Borist hefur bréf frá 7. þm. Norðaust., Kristjáni L. Möller, um að hann geti ekki gegnt þingmennsku á næstunni. Í dag tekur því sæti 1. varamaður á lista Samfylkingarinnar í kjördæminu, Erna Indriðadóttir. Kjörbréf Ernu Indriðadóttur hefur þegar verið rannsakað og samþykkt, en hún hefur ekki áður tekið sæti á Alþingi og ber því að undirskrifa drengskaparheit að stjórnarskránni.
Erna Indriðadóttir hefur undirskrifað drengskaparheit að stjórnarskránni og er boðin velkomin til starfa á Alþingi.
Virðulegi forseti. Í gær kvaddi sér hér hljóðs, undir þessum lið, hv. þm. Sigríður Ingibjörg Ingadóttir og vakti athygli á því að hæstv. forsætisráðherra hefði ekki sinnt nú missirum saman beiðni hennar um að ræða verðtryggingu og afnám hennar við hv. þingmann. Það er einfaldlega þannig að við getum ekki sem þingmenn sætt okkur við að forsætisráðherra landsins sinni ekki þeirri grundvallarskyldu ráðherra að eiga orðastað við þingmenn um mál sem þingmenn óska eftir að ræða við þá. Samkvæmt þingsköpum er þessi skylda ótvíræð og hún leiðir beint af eftirlitsvaldi þingsins með ráðherrum sem er skrifað inn í stjórnarskrá. Ég verð að vekja athygli á því, nú þegar við sjáum dagskrá dagsins, að þar er engin sérstök umræða á dagskrá. Það eina sem er á dagskrá er um póstsendingar sem hæstv. utanríkisráðherra vill bera hér inn frá Brussel í nýjum [[Forseti hringir.]]aðlögunargerðum. Þá hlýtur maður að spyrja: Af hverju er ekki hægt að koma hér fyrir umræðu af þessum toga, sem lengi hefur verið beðið eftir, og hvar er vilji ríkisstjórnarflokkanna til að ræða efnislega einhver mál hér í þinginu?
Virðulegur forseti. Það er eðlilegt að hæstv. forsætisráðherra vilji ekki ræða svikin á kosningaloforði Framsóknarflokksins um afnám verðtryggingar. Það er eðlilegt að núna mánuð eftir mánuð, missiri eftir missiri, hefur hann ekki sinnt þinglegri skyldu sinni að taka þá umræðu sem margítrekað hefur verið beðið um, mánuðum saman, að fari fram hér. Það er pínlegt, virðulegur forseti, að sjá dagskrá dagsins þar sem enga sérstaka umræðu er að finna. Fyrir liggur ósk frá hv. þm. Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur um að ræða helsta kosningamál Framsóknarflokksins við formann flokksins. Sú ósk hefur legið fyrir í hálft annað ár þegar með er tekin óskin um að skýrsla forsætisráðherra um verðtryggingu verði rædd hér. Enn hefur ekki verið orðið við henni og engin umræða er á dagskrá dagsins í dag. Aðgerðaleysi ríkisstjórnarinnar og skortur á málum frá ráðherrum ríkisstjórnarinnar er sömuleiðis átakanlegt, því að í dag á ekki að ræða hér annað en innleiðingu [[Forseti hringir.]]á einhverjum gerðum frá Evrópusambandinu. Það eru engin stjórnarmálefni, ekkert frumkvæðismál [[Forseti hringir.]]frá ríkisstjórninni á dagskrá þingsins.
Virðulegi forseti. Ég er mjög hugsi yfir því að í janúar á síðasta þingi hafði þingmaður Samfylkingarinnar, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, óskað eftir sérstakri umræðu við forsætisráðherra um verðtryggingu. Ekki var orðið við þeirri beiðni allt síðasta þing, þ.e. frá og með janúar. Núna eru menn aftur byrjaðir að hlaupa undan þeirri umræðu. Ég verð líka að spyrja virðulegan forseta: Er þetta í lagi? Leyfa þingsköp það að menn svari ekki beiðnum um slíkar umræður? Þetta er það sem við þingmenn höfum, þ.e. óundirbúnar fyrirspurnir, sérstakar umræður, við höfum líka skriflegar fyrirspurnir. Ráðherrar verða að gjöra svo vel að svara slíkum beiðnum og fyrirspurnum. Ég óska eftir því, virðulegi forseti, að forseti snúi sér strax að því [[Forseti hringir.]]að fara fram á það við forsætisráðherra að hann verði við þessari beiðni strax, ef ekki í þessari viku þá í þeirri næstu, [[Forseti hringir.]]ellegar verði hann víttur með einhverjum hætti. Menn þurfa að gera eitthvað alvarlegt í þessu. Þetta er ekki hægt [[Forseti hringir.]]lengur.
Herra forseti. Það er nú hægt að rifja það upp að þetta virðist vera svolítið einskorðað við hæstv. forsætisráðherra. Hv. þm. Brynhildur Pétursdóttir beið hér líka í marga mánuði eftir því að fá samtal við hann um málefni sem þó eru honum kær, málefni sem hann tók til sín inn í sitt ráðuneyti. Þegar menn ákveða að gera slíkt þá þurfa þeir að svara fyrir það, það er bara þannig. Það er óskaplega sérstakt að ráðherra skuli leyfa sér svona framkomu gagnvart þinginu og maður skilur eiginlega ekki af hverju. Hvers vegna vill forsætisráðherra ekki ræða við þingmenn um málefni sem eru honum kær? Ég ætla að gera ráð fyrir því að bæði húsaverndun og verðtrygging séu honum kær, hann lagði það fram í kosningabaráttunni að það væru tvö af hans helstu málum. Eftir hvoru tveggja virðist þurfa að bíða alveg óskaplega lengi. Virðulegi forseti. Ég tek undir þá beiðni að farið verði yfir það, og það verði rætt, hvers vegna ráðherrann kemur hér ekki til svara. Það er ekki nóg að segja, [[Forseti hringir.]]eins og hæstv. forseti hefur sagt, að skriflegum beiðnum hafi fjölgað [[Forseti hringir.]]svo gríðarlega að ráðuneytið sé að kikna. Ef samtal á sér ekki stað hér þá þarf það að fara fram skriflega.
Forseti. Líkt og aðrir hv. þingmenn hér á undan mér undrast ég að forsætisráðherra komi ekki til þessarar sérstöku umræðu um verðtrygginguna. Ég man ekki betur en að þetta hafi verið stórmál hjá Framsóknarflokknum og skrýtið að hann geti ekki svarað fyrir það í sérstakri umræðu. Ég undra mig líka á dagskrá þingsins í dag sem er öll um EES-gerðir, eins og einhver segir: ljósrit frá Brussel, og rifja það upp að í fyrra komu engin mál hér fram fyrr en á síðustu vikum þingsins eða alla vega á síðustu mánuðum, og við vorum hérna fram í júlí. Ég vil endilega hvetja hæstv. forseta til að rekið verði á eftir ríkisstjórninni að koma inn með þau mál sem hún ætlar að leggja fram [[Forseti hringir.]]þannig að þau fái hér þá meðferð sem þeim ber.
Hæstv. forseti. Sem betur fer hefur mér sýnst að það gangi almennt séð frekar rösklega þegar hv. þingmenn biðja um sérstakar umræður við ráðherra í hæstv. ríkisstjórn en með einni stórri undantekningu og það er þegar kemur að hæstv. forsætisráðherra. Það er algerlega ótækt að sjálfur forsætisráðherrann komi ekki og eigi orðastað við þingið, við þingmenn þegar þeir fara þess á leit að eiga við hann samtal. Ég vil því taka undir það sem hér hefur verið sagt og óskir til hæstv. forseta að hann ræði við hæstv. forsætisráðherra og geri honum ljóst að hann hafi skyldur við þingið og hann komi hingað og ræði þau mál sem [[Forseti hringir.]]hv. þingmenn biðja um að ræða við hann.
Virðulegi forseti. Það er viðeigandi að hefja þennan umræðulið með því að minnast á þau stórtíðindi sem bárust í morgun um að ríkisstjórnin hefði ákveðið að um eitt þúsund sjúklingar með lifrarbólgu C skyldu fá ný lyf við sjúkdómnum. Ákveðið hefur verið að gera samstarfssamning við lyfjafyrirtækið Gilead en í honum felst að fyrirtækið mun leggja ríkinu til lyfið Harvoni fyrir um 1.200 manns en það lyf læknar lifrarbólgu C í nær öllum tilvikum. Heilbrigðisráðherra kallar þetta meiri háttar forvarna- og lýðheilsuátak og er það ekki ofsagt. Öllum þeim sem greinst hafa með veiruna verður boðin fræðsla, meðferð og eftirfylgni og er ætlunin að lágmarka þannig hættuna á nýjum tilvikum sjúkdómsins með smiti milli manna. Átakið er til þriggja ára og hefur ríkisstjórnin samþykkt að leggja í það um 150 millj. kr. á ári sem varið verður til blóðrannsókna og annarrar þjónustu sem tengist meðferðinni. Þetta mun væntanlega þýða að hægt verður að útrýma lifrarbólgu C hér á landi og eru það stórtíðindi. Á hverju ári greinast 40–70 manns með lifrarbólgu C hér á landi. Sjúkdómurinn getur valdið skorpulifur, lifrarkrabba, lifrarbilun og leitt til þess að græða þurfi nýja lifur í sjúklinga. Réttu lyfin eru lífsnauðsynleg. Einstaklingar eiga ekki að bera kostnað af þessu nýja verkefni. Lyfið býðst án endurgjalds, einnig þeim sem ekki taka þátt í rannsóknum. Þetta er gífurlega mikilvægt skref og mikið ánægjuefni að ríkisstjórnin hafi tekið þetta skref í morgun. Það er rétt að ljúka þessu á orðum Fanneyjar Ásbjörnsdóttur í fréttum RÚV í dag en hún smitaðist af lifrarbólgu C fyrir 32 árum. Hún höfðaði síðan mál gegn ríkinu til að fá lyfið Harvoni en tapaði því fyrir dómstólum. Fanney segir að það sé stórkostlegt að upplifa þennan dag. Við skulum hafa það á hreinu að þetta meðferðarátak er einsdæmi á heimsvísu.
Virðulegur forseti. Það er full ástæða til að fagna því mikilvæga átaki sem hv. þm. Karl Garðarsson rakti hér og ánægjulegt að þetta skref sé stigið nú í dag. Virðulegur forseti. Ég kvaddi mér hér hljóðs vegna þess þingmáls sem komið er frá þingflokkum stjórnarflokkanna og lýtur að stöðugleikaskatti á erlenda kröfuhafa eða öllu heldur viðleitni til þess að aðstoða þá við að komast hjá því að greiða stöðugleikaskatt. Í upphafi vikunnar var mælt fyrir frumvarpi af hálfu hæstv. fjármálaráðherra sem lýtur að því að draga úr þeim kröfum sem gerðar eru í skiptarétti okkar enn frekar en orðið er, að því er virðist til þess að liðka fyrir því af hálfu stjórnvalda að slitabú föllnu bankanna geti komist hjá því að greiða þann stöðugleikaskatt sem lögfestur hefur verið og geti því komist með mun ódýrari hætti frá málum svo munar mörg hundruð milljörðum. Hæstv. fjármálaráðherra skýrði hvað lægi að baki frumvarpinu af hans hálfu en ég sakna þess að þingflokkur Framsóknarflokksins og forustumenn Framsóknarflokksins geri grein fyrir því hvers vegna þeir hafa samþykkt framlagningu þessa máls og hvers vegna ríkisstjórnin hefur kosið að beita sér sérstaklega fyrir því að liðka með þessum lagabreytingum sérstaklega fyrir því að slitabúin geti komist hjá stöðugleikaskattinum. Ég hafði skilið þingmenn Framsóknarflokksins þannig að þeir legðu áherslu á að stöðugleika þyrfti að tryggja hér með álagningu stöðugleikaskatts og að full ástæða væri til þess að hlusta á varnaðarorð Indefence um hugmyndir [[Forseti hringir.]]sem uppi hafa verið um stöðugleikaskilyrði sem yrðu sannarlega ekki tryggð til nægilega langs tíma eða með nægilega vönduðum hætti eftir þeim [[Forseti hringir.]]upplýsingum sem fram væru komnar.
Hæstv. forseti. Vikuna 12.–17. október næstkomandi stendur Ungmennaráð UNICEF á Íslandi, með stuðningi nemendafélaga framhaldsskóla út um allt land, fyrir átakinu Heilabrot. Markmið átaksins er að vekja athygli á úrræðaleysi í geðheilbrigðismálum barna og unglinga og vinna gegn fordómum. Ef til staðar væri viðeigandi þjónusta fyrir börn með geðraskanir væri hægt að koma í veg fyrir óþarfa þjáningu, vanlíðan, brottfall úr framhaldsskóla, örorku og sjálfsvíg. Börn með geðraskanir eiga rétt á stuðningi og tafarlausri hjálp við hæfi. Staðan í þessum málaflokki er sú að 13–22% barna og ungmenna þurfa hjálp vegna geðraskana á hverjum og einum tíma, en einungis 20% þessara barna fá þá hjálp sem þau þurfa. Tæplega ein af hverjum fjórum stúlkum í 9. bekk í Breiðholti skimast yfir viðmiðunarmörkum fyrir kvíða og þunglyndi. Biðlistar í geðheilbrigðiskerfinu eru allt of langir. Barn með ADHD eða ADD þarf til dæmis að bíða í 12–16 mánuði eftir greiningu og nánast ómögulegt er að fá tíma hjá barnageðlæknum, sérstaklega fyrir börn á landsbyggðinni. Einkenni geðraskana koma í 50% tilvika fram hjá börnum fyrir 14 ára aldur. Í 75% tilvika fyrir 25 ára aldur. Sjálfsmorð er helsta dánarorsök ungra karlmanna á Íslandi. Virðulegi forseti. Ástandið er óásættanlegt og ungmennaráðið krefst þess að stjórnvöld grípi til aðgerða strax sem er sjálfsögð krafa. Mig langar einnig að minna á það að á laugardaginn, þann 10. október, verður alþjóðageðheilbrigðisdagurinn haldinn víðs vegar í heiminum. Dagurinn er mikilvægt tækifæri til að hvetja okkur öll til að vinna að því að efla forvarnir og aðgengi að geðheilbrigðisþjónustu, ekki síst fyrir börn og ungmenni. Aukið aðgengi að sálfræðiþjónustu í heilsugæslunni, eins og heilbrigðisráðherra boðar, er í takt við stefnu Bjartrar framtíðar og fögnum við hverju skrefi í þá átt. Brýnt er að efla hvers konar forvarnir geðheilbrigðisvanda á vettvangi heilsugæslunnar og þá er sérstaklega brýnt að fræða og styðja foreldra ungra barna. Ég tek síðan undir þau gleðitíðindi, og fagna þeim, sem hv. þm. Karl Garðarsson minntist á hér í fyrstu ræðu.
Hæstv. forseti. Algengustu hagvísar sem miðað er við þegar staða efnahagsmála er metin eru í raun jákvæðir; minnkandi atvinnuleysi, hátt atvinnustig, hagvöxtur er mikill og meiri en víðast hvar, skuldir fara almennt lækkandi og eftirsóttur verðstöðugleiki hefur síðast en ekki síst verið viðvarandi. Vöxtur samhliða stöðugleika er inntak ríkisfjármálaáætlunar til næstu ára og því er ekki óeðlilegt að við stöldrum við nú þegar hagkerfið er að hitna og sá slaki sem felst í ónýttum framleiðsluþáttum eins og vinnuafli er horfinn; að við lítum til markmiða áætlunar um að viðhalda stöðugleika samhliða hagvexti, að við greinum hvað felst í ábyrgri stjórn efnahagsmála. Það er mikilvægt að skila ríkissjóði áfram með afgangi sem kallar á forgangsröðun fjármuna og sparnað í ríkisrekstri hvar sem er. Á sama tíma verðum við að horfa til stjórnunar peningamála. Þar hefur Seðlabanki Íslands því hlutverki að gegna að vinna að lögbundnu verðbólgumarkmiði. Háir kjarasamningar og kröftugur vöxtur hagkerfisins og vaxandi verðbólguvæntingar munu setja aukinn þrýsting á Seðlabankann að hækka hér vexti á komandi mánuðum. Aðhald og skynsamleg ráðstöfun aukinnar kaupgetu og samtakamáttur hins opinbera og viðskiptalífs og verslunar um að halda aftur af verðlagshækkunum getur haft áhrif. Ég ætla hér í lokin, með leyfi forseta, að vitna til orða hagfræðingsins Lars Christensens, sem áður hefur komið við sögu þegar kemur að efnahagslegri stöðu þjóðarinnar og greiningu. Hann lýkur ágætri greiningu á visi.is í dag á þessum orðum, með leyfi forseta: „Ísland er nú eitt örfárra landa í Evrópu með kröftugan vöxt á nafnvirði eyðslu og í þörf á aðhaldi í peningastefnu. [[Forseti hringir.]]Vel af sér vikið. Nú skulum við passa upp á að endurtaka ekki fyrri mistök.“
Virðulegi forseti. Fólki sem er 67 ára og eldra mun fjölga um 65% á næstu 15 árum, úr 38 þúsund í 63 þúsund. Þetta er misjafnlega samansettur hópur. Sem betur fer eru margir sem hafa það alveg þokkalegt og sumir jafnvel ágætt, en allt of stór hópur fólks lifir varla á eftirlaununum sem hann fær frá Tryggingastofnun ríkisins. Þessu fólki er í raun meinað að njóta réttinda sem okkur finnst svo sjálfsögð, eins og að geta farið til tannlæknis, fengið okkur heyrnartæki ef við þurfum á því að halda eða leita réttar okkar fyrir dómstólum. Í síðustu kjarasamningum fékkst viðurkenning á því að lágmarkslaun þyrftu að hækka í 300 þús. kr. Það virðist standa í ríkisstjórninni að veita eldri borgurum sömu hækkanir. Kannski eiga viðræður við eldri borgara sem nú standa yfir eftir að fara í loft upp eins og viðræðurnar sem nú eru í gangi við ríkisstarfsmenn. Herra forseti. Dettur nokkrum manni í þessum sal í hug að eldra fólk þurfi ekki lágmarkslaun sér til framfærslu eins og aðrir? Mörgum þessara einstaklinga, sem þurfa jafnvel að lifa á um 190 þús. kr. á mánuði, finnst stjórnmálamenn hafa brugðist sér. Gylfi Magnússon, prófessor í hagfræði, hefur sýnt fram á það að hver kynslóð Íslendinga hefur skilað betra búi en hún tók við. Eldri kynslóðin á Íslandi í dag skuldar engum neitt og á sama rétt og aðrir á því að lifa mannsæmandi lífi. Mismunun og fordómar gegn eldra fólki sjást víðar, t.d. þegar reynt er að bola út eldri starfsmönnum á vinnustöðum eða gera fólki að hætta að vinna 67 ára þó að það sé í fullu fjöri. Þetta lætur til dæmis Isavia sér sæma að gera og Íbúðalánasjóður sem bæði eru þó í eigu ríkisins. Það er beðið eftir aðgerðum úti í samfélaginu til að breyta þessu ástandi. Það er ekki nóg að málin séu í skoðun mánuðum og árum saman. Eldra fólk sættir sig ekki við það lengur að vera aftast á forgangslista stjórnvalda kjörtímabil eftir kjörtímabil. Bjóðum fram lista og kjósum okkur sjálf, sagði hress eldri kona við mig nýlega. Er það kannski það sem þarf? [[Forseti hringir.]]Eru stjórnvöld að ýta eldri borgurum í sérframboð?
Herra forseti. Ísland er risastórt land, oft erfitt yfirferðar og mjög strjálbýlt. Flugsamgöngur ættu að vera sá samgöngumáti sem hentar hvað best í slíku landi. Þeir sem helst þurfa að reiða sig á innanlandsflug eru þeir íbúar sem búa lengst frá höfuðborginni og sækja ýmsa fundi, námskeið, íþróttir, þjónustu og menningu á suðvesturhornið sem gjarnan er kostað af skattfé. En það er ekki á allra valdi að nota innanlandsflugið til að komast á milli landshluta því að fargjöldin eru svo há. Íþróttafólk reynir að ferðast á afsláttarkjörum, svokölluðum ÍSÍ-fargjöldum. Aðeins er takmarkað sætaframboð á þeim fargjöldum sem þýðir að oftar en ekki geta lið í hópíþróttum ekki ferðast saman ef greiða þarf fyrir hluta liðsins fullt fargjald. Vegna þessa er ferðakostnaður mjög íþyngjandi fyrir íþróttafélög á landsbyggðinni. Ég prófaði að bóka hjón með tvö börn, 12 og 15 ára, frá Egilsstöðum til Reykjavíkur og aftur til baka um helgina. Flugið kostaði fjölskylduna 189.200 kr. Þessi gífurlegi kostnaður hefur orðið til þess að fólk neyðist til að nota einkabílinn og eyða ómældum tíma í ferðalagið. Ríkið verður að vera tilbúið til að afsala sér tekjum til að jafna stöðu landsmanna. Starfshópur um gjaldtöku í innanlandsflugi, sem innanríkisráðherra skipaði á síðasta ári, telur mikilvægt að lækka flugfargjöld. Í skýrslu hans, sem kom í febrúar á þessu ári, er bent á þjónustugjöld og opinber gjöld sem vert er að endurskoða. Gjöldin eru farþegagjald, lendingargjald, flugleiðsögugjald, gjald vegna losunar koltvíoxíðs, skattar og gjöld á flugvélaeldsneyti og virðisaukaskattur þar sem það á við. Verðum við ekki að finna leið til að lækka þessi fargjöld? Ein leiðin væri að skoða til dæmis hvort eðlilegt sé að börn borgi fullorðinsgjald þegar þau verða 12 ára. Börn eru börn samkvæmt lögum þangað til þau verða 18 ára og ættu því að borga barnagjald fram að þeim aldri. Einnig mætti ræða hvort við ættum að taka upp einhvers konar ungmennagjald fyrir 13–18 ára en þetta þarf að skoða.
Herra forseti. Það eru vissulega gleðilegt tíðindi að þeir sem þurfa lyf vegna lifrarbólgu C fái þau lyf sem þeir þurfa og eru við hæfi. En mig langar að ræða lyfjamálin í víðara samhengi. Samkvæmt fjárlagafrumvarpi ársins 2016 lækkar framlag til S-merktra lyfja um 210 milljónir milli ára vegna spár um gengisforsendur. Á móti kemur 3% raunhækkun til að mæta kostnaðaraukningu vegna magnaukningar. Í nýjasta tölublaði Læknablaðsins velta læknarnir Gerður Gröndal og Gunnar Bjarni Ragnarsson því fyrir sér hvort þessi upphæð dugi til að veita fullnægjandi lyfjameðferðir á næsta ári í grein undir fyrirsögninni Verða ný lyf í boði fyrir sjúklinga árið 2016? Á undanförnum árum hafa orðið miklar framfarir í lyfjameðferðum. Það hefur aukið lífslíkur, bætt lífsgæði og haldið fólki vinnufæru. Hér á landi eru dýr lyf notuð af varfærni, eftirlit er mikið og Landspítalinn óskar aðeins eftir lyfjum með ótvírætt gildi. Hætta er á að vegna lágra fjárheimilda verði ekki hægt að taka í notkun ný lyf sem þó eru í notkun í nágrannalöndunum. Eftir breytingar, sem gerðar voru á síðasta þingi, er umsýsla með S-merktum lyfjum ekki lengur bara á hendi Landspítala heldur má afgreiða sum S-merkt lyf í hvaða apóteki sem er. Læknarnir benda á að Lyfjastofnun stefni á að leggja S-merkinguna niður á sumum lyfjum og að sú breyting geti leitt til kostnaðarauka án þess þó að lyfjameðferðir aukist eða batni. Við, sem fjárveitingavaldið, verðum að taka svona ábendingar alvarlega. Ef Ísland ætlar að hafa heilbrigðisþjónustu á heimsmælikvarða [[Forseti hringir.]]verður að hafa fjármagn og fyrirkomulag í samræmi við það.
Virðulegi forseti. Í gær slitnaði upp úr viðræðum SFR og ríkisins þar sem SFR segir samninganefnd ríkisins ekki hafa komið með neitt nýtt frá fjármálaráðherra og sé greinilega umboðslaus til frekari verka. Undir það tók Lögreglufélag Reykjavíkur sem sagði að ríkisstjórnin vildi ekki semja, hvorki við Landssamband lögreglumanna, Sjúkraliðafélag Íslands né SFR, staðan sé grafalvarleg og ástandið ólíðandi. Lögreglufélagið segir fjármálaráðherra sýna fólki óvirðingu. Við stöndum frammi fyrir því að sjúkraliðar eru væntanlega á leið í verkfall. Við vitum að þjóðarsjúkrahúsið stendur ekki undir slíku eftir allt það sem á undan er gengið í vetur. Við höfum í gegnum tíðina byggt íslenska heilbrigðiskerfið upp í anda norrænna gilda þar sem allir eiga að geta nýtt sér heilbrigðisþjónustu án þess að borga offjár fyrir. Í dag getum við hins vegar talað um neytendagreiðslu því að það er því miður orðið svo að ef leitað er til læknis og ef þörf er á rannsókn kostar það oft mikla peninga. Laun eru undir framfærsluviðmiði og margir hafa ekki efni á að fara til læknis. Þessi ógeðfellda stefna sem við höfum orðið vitni að í átt til einkavæðingar er nokkuð sem við þurfum að stöðva. Við erum velflest skattgreiðendur og það hefur komið fram í rannsóknum að þjóðin vill forgangsraða til velferðarmála og standa undir heilbrigðiskerfinu. Fólk veigrar sér við að fara til læknis og það þarf jafnvel að vinda budduna ef það ætlar sér að nýta læknisþjónustu. Tiltekt í fjármagnskerfinu til að viðhalda góðri heilbrigðisþjónustu hugnast greinilega ekki þeim sem við stjórnvölinn sitja nú. Við lesum núna ítrekað um arðgreiðslu þeirra sem tekið hafa að sér heilbrigðisþjónustu fyrir hönd ríkisins og það eru ekki neinir smáaurar. Skemmst er að minnast fréttar um 265 millj. kr. arðgreiðslu Læknastöðvarinnar eða EVA Consortium sem er móðurfélag fyrirtækja eins og heimahjúkrunarinnar Sinnum sem rekur sjúkrahótel Landspítalans í Ármúla. Síðast í morgun var það Flösin sem seldi hlutabréf sín í áðurnefndu EVA Consortium. Allir þessir aðilar hafa greitt sér mikinn arð. Það sem mér þykir þó sárast er að fjárfestingarfélag lífeyrissjóðanna, Kjölfesta, sé hluthafi í títtnefndu EVA Consortium. Mér hugnast ekki svona rekstur og veit að mörgum [[Forseti hringir.]]þykir miður að hafa ekkert um það að segja að lífeyrir þeirra sé nýttur til slíkra fjárfestinga. Við þurfum að hugsa upp á nýtt og setja samfélagsleg arðsemismarkmið og í slíkum verkefnum eiga lífeyrissjóðirnir að fjárfesta því að sjúkdómar og veikindi eiga ekki að vera sóknarfæri eða markaðsvara.
Virðulegur forseti. Ég ætla að gera hér að umtalsefni athugasemdir umboðsmanns Alþingis við stjórnsýslu Seðlabanka Íslands. Það kemur fram í athugasemdum umboðsmanns að svo virðist sem mjög alvarleg brotalöm sé í stjórnsýslu Seðlabanka Íslands og að alvarleg brotalöm hafi komið í ljós við meðferð trúnaðarupplýsinga. Virðulegur forseti. Það hlýtur að koma til kasta stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar að skoða og fara yfir álit umboðsmanns Alþingis um stjórnsýslu Seðlabanka Íslands. Þessar athugasemdir sem umboðsmaður gerir hljóta að hafa snertiflöt við mjög margar rannsóknir sérstaks saksóknara varðandi meint brot á reglum um gjaldeyrisviðskipti. Það er einu sinni þannig að stjórnsýslan á að vera til verndar borgurunum en ekki hið gagnstæða. Komi í ljós að þessi alvarlega brotalöm á stjórnsýslu Seðlabankans hafi haft í för með sér rannsóknir á einstaklingum og fyrirtækjum án þess að fyrir því væru gild rök eða reglur um gjaldeyrismál og brot á gjaldeyrisreglum Seðlabanka Íslands þá erum við verulega illa stödd og Seðlabanki Íslands og stjórnsýsla hans komin langt út yfir velsæmismörk.
Virðulegi forseti. Mig langar að vekja athygli þingheims á niðurstöðu Evrópudómstólsins varðandi Safe Harbor samninginn þar sem hann var dæmdur svo gott sem ógildur. Safe Harbor samningurinn snýst í stuttu máli um það að Bandaríkin og Evrópusambandið, þar með ábyggilega Ísland, ef ég man rétt, megi hýsa persónulegar upplýsingar á bandarískri grundu, að það sé leyfilegt. Undir venjulegum kringumstæðum má ekki flytja þessar upplýsingar til landa utan lögsögu Evrópusambandsins nema þau uppfylli sömu kröfur og Evrópusambandið gerir. Þessi samningur, Safe Harbor samningurinn frá 2001, hefur ítrekað hlotið mikla gagnrýni frá því að hann var gerður. Eftir uppljóstranir Edwards Snowdens komu sönnunargögn fram sem sýndu að allt sem færi í gegnum bandarískar þjónustur, svo sem Facebook, færi líka í gegnum Þjóðaröryggisstofnun Bandaríkjanna, NSA, þannig að það var verið að njósna um okkur og það gildir ábyggilega um alla sem eru hér inni. Núverandi lög, um gagnavernd í Bandaríkjunum, hafa því verið talin ófullnægjandi fyrir Evrópusambandið. Ég fagna þessum úrskurði eindregið þar sem þetta verður þvílík bragarbót á stöðu persónuverndar í Evrópu og víðar.
Virðulegi forseti. Á laugardaginn bárust okkur þær hræðilegu fréttir að bandarískt herlið á vegum Atlantshafsbandalagsins hefði gert loftárás á spítala hjálparsamtakanna Læknar án landamæra í Kunduz í Afganistan með þeim afleiðingum samkvæmt síðustu fréttum að 23 létu lífið, 10 sjúklingar og 13 starfsmenn. Fréttir af loftárásum og stríðsátökum eru alltaf hræðilegar. Við sem höfum búið við frið svo lengi sem flest okkar muna eigum erfitt með að ímynda okkur líf í skugga átaka og þurfum jafnvel að setja okkur í sérstakar stellingar til að geta sett okkur í spor þeirra sem þurfa að lifa við þvílíkan hrylling - ef okkur tekst það á annað borð. Við vitum öll að starfsemi hjálparstofnana og félagasamtaka á borð við Læknar án landamæra er gjarnan eina aðstoðin og eina heilbrigðisþjónustan sem almenningi býðst á stríðshrjáðum svæðum. Þess vegna er þeim mun mikilvægara að tekið sé fullt tillit til friðhelgi af slíkri starfsemi af stríðandi aðilum. Sprengjurnar sem rigndi á spítalann í Kunduz verða ekki sogaðar aftur upp í flugvélarnar sem vörpuðu þeim. Þeir sem létu lífið í árásinni verða ekki lífgaðir við. Það eina sem hægt er að gera er að gera allt sem í okkar valdi stendur til að koma í veg fyrir að slíkt endurtaki sig. Ísland er herlaust land, en við erum meðlimir í NATO og berum þannig ábyrgð. Ég skora á íslensk stjórnvöld og fulltrúa Alþingis á þingi NATO að vekja athygli á þessu, kalla eftir skýringum, mótmæla og koma þeim skilaboðum skýrt á framfæri að svona lagað sé einfaldlega ekki í boði. Við frábiðjum okkur að þurfa að frétta af fleiri slíkum atburðum á okkar ábyrgð.
Forseti. Í gær slitnaði upp úr samningum við lögregluna, sjúkraliða og SFR. Í gær eða fyrradag slitnaði einnig upp úr samningaviðræðum um svokallað SALEK sem er það að á Íslandi verði teknar upp kjarasamningaviðræður sem fara að hætti þess sem gerist í löndunum í kringum okkur. Það er ekki hægt að ætlast til þess að hér verði samningaviðræður eins og þær eru í löndunum í kringum okkur vegna þess að það er ekkert sambærilegt hér við þau lönd. Velferðarkerfið hér er ekki sambærilegt við þau lönd. Ójöfnuður eykst nú með degi hverjum og áður en hægt verður að kenna launafólki um óveðursský sem við sjáum öll í efnahagsmálum þjóðarinnar verða þeir sem stjórna fyrirtækjunum að taka til heima hjá sér. Þeir geta ekki sífellt og endalaust heimtað að launþegar fái 2,8% en þeir sjálfir séu á himinháum launum og geri ekki það sem til þarf. Vandamálið hér er að laun í landinu eru of lág. Það hefur náðst einhver leiðrétting um það, en þeir þrír hópar sem ég taldi upp í byrjun hafa ekki fengið hana. Nú á að hræða fólk með verðbólgudraugnum og að það sé allt launafólki að kenna. Virðulegi forseti. Ég mótmæli þessu. Vandamálið hér er lág laun. Þau þarf að leiðrétta og þá getum við haldið áfram [[Forseti hringir.]]og tekið upp aðrar aðferðir við kjarasamninga en við höfum í dag.
Virðulegi forseti. Með þessari þingsályktunartillögu er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 28/2015, um breytingu á XIII. viðauka við EES-samninginn um flutningastarfsemi, og fella inn í samninginn reglugerð um flugrekstur flugrekenda frá þriðja landi sem nánar er tilgreint í tillögunni sjálfri. Reglugerðin inniheldur ítarlegar reglur um flugrekendur frá þriðja landi sem starfrækja loftför sem skráð eru í þriðja landi eða í aðildarríki sem hefur falið þriðja ríki lögbundið öryggiseftirlit og er notað af flugrekanda í flutningaflugi frá þriðja landi bandalagsins, innan þess eða frá því. Flugöryggisstofnun Evrópu er heimilað að gefa út heimildir til flugrekenda í þriðju ríkjum út frá flugöryggislegum forsendum og verður afgreiðsla þeirra miðlæg fyrir EES-svæðið. Eftir sem áður gefa ríkin hvert um sig heimildir til flugs innan viðkomandi ríkis eða til þess og frá því, að því tilskildu að heimild Flugöryggisstofnunar Evrópu sé þegar fyrir hendi. Með lögum nr. 76 frá 9. júlí 2015, um breytingu á lögum nr. 60/1998, um loftferðir, skapaðist lagastoð fyrir innleiðingu reglugerðarinnar með stjórnvaldsfyrirmælum. Þar sem umrædd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar kallaði á lagabreytingu hér á landi var hún tekin upp í EES-samninginn og var hún tekin með stjórnskipulegum fyrirvara. Þingsályktunartillaga þessi er lögð fram þar sem lög nr. 55/1991, um þingsköp Alþingis, kveða á um að stjórnskipulegum fyrirvara beri að aflétta með þingsályktun. Því er óskað eftir samþykki Alþingis fyrir þeirri breytingu á EES-samningnum sem í ákvörðuninni felst svo aflétta megi hinum stjórnskipulega fyrirvara. Gert er ráð fyrir að innleiðing gerðarinnar hafi jákvæð áhrif á stjórnsýslu og stuðli að auknu flugöryggi. Ég legg til, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. utanríkismálanefndar.
Virðulegi forseti. Með þessari þingsályktunartillögu er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 122/2015, um breytingu á XX. viðauka við EES-samninginn um umhverfismál, og fella inn í samninginn tilskipun framkvæmdastjórnarinnar um endurheimt bensíngufu við eldsneytistöku fyrir vélknúin ökutæki á bensínstöðvum sem nánar er tilgreint í tillögunni sjálfri. Tilskipunin fjallar um nýjar staðlaðar kröfur um gufugleypibúnað á eldsneytisstöðvum sem eiga að koma í veg fyrir að aukin losun á rokgjörnum lífrænum efnum frá íblönduðu eldsneyti skaði heilsu fólks. Kröfur um lágmarksafköst gufugleypibúnaðar og kröfur um prófunaraðferð fyrir búnaðinn eru settar fram í stöðlum. Gerðin breytir eldri gerð um sama efni á þann hátt að vísað er í framangreinda staðla. Innleiðing eldri gerðar um sama efni kallaði á breytingu á efnalögum, nr. 61/2013, og var sú breyting gerð með lögum nr. 63/2015 sem mynduðu einnig lagastoð fyrir innleiðingu tilskipunarinnar sem hér um ræðir. Þar sem umrædd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar kallaði á lagabreytingu hér á landi var hún tekin upp í EES-samninginn og var hún tekin með stjórnskipulegum fyrirvara. Þingsályktunartillaga þessi er lögð fram þar sem lög nr. 55/1991, um þingsköp Alþingis, kveða á um að stjórnskipulegum fyrirvara beri að aflétta með þingsályktun. Því er óskað eftir samþykki Alþingis fyrir þeirri breytingu á EES-samningnum sem í ákvörðuninni felst svo aflétta megi hinum stjórnskipulega fyrirvara. Ég legg til, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. utanríkismálanefndar.
Virðulegi forseti. Með þessari þingsályktunartillögu er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 143/2015, um breytingu á II. viðauka við EES-samninginn og fella inn í samninginn þrjár reglugerðir um ökutæki á tveimur eða þremur hjólum og fjórhjólum sem nánar er tilgreint í tillögunni sjálfri. Markmiðið með reglugerðunum er að styrkja regluverk um viðkomandi gerðir ökutækja auk þess að efla samræmingu í gerðarviðurkenningum bifhjóla. Settar eru fram nánari tæknilegar kröfur og aðferðir við prófun ökutækja sem hér um ræðir, framleiðslu þeirra og markaðseftirlit með þeim. Meginbreytingin felst í því að framleiðendum gefst nú sjálfum færi á að sjá um vottun og útfyllingu skjala. Á móti kemur að verði vart við misferli verði viðurlög við því. Af þeim sökum er ríkjunum gert að setja í eigin löggjöf viðurlög við slíkum brotum. Innleiðing reglugerðarinnar kallar á lagabreytingar hérlendis og er gert ráð fyrir að hæstv. innanríkisráðherra leggi fram frumvarp til laga um breytingar á umferðarlögum, nr. 50/1987, á yfirstandandi þingi. Ekki er gert ráð fyrir að innleiðing reglugerðarinnar hafi mikil áhrif hérlendis enda taka þær til ökutækja sem ekki eru framleidd hér. Þar sem umrædd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar kallar á lagabreytingar hér á landi var hún tekin með stjórnskipulegum fyrirvara og því er óskað eftir samþykki Alþingis fyrir þeirri breytingu á EES-samningum sem í ákvörðuninni felst svo aflétta megi hinum stjórnskipulega fyrirvara. Ég legg til, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. utanríkismálanefndar.
Virðulegi forseti. Með þessari þingsályktunartillögu er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 15/2015, um breytingu á II. viðauka við EES-samninginn um tæknilegar reglugerðir, staðla, prófanir og vottun, og fella inn í samninginn framkvæmdarreglugerð framkvæmdastjórnarinnar um framkvæmd lyfjagátarstarfsemi sem nánar er tilgreind í tillögunni sjálfri. Framkvæmdarreglugerðin kveður á um form, efni og innihald grunnskjals lyfjagátarkerfis sem grunnur var lagður að með eldri reglugerð um lyf sem ætluð eru mönnum. Lyfjagát er það eftirlit sem haft er með öryggi, verkun og gæðum lyfs eftir að það er markaðssett. Skilgreindar eru lágmarkskröfur um gæðakerfi fyrir framkvæmd lyfjagátar. Þá eru lágmarkskröfur skilgreindar varðandi vöktun gagna í miðlægum gagnagrunni sem skráir aukaverkanir sem grunur leikur á um að rekja megi til lyfs. Reglugerðin er mikilvægur hluti af nýju lyfjagátarkerfi sem þegar hefur verið tekið upp í aðildarríkjum Evrópusambandsins og er ætlað að auka lýðheilsuvernd og bæta skilvirkni lyfjagátarkerfisins á Evrópska efnahagssvæðinu. Reglugerðin kveður á um framkvæmd reglugerðar ESB nr. 1235/2010 sem þegar hefur verið tekin upp í EES-samninginn. Innleiðing þeirrar gerðar kallaði á breytingu á lyfjalögum, nr. 93/1994, sem gerð var með lögum nr. 52 frá 8. júlí 2015 sem jafnframt myndar lagastoð fyrir innleiðingu gerðarinnar sem hér um ræðir. Þar sem umrædd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar kallaði á lagabreytingu hér á landi var hún tekin upp í EES-samninginn og var hún tekin með stjórnskipulegum fyrirvara. Þingsályktunartillaga þessi er lögð fram þar sem lög nr. 55/1991, um þingsköp Alþingis, kveða á um að stjórnskipulegum fyrirvara beri að aflétta með þingsályktun. Því er óskað eftir samþykki Alþingis fyrir þeirri breytingu á EES-samningnum sem í ákvörðuninni felst svo aflétta megi hinum stjórnskipulega fyrirvara. Ég legg til, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. utanríkismálanefndar.
Virðulegi forseti. Með þessari þingsályktunartillögu er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 117/2015, um breytingu á XX. viðauka við EES-samninginn um umhverfismál, og fella inn í samninginn tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins um mat á áhrifum sem tilteknar framkvæmdir á vegum hins opinbera eða einkaaðila kunna að hafa á umhverfið sem nánar er tilgreint í tillögunni sjálfri. Tilskipunin breytir meðal annars eldri skilgreiningu á umhverfismati og þeim þáttum sem ber að horfa til um mat á umhverfisáhrifum. Tilskipunin hefur það að markmiði að einfalda stjórnsýslu og auðvelda mat án þess að draga úr réttarvernd umhverfisins sem þegar er fyrir hendi. Þá er henni ætlað að styrkja ákvarðanatöku og umhverfisvernd og einfalda regluverk. Innleiðing tilskipunarinnar kallar á lagabreytingar hérlendis og er gert ráð fyrir því að hæstv. umhverfisráðherra leggi fram frumvarp til laga um breytingar á lögum nr. 106/2000, um mat á umhverfisáhrifum, á yfirstandandi þingi. Þar sem umrædd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar kallar á lagabreytingu hér á landi var hún tekin með stjórnskipulegum fyrirvara. Því er óskað eftir samþykki Alþingis fyrir þeirri breytingu á EES-samningnum sem í ákvörðuninni felst svo aflétta megi hinum stjórnskipulega fyrirvara. Ég legg til, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. utanríkismálanefndar.
Virðulegi forseti. Með þessari þingsályktunartillögu er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 9/2015, um breytingu á II. viðauka við EES-samninginn um tæknilegar reglugerðir, staðla, prófanir og vottun, og fella inn í samninginn reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins um viðurkenningu á og markaðseftirlit með ökutækjum fyrir landbúnað eða skógrækt sem nánar er tilgreint í tillögunni sjálfri. Reglugerðin kemur í stað eldri gerðar um gerðarviðurkenningu á dráttarvélar fyrir landbúnað eða skógrækt og felur í sér nýja gerðarviðurkenningaraðferð fyrir þessi tæki. Með reglugerðinni er regluverk einfaldað með það fyrir augum að ekki þurfi stöðugt að uppfæra gildandi löggjöf sambandsins um tækniforskriftir. Þess í stað vísar gerðin til gildandi alþjóðlegra staðla og reglna sem eru aðgengilegar almenningi án þess að þær séu birtar innan lagaramma sambandsins. Innleiðing reglugerðarinnar kallar á lagabreytingar hérlendis og er gert ráð fyrir því að hæstv. innanríkisráðherra leggi fram frumvarp til laga um breytingar á umferðarlögum, nr. 50/1987, á yfirstandandi þingi. Ekki er gert ráð fyrir að innleiðing reglugerðarinnar hafi mikil áhrif hérlendis enda snýr hún eingöngu að framleiðendum dráttarvéla. Þar sem umrædd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar kallar á lagabreytingar hér á landi var hún tekin með stjórnskipulegum fyrirvara. Því er óskað eftir samþykki Alþingis fyrir þeirri breytingu á EES-samningnum sem í ákvörðuninni felst svo aflétta megi hinum stjórnskipulega fyrirvara. Ég legg til, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. utanríkismálanefndar.
Virðulegi forseti. Með þessari þingsályktunartillögu er leitað heimildar Alþingis til að staðfesta fyrir Íslands hönd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 25/2015, um breytingu á II. viðauka við EES-samninginn um tæknilegar reglugerðir, staðla, prófanir og vottun, og fella inn í samninginn framkvæmdartilskipun framkvæmdastjórnarinnar um rekjanleikakerfi fyrir flugeldavörur sem nánar er tilgreint í tillögunni sjálfri. Í framkvæmdartilskipuninni er komið á fót rekjanleikakerfi fyrir flugeldavörur sem er ætlað að auka öryggi notenda flugeldavara og almennings með því að auðgreina framleiðendur og innflytjendur slíkra vara. Í tilskipuninni er uppbyggingu rekjanleikakerfisins lýst og kveðið á um merkingar flugeldavöru. Framkvæmdartilskipunin kveður nánar á um framkvæmd eldri gerðar sem þegar hefur verið tekin upp í EES-samninginn. Innleiðing þeirrar gerðar kallaði á breytingu á vopnalögum, nr. 16/1998, sem gerð var með lögum nr. 77 frá 9. júlí 2015 sem jafnframt myndar lagastoð fyrir innleiðingu framkvæmdartilskipunarinnar sem hér um ræðir. Þar sem umrædd ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar kallaði á lagabreytingu hér á land var hún tekin upp í EES-samninginn með stjórnskipulegum fyrirvara. Þingsályktunartillaga þessi er lögð fram þar sem lög nr. 55/1991, um þingsköp Alþingis, kveða á um að stjórnskipulegum fyrirvara beri að aflétta með þingsályktun. Því er óskað eftir samþykki Alþingis fyrir þeirri breytingu á EES-samningnum sem í ákvörðuninni felst svo aflétta megi hinum stjórnskipulega fyrirvara. Ég legg til, virðulegi forseti, að að lokinni þessari umræðu verði tillögunni vísað til hv. utanríkismálanefndar.