Borist hafa bréf frá Sigurði Inga Jóhannssyni, 2. þm. Suðurk., Silju Dögg Gunnarsdóttur, 7. þm. Suðurk., Vilhjálmi Árnasyni, 9. þm. Suðurk., Steinunni Þóru Árnadóttur, 6. þm. Reykv. n., Kolbeini Óttarssyni Proppé, 6. þm. Reykv. s., Önnu Kolbrúnu Árnadóttur, 8. þm. Norðaust., og Guðmundi Inga Kristinssyni, 12. þm. Suðvest., um að þau verði fjarverandi á næstunni í opinberum erindum. Í dag taka því sæti á Alþingi 1. varamaður á lista Framsóknarflokksins í Suðurkjördæmi, Ásgerður K. Gylfadóttir, 2. varamaður á lista Framsóknarflokksins í Suðurkjördæmi, Jóhann Friðrik Friðriksson, 1. varamaður á lista Sjálfstæðisflokks í Suðurkjördæmi, Unnur Brá Konráðsdóttir, 2. varamaður á lista Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs í Reykjavíkurkjördæmi norður, Álfheiður Ingadóttir, en 1. varamaður á lista hefur boðað forföll, 1. varamaður á lista Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs í Reykjavíkurkjördæmi suður, Orri Páll Jóhannsson, 1. varamaður á lista Miðflokksins í Norðausturkjördæmi, Þorgrímur Sigmundsson, og 1. varamaður á lista Flokks fólksins í Suðvesturkjördæmi, Jónína Björk Óskarsdóttir. Þau hafa öll áður tekið sæti á Alþingi og eru boðin velkomin til starfa að nýju.
Fyrr í dag tók 1. varaforseti fyrir hönd Alþingis við undirskriftalista frá fulltrúum samtakanna Orkan okkar um þriðja orkupakkann. Erindið hefur verið lagt fram á lestrarsal.
Áður en gengið er til dagskrár vill forseti greina frá því að Ragna Árnadóttir tekur í dag til starfa sem skrifstofustjóri Alþingis. Forseta er það ljúft að bjóða nýjan skrifstofustjóra velkominn til starfa og væntir góðs og farsæls samstarfs við hana.
Herra forseti. Ég mæli fyrir tillögu til þingsályktunar um samþykki til að fresta fundum Alþingis samkvæmt 1. mgr. 23. gr. stjórnarskrárinnar. Tillagan er svohljóðandi: „Alþingi ályktar að veita samþykki til þess að fundum þingsins verði frestað frá 2. september 2019 eða síðar, ef nauðsyn krefur, til 10. september 2019.“ Tillagan skýrir sig sjálf.
Virðulegi forseti. Ég greiði atkvæði með málinu. Í fjölda ára hefur málið verið í vinnu í þinginu og til skoðunar og meðferðar, bæði fengið mikla yfirlegu og undanþágur í ferlinu. Vinnan í nefndinni var einnig ítarleg og yfirgripsmikil, fjöldi sérfræðinga varpaði ljósi á málið og svaraði spurningum sem hafa vaknað. Ég samþykki þriðja orkupakkann af því að það sem snýr að okkur, neytendavernd með auknu eftirliti með einokunarstöðu á orkumarkaði, er jákvætt og samrýmist afar vel stefnu Sjálfstæðisflokksins. Umræðan sem hefur farið fram síðustu misseri er þó með engu búin, flestallt á erindi í umræðu um orkustefnu fyrir Ísland sem nú er unnið að, en þriðji orkupakkinn breytir engu þar um, hvort sem um er að ræða lagningu sæstrengs, fullveldi yfir auðlindum okkar eða jöfnun dreifikostnaðar eða annað. Við skulum ræða orkumál, standa vörð um auðlindir okkar og hvernig við gerum það til að auka lífsgæði okkar enn frekar og þriðji orkupakkinn breytir engu þar um.
Virðulegi forseti. Þegar fólk er með vangaveltur og ákveðinn ótta um mál eins og orkupakkann er eðlilegt og sjálfsagt að hlusta og svara. Það var gert auk þess sem allt íslenska stjórnkerfið undir stjórn ólíkra flokka hefur á síðustu níu árum sinnt nákvæmlega því sem það átti að gera, að sinna íslenskum hagsmunum og verja íslenska hagsmuni. Orkupakkinn snýst ekki um sæstreng, hann fer ekki gegn stjórnarskránni, hann tekur ekki á neinn hátt … [[Háreysti á þingpöllum.]] [[Forseti hringir.]]Orkupakkinn snýst ekki um sæstreng, hann fer ekki gegn stjórnarskránni sem við þingmenn hér allir inni höfum svarið eið að og hann tekur ekki á neinn hátt [[Háreysti á þingpöllum.]]orkuauðlindir úr höndum okkar Íslendinga. Hann tryggir sterkari íslenska stjórnsýslu. Stórnotendur geta ekki lengur í krafti einokunaraðstöðu fengið sjálfkrafa ódýrt rafmagn á kostnað þjóðarinnar. Hann tryggir samkeppni, frelsi, hann tryggir stöðu neytenda og hann tryggir áfram sterka stöðu okkar Íslendinga [[Forseti hringir.]]í samstarfi við aðrar fullvalda þjóðir. Þess vegna mun þingflokkur Viðreisnar greiða atkvæði með þessu máli.
Forseti biður gesti góðfúslega að hafa hljóð á þingpöllum.
Herra forseti. Fátt er lítilli eyþjóð dýrmætara en góð tengsl og samvinna við umheiminn og raunar stendur mannkynið frammi fyrir slíkum verkefnum að það er ekki hægt að leysa þau nema við vinnum miklu þéttar saman. Innleiðingin sem við greiðum hér atkvæði um er hluti af risastórum samningi sem hefur fært okkur Íslendingum mikla gæfu. Fæst í innleiðingunni hefur þó bein áhrif á okkur vegna þess að við erum ekki beintengd evrópskum raforkumarkaði. Vegna umræðunnar er þó rétt að taka fram að við erum ekki að ganga gegn stjórnarskrá. Við erum ekki að gefa eftir vald til að ákveða um sæstreng, hvar, hvenær og hvort verður virkjað. Við skulum hins vegar nýta þessa umræðu sem hvata til að samþykkja nýja stjórnarskrá með skýru ákvæði um að auðlindir landsins séu í eigu þjóðarinnar. Samfylkingin mun greiða atkvæði með þessari innleiðingu.
Forseti. Ég hef undanfarna daga heyrt í fólki sem hefur áhyggjur af því að samþykkt þriðja orkupakkans muni gera okkur valdalaus gagnvart nýjum virkjunum svo hægt sé að selja raforku í Evrópu. Þetta eru áhyggjur sem ég hef heyrt mikið undanfarna daga en ekkert í þeim skjölum sem eru til umfjöllunar í dag breytir nokkru um forræði íslenska ríkisins á náttúruauðlindum, ekkert. Misvísandi málflutningur gegn þriðja orkupakkanum virðist hafa verið hannaður til að vekja upp efa hjá fólki og draga úr trausti. Það var skortur á trausti fyrir þannig að það hjálpar ekki heldur. Það breytir því ekki að ekkert í þriðja orkupakkanum gefur nokkra vísbendingu um fleiri virkjanir í náttúru Íslands né að lagður verði sæstrengur. Ég mun greiða atkvæði út frá staðreyndum málsins en ekki út frá tortryggni og áróðri. Að því sögðu myndi ég greiða atkvæði gegn frekari virkjunum sem eyðileggja óspillta náttúru Íslands en þetta mál snýst ekki um það.
Herra forseti. Við afgreiðum hér og nú og loksins þingsályktunartillögu um svokallaðan þriðja orkupakkann sem valdið hefur miklum og langdregnum sviptingum í störfum Alþingis. Við í Vinstrihreyfingunni – grænu framboði tökum vandað mið af haldbærum fyrirvörum, rannsóknum, eigin rannsóknum meira að segja, sérfræðiálitum og umræðu. Við teljum í stystu máli að eftir sem áður verði fyrir hendi fullt forræði yfir raforkuauðlindum landsins og nýtingu þeirra og þess vegna greiði ég og við hin í VG atkvæði með samþykkt þessarar þingsályktunartillögu í góðri samstöðu með öðrum þingmönnum sem það gera.
Virðulegi forseti. Í upphafi skal endinn skoða. Við erum búin að innleiða tvo orkupakka. Þessi er númer þrjú, þriðji af fimm. Það er alveg ljóst að meginmarkmiðið með innleiðingu þessara orkupakka er aðeins eitt og það er sameiginlegur innri markaður raforku í Evrópu. Það er skortur á grænni orku í Evrópu. Það er alveg augljóst hvert markmiðið er og mér finnst með ólíkindum að ekki skuli vera einblínt meira á hið eiginlega markmið með innleiðingu orkupakkans. Það er sameiginlegur innri raforkumarkaði í Evrópu, það er áframhaldandi keyrsla, að koma okkur undir boðvaldið í Brussel og Flokkur fólksins segir: Nei, takk, við innleiðingu þessarar stefnu.
Hæstv. forseti. Við greiðum nú atkvæði um orkupakka þrjú, fyrst um afléttingu stjórnskipulegs fyrirvara, síðar um það sem raunverulega er í orkupakka þrjú, m.a. um eigendaaðskilnað flutningsfyrirtækja þar sem við fengum undanþágu. Umræðan hefur snúist um margt annað og helst það sem ekki er í pakkanum, um að við séum með einhverjum hætti að afsala okkur yfirráðum auðlinda, að um óeðlilegt valdframsal sé að ræða. Það er firra, virðulegi forseti, að einhver myndi samþykkja slíkt og hefur verið vandlega hrakið. Umræðan hér að lokum kjarnast um lagningu sæstrengs. Það er og verður alltaf ákvörðun Alþingis og verður enn frekar tryggt samþykkjum við málið í dag. Við Framsóknarmenn leggjum áherslu á að auðlindir eru sameign þjóðarinnar og viljum slíkt ákvæði í stjórnarskrá og að orkufyrirtækin eigi að vera í opinberri eigu. En það er önnur og frekari umræða. Virðulegi forseti. Við Framsóknarmenn samþykkjum þetta mál með þeim fyrirvara sem lagður er hér til um grunnvirki sem gera tengingu mögulega við orkumarkað ESB, að þau verði ekki reist nema með aðkomu Alþingis og endurskoðun á lagagrundvelli reglugerðarinnar.
Virðulegur forseti. Nú er lokið lengstu umræðu þingsögunnar og loks komið að því að ganga til atkvæða. Umræðan hefur tekið 150 klukkustundir og er ágætt að minnast þess að norska Stórþingið varði fjórum og hálfri klukkustund í að ræða nákvæmlega sama mál. Óhætt er að segja að málið sé fullrannsakað og öllum spurningum hefur verið svarað. Þriðji orkupakkinn er ekki hættulegur fyrir Ísland. Um er að ræða eðlilega og góða uppfærslu á því regluverki sem samþykkt var fyrir 12 og 16 árum. Enginn vafi leikur á því að þriðji orkupakkinn, eins og hann liggur fyrir, stenst stjórnarskrá. Með samþykki þeirra þingsályktunartillagna og frumvarpa sem liggja fyrir í dag erum við að auka enn frekar á neytendavernd. Við erum að tryggja, umfram það sem hingað til hefur verið gert, að hingað verður aldrei lagður sæstrengur nema með samþykki Alþingis. Ákvarðanir um notkun auðlinda okkar verða eftir sem áður á valdsviði þeirra sem þennan sal skipa og orkupakki þrjú gerir enga kröfu um einkavæðingu orkufyrirtækjanna. Ákvarðanir um slíkt munu alltaf vera á herðum íslenskra stjórnvalda og ekki stendur til að einkavæða Landsvirkjun.
Virðulegi forseti. Hér verður ekkert samþykkt nema það sem er í þriðja orkupakkanum. Eðli málsins samkvæmt getum við ekki samþykkt eitthvað sem er ekki þar. Það er innihald pakkans sem skiptir máli, ekki hvað aðrir segja um það innihald. Það er enginn vafi á því að málið stenst stjórnarskrá. Ég veit ekki um neinn lögspeking sem heldur því fram að það sé vafi. Það var vafi í málinu eins og það var í fyrra, það var lagt fram með hliðsjón af þeirri umræðu sem spratt af þeim lagalegu skoðunum en málið sem við afgreiðum hér stenst stjórnarskrá. Það liggur fyrir og það er enginn vafi, ekki úr nokkurri átt að mér vitandi meðal lögspekinga. Það er ekkert í málinu sem leiðir til sæstrengs, hvorki beint né óbeint. Það varðar ekki orkuauðlindir yfir höfuð, hvorki framsal né nýtingarrétt. Þetta er ekki fullveldisframsal, hvergi nálægt því, það er enginn aukinn hvati til virkjana án sæstrengs og það er engin einkavæðing. Ég greiði atkvæði með málinu fyrir hagsmuni Íslands, vegna þess að ég tel það vera í samræmi við hagsmuni Íslands. Það styrkir samkeppniseftirlit. En tortryggnin snýst um nýja stjórnarskrá eins og fram hefur komið, [[Forseti hringir.]]um auðlindir í þjóðareign, skráð og skýr mörk á framsali valds, þjóðaratkvæðagreiðslur og Lögréttu. En hvorki tortryggnir eða svikulir stjórnmálamenn breyta því sem stendur í pakkanum sjálfum. Ég greiði atkvæði með honum.
Forseti. Við erum komin á þann stað að meira að segja Stefán og Friðrik, sem mikið hafa verið nefndir í þessari umræðu, segja að með því hvernig þessi pakki er afgreiddur á Alþingi, með því að það sé sett inn í orkustefnuna að það þurfi samþykki Alþingis - sumir segja að það sé ekki nóg en það þarf samt samþykki Alþingis sem þýðir að það er hægt að stunda aftur málþóf hérna seinna ef það á að fara í sæstrenginn - að með því er ekki gengið gegn stjórnarskránni. Meira að segja þeir segja það. Ég mun greiða atkvæði á móti málinu vegna þess að ég er bara svolítið „stickler“, með leyfi forseta, fyrir því að við séum hægt og rólega alltaf að færa vald út. Við þurfum að breyta stjórnarskránni þannig að það sé alveg skýrt að það þurfi aðkomu þjóðarinnar þegar um er að ræða framsal á ríkisvaldi. Það er það sem nýja stjórnarskráin segir. Það er það sem er verið að ræða í starfshópi Katrínar Jakobsdóttir, hæstv. forsætisráðherra, það hvernig við framseljum ríkisvald. Þá þarf aðkomu þjóðarinnar í því og jafnframt ef það á síðan að breyta lögum, þó að það sé ekki heildarfullgilding, til að innleiða einhvers konar áform, veiðileyfi eða eitthvað sem hefur verið samþykkt varðandi framsal ríkisvalds. [[Forseti hringir.]]Þá getur þjóðin kallað það til sín. Ef þetta væri til staðar í dag væri ekki hægt að nota þriðja orkupakkann í þeim gríðarlega hræðsluáróðri sem hann hefur verið notaður í og kljúfa þjóðina svona. Þjóðin gæti tekið það til sín og það er það sem við þurfum. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Herra forseti. Þetta hefur verið ákaflega umdeilt mál en umræðan sem af því hefur leitt hefur orðið til þess að það hefur skýrst mjög á síðustu misserum og ekki hvað síst í sumar. Nú þarf enginn að velkjast í vafa um hvaða áhrif innleiðing þriðja orkupakkans mun hafa því að Evrópusambandið hefur svarað því sjálft. Það gerir það reyndar með lýsingu á markmiðum pakkans. Það gerir það með framkvæmd hans, til að mynda á Kýpur. Það hefur gert það með því að hafna beiðni Norðmanna um undanþágur, t.d. varðandi sæstreng í eigin landgrunni. Og það hefur heldur betur gert það með nýlegum málaferlum, annars vegar gegn 12 ríkjum Evrópusambandsins fyrir að bjóða ekki út nýtingarrétt orku, virkjanir, og nú síðast með málaferlum gegn Belgíu þar sem menn höfðu gert sér hugmyndir um að stjórnmálamenn gætu gert nákvæmlega það sem mér heyrist flestir þeirra sem ætla að styðja pakkann í dag trúa eða a.m.k. segjast trúa [[Forseti hringir.]]að hægt sé að gera en Evrópusambandið er þegar búið að svara að er ekki hægt.
Virðulegur forseti. Ég hef tekið eftir því í þessari umræðu að oft er mikill munur á því sem stjórnmálamenn eða aðrir segja um þetta mál og því sem stendur í pakkanum sjálfum. Nú fór hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson með ræðu sem fjallaði um nokkur mál innan Evrópusambandsins. Ég vil hvetja fólk til að lesa þau mál, fletta þeim upp og kynna sér þau mál sjálft. Ekkert í rökstuðningi hv. þingmanns eru rök gegn þriðja orkupakkanum, ekki neitt, ekki málið gegn Belgíu, ekki málið í Noregi, ekki málið gegn Kýpur. Vinsamlegast skoðið það sjálf, ekki trúa okkur stjórnmálamönnunum, skoðið þetta bara sjálf. Sannleikurinn leitar á réttan stað á endanum ef fólk kynnir sér málin, en einmitt alls ekki annars.
Herra forseti. Það er full ástæða til að hvetja fólk til að kynna sér málið sjálft og fólk hefur reyndar gert það. Fjöldi fólks hefur gert það og mikill meiri hluti þjóðarinnar hefur komist að þeirri niðurstöðu að menn vilji ekki þessa innleiðingu. Svo leyfa hv. þingmenn sér að koma hér upp hvað eftir annað og tala eins og almenningur, eins og stuðningsmenn eigin flokka ekki hvað síst, hafi ekki vit á þessu og þeir, stjórnmálamennirnir, þurfi að hafa vit fyrir þeim, þeir séu að láta plata sig, þeir séu hræddir að ástæðulausu o.s.frv. En ef menn ganga gegn vilja kjósenda í þessu máli og ganga svo sannarlega gegn vilja mikils meiri hluta stuðningsmanna ríkisstjórnarflokkanna til að klára þetta núna er málinu samt ekki lokið ef menn ímynda sér að því ljúki í dag. Þá er það að byrja fyrir alvöru. Þá byrjar þetta að hafa áhrif til framtíðar og þau áhrif verða til þess að þessi atkvæðagreiðsla, og hvernig menn verja atkvæði sínu hér í dag, mun ekki gleymast.
Virðulegi forseti. Hlutverk stjórnarandstöðuþingmanns felst m.a. í að setja fram uppbyggilega gagnrýni, greina, upplýsa og skýra þjóðfélagsmál og sefa ótta með því að vera ábyrgur þjóðfélagsþegn og vinna gegn því að þingið breytist í vettvang æsifréttamennsku og einstrengingsháttar, vinna gegn því að hér sé málflutningur borinn uppi á herðum rógburðar, þröngsýni og ofstækis. Orkupakkamálið er nefnilega viðvörun til okkar sem unum frelsinu því að það verða önnur mál sem verða hertekin, sannið þið til. Það er áskorun fyrir okkur að leyfa ekki pólitískum öflum eins og Miðflokknum og systurflokkum hans víða núna um allan heim að hanna atburðarás og afbaka markvisst staðreyndir til að koma sjálfum sér út úr krísu og á endanum ná völdum. Það er ekkert annað að mínu mati en pólitísk rányrkja og ef henni er ekki mótmælt mun hún halda áfram. Það er hin raunverulega ógn við lýðræðið og við sjálfstæði landsins. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Herra forseti. Þeir þingmenn sem tala um að hér sé afbakað lýðræði vita ekki hvað lýðræði er vegna þess að mikill meiri hluti þessarar þjóðar er á móti því að málið verði afgreitt í dag [[Gripið fram í: Það er ekki rétt.]]og þeir sem ekki hlýða kalli þjóðarinnar verða um síðir dregnir til ábyrgðar, bæði þeir og stjórnmálasamtök þeirra. Það bíður betri tíma. En að halda því fram að með því að samþykkja þetta mál í dag séu menn að ganga erinda lýðræðis í landinu er afbökun, herra forseti, og það er rangt. Það er eitthvað sem við eigum ekki að gera vegna þess, eins og hefur fram komið, að þetta mál endar ekki í dag. Það gleymist ekki í dag. [[Gripið fram í.]]Þeir sem samþykkja þetta mál munu reisa sjálfum sér og flokkum sínum níðstöng til langrar framtíðar. [[Háreysti á þingpöllum.]]
Forseti áréttar að það ber að hafa hljóð á pöllum.
Forseti. Mig langar að grípa þennan bolta á lofti því að nú er tækifærið. Allir flokkar eru að vinna saman, undir forystu Katrínar Jakobsdóttur forsætisráðherra, að endurskoðun stjórnarskrár. Ef það er raunverulegur lýðræðisvilji Miðflokksins og hv. þingmanns sem ræddi það mál hér að þjóðin geti kallað mál til sín þá er sá möguleiki í nýju stjórnarskránni. Þar er einnig ákvæði um framsal ríkisvalds og það er hægt að klára það. Það er í stjórnarsáttmálanum og það er hægt að klára það fyrir lok þessa kjörtímabils sem og að þjóðin geti kallað mál til sín ef 10% kjósenda velja svo. Ef raunverulegur lýðræðisvilji er til staðar þá er það í boði.
Virðulegi forseti. Nú er loksins komið að því að við erum að greiða atkvæði um þetta mál sem hefur fengið mikla umræðu. Það er mjög vel undirbúið vegna þess að það komu fram miklar áhyggjur frá almenningi í landinu. Þeim hefur öllum verið svarað en ég vonast til þess að umræðan haldi áfram. Ég held að það sé afskaplega mikilvægt að við ræðum mál þótt þau tengist ekki þriðja orkupakkanum en sem komu inn í þá umræðu, hvort sem það eru orkumálin eða hagsmunagæsla okkar á alþjóðavettvangi og í þessu tilfelli þegar kemur að Evrópska efnahagssvæðinu. Sem betur fer höfum við núna í nokkurn tíma, frá því að við komum að þessum málum, unnið einarðlega að því að styrkja hagsmunagæslu okkar Íslendinga. Það er afskaplega mikilvægt. Í stuttu máli, það þarf ekki að fara í efnisatriðin, er þetta mál fullrætt en önnur mál þeim tengd eru það auðvitað ekki og afskaplega mikilvægt að við ræðum þau áfram. Ég greiði atkvæði með þessu máli.
Virðulegur forseti. Ég greiði atkvæði með málinu. Það er búið að segja allt sem segja þarf um málið efnislega en í framhaldinu finnst mér að við þurfum að hafa í huga á hinu háa Alþingi ákall þjóðarinnar frá árinu 2012 um nýja stjórnarskrá þar sem tekist er á við nákvæmlega allar áhyggjurnar sem fólk hefur lýst yfir í þessu máli, hvort sem það varðar fullveldi þjóðarinnar, þjóðaratkvæðagreiðslur, þjóðareign á auðlindum eða stjórnarskrársamræmi löggjafar sem við samþykkjum hér. Þetta er allt þarna. Það er ekki í þriðja orkupakkanum. Þetta er í nýrri stjórnarskrá. Einbeitum okkur héðan í frá að því sem skiptir máli sem er ný stjórnarskrá lýðveldisins Íslands. Þær áhyggjur sem ég nefndi eru ekki rökréttar gagnvart þriðja orkupakkanum þegar betur er að gáð. Ég ber fulla virðingu fyrir því að fólk hafi áhyggjur af því en ég sé misræmi milli þess sem fólk segir um þriðja orkupakkann og þess sem ég las í honum sjálfum. Ég greiði atkvæði með þessum pakka og mun standa með þeirri ákvörðun það sem eftir er.
Virðulegi forseti. Þá er stóra stundin runnin upp. Við höfum séð úti í samfélaginu hvernig þjóðin hefur vaknað í sumar, í umræðunni, að sérfræðingar og fólk almennt er uggandi þvert á flokkapólitíkina og eðlilega. Höfð hafa verið stór orð á báða bóga og úti um allt. Staðreyndin er aðeins þessi, sem við höfum alltaf talað um í Flokki fólksins og ég hef alltaf bent á: Hvert er hið eiginlega markmið með innleiðingu þessara orkupakka? Er það þangað sem við viljum fara, inn á sameiginlegan innri markað Evrópu? Ég segi nei.
Herra forseti. Við göngum nú til atkvæða um þingsályktunartillögu utanríkisráðherra um þriðja orkupakkann svokallaða. Fyrir 25 árum gengum við til samninga við nágranna okkar í Evrópu um samstarf. Í þeim samningi er leið til að leysa úr ágreiningi eins og hér hefur verið uppi, þ.e. þegar einstaka þjóðir eru ekki sáttar eða hafa einhverjar athugasemdir við þær reglur sem Evrópusambandið ætlar að innleiða á svæðinu. Sú leið er fær. Sú leið er opin. Sú leið er samningsbundin. Förum þá leið sem samningurinn sjálfur kveður á um.
Herra forseti. Þetta mál hefur verið í undirbúningi á vettvangi Alþingis frá árinu 2010 með ólíkar ríkisstjórnir og ólíka flokka. Þingmenn allra flokka skrifuðu undir nefndarálit á sínum tíma um þetta mál. Ég tel það vel undirbúið, löngu fullreifað og fullrætt á vettvangi Alþingis og vel undirbúið af hálfu stjórnvalda sem hafa sett skýra fyrirvara og hér á eftir verður sömuleiðis afgreiddur skýr ferill um það hvernig ber að meðhöndla tillögu um lagningu sæstrengs ef til hennar kemur. Ég mun styðja þetta mál en ég nýti tækifærið og heiti á þá þingmenn sem lýst hafa áhyggjum af ýmsum málum í tengslum við afgreiðslu þessa máls að standa þá saman um að tryggja ákvæði um þjóðareign á auðlindum í stjórnarskrá, að tryggja að staðinn verði vörður um opinbert eignarhald mikilvægra orkufyrirtækja, að standa að því að setja skýrari lagaramma um jarða- og landakaup og tryggja að Alþingi búi vel um orku- og auðlindamál eins og við höfum heyrt áhyggjur af hjá almenningi í landinu. En þau varða einfaldlega ekki þetta mál [[Forseti hringir.]]og þess vegna styð ég það. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Herra forseti. Þjóðin ætlast til þess að Alþingi standi vörð um sjálfstæði hennar og fullveldi í okkar fagra landi. Fullveldi yfir auðlindum til lands og sjávar er forsenda þessa. Hér liggur fyrir tillaga sem að dómi lögfræðilegra ráðunauta ríkisstjórnarinnar, Friðriks Árna Friðrikssonar Hirsts og Stefáns Más Stefánssonar, felur erlendri stofnun ákvörðunarvald sem þeir rökstyðja að taki til skipulags, nýtingar og ráðstöfunar mikilvægra íslenskra orkuauðlinda. Sýnt er að gagnvart stjórnarskrá er teflt á tæpasta vað svo að ekki sé sterkar kveðið að orði. Alþingi á annan og betri kost sem okkur ber að taka.
Herra forseti. Enn hefur því ekki verið svarað hvers vegna við ættum að innleiða þennan þriðja orkupakka, hvernig það gagnist Íslandi. Það hafa reyndar verið notuð innflutt rök um neytendavernd sem þegar þau eru sett í íslenskar aðstæður snúast upp í andhverfu sína og snúast um markaðsvæðingu orkunnar. Enn hefur því ekki verið svarað hvers vegna megi ekki nýta ákvæði sem er skrifað inn í EES-samninginn til að leita ásættanlegrar niðurstöðu. Að vísu hafa bæði formaður og varaformaður Sjálfstæðisflokksins sagt mjög skýrt í umræðunni að slíkt ákvæði sé virkt, það væri hægt að nýta og slíkt myndi ekki setja EES-samstarfið í hættu. Með því að fara þá leið og í rauninni breyta eðli EES-samningsins í einhvers konar samning sem sé ekki milli jafn rétthárra ríkja heldur feli í sér boðvald Evrópusambandsins yfir okkur er verið að veikja samninginn. Þetta mál mun reynast stórskaðlegt íslenskum hagsmunum og ég segi nei.
Hæstv. forseti. Með orkupakka eitt og tvö á sínum tíma var lagt af stað í óvissuferð með okkur Íslendinga og yfirráð okkar yfir orkuauðlindum landsins okkar fagra byrjuðu þá að skerðast. Nú erum við í þeirri óvissuferð stödd á viðkomustað er nefnist orkupakki þrjú. Ég er þeirrar skoðunar að tíminn til að spyrna við fótum sé núna. Við megum ekki innleiða samning sem skaðað gæti hagsmuni okkar. Það er fullyrt að án sæstrengs höfum við ekkert að óttast en það er líklegt að ef orkufyrirtæki myndi kæra samkeppnisforskot Landsvirkjunar til ACER yrði niðurstaðan sú að Landsvirkjun, sem nýtur yfirburða á markaði, yrði að skipta sér upp. Þetta er raunveruleikinn og við því verðum við að sporna. Ég segi nei við orkupakka þrjú með öllum hans plástrum, beltum og axlaböndum.
Forseti. Fyrir liggur að orkupakki þrjú hefur ekki í för með sér skerðingu á fullveldi þjóðarinnar. Hann þýðir ekki sjálfkrafa einkavæðingu Landsvirkjunar. Hann breytir engu um orkuverðið á Íslandi. Hann opnar ekki sjálfkrafa fyrir lagningu sæstrengs frá landinu. Hann felur ekki í sér framsal á eignarhaldi á orkuauðlindum. Málin sem tilheyra orkupakka þrjú eru í raun smámál miðað við mörg þau mál sem hingað koma frá Evrópu. Hinu má ekki gleyma að EES-samningurinn hefur haft það í för með sér að hingað berast mál sem lesa þarf sérstaklega með hliðsjón af fullveldi þjóðarinnar. Það höfum við gert og það munum við gera áfram. Loks verður að muna að yfirgangurinn sem Miðflokkurinn hefur beitt Alþingi og þjóðina í þessu máli má ekki endurtaka sig. Ég segi já og greiði atkvæði með öllum þeim þingmálum sem um ræðir.
Herra forseti. Í Sóleyjarkvæði segir Jóhannes úr Kötlum m.a., með leyfi forseta: Hermdu mér Þjóðunn Þjóðansdóttir vísust af völum: ætlarðu að lifa alla tíð ambátt í feigðarsölum á blóðkrónum einum og betlidölum? Þjóðin hefur, meiri hluti hennar, svarað þessari spurningu neitandi. Ég segi líka nei við því að Ísland verði ambátt í feigðarsölum. Ég segi nei við þriðja orkupakkanum og mun ekki styðja þau mál þrjú sem honum fylgja á Alþingi.
Herra forseti. Við erum að greiða atkvæði um þriðju raforkutilskipun Evrópusambandsins. Stór hluti þjóðarinnar samkvæmt skoðanakönnunum er á móti þessum pakka. Mikill meiri hluti flokksmanna flestra flokka er á móti málinu, þar á meðal meiri hluti félagsmanna - [[Háreysti í þingsal.]] Forseti. Ég óska eftir hljóði í salnum. Þar á meðal er meiri hluti félagsmanna ríkisstjórnarflokkanna. Það er enn uppi, þrátt fyrir að öðru sé haldið fram, vafi á því hvort þessi innleiðing sé í trássi við stjórnarskrá. Nærri 17.000 manns, að mér skilst, eru nú búin að afhenda undirskriftir sínar til að hvetja okkur til að innleiða þetta ekki. Samvisku minnar vegna, herra forseti, segi ég nei.
Virðulegi forseti. Það hefur alltaf legið fyrir að ég mun aldrei styðja neitt það skref sem getur haft minnstu áhrif á sjálfsákvörðunarrétt okkar Íslendinga yfir auðlindum þjóðarinnar. Baráttan fyrir fullveldi og eigin ákvörðunarrétti var löng og ströng og það er mér ofarlega í huga. Með leyfi forseta: Ó, Ísland, fagra ættarbyggð, um eilífð sé þín gæfa tryggð, öll grimmd frá þinni ströndu styggð og stöðugt allt þitt ráð. Hver dagur liti dáð á ný, hver draumur rætist verkum í svo verði Íslands ástkær byggð ei öðrum þjóðum háð. Svo aldrei framar Íslands byggð sé öðrum þjóðum háð. Hér ætti að draga strik í sandinn í þessu máli. Áhættan er ekki þess virði. Ég mun aldrei taka áhættu fyrir Ísland. Ég segi nei þriðja orkupakkanum og tengdum málum. [[Lófaklapp á þingpöllum.]]
Hljóð á pöllum.
Virðulegur forseti. Það þarf svo sem ekki að koma neinum á óvart hér í salnum í dag að ég mun segja nei við þessari þingsályktunartillögu og tengdum málum. En ég vildi bara nefna það við lok þessarar umræðu að það er margt mjög svekkjandi í henni. Það sem er kannski mest svekkjandi af öllu er að þeir sem helst áttu að standa í vörninni biluðu verst.
Herra forseti. Þegar við tökum afstöðu til vandmeðfarinna mála þurfum við að gera það á grundvelli upplýsinga en ekki upphrópana, á grundvelli staðreynda en ekki stóryrða. Þess vegna segi ég já. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Herra forseti. Íslendingar eiga ekkert sameiginlegt með orkumálum Evrópusambandsins. Við búum við eitt lægsta orkuverð í Evrópu og þannig á það að vera í okkar harðbýla landi. Hver hefði trúað því að markaðsvæðing orkunnar okkar yrði innleidd af Vinstri grænum? Hver hefði trúað því að Sjálfstæðisflokkurinn væri orðinn ESB-flokkur? Orkupakkar ESB eru ávísun á hærra raforkuverð til heimila og fyrirtækja. Mikill meiri hluti stuðningsmanna allra flokka er á móti þessu máli. Þjóðin er á móti. Þjóðin mótmælir. Sagan mun sýna það að Miðflokkurinn hafði rétt fyrir sér. Ég segi nei.
Virðulegi forseti. Þau stjórnskipulegu álitamál sem hafa verið til umræðu vegna þessarar þingsályktunartillögu hafa fengið rækilega skoðun. Ég tel algjörlega óumdeilt orðið að það eru engin stjórnskipuleg álitamál uppi sem eru óafgreidd af þinginu. Um efnisatriði málsins hefur þvælst inn í almenna umræðu margt sem átti heima og var reyndar í umræðunni um fyrsta orkupakkann. Margt af því átti sömuleiðis við um annan orkupakkann. Við heyrðum það hér á síðustu ræðu sem var flutt úr þessum ræðustól að menn tala um markaðsvæðingu orkunnar. Það eru allt atriði sem áttu heima í umræðunni um fyrsta og annan orkupakkann. Við erum ekki að greiða atkvæði um fyrsta og annan orkupakkann. Við erum að greiða atkvæði um þriðja orkupakkann þar sem ekki er verið að taka ákvörðun um markaðsvæðingu orkunnar heldur önnur tæknileg útfærsluatriði sem fylgja því að vera þátttakendur í EES-samstarfinu. Í framhaldi af framgangi þessa máls finnst mér við þurfa að huga að því með hvaða hætti við framkvæmum í framtíðinni reglur [[Forseti hringir.]]um þinglega meðferð EES-mála. Það hefur greinilega ekki tekist í þessu máli að klára þá efnisumræðu sem átti heima á grundvelli þeirra reglna [[Forseti hringir.]]og allt of mikið af henni á sér stað núna við afléttingu stjórnskipulegs fyrirvara.
Virðulegi forseti. Ég spyr margra spurninga. Ég spyr sjálfan mig margra spurninga. Þegar ég heyri áhyggjur fólks af þessu máli spyr ég líka margra spurninga. Ég les mjög mikið þegar að því kemur til að fræðast um málið og svara þeim spurningum. Ég skil þær áhyggjur sem fólk hefur haft af þessu máli því að þær áhyggjur hafa legið í loftinu í áratugi. En þegar kemur að efnisatriðum málsins sé ég ekki hvernig þær áhyggjur endurspeglast í efni þessa máls, hvernig hægt væri að kenna þriðja orkupakkanum um allt sem gæti gerst á öðrum vettvangi, með ákvörðun íslenskra stjórnvalda sem tengist ekki þriðja orkupakkanum. Ég er búinn að leita og leita og þær fullyrðingar sem hafa komið fram um málið eru yfirleitt ekki í efnisinnihaldi þriðja orkupakkans, þær eru annars staðar. Þær liggja í vantrausti á íslensk stjórnmál, þar liggur vandamálið. Þær liggja í efnisinnihaldi íslenskrar stjórnarskrár [[Forseti hringir.]]og þeim lausnum sem þar eru við þeim vandamálum í nýrri stjórnarskrá. Þess vegna segi ég já við þriðja orkupakkanum, af því að efnisinnihaldið endurspeglar ekki þær áhyggjur sem fólk hefur haft af þessu máli.
Virðulegi forseti. Það skiptir ekki máli hversu oft sumir segja að það eigi eftir að svara ákveðnum spurningum. Þeim hefur verið svarað. Spurningunni sem hefur hins vegar ekki verið svarað og ætti að svara er einfaldlega af hverju forystumenn Miðflokksins sem undirbyggðu þetta mál, lögðu til við þingið að það yrði samþykkt án nokkurra fyrirvara, skiptu um skoðun og gengu fram eins og þeir hafa gert. Það er spurningin sem við hljótum að vilja fá svar við. Virðulegur forseti. Ef menn vilja taka línu frá norska Miðflokknum, sem er á móti EES-samningnum og er búinn að vera mjög lengi, gera menn það. Þá gera menn það en ekki segja að það sé gert fyrir Ísland því að það er ekki gert fyrir Ísland og það er ekki gert fyrir íslenska hagsmuni. Ég segi já vegna þess að það eru hagsmunir Íslands að segja já.
Virðulegi forseti. Þjóðin mótmælir, segja talsmenn flokks sem þurfti að hysja upp um sig æruna og hefur notað þetta mál til að gera það og hefur gerst í þessu máli nokkurs konar landsruglari. [[Hlátur í þingsal.]]Þjóðin mótmælir, segja þeir. Jú, það hafa sum sé 17.000 manns skrifað undir áskorun til Alþingis um að hafna þessu máli. Það er sú þjóð sem mótmælir. Jú, jú, það er fólk sem hefur áhyggjur og hefur réttmætar áhyggjur og fjöldi manns hefur réttmætar áhyggjur af ýmsu varðandi orkuumhverfi hér á landi og þá alveg sérstaklega hefur fólk áhyggjur af eignarhaldi á auðlindum okkar. Þeim áhyggjum verður einungis mætt með einu móti og það er með breytingu á stjórnarskrá. En þessi flokkur, þessi landsruglari, hefur ekki sýnt nokkurn áhuga á því máli, segist vera íhaldssamur [[Forseti hringir.]]í þeim málum. Í þessu orkupakkamáli er ekkert að óttast og ég segi já.
Virðulegur forseti. Ég kem upp á eftir landsins mesta ruglara en ég ætla ekki að fjalla um það hér. Virðulegur forseti. Við ræðum orkumál sem eru gríðarlega mikilvæg íslenskri þjóð, mikilvægari henni en mörgum öðrum. Við höfum ekki enn fengið alveg á hreint hvers vegna við eigum að innleiða orkustefnu Evrópusambandsins. Við höfum hins vegar fengið á hreint að fyrirvarar sem settir eru inn í málið eru til heimabrúks. Við vitum að við þurfum ekki að óttast EES-samninginn. Það hefur hæstv. fjármálaráðherra, formaður Sjálfstæðisflokksins, staðfest. Við vitum hins vegar að orkupakki fjögur er fram undan og við vitum sirka hvað er í honum. Við getum kynnt okkur það betur og við getum skoðað heildarmyndina en það kjósa flestir hv. þingmenn greinilega að gera ekki. Þeir kjósa að sjá ekki heildarmyndina og hvað bíður Íslands í því öllu saman. Virðulegur forseti. Ef það er þjóðremba að verja hagsmuni Íslands er ég þjóðrembingur. Ef það er þjóðremba að standa gegn alþjóðlegum yfirráðum á Íslandi er ég þjóðrembingur. [[Forseti hringir.]] [[Gripið fram í.]]Ég vil hins vegar ekki vera spyrtur við Viðreisn. [[Gripið fram í.]]
Herra forseti. Þriðji orkupakkinn snýst ekki um framsal á þjóðarauðlind okkar. Hann snýst ekki um skerðingu á fullveldi Íslands. Hann snýst um neytendavernd. Hann snýst um umhverfisvernd. Við í Viðreisn höfum sterka skoðun á því að það sé íslenskri þjóð til heilla að ganga í Evrópusambandið. Þangað til það verður munum við með ráðum og dáð verja samninginn um Evrópska efnahagssvæðið gegn tilhæfulausum atlögum á borð við þá sem hefur átt sér stað í tengslum við innleiðingu þessa máls vegna þess að það er ekkert annað sem stendur eftir þegar komið er til botns í því máli. Samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið er það næstbesta í stöðunni. „Heldur þann versta en þann næstbesta“, sagði Snæfríður Íslandssól við föður sinn um val á lífsförunaut. Það var hennar val. Við sem hér erum þurfum að nálgast málið öðruvísi en hún nálgaðist einkamál sín. Við sem hér erum þurfum að hafa hagsmuni lands og þjóðar í huga. Ég segi já.
Herra forseti. Við erum hér að afgreiða mál sem hefur verið í vinnslu hjá stjórnvöldum og Alþingi í næstum áratug. Þetta tiltekna mál felur ekki í sér neina grundvallarbreytingu á skipan raforkumála á Íslandi. [[Kliður í þingsal.]]Stóru breytingarnar voru lögfestar fyrir meira en 15 árum og sumt leiðir beinlínis af aðild okkar að EES-samningnum. Veigamikið atriði þriðja orkupakkans um kerfisáætlun Landsnets hefur þegar verið lögfest. Ísland fékk undanþágu frá öðru veigamiklu atriði varðandi eigendaaðskilnað Landsnets. Eftir standa atriði á borð við aukið sjálfstæði raforkueftirlitsins sem er sjálfsagt og eðlilegt. Umræðan mun að sjálfsögðu halda áfram þannig að þeir sem tala um að það sé mjög vont mál fyrir okkur sem styðjum þetta mál þá er það alls ekki svo, sem betur fer mun umræðan um orkumál halda áfram. Markmið þessa regluverks er frjáls viðskipti neytendum til hagsbóta og mín skoðun er sú að við eigum ekki að hverfa frá því markmiði heldur leita leiða til að ná því enn betur fram.
Virðulegi forseti. Mikið hefur verið rætt og ritað um innleiðingu þriðja orkupakkans og engu við það að bæta. Eftir að hafa farið yfir málið í heild sinni virðast engin stórtíðindi birtast með innleiðingu þriðja orkupakkans. Þau birtust með innleiðingu fyrsta og annars pakkans. Með þriðju raforkutilskipuninni var einkum leitast við að taka á eftirfarandi atriðum: Hert á kröfum um aðskilnað samkeppnis- og sérleyfisþátta, raforkueftirlitið eflt, samstarf raforkueftirlita aukið og neytendavernd aukin. Því má segja að breytingarnar birtist í þessu frumvarpi, þ.e. aukin neytendavernd. Þegar annar orkupakkinn var innleiddur var gerð sú krafa að raforkueftirlitið yrði óháð hagsmunum raforkufyrirtækja og með þriðju tilskipuninni er gert ráð fyrir að einungis eitt stjórnvald fari með raforkueftirlitið. Það skal einnig vera lagalega aðgreint frá óháðum opinberum aðilum eða einkaaðilum og því er varðar starfsemi. Aðildarríkin skulu ábyrgjast sjálfstæði eftirlitsvaldsins og þannig tryggja óhlutdrægni. Ég styð þetta frumvarp til hagsbóta [[Forseti hringir.]]fyrir neytendur á raforkumarkaði í landinu.
Herra forseti. Ég kem upp til að gera grein fyrir afstöðu Miðflokksins til þessa frumvarps. Markmið þess er að gera Orkustofnun þannig úr garði að hún geti sinnt nauðsynlegu hlutverki tengdu framsali ákvörðunarvalds í orkumálum til erlendra stofnana undir þeim formerkjum að auka eigi sjálfstæði stofnunarinnar. Hugtakinu sjálfstæði er í því máli snúið á hvolf til að breiða yfir að í því efni er stofnunin tekin undan valdi lýðræðislega kjörinna fulltrúa hér á landi. Þá er stofnuninni, sem lýtur engu innlendu lýðræðislegu aðhaldi, falið vald til að leggja verulega háar sektir á innlend fyrirtæki á sviði orkumála. Miðflokkurinn hafnar þessu frumvarpi.
Virðulegi forseti. Hér erum við að ræða þetta átta blaðsíðna plagg sem er sú innleiðing þriðja orkupakkans sem endar í íslenskri löggjöf. Þetta eru átta blaðsíður, þetta er ekki mikið. Lagatextinn sjálfur er á tæplega tveimur blaðsíðum og ég hvet alla til að lesa þetta frumvarp vegna þess að þá kemur svo augljóslega í ljós hve mikið smámál þetta er. Ég velti fyrir mér hvar allt landráðið sé, ætli það sé í 1. gr. eða 2. gr. þar sem er talað um tekjumörk vegna gjaldtöku? Eða ætli það sé í 4. gr. þar sem Orkustofnun fær stjórnvaldssektarheimildir og áminningarheimildir? Eða ætli það sé hækkunin um 0,18 aura eða 0,45 aura á kílóvattstund í 6. gr.? Hvar er þetta fullveldisafsal? Hvar er ACER og ESA hérna inni? Hvar eru þessar hörmungar sem koma í íslenska löggjöf í kjölfar þessa máls? Þær eru ekki þarna, virðulegi forseti. Mér þætti vænt um að fólk myndi bara lesa þetta blað. Það má finna á heimasíðu Alþingis. Þetta er mál nr. 782, maður fer inn í þingmál, svo frumvörp og leitar þar að 782. Lesið þetta og þið sjáið hvað þetta er hjákátlegur málflutningur frá [[Forseti hringir.]]hv. þingmönnum Miðflokksins og örfáum til viðbótar.
Herra forseti. Því var lengi vel haldið fram að innleiðing þriðja orkupakkans hefði í raun nánast engin áhrif á Íslandi en á sama tíma lá fyrir í þinginu þetta frumvarp sem við erum að fara að greiða atkvæði um, frumvarp um að breyta eðli Orkustofnunar og gera hana í raun að landsreglara fyrir Ísland, færa stofnunina undan lýðræðislegu valdi innan lands og láta hana heyra undir ólýðræðislegt, erlent vald í staðinn. Ég hef að undanförnu bent á málaferli Evrópusambandsins gagnvart Belgíu, ekki hvað síst fyrir það að stofna til þessara málaferla, að Belgar þóttu ekki hafa fært sínum landsreglara nógu ótvírætt og mikið vald og vildu sjálfir halda valdinu að einhverju leyti hjá þingi og ríkisstjórn. Svar þeirra sem vilja samþykkja þetta frumvarp um Orkustofnun er að með því göngum við lengra en Belgar. Við ætlum að fara alla leið, verða við kröfu Evrópusambandsins um að íslenski landsreglarinn hafi óskorað vald yfir framkvæmdum í orkumálum og ákvarðanatöku um tengingu landsins [[Forseti hringir.]]við raforkukerfi Evrópu.
Virðulegur forseti. Mér finnst áhugavert að fylgjast með hvernig málflutningurinn breytist. Núna er vandinn sá að Orkustofnun verði of sjálfstæð, ekki það að hún verði hluti af Evrópusambandinu eða að Evrópusambandið komi með einhverja stofnun hingað heldur eigum við núna að vera ægilega hrædd við að Orkustofnun verði sjálfstæðari í störfum sínum. Æ, nei, hvílíkt fullveldisframsal - eða hitt þó heldur. [[Hlátur í þingsal.]] Ítrekað er minnst á málið gegn Belgíu. Auðvitað eigum við að standa við þær skuldbindingar sem við samþykkjum að gera. Það eru ekki fréttir að samningum sé framfylgt, að alþjóðasamningum sé framfylgt að alþjóðarétti. Það eru ekki fréttir. Það er ekki ógn. Það er nokkuð sem við viljum sjálf hafa til staðar. Ef ske kynni að einhver annar bryti á samningum við okkur eru til leiðir til að leysa úr slíkum ágreiningi og þess vegna eru t.d. til þessar leiðir núna gegn Belgíu. Ég vil bara taka það fram af því að Belgía er oft nefnd að það sem Belgía gerði ekki er það sem við erum að gera hér. Varla fer ESA að vera leiðinleg við okkur yfir því, er það? Nei, það eina sem finnst í þessari orðræðu er það að ef fólk stendur ekki við samninga sína eru eðlilega afleiðingar af því. [[Forseti hringir.]]Það eru ekki fréttir, virðulegi forseti, það er eðlilegt og þannig ættum við að vilja hafa það vegna hagsmuna okkar, réttinda og fullveldis.
Herra forseti. Setningin „Ráðherra ekki gefið fyrirmæli um framkvæmd þess“ í 3. gr. er kannski það sem sumir velta fyrir sér. En það breytir hins vegar engu. Það eru gefnar út reglugerðir af ráðherra um það hvernig Orkustofnun starfar. Við búum enn þá til lög á Íslandi um það hvernig þetta virkar allt. Eftir þeim lögum og reglugerðum starfar stofnunin. Þar sem er verið að fjarlægja hérna er geðþóttavald ráðherra um ákvarðanir Orkustofnunar. Það er sjálfstæðið. Við erum að forðast geðþóttavald ráðherra. Það hefur verið nógu slæmt í gegnum tíðina. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Herra forseti. Ég sé ástæðu til að þakka þeim stuðningsmönnum þessa frumvarps sem hafa stigið hér upp til að ræða atkvæðagreiðsluna og útskýra hvað mönnum gengur raunverulega til. Það er sem sagt það að uppfylla kröfur Evrópusambandsins betur en Belgía með því að innleiða að fullu kröfurnar sem Evrópusambandið gerir til landsreglaranna. Hvað felst í þeim kröfum? Á hverju klikkuðu Belgarnir? Hvar gengu þeir ekki nógu langt að mati Evrópusambandsins? Jú, með því að trúa því að þeir gætu, þrátt fyrir innleiðingu þriðja orkupakkans, skilið eftir vald hjá þingi landsins, hjá kjörnum fulltrúum, yfir framkvæmdum í raforkumálum og skilyrðum fyrir tengingu við raforkukerfi Evrópusambandsins. Nú hafa þó stuðningsmenn þessa máls skýrt það að þetta sé bara gert til að standa við gerða samninga, ef svo má segja, og það eru þá samningar um að taka vald af þessari stofnun og færa það til stofnunar sem lýtur ekki lýðræðislegu valdi.
Herra forseti. Í tilefni af ummælum síðasta hv. ræðumanns er rétt að geta þess að það er ekki nýmæli að svo sé mælt fyrir um í lögum að einstakar stofnanir séu sjálfstæðar í störfum sínum og hafi sjálfstætt úrskurðarvald. Það er ekki nýmæli. Það á við um mjög margar eftirlitsstofnanir í þessu samfélagi. Það breytir ekki því að þær starfa eftir þeim lagaramma og reglugerðaramma sem ákveðinn er, en þær eru hins vegar sjálfstæðari í einstökum ákvörðunum. Við getum nefnt samkeppniseftirlit, fjármálaeftirlit, fjölmargar eftirlitsstofnanir sem hafa svipað hlutverk og Orkustofnun mun hafa í þessu tilviki, þannig að það er ekkert nýmæli og alveg ástæðulaust að búa til einhverjar draugasögur í kringum það.
Herra forseti. Þeim sem hafa áhyggjur af þessu frumvarpi bendi ég á að horfa á það sem er í boði. Ef nýja stjórnarskráin væri komin gætu 10% þjóðarinnar kallað málið til sín. Það sem við sjáum í heildarorkupakkamálinu er að í dag hafa um 7% þjóðarinnar skrifað undir það að vilja ekki láta samþykkja það. Þau 17.000 eða 16.000 manns ættu að horfa til þess hvað er í boði núna á þessu kjörtímabili samkvæmt stjórnarsáttmálanum, samkvæmt starfshópi á forræði hæstv. forsætisráðherra sem allir flokkar eiga aðild að, líka fulltrúar Miðflokksins. Þar hefur hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson setið, hv. þm. Bergþór Ólason kemur stundum í hans stað ef hann forfallast. Það er í boði á þessu kjörtímabili, fyrir lok kjörtímabilsins, að þjóðin sjálf geti kallað til sín frumvörp sem Alþingi samþykkir. Þetta er það sem við eigum að horfa til. Ef við værum búin að innleiða þetta væri þriðji orkupakkinn ekki það vandamál sem hann er. Hann skapaði ekki þennan klofning. Þjóðin myndi geta kallað málið til sín.
Virðulegur forseti. Ég vil bara taka fram að í 1. og 2. gr. frumvarpsins erum við að greiða atkvæði um tekjumörk vegna gjaldtöku, sem sé ekki fullveldisframsal, ekki landráð, ekki að setja neitt vald til Evrópu. Þetta eru tekjumörk vegna gjaldtöku, er vel útskýrt í greinargerð.
Virðulegur forseti. Hér erum við að greiða atkvæði um 3. gr. frumvarpsins sem fjallar um sjálfstæði Orkustofnunar. Ég vildi bara segja það í ljósi orðaskiptanna áðan að ég myndi styðja þessa grein alveg óháð því hvað Evrópusambandinu fyndist um það. Mér finnst þetta góð grein. Mér finnst þetta góð hugmynd og mér finnst að við ættum að styðja þetta, algjörlega burt séð frá EES-samstarfinu.
Virðulegi forseti. Mér finnst mikilvægt að við förum vel í gegnum þetta þannig að við pössum að hérna sé hvorki landráð né fullveldisframsal. Hérna greiðum við atkvæði um 4. gr. sem fjallar um það að Orkustofnun fái heimild til að veita áminningar og stjórnvaldssektir.
Virðulegi forseti. Hér eru greidd atkvæði um 5.–8. gr. Í 5. og 7. gr. er fjallað um kæruheimildir sem fara til úrskurðarnefndar raforkumála, ekki til ACER, ekki til ESA, heldur til úrskurðarnefndar raforkumála á Íslandi. Fjallað er um gjaldtöku í 6. gr. þar sem gjöld eru hækkuð um hluta af aurum per kílóvattstund, sjálfsagt um nokkra tugi króna fyrir hvert heimili í landinu. Það er allt fullveldisframsalið þar. Í 8. gr. er aftur fjallað um sjálfstæði Orkustofnunar. 9. gr. er síðan gildistökuákvæðið sem ég held að skýri sig sjálft, greinilega ólíkt hinu.
Herra forseti. Með þingsályktunartillögu þessari er lagt til að gerð verði breyting á þingsályktun nr. 26/148, um stefnu stjórnvalda um uppbyggingu flutningskerfis raforku. Fyrir nefndinni komu fram sjónarmið með og á móti lagningu sæstrengs. Meiri hlutinn telur rétt að taka fram að með þingsályktunartillögu þessari er einungis verið að árétta að ákvörðunarvald um slíka framkvæmd liggur hjá Alþingi. Haldið hefur verið fram að ákvörðunarvald um lagningu sæstrengs kunni að færast frá íslenskum stjórnvöldum og gildi þingsályktunartillögunnar dregið í efa. Meiri hluti atvinnuveganefndar fellst ekki á þau sjónarmið. Að mati meiri hlutans er orðalag þingsályktunartillögunnar skýrt og tekur af öll tvímæli þar að lútandi. Ákvörðunarvald um lagningu sæstrengs mun ávallt og einvörðungu vera í höndum íslenska ríkisins. Auk þess fer ríkið með óskoruð yfirráð yfir náttúruauðlindum landsins.
Herra forseti. Ég kem hingað upp til að gera grein fyrir afstöðu Miðflokksins til þessa máls. Þetta mál er hluti af málatilbúnaði við innleiðingu þriðja orkupakkans. Þetta mál er mestanpart innihaldslaus fegrunaraðgerð til að réttlæta mál sem stenst enga skoðun. Að þjóðarétti eru þessir fyrirvarar haldlausir og hafa ekkert þjóðréttarlegt gildi. Við tökum ekki þátt í svona leiksýningum um fyrirvara sem aðeins eru til heimabrúks, herra forseti. [[Gripið fram í.]] Því hefur verið haldið fram að þessi orkupakki ætti að samþykkjast á grundvelli sjónarmiða um neytendavernd og lækkun á raforkuverði. Þeir tveir þættir tengjast þannig að Íslendingar munu njóta [[Forseti hringir.]]þeirrar neytendaverndar að uppskera hærra raforkuverð. Við segjum nei.
Virðulegi forseti. Hér erum við að greiða atkvæði um framtíðarorkustefnu þjóðarinnar. Mikið hefur verið talað um þjóðarviljann og hvort við treystum þjóðinni til að taka ákvarðanir í eigin málum, hvað þá risastórum málum sem varða hana til allrar framtíðar. Hér á eftir kemur fram breytingartillaga frá Flokki fólksins þar sem er tekinn af allur vafi um það að við treystum þjóðinni til að taka ákvarðanir sem varða hana til framtíðar og í stað þess að það komi fram sem kemur fram hér, að það sé Alþingi sem eigi síðasta orðið um það hvort hingað verði einhvern tímann og hvenær og hvar lagður sæstrengur, þá verður það sett í þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég vona a.m.k. að allir þeir sem treysta þjóðinni taki vel undir þá breytingartillögu því að hún ætti ekki að verða neinum fjötur um fót.
Herra forseti. Þegar þáverandi ríkisstjórn fór í könnunarviðræður um lagningu sæstrengs við bresk stjórnvöld var ekki skýrt kveðið á um það í lögum að ákvörðun um slíka lagningu skyldi liggja hjá Alþingi. Með því að samþykkja þetta frumvarp hæstv. ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra erum við hins vegar að setja það algjörlega skýrt fram að ríkisstjórn á hverjum tíma, þrátt fyrir áhuga hennar á lagningu slíks strengs, getur ekki gert það nema með samþykki Alþingis. Þess vegna finnst mér þetta mikið framfaramál og við styðjum það að sjálfsögðu. Hins vegar tel ég það ekki tæka tillögu sem kemur fram frá Flokki fólksins um að Alþingi eigi ekki að koma að þeim málum, að því eigi að vísa beint til þjóðarinnar. Þá tillögu tel ég ekki standast skoðun og því munum við greiða atkvæði gegn henni.
Forseti. Svo landsmenn sem heima sitja og hafa áhyggjur skilji hvað við erum að greiða atkvæði um vil ég segja að það er búið að samþykkja þriðja orkupakkann. Það er búið að samþykkja frumvarp um sjálfstæði Orkustofnunar sem þurfti að gera til þess að orkupakkinn væri uppfylltur. Núna erum við að greiða atkvæði um fyrirvarana, þ.e. að það þurfi samþykki Alþingis ef á að leggja sæstreng. Það er fyrirvarinn sem við greiðum atkvæði um núna. Það sem það þýðir í praktískum forsendum er það að ef ríkisstjórn á einhverjum tíma ætlar að fara að leggja sæstreng, sterkir stjórnmálamenn sem vilja vaða yfir þjóðina, getur hún það ekki án aðkomu Alþingis. Alþingi getur haft uppi varnir, Alþingi getur farið í málþóf. Rétt eins og málið um þriðja orkupakkann er þingsályktunartillaga sem var hægt að beita málþófi um verður það með þingsályktunartillögu Alþingis ef menn ætla að fara af stað með sæstreng. Þeir sem greiða atkvæði gegn þessu greiða atkvæði gegn því að settar séu upp varnir á Alþingi til þess að hægt verði að stöðva það ef leggja á sæstreng í framtíðinni. Það er nákvæmlega það sem það þýðir praktískt. [[Forseti hringir.]] Svo er hv. þm Inga Sæland með frábæra tillögu um að bæta því við að það sé ekki Alþingi heldur þjóðin, að varnirnar séu þar. [[Gripið fram í.]]Ég er ekki að segja að það eigi að taka Alþingi, ég er að segja að verið sé að búa til varnir og ef þeir sem segjast vera í vörn í þessu máli [[Forseti hringir.]]greiða atkvæði gegn vörnunum þá er það mjög holur hljómur.
Herra forseti. Hugsanleg lagning sæstrengs hefði komið til umfjöllunar á Alþingi óháð því máli sem við ræðum. En í þessu máli og því næsta erum við komin að þeim málum sem Þorsteinn Pálsson, fyrrverandi forsætisráðherra, kallaði lofsverðar blekkingar. Ég er vissulega sammála Þorsteini Pálssyni um að um sé að ræða blekkingar og ráðherrar hafa meira að segja haldið því fram að þessi ákvæði skipti í rauninni engu máli en séu til þess ætluð að láta mönnum líða betur með málið. Það er í rauninni mjög áhugavert að Viðreisn, flokkur Þorsteins Pálssonar, og Samfylkingin skuli hafa náð meiri árangri með stærsta og í rauninni eina stefnumál sitt í stjórnarandstöðu en í ríkisstjórn. En Alþingi getur ekki leyft sér að stunda blekkingar og þess vegna er hvorki hægt að styðja það mál sem við ræðum né það næsta.
Virðulegi forseti. Ég er staðfastlega þeirrar skoðunar að það séu kjósendur sjálfir sem eigi að ákveða hvað fari í þjóðaratkvæðagreiðslu og hvað ekki. Ég vísa þá til annars ágætrar breytingartillögu hv. þm. Ingu Sæland um að ákvörðun um lagningu sæstrengs yrði sjálfkrafa sett í þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég hef ekkert móti því, ég myndi sennilega skrifa undir slíkan lista sjálfur ef ég væri spurður sem óbreyttur borgari, en ég aðhyllist ferlið sem er í nýrri stjórnarskrá og sem við erum að taka upp sem hluta af stefnu okkar í Pírötum, þ.e. að 10% kjósenda geti farið fram á um þjóðaratkvæðagreiðslu. Náist það hlutfall, sem eru u.þ.b. 25.000 manns, myndi ég leggja sjálfur fram svona breytingartillögu eða styðja hana ef einhver annar væri búinn að því á undan mér eins og nú er tilfellið. Hins vegar hef ég ekki orðið var við að ákall um þjóðaratkvæðagreiðslu komi neins staðar að nema frá stjórnmálamönnum sjálfum. Þess vegna finnst mér ég ekki geta stutt þá annars ágætu breytingartillögu. Ég er hins vegar heldur ekki á móti henni þannig að ég sit hjá en hvet alla sem vilja hafa áhrif á afstöðu Pírata til þjóðaratkvæðagreiðslna að safna undirskriftum, ná inn 10% og við munum leggja fram breytingartillögu þess efnis og við [[Forseti hringir.]]munum styðja mál sem eru sama efnis.
Það er búið að samþykkja þriðja orkupakkann. Það sem er í boði núna er að auka varnir. Ef það á að leggja sæstreng eru auknar varnir settar inn. Þá geta menn sagt að þetta séu blekkingar o.s.frv. Þegar tillagan var lögð fram var það kannski gert til að blekkja, mögulega, en nú eru Miðflokkurinn og allir aðrir flokkar á Alþingi búnir að semja frá sér, þeir sömdu frá sér í vor, réttinn til að stunda málþóf, sömdu hann frá sér, skrifuðu undir samkvæmt þingsköpum að þeir heimiluðu að umræðunni myndi ljúka á umsömdum tíma, tveir dagar og svo atkvæðagreiðsla núna. Það er það sem var skrifað undir, það er undirskrift formanns flokks Miðflokksins þar undir. Þá eru menn samkvæmt lögum á Alþingi búnir að skrifa undir að þeir megi ekki fara í málþóf og forsetinn kominn með það vald. Hérna er verið að bæta við málþófsvaldi ef það á að leggja sæstreng seinna í framtíðinni. Það er það sem við erum að greiða atkvæði um. Menn geta sagt: Þetta var blekkingaleikur þegar þetta var sett fram. En nú er orkupakkinn samþykktur og þetta er eina vörnin sem situr þarna eftir. Það er ekki blekkingaleikur. Það er praktískur raunveruleiki [[Forseti hringir.]]þannig að ríkisstjórn í framtíðinni gæti ekki farið af stað heldur væri hægt að stöðva það á Alþingi. Það er holur hljómur, það er virkilega holur hljómur ef menn ætla ekki að greiða atkvæði með því til að geta sagt einhvern veginn: Við greiddum atkvæði gegn öllum orkupakkamálunum. Nei, þetta eru góð atriði sem voru sett inn, jafnvel þó að það hafi verið sett inn sem blekkingaleikur er það orðið staðreynd núna.
Herra forseti. Það er rétt að árétta vegna ýmissa ummæla sem hafa fallið hér að Stefán Már Stefánsson og Friðrik Árni Friðrikssson Hirst áréttuðu það sérstaklega á fundi utanríkismálanefndar í ágúst, þá komu þessi ummæli frá þeim: „Séu fyrirliggjandi skjöl lesin saman, þ.e.a.s. þingsályktunartillaga utanríkisráðherra og þingsályktunartillaga ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra, auk lagafrumvarpa hins síðarnefnda, ásamt greinargerðum og öðrum gögnum, teljum við að fyrirvörunum sé þar réttilega haldið til haga.“ Þetta þarf öllum að vera kristaltært í öllum málflutningi. Það þýðir ekki að vísa mánuð aftur í tímann, hálft ár aftur í tímann. Þetta er það sem kom frá þessum háttvirtu lögspekingum okkar fyrir nokkrum vikum í þessu máli, þannig að það sé öllum fullljóst að málið að stenst að þeirra mati fullkomlega.
Herra forseti. Ég vildi koma örstutt inn í málið áður en atkvæðagreiðsla fer fram um þessa tillögu og breytingartillögu hv. þm. Ingu Sæland. Ég segi fyrir sjálfan mig að ég get ekki fallist á breytingartillögu þar sem gert er ráð fyrir því að mál gangi beint til þjóðaratkvæðagreiðslu án aðkomu Alþingis eins og skilja má texta tillögunnar. Ég held þvert á móti að það sé mikilvægt að ef til ákvörðunartöku kemur á þessu sviði fái málið vandaða og ítarlega meðferð á Alþingi. Ég bendi á að þjóðaratkvæðagreiðsla sem hér er sett inn í þingsályktunartillögu hefur enga stjórnskipulega stöðu þar sem í stjórnskipun okkar er gert ráð fyrir tilteknum þjóðaratkvæðagreiðslum sem eru bindandi. Það er auðvitað heimilt á hverjum tíma, þess vegna þegar þetta kemur upp, að efna [[Forseti hringir.]]til þjóðaratkvæðagreiðslu samkvæmt sérstakri ákvörðun Alþingis. Hins vegar er það auðvitað aðeins ráðgefandi en ekki bindandi og eins og ég segi er, eins og tillagan liggur hér fyrir, gert ráð fyrir því að það verði án aðkomu Alþingis sem ég sætti mig ekki við.
Virðulegi forseti. Það er svolítið sérstakt ef menn ætla í fullri alvöru ekki að greiða atkvæði með þessu máli ef þeir eru á annað borð að tala um að þeir hafi áhyggjur af því að hér verði lagður sæstrengur. Hér er að koma inn það atriði sem margoft hefur verið bent á að okkur þyki mikilvægt að hafa, þ.e. að það þurfi að vera bein aðkoma Alþingis áður en að einhver taki ákvörðun sem þessa. Það er m.a. komið til vegna þess að sporin hræða. Ég þarf ekkert að fara yfir það sérstaklega. Mér finnst það orðið alveg stórkostlegt þegar þeir sem eru hér á móti orkupakkanum sækja sérstaklega rök sín til hörðustu ESB-andstæðinga í málinu. Það er orðið áhugavert. Hvað varðar þjóðaratkvæðagreiðslu held ég að það sé eitthvað sem, [[Forseti hringir.]]þó að ég sé ekki mjög fylgjandi því svona almennt, megi svo sannarlega skoða. Augljóslega er þó galli á þessari tillögu, eins og hv. þm. Birgir Ármannsson benti á.
Virðulegur forseti. Hér hafa margir stigið á stokk í dag og einn helsti sérfræðingur þingsins í því hvað er merkilegt og hvað ómerkilegt, hv. þm. Helgi Hrafn Gunnarsson, hefur talað mikið. Ef það er mat hv. þingmanns að gæði mála ráðist af styrk þeirra eða blaðsíðufjölda held ég að Pírata ættu nú bara að hvíla sig, vera ekkert að leggja fram þingmál. Mig langar hins vegar, vegna orða hv. þm. Jóns Þórs Ólafssonar, að minna á að fyrir liggur, enda nokkuð gamalt, lögfræðiálit um að þingsályktanir haldi ekki milli ríkisstjórna við stjórnarskipti nema sú ríkisstjórn sem tekur við vilji það. Næsta ríkisstjórn sem tekur við getur ákveðið að þessi þingsályktunartillaga eigi ekkert við, hún sé ekki bundin af henni. Þar með eru engar varnir, eins og þingmaðurinn er að tala um, ef það er það sem verið er að vísa til, [[Gripið fram í.]]og þar af leiðandi er ekki hægt að samþykkja þetta. Þó að þetta væru bara ein rökin.
Herra forseti. Það er auðvitað ekki hægt sitja undir slíkum rangfærslum, að þetta sé eins og hver önnur þingsályktun sem síðan einhvern veginn falli úr gildi og það skipti máli hver vilji næstu ríkisstjórnar er. Hv. þingmaður veit betur en svo. Með þessum breytingum kemur fram í raforkulögum að það þurfi að fara eftir þingsályktun, þannig að þetta er ekki eins og hefðbundin þingsályktun. Það er ekki hægt að setja sæstrengsverkefni á kerfisáætlun án þess að þingið sé búið að samþykkja það með þingsályktun. Það væri brot á almennum lögum, ekki bara þingsályktun heldur almennum lögum. Það er grundvallarmunur á. Menn verða að gera þær kröfur til sjálfs sín að fara rétt með þegar þeir vita svo augljóslega betur. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Herra forseti. Það er ekki miklu að bæta við skýringar hæstv. ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra um gildi þeirrar tillögu sem hér liggur fyrir. Ég hlýt þó að rifja það upp að sú greinargerð sem hv. þm. Gunnar Bragi Sveinsson vísaði til var einmitt nýtt til þess að leggja ekki fyrir Alþingi á sínum tíma tillögu um afturköllun Evrópusambandsumsóknar. [[Gripið fram í: Nákvæmlega.]]Þá var ákveðið að þingsályktunartillögur hefðu ekki meira gildi en svo að ekki þyrfti að fara fyrir Alþingi með afturköllunina, sem síðan hefur valdið töluverðri óvissu um það hvað gerðist í raun og veru þegar okkur var sagt að sú umsókn hefði verið dregin til baka.
Virðulegi forseti. Það er athyglinnar virði þegar verið er að tala um galla í þessari breytingartillögu. Það er athyglinnar virði þegar við vitum að í fulltrúalýðræði okkar erum við 63 þingmenn og það eru alltaf ríkisstjórnarflokkarnir sem í krafti sínum ráða öllu því sem hér fer fram. Það er staðreynd. Nú erum við að vinna í hópi, þingmenn, með hæstv. forsætisráðherra að breytingartillögum að stjórnarskrá. Við erum að kalla eftir auknu beinu lýðræði. Við erum að reyna að senda þau skilaboð til þjóðarinnar að við treystum henni og við erum að reyna að byggja upp traust, þingið okkar sem býr við mikið vantraust úti í samfélaginu. Hvað væri betra en að stíga fram núna og sýna að við treystum þjóðinni? Ég er mjög hissa ef þeir sem kalla eftir beinu lýðræði og breytingu á stjórnarskrá og öðru slíku eru ekki tilbúnir að taka þátt í því að gefa þjóðinni síðasta orðið ef og þegar til þess kemur að hingað eigi að leggja sæstreng.
Virðulegi forseti. Ég treysti þjóðinni fullkomlega til að taka ákvarðanir um mál sem hér eru afgreidd. Ég treysti líka þjóðinni fullkomlega til að lýsa áhuga sínum á þjóðaratkvæðagreiðslum þegar svo ber undir. Það er ágætisleiðsögn í nýrri stjórnarskrá, 10% kjósenda, sem hefur einfaldlega ekki verið uppfyllt hér. Um leið og það er uppfyllt skal ég styðja svona tillögur og leggja eina slíka fram, ég er reyndar með þær tilbúnar í tölvunni minni ef út í það er farið. Beint lýðræði felst ekki í því að stjórnmálamenn náðarsamlegast sendi sín persónulegu hugðarefni eða það sem þeim er annt um í þjóðaratkvæðagreiðslu. Það er ekki valdefling kjósenda, það er valdefling stjórnmálamanna. Þess vegna finnst mér það vera mjög mikilvægt að ákallið komi frá kjósendum. Berist það ákall styð ég málið. Berist það ekki sé ég einfaldlega ekki ástæðu til þess. Það er ekki flóknara en það. Eins og ég nefndi áðan þá er ég ekki á móti málinu og ef það hæfist undirskriftasöfnun vegna tillögu sem væri hér til umfjöllunar um að leggja sæstreng myndi ég sennilega skrifa undir það sjálfur. En þá myndi ég gera það sem óbreyttur borgari en ekki sem stjórnmálamaður sem vill sjálfur víla og díla um það að hvaða marki þjóðin ræður. Það er þjóðin sjálf sem á að ákveða hversu miklu hún ræður yfir hverju máli. Hún er fullfær um að sýna þann stuðning við þjóðaratkvæðagreiðslur þegar hún svo vill eins og hún hefur margsinnis sýnt fram á.
Ég greiði að sjálfsögðu atkvæði með þessu máli. Ég skil alveg sjónarmið hv. þm. Helga Hrafns Gunnarssonar og þetta er samtal sem á sér stað innan Pírata, nákvæmlega hvar mörkin eru. Ég styð þetta mál. Hv. þm. Birgir Ármannsson hefur talað um að þetta geti ekki verið bindandi o.s.frv. en ég bendi á að þetta er sett inn í almenn atriði varðandi uppbyggingu flutningskerfis raforku. Það var sett þangað með þingsályktun en í frumvarpi sem við erum að fara að greiða atkvæði um nú strax á eftir segir, með leyfi forseta: „Um tengingu raforkukerfis landsins við raforkukerfi annars lands í gegnum sæstreng fer samkvæmt stefnu stjórnvalda um uppbyggingu flutningskerfis raforku.“ Það er búið að festa þetta í lögum og verður að fara eftir því sem segir í þingsályktunartillögunni sem við erum að greiða atkvæði um núna, að það fari inn í þessa flutninga. Með lögum er búið að binda það inn. Þá er Alþingi búið að segja með lögum að það ætli að binda það inn að það verði að vera þjóðaratkvæðagreiðsla. Það er líka hægt að fara aðrar leiðir. Til dæmis er hægt að gera þetta með breytingartillögu um að frumvörp eða þingsályktanir taki ekki gildi nema þjóðin hafi fyrst samþykkt þau í þjóðaratkvæðagreiðslu. Jú, það er hægt að vera með bindandi þjóðaratkvæðagreiðslur ef það er rétt orðað í dag.
Forseti. Best væri ef þjóðin gæti kallað málið til sín í þjóðaratkvæðagreiðslu ef að því kemur að leggja eigi sæstreng hér. En þar sem við erum því miður ekki búin að samþykkja nýja stjórnarskrá og sá valmöguleiki er ekki til staðar þá styð ég tillöguna um að setja þetta í þjóðaratkvæðagreiðslu. Það væri betra að fara aðra leið að því en mér finnst, einkum í ljósi þess að núverandi ríkisstjórn hefur gert lítið sem ekkert að mínu mati í að efla traust á Alþingi og stjórnmálum og okkur stjórnmálafólki, sérstaklega mikilvægt að þetta verði samþykkt, að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu. Við ættum að vera búin að gera miklu, miklu meira til þess að efla traust á Alþingi þannig að þetta gríðarlega vantraust væri ekki til staðar. Það er þess vegna sem fólk treystir okkur hreinlega ekki fyrir þessari ákvörðun. Þá ber okkur að leyfa þjóðinni að koma að þeirri ákvörðunartöku.
Herra forseti. Málið sem við greiðum atkvæði um snýst ekki um lagningu sæstrengs. Það er því svolítið sérstakt að leggja fram breytingartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um eitthvað sem við erum ekki að fjalla um eða greiða atkvæði um. Ef Alþingi samþykkir hugsanlega lög um lagningu sæstrengs þá er komin fram forsenda fyrir því að bera upp tillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu. En ekki nú og ekki hér. Ég greiði því ekki atkvæði með þessari tillögu en hvet þá þingmenn sem styðja tillöguna til að ganga hraðar fram og heils hugar í þeim breytingum á stjórnarskrá sem verið er að vinna að.
Herra forseti. Það er búið að samþykkja orkupakkann. Þetta eru einu varnirnar sem sitja eftir, sem við getum gert eitthvað í í dag, á þessum tímapunkti, þ.e. að setja það með þingsályktun inn í orkustefnuna og með frumvarpinu sem við samþykkjum rétt á eftir, lögum sem segja að samþykki Alþingis þurfi til að fara af stað með sæstrengsverkefni. Hvers vegna eigum við ekki að samþykkja það? Ég sé að Miðflokkurinn er á móti því. Þá spyr maður og ég hef alla tíð spurt mig að því í þessu máli: Snýst þetta bara um stjórnmál, um pólitík, eða snýst þetta um raunverulegar varnir fyrir landsmenn? Menn mála sig í lýðræðislitunum en ætla þeir að leyfa þjóðinni að koma að málum með 10% atkvæða? Við skulum fylgjast mjög grannt með því á þessu kjörtímabili. Það er í boði. Er það það sem Miðflokksmenn vilja? Ég er ekkert svo viss, ég stórefast um það. Hér hafa menn tækifæri til að setja upp varnir, að hægt verði að stunda málþóf til að stöðva [[Forseti hringir.]]að sæstrengsverkefni fari af stað og menn greiða atkvæði gegn því. Miðflokksmenn eru á móti. Þetta snýst um stjórnmál, eins og mann grunaði, miklu frekar en að standa vörð.
Virðulegur forseti. Þessi atkvæðatafla er hið merkilegasta mál. Ég vil bara vekja athygli á því að síðasti málsliður tillögunnar er svohljóðandi, með leyfi forseta: „Til grundvallar slíkri ákvörðun Alþingis skal liggja heildstætt mat á umhverfis-, samfélags- og efnahagslegum áhrifum slíkrar tengingar og framkvæmda vegna hennar.“ Ef maður tæki undir þann málflutning að hægt væri að kæra Íslendinga einhvern veginn til að leggja sæstreng þá væri það auðvitað samkvæmt ákvörðun Orkustofnunar. Sá málflutningur er vitleysa að mínu mati og allra sem ég veit um sem hafa kynnt sér málið nógu vel. En segjum sem svo að það yrði kært þá yrði það vegna þess að það væri ákvörðun Orkustofnunar sem væri kærð. Það er ekkert í þriðja orkupakkanum sem varðar ákvarðanir annarra stofnana þannig að hér eru settar inn fleiri stofnanir. Þetta væru meiri varnir fyrir Ísland ef sá rökstuðningur héldi vatni að hægt væri að kæra okkur til að neyða okkur til að leggja sæstreng. Þannig að fólk sem er hrætt við sæstreng og tekur alvarlega málflutning Miðflokksins ætti að greiða atkvæði með þessari tillögu. Í ljósi þess er atkvæðataflan mjög áhugaverð eins og hún stendur núna.
Virðulegur forseti. Hér er verið að greiða atkvæði um tillögu um breytingu á stefnu stjórnvalda varðandi uppbyggingu flutningskerfis raforku. Mér finnst margir hér inni tala eins og við séum aðilar að sameiginlegum raforkumarkaði Evrópu sem við erum ekki. Það er svolítið stórt mál. Með þessari tillögu er verið að undirstrika að ákvörðunarvald um lagningu sæstrengs liggur alltaf hjá Alþingi. Við erum og verðum fullvalda þjóð sem tökum okkar ákvarðanir út frá okkar eigin hagsmunum og gerum það hér eftir sem hingað til. Með þessari tillögu er verið að geirnegla aðkomu þjóðarinnar og stjórnvalda að uppbyggingu flutningskerfis raforku. Við Vinstri græn höfum verið andvíg og erum andvíg lagningu sæstrengs og þess vegna styð ég tillögu um að árétta að Alþingi hafi alltaf lokaákvörðunarvald ef einhverjum dytti í hug að leggja hingað sæstreng sem ég held að verði ekki í nánustu framtíð. Ég segi já.
Herra forseti. Með frumvarpinu sem við erum að taka til atkvæðagreiðslu hér er lagt til að við raforkulög verði bætt nýju ákvæði um að um tengingu raforkukerfis landsins við raforkukerfi annars lands í gegnum sæstreng fari samkvæmt stefnu stjórnvalda um uppbyggingu flutningskerfis raforku. Það er þingsályktunartillagan sem við vorum að samþykkja rétt áðan. Megintilgangur frumvarpsins er að tryggja að ef ákvörðun um að tengja raforkukerfi landsins við raforkukerfi annarra landa verður tekin skuli framkvæmdin vera í samræmi við stefnu stjórnvalda á hverjum tíma. Er því verið að breyta raforkulögum til samræmis við tillögu til breytingar á þingsályktunartillögu sem var lögð fram samhliða frumvarpi þessu og við vorum að samþykkja. Meiri hluti nefndarinnar bendir á að verið er að breyta lögum til samræmis við fyrrnefnda breytingu á þingsályktun þar sem lagt er til að kveðið verði á um að ekki verði ráðist í lagningu sæstrengs nema að undangengnu samþykki Alþingis. Þá fylgir með, sem fylgirit með þessu plaggi meiri hlutans, áliti, fyrirvarinn sem lengi var leitað hér í vor, sem lá alltaf fyrir í gögnum þingsins en var gert mikið havarí út af í tengslum við málið.
Herra forseti. Ég kem hingað til að gera grein fyrir afstöðu Miðflokksins til þessa máls. Það er mjög of ið sama far og það sem var næst á undan. Hér er á ferð einn af þessum innihaldslausu fyrirvörum sem settir eru til að fegra málið en hafa ekkert gildi að þjóðarétti. Það er haldlaust. Það má vera hv. þingmönnum til umhugsunar að við gengum í hið Evrópska efnahagssvæði með það að markmiði að greiða leið íslenskra afurða inn á hinn evrópska markað en við erum í þeim sporum núna að standa frammi fyrir því að í staðinn fyrir að fylgt sé þeirri stefnu sem þá var mörkuð, að hægt væri að semja um gagnkvæman aðgang að markaði, stöndum við í þeim sporum að fyrir aðgang að hinum evrópska markaði erum við krafin [[Forseti hringir.]]um aðgang að íslenskum auðlindum. Við segjum nei við öllum þessum málatilbúnaði.
Forseti. Þetta er frumvarp sem festir í sessi það sem við samþykktum í þingsályktun áðan, að ef það á að leggja sæstreng verði það með aðkomu Alþingis. Við vitum hvernig sú aðkoma þarf að vera. Það er þingsályktun og rétt eins og um þriðja orkupakkann sem var þingsályktun er hægt að beita málþófi. Það segir líka að það verði að vera ítarleg rannsókn á efnahagslegum og samfélagslegum áhrifum. Þingmenn vita allir að það sem þetta býr til er tækifæri fyrir minni hluta á Alþingi sem vill ekki sæstreng til að geta stundað málþóf í framtíðinni til að stöðva hann. Þá segja menn: Já, en þetta er ekki nóg. Nei, þetta er kannski ekki nóg en það þýðir að þessi réttur virkjast þá. Með því að samþykkja þetta frumvarp og gera að lögum virkjast sá réttur. Þetta er með öllu óskiljanlegt. Geta Miðflokksmenn í alvörunni ekki sagt: Já, þetta er alla vega gott þó að það sé ekki nóg. Það býr alla vega til þetta smávægilega atriði þarna, smávægilegar varnir síðar. Er það ómögulegt? Má ekki benda á neitt sem er gott? Verður alltaf að vera á móti öllu?
Virðulegi forseti. Ég vil benda hv. þingmönnum á að þetta mál er ekki hluti af þriðja orkupakkanum [[Gripið fram í: Nákvæmlega.]]og ekki heldur málið sem við samþykktum áðan. Fyrstu tvö málin eru það. Fyrsta málið var þingsályktunartillaga um að samþykkja þriðja orkupakkann. Annað málið var frumvarp um innleiðingu á þeim orkupakka í íslensk lög. Þau tvö mál, það sem við erum að greiða atkvæði um núna og það sem var áðan, eru eitthvað sem Íslendingar ákveða að setja upp á sitt eindæmi og að eigin frumkvæði og af ástæðum sem einungis komu fram á Íslandi, hvergi í ESB, til þess að koma til móts við áhyggjur sem fólk hafði af orkupakka þrjú. Atkvæði gegn því máli og málinu sem var hér á undan er ekki atkvæði gegn orkupakka þrjú né neinu sem í honum kemur fram, ekki staf, ekki neinu. Við erum aðeins að spyrja að því hvort við ætlum að láta Alþingi ákveða það hvort hér verði lagður sæstrengur eða ekki. Það er sjálfstæð ákvörðun okkar. Ég vil bara halda því til haga ef fólk heldur að það sé að greiða atkvæði gegn þriðja orkupakkanum með því að greiða atkvæði gegn þessu máli. Það myndi einungis sýna enn þá betur fram á hvað skilningsleysið virðist vera algjört.
Þetta er síðasti séns. Það er enn þá hægt að greiða atkvæði. Það er enn þá hægt að snúa atkvæði sínu. Þetta er síðasti séns til að reisa upp varnir síðar í þessu ferli ef þjóðin er ekki sjálf komin með réttinn til að kalla mál til sín, til að kalla frumvörp frá Alþingi, sem er í boði núna á þessu kjörtímabili og Miðflokkurinn getur tekið þátt í því í starfshópi Katrínar Jakobsdóttur um breytingu á stjórnarskránni, að 10% þjóðarinnar geti kallað mál til sín. Ef það verður ekki komið er verið að reisa varnir af því að Miðflokkurinn hefur skrifað frá sér þann rétt að stunda málþóf í þessu, gerði það í vor, fékk þennan stubb núna, tvo daga plús einn. Það er undirritaður samningur um það, hv. þingmaður sem brosir yfir því, og þar er það bundið samkvæmt þingsköpum, samkvæmt lögum þingsins og leikreglum, að Miðflokkurinn - og það er sagt þingflokkurinn - afsali sér rétti til að stunda málþóf áfram í málinu. En það er verið að reisa upp varnir fyrr í ferlinu. Ef það á að fara í að búa til sæstreng eða tengja Ísland með sæstreng verður Alþingi að koma að því. Verið er að reisa upp þær varnir að þá væri hægt að stunda málþóf. Ef menn væru gríðarlega ósáttir á þeim tíma [[Forseti hringir.]]gæti þjóðin sagt: Við viljum þá úr EES-samstarfinu. Það er verið að reisa varnir og Miðflokkurinn vill ekki taka þátt í því að gera það. Hvers vegna ekki? [[Forseti hringir.]]Þetta er ekki málefnalegt og ég get ekki séð neitt út úr því annað en að það á frekar að stunda stjórnmál en að halda uppi vörnum fyrir landsmenn [[Forseti hringir.]]hvað þetta varðar.
Virðulegur forseti. Við greiðum atkvæði um lækkun skatta á höfundaréttargreiðslum. Þannig munu síðari afnot af hugverkavörðu efni verða skattlögð eins og um fjármagnstekjur sé að ræða. Tilefni frumvarpsins má m.a. rekja til sáttmála stjórnarflokkanna þar sem fram kemur að hugað verði að breytingum á skattlagningu á tónlist, íslensku ritmáli og fjölmiðlum. Þessi hugmynd er þó alls ekki ný af nálinni heldur hefur hún verið til umræðu um alllangt skeið. Hagsmunasamtök höfundavarins efnis hafa margoft rætt þá ósanngirni sem felst í að meðhöndla ekki hugverk og tréverk með sama hætti þegar að skattlagningu kemur. Með þessari breytingu erum við að auka sanngirnina og viðurkenna að hugverkavarið efni sé eins og önnur peningaleg verðmæti, fasteignir, fjármunir og hlutabréf. Þannig er sanngjarnt að síðari afnot af slíku efni, hvort sem um er að ræða bækur, tónlist, myndlist eða annað hugverkavarið efni, sé skattlagt eins og um húsaleigu eða fjármagnstekjur sé að ræða. Með þessari breytingu erum við að auka vægi skapandi greina og byggja undir þær mikilvægu atvinnugreinar sem skapandi greinar eru. Með þessari skattalækkun erum við að bæta samkeppnisstöðu Íslands þegar kemur að skapandi greinum [[Forseti hringir.]]því að þótt orkan sé okkar mikilvægasta auðlind er hugvitið án efa mikilvægt líka. Ég hvet hv. þingmenn til að styðja þetta góða mál.
Herra forseti. Þetta er á vissan hátt mjög áhugavert mál og áhugaverð tilraun í skattamálum, en tilrauninni fylgir mikil óvissa, t.d. óvissa um nákvæmlega hver merking orðanna „síðari afnot“ er. Önnur prentun á ekki að teljast til síðari afnota en gerð kvikmyndar út frá bók ætti að teljast það. En hvað um aðra byggingu eftir sömu teikningu o.s.frv.? Þetta er mjög óljóst og það er einnig óljóst með erfðafjárskatt, hvort þetta breyti einhverju gagnvart honum. Ég bara verð því miður að líta svo á að þetta frumvarp ógni í rauninni stöðugleika í skattamálum og mér finnst mjög áhugavert að þetta sé gert vegna þess að það opnar á að mjög margar greinar sem eru ekki þær sem er verið að hugsa um með frumvarpinu sjálfu geti farið að færa tekjur sínar undir fjármagnstekjuskatt í stað tekjuskatts. Það er ábyrgðarlaust og erfitt að skilja nákvæmlega hvers vegna sú leið er farin [[Forseti hringir.]]frekar en að fara í að bæta starfsumhverfi skapandi greina vegna þess að það er raunverulega það sem allir eru sammála um að þurfi að gera.
Virðulegi forseti. Hér er um að ræða sjálfsagt réttindamál fyrir listamenn og aðra höfundaréttarhafa. Í eðli sínu er um að ræða fjármagnstekjur og því eðlilegt að skattleggja þær sem slíkar. Við í Samfylkingunni styðjum þetta mál og munum greiða atkvæði með því. Hitt er svo annað mál að fjármagnstekjuskattur hér á landi mætti alveg vera hærri. Hann er lægstur á Íslandi af öllum Norðurlöndunum.
Herra forseti. Þrátt fyrir síðustu ummæli mín um frumvarpið í heild er rétt að geta þess að þessar breytingartillögur frá meiri hluta efnahags- og viðskiptanefndar eru til að bæta málið með því að fjarlægja rétthafasamtök út úr myndinni og því munum við greiða atkvæði með þeim breytingum. Ég gat þó ekki séð mér fært að styðja nefndarálitið hreinlega vegna þess að það var ýmislegt í texta nefndarálitsins sjálfs sem mér fannst benda til þess að þetta væri jákvæðara frumvarp en raun ber vitni. Hins vegar eru breytingartillögurnar jákvæðar þannig að að sjálfsögðu styðjum við þær.
Herra forseti. Hér erum við að greiða atkvæði um breytingu á lögum um tekjuskatt og lögum um fjármagnstekjuskatt. Frumvarpið eins og það kom til þingsins var með svolitlum göllum. Í meðförum þingsins hafa verið gerðar breytingar á málinu sem eru mjög til bóta og því segi ég já.