Mijnheer de voorzitter, vooreerst wil ik zeggen dat ik wat gegeneerd ben omdat de commissie moet samenkomen omwille van deze twee vragen. Ik heb twee vragen die eigenlijk in elkaars verlengde liggen. De eerste heeft betrekking op Facebook. Op 1 april is er daarover een debat geweest in het Vlaams Parlement. We zien dat nieuwe regels omtrent de privacy zijn uitgesteld en dat het debat zeer gevoelig begint te worden. In de vorige legislatuur hebben we dat niet opgemerkt, maar deze legislatuur, misschien omdat we specifiek hiervoor een staatssecretaris hebben, is dat wel het geval. Er lijkt een tendens te zijn waarbij mensen vroeger allemaal bereikbaar wilden zijn, terwijl ze vandaag willen dat men wat oplet met hun gegevens. We zien een stijgende tendens in het belang dat men hecht aan privacy. In de commissie voor de Infrastructuur gaat het eigenlijk specifiek om de operatoren, maar daar wordt ook gezegd dat er toch een specifiek probleem is met de grote wereldspelers, Facebook, Google en dergelijke, en met de nieuwe apps. Men zegt dat Facebook eigenlijk met de regelmaat van een klok de privacy schendt. Er worden gps-locaties opgeslagen en men houdt bij welke websites worden bezocht, zowel door gebruikers als door niet-gebruikers. De vraag is dan natuurlijk hoe we daarmee omgaan. Ik heb enkele vragen ter zake. De Privacycommissie heeft opnieuw enkele studies gemaakt. Welke conclusies zijn daaruit getrokken? Er was een studie van iMinds, de KU Leuven en de VUB, in opdracht van de Privacycommissie. Zijn daar lessen uit getrokken en is er een actieplan opgesteld? U zegt dat er een Europese aanpak moet komen van deze problematiek, wat niet meer dan logisch is. Anderzijds is er wetgevingstechnisch ook nog een bepaalde nationale bevoegdheid. Welke stappen zult u ondernemen in het raam van de nationale bevoegdheid en natuurlijk ook op Europees vlak? Het ene hoeft het andere immers niet uit te sluiten. De vaststelling is dat zowel gebruikers als niet-gebruikers gecontroleerd worden. Het lijkt mij toch wel vrij vervelend als een bedrijf dat doet. In welke mate hebt u contact met Facebook om daar tegen op te treden? De wetgeving ter zake dateert van de jaren ‘90 en is misschien enigszins verouderd. De wereld is ondertussen veranderd en we zijn zelf ook wat veranderd. Wordt er een initiatief genomen om tot een modernisering van deze wetgeving over te gaan, gelet op de nieuwe uitdagingen? Op Europees niveau is er een coördinatiewerkgroep opgericht. België heeft samen met Duitsland en Nederland een indrukwekkende lijst inbreuken doorgestuurd. Welk gevolg verwacht u dat daaraan wordt gegeven?
Mijnheer de voorzitter, mijnheer Geerts, u haalt het zelf aan. Het is een item dat steeds meer onder de aandacht van de mensen zal komen. U verwijst zelf naar de wet van 1991, de privacywetten zijn al twintig jaar oud. Als u weet tegen welke snelheid de sociale media, maar ook het internetgebruik, de voorbije jaren is toegenomen en ook de komende jaren nog zal toenemen, dan is privacy een heel belangrijk aandachtspunt en dat zal ook in de toekomst zo zijn. De mensen worden zich daar ook steeds meer bewust van, zeker als mensen in meer databestanden zijn opgenomen. Indien zij natuurlijk hun gedrag op het internet en op de sociale media niet aanpassen, dreigt inderdaad een situatie te ontstaan waarbij dergelijke internetbedrijven uiteindelijk een betere kennis van een persoon hebben dan de persoon zelf. De kennis van Facebook over een persoon wordt uiteindelijk beter dan de eigen zelfkennis, omdat dat bedrijf perfect een aantal tendensen uit het gebruik van sociale media kan halen, alsook van bezoeken aan verschillende websites. Ik heb de conclusies van de studie van de ICRI aandachtig gelezen. De studie maakt deel uit van het voorbereidend werk van de nota die de Privacycommissie op mijn vraag over die kwestie opstelt. Ik had al mijn bekommernissen geuit, niet alleen over Facebook maar ook over Snapchat, waar een aantal zaken aan de hand waren. Ik had ook gemerkt dat in het buitenland een aantal zaken waren gebeurd, vandaar dat ik aan de Privacycommissie heb gevraagd om dat te onderzoeken. Uit de studie blijkt alvast dat er terecht bezorgdheden zijn geuit van uw en mijn kant over de gebruikersvoorwaarden van Facebook. Dat wordt bevestigd door de stappen die we al hebben ondernomen. Facebook is een heel grote speler. Het bedrijf minimaliseert dat zelf een beetje, maar het is een jong bedrijf met meer dan 5 miljoen actieve gebruikers in België en 1,4 miljard wereldwijd. Als men in een land als België 5 miljoen actieve gebruikers heeft, is men een gigantisch groot bedrijf. Er zijn weinig bedrijven in België die 5 miljoen klanten hebben. Bedrijven moeten zich aan de spelregels houden. Dat geldt voor kleine bedrijven en kmo’s, maar ook voor een internationale gigant als Facebook. Als zij de wetgeving, zowel nationaal als Europees, niet willen naleven, zullen er gerechtelijke stappen worden ondernomen. Wij zullen in het licht van het rapport over Facebook bekijken waar we zullen eindigen. Wat onze acties op nationaal niveau betreft, volgens de informatie waarover ik beschik, is de Privacycommissie op basis van de studie gestart met een aanbevelingsprocedure. Vorige week woensdag is Facebook langsgekomen bij de Privacycommissie, waarbij zowel vertegenwoordigers van Facebook als experts van het onderzoekscentrum iMinds van de KU Leuven aanwezig waren. Ik wil niet vooruitlopen op deze conclusies. Ik verwacht de aanbevelingen van de Privacycommissie tegen 13 mei. Het is correct dat ik zelf al twee ontmoetingen heb gehad met vertegenwoordigers van Facebook, maar die betroffen niet de gerechtelijke procedure. Beide ontmoetingen hadden plaats op vraag van Facebook. Tijdens het eerste gesprek heb ik heel duidelijk gesteld dat dit niet paste in het lopend onderzoek van de Privacycommissie. De Privacycommissie is een onafhankelijke autoriteit die haar werk moet doen. Ik zal daarin als staatssecretaris niet tussenbeide komen. Ik heb hun wel gevraagd om hun medewerking te verlenen. Ik heb ook duidelijk gemaakt dat zij de wetgeving moeten naleven. Ik ben wel met hen in dialoog gegaan over hun privacybeleid, hun communicatie en vooral hun pedagogische aanpak. Wat het Europees niveau betreft, ben ik voorstander van een kordate Europese aanpak van de wereldspelers. Ik heb sinds ik staatssecretaris ben op het Europees forum altijd gepleit voor een sterke Europese privacywaakhond. Onze eigen Privacycommissie speelt ten volle haar rol en dat zal in de toekomst steeds meer het geval zijn. Wij hebben immers ontdekt dat de wereldspelers zich niet altijd houden aan de wetgeving. Wij zijn bezig met de Europese verordening. Wij leggen daar nu de laatste hand aan, en normaal gezien komt er in juni een Europese bijeenkomst waarop de bevoegdheden van de nationale privacycommissies uitgebreid zullen worden. Dit hoofdstuk moet nog aangesneden worden, maar het is de bedoeling dat de privacycommissies, die nu een meer adviserende rol spelen, een regulerende rol krijgen. Dit betekent dat wij de Privacycommissie op dat vlak zullen moeten hervormen. Op dit moment is het een instelling die aangesteld wordt door het Parlement. Er zal ook een Europese board moeten komen die de Europese aanpak van wereldspelers als Google, Facebook, WhatsApp enzovoort coördineert. Tijdens mijn jongste ontmoeting met Facebook hebben zij daar trouwens zelf om gevraagd. Eén van de topmensen, de heer Allen, had in een opiniestuk in The Telegraph zijn ongenoegen geuit over het feit dat er in Europa 28 verschillende benaderingen zijn en dat het voor hem zeer moeilijk is al die wetgevingen op te volgen en te respecteren. Ik heb gezegd dat zolang er geen Europese verordening is die alles coördineert, hij zich moet schikken naar de nationale wetgevingen. Dat kan lastig zijn, maar de situatie is hier helemaal anders dan in de Verenigde Staten, waar dit nationaal geregeld kan worden. Ik kan begrijpen dat de grote spelers een Europese gesprekspartner vragen om dan te bekijken op welke manier zij aan de Europese regelgeving kunnen voldoen. Wij wachten daar niet op. De Europese privacycommissies, de Data Protection Authorities of DPA’s, slaan de handen in elkaar. België, Nederland, Duitsland, Hamburg – in Duitsland heeft men verschillende situaties – Frankrijk en Spanje zijn gestart met een procedure. Er wordt onder mekaar informatie uitgewisseld en er worden afspraken gemaakt. Het onderzoek en de procedure in de respectieve lidstaten verlopen niet op dezelfde manier, maar inhoudelijk focust men wel op het privacybeleid en de conclusies van de studie van het ICRI van de KU Leuven. Een Europese aanpak kan vruchten afwerpen. Google is daarvan een bewijs. Ik denk dat ze, na discrete gesprekken met de verschillende privacycommissies, hun privacybeleid daarop zullen afstemmen. Zelf zal ik een aantal initiatieven nemen op basis van de goedgekeurde principes in de Europese verordening. Dat betekent dat ik niet moet wachten tot die verordening volledig rond is. Wij hebben nu al een aantal hoofdstukken afgewerkt. Ik weet dus dat ze er aankomt en in welke richting het gaat. Het privacylandschap zal dus moeten worden aangepast. Het is beter om gesprekken aan te gaan met de grote spelers, die uit onze samenleving niet meer weg te denken zijn. Doen alsof ze niet bestaan, is voor mij geen optie. Ik volg twee lijnen. Ik voer gesprekken met de betrokken bedrijven die toch wel een bedreiging zijn voor de privacy en ik geef heel duidelijk de boodschap mee dat privacy voor ons heel belangrijk is. Ik geef de boodschap dat de gegevens die de mensen delen van henzelf zijn. Als men iets op Facebook zet, moet men natuurlijk niet komen klagen dat het op Facebook staat. Als Facebook met die gegevens evenwel iets anders doet dan datgene wat de mensen er zelf mee wensten te doen, komt men in een andere discussie terecht. Het is goed om met Facebook te blijven praten en duidelijk te maken dat niet alles kan en dat er grenzen zijn, ook in Europa. Ik moet de Privacycommissie evenwel haar rol laten spelen en ervoor zorgen dat de wetten en de Europese richtlijnen worden gerespecteerd.
Mijnheer de voorzitter, mijnheer de staatssecretaris, u spreekt over dat rapport en de timing van 13 mei 2015 om die opvolging te doen, om te bekijken welke eigen instrumenten de Privacycommissie naar voren schuift. Het is juist dat dit een instrument is van het Parlement. Het is natuurlijk ook belangrijk dat u zelf gesprekken voert met de bedrijven zelf. Ik ben er eigenlijk ook nog maar sinds deze legislatuur mee bezig. Mijn volgende vraag gaat over Google en ik stel vast dat er in Spanje toch wel arresten zijn die een impact hebben op heel de Europese Unie, met prejudiciële vragen waarover het Hof dan moet beslissen. Ik begrijp dat die grote firma’s vragen om tot een gecoördineerde wetgeving te komen, omdat ze nu overal verschillend is, maar er zijn toch uitspraken op Europees niveau die onmiddellijk een impact hebben op ons land. Het is echter inderdaad zeer complex.
Mijnheer de staatssecretaris, u hebt in uw antwoord op de vorige vraag al aangegeven dat de gesprekken met Google al in een verdere fase zitten dan met Facebook. Er is immers al overleg geweest om tot een vergelijk te komen over aanpassingen aan de nationale privacywetgeving. Google geeft aan dat hij dat in de verschillende Europese landen doet. Liever heeft het bedrijf echter een gecoördineerde aanpak. Een studie van het onderzoeksbureau Digital Strategy Consulting geeft aan dat elke gebruiker Google in de bedrijfsresultaten 42 euro per kwartaal oplevert. U had het daarstraks over vijf miljoen gebruikers van Facebook en ook van Google. Het gaat hier dus om een gigantisch grote nieuwe economie, van een orde die wij tot op heden nog niet hebben meegemaakt. Door een druk op een knop wordt immers een grote economische omzet en meerwaarde gerealiseerd. Wij zullen dus ook een nieuwe manier van denken moeten ontwikkelen. Ik heb in mijn vorige vraag al aangegeven dat onze wetgeving daaraan absoluut niet is aangepast. Wij hebben het zopas met uw collega, minister De Croo, over de marktregulering ten opzichte van operatoren gehad. Waarschijnlijk zijn wij echter veel te laat. Wij focussen ons op de leverancier van de diensten, maar niet op de bedrijven die de content zelf plaatsen. Dat levert in ons wetgevend arsenaal mogelijk een probleem op. Het gaat dus om nieuwe economische zaken en gigantisch grote spelers. Het is goed dat de Europese aanpak vruchten afwerpt, maar ook nationaal moet een en ander worden geregeld. Mijnheer de staatssecretaris, Google toont zich bereid zich aan de Belgische privacywetgeving te houden. Tegen welke regels heeft Google inbreuken gepleegd en wil het bedrijf zich nu aan de wetgeving conformeren? Inhoudelijke besprekingen zouden nog moeten worden opgestart, ook op Europees vlak. Wat is de timing ter zake? De vraag over Facebook heb ik zopas al aangehaald.
Collega Geerts, het is in de eerste plaats belangrijk te onderstrepen dat het om een Europese oefening gaat, wat volledig in de lijn ligt van het beleid dat ik tracht te bevorderen en verdedig. Google werkt namelijk een voorstel en een antwoord uit die beantwoorden aan de Europese regelgeving én aan de nationale wetgevingen, die uiteraard ook uit de Europese regelgeving voortkomen. In essentie komt het erop neer dat de gebruiksvoorwaarden veranderd zullen worden en dat Google niet alleen meer informatie zal geven aan de gebruikers van zijn diensten, maar ook meer keuzemogelijkheden. Het belangrijkste daarbij is dat de uitdrukkelijke toestemming van de gebruiker nodig zal zijn, vooraleer door Google persoonsgegevens verder verwerkt zullen worden. Er is een verschil tussen de stilzwijgende toestemming en de uitdrukkelijke toestemming. Hier gaat het wel degelijk om de uitdrukkelijke toestemming. De Privacycommissie heeft mij gemeld dat zij tegen eind juni de implementatie van de nieuwe gebruiksvoorwaarden verwacht. Vervolgens zal er een onderzoek gevoerd moeten worden naar de effectieve uitwerking en toepassing van de nieuwe gebruiksvoorwaarden. Dat zal gebeuren in de loop van de daaropvolgende maanden, in de zomer en het najaar dus. Normalerwijs zal tegen het einde van dit jaar door de verschillende Europese privacyautoriteiten beoordeeld kunnen worden of de nieuwe gebruiksvoorwaarden van Google en hun effectieve toepassing in overeenstemming zijn met de verschillende privacyregels. The proof of the pudding is in the eating . Volgens de Privacycommissie is het Google menens en wenst Google vrij duidelijk zijn beleid aan te passen aan de Europese en nationale wetgevingen. Het is evident dat de houding van Google, dat toch een van de leidende grote wereldspelers is, ook gevolgen heeft voor andere operatoren zoals Facebook. Ik heb al gezegd dat wij gesprekken voeren, maar wij gaan er ook van uit dat de rechtspraak van het Europees Hof van Justitie in de zaak van Google Spanje mutatis mutandis kan worden toegepast. Het precedent geeft zeker een ruimer signaal aan andere actoren, dat overigens meer kracht zal krijgen zodra de nieuwe Europese verordening van toepassing is.
Mijnheer de staatssecretaris, ik dank u voor uw antwoord. Een belangrijke stap is de uitdrukkelijke toestemming. Zoals ik al zei, denk ik dat in de Europese regelgeving moet worden bekeken in welke mate de nationale wetgever initiatieven kan nemen.