Virðulegi forseti. Ég vildi vekja athygli á því að í dag er sá dagur kominn að starfsáætlun Alþingis er runnin út og það er engin önnur starfsáætlun í gildi. Það er mjög mikilvægt fyrir okkur þingmenn að það sé regla á þingstörfum og að við vitum með hvaða hætti við nálgumst þau mál sem hér er við að glíma. Ég tel nauðsynlegt að við öll hér, 63, séum samstiga um það með hvaða hætti þingstörfum eigi fram að vinda. Ég hlýt að kalla eftir því að einhver önnur áætlun sé sett fram um starf þingsins. Hæstv. forsætisráðherra sem nú var að ganga á dyr hefur haft um það betri ræður en flestir aðrir í þinginu hversu mikilvægt það sé að þing starfi ekki að starfsáætlun lokinni nema það sé einhver almenn lína um það af hálfu stjórnarmeirihlutans, forustu þingsins og allra flokka á þinginu og ég hlýt að kalla eftir því að sú staða verði skýrð.
Virðulegur forseti. Það er mikilvægt fyrir okkur í þinginu að halda fókus á því sem við erum að gera hér og okkar verk- og starfsáætlunum og að þær standist sem verða má. Við erum í þeim erfiðu aðstæðum núna að við búum við ríkisstjórn sem virðist fyrirmunað að skipuleggja sín verkefni og kemur afar seint inn með mál. Það er raunar með ólíkindum að samgönguáætlun sé á dagskrá þingsins í dag, á deginum sem þinginu á að vera lokið. Það er í raun alveg með ólíkindum hvernig þetta er skipulagt, eða ekki skipulagt, en það á í sjálfu sér að mörgu leyti rætur að rekja til þess að það er engin verkstjórn í ríkisstjórninni. Það virðist hver ráðherra vera að baksa við sín mál. Ég vona að eftir þennan þingvetur verði mönnum það ljóst að það þarf að hafa einhverja yfirsýn og verkstjórn yfir einu verkefni sem er þess eðlis að stýra samfélagi, ríkisstjórnin þarf verkáætlun [[Forseti hringir.]]þannig að þingið geti staðið við sína áætlun og það er afar mikilvægt að við höldum þessu öllu til haga.
Virðulegur forseti. Ég vil koma með sams konar ábendingar eða vangaveltur og lýsa yfir áhyggjum mínum af því að þingið er án áætlunar núna, við erum áætlunarlaus. Það má velta upp þeirri spurningu hvort starfsáætlun hafi nokkurn tímann verið í gildi eða hvaða þýðingu hún hafi. Það er ekki verið að setjast niður og búa til í sameiningu einhverja áætlun og í rauninni er þingið núna orðið einhvers konar biðstofa eftir þingmálum. Við heyrum um að boðuð séu þingmál og við erum í viðbragðsstöðu. Er það þannig sem þingið á að vera í framtíðinni? Eða þurfum við ekki að spyrna við fótum og reyna að koma einhverju skikki á verklagið og setjast niður og búa til áætlun? Það er vont fyrir alla að vera hérna algjörlega án áætlunar.
Virðulegur forseti. Sleifarlag ríkisstjórnarinnar er með þeim hætti að núna þegar þingið ætti að vera að fara heim er verið að mæla fyrir þingsályktunartillögu um samgönguáætlun. Það er enn verið að bíða eftir því að hér sé dreift málum sem skylt er að leggja fram fyrir þinglok og dagsetningin 1. apríl um síðasta frest ríkisstjórnar til framlagningar á þingmálum er auðvitað bara orðin að einhvers konar gríni þegar verklag þessarar ríkisstjórnar á í hlut. Virðulegur forseti lýsti því mjög eindregið yfir af forsetastóli við ráðherra ríkisstjórnarinnar við setningu þingsins í haust að ef þeir kæmu ekki fram með mál í tæka tíð þá yrði örðugt að afgreiða þau. Nú þegar starfsáætlun þingsins er liðin þá hljótum við að kalla eftir því að þeim orðum verði fylgt eftir, störfum hér verði lokið, þótt auðvitað séu allir reiðubúnir til að koma aftur saman ef þarf að taka á stöðunni með þrotabúin og lausn gjaldeyrishaftanna, það eru þjóðarhagsmunir af því tagi að það getur kallað [[Forseti hringir.]]á að þingið sé kallað saman. En hefðbundnum þingstörfum á að ljúka í dag, virðulegur forseti.
Herra forseti. Þetta eru erfiðir tímar fyrir ríkisstjórnina. Ég vil biðja hv. þingheim að hafa aðgát í nærveru viðkvæmra sálna. Sjálfur er ég áhyggjulaus á þessum fallega morgni. Það er kannski aðallega eitt sem ég hef svolitlar áhyggjur af. Ég hef verið áhugamaður um það að reyna að styðja ríkisstjórnina eftir megni við að koma hér í gegn frumvörpum sem gætu hugsanlega greitt fyrir afnámi gjaldeyrishafta. Ég hef beðið eftir þeim í alllanga hríð, herra forseti, og það mundi greiða að minnsta kosti fyrir þátttöku minni eða þátttökuleysi í þingstörfum ef hæstv. forseti gæti upplýst það hvort ríkisstjórnin muni standa við yfirlýsingar hæstv. fjármálaráðherra frá síðustu viku um að þau frumvörp yrðu lögð fram í vikunni sem nú er að líða. Þetta eru síðustu forvöð. Spurning mín er: Mun hæstv. fjármálaráðherra standa við yfirlýsingar sínar um að leggja fram frumvarp til að hægt sé að ganga frá eða undirbúa afnám gjaldeyrishafta, eða er kominn pikkles [[Forseti hringir.]]í það mál millum stjórnarflokkanna?
Virðulegur forseti. Þrátt fyrir þetta sleifarlag ríkisstjórnarinnar greiðir stjórnarandstaðan fyrir því að taka megi samgönguáætlun til fyrri umr. í dag, á þeim degi þegar þingið ætti að vera farið heim. Ég vildi spyrja hæstv. forseta, enda gjörkunnugur málum, hvort þess séu einhver dæmi að samgönguáætlun sé lögð fram eftir framlagningarfrest á þingi, hvort þetta sé ekki algert einsdæmi.
Forseti hefur ekki lagst í neinar sagnfræðirannsóknir og getur því ekki svarað spurningunni.
Til svara eru: Forsætisráðherra, fjármála- og efnahagsráðherra, heilbrigðisráðherra, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra, utanríkisráðherra og innanríkisráðherra.
Virðulegi forseti. Í fjölmiðlum hefur að undanförnu verið fjallað nokkuð um framlag ríkisstjórnarinnar í skattalækkunum til að greiða fyrir gerð kjarasamninga en við höfum í sjálfu sér fengið nokkuð brotakenndar fréttir af því hvað þar er á ferðinni. Fyrst vil ég segja að við fögnum því að ríkisstjórnin komi fram með tillögur um skattalækkanir og fyrir löngu er orðið mikilvægt að meðaltekjuhópar fái kjarabætur, en við höfum líka kallað eftir því að skattkerfið sé nýtt til tekjujöfnunar. Þegar maður horfir á þær tölur sem kastað hefur verið fram í umræðunni og þær upplýsingar sem hafa verið á ferð í fjölmiðlum þá virðist staðan vera sú að um helmingur þjóðarinnar fái lítið sem ekkert út úr þessum breytingum, þ.e. fólk á miðgildi tekna og þar fyrir neðan fái 1 þús. kr. eða minna í sinn hlut vegna þessara breytinga og þeir sem eru undir 310 þús. kr. ekki neitt. Ég vildi þess vegna spyrja hæstv. fjármálaráðherra: Er þetta réttur skilningur? Hvernig hyggst ríkisstjórnin mæta fólki á lágum tekjum sem hefur setið eftir við skattbreytingar ríkisstjórnarinnar hingað til? Hvernig hyggst ríkisstjórnin tryggja að aldraðir njóti ávinnings með sama hætti og nú er verið að semja um á almennum vinnumarkaði? Mun ríkisstjórnin tryggja að aldraðir muni fara upp í 300 þús. kr. á samningstímabilinu? Hvernig verður með örorkulífeyrisþega, mun ríkisstjórnin tryggja jafnstöðu þeirra að þessu leyti? Munu atvinnuleysisbætur hækka líka með sama hætti? Hvert verður með öðrum orðum framlag ríkisstjórnarinnar til þess að styðja við þá sem eru á neðri hluta tekjustigans í þessum aðgerðum öllum?
Herra forseti. Ég fagna tækifæri til þess að ræða um skattbreytingaáform ríkisstjórnarinnar. Við höfum lengi boðað að við vildum lækka skatta að nýju sem voru hækkaðir hér á árunum eftir hrun, sérstaklega á lægri endann og millitekjufólk, og með því einfalda skattkerfið. Það er ekki rétt að ríkisstjórnin hafi ekkert gert fyrir lágtekjuhópana. Við hækkuðum viðmiðið fyrir neðsta þrepið þó nokkuð undir lok árs 2013 og það skipti miklu fyrir lágtekjufólk, fólk með undir 300 þús. kr. í tekjur. Það sem við ætlum að gera núna er að lækka lægsta þrepið og tryggja þannig að við komum ávinningi af breytingunum niður til allra. Við ætlum að fella út milliþrepið, en breyta viðmiðum milli nýja þrepsins og efra þrepsins þannig að það komi fyrr inn og við miðum við um 700 þús. kr. Þetta tryggir að allir muni njóta ávinnings af skattalækkuninni nema þá helst þeir sem eru með allra hæstu tekjurnar vegna þess að ávinningurinn af þessari breytingu fjarar út fyrir allra hæstu tekjuhópana. Fyrir fullvinnandi fólk má segja að 65% muni fá út úr þessari breytingu um það bil 50 þús. kr. aukningu á ráðstöfunartekjum á ári, 65% fullvinnandi fái um 50 þús. kr. aukningu á ári á ráðstöfunartekjum. Það er hins vegar rétt sem hv. þingmaður segir að þetta mun einkum gagnast millitekjuhópunum, en það spilar mjög vel saman við þá niðurstöðu sem er að fást í samningum á almennum markaði þar sem einkum er lögð áhersla á hækkun lægstu launa. Varðandi bætur þá vísa ég til þess að við höfum lögbundið ákveðið fyrirkomulag um það hvernig þær eiga að taka breytingum í samræmi við ýmist verðlags- eða launabreytingar í þjóðfélaginu. Það er þá næsta verkefni að fara yfir útfærsluna á því.
Virðulegi forseti. Við höfum vissulega ákveðið fyrirkomulag um hvernig bætur hækka í kjölfar verðlagsþróunar og kjaraþróunar, en það er ekkert sjálfgefið í þeim efnum og við svo miklar hækkanir lægstu launa sem um er að ræða eins og í samningum nú þarf sérstaka ákvörðun ríkisstjórnarinnar til þess að láta það endurspeglast í kjörum lífeyrisþega. Því ítreka ég spurningu mína: Munu aldraðir fá 300 þús. kr. eða ekki? Munu örorkulífeyrisþegar fá 300 þús. kr. í lok samningstímans eða ekki? Það er ákvörðun sem hæstv. fjármálaráðherra hefur í hendi sér og verður að skila hér til okkar. Varðandi hinn þátt þessa máls þá hefur ríkisstjórnin auðvitað tæki til viðbótar til þess að létta undir með lægri tekjuhópunum. Það er hægt að beita aðferð sem hefur verið í umræðunni á undanförnum mánuðum, en virðist horfin nú, sem er sveigjanlegur persónuafsláttur, persónuafslátturinn sé breytilegur og lækki með hækkandi tekjum. Hvers vegna er ekki farin sú leið? [[Forseti hringir.]]Sú aðgerð mundi nýtast mjög vel lágtekjufólki og mun nýtast lífeyrisþegum með algjörlega fordæmalausum hætti. [[Forseti hringir.]]Af hverju er ekki farin sú leið til að bæta kjör þeirra sem lakast standa?
Herra forseti. Það er að sjálfsögðu mikið félagslegt tillit byggt inn í kerfið í dag með persónuafslættinum og því sem við stefnum á með þessum breytingum að vera með tveggja þrepa kerfi. Skattbyrðin er langminnst neðst og hún fer hækkandi eftir því sem launin hækka og heldur áfram að hækka þótt launin séu komin upp í ofurlaun. Varðandi bæturnar þá var það nú ekki þannig hjá fyrrverandi ríkisstjórn að hún liti svo á að bótaflokkar jafngiltu launaflokkum, þ.e. að þeir sem fengju bætur úr almannatryggingakerfinu væru alltaf jafnsettir þeim sem eru fullvinnandi. Ef verið er að boða þá stefnubreytingu þá er það eitthvað nýtt í mín eyru, það gilti ekki hér á síðasta kjörtímabili. Bætur taka breytingum samkvæmt lögbundnu fyrirkomulagi og ef það stendur til að gera frekari breytingar en við höfum lögbundið þá er það alveg rétt, þá þarf að taka sjálfstæða sérstaka ákvörðun um það. En geta okkar til þess að gera [[Forseti hringir.]]mun betur eins og að fara með lífeyrisgreiðslur upp í 300 þús. kr. er að sjálfsögðu takmörkuð af stöðu ríkisfjármálanna hverju sinni. [[Forseti hringir.]]Það væri gríðarlega kostnaðarsöm aðferð sem hv. þingmaður er að boða hér.
Herra forseti. Ég neyðist til að nota örlítinn tíma til að leiðrétta rangfærslur sem hæstv. fjármálaráðherra fer hér með um að upptaka þrepaskipts skattkerfis hafi hækkað skatta á lægstu laun. Það er akkúrat öfugt. Með innleiðingu á lágtekjuþrepinu var unnt að hlífa lágtekjufólki algerlega við skattahækkunum sem aðrir urðu að bera og rúmlega það eins og rannsóknir sýna. Ég ætla að inna hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra eftir stöðu vinnunnar um afnám gjaldeyrishafta. Ég ætla ekki að elta hæstv. ráðherra uppi vegna margendurtekinna yfirlýsinga um að á næstu mánuðum eða næstu sex mánuðum verði tekin stór skref. Síðastliðna 18–24 mánuði hefur hæstv. fjármálaráðherra endurtekið verið með slíkar yfirlýsingar og mér telst til að slíkir sex mánuðir séu svona þrisvar sinnum liðnir. Þaðan af síður ætla ég að minna á yfirlýsingar hæstv. forsætisráðherra, sem hann gaf fyrir réttum tveimur árum síðan, um að í september 2013 mundi ný áætlun um afnám hafta líta dagsins ljós. Að undanförnu hefur verið talað ákveðið um að frumvarp um einhvers konar skatt sem hæstv. forsætisráðherra skírði stöðugleikaskatt á flokksþingi sínu sé að koma til þingsins og jafnvel fullyrt undir það síðasta að slíkt frumvarp eða frumvörp muni koma hingað í þessari viku. Þá ber svo við að svokölluð samráðsnefnd um afnám hafta hefur ekki verið kölluð saman í meira en mánuð. Það sem átti væntanlega að vera eiginlegt samráð um þetta risavaxna og þjóðhagslega mikilvæga verkefni hefur því dáið út og er ekki einu sinni orðin upplýsingamiðlun. Ég spyr í fyrra lagi: Hverju á það að sæta ef fullbúið frumvarp er bara í höndum ríkisstjórnarinnar og á leiðinni til þingsins væntanlega í dag ef þessi vika á að standa eða allra næstu daga? Það er ekki seinna vænna því að í dag átti þingið að ljúka störfum. Að öðru leyti: Getur hæstv. fjármálaráðherra upplýst okkur nákvæmlega um stöðu málsins núna? Var frumvarp afgreitt í ríkisstjórn í morgun? Er það að koma til þingsins [[Forseti hringir.]]eða hver er staðan?
Herra forseti. Ég get ekki sleppt því að rifja upp fyrst hér er farið að tala um skattkerfisbreytingar fyrri ríkisstjórnar. Gleymum því ekki að verðtrygging persónuafsláttar var afnumin. Hefði það ekki verið gert væri einhver innstæða fyrir þessum orðum, en það var þannig að skattbyrði lægstu launa hækkaði vegna þess að persónuafslátturinn var aftengdur verðlagi þegar það rauk upp. Síðan var það þannig með milliskattþrepið að þegar við komum í ríkisstjórn þá var það í 240 þús. kr. Eru það millitekjur? Nei, það eru engar millitekjur. Það er engum blöðum um það að fletta að lág laun fengu á sig aukna skattbyrði. Við erum að vinda ofan af því núna. Varðandi haftamálin skal ég segja að það er skaði af því hversu langan tíma þetta hefur tekið. Við lögðum upp með það að höftin yrðu í tvö ár þegar við komum þeim á haustið 2008. Því miður erum við ekki fyrir löngu komin fram með fullbúna áætlun um þessi mál. Skiptir vika til eða frá máli í sjálfu sér eða tveir, þrír mánuðir, jafnvel sex í samanburði við það að þetta takist vel þegar það gerist?
Þú lýstir …
Það var talsvert til í því sem seðlabankastjóri sagði á sínum tíma, að við hefðum eitt skot til að skjóta með í þessu máli. Það skiptir auðvitað öllu máli þegar áætlunin kemur fram að hún sé vel ígrunduð og að aðgerðaáætlunin gangi eftir. Það finnst mér miklu mikilvægara. Um leið viðurkenni ég að ég vildi mjög gjarnan hafa komið með þetta mál fyrir talsvert löngu síðan, en þetta er mál sem hefur þurft að þroskast og það hefur tekið ákveðnum breytingum, meira að segja á undanförnum mánuðum, þessum síðustu þremur og sex sem vísað er til. Við höfum þurft að aðlaga okkur að veruleikanum og ráðgjöf okkar bestu ráðgjafa. Varðandi samráðshópinn þá er rétt að hann hefði svo sem mátt koma oftar saman, en það gat aldrei orðið hinn tæknilegi úrlausnarvettvangur, jafnvel þótt ég hefði komið með allt það sem ég veit um þessi mál að því borði og setið yfir því með formönnum annarra flokka eða fulltrúum [[Forseti hringir.]]flokkanna þá hefðum við aldrei getað leyst það. Það var alltaf ljóst [[Forseti hringir.]]að þetta yrði fyrst og fremst vinna [[Forseti hringir.]]sérfræðinga. Ég hef reynt að koma upplýsingum á framfæri á þeim vettvangi [[Forseti hringir.]]og við munum að sjálfsögðu setjast saman með þeim hópi áður en málið kemur á dagskrá þingsins. [[Gripið fram í.]]
Herra forseti. Samkvæmt rannsóknum ríkisskattstjóraembættisins sem hafa birst í ritum þess og fræðigreinum fræðimanna þá er það staðreynd að það hlutfall launa tekjulægstu tíundanna sem fór í skattgreiðslur á árunum 2010, 2011 og 2012 var til muna lægra en það var 2007 og 2008 í frjálshyggjuskattkerfi ríkisstjórnarinnar sem nú á að fara að endurvekja í einhverju skjóli af kjarasamningum. Það eru staðreyndir. Varðandi stöðuna um afnám hafta þá er ég ekki að mæla með óðagoti eða glannaskap og það höfum við aldrei gert, en mér finnst dapurlegt og óhyggilegt að reyna ekki að treysta samstöðu í landinu um þetta risavaxna mál. Mér duga ekki þau svör að þetta sé svo flókið og það þurfi svo mikla sérfræðinga til að undirbúa þetta að það hafi lítið upp á sig að kalla stjórnmálamenn að borðinu. Ætli verði nú ekki að taka einhverjar pólitískar ákvarðanir, velja á milli leiða o.s.frv.? Það gera tæknimenn ekki þótt sérfræðingar séu. Þessi svör hæstv. ráðherra eru haldlaus.
Herra forseti. Þetta er nú frekar einfalt í mínum huga. Þegar menn hækka skattprósentuna þá eru menn að hækka skatta. Þegar menn taka upp fjölþrepaskattkerfi með hækkandi sköttum þá eru menn að hækka skatta. Tekjutíundirnar tóku breytingum vegna þess að laun hrundu í landinu, sérstaklega efst uppi. Það er út af fyrir sig rétt að það skipti máli að lægstu tekjutíundirnar væru með lægri skattbyrði en það gerðist í sjálfu sér ekki út af því að menn lækkuðu skattana, það gerðist vegna þess að tekjusamsetningin gjörbreyttist. Ég ætla þrátt fyrir nokkuð hvöss orð hér að vonast til þess að við náum góðri samstöðu um verklag við að taka á því máli sem er á leiðinni inn í þingið. Ég skil vel að menn kalli stíft eftir frekara samráði og upplýsingum. Menn hljóta þá að kannast við það að við höfum setið saman yfir þessum málum og við höfum lýst öllum breiðu línunum. Við höfum til dæmis farið yfir það hvernig málið hefur þroskast í vetur. Ég man eftir fundi fyrir ekki löngu síðan sem ég sjálfur sat þar sem við reyndum að draga upp breiðu [[Forseti hringir.]]línurnar í þessu. Svo mun sú umræða að sjálfsögðu verða tekin miklu dýpra þegar málið kemur hingað inn í þing.
Hæstv. forseti. Enn og aftur berast okkur fréttir af því að félagslegi túlkasjóðurinn sé tómur og ekki verði úthlutað úr honum næst fyrr en 1. júlí. Þetta eru vondar fréttir fyrir alla sem vilja búa í samfélagi þar sem það er sameiginlegt markmið að gefa fólki eins jöfn tækifæri og mögulegt er. En þetta eru þó alveg sérstaklega vondar fréttir fyrir þá sem vegna heyrnarskerðingar eða af öðrum ástæðum þurfa á þeirri þjónustu að halda sem félagslegi túlkasjóðurinn greiðir fyrir því að ef ekki er úthlutað úr sjóðnum fer það fólk á mis við tækifæri til að taka þátt í leik og starfi og leggja sitt af mörkum. Við þær aðstæður er einnig augljóst að mikil hætta er á að fólki verði mismunað um þessa mikilvægu þjónustu á grundvelli efnahags. Mismunun um svo veigamikla hagsmuni er að sjálfsögðu ekki bara ámælisverð, heldur fer hún í bága við mannréttindasamninga sem banna mismunun fólks. Ég vil einnig í þessu sambandi minna á að margáréttað er í samningi Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks að stjórnvöldum ber að gera það sem þau geta til þess að tryggja fötluðu fólki tækifæri til jafns við aðra til þátttöku og virkni í samfélaginu án mismununar og án aðgreiningar. Við framkvæmd samningsins er gert ráð fyrir miklu samráði við það fólk sem samningurinn nær til. Það ætti ekki að þurfa að taka fram sérstaklega, en því miður sýna dæmin annað. Við skipulag þessarar þjónustu verður að vera náið samráð hlutaðeigandi stjórnvalda við þá sem þjónustuna nýta þannig að hún mæti þörfum þeirra eins vel og mögulegt er. Sé það ekki gert kemur það niður á gæðum þjónustunnar og þannig er illa farið með almannafé. Ég vil því spyrja hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra hvaða ráðagerðir hann hefur uppi um að styrkja félagslega túlkasjóðinn þannig að mögulegt verði að veita þá þjónustu sem hann tryggir allt árið. Og hvernig hafa stjórnvöld staðið að samráði við notendur þeirrar þjónustu sem sjóðurinn styrkir og fjallað um tillögur þeirra?
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina og vil byrja á því að segja að þetta mál á sér nokkra forsögu. Í tíð síðustu ríkisstjórnar var tekin sú ákvörðun að hækka laun þeirra sem starfa að túlkaþjónustunni allverulega og má vel færa rök fyrir þeirri ákvörðun, en það láðist hjá sömu ríkisstjórn að tryggja það að fjármagn fylgdi þeirri ákvörðun. [[Gripið fram í: Þú ert búinn að hafa tvö ár til að …]]Síðan var í tíð þessarar ríkisstjórnar gripið til þeirra ráðstafana að leiðrétta það og stóraukið var við fjármagn til sjóðsins til að hann gæti þá borgað hærri laun og er núna í þeirri stöðu að veita þjónustu í jafn margar klukkustundir og var áður fyrir þá hækkun sem var ófjármögnuð af síðustu ríkisstjórn. Þannig hefur núverandi stjórnarmeirihluti brugðist við þessu máli. Tel ég að það sé mun betra verklag en það sem var hjá síðustu ríkisstjórn. Virðulegi forseti. Hafandi mætt þessu með því að auka framlög til sjóðsins er alveg ljóst að það er áfram meiri eftirspurn eftir þessari þjónustu en fjármagn er til. Búið er að taka þá ákvörðun í samráði við sjóðinn að til að koma í veg fyrir að þurrð verði um mitt tímabil, eins og hefur verið eða að hausti eins og var í fyrra, verði reynt að jafna útgjöld í sjóðnum yfir tímann eða yfir árið þannig að sú staða komi ekki upp. Í þessum málum eins og svo mörgum öðrum sem snúa að okkar félagsþjónustu væri vitanlega alveg hægt að sjá fyrir sér meiri fjármuni, vissulega, virðulegi forseti, og er þetta ekki eini staðurinn þar sem sú staða er uppi. Það er sjálfsagt mál að við höldum áfram að vinna að þeim þáttum. Það er sjálfsagt mál að við höldum áfram að vinna að því hvernig við getum sem best tryggt stöðu sjóðsins. En ég vil líka minna hv. fyrirspyrjanda á það að umtalsvert starf er unnið í skólakerfi landsins þegar kemur að túlkaþjónustu [[Gripið fram í.]] [[Forseti hringir.]]sem fellur undir mitt ráðuneyti og er starfsemi [[Forseti hringir.]]sem fer fram í skólum landsins. En [[Forseti hringir.]]það er ekki svo, virðulegi forseti, að þetta sé eina þjónustan sem er veitt í gegnum þennan sjóð, það er umtalsvert mikil þjónusta sem veitt er vegna þessara mála.
Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra svörin. Ég var svo sem alveg búinn að gera mér augljóst fyrir fram hvernig þau yrðu, hann svaraði ekki spurningum mínum. Ég vil leyfa mér að árétta að þetta mál snýst ekki um ölmusu eða manngæsku og eiginlega ekki um pólitík heldur. Hér er um mannréttindi að ræða, tækifæri til að taka þátt í samfélaginu án mismununar og leggja sitt af mörkum. Þar eru grundvallarlífsgæði fólks í húfi. Ég vil líka í þessu sambandi leyfa mér að minna hæstv. ráðherra og okkur öll hér inni á lög nr. 61/2011, um stöðu íslenskrar tungu og íslensks táknmáls, sem voru akkúrat fjögurra ára í fyrradag, og þær skyldur sem á íslenskum stjórnvöldum hvíla samkvæmt þeim lögum til að hlúa að íslensku táknmáli og að óheimilt sé að mismuna mönnum eftir því hvaða mál þeir nota. Ég vil því hvetja hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra og raunar alla ríkisstjórnina og okkur hér inni til að reka af okkur þetta slyðruorð og gera það sem gera þarf til að reka megi þennan mikilvæga túlkasjóð þannig að sómi verði að. Annað er skammarlegt. Er ekki hæstv. ráðherra sammála mér um það?
Virðulegi forseti. Ég held að við séum öll sammála hv. þingmanni hvað það varðar að bæði í þessu máli og svo fjölmörgum öðrum sem snúa að þeim möguleikum sem fólk hefur til að taka þátt í þjóðlífinu og stendur frammi fyrir skertum möguleikum, þá erum við auðvitað öll sammála um það að við viljum gera sem mest og best til að tryggja þá þátttöku. Það er víða pottur brotinn í samfélagi okkar hvað það varðar. Þetta er ekki eini staðurinn eða eina verkefnið sem við stöndum frammi fyrir. Ég ítreka að nú þegar er um að ræða verulega þjónustu í skólakerfinu þar sem verið er að veita túlkaþjónustu. Það er þess vegna rangt sem stundum er haldið fram að þetta sé eini staðurinn sem slík þjónusta er veitt, en vitanlega er þetta önnur þjónusta og önnur tegund. Ég vil bara árétta þetta. Svo vil ég segja, virðulegi forseti, að menn geta borið saman fjárframlög sem núverandi stjórnarmeirihluti hefur veitt til þessa málaflokks og þau fjárframlög sem voru á síðasta kjörtímabili.
Virðulegur forseti. Þegar hæstv. fjármálaráðherra segir að ríkisstjórnin hafi þurft að laga sig að veruleikanum í gjaldeyrishöftunum þá segja hans eigin orð meira en þúsund orð um það hversu óraunhæfar hugmyndir ríkisstjórnin hafði í þeim efnum. Sífelldar frestanir og feluleikur með tillögur eykur ekki trúverðugleikann í þessum málum. Það hefur verið sýnd mikil þolinmæði í tvö ár og ég spyr fjármálaráðherra hvort hann ætli enn einu sinni að segja hér í dag að tillögurnar komi í næstu viku. Virðulegi forseti. Ég kom hingað upp til að spyrja um annað og alvarlegt mál. Það eru yfirlýsingar Bankasýslu ríkisins um að ráðuneytisstjórinn í fjármálaráðuneytinu hafi reynt að hafa áhrif á skipan stjórnarformanns í fjármálastofnun sem Bankasýslan hafði umsjón með, en sem kunnugt er á Bankasýslan að tryggja að pólitíkin sé ekki að vasast í bönkum landsins og því síður stjórnarformennsku þeirra. Ég spyr hæstv. fjármálaráðherra: Var þetta að hans undirlagi? Var hæstv. fjármálaráðherra að hlutast til um það með atbeina embættismanns síns hver yrði gerður að stjórnarformanni í tilteknum sparisjóði? Er það rétt sem fram kemur hjá Bankasýslunni að þetta hafi gerst og ef svo er, til hvaða ráðstafana telur hæstv. ráðherra eðlilegt að grípa? Um þetta var fjallað á fundi efnahags- og viðskiptanefndar í morgun og ég verð að segja að þetta eru algjörlega sláandi fréttir ef réttar eru.
Herra forseti. Í fyrsta lagi varðandi gjaldeyrishaftamálin, eigum við ekki spyrja að leikslokum í því máli? Á það að koma einhverjum á óvart að það þurfi að vanda sig og menn þurfi að hlusta á ráð ráðgjafa og að menn þurfi ef til vill að gera breytingar á áformum sínum eftir því sem bestu manna ráð gefa tilefni til? Það kemur mér á óvart ef mönnum þykir það eitthvað skrýtið. Það hefur ekkert með það að gera að menn hafi haft óraunhæfar væntingar, þetta snýst bara um hvað gagnast best í efnahagslegu tilliti og heldur best út frá lögfræðilegu sjónarmiði. Varðandi umsögn Bankasýslunnar til Alþingis vil ég í fyrsta lagi segja almennt um slíka umsögn að það kemur ekki á óvart að þegar fram kemur tillaga um að leggja niður stofnun að viðkomandi stofnun hafi við það einhverjar athugasemdir, það finnast mér ekki vera nein nýmæli fyrir okkur á þinginu. Varðandi samskipti ráðuneytisins og Bankasýslunnar um sameiningu Sparisjóðs Bolvíkinga við sparisjóðinn fyrir norðan get ég staðfest það sem áður hefur komið fram að lýst var miklum áhyggjum við mig persónulega vegna þess hvernig staðið væri að undirbúningi þeirrar sameiningar. Mér fannst sjálfsagt og eðlilegt að því yrði komið á framfæri við Bankasýsluna. Í því fólust ekki nein tilmæli þegar ráðuneytisstjóri Fjármálaeftirlitsins kom þessum upplýsingum á framfæri vegna þess að ef illa hefði farið þá hefði einfaldlega ekki getað orðið af sameiningunni. Menn eru nú komnir býsna langt frá kjördæmum sínum og tengslum við fólkið í landinu ef það er orðinn glæpur og brot á lögum að koma sjónarmiðum fólksins í landinu á framfæri við stofnanir okkar.
Virðulegur forseti. Það var fjármálaráðherra sjálfur sem sagði orðrétt að ríkisstjórnin hafi orðið að „aðlaga sig að veruleikanum í gjaldeyrishaftamálinu“. Það verður ekki skilið öðruvísi, virðulegur fjármálaráðherra, en að hugmyndirnar hafi verið óraunhæfar. Um Bankasýsluna segi ég þetta: Ég fagna því að fjármálaráðherra skuli lýsa ábyrgð sinni á samskiptunum og það sé þá ljóst að þau eru á ábyrgð fjármálaráðherra og það hafi verið fjármálaráðherra sem hafi látið ráðuneytisstjóra sinn hafa samband við Bankasýsluna. En það gerir þau auðvitað margfalt alvarlegri. Komin langt frá kjördæmum sínum, segir virðulegur fjármálaráðherra. En hæstv. fjármálaráðherra, Bankasýslan var sett til þess að stjórnmálamenn væru ekki að grauta í málefnum fjármálafyrirtækja, að ekki væri hægt að hringja í ráðherra og kvarta yfir einhverju í einhverri fjármálastofnun úr einhverju kjördæmi og þá hringdi ráðherrann bara og hlutaðist til um hvernig stjórnin væri skipuð. Þess vegna eru þetta grafalvarleg afskipti, virðulegur forseti, af sjálfstæði Bankasýslunnar [[Forseti hringir.]]og þarf að taka til alvarlegrar umfjöllunar hér í þinginu hvernig ráðherrann fer með vald sitt.
Herra forseti. Þetta mál er ekkert annað stormur í vatnsglasi. Það er algjörlega með ólíkindum að menn skuli nota þennan ræðustól til þess að halda því fram í fullri alvöru að menn eigi að vera svo aftengdir því sem er að gerast í stofnunum stjórnsýslunnar að ef menn dirfast að koma á framfæri upplýsingum úr viðkomandi sveitarfélögum sem hér eiga í hlut séu menn farnir að brjóta allar reglur og lög. Það er algjörlega með ólíkindum. Það sem var þarna á ferðinni var að það var mikil ólga í Bolungarvík vegna sameiningar sparisjóðanna og ósætti um með hvaða hætti að því hafði verið staðið. Fram undan var fundur til þess að útkljá málið. Mér fannst rétt að þessi stofnun, Bankasýslan, væri upplýst um þá ólgu og að menn tækju tillit til þess áður en til fundar yrði boðað hvort hægt væri að sætta sjónarmið þannig að við næðum þeim markmiðum sem við stefnum öll sameiginlega að. Ég hef aldrei nokkru sinni verið [[Forseti hringir.]]með hugmyndir um einhverja stjórnarmenn, ég hef ekki einu sinni hugmynd um það hvernig það mál endaði, hverjir enduðu í stjórn í sameinuðum sparisjóði, ég hef það ekki í kollinum. En að gera því skóna að menn hafi verið að hlutast til um verkefni stofnunar sem eigi að hafa sjálfstæði er bara með ólíkindum.
Virðulegur forseti. Ég ætla að taka upp þráðinn þar sem hv. þm. Páll Valur Björnsson sleppti honum hér áðan í samskiptum við hæstv. ráðherra vegna þess að ráðherrann svaraði ekki spurningunum. Hann afrekaði það í svörum sínum við mjög raunhæfri og mikilvægri spurningu að nefna síðustu ríkisstjórn sex sinnum, en nú er bara svo komið, virðulegur forseti, að við erum komin á seinni hluta kjörtímabilsins þannig að hæstv. ráðherra verður að átta sig á því að hann er ekki í stjórnarandstöðu við fyrri ríkisstjórn, hann getur ekki kennt Katrínu Jakobsdóttur menntamálaráðherra um öll sín mein, heldur verður hann að fara að axla ábyrgð á sínum málaflokki. Að því sögðu langar mig að segja, virðulegur forseti, að túlkasjóðurinn er uppurinn á þessum ársfjórðungi. Sjóður fyrir túlkun í daglegu lífi er uppurinn eina ferðina enn þrátt fyrir að ráðherra hafi ætlað að leysa málið með því að setja Samskiptamiðstöð heyrnarlausra og heyrnarskertra þá reglu að skipta sjóðnum í fjóra ársfjórðunga. Það var lausnin sem ráðherrann hafði. Nú er það svo að stúdentsveisla daufblindrar stúlku verður ekki túlkuð fyrir hana. Félagsfundur í Fjólu, félagi fólks með samþætta sjón- og heyrnarskerðingu, verður ekki túlkaður fyrir félagsmenn. Brúðkaupsveisla verður ekki túlkuð fyrir manneskju sem er í fjölskyldu með brúðhjónunum. Ættarmót verður ekki túlkað. Skipulagsfundur verður ekki túlkaður. Bankaviðtal þar sem viðkomandi ætlaði að taka lán út af fasteignakaupum verður ekki túlkað. Kona ætlaði á meðvirkninámskeið, hún getur ekki farið á það vegna þess að sjóðurinn er uppurinn. Þetta er staðan. Túlkun í skólakerfinu leysir þetta ekki, virðulegur forseti. Og túlkun í heilbrigðisþjónustunni leysir þetta ekki heldur. Við ákváðum hér saman 63:0 í nýjum lögum um stöðu íslenska táknmálsins árið 2010 að staða íslensks táknmáls væri jafnstaða við íslenska tungu. Hér erum við að tala um sjóð sem er svo smár að hann nær ekki einu sinni tveimur tölustöfum, þ.e. við erum að tala um örlítinn sjóð sem snýst um lágmarksmannréttindi fyrir þennan hóp sem á að hafa jafnstöðu við okkur hin sem höfum íslensku að móðurmáli.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Ástæða þess að ég rakti í mínu fyrra svari þá sögu sem lýtur að þeirri stöðu sem sjóðurinn er í byggir á því að það tók auðvitað nokkurn tíma að auka fjárframlögin. Það gerðist í tveimur skrefum í síðustu fjárlögum og þarsíðustu, þar sem verið var að mæta þeim vanda sem varð til þegar laun túlkanna voru hækkuð umtalsvert án þess að fjármunir væru látnir fylgja. Það þýddi að geta sjóðsins til að standa við þessi verkefni rýrnaði mjög og við því varð að bregðast. Nú er sú staða komin að það er búið að bæta það miklum fjármunum við að þegar taldar er þær klukkustundir sem eru til ráðstöfunar núna eru þær jafn margar og þær voru á þeim tíma sem hv. fyrirspyrjandi var hæstv. ráðherra og sat í ríkisstjórn. Það þarf að halda því til haga, það er ekki hægt að nálgast málið með því að segja að þessi ríkisstjórn hafi einhvern veginn brugðist í verkefni sem hún stendur frammi fyrir, miklu heldur að tekist var á við þetta verkefni með þeim hætti sem ég hef lýst og fjárframlagið aukið verulega til sjóðsins. Það er síðan alveg hárrétt að þegar horft er til þeirra verkefna sem þar eru þá má ljóst vera að við munum halda áfram og þurfum að halda áfram að bæta við í þennan sjóð. Það verður ekki hægt að horfa fram hjá því verkefni. En ég hef líka ítrekað að það er ekki svo að þetta sé eina þjónustan sem hið opinbera veitir til þessa hóps sem þarf á táknmálsþjónustu að halda. Það er víða eins og hv. þingmaður nefndi réttilega í fyrirspurn sinni, m.a. í menntakerfinu og heilbrigðiskerfinu. Þessi sjóður sem er öðruvísi, sem snýr að daglega lífinu, er með öðrum orðum í sömu færum og áður eftir að búið var að bæta við fjármuni vegna hækkana sem urðu á launum túlkanna, hann er í sömu færum og var áður hvað varðar klukkustundafjölda sem er tiltækur til að veita þjónustuna. Það er alveg ljóst og ég ítreka það að því verkefni er ekkert lokið, við munum halda áfram að þurfa að efla þessa þjónustu, það liggur fyrir, virðulegi forseti. En fjárlögin liggja fyrir. Þeir fjármunir sem voru veittir til þessa sjóðs liggja fyrir. Það sem síðan var gert [[Forseti hringir.]]var að reynt var að koma því þannig fyrir að hann tæmdist ekki algerlega heldur væri [[Forseti hringir.]]stillt upp þannig að honum væri jafnað yfir árið.
Virðulegi forseti. Ég vil hvetja hæstv. ráðherra til að leysa þetta mál. Fyrsta skrefið gæti verið það að leyfa Samskiptamiðstöð að opna núna milli ársfjórðunga þannig að þau fengju að nýta sjóðinn áfram til þeirra verkefna sem ég var að lesa upp áðan og að ráðuneytið vinni að varanlegri lausn með Samskiptamiðstöð fram á haustið. Við erum þá að tala um að nýta það framlag sem er í sjóðnum á fjárlögum yfirstandandi árs. Við verðum að viðurkenna og við verðum að horfast í augu við það að með lögunum frá 2010 vorum við að viðurkenna táknmál sem móðurmál heyrnarlausra, sem móðurmál þessa hóps. Það er breyting. Móðurmál verður að hafa stöðu og það verður að fylgja því einhvers konar vilji. Sá vilji verður að kristallast líka í peningum en ekki með tilvísun í að það sé sannarlega verið að eyða í táknmálstúlkun annars staðar í samfélaginu, vegna þess að breytingin er sú að við höfum sagt það hvert og eitt með því að ýta á græna takkann hér í þingsal að við viljum að [[Forseti hringir.]]táknmál sé móðurmál þessa hóps [[Forseti hringir.]]og þá verðum við að sýna það í verki, virðulegur forseti.
Virðulegi forseti. Þetta er allt hárrétt hvað það varðar að við ákváðum einmitt með lögum 2010 þessa stöðu táknmálsins. Þegar hér er síðan sagt að við verðum að sýna það í verki með fjárframlögum þá vil ég bara minna hv. þingmann á að virðulegur þingmaður sat í ríkisstjórn á árunum 2011, 2012 og fram á 2013 og hvernig fylgdi fjárframlagið þá? Þá var tekin ákvörðun um það að hækka laun [[Gjaldskrána.]]túlkanna og gjaldskrána án þess að láta fjármuni fylgja. [[Gripið fram í.]]Það getur vel verið að mönnum finnist óþægilegt að þessi saga sé rifjuð upp, en menn verða bara að sitja undir því. [[Gripið fram í.]] Það sem við höfum aftur á móti gert [[Frammíköll í þingsal.]]núna og það sem þessi ríkisstjórn … [[Forseti hringir.]]Það sem ríkisstjórnin, virðulegi forseti, hefur gert er að stórauka við fjárframlög til sjóðsins þannig að hann er þó núna í það minnsta kominn í sömu færi hvað varðar klukkustundafjölda sem til ráðstöfunar er til þess að sinna sínu hlutverki eins og áður var eftir hækkun á gjaldskránni. Síðan getum við hv. þingmaður verið sammála um, þótt svona hafi tekist til í tíð síðustu ríkisstjórnar í þessum málaflokki, að það er sjálfsagt mál og nauðsynlegt, [[Frammíköll í þingsal.]]úr því að við í [[Forseti hringir.]]ríkisstjórn erum búin að auka framlögin til sjóðsins, [[Forseti hringir.]]að þeirri vinnu verði haldið áfram. Virðulegi forseti. Þeir fjármunir sem til ráðstöfunar eru voru ákveðnir af Alþingi [[Forseti hringir.]]á síðustu fjárlögum. Það eru fjármunir sem úr er að spila. Það þarf að reyna að tryggja [[Forseti hringir.]]að þeir nýtist sem best yfir allt árið.
Það er talað um tugi milljarða úr ríkissjóði …
Hæstv. forseti. Ég mæli fyrir þingsályktunartillögu um samgönguáætlun fyrir árin 2015–2018. Ég vil byrja á því að biðja þingheim afsökunar á því hversu seint samgönguáætlunin kemur fram. Þar að baki eru ýmsar ástæður sem ég ætla ekki að tíunda hér. Í öðru lagi vil ég nefna að ég vona að þrátt fyrir að tíminn sé svo sannarlega knappur fái áætlunin þó umfjöllun í þingnefnd eftir því sem best getur orðið við þær aðstæður sem hér eru uppi. Ég taldi nauðsynlegt þrátt fyrir að tillagan væri tilbúin svona seint að leggja hana fyrir þingið á þessu þingi frekar en að geyma hana til haustsins, sem að sjálfsögðu hefði verið hægt að gera en mér fannst mikilvægt að tillagan gæti að minnsta kosti birst þingmönnum og eftir atvikum fengið einhverja umræðu. Ég legg áherslu á það í upphafi umræðunnar og einnig er það hitt, sem breytir ekki þeirri stöðu sem þessi tiltekna áætlun er í núna, að tvö undangengin ár hefur samgönguáætlun ekki náð fram að ganga. Það má segja að það séu viss vandkvæði í því fólgin fyrir yfirvöld samgöngumála í landinu. Samkvæmt lögum nr. 33/2008, um samgönguáætlun, skal innanríkisráðherra leggja fram á Alþingi tillögu til þingsályktunar á fjögurra ára fresti um stefnumótandi samgönguáætlun þar sem mörkuð er stefna og markmið fyrir allar greinar samgangna næstu 12 árin. Gildandi samgönguáætlun tekur til áranna 2011–2022. Samhliða skal leggja fram nákvæmari verkefnaáætlun til fjögurra ára sem endurskoðast á tveggja ára fresti. Samgönguáætlun 2015–2018 sem hér er kynnt er því endurskoðuð verkefnaáætlun fyrir annað tímabil 12 ára samgönguáætlunar, framhald samgönguáætlunar áranna 2011–2014, lögð fram til þingsályktunar samkvæmt lögum. Tillagan varðar jafnframt fyrsta tímabil nýrrar stefnumótandi áætlunar til 12 ára sem nú er í smíðum og tekur til áranna 2015–2026. Sú áætlun verður tilbúin til framlagningar í haust. Samgönguáætlun sem hér er kynnt er unnin af samgönguráði fyrir ráðherra og byggir á forgangsröðun verkefna Vegagerðarinnar, Isavia og Samgöngustofu á tímabilinu á forsendum fjárlaga 2015. Tillagan er í samræmi við stefnu samgönguáætlunar 2011–2022, stefnu ríkisstjórnarinnar og áherslu ráðherra og aðrar áætlanir hins opinbera. Í samgönguáætlun 2015–2018 er gert ráð fyrir að tæpir 112 milljarðar kr. verði til ráðstöfunar til samgöngumála á tímabilinu og er þar reiknað með að árleg framlög til samgangna aukist um 3% árlega árin 2016, 2017 og 2018, í samræmi við hagvaxtarspár. Á undanförnum árum hefur verið skorið verulega niður til samgöngumála sem komið hefur mest niður á nýframkvæmdum og í vaxandi mæli viðhaldi, en áhersla hefur þó verið á að halda uppi góðri þjónustu. Á fundi ríkisstjórnar nú í vikunni var ákveðið að veita að auki 1.800 millj. kr. til brýnna verkefna í vegagerð, þar af verði 500 millj. kr. varið til brýnasta viðhalds á umferðarmestu vegum á höfuðborgarsvæðinu og hringveginum í samræmi við ástandsmat Vegagerðarinnar, en 1.300 millj. kr. verði varið til framkvæmda við Dettifossveg, Kjósarskarðsveg, Uxahryggi og Kaldadal, sem allt eru mikilvægar ferðamannaleiðir. Vissulega eru verkefni sem óskandi væri að hefja á því tímabili sem áætlun tekur til, en tillagan byggir fyrst og fremst á raunsæi og fyrirhyggju þar sem fjármunir eru takmarkaðir. Verkefnaáætlunin skiptist í fjóra kafla. Í fyrstu þremur köflunum er að finna yfirlit yfir helstu verkefni samgöngustofnana og gerð grein fyrir áætluðum tekjum og gjöldum þeirra ára sem tillagan tekur til. Í 4. kafla er gerð grein fyrir almennum samgönguverkefnum, úttektum og rannsóknar- og þróunarverkefnum, sem mynda faglegan grunn við endurskoðun stefnumótunar í samgöngumálum. Vegagerðin fer með framkvæmdahlið vega og hafnamála á Íslandi meðan Samgöngustofa sér um stjórnsýslu og eftirlit. Fjárveitingar til Vegagerðarinnar eru því á tveimur fjárlaganúmerum, nr. 06-651 og 06-662, hafnarframkvæmdir og vegagerð. Vegagerðin sér því nú um, auk vegaframkvæmda, viðhalds og þjónustu við vegakerfið í samstarfi við eigendur, verkefni sem snúa að nýbyggingu, viðhaldi og rekstri hafna, vita og sjóvarnargarða. Heildarframlag til vega- og hafnamála er ríflega 101 milljarður, þar af renna um 95 milljarðar kr. til vegamála, en þar til viðbótar koma 1.800 milljónir sem ríkisstjórnin hefur ákveðið að veita aukalega til vegamála. Samtals er því til umráða tæpir 103 milljarðar. Útgjöld vegáætlunar skiptast í aðalatriðum í sex hluta; rekstur, almennar samgöngur, þjónustu, viðhald og stofnkostnað auk hafna. Árlega munu renna um 900 millj. kr. til almenningssamgangna á höfuðborgarsvæðinu, samtals um 3,5 milljarðar. Styrkir til ferju- og almenningssamgangna á landsbyggðinni nema alls 6,3 milljörðum. Loks eru ríkisstyrkir til áætlunarflugs innan lands um 1,1 milljarður kr. Veg- og hafnaáætlun 2015–2018 tekur nokkrum breytingum frá fyrri áætlun. Stærsti hluti fjármagns til samgangna rennur eins og áður til vegamála, sem koma mestmegnis af mörkuðum tekjustofnum, samtals 74 milljarðar, en bein framlög úr ríkissjóði nema rúmum 21 milljarði. Ljóst er að allir sem koma að umræðu um ákvarðanatöku í samgöngumálum þurfa að gera sér ljósan þann mikla mun sem er á tekjum ríkisins og kostnaði við þjónustu, viðhald og framkvæmdir sem áhugi er á að ráðast í. Vegna óhagstæðs veðurfars og vaxandi þjónustukrafna síðustu ár hefur safnast upp mikill halli á vetrarþjónustu Vegagerðarinnar, en í áætluninni er miðað við að bætt verði við fjárveitingar til þeirrar þjónustu frá því sem verið hefur. Skilgreind framkvæmdamarkmið fyrir vegakerfið eru að byggja upp grunnnet stofnvega með fullu burðarþoli og bundnu slitlagi, breikka umferðarmikla vegi og aðskilja akstursstefnur, útrýma einbreiðum brúm á fjölförnum vegum og grafa jarðgöng í samræmi við jarðgangaáætlun. Þá verður að tryggja fullnægjandi viðhald svo ekki glatist þau verðmæti sem bundin eru í vegum, brúm, jarðgöngum og öðrum mannvirkjum. Gert er ráð fyrir 24 milljörðum kr. í viðhald og tæpum 38 milljörðum kr. í framkvæmdir við stofn- og tengivegi, þar af fari um 14 milljarðar kr. til jarðgangagerðar. Stærstu framkvæmdir á tímabilinu eru gerð Norðfjarðarganga sem verða opnuð á tímabilinu, breikkun vegar um Hellisheiði og áfram milli Hveragerðis og Selfoss, Álftanesvegur og Arnarnesvegur, Vestfjarðavegur frá Eiði í Kjálkafjörð og um Gufudalssveit, Bjarnarfjarðarháls á Ströndum, Reykjanesbraut sunnan Hafnarfjarðarvegar, hringvegur um Hornafjarðarfljót, hluti Strandavegar, hringvegur í Berufjarðarbotni, auk fjöldi smærra verka. Þá bætast við framkvæmdir á þessu ári við Uxahryggi og tenging við Þingvelli um Kaldadal, auk Kjósarskarðsvegar og hluta af Dettifossvegi vegna viðbótarframlags ríkisstjórnarinnar. Lagt er til að framkvæmdir við Dýrafjarðargöng hefjist árið 2017. Rannsóknum vegna Fjarðarheiðarganga verður áfram haldið. Reiknað er með fjármagni til hafnarframkvæmda ásamt vega- og jarðgangatengingum á iðnaðarsvæðinu á Bakka við Húsavík, sem raunar er verkefni sem er vistað í samgönguáætlun þótt forræði þess sé á hendi atvinnuvegaráðuneytisins. Einnig ber að geta þess að Sundabraut kemur nú aftur inn í áætlun, en hugað er að fjármögnun þeirrar framkvæmdar með þátttöku einkaaðila. Vart þarf að taka fram hversu mikilvæg sú framkvæmd er fyrir samgöngukerfi höfuðborgarsvæðisins og stendur vilji til þess að þoka því verkefni áfram. Á höfuðborgarsvæðinu á að bæta umferðarflæði með ýmsum smærri verkefnum sem ætlað er að útrýma flöskuhálsum, bæta forgang almenningssamgangna með fleiri sérreinum og auka umferðaröryggi, einkum uppsetningu vegriða. Í síðustu áætlun voru sett markmið um sjálfbærar samgöngur og fjölgun valkosta með ferðamáta í þéttbýli, m.a. með framlögum til almenningssamgangna, göngu- og hjólastíga. Í gildi er samningur milli ríkis og sveitarfélaga höfuðborgarsvæðisins sem skrifað var undir í maí 2012. Verkefnið er til tíu ára og er markmið þess meðal annars að tvöfalda hlutdeild almenningssamgangna í öllum ferðum sem farnar eru á höfuðborgarsvæðinu á samningstímanum. Einnig er vinna að lækkun á samgöngukostnaði heimila og samfélagsins vegna umferðar og umferðarslysa og fleira. Þeim sem nýta sér aðra samgöngumáta hefur fjölgað verulega, samanber ferðavenjukönnun Vegagerðarinnar á síðasta sumri en þá ferðaðist um fjórðungur íbúa höfuðborgarsvæðisins hjólandi, gangandi eða með strætó, sem er verulegur árangur. Því verður áfram veitt fé til framkvæmda við hjólreiða- og göngustíga, göngubrýr og undirgöng til að efla notkun vistvænna ferðamáta. Þá er gert ráð fyrir svipuðum styrk til almenningssamgangna á höfuðborgarsvæðinu á grundvelli þess samnings sem er í gildi. Þjónusta Vegagerðarinnar miðar að því að standa undir viðunandi rekstri vegakerfisins og tryggja greiða og örugga umferð. Kröfur um þjónustu á vegakerfinu hafa stöðugt farið vaxandi og mun sú þróun halda áfram, ekki hvað síst með ört vaxandi fjölda erlendra ferðamanna. Gert er ráð fyrir um 16 milljörðum í þennan lið. Upplýsingakerfi Vegagerðarinnar er til fyrirmyndar og njóta allir landsmenn góðs af því að geta kannað veður og færð á vegum rafrænt og í öflugu upplýsingakerfi. Ekki má gleyma mikilvægi rannsókna en um 600 millj. kr. renna til rannsókna á tímabilinu sem margar hverjar skila góðum arði í nýjungum og nýtingu, auk þess sem niðurstöður renna oft betri stoðum undir stefnumörkun og ákvarðanatöku. Markmið hafnahlutaáætlunarinnar er að tryggja sem fyrr innviði fyrir sjávarútveg og samgöngur. Hafnargerð, sjóvarnir og rekstrarverkefni vegna siglinga hafa nú flust til Vegagerðarinnar. Þannig verður um 6,4 milljörðum varið til siglingamála á tímabilinu, þar af renna 4,1 milljarður til hafnarframkvæmda, 1,2 milljarðar til vaktstöðvar siglinga og 577 milljónir til vita- og leiðsögukerfa. Auk þess er varið fé til rannsóknar- og þróunar. Til sjóvarnargarða er varið 435 millj. kr. Önnur verkefni sem snúa meðal annars að öryggis- og eftirlitsmálum sem og öryggi sjófarenda, þar með talinn Slysavarnaskóli sjómanna, hafa nú flust til Samgöngustofu. Stærsti útgjaldaliður þessara hluta áætlunar er sem fyrr Landeyjahöfn. Alls er gert ráð fyrir 1,3 milljörðum verði varið til framkvæmda við höfnina á tímabilinu, m.a. til rannsókna og framkvæmda sem eiga að draga úr sandburði til frambúðar, árlegrar dýpkunar og uppgræðslu við hafnasvæðið. Þá ber að geta þess að hönnun nýrrar Vestmannaeyjaferju er nú lokið og er verkið tilbúið til útboðs. Loks verða töluverðar framkvæmdir við Húsavíkurhöfn tengdar uppbyggingu á Bakka, en 471 milljón verður varið til þeirra framkvæmda. Með stjórnskipulegum breytingum samgöngumála færðist viðhald og rekstur vita sem og vaktstöð siglinga til Vegagerðarinnar, en hún er áfram rekin í samstarfi við Landhelgisgæslu og Neyðarlínu. Flugmálahluti samgönguáætlunar fjallar um áherslur og verkefni og rekstur og framkvæmdir sem nú skiptast á milli Isavia og Samgöngustofu, sem sinnir stjórnsýslu og öryggis- og eftirlitshlutverki með flugi og flugvöllum. Isavia hf. rekur flugvelli og flugleiðsögukerfi landsins. Samtals nema fjárveitingar til verkefna sem fyrirtækið sinnir samkvæmt þjónustusamningi 8,8 milljörðum á tímabilinu. Á undanförnum árum hafa fjárframlög ríkisins til flugvalla og flugleiðsöguþjónustu verið skorin mikið niður. Árleg fjárþörf til viðhalds og framkvæmda er 500–600 millj. kr. í innanlandskerfið. Til að mæta uppsöfnuðum skorti á viðhaldi og framkvæmdum er þörf á allt að 1.000 millj. kr. árlega næstu árin. Það dugar þó ekki fyrir stærri framkvæmdum, svo sem flughlöðum á Akureyri og Egilsstöðum. Unnið er að endurskoðun á ýmsum þáttum er lúta að innanlandsflugi og flugvallakerfi og aðkomu hins opinbera í starfshópum á vegum innanríkisráðuneytisins sem munu mynda grunn að stefnu í samgönguáætlun fyrir 2015–2026. Ný stefnumótandi samgönguáætlun fyrir árin 2015–2026 er nú í vinnslu. Til að tryggja vönduð vinnubrögð við endurskoðun var í samgönguáætlun 2011–2022 samþykkt að vinna valin rannsóknar- og þróunarverkefni á fyrsta tímabili áætlunarinnar sem mundu tryggja sem bestan grunn við undirbúning næstu samgönguáætlunar, 2015–2026. Samgöngustofnanirnar og samstarfsaðilar þeirra leggja til vinnu og fjárframlög í rannsóknar-, úttektar- og þróunarstefnumótunarverkefni í samræmi við ábyrgðarhlutverk í hverju verkefni samkvæmt nánari fyrirkomulagi þeirra á milli. Virðulegi forseti. Það er afar knappur tími sem er hér til ráðstöfunar til að fjalla um samgönguáætlun í heild sinni, einungis 15 mínútur. Ég get því einungis tæpt á allra stærstu atriðunum. Það þarf þó ekki að fjölyrða um það að gott samgöngukerfi er ein af mikilvægustu stoðum innviða í hverju landi. Við Íslendingar höfum búið að því að hafa byggt samgöngukerfi okkar ágætlega upp. Í kjölfar efnahagshrunsins varð hins vegar að draga verulega saman, eins þarna og annars staðar. Nú þarf hins vegar að bretta upp ermar að nýju. Við þurfum að huga vel að viðhaldi og uppbyggingu kerfisins á næstu missirum og því var ánægjulegt að mögulegt var að veita aukin fjárframlög til Vegagerðarinnar í þessu árferði. Ég geri mér grein fyrir því að margir hefðu viljað fá meira, enda er þörfin mikil. Við skulum hins vegar líta til þess að viðbótarfjármagnið mun nýtast vel, m.a. í þau brýnu verkefni sem ég hef gert grein fyrir. Að lokum vil ég þakka öllum þeim fjölmörgu aðilum sem komið hafa að gerð þessarar áætlunar og læt því lokið máli mínu í bili að minnsta kosti. Ég vonast eftir frjóum og gagnlegum skoðanaskiptum í umræðu meðal þingmanna, enda er þetta eitt brýnasta málið í uppbyggingu innviða í landinu sem hér er undir.
Hæstv. forseti. Í stuttum andsvaraspretti er ekki hægt að koma mörgu að, en þess vegna ætla ég að taka fyrir eitt afmarkað verkefni, það varðar tekjuöflun til vegagerðar. Á undanförnum árum hafa gjaldskrár markaðra tekna ekki hækkað í takt við verðlag sem hefur rýrt mjög tekjustofna Vegagerðarinnar. Það kemur fram í þessum gögnum að hefðu tekjurnar hækkað í takt við verðlag værum við að nota 23 milljarða kr. í stað 16, það munar 7 milljörðum kr. vegna þess að markaðir tekjustofnar hafa ekki hækkað. Með öðrum orðum, þegar ríkissjóður hefur hækkað t.d. bensíngjald og olíugjöld hefur eingöngu verið hækkaður sá hluti sem rennur beint í ríkissjóð en ekki til Vegagerðarinnar. Virðulegi forseti. Þess vegna langar mig að spyrja hæstv. ráðherra hver stefna hennar og ríkisstjórnarinnar er hvað þetta varðar, eða á þetta að halda áfram í raun og veru að, mér liggur við að segja, mélast svona niður?
Hæstv. forseti. Það er áhyggjuefni hversu rýrnað hefur í fjárframlögum til Vegagerðarinnar á grundvelli þeirrar skiptingar sem hv. þingmaður nefnir. Ég get sagt við hv. þingmann af þessu tilefni að ég hef ákveðið að setja af stað vinnu við þetta tiltekna atriði. Það verður ekki gert á vegum innanríkisráðuneytisins eins og sér. Hér þarf til að koma samstarf við fjárveitingavaldið, Alþingi að sjálfsögðu númer eitt, tvö og þrjú og fjármálaráðuneytið. Ég tel mjög brýnt að menn fari rækilega yfir þessa þætti. Ég veit að á fyrri stigum hafa menn haft ýmsar hugmyndir sem ég er með á mínu borði og hef verið að fara yfir. Ég hef ekki lagt sjálf endanlegt mat á þær, en það er alveg ljóst að það eru ýmsar hugmyndir uppi nú þegar í gögnum ráðuneytisins sem gætu gagnast við fjármögnun samgöngukerfisins til framtíðar. Ég hygg að um leið og við lítum til allrar fjárþarfar sem er í samgöngukerfinu þá verður að leita [[Forseti hringir.]]frekari leiða til fjármögnunar þess en við horfum upp á núna.
Hæstv. forseti. Ég þakka svarið, en vil jafnframt taka fram og segja að ég held að þetta sé eitt brýnasta verkefnið sem stjórnmálaflokkar á Íslandi þurfa að koma sér saman um. Í seinna andsvari mínu langar mig að spyrja um það sem snýr að hinu sama, tekjustofnum til Vegagerðarinnar bæði vegna framkvæmda, reksturs og alls þess sem þessi góða stofnun framkvæmir, eins og þeir eru gagnvart umhverfisvænum bílum. Allir hafa þá stefnu að fjölga þeim sem mest í landinu, spara innflutning á olíu og bensín, en það hefur þau áhrif að minna kemur í vegasjóð til að sjá um að byggja upp vegi og sinna viðhaldi þeirra, m.a. fyrir umhverfisvæna bíla. Í dag er það þannig að umhverfisvænn bíll, við skulum bara segja rafmagnsbíll sem notar eingöngu rafmagn, ekkert eldsneyti með, leggur ekki krónu í vegasjóð til þess að annast vegakerfið á sama tíma og allir þeir sem taka bensín og olíu leggja mikið til sem eru þessar markaðar tekjur. Því langar mig að spyrja hæstv. ráðherra út í stefnu hennar og ríkisstjórnarinnar og hvað við Íslendingar eigum að gera, [[Forseti hringir.]]hvort ekki þurfi að [[Forseti hringir.]]samræma gjaldtöku þannig að ekki sé um mismunun að ræða [[Forseti hringir.]]eftir því hver orkugjafinn er. Ég ítreka það sem ég segi: Það þarf að fjölga umhverfisvænum bílum, en við þurfum að huga að þessum þætti í leiðinni.
Virðulegi forseti. Ég vil lýsa þeirri skoðun minni að ég tel að við Íslendingar ættum að leita leiða til þess að þeir umhverfisvænu bílar sem hér aka um göturnar geri það á grundvelli þess orkugjafa sem við framleiðum sjálf, sem er að sjálfsögðu rafmagn, þannig að við förum ekki að flytja inn einhverja aðra umhverfisvæna orkugjafa til þess að sinna því verkefni. Það finnst mér vera nú það fyrsta. Svo er það auðvitað grundvallaratriði að með þeim vexti verður ákveðin mismunun fyrir hendi, við henni þarf að bregðast. Það er akkúrat það sem ég vil líta til og var að segja í mínu fyrra andsvari, það þarf að líta á þetta mál allt saman heildstætt. Ég get ekki sagt að ég sé búin að finna upp stefnuna í því máli, en það er alveg ljóst að til lengri tíma verður ekki hægt að láta tímann bara líða án þess að eitthvað sé að gert. Þess vegna tel ég brýnt, núna þegar litið er til langtímastefnu á sviði samgöngumála, að menn gleymi ekki því mikilvæga atriði að þetta þarf allt saman að fjármagna og peningarnir vaxa ekki á trjánum.
Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra yfirferðina yfir samgönguáætlun fyrir næstu fjögur árin. Það er tvennt sem mig langar að taka upp við ráðherra. Annars vegar vil ég fagna því að hér sé framlag, samkvæmt samkomulagi milli Samtaka sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu um uppbyggingu og rekstur almenningssamgangna við ríkið. Áætlaðar eru 896 millj. kr. árlega fram til ársins 2018. Samkomulagið kvað á um milljarð og auðvitað munar um þá fjármuni sem þar eru á milli, en ég er mjög sátt og ánægð með að þetta framlag skuli vera þarna. Síðan er það Sundabraut sem ekki er áætlað fjármagn í, enda er þá talað um mögulega einkaframkvæmd. Ég hélt að það væri sátt um að Sundabraut væri ekki á dagskrá. Ég hélt að sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu væru að líta til þess að byggja upp kerfi léttlesta og [[Forseti hringir.]]hraðvagna sem er ódýrara en Sundabraut. Ég spyr hvort ráðherra hafi átt í samræðum um það við sveitarfélögin.
Virðulegi forseti. Uppbygging samgöngumannvirkja, hvort sem er á höfuðborgarsvæðinu eða úti um land, á sér stað í samvinnu milli ríkis og sveitarfélaga. Sú stefna sem sett er fram af hálfu sveitarfélags þarf líka að endurspeglast einhvern veginn í þeim vilja sem ríkið hefur til uppbyggingar á samgöngumannvirkjum. Sú stefna sem hv. þingmaður vísar til er enn í drögum að svæðisskipulagi höfuðborgarsvæðisins og hefur ekki með neinum formlegum hætti verið rædd á vettvangi samgönguyfirvalda á landsvísu. Ég vil segja það sem mína eindregnu skoðun að um leið og menn vilja auka möguleika um ólíka fararmáta mega menn ekki gleyma því að það er samt hér töluvert mikill fjöldi fólks sem þarf að komast um á bílum. Og það er þannig á höfuðborgarsvæðinu að það er inni töluverð fjárfestingarþörf í stofnvegakerfinu. Það hefur verið skoðun samgönguyfirvalda á landsvísu að Sundabraut sé framkvæmd sem skipti verulega [[Forseti hringir.]]miklu máli í því tilliti. Það er ekkert hægt að stilla því þannig upp að annaðhvort [[Forseti hringir.]]verði að vera hjól og lestar eða þá bara ekkert. Þetta hlýtur að geta gengið einhvern veginn saman. Það hefur engin ákvörðun verið tekin af hálfu samgönguyfirvalda um að fara í léttlestakerfið hér enn sem komið er, slík ákvörðun hefur ekki verið tekin. Menn verða [[Forseti hringir.]]bara að horfa á það ástand sem nú er á höfuðborgarsvæðinu [[Forseti hringir.]]og það er þannig að það verður að fara í framkvæmdir hér.
Hæstv. forseti. Ég er nú svolítið hissa á þessu svari hæstv. ráðherra, því að Sundabraut fór út úr áætlun af því að sveitarfélögin vildu leggja meiri áherslu á að draga úr samgönguþunga innan höfuðborgarsvæðisins og létta þar með á stofnbrautunum út af höfuðborgarsvæðinu. Það er algjör einhugur meðal sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu um að byggja upp kerfi léttlesta og hraðvagna og þar á bæ tel ég að fólk sé tilbúið til að líta til einkaframkvæmda. Það er alveg rétt að það liggur ekki endanlega fyrir þetta skipulag, en ég tel mikilvægt og vil spyrja ráðherra: Hafa einhverjar samræður farið fram af hennar hálfu við sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu? Og er hún tilbúin til að skoða hvort það væri kannski betri valkostur, sérstaklega þegar við horfum til þess að eitt stærsta [[Forseti hringir.]]viðfangsefni stjórnmálanna hlýtur að vera váin af [[Forseti hringir.]]völdum loftslagsbreytinga?
Virðulegi forseti. Ég hef átt ágætt samtal við borgarstjórann í Reykjavík um ýmis atriði sem lúta að samgöngumálum sveitarfélaga, að vísu á landsvísu. Það hefur ekki verið með neinum formlegum hætti og það er engin niðurstaða komin enn þá í þetta svæðisskipulag. Sú vinna mun hafa sinn gang þegar það liggur fyrir. Það er alveg ljóst að sú uppbygging sem verður í samgöngukerfinu á höfuðborgarsvæðinu mun auðvitað að hluta til vera á ábyrgð ríkisins. Það hlýtur þá að vera þannig að ríkið komi líka með sín sjónarmið inn í myndina. Það hlýtur að vera þannig. Ef við ætlum að ná einhverri niðurstöðu þá hljóta báðir aðilar að koma með sín sjónarmið að borðinu, það getur ekki verið þannig að ríkið eigi einungis að taka við öllum óskum sveitarfélagsins ef ríkið telur að aðrir hagsmunir skipti líka máli. Þetta hlýtur að ganga saman. Ég hef engar áhyggjur af því að það samstarf muni ekki ganga vel. Það er bara ekkert komið á það stig enn þá.
Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. innanríkisráðherra fyrir framsögu hennar í þessu máli. Við horfum nú fram á það að allir hagvísar eru upp á við. Hagvöxtur er að aukast og tekjur ríkissjóðs að sama skapi, sem er jákvætt. Þessi málaflokkur hefur setið á hakanum allt frá hruni. Það hafa verið önnur forgangsmál, eins og í tíð okkar ríkisstjórnar, velferðarmálin, málefni aldraðra og þeirra sem minna mega sín, sem er mjög gott. Ég hef bent á það að viðhaldi í vegakerfinu hefur verið ábótavant. Ég þakka sérstaklega fyrir að það eigi að ráðstafa fé upp á 500 milljónir til sérstakra viðhaldsverkefna, sem ég tel að sé mjög gott. Að öðru leyti vil ég bara segja að við gætum væntanlega gert betur. Við munum fá málið inn í samgöngunefnd þar sem við munum skoða [[Forseti hringir.]]hina og þessa kosti. Það væri ágætt að fá [[Forseti hringir.]]viðbrögð frá innanríkisráðherra, hvort hún sé ekki sammála um að þetta sé jákvætt, [[Forseti hringir.]]stórt og mikið skref. En að sjálfsögðu munum við reyna að gera betur á næstu árum.
Hæstv. forseti. Ég vil taka það fram að mér þykir mjög mikilvægt að við sinnum sérstaklega viðhaldsverkefnum á næstunni um leið og við lítum til nýframkvæmda. Á þessu ári gerum við ráð fyrir að samkvæmt áætluninni fari í þetta vel á sjötta milljarð, eins og hún er lögð upp í viðhaldsverkefni. Svo bætum við aðeins í, sérstaklega núna. Ég held að þarna sé um að ræða afar brýnt verkefni. Það á við bæði um viðhaldsverkefni á þéttbýlustu stöðunum á landinu og líka um allt land. Ég held að það muni skila miklu. Þetta eru fjármunir sem er vel varið, mjög vel varið, þannig að ég held að það sé af hinu góða. Það breytir hins vegar ekki því að það er óskaplega mikið verk óunnið, alls konar smærri framkvæmdir líka, sem ég hef áhuga á að geta sett meira á oddinn og birtist að vissu leyti núna en gæti birst betur og vonandi getur það gerst seinna að við getum farið í þessi litlu verkefni hér og þar um landið sem skipta svo miklu máli í tengslum við minni sveitarfélög og líka alls kyns verkefni á ferðamannastöðum sem einnig eru undir [[Forseti hringir.]]yfirráðasvæði samgönguáætlunar. Það væri óskandi ef við gætum [[Forseti hringir.]]með tímanum sett frekari fjármuni í slíka hluti.
Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. innanríkisráðherra fyrir gott svar. Ég var mjög glaður að heyra að hún minntist á mörg smærri verkefni víðs vegar um landið. Það eru ýmsir vegir, héraðsvegir og tengivegir, sem þarfnast viðhalds og eru löngu komnir á tíma. Vonandi sjáum við meira í þeim efnum þegar fram í sækir. Hún nefndi hér uppvöxtinn í ferðamannaþjónustu sem er orðin stærsta tekjulind okkar. Ég fagna því sérstaklega að hér sé verið að taka tillit til þeirra þátta. Ég nefni Dettifossveg sem hefur lengi staðið til að fara í en hefur því miður verið frestað vegna þess að fjármagn hefur skort. Þetta býr til mjög mikilvæga hringtengingu á Norðausturlandi sem fullkomnar hinn glæsilega demantshring sem gerir það að verkum að ásókn ferðamanna mun væntanlega aukast á þetta svæði. Því miður hefur fjölgunin ekki verið nægjanleg í Hljóðaklettum og Ásbyrgi. [[Forseti hringir.]] Mig langar að fagna þessu sérstaklega. Það væri gott að fá meiri viðbrögð frá [[Forseti hringir.]]innanríkisráðherra varðandi einmitt þessa tengingu við þá mikilvægu [[Forseti hringir.]]atvinnugrein sem ferðamannaiðnaðurinn er.
Hæstv. forseti. Dettifossvegur hefur verið í bígerð og menn hafa verið að potast áfram með hann í mjög langan tíma. Hann er afskaplega dýr framkvæmd. Það er kannski ástæðan fyrir því að við höfum þurft að fresta honum ítrekað. Ég vonast til að þeir sem hafa horft til hans gleðjist yfir því að við séum þó að potast áfram með hann á þessu tímabili. Síðan er það mín skoðun að mikilvægt sé að aðgengi sé bætt að fjölförnustu ferðamannastöðunum. Ég held að betra aðgengi til Þingvalla, með þeim tillögum sem hér eru uppi, muni skipti verulega miklu máli. Saman fara þá framkvæmdir sem lengi hafa verið í bið og hafa oft þurft að víkja fyrir öðrum og í leiðinni framkvæmdir til að mæta þeim vexti sem hefur orðið í atvinnugreininni, ferðaþjónustunni, og ekki síst öryggismál því að margir þessir vegir eru stórhættulegir. Það var þörf á að mæta því líka. Við megum ekki gleyma öryggismálum þegar við lítum til uppbyggingar í samgöngukerfinu.
Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir framsögu um þetta mikilvæga plagg sem nú liggur fyrir Alþingi til umræðu. Ég verð að lýsa yfir nokkrum vonbrigðum mínum með þá hlutdeild sem höfuðborgarsvæðinu er ætlað í þessari áætlun og fæ nú reyndar ekki betur séð en að höfuðborginni sjálfri sé ekki ætlaður nokkur hluti í nokkrum framkvæmdum. Þess vegna langar mig að spyrja hæstv. ráðherra hvort það sé vegna sérstakrar óskar borgaryfirvalda þar að lútandi vegna þess, eins og hefur komið fram í andsvörum, þá er það einhver sérstök stefna borgaryfirvalda í dag að takmarka bílaumferð. Mér hefur þótt það vera á kostnað umferðaröryggis. Ég vil þess vegna spyrja hæstv. ráðherra hvort þær fjárhæðir sem hér eru ætlaðar til höfuðborgarinnar, [[Forseti hringir.]]sem eru nákvæmlega engar, séu í fullu samræmi og samráði við yfirvöld borgarmála.
Virðulegi forseti. Það er alveg rétt hjá hv. þingmanni að fjárframlög til höfuðborgarsvæðisins eru rýr og ég hef sjálf lýst því yfir að mér finnist þau vera of rýr og ég hef líka látið koma fram á þeim fundum sem ég hef átt við sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu að það þurfi að gera miklu betur í því. Stærsta framkvæmdin á þessu sviði núna er Arnarnesvegur. Það er alveg rétt, hann er ekki í höfuðborginni Reykjavík. En það verður að hafa í huga að í gildi er samkomulag á milli ríkis og sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu sem undirritað var á síðasta kjörtímabili sem gerði beinlínis ráð fyrir því að það ætti ekkert að fara í framkvæmdir á höfuðborgarsvæðinu. Það samkomulag verður næst endurskoðað árið 2016. Ég tel hins vegar alveg óviðunandi að menn ætli að stilla þannig upp, og ég fellst ekki á þá aðferðafræði, að það eigi annaðhvort að vera bara með bílaumferð eða bara með hjólreiðaumferð, ef ég set öfgarnar fram, virðulegi forseti, ef ég leyfi mér að koma með öfgaumræðu. Það getur aldrei gengið. Það er þörf á því að fara í mikið viðhald á höfuðborgarsvæðinu. Við lítum [[Forseti hringir.]]til þessarar viðbótarinnspýtingar að hluta til þess að mæta því, [[Forseti hringir.]]þess vegna var sérstaklega tekið fram að það ætti að líta til höfuðborgarsvæðisins í því. Ég get [[Forseti hringir.]]alveg fallist á það með hv. þingmanni og hef lýst því margoft yfir sjálf og líka þegar ég var [[Forseti hringir.]]í stjórnarandstöðu að það þarf að gera miklu betur þegar kemur að samgönguframkvæmdum á höfuðborgarsvæðinu.
Virðulegur forseti. Ég þakka fyrir þetta svar. Ég man nefnilega ekki betur en að ríkisvaldið hafi á sínum tíma margboðið Reykjavíkurborg fé til framkvæmda á miklu slysahorni á mótum Miklubrautar og Kringlumýrarbrautar í Reykjavík, og það hafi verið afþakkað. Umferðaröngþveitið sem þar er hefur nú ekki skánað með árunum. En, virðulegi forseti, ég er nú ekki svo forhertur áhugamaður um það kjördæmi sem ég er fulltrúi fyrir að ég hafi ekki áhuga á öðrum framkvæmdum í öðrum kjördæmum og þess vegna vil ég fagna því að gert er ráð fyrir vegarkafla á milli Hveragerðis og Selfoss í þessari samgönguáætlun. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra um þá framkvæmd þar sem gert er ráð fyrir svokölluðum 2+1 vegi, sem ég hef nokkrar efasemdir um. Ég teldi rétt að úr því á annað borð væri verið að fara í þessar framkvæmdir ætti að gera þarna fullgildan tvöfaldan veg. Þess utan verð ég líka [[Forseti hringir.]]að lýsa yfir nokkrum vonbrigðum yfir því hversu seint eigi að fara í þessar framkvæmdir. Ég sé ekki betur en það verði að nokkrum árum liðnum.
Virðulegi forseti. Ég verð nú að vera sammála hv. þingmanni um það, þarna er um að ræða framkvæmd sem er mjög brýn, hún er líka mjög brýn fyrir alla íbúa á þessu landshorni. Það er alveg rétt, það er gert ráð fyrir 2+1 vegi. Þetta er alltaf spurning um hvernig við eigum að haga áframhaldandi stefnumörkun. Ég tel að á vissum stöðum að minnsta kosti sé skynsamlegt að líta meira til 2+2 vegar, en þá ber að hafa í huga að þessi vegur er hannaður sem 2+2 vegur. Þannig að þótt hann verði núna byggður sem 2+1 þá er hönnunin með þeim hætti að auðvelt er að breikka hann í 2+2. Það held ég að hljóti að vera skynsamleg stefna fyrir okkur, a.m.k. til skemmri tíma, ef við höfum ekki ráð á því að fara beint í 2+2 þá högum við að minnsta kosti hönnuninni þannig að við höfum eitthvert svigrúm þegar við horfum aðeins lengra fram í tímann - sem við Íslendingar eigum stundum dálítið erfitt með að gera - en að við hugsum með okkur: Já, það er líklegt [[Forseti hringir.]]að að einhverjum árum liðnum þurfum við að breikka veginn í 2+2.
Hæstv. forseti. Fyrir það fyrsta vil ég þakka hæstv. innanríkisráðherra Ólöfu Nordal fyrir að koma loks með þessa þingsályktunartillögu um fjögurra ára samgönguáætlun fyrir árin 2015–2018. Hún kemur seint fram, það eru ekki margir dagar eftir. Ég get sagt það fyrir mitt leyti að ég hugleiddi hvort fara ætti fram á lengri umræðutíma við fyrri umr. en ég hætti við það vegna þess að ég tel mjög mikilvægt að málið komist til nefndar; við eigum eftir síðari umr., en það þarf að ræða þessa áætlun mjög vel. Ég var ekki beint búinn að undirbúa mig fyrir það að hafa fyrstu ræðu fyrir hönd okkar jafnaðarmanna, það átti hv. þm. Katrín Júlíusdóttir að gera. Hún þurfti að fara í jarðarför suður í Hafnarfjörð og þess vegna stekk ég hér inn. Katrín Júlíusdóttir er fulltrúi okkar í umhverfis- og samgöngunefnd sem þessi áætlun heyrir undir. Ég mun á þeim tíu mínútum sem mér er ráðstafað fara yfir þetta almennt og nota þá seinni tíma minn, eins og þingmenn eiga að gera, til að ræða mál í mínu kjördæmi, sem ég þekki best. Ég verð að segja eins og er að þessi þingsályktunartillaga er mér mikil vonbrigði vegna þess hve lítið er í henni, hvað hún er rýr. Nú hafa 1.800 milljónir bæst við, sem menn eru mjög stoltir af, og ber að þakka fyrir það, en ég bendi á að þetta eru 1.800 milljónir í viðbót við nánast ekki neitt á þessu ári. Staðan var þannig í upphafi þessa árs að til voru um 570 milljónir, það leit út fyrir það, til nýframkvæmda í vegamálum, ef við tökum bara þann þátt. Í fjáraukalögum voru 300 milljónir teknar af. Þá stóðu eftir 270 milljónir og sú upphæð dugði varla til að mæta óvæntum atvikum, verðbótum og öðru, á þau verk sem eru í gangi. Við skulum líka hafa í huga að þau verk sem eru í gangi eru verkefni sem ákvörðun var tekin um í tíð síðustu ríkisstjórnar. Mér finnst það því mjög furðulegt, svo að ég noti nú ekki annað orð, þegar tveir fulltrúar Framsóknarflokksins, hv. þingmenn Vigdís Hauksdóttir og Höskuldur Þórhallsson, tala um að þetta hafi allt verið vanrækt frá hruni. Halló, halló! Gera menn sér grein fyrir því að á síðasta kjörtímabili var slegið Íslandsmet í framkvæmdum í vegamálum á Íslandi? Nú er þessi stjórnarmeirihluti að slá nýtt Íslandsmet í að gera ekki neitt, nánast ekki neitt. Það ber að þakka fyrir það að hæstv. innanríkisráðherra hafi náð því í gegn við fjármálaráðherra að fá þessar 1.800 milljónir í viðbót. Ég hefði jafnvel sagt, ef þær hefðu ekki komið til, að engin þörf væri á að leggja fram nýja þingsályktunartillögu með samgönguáætlun vegna þess að það hefði bara getað snúist um það sem er í gangi, að greiða þær verðbætur, vegna þess að ekkert væri að koma nýtt inn. Það voru áform um ýmsar framkvæmdir sem voru í síðustu áætlun sem áttu að fara í gang, eins og framkvæmdir við Arnarnesveg, Strandaveg, Jökulsá á Fjöllum, Dettifossveg, Berufjarðarbotn og fleira sem engar líkur væru á að færu í gang. Nú sjáum við hvernig þessum 1.300 milljónum til nýframkvæmda er deilt út og það er í raun smotterí í hvert verk. Það er verið að reyna að setja eitthvað í gang. Ég get tekið Dettifossveg sem dæmi. Þar voru, af síðasta innanríkisráðherra, teknir peningar sem áttu að fara í framkvæmd og settir í viðhald malarvega með því loforði að aukið fé kæmi í viðhald malarvega sem yrði skilað í framkvæmdir við Dettifossveg. Það er ekki gert nema að litlum hluta. Það er sáralítil upphæð sem sett er í Dettifossveg. Virðulegi forseti. Hvenær var Dettifossvegur tekinn frá hringvegi og niður að Dettifossi? Var það ekki í tíð síðustu ríkisstjórnar á síðasta kjörtímabili? Hvað hefur verið gert síðan? Svikin loforð fyrrverandi innanríkisráðherra og 2–2,5 kílómetrar settir í útboð, og smotteríi á að bæta við hér. Virðulegi forseti. Ég er kominn út fyrir það sem ég sagði áðan, að ég ætlaði ekki að ræða kjördæmamál heldur almennt um áætlunina. Það sem ég vil segja og ítreka það sem ég sagði hér áðan í stuttu andsvari við hæstv. ráðherra: Það er verkefni okkar hér á Alþingi, allra flokka, að ákveða - þess vegna hvet ég innanríkisráðherra til að setja í gang þverpólitíska vinnu þar sem við reynum að vinna okkur að niðurstöðu sem allir eru sáttir við - hvernig við ætlum að auka fé til vegagerðar og viðhalds og þjónustu. Það er aukin þörf á viðhaldi, það hefur drabbast niður meðan við vorum í nýframkvæmdum. Vetrarþjónusta hefur aukist mjög og verður dýrari, það eru gerðar meiri kröfur. Breytt veðurfar gerir að verkum að það þarf að auka í. Upplýsingaþjónustan, sem er alveg frábær hjá Vegagerðinni, á heimasíðu Vegagerðarinnar, kostar sitt. En við þurfum að finna lausn á því hvernig við ætlum að láta markaða tekjustofna Vegagerðarinnar standa undir þessum kostnaði. Eins og ég sagði hér áðan þá munar 7 milljörðum kr., hvorki meira né minna, á ári. Ef markaðir tekjustofnar hefðu tekið hækkunum miðað við verðlag þá værum við með 7 milljörðum meira í vegagerð sem slíka. Nú er það svo að þetta hefur átt sér stað mörg undanfarin kjörtímabil. Þetta er ekkert að eiga sér stað núna, gerðist líka á síðasta kjörtímabili. Þetta er það sem við þurfum að svara og að auki því, sem var í seinna andsvari mínu áðan, hvernig við ætlum að láta umhverfisvæna bíla, sem við þurfum að fjölga mjög verulega og erum að stuðla að með eftirgjöf á ýmsum gjöldum, leggja eitthvað inn í þennan sjóð. Það er líka spurning sem allir stjórnmálaflokkar á Íslandi standa frammi fyrir að svara. Það getur ekki gengið að framlag til Vegagerðarinnar detti meira og meira niður og svo er skammast út í Vegagerðina fyrir að sjá ekki um viðhald eða fara út í framkvæmdir, hvort sem það er í einhverjum kjördæmum úti á landi eða hér á höfuðborgarsvæðinu. Það bara gengur ekki upp. Eins og ég segði áðan var Íslandsmet slegið á síðasta kjörtímabili, það hafa aldrei verið aðrar eins framkvæmdir og þá voru. Bara aðeins til að fara yfir þessa áætlun eins og hún er, og eins ég segi á tíu mínútum kemst maður ekki yfir nema stærsta þáttinn í þessu sem er vegamál og vegagerð, er þar 5,8 milljörðum varið til viðhalds. Á öllu því vegakerfi sem Vegagerðin sér um er í raun undravert hvað hægt er að gera fyrir þá litlu fjármuni. Síðan er alltaf sama spurningin með tengivegi og allt það sem við erum að setja allt of lítið fjármagn í. Ég hef ekki beinar spurningar til ráðherra sem hún mundi kannski svara í lokaræðu sinni, en ég spyr til dæmis út í styrki til innanlandsflugs. Eru áform uppi um að bjóða út aftur hinar ríkisstyrktu leiðir til ýmissa smástaða úti á landi og hvenær verður það þá gert? Aðeins yfir í flugáætlunina, hún kemur auðvitað líka hér inn. Það er nánast þannig að það tekur því ekki að ræða um hafnarframkvæmdir og sjóvarnir, það er það lítið, en 2 milljarðar eru settir í flugvellina, þar af fara um 1,5 milljarðar í þjónustusamninginn við Isavia og viðhald og reglubundin endurnýjun búnaðar er aðeins 370 milljónir og stofnkostnaður samtals 547 milljónir. Spurning mín til hæstv. ráðherra er þessi: Voru það ekki 500 milljónir sem við tókum í arð af Isavia? [[Gripið fram í: Jú.]]Voru það ekki 500 milljónir sem voru teknar inn í ríkissjóð og í fjárlögum var það sett inn til hvers ætti að nota það, skilaboð Alþingis við samþykkt fjárlaga. Er ekki alveg tryggt að þessar 500 milljónir í arðgreiðslur frá ríkissjóði fóru í það að auka framkvæmdir til flugmála? Vonandi hefur það ekki verið þannig í fjármálaráðuneytinu að þeir hafi skorið ríkisframlagið niður af því að Alþingi tók 500 milljónir í arð af Isavia. [[Gripið fram í.]]Því svarar hæstv. ráðherra á eftir. Ég vona svo sannarlega að svo sé ekki, verð að hafa þau gögn sem voru upphaflega til þess að fara í gegnum það. Þetta er fyrsta innlegg hvað varðar þessa samgönguáætlun sem ber að leggja fram miðað við lög nr. 33/2008. Auðvitað ber að harma það að langtímaáætlunin skuli ekki fylgja með, en hún kemur þá væntanlega á haustinu, en það kemur sennilega mikið til út af því hve erfitt er að raða þessu niður. Virðulegi forseti. Af því að menn hafa hér, að minnsta kosti einn stjórnarliði, verið að tala um að það eigi að auka þetta töluvert á næstu árum - menn eru alltaf að tala um hvað þeir ætli að gera í lok kjörtímabilsins - þá er það þannig á forsíðunni að frá árinu 2015–2016 verði eingöngu aukið við um 2 milljarða. Þetta er engin [[Forseti hringir.]]viðbót, þetta eru engar viðbætur, það er ekkert stórátak fram undan. Það er lítið gert núna, [[Forseti hringir.]]en það er ekkert mjög mikið í framtíðinni.
Hæstv. forseti. Ég vil byrja á því að þakka þingmanninum fyrir greinargóða ræðu og greinilegt að hann hefur mikið vit á þessum málum. Í ræðunni kom hann inn á rafmagnsbíla, bíla sem ganga fyrir rafmagni, það er einnig mikið áhugamál hjá mér, og hann kom að því vandamáli sem við stöndum frammi fyrir ef við munum reyna að keyra á það að rafmagnsvæða bílaflotann, þ.e. hvernig við ætlum að fjármagna vegakerfi okkar með umhverfisvænum ökutækjum. Mig langar að spyrja hv. þingmann nánar út í þetta, hvernig hann sjái þetta fyrir sér, hvort hann hafi hugsað einhverjar lausnir í þessum málefnum, hvort hann sjái fyrir sér aukin veggjöld á ákveðnum köflum eða eitthvað annað.
Hæstv. forseti. Sem svar við þeirri spurningu sem hv. þingmaður leggur fyrir mig um rafmagnsbíla sem ég gerði lítils háttar að umtalsefni í fyrri ræðu minni þá verð ég að ítreka það sem ég sagði, það er verkefni allra stjórnmálaflokka á Íslandi að setjast niður og finna lausn á þessu. En hv. þingmaður spyr mig hvaða leiðir ég sjái. Já, það eru tvær leiðir. Ég hef alltaf verið hrifnastur af því og að því var byrjað að vinna í minni samgönguráðherratíð að taka upp svokallaða kubba eða við skulum segja GPS-tæki í öll ökutæki á Íslandi. Þá er bara greitt fyrir stað og stund og ekna kílómetra og væri þess vegna hægt að setja það þannig upp að ef menn leggja bílum í bílastæði eða keyra í gegnum jarðgöng sem á að borga fyrir kemur það allt í gegnum tækið. Það mundi líka ryðja út öllum gjaldstöðvum sem við mundum setja upp á einhverjum vegum eða jarðgöngum ef við förum út í einkaframkvæmdir sem verða svo borgaðar af þeim sem fara um, líkt og gera á í Vaðlaheiðargöngum sem er nýjasta dæmið. Ég sé því þá leið þróast og það er auðvitað sorglegt að í fjögur ár hefur ekkert verið unnið að þeirri framkvæmd. Það sem verra var er að vinnan var stöðvuð. Hollendingar voru lengst komnir með að taka þessa tækni upp en frestuðu því um nokkur ár. Mér er ekki kunnugt um hvernig sú staða er akkúrat núna, en við áttum unga íslenska hugvitsmenn sem voru komnir mjög langt í að búa til eiginlega þau fremstu og bestu tæki sem hefði verið völ á í heiminum til að gera þetta. Drottinn minn dýri, ef við tækjum þetta upp í eylandi, eyþjóð eins og okkur, væri það í raun dæmi um hvernig væri best að ryðja brautina og þróa kerfið. Þannig að svarið er þetta. En vegna þess að það er eitthvað lengra í að þetta verði að veruleika er hitt svarið að menn verða að komast að niðurstöðu og spyrja bara stutt og laggott: Hvernig eiga rafmagnsbílar [[Forseti hringir.]]að greiða fyrir notkun á vegunum til samræmis við þá sem nota annað eldsneyti?
Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þm. Kristjáni Möller fyrir svarið. Ég held að við séum á svipuðum nótum hvað þetta varðar, ég segi fyrir mig að ég held að við ættum að forðast gjaldstöðvar, alla vega í þeirri mynd sem við sjáum við Hvalfjarðargöngin þar sem fólk þarf að stoppa með tilheyrandi umferðartöfum. Mér líst ágætlega á þá hugmynd hv. þingmanns að það verði greitt eftir eknum kílómetrum, það segir sig sjálft að þeir sem aka meira slíta vegunum meira. Nú lærði ég það í verkfræðinni að vörubifreiðar sem eru allt að 40 tonn að þyngd slíta vegunum á við 200 þús. fólksbíla. Mig langar að inna hv. þingmann eftir því, ef hann hefur skoðun á þessu, hvort við séum með of lágt gjald á vörubifreiðum eða þungaflutningum. Annars held ég að við deilum skoðunum í þessu, það ber alla vega ekki mikið í milli.
Hæstv. forseti. Aðeins til að halda áfram með það áhugaverða efni sem hinn ungi þingmaður spyr mig út í, þ.e. framtíðina í því hvernig við öflum fjár til vegagerðar, þá ítreka ég það sem ég sagði að GPS-kubbarnir eða hvað við viljum kalla þetta eru tvímælalaust framtíðin. Einhver kann að spyrja þá um persónuverndarmálin en til dæmis í hinu stóra kaupfélagi úti í Evrópu, Evrópusambandinu, sem við hv. þingmaður erum að vísu ekki alveg sammála um hversu gott er, eru menn komnir mjög langt með að uppfylla þau skilyrði sem persónuvernd setur hvað þetta varðar þannig að upplýsingar verða ekki rekjanlegar og ekki misnotaðar. Það er komið mjög langt. Þannig að mínu mati er það vandamál eiginlega að verða úr sögunni. Með þessari framtíðartækni gætum við til dæmis tekið upp ýmsar lausnir sem mundu spara stórfé í framkvæmdum við vegamál. Tökum bara dæmi af höfuðborgarsvæðinu. Það eru nokkrar leiðir á mesta annatímanum á morgnana og á kvöldin sem eru algjörlega þéttsetnar og umferðin gengur hægt. Með þessari tækni er hægt að segja að ýmsar aðrar leiðir sé hægt að fara, þær eru kannski lengri í kílómetrum en með miklu lægri gjaldskrá á háannatíma. Það er í raun bara sett inn í tölvuna og inn í forritið þannig að þeir sem vilja fara einhverja aðra leið en allir vilja helst fara fara hana og þá er hægt að rukka miklu lægra gjald til að koma til móts við það að leiðin er lengri í kílómetrum. Það er ein leið. Hv. þingmaður spyr um vörubílana. Já, það væri hægt að gera í þessu kerfi. Og af því að hv. þingmaður á sæti í Þingvallanefnd þá væri meira að segja hægt að setja upp gjaldstöðvatæki þar fyrir að leggja bílum til að fjármagna framkvæmdir við þjóðgarðinn, það gæti meira að segja komið inn í þetta líka, og prenta það svo bara út að þessir bílar stóðu þarna í þessum mánuði og Þingvallanefnd ætti þær tekjur vegna lagningar bíla á þessum stað. Gjörið þið svo vel, það fer til rekstrar.
Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hans. Það eru samt nokkur atriði sem ég vildi að hefðu verið aðeins öðruvísi. Ég hefði til dæmis viljað að þingmaðurinn hefði fagnað því að nú sé hægt að setja fjármuni í verkefni sem ekki var hægt að setja í á síðasta kjörtímabili. Ég hefði líka viljað heyra hv. þingmann þakka fyrir þá samstöðu sem náðist til að mynda um Vaðlaheiðargöng þegar flokkur hans klofnaði, þingmenn Framsóknarflokksins kusu þá framkvæmd áður. Svo vil ég aðeins koma inn á Íslandsmetið. Er ekki hv. þingmaður að ruglast? Er það ekki þannig að hér var slegið Íslandsmet árin 2008–2009 þegar farið var í Bolungarvíkurgöng og Héðinsfjarðargöng? Maður getur velt fyrir sér hvort tímasetningin hafi verið rétt í þeirri þenslu sem þá var, þótt ég sé mjög hlynntur báðum framkvæmdunum. Þetta var kannski pínu olía á eldinn og ríkisútgjöldin í heild sinni, langt umfram það sem eðlilegt var á þeim tíma. En þetta var ekki á síðasta kjörtímabili, þetta var á árunum 2007–2009. Það sem er merkilegt er að allar eða að minnsta kosti mjög margar af þeim framkvæmdum sem þá var farið í, og reyndar á síðasta kjörtímabili, voru ákveðnar á árunum 2003–2007. Ég velti því fyrir mér þegar menn tala um Íslandsmet síðustu ríkisstjórnar hvort hér sé ekki Íslandsmet í því að skreyta sig með stolnum fjöðrum.
Hæstv. forseti. Ég fagna því að hv. þm. Höskuldur Þórhallsson hefði viljað hafa ræðu mína eitthvað öðruvísi. Ég er mjög ánægður með það. Hv. þingmaður fór hjáleið og talaði um samstöðu um Vaðlaheiðargöng. Það var ágætt, en ekkert óeðlilegt að flokkar skyldu klofna í afstöðu til þess framtíðarverkefnis sem þar var tekið. Við vorum að fara nýja leið með að gera það í einkaframkvæmd, eins og gert er með lánum og veggjöld eiga að borga það. Það getur vel verið að Framsóknarflokkurinn hafi allur staðið bak við það. Ég skildi það reyndar ekki fyrr en nokkrum árum seinna þegar ákveðinn maður fór í framboð í Norðausturkjördæmi, en það er annar handleggur. Ekki var samstaðan mikil hjá sjálfstæðismönnum, ef ég man rétt voru tveir sem studdu þá framkvæmd. Hvað varðar framkvæmdir er það alltaf þannig að samgönguáætlun er langtímaverkefni og verkefni geta tekið þrjú, fjögur, fimm ár, eins og jarðgangagerð, og þá er auðvitað spurning hvenær þau fara inn. En það er alltaf verkefni þeirrar ríkisstjórnar sem situr að tryggja fjárframlag í fjárlögum til framkvæmdanna. Það er akkúrat það sem er verið að gera hérna núna. Mörg af þeim verkefnum sem eru inni í samgönguáætlun voru samþykkt í samgönguáætlun á síðasta kjörtímabili og ríkisstjórnarflokkarnir tryggja þeim ekki fé núna, þess vegna verður svo lítið gert. Þetta er grundvallaratriði. Það sem gert var á síðasta kjörtímabili var að tryggja miklar og háar fjárhæðir í öll þau verkefni sem voru og vissulega kostuðu mörg mikið, eins og jarðgangagerð þar sem kílómetrinn kostar 1.500 milljónir o.s.frv. Það var ekki nein þensla þá sem gerði það að verkum, það var hins vegar verkefni þeirrar ríkisstjórnar að styrkja innviði sem var auðvitað hluti af stöðugleikasáttmála sem gerður var af þáverandi ríkisstjórn við aðila vinnumarkaðarins, þ.e. að koma opinberum framkvæmdum í gang í þeim framkvæmdaskorti sem varð í beinu framhaldi af hruninu.
Virðulegi forseti. Ég þakka andsvarið. Ég vildi fyrst og fremst benda á að mér þótti þingmaðurinn geta verið aðeins jákvæðari, því að hvað er að gerast? Við erum að fara af stað með málaflokk sem hefur setið á hakanum og ég benti á að það hefði kannski ekki gengið alveg jafn vel og þingmaðurinn vildi vera láta í ræðu sinni. Ég veit ekki betur en að hann hafi hálfpartinn gengið um með hauspoka í sínu kjördæmi, ég nefni Norðfjarðargöng og annað sem haldnir voru miklir borgarafundir um vegna þess að það gekk ekki neitt. En auðvitað tókst það og við framsóknarmenn studdum það. Við höfum [[Gripið fram í.]]staðið okkur mjög vel í samgöngumálum. Ég hvet þingmanninn til þess að svara mér hérna, þetta er andsvar, í staðinn fyrir að kalla fram í. Það sem ég vil fyrst og fremst hvetja þingmanninn til að gera er að líta til þess góða samstarfs sem náðist hér á síðasta kjörtímabili í mörgum brýnum málum, vegna þess að oft er það ekki ríkisstjórnin, eins og gerðist í ríkisstjórn hv. þingmanns á síðasta kjörtímabili, sem kemur málum áfram. Það var til dæmis ekki meiri hluti fyrir Vaðlaheiðargöngum. Það þurfti aðstoð frá stjórnarandstöðunni og þar stóðum við framsóknarmenn okkar plikt. Ég vonast til þess að hv. þingmaður komi með okkur, vinni að góðum málum. Við erum sammála um mjög margt. Við erum sammála um að finna þurfi meira fé og ég vona að hv. þingmaður - ég hef kannski misskilið hann en mér fannst hann vera frekar neikvæður fyrir því þegar ég sagði að við færum kannski að sjá til lands í því á næsta ári. Hagtölur sýna að það eiga að vera til meiri peningar í ríkissjóði. Ef það eru til meiri peningar í ríkissjóði verður hægt að fara í mikilvæg samgönguverkefni og [[Forseti hringir.]]til dæmis halda áfram með ýmis góð málefni í okkar ágæta kjördæmi.
Hæstv. forseti. Ég held að hér á þingi hafi menn í allflestum tilfellum verið sammála um það sem lagt er til og á að gera. Menn eru hins vegar ósammála því að fresta eða slá út af borðinu, þar liggur munurinn. Hv. þingmaður gerði að umtalsefni hin ágætu Norðfjarðargöng og framkvæmd við þau og þakka ég honum kærlega fyrir að minnast á það. Á hvaða tíma voru þau sett í gang? Vissulega seinkaði áætlun um sennilega tvö og hálft ár frá því að fyrsta samgönguáætlun var samþykkt um þau 2007 en það var út af hruninu, það var ekkert annað. En það tókst á því erfiðleikatímabili, þrátt fyrir fjárskort ríkisins, að setja þá framkvæmd í gang, sem gerir það að verkum að framkvæmdin er á fullri ferð. Má ég aðeins minna hv. þingmann á að í fyrsta fjárlagafrumvarpi núverandi ríkisstjórnar stóð eitthvað á þá leið að því miður væri búið að gera samning um Norðfjarðargöng og því ekki hægt að fresta þeirri framkvæmd. Hæstv. forseti. Hvað fólst í þeim skilaboðum frá núverandi stjórnarflokkum? [[Gripið fram í.]]Í þeim fólst að í fyrsta fjárlagafrumvarpi sem ríkisstjórnin gerði voru menn að hugsa um að skera þá framkvæmd niður, en það var ekki hægt. [[Gripið fram í: Nei, nei, nei, nei …]]Hæstv. forseti. Ég er að vitna í skrifaðan texta í fjárlagafrumvarpi þannig að ekki þarf að deila um það. En það tókst sem betur fer að skrifa undir á réttum tíma, þannig að núverandi ríkisstjórn gat ekki skorið þá framkvæmd niður. Ég get alveg sagt það og viðurkennt að þetta var auðvitað það sem við ætluðum okkur að gera, að skrifa undir áður en niðurskurðarhnífurinn færi á loft, enda erum við, eins og ég segi, ósammála um þessa samgönguáætlun. Ég er sammála mörgu sem er í henni en ég er ósammála því hversu lítið á að auka við. Á árinu 2017/2018 á framlag ríkissjóðs til dæmis að minnka um 1 milljarð.
Virðulegur forseti. Ég flutti ræðu mína í gær um það að samgönguáætlun kemur hér á alveg stórfurðulegum tíma miðað við starfsáætlun þingsins, á síðasta degi starfsáætlunar kemur fjögurra ára samgönguáætlun til umræðu í þingsal og á eftir að fara inn til umhverfis- og samgöngunefndar og í efnislega meðferð. Það er auðvitað ótækt. Ég þarf í sjálfu sér ekki að endurtaka ræðu mína um það frá því í gær, en ég verð samt sem áður að segja að sú framkvæmd vekur mig til umhugsunar um það verkferli sem við höfum í þessum málaflokki, þ.e. að taka til umfjöllunar hér í fínni blæbrigðum helstu samgönguframkvæmdir í landinu þar sem þingmenn ólíkra kjördæma og mismunandi kjördæma koma og - ég ætla ekki að segja rífast, en togast kannski á um fjármagn og mikilvægi framkvæmda. Staðreyndin er sú að við erum öll á sama báti í þessum efnum og samgönguframkvæmdir eru þess eðlis að þær gagnast öllum landsmönnum. Það er jákvætt fyrir allt landið að samgöngur séu góðar. Það hefur ekki bara svæðisbundin jákvæð áhrif, það hefur góð áhrif á allt samfélagið. Það er virðisaukandi þegar kemur að sköpun atvinnu, það eykur gæði búsetuskilyrða, þannig að við þurfum að nálgast samgöngumál heildstætt. Ég hef oft rifjað upp bæði hér og annars staðar ágætisdæmi um þá undarlegu verktilhögun sem getur orðið þegar við erum með kjördæmaþingmenn sem togast á um fjármagn. Aðeins um það bil tvo kílómetra frá Landeyjahöfn sem opnaði 2010 er giska vel útbúinn flugvöllur með flugstöð sem var opnuð árið 2006 og er ekki mikið notuð í dag þótt auðvitað sé hún að einhverju leyti notuð og sá ágæti flugvöllur sem kenndur er við Bakka. Það sem ég er að segja er að það skortir heildarsýn og að menn horfi til lengri tíma. Ég hef oft velt því fyrir mér hvort ekki væri eðlilegra að við hefðum annað fyrirkomulag á þessu og það væri bara einfaldlega í höndum þingmanna að skammta fjármagn til ákveðinna svæða og dregið væri einfaldlega úr þessu hlutverki þingsins að véla um ákveðnar framkvæmdir. Ég held að samspil kjördæmaskiptingar, hagsmuna stjórnmálaflokka og stjórnmálamanna, og síðan áherslu íbúa geti skapað mjög óheilbrigða forgangsröðun þar sem menn horfa ekki á heildarmyndina heldur mjög þröngt á hagsmuni ákveðinna svæða eða sveitarfélaga. Ég held að það sé full ástæða til þess að horfa til annars fyrirkomulags, ekki síst í ljósi þess að þingið fær ítrekað samgönguáætlun til umfjöllunar án þess að hafa nægan tíma eða forsendur til þess að fara yfir þau efnisatriði sem í henni eru. Eitt ágætt dæmi sem ég vil nefna frá lokum síðasta kjörtímabils, sem er reyndar komið inn hér í þessum pappír, er ívilnunarsamningur um Bakka við Húsavík þar sem gert er ráð fyrir því og er samþykkt í þinginu að ráðast í ívilnanir og samgönguframkvæmdir og innviðauppbyggingu, þar á meðal jarðgangagerð sem á að kosta 1,8 milljarða. Hvað kemur í ljós á þessum pappír hér? Kostar 3,1 milljarð. Það skeikar rúmum 1.200 milljónum og það er ekki einu sinni byrjað á framkvæmdinni. Nú er ég stjórnmálamaður sem hefur tekið þátt í ákvarðanatöku um t.d. Vaðlaheiðargöng sem er ljóst að munu fara fram úr kostnaðaráætlun. Þau munu kosta meira en stefnt var að, en það er kostnaður sem kom í ljós þegar verkið var hafið. Hér erum við að tala um hækkun upp á rúman milljarð áður en verkefnið er byrjað. Því var reyndar haldið fram hér þegar það mál kom til atkvæðagreiðslu af mér og hv. þm. Guðmundi Steingrímssyni að gefinn væri of skammur tími til þess að skoða málið, ekki lægju fyrir nægileg gögn til þess að hægt væri að taka upplýsta ákvörðun, þess vegna sátum við hjá í málinu. Hvað er nú komið í ljós? Það voru ekki nægileg gögn til þess að taka ákvörðun um málið, þau stóðust ekki. Það eru nokkur atriði sem ég vil tæpa á í samgönguáætlun sem eru jákvæð og ég styð. En það er með þau eins og margt annað í lífinu, það er ekki nóg að tala bara um hlutina, það þarf að gera þá. Hér eru mjög margir jákvæðir hlutir sem lúta að skipulagsmálum, uppbyggingu hjólreiðastíga og möguleikum fólks á að ferðast jafnt með bíl, gangandi eða á hjólum, sem ég styð heils hugar. En þegar ég sé þetta verður mér að orði þessi setning sem ég heyri því miður oft frá konunni minni: Hættu að tala um þetta, gerðu þetta bara. Það eru dálítið margir svoleiðis punktar í þessari áætlun eins og t.d. að það eigi að fara að loftslagsmarkmiðum ríkisstjórnarinnar sem sett voru árið 2010. Hér er talað um að draga eigi úr losun gróðurhúsalofttegunda í samræmi við aðgerðaáætlun stjórnvalda í loftslagsmálum. Ég skoðaði þessa aðgerðaáætlun í gær. Hún var kynnt til sögunnar 2010, var til umfjöllunar í þinginu 2011, er með mjög afmörkuð tíu lykilatriði sem á að fylgja og hún afmarkast við tímabilið 2010–2020. Tímabilið er hálfnað. Nýverið bárust fréttir af því að ríkisstjórnin væri að endurnýja bílaflotann sinn. Er farið að markmiðum aðgerðaáætlunar stjórnvalda í loftslagsmálum þegar kemur að því? Nei. Það er ekkert horft til hennar. Það kæmi mér ekki á óvart ef flestir af ráðherrum í hæstv. ríkisstjórn vissu ekki einu sinni að til væri einhver aðgerðaáætlun sem menn væru að fylgja í þessum efnum. Ég hef að minnsta kosti ekki orðið þess var, hæstv. ráðherra, sem er örugglega vel kunnug þessari aðgerðaáætlun og fylgir henni í hvívetna og hugsar um hana á hverjum degi. Mig langar að tæpa á atriðum sem eru jákvæð. Það eru hin almennu samgönguverkefni þar sem styðja á við gerð stofnstíga í þéttbýli þannig að ganga og hjólreiðar verði greiður og öruggur samgöngumáti. Ég vil í þessu samhengi tengja það við skipulagsmál og við þá hugsun sem er að verða sífellt útbreiddari að menn geti búið í einhvers konar borgar- eða þorpshverfum, hugmyndinni um einhvers konar borgarþorp þar sem menn hafa alla þjónustu innan seilingar, geta komist til og frá vinnu fótgangandi eða á hjóli eða með almenningssamgöngum, og það sé ekki frumforsenda lífs að menn eigi einkabíl. Einkabíllinn sé auðvitað ekki eitthvað sem beinlínis eigi að fjandskapast út í, en ég held að það sé mikilvægt að val um annars konar lífsstíl sé raunhæfur möguleiki. Virðulegi forseti. Það eru atriði hér sem ég hefði viljað tala um og koma betur að en ég sé að ég mun ekki ná að klára öll þau atriði á þeim nauma tíma sem mér er skammtaður í þessari umræðu. Ég vil tala um tvö atriði áður en tími minn er úti, það er annars vegar að ég sé hvergi sem markmið um öryggi í samgöngum hina svokölluðu núllsýn. Mér sýnist að það orð, sem er mjög jákvætt og er ættað frá Svíum og hefur skilað mjög góðum árangri, sé ekki í þessu plaggi. Kannski er það misskilningur hjá mér, en það finnst mér vera mjög mikilvægt. Ég vil líka segja að það sem skiptir mjög miklu máli í framtíðarsýninni er að við horfum á stofnæðar, stofnvegi, umferðarþunga vegi, með það í huga að búa til 2+1 vegi. Ég horfi þá sérstaklega til vegarins til Selfoss. Það er að vísu mjög jákvætt að menn séu að huga að uppbyggingu þar, en mér finnst líka ekki síður mikilvægt að menn horfi á norðurleiðina [[Forseti hringir.]]frá Reykjavík til Akureyrar með það í huga að stytta hana og breikka og gera þægilegri og öruggari fyrir ferðamenn að ferðast eftir.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna og sérstaklega fyrir að minnast á margt af því jákvæða að hans mati í þessari þingsályktunartillögu. Mig langaði að spyrja þingmanninn út í eitt atriði vegna þess að hann kom inn á þann veruleika sem við Íslendingar höfum því miður búið við varðandi framkvæmdir að kostnaður hefur aukist. Ég bendi til dæmis á kostnað við byggingu Hörpu. Ef ég man rétt þá var hann áætlaður um 6 milljarðar kr., en endaði einhvers staðar í 32 milljörðum, hann nánast sexfaldaðist, ef hann er þá ekki kominn upp í 36 núna. Varðandi Húsavíkurgöng. Það er rétt, þau voru sett inn í áætlun, en ég get ekki betur séð en að Vegagerðin hafi á sínum tíma bent á að verið væri að miða við frumgögn og það vantaði kannski betri gögn, en það var mikil og breið samstaða um þetta á síðasta kjörtímabili og ég studdi þá framkvæmd heils hugar. Ég studdi síðustu ríkisstjórn í að samþykkja þetta og ég man ekki betur en að hv. þingmaður hafi gert það líka. Þetta var í kringum 2012. Varðandi Vaðlaheiðargöng þá vil ég kannski að einhverju leyti bera þau saman við Landeyjahöfn, tvær mjög mikilvægar samgönguframkvæmdir. Síðan koma ófyrirséðir hlutir sem menn eru sammála um að hefðu á sínum tíma verið fullrannskaðir. En náttúra Íslands er því miður þannig að eitthvað bætist við. Ég er mjög á því að báðar þessar framkvæmdir eigi rétt á sér. Ég er mikill stuðningsmaður Landeyjahafnar. En ég vil spyrja hv. þingmann: Þótt við séum sammála um þennan kostnað er það vinnandi vegur að við algjörlega geirneglum [[Forseti hringir.]]kostnaðinn, verðum við ekki að horfa til þess landslags sem er hér á Íslandi?
Virðulegur forseti. Það er nákvæmlega það sem ég var að segja. Ég vildi að hv. þingmaður hefði hlustað aðeins betur á það sem ég sagði. Ég studdi ekki framkvæmdina við Bakka. Ég sat hjá. Ég sagði frá því í ræðu minni áðan, það var vegna þess að mér fannst málið of seint fram komið og það vantaði betri gögn til þess að undirbyggja það. Munurinn á þeirri framkvæmd og kostnaðinum við hana sem nú hefur hækkað um 1,2 milljarða án þess að byrjað sé á henni er sá að hinar framkvæmdirnar tvær sem ég hef verið mikill stuðningsmaður að, Vaðlaheiðargöng annars vegar og Landeyjahöfn, vegna þess að ég held að þetta séu jákvæðar og góðar framkvæmdir sem munu skila sér á endanum þótt þær hafi reynst dýrari þegar á hólminn var komið, hækkuðu við vinnsluna. Í Landeyjahöfn gerðu menn ráð fyrir að losa þyrfti um 25 þús. rúmmetra á ári. Reyndin hefur verið sú að menn hafa farið u.þ.b. 100 þúsund fram yfir. Það sem gerist síðan í Vaðlaheiðargöngunum er auðvitað eitthvað sem hefur gerst í öðrum göngum eins og Héðinsfjarðargöngunum, vatnsmagnið er meira en menn hafa gert ráð fyrir og það er ófyrirséð. Það er eðlilegt. Það eina sem ég var að benda á er að þarna voru menn mjög á endasprettinum með að koma inn með mjög stórt mál sem þeir hefðu þurft að hafa tíma til þess að fara betur yfir, einmitt til að geta áttað sig á því að um grunn- eða frummat væri að ræða eða þetta væru mjög ónákvæm vísindi, að það þyrfti hugsanlega að skoða þetta aðeins betur. Þegar við fáum þetta mál inn í samgöngunefnd á síðasta degi starfsáætlunar þá finnst mér vera hætta á sleifarlagi, hætta á mistökum, hætta á að mönnum yfirsjáist mikilvæg atriði. Það er auðvitað ekki boðleg framkoma við umhverfis- og samgöngunefnd að fá verkefni sem má telja að sé eiginlega eitt af meginverkefnum nefndarinnar, á síðasta degi starfsáætlunar. Mér finnst það vera lítilsvirðing við nefndina og mér finnst það vera [[Forseti hringir.]]lítilsvirðing við hv. formann nefndarinnar, Höskuld Þórhallsson.
Virðulegi forseti. Ég hlustaði mjög vel á ræðu hv. þingmanns og ég hélt að ég hefði komið því mjög skilmerkilega til skila að þingmaðurinn hefði stutt ríkisstjórnina á þeim tíma en ekki tiltekið verkefni, en það hefur kannski eitthvað skolast til, látum það liggja milli hluta. Ég vil svo segja í ljósi þess að okkur hefur ekki tekist síðustu ár, hvorki í tíð núverandi ríkisstjórnar né síðustu, að leggja fram hina skemmri samgönguáætlun að þá ætti maður kannski bara að fagna því að hún sé þó komin inn til þingsins og til samgöngunefndar. Ég vísa á bug öllu um að þetta sé vanvirðing við nefndina. Nefndin hefur verið mjög sjálfstæð í sínum störfum. Ég á ekki von á öðru en að hún verði það áfram.
Virðulegur forseti. Það er auðvitað réttur hv. þingmanns að finnast það ekki vera vanvirðing, mér finnst það hins vegar. Hér er tillaga upp á 70 blaðsíður, margvíslegar töflur og upplýsingar. Miðað við venjulega starfshætti í umhverfis- og samgöngunefnd þá fundum við tvisvar í viku. Það má búast við því að það fari að styttast í annan endann á þingstörfum. Það er komið á þann stað í starfsáætlun þingsins að nefndarfundir eru ekki fastir, það er ekki hægt að ganga að því vísu að við fundum á sömu tímum og við gerum vanalega. Þannig að ég velti fyrir mér hvernig hv. þm. Höskuldur Þórhallsson sjái fyrir sér að menn eigi að fara yfir þetta plagg. Verður málið sent til umsagnar? Eða verða fengnir gestir á fund nefndarinnar? Hvað fá þeir sem fá það sent til umsagnar langan umsagnarfrest til þess að koma með álit sitt? Það hefur verið venjan, ég er búinn að vera töluvert í samgöngumálum, að menn hitti að minnsta kosti landshlutafélög, ef ekki sveitarfélögin beint, til þess að ræða einstakar framkvæmdir. Hvernig sér hv. þingmaður fyrir sér að hann muni koma slíkum heimsóknum fyrir á þeim tíma sem eftir er? Mér finnst þetta ekki mjög líklegt til árangurs. Jú, auðvitað erum við vinnusöm nefnd og ættum að geta gert eitthvað í þessu, en það hefði verið mögulegt að fá samgönguáætlun inn síðastliðið haust vegna þess að fyrir utan viðbótarfjármagnið sem kemur hér inn á síðustu dögunum er þetta að stofni til sama samgönguáætlunin og sett var fram í þinginu síðastliðið vor, var ekki kláruð, og hefði þess vegna getað komið inn í þingið í haust. En enginn veit af hverju það var ekki gert.
Forseti. Mér fannst það áhugavert sem hv. þingmaður nefndi í upphafi ræðu sinnar, að það væri svolítið gamaldags, hann notaði ekki það orð en ég ætla að nota það, að leggja fram samgönguáætlun í því formi sem hún er lögð fram hér með ótal smáatriðum þar sem þingmenn byrja að togast á. Ég man eftir því sjálf þegar ég hlustaði fyrst á umræður um samgönguáætlun, ég veit ekki hvort ég á að segja að ég hafi verið hissa en þetta var ákveðin upplifun. Við fengum smánasaþef af því áðan þegar þingmenn úr sama kjördæmi voru að munnhöggvast um atriði sem eru kannski ekki smáatriði en í stóra samhenginu er þau það samt. Hv. þingmaður fór mjög hratt yfir og sagði að það væru stærri atriði sem þingmenn ættu að taka fyrir, ekki vera í smáatriðum. Hefur hv. þingmaður hugsað eitthvað nánar hvernig mætti afgreiða samgönguáætlun og þá hluti öðruvísi en við gerum í dag?
Virðulegur forseti. Forseti tengdi mig áðan við Suðurkjördæmi. Það er rétt að ég var þingmaður Suðurkjördæmis á síðasta kjörtímabili og áður en ég varð það fór ég í framboð í Suðurkjördæmi og var spurður þegar ég var í vinnustaðaheimsókn í Vík í Mýrdal hvort ég mundi ekki styðja menn í því að láta gera jarðgöng í gegnum Reynisfjall. Ég vissi að Dyrhólaós væri á náttúruminjaskrá og að menn þurftu þá að breyta í verulegum dráttum veglínunni og fara yfir Dyrhólaósinn. Svo finnst mér hálsinn sem er yfir eftir götubrúnina í Mýrdalnum ekki svo svakalegur þannig að mér fannst þetta frekar óráðlegt og sagði: Nei, það finnst mér ekki mjög skynsamlegt. Þá upplifði ég í fyrsta skipti að það var skoðun og álit sveitarstjórnarmanna í kjördæmum að þingmenn kjördæmisins ættu alltaf að vera sammála heimamönnum um áherslur í vegamálum. Mér finnst eima eftir af því sjónarmiði, að það sé litið svo á þegar kemur að samgöngumálum að þingmenn eigi að vera að ná í fjármagn fyrir sitt heimahérað. Ég er ósammála þeirri tilhögun. Ég held að það sé ekki jákvætt. Ég held að meginhlutverk þeirrar stofnunar sem við vinnum í sé að setja lög um samfélagið sem við búum í. Það eru einfaldlega menn sem eru betur til þess færir en ég að ákveða hvar nákvæmlega skóinn kreppir í samgöngumálum, hvernig vegi við eigum að gera, hvernig þeir eigi að liggja og þar fram eftir götunum, hvar mesta hættan er, hvar umferðarþunginn er mestur o.s.frv. Auðvitað er mikilvægt að hafa þekkingu þingmanna á landi sínu og kjördæmum, en það leiðir einfaldlega oft til þess [[Forseti hringir.]]að menn byggja það ekki endilega á bestu fáanlegu upplýsingum sem þeir halda fram hér.
Virðulegi forseti. Hv. þingmaður minntist á það að þessi samgönguáætlun kæmi seint fram. Það má segja að hún geri það sannarlega, ef starfslokum þingsins hefði ekki verið frestað hefði hún væntanlega ekki komið fram nema 1,8 milljarðar - var það ekki það sem hefði þá verið samþykkt fyrr og eitthvað hefði breyst? En þinginu átti að vera lokið þegar samgönguáætlunin kom fram. Ég verð að segja frá eigin brjósti að ég held að það hljóti að vera mjög ólíklegt að það takist að klára þessa samgönguáætlun áður en þingi lýkur, en ég skal svo sem ekki dæma um það. Hv. þingmaður minntist á hugtak sem ég hef svo sem heyrt en ekki í sambandi við samgönguáætlun. Ég held að hann hafi talað um núllstillingu - [[Núllsýn.]]núllsýn. Ég vil biðja hann um að útskýra fyrir mér hvað það þýðir í raun og veru.
Virðulegur forseti. Núllsýnin er hugmyndafræði sem Svíar tóku upp til þess að takast á við tíð umferðarslys. Þeim tókst það með því að setja umferðaröryggismælikvarðann á allar framkvæmdir, á alla vegarkafla og velta í sífellu fyrir sér hvernig hægt væri að draga úr hættunni af sjálfu samgöngukerfinu með því að skipuleggja það með umferðaröryggi í huga. Ég held að best sé að útskýra núllsýnina þannig að þetta sé eins og kynjuð fjárlagagerð, alltaf þegar menn leggjast í hana horfa þeir á verkefnin með það í huga hvaða áhrif þau hafi á jafnrétti. Í þessu tilfelli mundu menn raða niður framkvæmdum með umferðaröryggi í huga. Auðvitað vitum við að það er gríðarlega mikið áunnið með því að aðskilja akstursstefnur. Það er kannski ekki alltaf algerlega nauðsynlegt að fara í 2+2, en þar sem við höfum gert 2+1 vegi og aðskilið akstursstefnur um tíma og skipt síðan á vissum stöðum hafa menn nýtt sér færi þar sem hægt er að taka fram úr og sleppt því þar sem er ein akrein. Þannig að það að taka til dæmis veginn frá Reykjavík og alla leið norður á Akureyri, sem er mjög fjölfarinn, og horfa á það sem verkefni þar sem við eigum að aðskilja akstursstefnur hefur í för með sér töluvert aukið umferðaröryggi, það mundi fækka slysum, það væri mjög jákvæð aðgerð. Ég er ekkert að segja að búið sé að taka þá hugsun út úr samgönguuppbyggingunni en mér finnst hins vegar mikilvægt að menn hafi þetta í huga. Það var það sem ég átti við.
Hæstv. forseti. Við fjöllum hér um samgönguáætlun fyrir árin 2015–2018. Ég hef tíu mínútur og ætla að víkja að fjórum efnisþáttum, í fyrsta lagi plagginu sem slíku, áætluninni, í annan stað stjórnsýslu- og stofnanakerfi samgöngumála, í þriðja lagi víkja að megináherslum eins og þær birtast í áætluninni og í fjórða lagi fara nokkrum orðum um einstaka tiltekna þætti. Fyrst varðandi áætlunina, hún er gerð í samræmi við lög frá 2008 sem kveða á um að innanríkisráðherra skuli leggja fram á Alþingi tillögu til þingsályktunar á fjögurra ára fresti um samgönguáætlun þar sem mörkuð sé stefna og markmið fyrir allar greinar samgöngumála næstu 12 árin og sú áætlun sem unnið er samkvæmt nú er gildir um árin 2011–2024. Síðan skal leggja fram fjögurra ára áætlun sem er svo endurskoðuð á tveggja ára fresti, það er það sem er viðfangsefnið hér í dag. Varðandi stofnanakerfið og stjórnsýsluna þá hafa miklir hlutir gerst þar á undanförnum árum, því á árinu 2013 átti sér stað mikil uppstokkun. Flugmálastjórn Íslands, Siglingamálastofnun, Umferðarstofa og Vegagerðin voru ekki lagðar niður, en þeim var breytt og fengu ný nöfn og ný verkefni sem færðust eitthvað á milli stofnana. Til varð Samgöngustofa og er nafnið ákvörðun starfsmanna sem tóku þátt í atkvæðagreiðslu um heitið. Hið sama gilti um Vegagerðina nema niðurstaðan var sú að halda þar í þetta gamla góða nafn, Vegagerðina, sem okkur þykir ágætlega vænt um öllum saman. Ég vildi láta kalla stofnunina Samgöngustofnun Íslands í samræmi við breytt hlutverk þar sem hún yrði komin með undir sína regnhlíf alla þætti samgöngumála. Hún er meginstoðin í stjórnsýslu samgöngumála á Íslandi og hefði verðskuldað það heiti. Það getur vel verið að við tökum það mál upp einhvern tímann síðar. Sá þáttur sem ég vildi víkja að í sambandi við stjórnsýsluna er þessi. Umbyltingin hefur kostað mikla peninga. Hún er gerð til að svara nýjum kröfum tímans. Við ætlum að hugsa samgöngumálin heildstætt, samgöngumál í lofti, á landi og legi. Þetta er fyrst og fremst gert af hagkvæmnisástæðum. Það á eftir að koma í ljós hver árangurinn af þessu verður, en þetta kostar peninga. Þessar stofnanir hafa þurft að sæta niðurskurði, því sem kallað er hagræðingarkröfur, og sá niðurskurður getur orðið hættulegur. Við fundum það þegar Múlakvísl fór í sundur fyrir nokkrum missirum, þá þökkuðu menn fyrir það að eiga vegavinnuflokka á Hvammstanga og í Vík í Mýrdal sem voru sérhæfðir í brúarsmíði. Það hafði staðið til að fækka í þessum hópum. Það var horfið frá því, reynslan kenndi að það gæti verið varasamt. Ég horfi til þess sem gerðist hjá Samgöngustofu þegar fjölda manns var sagt upp störfum þvert á loforð sem ég hafði gefið sem innanríkisráðherra á sínum tíma. Við sögðum að það ætti ekki að segja upp fólki. Það var engu að síður gert í trássi við loforð sem gefin voru. Ég beini því til ríkisstjórnarinnar að huga að stjórnsýslu- og stofnanakerfinu sem við vorum að setja á laggirnar. Það má ekki svelta það. Í þriðja lagi vil ég víkja að helstu áherslunum. Eins og ég gat um áðan þá á þessi stofnanabreyting, þessi kerfisbreyting í stjórnsýslunni, að endurspegla ný viðhorf. Við ætlum að taka alla þætti samgöngumálanna og setja þá undir eitt þak, eina stóra regnhlíf. Ég held að sú hugsun sé til góðs. Það skiptir máli um ákvarðanir í vegamálum hvað við gerum í flugmálum, varðandi flugsamgöngur o.s.frv. Ég held að við höfum skorið um of niður á undanförnum árum til flugmálanna. Ég tel að við höfum gert það. En það er önnur áhersla sem hefur verið röng, ekki bara núna heldur á undangengnum árum, hún er varðandi viðhald vega. Við höfum hugsað of mikið í stórframkvæmdum. Það hefur verið sagt í mín eyru hér í þinghúsinu að þeir sem hafi skilning á hinum áherslunum sem ég er að tala fyrir, viðhaldshugsuninni, séu landsmenn sjálfir, það sé fólk í héraði sem sjái vegina sína drabbast niður. En þessi skilningur hefur líka verið til á öðrum stað og það er hjá Vegagerðinni sem hefur verið óþreytandi í að vara við því að við skerum of mikið niður í viðhaldi. Það er eitthvað verið að snúa þessu við núna og það er mjög vel, en niðurskurðurinn var slíkur til almenns viðhalds á kreppuárunum þegar við réttilega skárum niður til samgöngumála til að reyna að verja velferðarkerfið og störfin í velferðarþjónustunni, við gerðum það réttilega, að hann bitnaði m.a. á þessu. Síðan komu kröfurnar um stórframkvæmdirnar. Og nú eru menn aftur farnir að tala um 2+2 vegi. Hvers konar endemis rugl er þetta? Við þurfum ekkert á slíku að halda. Meðan við getum ekki búið sómasamlega að öldruðu fólki á Íslandi þá eigum við ekki að hugsa á þann veg. Við eigum ekki að gera það. Við erum 330 þús. manns og við eigum að sníða okkar stakk eftir vexti. Og við eigum að láta peninga fara í endurnýjun á vegum og viðhald veganna. Það þekkir fólk á landsbyggðinni hve mikils virði það er og hversu alvarlegt er þegar skorið er þar óheppilega og mikið niður. Ég geri mér hins vegar grein fyrir því að stórframkvæmdir geta skipt sköpum fyrir fólk. Tengingin við Landeyjahöfn er gríðarlega mikilvæg fyrir Vestmannaeyjar, gríðarlega mikilvæg. Þegar menn voru að tala hér um samanburð á Vaðlaheiði og Landeyjahöfn þá er munurinn sá að Vaðlaheiði var ekki inni í samgönguáætlun, það er munurinn, það er stóri munurinn. Og um það snerust deilurnar á sínum tíma. Annað sem ég leyfi mér að gera athugasemdir við er að Bakkaframkvæmdin skuli vera í áætluninni. Sú framkvæmd kom í gegnum atvinnuvegaráðuneytið, ekki samgönguráðuneytið. Hún er vistuð, eins og hæstv. ráðherra sagði, í þessari áætlun en á ekki heima þar. Þetta er stuðningur við iðnaðarframkvæmd upp á 1,8 milljarða á þessu ári og næsta ári, 1,8 milljarða, 1.800 milljóna stuðningur við iðnaðarframkvæmd, og á ekki að vera í samgönguáætlun, hún á ekki að vera þar. Það er líka gert ráð fyrir því að þessi kostnaður verði meiri, 3.100 milljónir, án þess að fyrir því sé fjárveiting þótt sú tala sé nefnd hér. Varðandi Sundabrautina þá segir hæstv. ráðherra að ekki sé nú hægt að ráðast í það, eða svo segir í þessari áætlun, vegna þess að ekki séu til peningar. Erum við ekki að fá upplýsingar um það að þessi ríkisstjórn ætlar að skera niður skatta um 16 milljarða á næstu árum? Þá verða til enn minni peningar. En samt á að ráðast í þessa framkvæmd. Hvernig stendur á því að það er hægt? Það er vegna þess að peningana á að taka með öðrum hætti upp úr okkar vösum. Þessi hugsun, þessi nýja skattheimtuaðferð Sjálfstæðisflokksins, þessi nýja ásælni ofan í vasa borgaranna, hlýtur að eiga sér einhvers staðar takmörk. Við sjáum hvað er að gerast í velferðarkerfinu, í sjúkrahúsunum, þar sem fimmtungur af kostnaði við heilbrigðiskerfið í landinu kemur beint upp úr vasa sjúklinga. Nú ætla menn að halda inn á þessa braut í vegakerfinu líka, bara fara ofan í vasann hjá okkur. Ég segi nei takk. Nei takk. Ég vil ekki sjá það. Hæstv. forseti. Að lokum þetta varðandi Sundabraut. Síðasta ríkisstjórn tók þá afstöðu, og það var góð ákvörðun, að hér ætti að styrkja almannasamgöngur. Settur var milljarður til að efla almannasamgöngur, 900 milljónir til þessa svæðis hér og 100 milljónir annars staðar. Þetta átti að halda í við verðlag, en hefur ekki gert það. Framlagið núna, 896 millj. kr., væri miklu hærra ef það hefði fylgt verðlagi. Þetta var ígildi stórframkvæmdanna fyrir þetta svæði. Og framtíðin liggur þarna, að hætta að hugsa eins og Houston í Texas og hugsa eins og Reykjavík sem ætlar að halda inn í framtíðina á nýjum forsendum, vistvænum samgöngum sem þjónar almenningi vel, en að hlaða ekki alltaf nýjum og nýjum akbrautum, 16 akbrautir til og frá Reykjavík, 2+2 eru menn farnir að tala hérna um í einhverju óráði þegar við höfum ekki peninga til þess. [[Forseti hringir.]] En ég vil þakka fyrir það sem vel er gert hér. Það er margt sem horfir til mikilla bóta. Ég fagna því að eigi að láta fjármuni til að halda betur vegakerfinu við. Það eru ýmsir þættir aðrir sem vert [[Forseti hringir.]]er að segja góða hluti um.
Virðulegi forseti. Ég veit ekki hvað hv. þm. Ögmundur Jónasson heldur. Heldur hann að peningar til vegaframkvæmda komi annars staðar frá en úr vösum skattgreiðenda, þótt hann hafi látið að því liggja að hann væri mjög ósáttur við það? En ég ætla nú ekki að fjalla um það. Ég vildi gera athugasemd við andstöðu hans við hina svokölluðu 2+2 vegi. Út af andsvari hans við ræðu hæstv. innanríkisráðherra nefndi ég veginn á milli Hveragerðis og Selfoss sem hefur í áratugi verið vettvangur hörmulegra slysa. Ég nefndi það að mér hugnaðist ekki sú tilhögun að fara í 2+1 veg þar og ég hef ástæðu fyrir því. Mér skilst að það sé þannig að ekki verði vegrið þar á milli, að ekki sé gert ráð fyrir vegriði á milli þessara vega. Ég hef rökstuddan grun um að það skapi jafnvel meiri hættu en ella, slík framkvæmd, þar sem mögulega er aukinn hraði á hinum tvöfalda vegi, en umferðin sem kemur á móti er þar óvarin. Ég vil spyrja hv. þm. Ögmund Jónasson hvort það sjónarmið að hvetja frekar til þess, þegar farið er í framkvæmdir, að huga að minnsta kosti að þeim möguleika að hafa vegina tvöfalda beggja vegna, geti ekki verið í þágu umferðaröryggis og öryggis almennings á sama hátt og þegar fjármagn er veitt í heilbrigðisþjónustu.
Hæstv. forseti. Fyrst varðandi muninn á notendagjöldum og sköttum. Skattar eru iðulega tekjutengdir. Þeir hafa verið það í okkar kerfi þó að þessi ríkisstjórn sé að reyna að draga úr því. Það er tekjutengt. Notendagjöld eru óháð stöðu okkar í samfélaginu peningalega séð, efnalega séð. Það er á þessu grundvallarmunur. Þessi ríkisstjórn vill fara í auknum mæli út á þá braut að taka frá okkur sem notendum gjöld, láta okkur borga beint. Það kemur alveg eins við okkar pyngju og verst við pyngju þeirra sem minnstu hafa úr að moða. Varðandi tvöföldu vegina þá er það alveg rétt, það liggur í augum uppi, að mikið öryggi er fólgið í því að hafa algerlega aðgreindar reinar, vegi. En ég hygg að hægt sé að ná sama öryggi - og ég byggi það á samtölum mínum við sérfræðinga Vegagerðarinnar, ég byggi það líka á áherslum sem koma frá Félagi íslenskra bifreiðaeigenda - og sambærilegum markmiðum, eða svipuðum markmiðum, með 2+1 og þá einhverjum vegriðum. Þetta eru upplýsingar sem ég fékk aftur og ítrekað frá sérfræðingum Vegagerðarinnar. Ég vil hlusta á það og horfa til þess að við höfum takmörkuð fjárráð. Það er margt sem við viljum gera og þá eigum við að reyna að haga málum þannig að vissulega náum við sem mestu öryggi fyrir vegfarendur, en líka hagræði fyrir okkur sem borgum fyrir þetta, hvort sem við gerum það í gegnum skatta eða notendagjöld.
Virðulegi forseti. Það er rétt að halda því til haga að ég fékk þær upplýsingar, eftir andsvar mitt hér áðan, að vissulega er gert ráð fyrir vegriði á þessum tiltekna vegi á milli Selfoss og Hveragerðis, þessum 2+1 vegi. Ég fagna því auðvitað. Ég nefndi þetta hins vegar vegna þess að dæmi eru um vegi þar sem ekki eru vegrið og ég fagna því að sjálfsögðu ef hv. þm. Ögmundur Jónasson er þá sammála mér í því, leggst að minnsta kosti ekki gegn því, að þessi vegur verði þó tvöfaldaður. Það er framkvæmd sem auðvitað felur í sér útgjöld. Ég tel að við ættum að huga að vegakerfinu í heild og ekki líta til skamms tíma í því. Þess vegna fagna ég því sem fram kom í ræðu hæstv. innanríkisráðherra, að gert verði ráð fyrir tvöföldun á þessum vegi. Það má ekki gleyma því að þessi vegur er einn fjölfarnasti vegur landsins. Þarna verða reglulega hörmuleg slys. Ég tel að menn eigi að gera allt hvað þeir geta til þess að stemma stigu við því og ég verð að treysta því, ef menn meta það svo, að svokallaður 2+1 vegur með vegriði svari þeim kröfum.
Hæstv. forseti. Ég held að þarna séum við sammála, ég og hv. þingmaður. Að sjálfsögðu viljum við horfa til þess að tryggja öryggi vegfarenda sem allra best og ég held að við séum líka sammála um það að gera eigi það á eins hagkvæman hátt og nokkur kostur er. Ég hygg að hægt sé að ná þessum markmiðum með 2+1. Ég er sammála þingmanninum um mikilvægi þess að hafa vegrið á þessum vegarkafla. En ég hef sannfærst um það að þetta skipulag í vegakerfinu, jafnvel á fjölförnum leiðum, tryggi öryggi okkar bærilega.
Herra forseti. Við erum að ræða um fjögurra ára samgönguáætlun sem er lögð fram af ráðherra á grundvelli laga um samgönguáætlun. Það sem mig langar að ræða hérna í fyrri umr. er annars vegar markmið þessara laga, hverju er verið að reyna að ná fram, og hins vegar langtímasýn um þróun samgöngutækja sem er mjög gott að hafa til hliðsjónar og þarf náttúrlega þegar menn eru með samgönguáætlun um innviðina. Um markmið laganna um samgönguáætlun segir, með leyfi forseta: „Markmið laga þessara er að samræma áætlanagerð við framkvæmdir og rekstur í samgöngumálum. Það skal gert með samgönguáætlun til tólf ára skv. 2. gr. og fjögurra ára áætlun skv. 3. gr.“ - nú erum við að ræða þetta varðandi fjögur árin. Ég ætla að fara í 3. mgr. 2. gr. þar sem kemur fram um samgönguáætlun, með leyfi forseta: „Við gerð samgönguáætlunar skal jafnframt taka mið af eftirfarandi markmiðum: a. að ná fram samræmdri forgangsröð og stefnumótun, b. að ná fram hagkvæmri notkun fjármagns og mannafla, c. að ná fram samræmdu skipulagi samgöngugreina og samstarfi stofnana ráðuneytisins og fyrirtækja á þess vegum.“ Það sem við erum að reyna að gera samkvæmt þessari áætlun er að ná fram samræmdri forgangsröð og stefnumótun, hagkvæmri nýtingu fjármagns og mannafla og samræma svo skipulagið við framfylgd allra þessara þátta. Þá langar mig að koma að stóru breytingunum sem eru að verða á samgöngum, á tækjunum og bílunum, sem við stöndum frammi fyrir og menn verða að horfa til þegar þeir eru að reyna að samþætta alla þessa þætti og hámarka nýtingu þeirra auðlinda sem þurfa að koma til og svo hvernig skuli framfylgja þessu, sér í lagi samt þessa fyrstu tvo þætti. Tímalínan í sjálfstýrðum samgöngum. Þá langar mig einkum að tiltaka einkabílinn eða öllu heldur bílinn því að hann verður einkabíll í minna mæli á komandi áratugum. Við verðum byrjuð að sjá þessa þróun eftir kannski fimm ár. Það tekur tíma að innleiða nýjan bílaflota. Þessi þróun verður orðin innleidd að miklu leyti tíu árum seinna. Þetta mun hins vegar strax fara að hafa áhrif. Tímalínan þegar kemur að sjálfstýrðum bílum: Tesla segir að bíllinn þeirra í ár muni verða 90% sjálfstýrður en Bloomberg-fréttastofan hefur eftir General Motors að þeirra bíll 2017 muni að miklu leyti verða sjálfstýrður, m.a. taki hann yfir stýrið megnið af tímanum, sjái um hröðun og hemlun á hraðbrautum eða í traffík, þ.e. fari af stað og stansi. Ef fólk horfir til þessa mun það strax minnka traffík. Menn hafa mikið talað um lestarsamgöngur hérna, að allir vagnarnir fari af stað á sama tíma. Það sama mun gerast þegar bílarnir hafa sjálfir tekið við þessum þætti. Við erum að senda smáskilaboð eða tala við náungann eða eitthvað og tökum ekki eftir því þegar bíllinn á undan okkur fer af stað. Þetta er stærsti þátturinn sem hefur áhrif á traffík, þ.e. stærsti tímaþátturinn. Fullkomna sjálfstýringu segja Google, Tesla og Ford að við munum sjá í kringum 2020. Elon Musk, forstjóri og eigandi Teslu og stofnandi, skilgreinir fullkomna sjálfstýringu þannig að maður setjist upp í bílinn, segi honum hvert eigi að fara og sofi svo þangað til maður kemur á áfangastað. Um þetta eru þessir stóru bílaframleiðendur sammála að við munum sjá 2020. Ford dregur að vísu aðeins í land og segir: Já, en það er í góðu veðri og við góð skilyrði. Þetta eru samt sem áður bara fimm ár. Prófum tíu ár fram í tímann. Hvert verðum við komin þá? Hvað mun þetta hafa í för með sér? Gott væri að hafa það í huga þegar við erum að gera áætlun í skipulagsmálum, samgönguáætlanir. Eitt sem þetta mun þýða, sem ég nefndi áðan, er þegar kemur að traffík. Strax og svona bílar verða innleiddir, þeir eru þegar á þessu ári með 90% sjálfstýringu, geta farið að grípa inn í, eftir tvö ár eru þeir farnir að geta gripið meiri inn í. Í traffík skiptir maður sér ekkert af. Þetta mun strax hafa áhrif á traffík. Allir sem eru að reyna að komast til vinnu hérna niðri í miðbæ og þekkja Hringbrautina og Miklubrautina yrðu guðs lifandi fegnir ef allir bílarnir færu af stað á sama tíma. Það mun fljótt fara að gerast að einhverjir bílar fari sjálfir af stað. Bílar með þennan búnað munu fara af stað á sama tíma og bíllinn á undan. Svo mun þetta þróast hægt og rólega en við munum strax sjá áhrifin af því þegar fyrstu bílarnir fara að koma í umferðina. Önnur áhrif sem þetta mun hafa verða meðal annars þau þegar kemur að bílastæðum. Samkvæmt greiningu hjá Morgan Stanley verða þau notuð svona 4% af tímanum sem þýðir að þegar sjálfstýringin er komin að fullu þarf maður ekki lengur að eiga bíl heldur nýtir sér allt þetta deilihagkerfi sem er þegar komið af stað, m.a. með SIP Car þar sem fólk getur átt bílinn saman og deilt honum, enda getur bíllinn líka ferðast á milli staða og þarf síður að leggja honum einhvers staðar, ég tala nú ekki um ef einhver stórfyrirtæki taka þetta yfir. Þeir hjá Uber hafa sagt nú þegar að þeir stefni að því að allur þeirra bílafloti verði keyrður af tölvum, sem sagt sjálfstýrðir bílar. Þegar við erum komin þangað er ekki lengur þörf á þessari næstdýrustu eign hverrar einustu fjölskyldu, dýrast er húsið náttúrlega en næstdýrasta eignin sem fólk kaupir sér situr 96% af tímanum í einhverju bílastæði. Þið getið ímyndað ykkur hagkvæmnina og sparnaðinn fyrir fólk. Fólk mun stökkva á þetta í sífellt meira mæli. Ef það stendur frammi fyrir því að þurfa að skutlast eitthvert þá pantar það bara bíl í Uber-appinu sínu. Það eru einhver lagaleg vandkvæði þar en þau verða leyst. Löggjafinn mun náttúrlega taka á þessum innmúruðu hagsmunum leigubílstjóra í dag. Ég hef heyrt úr ráðuneytinu að Uber, ekki sjálfstýringin heldur bara Uber og slík deilihagkerfi séu komin til að vera. Það endurspeglast samt ekki í frumvarpinu sem er núna fyrir umhverfis- og samgöngunefnd varðandi farþegaflutninga á landi í atvinnuskyni. Þau í ráðuneytinu sögðu: Þetta var ekki alveg komið í gang þegar við byrjuðum vinnuna við lagafrumvarpið en við vitum að þetta mun koma. Þetta er það sem mun koma. Þá erum við ekki að tala um sjálfstýrðu bílana heldur að þetta verði örugglega leyst lagalega þegar sjálfstýrðu bílarnir koma. Þetta þýðir að annars vegar mun draga úr þörfinni fyrir öll þessi bílastæði og við getum þá byggt fasteignir þar og hins vegar verða öll bílastæðin meðfram götunum óþörf sem auðveldar fólki enn frekari að komast á milli og minnkar traffík. Þetta er eitthvað sem ég vona að komist til skila og að við getum á einhverjum forsendum haft áhrif á í meðferð nefndarinnar, að við höfum þetta í huga þegar við erum að gera samgönguáætlun og ef ekki þá alla vegana í framtíðinni og við löggjöf þannig að við förum að horfa svolítið fram í tímann við áætlanagerð til framtíðar. Langtímastefnumótun hefur verið akkillesarhæll okkar Íslendinga. Ég held að við þurfum að fara að gera það í meira mæli. Þetta innlegg hérna beinir sjónum okkar til þessara þátta svo að við höfum þá alla vega á bak við eyrað og sjáum hvort það hafi ekki áhrif til lengri tíma. Minni sjálfstýranleiki, 90% sjálfstýranleiki, mun fara að hafa áhrif. Við munum taka eftir því á næstu árum.
Virðulegi forseti. Ég vil eins og ég gerði í andsvari mínu við hæstv. innanríkisráðherra fagna því að við séum hér að fjalla um samgönguáætlun. Því miður hefur ekki tekist að klára hana undanfarin ár, kannski vegna þess að frá hruni hefur afar takmörkuðu fé verið varið í þennan málaflokk, en eins og ég sagði þá benda allir hagvísar nú til þess að meiri afgangur verði í ríkissjóði og ég hef bent á að nauðsynlegt sé að verja hluta þess afgangs til uppbyggingar á samgöngukerfi landsins. Hér hafa margir bent á viðhald vega. Ég steig fram í fyrra og nefndi að við yrðum að passa okkur á því að viðhald vega yrði ekki það slæmt að við mundum lenda í svipuðum vandamálum og Finnar. Þeir gengu í gegnum sína kreppu fyrir rúmlega 20 árum síðan og lögðu áherslu eins og við kannski á velferðarkerfið, en á meðan drabbaðist vegakerfið niður og þegar nauðsynlega þurfti að bregðast við þá var það orðið margfalt dýrara. Þess vegna fagna ég sérstaklega að hér eigi að verja ekki bara þeim 6 milljörðum sem nefndir eru í áætlun, heldur komi líka viðbótarfjárframlag upp á 500 millj. kr. og ég er afar ánægður að sjá að þeim fjármunum sé varið einmitt í viðhald vegakerfisins sem eins og menn vita af fréttaflutningi er verulega ábótavant, bæði á höfuðborgarsvæðinu og úti á landi. Ég nefndi héraðsvegi og stofnvegi sem hafa kannski setið hvað helst á hakanum, margir malarvegir, og nú ætti að vera lag, ekki bara núna heldur kannski á komandi árum með betra tíðarfari, að gera skurk í þessum málaflokki. Hér er lagt til að varið verði um 95,5 milljörðum kr. í samgöngumál á næstu fjórum árum, sem eru miklir fjármunir. Þetta fer stigvaxandi frá 2015 til 2018, en eins og ég benti á í andsvari mínu við hæstv. innanríkisráðherra vonast ég til að hægt verði að auka aðeins í það þegar betur árar og hagvísar gefa ástæðu til. Ég fagna því líka sérstaklega að hér sé verið að taka tillit til aukins ferðamannastraums til landsins. Það er verið að setja sérstakt fjármagn í uppbyggingu á vegum sem segja má að ferðamenn noti mikið. Við höfum rætt Dettifossveg og þá hringtengingu sem mun nást þegar sú framkvæmd klárast. Við á Norðausturlandi köllum þetta demantshringinn okkar. Þarna eru einhverjar fegurstu náttúruperlur landsins og einhver nefndi það svo að hver og ein þeirra, Dettifoss, Ásbyrgi, Hljóðaklettar, mundi nægja alls staðar í heiminum til þess að draga að töluverðan fjölda, en fólk áttaði sig ekki á því að þarna væri á sama stað svo gríðarlega mikið að sjá og svo er Húsavíkin, sá fallegi staður með öllum þeim möguleikum sem þar eru, Mývatnssvæðið og allt þar í kring, svo ekki sé minnst á öræfin sem eru kannski vannýtt auðlind. En þessi framkvæmd ein og sér auk fleiri, ég nefni Kjósarskarðsveg, Uxahryggjaveg og Kaldadalsveg, mun hjálpa til við að byggja upp innviði í ferðamannaþjónustunni og vonandi munum við einnig geta gert betur þar í framtíðinni. Mig langar að drepa á fjármögnunarleiðir sem við höfum til þess að setja fé í þennan málaflokk. Hér koma 32 milljarðar fyrir öll árin fjögur úr bensíngjaldi, 3,5 úr þungaskatti og kílómetragjaldi, 34 úr olíugjaldi, 1,2 úr svokölluðu vitagjaldi. Þetta eiga að vera samtals 74 milljarðar fyrir þessi fjögur ár. En þarna er um að ræða hinar svokölluðu mörkuðu tekjur og ég tók eftir því að sumir þeirra sem hafa tekið til máls hér á undan mér höfðu áhyggjur af því að þessar mörkuðu tekjur rynnu í raun ekki allar í þennan málaflokk. Hv. þm. Kristján Möller vakti athygli á því að hann hafði áhyggjur af því. Ég get tekið undir þær áhyggjur á vissan hátt, en ég vil þó segja að menn verða líka að líta á hinn þáttinn vegna þess að þetta er í rauninni skattur á þeim sem þurfa að aka mikið og stundum hefur verið talað um að þarna sé um að ræða landsbyggðarskatt. Það bitnar á þungaflutningum sem gerir svo vöruverð hærra. Margir hafa talað fyrir því að flutningsgjaldið sé lækkað eða þetta sé jafnað á einn eða annan hátt og ég tel að við þurfum að fara aðeins varlega þegar við mælumst til þess að þessi tekjustofn sé á einhvern hátt aukinn. Við urðum sammála um það í fjárlaganefnd á síðasta kjörtímabili hið minnsta að við ættum að reyna að fækka þeim liðum sem snúa að mörkuðum tekjustofnum ríkisins, en það var nú kannski ekki alveg farið eftir því, ég man að hér var samþykkt varðandi RÚV að allur sá tekjustofn eða nefskatturinn mundi renna óskertur í þann málaflokk sem gekk kannski þvert á það sem fjárlaganefndin var að ræða á sínum tíma. Síðan kom hv. þm. Ögmundur Jónasson og nefndi að hann væri ekki sérstaklega hrifinn af því að það væri farið í sérstaka fjármögnun með verkefni. Ég vil benda á að í tíð síðustu ríkisstjórnar var ákveðið að ráðast í gerð Vaðlaheiðarganga. Það var talið ekki bara mikilvægt fyrir svæðið í heild sinni, heldur líka til þess að koma hagvexti af stað og einhverjum framkvæmdum, það var kannski vöntun á að það hefði gerst. En aðalástæðan var kannski fyrst og fremst sú að íbúar á svæðinu voru sammála um að greiða fyrir akstur í gegnum göngin gegn því að fá þau fyrr, það var fullkomin samstaða um það í öllum sveitarfélögum báðum megin við Vaðlaheiðina. Ég tel að það skipti gríðarleg miklu máli. Ég bendi á sem dæmi að þegar við töluðum um Suðurlandsveg þá náðist ekki sama samstaða. Sveitarfélögin og íbúarnir lögðust í rauninni gegn því að farið yrði í svona sérstaka fjármögnun. En svo er kannski önnur umræða að velta því fyrir sér hvort við eigum með öllu að taka af allar þessar mörkuðu tekjur, taka féð eingöngu úr sameiginlegum sjóðum okkar landsmanna, þ.e. úr skattkerfinu, en eins og ég sagði þá tókst ekki að koma því í framkvæmd á síðasta kjörtímabili, því miður. Það eru fjölmörg verkefni sem ég mundi vilja ræða sérstaklega, en tíminn er afar naumur og hann er að renna frá mér. Ég ætla þó að leyfa mér að nefna mikilvægar framkvæmdir í mínu kjördæmi. Ég hefði gjarnan viljað fara vítt og breitt um landið, en mér sýnist á öllu að við þurfum að huga að Seyðisfjarðargöngum. Við þurfum að huga að einstökum höfnum. Við þurfum að huga að flugsamgöngum. Við þurfum að huga að flughlaðinu. Og svo ég fari nú út fyrir, þá held ég að við þurfum aðeins að velta fyrir okkur framtíð Reykjavíkurflugvallar. Skipulagsstofnun nefndi það að Reykjavíkurflugvöllur væri tilgreindur í samgönguáætlun sem einn af grunnstoðum samgöngukerfisins, hluti af grunnneti þess, en benti á að það væri bara talað um Reykjavíkurflugvöll og það væri einhvern veginn hægt að staðsetja þann flugvöll betur. Reykjavíkursvæðið er gríðarlega stórt og eins og við vitum þá hefur borgarstjórn Reykjavíkur litið svo á að þetta þýði að hann eigi bara einhvers staðar að vera innan svæðismarka Reykjavíkurborgar. Ég hef verið þeirrar [[Forseti hringir.]]skoðunar að þangað til fullkomin sátt næst um annan stað þá sé Vatnsmýrin langbesti staðurinn fyrir þennan alþjóðaflugvöll.
Hæstv. forseti. Ég biðst afsökunar á því að hafa skroppið í matsalinn, en ég heyrði hluta af því sem hv. þingmaður talaði um. Það sem mig langar að spyrja hann um hér í fyrra andsvari, og þá leyfi ég mér að fara inn á okkar svæði, er: Hvað finnst hv. þingmanni um það að á þessu ári verði aðeins um 300 millj. kr. varið í almennar vegaframkvæmdir á okkar svæði? Virðulegi forseti. Ég hef farið í kjördæmaferð með hv. þingmanni og hlustað á sama talið frá sveitarstjórnarfólki, eins og til dæmis á Þórshöfn, í Borgarfirði eystra og víðar, þar sem mér sýnist að verið sé að taka fyrirhugaðar framkvæmdir út úr áætluninni og færa þær aftar. Á okkar svæði, norður- og austursvæði, sem heitir Norðausturkjördæmi, eru eingöngu um 300 millj. kr. á þessu ári og það vex nú ekkert voðalega mikið á ári þar á eftir. Á norðursvæði eru 200 milljónir. Ég vil geta þess að þar af eru 59 milljónir alltaf inni til undirbúnings framkvæmda. Er þetta ásættanlegt?
Virðulegi forseti. Sá þingmaður sem stendur hér er þannig þenkjandi að jafnvel þó að við mundum margfalda framlögin í þennan málaflokk mundi hann samt vilja gera betur. Ég hef margítrekað lýst því yfir að það að bæta samgöngukerfið þýðir fyrst og fremst að verið er að bæta lífsskilyrði fólks hringinn í kringum landið. Þetta er kannski það tæki sem mundi styðja best við byggðaþróun sem dæmi. Já, ég mundi vilja sjá aukið fjárframlag, ég viðurkenni það hiklaust. En um leið er ég auðmjúkur gagnvart því að við þurfum að setja fjármuni í aðra málaflokka eins og velferðarmálin. Ég vil líka benda á að á síðasta kjörtímabili var tekin ákvörðun um að fara í miklar stórframkvæmdir, þ.e. veita fjármagn í stórframkvæmdir sem voru í forgangi. Við í Framsóknarflokknum studdum þær aðgerðir mikið. En ég benti þá á, eins og hv. þingmaður gerir nú, að það séu verkefni sem mætti setja fjármuni í. Eins og ég sagði í ræðu minni erum við kannski að nálgast þann stað núna að hægt verði að fara af stað með mörg hin minni verkefni, sem, eins og hæstv. innanríkisráðherra benti sjálf á, voru algjörlega sett til hliðar á síðasta kjörtímabili, til að greiða fyrir þessum stórframkvæmdum sem ég studdi dyggilega.
Hæstv. forseti. Ég er ekki að tala um stórframkvæmdir við Norðfjarðargöng í okkar kjördæmi. Þau hafa oftast nær verið fjármögnuð öðruvísi en af hefðbundnu vegafé, það er það sem heitir framlag ríkissjóðs. En það sem ég er að spyrja hv. þingmann út í er að á norðursvæði eru veittar 262 milljónir á þessu ári, þar af 50 milljónir í undirbúning utan áætlunar, sem er bara hefðbundin tala til þess að fara á staðinn og vega og mæla upp og undirbúa frekari framkvæmdir. En árin þar á eftir, 2016, 2017 og 2018, er eingöngu 150 milljónum varið til framkvæmda á hverju ári á norðursvæði. Þetta er fyrsta spurningin og ég ítreka hana: Telur hv. þingmaður - sveitarstjórnarmenn hafa verið að tala um þessa staði og aðra sem ég nefndi áðan - að óskir þeirra séu uppfylltar með þessu? Í öðru lagi varðandi Dettifossveg, vegna þess að hv. þingmaður var að tala um hann áðan: Hvað finnst honum um þær 800 milljónir sem teknar voru á síðustu árum í framkvæmdir við Dettifossveg? Fyrrverandi innanríkisráðherra sagði: Þetta var eingöngu tekið að láni til að fara í viðhald á malarvegum og því verður skilað til baka fullkomlega og framkvæmdir boðnar út. Það var fyrir ári en gekk ekki eftir. Núna eru eingöngu veittar 212 milljónir af 2,4 milljörðum sem voru í seinni áfanganum á Dettifossvegi og ekkert árið 2016, 2017, 2018 og síðar. Hvað finnst honum um þá ráðstöfun?
Virðulegi forseti. Miðað við þann stutta tíma sem ég hafði hér til að flytja ræðu mína taldi ég best að fara yfir heildarumfang samgönguáætlunar. Ég nefndi reyndar nokkur mál í okkar ágæta kjördæmi en ég hefði getað talið upp mörg fleiri. Hvort ég telji, af því að þingmaðurinn spyr um það, að óskum sveitarstjórnarmanna sé mætt, þá tel ég svo ekki vera. Ég held að ansi margir sveitarstjórnarmenn muni hafa samband, ekki bara í okkar ágæta kjördæmi heldur víðs vegar um landið. Ég taldi þó rétt að benda á að sú ákvörðun var tekin að ráðast í stórframkvæmdir á meðan annað var kannski látið sitja á hakanum, þar á meðal margar minni mikilvægar framkvæmdir, tengivegir, héraðsvegir og annað, sem er nú heldur betur þörf fyrir í okkar víðfeðma kjördæmi. Varðandi seinni spurninguna, varðandi viðhaldsfé sem tekið var af framkvæmdafé, þá var það í raun þrautalending, eins og þingmaðurinn þekkir, þegar fé er af skornum skammti. Það er staðreynd að ef viðhaldi er ábótavant þá þýðir það dýrara og meira viðhald í framtíðinni. Ég var sammála þeirri forgangsröðun þó að mér hafi sviðið, eins og öðrum, að það hafi verið tekið af framkvæmdafé. Mér fannst það samt skynsamlegt, í ljósi þeirrar stöðu sem við höfum verið í í ríkissjóði, að gera það, en ég mundi gjarnan vilja sjá meira. En ég fagna því að komið sé fé í Dettifossveg [[Forseti hringir.]]og kannski, við skulum sjá til, verður hægt að þoka málum eitthvað örlítið til betri vegar inn í umhverfis- og samgöngunefnd þegar málið kemst þangað.
Virðulegi forseti. Ég vil eins og svo margir aðrir sem á undan mér hafa talað þakka fyrir framlagningu á þessu þingmáli og hæstv. innanríkisráðherra fyrir undirbúning þess. Jafnframt vil ég segja að það felur í sér áherslur sem við, sem sitjum í þessum sal, getum sjálfsagt haft 63 skoðanir á, en eðlilega er slík áætlun birt sem einhvers konar málamiðlun, forgangsröðun. Að baki hennar liggja faglegar greiningar o.s.frv. Í mínum huga er gott samgöngukerfi ekki aðeins einn mikilvægasti innviður samfélagsins, þannig ber að líta á samgöngukerfið, heldur er það ekki síður öryggismál fyrir samfélagið og forgangsröðun í vegamálum, samgöngumálum og á ekki síður heima í áherslunni undir liðnum um öryggismál, endurbætur sem draga úr slysum. Það eru þekktar rannsóknir á slysapunktum í samgöngukerfinu og ber að horfa sérstaklega á þá staði þegar horft er til forgangsröðunar fjármuna. Gott samgöngukerfi og bætt samgöngukerfi er í mínum huga líka atvinnumál og ekki bara atvinnumál í þeim skilningi að það feli í sér verkefni í vegamálum, samgöngumálum, endurbyggingu flugvalla, þjóðvega, tengivega, að verktakar, jarðvinnuverktakar hafi af því atvinnu, heldur er það líka atvinnumál í þeim skilningi að sérstaklega í hinum dreifðu byggðum er fólk mjög háð góðum samgöngum til þess að sækja atvinnu utan heimabyggðar sinnar. Sá þáttur í þróun byggða og í þróun atvinnulífs í landinu öllu verður stöðugt mikilvægari. Að sama skapi er þróun og uppbygging rafrænna samgangna mikilvæg. Ég vil í upphafi fagna þeim áherslum sem koma fram nú í yfirlýsingu ríkisstjórnar og áætlun hæstv. innanríkisráðherra um forgangsröðun fjármuna vegna átaks í vegamálum strax á þessu ári og nefna þar hluti eins og viðhald vega, úrbætur á Uxahryggjum, Kjósarskarð og Kaldadal, sem eru í þeim flokki að geta fallist undir framkvæmdir sem bæta öryggi ferðamanna, geta verið mikilvægir í uppbyggingu atvinnu, ferðaþjónustu og eru einnig mikilvægir í þeim flokki sem við getum sagt að geti eflt byggð. Ég vil nefna þau tíðindi sem eru í þessari framlögðu samgönguáætlun að áætlun er um framkvæmdir við Dýrafjarðargöng, en ég vil líka fjalla um Vestfjarðaveg 60. Sá úrskurður sem féll núna í vikunni er mikilvægur, að Vegagerðin komist áfram í að leggja nýja veglínu í umhverfismat og vonandi verður það til þess að við náum að halda dampi í þeim mikilvægu framkvæmdum. Það er í mínum huga akkúrat dæmi um vegaframkvæmdir sem við í þessum sal deilum ekki mikið um áherslur í en eru gríðarlega mikilvægar fyrir landið allt og fyrir þetta svæði. Ég vona að við náum að verja og sækja fram í þeim efnum þannig að við getum horft til þess að sú framkvæmd komist á leiðarenda innan tíðar. Þá kemur að því sem ég vil beina til nefndarinnar að hún ræði í málsmeðferð sinni. Það sem kemur fyrst og fremst upp í huga minn eru tengivegir og áherslur á tengivegi í þessari samgönguáætlun, sem að mínu viti þyrfti að gera mun myndarlegra átak í. Engin ein framkvæmd í vegamálum gæti og skiptir dreifðar byggðir eins miklu máli og viðhald og uppbygging tengivega. Við notum tengivegi, holótta malarvegi allt of mikið og af því að menn nefna kjördæmin sín þá leyfi ég mér að nefna kjördæmin öll, landsbyggðakjördæmin öll í því sambandi. Tengivegir eru vegir þar sem við ökum daglega hundruðum þúsunda skólabarna til og frá skóla. Það eru íbúar þessara sveita, sem sækja vinnu um langan veg og skamman, sem þurfa að búa við þá vegi og því væri tæplega hægt að finna jafn gott átak í byggðamálum, atvinnumálum og öryggismálum en að gera enn betur í viðhaldi og uppbyggingu tengivega. Ég beini því sérstaklega til nefndarinnar að ræða það og vildi gjarnan sjá verulega bætt í þann málaflokk. Ég tel að í fram kominni samgönguáætlun sem við ræðum hér sé of hóflega lagt í það. Í þriðja lagi vildi ég nefna það sem kemur kannski ekki oft upp í umræðum um samgönguáætlun og ég hef saknað svolítið á undanförnum árum, en það snýr ekki síður að sveitum og er viðhald girðinga. Ég ætla ekki að segja að þeir fjármunir séu ótæpilega litlir í áætluninni sem ætlaðir eru til girðingaframkvæmda og girðingaviðhalds en ég vil beina því til nefndarinnar að ræða það sérstaklega, því að ég veit að þörf er á stórátaki í endurbótum og viðhaldi veggirðinga. Þetta er öryggismál fyrir vegfarendur og líka viðurkenning á því þar sem vegir hafa verið lagðir þvert í gegnum bújarðir bænda að standa verður vel að viðhaldi slíkra mannvirkja til þess að staðið sé við þau loforð sem gefin voru á þeim tíma þegar vegirnir voru lagðir um að vel yrði séð um þau mál. Síðan getum við fjallað um marga aðra kosti. Ég ætla ekki að tíunda sérstaklega einstaka vegaúrbætur sem tengjast kjördæmi mínu en vil fjalla um vegabætur eða úrbætur í samgöngumálum sem tengjast tvöföldun á vegi um Kjalarnes og samhengi þeirrar framkvæmdar við Sundabraut. Ég hef ætíð lýst mig opinn fyrir því að menn geti rætt um að fjármagna vegaframkvæmdir með margvíslegum hætti, en þegar við ræðum um Sundabraut og fjármögnun hennar held ég að við megum heldur ekki gleyma því að það mætti bæta við eða prjóna við Sundabrautina tvöföldun á Kjalarnesi eða 1+2 vegi þar, sem kallað er verulega eftir með aukinni umferð að ráðist verði í á næstu árum. Án þess að ég muni flytja um það beina tillögu við afgreiðslu á samgönguáætlun nú held ég að mikilvægt sé að við skoðum þá vegaframkvæmd í samhengi við umræðuna um Sundabraut. Samgönguáætlun er líka miklu meira en bara vegir. Hún er líka um viðhald flugvalla, svo dæmi sé tekið. Við höfum í fjárlaganefnd, undanfarin tvö haust sem ég hef setið, tekið á móti mörgum erindum sveitarstjórna um áherslur í vegamálum, samgöngumálum og ekki síður um úrbætur á flugvöllum og viðhald og afdrif innanlandsflugsins, við höfum rætt það talsvert í þessum sal. Við höfum verið að takast á við það verkefni hvernig nota megi tekjur af fluginu, millilandafluginu þá fyrst og fremst, til þess að viðhalda innanlandsflugkerfinu okkar. Það var gerð ákveðin tilraun til þess við frágang síðustu fjárlaga að benda á að nota mætti hagnað af rekstri Isavia og flytja yfir í rekstur eða viðhald á innanlandsflugvöllum. Sú tillaga fjárlaganefndar til þingsins stendur að nú verði í fyrsta sinn ráðist í talsverðar endurbætur á flugvöllum, en rétt eins og hæstv. innanríkisráðherra nefndi í framsögu sinni er gríðarleg fjárþörf í viðhaldi á flugvöllum. Nefndur var 1 milljarður á ári þannig að í mínum huga heldur það verkefni áfram hvernig finna má færa leið til þess og ná samkomulagi um það að við getum flutt sem betur fer góðan hagnað af millilandafluginu til þess að viðhalda og byggja upp innanlandsflugvelli okkar. Þetta voru helstu þættirnir sem ég vildi tæpa á í stuttri ræðu um fram komna þingsályktunartillögu um samgönguáætlun. Ég vil beina því til hv. umhverfis- og samgöngunefndar að ræða þau atriði sem ég nefndi um tengivegi, viðhald girðinga, samhengi uppbyggingu vegs um Kjalarnes við Sundabraut, auk þeirra fjölmörgu annarra verkefna sem að sjálfsögðu þarf að ráðast í. Eins og ég sagði í upphafi getum við getum haft 63 mismunandi skoðanir á áherslunni í samgönguáætlun, [[Forseti hringir.]]en meginmálið er að við höfum skýra sýn og vitum hvert við stefnum.
Herra forseti. Seint koma sumir en koma þó. Það má segja um þessa samgönguáætlun. Það hefur verið afar löng meðganga að hér kæmi alvörusamgönguáætlun inn á þingið til umfjöllunar frá nýrri hæstv. ríkisstjórn, að vísu voru gerðar vanmáttugar tilraunir til þess fyrir rúmu ári síðan að leggja fram áætlun sem dagaði hér uppi. Skömmu síðar kom í ljós að hún var hvort sem er óraunhæf miðað við forsendur fjárlaga eins og þær voru lagðar upp af þeirri hinni sömu ríkisstjórn og við það hefur setið fram á þennan dag að við erum nú loksins að ræða endurskoðaða vegáætlun til fjögurra ára, hina skemmri áætlun af tveimur sem lög gera ráð fyrir að lögð sé fram. Það bárust svo af því fréttir á dögunum að ríkisstjórnin hefði ákveðið að bæta 1.800 millj. kr. við og þær fréttir glöddu menn að sjálfsögðu, en ekki er hægt að segja að þær hafi komið á óvart og ekki hafi verið ákveðin beiskja því samfara að hæstv. ríkisstjórn lokaði algerlega augunum fyrir því við afgreiðslu fjárlaga að auðvitað gat það ekki gengið í ljósi verulega aukinna þarfa til viðhalds og vetrarþjónustu að svelta vegamálin jafn rosalega og gert var ráð fyrir. Það sem ég vil gagnrýna, bara til þess að hafa gert það, um leið og ég endurtek að ég fagna að sjálfsögðu því að hér er lagt aðeins meira í vegamálin, er vinnulagið í þessum efnum. Herra forseti. Af því hæstv. ráðherra er hér á næstu grösum og mér finnst að hæstv. innanríkisráðherra - halló? Forseti. Ég vil óska eftir því að hæstv. innanríkisráðherra verði hér í salnum þannig að hún heyri mál mitt. Mér finnst að hæstv. innanríkisráðherra, ef hún má heyra mál mitt, eigi að gera Alþingi grein fyrir því hvernig þessi tillaga um 1.800 millj. kr. fæddist og hvernig var unnið með hana. Hún er ekki tekin inn í samgönguáætlun, það hef ég nú fengið upplýst og staðfest, enda áttaði ég mig ekki alveg á þessu þegar ég var að reyna að glöggva mig á þessu plaggi í gær, sem sagt 1.800 milljónirnar sem ríkisstjórnin ákvað á dögunum að bæta við eru ekki í samgönguáætlun. Þó er hún lögð fram eftir að sú ákvörðun var tekin. Það sem meira var, okkur var boðuð skipting á því framkvæmdafé sem orðið hafði væntanlega til við ríkisstjórnarborðið. Nú er ég ekki að segja að þær framkvæmdir séu ekki allar þarfar og að þær hafi ekki verið einhvers staðar inni í áætlunum, en þetta er ekki það verklag sem almennt er reiknað með að fylgt sé. Ég spyr: Kom samgönguráð að þessari skiptingu vegafjár? Gerði það það? Eða var ákvörðunin alfarið tekin við ríkisstjórnarborðið? Það er alveg fram hjá verklaginu sem lög gera ráð fyrir í þessum efnum. Þessu finnst mér þurfa að svara. Herra forseti. Ég vil svo í öðru lagi lýsa vonbrigðum mínum með að þetta er mun magrara en ég hafði verið að vona. Ég gerði mér vonir um að nú mundu menn með batnandi þjóðarhag og ágætum hagvexti í þjóðarbúinu núna fjögur, fimm ár í röð, talsvert vaxandi þjóðartekjum, leyfa þessum málaflokki að njóta hlutdeildar í þeim vexti en það gerir hann ekki. Þótt tölur hækki hér um 2–3 milljarða, 3–4 milli ára, milli upphafsárs og lokaárs áætlunarinnar, hvað er það? Ef það er sett fram á sama verðlagi yfirstandandi árs dugar það varla til að halda hlutdeild vegamálanna í vaxandi landsframleiðslu. Það skyldi nú ekki vera að framkvæmdafé til vegamála lækki sem hlutfall af vergri landsframleiðslu miðað við þessa framsetningu? Ég hef ekki náð að reikna það út, en ég geri alla vega ekki ráð fyrir því að það geri betur en rétt halda sjó. Og það er mun lægra en það hefur verið að sögulegu meðaltali yfir áratugaskeið. Það blasir við að við verjum of litlum hluta þjóðarteknanna núna í þessi mál. Við verðum að vinna þann slaka upp. Það er þeim mun tilfinnanlegra sem landsframleiðslan er að vaxa, umferðin er að vaxa og tekjur af henni að vaxa. Það kemur inn á annað sem er óhjákvæmilegt að nefna hér og það er slakinn í hinum mörkuðu tekjustofnum til vegagerðar. Hann er að mínu mati mjög mikið áhyggjuefni. Ef hann væri ekki til staðar og hinir mörkuðu tekjustofnar hefðu fylgt að fullu verðlagi þá stendur hér í greinargerð að við værum einum 7 milljörðum betur sett í framlögum til málaflokksins. Við værum bara í tiltölulega góðum málum, en það hefur sigið jafnt og þétt og á ógæfuhliðina við tvenn síðustu fjárlög. Ef ríkið telur sig sem slíkt hafa efni á því að láta ekki þessar mörkuðu tekjur eða sérstöku tekjuöflun fylgja verðlagi, krónutöluskattana og allt það, þá getur það auðvitað vel ákveðið það fyrir sig, en að láta það ganga út yfir mörkuðu tekjurnar til Vegagerðarinnar ár eftir ár eftir ár, það gengur ekki upp. Ég legg til að þingið skoði það, enda á þingið að heita sjálfstæð stofnun, herra forseti, hvort þetta sé það sem viljum, eða hvort við eigum að setja inn áætlun sem gerir ráð fyrir því að þessi slaki verði unninn upp í jöfnum skrefum á fjórum árum þannig að mörkuðu tekjurnar verði komnar aftur í botn á síðasta ári þessarar áætlunar 2018. Þá verður 7 milljörðum meira til skiptanna á því ári. Sjá menn ekki muninn hvað við gætum þá aukið í til dæmis viðhaldið í uppbyggingu tengivega og annað slíkt sem er sárlega svelt? Auðvitað gengur of hægt líka með marga mikilvæga uppbyggingu á stofnvegakerfinu sjálfu. Það hefur verið hagstætt árferði til þess að vinna upp slakann í mörkuðu tekjunum, þ.e. verðbólga hefur verið lítil og það hefði haft hverfandi verðlagsáhrif þótt bensíngjöld og þungaskattur, markaði hluti þeirra tekna hefði verið færður eitthvað upp, kannski 2,5% umfram verðlag, tvö, þrjú, fjögur ár í röð, þá vinnst verulega á slakanum og það skilar gríðarlegum bata fyrir þennan málaflokk. Ég tel að þetta sé allt of naumt varðandi vegina. Ég tel að þetta sé líka dapurlegt gagnvart fluginu. Ég hélt að eitthvað meira yrði sett í framkvæmdir og uppbyggingu flugvallarmannvirkja á landsbyggðinni. Ég sé þarna hvergi neinar efndir í vændum á tillögum starfshóps um að efla innanlandsflugið. Nú veit ég að vísu að sumar þeirra tillagna sneru bara beint að ríkissjóði, að hann afsalaði sér skatttekjum, en það þyrfti samt líka að koma þarna eitthvað í innviðum flugsins. Út af fyrir sig mætti segja sama um hafnirnar, þær fá ekki mikla úrbót hér. Ég ætlaði nú helst ekki að halda áfram að breyta þessum þingfundi í einhvern innri fund Norðausturkjördæmis og mér var alveg nóg um hér áðan, það var orðið eins og að samgöngunefnd væri bara samgöngunefnd Norðausturkjördæmis en ekki landsins alls, en ég hlýt þó að nefna nokkur verkefni á því svæði sem ég verð að lýsa vonbrigðum yfir. Um leið og ég gleðst yfir því að Dettifossvegur fær þarna úrlausn í ákvörðun ríkisstjórnarinnar upp á einar 800 milljónir, er mér sagt, þá verð ég að benda á að þar er um að ræða framkvæmd sem er að kostnaðaráætlun upp á 2,2 eða 2,4 milljarða, þannig að það stendur mikið út af. Vonbrigðin eru þau að það er síðan ekkert sett í framkvæmdina á næstu fjórum árum þannig að biðin heldur áfram. Ég gæti sagt sama um framkvæmdir sem búið er lengi að raða efst á listann, t.d. af Sambandi sveitarfélaga á Austurlandi eins og veg um Öxi og að klára Skriðdal og að bæta tengingarnar til Borgarfjarðar eystri. Borgarfjörður eystri er að verða eini þéttbýliskjarni landsins, ef ekki bara sá eini núna eða innan skamms, sem er ekki tengdur við þjóðvegakerfið á bundnu slitlagi og svo auðvitað sunnanverðir Vestfirðir, en þeir hafa þó sjóinn og þar horfir líka til betri vegar. Vegur á Langanesströnd í hinu sameinaða sveitarfélagi Langanesbyggð þar sem eru eyður, 10–20 kílómetrar í þremur malarvegaeyðum, stendur náttúrlega algerlega upp úr þegar búið er að kosta milljörðum og aftur milljörðum í að byggja alla norðausturleiðina og Ljósavatnsskarðið um Norður-Þingeyjarsýslu, Vopnafjörð og upp á þjóðveg 1. Það er auðvitað glæsilegt og við fögnum því, það er einhver mesta samgöngubylting sem hefur orðið á því svæði, en eftir standa örfá malargöt sem rýra stórkostlega gildi þess vegar sem flutningaleiðar og heilsársvegar og eru innan sameinaðs sveitarfélags. Ég hefði viljað sjá glitta í framkvæmdafé til Seyðisfjarðarganga í lok þessarar áætlunar. Það er gott að þarna eru inni aurar í undirbúning. Síðan fagna ég að sjálfsögðu Dýrafjarðargöngum, síðastur manna ætla ég ekki að gleðjast yfir því að Vestfirðingar fái úrbót sinna samgangna og hef ég mig þó aðeins upp fyrir kjördæmið. En auðvitað þarf þá Dynjandisheiði að koma inn, það bara er eins og að segja A að koma með göng undir Hrafnseyrarheiði eða Dýrafjarðargöng ef ekki verða vegabætur í framhaldinu áfram suður um. Það verður að vera samræmi í ákvörðun af þessu tagi sem við tökum. Við förum ekki að setja milljarða af opinberu fé í jarðgöng og opna þau svo bara út á ónýtan malarveg sem er lokaður níu mánuði á ári. Það er ekki mjög gæfuleg fjárfesting. Að vísu glittir þarna í framkvæmdafé á tveimur síðustu árunum, [[Forseti hringir.]]en þetta er alldýr framkvæmd og það verður veruleg bið á því [[Forseti hringir.]]að hún komist í gagnið í kjölfar ganganna nema þarna verði betur gert.
Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. innanríkisráðherra fyrir ræðuna og að koma með þessa ágætu þingsályktunartillögu fyrir þingið. Ég geri mér fulla grein fyrir því að þörfin er mikil og víða er hrópað eftir úrbótum. Ég ætla ekki að nefna nákvæmlega einstaka vegi en ég má til með að minna á þær einbreiðu brýr sem á eftir að breikka og ítreka að mér finnst mega taka aðeins betur til hendinni þar. Ég geri mér fulla grein fyrir því að víða er hrópað eftir fjármagni. Það er víða skortur á viðhaldi á vegum, við gerum okkur grein fyrir því, en það er verið að sýna lit. Með síðustu ákvörðun ráðherra síðustu ríkisstjórnar var aðeins gerð bragarbót á því. Mig langar að vekja athygli á öðrum málum og þá sjóvarnargörðum. Ég sé að það er ekki eins mikil stígandi í því. Það eru áætlaðar rúmar 100 milljónir til næstu ára í það verkefni, en reynslan sýnir okkur að flóð koma með reglulegu millibili, bæði hérna við suðvesturströndina og suðurströndina, og allt bendir til þess að það fari að koma að því aftur. Ég hvet ráðherra til að gefa því gaum að setja mætti meiri pening í það. Sjóvarnir eru líka til þess gerðar að varðveita minjar. Gamlar hafnir, sem eru ekki í notkun lengur og brimið er að brjóta, eiga kannski ekki langt eftir en þar eru miklar söguminjar. Ég get sérstaklega nefnt suðvesturhornið, þar eru mikil mannvirki og mikil saga sem sjórinn er að brjóta jafnt og þétt. Innan örfárra ára verða þær hafnir og þau mannvirki farin. Ég sakna þess að sjá ekki eitthvað gert í þeim málum. Ég treysti því og mun leggja mitt af mörkum í þinginu til að það verði skoðað nánar. Hafnarframkvæmdir. Eins mikilvægar og fiskihafnir landsins eru fyrir þjóðfélagið þá er aðeins áætlað að setja 147 milljónir í Hafnabótasjóð núna 2015. Ég hefði viljað sjá þá tölu hærri. 2016 verður upphæðin 500 milljónir. Þetta fer stighækkandi, 2017 750 milljónir og tæpar 900 milljónir 2018. Þetta er allt í áttina þó að ég hefði talið að við mættum gera betur. Landeyjahöfn tekur óneitanlega mikið til sín. Því spyr maður sig hvort við séum á réttri lið þar. Ég held að það sé kominn tími á að staldra aðeins við og endurmeta það dæmi, á hvaða vegferð við erum. Núna árið 2015 eru áætlaðar 387 milljónir í Landeyjahöfn, þó að ég sjái ekki fyrir mér að það verði, og 297 milljónir árið 2016, 300 milljónir 2017. Þar er verið að dæla sandi. Í morgun komu til okkar Hornfirðingar og þar eru sömu vandamál. Þar þarf að dæla sandi. Þar eru sandrif sem koma í veg fyrir að skipin geti landað í heimahöfn og skapað þar verðmæti og störf. Á síðasta ríkisstjórnarfundi var 1,8 milljörðum kr. varið til brýnna úrbóta í vegakerfinu. Ég hefði viljað sjá þau brýnu verkefni þar þannig að tryggt væri að skipin gætu landað þarna á næstu makrílvertíð og komið til Hornafjarðar með öruggu móti. Ég trúi því samt að þingið og ríkisstjórnin tryggi það í sameiningu. Mig langar aðeins til að vekja athygli á öðru máli á bls. 63. Þar er áætlun um öryggi sjófarenda, með leyfi forseta: „Samgöngustofa fer með framkvæmd öryggisáætlunar sjófarenda en markmið áætlunarinnar er m.a. að treysta og auka öryggi íslenskra skipa og áhafna þeirra sem og farþega, fækka slysum á sjó og draga úr tjóni vegna þeirra.“ Mikið hefur áunnist í því að fækka slysum til sjós og þakka menn helst Slysavarnaskóla sjómanna sem er búinn að vinna ótrúlegt starf. En á sama tíma fjölgar slysum á smábátum og þá sérstaklega stærri smábátum, þ.e. bátum sem mælast í kringum 15 tonn og eru 12–15 metrar að lengd. Allt of margir bátar af þessari stærð hafa strandað á síðustu árum og enn einn bátur strandaði nú fyrir stuttu. Það er mikil mildi að ekki hafi orðið mannskaði þegar bátar hafa farið upp í grýttar fjörur í misjöfnum veðrum. Það er tímaspursmál hvenær mannsbani verður. Það er því full ástæða til að fara vel yfir þessi mál og sérstaklega mönnun þessara báta. Athugunarvert er að séríslenskar reglur gilda um skip undir 15 metrum, eins og hér segir. Brúttótonn er mælieining fyrir heildarstærð skips eins og hún er ákvörðuð samkvæmt lögum um skipamælingar. Skip sem er 15 metrar eða lengra að mestu lengd mælist samkvæmt ákvæðum alþjóðasamþykktar um skipamælingar frá 23. júní 1969. Skip sem eru styttri en 15 metrar að mestri lengd mælast samkvæmt ákvæðum reglunnar um mælingu skipa með allt að 24 metrum. Í þessari reglugerð um brúttótonnin er ákveðin lengd, sem heitir skráð lengd, lengd skips sem er að hluta til hægt að færa til. Ef skip er skráð undir 12 metrum að lengd þá þarf jafnvel engan vélstjóra, en ef það er yfir 12 metrum þarf tvo vélstjóra. Í dag er hægt að fá undanþágu til að hafa engan vélstjóra á þeim skipum sem eru undir 12 metrum ef samningur er við vélsmiðju í landi um að sjá um viðhald. Stór munur er á því hvort um er að ræða færabát með einum manni um borð og aðeins róið í sæmilegu veðri eða hvort um er að ræða línubát með fjórum mönnum og róið í talsvert slæmum veðrum. Síðast var strandað vegna vélarbilunar, en oftast hefur það verið vegna þess að ofurþreyttar áhafnir hafa sofnað á vaktinni og siglt á fullu upp í fjöru. Mikilvægt er að skoða öryggismál smábátasjómanna sérstaklega áður en stórslys verður. Treysti ég því að í þessari tillögu, eins og hún kemur fram, og ítreka ég það við hæstv. ráðherra, verði lögð sérstök áhersla á þessi mál varðandi smábátana.
Hæstv. forseti. Hér ræðum við samgönguáætlun fyrir árin 2015–2018, sem er býsna seint á ferðinni og greinilegt að ætlast er til að fái mjög lítinn tíma á hv. Alþingi. Áætlunin er auðvitað unnin eftir ákveðnum leikreglum og samgönguráð gerir sínar tillögur. Ég sakna þess raunar í þessari áætlun að það skuli ekki vera skýrari áherslur á forsendunum, hvernig þetta var unnið og rökstuðningnum á forgangsröðuninni sem birtist í áætluninni. Ég held að þetta sé eitt af þeim dæmum sem við höfum verið að ræða í þinginu af ýmsum ástæðum, þ.e. það eiga að koma fram áætlanir sem eru lagðar fyrir þingið, hljóta vandaða umfjöllun, þingið mótar stefnuna og síðan er farið í framkvæmdir og fjármagn sett inn í fjárlög til þess að tryggja framgöngu málsins. Ef þetta er ekki unnið þannig að ferlið sé opið og menn fái að fylgjast með hvernig þetta er gert þá er hætt við að ýmislegt tapist á leiðinni og áætlunin verði ekki eins vönduð og hún þyrfti að vera. Við þetta bætist svo þau vinnubrögð sem hafa birst síðustu sólarhringana þegar hæstv. ríkisstjórn hefur verið að bæta í pottinn, ekki bara upphæðum sem er út af fyrir sig er virðingarvert ef menn hafa svigrúm til að bæta við fjármagni í vegamálin á þessu ári heldur með úthlutun á fjármagni til einstakra framkvæmda. Ég ítreka þá spurningu sem ég heyrði að kom frá hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni um að það væri ágætt að fá skýringar á því hvernig það var ákveðið og hvort það hefði farið fyrir samgönguráð með hvaða hætti skyldi standa að því viðbótarfjármagni. Nú vitum við að þessi áætlun hefur tafist meðal annars vegna þess að hún fór út til þingflokkanna. Þeir voru ósáttir við það sem var í áætluninni og þess vegna var hún send til baka til frekari vinnslu og út af fyrir sig er ekkert hægt að gera athugasemdir við það nema bara að það vissu allir að málin áttu að vera komin inn í þingið fyrir mánuði síðan og hefði verið betra að fá lengri tíma. Eins og alltaf hefur hver sína skoðun á því sem er í áætluninni. Ég tek strax eftir því þegar ég lít á þessa áætlun að við erum að horfa fjögur ár fram í tímann og það eru engar lagfæringar á veginum um Kjalarnes. Menn hafa verið með hugmyndir um Sundabraut og það er ljóst að vegurinn verður með svipuðu sniði á Kjalarnesi. Þar er umferð orðin þannig að hún er mjög hættuleg í ákveðnum veðrum og mjög hæg. Það eru ekki allir að fara þá stuttu leið sem ég fer að fara frá Akranesi til Reykjavíkur, heldur er þetta oft endir á leiðinni frá Akureyri eða austan af landi. Ég hef sagt að það sé auðvelt í sjálfu sér sem fyrsta skref að setja 2+1 á hluta af leiðinni til þess að létta á umferð og liðka fyrir þannig að menn þurfi ekki að vera á ferðinni þarna á eftir bílum eða farartækjum sem keyra á 30, 40 eða 50 km hraða og engin leið er að fara fram úr á þessari leið nema taka einhverja áhættu. Ég vek athygli á að þarna hefur einhverra hluta vegna, sennilega vegna Hvalfjarðarganganna á sínum tíma, þessi leið orðið eftir, þ.e. ef við berum hana saman við 2+2 veginn til Keflavíkur og ef við berum hana saman við mjög góðar og miklar framkvæmdir á Suðurlandsveginum til Hveragerðis. Hér í áætluninni er einmitt 2+1 á leiðinni milli Hveragerðis og Selfoss, um 1,5 milljarðar. Á svæðinu á Vesturlandi er svo Uxahryggjaleið sem kemur inn sem viðbótarverkefni, þ.e. aukin áhersla er á þá ferðamannaleið. Það er ekki nóg að það sé bara áhersla lögð á ferðamannaleiðir. Það þarf auðvitað að tryggja að almannaleiðir séu settar í forgang samkvæmt markmiðum um hagkvæmar samgöngur, að þeim sé sinnt ekki síður en ferðamannaleiðunum. Það er ástæða til að fagna að Vestfirðirnir fá verulegar bætur. Ef menn taka dæmi um verkefni þar sem þeir reikna út hagkvæmnina á bíl þá er hún ekki mest á þessum leiðum. Þarna er eingöngu verið að leggja grunnvegi. Við skulum vona að það náist samkomulag um að koma veginum í gegnum Teigsskóg þannig að það verði hægt að fara í þær framkvæmdir með þá 2,7 milljarða sem eru í áætluninni og ljúka þá verkinu Eiði–Kjálkafjörður sem settar verða 500 milljónir í á þessu ári. Dýrafjarðargöngin koma síðan sem næsta stóra gangaframkvæmd eftir Norðfjarðargöngum og vonandi verður þeim ekki seinkað. Hér hafa verið fluttar tillögur um að flýta þeirri framkvæmd, m.a. af stjórnarliðum, en það er ekki í þessari áætlun. Eins og hér hefur komið fram í umræðunni þarf líka að tryggja að Dynjandisheiði verði lagfærð, en í það verk fara 850 milljónir á árunum 2017–2018. Eitt af því sem ég tók eftir þegar ég fór yfir þessa áætlun var gjaldtaka á umferð. Mér er sagt að umfjöllun um það komi í tíu ára áætluninni, þ.e. næstu áætlun sem vantar til hliðar við þessa. Til margra ára hefur gjaldtaka á landinu eingöngu miðast við eina leið, inn og út úr Reykjavík, þ.e. vesturlandsleiðina í gegnum Hvalfjarðargöng. Nú vitum við alveg hvernig staðið var að því á sínum tíma. Ég tók sjálfur þátt í því að koma Hvalfjarðargöngum á og studdi að þau yrðu einkaframkvæmd, en fyrir lifandis löngu hefði átt að vera búið að leggja niður gangagjaldið vegna þess að það er einfaldlega búið að vinna jafn stórar og enn þá stærri framkvæmdir, m.a. á Keflavíkurleiðinni, Suðurlandsveginum o.fl., sem hefur verið valið að taka ekki gjald af. Ég held að það sé gríðarlega mikilvægt að menn fari að tryggja það og það komi inn í tíu ára áætlunina að göngin verði gjaldfrjáls frá 12. júlí 2018 því að þá verða liðin 20 ár og þá á Spölur að afhenda ríkinu göngin til rekstrar. Ákveðnir hópar hafa rætt að það eigi að vera áfram gjaldtaka á þessari leið. Það hefur meðal annars verið rætt í tengslum við Sundabrautina. Ég tel að það sé útilokað að menn leggi áfram gjöld á aðeins eina leið út úr bænum. Menn verða þá að taka á gjaldtökunni heildstætt og tryggja breytt form á gjaldtöku og miða hana við allar nýframkvæmdir, ef fara á þá leið. En krafan er afdráttarlaust sú að göngin verði gjaldfrjáls 12. júlí 2018. Í framhjáhlaupi má geta þess að gjaldið í göngin hefur sigið niður á við, en þó var á síðustu dögum hækkun upp á 16% af gangagjaldinu sem er fróðlegt að skoða í tengslum við kjarasamninga og annað. Ég ætlaði líka að vekja athygli á því að áherslurnar sem lagðar eru í svona plaggi geta verið spennandi. Á bls. 23 í tillögunni eru markmið um hagkvæmar samgöngur og fjallað ítarlega um þær. Fimm atriði eru nefnd og síðan kemur kafli um hvernig eigi að ná þessum markmiðum. Það sem mér finnst mikilvægt að skoða er aðgengi fatlaðra sem er sérstakur liður númer 15 af 16 liðum alls þess sem þarf að leggja áherslu á. Það finnst mér vera vond forgangsröð. Mér finnst að menn eigi að setja það miklu ofar. Það sama á við um almenningssamgöngur sem eru töluvert oft nefndar hér og skipta líka gríðarlega miklu. Þar eru mjög óljós atriði í 11. lið á bls. 22, með leyfi forseta: „Almenningssamgöngur verði endurskoðaðar á grundvelli nýrra laga um farþegaflutninga á landi. Skipulag miðist við heildstætt kerfi og gætt verði jafnræðis í stuðningi ríkisins við framkvæmdaaðila.“ Hvað þýðir þetta? Það eru engar skýringar á þessu. Hvar sér þess stað í áætluninni? Það er að vísu samkomulag við Reykjavíkurborg um uppbyggingu á almenningssamgöngum í borginni, en það er mikill hiti víða úti á landi vegna þess að menn virðast hafa tilhneigingu til að taka arðsömustu leiðirnar út úr verkefnum landssamtaka sveitarfélaganna og fela þær einkafyrirtækjum sem geta haft af því verulegan hagnað á sama tíma og ríkið á að borga hallann af hinum leiðunum. Þetta er vond leið ef menn treysta sér ekki til að taka almenningssamgöngurnar á heilu svæði og setja arðbæru leiðirnar líka undir áætlunina. Í 2. lið undir markmiðum um greiðar samgöngur segir, með leyfi forseta: „Skilgreind verði vinnusóknarsvæði í samræmi við sóknaráætlun landshluta og leitast við að stytta ferðatíma innan þeirra og stækka þau.“ Það eru engar skýringar á hvað átt er við með þessu. Hver eru þessir vinnusóknarsvæði? Það er búið að vera að vinna að þessu í sóknaráætlunum en það liggur ekki fyrir í neinni niðurstöðu. Það er töluvert af fallegum orðum hér sem er nauðsynlegt að fá túlkun á í umfjöllun nefndarinnar. Ég sakna þess. Eins og ég sagði í upphafi ræðunnar þyrfti að vera meira bakgrunnsefni um hvað liggi að baki þessari áætlunargerð út frá þeim forsendum sem menn gefa sér í þeim markmiðum sem birtast samhliða áætluninni.
Forseti. Það er ekki vafi á því að samgöngur eru grunninnviðir þjóðfélagsins og skipta gífurlega miklu máli fyrir allt fólk í landinu, hvar sem það býr. Það skiptir máli hvernig fólk kemst heim til sín og að heiman og að allar samgöngur séu skipulagðar í einni heild þannig að ekki sé eingöngu litið á vegakerfið en að til dæmis flug sé eitthvað allt annað, heldur sé litið á þetta allt í hinu stóra samhengi. Það hefur vissulega verið gert á síðari árum, reynt að tengja samgöngukerfin öll betur saman. Ég efast ekki um að það sé af hinu góða. Við getum alltaf deilt um það hvort meira eða minna fé fer til samgangna og örugglega viljum við öll að það fari mikið fé og sumir vilja meira og við getum þrasað um hver hafi slegið heimsmet, hvort það hafi verið þessi ríkisstjórn eða einhver önnur ríkisstjórn. Það sem máli skiptir held ég að sé að þeim peningum sem eru veittir til þessara mála sé sem best varið. Í hugum okkar flestra eigum við við vegi þegar við tölum um samgöngur en þær eiga náttúrlega líka við um flugleiðir og annað, þegar opnaðar eru nýjar leiðir í samgöngum er oft mjög erfitt að spá fyrir um eftirspurnina eftir þeim leiðum. Ég minnist þess að einhvern tímann í kringum 1990, held ég að það hafi verið, var ég að keyra yfir brúna yfir Ölfusárósa, sem ég held að hafi verið tekin í notkun 1988, og í því var mér bent á tölur um það hvað umferðin yfir þá brú væri mikil miðað við það sem spáð hafði verið. Hún var margföld. Eðlilega reyna menn að gera áætlanir varlega en þegar ný leið opnast er allt í einu fullt af fólki sem vill fara þá leið. Hið sama gerðist til dæmis með Hvalfjarðargöngin, það varð miklu meiri umferð um þau en áætlað hafði verið. Þetta gerir það að verkum að oft þarf djörfung til að ráðast í nýjar framkvæmdir eða opna nýjar flugleiðir, vegna þess að það er erfitt og þætti óvarlegt að spá gífurlegri aukningu. En á sama tíma held ég að það hafi líka háð okkur svolítið í því að fara vel með fjármunina eða að þeir nýttust sem best í nýframkvæmdum að við horfum í peninga við rannsóknir. Ég held að eina ástæðan fyrir því að kostnaður við samgöngumannvirki fari oft fram úr áætlun sé sú að við rannsökum ekki nóg. Auðvitað er ekki hægt að rannsaka út í hið endalausa, ég er alveg sammála því, en við eigum ekki að spara við rannsóknir þegar við förum í nýframkvæmdir vegna þess að ef við eyðum aðeins meira þar eru líkur á því að lendum við ekki í mjög miklum umframkostnaði. Þetta vil ég segja almennt. Varðandi þá áætlun sem hér liggur fyrir fagna ég því að bæta á í vetrarþjónustu og viðhald vega. Auðvitað verður að bæta í vetrarþjónustuna vegna þess að veturnir eru öðruvísi en þeir hafa verið. Ég átta mig ekki alveg á því, það kom fram í ræðu hjá hv. þm. Steingrími J. Sigfússyni, hvort þær 1.800 milljónir sem verið er að setja inn núna eru hluti af þessari auknu vetrarþjónustu eða hvort það er hérna inni. Ég veit svo sem ekki um það, en ég fagna því og ég fagna líka því að af þeim 1.800 milljónum sýnist mér 500 milljónir eiga að fara í höfuðborgarsvæðið. Sama hvaðan þeir peningar koma fagna ég því og það hlýtur að fara í viðhald vega, vegna þess að við verðum líka að átta okkur á því að það eru ekki bara veturnir sem gera þetta erfitt. Hér hefur umferð aukist svo gífurlega vegna allra ferðamannanna sem koma til landsins. Við erum alltaf að tala um náttúrupassa og ríkisstjórnin þarf að taka 850 milljónir og gott hjá henni að gera það til að fara inn á ferðamannastaðina, en almáttugur minn, virðulegi forseti, álagið sem umferð ferðamanna hlýtur að hafa á vegakerfið á Íslandi. Það hlýtur að vera alveg gífurlegt. Mér finnst við þurfa að hugsa um það þegar við tölum um viðhald á vegum. Svo vil ég segja í því sambandi að það er synd hvernig innanlandsflug er skipulagt. Ég ætla ekki að fara sérstaklega út í þá sálma en ég held og það er mín skoðun að vegna þess að innanlandsflugið er allt frá Reykjavík, eða að megninu til, kannski með einstaka undantekningum, nýta erlendir ferðamenn sér ekki innanlandsflugið eins og þeir mundu hugsanlega gera ef meiri væri flogið út frá Keflavík. Þá gætu ferðamenn hugsanlega skipt þar um vél, flogið til Akureyrar og keyrt í bæinn, eitthvað svoleiðis, en ekki alltaf öllum sópað inn til Reykjavíkur til að keyra gullna hringinn. Ef þeir færu norður gætu þeir keyrt demantshringinn, mér finnst gott hjá Norðlendingum að vera búnir að finna það orð upp á þeirra ferðamannaleið. Við eigum gullhring en þeir eiga náttúrlega demantshring fyrir norðan. Það var nú ágætt. Við þingmenn í Reykjavík höfum oft verið sökuð um að vera ekki nógu miklir kjördæmapotarar og að við sköffum ekki fé til samgangna í Reykjavík eins og gert hefur verið. Það kom fram í andsvörum áðan að Reykjavíkurborg hefði afsalað sér einhverjum peningum, ég held að það hafi verið til að byggja mislæg gatnamót á mótum Kringlumýrarbrautar og Miklubrautar. Ég vil þakka Reykjavíkurborg fyrir að hafa afsalað sér þeim peningum. En ég fagna mjög þessari áætlun sem var gerð, var það ekki 2012? Hún var um almenningssamgöngurnar og um að veita 900 milljónir á ári til almenningssamgangna, til að auka þær og til að fjölga stofnbrautum og hjólreiðastígum og öðru slíku. Við sjáum í höfuðborginni að umhverfið hefur breyst gífurlega, hvernig fólk ferðast, og það er að mínu mati allt til hins góða. Ég hef miklar efasemdir um Sundabraut og að hún eigi að fara í einkaframkvæmd og fólk eigi að borga í hvert skipti sem það fer þar um. Ég treysti hæstv. innanríkisráðherra til að eiga náið og gott samstarf við sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu um þá framkvæmd og hvort það er akkúrat það sem við viljum eyða peningunum í hér. Í öllum framkvæmdum þarf líka að fara varlega. Í gær var kveðinn upp í Hæstarétti merkilegur dómur þar sem þeir sem mótmæltu veginum á Álftanesi í gegnum Gálgahraun og fengu skilorð í tvö ár þurfa ekki að borga þá sekt sem héraðsdómur lagði á þá. Það segir mér að það var of hart fram gengið gagnvart þeim sem mótmæltu veginum á sínum tíma. Það þarf líka að passa þegar vegir eru lagðir [[Forseti hringir.]]og framkvæmdir gerðar að hlustað sé á fólkið og tekið tillit til vilja þess um að færa veginn 500 metra til eða frá.
Hæstv. forseti. Hér ræðum við samgönguáætlun fyrir árin 2015–2018. Ég vil byrja á að lýsa ánægju minni um að samgönguáætlun sé komin fram og þakka hæstv. ráðherra fyrir það. Ég get alveg tekið undir þau orð sem hafa verið sögð í ræðum í dag og eins og hæstv. ráðherra benti á að auðvitað vildum við öll sjá hana koma fram fyrr, en hér er hún komin, við erum að taka umræðu um hana og hægt verður að fara í efnislega vinnslu málsins. Ég er aðallega búin að blaða í henni og skoða það sem viðkemur þeim svæðum sem ég vinn að og þar vil ég byrja á að tala um Vestfjarðaveg. Það er afar ánægjulegt að sjá að Vestfjarðavegur er inni í samgönguáætlun, það er nauðsynlegt og það hefur hann reyndar verið áður. Í ræðu minni fyrir ekki svo mörgum dögum síðan, fyrir viku eða svo, lýsti ég áhyggjum yfir því að ferlið væri enn hjá Skipulagsstofnun en örfáum dögum síðar komu fréttir um að Skipulagsstofnun hefði tekið jákvætt í erindið og hægt væri að halda áfram vinnu við fyrirhugaða veglínu. Vestfjarðavegur er gríðarlega mikilvægur fyrir meðal annars sunnanverða Vestfirði. Þar er mikil uppbygging í gangi, ný fyrirtæki að festa þar rætur sem þurfa á öruggum samgöngum að halda. Ef við horfum bara á íbúa svæðisins þá hefur þróunin verið sú til fjölda ára að þeir hafa sífellt meir þurft að sækja ýmsa þjónustu til Reykjavíkur eða suður úr og hafa þurft að reiða sig á þessa ótraustu vegi um hálsana og hjallana sem eru oft lokaðir í vondum veðrum og stórhættulegir vegna bleytu eða hálku. Það er nauðsynlegt fyrir þetta fólk að fá láglendisveg og því er ánægjulegt að ferlið sé nú í fullum gangi og reynt sé að klára það og finna farsæla lausn og við sjáum það á samgönguáætlun að byrjað verður af fullri alvöru árið 2016, sýnist mér. Einnig hefur komið fram í orðum hæstv. ráðherra að vonir standi til þess. Ég vil líka þakka fyrir það að í þessu ferli hingað til hafa þingmenn norðvestursvæðisins fengið að fylgjast verulega náið með því sem hefur verið að gerast í málefnum Vestfjarðavegar og samgöngum á Vestfjörðum. Ég vona að við fáum að fylgjast áfram með þeim jákvæðu skrefum sem við sjáum vonandi í framhaldinu því það skiptir miklu máli þegar íbúar svæðisins hafa áhyggjur af þessum málum að við getum svarað þeim og vil ég brýna hæstv. ráðherra til að halda áfram á þeirri braut. Ef við tölum aðeins um jarðgöng þá eru Dýrafjarðargöng annað mikilvægt mál fyrir Vestfirði. Ef við horfum á Vestfirði í heild sinni þá er mikil uppbygging í gangi víðast hvar. Til þess að nýta þá kosti sem allra best og samlegðaráhrifin milli suður- og norðurfjarða Vestfjarða varðandi flutning til og frá svæðunum eru Dýrafjarðargöng afar mikilvæg. Yfir vetrartímann er leiðin frá Patreksfirði til Ísafjarðar um 600 kílómetrar, að mig minnir, en yrði kannski í kringum 200 kílómetrar ef Dýrafjarðargöng kæmu til, en þá þurfum við líka að hafa Dynjandisheiðina í lagi þannig að það þarf að horfa til allra þessara þátta. En ég fagna þessu. Ég sé að hér er inni fjármagn varðandi snjóflóðavarnir í Súðavíkurhlíð. Vonandi fáum við göng um það svæði í nánustu framtíð því að við sjáum að svæðin einangrast yfir verstu vetrarmánuðina vegna snjóflóðahættu og af því að vegurinn er hættulegur. Annað mikilvægt mál sem hefur verið í umræðunni til fjölda ára er vegurinn í Árneshreppi á Ströndum. Þar vil ég leggja áherslu á að það þarf að hafa samráð við íbúana sem þar búa. Í samgönguáætlun er inni fjármagn fyrir það svæði, en mikilvægt er að hafa samráð við íbúana sem þekkja aðstæður einna best um það hvernig eigi að bregðast við og hvaða hugmyndir eru þar uppi. Mér sýnist því margt gott í þessari samgönguáætlun þótt við viljum auðvitað alltaf sjá hlutina gerast hraðar, ég er ein af þeim sem vilja eiginlega að allt gerist í gær. En mér finnst jákvætt að þessi atriði séu komin inn í samgönguáætlun. Ég vil vera alveg hreinskilin með það að þegar við þingmenn Framsóknarflokksins í Norðvesturkjördæmi höfum farið um kjördæmið þá heyrum við alls staðar raddir um að það þurfi að bregðast við þessu og hinu af því að þörfin er mikil fyrir vegaframkvæmdir víða, ekki bara á Vestfjörðum heldur víða í kjördæminu og reyndar alls staðar um landið. Við getum nefnt héraðs- og tengivegi sem eru illa farnir og þarfnast verulegs viðhalds, til dæmis héraðs- og tengivegi sem liggja að fjölförnum ferðamannastöðum og þar þarf gríðarlegt fjármagn. Ég hefði gjarnan viljað sjá meira fjármagn í þá vegi en veit að það er ekki til endalaust af því, en vil samt leggja það inn í umræðuna að afar mikilvægt væri að hafa nægt fjármagn til viðhalds, sama hvar við lítum á landið. Mig langar að nefna aðeins Sundabraut í ræðu minni. Ég bý á Akranesi og þar búa tæplega 7 þús. manns og mörg hundruð manns fara þaðan á hverjum degi annaðhvort í skóla eða vinnu í Reykjavík - fyrir nokkrum árum heyrði ég að það væru 700 manns - og það er gríðarlega mikilvægt að samgöngur þar á milli séu góðar. Þær eru ágætar í dag, en ég sé að Sundabraut er inni í samgönguáætlun og þar er talað um að leitað verði leiða til að fjármagna hana með aðkomu einkaaðila. Nú er það svo að íbúar eða allir þeir sem fara frá Reykjavík og vestur eftir þurfa að fara í gegnum Hvalfjarðargöngin og borga fyrir það. Mig langar í því samhengi að leggja til að reynt verði, ef um einkaframkvæmd verður að ræða, að stilla þeirri skattlagningu í verulegt hóf. Það kom í ljós í svari við skriflegri fyrirspurn sem ég sendi á innanríkisráðherra í vetur að það eru að stórum hluta íbúar Vesturlands, Borgarfjarðar, Akraness, sem hafa borgað einna stærstan hluta gangagjaldanna frá því að göngin voru opnuð. En Sundabraut yrði mikil samgöngubót og mundi færa Akranes mun nær höfuðborginni, það hefur sína kosti og galla, og ég vil nefna í því samhengi að mjög mikilvægt er að hafa samráð við íbúa svæðisins og fá fram hvaða hugmyndir þeir hafa um þetta. Ég veit og hef fengið upplýsingar um það að mikil vinna hefur verið unnin með Reykjavíkurborg varðandi Sundabraut, vegna þess að deilur hafa verið uppi um hvar brautin ætti að koma inn í Reykjavík, hvar innkeyrslan inn til Reykjavíkur ætti að vera. Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef fengið er verið að koma verulega til móts við þær skoðanir sem hafa verið uppi á teningnum í Reykjavík og koma inn í gildandi aðalskipulag Reykjavíkurborgar og það er mikilvægt að reyna að hafa sátt í þessum málum. Ég tel að Sundabrautin gæti haft jákvæð áhrif fyrir Vesturland, til dæmis vegna ferðamanna. Ef við horfum bara á Akranes og það svæði þá er það nú stundum þannig að það er svo langt að fara eitthvert frá höfuðborginni en ekkert mál að fara utan af landi til höfuðborgarinnar, það er einhvern veginn alltaf styttra. Ég tel að það gæti falið í sér mörg sóknarfæri fyrir Vesturland og það svæði ef Sundabrautin yrði að veruleika, en mig langar í því samhengi að benda á að aukaskattlagning verði ekki of mikil á íbúa þessara svæða, en ég tek mjög jákvætt í þessa hugmynd. Ég hef ekki náð að lesa í gegnum alla samgönguáætlun, en ég var búin að skoða þær leiðir sem hafa verið mest í umræðunni hjá okkur þingmönnum Norðvesturkjördæmis og ég er nokkuð ánægð að sjá hvernig þær koma út. Auðvitað vildi maður alltaf að hlutirnir gerðust aðeins hraðar, en það er jákvætt að það er þó ekki verið að fresta hlutunum. Ég er afar ánægð með það.
Hæstv. forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þm. Elsu Láru Arnardóttur fyrir hennar ræðu. Við erum flest ekki alveg búin að fara í gegnum áætlunina, enda var henni bara dreift í gær, en hv. þingmaður talaði helst um þá staði sem hún þekkir best. Mig langar til að spyrja hana aðeins frekar út í það. Til að vera nákvæmari þá er ég að tala um Dýrafjarðargöng og Dynjandisheiði. Mér er sagt að annað virki í raun ekki nema hitt sé í lagi. Dýrafjarðargöng enda í Arnarfirði og ef heiðin er ekki í lagi þá er vegartálminn þar og öfugt. Mig langar til að spyrja hv. þingmann hvort hún sé búin að skoða þá áætlun sem liggur fyrir, þ.e. hvernig þessar tvær stóru og miklu framkvæmdir tengjast saman í tíma. Ég sé að í áætluninni eru áætlaðar 400 og 450 milljónir 2017 og 2018 í Dynjandisheiði af 4,5 milljörðum, en mér sýnist Dýrafjarðargöng vera komin talsvert lengra, alla vega miðað við fjármagn. Ég spyr hv. þingmann hvort hún telji eðlilegt að þessar framkvæmdir klárist saman eða báðar í einu og ég beini því til þeirra sem stýra flæði á fjármagni í þessi tvö verkefni hvort ekki þurfi að hafa þetta til hliðsjónar.
Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir andsvarið. Þetta er mjög góð spurning. Það er rétt, sem hv. þingmaður segir, að það er ekki nóg að fara í Dýrafjarðargöng ef við ætlum ekkert að gera í Dynjandisheiði, af því að þar yrði þá farartálmi. Við sjáum að árin 2017 og 2018 fara samtals 850 milljónir í veginn um Dynjandisheiði. Það er ekki nema tæpur 1/4 eða 1/5 af því fjármagni sem þarf til að kára þann veg. Ég verð að viðurkenna að ég er ekki alveg inni í því hvað hægt er að gera fyrir þá fjármuni, ég verð að viðurkenna að ég er ekki viss hvað þessi upphæð þýðir í heildarkostnaðinum. En ég tel alla vega að ef við setjum fjármagn í þetta þá komi mun meira síðar meir, að þetta séu fyrstu skrefin í því að koma á miklum samgöngubótum milli sunnanverðra og norðanverðra Vestfjarða. Ég held að ég hafi gleymt að segja áðan í ræðu minni að við þingmenn Norðvesturkjördæmis höfum alltaf talað um það, sama hvar við komum í kjördæmið, að brýnasta mál innan okkar svæðis séu samgöngumál Vestfjarða. Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef hafa þau dregist aftur úr, meðal annars vegna réttaróvissu varðandi Teigsskóg og því miður hafa Dýrafjarðargöng dregist eitthvað miðað við fyrri samgönguáætlanir. Svo að ég svari hv. þingmanni þá tel ég að það sé bót frá því sem nú er að við séum alla vega að byrja á þessum framkvæmdum sem verða til mikilla bóta.
Hæstv. forseti. Ég þakka þingmanninum svarið. Ég er sammála því að það er gott að byrja á mikilvægum framkvæmdum, en í upphafi skyldi endinn skoða. Í seinna andsvari mínu langar mig að spyrja þingmanninn um veggjöld eða gjöld fyrir notkun af samgöngumannvirkjum. Hún vék að því í ræðu sinni að hún vildi hóflegt gjald af Sundabraut yrði hún tekin í notkun. Hún sagði einnig, sem ég ætla ekki að draga í efa, að stærstur hluti gangagjaldanna í Hvalfjarðargöngunum væri greiddur af Borgfirðingum, Akurnesingum og fólki sem býr á því svæði. En það er líka vert að benda á að þeir sem helst hafa hagnast af þeirri framkvæmd eru þeir sem hafa greitt mest fyrir hana. Ég vildi að það kæmi fram hér í umræðunni og langar þá að spyrja hana hvert viðhorf hennar til gjaldtöku af samgöngumannvirkjum sé almennt og þá sérstaklega í ljósi spurninga minna áðan varðandi Dýrafjarðargöng og Dynjandisheiði. Það eru tvær framkvæmdir upp á um það bil 10 milljarða. Er nokkuð óeðlilegt að þeir sem nýta sér slík gríðardýr mannvirki greiði fyrir notkunina á þeim þótt ekki sé nema til þess að greiða framkvæmdina hraðar upp svo að við getum gert fleiri samgöngumannvirki annars staðar á landinu? Það má líka hafa í huga að ef við ætlum að rafvæða eða reyna að draga úr eldsneytisnotkun bílaflotans þurfum við að fá tekjur einhvers staðar að til að mæta því.
Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni aftur fyrir seinna andsvarið. Já, í upphafi skyldi endinn skoða, það er svo. Ég er afar jákvæð og bind miklar vonir við þann endi af því að við erum farin að sjá verulega fjármuni setta í samgöngumál þó að maður vilji auðvitað alltaf sjá meira. En ég er afar spennt og jákvæð fyrir því hvernig endirinn verður, ég vil vera bjartsýn á það. Varðandi veggjöld - ég get alveg tekið undir það sem hv. þingmaður heldur fram að auðvitað hafa sveitarfélögin jafnvel hagnast eitthvað á því að fá Hvalfjarðargöngin. En fólk horfir alltaf svolítið í það hvað það hefur á milli handanna hverju sinni, hvað maður hefur í ráðstöfunartekjur og veltir því öllu fyrir sér frá mánuði til mánaðar. Varðandi gjaldtöku almennt, og hann nefnir Vestfirði í því samhengi, þá get ég sætt mig við hóflega gjaldtöku ef önnur trygg leið er til staðar sem ekki er mjög löng. Ég get ekki sætt mig við gjaldtöku í tilfelli Vestfjarða - eða ég held ekki, ég er bara að hugsa þetta akkúrat núna - því að þar eru verulega langir vegarkaflar og ekkert val um annað en að leggja þá á sig dagsferðalag til að komast á milli staða. Fljótt á litið og án þess að vera búin að hugsa þetta alla leið held ég að mér mundi ekki hugnast veggjald á þeim slóðum.
Herra forseti. Nú höfum við fengið samgönguáætlun í hendurnar og tími til kominn. Þar er margt sem ég ætla bara að byrja á að lýsa ánægju með, maður á að gera það þegar maður telur eitthvað vera jákvætt og halda því til haga þótt maður gagnrýni annað sem maður telur ekki eins jákvætt, en ég er mjög ánægð með að Dýrafjarðargöngin eru þar inni. Vissulega var maður orðinn óttasleginn um að þau yrðu slegin af en þau eru þarna inni, og framkvæmdir eins og Dynjandisheiði er líka inni þótt dálítið langt sé í það. Hægt er að vera alveg sáttur við ýmislegt þó að ég vilji halda því til haga að framkvæmdafé til vegamála hefur verið skorið allt of mikið við nögl í gegnum árin. Það þarf að halda því í einhverju hlutfalli við landsframleiðsluna því að við erum ekki komin enn þá á þann stað að við séum búin að byggja upp mannsæmandi samgöngur um allt landið. Auðvitað vitum við að ákveðnir landshlutar hafa setið of lengi á hakanum þó að þetta þokist í rétta átt og þar eru Vestfirðir áberandi og eru sá landshluti sem hefur verið langt á eftir öðrum þó að komi staðir eins og nefndir voru hér áðan. Nú eru líka í umræðunni Borgarfjörður eystri og þarf auðvitað að bæta samgöngur við hann. En það er þá bara gott ef menn ætla óhikað að fara í Dýrafjarðargöngin. Fram hefur komið að Dýrafjarðargöng kosta um 7,5 milljarða og reiknað er með að þau verði boðin út á næsta ári og fé til framkvæmda er árið 2017–2018 en árið 2019 vantar upp á 2,9 milljarða til að ljúka þeirri framkvæmd. Maður hefur auðvitað áhyggjur af því að það fé verði ekki til reiðu og ég hefði viljað sjá að lagt yrði meira í þetta strax eins lengi og þetta hefur dregist. Núverandi ríkisstjórn seinkaði þeim framkvæmdum miðað við það sem áætlað var í fyrri samgönguáætlun fyrri ríkisstjórnar, eða fjárfestingaráætlun, og þá hefðu göngin orðið tilbúin 2018. Brýnt er að það fletjist ekki út langt fram í tímann að ljúka þessum brýnu framkvæmdum. Vegurinn yfir Dynjandisheiði er orðinn hátt í 60 ára gamall og hefur fengið mjög lítið viðhald. Reiknað er með að sú vegaframkvæmd kosti í allt 4,5 milljarða og hér eru áætlaðar í þær framkvæmdir árið 2017–2018 850 milljónir og þá vantar rúma 3,6 milljarða til að ljúka þeirri framkvæmd. Það er líka mjög mikilvægt að þetta tvennt haldist í hendur því að við höfum lítið gagn af því að komast í Dýrafjarðargöngin og inn í Arnarfjörð ef við komumst svo ekki lengra. Eina útgönguleiðin þaðan er Dynjandisheiði sem þarf auðvitað að klára samhliða Dýrafjarðargöngunum eins og hér hefur verið nefnt af fleiri ræðumönnum. Ég er líka ánægð með að þarna sé fé til framkvæmda eins og í Strandasýslu, eins einangraður og Árneshreppurinn er þykir mönnum samt miða ansi hægt áfram á þeim kafla. Þetta þokast þó og veglína í gegnum Teigsskóg, kveðinn var upp úrskurður frá Skipulagsstofnun á dögunum þar um svo maður er orðinn bjartsýnni á að þau mál fari að komast í ákveðinn farveg svo hægt verði að hefja framkvæmdir þar. Eins og ég skil það hjá Vegagerðinni verður það í fyrsta lagi á næsta ári sem hægt verður að hefja framkvæmdir á Vestfjarðavegi 60 og halda áfram uppbyggingu á þeim vegarkafla sem liggur í gegnum það svæði, Gufudalssveitina, og farið verði þá vonandi eftir þeirri nýju veglínu í gegnum Teigsskóg sem mun ekki hafa eins mikið rask í för með sér og fyrri áætlanir. Hér hefur verið komið inn á marga þætti, bæði það hvort eigi að fara út í einkaframkvæmdir eins og er gefið í skyn að eigi að skoða varðandi Sundabraut. Mér hugnast það ekkert of vel og tel að við eigum ekki að flana að neinu í þeim efnum, það sé margt brýnna miðað við stöðu ríkissjóðs en að fara í Sundabrautina og tvöföldun, 2+2 vegi. Þess vegna er ég ánægð með að hér er verið að tala um 2+1 veg frá Reykjavík til Selfoss, þann kafla sem þar um ræðir. Sérfræðingar hafa látið þá skoðun í ljós, sem komið hafa fyrir umhverfis- og samgöngunefnd í gegnum árin þegar ég sat í þeirri nefnd, og gert okkur grein fyrir því að sú útfærsla væri alls ekki neitt ótraustari en 2+2 og allt sem mælti með því að það væri mjög örugg útfærsla varðandi umferðaröryggi. Mér finnst líka mikilvægt að almenningssamgöngur séu áfram inni miðað við þann samning sem var gerður á síðasta kjörtímabili til 2016 eða 2018, ég er ekki með það hérna hjá mér. [[Gripið fram í: 2018.]]2018. Ég er mjög ánægð með fjármuni þar þótt þeir séu eitthvað lægri en var reiknað með, það er samt ekki held ég til þess að gera stórmál yfir og það er mjög ánægjulegt. Uppbygging almennt eins og komið hefur verið inn á varðandi viðhald vega og tengivega og héraðsvega, þetta hefur því miður drabbast allt of mikið niður og orðið miklu dýrara að fara út í viðhald en annars hefði verið. Það þekkja allir og ég ætla ekki að fara að skammast yfir því að það sé þessum að kenna eða hinum, hér hrundi allt efnahagskerfið fyrir sjö árum og þar á undan var þetta ekki í nógu góðu lagi. Það verður bara að spýta í lófana varðandi uppbyggingu þessara vega, tengivega og héraðsvega um landið vegna þess að þeir skipta gífurlegu máli, bæði fyrir fólkið sem býr í dreifðum byggðum og líka fyrir ferðaþjónustu í landinu sem er orðin stærsti atvinnuvegur landsins varðandi gjaldeyrissköpun. Við þurfum að geta tekið á móti þeirri umferð sem fylgir ferðaþjónustunni, að ferðamenn dreifist sem víðast um landið og hafi möguleika á að skoða þær náttúruperlur sem eru vítt og breitt um landið. Ég legg áherslu á að reynt verði að skoða það betur í umhverfis- og samgöngunefnd, styrkingu á þessum vegum. Varðandi hafnirnar er því miður langt í frá að þær séu nægjanlega vel fjármagnaðar og ég vil líka að umhverfis- og samgöngunefnd skoði þann þátt betur. Ýmsar framkvæmdir hafa verið komnar vel af stað en nú er ákveðið að ljúka á lengri tíma en áætlað var. Ég tel vera slæmt að það sé dregið allt of langt inn í framtíðina því að það getur eyðilagt fyrir því sem búið er að gera og reynst dýrara þegar upp er staðið. Aðeins í lokin varðandi þær 1.800 milljónir sem ríkisstjórnin ráðstafaði á dögunum, þá tel ég það ekki vera nógu vönduð vinnubrögð að koma með það sisona inn á þing með þessum hætti. Það ætti auðvitað að fjalla um þessi mál og útfærsluna á þeim innan samgönguráðs og tillögur þar og það eigi að vera Alþingis að útfæra hvernig vegafé er úthlutað og ákveðið í hvaða framkvæmdir það á að fara. Það á ekki að vera gert annars staðar hjá framkvæmdarvaldinu og Alþingi á að fá þetta fjármagn til að vinna með [[Forseti hringir.]]hvernig farið er með það í einstakar framkvæmdir.
Herra forseti. Ég ætla aðeins að koma inn á þá samgönguáætlun sem hér lítur dagsljósið. Við höfum kallað eftir henni mjög lengi og eins og hæstv. ráðherra gerði grein fyrir er þetta seinna á ferð en allir hefðu viljað. Það er í sjálfu sér ágætt að áætlunin er komin fram og að við getum farið að ræða um hana. Sem nefndarmaður í fjárlaganefnd get ég ekki annað en gagnrýnt það hvernig ákvörðun var tekin um viðbótarfjármagnið, sem hér er haldið fyrir utan, ef það er rétt að það sé fram hjá samgönguráði og öllu þessu hefðbundna ferli og er ekki haft hér með heldur. Það er ekki góð stjórnsýsla. Á sama tíma fagnar maður alltaf auknu fé í þá mikilvægu innviði sem samgönguáætlun er. Þegar fjárlaganefnd fær til sín gesti þá er það sem tekið er á í samgönguáætlun eitt af því sem flestallir sveitarstjórnarmenn byrja og enda á að ræða, þ.e. vegamálin, fjarskiptamálin og hafnirnar. Þetta eru stór mál í hverju einasta sveitarfélagi þannig að hér eru margir sem koma til með að hafa miklar skoðanir á þessu og því velti ég því fyrir mér hvort okkur gefist tími til að ganga þannig frá þessu að það náist að samþykkja það á þessu þingi. Töluvert hefur verið komið inn á tilteknar framkvæmdir sem tilheyra mínu kjördæmi. Ég gleðst yfir þeim fjármunum sem settir eru í endurnýjun hafnarbryggju í Fjallabyggð á Siglufirði, það er orðið mjög tímabært. Hér eru einnig aðrar smávægilegar framkvæmdir sem eru þó sumar teygðar heldur of mikið, finnst mér og fleirum, meira en góðu hófi gegnir. Mig langaði aðeins að fara ofan í texta þingsályktunartillögunnar. Við vitum að Vegagerðin er fjármögnuð með mörkuðum tekjum og beinu framlagi og áhöld eru um það í fjárlaganefnd hvort stofninn á áfram að vera markaður eða ekki. Hér hefur einmitt verið rætt að tekjurnar hafi ekki verið hækkaðar í takt við verðlagið og við höfum ekki farið varhluta af því í fjárlaganefnd að það hefur komið til tals. Ég hef gagnrýnt það mjög að Vegagerðin skuli, á þeim tímum sem nú eru, vera látin greiða til baka fyrir fram greiddar, markaðar tekjur, sem svo hefur verið kallað, og hér sýnist mér, ef það er rétt skilið hjá mér, verið að tala um 81 milljarð. Uppi hefur verið ágreiningur um það hvort greiða eigi upphæðina til baka þar sem hún tilheyrir verkefnum sem ákveðin voru af hálfu ríkisstjórnar - Vegagerðin gerði kannski ekki ráð fyrir að þurfa að greiða þetta með þessum hætti - í staðinn fyrir að taka á þessu og fella þetta niður, sem ætti að gera að mínu viti, og kannski nýta það fé sem Vegagerðin er alltaf að borga til baka í þær mörgu þörfu aðgerðir sem hér eru taldar upp. Það er áhugavert að lesa hér í textanum þar sem talað er um hvernig verkefnin eru að þróast, hvernig þau breytast og kostnaður því samfara, sem kemur vegna umhverfis- og skipulagsreglugerða, þar sem þarf að leita mun víðtækara samráðs en áður var. Það leiðir þá af sér aukinn kostnað og hlutirnir taka líka lengri tíma. Þetta er eitt af því sem mér finnst að við þurfum að taka mikið tillit til. Hér var talað um öryggi, meðal annars um myndavélar. Það er verið að tala um vegkanta, einbreiðar brýr og fleira, margt sem snýr að öryggismálum. Allt er þetta í svo miklu lágmarki að það er eiginlega bara verið að gera það sem allra nauðsynlegast er. En samt kemur hér fram að fjárþörfin er slík að það nægir varla til að verja vegakerfið skemmdum eða halda uppi viðunandi þjónustu. Þetta er mjög víða að finna í textanum og það er eitthvað sem okkur þykir afskaplega miður, þegar úttektir á umferðaröryggi sýna að það er mjög brýnt að sinna þessum þáttum, meðal annars vegriðum. Mig langar aðeins að koma inn á Landeyjahöfn. Ég ætla ekki að tala niður samgöngubætur til handa nokkrum manni þar sem ég er búsett í sveitarfélagi sem býr við afskaplega góðar samgöngur sem hafa verið bættar ár frá ári. En þeir sem eiga hagsmuna að gæta, í því að vinna við að dýpka höfnina o.s.frv. og halda henni opinni, segja að þetta sé nánast óvinnandi vegur, burt séð frá því hvort ný ferja verði komin eða ekki. Þegar ég les það get ég ekki annað en tekið undir með hv. þm. Páli Jóhanni Pálssyni hvort tímabært sé að endurskoða þessa ákvörðun. Eru aðrir möguleikar í stöðunni? Er verjandi að halda áfram á þessari leið þegar þau ár sem liðin eru hafa sýnt okkur að kostnaður er yfirþyrmandi og kannski óvinnandi vegur að hafa hlutina þannig að vel sé. Eyjamenn sækjast eftir því að þetta verði heilsársumferðaræð en forstjóri Björgunar telur að svo geti ekki orðið miðað við ástandið þarna þrátt fyrir það sem verið er að gera. Það er áhugavert að vita hvort verið er að ræða eitthvað annað. Ég veit að hér kemur fram að það á að leggja í rannsóknir og reyna að skoða þetta enn frekar, eins og kemur fram á bls. 29, en ég held að þetta sé eitthvað sem við þurfum að staldra við. Varðandi flugið þá tek ég líka undir það að ég hefði viljað sjá, úr niðurstöðu þverpólitískrar nefndar varðandi flugvellina, að því væri fylgt eftir með fjármagni. Ég held að við höfum fleiri treyst á það, þar sem það er augljóst - í textanum segir að jafnvel megi búast við lokun lendingarstaða sem eru með og án áætlunarflugs á allnokkrum stöðum komi ekki auknar fjárveitingar á síðari hluta tímabilsins. Ég held að við verðum að vera mjög meðvituð um að þetta er ekki áætlun sem ég kem til með að geta séð óbreytta hvað þetta varðar. Svo kemur líka fram að bjóða eigi út - væntanlega held ég að hafi staðið, ég man ekki hvar það er nákvæmlega - óarðbæru leiðirnar eins og við köllum það. Kannski fer ráðherra aðeins yfir það, hvort það er ekki alveg á hreinu að það verði gert, að farið verði í útboð á þessu ári á þeim leiðum. [[Gripið fram í.]]Hvað segirðu? [[Gripið fram í.]]Já, Gjögur og það allt saman. Mér finnst það skipta miklu máli og ég held að við séum líka sammála því en þá kemur að því að ef vellirnir eru ekki í ástandi til að hægt sé að sinna flugi þá er kannski til lítils að bjóða það út. Þess vegna er mjög mikilvægt að við hugum að því að fylgja þessu eftir. Það á reyndar að ljúka við á Gjögri en ég veit ekki nákvæmlega með stöðuna á öðrum flugvöllum. Þetta er það helsta sem mig langaði að ræða. Ég tek undir það sem sagt var um ástand á tengivegum og mörgu öðru sem hér hefur komið fram, þetta er eitthvað sem við landsbyggðarþingmenn og fjárlaganefndarfólk heyrum mjög mikið. Þetta er það sem helst brennur á fólki í hinum dreifðu sveitarfélögum. Fyrst og fremst mundi ég líka vilja fá að vita viðhorf ráðherrans gagnvart þessari endurgreiðslu á mörkuðu tekjunum, að Vegagerðin sé enn látin greiða til baka af þessum fyrir fram greiddu, mörkuðu tekjum sem eru færðar sem skuldir.
Hæstv. forseti. Fyrst af öllu vildi ég þakka hæstv. innanríkisráðherra fyrir að leggja fram samgönguáætlun. Ég fagna því að hún er komin fram. Það blasir við að þegar margar framkvæmdir hafa beðið lengi þá er ekki hægt að gera allt í einu, maður verður að sætta sig við það. Það er mjög margt gott að sjá í þessari áætlun, þar á meðal gleðst ég yfir því að Hellisheiði er komin fremst á dagskrá og vegurinn milli Selfoss og Hveragerðis. Ég gleðst líka yfir því að Dýrafjarðargöng eru komin á áætlun og frumathuganir á Seyðisfjarðargöngum. Það eru ýmis mál víða um land sem er vert að gleðjast yfir. Ég er mjög ánægður yfir því að 200 milljónum á ári verði varið í að bæta umferðarflæði og almenningssamgöngur á höfuðborgarsvæðinu. Ég held að það sé mikið þarfaverk. Ég fagna því einnig að það skuli vera á dagskrá að athuga kosti þess að hafa Sundabraut í einkaframkvæmd. Sundabraut er mjög mikilvæg fyrir höfuðborgarsvæðið allt. Það gleður mig einnig innilega sem þingmann Suðvesturkjördæmis að Arnarnesvegur frá Reykjanesbraut að Fífuhvammsvegi verði gerður á árunum 2015 og 2016. Allt er þetta til bóta og því ber að fagna. Það er eitt atriði sem ég hef áhyggjur af í þessari samgönguáætlun. Mig langar að skora á hæstv. ráðherra og hv. umhverfis- og samgöngunefnd að taka til endurskoðunar að fyrst árið 2018 verði hafnar framkvæmdir við tvöföldun Reykjanesbrautar frá Kaldárselsvegi suður í Hvalfjarðarhraun og gerð vegamót við Krýsuvíkurveg. Ríkisstjórnin hefur sett 1.800 milljónir á þessu ári í vegi sem eru sérstaklega tilgreindir ferðamannavegir. Þess vegna finnst mér skjóta skökku við að menn leggi ekki meiri áherslu á að vinda sér í að klára tvöföldun mesta ferðamannavegar á Íslandi, þess vegar sem allflestir ferðamenn sem koma til Íslands eiga leið um, þ.e. Reykjanesbrautar, að það skuli ekki vera gert. Ég veit að bæjarstjórnin í Hafnarfirði hefur gríðarlegar áhyggjur af núverandi tengingu Reykjanesbrautar við Krýsuvíkurveg. Svo vill til að ég fékk tölvupóst í hendur í gær þar sem er einmitt rætt um þann milljarð sem á að nota í Reykjanesbraut árið 2018. Þennan milljarð hefði ég gjarnan viljað að menn færðu fram í tíma vegna þess að byggð á Ásvöllum þéttist sífellt, á Völlunum í Hafnarfirði, og einnig er þar mikil atvinnustarfsemi. Það er til mikils vansa að þar eru stórhættuleg gatnamót inn á iðnaðarsvæðið að Krýsuvíkurvegi. Þarna eiga ferð um á hverjum degi margir stórir vöruflutningabílar sem eru seinir í svifum. Maður hefur haft áhyggjur af því mjög lengi að slys verði þar sem ekið er inn á einföld T-gatnamót inn í iðnaðarhverfið við Hellnahraun. Vöruflutningabílar sem aka frá austri með vinstri beygju inn í hverfið og til vesturs út úr hverfinu eru svifaseinir og keyra í veg fyrir mjög hraða umferð á Reykjanesbrautinni. Það er líka hægt að minnast á að í nágrenninu í sama hverfi eru Flugleiðir, eða Icelandair, að byggja upp mjög stóra starfsstöð þar sem munu væntanlega starfa nokkur hundruð manns. Umferð út af þeirri starfsstöð verður mikil. Þetta er mikið áhyggjuefni. Því vil ég nota þetta tækifæri og skora á hæstv. ráðherra og hv. umhverfis- og samgöngunefnd að þær þúsund milljónir sem ætlaðar eru til að bæta Reykjanesbraut sunnan Hafnarfjarðar árin 2018 og síðar verði færðar fram í tíma þannig að hægt verði að vinda sér í þessa framkvæmd, ef ekki á þessu ári, 2015, þá strax á næsta ári, 2016. Ég held að við getum ekki beðið eftir því að þarna verði einhver óhöpp eða stórslys sem hægt er að forðast. Í þessari samgönguáætlun finnst mér einmitt svo mikil áhersla lögð á vegarkafla þar sem öryggi þarf að bæta. Það er mjög margt í þessari áætlun sem horfir til þess að bæta öryggi víða. Þess vegna finnst mér skjóta skökku við, eins og ég sagði, að það sem blasir við öllum að verður að gera skuli ekki vera fært fram í tíma. Það er talað um að núna á þessu ári og næsta og jafnvel þarnæsta verði enn 15–20% aukning ferðamanna á hverju ári. 95% af þeim fara þessa leið, annaðhvort í hópferðabílum eða á bílaleigubílum, þannig að umferð mun þyngjast frá því sem nú er. Það er ekki eftir neinu að bíða að fara í þessa framkvæmd. Ég vona svo sannarlega að hv. umhverfis- og samgöngunefnd og hæstv. ráðherra taki þessi orð mín alvarlega og leitað verði leiða til þess að hægt verði að vinna þetta mál hraðar og öruggar. Að öðru leyti endurtek ég ánægju mína með þessa áætlun. Hún ber þess vitni að það er verið að auka í í fyrsta skipti í dálítið langan tíma. Það þýðir að það þarf að smyrja peningana þunnt út. Það eru víða verkefni sem eru brýn og þarf að ráðast í. Ég vil líka í þessu sambandi lýsa áhyggjum mínum af framtíð Reykjavíkurflugvallar. Mér finnst sú staðan satt að segja mjög alvarleg að flugvöllurinn eigi í raun og veru fyrir sér að leggjast af á næstu níu til tíu árum. Mér finnst það enn alvarlegra vegna þess að við ætlum að byggja hátæknisjúkrahús þarna í nágrenninu vegna þess að flugvöllurinn er þarna. Ég velti því fyrir mér með hryllingi hvernig í ósköpunum við eigum að geta réttlætt þá framkvæmd ef svo fer sem nú blasir við að flugvöllurinn verði ekki þarna að níu til tíu árum liðnum. Það er ýmislegt sem fylgir þessari samgönguáætlun sem vert er að fara gaumgæfilega ofan í. Ég treysti hv. umhverfis- og samgöngunefnd sannarlega til þess og hennar góða formanni, hv. þm. Höskuldi Þórhallssyni. Ég vænti þess að vinna hennar við að fara yfir þessa áætlun og skila henni aftur inn til þingsins gangi vel. Ég þakka fyrir þetta.
Hæstv. forseti. Ég ætla eins og aðrir að byrja á að fagna því að þessi áætlun og plön séu komin til þingsins. Ég hlakka til að takast á við þessa þingsályktunartillögu með þeim sem eru með mér í hv. umhverfis- og samgöngunefnd. Ég missti því miður af framsögu hæstv. ráðherra, ég hefði viljað spyrja hana nokkurra spurninga en vona að hún hafi tíma til þess að fara yfir eitthvað af þeim punktum sem ég hefði viljað spyrja hana um. Einn þeirra var hvort hún sjái fyrir sér að okkar dýrustu framkvæmdir, eins og jarðgöng á Dynjandisheiði, fari í einkaframkvæmd. Eins hef ég áhyggjur af Vaðlaheiðargöngum, hvort sú framkvæmd muni hafa í för með sér aukinn kostnað. Síðast en ekki síst er það Vestmannaeyjaferjan þar sem búið er, eftir því sem ég les í fréttum, að bjóða út hönnunina og að ég held smíðina, en samt eru ekki neinir peningar í ferjuna næstu þrjú árin. Virðulegur forseti. Ég hef stuttan tíma og þarf að fara tiltölulega hratt yfir sögu. Ég er með nokkuð marga punkta en eitt af því fyrsta sem ég rak augun í þegar ég las áætlunina er að það er enginn liður um hjólreiðastíga. Ég mun í meðförum nefndarinnar leggja til að þar sem stendur Annað en stofn- og tengivegir komi nýr liður undir sem heitir Hjólreiða- og göngustígar. Ég held að það passi mjög vel inn, þarna eru liðir eins og Smábrýr, Girðingar, Reiðvegir o.fl. Ég held að við þurfum að reyna að færa samgöngukerfið okkar í þá átt að það sé umhverfisvænna og sjálfbærara og horfa þá ekki eingöngu á rafbíla. Hjól sem farartæki geta bæði verið mjög hraðskreið og heilsusamleg og eru sérstaklega hraðskreið ef til þess eru góðar brautir. Mig langar áður en ég held lengra að fagna því að ríkisstjórnin hefur ákveðið að verja 1,8 milljörðum kr. til brýnna verkefna. Þar eru að minnsta kosti fjögur verkefni, Dettisfossvegur, Kjósarskarðsvegur, Uxahryggjavegur og Kaldadalsvegur, verkefni sem voru tilbúin en hafa frestast áður, verkefni sem hefur verið hraðað, og ég held að það sé vel. Á sama tíma ætla ég að vera með léttvæga gagnrýni á það að þetta skyldi ekki hafa komið inn í þá tillögu sem við erum með til umfjöllunar, en tek þó fram að gagnrýnin er léttvæg í samanburði við það jákvæða að við fáum þessa peninga í samgöngumannvirkin. Hér hefur aðeins verið rætt um Sundabraut. Mínar tilfinningar eru svolítið blendnar. Mér finnst Sundabraut mikilvæg, alla vega er umferðarþungi mjög mikill vegna einkabíla á höfuðborgarsvæðinu og sérstaklega á leiðinni niður í bæ og frá miðbænum seinni partinn og ég tel að hún gæti létt eitthvað á þeim umferðarþunga. Að sama skapi er það þannig að þegar einkabíllinn gengur illa þvingum við fólk ósjálfrátt til þess að nota annan ferðamáta, eins og almenningssamgöngur eða reiðhjól. Ég á lítinn tíma eftir þannig að ég ætla ekki að stoppa lengur við þetta atriði. Mig langar að minnast á hafnarframkvæmdir. Þær fá mjög litla fjármuni og að mínu viti er þetta sá málaflokkur í þessari áætlun sem verður hvað verst úti. Áætlaðar eru tæpar 800 milljónir í hafnarframkvæmdir frá ríkinu árið 2015 og þar af er Landeyjahöfn með tæpar 400. Þetta finnst mér bagalegt, sérstaklega í ljósi þess að það eru mjög margar hafnir á Íslandi sem eru komnar á tíma, stálþilið er orðið 40 ára gamalt eða meira og þörf á endurnýjun. Þetta er á mörgum stöðum lífæð þeirrar byggðar og jafnvel það eina sem kemur í veg fyrir að byggðin sé flokkuð brothætt. Ég ætla líka að fagna því að nú er snjómokstur loksins kominn inn á áætlun. Áður var snjómokstur um milljarður á fjáraukalögum. Ég fagna því að loksins sé búið að eyrnamerkja peninga í snjómokstur. Við sjáum að með auknum ferðamannastraumi, sérstaklega þar sem ferðamannastraumur er nú orðinn árið um kring, þurfum við meira viðhald allt árið. Við heyrðum fréttir af því í vetur og veturinn þar á undan að auka þurfti mokstur að vinsælustu ferðamannastöðum okkar. Einnig var Hellisheiði lokuð óvenjumarga daga veturinn sem leið. Af því að ég minnist á Hellisheiði ætla ég að fagna því að þeirri framkvæmd á að ljúka á næstu tveimur árum og jafnframt því að vegarkaflinn milli Selfoss og Hveragerðis verði tekinn fyrir. Ef við berum það saman við Reykjanesbrautina, báðir vegirnir eru gríðarlega umferðarmiklir, hefur ekki orðið banaslys - sjö, níu, þrettán - á Reykjanesbrautinni síðan hún var tvöfölduð. Það segir okkur sitthvað og ég held einkum varðandi vegarkaflann milli Selfoss og Hveragerðis, þar sem eru margar að- og fráreinar eða heimtaugar heim að bæjunum, þar sem er landbúnaður og hægfara vinnuvélar, að mikilvægt sé að við séum með góðar samgöngur þar því að því miður hafa orðið mörg gífurlega alvarleg slys á þeim stutta vegarkafla. Þess vegna tel ég það gríðarlega mikilvægt. Eitt sem hryggir mig í áætluninni er mál sem ég hef reynt að benda svolítið á, en það eru einbreiðar brýr þar sem hámarkshraði er 90. Ég held að það sé aðeins tímaspursmál hvenær það verður slys á einbreiðum brúm. Ef ég væri ferðamaður erlendis og væri að að keyra á þjóðvegi þess lands ætti ég ekki von á því að einbreið brú væri á veginum. Mér finnst merkingarnar við einbreiðu brýrnar ekki nægilega góðar. Ég held að það ættu að minnsta kosti að vera skilti sem segðu til um að menn ættu að hægja á sér. Ég mun berjast fyrir því að einbreiðum brúm verði fækkað, en þeim hefur fækkað allt of hægt á síðustu árum, og þá sérstaklega þar sem er malbikað og umferðarhraði er 90. Við sjáum tölur, svo ég vitni aftur í ferðaþjónustuna, ferðaþjónustan keyrir á vegum okkar allt árið; rútur, bílaleigubílar og fleiri. Virðulegi forseti. Tími minn er búinn og ætla ég að ljúka ræðunni á þessum orðum.
Hæstv. forseti. Eins og ég sagði áðan þá kemst maður ekki yfir mikið í tíu mínútna ræðu plús fimm mínútur. Þess vegna ætla ég að nota þessar fimm mínútur til að fara fljótt yfir sögu, þótt ég sleppi nokkrum svæðum vegna tímaskorts. Ég ætla að taka vestursvæðið og þar er ánægjulegt að sjá í áætluninni að við erum að klára veginn frá Eiði til Kjálkafjarðar og síðan er kafli um Gufudalssveit og eru áætlaðir nokkuð miklir peningar í það. Þó svo að kostnaðaráætlun sé óviss ætla ég að taka undir að það er jákvætt vegna þess að þetta er eilífðarmál, vegurinn um Teigsskóg, og vil lýsa því yfir að ég er mjög ánægður með úrskurðinn sem kom um daginn og segi það alveg hiklaust líka að ég er mjög ánægður með það hvernig Vegagerðin vinnur að þessu og ánægður með þá leið sem er búið að leggja til þar sem lítið er farið í Teigsskóg. Það er ekki rétt að við séum að fara í gegnum Teigsskóg, við erum að fara ofan við hann og allar þær mótvægisaðgerðir sem hafa verið áætlaðar ættu að vera þannig að ég trúi ekki öðru en að um þetta sé hægt að skapa sátt. Það hefur komið í ljós, sem mér var ekki alveg ljóst í byrjun þegar ég flutti mína ræðu, að þær 1.800 millj. kr. sem ríkisstjórnin samþykkti loksins að bæta inn í áætlunina og settu nú aðeins meira kjöt á beinið sem betur fer, annars hefði þetta verið samgönguáætlun um nánast ekki neitt eins og ég sagði áðan - það er ekki búið að bæta þeim hér inn. Það eru kannski tæknilegar ástæður fyrir því. Það er löngu búið að samþykkja samgönguáætlun í stjórnarflokkunum og þá hefði þurft að fara annan hring þannig að ég gagnrýni það ekki en ég vil vekja athygli á því að þessir peningar eru sem sagt ekki inni í áætluninni. Ég fagna því að þarna fæst meiri fjárveiting til Dettifossvegar til að uppfylla það loforð sem svikið hefur verið síðastliðin eitt eða tvö ár til að halda áfram, þótt töluvert vanti upp á að klára þá 30 kílómetra sem eftir eru en mér sýnist upphæðin duga fyrir 7 til 10 kílómetrum. Ég fagna því. Ég vil nefna eitt í viðbót og ítreka það sem ég sagði um Gufudalssveit og Teigsskóg, að það er mjög mikilvægt fyrir sunnanverða Vestfirði að klára þá framkvæmd og eiginlega til skammar hvað þetta hefur tekið rosalega langan tíma. Síðan ætla ég að snúa mér að norðaustursvæðinu þaðan sem ég kem og ég hef sagt það áður að mér finnst það bara mjög eðlilegt að þingmenn tali um sín svæði og skiptist hér á skoðunum. Menn eiga að vera sérfræðingar í sínu svæði og fara í gegnum það. Hér eru settar 200 millj. kr. í öryggisaðgerðir á Akureyri sem ekki veitir af. Sem dæmi þá eru umferðarljósin í raun og veru það lítil að maður sér þau varla þegar maður eldist þannig að ljósin verða vonandi stækkuð og gerð bragarbót þar, sem er sannarlega þörf á. En ég verð jafnframt að nefna varðandi þetta svæði að það er ekki minnst á kísilver og ekki nefndur kaflinn á milli Þórshafnar og Bakkafjarðar sem er eiginlega mjög slæmt vegna þess að það voru gefin loforð um að komið væri að því svæði. Það dettur hins vegar hér út og það finnst mér miður. Sama má segja um Borgarfjarðarveg sem er búið að færa alveg aftur til 2018, hann fær þá 250 millj. kr., og Axarvegur er auðvitað ekki inni. Hins vegar vil ég fagna því að Berufjarðarbotn er þarna inni og upphæð sem á að duga til að vinna á þremur árum að því að klára malarkaflann á því svæði sem er eini malarkaflinn sem eftir er, ef við segjum að þar förum við um hringveginn þótt við tökum ekki allt saman þar inn. Þetta verður mikil bragarbót og hefði auðvitað þurft að vera búið að gera fyrir lifandis löngu en það er eins og gengur. Það þarf að velja og forgangsraða og í okkar hópi hefur það verið þannig en ég fagna því að þessi framkvæmd sé inni. Virðulegur forseti. Þetta vildi ég segja í minni fimm mínútna ræðu en eins og ég sagði áðan var það mitt mat að þegar þingsályktunartillaga um samgönguáætlun loksins kom fram ætti að ræða hana sem allra fyrst. Þess vegna eru menn ekki að tala hér um lengri tíma vegna þess að það er mikilvægt að koma málinu til umhverfis- og samgöngunefndar til að fara í gegnum það. En ég vil ítreka að þrátt fyrir að ég fagni þeim 1.800 millj. kr. sem komu loksins inn, örugglega eftir tog, vil ég segja, hæstv. innanríkisráðherra við fjármálaráðherra í heilan mánuð, það gaf af sér þessar 1.800 millj. kr., þá eru þær viðbætur ofan á ákaflega lítið. Það eru margir fleiri þættir sem ég hefði viljað ræða við fyrri umr. en nú gengur málið til nefndar og vonandi vinnur hún málið hratt og vel, það kemur til síðari umr. og þá höfum við meiri tíma til að ræða þessa áætlun.
Hæstv. forseti. Við ræðum hér tillögu til þingsályktunar um fjögurra ára samgönguáætlun fyrir árin 2015–2018 og er í samræmi við lög um samgönguáætlun, nr. 33/2008. Næstu fjögur árin skal samkvæmt þessari ályktun unnið að samgöngumálum í samræmi við þá verkefnaáætlun sem birtist í ályktuninni og er jafnframt í samræmi við ramma samgönguáætlunar fyrir árin 2011–2022 þar sem mörkuð er stefna og markmið sett fyrir allar greinar samgangna á gildistíma áætlunarinnar. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir að koma með tillöguna og samgönguáætlun inn í þingið núna og tel það afar mikilvægt en staðreyndin er sú að uppsöfnuð viðhaldsþörf vega er mikil. Undanfarin ár hefur verið skorið verulega niður til viðhalds og uppbyggingar vega en á sama tíma hefur álagið á vegina aukist gríðarlega með sívaxandi aukningu í komu ferðamanna til landsins. Þá hefur tíðarfar verið með þeim hætti að vegirnir, sérstaklega þar sem umferð er mikil, hafa látið á sjá svo um munar og undanfarnir vetur hafa valdið því að skemmdir eru á vegum sem ekki hefur náðst að bæta. Öflugir innviðir eru auðvitað grunnforsenda þess að þjóðfélög og hagkerfi virki með eðlilegum hætti. Vegir, brýr og göng spila þar stórt hlutverk í samgöngum en auðvitað eru önnur mannvirki sem falla undir þá skilgreiningu á hugtakinu innviðir. Álagið á samgöngukerfið eykst með tilkomu aukins ferðamannafjölda og við því þarf að bregðast en ekki síður með tilliti til hagsmuna þeirra sem hér búa og uppbyggingu hagkerfisins en það er auðvitað mjög mikilvægt þegar við horfum á samspil við atvinnuvegina og ekki síst ferðaþjónustuna. Ef við ætlum að halda áfram að byggja ferðaþjónustu upp svo að sú atvinnugrein geti haldið áfram að vaxa og dafna eru samgöngur gríðarlega mikilvægar í því tilliti. Hæstv. ráðherra kom í ræðu sinni inn á að þessi áætlun byggi á raunsæi og fyrirhyggju þar sem fjármunir eru takmarkaðir, eins og hæstv. ráðherra lagði áherslu á og ég tek undir. En þegar við horfum á slíka áætlun með tilliti til umferðaröryggis, tjóna- og slysahættu og með tilliti til aukinnar umferðar og viðhaldsþarfar er mikilvægt að fénu sé vel varið. Ég fagna sérstaklega því viðbótarframlagi upp á 500 milljónir sem skal verja til viðhalds á umferðarmestu götum höfuðborgarsvæðisins. Álagið er eðlilega mikið þar og vegir eru víða illa farnir og svo skal auðvitað hafa í huga það ástandsmat sem Vegagerðin vinnur varðandi hringveginn. Þá er í því tilliti mikilvægt að dreifa betur álagi og þar eru á áætlun framkvæmdir við Dettifossveg, Kjósarskarðsveg, Uxahryggjaveg og Kaldadalsveg sem eru mjög mikilvægir liðir í þeirri uppbyggingu. Þar er um að ræða vegabætur sem hafa setið á hakanum og ég vil fagna því sérstaklega að Kjósarskarðsvegur komist nú loks að og fjármunir settir í mjög svo brýna enduruppbyggingu [[Gripið fram í.]]og er henni samkvæmt upplýsingum úr fréttatilkynningu með aukafjárveitingu flýtt um eitt ár. Auðvitað er þetta brýnt vegna aukins álags umferðar sem tilkomin er vegna aukningar ferðamanna þar sem Kjósarskarðsvegur tengir Þingvelli við Hvalfjörð og Vesturland en ekki síður fyrir íbúa á svæðinu og staðina í kring. Þar hefur lengi verið kallað eftir þessum endurbótum og stefnt er að því á þessari áætlun að ljúka því með bundnu slitlagi á þann hluta vegarins sem eftir er. Þá vil ég nefna Arnarnesveg sem hefur setið á hakanum í langan tíma, en vegurinn sem liggur í landi Garðabæjar, Kópavogs og Reykjavíkur hefur verið á skipulagsáætlun í rúm 20 ár. Síðastliðin ár hefur átt sér stað gríðarlega mikil uppbygging og stækkun byggðar í Garðabæ og sérstaklega í Kópavogi við Lindir, Kóra og Hvörf, og er í þessari áætlun tenging Reykjanesbrautar og Fífuhvammsvegar þar sem 320 millj. kr. eru áætlaðar til framkvæmda 2015, 380 millj. kr. til 2016 og 100 millj. kr. 2017 til að ljúka þessum hluta framkvæmdanna. Það er mikið fagnaðarefni. Það sýndi sig til dæmis í vetur sem leið hvað brýnt er orðið að klára þessa tengingu þar sem umferðarþunginn hefur aukist mjög mikið og má lítið út af bregða, eins og ófærð einn dag í vetur sýndi okkur þar sem skapaðist mikið umferðaröngþveiti þar sem þessi vegarbútur, ef ég kalla hann svo, hefði bjargað miklu. Þannig er orðið mjög aðkallandi að klára þennan veg sem hefur verið á áætlun í svo langan tíma og ein þeirra framkvæmda sem hafa þurft að bíða vegna niðurskurðar og aðhalds í ríkisfjármálum. Eins og ég nefndi í upphafi snýst samgönguáætlun og uppbygging innviða um fleira en bara vegi. Í áætluninni er komið inn á hafnarframkvæmdir og flugsamgöngur og endurbyggingu og viðhald hafna og flugvalla. Hér hafa mál Landeyjahafnar verið reglubundið á dagskrá og í umræðum á Alþingi og það er heilt samfélag sem á allt sitt undir því að lausn finnist á þeim málum. Ég get lítið annað en lagt áherslu á að mjög mikilvægt er að lausn finnist á því máli sem allra fyrst. Það þarf færustu sérfræðinga til að leysa umgjörð hafnarinnar, dýpkunaráform, ferjumál og farþegaaðstöðu. Ég trúi því að með pólitíkinni, stjórnsýslunni og okkar færustu sérfræðingum náist að klára það mál en brýnt er að það gerist sem fyrst og í því samhengi þurfi mögulega að horfa til Þorlákshafnar og hraðskreiðara skips, en vissulega þarf að skoða alla mögulega kosti í stöðunni. Ég hef nefnt Kjósarskarðsveginn sérstaklega og Arnarnesveginn, en fram kemur í áætluninni að ekki eru ætlaðar neinar fjárveitingar til framkvæmda við Sundabraut. Á bls. 42 í áætluninni er að finna umfjöllun um Sundabraut og þar segir, með leyfi forseta: „Ekki er fjárveiting til þessa verkefnis en fyrirhugað er að skoða kosti þess að gera Sundabraut í einkaframkvæmd.“ Með þá samgöngubót og öryggi í huga sem er í húfi þá er þetta framkvæmd sem ég vil hvetja hæstv. ráðherra til að hraða athugun á og kanna hvort mögulegt sé að ljúka eða fara í þær framkvæmdir. Ég met það svo að öryggi sé einn mikilvægasti liðurinn í því að skoða þá framkvæmd. En áætlunin er komin til þingsins og ég fagna því og ítreka þakkir til hæstv. ráðherra. Málið fer svo til nefndar og kemur aftur inn í þingið og þá getum við hv. þingmenn rætt þetta frekar.
Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra sömuleiðis fyrir að leggja fram þingsályktunartillögu um fjögurra ára samgönguáætlun. Ég ætla að nota þetta tækifæri og ræða almennt um hana, ég ætla ekki að fara mikið ofan í einstaka þætti hennar þótt ég lofi nú ekki að sleppa því alveg. Ég tel að í samgöngumálum í heild sinni megi kannski fyrst segja að það sé einn þáttur sem við þurfum að forgangsraða fjármunum meira til og það er innviðauppbygging og hún er það mikilvæg að við þurfum að taka fjármuni annars staðar frá til þess að setja í þann málaflokk. Í mínum huga snýst þetta um allar samgöngur eins og kemur fram í þessari áætlun. Ég er sérstaklega upptekinn af samgöngum á höfuðborgarsvæðinu og í Reykjavík. Þar eru að mínu áliti allar samgöngur jafn réttháar, hvort sem það er umferð hjólandi, gangandi eða keyrandi. Ég veit ekki af hverju margir líta svo á að þetta séu aðskildir þættir og það þurfi að gera upp á milli þeirra. Ég sjálfur bæði geng, hjóla og keyri og vil gjarnan gera það með sem öruggustum hætti og ég get ekki séð af hverju menn þurfa að skipta sér í lið hvað það varðar. Reyndar er mér alveg fyrirmunað að skilja af hverju sumir gera það. Það sem mér finnst vera útgangspunkturinn þegar við gerum samgönguáætlun er öryggi. Á mörgum sviðum höfum við náð mjög langt þegar kemur að öryggismálum, við höfum lagt sérstaka áherslu á að fækka sjóslysum og flugslysum og er það vel. Þar eru sérstakar rannsóknarnefndir sem fara yfir hvert einasta slys til þess að læra af þeim og til að reyna að koma í veg fyrir að þau gerist aftur, en það vantar nokkur mikið upp á að við gerum það þegar kemur að akstursumferð og umferð almennt og svo sem líka umferð hjólandi og gangandi. Þá vil ég vekja athygli á því enn og aftur að það er til sérstakt kort sem sýnir hvernig er búið að taka út alla vegi á landinu varðandi öryggisþætti. Það var gert eftir að ég hvatti þáverandi hæstv. ráðherra Sturlu Böðvarsson til að fara í nokkuð sem heitir EuroRAP-verkefnið, verkefni sem Ólafur K. Guðmundsson hefur haft forgöngu um, en hann er landsþekktur fyrir afskaplega mikla elju í því að berjast fyrir umferðaröryggi. Það er búið að taka út flesta ef ekki alla vegi á landinu og við getum séð hvaða vegir eru hættulegir og hvað við getum gert til þess að minnka hættuna á þeim vegum. Nú gæti einhver haldið að þetta snerist allt um bílstjórana, snerist um að fólk keyrði varlega og það er auðvitað mjög stór þáttur. En í þeim löndum sem hafa náð hvað lengst í umferðaröryggismálum hefur verið sýnt fram á það, og í flestum ríkjum, að hönnun mannvirkja skiptir gríðarlega miklu máli, í þessu tilviki hönnun umferðarmannvirkja. Þegar við togumst á um hin ýmsu samgöngumannvirki - eins og við gerum eðli málsins samkvæmt, við erum fulltrúar okkar kjördæma og ég sé ekkert óeðlilegt við það að fulltrúar einstakra kjördæma bendi á það sem miður hefur farið í þeirra kjördæmi og vilji úrbætur og þá eru samgöngur auðvitað stór þáttur - þá mundi ég gjarnan sjá meira tekist á um að leggja niður vegi og samgöngumannvirki sem eru ekki örugg, þau leynast víða. Eitt svæði sem segja má að ekki sé neinn fulltrúi fyrir, alla vega er á því svæði enginn til að kjósa, er hálendið okkar. Ég sakna þess og hef áhyggjur af því að við séum ekki að ræða um hálendisvegi eins og við ættum að gera, að minnsta kosti hef ég ekki orðið mikið var við það í umræðunni. Í mínum huga er þetta svona, virðulegi forseti: Hálendið er gríðarlega verðmætt. Það eru ekki efnislegar eignir, það er bara upplifun í sjálfu sér að vera á hálendi Íslands. Og upplifunin felst í því að mínu áliti að stærstum hluta þegar maður keyrir t.d. um hálendið að þá er keyrt eftir ákveðinni tegund vega. Þetta eru slóðar sem eru ekki merkilegir í því samhengi, en það gefur ákveðna upplifun. Það eru uppi raddir um að við ættum að byggja upp vegina á hálendinu, við ættum bara að byggja upp og hafa malbikaða vegi. Ég fullyrði að þá erum við búin að skemma mjög þá upplifun sem felst í því að vera á hálendi Íslands. Þetta eru safarívegir, þetta er nákvæmlega eins og við sem höfum farið í safarí í Afríku höfum upplifað. Það eru til vegir á hálendinu, t.d. í kringum Kárahnjúka, sem eru uppbyggðir og malbikaðir og þegar maður fer yfir þá vegi á þeim slóðum er það ekki sama upplifun, það er allt annað mál. Við eigum að halda í þessa upplifun af hálendinu og við eigum að ákveða hvaða svæði við ætlum að vernda frá uppbyggðum vegum. Við verðum að gera það strax því tíminn líður hratt og ef við ætlum að byggja upp vegi, og ég hef á tilfinningunni að það sé gert svona hljóðlega frekar en meðvitað, þá eyðileggjum við ýmsa þætti. Ég nefni að núna t.d. varðandi áætlun ríkisstjórnarinnar um uppbyggingu samgöngumannvirkja er verið að tala um Uxahryggi og Kaldadal. Það á sér að vísu svolítið aðra sögu að því leytinu til að það mun hafa mjög miklar framfarir í för með sér fyrir ferðaþjónustuna ef við búum til ákveðna hringvegi og tengingar við þessi svæði. Ég er ekki endilega að segja að það megi alls ekki fara í uppbyggingu á þeim vegum, ég er ekki að segja það, ég er bara að segja að við verðum að líta á þetta heildstætt og við verðum að ákveða hvað við ætlum að vera með á þessum svæðum. Sprengisandur er til dæmis í mínum huga vegur sem má alls ekki byggja upp eða malbika, því síður að þar verði reist raflínumöstur. Það yrði mikið umhverfisslys sem ég vil gera hvað ég get til að koma í veg fyrir. Virðulegi forseti. Aftur í höfuðborgina. Við eigum ekki einu sinni umferðarlíkan af höfuðborgarsvæðinu, a.m.k. ekki síðast þegar ég vissi. Við verðum að fá öruggari umferð á höfuðborgarsvæðinu, greiðari umferð, við verðum að fá betri nýtingu á stóru umferðaræðunum. Við sem búum í efri hverfum borgarinnar vitum hvernig ástandið er á hverjum degi. Áhersla núverandi borgarstjórnar Reykjavíkur á að koma í veg fyrir að farið sé í nýframkvæmdir í Reykjavík er alveg óþolandi. Þetta snýst ekkert alltaf um stórar umferðaræðar eða mislæg gatnamót eða eitthvað slíkt, það snýst bara um nokkuð heilbrigða skynsemi. Á þeim tímum sem mesta umferðin er þá getum við t.d. sleppt vinstri beygju á ákveðnum stöðum, bara svo lítið dæmi sé tekið. Við getum líka skipulagt opinbera vinnustaði þannig að allir séu ekki að fara í vinnuna á sama tíma. Þetta heitir heilbrigð skynsemi. Við verðum að ná betri nýtingu á stóru umferðaræðunum. Það verður gríðarlega mikið af slysum í Reykjavík, ekki á höfuðborgarsvæðinu. 43% af slysum í umferðinni verða í Reykjavík, ekki á höfuðborgarsvæðinu, bara í Reykjavík. Og það er hægt að koma í veg fyrir það með því að taka út með skipulegum hætti þau svæði og þá staði þar sem mestu slysin verða. Ég hvet hæstv. ráðherra til að beita sér fyrir því. Umferð í Reykjavík skiptir máli. Hún skiptir alla máli. Hún skiptir alla landsmenn máli. Og að það séu 43% af slysum í umferðinni séu í Reykjavík er vegna þess að við erum ekki að vinna vinnuna okkar. Ég veit að hæstv. ráðherra er mér hjartanlega sammála. Hún er í baráttu við meiri hlutann í Reykjavík þegar kemur að þessu. Það er auðvitað mjög sérstakt og slæmt fyrir okkur Reykvíkinga að kjörnir fulltrúar okkar í borgarstjórn skuli ekki gæta hagsmuna okkar betur en raun ber vitni. Ég stend við það hvar og hvenær sem er og sá samningur sem var gerður um að fara ekki í neinar nýjar framkvæmdir í Reykjavík í tíu ár er ótrúlegur, algjörlega ótrúlegur. Það sem ótrúlegast er að það var borgarstjórn Reykjavíkur sem gekkst fyrir því og samþykkti það. Sundabrautin. Ég er sammála því að hún á að vera forgangsmál, en það er erfitt að fara í þá framkvæmd held ég nema við skipuleggjum líka bestu svæði höfuðborgarsvæðisins fyrir íbúabyggð. Þá er ég að tala um Geldinganes og síðan ættum við nú að taka fordómalausa umræðu um það hvort við ættum að nýta Viðey líka. En í það minnsta er Geldinganes algjörlega klárt fallegasta byggingarsvæðið í borginni og á höfuðborgarsvæðinu, ég fullyrði það. Virðulegi forseti. Við verðum líka að vera meðvituð um að nú erum við að fá þennan gríðarlega fjölda ferðamanna til okkar, sem er frábært, og við verðum að huga að því. Það mun kalla á mikið af uppbyggingu vega og samgöngumannvirkja. Það er tvennt til ráða: Annaðhvort borgum við það með sköttum eða þeir borga sem njóta. Við eigum eins og aðrar þjóðir að líta til þess að það er eðlilegt og sjálfsagt að við sem keyrum á vegunum og nýtum vegina greiðum fyrir það sérstaklega. Það er ekkert sérstaklega sanngjarnt að þeir sem gera það ekki þurfi að greiða það í gegnum skattana sína.
Virðulegi forseti. Hér ræðum við fjögurra ára samgönguáætlun fyrir árin 2015–2018. Samgöngur eru stóra málið og hafa áhrif á alla. Þær eru stærsta byggðamálið, stóra málið í heilbrigðisþjónustu á landsbyggðinni, stóra málið við þróun menntakerfisins, stóra málið í atvinnuuppbyggingu og þannig mætti lengi telja. Bættar samgöngur eru áhugamál flestra Íslendinga og örugglega allra þingmanna. Við hefðum því öll viljað sjá meira fjármagni varið í samgöngur nú eins og ávallt áður. Ég er virkilega ánægð með að fá áætlunina fram núna í lok þingsins frekar en að fresta henni til hausts, enda held ég að það sé um fátt meira spurt á ferðum þingmanna en hvenær samgönguáætlun komi. Ég get tekið undir margt sem þegar hefur komið fram í þessari umræðu og hef fullan skilning á nauðsyn vegaframkvæmda um land allt en mun hér einkum tæpa á atriðum sem snúa að því svæði sem ég þekki hvað best, Austurlandi og Norðurlandi eystra. Ég vil byrja á því að fagna auknum framlögum til snjómoksturs sem ráðherra kom inn á áðan. Það hefur verið algjörlega óviðunandi á síðustu árum að sjá framlög til framkvæmda fara í að greiða fyrir snjómokstur. Ég gleðst að sama skapi yfir þeim stóru gangaframkvæmdum sem nú standa yfir og eru áætlaðar á næstunni. Ég vil beina því sérstaklega til umhverfis- og samgöngunefndar að fara vandlega yfir hversu mikið fjármagn þarf til rannsókna vegna ganga til Seyðisfjarðar svo að tryggt verði að sem fyrst liggi fyrir nauðsynlegar upplýsingar til að mögulegt sé að taka ákvarðanir varðandi framkvæmdir. Ég vek athygli á allt of mörgum kílómetrum af ómalbikuðum stofnvegum þar sem ég þekki til, á Héraði, í Þingeyjarsýslum og Eyjafirði, svo ekki sé talað um ómalbikaða héraðsvegi. Það eru fjórir ómalbikaðir vegarspottar sem ég vil taka sérstaklega út fyrir sviga. Það er þjóðvegur 1 í Berufjarðarbotni sem er á áætluninni og má ekki dragast einu sinni enn. Sem betur fer eru ekki margir þéttbýlisstaðir sem ekki eru tengdir á annan hvorn veginn með malbikuðum vegi, en einn af þeim er í Borgarfirði eystri. Borgarfjarðarvegur er ekki á áætlun fyrr en 2018. Ég vil leggja áherslu á að það verkefni dragist heldur ekki. Síðan mætti nefna Bárðardal og leiðina milli Bakkafjarðar og Þórshafnar, sem er ein af þessum hringtengingum sem okkur vantar. Þar er vegurinn á köflum mjög lélegur og litlir ómalbikaðir bútar virkilega hættulegir. Enn standa víða sveitabæir við umferðarþunga malarvegi sem eru allt sumarið í stöðugum rykmekki frá sívaxandi ferðamannastraumi. Þarna hlýtur að vera hægt að bæta úr með mjög litlum kostnaði. Þá vil ég vekja athygli á og beina því til umhverfis- og samgöngunefndar að skoða sérstaklega brúna yfir Jökulsá á Fjöllum við Grímsstaði sem var á áætlun en gosið í Holuhrauni setti strik í reikninginn. Það verk þarf að fara í endurmat og endurhönnun. Þetta er verkefni sem þarf að yfirfara miðað við breyttar aðstæður. Eins bíða stórar brúarframkvæmdir við Lagarfljótsbrú og Skjálfandafljót sem eru í sjálfu ekki komnar á áætlun. Almenningssamgöngur eru það verkefni sem hefur verið í mikilli þróun og endurskoðun síðustu ár eftir að Samband íslenskra sveitarfélaga yfirtóku sérleyfi. Verkefninu hafa fylgt ýmsir vaxtarverkir og gengur það misvel eftir aðstæðum í landshlutum, svo sem vegalengdum, flækjustigi vegakerfisins, farþegafjölda og því hvernig tókst til við skipulag í upphafi. Enn vantar líka einn legg til að tengja almenningssamgöngur allan hringinn. Mitt mat er að við þróun þessa verkefnis hafi nú þegar safnast dýrmæt reynsla og þekking sem mikilvægt er að byggja á til framtíðar. Ég vil því hvetja til þess að þróun og uppbygging almenningssamgangna haldi áfram og flugið þarf að tengjast almenningssamgöngunum betur. Þá er að lokum eitt mál sem ég vil koma inn á. Það er hvernig staðið er að ákvörðunum um að taka héraðsvegi af vegaskrá. Kveðið er á um það í reglugerð 774/2010. Ég held að í tengslum við umfjöllun um vegáætlun sé mjög mikilvægt fyrir umhverfis- og samgöngunefnd að fara yfir það mál því að þótt vegirnir séu lagðir fyrir eiganda, atvinnustarfsemi eða húsnæðis þá þjóna þeir oft fleirum.
Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að fagna því að samgönguáætlun er komin fram og að við getum farið að ræða hana hér. Mörgu ber að fagna í henni. Ég nýt þess heiðurs að vera í hv. umhverfis- og samgöngunefnd og fæ þá að fjalla um málið þar og því ætla ég ekki að fara að tína til einstök verkefni. Mig langar samt að koma inn á nokkur atriði varðandi samgönguáætlun sem ég tel vera gríðarlega mikilvæg. Samgönguáætlun fjallar um tvennt í mínum huga, annars vegar öryggismál í víðu samhengi, þá sérstaklega umferðaröryggi en einnig öryggi fyrir byggðirnar í landinu, og hins vegar samfélagsmál hvað varðar uppbyggingu samfélagsins. Á ári hverju verjum við 24 milljörðum í samgöngumál, samkvæmt þessari áætlun. Reiknað hefur verið út hvað umferðarslys kosta okkur á ári og eru það um 30 milljarðar. Ef við setjum það í samhengi þá held ég að við verðum að forgangsraða og setja meiri fjármuni í samgöngumál í framhaldinu til að draga úr þeim mikla slysakostnaði sem við stöndum frammi fyrir. Þannig munum við spara fjármuni til framtíðar en fyrst og fremst bæta lífsskilyrði í landinu til muna, sem ég tel vera mjög mikilvægt. Því vil ég kanna hvort við getum ekki haft þessi umferðaröryggismál svolítið sýnilegri í áætluninni og gert þau markvissari. Til dæmis væri hægt að færa ákvarðanatökuna um hvernig við bætum umferðaröryggi heim í hérað. Við erum með umferðaröryggisáætlun núna sem er mjög gott og gilt plagg og hefur skilað miklum árangri og fært umferðaröryggismál upp á allt annað plan. Ef við tækjum það lengra og byggjum til undirnefndir sem ynnu að umferðaröryggismálum heima í héraði og forgangsröðuðu þá yrði árangurinn mældur í fækkun slysa. Þá gætum við sett það sýnilega fram hvað við spöruðum mikla fjármuni með því. Að sjálfsögðu þurfum við svo að halda áfram samfélagslegri uppbyggingu til að tryggja byggðir landsins. Þetta er eitt hið mikilvægasta í því og munum við ræða það frekar í nefndinni. Mig langar að nefna eitt varðandi umferðaröryggismálin og hvernig er hægt að fækka slysum með samgönguáætlun. Frá því tvöföldun á Reykjanesbraut var sett inn í samgönguáætlun og hafist framkvæmda hefur enginn látist þar í bílslysi en á sama tíma hafa 14 látist á Suðurlandsvegi og Vesturlandsvegi. Við værum búin að bjarga 14 mannslífum ef við hefðum sett aukna fjármuni strax á þessum tíma í Vesturlandsveg og Suðurlandsveg. Þetta er mjög brýnt. Einnig langar mig að nefna hér hafnamál því að ég hef verið að tala um að samgönguáætlun sé samfélagsmál líka. Hafnamál eru ekki á allra vörum og flestir peningarnir sem í þau fara fara í framkvæmdir undir sjávarmáli þannig að það er ekki sýnilegt hversu gríðarlega mikilvæg þau eru. Fjöldi hafna er kominn til ára sinna og þarf mikið viðhald. Hafnir eru eiginlega lífæðar margra sveitarfélaga. Ef notkun hafnanna er ekki tryggð þannig að öruggt sé að skip geti siglt inn í hafnarmynnið og lagst við bryggju geta heilu vinnustaðirnir eða nánast öll atvinna í heilu bæjarfélögum orðið undir, eins og við sjáum á Höfn í Hornafirði núna þegar höfnin er að lokast fyrir uppsjávarskipum og minni skipum. Rétt í lokin langar mig líka að minnast á flugmálin. Þar held ég að við þurfum að finna nýjar leiðir. Núna koma einhverra hluta vegna ekki ný verkefni inn á flugvelli landsins þrátt fyrir mikla fjölgun ferðamanna. Ferðamönnum hefur fjölgað hátt í milljón og samt eykst ekki farþegafjöldi í innanlandsflugi. Ég held að við þurfum að finna leiðir til þess að færa rekstur flugvallanna til sveitarfélaganna, ferðaþjónustunnar og einkaaðilanna sem munu markaðssetja innanlandsflugið og finna leiðir til þess að nýta vellina betur og fjölga farþegum og þannig getum við gert reksturinn hagkvæmari. Samgönguáætlun snýst um þessi þrjú atriði, umferð, hafnamál og flugmál, sem eru öll mjög mikilvæg fyrir byggðir landsins og öryggi. Það er verkefni okkar að forgangsraða í okkar vinnu fjármunum til þess að þetta geti allt saman eflst og þá mun velsæld þessa samfélags aukast til muna.
Herra forseti. Ég tel að það sé full ástæða fyrir mig sem 4. þm. Reykv. n. að koma hér í þennan ræðustól þegar menn ræða samgönguáætlun og ræða vegaframkvæmdir í Árneshreppi. Fyrst vil ég óska hæstv. ríkisstjórn innilega til hamingju með að hafa þó tekist að koma fram samgönguáætlun þótt það sé hugsanlega táknrænt að það er gert á þeim degi sem áður var búið að skipuleggja sem lokadag Alþingis. En betra er seint en aldrei. Ég gleðst líka yfir því að það skuli vera lagðar 1.850 millj. kr. til samgönguframkvæmda á þessu ári og óska líka hæstv. ráðherra til hamingju með það. Það var ekki hægt að senda hana jafn vanbúna af fjármunum inn í sitt fyrsta ár eins og drög voru lögð að, þannig að ég er ánægður með röskleika hennar að hafa barið þetta út úr ríkisstjórninni. Sömuleiðis má óska Vegagerðinni til hamingju með að fá meiri peninga og enginn veit það betur en sá sem hefur setið í mörgum ríkisstjórnum og setið í ríkisstjórn með hv. þm. Kristjáni L. Möller að Vegagerðinni verður mjög mikið úr hverri einustu krónu og fáar stofnanir sem fara jafn vel með fé. Ég gæti auðvitað fagnað því sem þingmaður Reykvíkinga að af þessum 1.850 millj. kr. koma 500 til samgöngubóta í Reykjavík. Sem fyrrverandi ferðamálaráðherra get ég verið óskaplega glaður yfir því að 1.350 millj. kr. fara í ferðamannavegi. En það eru samgöngubætur á leiðinni frá Reykjavík og í Árneshrepp sem mér eru hugstæðastar. Hér hefur aldrei verið haldin umræða um samgönguáætlun án þess að ég hafi vakið eftirtekt á þessu. Af því ég er nú sérlega jákvæður á þessum fyrsta degi vorsins sem hefur faðmað Reykjavík þá vil ég líka segja að ég er ánægður með þá framför sem er varðandi bætta vegi þangað. Það er ástæða til þess að fagna því að á þessu ári er verið að setja 200 millj. kr. í Bjarnarfjarðarhálsinn og gott ef þær eru ekki 450 á næsta ári. Þetta eru stórkostleg tíðindi fyrir okkur sem höfum tekið það á okkur að vera rödd þeirra sem búa í Árneshreppi þegar kemur að samgöngum. Ég hef haldið ræður um þetta hér ár eftir ár og er til marks um það hversu létt er í mér pundið að það er ekki fyrr en núna sem góðir menn og væntanlega ráðherrar hafa tekið á sig rögg og farið í almennilegar vegabætur. Þetta er mjög jákvætt og gott fyrir þá sem nota veginn, en það má ekki nema staðar hér. Veiðileysuhálsinn er eftir. Það verður að setja peninga í hann til þess að koma honum í þannig horf að það sé a.m.k. hægt að fara um þessa vegi. [[Gripið fram í.]] Nú tel ég rétt að ég segi þingheimi litla dæmisögu af samskiptum þingsins við Árneshrepp, ætla nú að láta vera að rifja upp þá ágætu tillögu sem ég og nokkrir fleiri þingmenn fluttum á sínum tíma, ég held undir forustu núverandi hæstv. forseta Einars Kristins Guðfinnssonar, og var samþykkt um sérstakt atlæti af hálfu landsstjórnarinnar gagnvart Árneshreppi. Í vetur ætluðu skólabörn í Árneshreppi að koma og skoða þingið, heimsækja þingið eins og fjöldamörg skólabörn gera á hverjum vetri. Allur skólinn ætlaði að koma, sex börn, með kennurunum. Ég held að það hafi verið í þriðju atrennu sem þau komust hingað suður vegna þess að þau komust aldrei yfir Veiðileysuhálsinn, það var alltaf ófært. Það veit enginn nema sá sem hefur verið þar í ófærð og getað skotist út undir skjóli Vegagerðarinnar hvað það er að vera aðkrepptur og innikrepptur og veðurkrepptur í þeim stað. Þetta er það byggðarlag á landinu sem býr við verstar samgöngur. Það eru erfiðari samgöngur við Árneshrepp en við Grímsey. Því segi ég það að við megum ekki gleyma því að Ísland er þannig land að ef fólk vill búa á ystu annesjum þá á að gera því það kleift. Ég ætla ekki að fara dýpra í þetta mál, en vildi leggja áherslu á það gagnvart hæstv. ráðherra, gagnvart öllum þeim góðu þingmönnum sem hafa áhuga á samgöngumálum og gagnvart Vegagerðinni, að þetta er næsta skref, það verður að ráðast í bætur á þessum erfiðasta kafla leiðarinnar í Árneshrepp.
Hæstv. forseti. Það var mér sérstakt gleðiefni að geta komið á samgöngubótum á Ströndum og deili þeirri skoðun með hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni að það er svæði sem þarf að líta til, þess vegna er Bjarnarfjarðarháls inni í samgönguáætlun, ég er mjög ánægð með það og ég vona að hann njóti áfram velvilja þingmanna í þingnefnd þegar þetta mál verður til tekið umfjöllunar. Og úr því að hv. þingmaður nefndi Veiðileysuháls þá er það alveg rétt að það vantar peninga í hann á næstu árum, en hins vegar er gert ráð fyrir fé í hann árið 2018, 200 millj. kr., þannig að lengi er von á einum eins og þar stendur, [[Gripið fram í.]]en það er mikilvægt að þetta komi fram. Mig langar að fara yfir nokkur atriði sem komu fram í umræðunni og var spurt að, þótt ég geti ekki farið í hvert einasta atriði þá ætla ég að tæpa á ýmsu. Í fyrsta lagi flugmálin og viðhald á flugvöllum. Þá get ég staðfest það við hv. þm. Kristján Möller að þeim fjármunum sem ráðstafað var í fjárlagagerðinni í fyrra verður veitt til viðhalds á flugvöllum. Það er hins vegar nauðsynlegt að það komi líka fram að það þarf að gera miklu betur, það er auðvitað mitt verkefni sem ráðherra málaflokksins, ég viðurkenni að það þarf að gera miklu betur og er alveg ljóst að miklu meira fé þarf í viðhald á flugvöllum á næstu árum. Ég nefndi í ræðu minni að við sæjum fram á að þurfa 1 þús. millj. kr. Það er augljóst að þarna þarf að bæta betur í og ég þarf að leggja mig fram við að sækja meira fé í það og ég veit að hv. þingmenn munu ábyggilega veita okkur liðsinni í því. Það er rétt að taka fram að gert er ráð fyrir að þessi áætlun sé endurskoðuð að ári, þannig að þá förum við aftur að hnika til tölum o.s.frv. Þessi tillaga að samgönguáætlun er undir þá sök seld að hún er að koma fram í raun og veru í þriðja sinn af því ekki tókst að afgreiða hana í tvö fyrri skiptin, nú ætla ég ekki að segja annað en það og ég hef nú þegar beðist hreinlega afsökunar á því að hún kemur auðvitað afskaplega seint fram, það er enginn vafi á því, en hún er að minnsta kosti komin hér til umræðu. Vegna þeirra 1.800 millj. kr. sem hér hafa verið gerðar að umtalsefni vil ég láta það koma fram að öll umræða um samgöngumál og skipulag samgöngumála og ákvarðanir um fjárheimildir vegna þeirra fer fram á grundvelli mjög ákveðins ferils. Það á sér stað mikið samráðsferli við sveitarstjórnarmenn, við landshlutasamtök, það á sér stað vinna innan stofnana innanríkisráðuneytisins og byggt á tillögum sem áður hafa verið fluttar á grundvelli fyrri samgönguáætlana. Samgönguáætlanir eru ekki eitthvað sem detta af himnum ofan einn daginn, þær eru margra ára verkefni. Það tekur Vegagerðina til dæmis mörg ár að undirbúa sín verk, þannig að ekkert af þessu er eitthvað sem einstökum ráðherrum dettur í hug á lokametrunum. Þess vegna vil ég að það komi skýrt fram að þær framkvæmdir sem nefndar voru í tengslum við þessar 1.800 milljónir eru allt framkvæmdir sem voru á áætlun. Það er bara verið að flýta þeim. Það er verið að flýta verkum, það er ekki verið að finna upp á nýjum verkefnum og setja þau á dagskrá sem eitthvert sérstakt áhugamál ráðherrans. Þetta er gert til þess að flýta verkefnum til þess að reyna að auka í í þessum mikilvæga málaflokki. Við erum öll sammála um að þar þurfum við meira fé, en ég held að það sé mikilvægt að menn geti að minnsta kosti fallist á að það var þó skárra en ekki að geta fengið þessa fjármuni til viðbótar, þótt ég mundi gjarnan vilja sjá þar miklu meira fé. Þetta eru samt 112 milljarðar á fjögurra ára tímabili og það er þá okkar að forgangsraða í þau verkefni sem við teljum vera brýnust. Ég vil nefna það sem hv. þm. Róbert Marshall nefndi varðandi sýn í umferðaröryggismálum. Þá ber að geta þess að slík stefnumörkun á sér stað og hana má finna í 12 ára áætlun þar sem við setjum fram meira stefnumarkandi hugmyndir en eru í þeirri aðgerðaáætlun sem fjögurra ára áætlunin er. Ég deili með honum þeirri skoðun sem hefur komið fram hjá fleiri þingmönnum, nú síðast hjá hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni, að öryggismál í samgöngumálum eru grundvallaratriði. Það er ekki síst þess vegna sem mín skoðun er sú að við þurfum að gæta mjög vel að viðhaldi og þjónustu á vegakerfi landsins, hvort sem við lítum til þéttbýlisins á höfuðborgarsvæðinu eða annarra þéttbýlisstaða, til dreifðari byggða eða dreifðustu byggðanna á norðvestur- og norðausturhorninu. Allt þetta skiptir máli. Ég vil líka koma inn á nokkuð sem hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon nefndi í sinni ræðu að víða væru malarspottar úti um land. Það er reyndar svo að á þjóðvegi 1 eru enn þá ómalbikaðir kaflar, t.d. í Berufjarðarbotni en við vitum náttúrlega að þar hafa verið miklar deilur um vegarstæðið og hvernig það eigi að liggja. Við vonum auðvitað að við förum að sjá til lands í því. En síðan eru eyður hér og hvar sem við þurfum að geta sett meiri fókus á. Þess vegna tel ég mikilvægt þegar við lítum lengra fram í tímann að við reynum að líta á þetta viðhald - mér finnst þetta raunverulega vera hluti af viðhaldi - sem forgangsatriði um leið og við gerum okkur grein fyrir því að einstaka stórframkvæmdir eru nauðsynlegar. Hv. þm. Páll Jóhann Pálsson nefndi öryggismál sjófarenda og nefndi sérstaklega smábátana í því sambandi. Ég tel að þar reynum við nú alltaf að gera eins og við getum í að auka öryggið og þar rennur þetta náttúrlega saman við aðra málaflokka á vettvangi innanríkisráðuneytisins þar sem við lítum sérstaklega til öryggis sjófarenda. Það er því allt saman í farvegi. Ég vil taka undir með hv. þm. Valgerði Bjarnadóttur um mikilvægi rannsókna. Oft er betra að undirbúa hlutina betur og taka lengri tíma í það og vera með öruggara land undir fótum þegar farið er í verkið. Ég er hjartanlega sammála hv. þingmanni þegar að þessu kemur. Á vettvangi samgöngustofnana hefur nokkru fé ávallt verið varið til rannsókna. Þeim peningum er að mínu viti afar vel ráðstafað og vel varið. Í þessari áætlun erum við til dæmis með ákveðið rannsóknafé vegna Seyðisfjarðarganga eins og hér hefur komið fram. Það er mikilvægt að þeim rannsóknum verði áfram undið fram, þar er um að ræða framkvæmd sem skiptir miklu máli fyrir Austfirðinga. Það þarf samt að koma fram að eins og stefnir í núna er það 20 milljarða framkvæmd og menn þurfa að huga vel að skipulagi slíkra framkvæmda áður en í þær verður farið og líta til bæði svæðisins í heild og annarra framkvæmda sem þörf er á að fara í. Hv. þm. Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir og reyndar líka hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon nefndu tillögur nefndar um kostnað við innanlandsflug. Það er alveg rétt að í þessari samgönguáætlun felst svo sem ekkert sérstakt hvað það varðar. Auðvitað er það þannig að þessar álögur, ef við getum orðað það þannig, eru mestmegnis á forræði fjármálaráðuneytisins, en við höfum haldið áfram því samtali sem hófst í kjölfar skýrslu nefndarinnar. Það þarf að taka fram að það kom held ég mjög mörgum töluvert á óvart hversu lítið fékkst þó út úr því að lækka álögurnar, en auðvitað skiptir allt máli í þessu. Hér var spurt um styrkta innanlandsflugið, hvort ekki stæði til að bjóða það út. Því er til að svara að við framlengdum styrkta flugið til áramóta. Þetta var eitt af þeim verkum sem blasti frekar snemma við eftir að ég settist í innanríkisráðuneytið, þá þurfti að fara að taka afstöðu til þess og heppilegra var talið að miða við áramót. Ég geri ráð fyrir því að það gangi fram með þeim hætti og við sjáum fram á það um áramótin að það verði allt saman boðið út. Þá þarf að skoða í leiðinni staðina sem þar eru undir og hvort þar sé allt rétt eða hvort það þurfi að bæta öðrum við o.s.frv. Ég er ekki með nein tíðindi um það á þessum degi önnur en þau að gert er ráð fyrir því að það fari allt saman af stað. Hér hefur verið rætt um Sundabraut og samgöngumál á höfuðborgarsvæðinu. Ég vil ítreka þá skoðun mína að mér finnst mikilvægt að menn horfi á þau mál heildstætt. Við hljótum að geta verið sammála um að það sé ágætt að auka val manna og menn eigi meira val um fararskjóta, hvort sem þeir vilja nota fæturna til að komast á milli, ganga eða hjóla eða hvort þeir vilja keyra. Allt þarf þetta að geta unnið saman. Við eigum ekki að stilla þessu upp hverju á móti öðru. Við þurfum að láta þetta vinna saman. Við þurfum til dæmis að gæta að því að Sundabraut, sú framkvæmd, er líka gríðarlega mikilvæg fyrir nágrannasveitarfélögin. Það er gert ráð fyrir henni á skipulagi. Ég er þeirrar skoðunar að það sé sjálfsagt að skoða það betur áfram og eins að það séu fleiri atriði í samgöngumálum þar sem litið er til hugsanlegrar aðkomu einkaaðila sem hægt er að skoða. Þó að þess sjái ekki stað í þessari áætlun hefur það verið nokkuð rætt á undanförnum árum. Við skulum taka fram að ef við horfum á svona stærstu samgönguframkvæmdirnar þá eru það faktískt Hvalfjarðargöngin sem hafa kannski sannað sig hvað best sem vel heppnuð einkaframkvæmd.