Til svara eru: Fjármála- og efnahagsráðherra, heilbrigðisráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra, umhverfis- og auðlindaráðherra og iðnaðar- og viðskiptaráðherra.
Virðulegur forseti. Hæstv. fjármálaráðherra hefur lagt áherslu á það á undanförnum dögum að vinnubrögð í ríkisstjórninni megi ekki vera eins og á leikskóla. Ég spyr ráðherrann þess vegna um vinnubrögð ríkisstjórnarinnar þegar kemur að ellilífeyri hér í landinu, hvort ríkisstjórnin standi þar ekki sjálf með eigin tillögum eða hvort ekkert eigi að gera með það nefndarstarf sem verið hefur í gangi allt þetta kjörtímabil, hvort ágreiningur á milli stjórnarflokkanna komi í veg fyrir að hægt verði að einfalda og hækka ellilífeyri hér í landinu með því að setja inn í þingið það frumvarp sem þegar liggur fyrir um einföldun og hækkun á ellilífeyri. Er það Sjálfstæðisflokkurinn eða formaður Sjálfstæðisflokksins sem stendur í veginum fyrir því að það frumvarp skili sér inn í þingið og sé hægt að vinna eða hvar er þetta mikilvæga mál statt? Var endurskoðun á almannatryggingakerfinu sett í nefnd á þessu kjörtímabili bara til að drepa málið í nefndinni eða á ekkert að gera með tillögurnar sem liggja fyrir í nefndinni? Ég veit ekki betur en að í sumar hafi starfshópur með fulltrúa fjármálaráðherra sjálfs skrifað frumvarp til laga til þess að einfalda og hækka eftirlaun í landinu og ég hélt að það væri vilji til þess hjá öllum flokkum í þinginu að slíkt mætti takast og að tillögurnar nytu stuðnings Landssambands eldri borgara. Svo þegar nú á haustinu hæstv. félagsmálaráðherra fer að tala um þessi málefni er sagt að hann fylgi ekki stefnunni eða sé einhvern veginn ekki á línunni og að ráðherra sem hagi sér þannig geti ekki vænst þess að mál hans fái afgreiðslu í þinginu. Ég spyr þess vegna Bjarna Benediktsson, hæstv. fjármálaráðherra: [[Forseti hringir.]]Á ekki að afgreiða á haustþinginu tillögur starfshóps sem hans eigin ríkisstjórn hefur skipað [[Forseti hringir.]]um hækkun og einföldun á ellilífeyri sem er full samstaða um í nefndinni, m.a. af fulltrúum fjármálaráðherra ef ég veit rétt?
Virðulegi forseti. Fyrst varðandi leikskólasamlíkinguna, þá held ég að hún hafi verið svolítið misheppnuð hjá mér vegna þess að kannski mátti misskilja það að ég teldi að þar gætu menn, á leikskólunum, fengið sitt fram með því að berja í borðið en það er auðvitað ekki þannig eins og sumir leikskólakennarar hafa bent mér á [[Hlátur í þingsal.]]og ég skil vel, eigandi barn á leikskóla. Um málefni eldri borgara og öryrkja sem hafa verið í skoðun, þ.e. lögin um almannatryggingar, allt þetta kjörtímabil vil ég segja þetta: Við höfum á þessu kjörtímabili lagt mikla áherslu á úrbætur fyrir þá hópa sem þar eiga undir. Það gerðum við strax á fyrstu dögum þessarar ríkisstjórnar með því að afnema þær skerðingar sem þeir hópar þurftu að sæta á síðasta kjörtímabili. Maður spyr sig hverju það skilaði í sjálfu sér í ríkisfjármálalegu samhengi að fara inn í þær skerðingar hjá þeim hópum í þessu landi sem minnst hafa á milli handanna og fæst tækifærin til að bjarga sér. Hverju hefði það bætt við 390 milljarða fjárlagahallann sem vinstri stjórnin skilaði á sínum fjórum árum [[Gripið fram í.]]að sleppa skerðingunum á almannatryggingakerfinu? [[Gripið fram í.]]Við unnum þannig úr því máli að við drógum skerðingarnar til baka og höfum síðan verið að hækka bæturnar. Samhliða þessum breytingum sem við höfum beitt okkur fyrir og hafa skilað því að í dag fara rétt um 28 milljarðar í almannatryggingakerfið umfram það sem áður átti við þegar við tókum við, hefur verið unnið að þessu frumvarpi sem hv. þingmaður vísaði til. Það hefur legið frammi á vef velferðarráðuneytisins síðustu mánuði og ég bíð þess að ráðherra málaflokksins tefli því máli fram í ríkisstjórn. Að öðru leyti get ég að sjálfsögðu ekki svarað fyrir [[Forseti hringir.]]aðra ráðherra hér, hvað þeir hyggjast gera með sín mál.
Virðulegur forseti. Þá er spurningin einföld: Styður fjármálaráðherra það að frumvarp sem miðar að einföldun á ellilífeyri og hækkun hans verði lagt fram í þinginu núna og gert að lögum í haust, þannig að ellilífeyrisþegar á Íslandi fái að sjá einfaldað almannatryggingakerfi, hærri bætur og minni skerðingar í samræmi við þær tillögur sem ríkisstjórnin sjálf hefur unnið að árum saman og af einhverjum óskiljanlegum ástæðum eru ekki komnar fram í þinginu? Er fjármálaráðherra tilbúinn til þess að setja þá fjármuni sem hann þarf til að það frumvarp geti orðið að lögum? Mun hann styðja það og er það forgangsmál um afgreiðslu hér á þessu haustþingi? Meinar ríkisstjórnin eitthvað með því að hún vilji einfalda almannatryggingakerfið og bæta kjör aldraðra? Ætlar hún þá að koma með [[Forseti hringir.]]frumvarpið sem hún er sjálf búin að skrifa þar um og fá það afgreitt í gegnum þingið á haustþingi?
Virðulegi forseti. Að sjálfsögðu styð ég einföldun almannatryggingakerfisins sem er orðið stagbætt og illa skiljanlegt fyrir alla sem á það þurfa að treysta. Að sjálfsögðu styð ég þá vinnu heils hugar og hef gert alla tíð og við skipuðum okkar fulltrúa sem hefur tekið fullan þátt í vinnunni. Það veldur mér hins vegar vissum áhyggjum að fylgjast með umræðu um málefni eldri borgara, öryrkja og almennt um þróun almannatryggingakerfisins vegna þess hvernig um þau mál er talað almennt. Ég vek athygli á því að í því frumvarpi sem legið hefur frammi í drögum í sumar er gert ráð fyrir að við munum þurfa að verja u.þ.b. 5 milljörðum til þess að hrinda þeim breytingum í framkvæmd. Ég spyr mig í ljósi umræðunnar hér í þingsal og víðar: Hversu margir munu upplifa mikla breytingu á réttindum sínum þegar við berum það saman við þær hækkanir sem urðu um síðustu áramót þegar við settum ekki 5 milljarða í kerfið, við settum 10 milljarða í kerfið um síðustu áramót og talað var um það eins og smáaura sem engu skiptu? [[Forseti hringir.]]Þess vegna hef ég áhyggjur af því að í reynd muni nægilega margir finna fyrir miklu [[Forseti hringir.]]betri stöðu með þeim breytingum sem þarna eiga við. Ég er ekki viss um að það sé rétt sem hv. þingmaður segir [[Forseti hringir.]]að verið sé að draga úr skerðingum í öllum tilvikum.
Virðulegi forseti. Það dró til nokkurra tíðinda í þingsal á fimmtudag var þegar Eygló Harðardóttir, hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra, sat hjá við afgreiðslu fjármálastefnu til framtíðar. Hér var um að ræða verkfæri sem margir hér höfðu mjög mikla trú á að væri til bóta, við værum að horfa fram í lengri framtíð en sem nemur fjárlögum hvers árs og hafði fólk nokkrar væntingar til þessa verkfæris. Þetta voru bæði pólitísk tíðindi og snúin fyrir ríkisstjórnina eins og fram hefur komið og hæstv. fjármálaráðherra var í nokkrum vanda frammi fyrir þessari stöðu í ríkisstjórninni, ekki síst vegna þess að hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra rökstuddi sitt mál með því að ekki væri hugað nægilega vel að lífeyrisþegum og barnafjölskyldum inn í framtíðina og hún gæti af þeim sökum ekki stutt þetta mál. Félagsmálaráðherra ríkisstjórnarinnar segir sem sé að ekki sé horft til þessara hópa þegar við fáum loksins tækifæri til að gera áætlun til lengri framtíðar. Mig langar af þessum ástæðum að spyrja hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra um þetta, því að hann skrifaði bréf sjálfur til kjósenda, eldri borgara meðal kjósenda, í kosningabaráttunni 2013 þar sem hann listar upp það sem Sjálfstæðisflokkurinn muni gera og orðar það svo, með leyfi forseta: „Til að það megi verða þarfnast Sjálfstæðisflokkurinn stuðnings þíns á laugardaginn.“ Telur hæstv. fjármálaráðherra að hann sem formaður Sjálfstæðisflokksins hafi staðið við þau áform sem koma fram í þessu bréfi, þau loforð sem hann lofaði sínum kjósendum? Það hlýtur að orka tvímælis frammi fyrir orðum félagsmálaráðherra sem segir að þessum málum sé ekki tryggilega fyrir komið í framtíðarsýn þess sama ráðherra.
Virðulegi forseti. Ég vil þakka fyrir þessa fyrirspurn. Þetta eru sannarlega mikilvæg mál til þess að ræða hér í þinginu. Fyrst varðandi bréfið. Já, ég held að við höfum staðið afskaplega vel við þau loforð sem þar eru tíunduð. Menn hafa staldrað sérstaklega við það að við ætluðum að afnema tekjutengingar vegna lífeyrisgreiðslna, en það var einmitt fyrsta verk þessarar ríkisstjórnar að afnema þá svívirðu sem tekjutenging grunnlífeyrisins var, það gerðum við á okkar fyrstu dögum. Að öðru leyti tel ég að allt það sem kemur fram í bréfinu standist vel skoðun þegar kemur að samanburði við þær aðgerðir sem við höfum beitt okkur fyrir. Varðandi langtímaáætlunina þá langar mig að segja tvennt, annars vegar þetta: Þegar við vorum að ræða um stöðugleikaskatt, stöðugleikaframlög, þá var í þessum þingsal oft talað um að það mætti ekki gerast að sú ríkisstjórn sem nú situr mundi nota stöðugleikaframlögin eða stöðugleikaskattinn til þess að hífa sig upp í aðdraganda kosninga og eyða þeim í kosningaloforð. Síðan eru liðnir nokkrir mánuðir. Hér stend ég með nýsamþykkta rikisfjármálaáætlun og ligg undir ámæli frá þessum sömu þingmönnum sem sögðu að við mættum alls ekki eyða þessu öllu í einhver ný útgjaldatilefni og ligg undir ámæli fyrir að eyða ekki nægilega miklum peningum í hin ýmsu kerfi ríkisins. Menn eru búnir að tala sig sem sagt í fullkominn hring. Í öðru lagi vil ég segja að þegar hv. núverandi félagsmálaráðherra var hér óbreyttur þingmaður í stjórnarandstöðu þá sat hún í formennsku fyrir verðtryggingarnefnd. Meðal meginniðurstaðna þeirrar nefndar var að við yrðum að vinna til framtíðar á grundvelli svokallaðra rammafjárlaga, sem er nákvæmlega sama hugmynd og langtímaáætlanir í ríkisfjármálum. Virðulegi forseti. Ég tel að þegar við skoðum sviðið, við skoðum af sanngirni það sem ríkisstjórnin hefur verið að vinna að í þessum málum sem [[Forseti hringir.]]öðrum, þá höfum við nýtt það svigrúm sem skapast hefur í ríkisfjármálunum á undanförnum árum afskaplega vel. Við höfum aukið svigrúmið með sérstökum ráðstöfunum, [[Forseti hringir.]]t.d. með því að skattleggja slitabúin, hlíft þannig fjölskyldunum í landinu, vinnandi fólki, [[Forseti hringir.]]og við höfum ráðstafað svigrúminu í velferðarmál.
Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svörin en vil jafnframt spyrja, af því að hann talar hér um að við höfum nýtt svigrúmið og við höfum aukið svigrúmið: Hvenær er komið að því að svigrúm í ríkisbúskapnum sé notað í þágu elli- og örorkulífeyrisþega? Hvenær er komið að því ef það er ekki komið að því núna, ef ekki er komið að því í nýrri ríkisfjármálaáætlun hæstv. ráðherra? Hver er raunveruleg forgangsröðun ráðherrans? Það liggur fyrir að það var einstakt tækifæri við fjárlagagerðina í desember sl. til að skapa þverpólitíska sátt, mér liggur við að segja þjóðarsátt um raunverulegar kjarabætur fyrir þetta fólk. Það var verulegur samhljómur með þeim áherslum úti um allt samfélag. Hvar er forgangsröðunin ef hæstv. fjármálaráðherra telur að ekki hafi verið tækifæri til þess að gera betur við þetta fólk á þeim tímapunkti og inn í framtíðina?
Virðulegi forseti. Ég átta mig ekki alveg á þessari ræðu þegar því er haldið fram að ég hafi sagt að hafi ekki verið svigrúm til þess að gera betur. Það hefur einmitt verið svigrúm sem við höfum skapað til þess að gera betur. Þess vegna erum við í dag að setja rétt um 28 milljörðum meira í almannatryggingakerfið en átti við þegar við tókum við. Um það bil 5 milljarðar af þessum 28 eru vegna fjölgunar nýrra bótaþega. Stærsti hlutinn er vegna þess að við höfum hækkað bæturnar. Mér er efs að hægt sé að finna annað jafn langt tímabil eins og það sem við ræðum hér, þetta kjörtímabil, þar sem kaupmáttur bóta hefur vaxið jafn ört. Bætur hækka eins og verðlag eða laun, hvort sem hækkar meira. Fylgi bætur verðlagi þá er engin kaupmáttaraukning. Fylgi bætur launum þegar verðbólga er jafn lág og nú hefur átt við verður mikil kaupmáttaraukning. Hún hefur orðið slík að undanförnu að ég held það verði erfitt að finna annað eins kaupmáttartímabil bóta og það sem nú er nýliðið. Það breytir því ekki sem við hv. þingmaður [[Forseti hringir.]]erum sammála um að við þurfum að halda áfram að gera betur. Það eru góðu tíðindin í ríkisfjármálaáætluninni, við erum [[Forseti hringir.]]að fá alvöruviðspyrnu til þess að setja meira í og gera betur. Og vegna annarrar fyrirspurnar sem hér hefur komið fram þá tel ég [[Forseti hringir.]]að það eigi að gera á grundvelli endurbættra laga um almannatryggingar.
Virðulegur forseti. Það er stundum haft á orði að það séu tvær þjóðir sem búi í þessu landi. Önnur sem er með allt sitt í sjóðum í útlöndum og svo við hin sem erum með allt okkar hérna innan lands. En manni finnst líka stundum eins og það séu tvær ríkisstjórnir í þessu landi og þær séu að keppast við það að láta sem þær viti ekki hvor af annarri. Þess vegna er full ástæða til að spyrja hæstv. fjármálaráðherra sem annan verkstjóra þessara eiginlega tveggja ríkisstjórna sem eru í landinu þegar samþykkt hefur verið stefna til langs tíma, ríkisfjármálastefna og ríkisfjármálaáætlun 2017–2021. Ég hef komið að vinnu í ráðuneyti og veit að á haustin eru menn að undirbúa framtíðina, árið sem kemur á eftir: Eftir hvaða áætlun er unnið í velferðarráðuneytinu? Er þá enginn undirbúningur sem miðar að þessu samstarfi og áætlanagerð ríkisstjórnarinnar þar í gangi? Er bara gamla stefnan þar eða hvernig eigum við að meta það þegar ríkisstjórnin stendur ekki öll að því að samþykkja svona mál? Eftir hverju er unnið þar? Það er ósköp eðlilegt að annar tveggja verkstjóra ríkisstjórnarinnar sé spurður þessarar spurningar. Hvernig má það vera þegar hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra heldur því fram að hann hafi á öllum stigum málsins flaggað fyrirvörum að málið kemur engu að síður inn í ríkisstjórnina, fer í atkvæðagreiðslu þar sem það er afgreitt með þessum losaralega hætti af hálfu ríkisstjórnarinnar? Hvað segir það okkur um vinnubrögðin? Er ekkert hlustað á það sem menn segja við ríkisstjórnarborðið? Eru sömu lausatökin og kæruleysið þegar kemur að afgreiðslu þessa máls og við höfum séð á öllum öðrum sviðum þessarar ríkisstjórnar?
Virðulegi forseti. Það er ekki hægt að gera lítið úr því, finnst mér, að við höfum nú afgreitt héðan frá þinginu þessa ríkisfjármálaáætlun og ríkisfjármálastefnu. Það er allt rétt sem sagt var í þeirri umræðu að ríkisfjármálaáætlunin tekur breytingum á hverju ári og ný stefna fylgir nýrri ríkisstjórn, en það að þingið sé farið að vinna eftir þessu nýja verklagi skiptir í mínum huga sköpum varðandi framtíðina. Það er eflaust ekki þannig að þetta verði í fyrsta og eina skiptið sem einstakur ráðherra telur að hann hefði þurft að fá meira í sinn hlut, inn á sitt málefnasvið, til þess að ná þeim markmiðum sem viðkomandi ráðherra hefur sett sér, það finnst mér afar ólíklegt. En það er engu að síður þannig að það er samhengi í tillögunum eins og þeim er stillt fram. Það samhengi má sjóða niður í stuttu máli í þetta: Við erum að skapa svigrúm til þess að geta sett meira í innviði og velferðarmál. Menn geta bara lesið tölurnar. Ef menn lesa t.d. síðustu langtímaáætlun sem unnið var með á tímum fyrri ríkisstjórnar, sem skilað var haustið 2012, þá geta menn séð að á árinu 2016, á þessu ári, höfum við skapað u.þ.b. 25 milljarða svigrúm í lægri vaxtagjöldum en menn gerðu þá ráð fyrir að mundu falla á okkur á þessu ári og þá 25 milljarða erum við að setja út í velferðarmál, samgöngumál og annað. Við erum sammála um að við þurfum að gera betur en við getum ekki sagt við fólkið í landinu, sérstaklega ættum við ekki að gera það í aðdraganda kosninga, að þetta sé svo einfalt að það þurfi aðeins að taka ákvörðun um að verja tugum milljarða í viðbót á útgjaldahliðinni, vegna þess að þá erum við að fórna öðru meginmarkmiði [[Forseti hringir.]]vinnunnar allrar sem er að þessi vinnubrögð leiði til meiri stöðugleika í landinu.
Virðulegi forseti. Ég hef lesið tölurnar. Það sem ég hef séð er að þær standast ekki á. Það munar milljörðum á ríkisfjármálaáætlun og samgönguáætlun þegar þetta kemur fram hér á þingi. Eftir hvoru er farið? Undir velferðarráðuneytið heyra risastórir málaflokkar. Eftir hvaða stefnu er verið að vinna þar þegar ráðherrann styður ekki stefnu og áætlun ríkisstjórnarinnar? Það er virðingarvert að hugsa til langs tíma, ég ætla ekki að neita því, þótt ég hafi ekki stutt efnislega eða minn flokkur þessa áætlun eða verið sammála þeim áherslum sem þar birtust. Það er jákvætt að horfa til lengri tíma. En maður hlýtur að velta fyrir sér og maður hlýtur að spyrja: Við hvað á að miða þegar tölurnar stangast á? Hvort er farið eftir áætlunum fjármálaráðuneytisins eða innanríkisráðuneytis þegar kemur að samgöngumálum?
Herra forseti. Þetta er mjög fín umræða og við tókum hana að hluta til þegar við samþykktum lögin um opinber fjármál. Mín skoðun er þessi. Ríkisfjármálaáætlunin lýsir breiðu línunum. Tökum bara dæmi. Setjum sem svo að það komi nýtt útgjaldatilefni upp á, segjum 700 milljónir, þess vegna 800 milljónir, eitthvað sem þarf að gera og menn eru almennt sammála um hér, en ekki var gert ráð fyrir í langtímaáætlunum. Hvernig á að bregðast við? Þá erum við að tala um mál sem væri upp á 0,1% af tekjunum og svarið er ósköp einfalt: Það er fullt svigrúm fyrir þetta 800 milljóna mál þrátt fyrir að langtímaáætlunin hafi verið sett saman án þess að menn hefðu það í huga. Það væri meira að segja svigrúm fyrir 2 milljarða mál eða allt að 7 milljarða mál, þá væru menn bara að ráðstafa 1% af tekjunum. Svo lengi sem menn halda sig innan fjármálastefnunnar sem hefur verið mörkuð um það hver heildarafgangurinn eigi að vera, hvernig skuldaþróunin [[Forseti hringir.]]er að breytast o.s.frv., þá væri svigrúm fyrir það. Eins og allir vita er tekjuáætlunin uppfærð oftar en einu sinni á ári og menn hafa svigrúm til að bregðast við [[Forseti hringir.]]svo lengi sem ekki er farið út frá stefnunni eða gerðar grundvallarbreytingar á málefnasviðunum. En ég [[Forseti hringir.]]er þeirrar skoðunar að fjárlagafrumvarp verði ekki sett saman nema með leiðsögn í áætluninni eins og hún var samþykkt af þinginu.
Virðulegi forseti. Það kom fram hér á dögunum að þrátt fyrir reglugerð frá árinu 2013 sem gerir ráð fyrir endurgreiðslu frá sjúkratryggingum vegna tannlæknakostnaðar til aldraðra og öryrkja virðist hún ekki skila sér í þeim mæli sem hún ætti að gera. Það kom fram að gjaldskrá, viðmiðunargjaldskrá, hefur ekki hækkað síðan 2004 og það hefur leitt af sér að endurgreiðsla til sjúklinga sem þurfa á tannlæknaþjónustu að halda hefur einungis verið brotabrot af raunupphæð og raunútgjöldum sjúklingsins. Þetta hefur m.a. annars leitt til þess að þeir sem eiga rétt á 100% endurgreiðslu fengu sem dæmi einungis 43%. Þeir sem áttu rétt á að fá 2/3 hluta kostnaðar endurgreidda fengu einungis 28% endurgreidd frá Sjúkratryggingastofnun og sá hópur sem átti að fá u.þ.b. helming endurgreiddan fékk einungis 19%. Ég verð að fá að spyrja hæstv. heilbrigðisráðherra hvernig standi á þessu. Hvernig stendur á því að þessi reglugerð, að viðmiðunargjaldskráin hefur ekki verið uppfærð frá 2004? Það eru 12 ár síðan það var og við vitum öll að verðlagið hefur breyst alveg gífurlega. Þetta er einstaklega óheppilegt ástand og algjörlega óásættanlegt fyrir þá aldraða og öryrkja sem þurfa á mikilli tannlæknaþjónustu að halda og hjálp á því sviði. Það eru alltaf fleiri og fleiri aldraðir sem halda tönnunum sínum, sem er í sjálfu sér mjög gott, en þegar heilsan fer að bila og viðkomandi hættir að geta burstað almennilega í sér tennurnar eða fer á lyf sem geta valdið munnþurrki og tannbólgum þá hrannast vandamálin upp og það mjög hratt, bæði tannskemmdir og tannholdsbólgur. Það er því mjög slæmt að þessi hópur skuli ekki fá þá niðurgreiðslu sem hann á rétt á. Ég spyr hæstv. heilbrigðisráðherra hvernig á því stendur.
Virðulegi forseti. Ég þakka þessa fyrirspurn. Það er skoðun mín einnig, og deili henni með hv. þingmanni, að þetta er afar óheppileg staða og ekki viðunandi. Skýringarnar á því hvers vegna svona er komið eru örugglega ótalmargar. Sú reglugerð sem vitnað er til var sett 13. maí árið 2013. Sú breyting sem hún kvað á um var ófjármögnuð. Frá því ári lá einnig fyrir samningur við tannlækna um tannlæknakostnað barna upp að 18 ára aldri. Sá samningur var einnig ófjármagnaður. Það svigrúm sem við höfðum við heilbrigðisútgjöldin var nýtt til þess að fjármagna númer eitt útgjöldin vegna barnatannlækninganna. Síðan hef ég lagt ofuráherslu á það að reyna að draga úr greiðsluþátttöku almennings í íslenska heilbrigðiskerfinu og sem betur fer var gríðarleg samstaða um það mál hér í þingsal á vormánuðum. Við byrjuðum í vor að lokinni þeirri lagasetningu um greiðsluþátttökuna, breytingarnar á henni, að fá útreikninga m.a. á þessari reglugerð með það í huga að gera tillögur til þingsins um hækkaða kostnaðarhlutdeild ríkisins. Við erum því með það í undirbúningi en eins og ég vil ítreka þá voru hin tvö málin sett í forgang.
Virðulegi forseti. Það gleður mig að heyra að hæstv. ráðherra sé sammála mér í því að fólk eigi ekki að þurfa að veigra sér við að sækja sér tannlæknaþjónustu. En það er nú bara þannig, sér í lagi í þessu kerfi sem við erum með akkúrat núna, að þar sem tannlæknaþjónusta er vanalega einkarekin þá er engin opinber leið, eins og t.d. í Noregi þar sem er mun blandaðra kerfi, fyrir þá þjóðfélagshópa sem þurfa mest á stuðningi okkar að halda. Við erum að tala um langveika, við erum að tala um aldraða, við erum að tala um þegar tannheilsa fer ört versnandi á mjög skömmum tíma og mjög mikill kostnaður sem því fylgir, þá er náttúrlega rosalega erfitt að fá einungis u.þ.b. 43% af þeirri endurgreiðslu sem fólk á í raun rétt á. Ég vona að hæstv. heilbrigðisráðherra muni beita sér fyrir því að settar verði þær 600 milljónir sem standa upp á í sjúkratryggingasjóð til þess að koma til móts við þá gagnrýni sem komið hefur fram.
Virðulegi forseti. Samkvæmt þeim útreikningum sem við fengum í hendurnar fyrir ekki mjög löngu síðan eru rúmar 800 milljónir til þess að uppfylla ákvæði þessarar reglugerðar. Það eru, eins og ég gat um áðan, aðrir liðir í útgjöldum ákveðinna útgjaldaliða hjá sjúkratryggingum sem við erum með sama hætti að fara yfir og skoða, hvort ekki sé hægt að gera úrbætur. En það er langur vegur frá að það sé ásættanleg staða að hlutdeildin hafi setið föst frá árin 2004 í þessum tiltekna þætti. Það er mikill og ríkur vilji til þess að bæta þar úr og ég vonast eftir því að geta kynnt tillögur þar að lútandi innan tiltölulega skamms tíma.
Herra forseti. Ég ætla að gera tilraun, kannski lokatilraun má segja á þessu kjörtímabili, til þess að inna hæstv. fjármálaráðherra eftir því hvort eitthvað standi til eða hafi verið aðhafst varðandi málefni svonefnds lánsveðshóps. Hæstv. ríkisstjórn hefur gumað mikið af ýmsum afrekum sínum í sambandi við húsnæðismál og örlæti sínu við að lækka skuldir en þessi hópur hefur legið óbættur hjá garði nema að því litla leyti sem hann kann hafa fengið einhverjar niðurfærslur í stóru niðurfærslunni. Þetta er jú þannig að margir gripu til þess ráðs á árunum fyrir hrunið á spenntum fasteignamarkaði að kaupa sér íbúð, gjarnan fyrstu íbúð, með aðstoð ættingja eða vina og fengu hjá þeim lánað veð til þess að ráða við og fjármagna íbúðarkaupin. Lán þessa fólks ruku að sjálfsögðu upp eins og annarra og ekki var óalgengt að sjá veðsetningarhlutföll upp á 140–160% af íbúð skuldarans ef lánin í heild, það sem var með veði í íbúð viðkomandi og hið lánaða veð, voru lögð saman. En vegna ábyrgðanna eða veðanna fengu þessir aðilar ekki úrlausn, t.d. í gegnum 110%-leiðina, og mönnum var ljóst að leita þyrfti sérstakra leiða til þess að rétta þeirra hlut ef ekki væri meiningin að þetta fólk sæti áfram í bullandi yfirveðsetningu um árabil. Eftir mikið þóf náðust samningar við lífeyrissjóðina á öndverðu ári 2013 sem ekki náðist að klára afgreiðslu á fyrir kosningar og núverandi hæstv. ríkisstjórn tók þar af leiðandi við. Ég margspurði eftir þessu og við fluttum um þetta frumvörp á fyrri hluta kjörtímabilsins en svörin voru jafnan loðin og yfirleitt vísað í að þessir hópar eins og fleiri yrðu skoðaðir síðar, leigjendur og aðrir slíkir sem ekki fengu far í fyrstu umferðum hjá hæstv. ríkisstjórn. Nú fer ekki að verða seinna vænna ef hæstv. ríkisstjórn ætlar þá ekki bara að segja okkur hér og þessu fólki, sem enn skiptir hundruðum, jafnvel þúsundum, sem er í þessari stöðu, að það verði ekkert frekar átt við þeirra mál. Það fer að verða heiðarlegra en að láta þetta damla svona. [[Forseti hringir.]]Ég vil spyrja hæstv. fjármálaráðherra hvort þetta hafi eitthvað verið á borðum ríkisstjórnarinnar, hvort eitthvað sé af þessu að frétta.
Virðulegi forseti. Það er allt rétt sem hv. þingmaður segir. Það voru margir sem sátu eftir með mjög erfiða stöðu vegna lánsveða. Sá hópur sem þar átti í hlut naut þess ekki á grundvelli lagalegrar stöðu eða niðurstöðu dómstóla með einhverjum hætti að hægt væri að vinda ofan af því með svipuðum hætti og átti við í ólögmætum lánum eða lánum sem dæmd voru ógild. Það er vísað til þess að það hafi verið kominn grunnur að samkomulagi við lífeyrissjóðina. Við mátum það þannig á þeim tíma að sá grunnur væri í raun og veru allur á kostnað ríkisins. Framlag lífeyrissjóðanna væri afskaplega takmarkað í samanburði við þann í raun óútfyllta tékka sem ríkið var að taka á sig samkvæmt því samkomulagi. Þetta var á árinu 2013, eins og vísað var til, og þá voru liðin fjögur ár af því kjörtímabili og málið var ekki komið í endanlegan búning eins og það kom til okkar. Við höfum, það er alveg rétt, forgangsraðað í þágu annarra hópa. Við höfum lagt mesta áherslu á að taka fyrst á skuldavanda yfirskuldsettra heimila, síðan var farið í stóra húsnæðispakkann sem endaði hérna í lögum um almennar félagsíbúðir, húsnæðisbætur og önnur mál sem afgreidd voru á vorþinginu eða fyrr í sumar. Síðan höfum við núna verið að beina sjónum okkar að þeim sem vilja komast aftur inn á fasteignamarkaðinn. Ég hef ekki verið með til sérstakrar skoðunar hver staðan er í dag hjá þeim sem falla í hóp þeirra sem hér eru nefndir lánsveðshópurinn.
Herra forseti. Það eru vonbrigði. Mér finnst hæstv. ráðherra vera í raun og veru að viðurkenna að það sé búið að vera að gera ýmislegt yfir sviðið og fara nokkrar umferðir á þessu og nú eru menn komnir að því að skoða stöðu þeirra sem í núinu og á næstu árum ætla að reyna að kaupa sína fyrstu íbúð, en þessi hópur er enn þarna. Það er staðreynd að hann er það. Ég fæ um það skilaboð nokkuð reglulega. Það er rétt, lífeyrissjóðirnir ætluðu ekki að taka á sig mikinn kostnað. Þar lá nú hundurinn grafinn. Það gekk svona erfiðlega að ná þessu saman vegna þess að lífeyrissjóðirnir voru mjög stórir í þessu dæmi og báru einfaldlega fyrir sig stjórnarskrána, þeim væri ekki heimilt að gefa eftir innheimtanlegar eignir þar sem full veð væru til staðar. Þess vegna varð niðurstaðan sú að þeir tækju eingöngu á sig 12–15% kostnaðarins og ríkið ætlaði að bera rest. Eftir sem áður var ekki reiknað með að það yrðu nema 2–3 milljarðar sem ríkið þyrfti að leggja út. Bankarnir höfðu unnið talsvert úr þeim hópum sem voru hjá þeim, sérstaklega ef báðir aðilar, lántakinn og sá sem lánaði veðið, voru í viðskiptum hjá [[Forseti hringir.]]sama banka. Eftir stóðu aðallega lífeyrissjóðirnir og þeirra lán. Nú hafa einhverjir af þessum aðilum væntanlega fengið einhverjar niðurfærslur í stóra pakkanum [[Forseti hringir.]]þannig að dæmið ætti að hafa minnkað. Það hlýtur að vera hægt að opna fyrir það að þessi hópur skili nú loksins inn sínum gögnum [[Forseti hringir.]]og það verði metið hvort ekki er að einhverju leyti hægt að koma til móts við hann.
Herra forseti. Ég skal bara segja um þetta mál að núna á árinu 2016 þegar um átta ár eru að verða liðin frá falli fjármálafyrirtækjanna og því ástandi sem með því skapaðist þá er ég svo sannarlega ekki á móti því að farið sé yfir það hver staða þeirra er sem falla undir þessa skilgreiningu. En ég óttast að flækjustigið sé orðið gríðarlegt vegna eigna sem eru horfnar, vegna ráðstafana sem er búið að grípa til í millitíðinni. Ég held að það verði bara að horfast í augu við það að þær tvær ríkisstjórnir sem hafa starfað þennan tíma hafa forgangsraðað með öðrum hætti en í þágu þessa hóps. Menn segja að 2–3 milljarðar séu ekki mikið til þess að reyna að taka á þessum vanda. Ég veit ekki hvort það mundi duga. Ég man ekki betur en að við værum að horfa á að tölurnar gætu orðið töluvert hærri. En 2–3 milljarðar, það er [[Forseti hringir.]]jafnvel rúmlega helmingur af öllu því sem menn eru að ræða um að gera fyrir eldri borgara og öryrkja með nýjum lögum og kalla svo sterkt eftir. Þetta eru stórar tölur.
Virðulegur forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um félagasamtök til almannaheilla sem eru á þingskjali 1323, mál 779. Með frumvarpinu er lagt til að sett verði heildarlög um félagasamtök til almannaheilla. Lagt er til að félagasamtök til almannaheilla verði aðgreind frá öðrum félagasamtökum, að settar verði reglur um stofnun félagasamtaka til almannaheilla og að meginefni samþykkta þeirra ákveði um félagsaðild, ákvörðunartöku og stjórnun slíkra félaga. Þetta frumvarp á sér þó nokkra forsögu og er stofnað til þess á sínum tíma að frumkvæði almannaheillageirans sjálfs. Vinna við frumvarpsgerðina á rætur að rekja til þess frumkvæðis svo og undirbúningsstarfs á vegum félags- og tryggingamálaráðuneytisins. Sá hópur sem þar hóf þetta verk skilaði af sér skýrslu til þáverandi ráðherra í nóvember 2010. Því starfi var svo haldið áfram í þáverandi efnahags- og viðskiptaráðuneyti og síðar í atvinnuvega- og nýskipunarráðuneytinu og skipaði þáverandi atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra nefnd sem falið var að undirbúa löggjöf um frjáls félagasamtök til almannaheilla. Í nefndinni áttu sæti Ragna Árnadóttir, þáverandi formaður Almannaheilla, skipuð án tilnefningar, Hrafn Bragason, fyrrverandi hæstaréttardómari, tilnefndur af Fræðasetri þriðja geirans, og Ingibjörg Helga Helgadóttir, sérfræðingur í fjármála- og efnahagsráðuneytinu, tilnefnd af fjármála- og efnahagsráðuneyti. Í skipunarbréfi nefndarinnar kemur fram að með frjálsum félagasamtökum og sjálfseignarstofnunum sem starfa að almannaheillum sé átt við frjáls félagasamtök sem hafa það að markmiði að vinna að heill ótiltekins fjölda manna án hagnaðarsjónarmiða þeirra sem reka og stýra félagi. Þá sé einnig átt við sjálfseignarstofnanir sem hafa sams konar markmið og uppfylla skilyrði laga um sjálfseignarstofnanir sem stunda atvinnurekstur. Nefndinni var einkum ætlað að fjalla um hvaða skilyrði slík félög þurfa að uppfylla til að geta notið réttinda og borið skyldur samkvæmt lögunum. Nefndinni var sérstaklega falið að fjalla um skattumhverfi almannaheillasamtaka, m.a. að því hvað varðar niðurfellingu skatts af aðföngum, sérreglum um erfðafjárskatt og skatt af gjafafé. Þá var nefndinni einnig ætlað að huga að löggjöf um almannaheillasamtök í nágrannaríkjum Íslands svo sem efni stæðu til. Er frumvarpið eins og fyrr segir byggt á vinnu þessarar nefndar. Starfsemi frjálsra félagasamtaka, þ.e. hins svokallaða þriðja geira, er mikilvæg og þá ekki síst starfsemi þeirra frjálsu félagasamtaka sem talist geta til almannaheillasamtaka. Með því að skilgreina slík samtök sérstaklega í lögum og setja heildarlöggjöf um þau verður skotið traustari stoðum undir starfsemi þeirra. Þetta eru fjölbreytt félög og í fjölbreyttri starfsemi, lítil og stór, og því er þetta verkefni víðtækt og hefur tekið talsverðan tíma að koma þessu hingað í þetta form. Reglur um bókhald, ársreikninga og endurskoðun eða yfirferð ársreikninga geta haft sérstakt gildi í tengslum við samningsgerð hins opinbera við samtökin. Unnt væri að setja sérstök skilyrði varðandi slíka samningsgerð án sérstakrar löggjafar en löggjöf þykir þó traustari og getur auðveldað þátttakendum í samtökunum er byggjast á grunni sjálfboðaliðastarfs að skilja grundvallarreglur um starfsemina og reka hana betur en ella. Fordæmi eru fyrir setningu slíkra ítarlegra reglna, t.d. í lögum um sjálfseignarstofnanir sem stunda atvinnurekstur. Þá eru auk þess til heildarlög m.a. um hlutafélög og einkahlutafélög. Með setningu allítarlegra reglna um almannaheillasamtök er stefnt að því markmiði að þátttakendum eða aðilum að samtökunum séu ljósar allar helstu reglur sem um starfsemina gilda, ekki aðeins skilgreiningar og reglur um fjármál heldur einnig aðrar reglur félagaréttar. Slíkt getur auðveldað starfsemi almannaheillasamtaka og stuðlað að því m.a. að samtökin nái betri árangri og geta þessi mikilvægu samtök orðið traustari en ella fyrir bragðið. Ekki þótti ástæða til að ganga svo langt að semja sérstakt frumvarp um frjáls félög eða félagasamtök almennt. Heildarlöggjöf um almannaheillasamtök er ætlað að koma til viðbótar við nokkur ákvæði sem gilda um slík samtök og má m.a. finna í firmalögum, lögum um fyrirtækjaskrá og fleiri lögum, svo sem skattalögum. Á Norðurlöndunum hefur löggjöf um frjáls félög og félagasamtök aðeins verið sett í Finnlandi og er með frumvarpinu ekki stefnt að því að setja reglur um öll frjáls félög heldur einungis hin skilgreindu almannaheillasamtök. Skráning almannaheillasamtaka er skilyrði fyrir því að löggjafinn geti viðurkennt sérstakar skattaívilnanir þeim til handa. Frumvarpinu er ætlað að gilda um félög sem samkvæmt samþykktum sínum eru stofnuð eða starfrækt samkvæmt samþykktum sínum til eflingar ákveðnum skýrt afmörkuðum málefnum til almannaheilla en er ekki komið á fót í ágóðaskyni fyrir félagsmenn. Hér er átt við svonefnd hugsjónafélög sem stofnuð eru til mannræktar eða styrktar á einhverju sviði og beinast að ákveðnum einstaklingum sem uppfylla ákveðin skilyrði eða málefni sem nánar er skilgreint í samþykktum félagsins. Málefnið verður að vera talið til einhverra þjóðþrifa, svo sem íþrótta- og mannræktarfélög, styrktarfélög, sjúklinga, björgunar- og hjálparfélög, neytendafélög og menningarfélög. Þannig yrði þetta félagaform valið ef þátttaka margra er æskileg. Önnur félagaform geta verið æskilegri séu fjármunir þegar fyrir hendi og til stendur að stýra þeim til hagsbóta fyrir ákveðið málefni, samanber sjóðir og stofnanir samkvæmt staðfestri skipulagsskrá í samræmi við lög nr. 19/1988 og sjálfseignarstofnanir sem stunda atvinnurekstur eftir lögum nr. 33/1999. Í frumvarpinu er að finna ákvæði um stofnun og efni samþykkta almannaheillafélaga sem og um félagsaðild. Sérstök ákvæði eru um þátttakendur í félagi, skráningu félagsaðildar svo og inngöngu, úrsögn og brottvísun úr félagi. Fjallað er um ákvörðunarþátttöku og eru sérstök ákvæði um heimild til ákvörðunartöku, ákvörðunarrétt þátttakenda og kjörinna fulltrúa, atkvæðagreiðslu félagasambanda, fundi, fulltrúaráðsfundi eða aðferðir til ákvarðanatöku. Þá eru sérstök ákvæði um hvaða ákvarðanir skuli taka á aðalfundi, aðalfundarboð, atkvæðisrétt þátttakenda, hæfi á aðalfundi, ákvarðanir félags, kosningar, fundargerð, ógildanlegar og ógildar ákvarðanir og framkvæmdabann. Í frumvarpinu er að finna ákvæði um stjórnun félags og sérstök ákvæði eru um stjórn félags, ritun firma og vanhæfi. Ákvæði frumvarpsins um ársreikninga og endurskoðun eða yfirferð þeirra gerir ráð fyrir að um ársreikninga félaganna gildi ákvæði laga um bókhald og ef kveðið sé á um það í samþykktum skuli velja endurskoðanda, skoðunarmann eða félagskjörinn skoðunarmann, til að endurskoða eða yfirfara ársreikning félagsins á aðalfundi eða fulltrúaráðsfundi. Í frumvarpinu er að finna ákvæði um slit félags, slit félags með dómi, skráningu í almannaheillafélagsskrá sem lagt er til að fyrirtækjaskrá haldi, heimild til að breyta skráningu félagasamtaka sem þegar hafa verið skráð hjá fyrirtækjaskrá í félagasamtök til almannaheilla og viðurlög. Frumvarpsdrögin voru kynnt Almannaheillum og aðildarfélögum þess sem og Fræðasetri þriðja geirans, velferðarráðuneytinu og fyrirtækjaskrá RSK. Nefndin fékk einnig á sinn fund fulltrúa Ríkisendurskoðunar og ríkisskattstjóra. Þá voru frumvarpsdrögin einnig sett á vef ráðuneytisins, atvinnuvega- og nýsköpunaráðuneytisins, til kynningar og óskað eftir athugasemdum. Umsagnir bárust frá sex aðilum. Gerðar voru breytingar á frumvarpsdrögunum þar sem tekið var tillit til ýmissa athugasemda sem bárust ráðuneytinu. Upphaflega lagði nefndin upp með að opinberir aðilar gerðu að skilyrði fyrir veitingu styrkja rekstrarsamninga og opinberra leyfa til almannaheillafélaga að þau uppfylltu skilyrði laganna. Vegna athugasemda sem nefndinni bárust, m.a. frá velferðarráðuneyti, um að frumvarpið væri íþyngjandi fyrir minni félagasamtök, var fallið frá þeirri hugmynd og lagði nefndin til að opinberir aðilar gætu gert að skilyrði fyrir veitingu styrkja, rekstrarsamninga og opinberra leyfa til félagasamtaka að þau uppfylltu skilyrði laganna. Í umsagnarferli ráðuneytisins komu fram athugasemdir um að frumvarpið væri of íþyngjandi fyrir minni félagasamtök og að hætt yrði við að opinberir aðilar gerðu það almennt að skilyrði fyrir veitingu styrkja að félagasamtök uppfylltu skilyrði laganna. Frumvarpið hefur verið lengi í undirbúningi og hefur verið vandað vel til verka og reynt að gæta þess að hafa sem víðtækast samráð við hagaðila. Ég minni á að frumvarpið á rætur sínar að rekja til frumkvæðis þessara aðila og þessara samtaka og höfum við því unnið náið með þeim til að ná fram sem víðtækastri sátt um efni frumvarpsins. Er ljóst eftir allt það umsagnarferli að um ákveðin atriði í frumvarpinu eru skiptar skoðanir þó svo að það sé alveg ljóst að bæði samtökin sjálf, Almannaheill, og yfirgnæfandi meiri hluti þeirra aðildarfélaga eru mjög hlynntir frumvarpinu og framlagningu þess. Ég tel mikilvægt að svo komnu máli að Alþingi fái þetta mál til umfjöllunar, kalli eftir þessum ólíku sjónarmiðum og fari vel yfir það í nefndinni sem ég hvet til þess að skoða þetta mál vel og að lokum taka til þess afstöðu hvort gera þurfi á því einhverjar breytingar. Verði frumvarpið óbreytt að lögum er gert ráð fyrir að tekjur og gjöld ríkissjóðs muni aukast um 3–20 millj. kr. Ekki hefur verið gert ráð fyrir því í útgjaldaramma gildandi fjárlaga. En það þarf að finna þeim útgjöldum stað í ramma þess málaflokks sem fjármála- og efnahagsráðuneytið hefur sett fram í fimm ára fjármálaáætlun sem og í fjárlögum. Áhrifin á afkomu ríkissjóðs verða hins vegar óbreytt eftir sem áður. Hæstv. forseti. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar til umfjöllunar.
Virðulegi forseti. Við erum nú bara við 1. umr. þannig að ég ætla ekki að vera neikvæður, en ég verð að viðurkenna að þegar ég las þetta mál fór ég að velta fyrir mér til hvers það væri nákvæmlega, hvaðan það kæmi. Það virkaði á mig í fljótu bragði eins og það sem einn listamaður kallaði skandinavískt skipulagt frelsi, þ.e. þegar hlutirnir, sem öðrum kosti eru frjálsir, eru settir í eitthvert box svo menn geti einhvern veginn meðhöndlað þá og farið eitthvað með þá. Eini tilgangurinn sem ég raunverulega sé, og kannski gæti hæstv. ráðherra útskýrt eitthvað fyrir mér í þeim efnum, er til þess að hægt sé að gera hluti eins og skattaívilnanir eða að setja þessi lög sem einhvers konar skilyrði fyrir einhverju sem önnur félög setja sér. Ég velti fyrir mér: Hvaða vandamál er verið að leysa? Hafa komið upp einhver tiltekin vandamál þar sem menn hafa hugsað með sér: Ah, nú væri gott að hafa þessi lög eða svona lög til að bregðast við því vandamáli. Ég skil vel að mönnum geti fundist þetta eftirsóknarvert til þess að framfylgja einhverjum hugmyndum sem þeir hafa. Persónulega þykir mér almennt það eitt og sér ekki vera endilega gott tilefni lagasetningar. Og nú hlýt ég að vera búinn með tímann minn. Ég læt staðar numið hér og vík að seinni spurningu minni í seinna andsvari.
Virðulegur forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Ég skil vel þær spurningar sem hv. þingmaður leggur fram vegna þess að ég hef spurt þeirra sjálf. Eins og ég segi og sagði í framsögu minni þá á þetta sér rætur allt aftur til ársins 2010 þar sem að frumkvæði þessara samtaka var óskað eftir því að þessi mál yrðu tekin til skoðunar með það að markmiði að skýra regluverk og laga umgjörð fyrir þessi samtök, sem gegna gríðarlega mikilvægu hlutverki í okkar samfélagi og er stofnað til, ekki í ágóðaskyni heldur til ýmissa góðgerðaverka og mikilvægra verkefna sem er sinnt í þjóðfélaginu. Þetta er allt frá því að vera lítið styrktarfélag um einstaka mál upp í Landsbjörgu. Hagsmunirnir eru því margir og mismunandi. Það sem þarna kemur inn í er kannski í fyrsta lagi að kallað er eftir lagaumgjörð til þess að þau félög eigi betur með að starfa innan lagaramma sem hentar þeim, líka á grundvelli þess að þetta er styrktarfé, hvernig farið er með skattaívilnanir og frádrátt sem fjármálaráðherra hefur lagt hér fram og var samþykkt á seinasta þingi, að mig minnir, hvernig farið skuli með það og hvaða kröfur þurfi að gera til þessara félaga um að skila upplýsingum, um starfsemi félaganna o.s.frv. Það er með ákveðnum hætti verið að reyna að laga félagaformið að starfseminni þannig að þessi félagasamtök geti þá einbeitt sér að þeim mikilvægu hugsjónaverkefnum sem þau eru að [[Forseti hringir.]]starfa að alla daga og að félagaformið henti þeirra starfsemi betur.
Virðulegi forseti. Ég held að ég skilji hæstv. ráðherra og ágætt svar hennar. Eitt sem ég verð samt að segja eftir að hafa lesið frumvarpið: Ég átta mig ekki alveg enn þá nákvæmlega á skilgreiningum. Það er oft í tísku nú til dags að vera með skilgreiningarklausu í frumvörpum og lögum sem mér þykir mjög hentugt til að afmarka hvað tiltekin orð þýða. En skilningur minn á þessu er sá að lögin í heild sinni skilgreini hugtakið. Þegar átt er við þessa tegund félags sé átt við félag sem uppfyllir þessi lagalegu skilyrði. Ég rakst hins vegar ekki á einhverja nákvæma skilgreiningu. Því langar mig að spyrja hvort t.d. trúfélög eða félög sem eru skyld, trúar- eða lífsskoðunarfélög eða félög sem starfa í þeim anda, falli undir skilgreininguna. Ég spyr sérstaklega vegna þess að mér finnst alltaf svolítið skrýtið, ég tek dæmi frá Bandaríkjunum þar sem trúfélög eru skattfrjáls að einhverju leyti ef ekki öllu, og ég velti alltaf fyrir mér hvert hlutverk ríkisins sé í því að skilgreina hvað sé ívilnunarvert þegar kemur að starfsemi slíkra félaga. Ég tek sem dæmi ef maður ætlaði að búa til félag sem væri nýtt og skrýtið og kannski ekki eitthvað sem yfirvöld eru vön, segjum félag sem berst skipulega gegn áhrifum abrahamískra trúarbragða í samfélaginu, eitthvað sem ég held að hljóti að gerast, en kemur óhjákvæmilega spánskt fyrir sjónir yfirvalda, ekki verandi vön slíkri starfsemi. Slíkt félag mundi tvímælalaust segja að það væri að vinna að almannaheillum, það væri ekki að vinna í gróðaskyni. Þá velti ég fyrir mér hvort eðlilegt sé að ríkið sé að búa til einhverja umgjörð um slík félög til þess að tilgreina hvað sé ívilnunarhæft og hvað ekki. Ég velti fyrir mér skoðunum hæstv. ráðherra í þessu samhengi.
Virðulegur forseti. Í frumvarpinu er greinargerð, á blaðsíðu 17. Í umsögn um 1. gr. er tiltekið hvaða félagasamtök eða félög frumvarpið tekur til. Þar segir, með leyfi forseta: „Hér er átt við svonefnd hugsjónafélög sem stofnuð eru til mannræktar eða styrktar á einhverju sviði og beinast að ákveðnum einstaklingum sem uppfylla ákveðin skilyrði, eða málefni sem svo nánar er skilgreint í samþykktum félagsins. Málefnið verður að vera talið til einhverra þjóðþrifa, svo sem íþrótta- og mannræktarfélög, styrktarfélög sjúklinga, björgunar- og hjálparfélög, neytendafélög og menningarfélög. Þannig yrði þetta félagaform valið ef þátttaka margra er æskileg. Önnur félagaform geta verið æskileg séu fjármunir þegar fyrir hendi …“ o.s.frv. Þetta á ekki við til að mynda um lífeyrissjóði eða stjórnmálaflokka eða eitthvað slíkt. Varðandi trúfélögin verð ég að viðurkenna að ég þekki ekki svarið, hvort sérstaklega hafi verið fjallað um það og beini því til nefndarinnar að skoða það og taka afstöðu til þeirra. Þetta eru fyrst og síðast þau félagasamtök sem hér eru um allt samfélagið sem eru að vinna að þjóðþrifamálum. Ástæða þess að þetta mál hefur tekið langan tíma er að það eru einmitt ýmsar spurningar sem menn hafa mismunandi skilning á og mismunandi skoðun á. Þess vegna taldi ég rétt, einmitt einnig til að ljúka þessari vinnu sem hófst fyrir hartnær sex árum, að gefa Alþingi kost á að fjalla um þetta, kalla eftir þessum ólíku sjónarmiðum og þá eftir atvikum afgreiða málið eins og það er lagt hér fram eða með breytingum eftir vinnu nefndarinnar. Ég hvet því nefndina til að fara vel yfir þessi atriði sem hv. þingmaður nefnir.
Herra forseti. Ég kem hingað fyrst og fremst til að fagna því að þetta frumvarp er fram komið eftir nokkuð langa meðgöngu sem í sjálfu sér er alveg skiljanleg og skýranleg. Eins og þegar hefur komið fram í orðaskiptum hér eru þessi mál í sjálfu sér ekkert einföld viðfangs. Það hvarflar ekki að mér að halda því fram. Það breytir ekki hinu að ég held að veruleg þörf sé á því að skýra lagaumhverfið að þessu leyti. Ég held að sú leið sem hér er lagt upp með sé í aðalatriðum sú rétta, þ.e. að búa til viðmiðanir og skýran grundvöll fyrir samtök af þessum toga sem starfa í þágu almannaheilla, eru ekki í atvinnurekstri í ágóðaskyni, eru til dæmis ekki sjálfseignarstofnanir með atvinnurekstur eða annað slíkt. Ástæðan er sú að á umliðnum árum hefur oft verið spurt um það nákvæmlega hvaða stöðu svona aðili hafi eða eigi að hafa. Það getur komið upp í ýmsu samhengi. Hér er til dæmis nefnt það sem vissulega hefur verið einn drifhvatinn að því að samtök af þessu tagi hafa þrýst á um að staða þeirra væri skýrð, þ.e. að þau góðu verkefni sem þau eru að vinna að gætu réttlætt að tillit væri tekið til þess til dæmis í skattalegu tilliti. En þá þarf líka að liggja fyrir og vera einhver skilgreining og einhver afmörkun á því hver er bær til þess að njóta þeirra kjara eða ívilnunar og hver ekki. Við skulum ekki gleyma því að um leið og það skref er stigið að setja lagaramma um félagasamtök til almannaheilla og kveðið á um hvaða skilyrði þau þurfi að uppfylla til að geta hlotið skráningu sem slík þá er búin til viðmiðun fyrir þá sem gera það ekki. Það er líka gott að geta haft einhverjar varnir gagnvart því að hinir og þessir reyni að skreyta sig með nafngiftum sem ekki eru endilega innstæður fyrir, og þarf nú ekki að fjölyrða um, vandamál sem menn hafa lent í sums staðar annars staðar í þeim efnum þar sem menn stofna alls konar meint góðgerðafélög, svokölluð, á yfirborðinu og nota þau jafnvel til að komast hjá skattgreiðslum eða standa í ýmsum æfingum. Að sjálfsögðu viljum við ekki að hin eiginlegu og mikilvægu almannaheillasamtök og -félög skaðist á nokkurn hátt af slíku. Það er því gott að skýra stöðu svona aðila. Það er vel þessarar viðleitni virði. Það eru auðvitað ýmis álitamál í kringum þetta og hvarflar ekki að mér annað en að viðurkenna það. En hingað erum við þó komin. Hér er kominn, að því er mér sýnist, nokkuð vel vandaður lagarammi eða frumvarp til laga. Enda heilmikið samráð og heilmikið starf að baki sem kemur þá til kasta þingsins og væntanlega svo næsta þings sömuleiðis að halda áfram með. Ágætisáfangi í því er auðvitað að málið gangi til nefndar og verði sent út til umsagnar. Þetta er mál sem varðar mjög marga og ekki bara félög og þá sem starfa innan vébanda svona samtaka heldur eiga svo ótrúlega margir samskipti við svona aðila. Ríki og sveitarfélög að sjálfsögðu en einstaklingar og alls konar aðilar eru í miklum samskiptum við samtök sem mundu falla undir þetta. Hér eru samtök oftar en einu sinni nefnd, Landsbjörg, sem skiljanlegt er, sem eru nú kannski einhver allra mikilvægustu og dýrmætustu almannaheillasamtök sem við eigum. Enginn efast nú held ég um það eða dirfist að andmæla því að þar er á ferðinni starfsemi sem er gríðarlega veigamikill þáttur í að við getum búið sæmilega örugg í þessu landi. En þau eru mörg samtökin skammt undan sem gætu vel fallið undir þetta. Af því að hér voru trúfélög nefnd - annars ætla ég ekki að fara að taka að mér að svara eitthvað sérstaklega fyrir álitamál í þessum efnum, það gerir hæstv. ráðherra - þá hef ég ekki áhyggjur af því, herra forseti. Sem betur fer er, held ég, orðið sæmilega um það búið annars staðar, þ.e. uppfylla þarf ákveðin skilyrði til að félög fáist viðurkennd sem skráð trúfélög. Það er einhvers staðar annars staðar í lagasafninu eitthvað um það. Og þeir sem ætlast til þess að geta fengið ígildi sóknargjalda sinna félaga til sín verða að undirgangast býsna strangar reglur í þeim efnum. Ég hygg að ekki sé ástæða til að óttast að því verði blandað saman, enda held ég að það væri komið út í aðra sálma og nokkurt óefni ef það færi að rekast á. Ég fagna þessu skrefi og lít til þess með bjartsýni að nú takist, í einhverjum einum til tveimur atrennum í viðbót, að ljúka þessu verkefni. Ég er sannfærður um að það er gott ef okkur tekst að setja skynsamlegan lagaramma um þetta og koma upp skrá um slík félög til að skýra stöðu þeirra og aðgreina þau þá frá ýmsu öðru sem ekki á að falla undir sama hatt.
Virðulegi forseti. Ég ætla í þessari stuttu ræðu minni að fagna því að þetta frumvarp skuli vera komið fram. Þetta tel ég að varði miklu meira en menn vilja vera láta. Það er ýmis atvinnurekstur í landinu sem er á vegum almannaheillafélaga, t.d. allmargar sjúkrastofnanir. Ég tel t.d. að sú gagnmerka stofnun, sem er komin nokkuð til ára sinna, elli- og hjúkrunarheimilið Grund starfi á þeim grundvelli og sömuleiðis SÁÁ, Samtök áhugamanna um áfengisvandamál, sem reka sjúkrastöð sem heitir Vogur. Og það eru ýmis önnur félög sem hafa atvinnustarfsemi í hendi. Ef einhver ótti er um að hér sé verið að binda hendur trúfélaga, stofnun trúfélaga, þá er kannski ekki um það að ræða heldur má fremur segja að verið sé að skapa alla vega einhverjar lágmarks umgengnisreglur í slíkum félagasamtökum. Það er ekki kúgun við einn eða neinn. Ég hef á undanförnum árum komið aðeins nálægt samtökunum Almannaheillum. Það hefur verið samtökunum mikið kappsmál að fá þennan lagagrundvöll. Að sumu leyti vísar þetta til þess almenna ramma sem hlutafélögin eru. Því segi ég í þessari stuttu ræðu: Ég þakka hæstv. iðnaðar- og viðskiptaráðherra fyrir að málið skuli vera komið hingað inn sem fer væntanlega til nefndar og umsagnar að því leyti til sem það hefur ekki nú þegar farið til umsagnar hjá ýmsum hagsaðilum. Ég ætla ekki að hafa mál mitt lengra að sinni, virðulegi forseti.
Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að svo stöddu að vera á móti þessu máli enda hef ég í sjálfu sér engar sérstakar ástæður til þess. En mér finnst það gefa tilefni til þess að ræða aðeins félög og hlutverk þeirra í samfélaginu, félagafrelsið og allt það. Ég átta mig algerlega á því að hér er ekki verið að binda hendur eins eða neins. Hér er um að ræða löggjöf þar sem sett er upp ákveðið skilgreint lagalegt umhverfi sem félög geta sjálfviljug mótað sig eftir, væntanlega til þess að fá einhvers konar stimpil sem mundi gera þeim kleift að fá ýmist skattaívilnanir eða annars konar ívilnanir frá öðrum félögum eða stofnunum eða hvernig sem það er. Það er eins með t.d. menntun. Það má hver sem er fara og kenna einhverjum öðrum tungumál en svo getur viðkomandi þurft vottun ef viðskiptavinurinn á að fá kennsluna niðurgreidda af stéttarfélagi eða eitthvað því um líkt. Að sjálfsögðu er um valkvæmt skref að ræða. En mér finnst hins vegar alveg þess virði þegar Alþingi tekur sig til og býr til einhvern ramma og setur eitthvert fyrirbæri eins og félag í box, almannaheillafélög í þessu tilfelli, að nefna það að ríkið er afskaplega illa í stakk búið til þess að ákveða hvað telst til eðlilegra félaga eða hvað sé æskilegt félagsstarf. Þess vegna, þegar við setjum svona ramma sem getur verið góður og gagnlegur út af fyrir sig, verðum við að hafa í huga að við vitum ekki hvernig félagaform framtíðarinnar munu vera eða á hvaða forsendum félög kjósa að starfa. Ég nefndi áðan í andsvari við hæstv. ráðherra t.d. trúfélög eða lífsskoðunarfélög eða sambærileg félög. Nú vitum við öll hvað trú- og lífsskoðunarfélög eru og þau hafa verið skilgreind en ég nefndi hérna sérstaklega eina tegund af trúfélagi eða lífsskoðunarfélagi sem gæti komið upp og mundi tvímælalaust telja sig vera til almannaheilla, t.d. félag sem ætlaði að reyna að sporna gegn áhrifum abrahamískra trúarbragða í samfélaginu, neikvæðra áhrifa sem ég skal fullyrða að eru til staðar og munu halda áfram að vera til staðar vegna þess að það eru ekki frjáls félagasamtök sem eru búin að ákveða að abrahamísk trúarbrögð þvælist fyrir í samfélaginu og það þurfi að sporna gegn þeim í orði. Þá velti ég fyrir mér hvað ríkið mundi halda um það. Hvað mundu yfirvöld segja um það? Betri spurning er: Hvers vegna ætti manni ekki að vera nákvæmlega sama um hvað yfirvöldum finnst um það? Það er ekki hlutverk yfirvalda að ákveða hvaða félagsstörf séu mikilvægari en önnur. En við gerum það hins vegar. Auðvitað er það samfélagsins að ákveða það í heild sinni og gæti ég haldið langa og lærða ræðu um lýðræði og hlutverk einstaklingsins og almennings í þeirri jöfnu allri saman en ég ætla að sleppa því að svo búnu. Ég vil bara vekja athygli á því að á bls. 17 í greinargerðinni eins og hæstv. ráðherra benti mér á áðan eru talin upp ákveðin dæmi um félög sem mundu vera skilgreind sem almannaheillafélög samkvæmt frumvarpinu. En það eru einungis dæmi, ekki tæmandi útlisting eða tæmandi skilgreining á hugtakinu. Og ég hygg að það væri málinu til bóta ef nefndin kæmi fram með skýra skilgreiningu eins og tíðkast víða í stærri lagabálkum nú til dags, það er hefð og venja sem mér þykir mjög góð og til sóma og við eigum að reyna að halda til haga þegar við getum, sérstaklega þegar við ræðum um hugtök sem virka kannski óskýr í fyrstu. Ég verð að segja fyrir sjálfan mig alla vega að hugtakið almannaheillafélag virkar á mig sem mjög óskýrt. Það gæti verið um að ræða íþróttafélag, það gæti líka verið um að ræða trúfélag. Kaþólska kirkjan gæti kallað sig almannaheillafélag, en mundi væntanlega ekki falla undir skilgreiningu þessara laga og með þeirri staðreynd tel ég mig hafa sannað punktinn. Nóg um það. Ég ætla svo sem ekki að lengja þessa umræðu, bara að benda á að það er okkur hollt sem stjórnmálamönnum að gera okkur grein fyrir takmörkunum okkar í því að ákveða hvernig samfélagið eigi að virka, hvernig félagaform eigi að vera og hvað félagafrelsi feli í sér. Ég ítreka að ég átta mig algerlega á því að hér er ekki verið að brjóta á neinn hátt í bága við félagafrelsið og ekki verið að neyða nokkurn einstakling til þess að gera neitt gegn vilja sínum en hér er hins vegar verið að ramma hlutina inn og þegar við gerum það verðum við að bera virðingu fyrir okkar eigin vanmætti til að skilja félagaform og forsendur félagastarfs í framtíðinni.
Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til breytinga á lögum um hlutafélög, lögum um einkahlutafélög og lögum um sjálfseignarstofnanir sem stunda atvinnurekstur, einföldun, búsetuskilyrði, af þskj. 1092, mál nr. 664. Hér er að meginstefnu til um að ræða einföldunarverkefni í anda stefnu ríkisstjórnarinnar um að einfalda regluverk atvinnulífsins, auka skilvirkni, minnka skrifræði og einfalda samskipti við opinbera aðila um leið og kostnaði er haldið niðri. Unnið hefur verið að því í ráðuneytinu í samvinnu við fyrirtækjaskrá ríkisskattstjóra að endurskoða félagalöggjöfina í þeim tilgangi að einfalda regluverk atvinnulífsins, en tillögurnar í þessu frumvarpi lúta að einföldun regluverks hlutafélaga og einkahlutafélaga. Hér er ekki um að ræða viðamiklar breytingar í því samhengi en það er táknrænt og lýsir vilja ríkisstjórnarinnar í þessum efnum. Í frumvarpinu er einnig brugðist við athugasemdum Eftirlitsstofnunar EFTA vegna skilyrða um búsetu og heimilisfesti stofnenda, stjórnarmanna, framkvæmdastjóra og útibússtjóra hlutafélaga, einkahlutafélaga og sjálfseignarstofnana sem stunda atvinnurekstur. Þá eru í frumvarpinu lagðar til minni háttar breytingar á lögum um hlutafélög og lögum um einkahlutafélög sem liður í því að stemma stigu við kennitöluflakki. Eins og fyrr segir eru breytingarnar sem lagðar eru til í frumvarpinu þríþættar. Í fyrsta lagi eru lagðar til breytingar til einföldunar á lagaumhverfi hlutafélaga og einkahlutafélaga. Í gildandi lögum er gert að skilyrði að meiri hluti stofnenda hlutafélags skuli hafa heimilisfesti hér á landi eða helmingur sé tala stofnenda jöfn. Búsetuskilyrðið gildir ekki um ríkisborgara EES-ríkja, aðildarríkja stofnsamnings EFTA og Færeyinga séu þeir búsettir í framangreindum ríkjum. Aðrir en framangreindir aðilar þurfa undanþágu ráðherra. Slíkar undanþágur eru almennt veittar en auk þess geta erlendir einstaklingar og lögaðilar óháð búsetu og heimilisfesti keypt hluti í félögum sem þegar hafa verið stofnuð. Einnig er lagt til að skráð félagasamtök og lífeyrissjóðir geti stofnað hlutafélag og einkahlutafélag án þess þurfa til þess undanþágu ráðherra líkt og nú er. Slík undanþága er almennt veitt sé eftir henni óskað en framangreindir aðilar geta auk þess keypt hlut í félögum sem þegar hafa verið stofnuð. Einnig er lagt til að frestur til að senda hlutafélagaskrá tilkynningar verði í nokkrum tilvikum lengdur úr tveimur vikum í fjórar vikur. Er fresturinn þannig færður til samræmis við almennan tímafrest um skráningu og tilkynningar en ákvæði um skráningu er að finna í kafla laga, bæði um hlutafélög og laga um einkahlutafélög. Gerð er tillaga um breytingu á ákvæði um hvað tilkynning um stofnun útibús erlends hlutafélags og einkahlutafélags skuli innihalda og hvaða gögn skulu fylgja slíkri tilkynningu. Þá er lögð til breyting vegna undirbúnings rafrænnar fyrirtækjaskrár en breytingin felur í sér að hlutafélagaskrá geti ákveðið á hvaða formi tilkynningar og fylgiskjöl skuli vera en að sú ákvörðun skuli staðfest af ráðherra sem og að málsmeðferðin skuli vera rafræn. Gert er ráð fyrir að rafræn fyrirtækjaskrá verði tekin í notkun á árinu 2016 og mun hún gera einstaklingum og lögaðilum kleift að skrá hlutafélag og einkahlutafélag með rafrænum hætti. Á árinu 2014 var lagt fram frumvarp til laga um breytingar á lögum um hlutafélög og lögum um einkahlutafélög, sbr. lög nr. 132/2014, vegna undirbúnings rafrænnar fyrirtækjaskrár en breyting sem hér er lögð til er liður í þeim undirbúningi. Í öðru lagi eru í frumvarpinu lagðar til breytingar á skilyrðum um búsetu stjórnarmanna, framkvæmdastjóra og útibússtjóra hlutafélaga, einkahlutafélaga og sjálfseignarstofnana sem stunda atvinnurekstur þannig að búsetuskilyrðið gildi ekki fyrir ríkisborgara EES-ríkis, aðildarríkis stofnsamnings EFTA og Færeyja sama hvar þeir eru búsettir í heiminum, sem og einstaklinga sem búsettir eru í framangreindum ríkjum. Með breytingunni er brugðist við athugasemdum eftirlitsstofnunar EFTA um að skilyrði um búsetu og heimilisfesti stofnenda, stjórnarmanna, framkvæmdastjóra og útibússtjóra hlutafélaga, einkahlutafélaga og sjálfseignarstofnana sem stunda atvinnurekstur séu ekki í samræmi við EES-samninginn. Í þriðja lagi eru lagðar til minni háttar breytingar á lögum um hlutafélög og lögum um einkahlutafélög sem liður í því að stemma stigu við kennitöluflakki í atvinnurekstri. Mikilvægt er að gæta meðalhófs við leit að leiðum til úrbóta og að þær aðgerðir sem ráðist verður í séu vel ígrundaðar. Breytingarnar mega ekki vera of íþyngjandi fyrir atvinnulífið eða hindra frumkvöðla- og nýsköpunarstarfsemi. Í vor samþykkti þingið breytingar á lögum um ársreikninga sem m.a. er ætlað að tryggja að hlutafélög og einkahlutafélög skili ársreikningi til opinberrar birtingar. Þeim lögum er ætlað að styðja við baráttuna gegn kennitöluflakki enda er gert ráð fyrir að á hverjum tíma muni nú liggja fyrir betri upplýsingar um fyrirtæki í rekstri. Með þeim breytingum sem hér eru lagðar til, auk þeirra breytinga sem gerðar voru á lögum um ársreikninga, er stigið skref annars vegar til að stemma stigu við kennitöluflakki og hins vegar til að greina megi betur umfang vandans. Þessar breytingar eru: Í fyrsta lagi er lagt til að ekki verði lengur hægt að greiða hlutafé við stofnun hlutafélags og einkahlutafélags með kröfu á hendur stofnendum félagsins. Þrátt fyrir að slíkt sé ekki algengt þykir rétt að leggja til umrædda breytingu, m.a. sem lið í því að tryggja að hlutafé og verðmæti komi sannarlega inn í hlutafélag við stofnun þess. Lagt er til að missi stjórnarmenn hlutafélags eða einkahlutafélags hæfi til setu í stjórn og framkvæmdastjórar hæfi til að gegna starfi sínu skuli þeir upplýsa hlutafélagaskrá þar um. Í framkvæmd hefur hlutafélagaskrá afskráð stjórnarmenn og framkvæmdastjóra missi þeir hæfi sitt til setu í stjórn eða til að gegna starfi framkvæmdastjóra og er breytingin lögð til í samræmi við framkvæmdina. Í þriðja lagi er lagt til að skráning stjórnarmanna og framkvæmdastjóra skuli standa óbreytt í hlutafélagaskrá eftir að héraðsdómari hefur kveðið upp úrskurð um að bú félagsins verði tekið til skipta. Verði þetta frumvarp að lögum, herra forseti, mun það einfalda tiltekin atriði við stofnun, starfsemi og skráningu hlutafélaga og einkahlutafélaga. Breytingarnar hafa áhrif á samskipti atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytis og fyrirtækjaskrár, við stofnendur og stjórnendur slíkra félaga, en ekki er gert ráð fyrir að frumvarpið hafi áhrif á stjórnsýslu ráðuneytisins og stofnunarinnar eða rekstur svo að nokkru nemi. Hvað rafræna fyrirtækjaskrá varðar er ekki gert ráð fyrir að breytingar kalli á sérstaka innleiðingu eða undirbúning hjá ráðuneytinu eða fyrirtækjaskrá utan þeirrar vinnu sem verið hefur í gangi frá árinu 2013 við undirbúning slíkrar skrár. Verði frumvarpið óbreytt að lögum er ekki gert ráð fyrir að það hafi áhrif á afkomu ríkissjóðs. Herra forseti. Ég tel að hér sé á ferðinni þýðingarmikið frumvarp sem miðar að því að einfalda lagaumhverfi hlutafélaga og einkahlutafélaga og að koma til móts við athugasemdir eftirlitsstofnunar EFTA vegna fyrrnefndra skilyrða um búsetu og heimilisfesti stofnenda, stjórnarmanna, framkvæmdastjóra og útibússtjóra hlutafélaga, einkahlutafélaga og sjálfseignarstofnana sem stunda atvinnurekstur. Jafnframt miðar frumvarpið að því að gerðar séu minni háttar breytingar á lögum um hlutafélög og lögum um einkahlutafélög sem liður í því að stemma stigu við þeirri meinsemd sem kennitöluflakk er. Forseti. Að lokinni þessari umræðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar til umfjöllunar.
Virðulegi forseti. Ég er mikill áhugamaður um hlutafélagalög og fagna því þegar endurbætur eru gerðar á hlutafélagalögum og í hvert skipti sem hlutafélagaformið er gert aðgengilegra fyrir þá sem vilja stofna til atvinnurekstrar. En það er eitt atriði sem hefur angrað mig nokkuð. Það er aðgengi hluthafa að endurskoðendum í hlutafélögum. Það er mjög takmarkað nema í gegnum stjórn. Nú liggur fyrir frumvarp til laga um breytingu á hlutafélagalögum, þingmannafrumvarp, þar sem sá sem hér stendur er flytjandi. Ég ætla í fyrsta lagi að velta upp spurningunni hvort ráðuneytið hafi nokkuð skoðað þetta frumvarp og hvort hæstv. ráðherra hefur nokkuð á móti því þó að efnahags- og viðskiptanefnd fjalli um það að einhverju leyti og geri þar hugsanlega breytingartillögu ef til kemur. Virðulegi forseti. Ég ætla ekki að lengja mál mitt.
Virðulegur forseti. Mér er kunnugt um það áhugamál hv. þingmanns, þ.e. áhugi á hlutafélagalögum eins og hann greindi frá. Það vill nú svo til að ég og hv. þingmaður höfum átt nokkur samtöl um þetta áhugamál þingmannsins. Þess vegna kemur mér ekki á óvart að hér fari þingmaður þess á leit og spyrji hvort ráðherranum sé það þóknanlegt að nefndin taki þetta mál upp í tengslum við það að verið er að gera breytingar á þessum sömu lögum, þ.e. það mál sem hv. þingmaður lagði fram í haust og við höfum rætt og hann hefur kynnt fyrir mér. Því er auðvelt að svara: Ég geri akkúrat engar athugasemdir við það og hvet nefndina til að taka það mál til skoðunar í meðförum nefndarinnar á þessu máli. Ég geri heldur ekki athugasemdir við það ef nefndin kemst að þeirri niðurstöðu að leggja fram breytingartillögu við þetta mál.
Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um aðgerðaáætlun um orkuskipti, á þskj. 1405, mál nr. 802. Ísland hefur á undanförnum áratugum náð markverðum árangri í orkuskiptum með notkun endurnýjanlegra orkugjafa fyrir hita- og rafveitur landsins sem nýta nær eingöngu endurnýjanlega orku sem fólgin er í orku jarðvarmans, fallvatna og vindinum. Mikilvæg skref hafa einnig verið stigin undanfarin ár í samgöngum á landi þó að enn sé langur vegur í að ná fram fullum orkuskiptum þar. Aðgerðir stjórnvalda hafa leikið stórt hlutverk í þeim orkuskiptum samgangna á landi sem hafa átt sér stað undanfarin ár. Góðan árangur má sjá á því að endurnýjanlegt eldsneyti hefur vaxið úr 0,2% hlutdeild endurnýjanlegra orkugjafa í um 6% á fimm árum. Bæði er hér um að ræða lífeldsneyti sem nú er notað í meiri mæli en áður, auk þess sem verulegur vöxtur hefur verið í fjölgun rafbíla. Á öðrum sviðum orkuskipta erum við á byrjunarreit enn sem komið er, svo sem hvað varðar haftengda og flugtengda starfsemi, hvort sem hún snýr að samgöngum í ferðaþjónustu eða afurðavinnslu. Því er mikilvægt að útvíkka stefnumótun og aðgerðir fyrir orkuskipti þannig að þau taki jafnt til allra sviða sem enn eru meira eða minna háð jarðefnaeldsneyti. Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks frá 22. maí 2013 er lögð áhersla á að nýta vistvæna orkugjafa enn frekar og að hvatt verði til þess að dregið verði úr notkun jarðefnaeldsneytis. Að sama skapi er fjallað um nauðsyn þess að draga úr nettólosun gróðurhúsalofttegunda. Margvísleg knýjandi rök eru fyrir orkuskiptum. Mest hefur borið á ástæðum tengdum umhverfismálum, þ.e. að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda sem og annarri mengun sem tengist jarðefnaeldsneyti. Fleiri rök eru ekki síður mikilvæg, eins og orkuöryggi, gjaldeyrissparnaður, nýsköpun og þróun. Innflutt jarðefnaeldsneyti er háð sveiflum í framboði og olíuverði. Aukið orkuöryggi eitt og sér er því nægjanlegt tilefni til að róa að því öllum árum að draga úr notkun jarðefnaeldsneytis. Ávinningur er sömuleiðis fólginn í því að byggja upp nýja atvinnugrein, innlendan umhverfisvænan eldsneytisiðnað, sem hefur í för með sér fjölgun starfa með tilheyrandi margfeldisáhrifum. Í nýlegri sóknaráætlun stjórnvalda í loftslagsmálum sem kynnt var í lok nóvember á síðasta ári eru tvö verkefni skilgreind sem lúta beint að orkuskiptum, annars vegar um endurnýjaða aðgerðaáætlun til næstu ára vegna orkuskipta jafnt á landi, lofti sem legi og hins vegar um eflingu innviða fyrir rafbíla á landsvísu. Í sóknaráætluninni kemur nánar tiltekið eftirfarandi fram, með leyfi forseta: „Orkuskipti í samgöngum: Aðgerðaáætlun til næstu ára vegna orkuskipta, jafnt á landi sem á hafi, verður lögð fram á Alþingi sem tillaga til þingsályktunar á vorþingi 2016. Áætlunin er unnin á vegum atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytisins og Grænu orkunnar, sem er samstarfsvettvangur um orkuskipti, sem miðar að því að auka hlut visthæfra innlendra orkugjafa á kostnað innflutts kolefnaeldsneytis. Íslensk stjórnvöld hafa sett sér það markmið að árið 2020 verði hlutfall endurnýjanlegra orkugjafa í samgöngum orðið 10% og mun starf á grunni væntanlegrar þingsályktunar miða að því að ná því marki.“ Orkuskipti eru þannig eitt af forgangsmálum ríkisstjórnarinnar, enda fela þau í sér aukið orkuöryggi, gjaldeyrissparnað, nýsköpun og sprotauppbyggingu nýrra iðngreina til viðbótar við umhverfislegan ábata. Í framangreindri sóknaráætlun er iðnaðar- og viðskiptaráðherra falið að vinna tillögu til þingsályktunar þar sem fram kemur markmiðasetning og aðgerðaáætlun um orkuskipti. Það er sú tillaga sem ég mæli hér fyrir. Þessi tillaga til þingsályktunar var unnin í samstarfi við Grænu orkuna, sem er samstarfsvettvangur um orkuskipti, auk samráðs við fjölda hagsmunaaðila. Græna orkan er samstarfsvettvangur hins opinbera ásamt aðilum úr atvinnulífinu sem tengjast orkuskiptum. Þar eiga sæti fulltrúar fjögurra ráðuneyta, þ.e. atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytis, umhverfis- og auðlindaráðuneytis, fjármála- og efnahagsráðuneytis og innanríkisráðuneytis. Í þingsályktunartillögunni eru sett fram markmið um orkuskipti fram til ársins 2030. Stefnt er að 30% hlutdeild endurnýjanlegrar orku í samgöngum á landi og 10% hlutdeild í haftengdri starfsemi. Markmiðasetning tekur mið af eldsneytisspá orkuspárnefndar Orkustofnunar og möguleikum stjórnvalda til að beita hagrænum hvötum til orkuskipta. Í þingsályktunartillögunni er lögð aukin áhersla á uppbyggingu innviða, enda hefur það sýnt sig að innviðir verða að vera til staðar til að mæta fjölgun tækja sem nýta nýja orkugjafa. Í þingsályktunartillögunni eru lagðar til aðgerðir á nýjum sviðum orkuskipta sem hingað til hafa ekki verið í forgrunni, þ.e. á hafi og í flugi, auk þess sem áfram eru lagðar til aðgerðir fyrir samgöngur á landi. Segja má að orkuskipti séu vel á veg komin í samgöngum á landi þó að enn sé jarðefnaeldsneyti ríkjandi. Hlutirnir gerast hratt á þeim vettvangi. Ég er persónulega þeirrar skoðunar að við ættum jafnvel að líta til þess að setja okkur hærri markmið en hér koma fram og líta til dæmis til Noregs í þeim efnum. Önnur svið, haftengd og flugtengd starfsemi, eru hins vegar sem áður segir mun skemur á veg komin hvað orkuskipti varðar. Aðgerðir í þingsályktunartillögunni horfa því nú til nýrra sviða og mun reynsla af þróun orkuskipta fyrir samgöngur á landi nýtast þar. Í þingsályktunartillögunni er því lögð fram markviss aðgerðaáætlun um orkuskipti til næstu ára. Gert er ráð fyrir að áætlunin verði endurskoðuð á fimm ára fresti og uppfærð eftir því sem ástæða er til á hverjum tíma. Í tillögunni er lögð fram aðgerðaáætlun í 25 liðum sem eiga að stuðla að því að framangreind markmið náist. Aðgerðirnar flokkast í þrjá meginflokka, hagrænir hvatar, innviðir og stefnumótun, reglugerðir og rannsóknir. Aðgerðirnar skipast síðan á samgöngur á landi, hafi og lofti. Lögð er fram tillaga um endurskoðun gjaldtöku í samgöngum til að standa undir uppbyggingu og viðhaldi samgöngumannvirkja. Áfram er gert ráð fyrir að hreinorkubílar, bílar sem losa engan koltvísýring, njóti skattafsláttar og hann skuli ekki afnema fyrr en ákveðinn fjöldi bíla er kominn í umferð og þar er miðað við 5.000–12.000 bíla. Skoðaðir verði möguleikar á að hópferðabílar njóti sömu ívilnana. Þá er lagt til að skerpa á ávinningi fyrir orkunýtnar bifreiðar. Lagt er til að 50% afsláttur verði af hlunnindasköttum vegna bifreiðahlunninda fyrir vistvænar bifreiðar, en með því á að hvetja fyrirtæki til að fjárfesta í vistvænum bílum. Þá er lagt til að hreinorkuleigubílar skuli njóta forgangs við flugvelli og aðra mikilvæga samgönguinnviði. Í tillögunni kemur fram að stjórnvöld hafi hleypt af stokkunum þriggja ára átaki um uppbyggingu innviða fyrir rafbíla með 67 millj. kr. árlegu framlagi sem úthlutað verður af Orkusjóði. Þeir styrkir hafa þegar verið auglýstir af hálfu ráðuneytisins og er í samræmi við áðurnefnda sóknaráætlun í loftslagsmálum og kynnt var í lok síðasta árs. Þá er lagt til að skoðað verði hvernig hægt sé að auka notkun skipa á raforku í höfnum, bjóða upp á raftengla fyrir langtímastæði við flugvelli og landtengingu flugvéla. Í aðgerðaáætlun þingsályktunartillögunnar eru ýmsir fleiri þættir tilgreindir og ekki er unnt að telja þá upp með tæmandi hætti hér, en allir miða þeir að sama markmiði um orkuskipti á landi, lofti og legi. Virðulegur forseti. Það er von mín að tillögur þær sem finna má í tillögu þessari til þingsályktunar muni stuðla að áframhaldandi öflugu starfi á sviði orkuskipta og falli þannig saman við þau metnaðarfullu markmið sem íslensk stjórnvöld hafa sett sér á undanförnum árum á þessu sviði. Hér þarf að verða ákveðin breyting á hugarfari. Það má kannski líkja þeirri breytingu við það sem gerðist á sínum tíma þegar tekin var sú ákvörðun, stórhuga ákvörðun, um að hitaveituvæða landið. Við getum öll hugsað okkur hvernig land við byggjum nú ef ekki hefði verið fólk á þeim tíma sem var tilbúið að taka þær ákvarðanir. Hér er því verið að setja metnaðarfull markmið, ég tel að það séu markmið sem við eigum að setja okkur og vinna að þannig að börnin okkar og barnabörn geti litið til baka og sagt að þarna hefðu verið aðilar sem voru tilbúnir til að setja markmið til lengri tíma og vonandi verður það með sama hætti árangursríkt og hitaveituvæðingin var á sínum tíma. Að lokinni umræðu, herra forseti, legg ég til að málinu verði vísað til hv. atvinnuveganefndar.
Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hæstv. ráðherra fyrir að leggja fram þetta mál og getur hæstv. ráðherra treyst því að ef ég verð í þessum sal þegar það verður afgreitt þá verður það atkvæði með málinu, enda er það mjög þarft eins og ég ætla að koma stuttlega inn á á eftir. Ég tek eftir því að í liðum A.2, A.3, A.4 og reyndar almennt þegar kemur að svona ívilnunum þá eru yfirleitt, ef ekki alltaf, einhvers konar þök á t.d. endurgreiðslu á virðisaukaskatti eða því um líku. Ég velti fyrir mér þegar kemur að þessum málaflokki hvort það sé nokkur ástæða til þess að hafa slík þök yfir höfuð. Mér þætti gaman að vita hvort það séu einhver rök sem ég kem ekki auga á hér og nú fyrir því að afnema ekki þessi þök, en ég geri fastlega ráð fyrir því að það séu einhver rök. Ég hefði gaman af því að heyra þau eða kannski ekki gaman, en það er alla vega mikilvægt að þau komi fram. Ég er reyndar þeirrar skoðunar að þetta vandamál sé þegar að miklu leyti komið úr böndunum og að við eigum eftir að lenda ansi illa í loftslagsbreytingum í framtíðinni. Þess vegna held ég að sé fullt tilefni til þess að gefa í upp að öllu því marki sem við mögulega getum. Hluti af vandanum er þegar til kominn og er óhjákvæmilegur, en ef við sjáum einhvers staðar færi á því að gera meira þá eigum við að gera það. Ég læt þessa spurningu duga að sinni um það hvaða forsendur liggi að baki þessum takmörkunum og hvort það sé tilefni til þess að slaka meira á þeim.
Virðulegur forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmanni fyrir stuðningsyfirlýsinguna við þetta mál. Það er gott að eiga hauk í horni þegar kemur að afgreiðslu mála í þinginu. Hvað varðar fyrirspurn þingmannsins þá eru rökin að baki þessum þökum væntanlega fyrst og síðast samkeppnisrök. Þarna er verið að taka ákveðna afstöðu með einni tegund ökutækja eða farartækja gegn annarri. Ég get hins vegar upplýst það hér og sagt sem mína skoðun að ég er mjög hugsi yfir þessu vegna þess að ef við ætlum að ná þessum markmiðum, ef við meinum eitthvað með því, þá er þetta sannarlega hindrun vegna þess að þessir bílar eru enn sem komið er dýrari en venjulegu bensín- og dísilbílarnir eða þau ökutæki sem nota jarðefnaeldsneyti. Það er nefnd á vegum fjármálaráðherra sem er með öll gjaldtökumál vegna bifreiða, eldsneytis og fjármögnunar vegakerfis til skoðunar í heild sinni. Ég vænti þess að þetta verði tekið þar til meðferðar. Ég vísaði í framsöguræðu minni til fordæmis í Noregi. Þar er verið að taka mjög afgerandi skref til að flýta fyrir þeirri þróun sem við viljum sjá gerast með þessari stefnu, að flýta fyrir rafmagnsbílum og þeirri þróun. Þar er hreinlega verið að banna bifreiðar sem eru keyrðar áfram af jarðefnaeldsneyti eftir ákveðinn tíma. Norðmenn setja sér mjög metnaðarfull markmið og hafa fyrir nokkrum árum sett það markmið, sem hér er lagt til, að ívilnanirnar sem við erum alltaf að afgreiða á ári hverju [[Forseti hringir.]]í tekjufrumvörpum með frumvörpum séu settar til lengri tíma þannig að markaðurinn viti að hverju hann gangi.
Virðulegi forseti. Ég þakka svarið og fagna sérstaklega því viðhorfi hæstv. ráðherra að það sé hugsanlega svigrúm til þess að ganga lengra. Ég skil rökin og mér þykja þau málefnaleg, en eins og margir aðrir þá hygg ég að úr því sem komið er þá verðum við að ganga lengra. Að ákveðnu leyti finnst mér að samkeppnissjónarmiðin verði bara að víkja fyrir hagsmunum dýrategundarinnar okkar og þó víðar væri leitað í dýraríkinu til þess að ráða við það vandamál sem loftslagsbreytingar eru. Þá velti ég líka fyrir mér hvort það séu einhverjar leiðir til þess að koma til móts við samkeppnissjónarmiðin þannig að aðilar sem stóla á þessa hefðbundnu orkugjafa, köllum þá það í bili, olíu, gas og kol og guð má vita hvað, eigi auðveldara með því að færa sig inn í umhverfisvænni iðnað. Ég velti því fyrir mér hvort hugsanlega sé hægt að koma til móts við það. Auðvitað er ekki markmiðið að skemma neitt heldur þvert á móti að bjarga, bjarga bara samfélaginu öllu frá því sem bjarga má út af loftslagsbreytingum sem að mínu mati eru óhjákvæmilegar á þessu stigi. Ég er með aðra spurningu sem ætti kannski frekar að fara til hæstv. umhverfisráðherra, en mig langar samt að spyrja hæstv. ráðherra: Hafa viðbragðsáætlanir eitthvað komið til tals? Að mínu mati, eins og ég hef farið yfir nokkrum sinnum, er mikill skaði skeður nú þegar og ég fæ ekki betur séð en að loftslagið á jörðinni sé þegar komið á þann stað að það muni halda áfram að breytast jafnvel þótt við mundum hætta að nota alla olíu í dag. Það þýðir að mínu mati að við þurfum líka að vera viðbúin þeim breytingum sem munu koma. Ég velti fyrir mér hvar við séum stödd þar í pólitíkinni. Þó að þetta mál sé komið hingað og það sé frábært, þá hefði verið betra ef það hefði gerst fyrir 20, 30 árum. Þess vegna held ég að það sé aldrei of snemmt að byrja að ræða viðbrögð okkar við fyrirsjáanlegum hörmungum.
Virðulegur forseti. Hvað síðari spurningu hv. þingmanns ræðir þá er ég sammála honum að henni er kannski betur beint til hæstv. umhverfisráðherra. Mér er ekki kunnugt um einhverjar slíkar viðbragðsáætlanir. Þó vil ég benda aftur á þá aðgerðaáætlun sem umhverfisráðherra fékk samþykkta fyrir Parísarfundinn í desember og iðnaðar- og viðskiptaráðherra sem ábyrgðarmanni ákveðins hluta þess var falin ábyrgð á tveimur verkefnum, þetta er hluti af því. Það getur hugsast að þar hafi verið einhver slík viðbragðsáætlun en ég vísa spurningunni til hæstv. umhverfisráðherra. Hvernig koma megi til móts við þá sem flytja inn eða selja annars konar farartæki; ég held að það sé einmitt verkefnið sem við þurfum að fara í. Ég held líka að við séum á leiðinni í þá breytingu. Það sem við erum að segja hér og ég lýsti sem minni skoðun er að við þurfum að gera það hraðar og taka ákvarðanir eins og þær sem teknar voru og ég vísaði til fyrir 50 árum þegar hitaveituvæðingin var. Fjármálaráðherra er að láta skoða allt þetta kerfi í heild sinni vegna þess að það er líka jafnvægisstigið sem þarf að feta. Ríkissjóður hefur miklar tekjur af olíugjaldi, bensíngjaldi, allri skattlagningu sem fer til vegagerðar og annað. Ef við tökum heilan gjaldstofn út úr því mengi þarf eitthvað að breytast í planinu öllu, svo ég sletti nú aðeins. Það er sjálfsagt að skoða [[Forseti hringir.]]þetta í heild sinni einmitt til að við getum sett okkur metnaðarfull [[Forseti hringir.]]markmið en að ríkið sé ekki að grípa inn og velja einhvern einn sem á að vera sigurvegari.
Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að flytja þetta mál. Ég er ekki búin að lesa það spjaldanna á milli en mér líst mjög vel á það og segi, eins og hér hefur verið sagt, að það er tími til kominn. Við megum þó ekki gleyma því að það hefur verið gripið til aðgerða með því að vera með ívilnanir fyrir það sem við köllum núna hreinorkubíla. Ég var að skrifa um nákvæmlega þetta í nefndaráliti um fjármálaáætlun. Ég eyddi töluverðum tíma í að reyna að finna út hvort ég ætti að nota nýorkubíll, vistorkubíll eða hvaða orð ég ætti að nota, endaði á að segja „bílar sem nota endurnýjanlega orkugjafa“. Ég hugsaði að það væri gott ef við fengjum bara eitt orð sem við gætum notað um þetta. Kannski er það komið hérna, hreinorkubíll. Það sem skiptir mjög miklu máli er að það sé hvati. Við vorum t.d. að ræða í þinginu að í dag er í raun hvati til þess að fara með lífrænan úrgang úr verslunum og urða. Það er ódýrara en að fara með lífræna úrganginn í jarðgerðarstöð og fá moltu. Það er náttúrlega algjörlega út í hött. Ívilnanirnar skipta mjög miklu máli. Ég held að hlutfall hreinorkubíla af bílaflotanum sé 1%, ekki meira en það, og það er svo ótrúlega lítið. Ráðherra hefur kannski betri upplýsingar, ég var að reyna að leita að upplýsingum um þetta. Við þurfum að bæta verulega í áður en við förum að taka einhvern gjaldstofn, en ég skil hvað ráðherrann er að fara með því. Auðvitað fáum við skatta í gegnum olíugjaldið og bensíngjaldið. Ég vil ítreka það og held að ráðherra taki undir með mér að mér finnst að maður megi vera svolítið agressífur í að búa til jákvæða hvata þannig að umhverfisvænni kosturinn sé alltaf ódýrari. Spurningin er hvort þetta gangi nógu langt. Í dag er lífdísill dýrari en olía. Það er sem sagt dýrara fyrir t.d. skip sem vilja nota umhverfisvænt eldsneyti. Það er ódýrara fyrir þau að kaupa bara olíu eins og staðan er í dag. Mér finnst við þurfa að hraða þróuninni [[Forseti hringir.]]og vera svolítið agressíf í því að búta til hvata sem gagnast umhverfinu.
Virðulegi forseti. Fyrst varðandi spurninguna um hversu hátt hlutfall hreinorkubílar eru af bifreiðaflota landsmanna, það er rétt rúmlega sú tala sem hv. þingmaður nefndi, talið er að hlutfallið sé um 1,5%. Við sjáum að það er mikið verk að vinna. Ég veit ekki hversu oft ég er spurð að því t.d. á erlendum vettvangi: Þið með alla ykkar raforku, af hverju keyra ekki allir um á rafbílum á Íslandi? Það er einmitt þessi hvati sem hv. þingmaður nefnir og ef maður horfir á þetta í stóra samhenginu - og ég hef hlustað á Sigurð Inga Friðleifsson hjá Orkusetrinu á Akureyri halda marga innblásna fyrirlestra um þetta - þá spyr maður sömu spurningar: Af hverju ekki? Við getum gert þetta í dag, við höfum orkuna og sjáum allan sparnaðinn sem yrði fyrir þjóðarbúið. Það eru þessi skipti, þetta millibil sem þarf að komast yfir. Tæknin er að verða miklu betri. Við sjáum það bara á rafbílum. Mér þykir fyrirsjáanleikinn mjög mikilvægur í öllu þessu þannig að það verði líka hvati fyrir þá sem flytja inn ökutæki, að þeir viti af honum. Ívilnanirnar hafa verið settar til þess að venjuleg fjölskylda hafi raunverulegt val, því að jafnvel þótt rekstrarkostnaður rafbíla sé miklu minni þá er það hóll að fara yfir að kaupa miklu dýrari bíl. Á endanum kjósum við með fótunum ef svo mætti segja í þessum málum, við kaupum það sem við höfum efni á. Þannig hefur þessi hvati verið réttlættur. Sumir eru alfarið á móti því og vilja láta markaðinn ráða. En munurinn á verði er enn til staðar. Þess vegna er ég algjörlega hlynnt því að við þurfum að hvetja, en það þarf að vera fyrirsjáanleiki þannig [[Forseti hringir.]]að hvorum megin hryggjar sem menn lenda í þessu þá viti þeir að hverju þeir ganga.
Virðulegi forseti. Ég tek undir þetta með hæstv. ráðherra. Það er gott að núna er verið að setja, mig minnir að það sé 301 milljón, svolítið skondin upphæð, í uppbyggingu á hleðslustöðvum fyrir rafbíla.
67.
Það var alla vega verið að setja einhverja peninga í það sem er mjög gott mál af því að maður kaupir ekki rafbíl ef innviðirnir eru ekki til staðar til þess að hlaða hann og þar fram eftir götunum. Þannig að ég held að þetta sé allt á réttri leið. Við erum kannski svolítið eftir á, en ég hef trú á því að nú séu hjólin farin að rúlla hvað þetta varðar. Ég hefði viljað sjá ríkisstofnanir og kannski ríkisstjórnir ganga á undan með góðu fordæmi. Ég sendi fyrirspurn á umhverfisráðherra um stefnu ríkisins varðandi umhverfisvænar bifreiðar, líka ráðherrabifreiðar. Hér hafa verið keyptir ráðherrabílar á undanförnum árum sem hefðu hæglega getað verið vistvænni en þeir eru. Í dag fást eiginlega allar gerðir af bílum sem rafbílar, tvinnbílar eða metan, þannig að það er ekki afsökun. Ég hefði viljað sjá stofnanir ríkisins ganga fram með góðu fordæmi. Þær geta leyft sér að hugsa um sparnaðinn sem kemur til baka í eldsneytiskostnaði. Mér fannst svarið hálfloðið. Þær bifreiðar sem ég veit að hafa verið keyptar undanfarið eru bara Land Cruiser-jeppar og eitthvað þar fram eftir götunum. Ég viðurkenni að ég er ekki búin að lesa tillöguna spjaldanna á milli, en kannski er í þessari áætlun einmitt einhver stefna sett fyrir ríkisstofnanir því að ríkið kaupir töluvert af bifreiðum, tala nú ekki um þegar sveitarfélögin koma kannski þarna inn. Ríkið sjálft getur haft áhrif á það hversu hratt þetta gengur.
Virðulegur forseti. Fyrst varðandi síðasta atriðið þá segir einmitt á bls. 5 í lið C.1 að gefin verði út samgöngustefna fyrir Stjórnarráðið og undirstofnanir. Markmiðið er að 10% allra bíla í eigu opinberra aðila verði vistvæn fyrir árið 2020. Svo má alltaf spyrja sig: Er þetta nógu langt gengið? Er þetta of langt gengið eða hvað? Varðandi innviðauppbygginguna þá er hún algjör forsenda. Þess vegna hefur ríkisstjórnin ákveðið, og það var partur af loftslagsáætluninni, að setja 67 milljónir á ári til hennar í þrjú ár. Við höfum kosið að fara þá leið að auglýsa þessa styrki lausa og erum með það í ferli í ráðuneytinu, eins og ég sagði áðan, til þess að kalla eftir bestu tækni, bestu hugmyndum sem markaðurinn hefur yfir að ráða. Ég tel að þarna séu gríðarlegt tækifæri til að mynda fyrir nýsköpun og hef séð í mínu starfi ótrúlegar hugmyndir sem eru að gerjast út um allt. En það er líka þannig að ríkið á ekki að vera að byggja hleðslustöðvar út um allt land frekar en að það á að byggja bensínstöðvar. Einkaaðilar verða líka að koma inn í þetta og þá er forsendan fyrir því að þetta borgi sig sú að það sé nógu mikill massi af bílum. Ég vil sjá ríkisstjórn Íslands alla á rafbílum - ég má nú kannski ekki taka afstöðu með einni tækni fremur en annarri, en mér finnst það liggja beint við. Það er hugmynd sem ég hef talað fyrir á ýmsum stöðum. Ég er sjálf á bensínbíl, sem ráðherrabíl, sem er tíu ára gamall, eyðir miklu og mengar mikið. Eina krafan sem ég hef gert þegar verið er að ræða um það er að næsti bíll verði vistvænn. Ég veit ekki einu sinni hvar ég er í röðinni, það er einhvers staðar annars staðar, en það er önnur saga. Auðvitað á ríkið og ríkisstofnanir að ganga á undan með góðu fordæmi. Það er hvatt til þess hér. Við eigum öll að taka það [[Forseti hringir.]]til okkar vegna þess að dropinn holar steininn. En við látum það ekki vera það eina sem gerist. Við þurfum að [[Forseti hringir.]]koma hvötunum af stað og keyra þetta í gang.
Virðulegi forseti. Eins og ég fór stuttlega inn á áðan styð ég þetta mál heils hugar og fagna því að það sé komið fram, enda mjög mikilvægt. Í raun og veru er það eina sem mætti gagnrýna við það í sjálfu sér að ekki sé gengið lengra, en auðvitað er pólitíkin þannig að hlutirnir gerast ekki alltaf á þeim hraða sem maður mundi óska og jafnvel ekki á þeim hraða sem þarf. Mig langar aðeins að nefna til sögunnar árið 1987. Á þeim tíma höfðu menn miklar áhyggjur, og réttilega, af því að ósonlagið var að þynnast og það væri gat á ósonlaginu eða á suðurskauti plánetunnar. Við því var brugðist af alþjóðasamfélaginu með því að banna ákveðin efni. Ég nefni þetta vegna þess að þegar við ætlum að eiga við miklar hugsanlegar náttúruhamfarir eða fyrirsjáanlegar náttúruhamfarir þá er tilhneiging meðal sumra til þess að ætla að reyna að leysa hlutina á einhverjum markaðsforsendum. Ég nefni þetta til þess að benda á að stundum er það ekki hægt. Stundum þarf einfaldlega ríkisinngrip til að leysa svona vandamál, stundum þarf hreinlega að banna eitthvað til þess að ná því markmiði að komast hjá því að klúðra plánetunni okkar og veru mannkynsins á henni. Það er samt eitt sem er mikilvægt að við höfum í huga þegar kemur að banni á efnum sem voru talin og eru helst talin bera ábyrgð á vandamálinu með ósonlagið. Þarna voru efni sem voru ekki það mikilvæg í samfélaginu að ekki tækist samstaða um að banna þau. Það eru önnur efni sem hægt er að nota til sömu og sambærilegra hluta. Það var mikil samstaða um þetta og þess vegna tókst það. Núna er ósonlagið að jafna sig og mun að mati sumra vísindamanna ná að jafna sig um miðja öldina eða svo, sem er vissulega mikið gleðiefni. Við sluppum þarna. Við gerðum það með ríkisafskiptum, með hreinu banni, en það var undir þeim kringumstæðum að við höfðum val, við gátum notað önnur efni til þess að ná þeim markmiðum sem við náðum með efnunum áður en þau voru bönnuð. Vandinn sem við stöndum frammi fyrir núna er miklu, miklu, miklu dýpri og miklu, miklu, miklu alvarlegri. Hann er sá að við notum sífellt meiri orku. Orka sem eðlisfræðilegt fyrirbæri er úti um allt. Sumir segja að allt sé gert úr orku. Það er svo sem hægt að færa rök fyrir því. En það hvernig við nýtum þessa orku hefur mjög alvarleg áhrif á það hvernig loftslagið á þessari plánetu virkar. Að mínu viti og eftir því sem ég fæ best séð af því efni sem ég hef lesið erum við þegar komin á þann stað að við munum þurfa að takast á við mjög miklar loftslagsbreytingar og að mínu mati er kominn tími til þess að við förum að búa til viðbragðsáætlanir frekar en að forðast vandann endalaust. Ég held ekki að við getum forðast vandann lengur. Mér skilst að jafnvel ef við mundum hætta að nota olíu alfarið í dag, á einum degi, þá mundum við ekki losna við vandann. Loftslagsbreytingarnar munu verða. Ástæðan er sú að ef það er eitt sem einkennir tækniframþróun mannkyns er það orkunotkun. Alltaf þegar við finnum upp nýja leið til þess að nota orku notum við hana alveg villt og galið til að gera alla þá glæsilegu hluti sem mannkynið er fært um. Núna er mikil áhersla lögð á að spara orku, vera t.d. með farsíma sem nota minni orku, sem er náttúrlega kaldhæðnislegt með hliðsjón af þróuninni. Það er góðra gjalda vert og alveg ágætt markmið, en ég hygg þó að það muni aldrei leysa þennan vanda vegna þess að við sitjum uppi með hann. Jafnvel ef við hættum að nota orku í einn dag, jafnvel ef við slökkvum öll ljósin hér, slökkvum á útvarpinu, ef áheyrendur hætta að hlusta og við förum aftur til tíma án orkunýtingar þá munum við ekki sleppa við vandann. Það mun ekki bjarga okkur. Hvað mun bjarga okkur? Til lengri tíma munu áætlanir eins og þessar vonandi draga úr hörmungunum sem sjálfsagt munu dynja hér og þar á jörðinni. Annað sem við þurfum að gera er að við þurfum að einbeita okkur að tækniframförum sem geta hjálpað okkur til að komast til móts við vandann, tækniframförum til að reyna að draga úr vandanum og tækniframförum til að búa til leiðir sem leysa af hólmi það sem annars gerir okkur svo fíkin í olíu og kol og sambærilegar leiðir til að búa til orku. Það er langtímamarkmið en ég hygg að til að ná því muni líka þurfa ríkisaðstoð. Ég held ekki að það vandamál muni leysast alfarið af markaðsástæðum eða af markaðsöflunum sjálfum. Þó ber að geta þess að þetta verður alltaf blanda, vegna þess að ekkert ríki getur einfaldlega sagt fólki hvernig það á að haga sér. Ekkert ríki getur ákveðið nú skuli mannkyn haga sér svona eða hinsegin, mannkynið virkar einfaldlega ekki þannig og sem betur fer, mætti jafnvel færa rök fyrir, sterk rök fyrir. Ég mundi gera það. En við verðum að gera eitthvað, við verðum að taka okkur saman og við verðum að sameinast um að beita þeim ráðum sem við getum til að laða fram það góða í tækniframförum og laða fram það góða í þeirri fjölbreytni, nýjungagirni sem einkennir okkar ágætu dýrategund með það að markmiði að komast fyrir þetta vandamál og í það minnsta gera hörmungarnar sem það leiðir af sér sem allra, allra minnstar og auka sem mest líkurnar á því að komast í gegnum þetta með einhvern lærdóm að baki, einhvern lærdóm um það hvernig við eigum að takast við svona vandamál. Þegar ég segi tæknivandamál segi ég það í afskaplega víðum skilningi. Það er góðra gjalda vert að ætla að búa til rafhlöður sem endast lengur og eru betri og léttari og ódýrari og allt það. Það er reyndar einn af mikilvægustu þáttunum ef út í það er farið, hreinlega til þess að geta nýtt hluti eins og vatnsaflsvirkjanir meira heldur en olíu. Vandinn við olíu er hvað hún er gagnleg. Sama á við um persónuupplýsingar, vandinn er hvað þetta eru gagnleg fyrirbæri, hversu mikið er hægt að nota þau. Það er þess vegna sem við erum svo fíkin í þau. Enn fremur hygg ég að þegar fram líða stundir munum við þurfa að leggja meiri áherslu á tækniframfarir á borð við það hreinlega að breyta og stjórna umhverfinu. Það held ég ekki að gerist á þessu ári eða þessu kjörtímabili eða því næsta eða þar næsta, ég held að það sé áframhaldandi verkefni sem verði einungis leyst þegar það verður nógu mikill þrýstingur á það. Eins og með ósonlagið þá varð til þrýstingur. Hann virkaði vegna þess að aðstæður heimiluðu það. Núna er þrýstingur og hann fer vaxandi og hann mun vaxa enn frekar. Þá er mikilvægt að við séum reiðubúin til að bregðast við á allan þann hátt sem við mögulega getum. Þá getum við ekki stólað alfarið á leiðir eins og þá sem var farin 1987 þegar þessi efni voru einfaldlega bönnuð. Við getum ekki heldur stólað alfarið á hagkerfið eða efnahagslífið til þess einhvern veginn að svara þeim þrýstingi. Þetta verður alltaf blanda. Þetta verður alltaf hluti af einhvers konar heildstæðri hugarfarsbreytingu, eins og hæstv. ráðherra nefndi áðan. Við þurfum hugarfarsbreytingu sem miðar að því að við ætlum öll - öll sem dýrategund - að lifa af þessa krísu, þessa komandi krísu. En við gerum það einungis ef við virkilega ætlum okkur að gera það og þá getum við jafnvel þurft að ganga lengra en þykir þægilegt, ýmist fyrir þá sem hafa andstyggð á ríkisafskiptum eða þá sem hafa andstyggð á viðskiptum. Ég ætlaði ekki að hafa þetta svona langa ræðu, virðulegi forseti, en þessi málaflokkur er þannig að það er ekki nógu mikið rætt um hann og það er ekki nógu mikið gert í honum. Þótt ég fagni þessari tillögu og muni styðja hana legg ég á það ríka áherslu að við verðum að ganga lengra og þetta mun kosta. Þetta mun kosta peninga, þetta mun kosta tíma. Þetta verkefni mun kosta okkur öll. Eina spurningin er hvernig við ætlum að forgangsraða þeim kostnaði þannig að við komumst sem best undan þeim vondu hlutum sem annars munu skella á. Ég held ég láti þetta gott heita, virðulegi forseti og þakka hæstv. ráðherra aftur fyrir tillöguna og ítreka enn og aftur að við þurfum að ganga lengra.
Virðulegur forseti. Þetta er nú eiginlega ekki andsvar, virðulegi forseti, og ég biðst forláts á því, þetta er eiginlega það sem við höfum stundum kallað meðsvar vegna þess að ég vil taka heils hugar undir þá áherslu sem kom fram í máli þingmannsins hvað varðar tækniframfarir og nýsköpun. Í starfi mínu bæði sem orkumálaráðherra og nýsköpunarráðherra sé ég á hverjum einasta degi hvernig þetta fer svo ljómandi vel saman. Ég varð þeirrar ánægju og reynslu aðnjótandi að sækja orkumálaráðherrafund kollega minna í Evrópu í Lúxemborg fyrir um réttu ári. Þar voru gestir á fundinum þeir Elon Musk, forstjóri Tesla, og Bertrand Piccard, sem er sá sem var að ljúka núna flugi með Solar Impulse, fyrstu sólarknúnu flugvélinni sem gerð hefur verið. Þeir komu og ræddu við mig og samráðherra mína evrópsku og fluttu alveg ótrúlega mögnuð skilaboð, einmitt líka varðandi það að hugsa stórt, hugsa út fyrir boxið. Minnisstæðasta setningin sem Bertrand Piccard sagði var að það hefði ekki verið kertagerðarmaðurinn sem fann upp ljósaperuna, við værum enn þá með kerti ef það væru þeir aðilar sem hefðu verið gerðir ábyrgir fyrir því. Það er svo rétt. Bara varðandi þessa flugvél þá gekk hann á milli manna út um allt til að reyna að fá flugvélagerðarmennina, aðilana, til þess að aðstoða hann við það. Enginn vildi gera það vegna þess að úrtöluraddir voru, ekki væri hægt að gera þetta fyrir svona stóra vél. Að lokum byrjaði hann bara frá grunni, henti kertinu og einbeitti sér að ljósaperunni. [[Forseti hringir.]]Hann sagði að það magn orku sem þyrfti til að drífa þessa flugvél, sólarselluflugvélina, væri sama og venjulegar flugvélar notuðu í afþíðingarkerfið. Það þarf að hugsa hlutina upp á nýtt.
Virðulegi forseti. Ég hefði viljað heyra meira af þessu ef ég á segja alveg eins og er, kannski kynni ég mér það sem hæstv. ráðherra talaði um betur eftir á. En það er einmitt málið að við höfum kannski tilhneigingu til að ætla það að öflin sem eru þegar til staðar hafi sjálfkrafa einhverja hagsmuni af því að búa til nýja hluti, sem er ekki endilega tilfellið vegna þess að stórar stofnanir eða stórar samsteypur hafa tilhneigingu til þess að vilja vera í því sem þær þekkja. Alveg eins og við hér á Alþingi, við viljum vita hvernig þingsköpin virka, þess vegna eru þau alltaf svolítið íhaldssöm, eðlilega, vegna þess að allir þurfa að skilja hvernig þau virka. Það er sami vandi í þessu tilfelli að mínu mati, að samsteypur eða jafnvel í heilum iðnaði, þar vilja menn vinna í umhverfi sem þeir skilja. Ný hugsun krefst þess oft að fólk hugsi eitthvað upp á nýjan hátt. Þá er oft mikið um einhvers konar togstreitu. Ég vil taka undir með hæstv. ráðherra eða alla vega þann tón sem hún sló. Það eru alveg góðir hlutir að gerast líka. Það er einnig svo mikilvægt, og þrátt fyrir dómsdagsræðu sem ég gæti haldið hér um loftslagsbreytingar þá eru samt góðir hlutir að gerast. Við þurfum að hafa vit á því að festast ekki í dómsdagsspám og ekki bara í því neikvæða heldur líta líka á það sem er jákvætt vegna þess að ef við þekkjum ekki muninn þarna á getum við auðvitað aldrei tekið réttar ákvarðanir. En ég hygg nú að við getum það. Við þurfum að vera framsýn og sérstaklega þegar kemur að stjórnmálunum hygg ég, þá þurfum við alltaf með tímanum að vera betur og betur undirbúin undir það að bregðast við nýjum fréttum því að heimurinn hreyfist hraðar, ekki bara þegar kemur að loftslagsbreytingum heldur þegar kemur að upplýsingatækni eða tækni almennt. En pólitíkin er alltaf svolítið hægari. Ég óttast því svolítið að við getum ekki brugðist nógu vel við. En að öðru leyti get ég tekið undir það sem hæstv. ráðherra fór hér inn á og hlakka til og mundi vilja heyra reyndar meira um það sem hæstv. ráðherra var að fjalla um og hyggst reyndar lesa mér til um það eftir þennan fund.
Virðulegur forseti. Mér er sönn ánægja að fara betur yfir þetta með hv. þingmanni vegna þess að ég varð algjörlega uppnumin á umræddum fundi. Ég veit ekki í hversu mörgum ræðum ég hef nefnt þetta dæmi vegna þess að fyrir mér var þetta bara eins og að það kviknaði á ljósaperu. Þessir einstaklingar náðu þarna til allra þeirra sem starfa að þessum málum á vettvangi stjórnmálanna í Evrópu. Ég held að það sé akkúrat þannig sem þessi hugarfarsbreyting þarf að verða, við þurfum að heyra fleiri svona sögur. Og það er það sem ég var líka að vísa til áðan hvað ég er þakklát fyrir í starfi mínu að hafa verið með þessa tvo geira sameiginlega, bæði orkumálin og nýsköpunarmálin, vegna þess að maður sér á hverjum einasta degi að það eru einhverjir einstaklingar, aðilar, einhvers staðar þarna úti að vinna að málum sem munu breyta heiminum, koma þessum hlutum í betra lag. Það er sannarlega þannig eins og hv. þingmaður nefndi að ótrúlega góðir hlutir eru að gerast úti um allt. Við eigum mikinn þátt í því, Íslendingar, og við erum alltaf að breiða út fagnaðarerindið í stóra samhenginu, til að mynda hvað jarðhitann okkar varðar, hversu miklir möguleikar eru, allur heimurinn sem er ekki eldfjallaeyja heldur bara með lághita, hvað við getum gert mikið gagn ef við drögum úr notkun jarðefnaeldsneytis. Gróðurhúsaáhrifin, áhrifin á loftslagsmál, ef við mundum í auknum mæli koma húshitun og loftkælingu, sem eru stórir mengunarvaldar úti um allan heim, inn í þann búning sem við höfum gert hér. Þar erum við að leggja okkar af mörkum, bæði í þróunarsamvinnu og [[Forseti hringir.]]í utanríkispólitík okkar. Það er alveg frábært að sjá viðtökurnar og hvernig [[Forseti hringir.]]við getum haft áhrif þar í stóra samhenginu.
Virðulegi forseti. Ég kem hingað upp aðallega formsins vegna, þar sem ég er formlega að svara andsvari. En ég held að það sé þá ágætt að slá þann botn í þetta ágæta samtal við hæstv. ráðherra að við á Íslandi getum alveg verið til fyrirmyndar og við erum til fyrirmyndar á margan hátt og á fleiri sviðum en þessum. Ég held að ef við mundum setja okkur það markmið mundum við ná því með glæsibrag. Ég hygg að við munum gera það. Spurningin er hvort við gerum það í tæka tíð. Ég held að það liggi sérstaklega vel við höggi hér á Íslandi vegna þess að við erum fámenn þjóð, sem er yfirleitt til trafala en á ákveðinn hátt er það jákvætt að því leyti að hérna geta breytingar átt sér stað mjög hratt, við erum mjög fljót að taka upp breytingar. Það er auðvelt að gera eitthvað fyrir næstum því alla. Það er auðveldara hér en segjum í um 80 milljóna manna samfélagi, t.d. Þýskalandi eða einhverjum slíkum samfélögum. Það er alveg tilefni til þess að líta á hvað hægt er að gera og ganga lengra í þeim efnum. En ég fagna því líka þótt umræðan sé nú ekki jafn hávær og ég mundi vilja hafa hana þá virðist vera samhljómur hjá öllum þegar hún á sér stað, það virðast allir vilja að við verðum til fyrirmyndar í þessu, allir vilja losna við þetta vandamál. Það virðast meira að segja flestir, a.m.k. allir sem hafa talað hér í dag, vilja ganga lengra en við erum að gera. Það segir auðvitað að við erum kannski ekki að ganga jafn langt og við ættum að gera, en það segir okkur líka að það er tækifæri til þess og raunverulegur möguleiki á.
Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti efnahags- og viðskiptanefndar um frumvarp til laga um vátryggingastarfsemi. Hér er um að ræða heildstætt frumvarp um vátryggingastarfsemi og tekið skal fram að hér er ekki um að ræða frumvarp til laga um vátryggingasamninga. Efnahags- og viðskiptanefnd hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund fulltrúa fjármála- og efnahagsráðuneytis, fulltrúa Fjármálaeftirlits, fulltrúa Samtaka fjármálafyrirtækja, fulltrúa Lögmannafélags Íslands, Seðlabanka Íslands, Neytendastofu, Samtaka atvinnulífsins og Viðskiptaráðs Íslands. Nefndinni bárust umsagnir um málið frá Neytendastofu, Fjármálaeftirlitinu, Lögmannafélagi Íslands, Samtökum atvinnulífsins, Samtökum fjármálafyrirtækja, Seðlabanka Íslands og Viðskiptaráði Íslands. Þær umsagnir liggja fyrir í umfjöllun málsins og ég ætla þá að fjalla almennt um efnistök frumvarpsins. Frumvarpið er byggt á tilskipun 2009/138/EB (Solvency II) ásamt breytingum á henni með tilskipun 2014/51/ESB (Omnibus II). Í henni eru teknar saman í eina tilskipun helstu tilskipanir um skaða- og líftryggingar. Markmið Solvency II-tilskipunarinnar er að samræma lagaumhverfi vátryggingafélaga á Evrópska efnahagssvæðinu, bæta neytendavernd og tryggja fjárhagslegan stöðugleika. Uppsetning frumvarpsins fylgir að mestu leyti uppsetningu tilskipunarinnar. Meginmarkmið frumvarpsins er að vernda hagsmuni vátryggingartaka og vátryggðra en einnig er því ætlað að tryggja fjárhagslegan stöðugleika á fjármálamarkaði og sanngjarnar og stöðugar markaðsaðstæður með því að gera auknar kröfur til gjaldþols vátryggingafélaga. Til að draga úr líkum á því að vátryggingafélag geti ekki staðið við greiðslu tjóna eða verði gjaldþrota eru gerðar auknar kröfur til stjórnarhátta, áhættustýringar og upplýsingagjafar auk þess sem gjaldþolskröfur eru áhættumiðaðar. Þá er með auknum heimildum og kröfum til Fjármálaeftirlitsins reynt að tryggja að fylgst verði með þeim áhættuþáttum sem hafa áhrif á starfsemi vátryggingafélaga og stöðugleika á markaðnum. Virðulegi forseti. Nefndinni bárust sem fyrr segir nokkrar athugasemdir um málið þar sem fram koma ýmis sjónarmið sem nefndin telur rétt að fjalla um. Í nefndarálitinu eru umsagnir um einstaka greinar. Ég sé ekki ástæðu til þess að rekja þær umsagnir, þær liggja allar fyrir í nefndarálitinu sjálfu. Þær eru til skýringa. Þar er vísað til einstakra greina frumvarpsins. En ég vil að lokum vísa til þess að tveir umsagnaraðilar bentu á að láðst hefði að innleiða ákvæði 9. og 10. mgr. 308. gr. b tilskipunarinnar þar sem vátryggingafélögum er m.a. heimilað að telja til gjaldþolsþáttar tvo kjarnagjaldþolsliði að því gefnu að liðurinn hafi annars vegar verið gefinn út fyrir gildistöku nýrra laga og hins vegar verið tækur til að mæta a.m.k. 25% að lágmarksgjaldþoli samkvæmt eldri lögum. Nefndin leggur til að við ákvæði til bráðabirgða verði bætt sólarlagsákvæðum þar að lútandi. Til viðbótar við framangreindar breytingar og þær breytingartillögur sem lagðar eru til í þskj. 1515 leggur nefndin til nokkrar tillögur sem snúa að lagfæringum á málfari og orðavali eða augljóslega röngum tilvísunum. Þá voru lagðar til breytingar til að skýra nokkur ákvæði betur. Þær breytingartillögur þarfnast ekki frekari skýringa. Jafnframt er lagt til að gildistökuákvæðinu verið breytt. Virðulegi forseti. Í þessu máli liggur fyrir þskj. 1515 sem er breytingartillaga í 38 töluliðum og nokkrum stafliðum þar fyrir utan. Ég tel að með því frumvarpi sem hér hefur litið dagsins ljós og nefndin hefur fjallað um sé neytendavernd að nokkru bætt. Tilgangur vátryggingafélaga er að tryggja viðskiptavini fyrir hugsanlegum tjónum sem kunna að verða. Ég tel að það sé gert með þessu frumvarpi. Nefndin var þó nokkuð sammála um þetta mál, alla vega náðust þokkalegar sættir. Á fundi nefndarinnar þann 17. ágúst sl. var þetta nefndarálit samþykkt og á það rita eftirtaldir hv. þingmenn nöfn sín: Frosti Sigurjónsson, formaður, Vilhjálmur Bjarnason, framsögumaður, Brynjar Níelsson, Sigríður Á. Andersen, Willum Þór Þórsson, Líneik Anna Sævarsdóttir, Valgerður Bjarnadóttir og Katrín Jakobsdóttir sem er á álitinu með fyrirvara. Að auki skal þess getið að hv. þm. Guðmundur Steingrímsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Í ljósi framangreindra ákvæða sem lagðar eru til í breytingartillögu þá leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt með meðfylgjandi breytingartillögum. Virðulegi forseti. Ég tel að þetta viðamikla mál hafi fengið góða umfjöllun og vona að það verði til gagns og hagsbóta fyrir neytendur í landinu. Ég hef lokið máli mínu.
Hæstv. forseti. Ég flyt hér nefndarálit umhverfis- og samgöngunefndar um frumvarp til laga um timbur og timburvörur, í fjarveru framsögumanns málsins. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið nokkra gesti á sinn fund og einnig bárust nokkra umsagnir. Tilgangur frumvarpsins er að skapa nauðsynlega lagastoð svo að innleiða megi reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins nr. 995/2010, um skyldur rekstraraðila sem setja timbur og timburvörur á markað með reglugerð. Meginmarkmið reglugerðarinnar er að koma í veg fyrir viðskipti með timbur og timburvöru úr viði sem fenginn er með ólöglegu skógarhöggi. Með ólöglegu skógarhöggi er átt við skógarhögg í andstöðu við gildandi löggjöf á því svæði þar sem það fer fram. Með frumvarpinu eru eftirlitsskyldur lagðar á rekstraraðila og opinbera eftirlitsaðila í þeim tilvikum þegar timbur eða timburvara kemur inn á markaðssvæði Evrópska efnahagssvæðisins í gegnum Ísland. Á nefndarfundi bentu fulltrúar Mannvirkjastofnunar, sem samkvæmt frumvarpinu hefur umsjón með framkvæmd reglnanna, á að fjórðungur alls innflutnings á timbri og timburvöru kæmi frá ríkjum utan Evrópska efnahagssvæðisins. Því væri ekki um óverulegt magn að ræða, eins og segði í frumvarpinu. Nefndin tekur undir þau sjónarmið Mannvirkjastofnunar að auknum skyldum þurfi að fylgja aukið fjármagn og taka þurfi tillit til nýrra verkefna stofnunarinnar við ákvörðun um fjárheimildir hennar. Í frumvarpinu er ekki skilgreint sérstaklega hvað átt er við með timbri og timburvöru heldur er um það vísað í viðeigandi skilgreiningu í fyrrgreindri reglugerð ESB. Á nefndarfundi kom til umræðu hvort betur færi að skilgreina hugtökin í lögunum. Nefndin bendir á að tilgangur frumvarpsins er að innleiða fyrrnefnda Evrópugerð og skilgreining á timbri og timburvörum getur tekið lítillegum breytingum í tímans rás þannig að það kann að verða óþarflega þungt í vöfum að breyta skilgreiningunni með lagabreytingu í hvert sinn. Þá bendir nefndin einnig á að gildissvið laganna er afmarkað með vísun til Evrópugerða. Nefndin gerir því ekki athugasemd við þetta atriði. Að öðru leyti hafa ekki komið fram efnisleg rök gegn innihaldi frumvarpsins eða reglugerðarinnar sem því er ætlað að veita lagastoð. Að því virtu leggur nefndin til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Hv. þm. Elín Hirst var fjarverandi við afgreiðslu málsins en ritar undir þetta álit samkvæmt heimild í 4. mgr. 18. gr. starfsreglna fastanefnda Alþingis. Aðrir hv. alþingismenn sem rita undir þetta nefndarálit eru Höskuldur Þórhallsson, formaður nefndarinnar, hv. þm. Katrín Júlíusdóttir, sá sem hér stendur, hv. þm. Birgir Ármannsson, hv. þm. Svandís Svavarsdóttir, og hv. þm. Vilhjálmur Árnason.