Türkiye Büyük Millet Meclisinin 36’ncı Birleşimini açıyorum. Toplantı yeter sayısı vardır, gündeme geçiyoruz. Başkanlığın Genel Kurula sunuşları vardır. Sayın milletvekilleri, Cumhurbaşkanımız Sayın Abdullah Gül’ün davetlisi olarak ülkemizi ziyaret etmekte olan Filistin Cumhurbaşkanı Sayın Mahmud Abbas, Genel Kurula hitaben bir konuşma yapmak istemişlerdir. Bu hususu oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler… Kabul etmeyenler… Kabul edilmiştir. Değerli milletvekilleri, gündemimize göre, 2013 yılı Merkezî Yönetim Bütçe Kanunu Tasarısı ile 2011 yılı Merkezî Yönetim Kesin Hesap Kanunu Tasarısı’nın görüşmelerine başlayacağız. Komisyon ve Hükûmet yerinde. Sayın milletvekilleri…
Sayın Başkan, şimdi, efendim, 2011 kesin hesap kanunu görüşülemez. Neden görüşülemez? Çünkü burada, Sayıştay, vermesi gereken istatistik raporlarını ve birtakım… Şimdi, 3 tane raporu vermemiş. Neyi denetliyoruz biz şimdi Sayın Başkan? Sadece, bürokrasinin yaptığı harcamaları burada denetliyoruz. Yani, hiçbir denetim yapılmadan bunları inceleyeceğiz. Dolayısıyla hem Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre hem Sayıştay Kanunu’na göre Sayıştay gerekli denetimi yapmadığına göre, 2011 kesin hesap kanunu da incelenmeyeceği gibi… Yani, bu konuda getirilen Bütçe Plan Komisyonu raporu görüşülmeye açık bir rapor değil. Bunu, bu durumdan dolayı, bence, eğer görüşecekseniz 63’üncü maddeye göre usul tartışmasını açın efendim.
Sayın Başkan, lehte söz istiyorum.
Evet, lehte… Peki, usul tartışması açacağım. İsimleri alalım.
Ben aleyhte istiyorum efendim.
Aleyhte Kamer Genç…
Aleyhte…
Lehte…
Aleyhte…
Sayın Kamer Genç aleyhte, lehte Nurettin Canikli ve Sayın Günal…
“Aleyhte” demiştik Sayın Başkan.
Ben ilk başta söylemiştim.
Sayın Hamzaçebi… Peki, buyurun efendim. Üç dakika süre veriyorum Sayın Genç.
Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; biliyorsunuz Türkiye Büyük Millet Meclisi bütçeyi inceliyor ama nasıl inceliyor? Biliyorsunuz, AKP iktidarıyla beraber denetim kaldırıldı. Yalnız Sayıştay denetimi kaldırıldı. Sayıştay denetiminde dış denetim genel değerlendirme raporu… Bu rapora göre, 132 farklı kamu kurumuna ait, denetçiler tarafından hazırlanan ve tekemmül ettirilerek Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmak üzere Sayıştay Genel Kuruluna gönderilen raporlar var. Bu raporlarda, bu 132 farklı kurumun o yıl içinde yaptığı harcamalar, harcamaların yasalara uygun olup olmadığı; gerekli verimlilik, hukukilik ilkelerine uyulup uyulmadığı konusunda, bu konuda gerekli denetimin yapılması lazım. Şimdi, bu raporlar Sayıştay tarafından verilmemiş. Dolayısıyla, aslında, 6353 sayılı Kanun’la Sayıştay Kanunu’nda birtakım değişiklikler yapıldı ama zaten bu raporlar hazırlanıp da Sayıştay Genel Kurula verildiği hâlde, o sıralarda, bu kanun ondan sonra yürürlüğe girdi. Dolayısıyla, Sayıştay burada görevini yapmamıştır. Bu Sayıştayın düzenlemediği dış denetim genel değerlendirme raporuna dayanmayan 2011 kesin hesap kanununun burada görüşülme niteliği yoktur. Bir başka rapor var, faaliyet genel değerlendirme raporu var, bunu da göndermemiştir Bütçe Plan Komisyonuna. Ve mali istatistikleri değerlendirme raporu da Genel Kurula gelmemiştir. Dolayısıyla, Bütçe Plan Komisyonunun bunları incelemesi lazım. Bütçe Plan Komisyonu neden bu görevini yapmıyor, onu öğrenmek lazım. Yani, arkadaşlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi yolsuzlukları önleme meclisi değildir; Türkiye Büyük Millet Meclisi idarenin yaptığı hırsızlıkları, yolsuzlukları, talanı önleyen bir kurum değildir. Bunları, biz bu bütçeyle neyi denetleyeceğiz? Şimdi, Sayın Meclis Başkanı, 6083 sayılı Sayıştay Kanunu yürütme görevini size vermiştir. Dolayısıyla, sizin, bu Sayıştayı denetlemek için 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu 69’uncu maddesine göre, Başkanlık Divanı tarafından bir komisyon oluşturmanız lazım ve bunu denetlemeniz lazım. Bu komisyonu seçtiniz mi, seçmediniz mi? Size soru önergesiyle soruyorum, sorumuza cevap vermiyorsunuz. Peki, siz, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı olarak görevinizi yapmıyorsunuz, Sayıştay görevini yapmıyor, AKP’nin Bütçe Plan Komisyonu görevini yapmıyor; peki, bu yolsuzlukları, bu hırsızlıkları kim önleyecek? Buraya gelen rakamların doğru olup olmadığını biz nereden bileceğiz, biz kâhin miyiz? Onun için Sayın Başkan, bu raporlar görüşülebilir nitelikte değildir, bu raporları reddedelim. Türkiye Büyük Millet Meclisi en kısa zamanda geçici bir bütçe yapmalıdır ve bunu Türkiye Büyük Millet Meclisine göndermelidir. [[Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı]] Teşekkür ediyorum.
Lehte, Sayın Nurettin Canikli. Buyurun efendim.
Teşekkür ederim Sayın Başkan. Değerli arkadaşlar, hepinizi saygıyla selamlıyorum. Tartıştığımız konu, ilk defa Türkiye Büyük Millet Meclisine Sayıştay tarafından gönderilecek raporlarla ilgilidir. 6085 sayılı Kanun’la yani 2010 yılının Aralık ayında yürürlüğe giren 6085 sayılı Kanun’la öngörülen ve Sayıştay tarafından düzenlenerek Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderilmesi hüküm altına alınan bu raporlar Türkiye Büyük Millet Meclisine gelmemiştir. Bunlar, tekrar altını çizerek söylüyorum, daha önceki yıllarda gelen raporlar değildir, 5018 sayılı Kanun’da belirtilmiştir ancak Sayıştay Kanunu değişmediği için bugüne kadar hiç gelmemiştir; ilk defa gelecekti, gelmemiştir. Nedeni şu: Nedeni, bizim 6353 sayılı Kanun’la yaptığımız değişiklik değerli arkadaşlar. Biz, bu kanunla Sayıştay Kanunu’nun 35’inci maddesine bir fıkra ekledik. 6085 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden sonra, bu çerçevede, Sayıştay bahsedilen raporlarla ilgili denetimine başladı. Sayıştay denetçileri denetimlerini tamamladı ve raporları Sayıştay Başkanlığına gönderdi. Bu tür raporların Sayıştayda tekemmül edebilmesi için başka birtakım süreçlerden daha geçmesi gerekiyor. Önce daireler tarafından görüşülmesi ve onaylanması, daha sonra değerlendirme kurulları tarafından görüşülmesi ve onaylanmasından sonra raporlar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderilecek hâle gelir, tekemmül eder. Bu raporlar 2012’nin Haziran ayında Sayıştay Başkanlığına gönderildi. Sayıştay Başkanlığı da biraz önce söylediğim prosedürün gereği olarak bu raporları görüşmek üzere ilgili dairelere gönderdi. Tam o arada, Türkiye Büyük Millet Meclisi 6353 sayılı Kanun’la biraz önce zikrettiğim değişikliği yaptı ve bu değişiklik, bu raporlarla ilgili son derece önemli düzenlemeler içeriyor değerli arkadaşlar. Bir başka ifadeyle, dairelere gönderilen bu raporlar eski kurala göre, değişmeden önceki hükümlere göre yapıldığı için değiştirilmiş olan hükümlere aykırılık teşkil ediyor idi. Aynen öyle. Nasıl aykırılık teşkil ediyor? Şu şekilde, bakın: Biz, 6353 sayılı Kanun’un 45’inci maddesiyle şunu getirdik, düzenlilik denetimini değiştirdik -bu Meclis tarafından yapıldı bu- diyor ki: “Söz konusu hesap ve işlemler dışında kalan diğer işlem ve faaliyetler düzenlilik kapsamı dışında değerlendirilemez.” Birincisi bu. İkincisi: Bu raporlarda, bahsedilen bu ikinci raporda “Etkililiği, ekonomikliği, verimliliği ve benzeri gerekçelerle uygun bulunmadığı yönünde görüş ve öneri içeren…
…yerindelik denetimi sayılabilecek denetim raporu düzenlenemez.” denilmiştir. Bu anlamda aykırılık teşkil ettiği için daireler bu usulsüzlüğü tespit etti ve bize gönderildi. Dolayısıyla, herhangi bir hukuksuzluk söz konusu değildir. Sayıştay, bu raporları 6353 sayılı Kanun çerçevesinde yeniden inceleyecektir. Hepinize teşekkür ediyorum.
Sayın Akif Hamzaçebi, aleyhte. Buyurun efendim.
Nitekim, bu kanun hükmünün yürürlüğe girmesiyle birlikte, Sayıştay Kanunu’nun yürürlüğüyle birlikte -2010 yılı Aralık ayında yeni kanun yürürlüğe girdi- Sayıştay 132 kamu kurumunun hesaplarını denetledi, 2011 yılı hesaplarını; raporlarını düzenledi, ilgili kurumlara gönderdi, “Ne diyorsunuz, ben böyle tespitler yaptım, görüşünüz nedir?” İlgili kurumlar bu görüşleri Sayıştaya bildirdi, Sayıştay bu görüşleri aldı, değerlendirdi, nihai şeklini vererek raporları Sayıştay Başkanlığına sundu. Denetçiler bu işlemleri tamamladı. Bu esnada -bu esnada dediğim 4 Temmuz 2012 tarihinde- 6353 sayılı Kanun yürürlüğe girdi, Sayıştay raporlarıyla ilgili yeni bir sistem getirdi ama bu raporlar tamamlanmış, bitmiş, tekemmül etmiş, kurumların görüşleri alınmış; o kanun yürürlüğe girdikten sonra düzenlenecek olan raporlar içindir. Gerçekle hiçbir ilgisi yok bunun. Bu raporlar Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmak zorundadır. Şimdi, 132 kamu kurumunun denetim sonuçlarını Sayıştay Türkiye Büyük Millet Meclisine sunmamıştır, Parlamentodan gizlemiştir. Hiç bunun lamı cimi yok arkadaşlar. Burada olmak zorundadır bu raporlar. Bu açıdan, 2011 Yılı Kesin Hesap Kanunu Tasarısı meşru bir tasarı değildir. İstediğiniz kadar “Arkasında Parlamento çoğunluğu var.” deyin, ortada meşru bir kanun tasarısı yoktur. Bu raporları, biz Cumhuriyet Halk Partisi olarak Sayıştay Başkanlığından istedik. Biz istedik. Ben Bilgi Edinme Kanunu’na göre istedim, bekliyorum. Parlamentonun yapmasını engellediğiniz o denetimi Cumhuriyet Halk Partisi olarak biz yapacağız ve kamuoyuyla paylaşacağız. Ama, böyle bir olayı, yani bütçe kanunu tasarısı ekinde olması gereken bir belgenin olmaması nedeniyle kanun tasarısının eksik görüşülmesi olayını ilk kez yaşıyoruz. Usulüne uygun bir bütçe kanunu tasarısı yoktur… [[Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı]] Hepinize saygılar sunuyorum.
Şimdi, lehte olmak üzere Sayın Mehmet Şandır. Buyurun efendim.
Değerli milletvekilleri, Türkiye Cumhuriyeti devletinin yönetim sistemi, kuvvetler ayrılığı. Yasamayla yürütmenin münasebetini belirleyen temel husus, yasamanın yürütmeyi denetleme erkinin işleyip işlemediği hususudur. Şimdi konuştuğumuz konu da Türk milleti adına, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına yürütmeyi denetleyen Sayıştayın raporlarının buraya getirilemeyişi hususudur. Sayın Canikli’nin “Kanunu çıkarttık, 6353 sayılı Kanun’un 45’inci maddesine göre bu yetkisi kalmadı.” demesinin hiçbir değeri, hiçbir anlamı yok. Yani, yürütmeyi kim denetleyecek o zaman? Bizi milletimiz izliyor. Bütçe ortaya koyuyoruz, bütçeyle beraber kesin hesap kanununu da görüşüyoruz. Şimdi, kesin hesabı neye dayalı olarak burada konuşacağız? Sayıştayın denetlemesi yok. Bakın, Anayasa’nın 164’üncü maddesi bu konuda çok açık: Hiçbir şekilde ertelenmesi mümkün değil, diyor. “Kesin hesap kanun tasarısı ve genel uygunluk bildiriminin Türkiye Büyük Millet Meclisine verilmiş olması, ilgili yıla ait Sayıştayca sonuçlandıramamış denetim ve hesap yargılamasını önlemez ve bunların karara bağlandığı anlamına gelmez.” Yani, bir anayasal hüküm ortada. Sizin burada parmak sayısıyla çıkarttığınız Sayıştayı işlevsiz hâle getiren 6353 sayılı Kanun’un 45’inci maddesine dayanarak “Burada Sayıştay denetimine gerek yoktur.” demeniz gerçekten denetim yetkisini yok saymanızdır, Türkiye’nin kuvvetler ayrılığı sistemini yok saymanızdır. Değerli arkadaşlar, mesele şu; iktidarınız, AKP iktidarının yönetim anlayışı, zihniyeti şu: Denetimden kaçan bir anlayışınız var. Bakın, Sayıştay raporları buraya gelmiyor. Gelmesi gerekir, anayasal bir hüküm. 2011 yılının kesin hesabını yapacağız, 2011 yılı Sayıştay denetim raporlarını buraya getirmeniz lazım; sonra çıkardığınız kanun o hükmü ortadan kaldırmaz. Yalnız bu değil. Bakınız, Meclis araştırma komisyonları kuruyoruz, onların raporlarını da buraya getirmiyorsunuz. Bir başka husus: Kanun hükmünde kararname çıkarıyorsunuz, onları da buraya getirmeniz lazım, onları da getirmiyorsunuz. Yani, sizin temel bir karakteristiğiniz var, o da milletin denetiminden kaçıyor olmanızdır. Burada gelip parmak sayısıyla bu işi meşrulaştırmanızın, kanunileştirmenizin hiçbir değeri ve anlamı yoktur. Bu yaptığınız işlem Anayasa’ya aykırıdır. Usul tartışmasının lehinde olmakla beraber, tavrınızın aleyhinde söz aldım. Hepinize saygılar sunarım.
Komisyon söz talep etmiştir bu konuyla ilgili olarak. Şimdi, istek üzerine Komisyona söz veriyorum. Buyurun Sayın Bilgiç.
Teşekkür ediyorum Sayın Başkanım. Sayın Başkanım, ilgi raporlar, aslında 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim Kanunu’nda da belirtilen raporlardır. 2010 Aralık ayında çıkan 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nda da bunlara yer verilmiştir. Anayasa gereği olarak bize gelmesi gereken en önemli rapor genel uygunluk bildirimidir.
Hayır, hayır Sayın Bilgiç.
Anayasa 164’ü ne yapacağız?
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nda genel uygunluk bildirimine baktığımızda ilgi raporları da ihtiva ettiğine dair bir hüküm vardır. Yani bu, bütçenin hem komisyonda hem de Genel Kurulda görüşülmesine herhangi bir mâni hâl oluşturmamaktadır. Ki komisyonda bütçenin tümü üzerindeki görüşmeleri yaptığımızda da buna ilişkin olarak herhangi bir şekilde bir komisyon üyesinden de bir itiraz gelmemiştir. Teşekkür ediyorum.
Muhalefet şerhimiz var!
Nasıl gelmedi? Sayın Başkana sordum, Sayın Başkan oradaydı.
Sayın Başkan, yalan konuşuyor! Yanlış değil, yalan konuşuyor!
Sayın Başkan oradaydı, ona sordum.
Tümü üzerindeki görüşmelerde gelmedi.
Sayın Başkan…
Sayın Hamzaçebi, müsaade ederseniz bir açıklama yapayım, ondan sonra gerekiyorsa…
Şahidi burada! Meclis Başkanlığı bütçesinde de var.
Plan ve Bütçe Komisyonu tutanaklarına bak. Ayıp ya!
Değerli milletvekilleri, müzakeresini yaptığımız konuyla ilgili olarak ben Sayıştay yetkililerini 3 defa davet ettim, kendileriyle 3 defa görüştüm bu raporların neden tasarıyla beraber Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderilmediği hususunu. Aslında, komisyonun ilk günkü toplantısında olmamakla birlikte, Sayıştay bütçesi görüşülürken -ve muhalefet şerhlerinde de var- bu konu gündeme geldi. Şimdi, Sayıştay yetkililerinin birlikte yaptığımız toplantıda bana söylediği husus şudur: “4 Temmuz 2012 tarih ve 6353 sayılı Kanun’un 45’inci maddesiyle 6085 sayılı Kanun’un 35’inci maddesine eklenen fıkra ile tüm mali denetim ve raporlama süreçlerini etkileyen yeni birtakım hükümler getirilmiştir.” Bu Rapor Değerlendirme Kurulunun 27/1 sayılı Kararı’ndan okuyorum: “Ancak hâlen rapor süreci tamamlanmamış 2011 denetimlerini bu fıkra hükümlerinden istisna tutan geçici madde düzenlemesi de yapılmamıştır. Kurul, denetim grupları veya deneticinin yerine geçip yeni düzenlemeye uygun değerlendirme ve düzeltme yapamaz. Bu nedenle, Başkanlıkça denetim raporları ilgili denetim gruplarına iade edilmeli ve raporlar, 6085 sayılı Kanun’un 35’inci maddesinin (2)’nci fıkrası yönünden yeniden incelenip gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra kurula gönderilmelidir. 3) Denetim raporlarının 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 35’inci maddesine eklenen (2)’nci fıkraya uygun hâle getirilmeden Başkanlıkça Rapor Değerlendirme Kuruluna sunulması ve burada görüşülmesi usul açısından mümkün değildir. Öte yandan, 6085 sayılı Kanun’un 38’inci maddesinin (2)’nci fıkrasında ‘…Dış denetim genel değerlendirme raporu ile Kurulca görüş bildirilen kamu idarelerine ilişkin denetim raporları Sayıştay Başkanınca genel uygunluk bildirimiyle birlikte Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur.’ hükmü yer almaktadır. Dolayısıyla, Kurulca görüş bildirilen raporların Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderilmesi zorunludur. Ancak kamu idaresi denetim raporlarının önemli bir bölümü hâlen dairelerce görüşülüp kurula gönderilmemiştir. Bu durumda, kanunda belirtilen süreye yetiştirilmesi fiilen imkânsız bulunan raporlara kurulca görüş verilmesi bu yönüyle uygun görülmemiştir. Ayrıca, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 35’inci maddesinin (2)’nci fıkrasının işletilebilmesi için fıkrada öngörülen yönetmeliklerin çıkarılmış olması gerekmektedir. Bu yönetmelikler çıkarılmadan ve fıkrada belirtilen kanuni süreçler tamamlanmaksızın…”
Mazeret çok Sayın Başkan.
“…kurula sunulmuş olan raporlar hukuken eksik raporlardır. Bu bakımdan, bu raporların kurulda görüşülmesi mümkün görülmemektedir.” diye…
Sayıştay görevini yapmıyor yani.
İşlevini yapmamış o zaman.
…oy çokluğuyla bir karar verilmiş. Dolayısıyla, 13 Eylüle kadar bu söylenen gerekçeler sebebiyle bu raporların yetiştirilme imkânı olmadığı ifade edilmiştir. Dolayısıyla, bu tartışmalar muhalefet şerhinde de var. Sayıştay bütçesi yarın görüşülecek, burada da yapılabilecektir. Yukarıda da belli ölçüde bir eksiklik, bir tenkit konusu olmakla birlikte, konunun tasarının görüşülmesine engel teşkil etmediği kanaati hasıl olduğundandır ki komisyonda görüşmeler de devam etmiştir. Dolayısıyla, şimdi bu konuyu…
Sayın Başkan…
Sayın Başkanım, ben çok küçük bir bilgi…
Sayın Başkan, bir açıklama yapmak istiyorum.
Söz verdim, artık müsaade ederseniz…
Müsaade ederseniz, Plan ve Bütçe Komisyonu üyesi olarak Sayın Bilgiç “Bunlar gündeme gelmedi.” dedi.
Hayır, tümü üzerindeki görüşmelerde demek istedim Sayın Günal.
Milliyetçi Hareket Partisinin…
Ben söyledim onu.
…hem 2013 muhalefet şerhinde hem de kesin hesap muhalefet şerhinde var.
Ben söyledim.
Zatıalinizin orada bütçesi görüşülürken de TBMM olarak denetleme yetkimizin elimizden alındığını ve Sayıştay bunları yapmadığı zaman bizim bütçe hakkımızın gasp edildiğini hem TBMM bütçesinde konuştuk hem Sayıştayın bütçesinde konuştuk ve tutanaklarda vardır.
Evet, tamam.
Sayın Bilgiç’in söyledikleri gerçeği yansıtmıyor.
Tümü üzerindeki görüşmelerdir kasıt.
Şu anda eğer bakılırsa hem kesin hesap muhalefet şerhimizde hem de bütçeye ilişkin muhalefet şerhimizde bu aksaklıklar…
Sayın Günal, ben o kısmı söyledim. Muhalefet şerhinde de var, ilk gün o olmasa bile
Biz de Komisyon Başkanına hitaben söylüyoruz.
Kamuoyunu ve Genel Kurulu bilgilendirmek açısından ben de belirtmek istedim Sayın Başkan.
Ben Genel Kurula söylüyorum, herkes dinliyor, kamuoyu da dinliyor. Dolayısıyla, ilk günkü görüşmelerde gelmemiş olmakla birlikte, daha sonraki görüşmelerde konu Sayıştay bütçesi görüşülürken en evvel gündeme gelmiş ama buna rağmen görüşmeler de devam etmiştir. Onu ifade ettim, muhalefet şerhinde de vardır. Bir defa daha tavzihen ifade ediyorum. Buyurun Sayın Hamzaçebi.
Sayın Başkan, Plan ve Bütçe Komisyonun sayın sözcüsü, bütçe ve kesin hesap kanun tasarıları ekinde genel uygunluk bildiriminin olması nedeniyle, diğer raporların o kadar önemli olmadığı anlamında bir açıklama yaptı. Doğrusu, amacını aşan bir ifade olarak bunu değerlendirmek isterim. Genel uygunluk bildirimi öteden beri tasarılara eklenir ama yıllık denetim faaliyet raporu ve yıllık dış denetim genel değerlendirme raporu Parlamentoya ilk kez gelecek olan belgelerdir ve gerçekten bütçenin tüm harcamalarının ilgili bakanlıklar ve kurumlar tarafından usulüne uygun ve yerinde harcanıp harcanmadığının denetlenmesinin sonuçlarını içerir. Bu kadar önemli bir belgeyi, raporu, olmasa da olur bir anlayışla sayın başkan vekili sundular. Bu doğru değildir, bu raporlar hakikaten olmak zorundadır. Ayrıca, buna ilişkin Cumhuriyet Halk Partisi görüşü, Plan ve Bütçe Komisyonu raporundaki karşı oyumuzda yer almaktadır.
Peki, çok teşekkür ediyorum. Değerli arkadaşlar…
Sayın Başkan…
Sayın Genç söz verdim, bakın, şimdi bu türlü bir müzakereyi yapamayız.
Sayın Başkan, 5018 sayılı Kanun’un 69’uncu maddesine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanın Sayıştayı denetlemek üzere bir komisyon oluşturması lazım. Sayıştay Kanunu’na göre, Sayıştay Kanunu’nu yürütme görevi Meclis Başkanına verilmiştir. Siz görevinizi yapmamışsınız. Evvela bu komisyonu oluşturdunuz mu? Bu komisyonu oluşturdunuzsa niye Sayıştayı denetleyip de zamanında rapor hazırlaması sağlanmadı? Burada tek sorumlu sizsiniz.
Peki.
Ama “Peki.” demekle olmaz ki…
Siz soru önergesi verdiniz. Ben süresi içerisinde buna cevap veririm.
“Peki.” demekle olmaz. Bakın, sizin yerinizde başka bir Meclis Başkanı olsaydı şu anda istifa ederdi. Yani devletin bütçesini sakat getiriyorsunuz buraya. Böyle bir şey olur mu ya! Hırsızları koruyan sizsiniz o zaman.
Peki, çok teşekkür ederim. Sayın milletvekilleri, lehteki ve aleyhteki görüşmeleri ve komisyon görüşünü de dinlediniz, açıklamamı da dinlediniz. Görüşmelerin devam edip etmemesini oylarına sunacağım. Görüşmelerin devam etmesini kabul edenler… Kabul etmeyenler… Görüşmelere devam edilecektir. Sayın milletvekilleri, komisyon raporları…
Çoğunluk kararıyla olmaz.
Padişah bütçesi değil! Ayıp ediyor arkadaşlar.
Sayın Başkan, görüşmelere devam edilmesi usul tartışmasıyla ilgili.
Gündeme geçmeden önce bir konu daha var. İstanbul Milletvekili Sayın Mahmut Tanal, geçen birleşimde kendisine ait tutanaklara geçen bir beyanını düzeltmek amacıyla İç Tüzük’ün 58’inci maddesine göre söz istemiştir. Sayın Tanal, hangi konuda efendim? Evvela bir talebinizi alayım, ondan sonra.
Şimdi, efendim, 58’inci maddeye göre, geçen tutanakta geçen beyanım “Sizin buradaki değer kavramınız ezilenlerin çıkarıdır.” şeklinde, bunu düzeltmek istiyorum ben.
Evet, buyurun efendim. İki dakika size söz vereceğim.
(x) Bu açıklamaya ilişkin ifade 06/12/2012 tarihli 35’inci Birleşim Tutanağı’nın 156’ncı sayfasında yer almıştır. Bugün 10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü. Ülkemizde temel hak ve özgürlüklerin geometrik olarak çok fazla ihlal edildiğini görüyoruz. Cumhuriyet Halk Partisinin iktidarında, milletimiz ve Parlamento bilsin ki, bu temel hak ve özgürlüklerin ihlaline biz son vereceğiz. Geçen birleşimde geçen “Sizin buradaki değer kavramınız ezilenlerin çıkarıdır.” kavramını şu şekilde düzeltiyorum: “Sizin buradaki değer kavramınız ezenlerin çıkarıdır.” şeklinde düzeltilmesini arz ederim. Saygılar efendim.
Şimdi, Hükûmetin sunuş konuşmasını yapmak üzere Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek’e söz vereceğim. Buyurun Sayın Bakan.
17 Ekim 2012 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan 2013 Yılı Merkezî Yönetim Bütçe Kanunu Tasarısı ile 2011 Yılı Kesin Hesap Kanunu Tasarısı’nın Plan ve Bütçe Komisyonundaki görüşmeleri tamamlanmıştır. Yoğun ve yorucu çalışmaları, değerli katkıları dolayısıyla Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Başkan ve üyelerine, bu sürece önemli katkılarda bulunan bakan arkadaşlarım ve kamu idarelerinin temsilcilerine huzurlarınızda teşekkür ediyorum. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bugün 2011 yılı merkezî yönetim kesin hesabı ve 2013 yılı merkezî yönetim bütçesi hakkında Genel Kurulumuzu bilgilendireceğim. İlk olarak dünya ve Türkiye ekonomisinin görünümüyle ilgili değerlendirmelerimi sizlerle paylaşmak istiyorum. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; küresel ekonomiye dair belirsizlikler son dönemde azalsa da hâlâ önemini korumaktadır. Gelişmiş ekonomilerde büyüme zayıf, işsizlik ise yüksek seyretmektedir. Kamu borçlarının sürdürülebilirliğine ilişkin kaygılar devam etmektedir. Avro bölgesinde alınan önlemlere rağmen güven ortamı hâlâ tam olarak sağlanamamıştır. Gelişmekte olan ekonomilerde ise büyüme son yıllardaki trendin oldukça altında seyretmektedir. IMF, Dünya Ekonomik Görünüm Raporu’nda yayımladığı tahminlerini 2012 yılı için 0,7, 2013 yılı için 0,9 puan aşağı yönlü revize etmiştir. Bu çerçevede, küresel ekonomik büyüme IMF tarafından 2012 yılı için yüzde 3,3, 2013 yılı için yüzde 3,6 olarak tahmin edilmektedir. Bu oranlar kriz öncesi dönemde görülen yaklaşık yüzde 5 civarındaki büyümenin oldukça altındadır. Gelişmiş ekonomilerin 2012 yılında yüzde 1,3, 2013’te ise yüzde 1,5 ile potansiyelin oldukça altında büyümesi beklenmektedir. Dünya ekonomisinin yüzde 21’ini oluşturan Amerika Birleşik Devletleri’nde iş gücü piyasası ve iç talepteki zayıf gidişat, büyümenin bir süre daha ılımlı seyredeceğini göstermektedir. 2011 yılında yüzde 1,8 büyüyen Amerika Birleşik Devletleri ekonomisinin bu yıl yüzde 2,2, önümüzdeki yıl ise yüzde 2,1 büyümesi beklenmektedir. Dünya ekonomisinin yüzde 19'unu oluşturan avro bölgesinde ise birçok ülke teknik olarak resesyona girmiştir. 2011 yılında yüzde 1,4 oranında büyüyen avro bölgesinin 2012 yılında yüzde 0,4 daralması, 2013 yılında ise neredeyse yerinde sayarak sadece yüzde 0,2 büyümesi beklenmektedir. Bölge ekonomisinin 2007 sonundan bu yana yüzde 1,9 oranında küçüldüğü göz önüne alındığında, krizin bölge üzerindeki etkisi çok daha iyi anlaşılacaktır. Gelişmiş ülkelerdeki sorunlar, gelişmekte olan ülkeleri ticaret, finansman ve beklentiler kanalı ile olumsuz yönde etkilemektedir. Dolayısıyla, gelişmekte olan ülkelerde ekonomik büyüme bu yıl büyük oranda yavaşlamıştır. 2011 yılında yüzde 6,2 oranında büyüyen gelişmekte olan ekonomilerin 2012 ve 2013 yıllarında, sırasıyla, yüzde 5,3 ve yüzde 5,6 oranında büyüyeceği tahmin edilmektedir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; gelişmiş ekonomilerde büyüme zayıf seyrederken işsizlik hâlâ son on yılın en yüksek seviyelerindedir. Avro bölgesinde 2007 sonunda yüzde 7,4 olan işsizlik oranı, ekim itibarıyla yüzde 11,7 ile tarihî rekor seviyesine çıkmıştır. Bu oranın 2013 yılında da yüzde 11,5 ile yüksek bir düzeyde seyretmesi beklenmektedir. İspanya ve Yunanistan'da ise işsizlik oranları yüzde 25'i aşmıştır. Amerika Birleşik Devletleri’nde ise 2007 yılında yüzde 5 olan işsizlik oranının, 2012 ve 2013 yıllarında yüzde 8 civarında olacağı öngörülmektedir. Gelişmiş ekonomilerde kriz döneminde yaşanan ekonomik daralma ve kamunun bu dönemde üstlendiği yükümlülükler dolayısıyla mali dengeler bozulmuş, aradan geçen beş yıla rağmen bu dengelerde kayda değer bir iyileşme sağlanamamıştır. Avrupa Merkez Bankasının aldığı önlemler sayesinde, İspanya ve İtalya gibi önemli ülkelerin iflas riski azalmakla birlikte, avro bölgesinde finansal istikrar hâlâ tehdit altındadır. 2 büyük kurtarma paketine rağmen Yunanistan'da borç dinamiklerinin sürdürülebilir düzeyde olmadığı kanısı oldukça yaygındır. Bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılaya oranı, zirve yaptığı 2009 yılından bu yana Amerika Birleşik Devletleri’nde 4,6 puan, avro bölgesinde ise 3,1 puan düşmesine rağmen hâlâ kriz öncesi seviyelerin yaklaşık 3 ile 6 puan üzerindedir. Kamu borçluluk oranları ise artmaya devam etmektedir. Son beş yıl içerisinde kamu borcunun gayrisafi yurt içi hasılaya oranı Amerika Birleşik Devletleri’nde 40 puan artarak 2012 yılında yüzde 107,2'ye, avro bölgesinde ise 27,2 puan artarak yüzde 93,6'ya çıkmıştır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 2012 yılında küresel ekonomik faaliyetlerdeki durgunluğun etkisiyle enflasyonist baskılar azalmıştır. 2012 yıl sonunda enflasyonun gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomilerde, sırasıyla, yüzde 1,7 ve yüzde 6,2 olacağı tahmin edilmektedir. Bu oranlar, 2011 yılında, sırasıyla, yüzde 2,5 ve yüzde 6,6 olarak gerçekleşen enflasyon oranlarının altındadır. 2013 yılında enflasyonun gelişmiş ekonomilerde yüzde 1,7 ile durağan seyredeceği, gelişmekte olan ekonomilerde ise yüzde 5,7 ile azalmaya devam edeceği tahmin edilmektedir. Sayın Başkan, değerli üyeler; küresel ekonominin önünde aşağı yönlü 3 temel risk bulunmaktadır. Bu risklerden ilki, avro bölgesinde ekonomik krizin daha da derinleşmesidir. Bu risk, sadece bölge ekonomileri ve Türkiye için değil, Çin ve Hindistan gibi küresel büyüme açısından da tabii ki oldukça önemli bir risktir. “Mali uçurum” olarak adlandırılan Amerika Birleşik Devletleri’ndeki mali belirsizlikler, küresel görünüme ilişkin diğer önemli bir risktir. Mali uçurum, yaklaşık 700 milyar dolarlık harcama kesintileri ve vergi artışlarının 2013 yılında otomatik olarak devreye girmesi ile Amerika Birleşik Devletleri ekonomisini resesyona sokabilecek büyüklükte bir risktir. Son olarak, artan jeopolitik gerginlikler uluslararası enerji fiyatlarının hızla yükselmesine yol açabilecektir. OECD tahminlerine göre petrol fiyatlarında varil başına her 10 dolarlık yükseliş, üye ülkelerde ekonomik büyümeyi ortalama 0,25 puan düşürecek, enflasyonu ise yine yaklaşık 0,25 puan artıracaktır. Tabii, küresel büyümeyi önümüzdeki yıl yukarı çekecek senaryolar da vardır. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri ve avro bölgesinin kısa zamanda piyasaları rahatlatacak çözümler üretmesi ve dolayısıyla güven ortamının sağlanması toparlanma sürecini hızlandırabilecektir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; küresel belirsizliklere rağmen Türkiye ekonomisi istikrarını ve güçlü makroekonomik dengelerini korumaktadır. Türkiye, 2011'in son çeyreğinden itibaren girdiği yumuşak iniş sürecini başarıyla yönetmiştir. Bu süreçte, büyüme kompozisyonu iç ve dış talep arasında dengelenmiş, cari açık daralmış, enflasyonist baskılar azalmıştır. Bildiğiniz üzere, kriz sonrası dönemde Türkiye ekonomisi çok güçlü bir büyüme sürecine girmiştir. 2010-2011 yıllarında ortalama yüzde 8,8 oranında büyüyen Türkiye ekonomisi global büyüme liginde üst sıralarda yer almıştır. Bu sayede mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sabit fiyatlarla gayrisafi yurt içi hasıla kriz öncesi seviyenin yüzde 14,2 üzerine çıkmıştır. Ancak bu dönemde iç talebin yüzde 10,3 ile potansiyelin oldukça üzerinde büyümesi ve dış finansmana erişimin elverişli olması cari açığı yüksek seviyelere çıkarmıştır. Bu nedenle, geçen yıl cari açığı kontrol altına almak için önemli tedbirler aldık. Bu çerçevede; Maliye Bakanlığı olarak ithalatın artış hızını sınırlayacak adımlar attık. Merkez Bankası para politikasını sıkılaştırdı. BDDK ise makro ihtiyati uygulamalarla bu sürece destek verdi. Alınan bu önlemler neticesinde ekonomimiz 2011'in ikinci yarısından itibaren kontrollü bir yavaşlama sürecine girmiştir. Bu süreçte iç talep yavaşlarken dış talep büyümenin motoru hâline gelmiştir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu yıl yumuşak iniş sürecini başarıyla yönettik. Küresel ekonomideki belirsizliklere rağmen önümüzdeki dönemde büyümeyi hızlandırarak 2014 yılında potansiyel büyüme hızına ulaşmayı hedefliyoruz. Orta Vadeli Programda 2012 yılında büyümenin yüzde 3,2 oranında gerçekleşeceğini öngördük. Ancak son açıklanan veriler ışığında büyümenin bir miktar bunun altında kalması olasılığı yüksektir. Ayrıca, büyümede aşağı yönlü revizyon sadece Türkiye’ye özgü bir durum değildir. Örneğin, IMF gelişmekte olan ülkeler için 2012 yılı büyüme tahminlerini ortalama 0,8 puan aşağı çekmiştir. Aslında IMF raporundan sonra ortaya çıkan Avrupa Merkez Bankası ve OECD raporları IMF’ye göre çok daha kötümser bir tablo da çizmiştir. Ayrıca, en büyük ticaret ortağımız olan avro bölgesindeki daralma, küresel ekonomideki yavaşlama ve yüksek uluslararası enerji fiyatları dikkate alındığında ülkemiz için tabii ki bu büyümedeki sapma makul gibi görülebilir. Türkiye, IMF tahminlerine göre bu yıl Avrupa’da Letonya ve Kosova’dan sonra en hızlı büyüyen ülke olacaktır. Bu yılki büyüme oranımız gelişmekte olan Avrupa ülkelerinin yüzde 2’lik büyümesinden daha yüksek, Latin Amerika’nın yüzde 3,2’lik büyümesiyle neredeyse başa baş, gelişmekte olan Asya’nın yüzde 6,7’lik büyümesine göre de oldukça düşük olacaktır. Büyümenin önümüzdeki yıl yüzde 4, 2014 ve 2015 yıllarında ise yüzde 5 olacağını öngörüyoruz. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; cari işlemler açığını önemli ölçüde azalttık, enflasyonu düşürdük, istihdamı artırdık, kamu borçlarının gayrisafi yurt içi hasılaya oranını azalttık. Özetle, bütçe açığı ve büyüme hariç Orta Vadeli Program’da öngördüğümüz hedeflere genel hatlarıyla ulaştık. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye, yüksek cari işlemler açığını krize dönüştürmeden başarılı bir şekilde yönetmiştir. Ekim 2011’de 78,4 milyar dolara yükselen on iki aylık cari açık, uyguladığımız doğru makroekonomik politikalarla bu yılın eylül ayında 55,8 milyar dolara gerilemiştir. Cari açıktaki bu gerileme, yüksek seviyelerde seyreden petrol fiyatlarıyla, en büyük ticaret ortağımız Avrupa Birliğindeki daralmaya rağmen gerçekleşmiştir. Enerji ithalatını hariç tuttuğumuzda, aslında Türkiye’nin 3,7 milyar dolar cari fazla verdiğini göreceksiniz. Cari açığın, gayrisafi yurt içi hasılaya oran olarak, yıl sonunda Orta Vadeli Program’da öngördüğümüz üzere yüzde 7 civarında gerçekleşeceğini, 2015 yılında ise yüzde 6,5’a gerileceğini tahmin ediyoruz. Uygulamaya koyduğumuz yapısal reformlarla cari açığı orta-uzun vadede daha düşük seviyelere çekeceğiz. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yumuşak iniş sürecine paralel olarak enflasyonist baskılar da azalmıştır. Geçen yılın sonunda yüzde 10,5’a çıkan enflasyon, kasım ayında yüzde 6,4’e inmiştir. Enflasyonun 2013’te yüzde 5,3’e gerilemesini bekliyoruz. Uzun yıllar çift hanelerde seyreden, hatta bazen 3 haneye çıkan enflasyonu tek haneye indirerek tarihî bir başarıya imza attık. Zira, 2002 yılında yüzde 29,7 olan enflasyon ile dünyada en yüksek enflasyon oranına sahip 6’ncı ülkeydik. Kasım ayı itibarıyla yüksek enflasyon liginde 54’üncü sıraya kadar geriledik. Orta-uzun vadede hedefimiz, enflasyonu düşük tek haneli rakamlara indirmektir. Böylelikle, büyümenin önündeki en büyük kısıtı ortadan kaldırmış olacağız. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; önümüzdeki dönemde büyümemizi destekleyecek önemli unsurlardan biri, son yıllarda yakaladığımız güçlü istihdam artışıdır. Birçok ülkede kriz sonrası istihdam kayıpları telafi edilemezken 2009 yılından bu yana yaklaşık 4 milyon net istihdam sağladık. Manşet işsizlik oranı yüzde 8,8 ile son on yılın en düşük düzeyine inmiştir. Bu dönemde iş gücüne katılım oranının 2,3 puan arttığı göz önüne alınırsa işsizliği azaltmadaki başarımız daha iyi anlaşılacaktır. Nitekim, Uluslararası Çalışma Örgütünün verilerine göre, Türkiye, krizden çıkış sürecinde işsizliği en hızlı düşüren ülke olmuştur. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sürdürülebilir yüksek büyüme için ekonomik istikrar ve güven ortamının rolü çok önemlidir. Bu bilinçle, Hükûmet olarak her zaman mali disipline önem verdik. Bugün birçok ülke borç sorunuyla mücadele ederken Türkiye’de kamu borçlarının sürdürülebilirliğine ilişkin hiçbir tereddüt kalmamıştır. İktidara geldiğimiz 2002 yılında genel devlet açığının gayrisafi yurt içi hasılaya oranı yüzde 11 civarındaydı, hükûmetlerimiz döneminde kararlılıkla uyguladığımız ihtiyatlı maliye politikaları sayesinde bu oranı ciddi ölçüde azalttık, 2012 gibi nispeten sıkıntılı bir yılda dahi genel devlet açığının yüzde 1,6 olarak gerçekleşmesini bekliyoruz. Bu oran OECD ülkeleri için öngörülen yüzde 5,5’luk açığın üçte 1’inden az, Maastricht Kriteri’nin ise neredeyse yarısı kadardır. Genel devlet açığının gayrisafi yurt içi hasılaya oranını 2015 yılında yüzde 0,9’a indirmeyi hedefliyoruz. Çok değil, bundan on yıl önce Türkiye’de kamu borçlarının sürdürülebilir olmadığı kanısı piyasalara hâkimdi ancak kısa sayılabilecek bir sürede kamu borç stokunu ülkemiz için bir sorun olmaktan çıkardık. 2002 yılında yüzde 74 olan kamu borç stokunun gayrisafi yurt içi hasılaya oranının 2012 yılında yüzde 36 civarına düşeceğini öngörüyoruz. Bu oran yüzde 60’lık Maastricht Kriteri’nin yaklaşık 24 puan altında, OECD ortalamasının ise üçte 1’i kadardır. Kamu borç stokunun gayrisafi yurt içi hasılaya oranı önümüzdeki dönemde de azaltmaya devam ederek 2015 yılında yüzde 31’e indirmeyi hedefliyoruz. 2002 yılında yüzde 36,3 olan kamu net dış borç stokunun gayrisafi yurt içi hasılaya oranı Haziran 2012 itibarıyla eksi yüzde 0,3 olmuştur. Yani hazinemiz net bazda dünyadan alacaklı konuma gelmiştir. AK PARTİ hükümetleri öncesinde hem borcun faizi hem de faiz giderlerinin vergi gelirleri içerisindeki payı oldukça yüksekti. 2002 yılında reel faiz oranları yüzde 25’in üzerinde, faiz giderlerinin vergi gelirlerine oranı ise yüzde 86’lar civarındaydı. Mali disiplin sayesinde reel faizi sıfırlarken faiz giderlerinin vergi gelirlerine oranını 2012 yılında yüzde 17,6’ya kadar düşüreceğiz. Bunların bir yansıması da tarihin en düşük seviyelerine inen hazine borçlanma faizleridir. Çok değil, on dokuz yıl önce hazine ihalelerinde yüzde 400’lerin üzerine çıkan yıllık bileşik faiz oranı kasım ayında yüzde 5,9’a kadar düşmüştür. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; önümüzdeki dönemde hane halkı ve bankacılık sektörünün güçlü bilançoları, iç talebin ve dolayısıyla ekonominin büyümesini destekleyecek önemli iki unsur olacaktır. Hükûmetlerimiz döneminde sağladığımız ekonomik ve siyasi istikrar ile özel sektörün önünü açtık. Bizden önceki on yıllık dönemde özel sektör yatırımları reel bazda yüzde 29 azalmışken AK PARTİ hükûmetleri döneminde 2,7 kat artmıştır. Bu dönemde şirketlerimiz ölçek büyütmüş ve global düzeyde rekabet edebilir seviyeye gelmiştir. Türkiye, marka değeri açısından dünyanın ilk 20 ülkesinden biri olmuştur. Küresel ticaretten aldığımız pay da önemli oranda artmıştır. Türkiye’nin küresel ticaretteki payı 2002 yılında yüzde 0,66 iken bu oran 2011 yılında yüzde 1,02’ye kadar yükselmiştir. 2002 yılında 1 milyar doların üzerinde ihracat ettiğimiz ürün sayısı 9 iken bu rakam 2011 yılında 32’ye yükselmiştir. Benzer şekilde, aynı dönemde 1 milyar doların üzerinde ihracat yaptığımız ülke sayısı 8 iken bu sayı 2011 yılında 30’a kadar çıkmıştır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu unsurların yanı sıra, önümüzdeki dönemde finansal koşullardaki esneklik de büyümeyi destekleyecektir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, gecelik borç verme faiz oranını son 3 ayda 250 baz puan, ortalama fonlama maliyetini ise son 6 ayda yaklaşık 500 puan düşürmüştür. Kredi faiz oranları da piyasa faizlerine paralel olarak kademeli bir şekilde düşmektedir. Dolayısıyla, bu da, yine 2013 yılında büyümeyi destekleyici bir unsurdur. Benzer şekilde, kredi notumuzun yaklaşık yirmi yıl aradan sonra tekrar yatırım yapılabilir seviyeye yükselmiş olması da büyüme üzerinde olumlu bir rol oynayacaktır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye ekonomisi 1990’lı yıllarda yaşadığı tahribatın ve 2001’deki ağır krizin ardından âdeta dibe vurmuştu. Ancak, son on yılda, AK PARTİ hükûmetleri döneminde uyguladığımız sağlıklı makro ekonomik politikalar ve gerçekleştirdiğimiz reformlarla refah düzeyini yükselttik, ülkemizi küresel ekonominin önemli aktörlerinden biri hâline getirdik. Gerçekleştirdiğimiz reformlarla ülkemizin kurumsal altyapısını güçlendirdik, yatırım ortamını iyileştirdik ve uluslararası rekabet gücünü artırdık. Gelişmiş ülkelerle olan gelir makasını hızla daralttık. 2002 yılında kişi başına düşen millî gelirimiz avro bölgesinin yüzde 37,5’una denk düşerken bugün bu oran yüzde 51,7 düzeyine yükselmiştir. Dünya Ekonomik Forumunun yaptığı Küresel Rekabet Gücü Endeksi’nde Türkiye, 2005 yılında 117 ülke arasında 71’inci sıradaydı, 2012 yılında ise 144 ülke arasında 43’üncü sıraya yükselmiştir. Uluslararası Yolsuzluk Algı Endeksi’nde de önemli bir mesafe katettik. 2002 yılında 102 ülke arasında 65’inci sıradayken, yolsuzluk algısı en yüksek olan yüzde 50’lik grup içerisindeydik. 2012 yılında ise 176 ülke arasında 54’üncü sıraya yükseldik ve bir önceki yıla göre tam 7 basamak ilerleme kaydettik. Artık, yolsuzluk algısı en düşük üçte 1’lik grup içerisinde yer alıyoruz. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bütün bu olumlu gelişmeler, ülkemizin önemli ve başarılı bir yapısal dönüşüm içerisinde olduğunu göstermektedir. Ancak, gelinen noktayı yeterli bulmuyoruz, daha gidecek çok yolumuz var. Önümüzdeki dönemde de büyüme potansiyelimizi güçlendirecek makroekonomik politikaları ve yapısal reformları uygulamaya devam edeceğiz. Bu çerçevede, kayıt dışılıkla mücadele, eğitimde kalitenin artırılması ve iş gücü piyasasında esnekliğin sağlanması önemsediğimiz alanlardır. Bu alanlarda daha fazla ilerleme sağlamamız, Türkiye'nin 2 temel sorunu olan cari açık ve işsizlikle mücadelede elimizi güçlendirecektir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hükûmetlerimiz döneminde, cari işlemler açığını orta ve uzun vadede daha makul seviyelere indirmek için attığımız bazı önemli adımları sizlerle paylaşmak istiyorum. İlk olarak, son on yılda sağladığımız mali disiplin sayesinde kamu tasarruflarında önemli oranda artış sağladık. 2002 yılında kamu tasarruflarının gayrisafi yurt içi hasıla içerisindeki payı eksi yüzde 4,8’di. Bu oranın 2012 yılında pozitif yüzde 2,4'e ulaşacağını tahmin ediyoruz. Yani, bu dönemde kamu tasarruflarının gayrisafi yurt içi hasıla içerisindeki payını yaklaşık 7,3 puan artırdık. Ancak, bu dönemde özel kesim tasarrufları 11,6 puan azalarak yüzde 11,9'a inmiştir. Özel sektör tasarruflarını artırmak amacıyla bu yıl, bireysel emeklilik sistemini daha cazip kılacak düzenlemeler yaptık. Yeni sistemle katılımcıya doğrudan devlet desteği sağlayacağız. Ayrıca, mevduatın vadesini uzatmak için kanun değişikliği yaptık. Bu amaçla, kısa sürede buna ilişkin Bakanlar Kurulu kararını açıklayacağız ve ilgili diğer tedbirleri alacağız. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yine -cari işlemler açığını azaltmak üzere- 2’nci olarak, biliyorsunuz, maalesef, ülkemiz petrol ve doğal gaz kaynakları açısından zengin değildir. Türkiye birincil enerji kaynakları bakımından yüzde 72 oranında dışa bağımlıdır. Bu nedenle, son yıllarda hızla artan enerji fiyatları, cari işlemler açığında belirleyici bir faktör olmuştur. İşte bu nedenle, hükûmetlerimiz döneminde, enerjide dışa bağımlılığımızı azaltmak amacıyla yerli, yenilenebilir ve aynı zamanda çevreci enerji yatırımlarını önceliklendirdik. 2011 yılı sonu itibarıyla toplam kurulu elektrik enerji gücümüzün yüzde 36,1'i yenilenebilir enerji kaynaklarından, özellikle hidroelektrik santrallerinden elde edilmektedir. Şu anda inşa hâlindeki santrallerden elde edilecek kaynakları da ekleyince ülkemiz yenilenebilir enerjinin toplam kurulu güç içerisindeki payı yüzde 46,6'ya yükselecek ve enerjide dışa bağımlılığımız kayda değer bir oranda azalmış olacaktır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 3’üncü olarak, Türkiye’yi katma değer zincirinde yukarılara taşıyacak adımları attık, atmaya devam ediyoruz. Bu kapsamda, uygulamaya koyduğumuz yeni teşvik sistemi ile ülkemizin uluslararası rekabet gücünü artırma potansiyeline sahip, AR-GE içeriği yoğun, yüksek teknolojili ve katma değerli, stratejik önemi haiz yatırımları teşvik ediyoruz. Son on yılda, AR-GE harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla içerisindeki payını yüzde 0,53’ten yüzde 0,86’ya kadar çıkardık. Hedefimiz, AR-GE harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla içerisindeki payını orta vadede yüzde 2’ye, uzun vadede ise yüzde 3’e çıkarmaktır. Bunun için özel sektöre çok güçlü destekler veriyoruz. Yine, verdiğimiz destekler sayesinde, Türkiye Avrupa’nın en çok marka başvurusu yapılan ülkesi konumuna gelmiştir. Benzer şekilde, endüstriyel tasarımda Türkiye Avrupa’da 3’üncü sıraya yükselmiştir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 4’üncü olarak, küresel rekabet gücümüzü artıracak altyapı yatırımlarına da öncelik veriyoruz. Hükûmetlerimiz döneminde altyapıda gerçekleştirdiğimiz yatırımlar sayesinde kara, hava ve demir yollarında büyük mesafeler katettik. Önümüzdeki dönemde de bu çabalarımızı yoğunlaştıracağız. Son olarak, ülkemizde bilgi ve teknoloji yoğun üretim ve ihracatın payını artırmak için beşerî sermayemizin kalitesini yükseltmek şarttır. Maalesef, hükûmetlerimizden önceki dönemlerde eğitimin yeterince önceliklendirilememesi sebebiyle 25 yaş üstü nüfusun okulda geçirdiği süre ortalama altı buçuk yıldır. Bu süre OECD ülkelerinde ortalama on bir yıldır. Bu durum, küresel rekabette arzuladığımız seviyelere ulaşmamıza engel olmuştur. Bu nedenle, hükûmetlerimiz eğitimi önceliklendirmiş, bütçeden eğitime ayrılan kaynağı son on yılda 6 kattan fazla artırmıştır. Ayrıca, zorunlu eğitim süresini on iki yıla çıkararak önümüzdeki dönemde uluslararası ortalamanın üstüne çıkmayı hedeflemiştir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; son yıllarda istihdamda yakaladığımız büyük başarılara rağmen işsizlik hâlâ Türkiye'nin temel sorunlarından biridir. Hükûmet olarak işsizliği daha düşük seviyelere indirmek için kısa, orta ve uzun vadeli birçok tedbir aldık. Şimdi, bunlardan birkaçını sizlerle paylaşmak istiyorum: Kısa vadede işsizliği azaltmak amacıyla aktif iş gücü politika uygulamalarını son yıllarda önemli oranda artırdık. Bu programlardan yararlanan kişi sayısı 2008 yılında 32 bin iken bu sayı 2012 yılının ilk on ayında yaklaşık 377 bin kişiye ulaşmıştır. Orta vadeli perspektifle istihdamı artırmak amacıyla arz-talep uyumsuzluğunu gidermeye yönelik çeşitli projeleri hayata geçirdik. İşsizlerimize beceri kazandırmak amacıyla başlattığımız Uzmanlaşmış Meslek Edindirme Merkezleri Projesi ile 80 binden fazla kişiyi mesleki eğitimden geçirdik ve bir meslek sahibi yaptık. GAP, DAP, KOP ve DOKAP gibi bölgesel kalkınma projelerinin de istihdam yaratma potansiyeli oldukça yüksektir. Bu nedenle Hükûmetimiz son yıllarda bu projelere giderek artan oranda kaynak ayırmaktadır. Örneğin, GAP projesinin tamamlanmasıyla yaklaşık 1,3 milyon kişiye doğrudan istihdam, millî ekonomiye ise yıllık 6,6 milyar dolar katkı sağlanması beklenmektedir. Benzer şekilde, DAP projesinin de 1,2 milyon kişiye istihdam yaratacağı ve ekonomiye yıllık 1,4 milyar dolar katkı sağlayacağı öngörülmektedir. 2009 ve 2012 yıllarında uygulamaya koyduğumuz teşvik sistemleri sayesinde yatırımcının üzerindeki istihdam kaynaklı yükleri oldukça azalttık. 2009 yılında uygulamaya koyduğumuz teşvik sistemi kapsamında 376 bin kişilik istihdam taahhüt edilmiştir. Yeni teşvik sistemi kapsamında ise 2012 Haziran ayından bu yana öngörülen istihdam 72 bin kişi civarındadır. Sayın Başkan, değerli üyeler; işsizlikle uzun vadede mücadele kapsamında eğitimin hem yaygınlığını hem de niteliğini artırmaya yönelik çok önemli adımlar atıyoruz. Az önce de ifade ettiğim gibi, hükûmetlerimiz döneminde bütçeden en çok katkıyı eğitime ayırmaya başladık. İş gücü piyasalarında tabii ki katılıklar ülkemizde istihdamı sınırlayan önemli faktörlerden birisidir. Bu sorunları çözmek için sosyal taraflarla istişare içerisinde gerekli düzenlemeleri önümüzdeki dönemde yapmayı ümit ediyoruz. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; şimdi sizlere 2011 Yılı Merkezî Yönetim Kesin Hesap Kanunu Tasarısı hakkında bilgi vermek istiyorum. 2011 yılında bütçe giderleri 314,6 milyar lira, bütçe gelirleri 296,8 milyar lira, bütçe açığı 17,8 milyar lira, faiz dışı fazla 24,4 milyar lira olarak gerçekleşmiştir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bütçe gerçekleşme tahminlerimiz çerçevesinde, 2012 yılı sonunda bütçe giderlerinin 362,7 milyar lira, bütçe gelirlerinin 329,2 milyar lira, bütçe açığının 33,5 milyar lira, faiz dışı fazlanın 15,5 milyar lira olacağını tahmin ediyoruz. Buna göre, 2012 yılında bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılaya oranı geçen yıl Orta Vadeli Program’da öngördüğümüz oranın yaklaşık 0,8 puan üzerinde gerçekleşecektir. Bu da bütçe açığında 12,4 milyar liralık bir sapmaya tekabül etmektedir. Hedefe oranla bütçe açığındaki sapmada esas itibarıyla harcamalardaki artış etkili olmuştur. 2012 yıl sonunda merkezî yönetim bütçe giderlerinin 362,7 milyar lirayla başlangıç ödeneğine göre yüzde 3,3 oranında yani 11,7 milyar lira daha yüksek gerçekleşmesini bekliyoruz. Bu giderlerin başlangıç ödeneğine göre daha yüksek gerçekleşecek olmasında esas itibarıyla yatırımlar etkili olmuştur. Bütçe harcamalarındaki sapmanın yüzde 55'i sermaye giderleri ve sermaye transferlerindeki artıştan kaynaklanmaktadır. Bu harcamalar ülkemizin üretken kapasitesini ve büyüme potansiyelini artırıcı niteliktedir. Buna ilaveten personel giderleri ile mal ve hizmet alım giderleri de artışta etkili olmuştur. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 2012 yılında bütçe gelirlerinin 329,2 milyar lira ile vergi gelirlerinin ise 278,8 milyar lirayla bütçe hedefleri doğrultusunda gerçekleşmesini bekliyoruz. Bu yıl küresel ekonominin önemli ölçüde yavaşlamasına ve beklentilerin kötüleşmesine rağmen –tabii ki bunun Türkiye’ye yansımaları var- bütçe gelirlerinde sapma olmayacak olması takdir edersiniz ki bir başarıdır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu yıl bütçe açığındaki sapmayı kontrol altına almak için, vergi artışları dâhil, bazı tedbirleri aldık. Bu dönemde mali disiplinin önemini kavrayan pek çok ülke de benzer önlemlere başvurmuştur. Hatta özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi gibi gelir etkisi kısa sürede görülen önlemler genel olarak tercih edilmiştir. Örneğin, 2009-2012 döneminde, 27 AB ülkesinin 22'si ÖTV’yi, 14'ü KDV gelirlerini artırıcı yönde düzenleme yapmıştır. Dolaylı vergilerin yanı sıra birçok ülke, gelir vergisi, sosyal güvenlik kesintileri ile servet üzerinden alınan vergileri de artırmıştır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Orta Vadeli Program ve Orta Vadeli Mali Plan’a uygun olarak hazırlanan 2013 yılı bütçesi, Maliye Bakanlığım döneminde hazırlanan 4’üncü, AK PARTİ hükûmetleri döneminde hazırlanan 11’inci bütçedir. 2013 yılı bütçesi, mali disiplini ve makroekonomik istikrarı korumayı amaçlayan, büyümeyi, istihdamı ve yatırımları destekleyen, eğitim, sağlık ve altyapıyı önceliklendiren, sosyal nitelikli harcamalara ağırlık veren, toplumsal refahı gözeten bir bütçedir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; şimdi de 2013 yılı bütçesine baz oluşturan makroekonomik tahminleri sizlerle paylaşmak istiyorum: Gayrisafi yurt içi hasıla büyüklüğü 1 trilyon 571 milyar lira, ithalat 253 milyar dolar, ihracat 158 milyar dolar, büyüme oranı yüzde 4, deflatör yüzde 5,3, TÜFE -yıl sonu- yüzde 5,3. Bu çerçevede, 2013 yılı merkezî yönetim bütçesinin büyüklükleri aşağıdaki gibidir: Bütçe giderleri 404 milyar lira, faiz hariç giderler 351 milyar lira, bütçe gelirleri 370,1 milyar lira, vergi gelirleri 317,9 milyar lira, vergi dışı gelirler 52,2 milyar lira, bütçe açığı 34 milyar lira, faiz dışı fazlayı 19 milyar lira olarak öngördük. Büyüme, büyümenin kompozisyonu ve deflatör tahminleriyle 2012 yılında alınan tedbirler birlikte değerlendirildiğinde bütçe gelir tahminlerimizin gerçekçi olduğu görülecektir. 2013 yılında harcamaların bütçe öngörüleri çerçevesinde kalması için gerekli tedbirleri alacağız. Bu çerçevede kamu harcama programlarında verimlilik artışı sağlamak amacıyla idari bir mekanizma oluşturacağız. Önemli harcama programlarını tek tek gözden geçireceğiz. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; kamu kaynaklarının nereye harcanacağını bilmek vatandaşlarımızın en doğal hakkıdır. Bu nedenle, şimdi sizlere 2013 yılı bütçesiyle toplayacağımız gelirleri nereye harcayacağımızı ve bu bütçenin vatandaşlarımıza neler getireceğini anlatmak istiyorum. 2013 yılı bütçesi, eğitimi, dolayısıyla uzun vadeli geleceğimizi önceliklendiren bir bütçedir. 2013 yılında eğitime ayırdığımız kaynağı bir önceki yıla göre yüzde 20,7 oranında artırarak 68,1 milyar liraya çıkarıyoruz. Böylece 2002 yılından bu yana bütçeden eğitime ayrılan kaynağı 6 kattan fazla artırarak eğitimin bütçe içindeki payını yüzde 9,4’ten yüzde 17’ye yükseltmiş olacağız. Eğitim ve öğretimde fırsat eşitliği sağlamak ve okullarımızdaki teknolojiyi iyileştirmek amacıyla uygulamaya konulan FATİH Projesi’ni 2013 yılında da destekleyeceğiz. 2012 yılında bu proje için bütçeden ayırdığımız kaynak 803 milyon lira iken 2013 yılında bunu 1,4 milyar liraya çıkarıyoruz. Bu yıl yeni bir uygulamayla üniversite birinci öğretim ve açık öğretim öğrencilerinden alınan harçları kaldırdık. Artık, 2,3 milyon öğrencimize yükseköğretimi harçsız sunuyoruz. Bu çerçevede, üniversite öğrencileri için 498 milyon liralık katkı payını bütçeden karşılayacağız. Üniversitelerimizin öğretim elemanı ve personel ihtiyacını hızlı bir şekilde karşılayabilmek için ilave 14 bin atamaya izin veriyoruz. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; vatandaşlarımıza kaliteli sağlık hizmeti sunmak için daha fazla kaynak ayırıyoruz. 2013 yılında kamu sağlık harcamaları için Sosyal Güvenlik Kurumu ve merkezî yönetim bütçesinden 67,9 milyar liralık kaynak öngörüyoruz. Bu rakam 2012 yılına göre yüzde 11,1’lik bir artış ifade ediyor, 2002’ye göre ise 5 kattan fazla bir artışı yine ifade ediyor. Böylece eğitimden sonra en fazla kaynağı sağlığa ayırmış oluyoruz. Tüm illerimizde uygulanan aile hekimliği hizmeti ile vatandaşlarımıza kolayca ulaşabilecekleri birinci basamak sağlık hizmeti sunuyoruz. Aile hekimliği için 2013 yılı bütçesinde yüzde 17,1 oranında bir artışla 4 milyar liralık kaynak tahsis ediyoruz. Hükûmetlerimiz döneminde sağlık göstergelerinde önemli iyileşmeler elde ettik. Erişilebilir, etkin ve kaliteli sağlık hizmetleriyle son on yılda bebek ölüm oranı binde 31,5’tan binde 7,7’ye indi. Türkiye’nin dokuz yılda elde ettiği bu başarıya OECD ülkeleri otuz bir yılda ancak ulaşabilmişti. Sayın Başkan, değerli üyeler; 2013 yılı bütçesiyle yatırımları ve istihdamı dolayısıyla reel ekonomiyi daha fazla destekleyeceğiz. Bu amaçla, işveren prim desteği, tarımsal kredi faiz desteği, esnaf kredi faiz desteği, teşvik ödemeleri ve KOBİ destekleri için ayırdığımız kaynağı yüzde 23,3 oranında artırarak 10,2 milyar liraya yükseltiyoruz. Tarıma ve çiftçimize desteğimizi artırarak devam ettiriyoruz. 2013 yılı merkezî yönetim bütçesinde çiftçimize doğrudan hibe olarak yapılacak ödemeler için ayrılan kaynağı bir önceki yıla göre enflasyonun neredeyse 5 katı, yani yüzde 25 artırarak yaklaşık 9 milyar liraya çıkartıyoruz. Bu rakam 2002 yılında yaklaşık 1,9 milyar lira idi. Tarıma yapılan toplam destek tutarını ise, 2002 yılından bu yana 4 kattan fazla artırarak, 2013 yılında 13,1 milyar liraya çıkartmış olacağız. Az önce zikrettiğim desteklerin yanı sıra, birçok tarımsal ürünün KDV oranını yüzde 1 gibi düşük bir seviyede tutarak da tarımsal üretimi ve ticareti destekliyoruz. Ayrıca, OECD hesaplamalarına göre, Türkiye’de toplam tarımsal desteğin gayrisafi yurt içi hasılaya oranı yüzde 2,2'dir. Bu oran ile ülkemiz OECD'de en yüksek tarımsal desteği sağlayan 2'nci ekonomi konumundadır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 2013 yılında yatırımlara daha fazla kaynak ayıracağız. 2013 yılında merkezî yönetim bütçesi kapsamındaki kurumların yatırım ödeneklerini 2012 yılı başlangıç ödeneğine göre yüzde 20 oranında artırarak 39,2 milyar liraya çıkarıyoruz. Yine, çalışanlarımızı ve emeklilerimizi enflasyona ezdirmiyoruz. İktidara geldiğimiz 2002 yılından bu yana kamu çalışanlarımızı ve emeklilerimizi enflasyona ezdirmedik, bundan sonra da ezdirmeyeceğiz. Aile yardımı ödeneği dâhil en düşük memur maaşı 2002 Aralık ayında 392 lira iken, 2012 Aralık ayında 1.758 liraya çıkmış ve buradaki artış yüzde 348,5 olmuştur. Bu dönemde, tabii ki, enflasyonun yüzde 141 civarında olduğunu dikkate alırsanız hakikaten bu artışı çok daha iyi bir şekilde anlamış oluruz. Yine, benzer bir şekilde, aile yardımı ödeneği dâhil ortalama memur maaşı 2002 Aralık ayında 578 lira iken 2012 Aralık ayında 2.042 liraya çıkmıştır. Burada da artış yüzde 253,3 olmuştur. Benzer şekilde, net asgari ücret 2002 Aralık ayında 184 lira iken 2012 Aralık ayında 740 liraya çıkmış, artış oranı yüzde 301,5 civarında olmuştur. Tabii, benzer şekilde emekli aylıklarını da artırdık. Benim sizlere dağıttığım kitapçıkta bunun bütün detayları olduğu için sizleri daha fazla rakamlara boğmak istemiyorum ama çok açık ve net bir şekilde şunu ifade etmek isterim: 2002 yıl sonundan 2012 Kasım sonuna kadar enflasyonun yüzde 141,4 olduğunu biz göz önünde bulundurursak çalışanlarımıza ve emeklilerimize enflasyonun çok üstünde artışlar yaptığımız açık bir şekilde ortaya çıkacaktır. Bu tutarlar ve artış oranları çalışan ve emekli vatandaşlarımızın mali durumlarını 2002 yılına göre ciddi bir şekilde iyileştirdiğimizi ve gelirlerinde önemli ölçüde reel artışlar yaptığımızı açık bir şekilde ortaya koymaktadır. Son olarak, emekli maaşları arasındaki farkı gidermek için 2012 yılında 6283 sayılı Kanun’u çıkardık. 2013 başında uygulamaya konulacak intibak düzenlemesi için bütçede 2,7 milyar liralık kaynağı ayırdık. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 2013 yılı bütçesiyle sosyal güvenlik sistemini güçlü bir şekilde desteklemeye devam ediyoruz. 2013 yılı merkezî yönetim bütçesinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan transferlerin yıl sonu gerçekleşme tahminine göre yüzde 16 artarak 72,9 milyar liraya çıkacağını tahmin ediyoruz. Yaşlılarımıza, engellilerimize, fakirlerimize, kimsesizlerimize, çocuklarımıza ve kadınlarımıza daha fazla kaynak ayırıyoruz. Sosyal hizmetler ve sosyal yardım harcamaları için 2013 yılı bütçesinde yüzde 25,1’lik artışla 26,4 milyar liralık kaynak ayırdık. Yine, AR-GE faaliyetlerini de desteklemeye devam ediyoruz. 2013 yılında, başta TÜBİTAK AR-GE projeleri olmak üzere, üniversite ve sanayi kesimi AR-GE projelerini destekleyeceğiz. Bu kapsamda, 2013 yılı bütçesinde toplam 2,8 milyar liralık ödenek öngördük. Yerel yönetimlere de daha fazla kaynak ayırıyoruz. 2013 yılında mahallî idarelere toplam 37,7 milyar liralık destek sağlayacağız. Bu desteğin 33,4 milyar lirası 2013 yılı merkezî yönetim bütçesinden ayrılan gelir paylarından oluşmaktadır. Bu rakam, 2012 yılına göre yüzde 18’lik bir artışı ifade etmektedir. Sayın Başkan, değerli üyeler; kentsel dönüşüme de ilk defa 2013 yılında can suyu veriyoruz. Ülkemizi afet riskine karşı daha güvenli hâle getirmek için 2013 yılı bütçesinde çevre katkı payı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı döner sermayesinden gelen tutarlarla birlikte yaklaşık 1 milyar liralık kaynak ayırdık. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; iktidarlarımız döneminde uygulamakta olduğumuz gelir politikalarının temel amaçları, vergilemede adalet ve etkinliğin artırılması, kayıt dışılığın azaltılması, mali disiplinin sürdürülmesi, istihdam ve yatırımların teşviki, rekabet ortamının geliştirilmesi, bölgesel ve sosyal gelişmişlik farklarının azaltılmasıdır. Bu hedefleri gerçekleştirmeye yönelik olarak gelir politikalarımızı geliştirmeye ve uygulamaya devam ediyoruz. Uzun soluklu bir çalışma neticesinde tüm paydaşların görüşlerini alarak hazırladığımız Gelir Vergisi Kanunu Tasarısı çalışmalarını Maliye Bakanlığı olarak tamamladık, Ekonomi Koordinasyon Kuruluna sunduk, kanunu önümüzdeki yılın ilk yarısında Türkiye Büyük Millet Meclisine getirmeyi hedefliyoruz. Vergi Usul Kanunu’nu ticari hayattaki gelişmelere paralel bir şekilde gözden geçiriyoruz. İnşallah, bunu da yine gelecek yılın ilk yarısında yüce Meclisimize getirme imkânı buluruz. Vergi adaletini iyileştirecek düzenlemeler yaptık, yapıyoruz. Vatandaş ile devlet arasındaki ilişkiyi daha adil kılabilmek amacıyla, fazla ve yersiz tahsil edilen vergilerin faiziyle birlikte iadesine olanak sağlayan düzenlemeyi bu yıl hayata geçirdik. Bireysel Emeklilik Sistemi’nden ayrılanlardan anapara üzerinden alınmış vergilerin iadesi için gerekli düzenlemeleri yaptık. Gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerimize basit usule dönme imkânı getirdik. Böylece, iş hacmi daralan mükelleflerin daha maliyetli bir vergi rejimine tabi tutulmasının önüne geçmiş olduk. Ödeme gücü yüksek kesimlerin de yararlandığı vergi avantajlarını vergi adaletini güçlendirecek şekilde yeniden gözden geçirdik. Bu konuda daha fazla adım atmak için çalışmalarımıza devam ediyoruz. Bu kesimler için önceden var olan mesken kira geliri istisnasını kaldırdık. Konut teslimlerinde uygulanan KDV oranlarını belirlerken konutun fiyat ve sınıfını da dikkate almaya yönelik çalışmalarımızı tamamladık. Ümit ediyorum ki önümüzdeki birkaç hafta içerisinde buna ilişkin Bakanlar Kurulu kararını çıkarmış oluruz. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; maalesef kamuoyunda “Türkiye'de vergi yükünün çok yüksek olduğu” yönünde doğru olmayan bir kanaat yerleşmiştir. Oysa Türkiye'de vergi yükü, yani sosyal güvenlik primleri dâhil toplam vergilerin gayrisafi yurt içi hasılaya oranı yüzde 26’dır. Bu oranla ülkemiz, OECD ülkeleri arasında vergi yükü en düşük 6’ncı ülke konumundadır. Ortalama vergi yükü OECD ülkelerinde yüzde 33,9, Avrupa Birliği ülkelerindeyse yüzde 38,4’tür. Dolayısıyla, Türkiye’deki vergi yükünün yüzde 26 olduğunu dikkate alırsak hakikaten Türkiye'de vergi yükünün çok yüksek olduğunu iddia etmek zordur. Ancak, bir eleştiriyi kabul etmek gerekirse o da vergi gelirleri içerisinde dolaylı vergilerin payının yüksek olmasıdır. Ülkemizde, dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içerisindeki payı yüzde 47,7 ile OECD ortalamasının 13 puan üzerindedir fakat burada asıl önemli olan konu dolaylı verilerin yüksekliğinden ziyade, dolaysız vergilerin yeterli düzeyde olmamasıdır. Dolaylı vergilerin gayrisafi yurt içi hasıla içerisindeki payı ülkemizde yüzde 12,4’tür. Bu oran Avrupa Birliği ortalamasının yaklaşık 1 puan altında, OECD ortalamasının ise yaklaşık 1,4 puan üzerindedir. Dolayısıyla, burada sorun, dolaysız vergilerin, doğrudan vergilerin düşük olmasıdır. Türkiye’de dolaylı vergi oranları, alkollü içecekler, tütün mamulleri, petrol ürünleri, binek otomobiller ve mobil iletişim hariç, yüksek değildir. Hatta ülkemizde genel KDV oranı yüzde 18’le, AB ülkelerinde ortalama yüzde 21, OECD ülkelerinde ise ortalama yüzde 19 olan oranın altındadır. Ayrıca, hükûmetlerimiz döneminde eğitim, sağlık, turizm ve tekstil gibi sektörlerde KDV oranını yüzde 18’den yüzde 8’e, bazı gıda ürünlerinde ise KDV oranını yüzde 8’den yüzde 1’e indirdik. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; kayıt dışılıkla mücadeleyi terörle mücadele kadar önemli görüyorum. Çünkü, kayıt dışılık, haksız rekabet ile gelir dağılımını bozan, firmalarımızın ölçek büyütmesini engelleyen ve nihayetinde ülkemizin kalkınmasını ve toplumsal refahı sekteye uğratan önemli bir olgudur. Bu nedenle hükûmetlerimiz döneminde kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye ilişkin önemli adımlar attık. Bu çabalarımızın sonucunda başarı da söz konusu. TÜİK istatistiklerine göre, kayıt dışı istihdam son on yılda 12 puan azalarak Ağustos 2012’de yüzde 40,1’e kadar geriledi. Benzer şekilde uluslararası çalışmalar da ülkemizde kayıt dışılığın azalmaya başladığını göstermektedir. OECD ülkeleri için yapılan bir araştırmaya göre, ülkemizde kayıt dışılık 2003 yılından bu yana 5 puan azalarak yüzde 27,2’ye kadar gerilemiştir. Ancak kayıt dışılık oranı -yani Türkiye’deki oran- AB ülkelerinde ortalama yüzde 19,2 olan oranın üzerindedir. Amacımız, orta ve uzun vadede kayıt dışılığı AB ortalamasına, daha sonra da altına düşürmektir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; kayıt dışılıkla mücadelede iki temel unsura özellikle önem veriyoruz. Bunlardan ilki, vergi denetimindeki etkinlik, ikincisi ise mükelleflerin vergiye gönüllü uyumunu artırmaktır. Etkin ve güçlü vergi denetimi için gerek insan kaynağı gerekse teknolojik altyapının geliştirilmesine büyük önem veriyoruz. Vergi denetiminde bilişim altyapımızı güçlendiriyoruz. Elektronik denetim ve teftiş sistemlerini uygulamaya koyduk. Mükelleflerin vergiye uyum düzeyini ölçmek için Mükellef Karne Projesi’ni başlatıyoruz. Bölgesel ve sektörel mükellef faaliyetlerini daha etkin takip etmek için Sektör Bilgi Sistemi Projesi’ni hayata geçiriyoruz. Elektronik ticareti, hazırladığımız robot yazılımlar sayesinde yakında takip etmeye başlayacağız. Kara ve deniz yolu ile şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılığında elektronik bilet uygulamasını başlattık. Kayıtlı ekonomiye geçişte önemli bir rol oynayan bu sistemi diğer sektörlere de yaygınlaştıracağız. Elektronik Öndenetim Sistemi ile mükellefin vergiye tabi faaliyetlerini mobil teknolojiler kullanarak yerinde tespit edeceğiz. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; az önce de ifade ettiğim üzere, kayıt dışılıkla mücadelede önemli olan ikinci unsur, mükelleflerin vergisel yükümlülüklerini yerine getirme bilincidir. Bu kapsamda yürüttüğümüz faaliyetlerimiz hakkında da özet bilgiler sunmak istiyorum. Öncelikli olarak vergi bilincinin yerleşmesi ve kalıcı hâle gelmesi adına, hükûmetlerimiz döneminde ilk kez Mükellef Hakları Bildirgesi’ni yayınladık, vergi incelemelerine süre kısıtlaması getirdik. Mevzuata aykırı rapor yazılamayacağını güvence altına aldık. Rapor değerlendirme komisyonları ile vergi inceleme raporlarında kaliteyi artırma çabasına girdik. Görüş değişikliği gibi idarenin sorumluluğunda olan hatalar nedeniyle mükelleflerimize ceza kesilmesinin önüne geçtik. Vergiye gönüllü uyumu artırmak için hizmet seçeneklerini de genişletiyoruz. Önceden Hazırlanmış Kira Beyanname Sistemi ile kira geliri elde eden mükelleflerimize beyannamelerini bu yıl önceden hazırlayıp gönderdik ve burada başarı sağladık. Böylece, bir önceki yıla göre, ilk defa beyanname veren gayrimenkul sermaye iradı mükellef sayımızı 371 bin kişi artırdık yani bir yılda yüzde 144’lük bir artış söz konusu. Bu sistemi diğer gelir unsurlarını da kapsayacak şekilde önümüzdeki yıl genişletme çabası içerisinde olacağız. Hesap verebilir, şeffaf bir yönetim anlayışıyla, Özelge Sistemi kapsamında mükelleflerimizin başvurularının tamamını elektronik ortamda sonuçlandırıyor, özelgeleri İnternet’te yayınlıyoruz. Katma Değer Vergisi İadesi Risk Analiz Sistemi’yle KDV iadelerini elektronik ortamda en kısa zamanda sonuçlandırıyoruz. Elektronik Arşiv Projesi sayesinde mükelleflerimizin arşivleme maliyetlerini düşürüyoruz. Vatandaşlarımıza İnternet üzerinden borç sorgulama imkânını bu sene getirdik. Elektronik Beyanname Sistemi’yle artık beyannamelerin yüzde 99’undan fazlasını elektronik ortamda alıyoruz. Mükelleflerimize, vergi yükümlülüklerini kolaylıkla yerine getirmeleri için, ödemelerini elektronik ortamda yapma, motorlu taşıtlar vergisi ve trafik para cezalarını da kredi kartıyla ödeme kolaylığı getirdik. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; vergi bilincinin artırılması amacıyla yoğun bilgilendirme çabalarını da yürütüyoruz. Kayıt dışılıkla mücadelede her yönden etkinliği artıracak, 2011-2013 dönemini kapsayan Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Stratejisi Eylem Planı’nı büyük bir kararlılıkla uyguluyoruz ve bu uygulamaları biz her altı ayda bir ilerleme raporuyla kamuoyuyla da tabii ki paylaşıyoruz. Bu çerçevede risk esaslı yaklaşım ile yüksek riskli alanlarda Sosyal Güvenlik Kurumuyla ortak denetimler yapmaya başladık ve bu denetimleri artırıyoruz. Mükelleflerin faaliyetleriyle sicil kayıtlarını uyumlu hâle getiren Mükellef Bilgileri Bildirim Sistemi’ni uygulamaya koyduk. İş Yeri Elektronik Denetim Defteri ve Elektronik Sicil Merkezîni oluşturduk. Kayıt dışılığın yoğun olduğu inşaat sektöründeki faaliyetleri elektronik sistemlerle takip ediyoruz. Bandrollü Ürün İzleme Sistemi ile tütün mamulleri ve alkollü içecek kaçakçılığıyla mücadelede etkinliği artırdık. 10 numaralı yağ olarak bilinen ve kaçak akaryakıt olarak kullanılan ürünlerde vergi oranlarını arttırdık, vergi tecil ve terkin uygulamasına son verip vergi iade sistemine geçtik. Araçların ithalat veya imalat ile nihai tüketiciye satış aşamalarını takip ediyoruz. Kayıt dışı iş yerlerinin kayıt altına alınmasına yönelik olarak iş yerleri için elektrik ve doğal gaz aboneliği sırasında mükellefiyet kaydının aranmasını şart koştuk. Banka POS cihazlarıyla, yazar kasaları uyumlu hâle getiriyoruz. Bu sayede POS’tan geçen her alışverişin fişi otomatik olarak kesilmiş olacak. Kozmetik ürünlerde takip sistemini hayata geçiriyoruz. Hal Kayıt Sistemi ile Serbest Bölgelerde Bilgisayar Uygulama Programı’nı inşallah yakında tamamlayacağız. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; gelir politikalarımızı ekonomik ve sosyal politikalarla uyumlu, reel ekonomiyi destekleyecek, istihdam ve yatırımları teşvik edecek, sermaye birikimi ve tasarrufları güçlendirecek ve iş yapma ortamını iyileştirecek şekilde geliştirmeye devam edeceğiz. Bu çerçevede bu yıl attığımız en önemli adımlardan biri uygulamaya koyduğumuz yeni teşvik sistemidir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; AK PARTİ hükûmetleri döneminde üretim ve istihdamı artırmak amacıyla vergi yükünü azalttık. 2002 yılında yüzde 33 olan kurumlar vergisini 2006 yılında yüzde 20’ye indirdik. Böylece kurum kazançları üzerindeki toplam vergi yükünü yüzde 65’ten yüzde 34’e indirdik. Hükûmetlerimiz döneminde gelir vergisi oranlarını da düşürdük. En yüksek vergi dilimine uygulanan yüzde 49,5’luk vergi oranını 2006 yılında yüzde 35’e indirdik. Benzer şekilde en düşük vergi dilimine uygulanan vergi oranını yüzde 22’den yüzde 15’e çektik. 2008 yılında, çalışanların medeni durumlarını ve çocuklarını da dikkate alarak vergi sistemimize kazandırdığımız asgari geçim indirimiyle 4 çocuklu bir asgari ücretlinin gelir vergisi yükünü yüzde 12,8’den sıfıra kadar indirdik
Teşekkür ediyorum. İstihdam üzerindeki prim yüklerini azalttık. Sigorta primi işveren payının 5 puanlık kısmını bütçeden karşılamaya devam ediyoruz. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; vergi politikasını ülkemizin rekabet gücünü artıracak şekilde geliştirdik, geliştirmeye devam edeceğiz. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; kısa kesmek için sonuç kısmına geleceğim. Hükûmetlerimiz döneminde sağladığımız siyasi istikrar, güven ortamı ve uyguladığımız tutarlı makroekonomik politikalar sayesinde Türkiye son on yılda büyük bir değişim ve dönüşüm sürecine girmiştir. Bu dönemde, milletimizin güçlü desteğini arkamıza alarak birçok yapısal sorunu çözüme kavuşturduk. Ülkemizin fiziki ve kurumsal altyapısını iyileştirdik. Beşerî sermayemizin kalitesini yükselttik, vatandaşlarımızın refah seviyesini artırdık. Tüm bunları yaparken mali disiplinden taviz vermedik, yapısal reformları kararlılıkla uyguladık. Bu sayede Türkiye’nin gelişmiş ülkelerle arayı hızla kapatmasının önünü açtık. Cumhuriyetimizin 100’üncü yıl dönümü için çok daha büyük hedeflerimiz var. 2013 yılı bütçemizi, önceki yıllarda olduğu gibi, 2023 hedefleriyle uyumlu olarak hazırladık. Daha önce hazırladığımız ve başarıyla uyguladığımız bütçelerde olduğu gibi 2013 bütçesini de eğitimi, sağlığı, altyapıyı, katma değeri yüksek yatırımları ve AR-GE’yi önceliklendiren bir hizmet bütçesi olarak tasarladık. Biz bu bütçeyi eser odaklı olarak hazırlarken Edebali Hazretleri’nin şu sözlerine sadık kaldık: “Hayvan ölür, semeri kalır; insan ölür eseri kalır. Gidenin değil, bırakmayanın ardından ağlamalı… Bırakanın da bıraktığı yerden devam etmeli. Osman! Geçmişini iyi bil ki, geleceğe sağlam basasın. Nereden geldiğini unutma ki, nereye gideceğini unutmayasın…” [[AK PARTİ sıralarından alkışlar]] Bu ülke uzun bir süre kısır çekişmelerden, günü kurtarmaya yönelik popülist politikalardan, dünyaya entegre olamamaktan ve iç dinamiklerini harekete geçiremeyip 75 milyonunun hakkını, hukukunu yeterince koruyamamaktan ve har vurup harman savurmaktan çekti ne çektiyse. Evet, bu bütçe çalışmalarımızda bizi her zaman destekleyen Sayın Başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan başta olmak üzere, bakan arkadaşlarıma, Plan ve Bütçe Komisyonunun Değerli Başkan ve üyelerine, Genel Kurul çalışmalarına katılan kıymetli milletvekillerine ve kamu idarelerinin temsilcilerine şükranlarımı sunarım. 2013 bütçesinin ülkemize ve milletimize hayırlı olmasını diliyorum. Yapacağınız, yapıcı, yol gösterici ve katkı sağlayıcı eleştiri, tespit ve değerlendirmeleriniz için şimdiden teşekkür ediyorum. Bu duygu ve düşüncelerle yüce heyetinizi tekrar saygıyla sevgiyle selamlıyorum.
Sayın milletvekilleri, bütçe görüşmeleri, 5/12/2012 tarihli 34’üncü Birleşimde alınan karara uygun olarak bastırılıp dağıtılan programa göre yapılacaktır. Başlangıçta, bütçenin tümü üzerindeki görüşmelerde siyasi parti grupları ve Hükûmet adına yapılacak konuşmalarda süre birer saat (Hükûmetin sunuş konuşması hariç. Bu süre birden fazla konuşmacı tarafından kullanılabilir.) Kişisel konuşmalar da onar dakikadır. Kişisel konuşmalarda bütçenin tümü üzerinde şahsı adına 2 milletvekiline söz verilecektir. Şimdi bütçenin tümü üzerinde grupları ve şahısları adına söz alan sayın üyelerin adlarını sırayla okuyorum: Barış ve Demokrasi Partisi adına Siirt Milletvekili -eş başkan olarak ifade edilmektedir- Sayın Gültan Kışanak, Milliyetçi Hareket Partisi Grubu adına Genel Başkan ve Osmaniye Milletvekili Sayın Devlet Bahçeli, Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına Genel Başkan ve İstanbul Milletvekili Sayın Kemal Kılıçdaroğlu, Adalet ve Kalkınma Partisi Grubu adına Kayseri Milletvekili ve Grup Başkan Vekili Sayın Mustafa Elitaş ve Karaman Milletvekili Sayın Lütfi Elvan. Şahısları adına: Lehinde Manisa Milletvekili Sayın Hüseyin Tanrıverdi, aleyhinde Balıkesir Milletvekili Sayın Ahmet Duran Bulut. Ayrıca, Hükûmet adına da söz verilecektir. Değerli milletvekilleri, sayın hatipler konuşmaya başlamadan evvel sizlerden bir hususu, gündemin önemi ve sayın konuşmacıların konuşmalarının insicam içerisinde dinlenebilmesi bakımından; Genel Kurul salonunda karşılıklı konuşulmamasını, bir konuşma söz konusu olacaksa, karşılıklı -sayın bakanlar dâhil olmak üzere- talep söz konusu olacaksa bunların Genel Kurul dışında yapılmasını herhangi bir ikaza mahal bırakmadan hassaten rica ediyorum. Şimdi, gruplar adına ilk söz, Barış ve Demokrasi Partisi Grubu adına Sayın Gültan Kışanak. Buyurun Sayın Kışanak.
Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 2013 Yılı Merkezî Yönetim Bütçe Kanunu Tasarısı hakkında, partimizin ve birlikte mücadele ettiğimiz Türkiye demokratik muhalefetinin görüşlerini paylaşmadan önce hepinizi saygıyla selamlıyor, tüm Türkiye halklarına saygılarımı sunuyorum. Öncelikle, cezaevlerinde bulunan milletvekili arkadaşlarımızı da selamlıyor, halkın iradesinin eksik yansıması nedeniyle bu Parlamentoda yürütülen bütün çalışmaların eksik olduğunu ve meşruiyetinin tartışmaya açık olduğunu da ifade etmek istiyorum. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bireyin, kadınların, halkların, emekçilerin, bu kesimlerin, tüm toplumsal kesimlerin haklarının bir grup azınlık tarafından gasbedildiği, egemenlik tarihi ceberut devletlerin, firavunların, Ebu Cehil’lerin ve nemrutların tarihidir. Bu tarih insanlığa giydirilmiş bir deli gömleğidir; insanın insanla, doğayla, kendi emeğiyle, bedeniyle, benliğiyle çatışmasının adıdır. Bu zihniyet ve yönetim anlayışı bugün kapitalist uygarlık olarak tanımlanmakta ve insanlık bu cenderenin içerisine hapsedilmeye çalışılmaktadır. Oysa başka bir yönetim anlayışı mümkün, eşit ve adil bir yaşam mümkün, başka bir dünya mümkündür. Meseleye buradan baktığımızı belirterek bütçe hakkındaki görüşlerimizi ifade etmek istiyorum çünkü eleştirilerimizin doğru anlaşılabilmesi için bu dünya görüşünün de bilinmesi gerekiyor. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; dünya ve Türkiye son kırk yıldır görülmemiş ölçüde sıkıntılı bir süreçten geçiyor. Bu süreç, hem mazlum…
Sayın Kışanak, bir dakikanızı rica edeyim. Değerli arkadaşlarım, baştan ricamı söyledim, buna rağmen hâlen salonda uğultu var. Konuşmayı ben de takip edemiyorum. Daha işin başındayız. Lütfen, kimin kimden -ne söyleyeceği varsa- ne talebi varsa Genel Kurul dışında yapılması, bizim burayı sükûnetle yönetebilmemiz bakımından lüzumludur, hassaten rica ediyorum. Buyurun Sayın Kışanak.
Bu süreç, hem mazlum dünya halkları hem de dünya emekçileri için çok önemli sonuçlar yaratacak özelliklere sahip bir süreçtir. ”Kapitalizmin altın çağı” olarak nitelenen İkinci Dünya Savaşı sonrası dönem sona erdi. 1970’lerin sonlarından itibaren kapitalizm önceki dönemden farklı bir sermaye birikimi sürecine girdi. Son kırk yıldır devlet ve sosyal demokrasi uygulamaları birer birer ortadan kaldırıldı. Uluslararası sermayenin saldırıları karşısında emekçi halkların mücadelelerle kazanmış oldukları eğitim, sağlık, sosyal güvenlik gibi temel kazanımlar da birer birer ortadan kaldırıldı, kaldırılmaya çalışılıyor hâlâ. Bu yeni dönem, küreselleşmenin ve finanslaşmanın hızlandığı neoliberal dönemdir. Bu süreçte dev sanayiler emeğin bol, örgütsüz ve çok ucuz olduğu Çin, Hindistan, Brezilya ve Türkiye gibi ülkelere kaydırıldı. Böylece, sermayenin yeniden kârlılık imkânları ortaya çıkarıldı. İşte, bugün AKP Hükûmetinin bizlere büyüme ve zenginleşme olarak sunduğu politikanın altyapısında böylesi bir küresel gelişme bulunuyor. Türkiye’de de neoliberal ekonomik politikalar ile kamusal alan daraltıldı. Özelleştirmeler ile halkın vergileriyle yaratılmış olan kamu iktisadi teşebbüsleri sermaye gruplarına peşkeş çekildi, talan edildi. Eğitim ve sağlık hizmetleri metalaştı, sermayede alınıp satılan, kâr konusu olan hizmetler hâline dönüştü. Özelleştirme gelirleriyle bütçe açıkları kapatıldı, finans sermayesine olan borçların anapara ve faizleri ödendi. Böylece, devlet eliyle yerli ve yabancı sermayeye tam bir kaynak transferi yapılmış oldu ancak bu durum 2008’den bu yana farklı bir seyir izlemeye başladı. Krize çözüm olarak getirilen finanslaşma, bugün beşinci yılını doldurmakta olduğumuz 2008 küresel kapitalist krizin de tetikleyicisi oldu. Değerli milletvekilleri, içinde bulunduğumuz kriz 1929 buhranı sonrasında dünyanın yaşadığı en derin krizlerden birisidir. ABD’de başlayan kriz Avrupa’yı da sarmalayarak tüm dünyaya giderek yayıldı. Kriz sonrasında Avrupa kendi içinde çözüm arayışlarına girdi. Önce teşvik yöntemi denendi, başarısız oldu. Bunun ardından hükûmetler 2010’dan itibaren kemer sıkmaya yöneldiler. Geldiğimiz noktada, Yunanistan ile başlayan süreç Portekiz, İrlanda, İspanya ve diğer Avrupa ülkelerini içine alacak şekilde yaygınlaşarak devam ediyor. Türkiye de kemer sıkma süreci içerisine girmiş bulunuyor. Türkiye’de ücret artışları komik düzeylerde tutuluyor. Başta, özel tüketim vergileri ve KDV oranları olmak üzere artırıldı; elektrik, petrol ve doğal gaza son bir yılda yüzde 40 oranında zamlar yapıldı. Sosyal harcamalar kısıtlandı, giderek de kısıtlanmaya devam ediyor. Kapitalizmin son otuz yıldır içine girdiği durgunluk ve ardından patlak veren krizin çok önemli politik sonuçları da oldu. Burjuva demokrasileri giderek önemini yitirmeye başladı. Bizim gibi az gelişmiş ve burjuva demokrasisi bile sayılmayacak yönetimlerin olduğu ülkelerde ise neoliberal politikalara paralel olarak baskıcı, otoriter yönetim anlayışları gelişmeye başladı. Gelinen noktada, mevcut krizin daha da derinleşeceği ve giderek bunun Türkiye’yi de daha fazla etkisi altına alacağı görülmektedir. Önümüzdeki yılların, kemer sıkma önlemleri, yılları olarak geçeceğini öngörebiliriz. Durum böyle olunca, sistemin egemenleri için geriye askerî yönelimlerle yıkıcı güçlerini harekete geçirme seçeneği kalıyor. Bu nedenle de Türkiye’nin de içinde bulunduğu ve yer yer uluslararası güçlerin taşeronluğuna talip olduğu bu gidişat, Kuzey Afrika ve Orta Doğu’da halklara daha fazla zulüm politikalarını reva gören savaş sürecinin tetikleyicisi oldu. Küresel kapitalizmin çöküşü hızlandıkça egemen güçlerin ve devletlerin saldırganlığı da arttı ve bir kez daha cehennemin kapısı aralanmaya başladı. Bölgemizde, Orta Doğu’da bölgesel bir savaşın eşiğine geldik, dayandık. Değerli milletvekilleri, Türkiye, bu gelişmelerin tam da odağında olan bir ülkedir. Kısa dönemde bir ekonomik kriz patlak vermese de 2012 yılı verileri, Türkiye ekonomisinin ciddi bir durgunluğa doğru yol aldığını göstermektedir. Sermaye örgütleri bile 2013’ün zor geçeceğini ifade ediyorlar. Türkiye İstatistik Kurumunun verilerine göre bile Türkiye ekonomisi, 2012 yılının ilk çeyreğinde yüzde 3,2; 2’nci çeyreğinde ise yüzde 2,9 oranında arttı. Ancak, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış büyüme oranı, 2012’nin 1’inci çeyreğinin geçen yılın son çeyreğine kıyasla yüzde eksi 0,4 oldu. Geçen yılın son çeyreği ise, ekonomi bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,4 büyümüştü. Kısacası, Türkiye ekonomisi geçen yılın 3’üncü çeyreğinden beri reel anlamda hiç büyümedi. Yıllardır uygulanan emekçi düşmanı düşük ücret politikaları, kitlesel işsizlik ve bireysel tüketici kredileri artarak sürdürülemez bir boyuta ulaştı. Bu durumda, iktidarlar kendilerini yaşatmak için 2 yol denerler: Bunlardan 1’incisi, emeğin gücünün verimliliğini artırarak yani mevcut emeğin daha da yoğun sömürülmesiyle büyümeyi sürdürmektir. Bunun için bir yandan yeni Sendikalar Yasası ile emek örgütlenmesi baskı altına alınmak istendi; 4+4 düzenlemesi, ulusal istihdam stratejisi ve Çıraklık Kanunu gibi değişikliklerle bu sürecin yasal hazırlıkları yapıldı; böylece de geleceğin, bu koşullara itiraz etmeyen suskun işçileri yaratılarak Türkiye komple bir modern kölelik rejimine sürükleniyor. 2’nci yöntem de, içerideki kirli savaşı değişik biçim ve alanlarda sürdürürken dışarıda da savaş kışkırtıcılığı yapmaktır. Bugün, AKP iktidarı tam da bu yolu deniyor. Bu savaşlar ile sadece krizi ertelenemeyen ve çözülemeyen bir sürecin biraz daha zamanla farklı bir mecraya akması bekleniyor; aynı zamanda, direnen halklara, emekçilere ve demokrasi güçlerine de gözdağı veriliyor. Savaş bahanesiyle demokratik hak ve özgürlükler, her türlü muhalif örgütlenme, grev, gösteri ve miting hakkı yasaklanarak ortadan kaldırılıyor. Savaş kışkırtıcılığı ile aynı zamanda milliyetçilik, şovenizm ve ırkçılık da azgınlaştırılıyor. Değerli milletvekilleri, geçen yıllarda yaşanan ekonomik büyümenin toplumun refah düzeyini yükselttiği, toplumsal sorunlarımızı çözmeye hizmet ettiğini söylemek de mümkün değildir. Türkiye, temel sosyal kalkınmışlık özelliklerine sahip değildir; gelir dağılımındaki adaletsizlik ve bölgeler arası kalkınmışlık farkı ise giderek artıyor. Kürtlerin yoğunluklu olarak yaşadığı illerde, bugün savaş koşullarının ağır ve yıkıcı yükü altında ezilen halkımız, aynı zamanda, yoksullukla da baş etmeye çalışıyor. Bölgeler arası kalkınmışlık farkını gösteren grafikler bu konuda çarpıcı bir gerçeği ortaya koymaktadır. Değerli milletvekili arkadaşlar, bu grafik, Türkiye’de, ekonomik ve sosyal olarak gelişmiş kentlerle giderek bundan yoksun olan kentler arasındaki çizgiyi gösteriyor ve son sıralardaki 16 kentin ismini okuyorum: Diyarbakır, Batman, Şanlıurfa, Ardahan, Iğdır, Kars, Siirt, Mardin, Bingöl, Van, Bitlis, Şırnak, Hakkâri, Ağrı ve Muş. Sanırım, bu illerin isimleri, size Kürt sorununun ne demek olduğunu da anlatmak için yeterlidir. İsimlerden bir şey anlamadıysak bir de haritaya bakabiliriz. Türkiye’nin nasıl derin çizgilerle ve hatlarla ayrıldığını, yarıldığını ve bölündüğünü buradan görebiliriz. Kırmızıyla boyalı olan bölümlerin tamamı yoğun olarak Kürtlerin yaşadığı illerdir ve sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi itibarıyla Türkiye’nin en kötü illeridir ve bu tablo, AKP Hükûmetinin iktidara geldiği 2012 yılından bu yana hiç değişmedi. Birileri, buradan çıkıp bize rakamlar açıklayabilir, “Şu kadar para gönderdik, bu kadar kaynak aktardık, şu kadar kamu yatırımı yaptık, şu kadar baraj inşaatı yaptık, şu kadar duble yol yaptık.” diyebilir ama bizim hayatımızda bir şeyin değişmediğinin göstergesi budur. Bir ülkede bütçe niye yapılır? Bütçe 2 şey için yapılır: 1) Kamu kaynakları oluşturmak için paranın kimlerden alınacağını tarif etmek için. 2’ncisi de adil ve eşit bir yaşamı sağlayabilmek için bu kaynakların nereye, nasıl harcanacağını göstermek içindir. Bu nedenle, bu bütçede -biraz sonra ayrıntılarını da vereceğim- hem kamu kaynağı oluşturma yöntemleri adaletsizdir, ayrımcıdır hem de kamu kaynaklarını harcama yöntemleri adaletsiz, ayrımcı ve eşitlik politikalarından uzak bir yaklaşımdır. Kimse bize kasaba politikacılığı yapmasın, “Şu kadar para verdim, bu kadar kaynak ayırdım, şu işi yaptım, bu işi yaptım.” demesin. Ortada temel göstergeler vardır. Para harcandığında, bir durumun değişmesi beklenerek bu para harcanır. Bir durum değişmiyorsa, insanların sosyoekonomik kalkınmışlık düzeyinde bir değişiklik yaşanmıyorsa demek ki o paralar boşa harcanmıştır ya da yanlış yerlere harcanmıştır, birilerine rant olarak peşkeş çekilmiştir. Biz, bugün bölgedeki kamu yatırımlarında ihalelerin kimlere, nasıl, hangi kriterlerle verildiğini ve nasıl çarçur edildiğini çok iyi biliyoruz.
Sayın Kışanak, bir dakikanızı rica edeceğim. Sayın milletvekilleri, ülkemize resmî bir ziyarette bulunan Kenya Cumhuriyeti Parlamenter Hizmetleri Komisyonu Heyeti şu anda Meclisimizi teşrif etmiş bulunuyorlar; kendilerine yüce Meclisimiz adına “Hoş geldiniz.” diyorum.
Değerli arkadaşlar, Türkiye’de ayrımcılık sadece Kürtlere yapılmıyor, bu ülkenin yoksul, emekçi insanlarına karşı da ayrımcılık yapılıyor ve hiçbir eşitleyici politika bütçe yapma sürecinde ve kamu kaynaklarını harcama sürecinde hayata geçirilmiyor. Şu göstereceğim grafik de bunun göstergesidir. Türkiye, OECD ülkeleri içerisinde “Gelir dağılımının en adaletsiz olduğu ülke” sırasındadır. Tüm OECD ülkeleri içerisinde gelir dağılımının en bozuk olduğu yani en fazla gelire sahip olan insanlarla en düşük gelire sahip olan insanlar arasındaki makasın ne kadar açık olduğunu gösteren bir grafiktir; bu grafik de 2002’den bu yana değişmemiştir, değiştiğini iddia eden varsa burada bunu gösterebilir. Bu nedenlerle, bütçe burada halka sunulurken şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkesi dikkate alınarak sunulmalıdır. Bütçe, halkın anlayamayacağı birtakım büyük rakamların yan yana konulduğu, birtakım oranların peş peşe sıralandığı bir istatistik belgesi değildir. Bütçe, halka “Senden şu kadar vergi alacağım, bu vergileri de senin hayrın için, senin iyiliğin için, senin daha rahat yaşaman için şöyle harcayacağım.” demek ve bunun hesabını vermektir. Bu kürsüden şimdiye kadar böyle bir bütçe açıklaması duymadık, böyle bir izahat duymadık. Hayatımızda ne değişecek? Edirne’deki çiftçinin, Hakkâri’deki çobanın, Diyarbakır’daki yoksulun, İzmir’deki kadının, Mersin’deki tarım işçisinin, mevsimlik işçinin hayatında ne değişecek? Bu soruların cevabını göremiyoruz. Tam tersine, 2002 yılından beri, istatistiki verilerin anlaşılmaz, karmaşık ve kıyaslanamaz olması için ellerinden gelen bütün yolu, yöntemi deniyorlar. Değerli arkadaşlar, biraz da bu ülkede nasıl bu bütçenin kimlere yaradığını sizlerle paylaşmak istiyorum. İnsanlarımız temel ihtiyaç maddelerine yapılan zamlar nedeniyle hayat pahalılığı altında ezilmektedir. 2013 merkezî yönetim bütçesi, yüzünü sermayeye, sırtını halka ve emekçilere dönmüş bir savaş ve kriz bütçesidir. Bu nedenle, bütçe hazırlanırken katılımcılık ilkesi de göz ardı edildi, toplumsal kesimlerin ihtiyaçları, talepleri hiçbir şekilde dikkate alınmadı. 2013 bütçesi, daha önceki AKP bütçeleri gibi, toplumla müzakere ve onay alma gereği duyulmadan yapıldı. Bu bütçe, demokratik katılımcılığı esas almayan, işçinin, köylünün, emeklinin, yoksulun, kadının, çocuğun, gencin, bir bütün olarak toplumsal alanın büyük bir bölünmüşlüğünün dışa vurulmuş bütçesidir. Bu bütçede yoksula, emekçiye, kadına, Kürtlere hayır gelecek hiçbir düzenleme yoktur. Bu bütçe, bir mali disiplin, yani kemer sıkma bütçesidir yani toplumun çok büyük bir kısmı için sosyal harcamaların kısılması, daha düşük maaş ve ücretler, vergilerin artması, yoksulluk ve işsizliğin artması, küçük işletmelerin batması demektir. 2013 bütçesi bir savaş bütçesidir, zira kaynakların önemli bir kısmı “iç ve dış güvenlik” adı altındaki harcamalara ayrılmış durumdadır. Bu hâliyle, Maliye ve Hazine gibi kurumlar dışında en fazla bütçe askerî harcamalara, polise ve cezaevi hizmetlerine ayrılmıştır. Millî Eğitime ayrılan bütçenin yüzde 81’i ise personel maaşlarına ayrılmıştır, eğitimin kalitesini artırabilecek bir bütçeden söz etmek mümkün değildir. Tek başına Diyanete ayrılan bütçeye baktığımızda da bu ülkede başka bir eşitsizliğin nasıl körüklendiğini görebiliriz. Diyanet İşleri Başkanlığına ayrılan 4,6 milyar liralık ödenek, Kültür ve Turizm, Ekonomi, Dışişleri, Kalkınma gibi birçok bakanlığın bütçesinden fazladır. Diyanet İşleri Başkanlığının hâlihazırda 129 bin memur 141 bin çalışanı vardır. İnanç özgürlüğü konusunda çok ciddi problemleri olan bir ülke Türkiye, böyle bir ülkede sadece bir mezhebe yönelik din hizmeti sunan bir kuruma bu kadar büyük bir bütçenin ve kamusal kaynağın ayrılması, toplumsal sorunları ve eşitsizlikleri büyüten, inanç özgürlüğüne ilişkin sorunları da arttıran bir yaklaşımdır. Bu bütçe, milyonlarca Alevi yurttaşın eşit yurttaşlık taleplerini reddeden AKP Hükûmetinin eşitsizliği daha da büyüten bir politika izlediğinin açık göstergesidir. Bu bütçe, bir bütün olarak yüzünü egemenlere, sırtını da emekçi halka dönmüş bir bütçedir. Bütçeden köylüye ve yoksullara yapılan doğrudan yardım, bütçenin toplamının sadece yüzde 2’sini oluşturuyor. Değerli halkımız, bu konunun çokça siyasi istismarı yapılıyor. Köylülere verilen doğrudan yardımların ve sosyal politikalar kapsamında verilen yardımların çokça fazla siyasi istismarı yapılıyor ancak bunun bütçedeki payı yüzde 2. Buna karşılık, çeşitli vergi muafiyeti ve istisnaları, vergi indirim ve tescilleri, sermaye sübvansiyonları biçiminde sermaye sahiplerine verilen destekler bütçenin yüzde 13’üne denk düşüyor. Öyle görülüyor ki önümüzdeki yılda sermaye vergi kıyağının tadını çıkartırken emekçilerin payına düşen de tazyikli su, cop, biber gazı olacaktır. Bu iktidar sermayeye dikensiz bir gül bahçesi sunmak için çırpınıp dururken haklarını arayan emekçilerin de her fırsatta önüne güvenlik kuvvetlerini çıkartmış, gazla, copla, polis zoruyla, hak aramalarını engellemeye çalışmıştır. İşte, bütçedeki rakamlar önümüzdeki sene de bu politikanın böyle devam edeceğinin temel işaretlerini vermektedir. 2013 bütçesi gelir yönünden de son derece adaletsiz bir bütçedir. AKP hükûmetleri döneminde vergi yükü sermayenin üzerinden alınarak adım adım, giderek emekçilerin sırtına yıkıldı. En tepede gelir elde edenlere uygulanan vergi yüzde 45’ten önce 40’a, daha sonra da yüzde 35’e indirildi. Kurumlar vergisi yüzde 33’ten yüzde 30’a sonra da yüzde 20’ye düşürüldü. Bugünlerde ise gelir ve kurumlar vergisi tek bir vergi altında toplanarak sermayenin yükü iyice hafifletilmek isteniyor. Tüm bunların sonucunda AKP iktidarı döneminde dünyanın hiçbir yerinde görülmeyecek düzeyde adaletsiz bir vergi yükü dağılımı ortaya çıkmıştır. Buna göre bir asgari ücretli net gelirinin yüzde 70’i oranında vergi ve prim yükü altındadır. Bankaların efektif yükü yüzde 5, dev holdinglerinki ise yüzde 4’ü aşmamaktadır. Ayrıca, tüketim aşamasındaki vergilerden de anlıyoruz ki KDV ve ÖTV’yle birlikte bu tüketim vergisi de ağırlıklı olarak emekçi sınıfların sırtındadır. 2 milyon civarındaki sermaye geliri elde eden beyannameli mükellefin ödediği gelir vergisinin toplam gelir vergisi içerisindeki payı sadece yüzde 1’dir, yani dolaysız vergilerin de çok büyük kısmını emekçiler ödemektedir. Bu tablo Türkiye’deki vergi adaletsizliğinin ne boyutlarda olduğunu ortaya koymaktadır. Değerli halkımız, açıkçası üretirken vergiyi bizden alıyorlar, tüketirken vergiyi bizden alıyorlar, emekçiyi soyup soğana çeviren bir sömürü düzeninin içerisinde ha bire halktan, yoksuldan, emekçiden, emeğiyle geçinenden vergi alıyorlar. Ayrıca, büyük ölçüde emekçilerden alınan vergiler, bu bütçede de görüldüğü gibi, daha çok da savaş harcamalarına, güvenlik giderlerine harcanmakta, böylesi bir yolla emekçilere, yoksullara ikinci bir mağduriyet yaşatılmaktadır. Verdiğimiz vergiler -ağır yükü omuzlarımızda- bizi yaşam karşısında ne kadar güçsüzleştiriyor bunu yaşıyoruz, ayrıca da verdiğimiz bu vergiler bize savaş politikası, ölüm ve zulüm olarak geri dönüyor. Değerli arkadaşlar, 2013 bütçesi, sorun giderici, demokratikleşme, insan haklarına duyarlı, kısaca insan odaklı bir bütçe olmaktan da uzaktır. Çünkü bu bütçe yasalarda yer alan; katılımcılık, şeffaflık, hesap verilebilirlik gibi temel kriterlerin tamamı göz ardı edilerek hazırlanmıştır. Günlerdir siyaset alanında çokça tartıştığımız bir konu bugün de bütçe görüşmeleri başlarken bu çatı altında bir kez daha tekrarlandı. AKP iktidarı denetim yapmadan, halka hesap vermeden yeni bir sürecin bütçesini yapma yoluna girdi. Açıkça halka hesap vermeden, halkı soymanın bir yolunu arıyor. Bunun sorumlusu başka hiçbir yerde aranamaz, doğrudan sadece ve sadece AKP Hükûmetidir. Denetimle ilgili yasaları değiştiren AKP Hükûmeti ve AKP Grubudur. Sonrasında bunda çıkmazı gördüğünde yeni değişikliği yapan AKP Grubudur. O da yetmedi, genelgeyle durumu zapturapt altına almaya çalışan AKP Grubudur, AKP Hükûmetidir. Yani bugün ortada bir denetimsizlik varsa bunun sorumlusu Sayıştay değil bunun sorumlusu AKP Hükûmetinin tam da kendisidir. Değerli halkımız, 2011 yılı bütçe kesin hesapları üzerinden yapılan denetimlere ilişkin 132 rapor hazırlanmıştır ancak Meclise ve halka sunulamıyor çünkü AKP Hükûmeti, yaptığı yasa değişiklikleri atraksiyonuyla bunun önünü kesmiştir. Hesap vermeden vergi almaya çalışan bir iktidar anlayışını nasıl tanımlayacağız? Bunu dünyadaki örneklerine de bakarak tanımlayabiliriz. Değerli arkadaşlar, hesap veren yönetimin adı demokrasidir çünkü hesabınızı verirsiniz halk da sizin hesabınızı sandıkta keser. Ancak, hesabınızı vermeden iktidarda kalmak istiyorsanız, adınız otoriter olur, bunun başka bir yolu yoktur. “Vergileri canımın istediği gibi, kamu otoritesine, kamunun gücüne, devletin zoruna dayanarak toplayacağım ama bu vergileri canımın istediği gibi harcayacağım, size de hesap vermeyeceğim.” diyen otoriter bir hükûmet anlayışıyla, bir yönetim anlayışıyla karşı karşıyayız. Arkadaşlar, bu Hükûmet halka açıkça “Sen parayı ver, vergiyi ver gerisine karışma. Ben nasıl istersem, işime nasıl gelirse öyle harcarım.” diyor. Bunu diyen bir iktidar, bunu söyleyen bir yönetim anlayışının topladığı para da vergi değil, haraçtır. Hesabını vermeden aldığınız her kuruş ancak haraç olabilir. Değerli arkadaşlar, hepimiz hayatta karşılaşırız, sokakta yaşamaya mecbur kalmış evsiz yurttaşlarımızdan bir kısmı yoldan geçerken “Ağabey, bir şarap parası.” der. O bile dürüstçe söyler, istediği parayla şarap alacağını söyler ama siz, halktan aldığınız parayı nereye harcadığınızın hesabını vermeden halktan yeniden para istiyorsunuz. 2013 yılında da sadece harcama yapılmayacak, halktan bir de vergi alacaksınız. Yani hesabını vermediğiniz bir harcamayı sürdürüp gideceksiniz. Değerli arkadaşlar, bu, hiçbir şekilde demokratik bir yönetim anlayışıyla bağdaşmayan “Ben yaptım oldu, benim canımın istediği şekilde bu ülkeyi yönetirim.” diyen saltanat anlayışıdır. Halkımızın da buna artık prim vermemesi gerekiyor. Değerli arkadaşlar, bu bütçeye biraz da sosyal kesimler açısından baktığımızda, karşılaştığımız en önemli eksikliklerden birisi de, bu bütçede kadının adı yoktur, bu bütçede kadının adı hiçbir şekilde yoktur. Neden derseniz, bunu izah edeceğim. Türkiye'de çalışan, çalışan çalışma yaşındaki her 3 kadından 2’si işsizdir. Lise ve üzeri eğitim düzeyine sahip kadınlarda işsizlik oranı çok daha fazladır. Türkiye’de kadın istihdamı, resmî verilere -artık güvenirliliği kalmamış resmî verilere- göre bile yüzde 24 düzeyindedir, erkeklerde ise bu oran yüzde 70 yani kadınlar erkeklere göre üçte 1 oranında daha dezavantajlıdır istihdam karşısında. Kamusal istihdamda ise tam bir ayrımcılık politikası sürüp gidiyor. Kamuda kadın istihdamı daha çok sekreterlik ve büro işlerine hapsedilirken, üst düzey yöneticilik konumuna kadınlar getirilmiyorlar. Türkiye’de kamuda üst düzey yöneticilerin sadece yüzde 10’u kadınlardan oluşuyor. Ücret karşılığı çalışan kadınların da çok büyük bir kısmı sömürünün çok katmerli olduğu, kayıt dışı işçiliğin çok yüksek olduğu hizmet sektöründe, tarım sektöründe ve tekstilde çalışıyor. Kayıt dışı istihdam yükünün kadınların sırtında olduğunu kanıtlayan 2012 yılı verileri var. 2008-2009 dönemine göre 2012 yılında kayıt dışı çalışma 480 bin kişi olarak daha da artmıştır yani 480 bin kişi daha kayıt dışı çalışmaya mecbur kalmıştır. Ancak erkekler için aynı dönemde kayıt dışı oranı 198 bin azalmış, bu yükün tamamı kadınların sırtına yüklenmiştir. Kadınlarda ise 678 bin kayıt dışı istihdam artışı görülmektedir. Değerli arkadaşlar, açıkça, kadınlara yönelik böylesine ayrımcı, böylesine derin bir sömürü çarkının işlediği bir ülkede bütçe yaparken kadınların durumunu düzeltmeye yönelik bir önlem alınmamasının adı “Ben kadınlara yönelik ayrımcılık ve eşitsizlik politikasını destekliyorum.” demektir. AKP Hükûmeti, sermaye karşısında emekçileri güçsüzleştirdiği gibi kadınları da erkek emeğinin karşısında güçsüzleştiren bir politikanın sahibidir. Bu, egemenlik zihniyetinin dışa vurumudur. Kafasında kadınları eşit görmeyen, kadınlarla eşit bir yaşamı paylaşmayı kendisine zül sayanların istihdam alanında da, ekonomik hayatta da kadınlara eşit bir gelecek öngörmesi mümkün değildir. Bazı bakanlar geçmişte, bütçeyle ilgili, toplumsal cinsiyete duyarlı bütçe yönelimi içerisinde, içinde olacaklarını ifade ettiler ancak hâlâ böyle bir yaklaşımdan eser yok. Toplumsal cinsiyete duyarlı yani cinsiyet farklılığını azaltacak politikalara kamu kaynağı ayıran bir bütçeden söz edemiyoruz Fakat bu bütçe sadece kadınları göz ardı etmekle kalmıyor, bir savaş bütçesi olduğu için kadınları ikinci kez de vuran bir bütçe hâlindedir çünkü biz biliyoruz ki yaşanan bütün çatışma bölgelerinde, bütün savaş süreçlerinde faturanın en ağırını kadınlar ve çocuklar çeker. AKP Hükûmetinin hazırladığı bütçe, hem cinsiyet konusunda ayrımcı hem de militarist bir bütçe olduğu için kadınlara ağır faturası olacak bir bütçedir. Değerli arkadaşlar, yalnız hakkını yemeyelim, AKP Hükûmeti döneminde grafiği yükselen bir durum var, bunu kamuoyuyla açıkça paylaşmak lazım. Bu gördüğümüz grafik AKP Hükûmeti iktidarı devraldığı günden bugüne giderek yükselen, son iki yılda ise pik yapan bir grafiktir; bu grafik de örtülü ödeneğin grafiğidir. AKP Hükûmeti döneminde hızla yükselen, istikrarlı bir şekilde artan bir tek şey vardır, o da örtülü ödenek harcamalarıdır. Değerli arkadaşlar, örtülü ödenek demek, bu ülkede yönetimin rutin dışına çıkması demektir. Biz bu “rutin dışına çıkma” lafını, 1990’lı yıllarda dönemin Cumhurbaşkanı Sayın Demirel’den duyduk ve siyasi literatürümüze böyle geçti. Yani kanunsuz uygulamalar, yani yasaların bize vermediği, yasaların iktidara tanımadığı imkânları, olanakları kullanmanın adı rutin dışına çıkmak oldu. Çetelerin adı, derin devletin adı, kontrgerillanın adı, Yeşil’in adı, faili meçhul cinayetlerin adı, yurt dışında yapılan kanunsuz operasyonların adı rutin dışına çıkmak oldu ve AKP Hükûmeti döneminde gördük ki bu rutin dışı uygulamaların harcamaları istikrarlı bir şekilde artmış. Yani AKP Hükûmeti, demek ki bu ülkenin yasalarının kendisine vermediği kanun dışı idari uygulamalarını istikrarlı bir şekilde artırmıştır. Halkın vermediği bir yetkiyi, yasaların vermediği bir yetkiyi ve halka açıklayamadığı faaliyetleri örtülü ödenekten finanse etmektedir; bu da bu ülkenin barışına, bu ülkenin demokrasi ihtiyacına yapılmış en büyük kötülüktür. Değerli arkadaşlar, ülkelerin yaşam kalitesi açısından 2 tane önemli şey vardır, eğitim ve sağlık. AKP Hükûmeti döneminde yaşam kalitemizin ne kadar düştüğünü, eğitim ve sağlık hizmetleriyle ilgili izlenen politikalarda görebiliriz. Bu politikalar, AKP Hükûmeti döneminde eğitimi tamamen zapturapt altına alan, ideolojik bir yönelime sokan, iktidarın arka bahçesi hâline getiren bir alana çevirmiştir; bilimsel, demokratik, eşitlikçi, nitelikli, erişilebilir eğitim hizmetlerinden artık bahsedemez hâle geldik. Bu ülkede temel sorunlarımızdan biri olan Kürt sorunu da en çok ana dil konusunda kamuoyunun tartıştığı bir konudur. Ana dilde eğitim talebi; en demokratik, en insancıl, çağa, demokratik değerlere en uygun taleptir. Ana dilde eğitim hakkının gasbedilmesi asimilasyon politikasının tam da kendisidir. Ana dilde eğitim hakkı gasbedilen halkların dillerinin süreç içerisinde zamanla eridiği, yok olduğu, otantik, kültürel bir mecraya sürüklendiği görülmektedir. Ana dilde eğitim hakkına karşı çıkmak da bir insanlık suçu olan asimilasyon politikasını savunmaktır. Kimse hem “asimilasyondan vazgeçtik” hem de “ana dilde eğitim olmaz.” diyemez. Açıkçası, ana dilde eğitime karşıysanız, asimilasyondan da yanasınız. Çıkıp, bunu açık yüreklilikle söylersiniz: “Biz, süreç içerisinde, bu ülkede Türkçe dışındaki dillerin azalmasını, kaybolmasını, yok olmaya doğru giden, belki kültürel, otantik bir figür olarak kalma sınırında korumaya alabileceğimiz bir yaklaşım içerisindeyiz.” dersiniz. En nihayetinde zaten, bu ülkede güya Kürtçeyle ilgili eğitim alanında yapılan değişikliklere verilen ad “yaşanan diller” adıdır, yani ölmesine izin verilmeyen ama geliştirilmesi için de imkân sunulmayan dillerdir. Çünkü otantik, kültürel figürlerin de bir turizm değeri vardır herhâlde. Değerli arkadaşlar, bu ülkede iş kazaları ise artık “kaza” kelimesi ile tanımlanmanın ötesinde bir noktaya gelmiştir, iş kazaları açıkça iş cinayetine dönüşmüştür. Son on yılda, AKP iktidarı döneminde tam 11 bin emekçi iş kazası yani iş cinayeti sonucunda yaşamını yitirmiştir. Bunun yasal dayanaklarını, iş güvenliğini sağlayabilecek denetimi ortadan kaldıran yasal dayanaklarını AKP Hükümeti hazırlamıştır, denetimi ortadan kaldırmıştır, istihdam konusunda taşeronlaşmanın önünü açmıştır, hak arama yollarını kapatmıştır, sendikalı olma imkânını ortadan kaldırmıştır. Bütün bunlar da “iş kazası” dediğimiz iş cinayetlerine davetiye çıkarmıştır. Bu, açıkça, göz göre göre taammüden adam öldürme suçuyla eş değer bir yaklaşımdır çünkü yasal düzenlemeleri yapılmıştır, ortamı sağlanmıştır, idari yönelimleri bu şekilde olmuştur. Açıkça, işverenlere “İşçiyi canınız isterse öldürebilecek kadar çalıştırabilirsiniz. Önünüz açık, elinizi tutan bir iktidar ve denetim mekanizması yoktur. Size karşı mücadele edebilecek sendikaların kolunu kanadını da kırdık.” demiştir. Açıkça, işçileri, emekçileri korumasız, kalkansız, sermayenin önüne âdeta arenaya atılır gibi atmıştır. Karşılığında da 11 bin emekçi iş cinayetlerinde yaşamını yitirmiştir. Değerli arkadaşlar, çocuk işçiliği de Türkiye'nin çok büyük bir sorunudur. Bu konuda da “İyileştirme yaptık.” denilen bütün laflara rağmen, ortada 1 milyonu aşkın sömürülen çocuk emeği vardır. 6-17 yaş grubunda 1 milyonun üzerinde çocuk ekonomik bir işte çalışmaktadır. Öğrenim hakkını gereği gibi kullanamamaktadır. Sağlıksız, korumasız, güvencesiz koşullarda, sınırsız bir sömürü çarkının içerisindedir. Bu nedenle, Türkiye'nin çocuğa, kadına, emekçiye verdiği değer çok açık ve ortadadır. On yıldır kesintisiz olarak tek başına iktidar erkini elinde gasbeden, elinde tutan AKP iktidarı bu kesimlerin tamamına düşmanca davranmaktadır. Bunları söylerken biz sadece politika olsun diye, kamuoyunda yankı bulsun diye söylemiyoruz. Hayatın ta içinden, ta gerçeklerinden bakarak söylüyoruz. Mevsimlik tarım işçileri sorunu bu ülkede bir çocuk sömürüsü sorunudur, çocuğu eğitimden yoksun bırakma sorunudur, çocuğu sağlıksız çevre koşullarında yaşamaya mahkûm etme sorunudur. Bu konuda da zerre kadar ilerleme kaydedilmemiştir. AB ilerleme raporunda da bu durum açıkça altı çizilerek ifade edilmiştir ve Türkiye, Avrupa ülkeleri içerisinde çocuklar açısından en riskli ülke olarak tanımlanmıştır. AKP Hükûmetinde Türkiye “en”lerle çok karşılaştı, karşılaştığı “en”lerden birisi de budur: “Çocuklar açısından en riskli ülke” sıfatıdır. Değerli arkadaşlar, yine, çözülemeyen Kürt sorunu nedeniyle de çok ağır bir faturayı çocuklar ödemektedir. AKP Hükûmeti döneminde son on yılda tam 183 çocuk… Bunların her birinin tek tek adı, soyadı, olayın yaşandığı yer kayıtlı bir şekilde insan hakları kuruluşlarının elinde vardır. Tam 183 çocuk ya güvenlik kuvvetlerinin hedefi olmuştur ya da askerî mühimmatın kurbanı olmuştur. 183 çocuk, 183 Kürt çocuğu AKP Hükûmeti döneminde yaşamını yitirmiştir ve bunlarla ilgili hiçbir hukuki, yasal süreç de işletilmemiş, adaletin tecelli etmesi için de kasıtlı davranış içerisinde olan ya da ihmal içerisinde bulunan herhangi bir kamu görevlisine ceza verilmemiştir. Değerli arkadaşlar, Pozantı Cezaevinde yaşadıklarımızı ise anlatmaya dilimiz bile varmıyor. Kürt çocuklarına karşı nasıl ırkçı, ayrımcı, faşizan bir uygulamanın yaşandığına, Pozantı Cezaevinde yaşananlar kamuoyunda tartışıldığında hepimiz tanık olduk; gittik, yerinde de izledik, gördük. Bu nedenle “Bu Hükûmetin yaptığı bütçeden bu halka hayır gelmez.” sözünü boşuna söylemiyoruz. Bu tür gelişmeler konusunda bir ilerleme kaydetmeyen bir hükûmetin demek ki halk, insan, birey, toplum diye bir kaygısı yoktur; çocuk, kadın, emekçi diye de hiçbir kaygısı yoktur. Değerli arkadaşlar, ben bu Hükûmetin biraz da Avrupa Birliği ve Orta Doğu politikalarına dair bir iki şey söyleyip sonra da bu ülkede çözüm nasıl olabilir, ona dair de görüşlerimizi sizlerle paylaşmak istiyorum. Hepimiz Türkiye'nin adım adım bir savaşın içerisine sürüklendiğini biliyoruz. Kuzey Afrika’da ve Orta Doğu’da halkların demokrasi ve özgürlük isteği var. Otoriter rejimlerin değiştirilmesini isteyen halklar gerçeğiyle karşı karşıyayız. Ancak halkların bu değişim isteğine, bu demokrasi isteğine yön vermek ve kendi çıkarları için kullanmak isteyen güçler olduğunu da biliyoruz, yaşanan gelişmelerden görüyoruz. Uzun uzadıya diğer ülkelerdeki gelişmelere değinmeyeceğim ancak Suriye’deki gelişmeler artık hiç kimsenin kayıtsız kalamayacağı bir aşamaya gelmiştir. Açıkça Suriye’ye yönelik askerî bir müdahalenin eli kulağındadır. Son siyasal açıklamalar, toplantılar, izahatlar açıkça bize bunu söylüyor. Suriye’ye önümüzdeki günlerde bir askerî müdahalenin önü açılacaktır ve Türkiye de böyle bir askerî müdahalede yerini alacaktır. AKP Hükûmetinin şimdiye kadar izlediği politikalar bunun ipucunu veriyor. Bunları söylediğimizde AKP iktidarı dönüp bize diyor ki: “Esad’dan yana mısınız?” Aslında bu sözü söyleyebilecek en son iktidar, en son siyasi parti AKP Hükûmetidir. Bu ülkede biz otoriterliğin ne olduğunu, baskıcı yönetim anlayışının ne olduğunu, zaman zaman faşizme kadar varan uygulamaların ne olduğunu doğrudan yaşıyoruz. Onun için Esad’ı savunmak gibi bir durumumuz asla söz konusu olamaz. Yine, Esad rejiminin Suriye’de halklara özgürlük getirmediğini, baskıcı, otoriter bir rejim olarak değişmesi gerektiğini binlerce kez tekrarladık, burada bir kez daha tekrarlıyoruz. Ancak “Bu nasıl yapılmalı ve yerine ne inşa edilmeli?” sorusunun cevabını tartışmak zorundayız. İ şte, AKP Hükûmeti “Esad’dan yanlısınız.” diyerek bu iki soruyu tartışmamızı önlemeye çalışıyor. Çünkü kendisi açıkça oradaki birtakım çete faaliyetlerinin destekçisi durumuna düşmüştür. Ayrıca demokratik bir Suriye geleceğine dair de hiçbir işaret, hiçbir siyasi söylem göremiyoruz. Bu nedenle bu iki konuyu sonuna kadar tartışmak ve bu iki konuda AKP Hükûmetinin içine girdiği yanlışların karşısında olmak hepimizin görevidir. Bu görevimizi de sonuna kadar yapacağız. Biz, Suriye’de tüm halkların, tüm kimliklerin, tüm inançların Suriye’deki demokratik ulus anlayışıyla tüm farklılıkları içinde koruyacak şekilde, demokratik bir yönetim imkânına kavuşması gerektiğini savunuyoruz. Bunun için de orada yaşayan Kürtlerin de bizim burada yaşayan Kürtlerin yakından akrabası olan, bire bir hısmı, akrabası olan Kürtlerin de en demokratik haklarını ve özgürlüklerini yaşabilecekleri yeni demokratik bir Suriye’nin inşasından yanayız. Ancak AKP Hükûmeti ne yaptı? Başından beri politikasını bir Kürt karşıtlığı üzerine kurdu, Kürtlerin kendi imkânlarıyla yarattığı demokratik imkânları ortadan kaldırabilecek bir söylemin sahibi oldu. Kürtlerin demokratik muhalefet içerisinde temsil edilmesinin imkânlarını ortadan kaldırmaya çalıştı, sadece ve sadece AKP Hükûmetinin politikalarına hizmet eden bir noktaya çekmek için uğraştı. Bugün Suriye’de çok büyük bir yıkım, çok büyük bir can kaybı vardır, bundan Esad rejimi sorumludur ancak AKP Hükûmeti de izlediği yol ve yöntemlerle ortaya çıkan bu tablodaki sorumluluğundan kaçınamayacaktır. Bugün Suriye’de kentler yerle bir olmuşsa, insanların evi başına yıkılmışsa, binlerce insan yaşamını yitirmişse, AKP Hükûmetinin izlediği politikada bunun payı vardır, bunu da görmesi gerekiyor ve bundan sonra daha tehlikeli bir mecraya sürükleniyor. Türkiye, kendisi doğrudan bir çatışmanın içerisine girerse, bunun faturası hem Suriye için hem Türkiye’deki halklar için çok daha ağır olacaktır. Bu yoldan kaçınması, bölgesel bir savaş riski vardır, bu riski ortadan kaldıracak bir politika izlemesi lazım. Yine, mezhep temelli bir savaş riski, bölgesel mezhep temelli bir savaş riski vardır, bunu ortadan kaldıracak bir politika izlemesi lazım. Yine, etnik çatışmanın derinleşmesi riski vardır, bunu ortadan kaldıracak bir politika izlemesi lazım. Değerli arkadaşlar, bu konuda biz, Suriye’nin de ötesinde çok daha geniş bir perspektifle bir çözüm öneriyoruz. Aslında, tartışılması ve konuşulması gereken çözüm önerisi budur çünkü tarih bize şunu göstermiştir: Orta Doğu bir bütündür, Orta Doğu’nun bir parçasıyla oynamaya kalkışırsanız, bütün parçalarında taşlar yerinden oynar. Onun için, tüm Orta Doğu’da demokratik halklar birliğini hedef alan bir politika hayata geçirilmeli, tartışılmalı, bunun için uğraşılmalıdır. Farsların da Kürtlerin de Arapların da Türklerin de bugün azınlık hâline düşürülmüş Ermenilerin, Asurilerin de haklarını güvence altına alan yerel ve yerinden özerkliklerin güçlü olduğu, herkesin kendisini yönetime katma imkânına sahip olduğu bir demokratik Orta Doğu birliği, halklar birliğini savunmak lazım. Bunun dışındaki politikaların tamamı çıkmaz yoldur. Orta Doğu’da bütün taşlar birbiriyle ilintilidir, birini yerinden kaldırmaya kalkıştığınızda diğer bütün taşlar da yerinden oynar ve sonu gelmez. Faturası da çok büyük, çok ağır bir bölgesel savaş kendisini dayatabilir. Bu riski hiç kimsenin almaması gerekiyor. AKP Hükûmeti şimdiye kadar izlediği politika nedeniyle bu riski yeterince büyüttü, yeterince yakınımıza getirdi. Türkiye her an bölgesel bir savaşın içerisinde kendisini bulabilir, onun için bizim çağırımız halkımızadır. Tüm halkları, Türkiye’de barıştan, çözümden, demokrasiden yana olan tüm halkımızı, Orta Doğu’nun da barışından, özerk yerinden yönetim modelinden yana tutum almaya davet ediyoruz. Bunu yaparak savaş riskinden kurtulabiliriz. Aksi takdirde savaşı çıkartan AKP Hükûmeti olur, faturasını ödeyen biz oluruz. Ey sevgili yurttaşlarım, bunu kulağımıza küpe etmeliyiz. Hiçbir iktidar, hiçbir egemen, yaratılan savaşların ağır faturasını ödememiştir. Evet, onların iktidarına fazlasıyla mal olabilir ama bizim canımıza, varlığımıza, özgürlüğümüze mal olacak kadar korkunç bir şeydir savaş. Onun için, herkesin, bu savaş politikasına karşı ayağa kalkması, sesini yükseltmesi, tüm Orta Doğu’da özgürlükleri, halkların kardeşliğini ve barışı savunan bir politikayı zorlaması, hayata geçirmesi gerekiyor. Değerli arkadaşlar, bu Hükûmetin dış politikasının da çöktüğünü hem Orta Doğu’daki gelişmeler hem Avrupa Birliğiyle olan ilişkilerden görüyoruz. En nihayetinde çok önemsediğimiz, yüzümüzü döndüğümüz Avrupa Birliğinin hazırladığı ilerleme raporunu bu Hükûmetin bir bakanı çöpe atmıştır, yani Avrupa Birliği hedefini çöpe atmıştır. Bu öyle basit eleştirileri beğenmeme meselesi değildir, “Biz Avrupa Birliği hedefinden vazgeçtik.” demenin dışa vurumudur, bunun sinyalleridir. Bu da Türkiye’yi büyük bir çıkmaza sürükleyecek politikadır. Değerli halkımız, ekonomi böyle, dış politika böyle. Peki, içeride durum çok mu iyi, içeride siyaset nasıl yürüyor, buna dair de birkaç şeyi sizlerle paylaşmak istiyorum. Değerli arkadaşlar, AKP iktidarı döneminde, tam dört yıldır kesintisiz bir şekilde demokratik siyaseti engellemek için siyasi bir darbe operasyonu yürütülüyor. Bu fotoğrafın bir benzerini geçtiğimiz günlerde yine yaşadık. Şu anda, son olarak Siirt, Batman ve Mardin’de yapılan siyasi soykırım operasyonlarında tam 87 kişi gözaltına alındı ve gözaltına alınanlar içerisinde -şurada eli kelepçeli gördüğünüz- Siirt Belediye Başkanımız Sayın Selim Sadak da var. Sayın Selim Sadak 1994’te bu Parlamentoda siyaset yapma hakkı elinden alınıp on yıl cezaevinde tutulan bir siyasetçi. Belediye başkanı seçildiği günden bugüne de her gün siyasi olarak AKP Hükûmetinin baskısına ve taarruzuna hedef oluyor. Parti kapatma cezasının faturasını da siyasi yasaklı olarak, şu anda bağımsız belediye başkanı olarak görevini yürütmek zorunda. Arkasından, defalarca, yaptığı konuşmalar nedeniyle ceza verilerek belediye başkanlığı düşürülmeye çalışıldı. 14 Nisan operasyonunda gözaltına alınıp sıraya dizildi, elleri kelepçeye vurulan Kürt siyasetçilerinin yanında yine siyaset yapmaktan uzaklaştırılmaya çalışıldı, şimdi yine gözaltında. Bu tablo, bu fotoğraf Türkiye'de demokratik siyasete vurulan kelepçenin fotoğrafıdır ve bu kelepçe hâlâ sökülmedi, hâlâ her geçen gün AKP iktidarı Türkiye'de demokratik siyasetin tüm çalışanlarını toplayıp cezaevine göndermekle meşgul. Yaklaşık 10 bin Kürt politik tutsak, cezaevlerinde. AKP Hükûmeti bununla Kürtleri demokratik siyasetten uzaklaştıracağını, hak ve özgürlük taleplerinden vazgeçirebileceğini zannetti ancak yanıldığını bu sene “Nevroz”da gördü. Yine, AKP Hükûmetinin bütün baskıcı yöntemlerine, yasaklarına, faşizan uygulamalarına…
Ek süre veriyorum.
…copuna, gazına rağmen milyonlar sokaklara çıktı, haklarını aradı. Şimdi, bugünlerde bizim dokunulmazlığımız üzerinden yeniden Kürtlerin demokratik siyasetteki alanını daraltmaya yönelik bir tartışma var. Hodri meydan diyoruz, dokunulmazlığın da ötesinde bir şey öneriyoruz: Gelin halkın, vekilleri geri çağırma yetkisini sağlayan yasal düzenlemeyi yapalım -halkımıza gidip hesap vermeye hazırız, hemen şimdi- yarın böyle bir yasal düzenlemeyi yapalım, gidelim seçmenimize, bize oy veren, politikalarımızı beğenip bizi tercih eden, buraya gönderen halkımıza soralım, istiyorlarsa değil dokunulmazlık hemen milletvekilliğini bırakalım, halkımız kimi istiyorsa onu seçsin, ona temsiliyet görevi versin. Demokrasinin 1’inci dersi, halkın verdiği görevi sadece ve sadece halk alır. 1’inci dersten sınıfta çakanlar hiçbir sınıfı geçemezler. Halkın verdiği yetkiyi siz almak isterseniz halkın yetkilerini ve halkın iradesini gasbetmiş olursunuz, bunun adı da “faşizm”dir. Faşizmden medet uman varsa buyursun yoluna devam etsin. Bizim yolumuz demokrasi ve barış yolu, bizim yolumuz çözüm yolu, bizim yolumuz çözüm konusunda umutları büyütme yolu, birileri varsın bu umutları köreltmek için, küçültmek için istedikleri yolu tercih etsinler, yürüsünler. Ancak, o yolda yürürlerse görecekler ki yine de kazanan barış, demokrasi ve çözüm olacak, kaybeden de kendileri olacak. Değerli halkımız, zaten bu yönetimin kaybettiğini gösteren bir fotoğraf da budur; Roboski’nin fotoğrafı, Türkiye savaş uçaklarıyla katledilen 34 sivil Kürt köylünün fotoğrafı. Daha bu fotoğrafın hesabını vermeden BDP’nin dokunulmazlığını tartışmaya açmak tam bir aymazlıktır. “Ben vururum, öldürürüm, katlederim, hesabını da vermem, özür de dilemem, para verir üstünü kapatmaya çalışırım.” anlayışı bir yıldır iflas etti, bu katliamları yaşayanlar sizin paranıza tenezzül etmedi. Bir de, vicdanın bittiği fotoğrafı göstermek istiyorum. Bu da AKP Hükûmetinin yöneticilerinin bir cenazeye reva gördüğü uygulamadır. Bizim vergilerimizle panzerler, TOMA’lar cenazelerin üzerine tazyikli su sıkıyorlar, bu da vicdanların bittiğinin 2’nci fotoğrafıdır. Bu nedenle, bizimle uğraşacağınıza vicdanınızla baş başa kalın daha iyi olur diyorum. Hepinize saygılarımı sunuyorum.
Gruplar adına 2’nci söz, Milliyetçi Hareket Partisi Grubu adına Genel Başkan ve Osmaniye Milletvekili Sayın Devlet Bahçeli’ye aittir. Buyurun Sayın Bahçeli.
Konuşmamın başında, ekranları başında bizi izleyen aziz vatandaşlarımızı ve muhterem heyetinizi şahsım ve parti grubum adına sevgi ve saygıyla selamlıyorum. Bütçe ve kesin hesap tasarısı müzakereleri hükûmet icraatlarının ele alındığı, muhalefetin uyarı, tenkit ve önerilerini dile getirdiği, devlete ve millete ait sorunların detaylı olarak görüşüldüğü demokratik bir platformdur. Bütçe uzun bir sürecin mahsulü olan hukuki bir belgedir. Aynı zamanda Meclis denetim ve onayına tabi olduğundan siyasi, ekonomik aktivitelerin dayanağı olduğu için de sosyal ve mali tarafı vardır. Bir yıllık gelir ve harcama tahmin ve hedefleri normal şartlarda yoğun çalışma ve mesailerle belirlenmektedir. Zira, devletin işleyişinde milletimize hizmet ve yatırımların sunulması için başka bir seçenek bulunmamaktadır. Bütçe devlet yönetiminin, toplumsal taleplerin ve ekonomi politikalarının kılavuzu olarak kaynakların ve sarfiyatların seyrini ve yönünü belirlemektedir. Bu itibarla, ülke yönetiminde, ekonomik sistemde ve millet hayatında çok önemli bir yer işgal etmektedir. Aynı zamanda, siyasi iktidarın niyeti, izleyeceği sosyal ve ekonomik politikaların genel hatları bütçeyle anlam ve şekil kazanmaktadır. Ancak AKP Hükûmetinin bütçeye bakışı, bütçeye yaklaşımı ve bütçeden anladığı belirsiz ve sorunludur. On yılı aşan tecrübelerimiz bize bunu göstermektedir. Dikkatlerinizi 2011 Yılı Merkezî Yönetim Kesin Hesap Kanunu Tasarısı’yla ilgili bir konuya özellikle çekmek istiyorum. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri için düzenlenecek genel uygunluk bildiriminin, idarelerin faaliyet raporlarının, genel faaliyet raporlarının ve dış denetim genel değerlendirme raporunun dikkate alınarak hazırlanacağı belirtilmektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun ilgili hükümleri gereği Sayıştayın düzenlemesi gereken dış denetim genel değerlendirme raporu, faaliyet genel değerlendirme raporu, mali istatistikleri genel değerlendirme raporu ve diğer ilgili raporlar Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmamıştır. Ayrıca, Sayıştayın 1995 yılından bu yana her yıl düzenli olarak Türkiye Büyük Millet Meclisinin ve kamuoyunun bilgisine sunduğu Hazine işlemleri raporu da bu yıl gönderilmemiştir. Hükûmet hesap vermekten kaçmakta, şeffaflıktan kaçınmaktadır. Bu, demokrasiye ve millet iradesine aykırı bir niyettir. Türkiye Büyük Millet Meclisinden rapor, bilgi ve gerçek manzara saklanmaktadır ve Hükûmetin korktuğunun, çekindiğinin ve veremeyeceği hesabı olduğunun en açık delilidir. Hâlihazırda görüşmekte olduğumuz 2013 yılı merkezî yönetim bütçesi AKP hükûmetlerinin 11’inci bütçesidir. Son on yılda, bütçe ve süreçleri sıradanlaşmış ve heyecanını kaybetmiştir. Koyulan hedeflere ulaşılamamış, verilen sözler tutulamamış ve belirlenen amaçlara bir türlü varılamamıştır. 2012 yılı da dâhil olmak üzere farklı yıllarda dönem sonundaki harcama miktarlarının planlanan seviyeyi aşması, dolayısıyla, bütçe kanununun inandırıcılığını ve itibarını yitirmesi münferit bir gelişme olmamıştır. Biz burada Türk milleti adına bulunuyorsak, buna da içtenlikle inanıyorsak temsilcisi olduğumuz muazzam kudretin hakkını, hukukunu ve beklentilerini savunmaktan bir an olsun tereddüt göstermemeliyiz çünkü bu bütçede yetimimizin, kimsesizimizin, yoksulumuzun, dar ve sabit gelirlimizin, çiftçimizin, memurumuzun, esnafımızın, işçimizin, emeklimizin ve elbette her vatandaşımızın payı vardır. Bütçenin her aşamasında hükûmetin bu gerçekleri aklından çıkarmaması bizim en halisane tavsiyemizdir. Sayın Başkan, muhterem milletvekilleri; içinde bulunduğumuz zaman aralığını anlayabilmek için geçmişe, geleceği tasarlayabilmek ve planlayabilmek için ise dünle bugünün terkibine ihtiyacımız vardır. Yaşadığımız çağa intibak zorlukları, karşılaştığımız meselelere nüfuz etme zafiyetleri ve muhatap kaldığımız çetrefillerle örülü hadiselere karşı koyma acziyeti görülüyorsa, muhakkak ki bir yerlerde hafife alınan hata veya sümen altı yapılmış gaflet hâli vardır. Kabul etmeliyiz ki geçmişe takılı kalan, tarihten husumet çıkaran toplum ya da milletler geleceğe emniyetli bir şekilde gidemeyecek, gelecek iddialarını hayata geçiremeyecektir. Bugünden ve yarından ümidini kesen yönetimler geçmişin hassasiyetlerini taşıyarak kendilerine alan açmakta, sebep oldukları cepheleşmeyle de tarihin yavaş ve durgun akmasına kapı aralamaktadır çünkü mazide kalmış olaylar yığınını bugüne taşıma istek ve istidadında olan zihniyetler bocaladıkları sorunlardan ya bir kaçışın ya da bir kurtuluşun arayışındadır. Türkiye bu derin çelişkiyi on yıldır yaşamakta ve vahim ölçüde bunalmaktadır. Hamaset nutuklarının, yersiz ve temelsiz gündem saptırmalarının, samimiyet, derinlik ve iyi niyetten mahrum politik adımların ülkemizi kanser hücresi gibi sardığını söylemek yanlış olmasa gerekir. Bu manzaranın milletimizin lehine olmadığı bariz bir gerçektir. Her defasında geçmişin sinir uçlarına dokunmanın, geçmişle ilgili nifak çıkarmanın kimseye bir şey sağlamayacağı meydandadır. Güçlü milletler şüphesiz ne dününden ne de tecrübelerinden ne de hatıralarından caymayacak ve oluşturdukları gelecek tasavvurunun izinden de ayrılmayacaklardır. Geçmişi etraflıca konuşarak sonuç çıkarmak bir şey fakat geçmişe asılı kalmak, tozlu raflarında bugünün açmazlarına, çelişki ve çoraklığına bahaneler aramak başka bir şeydir. Türkiye, bu nedenle yerinde saymanın hatta arkaya bakarak dikiz aynasından gelişmeleri izleyerek ayakta kalmanın güçlüklerini yaşamaktadır. Söyleyecek sözü tükenmiş, atacak barutu bitmiş ve üstelik ufku da kararmış olanlar, sarsıntılarla dolu böylesi türbülansa göz göre göre ülkemizi çekmişlerdir. Elbette tartışmak, karşılaştığımız sorunlar hakkında fikir üretmek, zamanlar arası denge ve uyum ölçeğine göre yapılmalıdır. Dünden ibret alınmazsa, yaşanmışlıklardan anlam ve sonuç çıkarılmazsa makûs talih her seferinde tekrar başını kaldıracak, heyecan ve heveslerin törpülenmesine, arzu ve amaçların berhava olmasına hizmet edecektir. Millet olarak son iki asırdır, daha iyiye, daha güzele ve daha fazla refaha ulaşma arayışımız hiç sonuçlanmamıştır. Bildiğiniz gibi yüz yetmiş yıl önce Tanzimat konuşulmuş, çağdaşlaşmanın hazır reçetelerine ısrarla kafa yorulmuştur. Gerilemenin nedenleri, Batı’ya benzememekte, Batı gibi olmamakta görülmüştür. Yenilgilerin, bozgunların, ekonomik zorlukların ve toprak kayıplarının arkasındaki asıl amiller başka yerlerde aranmış, olmadık mecralarda taranmıştır. Hazır şablonlarla kudretli günlere tekrar ulaşılacağı ve denenmiş yollarla dikilen engellerin aşılacağı düşünülmüştür. Yüz elli altı yıl önce Islahat gündeme getirilmiş ama emperyal çarkın dişlileri arasında daha da sıkışmanın önüne geçilememiştir. Düşünülmüştür ki başkasına özenerek gelişmek mümkündür. Unutulmuştur ki klasikleşmiş yöntemlerle sanayileşilebilir, askerî alandaki eksiklikler tamamlanabilir, ekonomik ve sosyal ilerleme gerçekleştirilebilir. Gelin görün ki bunların hiçbirisi olmadığı gibi, bağımlılık ve zayıflık daha da şiddetlenmiş, kuşatmasını daha da sağlamlaştırmıştır. “Doğu’nun hasta adamı” tabirinin önüne ne yapıldıysa geçilememiş, ne gayret gösterildiyse de mâni olunamamıştır. Samimi ve iyi niyetli olsalar da devrin yöneticileri, imparatorluğun yıkılan sütunlarını ayakta tutamamış, bu hazin sonun önüne geçememişlerdir. Yüz otuz yedi yıl önce Birinci Meşrutiyetin, yüz dört yıl önce de ikincisinin peşine düşülmüş ama arkası bir türlü gelmemiş ve ümit edilen gelişme ve güçlenme dinamikleri ne acıdır ki yakalanamamıştır. Yenileşme atakları, reform hamleleri, modernleşme kararlılıkları, kalkınma çabaları ne kadar idealist olsa da netice vermemiş, mutlu bir sonla buluşamamıştır. Küresel alandaki güç blokları, teknolojideki gelişmeler, üretim sistemindeki hızlı değişimler, sömürgeci düzenin iyice yerleşmesi, ticaret yollarının aleyhimize çalışması, etnik huzursuzluklar ve bağımsızlık hareketleri sorunlarımızın temeli olmuştur. Ekonomik güçle desteklenmeyen askerî mücadeleler, stratejik zayıflıklar, mali dengesizlikler, siyasi ve diplomatik taahhütlerin tıpkı bugünkü gibi millî imkânlarla uyuşmaması birçok badireye yol açmış, katlanması kolay olmayan maliyetlere neden olmuştur. Seksen dokuz yıl önce de, bu kez, işgalci güçleri defedip sömürgeci anlayışı canımız ve kanımız pahasına yenerek cumhuriyeti ilan ettik, cumhuriyetin altında toplandık. Biliniz ki bu, Türk milletinin son kararıdır. Bundan dönüş, sapış ve cayış katiyen olmayacaktır. Federasyon özlemi çekenler, siyasal Kürtçülükten medet umanlar, numaralı cumhuriyet sevdası taşıyanlar, başkanlık rüyası görenler ve üniter yapımızı bozmayı aklından geçirenler aynanın karşısında kendilerini bir kez daha kontrolden geçirmelidir. Altını çizerek söylemek isterim ki dünün tecrübelerini, karşılaştığımız olaylardan çıkarılan sonuçları cumhuriyet havzasında birleştirdik. Buradan, geleceğe emin, inançlı ve azimle varmanın ilke ve esaslarını belirledik. Tarihimizi ve coğrafyamızı değiştiremeyeceğimize göre, tüm politikalarımız bu eksende tespit edilerek sabitlenmiş ve başkent Ankara jeopolitiği Türkiye'nin gözü, vizyonu ve gelecek ideali olmuştur ama geldiğimiz nokta, yapılanların, verilen mücadelelerin, çekilen sıkıntıların birbirini tamamlayamadığına ve tabii olarak birbiriyle örtüşmediğine işaret etmektedir. Dönemler arasındaki kopukluklar, birbirini dışlayan eğilimler, tezatlıktan beslenen adımlar, bırakınız çözüm ve uzlaşma ortamı sağlamayı, her şeyi daha da içinden çıkılmaz hâle getirmiştir. Millet olma şuurunun farkına varamayan, güç ve kudreti bizatihi millî değerlerde göremeyen ve kendisinden öncekileri ret ve inkârla vakit geçiren siyaset anlayışları hem geleceğimizin ayak bağı hem de varlığımızın problem merkezî olmuşlardır. Diyorum ki: Bu millet ve bu devlet için, yeterli veya yetersiz, tam veya eksik, kim taş üstüne taş koyduysa, amacına ulaşmasa da kimler iştiyakla gecesini gündüzüne kattıysa Allah onlardan bir kere daha, bir kere değil, bin kere razı olsun. Geçmişin çok boyutlu tahlil ve analizini yapmak yerine, kutuplaşma malzemesi olarak kullanılması insaf ve vicdanla da bağdaşmayacaktır. Bundan dolayıdır ki günün hassasiyet arz eden konu başlıklarını kaşımak, farklı devirlere kin ve öfkeyle yaklaşmak asla doğru olmayacaktır. Hele ki Dersim’deki eşkıyalığı kutsamak, bu isyana haddini bildiren millet iradesini zalimlikle suçlamak onurlu ve meşru bir davranış görülmeyecektir. Eşkıya Rıza’yı övüp zımnen Gazi Mustafa Kemal’i hedef yapmak, bir yanda cumhuriyete hazımsızlık gösterenleri el üstünde tutup, diğer yanda koruyup ilerlemesi için fedakârca mücadele edenleri önemsizleştirmek, ne akılla ne de millî vicdanla izah edilmeyecektir. Bu gidişle Patrona Halil’e itibar iadesi, Kabakçı Mustafa’ya da saygı gösterilmesi, emin olunuz ki, hiç şaşırtıcı görülmemelidir. Türk devlet geleneğiyle rabıtasını koparmışlar, Türk milletinin emanetleriyle içten içe yollarını ayırmışlar biraz insafa gelip bu gerçekler üzerinde düşünmelidir. Millet olarak, isyancılarla, hainlerle, sadakatte sınıfta kalmışlarla, kardeşliğimizin yoluna mayın döşeyenlerle ve ellerine şehit kanı bulaşanlarla mahşere kadar da sürse hesabımız bitmeyecektir. (MHP sıralarından alkışlar). Değerli milletvekilleri, Türkiye’nin içinde bulunduğu sorunları üç ana başlıkta toplamamız mümkündür. Birinci ve öncelikli olarak bölücülük ve terör sorununun kaydettiği mesafe ve geldiği aşamadır. Bu sorun öylesine kritik bir eşiğe dayanmıştır ki bin yıllık kardeşlik hukukuyla birlikte tüm millî ve manevi değerlerimiz taciz ve tahriklerle yüz yüze kalmıştır. PKK terör örgütü verilen tavizlerle dirilmiş, hain eylemlerini peş peşe sıralamıştır. Etnik temelli bölücülük Hükûmetten gördüğü ilgi ve destekle şımarmış ve zıvanadan çıkmış durumdadır. Terör lobisi güç, imkân ve zemin kazanmış, hatta başta Şemdinli olmak üzere ülkemizin bazı yerlerinde alan hâkimiyeti kurma girişimine dahi kalkışabilmiştir. Bölücü terör dayatmaları, talep ve zorlamaları maalesef belirli periyotlarda cevap bulmuş, her taviz yenisinin kapısını aralamıştır. Nihayetinde terör vahşi saldırılarıyla amacına ulaştığını, doğal olarak, Hükûmeti sıkıştırdıkça, saldırganlığını artırdıkça hedefine varacağını görmüştür. Terörün yanlış teşhisi, milleti etnik kimliklere geriletme inatları, Türkiyelilik zırvaları, sözde Kürt sorununu tanıma hezeyanları, mücadele yerine müzakerenin rehber seçilmesi muhatap olduğumuz sorunların temelini teşkil etmiştir. İlave olarak, anadil eğitimiyle ilgili adımlar, anadil savunma talebinin karşılanmasına dönük hazırlıklar, teröristbaşını muhatap alan yanlışlar ve Kandil’le kurulan pazarlık masaları mermi, mayın ve şehit olarak geri dönmüştür. Yaşanan olaylar millet ve devlet bekasının risklerle dolu bir mecraya geldiğini göstermektedir. Bize göre tehdit büyüktür. Modern milletleri bir değer olarak yaşatan üç etken vardır ki bunlar ülke, millet ve devlettir. Bugünkü aşamada bölücü terör ilk olarak millet yapısında taviz istemekte, bu yolla yeni taleplerin önünü açmak ve çok milletli yeni bir Türkiye oluşturmayı amaçlamaktadır. İkinci olarak da tavizi milletten değil, ülkeden koparmak ve topraklarımızın ve insanımızın bir kısmını dâhil ederek önce özerklik, ardından federasyon, en sonunda da bağımsız Kürdistan’ı kurmayı hedeflemektir. Hükûmetin en büyük handikabı, bölücü terörün istekleri karşılanırsa her şeyin düzeleceğine inanması olmuştur. Barışın, kardeşliğin sözüm ona bu yolla sağlanacağı hesaplanmıştır. Böylesi bir düşüncenin çıkmaz sokak olduğunu göremediği gibi, ikazları da dikkate almamıştır. Şimdi vicdanına güvendiğim, vatan ve millet sevgisine itimat ettiğim çok sayıda başta AKP’li milletvekili ve diğerleri olmak üzere sormak istiyor ve kendi içlerinde bir muhasebe yapmalarını temenni ediyorum: Üç yıl önce demokratik açılım veya son hâliyle Millî Birlik ve Kardeşlik Projesi ilan edilmiştir de terör saldırılarında bir azalma olmuş mudur? “Sözde Kürt sorunu” veya “Kürt kardeşlerimin sorunları” sözlerinin bir faydası görülmüş müdür? İmralı’yla yüz sürmenin, Oslo’da masaya oturmanın, Habur’daki karşılama törenlerinin acıdan ve milletimizi hayal kırıklığına uğratmaktan başka herhangi bir sonucu yaşanmış mıdır? Verilen kararlılık mesajlarına, atılan adımlara, yapılan görüşmelere rağmen askerimizin, polisimizin, korucumuzun ve masum sivil vatandaşlarımızın şehadeti önlenebilmiş midir? Şu ibretlik manzaraya bakınız ki müebbet cezaya çarptırılmış bir terör suçlusu, fiilen siyasi aktör hâline gelmiştir, Kandil’i İmralı’dan sevk ve idare eder gibi bir statüye çıkmıştır. Bu Türk devleti adına utanç değil de nedir? Açlık grevleri İmralı müdahalesiyle durmuş, üstelik bu sayede ne talep edildiyse elde edilmiştir. Daha kısa süre önce Avrupa Parlamentosunun gözetim ve ev sahipliğinde iç meselelerimiz masaya yatırılmış, terör meselesi bir hak arayışı, İmralı’nın da çözüm adresi olarak takdim ve tanımı yapılmıştır. Her fırsatta terörist mihraklar ve yandaşları devlete, millete meydan okumuş, küstahlıkta akıllara durgunluk veren bir seviyeye gelmişlerdir. Türkiye’nin ve Türk milletinin her tarafına dokunulmuş, her değeri hırpalanmıştır. Bunun için tekraren ifade etmek isterim ki milletvekilliği dokunulmazlığı mutlaka yeniden ele alınmalıdır; bu, bizim içtenlikle beklentimizdir. Dokunulmazlık güvencesi Türk milletine karşı olmayı, dağda teröristlerle kucaklaşmayı korumamalı ve bunun sığınağı olmamalıdır. Kabul edilmelidir ki bu zamana kadar bu aziz milletin hiçbir ferdi dışlamaya ve ötekileştirmeye maruz kalmamıştır. Kökeni, yöresi, mezhebi, anasının dili ne olursa olsun Türk milletinin her ferdi bizim için yeri dolmaz, eşsiz, saygın ve eşit özelliktedir. Hakkâri’yle İzmir’in, Şırnak’la Kırşehir’in, Diyarbakır’la Balıkesir’in kaderi çok şükür ayrı olmamış, ayrı düşmemiştir. Terör gayrimeşru ve gayrikanuni bir yol olup sözde hak ve hukuk alanına sırtını yaslayarak yurdumuzun bir bölümündeki insanımızın temsilcisi gibi hareket etmesi karşılık bulmamalıdır, bulmayacaktır. Bizim için, bölücü terör sorununun üstesinden gelmek için tam saha mücadele etmek; terörün insan, mali ve finansman kaynaklarını kurutmak acilen sağlanmalıdır ve Kandil teröristlerin başına yıkılmalıdır. Türk milleti ortak paydası altında, Türk vatanı müşterek zemininde ve Türkiye çatısı içinde dün olduğu gibi yarın da beraberce yaşama istek ve arayışında olan herkesle kavuşmaktan, kaynaşmaktan ve kucaklaşmaktan zerre kadar vazgeçilmemelidir. Bu şartlar altında herkes eşittir Türkiye’dir. Türkiye Türk milletinindir. Türk milleti de Türk vatandaşlarının birlikte vücut verdiği muazzam sosyolojik, kültürel ve tarihî hazinenin adı “Ne mutlu Türk’üm diyene.” sözü de ırkı ve ırkçılığı dışlayan bütünlüğün çağrısıdır. Unutmayınız ki bu topraklar şehit kanıyla vatanlaşmıştır. Bir metrekaresinde bile spekülasyon yapılması, tek insanıyla ilgili farklı hayaller kurulması olmayacak duaya amin demekle eşdeğerdir. Aklından zoru olanlar, şuurları kapanıp da gözleri kararanlar aksini iddia ediyorlarsa Türk milletinin ne yapacağını ve mukaddesadı uğruna nelere katlanacağını tüm boyutlarıyla görecekler ve acı bir şekilde de yaşayacaklardır. Sayın milletvekilleri, ülkemizin karşı karşıya bulunduğu ikinci ana sorun ise dış politika eksenlidir. Uluslararası ilişkilerdeki zikzaklar, stratejik körlükler, derin öngörüsüzlükler Türkiye’yi bölgesinde ve küresel sistemde zor duruma düşürmüştür. Komşularla sıfır sorundan alayıyla sorun yaşayan bir konuma gerilenmiştir. Ecdadımızın atıyla gittiği yerlere “Biz de gideriz.” anlayışı neredeyse başını dahi çıkaramayacak bir duruma gelmiştir. Türkiye Cumhuriyeti’nin bir bakanı Irak’a alınmamış, havada iken geri dönmek zorunda kalmıştır. Bu, elbette öncelikle Irak yönetiminin kabalığı ve densizliği olarak yorumlanmalıdır ancak buna neden olan Hükûmet politikalarını da ihmal etmemek gerekmektedir. Bu ülkeyle ilişkiler dar alana kıstırılmış, PKK himayecisi Barzani biricik dost mertebesine çıkmıştır. Enerji anlaşmalarında merkez olarak Irak’ın kuzeyi seçilirken bu ülkenin diğer yerlerindeki temas ve beklentilerimiz ne yazık ki heba edilmiştir. Irak Cumhurbaşkanı Yardımcısı Haşimi’ye destek verilip ikametgâh imkânı tanınması Irak’la sürtüşmeleri tetiklemiştir. Görünen odur ki Türkiye'nin Irak politikası iflas ve imha sınırına dayanmıştır. Mezhep temelli ayrılıklara taraf olmak, merkezî yönetimi baypas yapan münasebetler ağı kurmak Türkiye'yi Irak’la ihtilafa itmiştir. Bize göre, bu eğilimleri terk etmek, Irak’ın toprak bütünlüğüne saygı duymak ve mezhep konusunda tarafsız yerde durmak Türk dış politikasının amaçları arasında yer almalıdır. Bir diğer sorun alanımız şüphesiz Suriye’dir. Türkiye, Suriye konusunda tam bir çıkmaza sürüklenmiştir. Batı’nın teşvik, tahrik ve desteğiyle Esad karşısında mevzilenen Hükûmetin Şam yönetimiyle savaş sınırına gelmesi oldukça manidardır. Suriye, geçtiğimiz haziran ayında bir eğitim ve keşif uçağımızı düşürmüş ve 2 pilotumuzun hayatına mal olmuştur. Bu ülkeden sınırlarımıza top mermileri isabet etmiş ve vatandaşlarımızın can ve mal güvenliği tesadüflere bırakılmıştır. Şimdiye kadar Esad’a yönelik tehdit ve kuru gürültüler bir sonuç doğurmamıştır ve Suriye politikası Türkiye'nin sırtındaki kambur olmayı sürdürmüştür. Şam yönetiminin devrilmesine, Esad’ın yönetimi bırakmasına tüm umutlar bağlanmış ve ülkemiz geri dönüşü her geçen gün imkânsıza yaklaşan bir tünele girmiştir. Bununla birlikte, Suriye’den gelebilecek kimyasal başlıklı füzelere savunma oluşturabilmek amacıyla Patriot füze talebi NATO’ya iletilmiş ve kabul görmüştür. Sonuç itibarıyla, Türkiye-Suriye sınırına Patriot füze rampaları yerleştirilmesi konusunda düğmeye basılmıştır. Ortadoğu’nun hassas ve sancılı ortamı göz önüne alındığında, Türkiye'nin savunması ve güvenliği bakımından füze konusundaki adımların doğru ve mantıklı olduğu da açıktır. Şu işe bakınız ki, Türkiye, bölgesinde tüm tehlike sinyallerinin kesiştiği, istikrarsızlıkların kol gezdiği bir ülke hâline gelmiştir. İşte “sıfır sorun” hikâyesinin vahim sonu budur. Kim dost görüldüyse, kim kardeşlikle taltif edildiyse ve kiminle yakınlık kurulduysa, bir süre sonra vazgeçilmiş ve yerini düşmanlıklar almıştır. Bizim son zamanlarda, NATO Genel Sekreteri başta olmak üzere -ne hikmetse İzmir’e taşınan- NATO Müttefik Kara Kuvvetler Komutanı ve Amerika Birleşik Devletleri’nin Ankara Büyükelçisi tarafından ağız birliği hâlinde dile getirdikleri bazı sözler, fazlasıyla dikkatimizi çekmiştir. Peygamberimize karikatür yoluyla yapılan hakaretten dolayı özür dilemekten imtina eden NATO Genel Sekreteri, iki aydan beridir, değişik fırsatlarda Türkiye’yi korumaktan bahsetmektedir. Buna, az önce ifade ettiğim isimler de koro eşliğinde katılmışlardır. 4 Aralık tarihinde Brüksel’de gerçekleştirilen NATO Dışişleri Bakanları toplantısında da, Türkiye'nin nüfus ve topraklarını savunmak ve korumak hususu gündeme getirilmiş ve karara bağlanmıştır. Elbette NATO anlaşması gereğince karşılıklı yükümlülükler vardır. Türkiye de, yeri gelince ve yapılan anlaşmalar gereğince, değişik ülkelere askerî personel göndermekte, buralarda görev almaktadır. Ne var ki “Türkiye’yi koruma” ibareleri, şayet belirli bir maksada yönelik değilse, son derece yaralayıcı, nezaketsiz ve inciticidir. Büyük Türk milleti, son yurdunda yardım, himmet, himaye ve korumayla bulunmamış, böylesi bir zilletle bağımsızlığını elde etmemiştir. Bizi korumaya almak kimin haddinedir! (MHP sıralarından alkışlar) Bizim korunmamızı temin etmek kimin yapabileceği bir şeydir! Türkiye, manda ve himaye altına alınmıştır da bizim mi bilgimiz olmamıştır! Türkiye’nin konuşlandırılacak füzelerle korunması demek, ciddiye alınmaması ve kuvvetinin küçümsenmesi anlamına gelmektedir. Bizi korumak için değil, savunma sistemine destek için NATO’ya başvurduğumuzu düşünmek ve inanmak istiyoruz. Ülke olarak, NATO korunmasına alındığımıza dönük iddialara Hükûmetin tepki göstermemesi kuşku ve güvensizliğimizi artırmaktadır. Türkiye, Allaha şükürler olsun ki kendisini koruyacak ve kendi hayat hakkını savunacak cesamet ve cesarete ziyadesiyle sahiptir. Bu sarih gerçeği, büyük Türk milletinin gücünü birilerinin kafasına iyice sokmasında sonsuz yarar vardır. AKP Hükûmeti; uluslararası nizamın adaletsizliğine, çarpık ve tek yönlü işleyişine ve gevşek kurallar bütününe itiraz etmesinin yanı sıra, NATO’nun beyanlarına da karşılık vermeli, İzmir merkezli planlanan faaliyetlerin neler olduğunu vakit geç olmadan açıklamalıdır. Bu aşamada son olarak diyebilirim ki: Dış politikadaki sahip olacağımız güç, ekonominin boyut ve etkisine, potansiyel rakiplere kıyasla askerî imkânlara ve dışarıda güveni, içeride birliği temin ve tayin edecek siyasi yaklaşımlara bağlıdır. Bir devletin uluslararası klasmanda ve bölgesel bazda üstünlük ve sözü dinlenir olmasının kıstası, bir çok meselede diğerlerinden daha fazla aktöre tesir etmesi ve belirlemesi anlamına gelmektedir. Ayrıca, dış politikada ihtiyat, kavrayış, derinlik önemli olduğu kadar stratejik alanlar oluşturmakta hayati özelliktedir. Kalıcı güç hâline gelmek, imtiyaz elde etmek, uluslararası süreçlerde söz ve pay sahibi olmak her şeyden önce lafla değil, ekonomik, siyasi, hukuki, demokrasi, sosyal ve beşerî gelişmelerle paralel oluşmakta ve olgunlaşmaktadır. AKP Hükûmeti, ne üzüntü vericidir ki dış politika hedeflerine ulaşamamış, küresel projelerin yörüngesine tutunarak aktif ve ön alan bir pozisyona geleceği yanılgısına kapılmıştır. Kuvveden fiile geçemeyen Türkiye’nin dış siyaseti ölümcül hastalığa tutulmuş ve bu gidişle de hazin sonla tanışmaya aday olmuştur. İç politikada demokrasi ve hukuk çıtası sürekli irtifa kaybederken, komşu coğrafyalara bu alanlarda öğütler vermek, sanırım üzeri kapatılmaz bir çelişki olarak anılacaktır. Kahire’deki insan hakları ihlallerini görmeden, Tahrir’deki vicdansızlıkları fark etmeden, Doha’daki baskıları gündeme almadan, Riyad’taki çifte standartları itiraf etmeden “demokrasi ve özgürlük” demek, olsa olsa ahlaki açıklığın ve tutarsızlığın ilanı olacaktır. Bize göre, dış politika yeniden gözden geçirilmeli, Türkiye’nin millî menfaatlerine göre yeniden koordinatları tespit edilmelidir. Çare, başkent Ankara’nın çizgisinden, gereklerinden ayrılmamak, BOP’la en yakın zamanda yolları ayırmaktır. Değerli milletvekilleri, üçüncü ve son ana sorun da, ekonomik tablosu ve bu minvalde yaşanan sıkıntılardır. Türkiye ekonomisi, ağır hasarlı üretim yapısı ve cari açıkla zar zor büyüyebilen, istihdam üretmeyen ve yabancı ülkelerin tasarrufuyla soluk alıp veren bir görünümdedir. İzlenen yanlış ekonomi politikaları büyüme ivmesini inişli çıkışlı hâle getirmiştir. Hedefler tutmamış ve yıl içinde devamlı surette revize edilmiştir. 2012 yılının üçüncü üç aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre büyüme oranı beklentilerin gerisinde kalarak yüzde 1,6 oranına düşmüştür. Bu yıla ait büyümede büyüme hedefi yüzde 4 olarak tahmin edilmesine rağmen, sonrasında yüzde 3,2’ye indirilmiştir. Bu yılki büyüme hedefi ise 2013’e aktarılmıştır. Bilindiği üzere 2014 ve 2015 yılları için büyüme hedefleri ise yüzde 5 olarak açıklanmıştır. Ekonomi yönetim arasındaki gaz-fren tartışmaları da sonuçsuz polemik ve zaman kaybından başka bir manaya gelmemiştir. AKP iktidarı döneminde büyüme hızı yıllık ortalama yüzde 5,3 olarak kalmıştır. Orta Vadeli Program hedefleri de hesaba katılırsa yıllık büyüme oranı yüzde 5’e tekabül etmektedir. Takdir edeceğiniz üzere bu seviye, Türkiye’nin gelişmiş ülkelerle var olan farkını kapatmasına ve hatta muadil ülkeleri geride bırakmasına kâfi gelmeyecektir. Cumhuriyet tarihi boyunca yaşanan büyüme hızı da yıllık ortalama yüzde 5 düzeyindedir ancak uygulanan politikalar açısından bir farklılık bulunmamaktadır. Daha önce üreterek ekonomik büyüme sağlanırken son on yıldır satarak, borçlanarak, ithalat yaparak söz konusu büyüme hacmine ulaşılmıştır. Kaldı ki başkalarının tasarrufuyla, ithalatla, yüksek maliyetli sıcak para ve borçlanmayla sağlanan ekonomik büyümenin vatandaşımıza yansıması da olumsuzlukları getirmiştir. Cari açık vererek büyüyen ekonomik sistem kalıcı iyileşme sağlayamamış, feryatları dindirememiş, ihtiyaçları giderememiştir. Anlaşıldığı kadarıyla cari açığın en önemli kaynağı olan dış ticaretteki gedikler önümüzdeki yıllarda da artarak devam edecektir. Başbakan Erdoğan, değişik ortamdaki açıklamalarında ihracat performansıyla iftihar etmekte, devamlı olarak alışkanlık hâline getirdiği dün-bugün kıyaslamalarıyla vakit geçirmektedir. Bilhassa 20 Kasım 2012 Meclis grup konuşması bizim için üzerinde durulmaya değerdir. Kendisi bu konuşmasında özetle şöyle demektedir: “Cumhuriyetimizin kurulduğu yıl 1923’te Türkiye’nin toplam ihracatı 51 milyon dolardı. 1924’te Türkiye'nin toplam ihracatı 82 milyon dolardı. Yetmiş dokuz sene sonra, 2002 yılında Türkiye'nin ihracatı 36 milyar dolar. Bugün, o dönemleri şöyle kenara koyuyorum, sadece geriye dönük on iki aylık ihracatımızı söylüyorum; 148 milyar doları aşmış durumda. 1924 yılında bir yılda gerçekleştirdiğimiz ihracatı şu anda biz beş saatte gerçekleştiriyoruz.” Şüphe etmeyiniz ki biz milletimiz lehine yapılan her iyi ve olumlu icraatın destekçisi olur, bunu da alkışlarız. Sayın Başbakanın, bugünü kefil göstererek geçmişi ucuzlatmaya çalışması, yapılanları hasıraltı eden tutumu bizatihi kendisinin geçmişteki sözleriyle tenakuzlar arz etmektedir. Şahsının on dokuz yıl önceki şu sözleri zannediyorum her şeyi açıklamaya ve bugünkü sözlerini boşa çıkarmaya tamamıyla yetecektir, Sayın Başbakan diyor ki: “Ekonomide 1923’te dünyada 6’ncı sıradayız, bugün 46’ncı sıraya düşmüşüz. 1924 yılında 1 dolar 90 kuruş, sene 1993 1 dolar 9 bin liranın üzerinde. O gün istihdam noktasında açığımız yokken bugün resmî açığımız 4,5 milyondur. O günü o günkü dünya ölçülerine, bugünü ise bugünkü dünya ölçülerine göre değerlendirmek durumundayız. Dolayısıyla ‘O gün fabrikamız yoktu, bugün var.’ dememiz bir şey ifade etmez.” Bu sözler aynısıyla, tıpkısıyla ve her şeyiyle Sayın Başbakan Erdoğan’a aittir. Demek ki 1924 yılının tümünde gerçekleştirilen ihracatın şu anda beş saatte yapılmasının bir ehemmiyeti yoktur. Zira, dönemler arasındaki ölçüler çok farklıdır. (MHP sıralarından alkışlar) Böylelikle iddialı çıkışlar duvara toslamış, ekonomiyi şuradan buradan getirdik sözlerinin boyası dökülmüştür. Şimdi, biz, Başbakanın hangi sözüne inanacağız, hangi sözünü ciddiye alacağız? 1923 yılının övünmesine mi, 1923 yılını küçük gören ve daha da ileri gidip iktidarından önceki 79 yılı yok farz etmesine mi itibar edeceğiz? Savaştan çıkan bir millet olarak 1923 yılında dünyanın en büyük 6’ncı ekonomisi olduğumuzla mı gururlanacağız yoksa bugünkü şartlarda 16’ncı sıraya gerilemekten dolayı üzüntü mü duyacağız? Cumhuriyetin 100’üncü yılında dünyadaki ilk 10 ekonomiden birisi olmayı yeterli mi göreceğiz yoksa daha cumhuriyetin 1’inci yılında ilk 6 arasında nasıl olur da bu seviyelere geldiğimize mi kafa yoracağız? Sayın Başbakanın geçmişi silen, hükümsüz ve değersiz kılan yaklaşım ve düşünceleri, yine kendisinin fikir ve mülahazalarıyla aşınmış ve anlamsız kalmıştır. Yeri gelmişken, büyük Türk düşünürü Yusuf Has Hacip’in her zaman dile getirdiğim şu sözleri üzerine herkesi bir kez daha değerlendirme yapmaya davet ediyorum: “Aklın süsü dil, dilin süsü sözdür. İnsanın süsü yüz, yüzün süsü gözdür. İnsan sözünü diliyle söyler. Sözün iyi olursa yüzün de parlar.” Değerli milletvekilleri, işsizlik, hâlâ önemli ve aşılamamış bir sorun olarak varlığını muhafaza etmektedir. Her ne kadar resmî işsizlik yüzde 8,8 düzeyinde ise de gerçek fotoğraf bundan bir hayli farklıdır. İşsiz sayısına iş aramayıp çalışmaya hazır olanlar ilave edildiğinde işsizlik oranının yüzde 16,1’e yükseldiği görülecektir. Ayrıca daha da endişe verici husus ise iş bulma umudunu kaybetmiş, işsiz kardeşimizle ilgilidir. Ne acıdır ki bugün Türkiye’de TÜİK rakamlarına göre 632 bin kişi iş bulma umudunu kaybetmiştir. Buna istatistiklere yansımayanları da eklediğimizde karşımıza korkutucu bir manzara çıkmaktadır. Son on yıldır iş bulma ümidini kaybedenlerin sayısı 9 kat artmıştır. Bu hazin durum bile Türkiye ekonomisinin ne kadar yanlış yönetildiğini kanıtlamaktır. Ekonominin, borçlanma yoluyla geleceği ipotek altına alınmıştır. AKP hükûmetleri döneminde Türkiye’nin merkezî yönetim borç stokunda önemli artışlar kaydedilmiştir. Yalnızca altı yıl öncesiyle mukayese etmemiz bile acı gerçekleri ortaya çıkarmaya yetmiştir. 2006 yılında 251,4 milyar TL olan iç borç stoku, 2012’in ilk on ayı itibarıyla 391,3 milyar TL’ye ulaşmıştır, iç borç stokunda artış yüzde 55,6’dır. Merkezî yönetimin toplam borç stoku da 2006’dan 2012’ye yüzde 55,5 oranında yükseliş göstermiştir. Türkiye’nin dış borcu, 2012 2’nci çeyreği itibarıyla 325,5 milyar dolara çıkmıştır. AKP döneminde kamunun dış borcu 86 milyar dolardan 111 milyar dolara, özel kesimin de dış borcu ise 44 milyar dolardan 212,5 milyar dolara yükselmiştir. Özel kesimin dış borçlarının 84,3 milyar doları bankalara, 128,2 milyar doları da reel sektöre ait bulunmaktadır. Türkiye borçlanmakta ve borca batmaktadır. Vatandaşlarımızın hâli de doğal olarak çok kötü durumdadır. 2002’ye kıyasla bugün tüketici kredisi kullananların sayısı 8 kat, tüketici kredisiyle kredi kartı borcu toplam 9 kat, toplam tüketici kredisi miktarı 62,6 kat, kişi başına kullanılan ortalama tüketici kredisi miktarı 8 kat, takibe düşen toplam tüketici kredisi miktarı 76 kat artmıştır. AKP hükûmetleri döneminde ekonomideki yabancılaşma eşik ve sınırları çoktan aşmıştır. Otomotiv, telekom ve bilgisayar sektöründe yabancı payı yüzde 50’ye yaklaşmıştır. Enerjide dışa bağımlılık had safhada olup, ara malı sanayisi büyük ölçüde ithalatla karşılanmaktadır. Borsada işlem gören hisse senetlerinin yüzde 64’ü yabancı yatırımcıların elinde bulunmaktadır. Aynı şekilde bankalarımızın yarıdan fazlası, sigortacılık sektörümüzün tamamına yakını yabancıların eline geçmiştir. Türkiye ekonomisi yabancılaşarak büyümüş, borçlanarak nefes almış, üretmeden tüketerek istikrar masallarının aktörü olmuştur. Bu şartlar altında IMF’ye borcun hemen hemen kalmadığı sıklıkla dile getirilmekte, bununla da yetinilmeyerek bir de üstüne 5 milyar dolar borç verildiği söylenmektedir. Bunun bir göz boyama ve aldatmaya dönük kurnazlık olduğu nedense hep pas geçilmiştir. “Veren el olduk.” sözlerinin sahipleri, ne kadar ilginçtir ki, memura, işçiye, çiftçiye, emekliye gelince cimrileşmekte, zam furyasıyla ve vergi artışlarıyla açıklarını kapatmaktadır. Bu çerçevede yoksulluk da dayanılmaz ve katlanılmaz noktaya gelmiş durumdadır. Tarım sektöründe sayıları 20 milyon civarındaki çiftçimiz ve emekçimiz, 10 milyon 300 bin emeklimiz, 9 milyon 900 bin yeşil kartlımız, 5 milyonun üzerindeki asgari ücretlimiz, 1 milyon 250 bini aşan 2022 sayılı Kanun’a göre aylık bağlanan yaşlı ve engellilerimiz; 2,5 milyon işsizimiz yoksullukla cebelleşmekte, gelir dağılımındaki adaletsizlikle perişanlık yaşamaktadır. Kim ne derse desin, Türkiye ekonomisi adı konulmamış ve ilanı da yapılmamış bir krizi yaşamaktadır. Bu döngü bitmeden, ekonomi üretken bir yapıya bürünmeden, AKP Hükûmetinin gelişme, kalkınma ve istikrar sözleri karşılıksız kalacak, bu sözlerin muhatapları mahcubiyetten kurtulamayacaktır. Sayın Başkan, muhterem milletvekilleri; 2013 yılı merkezî yönetim bütçesi hakkında geniş ve ayrıntılı değerlendirmeyi parti grubumuzdan değerli arkadaşlarım yapacaklardır. Fakat şu kadarını söyleyebilirim ki, daha öncekiler gibi gelecek yıl bütçesi de ümit verici değildir. Milletimizin sorunları yine bitmeyecek; ekonomik, sosyal ve mali meseleler yine azalmayacaktır. Bu bütçe, zafiyetin ve başarısızlığın tescilidir. Yokluğun, yoksulluğun ve işsizliğin devamına delalettir. Yükselen bütçe ve cari açıkla birlikte artan hayat pahalılığı, vatandaşlarımızın önümüzdeki süreçte de ekonomik olarak hırpalanacaklarının ve eziyetlere maruz kalacaklarının âdeta ilanıdır. Görüştüğümüz gelecek yıl bütçesi, fahiş zamların, vergi kanalıyla ceplerin boşalmasının resmiyet kazanmış hâlidir. Bu yüzden, 2013 yılı bütçesinin, tutarlı, samimi, donanımlı olmadığından dolayı, milletimizin biriken ihtiyaçlarını ve artan şikâyetlerini gidermesi de mümkün olmayacaktır. Sonuç itibarıyla, 2013 yılı bütçesi bize göre, güvensiz, temelsiz ve mahzurlarla doludur. Türkiye’nin kalkınması, ekonomide yeni çığır açması için umut verici bir iz ve emare de taşımamaktadır. Bu duygu ve düşüncelerle 2013 yılı merkezî yönetim bütçesinin ülkemize ve milletimize hayırlı olmasını diliyorum. Ekranları başında bizi izleyen aziz vatandaşlarıma en derin hürmet ve sevgilerimi sunuyorum. Konuşmama son verirken hepinizi saygılarımla selamlıyorum.
Söz sırası Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına Genel Başkan ve İstanbul Milletvekili Sayın Kemal Kılıçdaroğlu’na aittir. Buyurun Sayın Kılıçdaroğlu.
Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Adalet ve Kalkınma Partisi Hükûmetinin bir bütçesini daha görüşüyoruz. Bütçe hakkı, insanoğlunun mücadele verdiği ve elde ettiği en önemli haklardan birisidir. 1215 yılında Magna Carta ile başlayan mücadele hâlâ devam ediyor. Kralın vergi koyma yetkisini halkın temsilcilerine verme mücadelesidir bu mücadele. O nedenledir ki mücadele başarıyla sonuçlanmış, sadece İngiltere’de beş yüz yıla yakın bir mücadele yapılmış, 1789 Fransız İhtilali ile perçinlenmiş ve günümüze kadar devam etmiştir. O nedenle, bütçe hakkı temel bir haktır, demokrasinin ayrılmaz bir parçasıdır. Bizde ilk kez 1876 Kanun-i Esasî ile kabul edilmiştir. Dolayısıyla, bütçe hakkından Parlamentonun vazgeçmesi mümkün değildir. Bütçe hakkını güçlendirmek, Parlamentonun denetim yetkisini güçlendirmek özel yasalarla sağlanmıştır. Daha önce Muhasebei Umumiye Kanunu vardı ama daha sonra, Parlamentonun da benimsemesiyle, hemen hemen oy birliğiyle bu Parlamentodan Kamu Mali Yönetimi ve Mali Kontrol Yasası çıktı. Değerli arkadaşlarım, bu yasanın 1’inci maddesi şu: “Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesini ve kullanılmasını, hesap verebilirliğini ve mali saydamlığını sağlamak üzere bu yasa çıkarılmıştır.” diyor. Bu yasanın 5’inci maddesi şu: “Kamu mali yönetimi Türkiye Büyük Millet Meclisinin bütçe hakkına uygun şekilde yürütülür.” “Türkiye Büyük Millet Meclisinin bütçe hakkına uygun şekilde kamu mali yönetimi yürütülür.” diyor, yani “Bütçe hakkı Türkiye Büyük Millet Meclisinindir.” diyor ve bütçe hakkının özü yürütme organının yani arkada oturan Bakanlar Kurulunun Parlamentoya hesap vermesi demektir. Ne diyor onu, nerede yazıyor bu? Yine, aynı yasanın 8’inci maddesi: “Hesap verme sorumluluğu.” Yetkililer Parlamentoya geleceklerdir ve hesap vereceklerdir. Değerli arkadaşlarım, peki, bütçe nasıl başlıyor, düğmeye ne zaman basılıyor? Onunla ilgili düzenleme de yasanın 16’ncı maddesinde: “Merkezî yönetim bütçesinin hazırlanma süreci Bakanlar Kurulunun en geç eylül ayının ilk haftası sonuna kadar toplanarak Orta Vadeli Program’ı kabul etmesiyle başlar. Orta Vadeli Program aynı süre içinde Resmî Gazete’de yayımlanır.” diyor. Değerli arkadaşlarım, bir siyasal iktidarın Parlamentoya saygı duyması için, bir siyasal iktidarın, “Yasal zeminde çalışıyor.” diye bizim inanmamız için Parlamentonun kabul ettiği yasalara uyması gerekir. Yasalara uymayan bir Bakanlar Kurulu veya bir hükûmet açıkça yasa dışı işlem yapıyor demektir. Daha önce bu Parlamentoya bütçeler gelirken mayıs ayının sonuna kadar Orta Vadeli Program’ın yayınlanacağı söylenirdi, yasa öyleydi ama 2006 yılında on üç gün gecikmeyle yayınladılar, 2007’de yirmi bir gün gecikmeyle yayınladılar, 2008’de yirmi sekiz gün gecikmeyle yayınladılar, 2009’da -artık iş başını aldı- yüz sekiz gün gecikmeyle yayınladılar, 2010’da yüz otuz iki gün gecikmeyle yayımladılar, 2011’de yüz otuz beş gün gecikmeyle yayınladılar. Her seferinde eleştirdik. Sonunda bir kanun hükmünde kararnameyle değiştirdiler. “Eylül ayının ilk haftasında yapacağız.” dediler. Uydular mı? Yine uymadılar. Otuz yedi gün gecikmeyle yayınladılar. Eğer bir hükûmet kendi çıkardığı yasaya uymuyorsa bu hükûmete ne denir? Sayın Başbakana sesleniyorum: Sayın Başbakan, bu kürsüye birazdan geleceksiniz, öyle 1930’lardan, 1940’lardan falan söz ederseniz eyvallah, edin ama niçin otuz yedi gün gecikmeyle yasayı ihlal edip programı açıkladığınızı burada açıklamak zorundasınız. Ben bekliyorum bunun yanıtını. [[CHP sıralarından alkışlar]] Sayıştay Yasası’nın 1’inci maddesini okuyorum, nedir Sayıştay: “Kamuda hesap verme sorumluluğu ve mali saydamlık esasları çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına yapılacak denetimlerden sorumludur.” Bizim adımıza denetim yapıyor, bütün milletvekilleri adına denetim yapıyor. Ve Sayıştayın görevleri arasında 5’inci madde şöyle yazar: “Türkiye Büyük Millet Meclisine doğru, yeterli, zamanlı bilgi ve raporları sunar.” Bizim tek tek denetim yapma hakkımız var ama tek tek denetim yapamayız. Bizim adımıza denetim yapmakta profesyonelleşmiş bir kuruluş var -bütün demokrasilerde böyledir- ona diyoruz ki: “Git denetim yap ve raporunu bize sun.” Denetimin amacı, 34’üncü madde: “Bizim görevimiz Türkiye Büyük Millet Meclisine ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulmasıdır.” diyor. “Denetimin amacı da budur.” diyor. Yeterli raporlar sunulacak mı? Bir yasa çıktı, bu Parlamento kabul etti o yasayı. Yasa oy birliğiyle çıktı, altını çiziyorum, oy birliğiyle çıktı. “Sayıştay, bize, bütçe yasası kesin hesap yasa tasarısı geldiğinde bu raporları getirecek.” diyor. Ne raporları? Dış denetim genel değerlendirme raporu, geldi mi? Gelmedi. Kamu iktisadi teşebbüsleri hariç olmak üzere, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kuruluşların raporları gelecekti, geldi mi? Gelmedi. Faaliyet genel değerlendirme raporu, geldi mi? Gelmedi. Değerli arkadaşlarım, Sayıştay Yasası’nın sonunda “Raporları Türkiye Büyük Millet Meclisine sunar.” diyor, “Sunabilir.” demiyor. Takdir yetkisi yok. Sayıştay raporları bütçeyle beraber bu Meclise gelmek zorundadır. Ben, Adalet ve Kalkınma Partisinin değerli milletvekillerine seslenmek istiyorum: Saygıdeğer milletvekilleri, bütçe harcamalarının doğru yapılıp yapılmadığını Sayıştay denetleyecek, rapor gelecek ve biz ona göre oy kullanacağız. Gelmeyen rapor dolayısıyla, getirilmeyen rapor dolayısıyla, saygıdeğer milletvekilleri, nasıl el kaldıracaksınız “Bu yasa doğrudur.” diye? Nasıl el kaldıracaksınız?
Öyle bir şey yok.
Böyle bir yasama organı olmaz. (CHP sıralarından alkışlar) Yasama organına önce yürütme organı saygı duyacaktır ve raporlarını buraya getirecektir. Raporu görmeden ben nasıl kesin hesap kanununu eleştireceğim? “Efendim, değişiklik yaptık, kanun hükmünde kararnameyle düzenleme yaptık. O nedenle yetişmedi raporlar.” Ne demektir bu? Siz hiç kabahatin böyle itiraf edildiğini duydunuz mu arkadaşlar? Ne demektir bu? Plan Bütçe Komisyonunda bir aydır görüşülüyor. Sayıştay Yasası’nda değişiklik yaptınız. Sayıştay Yasası’nın 25’inci maddesi şöyledir: “Sayıştay Yasası’nda yapılacak değişiklikler dolayısıyla Sayıştay Genel Kurulunun görüşü alınır.” Alındı mı? Sayın Başbakan, size 2’nci sorum: O kanun hükmünde kararnameyi çıkarırken Sayıştay Genel Kuruluna sordunuz mu, sormadınız mı? Sormadıysanız, siz Sayıştayı da tanımıyorsunuz. Böyle devlet mi olur? Tüyü bitmemiş yetimin hakkı görüşülüyor burada çünkü bir çocuk doğduğu andan itibaren vergi verir, doğduğu andan itibaren. Bulaşık yıkarsınız vergi ödersiniz, mama alırsınız vergi ödersiniz, otobüse binersiniz vergi ödersiniz. Parlamentonun bütçe hakkı çok kutsal bir haktır, demokrasilerin çıkış noktasıdır bu nokta. Siz bu noktada, kamu harcamalarını Meclis adına denetleyen kurumun raporlarını getirmiyorsunuz. Böyle bir şeyi kabul etmeyiz. Ve çok daha üzüldüğüm bir nokta değerli arkadaşlarım: Plan Bütçe Komisyonu Sözcümüz orada. Bu arkadaşlar komisyon sözcülüğünü nasıl yapıyorlar merak ediyorum. Tartışma açıldı burada, usul tartışması açıldı. Komisyon sözcüsünün verdiği yanıt şu: “Efendim, bu konu Plan Bütçe Komisyonunda da itiraz konusu yapılmadı, gündeme gelmedi.” İnsaf arkadaşlar, insaf! Meclisin huzurunda gerçek dışı konuşmak bir komisyon sözcüsüne yakışmaz. Tutanakları getirttim, bir arkadaşımız, CHP’li milletvekili arkadaşımız “Bu raporlar gelmeden olmaz.” diyor, “Görüşemezsiniz.” diyor. Sizin partinizden Komisyon Başkanının ifadesini okuyorum; ifade değil de açıklamalarını okuyorum: “Evet, Genel Uygunluk Bildirimi; dışında bu yıl bize intikal etmesi gereken Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporu, Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu ve Mali İstatistikleri Değerlendirme Raporu bize ulaşmamıştır. Bu, tamamıyla bize ulaşması gereken, mutlaka ulaşması gereken raporlardır.” Ben söylemiyorum, Adalet ve Kalkınma Partisinin Değerli Plan ve Bütçe Komisyonu Başkanı söylüyor bunu. “Mutlaka ulaşması gereken raporlardır.” diyor. Şimdi, Sayın Başbakan, siz bu kürsüye gelin, o raporlar Sayıştaydan niye gelmedi, bize bir açıklayın. Öyle, yasa çıkardık, kanun hükmünde kararnameydi… Bunlara karnımız tok. Gerçek nedir, ben o gerçeği öğrenmek istiyorum. Yasa burada. Gelmesi gerekir; bütçeyle beraber gelmesi gerekir. Bu yasa değişti mi? Değişmedi. O zaman gelecek, biz göreceğiz. Tüyü bitmemiş yetimin hakkını korumak için biz bunu görmek zorundayız. (CHP sıralarından alkışlar) Aksi hâlde, bu, meşru olmayan bir tartışmadır, gayrimeşru bir tartışmadır o zaman bu. Değerli arkadaşlarım, “1215 yılında Magna Carta’yla başlayan mücadele hâlâ devam ediyor.” demiştim. Bu mücadeleyi, Parlamentoya gölge düşürmek isteyen yürütme organına karşı yapmak zorundayız. Yürütme organı getirecek onları buraya. Biz Parlamentoda tartışırız, kabul ederiz, reddederiz, o ayrı bir şey ama yasalara uyması gereken organ, arkamda oturan organdır. Parlamentonun iradesine saygı duyması gereken organ, arkada oturan organdır. Ya bu yasama organı hiçbir işlev yapmıyor ya da yürütme organı “Yasama organını ben takmam.” diyor. Bu anlayışı kabul etmiyorum. Demokrasiyle bağdaşan bir anlayış değildir bu. Değerli arkadaşlarım, bütçeye dönersek. Parlak tabloları hep gazetelerden okuruz. Özellikle, iktidara destek veren televizyonlara baktığınız zaman olağanüstü pembe tablolar çizilir. Şimdi, ben size Adalet ve Kalkınma Partisinin değerli yürütme kurulu üyelerinin yani Bakanlar Kurulunun bir karnesini çıkaracağım. Tarımı alalım: Sayın Başbakan, acaba siz Niğde’ye gittiğinizde patates üreticisinin derdini sordunuz mu? 10 kuruşa düştü patates. Ne oldu bu böyle oldu? Siz, önce canlı hayvan, sonra kırmızı et, sonra kurbanlık koyun, en sonda da Sayın Başbakan, siz saman ithal ettiniz. Acaba 21’inci yüzyılın Türkiye’sinde nasıl oluyor da saman ithal eder noktaya geliyor Türkiye Cumhuriyeti? Herhâlde biz bunu soracağız. 25 milyon doları niye ödediniz? Bizim meramız mı yok? Ne oldu bu tarıma? Değerli arkadaşlarım, her şeyi ithal etmeye başladık. Bakınız, size bir örnek vereceğim: Hollanda Konya’dan küçük, bir yılda tarım ürünü ihracatı 80 milyar dolar. Biz Hollanda’dan defalarca büyüğüz, en fazla rakamımız 12 milyar dolar ve tarımı da öldürdük. Bakın, Sayın Başbakan, 2002 yılında tarımda kullanılan arazi 24 milyon hektar, devri iktidarınızda, 2012’de tarımda kullanılan arazi 20 milyon 500 bin hektar, 3,5 milyon hektar ekilmiyor. İthalat var, niye ekilsin ki! Karneniz bozuk. Gidin herhangi bir çiftçiye sorun, besiciye sorun, Kars’a, Ardahan’a gidin, Balıkesir’e, Burdur’a gidin sorun bakayım besiciye: “Durumun iyi mi kötü mü?” İşsizlik: Değerli arkadaşlarım, Türkiye’nin en temel sorunlarından birisi işsizliktir. Unutmayın, işsizlik bütün kötülüklerin anasıdır. İşsizi olan evde huzur yoktur. Hiç düşünüyor musunuz acaba, bu, kadına yönelik şiddet yüzde 1.400 niye arttı? İşsiz bir babanın akşam evine ekmek götürmediği ve o dramı, o tabloyu yaşadığı bir aileyi düşünün bakalım, nasıl oluyor bu! İşsizlik sorununu çözecektiniz; niye çözmediniz, elinizden tutan mı var? Siz yasa getirdiniz de biz karşı mı çıktık? Bakınız, 2000 yılında işsizlik oranı yüzde 7, krizin olduğu dönem. Faizlerin gecelik yüzde 1.400-1. 500’lere çıktığı dönem yüzde 7; 2005 yüzde 10,6; 2008 11; 2009 14; 2010 11,9; 2011 9,8; şimdi 8,8. 2000, yılların bile çok ötesinde. Hani ekonomi büyüyordu! Hiç büyüyüp de işsizlik sorununu çözemeyen bir ekonomi yok. Eğer büyüme köpüklü büyümeyse ayrı. Büyüme neyle olur, ona da geleceğim size. İşsizlik nasıl çözülür, ona da geleceğim size. Değerli arkadaşlarım, on yıldır bu ülkede işsizlik kol geziyor, on yıldır. Sayın Başbakan işsizlik sorununa mucize bir çözüm buldu, gerçekten. Önce okuduğuma inanamadım ama sonra dedim ki: Sayın Başbakan söylemişse doğrudur. Önce Trakya’da söyledi, sonra Odalar ve Borsalar Birliğinde söyledi. Bulduğu mucize çözüm şuydu: “Her işveren bir işsizi işe alsın, işsizlik sorunu çözülsün.” Çözüldü mü? Çözülmedi. İşverenler aldı mı? Almadılar. Ekonominin kuralı nedir? İşveren verimlilik bulursa işçi çalıştırır yasaklasanız bile. Başbakan söyledi, “Ben de işçi istihdam edeyim işsizlik sorununu çözeyim…” Sayın Başbakan, size kim bu öğüdü verdi ben gerçekten merak ediyorum. Onu da lütfedip burada açıklarsanız son derece mutlu olurum. İşsizin olduğu yerde ailelerde huzur olmaz, toplumda huzur olmaz. Değerli arkadaşlarım, intiharlar artıyor. Niye artıyor acaba? Atama bekleyen öğretmenler var, bekliyorlar. Niye bekliyorlar bunlar? Değerli arkadaşlarım, gelelim bir başka önemli konuya. İşsizlikte de sınıfta kaldı bu Hükûmet. Hızlı büyüme… Efendim, AKP iktidarı döneminde ekonomi o kadar hızlı büyümüş ki yetişmek mümkün değil! Size örnek vereceğim: 1946-2002, büyüme oranı ortalama 5,2. İki dünya savaşı, darbeler, moratoryumlar, 5 sente muhtaçlar; bütün o dönemleri alıyorum, 5,2. Sizin dönemi alıyorum, bu Bakanlar Kurulunun dönemini alıyorum, o parlak tabloların çizildiği dönem, 2003-2012, büyüme hızı 5,1; 1 puan gerisinde. Değerli arkadaşlarım, sakın ola ki, 5,1 büyüdük, biz bunu küçümsüyoruz anlamına gelmesin, onun altını özenle çizeyim ama bir ülke gerçekten uluslararası arenada söz sahibi olacaksa sizinle benzer ekonomilerle kıyaslarsınız siz onu. O zaman büyüyüp büyümediğinizi, o zaman dünyada söz sahibi olup olmadığınızı biz kabul ederiz. Ona da baktım, yükselen piyasa ekonomileri... 1980-2002 –uluslararası istatistikler bu kadarını, bu süreyi verdiği için aldık- 151 ülkenin ortalama büyümesi 3,7. 1980-2002, daha önceki hükûmet dönemi, 3,9. Daha önceki hükûmetler dünya ortalamasının üstünde büyümüşler. Bu hükûmet dünya ortalamasının altında büyümüş. Büyüme mucizemiz bu değerli arkadaşlar! Gelelim bu dönemdeki rakiplerimize, yükselen ekonomilerdeki rakiplerimize bakalım: 2003-2012 yılında, bizimle aynı kulvarda yürüyen ekonomilerdeki büyüme yüzde 6,6; bizde 5,1. Diyecekler ki: “Ekonomik kriz var.” Hepsinde var, dünyada kriz varsa hepsini etkiliyor. Onlar 6,6 büyüyor, biz 5,1 büyüyoruz. Değerli arkadaşlarım, bugün büyüme rakamları tekrar geldi, beklenenin çok altında. Verilen bütün rakamlar bu yürütme kurulunun başarılı bir performans çizmediğini gösteriyor. Değerli arkadaşlarım, büyüme yeterli değilse, işsizlik varsa bu vatandaş nasıl geçinecek? 2002’de doğan her çocuk 1.963 dolarla doğuyordu, borç… 1.963 dolar borçla doğuyordu. Sayın Başbakan, sizin devri iktidarınızda doğan her çocuk 4.320 dolar borçla doğuyor. 4.320 dolar borçla doğuyor. Vatandaşın kredi kartı borcu 16 kat arttı, 68 milyar lirayı buldu. 68 milyar lira kredi kartı borcu var bu ülkede yaşayan vatandaşların. Sadece bu mu? Vatandaşların bankalardan çektikleri tüketici kredisi borcu da var, o da 82 kat arttı, 187 milyar liraya ulaştı. Siz ne yaptınız, Hükûmet önlem olarak ne yaptı? Ben size söyleyeyim: İcra dairelerinin sayısını artırdı. Sayın Başbakan, buraya gelin lütfen, sizden önceki ve sizden sonraki icra daireleri sayısını bir açıklayın. Niçin icra dairelerinin sayısını artırıyorsunuz? Vatandaş borcunu ödeyemiyor. Bakın, değerli arkadaşlar, icra dairelerinin sayısını artırdınız, dosyalar adam boyunu aştı. Neden bu ülkede huzursuzluk var, neden barış yok? İşte, temel nedeni budur. Size 2001’den söz edeyim, hani şu Başbakanlığın önünde yazar kasanın atıldığı, ekonomik krizin dibe vurduğu dönem. O dönemde icra dairelerindeki dosya sayısı 9 milyon 400 bindi, o dönemde 9 milyon 400 bin icra dosyası sayısı vardı. Devri iktidarınızda 20 milyon 772 bine çıktı. Siz buna başarı mı diyorsunuz? İcra dosyası sayısı artırmakta kimse elinize su dökemez, başarılısınız. [[CHP sıralarından alkışlar]] 7 kez mali af çıkardınız, 7 kez. Sayın Başbakana bir soru daha sormak isterim. Niçin 7 kez mali af çıkardınız? Sebep neydi? Çünkü vatandaş devlete olan borcunu ödeyemiyor. Ve bir soru daha: O mali afları çıkardınız, onları niçin şantaj unsuru olarak kullandınız? Düzgün vergisini ödeyen adama tehdit yağdırdılar: “Beyanını artır yoksa hesaplarını inceleyeceğiz.” Eğer böyle birisine rastlamadıysanız, Sayın Başbakan ben size yarın 15-20 kişiyi gönderebilirim. Devlet vatandaşına şantaj yapmaz. Siz bürokrasi aracılığıyla yaptınız bu şantajı. Değerli arkadaşlarım, nasıl üreteceksiniz? Maliyetleri düşürerek. Dünyanın en pahalı benzinini kullanan ikinci ülkeyiz, ikinci ülkeyiz. Değerli arkadaşlarım, Meksikalı sanayici yüzde 48, Polonya ve Macaristan’daki sanayici yüzde 33 avantajla başlıyor Türk sanayicisine göre. Elektrikte, Polonyalı bizden, sanayicimizden yüzde 12 daha ucuz kullanıyor, Meksikalı yüzde 16, Macaristanlı yüzde 3 daha avantajlı. Sayın Başbakanın ve ekibinin kullandığı çok klasikleşmiş bir cümle var: “Efendim, biz 2023’te ilk 10’a gireceğiz.” Güzel, girerseniz mutlu oluruz. Kim mutlu olmaz? Ama Sayın Başbakana sorayım: Sayın Başbakan, biz 1987 yılında 14’üncü büyük ekonomiydik -lütfen, bunu not alın- 14’üncü büyük ekonomiydik. Şimdi? 17’nci. Neden? Niye geriye gidiyoruz? Hani ekonomi çok iyiydi? Ne söyledim: Rakiplerinizi de beraber siz kıyaslayacaksınız. 17… 3 ülke daha bizi geçse ilk 20’ye de giremeyeceğiz. Kimin döneminde geriledik? Devri iktidarınızın döneminde geriledik. Değerli arkadaşlarım, bakınız, en sonunda, gerçekten de Hükûmetten takdir ettiğimiz sesler de çıkmıyor değil; yiğidi öldür, hakkını ver. Bir Sayın Başbakan Yardımcısı 2 Aralıkta şunu söylüyor, ekonomiden sorumlu bir Bakan arkadaşımız: “Türkiye'nin,ilk 10mevcut üretim ve ihracat yapısıyla 2023 hedeflerini yakalaması asla mümkün değildir.” Ben söylemiyorum. Ben söylesem, diyeceksiniz ki: “Ana muhalefet partisi lideridir, muhalefet ediyor, bunu söylüyor.” Bunu söyleyen Kabinenizdeki bakan ve doğruyu söylüyor. Bu politikayla, bu üretim politikasıyla siz yakalayamazsınız. Başka bir şey daha, yine bir bakan, diyor ki: “Birçok konuda çok önemli adımlar attık ama eğitim konusu, son on yılın muhasebesini yaptığımızda, arzu ettiğimiz ilerlemeyi sağlamadığımız bir alan. Belki nicelik olarak, dershane sayısı, okul sayısı, İnternet erişimi sayılarına baktığımızda tamam ama nitelik konusunda daha alacağımız uzunca bir mesafe var. Değerli arkadaşlarım, doğrulara her zaman “doğru” dedik. Ekonomiyi bilimden ayırırsanız sağlıklı bir sürecin içine girmezsiniz. Katma değeri yüksek olan ürünler üretmezsiniz ilk 10’a giremezsiniz. Katma değeri yüksek ürünler üretmenin yolu bilime inanmaktır. Bilgisayara önem vereceksiniz ama bilgi toplumuna geçeceksiniz, bilgi üretecek mekanizmaları devreye sokacaksınız, teşvik politikanızı buna göre yapacaksınız. Bunu yapmazsanız, boşu boşuna “İlk 10’a gireceğiz.” demeyin. Peki siz bunu yapıyor musunuz? Hayır. Değerli arkadaşlarım, neden “Hayır” diyorum? Bakınız, 2002’de toplam ihracatımız içinde katma değeri yüksek olan ürünlerin tutarı, ihraç ettiğimiz ürünlerin tutarı yüzde 6,2; 2011’de 2,8’e düşmüş. Eğer, siz kalkıp TÜBA’yı darmadağın ederseniz, “Bilim adamını ben seçeceğim.” derseniz, bu olmaz, bu doğru olmaz. Üniversiteleri hangi hâle getirdiniz? Konuşmayan üniversiteler… Ya, üniversite konuşmazsa orası bilgi çıkarır mı, yaratır mı? Korku imparatorluğu kurdunuz. Üniversitede hocaların ensesinde boza pişiriyorsunuz. [[CHP sıralarından alkışlar]] Geliyorum bir başka konuya: Cari açık. Türkiye, 2011’de en yüksek cari açığı veren 2’nci büyük ülke dünyada. 77 milyar dolar başkalarının cüzdanına gitti. Defalarca uyardık: “Bu ekonomi politikası, bu cari açıkla sağlıklı bir zeminde yürümüyor.” dedik. “Siz muhalefet partisisiniz.” dediler. Ekonomi şimdi soğutmaya alındı, düştü büyüme, cari açık düştü, zil takıp oynayacaklar. Hani cari açık sorun değildi? Niye o zaman cari açık düştü diye seviniyorsunuz? Değerli arkadaşlarım, bir ülke üretmeden tüketiyorsa cari açık verir. Neyle karşılıyoruz cari açık tehlikesini, neyle gideriyoruz? Sıcak parayla. Dışarıdan sıcak para geliyor “Durumumuz iyi.” diyoruz. Değerli arkadaşlarıma söyledim size bir hesap yaptırdım, onu bilginize sunacağım. Londra’da oturan bir bankacı 2011’in Aralık ayında bir düğmeye basıp Türkiye’ye 1 milyon dolar para gönderdiğinde, 15 Mayıs 2013 vadeli kamu kâğıdına yatırdığında, 30 Kasım 2012 tarihi itibarıyla 1 milyon dolar, 1 milyon 208 bin 390 dolar oluyor. On bir ayda, dolar bazında yüzde 20,8 getirisi var. Hangi esnaf bunu kazanıyor? Diyeceksiniz ki: “Esnafta dolar mı olur?” Olur ya, bir esnafımızda 100 dolar oldu. Nasıl bir ekonomi politikasıdır bu arkadaşlar? Daha çarpıcı bir şey vereceğim: On yıllık borçlanma… Aynı bankacı Amerika’da on yıllık borçlanma yapsaydı faiz yüzde 1,62’ydi; Almanya’da 1,37, İngiltere’de 1,79; bizde on bir ayda yüzde 20,8, dolar bazında getirisi var kamu kâğıdının. Değerli arkadaşlarım, şimdi sormamız gerekiyor: Kriz nerede acaba? Nerede bu başarılı ekonomi politikası? Faiz ödemesi: Sayın Başbakan ne zaman bu kürsüye gelse bütçe görüşmelerinde, geriye doğru makarayı sarar, başlar: Efendim, bizden önce gecelik faiz yüzde 1.500’dü, şöyleydi, böyleydi, böyle... Doğru, yüksekti ama ben size tablonun gerçeğini sunacağım şimdi. 1979’dan 2003’e kadar, yirmi dört yılda, Türkiye Cumhuriyeti’nin bütçesinden ödenen faiz 135 milyar lira. Yirmi dört yılda 135 milyar lira ödedik. Geliyorum, 2003-2011 dönemine. Ödediğimiz faiz -tabii diyeceksiniz ki “Yüzde 35’in altına düşmüştür.” değil arkadaşlar- 450 milyar lira. Şimdi, Sayın Başbakana soruyorum: 450 milyar lirayı kimin parasından ödediniz? Bu ülkenin fakir fukarasından, yoksulundan topladığınız paralarla ödediniz. Buna ne denir? Tefeci ekonomisi denir. Kim kazanıyor? Londra’da oturanlar kazanıyor, bizim insanımız kazanmıyor. Değerli arkadaşlarım, İstanbul Menkul Kıymetler Borsasına yatırsaydı ne olurdu? Onun da hesabını yaptık. 2011’in Aralık ayında İMKB’ye 1 milyon dolar para gönderen… Bilgisayarın başına oturmuş, tuşa basınca, pat, 1 milyon dolar gidiyor. Masa, sandalye, keyfî yerinde. 3 Aralık 2012’de borsadan çıktığında 1 milyon dolar para 1 milyon 544 bin 866 dolar oluyor. On bir ayda yüzde 54,5, mis gibi kâr. Hangi sanayici kazanır, hangi üretici kazanır, hangi çiftçi kazanır, hangi vatandaş kazanır, Türkiye’de hangi vatandaş kazanır? Sıcak para spekülatörlerine buradan para gönderiyorsunuz. Neden? Ekonomik kriz çıkmasın diye. Bedelini bu ülkenin insanları ödüyor. Bakın, aynı bankacı bu parayı Endonezya’ya yatırsaydı, 1 milyon doları, aynı sürede 66.533 dolar para kazanacaktı; Rusya’da yatırsaydı borsaya 93.678 dolar kazanacaktı, Kore’de yatırsaydı 234.638 dolar kazanacaktı. Türkiye’de 544.866 dolar kazanıyor. E, bu adamlar Türkiye’yi sevmesin de kim sevsin! Sevecekler tabii Türkiye’yi. [[CHP sıralarından alkışlar]] Şimdi, Eylül 2012. Kısa vadeli borç 99 milyar dolar, altın hariç rezerv 94 milyar dolar. Yani rezerv kısa vadeli borçlarımızı karşılamıyor bile. Bir bilgiyi halka verirken, başbakanların görevi, bakanların görevi artısı ve eksisiyle beraber vermektir. Bir bilançoyu düşünün, artısı da vardır, eksisi de vardır. Bütçeyi görüşüyoruz, artısı da vardır, eksisi de vardır. İthalatı hiç görmezler mübarekler! Sanki bu ülkede ithalat yok, ihracatı görürler. Niye halka doğruları söylemiyoruz? Niye halka doğruları söylemekten kaçınıyoruz, korkuyoruz? Değerli arkadaşlarım, geldiğimiz nokta nedir, biliyor musunuz? Bu Hükûmet, bu yürütme organı gerçekten Türkiye'yi iyi yönetemiyor. Bu ülkenin insanları hapishanelerde. 2002’de hapishanedeki kişi sayısını vereyim size, 59.429 kişi. Geldik 2012’ye, 125.100 kişi. Ekonomi iyiyse, işsizliği çözdüyseniz, durumunuz iyiyse, Allah aşkına insanlar niye hapishaneye girer? Niye girer? Toplum cinnet mi geçiriyor? Gazetecileri hapse attınız, bilim insanlarını hapse attınız, herkesi hapse attınız. 21’inci yüzyılın Türkiye’sinde toplama kampları kurdunuz.
Değerli arkadaşlarım, enerji politikası. Hükûmetin bir enerji politikası var mı, ben cidden kuşkuluyum. Ekonomi politikası var mı? Hayır. Onu çok rahat söyleyebiliyorum ama enerji politikası var mı, onu bilmiyorum. Enerji, bütün ülkeler için hayati bir alandır. Bir insanın bedeninde dolaşan kan kadar önemlidir. Bütün savaşların merkezînde enerji kavgaları yatar. İster Avrupa Birliğinin öncesini alın ister Orta Doğu’yu alın, enerji kavgaları vardır. Türkiye, Allah’ın verdiği, gelip de yerleştiğimiz, olağanüstü bir jeopolitik ortamda, durumdayız. Bir enerji terminali olabilir, geçişleri olabilir burası. Ne yaptık enerjide? Sayın Başbakanım, size bir sorum daha var. Bu kürsüye gelip, Türkiye Cumhuriyeti’nin Rusya’ya bağlı olduğu oranda, başka bir demokratik ülkenin bir başka ülkeye bu derece, bu oranda bağlı olduğu ikinci bir ülkeyi bana açıklayın. Hangi ülke? 60-70 oranında bağımlı hâle geldik. İhalesiz, özel bir yasa çıkardılar, nükleer santrali de oraya verdiler. Nükleer teknolojiyi öğrenemeyeceğiz. Atıkların nasıl halledileceği, onu bile kimse bilmiyor. 13,5 sentten, nasıl oluyor bu? Ve siz ne yaptınız Sayın Başbakan, siz ne yaptınız? Rusya’ya bir yılbaşı hindisi verdiniz armağan olarak. Türkiye’nin, münhasır ekonomik bölgeden geçmek üzere Karadeniz’den, bizim münhasır ekonomik bölgeden, Karadeniz’den Avrupa’ya doğal gaz transferine Rusya’ya izin verdiniz. Rusya’nın yıllardır istediği şey. Niye verdiniz siz bu izni? Ne yaptınız biliyor musunuz? Nabucco’yu çöpe attınız. Hangi gerekçeyle verdiniz? Yoksa, İstanbul’un doğal gaz tüketiminin sonuna mı gelmiştik? Depolarda doğal gaz mı bitmişti? Apar topar, koşa koşa niye gittiniz Rusya’ya? Apar topar, koşa koşa o anlaşmanın altına niye imza attınız? Bunu sormak hepimizin hakkıdır. Değerli arkadaşlarım, Güney Kıbrıs Rum Kesimi Doğu Akdeniz’de petrol ve doğal gaz arıyor. Bu yürütme organı “Efendim, arayamazsınız, savaş nedeni olur, müdahale ederiz…” Her şeyi söylediler. İçime sindiremediğim, Türkiye’ye yakıştıramadığım bir sözü duyduğum için de utanıyorum. Bir Rum bakan çıktı, şunu söyledi: “Bunlar konuşurlar, hiçbir şey yapamazlar, biz işimize bakalım.” Kimin dediği oldu? Onların dediği oldu. Gittiler, doğal gazı buldular. Biz ne yaptık? Sayın Başbakan çıktı “Yapamazsınız.” dedi, astı, gürledi. Sonra? Kalubeladan kalma Piri Reis’i gönderdik, müdahale edecekmiş sözde! O da yolda arıza yaptı, geri çekip getirdiler. Allah aşkına, Türkiye Cumhuriyeti’ni bu hâle düşürmeye sizin hakkınız ve yetkiniz var mıdır, yok mudur? [[CHP sıralarından alkışlar]] [[CHP sıralarından alkışlar]] Koskoca Türkiye Cumhuriyeti’nin bir bakanını bu hâle düşürmek… Parlamentoya şikâyet ediyorum ben, yasama organına şikâyet ediyorum ben, denetim organına şikâyet ediyorum ben, bütçesini de şikâyet ediyorum. Sizin hakkınız var mı? Böyle bir hakkınızın olmaması lazım. Türkiye Cumhuriyeti’ni bu hâle sokamazsınız. Sicili bozuk bir yürütme organı bu ülkenin başına belalar açar. Kuzey Irak’ta askerlerimizin başına çuval geçirildi, çuval geçirildi. Ne yaptı bu yürütme organı, ne yaptı? Gazeteciler soruyorlar “Nota verecek misiniz?” diye. “Nota verecek misiniz?” diye soruyorlar. “Ne notası? Müzik notasından mı söz ediyorsunuz?” diyor. Evet, geldiğimiz nokta bu arkadaşlar. Herkesin şapkasını önüne koyup düşünmesi gereken nokta bu. Kürecik’e radar istasyonu kurduk. Halk ona “İsrail kalkanı” diyor. Niye kurduğumuz belli. Sözde, İsrail’e karşılar. Allah aşkına, kapalı kapılar ardında İsrail’le yaptığınız pazarlıkları niye gelip burada anlatmıyorsunuz? Niçin gelip anlatmıyorsunuz burada? Kürecik’e kurulan o kalkanın İsrail kalkanı olduğunu bilmeyen mi var? NATO tesisiymiş! E, NATO yetkilileri diyorlar ki: “2014’e kadar bizim bunu alma şansımız yok zaten.” NATO yetkilileri söylüyor ama siz halka doğruları söylemeyeceksiniz. Değerli arkadaşlarım, Sayın Başbakanın söylediği bir laf daha var: “Türkiye NATO toprağıdır.” dedi. Sayın Başbakan, bu kürsüye geleceksiniz, Türkiye Cumhuriyeti yurttaşlarından ve Parlamentosundan özür dileyeceksiniz. Türkiye Cumhuriyetinin toprakları NATO’nun toprağı değildir. [[CHP sıralarından alkışlar]] Bu, karşılıklı imzaladığımız protokolün metnidir. (AK PARTİ sıralarından “Ne yazıyor?” sesleri) Ne yazıyor? Ne yazıyor, onu okuyayım: “Halkın egemenliği Türkiye Büyük Millet Meclisi aracılığıyla hayata geçirilir. Bu çerçevede, tüm siyasi partilerin ve milletvekillerinin milletimizin kendilerine verdiği bu onurlu görevi yerine getirmeleri için Türkiye Büyük Millet Meclisinde olmaları gerektiğine inanıyoruz.” Güzel. (CHP sıralarından alkışlar, AK PARTİ sıralarından gürültüler) “Bu inançla Anayasa dâhil tüm mevzuatın hukukun üstünlüğü çerçevesinde ve kuvvetler ayrılığı ilkesi dikkate alınarak özgürlükleri genişletici bir anlayışla yorumlanması ve uygulanması gerektiğine inanıyoruz.” Daha ne desin?
Değerli arkadaşlar, Sayın Başbakan Pınarhisar Cezaevine giderken “Adalet istiyorum.” diyordu. Toplumun büyük bir kesimi belki bunu duymadı ama biz duyduk. Kendisi seçimlere giremedi, yasal engeli vardı, cezaevine konuldu. Doğru muydu? Hayır. Parlamentoda ilk seçimde yüzde 34 oy alındı. Biz ne dedik? “Bir siyasal partinin yüzde 34 oy alması hâlinde, hatta yüzde 5 de alsa onun liderinin hapiste olması, ona siyasal yasak getirilmesi doğru değildir.” dedik. Yasayı değiştirdik, Anayasa’yı değiştirdik, Başbakan olarak geldi, koltuğuna oturdu.
Kapatma davasında ne yaptınız?
Lütfen, arkadaşlar, lütfen...
Şimdi, değerli arkadaşlarım, bu 8 milletvekilinin seçimlere girme yasağı yoktu, Başbakanın vardı. Seçimlere girdiler, Yüksek Seçim Kurulu onayladı, “Milletvekili olabilirsiniz.” dedi. Karar Başbakanlığa gitti, Resmî Gazete’de yayınlandı. Bu demokrasi ayıbını bu Parlamentonun gidermesi lazım. Bu doğru değildir. Milletvekili tutuklu olmaz, yasama görevini yapar. Sakın ola ki, biz “Davalar devam etmesin.” demiyoruz. Davalar devam eder, gider ifadesini verir, savunmasını yapar, bir sorunumuz yok ama mahkûm edilmemişlerdir. Dolayısıyla, gelip yasama organında görevlerini yapmaları lazım. Bir başka önemli şey: Parasız eğitim isteyenlerin hapse atıldığı bir ülkedeyiz. Sayın Başbakana bir soru daha sormak isterim: Yurt dışına gittiniz, gitmediğiniz ülke kalmadı; lütfedip, gittiğiniz yerlerde sayın başbakanlara, devlet bakanlarına şunu sorabilir misiniz acaba: “Sizin ülkenizde henüz daha basılmamış kitaba bir yargı kararıyla yasak getirilirse siz ne düşünüyorsunuz acaba? Biz bunu getirdik ve bizde demokrasi var.” Bir söyleyin bakalım size ne diyecekler. Basılmamış kitaptan söz ediyoruz. [[CHP sıralarından alkışlar]] Değerli arkadaşlarım, bu demokrasi olmaz, böyle demokrasi olmaz. Demokrasilerde özgürlük vardır, düşünce özgürlüğü vardır. Birisine vurduk mu, birisini dövdük mü, cam çerçeve kırıldı mı? Hayır. Neden engel olursunuz cumhuriyet kutlamalarına? “Efendim, resmî tören yapıyoruz, oraya gelin.” E, vatandaş orada kutlamak istiyor, illa resmî törene gelmek zorunda mı? Bir dönem resmî törenlerden şikâyet edeceksiniz “Nedir bu?” diyorsunuz, “Sovyet usulüymüş gibi yapıyorsunuz.” E, halk da kutluyor şimdi. “Vay sen misin kutlayan!” “Polis görevini yapmadı.” diyor Sayın Başbakan. Yani orada adam öldürmedi, adam dövmedi, kaşını gözünü yarmadı. “Polis görevini yapmadı.” Polis, bu ülkenin polisidir, hepimizin polisidir, onlar bizim kardeşlerimizdir, onlar görevlerini bilirler nasıl yapacaklarını. Birisinin burnu kanamamışsa oradaki polislerin sağduyusundan kanamamıştır, eğer sizi dinleselerdi orada kan gövdeyi götürmüştü. Değerli arkadaşlarım, herkesin vicdanına kelepçe takıldı âdeta, böyle şey olmaz. Uludere’de 34 yurttaşımız öldürüldü. Fail? Belli değil. Ben size söyleyeyim faili: Uludere’nin sorumlusu, arkamızda oturanlardır. (CHP sıralarından alkışlar) Diyeceksiniz “Neden?” Sınır ötesi operasyon yapma yetkisi Parlamentoya ait, yüce Meclise ait. Meclis yetkiyi kime verdi? Yürütme organına. “Siz, sınır ötesi operasyon yapabilirsiniz.” dedi.
Siz de “Evet.” dediniz.
Onlar da gittiler, 34 tane vatandaşımızı imha ettiler. Şimdi arıyoruz fail kim diye, kapatmaya çalışıyoruz. Bunu kapatıyoruz ama dönüyoruz, 1930’larda Mustafa Muğlalı’dan bahsediyoruz. Ya bu kadar komik bir durum olur mu? Ben doğmadan önceki olay dolayısıyla beni yargılayacaksın; sen iktidardasın, gidiyorsun 34 tane vatandaşı katlediyorsun, hesabını sormayacak kimse. [[CHP sıralarından alkışlar]] Gazeteciler konuşamıyor. 76 gazetecinin hapiste olduğu başka bir ülke yoktur. (CHP sıralarından alkışlar) İran’ı ve Çin’i bile geçtik. Neymiş? Onlar teröristmiş. E, ne olacak, teröristlikle suçlarsanız öyle içeri alacaksınız zaten. Yazı yazan adama ne zamandan beri terörist diyoruz, düşünce açıklayan insana ne zamandan beri terörist diyoruz?
Çoktan…
Bu bizim demokrasi anlayışımızla bağdaşıyor mu? Bir insanın söylediğini kabul ederiz veya etmeyiz ama onun düşüncesidir. Saygıdeğer milletvekilleri, şunu unutmayın: Dünyanın düz olduğunu iddia eden binlerce kişi, dünyanın düz olduğunu iddia eden milyarlarca kişi vardı ama bir kişi çıktı “Dünya yuvarlaktır.” dedi. Onu engizisyon mahkemesinde yargıladılar, “Sen nasıl dünya yuvarlaktır dersin?” Geldiğimiz nokta nedir? Bütün dünya artık dünyanın yuvarlak olduğunu biliyor, hiç kimse dünyanın düz olduğunu iddia etmiyor. Düşünce özgürlüğü budur işte arkadaşlar. Düşünce özgürlüğü hayatı sorgulamaktır, dünyayı sorgulamaktır, çevreyi sorgulamaktır, iktidarları sorgulamaktır düşünce özgürlüğü. “İktidarın her dediği doğrudur.” dediğiniz andan itibaren orada özgürlük alanını bitiriyorsunuz demektir. Farklı bir şey giriyor orada devreye. Onun için Parlamentodan istirhamım, o Sayıştay raporları gelmeden kesin hesap raporu görüşülemez; yasası, tasarısı görüşülemez. Buraya gelmeli o rapor. Niye gelmiyor bu raporlar? “Efendim, yasayı değiştirdik, eski yasaya göre hazırlanmış.” Ya, hazırlansın, ne fark eder? O tarihte, o yasa yürürlükteydi. Zaten, yasa da o tarihteki olay dolayısıyla hazırlanan bir yasa, 2011 kesin hesabı. Gelse ne olacak? Bizim bilmediğimiz ama Hükûmetin çok iyi bildiği bir şeyler var. Ama biz onları bulacağız, onları kamuoyuna açıklayacağız. Değerli arkadaşlarım, bakınız, yürütme organı ve Sayın Başbakan defalarca ama defalarca sivil idareden bahsetti, darbelerden şikâyet etti. Şimdi ben Sayın Başbakana soruyorum: Sayın Başbakan, 12 Eylül darbe hukukunu değiştirmeye var mısın? “Hayır, ben yokum.” diyor. Varsan, gel bak, 135 kişilik, Türkiye Büyük Millet Meclisinde CHP Grubu burada, tamamını değiştirelim, tamamını değiştirelim. (CHP sıralarından alkışlar) Ama siz darbe hukukunun arkasına saklanıp “Hayır efendim, önce Anayasa’yı değiştirelim.” Diğerini de değiştirelim, oturduk Anayasa’yı değiştirmek için. Yüzde 10 barajını… Yani Kenan Evren’in yani o dönemin paşasının getirdiği yasanın arkasına niye saklanıyorsun? Siyasi Partiler Yasası’nın arkasına niye saklanıyorsun? (CHP sıralarından alkışlar) Demokrasi budur işte arkadaşlar. Darbeye karşıysan sonuna kadar karşı olacaksın, darbe hukukuna sonuna kadar karşı çıkacaksın. Hem darbe hukukunun arkasına saklanacaksın “Ben darbeye karşıyım.” diyeceksin. Darbeye karşı olan Başbakan, kendisine muhtıra veren paşaya üstün hizmet ödülü vermez, kimse kusura bakmasın. (CHP sıralarından alkışlar) Sana muhtıra verecekler, sen de oturacaksın, Bakanlar Kurulundan karar alacaksın, “Sana üstün hizmet madalyası veriyorum.” diyeceksin, bir de altına kurşun geçirmez zırhlı araç alacaksın. Neymiş? Beyefendi darbeye karşıymış. Sevsinler böyle darbeye karşı olanı! (CHP sıralarından alkışlar) Böyle darbeye karşı mı olunur? Değerli arkadaşlarım, bu bütçe ne getiriyor? Bu bütçe halka bir şey vermiyor arkadaşlar. Az önce size Londra örneğini vermiştim, ödenen faizleri vermiştim, bu bütçe onlar için. Fakir fukaradan, garip gurebadan toplanan paralarla oralara kaynak transferi sağlayan bir bütçe bu bütçe. Çünkü sıcak paranın diyetini ödemek üzere bu bütçeler getiriliyor buraya. Değerli arkadaşlarım, bu iktidar döneminde, şu organ döneminde mazota yüzde 208 zam yapıldı, dolmuş ücretine yüzde 183 zam yapıldı, kuru soğana yüzde 134, çaya –ki ülkede çay var- yüzde 139. Kaçak çayları da sormuyorum artık, ona ne yaptı? Zam yaptı.
Tamam efendim, bitiriyorum. Pek çok şeye zam yapıldı; hep yüzde 200, yüzde 100, yüzde 180, yüzde 190. Memura gelince 4+4. Niçin, niçin? Emekliye gelince 3+3. Dolmuş ücreti yüzde 183. Siz hiçbir siyasal iktidarın emeklilere “Millî gelir artışından size pay vermeyeceğim.” diye yasa çıkardığını duydunuz mu? Evet, bu Parlamento kabul etti, sizlerin oylarıyla kabul edildi, emekliler ikinci sınıf yurttaş sayıldı, “Sizlere millî gelir artışından pay vermiyoruz.” dendi. Bu, bire bir demokrasi ayıbıdır. O emekli geçinemiyor, esnaf geçinemiyor; emekli o, geçinemiyor, işine devam edecek. Sen misin işine devam eden! “Yüzde 15 senin maaşından kesiyorum…” Niye kesiyorsunuz? Siz hiç çalışan insanın cezalandırıldığı bir ülke gördünüz mü? Türkiye Cumhuriyeti, çalışan insanın cezalandırıldığı ülke, ödüllendirilmesi gerekirken cezalandırıldığı bir ülke. Değerli arkadaşlarım, sosyal güvenlik destek primini, hani bu yüzde 15 kesintiyi ilk yasada yüzde 35 yapmışlardı. Sayın Başbakan kızıyor ya “Siz hep Anayasa Mahkemesine gidersiniz.” diye; gittik Anayasa Mahkemesine, iptal etti. 35’i 15’e düşürdüler. Oturun kalkın Cumhuriyet Halk Partisine dua edin, yoksa o emeklinin durumu çok daha kötü olacaktı.
[[CHP sıralarından ayakta alkışlar]] Birleşime 19.15’e kadar ara veriyorum.