Nefndar hv. 2. þm. Norðaust., Njáll Trausti Friðbertsson. Frú forseti. Ég mæli fyrir hönd meiri hluta umhverfis- og samgöngunefndar fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um loftferðir. Með frumvarpinu er lagt til: Það er ný heildarlög um loftferðir taki gildi. Markmið frumvarpsins er fyrst og fremst að tryggja reglugerð ESB númer eða 2018 11 39 lagastoð auk afleiddra gerða, sem á að setja lög sem taka mið af þjóðréttarlegum skuldbindingum Íslands. Þá lýtur meginefni frumvarpsins að öryggi í flugsamgöngum. Nefndin fjallaði um málið og fékk á sinn fund gesti og bárust. Fjöldi umsagna. Greint er frá því í nefndaráliti. Nefndarálitið liggur frammi í kjölfar umfjöllunar nefndarinnar um málið. Vill meiri hlutinn árétta sérstaklega. Nefndin fjallaði um nauðsyn þess að veita grunnur reglugerð ESB á sviði flugöryggis lagastoð og hvort slíkt væri annmörkum háð með tilliti til ákvæða stjórnarskrárinnar í ljósi þeirra aðkomu erlendra aðila að framkvæmdarvaldið og dómsvaldið sem reglugerðin felur í sér. Með hliðsjón af því svigrúmi sem löggjafinn hefur til mats á túlkun stjórnarskrárinnar var mat meiri hluta nefndarinnar hins vegar að frumvarpið væri í samræmi við hana. Með auknu umfangi grunnreglu gerða ESB á sviði flugöryggis er ljóst að breytingar á lögum um loftferðir, nr. 60/1998, eru mikilvægar í ljósi skuldbindinga Íslands samkvæmt EES-samningnum. Við umfjöllun nefndarinnar vöktu nýir efnisþætti frumvarpsins spurningar sem tengdust framsali valdheimilda á sviði framkvæmdarvalds og dómsvalds. Líkt og fram kemur í niðurstöðu álitsgerða sem barst nefndinni liggur þó fyrir að á grundvelli núgildandi laga um loftferðir, nr. 60/1998, hafa nú þegar verið innleiddar Evrópureglugerðir sem geyma að mörgu leyti valdheimildir sem eru sambærilegar við þær sem frumvarpi þessu er ætlað að veita frekari lagastoð fyrir. Um er að ræða afmarkaða aðkomu erlendra aðila að mjög afmörkuðu sviði og í stað þess að vera íþyngjandi fyrir íslenska aðila. Er það mat meiri hlutans að innleiðing reglugerðar 2018 11 við 39 sé mikilvæg forsenda fyrir samkeppnishæfni íslenskra flugfélaga, rekstri flugvalla, flugleiðsögu og annarra aðila sem starfa á markaðnum. Í því sambandi áréttar meiri hlutinn að virk samkeppni í flugi og afleiddri þjónustustarfsemi sem tengist henni er ein forsenda efnahagslegrar velsældar og samkeppnishæfni nútímasamfélags. Að teknu tilliti til framangreinds leggur meiri hlutinn áherslu á svigrúm löggjafans til að leggja mat á það hvernig þátttöku Íslands í alþjóðlegri samvinnu skuli háttað ef hún er til hagsbóta fyrir land og þjóð. Þá fjallaði nefndin um athugasemdir sem bárust nefndinni og lutu að starfskjörum flugverja. Mat meiri hlutans var hins vegar að ekki væri um að ræða vandkvæði sem leyst yrði með breytingum á frumvarpinu þar sem umfjöllun efni þess varðar fyrst og fremst öryggismál. Þó vekur meiri hlutinn athygli á mikilvægi þess að leiðir að leiða sé leitað til að bregðast við ábendingum umsagnaraðila er varða ráðningarkjör og eftirlit með skráningu heimahafnar. Jafnframt fjallaði nefndin ítarlega um 159. gr. þar sem kveðið er á um bakgrunnsskoðun einstaklinga til að komast inn á haftasvæði. Meiri hlutinn taldi hins vegar ekki tilefni til að gera breytingu á ákvæði frumvarpsins hvað þetta varðar að frátalinni breytingu í 6. mgr. ákvæðisins er varðar synjun bráðabirgðaákvæðis. Meiri hlutinn leggur áherslu á að ákvæðið er mikilvægt, t.d. til að koma í veg fyrir hvers kyns hryðjuverk og aðrar ólögmætar aðgerðir. Nefndin fjallaði að auki um stöð um að stöðva loftfars vegna ógreiddra gjalda á grundvelli 198. gr. frumvarpsins. Vegna gagnrýni sem barst nefndinni með umsögnum að mati meiri hlutans er hins vegar ekki ástæðu til að bregðast við þeim í ljósi þeirra hagsmuna sem ákvæðinu er ætlað að tryggja að á hinn bóginn leggur meiri hlutinn til breytingu á 198. gr. frumvarpsins þannig að gjöld til rekstraraðila flugvalla vegna þjónustu og flugleiðsögu verði áfram tryggð með lögveði í loftförum eða loftfars hlutum, eiganda eða umráðanda loftfars sem skráð er er hér á landi. Þessu til viðbótar eru helstu breytingar meiri hlutans tvær. Í fyrsta lagi er lögð til breyting svo reglugerð um flutning hergagna með loftförum. Það er 112. og 115. gr. frumvarpsins. Að mati meiri hlutans er mikilvægt að bregðast við umsögn utanríkisráðuneytisins er varðar 4. mgr. 112. gr. og tryggja að reglugerð um flutning hergagna með loftförum nr. 464/2019 haldi gildi sínu með hlið. Hliðsjón af því leggur meiri hlutinn til breytingar á ákvæðinu. Þá leggur meiri hlutinn til að s liður 115. gr. frumvarpsins falli brott svo að samræmis sé gætt í frumvarpinu að skýrt verði að það sé ráðherra varnarmála sem hafi heimild til að setja reglugerð er varðar hergagnaflutningum. Í öðru lagi er lögð til breyting er varðar skipulagsreglum flugvallar, 146. gr. og 147. gr.. Til að koma til móts við gagnrýni er laut að leita að frumvarpið taki ekki mið af sjálfsstjórnarrétti sveitarfélaga í ljósi lítillar aðkomu þeirra að setningu reglnanna. Í þágu öryggis flugsamgangna er í 100. 46. gr. frumvarpsins lagt til að ráðherra sé heimilt að setja sérstakra skipulagsreglum fyrir flugvöll sem opin almenningi en sambærileg ákvæði eru í gildandi lögum. Lögð er áhersla á mikilvægi þess að tryggja að loftrými, umhverfislega flugvallarsvæðið sé án hindrana auk þess sem áréttað er að skipulagsreglum flugvallar séu rétthærri skipulagsáætlanir sveitarfélaga þegar tryggja skal flugöryggi á flugvöllum og við þá. Við umfjöllun málsins í nefndinni kom fram nokkur gagnrýni á framangreint fyrirkomulag og var því m.a. haldið fram að skipulagsreglum flugvallar, sem gengju framar skipulagsáætlunum sveitarfélaga, samrýmdust ekki stjórnarskrárbundnum sjálfsstjórnarrétti sveitarfélaga, sbr. 1. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar. Þá væri um ólýðræðislegt fyrirkomulag að ræða með hliðsjón af því að þannig væri ákvörðunarvald í skipulagsmálum fært fjær þeim sem málið varðar. Meiri hlutinn tekur undir mikilvægi þess að sveitarfélög ráða málefnum sínum. Sjálf leggur jafnframt áherslu á nauðsyn þess að í öllum flugsamgöngum séu öryggissjónarmið í hávegum höfð. Af því leiðir að við gerð skipulagsreglum flugvallar þarf að vera skýrt ferli sem bæði tryggir öryggi í flugi og veitir sveitarfélögum skýra aðkomu að mótun þeirra. Með hliðsjón af framangreindu er það mat meiri hlutans að rétt sé að fella brott annan málslið 1. mgr. 146. gr. þar sem ákvæði fyrsta málslið taki bæði til nýrra flugvalla og þeirra sem fyrir eru og ljóst að ákvörðun um staðsetningu nýs flugvallar verði ekki tekinn með setningu skipulagsreglum. Samhengisins vegna er talið rétt að flytja efni 3. mgr. 146. gr. í 147. gr. frumvarpsins. Í 146. 7. gr. frumvarpsins leggur meiri hlutinn til að sérstakur starfshópur ráðherra með þátttöku Samgöngustofu rekstraraðila flugvallar og viðkomandi sveitarfélaga skuli vinna tillögu að skipulagsreglum flugvallar og annað samráð vegna þeirra. Telur meiri hlutinn eðlilegt að í reglugerð verði kveðið nánar á um hlutverk slíkra starfshópa og að jafnræðis verði gætt við skipan þeirra þannig að þeim megi sæta að lágmarki einn fulltrúi frá hverju sveitarfélagi sem málið varða en þó aldrei færri en tveir fulltrúar sveitarfélaga. Þá er lagt til að skýrt sé kveðið á um að markmið skipulags, reglna flugvalla sé að tryggja flugöryggi með fullnægjandi hætti með sem minnstu takmörkunum á skipulagi þeirra svæða kringum flugvöllinn sem reglurnar taka til. Telur meiri hlutinn að með þessum hætti megi tryggja sveitarfélögum beina þátttöku í undirbúningi og gerð skipulags reglnanna og að skipulagðs reglurnar feli ekki í sér meiri takmarkanir á skipulagi svæða í nágrenni flugvalla en nauðsynlegt er vegna flugöryggis sjónarmiða. Einnig er tekið fram með skýrum hætti að sveitarfélögum beri að gæta þess að skipulagsáætlanir þeirra og aðrar ákvarðanir á grundvelli skipulagslaga samræmist skipulagsreglum flugvalla eftir að þær hafa verið settar og skipulagðs reglurnar gangi þannig framar skipulagsáætlunum sveitarfélaga á sviði flugöryggis. Þá eru lagðar til minniháttar eða lagatæknilegar breytingar sem þarfnast ekki sérstakrar umfjöllunar. Vísast að öðru leyti til ítarlegrar umfjöllunar um breytingartillögur í áliti meiri hluta umhverfis- og samgöngunefndar. Að framansögðu virtu liggur leggur meiri hluti umhverfis- og samgöngunefndar til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem gerðar hafa verið sem gert hefur verið grein fyrir og lagðar eru til í sérstöku þingskjali. Þýska þingskjali 1289. Undir álit meiri hluta umhverfis- og samgöngunefndar rita auk þess sem hér stendur, hv. þingmenn, Vilhjálmur Árnason, Bjarni Jónsson, Halla Signý Kristjánsdóttir, Helga Vala Helgadóttir, Ingibjörg Ísraels, en Orri Páll Jóhannsson og Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir. Jafnframt hafa Jakob Frímann Magnússon og Bergþór Ólafsson, áheyrnarfulltrúi í nefndinni, lýsti sig samþykka áliti þessu. Frú forseti. Frumvarp þetta um loftferðir sem telur hátt í 300 síður og 286 gr., umfangsmikið og varðar grundvallarhagsmuni í íslensku samfélagi. Hér er um svokallaða mótuð löggjöf að ræða. Markmið laganna er að stuðla að og tryggja öruggar, greiðar og skilvirkar flugsamgöngur að teknu tilliti til neytendaverndar, umhverfissjónarmiða og þjóðréttarlegra skuldbindinga. Frú forseti. Ég hef lokið máli mínu.
Virðulegi forseti. Ég kem hér upp sem framsögumaður þessa máls og vil gera grein fyrir nokkrum atriðum. Þótt frumvarpinu hafi ekki verið vísað formlega til efnahags- og viðskiptanefndar eftir 1. umræðu þá hefur nefndin hún fjallaði um það bárust umsagnir frá Deloitte og Viðskiptaráði. Við áttum fund með þessum umsagnaraðilum í morgun og kunnum þeim bestu þakkir fyrir. Í kjölfarið funduðum við með skrifstofu skattamála í fjármála- og efnahagsráðuneytinu og fórum yfir ýmis lögfræðileg álitamál og eftir þessa yfirferð þá held ég að við í nefndinni, svona flest okkar, séum bara ef eitthvað er enn sannfærðari en áður um að það fari best á því að samþykkja þetta frumvarp núna fyrir þinglok. Um þetta er sérstaklega brýnt hvað varðar 1. gr. til að taka af allan vafa um það hvernig farið skuli með úthlutanir úr rekstri sem greiddar eru með öðrum eignum en peningum en báðar greinarnar í þessu frumvarpi. Í rauninni þjónar þeim tilgangi að eyða óvissu og skapa ákveðinn fyrirsjáanleika fyrir atvinnulífið og skattaframkvæmd í landinu og sú lagabreyting sem við erum að leggja til í 1. gr. er viðbragð við úrskurði yfirskattanefndar í máli nr. 42/2022. Þar var því hafnað að fara skyldi með úthlutun sem greidd var í formi hlutabréfa líkt og um sölu eignanna væri að ræða og ákvarða samkvæmt því skattskyldan söluhagnað nú. Fjármála- og efnahagsráðuneytið bendir á að niðurstaða yfirskattanefndar er ekki afgerandi varðandi það hvort um annars konar skattskyldar tekjur sé að ræða og að með úrskurðinum sé þannig að þarna sé ákveðin óvissa og með úrskurðinum sé líka komin upp óvissa um það hvort og þá hvernig fordæmisgildi hans taki til úthlutana úr félögum sem eru ekki hlutafélög, svo sem samlagsfélögum og sameignarfélögum. En það sem er kannski mikilvægast er að með lagabreytingunni er ekki aðeins verið að eyða þessari óvissu heldur líka að tryggja jafnræði milli skattaðila. Hér ætla ég, með leyfi forseta, að vitna í minnisblað frá fjármála- og efnahagsráðuneytinu til efnahags- og viðskiptanefndar ef niðurstaðan yrði túlkuð á þann veg að það skorti skattlagningarheimild við þessar aðstæður. Það er þegar það er verið að slíta einkahlutafélagi og úthlutunin er greidd með öðrum eignum en peningum. Þá fæli það í sér glufu í skattkerfinu sem auðvelt væri að misnota. Skattkerfið er uppbyggt þannig að virkur tekjuskattur á atvinnurekstur lögaðila og eigendur þeirra er almennt 37,6%. Niðurstaðan fæli í sér að hægt yrði að komast hjá skattlagningu tekna sem stafa af mismun bókfærðs verðs og markaðsverð verðs með því einu að úthluta eignum í stað peninga. Slík niðurstaða er óásættanleg og felur í sér bæði ójafnræði og skekkir samkeppnisstöðu fyrirtækja. Deloitte hefur gagnrýnt sérstaklega framsetningunni í greinargerð þessa frumvarps, orðalagið um að verið sé að árétta meginreglu sem sagt um skattlagningu við eignfærslu úr atvinnurekstri og við fyrstu sýn mætti kannski draga þá ályktun að með frumvarpinu sé svona öllu heldur verið að lögfesta þá skattaframkvæmd sem hefur tíðkast frekar en gildandi meginreglu sem hafði þá verið snúið við. En það sem við erum hér að vísa til í frumvarpinu er í rauninni bara sú almenna og viðtekna regla að eign verði ekki tekinn út úr rekstri nema það hafi farið fram og fari fram skattalegt uppgjör og í því tilviki sem hér um ræðir. Þá teljum við rétt að renna styrkari lagastoð undir þessa reglu, þessa skattaframkvæmd í tilvikunum sem frumvarpið. Það er 1. greinin fjallar um loka þessari glufu og koma þannig í veg fyrir að ríkissjóður verði af skatttekjum og Viðskiptaráð gagnrýnir hve brátt málið ber að og hver hraða afgreiðslu. Það hefur fengið, það er auðvitað margt til í því. En við þessu vil ég nú bara segja sem framsögumaður þessa máls að stundum koma einfaldlega bara upp aðstæður þar sem löggjafinn þarf að bregðast skjótt við og ég tel að við höfum gert það bæði skjótt og vel í þessu tilviki. Við í nefndinni teljum einfaldlega að hér sé um slíka hagsmuni íslenska ríkisins að tefla að það sé rétt að ganga rösklega til verks og samþykkja þetta frumvarp fyrir þinglok. Fleiri.
Disk Haraldsdóttir, virðulegur forseti. Allsherjar- og menntamálanefnd hefur borist 71 umsókn um ríkisborgararétt á vorþingi 152. löggjafarþingsins en skv. 1. mgr. 6. gr. laga um íslenskan ríkisborgararétt, nr. 100/1952, veitir Alþingi ríkisborgararétt með lögum að fenginni umsögn Útlendingastofnunar og lögreglustjóra á dvalarstað umsækjanda, sbr. 2. mgr. 6. gr.. Þau gang. Gögn bárust eingöngu vegna hluta umsóknanna og leggur nefndin til að umsækjendur á 12 umsóknum verði veittur ríkisborgararéttur að þessu sinni. Aðrar umsóknir komi til með að meðferðar síðar þegar þau hafa þegar nauðsynleg gögn hafa borist. Það eru sem sagt 12 umsækjendur sem hljóta nú íslenskan ríkisborgararétt með lögum frá Alþingi og vil ég nota tækifærið og óska þeim innilega til hamingju með þennan áfanga. Ég vil jafnframt þakka undirnefnd allsherjar- og menntamálanefndar, háttvirtrar þeim þingmönnum Birgi Þórhallssyni og Arndísi Önnu Kristínar Gunnarsdóttur og Jóhanni Friðriki Friðrikssyni kærlega fyrir þeirra störf í undirnefndinni. Ég veit að það hefur verið mikið álag á undirnefndinni og virðulegur forseti hefur vissulega orðið var við mikla umræðu hér í þingsal um veitingu ríkisborgararéttar. Ég vona að það kasti engri rýrð á þá 12 aðilar sem eiga svo sannarlega getað fagnað því að vera orðnir íslenskir ríkisborgarar. Þeir sem ekki eiga þær umsóknir sem ekki bárust umsagnir um gátu og var því ekki hægt að vinna að þessu sinni. Því verður frestað til haustsins og mun munu umsagnir berast frá Útlendingastofnun með þeim umsóknum eigi síðar en 31. ágúst. Jafnframt hefur allsherjar- og menntamálanefnd fengið staðfestingu á því frá Útlendingastofnun að enginn þeirra einstaklinga sem bíða afgreiðslu munu sæta frávísun eða brottvísun. Jafnframt hefur verið hluti af samkomulagi varðandi þinglok að alls háttvirt allsherjar- og menntamálanefnd hefur nú skipað undirnefnd. Fimm einstaklinga sem ég fer fyrir suma mun. Vonandi komast að góðu samkomulagi um breytt fyrirkomulag við veitingu ríkisborgararéttar því að ég held að okkur sé öllum í mun að þau upphlaup sem orðið hafa hér í þingsal á síðasta þingi muni ekki endurtaka sig. En ég, enda á að þakka háttvirtri undirnefnd kærlega fyrir þeirra störf og þessum 12 einstaklingum óska ég innilega til hamingju með að verða orðnir íslenskir ríkisborgarar. Fleiri hafa ekki kvatt sér hljóðs.
Frú forseti. Ég vil taka undir það sem formaður Miðflokksins sagði hér áðan að vonast til þess að ríkisstjórnin taki þetta sem hér er lagt fram, tillögu um einföldun regluverks til alvarlegrar skoðunar. En þegar farið var yfir málið áðan þá hafði ég ekki séð nefndarálit með frávísunartillögu. Ég eiginlega verða að fá að grípa þetta tækifæri til að benda á það sem þar kemur fram þar sem segir, með leyfi forseta: Meiri hlutinn, meiri hluti nefndarinnar. Meiri hlutinn leggur því til að tillögunni verði vísað til ríkisstjórnarinnar og henni falið að gera úttekt á nauðsyn þess að reglur nauðsyn þess að regluverk verði einfaldað. Ef það er efi í mönnum um það að það þurfi að ganga til þessarar vinnu þá er það ekki góð byrjun að nefndin með öflugar Sjálfstæðismenn í formennsku og framsögumann nefndarálits séu bara velta fyrir sér hvort sé yfir höfuð nauðsyn til að regluverk verði einfaldað. Ég er ekki mjög góð byrjun á vegferð þessarar þingsályktunartillögu en ég vona að úr rætist þegar ríkisstjórnin tekur málið til sín.
Frú forseti. Ég get ekki annað en tekið undir með hv. þm. Bergþóri Ólasyni. Það er það hlýtur að teljast fagnaðarefni svona í ljósi síðustu missera og ára að Sjálfstæðisflokkurinn sé a.m.k. til í að ráðast í skoðun á því hvort það sé tilefni til að einfalda regluverk og minnka báknið miðað við framgang mála hér á þingi og afrek þessarar ríkisstjórnar. Þá á maður líklega vera þakklátur fyrir að Sjálfstæðisflokkurinn ætli að velta því fyrir sér hvort það sé tilefni til að ráðast í einföldun regluverks og því finnst mér þetta a.m.k. að vera jákvætt skref og í ljósi þess að tillagan gerði kortið er ráð fyrir því að málinu yrði vísað til ríkisstjórnar í þeim skilningi að henni yrði falið að að finna út úr þessu, afgreiða málið með ákveðnum leiðbeiningum. Þá geri ég ráð fyrir að styðja tillögu um að málinu verði vísað til ríkisstjórnar en við munum fylgjast með hvernig gengur.
Frú forseti. Það gerist ekki oft á þessum síðustu dögum þingvetrar þegar allar taugar eru þandar að nefnd fær nýtt og jafnvel smá framandi mál í fangið og er sammála um það. En það gerist einmitt í þessu máli. Öll allsherjar- og menntamálanefnd er sammála um það að það sé mikilvægt að Ísland leggi sitt af mörkum í umræðunni um vist á heimsvísu. Það eina sem meiri hluta og minni hluta greinir á um er aðferðin til að ná því fram, meiri hlutinn. Mér finnst hann vera óþarflega varkár. Ég ætla bara að segja það hreint út, vill greina allt í ræmur áður en haldið er af stað. Minni hlutinn segir: Með því að samþykkja þessa tillögu er ríkisstjórnin einmitt falið að greina hlutina og setja allt af stað. Mér finnst minni hlutinn vera það sem við ættum að standa á bak við og ég hvet þingheim til að vera aðeins djarfari en meiri hluti allsherjar menntamálanefndar vegna þess að þetta er vegferð sem við munum leggja af stað því við getum ákveðið í dag að gera það aðeins fyrr en með þessum biðleik. Með því að vísa þessu til ríkisstjórnarinnar þurfum ekki alltaf biðleikjum til máls, tekur.
Haraldsdóttir. Virðulegur forseti. Það er rétt sem hv. þingmaður segir, Andrés Ingi Jónsson, að þetta er mjög áhugaverð tillaga og við erum sammála um það í háttvirtri allsherjar- og menntamálanefnd. En ég held að það sé bara ágætt að við höfum það í huga af því að hv. þm. Andrés Ingi Jónsson hefur mjög oft komið hingað upp í púlt og gagnrýnt þingið fyrir að afgreiða mál á of miklum hraða og ekki af nægilega mikilli vandvirkni og þess vegna held ég að sé mikilvægt að geta þess að allsherjar- og menntamálanefnd hafði málið inni hjá sér í rétt rúman sólarhring. Það var allur tíminn sem háttvirt nefnd var gefið til að fjalla um þetta risa risastóra mál sem eru þó sammála um að sé mjög áhugavert og viljum endilega þroska umræðunni frekar.
T.D. norður Andrés Ingi Jónsson, frú forseti. Jæja, frávísunartillagan virðist eiga að ráða sýnist það munar ekki miklu það, ég veit það ekki, en Alþingi er hér að vísað til ríkisstjórnarinnar, að skoða visst morð, að taka þetta mál alvarlega, að fara að vinna í þessu. Þið hérna af ráðherrabekknum, við fylgjumst með ykkur. Við pössum upp á að þetta mál sofni ekki í ráðuneytum heldur fáum við í fangið einhverjar aðgerðir sem fyrst og ég held því ekki að segja neinum það langlundargeð þegar kemur að aðgerðum í þágu umhverfismála. Það er eitthvað sem er ekki mjög ríkjandi þáttur hjá mér. Þannig að já, ég heyri ég í haust.
Þeir Gunnarsdóttir, herra forseti, í frumvarpi sem ríkisstjórnin hefur ítrekað lagt fram um breytingar á lögum um útlendinga er að finna eina jákvæða breytingu sem var reyndar ekkert á lögum um útlendinga og lögum um atvinnuréttindi útlendinga. Sem betur fer var það frumvarp dregið til baka fyrir nokkrum dögum vikum síðan hér, sem betur fer, vegna þeirrar breytingar sem átti að gera á lögum um útlendinga, því miður, vegna þeirrar breytingar sem átti að gera á lögum um atvinnuréttindi útlendinga hvers vegna þessu var blandað þarna inn. Við vitum öll hvers vegna það var. Það var til að reyna að ná því í gegn. Þetta var sykur, bilanir sem átti að ná því máli í gegn. Hins vegar þá er um að ræða breytingu á lögum um atvinnuréttindi útlendinga sem gera fólki sem hefur dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða líkt og flóttafólk frá Úkraínu hefur fengið núna í í nokkrum mæli, gefur þeim kost á að vinna finna vinnu og vera undanþegið kröfu um að sækja um og fara í gegnum það ferli að sækja um atvinnuleyfi. Eftir að hafa fundið vinnu í hvet öll til að samþykkja þessa breytingu þarna tækifæri til að ná fram þessu góða máli sem ég held að við getum verið sammála um.
Tapaði sinna, virðulegur forseti, skv. 44. gr. stjórnarskrár starf hvert lagafrumvarp að fá þrjár umræður til að teljast stjórnskipulega rétt sett ís. Það felur m.a. í sér breytingar við lagafrumvörp þurfa að falla efni þessu markmiði og teljast ekki svo umfangsmiklar að um nýtt frumvarp sé að ræða. Markmið fyrirliggjandi frumvarps er að leggja til breytingar sem nauðsynlegar þykja vegna fríverslunarsamnings Íslands við Bretland eftir útgöngu þess úr ESB og EES. Þannig verði kveðið á um með skýrum hætti í lögum að nánustu aðstandendum þjónustuveitenda sem starfa tímabundið á Íslandi verði gert kleift að sækja um dvalar og atvinnuleyfi á grundvelli fjölskyldusameiningar. Markmið breytingartillögu á þingskjali 732 er að tryggja allir þeir sem fá dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða fái sjálfkrafa milliliðalaust atvinnuleyfi samhliða dvalarleyfinu. Verður því að telja að það sé vafi á því hvort umrædd breytingartillaga falli að efni og markmið frumvarpsins er ljóst að hún hefur líka ekki fengið þrjár umræður nú þegar, enda telst hún fyrst nú eftir 2. umræðu verða hluti af málinu og hefur aðeins fengið tvær umræður í þingsal.
Sama Kristínardóttir Gunnarsdóttir, frú forseti. Ég ætla að reyna að gera með skiljanleg heldur skipti breytingin, breytingartillaga sem ég er að leggja til er á akkúrat þessum þessu frumvarpi um breytingu á lögum um atvinnuréttindi útlendinga. Hún er komin á réttan stað úr því frumvarpi sem hún var áður þar sem hv. þingmaður var að segja hér áðan. Varðandi það að þetta hafi ekki verið rætt við þrjár umræður var það rangt á mjög margan hátt. Breytingartillagan var lögð fram í 1. umræðu og kom þar til umræðu. Þá var þetta hluti af stjórnarfrumvarpi sem hefur verið margrætt hér í þessum þingsal en þetta eru ekki koma fyrst til umræðu núna en mér þykir miður að það sé verið að grípa til einhverra svona mjög óljósar og vafasama lagatæknilegra atriða til að reyna að ná þessari breytingartillögu minni út sem ég held að við öll hér í þessum þingsal séum sammála um það að það sé samfélaginu öllu okkur öllum og ekki síst því fólki sem hingað leitar til bóta að fólk sem hefur fengið dvalarleyfi hér á landi geti einfaldlega farið og fundið sér vinnu. Ég hvet ykkur öll til að nýta þetta tækifæri til að koma þessari góðu breytingu á lögum um atvinnuréttindi útlendinga í gegn þar sem hún á heima við þetta frumvarp. Það er engin spurning.
Þingmaður Suðvesturkjördæmis, Bryndís Haraldsdóttir. Virðulegur forseti. Mér finnst mjög miður að þurfa að fella þessa tillögu því hún er í grunninn mjög góð, enda var hún í frumvarpi sem hæstv. dómsmálaráðherra lagði hér fram. Við hefðum kannski betur klárað að afgreiða það mál. En ég veit að þetta er hárrétt hjá hv. þingmanni þegar hún fer yfir það bara. Þetta stenst ekki lagalega gerð því að ég hafði hugsað mér að reyna slíkt hið sama sjálf þegar við fjölluðum einmitt málefnum atvinnuréttindi útlendinga. Það er hvernig hægt væri að víkka þetta út ákvæði varðandi atvinnuréttindi útlendinga almennt þannig að ég hvet hv. þingmenn alla til að koma af mikilli ábyrgð inn í umræðu um útlendingamál um leið og við komum saman í haust og finnum raunverulegar lausnir til að ná saman í þeim mikilvæga málaflokki.
Þingmaður Reykjavíkurkjördæmis norður, Halldóra Mogensen. Forseti. Ég er ekki á nefndaráliti meiri hlutans í þessu máli og við í þingflokki Pírata munum greiða atkvæði með breytingartillögum meiri hlutans sem eru til góða. Það er verið að hætta við að banna alls konar nammi bragð og ávaxtabragði sem var mjög vafasöm aðgerð þannig að við styðjum það en verðum á gulu á frumvarpinu í heild og það snýr að því að það vantar að skoða heildarmyndina. Það er með skaðaminnkun að leiðarljósi. Það hefði þurft að kortleggja skaðsemi mismunandi nikótínvörur og fella undir mismunandi hættustig því að regluverkið það ætti að miða við hætti stigið. Annars er hætta á að aðgengi að mismunandi nikótín vörum verði einhvers konar handahófskennt sem er ekki góð lending. En við erum að sjá það dálítið í þessari bútasaum, nálgun á málaflokkinn. Það er lögin sem ná utan um þessar vörur, þær þyrftu að vera heildstæðari og innbyrðis samhengi í þeim til að tryggja það að við séum ekki að hefta aðgengi að vörum sem eru minna skaðlegra á meðan þær meira aðgengi af öðrum vörum sem eru skaðlegri fyrst. Þetta er bara röng nálgun. Við erum að taka þetta upp og skoða þetta heildstætt.
Sinna, frú forseti. Þetta frumvarp í heild sinni er fullt af fögrum fyrirheitum í þágu barna og ungmenna en leiðin að settu marki frekar sérkennilega holótt fjallabaksleið. Það versta í þessu frumvarpi er tillagan um bragð, bannið svokallaða og þessi breytingartillaga tekur þann óskapnað út. Ég vek þó athygli á rökstuðningi meiri hluta velferðarnefndar fyrir því að henda út ákvæðinu, með leyfi forseta: Þrátt fyrir að bann við notkun bragðefni kunni að skila árangri til að draga úr neyslu barna og ungmenna og nikótínvörur er það niðurstaða meiri hlutans að frekari vinnu þurfi við að greina áhrif slíkra aðgerða og mögulegar leiðir við að framfylgja slíku banni. Að mati meiri hlutans er því ljóst að meiri tíma þarf til að útfæra slíkt bann og skjóta undir það traustari stoðum. Bannið sé með öðrum orðum ekki nægilega vel undirbyggt eins og er sett fram í þessu frumvarpi. Það verður því ekki betur séð en að meiri hluti velferðarnefndar bíði mjög spenntur eftir tækifæri fyrir því að setja þetta furðulega sérkennilega bragð bann á síðar. Það gerist þá það sama og með útlendinga, frumvarp hæstv. dómsmálaráðherra. Það kemur aftur og aftur inn í þingið til þess eins að vera fleygt út aftur og aftur. Viðreisn verði jafn mótfallinn því banni í fyllingu tímans og flokkurinn er í dag.
Er t.d. norður Andrés Ingi Jónsson. Frú forseti. Fyrir fjórum árum kom fram í fréttaskýringaþættinum kveik að undanþáguheimildir til hergagnaflutninga með íslenskum flugvélum væri eiginlega með miklum ólíkindum. Það væri eiginlega ekkert eftirlit með leyfisveitingum ráðuneytisins. Í framhaldinu var kerfinu breytt en því miður ekki til hins betra eða hvað við fáum ekki að vita það vegna þess að þegar við spyrjum í skriflegum fyrirspurnum héðan hvernig þessum málum er háttað núna fáum við það eitt að vita að undanþáguheimildirnar þeim hefur snar fjölgað. Við getum ekkert meir, fáum engar upplýsingar umfram það kom bara fjölda undanþáguheimilda. Það er orðin algjör þoka utan um þetta þannig að við vitum ekki hvort íslenska ríkið sé að gefa grænt ljós mögulega á mannréttindabrot með því að flytja vopn inn á átakasvæði. Ég verð að segja, frú forseti, þetta er ekki góð tilfinning að treysta ekki íslenskri stjórnsýslu vegna þess að hún gefur ekki upplýsingar um þetta og hér er því lagt til að undanþáguheimildin sé einfaldlega numin úr gildi að íslenskar íslensk flugfélög séu ekki að flytja vopn. Ósköp einfalt.
Virðulegur forseti. Lítið skref kannski fyrir okkur en þetta er risastórt skref í átt að auknu réttlæti fyrir brotaþolann heimilis og kynferðisofbeldis. Bara að segja: Takk, atkvæðagreiðslu er að ljúka atkvæðagreiðslu er lokið og er frumvarpið samþykkt með.
Virðulegi forseti. Nú er það þannig að þetta mál sem hér er til umfjöllunar, það ber í sér góð fyrirheit og það er stefnt á góðum og jákvæðum hlutum og allt saman gott og blessað og það hefur vissulega tekið ákveðnum breytingum í meðförum nefndarinnar sem síðan hafa enn fremur verið til bóta. En það eru enn þá ákvæði inni í þessu sem erfitt er að sætta sig við. Þetta er til að mynda frekar íþyngjandi fyrir þá sem hyggjast selja svona vörur út frá eftirliti og leyfum og öðru slíku. Það sem varðar merkingar til að mynda líka er eitthvað sem þyrfti að endurskoða betur þannig að ég tel, ég og minn flokkur að velferðarnefnd hefði mátt leggjast aðeins betur yfir þetta mál. Við treystum okkur ekki til að styðja það eins og það lítur út núna þótt vissulega styðji við mikið af þeim markmiðum sem í því eru.
Virðulegi forseti. Þótt klukkan sé orðin margt og allir vilja ljúka þessu þá finnst mér ekki annað hægt en að koma hingað upp og þakka nefndinni og þinginu fyrir að afgreiða þetta stóra mál, 278 gr. 56 í fylgiskjali, gríðarlega flókið mál en skiptir miklu máli að ljúka því vegna, einfaldlega vegna þess að flug er jú eins og við þekkjum hluti af hinu alþjóðlega umhverfi og það skiptir máli að við séum með löggjöf sem geta fylgt því sem er að gerast alls staðar í kringum okkur. Það náum við með því að samþykkja þetta frumvarp hér í. Þótt ég segi bara: Takk fyrir góða vinnu.
Hv. alþingismenn. Störfum þessa þings, 152. löggjafarþings, verður nú brátt frestað. Ég bið þó þingmenn að vera undir það búna að Alþingi verði kallað saman til framhaldsfunda þegar þinginu hefur borist áður boðuð skýrsla ríkisendurskoðanda um sölu á hlutabréfum ríkisins í Íslandsbanka. Vegna haustkosninga komum við ekki saman hér fyrr en 23. nóvember síðastliðinn og eiginleg þingstörf hófust ekki fyrr en 1. desember þegar lokið var á rannsókn og afgreiðslu kjörbréfa. Á þeim tíma sem liðinn er hafa 70 stjórnarfrumvörp, níu nefndarfrumvörp og tvö þingmannafrumvörp orðið að lögum. Alls hafa því 81 lög verið samþykkt á yfirstandandi þingi. Þá hafa 27 stjórnartillögur, ein nefndartillaga og ein þingmannatillaga verið samþykktar. Í heild hafa 29 þingsályktanir verið samþykktar og auk þess hefur tveimur verið vísað til ríkisstjórnarinnar. Ráðherrar hafa svarað 249 fyrirspurnum skriflega og 30 munnlega. Þá svöruðu ráðherrar 200 fyrirspurnum í óundirbúnum fyrirspurnatímum. Í 11 skipti hafa ráðherrar gefið Alþingi munnlegar skýrslur um ýmis mál og sérstakar umræður hafa verið 21. Við lok þinghaldsins vil ég þakka öllum alþingismönnum fyrir samstarfið. Eðlilega greinir þingmenn á um ýmis mál en hér á Alþingi hefur almennt ríkt góður andi og ríkur samstarfsvilji og vil ég þakka fyrir það. Sérstaklega vil ég láta í ljós ánægju mína með það ítarlega samkomulag sem þingflokkar gerðu undir lok þinghaldsins og framgang mála á síðustu dögum. Það er óskandi að okkur megi auðnast að vinna í þeim anda á komandi þingi. Ég færi varaforsetum sérstakar þakkir fyrir ágæta samvinnu við stjórn þinghaldsins, svo og formönnum þingflokka og formönnum stjórnmálaflokka fyrir mjög gott samstarf. Skrifstofustjóra Alþingis og starfsfólki Alþingis þakka ég góða aðstoð og mikið og gott starf og samvinnu í hvívetna. Ég vil óska utanbæjarmönnum góðrar heimferðar og ánægjulegrar heimkomu og vænti þess að við hittumst öll heil þegar Alþingi kemur saman að nýju.
Forseti. Fyrir hönd okkar alþingismanna vil ég færa forseta og varaforsetum þakkir fyrir samstarfið í vetur og þakka forseta hlý orð í okkar garð. Starfsfólk Alþingis á sérstakar þakkir skildar fyrir ómissandi aðstoð og sérlega góð störf á liðnum þingvetri. Fjöldi nýrra þingmanna bættist í hópinn eftir seinustu alþingiskosningar og það hefur verið ánægjulegt á þessum fyrsta þingvetri að kynnast nýjum þingmönnum með nýjar áherslur. Samstarf forseta og þingflokksformanna hefur almennt gengið vel, enda hefur forseti mikið jafnaðargeð og ríkan vilja til að eiga góð samskipti. Hann er samkvæmur sjálfum sér og stendur við gefin loforð. Hæstv. forseti er líka óhræddur við langa fundi [[Hlátur í þingsal.]]enda afar fróður um þingsöguna og veigrar sér ekki við að deila þekkingu sinni með hverjum sem á vill hlýða. Margir kunna að halda forseta íhaldssaman en innra með honum leynist dálítill róttæklingur, [[Hlátur í þingsal.]]enda gjörbylti hann fyrirkomulagi eldhúsdagsumræðna sem engum forseta hefur áður tekist að gera. Og ég tel mig geta fullyrt að almennt ríki mikil ánægja með þessa nýju og snörpu nálgun að þessum gamalgróna dagskrárlið. Forseti. Liðinn þingvetur var stuttur og snarpur og mikill þungi hefur verið á afgreiðslu fjölda þingmála á skömmum tíma. Þar hefur reynt á starfsfólk Alþingis sem hefur unnið myrkranna á milli til að gera okkur kleift að afgreiða öll þessi mál. Mikið hefur reynt á nefndasvið við afgreiðslu mála úr nefndum og eins á þingfundaskrifstofu og útgáfudeild við að koma þeim öllum skipulega hér inn í þingsal. Og ekki má gleyma því starfsfólki sem finnur mikið fyrir þessu aukna álagi án þess að vinna beint að þingmálunum sjálfum, þá ekki síst starfsfólk rekstrar- og þjónustusviðs sem tryggir að á vinnustað okkar haldist allt meira og minna í röð og reglu þrátt fyrir þessa tímabundnu óreiðu sem getur fylgt okkur þingfólkinu í þinglokunum. Öll hafa þau staðið sig með stakri prýði og sinnt störfum sínum af mikilli fagmennsku og alúð þrátt fyrir mikið álag eins og starfsfólk Alþingis gerir ávallt. Starfsfólki Alþingis óska ég gleðilegs sumars og ánægjulega sumarfrís og þingmönnum öllum einnig. Ég ítreka þakkir okkar til forseta og starfsfólks Alþingis og bið þingmenn að taka undir orð mín með því að rísa úr sætum. [[Þingmenn risu úr sætum.]]- Gleðilegt sumar.
Ég vil þakka hv. 3. þm. Reykv. n., Halldóru Mogensen, fyrir hlý orð og óskir í minn garð og vil þakka hv. alþingismönnum fyrir að taka undir orð hennar. Ég vil sérstaklega taka undir þakkir til starfsmanna Alþingis.
Forseti Íslands gjörir kunnugt: „Að ég, að tilskildu samþykki Alþingis, veiti forsætisráðherra umboð til þess að fresta fundum Alþingis, 152. löggjafarþings frá 15. júní 2022, eða síðar ef nauðsyn krefur, til 13. september 2022. Gjört í Reykjavík, 15. júní 2022. Guðni Th. Jóhannesson. Katrín Jakobsdóttir. Forsetabréf um frestun á fundum Alþingis.“ Samkvæmt þessu umboði og með vísan til samþykkis Alþingis fyrr í kvöld lýsi ég því yfir að fundum Alþingis, 152. löggjafarþings, er frestað. Ég nota tækifærið og þakka hv. alþingismönnum fyrir gott samstarf á þessu þingi og þakka starfsfólki þingsins sérstaklega fyrir vel unnin störf. Ég óska öllum hér í húsi góðrar heimferðar og gleðilegs sumars.