfram. [[Forseti hringir.]]En það má vel gera gífurlega bragarbót á þeim reglum sem gilda um þingstörfin.
Virðulegur forseti. Við erum hér að ræða um atkvæðagreiðsluna, ekki satt? Ég ætla að segja já og greiða atkvæði með lengdum þingfundi. Ég heyri hér að það brennur margt á fólki. Sjálf var ég ekki við störf hér í síðustu viku, var með Covid og var svo á þingi Norðurlandaráðs í byrjun þessarar viku, þannig að ég bíð spennt. Hér er full dagskrá af spennandi málefnum sem ég er tilbúin að taka þátt í. Þannig að ég segi já við lengdum þingfundi. Hættum að væla og förum að vinna.
Virðulegi forseti. Ég vil bara ítreka að það er auðvelt að semja um vinnutíma hér á Alþingi og það er með því að semja við stjórnarandstöðuna um það hvaða mál fái framgang á Alþingi og hvaða mál fái ekki framgang á Alþingi. Það er þannig sem á að vinna þetta. Ég er í hjarta mínu ekkert á móti öllum málum ríkisstjórnarinnar. Þessar kenningar um að stjórnarandstaðan sé á móti hverju einasta máli sem kemur frá þingmeirihlutanum á rætur í sögunni og hjá fyrrverandi borgarstjóra, fyrrverandi formanni Sjálfstæðisflokksins. Þessi menning þýðir að stoppa beri hvert einasta mál sem kemur frá stjórninni ef þú ert í stjórnarandstöðu. Ég bara fullyrði það sem borgari í landinu, og ég er búinn að fylgjast með stjórnmálaumræðu á Íslandi, að þetta er algerlega svartur blettur á stjórnmálaumræðu á Íslandi. Virðing Alþingis er hér undir. Það er mjög einfalt mál að semja um þetta. Mér finnst að svona tillaga um að lengja fundartíma Alþingis eigi ekki að koma til atkvæðagreiðslu fyrr en búið er að reyna samningaviðræður við minni hlutann um það hvaða mál fái framgang á Alþingi. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Virðulegur forseti. Mig langaði að koma hér upp undir þessum lið sem tiltölulega nýr þingmaður á þessu þingi. Það er margt sem hefur komið manni á óvart í störfum þingsins og ég ætla nú ekki að fara að rekja það allt fyrir ykkur. Mig langar samt aðeins að tala frá mínu brjósti hvað þetta varðar og þá umræðu sem hér hefur verið, varðandi það að kallað hafi verið eftir viðveru stjórnarliða í þeirri umræðu sem hefur verið síðustu daga. Ég get sagt það fyrir mitt leyti að ég held að ég sé búinn að vera hér nánast á hverjum einasta degi þar til dagskrá lýkur, þangað til að þingfundi er slitið hér í þessu húsi og það hefur ekkert verið ofboðslega þéttsetinn bekkurinn í þingsal eða hér frammi á sama tíma og ég hér í þessu húsi. Það er hins vegar gríðarlega mikilvægt fyrir mig og fyrir okkur, að mínu viti, að við séum hér og hlustum á þá umræðu sem hér fer fram [[Forseti hringir.]]og tökum hana síðan inn í nefndir. Ég er formaður í atvinnuveganefnd [[Forseti hringir.]]og það skiptir mig bara máli að hlusta, ekkert síður en að taka þátt í umræðunni. Virk hlustun er gríðarlega mikilvægt vopn og við eigum að nýta það ekki síður. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Virðulegi forseti. Við tölum um virðingu Alþingis og við tölum um að það sé verið að taka þátt í umræðum. Ef frá eru taldir tveir ráðherrar af 12 þá sjást þeir varla hér nema þegar um atkvæðagreiðslur er að ræða eða óundirbúnar fyrirspurnir. Það sem hæstv. fjármálaráðherra ákveður að kallað leikrit og hinir hæstv. ráðherrarnir hlæja að er nákvæmlega ekki það sem þessir hinir tveir ráðherrar hafa verið að gera, þ.e. að hlusta og taka þátt. Það er það sem við viljum sjá hér. Ég tek líka algerlega undir með hv. þingmanni sem talaði um að hér þurfi að semja. Hér þarf að semja um það og tala meira saman um það hvernig við ætlum að vinna saman hérna á Alþingi vegna þess að þetta skítkast sem á sér stað núna er ekki það sem virðing Alþingis stendur fyrir. Og þar sem hæstv. forseti hvetur mig til að gefa honum góð ráð [[Forseti hringir.]]þá langar mig að gefa þau ráð að taka nú hlé áður en atkvæðagreiðsla fer fram og semja.
Herra forseti. Hæstv. ráðherra rifjaði upp áðan að þegar hann var í stjórnarandstöðu á sínum tíma þá hafi hann ekkert verið að kalla eftir málum frá stjórnarmeirihlutanum en það skyldi þó ekki vera að það hafi bara ekkert þurft þá. Þá var ríkisstjórn hérna sem gekk rösklega til verks, brást við áskorunum hverju sinni og þorði að taka umdeildar ákvarðanir, var ekki bara alltaf í einhverri vinsældakeppni í fjölmiðlum án þess að fylgja eftir yfirlýsingum sínum hér í þingsal og með þingmálum. Það skyldi þó ekki vera einmitt þess vegna sem það þurfti ekki sífellt að vera að kalla eftir málum? Hverju köllum við núna eftir? Við köllum m.a. eftir því að loforð sem ríkisstjórnin gaf við gerð lífskjarasamninga séu efnd. Það er bara þannig. Þetta þarf að gera í þágu félagslegs stöðugleika hér í landinu. Það styttist í næstu kjarasamninga. Þá gengur ekki að ríkisstjórnin sé enn þá með buxurnar niðrum sig frá því að lífskjarasamningurinn var gerður, að það sé enn ekki búið að lögfesta neinar varnir fyrir leigjendur, [[Forseti hringir.]]að það sé enn ekki búið að lögfesta aðgerðir gegn launaþjófnaði o.s.frv. [[Forseti hringir.]]Þetta er það sem við köllum eftir. Önnur mál mega svo eiga sig.
Forseti. Við erum að greiða atkvæði um lengingu þingfundar. Við skulum gera smá pásu. Að öllum líkindum greiðir stjórnarmeirihlutinn atkvæði með þessu og tekur síðan sama og engan þátt í umræðunni á fundi sem þessi sami þingmeirihluti er að biðja um að sé lengdur. Ef við tölum aðeins um heiðarleika þá virkar það nefnilega þannig að meiri hluti þingmanna tekur sér dagskrárvald hérna á þingi og fer með það á þann hátt að hann dælir einfaldlega bara málum inn á dagskrá þingsins og svo bara gerist það sem gerist. Það er ákvörðun, sérstaklega forseta, að haga málum þannig. Það er hægt að velja að gera hlutina öðruvísi eins og hv. þm. Eyjólfur Ármannsson talaði um áðan, að tala við þingmenn til þess að það gerist sem hv. þm. Vilhjálmur Árnason sagði; að fólk viti hvenær mál eru á dagskrá. Það er ekki einu sinni reynt. Það er það [[Forseti hringir.]]sem við erum að gera athugasemdir við. Núna er verið að lengja þingfund allt í einu fram undir miðnætti og það þýðir væntanlega að það eru þó nokkur mál sem bætast við sem fólk þarf að undirbúa sig fyrir núna [[Forseti hringir.]]af því að það var ekkert að búast við því að þau mál kæmust á dagskrá.
Forseti getur þess að þau mál sem eru hér á dagskrá hafa verið á dagskrá alla vikuna og góðan hluta síðustu viku líka þannig að það hefur legið fyrir að það gæti komið til umræðu um þau.
Virðulegur forseti. Hættum að væla og förum að vinna, sagði þingmaðurinn. Þá veit maður að athugasemdir stjórnarandstöðu við vinnubrögð eru kallaðar væl. Ég er nú eins og margir aðrir nýr hérna og er að læra á þetta vinnulag sem hér er ástundað. Mér þótti það ekki óeðlilegt strax eftir áramótin að við værum hér að taka mál á dagskrá án fyrirvara af því að það voru mál sem voru þess eðlis að það þurfti að koma þeim í gegn bara til hjálpar þjóðinni, en að það sé verið að troða málum inn sem áttu að vera komin með miklu meiri fyrirvara, eins og við vorum að gera rétt eftir áramótin, það skil ég ekki. [[Forseti hringir.]]Ég held að við hljótum að hafa rétt til að gera athugasemdir þegar verið er að troða málum ofan í kokið á okkur og við eigum ekki að hafa neina skoðanir á því.
Forseti vill taka það fram að hann ætlar sér ekki með nokkru móti að takmarka umræður þingmanna. Hann er aðeins að leggja til að hér verði lengdur þingfundur þannig að það sé rýmri réttur til þess að koma að málum.
Herra forseti. Hættum að væla og förum að vinna, sagði hv. þm. Bryndís Haraldsdóttir hérna áðan. Mig langar að svara því á svipuðu plani: Spegill. [[Hlátur í þingsal.]]Það eru rúmar tvær vikur síðan þingmaður Framsóknar eða þingmaður Vinstri grænna mætti í pontu til að lýsa skoðun sinni á stjórnarmáli. Mætið og farið að vinna, kæru stjórnarliðar. Hvað finnst stjórnarliðum t.d. um stefnu um heilbrigðisþjónustu við aldraða til ársins 2030, stórmál sem við töluðum um í næstum fimm klukkutíma? Ekki einn einasti stjórnarliði mætti til að segja skoðun sína á því máli. Þetta var umræðan til að gera það, fyrri umræða þingsályktunartillögu. Þau skiluðu auðu, öll 30 og hvað þau eru. Og svo vorum við hvött hérna í síðustu viku til að sjá hvernig liðið lætur. Pælum aðeins í því, forseti. Hérna sat Willum Þór Þórsson heilbrigðisráðherra [[Forseti hringir.]]og mælti fyrir hverju málinu á fætur öðru og hann var einn úti á mörkinni. [[Forseti hringir.]]Tökum eftir því. Tökum eftir þessu [[Forseti hringir.]]yfirgengilega stemningsleysi og stuðningsleysi innan stjórnarflokkanna. Að ráðherra standi einn í sal dag eftir dag eftir dag [[Forseti hringir.]]er fáheyrt og það er ekki eitthvað sem sýnir liðsheild innan stjórnarflokkanna.
Ræðutími í ræðum sem fjalla um atkvæðagreiðslu er 1 mínúta, ekki 1 mínúta og 34 sekúndur.
Virðulegur forseti. Þetta hefur verið fróðleg umræða um lengd þingfundar. Af henni virðist mér mega læra að ef eitthvað lítur út eins og málþóf og hljómar eins og málþóf og hefur eiginlega lyktina af málþófi þá er það næstum því alveg örugglega bara málefnaleg umræða stjórnarandstöðunnar þar sem þeir koma hver á eftir öðrum að rökræða um stjórnarmál. Þeir þurfa tíma til þess og ef eitthvað er þá þyrfti umræðan að vera lengri, vegna þess að ég hef heyrt það hér að það vanti fleiri ræðumenn í umræðuna. Þess vegna hljótum við öll að styðja tillögu forsetans um að lengja fund og taka þessi stóru þjóðþrifamál sem hér eru til umræðu rækilega á dagskrá og ræða þau í þaula.
Virðulegi forseti. Það er lykt af yfirgengilegum hroka. Ég vildi bara halda því til haga. Hættum að væla og förum að vinna, með leyfi forseta, er það sem hv. þm. Bryndís Haraldsdóttir sagði hérna áðan. Það væri áhugavert að sjá stjórnarliðana vinna. Það væri áhugavert að heyra hvers vegna stjórnarliði, sem hér kallar eftir því ólmur að fá að komast í ræðu um stjórnarmál en hann vissi bara ekki hvenær, hefur aðeins mætt í ræðu í einu stjórnarmáli það sem af er vetri, hv. þm. Vilhjálmur Árnason. Hann bíður hérna ólmur eftir að komast að í umræðunni en við hleypum honum ekki að. Eftir þessa forsögu, er einhver von til þess að hann taki þátt í einhverjum umræðum frekar en aðrir hv. stjórnarþingmenn hér? Við erum auðvitað bara að kalla eftir lýðræðislegri umræðu, virðulegi forseti, en ekki að fólk sitji hér eins og einhverjir málleysingjar og láti sig hverfa inn á milli og saki okkur, sem hér tökum þátt í lýðræðislegri umræðu, um að vera letingjar og aumingjar sem nenni ekki að vinna. Þetta er náttúrlega með ólíkindum. Fólk ætti að spyrja sig: Hverjir eru letingjarnir og aumingjarnir í þessum sal? [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Forseti. Það sem mér þykir furðulegt við þetta allt saman er að við fáum tölvupóst frá forseta í morgun þar sem stjórnarandstaðan lýsir því yfir að við séum ekki samþykkt því að hafa lengri þingfund því að við sjáum ekki rökin fyrir því eða að ástæða sé til þess. Af hverju kallar forseti ekki bara þingflokksformenn á fund í staðinn fyrir að beita einhverri svona taktík og svona brögðum, að fara að kalla eftir atkvæðagreiðslu um lengri þingfund og neyða lengri þingfund ofan í stjórnarandstöðuna með meirihlutavaldi? Það er þessi ofbeldistaktík sem alltaf er notuð hérna þegar meiri hlutinn fær ekki sínu framgengt. Hæstv. fjármálaráðherra talar um að stjórnarandstaðan sé augljóslega í einhverju málþófi. Ég segi bara: [[Gripið fram í.]]Þú hefur ekki séð neitt enn þá. En þetta er ekki málþóf. Þetta er málefnaleg umræða sem við eigum hérna. [[Forseti hringir.]]Ef stjórnarliðar feila á sínu eigin skipulagsleysi og leggja mál sín fram allt, allt, allt of seint hérna, þá legg ég til að [[Forseti hringir.]]stjórnarliðar kalli stjórnarandstöðuna á fund og semji við okkur, tali við okkur, segi okkur hvernig við getum unnið [[Forseti hringir.]]betur saman, í staðinn fyrir að beita alltaf meirihlutaofbeldi hérna til að ná hlutunum í gegn. [[Forseti hringir.]]Talið þið bara við okkur.
Í tilefni af ræðu hv. þingmanns vill forseti geta þess að hann hefur í nokkur skipti leitað eftir því hvort samkomulag gæti náðst um það að þingfundur gæti staðið lengur og það hefur aldrei verið samþykkt af hálfu sumra fulltrúa stjórnarandstöðunnar. Það gerir það að verkum að forseti veltir fyrir sér hvaða önnur úrræði þingskapa eru fyrir hendi.
Herra forseti. Ég er ekki ný á þingi og ég hef séð þetta gerast áður. Þegar vinnubrögð ríkisstjórnar eru svo slæm að hrúga inn málum nokkrum vikum áður en þingi á að ljúka þá gerist þetta. Þau óska eftir lengri þingfundartíma til að reyna að ná málunum sínum í gegn. Þetta eru slæm vinnubrögð. Það er lykt af þessum vinnubrögðum. Það er vond lykt af þessum vinnubrögðum og þau eru augljóslega slæm. En hvað gefa þau okkur í stjórnarandstöðunni? Þau gefa okkur upp í hendurnar betri stöðu til að fá okkar framgengt og ná okkar áherslum fram í þeim málum sem þó fara í gegn og það skulum við í stjórnarandstöðunni nýta okkur vel.
Virðulegur forseti. Loksins er að verða gaman á Alþingi. Hér er að eiga sér stað samtal sem mér hefur fundist skorta á undanfarnar vikur. Mér finnst þetta einhvern veginn snúa að vinnubrögðum og vinnulagi sem viðhaft er. Málum var lofað hér inn fyrir löngu síðan og eru jafnvel ekki komin. Önnur eru að koma og það er ætlast til að þau verði afgreidd með einhverri hraðferð. Er það virkilega þannig að vinnubrögðin þurfi að vera slík? Er það þá ekki bara verkefni forseta að fara yfir þessi vinnubrögð og áætla tiltekinn tíma fyrir hvert það mál sem sett er fyrir þingið og ef ekki er tími fyrir það innan þess ramma sem búið er að áætla fyrir það á þinginu þá verði málið ekki sett á dagskrá? Ég held að það sé hægt að breyta þessum vinnubrögðum og við eigum öll að fara í það. [[Forseti hringir.]]Jú, ráðherrann sagði: Ef það lítur út fyrir að vera málþóf þá er það málþóf. En það verður málþóf [[Forseti hringir.]]á meðan vinnubrögðin eru svona.
Virðulegi forseti. Ég segi: Já, við lengdum þingfundi. Eins og hv. þm. Stefán Vagn Stefánsson sagði hér áðan þá skiptir miklu máli að hlusta, það skiptir miklu máli að hlusta á þá umræðu sem fer fram hér við 1. umr., en það skiptir ekki síður máli að fá tækifæri til að hlusta á umsagnaraðila í nefndunum eftir 1. umr. Því þurfa mál að komast til nefndar þannig að við 2. umr. sé hægt að taka samtal um hvaða mál eiga erindi hér til fullnaðarafgreiðslu og hver þurfi hugsanlega frekari vinnslu við áður en þau verða lögð aftur fyrir þingið síðar. Þetta er það sem ég legg áherslu á hér; að nefndirnar fái tækifæri til þess að vinna með málið. Svo er auðvitað tilefni til að leiðrétta ýmsar rangfærslur hér. Hér fyrr í vikunni hafa stjórnarþingmenn ítrekað komið ýmist í andsvör eða stuttar ræður og komið á framfæri sjónarmiðum við mál. Og munum eftir því að þingsalurinn nær inn í hliðarsalina [[Forseti hringir.]]þar sem stjórnarþingmenn hafa oft verið viðstaddir.
Virðulegur forseti. Þetta er svo sem ekki ókunnugleg staða sem þingið er í. Hún hefur verið hér áður og hún hefur verið kölluð réttum nöfnum af stjórnarandstöðuþingmanni sem kom hér upp áðan og talaði um að ef þetta væri málþóf væri þetta málþóf. Talað er um hefðir og að það sé ekki hefð að biðja um lengd þingfundar í upphafi þingfundar. Ég kannast nú ekki við þá hefð. Ég er búinn að vera hér frá 2007 og hef marga fjöruna sopið þegar kemur að þessum málum. Það er líka talað hér um að það sé fyrir neðan virðingu Alþingis að tala fram á nótt. Ég held að það sé ástæða fyrir stjórnarandstöðuna að átta sig á því og láta taka saman hvað hefur langur tími farið á undanförnum vikum og jafnvel mánuðum í fundarstjórn forseta. Hvað erum við búin að eyða löngum tíma [[Gripið fram í.]]hér í dag? Það er ansi langur tími þar sem forseti býður, eins og fram hefur komið, nú reglulega upp á fundi með þingflokksformönnum þar sem menn geta komið skoðunum sínum og sjónarmiðum á framfæri. En þetta leikrit sem hér er sett af stað er auðvitað ekki til þess fallið að auka á virðingu Alþingis. [[Forseti hringir.]]Það er nákvæmlega það sem stjórnarandstaðan er að gera, [[Forseti hringir.]]hún er að draga úr virðingu Alþingis með þessum málflutningi sem á sér [[Forseti hringir.]]stað undir þessum dagskrárlið.
Forseti. Hér hefur allt verið sagt að mínu mati sem máli skiptir í þessu og sjónarmiðin komið fram af beggja hálfu, minni hluta og meiri hluta. [[Truflun vegna símtals.]]- Hér er undarleg uppákoma. [[Hlátur í þingsal.]] Ég vil meina að við eigum að að leggja þessa umræðu niður og gera það sem hér hefur margoft verið mælt með að gera. Þetta snýst auðvitað um að ná hér taktinum saman. Taktleysi er orð sem lýsir okkur allt of vel. Væri það lúðrasveit sem byði upp á fjórskiptan takt öðrum megin í sveitinni en þrískiptan hinum megin þá myndu allir lækka í henni, hvort sem hún væri í útvarpi eða sjónvarpi. Forðumst slíkt taktleysi hér. Fundum um fyrirkomulagið, fundum um málin sem við ætlum að koma okkur saman um til loka þessa þingvetrar, eflum með okkur vinskap, eyðum fjandskap og verðum öðrum stofnunum í landinu til fyrirmyndar í vinnubrögðum. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Virðulegi forseti. Ég segi já við þessari tillögu. Mig langar líka að benda þinginu á að nú hef ég beðið í að ég held að verða um viku vegna þess að ég þarf að mæla fyrir frumvarpi um breytingu á lögum um listamannalaun. Þetta er tímabundin fjölgun starfslauna til handa sviðslistafólki og tónlistarflytjendum sem hafa þurft að þola 87% tekjufall í kórónuveirufaraldrinum. 87% tekjufall. Hér erum við líka að koma til móts við unga listafólkið okkar og ég bið um að fá að mæla fyrir þessu máli. Ég tek undir orð hv. þm. Jakobs Frímanns Magnússonar um að við þurfum að ná taktinum. Þetta er mikilvægt mál, listamennirnir okkar bíða og þeir eiga skilið að við göngum frá þessu máli.
Virðulegi forseti. Af því að samtalið er að þróast í þá átt hvort fólk nenni að vera hér til miðnættis í kvöld þá ætla ég að upplýsa að sjónvarpsdagskráin er þannig í kvöld að ég kvarta ekki undan því að vera hér og mun taka þátt í allri umræðu. En af því að það er verið að ræða um virðingu þingsins þá er það nú þannig að þungamiðjan í starfi löggjafans er samtalið. Það er samtalið, það er rökræðan, það er hlutverk stjórnarandstöðunnar að sýna aðhald, að vera virk í sínu eftirliti, að spyrja spurninga. Það styttir ekki endilega samtalið að stjórnarþingmenn taki ekki þátt í þessu samtali. Það gerir það nefnilega ekki. Ég biðla til stjórnarþingmanna að vera hér með okkur í stjórnarandstöðunni í kvöld og sinna þingstörfum. Það er taktur þingsins.
Forseti. Ég tek undir með hv. þingmanni varðandi það að stjórnarliðar ættu að taka þátt í umræðunni og ég kalla eftir því líka. Svo kalla ég eftir því að forseti þingsins, ef raunverulegur vilji er fyrir því að eiga samráð og samtal við þingflokksformenn, geri það ekki í gegnum tölvupóst því að það er hvorki hægt að kalla það samráð né samtal. Sjálfstæðismenn koma hérna upp og þeir tala um einhverja taktík og leikaraskap stjórnarandstöðunnar og mig langar bara til að segja: Margur heldur mig sig. Það er kannski taktík sem Sjálfstæðisflokkurinn er vanur að beita en þarf ekki að yfirfæra eða spegla yfir á okkur í stjórnarandstöðunni núna. Ég held að það sé raunverulegur vilji til að eiga hér góðar og innihaldsríkar samræður um mál í 1. umr. Það skiptir líka ofboðslega miklu máli af því að við sjáum það að tveir ráðherrar hafa tekið mál til baka eftir 1. umr. og áttað sig á hversu stórgölluð þau eru. Þá spyr maður sig: Ef stjórnarliðar hefði meiri áhuga á því að eiga [[Forseti hringir.]]lýðræðislegt samtal og samráð við stjórnarandstöðuna hefðu þeir gallar kannski komið í ljós fyrr? Við hefðum getað sparað tíma þingsins [[Forseti hringir.]]við að ræða þau mál af því að þau hefðu bara verið tekin til baka og við hefðum ekki þurft að taka þau til 1. umr. En það er ekki vilji fyrir þessu samráði, [[Forseti hringir.]]þessu lýðræðislega samtali við stjórnarandstöðuna, og þess vegna erum við í þessari stöðu núna.
Virðulegi forseti. Forsætisnefnd samþykkir starfsáætlun og samþykkir einnig á fundum sínum að víkja frá þeirri starfsáætlun sem liggur fyrir. Það var samþykkt í forsætisnefnd að fella niður nefndafundi í síðustu viku og gera þann dag að þingfundardegi þannig að allar nefndir þurftu þá að hliðra til í sínum störfum vegna þess. Þá tók forsætisnefnd þá ákvörðun að tilmælum forseta þings að fella niður tvo nefndadaga í þessari viku og gera þá daga að þingfundardögum, tveimur heilum dögum, löngum dögum, og var það samþykkt. Þingflokksformenn gerðu ekki athugasemdir við þetta. Þetta var samtalið sem átti sér stað milli þingflokksformanna og forseta og svo samþykkti forsætisnefnd þetta. Þetta er samtal sem átti sér stað. Í tölvupósti stingur svo forseti upp á að það verði hérna skyndileg breyting á deginum í dag, fyrirvaralaus breyting, öllum að óvörum. Það eru þessi vinnubrögð sem ég vil mótmæla af því að þau setja ekki [[Forseti hringir.]]góðan brag á þingstörfin hér á fyrsta ári þessa kjörtímabils, löngu áður en þinglok renna upp. [[Forseti hringir.]]Þess vegna mun ég ekki greiða atkvæði með þessu. Ég er ekki að veigra mér [[Forseti hringir.]]við að vinna hér eins og hv. þm. Bryndís Haraldsdóttir var að ýja að. Ég hef verið hér öll kvöld og staðið vaktina.
Forseti minnir enn á að þegar þingmenn gera grein fyrir atkvæði sínu þá hafa þeir til þess eina mínútu.
Virðulegi forseti. Ég greiði atkvæði gegn þessari valdníðslu virðulegs forseta sem hvorki sýnir sáttavilja né það að vilja semja um hlutina. Ég krefst þess að allir þeir sem segi já við lengdum þingfundi sitji hér allan þingfundinn til loka og taki þátt á fundinum, ekki inni í kaffistofu að borða kökurnar heldur sitji hér inni, hlusti og taki þátt og það felur í sér hæstv. ráðherra líka.
Herra forseti. Því er ranglega haldið fram að það þurfi langan þingfund til að taka á einhverjum gríðarlega umfangsmiklum umræðum í 1. umr. mála hér síðustu daga. Við erum að tala í einn eða tvo eða þrjá klukkutíma í hverju máli. Þetta er ekki mikið. Þetta er hinn lýðræðislegi háttur, að ræða hluti hér í þessari stofu - nema stjórnarliðar skrópa, taka ekki þátt í lýðræðislega samtalinu, og það er slæmt. Sú skekkja er mjög slæm. Ég átta mig samt ekki á því, herra forseti, af hverju þið í stjórnarliðinu eruð að panika svona snemma? Við erum ekki einu sinni komin að framlagningarfresti þingmála. Af hverju þurfið þið að keyra dagskrána inn í kvöld til að sópa upp málahala? Hvaða óskapnaður er á leiðinni í gegnum ríkisstjórn inn í þennan sal sem þarf að rýma fyrir? Til hvers er þetta, forseti?
Virðulegur forseti. Ég greiði atkvæði gegn þessari tillögu. Það er ekki vinnutíminn sem skiptir máli. Það að vinna allan sólarhringinn og flytja ræður klukkan eitt, tvö á nóttunni er ekki það sem skipti máli heldur gæði þeirra mála sem eru afgreidd frá hinu háa Alþingi. Gæði og fjöldi, það er það sem skiptir máli. Til að ná því markmiði þarf að skoða einstök mál með gagnrýnum hætti og ákveða hvaða mál eigi að ná fram að ganga. Þá er langbest að gera það sem fyrst í ferlinu, ekki að gera það í lok þings. Það er langbest að semja um það sem allra fyrst hvaða mál stjórnarinnar, sem væntanlega ná öll fram að ganga, a.m.k. samkvæmt nýrri þingmálaskrá, og hvaða mál stjórnarandstöðunnar ná fram að ganga. Það er þannig sem þetta gengur fyrir sig. Það gengur alltaf illa þegar á að fara að hunsa minni hlutann algerlega, keyra yfir hann í krafti þingmeirihlutans. [[Forseti hringir.]]Þess vegna erum við í þeirri stöðu sem við erum í dag og [[Forseti hringir.]]þess vegna erum við í þessari ómenningu sem við erum búin að ræða hér í dag og þess vegna er þessi atkvæðagreiðsla. Ég segi nei.
Herra forseti. Ég greiði atkvæði gegn þessari tillögu. Ég tel ekki þörf á henni. Ég tel að verið sé að hegna okkur í minni hlutanum fyrir trassaskap meiri hlutans við það að leggja fram þau mál sem þau vilja leggja áherslu á á þessu þingi. Ég tel þetta ekki tímabært. Mér finnst þetta ósanngjarnt og með öllu óeðlilegt og ástæðulaust. Ég segi nei.
Virðulegi forseti. Ég greiði atkvæði gegn þessari tillögu vegna þess að það hefði aldrei þurft að koma til hennar ef starfshættir væru eðlilegir hér á Alþingi. Hæstv. forseti talaði um að hafa sent einhverja tölvupósta til þingflokksformanna og leit á það sem samráð og að reyna að ná samkomulagi við þingflokksformennina. Þegar þeir voru ekki til í að lengja þingfund þá voru tilraunir til samkomulags bara einhvern veginn ónýtar. Þetta er auðvitað ekki samtal. Þetta er ekki tilraun til samkomulags. Þetta er ekki að reyna að koma til móts við stjórnarandstöðuna á nokkurn hátt. Þetta er ekki að spyrja stjórnarandstöðuna hvort það sé eitthvað hægt að gera til að liðka fyrir fyrst að 1. umr. um mál er svona hræðilega mikil byrði á þingstörfunum, þótt ég taki nú ekki undir það. Það er alger óþarfi að framlengja hér þingfund en það væri þá óskandi að sjá þá hv. þingmenn meiri hlutans, sem ætla að greiða atkvæði með lengdum þingfundi, a.m.k. sitja hér í salnum og taka þátt í umræðunni. Sem þingmaður er ekki nóg að hlusta bara með virkri hlustun, eins og við höfum heyrt hér. Tilgangur okkar er að taka þátt í umræðum. [[Forseti hringir.]]Ég væri til í að vita hvers vegna stjórnarþingmenn eru að leggja fram þessi mál sem þeir leggja fram. Við fáum bara ekkert frá þeim. Í alvörunni. Það er mjög skrýtið.
Virðulegi forseti. Það er alveg staðreynd að mál sem koma hérna inn eru tiltölulega illa unnin, mörg hver. Það hefur sýnt sig einmitt í þeim málum sem hafa verið afturkölluð. Það er eðlilegt í þessum aðstæðum að ræða þau mál. Það er ekkert óeðlilegt við það. Það sem við sjáum hérna er sem sagt að hæstv. forseti sendir tölvupóst: Gæti ekki verið samkomulag um að lengja þingfund? - Til hvers? Til að ræða fleiri mál? Hvað þýðir það í stóra samhenginu? Til þess að þingstörf gangi eðlilega fyrir sig varðandi þingmál stjórnarandstöðunnar t.d., sé bara haldið í gíslingu fram og til baka? Það er meiri hlutinn sem tekur alltaf allt dagskrárvaldið. Það er meiri hlutinn sem reynir að stjórna dagskrárvaldinu þannig að bara málefni meiri hlutans komist að. Þannig virkar það. Hvað þýðir það þá þegar verið er að troða ofan í okkur lengri þingfundi með atkvæðagreiðslu meiri hluta þingmanna? Er ekki eðlilegt að bregðast ókvæða við því? Ég myndi halda það. Til hvers ætti ég [[Forseti hringir.]]að hlusta á svona samningaviðræður, í alvöru? Það er ekki einu sinni reynt að spyrja: [[Forseti hringir.]]Gætum við afgreitt þessi mál í sameiningu og komið þeim inn í nefnd? Og það þýðir að kannski [[Forseti hringir.]]að einhver mál frá stjórnarandstöðunni verði tekin á dagskrá í nefnd, svona í eðlilegu ferli, eins og [[Forseti hringir.]]hefur verið talað um hérna lengi: Það þarf nú að vinna málin í nefnd, það þarf að fá umsagnir og svoleiðis. Og svo er ekkert gert í því. [[Forseti hringir.]]Það er kjarni vandamálsins sem er hérna. Við búum við ofríki meiri hlutans [[Forseti hringir.]]- og mér er alveg sama um þessa bjöllu - [[Forseti hringir.]]það er algerlega óþarft að gera þetta svona. [[Forseti hringir.]]Þannig að að sjálfsögðu bregst ég ókvæða við [[Forseti hringir.]]þegar verið er að troða ofan í okkur lengri þingfundi.
Forseti áminnir þingmenn …
Mér er alveg sama.
[[Forseti áminnir þingmenn um (Gripið fram í.)að sýna forseta hæfilega virðingu í ræðustól og eins þegar þeir eru komnir úr ræðustól.]] að sýna forseta hæfilega virðingu í ræðustól og eins þegar þeir eru komnir úr ræðustól.)
Forseti. Það er kannski skiljanlega kominn hiti í fólk, enda voru engin stjórnarmál hér í margar vikur. Það er búið að vera fullt af tíma til að leggja fram stjórnarmál og það kom ekki neitt. Svo koma allt í einu stjórnarmálin, bara allt, allt of seint eins og gerist alltaf. Kannski er hluti af okkar viðbrögðum mótmæli við þessu fúski því að þetta býður upp á fúsk og ólýðræðisleg vinnubrögð og það er það sem stingur. Tíma þingsins er sóað í 1. umr. um stjórnarmál sem eru illa unnin og dregin til baka. Það er ekkert samráð og það er enginn vilji til þess að eiga samtal eða samráð við stjórnarandstöðuna. Það hefur ekki verið óeðlileg umræða um nein mál af hálfu stjórnarandstöðunnar hingað til, ekki nein. Ef forseti stæði með þinginu og vönduðum vinnubrögðum þá væri hann að beita svipunni - því að já, lengd þingfunda er svipa og hún er hönnuð til að þreyta þingmenn til hlýðni. Það er bara þannig. Ef forseti stæði með þinginu þá væri hann að beita svipunni í átt að meiri hlutanum sem er bara ekki að standa sig og kemur ekki með málin nægilega snemma [[Forseti hringir.]]og ekki nægilega vönduð fyrir umfjöllun þingsins. Þannig að auðvitað er kominn hiti í fólk. [[Forseti hringir.]] Ég segi nei við lengri þingfundi og mér þykir mjög leiðinlegt að forseti hafi ekki hugsað til þess að eiga raunverulegt samráð [[Forseti hringir.]]og samtal við þingflokksformenn áður en hann tók þessa ákvörðun. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Forseti. Mér heyrðist hér fyrr í dag að forseta þætti verra að fá einhverja sögukennslu eða áminningu um hefð og siði hér í sal en ég vil bara rifja upp við forseta, sem þó hefur setið hér aðeins lengur en ég, að þegar beðið er um endurtekningu á atkvæðagreiðslu þá verða forsetar einfaldlega við því, þeir hafa einfaldlega orðið við því, nema forseti vilji fela þá staðreynd að stjórnarliðar spruttu hér úr sætum sínum strax og þeir gátu til að þurfa ekki að horfa framan í fólkið sem það ætlar að láta sjá eitt um lýðræðislega umræðu í þessum sal. Stjórnarliðarnir sem segja okkur að hætta bara að væla og mæta í vinnuna en eru öll horfin í mat eða út í bæ eða hvert sem er. Hér er tómur ráðherrabekkur fyrir utan umhverfis-, orku- og auðlinda - nei, hvað hann heitir. [[Hlátur í þingsal.]]
Sem er nú ekkert lítið.
Og forseti stendur með þessu. Forseti alls Alþingis á að standa með öllu Alþingi, ekki stjórnarliðunum sem geta ekki einu sinni setið á rassinum í gegnum eina einustu atkvæðagreiðslu. Það var ekki meira sem við vorum að biðja um, að þeir myndu sitja hér í sætum sínum og greiða atkvæði um [[Forseti hringir.]]lengda þingfundinn sem er ekki þörf á nema vegna skipulagsleysis forseta og ríkisstjórnar. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Virðulegi forseti. Forseti óskaði eftir ástæðu þess að endurtaka atkvæðagreiðsluna. Þannig var að áður en virðulegur forseti ætlaði að fara að tilkynna niðurstöður atkvæðagreiðslunnar þá varð allur skjárinn tómur af atkvæðum, sást ekkert á hann. Með öðrum orðum: Það var ekki áður en atkvæðagreiðslu lauk mögulegt að sjá hvernig aðrir voru að greiða atkvæði. Þetta er eflaust hægt að sjá á upptökum í salnum. Þetta er ástæðan, virðulegi forseti, fyrir því að við erum að óska eftir þessu. Við vonum að virðulegur forseti sýni þann góða brag að fylgja þingsköpum.
Forseti fylgir þingsköpum.
Virðulegi forseti. Í 5. mgr. 80. gr. laga um þingsköp Alþingis segir, með leyfi forseta: „Atkvæðagreiðslu skv. 2. mgr. má endurtaka þótt úrslitum hennar hafi verið lýst ef forseti telur ástæðu til þess eða ósk berst um það frá þingmanni.“ Ákvæðið gerir enga kröfu um rökstuðning. Hins vegar vil ég benda á það að þegar við vorum búin að greiða okkar atkvæði þá sprettur úr sæti hv. þm. Ágúst Bjarni Garðarsson sem situr við hliðina á mér hér í salnum og segir við mig: Ekki breyta. Hann er farinn úr þingsal þegar atkvæðagreiðslunni lýkur. Það er ástæða til þess að fólk sitji kyrrt í sæti sínu þar til atkvæðagreiðslu er lokið. Ég vil bara benda á þetta.
Virðulegi forseti. Það er auðvitað gott og blessað að komið hafi fram einhver rökstuðningur hér, en nú hef ég verið hér í nokkur ár og aldrei hef ég upplifað það að forseti hafi kallað eftir rökstuðningi fyrir því hvers vegna endurtaka eigi atkvæðagreiðslu. Aldrei. Ég hefði nú haldið og hef alltaf einhvern veginn upplifað hæstv. forseta sem frekar íhaldssaman í hefðum þingsins, [[Gripið fram í: Nei, ekki láta svona.]]svona heilt yfir litið. - Hæstv. ráðherra er ósammála mér. Nú veit ég ekki alveg, vegna þess að ég hef a.m.k. unnið með honum í nokkur ár sem þingflokksformaður og við vorum ekki alltaf sammála um hvaða framfaraskref væri gott að taka hérna í þinginu o.s.frv. og um mikilvægi hefða og siða hér í þinginu og svona. Þannig að þetta kemur mér á óvart og ég væri til í að óska eftir rökstuðningi frá forseta fyrir því hvers vegna hann krefst rökstuðnings í þetta eina skipti. Þetta eina skipti. Sá rökstuðningur væri vissulega áhugaverður rökstuðningur.
Virðulegur forseti. Núna held ég að væri þjóðráð að hæstv. forseti Alþingis beitti lagni við að reyna að semja hér eitthvað um framhald þingstarfanna frekar en að gera þetta með þessum hætti. Ástæðan fyrir því er að mér sýnist andrúmsloftið hér í salnum kalla svolítið á það. Það hefur ekkert skort á neinn vilja stjórnarandstöðunnar til að ræða hér um framgang þingmála. En það sem ég vildi gera að umtalsefni mínu hér er að þegar við vorum að ræða um atkvæðagreiðsluna óskaði ég eftir því að fá að gera grein fyrir atkvæði mínu, en forseti fór úr þeim lið án þess að hleypa mér upp. Ég ætla ekki að gera honum það upp að hann hafi gert það viljandi, en í það minnsta fékk ég ekki að gera þó það sem ég átti rétt á, svona í samhengi við það hvort endurtaka eigi atkvæðagreiðsluna eða ekki.
Virðulegur forseti. Samkvæmt lögum um þingsköp Alþingis hefur forseti í rauninni ekki val um það hvort hann endurtaki atkvæðagreiðsluna. Það stendur ekki í þingsköpum Alþingis að ef ósk hefur borist um það frá þingmanni að atkvæðagreiðslan verði endurtekin þá skuli hún gerð ef forseti metur það svo. Það stendur ekki í þingsköpum. Ég endurtek: Ekki. Það stendur einfaldlega að atkvæðagreiðsla skuli endurtekin ef ósk berst um það frá þingmanni. Það er fortakslaust. Ég þreytist ekki á að árétta hér í þingsal mikilvægi þess að Alþingi Íslendinga fari að lögum, að landslögum. Það á líka við um hæstv. forseta þingsins.
Virðulegur forseti. Ég endurtek að gefnu tilefni að í 5. mgr. 80. gr. þingskapalaga stendur að endurtaka megi atkvæðagreiðslu þótt úrslitum hennar hafi verið lýst ef forseti telur ástæðu til þess eða ósk berst um það frá þingmanni. Nú hefur virðulegi forseti neitað að verða við þeirri ósk sem hér er borin fram. Þá er mér spurn, virðulegi forseti: Ef forseti getur tekið þingskapalög og túlkað þau bara á eigin máta, hvaða öðrum hlutum megum við þá hætta að fylgja í þingsköpum? Þurfum við t.d. að fylgja reglum um ræðutíma? Þurfum við t.d. að hætta að vera með frammíköll? Ég spyr bara. Ef hæstv. forseti getur tekið sér það vald að brjóta þingsköp, gildir það líka um aðra þingmenn?
Forseti. Ég hef nú bara aldrei vitað til þess að ekki sé hægt að kalla eftir því að endurtaka atkvæðagreiðslu. Ég hef aldrei heyrt forseta segja að það þurfi að færa einhverjar röksemdir fyrir því að við biðjum um það. Það eru ýmis mistök sem verða hérna í salnum þegar við erum að greiða atkvæði. Svo má líka taka til greina að kannski hefur einhver skipt um skoðun eftir að hann heyrði - ja, ég var með síðustu ræðuna hérna um atkvæðagreiðslu, kannski skipti einhver um skoðun eftir að hafa heyrt mig tala hérna í pontu og rökstyðja mitt atkvæði. Ég tek undir þá beiðni að forseti komi með rökstuðning fyrir þessari ákvörðun af því að mér sýnist þetta, og öðrum hér inni, vera brot á þingskapalögum. Hvað gera þingmenn þegar forseti brýtur þingskapalög? Hvað getum við þá gert?
Kosið nýjan.
Hvað gerist þá? Hverjar eru afleiðingar þess? Ég krefst þess að það komi einhvers konar rökstuðningur eða minnisblað með einhverjum lagalegum rökum fyrir því að atkvæðagreiðslan verði ekki endurtekin þegar þingmaður fer fram á það og biður sannarlega um það. Þetta þykir mér bara algerlega út úr kú. Ég vil líka fá að vita hvað við eigum að gera í svona tilfelli þar sem forseti ákveður að fara þessa leið.
Virðulegi forseti. Ég vil minna á að þegar það voru gerðar hér ýmsar breytingar á þingskapalögum árið 2007 var sett inn sérstakt ákvæði einmitt til að hnykkja á þessum rétti þingmanna til að óska eftir því að atkvæðagreiðsla yrði endurtekin. Mig langar að lesa hérna aðeins upp úr lögskýringargögnunum, upp úr greinargerð: „Loks er sett inn ákvæði um hvenær endurtaka má atkvæðagreiðslu eftir að úrslitum hennar hefur verið lýst. Reynslan sýnir að oft getur verið þörf á að endurtaka atkvæðagreiðslur en mikilvægt þykir að hafa um slíkt skýr fyrirmæli, einkum hvaða takmarkanir skuli vera á því.“ Mig langar að óska eftir því við hæstv. forseta, mig langar að fá svör við því hvort hann þekki einhver fordæmi þess að forseti Alþingis bregðist við beiðni um endurtekningu atkvæðagreiðslu á þennan hátt, biðji um rökstuðning og neiti svo þeirri beiðni. Man hæstv. forseti, sem er kannski meðal þeirra þingmanna hér í salnum sem eru með mestu þingreynslu, eftir því að slík atvik hafi áður komið upp frá því að þetta var lögfest [[Forseti hringir.]]með svona afgerandi hætti, þessi réttur þingmanna til að kalla eftir endurtekningu?
Forseti hyggst nú gera hlé á þessum fundi í tíu mínútur og óskar eftir tækifæri til þess að hitta þingflokksformenn í fundarherbergi forseta og gerir ráð fyrir því að þingfundi verði fram haldið hér klukkan tíu mínútur yfir eitt.
Virðulegi forseti. Ég fagna þessu og fagna því líka að forseti hafi farið þess á leit við hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra að flytja munnlega skýrslu um sölu Íslandsbanka í næstu viku. Eins og við vitum var viðhaft tilboðsfyrirkomulag til að fá fagfjárfesta að borðinu. Við höfum enn þá bara mjög takmarkaðar upplýsingar um það hverjir keyptu. Það liggur hins vegar fyrir að þrír innherjar tengdir stjórn og yfirstjórn Íslandsbanka voru í þeim hópi. Einn þeirra, sambýlismaður millistjórnanda í bankanum, kaupir hlut í gegnum eignarhaldsfélag sem er með neikvætt eigið fé upp á 135 millj. kr. og þar af eru 120 milljónir vegna skulda við tengda aðila. Þetta er eitthvað sem vekur upp spurningar um það hvernig fagfjárfestar voru valdir. Þetta og ýmislegt fleira er eitthvað sem við þurfum að ræða hérna í þessum þingsal. Þess vegna fagna ég því mjög að forseti hafi gengið rösklega til verks eftir umræðuna hér í gær og orðið við beiðninni um að þetta verði allt saman rætt hér í þingsalnum.
Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til nýrra heildarlaga um fjarskipti sem lagt hefur verið fyrir á tveimur síðustu þingum en ekki náð fram að ganga. Frumvarpið er hér lagt fram í lítillega breyttri mynd. Gildandi fjarskiptalög þarfnast endurskoðunar enda hafa framfarir í fjarskiptatækni og fjarskiptaþjónustu verið miklar. Meginmarkmið frumvarpsins er að tryggja sem best aðgengileg hagkvæm, áreiðanleg og örugg fjarskipti hér á landi. Enn fremur að auka vernd og valmöguleika neytenda og stuðla að virkri samkeppni, hagkvæmum fjárfestingum og nýsköpun á sviði fjarskipta. Skynsamleg uppbygging fjarskiptainnviða, ekki síst ljósleiðaravæðing byggðakjarna á landsbyggðinni og vegna fyrirsjáanlegrar 5G uppbyggingar, er þjóðhagslega mikilvæg fyrir Ísland. Með frumvarpinu er lagt til að innleidd verði hér á landi efnisákvæði nýlegrar tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins 2018/1972 um setningu evrópskra reglna um fjarskipti sem gjarnan er vísað til í daglegu tali sem Kóðans. Um er að ræða nýja grunngerð sem leysir af hólmi fjórar eldri Evróputilskipanir sem gildandi íslensk fjarskiptalög byggja einkum á og tekin var upp í EES-samninginn haustið 2021. Að einhverju leyti gefa ákvæði tilskipunarinnar svigrúm til útfærslu við innleiðingu í Landsrétt en það er þó mjög takmarkað. Taka ber fram að sum ákvæði gildandi fjarskiptalaga og þessa frumvarps eiga rætur að rekja til ýmissa annarra gerða Evrópusambandsins á sviði fjarskipta sem gilda munu samhliða Kóðanum. Þó svo að fyrirsjáanlega verði um talsverðar breytingar á Landsrétti ræða, verði frumvarp þetta að lögum, er ljóst að ekki verður um eðlisbreytingu að ræða. Á meðal nýmæla og helstu breytinga sem frumvarpið gerir ráð fyrir frá gildandi fjarskiptalögum eru: Efnisákvæði er varða álagningu kvaða á fjarskiptafyrirtæki eru meiri að umfangi en í gildandi fjarskiptalögum en þó ætti að draga úr fjölda álagðra kvaða og flækjustigi við málsmeðferð. Aðferðafræði við markaðsgreiningar er í grundvallaratriðum óbreytt en það er nýmæli að kveða á um tímafresti til að ljúka þeim. Hvatar eru til samstarfs markaðsaðila og sameiginlegrar fjárfestingar við uppbyggingu innviða. Stuðlað er að hagkvæmari uppbyggingu 5G kerfa, tryggja á aðgengi að 5G farnetstíðnum og aðstöðu fyrir senda, en frumvarpið gerir ráð fyrir fyrirsjáanleika til 15–20 ára að því er gildistíma tíðniréttinda varðar. Þá er lagt til að opnað verði á framsal og leigu tíðniheimilda milli markaðsaðila. Einfaldari stjórnsýsla er með samræmdu heildsöluverði fyrir lúkningu símtala og SMS á EES-svæðinu. Aukin áhersla er einnig á aðgengi neytenda að upplýsingum og samanburði á verði og gæðum fjarskiptaþjónustu svo og stöðlun viðskiptaskilmála. Þá er lagt til að hámarksbinditími samninga um fjarskiptaþjónustu við neytendur verið lengdur úr 6 í 12 mánuði og réttarvernd neytenda verði aukin með sérákvæði um pakkatilboð. Í alþjónustu felist að neytendum skuli á viðráðanlegu verði tryggður aðgangur að nothæfri netaðgangsþjónustu og símaþjónustu með tilgreindum gæðum. Aukin áhersla er lögð á öryggi fjarskiptaneta með kröfum þess efnis til fjarskiptafyrirtækja og eftirliti Fjarskiptastofu út frá áhættumiðaðri nálgun þar sem sérstaklega er hugað að almannahagsmunum og þjóðaröryggi með vísan til nýlegra breytinga laga um áfallaþol fjarskiptaþjónustu og fjarskiptaneta. Fjarskiptastofa fær síðan heimild til að leggja á stjórnvaldssektir vegna brota á fjarskiptalögum en samkvæmt gildandi lögum getur stofnunin einungis lagt á dagsektir. Þar sem við hefur átt hafa upplýsingar verið uppfærðar í endurfluttu frumvarpi til samræmis við áorðna þróun frá því að mælt var fyrir því á síðasta þingi, haustið 2020. Vísað er til nýlega samþykktra laga um Fjarskiptastofu, nr. 75/2021, áður Póst- og fjarskiptastofnun, upptöku Kóðans í EES-samninginn, sem gerðist á milli þess að frumvarpið var lagt fram hér, og laga nr. 17/2022, um breytingu á lögum um fjarskipti, lögum um Fjarskiptastofu og lögum um fjárfestingu erlendra aðila í atvinnurekstri, áfallaþol fjarskiptaþjónustu og fjarskiptaneta, sem samþykkt voru á Alþingi 10. febrúar síðastliðinn. Virðulegi forseti. Þá ætla ég að fara yfir helstu breytingar á efnisákvæði frumvarpsins frá fyrri framlagningu svo að það sé enn skýrara. Breytingar eru lagðar til á 34. gr. um aðgang að landi og mannvirkjum er stuðla eigi að skjótari úrlausn ágreinings um fjarskiptalagnir. Í 54. gr. verði gert ráð fyrir að líta beri til viðskiptasamninga við einstök ríki utan Evrópska efnahagssvæðisins er kveða á um hámarksverð fyrir símtöl í reikiþjónustu og millilandafjarskipti ef við á, svo sem til Bretlands. Í 62. gr. er gert ráð fyrir að réttur til alþjónustu nái einnig til örfélaga í skilningi laga um ársreikninga á stöðum þar sem þau eru með heilsársstarfsemi. Ákvæði 78. gr. frumvarpsins, um skipulag net- og upplýsingaöryggis og umgjörð áhættustýringar, tekur breytingum til samræmis við ákvæði áðurnefndra breytingarlaga nr. 17/2022. Lagt er til að lögfest verði í 86. gr. heimild til handa ráðherra að veita undanþágu frá banni við botnveiðum yfir fjarskiptasæstrengjum. Smávægilegar breytingar eru síðan lagðar til á 87. gr. og nýjum 2. málslið verði bætt við 3. mgr. þeirrar greinar. Þá er lögð til breyting á 92. gr. sem varðar form gagna sem skylt er að afhenda lögreglu. Lagt er til að nýmæli um áreiðanleika neyðar- og öryggisfjarskipta verði fundinn staður í nýrri 95. gr. frumvarpsins. Skerpt hefur verið á orðalagi og hugtakanotkun að nokkru leyti og orðskýringarákvæði 5. gr. endurskoðað. Lagt er til að gildistaka nýrra laga verði um mitt ár 2022 eða 1. júlí næstkomandi. Undirbúningsvinna vegna endurmats á gildandi reglugerðum og reglum Fjarskiptastofu og setningar nýrra er hafin, m.a. vegna viðauka og undirgerða Kóðans. Verði frumvarpið að lögum er áætlað að kostnaður ríkisins geti aukist um allt að 185 millj. kr. á ári og felist að öllu leyti í auknum kostnaði við starfsemi Fjarskiptastofu. Gera má ráð fyrir auknum tekjum vegna úthlutana tíðniheimilda að fjárhæð 20 millj. kr. á ári, samanber 22. gr. laga um Fjarskiptastofu. Má því segja að hrein útgjaldaaukning fyrir ríkissjóð verði um 165 millj. kr. á ári. Draga kann úr þessari fjárþörf síðan á seinni hluta áratugarins þegar kemur að úthlutun úr háum tíðnum fyrir 5G en á móti kemur að ný verkefni tengd notkun 5G og háum tíðnum gætu bæst við. Gert er ráð fyrir því að gjaldtaka samkvæmt bráðabirgðaákvæði geti mögulega skilað 750 millj. kr. í einskiptistekjur fyrir ríkið ef öllum tíðniheimildum verður endurúthlutað við lok gildistíma þeirra. Áætluð kostnaðaraukning byggir á greiningu Fjarskiptastofu og þeim auknu verkefnum sem stofnuninni er falið samkvæmt ákvæðum frumvarpsins og viðmiðum um hvernig framkvæmd þeirra yrði háttað. Þau ákvæði frumvarpsins sem einkum hafa áhrif á kostnað stofnunarinnar varða auknar kröfur um öryggi fjarskipta, aukið flækjustig á fjarskiptamarkaði vegna 5G uppbyggingar og þá geta örar tæknibreytingar með tilheyrandi breytingum á högun og samsetningu fjarskiptaneta sem og breytingar á framboði fjarskiptaþjónustu haft veruleg áhrif á kostnað við eftirlit og stjórnsýslu. Virðulegi forseti. Þá vil ég nefna helstu verkefni Fjarskiptastofu sem leiða má af þessu frumvarpi og fela í sér ný útgjöld eða aukinn kostnað sem að framan var greindur. Þau eru aukið eftirlit með öryggi fjarskiptaneta og fjarskiptaþjónustu sem kveðið er á um í frumvarpinu sem og þróun eftirlits og önnur viðfangsefni sem tengjast allri 5G uppbyggingunni. Það er aukin áhersla í frumvarpinu á markaðsgreiningar sem leitt geta til breytinga á kvöðum og þá er þátttaka Fjarskiptastofu á vettvangi evrópsk hóps um eftirlitsaðila á sviði fjarskipta. Aukin áhersla er einnig á frekari þróun á gagnagrunni almennra fjarskiptaneta og kveðið á um kaup og innleiðingu á nýjum búnaði, nauðsynlega endurmenntun starfsfólks og þýðingar alþjóðlegra viðmiða og staðla. Verði frumvarpið að lögum mun það hafa áhrif á starfssemi fjarskiptafyrirtækja, sér í lagi þeirra sem reka fjarskiptanet, og gera má ráð fyrir að kostnaður kunni að aukast hjá einhverjum þeirra vegna ríkari krafna sem tengjast öryggi fjarskiptaneta. Frumvarpið felur í sér auknar kröfur um upplýsingagjöf en ætla má að kostnaður fjarskiptafyrirtækja vegna þess verði alls ekki verulegur. Á móti má síðan gera ráð fyrir að aukin áhersla á samnýtingu fjarskiptainnviða, þ.e. fjarskiptavirkja og einstaka netþátta, leiði til verulega minni kostnaðar fyrir fjarskiptafyrirtækin en ellegar hefði orðið. Með þeirri nútímavæðingu regluverksins sem í frumvarpinu felst má ætla að fjarskiptafyrirtækjum skapist ýmis tækifæri til frekari tekjuöflunar og hagræðingar. Þá hafa ákvæði Kóðans og frumvarpsins um samevrópskt neyðarnúmer og opinber viðvörunarkerfi snertifleti við starfsemi Neyðarlínunnar, 112. Frumvarpið er brýnt, ekki síst vegna fyrirhugaðrar úthlutunar tíðniréttinda, en gildistími fjölmargra tíðniheimilda mun renna út á þessu ári og því næsta. Eftirspurn eru því eftir því meðal markaðsaðila og verði það samþykkt mun það stuðla að aukinni samkeppnishæfni Íslands, aukinni neytendavernd, nauðsynlegri áframhaldandi uppbyggingu og framþróun á íslenskum fjarskiptamarkaði. Samþykkt frumvarpsins er jafnframt mikilvæg til uppfyllingar á þjóðréttarlegum skuldbindingum íslenska ríkisins en ákvörðun um upptöku Kóðans í EES-samningsins var tekin með stjórnskipulegum fyrirvara 24. september síðastliðinn og öðlast gildi þegar Ísland hefur aflétt honum. Virðulegi forseti. Ég hef nú gert grein fyrir efni frumvarpsins í stórum dráttum og legg til að frumvarpinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. umhverfis- og samgöngunefndar og 2. umr.