Forseti vill vekja athygli hv. þingmanna á því að atkvæðagreiðslur verða kl. 10.30 á eftir. Jafnframt vill forseti geta þess að búast má við að þingfundur standi fram á kvöld og er um það samkomulag milli þingflokka.
Borist hefur bréf frá formanni þingflokks Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs um að Steinunn Þóra Árnadóttir, hv. 8. þm. Reykv. n., geti ekki sinnt þingstörfum á næstunni. Því er óskað eftir því að í dag taki Andrés Ingi Jónsson sæti á Alþingi en hann er 3. varamaður á lista Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í kjördæminu. 1. og 2. varamaður á lista í kjördæminu hafa boðað forföll. Að ósk forseta hefur landskjörstjórn komið saman og gefið út kjörbréf handa Andrési Inga Jónssyni. Jafnframt hefur stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd fundað til þess að fjalla um kjörbréfið.
Hæstv. forseti. Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd kom saman til fundar í morgun og fór yfir kjörbréf Andrésar Inga Jónssonar, 3. varamanns Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs í Reykv. n. Engar athugasemdir komu fram við kjörbréfið og mælir stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd með því einróma að kjörbréfið verði samþykkt.
Stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd mælir einróma með samþykkt kjörbréfsins og telst það samþykkt án atkvæðagreiðslu ef enginn hreyfir andmælum. Andrés Ingi Jónsson hefur ekki áður tekið sæti á Alþingi og ber því að undirskrifa drengskaparheit að stjórnarskránni.
Andrés Ingi Jónsson hefur undirskrifað drengskaparheit að stjórnarskránni og er boðinn velkominn til starfa á Alþingi.
Til svara eru: Forsætisráðherra, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, félags- og húsnæðismálaráðherra, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og heilbrigðisráðherra.
Virðulegi forseti. Alþingi hefur nú til meðferðar frumvarp ríkisstjórnarinnar um stöðugleikaskatt og breytingar á lögum um nauðasamninga til þess að greiða fyrir úrlausn þess vanda er þrotabú hinna föllnu banka skapa fyrir greiðslujöfnuð þjóðarinnar. Við meðferð þeirra mála hefur komið í ljós að af hálfu ríkisstjórnarinnar er lagt upp með stöðugleikaskatt sem skilað geti í kringum 850 milljörðum kr. í ríkissjóð til niðurgreiðslu skulda ríkissjóðs. Af hálfu stjórnvalda eru færð fyrir því gild rök að sá hái skattur upp á 39% af eignum þrotabúanna standist efnisrök og sé í samræmi við þarfir þjóðarbúsins. Ég verð að segja að ég get í grófum dráttum, miðað við það sem lagt er upp með, fallist á þá greiningu. Þegar kemur hins vegar að hugmyndinni um nauðasamninga og framlag þrotabúanna á móti, hið svokallaða stöðugleikaframlag, liggur fyrir af hálfu hæstv. fjármálaráðherra að ef þrotabúin fallist á tilgreind stöðugleikaskilyrði, sem reyndar hafa ekki verið birt opinberlega og við vitum ekki hver eru nákvæmlega, muni þau greiða þar með í ríkissjóð einhvers staðar í kringum 450 milljarða kr. Mismunurinn er þar af leiðandi gríðarlegur. Það munar eiginlega um 400 milljörðum kr. á því hvort þrotabúin og kröfuhafarnir standa skil á skattinum eins og hann er lagður upp eða hvort þau greiða þetta framlag. Ég vil þess vegna spyrja hæstv. forsætisráðherra hvort hann sé algjörlega sannfærður um að það séu efnisrök fyrir því að veita kröfuhöfunum þennan afslátt og að það sé engin leið að ganga lengra gagnvart þeim.
Virðulegur forseti. Þetta er svolítið sérkennileg fyrirspurn en kemur ekki að öllu leyti á óvart fyrir þá sem lesa blogg og facebook-færslur hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar. En það er eins og hv. þm. Árni Páll Árnason hafi verið að stíga hér út úr tímavél, því að maðurinn er búinn að fjalla heilmikið um kosti þeirra leiða sem hér eru til umræðu og síðast þegar ég vissi taldi hv. þingmaður að hann og ríkisstjórn hans hefðu verið búin að leggja þetta allt upp með þessum hætti. En jæja, nú á greinilega að fara niður þá braut að reyna að skapa efasemdir um þetta allt saman. Gott og vel, þá tökum við þá umræðu. Eins og hv. þingmaður veit reyndar mætavel þá er munurinn á stöðugleikaskattinum og stöðugleikaskilyrðunum sá að stöðugleikaskilyrðin laga sig að umfangi vandans og þar af leiðandi fer sú upphæð sem þar er um að ræða eftir umfangi vandans. Til viðbótar við stöðugleikaframlagið, þetta beina framlag sem er kannski í kringum 500 milljarða kr., bætast við ýmsir liðir aðrir. Svo ég nefni eitt dæmi þá bætist þar við hlutdeild ríkisins í hugsanlegri verðmætaukningu eigna kröfuhafanna, ekki hvað síst bankanna þriggja. Þannig að á heildina litið geta upphæðirnar sem um ræðir í samningaleiðinni eða stöðugleikaskilyrðaleiðinni orðið hærri en upphæðirnar sem um ræðir í skattinum, ef það reynist vera það sem þarf til þess að fást við umfang vandans. Með öðrum orðum, virðulegur forseti, stöðugleikaskilyrðin eru til þess hönnuð að tryggja að upphæðin sem um ræðir verði nógu há, sama hversu stórt vandamálið reynist.
Virðulegi forseti. Ég ætla nú að sleppa því að svara skítkasti hæstv. forsætisráðherra í minn garð eða Samfylkingarinnar, en ég ætla að ítreka spurningu mína um hvort hann telji þetta vera fullnægjandi niðurstöðu. Ástæðan er náttúrlega sú að við vitum ekki hver þessi stöðugleikaskilyrði eru, þau hafa ekki verið birt opinberlega. Það hefur verið kallað eftir því, t.d. af fulltrúum InDefence og ég hef mikla samúð með því sjónarmiði, að þau verði birt opinberlega og það verði með einhverjum hætti ljóst hver þau eru. Eins og hv. forsætisráðherra leggur málið upp eigum við bara að afhenda honum og Seðlabankanum fullnaðarvald um að ákveða hvað það er sem lagt verði af mörkum af hálfu kröfuhafanna og það á ekkert gagnsæi að vera í því og enginn að geta fylgst með því hvert það framlag er. Það finnst mér ekki skynsamleg leið við þessar aðstæður. Við þurfum að vita að gengið hafi verið alla leið og allt samningssvigrúmið sem skapað var af fyrri ríkisstjórn hafi verið nýtt til fulls. [[Forseti hringir.]]Og er hæstv. forsætisráðherra bjargfastlega þeirrar skoðunar að það hafi verið gert?
Virðulegur forseti. Af því að hv. þingmaður nefnir eitthvert svigrúm síðustu ríkisstjórnar þá er kannski rétt að minna á að sú aðferð sem síðasta ríkisstjórn ætlaði að fara leit algjörlega fram hjá slitabúunum og öllum kröfuhöfum slitabúanna, öllum þessum 850 milljörðum eða 1.000 milljörðum eða hvaða upphæð sem við erum að tala um, það var bara litið fram hjá því. Allt tal um eitthvert svigrúm síðustu ríkisstjórnar hljómar því hálfkostulega, virðulegur forseti. Það liggur fyrir og kom fram þegar þegar málið var kynnt hvað fælist í stöðugleikaskilyrðunum, um hvað þau snerust. Þau snúast um stöðugleikaframlag og ýmsar ráðstafanir aðrar sem hv. þingmaður hlýtur að þekkja, hlýtur að vera búinn að kynna sér og hlýtur líka að vera þeirrar skoðunar að ef þetta er hannað til þess að tryggja það að sama hversu stór vandinn verður þá muni það skila [[Forseti hringir.]]nægilega háum upphæðum til þess að takast á við þann vanda þá sé það ekki síðri leið en skattur.
Herra forseti. Ég er á skyldum slóðum en þó aðeins út frá öðru. Hæstv. forsætisráðherra upplýsir það óaðspurður í framhjáhlaupi í viðtali við DV um helgina að sér hafi verið hótað, honum og/eða landinu hafi verið hótað í tengslum við vinnu til undirbúnings afnámi gjaldeyrishafta. Nú stendur svo merkilega á að á sama tíma erum við með frumvörp til skoðunar þar sem annað gengur út á að greiða götu þess að kröfuhafar, sem þarf ekki mikið hugmyndaflug til að láta sér detta í hug að hafi staðið fyrir eða staðið á bak við þessar hótanir, geti gert nauðasamninga og allt bendir til að þeir velji þá leið og telji hana mun hagstæðari en að greiða skattinn. Mér finnst eiginlega nauðsynlegt að hæstv. forsætisráðherra fái að minnsta kosti tækifæri til að upplýsa Alþingi betur um þetta mál. Almennt á að taka það alvarlega ef mönnum er hótað, ég tala nú ekki um ef forsætisráðherra lands eða landi er hótað. Ég vil því leyfa mér að spyrja hæstv. forsætisráðherra: Er eða var eitthvað þarna á ferðinni sem hæstv. forsætisráðherra vill upplýsa Alþingi um? Er eða var eitthvað þarna á ferðinni sem þingið þarf að vita af eða að minnsta kosti efnahags- og viðskiptanefnd vegna vinnu sinnar við afnám gjaldeyrishafta? Hefur hæstv. forsætisráðherra kært þessar hótanir eða hyggst hann gera það? Hefur hæstv. forsætisráðherra upplýst lögregluna um þessar hótanir eða hyggst hann gera það? Mér finnst erfitt að búa við að hafa engar aðrar upplýsingar en þessar óljósu fréttir úr viðtalinu í DV en af einhverjum ástæðum valdi hæstv. forsætisráðherra að setja þetta í loftið, hafði að því frumkvæði. Eins og ég las viðtalið barst honum ekki bein spurning um það heldur skaut því að og mér finnst þess vegna lágmark að hann geri Alþingi grein fyrir því hvað þarna var á ferðinni. Ef þetta er af því tagi eða svo viðkvæmt að hann telji sig ekki geta upplýst um það opinberlega væri fróðlegt að vita hvort hann ætlar að leita annarra leiða, svo sem eins og að kæra þetta til lögreglu.
Virðulegur forseti. Ég hef alloft lýst ýmsu í framgöngu kröfuhafa, þessara vogunarsjóða sem þarna er einkum um að ræða, og þeim aðferðum sem þeir beita til að verja hagsmuni sína. Ég fagna því sérstaklega að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon skuli nú loks taka þessa umræðu alvarlega. Það hefði mátt gera það svo sannarlega miklu fyrr. Hótanir af ýmsu tagi hafa legið í loftinu, ekki bara í þessu máli heldur sáu jafnvel stjórnmálamenn um það að bera okkur hótanir í tengslum við deilur um Icesave-málið þar sem því var haldið fram af sumum stjórnmálamönnum og ýmsum álitsgjöfum að það færi illa fyrir Íslandi á allan mögulegan hátt ef við létum ekki undan þrýstingi um að taka á okkur Icesave-kröfurnar. Svipaða umræðu hefur verið reynt að setja af stað í tengslum við þetta mál í fjölmiðlum og í umræðu annars staðar, en við höfum ekki í þessu máli, frekar en í Icesave-málinu, látið slíka tilburði hafa nokkur einustu áhrif á okkur, enda væri það algjörlega óásættanlegt fyrir sjálfstæða þjóð að láta slíkar aðferðir hafa einhver áhrif á ákvörðunartöku.
Herra forseti. Ég var í sjálfu sér ekki að spyrja um Icesave en hæstv. forsætisráðherra man greinilega eftir því. Ég hóf ekki máls á þessu hér til þess að forsætisráðherra geti komið því enn einu sinni á framfæri við þjóðina að hann væri hetja sem léti ekki kúga sig eða hóta sér. Það vitum við auðvitað öll, hann er búinn að segja það svo oft sjálfur að það liggur alveg fyrir opinberlega. Ég var að reyna að lýsa aðeins inn í það hvort eitthvað hefði gerst sem mögulega ætti erindi inn í skoðun Alþingis á þessum málum. Það vill svo til að við erum að fjalla um frumvörp sem eru gagngert til þess að greiða götu þess að samningar þessara aðila gangi í gegn sem að vísu má ekki kalla samninga því að það er eitthvað viðkvæmt, en það er nú þannig og það er meira að segja verið að leggja til við okkur breytingar á þessum frumvörpum til að gera það enn líklegra að samningsniðurstaðan sem liggur fyrir gagnvart lykilkröfuhöfum stóru búanna geti greiðlega gengið í gegn hér fyrir áramót. Væri þá ekki ástæða til að vita það að minnsta kosti ef þeir aðilar hafa að undanförnu [[Forseti hringir.]]staðið fyrir svona hlutum? Það kunna að vera efasemdir um að þessi nauðasamningaleið sé nægjanleg til að taka þennan vanda út úr hagkerfinu og þá fara menn að leita skýringa og spurningar vakna um hvers vegna hún var engu að síður valin en ekki skatturinn. [[Forseti hringir.]]Ég held að forsætisráðherra verði að gera aðeins betur en þetta.
Virðulegur forseti. Skelfing er þetta nú aumt. Voðalega er nú lágt lagst þegar dregnar eru fram svona langsóttar tilraunir til að gera það tortryggilegt sem hv. þingmaður, eins og allir aðrir í þessum sal, fagnaði fyrir fáeinum vikum en sér núna væntanlega eitthvert tækifæri í því að búa til tortryggni um þetta mál eins og allt annað. Hv. þingmaður þarf ekkert að fullyrða um það að ég haldi því fram að ég sé einhver hetja eða hafi gert hitt og þetta. Ef ég ætlaði að læra slíkt af einhverjum þá mundi ég líta til viðtala við hv. þm. Steingrím J. Sigfússon á síðasta kjörtímabili. Þar skorti ekki lýsingarnar á eigin ágæti. Hvað varðar hins vegar þá niðurstöðu sem hér um ræðir er ekkert að því að tala um samninga. Önnur af þessum leiðum er samningaleið, nauðasamningaleiðin, en ríkið á ekki beina aðkomu að þeim nauðasamningum. Þetta hlýtur hv. þingmaður að þekkja. En uppfylli þessir nauðasamningar þau skilyrði sem stjórnvöld setja, einhliða skilyrði, óumsemjanleg þá leyfir það afléttingu hafta [[Forseti hringir.]]en eingöngu ef skilyrðin eru uppfyllt, skilyrðin sem eiga að tryggja öryggi efnahagslegs stöðugleika á Íslandi.
Virðulegur forseti. Mig langar að spyrja út í vistvæna vottun matvæla. Ég sendi skriflega fyrirspurn fyrir held ég tveimur mánuðum, ég var reyndar búin að gleyma því en það rifjaðist upp fyrir mér þegar ég var að undirbúa þetta því að ég er ekki enn þá komin með svör við henni. Það voru tvær einfaldar spurningar og ég vil að fyrirspurnin standi áfram þó að ég hafi hérna tækifæri til að ræða aðeins við ráðherra um þessi mál. Staðreyndin er sú að vistvæn vottun matvæla er villandi fyrir neytendur. Mig minnir að það hafi verið árið 2004 eða 2005 sem Neytendasamtökin hafi sent erindi til Samkeppnisstofnunar, sem þá hét, vegna þess að þau töldu að þetta væri villandi fyrir neytendur og ætti í rauninni ekki að heimila að merkja vörur á þennan hátt. Samkeppnisstofnun held ég að hafi vísað málinu frá. Það gerðist í rauninni ekkert meira í því máli en núna, tíu árum seinna, held ég að allir séu komnir á þá skoðun að þetta sé ólíðandi. Ég veit að ráðherra skipaði starfshóp um málið í fyrra sem skilaði niðurstöðu og eftir því sem ég veit best leggur hópurinn til að reglugerð eins og þessi vistvæna vottun byggir á verði felld niður, að menn hætti með þetta og ef menn vilja hafa einhvers konar vistvæna vottun verði það gert með öðrum hætti, jafnvel bara að framleiðendur komi sér saman. Það er ekkert eftirlit með þessari vistvænu vottun í dag. Í hvert skipti sem ég fer út í búð sé ég íslenskar landbúnaðarvörur merktar með vistvænni vottun og ég er farin gagngert að sniðganga þær vörur því að ég hef enga fullvissu fyrir því að ég sé að borga hærra verð fyrir betri vöru, vöru sem byggir á því að betur sé farið með dýrin eða umhverfissjónarmið eða hvað sem þetta á að standa fyrir. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra hvernig málin standa núna, hvort búið sé að afnema reglugerðina eða hvað maður kallar það.
Virðulegi forseti. Það er rétt að umræða hér um vistvæna vottun eða reglugerð sem sett var á síðustu öld er, eins og hefur komið fram hjá hv. fyrirspyrjanda, sannarlega gömul og við athugun fyrir rúmu ári kom í ljós að í raun og veru enginn þeirra eftirlitsaðila sem átti að fara með eftirlitið sinnti því nægilega. Þá var farið í að kalla saman þá aðila sem hafa nýtt þetta og farið yfir hvort ekki væri í sjálfu sér óþarfi að vera með opinbera reglugerð um eitthvað sem á sínum tíma var sett fram til að sýna og votta að vistvæn framleiðsla íslenskra landbúnaðarafurða væri eitthvað annað og meira og betra en iðnaðarframleiðsla frá öðrum ríkjum - sem hún er sannarlega. Ég held að það hafi unnið sér svolítinn sess í samfélaginu og menn vita af því. Nú höfum við sett löggjöf um dýravelferð og verið að vinna að reglugerðum sem er búið að setja varðandi allar búfjártegundir og dýrategundir þar sem við göngum auðvitað skrefinu lengra og verðum kannski komin með það ástand að reglugerðir hér eru þær hörðustu sem við þekkjum í hinum vestræna heimi, hvað þá annars staðar frá. Við höldum að sjálfsögðu áfram á þeirri braut að íslenskar landbúnaðarafurðir og þær afurðir sem við erum að vinna standist alla þá staðla sem menn settu upphaflega í vistvænni vottun. Hins vegar hefur verið vinna í gangi með þeim aðilum sem hugsanlega mundu vilja halda því áfram, þessari vottun, og það er rétt sem kom fram hjá hv. fyrirspyrjandi að þá væri eðlilegt að það yrðu hagsmunasamtök þeirra [[Forseti hringir.]]sem gerðu það. Þeirri vinnu er ekki lokið og þess vegna höfum við ekki afnumið reglugerðina enn sem komið er, en það verður væntanlega næsta skref.
Virðulegur forseti. Ég þakka svarið. Ég skil það þá þannig að það sé einhvers konar millibilsástand núna. Reglugerðin er í gildi, það er samt enginn með eftirlit með því að vistvæn vottun standi raunverulega fyrir eitthvað og farið sé eftir reglugerðinni, hugsanlega munu einhverjir hópar framleiðenda vilja nýta merkið áfram en þá með því að búa sér sjálfir til umgjörð utan um það og væntanlega eitthvert eftirlit óháð þriðja aðila, ef ég skil rétt. Þá stendur eftir að staðan í dag er þannig að vörur úti í búð eru merktar sem vistvænar og ég velti fyrir mér hvort það sé ásættanlegt, vegna þess að í rauninni er ekkert á baki við það. Getur ráðherra komið hér upp í ræðustól og fullvissað mig og aðra neytendur um að ef vara er merkt sem vistvæn, með vistvænni vottun, fái ég meira fyrir peninginn en ef ég kaupi hefðbundna landbúnaðarframleiðslu?
Virðulegi forseti. Það er í raun og veru óbreytt staða, má segja að það sé millibilsástand, vistvæn vottun eins og hún var skilgreind á sínum tíma. Það sem ég sagði í fyrri ræðu minni var að íslensk landbúnaðarframleiðsla stenst þær kröfur sem þar eru. Það er hins vegar ekki ásættanlegt að ekki sé opinbert eftirlit með einhverri opinberri vottun og að því er unnið. Mér finnst ekki ólíklegt að niðurstaðan verði sú að hin opinbera vottun verði lögð af en aðilar gætu eftir sem áður nýtt sér þessa vörumerkingu svo fremi að þeir uppfylli ákveðin skilyrði og séu betri en einhverjir aðrir á markaðnum. Sú vinna er einfaldlega í gangi.
Virðulegur forseti. Ég vildi á þessum mánudagsmorgni fá að inna hæstv. heilbrigðisráðherra eftir stöðu mála í heilbrigðiskerfinu okkar sem við höfum öll haft verulegar áhyggjur af á undanförnum missirum. Nú hafa verið gerðir kjarasamningar við hjúkrunarfræðinga þó að atkvæðagreiðslu um þá sé enn ólokið. Ég vildi inna hæstv. heilbrigðisráðherra eftir því hvort kjarasamningur sá sem gerður var hafi orðið til þess að einhverjir hjúkrunarfræðingar hafi dregið uppsagnir sínar til baka eða hvort á hinn bóginn hafi heldur bæst í þær, og þá hvert umfang uppsagnanna er í dag. Sömuleiðis hver staðan í heilbrigðiskerfinu verður gangi þessar uppsagnir eftir og hvaða áætlanir hæstv. ráðherra hefur gert til þess að bregðast við þeirri stöðu sem þá kann að koma upp. Sömuleiðis hvort ráðherra hafi lagt eitthvert mat á það eða kannað með einhverjum hætti hvert þetta góða starfsfólk okkar er að leita, hvort það er að leita til starfa í öðrum löndum, hvort það er að leita yfir í betur launuð störf í einkarekinni heilbrigðisþjónustu eða út úr sínu fagi yfir höfuð.
Virðulegi forseti. Það sem liggur fyrir um uppsagnir hjúkrunarfræðinga er einfaldlega sú staða sem við höfum fengið í fjölmiðlum, það að uppsögnunum fjölgaði eftir lagasetningu og núna í framhaldinu hafa líka dregist inn aðeins fleiri uppsagnir. Ég hef ekki nákvæma tölu á þessu akkúrat í dag en þetta eru um 200 uppsagnir hjúkrunarfræðinga. Við höfum eðlilega farið yfir þetta mál í ráðuneytinu með Landspítala á samráðsfundum og einnig hef ég tekið þetta sérstaklega upp við forstjóra Landspítalans sem ber þyngstu byrðarnar í þessu, þótt við höfum uppsagnir á fleiri heilbrigðisstofnunum en eingöngu á Landspítalanum er þunginn þar mestur. Eins og hefur komið fram í fjölmiðlum um viðbrögð forstjóra Landspítalans þá metur hann stöðuna á þann veg að engin ástæða sé til þess að líta á þetta sem einhverja neyð, hann hafi ekki ástæðu til að undirbúa sérstaka viðbragðsáætlun fyrr en spítalinn sér betur hver raunveruleg uppsagnahrina verður, þ.e. hversu margar af þessum uppsögnum ganga eftir. Á þessu stigi er útilokað með nokkrum hætti að mati forstjóra að leggja mat á það hversu margar uppsagnir verða að veruleika eða hversu margar uppsagnir verði dregnar til baka. Áætlun um viðbrögð mín eða ráðuneytisins [[Forseti hringir.]]byggir á því mati sem innan heilbrigðisstofnananna er unnið og þá sérstaklega Landspítalans.
Virðulegur forseti. Nú liggur fyrir niðurstaða í kjarasamningum við hjúkrunarfræðinga, þó að atkvæðagreiðslan sé eftir, þannig að hjúkrunarfræðingum má ljóst vera hvaða kjörum megi búast við á grundvelli þeirra samninga verði þeir samþykktir og niðurstaðan úr gerðardómi yrði aldrei minni. Ef það hefur ekki orðið til þess að menn dragi uppsagnir sínar til baka, er þá ekki óhjákvæmilegt að álykta sem svo, hæstv. heilbrigðisráðherra, að sá samningur sem ríkið gerði nægi ekki til þess að gera íslenska heilbrigðiskerfið að eftirsóttum vinnustað fyrir þetta fagfólk okkar í nægilegum mæli til að halda uppi fyrsta flokks heilbrigðisþjónustu um landið og jafnvel þó að kjarasamningurinn yrði samþykktur mundum við missa of mikið af hæfu starfsfólki úr hjúkrunarstétt vegna þess að kjörin verða ekki nógu góð þó að samningurinn verði að veruleika? Þá hlýt ég að spyrja hæstv. heilbrigðisráðherra hvort það séu einhver fyrirheit [[Forseti hringir.]]um það að gera betur eða hvernig eigi að skilja bókanir í samningunum sem gefa einhvers konar ádrátt um slíka hluti.
Virðulegi forseti. Þegar hv. þingmaður spyr hvort samningurinn sem ríkið gerði sé ekki nægilega góður þá verð ég að minna hv. þingmann á að það eru tveir aðilar að þessum samningi, þ.e. Félag íslenskra hjúkrunarfræðinga og ríkið. Þetta er samkomulag tveggja samninganefnda. Samningur er núna til kynningar hjá Félagi íslenskra hjúkrunarfræðinga og þau eru að fara með kynningu á samningnum til sinna félagsmanna. Ég tel algjörlega óþarft að vera að velta mér upp úr einhverri stöðu áður en á það reynir hvernig fer með þennan samning. Það er alveg ljóst að hann fullnustar ekki ýtrustu væntingar hjúkrunarfræðinga, það er deginum ljósara miðað við þau viðbrögð sem við höfum fengið opinberlega við þessari samningsniðurstöðu. Engu að síður er þetta sú niðurstaða sem náðist á þessum fundi og ef hún gengur ekki eftir [[Forseti hringir.]]þá verður einfaldlega að leggjast yfir málin og meta stöðuna þegar þar að kemur.
Herra forseti. Mig langar að beina spurningu til hæstv. landbúnaðarráðherra. Eins og við vitum voru lög sett á verkföll félaga innan BHM og þar undir falla dýralæknar. Mig langar að heyra frá hæstv. ráðherra hvernig staðan er hjá bændum, þ.e. framleiðendum, og afurðastöðvum eftir þetta langa verkfall sem hófst 20. apríl síðastliðinn og hvort eitthvað hafi borið á því að dýralæknar hafi sagt upp störfum í kjölfar laga á verkföll og hvort hætta sé á því að dýralæknar séu að skoða möguleika á, eins og margir aðrir, að fara til annarra landa, til dæmis Noregs, til að leita sér að betur launuðum störfum. Nú á það kannski eftir að koma í ljós, eftir að Hæstiréttur hefur að skipa þrjá menn í gerðardóm og gerðardómur kveðið upp úr hvaða laun dýralæknar fá í kjölfarið eða hvaða hækkanir, hvað dýralæknar gera í þeim efnum. Þeir halda kannski að sér höndum þar til það kemur í ljós. En mig langar heyra hjá hæstv. ráðherra hvort til sé einhver öryggis- eða neyðaráætlun ef af uppsögnum dýralækna verður í kjölfar gerðardóms, eða ef þær eru farnar að verða í dag að veruleika. Og hver staðan er í þessari grein í kjölfar hins langa verkfalls sem hefur verið hjá dýralæknum ríkisins, eftirlitsdýralæknum og héraðsdýralæknum.
Virðulegi forseti. Eftir níu, tíu vikna verkfall var og er auðvitað ljóst að staða bænda, þeirra sem ekki komu gripum sínum í slátrun og gátu þar af leiðandi ekki viðhaldið eðlilegum rekstri, er mjög erfið, ekki síst hjá kjúklinga- og svínabændum, en einnig hjá nautgripabændum eins og við þekkjum og var orðinn skortur á slíkum vörum í búðum. Eftir verkfallið er staðan auðvitað erfið hjá þeim bændum, þar sem tekjuflæði þeirra var ekkert í rúma tvo mánuði. Ég býst því við að sú staða sé erfið og verði það áfram og býsna erfitt verði fyrir þá marga hverja að komast út úr því öllu. En eftir að lög á verkfallið voru sett fór aftur á móti öll starfsemi í gang og innflutningur hefur komist í eðlilegt horf og ég veit ekki betur en að slátrunin hafi gengið mjög vel, biðlistar eru sjálfsagt eftir því að komast þar inn vegna þess hversu langt verkfallið var og hversu erfið staða var komin upp víða á búum. Ég þekki ekki til þess að neinir dýralæknar hafi sagt upp, án þess að hafa fengið nánari upplýsingar um það og hef ekki leitað eftir því. Það hefur verið erfitt að manna dýralæknastöður hringinn í kringum landið í mjög langan tíma, sennilega einhverja áratugi, og það verður það örugglega áfram hér eftir sem hingað til og ekki eingöngu út af því sem snýr að einstökum kjörum heldur einfaldlega vegna þess að menn eru að leita eftir ákveðnum aðstæðum sem þeir sjá kannski ekki fyrir sér sem einyrkjar einhvers staðar þar sem takmörk eru fyrir að fá sín faglegheit, nýútskrifaðir úr námi, uppfyllt. Og það er ekki nýtt.
Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svarið. Mig langar líka að beina til hans spurningu um þann mikla fjárdauða sem hefur verið vítt og breitt um landið, á mörgum landsvæðum, og hefur valdið miklu tjóni og eru enn óútskýranlegar ástæður fyrir. Hefur hæstv. ráðherra látið kanna hvað þar er á ferðinni eða látið gera einhverja úttekt á því hvað þarna er á ferð, og þá hver staða bænda er varðandi þetta gríðarlega mikla afurðatjón, sem getur auðvitað leitt til mikils tekjutaps fyrir bændur víða um land? Munu bændur sjálfir þurfa að bera það tjón eða munu sjóðir eins og Bjargráðasjóður koma þar eitthvað inn? Hefur hæstv. ráðherra skoðað möguleika á því að stjórnvöld komi þar að til að bæta það tjón sem bændur verða fyrir?
Virðulegi forseti. Matvælastofnun hefur sent út spurningalista til að kanna umfang þess fjárdauða sem komst í hámæli fyrir nokkrum vikum og menn höfðu miklar áhyggjur af að væri mun stórfelldari en niðurstöður spurningalistanna bera með sér. Engu að síður er það umtalsvert á einstökum svæðum og einstökum bæjum. Ef ég man rétt voru það um 14% á þeim bæjum þar sem það var hæst en mun minna og kannski í heildina 2–3%. Í venjulegu árferði eru alltaf einhver afföll á vorin við sauðburð en þetta vorið var það sýnu meira og stafar það sjálfsagt af ýmsum þáttum. Hvað varðar að bæta tjón hefur það ekki fyllilega verið leyst og ekki búið að rannsaka til hlítar þannig að hægt sé að upplýsa það hér í stóli Alþingis.
Hæstv. forseti. Hér er beiðni um skýrslu frá þingmönnum úr öllum flokkum og ýmsum kjördæmum. Skýrslubeiðnin er um stöðu hafna á Íslandi. Í dag eru margar hafnir sem þurfa viðhald og hafa verið teknar úr notkun að hluta eða að fullu vegna viðhaldsleysis. Aðrar eru í takmarkaðri notkun með tilheyrandi hættu á slysum. Í framhaldi liggur fyrir að taka þurfi ákvörðun um hvort halda eigi þessum höfnum við eða taka þær úr notkun. Takmarkaðir fjármunir eru á samgönguáætlun og ég held að þessi skýrsla gæti nýst mjög vel við gerð 12 ára áætlunar, sem við fáum vonandi á næsta þingi, og ég held að hún geti nýst gríðarlega vel við þá gerð og hvet þingheim til að samþykkja þessa skýrslubeiðni.
Herra forseti. Hér er í sjálfu sér ágætismál sem er að verða að veruleika er varðar breytingu á skipan héraðssaksóknara sem meðal annars á að taka við málefnum sérstaks saksóknara sem átti nú að leggja niður eftir tvo daga; þörf var á að breyta vegna þess að hér hefur ýmislegt gengið hægar fyrir sig en ella. Þar sem ég undirrita nefndarálitið með fyrirvara langaði mig til að gera grein fyrir honum og það er vegna þess að metið er að það vanti fjármagn upp á í kringum 325 millj. kr. til að breytingin geti orðið að veruleika og ekki er gert ráð fyrir þessu viðbótarfjármagni til þess að embættið geti starfað. Eins og við vitum er sérstakur saksóknari með allt of mikið af málum og málshraðinn ekki nægur eins og staðan er í dag og hvað þá þegar verður búið að bæta við hér öðrum málum þrátt fyrir að hans [[Forseti hringir.]]fjármagn flytjist yfir. Því munum við vinstri græn sitja hjá.
Herra forseti. Lokafjárlög ársins 2013 bera vitni um þau þáttaskil sem urðu í ríkisfjármálum eftir hrun. Árið 2009 var ríkissjóður í mínus upp á 151 milljarð kr. í lok ársins 2009 en í lok ársins 2013 voru þar aðeins 700 milljónir í mínus. Eitt helsta verkefni vinstri stjórnarinnar var að stöðva skuldasöfnun ríkissjóðs og það tókst, en það tókst auðvitað með aðstoð ríkisstarfsmanna sem sáu til þess að halda uppi þjónustu ríkisins og með fólkinu í landinu. Því ber að fagna, lokafjárlög 2013 bera þessu vitni.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Oddnýju G. Harðardóttur fyrir þetta hrós um ríkisstjórnina sem nú stjórnar landinu. Við vitum það öll og það hefur verið farið yfir það að fyrsta verk nýrrar ríkisstjórnar var að skera niður froðukosningaloforð sem fyrri ríkisstjórn hafði lagt fram fyrir kosningarnar 2013. Það er gleðilegt að á þetta nefndarálit skrifi fjárlaganefnd í heilu lagi og styðji þetta mál. Á síðasta ári, þegar var verið að afgreiða lokafjárlög 2012, treysti stjórnarandstaðan sér ekki til að vera á málinu og greiða atkvæði með því, sem kannski vísar í þann vitnisburð sem fyrri ríkisstjórn hafði og þá trú sem þau höfðu á sínum eigin fjárlögum. Það er einn galli á þessu máli, sá að þetta mál var tekið úr fjárlaganefnd 27. apríl 2015 og ástandið í þinginu hefur verið slíkt síðan að ekki var hægt að taka þetta til 2. umr. og afgreiðslu fyrr en í dag en þetta verður vonandi að lögum í vikunni.
Herra forseti. Það er áhugavert að heyra hv. formann fjárlaganefndar tala hér. Ég man ekki til þess að það hafi verið skorið niður um 16–20 milljarða hér á síðari hluta ársins 2013. Þegar hæstv. núverandi ríkisstjórn tók við var spáð afkomu upp á mínus 16 milljarða vegna fyrri ríkisstjórnar. Það var bara vanmetið og við skiluðum mun betra búi en núverandi ríkisstjórn taldi að hún væri að taka við. Það er ágætt að halda því til haga, það er meðal annars staðfest í Markaðspunktum Arion banka og í ríkisfjármálaáætlun núverandi hæstv. fjármálaráðherra. Þegar við horfum fram hjá óreglulegum liðum er afkoma ríkissjóðs jákvæð árið 2013 um 9 milljarða og batnar um 20 milljarða milli ára. Svo er það þessi umtalsverði árangur sem náðist síðastliðin fimm ár þar sem afkoman batnaði jafnt og þétt og er tæplega 120 milljónum milljörðum betri en á árinu 2009. Það er mikilvægt að halda því til haga að það var ekki skorið niður hér um tugi milljarða [[Forseti hringir.]]heldur var það meðal annars bankaskattur sem þar kom inn sem bætti stöðuna.
Herra forseti. Ég vildi bara gera hér grein fyrir þeim fyrirvara sem við minnihlutafólk erum með í allsherjar- og menntamálanefnd og lýtur að því, eins og hér segir, að réttara væri að nota orðalagið „Barnahúsi eða öðru sérútbúnu húsnæði“ og veita þannig Barnahúsi lagagrundvöll til að styrkja starfsemi þess. Það vantar tilfinnanlega, þegar verið er að yfirheyra börn eftir einhvers konar misnotkun, betri aðstöðu víða um land og því er beint til hér til innanríkisráðuneytisins að skoða þau mál, hvort hægt sé að bæta úr. Það er líka mikið álag þegar flytja þarf ung börn suður til Reykjavíkur í sérútbúið Barnahús og því væri æskilegt að koma betur útbúnu sérhúsnæði úti um land. Við viljum reyna að styrkja stoðir Barnahúss með því að nýta það sem hér er skrifað með stórum staf en ekki bara að hægt verði að yfirheyra börn hvar sem er.
Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um náttúruvernd, nr. 60/2013. Breytingin felur í sér að gildistöku laganna verði frestað til 1. janúar 2016 og því er gert ráð fyrir að lög nr. 44/1999, um náttúruvernd, haldi gildi sínu til sama tíma. Með samþykkt laga nr. 23/2014, um breytingu á lögum um náttúruvernd, nr. 60/2013, var gildistöku laganna frestað til 1. júlí 2015. Í kjölfarið hófst vinna í umhverfis- og auðlindaráðuneytinu við endurskoðun ákveðinna kafla náttúruverndarlaga með hliðsjón af nefndaráliti umhverfis- og samgöngunefndar Alþingis frá 19. febrúar 2014. Nefndin komst að samkomulagi um að leggja áherslu á tiltekin ákvæði laganna og tryggja um leið innbyrðis samræmi milli ákvæða. Í lokaniðurstöðu nefndarálits lagði nefndin til að byggt yrði á fyrirliggjandi vinnu, þeirri heildarhugmyndafræði sem liggur lögunum til grundvallar og á þeim sjónarmiðum að reynt sé að ná aukinni sátt um lokaniðurstöðu. Í samræmi við niðurstöðu nefndarálits voru sérstaklega skoðuð ákvæði um sérstaka vernd, varúðarreglu, almannarétt, framandi lífverur og utanvegaakstur. Ráðuneytið átti umfangsmikið samráð við stofnanir, fagaðila og umhverfis- og samgöngunefnd við þá endurskoðun. Setti ráðuneytið á fót sérstakan samráðshóp ólíkra aðila til að starfa með ráðuneytinu og vera því til ráðgjafar. Ráðuneytið hefur að auki notið aðstoðar Aðalheiðar Jóhannesdóttur, prófessors í umhverfis- og auðlindarétti, við endurskoðun laganna. Ráðuneytið hefur átt mikla og góða samvinnu við nefndina og farið á fjóra fundi til að upplýsa um framvindu málsins og heyra sjónarmið nefndarmanna. Drög að frumvarpi um breytingu á lögum um náttúruvernd voru birt á vef ráðuneytisins 10. mars síðastliðinn og var umsagnarfrestur við frumvarpið til 20. mars. Að loknu umsagnarferli var gengið frá drögum að frumvarpi. Í ljósi þess skamma tíma sem þá var til loka vorþings fyrir svo veigamikið frumvarp var talið að ekki gæfist nægur tími til að afgreiða það fyrir þinglok þannig að tryggt yrði að málið fengi vandaða og ítarlega meðhöndlun sem nauðsynlegt er. Náttúruverndarlög eru grundvallarlöggjöf á sviði umhverfismála og mikilvægt að frumvarpið fái góða umfjöllun á Alþingi til að skapa sem mesta sátt um það. Frumvarp þetta um frestun á gildistöku laga um náttúruvernd er því lagt fram þannig að gildistöku náttúruverndarlaga nr. 60/2013 verði frestað til 1. janúar 2016. Þannig er lagafrumvarpið lagt fram, en ég vil taka það fram að í viðræðum við nefndarmenn í hv. umhverfisnefnd hefur verið talað um að flýta kannski gildistöku til 1. mars þannig að umræðan um náttúruverndarlögin lendi ekki í desemberóróanum. En ég hef sem sagt síðan í hyggju að leggja fram frumvarp til laga um breytingu á lögum um náttúruvernd næsta haust með gildistöku 1. janúar 2016 og vísa ég í það sem ég sagði áðan. Umhverfis- og samgöngunefnd mun hafa drög að því frumvarpi til skoðunar í sumar. Ég hef hér rakið meginefni þessa frumvarps. Ég legg til að frumvarpinu verði að lokinni 1. umr. vísað til 2. umr. og hv. umhverfis- og samgöngunefndar.
Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir framsöguna. Það var sumt óljóst í hennar orðum og þess vegna óska ég eftir að fá greinarbetri lýsingu á sýn hennar á tímalínunni sem fram undan er samkvæmt því frumvarpi sem lagt er fram. Þar er gert ráð fyrir gildistöku laganna frá 2013 sé frestað til 1. janúar 2016 en samkvæmt niðurstöðu og samkomulagi um þinglok þá gerum við ráð fyrir að gildistímanum sé frestað til 15. nóvember 2015 eins og ég skil samkomulag um þinglok. Þetta kom ekki skýrt fram í máli ráðherrans þannig að ég óska eftir að hún árétti það. Síðan er væntanlega gert ráð fyrir að ráðherrann komi með nýtt frumvarp til laga um náttúruvernd snemma á haustdögum og þá hafi nefndin tíma til að afgreiða málið fyrir sitt leyti og koma því til afgreiðslu á Alþingi. Ég vil biðja ráðherrann um að árétta sinn skilning á þeirri tímalínu sem fram undan er svo að það sé alveg klárt að við séum á sömu blaðsíðu að því er varðar þann tíma sem fram undan er og gildistökuna. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra líka um það sem kemur fram í kostnaðarmati fjármála- og efnahagsráðuneytisins, að hvorki sé gert ráð fyrir þeim útgjöldum sem fylgja gildistöku laganna í fjárlögum ársins 2015 né í langtímaríkisáætlun. Þess vegna vil ég spyrja hæstv. ráðherra hvort einhvern tíma hafi annað staðið til en að fresta gildistökunni áfram þar sem svo virðist sem ekki sé gert ráð fyrir því, hvorki í bráð né lengd, að auknu fjármagni verði ráðstafað til nýrra laga um náttúruvernd.
Virðulegi forseti. Ég þakka þingmanninum fyrir þessar spurningar og ábendingar. Ef eitthvað er óljóst sjálfsagt að reyna að skýra það. Hér er til meðferðar og ég mæli fyrir frumvarpi til laga á þskj. 1313 sem er 751. mál. Þar segir í 1. gr., með leyfi forseta: „1. málsl. 1. mgr. 94. gr. laganna orðast svo: Lög þessi öðlast gildi 1. janúar 2016.“ Ég gat um það í framsögu minni að með viðræðum við nefndarmenn úr umhverfis- og samgöngunefnd hefði komið fram að það væri eðlilegt og sjálfsagt að reyna að flýta gildistökunni. Ég nefndi dagsetninguna 1. desember en varðandi tímalengd finnst mér sjálfsagt að nefndin fari yfir það og ef það verður fallist frekar á 15. nóvember þá tel ég að það sé fyrst og fremst nefndarinnar að segja til um það og allt í hinu góða ef það tekst að vinna það þannig að gildistakan geti átt sér stað 15. nóvember. Það kemur ekkert annað til greina ef nefndin kemst að þeirri niðurstöðu. Enginn er fúsari til þess en ég. Ég nefndi 1. desember svo að við hefðum aðeins meiri teygjanleika en við féllum samt ekki inn í desemberóróann, eins og ég leyfði mér að nefna það. Ég held að kostnaðarmat sé eins og með önnur frumvörp, að menn vilji hafa skýrari línur í því frumvarpi sem á að kostnaðarmeta áður en þeir gera það. Það verður náttúrlega gert við þetta frumvarp eins og öll önnur þegar það liggur ljóst fyrir hvaða breytingar hafa verið gerðar á því eða hvernig hið nýja frumvarp lítur út.
Virðulegi forseti. Þessar dagsetningar eru ekkert á floti, þær eru partur af samkomulaginu um þinglok. Ráðherrann er væntanlegan bundin af því samkomulagi eins og við hin. Þegar rætt hefur verið um það á fundi þingflokksformanna, nú síðast í gær þegar allir þingflokksformenn settu stafina sína á blað við dagsetninguna 15. nóvember, þá hafði það væntanlega einhverja þýðingu. Ég tek það mjög alvarlega þegar hæstv. ráðherra talar núna um einhvern teygjanleika og sveigjanleika og 1. desember sem hefði svo sem alveg getað orðið niðurstaðan en varð ekki. 1. desember varð ekki niðurstaðan, niðurstaðan varð 15. nóvember. Það skiptir mjög miklu máli að ráðherrann sé algerlega á sömu blaðsíðu og við í þeim efnum að þegar frumvarpið sem hér er mælt fyrir verður afgreitt frá þinginu nú í þinglokum á sumrinu 2015 þá verði breytingartillaga samþykkt í samræmi við samkomulag allra þingflokka, [[Forseti hringir.]]sem kveði á um að gildistími sé 15. nóvember 2015. Annars held ég að það sé ástæða til að við setjumst yfir [[Forseti hringir.]]þau mál aftur.
Virðulegi forseti. Síst af öllu vil ég skapa hér óróa á nýjan leik. Ég taldi að við hefðum átt ágætar samræður í síðustu viku um þetta mál og ég þakka fyrir þær. Ég sagði að ef nefndin teldi að 15. nóvember gengi upp varðandi umsagnir og önnur störf sem þarf að eiga sér stað með nýtt frumvarp þá er ég alveg 100% með þeirri dagsetningu.
Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. umhverfisráðherra Sigrúnu Magnúsdóttur fyrir framsögu hennar. Til að rekja í stuttu máli það ferli sem átti sér stað í umhverfis- og samgöngunefnd þá ákvað nefndin að gefa sér góðan tíma þegar hún fékk málið til umfjöllunar. Á mörgum mánuðum kölluðum við fyrir alla þá sem höfðu einhverja skoðun á því og var enginn undanskilinn. Í kjölfarið náðist mjög gott samkomulag á milli stjórnar og stjórnarandstöðu. Ég verð nú að nefna einn þingmann sérstaklega, hv. þm. Katrínu Jakobsdóttur, sem var reiðubúin til að leiða þetta mál í sáttarfarveg. Það hefur verið sátt um málsmeðferðina. Ég þakka ráðuneytinu sérstaklega fyrir að vinna mjög vel og vandlega, kalla eftir umsögnum og reyna að fá alla aðila að borðinu til að vinna vel að þessu máli. Í mínum huga er aðalatriðið að við samþykkjum náttúruverndarlög sem sátt er um í þjóðfélaginu, sem eru vönduð og Alþingi Íslendinga til sóma. Það hryggir mig, verð ég að viðurkenna, að hv. þm. Svandís Svavarsdóttir skuli leggja svona mikla áherslu á að lögin taki gildi 15. nóvember. Það mun takmarka starf nefndarinnar. Það mun setja okkur mjög þröngan tímaramma. Því miður hef ég á tilfinningunni að hún vilji hafa þennan málaflokk í átakafarvegi. Hv. þm. Mörður Árnason, fyrrverandi þingmaður, stýrði þessu ágætlega fyrir kosningar og vann mikla bragarbót á frekar löskuðu frumvarpi. Mér sýnist á öllu að við munum sjá til lands en ég bið um góðan tíma til að klára þetta mál í umhverfis- og samgöngunefnd [[Forseti hringir.]]eins og við höfðum þegar við fengum málið [[Forseti hringir.]]til umfjöllunar í fyrra.
Virðulegi forseti. Ég þakka formanni umhverfis- og samgöngunefndar fyrir orð hans. Þar sem beðið er um að við séum hér mjög skýrmælt þá er alveg rétt að ég nefndi við þingflokksformann Framsóknarflokksins að um þessa dagsetningu hefði verið rætt sem og aðra ef mögulegt væri, svo ég held ég taki það fram hér í þriðja sinn, varðandi vinnu nefndarinnar. Ég vildi ekki taka algerlega fram fyrir hendur nefndarinnar en ég bið hv. formann umhverfis- og samgöngunefndar að virða það samkomulag sem var rætt með öðrum nefndarmönnum í síðustu viku og reyna að hraða þannig vinnu á haustdögum að það náist að afgreiða þetta mál 15. nóvember. Til að hliðra til fyrir því mun frumvarpið komast í hendur nefndarinnar hið allra fyrsta.
Virðulegi forseti. Samstarfið hefur verið mjög gott og það hefur verið sameiginlegur skilningur allra nefndarmanna að halda málinu í þeim farvegi sem það hefur verið. Ég þakkaði ráðuneytinu hér áðan fyrir mjög faglega og vandaða vinnu. Hér var samkomulag um að fresta þessu máli, það var skýrt samkomulag. Mér fannst því undarlegt að stjórnarandstaðan skyldi taka þetta mál og vilja ræða það þvert ofan í samkomulag sem var um að fresta gildistökunni. Það sem ég er bara að benda hæstv. ráðherra á og öðrum þingmönnum er að það mikilvægasta af öllu hlýtur að vera að vinna áfram faglega að því að gera góð náttúruverndarlög, að ná sátt um þá fimm þætti sem enn standa út af borðinu. Mér skilst að ágreiningur hafi minnkað verulega og ég tel það vera gott en mér er til efs að það sé málinu til bóta að hafa það innan einhvers sérstaks tímaramma. Ég held að það skaði [[Forseti hringir.]]málið. Ég vonast til að nefndin fái það svigrúm [[Forseti hringir.]]sem hún þarf til að klára þetta mjög svo mikilvæga [[Forseti hringir.]]mál.
Virðulegi forseti. Sannarlega tek ég undir þau orð þingmannsins að mikilvægt sé að vanda til verka. Þetta er grundvallarlöggjöf á sviði umhverfismála. Við viljum sannarlega vanda okkur. Við viljum líka reyna að ná sem víðtækastri sátt. Þannig höfum við unnið allt sl. ár. Þessu var vísað til nefndarinnar til að unnt væri að vinna að því með það að leiðarljósi. Eins og ég gat um í framsöguræðu minni hefur ráðuneytið verið í mjög mikilli og góðri samvinnu við nefndina og farið meðal annars á fjóra fundi til að upplýsa hana um gang mála og heyra sjónarmið. Mér er tjáð í ráðuneytinu að það muni ekki eftir að það hafi verið unnið svo náið með nefnd áður að framgangi mála. Ég get ekki annað en endurtekið að ég held að það sé afar mikilvægt til að reyna að ná þeirri sátt sem viljum að stefna á 15. nóvember.
Hæstv. forseti. Ég kveð mér hljóðs í andsvari til að þakka hæstv. ráðherra fyrir það samstarf sem ráðherrann og ráðuneytið hefur átt með nefndinni í þessu máli. Þetta er grundvallarlöggjöf eins og ráðherrann fór yfir og gríðarlega mikilvægt að góð samstaða sé á öllum vígstöðvum í þjóðfélaginu um þá grundvallarlöggjöf. Aðeins hefur verið vikið að dagsetningum og ég skal taka undir það með ráðherranum að gildistakan 1. janúar er óheppileg að því leyti að þetta gæti lent í desembertraffíkinni og finnst þar af leiðandi 1. mars skárri en fyrrnefnd dagsetning en mér líst líka ágætlega á 15. nóvember. Hæstv. forseti. Ég vil ekki skapa óróa með næstu orðum mínum en mér finnst í hæsta falli óeðlilegt ef það er ákveðið á fundum þingflokksformanna hvernig breytingartillögur úr nefndinni [[Gripið fram í.]]- ég geri ráð fyrir að það sé samkomulag en mér finnst samt óeðlilegt að breytingartillögur komi úr nefndinni og mér finnst ekki að þetta eigi að snúast um tímalengdir, þetta snýst um vinnubrögðin og efnisatriðin, hvað efnislega kemur út úr þessari vinnu okkar. En að þessu sögðu held ég að 15. nóvember sé nægur tími fyrir nefndina. Við erum mjög vel inni í þessum málaflokki, allir nefndarmenn. Það eru tæpir tveir mánuðir sem við fáum ef málið kemur inn strax á fyrstu dögum og það ber ekki mikið á milli nefndarmanna, ég held því að þessi tími, 15. nóvember, sé ágætur. En ég hef samt ekki beina spurningu til ráðherrans.
Virðulegi forseti. Það er svolítið sérstök staða sem ég er í, hvernig á ég nú að segja frá þessu, það virðist vera meiri samstaða milli mín og stjórnarandstöðu í umhverfis- og samgöngunefnd um málið en við mína ágætu samherja vegna þess, sem eðlilegt er þegar komið er að lokum þings, að menn setjast niður og reyna að ræða málin og það er mjög af hinu góða. Ég vil þakka þeim nefndarmönnum sem starfa í nefndinni fyrir ágæta samræðu sem við áttum í síðustu viku og þar kom fram sú eindregna ósk að betra væri að flýta gildistökuákvæðinu fyrr fram á haustið. Mér skilst að ég hafi mismælt mig hér einhvern tíma í ræðu minni og notað marsmánuð en það voru alger mismæli. Marsmánuður er prýðismánuður en ég ætlaði að flýta gildistökunni en ekki seinka henni, svo því sé til skila haldið. Mér var ekki ljóst að mér hafi orðið þetta á, en bið okkur öll um að sammælast um að reyna að vinna þannig að við náum þessu fyrir 15. nóvember. Frumvarpið mun koma til nefndarinnar strax í ágústmánuði þannig að áður en þing hefst getur nefndin verið búin að fá frumvarpið til umfjöllunar og skoðunar.
Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra fyrir að leiðrétta þetta. Ég tel að þessi breyting, sem við ætlum þá að gera frá áramótum svo að þetta lendi ekki í þeim klasa sem gæti orðið eins og hér er nú, þ.e. að við mundum klára þetta fyrir 15. nóvember og setja þá pressu á nefndina, sé jákvæð. Ég hlakka til þeirrar vinnu sem nefndin fær í þeim efnum. Tveir mánuðir eins og ég sagði áðan er feikilegur tími fyrir nefndina til að ljúka málinu.
Virðulegi forseti. Ég þakka orð þingmannsins og tel að við séum öll sammála, eins og hefur verið unnið að undanförnu, að við viljum vanda okkur við þetta verk við náttúruverndarlögin. Ég þakka öllum nefndarmönnum í umhverfis- og samgöngunefnd fyrir vinnuna undanfarin tvö ár vegna þess að í tvö ár hefur nefndin raunverulega verið að vinna alveg frá því að nýtt kjörtímabil hófst, en sérstaklega hefur verið farið gaumgæfilega yfir breytingar núna í allan vetur. Ég vil þakka fyrir góð orð sem hér hafa fallið og vona að nefndinni takist ætlunarverk sitt ásamt ráðuneytinu að búa til vandaða löggjöf um náttúruna.
Virðulegi forseti. Við ræðum hér öðru sinni frestun ráðherra Framsóknarflokksins á lögum um náttúruvernd. Það hlýtur að segja sitt um forgangsröðun náttúruverndar í ríkisstjórn að á ríflega hálfu kjörtímabili hafi ekkert þokast í þessum málum annað en að reyna fyrst að fella lög úr gildi og síðan að fresta þeim, fyrst af hæstv. ráðherra Sigurði Inga Jóhannssyni og nú hæstv. núverandi umhverfis- og auðlindaráðherra. Mig langar að spyrja ráðherra um forgangsröðun starfa innan ráðuneytisins, af því að ekki reikna ég með öðru en að starfsfólk ráðuneytisins hafi unnið allt hér eins vel og hægt er. Gefinn var 15 mánaða frestur til að endurskoða lögin í mars 2014. Síðan ári seinna lágu loksins drög fyrir að frumvarpi til að kynna á heimasíðu ráðuneytisins. Telur ráðherra það sýna forgang ráðuneytisins í náttúruverndarmálum að það taki heilt ár að leggja fram tillögu að breytingu á lögum sem þegar upp er staðið er til þess að gera nokkuð skýr og einföld tillaga? Þá langar mig að nefna það sem hv. þm. Svandís Svavarsdóttir benti á varðandi umsögn fjármála- og efnahagsráðuneytis sem mér þótti hæstv. ráðherra ekki svara nægjanlega. Þar kemur eftirfarandi fram, með leyfi forseta: „Hvorki hefur verið gert ráð fyrir þeim útgjöldum sem fylgja gildistöku laganna í fjárlögum ársins 2015 né í langtímaáætlun í ríkisfjármálum.“ Það skil ég sem svo að eigi við um lögin sem hér er rætt um að fresta gildistöku á, lög sem áttu að taka gildi í ár og sem áttu að gilda hálft þetta ár hafi ekki verið í fjárlögum eða langtímaáætlun í ríkisfjármálum. Var einhvern tíma ætlun ríkisstjórnarinnar og hæstv. ráðherra að þessi lög tækju gildi á yfirstandandi ári eins og til stóð eða var frá upphafi ætlast til þess að þessir 15 mánuðir væru aðallega nýttir til að teygja lopann og síðan yrði beðið um enn eina frestunina? Enn fremur: Getur hæstv. ráðherra sagt okkur hversu langt drögin eru komin í dag? Hvar stendur þetta skjal í dag í ráðuneytinu? Megum við búast við því að á fyrstu dögum í fyrstu þingviku í haust verði þetta frumvarp tilbúið til framlagningar?
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir fyrirspurnirnar, það var gott að fá þær. Svo sannarlega hefur þetta mál verið í forgangi, bæði hjá fyrrverandi umhverfisráðherra, núverandi umhverfisráðherra og umhverfis- og auðlindaráðuneytinu. Ég hef sagt það nokkrum sinnum í ræðustól að ég held að ráðuneytið hafi unnið sérstaklega vel að þessu frumvarpi í vetur. Það hefur reynt að teygja sig og toga til að ná sátt, sem við höfum kallað. Þegar verið er að reyna að ná sátt á milli margra aðila þarf að liggja vel yfir málunum og vanda sig og það hefur akkúrat verið gert. Það getur tekið tíma sinn og það er engin óánægðari en sú sem hér stendur með að ekki tókst að leggja frumvarpið fram núna á vorþingi. Við sendum frumvarpið út til umsagnar í marsmánuði og höfðum reyndar umsagnarfrestinn nokkuð stuttan til að reyna að ná frumvarpinu inn á þing. Þegar við vorum að fara yfir það sem við fengum frá umsagnaraðilum kom í ljós að tímafresturinn var liðinn, við náðum frumvarpinu ekki inn fyrir 1. apríl. Þá fannst mér betra að koma með frestunarfrumvarp til að láta tímaskort ekki hamla góðri umfjöllun hér á Alþingi. Forgangurinn er 100%. Við viljum þessu verki allt hið besta, viljum vanda það og þess vegna viljum við fá það inn á Alþingi þegar góður tími gefst til að ræða það út frá öllum sjónarmiðum þannig að allt komist að. Ég vil því ekki fá þannig glósur að ekki sé unnið vel að þessu frumvarpi, þannig er það ekki. Varðandi fjárlögin er erfitt að segja nákvæmlega til um það. Það er stundum dálítið erfitt að eiga við svona kostnaðarmat, en ég tel að fólk hafi verið að bíða eftir að fá endanlegt [[Forseti hringir.]]frumvarp í hendurnar [[Forseti hringir.]]til að geta kostnaðarmetið það rétt.
Virðulegi forseti. Það er gott að heyra að málið hafi verið í forgangi í ráðuneytinu, bæði í tíð hæstv. núverandi ráðherra og fyrrverandi, en ég býð ekki í það að sjá mál sem ekki eru í forgangi miðað við þann tíma sem þetta tók. Mér sýnist hæstv. ráðherra ekki hafa svarað seinni spurningunni eins og ég lagði hana upp. Ég skil umsögn fjármálaráðuneytisins svo að lög um náttúruvernd nr. 60/2013, lögin sem nú á að fresta, hafi aldrei verið sett inn í ríkisfjármálaáætlun. Er það réttur skilningur og ef svo er, af hverju ekki? Var þessu máli aldrei ætlað að verða að lögum?
Virðulegi forseti. Sannarlega höfum við viljað búa til nýtt frumvarp. Það hefur verið ljóst alveg frá fyrstu dögum eftir kosningar. Ég ætla ekki að fara að rifja það upp. Ég held að þingheimur allur viti um gang þessara mála. Fyrrverandi umhverfisráðherra kom hér með tillögu um algerlega nýtt frumvarp varðandi náttúruverndina. Síðan var sæst á þá niðurstöðu að endurskoða frumvarpið og sú endurskoðun hefur sem sagt staðið yfir. Ég hef ekki alveg forsendur til að svara 100% spurningu hv. þingmanns varðandi matið á fjárlögum. Eins og ég hef skilið það hefur verið beðið eftir því frumvarpi sem lítur dagsins ljós núna á haustdögum til að geta kostnaðarmetið það. Menn hafa ekki viljað gera það fyrr en þeir hefðu nákvæmlega þá endurskoðun í höndunum. Ég get bara ekki svarað skýrara en ég er búin að vera að reyna að endurtaka hér, hef ekki forsendur til þess.
Virðulegi forseti. Ég hefði nú búist við því að hæstv. ráðherra hefði sem flutningsmaður þessa máls forsendur til að svara varðandi fylgiskjöl um málið, sérstaklega þegar um er að ræða umsögn fjármála- og efnahagsráðuneytis við það. Er hæstv. ráðherra ekki með það á hreinu hvort gert var ráð fyrir náttúruverndarlögum í fjárlögum síðasta árs, þótt vissulega hafi annar hæstv. ráðherra gegnt embætti umhverfis- og auðlindaráðherra þá? Væri ekki rétt að ráðherra kynnti sér það áður en við fáum úr því skorið hvort lögum um náttúruvernd hafi í raun aldrei verið ætlað að taka gildi á þessu ári, eins og þessi umsögn fjármála- og efnahagsráðuneytisins bendir til?
Virðulegur forseti. Á síðasta kjörtímabili sat ég í umhverfis- og samgöngunefnd, eins og á þessu kjörtímabili, og kom að því að vinna að lögum um náttúruvernd, nr. 60/2013, sem nú er verið að leggja til öðru sinni að frestað verði gildistöku á. Í lokaaðdraganda þeirrar lagasetningar, sem sagt vorið 2013, var gert samkomulag um sátt milli stjórnar og stjórnarandstöðu um afgreiðslu málsins, sem fól í sér meðal annars að frestað yrði gildistöku inn á næsta kjörtímabil og við erum enn þá stödd í þeim sporum, í þeirri ákvörðun. Ég var reyndar sjálfur mjög ósáttur við að menn skyldu fara þá leið. Það voru gerðar aðrar breytingar sem ég var jafnframt ósáttur við, einn þingmanna eins og þingtíðindi sýna fram á ef menn skoða atkvæðagreiðslur í þessu máli. Lög nr. 60/2013 voru gríðarlega mikilvæg. Í þeim fólst meðal annars að menn leiddu í lög meginreglu umhverfisréttarins, hina svokölluðu varúðarreglu um að náttúran skyldi njóta vafans þegar ákvarðanir væru teknar sem gætu haft neikvæð áhrif á náttúruna. Þetta er gríðarvíðfeðmur lagabálkur sem kveður á um innflutning á framandi lífverum, um landnýtingu, um almannaréttinn, hinn forna rétt Íslendinga til frjálsrar farar um landið, þannig að það skiptir mjög miklu máli hvernig á þeim spilum er haldið. Síðastliðið vor var ákveðið í ágætri sátt innan umhverfis- og samgöngunefndar að fresta gildistöku laganna sem áttu að taka gildi um vorið, eins og núna. Í raun er það þannig að að óbreyttu munu þessi lög taka gildi 1. júlí ef það frestunarfrumvarp sem við fjöllum um núna nær ekki fram að ganga. Samningurinn eða samkomulagið sem menn hafa gert sín á milli, stjórn og stjórnarandstaða, felst í því að stjórnarandstaðan gefur eftir rétt sinn til að ræða málið og þá er auðvitað allt undir, lög nr. 60/2013, frestun laganna á síðasta ári og frestun laganna á þessu ári. Ég mundi gera ráð fyrir að slík umræða tæki allnokkurn tíma færi hún fram undir eðlilegum formerkjum. Til að menn séu tilbúnir til þess að gefa frá sér þann rétt sem þeir eru kjörnir til að bera fram hér og hafa í þingsal, til að gefa frá sér að vera fulltrúar sjónarmiða á grundvelli hverra þeir voru kosnir hingað inn, þá þarf eitthvað að koma í staðinn. Þess vegna gera menn samkomulag sem felur ekki meira í sér að þessu sinni en að frestunin nái ekki lengra en til 15. nóvember næstkomandi. Af hverju gera menn það? Jú, vegna þess að í þeim hópi sem gerir þetta samkomulag eru þingflokksformenn sem vita nákvæmlega hvað til síns friðar heyrir þegar kemur að desembermánuði, þegar kemur að lokum nóvember og í hvaða stöðu við erum, því miður, ítrekað stödd í í þinginu þegar mál eru til lykta leidd. Það væri þess vegna ekki málinu til framdráttar, því að við vitum hvernig hlutirnir æxlast og hafa tilhneigingu til að æxlast í þinginu, að vera að reyna að ljúka því í þeirri jólaös sem myndast í lok árs. Þess vegna hafa tveir þingflokksformenn, þar á meðal hv. þm. Svandís Svavarsdóttir, fyrrverandi umhverfisráðherra, og sá sem hér stendur, lagt mikla áherslu á að málinu verði forðað frá þeim örlögum. Það gefur okkur að vísu mjög nauman tíma, það er rétt, á haustþingi. Það kallar eftir því að ráðherrar hafi það fastlega í huga að á fyrstu dögum haustþingsins verður málið að vera lagt fram, þ.e. ný náttúruverndarlög eða breytingar á lögum nr. 60/2013. Þá tekur við umsagnartími og síðan gestakomur í nefnd og væntanlega verður málið afgreitt í aðdraganda þess að lögin mundu annars taka gildi 15. nóvember. Tímapressan er þannig heimatilbúin og ég held að hún sé mjög jákvæð í þessu tilliti. Það ber efnisleg ekki mjög mikið í milli. Þær breytingar sem ráðuneytið hefur gert á lögunum fela í sér að hin mikilvæga meginregla um varúðina í umgengni við náttúruna er þrengd nokkuð. Það er miður að mínu mati og skýtur að vissu leyti svolítið skökku við vegna þess að innan svokallaðrar stjórnarskrárnefndar, þar sem ég hef tekið þátt í vinnu að mögulegum breytingum á stjórnarskránni, hefur verið fjallað um að setja varúðarregluna inn í umhverfiskafla og náttúruverndarkafla stjórnarskrárinnar og auðvitað þyrfti varúðarregla sérlaganna, náttúruverndarlaga að endurspegla þá grein stjórnarskrárinnar og væri háðulegt ef hún næði miklu skemur en þessi meginregla ef hún væri orðuð í stjórnarskrá. Það er atriði sem þarf að huga sérstaklega að. Almannarétturinn er líka málefni sem við þurfum að komast að sameiginlegri niðurstöðu um. Ég tel að um hann ríki ekki flokkslegur ágreiningur. Ég held að það séu sjónarmið þar sem þurfi að skýra. Í mínum huga er mikilvægt að mikill og aukinn fjöldi ferðamanna og ásókn í óspillta og hreina náttúru verði ekki til þess að hafa þennan rétt af Íslendingum, verði ekki til þess að möguleikar manna til að ferðast um eigið land verði þrengdir vegna þess að ferðamenn eru nú mun fleiri að fara um landið en oft áður. Að sama skapi verður auðvitað að verja rétt landeigenda til að skipuleggja og nýta sitt eigið land. Það er samspil þarna á milli sem þarf að huga að. Það þarf að huga að kaflanum um sérstaka vernd og þessi þrjú meginatriði eru í mínum huga lykilatriði þegar kemur að lúkningu þessa máls í haust. Ég tel að við munum hafa nægan tíma til þess. Ég vil í lok máls míns fara yfir það sem hefur komið fram í máli hæstv. ráðherra og formanns umhverfisnefndar um hið mikla og góða samstarf milli ráðuneytisins og nefndarinnar. Ég er ekki sammála því að það hafi verið mikið og gott. Það var góð sátt síðasta vor þegar við afgreiddum frestunina í umhverfisnefndinni vegna þess að hún var á grundvelli samkomulags og samtals. Í vetur hafa farið fram fjórir fundir milli umhverfisnefndar og ráðuneytisins. Að minnsta kosti tveir þeirra voru kynningarfundir af hálfu ráðuneytisins, hinir tveir síðari hugsanlega einhvers konar samtal þar á milli og þar að auki höfum við hv. þm. Svandís Svavarsdóttir fundað tvívegis með hæstv. umhverfisráðherra um efni þessa máls, aðallega til að ná niðurstöðu um gildistöku eða frestun tímasetningarinnar. Þegar samkomulag var gert í nefndinni við þáverandi umhverfisráðherra síðastliðið vor um frestun laganna fól það í sér að nefndinni yrðu sýnd drög að þingmáli á hausti 2014. Það var ekki gert. Þess í stað barst nefndinni það til eyrna að búið væri að birta drög að þingmáli á vef ráðuneytisins þar sem óskað var umsagna. Það eru í sjálfu sér jákvæð vinnubrögð af hálfu ráðuneytisins að vinna málið á þann hátt en það var ekki í samræmi við það samkomulag sem gert hafði verið við nefndina, kom mjög flatt upp á okkur í nefndinni og skapaði ákveðna tortryggni og vantraust á milli nefndarmanna og ráðuneytisins í þeim efnum. Það var óheppilegt. Þar að auki hefur hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni, formanni umhverfis- og samgöngunefndar, mistekist þetta vorið að ná sömu sátt í nefndinni og honum tókst þó á síðasta vetri. Þar ræður ýmislegt en gríðarleg áhersla á mál sem ljóst mátti vera frá upphafi vega að aldrei mundu hljóta framgang hér í þinginu, eins og færsla skipulagsvalds yfir flugvellinum í Reykjavík frá sveitarfélaginu til Alþingis, olli því að mikill tími fór í súginn og lítið varð um sættir innan nefndarinnar, því miður. Þar að auki hefur reynst gríðarlega erfitt fyrir þingmenn að vinna málum sínum brautargengi innan nefndarinnar vegna þessarar áherslu. Það er ósk mín að við náum að vinna aðeins betur innan nefndarinnar vegna þess að ég veit að hv. þingmanni er umhugað um sáttina en sáttin er auðvitað þannig að hún getur ekki verið á grundvelli eins og hún er ekki fengin einungis með fjölda funda. Hún er fengin með því að fólk hlusti hvert á annað. Hún er fengin með því að fólk sé tilbúið til að gefa eftir, eins og hæstv. umhverfisráðherra hefur gert í þessu máli og fram kom í framsöguræðu hennar og svörum eða andsvörum áðan, það er auðvitað þannig að menn ná sátt og samkomulagi með því að báðir gefa svolítið eftir. Hér hafa stjórnarandstöðuþingmenn gefið eftir rétt sinn til að halda margar og ítarlegar ræður um grundvallarlög í landinu sem snerta ekki aðeins hagsmuni kynslóðar okkar heldur komandi kynslóðar, mál sem munu hafa áhrif á það hvernig störf okkar verða skoðuð í framtíðinni og ákvarðanir okkar. Það er ekki einhver lítill hlutur að gefa það eftir og ég bið hv. þingmenn, og sérstaklega hv. stjórnarþingmenn, að gera sér grein fyrir því og taka mið af því. Ég heyri að nefndarmenn stjórnarinnar innan umhverfis- og samgöngunefndar, þingmenn eins og hv. þm. Haraldur Einarsson, eru sáttir við þá niðurstöðu að frestunin nái eingöngu til 15. nóvember. Ég veit að hv. þm. Þórunn Egilsdóttir, þingflokksformaður Framsóknarflokksins, hefur sett stafina sína við það samkomulag og það nægir mér fullkomlega. Það kom líka berlega í ljós áðan að hv. þm. Höskuldur Þórhallsson er ekki sáttur við þá ákvörðun. Hann ætlar að mótmæla þeirri ákvörðun og reyna að hafa einhver áhrif á niðurstöðuna. En orð skulu standa. Samkomulagi hefur verið náð og ef menn eru ósáttir við það samkomulag þá verða þeir að eiga það við sinn eigin þingflokk og sinn eigin hv. þingflokksformann og komast að niðurstöðu þar áður en þeir fara að setja samkomulag og samninga sem náðst hafa í uppnám hér í þingsalnum og hafa þannig áhrif á þingstörfin öll. Málið sem um ræðir er stærra en við öll og stærra en stundarhagsmunir einstakra þingmanna eða sjálfsálit einstakra þingmanna eða sjálfsmynd þeirra, hvort þeir þurfa að gefa eftir eða ekki. Samkomulag felur í sér að menn gefa eftir, það heitir málamiðlun og ég held að það sé mjög mikilvægt veganesti fyrir umhverfisnefndina og þess vegna liggur þetta svona og ég vona að okkur gangi vel að vinna þetta mál í haust.
Herra forseti. Fyrir okkur sem sitjum úti í sal þá er þetta mál farið að líta hálfruglingslega út. Hv. þm. Róbert Marshall fór eigi að síður vel yfir sögu málsins og skýrði það svolítið. Ég á ekki sæti í nefndinni. Ég er áhugamaður um þetta mál og hef fylgst með því frá upphafi. Ég tel að það færi vel á því að við settum lögin í framkvæmd sem allra fyrst, en spurning mín til hv. þingmanns er þessi: Telur hann að frumvarpið sem hæstv. ráðherra mælti fyrir og með þeim umbúnaði sem á því var í framsögu hæstv. ráðherra sé brot á samkomulaginu sem gert var í gær?
Virðulegi forseti. Eins og málið er lagt fram þá er gert ráð fyrir því að gildistöku laganna sé frestað til 1. janúar 2016. Í samkomulagi þingflokksformanna og forseta felst að gerð verði sú breyting á málinu að gildistökunni verði frestað til 15. nóvember. Þannig að nei, það felur það ekki endilega í sér, breytingin á eftir að eiga sér stað og verður gerð hér væntanlega í umhverfis- og samgöngunefnd áður en málið kemur til framhaldsumræðu í þinginu.
Forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um breytingu á lögum um náttúruvernd, nr. 60/2013, og er frestun á gildistöku. Hér hefur hv. þm. Róbert Marshall farið ágætlega yfir sögu málsins enda er hann sá okkar hér sem þekkir málið best af sjónarhóli þess sem hefur setið í umhverfisnefndinni allt frá því að málið var til umfjöllunar á síðasta kjörtímabili og síðan á því kjörtímabili sem nú er yfirstandandi. Sú sem hér stendur fékk það verkefni í hendur þegar ríkisstjórnin tók við vorið 2009 ásamt öðrum verkefnum sem var í umhverfismálakafla þeirrar ríkisstjórnar sem var býsna langur og uppfullur af metnaðarfullum verkefnum að leiða heildarendurskoðun náttúruverndarlaga. Þetta var gríðarlega stórt verkefni eins og hér hefur komið fram. Þarna var um að ræða grundvallarlagabálk sem þurfti grundvallarendurskoðunar við, var kominn á tíma ef svo má að orði komast. Náttúruverndarlög höfðu fyrst verið sett á Íslandi af þáverandi hæstv. ráðherra Eysteinn Jónsson sem hafði mælt fyrir málinu þannig að maður hefði vænst þess að Framsóknarflokkurinn hefði metnað í þá veru að vera áfram leiðandi í löggjöf að því er varðar náttúruverndarmál og grundvöll þeirra. Þess vegna kom það nokkuð á óvart þegar þáverandi hæstv. umhverfisráðherra Sigurður Ingi Jóhannsson kom hér fram og mælti fyrir afar stuttu frumvarpi sem snerist ekki um að komið yrði með algerlega nýtt mál, það var ekki um að komið yrði með nýtt frumvarp í fyllingu tímans til náttúruverndarlaga. Það var frumvarp um að fella lögin 60/2013 einfaldlega úr gildi. Það var ekki um neitt annað en að fella þau lög úr gildi. Síðan tókst með samtölum og samkomulagi að forða því slysi og við erum enn að vinna á grundvelli þess samkomulags hér því þá tókst um það sátt að fresta gildistöku frumvarpsins enn eða laganna enn frá 2013 til 1. júlí 2015, sem er einmitt ekki á morgun heldur hinn. Þar erum við stödd. Ráðherra náttúruverndarmála hefur farið þess á leit við umhverfisnefnd og síðan í samkomulagi um þinglok að gildistímanum sé enn frestað. Þá verðum við að hafa í huga að við erum komin fram yfir mitt kjörtímabil og enn hefur ekki dregið til neinna efnislegra tíðinda að því er varðar ný náttúruverndarlög undir forustu Framsóknarflokksins í ríkisstjórn sem ætlar sér að vera til fyrirmyndar í umhverfismálum á heimsvísu samkvæmt samstarfsyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar. Þá er markið sett svo hátt að ríkisstjórnin á að vera eftirtektarverð um veröld víða fyrir framsækni og metnað í umhverfismálum. Hér fyrr á dögum var umhverfisráðherra Framsóknarflokksins, Jónína Bjartmarz, og hún lagði fram frumvarp til laga sem náðist að vísu aldrei að mæla fyrir en var gagnmerkt frumvarp og snerist í raun og veru um það að leiða í lög allar meginreglur umhverfisréttarins, að gera það með einni samfelldri löggjöf í stað þess að gera það með þeim hætti sem hér er lagt til, þ.e. varúðarreglan sé felld inn í lagatextann, heldur var nálgunin af þessu tagi og var þá í góðu samræmi við metnað Framsóknarflokksins á stundum í þessum málaflokki. Það náðist því miður ekki að mæla fyrir málinu eða fullnusta það á sínum tíma án þess að ég þekki beinlínis pólitískar eða efnislegar ástæður þess að það náðist ekki fram. Stundum finnst manni kjörtímabil langt og sérstaklega þegar maður er í stjórnarandstöðu. En þegar maður er í ríkisstjórn þá er það stundum heldur stutt og jafnvel of stutt og þegar maður fær svona metnaðarfullt verkefni frá þeim sem fara með það viðfangsefni að setja saman samstarfsyfirlýsingu að standa fyrir heildarendurskoðun náttúruverndarlaga og setur slíka endurskoðun í gang nokkrum vikum eftir að ríkisstjórnin er sett í gang og er síðan með það verkefni á lokavetri kjörtímabils að freista þess að ná að gera þau að lögum, þá áttar maður sig á því hversu þröngur stakkur manni er í raun og veru skorinn með fjórum árum Það getur verið ótrúlega knappur tími þegar um er að ræða heildarendurskoðun af þessu tagi. Við þetta verkefni var kynnt til sögunnar nýtt verklag sem ég hef verið þeirrar skoðunar að við ættum að viðhafa í fleiri stórum málaflokkum, þ.e. það verklag að setja fyrst saman starfshóp sem hefur það verkefni að kortleggja lagaumhverfið í heild, ekki sem sagt einungis að skoða lögin sem fyrir liggja heldur skoða lagaumhverfið allt og það sem lögin snerta á. Þetta var kallað hvítbók, hvítbók um náttúruvernd á Íslandi og er alveg í samræmi við þá undirbyggingu löggjafar sem viðhöfð er annars staðar á Norðurlöndunum og á þá sérstaklega við í Noregi og Svíþjóð eftir því sem mér skilst. Þar með er hvítbókin í raun og veru nánast fræðirit og efnislegur grundvöllur til að byggja löggjöfina á. Það getur verið óráð að byggja endurskoðun löggjafar alltaf á fyrirliggjandi lögum vegna þess að þá getur manni yfirsést ýmsar breytingar sem tíminn leiðir af sér, tíðarandinn og ný þekking. Þessi aðferð sem þekkt er í löndunum í kringum okkur er til þess fallin að ná fram efnislega sterkari og málefnalegri löggjöf. Sá texti sem hvítbók um náttúruvernd felur í sér er til að mynda núna notaður í háskólakennslu í nokkrum háskólum á Íslandi vegna þess hversu sterkur grunnur þetta er undir einhvers konar stöðumat á lagaumhverfi og regluverki náttúruverndar á Íslandi á þeim tíma sem hann er settur fram. Á þessum grunni var síðan frumvarpið byggt eftir að hvítbókin sem slík hafði verið í töluverðri umræðu, hafði verið umfjöllunarefni á umhverfisþingi og hafði verið lögð fram til umsagnar, allt í því skyni að ná um það víðri samfélagslegri umræðu. Nú er það svo í þessu landi okkar, á landinu bláa, hafa allir skoðun á náttúruverndarlögum og það er kannski ekki óeðlilegt, kemur til af því að við lifum á landsins gæðum og njótum þess öll að búa við einstakt náttúrufar, bæði að því er varðar gæftir en ekki síður að því er varðar tilfinningalega og andlega næringu í dagsins önn. Þess vegna kemur náttúruvernd okkur öllum við og þess vegna snerta náttúruverndarlög okkar öll og þess vegna er alltaf gustur um það þegar verið er að setja skorður, bæði þegar náttúruverndinni eru settar skorður en ekki síður þegar okkur sjálfum eru settar skorður frammi fyrir náttúrunni og það er viðfangsefni náttúruverndarlaga. Eins og orðin fela í sér, samkvæmt orðanna hljóðan, snúast náttúruverndarlög einmitt um að vernda náttúruna. Og vernda hana fyrir hverju? Vernda náttúruna fyrir þeim athöfnum og aðgerðum mannsins sem kunna að ganga á hagsmuni hennar. Þannig erum við kjörnir fulltrúar á Alþingi Íslendinga sem eru kjörnir af þjóðinni að freista þess í lagabálki sem þessum að setja fram varnir fyrir hönd náttúrunnar sem hún getur ekki sett fram sjálf og það er býsna stórt og mikilvægt verkefni. Það eru alltaf háværir aðilar, það eru alltaf háværar raddir sem halda hinu gagnstæða fram, þ.e. að varnirnar séu of stífar, að réttur virkjunaraðila, ferðaþjónustuaðila, bænda og einhverra annarra eigi að vera meiri frammi fyrir náttúrunni, en það er verkefni náttúruverndarlaga að draga þessa línu í sandinn. Það er býsna mikil áskorun í því fólgin þegar viðfangsefnið er líka að ná fram einhvers konar samfélagslegri sátt um það sem við erum með á borðinu. Það kom fram í máli hæstv. ráðherra að þessi sátt væri í augsýn og það væri mikilvægasta viðfangsefni ráðuneytisins núna og ríkisstjórnarinnar að því er varðar náttúruverndina að ná meiri sátt um málið og þá verð ég óróleg vegna þess að í lögunum frá 2013 vorum við með býsna sterka varúðarreglu. Við vorum með hana svo sterka að hún hefur eitthvert gildi. Hún hefur það gildi að náttúran njóti vafans. Á sama hátt vorum við með sterkt ákvæði um sérstaka vernd sem væri víðtæk, þ.e. að náttúrufyrirbæri nytu verndar óháð friðlýsingu. Þá erum við að tala um náttúrufyrirbæri eins og hraun og fossa og gervigíga o.s.frv., að þau njóti einfaldlega verndar vegna sérstöðu sinnar, ekki vegna þess að þau séu friðlýst eða ekki friðlýst heldur vegna þess að þau eru náttúrufyrirbæri. Það er ákvæði um sérstaka vernd. Þessir þættir voru styrktir umtalsvert í lögunum frá 2013 og eru töluvert sterkari en í lögunum frá 1999 og til þess var leikurinn gerður. Það var markmiðið. Þess vegna hef ég áhyggjur þegar menn segjast vilja ná meiri sátt um þessi atriði. Þá spyr ég: Sátt við hvaða sjónarmið? Samningafundurinn þar sem fulltrúar umhverfisráðuneytisins, umhverfisráðherra sjálfur, umhverfisnefndin eða einhver annar situr á fundi með gervigígum er ekki til. Við eigum engan fund með fossum. Við eigum enga fundi með hraunum. Við eigum kannski fundi með Samtökum atvinnulífsins, með Samtökum iðnaðarins eða einhverjum þeim öðrum sem hafa af því hagsmuni að þeim séu ekki reistar skorður í umgengni sinni við náttúruna. Þess vegna er áskorunin til okkar sú að við freistum þess að fylla sæti náttúrunnar sjálf við samningaborðið. Það er verkefni okkar sem sitjum í umhverfis- og samgöngunefnd að gera og það er hlutverk ráðherrans að gæta að hagsmunum náttúruverndar sem náttúruverndarráðherra. Það leiðir af sjálfu sér. Eftir að hafa séð drög ráðherra á vef ráðuneytisins í mars og eftir að hafa fengið fréttir af þeim breytingum sem eru í farvatninu á því frumvarpi er ljóst að verið er að draga úr varúðarreglunni frá lögunum nr. 60/2013, og það er verið að veikja sérstöku verndina. Það er hin efnislega staða sem uppi er. Ég vil taka undir þá yfirferð sem hér kom fram hjá hv. þingmanni Róbert Marshall um framvinduna og um það traust sem var milli nefndarinnar og ráðuneytisins að því er varðar samráðið. Það urðu mér vonbrigði, en hann er í sjálfu sér betur til þess fallinn að fara yfir þau mál þar sem hann var aðili að samkomulaginu sem fulltrúi í nefndinni á sínum tíma og sá síðan hvernig þeirri framkvæmd vatt fram. Ég vænti þess að við komum til með að eiga í góðu samstarfi við ráðuneytið með framvinduna og vænti þess auðvitað að við sjáum fyrr en síðar sterk náttúruverndarlög.
Herra forseti. Ég get glatt forseta með því að ég ætla ekki að lengja þessa umræðu neitt verulega. Mig, eins og aðra, þyrstir í að hlýða á ræðu hv. þm. Höskuldar Þórhallssonar, sem mér virðist á þessari umræðu að sé eiginlega þröskuldur fyrir því að menn geti náð hér endanlegu samkomulagi, en hv. þingmaður skýrir það þá betur í máli sínu hér á eftir. Mér finnst þetta mál snúast um samningatækni. Við erum búin að ganga frá samkomulagi um þinglok. Eitt af þeim málum sem um er samið er þetta deiluefni sem sprettur allt í einu fram upp úr þurru. Gengið er frá því með samkomulagi formanna allra þingflokka að deiluefnið verði lagt til hliðar með því að hér kemur fram frestunarfrumvarp og það er ákveðin dagsetning í því. Það er það sem fulltrúar allra flokka ganga að. Svo gerist það allt í einu að samkomulagið um þetta tiltekna atriði er í uppnámi. Það þýðir þá að heildarsamkomulagið sem menn hafa gert og eru að bisa við að ná fram um endalok þessa þings, er líka í uppnámi. Mér finnst að það þurfi að liggja algerlega skýrt fyrir hver á að verða niðurstaðan. Ég tek fullkomlega undir þau sjónarmið sem hér hafa komið fram hjá nokkrum hv. þingmönnum stjórnarandstöðunnar að nauðsynlegt er að ganga frá því sem allra fyrst að nýju lögin um náttúruvernd taki gildi. Ég á ekki sæti í umhverfis- og samgöngunefnd en ég er áhugamaður um það mál. Ég er einn þriggja núverandi og fyrrverandi umhverfisráðherra sem taka þátt í þessari umræðu. Ég geri mér mætavel grein fyrir því að þau náttúruverndarlög sem samþykkt voru að frumkvæði hv. þm. Svandísar Svavarsdóttur brutu að ýmsu leyti í blað. Eins og hv. þingmaður rakti hér í tveimur mjög mikilvægum efnum styrkja þau mjög stöðu náttúrunnar. Í fyrsta lagi er það svo að varúðarreglan er miklu skýrari og skarpari í þeim lögum og í öðru lagi skiptir miklu máli að fá hina sérstöku vernd. Þar fyrir utan voru ein þrjú, kannski fjögur atriði sem nokkrar deilur stóðu um, reyndar fleiri þegar við ræddum þetta mál í upphafi kjörtímabilsins. En ég hef fylgst ötullega með þessu máli og skynja að verið hefur vilji á báða bóga til að leysa þau mál. Menn hafa gefið eftir af hálfu stjórnarandstöðunnar, líka af hálfu stjórnarliðsins. Mér finnst skipta máli að haldið verði áfram á þeirri sáttarbraut sem var hafið svo farsællega undir forustu formanns nefndarinnar, hv. þm. Höskuldar Þórhallssonar. Hér í morgun flutti varaþingmaðurinn hv. þm. Andrés Ingi Jónsson mjög skörulega jómfrúrræðu og ég hugsa að hæstv. ráðherra hafi vaknað hressilega við það steypibað. Mér sýndist hæstv. ráðherra fyrtast við ákveðnum ummælum hv. þingmanns sem gat þess að ef áhuginn á náttúruverndarmálunum sem birtist í fjárlögum og áætlunum um ríkisútgjöld á næstu árum leiddi til þess að dómi hæstv. ráðherra að þetta mál væri í forgangi, þá spyrði hann eðlilega: Hvað þá með hin málin? Staðreyndin er sú, eins og hæstv. ráðherra veit, að eitt af því sem hangir á því að við klárum það mál sem hér er til umræðu er samþykkt fjárveitinga til friðlýsinga. Hæstv. ráðherra hefur nokkrum sinnum hér í vetur verið tekin upp á því máli og það verður bara að segjast að það er mála sannast að nánast engir fjármunir hafa verið veittir til friðlýsinga og það eru engir fjármunir í augsýn. Hæstv. ráðherra nefndi það sér til afbötunar í ræðum sínum í morgun, alveg eins og fyrr, að menn væru að bíða eftir því að deilan um þessi lög væri leyst og þau tækju gildi. Ég held að það liggi algerlega ljóst fyrir að það hvíla skyldur á ráðuneytinu um að undirbúa og framkvæma friðlýsingar hvort sem þessi lög eru í gildi eða ekki, en þessi lög munu hjálpa því. Ég get ekki annað en sagt að miðað við eins og málin standa núna liggur á að við flýtum þessu máli. Þess vegna er ég algerlega sammála því að við ljúkum því með þeim hætti sem skrifað var undir í gær þannig að bætt ný lög, þegar umsamin deiluatriði eru lögð til hvílu, taki gildi eigi síðar en 15. nóvember, því fyrr því betra. Og það sætir furðu ef einhverjir gikkir eru í þessari veiðistöð sem ætla að koma í veg fyrir það samkomulag. Ég trúi því ekki fyrr en ég tek á að hinn mikli sáttarhöfðingi, formaður umhverfis- og samgöngunefndar, geri nokkuð annað en sem jafnan fyrr, að leggja sitt lóð á vogarskálar sáttar í þessu máli. Ég vona að ég hafi engan mann æst upp og ætla með þessum orðum að ljúka ræðu minni. En ég hvet hv. þm. Höskuld Þórhallsson að vera sér meðvitaður um að hann hefur gengið fram með klæði sáttar og borið á vopn í þessum málum og hann á að láta ræðu sína snúast um það. Þá verða allir glaðir í þessum sal. Ég vek eftirtekt á því að ég fæ ekki betur séð varðandi tímasetningarnar en að hér hafi komið strolla af hv. þingmönnum og hæstv. ráðherrum Framsóknarflokksins sem eru meira sammála stjórnarandstöðunni í þessu máli en hv. þingmanni. Það skiptir náttúrlega töluverðu máli. Hæstv. ráðherra sagði það í ræðu sinni og lauk lofsorði á þá staðreynd að svo virtist sem hún kynni betur við sig í þessu máli í náðarfaðmi stjórnarandstöðunnar. Hæstv. ráðherra á að þekkja hann. Við höfum mörg starfað með henni áður og hún veit að okkar kærleiksfaðmur er blíður og hlýr. En, hv. þm. Höskuldur Þórhallsson, sá náðarfaðmur stendur öllum opinn.
Virðulegi forseti. Ég kom hér upp í andsvar við hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra áðan og benti á þá staðreynd að það hlýtur að vera mikilvægara þegar við ræddum um jafn stórt og mikilvægt mál að við fjöllum efnislega um málið en að við séum að einbeita okkur að einhverjum tímafresti, það hlýtur að vera. Ég benti á það í ljósi þingreynslu minnar að það gæti verið að 15. nóvember mundi ekki duga til að klára þetta mál. Ég hef reyndar verið þeirrar skoðunar að það hafi verið fullkomið samkomulag um að fresta gildistökunni núna 1. júlí og það kom mér verulega á óvart að það skyldi vera hluti af einhverjum samræðum á milli þingflokksformanna hvort það yrði að veruleika eða ekki. Í mínum huga, ef lögin hefðu tekið gildi núna 1. júlí 2015, hefði öll sú vinna sem lagt hefur verið af stað með ónýst, öll eins og hún leggur sig. Ég heyrði það reyndar á einhverjum aðilum að þeim hugnaðist það bara ágætlega en þá vil ég benda á að þetta snýst kannski ekki bara um viðhorf manna til náttúruverndar eða spurninguna hvort maður sé á hægri eða vinstri kantinum eða í miðjunni, tæknilegar útfærslur á þessum atriðum voru bara einfaldlega alls ekki í lagi. Aðalheiður Jóhannsdóttir, virtur fræðimaður úr Háskóla Íslands sem hefur unnið náið með ráðuneytinu núna að breytingartillögum, benti á að t.d. útfærslan á varúðarreglunni gengi einfaldlega ekki upp eins og hún væri sett fram í núverandi lögum. Það eru þessir hlutir sem verður að laga. Hv. þm. Katrín Jakobsdóttir fór fyrir minni hlutanum gagnvart mér a.m.k. í þeim samræðum sem við áttum í umhverfis- og samgöngunefnd á sínum tíma. Ég veit að hún fékk bágt fyrir frá einhverjum sem töldu sig vera á umhverfiskantinum í stjórnmálaumræðunni, en ég held að hún hafi séð réttilega að það skiptir öllu máli að vanda vel til verka og reyna af fremsta megni að ná sátt í þessu máli. Ég hlustaði á ræðu hv. þm. Svandísar Svavarsdóttur hér áðan og ég heyrði ekki betur en að hún kæmi inn á það að um suma hluti er mjög erfitt að ná sátt. Ég hlustaði líka á ræðu hennar hér um rammaáætlun og ég gat ekki betur skilið þá ræðu en að hún segði að það þyrfti að vera ósátt í þessum málaflokki. Ég held að hún hafi eytt nokkuð mörgum orðum í það, og ég rakti það í ræðu minni, það ætti bara að vera ósátt í þessum málaflokki. Ég er því algerlega ósammála. Hv. þm. Róbert Marshall sagði í ræðu sinni að í vor hefði ég ekki beitt mér fyrir sátt í þessu máli. Bíðum nú við, eru það sanngjörn ummæli? Nei, alls ekki. Málið hefur verið á forræði ráðuneytisins. Við höfum varla séð hverjar breytingartillögurnar voru. Átti þá formaður umhverfis- og samgöngunefndar að kalla stjórnarandstöðuna til enn einu sinni til að sjá og ræða hvað? Þetta var alger vitleysa. Ég var mjög hugsi þegar stjórnarandstaðan kom hér upp og sagði að hún hefði gefið eftir rétt sinn til að tala. Ég held að hún hafi aldrei gefið eftir rétt sinn til að tala. Ég hef hins vegar áhyggjur af því að ef við gefum okkur svona þröng tímamörk þá muni einmitt rétturinn til að tala mikið í þessu máli eins og mér sýnist að stjórnarandstaðan sé nú að boða fyrir fram verða skertur. Ég held að það væri miklu nær að nefndin hefði bara góðan tíma, tæki sér góðan og fínan tíma alveg eins og hún gerði fyrir um ári síðan þegar samkomulagið náðist án allra tímamarka til þess einmitt að þegar málið kæmi fram fengju þingmenn fullkomið næði til að ræða þessi mál. Það er aðalatriðið. Ég vil svo vísa því algerlega á bug að ekki hafi verið gott samstarf á milli ráðuneytisins og nefndarinnar. Mér finnst illa vegið að þeim starfsmönnum umhverfisráðuneytisins sem hafa lagt sig alla fram um að kalla til alla umsagnaraðila, alla þá sem hafa eitthvað um þetta mál til sín og reynt að vinna að því faglega. Mér er til efs eins og hæstv. umhverfisráðherra að það hafi nokkurn tíma hér á Alþingi áður verið gefinn jafn rúmur tími. Hvað skyldi það nú vera einna helst sem stjórnarandstaðan er óánægð með? Jú, að málið skyldi hafa verið sett á vef ráðuneytisins og kallað eftir umsögnum. Ég held einfaldlega að það hafi verið mjög faglega að verki staðið og í fullu samræmi við það samkomulag sem var gert innan nefndarinnar. Hv. þm. Róbert Marshall sagði reyndar í ræðu sinni, um leið og hann gagnrýnir þetta, að þetta væru jákvæð vinnubrögð en það hafi einfaldlega komið honum svo mikið á óvart. Þess vegna var hann ósáttur við það og mér skildist á hv. þm. Svandísi Svavarsdóttur að þetta hefði verið einhvers konar brot á samkomulaginu. Hvernig geta áframhaldandi fagleg vinnubrögð verið brot á því samkomulagi sem var gert innan nefndarinnar fyrir rúmu ári síðan? Hvernig getur það verið? Ég get ekki betur séð en hér sé verið að vinna áfram faglega að málinu. Ég vil bara ítreka það sem ég sagði hér að ég skildi samkomulagið þannig að það ætti að fresta þessu máli. Mér kom mjög á óvart, ég er reyndar staddur hér með tvo þingflokksformenn í nefndinni minni, að það skyldi einfaldlega vera rætt að gera það ekki. Er ekki málið að við gefum okkur áfram tíma? Það er ekki víst að við náum sáttum um einstök atriði. Það er ekki víst að við náum sáttum um varúðarregluna eins og hv. þm. Svandís Svavarsdóttir kom hér inn á. Hún telur að það sé verið að draga úr vægi hennar. Ég hef reyndar sagt að það eigi að koma almenn regla, í stjórnarskrá líkt og í Noregi, ég er fylgjandi því. Ég hef margítrekað sagt það úr þessum ræðustól. Ég held að það væri mjög gott. Og að sjálfsögðu, svo ég svari nú hv. þm. Andrési Inga Jónssyni sem kom með alls konar samsæriskenningar um að ekki hefði staðið til að klára málið, held ég að hann ætti frekar að kynna sér þá vinnu sem hefur farið fram, setja sig efnislega inn í málið og ræða það efnislega í staðinn fyrir að vera með dylgjur um að Framsóknarflokkurinn og Sjálfstæðisflokkurinn hafi ekki viljað klára málið og það sé undirliggjandi einhver annarleg ástæða. Við verðum að klára lög um náttúruna. Það er mjög mikilvægt. Hv. þm. Mörður Árnason vann gríðarlega góða vinnu fyrir kosningarnar 2013, gríðarlega góða. Ég átti fundi með honum, fór yfir þær breytingar sem hann gerði á frumvarpinu og ég gat ekki betur séð en að vinna hans hefði skilað miklu. Við sögðum þá við kosningar að þetta mál yrði tekið upp að nýju og við það var staðið. Það var nauðsynlegt. Ég gat ekki betur séð en að menn hefðu verið ánægðir með að það skyldi þó hafa verið gert og það skyldi hafa verið rætt. Það sem ég hef áhyggjur af er að þegar menn boða það að hér verði ágreiningur, þá sé einfaldlega verið að leggja of mikla pressu á þetta mál og það finnst mér miður. Það er þess vegna sem ég ræddi það hér áðan að við ættum ekki að vera að setja einhver tímamörk. Ég mun að sjálfsögðu taka málið föstum tökum eins og áður, kalla til þá umsagnaraðila sem óskað hefur verið eftir. Það er enginn undanskilinn ef hann hefur eitthvað um málið að segja og vill koma með gott innlegg en eins og hv. þm. Róbert Marshall kom hér inn á áðan, þá nást ekki alltaf sáttir. Það er bara einfaldlega þannig. Stundum eru menn í grunninn ósammála, stundum er það rótin að þeirra pólitísku hugmyndum, pólitískri hugsun. Og hvað eigum við þá að gera? Eigum við að láta tímafrestinn eyðileggja málið? Eða eigum við einfaldlega að fá hér miklar og góðar umræður inn á Alþingi og greiða þá atkvæði? Ég sé að hv. þm. Össur Skarphéðinsson kinkar kolli. Að sjálfsögðu og það er það sem ég vildi leggja áherslu á. Virðulegi forseti. Ég mun að sjálfsögðu beita mér fyrir efnislegum og góðum frágangi þessa máls innan minnar nefndar. Ég mun leita eftir sáttinni, kalla eftir samtalinu og við skulum sjá hvað dugar. Það er ekki víst að það dugi, kannski. Látum á það reyna.
Herra forseti. Hv. þingmaður byrjaði þessa ræðu sína á allnokkrum stríðleika en hann mildaðist mjög undir lokin. Ég geri mér góða von um að það sé að fæðast mikill sáttarhugur og vilji í þessu máli. Hv. þingmaður getur ekki komið hingað og ásakað hv. þm. Andrés Inga Jónsson fyrir einhverjar samsæriskenningar þegar allt sem hann segir í ræðu sinni bendir til þess að hv. þm. Andrés Ingi Jónsson hafi haft rétt fyrir sér. Það verður að segjast eins og er að hv. þm. Höskuldur Þórhallsson fann því allt til foráttu að möguleiki væri á því að ná sátt og lyktum máls þannig að frumvarpið gæti tekið gildi 15. nóvember. Ég hef líka nokkra þingreynslu, af því að hv. þingmaður er að tala um sína eigin, og ég fæ ekki betur séð en að þetta mál, eins og það er nú, hafi verið vel unnið undir forustu hv. þingmanns. Menn þekkja vandamálin, þekkja hvar ágreiningurinn liggur. Tveir mánuðir ættu að duga og meira en það til að ná niðurstöðu [[Forseti hringir.]]í málið. Að lokum hlýtur að koma að því, ef það liggur fyrir ágreiningur, [[Forseti hringir.]]að menn haldi ræður og síðan greiðum við atkvæði. Þetta er mál sem margir bera fyrir brjósti. [[Forseti hringir.]]Það þarf ekki að undra þó að haldnar séu ræður um málið.
Virðulegi forseti. Það er akkúrat það sem ég vil. Ég vil að haldnar séu ræður í þessu máli. Ég vil hins vegar ekki að það verði margra mánaða málþóf. Ég held að enginn vilji það. Það er hægt að misnota réttinn til að tala. Tjáningarfrelsið er stjórnarskrárvarið en á því eru takmörk. Ræðutími á Alþingi er af skornum skammti, hann er takmarkaður. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson getur ekki eins og áður komið hingað og haldið ræður í marga daga þangað til hann þarf að bregða sér afsíðis, það er ekki þannig.
Ég hef nú góða blöðru.
Varðandi samsæriskenningar þá var ég einfaldlega að hvetja þingmanninn til að ræða efnislega um málið í stað þess að vera með eins konar samsæriskenningar. Mér finnst það miður. Ég fann því alls ekki allt til foráttu að hægt væri að ná sátt. Ég ætla að sjálfsögðu að beita mér fyrir því og reyna það. Tveir mánuðir ættu að duga, ég held það. [[Forseti hringir.]]Ég var bara að benda á að það væri óþarfi að setja [[Forseti hringir.]]einhverja tímapressu á þetta mál. Það er það sem ég er að benda á í þessu máli.
Herra forseti. Til að leggja samsæriskenningarnar til hvílu: Menn mega ekki gleyma því hvernig þetta mál hófst. Það hófst þannig að hingað kom ráðherra undir fullum seglum, eins og skonnorta inn í þingsal, og sagði bara: Hey krakkar, nú sláum við þessi lög af! - og hélt að það væri hægt að gera með því að smella fingri. En sá ráðherra sem kíkir þarna inn um gættina hefur að vísu lært af reynslunni og er allt annar, nýr og betri maður eftir þessa fyrstu reynslu sína. Í því ljósi er skiljanlegt að menn hafi varann á sér. Ég tek viljann fyrir verkið. Mér finnst gott hjá hv. þingmanni að lýsa því hér yfir að hann telji að tveir mánuðir geti verið nóg til að vinna þetta mál til lykta. Þá finnst mér alla vega að hv. þingmaður hafi tekið tillit til þess viðhorfs sem ég hef í málinu. Ég vil þetta mál frá. Ég vil sjá þessi lög. Ég geri mér grein fyrir því, ég hef haldið margar ræður um það hér á fyrra kjörtímabili, að menn þurfa að slá af. Ég er reiðubúinn til þess í ákveðnum málum og hef gert það [[Forseti hringir.]]nú þegar, en hv. þingmaður verður að gefa okkur tíma til að ljúka [[Forseti hringir.]]málinu.
Virðulegi forseti. Það er nákvæmlega það sem ég er að tala um. Við verðum að gefa okkur tíma til að klára málið. Það sem ég benti á, í ljósi reynslu minnar af þingstörfum í að verða áratug, að það gerist því miður mjög oft og oftar en ekki að þingstörf tefjast af ýmsum ástæðum. Þess vegna benti ég á að 15. nóvember væri kannski heldur knappur tími. Ég held að það sé allt í lagi að benda á það að samsæriskenningar um að aldrei hafi staðið til að klára málið, að það sé ekki vilji o.s.frv. séu algerlega úr lausi lofti gripnar. Það sem skiptir öllu máli er efnisleg umræða. Við eigum að einbeita okkur að henni og vera ekki að ásaka hvert annað og gruna um græsku, uppnefna fólk eða annað því um líkt. Aðalatriðið er að við búum til náttúruverndarlög sem er eins mikil sátt um og hægt verður að ná.
Virðulegi forseti. Ég er að finna í huga mínum íslenska snörun á hugtakinu, með leyfi forseta, „the reality check“, og ég kemst kannski næst því að kalla það eins konar veruleikatengingu. Lögin sem hér er lagt til að verði frestað taka gildi eftir 36 klukkutíma. Ég velti fyrir mér, þegar hv. þm. Höskuldur Þórhallsson nefnir umsagnir og að hann ætli að skoða þær, hvaða umsagnarfrest hann sjái mögulega fyrir sér í þessu máli. [[Gripið fram í.]] Aukinheldur vil ég spyrja: Lítur hv. þingmaður svo á að hann sé ekki bundinn af því samkomulagi sem gert hefur verið við þingflokka af þingflokksformanni hans?
Virðulegi forseti. Ég er yfirleitt en kannski ekki alltaf tengdur raunveruleikanum, finnst mér a.m.k. Ég var ekki að tala um það í ræðu minni að við ættum að kalla eftir miklum umsögnum um þetta mál. Ég nefndi það ekki. Ég vona að hv. þingmaður hafi verið að hlusta á það sem ég var að tala um. Þegar við fáum málið til umsagnar í umhverfis- og samgöngunefnd verður kallað eftir umsögnum um þá fimm liði sem við skildum eftir og verður væntanlega breytt. Ég vil spyrja hv. þingmann: Telur hann sig bundinn af því samkomulagi sem við gerðum í umhverfis- og samgöngunefnd um að gildistöku málsins 1. júlí yrði frestað?
Virðulegi forseti. Aftur með raunveruleikatenginguna, það var ekkert slíkt samkomulag gert, hv. þm. Höskuldur Þórhallsson, aldrei nokkurn tíma. Hann svarar ekki spurningunni. Þetta hefur áhrif á framvindu málsins í þinginu. Það þarf mögulega að skoða það hvort ekki sé ástæða til að gera hlé á þingfundi til að þingflokksformenn geti farið yfir stöðu málsins ef það er raunverulega þannig að formaður umhverfisnefndar, hv. þm. Höskuldur Þórhallsson, líti svo á að hann sé ekki bundinn af samkomulagi um þinglok. Ég bið hann um að svara þeirri spurningu vegna þess að það hefur raunveruleg áhrif á framvindu þessa máls og hversu langan tíma það tekur hér í þinginu þegar 36 tímar eru þar til lögin sem fresta á taka gildi.
Virðulegi forseti. Það var víst gert samkomulag um að fresta gildistöku laganna 1. júlí 2015. Það er staðreynd málsins. Það var gert í umhverfis- og samgöngunefnd. Ég hef spurt félaga mína hvort það sé ekki rétt og þeir hafa staðfest það. Þess vegna kom mér verulega á óvart að við skyldum vera að ræða þetta mál. [[Gripið fram í.]]- Nei. [[Gripið fram í: Jú.]] [[Gripið fram í: Hvaða rugl er þetta?]] Virðulegi forseti. Við í umhverfis- og samgöngunefnd munum að sjálfsögðu vinna málið hratt og örugglega og reyna að klára það fyrir 15. nóvember, en ég held að við ættum að virða það samkomulag sem hefur verið í gildi [[Gripið fram í.]]milli stjórnar og stjórnarandstöðu um framgang þessa máls. Ég veit að hv. þm. Svandís Svavarsdóttir telur sig ekki bundna af því, enda sat hún ekki í nefndinni þegar málið var þar til umræðu og mikil og góð sátt náðist. [[Gripið fram í.]]Ég hef vissar áhyggjur [[Forseti hringir.]]af því að þær umræður sem hafa verið hér, um að það eigi að ríkja ósátt í þessu máli, verði undirliggjandi [[Forseti hringir.]]í þeirri vinnu sem er fram undan.
Herra forseti. Það er náttúrlega ekki auðvelt að eiga rökræður við fólk sem fer ítrekað með rangt mál. Hér hefur hv. þm. Höskuldur Þórhallsson meira að segja lagt mér orð í munn, ítrekað, að ég hafi sagt eitt og annað, til dæmis að það eigi að ríkja ósátt í þessu máli, að ríkja eigi ósátt í málinu hefur hann ítrekað sagt og haft eftir mér án þess að ég hafi nokkurn tíma sagt það. Ég bara bið þingmanninn um að leiðrétta það því að ég sit ekki undir því að hann hafi eftir mér orðalag sem ég kannast ekki við í þessu máli. Ég hef áhyggjur af tóninum í máli hv. þingmanns, ég hef áhyggjur af þeirri stöðu að hér er að verða gliðnun frá því sem var lagt upp með, bæði efnislega og að því er varðar aðferðir í því hvernig við ætlum að leiða málið til lykta. En að hv. þm. Höskuldur Þór Þórhallsson skuli fara hér fram með dylgjum, ósannindum og ófriði finnst mér ekki til þess fallið að við náum farsælli lendingu í málinu.
Virðulegi forseti. Ég vísa bara einfaldlega í það samkomulag sem hefur ríkt hér milli meiri og minni hluta í nefndinni um málið. Félagar mínir kannast við þetta og ég skil ekki að hv. þm. Svandís Svavarsdóttir skuli í fyrsta lagi ekki kannast við ræðu sína sem hún hélt í umræðunni um rammann. Það sem ég vísaði til áðan er um málaflokkinn í heild sinni, ekki þetta mál, við erum einfaldlega að tala um mál sem snýr að öllum málaflokknum. Ég mun beita mér fyrir sátt. Það getur vel verið að þingmenn túlki þessa ræðu mína, hv. þm. Össur Skarphéðinsson túlkaði hana reyndar og kallaði fram í að hann liti á þetta sem sáttartón, en það er bara einfaldlega þannig með hv. þingmann að hún túlkar oft hlutina eins og henni hentar í hvert skipti.
Herra forseti. Ég heyri á þingmanninum að hann er að byrja að vinna að sáttinni, þetta er góður grunnur sem hann er að leggja hér til. En mig langar að spyrja hann, vegna þess að hann segir í ræðu sinni að hann telji að óþarfi hafi verið að setja tímamörk, að það sé ekki málinu til framdráttar að setja tímamörk. Nú er það svo að þau tímamörk sem við erum að vinna með akkúrat núna eru ekki á morgun heldur hinn, þ.e. miðvikudagurinn 1. júlí. Þá spyr ég, vegna þess að frumvarpið sem ráðherrann mælir fyrir gerir ráð fyrir að gildistíminn sé 1. janúar 2016, og þingmaðurinn leitast hér við að tala sig frá samkomulagi þingflokksformanna um 15. nóvember: Hvað er það sem hv. þingmaður leggur til? Eða hefur hann einhverja tillögu fram að leggja um það hvernig umhverfis- og samgöngunefnd eigi að ljúka því þingmáli sem hér er til umfjöllunar?
Virðulegi forseti. Ég er þeirrar skoðunar að nefndin eigi að gefa sér tíma til að fara yfir þau fimm atriði sem ágreiningur hefur ríkt um í umhverfis- og samgöngunefnd, ég er þeirrar skoðunar. Ég er líka þeirrar skoðunar að við eigum að hafa rýmri frest til að klára þetta mál og ég get alveg sagt það einu sinni enn, ég tel að myndast gæti sú staða, ég vona ekki, að þessi tími væri of naumur. Það sem gerist þá er að þá eyðileggjast lögin um náttúruvernd og mér þykir það miður. Aðalatriðið í þessu er að við ljúkum vinnu við lög um náttúruvernd án allrar pressu. Ég held að það sé hægt, ég vona að það sé hægt og ef þingmaðurinn vill túlka orð mín sem einhverja andstöðu við það að ég vilji vinna málið í sátt, þá er það alger misskilningur. Ég vil vinna að málinu áfram í sátt, en ég hef bent á að stundum og jafnvel fyrir fram geta menn gefið sér að ekki verður sátt um alla hluti.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir að taka tíma til að deila hinni miklu þingreynslu með mér og benda á að ég fari hér með samsæriskenningar, dylgjur og grípi hluti úr lausu lofti. Hann hvetur mig til að setja mig efnislega inn í málið, sem ég taldi mig raunar hafa gert. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hann geti þá veitt mér leiðbeiningar um það hvernig lesa eigi fylgiskjal með frumvarpinu, umsögn fjármála- og efnahagsráðuneytisins, öðruvísi en svo að ekki hafi verið gert ráð fyrir lögunum um náttúruvernd í fjárlögum þrátt fyrir að lögin eigi og hafi átt síðustu 15 mánuði að taki gildi núna á miðvikudaginn og gildi hálft þetta ár. Er það ábyrg stjórnun fjármála ríkisins eða er það yfirsjón, annaðhvort viljandi eða óvart, af hálfu þeirra sem með náttúruvernd fara í ríkisstjórninni?
Virðulegi forseti. Ég sat í fjárlaganefnd allt síðasta kjörtímabil. Það sem gerðist iðulega, því miður, var að ekki var gert ráð fyrir einhverju sem ekki var orðið að veruleika. Menn geta svo túlkað það á sinn átt, að það sé merki um að ekki hafi átt að vinna að því máli þrátt fyrir að það hafi verið eins skýrt og hugsast getur að verið væri að vinna að málinu í sátt og á faglegum grundvelli innan ráðuneytisins. Þess vegna velti ég fyrir mér af hverju hv. þingmaður var með akkúrat þetta innlegg, að gefa í skyn að ekki hafi staðið til að samþykkja lögin. Að sjálfsögðu stendur það til. Það stendur enn þá til og ég vona að hv. þingmaður sé mér sammála um að það sé mjög mikilvægt að sátt náist og að við náum að klára náttúruverndarlögin. Ég mundi gjarnan vilja heyra hvort hann sé ekki sammála mér um að það sé betra að gera það án tímapressu en innan einhvers þröngs ramma.
Virðulegi forseti. Mér heyrist ég þurfa að endurtaka mig þar sem hv. þingmaður kom afskaplega lítið inn á efnislega athugasemd mína sem er sú að allt síðasta ár var planið ekki það að fresta gildistöku. Planið allt síðasta ár var að 1. júlí á þessu ári tækju gildi lög sem búið var að meta til fjárlaga og átti að setja inn í fjárlög. Hvað klikkaði? Klikkaði hv. fjárlaganefnd eða klikkaði umhverfis- og samgöngunefnd eða hæstv. ráðherra? Þetta er nokkuð skýrt hjá ráðuneytinu, ekki er gert ráð fyrir þessum fjármunum í fjárlögum yfirstandandi árs. Hálft þetta ár áttu lögin að gilda.
Virðulegi forseti. Ég reyndi mitt besta til að svara spurningu hv. þingmanns. Það er þannig í fjárlagavinnunni að bæði stjórn og stjórnarandstaða velta fyrir sér hlutum sem eiga að vera þar inni og einnig ýmsu sem ekki á að vera þar inni. Ég veit ekki ástæður þess af hverju þessu var hagað svona en ég minnist þess ekki að einhverjar athugasemdir hafi verið gerðar við fjárlögin að þessu leyti þrátt fyrir töluvert miklar umræður, en það getur vel verið að mér skjátlist um þetta atriði. Þetta snýr ekki að umhverfis- og samgöngunefnd. Þetta snýr ekki að efnishlið þeirra náttúruverndarlaga sem hér eru til umræðu, á engan hátt. Mér þykir reyndar leitt að hv. þingmaður [[Forseti hringir.]]skyldi ekki hafa svarað mér varðandi tímamörkin [[Forseti hringir.]]vegna þess að ég hefði gjarnan viljað heyra hvort hann sé ekki sammála því að [[Forseti hringir.]]það sé betra að vinna þetta mál í rólegheitum í staðinn fyrir að hafa þennan þrönga ramma.
Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir ágætar umræður um þetta frumvarp, náttúruverndarlögin, þ.e. hér erum við eingöngu að ræða um frestun á gildistöku þeirra en auðvitað hefur örlítið verið farið inn í aðalefnisatriðin eða það sem helst hefur verið rætt að undanförnu. Auðvitað er eðlilegt að formaður umhverfis- og samgöngunefndar hafi nokkrar áhyggjur af stífum ramma, að klára verkið fyrir 15. nóvember. Það er náttúrlega hann sem þarf að stýra vinnunni. Hann veit hvernig hún gengur fyrir sig þannig að það er ekkert nema gott um það að segja að hinn ágæti formaður okkar, sem er nú mikill maður sátta og samlyndis og hefur fengið fyrir það alveg sérstakt lof frá stjórnarandstöðunni hér í þingsölum, sé sá maður sem hvað best er við að eiga, hefur maður heyrt, og einmitt út af þessu máli þegar það var til umræðu fyrir rúmu ári síðan. Frestun er eitur í mínum beinum. Allir sem til mín þekkja vita að það er ekki til að ég vilji fresta málum ef ég kemst hjá því. Ég tel stundum að það sé betra að taka ranga ákvörðun og koma henni í gegn en stöðugt vera að fresta. Mér leiðist fólk sem alltaf vill setja allt á flótta, mér beinlínis leiðist það. Þess vegna fannst mér mjög slæmt og vil að það komi hér fram, að við náðum þessu máli ekki fram núna í vor. Þess vegna var alger samhljómur hjá mér og mínu ágæta fólki í ráðuneytinu sem höfum unnið að þessu máli um að við mundum keppast að því að frumvarpið yrði tilbúið samtímis. Mig langaði mikið til að nefndin gæti þess vegna fengið frumvarpið strax eftir að við værum búin að fresta gildistökunni þannig að nefndarmönnum gæfist kostur á að lesa það yfir og vera jafnvel tilbúnir með spurningar og annað á fyrsta fundi í nefndinni til að flýta fyrir. Ég vona sannarlega að okkur takist öllum núna að vinna þannig að það náist innan þessa stífa ramma. En ég geri mér fullkomlega ljóst, og tek enn og aftur undir orð formanns umhverfis- og samgöngunefndar, að það verður mikil tímapressa sem leggur það á alla nefndarmenn að þeir vinni hratt og vel. Þeir mega samt ekki missa sjónar á meginmarkmiðinu, þ.e. að koma með góð og endurskoðuð náttúruverndarlög fyrir Alþingi. Ég hef gaman af að leika mér að tölum og ég má til með að leyfa mér það hér. Hv. þm. Svandís Svavarsdóttir gat um það að vinnan hefði hafist 2009 við endurskoðun á náttúruverndarlögum. Ef gildistakan nálgast núna um næstkomandi áramót eru þetta að verða þessi frægu sjö ár, þannig að ég ætla að leyfa mér að vona að næstu sjö árin verði íslenskri náttúru góð, að þetta hafi verið hin mögru ár og að fram undan séu alla vega næstu árin góð með góðum náttúruverndarlögum sem þingheimur hefur farið vel yfir. Ég þarf ekki að hafa langa ræðu um þetta. Ég endurtek þau orð mín að ég vil standa við að reynt verði að hafa gildistökuna 15. nóvember. Breytingin þarf að fara í umhverfis- og samgöngunefnd og ég vil standa við það loforð sem ég gaf, að ráðuneytið mundi leggja mikla vinnu í það og að við mundum standa með nefndinni í því að vinna hratt og vel. Við munum gera allt sem við getum gert til að liðka fyrir því starfi. En þetta er ansi knappur tími og menn verða aðeins að fara yfir það hvort þeir sjái það sem möguleika að halda sig við 15. nóvember sem nýjan gildistökutíma.
Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi sem efnahags- og viðskiptanefnd flytur. Frumvarpið er mjög stutt og laggott. Það fjallar um ráðstöfun viðbótarlífeyrissparnaðar og fjölda gjalddaga, þ.e. að vörsluaðilum er heimilt að ráðstafa greiddum iðgjöldum til lánveitenda sjaldnar en á þriggja mánaða fresti enda hafi valin lán umsækjenda færri en fjóra gjalddaga á ári. Svo er gildistökuákvæði. Þetta frumvarp er flutt vegna ábendinga lánastofnana um það að sum lán sem greiða skal með viðbótarlífeyrissparnaðarframlagi eru með færri gjalddaga en fjóra á ári og í greinargerðinni segir, með leyfi forseta: „Í 8. mgr. ákvæðis til bráðabirgða XVI í lögum nr. 129/1997, sbr. lög nr. 40/2014, er kveðið á um að vörsluaðilar séreignarsparnaðar skuli ráðstafa greiddum iðgjöldum til þeirra lánveitenda sem umsækjendur hafa valið eigi sjaldnar en fjórum sinnum á ári. Þá segir í ákvæðinu að vörsluaðilar skuli ráðstafa iðgjöldum umsækjenda til lánveitenda á þeim tíma þegar greiðslur geta farið inn á höfuðstól valinna lána í skilum. Við gerð frumvarpsins sem varð að lögum nr. 40/2014 þótti rétt að áskilja að ráðstöfun iðgjalda inn á lán umsækjenda skyldi fara fram að minnsta kosti fjórum sinnum á ári þar sem það er að jafnaði hagstæðara fyrir lántaka að fá greiðslum sem oftast ráðstafað inn á höfuðstól. Eftir gildistöku laganna hefur komið í ljós að valin lán umtalsverðs fjölda umsækjenda hafa gjalddaga sjaldnar en fjórum sinnum á ári. Að óbreyttum lögum munu því iðgjöld þeirra umsækjenda, sem óskað hafa eftir því að ráðstafa þeim inn á lán sem eru t.d. með gjalddaga tvisvar á ári, ekki geta uppfyllt kröfu laganna um að greitt sé inn á höfuðstól lána a.m.k. fjórum sinnum á ári. Ef ekkert verður að gert eru taldar líkur á því að hluta iðgjaldanna verði fyrst ráðstafað upp í áfallna vexti og verðbætur lánsins vegna framkvæmdarörðugleika hjá einstökum lánastofnunum nema lántakendur eigi frumkvæði að því að óska eftir skilmálabreytingum í formi fjölgunar gjalddaga á völdum lánum. Slíkar skilmálabreytingar hafa óhjákvæmilega í för með sér umstang og kostnað fyrir umsækjanda, vörsluaðila séreignarsparnaðarins og lánastofnunina. Þar sem eitt af grundvallarskilyrðum laganna er að tryggt sé að iðgjöldum umsækjenda sé ráðstafað inn á höfuðstól lána er lagt til að við ákvæðið bætist að vörsluaðilum verði heimilað að ráðstafa greiddum iðgjöldum til lánveitenda sjaldnar en á þriggja mánaða fresti enda hafi valin lán umsækjenda færri en fjóra gjalddaga á ári. Með breytingunni er komið til móts við umsækjendur sem greiða sjaldnar en fjórum sinnum á ári af lánum sínum og kjósa að halda skilmálum lána óbreyttum, þ.e. fjölda gjalddaga. Rétt er að taka fram að sú heimild að greiða sjaldnar en fjórum sinnum á ári inn á höfuðstól lánanna felur í sér að þá sé að minnsta kosti greitt inn á lán á hverjum gjalddaga.“ Sem fyrr segir er þetta frumvarp flutt af efnahags- og viðskiptanefnd og nefndin er sammála um að flytja það til að greiða fyrir því að viðbótarlífeyrissparnaði sé ráðstafað með þeim hætti sem hugsað var. Nefndin leggur til að þetta frumvarp verði samþykkt í einfaldleika sínum. Virðulegi forseti. Ég hef lokið máli mínu.
Háttvirtir alþingismenn. Þær fregnir bárust í gær að einn úr okkar hópi, Pétur H. Blöndal, 4. þm. Reykv. s., hefði andast á heimili sínu að kvöldi sl. föstudags, þá nýlega 71 árs að aldri. Banamein hans var krabbamein sem hann hafði strítt við um nokkurra ára skeið af miklu æðruleysi og hugrekki. Hann sat þingfundi fram undir páska, var síðast hér í ræðustólnum 5. mars sl., lét með öðrum orðum ekki undan síga fyrr en kraftar voru að fullu þrotnir. Pétur H. Blöndal var fæddur í Reykjavík 24. júní 1944. Foreldrar hans voru Haraldur H. J. Blöndal, sjómaður og verkamaður, og Sigríður G. Blöndal skrifstofumaður. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1965, diplom-prófi í eðlisfræði, stærðfræði og tölvufræði við Kölnarháskóla 1968 og öðru diplom-prófi, í hagnýtri stærðfræði, líkindafræði, tölfræði, tryggingastærðfræði og alþýðutryggingum, við Kölnarháskóla árið 1971. Doktorspróf tók hann við sama háskóla árið 1973. Heimkominn frá námi varð Pétur sérfræðingur við Raunvísindastofnun Háskóla Íslands og jafnframt stundakennari við skólann fram til ársins 1977. Það ár varð hann forstjóri Lífeyrissjóðs verslunarmanna, fram til ársins 1984, er hann varð framkvæmdastjóri Kaupþings hf. sem hann stofnaði ásamt öðrum tveimur árum fyrr. Því starfi gegndi hann til ársins 1991 er hann seldi hlut sinn og varð kennari við Verslunarskóla Íslands þangað til hann var kjörinn á þing 1995. Pétur H. Blöndal varð rúmlega þrítugur landsþekktur fyrir störf sín í fjármálalífi, einkum að trygginga- og lífeyrismálum þar sem sérþekking hans lá. Hann varð frumkvöðull á mörgum sviðum viðskipta. Hann lét svo um mælt að með stofnun Kaupþings hefði ætlunin verið að gefa almenningi kost á að ávaxta og varðveita fé sitt á tímum mikillar verðbólgu og óstöðugleika í efnahagsmálum. Hann fékkst við fjárfestingar og verðbréfaviðskipti en hvatti þó jafnan til aðgæslu með fé, bæði einstaklinga og hins opinbera, og barst sjálfur lítt á í einkalífi. Ráðdeildarsemi var honum í blóð borin. Hann lagði ætíð áherslu á frelsi og ábyrgð einstaklinganna um leið og hann beitti sér fyrir félagslegum umbótum í þágu þeirra sem á þurftu að halda. Fram að því að Pétur settist á þing tók hann mikinn þátt í félagsstörfum á sviði tryggingamála og almennra viðskipta sem ekki verður rakið frekar hér. Jafnframt ritaði hann greinar í blöð og tímarit um hugðarefni sín og viðfangsefni og fékkst við kennslu. Hann sat meðal annars í stjórn Félags íslenskra tryggingafræðinga um árabil. Hann átti sæti í stjórnum ýmissa fyrirtækja og félaga og skal aðeins nefnt bankaráð Íslandsbanka hf. 1994–1995 og stjórn SPRON 2003–2004. Pétur Blöndal hlaut gott brautargengi í prófkjöri síns flokks, Sjálfstæðisflokksins, þegar hann fyrst bauð sig fram, fyrir alþingiskosningarnar 1995, og raunar æ síðan. Sat hann samfellt á Alþingi frá 1995 til dauðadags, á 26 löggjafarþingum alls. Pétur rak aldrei skipulega kosningabaráttu í prófkjörum og kvaðst aldrei hafa beðið nokkurn mann um að kjósa sig. Árangur hans var hins vegar góður, enda naut hann mikils álits fyrir skýran og sjálfstæðan málflutning sem átti góðan hljómgrunn víða. Ekki fór hann alltaf troðnar slóðir en eftir skoðunum hans var hlustað af athygli, jafnt af pólitískum samherjum sem öðrum. Hann var frumlegur í hugsun og ætíð opinn fyrir nýjum hugmyndum í stjórnmálum. Þessum hugmyndum tefldi hann ótrauður fram og lét sig engu varða hvort þær væru til vinsælda fallnar eður ei. Á vettvangi Alþingis vann Pétur Blöndal mest í efnahags- og viðskiptanefnd og var á allmörgum þingum formaður hennar, en hann átti líka sæti í nefndum sem fengust við húsnæðismál, heilbrigðismál og tryggingamál. Hann tók þátt í alþjóðlegu starfi þingmanna og sat í Íslandsdeild þings Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu, var þar formaður lengi og áhrifamaður á vettvangi samtakanna. Í öllum störfum sínum var Pétur H. Blöndal fádæma vinnusamur og samviskusamur. Hann naut þingmennskunnar, var baráttuglaður og lagði oft að baki langan vinnudag. Hann uppskar virðingu fyrir dugnað og sérþekkingu, m.a. á sviði stærðfræði, tryggingafræði, í efnahagsmálum og fjármálum almennt, og ekki síður fyrir heiðarleika sinn og hófstillta og sanngjarna framgöngu í umræðum, bæði í þingsölum og í nefndum Alþingis sem aflaði honum vinsælda utan og innan þings. Við alþingismenn kveðjum nú ærlegan og góðan félaga og ákaflega minnisstæðan mann sem við öll söknum á þessari stundu. Ég bið þingheim að taka undir orð mín og minnast Péturs H. Blöndals alþingismanns með því að rísa úr sætum. - [[Þingmenn risu úr sætum.]]
Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir breytingartillögu og nefndaráliti efnahags- og viðskiptanefndar varðandi frumvarp til laga um breytingu á lögum um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, nr. 98/1999, með síðari breytingum. Hér er mælt fyrir um undantekningu frá tryggingavernd. Svo bar til að til nefndarinnar barst erindi þar sem talið var að vafi léki á tryggingarskyldu innstæðna, þ.e. Tryggingarsjóður innstæðueigenda og fjárfesta leit svo á að fjármálafyrirtæki í slitameðferð teldust ekki fjármálafyrirtæki í skilningi laga nr. 161/2002 og nytu innstæður þeirra því tryggingaverndar samkvæmt lögum nr. 98/1999. Jafnframt var vakin athygli ráðuneytisins á lagaóvissu um stöðu þessara innstæðna. Nefndin fékk þetta frumvarp til umsagnar og lagði til að frumvarpið yrði samþykkt með einni breytingu þó þar sem orðshluti í skilabú, „skila-“, félli brott, samanber breytingartillögu sem fylgir þessu frumvarpi. Þetta frumvarp er mjög einfalt og tekur af vafa í máli þar sem upp kom vafi. Undir þetta nefndarálit rita þann 23. mars 2015 eftirtaldir nefndarmenn í efnahags- og viðskiptanefnd: Frosti Sigurjónsson formaður, Vilhjálmur Bjarnason framsögumaður, Líneik Anna Sævarsdóttir, Willum Þór Þórsson, Guðmundur Steingrímsson, Steingrímur J. Sigfússon og Sigríður Á. Andersen. Ég endurtek að nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeirri breytingu sem lögð er til á þskj. 1098. Virðulegi forseti. Ég hef lokið máli mínu.
Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti meiri hluta allsherjar- og menntamálanefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla, með síðari breytingum. Nefndin fjallaði um málið og fékk á sinn fund fulltrúa velferðarráðuneytis og Félags íslenskra tryggingastærðfræðinga. Einnig bárust umsagnir frá Alþýðusambandi Íslands, Bandalagi starfsmanna ríkis og bæja, Jafnréttisstofu, Landssambandi eldri borgara og Siðmennt. Umsagnir sem bárust um sama mál á 143. löggjafarþingi liggja einnig fyrir ásamt nefndaráliti allsherjar- og menntamálanefndar, sem þá kom fram. Tilgangur frumvarpsins er að gera nauðsynlegar breytingar á lögum um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla í því skyni að innleiða með fullnægjandi hætti tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins um jafna meðferð kvenna og karla að því er varðar aðgang að og afhendingu á vörum og þjónustu. Markmið tilskipunarinnar er að stuðla að jafnrétti kynjanna við kaup á vörum og þjónustu. Þannig felur tilskipunin í sér að óheimilt er að verðleggja vöru eða þjónustu á grundvelli kyns kaupanda. Tilskipunin nær ekki til vinnumarkaðar. Með frumvarpinu er lagt til nýtt ákvæði, 24. gr. a, sem felur í sér að aðgangur að eða afhending vöru annars vegar og aðgangur að eða veiting þjónustu hins vegar verði ekki hagstæðari fyrir annað kynið. Bann við slíkri mismunun mun gilda um alla þá sem útvega vörur og veita þjónustu sem býðst almenningi á almennum markaði sem og á opinberum markaði, þar með talið opinbera aðila. Má þar nefna þau lögmætu markmið sem liggja að baki því þegar athvarfi er komið á fót sem ætlað er öðru kyninu til verndar þolendum ofbeldis. Með frumvarpinu er ekki gert ráð fyrir að hið nýja ákvæði eigi við um viðskipti á sviði fjölskyldu- og/eða einkalífs eða um málefni í tengslum við störf á vinnumarkaði. Breytingarnar munu hins vegar í einhverjum tilvikum hafa áhrif á ákvörðun tryggingafélaga um iðgjöld vegna vátrygginga, svo sem líf- og sjúkdómatrygginga. Með hinu nýja ákvæði verður bannað að byggja áhættumatsmun eingöngu á þeim þætti að um ólík kyn sé að ræða. Hins vegar er ekki loku fyrir það skotið að lífeðlisfræðilegur munur á körlum og konum geti haft áhrif í einstaka tilfellum. Þó kemur það skýrt fram í tilmælunum að slíkur munur geti ekki átt við í tilviki meðgöngu eða fæðingar. Við umfjöllun nefndarinnar kom fram að það muni alltaf verða í verkahring eftirlitsaðila og dómstóla að framkvæma hið huglæga mat á því hvort lögmæt markmið réttlæta tiltekna mismunun og hvort aðferðir til að ná þeim eru viðeigandi og nauðsynlegar. Þá sjást í greinargerð ýmis dæmi úr skýrslu evrópsks samstarfsnets eftirlitsaðila á sviði jafnréttismála, en þar er fjallað um þá reynslu sem komin er á beitingu ákvæða tilskipunarinnar, þ.e. hvernig framkvæmdar- og eftirlitsaðilar með jafnrétti í hverju ríki fyrir sig túlka ákvæði hennar sem og dómstólar ríkjanna og Evrópudómstóllinn. Við umfjöllun nefndarinnar kom einnig fram að öll aðildarríki að Evrópska efnahagssvæðinu hafa þegar innleitt efni tilskipunarinnar og var útfærslan í Danmörku og Svíþjóð með svipuðum hætti og lagt er til með frumvarpinu. Eins og fram kemur í frumvarpinu er ljóst að frumvarpið mun hafa áhrif hér á landi ef það verður að lögum og ætla má að frumvarpið muni leiða til jafnari stöðu kynjanna á tilteknum sviðum ásamt því að auka réttarvernd beggja kynja á grundvelli laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt fyrir utan þá breytingartillögu sem liggur frammi frá formanni nefndarinnar, og það er að 3. gr. orðist svo að lög þessi öðlist gildi 1. september 2015 og gildi einungis um samninga sem gerðir verða 1. september 2015 eða síðar. Þar sem ákvæðið mun aðeins ná til nýrra samninga eftir þann tíma teljum við að ekki sé þörf á lengri aðlögunartíma hér á landi. Undir þetta skrifa hv. þingmenn Unnur Brá Konráðsdóttir formaður, sú sem hér stendur, Páll Valur Björnsson, Líneik Anna Sævarsdóttir, Elsa Lára Arnardóttir og Vilhjálmur Árnason.
Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingu á vopnalögum, nr. 16/1998, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund fulltrúa frá innanríkisráðuneytinu, frá Slysavarnafélaginu Landsbjörg, frá Mannvirkjastofnun, frá Neytendastofu, og nefndin hefur farið yfir umsagnir sem bárust frá nokkrum aðilum. Með frumvarpinu er lagt til að innleiddar verði tvær Evróputilskipanir, annars vegar tilskipun 2007/23/EB frá 23. maí 2007 um að setja á markað flugeldavörur og hins vegar tilskipun framkvæmdastjórnarinnar 2008/43/EB frá 4. apríl 2008 um að koma á, samkvæmt tilskipun ráðsins 93/15/EBE, kerfi til að auðkenna og rekja sprengiefni til almennra nota. Markmið frumvarpsins er að auka almannaöryggi og neytendavernd í tengslum við skotelda. Í 6. gr. frumvarpsins er lögð til breyting á VI. kafla laganna. Þar er meðal annars lagt til að Neytendastofa fari með markaðseftirlit með skoteldum þar sem stofnunin vinnur nú þegar að flestum þeim markaðseftirlitsverkefnum sem kveðið er á um í tilskipunum sem gilda í Evrópusambandinu. Af þeim sökum þykir eðlilegt að nýta sérhæfingu stofnunarinnar að þessu leyti. Við meðferð frumvarpsins í nefndinni voru þau sjónarmið reifuð að betur færi á því að markaðseftirliti með þessum hættulegu efnum væri komið fyrir hjá stofnun sem hefði fagþekkingu á málefninu og færi með markaðseftirlit í tengslum við önnur öryggismál. Bent var á að Vinnueftirlit ríkisins færi með markaðseftirlit með öðrum hættulegum varningi sem snýr að öryggi fólks og eftirlit með flutningi og geymslu hættulegra efna. Nefndin ræddi þetta og bendir á að tilgangur tilskipananna er að setja reglur um neytendavernd og tryggja að einungis séu markaðssettar vörur til neytenda sem ekki teljast vera sprengiefni sem geta ógnað lífi og heilsu neytenda. Það er mat nefndarinnar með hliðsjón af verksviði Neytendastofu að hún eigi að sinna þessu markaðseftirliti. Fram kemur í 10. mgr. a-liðar 6. gr. frumvarpsins að sá sem framleiðir, flytur inn eða verslar með skotelda skuli veita viðkomandi lögreglustjóra aðgang að birgðabókhaldi og nákvæmar upplýsingar um framleiðsluna, seldar vörur og óseldar birgðir. Fram kom í umsögn Neytendastofu að slíkar upplýsingar væru mikilvægur þáttur í tilkynningum auk þess sem afar brýnt væri að tilkynningar væru settar fram eins fljótt og auðið er. Vegna lögbundins hlutverks Neytendastofu væri nauðsynlegt að hún gæti aflað fyrrgreindra upplýsinga beint og milliliðalaust frá framleiðendum, innflytjendum og/eða seljendum á skjótan hátt í því skyni að uppfylla lagaskyldur sínar. Nefndin tekur undir þessi sjónarmið og gerir breytingartillögu þess efnis. Í 1. mgr. 9. gr. frumvarpsins er framleiðendum og innflytjendum veitt svigrúm til að laga sig að breyttum kröfum um CE-samræmismerkingar skotelda til 15. janúar 2016. Nefndin telur rétt að framlengja frestinn til ársins 2017 og leggur nefndin fram breytingartillögu þess efnis. Fram kemur í 2. mgr. 9. gr. frumvarpsins að óheimilt sé að selja skotelda sem fluttir hafa verið inn fyrir 1. janúar 2015 og uppfylla ekki skilyrði 2. mgr. 33. gr. um CE-samræmismerkingu til landa innan Evrópska efnahagssvæðisins. Við meðferð frumvarpsins komu fram þau sjónarmið að ákvæðið gengi gegn ákvæði reglugerðar nr. 952/2003 um skotelda sem heimilar að flugeldar séu seldir á Íslandi allt að tveimur árum eftir að þeir eru fluttir inn. Nefndin áréttar að ákvæðið á aðeins við ef aðilar vilja flytja skotelda aftur úr landi og til annarra landa innan Evrópska efnahagssvæðisins en það kemur ekki í veg fyrir að skoteldar verði seldir til landa utan þess svæðis. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingartillögum sem þegar hefur verið gerð grein fyrir í nefndarálitinu. Undir nefndarálitið rita Unnur Brá Konráðsdóttir, formaður og framsögumaður, Páll Valur Björnsson, Páll Jóhann Pálsson, Elsa Lára Arnardóttir, Guðbjartur Hannesson, Helgi Hrafn Gunnarsson, Jóhanna María Sigmundsdóttir, Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir og Valgerður Gunnarsdóttir.
Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á lögum um Samgöngustofu, stjórnsýslustofnun samgöngumála og lögum um loftferðir, með síðari breytingum (gjaldskrárheimildir, lagastoð fyrir EES-innleiðingu). Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Gunnar Örn Indriðason og Björn Frey Björnsson frá innanríkisráðuneyti. Nefndinni barst umsögn um málið frá Isavia. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar sem eru að hluta til tilkomnar vegna þess að við stofnun Samgöngustofu með setningu laga nr. 119/2012 voru felldar brott gjaldskrárheimildir sem áður voru til staðar og lagt til að þeim verði komið fyrir á ný. Þá eru lagðar til heimildir til innleiðingar EES-gerða en móðurgerðir þeirra gerða voru innleiddar með reglugerð og því ekki til staðar lagastoð til innleiðingar á framkvæmdarreglugerðum móðurgerðanna. Auk þess er lagt til að sett verði heimild fyrir Samgöngustofu að greiða kostnað vegna starfa samræmingarstjóra. Kostnaður vegna starfa hans greiðist nú af Isavia en samræmingarstjórinn var áður í samningssambandi við Isavia. Vegna athugasemda frá Eftirlitsstofnun EFTA um að tryggja þurfi sjálfstæði samræmingarstjóra var ábyrgð á störfum hans færð til Samgöngustofu og því nauðsynlegt að mæla fyrir um heimild stofnunarinnar til greiðslu kostnaðar vegna starfa hans. Í 4. gr. frumvarpsins er lögð til reglugerðarheimild til að innleiða EES-gerðir sem varða verkefni á sviði Flugöryggisstofnunar Evrópu (EASA) og stofnuninni hefur verið falin á grundvelli stofngerða hennar. Samkvæmt 1. mgr. 146. gr. laga um loftferðir tekur Samgöngustofa þátt í starfi Flugöryggisstofnunar Evrópu með það meðal annars að markmiði að auka öryggi í flugi, draga úr mengun frá flugvélum og koma að sjónarmiðum íslenskra stjórnvalda í starfi stofnunarinnar. Þá er í 2. mgr. 146. gr. laganna heimild til innleiðingar á stofngerð stofnunarinnar. Í athugasemdum við 4. gr. frumvarpsins kemur fram að heimild ráðherra takmarkist við að innleiða reglugerðir sem varða verkefni sem rúmast innan reglugerðar um stofnun Flugöryggisstofnunar Evrópu og teknar hafa verið upp í EES-samninginn. Með þessum hætti hefur löggjafinn afmarkað hvaða reglur ráðherra getur sett á grundvelli ákvæðisins. Fyrirsjáanlegt er hvaða EES-gerðir munu verða innleiddar með reglugerð á grundvelli ákvæðisins og borgararnir geta þannig aflað sér upplýsinga um það. Reglurnar þurfa að vera í samræmi við þau markmið sem stefnt er að með lögunum og þátttöku Íslands í Flugöryggisstofnun Evrópu, samanber áðurnefnda 1. mgr. 146. gr. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt.
Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti og breytingartillögu efnahags- og viðskiptanefndar um frumvarp til laga um breyting á lögum um fjárhagslegar tryggingarráðstafanir, nr. 46 13. maí 2005 (EES-reglur, innleiðing). Nefndarálitið má finna á þskj. 1236 og breytingartillagan er á þskj. 1237. Ég mun rekja efnisatriði þeirra í aðalatriðum hér. Þær breytingar sem lagðar eru til í frumvarpinu eiga rót sína að rekja til ákvæða tilskipunar EES frá maí 2009, um breytingu á tilskipun um endanlegt uppgjör í greiðslukerfum og uppgjörskerfum fyrir verðbréf og tilskipun um samninga um fjárhagslegar tryggingarráðstafanir. Fjárhagslegar tryggingarráðstafanir felast í tvíhliða samningum, einkum milli fjármálastofnana, um veðsetningu eða framsal verðbréfa eða reiðufjár til tryggingar fjárhagslegum skuldbindingum. Verði frumvarpið að lögum mun fjármálastofnunum verða heimilt að veðsetja eða framselja skuldakröfur til tryggingar fjárhagslegum skuldbindingum, t.d. í því tilfelli ef ein lánastofnun fær lausafé að láni hjá annarri. Fyrir nefndinni voru gerðar athugasemdir við að svigrúm við innleiðingu tilskipunarinnar hefði ekki verið nýtt til fulls við gerð frumvarpsins. EES-ríkjum er heimilt að ákveða að skuldakröfur falli utan gildissviðs tilskipunarinnar ef skuldari er neytandi eða örfyrirtæki eða lítið fyrirtæki nema tryggingarveitandi sé seðlabanki. Skilningur nefndarinnar er að markmið tilskipunar ESB sé að fjölga tiltækum tryggingum í því skyni að skapa greiðari aðgang að lánsfé innan ESB. Að mati nefndarinnar er þetta markmið skynsamlegt í umhverfi ESB-ríkjanna þar sem flæði peninga hefur ekki verið nægilegt undanfarin ár. Önnur staða er hins vegar á Íslandi þar sem magn peninga í umferð er of mikið. Peningamagn (M3) í umferð er um þessar mundir um 1.600 milljarðar kr. sem er um 400 milljörðum kr. meira en í árslok 2008. Í frumvarpinu er lagt til að neytendalán, samanber lög nr. 33/2013, verði að meginreglu ekki talin skuldakröfur. Tvær undantekningar eru þó lagðar til frá fyrrgreindri meginreglu: Í fyrsta lagi neytendalán sem eru fasteignalán og í öðru lagi neytendalán að fjárhæð undir 200 evrum eða yfir 75 þúsund evrum. Í sérstökum skýringum við 2. gr. frumvarpsins kemur meðal annars fram að undanþága verði nýtt af varfærni enda sé mikilvægt að þær kröfur sem felldar verði undir hugtakið skuldakrafa teljist traustar tryggingar þar sem ætla megi að þær verði seldar eða nýttar til að takmarka áhættu seðlabanka og fjármálafyrirtækja af eigin áhættuskuldbindingum. Nefndin tók til skoðunar hvernig svigrúm tilskipunarinnar hefur verið nýtt við innleiðingu í norsk lög. Að mati nefndarinnar er sú leið sem farin var við innleiðingu tilskipunarinnar í Noregi, hvað lán til neytenda varðar, skynsamleg. Þannig verði lán til neytenda, þ.e. einstaklinga sem eiga lánaviðskipti sem ekki eru gerð í atvinnuskyni, undanþegin skilgreiningu hugtaksins skuldakrafa. Afleiðingarnar verða þær að lán til neytenda geta ekki orðið andlag fjárhagslegrar tryggingar í skilningi 1. og 2. mgr. 3. gr. laga um fjárhagslegar tryggingarráðstafanir. Við útfærslu tillögunnar leit nefndin til skilgreiningar á skuldakröfu í norskri löggjöf. Markmiðið er að lán veitt neytendum í skilningi laganna hafi sjálfstætt inntak sem er óháð hugtakinu neytendalán í skilningi laga um neytendalán. Áfram verður þó gert ráð fyrir því að lán til neytenda teljist skuldakröfur í skilningi c-liðar 2. gr. frumvarpsins þegar tryggingarhafi eða tryggingarveitandi eru seðlabankar eða aðrar stofnanir sem taldar eru upp í 2. tölulið 1. gr. laganna. Í tilskipun 2009/44/EB er EES-ríkjum einnig veitt svigrúm til að ákveða að skuldakröfur falli ekki undir gildissvið tilskipunarinnar ef skuldarinn er örfyrirtæki eða lítið fyrirtæki eins og þau eru skilgreind í viðauka við tilmæli framkvæmdastjórnarinnar 2003/361/EB. Í sérstökum athugasemdum frumvarpsins kemur fram að við gerð þess hafi ekki þótt ástæða til þess að nýta þessa undanþáguheimild hvað varðar örfyrirtæki eða lítil fyrirtæki enda hafi slík fyrirtæki ekki verið skilgreind í íslenskri löggjöf auk þess sem mikill meiri hluti íslenskra fyrirtækja mundi teljast örfyrirtæki eða lítil fyrirtæki. Að mati nefndarinnar er hins vegar eðlilegt að nýta það svigrúm sem tilskipun 2009/44/EB veitir við innleiðingu í íslenskan rétt. Hér að framan kom fram að skortur á peningum í umferð er ekki til staðar á Íslandi. Þá eiga sömu rök við um lán til örfyrirtækja og lítilla fyrirtækja og eiga við í tilviki lána til neytenda að breyttu breytanda. Nefndin leggur til að lán sem veitt eru lánþegum sem eru örfyrirtæki eða lítil fyrirtæki teljist því ekki til skuldakrafna. Með örfyrirtæki er þá átt við fyrirtæki sem hefur færri en tíu starfsmenn og árlega veltu eða efnahagsreikning undir 300 millj. kr. Með litlu fyrirtæki er átt við fyrirtæki sem hefur færri en 50 starfsmenn og árlega veltu og/eða efnahagsreikning undir 1,5 milljörðum kr. Að auki leggur nefndin til tæknilega lagfæringu á frumvarpinu með því að fella brott orðin „Fjárfestingarsjóður Evrópu“ úr b-lið 1. gr. til að forðast tvítekningu þar sem sjóðurinn er nú þegar nefndur framar í greininni. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með framangreindum breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali. Árni Páll Árnason var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir álitið skrifa Frosti Sigurjónsson, formaður og framsögumaður, Líneik Anna Sævarsdóttir, Willum Þór Þórsson, Guðmundur Steingrímsson, Steingrímur J. Sigfússon, Sigríður Á. Andersen, Áslaug María Friðriksdóttir og Vilhjálmur Bjarnason.
Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á lögum um dýrasjúkdóma og varnir gegn þeim, nr. 25/1993, með síðari breytingum (leyfisveiting færð til Matvælastofnunar, innleiðing reglugerðar.) Nefndin hefur fjallað um málið og fengið fjölda aðila á sinn fund. Samkvæmt 2. mgr. 10. gr. laga um dýrasjúkdóma og varnir gegn þeim er ráðherra heimilt að veita undanþágur til innflutnings á þeim vörum sem taldar eru upp í a–e-lið 1. mgr. 10. gr., að ákveðnum skilyrðum uppfylltum og að fengnum meðmælum Matvælastofnunar. Innflytjendur vörutegundanna þurfa samkvæmt þessu að senda beiðni til ráðuneytisins sem aflar umsagnar Matvælastofnunar og svo hefur ráðuneytið gefið leyfið út. Í 1. gr. frumvarpsins er lagt til að Matvælastofnun verði heimilt að veita leyfi til innflutnings á framangreindum vörum án aðkomu ráðuneytisins. Verði frumvarpið að lögum verður umsóknarferlið því einfaldara. Í 2. gr. frumvarpsins er lagt til að 29. gr. a laganna verði orðuð þannig að ráðherra geti með reglugerð innleitt í íslenskan rétt reglugerðir Evrópusambandsins um aukaafurðir úr dýrum og afleiddar afurðir sem eru ekki ætlaðar til manneldis. Gildandi ákvæði er bundið við tilteknar gerðir en fram kemur í athugasemdum við frumvarpið að nokkrar gerðir á þessu sviði bíði þess að verða teknar upp í EES-samninginn. Verði frumvarpið að lögum getur ráðherra innleitt þær án þess að lagabreytingu þurfi til. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Undir þetta rita hv. þingmenn Kristján L. Möller, sem er framsögumaður nefndarinnar, Jón Gunnarsson formaður, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Haraldur Benediktsson, Ásmundur Friðriksson, Róbert Marshall, Páll Jóhann Pálsson, Þorsteinn Sæmundsson og Þórunn Egilsdóttir.
Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um byggðaáætlun og sóknaráætlanir. Nefndin hefur fjallað um málið og hafa nefndinni borist umsagnir frá Byggðastofnun, Eyþingi, Ferðamálastofu, Fjórðungssambandi Vestfirðinga, Nýsköpunarmiðstöð Íslands, Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Skaftárhreppi og Skipulagsstofnun. Með frumvarpinu er lagt til að sett verði heildarlög um byggðaáætlun og sóknaráætlanir. Samhliða eru lagðar til breytingar á lögum um Byggðastofnun, m.a. í þá veru að fella brott ákvæði um byggðaáætlun og verði frumvarpið að lögum verður kveðið á um hana í lögum um byggðaáætlun og sóknaráætlanir. Markmið frumvarpsins, samanber 1. gr. þess, er að efla byggðaþróun og auka samráð milli ráðuneyta á sviði byggðamála, innan hvers landshluta og milli stjórnsýslustiga og færa til sveitarstjórna aukna ábyrgð á sviði byggða- og samfélagsþróunar. Ætlunin er að bæta verklag við gerð stefnumótunar og áætlanagerð á sviði byggðamála. Í 2. gr. frumvarpsins er lagt til að lagastoð verði rennt undir skipan stýrihóps Stjórnarráðsins um byggðamál en í upphafi var hann á herðum óformlegs vinnuhóps á vegum forsætisráðuneytisins. Hópurinn er samráðsvettvangur allra ráðuneyta, enda ganga byggðamál þvert á verkefni ólíkra ráðuneyta. Þá er í 4. gr. kveðið á um sóknaráætlanir landshluta sem eru svæðisbundnar þróunaráætlanir hvers landshluta og er gerður samningur við ráðuneyti um fjárframlög. Verði frumvarpið að lögum verður verklag sem hefur mótast frá árinu 2011 fest í sessi en nú byggist það einungis á ákvörðun ráðherra hverju sinni. Nefndin leggur til að landsskipulagsstefnu verði bætt við upptalningu í 4. gr. frumvarpsins. Landsskipulagsstefna telst ekki til skipulagsáætlana samkvæmt skipulagslögum og telur nefndin mikilvægt að tryggja samspil milli landsskipulagsstefnu og sóknaráætlana landshluta. Einnig er lagt til að málsliður þess efnis að Byggðastofnun geti tekið þátt í gerð svæðisskipulags falli brott í 4. mgr. a-liðar 6. gr. frumvarpsins, enda gefa skipulagslög ekki kost á því að Byggðastofnun geti verið aðili að gerð svæðisskipulags. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem fram koma í skjalinu. Undir þetta rita auk þeirrar sem hér stendur hv. þingmenn Jón Gunnarsson, Haraldur Benediktsson, Kristján L. Möller, Ásmundur Friðriksson, Páll Jóhann Pálsson, Hjálmar Bogi Hafliðason, Eldar Ástþórsson og Lilja Rafney Magnúsdóttir.
Frú forseti. Framsögumaður þessa nefndarálits hefur farið ágætlega yfir það sem hér er verið að gera og breyta varðandi frumvarp til laga um byggðaáætlun og sóknaráætlanir. Fyrirvari minn á þessu máli gengur fyrst og fremst og nær eingöngu út á það að mér hefur ekki þótt vera settir nægir fjármunir í sóknaráætlanir. Landsbyggðin hefur í gegnum tíðina fengið margar góðar áætlanir um allt mögulegt milli himins og jarðar og frómar óskir í þeim efnum hafa komið frá hv. Alþingi, en það hafa ekki alltaf farið saman fjármunir og þau loforð eða væntingar sem hafa verið gefnar í áætlununum. Lög um sóknaráætlun hafa verið í gildi í þó nokkur ár. Það var verið að auka fjármagn í sóknaráætlanir stig frá stigi og voru miklar væntingar um að það mundi halda áfram eftir að þessi ríkisstjórn tók við, en því miður var raunin þveröfug og menn skáru hressilega niður þar þótt minni hlutanum tækist að ná einhverju til baka. Eins mikilvægt og það er að samræma byggðaáætlun og ýmsar áætlanagerðir á sviði byggðamála og þá sóknaráætlun sem við höfum haft hér í nokkur ár þá er það alltaf þannig að það eru fjárlög hverju sinni sem segja til um það hvernig efndir eru og hvernig hægt er að uppfylla áætlanirnar. Ég held að þar standi hnífurinn í kúnni, það þarf miklu meira fjármagn að fylgja áætlununum, tryggt í fjárlagagerð hverju sinni, svo að hægt sé að vinna eftir þeim frómu loforðum og áætlunum sem lýst er í þeim fjölda áætlana sem gerðar hafa verið landsbyggðinni til framdráttar eða með þeirri stefnu að bæta þar atvinnu, styrkja byggð og auka menntun, styrkja svæðin heilt yfir. Minn fyrirvari gengur fyrst og fremst út á þetta. Ég mun fylgja því eftir við gerð fjárlaga og fylgjast vel með því hvernig það verður, hvernig fjármunir verða veittir til þeirra verkefna sem hér eru undir.
Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Mig langar til að spyrja hvort rætt hafi verið í nefndinni um þann lýðræðishalla sem oft er í landshlutasamtökunum, sem úthluta styrkjum vegna sóknaráætlunar og fleiri. Landshlutasamtökin eða stjórnir þeirra eru yfirleitt skipaðar meirihlutafulltrúum úr sveitarfélögunum. Sem sveitarstjórnarmaður í gamla daga þá vorum við að ræða þennan lýðræðishalla, það voru ekki minnihlutafulltrúar í stjórn landshlutasamtaka, yfirleitt ekki, en það er hins vegar stjórn landshlutasamtakanna sem hefur mikið með það að gera hvernig er úthlutað úr sóknaráætlunum. Sums staðar eru þetta sérstök ráð, eins og menningarráð sem úthluta vegna menningarsamninganna. Ég velti fyrir mér hvort það hafi eitthvað verið rætt í nefndinni að huga þurfi að þessum lýðræðishalla þegar landshlutasamtökin fá aukin hlutverk og aukið vægi í stjórnsýslunni, að stjórnirnar séu þá með einhverjum hætti skipaðar bæði meirihluta- og minnihlutafulltrúum úr sveitarfélögunum sem standa að landshlutasamtökunum.
Frú forseti. Þetta var mjög góð ábending. Því miður kom þessi vinkill á málinu ekki til umræðu í atvinnuveganefnd. Þetta er stórmál því að auðvitað skiptir aðkoma pólitískt kjörinna fulltrúa að útdeilingu þess fjármagns sem kemur til landshlutasamtakanna til ráðstöfunar gífurlega miklu máli. Þetta eru oft og tíðum umtalsverðir fjármunir sem skiptir máli hvernig farið er með. Eins og hv. þingmaður nefnir er oftar en ekki sterkur pólitískur meiri hluti í stjórn landshlutasamtakanna og ég hafði kannski ekki hugsað það til enda að aðkoma minni hluta hverju sinni væri ekki tryggð þegar verið væri að ráðstafa fjármunum. Þetta er að sjálfsögðu mismunandi, eins og til dæmis með menningarsamninga þar sem auglýstir eru styrkir og stjórn yfir því til að úthluta og ýmislegt þannig. Ég tel alveg rétt að fara yfir þá þætti sem varða það hvernig fénu er útdeilt, að það nýtist sem best og að tryggð sé aðkoma þvert á flokka, því að tryggja verður lýðræðisleg vinnubrögð í þeim efnum. Í fjárlaganefnd eru auðvitað fulltrúar allra flokka að vinna að tillögum til fjárlaga og þótt menn greini á hefur minni hlutinn möguleika á að gera tillögur til breytinga sem auka og styrkja lýðræðislegar fjárveitingar.
Frú forseti. Ég ætla rétt aðeins að koma inn í þessa umræðu sem snýr fyrst og fremst að því að hér er verið að sameina og gera verkferla skýra. Þetta snertir meðal annars hinar margumræddu sóknaráætlanir landshluta, sem er verkefni sem komið var á í tíð síðustu ríkisstjórnar og hefur reynst afar gott og við höfum fjallað mjög mikið og oft um í tengslum við fjárlögin. Það hefur svolítið þurft að berjast fyrir þeim krónum sem fara þangað inn og ætlun fyrrverandi ríkisstjórnar var að setja töluvert mikla peninga í þetta verkefni, sem hefur því miður ekki gengið eftir hjá núverandi ríkisstjórn. Það er ágætt og gott út af fyrir sig að verkferlarnir eða það sem snýr að stýrihópi og ferli og öðru slíku verði sett í einhvern fastan ramma, sem byggir þá á þeirri reynslu sem nú þegar er fengin. Það eru samt uppi áhyggjur, ég hef þær a.m.k., sérstaklega þegar kemur að menningarsamningunum. Það var umdeilt að skella öllum þessum samningum saman undir vörumerkinu „Sóknaráætlun“. Ég tel að það sé greinilega farið að koma niður á verkefnunum nú þegar og það hefur fyrst og fremst með fjárveitingarnar að gera. Sá lýðræðishalli sem var verið að ræða áðan er eitt af því sem er misjafnt, það hvernig búið er um hjá hverjum fyrir sig, hverju kjördæmi fyrir sig eða á starfssvæði þeirra sem um þetta sjá, sem ég man ekki í augnablikinu. Á mínu starfssvæði eru það meðal annars Eyþing og Austurbrú sem hafa séð um þetta. Afleiðingar þess hversu mikið hefur verið skorið niður er varðar þetta verkefni eru þær að menningarfulltrúar eru mjög víða komnir í hálfar stöður og mér hefur borist til eyrna að það hafi í för með sér að samstarfið verði ekki eins þétt og öflug og það er ekki lögð eins mikil áhersla á starf þeirra og viðbúið að fjari meira undan en við viljum. Ég verð þó að segja að ánægjulegur atburður átti sér stað á föstudaginn var á Akureyri. Þá var ég viðstödd afhendingu styrkja úr uppbyggingarsjóði Norðurlands eystra sem tók við af menningarráði Eyþings og vaxtarsamningi Eyjafjarðar- og Þingeyjarsýslu undir þessu heiti, Uppbyggingarsjóður Norðurlands eystra. Það bárust 168 umsóknir og 93 af þeim fengu verkefnastyrki í menningu, 15 í stofn- og rekstrarstyrki menningar og 60 umsóknir bárust svo í atvinnuþróunar- og nýsköpunarhluta sjóðsins. Það var ánægjulegt að sjá að í þeim hluta var töluvert af konum sem hefur verið minna um undanfarin ár. Úthlutað var 82 millj. kr. í þessi menningar-, nýsköpunar- og atvinnuþróunarverkefni og var þetta afskaplega ánægjuleg og góð stund. Betur má ef duga skal. Ef þetta á að geta orðið jafn frjótt og því var ætlað, þ.e. allir þeir þættir sem þarna eru undir, þá þarf auðvitað að leggja til aukið fé. Það er ekki bara ég, það eru margir aðrir sem hafa af því áhyggjur að þegar þetta er komið undir einn hatt muni eitthvað undan láta. Það virðist sem starf menningarfulltrúa sé það sem fyrst og fremst gefur eftir, a.m.k. nú í byrjun. Við þurfum því að fylgja þessu enn þá betur eftir núna þegar það styttist í að við förum að fjalla um fjárlög aftur, því að þingið er orðið svo langt. Ég held að við þurfum að standa fast í fæturna gagnvart því ef við viljum sjá þessa styrki og þennan stuðning og þetta starf í sveitarfélögunum, sem þau eru svo afskaplega ánægð með sjálf og hafa ítrekað lýst yfir, m.a. á fundum með fjárlaganefnd og vildu fá í þetta aukna fjármuni og hafa haft ákveðnar efasemdir um sumt af því sem gert hefur verið í tíð núverandi ríkisstjórnar og varðar þau mál. Varðandi það að festa ferlið í sessi með því að setja það í lög þá er það í sjálfu sér ágætt, en við þurfum að huga að því að styðja og styrkja enn þá betur við menninguna í þessum hluta þannig að menningarfulltrúar geti verið starfandi víðs vegar um land í meira en hálfu starfi, því að eins og við vitum og kom berlega í ljós á Akureyri á föstudaginn er gríðarlegur fjöldi sem sækir í þetta og út úr því koma alls konar gróskumikil verkefni sem styrkja og styðja við einyrkja í raun alls staðar á starfssvæðum. Ég held að þetta sé eitt af því sem getur viðhaldið byggð í hinum dreifðari byggðum landsins, að fólk geti nýtt sér tækifæri eins og þau sem er að finna í gegnum þetta ferli.
Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um ívilnanir til nýfjárfestinga á Íslandi. Þetta er nefndarálit meiri hluta atvinnuveganefndar. Nefndin fjallaði um málið að nýju eftir 2. umr. Á fund hennar komu m.a. Ragnheiður E. Árnadóttir, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, og Ingvar Pétur Guðbjörnsson, aðstoðarmaður ráðherra, Ingvi Már Pálsson og fleiri. Við umfjöllun um málið var fjallað almennt um markmið með ívilnunum til nýfjárfestinga, forsendur fyrir veitingu þeirra og hvaða greiningar þurfi að liggja fyrir til að réttlætanlegt geti talist að veita ívilnun. Meðal markmiða frumvarpsins samkvæmt 1. gr. er að efla samkeppnishæfni Íslands. Meiri hlutinn telur að einnig þurfi að gæta að því að veiting ívilnana raski ekki um of samkeppnisstöðu fyrirtækja sem þegar eru starfandi hér á landi. Sem dæmi má nefna ef stór framleiðandi á tómötum fengi ívilnun og hygði á útflutning þeirrar vöru en þyrfti síðar að breyta því fyrirkomulagi og hasla sér völl á innanlandsmarkaði gæti slíkt stórlega raskað stöðu innlendra framleiðenda. Í 12. gr. frumvarpsins er fjallað um mat á arðsemi fjárfestingarverkefnis. Í 2. mgr. þeirrar greinar er mælt fyrir um hlutverk þeirrar nefndar sem tekur á móti og fjallar um umsókn um ívilnun. Þar er kveðið á um að nefndin geti óskað þess að óháður sérfróður aðili leggi mat á fjárfestingarverkefni og arðsemi þess og vinni aðrar upplýsingar sem nauðsynlegt er að liggi fyrir áður en tekin er afstaða til umsóknar. Meiri hlutinn telur að þarna undir falli öflun upplýsinga um mat á áhrifum fjárfestingarverkefnis á starfsemi sem þegar er fyrir í landinu. Meiri hlutinn leggur til að við 12. gr. bætist ákvæði þess efnis að nefnd um ívilnanir skuli afla mats Byggðastofnunar á áhrifum verkefnis á byggðaþróun og mögulegum áhrifum á atvinnulíf. Það er meðal markmiða frumvarpsins að ívilnunarsamningur efli byggðaþróun, samanber 1. gr. þess. Verði frumvarpið svo breytt að lögum yrði það hlutverk Byggðastofnunar að meta hvort viðkomandi ívilnunarsamningur mundi að treysta byggð, efla atvinnu og stuðla að nýsköpun í atvinnulífi. Meiri hlutinn bendir á að í stefnumótandi byggðaáætlun sem var til umfjöllunar í nefndinni á 143. löggjafarþingi og var afgreidd frá þinginu, er sérstakur kafli tileinkaður nýfjárfestingu í atvinnurekstri. Nefndinni barst minnisblað frá Byggðastofnun þar sem fram kemur að leggja þurfi mat á hvaða áhrif fjárfesting samkvæmt ívilnunarsamningi hefði á nærsamfélag til framtíðar, bæði hvað varðar fjölda starfa og samsetningu þeirra. Þá þyrfti að meta áhrif á störf fyrir konur og áhrif á fjölda starfa fyrir fólk með iðnmenntun og háskólamenntun. Auk þess væri gerð spá um heildarfjölgun íbúa og áhrif fjölgunar á eftirspurn eftir þjónustu einkaaðila og hins opinbera. Þá þyrfti að skoða heildaráhrif á viðkomandi sveitarfélag. Minnisblað Byggðastofnunar er birt sem fylgiskjal með áliti þessu og fram kemur í niðurlagi þess að hafa skuli til hliðsjónar ákvæði 4. gr. reglugerðar fyrir Byggðastofnun nr. 347/2000, en þar segir: „Byggðastofnun skal við ákvarðanir sínar gæta jafnræðis milli aðila sem eru í sambærilegri stöðu. Þess skal sérstaklega gætt að fyrirgreiðsla stofnunarinnar til fyrirtækja og einstaklinga raski sem minnst samkeppnisstöðu annarra atvinnufyrirtækja á landsbyggðinni.“ Tekur meiri hlutinn undir það að við mat Byggðastofnunar á fjárfestingarsamningum skuli og horft til framangreinds og til áhrifa á viðkomandi atvinnusvæði. Við umfjöllun um málið komu fram athugasemdir frá skattyfirvöldum sem lutu einkum að því að æskilegt væri að ívilnanir eins og frumvarpið gerir ráð fyrir féllu sem best að skattframkvæmd. Meiri hlutinn mælist til þess að ráðuneytið og skattyfirvöld verði í samstarfi til að auðvelda skattframkvæmd. Aðrar breytingar sem meiri hlutinn leggur til á frumvarpinu eru eftirfarandi: Í 1. mgr. 12. gr. er mælt fyrir um að umsækjandi skuli sýna fram á að án ívilnunar verði fjárfesting ekki arðbær. Meiri hlutinn leggur til að þessi málsliður falli brott enda ekki sérstakt keppikefli að veita ívilnunarsamninga undir þessum formerkjum. Hins vegar liggur það skilyrði fyrir í d-lið 5. gr. að sýna skal fram á að veiting ívilnunar sé forsenda fyrir því að fjárfestingarverkefni verði að veruleika hér á landi. Þá er lögð til breyting á gildistökugreininni sem miðar að því að mæla fyrir um að fjárfestingarsamningar sem falla undir reglugerð EB um almenna hópundanþágu (GBER) séu ekki háðir samþykki Eftirlitsstofnunar EFTA (ESA). Beiting ákvæða þeirrar reglugerðar er ekki háð því að efni hennar sé innleitt í landsrétt heldur því að hún hafi verið tekin upp í EES-samninginn. GBER-reglugerðina þarf því ekki að innleiða eins og venjulega reglugerð en um er að ræða undanþágu frá almennum reglum um bann við ríkisstyrkjum sem íslensk stjórnvöld geta nýtt sér ef þau kjósa svo. Í reglugerðinni er kveðið á um réttindi sem stjórnvöld geta byggt á hvað varðar almenna tilkynningarskyldu til ESA. Gerðin hefur verið tekin upp í EES-samninginn með ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar nr. 152/2017 frá 27. júní 2014 og er því er unnt að beita henni hér á landi óháð samþykki ESA. Meiri hlutinn telur mikilvægt að tryggð verði fjárveiting til að standa undir mati og greiningu samkvæmt 12. gr. frumvarpsins hvort sem er til handa Byggðastofnun eða nefnd samkvæmt 11. gr. frumvarpsins. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem fylgja skjali nefndarinnar. Undir þetta rita hv. þingmenn Haraldur Benediktsson, framsögumaður, Jón Gunnarsson formaður, Lilja Rafney Magnúsdóttir, með fyrirvara, Ásmundur Friðriksson, Kristján L. Möller, með fyrirvara, Páll Jóhann Pálsson, Þorsteinn Sæmundsson og Þórunn Egilsdóttir. Með þessu fylgir minnisblað Byggðastofnunar.
Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti hv. þm. Bjartar Ólafsdóttur, þ.e. nefndaráliti minni hluta atvinnuveganefndar um frumvarp til laga um ívilnanir til nýfjárfestinga á Íslandi. Nefndarálitið hljóðar svo, með leyfi forseta: „Minni hlutinn er ekki samþykkur því fyrirkomulagi sem felst í frumvarpinu, þ.e. að veita tilteknum nýjum félögum eða verkefnum m.a. ívilnun frá gildandi lagareglum um skatta og gjöld. Slíkt getur haft áhrif á samkeppnisstöðu þeirra fyrirtækja sem eru starfandi hér á landi og þurfa lögum samkvæmt að standa skil á sköttum og gjöldum og uppfylla ýmsar aðrar skyldur lögum samkvæmt. Til þess að samkeppni og jafnræði megi ríkja á markaði verður jafnt yfir alla að ganga, það umhverfi er ekki skapað með því að ívilna sumum fyrirtækjum á kostnað annarra. Þeir innviðir sem samfélagið allt reiðir sig á, þar með talið fyrirtæki sem fá ívilnanir, eru að miklu leyti kostaðir af sköttum og gjöldum fyrirtækja og einstaklinga sem njóta ekki sérstakra kjara umfram aðra. Til að gæta jafnræðis og til að efla framþróun og auka atvinnustig telur minni hlutinn að fremur ætti að leitast við að halda skatthlutfalli lágu og tryggja að umhverfi til fyrirtækjarekstrar og viðskipta sé það hagstætt að fyrirtæki telji ákjósanlegt að vera hér með atvinnurekstur. Þá er það mat minni hlutans að þær reglur sem hafa legið til grundvallar ívilnunum séu ekki í takt við veruleika íslensks samfélags. Rétt er að benda á að í því augnamiði að styðja við byggðaþróun með ívilnunum til fyrirtækja hefur m.a. verið miðað við svokallað byggðakort ESA. Byggðakortið nær til alls landsins fyrir utan höfuðborgarsvæðið. Þrátt fyrir það eru flest fyrirtæki sem hafa hlotið ívilnun samkvæmt lögum frá Alþingi staðsett á Suður- og Suðvesturlandi, þ.e. ekki á stöðum sem teljast til brothættra byggða eða eru taldir þurfa sérstaka innspýtingu umfram önnur landsvæði. Efling byggða landsins hefur þó verið tilgreind sem helstu rökin fyrir því að veita ívilnanir til nýfjárfestinga hér á landi.“
Frú forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um leigu skráningarskyldra ökutækja, frá atvinnuveganefnd. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið fjölda aðila á sinn fund. Með frumvarpinu er lagt til að sett verði ný heildarlög um leigu skráningarskyldra ökutækja sem byggjast að nokkru á gildandi lögum um bílaleigur, nr. 64/2000. Með frumvarpinu er stefnt að því að styrkja lagarammann um starfsemi ökutækjaleiga, einfalda reglur sem um þær gilda og bæta á sama tíma eftirlit með starfseminni. Gildissvið frumvarpsins er leiga á skráningarskyldum ökutækjum í atvinnuskyni, án ökumanns. Ákvæði frumvarpsins ná til allra tegunda skráningarskyldra ökutækja sem og hjólhýsa og tjaldvagna. Jafnframt er í frumvarpinu mælt fyrir um að það nái til einkaleiga, þ.e. þegar einstaklingar leigja ökutæki sín út með milligöngu annars aðila (stundum nefnd deilileiga). Til að reka ökutækjaleigu þarf samkvæmt ákvæðum frumvarpsins starfsleyfi frá Samgöngustofu og einnig þarf jákvæða umsögn frá því sveitarfélagi sem ökutækjaleiga mun hafa fasta starfsstöð í. Kveðið er á um að starfsleyfi til reksturs ökutækjaleigu verði ótímabundið en samkvæmt gildandi lögum gildir leyfi í fimm ár. Þeir sem hafa starfsleyfi nú halda því út gildistíma þess og skulu að þeim tíma loknum sækja um nýtt ótímabundið leyfi. Í frumvarpinu felast auknar eftirlitsheimildir fyrir Samgöngustofu sem fær t.d. heimild samkvæmt 10. og 11. gr. til að fella starfsleyfi úr gildi, láta fara fram vettvangskannanir og leggja á dagsektir. Einnig er mælt fyrir um það nýmæli að handhafi leyfis tilkynni stofnuninni um fyrirhugaðar breytingar á starfsemi. Í 6. gr. er mælt fyrir um skyldur ökutækjaleigu þar sem ýmis fyrirmæli er að finna sem ekki er kveðið skýrlega á um í gildandi lögum, svo sem að óheimilt sé að leigja út ökutæki sem ekki er skráð í notkunarflokk hjá Samgöngustofu og að ekki sé heimilt að leigja út skoðunarskylt ökutæki nema það hafi lögbundna aðalskoðun. Í 9. gr. er nýmæli sem er ætlað að skapa umgjörð utan um þá starfsemi þegar einstaklingur leigir ökutæki til annars einstaklings með milligöngu miðlunar (einkaleiga). Um er að ræða undantekningu frá 2. mgr. 6. gr. þar sem þess er krafist að leyfishafi sé eigandi þess ökutækis sem leigt er út. Samkvæmt 9. gr. er (hverjum) einstaklingi heimilt að leigja út tvö ökutæki sem eru skráð á kennitölu hans og skal milligönguaðili afla sér starfsleyfis hjá Samgöngustofu en án þess að leita þurfi umsagnar sveitarstjórnar enda er ekki gert ráð fyrir því að einkaleiga verði geymslustaður fyrir ökutæki. Einkaleiga þarf einnig að uppfylla skilyrði 4. gr. frumvarpsins þar sem kveðið er á um ýmis skilyrði starfsleyfis, svo sem um gilda starfsábyrgðartryggingu. Í 4. og 5. mgr. 9. gr. er kveðið á um að einkaleiga skuli tryggja að ökutæki sem leigð eru út hafi verið skráð í notkunarflokk hjá Samgöngustofu, hafi lögbundna aðalskoðun, að í gildi sé ábyrgðartrygging og að ökutækin hljóti viðhald og eftirlit og séu í ásigkomulagi sem tekur mið af árstíma og færð. Kveðið er á um að leyfishafi sé ábyrgur fyrir skilum virðisaukaskatts af heildarandvirði leigu skráningarskylds ökutækis, þ.e. ekki bara af fjárhæð þóknunar. Í 9. gr. er gert ráð fyrir að milligönguaðili (einkaleigan) geri samning við leigusala (einstakling sem á bifreiðina) og við leigutaka og er ökutækið því tekið á leigu og framleigt og ber einkaleigan ábyrgð á ástandi hins útleigða ökutækis. Nefndin leggur til breytingu á 7. mgr. 9. gr. í þá veru að um innheimtu og skil á virðisaukaskatti verði farið eftir lögum um virðisaukaskatt. Það fer þá eftir samningssambandi hverju sinni hver er stofn til greiðslu virðisaukaskatts. Nefndin bendir á að ekki er með frumvarpinu hróflað við þeim mörkum tekna sem einstaklingur getur aflað án þess að greiða virðisaukaskatt, sem er 1 millj. kr. Við umfjöllun um málið var nefndinni bent á að dæmi væru um að bílaleigur stunduðu starfsemi sem líktist starfsemi fyrirtækja sem stunda eignaleigu samkvæmt lögum um fjármálafyrirtæki. Með eignaleigu í lögum um fjármálafyrirtæki er átt við leigustarfsemi með lausafé eða fasteignir þar sem leigusali selur leigutaka hið leigða gegn umsömdu leigugjaldi í ákveðinn tíma. Fram kom við umfjöllun um málið að eignaleiga að meginstarfsemi sé starfsleyfisskyld samkvæmt lögum um fjármálafyrirtæki. Á starfsleyfisskyldum aðilum, sem sæta eftirliti Fjármálaeftirlitsins, hvíla ýmsar kvaðir samkvæmt lögum um fjármálafyrirtæki, svo sem um lágmarkseiginfjárhlutfall, hæfi stjórnenda, greiðslu eftirlitsgjalda og fjársýsluskatts. Fullyrt var að ákvæði frumvarpsins festu þennan mismun frekar í sessi, þ.e. að misríkar kröfur væru gerðar til fyrirtækja sem stunduðu starfsemi af svipuðum toga. Nefndinni var bent á það af hálfu ráðuneytisins að framtíðarsýn Fjármálaeftirlitsins væri sú að fyrirtæki sem stunduðu eignaleigu mundu ekki þurfa starfsleyfi eftirlitsins. Nefndin telur eðlilegt að hugað verði að breytingum á lögum í því skyni að draga úr misræmi og beinir því til fjármála- og efnahagsráðuneytis. Nefndin telur með hliðsjón af framangreindu eðlilegt að þrengja skilgreiningu á hugtakinu „ökutækjaleiga“ í 2. gr. frumvarpsins og bæta því skilyrði við að að jafnaði sé um leigu til skemmri tíma að ræða. Bent var á við umfjöllun um málið að dæmi væru um kvartanir vegna verklags bílaleiga við skil á bifreiðum og hvað varðar möguleika leigutaka á að fylgjast með því þegar ástand hennar er kannað. Fram kom af hálfu ráðuneytisins að verði frumvarpið að lögum verði reglugerð um bílaleigur endurskoðuð, m.a. með tilliti til leiguskilmála. Einnig var bent á að starfandi sé úrskurðarnefnd um ferðalög sem byggist á samþykktum ráðuneytisins, Neytendasamtakanna og Samtaka ferðaþjónustunnar en þangað er unnt að vísa deilumálum að því gefnu að ferðaþjónustuaðili sé aðili að Samtökum ferðaþjónustunnar. Nefndin gerir ráð fyrir að tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2013/11/ESB frá 21. maí 2013 um lausn deilumála neytenda utan dómstóla (ADR) og reglugerð (ESB) nr. 524/2013 um rafræna málsmeðferð deilumála þegar um er að ræða sölu á vörum eða þjónustu á netinu (ODR) verði innleidd í íslenskan rétt. Þegar það hefur verið gert mun úrskurðarnefndin geta tekið á deilumálum óháð aðild að Samtökum ferðaþjónustunnar. Ekki eru í frumvarpinu ákvæði um ívilnun á vörugjöldum til handa bílaleigum en kveðið er á um það í lögum um vörugjald af ökutækjum, eldsneyti o.fl. Við umfjöllun um málið kom til skoðunar að fella bifhjól einnig undir þær reglur en við nánari skoðun var talið að það væri illframkvæmanlegt. Ekki liggja fyrir upplýsingar um CO 2 -útblástur bifhjóla en álagningarhlutfall á fólksbifreiðar er miðað við þann útblástur. Fram kom að um þessar mundir standi yfir heildarendurskoðun hjá fjármála- og efnahagsráðuneyti á gjaldaumhverfi ökutækja. Nefndin hvetur til þess að leiga á bifhjólum geti einnig notið ívilnana frá slíkum opinberum gjöldum til samræmis við ívilnanir vegna annarra tegunda ökutækja. Nefndin gerir tillögu um nokkrar breytingar á frumvarpinu til viðbótar við þær sem getið er framan: Nefndin leggur til leiðréttingu á 2. mgr. 1. gr., 2. mgr. 6. gr. og 1. mgr. 12. gr. þannig að í stað hugtaksins „kaupleigu- eða fjármögnunarfyrirtæki“ verði notað hugtakið „lánafyrirtæki“ sem er í samræmi við lög um fjármálafyrirtæki. Einnig er lagt til að ef ökutækjaleiga opnar útibú þá skuli einnig afla jákvæðrar umsagnar frá sveitarstjórn líkt og þegar sótt er um starfsleyfi. Þá er lagt til að við bætist heimild fyrir ökutækjaleigu til að leigja út ökutæki annarrar ökutækjaleigu sem hefur gilt starfsleyfi og skal þá liggja fyrir samningur milli fyrirtækjanna um þá leigu. Nefndin leggur til breytingu á síðari málslið 4. mgr. 4. gr. og á gildistökugrein. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem fram koma í nefndarálitinu. Undir álit þetta rita Þorsteinn Sæmundsson, með fyrirvara, Kristján L. Möller framsögumaður, Jón Gunnarsson formaður, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Haraldur Benediktsson, Ásmundur Friðriksson, Róbert Marshall, Páll Jóhann Pálsson og Þórunn Egilsdóttir.
Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingu á lögum um niðurgreiðslur húshitunarkostnaðar, nr. 78/2002, með síðari breytingum frá atvinnuveganefnd. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið á sinn fund Ingva Má Pálsson frá atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti. Nefndinni bárust umsagnir um málið frá Byggðastofnun, Bændasamtökum Íslands, Grundarfjarðarbæ, Orkubúi Vestfjarða, Rúnari Lárussyni, Samorku, Samtökum atvinnulífsins og Samtökum sveitarfélaga á köldum svæðum. Með frumvarpinu er lagt til að lokið verði við að innleiða breytingar sem starfshópur þáverandi iðnaðarráðuneytis lagði til í skýrslu frá desember 2011. Vinna starfshópsins hófst í kjölfar samþykktar ríkisstjórnarinnar 5. apríl 2011 um að unnið yrði að því með Samtökum sveitarfélaga á köldum svæðum að leita leiða til að lækka og jafna kostnað við húshitun. Nokkrar tillögur starfshópsins hafa þegar komið til framkvæmda. Lagt er til að flutningur og dreifing á raforku til hitunar íbúðarhúsnæðis verði niðurgreidd að fullu hjá þeim sem ekki eiga kost á fullri hitun með jarðvarma. Við meðferð málsins kom fram það viðhorf að einnig bæri að niðurgreiða kostnað við hitun opinberra bygginga á köldum svæðum. Nefndin bendir á að kostnaður við slíka breytingu hafi ekki verið metinn nákvæmlega en gróflega áætlað er hann talinn geta numið allt að tvöföldum kostnaði við niðurgreiðslur samkvæmt frumvarpinu, verði það að lögum. Nefndin leggur til breytingu á frumvarpinu sem felst í því að breyta orðinu ,,olía“ í „eldsneyti“ á tveimur stöðum til samræmis við önnur ákvæði frumvarpsins. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu sem fram kemur hér á skjalinu. Undir nefndarálit þetta rita hv. þingmenn Kristján L. Möller, framsögumaður, Jón Gunnarsson, formaður, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Haraldur Benediktsson, Ásmundur Friðriksson, Róbert Marshall, Páll Jóhann Pálsson, Þorsteinn Sæmundsson og Þórunn Egilsdóttir.
Frú forseti. Mig langar að segja nokkur orð varðandi málið sem er hér á ferðinni og það nefndarálit sem hefur verið mælt fyrir og gerð var ágæt grein fyrir. Nú er verið að ræða um að leggja til að flutningur á dreifingu raforku til hitunar íbúðarhúsnæðis verði niðurgreiddur að fullu hjá þeim sem ekki eiga kost á fullri hitun með jarðvarma og er það gott mál. Enn sem komið er erum við samt langt í frá komin á þann stað að það sé sami orkukostnaður um allt land. Mörg svæði eru enn með mjög háan húshitunarkostnað og rafmagnskostnað og eiga langt í land. Úr því verður auðvitað að bæta og jafna. Menn verða að stíga stærri skref í þeim efnum. Í nefndarálitinu kemur fram að sú vinna hófst í kjölfar samþykktar fyrri ríkisstjórnar, þ.e. á síðasta kjörtímabili, 5. apríl 2011, þar sem unnið var með Sambandi íslenskra sveitarfélaga og leitað leiða til að lækka og jafna húshitunarkostnað á köldum svæðum. Þá komu fram mjög góðar tillögur frá starfshópi og hefur þeim að hluta til verið hrint í framkvæmd. En eins og ég segi þá er samt langt í land svo að hægt sé að segja að búið sé að jafna orkukostnað milli landsmanna. Ég vil í því samhengi nefna að niðurfelling á orkuskatti var 1,5 milljarðar, sem ríkisstjórnin ákvað að gera gagnvart stórfyrirtækjum frá og með næstu áramótum. Ef menn hefðu haldið áfram og nýtt þann möguleika að leggja orkuskatt áfram á stórfyrirtæki þá hefði verið ýmislegt hægt að gera fyrir þá fjármuni, 1,5 milljarða. Ég tel mjög eðlilegt að stórfyrirtæki í landinu komi að því verkefni að jafna orkukostnað meðal landsmanna. Ég tel það vera eðlilegt og falla undir samfélagslega ábyrgð að gera það. Hér er komið inn á að það eigi að jafna kostnað á upphitun á opinberum byggingum á köldum svæðum, að það eigi að skoða það að niðurgreiða þann kostnað. Ég tek undir það og get nefnt sem dæmi að stór skólabygging eins og Núpur í Dýrafirði, sem þjónaði því hlutverki á sínum tíma, er núna leigð út frá hinu opinbera til einkaaðila sem nýta húsnæðið fyrir gistirekstur, hótel á sumrin. Það háir þeim aðilum hve gífurlega hár orkukostnaðurinn er á því húsnæði. Sambærileg dæmi eru örugglega til vítt og breitt um landið á köldum svæðum. Ég tel því algjörlega tímabært að sú jöfnun sem áfram er unnið að á köldum svæðum nái líka til slíkra opinberra bygginga sem hefur stundum verið mjög erfitt að koma í nýtingu eftir að þær hafa þjónað sínu hlutverki vegna þess að það er svo dýrt að reka þær ef menn ætla sér til dæmis að nýta húsnæðið undir ferðaþjónustu. Þetta er nú það sem ég vildi koma að í þessu máli. Við erum á góðri leið, en þurfum að ganga miklu öruggari skrefum í þá átt að ljúka jöfnun orkukostnaðar meðal allra landsmanna og til þess þurfum við fjármuni. Ríkisvaldið verður að sýna viljann í verki með því að skattleggja þá sem geta lagt sitt af mörkum í þessa jöfnun, eins og stórfyrirtækin, og líka með framlögum á fjárlögum hvers árs.
Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um sölu fasteigna og skipa og sömuleiðis breytingartillögu. Það mál sem hér er um rætt er lagt fram í frumvarpi sem er upp á 30 greinar og greinargerð á 27 blaðsíðum þar á eftir. Ég ætla í þessari framsögu minni fyrst og fremst að vísa til nefndarálitsins og hnykkja á örfáum atriðum. Nefndarálitið er nokkuð langt og tel ég óþarfa að lesa það upp því að það liggur þegar fyrir í þingskjölum. Frumvarp af þessu tagi hefur komið nokkrum sinnum fyrir þingið, en að þessu sinni er það lagt fyrir í heilu lagi með heildstæðri greinargerð sem staðið getur ein og sér sem skýringargagn með þessum lögum. Í frumvarpinu eru lagðar fram nokkrar breytingar á reglum um menntun fasteignasala, þ.e. að fasteignasalar skulu ljúka 90 eininga námi, sem er hálft próf til BA- eða BS-prófs í háskóla. Ég bendi á í því samhengi að margir fasteignasalar eru viðskiptafræðingar, lögfræðingar og endurskoðendur eða hafa sambærilega menntun. Gerðar eru miklar kröfur í prófum sem nemendur þurfa að þreyta til að öðlast löggildingu. Frumvarpið tekur á nokkrum breytingum þarna. Eitt af því sem mikið var rætt um í umsögnum og af þeim sem komu fyrir nefndina var starfsemi verktaka á fasteignasölum, að skýrt væri kveðið á um að aðkomu verktaka og reynt að þrengja að þannig að um skýrt ráðningarsamband væri að ræða. Jafnframt gæti fasteignasali ekki framselt nema örlítinn og þá veigaminni þætti í starfsemi sinni. Þá má benda á að nokkuð var rætt um það í þessu samhengi að skýrt sé kveðið á um að fasteignasala beri að gæta hagsmuna beggja aðila, kaupanda og seljanda, í hvívetna og gæta þess að leysa störf sín af hendi svo sem góðar viðskiptavenjur bjóða. Nefndin leggur áherslu á mikilvægi þessa og bendir á að í 15. gr. er kveðið á um að fasteignasali skuli liðsinna báðum aðilum, seljanda og kaupanda, og að honum beri að gæta réttmætra hagsmuna þeirra, auk þess að haga störfum sínum í samræmi við góðar viðskiptavenjur. Undir það vill nefndin taka og ítreka. Bent var á að nokkuð hefur verið um að fólk með sakaferil komi til starfa sem sölufulltrúar. Nefndin telur mikilvægt að neytendur geti treyst því að þeir sem sinna störfum þessum séu ekki á sakaskrá vegna ákveðinna brota á sama hátt og fasteignasalar með löggildingu. Leggur nefndin því til að þeirri kröfu verði bætt við 2. mgr. 8. gr. frumvarpsins eins og þar stendur nú og þar sem gerð er grein fyrir heimildum fasteignasala til að fela lögmönnum ákveðin verkefni. Umsýslugjald. Fram komu þau sjónarmið að ganga þurfi lengra til að skýrt komi fram að fasteignasala sé óheimilt að áskilja sér einhliða þóknun af gagnaðila fyrir þá umsýslan sem er eðlilegur þáttur af samningsgerð við kaup og sölu fasteigna. Nefndin fagnar því að skerpt hefur verið á réttarsambandi fasteignasala, seljanda og kaupanda með orðalagsbreytingu og ítarlegum skýringum í greinargerð með frumvarpinu sem nú liggur fyrir og telur þær breytingar til þess fallnar að eyða þeirri óvissu um umsýslugjald í fasteignaviðskiptum sem verið hefur í umræðunni. Þá var sömuleiðis áréttað að sú þjónusta sem veitt er skuli ávallt gefin upp sem endanlegur kostnaður með virðisaukaskatti, svo það komi skýrt fram, þannig að þeir sem greiða skuli fyrir þjónustuna viti hvert er hið endanlega verð með virðisaukaskatti. Í frumvarpinu er lagt til að afnuminn verði einkaréttur fasteignasala til að hafa milligöngu um sölu atvinnufyrirtækja annarra en hlutafélaga en kveðið er á um í gildandi lögum. Bent er á að fasteignasalar geta áfram sinnt þessum störfum þótt þau falli ekki undir einkarétt þeirra. Það er mat nefndarinnar að þessi ráðstöfun sé til bóta þar sem vandséð er að menntun og reynsla fasteignasala veiti þeim meiri sérþekkingu til sölu atvinnufyrirtækja en öðrum, svo sem endurskoðendum og viðskiptafræðingum. Fram komu þau sjónarmið að með þessum breytingum væri milliganga um sölu atvinnufyrirtækja annarra en hlutafélaga þó ekki leyfisbundin. Þá er örlítið fjallað um aðkomu fjármálafyrirtækja í nefndarálitinu. Bent var á að nokkuð óskýrt væri í lögunum hver væri heimild fjármálafyrirtækja og annarra aðila sem eignast hafa eign í skuldaskilum til sölu á fasteignum. Bankar eru ekki bundnir af neinum reglum frumvarpsins. Nefndin bendir á að fjármálafyrirtæki sem selur eigin eignir teljist ekki fasteignasali í skilningi laganna og falli því ekki undir lögin. Í þeim tilvikum þegar fasteignasala er falið að selja fasteign fyrir fjármálafyrirtæki gilda lögin hins vegar fullum fetum. Mögulegt væri að breyta ákvæðum á þann veg að frekari skyldur væru lagðar á fjármálafyrirtæki við sölu fasteigna sem fjármálafyrirtækin eignast, en það fellur ekki undir það frumvarp sem hér er til umfjöllunar. Þetta frumvarp tekur á álitamáli sem reyndar hefur verið dæmt um í Hæstarétti, þ.e. afnumin er skylduaðild að Félagi fasteignasala og verður breyting á eftirliti. Ég vísa til nefndarálitsins og frumvarpsins í þeim efnum. Sömuleiðis er hnykkt á ákvæðum um milligöngu vegna sölu eigna skyldmenna og þeirra sem viðkomandi eru tengdir. Í breytingartillögu sem nefndin flytur segir að fasteignasala sé óheimil milliganga um kaup og sölu á fasteign ef a) hann eða maki hans, starfsmaður eða maki starfsmanns er eigandi hennar eða verulegs hluta fasteignasölunnar, b) hann er eða hefur verið maki eiganda, skyldur eða mægður eigandi í beinan legg eða öðrum lið til hliðar eða er tengdur eiganda með sama hætti vegna ættleiðingar, c) tengist fyrirsvarsmanni eða umboðsmanni eiganda með þeim hætti sem segir í b-lið eða að öðru leyti eru fyrir hendi aðstæður sem eru til þess fallnar að draga óhlutdrægni hans í efa með réttu. Hér er verið að hnykkja á vanhæfnissjónarmiðum þannig að kaupandi og seljandi viti með vissu að um engin óeðlileg vensl sé að ræða. Ég vísa einnig til breytingartillagna. Á á einum stað í breytingartillögu stendur að fasteignasali skuli í hvívetna leysa af hendi störf sín svo sem góðar viðskiptavenjur og siðareglur bjóða. Með því að skylduaðildin er felld niður er ekki um að ræða að lögbundnar siðareglur Félags fasteignasala séu til staðar. Hins vegar er ekkert því til fyrirstöðu að Félag fasteignasala starfi og hafi siðareglur sem fasteignasalar gangast undir, en sömuleiðis geta fasteignasalar innleitt sínar eigin siðareglur. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem liggja fyrir í þskj. 1235 í breytingartillögu. Undir þetta frumvarp rita eftirtaldir nefndarmenn efnahags- og viðskiptanefndar þann 22. apríl 2015: Frosti Sigurjónsson formaður, Vilhjálmur Bjarnason framsögumaður, Willum Þór Þórsson, Líneik Anna Sævarsdóttir, Guðmundur Steingrímsson, Áslaug María Friðriksdóttir, Sigríður Á. Andersen, með fyrirvara, og Steingrímur J. Sigfússon, með fyrirvara. Árni Páll Árnason var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Allt eru þetta hv. alþingismenn. Ég held ég hafi mál mitt ekki lengra að sinni og vísa enn og aftur til nefndarálits og breytingartillagna. Virðulegi forseti. Ég hef lokið máli mínu.
Frú forseti. Eins og fram kom í ágætri ræðu framsögumanns þá rita ég undir nefndarálit þetta með fyrirvara. Ég ætla að gera stuttlega grein fyrir honum. Hér er á ferðinni gamall kunningi. Við sem erum búin að vera hér nokkur undanfarin ár þekkjum þetta frumvarp. Það hefur verið margendurflutt og strandað hér, ekki átt auðvelda leið í gegnum þingið. Það byggir á nefndarstarfi og skoðun á þessum lagabálki allt aftur til áranna 2006, 2007 og 2008, ef ég man rétt. Síðan hefur það verið margflutt á þingi. Nú hefur loksins að mínu mati tekist nokkuð vel til við að vinna þetta mál. Nefndin hefur lagt í það talsverða vinnu og ekki síst talsmaður nefndarinnar sem hafði framsögu fyrir málinu. Það er því þannig komið að það væri synd ef menn næðu ekki að klára það í þessari umferð og þyrftu að glíma við það enn á næsta þingi eða komandi þingum. Ég tel að öll sú vinna sem nefndin vann og þær breytingartillögur sem hér eru fluttar bæti máli verulega. Það er búið að glíma við alla helstu vankantana og þau umkvörtunarefni sem algengust eru frá aðilum sem eru kunnugir þessum markaði og viðskiptum og hafa komið fyrir nefndina. Breytingartillögurnar bera það með sér að reynt hefur verið að taka á slíkum málum eins og nokkur kostur er. Það sem snýr aðallega að mínum fyrirvara er í fyrsta lagi spurningin um afnám skylduaðilar að Félagi fasteignasala. Eins og framsögumaður fór yfir þá er það í raun útgangspunktur þessa frumvarps að skylduaðildin falli niður, að eftirliti verði hagað með tilteknum hætti. Vissulega er sú leið fær og margir mundu telja hana eðlileg viðbrögð við áliti umboðsmanns Alþingis og dómi Hæstaréttar sem komst að endingu að þeirri niðurstöðu að skylduaðild að Félagi fasteignasala, eins og um hana er nú búið í lögum, standist ekki ákvæði stjórnarskrárinnar. En vel að merkja þá kemur fram þegar skoðað er bæði álit umboðsmanns og þessi dómur Hæstaréttar að hann er ekki einhver allsherjardómur um það að skylduaðild að félagi af þessu tagi geti ekki gengið upp gagnvart stjórnarskránni, heldur er alveg ljóst að það eru gerðar mjög ríkar kröfur til þess hvernig sú löggjöf sem um slíka skylduaðild fjallar er úr garði gerð, hvernig réttlætingin fyrir skylduaðildinni er rökstudd og að hún sé málefnaleg, að færð séu fram fullnægjandi rök fyrir þeim ríku almannahagsmunum sem séu nauðsynlegir til þess að réttlæta skylduaðild. Við skoðuðum að sjálfsögðu skylduaðild að Lögmannafélagi Íslands og öðrum tilteknum félagsskap lögmanna í landinu sem byggja á þannig fyrirkomulagi. Hún hefur verið talin standast, a.m.k. hefur henni ekki verið hnekkt enn fyrir dómi, enda er þar mjög rækilega og skýrt um það búið hvaða tilgangi sú skylduaðild þjónar. Ég er þeirrar skoðunar og hélt því sjónarmiði til haga í nefndinni að sú leið kæmi til greina að leiðrétta þau mistök sem í raun og veru voru gerð með lagasetningunni á Alþingi 2004. Það kom í ljós að það voru í raun og veru breytingar sem urðu í meðförum Alþingis sem felldu væntanlega málið en ekki frumvarpið sjálft eins og það kom upphaflega fram. Alþingi breytti sem sagt málinu í þá átt að það veikti frekar en styrkti röksemdir fyrir því að skylduaðild væri besta fyrirkomulagið til að ná fram þeim markmiðum sem að var stefnt og er auðvitað áfram stefnt að með þessum lögum, að umgjörð um þessi mikilvægu viðskipti sé vönduð þar sem oft séu í höndum fasteignasala stærstu fjárfestingar sem venjuleg heimili í landinu gera á lífsleiðinni, þ.e. fasteignakaup. Þá þarf að sjálfsögðu að vera ljóst að á grunni þeirrar skylduaðildar sé ríkra almannahagsmuna gætt og í gegnum hana sé eftirliti eða öðrum slíkum hlutum þannig háttað að vel sé fyrir því séð og að það fyrirkomulag standist af þeim sökum. Mér er ljóst að ég er í minni hluta með þetta sjónarmið mitt. Ég ætla því ekki að láta það valda því í sjálfu sér að ég standi ekki að málinu enda flyt ég breytingartillögurnar ásamt með öðrum félögum mínum í efnahags- og viðskiptanefnd og mun greiða málinu atkvæði, en þetta er ein meginástæða þess að ég hef þennan fyrirvara á. Mér finnst eðlilegt og rétt að hann komi hér fram. Hann er í samræmi við það sem Félag fasteignasala hefði kosið að yrði niðurstaðan í málinu þó að ég leyfi mér að ætla að þeir séu sæmilega sáttir við frumvarpið eins og það er nú orðið. Nokkur önnur atriði sem má nefna er það sem tekið er nokkuð vel á, að mínu mati, í frumvarpinu að hluta til en þó enn betur með breytingartillögum efnahags- og viðskiptanefndar, þ.e. því sem snýr að verktöku eða þeim störfum við fasteignaumsýslu og fasteignasölu sem aðrir en hinn löggilti fasteignasali annast. Það er meðal annars gert með breytingartillögum við 8. gr. þar sem skýrt er kveðið á um að fasteignasala beri sjálfum að sinna öllum þeim verkefnum sem löggilding hans nær til og fjallað er um í viðkomandi kafla laganna og jafnframt tekið fram hvaða verkefni honum sé aldrei heimilt að fela öðrum aðila, þ.e. öll meginskjalagerð, samningar um sölu, söluyfirlit, tilboðsgerð, ráðgjöf o.fl. Síðan er þarna ákvæði um að þeir sem við þetta starfa, þó að þeir séu ekki hinir löggiltu aðilar, skuli hafa óflekkað mannorð og hafi ekki hlotið dóma fyrir brot á ákvæðum til tiltekinna laga. Loks var talsvert rætt um siðareglur og þá breytingu sem leiðir af afnámi skylduaðildar að Félagi fasteignasala. Siðareglur Félags fasteignasala yrðu þá ekki lengur í þeim skilningi bindandi með sama hætti fyrir alla félagsmenn og ekki þá sem veldu að standa utan félagsins. Niðurstaða nefndarinnar varð engu að síður sú að það væri mikilvægt að tryggja að fasteignasalar skyldu leysa störf sín af hendi í hvívetna svo sem góðar viðskiptavenjur og siðareglur bjóða. Ég lít svo á að þar með sé ljóst að fasteignasölum beri að starfa samkvæmt siðareglum og væntanlega verða það siðareglur félagsins almennt, en út af fyrir sig getur niðurstaðan orðið að í einhverjum tilvikum starfi menn samkvæmt siðareglum sem þeir setja sér sjálfir eða verða til með einhverjum öðrum hætti. Ég læt duga að nefna þessi atriði sem það helsta sem ég tel að skipti máli í þessum efnum og endurtek að ég held að sé mjög ákjósanlegt að Alþingi ljúki nú umfjöllun um þetta mál. Við erum satt best að segja að verða svolítið leið á því sum hver. Ég held að það sé búið að vinna þetta mál eins vel og kostur er og mikilvægt að það fái hér fullnaðarafgreiðslu.
Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti um frumvarp til laga um breytingu á lögum um loftslagsmál, nr. 70/2012, með síðari breytingum. Nefndin fjallaði um málið og fékk á sinn fund fjölmarga umsagnaraðila sem ég ætla ekki að lesa hér upp en vísa í nefndarálitið. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum um loftslagsmál, nr. 70/2012, með síðari breytingum, en allar má rekja til alþjóðlegs samstarfs Íslands í gegnum EES-samninginn. Í fyrsta lagi er lögð til innleiðing á tilskipunum um geymslu koldíoxíðs í jarðlögum og opinber innkaup á vistvænum og orkunýtnum ökutækjum. Í öðru lagi er lögð til breyting á viðmiðunarfjárhæðum losunargjalds samkvæmt 3. mgr. 14. gr. laganna, sem tekur til aðila sem eru undanskildir gildissviði viðskiptakerfis ESB með losunarheimildir. Breyta þarf fjárhæð gjaldsins ár hvert svo að það fylgi forsendum fjárlaga. Í þriðja lagi er lagt til að nýtt bráðabirgðaákvæði bætist við lögin til fullnaðarinnleiðingar á reglugerð (ESB) nr. 421/2014 sem felur í sér breytt gildissvið viðskiptakerfis með losunarheimildir sem tekur til flugrekenda. Í því felst að þeim flugrekendum sem skila skýrslu og gera upp losunarheimildir hér á landi fækkar umtalsvert. Breytingin er tímabundin og gildir til 31. desember 2016. Ég ætla að fjalla meira um þessa liði í eins stuttu máli og mér er unnt en nefndarálitið er allítarlegt. Í a-lið 3. gr. frumvarpsins er lagt til að innleidd verði tilskipun 2009/31/EB um förgun og geymslu koldíoxíðs í jarðlögum. Mat umhverfis- og auðlindaráðuneytisins er að heppilegast sé að svo stöddu að innleiða tilskipunina þannig að almennt bann verði lagt við niðurdælingu og geymslu koldíoxíðs í jarðlögum hér á landi en með heimild fyrir rannsóknar- og þróunarverkefni þar sem ætlunin er að geyma minna en 100 kílótonn af koldíoxíði. Samkvæmt b-lið 5. gr. frumvarpsins skal endurskoða ákvæðið ekki síðar en árið 2020. Aðferðin við innleiðingu ákvæðisins skiptir miklu máli varðandi tilraunaverkefni sem Orkuveita Reykjavíkur hefur unnið að, CarbFix-verkefnið, þar sem koldíoxíði er blandað við vatn og því dælt niður í jarðlög á 500 metra dýpi í formi kolsýru þar sem það binst. Mælingar hafa sýnt að innan árs frá niðurdælingu hafa um 80–90% af koldíoxíði bundist í basöltum og kristallast í jarðlögum og geymist þannig. Orkuveitan hefur einnig unnið að öðru verkefni, SulFix-verkefninu, þar sem brennisteinsvetni er dælt niður á svipaðan hátt og það binst síðan í jarðlögum. Líkt og rakið er í athugasemdum við frumvarpið virðist tilskipunin miða við jarðfræðilegar aðstæður sem eru töluvert frábrugðnar íslenskum aðstæðum. Fram komu þau sjónarmið að CarbFix-verkefnið félli utan gildissviðs tilskipunar 2009/31/EB og þar með frumvarpsins þar sem sú aðferð sem notuð er við niðurdælingu koldíoxíðs í verkefninu sé með öðrum hætti en tilskipunin gerir ráð fyrir, þ.e. þegar koldíoxíði er dælt niður. CarbFix-verkefnið er hins vegar tilraunaverkefni og fellur því undir undanþáguákvæði 2. mgr. a-liðar 3. gr. frumvarpsins. Þá er það einnig ljóst að mati nefndarinnar að skilgreining 1. gr. frumvarpsins felur í sér að hún tekur til niðurdælingar og geymslu, þ.e. niðurdæling ein og sér án geymslu fellur ekki þar undir. Fyrir nefndinni kom fram að verkefnið hefði gengið mjög vel eins og fram kemur hér að framan og því væri líklegt að búið yrði að dæla meira en 100 kílótonnum af koldíoxíði fyrir árið 2020. Nefndin fékk þær upplýsingar að umhverfis- og auðlindaráðherra hefði skipað nefnd sem hefði það hlutverk að fylgjast með framþróun og breytingum á reglum ESB um niðurdælingu og geymslu koldíoxíðs og er nefndinni ætlað að skila ráðherra frumvarpi um mitt ár 2016 sem miði að því að heimila niðurdælingu og geymslu koldíoxíðs miðað við íslenskar aðstæður. Í nefndinni sitja fulltrúi ráðuneytisins, Umhverfisstofnunar og Orkuveitu Reykjavíkur. Endurskoðun á tilskipun 2009/31/EB er þegar hafin innan ESB og mikilvægt að í þeirri vinnu verði íslenskum sjónarmiðum komið á framfæri sem leiði til þess að tekið verði tillit til jarðfræðilegra aðstæðna hér á landi þannig að verkefnum á þessu sviði hér fylgi ekki allar þær íþyngjandi kröfur sem hugsanlega er ekki þörf á hérlendis. Að mati nefndarinnar er mikilvægt að niðurstaða fáist sem fyrst svo komast megi hjá neikvæðum áhrifum á fyrrgreind verkefni og hugsanlega niðurdælingu koldíoxíðs í kjölfar þeirra. Varðandi opinber innkaup á vistvænum og orkunýtnum ökutækjum kemur fram í b-lið 3. gr. frumvarpsins að innleidd verði tilskipun 2009/33/EB um að stuðla að notkun á hreinum og orkunýtnum ökutækjum. Ákvæðið tekur til opinberra aðila eins og þeir eru skilgreindir í 3. gr. laga um opinber innkaup, nr. 84/2007. Lagt er til að efnisreglur verði lögfestar í lögum um loftslagsmál en almennt eru efnisreglur um opinber innkaup lögfestar í þeim lögum. Fyrir nefndinni kom fram að þetta væri niðurstaða þeirra þriggja ráðuneyta sem efni tilskipunar 2009/33/EB snertir. Að mati nefndarinnar fer almennt betur á því að efnisreglur sem varða opinber innkaup séu í einum lögum þannig að þeir aðilar sem lögin taka til viti hvert þeir þurfi að leita til að kynna sér þær reglur sem gilda um innkaup þeirra. Fyrir nefndinni kom þó einnig fram að hafin er endurskoðun á lögum um opinber innkaup í fjármála- og efnahagsráðuneytinu og bendir meiri hlutinn á að í þeirri endurskoðun þurfi meðal annars að taka til skoðunar hvort rétt sé að reglurnar muni til frambúðar standa í lögum um loftslagsmál eða lögum um opinber innkaup. Meiri hlutinn mun bíða niðurstöðu þeirrar endurskoðunar og leggur því að svo stöddu til að ákvæðið verði í lögum um loftslagsmál. Fyrir nefndinni kom fram að óljóst væri hvort b-liður 3. gr. frumvarpsins tæki til Orkuveitu Reykjavíkur þar sem starfsemi félagsins væri að mestu hægt að jafna til starfsemi einkaaðila, samanber 1. málslið 2. mgr. 3. gr. laga um opinber innkaup. Meiri hlutinn bendir á að Orkuveitan fellur undir reglugerð um innkaup stofnana sem annast vatnsveitu, orkuveitu, flutninga og fjarskipti, nr. 755/2007. Reglugerðin er sett með stoð í 3. mgr. 7. gr. laga um opinber innkaup en samkvæmt 2. mgr. sömu greinar gilda önnur ákvæði laganna en ákvæði XIV. og XV. kafla ekki um aðila sem falla undir reglugerð nr. 755/2007. Meiri hlutinn bendir þó á mikilvægi þess að opinberir aðilar og fyrirtæki í eigu hins opinbera hagi sínum innkaupum með vistvæn sjónarmið að leiðarljósi. Varðandi seinna skuldbindingartímabil Kyoto-bókunarinnar leggur meiri hlutinn til þá breytingu á frumvarpinu að bæta við lögin ákvæði til bráðabirgða sem lögfestir 4. gr. samnings milli Íslands annars vegar og Evrópusambandsins og aðildarríkja þess hins vegar um þátttöku Íslands í sameiginlegum efndum á skuldbindingum Íslands, Evrópusambandsins og aðildarríkja þess á öðru skuldbindingartímabili Kyoto-bókunarinnar við rammasamning Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar. Samningurinn er prentaður sem fylgiskjal með nefndarálitinu. Ísland, Evrópusambandið, aðildarríki þess og Króatía gáfu út sameiginlega yfirlýsingu í lok árs 2012 við innleiðingu Doha-breytingarinnar, um fyrirætlanir ríkjanna til að uppfylla skuldbindingar sameiginlega á öðru skuldbindingartímabili Kyoto-bókunarinnar sem er frá 2013–2020. Í yfirlýsingunni er nánar kveðið á um að ríkin muni uppfylla skuldbindingarnar á öðru tímabili Kyoto-bókunarinnar í samræmi við ákvæði 1. mgr. 4. gr. bókunarinnar sem heimili aðilum að bókuninni að uppfylla skuldbindingar samkvæmt 3. gr. hennar sameiginlega. Íslensk stjórnvöld hófu formlegar samningaviðræður við Evrópusambandið í mars 2014 varðandi hlut Íslands í sameiginlegum efndum ríkjanna á seinna skuldbindingartímabili Kyoto-bókunarinnar. Þeim samningaviðræðum lauk í maí 2014 með áritun samningsaðila á samning á milli Íslands annars vegar og Evrópusambandsins og aðildarríkja þess hins vegar um þátttöku Íslands í sameiginlegum efndum á skuldbindingum Íslands, Evrópusambandsins og aðildarríkja þess og á öðru skuldbindingartímabili Kyoto-bókunarinnar við rammasamning Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar. Gert er ráð fyrir að samningurinn verði undirritaður á næstunni. Við nánari rýni á drögum samningsins, sem lágu fyrir um miðjan janúar 2015, var það metið svo af stjórnvöldum að rétt væri að veita 4. gr. samningsins lagagildi hér á landi og leggur meiri hlutinn það til að ósk umhverfis- og auðlindaráðuneytisins. Samkvæmt 1. mgr. ákvæðisins eru þær ESB-gerðir sem vísað er til í 1. viðauka við samninginn bindandi fyrir Ísland, en þær varða skuldbindingar í sambandi við Kyoto-bókunina og er einkum um að ræða tæknilegar reglur um loftslagsbókhald og skilafresti, líkt og fjallað er um í samningnum sjálfum. Sérstök nefnd um sameiginlegar efndir samkvæmt 6. gr. samningsins getur með ákvörðunum sínum bætt ESB-gerðum við fyrrgreindan viðauka. Nefndin, sem skal skipuð fulltrúum samningsaðilanna, þ.e. aðildarríkja ESB og Íslands, skal samkvæmt 2. mgr. 6. gr. taka allar ákvarðanir með samhljóða samþykki. Í því felst að engar gerðir öðlast gildi fyrir Ísland nema fulltrúi Íslands samþykki þær. Tekið er fram í 4. mgr. 4. gr. samningsins að ef breytingar á 1. viðauka við samninginn kalla á breytingar á löggjöf Íslands skuli við gildistöku slíkra breytinga hafa hliðsjón af þeim tíma sem Ísland þarf til að samþykkja breytingarnar og þörfinni á að tryggja samræmi við kröfur Kyoto-bókunarinnar og ákvarðanir. Meiri hlutinn leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeirri breytingu sem gerð hefur verið grein fyrir og lögð er til í sérstöku skjali. Undir álit þetta skrifa Höskuldur Þórhallsson, formaður og framsögumaður, Haraldur Einarsson, Birgir Ármannsson, Elín Hirst og Vilhjálmur Árnason, en Jón Þór Ólafsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins.
Forseti. Ég mæli hér fyrir áliti minni hluta umhverfis- og samgöngunefndar um frumvarp til laga um breytingu á lögum um loftslagsmál. Í sjálfu sér má segja að álitið sé að meginstefnu samhljóða áliti meiri hluta nefndarinnar, enda erum við þeirrar skoðunar að Íslandi beri að ganga fram fyrir skjöldu í loftslagsmálum og draga úr losun gróðurhúsalofttegunda sem mest við megum. Þó er eitt atriði sem við viljum sérstaklega draga fram og ég ætla að gera grein fyrir og það varðar í raun breytingartillögu sem við gerum við frumvarpið og er um tekjuákvæði loftslagssjóðsins. Í lögum í desember 2014, sem voru um ýmsar forsendur frumvarps til fjárlaga fyrir yfirstandandi ár, var loftslagssjóðnum breytt. Við leggjum til með þessari breytingartillögu að sjóðnum sé breytt til fyrra horfs. Samkvæmt þeirri breytingu sem hér er lögð til fær loftslagssjóður markaðan tekjustofn, sem er þá helmingur tekna íslenska ríkisins af sölu losunarheimilda á uppboði. Þá er gert ráð fyrir að loftslagssjóður styðji við verkefni sem geti stuðlað að samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi, aðlögun að afleiðingum loftslagsbreytinga og aukinni þekkingu almennings á loftslagsbreytingum af mannavöldum. Þetta er í samræmi við það sem að jafnaði er gert við þær tekjur sem ríki innan Evrópu fá fyrir losunarheimildir og er til þess að freista þess að grænka hagkerfin, ef svo má að orði komast, og styðja við þróun í bæði vísindum og tækni að því er varðar loftslagsvæna framvindu. Við sem undir þetta nefndarálit ritum leggjum sem sé fram breytingartillögu þess efnis og það er sú sem hér stendur, Svandís Svavarsdóttir, sem er framsögumaður minnihlutaálits, og Katrín Júlíusdóttir og Róbert Marshall, öll hv. þingmenn.
Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingu á efnalögum, nr. 61/2013. Nefndin fjallaði um málið og fékk á sinn fund fjölmarga umsagnaraðila. Ég vísa til nefndarálitsins svo ég þurfi ekki að telja þá alla upp. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á efnalögum, nr. 61/2013. Frumvarpið felur í sér fyrstu endurskoðun á efnalögum frá því að þau að tóku gildi í apríl 2013. Þá felur frumvarpið í sér breytingar vegna færslu á eftirliti með raf- og rafeindabúnaði frá Umhverfisstofnun til Mannvirkjastofnunar og innleiðingar á EES-gerðum sem og lagaheimildir til innleiðingar og undirbúnings vegna EES-gerða sem mun þurfa að innleiða á grundvelli laganna. Lögin og frumvarpið eru mjög tæknilegs eðlis og fela í sér innleiðingu fjölda EES-gerða þar sem lagaumhverfi málaflokksins hér á landi tekur mjög mið af EES-gerðum. Með frumvarpinu er lögð til innleiðing á tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins 2009/126/ EB um II. áfanga endurheimtar bensíngufu við eldsneytisupptöku fyrir vélknúin ökutæki á bensínstöðvum. Markmið tilskipunarinnar er að draga úr loftmengun og bæta loftgæði með því að draga úr losun bensíngufu í andrúmsloftið. Tilskipunin felur í sér að gerð er krafa um gufugleypibúnað á bensínstöðvum. Allar nýjar bensínstöðvar munu þurfa að vera útbúnar með gufugleypibúnaði. Bensínstöðvar sem undirgangast meiri háttar endurnýjun þar sem árleg sala er meiri en 500 þúsund lítrar á ári munu einnig þurfa slíkan búnað og einnig þegar bensínstöð er staðsett undir íbúðarhúsnæði eða vinnusvæði þar sem árleg bensínsala er meiri en 100 þúsund lítrar á ári, en ein slík er hér á landi. Þá munu allar bensínstöðvar sem selja meira en 3 milljónir lítra á ári þurfa að setja upp gufugleypibúnað fyrir 31. desember 2018, en þá tekur sú krafa gildi gagnvart stærri bensínstöðvum. Í athugasemdum við frumvarpið kemur fram að fjórar bensínstöðvar hér á landi selji meira en 3 milljónir lítra af bensíni á ári og á þeim stöðvum hefur nauðsynlegur búnaður verið settur upp eða stendur til að setja upp. Bensínsala á flestum bensínstöðvum hér á landi nær ekki 500 þúsund lítrum á ári og því munu þessar reglur ekki ná til þeirra. Fjöldi bensínstöðva í dreifbýli nær ekki þessari sölu og því ætti frumvarpið ekki að hafa áhrif á þjónustu olíufélaganna í hinum dreifðu byggðum. Aðrar bensínstöðvar með meiri sölu en 500 þúsund lítra á ári munu aðeins þurfa að setja upp gufugleypibúnað við meiri háttar endurnýjun. Nefndin fjallaði nokkuð um málefni faggiltra skoðunarstofa. Í 19. gr. frumvarpsins er lögð til breyting á 3. mgr. 43. gr. laganna, um vottanir. Er með breytingunni lagt til að áréttað verði að erlendir aðilar, sem hlotið hafa vottun eða verið tilnefndir sem vottunaraðilar í öðru ríki á EES-svæðinu, geti framkvæmt vottanir hér á landi. Fyrir nefndinni kom fram að 43. gr. laganna væri óvirk hér á landi þar sem ekki hefur tekist að koma á fót vottun hérlendis. Málefni faggildingar hafa áður komið til umfjöllunar nefndarinnar og ljóst að þar er um erfið mál að ræða, m.a. vegna smæðar markaðarins hér á landi. Með breytingunni sem lögð er til í frumvarpinu er opnað fyrir aðkomu erlendra vottunaraðila hingað til lands. Nefndin leggur til þá breytingu á ákvæðinu að orðið „öðru“ falli brott. Með því getur lögbært stjórnvald á Íslandi tilnefnt erlendan aðila sem vottunaraðila samkvæmt ákvæðinu en það einskorðast ekki við aðila tilnefndan af öðru ríki. Með því mætti hugsanlega minnka kostnað í tengslum við vottun. Við umfjöllun nefndarinnar komu fram athugasemdir við 30. gr. frumvarpsins um breytingu á 57. gr. laganna þannig að ákvæðið taki eftir breytingar til stöðvunar á markaðssetningu vöru um stundarsakir. Er talið mikilvægt að Umhverfisstofnun geti stöðvað markaðssetningu á vöru um stundarsakir með skjótum hætti þegar grunur leikur á um að varan uppfylli ekki skilyrði laganna eða reglugerða settra á grundvelli þeirra. Í þessu skyni er felldur brott andmælaréttur aðila máls samkvæmt 13. gr. stjórnsýslulaga, nr. 37/1993. Ljóst er að stöðvun á markaðssetningu vöru um stundarsakir er íþyngjandi stjórnvaldsákvörðun. Fyrir töku slíkrar ákvörðunar geta hins vegar legið mikilvægir almannahagsmunir enda getur verið um mjög hættuleg efni að ræða sem kalla á skjót viðbrögð eftirlitsaðila. Nefndin bendir í þessu sambandi á að ákvörðun um að stöðva markaðssetningu vöru um stundarsakir er stjórnvaldsákvörðun í skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsýslulaga. Þannig gilda önnur ákvæði laganna um ákvörðun um að stöðva markaðssetningu vöru um stundarsakir, m.a. rannsóknarregla 10. gr. og meðalhófsregla 12. gr. Í rannsóknarreglunni felst að stjórnvaldi ber að rannsaka mál til hlítar áður en ákvörðun er tekin. Hefur reglan um andmælarétt jafnan verið nátengd rannsóknarreglunni þar sem vandséð er hvernig stjórnvald geti rannsakað mál til hlítar án þess að heyra sjónarmið þess aðila sem ákvörðun beinist að. Í meðalhófsreglunni felst að stjórnvald skal aðeins taka íþyngjandi ákvörðun þegar lögmætu markmiði sem að er stefnt verður ekki náð með vægari hætti. Nefndin telur mikilvægt að árétta framangreindar reglur og að við beitingu úrræðisins verði gætt meðalhófs. Fyrir nefndinni komu fram athugasemdir við að frumvarpið hafi ekki verið sent helstu hagsmunaaðilum til umsagnar á vinnslustigi í umhverfis- og auðlindaráðuneyti. Í athugasemdum við frumvarpið kemur fram að það hafi verið unnið í samráði við Umhverfisstofnun og Mannvirkjastofnun en að frumvarpið hafi ekki verið sett í almennt umsagnarferli og ekki sent til umsagnar annarra aðila en þessara tveggja því að ekki var talin sérstök þörf á að senda það til umsagnar annarra aðila, einkum þar sem samráð hafði átt sér stað á fyrri stigum vegna undirbúnings á innleiðingu þeirra EES-gerða sem frumvarpið snertir. Hins vegar kemur fram í VI. kafla almennra athugasemda við frumvarpið að það hafi áhrif á bæði almenning og fyrirtæki í landinu þar sem það kveði á um nýjar skyldur sem fyrirtæki þurfi að uppfylla en þær skyldur eru til komnar vegna skuldbindinga Íslands á grundvelli EES- samningsins. Í Handbók um undirbúning og frágang lagafrumvarpa, útgefinni af forsætisráðuneytinu o.fl., kemur fram að æskilegt sé að efna til samráðs við hagsmunaaðila og almenning við gerð þýðingarmeiri frumvarpa. Við mat á því hvort frumvörp séu þýðingarmikil mætti meðal annars líta til þess hvort nýjar skyldur séu lagðar á einstaklinga, atvinnulíf, sveitarfélög o.s.frv. Að mati nefndarinnar var því ástæða til að kynna efni frumvarpsins fyrir hagsmunaaðilum og hefði það verið í samræmi við þau sjónarmið sem fram koma í áðurnefndri handbók. Nefndin tekur að þessu leyti undir athugasemdir hagsmunaaðila um skort á samráði. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með eftirfarandi breytingu: Orðið „öðru“ í 19. gr. falli brott. Hv. þm. Jón Þór Ólafsson var fjarverandi við afgreiðslu málsins. Undir álitið skrifa hv. þingmenn Höskuldur Þórhallsson, formaður og framsögumaður, Katrín Júlíusdóttir, Haraldur Einarsson, Ásmundur Friðriksson, Haraldur Benediktsson, Svandís Svavarsdóttir, Róbert Marshall og Vilhjálmur Árnason.
Virðulegur forseti. Ég ætla mér ekki að lengja mjög umræðu um það frumvarp sem hér um ræðir, sem er breyting á ýmsum lögum vegna samkomulags milli ríkis og sveitarfélaga um eflingu tónlistarnáms. En við erum hér enn og aftur í bútasaumi til að geta uppfyllt einhverjar skyldur. Þó svo að tónlistarskólarnir séu verkefni sveitarfélaga þá grípur ríkið inn í með einum eða öðrum hætti til þess að hægt sé að stuðla að framhaldsnámi í tónlistarfræðslu og tónlist almennt. Ég legg því til, virðulegi forseti, og segi enn og aftur að kominn er tími til að farið verði yfir lög um tónlistarskóla og stefnu í þeim efnum, hvort tónlistarnám almennt eigi að vera sérverkefni sveitarfélaga eða hvort skipta eigi þessu námi, eins og öðru námi sem nemendur stunda, í grunnnám og síðan framhaldsnám og það sé þá verkefni ríkisins að taka við framhaldsnáminu. En þá þarf jafnframt, eins og oft hefur komið fram í umræðunni, að draga annað listnám með inn og þá undir grunnskólann og verkefni sveitarfélaga. En það hlýtur að vera tími, virðulegur forseti, til að leggjast yfir lög um tónlistarskóla og verkefnið sem því fylgir. Þessi bútasaumur æ ofan í æ er okkur ekki til sóma.
Frú forseti. Ég tek undir það sem hv. þm. Ragnheiður Ríkharðsdóttir sagði í skeleggri ræðu en stuttri. Hún kallar þetta bútasaum. Hv. framsögumaður málsins á sínum tíma kallaði þetta reddingu. Enn einn þingmaðurinn kallaði þetta skítareddingu sem við erum að samþykkja hérna. Ég hef lýst því yfir að ég samþykki þetta frumvarp. En mér finnst hins vegar sem hæstv. ráðherra hafi eytt fullmiklum tíma í nánast ekki neitt á sínum tíma þegar við ræddum þetta. Ég þakkaði þá hv. þingmanni og formanni þingflokks sjálfstæðismanna, Ragnheiði Ríkharðsdóttur, fyrir að koma hingað í þingsal með hæstv. ráðherra. Ég og fleiri þingmenn á þeim tíma töldum ekki unnt að ljúka málinu án þess að hæstv. ráðherra gerði að minnsta kosti tilraun til að greina frá stefnu sinni varðandi málið. Þá kom tvennt í ljós. Í fyrsta lagi stefnir hann að því að ráðast í þá heildarendurskoðun sem hv. þm. Ragnheiður Ríkharðsdóttir sagði áðan að væri brýn þörf á, þannig skildi ég hann. Sömuleiðis lýsti hann fyrir okkur hugmynd sem út af fyrir sig var alveg prýðileg. Hún gekk út á það að stofna sérstaka einingu í Reykjavík sem væri eins konar framhaldsnám á háskólastigi fyrir framúrskarandi námsmenn. Sú stofnun yrði jafnframt í starfstengslum við framhaldsskóla á landsbyggðinni, en ég taldi hins vegar þá að það leysti með engu móti framtíðarvandann í því máli sem við höfum verið hér að reifa. Hugmynd hæstv. menntamálaráðherra er alveg prýðisgóð, en hún kemur til viðbótar við tónlistarnámið í landinu. Hún mun kalla á enn frekari framlög til tónlistarnáms og síst vil ég sýta það. Ég tel að þetta yrði afburðagott. Ég lít líka svo á að hæstv. ráðherra hafi þrátt fyrir þessa hugmynd með engu svarað því hvernig hann hyggst bæta úr þeirri stöðu sem er í tónlistarnámi til frambúðar. En í dag er staðan nákvæmlega þannig að tónlistarskólarnir vita varla þegar dregur að mánaðamótum hvort þeir hafi peninga til að greiða laun. Ég held að segja megi að ef ekki hefði komið til þessi redding, bútasaumurinn sem hv. þingmaður nefndi svo, þá stefndi í gjaldfelli, jafnvel gjaldþrot hjá fjölda skóla. Ég vil því taka undir með hv. þingmanni sem talaði áðan að nauðsynlegt er að fara í heildarendurskoðun á þessum málaflokki. En það sem skiptir kannski mestu máli er að hæstv. ráðherra komi með stefnu hér inn í Alþingi sem þingmenn geta þá rökrætt, eftir atvikum samþykkt eða breytt og bætt. Það sem skiptir máli er að lögð sé einhver lína inn í framtíðina, þannig að við sem erum núna á næstu dögum að fara að samþykkja þetta, hugsanlega á þessum degi, stöndum ekki aftur frammi fyrir þeim bráðavanda að þurfa að ráðast í reddingar af þessu tagi sem engu okkar líkar og, eins og hv. þingmaður sem mælti fyrir frumvarpinu sagði, bjargar bara málunum í nokkra mánuði.
Virðulegur forseti. Við ræðum hér við 2. umr. frumvarp til laga um breytingu á lyfjalögum, nr. 93/1994, með síðari breytingum. Frumvarpinu er ætlað að innleiða tilskipun nr. 84/2010 og reglugerð ESB nr. 1235/2010, sem saman mynda nýtt regluverk á sviði lyfjagátar. Lyfjagát er samfelld vöktun á öryggi lyfja, aukaverkunum þeirra og tilkynningu, skráningu og úrvinnslu. Í frumvarpinu felst að í stað núgildandi 19. gr. lyfjalaga, sem varðar skyldu eftirlitsaðila og markaðsleyfishafa til að skrá og tilkynna aukaverkanir lyfja, komi nýr kafli, VI. kafli A, með fjórum greinum sem fjalli með ítarlegri hætti um ferli lyfjagátar, þar á meðal skyldur markaðsleyfishafa í því efni. Lyfjastofnun lagði til nokkrar breytingar á orðalagi 2. gr. frumvarpsins sem miða að því að tryggja betur að fyrrgreind tilskipun og reglugerð verði innleidd með fullnægjandi hætti í íslenskan rétt. Nefndin hefur farið yfir og fallist á tillögur Lyfjastofnunar og leggur til breytingar á frumvarpinu sem taka mið af þeim. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með breytingum sem gerð er tillaga um í sérstöku þingskjali, nr. 1389. Virðulegur forseti. Undir þetta rita formaður velferðarnefndar, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, Ragnheiður Ríkharðsdóttir framsögumaður, Ásmundur Friðriksson, Brynjar Níelsson, Elsa Lára Arnardóttir, Páll Jóhann Pálsson, Páll Valur Björnsson og Steinunn Þóra Árnadóttir, allt hv. þingmenn. Hv. þm. Guðbjartur Hannesson var fjarverandi afgreiðslu máls.
Hæstv. forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti utanríkismálanefndar vegna frumvarps til laga um framkvæmd samnings um klasasprengjur. Frumvarpið er flutt til að gera Íslandi kleift að fullgilda samning um klasasprengjur frá árinu 2008 með því að gera viðeigandi breytingu á gildandi refsilögsögu í samræmi við ákvæði þess samnings. Í nefndaráliti er í stuttu máli vikið að sögu þessa samnings en til að gera langa sögu stutta er hægt að segja að það liggi nokkuð á að Ísland fullgildi samninginn, enda stendur fyrir dyrum endurskoðun samningsins og væri óviðeigandi ef Ísland hefði ekki fullgilt samninginn þegar kemur að því verki. Í nefndaráliti er þess getið að við umfjöllun nefndarinnar hafi komið fram að helsta breytingin á refsilögsögu í frumvarpinu felist í heimild til að refsa íslenskum aðilum sem fremja brot í ríkjum sem ekki hafa fullgilt samninginn af sinni hálfu. Þetta er frávik frá þeirri meginreglu að almennt verði ekki refsað fyrir verknað framinn erlendis nema hann teljist jafnframt refsinæmur samkvæmt rétti viðkomandi ríkis. Í greinargerð með frumvarpinu kemur fram að samráð hafi verið haft við refsiréttarnefnd við útfærslu innleiðingar samningsins hér á landi. Þess er jafnframt getið að með frumvarpinu séu klasasprengjur bannaðar hér á landi og bannið taki einnig til háttsemi sem falli undir samninginn og íslenskir aðilar fremja erlendis. Bannið mun ná til íslenskra lögaðila sem eru með útibú eða starfsemi erlendis. Í umfjöllun nefndarinnar komu fram tvær spurningar fyrst og fremst. Annars vegar hvort samningurinn tæki ekki til jarðsprengna, en vísað er til þess að þegar eru í gildi lög frá 2001 um það efni, þannig að jarðsprengjur falla utan gildissviðs þessara laga. Hitt atriðið sem kom til skoðunar á vettvangi nefndarinnar er spurningin um hlutlæga ábyrgð lögaðila samkvæmt frumvarpinu. Þar er um að ræða frávik frá meginreglu um að sekt fyrirsvarsmanna, starfsmanns eða annars á vegum lögaðilans teljist grundvöllur ábyrgðar lögaðila. Við umfjöllun nefndarinnar kom fram, eins og segir í nefndarálitinu, sjónarmið því til stuðnings að ganga lengra að þessu leyti til að auðvelda skilvirk viðbrögð við brotum á banni við klasasprengjum og leggja aukna áherslu á alvarleika brota sem felast í framleiðslu eða verslun með þær. Nefndin tók undir þau sjónarmið sem komu fram í greinargerð með frumvarpinu að leggja bæri hlutlæga ábyrgð á í þessu tilviki, en ítrekar í því sambandi að umrædd ábyrgð lögaðila grundvallist á því að brotið sé framið í þágu viðkomandi lögaðila. Nefndin var samstiga í þessu máli og leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Undir nefndarálitið rita allir nefndarmenn að hv. þm. Birgittu Jónsdóttur undanskilinni, hún er áheyrnarfulltrúi í nefndinni og lýsti sig samþykka álitinu.
Frú forseti. Ég fagna því fyrir hönd okkar vinstri grænna að þetta frumvarp fái nú afgreiðslu á Alþingi. Athygli mín var vakin á því að orðinn var nokkur dráttur á því að Ísland hefði fullgilt þennan samning. Í hönd fer undirbúningsráðstefna eða fyrsta endurskoðun í Istanbúl í haust, ef ég man rétt, til að fylgja samningnum eftir og áhugasamir aðilar og samtök erlendis sem fylgjast með framgangi málsins og reyna að þrýsta á um að sem flest ríki fullgildi samninginn og/eða gerist aðilar að honum. Þau tóku eftir því að þrátt fyrir að Ísland hafi verið einn af undirritunaraðilunum í byrjun í desember 2008 hefði það ekki enn lokið því verki að fullgilda hann. Ég lagði því fram fyrirspurn á dögunum um nákvæmlega þetta mál og svo vel vildi til að svarið kom fáeinum dögum seinna í formi þess frumvarps sem hér er nú verið að ræða. Ég held að ástæðulaust sé að hafa um þetta fleiri orð en ég fagna því að við náum því þá að klára þetta fyrir vorið þannig að Ísland getur sótt þessa ráðstefnu með fullri reisn í haust.
Virðulegur frú forseti. Ég mæli hér fyrir nefndaráliti velferðarnefndar, nefndaráliti með breytingartillögu um frumvarp til laga um breytingar á lögum um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, nr. 46/1980, og lögum um málefni fatlaðs fólks, nr. 59/1992, með síðari breytingum. Nefndin hefur fjallað um málið og fengið fjölda aðila á sinn fund. Með frumvarpinu eru lagðar til breytingar á lögum um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum, nr. 46/1980, og lögum um málefni fatlaðs fólks, nr. 59/1992, með síðari breytingum. Frumvarpið lýtur að þremur þáttum. Í fyrsta lagi eru í 1. gr. frumvarpsins lagðar til breytingar á 38. gr. laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Þeim er ætlað að tryggja lagastoð fyrir nýja reglugerð um aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustöðum. Fyrir liggja drög að reglugerð sem unnin voru í samráði við samtök aðila vinnumarkaðarins. Umsagnir um 1. gr. frumvarpsins voru jákvæðar. Nefndin tekur undir mikilvægi þess að tryggja lagastoð fyrir reglugerð um aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustöðum og leggur því til að b-liður 1. gr. frumvarpsins verði samþykktur óbreyttur. Nefndin telur æskilegt að 38. gr. laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum sé afdráttarlaus um að reglugerð skuli sett um hvaða kröfur skuli uppfylltar varðandi skipulag, tilhögun og framkvæmd vinnu, þar á meðal um aðgerðir gegn einelti, kynferðislegri áreitni, kynbundinni áreitni og ofbeldi á vinnustöðum. Hún leggur því til breytingu á a-lið 1. gr. frumvarpsins sem felur í sér að mælt verði fyrir um að ráðherra setji reglugerð frekar en að ráðherra sé það heimilt. Í öðru lagi er í 2. gr. frumvarpsins lagt til að bætt verði við 82. gr. laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum málsgrein um skyldu atvinnurekenda til að tilkynna Vinnueftirliti ríkisins um úrbætur á vinnustað. Henni er ætlað að auka öryggi innan vinnustaða með aukinni skilvirkni vinnustaðaeftirlits Vinnueftirlitsins. Viðbrögð við tillögunni voru jákvæð. Meðal annars kom fram að nýting rafrænna samskipta í stað eftirlitsheimsókna gæti verið til hagsbóta fyrir bæði atvinnurekendur og Vinnueftirlitið. Nefndin telur breytinguna til þess fallna að gera eftirlit Vinnueftirlitsins skilvirkara og geta dregið úr þörf á eftirlitsheimsóknum. Nefndin leggur því til að 2. gr. frumvarpsins verði samþykkt óbreytt. Í þriðja lagi eru lagðar til breytingar sem varða samstarfsverkefni um innleiðingu notendastýrðrar persónulegrar aðstoðar við fatlað fólk. Notendastýrð persónuleg aðstoð við fatlað fólk felur í sér að viðkomandi einstaklingar stýra sjálfir þeirri þjónustu sem þeir fá innan tíma- og fjárhagsramma sem markaður er í samningi um aðstoðina og ræðst af mati á þörf viðkomandi. Henni er ætlað að stuðla að því að fatlað fólk geti notið sjálfstæðis til jafns við ófatlað fólk. Alþingi samþykkti á 138. löggjafarþingi þingsályktun þar sem félags- og tryggingamálaráðherra var falið að koma á fót notendastýrðri persónulegri aðstoð við fatlað fólk á Íslandi. Með 42. gr. laga nr. 152/2010, um breytingu á lögum um málefni fatlaðra, var ákvæði til bráðabirgða IV í lögunum breytt. Ákvæðið mælir nú fyrir um samstarfsverkefni ríkis, sveitarfélaga og heildarsamtaka fatlaðs fólks um innleiðingu notendastýrðrar persónulegrar aðstoðar. Verkefnisstjórn um notendastýrða persónulega aðstoð hófst árið 2011. Fyrstu tilraunasamningar um notendastýrða persónulega aðstoð voru gerðir árið eftir. Síðan hefur samningum fjölgað og 2014 var gerður 51 samningur. Gert er ráð fyrir að nokkuð fleiri samningar en það verði gerðir 2015 og 2016. Í 3. gr. frumvarpsins er lagt til að í nýju ákvæði til bráðabirgða í lögum um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum verði veitt tímabundin heimild til frávika frá reglum 53. og 56. gr. laganna um hvíldartíma og næturvinnutíma vegna starfsmanna sem veita notendastýrða persónulega aðstoð með samkomulagi samtaka aðila vinnumarkaðarins. Í greinargerð með frumvarpinu er rakið að gildandi reglur séu taldar geta sett verkefninu um notendastýrða persónulega aðstoð nokkrar skorður. Í 1. mgr. 53. gr. laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum kemur fram sú meginregla að starfsmenn skuli fá minnst 11 klukkustunda samfellda hvíld á hverjum 24 klukkustundum. Í 1. mgr. 56. gr. kemur fram sú meginregla að vinnutími næturvinnustarfsmanna skuli að jafnaði ekki vera lengri en átta klukkustundir á hverju 24 klukkustunda tímabili. Ákvæðin taka mið af reglum um vinnutíma samkvæmt samningnum um Evrópska efnahagssvæðið, samanber 3. og 8. gr. tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins 2003/88/EB, um ákveðna þætti er varða skipulag vinnutíma, sem hefur verið felld inn í XVIII. viðauka við samninginn. Í 18. gr. tilskipunarinnar er heimild til að víkja frá 3. og 8. gr. með kjarasamningum. Heimila ber slík frávik með því skilyrði að hlutaðeigandi starfsmenn fái samsvarandi hvíldartíma í staðinn eða í undantekningartilvikum, þegar ekki er unnt af hlutlægum ástæðum að veita samsvarandi hvíldartíma, að hlutaðeigandi starfsmenn fái viðeigandi vernd. Skiptar skoðanir komu fram um 3. gr. frumvarpsins fyrir nefndinni. Samtök fatlaðs fólks studdu ákvæðið. Fram kom að sveigjanlegri vinnutími gæti greitt fyrir aukinni samfellu í notendastýrðri persónulegri aðstoð, m.a. með svokölluðum „sofandi næturvöktum“ sem fela í sér að starfsmaður sefur á svipuðum tíma og notandi en er til staðar ef þörf krefur. Á móti var bent á að meginreglur laga um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum um hvíldartíma og næturvinnutíma væru einkum ætlaðar til verndar starfsfólki. Heimildir til frávika frá reglunum gætu leitt af sér óhæfilegan þrýsting á starfsmenn um að vinna langar vaktir án fullnægjandi hvíldar. Í 4. gr. frumvarpsins er lagt til að samstarfsverkefni verði framlengt til ársins 2016 og fyrirmælum varðandi lögfestingu úrræðisins breytt. Í greinargerð með frumvarpinu kemur fram að það sé mat verkefnisstjórnar um notendastýrða persónulega aðstoð að ekki sé komin slík reynsla á framkvæmd verkefnisins að unnt sé að tryggja að markmið þess nái fram að ganga með fullnægjandi hætti ljúki verkefninu í árslok 2014. Endurskoðun á lögum um málefni fatlaðs fólks standa yfir og gert sé ráð fyrir að festa notendastýrða persónulega aðstoð í sessi sem eitt af þeim þjónustuúrræðum sem fötluðu fólki standa til boða þurfi það á aðstoð að halda í daglegu lífi. Verði gildistími samstarfsverkefnisins um notendastýrða persónulega aðstoð framlengdur með þeim hætti sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu komi aukin reynsla á framkvæmd verkefnisins til með að nýtast við endurskoðun laganna. Fyrir nefndinni kom fram almennur stuðningur við framlengingu samstarfsverkefnisins, þótt sumir hafi lýst vonbrigðum með að ekki hafi tekist að lögfesta notendastýrða persónulega aðstoð 2014. Bent var á að tryggja þyrfti nægt fjármagn til að standa undir fyrirséðum fjölda samninga um notendastýrða persónulega aðstoð meðan á samstarfsverkefninu stæði. Þá var bent á ýmis sjónarmið sem huga ætti að við undirbúning lögfestingar úrræðisins. Sérstaklega var rætt um fjármögnun til lengri tíma og ýmis vinnuréttarleg efni, þar á meðal vinnuaðstöðu, starfslýsingu, fræðslu fyrir starfsmenn og hvort beint ráðningarsamband ætti að vera á milli starfsmanna og notenda þjónustunnar eða hvort starfsmenn ættu að vera í ráðningarsambandi við milliliði um þjónustuna. Einnig kom fram að á öðrum Norðurlöndum hafi reynt á margvísleg úrlausnarefni varðandi notendastýrða persónulega aðstoð sem æskilegt væri að líta til við undirbúninginn. Nefndin telur æskilegt að framlengja samstarfsverkefnið til 2016. Aftur á móti telur nefndin ekki fram komin rök sem sýna að þörf sé á þeirri breytingu sem lögð er til í b-lið 4. gr. frumvarpsins, enda er þegar gert ráð fyrir lögfestingu persónulegrar notendastýrðrar aðstoðar sem eins meginforms þjónustu við fatlað fólk í 2. málslið 5. mgr. ákvæðis til bráðabirgða IV í lögum um málefni fatlaðra. Nefndin leggur því til að sú breyting ein verði gerð á 5. mgr. ákvæðis til bráðabirgða IV í lögunum að ártalinu 2014 verði skipt út fyrir 2016 í 1. og 2. málslið málsgreinarinnar. Nefndin leggur áherslu á trygga fjármögnun notendastýrðrar persónulegrar aðstoðar, m.a. til að treysta öryggi notenda um áframhald þjónustunnar, þar á meðal þeirra sem nú hafa samning um notendastýrða persónulega aðstoð. Nefndin telur rétt að við undirbúning tillagna um lögfestingu úrræðisins verði meðal annars litið til reynslu annarra Norðurlanda. Nefndin telur rétt að í meginatriðum verði mælt fyrir um kjör starfsmanna sem veita notendastýrða persónulega aðstoð í kjara- og ráðningarsamningum fremur en í löggjöf. Engu síður telur nefndin nauðsynlegt að taka afstöðu til vissra vinnuréttarlegra álitaefna við undirbúning tillagnanna, þar á meðal hvort áfram eigi að veita heimild til frávika frá almennum reglum um hvíldartíma og næturvinnutíma, líkt og fyrr greinir. Nefndin leggur til að frumvarpið verði samþykkt með þeim breytingum sem hér er getið um í skjalinu. Hv. þm. Steinunn Þóra Árnadóttir skrifar undir álit þetta með fyrirvara um að notendastýrð persónuleg aðstoð sé hluti af opinberri velferðarþjónustu og eigi ekki að vera gróðalind einkaaðila sem sinni umsýslu vegna þjónustunnar með arðsemissjónarmið í huga. Undir nefndarálitið rita hv. þingmenn Ásmundur Friðriksson framsögumaður, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, formaður nefndarinnar, Brynjar Níelsson, Elsa Lára Arnardóttir, Ingibjörg Óðinsdóttir, Páll Jóhann Pálsson, Páll Valur Björnsson, Steinunn Þóra Árnadóttir með áðurnefndum fyrirvara og Valgerður Bjarnadóttir.
Virðulegi forseti. Ég geri hér grein fyrir breytingartillögu minni hluta umhverfis- og samgöngunefndar, en þar leggjum við til eina breytingu sem er að færa tekjuákvæði loftslagssjóðs til þess horfs sem var fyrir breytingu sem gerð var á frumvarpi til laga um ýmsar forsendur frumvarps til fjárlaga fyrir árið 2015. Samkvæmt þeirri breytingu sem hér er lögð til fær loftslagssjóður aftur tekjustofn sinn, sem er helmingur tekna íslenska ríkisins af sölu losunarheimilda á uppboði, en hlutverk sjóðsins er að styðja við verkefni sem stuðlað geti að samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda og er til að styðja við metnaðarfull markmið Íslands í því að draga úr losun. Til að við getum verið á pari við löndin í kringum okkur þurfum við að styðja þekkingu, vísindi og þróun í áttina að loftslagsvænna samfélagi og grænan vöxt. Það er það sem meiri hlutinn greiðir atkvæði gegn hér.