Forseta hefur borist eftirfarandi tilkynning frá Framsóknarflokknum um mannabreytingar í nefndum þingsins, samanber 16. gr. þingskapa: Jóhanna María Sigmundsdóttir tekur sæti Sigrúnar Magnúsdóttur sem varamaður í atvinnuveganefnd. Karl Garðarsson tekur sæti Ásmundar Einars Daðasonar sem aðalmaður í utanríkismálanefnd. Þorsteinn Sæmundsson tekur sæti Haraldar Einarssonar sem varamaður í utanríkismálanefnd. Höskuldur Þór Þórhallsson tekur sæti Karls Garðarssonar sem aðalmaður í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd. Elsa Lára Arnardóttir tekur sæti Vigdísar Hauksdóttur sem aðalmaður í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd. Vigdís Hauksdóttir tekur sæti Höskuldar Þórhallssonar sem varamaður í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd. Karl Garðarsson tekur sæti Elsu Láru Arnardóttur sem aðalmaður í allsherjar- og menntamálanefnd. Páll Jóhann Pálsson tekur sæti Karls Garðarssonar sem varamaður í allsherjar- og menntamálanefnd. Silja Dögg Gunnarsdóttir tekur sæti Páls Jóhanns Pálssonar sem aðalmaður í velferðarnefnd. Páll Jóhann Pálsson tekur sæti Karls Garðarssonar sem aðalmaður í fjárlaganefnd. Silja Dögg Gunnarsdóttir tekur sæti Páls Jóhanns Pálssonar sem varamaður í fjárlaganefnd. Willum Þór Þórsson tekur sæti Sigrúnar Magnúsdóttur sem varamaður í Norðurlandaráði. Vigdís Hauksdóttir tekur sæti Jóhönnu Maríu Sigmundsdóttur sem aðalmaður í Norðurlandaráði. Þorsteinn Sæmundsson tekur sæti Vigdísar Hauksdóttur sem aðalmaður í Vestnorræna ráðinu. Þórunn Egilsdóttir tekur sæti Ásmundar Einars Daðasonar sem varamaður í Vestnorræna ráðinu. Þorsteinn Sæmundsson tekur sæti Páls Jóhanns Pálssonar sem varamaður á NATO-þinginu. Þessar mannabreytingar skoðast samþykktar án atkvæðagreiðslu ef enginn hreyfir andmælum.
Herra forseti. Ég kem hingað upp til þess að gera athugasemdir við vinnubrögð atvinnuveganefndar þar sem ég er varaformaður. Þar var fundur í morgun þar sem fjallað var um það málefni að verkefnisstjórn rammaáætlunar væri ekki að vinna innan lagaramma rammaáætlunar. Ég hafði óskað eftir því að á fundinn kæmu ekki bara eins og formaður óskaði eftir tíu aðilar úr orkugeiranum til að kvarta yfir vinnubrögðum nefndarinnar heldur kæmu líka fulltrúar frá umhverfisgeiranum. Undir það tók þingmaður Bjartrar framtíðar, Heiða Kristín Helgadóttir. Við því var ekki orðið. Þessi draugagangur sem er kominn aftur inn í atvinnuveganefnd er óboðlegur fyrir vinnu þingsins. Það er ekki boðlegt hvernig vinnubrögðin eru þar, að það sé verið að grafa undan trúverðugleika verkefnisstjórnar. Hæstv. umhverfisráðherra er nýbúin að lýsa yfir trausti á verkefnisstjórn. Hvers lags vinnubrögð eru þetta? Ég vil að hæstv. forseti skoði þetta vinnulag nefndarinnar.
Virðulegur forseti. Hv. þm. Jón Gunnarsson talaði um það sérstaklega undir stefnuræðu forsætisráðherra að nú væri komið að því að koma sér upp úr skotgröfunum og fara að vinna hér málefnalega. Í millitíðinni gerðist það svo að hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra lýsti sérstökum stuðningi við störf verkefnisstjórnar rammaáætlunar. Við sjáum það núna að hv. þm. Jón Gunnarsson fer í það skipulega að grafa undan trúverðugleika rammaáætlunar og verkefnisstjórnarinnar. Þetta er grafalvarlegt mál, virðulegur forseti, auk þess sem hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir og hv. þm. Heiða Kristín Helgadóttir óskuðu eftir því að um yrði að ræða sameiginlegan fund með umhverfis- og samgöngunefnd, enda heyrir rammaáætlun undir umhverfisráðherra og þar með undir umhverfisnefnd þingsins. Hvaða vinnubrögð eru þetta, virðulegur forseti?
Virðulegi forseti. Fáum við ekki að endurtaka ballið aftur frá síðasta vetri? Eru menn ekkert að grínast hérna? Þetta er svo ótrúleg staða sem kemur hér upp ítrekað og hverju ætla menn að ná fram með þessu? Menn vilja átök. Menn höfðu það svo náðugt í sumarfríinu að þeir ákveða að þetta gangi nú ekki lengur og nú þurfi að henda í eina átakaköku. Sú kaka var bökuð í morgun. Virðulegi forseti. Þessi málaflokkur heyrir undir umhverfis- og samgöngunefnd. Atvinnuveganefnd hefur ekkert með það að taka upp svona umræðu sem er eingöngu til þess gerð að grafa undan faglegri nefnd, faglegri verkefnisstjórn rammaáætlunar, án samráðs að minnsta kosti við ráðherrann og umhverfisnefnd sem fer með þennan málaflokk. [[Forseti hringir.]]Ég óska eftir því að forseti geri hlé á þessum fundi, það verði kallað til fundar þingflokksformanna og farið yfir verksvið málefnanefnda þingsins. Þetta gengur ekki.
Herra forseti. Við erum kannski að leggja hérna upp í annan vetur þar sem vinnubrögð formanns atvinnuveganefndar, hv. þm. Jóns Gunnarssonar, verða að stórfelldu og sjálfstæðu vandamáli hérna í þingstörfunum. Ég hélt að hv. þingmaður hefði orðið sér nægjanlega til skammar í fyrra og bakað nægan ófrið hér, en hann hyggst hefja sama leikinn. Nú hefur ráðherra lýst því yfir að hún styðji vinnu verkefnisstjórnar og verkefnisstjórn fái vinnufrið og hún muni engar tillögur leggja fyrir þingið fyrr en verkefnisstjórn hefur lokið sínum störfum. Nei, þá fer hv. þm. Jón Gunnarsson af stað og kallar inn í atvinnuveganefnd aðila sem eru auðvitað á sviði umhverfisráðherra og þá bara úr orkugeiranum. Það er hans sýn á eðlileg vinnubrögð í þessu máli. Auðvitað er hv. þingmaður hér að vega að hæstv. umhverfisráðherra umfram alla aðra sem fer með þennan málaflokk og hefur gefið yfirlýsingar um það hvernig hún hyggist standa að málum. [[Forseti hringir.]]Á bara að láta hv. þingmann ganga svona lausbeislaðan áfram? Er ekki hægt að setja að minnsta kosti múl upp í hann?
Virðulegi forseti. Ég man þá tíð þegar dagskrá Ríkisútvarpsins var lesin upp, svona fastir liðir eins og venjulega. Við ættum kannski að setja það á dagskrá þingsins, fastir liðir eins og venjulega, Jón Gunnarsson misbýður nefndarfólki í nefndinni sem hann stýrir. Þetta er náttúrlega orðið algjörlega óþolandi, virðulegi forseti. Við vitum að það var með, ég vil kalla það gerræði sem rammaáætlun var send til atvinnuveganefndar en ekki til umhverfis- og samgöngunefndar þar sem hún á heima. Nú er það svo að umhverfisráðherra skýrði frá því í upphafi þings að hún hygðist fara að ákvörðunum þingsins hér á síðasta þingi og halda sig síðan innan rammaáætlunar, en þá kemur formaður nefndarinnar eina ferðina enn. Ég veit ekki, [[Forseti hringir.]]ég vil bara ekki segja það sem ég hugsa, virðulegi forseti.
Virðulegur forseti. Hefst nú þetta leikrit enn og aftur um það mál af hálfu stjórnarandstöðunnar sem við vorum sammála um í þinginu á síðasta kjörtímabili að reyna að leiða ágreining um í jörð og koma á ákveðnu sáttaferli í þessu máli. Það var það sem þetta snerist um.
Takk fyrir það.
Ef við ætlum að hafa þetta mál í sátt, virðulegur forseti, þá er alveg lágmark að farið sé eftir þeim lögum sem við settum. Það kom fram fyrir nefndinni mjög alvarlegur ágreiningur nokkurra aðila, þar á meðal Orkustofnunar, orkufyrirtækjanna og fleiri, um að ekki væri farið að lögum í vinnu verkefnisstjórnar. Er ekki eðlilegt að atvinnuveganefnd sem hafði málið til umfjöllunar taki það upp og fari ofan í það og geri það með fulltrúum ráðuneytanna á staðnum til þess að fara yfir það hvort við séum virkilega að gefa vitlaust upp í byrjun sem leiðir auðvitað til enn frekari ágreinings í framhaldinu? Virðulegi forseti. Formaður verkefnisstjórnar staðfesti [[Forseti hringir.]]að það væri hans skoðun að farið hefði verið út fyrir ramma laganna í umfjöllun nefndarinnar á síðasta vetri, [[Forseti hringir.]]það hefði verið farið út fyrir ramma laganna. Getum við ekki sameinast um það hér að við viljum að minnsta kosti að það sé farið að lögum? [[Forseti hringir.]]Það er ekkert annað markmið [[Forseti hringir.]]af hálfu hv. atvinnuveganefndar í þessu en að [[Forseti hringir.]]reyna að auka sáttina [[Forseti hringir.]]um þá niðurstöðu sem kann að koma í framhaldinu, það sé farið að lögum [[Forseti hringir.]]sem Alþingi setur.
Forseti vill fara þess á leit við þingmenn að þeir virði tímamörk sem eru samkvæmt þingsköpum sem eru lög í landinu.
Herra forseti. Mér finnst grafalvarlegt þegar verið er að vitna í formann verkefnisstjórnar og mistúlka orð hans. Hann taldi að það hefðu verið mistök að fara í flýtimeðferð, það hefði ekki verið hægt að vinna eftir þeirri aðferðafræði sem þeim var ætlað með því. Það voru mistökin. Ég spyr: Ef það er fullyrt hérna að verkefnisstjórn fari ekki eftir lögum, sem er mjög grófur áburður á hendur verkefnisstjórnar og vantraust á hæstv. ráðherra, að þarna sé ekki verið að fara eftir lögum og ekki stjórnsýslu, á þetta mál þá ekki heima í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd? Er hv. þm. Jón Gunnarsson orðinn sjálfskipaður rannsóknarréttur? Þetta eru engin vinnubrögð og stjórnsýsla. Við getum ekki boðið þinginu upp á slík vinnubrögð. [[Forseti hringir.]]Ég vil taka það fram að formaður verkefnisstjórnar fullyrti í morgun og hv. þm. Jón Gunnarsson ætti að geta tekið undir það að vinna nefndarinnar væri innan lagarammans. [[Forseti hringir.]]Það er mjög ósmekklegt af hv. þingmanni að tíunda og nafngreina menn í faghópum sem hann telur ekki hæfa til að starfa.
Forseti. Þá erum við komin í endurtekið efni. Mér finnst samt mjög mikilvægt að þingmenn hafi það í huga að hv. þingmaður og formaður atvinnuveganefndar lofaði því við endalok síðasta þings að halda áfram uppteknum hætti og þá held ég að við ættum kannski ekki að eyða allt of miklum tíma í að gefa hv. þingmanni það sem hann er að kalla eftir. Ég legg til að við einhendum okkur í þau mál sem við höfum hér og þetta verði tekið fyrir á þingflokksformannafundi. Það er rétti vettvangurinn og ég skora því á forseta að boða til þingflokksformannafundar nú þegar og hætta síðan að gefa hv. þingmanni alla þessa neikvæðu athygli í þingsal sem er augljóslega það sem þingmaðurinn er að kalla eftir.
Virðulegur forseti. Ég er að reyna að átta mig á því hversu mikilli móðgun ég á að koma mér upp akkúrat núna. Mér fannst ég vera að koma af mjög góðum og gagnlegum fundi og ég tók algjörlega undir þau sjónarmið sem hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir kom fram með á síðasta fundi okkar í atvinnuveganefnd um að þarna ættu að vera fulltrúar frá náttúruverndarsamtökum. Mér er í raun og veru fyrirmunað að skilja hvað það hefði eyðilagt að bæta við einni til tveimur manneskjum á þann fund þar sem voru hvort sem er mjög margar manneskjur og hefði bara gert fundinn betri og sleppt okkur öllum við þessa uppákomu. Ég fagna því þó að fundurinn var opinn fjölmiðlum sem mér finnst mjög mikilvægt og stórt skref í átt að því að upplýsa fleiri um það sem fram fer á nefndarfundum. Almennt held ég að allt sem leiði okkur að þeim stað þar sem við forðumst svona furðulegar uppákomur eins og núna séu af hinu góða. Ég skil ekki þau sjónarmið að tvær til þrjár manneskjur hefðu gert útslagið um það að þessi fundur hefði verið of fjölmennur.
Hæstv. forseti. Hv. þm. Heiða Kristín Helgadóttir hitti naglann á höfuðið áðan þegar hún sagði að fundurinn í morgun hefði verið góður og gagnlegur vegna þess að það var hann. Hann var nauðsynlegur til þess að nefndarmenn í hv. atvinnuveganefnd fengju upplýsingar breitt yfir vegna þess að aðilar í orkugeiranum hafa fundið að verklagi verkefnisstjórnar. Þess vegna var alveg sjálfsagt að leiða þessa aðila saman til þess að nefndarmenn gætu gert sér heildarmynd af því sem er búið að gerast í verkefnisstjórn frá því að hún var sett á stofn. Ég tel að nefndarmenn séu miklu betur upplýstir nú en fyrir fundinn um það hvernig þessi mál standa. Auðvitað eru menn misglaðir yfir því hvernig málum er fyrir komið en að þessi fundur hafi verið settur upp sem einhverjar nornaveiðar eða rannsóknarréttur er bara fullkomin firra. [[Forseti hringir.]]Þessi fundur var fyrst og fremst til þess að menn gætu glöggvað sig á ástandinu og fengið góðar upplýsingar. Er það ekki það sem við eigum að hafa? Eigum við ekki að hafa góðar upplýsingar til að geta tekið góðar ákvarðanir, herra forseti?
Virðulegi forseti. Jú, við eigum að hafa góðar upplýsingar. Jú, við eigum að virða hvert annað. Og, jú, við eigum að vinna hér eins vel og við getum. Það er ekki gert í þessu máli heldur eru menn að reka einhverja pólitík sem leiðir eingöngu til átaka þriðja árið í röð. Það er enginn góðvilji þar að baki, ég get fullyrt það. Það er heldur ekki málinu sjálfu til góða hvernig hv. þingmaður vinnur það vegna þess að mér heyrist hann vera að leggja upp í enn einn leiðangur sem mun leiða til þess að tafir verða á afgreiðslu út úr rammaáætlun. Hann gerði það hér á síðasta þingi. Hvammsvirkjun væri komin núna af stað ef hv. þingmaður hefði ekki þvælst fyrir henni í allan fyrravetur. Mér heyrist á máli hans hér að hann sé enn eina ferðina að leggja upp í leiðangur sem muni tefja allt ferlið, tefja það að rammaáætlun skili af sér. Menn þurfa aðeins [[Forseti hringir.]]að hugsa hvað þeir eru að gera og gæta sín í kappinu á því að slá sig til riddara. [[Forseti hringir.]] Annað sem ég verð að nefna líka er að málið heyrir undir umhverfis- og samgöngunefnd, ekki atvinnuveganefnd.
Virðulegur forseti. Það mun vera hægt vestra að segja til um lengd vetrar miðað við það hvenær eitthvert tiltekið múrmeldýr sýnir sig út úr holu sinni. Það er … [[Gripið fram í.]]- Leyfið mér nú að klára söguna, hæstv. ráðherrar, áður en þið fyllist hneykslun á ráðherrabekkjunum. Það er svipað og nú er uppi þegar hv. þm. Jón Gunnarsson sýnir sig í umfjöllun sinni um rammaáætlun, ýmislegt sem bendir til þess að þetta verði langur og harður vetur. Lögbrotin sem vissulega hafa verið framin í tengslum við rammaáætlun felast í því að taka tiltekna virkjunarkosti út og óska eftir flýtimeðferð á þeim. Hverjir hafa gert það? Hæstv. ríkisstjórn. Hver hefur gert enn betur og fjölgað þeim kostum? Hv. þm. Jón Gunnarsson í umfjöllun sinni í atvinnuveganefnd. Er hann maðurinn sem er núna að rannsaka þessi brot? Er hann rétti aðilinn til þess? Það er fagnaðarefni ef menn hafa séð að sér [[Forseti hringir.]]og iðrast, en ég er ekki viss um að atvinnuveganefnd, þó að hún sé fær um að vasast í flestum hlutum í þinginu, sé rétta nefndin til þess.
Virðulegur forseti. Það er alveg með ólíkindum að heyra hér málflutning fólks, alveg hreint með ólíkindum, og hvaða skítkast menn eru komnir í, persónulega skítkast eina ferðina enn. Þau komast ekki upp úr þessu forarsvaði, sumir hv. þingmenn, virðulegi forseti. Þingið ákvað að senda þetta mál til atvinnuveganefndar. Það var ekki ákvörðun nefndarinnar. Það var þingið sem ákvað það og það er nefndin sem hafði þetta til umfjöllunar en ekki umhverfisnefnd. Það er búið að taka undir þau sjónarmið og boða að það verði boðaður fundur með öðrum aðilum, en við tókum 70 aðila á fund nefndarinnar til að fjalla um þetta í fyrra. Við getum ekki tekið Náttúruverndarsamtök Íslands og Landvernd út fyrir sviga í því, þá verðum við að boða sveitarfélögin og ferðaþjónustuna og alla hina hagsmunaaðilana líka [[Gripið fram í.]]til þess að gæta jafnræðis. Við munum halda slíka fundi ef óskað er eftir því. Erum við að tefja ferlið? [[Forseti hringir.]]Er það virkilega svo að einhverjir þingmenn hér í salnum, [[Forseti hringir.]]ég bið þá að rétta upp hönd, vilja að ferlið haldi áfram [[Forseti hringir.]]í ágreiningi, bullandi ágreiningi um að verið sé að brjóta lög, það sé ekki verið að fara að lögum? Er það ekki eftirlitshlutverk þingsins [[Forseti hringir.]]að sjá til þess að framkvæmdarvaldið framfylgi þeim lögum sem við setjum?
Virðulegi forseti. Það er með ólíkindum hvað allt fer á annan endann ef verkefnisstjórn rammaáætlunar ber á góma. Ég tek undir það sem hefur komið fram hérna hjá þeim aðilum sem sátu fundinn í morgun, og voru það nú ekkert allir úr stjórnarliðinu, sem töldu að þetta hefðu verið góðar samræður. Ef það er ekki merki um góðan vilja til að vinna saman að byrja á að ræða saman og reyna að koma í veg fyrir misskilning þá veit ég ekki hvað. Það koma athugasemdir til atvinnuveganefndar í ár um verklagið. Er ekki rétt að stilla saman strengina svo við séum öll á sömu blaðsíðu um hvernig við ætlum að vinna þetta? Ég held að þeir sem hafa hæst hér vilji bara halda áfram [[Forseti hringir.]]stríði og vera í stríði í allan vetur eins og þeir voru allan síðasta vetur.
Herra forseti. Sá veldur miklu sem upphafinu veldur og í öllum tilvikum hefur það verið ríkisstjórnin og þá sérstaklega formaður atvinnuveganefndar sem hefur hafið ófriðinn um þessi mál. Það má fletta spjöldum sögunnar í þeim efnum, það kemur í ljós. Lögin sem hér um ræðir heyra undir umhverfisráðherra. Rammaáætlun er á verkefnasviði umhverfisráðherra samkvæmt forsetaúrskurði um verkaskiptingu innan Stjórnarráðs Íslands. Það er hlutverk umhverfisráðherra að sjá um að verkefnisstjórn fari að lögum og það hefur ráðherra gert, lýst fullu trausti á verkefnisstjórn og lýst því yfir að hún vilji gefa verkefnisstjórn vinnufrið. Atvinnuveganefnd hefur ekkert umboð á þessu málasviði, hún hefur það ekki. Og þá hefði verið lágmark að vinna að undirbúningi fundarhalda í samstarfi umhverfis- og samgöngunefndar og atvinnuveganefndar ef menn vildu fara eitthvað inn í þessi mál, sem mjög má draga í efa að þjóni nokkrum uppbyggilegum tilgangi því að það sem málið snýst nú um er að verkefnisstjórn fái vinnufrið. Það er honum [[Forseti hringir.]]sem hv. þingmaður, ófriðarhöfðinginn, hv. þm. Jón Gunnarsson, er að reyna að spilla. Svo legg ég til að hann fái hv. þm. Vigdísi Hauksdóttur með sér í þennan sérstaka rannsóknarrétt þannig að við sameinum alla lögspekikrafta þingsins í einni nefnd, hv. þingmenn Jón Gunnarsson og Vigdísi Hauksdóttur. [[Gripið fram í.]]
Virðulegur forseti. Ég er mjög hugsi yfir stöðu hæstv. umhverfis- og auðlindaráðherra sem og því að hér skuli hún ekki njóta stuðnings stjórnarmeirihlutans í umræðunni um fundarstjórn forseta. Hún hefur lýst fullu trausti á sína verkefnisstjórn. Hún hefur lýst því hversu mikilvægt það er að verkefnisstjórn rammaáætlunar fái að ljúka vinnu sinni, fái að ljúka ferlinu og koma tillögu til ráðherra á grundvelli gildandi laga. Af hverju finnur stjórnarmeirihlutinn sig í því að grafa skipulega undan trúverðugleika síns eigin ráðherra? Og af hverju kemur fulltrúi Framsóknarflokksins, hv. þm. Þorsteinn Sæmundsson, og tekur þátt í því að grafa undan ráðherra Framsóknarflokksins? Hvers konar eiginlega stemning er þetta, virðulegur forseti, gagnvart umhverfismálum og ráðherra þess málaflokks?
Hæstv. forseti. Ég ber fullkomið traust til umhverfis- og auðlindaráðherra, svo það sé sagt. Það þarf ekkert að vera að ýja að því að svo sé ekki. Það er hins vegar eitt varðandi þennan fund sem menn þurfa að hafa í huga, ákvörðunin um þennan fund í morgun var tekin á fundi atvinnuveganefndar af nefndinni allri. Það komu engar athugasemdir fram af hálfu fulltrúa stjórnarandstöðunnar um að þessi fundur yrði haldinn. Það var tekið tillit til þeirra óska minni hlutans að fundurinn yrði opinn fjölmiðlum. Það fannst okkur alveg sjálfsagt og ég endurtek það sem ég var að segja áðan, fundurinn var haldinn og til hans var líka boðið ráðuneytisstjórum til þess að upplýsa nefndina um gang mála, til þess að hreinsa andrúmsloftið, til þess að fá heildarmyndina þegar orkufyrirtækin voru búin að gera athugasemdir við starfsemi verkefnisstjórnarinnar. Hvað er að því, hv. þm. Svandís Svavarsdóttir, að hreinsa andrúmsloftið og fá allar upplýsingar [[Forseti hringir.]]upp á borðið? Eru menn eitthvað á móti því að allar upplýsingar liggi fyrir?
Virðulegi forseti. Ég held að sú umræða sem hefur átt sér stað undir liðnum um fundarstjórn forseta sýni að það verður að breyta einhverju í sambandi við þessa ágætu löggjöf. Hún er ekki í lagi. Hv. þm. Katrín Júlíusdóttir sagði að þriðja árið í röð væri ríkisstjórnin að efna til ófriðar og að þriðja árið í röð deildu menn hér um þessa rammaáætlun.
Væru að tefja.
Nei, hæstv. forseti, eru menn búnir að gleyma átökunum á seinasta kjörtímabili? Eru menn búnir að gleyma því þegar síðasta ríkisstjórn tók þetta mál úr þeim faglega ferli sem það hafði verið í? Þá var rammaáætlun, þessi löggjöf og allt þetta ferli sem var sett upp, gleymum því ekki, til að ná sátt um vernd og nýtingu - á seinasta kjörtímabili var vikið frá þessu og það hryggir mig [[Gripið fram í.]]- leyfið mér að klára. [[Forseti hringir.]]Það hryggir mig, virðulegur forseti, að ekki megi halda fund til þess að ræða það hvernig í ósköpunum við getum reynt að ná saman um þessi mál án þess að hlutirnir fari á hvolf. Ég bið menn um að biðja hv. þm. Jón Gunnarsson að halda annan fund þar sem öll þessi sjónarmið koma fram vegna þess að það er markmiðið. [[Forseti hringir.]]Ég styð hv. nefndarformann og nefndina alla fyllilega í því [[Forseti hringir.]]að reyna að leiða þetta mál til lykta.
Ég ítreka enn einu sinni við þingmenn og ráðherra að þeir virði ræðutíma sem þeim er skammtaður.
Virðulegur forseti. Ég verð að lýsa yfir mikilli undrun á þeirri stöðu sem þetta mál er komið í hér. Ég velti fyrir mér hvort það komi mönnum algerlega í opna skjöldu að menn skuli bregðast svona við hér. Kemur það mönnum virkilega á óvart? Liggur það ekki fyrir og hefur það ekki legið fyrir býsna lengi að um þennan málaflokk eru miklar deilur? Var ekki síðastliðið vor verið að samþykkja að færa Hvammsvirkjun í nýtingarflokk? Náðist ekki sá „árangur“ sem hv. þm. Jón Gunnarsson ætti að geta sætt sig við? Er atvinnuástandið, efnahagsástandið þannig að það kalli á að menn séu með sérstakar flýtiaðgerðir í rammaáætlun? Getur atvinnuveganefnd og meiri hluti þingsins ekki einfaldlega sætt sig við það að málið er í góðum farvegi hjá verkefnisstjórn? Hún mun skila af sér til umhverfisráðherra. Þarf að hafa einhver afskipti af því? [[Gripið fram í.]]Á þingið [[Forseti hringir.]]eitthvað að vera að skipta sér af þessu ferli? Heldur hv. þm. Jón Gunnarsson virkilega að hann af öllum mönnum hér inni [[Forseti hringir.]]sé rétti maðurinn til að leiða þetta deilumál í jörð? Í alvörunni?
Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að segja að það er ekkert athugavert við það að þingnefndir kalli til sín aðila til að fá fram sjónarmið um þætti sem komið hafa fram varðandi rammaáætlun, vinnu verkefnisstjórnar o.s.frv. Það er ekkert athugavert við það og fundurinn var meira að segja opinn fjölmiðlum þannig að það er ekki hægt að segja að þar hafi neitt verið fyrir luktum dyrum. Það sem mér finnst rétt að gera athugasemd við hér er þegar þeir þingmenn, stjórnarliðar, sem boða til slíks fundar, hafa hann opinn fjölmiðlum til að fá fram umræðu, eru kallaðir ófriðarhöfðingjar, jafnvel látið að því liggja að þeir séu múrmeldýr og annað því um líkt. Við það finnst mér rétt að gera athugasemd og ég geri það hér við hæstv. forseta. Ég bið okkur öll um að gæta orða okkar vegna þess að það er ekkert athugavert við það sem gert var hér í morgun. Það var boðað til opins fundar í atvinnuveganefnd þar sem farið var [[Forseti hringir.]]yfir fram komnar athugasemdir og ekkert annað hefur gerst. Það er engin ástæða til þess að kalla menn ófriðarhöfðingja eða múrmeldýr.
Forseti telur að hann þurfi ekki að taka það fram að þingmenn skuli gæta orða sinna. Það er sjálfsögð regla.
Virðulegi forseti. Ég lýsi einfaldlega undrun minni á þeirri stöðu sem upp er komin í þingsal þegar hæstv. iðnaðarráðherra kemur í ræðustól og talar um nauðsyn lagabreytinga á málefnasviði sem heyrir undir annan ráðherra. Og vegna þess að ég held að stjórnmálin væru betri ef menn stæðu með félögum sínum finnst mér átakanlegt að sjá þann skort á samstöðu framsóknarmanna með umhverfisráðherra sínum sem birtist í taktföstum gangi þeirra hér með sjálfstæðismönnum í aðför að hæstv. umhverfisráðherra. Mér þótti mikill bragur að því þegar umhverfisráðherra steig fram um daginn og sagðist ætla að bíða niðurstöðu verkefnisstjórnar. Hún sýndi þar með vilja til þess að skapa víðtæka sátt í þessu máli og það er hróss vert. En það er ömurlegt að sjá hæstv. iðnaðarráðherra reyna að grafa undan henni með tilstyrk sinna eigin flokksmanna og framsóknarmanna í þingsal. Það er dapurlegt. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Herra forseti. Ég tek undir með þeim hv. þingmanni sem talaði á undan mér. Hæstv. umhverfisráðherra kom með mjög skýra yfirlýsingu í upphafi þings um að hún teldi mikilvægt, rétt eins og hér var rætt á síðasta þingi, að gefa verkefnisstjórn svigrúm til að ljúka sinni vinnu. Þess vegna boðaði hún engar breytingar á þessu þingi heldur sagði mikilvægt að gefa málinu þann tíma sem það þyrfti þannig að hægt væri að ljúka vinnu við það og að ekki yrði haldið áfram að efna til ófriðar um málið. Ég held að það sé þingsins að líta í eigin barm. Hér hafa menn talað um að ekki hafi verið gerðar athugasemdir við fundarboðunina. Það kom áðan fram hjá hv. þm. Lilju Rafneyju Magnúsdóttur, varaformanni nefndarinnar, að ekki væri tekið tillit til athugasemda hennar þannig að sannanlega voru gerðar athugasemdir.
Það er rangt.
Við skulum líka átta okkur á því að þegar rætt er um að málið hafi verið sent til hv. atvinnuveganefndar af þinginu var það bara meiri hluti þingsins. Auðvitað voru gerðar verulegar athugasemdir við það á sínum tíma að málið skyldi ekki sent til hv. umhverfisnefndar. [[Forseti hringir.]]Raunar var þá, herra forseti, talað um að skipta rammaáætlun í tvennt, að hún ætti heima í tveimur nefndum. Ég held að þingið þurfi að fara yfir þetta og tek undir með þeim sem hér hafa sagt að það sé ástæða til að ræða þetta … [[Forseti hringir.]]
Virðulegi forseti. Hér er verið að ræða fundarstjórn forseta en að venju frá síðasta þingi er þessi liður undirlagður efnislegri umræðu um rammaáætlun. Ég held að það þurfi að fara að skoða vinnubrögð þingsins í þessu máli. Hér er brostið á rammamálæði eina ferðina enn, hér er þessi liður misnotaður eina ferðina enn. Virðulegi forseti. Þingið hefur svo sannarlega komið saman og það er alveg hreint með ólíkindum hvernig stjórnarandstaðan getur misnotað dagskrárliði þingsins til þess að ræða rammaáætlun, en svo þegar rammaáætlun er sett á dagskrá þingsins er ekki hægt að ræða hana. Virðulegi forseti. Ég skil ekki lengur hvað þetta fólk sem situr í stjórnarandstöðunni vill með þessum málflutningi fyrir utan allan [[Forseti hringir.]]óhróðurinn og illmælgina hér um einn þingmann sem er hv. þm. Jón Gunnarsson. Það er þessu fólki til háborinnar skammar. [[Gripið fram í.]]
Virðulegur forseti. Ég mótmæli túlkun formanns Samfylkingarinnar, hv. þm. Árna Páls Árnasonar, sem segir mig hafa boðað hér lagabreytingar sem eru ekki á mínu sviði. Það var ekki það sem ég var að tala um. Ég bið menn um að halda sig við umræðuefnið. Ég var að segja að það væri greinilega eitthvað að lögum sem hafa - markmiðið með vinnunni allri var að leiða til lykta [[… í lögunum.]]ágreining … [[Gripið fram í: Þú sagðir þetta.]] Virðulegur forseti. Það er erfitt að halda sig innan tímamarka þegar maður fær ekki ráðrúm til að ræða málin hér. Það er eitthvað að löggjöfinni þegar ágreiningurinn er svo mikill og það er það sem við þurfum að ræða okkur í gegnum. Ég er ekki að boða einar eða neinar lagabreytingar. Ég er ekki að lýsa neinu [[Forseti hringir.]]vantrausti á umhverfisráðherra, þvert á móti. Við höfum rætt þetta. Ég vil að menn taki þessu eins og það er. Við þurfum að koma þessu máli í betri farveg, okkur öllum til heilla. Það var á síðasta kjörtímabili sem deilan var um [[Forseti hringir.]]í hvorri nefndinni málið átti heima.
Forseti [[Var málið þá ekki fært úr einu ráðuneyti yfir í annað?]]biður bæði þingmenn og ráðherra að virða ræðutíma. Ræðustóll Alþingis er ræðupúltið en ekki salurinn.
Virðulegi forseti. Ég vil bara gera athugasemd við ummæli hv. 2. þm. Reykv. s. sem gerir hér ráð fyrir því að um leið og einhver fer að tala um fundarstjórn, nefndastörf eða því um líkt sé það sjálfkrafa málþóf og sjálfkrafa efnisleg umræða. [[Gripið fram í.]]Hvorugt er tilfellið. Hér eru menn að tala um í hvaða nefnd málið hafi farið og hver aðdragandi þeirrar ákvörðunar var. Hér hafa menn nefnt að þetta hafi verið fundur sem var opinn fréttamönnum, sem ég tel reyndar gott, upplýsingasöfnun og hvernig nefndastarfi sé háttað. Þetta er það sem hefur verið rætt, hér hefur engin efnisleg umræða átt sér stað svo ég hafi heyrt og ég hef verið hér allan tímann. Sömuleiðis hafa fyrst og fremst stjórnarliðar farið fram yfir tímann hér sem bendir til þess að þetta sé eitthvað sem fólk vill ræða. Það væri nær lagi ef hv. 2. þm. Reykv. s. færi að átta sig á því að þetta púlt er til þess að ræða málin og þegar fólk er ósátt þá ræðir það það. [[Gripið fram í.]]Það er sjálfsagt, til þess er liðurinn.
Hæstv. forseti. Ég mótmæli þeim orðum hv. þm. Vigdísar Hauksdóttur að fundarstjórn forseta hafi ekki verið rædd undir þessum lið. Það er einmitt verið að ræða um fundarstjórn forseta og það form sem hér er haft á umræðunni. Ég mótmæli líka þeim orðum hv. þingmanns að í umræðunni sjálfri um rammaáætlun hafi ekki verið rætt um rammaáætlun. Við stóðum hér í marga klukkutíma og ræddum um rammaáætlun og mikilvægi hennar. Ef hv. þingmaður telur hins vegar tíma þingsins betur varið í eitthvað annað en að ræða fundarstjórn forseta legg ég til við hv. þingmann að hún taki undir þær kröfur sem hér hafa verið settar fram um að hæstv. forseti kalli saman þingflokksformenn og haldi fund.
Virðulegi forseti. Ég hef ekkert út á fundarstjórn forseta að setja, en mér fyndist reyndar að hann hefði mátt minnast þess við upphaf þingfundar að í dag eru 30 ár síðan Vestnorræna ráðið var stofnað. Það er mikilvægt og merkilegt ráð sem við Íslendingar erum þátttakendur í. Ég stakk upp á því í vor einu sinni undir liðnum um fundarstjórn forseta að við mundum syngja í upphafi þingfunda og vera svo í stuttri íhugun rétt á eftir. Ég ætla að stinga upp á því aftur. Mér finnst þetta frábær hugmynd. Ef þetta er það sem við þurfum að takast á við næstu vikurnar, þá guð hjálpi okkur öllum.
Virðulegi forseti. Undir dagskrárliðnum um fundarstjórn forseta á að ræða fundarstjórn forseta en ekki efni mála svo ég segi það einu sinni enn. Hér hefur komið fram að á síðasta þingi hafi rammaáætlun verið rædd í marga daga. Það er rétt. En í fimm heila vinnudaga var líka talað undir liðnum um fundarstjórn forseta á meðan rammaáætlun var á dagskrá þingsins. Er það ekki eitthvað sem við þurfum að athuga? Um leið og orðið rammaáætlun ber á góma í þingsal er þessi dagskrárliður misnotaður ásamt öðrum dagskrárliðum. Það sem ég er að fara fram á, og er nú ekki stór bón, er að hv. þingmenn haldi sig við dagskrá þingsins og innan þess ramma sem okkur [[Forseti hringir.]]er settur með þingsköpum og ræðum málin sem ræða á um undir dagskrárliðunum.
Virðulegi forseti. Ég hef setið undir þessari umræðu um fundarstjórn forseta og hef ekki heyrt neitt efnisatriði um rammaáætlun, ekki eitt. Hér hefur verið talað um nefndastörfin, hér hefur verið talað um framgöngu hv. formanns atvinnuveganefndar og hér hefur verið talað um eðli fundarins og til hvers fundir séu, hvort menn séu á móti því eða með að safna upplýsingum eða hverja skuli boða á fundi. Það er það sem hefur verið rætt hérna. Það er eðlilegt að fólk ræði slíka hluti undir liðnum um fundarstjórn forseta. Mér finnst orðið mjög þreytandi hvernig hv. 2. þm. Reykv. s. lætur eins og að í hvert einasta sinn sem fundarstjórn forseta er rædd sé það sjálfkrafa málþóf. Það undirstrikar vonandi ekki viðhorf hv. þingmanns til þess hvað það þýðir að ræða ágreiningsmál yfir höfuð. Það lítur út fyrir það að hv. þingmaður vilji einfaldlega alltaf ráða.
Til svara eru: Heilbrigðisráðherra, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, utanríkisráðherra og innanríkisráðherra.
Herra forseti. Það eru tvö efni sem ég vil aðeins taka upp við hæstv. innanríkisráðherra. Fyrri spurningin er einfaldlega sú hvenær von sé á því að hæstv. ríkisstjórn geri næstu tilraun sína til að fá afgreidda samgönguáætlun. Eins og kunnugt er hefur þessari ríkisstjórn enn ekki tekist að afgreiða samgönguáætlun. Það er langt liðið á kjörtímabilið og málaflokkurinn virðist sæta miklum afgangi. Aðallega vil ég þó ræða við hæstv. innanríkisráðherra um viðhorf eða afstöðu hæstv. ráðherra til þeirrar umræðu sem nú er um versnandi afkomu, því miður, sveitarfélaganna. Það er alveg ljóst að afkoma þeirra, sérstaklega þeirra stóru, versnaði á síðasta ári. Það er þungt hljóðið í sveitarstjórnarmönnum núna eins og við heyrum í aðdraganda þess að þeir halda fjármálaráðstefnu sína og það er vaxandi þrýstingur á að tekjuleg samskipti ríkis og sveitarfélaga verði endurskoðuð í þá átt að styrkja stöðu sveitarfélaganna, skiljanlega. Ekki bætir úr að sum sveitarfélög eru í miklum vanda vegna kostnaðar við að veita þjónustu við fatlaða sem þau yfirtóku með samningum frá ríkinu og ekki hefur fengist botn í. Svipað mætti reyndar segja um deilur um tónlistarfræðslu. Margt brennur á sveitarfélögunum um þessar mundir og þau horfa fram á versnandi afkomu þannig að formaður þeirra boðar nú að ef ekki verði einhver breyting á þá stefni í niðurskurð og harðar aðgerðir hjá sveitarfélögunum til að ná endum saman. Þess vegna er nærtækt að spyrja hæstv. innanríkisráðherra: Styður hæstv. innanríkisráðherra það að tekjuleg samskipti ríkis og sveitarfélaga verði endurskoðuð til styrktar afkomu sveitarfélaganna? Í öðru lagi: Finnst hæstv. ráðherra sanngjarnt að ríkið lækki skatta, berji sér á brjóst og hælist um að geta það, jafn óskynsamlegt og það er í efnahagslegu tilliti í þenslunni, á sama tíma og sveitarfélögin eru svelt? Er það skynsamleg ráðstöfun tekjustofna í landinu að ríkið sé að lækka [[Forseti hringir.]]sínar tekjur en sveitarfélögin búi við versnandi afkomu á meðan án þess að þeim sé mætt á nokkurn hátt?
Hæstv. forseti. Fyrst vegna spurningar hv. þingmanns um væntanlega samgönguáætlun þá mun samgönguáætlun til fjögurra ára verða lögð fram fyrir þingið núna á haustmánuðum. Hún þarf að taka breytingum frá þeim drögum sem lögð voru fram í vor vegna fjármuna sem eru settir í samgöngumál í fjárlagafrumvarpi ársins 2016. Mér finnst skynsamlegt að sú samgönguáætlun sem lögð verður fram, fjögurra ára áætlunin, beri keim af því hvaða fjármunir eru til ráðstöfunar á komandi ári. Jafnframt verður lögð fram hér 12 ára samgönguáætlun. Ég held að nú í vetur gefist okkur miklu rýmri tími til að ræða samgöngumál en gafst á síðasta þingi og það er náttúrlega af hinu góða. Varðandi það sem hv. þingmaður nefndi hér og varðar afkomu sveitarfélaganna þá er það stórt málefni í innanríkisráðuneytinu. Við höfum auðvitað með sveitarfélögin að gera þótt við séum ekki í fjárhagslegum samskiptum á þann hátt sem fjármálaráðuneytið er. Það er alveg augljóst mál að þegar stórir málaflokkar hafa verið færðir til, eins og hv. þingmaður þekkir sjálfur sem fyrrverandi hæstv. fjármálaráðherra, þá hefur kostnaðurinn sem á sveitarfélögin hefur fallið orðið meiri en hann var þegar ríkið hafði viðkomandi verkefni með höndum, hvernig sem á því stendur. Það kann að skýrast að hluta til af því að þegar verkefni eru komin nær borgurum og sveitarfélögunum þá verður ríkari vilji til að veita nánari þjónustu en þegar ríkið er með málefnið þannig að það hefur haft þessar afleiðingar í för með sér. Ég tel að það sé mjög skynsamlegt að ríki og sveitarfélög ræði saman um þá stöðu sem upp er komin. Ég get sagt fyrir mitt leyti [[Forseti hringir.]]sem innanríkisráðherra að ég styð það að slík umræða fari af stað.
Herra forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir svörin. Það er út af fyrir sig gott að við fáum samgönguáætlun, en dapurlegt um leið ef hún verður að vera enn þá óburðugri en sú sem sýnd var hér síðastliðið vor vegna þess að fjármunir í fjárlögum eru minni og samgönguáætlun þarf þar af leiðandi að skerðast verði ekki gerð breyting á í meðförum þingsins, sem ég vona sannarlega. Veit ekki hvort ég mátti skilja hæstv. ráðherra þannig að það væri freistandi að bíða eftir því hvort einhver úrlausn fyrir samgöngumálin yrði í formi breytinga á fjárlagafrumvarpinu. Varðandi versnandi afkomu sveitarfélaganna þá held ég að það þoli ekki mikla bið að ríki og sveitarfélög taki þessa stöðu upp. Það er mjög óskynsamlegt að horfa ekki á hina opinberu starfsemi sem eina heild í þessum efnum og misgengi í afkomunni á þann veg að ríkið sé að bæta stöðu sína, sem er að sjálfsögðu gott, og telji sig geta lækkað tekjur sínar á sama tíma og sveitarfélögin eru að lenda í vaxandi vanda. Það er ekki [[Forseti hringir.]]í þágu velferðarsamfélagsins á Íslandi. Við eigum að líta á þetta sem eina heild og styrkja stoðirnar undir velferðarþjónustunni almennt, hvort sem hún er á vegum ríkis eða sveitarfélaga.
Hæstv. forseti. Auðvitað skiptir ásýnd ríkis og sveitarfélaga gagnvart borgurunum máli og að menn horfi á hlutina út frá hagsmunum borgarinnar. Ég held að við hljótum að vera sammála um það. Varðandi samgöngumálin hef ég nú lýst því hér að það liggur alveg fyrir að það er mikil fjárþörf í samgöngukerfinu sem hefur byggst upp á mörgum undanförnum árum. Við þekkjum alveg orsakir þess. Það er nauðsynlegt að fara í mikið átaksverkefni þar. Svo sannarlega vona ég að okkur takist að fá frekari fjármuni í samgöngumál. Það þarf ekkert að ræða það hver minn vilji er í þeim efnum. Það var nú þannig við þessa fjárlagagerð að við þurftum að veita töluvert mikið fé í nauðsynlega kjarasamninga. Við vildum líka forgangsraða í þágu velferðarmála. Það þýðir einfaldlega að menn þurfa að taka ákvarðanir af þessu tagi. Að sjálfsögðu stend ég að baki þeim, en ég ítreka þó að það er nauðsynlegt að við förum að sjá frekari fjármuni í samgönguverkefni.
Virðulegi forseti. Ég vil spyrja hæstv. innanríkisráðherra hverju það sæti að ekki er gengið til samninga við Landssamband lögreglumanna hið fyrsta. Á sumri sem leið birtust úrskurðir um kjör þeirra stétta sem handhafar ríkisvaldsins kusu að semja ekki við. Áleit ég ekkert að vanbúnaði að ganga til samninga við lögreglumenn á þeim grunni sem þar var lagður auk þeirra sérmála sem lögreglumenn varða eina. Lögreglumenn njóta ekki verkfallsréttar og ætti að virða það sérstaklega við þá að þeir skipa sér þannig á friðarstól með sínu samfélagi. Ég tel það undirstrika skýran vilja til að vera ávallt reiðubúnir til hverra þeirra verkefna sem skyldan kallar. Dragist enn úr hömlu að ganga til samninga við lögreglumenn upplifa þeir skilaboð um að störf þeirra séu ekki metin að verðleikum, að framlag þeirra til öryggis og velferðar borgaranna skipti ekki máli. Niðurskurður áranna eftir hrun hefur leitt til undirmönnunar og aukins álags sem ekki hefur náðst að vinna til baka. Samfélagsþróunin með sínum skipulögðu glæpum, alþjóðavæðingu og fíkniefnaveröld hefur breytt eðli starfs þeirra, gert það hættulegra og erfiðara. Framganga stjórnvalda í samningamálum mun gera það enn erfiðara að byggja upp árangursríka löggæslu með ánægðum lögreglumönnum sem geta verið fullvissir um að störf þeirra séu metin að verðleikum. En takist að skapa slíkar aðstæður myndast metnaður og starfsánægja sem leiðir til góðrar þjónustu fyrir borgara og framþróun í störfum lögreglu. Ég vil því spyrja ráðherra hvort hún hafi ekki áhyggjur af þessari stöðu mála og hvort hún muni ekki beita sér fyrir að við lögreglumenn verði samið.
Hæstv. forseti. Ég get tekið undir það sem hv. þingmaður segir um mikilvægi lögreglustarfsins og þess mikilvæga hlutverks sem lögreglan gegnir í landinu. Við þökkum auðvitað fyrir það mikilvæga starf, um það þarf ekki að deila, ég held við séum öll sammála um það. Auðvitað er ég þeirrar skoðunar að mikilvægt sé að við náum samningum við lögreglumenn. Það að þeir hafa ekki verkfallsrétt þýðir að menn þurfa að nálgast málin með þeim hætti, þeir fórna honum í sjálfu sér fyrir þetta mikilvæga starf sem þeir veita og að vissu leyti þarf það að koma fram í þeim samningum sem við lögreglumenn eru gerðir. Ég veit að þessi mál eru í vinnslu hjá hæstv. fjármálaráðherra sem fer með samningsumboð fyrir hönd ríkisins. Við komum ekki að því í innanríkisráðuneytinu. Ég veit það líka að menn líta þar til þeirrar niðurstöðu sem varð í gerðardómi og hvað þeir segja um það sem lýtur að séraðstöðu þeirra, að þeim samningum verði lokið. Það snýr líka að samskiptum við atvinnulífið í landinu hvernig gengið er frá úrlausnum í samningamálum. Nú er ég ekki sérfræðingur í því hvernig frá þessu öllu saman er gengið, en ég hygg að þetta sé með þessum hætti. Ég mun að sjálfsögðu eins og ég hef gert tala máli lögreglunnar, bæði vegna kjara hennar og almennt vegna umbúnaðar hennar og get þess vegna tekið undir það sem hv. þingmaður segir að það sé mjög mikilvægt að þessu fari að ljúka. En ég hef enga ástæðu til að ætla annað en það muni gerast, það muni ganga farsællega.
Virðulegi forseti. Ég er mjög ánægður með að heyra að hæstv. ráðherra ætlar að beita sér fyrir því að þetta mál komist til lykta og hvet hana eindregið til þess að láta sig málefni lögreglunnar og lögreglumanna varða. Um þessar mundir er til umfjöllunar í menntamálanefnd skýrsla sem varðar framtíðarfyrirkomulag menntunar lögreglumanna og það er margt sem er þar á dagskrá. Samfélagsbreytingar gera kröfu um að þeir vinni með mörgum öðrum sviðum samfélagsins, að það séu heildrænar lausnir í málum, nægir að nefna heimilisofbeldi og málefni fjölskyldna þar sem gerðar eru sífellt auknar kröfur til lögreglumanna um aðra nálgun en þeir hafa kannski fengið tækifæri til að tileinka sér. Ég hvet innanríkisráðherra til þess að fylgja þessu máli eftir.
Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni fyrir að vekja athygli á þessu máli og málefnum lögreglumanna almennt. Það er ágætt að hann nefndi í síðari orðum sínum þá vinnu sem nú er í gangi í ráðuneytinu hvað varðar menntun lögreglumanna. Sú vinna skiptir verulega miklu máli um framtíð lögreglunámsins og umgjörð þess og menntun lögreglumanna. Ég hygg að í því efni sé líka skynsamlegt að líta til símenntunar þó að það sé ekki beint það sem verið er að ræða í þeirri vinnu. Hugurinn leitar mjög mikið í þá átt og það er mikilvægt fyrir lögreglumenn á allri sinni starfsævi að geta bætt við sig þannig að ég held að það sé líka umræða sem við þurfum að taka í framhaldi af þeirri umræðu sem við munum eiga um lögreglunámið sjálft. Allt er þetta í skoðun og alltaf með það að markmiði að efla löggæsluna hér á landi.
Virðulegur forseti. Blessunarlega ákveða mjög margir foreldrar að ala upp börnin sín saman á tveimur heimilum eftir skilnað eða sambúðarslit. Rannsóknir sýna að það fyrirkomulag kemur börnum vel og er þeim til góða, en því miður eru ýmsar stofnanalegar eða lagalegar hindranir sem gera foreldrum undir þessum kringumstæðum erfitt fyrir. Það er mikill aðstöðumunur milli þess foreldris sem býr á lögheimili barnsins og þess foreldris sem kallast umgengnisforeldri. Það kemur fram í ýmiss konar ákvarðanatöku sem lögheimilisforeldri má taka, aðgengi lögheimilisforeldris að stofnunum, bönkum og símafyrirtækjum og slíku og það kemur einnig fram í bótakerfinu. Í bótakerfinu er algjörlega gengið út frá því að barn búi á einum stað, þeim stað þar sem það hefur lögheimili. Þann 12. maí 2014 var samþykkt þingsályktunartillaga að mínu frumkvæði sem ég er 1. flutningsmaður að, um að skipaður yrði starfshópur sem byggi til fyrirkomulag sem jafnaði þennan aðstöðumun umgengnisforeldra og lögheimilsforeldra, annaðhvort þá með því að taka upp eitthvert fyrirkomulag tvöfalds lögheimilis fyrir börn eða annað lagalegt fyrirkomulag þar sem horfst væri í augu við að börn byggju á tveimur heimilum. Nú er komin út skýrsla, glóðvolg úr prentsmiðjunni bara í dag, sem dreift var hér áðan, skýrsla innanríkisráðherra um jafnt búsetuform barna sem búa á tveimur heimilum. Ég fagna þeirri skýrslu. Þar eru stór skref stigin og þar er lagt til að mögulegt verði að skrá barn í svokallaða skipta búsetu að uppfylltum ákveðnum mjög skynsamlegum skilyrðum, og að horfst sé í augu við að barn búi á tveimur heimilum. Það er að mínu viti mikið framfaraskref ef af verður. Mig langar að kanna hug ráðherrans til þessara mála og hvað hún sér fyrir sér að verði næsta skref.
Hæstv. forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni að þessi skýrsla er nú nýframkomin. Ég vil byrja á því að segja að hún er mjög vönduð og eru margar tillögur í henni sem munu skipta mjög miklu máli um framhald málsins Ég tel að það frumkvæði sem þingið hafði á vormánuðum 2014 sé mjög mikilvægt og nú sjáum við afrakstur þess í þessari skýrslu. Skýrslan er mjög mikilvægt í umræðuna um stöðu þeirra foreldra sem náð hafa góðu samkomulagi en þeirra sem eru í erfiðri aðstöðu þar vegna uppeldis barna sinna. Ég hygg að það séu 20–25 þúsund þeirra foreldra sem ekki eru lengur í hjúskap þar sem ríkir gott samkomulag um forsjá barna þeirra, þ.e. þeir eru alveg sammála um það hvernig fara skuli með þau mál. Mér finnst eðlilegt að kerfið taki þá mið af því að slíkt samkomulag sé fyrir hendi þannig að löggjöfin beri þess vitni þegar um það er að ræða að það sé virt í löggjöfinni. Núna munum við taka skýrsluna til athugunar í ráðuneytinu. Ég er mjög fylgjandi því að fara mjög nákvæmlega yfir þær tillögur að lagabreytingum sem þar koma fram. Hér eru nefndar breytingar á barnalögum, á lögheimilislögum og fleiri lögum og nú er það verkefni okkar að fara yfir þau mál og halda áfram með þau. Mér finnst mikilvægt að þegar svona skýrsla kemur að haldið sé utan um hana. Þá er farið yfir þær tillögur sem þar eru og þær sem gagnast og horfa til framfara eru í framhaldinu leiddar inn í lagafrumvarp og vonandi áfram til laga.
Virðulegi forseti. Í þingsályktun sem liggur til grundvallar skýrslunni var einmitt fullyrt með rökstuðningi að mikill aðstöðumunur væri á milli lögheimilisforeldra og umgengnisforeldra, sem birtist á margan hátt í löggjöf, stofnanaumhverfi, í bótakerfinu og þar fram eftir götunum. Starfshópnum var m.a. falið að kanna þá fullyrðingu og gera það algerlega kerfisbundið. Það er mjög ánægjulegt sjá að starfshópurinn hefur tekið það hlutverk mjög alvarlega, hann fer nákvæmlega í saumana á málinu og tiltekur hver aðstöðumunurinn er og hvernig hann birtist. Fullyrðingin sem var í þingsályktunartillögunni er alveg rétt; aðstöðumunurinn er mjög mikill og hann er bagalegur. Hér þarf því að ráðast í breytingar á löggjöf og starfshópurinn gerir mjög skýrar tillögur um það. Ég held að það yrði mikið framfaraskref ef foreldrar, sem kjósa að ala upp börnin sín saman eftir skilnað, gætu valið það að börnin yrðu skráð í skipta búsetu þar sem aðstöðumunur heimilanna yrði algerlega jafnaður út.
Hæstv. forseti. Ég hef í sjálfu sér ekki miklu við þetta að bæta. Ég held að þetta sé akkúrat svona og nú þurfi maður að rýna efni þessarar skýrslu og kanna hverju er hægt að breyta. Ég held að það skipti líka máli fyrir skýrsluna sjálfa. Ég hef haft stuttan tíma til að glöggva mig á efni hennar en þeir sem að samningu skýrslunnar koma eru þeir sem gerst þekkja í þessum málum. Það gefur skýrslunni svo mikið vægi þegar þeir sem skrifuðu hana eru þeir sem við mundum taka mest mark á þegar litið er til þessara mála. Það gefur okkur í ráðuneytinu auðvitað aukna trú og traust og kraft til að halda áfram að vinna með málið og það munum við gera. Ég veit að hv. þingmaður mun fylgjast nákvæmlega með því og þingið getur fylgst með því líka og við skulum sjá hvernig okkur miðar að klára það mál.
Herra forseti. Mig langar að velta upp nokkrum spurningum um Framkvæmdasjóð ferðamannastaða. Við vitum að þessi málaflokkur hefur því miður verið í vandræðagangi allt of lengi og ekki liggur enn fyrir hvernig hann verður fjármagnaður. Nú eru áætlaðar í fjárlagafrumvarpi 149 millj. kr. til sjóðsins og áætlað að innheimta gistináttagjald á næsta ári upp á 270 millj. kr. Mig langar að heyra frá hæstv. ráðherra hvort það liggi eitthvað fyrir um varanlega fjármögnun á þessum sjóði því að verkefnin eru ærin og mikil þörf fyrir innviðauppbyggingu þegar stefnir á næsta ári í komu 1,3 milljóna ferðamanna. Ég vil spyrja ráðherra hvort hún telji að endurskoða megi það fyrirkomulag að króna komi á móti krónu þegar sótt er um í sjóðnum. Það virðist vera að ekki hafi verið hægt að koma fjármagni út sem skyldi og má spyrja hvort fyrirstaðan sé sú að þeir sem sækja um þurfa að leggja fram fé á móti. Við vitum að það framlag sem kom í vor fór eingöngu í uppbyggingu opinberra ferðamannastaða. Mig langar að heyra frá hæstv. ráðherra hvað henni finnist fjárlögin vera í því sem snýr að fjármögnun samgangna í landinu, hvort ekki vanti mikið upp á til að mæta þeim mikla fjölda ferðamanna sem fer um landið og hvort skortur á fé til samgangna sé ekki í hrópandi mótsögn við aukinn fjölda ferðamanna til landsins.
Virðulegi forseti. Það er rétt hjá hv. þingmanni og kom skýrt fram við 1. umr. um fjárlagafrumvarpið að tekjur af gistináttagjaldi, þrír fimmtu hlutarnir sem renna til Framkvæmdasjóðs ferðamannastaða, eru áætlaðar að verði 150 millj. kr. á þessu ári. Eins og ég greindi frá við þá umræðu hefur Framkvæmdasjóður ferðamannastaða frá upphafi fengið 2,3 milljarða til ráðstöfunar, þar af á síðustu tveimur árum 1.700 millj. kr. síðan þessi ríkisstjórn tók við. Við urðum þess áskynja í fjárlagagerðinni að af þeim 2,3 milljörðum eru enn þá 1.200 millj. kr. eftir óúthlutaðar eða ósóttar í sjóðinn af verkefnum sem búið er að ráðstafa fjármununum til. Við erum að leggja lokahönd á þá greiningarvinnu að finna út hverjar ástæðurnar eru. Er það mótframlagið? Í einhverjum tilfellum, já. Síðan er spurning hvort það strandi á öðrum þáttum og það hefur líka komið í ljós að skipulagsvinna, undirbúningur og annað hefur bara hreinlega ekki verið unnin í tæka tíð. Í fjárlagagerðinni, í meðförum þingsins verðum við búin að ljúka þessari vinnu og munum þá leggja til eftir atvikum eftir því hvað kemur út úr henni auknar fjárheimildir. Við vildum ekki gera það vegna þess að við vorum ekki búin að fá skýringar á því hvað það væri sem væri að tefja. Ég er alveg tilbúin til að skoða breytingar á starfsreglum sjóðsins. Við erum með slíkar breytingar til skoðunar varðandi mótframlagið. Við heyrum sérstaklega frá litlum sveitarfélögum eða litlum einkaaðilum að þetta getur oft verið sá hjalli sem erfitt er að komast yfir þannig að við erum alveg tilbúin til að skoða það. Við munum tryggja næga fjármuni til þess að standa undir þeim framkvæmdum á ferðamannastöðum sem nauðsynlegt er að fara í.
Herra forseti. Það er gott að heyra að ráðherra er opin fyrir því að endurskoða starfsreglur Framkvæmdasjóðs ferðamannastaða. Það vakna spurningar um það hvers vegna það sé svona erfitt að koma út þeim fjármunum sem eru þó þarna inni, á hverju strandar. Maður spyr sig: Eru sveitarfélögin vanbúin til að fara í þessa vinnu og skipulagningu þar sem framkvæmdir eru vegna innviðauppbyggingar ferðamannastaða? Mig langar að heyra viðhorf hæstv. ráðherra gagnvart því að sveitarfélögin hefðu jafnvel einhverjar tekjur af virðisaukaskatti. Við vitum að virðisaukaskattstekjur af ferðamönnum eru auðvitað mjög miklar og það er eingöngu ríkið sem fær þær tekjur. Ég spyr hvort ekki þurfi að horfa til þess að sveitarfélögin fái einhvern tekjustofn af þeim fjölda ferðamanna sem kemur til landsins.
Virðulegur forseti. Aðeins út af fyrri spurningu hv. þingmanns þar sem vikið var að samgöngumálum. Það er alveg rétt að við þurfum að auka fjármuni í það og höfum verið að gera það. Ég minni á að núna í vor voru settir 1,8 milljarðar kr. sérstaklega til vegagerðar á svokölluðum ferðamannavegum þannig að við erum að bæta þar úr. En eins og ég sagði áðan þá er ekki nóg að bæta við fjármunum, við þurfum að bæta skipulagið. Núna erum við að leggja lokahönd á viðamikla stefnumótunarvinnu sem við höfum verið að vinna að allt síðasta ár með Samtökum ferðaþjónustunnar og með ferðamálastjóra. Sú vinna hefur farið fram vítt og breitt um landið. Þar blasir við, án þess að ég sé að upplýsa um niðurstöður þessarar vinnu, að það sem skortir á er samræmd stjórnsýsla. Það er samræming á vegum ríkisins, milli ríkis og sveitarfélaga og greinarinnar sjálfrar. Það munu koma fram tillögur til úrbóta í því efni og ég hlakka til að geta kynnt þá stefnu hér fyrir þingi og þjóð [[Forseti hringir.]]þannig að við getum séð hvernig við getum í sameiningu unnið betur að þessum málum í framtíðinni.
Forseti. Ég er á sömu slóðum og fyrirspyrjandinn á undan mér. Mig langar að eiga orðastað við hæstv. ráðherra um Framkvæmdasjóð ferðamannastaða. Í lögum um framkvæmdasjóðinn eru talin upp tvö meginhlutverk hans. Það síðara felst í því að fjármagni úr Framkvæmdasjóði ferðamannastaða skuli varið til, með leyfi forseta: „Framkvæmda sem varða öryggi ferðamanna og verndun náttúru á ferðamannastöðum í eigu opinberra aðila jafnt sem einkaaðila.“ Nú vita það allir sem ferðast með ferðamenn um landið að sumir ferðamannastaðir eru sannast sagna því miður mjög óöruggir fyrir ferðamenn. Mig langar að spyrja ráðherrann hvort hún hafi látið gera úttekt þar sem farið er sérstaklega yfir þá ferðamannastaði þar sem hætta er á að fólk misstígi sig og fótbrotni eða annað. Þeir sem fara með ferðamenn um landið þekkja þessa staði. Hæstv. ráðherra þyrfti ekki að bíða lengi eftir því að fá yfirlit yfir hverjir þessir staðir eru. Mig langar að spyrja hæstv. ráðherra hvort hún hafi velt því fyrir sér að ríkið fari beinlínis í að taka þarna á. Hefur hæstv. ráðherra velt því fyrir sér hvort ríkið fari einfaldlega í það að tryggja þessa staði sérstaklega í stað þess að bíða eftir því að misjafnlega öflug sveitarfélög komi með fjármagn á móti?
Virðulegi forseti. Já, það er rétt hjá hv. þingmanni að það er einmitt hlutverk framkvæmdasjóðsins að tryggja öryggi á ferðamannastöðunum og vernda náttúruna fyrir mögulegum ágangi og eins að vernda náttúruperlurnar sem við viljum að ferðamennirnir njóti. Mér vitanlega hefur ekki verið gerð slík heildstæð úttekt og ég tek þetta sem fína ábendingu inn í þá vinnu sem fara mun fram í framhaldi af samræmingunni um stefnumótunina sem ég talaði um áðan. Ég útiloka þó ekki að slíkt hafi verið gert en vegna þess hversu stjórnsýslan er flókin koma nokkur ráðuneyti þarna að málum. Umhverfisráðuneytið fer með yfirumsjón staðanna sem eru í eigu ríkisins, þjóðgarðanna. Síðan eru það sveitarfélögin. Síðan ber innanríkisráðherra formlega ábyrgð á öryggismálunum. Ég er ekki að reyna að víkja mér undan spurningunni, en það er einmitt það sem við höfum rekið okkur á að við þurfum að laga í þeirri mikilvægu vinnu sem við erum að ljúka núna. Við þurfum öll að vera með það á hreinu hvað það er sem okkur er ætlað að gera. Ef einhver annar gerir það þurfum við að vera viss um að við göngum í takt, það er markmiðið með þessu. Ríkið hefur hins vegar tekið af skarið að miklu leyti með aukafjármagni sem runnið hefur í sjóðinn, annars vegar varðandi ríkisstaðina með því að tryggja fjármagn í þá staði sem þarfnast uppbyggingar, en ríkið hefur líka komið til móts við sveitarfélögin, t.d. í fyrra þegar mótframlagskrafan var tekin út, til þess að sveitarfélögin gætu gert úrbætur án þess að þurfa að leggja fram mótframlag. Vandamálið er bara að hönnunin, undirbúningurinn og skipulagið og það sem ég fór yfir í síðustu fyrirspurn, hefur tafið fyrir uppbyggingunni, þar með talið [[Forseti hringir.]]varðandi öryggismálin.
Virðulegi forseti. Mér finnst að í umræðu um þessi mál hafi áherslan alltaf verið lögð á náttúruna og náttúruperlurnar, að þær verði ekki troðnar niður og að þær verði ekki eyðilagðar, og ekki ætla ég að gera lítið úr því verkefni. En ég dreg hér fram að það eru ákveðnir staðir á landinu þar sem er mikill ferðamannastraumur, þar sem er meiri hætta á en annars staðar að fólki detti og fótbrotni eða handleggsbrotni eða meiði sig á enninu. Sá sjóður sem ætlaður er fyrir þessi mál er stútfullur af peningum. [[Gripið fram í.]]Já, já, en hann er stútfullur af peningum, það eru einhver atriði sem ráðherra kallar stjórnsýslu eða eitthvað svoleiðis sem peningarnir ná ekki að ganga út í. Mér finnst það alveg stórfurðulegt að ráðherrann sem ræður þessu, sem getur breytt starfsreglunum með reglugerð vegna þess að þetta er ekki ákveðið með lögum, skuli ekki hafa drifið í því að koma þessum peningum í notkun.
Virðulegur forseti. Þótt vald ráðherra kunni að vera mikið hef ég ekki vald til þess að breyta með reglugerð og taka til baka fjármuni sem búið er að veita samkvæmt lögum og starfsreglum sjóðsins án þess að vita nákvæmlega hvað það er sem veldur töfinni. Það er einmitt það sem við erum að gera. Ef verkefnin munu ekki fara í gang af einhverjum ástæðum munum við sannarlega taka fjármuni til baka, en þá á þeim sterka grunni. Varðandi öryggismálin sem hv. þingmaður vakti athygli á vil ég líka nefna að þau mál eru ekki að koma upp núna, það er ekki í fyrsta sinn verið að ræða þessi mál. Ég minni á að í náttúrupassanum margfræga höfðum við gert sérstakar ráðstafanir til þess að hluti þess fjár rynni einmitt í öryggismálin, bæði í forvarnir og kynningar en einnig í skilti og annað slíkt sem forðað getur mönnum frá því að fara á staði sem eru ekki í lagi, [[Forseti hringir.]]og í innviðauppbyggingu. [[Forseti hringir.]]Það eru því mál þar sem við erum sífellt að reyna að gera betur. Ég bind miklar vonir við að það gangi eftir þegar við förum öll að vinna saman [[Forseti hringir.]]eftir þeirri stefnu sem kynnt verður á næstu dögum.
Virðulegi forseti. Ég ætla að gera grein fyrir nefndaráliti varðandi frumvarp til laga um breytingu á lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, nr. 129/1997. Frumvarpið kom fram fyrir nokkrum dögum og var sent til efnahags- og viðskiptanefndar til umfjöllunar. Nefndin hefur fjallað um málið og sent frá sér nefndarálit sem hér liggur fyrir. Ég ætla að stikla á stóru í því nefndaráliti. Þar kemur fram að nefndin fékk til sín fulltrúa fjármálaráðuneytisins sem útskýrðu þær breytingar sem óskað er eftir. Í 24. gr. laga um skyldutryggingu lífeyrisréttinda er kveðið á um skyldu stjórnar lífeyrissjóða til að láta gera tryggingafræðilega athugun á getu sjóðsins til að greiða lífeyri og samkvæmt 39. gr. laganna skal hrein eign lífeyrissjóðs til greiðslu lífeyris ásamt núvirði framtíðariðgjalda vera jafnhá núvirði væntanlegs lífeyris vegna þeirra iðgjalda og framtíðariðgjalda. Leiði tryggingafræðileg athugun hins vegar í ljós meira en 10% mun milli eignarliða og lífeyrisskuldbindinga er hlutaðeigandi lífeyrissjóði skylt að gera breytingar á samþykktum. Hið sama á við ef mismunurinn hefur samkvæmt tryggingafræðilegum athugunum haldist meira en 5% í samfellt fimm ár. Fyrir nefndinni kom fram að A-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna sveitarfélaga hefði verið rekin með 12,3% mun á milli eignarliða og framtíðarskuldbindinga árið 2014. Ljóst er að slíkur munur rúmast hvorki innan þeirra marka sem sett eru í 39. gr. laga, um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, né í gildandi ákvæði til bráðabirgða VI. Að óbreyttu mun skylda stjórna lífeyrissjóða til að hækka iðgjald verða virk. Fyrir nefndinni kom fram að ef skylda stjórna lífeyrissjóðanna til að hækka iðgjald launagreiðanda virkjast leiði það til þess að útgjöld ríkis og sveitarfélaga aukast. Það sem skiptir máli er að hækkun iðgjalds mun enn frekar en orðið er auka muninn á milli réttinda í almenna kerfinu og því opinbera og gera enn erfiðara að jafna réttindi milli kerfanna. Enn er unnið að breytingum á lífeyriskerfi landsmanna með það að leiðarljósi að lífeyriskerfið standi undir sér fjárhagslega og dregið verði úr áhættu ríkissjóðs vegna bakábyrgðar á lífeyrisréttindum. Rétt þykir að veita enn frekari tímafrest til að leiða vinnuna til lykta en nefndin telur mikilvægt að henni verði lokið hið fyrsta. Efnahags- og viðskiptanefnd leggur til að frumvarpið verði samþykkt óbreytt. Nefndarálitið er dagsett 23. september 2015 og undir það rita hv. þingmenn Frosti Sigurjónsson, formaður efnahags- og viðskiptanefndar, Vilhjálmur Bjarnason, sem er framsögumaður þessa máls, Brynjar Níelsson, Valgerður Bjarnadóttir, Willum Þór Þórsson, Guðmundur Steingrímsson, Sigríður Á. Andersen, Líneik Anna Sævarsdóttir og Katrín Jakobsdóttir. Að öðru leyti vísa ég til nefndarálits og greinargerðar athugasemda með frumvarpinu. Virðulegi forseti. Ég hef lokið máli mínu.
Herra forseti. Það er í sjálfu sér ekki tilefni til langrar umræðu um þetta mál sem slíkt enda aðstæður þannig að það þarf helst að gera það að lögum í dag ef ekki á að skapast vandi fyrir þá stjórnarmenn í Lífeyrissjóði starfsmanna sveitarfélaga á hverjum ella hvílir sú lagaskylda að leggja til hækkun iðgjalda sem væri að sjálfsögðu ekki gott innlegg í stöðu mála. Eftir stendur að við erum enn eitt árið að framlengja tímabundið ástand og það eru í sjálfu sér vonbrigði, eins og kom fram í máli hæstv. fjármálaráðherra þegar hann mælti fyrir þessu frumvarpi, en það er líklega í þriðja sinn sem það verður hlutskipti hans að leggja til frestun af þessu tagi sem menn gripu reyndar til strax á árinu 2008 þegar sýnt var að áfallið sem lífeyrissjóðir urðu fyrir með hruninu mundi þýða að tryggingafræðileg staða þeirra yrði neikvæð um verulegar fjárhæðir, a.m.k. tímabundið. Ef ráða má af gögnum málsins er þó jákvætt að eingöngu A-deild Lífeyrissjóða starfsmanna sveitarfélaga virðist þurfa á þessari undanþágu að halda. Ég leyfi mér að lesa þannig í þessi gögn og væri fróðlegt að heyra frá formanni eða talsmanni efnahags- og viðskiptanefndar hvort upplýsingar hafi komið fram um það, því að að minnsta kosti fram á síðasta ár átti þetta líka við um A-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Ef til vill má þá álykta af þessu að staðan þar hafi vænkast svo sem því nemur að ekki þyrfti á undanþágu eða framlengingu að halda vegna A-deildar LSR. Að lokum eru það svo veruleg vonbrigði hversu hægt hefur gengið að ná utan um heildarmyndina hvað varðar jöfnun lífeyrisávinnslu og eitt sæmilega samræmt lífeyrisréttindaávinnslukerfi í landinu. Út af fyrir sig er þá ekkert annað að gera á meðan en að halda lokinu áfram á þessum potti, en það kraumar undir og þetta kemur jafnan upp í hvert skipti sem kjarasamningar eru gerðir. Ég tala nú ekki um ef eitthvað er á dagskrá sem hefur að einhverju leyti áhrif á lífeyrissjóðina eða lífeyrisréttindin, þá er jafnan grunnt á því góða þegar farið er að ræða mismunandi stöðu kerfanna og ábyrgð hins opinbera á opinberu sjóðunum annars vegar og sjálfsábyrgð almennu lífeyrissjóðanna hins vegar. Ég held að línan sem tekin hefur verið í þeirri vinnu sé hárrétt, þ.e. að jafna réttindin upp á við, því að allir hljóta að gera sér grein fyrir því að það er torsótt að skerða réttindi til framtíðar sem fyrri kynslóðir væru þá aðnjótandi. Ég veit svo sem ekki til þess að neinn vilji í sjálfu sér að lífeyrisréttindi almennt inn í framtíðina verði lakari en stefnt var að því að byggja upp. Það þýðir auðvitað að ná verður samkomulagi um að hækka inngreiðslurnar í almennu lífeyrissjóðina. Að því marki sem af hálfu opinberra starfsmanna yrði um samræmingu við almenna markaðinn að ræða hefur það að sjálfsögðu beina kjaraskírskotun gagnvart opinberum starfsmönnum. Þá munu menn krefjast þess að ekki bara séu lífeyrisávinnsluréttindin jöfnuð heldur sé þá líka gliðnun í kjörum jöfnuð samtímis þannig að menn standi jafnt að vígi hvað varðar bæði lífeyrisréttindi og kjör. Þar kemur að því snúna sem stendur væntanlega mest í mönnum, að leggja heildstæðan grunn undir það að unnt sé að jafna hvort tveggja. Af hálfu opinberu aðilanna hefur að sjálfsögðu líka verið lögð áhersla á að ríkið legði niður áætlun um það hvernig tekist verður á við uppsafnaðan halla í B-deild LSR og að einhver tímasett áætlun liti dagsins ljós um hvernig þeim vanda verður mætt, hvenær inngreiðslur hefjist og í hve miklum mæli þannig að menn afstýri þeim stalli sem menn rækjust annars lóðbeint á um 2025 eða hvenær sem B-deildin yrði tóm miðað við óbreytt ástand. Ég hef minnt á þetta hér, herra forseti, nokkrum sinnum, bæði í fyrra og aftur núna, þegar menn tala í gleði sinni um batnandi afkomu ríkisins, svigrúm til að lækka skatta og annað í þeim dúr. Vissulega er okkur farið að ganga betur, það er ánægjulegt, en þá er líka tímabært að taka upp spurninguna: Hvenær ætlum við að fara að takast á við þennan framtíðarvanda? Eða ætlum við ekki að gera það? Ætlum við bara að lifa í skjólinu af því að sjóðurinn dugi í á að giska áratug í viðbót og láta þeim það eftir sem þá verða í stjórnmálum og þá munu borga skatta að takast á við þann vanda? Það væri ekki sérstaklega ábyrgt. Mér finnst mjög nauðsynlegt að menn gleymi ekki þeim viðfangsefnum sem þarna er við að glíma og ég leyfi mér að nota þetta tækifæri til að taka þetta aðeins upp. Í sjálfu sér gerði þingið margt óþarfara við tíma sinn en að taka einhvern tímann rækilega umræðu um stöðuna í þessum gríðarlega mikilvæga málaflokki þótt ekki væri nema í minningu félaga okkar, hv. þm. Péturs heitins Blöndals, sem var mjög ötull við að halda mönnum við efnið í þessum málum og minna á að þarna væri eitt af allra stærstu viðfangsefnum framtíðarinnar sem menn mættu ekki koma sér undan að takast á við og ræða. Það ætlum við ekki að gera, við höfum takmarkað svigrúm til þess í tengslum við þetta litla mál sem er bara einföld framlenging á því tímabundna ástandi sem við höfum búið við allt frá 2008, að menn gefi sér tíma til að vinna sig út úr þessum vanda. Það hefur sem betur fer gerst í þeim skilningi að í upphafi átti þetta bæði við um allmarga almenna lífeyrissjóði og síðan alla opinberu sjóðina, en nú bera gögnin það með sér að aðeins sé eftir einn lífeyrissjóður, A-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna sveitarfélaga, sem enn er gerður upp að þessu leyti með meira en 10% halla. Þar þarf augljóslega að takast á við vandann sem slíkan en líka vinna ötullega að stóra viðfangsefninu sem er að koma þessum lífeyrisréttindamálum okkar landsmanna allra í eitthvert gott framtíðarhorf.
Herra forseti. Mér finnst vera fullmikill uppgjafartónn í máli hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar þegar hann segir að það muni verða viðfangsefni þeirra sem sitja hér eftir tíu ár að takast á við þetta. Ég geri fastlega ráð fyrir því miðað við sögu síðustu 30 ára að hann verði í þeim hópi. En gamanlaust, herra forseti, þá hlusta ég alltaf á það sem hv. þingmaður hefur til málanna að leggja um allt sem tengist ríkisfjármálum og lífeyrismálum. Það er alveg hárrétt sem hv. þingmaður rifjaði hér upp að hann hefur verið óþreytandi við að benda á að þarna þurfi að koma að verki og laga með tilliti til framtíðarinnar. Það má segja að hv. þingmaður hafi með niðurlagi ræðu sinnar svipt mig tilefni þess að koma hér upp. Mig langar samt að nota þetta tækifæri til þess að spyrja hv. þingmann: Hvað telur hann að væri hentast og réttast að ráðast nú í af hálfu hins opinbera með tilliti til þess að við höfum náð okkur upp úr afleiðingum bankahrunsins? Það árar vel í íslensku samfélagi. Það er líklegt að ríkissjóður verði í nokkrum færum til að fyrna til framtíðar á næstu árum. Getur hv. þingmaður dregið það upp fyrir mig á tveimur mínútum hvað hann vildi sjá gerast núna?
Herra forseti. Ég ætla ekki að lofa því að ég verði á Alþingi eftir tíu ár til að takast á við það hvernig menn mæta vandanum í B-deild LSR, enda vona ég svo sannarlega að löngu fyrir þann tíma verði menn byrjaðir að vinna á þeim vanda með inngreiðslum í sjóðinn. En ég ætla að vona að ég verði einhvers staðar ofan jarðar til þess a.m.k. að hafa eftirlit með því hvernig að því verður staðið. [[Gripið fram í.]]En ætli ég geti ekki bara sagt um þetta eins og nestor minn í jarðfræði sagði á sínum tíma um næsta Kötlugos og við vorum að inna hann eftir því hvenær það mundi verða. Hann sagði að ómögulegt væri að spá um það en einhvern tíma á næstu árum eða áratugum kæmi stórt Kötlugos, en það yrði hins vegar að ráðast hvort hann mundi horfa á það ofan frá eða neðan frá. Það er kannski svolítið svipað með þetta og lífeyrismálin og mig. Hvað væri best að sjá gerast núna? Ég hef aðeins heyrt, og kannski hafa hv. þingmenn aðeins fylgst með því, að komið hefur upp umræða um hvort hægt væri að ná samkomulagi t.d. á almenna vinnumarkaðnum um að færa eitthvað af þeim launahækkunum sem hagkerfið ræður illa við í þeim skilningi ef þær launahækkanir fara allar í ráðstöfunartekjur og leiða til aukinnar einkaneyslu og kynda upp hagkerfið, og reyna að ná samkomulagi núna við þessar efnahagslegu og þjóðhagslegu aðstæður um að færa þetta að einhverju leyti inn í auknar iðgjaldagreiðslur inn á lífeyrisréttindi. Það er ekki galin hugmynd að mínu mati. Kannski værum við akkúrat núna að tala um þjóðhagslegar aðstæður þar sem það væri mjög skynsamlegt að reyna að taka fyrstu skrefin í þessum efnum, því að það er augljóslega það sem gera þarf, að hækka iðgjaldagreiðslurnar í almennu sjóðina þannig að þær nálgist það sem er í opinberu sjóðunum. Þessi munur á 10, 12 og 15, 15,5 sem þarna er á ferðinni er auðvitað ein af þeim gjám sem þarf að brúa til að kerfin verði líkari hvert öðru. Ég held að það sé býsna góð hugsun að nú séu þjóðhagslega hagstæðar aðstæður til að taka fyrstu skrefin í þeim efnum þó að auðvitað hefði verið best að gera það í tengslum við síðustu samninga.
Virðulegi forseti. Fram kom í máli hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar spurning um hvort þetta væri eini sjóðurinn. Ég vil einungis minna á að A-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna sveitarfélaga er komin inn fyrir mörkin núna. Í tvö síðustu skiptin sem þessi mál voru afgreidd á þennan máta var Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins utan marka, en er kominn inn fyrir núna vegna ávöxtunar og á þessu ári er Lífeyrissjóður starfsmanna sveitarfélaga í 12,3%, en var í 12,5% fyrir ári. Að öðru leyti ætla ég ekki að fjalla um lífeyrismál þannig að þetta hefur þokast í rétta átt. En ég get tekið undir að það er full þörf á að ræða lífeyrismál í víðu samhengi. Virðulegi forseti. Ég hef lokið máli mínu.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. framsögumanni efnahags- og viðskiptanefndar fyrir svörin. Það er ánægjulegt að heyra að ráða mátti af gögnum málsins, þó að það kæmi ekki beinlínis fram, að A-deild LSR væri þá komin inn fyrir mörkin núna og að ekki hefði þurft sérstaka undanþágu hennar vegna. Það er fagnaðarefni og samanber líka það sem fram kom um að þetta væri líka að þokast í rétta átt hjá sveitarfélagasjóðnum. Þótt hægt gangi horfir það til betri vegar. Ég hef engan áhuga á því að lengja umræðuna um þessi mál en mér fannst vel við hæfi að nefna aðeins stöðuna almennt í lífeyrismálum í tengslum við umræður um þetta litla frumvarp sem góð samstaða er um að flýta fyrir og gera að lögum hér í dag.
Forseti. Ég verð að taka undir orð hv. þm. Steingríms J. Sigfússonar um að það er nauðsynlegt að ræða þennan risastóra málaflokk hér á þingi, sér í lagi í ljósi þess að nú hafa komið upp tillögur varðandi kjaraviðræður um að það verði ofið enn frekar saman við lífeyrissjóðina og launahækkanir þannig að það fari í gegnum lífeyrissjóðakerfin. Ég held að það sé mjög brýnt og ég skora á hv. þingmann að halda áfram að reyna að koma þessari umræðu inn í þingið. Það er spurning hvort kalla ætti eftir skýrslu eða einhverju áþekku til að koma umræðunni hér inn og fá nánari upplýsingar um stöðuna og framtíðarsýn nákvæmlega. Sú framtíðarsýn má ekki verða pólitískt bitbein heldur þarf hún að ná yfir þjóðarhagsmuni. Ég hef verulegar áhyggjur af stöðunni og er í það minnsta búin að telja sjálfri mér trú um að ég muni aldrei nokkurn tíma fá lífeyri miðað við hvernig staðan er í dag og hvernig stjórninni í kringum sjóðina á hinum opinbera markaði er oft háttað. Maður þarf ekki að leita lengra en aftur til ársins 2008 til að rifja upp að þá var ýmsu ábótavant. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvernig hann telji að best sé að koma þessari umræðu inn í þingsal.
Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir. Það eru auðvitað nokkrar góðar leiðir til þess. Við gætum reynt að semja um að hafa hér ítarlega umræðu sem e.t.v. hæstv. fjármálaráðherra mundi þá opna með munnlegri skýrslu eða einhverju þess háttar um stöðu mála. Vandinn er kannski sá að menn treysta sér ekki til að segja mjög mikið meðan þessar viðkvæmu viðræður eru enn á lífi, ef svo má orða það, með aðild allra á vinnumarkaði að því að reyna að ná utan um lífeyrissjóðamálin í heild sinni. Það er alltaf brothætt og vandmeðfarið, því að þarna myndast fljótt spenna ef menn ganga ekki gætilega fram. Þetta verður í raun aldrei aftengt kjaraviðræðunum vegna þess að þetta er svo samtvinnað þegar verið er að semja annars vegar um kjörin dag frá degi og hins vegar um hvað þessir þrír aðilar, launamaðurinn, vinnuveitandinn og í raun og veru ríkið með skattfrelsinu, leggja af mörkum til þess að byggja upp lífeyrisréttindin í sjóðsöfnunarkerfið. Vel að merkja er það eindregin skoðun mín að stigið hafi verið mikið gæfuspor um 1970 sem við rötuðum inn á, og styrktum í sessi 1996 þegar lífeyrissjóðakerfið með sjóðsmyndun var byggt upp. Þar liggur langstærsti sparnaður landsmanna, eignir upp á um yfir 150% af vergri landsframleiðslu og gríðarlega stórt hagsmunamál fyrir í fyrsta lagi þá sem eiga lífeyrisréttinn, í öðru lagi fyrir ríki og sveitarfélög sem eiga þarna geymdar skatttekjur og í raun fyrir allt samfélagið hvernig. Þessu tengjast mörg flókin mál, svo sem eins og samspil skattlagningar almannatrygginga og lífeyrisréttinda sem huga þarf að í þessum efnum. Ég tek hvatningunni vel. [[Forseti hringir.]]Ég skal hugleiða það hvernig mér fyndist skynsamlegast að við tækjum vandaða umræðu um þetta mál einhvern tímann þegar vel stendur á.