Borist hefur bréf frá innanríkisráðuneytinu þar sem óskað er eftir fresti til að veita skriflegt svar við fyrirspurn á þskj. 1234, um lögfræðikostnað hælisleitenda og málshraða við meðferð hælisumsókna, frá Ásmundi Friðrikssyni.
Virðulegi forseti. Mig langar að gera rekstrarstöðu framhaldsskólanna að umtalsefni. Það hefur mikið verið rætt um þá undanfarin ár. Árið 2014 kom skýrsla frá Ríkisendurskoðun þar sem fjallað var um rekstrarstöðu framhaldsskólanna og reiknilíkan. Í þessari skýrslu sem kom út í byrjun árs 2014 var kallað eftir því að reiknilíkanið verði endurskoðað og launastikan svokallaða eigi að endurspegla raunverulegan kostnað vegna kennslu. Í skýrslunni segir orðrétt sem ábending til ráðuneytisins, með leyfi forseta: „Mikilvægt er að endurskoðað reiknilíkan nýtist sem raunhæft tæki til að áætla nauðsynleg framlög til skólanna. Ráðuneytið þarf sérstaklega að gæta að því að launastika líkansins taki mið af raunverulegum launakostnaði skólanna þar sem laun eru langstærsti útgjaldaliður þeirra og vanmat á honum getur valdið skólunum alvarlegum rekstrarvanda.“ Nú er 2016 og liðin tvö ár síðan þessi skýrsla kom út og staða framhaldsskólanna hefur síst batnað. Ég upplifi það þannig að hæstv. ráðherra sé einhvern veginn að bíða eftir því að stytting framhaldsskólastigsins muni skila einhverjum sparnaði inn í kerfið en það er ekki hægt að bíða eftir því. Ég hef miklar áhyggjur af stöðu framhaldsskólanna, ég hef ekki upplifað og heyri hvergi að það sé eitthvert bruðl og óráðsía sem hafi valdið þessum rekstrarvanda. Skólarnir hafa staðið í niðurskurði í mörg ár, fram að hruni í rauninni, voru farnir að rétta úr kútnum þegar hrunið varð. Staðan er mjög alvarleg og ég vona að hæstv. ráðherra og ráðuneytið heyri þá umræðu sem er þarna úti og þetta ákall um að bæta rekstrarstöðu framhaldsskólanna þannig að við getum a.m.k. slefað upp í meðaltal OECD-ríkjanna þegar kemur að framlögum til framhaldsskólastigsins.
Hæstv. forseti. Ég ætla að ræða húsnæðismál en mikil vinna hefur farið í þann málaflokk í ráðuneyti hæstv. ráðherra Eyglóar Harðardóttur. Skipaður var starfshópur sem skilaði skýrslu sem má segja að hafi verið undanfari þeirra fjögurra frumvarpa sem hafa verið í meðförum og vinnslu hv. velferðarnefndar sem hefur unnið ötullega að þeim málum. Þegar hefur eitt þeirra verið klárað, þ.e. frumvarp sem sneri að rekstrargrundvelli húsnæðissamvinnufélaga og stöðu búseturéttarhafa. Þá erum við á lokametrunum með frumvarp um almennar íbúðir, eða almennar félagsíbúðir eins og hv. nefnd lagði til að það héti. Tvö mál eru þá eftir. Annað er frumvarp um húsnæðisbætur tengt kjarasamningum eins og frumvarpið um almennu félagsíbúðirnar. Hitt sem stendur þá eftir er frumvarp til laga um breytingu á húsaleigulögum, endurflutt mál frá síðasta þingi, og snýr að réttarstöðu leigjenda og leigusala. Nú í morgun kynnti hæstv. ráðherra húsnæðismála niðurstöður viðamikillar könnunar sem unnin var á vegum Gallup á viðhorfum leigjenda og húseigenda til húsnæðismarkaðarins. Þar er mikilvægi þeirra aðgerða sem felast í þessum frumvörpum í raun og veru staðfest. Þar kemur m.a. fram að fáir sem eru á leigumarkaði ná að leggja fyrir. Þar ríkir óvissa. Margir safna skuldum og eiga erfitt með að ná endum saman. Allt að einu, virðulegi forseti. Þær aðgerðir sem felast í frumvörpum hæstv. húsnæðismálaráðherra eru nauðsynlegar eins og staðfest er í þessari rannsókn, en hvergi nægjanlegar. Þær eru þó mikið framfaraskref, ekki síst stuðningur við tekjulægri hópa, oft yngra fólk, en jafnframt sú framboðsaukning sem felst í byggingu 2.300 íbúða sem boðuð er í frumvarpinu.
Hæstv. forseti. Í morgun var haldinn opinn fundur um húsnæðismál. Þar voru húsnæðisfrumvörp félags- og húsnæðismálaráðherra til umræðu. Á fundinum fór framsögumaður nokkurra af þeim málum, sá hv. þingmaður sem hér stendur, yfir þær breytingar sem hv. velferðarnefnd hefur gert á málunum og almennt yfir stöðu mála í nefndinni. Fundurinn var afar vel sóttur og hægt að segja að sú góða mæting hafi svo sannarlega verið hvatning til að halda áfram að vinna vel að þessum málum, þ.e. að klára fyrir þinghlé 3. umr. um almennar félagsíbúðir, frumvarp um auknar húsnæðisbætur og breytingu á húsaleigulögum. En öll þessi vinna er í fullum gangi innan nefndarinnar. Unnið er að því að auka húsnæðisöryggi allra landsmanna, þ.e. að einstaklingar og fjölskyldur hafi raunhæft val um búsetuform, hvort þeir kjósi að búa á leigumarkaði, í eigin húsnæði eða í húsnæðissamvinnufélagi. Þau verk sem önnur sýna að heimilin hafa svo sannarlega ekki gleymst í verkefnum ríkisstjórnarinnar. Á næstu dögum mun félags- og húsnæðismálaráðherra kynna fimmta frumvarpið um húsnæðismál og snýst það meðal annars um breytingar á fjármálamarkaði. Þessu tengt langar mig að minnast á að undanfarna daga hafa fjölmiðlar spurt okkur hv. þingmenn hvort við styðjum það að kosningar verði í haust. Ég hef svarað því þannig að persónulega finnist mér ekki tímabært að ákveða kjördag. Mikilvægt sé að horfa til þeirra verkefna sem ríkisstjórnin var kosin til að vinna að. Má þar nefna húsnæðismálin sem ég fjallaði um að framan en jafnframt þarf að klára aðgerðir er varða verðtrygginguna og endurbætur á almannatryggingakerfinu, auk þess sem þarf að fara í endurbætur á löggjöf um fæðingarorlof. Þegar þeim verkefnum er lokið er tímabært að ganga til kosninga, hvort sem það er í haust eða síðar.
Virðulegi forseti. Mig langar að gera ríkisfjármál að umræðuefni í dag. Sá stöðugleiki sem þessi ríkisstjórn hefur lagt grunninn að er mikilvægur og verðmætur fyrir vöxt og viðgang þjóðarinnar til framtíðar. Hins vegar langar mig til að ræða stuttlega þann skýra vilja sem hefur komið fram á Alþingi um að sporna við starfsemi skattaskjóla. Nýjustu fréttir af rekstri ríkissjóðs eru einmitt í þá jákvæðu veru. Heildarútgjöld ríkissjóðs á fyrsta ársfjórðungi þessa árs voru innan fjárheimilda og meiri hluti fjárlagaliða er innan fjárheimilda á fyrstu þremur mánuðum ársins. Ef á heildina er litið er útlitið því mjög gott en hins vegar eru 135 fjárlagaliðir með útgjöld umfram fjárheimildir, samtals 4,1 milljarður kr., sem er auðvitað áhyggjuefni. Útkoman er samt sem áður á áætlun og ánægjuefni að samtals eru 217 fjárlagaliðir með útgjöld innan fjárheimilda. Virðulegi forseti. Í öðru lagi er ánægjulegt að sjá að í skýrslu um skattaskjól og mögulegar lagabreytingar til að sporna við starfsemi þeirra sem efnahags- og viðskiptanefnd hefur sent frá sér segir nefndin að hún telji nauðsynlegt að stjórnvöld grípi til fjölþættra aðgerða gegn starfsemi skattaskjóla. Áframhaldandi virk þátttaka í alþjóðlegu samstarfi er mikilvæg og Ísland þarf að vera í fremstu röð, en auk þess þarf að nýta tækifæri sem kunna að felast í lagabreytingum til að girða fyrir að íslenskir aðilar nýti sér skattaskjól og þá leynd sem þau bjóða. Nýlegar upplýsingar um eignir Íslendinga í skattaskjólum og möguleg undanskot frá skatti kalla á tafarlaus viðbrögð af hálfu íslenskra stjórnvalda, segir nefndin, sem eru einmitt í undirbúningi núna í fjármálaráðuneytinu.
Herra forseti. Í tíð þessarar ríkisstjórnar hefur einkarekstur í heilbrigðiskerfinu verið aukinn. Arðbærustu fyrirtækin í heilbrigðisgeiranum geta greitt sér út tugi milljóna í arð til hluthafa sinna á hverju ári. Þau fyrirtæki eru að langmestu leyti fjármögnuð með skattfé almennings í gegnum Sjúkratryggingar Íslands. Heilbrigðisráðherra hefur samþykkt fjölgun einkarekinna heilsugæslustöðva á höfuðborgarsvæðinu en ætlar hins vegar að banna arðgreiðslur þeirra. Hvernig ætlar ríkið og heilbrigðisráðherra að fylgjast með því að ekki sé greiddur út arður? Í dag er ekkert eftirlit með því af hálfu ríkisins hve mikill arður er tekinn út úr einkareknum heilbrigðisfyrirtækjum á Íslandi. Það er mikill stuðningur meðal þjóðarinnar við ríkisrekið heilbrigðiskerfi og það hefur margsinnis komið fram í skoðanakönnunum. Það hefur verið varað við því að aukinn einkarekstur geti komið niður á rekstri Landspítalans og heilbrigðisstofnana vítt og breitt um landið. Við þekkjum að það er stöðug samkeppni um fjármagn á milli einkarekinnar sérgreinalæknaþjónustu og annarrar heilbrigðisþjónustu í opinberum rekstri. Einkavæðingu í félagslega heilbrigðiskerfinu fylgja ýmis vandamál og álitaefni. Einkafjármögnun dregur úr aðgengi að heilbrigðisþjónustu, ekki síst meðal þeirra sem hafa lægstar ráðstöfunartekjur. Þess vegna tel ég að við þurfum að standa vörð um opinbera heilbrigðiskerfið okkar. Vinstri græn vilja stórauka fjármagn til opinbera heilbrigðiskerfisins því að það er mjög hættulegt þegar miklar arðgreiðslur renna út úr einkarekinni heilbrigðisþjónustu, af því að það mun bitna á fjármögnun heilbrigðiskerfisins í heild á Íslandi.
Virðulegi forseti. Mig langar til þess að ræða undir þessum lið framgang ríkisstjórnarinnar í ýmsum málum, sérstaklega þegar kemur að málefnum ferðamanna. Nú stefnir í eitt mesta ferðamannasumar sögunnar og ég hef miklar áhyggjur af því hvernig til hefur tekist í tíð núverandi ríkisstjórnar að undirbúa það. Ég átti smáhlé frá þingstörfum í gærmorgun og renndi við á Þingvelli þar sem ég er í Þingvallanefnd til þess að skoða nýlegt dæmi þar um gjaldtöku af ferðamönnum. Það er skemmst frá því að segja að bílastæðin við Hakið eru sprungin og það var löng biðröð við stöðumælinn þar sem menn greiða fyrir að leggja. Nú er gríðarlegur straumur á mjög marga ferðamannastaði, sem er jákvætt út af fyrir sig, en þeir eru því miður ekki í stakk búnir til þess að taka á móti þessum mikla straumi. Samgöngukerfi landsins liggur undir skemmdum. Sameiginlegar eignir okkar landsmanna í þeim infrastrúktúr eru að rýrna. Eignir okkar eru að rýrna á uppgangstímum vegna þess að ríkisstjórn Íslands hefur látið lausatök og kæruleysi vera einkennisorð allrar sinnar stjórnartíðar. Það eru lausatök á öllum sviðum hins íslenska stjórnkerfis. Það er auðvitað það sem er að birtast okkur í því að við erum algjörlega óundirbúin til þess að taka því sem við blasir. Þetta hefur verið gagnrýnt á hverju einasta ári, hverju einasta þingi kjörtímabilsins og spurt um svör, spurt um efndir, spurt um hvað menn ætla að gera. En svarið er ekkert. Ekkert bólar á neinni lendingu, neinum lausnum frá hinni svokölluðu Stjórnstöð ferðamála sem átti að bjarga öllu. Nema einu fréttirnar eru þær að framkvæmdastjóri sem er nýtekinn við er hættur og leit stendur yfir að nýjum. Og stærsta ferðasumar lýðveldissögunnar er fram undan.
Hæstv. forseti. Mig langar að ánýja ögn það sem ég fór með hér í gær um tregðu Fjármálaeftirlitsins til að taka á tveim málum sem ég tel að heyri undir það. Annars vegar er það álit Fjármálaeftirlitsins, sem nýlega kom fram, um að sala Landsbankans á hlut ríkisins í Borgun hefði ekki verið í samræmi við eðlilega viðskiptahætti. Hins vegar það sem ég vakti athygli á hér í gær, þ.e. að framkvæmdastjóri eins af viðskiptabönkunum á Íslandi er einstaklingur sem var í forsvari fyrir fyrirtæki fyrir nokkrum árum sem á Íslandsmet í stjórnvaldssektum. Á fyrirtækið hafa verið lagðar stjórnvaldssektir upp á á annan milljarð, sumar fyrir atbeina Hæstaréttar. Ég hef út af fyrir sig ekki fengið nein sérstök viðbrögð frá Fjármálaeftirlitinu, eða séð þau, síðan þessi ræða í gær var haldin. Þess vegna kom ég hér upp aftur um sama mál. Ég sé ekki betur en að nauðsynlegt sé að ég beini þeirri formlegu beiðni til hv. formanns efnahags- og viðskiptanefndar, hv. þm. Frosta Sigurjónssonar, að nefndin boði á sinn fund fulltrúa Fjármálaeftirlitsins til þess að þeim aðilum gefist kostur á að útskýra fyrir nefndinni hvers vegna Fjármálaeftirlitið hefur ekki tekið afstöðu í þessum málum, þ.e. í öðru málinu mjög seint og í hinu málinu alls ekki.
Hæstv. forseti. Ég hef átt sæti í þingskapanefnd Alþingis síðan ég tók sæti á Alþingi fyrir þremur árum. Hlutverk þingskapanefndar er að endurskoða lög um þingsköp og markmiðið er að bæta skilvirkni og ásýnd Alþingis sem er okkur öllum mjög hugleikin. Lítið hefur gerst í nefndinni í vetur þar sem við höfum rekið okkur á að nauðsynlegar breytingar sem mundu gera störf þingsins skilvirkari og ásýnd þingsins betri hanga á ákveðnum stjórnarskrárbreytingum, þannig að starf nefndarinnar er í raun stopp í bili. En hvaða breytingar er ég að tala um? Jú, ég hallast t.d. að því að þegar umdeild stór mál stöðvast í þinginu verði að vera hægt að vísa þeim í þjóðaratkvæðagreiðslu, samanber í danska þinginu. Með slíku fyrirkomulagi mundum við geta komist hjá langdregnu málþófi sem kostar bæði tíma og peninga og hefur verulega neikvæð áhrif á ímynd þingsins. Ég vil einnig nefna reglur um líftíma þingmála. Ég tel að þingmál eigi að fá að lifa kjörtímabilið til að auka skilvirkni þingsins en nú er staðan þannig að við þurfum alltaf að byrja á byrjuninni við setningu nýs þings, hvert einasta haust, leggja sömu málin fram að nýju, bíða eftir að fá að mæla fyrir þeim, fá umsagnir frá sama fólki og síðast o.s.frv. Það er algjör tímasóun að mínu mati sem kemur í veg fyrir að þjóðþrifamál fáist hér afgreidd. Hæstv. forseti. Varðandi líftíma mála kemur fram í minnisblaði frá Ásmundi Helgasyni, fyrrverandi aðallögfræðingi Alþingis, frá 18. september 2008 að sú regla 48. gr. þingskapa, áður 52. gr. þingskapa, um að þingmál sem ekki hafi hlotið lokaafgreiðslu við þinglok falli niður - þetta er svokölluð discontinuitets-regla - verði ekki afnumin nema með stjórnarskrárbreytingu. Byggir hann niðurstöðu sína á því að um sé að ræða stjórnskipunarvenju sem verði ekki vikið til hliðar nema með stjórnarskrárbreytingu. Þessi niðurstaða er þó álitamál sem okkur hér ber skylda til að fara nánar í saumana á.
Forseti. Nýlega keypti félag í eigu Gamma 450 íbúðir, sem sagt leigufélagið Klett, af Íbúðalánasjóði. Sagt er að kaupverðið hafi verið rétt ríflega 10 milljarðar. Eru þetta náttúrlega töluverð tíðindi í sjálfu sér og mikil hreyfing á annars óþroskuðum leigumarkaði þar sem við vitum að leigan á Íslandi er mjög há miðað við nágrannalöndin og þarna er um að ræða opinberan aðila sem selur frá sér eignir af þessu tagi til einkaaðila sem hefur auðvitað það að markmiði að hámarka arðsemi sína. Þó að kvöð fylgi ákvörðuninni um að óheimilt sé að hækka leiguna í tólf mánuði má velta fyrir sér hversu lengi sú kvöð haldi eftir þann tíma. Ekki liggur fyrir að gerð hafi verið nein úttekt á áhrifum þessarar sölu á markaðinn, en þegar þessi ákvörðun var tekin bókaði fulltrúi Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í stjórn Íbúðalánasjóðs um söluna, með leyfi forseta: „Meiri hluti stjórnar Íbúðalánasjóðs hefur tekið ákvörðun um að selja Klett leigufélag. Leigumarkaðurinn á Íslandi er enn í mótun, húsnæðisverð verulega íþyngjandi og nauðsynlegt að stefna í átt að félagslegum lausnum í stað leigufélaga sem rekin eru í hagnaðarskyni. Með sölu á Kletti fer forgörðum tækifæri til að efla félagslegt leiguhúsnæði í samfélagslegri eigu til hagsbóta fyrir almenning og vegur það þyngra en að styrkja fjárhagslega afkomu sjóðsins með sölunni. Undirrituð situr hjá við ákvarðanir er varða sölu á Kletti.“ Virðulegur forseti. Ég tel ástæðu til að þingheimur viti af þessari afstöðu stjórnarmanns Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í svo stóru húsnæðismáli.
Forseti. Umræðurnar í störfum þingsins eru oft mjög gagnlegar og mikilvægar. Ég vildi óska þess að við hefðum betri leiðir til að tala um öll þau mál sem virðast hafa farið úr skorðum í samfélagi okkar. Það eru teknar hér stórar og miklar ákvarðanir sem síðan kemur í ljós að ekkert samráð er haft um, eins og kom fram í máli hv. þm. Svandísar Svavarsdóttur áðan. Ég fékk símtal rétt áðan frá vini mínum sem á vin sem var handtekinn og verið er að senda úr landi af því að hann er flóttamaður. Ég sat á fundi með Heimkomu, félagi gerðarþola umboðsmanns skuldara, þar sem komu fram mjög sláandi upplýsingar um fólk sem situr enn með óleyst mál eftir öll þessi ár, sem setur því svo þröngar skorður í lífinu að það tekur lífslöngunina frá fólki, þetta er svo erfitt. Það er gleðilegt að Ríkisendurskoðun telur að tilraunir Tryggingastofnunar til að eltast við þá aðila í samfélaginu sem eru hvað viðkvæmastir varðandi möguleg bótasvik séu ekki heppileg aðferð. Maður heyrir endalaust um það sem er að í kerfinu okkar. Og hér erum við á Alþingi og það er hlutverk okkar að tryggja að samfélag okkar og þau kerfi sem við höfum tekið þátt í að búa til virki. Maður hlýtur að spyrja sig hvað sé að. Hvað hefur farið úrskeiðis og hvað getum við gert sem þingmenn? Það hefur komið fram að ekki hafa verið neinir fundir t.d. í þingskapanefnd þar sem við gætum til að mynda farið yfir það hvernig við getum sinnt störfum okkar betur. Ég vona að þetta [[Forseti hringir.]]lagist á næsta kjörtímabili því ég get ekki hugsað mér að vera á þessum vinnustað með bjölluglamur í eyrunum endalaust [[Forseti hringir.]]þar sem allt er [[Forseti hringir.]]brotið. Það er á ábyrgð þingsins [[Forseti hringir.]]og forseta þingsins [[Forseti hringir.]]sem vill ekki [[Forseti hringir.]]…
Að þessu tilefni gefnu vill forseti taka fram að það lá ljóst fyrir á síðasta fundi í þingskapanefnd að það var niðurstaðan í nefndinni að ekki væri tilefni til þess að funda fyrr en fyrir lægi hver niðurstaða yrði varðandi þær stjórnarskrárbreytingar sem þá var verið að ræða og miðuðu meðal annars að því að opna möguleika almennings eða minni hluta Alþingis til að kveða upp úr um niðurstöðu einstakra þingmála frá Alþingi. Forseti taldi þess vegna ekki ástæðu til þess fyrr en það lægi fyrir hver yrðu örlög þeirra mála, en forseti hefði gjarnan áhuga á því að láta á það reyna hvort það væri svo að þrátt fyrir að niðurstaðan væri sú að fara ekki fram með þessar stjórnarskrárbreytingar væru þingmenn tilbúnir að gera breytingar á þingsköpum. Forseti hefur lagt fram ákveðnar hugmyndir í þeim efnum sem hv. þingmanni er kunnugt um.
Virðulegi forseti. Verður eða verður ekki kosið í haust? Nú hafa þingmenn Framsóknarflokksins ítrekað komið hingað í pontu og sagt að það sé persónulegt mat þeirra að kannski sé ekki sniðugt að kjósa í haust, að það sé betra að klára þingið því að svo mörg mikilvæg mál, eins og verðtryggingin og ég veit ekki hvað, þyrftu einfaldlega að komast í gegn. Það hefur verið reynt að fá þáverandi hæstv. forsætisráðherra, nú hv. þm. Framsóknarflokksins Sigmund Davíð Gunnlaugsson, hingað upp í pontu til að ræða þessa blessuðu verðtryggingu og það hefur ekkert gerst. Við erum að tala um það að hér undir lok vetrar eða í byrjun sumars, liggur við, erum við enn að fá risastór mál upp í hendurnar. Bara núna í morgun sá ég að verið var að samþykkja það í ríkisstjórn að koma með nýtt LÍN-frumvarp. Hvernig eigum við að geta talað um það af einhverju viti? Þetta er náttúrlega bara til skammar. Það verður að endurheimta það traust á Alþingi sem Alþingi á skilið. Svona tal og svona framkoma af hálfu mjög valdamikilla manna í samfélaginu, sem segja að þeir hafi það ekkert í huga að kosið verði í haust, er mjög skaðlegt fyrir ímynd Alþingis. Sjáum við fram á að halda út heilan vetur í viðbót? Er það út af því að sumt fólk er bara að hugsa um launin sín? Mér þykir þetta vera firra. Mér þykir þetta vera vanvirðing við alla aðra sem stunda vinnu hér, að þingmenn skuli reyna að grafa undan því sem bæði forsætisráðherra og fjármálaráðherra hafa sagt hér í pontu, að það verði kosið í haust. Hæstv. forseti. Ég vona innilega að það verði kosið í haust. Ég hef ekkert annað í höndunum en orðin tóm. Það er mjög góð ástæða fyrir því að fólk er hætt að treysta stjórnmálamönnum, við getum aldrei staðið við stóru orðin.
Hæstv. forseti. Ég kem hér til þess að ræða um þá stöðu sem uppi er í nokkrum framhaldsskólum landsins, mikilvægustu menntastofnunum okkar á því stigi. Staðan er sú að nokkrir framhaldsskólar hafa ekki fengið neitt rekstrarframlag til annars reksturs en húsaleigu og launa síðan um áramót. Það er auðvitað algerlega óásættanleg staða. Það er í raun til þess fallið að auka vanda þessara framhaldsskóla. Þessir skólar eru með halla frá undangengnum árum og hefur það verið markmið og metnaður skólastjórnenda þar að greiða eins mikið af þeim skuldum og mögulegt hefur verið á hverju ári. En auðvitað er staðan sú að ekki hefur verið hægt að rétta af hallann á einu ári. Nú gerist það, og það virðist reyndar vera svolítið óljóst af hverju það stafar, að þessir skólar hafa fengið þau svör að þeim sé ætlað að greiða upp hallann áður en þeir fái rekstrarframlag. Það hefur ekki gerst áður. Stjórnendur skólanna voru því algerlega óundirbúnir undir þá stöðu og höfum við, þingmenn Norðausturkjördæmis og fleiri kjördæma, verið að vinna að því að lausn finnist á málinu. Ég vona svo sannarlega að að því komi að viðunandi lausn finnist. Ég veit að bæði fjármálaráðherra og menntamálaráðherra hafa lagt sitt af mörkum til þess að svo geti orðið og þakka ég þeim fyrir það. Ég hef átt góð samtöl við þá. En þessa stöðu verður að leysa upp. Þessir skólar verða að fara að fá rekstrarframlag. [[Forseti hringir.]]Það er komið fram í lok maí.
Virðulegur forseti. Mig langar að ræða örlítið stöðuna á vinnumarkaði. Nú er svo komið að atvinnuleysistölur hafa lækkað hratt og mikil merki eru um ofþenslu á íslenskum vinnumarkaði. Því miður eru þessi merki ekki vegna þess að okkur hafi tekist að styrkja eða byggja upp þekkingarhagkerfi, heldur er þenslan ekki síst í láglaunastörfum. Farið er að bera á því aftur í talsverðum mæli að erlent starfsfólk sé fengið til þess að starfa í láglaunastörfum. Þess vegna vil ég að við ræðum það áður en í óefni er komið að við lærum af reynslu okkar frá því fyrir hrun þegar erlent starfsfólk starfaði hér oft við mjög slæmar aðstæður þar sem jafnvel komu fram merki um mansal og að troðið væri á réttindum erlends starfsfólks. Í ágætri yfirferð og skýrslu velferðarráðherra um málefni innflytjenda sem kom hingað í þingið á dögunum er kafli um vinnuslys þar sem fram kemur að árið 2006 hafi erlendir ríkisborgarar verið 7% af vinnumarkaðnum, en 30% skráðra vinnuslysa voru tengd erlendum starfsmönnum. Árið eftir var hlutfallið svipað. Nú síðustu daga höfum við heyrt dæmi þar sem erlent starfsfólk er þolendur í mansalsmálum. Það er mikilvægt að við reynum að byrgja brunninn áður en illa fer. Það hlýtur að vera sameiginlegt verkefni atvinnulífsins og okkar hér sem setjum umgjörðina utan um það.
Hæstv. forseti. Fyrst af öllu vil ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að bregðast vel við og vilja taka við mig þessa umræðu um starfsemi kampavínsklúbba sem lengi hefur verið þeim sem hér stendur þyrnir í augum. Það má segja að ég hafi beðið um þessa umræðu í kjölfar þess að ég lagði fram fyrirspurn til hæstv. innanríkisráðherra um tilvik sem tengjast starfsemi nefndra klúbba. Í stuttu máli sagt fékk ég mjög greinargott svar frá hæstv. ráðherra þar sem tilvik voru brotin upp af lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu. Það kom á óvart í því svari að grunur er um svo margvísleg brot sem tengjast þessum klúbbum. Þar má nefna brot sem varða fíkniefnalöggjöfina, sölu vændis, líkamsárásir, bæði stórfelldar og minni háttar, fjármálabrot. Það sem einkennir þessi brot eða þessi tilvik er það að mörg þeirra eru ekki kærð. Í sjálfu sér má kannski segja að það sé ekki mjög einfalt fyrir þolendur. Það eru náttúrlega margs konar þolendur í þessum málum, þar á meðal eru menn sem detta inn á þessa staði í misjöfnu ástandi. Það hafa komið upp mál þar sem talið er að þeim hafi verið byrluð ólyfjan. Kortið þeirra hefur verið maxað, eins og það er kallað á góðri íslensku, á stuttum tíma. Það kann að vera erfitt fyrir menn að útskýra það fyrir þeim sem næst þeim standa hvernig á því megi standa. Það skýrir kannski að hluta til þau fáu mál sem kærð hafa verið. Hins vegar eru það, og það er það sem er alvarlegt í þessu máli, brotin sem varða bæði vændi og grun um mansal. Í grein í Kjarnanum 13. september 2015, þar sem vitnað er í ársskýrslu ríkislögreglustjóra, segir, með leyfi forseta, að 58 sinnum frá árinu 2013 hafi komið upp tilvik þar sem grunur leiki á vændiskaupum, að 52 einstaklingar hafi verið kærðir, allir nema einn íslenskir. Það vill svo til að um daginn var haldinn ágætur opinn fundur á vegum utanríkisráðuneytis, innanríkisráðuneytis og lögreglunnar í Reykjavík, um mansal. Það vildi svo ótrúlega til að þar var einn þingmaður staddur, sá sem hér stendur. Ég veit ekki hvort það er til marks um að þingmenn hafi yfirleitt ekki áhyggjur af þessu eða hvort menn hafi verið svona önnum kafnir við annað, en ég held að full ástæða sé til að gaumgæfa þessi mál verulega vegna þess að helsta orsök mansals, alla vega eins og þau hafa verið skilgreind erlendis til þessa, tengjast einmitt vændisstarfsemi og starfsemi sem tengist klúbbum líkum þeim sem hér eru reknir undir nafninu kampavínsklúbbar. Það er afskaplega erfið sönnunarbyrði í mörgum þessara mála en engu að síður held ég að full ástæða sé til að reyna að stemma stigu við starfsemi þessara klúbba. Ég tel einfaldlega að þó að það sé sagt að klúbbarekstur af þessu tagi sé óaðskiljanlegur hluti ferðamennsku þá sé svona ferðamennska okkur Íslendingum ekki að skapi. Ég held ekki endilega að okkur langi til að fá hingað einstaklinga sem sækja í skemmtun af þessu tagi. Okkur væri örugglega alveg sama þó að þeir væru annars staðar að svala þeim hvötum. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra tveggja spurninga. Í fyrsta lagi hvort ráðherra telji að lagabreytingu þurfi til til þess að koma böndum á starfsemi þessara klúbba og/eða til að hægt sé að leggja þessa starfsemi niður. Ef ráðherra telur svo, hyggst ráðherra þá beita sér fyrir lagasetningu sem dugar til að koma starfsemi þessara klúbba fyrir kattarnef?
Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Þorsteini Sæmundssyni fyrir að óska eftir umræðu um þessa veitingastaði, sem kallaðir eru kampavínsklúbbar. Ég mun í þessari umræðu miða við þá starfsemi eða þá klúbba í ræðu um þetta mál. Eins og fram kom áðan svaraði ég skriflegri fyrirspurn frá hv. þingmanni fyrr í vetur um tilvik sem tengjast starfsemi kampavínsklúbba. Í tilefni af þeirri fyrirspurn óskaði ráðuneytið eftir umsögn frá embætti ríkislögreglustjóra. Í umsögninni kemur fram að öll tilvik af því tagi, sem hv. þingmaður spurði að, eru bundin við umdæmi lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu og miða svör því við þau tilvik sem skráð voru í því umdæmi. Hv. þingmaður leggur áherslu á þau tilvik sem komið hafa til kasta lögreglu í tengslum við starfsemi umræddra klúbba. Í gögnum frá lögreglu kemur fram að á árinu 2011 til 25. maí 2016, þ.e. í dag, hafa 207 verkefni verið skráð á svokallaða kampavínsklúbba í dagbók eða málaskrá lögreglu og er þar helst um að ræða eftirlit með veitingahúsum og gististöðum. Þar voru 66 brot skráð í málaskrá lögreglunnar á tímabilinu, 38 hegningarlagabrot og 28 sérrefsilagabrot. Þá kemur fram að af þeim brotum voru 12 kynferðisafbrot skráð, þar af 11 vegna kaupa á vændi sem, eins og þingheimur þekkir, er refsivert samkvæmt 206. gr. almennra hegningarlaga. Þeir staðir sem hér eru til umræðu eru leyfisskyldir á grundvelli laga nr. 85/2007, um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald. Samkvæmt 21. gr. þeirra laga hafa lögreglustjórar eftirlit með framkvæmd þeirra, þar á meðal eftirlit með því að leyfishafi uppfylli skilyrði fyrir rekstrarleyfi og að þeim skilyrðum sem leyfið er bundið við sé fylgt. Í lögunum er enn fremur fjallað um viðurlög vegna brota á lögunum og þau tilvik þar sem lögreglustjórar geta stöðvað leyfisskylda starfsemi, m.a. þegar leyfisskyld starfsemi fer út fyrir mörk og skilmála útgefins rekstrarleyfis. Þá má bæta því við að samkvæmt lögreglulögum er lögreglu heimilt, í þágu allsherjarreglu, að fyrirskipa stöðvun á starfsemi, m.a. í því skyni að afstýra brotum eða stöðva þau. Þess ber að geta að samkvæmt lögunum er veitingastöðum hvorki heimilt að bjóða upp á nektarsýningar né með öðrum hætti heimilt að gera út á nekt starfsmanna eða annarra sem eru á staðnum. Á lögreglunni hvíla því ríkar eftirlitsskyldur með starfsemi allra staða, samkvæmt fyrrgreindum lögum um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald. Þá er það almennt hlutverk lögreglu að gæta almannaöryggis og halda uppi lögum og reglu, leitast við að tryggja réttaröryggi borgara og vernda eignarrétt, opinbera hagsmuni og hvers konar lögmæta starfsemi. Önnur stjórnarskrárvarin réttindi borgaranna er atvinnufrelsi sem felur það í sér að öllum er frjálst að stunda þá atvinnu sem þeir kjósa. Þessu frelsi má þó setja skorður með lögum enda krefjist almannahagsmunir þess. Afskipti og takmörkun ríkisvaldsins á atvinnustarfsemi borgara verður því að byggja á skýrum lagaheimildum sem aftur mega ekki fara í andstöðu við þessi stjórnarskrárvörðu réttindi borgaranna. Það er sem sagt grundvallaratriði að borgararnir geti stundað þá atvinnu sem þeir kjósa innan marka laga. Í þeirri starfsemi sem og annarri gilda þessi grundvallaratriði. Sé um brot á lögum að ræða er að sjálfsögðu tekið á því. Um þessar mundir, virðulegi forseti, er mikil vitundarvakning innan samfélagsins um vændi og mansal, en á vegum ráðuneytisins er unnið eftir aðgerðaáætlun gegn mansali. Í því samhengi ber að geta þess að hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu hefur aukin áhersla verið lögð á rannsóknir brota er varða mansal og vændi. Rannsóknir á mansali og vændi hafa verið settar í forgang og sérstakur lögreglufulltrúi embættisins gerður ábyrgur fyrir rannsóknum á umræddum brotum. Lögreglan hefur einnig tekið markvissan þátt í samstarfi við verkalýðsfélög, vinnueftirlit og skattyfirvöld varðandi vinnustaðaskoðanir og eftirlit. Þá hafa verið gerðar breytingar á lögreglukerfi þannig að hægt sé að skrá möguleg mansalsmál betur. Allt þetta hefur heilmikla þýðingu. Hæstv. forseti. Meginatriðið er þó alltaf þetta: Þessi starfsemi sem og önnur starfsemi af þessum toga lýtur lögum og er leyfisskyld. Innan veggja þessara staða sem og annarra þarf að fara að lögum. Sé brotalöm á því er á því tekið.
Virðulegi forseti. Það er ástæða til að þakka fyrir þessa umræðu og í raun og veru full ástæða til að taka undir allt sem fram kemur í innleiðingu málshefjanda. Þetta er svo sem mál sem hefur komið til kasta þingsins áður og ég minni á þingsályktunartillögu Bjarkar Vilhelmsdóttur o.fl. þingmanna Samfylkingarinnar frá 2013 um endurskoðun á lögum og stjórnvaldsfyrirmælum til að koma í veg fyrir rekstur svokallaðra kampavínsstaða, þ.e. veitingastaða sem gera út á nekt starfsfólks og aðgang að því í einkarými. Það verður æ betur ljóst hvað í þessari starfsemi felst. Það kann að vera að upphaflega hafi fólk litið á starfsemi nektarstaða, eins og þetta var upphaflega kallað, sem erótíska afþreyingu sem væri saklaus að mestu og það kann að vera að starfsemi þessara klúbba hafi breyst í tímans rás. En nú orðið hlýtur öllum að vera ljóst að þrátt fyrir ýmsar takmarkanir sem hafa verið settar síðustu ár fyrir þessari starfsemi eru vændi, mansal og klámvæðing raunveruleg vandamál á Íslandi og það er nauðsynlegt að sporna gegn þeirri þróun. Þess vegna tek ég heils hugar undir með hv. málshefjanda, þessi tegund starfsemi er ekki æskilegur liður í ferðaþjónustu. Með fullri virðingu fyrir atvinnufrelsinu er rökstuddur grunur um að í lokuðum rýmum kampavínsklúbba sé stundað vændi og þá má líka leiða líkur að því að að minnsta kosti hluti þeirra stúlkna sem starfar á þessum stöðum, m.a. sem dansarar, hafi verið seldur mansali eða að bág staða þeirra í heimalandinu hafi verið misnotuð. Hér takast á atvinnufrelsi og mannréttindi og ég tel að í öllu falli sé full ástæða til að taka undir það með málshefjanda að þessi starfsemi er ekki til sóma [[Forseti hringir.]]fyrir okkur Íslendinga og tímabært að leita allra leiða til að stemma frekari stigu við starfsemi þessara staða.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir þetta mál og þessa sérstöku umræðu sem ég tel afar mikilvæga og nauðsynlega. Sem betur fer heyrist það sjónarmið æ sjaldnar að staðir sem gera út á nekt og nektardans séu í lagi og flestir hafa áttað sig á því að vændi, klám og mansal eru af sama meiði. Við sem samfélag eigum aldrei að fallast á að konur séu notaðar sem markaðsvara sem megi kaupa og selja til að uppfylla kynferðislegar langanir annarra. Því miður virðist vera erfitt að koma í veg fyrir slíka starfsemi. Árið 2008, þegar lögreglan lokaði einum slíkum stað, var það kært og málið vannst á þeirri forsendu að það teldist ekki í verkahring lögreglunnar að skipta sér af himinháu verði á kampavíni. En kampavínsstaðir markaðssetja konur og líkama þeirra og gera þær um leið að söluvöru. Það er afar mikilvægt að við einbeitum okkur að forvörnum gegn mansali. Öll kerfin okkar, hvar sem þau eru, og allt samfélagið þarf að taka afstöðu gegn mansali. Við erum framsækið land og þurfum að spyrja okkur hvort Ísland eigi ekki að vera fyrsta ríkið til að setja í lög bann við slíkum stöðum sem gera út á fáklæddar konur og nýta sér bága stöðu þeirra kvenna sem þar vinna. Við getum verið að tala um systur okkar og dætur en það er þó mun sjaldgæfara hér á landi að íslenskar konur séu að vinna á slíkum stöðum. Oftast er verið að flytja stúlkur hingað inn, m.a. frá Austur-Evrópu þar sem efnahags- og atvinnuástand er ekki eins gott og hér. Þær eru jafnvel blekktar til landsins með því að hér eigi lífið að vera svo gott en svo eru þær gerðar að kynlífsþrælum. Þetta er ein af birtingarmyndum fátæktar og ójöfnuðar sem við höfum verið svo vel minnt á í tengslum við skattaskjólslöndin og bitna ekki síst á konum. Það er ekki svo langt síðan Ísland var svo fátækt að fólk fór utan í leit að betra lífi, en hvað hefði okkur fundist um það að ömmur okkar hefðu verið seldar mansali til nýlenduherranna sem voru peningamenn þess tíma? Við höfum gott af því að setja okkur í spor þolenda mansals sem eru bara venjulegt fólk eins og við. Svo er líka stóra spurningin: Eru það mannréttindi að kampavínsklúbbar og/eða strippstaðir fái að þrífast hér á landi? Við Vinstri græn segjum nei. Við þurfum að uppræta slíka starfsemi með öllum tiltækum ráðum.
Virðulegur forseti. Það er mikilvægt að við ráðumst að mansali og vændi með öllum tiltækum ráðum. Við erum ekki að ráðast á kampavín, við erum ekki að ráðast á klúbbastarfsemi, heldur erum við að ráðast á það þegar gert er út á vændi, nekt og þegar grunur um mansal liggur fyrir. Það er mjög mikilvæg barátta. Í afbrotaskýrslu lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu árið 2014 kemur fram tölfræði yfir vændisrannsóknir. Árið 2011 voru þær níu, 2012 voru þær 22, 2013 voru þær 98, 2014 voru þær níu. Úr þessari tölfræði mætti lesa að vændi hefði minnkað, að það væri minni ástæða til rannsókna, en svo er ekki. Það sem virðist vera í gangi er einungis að ekki hafi verið lögð sérstök áhersla á málaflokkinn nema einmitt árið 2013. Það er mjög mikilvægt að lögregla hafi vændis- og mansalsmál sérstaklega á sínum radar ef svo má segja. Ef grunur vaknar, eins og sömuleiðis kemur fram í skýrslu greiningardeildar ríkislögreglustjóra frá 2015, um að ákveðnir staðir séu að einhverju leyti skálkaskjól fyrir slíka starfsemi þá er mikilvægt að bregðast við. Það er sömuleiðis mjög mikilvægt fyrir lögregluembættin að hafa þau verkfæri sem til þarf til að hafa eftirlit með leyfisskyldum veitingastöðum á Íslandi. Ég vil eiginlega nota þetta tækifæri til að blása eld í hjörtu þeirra sem standa í þessari baráttu og ítreka þörfina á því að stutt sé við þessa baráttu.
Virðulegi forseti. Mig langar til að byrja á því að þakka málshefjanda fyrir að vekja athygli á þessu máli, enda er þetta eitthvað sem er mjög flókið. Þarna erum við að takast á við eina innstu og eðlislægustu girnd mannsins sem er í raun og veru sú að við erum kynverur. Það er rétt sem hefur komið fram að í skjóli kampavínsklúbba og á lokuðum svæðum hefur verið stundað mansal af verstu sort. Það á ekki að líðast. Hins vegar þarf líka að íhuga hvort boð og bönn séu endilega það sem mun ná mestum árangri. Á síðasta ári lýsti Amnesty International því yfir að samtökin styddu afglæpavæðingu á vændi, sem dæmi. Ástæðan fyrir því er sú að undanfarin 20 ár hefur Amnesty International barist fyrir kvenréttindum og fundið út úr því að með því að gera vændi að einhverju sem er glæpur er ekki verið að vernda réttindi kvenna. Ég tel mjög mikilvægt að horfa á þetta út frá skaðaminnkunarsjónarhorni. Ef það þýðir að við þurfum kannski að nota eitthvað annað en boð og bönn til að ná því markmiði að ekki sé stundað mansal, að erótísk afþreying og maðurinn sem kynvera fái líka að njóta sín á heiðarlegan og sanngjarnan hátt, er það kannski leið en ég er ekki viss. Við þurfum bara að halda áfram að spyrja okkur að þessu. Það þarf líka að passa upp á það, ef fólk vill stunda svona lagað, hvernig hægt að gera það á heiðarlegan hátt þar sem mannhelgi og mannréttindi einstaklinga eru virt.
Hæstv. forseti. Ég vil byrja á því að þakka umræðuna. Nafnið kampavínsklúbbur er dregið af því að ungar konur í ögrandi klæðnaði fá viðskiptavini til þess að kaupa kampavín dýru verði og fá félagsskap þeirra í kaupbæti. Í mars á þessu ári samþykktum við á Alþingi breytingar á almennum hegningarlögum er vörðuðu forvarnir og baráttu gegn ofbeldi gagnvart konum og heimilisofbeldi, en þær komu til vegna samnings Evrópuráðs um sama efni frá 2011 sem oftast er kallaður Istanbúl-samningurinn. Kynferðisleg áreitni, þvinganir til kynferðislegra athafna, nauðganir; þetta eru allt brot á mannréttindum kvenna og stúlkna. Baráttan gegn þessu er stór þáttur í jafnréttisbaráttunni. Sameiginlegt markmið samningsins er m.a. að vernda konur gegn öllum birtingarmyndum ofbeldis og fyrirbyggja það og að uppræta allar birtingarmyndir mismununar gegn konum. Í apríl 2013 var samþykkt af þáverandi ríkisstjórn aðgerðaáætlun gegn mansali fyrir árin 2013–2016. Á þessum tíma hefur verið unnið vel að þeim markmiðum og hefur áætlunin verið endurskoðuð á tímabilinu. Síðasta haust hófst svo þverfagleg vinna ráðuneyta í málaflokknum og á þessu ári er stefnt að átaki gegn vinnumansali. Í dag hefur orðið mikil vitundarvakning í því hversu kynningu fyrir erlenda starfskrafta um réttindi þeirra og skyldur við íslenskt samfélag er ábótavant. Það er enn eitt atriðið sem við verðum að huga að í sambandi við þessa starfsemi þar sem erlendar konur og stúlkur eru í ríkari mæli starfsmenn en íslenskar. Ef starfsemi kampavínsklúbba er eðlileg þjónusta og afþreying, hvers vegna er hana þá aðeins að finna á höfuðborgarsvæðinu? Hvers vegna er konum meinaður aðgangur að þessum stöðum nema í fylgd með karlmönnum? Umræðan á snúast um réttindi, mannréttindi, eftirlit og að framfylgja skyldum okkar. Í dag finnst mér hún snúast allt of mikið um úrræðaleysi gagnvart þessu.
Virðulegur forseti. Ég vil þakka þessa umræðu. Ég held að allir hér inni geti tekið undir það að við erum á móti mansali og viljum með öllum tiltækum ráðum berjast gegn því. Hins vegar er í íslenskum lögum heimilt að stunda vændi, en það er bannað að kaupa vændi. Þannig að tvískinnungur þeirra laga er alger. Starfsemi klúbba eins og kampavínsklúbba er háð leyfisskyldu. Þetta er leyfisskyld starfsemi. Þar af leiðandi ber þessum klúbbum að fara að lögum. Ef ekki er farið að lögum þarf að taka á þeim rekstri eins og öllum öðrum rekstri sem hvikar frá því leyfi sem hann hefur til að starfa. Það er mikilvægt að hvers kyns starfsemi sem háð er leyfi búi við sama umhverfi, að hún geti starfað svo framarlega sem hún fer ekki út fyrir þau lög sem leyfið veitir. En ég gæti ekki fallist á það, virðulegur forseti, að breyta lögum vegna þess að menn detti inn á þessa staði í misjöfnu ástandi, eins og hv. framsögumaður nefndi, vegna þess að menn geti ekki borið ábyrgð á eigin gjörðum og staðið sjálfir á sínu. Mér finnst það ekki vera ástæða til að breyta lögum. En ég ítreka að þessi rekstur eins og allur annar rekstur er háður leyfi. Fari menn gegn því leyfi og lögum sem það byggir á, þá á að loka slíkri starfsemi.
Forseti. Líkt og aðrir þingmenn á undan mér þakka ég málshefjanda fyrir að stofna til þessarar umræðu. Ég hlýt samt sem áður að gera athugasemdir við atriði sem kom fram í máli málshefjanda þar sem hann gaf í skyn að við þingmenn hefðum almennt ekki, og kannski enginn nema hann, áhyggjur af mansali vegna þess að hann einn af þeim þjóðflokki sem vinnur í þessum sal hefði verið á kynningu þar um. Ég hlýt að nota þetta tækifæri til að mótmæla þessu. Ég hef miklar áhyggjur af mansali þó að ég hafi ekki verið á þessum fundi. Þess vegna get ég einmitt tekið undir að það þarf sérstaklega að fylgjast með þessum svokölluðu kampavínsklúbbum. Mér finnst alveg koma til greina að við athugum með að banna þá með lögum þó að auðvitað skipti atvinnufrelsi gífurlega miklu máli. Það eru ákveðin mannréttindi að fólk geti stundað þá atvinnu sem það vill en á hinn bóginn er sú starfsemi sem fer fram á þessum stöðum þess eðlis að ég tel að ekki megi líta fram hjá því en vel megi skoða hvort það megi banna þessa starfsemi, einmitt vegna þess að það er hætta á að þar fari fram mansal. Einmitt þess vegna, hv. þm. Þorsteinn Sæmundsson.
Forseti. Ég þakka fyrir gagnlega umræðu. Ég er með nokkur atriði. Hér kemur í fyrsta lagi fram nokkur áferðar- og áherslumunur í málflutningi þeirra þingmanna sem hafa talað. Þó held ég að segja megi að allir þingmenn séu sammála um að okkur beri að stemma stigu við mansali og kynbundnu ofbeldi af hvaða toga sem það er. Hins vegar eru spurningar um hvort þurfi sterkari lagastoð eða hvort eigi að fara leið banns. Þar greinir menn á. Hins vegar hefur það líka legið fyrir, m.a. í svari við spurningum hv. málshefjanda, að kampavínsklúbbar svokallaðir eru mjög gjarnan vettvangur ýmiss konar kynferðisafbrota, mansals og vændis og annarrar ólögmætrar starfsemi, og hljóta þess vegna að vera undir ljósinu þegar við erum að fjalla um að bæta samfélagið. Mig langar að nefna að nefnd Sameinuðu þjóðanna um afnám allrar mismununar gagnvart konum sendi tilmæli til íslenskra stjórnvalda nú á vordögum og dálítinn lista um það hvað við ættum að gera til að bæta jafnréttismál á Íslandi. Við hæstv. ráðherra höfum nokkrum sinnum rætt þau mál, til að mynda að fjölga konum innan lögreglunnar, styrkja stöðu kvenna í Hæstarétti og víðar, en á aðgerðalistanum er m.a. nefnt að fjármagna aðgerðir gegn mansali. Hv. þingmaður lýsti yfir sínum sérstaka áhuga á mansalsmálum en sú sem hér stendur lagði ítarlega fyrirspurn fyrir innanríkisráðherra um framkvæmd mansalsáætlunar þar sem fram kemur að við þurfum að gera betur að því er varðar fjármögnun þeirrar áætlunar. Á listanum [[Forseti hringir.]]kemur líka fram að það þurfi að rannsaka stöðu þeirra kvenna sem starfa í svokölluðum kampavínsklúbbum, þar þurfum við líka að gæta að því að standa vörð um stöðu þessara kvenna þó að mín skoðun sé [[Forseti hringir.]]afdráttarlaust sú að þessum klúbbum beri að loka.
Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir þessa ágætu umræðu. Ekki var það ætlan þess sem hér stendur að setja eitthvert Coca Cola-merki eða einkarétt á áhuga á mansali og hengja við sjálfan sig. Ég veit af þessu sérstaka mansalsteymi sem lögreglan í Reykjavík hefur komið á fót og það er mjög mikið fagnaðarefni. Það er hins vegar eitt sem mér finnst skipta máli þegar við ræðum þessa starfsemi, það að þrátt fyrir að atvinnufrelsi ríki getum við ekki gefið afslátt af því að einhver starfsemi eigi sér stað á Íslandi ef rökstuddur grunur leikur á um að þar sé um skipulagða glæpastarfsemi að ræða eða að þar séu framin afbrot sem eiga ekkert skylt við það sem við köllum atvinnu í daglegu máli. Þess vegna tel ég að ef vafi leikur á um starfsemi klúbba af því tagi sem við ræðum hérna núna liggi vafinn hjá þeim sem eru jafnvel fórnarlömb mansals, eru höfð að dægradvöl fyrir einhverja sem geta keypt sér aðgang að líkama annarra sem ég lít ekki á sem eðlilega kynlífsathöfn ef við tölum um það. Ég tel að við eigum með öllum ráðum að koma í veg fyrir að þessi starfsemi sé rekin á Íslandi. Þurfi að breyta lögum til að svo verði, vegna þess að það virðist liggja þannig í því að erfitt sé að færa sönnur og dæma í brotum sem þarna fara fram, verðum við einfaldlega að skerpa á lögum þannig að ekki fari á milli mála að starfsemi eins og þessi sé ólögleg [[Forseti hringir.]]og óþolandi.
Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu sem hefur verið afar góð. Ég minni á að það er engin skilgreining á neinu sem heitir kampavínsklúbbar í lögum. Í 4. gr. laga um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald er hins vegar ákvæði um að á veitingastöðum megi hvorki gera út á nekt né bjóða upp á nektarsýningar. Þar er ekki um að ræða skilgreiningu á tilteknum klúbbum, þetta er bara almennt bann við því að á veitingastöðum sé slíkt atferli fyrir hendi. Löggjafinn hefur talað skýrt hvað þetta varðar. Síðan vil ég segja að mín upplifun hefur verið sú að þingheimur sé sammála um þetta og hefur ítrekað rætt það hér, bæði í fyrirspurnum til einstakra ráðherra, bæði á þessu kjörtímabili og fyrr, og í ýmsum öðrum umræðum á þinginu, rætt þessa tilteknu brotastarfsemi sem við erum þarna að tala um. Þingið hefur talað mjög skýrt í þeim efnum. Ef við tölum um þau brot sem hér hafa verið mest til umræðu, mansal, er þingið afar skýrt um að slík brot eru algjörlega ólíðandi enda eru þau gegn lögum. Ef um það er að ræða þarf að rannsaka slík brot og refsa mönnum fyrir þau. Það liggur alveg fyrir og ég held að mér sé óhætt að segja í þessum stól að þingheimur hefur talað skýrt þegar að þessu kemur. Síðan höfum við auðvitað séð að mansal hefur því miður sést víðar um samfélagið. Við höfum séð dæmi um það að undanförnu gagnvart erlendu starfsfólki, verkafólki sem hingað hefur komið. Það er nokkuð sem við getum aldrei nokkurn tímann fellt okkur við og þurfum að standa okkur miklu betur í. Ég hef ekki orðið vör við þann ágreining og ég held að hann sé ekki fyrir hendi, hvorki innan flokka, milli flokka né annars staðar á þingi.
Virðulegi forseti. Ég vona að þingheimur standi með mér í því að bæta áferð orða í lagatexta. Hérna er sú breyting lögð til að í stað orðsins dómstólasýsla komi orðið dómsýsla. Sú viðbára hefur heyrst að orðið dómstólasýsla sé betur lýsandi orð af því að það eigi við um umsýslu dómstólanna en ekki dómanna en ég held að allur meginþorri almennings átti sig á því að hugtakið dómsýsla á rétt eins vel við það og hljómar auk þess betur og er þjálla í öllum skilningi. Almennur orðaskilningur ætti að heimila okkur að gera þessa breytingu.
Hæstv. forseti. Ég styð ekki þessa breytingartillögu. Við ræddum nafnið á stofnuninni nokkuð og það er rétt sem kemur fram að það heiti sem lagt er til með frumvarpinu, dómstólasýslan, er talið betur lýsandi fyrir hlutverkið. Dómsýsla gæti skilist sem svo að verið væri að sýsla með dóma en ekki stjórnsýsluna í dómstólunum. Sú hugmynd kom jafnframt fram í þingsal að nota bara núverandi heiti, dómstólaráð, en það var ekki talið ganga vegna þess að það er stjórn yfir þessu apparati og ekki þótti rétt að tala um stjórn yfir ráði.
Virðulegi forseti. Þessi breytingartillaga gerir ráð fyrir því að ef ráðherra víkur frá niðurstöðu hæfnisnefndar við skipan dómara nægi honum ekki að koma til Alþingis og fá einfaldan meiri hluta til staðfestingar þeirri ákvörðun heldur þurfi aukinn meiri hluta í þingsal, 2/3 hluta, til þess að staðfesta frávik frá niðurstöðu hæfnisnefndar. Þetta teljum við í stjórnarandstöðunni mikilvægt atriði því að allir vita að ráðherrar hafa meiri hluta í þingi. Þar af leiðandi væri það nokkurs konar málamyndagjörningur að gera ráð fyrir samþykki þingsins með einföldum meiri hluta. Við teljum að það þurfi að liggja svo augljósar réttlætisástæður og sanngirnisástæður fyrir því að víkja frá dómi hæfnisnefndar að það sé meginþorra, auknum meiri hluta þingmanna, ljóst og krefjist þar af leiðandi atkvæðamagns 2/3. Þetta er mikilvæg breyting sem ég efast að vísu [[Forseti hringir.]]um að verði samþykkt og ég harma það.
Hæstv. forseti. Ég styð ekki þessa breytingartillögu. Ég tel breytingar á þessum ákvæðum núgildandi laga þurfa mun meiri og betri skoðunar við. Það er í kynningu núna á vef innanríkisráðuneytisins frumvarp um breytingar varðandi reglurnar um skipan dómara. Við munum fá það inn í þingið. Væntanlega verður það verkefni nýs þings eftir kosningar að fjalla um það. En það er ekki tímabært að greiða þessu atkvæði og styðja tillöguna.
Forseti. Við ræðum frumvarp um handtöku og afhendingu manna til og frá Íslandi vegna refsiverðra verknaða á grundvelli handtökuskipunar. Ég tel ástæðu til tortryggni gagnvart þessu máli. Hingað til hefur verið fortakslaust bann við framsali íslenskra ríkisborgara til annarra ríkja en Norðurlandanna. Í 2. mgr. 66. gr. stjórnarskrárinnar segir: „Íslenskum ríkisborgara verður ekki meinað að koma til landsins né verður honum vísað úr landi.“ Ég skil að við þurfum að taka þátt í alþjóðastarfi til að geta unnið saman sem mannkyn gegn skipulagðri glæpastarfsemi, hryðjuverkastarfsemi og öðrum alvarlegum glæpum. Mér finnst hins vegar að við þurfum að standa betur í lappirnar í alþjóðlegri mannréttindavernd og í það minnsta nýta allt það svigrúm sem við getum til að hafa okkar eigin lög mannréttindavæn. Í tilskipuninni er ákveðinn sveigjanleiki á ákveðnum sviðum sem mér sýnist að við hefðum getað nýtt betur. Í 7. gr. segir að ef handtökuskipun er gefin út vegna fleiri en eins brots skuli afhenda mann þótt einungis sé skilyrði til staðar í einu tilviki. Mér virðist tilskipunin í þessu tilviki og fleirum bjóða upp á að grun um brot verði smurt á menn til að fá þá afhenta á fölskum forsendum. Samkvæmt 6. gr. handtökuskipunar er óheimilt að synja um afhendingu manna á grundvelli þess að um stjórnmálaafbrot sé að ræða. Samkvæmt tilskipuninni er ríkjum heimilt að gefa út yfirlýsingu um að þessi regla gildi eingöngu vegna hryðjuverkabrota. Mér sýnist brugðist við þessu í 11. gr. frumvarpsins þar sem kveðið er á um að heimilt sé að synja um afhendingu. Þetta er mjög mikilvægt en það þarf að vera tryggt að menn verði ekki framseldir á grundvelli skoðana sinna eða tjáningar þeirra. Í lokamálsgrein 9. gr. kemur fram að synja skuli um afhendingu manns ef afhendingin er í andstöðu við ákvæði mannréttindasáttmála Evrópu. Ekki er skýrt nánar, hvorki í lagatexta né greinargerð, hvað gæti fallið þarna undir og æskilegt hefði verið að gera nánar grein fyrir þessu enda er ekki alltaf skýrt hvað kunni að falla þarna undir. Til dæmis hefur Mannréttindadómstóll Evrópu slegið því föstu að ríki beri ábyrgð á því ef það framselur einstakling til ríkis þar sem hætta er á að hann sæti ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð. Þetta er allt hægt að túlka út og suður, forseti. Í 16. gr. er allt of opinn gluggi þar sem heimilt er að samþykkja beiðni um a) fullnustu refsingar fyrir annað brot en lá til grundvallar afhendingu, Julian Assange gæti þurft að afplána refsingu fyrir njósnir þótt hann yrði afhentur á grundvelli nauðgunar sem gæti t.d. þýtt dauðadóm í Bandaríkjunum, b) áframsendingu fólks til annars ríkis innan Norðurlanda og ESB, c) áframsendingu til ríkja utan ESB enda sé hann ekki íslenskur ríkisborgari. Þarna eru í raun og veru allt of víðtækar leiðir til þess að framselja fólk frá Íslandi sem síðan yrði framselt til annarra ríkja þar sem m.a. dauðadómur er við lýði eða aðrar ómannúðlegar og vanvirðandi aðferðir. Þetta þýðir að ef við afhendum Bretlandi mann á grundvelli þessarar tilskipunar geta Bretar ákveðið að framselja hann til Bandaríkjanna eða annarra ríkja utan Evrópusambandsins. Athuga þarf sérstaklega að hér er um heimildarákvæði tilskipunarinnar að ræða sem mér sýnist ekki hafa verið þörf á að setja inn í frumvarpið. Í umsögn Mannréttindaskrifstofu Íslands er vísað í gagnrýni Fair Trials International á evrópsku handtökuskipunina. Samtökin hafa bent á alvarlega hættu á óréttlátri málsmeðferð í framsalsafhendingarmálum í aðildarríkjum Evrópusambandsins, að evrópsk handtökuskipun hafi verið gefin út mörgum árum eftir að meint brot var framið, að engin skilvirk leið sé fær til að fella evrópska handtökuskipun niður, ekki einu sinni eftir að framsali hafi verið synjað. Fólk hefur verið sent til annarra aðildarríkja á grundvelli evrópskrar handtökuskipunar til að sitja af sér fangelsisrefsingu á grundvelli réttarhalda þar sem óréttlátri málsmeðferð var beitt. Stundum þurfa einstaklingar sem afhentir hafa verið á grundvelli evrópskrar handtökuskipunar að eyða mánuðum eða jafnvel árum í varðhaldi áður en þeir koma fyrir rétt til að sanna sakleysi sitt. Forseti. Í þessu máli öllu eru of margar gryfjur til að detta í og ég mun því greiða atkvæði gegn málinu þegar það kemur til kasta þingsins til samþykktar eða synjunar.
Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingu á lögum um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi, nr. 43/?1999, með síðari breytingum. Nefndin fjallaði um málið og fékk til sín fjölda gesta. Með frumvarpinu eru lagðar til þrenns konar breytingar á lögum um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar á Íslandi. Í 3. gr. frumvarpsins er lagt til að endurgreiðsluhlutfallið hækki úr 20% í 25%. Einnig er lagt til að sjálfstæð nefnd taki við og afgreiði umsóknir á grundvelli laganna og verða ákvarðanir hennar þá kæranlegar til ráðuneytisins eða til yfirskattanefndar samkvæmt 4. gr. frumvarpsins. Þá er lagt til að lögin gildi til 31. desember 2021 en að óbreyttu féllu þau úr gildi 31. desember 2016. Nefndin leggur til viðbót við 2. gr. frumvarpsins. Annars vegar er lögð til breyting á c-lið 1. mgr. 4. gr. laganna sem mælir fyrir um að stofna skuli sérstakt félag um viðkomandi framleiðslu. Nefndin telur þetta skilyrði laganna leiða til mikils kostnaðar fyrir framleiðendur og leggur til að kveðið verði á um að bókhald og uppgjör skuli aðgreint og það verði því ekki skilyrði fyrir endurgreiðslu að stofnað sé félag um hvert verkefni eða framleiðslu. Jafnframt er lagt til að ráðherra geti nánar kveðið á um aðgreiningu bókhalds í reglugerð. Hins vegar er lagt til að við j-lið 1. mgr. 4. gr. laganna bætist málsliður þess efnis að leggja skuli fram gögn um staðgreiðslu opinberra gjalda eða um undanþágu frá skattskyldu hér á landi. Fram kom við meðferð málsins að vinnuálag geti verið mikið við kvikmyndagerð og var því m.a. haldið fram að dæmi væru um að hvíldartími væri ekki virtur og öryggi á tökustað kynni að vera ábótavant. Nefndin telur miður ef sú er raunin og tekur undir að það orki tvímælis að ráðstafa fé úr opinberum sjóðum ef svo háttar til. Nefndin hvetur til þess að málið verði tekið upp á vettvangi aðila vinnumarkaðarins en breytingartillögu nefndarinnar við j-lið 1. mgr. 4. gr. laganna er ætlað að koma að nokkru leyti til móts við réttindi launafólks. Við umfjöllun um málið í nefndinni var vísað til mikilvægis þess að ganga vel um náttúru landsins. Nefndin tekur undir þetta og telur að það eigi við um kvikmyndagerð sem aðra starfsemi að fylgja beri lögum og reglum á sviði umhverfisverndar, fara eftir útgefnum leyfum og umgangast náttúruna af virðingu að öðru leyti. Hv. þm. Björt Ólafsdóttir var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: 1. 2. gr. orðist svo: Eftirfarandi breytingar verða á 4. gr. laganna: a. C-liður 1. mgr. orðast svo: að bókhald og uppgjör hvers verkefnis sé sérstaklega aðgreint frá öðrum verkefnum þannig að ávallt sé unnt að greina þann kostnað sem tilheyrir hverju verkefni fyrir sig. b. Við j-lið 1. mgr. bætist ný málsliður, svohljóðandi: leggja skal fram gögn um greidda staðgreiðslu eða um undanþágu frá skattskyldu hér á landi. c. Í stað orðsins „ráðuneytinu“ í 2. mgr. kemur: nefnd um endurgreiðslur. 2. 5. gr. orðist svo: Síðari málsliður 7. gr. laganna orðast svo: Í henni skal m.a. kveðið á um framkvæmd endurgreiðslna samkvæmt lögum þessum, heimildir nefndar um endurgreiðslur til að fresta endurgreiðslum sem kunna að vera umfram fjárveitingar Alþingis hverju sinni, skilyrði endurgreiðslna, aðgreiningu bókhalds samkvæmt c-lið 4. gr., umsóknir, afgreiðslu umsókna og um ákvörðun um endurgreiðslu. Þannig hljóðar nefndarálitið og undir það skrifa eftirfarandi hv. þingmenn: Sú sem hér stendur, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Jón Gunnarsson, Haraldur Benediktsson, Ásmundur Friðriksson, Kristján L. Möller, Willum Þór Þórsson, Þorsteinn Sæmundsson og Hjálmar Bogi Hafliðason.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni þessa stuttu yfirferð yfir nefndarálitið. Ég hjó eftir því að í umsögn Íslandsstofu kemur fram að alþjóðlegt myndrænt efni, bíómyndir, heimildarmyndir, sjónvarpsþættir, tónlistarmyndbönd, sem sýnir íslenska náttúru, virðast vera í fjórða sæti yfir það sem fólk nefnir sem svar við spurningunni: Hvaðan kom hugmyndin að Íslandsferð? Ég sé hins vegar ekki í nefndarálitinu neina umfjöllun um það hvaða áhrif þetta kæmi til með að hafa á íslenskan kvikmyndaiðnað eða þá sýnina á Ísland út á við. Því velti ég fyrir mér hvort það hafi verið rætt í nefndinni, ýmist af gestum eða nefndarmönnum sjálfum, eða eitthvað í því sambandi. Það er þá tvíþætt; að hversu miklu leyti þetta varðar íslenska kvikmyndaframleiðslu og hins vegar hvaða þátt það á í þessari afgreiðslu að ferðamenn komi hingað að hluta til vegna þess að þeir upplifa Ísland í gegnum kvikmyndir, tónlistarmyndbönd og því um líkt.
Frú forseti. Þetta ásamt mörgu öðru kom til umræðu í nefndinni. Ég get bara svarað almennt í þeim efnum. Viðhorfin voru þau að kvikmyndagerð, hvort sem hún væri innlend eða erlend og tekin upp hér á landi, hefði mjög jákvæða ímynd fyrir landið og það hefði sýnt sig hingað til. Þess vegna væri akkur í því að við héldum áfram þeirri vegferð sem við höfum verið á þó nokkuð lengi, að vera með þessar endurgreiðslur varðandi kvikmyndagerð. Þessu er þannig stakkur sniðinn. Þetta er framlenging til ársins 2021 og endurgreiðsluhlutfallið er hækkað í 25% til að mæta samkeppni við önnur lönd sem eru líka að sækjast eftir kvikmyndagerð til síns lands. Ég tel að fólk sé að upplifa það og sjá að það skiptir miklu máli hvaða endurspeglun viðkomandi land fær út í hinn stóra heim í gegnum kvikmyndir, tónlistarmyndbönd og allt sem heyrir undir þessa fjölmiðlun sem vekur athygli með jákvæðum hætti á viðkomandi landi. En ég held að við þurfum bara að vanda okkur. Ég hugsa líka til þess hvernig við göngum um náttúruna, að það komi vel fram að við metum náttúru landsins mikils og viljum að kvikmyndagerðin endurspegli það að ganga þurfi um hana af virðingu og skila henni í því sama ásigkomulagi og hún var þegar kvikmyndafyrirtæki fara í upptökur við ýmsar þekktar náttúruperlur hér á landi.
Virðulegi forseti. Ég lít svo á, í ljósi þessa ágæta svars hv. þingmanns, að í raun sé enginn ágreiningur um að það sé landinu til heilla að styrkja þennan iðnað með þessum hætti, sérstaklega til lengri tíma og að það hafi jákvæð áhrif á ferðaþjónustuna. Samkvæmt fylgiskjali sem fylgir umsögn Íslandsstofu sé ég ekki betur en að 14,3% svarenda segi að þaðan hafi hugmyndin að Íslandsferð komið. 14,3% ferðamanna er auðvitað heilmikið. Þó með þeim fyrirvara að ekki er um mjög marga þátttakendur að ræða; einungis 174 svör. En þetta hlýtur þó að gefa okkur einhverja vísbendingu. Það var þess vegna sem mér þótti við hæfi að spyrja að þessu. Ég tel svarið frá hv. þingmanni mjög skýrt og eftir því sem ég fæ best séð er þetta ekki umdeilt atriði.
Frú forseti. Ég hef fullan skilning á því að menn hafi ýmsar skoðanir á þessum málum bara almennt, hvaða stuðning ákveðnar atvinnugreinar eigi að fá frá ríkinu. Þessi umræða átti sér stað þegar þessi mál voru endurskoðuð á síðasta kjörtímabili og svo aftur núna. Ég held í ljósi reynslunnar að það hafi sýnt sig að það sem við leggjum af mörkum til stuðnings þessari grein innan lands skilar sér margfalt aftur inn í samfélagið, bæði í aukinni veltu og líka í kynningu landsins með jákvæðum formerkjum, svo að í raun séu allir að vinna þegar upp er staðið á þessu. Við þurfum eðlilega að endurskoða þetta aftur árið 2021 eins og hér hefur verið nefnt og meta hvort áfram sé þörf á þessum stuðningi og hvort hann skili okkur eins og verið hefur þeim ágóða sem við sjáum í dag. Þetta hefur skapað atvinnu vítt og breitt um landið sem mér finnst líka skipta máli. Þetta er ekki bara höfuðborgarmiðað heldur er verið að efla þessa grein og innlenda framleiðslu og þetta hefur styrkt sérhæfingu í kvikmyndaiðnaði hjá okkar fólki hér heima; hefur sýnt fram á að við höfum fram að tefla mjög hæfum og færum einstaklingum í kvikmyndagerð sem oftar en ekki geta gengið í ótal störf, sem er kannski ekki mjög þekkt erlendis. Þess vegna hefur verið mjög góð kynning á okkar kvikmyndagerðarfólki út um allan heim. Þetta frumvarp hefur valdið því, held ég, að svo er.
Virðulegur forseti. Ég vil í byrjun þakka fyrir og fagna þeirri miklu samstöðu sem er í hv. atvinnuveganefnd um þetta mál, sem er reyndar í samræmi við það hvernig okkur hefur tekist að vinna saman í vetur. Það hefur verið mikil samstaða um málin sem endurspeglast hér þar sem allir flokkar sækja fundi nefndarinnar og eiga fulltrúa undir nefndarálitinu. Ég sakna þess að þingmenn Pírata skuli ekki hafa tekið þátt í þessu með okkur og hefði gjarnan viljað sjá þá á fundum nefndarinnar í vetur. En það á sér eflaust einhverjar skýringar. Það er mikil gróska í íslensku atvinnulífi. Fjölbreytnin hefur aukist mikið frá því sem við máttum upplifa fyrir nokkrum árum eða áratugum. Atvinnuleysi er nánast horfið, frá því að það sló hér öll met fyrir örfáum árum. Það þarf enginn að láta sér detta í hug að slíkt gerist af sjálfu sér. Það er ekki þannig að fyrir slíku þurfi ekki pólitíska forustu, pólitískan stöðugleika, traust atvinnulífsins til þess að auka fjárfestingar sínar og efla starfsemi sína hjá fyrirtækjum. Það er við þær aðstæður sem hafa verið skapaðar í umhverfi okkar og samfélagi á síðustu árum, á þessu kjörtímabili, sem við höfum séð tækifærin aukast, fjárfestinguna aukast og tiltrú fyrirtækjanna og atvinnulífsins á samfélaginu og uppbyggingu þess verða sterkari. Í þeirri grein sem við fjöllum sérstaklega um er mjög áhugavert að fylgjast með þeirri þróun sem hefur orðið. Það er mikil samkeppni milli þjóða, milli landa þegar kemur að kvikmyndaiðnaði. Um er að ræða grein sem flestar þjóðir vilja fá til sín vegna þess ávinnings sem er af beinum störfum við framleiðsluna en ekki síður út af þeim viðbótarávinningi sem af henni fæst. Við getum tekið Noreg sem dæmi sem er að reyna að hasla sér völl á þessum vettvangi. Þeim þótti regluverkið í kringum þennan iðnað á Íslandi vera það mikið til fyrirmyndar að þeir tóku það regluverk og gerðu að sínu. Þeir yfirbuðu okkur reyndar í endurgreiðsluprósentunni, sem er ein af ástæðum þess að það var mjög mikilvægt að hæstv. iðnaðarráðherra skyldi vera vakandi í þessu máli með okkur og koma fram með þetta frumvarp til að halda í við alþjóðlega samkeppni sem við tökum þátt í. Þetta er ákveðin nýsköpun í íslensku atvinnulífi. Það hefur oft verið talað um að nýsköpun og nýfjárfestingu vanti. Hún er virkilega til staðar þegar kemur að þessari grein. Veltan er orðin upp á tugi milljarða á hverju ári. Hér hafa orðið til ný störf, fjölbreyttari störf. Þetta eru hlutir sem við leitum eftir. En þessi atvinnugrein kemur ekki í staðinn fyrir neina aðra eða í veg fyrir einhverja aðra. Hún þrífst í fjölbreyttri samsetningu þegar kemur að atvinnulífi okkar. Það er slæmt þegar við tölum um ákveðnar greinar atvinnulífsins hversu oft við dettum í þann gír að segja að eitthvað annað verði að koma í staðinn fyrir hitt. Þetta er einmitt skýrt dæmi um það hversu vel flóran getur blómstrað, hversu fjölbreytt tækifæri við getum búið til og aukið þar með stoðirnar undir samfélaginu. Hér hafa orðið til ný störf og ný tækifæri sem geta nýst því fólki sem hefur haslað sér völl á þessum vettvangi, því að nám á þeim vettvangi getur skapað ungu fólki tækifæri úti um allan heim. Það kom fram við málsmeðferðina í hv. atvinnuveganefnd að okkar fólk nýtur orðið alþjóðlegrar viðurkenningar á þessu sviði, sem er gríðarlega mikilvægt. Alþjóðleg viðurkenning á því sviði er ekki lítils virði, hún er gríðarlega mikils virði. Hún er heldur ekki sjálfsögð. Hún hefur einmitt skapast vegna þeirra tækifæra sem stjórnvöld hafa beitt sér fyrir. Það hefur verið samhljómur á milli flokka á Alþingi þegar kemur að þessum mikilvæga málaflokki. Hverjum hefði dottið í hug fyrir nokkrum árum að við horfðum upp á það jafnvel í náinni framtíð að hér ætti eftir að framleiða að mestu leyti svokallaða Hollywood-kvikmynd? Hverjum hefði dottið það í hug? En við sjáum núna að það eiga sér stað fjárfestingar í húsnæði fyrir kvikmyndaver. Það hefur komið fram hjá þeim sem standa framarlega í þeim geira hér á landi að við séum á þröskuldinum við að geta farið út í frekari fullvinnslu og jafnvel stúdíótökur á kvikmyndum. Við sjáum þau skref stigin. Þau eru stigin með því sem er verið að gera hér, vegna þeirra skrefa sem Alþingi stígur í ákvarðanatöku til að efla atvinnugreinina. Það er mikill viðbótarávinningur í mörgu tilliti, alveg sérstaklega mikill, við þessa atvinnugrein. Hann er vissulega við allar atvinnugreinar, einhver sérstaða og eitthvað sem er viðbótarávinningur, en hér horfum við upp á atriði eða starfsgrein sem á örugglega mjög stóran þátt í því hversu íslensk ferðaþjónusta er að eflast, hún er að koma okkur á kortið eins og það er kallað. Landkynningin er mikil. Hér hafa verið teknar upp stórar myndir sem hafa jafnvel farið sigurför um heiminn, eins og hægt væri að orða það. Hér hafa verið teknar upp þáttaseríur sem hafa verið mjög vinsælar á heimsvísu. Hingað hafa komið þekktir leikarar sem hafa dásamað land og þjóð, dásamað náttúruna, kurteisina, gestrisnina og allt það umhverfi sem þeir eru í og borðað hvalkjöt, svo það sé nú hnýtt við þetta, sem á að vera svo slæmt fyrir ímyndina. Ég verð að koma því að. Þetta er dæmigert fyrir það hvaða árangri er hægt að ná. Það kom einnig mjög vel fram við vinnslu málsins hjá nefndinni hversu mikilvægt þetta er mörgum svæðum á landsbyggðinni sem eru eftirsóknarverð fyrir þennan iðnað til þess að taka upp myndir. Þetta er gjarnan iðnaður sem hefur komið inn á þeim tímum sem eru utan háannatíma. Afrakstur einnar kvikmyndar, eins og við fylgdumst með þegar tekið var upp á Mývatni og síðan Akranesi, er jafnvel þúsundir gistinátta á hótelum, miklar flugferðir, hundruð ef ekki þúsundir daga á bílaleigubílum, mikill mannfjöldi, vinna fyrir heimafólkið við að þjónusta allt í kringum þetta. Það er gríðarlega mikilvægt. Þetta er eins og að lenda á góðri vertíð. Íslendingar eru ekki óvanir því og það er kannski þáttur í þessu, samfélagið okkar, við höfum vanist því í gegnum tíðina að taka á því á köflum sem gerir að verkum að við getum þetta. Fólkið er tilbúið til að leggja á sig mikla vinnu og taka á sig mikið álag yfir skamman tíma til að sjá hlutina gerast. Það er sérlega ánægjulegt. Við fengum dæmi um þetta, hversu mikilvægt það er þessum svæðum, hversu mikla viðbót það getur gefið fjölbreyttu samfélagi okkar í hinum dreifðu byggðum. Ég ítreka að ég fagna þeirri samstöðu sem varð um þetta mál. Það var mjög ítarlega unnið af hálfu nefndarinnar. Við gerðum á því smá breytingar til að aðlaga enn betur að þeim kröfum sem gerðar eru til okkar. Ég held að í alla staði megi reikna með því að áhrifin af þessu fyrir okkur öll verði mjög jákvæð.
Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á lyfjalögum og lögum um lækningatæki, þ.e. gjaldtöku. Nefndarálitið er frá hv. velferðarnefnd. Nefndin hefur fjallað um málið og fékk á sinn fund nokkra gesti. Nefndinni bárust umsagnir um málið frá Landspítala, Lyfjastofnun, Læknafélagi Íslands og Samtökum iðnaðarins. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lyfjalögum, nr. 93/1994, með síðari breytingum, og lögum um lækningatæki, nr. 16/2001, með síðari breytingum. Megintilgangur frumvarpsins er annars vegar að veita Lyfjastofnun heimild til gjaldtöku vegna þjónustu sem stofnuninni ber að veita lögum samkvæmt en hefur hingað til ekki haft heimild til að taka gjald fyrir. Hins vegar er tilgangur frumvarpsins að skilgreina nákvæmlega hugtakið „lækningatæki“. Á fundum nefndarinnar með gestum voru gagnrýndar þær fyrirætlanir í frumvarpinu að fjármagna lögbundin verkefni Lyfjastofnunar með gjaldtöku frekar en með fjárveitingum á fjárlögum eða blöndu af hvoru tveggja. Bentu gestir á að um opinbert eftirlitsvald væri að ræða og að vanda þyrfti vel til verka væri ætlunin að láta fyrirtæki bera kostnað af slíku eftirliti. Þá kom fram það sjónarmið að framleiðendur lækningatækja væru undir ströngu eftirliti erlendra eftirlitsaðila sem ætti að nægja og því væri ekki nauðsynlegt að Lyfjastofnun sinnti slíku viðbótareftirliti í þeim tilvikum. Nefndin ræddi framangreind sjónarmið á fundum sínum en lítur svo á að frumvarpið feli í sér nauðsynlegar breytingar á lögum svo að Lyfjastofnun geti sinnt lögboðnu hlutverki sínu. Líkt og fram hefur komið hefur Lyfjastofnun hingað til ekki haft heimild til að taka gjald fyrir þjónustu sem stofnuninni ber að veita lögum samkvæmt. Þá hafa sambærilegar stofnanir í nágrannalöndum heimildir til gjaldtöku af þessu tagi. Ljóst er að markmið frumvarpsins er ekki að færa Lyfjastofnun vald vottunaraðila. Lyfjastofnun mun ekki votta gæði á framleiðslu lækningatækja heldur mun stofnunin annast útgáfu vottorða fyrir stjórnvöld utan Evrópska efnahagssvæðisins um að framleiðsla eftirlitsþega hér á landi fari fram í samræmi við gildandi lög og reglur. Að framangreindu virtu telur nefndin mikilvægt að fjármögnun til Lyfjastofnunar til slíks eftirlits og annarra lögbundinna verkefna sé tryggð og leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Hv. þm. Ragnheiður Ríkharðsdóttir var fjarverandi við afgreiðslu málsins en ritar undir álit þetta samkvæmt heimild í 4. mgr. 18. gr. starfsreglna fyrir fastanefndir Alþingis. Hv. þm. Steinunn Þóra Árnadóttir ritar undir álitið með fyrirvara. Hún telur mikilvægt að árétta að tryggja verði Landspítala fjárveitingu á fjárlögum vegna aukningar á útgjöldum spítalans sem fyrirséð er að verði. Í umsögnum Landspítalans er varðar málið höfðu þeir áhyggjur af því að þetta gæti haft áhrif á fjárútlát spítalans. Í minnisblaði sem nefndin fékk vegna málsins kemur fram að útgjaldaaukning til Landspítalans muni rúmast innan fjárlaga en komi annað í ljós verði það tekið til skoðunar. Samkvæmt upplýsingum sem nefndin fékk um málið munu þessar nýju gjaldtökuheimildir snúa fyrst og fremst að framleiðendum og heildsölum lækningatækja. Undir þetta nefndarálit skrifa hv. þm. Elsa Lára Arnardóttir framsögumaður, er hér stendur, og hv. þingmenn Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, formaður velferðarnefndar, Ásmundur Friðriksson, Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir, Páll Valur Björnsson, Silja Dögg Gunnarsdóttir, Unnur Brá Konráðsdóttir, Steinunn Þóra Árnadóttir, með fyrirvara, og Ragnheiður Ríkharðsdóttir.
Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti frá allsherjar- og menntamálanefnd með breytingartillögum um frumvarp til laga um breytingu á lögreglulögum og lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, sem fjallar um menntun lögreglu. Nefndin fékk fjölmarga gesti á sinn fund til þess að fjalla um þetta mikilvæga mál. Flestir þeirra, ef ekki allir, höfðu komið að undirbúningi málsins og augljóst að undirbúningur hefur verið mikill og mikið samráð haft. Almennt séð voru gestirnir mjög jákvæðir út í málið og fögnuðu þessari breytingu. Einu athugasemdirnar sem komu sneru að vissum útfærslum. En um málið í heild sinni voru allir sammála að við værum á réttri leið. Svo var bara spurning hversu hratt ætti að fara í þetta og annað slíkt. Markmiðið með frumvarpinu er að gera breytingar á fyrirkomulagi lögreglumenntunar á Íslandi þannig að grunnnám í lögreglufræðum, sem hingað til hefur farið fram í Lögregluskóla ríkisins, færist upp á háskólastig. Með frumvarpinu verður sú breyting gerð á 28. gr. lögreglulaga, nr. 90/1996, að auk þeirra sem lokið hafa prófi frá Lögregluskóla ríkisins megi skipa þá til löggæslustarfa sem lokið hafa diplómaprófi í lögreglufræðum sem jafngildir a.m.k. 120 stöðluðum námseiningum, þar með talið starfsnám á vegum lögreglunnar. Frumvarpið gerir ráð fyrir að við breytinguna hætti Lögregluskóli ríkisins störfum en innan embættis ríkislögreglustjóra taki til starfa svokallað mennta- og starfsþróunarsetur sem m.a. gegni því hlutverki að annast starfsnám nemenda í lögreglufræðum, hafa umsjón með símenntun lögreglumanna og vera stjórnvöldum til ráðgjafar um menntun lögreglumanna. Er því reiknað með að mennta- og starfsþróunarsetrið taki við hluta þeirra verka sem nú eru á hendi Lögregluskóla ríkisins auk þess að sinna fleiri verkefnum. Það var kannski um þetta sem umræðurnar snerust svolítið mikið, þ.e. þá tvo þætti sem frumvarpið snýst um. Það er annars vegar grunnnám í lögreglufræðum sem verður á ábyrgð þess háskóla sem ráðuneytið gerir samstarfssamning við. Það á að vera alveg skýrt núna að hann mun bera fulla ábyrgð á grunnnáminu en í fullu samráði við mennta- og starfsþróunarsetur og aðrar stofnanir og hagsmunaaðila sem koma að lögreglunni á einn eða annan hátt. Þarna er alveg tryggt gegnum sjálfstæði háskólanna og lög um það að þeir beri ábyrgð á náminu. Í öðru lagi mun mennta- og starfsþróunarsetrið vera stjórnvöldum til ráðgjafar og sjá um símenntun og þjálfun og annað slíkt sem fellur ekki beint undir grunnnámið og endurmenntun. Það mun þá líka vera til taks fyrir háskólana um sérhæfð atriði eftir atvikum. Ég vil taka fram hver aðdragandinn er að því að frumvarpið er komið fram og af hverju er verið að fara þessa leið núna. Fyrir um tveimur árum var samþykkt á Alþingi að sameina löggæsluembættin og aðskilja lögregluna og sýslumennina. Þá bað allsherjar- og menntamálanefnd um það í bráðabirgðaákvæði að innanríkisráðuneytið mundi setja af stað vinnu um að endurskoða menntun lögreglunnar og hvernig væri hægt að gera hana sambærilega því sem gerist annars staðar á Norðurlöndunum og þar sem nám lögreglumanna er hvað best úr garði gert. Niðurstaðan varð sú að fara þessa leið eftir mikla vinnu í tveim undirbúningshópum, sem sást alveg greinilega í vinnu nefndarinnar að hafði skilað sér. Ég þakka innanríkisráðuneytinu og öllum þeim sem þar komu að og þeim sem þeir leituðu til og fengu sér til aðstoðar fyrir góða undirbúningsvinnu. Ég vil taka fram að fyrir nefndinni var mikið rætt um sum útfærsluatriði, svo sem hvernig verklega námið, starfsnámið, yrði nákvæmlega útfært og hvernig hitt og þetta færi fram. En þetta eru útfærsluatriði sem tengjast lögunum ekki beint. Í grunninn marka lögin þessa línu, hver beri ábyrgð á hvaða þætti námsins og í hvaða ferli það er, eins og hjá mennta- og starfsþróunarsetri annars vegar og að annað verði innan háskólastofnunar og þá heimild til þess að skipa menn til starfa í lögreglunni eftir að hafa lokið 120 stöðluðum einingum í lögreglufræðum. Í dag er skilyrði að hafa lokið námi frá Lögregluskóla ríkisins, þannig að það þarf að breyta því. Það eru því sum útfærsluatriði eftir. Flestu er búið að ganga frá og er komið á fullt skrið. Það kom fram fyrir nefndinni að ríkislögreglustjóri hefur hafið undirbúning að stofnun mennta- og starfsþróunarsetursins, að koma því af stað. Mikið samtal hefur verið við háskólana og fulltrúar þeirra komu fyrir nefndina og lýstu því yfir að þeir væru áhugasamir um að taka við þessu námi, allir fjórir háskólarnir sem komu fyrir nefndina, þ.e. Háskólinn á Akureyri, Háskólinn á Bifröst, Háskólinn í Reykjavík og Háskóli Íslands. Allir treystu sér til þess að hefja námið strax í haust. Þá er áætlað, þegar búið verður að ákveða í hvaða skóla námið verður, að teknir verði inn 40 nemendur. Mikið var rætt og kom fram í flestum umsögnum, þó ekki öllum, um starfsmenn Lögregluskólans, núverandi starfsmenn og að það væri mikilvægt að starfskraftar þeirra yrðu nýttir svo að sú þekking og reynsla sem þeir búa yfir tapist ekki út úr lögreglunáminu. Tekur nefndin undir það. Það sem er öðruvísi en oft áður og kannski ástæðan fyrir því að ekki er hægt í lagafrumvarpinu sjálfu að tryggja þessum starfsmönnum öllum stöðu í nýju fyrirkomulagi er að þetta er grundvallarbreyting á þeirri starfsemi sem fer fram. Það er verið að gera grundvallarbreytingu á lögreglunáminu og hvernig það er útfært og framkvæmt. Það er ekki verið að færa starfsemi Lögregluskólans inn í einhverja aðra starfsemi eða sameina við aðra heldur er verið að gera grundvallarbreytingu. Þar af leiðandi flækir það svolítið málið að færa alla starfsmennina í einu vetfangi með lögum á milli. Nú þegar hefur mennta- og starfsþróunarsetur haft samband við hluta af starfsmönnum Lögregluskólans þar sem setrið sér fram á að þekking þeirra muni nýtast best hjá sér við ákveðna þætti. Það kom fram fyrir nefndinni að lögreglustjóraembættin mundu líka vilja nýta sér þessa þekkingu fyrir þjálfun innan húss fyrir sitt starfsfólk og jafnvel samstarf. Það er margt sem embættin þurfa að þjálfa sína starfsmenn í og sjá um vissa endurmenntun. Svo er önnur endurmenntun og síþjálfun sem er á ábyrgð hvers lögreglumanns fyrir sig. Þarna er vilji til að nýta þá þekkingu og reynslu sem núverandi starfsmenn Lögregluskólans hafa. Innanríkisráðuneytið hefur líka sett af stað vinnu um hvernig það geti komið að því að finna verkefni fyrir viðkomandi starfsmenn til að halda þessari þekkingu. Einnig kom fram fyrir nefndinni að allir háskólarnir hafa lýst því yfir að þeir mundu vilja fá að leita í þá þekkingu sem er í Lögregluskólanum. En allt er þetta þeim annmörkum háð að enn þá er ekki vitað um fjöldann og nákvæmlega hvaða þekking og reynsla á heima á hvaða stað fyrir sig. Það mótast svolítið með framkvæmdinni. En nefndin áréttaði að mjög mikilvægt væri að úr þessi leystist sem allra fyrst. Því er ánægjulegt að við séum að afgreiða málið frá nefndinni núna og það er komið á rekspöl. Þá styttist í að staðan fari að skýrast. Þá var líka rætt mikið um undirmönnun í lögreglunni og fjármögnun, hvort breytingin og það að leggja niður núverandi fyrirkomulag niður á sama tíma mundi skapa stórt gap. Því er ekki að leyna að þegar er gerð svona stór og mikil breyting, hvort sem hún er gerð núna eða síðar eða hefði verið gerð áður, myndast alltaf smá gap. Hjá því verður ekki komist. Um leið verður samt að benda á það að undanfarin skipti hefur Lögregluskólinn aðeins innritað um 16 nemendur, mest 30 fyrir nokkrum missirum. Með nýju fyrirkomulagi er áætlað að taka um 40 nemendur inn á hverju hausti. Áætlanir gera ráð fyrir að miðað við eðlilega starfsmannaveltu í lögreglunni og áætlaða þörf á lögreglumönnum eigi að taka um þrjú ár í nýju fyrirkomulagi til að vinna upp þetta gap. Á þremur árum á lögreglan að geta verið mönnuð faglærðum lögreglumönnum að fullu. Strax næsta vor, takist þau áform sem við stefnum að og ég segi bara að þau verði að takast, að 40 lögreglumenn innritist strax í haust, gerum við ráð fyrir að það verði þá allt að 40 lögreglumenn sem hafa verið í lögreglunáminu og lokið tveimur önnum, sem muni óska eftir að hefja starfsnám sitt hjá löggæsluembættunum næsta sumar. Í starfsnáminu er það þannig að visst verklegt nám er í háskólanum og svo verður, til þess að uppfylla réttindin, að starfa ákveðið lengi í lögreglunni, fá ákveðna reynslu til þess að fá full réttindi. Það munu væntanlega flestir kjósa að gera það strax næsta vor. Þetta mun seinka útskrift. Ef við hefðum haldið gamla kerfinu áfram, við hefðum sem sagt ekki verið að gera þessa breytingu, þá hefði næsti árgangur útskrifast haustið 2017, árgangurinn sem er á eftir þeim sem er núna við nám. En í staðinn mun fyrsti árgangur í nýja kerfinu útskrifast vorið 2018. Þetta er allt að átta mánaða seinkun, en þó ekki lengra en það. Þótt við séum að breyta kerfinu erum við aðeins að seinka því um átta mánuði að útskrifa fullnumda lögreglumenn. En þeir munu líka vera yfir 100% fleiri en Lögregluskólinn hefur útskrifað að undanförnu. Þannig að við teljum þetta vera skref í rétta átt. Að sjálfsögðu er markmiðið að enginn ófaglærður starfi í lögreglunni og er það vilji allra að það náist sem fyrst. Eins og ég sagði áðan er stefnt að því að það náist innan þriggja ára, en að undanförnu hafa verið að staðaldri um 13 ófaglærðir afleysingamenn í lögreglunni. Það eru fleiri yfir hásumarið. Umræða var um fjármögnunina. Það er mikilvægt að svona nám fari fullfjármagnað af stað. Gerðir hafa verið kostnaðarútreikningar og ég fagna því að gert er ráð fyrir því að breytingin kosti, eins og segir í nefndarálitinu, með leyfi forseta: „Í athugasemdum með frumvarpinu er að finna kostnaðaráætlun þar sem gert er ráð fyrir auknum kostnaði við að koma náminu á háskólastig. Að stærstum hluta er um að ræða aukinn kostnað vegna kennslu. Gert er ráð fyrir að kostnaður við að koma náminu á háskólastig verði 28 millj. kr. árið 2016, 96 millj. kr. árið 2017 og að árlegur kostnaður eftir það verði 134 millj. kr. þegar kennt verður á fyrsta og öðru ári námsins.“ - Það er þá aukalega við það sem er núna í náminu. Það er gott að þetta takist. Háskóli Íslands hafði einhverjar áhyggjur af því að þetta mundi ekki vera nóg en aðrir háskólar lýstu sig tilbúna til þess að vinna innan þessara fjárheimilda, sem er vel. Bent var á það fyrir nefndinni að sjálfstæði háskólanna þyrfti að vera skýrt og að hér mundu gilda lög um háskóla. Í umsögn Háskóla Íslands er lagt til að vísað verði til laga um háskóla, nr. 63/2006, þar sem það á við. Nefndin tekur undir þessa tillögu og telur hana til þess fallna að marka betur hlutverk þess eða þeirra háskóla sem við verður samið um framkvæmd grunnnáms í lögreglufræðum. Með því að vísa til laga um háskóla verði skýrt hvar mörk ábyrgðar háskólanna í tengslum við námið liggi, svo og mörk ábyrgðar annarra aðila, svo sem mennta- og starfsþróunarsetursins. Þannig verði tekin af öll tvímæli um að viðkomandi háskóli eða háskólar beri fulla ábyrgð á grunnnáminu og framkvæmd þess án þess að girt sé fyrir að háskólar leiti samstarfs og samráðs við aðrar stofnanir á borð við lögregluembætti, fangelsi eða aðra fagaðila. Á sama hátt sé ljóst að mennta- og starfsþróunarsetrið beri ábyrgð á símenntun lögreglu, þjálfun starfsmanna lögreglu og öðrum verkum sem því eru sérstaklega falin, en setrið geti óhindrað leitað samráðs og samstarfs við aðila, t.d. við þann eða þá háskóla sem sinna grunnnáminu. Samráð muni fara fram milli háskóla og mennta- og starfsþróunarseturs um heildarútfærslu námsins. Að framangreindu virtu leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt með þeirri breytingu að á eftir orðinu „námseiningum“ í c-lið 1. mgr. 4. gr. komi: sbr. ákvæði laga um háskóla, nr. 63/2006. Nú hef ég farið yfir helstu atriði málsins. Ég vil ítreka að ég hef ekki komið inn á sum atriði, en það eru þá útfærsluatriði sem eru unnin í samvinnu við lögregluna, menntamálaráðuneytið, innanríkisráðuneytið og síðan í samvinnu við viðkomandi háskóla og hefur verið rætt í samráði við Lögreglustjórafélag Íslands, Landssamband lögreglumanna, Félag yfirlögregluþjóna og einstaka lögreglustjóra og fleiri aðila, sem allir hafa lýst yfir ánægju með þróun mála í þessu efni. Ég vona að við getum afgreitt þetta mál með áðurnefndri breytingu og að við munum sjá fram á mun öflugra lögreglunám sem er náttúrlega fyrst og fremst markmiðið með þessu, að gera lögregluna mun betur í stakk búna til að takast á við breytt umhverfi og tryggja öryggi borgaranna og réttaröryggi. Einnig að starfsmönnunum muni líða betur í vinnunni, vera betur undirbúnir í starfi sínu, enn betur en í dag. Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir skrifar undir álitið með fyrirvara um fjármögnun og kostnaðaráætlun ráðuneytisins. Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir og Jóhanna María Sigmundsdóttir voru fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir álitið skrifa hv. þingmenn Unnur Brá Konráðsdóttir, Vilhjálmur Árnason, Guðmundur Steingrímsson, Líneik Anna Sævarsdóttir, Haraldur Einarsson, Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, með fyrirvara eins og áður var getið, Haraldur Einarsson og Helgi Hrafn Gunnarsson. Að því sögðu þakka ég nefndinni kærlega fyrir gott starf og góðan samhljóm í þessu máli. Það eru allir sammála um að það sé mikilvægt að þetta gangi vel og að allir séu að vinna í sömu átt, lögreglunni til heilla.
Frú forseti. Hér ræðum við afar mikilvægt mál, þ.e. menntun lögreglu. Eins og mörgum er kunnugt hef ég mikinn áhuga á störfum lögreglunnar, ekki síst starfsaðstöðu, kjörum og öðru slíku sem lýtur að verksviðum þeirra dagsdaglega og hvernig það hefur verið undirfjármagnað allt of lengi. Þetta tiltekna frumvarp snýr að breytingu á menntun lögreglu, að leggja niður Lögregluskóla ríkisins og færa námið upp á háskólastig. Ég sat ráðstefnu að ég held 2013 þar sem lögreglumenn frá hinum norrænu ríkjunum voru saman komnir og meðal annars annars voru menntunarmál rædd. Þar sá maður og heyrði muninn á þeim þar og hér heima. Þau eru ekki eins alls staðar en verða svipuð með þeirri breytingu sem er lögð til hér. Talað er um að mikilvægt sé að lögreglan svari kröfum tímans um almannaöryggi og komist á svipaðan stað og önnur Evrópuríki, sérstaklega hin norrænu ríkin, að við komumst á svipaðan stað og þau hvað varðar menntun. Það má geta þess að Danir breyttu náminu úr þriggja ára háskólanámi í tveggja ára. Það var meðal annars vegna þess að endurnýjunin var ekki nógu hröð, það var kannski stóra ástæðan. Það sóttu ekki nógu margir um og endurnýjunin var ekki nógu hröð í löggæslunni. Svo eru launin, þó að þeir séu margfalt betur launaðir en íslenskir lögreglumenn, líka hluti af skýringunni. Síðan er það stóri vandinn sem meira og minna öll löggæsla stendur frammi fyrir, flóttamannavandinn og annað. Álagið er mikið, eins og við þekkjum, og sumir megna ekki að standa í slíku og hætta þess vegna störfum. Ég hef undirritað nefndarálitið með fyrirvara. Ég ræddi mjög ítrekað í nefndinni um ákveðna þætti málsins. Ég geri mér alveg grein fyrir því að lögreglustörfin fara með tíð og tíma mjög mikið út í ákveðna sérhæfingu, þ.e. framtíðarlöggæslan. Maður heyrir að víða í kerfinu eru lögreglumenn komnir með viðbótarmenntun til að geta tekið að sér önnur störf en hafa þá reynsluheim lögreglunnar, sem nýtist sem betur fer víða. En auðvitað þurfum við að hafa lögregluna okkar vel mannaða. Það er talað um að það vanti, ætli það sé ekki að lágmarki hundrað og hugsanlega nær tvö hundruð manns til starfa. Ég hef áhyggjur af því að hér sé vanmetinn kostnaður varðandi tilfærslu og þá breytingu sem er lögð fram þar sem hluti af fjármögnuninni á að lenda á ríkislögreglustjóra, þ.e. það sem viðkemur verknáminu. Ég held það sé rétt hjá mér að Lögregluskólinn hafi skaffað búninga og annað slíkt sem þarf þá að bæta ofan á þessa 40 nema, að því gefnu að við fáum 40 nema í kerfið. Menntamálaráðuneytið deildi þeim áhyggjum mínum þegar þau komu til fundar við okkur. Þau voru kölluð til ráðgjafar eftir að innanríkisráðuneytið hafði lagt frumvarpið fram og lögðu fyrst og fremst til breytingar á því til að það stæðist tilteknar reglur og lög varðandi menntunarmálin. Nú hafa þau talað við Ríkiskaup og falið þeim að finna háskóla til að taka þetta að sér. En þau höfðu áhyggjur af hraðanum og fjármálunum. Ég deili þeim áhyggjum með þeim. Ég ætla að byrja á háskólunum og því hver tekur þetta að sér. Þetta eru ríkisstarfsmenn og mér finnst að ríkisháskólarnir eigi að sitja við þetta borð, ég tek undir þá skoðun. Bæði er það vegna skólagjalda en einnig vegna þess að ég tel að þeir standi ekki síður að vígi og séu jafnvel betur í færum til að halda utan um þetta. Þetta er tiltölulega lítil eining sem ég held að eigi að fara inn í ríkisháskólana. Það er þá fyrst og fremst kostnaðurinn sem ég er að hugsa um, þannig að allir sitji við sama borð. Eins og við sjáum meðal annars í ríkisfjármálaáætluninni eru háskólarnir okkar nú þegar vanfjármagnaðir og þeir fá ekki mikið til viðbótar næstu árin, það rýrnar ef eitthvað er. Menntamálaráðuneytið telur að skotið sé verulega undir markið þar sem gert er ráð fyrir að nemandinn kosti 1,6 millj. kr. Það er miðflokkur í líkani sem þau telja ekki raunhæft að miða við og bentu á Listaháskólann sem er í 3 millj. kr. og ríflega það, 3,5 millj. kr. Það kom reyndar fram á síðasta fundi með ráðuneytinu að þau gerðu ráð fyrir að hver nemi mundi kosta 2,2 milljónir með starfsnáminu. Þá þýðir það að 600 þúsund, skulum við segja, á nemanda leggst á ríkislögreglustjóra, sinnum 40 og plús - ég veit ekki hvort þarna inni er annar kostnaður, m.a. búningar og annað slíkt sem Lögregluskólinn hefur útvegað fyrir sína nema. Ég held að þegar við horfum yfir þetta frumvarp sé ekki hægt að horfa fram hjá því að fjárheimildir Lögregluskólans gerðu það að verkum að ekki var hægt að taka við 16 nemendum, þótt mat væri um að það þyrfti 32. Það voru ekki heimildir til að taka inn nema 16 nemendur. Fjárveitingarnar gerðu að verkum að ekki var hægt að taka inn fleiri. Skólaárið eins og það er núna er heldur ekki hefðbundið, þ.e. það byrjaði ekki á sama tíma. Það byrjar yfirleitt í janúar en núna byrjaði það seinna. Það er líka ágætt að við förum aðeins yfir það hvernig námið er uppbyggt. Það hefur hafist í janúar og svo er brautskráning um jólin en núna byrjaði það í september þannig að það yrði örugglega búið næsta haust, vegna þeirra breytinga sem ákveðið var að fara í. Af því að talað hefur verið um að námið sé að lengjast töluvert mikið þá lengist það samt sem áður aðeins um í kringum tíu vikur. Það hefur verið bóknámsönn í 17 vikur, síðan hefur verið launað starfsnám í 16 vikur og svo aftur bóknám í 17 vikur, þannig að þetta hafa verið um 50 vikur. Tillaga sem liggur fyrir er í kringum 60 vikur samtals. Það er allt í lagi að við rifjum upp að það er ekki meira. En það verður auðvitað öðruvísi. Ég styð að námið fari á háskólastig en finnst að huga hefði mátt betur að mörgu. Það er alveg augljóst að mjög mörgum, bæði þeim sem starfa við skólann, félagi lögreglumanna, menntamálaráðuneytinu og fleirum, finnst svolítið bratt farið á meðan þeir sem standa að þessu vilja fara mun hraðar yfir og klára þetta núna. Það verður að sjálfsögðu niðurstaðan, ég held að það sé alveg ljóst. Þess vegna þurfum við að vanda okkur og koma á framfæri þeim áhyggjum og athugasemdum sem hafa komið fram. Þá langar mig að tala um ófaglærðu aðilana. Eins og hv. framsögumaður rakti áðan hefur verið talað um að það myndist gap, það séu um 12 að hætta á þessu ári og aðrir á næsta ári og svo útskrifist engir fyrr en eftir tæp tvö ár. Það þýðir að áfram verður undirmannað. Svo er líka ábyrgðarhluti að vera með nema, að því að það hefur verið sagt í umræðunni að eftir fyrsta árið verðum við komin með 40 nema sem verður hægt að setja í afleysingar, þeir verða þá búnir með annað árið af tveimur. Þá má líka segja að ef við ætlum að reyna að gera menntunina verulega góða þurfum við að búa þannig um hnútana að þeim nemum verði ekki falin störf sem fulllærðir reyndir lögreglumenn fást við. Þeim verður kannski att út í eitthvað hreinlega vegna manneklu og þurfa svolítið að standa á eigin fótum. Það geta verið kostir fólgnir í því en ég held að það sé ekki faglegt að gera slíkt, þótt það sé betra að vera með nema sem hafa lokið einu ári í námi en að vera með einhverja sem hafa ekki lokið neinu námi, vissulega má færa rök fyrir því. En ef við ætlum að hugsa um faglega menntun og faglegheit held ég að þetta sé ekki besti kosturinn fyrir nemana. Mig langar að koma aðeins að starfsþróunarsetrinu sem hefur verið talsvert til umfjöllunar. Þar er verið að búa til nýtt apparat. Í nefndarálitinu segir að í því nýjasta sem kom frá innanríkisráðuneytinu hafi komið fram að verið væri að gerbreyta lögreglunáminu á Íslandi. Ég ræddi meðal annars og spurði um starfsmenn Lögregluskólans, því að það hefur mikið verið gagnrýnt, en búið er að segja starfsmönnum Lögregluskólans upp og þeir hætta störfum í haust. Héraðssaksóknari talaði um það þegar embætti hans var lagt niður, þ.e. sérstakur saksóknari, sem þótti mjög sértækt embætti á sínum tíma. Síðar var stofnað embætti héraðssaksóknara og þá fékk mannskapurinn sem starfaði hjá sérstökum saksóknara tækifæri til að sækja um störfin sem urðu til hjá því embætti. Það hefði alveg mátt velta því upp hvort það hefði ekki verið skynsamlegt í þessu tilfelli líka. Ég skil þá aðila sem starfa í skólanum og eru komnir með gríðarlega mikla starfsreynslu, sumir eru orðnir fullorðnir en í sjálfu sér er þetta fólk á öllum aldri. Þarna er mikill mannauður og mikil reynsla. Vissulega er um að ræða yfirmenn í einhverjum tilfellum, það er mismunandi eins og við vitum. Það vantar fólk á götuna, það er alveg ljóst. En það breytir því ekki að hér erum við með starfsþróunarsetur sem á að hafa töluvert stórt hlutverk. Það á meðal annars að sjá um starfsnám lögreglunnar í samstarfi við háskólann, það á að sjá um alla endurmenntun og þjálfun starfsmanna, skipulagningu símenntunarinnar, framboð sérhæfðra námskeiða, eftir atvikum í samstarfi við háskóla eða á grundvelli alþjóðasamstarfs o.s.frv. Það hlýtur að vera svo að þeir sem hafa kennt lögreglufræði, fyrir utan verklega þáttinn, nýtist í slíkt starf. Ég skil afskaplega vel þegar menn sem starfa þarna segja að það sé ekkert fast í hendi, eins og sagt er í nefndarálitinu. Ég skrifa undir álitið með fyrirvara og ég hef rætt þessi mál mjög mikið og dreg enga dul á að ég hefði viljað nýta þennan mannauð. Það er ekki nóg að segja að menn séu örugglega þannig búnir að þeim verði boðið starf, hvort sem það er við skólana sem verður samið við af hálfu ráðuneytisins eða annars staðar, að fólkið verði eftirsótt til starfa. Það er auðvitað mjög gott að maður sé það en það er ekkert fast í hendi um að störfin blasi við. Við þekkjum líka viðhorf til fólks sem er komið á miðjan aldur, það reynist fólki ekki alltaf auðvelt að fá vinnu þótt það sé jafnvel sprenglært og hafi góðan starfsferil baki, því miður. Ég tek undir þær áhyggjur og hef haldið þeim uppi í öllu samtali hvað þetta varðar. Ég átta mig líka á því að það getur vel verið að fólk vilji byrja að einhverju leyti með nýtt blóð þegar búið er til nýtt batterí. En ég held að við töpum heilmiklu á því að nýta ekki mannauðinn, sérstaklega þegar kemur að því að taka alla verklegu þjálfunina. Það er mjög margt sem ekki verður kennt í skóla og verður í raun ekki kennt nema hér, sem ekki er hægt að kenna í fjarnámi, til að mynda akstur með forgangi, valdbeiting eða búnaður, hin almenna þjálfun. Ég tala nú ekki um tilfinningastjórnun á vettvangi og ýmislegt fleira sem þarf að kenna á staðnum. Mér finnst í vanfjármagnaðri löggæslu afskaplega illa farið með peninga að eyða þeim í biðlaun um leið og við töpum þekkingu, í staðinn fyrir að nýta starfskraftana og semja við fólk á einhvern hátt. Ég held því til haga hér. Þetta eru þær áhyggjur og þær skoðanir sem ég hef viðrað og finnst að þurfi að vera til umræðu í málinu. Það er gott og blessað að færa námið upp á háskólastig og ég tel að það verði til bóta þegar fram í sækir. Í öllu því áreiti sem fylgir því sem lögreglan stendur frammi fyrir í alls konar þungum og erfiðum málum, hvort sem er í upplýsingafærni eða -tækni, brotum eða mansali eða guð má vita hverju, þarf þekkingin að vera til staðar og örugglega aukin upplýsingaþekking og sálgæsla og ýmislegt sem þarf að skerpa á. En ekki síst þarf að taka á endurmenntun hjá þeim sem nú eru að störfum. Frú forseti. Ég geri ráð fyrir að frumvarpið verði samþykkt en ég vil að það komi fram að ég hef áhyggjur og mundi vilja sjá mannauðinn nýttan mun betur en hér er gert. Ég kem hins vegar til með að standa að frumvarpinu. Heilt yfir held ég að það sé afar mikið til bóta varðandi námsþáttinn. Ég vona að starfsþróunarsetrið nái að eflast og verða betra, en það er ekki gert ráð fyrir nema örfáum einstaklingum inn í það. Ég held að þeir þyrftu að vera mun fleiri ef starfsþróunarsetrið á í raun að ná utan um alla þá þætti sem því er ætlað í frumvarpinu. Því er ætlað mjög veigamikið hlutverk en ekki er gert ráð fyrir nema örfáum einstaklingum til að byrja með. Það er kannski af því að það vantar peninga. Mér finnst þeirri spurningu ekki hafa verið svarað á fullnægjandi hátt hvort þetta nám sé fullfjármagnað. Eins og kom fram á síðasta fundinum er því ekki fullsvarað hvað það getur kostað. Þau eru með hugmyndir um tölur en ég verð að segja að menntamálaráðuneytið telur þær ekki ganga alveg eftir og við hljótum að taka mark á því líka.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir góða yfirferð yfir málið. Ég vildi bara aðeins koma inn á þessa umræðu um starfsþróunarsetrið og fjölda starfsmanna, hvernig það er hugsað. Nú er það undir embætti ríkislögreglustjóra sem hefur hingað til verið í mjög miklu samstarfi við Lögregluskólann varðandi þjálfunarmál og fræðslu. Fjöldi starfsmanna ríkislögreglustjóra hefur komið að kennslu fjölda námskeiða hjá Lögregluskólanum. Þar eru viss samlegðaráhrif sem nást fram með því að hafa mennta- og starfsþróunarsetrið staðsett þar innan húss. Mennta- og starfsþróunarsetrinu er líka ætlað það hlutverk að finna út hvaða nám lögregluna vantar. Ég býst við því, og það kom fram í vinnunni og var hugmyndin, að það nám færi að mestu leyti fram annars staðar, t.d. innan símenntunarstöðva háskólanna, inni á öðrum stofnunum eins og Fangelsismálastofnun og annað slíkt eða stjórnunarnám. Eftir stuttlega athugun býst ég við því að lögreglan þyrfti í upphafi helst að styrkja sig hvað varðar stjórnunarþáttinn. Þá mundi mennta- og starfsþróunarsetrið leita samstarfs við einhverja menntastofnun um að bjóða upp á slíkt nám fyrir lögreglumenn án þess að vera með starfsemina sjálft innan húss hjá sér. Það yrði á ábyrgð setursins að koma náminu á legg fyrir starfsmenn lögreglu sem geta þá sótt í það og styrkt sig í starfi og annað slíkt. Þannig er hugsunin. Þess vegna er kannski ekki gert ráð fyrir fleiri starfsmönnum í upphafi.
Frú forseti. Mjög mikið var gert úr hlutverki mennta- og starfsþróunarsetursins, eins og við munum, í nefndinni. Ég tek alveg undir það sem hv. þingmaður sagði að það eru samlegðaráhrif að hafa það þarna inni. Það var samt eitt af því sem var mjög mikið rætt, að það væru nýmæli að þetta starfsþróunarsetur ætti beinlínis að sjá um verknámið, ætti að halda algjörlega utan um það að skipuleggja það í samstarfi við háskóla. Það er líka farið yfir það í nefndarálitinu okkar hvað það á að gera. Ég vil að við ræðum kostnað í þessu samhengi. Ef við erum að tala um að vísa töluverðum hluta af endurmenntun inn í símenntunarstofnanir háskóla þá kostar það mjög mikla peninga. Þar er hvert námskeið mjög dýrt. Vissulega getur verið að hægt verði að ná góðum samningum þannig að greiða megi námið niður, ég ætla ekkert að fullyrða um það, en það verður líka að hafa í huga að ef endurmenntun hefur verið ábótavant, eins og hér hefur verið sagt, þá hlýtur eitthvert átak að þurfa að vera í gangi, þ.e. að við komum sem flestum í endurmenntun á einhverjum tilteknum tíma. Það er jú það sem við viljum með því að slík menntun svari kröfum tímans hverju sinni. Eins og ég skil þetta setur og eins og það var lagt upp fyrir okkur þá er verið að færa þangað inn verkefni sem nú þegar hafa verið á höndum tiltekinna aðila, en það á að víkka út sviðið og stækka það. Vissulega er hægt að gera það þannig að í byrjun séu það einungis mjög fáir og síðan þróist það lengra, en það má líka velta því fyrir sér hvort við eigum að gera þetta. Ef farið verður með þetta upp á háskólastig eigum við þá ekki að standa faglega að málum og gera þetta almennilega? Við erum alltaf að plástra, búa til eitthvað lítið og ætlum svo að reyna að bæta við. Það er kannski það sem verið er að ræða.
Virðulegi forseti. Það er einmitt það sem ég tel að við séum að gera, við erum að gera þetta almennilega núna. Við erum að gera þessa grundvallarbreytingu. Það er fagnaðarefni að við skulum taka þá ábyrgð að gera það í sameiningu. Mig langar aðeins að koma inn á sí- og endurmenntunina og það er tvíþætt. Ég tek undir það að við verðum að horfast í augu við að mögulega vanáætlum við þetta og þá verðum við að bregðast við því og annað slíkt og það þarf að ganga vel fyrir sig. Mennta- og starfsþróunarsetrið þarf fyrst og fremst að finna út úr því hver þörfin er. Sérhæfð námskeið sem allir lögreglumenn þurfa að standa skil á, t.d. akstur með forgangi, handtökuæfingar og annað slíkt, það er þessi þjálfun og það er þetta sem allir lögreglumenn þurfa að fara í gegnum. Svo er það sí- og endurmenntunin þar sem lögreglumönnunum er gert kleift að styrkja sig í starfi og eiga þá möguleika á að fá frekari framgang innan lögreglunnar og undirbúa sig við að sækja um aðra stöðu. Gert er ráð fyrir því að lögreglumennirnir sjálfir komi að þeim kostnaði sem af því hlýst, enda hafa þeir í gegnum kjarasamninga og sitt landssamband í dag aðgang að starfsmenntunarsjóði og styrktarsjóði. Það eru til tvær tegundir af sjóðum sem þeir hafa aðgang að, en gallinn við kerfið í dag er sá að lögreglustjórinn sendir lögreglumennina á þessi námskeið og borgar af því kostnaðinn. Þar af leiðandi fá lögreglumennirnir ekki að velja sjálfir hvort þeir fara á námskeið heldur eru þeir sendir af lögreglustjórunum. Þá er lögreglustjórinn þannig lagað búinn að velja fyrir fram hver er hæfur til að sækja um störfin. Það gengur ekki. Það er kannski stærsta réttarbótin fyrir lögreglumenn í þessari breytingu, þetta val sem þeir fá. Þeir eru með kerfi sem mun geta styrkt þá í það nám til að ná slíkri framþróun. Þannig er hugsunin í þessu. Þess vegna munum við fá miklu meiri endurmenntun og símenntun út úr þessu breytta kerfi.
Frú forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið. Það er vissulega rétt og við þekkjum það að flest öll stéttarfélög bjóða upp á slíka sjóði til að styrkja sig í starfi. Það kom mér hins vegar á óvart sem hv. þingmaður sagði hér síðast, ég hafði ekki áttað mig á því að lögreglumenn gætu ekki valið nema að litlu leyti á hvers konar námskeið þeir færu. Það er auðvitað mjög bagalegt. Ég tek undir það að það er afskaplega gott að ná utan um eitthvað slíkt, það er kannski alltaf skynsamlegast að hver og einn geti styrkt sig í því sem hann telur sig vera góðan í og reynt að efla það á allan þann hátt sem viðkomandi starfsmaður getur. Ég þarf svo sem ekkert að lengja þessa umræðu. Ég hef komið áhyggjum mínum af þessu máli hér á framfæri. Það er kannski þetta í restina að mennta- og starfsþróunarsetrið eigi að sannreyna hvort nemar uppfylli skilyrðin sem sett verða varðandi inntökuskilyrðin; þ.e. háskólinn á að setja inntökuskilyrði og síðan á mennta- og starfsþróunarsetrið að sannreyna hvort þeir uppfylli þau. Við erum alltaf að reyna að búa til tengingu en svo erum við að toga hana í sundur, þannig að eflaust á þetta nám allt eftir að slípast til, hvernig það verður. En ég vona sannarlega að þetta fari skynsamlega af stað en ekki með einhverjum hnökrum og ráðherra málaflokksins, menntamálaflokksins, sjái hag sinn í því að setja námið til ríkisrekins háskóla.
Virðulegi forseti. Við erum hér að ræða ágætt framfaramál sem er að færa menntun lögreglumanna yfir á háskólastig og að starfsgengisskilyrði lögreglumanna verði framvegis diplómapróf í lögreglufræðum með 120 stöðluðum háskólaeiningum. Jafnframt er miðað að því að setja á stofn mennta- og starfsþróunarsetur lögreglu innan embættis ríkislögreglustjóra. Þetta er hið besta mál og löngu tímabært að stíga slíkt skref. Frumvarpið varðar inntak og undirbúning lögreglustarfsins. Þetta varðar traust og tiltrú almennings á lögreglunni. Þetta varðar sjálfsmynd og starfsánægju lögreglumanna sem ástæða er til að ætla að batni til muna við lagabreytinguna. Þetta varðar í raun og veru allt sem heitið getur inntak og umbúnaður þessa starfs og er til þess fallið að bæta mjög stöðu lögreglunnar og hagsmuni borgaranna því að þeir eiga mikið undir því að hér sé starfandi gott, vel menntað og vel þjálfað lögreglulið í landinu sem þekkir sínar starfsskyldur vel og rækir þær vel. Það er þörf á þessari breytingu vegna þess að afbrot nútímans kalla á allt aðra menntun og allt annan undirbúning en lögreglumenn fengu fyrir nokkrum áratugum. Hér hefur mikið verið að breytast varðandi efnahagsbrot, mansal og vændi, brot sem krefjast mjög sértækrar þekkingar, alla málsmeðferð og rannsókn slíkra mála, þannig að með þessu frumvarpi mundi ég telja að verið væri að svara kalli tímans. Ég heyri á ræðum annarra þingmanna í þessu máli og varð þess auðvitað vör í hv. allsherjar- og menntamálanefnd að skoðanir eru skiptar um einstaka þætti, útfærsluþætti, hvernig haga beri náminu, hvernig samstarf milli menntastofnana eigi að vera o.s.frv. Það er bitamunur en ekki fjár. Veldur hver á heldur í þeim efnum. Þetta eykur möguleika lögreglumanna á námstengdari starfsþróun en verið hefur og eykur möguleika lögreglumanna til að afla sér frekari menntunar í tengdum greinum á háskólastigi. Það er hins vegar mikilvægt að standa vel að þessum breytingum. Hér er gert ráð fyrir að Lögregluskóli ríkisins verði lagður niður í núverandi mynd, en gert ráð fyrir samþættingu verknáms og bóknáms lögreglumanna með samstarfi menntastofnana. Sú samþætting getur auðvitað verið með ýmsu móti og hafa háskólarnir viðrað ýmsar hugmyndir varðandi þá tilhögun. Það er allt mjög skoðunarvert. Hv. allsherjar- og menntamálanefnd leggur til að vísað verði til háskólalaga þar sem við á í þessu máli. Þar er tekið tillit til umsagnar Háskóla Íslands svo það sé alveg skýrt hvar ábyrgðarmörk háskólanna liggja varðandi námið og jafnvel þótt leitað verði samstarfs við fleiri menntastofnanir um aðskiljanlega námsþætti. Það tel ég að sé til bóta. Það er líka ánægjulegt að verða þess var að háskólarnir eru allir mjög viljugir og hafa lýst yfir ríkum áhuga á því að taka þetta nám að sér. Vonandi boðar það gott þannig að þetta verði spennandi valkostur. Hvernig svo sem þessu verður fyrir komið vona ég að það verði eitthvað spennandi, jákvætt og skapandi sem hlýst af því. Þegar þessi breyting er komin verður menntun lögreglumanna vonandi samkeppnishæf við það sem best gerist í nágrannalöndum, það er markmiðið. Það eykur líka möguleika lögreglumanna til þess að færa sig til í starfi milli landa og afla sér reynslu víðar og víkka sjóndeildarhringinn. Eins og ég sagði áðan eykur þetta líka möguleika þeirra á því að afla sér frekari menntunar á háskólastigi í tengdum greinum, jafnvel utan við lögreglufræðin. Fram hefur komið að mikill meiri hluti lögreglumanna í landinu er fylgjandi þessari breytingu. Þótt ekki væri nema þess vegna er þetta skref jákvætt. Hins vegar er auðvitað brýnt að tryggja fjármögnun og gera þetta vel. Það er kannski helsta áhyggjuefnið. Ég vona að þetta mál lendi ekki í einhverri togstreitu vegna aðskiljanlegra hagsmuna, jafnvel einstaka menntastofnana sem vilja sinna þessu. Ég vona að þetta verði frekar til þess að stofnanir og aðilar geti fundið samstarfsflöt á því að gera þetta vel. Ég ætla ekki að hafa orð mín fleiri, virðulegi forseti, enda tel ég að málið sé gott og ég ljái því stuðning minn.