Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, αρχίζει η συνεδρίαση. [[Σημείωση: Ο παρακάτω πίνακας περιεχομένων δεν αποτελεί το τελικό κείμενο, διότι εκκρεμούν ορθογραφικές και συντακτικές διορθώσεις]] Εισερχόμαστε στην ΕΙΔΙΚΗ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΔΙΑΤΑΞΗ Αποφάσεις Βουλής: συζήτηση και λήψη απόφασης επί των προτάσεων για αναθεώρηση διατάξεων του Συντάγματος, σύμφωνα με τα άρθρα 110 του Συντάγματος και 119 του Κανονισμού της Βουλής. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχω την τιμή να ανακοινώσω στο Σώμα ότι τη συνεδρίασή μας παρακολουθούν από τα άνω δυτικά θεωρεία, αφού προηγουμένως ξεναγήθηκαν στην έκθεση της αίθουσας «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ» και ενημερώθηκαν για την ιστορία του κτηρίου και τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, πενήντα επτά μαθήτριες και μαθητές και τέσσερις εκπαιδευτικοί συνοδοί τους από το 13ο Γενικό Λύκειο Περιστερίου. Η Βουλή σάς καλωσορίζει. [[Χειροκροτήματα απ' όλες τις πτέρυγες της Βουλής]] Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, σύμφωνα με το άρθρο 119 παράγραφος 5 του Κανονισμού της Βουλής, οι προτάσεις αναθεώρησης συζητιούνται με ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 95 έως 104 του Κανονισμού, δηλαδή με τη συνήθη διαδικασία νομοθετικού έργου και η συζήτηση αναφέρεται αποκλειστικώς στην ανάγκη αναθεώρησης και στις αναθεωρητέες διατάξεις. Αντικείμενο της σημερινής συζήτησης είναι οι προτάσεις αναθεώρησης οι οποίες υποβλήθηκαν από τις Κοινοβουλευτικές Ομάδες του ΣΥΡΙΖΑ, της Νέας Δημοκρατίας, όπως ειδικότερα καταγράφονται στην έκθεση της Επιτροπής Αναθεώρησης, καθώς και δύο ακόμα προτάσεις από Βουλευτές. Η έκθεση είναι στη διάθεση όσων Βουλευτών θέλουν να την πάρουν. Ως προς την οργάνωση της συζήτησης, σύμφωνα με την από 16 Φεβρουαρίου 2019 απόφαση της Διάσκεψης των Προέδρων, προτείνω να διατεθούν δύο συνεδριάσεις, ενιαία επί της αρχής και επί των αναθεωρητέων διατάξεων. Δύο συνεδριάσεις - το διευκρινίζω - χωρίς διακοπή από το πρωί μέχρι το βράδυ, για να μην έχουμε ξανά συζητήσεις για τις ώρες και το σύνολο των συνεδριάσεων που απαιτούνται για τα θέματα. Ειδικότερα, στην πρώτη συνεδρίαση, σήμερα δηλαδή, θα τοποθετηθούν όλα τα μέλη της Επιτροπής Αναθεώρησης ως εξής: Οι έξι εξ αυτών θα λάβουν τον λόγο με την ιδιότητα του εισηγητή και του ειδικού αγορητή με χρόνο ομιλίας είκοσι λεπτά. Οι υπόλοιποι σαράντα, εφόσον θέλουν βέβαια και οι σαράντα, θα μιλήσουν για δέκα λεπτά ο καθένας και η καθεμιά. Τη σειρά εγγραφής στον κατάλογο έχουν ορίσει οι Κοινοβουλευτικές Ομάδες με επιστολές τους. Αφού ολοκληρωθεί ο κύκλος με τις αγορεύσεις των σαράντα έξι συνολικά - ενδεχομένως σαράντα έξι επαναλαμβάνω - μελών της επιτροπής, θα εισέλθουμε σε δεύτερο κύκλο δεκατεσσάρων ομιλητών με αναλογική εκπροσώπηση των Κοινοβουλευτικών Ομάδων ως εξής: Πέντε από τον ΣΥΡΙΖΑ, τρεις από τη Νέα Δημοκρατία, ένας από τις άλλες τέσσερις Κοινοβουλευτικές Ομάδες και δύο Ανεξάρτητοι Βουλευτές, οι οποίοι θα μιλήσουν, επίσης, για δέκα λεπτά έκαστος. Η δεύτερη συνεδρίαση, αύριο δηλαδή, θα διατεθεί για τις ομιλίες των Κοινοβουλευτικών Εκπροσώπων για δώδεκα λεπτά ο καθένας και των Προέδρων των Κοινοβουλευτικών Ομάδων με τους χρόνους του άρθρου 97 του Κανονισμού της Βουλής. Οι παρεμβάσεις των Υπουργών θα γίνουν στις δύο συνεδριάσεις με χρόνο ομιλίας για τους καθ' ύλην αρμόδιους Υπουργούς τα είκοσι λεπτά και για τους υπόλοιπους Υπουργούς τα δέκα λεπτά. Στη συνέχεια μετά τη λήξη της συζήτησης θα ακολουθήσει ονομαστική ψηφοφορία δι' εκφωνήσεως, η οποία θα διεξαχθεί με ψηφοδέλτια επί των αναθεωρητέων διατάξεων. Τα ψηφοδέλτια, και αφού έχουμε κανονίσει πώς θα είναι στη Διάσκεψη Προέδρων που θα γίνει σήμερα στις 12.45΄, θα τα δώσουμε από αύριο νωρίς το απόγευμα σε όλους τους συνάδελφους για να μπορούν με την ησυχία τους και οι Κοινοβουλευτικές Ομάδες να τα σημειώσουν. Έχουμε πει αύριο στις 22.00΄ το βράδυ να ψηφίσουμε, δηλαδή να τα φέρουν όλοι οι συνάδελφοι. Η διαδικασία θα γίνει σε δύο στάδια, δηλαδή οι εφορευτικές επιτροπές που θα είναι αύριο θα κάνουν μια πρώτη επιμέτρηση των διαθέσεων και θα βγει ένα πρώτο αποτέλεσμα της ψηφοφορίας, το οποίο όμως θα επικυρωθεί και την επόμενη μέρα από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Βουλής με παρουσία Βουλευτών και θα δώσουμε το αποτέλεσμα την Πέμπτη το μεσημέρι, διότι αντιλαμβάνεστε ότι είναι πολλά τα άρθρα και για να μην συμβεί κάτι. Δεν θα καθυστερήσουμε, όμως, αύριο το βράδυ. Το 22.00΄ που έχουμε πει μπορεί να είναι το απώτερο όριο για να κλείσουμε αυτήν τη διαδικασία.
Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα τον λόγο, σας παρακαλώ.
Ορίστε, κύριε Λοβέρδο, έχετε τον λόγο.
Κατ' αρχάς σας ευχαριστώ πολύ που μου δίνετε τον λόγο, τον οποίο ζήτησα για δύο θέματα, κύριε Πρόεδρε. Το πρώτο θέμα τέθηκε και χθες στη Διάσκεψη των Προέδρων, κυρίως από το Κομμουνιστικό Κόμμα, αλλά και από εμάς. Δεν είναι δυνατόν η συζήτηση αυτή για την Αναθεώρηση του Συντάγματος να αποκλείσει συναδέλφους που δεν ανήκουν στους αριθμούς που είπατε εσείς, αλλά επιθυμούν να μιλήσουν για το Σύνταγμα. Από τη δική μας Κοινοβουλευτική Ομάδα, για παράδειγμα, η πλειοψηφία των συναδέλφων θέλει να πάρει τον λόγο. Αν είναι δυνατόν, μια αμιγώς κοινοβουλευτική διαδικασία, να προβλέπει τη δυνατότητα - όχι ότι έχετε άδικο - πέραν των δύο αρμοδίων Υπουργών Δικαιοσύνης να λάβουν τον λόγο και άλλοι Υπουργοί και να αποκλείει να λάβουν τον λόγο Βουλευτές - μέλη της Εθνικής Αντιπροσωπείας που επιθυμούν να πάρουν τον λόγο σε αυτήν την ύψιστη κοινοβουλευτική διαδικασία. Συνεπώς κύριε Πρόεδρε, σας παρακαλώ πάρα πολύ να αλλάξετε την απόφασή σας, την εισήγησή σας και να μην ισχύσει η απόφαση της Διάσκεψης των Προέδρων που ελήφθη κατά πλειοψηφία. Το Σώμα να αλλάξει, ως κυρίαρχο Σώμα, την απόφαση αυτή για να μην γίνει αυτό που φοβάμαι ότι θα γίνει, η καταγγελία δηλαδή εκ μέρους μας για μια πραξικοπηματική διαδικασία που αφορά την αναθεώρηση του Συντάγματος. Αυτό ήταν το πρώτο θέμα. Το δεύτερο θέμα, το οποίο πίστευα ότι θα το θέσετε εσείς γιατί το συζητήσαμε χθες εν εκτάσει στη Διάσκεψη, αφορά το πώς θα ψηφίσουμε. Ξέρετε πάρα πολύ καλά ότι στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος μας απασχόλησε το ζήτημα των κατευθύνσεων και το πώς ακριβώς ψηφίζουμε. Γνωρίζετε πάρα πολύ καλά ότι έχετε παγιδευθεί ως πλειοψηφία του ΣΥΡΙΖΑ. Είστε παγιδευμένοι. Είστε παγιδευμένοι κατά το ότι πάτε να κάνετε μια διαδικασία κατευθύνσεων η οποία και σας εγκλώβισε. Εμείς, έχουμε πάρει απόλυτα καθαρή θέση, από την πρώτη ημέρα Ολομέλειας της Βουλής, γι' αυτό και θα ψηφίσουμε δι' ενός Βουλευτή ούτως ώστε να μην επιτρέψουμε στην επόμενη Βουλή με την απόλυτη απλώς πλειοψηφία των 151 να κάνει ό,τι θέλει. Αυτό όμως το θέμα, κύριε Πρόεδρε, θα ταλανίσει το Σώμα. Είπαμε χθες στη Διάσκεψη να μην φτάσουμε προ της ψηφοφορίας αύριο το βράδυ για να το συζητήσουμε. Να το συζητήσουμε όχι στην αρχή της διαδικασίας, μην επιτρέποντας να ξεκινήσουμε οι εισηγητές…
Μα γιατί επαναλαμβάνετε αυτά που είπα; Είπα ότι στις 12.45΄ θα γίνει Διάσκεψη των Προέδρων, μετά τους εισηγητές…
Όχι Διάσκεψη των Προέδρων.
Μα, έτσι αποφάσισε χθες η Διάσκεψη. Εγώ έλειπα. Ήμουν στην Κύπρο.
Μα επ' αυτού έχω μια άλλη γνώμη. Δεν μπορώ να την εκφράσω; Επιτέλους! Είπατε για Διάσκεψη των Προέδρων. Χθες είχαμε πάρει ένα μήνυμα ότι δεν προκρίνετε αυτή τη διαδικασία, αλλά τη διαδικασία της συνεννόησης μεταξύ των γενικών εισηγητών που είναι και καλύτερο. Γιατί η Διάσκεψη των Προέδρων είναι ένα όργανο που αποφασίζει με πλειοψηφίες, με μειοψηφίες. Εμείς χρειαζόμαστε συνεννόηση, κύριε Πρόεδρε. Δεν χρειαζόμαστε ούτε πλειοψηφίες, ούτε μειοψηφίες. Κάνετε λάθος, λοιπόν, να προτείνετε αυτό. Προτείνουμε, λοιπόν, εμείς να ξεκινήσει η διαδικασία. Ο κ. Παρασκευόπουλος θα σας πει ότι καθ' όλη τη διάρκεια των εργασιών της επιτροπής η στάση μας ήταν δημιουργική. Δεν προβάλαμε ζητήματα που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν κωλυσιεργίες. Δεν προβάλαμε ζητήματα τα οποία θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ανατροπές. Προσπαθήσαμε να είμαστε στις προτάσεις μας διεξοδικοί και να μην δημιουργούμε αδιέξοδα.
Κοιτάξτε, έχει γίνει επιλογή από τον κ. Λοβέρδο να ξεκινήσουμε με άλλο κύκλο, προφανώς να ακυρωθεί η χθεσινή συζήτηση, για να λυθούν αυτά τα θέματα σε Διάσκεψη ή σε συνεννόηση…
Αυτό το λέτε εσείς. Δεν έγινε αυτό χθες, επαναλαμβάνω. Αφήστε με να πω. Τελειώνω.
Μα, θα μου πείτε τι έγινε χθες; Δεν ξέρω;
Βεβαίως θα σας πω, γιατί δεν ήσασταν εκεί.
Νομίζετε ότι δεν ξέρω. Είναι δυνατόν;
Δεν ήσασταν εκεί.
Μα, είναι δυνατόν να μην γνωρίζω;
Θα μου επιτρέψετε να ολοκληρώσω σε ένα ακριβώς λεπτό;
Θα σας επιτρέψω, αλλά υπάρχουν άλλοι επτά Κοινοβουλευτικοί. Άρα θέλετε να μην ξεκινήσουμε με τους εισηγητές, αλλά δημοσίως να θέσετε αυτά τα ζητήματα. Άρα να μην μαζευόμαστε ως Διάσκεψη των Προέδρων.
Θέλω να ξεκινήσουμε με τους εισηγητές…
Εσείς θέλετε.
…και προτείνω μετά, αντί για τη Διάσκεψη των Προέδρων, όπως ειπώθηκε χθες με δικό σας μήνυμα, το οποίο τώρα αλλάξατε, οι γενικοί εισηγητές να προσπαθήσουμε να συνεννοηθούμε με εσάς. Αν θέλετε άλλες διαδικασίες, σας παρακαλώ πάρα πολύ να προσέξετε, γιατί δεν θα κυλήσει ομαλά η διαδικασία.
Εντάξει, είπατε πως δεν θα κυλήσει ομαλά. Είπατε και κάτι περί πραξικοπήματος στις 10.10΄ το πρωί, κάνατε και κάτι υπαινιγμούς, ενώ έχουν γίνει δύο Διασκέψεις Προέδρων με αναλυτικές συζητήσεις ακριβώς για να διευκολύνουμε τη διαδικασία. Λυπάμαι πολύ. Τι άλλο να σας πω;
Να μη λυπάστε καθόλου.
Όχι, λυπάμαι.
Να χαίρεστε που προσπαθώ να βοηθήσω.
Ναι, χαίρομαι. Ο κ. Τραγάκης έχει τον λόγο.
Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να επιβεβαιώσω το τι ελέχθη στις δύο προηγούμενες συνεδριάσεις της Διάσκεψης των Προέδρων. Κατ' αρχάς σε ό,τι αφορά τον χρόνο, πράγματι ανατρέχοντας στα Πρακτικά όταν εγώ ήμουν Πρόεδρος το 2007, είχαν διατεθεί περίπου σαράντα ώρες σε τρεις συνεδριάσεις. Νομίζω ότι οι ώρες που διατίθενται και τώρα είναι αρκετές. Για να γίνουν όμως αρκετές και να γίνει πράγματι ψηφοφορία στις 22.00΄ η ώρα, εγώ θα συμφωνήσω με την πρόταση του κ. Λοβέρδου να υπάρξει και άλλος ένας κύκλος ομιλητών, ο οποίος να μην πάει με τη δύναμη των κομμάτων. Διότι όσον αφορά τη δύναμη των κομμάτων πέντε - τρία - ένα - ένα, υπάρχουν κόμματα που δεν έχουν δεύτερο Βουλευτή να μιλήσει. Να γίνει, δηλαδή, κάπως διαφορετικά. Δηλαδή, κόμματα με περισσότερη Κοινοβουλευτική Ομάδα να επιλέξουν δύο, τρεις ομιλητές οι οποίοι θα μιλήσουν σε έναν άλλον κύκλο. Σε ό,τι αφορά αυτό το οποίο ετέθη, εγώ θα συμφωνήσω μαζί σας, διότι δεν νομίζω ότι η σύσκεψη των εισηγητών θα προσφέρει κάτι περισσότερο από τη Διάσκεψη των Προέδρων. Διότι σε μια τέτοια διαδικασία που επιδιώκουμε όλοι συναίνεση, δεν είναι δυνατόν στη Διάσκεψη των Προέδρων να αποφασίζει η πλειοψηφία. Πρέπει να πάμε συναινετικά. Και πιστεύω και εύχομαι ότι θα πάμε, γιατί για το κυρίαρχο θέμα που μας απασχόλησε στην επιτροπή - και το επιβεβαιώνουν όλα τα μέλη της επιτροπής όταν ετέθη το διαδικαστικό θέμα - πρέπει να φάγαμε γύρω στη μιάμιση με δύο ώρες και δεν τελειώσαμε κιόλας. Νομίζω ότι αν ξεκινήσει έτσι κι αυτή η διαδικασία, θα φάμε αρκετό χρόνο από τους ομιλητές και από την ουσία του θέματος. Θα πρότεινα, λοιπόν, πράγματι στις 12.45΄ να γίνει η Διάσκεψη των Προέδρων, και να λύσουμε όλα τα διαδικαστικά θέματα, όπως και αυτό της ψηφοφορίας, κύριε Πρόεδρε. Κρατήστε αυτό που λέω. Και θα ήθελα να σας θυμίσω ότι το 2007 η ψηφοφορία είχε γίνει πάλι με ψηφοδέλτια και ονομαστική κλήση. Όμως εκεί είχαμε ένα σκάνερ στο οποίο περνούσε το ψηφοδέλτιο και αυτομάτως έβγαινε και το αποτέλεσμα. Νομίζω ότι θα μας πάρει πολύ χρόνο για να έχουμε το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας. Σας ευχαριστώ.
Κύριε Πρόεδρε, μπορώ να έχω τον λόγο επί της διαδικασίας;
Όχι δεν θα πάρετε τον λόγο. Ο κ. Παφίλης έχει ζητήσει τον λόγο. Έτσι θα το περάσουμε το πρωί. Ούτε Διάσκεψη θα γίνει. Θα σας πω στο τέλος τι θα γίνει. Δεν υπάρχει θέμα. Είμαι πολύ ελαστικός σε αυτά τα θέματα. Δημοκρατικά θα το λύσουμε. Θα αποφασίσει, δηλαδή, η Ολομέλεια κατ' ευθείαν. Περιμένετε. Έτσι δεν είναι, κύριε Βενιζέλο;
Χάρμα!
Βεβαίως, βεβαίως. Όλοι θα μιλήσετε. Αλίμονο. Εδώ είναι η Ολομέλεια, θα αποφασίσει.
Για το Σύνταγμα θέλουμε να μιλήσουμε.
Για το Σύνταγμα, ακριβώς. Ορίστε, κύριε Παφίλη, έχετε τον λόγο.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Εμείς θέσαμε από την αρχή το θέμα ότι δεν είναι δυνατόν συνταγματική Αναθεώρηση να γίνει με διαδικασίες ψεκάστε, σκουπίστε, τελειώσαμε. Δύο μέρες μόνο και να μην δίνεται δικαίωμα λόγου. Το πρώτο είναι πώς θα γίνει η συζήτηση. Οι συζητήσεις παλαιότερα - και σωστά - γίνονταν με θεματικές ενότητες. Εδώ θα γίνει εφ' όλης της ύλης. Καλείται ένας Βουλευτής από το δικό μας κόμμα συν δύο εισηγητές, σε δέκα λεπτά, είκοσι οι εισηγητές, να πουν για όλα αυτά. Είναι αδύνατον. Και είναι απαράδεκτο, κατά τη γνώμη μας. Κάναμε πρόταση να είναι πέντε ημέρες, τουλάχιστον. Έστω, τρεις, να υπάρξει και άλλος ένας γύρος. Απόρριψη. Απόρριψη και από τη Νέα Δημοκρατία και από εσάς. Σαράντα ώρες δεν φτάνουν από το πρωί μέχρι το βράδυ. Μα πώς φτάνουν; Είναι δυνατόν; Να μιλήσει ένας Βουλευτής εκτός από τους εισηγητές από το δικό μας κόμμα και από όλους τους υπόλοιπους. Και από το δικό σας κόμμα υπάρχουν διαμαρτυρίες. Και δεν καταλαβαίνουμε τη σκοπιμότητα αυτή, γιατί τόσο γρήγορα. Γιατί, δηλαδή, δεν διατίθενται δύο ημέρες ακόμη για να μιλήσουν και άλλοι; Και βέβαια είναι επίσης σημαντικό και το θέμα των ενοτήτων. Θα πεταγόμαστε από το ένα θέμα στο άλλο και κάποιος που θα παρακολουθεί δεν θα μπορεί να βγάλει και συμπέρασμα, πέρα από αυτούς που ασχολούνται κάπως εξειδικευμένα. Φυσικά απορρίφθηκε μετά πολλών επαίνων και τις δύο φορές που το θέσαμε και στην πρώτη, αλλά και τη δεύτερη Διάσκεψη. Και μόνο στη δεύτερη Διάσκεψη βγήκε το ΚΙΝΑΛ και είπε ότι εμείς συμφωνούμε με αυτή την πρόταση. Εμείς και να την επαναφέρουμε καταλαβαίνω ότι θα την απορρίψετε. Ωστόσο, είναι τεράστια η ευθύνη. Δεν είναι δυνατόν να γίνει συζήτηση σε δύο ημέρες. Σε ποιον να το πούμε αυτό; Ούτε ένα νομοσχέδιο σοβαρό δεν συζητείται σε δύο ημέρες. Σε σχέση με το δεύτερο ζήτημα, εγώ δεν θέλω να ανοίξω καθόλου θέμα, γιατί δεν έχει και νόημα κατά τη γνώμη μας ό,τι και να αποφασίσετε. Είναι ένα θεωρητικό θέμα που δεν έχει καμία πρακτική αξία. Είτε έχει κατεύθυνση είτε δεν έχει, η επόμενη κυβέρνηση μπορεί να το αλλάξει. Επομένως, μην αλλάζετε και εσείς. Όταν είστε Αντιπολίτευση λέτε το ένα και τώρα λέτε το άλλο. Αυτά θα τα πούμε στη Διάσκεψη των Προέδρων. Ευχαριστώ.
Έχουν ζητήσει τον λόγο συνάδελφοι από τους Κοινοβουλευτικούς Εκπροσώπους, τους οποίους βάζω πρώτους, γιατί έχουν ζητήσει και άλλοι συνάδελφοι τον λόγο, όπως ο κ. Παππάς. Ύστερα θα μιλήσει η κ. Βάκη.
Ναι, αλλά προηγείται το αίτημα επί του Κανονισμού.
Ναι, σας έχουμε σημειώσει, κύριε Παπαθεοδώρου, κύριε Βενιζέλο, κύριε Αμυρά και κύριε Θεοχαρόπουλε. Κύριε Παππά, θα μου κάνετε τη χάρη, διότι θέλει να προηγηθεί ο κ. Βενιζέλος για ένα επιπλέον ίσως θέμα που θέλει να θέσει;
Παρακαλώ, θα μιλήσω μετά.
Αυτό είπα και εγώ. Ορίστε, κύριε Παππά, έχετε τον λόγο.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κατ' αρχάς θα είμαι λακωνικός. Ένα, δύο, τρία και τελειώνουμε. Δεν θέλω να καθυστερήσω τη διαδικασία. Θέλω όμως να τονίσω και να κάνω γνωστό στο Σώμα ότι, όπως είπαμε και χθες στη Διάσκεψη των Προέδρων, σίγουρα το θέμα του συνταγματικού χάρτη είναι μεγάλης εμβέλειας και σπουδαιότητας. Και προτείνουμε ότι θα πρέπει να μιλήσουν όλοι οι Βουλευτές που θα δηλώσουν και θα θελήσουν να μιλήσουν, χωρίς να αποκλειστεί ούτε ένας. Και αυτό σημαίνει ότι η διαδικασία δεν μπορεί να είναι fast track, δηλαδή δεν μπορεί να τελειώσει αύριο το βράδυ. Εμείς είχαμε προτείνει να πάρουμε και την Πέμπτη, κάτι το οποίο βλέπουμε σήμερα να μην το υιοθετείτε. Σε ό,τι αφορά τα διαδικαστικά, εμείς ζητήσαμε στη Διάσκεψη των Προέδρων η διαδικασία, η συζήτηση να γίνει όχι με αδιαφανείς διαδικασίες, όπως ακούστηκε προηγουμένως δηλαδή με συνεννόηση στο γραφείο σας των εισηγητών όλων των κομμάτων, αλλά να γίνει με τον επίσημο τρόπο, τον κοινοβουλευτικό, τον καθιερωμένο. Να γίνει με τα Πρακτικά που θα κρατηθούν στη Διάσκεψη των Προέδρων και όχι με αδιαφανείς διαδικασίες συνεννοήσεων, γιατί εκεί είναι το ζητούμενο. Εκεί είναι όλη η ουσία του πράγματος. Και κανείς δεν τόνισε μέχρι στιγμής ότι όλη η συζήτηση γίνεται για τους εκατόν πενήντα έναν και για τους εκατόν ογδόντα. Και αυτό είναι υποκριτικό και εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ και εκ μέρους της Νέας Δημοκρατίας. Πρώτον, εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ, ο ΣΥΡΙΖΑ θέλει εκατόν πενήντα έναν σε αυτή τη Βουλή - στην προτείνουσα Βουλή της αναθεωρήσεως - και ας πάει εκατόν ογδόντα στην επόμενη. Και είναι υποκριτικό εκ μέρους της Νέας Δημοκρατίας που δείχνει και το - εντός εισαγωγικών - «ποιόν» της παράταξης όταν δεν ζητούν εκατόν ογδόντα για το όνομα της Μακεδονίας μας και ζητούν εκατόν ογδόντα για το Σύνταγμα.
Ο κ. Βενιζέλος έχει τον λόγο.
Κύριε Πρόεδρε, ζήτησα τον λόγο επί του Κανονισμού, γιατί το άρθρο 119 του Κανονισμού οργανώνει την κορυφαία, υποτίθεται, κοινοβουλευτική διαδικασία της Αναθεώρησης του Συντάγματος, μια διαδικασία σπάνια, βαρύνουσα. Η Βουλή ασκεί εν προκειμένω αποκλειστική αρμοδιότητα. Η Κυβέρνηση ως τέτοια, ως όργανο δηλαδή, δεν μετέχει στη διαδικασία αυτή, άλλο αν κατά παραχώρηση ακούγεται ότι ο Υπουργός Δικαιοσύνης ο κ. Κατρούγκαλος μετέχει ως Βουλευτής στη διαδικασία αυτή, ως γενικός εισηγητής και όχι ως Υπουργός. Το άρθρο 119 ακριβώς επειδή θέλει να προστατεύσει όλα αυτά τα χαρακτηριστικά της διαδικασίας, παραπέμπει στα άρθρα 95 έως 104 του Κανονισμού της Βουλής, δηλαδή απαιτεί να γίνει συζήτηση κατ' αρχήν και κατ' άρθρον, άρα τουλάχιστον σε ενότητες και έτσι στη μεγάλη Αναθεώρηση, τη συναινετική του 2001, στην πρώτη φάση, που διεξήχθη το 1998, διεξήχθησαν πέντε συνεδριάσεις. Εγώ να δεχθώ ότι οι ολοήμερες συνεδριάσεις θα μπορούσαν να θεωρηθούν διπλές συνεδριάσεις. Όμως δεν είναι οργανωμένες οι συνεδριάσεις, όπως τις παρουσιάσατε με την τοποθέτησή σας στην αρχή από της έδρας. Διότι εδώ ακόμη και αν δεχθούμε, ότι θα ενοποιηθεί η συζήτηση επί της αρχής και κατ' άρθρον, ότι θα πάρουν μόνο μία φορά τον λόγο οι εισηγητές και οι Βουλευτές, πρέπει να υπάρχει άνεση, τουλάχιστον να μην αποκλειστεί κανένα μέλος της Βουλής από την αρμοδιότητα που ασκεί ατομικά, χωρίς κομματική πειθαρχία, χωρίς τη διαδικασία αυτή κατά μακρά παράδοση να δεσμεύεται από το κόμμα του και να εκφράζεται από το κόμμα του. Ενεργεί και ψηφίζει κατά συνείδηση ατομικά. Θίγει το Σύνταγμα της χώρας, το τροποποιεί. Δηλαδή, προβαίνει σε μια πράξη του μακρού ιστορικού χρόνου και όχι στην ψήφιση ενός νομοσχεδίου, το οποίο μπορεί να αλλάξει αύριο και να αλλάξει ξανά. Άρα ακόμη κι αν δεν γίνουν ενότητες ως προς τα άρθρα, πρέπει η συζήτηση να διεξαχθεί έστω ενιαία, αλλά πάντως με τη συμμετοχή των Βουλευτών που το επιθυμούν, διότι ο καθένας από αυτούς εκφράζεται ατομικά. Επίσης, είναι προφανές ότι πρέπει να είναι προσδιορισμένο το αντικείμενο της συζήτησης. Το αντικείμενο της συζήτησης δεν είναι οι προτάσεις αναθεώρησης γενικά. Το αντικείμενο της συζήτησης είναι η λήψη απόφασης κατά το άρθρο 110 και το άρθρο 119 του Κανονισμού της Βουλής, όπως αυτά ρητώς εκφράζονται. Δηλαδή, λήψη απόφασης για την ανάγκη αναθεώρησης συγκεκριμένων διατάξεων του Συντάγματος. Τελεία! Τίποτε άλλο πέραν αυτού, όπως έγινε όλες τις προηγούμενες φορές. Και στην Αναθεώρηση του 1986 και στην Αναθεώρηση του 2001 και στην Αναθεώρηση του 2008. Άρα παρακαλώ αυτά να έχουν αποσαφηνιστεί, για να έχουμε το πλαίσιο και το κλίμα της συζήτησης, γιατί αντιλαμβάνεστε ότι το κλίμα ούτως ή άλλως είναι επιβαρυμένο. Δηλαδή, πάμε να αναθεωρήσουμε το Σύνταγμα συναινετικά, μακροπρόθεσμα, καλοπροαίρετα; Ναι, σε ποιο θεσμικό περιβάλλον; Με αυτά που συμβαίνουν στη Βουλή; Με αυτά που συμβαίνουν στη δικαιοσύνη; Δηλαδή με τέτοια επιβάρυνση των θεσμών, με τέτοια εικόνα παρακμής; Άρα τουλάχιστον αυτό πρέπει να ανακοπεί στην προκειμένη περίπτωση. Να προστατεύσουμε τη διαδικασία Αναθεώρησης του Συντάγματος.
Ευχαριστώ. Τον λόγο έχει η κ. Βάκη.
Κύριε Πρόεδρε, τον λόγο παρακαλώ.
Είπα πρώτα οι Κοινοβουλευτικοί Εκπρόσωποι και ύστερα εσείς, κύριε Θεοχαρόπουλε.
Ζητώ τον λόγο επί του Κανονισμού, κύριε Πρόεδρε.
Ο κ. Θεοχαρόπουλος έχει τον λόγο επί του Κανονισμού.
Κύριε Πρόεδρε, ζήτησα τον λόγο επί του Κανονισμού, μαζί με τον κ. Αμυρά, διότι θεωρώ ότι είναι αδιανόητο σε ένα τέτοιο κρίσιμο θέμα, όπως είναι αυτό της συνταγματικής Αναθεώρησης, που συζητάμε στη Βουλή δημοσίως επί μήνες, να αποφασιστεί ουσιαστικά σήμερα στην Ολομέλεια της Βουλής να στερηθεί ο λόγος από Βουλευτές, είτε Ανεξάρτητους είτε Βουλευτές που ανήκουν σε κόμματα, για να καταθέσουν τις απόψεις τους σε ένα τέτοιο θέμα τέτοιας σπουδαιότητας και σημασίας. Όταν ενημερώθηκα ότι στη Διάσκεψη των Προέδρων συζητήθηκε και αποφασίστηκε να μη μιλήσουν άλλοι πέρα από όσους μιλάνε στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, πραγματικά ένιωσα τεράστια έκπληξη.
Κατά πλειοψηφία.
Κατά πλειοψηφία. Θεωρώ ότι δεν υπάρχει Βουλευτής εδώ μέσα που, για παράδειγμα, θα πει να μην μιλήσουν. Για παράδειγμα, ενημερώθηκα ότι θα μιλήσει ένας Ανεξάρτητος Βουλευτής, πέρα από τις επιτροπές. Και υπάρχει και ένα άλλο θέμα, κύριε Πρόεδρε, που εσείς τονίσατε. Αυτό είναι ότι υπάρχει μια ιδιαίτερη κατάσταση με πολλούς Ανεξάρτητους Βουλευτές, πάνω από είκοσι, νομίζω, αυτή τη στιγμή στην Ολομέλεια, και αυτή τη στιγμή τους στερείται ο λόγος σε ένα τέτοιο θέμα τέτοιας σημασίας. Θεωρώ ότι έστω και την ύστατη στιγμή θα πρέπει να αποφασιστεί ότι θα ανοίξει κατάλογος ομιλητών στους δύο πρώτους εισηγητές, θα εγγραφούμε όσοι θέλουμε να μιλήσουμε και θα μιλήσουμε κανονικά. Βεβαίως και να προηγηθούν τα μέλη της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος, αλλά δεν μπορώ να διανοηθώ ότι δεν θα ακουστεί η άποψή μας σε ένα τέτοιο θέμα τέτοιας σημασίας.
Ευχαριστώ, κύριε Θεοχαρόπουλε. Η κ. Βάκη έχει τον λόγο.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, για μια κορυφαία πολιτική διαδικασία της δημοκρατίας, όπως είναι η Αναθεώρηση του Συντάγματος, θεωρώ δεδομένο ότι ουδείς έχει αντίρρηση και να επιμηκυνθεί η διαδικασία και να πάρουν τον λόγο όλοι οι Βουλευτές. Πλην, όμως, δεν έχει κανένα νόημα να επιμηκύνουμε απλώς τη διαδικασία, να επιμηκύνουμε τον χρόνο, μόνο και μόνο για να «διαδικασιολογούμε» και να κινδυνολογούμε. Θεωρώ ανεπίτρεπτο να ακούγονται εκφράσεις, όπως «πραξικοπηματικές τακτικές», «fast track διαδικασίες», ότι παραγνωρίζεται η βούληση των Βουλευτών που θέλουν να πάρουν τον λόγο κ.ο.κ.. Ας αντιμετωπίσουμε, λοιπόν, το θέμα με την προσήκουσα σοβαρότητα, ας μην αναλωθούμε σε προσχηματικές και ατέρμονες «διαδικασιολογίες» και θεωρώ ότι καλό θα ήταν να λάβουμε υπόψη και να περιμένουμε το αποτέλεσμα και την απόφαση της Διάσκεψης των Προέδρων. Αυτό πιστεύω ότι πρέπει να γίνει. Θεωρώ ανεπίτρεπτο να εκφράζεστε κάποιοι και να θεωρείτε ότι θέλουμε να συντομεύουμε τη διαδικασία κ.ο.κ. Και να πω και το άλλο. Η διαδικασία Αναθεώρησης του Συντάγματος δεν εξαντλείται μόνο σε αυτή την Ολομέλεια. Έχει προηγηθεί και η Ολομέλεια, η οποία συγκρότησε την επιτροπή που συζήτησε και έπεται Ολομέλεια πάλι σε έναν μήνα για να ψηφίσουμε. Επομένως δεν εξαντλείται μόνο σε μία, χωρίς φυσικά με αυτό να προσπαθώ να παρακάμψω το θέμα που προκύπτει και που αφορά ενδεχομένως τη βούληση όλων των Βουλευτών να πάρουν τον λόγο. Ευχαριστώ.
Τώρα τον λόγο έχει ο κ. Τζαβάρας, μετά ο κ. Αμυράς και ο κ. Παπαθεοδώρου. Ορίστε, κύριε Τζαβάρα, έχετε τον λόγο.
Κύριε Πρόεδρε, από τη διάταξη του άρθρου 110 του Συντάγματος προκύπτει χωρίς κανέναν δισταγμό ότι αποκλειστικός φορέας της Αναθεώρησης είναι η Βουλή. Από αυτή τη διαπίστωση προκύπτουν δύο πολύ θεμελιώδη ζητήματα για τον τρόπο που θα οργανωθεί η συζήτηση στη διαδικασία που ξεκινάει σήμερα. Το πρώτο θέμα είναι ότι δεν είναι δυνατόν να υπάρξει Βουλευτής ο οποίος θέλει να μιλήσει, να τοποθετηθεί, να πει τις απόψεις του και να αποκλειστεί γιατί εκ των προτέρων βάζουμε περιορισμό στο δικαίωμα του αναθεωρητικού λόγου, ο οποίος, όπως είπα προηγουμένως, από το Σύνταγμα επιβάλλεται να είναι λόγος βουλευτικός. Το δεύτερο ζήτημα που υπάρχει είναι - επειδή βλέπω τον εκλεκτό κ. Κατρούγκαλο να έχει πάρει θέση στα έδρανα τα κυβερνητικά και επειδή τον είχαμε συνηθίσει, κατά τη διάρκεια των συζητήσεων στην επιτροπή, να έχει τη θέση του γενικού εισηγητή - ότι θα πρέπει να ξεκαθαριστεί από την αρχή ότι η Κυβέρνηση σε αυτή τη διαδικασία ούτε ρόλο έχει ούτε λόγο. Δεν τελούμε, στην άσκηση της αποκλειστικής αρμοδιότητας που έχει η Βουλή, υπό κυβερνητικό επίτροπο και αυτό πρέπει να ξεκαθαριστεί από τώρα, από την αρχή. Ευχαριστώ.
Ευχαριστώ κι εγώ. Ο κ. Αμυράς έχει τον λόγο και στη συνέχεια ο κ. Παπαθεοδώρου.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Ως Ανεξάρτητος πλέον Βουλευτής βρέθηκα ενώπιον μιας περίεργης θα έλεγα συνθήκης, η δυνατότητά μου να τοποθετηθώ εντός του Κοινοβουλίου για το ζήτημα της Συνταγματικής Αναθεώρησης να συναρτάται και να εξαρτάται από την τύχη, από το αν θα κληρωθεί το όνομά μου ή όχι στην κλήρωση που έγινε μεταξύ ενός αριθμού ανεξαρτήτων Βουλευτών για να τοποθετηθούμε. Εγώ, λοιπόν, ζήτησα να μην μπει το όνομά μου στην κληρωτίδα γιατί δεν θέλω να εξαρτάται η δυνατότητά μου διά να ομιλώ από την τύχη. Επομένως, κύριε Πρόεδρε, θα πρότεινα κι εγώ να ανοίξει κατάλογος ομιλητών - είναι κορυφαία αυτή η διαδικασία για το Κοινοβούλιο - και να έχουμε τη δυνατότητα και την άνεση άπαντες να τοποθετηθούμε. Ευχαριστώ.
Ο κ. Παπαθεοδώρου έχει τον λόγο και στη συνέχεια θα σας κάνω μία πρόταση για να προχωρήσουμε.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Νομίζω ότι θα προσπαθήσω να συμβάλω στην πρότασή σας. Και το άρθρο 110 του Συντάγματος και το άρθρο 119 του Κανονισμού μιλούν για τις δύο Ολομέλειες οι οποίες καταλήγουν σε ονομαστικές ψηφοφορίες, οι οποίες έχουν ως αντικείμενο συζήτησης τόσο την ανάγκη της Αναθεώρησης όσο και αποκλειστικά, όπως λέει ο Κανονισμός και το Σύνταγμα, τις αναθεωρητέες διατάξεις. Σκεφθείτε το οξύμωρο, κύριε Πρόεδρε, να κληθούν οι Βουλευτές σε ονομαστική ψηφοφορία για μία κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία όπως είναι αυτή της Αναθεώρησης του Συντάγματος και προηγουμένως, λόγω των διαδικαστικών προβλημάτων, να μην είχαν τη δυνατότητα είτε να τοποθετηθούν είτε να μιλήσουν. Καταλαβαίνουμε όλοι ότι αυτό το οξύμωρο αίρεται πάρα πολύ εύκολα με μία πρόταση εκ μέρους του Προεδρείου - και νομίζω ότι εκφράζουμε όλους εδώ - δίνοντας τη δυνατότητα να πάρουν τον λόγο όχι μόνο τα μέλη της Επιτροπής Αναθεώρηση Συντάγματος, αλλά και όσοι Βουλευτές επιθυμούν να εκφραστούν. Μπορεί να μην είναι και οι τριακόσιοι, αλλά μπορούν να είναι όσοι επιθυμούν να εκφραστούν, να τοποθετηθούν τόσο επί της ανάγκης όσο και επί των αναθεωρητέων διατάξεων, για να έχει ουσία τόσο η ονομαστική ψηφοφορία στην πρώτη όσο και στην δεύτερη Ολομέλεια της Βουλής. Νομίζω ότι αυτός είναι κοινός δημοκρατικός και συνταγματικός τόπος τον οποίο δεν μπορεί να αρνηθεί καμία πτέρυγα και πρωτίστως το Προεδρείο. Ευχαριστώ.
Ευχαριστώ. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχω την τιμή να ανακοινώσω στο Σώμα ότι τη συνεδρίασή μας παρακολουθούν από τα άνω δυτικά θεωρεία, αφού προηγουμένως ξεναγήθηκαν στην έκθεση της αίθουσας «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ» και ενημερώθηκαν για την ιστορία του κτηρίου και τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, τριάντα τρεις μαθήτριες και μαθητές και τρεις εκπαιδευτικοί συνοδοί τους από το 5ο Γενικό Λύκειο Ηλιούπολης. Η Βουλή τούς καλωσορίζει. [[Χειροκροτήματα απ' όλες τις πτέρυγες της Βουλής]] Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ότι μπορούμε να αποφασίσουμε ως Ολομέλεια το εξής. Η Διάσκεψη Προέδρων δεν θα γίνει. Είτε έτσι είτε αλλιώς, εγώ τη συγκαλώ τη Διάσκεψη των Προέδρων. Θα δοθεί η δυνατότητα να μιλήσουν οι Βουλευτές. Δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα και μπορούμε να πάμε και μέχρι την Πέμπτη το απόγευμα και αύριο θα πάμε μέχρι τις 12.00΄ το βράδυ με ομιλίες. Έχει κλείσει αυτό. Η συνεννόηση που έγινε την προηγούμενη εβδομάδα ήταν με ευρύτατη πλειοψηφία της Διάσκεψης των Προέδρων. Δεν παίζει ρόλο. Γι' αυτό συζητάμε, για να μπορούμε να…
Κατά πλειοψηφία.
Ναι, κύριε Λοβέρδο, κατά πλειοψηφία ήταν. Αντιλαμβάνεστε τι λέω. Δεν παίζει κανέναν ρόλο. Εφόσον το ζήτημα τίθεται στην Ολομέλεια, σωστά το συζητήσαμε και παίρνουμε μία απόφαση για το καλό της διαδικασίας. Δεν υπάρχει κανένα θέμα. Άρα λοιπόν, θα μιλήσουν είτε έτσι είτε αλλιώς και όσοι θέλουν - γιατί κάποιοι μπορεί να μην θέλουν - εκ των μελών της Επιτροπής Αναθεώρησης, όλοι οι άλλοι που είπαμε και αντί για έναν κύκλο ομιλητών θα δούμε πόσοι κύκλοι θα βγουν, ανάλογα και με όσους συναδέλφους εγγραφούν με την κάρτα τους. Δεν υπάρχει κανένα θέμα. Θα συμπιεστούμε επί δυόμισι ημέρες - που επί της ουσίας, όπως είπε ο Πρόεδρος και έχει δίκιο, οι δυόμισι μέρες είναι πέντε, έτσι όπως το κάνουμε - και θα μιλήσουν όλοι όσοι θέλουν να μιλήσουν, χωρίς κανένα πρόβλημα. Όσον αφορά το Υπουργικό Συμβούλιο, - επίσης να το λύσουμε εν ολομελεία, για να μην υπάρχουν σκιές - θα έλεγα ότι πέραν του αρμοδίου Υπουργού Δικαιοσύνης…
Κανένας άλλος.
Με συγχωρείτε, μη σπεύδετε, κύριε Τραγάκη. Όποιοι άλλοι Υπουργοί μιλήσουν θα μιλήσουν με την ιδιότητα του Βουλευτού, στα λεπτά…
Να εγγραφούν στον κατάλογο.
Θα εγγραφούν, κύριε Τραγάκη, με συνεννόηση που θα κάνουμε με τη γραμματεία της Κυβέρνησης. Αφήστε το αυτό σε εμάς. Μην μπαίνετε και στις λεπτομέρειες της διαδικασίας. Αφού συμφωνούμε στην ουσία, να μιλήσουν ως Βουλευτές στον χρόνο που τους αναλογεί. Αν δεν υπάρχει αντίρρηση από το Σώμα, να συνεχίσουμε.
Κύριε Πρόεδρε, υπάρχει…
Υπάρχει και το τρίτο θέμα. Κύριε Λοβέρδο, σωστά το επισημαίνετε. Ακριβώς επειδή δεν θα γίνει η Διάσκεψη των Προέδρων, θα παρακαλούσα τους εισηγητές να συνεννοηθούν μεταξύ τους, κατά την πρόταση που έγινε από σας. Δεν έχω καμία αντίρρηση. Ούτε λάτρης των Διασκέψεων είμαι, όταν μάλιστα είναι ατελέσφορες με την έννοια της αμφισβήτησης του αποτελέσματός τους, ούτε ποτέ πήγε να γίνει οτιδήποτε στη Βουλή με οριακή πλειοψηφία της Διάσκεψης και το γνωρίζετε αυτό. Θυμηθείτε έστω και μία φορά που να έγινε, να μου το φέρετε ως παράδειγμα. Το λέω διότι ο λόγος περί «παρακμιακών διαδικασιών» κ.λπ., απλώς αναπαράγει ένα κλίμα που πράγματι είναι λίγο προβληματικό τον τελευταίο καιρό, αλλά δεν είναι ανάγκη να το φορτίζουμε. Θα παρακαλούσα τους εισηγητές να βρίσκονται σε διαβούλευση, επί των ψηφοδελτίων, επί των κατευθύνσεων, δηλαδή επί ζητημάτων ουσίας για το πώς θα γίνει η ψηφοφορία, μέχρι σήμερα το απόγευμα να συζητήσουν ό,τι πρέπει, - υπάρχουν προτάσεις σε σχέση με αυτό το ζήτημα - , να μας φέρουν μία ενιαία πρόταση για το πώς θα είναι το ψηφοδέλτιο ή αν δεν υπάρχει συναίνεση επί της ενιαίας πρότασης, θα φέρουμε το ζήτημα στην Ολομέλεια κάποια στιγμή. Θα κάνουμε έναν κύκλο…
Ποια στιγμή;
Το απόγευμα κάποια στιγμή ή το μεσημέρι αργά σήμερα. Όποτε θέλετε. Έχουμε μπροστά μας δύο μέρες. Δεν υπάρχει θέμα.
Και αύριο μπορούμε.
Και αύριο το πρωί μπορεί να γίνει, κύριε Λοβέρδο. Να υπάρξει η ευρύτατη δυνατή συναίνεση για το πώς θα είναι τα ψηφοδέλτια.
Κύριε Πρόεδρε, μπορώ να έχω τον λόγο για ένα λεπτό;
Ορίστε, κύριε Λοβέρδο, έχετε τον λόγο.
Η ερώτηση και πρότασή μου ταυτόχρονα, είναι η εξής: Αυτό που λέτε θα γίνει, είναι σωστό και πάει άψογα η διαδικασία, όπως μας την είπατε. Ωστόσο εμείς θα επιδιώξουμε να έλθουμε σε μία συνεννόηση σήμερα το μεσημέρι. Εάν δεν τα καταφέρουμε, που το βλέπω και το πιο πιθανό, θα σας παρακαλούσα, αύριο, να διακοπεί η ροή της τοποθέτησης των ομιλητών για να συζητηθεί αυτό μέσα από μια ειδική συζήτηση.
Αυτό είπαμε. Να γίνει ένας κύκλος τοποθετήσεων. Όπως το είπατε ακριβώς. Μα, είναι προφανές ότι θα πρέπει να συνεννοηθούμε. Διότι σας είπα ότι κάποια στιγμή μεθαύριο το πρωί θα δοθούν και τα ψηφοδέλτια.
Να γίνει η Διάσκεψη των Προέδρων αύριο.
Όχι, δεν θα γίνει. Κύριε Τραγάκη, επιτρέψτε μου να σας πω, επειδή, επαναλαμβάνω, εγώ συγκαλώ τη Διάσκεψη, δεν προτίθεμαι να συγκαλέσω Διάσκεψη ενόσω λειτουργεί η Ολομέλεια, στον βαθμό που έρχονται τα θέματα εδώ, και σωστά έρχονται, διότι η Ολομέλεια τελικά αποφασίζει πάνω στα ζητήματα. Λέω, λοιπόν, οι εισηγητές να βρίσκονται σε μία διαβούλευση, να καταθέσουν τις προτάσεις τους για τον τύπο - δεν είναι οργανωτικό το θέμα, είναι άκρως πολιτικό - των ψηφοδελτίων και των ψηφοφοριών, πώς θα γίνουν ως προς τα άρθρα. Ήδη έχουν κάνει μία πρώτη συζήτηση και στην Επιτροπή Αναθεώρησης. Και αύριο το πρωί, ίσως πριν ξεκινήσουμε τη διαδικασία, δηλαδή στην έναρξη της διαδικασίας, θα διαθέσουμε μισή - μία ώρα για να αποφασίσει η Ολομέλεια τι θα κάνουμε. Όλα θα τα αποφασίσει η Ολομέλεια και με την ευρύτατη δυνατή συναίνεση, με την έννοια της πρόθεσης όλων μας. Πιστεύω ότι συμφωνούμε. Παρακαλώ, κύριε Κατρούγκαλε, έχετε τον λόγο ως πρώτος εισηγητής.
Θα μιλήσουμε επί της αρχής και μετά επί των άρθρων;
Θα παρακαλούσα επειδή έτσι έχει έρθει το θέμα και από την Επιτροπή Συνταγματικής Αναθεώρησης, να γίνει η συζήτηση εφ' όλης της ύλης. Τα δύο μεγαλύτερα κόμματα είχαν αρκετούς Βουλευτές στην επιτροπή και θα έχουν χωρίσει τις «περιοχές» του Συντάγματος που θα τοποθετηθούν. Μην σπάσουμε, όμως, τη διαδικασία της Ολομέλειας, αφού πάμε σε μια διαδικασία όπου θα υπάρχει η δυνατότητα να μιλάνε όλοι. Θα ανοίξει ο κατάλογος των ομιλητών και θα κλείσει μετά το τέλος της ομιλίας του δεύτερου εισηγητού, της Νέας Δημοκρατίας, δηλαδή σε σαράντα ή πενήντα λεπτά.
Οι Βουλευτές δεν το ήξεραν. Με συγχωρείτε.
Λέτε ότι οι Βουλευτές δεν το ήξεραν. Να ειδοποιηθούν από τις Κοινοβουλευτικές Ομάδες. Οι δύο πρώτοι εισηγητές θα μιλάνε για πενήντα λεπτά.
Σε κάθε περίπτωση, δεν προλαβαίνουν.
Και τι να κάνω τώρα δηλαδή;
Να αφήσετε ανοιχτό τον κατάλογο.
Πώς να μείνει ανοιχτός; Μέχρι πότε να μείνει ανοιχτός; Ορισμένοι συνάδελφοι θα μιλήσουν από κάθε κόμμα. Μην το παραξηλώσουμε. Σας παρακαλώ.
Κύριε Πρόεδρε…
Κύριε Κατρούγκαλε, με συγχωρείτε, αλλά δεν με αφήνουν εδώ.
Παρακαλώ.
Ορίστε, κύριε Ηλιόπουλε.
Να δηλωθούν από τις γραμματείες των κομμάτων αντί με τις κάρτες.
Εγώ δεν έχω αντίρρηση να δηλωθούν και από τις γραμματείες των κομμάτων κάποιοι συνάδελφοι, που δεν είναι εδώ. Δεν έχω καμμία αντίρρηση. Να γίνει όπως νομίζετε καλύτερα. Προς θεού! Κύριε Κατρούγκαλε, σας φάγαμε ένα λεπτό, αλλά είμαι σίγουρος ότι θα το χρειαζόσασταν και ύστερα είτε έτσι είτε αλλιώς. Ορίστε, έχετε τον λόγο.
Σας ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, κάθε συνταγματική Αναθεώρηση έχει ιστορικό χαρακτήρα. Εξ ορισμού η συνταγματογένεση και στο πλαίσιο της συντακτικής και της αναθεωρητικής λειτουργίας προσδιορίζει τη φύση και τη λειτουργία του πολιτεύματος, αλλά και του ζωντανού Συντάγματος, του τρόπου με τον οποίο εφαρμόζεται το Σύνταγμα στην πράξη. Η συγκεκριμένη Αναθεώρηση έχει μία πρόσθετη ιστορική διάσταση, γιατί συμπίπτει - και σηματοδοτεί - την επιστροφή της χώρας στην ευρωπαϊκή κανονικότητα. Ως επιστροφή στην κανονικότητα ορίζω κατ' αρχάς την πλήρη ανάκτηση της δημοκρατικής κυριαρχίας της χώρας μας, μετά από μία κρίσιμη περίοδο που δεν δοκίμασε τον λαό και τη χώρα μόνο οικονομικά αλλά και θεσμικά. Και επίσης χαρακτηρίζεται αυτή η επιστροφή από μία αλλαγή της διεθνούς εικόνας της χώρας μας από κράτος οφειλέτη σε κράτος πρωταγωνιστή των εξελίξεων, με ηγετικό ρόλο στην περιοχή του, όχι επεκτατικά, αλλά αντιθέτως ως δύναμη ειρήνης και σταθεροποίησης, όπως φάνηκε ξεκάθαρα με τη Συμφωνία των Πρεσπών. Βέβαια, επιστροφή στην κανονικότητα δεν σημαίνει επιστροφή στο παρελθόν. Ένα από τα ζητούμενα της συνταγματικής Αναθεώρησης είναι ακριβώς η τομή με το παρελθόν, εκείνο που συνιστούσε σε ό,τι αφορά τη χώρα μας ένα καθεστώς παθογένειας. Και εκεί αναφέρομαι στην διαπλοκή των συμφερόντων στην κορυφή της πολιτικής εξουσίας, σε φαινόμενα πελατειασμού, που δεν ήταν τυχαία αλλά σύμφυτα με το πολιτικό σύστημα. Διεξάγεται δε και σε μία περίοδο που η ίδια η Ευρώπη δοκιμάζεται. Και το τι θα είναι κανονικότητα μετά τις ευρωπαϊκές εκλογές του Μαΐου είναι το μέγα ζητούμενο. Βρισκόμαστε πραγματικά μπροστά σε διλημματικές εκλογές, όπου συγκρούονται μετωπικά δύο απόψεις για το μέλλον όχι μόνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και των κρατών - μελών. Από τη μία είναι αυτός ο ιδιόμορφος «γάμος» εθνικισμού και φιλελευθερισμού. Και από την άλλη, είναι η δική μας η προοδευτική άποψη, που θέλει την κοινωνική Ευρώπη με ανοιχτές κοινωνίες, μια Ευρώπη των δικαιωμάτων και ελευθεριών. Η διαδικασία της συνταγματικής Αναθεώρησης, όπως διεξάχθηκε στην επιτροπή, νομίζω ότι γενικά ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις της συγκυρίας και δεν είχε ούτε παρακμιακά ούτε πραξικοπηματικά χαρακτηριστικά, παρά την υπερβολική και αβάσιμη κριτική που ακούστηκε από πλευρές της Αίθουσας. Αυτό οφείλεται εν πολλοίς στον Πρόεδρο κ. Παρασκευόπουλο και στην ποιότητά του, καθώς και στην εμπειρία του κυρίου Τραγάκη και του κ. Παπαθεοδώρου, των συμπροέδρων. Θέλω, όμως, να δώσω ρητά εύσημα στον γενικό εισηγητή της Μείζονος Αντιπολίτευσης κ. Τασούλα, διότι με τη δική του ηπιότητα και εμβρίθεια μπόρεσε να κρατήσει το επίπεδο της συζήτησης στα απαιτούμενα από τον Κανονισμό και το Σύνταγμα, έχοντας να αντιμετωπίσει και ακραίες φωνές στο κόμμα του, που ήθελαν να μεταβληθεί η συζήτηση σε ένα είδος θεσμικού εκβιασμού, απειλώντας μάλιστα - υπήρχε ρητή ομιλία στην επιτροπή - με αποχώρηση της Νέας Δημοκρατίας, εάν δεν συμφωνούσαμε να αναθεωρηθεί το άρθρο 16, για το οποίο - όπως ξέρετε - έχουμε σαφή διαφωνία. Αντίστοιχη ήταν και η συμβολή άλλων μελών της επιτροπής, όπως του κ. Τζαβάρα, του κ. Βενιζέλου και του κ. Λοβέρδου, ως και εξ ειδικότητας, του κ. Μαυρωτά και του κ. Γκιόκα. Θέλω να πιστεύω ότι αυτό το επίπεδο θεσμικής ωριμότητας που δείξαμε στην επιτροπή θα αποτυπωθεί και στις συζητήσεις της Ολομέλειας, ούτως ώστε να έχουμε εκείνες τις συναινέσεις που μπορούν να προκύψουν απ' αυτήν και να αναδειχθούν οι πραγματικές ιδεολογικές και πολιτικές μας διαφορές, όπως πρέπει να γίνεται σε μία δημοκρατία. Και πράγματι αναδείχθηκαν συναινέσεις. Υπήρξαν περιπτώσεις - όπως ξέρετε - και μάλιστα κρίσιμες, που η Νέα Δημοκρατία υπερψήφισε τις προτάσεις μας. Θεωρούσαμε κρίσιμο για την τιμή του πολιτικού κόσμου να έχουμε ευρύτατες πλειοψηφίες στον τρόπο με τον οποίο θα αναθεωρηθεί το άρθρο 86 και δευτερευόντως το άρθρο 62. Γιατί μία από τις κρίσιμες παθογένειες του πολιτικού συστήματος - στις οποίες αναφέρθηκα - , σύμφυτη με τη διαπλοκή συμφερόντων στην κορυφή της εξουσίας, ήταν ακριβώς και το απαράδεκτο καθεστώς προστασίας του πολιτικού κόσμου, αυτή η παραβίαση της αρχής της ισονομίας που αφορούσε την ποινική του μεταχείριση. Και υπήρξαν, επίσης, και συγκλίσεις όπου και εμείς ψηφίσαμε προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας, όπως για παράδειγμα για τη διεύρυνση των δυνατοτήτων και των θεσμικών δικαιωμάτων της Αντιπολίτευσης να θεσπίζει εξεταστικές επιτροπές, εκεί που πράγματι μπορούσαμε να έχουμε συγκλίσεις. Γιατί, κακά τα ψέματα, κυρίες και κύριοι, πού μπορεί να έχουμε οι συγκλίσεις; Είτε σε θέματα τεχνικής φύσης, συνταγματικής μηχανικής, είτε σε εκείνα τα θέματα που οι κοινωνικοί ανταγωνισμοί έχουν βρει ένα τελικό σημείο ισορροπίας, έχει γίνει δηλαδή υπερώριμο το θέμα για την αντιμετώπισή του. Σε αυτή την κατηγορία είναι κατά τη γνώμη μου κατ' εξοχήν τα θέματα τιμής του πολιτικού κόσμου, αλλά νομίζω - και θα αναφερθώ στη συνέχεια και σε αυτό - και το μεγάλο ζήτημα διακριτότητας ρόλων Κράτους και Εκκλησίας. Αναδείχθηκαν, όμως, και οι υπαρκτές πολιτικές μας διαφορές. Είναι ευνόητο ότι δεν μπορούσαμε να συμφωνήσουμε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, με τη συνταγματοποίηση του νεοφιλελευθερισμού που συνεπάγεται η συμπερίληψη στο Σύνταγμα του χρυσού κανόνα για τα ελλείμματα. Αυτό στην πραγματικότητα καθιστά αδύνατη την κεϋνσιανή κοινωνική πολιτική σε περιόδους κρίσης. Και επίσης, είναι λογικό εσείς, με βάση τις απόψεις που έχετε, να ήσασταν αντίθετοι στις προτάσεις μας για την άμεση δημοκρατία και για τα κοινωνικά δικαιώματα. Πραγματικά όμως με εξέπληξε το γεγονός ότι σε θέματα που πράγματι υπάρχει γενική συναίνεση στον ευρωπαϊκό νομικό πολιτισμό, εσείς σταθήκατε απέναντι. Δεν υπερψηφίσατε, για παράδειγμα, την πρόταση για απαγόρευση διακρίσεων λόγω φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού. Αυτός σας κατατάσσει σε μία περίεργη θέση στον πολιτικό χάρτη της Ευρώπης εν όψει του νέου δίπολου που διαμορφώνεται. Στα άλλα θέματα αποτυπώθηκαν οι πολιτικές διαφορές, μάλιστα με έναν τρόπο που τις είχε προαναγγείλει κατά κάποιο τρόπο ο Αρχηγός σας. Σας αναφέρω δηλώσεις του, που σχετίζονται με τα νομικοπολιτικά διλήμματα που αντιμετωπίζουμε. Στις 29 Μαρτίου 2016 μιλώντας στη Βουλή ο Πρόεδρός σας μίλησε για «αδαή πλειοψηφία». Όπως πράγματι θεωρεί τον λαό αδαή και ανίκανο να καταλήγει σε θεσμικές αποφάσεις, είναι προφανές ότι αντιλαμβάνεται τα θεσμικά αντίβαρα μόνο σε επίπεδο ελίτ και όχι στη δυνατότητα της άμεσης δημοκρατίας, της «vita activa», για την οποία έγραφε η Hannah Arendt. Στις 2 Δεκεμβρίου 2017 ο Πρόεδρός σας είπε ότι ο διαχωρισμός πλούσιοι και φτωχοί είναι τεχνητός. Και στις 16 Σεπτεμβρίου 2017 ότι «δεν τρέφω αυταπάτες για μια κοινωνία χωρίς ανισότητες. Κάτι τέτοιο είναι αντίθετο στην ανθρώπινη φύση». Είναι προφανές ότι αυτή η ιδεολογία που εκφράζει ο Αρχηγός σας ανταποκρίνεται σε πραγματικά, υπαρκτά οικονομικά συμφέροντα. Γιατί, ξέρετε, το Σύνταγμα ναι μεν ορίζει το πλαίσιο διεξαγωγής των κοινωνικών και των πολιτικών ανταγωνισμών, όμως δεν τους καταργεί. Το ακριβώς αντίθετο, από αυτούς διαμορφώνεται, από τον συσχετισμό δυνάμεων που έχει αποτυπωθεί στην κοινωνία και ταυτόχρονα τους επαναδιαμορφώνει. Γι' αυτό έγραφε ο Αριστόβουλος Μάνεσης ότι «οι ταξικοί και γενικά οι κοινωνικοπολιτικοί ανταγωνισμοί συνεχίζονται στο πλαίσιο του Συντάγματος, που αποβαίνει έτσι ένα σημαντικό πεδίο διεξαγωγής »ους". Και τι σημαίνει αυτό για το Σύνταγμα; Ναι μεν σε τελική ανάλυση αποτυπώνει τη βούληση των κυρίαρχων - ο Μάνεσης παρέπεμπε στον Θρασύμαχο, «ἐν ἁπάσαις ταῖς πόλεσιν ταὐτὸν εἶναι δίκαιον, τὸ τῆς καθεστηκυίας ἀρχῆς συμφέρον» - είναι όμως και οι αγώνες των εξουσιαζόμενων που έχουν το αποτύπωμά τους στο Σύνταγμα. Γι' αυτόν τον λόγο το Σύνταγμα δεν είναι ουδέτερο κείμενο. Το Σύνταγμα είναι ένα παλίμψηστο στο οποίο αποτυπώνονται οι κοινωνικοί αγώνες με συγκεκριμένο κοινωνικό πρόσημα. Εμείς, λοιπόν, θέλουμε αυτή η αναθεώρηση να έχει στίγμα, να έχει προοδευτικό πολιτικό πρόσημο. Και τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι θα πρέπει να πάρει θέση αφενός στα κρίσιμα πολιτικά διακυβεύματα, στις διλημματικές καταστάσεις ενώπιον των οποίων βρίσκεται η Ευρώπη και να απαντήσει ενισχύοντας τη δημοκρατία, αποκρούοντας ταυτόχρονα τον εθνικισμό και τον νεοφιλελευθερισμό. Και πρέπει, επίσης, να επέμβει διορθωτικά στα θεσμικά τραύματα που έφερε στο σώμα του Συντάγματος και της έννομης τάξης η περίοδος των μνημονίων. Γιατί ναι μεν είναι αλήθεια ότι το Σύνταγμα δεν έφερε την κρίση, ήταν όμως από τα πρώτα θύματά της. Και πράγματι υπήρξε ένα παρασύνταγμα κατά τη διάρκεια κατά την οποία η χώρα μας είχε μειωμένη τη δημοκρατική της κυριαρχία, όπου μας επιβλήθηκαν κανόνες οι οποίοι ήταν αντίθετοι και σε ουσιαστικές διατάξεις του Συντάγματος, κυρίως στα κοινωνικά δικαιώματα, αλλά και σε πλευρές έκφρασης της δημοκρατικής λαϊκής μας κυριαρχίας. Άρα η πρώτη κατεύθυνση του Συντάγματος, όπου θέλουμε να επέμβουμε και να την ενισχύσουμε, είναι ο δημοκρατικός χαρακτήρας. Και αυτό σημαίνει πλήρης ανάκτηση της λαϊκής κυριαρχίας σε επίπεδο Βουλής, αλλά και ενίσχυση του πολίτη μέσω θεσμών άμεσης δημοκρατίας, συμπληρωματικούς και όχι ανταγωνιστικούς προς την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, που να του δίνουν τη δυνατότητα πρώτα - πρώτα να είναι κυρίαρχος όχι μόνο μια φορά στα τέσσερα χρόνια, αλλά κάθε φορά που χρειάζεται η ενεργή παρέμβασή του. Και, δεύτερον, να αποτελεί αποτελεσματικότερο αντίβαρο σε προσπάθειες που γίνονται να ανατραπεί η δημοκρατική ισορροπία του πολιτεύματος. Η δεύτερη διάσταση που θέλουμε να ενισχύσουμε είναι αυτή που αφορά τα δικαιώματα, ο φιλελεύθερος και κοινωνικός χαρακτήρας του Συντάγματός μας. Διότι το Σύνταγμά μας δεν είναι μόνο κράτος δικαίου, αλλά είναι και κοινωνικό κράτος και συμπληρώνεται η δημοκρατική αρχή αρμονικά με τις δύο αυτές θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι θα πρέπει να ενισχύσουμε τα ατομικά δικαιώματα. Η απαγόρευση διακρίσεων λόγω φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού είναι κλασικό παράδειγμα της ανάγκης να ενισχύσουμε την προστασία όχι μόνο απέναντι σε ευάλωτες ομάδες, αλλά απέναντι και σε κρίσιμα ταυτοτικά ζητήματα για την κοινωνία μας. Κατ' εξοχήν, όμως, για την ενίσχυση των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Ενισχύουμε, λοιπόν, με τις προτάσεις μας τον κανονιστικό χαρακτήρα, την κανονιστική πυκνότητα των κοινωνικών δικαιωμάτων, την δυνατότητά τους να είναι αγώγιμα, με σεβασμό προφανώς και στη διάκριση των εξουσιών και στην ανάγκη οι οικονομικές δυνατότητες του κράτους να λαμβάνονται υπ' όψιν, χωρίς όμως να παραβιάζεται ο πυρήνας των κοινωνικών δικαιωμάτων, που τι είναι; Η δυνατότητά τους να αποκαθιστούν ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης για όλους τους ανθρώπους. Γι' αυτόν τον λόγο προτείνουμε και συγκεκριμένους τρόπους με τους οποίους θα γίνεται η εγγύηση αυτής της προστασίας, μέσω καθολικών υπηρεσιών στις οποίες θα έχουν ισότιμη πρόσβαση όλοι οι πολίτες. Είναι ο σύγχρονος τρόπος, ο ευρωπαϊκός τρόπος, για τη λειτουργία του κράτους πρόνοιας. Υπάρχουν ορισμένες εμβληματικές προτάσεις μας, ανάμεσα σε αυτές που σας ανέφερα. Η καθιέρωση της απλής αναλογικής είναι μία από αυτές, ακριβώς γιατί ενισχύει τη λαϊκή κυριαρχία επιτρέποντας την πιστότερη δυνατή αντανάκλαση της βούλησης του λαού στη σύνθεση της Βουλής. Και ακριβώς επειδή μας ενδιαφέρει η λαϊκή κυριαρχία να ασκείται αποτελεσματικά, συμπληρώνουμε τις προτάσεις αυτές με άλλες προτάσεις που αφορούν, για παράδειγμα, την εποικοδομητική ψήφο δυσπιστίας, τη δυνατότητα να μπορεί η Βουλή να αναδεικνύει σταθερές κυβερνήσεις. Και επειδή θέλουμε να ενισχύσουμε και τον δημοκρατικό χαρακτήρα άσκησης της πολιτικής. Γιατί μια από τις διαστάσεις του νεοφιλελευθερισμού είναι η προσπάθειά του να απομονώσει από τον πολιτικό δημοκρατικό διάλογο μεγάλες σφαίρες των πολιτικών αποφάσεων. Εμείς είμαστε αντίθετοι σε αυτήν την τάση. Δεν θέλουμε τεχνοκρατία, αλλά δημοκρατία. Οι τεχνοκράτες πρέπει να υπηρετούν τη δημοκρατία, να είναι σύμβουλοί της. Δεν μπορεί, όμως, να την υποκαθιστούν. Και μάλιστα, κακά τα ψέματα, υπό το πρόσχημα της τεχνοκρατίας στην πραγματικότητα αυτό που κρύβεται είναι η υπηρεσία των συμφερόντων των λίγων. Ο Τσόμσκι λέει κάπου: «Ο τεχνοκράτης είναι αυτός που μιλάει δυνατά εκφράζοντας τα συμφέροντα των ισχυρών». Γι' αυτόν τον λόγο έχουμε προτάσεις που αφορούν την ιδιότητα του Πρωθυπουργού, που πρέπει να είναι Βουλευτής, και προτάσεις που αφορούν την ενίσχυση του κύρους των Βουλευτών και την προστασία τους από τον επαγγελματισμό του λειτουργήματός τους, σχετικές με τον αριθμό των θητειών που μπορεί να έχουν. Φυσικά σε αυτό το πλαίσιο κινούνται και οι προτάσεις μας για την αποκατάσταση της τιμής του πολιτικού κόσμου, που αποτελεί μια χαίνουσα πληγή στην αξιοπιστία του πολιτικού μας συστήματος. Κρίσιμο είναι και το θέμα - το άφησα τελευταίο όχι ως λιγότερο σημαντικό - των διακριτών ρόλων Κράτους και Εκκλησίας. Στη συζήτηση στην επιτροπή αναφέρθηκα στις τοποθετήσεις του Υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων της Νέας Δημοκρατίας ήδη κατά τη συζήτηση του 1975, όταν το έθετε ως επίκαιρο θέμα. Νομίζω ότι τώρα έχουμε φτάσει σε εκείνο το επίπεδο θεσμικής ωριμότητας ώστε με πλήρη σεβασμό στην Εκκλησία της Ελλάδος να προχωρήσουμε και σε αυτό που το Ευαγγέλιο επιτάσσει, τα του Καίσαρος τω Καίσαρι, τα του Θεού τω Θεώ, αλλά και να αποτυπώσουμε στην ελληνική θεσμική πραγματικότητα τον ευρωπαϊκό πολιτικό μέσο όρο. Θέλω στα δύο λεπτά που μου μένουν να αναφερθώ και σε ένα ζήτημα που απασχόλησε την επιτροπή μας - δεν είναι διαδικαστικής φύσης - και αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο θα διεξαχθεί η συζήτηση, δηλαδή για τι θα συζητάμε, και προφανώς, συνδέεται και με τον τρόπο που θα αποφασίσουμε. Η πρώτη αναθεωρητική Βουλή - και τονίζω το «πρώτη αναθεωρητική», γιατί ορθά ο Ευάγγελος Βενιζέλος λέει ότι υπό την ισχύ του Συντάγματος του 1975 είναι και οι δύο Βουλές αναθεωρητικές, και η προτείνουσα και αποφασίζουσα, λόγω της αλλαγής των πλειοψηφιών που για πρώτη φορά επέφερε το άρθρο 110, της εναλλαγής μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης - έχει ως αρμοδιότητα να προσδιορίσει την ανάγκη αναθεώρησης συγκεκριμένων διατάξεων. Εξ ορισμού, ανάγκη σημαίνει πρώτον, αιτιολογία γιατί πρέπει να αλλάξει μια ρύθμιση και δεύτερον, προς ποια κατεύθυνση πρέπει να αλλάξει. Εδώ πάλι ο Αρχηγός σας, όχι οι εκπρόσωποί σας, κύριοι της Νέας Δημοκρατίας, κατά τη συζήτηση τον Φεβρουάριο είχε πει το εξής άτοπο: Μολονότι το Σύνταγμα θέλει να υπάρχουν συναινέσεις, και μάλιστα διαρκείς συναινέσεις και στην πρώτη και στη δεύτερη Βουλή, είχε προτείνει τα δύο μεγαλύτερα κόμματα να αθροίσουμε τις προτάσεις που θέλουμε να αναθεωρήσουμε, χωρίς καμιά μνεία προς ποια κατεύθυνση θέλουμε να τις αλλάξουμε και να ψηφίσουμε όλοι μαζί - λες και είναι της ίδιας ποιότητας οι προτάσεις αυτές - και η επόμενη Βουλή θα τα βρει. Αυτό είναι απολύτως ανεύθυνο, συνταγματικά ανόητο, χωρίς νόημα δηλαδή, και θα καθιστούσε την Αναθεώρηση πολιτικό παίγνιο, στοίχημα. Δεν είναι αυτό που θέλει ο συντακτικός νομοθέτης. Ο συντακτικός νομοθέτης - επαναλαμβάνω - δύο πράγματα κυρίως διασφαλίζει με τη διαδικασία που προβλέπει: αυξημένες πλειοψηφίες και δύο Βουλές, ούτως ώστε να υπάρχουν συναινέσεις ευρύτερες, αυτές που αποτυπώνονται στο πλαίσιο μιας απλής κοινοβουλευτικής Πλειοψηφίας των εκατόν πενήντα ενός, διάρκεια στον χρόνο και παρεμβολή του εκλογικού σώματος, ώστε να μπορεί να δώσει, στον βαθμό που, βέβαια, κάποιος ψηφίζει με κριτήριο την Αναθεώρηση, γιατί - κακά τα ψέματα - στις εκλογές θα ψηφίσουν οι εκλογείς με πολλαπλά κριτήρια το τελικό αποτέλεσμα στην επόμενη Βουλή. Επομένως, σε κάθε περίπτωση, δεν μπορεί να είναι απολύτως χωρίς κατεύθυνση η απόφαση της πρώτης προτείνουσας αναθεωρητικής Βουλής, γιατί αναιρούνται και τα δύο αυτά χαρακτηριστικά που θέλει το Σύνταγμα, ούτε προσδιορίζεται η κατεύθυνση βάσει της οποίας ο εκλογέας θα κληθεί να επιλέξει ανάμεσα στις εναλλακτικές λύσεις ούτε εξασφαλίζεται η διάρκεια της συναίνεσης, εφόσον οι πολιτικοί παίκτες, κατά την εκδοχή της Νέας Δημοκρατίας, θα είναι εντελώς ελεύθεροι άλλα να λένε στην πρώτη Βουλή, άλλα να λένε στη δεύτερη. Όμως έφτασε η Νέα Δημοκρατία με μια «πονηριά» - θα τη χαρακτηρίσω και νομίζω ότι θα δικαιολογήσετε και εσείς τον χαρακτηρισμό αυτό - αυτό το πολιτικό παίγνιο στα άκρα, διότι κατά τη διαδικασία της ψηφοφορίας στην επιτροπή υπερψήφισε και πρόταση με την οποία είχε δηλώσει ότι δεν συμφωνεί …
Κύριε Κατρούγκαλε, σας παρακαλώ, συντομεύστε.
Έχετε δίκιο, κύριε Πρόεδρε, είμαι στο τελευταίο λεπτό. Η πρότασή μας για την Αναθεώρηση του άρθρου 32 που αφορά την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας είχε ένα συγκεκριμένο σκεπτικό που μιλάει για αποσύνδεση της εκλογής από τη διάλυση της Βουλής, με το οποίο συμπίπτουμε πράγματι με τη Νέα Δημοκρατία, αλλά και ένα συμπλήρωμα με τον τρόπο με τον οποίο θα αποφευχθεί η διάλυση της Βουλής που είναι συνεχείς εκλογές, συνεχείς προσπάθειες κοινοβουλευτικής εκλογής και αν αυτές αποτύχουν, άμεση εκλογή. Η Νέα Δημοκρατία έχει μια ακριβώς αντίθετη λογική, αντί να πάμε προς το μείζον, που είναι η άμεση εκλογή, να πάμε προς το έλασσον, μικρότερη κοινοβουλευτική Πλειοψηφία. Πρόκειται για μια εντελώς διαφορετική πρόταση. Ψηφίζοντας τη δική μας, δεν λέει απλώς η Νέα Δημοκρατία ότι θεωρεί ότι η κατεύθυνση αυτή της Βουλής δεν θα δεσμεύει την επόμενη. Λέει κάτι χειρότερο που δεν μπορεί να λέγεται στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού καθεστώτος, ότι η δική της γνώμη και η δική της ψήφος δεν δεσμεύει καν την ίδια εν όψει των επόμενων εκλογών, εφόσον άλλα θα ψηφίσει τώρα και άλλα θα κάνει την επόμενη μέρα. Αυτό δεν αποτελεί απλώς παραβίαση του άρθρου 110, αποτελεί εκφυλισμό της πολιτικής συζήτησης, γιατί είναι σαν να λέει το κόμμα της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης ότι με τεχνάσματα θα προωθήσει τη συζήτηση για την Αναθεώρηση του Συντάγματος. Εγώ, λοιπόν, θέλω να καλέσω όλες τις πλευρές της Βουλής να δείξουν την υπευθυνότητα που νομίζω ότι δείχτηκε γενικά στο πλαίσιο της συζήτησης στην επιτροπή και να έχουμε μια αναθεώρηση όχι «κουτοπόνηρη», αλλά μια αναθεώρηση, αυτή που θέλει ο τόπος, δημοκρατική, φιλελεύθερη, κοινωνική, αναθεώρηση για τα δικαιώματα και για τον πολίτη. Σας ευχαριστώ πολύ.
Σας ευχαριστώ. Να διευκρινίσω τα εξής για τη διαδικασία: Ο χρόνος ομιλίας των Βουλευτών θα είναι επτά λεπτά. Δηλαδή, πλέον φεύγουμε από τη διάκριση ότι τα μέλη της Επιτροπής της Αναθεώρησης θα είχαν δέκα λεπτά και οι υπόλοιποι πέντε λεπτά ή έξι. Εφόσον η Ολομέλεια αποφάσισε ενιαία διαδικασία, θα μιλήσουν μεν όλα τα μέλη της επιτροπής, δηλαδή ο κατάλογος θα εξελιχθεί όπως ήταν στην αρχή - τα μέλη της επιτροπής, ο πρώτος κύκλος - , αλλά θα είναι ενιαίος ο χρόνος και αυτός ο χρόνος θα αφορά και τους Υπουργούς - Βουλευτές, εφόσον θα μιλάνε με τη διαδικασία. Αυτό είναι η απόφαση της Ολομέλειας. Το λέω, για να γράφονται αυτά στα Πρακτικά. Αλλάζουν οι έδρες και είναι….
Εντάξει, εντάξει.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχω την τιμή να ανακοινώσω στο Σώμα ότι τη συνεδρίασή μας παρακολουθούν από τα άνω δυτικά θεωρεία, αφού προηγουμένως συμμετείχαν στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Εργαστήρι Δημοκρατίας» που οργανώνει το Ίδρυμα της Βουλής, δεκαεπτά μαθητές και μαθήτριες και δύο εκπαιδευτικοί συνοδοί από το 6ο Δημοτικό Σχολείο Ηλιούπολης. Η Βουλή τούς καλωσορίζει. [[Χειροκροτήματα απ' όλες τις πτέρυγες της Βουλής]] Επίσης - μιλώ πάλι από μικροφώνου - για να μην έχουμε κανένα πρόβλημα, η δυνατότητα και των Κοινοβουλευτικών Ομάδων, όπως είπαμε προηγούμενα, κατά παραχώρηση, κατά ευελιξία να δηλώσουν κάποιους επιπλέον ομιλητές, λήγει με την λήξη της ομιλίας του κ. Τασούλα. Το λέω, διότι οι υπηρεσίες δεν χρωστάνε τίποτα - το καταλαβαίνετε - να έχουμε το μεσημέρι και το απόγευμα να πηγαίνουν ονόματα κ.λπ., δηλαδή σε λίγο να έχουμε την αίσθηση. Ήδη είχαν γραφτεί είκοσι πέντε συνάδελφοι επιπλέον, να ξέρουμε την οικονομία της συζήτησης, να κάνουμε όλοι μαζί αυτό που πρέπει. Κύριε Τασούλα, έχετε τον λόγο ως εισηγητής του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας, της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η διαδικασία της συνταγματικής Αναθεωρήσεως είναι όντως η κυρίαρχη διαδικασία του Κοινοβουλίου, με την οποία δεν προικίζονται όλα τα Κοινοβούλια λόγω ακριβώς του αυστηρού χαρακτήρα του Συντάγματος και της αναθεωρητικής αδράνειας η οποία υπάρχει ανάμεσα στις αναθεωρήσεις βάσει του άρθρου 110. Είμαστε, λοιπόν, υπό την έννοια της ευθύνης, εάν την αναλάβουμε, ένα προικισμένο, ένα τυχερό Κοινοβούλιο που μας έλαχε η τύχη και η ευθύνη να αναδιατάξουμε τον υπέρτατο νόμο, τον θεμελιώδη νόμο της πολιτείας μας. Θα μου επιτρέψετε να επανατοποθετήσω το δίλημμα αυτής της Αναθεωρήσεως, όχι τόσο στη βάση της ιδεολογίας, που το τοποθέτησε ο προλαλήσας συνάδελφος της Πλειοψηφίας, όσο στη βάση της υπευθυνότητας. Το Σύνταγμα, βεβαίως, έχει ιδεολογικές καταβολές και ιδεολογικές προβολές και οι προτάσεις έχουν και ιδεολογικό περιεχόμενο, αλλά είναι τέτοια η κατάσταση, η κατάντια, θα έπρεπε να πω, της χώρας, αυτή την περίοδο που η συνταγματική Αναθεώρηση πρέπει πλήρως να υποταχθεί στην ανάγκη εξόδου της χώρας από την κρίση και να διδαχθούμε αναθεωρώντας το Σύνταγμα, ώστε τα παθήματά μας και οι αδυναμίες που και το Σύνταγμα είχε στο να βοηθήσει στην έξοδο από την κρίση ή την αποτροπή της, να τα κάνουμε μαθήματα. Απεναντίας, εν όψει αυτής της βασικής διαφοράς των προτάσεών μας και των προτάσεων του ΣΥΡΙΖΑ, η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ δείχνει μια πρόταση η οποία αποδεικνύει ότι τίποτα δεν λησμονήσαμε και τίποτα δεν διδαχθήκαμε από την προ κρίσης περίοδο, η οποία και οδήγησε, ομολογουμένως, με κάποια καθυστέρηση τη χώρα στην de facto χρεοκοπία. Γιατί, ξέρετε, το ερώτημα δεν είναι γιατί χρεοκοπήσαμε. Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς με τους εαυτούς μας, πρωτίστως, το ερώτημα είναι γιατί αργήσαμε τόσο πολύ να χρεοκοπήσουμε! Και τώρα που έχουμε διδαχθεί και έχουμε υποστεί όλα αυτά από τη χρεοκοπία, έρχεται η πρόταση των συναδέλφων του ΣΥΡΙΖΑ να προτείνει ένα Σύνταγμα «ευτυχίας», ένα Σύνταγμα δηλαδή το οποίο εν ονόματι του νεολογισμού της κανονιστικής πυκνότητας, ενισχύει λεκτικά με επιθετικούς προσδιορισμούς και περιφραστικές εκφράσεις υπάρχοντα και κατοχυρωμένα δικαιώματα, όπως της υγείας, της πρόνοιας, της εργασίας, της ασφάλισης, ενώ στην πραγματικότητα η κρίση μάς δίδαξε ότι τα κοινωνικά και ατομικά δικαιώματα - που είναι στο άρθρο 25, στο άρθρο 22- υποστηρίζονται από άλλες συνταγματικές προβλέψεις επέκεινα των κοινωνικών και ατομικών δικαιωμάτων, από συνταγματικές διατάξεις και παραμέτρους που βρίσκονται στο 6ο κεφάλαιο του Συντάγματος και αφορούν φέρ' ειπείν στη δημοσιονομική υπόσταση και δημοσιονομική ισχύ της χώρας. Εάν δεν ενισχύσουμε τις συνταγματικές διατάξεις που κατοχυρώνουν δημοσιονομικά αντερείσματα στα κοινωνικά δικαιώματα, τότε τα κοινωνικά δικαιώματα θα είναι σαν τους στολισμένους πραίτορες και ύπατους που πήγαν να υποδεχθούν τους βαρβάρους στην πλατεία, που δεν ήρθαν τελικά, και διερωτάται ο ποιητής για τους πραίτορες «γιατί να πιάσουν σήμερα πολύτιμα μπαστούνια, μ' ασήμια και μαλάματα, έκτακτα σκαλιγμένα». Πολύτιμα μπαστούνια μ' ασήμια και μαλάματα δεν χρειαζόμαστε στο Σύνταγμα, κύριοι συνάδελφοι. Χρειαζόμαστε ακριβώς μια διαπίστωση, ότι εφόσον η χώρα κατέρρευσε δημοσιονομικά ή για δημοσιονομικούς λόγους, το Σύνταγμα μπορεί και πρέπει να προστατεύσει τη χώρα από αυτήν την επανάληψη της κατάρρευσης, όχι για να είναι νεοφιλελεύθερο, αλλά για να είναι κοινωνικό και για να μπορεί να προστατεύσει τα κοινωνικά δικαιώματα στην υγεία, στην εργασία, στην ασφάλιση, παντού, ένα κράτος άλκιμο δημοσιονομικά και όχι ένα κράτος παράλυτο και ένα κράτος το οποίο είναι επιρρεπές και λιμασμένο να επιστρέψει στις άσωτες δημοσιονομικές συνήθειες του παρελθόντος. Αυτή είναι η βασική διαφορά των προτάσεων: Ένα Σύνταγμα ευθύνης, με ευρεία και τολμηρή αναθεώρηση, που προτείνουμε εμείς, ή ένα Σύνταγμα δημαγωγίας, ένα Σύνταγμα εργαλειοποίησης της προεκλογικής σας αγωνίας και της μετεκλογικής σας απόγνωσης να αποτρέψετε ουσιαστικά την αναθεώρηση, εάν τελικά στείλετε αναιμικές προτάσεις, οι οποίες θα βάλουν σε περίσκεψη την επομένη πλειοψηφία για το αν αξίζει τον κόπο να προχωρήσει μια αναθεώρηση για ένα, δύο, τρία άρθρα ή να μην προχωρήσει καθόλου εν ονόματι του να περιμένουμε λίγο και να κάνουμε μια εκτεταμένη αναθεώρηση, η οποία θα περιλαμβάνει όλα τα συνταγματικά ζητούμενα που θα βοηθήσουν τη χώρα να εξελιχθεί εκτός κρίσης και να παραμείνει κυρίως εκτός κρίσης και τα οποία βρίσκονται σε κεφάλαια με τα οποία η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ δεν ασχολήθηκε, στα κεφάλαια, δηλαδή, της παιδείας, της ανάπτυξης, της δικαιοσύνης, του περιβάλλοντος. Η πρόταση, λοιπόν, της Νέας Δημοκρατίας χωρίς να είναι «έκτακτα σκαλιγμένη μ' ασήμια και μαλάματα», είναι προσγειωμένη και ρεαλιστική και αποσκοπεί στην βελτίωση της λειτουργικότητας του τρισυπόστατου κράτους. Το τρισυπόστατο κράτος είναι το κράτος που νομοθετεί, εμείς, το κράτος που διοικεί, η κυβέρνηση, και το κράτος που δικαιοδοτεί, η δικαιοσύνη. Και αυτές οι τρεις μορφές του κράτους, οι τρεις λειτουργίες του, πρέπει στα συνταγματικά πεδία που τις αφορούν, με βάση την εμπειρία του παρελθόντος, να βελτιωθούν, για να έχουμε αποτελεσματικότερη διοίκηση, αξιοκρατικότερη διοίκηση, να έχουμε ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης και όχι έλεγχο κυβερνητικό πάνω στην ηγεσία της και να έχουμε και στη Βουλή καλύτερες διαδικασίες νομοθέτησης, χωρίς το κατάντημα των διαρκώς επειγόντων νομοσχεδίων, της προχειρότητας και του μπαράζ των τροπολογιών. Αυτές οι βελτιώσεις και αυτές οι διορθώσεις που βρίσκονται στις προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας είναι ακριβώς αυτό που λείπει από το Σύνταγμα. Και βεβαίως, η Νέα Δημοκρατία δεν έχει καμμία ψευδαίσθηση ότι πρόκειται περί μαγικού Συντάγματος. Κανένα Σύνταγμα, ακόμη και αυτό το οποίο θα περιλάβει στις διατάξεις του όλες τις απαραίτητες αλλαγές, δεν μπορεί από μόνο του να οδηγήσει τη χώρα μπροστά, αν η πλειοψηφία, την οποία επιλέγει ο ελληνικός λαός, που είναι κυρίαρχος, και η κυβέρνηση δεν το αντιμετωπίσει με το δέοντα σεβασμό. Η Νέα Δημοκρατία, λοιπόν, έχοντας περιγράψει αυτήν την ανάγκη διόρθωσης των τριών λειτουργιών της πολιτείας ειδικότερα προτείνει: Δυνατότητα ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων υπό αυστηρό έλεγχο ανεξάρτητης αρχής υψηλού κύρους και ταυτόχρονα, αναγνώριση της αυτοτέλειας και αναβάθμιση των δημόσιων πανεπιστημίων. Προτείνοντας την αναβάθμιση του άρθρου 16 του Συντάγματος, ενός απολιθώματος που μας κατατάσσει, αν παραμείνει έτσι, σε μια θλιβερή πρωτοπορία και μοναχική πρωτοπορία παγκοσμίως, έχουμε λησμονήσει να πούμε και μια άλλη, επίσης, πρότασή μας στο άρθρο 16: Προτείνουμε την ίδρυση πρότυπων σχολικών δομών σε κάθε περιφέρεια της χώρας, ώστε κάθε περιφέρεια της χώρας να έχει ένα πρότυπο σχολείο σε όλες τις βαθμίδες της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, όπου στα πρότυπα σχολεία λειτουργεί, δοκιμάζεται, αναδεικνύεται και προστατεύεται η περίφημη κοινωνική κινητικότητα την οποία χρειαζόμαστε, ώστε ο κάθε Έλληνας πολίτης να μπορεί με τη βοήθεια της παιδείας και της δικής του επίδοσης και ταλέντου να καθορίζει και να νικάει τη μοίρα του. Γιατί η κοινωνία δεν είναι καθορισμένη με βάση το πώς γεννηθήκαμε, αλλά με βάση την τύχη, την προσπάθεια, τη γονιμότητα του μυαλού και το ταλέντο που έχει ο καθένας. Η πολιτεία οφείλει αυτά να τα υποστηρίζει. Προτείνουμε παραχώρηση εκτενών αρμοδιοτήτων στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και αυτοτελείς πόρους για την εκπλήρωση των σκοπών τους. Περιορίζουμε τους λόγους πρόωρης διάλυσης της Βουλής, ώστε οι εκλογές να διεξάγονται κατά κανόνα σε τακτικό χρόνο ανά τετραετία. Η Νέα Δημοκρατία φροντίζει ώστε να επιτελεστεί και ένα άλλο τρίπτυχο, πέραν της διόρθωσης των στοιχείων που συγκροτούν το τρισυπόστατο κράτος. Το άλλο τρίπτυχο που θέλουμε να αναδείξουμε και να βελτιώσουμε, μέσω των προτάσεών μας, είναι το τρίπτυχο της κυβερνητικής σταθερότητας μέσω συνταγματικών διατάξεων, της οικονομικής ανάπτυξης και της κοινωνικής αλληλεγγύης. Αυτές οι τρεις παράμετροι συγκροτούν το τρίπτυχο των προτάσεών μας, που αφορούν εις την κυβερνητική σταθερότητα, την οποία περιέγραψα. Καταργούμε τη διάταξη η οποία προβλέπει πρόωρη διάλυση της Βουλής με επίκληση, που καταχρηστικά γίνεται τα τελευταία χρόνια, κρίσιμου εθνικού θέματος. Η Βουλή μπορεί μόνο να αυτοδιαλυθεί με απόφαση της Πλειοψηφίας και ως αντικίνητρο αυτού του είδους αυτοδιαλύσεως, προτείνουμε να διανύει η Βουλή που θα προκύψει από τέτοιου είδους διάλυση θητεία τόση ώστε να συμπληρώνεται η τετραετία, αθροίζοντας και τον χρόνο της διαλυθείσης Βουλής. Στο σημείο αυτό, για να κάνω και την αντιπαράθεση, ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει καθιέρωση απλής αναλογικής, όχι μόνο στην τοπική αυτοδιοίκηση που είδαμε πόσο αντιδρά για τη νομοθετική της κατοχύρωση, αλλά και στις βουλευτικές εκλογές. Προτείνει πανδαισία δημοψηφισμάτων, με συλλογή υπογραφών από πεντακόσιες χιλιάδες, ένα εκατομμύριο και για το άρθρο 28 του Συντάγματος για διεθνείς συμβάσεις. Προτείνει λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία. Προτείνει πράγματα τα οποία μπορεί επιφανειακά και εκ πρώτης όψεως να φαίνονται κολακευτικά και αμεσοδημοκρατικά για τη συμμετοχή του λαού στην λεγόμενη εξουσία, αλλά στην πραγματικότητα, όλες αυτές οι προτάσεις - με πρωτοπόρα και σημαιοφόρο την πρόταση περί συνταγματικής καθιερώσεως της απλής αναλογικής, σε αντίθεση με τις δικές μας προτάσεις που κατοχυρώνουν την κυβερνητική σταθερότητα - θα μπορούσαν να δώσουν το δικαίωμα σε κάθε καλόπιστο να περιγράψει την πρότασή σας για συνταγματική Αναθεώρηση, ότι αποσκοπεί εις το να αλλάξετε και τον τίτλο του πολιτεύματος της χώρας από «Πολίτευμα της Προεδρευομένης Δημοκρατίας» σε «Πολίτευμα της Συνταγματικής Ακυβερνησίας». Τονίζω αυτές τις διαστάσεις των προτάσεών σας, σε αντίθεση με τις δικές μας, για να γίνει κατανοητό σε όσους έχουν την τύχη ή την ατυχία να παρακολουθούν τη Βουλή ότι δεν είναι μόνο το άρθρο 32 ή το άρθρο 16 που είναι σημαντικότατα. Είναι κι άλλα άρθρα στη συνταγματική πρόταση της Νέας Δημοκρατίας, τα οποία συγκροτούν ένα σύνολο μιας τολμηρής, επαναλαμβάνω, και ευρείας προτάσεως αναθεωρήσεως, η οποία καλύπτει πενήντα εννέα άρθρα. Συνεχίζω, λέγοντας ότι προτείνουμε καθιέρωση ασφαλούς φορολογικού περιβάλλοντος, με απαγόρευση αναδρομικής επιβολής οποιουδήποτε φορολογικού βάρους, αναγνώριση της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας, κατοχύρωση των όρων ελεύθερου ανταγωνισμού υπό την εποπτεία ανεξάρτητης αρχής, εισαγωγή όρων αναπτυξιακής προοπτικής και προστασία του περιβαλλοντικού ισοζυγίου στο άρθρο 24, που αρνείστε στην ουσία να πιάσετε, αναβάθμιση, αξιοκρατία, αμεροληψία της δημόσιας διοίκησης και ισότητα ευκαιριών όλων των πολιτών, αναγνώριση στο κοινωνικό σκέλος των προτάσεών μας ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος ως ελάχιστο, μικρότερο χρέος κοινωνικής αλληλεγγύης, όχι μοναδικό, αναβάθμιση του επιπέδου ανεξαρτησίας των δικαστικών λειτουργών με την αποκοπή της επιλογής των ηγεσιών των ανωτάτων δικαστηρίων από την εκτελεστική εξουσία. Αλλάζει επαναστατικά το άρθρο 90 με την αποποίηση της δυνατότητος της εκτελεστικής εξουσίας να επιλέγει τους ανωτάτους δικαστάς. Μεταφέρουμε αυτήν την αρμοδιότητα στη Βουλή και όχι στη Διάσκεψη των Προέδρων που έχει τη συντριπτική πλειοψηφία η Κυβέρνηση, αλλά σε άλλη ειδική επιτροπή, η οποία έχει και μιας μορφής συγκρατημό στην επιλογή της, γιατί μπορεί να επιλέγει με όριο τους τρεις αρχαιότερους δικαστές και όχι να κάνει «βουτιές» στην επετηρίδα, αλλοιώνοντας την εξέλιξη των ανώτατων δικαστών. Συνεχίζουμε με μέτρα αποκατάστασης της λειτουργίας του Κοινοβουλίου και εισαγωγή κανόνων καλής νομοθέτησης. Τέλος, προτείνουμε την απλοποίηση της αναθεωρητικής διαδικασίας, με διατήρηση του αυστηρού χαρακτήρα του Συντάγματος. Προτείνουμε δηλαδή, να διακόπτεται η λεγόμενη «πενταετής αναθεωρητική αδράνεια» και να αφορά μόνο τα αναθεωρηθέντα άρθρα και όχι αυτά, τα οποία δεν αγγίξαμε. Εννοώ δηλαδή, ότι η πρότασή μας λέει ότι, ας πούμε, εάν πάνε στην επόμενη Βουλή το άρθρο 5, 10, 20, 30 και περάσουν, η επόμενη αναθεώρηση δεν παρασύρει όλα τα άλλα άρθρα που δεν πέρασαν, αλλά η επόμενη αναθεώρηση θα μπορεί να αρχίσει άμεσα για όλα τα άρθρα, τα οποία δεν αναθεωρήθηκαν, διότι η πενταετία αφορά αυτά που άλλαξαν. Αυτή η πρόταση θα κατοχυρώσει και γραπτά μία σοβαρή ερμηνεία που ήδη υπάρχει για το άρθρο 110 του Συντάγματος και η οποία μας λέει ότι αυτό που περιέγραψα ως αναθεωρητική επιδίωξη ισχύει και σήμερα, αν ερμηνεύσουμε με μία άλλη ματιά το άρθρο 110. Ο κ. Κατρούγκαλος προσπάθησε να τοποθετηθεί για την επίμαχη και επίδικη - κακώς κατά τη γνώμη μου, γιατί το θέμα αυτό είναι λελυμένο - άποψη ότι τάχα η προτείνουσα Βουλή, που είμαστε εμείς, δεσμεύει την αναθεωρητική Βουλή ως προς το σύνολο του περιεχομένου της προτάσεώς της. Τη δεσμεύει δηλαδή μέχρι κεραίας. Τόσο η επιστήμη όσο και η πρακτική μέχρι τώρα, ακολουθούν εντελώς διαφορετική άποψη. Ακολουθούν την άποψη ότι η προτείνουσα Βουλή, εμείς, διαπιστώνει την ανάγκη Αναθεωρήσεως. Αυτή η διαπίστωση ψηφίζεται είτε με 151 είτε με 181 και τίθεται στην κρίση της επόμενης Βουλής. Προσέξτε, όμως. Παραλείπετε να πείτε ότι δεν τίθεται στην κρίση της επόμενης Βουλής αυτομάτως, τίθεται στην κρίση της επόμενης Βουλής μετά τη μεσολάβηση εκλογών. Αυτό σημαίνει ότι ο κυρίαρχος λαός, όπως περιγράφεται στο Σύνταγμα, είναι γνώστης των αναθεωρητικών προτάσεων, είναι γνώστης του συνόλου των αναθεωρητικών προτάσεων και επιλέγοντας το ένα ή το άλλο κόμμα, καθορίζοντας δηλαδή την πλειοψηφία της αναθεωρητικής Βουλής, τοποθετείται και ο λαός στην αναθεώρηση. Ουσιαστικά, η πλειοψηφία της επόμενης Βουλής που την έχει υποδείξει ο λαός, επιτελεί την αναθεώρηση της λαϊκής επιλογής. Προσέξτε εδώ μία αντίφαση που έχετε στην αγνόηση της λαϊκής παρέμβασης εν σχέσει με την Αναθεώρηση. Διαβάζω από την πρότασή σας μία αντίφαση που έχετε, αγνοώντας τη λαϊκή μεσολάβηση στην Αναθεώρηση, ενώ την αναδεικνύετε με εντυπωσιακό τρόπο και εντυπωσιακό λεκτικό στη δικαιολόγηση της καθιέρωσης ενός μπαράζ δημοψηφισμάτων. Λέτε «Εμείς είμαστε με τη δημοκρατία και όχι με την αριστοκρατία. Επιμένουμε να την υπερασπιζόμαστε, ακόμη και όταν θεωρούμε ότι η πλειοψηφία δεν παίρνει τις αποφάσεις που εμείς επιθυμούμε». Τότε γιατί δεν κάνατε δημοψήφισμα, ας πούμε, για τη Συμφωνία των Πρεσπών; «Γι' αυτό προτείνουμε, συνεχίζετε, την κατοχύρωση του δικαιώματος για δημοψηφίσματα με λαϊκή πρωτοβουλία, μέτρα που φέρνουν το λαό στο προσκήνιο. Έτσι συγκροτούνται ισχυρές δημοκρατίες. Όταν εμπιστεύονται και όχι όταν φοβούνται τη λαϊκή κρίση.» Όταν λοιπόν, η Νέα Δημοκρατία εμπιστεύεται τη λαϊκή κρίση και προτείνει - όχι ως στοίχημα, αλλά έως συνταγματική πρόκληση λαϊκής επιβεβαιώσεως της αναθεωρητικής προτάσεως - τα δύο κόμματα που έχουν προτάσεις αμοιβαία να ψηφίσουν το ένα τις προτάσεις του άλλου, ώστε ο λαός και όχι η αριστοκρατία - ο λαός που πρέπει να τον εμπιστευόμαστε και όχι να τον φοβόμαστε κατά την πρότασή σας - , να αποφασίσει ουσιαστικά για την Αναθεώρηση, έρχεστε και λέτε ότι όχι μόνο αυτό είναι πονηριά, ούτε καν κουτοπονηριά, αλλά λέτε ότι αυτό στην ουσία παραβιάζει το Σύνταγμα και βάζετε μία τέτοια υπέρμετρη δέσμευση στην αναθεωρητική Βουλή, η οποία το μόνο που κάνει είναι να υποβαθμίζει το ρόλο του λαϊκού παράγοντα. Καταθέτω, κύριε Πρόεδρε, στα Πρακτικά, μία χορεία επιστημονικών και δικαστικών απόψεων εγκρίτων συνταγματολόγων: Χρυσόγονος, Δελής, Βλαχόπουλος, Μποτόπουλος, Ανθόπουλος, Τσάτσος, Μάνεσης, Αθανασίου, πρώην Υπουργός Δικαιοσύνης, Αρεοπαγίτης - Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου, απόφαση Ολομέλειας του Συμβουλίου Επικρατείας. Αυτά τα στοιχεία αποδεικνύουν ότι η αναθεωρητική Βουλή δεν δεσμεύεται ως προς το περιεχόμενο για την επιτέλεση της Αναθεωρήσεως από τις προτάσεις της παρούσης Βουλής, της προτείνουσας Βουλής. [[Στο σημείο αυτό ο Βουλευτής κ. Κωνσταντίνος Τασούλας καταθέτει για τα Πρακτικά τα προαναφερθέντα έγγραφα, τα οποία βρίσκονται στο αρχείο του Τμήματος Γραμματείας της Διεύθυνσης Στενογραφίας και Πρακτικών της Βουλής]] Εμείς δεν κάναμε τίποτα αιφνιδιαστικό, καμμία «τριπλά» και καμμιά κίνηση «ματ», όπως χαρακτηρίστηκε με το να υπερψηφίσουμε κάποια άρθρα του ΣΥΡΙΖΑ στην Επιτροπή Αναθεώρησης, ξέροντας ωστόσο ότι η Ολομέλεια είναι κυρίαρχη να αποφασίζει και τελικά και όχι η Επιτροπή Αναθεώρησης. Εμείς, ουσιαστικά, σε μια μικρογραφία επιχειρήσαμε να κάνουμε αυτό που σας προτείναμε στη συνολική εικόνα, να ψηφίσουμε τις εκατέρωθεν προτάσεις και να αποφασίσει ο λαός. Το αρνηθήκατε. Εμείς επιλέξαμε κάποιες κοινές προτάσεις σημαντικές, εμβληματικές, όπως είναι η δραστική μείωση των δικαστικών προνομίων του πολιτικού προσωπικού, η πιο ευέλικτη εκλογή των διοικήσεων των ανεξάρτητων αρχών ή η αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από την πρόκληση εκλογών. Μάλιστα, κύριοι συνάδελφοι, την αποσύνδεση της εκλογής Προέδρου Δημοκρατίας από πρόκληση εκλογών τη δικαιολογείτε με ένα τέλειο επιχείρημα, χωρίς ωστόσο αυτό το τέλειο επιχείρημα το 2014 να σας επηρεάσει. Λέτε ότι η διάλυση της Βουλής αποτελεί κορυφαία στιγμή στη λειτουργία του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος και ότι πρέπει να αποτελεί αντικείμενο μιας πολιτικής απόφασης και όχι «την παράπλευρη συνέπεια της αποτυχίας άλλων διαδικασιών», όχι παρενέργεια δηλαδή της αποτυχίας άλλων διαδικασιών. Και το λέτε αυτό τη στιγμή που πριν τέσσερα χρόνια χρησιμοποιήσατε την εκλογή Προέδρου και την παρενέργειά της, για να είστε σήμερα Κυβέρνηση και να κάνετε προτάσεις, για να αλλάξετε αυτά μέσω των οποίων γίνατε Κυβέρνηση! Άρα, η Νέα Δημοκρατία προτείνει ένα Σύνταγμα λειτουργικό, με εκτεταμένη και τολμηρή Αναθεώρηση που αφορά και την κυβερνητική σταθερότητα και την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική αλληλεγγύη. Αποποιούμεθα κάθε δημαγωγία και λαϊκισμό ενός δήθεν «μαγικού» Συντάγματος. Ζητάμε ένα σοβαρό Σύνταγμα, το οποίο θα διευκολύνει την έξοδο της χώρας από την κρίση και τη διατήρηση της χώρας έξω από την κρίση. Αποποιούμαστε και καταψηφίζουμε το Σύνταγμα το οποίο προτείνετε και το οποίο είναι επιστροφή σε όλες τις κακές συνήθειες του παρελθόντος. Είναι ένα Σύνταγμα λεκτικού εμπλουτισμού, χωρίς όμως αυτός ο λεκτικός εμπλουτισμός να υποστηρίζεται από δημοσιονομική ενίσχυση και κατοχύρωση της χώρας και χωρίς να συγκροτεί τίποτα το εκσυγχρονιστικό εν σχέσει με αλλαγές στην παιδεία μέσω των ιδιωτικών πανεπιστημίων, στο περιβάλλον μέσω του περιβαλλοντολογικού ισοζυγίου και της συμβολής του κράτους στην προστασία του περιβάλλοντος, στην ανάπτυξη και στη δικαιοσύνη. Σε όλους αυτούς τους τομείς απουσιάζετε. Ζητούμε, έστω και τελευταία στιγμή, να ξανασκεφτείτε και να πάμε όλοι μαζί για ένα Σύνταγμα ευθύνης και όχι για ένα Σύνταγμα δήθεν «ευτυχίας», με πολλά εισαγωγικά. Ευχαριστώ.
Ευχαριστώ. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχω την τιμή να ανακοινώσω στο Σώμα ότι τη συνεδρίασή μας παρακολουθούν από τα άνω δυτικά θεωρεία, αφού προηγουμένως ξεναγήθηκαν στην έκθεση της αίθουσας «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ» και ενημερώθηκαν για την ιστορία του κτηρίου και τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, σαράντα οκτώ μαθήτριες και μαθητές και τρεις εκπαιδευτικοί συνοδοί από το 1ο Δημοτικό Σχολείο Μαραθώνα. Η Βουλή τούς καλωσορίζει. [[Χειροκροτήματα απ' όλες τις πτέρυγες της Βουλής]] Καλώ στο Βήμα τον κ. Λοβέρδο, εισηγητή της Δημοκρατικής Συμπαράταξης. Ορίστε, κύριε Λοβέρδο, έχετε τον λόγο.
Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, είχα υποστηρίξει από το 2016, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ άρχισε να περιφέρει την αναθεώρηση στις γειτονιές και τα σοκάκια, πως η Αναθεώρηση του Συντάγματος, για να μη γίνει ερήμην των πολιτών, πρέπει να έχει μία αιχμή ιδιαιτέρως κοφτερή. Δεν μπορεί να γίνει σήμερα, κοινωνικώς και πολιτικώς αντιληπτή η Αναθεώρηση, με πρόταγμα την ίδια την ύπαρξή της. Δεν φτάνει. Έχω επισημάνει πολλές φορές ότι το κύρος από το κύρος του Συντάγματος ουδείς πλέον μπορεί να το αντλήσει. Πέρασαν οι εποχές που ο λόγος περί Συντάγματος εμπεριείχε αυταξία. Σήμερα, για να έχει εκτόπισμα μια πρόταση για την αναθεώρηση του Καταστατικού Χάρτη της Ελληνικής Δημοκρατίας πρέπει να αφορά τα πολιτικώς και κοινωνικώς επίμαχα ζητήματα. Μόνη αιχμή σήμερα, θα ήταν η επικέντρωση της Αναθεώρησης στον πολίτη με όλες τις ιδιότητές του, ως πολίτη που συμμετέχει στην πολιτική ζωή του τόπου, ως διοικουμένου, ως διαδίκου, ως οικονομικού υποκειμένου, ως φορέα δικαιωμάτων. Δεν εισακούστηκα. Προτιμήθηκαν οι ανοιχτοί λογαριασμοί των κομμάτων με το εκλογικό σώμα, οι επιστημονικές προτιμήσεις, οι ιδεοληψίες, τα εσωτερικά θέματα του πολιτικού μας συστήματος. Κι έτσι, όπως έλεγα και όπως κατέστη πραγματικότητα, οι διαδικασίες της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος, κινήθηκαν σε συνθήκες πολιτικής και κοινωνικής ανυποληψίας. Ουδείς ασχολήθηκε με την Αναθεώρηση. Ελάχιστα δημοσιεύματα υπήρξαν και αυτά μόνο για όποιες στιγμές υπήρχε ένταση στις εργασίες της επιτροπής, που κι αυτές οι εντάσεις ήταν ελάχιστες, διότι γενικώς το κλίμα ήταν καλό. Ένα δεύτερο θέμα που θέλω να θίξω εισαγωγικώς είναι αυτό του χρόνου των εργασιών της Επιτροπής Αναθεώρησης, που ήταν ελάχιστος. Μπορεί ο Πρόεδρός της, ο κ. Παρασκευόπουλος, να ήταν επιεικής σε ό,τι αφορά τις ομιλίες μας, μπορεί να διηύθυνε αντικειμενικά τις εργασίες της επιτροπής, ωστόσο για να ολοκληρωθεί το έργο μας, έπρεπε να ομαδοποιούνται δεκάδες άρθρα που ρυθμίζουν τα κρισιμότερα των θεμάτων, όπως την καθυστέρηση στην απονομή της δικαιοσύνης, την καθυστέρηση των αποφάσεων της διοίκησης, τη μανιώδη αλλαγή των φορολογικών νόμων, κ.ο.κ.. Αντί, λοιπόν, της διάκρισης των θεμάτων σε ενότητες, αυτά τσουβαλιάστηκαν. Τσουβαλιάστηκαν, όμως, θέματα που αφορούν την καθημερινή ζωή των πολιτών στα κρίσιμα σημεία της κι έτσι, η διείσδυσή μας στα προβλήματα και η αναζήτηση λύσεων δεν ήταν η δέουσα. Ήταν κατά βάση επιδερμική. Ως γενικός εισηγητής της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, κινήθηκα στο πλαίσιο των θέσεων αρχής που μόλις ανέφερα και αποκλειστικά μέσα σ' αυτό το πλαίσιο θα παρουσιάσω λακωνικά τις θέσεις μας σήμερα, εδώ, στην Εθνική Αντιπροσωπεία Όμως, πριν μπω στις προτάσεις μας, θέλω να κάνω μια αναφορά στη στάση μας κατά την ψηφοφορία. Όντως, από την πρώτη στιγμή ξεκαθαρίσαμε ότι αποκλείεται με την ψήφο μας να καταστήσουμε την επόμενη, δηλαδή την αναθεωρητική Βουλή, συνταγματικό υποχείριο του κόμματος που θα κερδίσει στις εκλογές. Καμμία διάταξη - αυτή είναι η θέση μας - δεν πρέπει να συμπεριληφθεί στις προτάσεις αναθεώρησης εξοπλισμένη με εκατόν ογδόντα ψήφους. Καμμία διάταξη δεν πρέπει να αναθεωρείται με αυτήν την ισχύ στην προτείνουσα Βουλή και στην επόμενη αναθεωρητική να είναι αρκετή η πλειοψηφία των εκατόν πενήντα ενός ψήφων. Απευθύνθηκα, πρωτίστως, στους Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και τους είπα να το σκεφτούν δυο φορές, διότι ναι μεν προσπάθησαν την Αναθεώρηση του Συντάγματος να την εντάξουν στα εργαλεία τους ως δήθεν προσπάθεια θεσμικής αλλαγής από κόμμα που ξέρει τι ακριβώς συμβαίνει, έχει επίγνωση και προτείνει αλλαγές στα κρίσιμα. Τώρα παγιδεύεστε. Παγιδεύεστε να ψηφίσετε μαζί με τη Νέα Δημοκρατία την αλλαγή του άρθρου 32, ώστε στην επόμενη Βουλή που κατά το Σύνταγμα, κατά το άρθρο 110, στην πρώτη Σύνοδό της, τις πρώτες εβδομάδες δηλαδή της νέας Βουλής, θα αναθεωρήσει το Σύνταγμα, όποτε κι αν κάνετε εκλογές, να προλάβετε την αναθεώρηση του άρθρου 32 πριν την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας το 2020. Παγιδευτήκατε. Έλεγα από την πρώτη μέρα - και οι ομιλίες μου είναι καταγεγραμμένες στα Πρακτικά - να προσεχθεί αυτό το θέμα της διαδικασίας, αλλά η αλαζονεία δεν επιτρέπει τη συνεννόηση. Η αλαζονεία επιβάλλει συμπεριφορές που τελικά οδηγούν σε ήττες και είναι μια ήττα προς την οποία σπεύδετε, τρέχετε, όσο μπορείτε πιο γρήγορα. Εμείς, κυρίες και κύριοι Βουλευτές, δεν έχουμε πενήντα Βουλευτές για να υποβάλουμε δικές μας προτάσεις. Οι Βουλευτές μας είναι είκοσι. Γι' αυτό κάναμε προτάσεις, αλλά είμαστε υποχρεωμένοι, αφού αυτές δεν έχουν τον επίσημο χαρακτήρα των προτάσεων αναθεώρησης, να κάνουμε επιλογές από τις προτάσεις που έχουν καταθέσει οι άλλοι. Ωστόσο, επαναλαμβάνω αυτό που έχουμε πει, ότι δηλαδή θα εκφραστούμε με έναν Βουλευτή. Δεν θα βοηθήσουμε στην επόμενη Βουλή η κομματική πλειοψηφία να κάνει μόνη της ό,τι ακριβώς θέλει. Τι πρέπει να αλλάξει στο Σύνταγμα; Παραπέμπω, σε όσα είπα εν εκτάσει ως γενικός εισηγητής στην επιτροπή, στις παρεμβάσεις του κ. Βενιζέλου, στις παρεμβάσεις του κ. Παπαθεοδώρου, που ήμασταν οι τρεις που συμμετείχαμε στην επιτροπή. Πρώτη ενότητα. Εκτιμήσαμε ότι πρέπει να συζητηθεί, πρώτον, το θέμα που αφορά την τιμή του πολιτικού κόσμου, το άρθρο 86 κατά βάση, αλλά και το άρθρο 62. Για την αλλαγή του άρθρου 62 προτείνουμε τη διατήρηση του ακαταδίωκτου, αλλά με αντίστροφη φορά. Το επικαλείται ο Βουλευτής, δεν το έχει εξ ορισμού. Και σε σχέση με το άρθρο 86, πρέπει να θυμίσω την πρωτοβουλία που πήραμε το 2006, εγώ προσωπικώς, ο κ. Κοσμίδης από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ, με τον κ. Κυριάκο Μητσοτάκη, τότε Βουλευτή της συμπολίτευσης και άλλους οκτώ Βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, να αναθεωρηθεί το άρθρο 86 του Συντάγματος. Δεν υπήρξε ανταπόκριση από άλλους και φυσικά ούτε από τον τότε ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟ. Ο κ. Τσίπρας προσπάθησε να αντικρούσει αυτό το επιχείρημα με τη δύναμη των αριθμών. «Αφού δεν το θέλανε οι πολλοί, τι κοιτάτε εμάς;». Ναι, αλλά πρέπει να σημειώσω, πέρα από αυτήν την πρόταση που ήταν ατελέσφορη, τι άλλο κάναμε εμείς, ως ΠΑΣΟΚ τότε, στην κατεύθυνση της εξομοίωσης της ποινικής μεταχείρισης των πολιτικών με τους υπόλοιπους πολίτες. Πρώτον, κυρίες και κύριοι Βουλευτές, με τον ν. 2505/1997 καταργήσαμε τα ιδιώνυμα υπουργικά αδικήματα που προβλέπονταν από το νομοθετικό διάταγμα 802 της χούντας του 1971 και αυτό ήταν η σοβαρότερη παρέμβαση που έχει γίνει μέχρι στιγμής για να υπερασπιστεί η αρχή της ισότητας των πολιτών. Δεύτερον, με την αναθεώρηση του 2001 επεκτείναμε την αποσβεστική προθεσμία της Βουλής κατά μία Σύνοδο, δηλαδή κατά ένα έως και κατά τρία χρόνια. Τρίτον, προβλέψαμε την περαιτέρω δικαστικοποίηση του θεσμού με το Σύνταγμα, αλλά και τον ν.3126/2003. Και τέταρτον, εμείς, προβλέψαμε, το γνωμοδοτικό συμβούλιο από δύο εισαγγελείς εφετών και εισαγγελέα του Αρείου Πάγου για την υποβοήθηση της Βουλής με τον ν.3361/2011. Όλα αυτά ήταν παρεμβάσεις κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ. Τώρα προτείνουμε την αναθεώρηση του άρθρου 86 μετά λόγου γνώσεως, όμως, ενώ η σημερινή «Πλειοψηφία - Μειοψηφία» του ΣΥΡΙΖΑ προχωρά ανεπιγνώτως και από την άλλη απεργάζεται διώξεις πολιτικών αντιπάλων. Θα ισορροπήσουν, κυρίες και κύριοι της Πλειοψηφίας, για εσάς τα πράγματα στο μυαλό σας και στην πρακτική σας μετά τις εκλογές. Έως σήμερα οι πρακτικές σας, ως Πλειοψηφία, είναι η εξήγηση γιατί στο παρελθόν θεσπίστηκε το άρθρο 86 και εντείνετε τα επιχειρήματα, γιατί το άρθρο 86 δεν πρέπει να αλλάξει. Εμείς, όμως, είμαστε σταθερά υπέρ της αλλαγής του άρθρου 86. Αρκεί, συνάδελφοι, να υπογραμμίσω ότι βάσει των διατάξεων αυτών, μέχρι τώρα, από τον 19ο αιώνα έχουν κατηγορηθεί δεκαπέντε Πρωθυπουργοί, εκ των οποίων οι σοβαρότεροι που έχουν περάσει από αυτόν τον τόπο, όπως ο Ελευθέριος Βενιζέλος, όπως ο Ανδρέας Παπανδρέου, όπως ο Κώστας Σημίτης - προσφάτως τόλμησαν κάποιοι - , όπως πολλοί άλλοι. Δεύτερη ενότητα περί εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας. Όσοι προτείνουν την άμεση εκλογή του Προέδρου, εισηγούνται μία αντιδημοκρατική οπισθοδρόμηση. Το κοινοβουλευτικό πολίτευμα, κυρίες και κύριοι, εξορθολογίστηκε προκειμένου να υπάρχει σταθερότητα, γιατί ειδικά κατά τον Μεσοπόλεμο, οι κυβερνήσεις κάθονταν στην εξουσία δύο και τρεις μέρες, δύο και τρεις εβδομάδες, δύο και τρεις μήνες και οι χώρες είχαν ανάγκη σταθερότητας. Από τον εξορθολογισμό προέκυψε και ένα ημιεπίσημο όνομα για το κοινοβουλευτικό πολίτευμα: εξορθολογισμένο κοινοβουλευτικό πολίτευμα. Προέκυψε από τον περιορισμό της απλής αναλογικής, από την απάλειψη του αιρετού του αρχηγού του κράτους, βασιλιά ή προέδρου της δημοκρατίας, το αιρετό αφορά τον πρόεδρο, και όσον αφορά και τον βασιλιά και τον πρόεδρο από την απάλειψη πολιτικών αρμοδιοτήτων. Όσοι προτείνουν σήμερα άμεση εκλογή, προτείνουν επαναφορά του διχασμού. Διχασμός, όμως, είναι η ευκολία για κάποιους μέσα στη δυσκολία, προκειμένου να αντλούν εκλογικά οφέλη. Η άμεση εκλογή - πρέπει να το καταλάβουμε αυτό - εξοπλίζει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με υπερβολική πολιτική ισχύ, ακόμα κι αν δεν έχει καμμία αρμοδιότητα. Η ισχύς που του δίνει η άμεση εκλογή, τον καθιστά πρώτο από πλευράς ισχύος στην ιεραρχία των οργάνων της εκτελεστικής εξουσίας και αυτό οδηγεί τη χώρα σε πολιτική κρίση. Αυτές οι πολιτικές κρίσεις μετατρέπονται σε πολιτειακές. Λέμε όχι, λοιπόν, στην άμεση εκλογή. Ναι, σε μία λελογισμένη αύξηση των αρμοδιοτήτων του, να μπορεί να εκφέρει δημόσιο πολιτικό λόγο μέσω διαγγελμάτων χωρίς προσυπογραφή και ναι, μετά από μία σχετική sui generis ένσταση συνταγματικότητας να μπορεί να αναπέμπει σχέδια νόμου. Στα δημοψηφίσματα κατά την εφαρμογή του άρθρου 28 λέμε «όχι». Να σας αναγνώσω, κυρίες και κύριοι Βουλευτές, θυμίζοντάς σας, το ερώτημα που ετέθη στον ελληνικό λαό τον Ιούλιο του 2015 κατά το νόθο δημοψήφισμα. Το ερώτημα ήταν: «Πρέπει να γίνει αποδεκτό το σχέδιο συμφωνίας, το οποίο κατέθεσαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στο Eurogroup της 25ης Ιουνίου του 2015 και αποτελείται από δύο μέρη, τα οποία συγκροτούν την ενιαία πρότασή τους;». Το πρώτο έγγραφο τιτλοφορείται: «Reforms for the completion of the Current Program and Beyond» (Μεταρρυθμίσεις για την ολοκλήρωση του τρέχοντος προγράμματος και πέραν αυτού). Το δεύτερο κείμενο τιτλοφορείται: «Preliminary Debt sustainability analysis» (Προκαταρκτική ανάλυση βιωσιμότητας χρέους)». Δεν χρειάζονται περισσότερα λόγια περί δημοψηφισμάτων. Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να απορρίπτεται και χωρίς λόγια. Τρίτη ενότητα. Σχέση Κράτους - Εκκλησίας. Προτείναμε την υιοθέτηση πρότασης του Ευάγγελου Βενιζέλου χρόνια πριν, να προστεθεί στο άρθρο 3 του Συντάγματός μας μία ερμηνευτική δήλωση που να προβλέπει ότι η ανακήρυξη της επίσημης θρησκείας μας ως επικρατούσας, δεν παράγει διακρίσεις. Αυτό ήταν τελικά και η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ. Ήρθε ο ΣΥΡΙΖΑ σε αυτό εγκαταλείποντας τις φλυαρίες, περί χωρισμού Κράτους και Εκκλησίας. Και προσέξτε, παρέλειψε τεχνηέντως να προτείνει την αναθεώρηση του άρθρου 16 παρ. 2 του Συντάγματος, που προβλέπει ότι στην εγκύκλιο εκπαίδευση, στα σχολεία δηλαδή, πρέπει να έχει η εκπαίδευση και θρησκευτικό περιεχόμενο. Αυτό που ερμηνεύτηκε δικαστικά κατά λανθασμένο επιστημονικά τρόπο ως διδαχή κατά βάση των δογμάτων της επίσημης θρησκείας, του αρέσει του ΣΥΡΙΖΑ να παραμένει. Η υποκρισία δεν έχει όριο σε σχέση με το θέμα αυτό. Τέταρτη ενότητα περί δικαιωμάτων. Λέμε: Ναι στην αναθεώρηση του άρθρου 16 παρ. 5 περί ίδρυσης μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων. Ναι στην πρόβλεψη περί ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος και συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ναι στην πρόσθεση του άρθρου 5 παρ. 2 της απαγόρευσης διακρίσεων, λόγω μεταξύ άλλων και σεξουαλικών προτιμήσεων, αλλά με μία διατύπωση που να μην καθιστά απαγορευμένες μόνο τις αναφερόμενες διακρίσεις, αλλά αυτές να αναφέρονται ενδεικτικώς και συνεπώς να απαγορεύεται και κάθε άλλη διάκριση. Ναι στην παροχή «όρκου ή διαβεβαίωσης» προ της ανάληψης καθηκόντων Υπουργών, Βουλευτών, Προέδρου της Δημοκρατίας. Ενότητα πέμπτη. Η σχέση του πολίτη με την πολιτική πρέπει να αναβαθμιστεί και λύση δεν είναι ούτε τα δημοψηφίσματα - είπα γι' αυτά - ούτε η άμεση εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας - μίλησα γι' αυτήν. Προτείνουμε, την προσωπική παρουσία των πολιτών στις αναφορές που καταθέτουν στη Βουλή, τη σύσταση εξεταστικών επιτροπών και ως δικαιώματος της Μειοψηφίας, την αλλαγή των νόμων που αφορούν μεγάλες επενδύσεις μόνο με αυξημένη πλειοψηφία στη Βουλή και τέλος, επιτέλους έναν σταθερό τετραετή πολιτικό κύκλο. Γιατί είναι πασίγνωστο, κυρίες κύριοι Βουλευτές, πως ο σταθερός οικονομικός κύκλος προϋποθέτει σταθερό πολιτικό κύκλο. Έκτη ενότητα, που αφορά τον πολίτη ως διάδικο και ως διοικούμενο, αφορά δηλαδή τη διοίκηση και τη δικαιοσύνη. Συνάδελφοι της Πλειοψηφίας, η απογοήτευσή μας εδώ από τις προτάσεις σας είναι και το μεγάλο θέμα της άρνησής μας να δεχτούμε τον κορμό και το σκεπτικό σας. Ακούστε γιατί: Διότι το πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα ο Έλληνας πολίτης, είναι η γραφειοκρατία, είτε η γραφειοκρατία παράγεται από τη λειτουργία της διοικήσεως, είτε η γραφειοκρατία παράγεται από την οργάνωση και τη διοίκηση της δικαιοσύνης και όχι από τις αποφάσεις της. Η ενότητα αυτή έχει τριάντα έξι άρθρα, στα οποία συμπεριλαμβάνεται και το άρθρο περί Αναθεώρησης του Συντάγματος. Όχι μόνον δεν διεισδύσαμε σε αυτά, αλλά εσείς για τη δικαιοσύνη δεν προτείνατε τίποτα. Σαν όλα να πηγαίνουν καλά στην οργάνωσή της, όχι στην απονομή της. Εμείς, προτείναμε να καθιερωθούν συνταγματικά αποκλειστικές προθεσμίες για την έκδοση των διοικητικών πράξεων, να μην μπορεί να κλέβει η διοίκηση τον χρόνο του διοικούμενου, απαντώντας: «Σε έξι μήνες, σε έναν χρόνο, σε δύο χρόνια», ενώ ο νομοθέτης λέει: «Σε τριάντα μέρες» και η προθεσμία του νομοθέτη εκλαμβάνεται, από τα δικαστήρια και από τη διοίκηση, ως ενδεικτική. Να καθιερώσουμε αποκλειστικές προθεσμίες. Σιγή. Να καθιερωθεί η δυνατότητα να προσλαμβάνονται εξωτερικοί βοηθοί δικαστές. Σιγή ιχθύος και επ' αυτού. Να καθιερωθεί ως αρχή απονομής της δικαιοσύνης η ταχεία λειτουργία της. Σιγή και σε αυτό. Να καταθέτουν προτάσεις νόμων οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Σιγή και σε αυτό. Να ελέγχεται η συνταγματικότητα των νόμων απευθείας, χωρίς δίκη - πιλότο, χωρίς προηγούμενη δίκη, στις ολομέλειες των δικαστηρίων, για να κερδίζεται χρόνος, χρόνια. Σιγή και σε αυτό. Να καταργηθεί το Μισθοδικείο, επιτέλους, και να αναβαθμιστούν περαιτέρω τα στρατοδικεία μας. Κοιτάξτε, κυρίες και κύριοι Βουλευτές, το να σιωπά κανείς ως προς αυτό σημαίνει ότι δεν βλέπει τι λέει ο κόσμος, δεν βλέπει από τι υποφέρει ο Έλληνας πολίτης, δεν βλέπει από τι υποφέρει ο διάδικος, από τι υποφέρει ο διοικούμενος. Δεν είχατε μία λέξη να πείτε για αυτά, αγρόν ηγοράζατε, όλο αυτό το χρονικό διάστημα που υποτίθεται ότι κάνατε διάλογο με τους πολίτες. Τι σας έλεγαν οι πολίτες; Ότι τους πήρε ο πόνος για δευτερεύοντα θέματα του πολιτικού συστήματος; Δεν σας έλεγαν ότι η διοίκηση τούς ταλαιπωρεί; Αν κάνατε διάλογο, που δεν το βλέπω, πιθανώς αυτό να σας το έλεγαν ως θέμα πρώτο. Αγαπητοί και αγαπητές συνάδελφοι, θα κλείσω με δύο θέματα που αφορούν τη δουλειά μας από εδώ και πέρα. Η εισήγηση του κ. Κατρούγκαλου, που είχε κάποια στοιχεία που μπορούν να συζητηθούν - άλλωστε στην επιτροπή σε ορισμένα θέματα ψηφίσαμε και μαζί - είχε στο τέλος της μία κατάληξη, η οποία μας βρίσκει εντελώς αντίθετους. Μιλούσε για προοδευτική Αναθεώρηση. Δεν θέλω να το προσβάλω αυτό με τα λόγια που έχω μέσα μου, αλλά θέλω, για να καταλάβετε πώς σκέφτομαι και πώς σκεφτόμαστε, να σας πω ότι αυτό το κείμενο, για το οποίο πρέπει να μιλήσουν οι περισσότεροι Βουλευτές, είναι η βάση της πολιτικής διαμάχης, είναι ο κανόνας των πολιτικών μας συγκρούσεων. Αλίμονο, εάν δεν θεσπίζεται συναινετικά, αλίμονο εάν καταλαβαίνετε ως τυπικό θέμα τους εκατόν ογδόντα που απαιτεί το Σύνταγμα. Δεν είναι σοσιαλιστικές οι αναθεωρήσεις, δεν είναι νεοφιλελεύθερες οι αναθεωρήσεις, δεν είναι προοδευτικές ή αντιδραστικές, είναι επικίνδυνα αυτά, γιατί έχω μία λέξη εδώ που δεν θέλω να σας την πω, αλλά προκύπτει, τεκμαίρεται από τα προηγούμενα επίθετα που χρησιμοποίησα. Πάμε, για μία συναινετική Αναθεώρηση που θα βοηθήσει, δεν πάμε για άλλα πονηρά πράγματα με αυτή τη διαδικασία. Τέλος, στις 16.00΄ θα κάνουμε σύσκεψη οι γενικοί εισηγητές των κομμάτων για το θέμα του πώς θα ψηφίσουμε αύριο, των κατευθύνσεων, πώς θα γίνει να εξορθολογιστεί...
Μεθαύριο θα γίνει η ψηφοφορία.
Ναι, αλλά λέω ότι στις 16.00΄ θα γίνει η σύσκεψή μας. Θα πούμε πολλά και όταν αύριο ξεκινήσει η διαδικασία για τη συζήτηση αυτή αυτοτελώς, όπως εντέλει ευτυχώς δέχτηκε ο Πρόεδρος, θα ειπωθούν πολλά επιχειρήματα, τα περισσότερα εκ των οποίων εδράζονται στο άρθρο 110 του Συντάγματος, για το οποίο προτείνουμε, επίσης, οι χρόνοι αναθεώρησης ανάμεσα στη μία και στην άλλη να μην είναι τα πέντε χρόνια, να είναι κάπου κοντά στα δύο. Δεν χρειάζονται τα πέντε χρόνια. Το άρθρο 110, όμως, είναι αυτό που διέπει τους προβληματισμούς για το πώς θα ψηφίσουμε. Ακούστε, όμως, ένα πολιτικό επιχείρημα - απευθύνομαι σε πολιτικούς και νομίζω θα γίνω κατανοητός - το Σύνταγμα προτείνεται από αυτή την προτείνουσα Βουλή να αναθεωρηθεί στην τελευταία της Σύνοδο, λίγο πριν τις εκλογές, με καταγεγραμμένη, όπως εμείς πιστεύουμε, μία δυσαρμονία ανάμεσα στις πολιτικές επιλογές του λαού το 2015 και σήμερα. Είναι και λογικό αυτό. Είστε στο τέλος, εσείς της «Πλειοψηφίας - Μειοψηφίας», της εντολής που πήρατε το 2015. Άρα, η νομιμοποίησή σας, όχι τυπικά αλλά ουσιαστικά, είναι πολύ πιο περιορισμένη. Η επόμενη Βουλή, που είναι η κατ' εξοχήν αναθεωρητική, αναθεωρεί στην πρώτη της Σύνοδο, αμέσως δηλαδή, με φρέσκια, με ισχυρή, με έντονη τη δημοκρατική νομιμοποίηση. Θα επιβάλλετε εσείς σήμερα στην επόμενη Βουλή το τι θα ψηφίσει; Διατάξεις προτείνουμε εδώ, δεν επιβάλλουμε στην επόμενη Βουλή το τι ακριβώς θα κάνει, γιατί αν επιχειρήσετε να περάσετε ως σκέψη, κατ' εξαίρεση, γιατί όλες οι προηγούμενες αναθεωρήσεις έγιναν με τον συνταγματικό τρόπο, πρώτον, θα έχετε εισάγει μία αντιδημοκρατική εξαίρεση και δεύτερον, νόημα δεν θα έχει, γιατί η επόμενη Βουλή θα αναλάβει στις πλάτες της την Αναθεώρηση. Και αν μη τι άλλο, κυρίες και κύριοι Βουλευτές, και με αυτό κλείνω, μην θεωρείτε ότι η φωτογραφία της σημερινής Βουλής είναι και της αυριανής. Το 40% των μελών της Εθνικής Αντιπροσωπείας - εσείς, εμείς, εγώ - το 40% από εμάς δεν θα είναι στην επόμενη Βουλή. Από αυτήν την πλευρά και από την πολιτική πλευρά, που αφορά τη δημοκρατική νομιμοποίηση, αλλά και από το άρθρο 110 του Συντάγματος, το συμπέρασμα που παράγεται είναι αντίθετο με αυτό που αντιδημοκρατικά επιχειρείτε σήμερα να καθιερώσετε. Ευχαριστώ πάρα πολύ.
Ευχαριστούμε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχω την τιμή να ανακοινώσω στο Σώμα ότι τη συνεδρίασή μας παρακολουθούν από τα άνω δυτικά θεωρεία, αφού προηγουμένως ξεναγήθηκαν στην έκθεση της αίθουσας «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ» και ενημερώθηκαν για την ιστορία του κτηρίου και τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, τριάντα ένας μαθητές και μαθήτριες και τρεις συνοδοί καθηγητές από το 5ο Γενικό Λύκειο Ηλιούπολης (δεύτερο τμήμα). Η Βουλή τούς καλωσορίζει. [[Χειροκροτήματα απ' όλες τις πτέρυγες της Βουλής]] Τον λόγο έχει ο κ. Παππάς εκ μέρους του Λαϊκού Συνδέσμου - Χρυσή Αυγή.
Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι Βουλευτές, το Σύνταγμα αποτελεί αποκρυστάλλωση της εκάστοτε ιστορικής πολιτικής συγκυρίας που επιβάλλει την αναθεώρησή του. Ως εκ τούτου, η παρούσα Αναθεώρηση θα καταγράψει την ιστορική στιγμή της σήψης και της παρακμής της ελληνικής πολιτικής ζωής. Παρ' ότι το Σύνταγμα θεωρείται νομικά ως ο υπέρτατος νόμος του κράτους, αφού όλες οι λοιπές νομοθεσίες που διέπουν την κοινωνική ζωή απορρέουν από αυτό, δεν αποτελεί τίποτα περισσότερο από μία καταγραφή των πολιτικών και κοινωνικο - οικονομικών δυνάμεων μιας χώρας, όπως καταγράφονται στον καταστατικό χάρτη. Οι δυνάμεις αυτές όταν δεν αποτελούν προϊόν επαναστατικής δημιουργίας του Συντάγματος, ώστε να καταγραφούν με τρόπο πλειοψηφικό, συχνά αμφισβητούνται ή οδηγούν σε νόθα συντάγματα τα οποία, αν και νομικά είναι ισχυρά, ζουν λίγο και ανατρέπονται. Ο ρόλος ενός συντάγματος, ούτε στο παρελθόν, αλλά ούτε και σήμερα, αποτελεί πανάκεια. Τα συντάγματα, με την παρούσα έννοια, αποτελούν ανθρώπινα δημιουργήματα της εκάστοτε πολιτικής συγκυρίας, τα οποία υπόκεινται σε καταργήσεις ή σύντομες αλλοιώσεις ή λιγότερο σύντομες μέσα από τις οποίες ξεπηδά ο λαός, η μόνη νομιμοποιητική εξουσία που εξουσιοδοτεί τον ηγέτη, που κρίνεται άξιος από την ιστορία, να εκφράσει την ισχυρή βούληση του λαού και του έθνους του. Η ιστορία μας είναι πλούσια σε τέτοια συντάγματα. Αν και υπήρξαν πολλά περιφερειακά ή τοπικά συντάγματα, το πρώτο εθνικής εμβέλειας σύνταγμα, όμως, που εδραίωσε την ελληνική κοινωνία ως αναγκαίο κριτήριο πολιτικής νομιμότητας, ήταν το προσωρινό πολίτευμα της Ελλάδος που ψηφίστηκε στην Πρώτη Εθνοσυνέλευση το 1822 και περιελάμβανε εκατόν δέκα σύντομες παραγράφους. Το Σύνταγμα της Επιδαύρου, ως γνωστόν αναθεωρήθηκε το 1823 από τη Β΄ Εθνοσυνέλευση, το γνωστό ως «Νόμος της Επιδαύρου», για να ακολουθήσει το 1827 η Γ΄ Εθνοσυνέλευση «Το Πολιτικό Σύνταγμα της Ελλάδος» στην Τροιζήνα. Ο ηγέτης όμως - και να το ακούσει αυτό ο ελληνικός λαός - που ανέστειλε την λειτουργία αυτού του τελευταίου Συντάγματος της Τροιζήνας επικαλούμενος ευθέως τις δυσχέρειες που έβαζε στο έργο του αυτός ο καταστατικός χάρτης και πρότεινε την πλήρη κατάργησή του το 1828, έναν χρόνο αμέσως μετά την κατοχύρωση του, ήταν ο μεγαλύτερος Έλληνας κυβερνήτης, ο μεγαλύτερος Έλληνας πολιτικός της νεότερης ιστορίας, ο Ιωάννης Καποδίστριας. Στη θέση της Βουλής ο Καποδίστριας ίδρυσε το «Πανελλήνιον» και αργότερα τη «Γερουσία», δηλαδή δύο συμβουλευτικά όργανα τα οποία χρησιμοποιούσε για την επικύρωση των αποφάσεων που ελάμβανε. Ουσιαστικά ο Καποδίστριας συγκέντρωσε στα χέρια του όλη την εξουσία. Τη συγκέντρωσε χωρίς ποτέ ασφαλώς να θεωρηθεί από κανέναν ιστορικό ως δικτάτορας. Και γιατί δεν θεωρήθηκε ο Καποδίστριας δικτάτορας, που ήταν ο μεγαλύτερος αναμορφωτής της Ελλάδος, παρ' ότι κατήργησε το ΄28 ένα πρόσφατο σύνταγμα του ΄27, παρ' ότι ανέστειλε τις λειτουργίες της Βουλής και προχώρησε μόνο στις αναγκαίες τομές; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα, αν είναι ειλικρινής και ιστορικά ακριβής, σας δίνει το μέγεθος της αξίας ενός κειμένου αν αυτό δεν εκφράζει τη βούληση του λαού, αν ο λαός δηλαδή δεν νομιμοποιεί την υιοθέτηση του. Εδώ, λοιπόν, βλέπουμε τη σχετικότητα της έννοιας του συντάγματος και ανεξαρτήτως της τυπικής διαδικασίας και της τυπικής νομιμοποίησης που μπορεί να έχει ευκαιριακά από μία πλειοψηφία βουλευτική, αν δεν έχει τη λαϊκή νομιμοποίηση, καταρρίπτεται με ιδιαίτερη ευκολία χωρίς καν να χρειάζεται να εφαρμοστεί το επαναστατικό δίκαιο. Με ένα τέτοιο Σύνταγμα έχουμε να κάνουμε σε αυτή την τραγική πολιτική περίοδο για τη χώρα μας. Για την ακρίβεια έχουμε να κάνουμε με μια Αναθεώρηση πριν την οποία έχει καταπατηθεί κάθε έννοια νομιμότητος, με μια συνταγματική Αναθεώρηση η οποία ακολουθεί την υπερψήφιση μνημονίων με ανύπαρκτες πλειοψηφίες, με εκατόν πενήντα έναν αντί για εκατόν ογδόντα, είτε με μια Αναθεώρηση Συντάγματος η οποία ακολουθείται από την εκχώρηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας, όπως συνέβη με το όνομα της Μακεδονίας μας. Υπό αυτές τις συνθήκες, η Αναθεώρηση που κατέθεσε η Κυβέρνηση, η οποία δεν έχει καμμία απολύτως πλέον νομιμοποίηση, καταντά δυστυχώς το Σύνταγμα - ας μου επιτραπεί η έκφραση - «κουρελόχαρτο», όπως συνέβη και σε άλλες περιόδους η πολύπαθη χώρα μας να γνωρίσει αποτελέσματα τα οποία δεν εκφράζονται ούτε από την πλειοψηφία των πολιτών ούτε εκφράζουν τα πεπρωμένα του έθνους, όπως οφείλει να εκφράσει κάθε καταστατικός χάρτης. Σε κάθε περίπτωση, ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται από την Κυβέρνηση και η παρούσα Αναθεώρηση είναι ενδεικτικός της περιωπής που αποδίδετε εσείς στο Σύνταγμα, το εντάσσεται στη δική σας μικροκομματική λογική, το εντάσσεται στη δική σας μικροκομματική ωφέλεια. Αντί να προχωρήσετε σε μία Αναθεώρηση η οποία να έχει ουσία, προτιμάτε να ικανοποιήσετε το κομματικό σας ακροατήριο. Και ειδικά η συζήτηση για το εν ισχύ άρθρο 110 του Συντάγματος, παράγραφος 2 και παράγραφος 4, δηλαδή για το εάν είναι επαρκής η ψήφιση των υπό αναθεώρηση διατάξεων από εκατόν πενήντα έναν ή από εκατόν ογδόντα Βουλευτές, δεν έχει καμμία απολύτως σημασία για σας. Οι ίδιοι καταργείτε το Σύνταγμα που ενδεχομένως θέλετε να αναθεωρήσετε, γνωρίζοντας ασφαλώς ότι η Βουλή που θα προκύψει στις επόμενες εκλογές δεν θα σας δώσει τη δυνατότητα να περάσετε με την απαιτούμενη πλειοψηφία των εκατόν ογδόντα Βουλευτών που χρειάζονται τις «τομές» που επιθυμείτε. Αυτό, όμως, εσείς οι του ΣΥΡΙΖΑ υποκριτικά δεν το ομολογείτε στον λαό, αλλά θα αφήνετε να εννοηθεί και θα λέτε για μικροκομματικά οφέλη στο μέλλον «εμείς κάναμε το χρέος μας ως Αριστερά παράταξη». Αποτελεί, λοιπόν, εσχάτη υποκρισία τόσο για εσάς της Κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ όσο και για εσάς της Νέας Δημοκρατίας ότι τώρα μόλις θυμηθήκατε ότι υφίσταται το Σύνταγμα και ο αριθμός των εκατόν ογδόντα ή καλύτερα των τριών πέμπτων της Βουλής. Εσχάτη προδοσία, γιατί όλοι σας, και Κυβέρνηση και ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Δημοκρατία, ενώ με τη βουλευτική αριθμητική θα μπορούσατε να αποτρέψετε πράγματα, δεχθήκατε να περάσουν όλα τα μνημόνια με πλειοψηφία εκατόν πενήντα έναν Βουλευτών, δηλαδή να δεσμευτεί η χώρα για ενενήντα εννέα χρόνια, δεχτήκατε να εκχωρήσετε τη Μακεδονία μας με εκατόν πενήντα έναν, ακόμα και την εισδοχή της στο ΝΑΤΟ με εκατόν πενήντα έναν, κάτι το οποίο αποτελεί διεθνή συνθήκη κατά το Σύνταγμα και υφίσταται ο αριθμός των εκατόν ογδόντα. Κύριε Πρόεδρε, θα επικεντρωθώ στα πιο κρίσιμα προς αναθεώρηση άρθρα, καθώς θα δοθεί η δυνατότητα και μέσω του ειδικού εισηγητή και μέλους της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος, του Βουλευτού μας κ. Καρακώστα να υπάρξει περαιτέρω τοποθέτηση επί του συνόλου των άρθρων. Ξεκινώ με το άρθρο 3, το πολύ κρίσιμο για εμάς άρθρο 3 και έχω να τονίσω τα εξής: Από τη σύγκριση, ακόμα και από τη γραμματική των δύο διατυπώσεων για το υπό αναθεώρηση άρθρο 3, διαπιστώνονται διαφορές που αν στους μη γνωρίζοντες φαίνονται ασήμαντες, στην πράξη είναι πολύ σημαντικές. Συγκεκριμένα είναι η πρώτη φορά που απαντάται σε ελληνικό συνταγματικό κείμενο από αρχής του ελληνικού κράτους η έννοια της θρησκευτικά ουδέτερης πολιτείας. Αυτή η έννοια δεν υφίσταται παρά στο σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών, το οποίο όμως επιφυλάσσει στις σημαντικότερες εκκλησίες την οργάνωσή τους ως νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και πάντως δεν υφίσταται στο γαλλικό σύστημα με το οποίο φλερτάρει η Κυβέρνηση και δεν το δηλώνει ευθαρσώς ότι ο προσανατολισμός είναι προς το γαλλικό σύστημα. Ακόμα και με την ολοκλήρωση της συζήτησης της Αναθεώρησης και λίγο πριν τη ψήφιση το νόθο σύστημα, που εσείς της Κυβέρνησης επικαλείστε σχετικά με το άρθρο 3, δεν έχει κανένα προηγούμενο. Καλό, λοιπόν, θα ήταν να γίνει γνωστό στους θιασώτες του χωρισμού μεταξύ Κράτους και Εκκλησίας αυτά που αναφέρει ο αποδημήσας συνταγματολόγος Δημήτριος Τσάτσος. Έγραφε ο Τσάτσος: «Η φιλελεύθερη Πολιτεία υιοθετεί τον απόλυτο χωρισμό από την Εκκλησία». Η φιλελεύθερη! Ο οποίος συμπληρώνει στο έργο του «Συνταγματικό Δίκαιο» στον δεύτερο τόμο, σελίδα 585: «Ο απόλυτος, όμως, χωρισμός δεν διασφαλίζει πάντοτε ούτε την κρατική ουδετερότητα ούτε τη συνακόλουθη θρησκευτική ελευθερία. Στο σημείο αυτό μπορεί να αναδειχθεί η νομική και πρακτική ανεπάρκεια. Τόσο η θρησκευτική ουδετερότητα του κράτους, όσο και η θρησκευτική ελευθερία δεν επιτυγχάνονται με έναν στεγανό διαχωρισμό Πολιτείας και Εκκλησίας». Επομένως, μόνο αριστερή δεν είναι η επιλογή του διαχωρισμού Πολιτείας και Εκκλησίας. Είναι μία επιλογή ακραία φιλελεύθερη, παρ' όλο που υποκριτικά με μισόλογα στην εισήγηση της Νέας Δημοκρατίας αντιμετωπίσατε το θέμα και όχι ξεκάθαρα. Είναι οι ίδιες θέσεις που διέπουν τη φιλελεύθερη Νέα Δημοκρατία, την ψευτοδεξιά κατ' εμάς Νέα Δημοκρατία στη συνισταμένη των Αριστερών. Συνιστώσα του ΣΥΡΙΖΑ η Νέα Δημοκρατία. Το σχέδιο, λοιπόν, της - σε εισαγωγικά, αφού δεν υπάρχει αυτή η λέξη - «ουδετεροθρησκείας» ακόμα και αν θεωρητικά θα μπορούσε να υποστηριχθεί, δεν έχει αντίκρισμα. Δεν έχει αντίκρισμα ούτε καν στις Ηνωμένες Πολιτείες, διότι εκεί υφίσταται, θα μπορούσαμε να πούμε, μια - εντός εισαγωγικών - «κρατική θρησκεία», ο χριστιανισμός. Παρ' όλο που βάλλεται και εκεί ο Χριστιανισμός από τις δυνάμεις του εθνομηδενισμού, ακολουθείται το χριστιανικό ημερολόγιο, το εορτολόγιο σε όλες τις δημόσιες κρατικές εκδηλώσεις, εορτασμός των Χριστουγέννων, ημέρα των Ευχαριστιών και λοιπά. Επομένως, οι αριστεροί αντιγραφείς των ξένων συστημάτων, που ούτε καν ξέρουν να αντιγράφουν καλά, πρέπει να μας διευκρινίσουν σε ποιο βαθμό αναφέρονται στην ουδετερότητα της θρησκείας του κράτους ή ως άσκηση ατομικών δικαιωμάτων των πολιτών. Αν πρόκειται για το δεύτερο, δηλαδή για τα θρησκευτικά δικαιώματα των πολιτών, δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα. Υπάρχει το άρθρο 13 του Συντάγματος, το οποίο δεν είναι προς αναθεώρηση και το οποίο καθορίζει πολύ καλά και ελεύθερα τα περί θρησκευτικής ελευθερίας. Και δεν θίγει κανέναν. Αν πρόκειται για το πρώτο, δηλαδή για τον χωρισμό Εκκλησίας και Κράτους, το οποίο είναι και το πιθανότερο, πρέπει να μας πουν με βάση ποιο συνταγματικό πρότυπο ποιας χώρας επιθυμούν να βαδίσουν την Αναθεώρηση; Θέλουν να δημιουργήσουν και να ακολουθήσουν το πρότυπο του Ενβέρ Χότζα της Αλβανίας, της αθεΐας, τον οποίον υμνούσαν στα νιάτα τους; Ή θέλουν να ακολουθήσουν το πρότυπο του Τζορτζ Σόρος, τον οποίον υμνούν στα τελευταία τους; Κανένας κυβερνητικός σήμερα, λοιπόν, δεν έχει μπει στον κόπο να μας εξηγήσει πρακτικά τι σημαίνει αυτή η ουδετερότητα. Τελικά τι ουδετερότητα θα είναι αυτή; Ο μουσουλμάνος θα μπορεί να ορκίζεται στο Κοράνι, ενώ ο χριστιανός δεν θα μπορεί να ορκίζεται στο ιερό Ευαγγέλιο; Στο άρθρο 3, το αναθεωρητέο από τον ΣΥΡΙΖΑ, απαλείφεται η αναφορά ότι η αυτοκέφαλη Εκκλησία διοικείται από την Ιερά Σύνοδο των εν ενεργεία Αρχιερέων και από τη Διαρκή Ιερά Σύνοδο. Τι συμβολίζει, λοιπόν, η κατάληξη αυτή; Τι συμβολίζει η κατάληξη στην κατάργηση του συνοδικού μας συστήματος, το οποίο ισχύει για την Ορθοδοξία και το οποίο δεν εξαρτάται από τη μορφή του Συντάγματος; Σημαίνει ότι η ιεραρχία της Εκκλησίας, όπως εκφράζεται από τη σημερινή, την πρόθυμη ηγεσία της Εκκλησίας, δεν θα συμμετέχει σε αποφάσεις διά της Συνόδου των Μητροπολιτών, αλλά θα υποκατασταθεί από τον εκάστοτε Αρχιεπίσκοπο, μετατρέποντας το συνοδικό μας σύστημα σε παπικό; Το πού μπορούν να οδηγήσουν, λοιπόν, αυτές οι ανιστόρητες λογικές και αλλαγές το είδαμε με τις εν κρυπτώ πρωτοβουλίες Τσίπρα - Ιερώνυμου και την εξαγγελλόμενη πρόθεσή τους να μην δώσουν έγκριση στην απόπειρα απαξίωσης του κατώτερου Κλήρου. Θα τελειώσω την αναφορά μου στο κρίσιμο, για εμάς, άρθρο 3- κρίσιμο για τη συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού, που είναι Έλληνες Ορθόδοξοι Χριστιανοί - λέγοντας ότι απαλείφεται από το Σύνταγμα, όπως εσείς προτείνετε, το ότι η Κεφαλή της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας είναι το ιερό πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Θέλετε μια θρησκεία χωρίς θεότητα, την οποία πιστεύετε ευκαιριακά, αν θέλετε, την οποία πιστεύει ιστορικά - έχει αποδειχθεί - ο Κουμμουνισμός. Διακόσια ολόκληρα χρόνια τα συνταγματικά μας κείμενα ξεκινούσαν με το «Στο όνομα της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος». Έτσι πρέπει να ξεκινά κάθε καταστατικός χάρτης της Ορθόδοξης Ελλάδος. Σε ό,τι αφορά τα προνόμια και τις ασυλίες των Βουλευτών: Η Χρυσή Αυγή έχει εκφράσει παγίως τη θέση της, ότι αυτά πρέπει να καταργηθούν, ότι υπάρχει μια σκανδαλώδης αντιμετώπιση των προνομίων των Βουλευτών έναντι του υπολοίπου λαού, λες και οι Βουλευτές είναι κάτι ξέχωρο από τον λαό, λες κι εμείς είμαστε υπεράνω του λαού. Το μόνο καθήκον των Βουλευτών είναι ελεύθερα, με κρίση, με υπευθυνότητα, να εκφράζουν τη βούληση και τις σκέψεις των Βουλευτών στην Αίθουσα αυτή. Πάγια θέση, λοιπόν, είναι η κατάργηση των βουλευτικών προνομίων. Επίσης, ένα πολύ σημαντικό έχει να κάνει με το άρθρο 28: Πάγια θέση της Χρυσής Αυγής - είναι πολύ σημαντικό, πολύ κρίσιμο - είναι ότι οποιαδήποτε διάταξη περιορίζει την εθνική μας κυριαρχία είναι διάταξη απαράδεκτη και αδιανόητη. Είμαστε συνολικά αντίθετοι στην ύπαρξη του άρθρου 28. Πρόκειται για σοβαρό συνταγματικό, αλλά και πολιτειακό ολίσθημα, το οποίο όμως είναι δηλωτικό των προθέσεών σας για υποταγή στην ιδέα της «ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης». Σε ό,τι αφορά τα πολιτικά σας παιχνίδια για την αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής με τον συνδυασμό άμεσης και έμμεσης εκλογής, όπως προτείνεται με την αναθεώρηση του άρθρου 32, το οποίο προτείνεται και από τον ΣΥΡΙΖΑ και από τη Νέα Δημοκρατία και θα δούμε αν μέλλει να ψηφιστεί και από τους δύο, πολιτικά παιχνίδια από κοινού ΣΥΡΙΖΑ και Νέας Δημοκρατίας: Εμείς δηλώνουμε ότι ο μόνος ο οποίος πρέπει να έχει λόγο για την εκλογή του Προέδρου και ο Πρόεδρος να εκφράζει πραγματικά όλους τους Έλληνες, είναι ο ελληνικός λαός. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας πρέπει να εκλέγεται διά καθολικής ψηφοφορίας από τον ελληνικό λαό. Και κάτι άλλο επίσης πολύ κρίσιμο: Στην προτεινόμενη διάταξη προς αναθεώρηση του άρθρου 44 και σε όσα προβλέπει αυτό περί δημοψηφισμάτων, ο Λαϊκός Σύνδεσμος προτείνει: Δυνατότητα πρότασης για δημοψήφισμα που αφορά σοβαρό εθνικό θέμα πρέπει να έχουν όλοι οι φορείς του Πολιτεύματος, δηλαδή και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, όπως οριζόταν από το Σύνταγμα του 1975, και η Κυβέρνηση, όπως ορίζεται από το ισχύον Σύνταγμα, και η Βουλή με εκατόν είκοσι τουλάχιστον μέλη της, και οι πολίτες με συγκεκριμένο αριθμό πολιτών και υπογραφών. Παρά ταύτα, οφείλει να υπάρχει μια ασφαλιστική δικλείδα, η οποία όμως δεν κατέστη δυνατό να αποσαφηνιστεί από τις εργασίες της επιτροπής. Επίσης πολύ κρίσιμο θέμα είναι η ψήφος των ομογενών Ελλήνων πολιτών, οι οποίοι βρίσκονται έξω από την Επικράτεια. Και όταν η Χρυσή Αυγή ομιλεί περί ομογενών, δεν ομιλεί μόνο για τους ανθρώπους πρώτης, δεύτερης, τρίτης γενεάς, οι οποίοι βρέθηκαν στις τέσσερις άκρες της οικουμένης για βιοποριστικούς λόγους. Εννοεί και τους Έλληνες των αλυτρώτων πατρίδων. Εννοεί και τους Έλληνες των κατεχομένων πατρίδων. Αυτοί, λοιπόν, για εμάς τους Χρυσαυγίτες - το έχουμε τονίσει από το 2012 που εισήλθαμε στο ελληνικό Κοινοβούλιο - πρέπει να έχουν δικαίωμα ψήφου. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε, και λέγω τούτο σε ό,τι αφορά την Αναθεώρηση: Για εμάς η Αναθεώρηση αποτέλεσε ένα πρόσχημα για μικροκομματισμό εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και της Νέας Δημοκρατίας, χωρίς καμμία ουσιαστική, πραγματική, πολιτική και επαρκή διαδικασία. Φαλκιδεύσατε την ουσιαστική συζήτηση που θα μπορούσε να είχε γίνει σωστά. Και τη φαλκιδεύσατε με τις γνωστές ιδεοληψίες σας, καταδικάζοντας οποιαδήποτε αλλαγή προτεινόταν από άλλο κόμμα και συγκεκριμένα και από τη Χρυσή Αυγή. Και με τον τρόπο αυτό υποβιβάσατε την Αναθεώρηση. Την υποβιβάσατε σε ένα επίπεδο μικροκομματικής διαδικασίας. Δεν διαθέτετε, βέβαια, την πλειοψηφία. Δεν διαθέτετε τους εκατόν ογδόντα που απαιτούνται, ώστε να περάσουν οι διατάξεις. Αποδειχθήκατε και με αυτό μικρότεροι των προσδοκιών, όχι μόνο οι Αριστεροί, αλλά και οι ψευτοδεξιοί φιλελεύθεροι, τόσο στα μικρά ζητήματα όσο και στα μεγάλα ζητήματα. Και είναι επιεικές αυτό που θα πω: Αποδειχθήκατε ότι είστε πολύ μικροί. Και η ιστορία θα σας καταγράψει ως πολύ μικρούς. Αυτό που λέω εγώ είναι επιεικές. Αυτό που λέει, όμως, ο ελληνικός λαός, ο οποίος ελληνικός λαός βράζει, δεν είναι επιεικές, κύριε Πρόεδρε. Και δεν θα είναι επιεικές. Και θα φανεί τόσο στις επικείμενες ευρωεκλογές όσο και στις βουλευτικές εκλογές, όποτε κι αν αυτές γίνουν. Και θα τιμωρήσει τα δύο μεγάλα κόμματα, τα συνεργαζόμενα δύο μεγάλα κόμματα, τα οποία φάνηκε ότι είναι συνεργαζόμενα, που ακολουθούν από κοινού την τακτική να αποκαλούν τα Σκόπια «Βόρεια Μακεδονία». Ο Κάτων ο Πρεσβύτερος ξεκίναγε τις ομιλίες του λέγοντας το περίφημο: «Carthago delenda est», δηλαδή πρέπει να καταργηθεί, πρέπει να ισοπεδωθεί η Καρχηδόνα. Εμείς θα κλείνουμε τις ομιλίες μας με το «Η Μακεδονία είναι μία και είναι ελληνική».
Κύριε Παππά, με συγχωρείτε, επειδή είδα και το σχετικό στην εισήγησή σας στην Επιτροπή Συνταγματικής Αναθεώρησης, είναι καλό να το διευκρινίσετε και εσείς. Σε αυτά που είπατε, προβλέπετε να μπει και άρθρο για αλύτρωτες και κατεχόμενες πατρίδες κ.λπ.; Διότι βάλατε κάτι το οποίο δεν ήταν στην εισήγησή σας στην Επιτροπή Συνταγματικής Αναθεώρησης. Καταλαβαίνετε ότι είναι ένα πολύ λεπτό ζήτημα. Αναφερόμενος στους ομογενείς, είπατε ότι αναφέρεστε και σε αυτούς οι οποίοι είναι σε κατεχόμενες πατρίδες κ.λπ..
Νομίζω ότι η Ολομέλεια έχει μεγαλύτερο κύρος και ως όργανο της ελληνικής Βουλής απ' ό,τι έχει μία επιτροπή. Το θέτουμε τώρα.
Θέτετε ζήτημα αλυτρωτισμού, δηλαδή, διά του Συντάγματος.
Αλύτρωτες πατρίδες υπάρχουν, κύριε Πρόεδρε. Είναι η Βόρειος Ήπειρος, είναι η Ιωνία…
Δεν αντιδικούμε. Σας ρώτησα για να ξέρουμε ακριβώς την πρότασή σας.
…είναι το κατεχόμενο βόρειο μέρος της Κύπρου μας. Εμείς αυτές τις θεωρούμε Ελλάδα. Είτε περάσει είτε δεν περάσει, αυτή για εμάς είναι η Ελλάδα, η πραγματική Ελλάδα των ονείρων μας. Γι' αυτήν αγωνιζόμαστε!
Ήθελα να διευκρινιστεί δημοσίως, το καταλάβατε. Γι' αυτό κάναμε αυτή τη συζήτηση, διότι είναι πάρα πολύ λεπτό ζήτημα. Ευχαριστώ πολύ. Παρακαλώ πολύ τον κ. Γκιόκα από το ΚΚΕ να λάβει τον λόγο.
Όταν ξεκίνησε η διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης με πρωτοβουλία της Κυβέρνησης, αυτή διαφημίστηκε ως μια προοδευτική, δημοκρατική πρωτοβουλία, μια πρωτοβουλία με προοδευτικό πρόσημο που δήθεν θα έφερνε μία τομή στο Σύνταγμα. Όσοι, όμως, μελέτησαν τις προτάσεις της Κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ και των άλλων κομμάτων ή όσοι το κάνουν έστω και τώρα, όσοι παρακολούθησαν τις συνεδριάσεις της Επιτροπής Συνταγματικής Αναθεώρησης, όσοι βλέπουν την ουσία και την πραγματικότητα πίσω από τις μεγαλοστομίες, θα διαπίστωσαν ότι κάτι τέτοιο όχι μόνο δεν ισχύει, αλλά στην πραγματικότητα μιλάμε για μία Αναθεώρηση που, όπως και οι προηγούμενες, έχει στόχο να υπηρετήσει μια σειρά από σύγχρονες ανάγκες του αστικού πολιτικού συστήματος, προκειμένου αφ' ενός να μην διαταράσσεται η άσκηση της κυρίαρχης αντιλαϊκής πολιτικής και αφ' ετέρου για να αναστηλωθεί το κύρος του σάπιου αστικού πολιτικού συστήματος στη λαϊκή συνείδηση και να κρύψει τη βαθιά σήψη που με κάθε ευκαιρία αυτό αναδύει. Φυσικά δεν παραβλέπουμε ότι υπάρχουν και άλλου είδους σκοπιμότητες, προεκλογικές, επικοινωνιακές, για να τονωθεί ο κάλπικος διπολικός καβγάς ανάμεσα κυρίως στον ΣΥΡΙΖΑ και την Νέα Δημοκρατία και να κρυφτούν οι μεγάλες τους συγκλίσεις. Συγκλίσεις που αφορούν και την οικονομία, τους αντιλαϊκούς νόμους, τα μνημόνια, συγκλίσεις που αφορούν την εξωτερική πολιτική, την Ευρωπαϊκή Ένωση, το ΝΑΤΟ, αλλά συγκλίσεις που αφορούν και τη Συνταγματική Αναθεώρηση. Γιατί αν δει κανείς προσεκτικά τις προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Δημοκρατίας, των άλλων κομμάτων, θα διαπιστώσει ότι παρά τις επιμέρους διαφορές τους, παρά τη συμφωνία τους που υπάρχει ή δεν υπάρχει στα περισσότερα άρθρα, υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής. Υπάρχει μία κλωστή, ένα νήμα που συνδέει αυτές τις προτάσεις, υπάρχουν διακριτοί κοινοί στόχοι και κοινές διακηρύξεις. Ποιοι είναι αυτοί οι στόχοι; Και ειπώθηκε πριν και από τον εκπρόσωπο του ΣΥΡΙΖΑ και από τον εκπρόσωπο της Νέας Δημοκρατίας. Πρώτον, κυβερνητική πολιτική σταθερότητα. Κυβερνητική πολιτική συνέχεια, έτσι ώστε να μην διαταράσσεται η άσκηση της κυρίαρχης πολιτικής από μια σειρά παράγοντες, ανάμεσα στους οποίους μπορεί να είναι και ο λαϊκός παράγοντας και η πίεση που μπορεί να ασκεί και έχει δικαίωμα να ασκεί ο λαός προς τις εκάστοτε κυβερνήσεις. Αυτό προσπαθείτε, για παράδειγμα, να επιτύχετε με την κοινή ουσιαστικά πρότασή σας για την αναθεώρηση του άρθρου 32 και την αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από την διενέργεια εκλογών, παρά το ότι ο ένας λέει εκλογή από τον λαό και ο άλλος λέει εκλογή με εκατόν πενήντα έναν, αν τελικά αποβεί άκαρπη η διαδικασία στη Βουλή με πιο αυξημένες πλειοψηφίες. Και παρά το γεγονός ότι ο ΣΥΡΙΖΑ το 2014 έλεγε - και λογικό ήταν από τη δική του πλευρά - ότι δεν υπάρχει πρόβλημα να αξιοποιείται η προεδρική εκλογή, για να φύγει μια κυβέρνηση που είναι καταδικασμένη στη συνείδηση της λαϊκής πλειοψηφίας. Αυτό λέγατε τότε. Ο κ. Κατρούγκαλος μάλιστα τότε έλεγε ότι ακόμη και τον Θεό να προτείνουν για Πρόεδρο της Δημοκρατίας, εμείς δεν πρόκειται να τον ψηφίσουμε. Άλλο πράγμα, βέβαια, ότι αυτή η κυβερνητική αλλαγή του 2015, όχι μόνο διέψευσε τις προσδοκίες αυτής της λαϊκής πλειοψηφίας, αλλά συνέχισε και την πολιτική από εκεί που τη σταμάτησαν οι προηγούμενοι. Τώρα κάνετε τούμπα με αυτή την πρόταση για το άρθρο 32. Την κυβερνητική σταθερότητα, που για τον λαό σημαίνει αστάθεια, προσπαθείτε επίσης να την επιτύχετε και με άλλες προτάσεις, όπως είναι η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για τις συνταγματικά κατοχυρωμένες τετραετείς κοινοβουλευτικές θητείες ή η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για την εποικοδομητική πρόταση δυσπιστίας και την απόρριψή της αν δεν υπάρχει συμφωνία για νέο Πρωθυπουργό, που ουσιαστικά οδηγεί στο εξής αποτέλεσμα: Προτάσεις δυσπιστίας που υπερψηφίζονται να μην οδηγούν σε πτώση της Κυβέρνησης και πρόωρες εκλογές, αλλά είτε να συνεχίζει μια Κυβέρνηση που όμως έχει χάσει την πλειοψηφία, είτε να αναζητούνται συμπράξεις για νέα σχήματα, χωρίς εκλογές. Και το εντυπωσιακό είναι ότι αυτό το αντιδραστικότατο σχήμα, αυτή την αντιδραστική πρόταση την εμφανίζετε και ως παράδειγμα προόδου και δημοκρατίας. Τι θέλετε να λύσετε και οι μεν και οι δε; Θέλετε να προχωρήσετε σε μία σειρά από αναγκαίες προσαρμογές στον τρόπο λειτουργίας του αστικού κράτους και των κυβερνήσεών του, παίρνοντας υπ' όψιν ότι ο σημερινός πολιτικός συσχετισμός δεν επιτρέπει τη συγκρότηση σταθερών μονοκομματικών κυβερνήσεων με τον τρόπο που αυτό γινόταν στο παρελθόν. Εξ ου και η αγωνία σας για την κυβερνητική σταθερότητα, εξ ου και η σύμπτωσή σας σε αυτό το κομμάτι, ειδικά σε ό,τι αφορά τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, που ακόμη και αν δεν υπάρχει σύμπτωση ως προς τα μέσα, υπάρχει σε κάθε περίπτωση σύμπτωση ως προς τον επιδιωκόμενο στόχο. Δεύτερος στόχος της Συνταγματικής Αναθεώρησης, επίσης, κοινός. Η λεγόμενη ηθική, η τιμή του πολιτικού συστήματος. Να αναστηλωθεί το κύρος του αστικού πολιτικού συστήματος στα μάτια του λαού, ένα κύρος το οποίο κλονίστηκε και δικαιολογημένα εξαιτίας της κρίσης, των μέτρων, της ασυνέπειας λόγων και έργων, του να λες ότι δεν κόβω συντάξεις και να τις κόβεις, το οποίο κύρος, όμως, συνεχίζει να κλονίζεται και εξαιτίας των πρόσφατων φαινομένων, των παζαριών, των συναλλαγών, των μεταγραφών στα οποία έχετε διαπρέψει όλα τα κόμματα. Και αυτή η προσπάθεια πάει χέρι - χέρι με μια αποπροσανατολιστική θεωρία που εμφανίστηκε τα χρόνια της κρίσης με βασικό φορέα τον ΣΥΡΙΖΑ και σύμφωνα με την οποία θεωρία για την εκδήλωση της καπιταλιστικής κρίσης φταίει ο τρόπος λειτουργίας και η ηθική του πολιτικού συστήματος. Συνεπώς, αν αλλάξει αυτός ο τρόπος λειτουργίας, τότε θα αντιμετωπιστεί η κρίση ή θα δημιουργηθούν μεγαλύτερες δυνατότητες για την επίλυση των λαϊκών προβλημάτων. Μια θεωρία που στην ουσία της αθωώνει το σύστημα, την αγορά, τον ανταγωνισμό, με τα οποία είναι σύμφυτα η μίζα, η εξαγορά, η διαπλοκή με το πολιτικό προσωπικό και το μόνο που κάνει είναι να ρίχνει νερό στον μύλο και τη δημαγωγία αντιδραστικών και φασιστικών δυνάμεων. Σε αυτό το πλαίσιο της δήθεν ηθικοποίησης του πολιτικού συστήματος, εντάσσεται και η πρόταση για το άρθρο 86 και τον νόμο περί ευθύνης Υπουργών, που ενώ το λαϊκό αίτημα - θυμίζουμε - , αλλά και το σύνθημα πολιτικών δυνάμεων ήταν ο νόμος αυτός να καταργηθεί τελείως, με τις προτάσεις σας, και του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Δημοκρατίας, ο νόμος αυτός δεν καταργείται, αλλά παραμένει, έστω και με ορισμένες βελτιώσεις, όπως είναι αυτή για την κατάργηση της μειωμένης παραγραφής ή η ερμηνευτική δήλωση, έτσι ώστε ορισμένα αδικήματα να υπάγονται απευθείας στη δικαιοσύνη. Τι διατηρείται, όμως, από το άρθρο 86; Διατηρείται ο βασικός του πυρήνας, σύμφωνα με τον οποίο την απόφαση για τη συγκρότηση επιτροπής προκαταρκτικής εξέτασης για την άσκηση ποινικής δίωξης, για την ανάκληση της ποινικής δίωξης, θα την έχει πάλι η εκάστοτε κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Όπως επίσης η εκδίκαση των σχετικών υποθέσεων θα γίνεται από ειδικό δικαστήριο και όχι φυσικά από την τακτική δικαιοσύνη, όπως γίνεται για όλους τους πολίτες. Επίσης, μια σειρά από αδικήματα, όπως είναι για παράδειγμα η απιστία, η κατάχρηση εξουσίας, θα εξακολουθήσουν να είναι στην αρμοδιότητα της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας και να παίζονται τα διάφορα πολιτικά παιχνίδια που έχουμε δει κατά καιρούς να παίζονται. Εμείς ξεκαθαρίζουμε ότι θα ψηφίσουμε για την αναθεώρηση του άρθρου 86, μόνο και μόνο γιατί θέλουμε να δοθεί ώθηση στην αλλαγή αυτής της άθλιας διάταξης, χωρίς όμως να θεωρούμε ότι οι προτάσεις που γίνονται λύνουν το πρόβλημα και διεκδικώντας και τώρα, αλλά και στην επόμενη Βουλή, είτε να υπάρχει ολοκληρωτική κατάργηση αυτού του άρθρου ή τουλάχιστον να μην εξαρτάται η άσκηση δίωξης προκαταρκτικής εξέτασης κ.λπ., από την απόφαση της εκάστοτε κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Ο τρίτος στόχος αυτής της Αναθεώρησης ήταν φυσικά για να στηθεί μία κάλπικη βολική αντιπαράθεση, ανάμεσα κυρίως στον ΣΥΡΙΖΑ και τη Νέα Δημοκρατία, για να κρυφτεί η στρατηγική τους ταύτιση στα μεγάλα και κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τη ζωή του λαού: Ο μεν ΣΥΡΙΖΑ για να προβάλει την ψευδεπίγραφη νεοφιλελεύθερη ατζέντα, σε αντίθεση με τις ακραίες θέσεις της Νέας Δημοκρατίας, αλλά και με την αντιλαϊκή πολιτική που υλοποιεί ο ίδιος στην πράξη και που ενσωματώνει αυτές τις ακραίες θέσεις, η δε Νέα Δημοκρατία, με αιχμή κυρίως την αναθεώρηση του άρθρου 16, για να εμφανίσει τον ΣΥΡΙΖΑ ότι είναι δήθεν εχθρός της αγοράς, της επιχειρηματικότητας, όταν όλοι αναγνωρίζουν, από την Κομισιόν μέχρι τον ΟΟΣΑ, ότι ο ΣΥΡΙΖΑ αποδείχτηκε και πολύ ευέλικτος και πολύ αποτελεσματικός για να εφαρμόζει αντιλαϊκές πολιτικές και να περνάει μέτρα που δεν μπόρεσαν ή δεν πρόλαβαν οι κυβερνήσεις της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ. Αυτή η κάλπικη αντιπαράθεση εκδηλώθηκε κυρίως στο κομμάτι των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, αλλά και σε ορισμένα άλλα άρθρα του Συντάγματος. Και είναι λογικό, γιατί σε αυτό ακριβώς το τμήμα του Συντάγματος, των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, αντανακλάται η μεγάλη διάσταση, η μεγάλη απόσταση που υπάρχει ανάμεσα στις φραστικές διακηρύξεις και αναφορές που μπορεί να υπάρχουν σε ένα αστικό σύνταγμα και σε αυτό που συμβαίνει στην καθημερινότητα και στην πραγματική ζωή. Γιατί και σήμερα υπάρχουν στο Σύνταγμα διατάξεις για το δικαίωμα στην εργασία, στην κατοικία, στην απεργία. Αυτές οι αναφορές, όμως, καθόλου δεν απέτρεψαν όλα αυτά τα χρόνια η ανεργία να έχει φτάσει στα ύψη, οι λαϊκές κατοικίες να φορολογούνται και να κατάσχονται ή οι απεργίες να βγαίνουν κατά τα εννιά δέκατα παράνομες και καταχρηστικές. Για ποιον λόγο συμβαίνει αυτό; Γιατί η αναγνώριση αυτών των δικαιωμάτων καταντά ένα «άδειο πουκάμισο», όταν την ίδια στιγμή υπάρχει ένα σύνολο από ρήτρες, «παραθυράκια», εξαιρέσεις, εκτελεστικοί νόμοι - είναι η αναφορά που γίνεται στο Σύνταγμα «εκτός αν νόμος ορίζει διαφορετικά» - , που καταστρατηγούν στην πράξη αυτά τα δικαιώματα, για να προστατεύσουν τον υπέρτατο νόμο, την καπιταλιστική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής, τις εκμεταλλευτικές σχέσεις, την πολιτική σταθερότητα του καπιταλιστικού συστήματος. Αυτός ο υπέρτατος νόμος εμφανίζεται στο Σύνταγμα πότε ως δημόσιο συμφέρον, πότε ως δημόσια ασφάλεια, πότε ως δημόσια τάξη και εθνική ασφάλεια, πότε ως κάτι άλλο. Πέρα όμως από αυτές τις διάφορες ρήτρες και εξαιρέσεις που υπάρχουν στο Σύνταγμα και που περιορίζουν στην πράξη αυτά τα δικαιώματα, υπάρχει και κάτι ακόμη. Υπάρχει ένας ακόμη, συνταγματοποιημένος μάλιστα με τις προηγούμενες αναθεωρήσεις, «Δούρειος Ίππος» σε βάρος των όποιων και όσων δικαιωμάτων αναγνωρίζονται στο Σύνταγμα. Ποιος είναι αυτός; Η αναγνώριση της υπεροχής του Δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα άρθρα 28 και 80 και τις αντίστοιχες ερμηνευτικές δηλώσεις, που επέβαλαν η όποια ερμηνεία του Συντάγματος να γίνεται υπό το πρίσμα της συμμετοχής της χώρας μας στο ευρωενωσιακό οικοδόμημα, την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ΟΝΕ. Αν δει κανείς τα τελευταία χρόνια, δεν υπάρχει κοινωνικό, ατομικό, δημοκρατικό δικαίωμα που να μην υπονομεύθηκε, που να μην χτυπήθηκε από το βαθιά αντιδραστικό και αντιλαϊκό δίκαιο που παράγεται στα επιτελεία των Βρυξελλών, από τα εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα που μπήκαν στο στόχαστρο με τις διάφορες λευκές και πράσινες βίβλους, από τα μνημόνια, μέχρι φυσικά τις λαϊκές δημοκρατικές ελευθερίες. Αυτή ήταν, είναι και θα συνεχίσει να είναι η αντιλαϊκή ευρωπαϊκή κανονικότητα στην οποία αναφέρθηκε ο κ. Κατρούγκαλος και που δεν έχει καμμία σχέση με δικαιώματα και ελευθερίες, τα οποία τώρα δήθεν απειλούνται, λες και όλα τα προηγούμενα χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν προστάτης και εγγυητής των λαϊκών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Να, λοιπόν, γιατί λέμε ότι είναι κάλπικη αυτή η αντιπαράθεση και υπάρχουν πάρα πολλά παραδείγματα και από τη διαδικασία τη συγκεκριμένη της Συνταγματικής Αναθεώρησης, που το επιβεβαιώνουν. Παραδείγματος χάριν, η Νέα Δημοκρατία πρότεινε να μπει διάταξη στο Σύνταγμα για να κατοχυρώνεται ο ευρωενωσιακός προσανατολισμός της χώρας. Ο ΣΥΡΙΖΑ υλοποιεί κάτι διαφορετικό από αυτό; Η Νέα Δημοκρατία πρότεινε να μπει στο Σύνταγμα διάταξη για τη δημοσιονομική πειθαρχία που ήταν και είναι σύμφωνα με όσα λέει ο ΣΥΡΙΖΑ μία ακραία θέση. Ο ΣΥΡΙΖΑ υλοποιεί κάτι διαφορετικό από αυτό; Δεν υλοποιεί την πολιτική των υπέρ - υπέρ - υπερματωμένων πλεονασμάτων; Και μάλιστα, όχι μόνο ασκεί αυτή την πολιτική, αλλά ασκείτε και εφέσεις σε θετικές αποφάσεις υπέρ των εργαζομένων, θεωρώντας συνταγματικές τις περικοπές δώρων και επιδομάτων που έκαναν οι κυβερνήσεις της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ, στο όνομα του δημοσίου συμφέροντος και της δημοσιονομικής πειθαρχίας και σταθερότητας ή θεωρώντας συνταγματική την αθλιότητα, τη βαρβαρότητα της κατάργησης της κυριακάτικης αργίας για τους εργαζόμενους. Να, λοιπόν, γιατί εδώ δεν μιλάμε για μία πραγματική αντιπαράθεση. Μιλάμε για μία αντιπαράθεση που θα μπορούσαμε να την περιγράψουμε από τη μια μεριά ως συνταγματοποιημένο νεοφιλελευθερισμό της Νέας Δημοκρατίας, από την άλλη μεριά ως εφαρμοσμένο νεοφιλελευθερισμό του ΣΥΡΙΖΑ, όσο κι αν ο όρος «νεοφιλελευθερισμός» δεν είναι δόκιμος, γιατί μιλάμε για την αστική αντιλαϊκή στρατηγική. Ωστόσο, ακόμη και ορισμένες προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι και τόσο αθώες όσο παρουσιάζονται ή όσο φαίνονται. Παραδείγματος χάριν, στην πρότασή σας για την κοινωνική ασφάλιση, στη διατύπωση που κάνετε εισάγεται συνταγματικά ο όρος της «ανταποδοτικότητας» που αποτέλεσε τον πολιορκητικό κριό όλα αυτά τα χρόνια για τη διάλυση του όποιου κοινωνικού χαρακτήρα είχε απομείνει στην ασφάλιση. Επίσης, είναι χαρακτηριστική, τόσο στις προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ όσο και στις προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας, η πρόθεση να συνταγματοποιηθεί η λογική της ακραίας φτώχειας, του ελάχιστου επίπεδου διαβίωσης, ενός εγγυημένου εισοδήματος που μόνο αυτό θα έχει υποχρέωση να διασφαλίζει το κράτος κι από εκεί και πέρα, ο σώζων εαυτόν σωθήτω. Το ίδιο και για την πρόταση που γίνεται για να είναι μόνο τα δίκτυα διανομής του νερού και της ενέργειας υπό δημόσιο έλεγχο, όχι για να ανακοπεί η πορεία ιδιωτικοποίησης και απελευθέρωσης, που άλλωστε προχωράει με ταχύτατους ρυθμούς, αλλά για να αποτελέσει ο δημόσιος έλεγχος στα δίκτυα τον τροχονόμο αυτής της διαδικασίας. Και σε άλλα άρθρα φαίνεται αυτή η υποκρισία. Πάρτε, για παράδειγμα, το άρθρο που προτείνετε για τα λαϊκά δημοψηφίσματα και την άμεση δημοκρατία, όπως λέτε. Τι προτείνετε; Προτείνετε δημοψήφισμα μόνο για εθνικό ή κοινωνικό ζήτημα, όχι για δημοσιονομικά ζητήματα, που είναι το 90% των αντεργατικών αντιλαϊκών μέτρων, αφού συγκεντρωθούν πεντακόσιες χιλιάδες κι ένα εκατομμύριο ψήφοι, χωρίς το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος να είναι δεσμευτικό και με τη δυνατότητα που έχει η εκάστοτε κοινοβουλευτική πλειοψηφία να εμποδίσει τη διενέργεια αυτού του δημοψηφίσματος. Στην ουσία, δηλαδή, μιλάμε για δημοψηφίσματα τύπου 2015, «κορώνα κερδίζω, γράμματα χάνεις». Λέτε, επίσης, για τη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία, που είναι και δικιά μας πρόταση. Ποια ήταν, όμως, η πρακτική σας; Πρόταση νόμου που κατέθεσαν στη Βουλή 513 συνδικαλιστικές οργανώσεις - που εκπροσωπούσαν χιλιάδες εργαζόμενους - εσείς να την κρατάτε δύο χρόνια στα συρτάρια του Υπουργείου και να μην την φέρνετε για συζήτηση στη Βουλή. Αυτή είναι η ευαισθησία σας για τις νομοθετικές πρωτοβουλίες από τη μεριά του λαού! Το ότι δεν μιλάμε για μία προοδευτική, αλλά για μία ακόμη αντιδραστική αναθεώρηση, δεν φαίνεται μόνο από τις βασικές προτάσεις που κατέθεσαν και ο ΣΥΡΙΖΑ και η Νέα Δημοκρατία. Φαίνεται και από αυτές που απορρίψατε, ειδικά ο ΣΥΡΙΖΑ. Είναι προτάσεις που καταθέσαμε εμείς σε αυτή τη διαδικασία, για την προστασία και διεύρυνση των λαϊκών δημοκρατικών δικαιωμάτων, των συνδικαλιστικών ελευθεριών, των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας, χωρίς φυσικά να έχουμε αυταπάτες ότι μπορεί να υπάρξει ένα προοδευτικό ή δημοκρατικό Σύνταγμα στο πλαίσιο της σημερινής εξουσίας του κεφαλαίου. Τέτοια παραδείγματα αποτελούν οι προτάσεις μας για την αναθεώρηση των άρθρων 27 και 28, που επιτρέπουν περιορισμό στην άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων και εκχώρησής τους σε ξένα κέντρα. Η παράγραφος 2 του άρθρου 27 επιτρέπει τη διέλευση ξένων στρατευμάτων από τη χώρα μας και ζητάμε να αλλάξει. Επίσης, υπήρξε πρότασή μας να προστεθεί παράγραφος στο άρθρο 27, που να μην επιτρέπει την απόκτηση και παραμονή πυρηνικών και χημικών όπλων στη χώρα μας. Απορρίψατε ακόμη και αυτό! Απορρίψατε την πρότασή μας για να υπάρξει παραπέρα διεύρυνση του δικαιώματος της απεργίας με την κατοχύρωση της απεργίας πολιτικής αλληλεγγύης και τη συνταγματική απαγόρευση της ανταπεργίας, του γνωστού lock out, για την επέκταση του απεργιακού δικαιώματος στα Σώματα Ασφαλείας και τους δικαστικούς, για να είναι η κοινωνική ασφάλιση αποκλειστική υποχρέωση του κράτους, να υπάρχει πλήρης κατοχύρωση χωρίς περιορισμούς των ελεύθερων συλλογικών συμβάσεων στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, να καταργηθεί η συνταγματική απαγόρευση για μονιμοποίηση των συμβασιούχων, που σήμερα διαδηλώνουν οι εκπρόσωποί τους για το θέμα αυτό. Αρνηθήκατε ακόμη και την κατάργηση των άρθρων - «ζόμπι», των άρθρων - «βρικολάκων» 48 και 107, που αφορούν τη συνταγματική κατοχύρωση των προνομίων του εφοπλιστικού και ξένου κεφαλαίου ή την τροποποίηση του άρθρου 18, έτσι ώστε ο ορυκτός πλούτος της χώρας, τα κοινωνικά αγαθά, οι δημόσιες εκτάσεις σε ορεινούς όγκους, οι αιγιαλοί, οι αρχαιολογικοί χώροι να μην παραχωρούνται σε τρίτους για εκμετάλλευση. Αρνηθήκατε να υιοθετήσετε ή ξεπεράσατε με ημίμετρα ακόμη και ορισμένα υπερώριμα αιτήματα αστικού εκσυγχρονισμού, όπως είναι ο πλήρης διαχωρισμός Κράτους - Εκκλησίας, που έχει ξεκινήσει εδώ και δύο αιώνες σε κάποιες χώρες και έχει συντελεστεί σε άλλες χώρες εδώ και δεκαετίες. Και λέμε για πλήρη διαχωρισμό με ό,τι αυτό συνεπάγεται, όπως η κατάργηση της επικρατούσας θρησκείας, η υποχρεωτικότητα του πολιτικού τύπου στον όρκο, στον γάμο κ.λπ. - ανεξάρτητα φυσικά με τον σεβασμό στο θρησκευτικό συναίσθημα και τη δυνατότητα να τελείται και θρησκευτικός γάμος - η κατάργηση του κατηχητικού χαρακτήρα του μαθήματος των θρησκευτικών. Και όλα αυτά - που διατυπώθηκαν πριν από εκατό χρόνια στη χώρα μας από το ιδρυτικό συνέδριο του ΚΚΕ, τότε ΣΕΚΕ, και μάλιστα ως άμεσα αιτήματα - τα απορρίψατε στο όνομα του μαξιμαλισμού. Είναι μαξιμαλισμός - λέτε - αυτά που ζητάει το ΚΚΕ. Απορρίψατε να κατοχυρωθεί συνταγματικά η απλή και ανόθευτη αναλογική και όχι η καρικατούρα που φέρνετε με το 10% των εδρών να μπορεί να μην διανέμεται αναλογικά ή τη ρύθμιση να μην διορίζεται η ηγεσία των δικαστηρίων από την εκάστοτε κυβέρνηση, που ήταν και η δικιά σας παλιά πρόταση, όπως είναι και σήμερα πρόταση των δικαστικών. Όλα τα παραπάνω, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν μία δέσμη προοδευτικών προτάσεων, τα απορρίψατε χωρίς συζήτηση. Φυσικά δεν είχαμε καμμία αυταπάτη ότι θα τα υιοθετούσατε, γιατί η στρατηγική που υπηρετείτε, ο δρόμος που ακολουθείτε δεν χωρά τις παραμικρές αποκλίσεις, ούτε καν στοιχειώδεις αλλαγές αστικού εκσυγχρονισμού. Γι' αυτό εμείς αυτές τις προτάσεις τις καταθέτουμε πάνω απ' όλα για συζήτηση, για προβληματισμό στον ίδιο το λαό, στους εργαζόμενους, στο κίνημά τους, για το τι πρέπει σήμερα να παλέψουμε και να διεκδικήσουμε, έτσι ώστε μέσα από αυτή την πάλη οι εργαζόμενοι να συνειδητοποιήσουν ότι η υπεράσπιση και διεύρυνση αυτών των δικαιωμάτων απαιτούν βαθύτερες ριζικές αλλαγές στην οικονομία και την εξουσία. Γιατί σήμερα ό,τι και να κατακτάνε οι εργαζόμενοι τελικά θυσιάζεται στον βωμό των «ιερών και των οσίων» που πάνω απ' όλα προστατεύει το Σύνταγμά σας: την ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής, την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, την ψευδεπίγραφη τυπική ισότητα - αυτή την ψευδεπίγραφη τυπική ισότητα! - που υπάρχει στις εκμεταλλευτικές κοινωνίες ανάμεσα στον φτωχό, τον άνεργο, τον εργαζόμενο, τον μεροκαματιάρη και σε αυτούς που έχουν και κατέχουν όλο τον πλούτο. Απέναντι, λοιπόν, σε αυτήν την ωμή δικτατορία του κεφαλαίου εμείς προβάλλουμε, προτάσσουμε μία ανώτερη μορφή δημοκρατίας, που θα εδράζεται στους τόπους δουλειάς, σε μία πρωτόγνωρη μορφή άμεσης συμμετοχής, ελέγχου, αιρετότητας, λογοδοσίας και ανάκλησης των εκλεγμένων αντιπροσώπων του λαού, στο πλαίσιο μιας νέας κοινωνικής οργάνωσης. Ο λαός έχει το δικαίωμα να παλεύει σε μία τέτοια κατεύθυνση και επίσης έχει τη δυνατότητα και τη δύναμη να επιβάλει αυτή την κατεύθυνση. Άλλωστε το άγχος σας για να εξασφαλιστεί η πολιτική σταθερότητα, δείχνει και την ανησυχία σας για πιθανές αστάθειες. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Εμείς αυτές τις αστάθειες του πολιτικού συστήματος καλούμε τον λαό να μην τις φοβηθεί, αλλά να τις αξιοποιήσει, να τις διευρύνει προς όφελός του, για να εμποδίσει μέτρα σε βάρος του, να αποσπάσει ό,τι μπορεί και να διαμορφώσει συσχετισμό και προϋποθέσεις σύγκρουσης με το σάπιο καπιταλιστικό σύστημα. Σε σχέση - τελειώνω, κύριε Πρόεδρε - με τα άρθρα, θα ψηφίσουμε «υπέρ» σε άρθρα που συμφωνούμε, έστω κι αν δεν θεωρούμε ικανοποιητική την πρόταση που γίνεται. Θα ψηφίσουμε «παρών» σε άρθρα που μπορεί να συμφωνούμε ότι πρέπει να αναθεωρηθούν, αλλά θεωρούμε ότι την κατεύθυνση που δίνεται ανεπαρκή ή προβληματική και θα ψηφίσουμε «κατά»σε άρθρα που θεωρούμε ότι βρίσκονται σε αντιδραστική κατεύθυνση. Και ξεκαθαρίζουμε - αυτό που είπαμε και στην επιτροπή, αυτό που ήταν η θέση και άλλων κομμάτων, όπως του ΣΥΡΙΖΑ, σε προηγούμενες συνταγματικές Αναθεωρήσεις, ασχέτως αν το αλλάζει τώρα - ότι σε κρίσιμες συνταγματικές διατάξεις δεν πρέπει να συγκεντρωθεί ο αριθμός των 180 Βουλευτών, για να μην έχει η επόμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία «λευκή επιταγή», ελεύθερα τα χέρια της να αλλάξει ό,τι η ίδια νομίζει. Με αυτή την αρχή πορευτήκαμε και σε προηγούμενες συνταγματικές Αναθεωρήσεις. Αυτή τη στάση θα κρατήσουμε και τώρα σε κρίσιμες συνταγματικές διατάξεις.
Ευχαριστούμε, κύριε Γκιόκα. Τελευταίος εκ των ειδικών αγορητών είναι ο κ. Γεωργιάδης από την Ένωση Κεντρώων. Σας παρακαλώ για την τήρηση του χρόνου. Ύστερα περνάμε στους ομιλητές. Πρώτος είναι ο κ. Παρασκευόπουλος και μετά ο κ. Τραγάκης. Επαναλαμβάνω προς τους ομιλητές ότι θα έχουν ενιαίο χρόνο οι σαράντα έξι της επιτροπής με τους συναδέλφους που προσετέθησαν, καμμιά πενηνταριά ακόμα δηλαδή. Έχουμε πάει σε ενιαίο χρόνο επτά λεπτών. Θα παρακαλούσα να τηρηθεί, διότι πλέον έχουμε φτάσει τους εκατόν δεκαπέντε ομιλητές. Είναι εύλογο. Άλλωστε όλοι μαζί το αποφασίσαμε το πρωί. Ορίστε, κύριε Γεωργιάδη, έχετε τον λόγο.
Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Θα είμαι και σύντομος. Δεν θα εξαντλήσω καν το εικοσάλεπτο. Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, μελετώντας τους άξονες της προτεινόμενης συνταγματικής Αναθεώρησης, γίνεται εύκολα αντιληπτή η όλη προσπάθεια της Κυβέρνησης να προβεί σε μία, τουλάχιστον κατά την άποψή μας, κατ' επίφαση Αναθεώρηση του Συντάγματος. Αυτό αποδεικνύεται από την αναλυτική αξιολόγηση των επιμέρους προτεινόμενων τροποποιήσεων, η οποία απέφυγε τις ριζικές τομές για την ενίσχυση βασικών αρχών, όπως η διαφάνεια, η αμεροληψία, η ίση μεταχείριση των πολιτών απέναντι στον νόμο, γενικότερα η αντιπροσώπευση των εν γένει βασικών εγγυήσεων τήρησης της συνταγματικής αρχής. Αντίστοιχα το κόμμα της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης προτείνει με τη σειρά του σημαντικές τροποποιήσεις για το ισχύον Σύνταγμα και αν και για αρκετές από αυτές, και των δύο κομμάτων, θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι σωστή η κατεύθυνση στο σύνολο, υπάρχουν κάποιες ασάφειες ή μαρτυρούν μία έλλειψη προσεκτικής και μη ολοκληρωμένης εξέτασης των ζητημάτων. Ως Ένωση Κεντρώων εμείς έχουμε επεξεργαστεί με πάρα πολύ μεγάλη προσοχή, εξατομικευμένα και διεξοδικά, συγκεκριμένες τροποποιήσεις, οι οποίες όμως, τουλάχιστον κατά την εισήγησή μας και κατά την κατάθεση εκ μέρους μας της γενικής μας πρότασης, αγνοήθηκαν από το σύνολο των κομμάτων. Μέσα στην πληθώρα των προτεινόμενων προς ψήφιση ρυθμίσεων υπάρχει χώρος για ποικίλες κατηγοριοποιήσεις αυτών. Θα ήθελα να κάνω κάποιες αναφορές. Μια πρώτη κατηγορία είναι οι τροποποιήσεις που δεν έχουν στόχο την προσαρμογή παρωχημένων συνταγματικών διατάξεων στις σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες και αντιλήψεις, αλλά αντιθέτως στοχεύουν στη συνταγματική καθιέρωση μειοψηφικών πολιτικών ιδεοληψιών που δεν βρίσκουν νομιμοποιητικό έρεισμα ούτε στην πολιτική τάξη αλλά ούτε και στην κοινωνία. Τέτοια, για παράδειγμα, είναι η προτεινόμενη εισαγωγή της θρησκευτικής ουδετερότητας, η οποία δημιουργεί πάρα πολλά προβλήματα, χωρίς να επιλύει στην ουσία κανένα και προκαλεί γενικότερα το λαϊκό αίσθημα απλώς και μόνο προς όφελος πολιτικών εμμονών ενός συντριπτικά μειοψηφικού ακροατηρίου. Μια δεύτερη κατηγοριοποίηση είναι τροποποιήσεις που έχουν καθαρά διακριτικό χαρακτήρα και επομένως εισάγονται για την προαγωγή του πολιτικού προφίλ της Κυβέρνησης ή της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης και όχι για να διασφαλίσουν κάποια κοινωνικά δικαιώματα - για παράδειγμα, η τροποποίηση στο άρθρο 21, που αφορά την προστασία της οικογένειας και ούτω καθεξής - , που συνιστούν απλές διακηρύξεις, κενές ουσιαστικά περιεχομένου, αφού οι επιταγές τους είναι αδύνατον να διασφαλιστούν από τον νομοθέτη και τη διοίκηση και προκαλούν εντέλει την περιφρόνηση των πολιτών απέναντι στις συνταγματικές διατάξεις. Μια τρίτη κατηγορία είναι τροποποιήσεις που αποσκοπούν στη μεταβολή των κανόνων λειτουργίας των θεσμών του πολιτεύματος κατά τρόπο ώστε να εξυπηρετούνται επίσης μικροκομματικά συμφέροντα, πλήττοντας στην ουσία τους θεσμούς. Αυτό ισχύει, πρώτον, για την προσπάθεια αποσύνδεσης της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη Βουλή και την πιθανότητα διάλυσής της, που απλώς αποκαλύπτει τη βούληση να απαλλαχθεί από την ευθύνη που η ίδια έχει για την τυχόν αδυναμία να λειτουργήσει ως ενιαίο σώμα. Ή ακόμη για την προτεινόμενη εποικοδομητική ψήφο δυσπιστίας, η οποία συνοδευόμενη με την πρόταση νέου Πρωθυπουργού καθίσταται προφανώς ανέφικτη. Το ίδιο ισχύει και για τον υπερβολικό αριθμό του ενός εκατομμυρίου υπογραφών για δημοψήφισμα προς κατάργηση ψηφισμένου νόμου και των πεντακοσίων χιλιάδων υπογραφών για διενέργεια δημοψηφίσματος για κρίσιμο εθνικό θέμα, που καθιστά τον προτεινόμενο θεσμό πραγματικά και πρακτικά στην ουσία ανεφάρμοστο. Αντίστοιχες είναι, τέλος, οι προτάσεις της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης για εκλογή σε ρητή, προκαθορισμένη ημερομηνία αυτοδιάλυσης της Βουλής και πρόωρες εκλογές για το υπολειπόμενο διάστημα με βάση το άρθρο 53. Είναι προτάσεις που δήθεν αποσκοπούν στην εξάλειψη των τακτικισμών της Κυβέρνησης, αλλά εντέλει ίσως διευκολύνουν τους μικροκομματικούς τακτικισμούς της εκάστοτε αντιπολίτευσης. Μια τέταρτη κατηγορία αφορά τις τροποποιήσεις που εισάγονται με πρόχειρο τρόπο, νομοτεχνικά εσφαλμένο θεωρούμε, ασαφή και χωρίς να έχουν σταθμιστεί τα όσα διακυβεύονται. Τέτοιες προτάσεις είναι, για παράδειγμα, η τροποποίηση του άρθρου 24 ως προς την προστασία των δασικών οικοσυστημάτων, με την οποία, μεταξύ άλλων, οριοθετείται κατά τρόπο προφανώς αυθαίρετο ο εννοιολογικός προσδιορισμός του δάσους. Όπως επίσης η ασαφής πρόταση προς την αναπλήρωση του Προέδρου της Δημοκρατίας για το άρθρο 34 ή ακόμα και η πρόταση κατά την οποία πρέπει στο δημοψήφισμα, με βάση το άρθρο 44, το ερώτημα - αναφέρει - να διατυπώνεται με τρόπο εύληπτο και κατανοητό, ρύθμιση που μόνο ερμηνευτικά προβλήματα μπορεί να εγείρει, τουλάχιστον κατά την άποψη της Ένωσης Κεντρώων. Η επόμενη κατηγορία αφορά τροποποιήσεις που προτείνονται αβίαστα, χωρίς να λαμβάνεται υπ' όψιν η διατάραξη της κοινωνικής συνταγματικής τάξης που θα προκληθεί από τυχόν υιοθέτησή τους. Μία πρόταση αντίστοιχη είναι η απευθείας εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από τον λαό, που πρώτιστα θα σημάνει πιθανή - και το τονίζω, πιθανή - μελλοντική συνταγματική μετατόπιση από την προεδρευόμενη κοινοβουλευτική στην προεδρική δημοκρατία. Το ίδιο ισχύει και για την πρόταση περί απαγόρευσης συμμετοχής σε κυβερνητική θέση δικαστικών λειτουργών μετά την για οποιονδήποτε λόγο απώλεια της ιδιότητάς τους αυτής, με βάση το άρθρο 89, η οποία παραβιάζει πληθώρα συνταγματικών διατάξεων, όπως το άρθρο 1, το άρθρο 5, το άρθρο 22. Μία άλλη κατηγορία - έκτη κατά τη σειρά των όσων ανέφερα - είναι προτάσεις που, ανεξαρτήτως του ειδικού περιεχομένου τους και της ορθότητάς τους ή μη, προκαλούν σημαντικές τομές στο υφιστάμενο Σύνταγμα, όπως είναι η θρησκευτική ουδετερότητα ή η ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων κ.λπ.. Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, το Σύνταγμα είναι ο καταστατικός νόμος του κράτους. Εξ ορισμού, δηλαδή, σκοπός του είναι να περιγράψει σε γενικές γραμμές τις κύριες αρχές, που διέπουν την οργάνωση και λειτουργία του κράτους ως κράτους δικαίου και ως κοινωνικού κράτους και τους βασικούς κανόνες που διασφαλίζουν την τήρηση των παραπάνω αρχών. Κατά συνέπεια, το Σύνταγμα ως ο κύριος πυλώνας της έννομης τάξης, καλείται να έχει κατά το δυνατόν καθολικό και διαχρονικό χαρακτήρα - αυτό το γνωρίζουμε όλοι και συμφωνεί και σύσσωμο το Σώμα θεωρώ. Κάθε πρόταση αναθεώρησής του πρέπει να γίνεται με φειδώ και βάσει ευρειών κοινωνικών και πολιτικών συναινέσεων και συνθέσεων, αλλά και να αφορά μόνο τις παραπάνω θεμελιακές αρχές και όχι να εκτείνεται σε ειδικά ζητήματα που πρέπει να ρυθμίζονται από τον κοινό νομοθέτη. Επιπλέον, σε συνθήκες μη κανονικότητας, όπως αυτές οι οποίες επικρατούν στη χώρα μας κατά τα τελευταία έτη, δεν θα έπρεπε κατ' αρχάς να αποτολμάται η συνταγματική Αναθεώρηση διότι κινδυνεύει να μεταπέσει από εργαλείο προσαρμογής του υπέρτατου και υπερκομματικού κανόνα δικαίου σε απόπειρα περιορισμού του έργου του κοινοβουλίου και της κυβέρνησης με μικροπολιτικά κριτήρια. Από τα όσα ήδη προανέφερα συνάγονται αβίαστα και με ασφάλεια τα εξής: Τα περιστατικά που επιδεικνύουν την επίπλαστη και μόνο οριακά σύμφωνη με το γράμμα του νόμου, όχι όμως με το πνεύμα του επί της ουσίας, λειτουργία του κοινοβουλίου πολλαπλασιάζονται σχεδόν καθημερινά. Η κυβερνητική πλειοψηφία, η αρχή της δεδηλωμένης, η έννοια της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, έννοιες που εμπειρικώς γνωρίζουν όλοι οι Έλληνες και ουδέποτε είχαν εγερθεί ζητήματα αμφισβήτησης, έχουν τεθεί επί τάπητος με τρόπο πρωτόγνωρο για τον πολίτη. Τα γεγονότα, δυστυχώς, επιβεβαιώνουν τις θέσεις της Ένωσης Κεντρώων που εξαρχής επισήμανε ότι η τρέχουσα πολιτική κατάσταση παραβιάζει τη νηφαλιότητα, τη σταθερότητα, τη δυνατότητα εθνικής συνεννόησης, που αποτελούν τα εχέγγυα μίας ισορροπημένης, επιτυχημένης και αποτελεσματικής συνταγματικής αναθεώρησης. Αντιθέτως, όλα συνηγορούν με τη θέση που επίσης η Ένωση Κεντρώων παγίως εκφράζει, ότι δηλαδή η διαδικασία της συνταγματικής Αναθεώρησης αποτελεί ένα απλό πρόσχημα μέσω του οποίου η Κυβέρνηση και η Αξιωματική Αντιπολίτευση απλώς απευθύνονται στο εκλογικό τους ακροατήριο, χωρίς καμμία περαιτέρω ουσιαστική βούληση περί πραγματικής συνταγματικής Αναθεώρησης. [[Στο σημείο αυτό την Προεδρική Έδρα καταλαμβάνει ο Δ΄ Αντιπρόεδρος της Βουλής κ. ΝΙΚΗΤΑΣ ΚΑΚΛΑΜΑΝΗΣ]] Τέλος, όπως έχουμε δει και έχουμε διαπιστώσει το τελευταίο χρονικό διάστημα, είναι πιο επιτακτική και πιο επίκαιρη από ποτέ η πρόταση που έχει κάνει η Ένωση Κεντρώων περί απώλειας της κοινοβουλευτικής ιδιότητας σε περίπτωση ανεξαρτητοποίησης ενός Βουλευτή, ιδιαίτερα και ειδικότερα αν έχει εκλεγεί με λίστα και όχι με σταυρό. Ίσως χρειάζονται κάποιες αναγκαίες νομοτεχνικές προσαρμογές. Για παράδειγμα, να υπάρχει η διατήρηση της βουλευτικής έδρας, αλλά χωρίς τη δυνατότητα προσχώρησης σε άλλη Κοινοβουλευτική Ομάδα, χωρίς τη δυνατότητα να προσμετράται η ψήφος του σε ψήφο εμπιστοσύνης ή για την ψήφο εμπιστοσύνης να είναι μόνο οι Βουλευτές που ανήκουν και μετέχουν σε Κοινοβουλευτικές Ομάδες και ούτω καθεξής. Υπάρχουν πάρα πολλές προτάσεις, τις οποίες θα μπορούσαμε να συζητήσουμε, για να εκλείψουν όλα αυτά τα φαινόμενα που έχουμε δει τις τελευταίες εβδομάδες, για να μην πω τους τελευταίους μήνες. Όμως, το σημαντικό είναι ότι στοχεύει στην αποσύνδεση της κυβερνητικής σταθερότητας από τυχαίες ή επί τούτου κομματικώς οργανωμένες ανεξαρτητοποιήσεις Βουλευτών οι οποίοι μεταφέρουν την έδρα τους από το ένα κόμμα στο άλλο, δημιουργώντας έτσι πρόσκαιρες, εύθραυστες και ετερόκλητες κοινοβουλευτικές ισορροπίες και πλειοψηφίες, οι οποίες δεν απηχούν, όπως θα έπρεπε τουλάχιστον, μια συμπαγή κυβερνητική συνοχή και παράλληλα, αγνοούν τη βούληση του ελληνικού λαού, γιατί, όπως έχω πει και έχουμε πει σαν Ένωση Κεντρώων, οι ψηφοφόροι ψηφίζουν ένα κόμμα και τους Βουλευτές του γιατί τους εκπροσωπεί αυτό το κόμμα και αυτοί οι Βουλευτές να βρίσκονται σε αυτό το κόμμα και να ακούγεται η γνώμη τους. Εάν είναι να μεταπηδούν οι Βουλευτές σε κάποιο άλλο κόμμα, θα μπορούσαν αυτομάτως να είχαν ψηφίσει το άλλο κόμμα. Οπότε θα πρέπει να εξασφαλίσουμε αυτή τη βούληση του ελληνικού λαού, σε αυτό που θέλει να ψηφίζει ο ίδιος. Κατά συνέπεια, με την πρόταση αυτή προστατεύεται το κύρος του Βουλευτή από τη μια πλευρά και αίρεται η κάθε δυνατότητα η βουλευτική ιδιότητα και έδρα να καθίσταται αντικείμενο διαπραγμάτευσης και φημών περί εμπλοκής Βουλευτών σε σχέση συναλλαγής με σκοπό τη λήψη κάποιων ανταλλαγμάτων, δηλαδή την εξασφάλιση της μελλοντικής τους πολιτικής επιβίωσης. Τέτοια φαινόμενα, δυστυχώς, είναι πλέον πολύ συνηθισμένα στον κοινοβουλευτικό βίο, ο οποίος καθίσταται ασαφής και αβέβαιος, εκθέτοντας το σύνολο του πολιτικού κόσμου στα μάτια των πολιτών. Προέχει, λοιπόν, η λήψη από εμάς τους ίδιους των απαραιτήτων μέτρων σε ένα πλαίσιο δεοντολογίας και αυτορρύθμισης, με σκοπό την προάσπιση του κύρους του πολιτικού μας συστήματος έναντι των πολιτών που κάθε μέρα το αντιμετωπίζουν με ολοένα και αυξανόμενη αποστροφή. Δεν θα τοποθετηθώ συνολικά επί των άρθρων. Το έχουμε κάνει έτσι και αλλιώς πάρα πολλές φορές και έχουμε αναλώσει αρκετές ώρες κατά τη διάρκεια των επιτροπών και μάλιστα, επειδή είναι και ο κύριος Παρασκευόπουλος που προήδρευε, οφείλω να πω και από το Βήμα της Βουλής ότι ήταν μια ομαλή και συναινετική διαδικασία και ήταν ένας παραγωγικός διάλογος και παρ' όλες τις αντιρρήσεις, που μπορεί να είχαμε όλα τα κόμματα μεταξύ μας, τουλάχιστον ήταν μια πολύ σωστή διαδικασία και σε πάρα πολύ υψηλό επίπεδο. Η μόνη αναφορά που θα κάνω είναι για το άρθρο 86, περί ευθύνης Υπουργών. Επειδή έχει ακουστεί ότι εμείς δεν θα το στηρίξουμε ως Ένωση Κεντρώων, θέλω να είμαι συγκεκριμένος σε κάποια πράγματα, γιατί δεν γνωρίζουμε μέχρι το τέλος, μέχρι την τελική ψηφοφορία τι θα κάνουμε. Κατ' αρχάς, είμαστε υπέρ της αλλαγής του συγκεκριμένου άρθρου. Θεωρούμε ότι πρέπει να γίνει. Πρέπει να πάψει όλο αυτό που υπάρχει όσον αφορά την ευθύνη των Υπουργών. Όμως, από την άλλη, δεν μπορούμε να δεχθούμε ότι θα υπάρξει μια εικοσαετής μη παραγραφή για το κάθε αδίκημα, διότι στο τέλος της ημέρας υπάρχει και ο κίνδυνος κανένας Υπουργός να μην θέλει να αναλάβει τα καθήκοντά του και να φοβάται να υπογράψει το οτιδήποτε γιατί μπορεί να ενοχοποιηθεί στο μέλλον. Όμως, σίγουρα δεν μπορούμε να συνταχθούμε εκατό τοις εκατό στις προτάσεις, που έχουν έρθει είτε από την Αξιωματική Αντιπολίτευση είτε από τη Συμπολίτευση. Θα δούμε στο τέλος της ημέρας πώς θα στηρίξουμε το συγκεκριμένο άρθρο με επιχειρήματα. Κλείνοντας, κύριε Πρόεδρε, θέλω να πούμε το εξής: Όταν αποκατασταθεί η κανονικότητα και η ομαλότητα στη λειτουργία του κοινοβουλευτικού μας συστήματος, όταν η Βουλή μας δεν θα φοβάται να αναμετρηθεί, όπως άλλωστε δεν το φοβόταν και μέχρι πρότινος, με την ανάδειξη ενός Προέδρου της Δημοκρατίας ευρείας αποδοχής, όταν θα έχουν τελειώσει τα πρωτόγνωρα, εμφανή και μη, πολιτικά παιχνίδια της τελευταίας κοινοβουλευτικής περιόδου, τότε ίσως να είναι η κατάλληλη συγκυρία για την έναρξη διαβουλεύσεων περί συνταγματικής αναθεώρησης με πάρα πολύ σοβαρή πιθανότητα την επίτευξη πραγματικών και παραγωγικών αποτελεσμάτων. Θα τοποθετηθούμε και μέσω του Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου και μέσω του ομιλητή μας και του Προέδρου κατά τη διάρκεια της Ολομέλειας και σίγουρα την ώρα της ονομαστικής ψηφοφορίας επί των άρθρων. Άλλωστε, έχουμε καταθέσει και σχετικές προτάσεις για το ποια άρθρα θεωρούμε εμείς σημαντικά να αναθεωρηθούν και με ποιο τρόπο. Ευχαριστώ πάρα πολύ.
Όπως είπε ο Πρόεδρος, ξεκινάμε τον κατάλογο των ομιλητών. Λέω τους πέντε πρώτους, από τους οποίους οι δύο είναι εντός Αιθούσης, είναι ο κ. Παρασκευόπουλος και ο κ. Τραγάκης. Μετά ακολουθεί ο κ. Κυρίτσης, η κ. Χριστοφιλοπούλου και ο κ. Δουζίνας. Έχει αποφασιστεί ο χρόνος να είναι επτά λεπτά για όλους. Κύριε Παρασκευόπουλε, έχετε τον λόγο για επτά λεπτά.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να ξέρω αν θα έχω μια δυνατότητα να μιλήσω δύο λεπτά επιπλέον των επτά. Στα εννέα λεπτά πιστεύω ότι θα μπορέσω να αξιοποιήσω και κάποια…
Αρχίστε την ομιλία σας και θα έχετε και μια μικρή ανοχή. Όμως, είναι επτά λεπτά για όλους.
Όμως, κύριε Πρόεδρε, έχουν περάσει ήδη δεκαπέντε δευτερόλεπτα. Θα προσπαθήσω να κάνω γρήγορα και να πω κατ' αρχάς, ότι ο κ. Κατρούγκαλος εκφράζοντας ευχαριστίες για τα μέλη της αναθεωρητικής επιτροπής και τη συμβολή τους στο δημιουργικό κλίμα, το οποίο είχαμε, με κάλυψε και μπορώ έτσι να είμαι σύντομος. Επομένως, θα επεκταθώ μόνο σε δύο οφειλόμενες αναφορές. Η μια είναι στον Αντιπρόεδρο, τον κ. Τραγάκη, όχι μόνο λόγω της εμπειρίας του η οποία είναι πασίγνωστη, αλλά λόγω και του κοινοβουλευτικού ήθους με το οποίο βοήθησε τη διαδικασία και επίσης, και στον ίδιο τον κ. Κατρούγκαλο ο οποίος, βεβαίως, δεν θα μπορούσε να ευχαριστήσει τον εαυτό του και βεβαίως, ευχαριστίες απευθύνονται σε όλα τα μέλη της επιτροπής ένα προς ένα. Θέλω να πω ότι η συνταγματική αυτή Αναθεώρηση, η οποία επιχειρείται, αν έχει ένα βασικό χαρακτηριστικό - σε ό,τι αφορά ιδιαίτερα μάλιστα στις προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ - , κατά τη γνώμη μου, είναι η ειλικρίνεια. Δεν πρόκειται για μια πρόταση η οποία αποσκοπεί σε ένα πολιτικό όφελος ενόψει των προσεχών εκλογών ή εν όψει των μεταπροσεχών εκλογών και του μέλλοντος προς εμπέδωση της εξουσίας της Αριστεράς ή οποιασδήποτε εξουσίας. Είναι μια πρόταση η οποία επιδιώκει αυτό το οποίο δείχνει. Τι δηλαδή; Μια διόρθωση δυσλειτουργιών στη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος και των εκφάνσεών του, των ειδικών του λειτουργιών και μια ενίσχυση κάποιων από τα ατομικά και από τα κοινωνικά δικαιώματα, τα οποία φάνηκαν ότι τη χρειάζονται, εν όψει και της κρίσης την οποία περάσαμε η οποία, βεβαίως, επηρέασε και την κοινωνική ζωή, αλλά επηρέασε, όπως ξέρουμε σε βαθμό δοκιμασίας, και τη λειτουργία των πολιτικών θεσμών. Θα ήθελα να πω στο ίδιο σημείο, αναφερόμενος στην ειλικρίνεια των προτάσεων του ΣΥΡΙΖΑ, το εξής: ότι δεν είναι η στιγμή αυτή προκειμένου να κρίνουμε τις προτάσεις για αναθεώρηση με βάση τα κίνητρα τα οποία μπορεί να υπάρχουν. Αυτή τη στιγμή είμαστε υποχρεωμένοι να κρίνουμε τις προτάσεις με βάση την ευστοχία τους, με βάση την ορθότητά τους. Ετοιμάζεται ένας ανώτατος κανονιστικός χάρτης, ο οποίος υπάρχει προσδοκία ότι θα είναι σε λειτουργία για πολλά χρόνια. Όταν μετά από δέκα είκοσι χρόνια ίσως θα δοκιμάζεται μια συνταγματική ρύθμιση η οποία ψηφίστηκε με την Αναθεώρηση αυτή, τότε θα έχει πολύ μικρή σημασία ποιες ήταν οι προθέσεις. Όντως υπάρχει η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας, η οποία ζητά οι εκλογές να γίνονται ανά τετραετία. Αυτό το προτείνει ένα κόμμα το οποίο ζητούσε κάθε μέρα εκλογές. Όντως εδώ φαίνεται τα κίνητρα και η ρύθμιση να έρχονται σε μια αντίθεση. Δεν θα ασχοληθούμε με αυτό. Θα δούμε η ρύθμιση αν είναι αυτή η οποία χρειάζεται η χώρα σε βάθος χρόνου. Όπως, επίσης, το ίδιο περίπου θα ήθελα να πω και σε σχέση με την τοποθέτηση του ΚΚΕ. Οι συνάδελφοι είπαν εδώ ότι αμφισβητούν τα κίνητρα ορισμένων ρυθμίσεων επειδή προέρχονται από μια κυβέρνηση η οποία σε ό,τι αφορά, ας πούμε, την διεξαγωγή των δημοψηφισμάτων είχε μια άλλη πρακτική. Ας ξεχάσουμε τα κίνητρα και ας δούμε οι ρυθμίσεις οι οποίες προσπαθούμε να παραγάγουμε αν είναι αυτές τις οποίες χρειάζεται η δημοκρατία, αυτές τις οποίες χρειάζεται η χώρα. Αν θέλετε, και η ειλικρίνεια των προθέσεων του ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται από το γεγονός, ότι στις προτάσεις του σημαία φαίνεται να αποτελεί η αναθεώρηση του άρθρου 86, ώστε να μπορεί να είναι ουσιαστική η αναζήτηση ποινικών ευθυνών από πολιτικούς. Αντίθετα, το θέμα το οποίο κυρίως φαίνεται να ενδιαφέρει τη Νέα Δημοκρατία, εάν κρίνω από τις τελευταίες τοποθετήσεις αλλά και από επικοινωνιακή προβολή των ζητημάτων του Συντάγματος από εκείνη την πλευρά, είναι το άρθρο 32. Βεβαίως, το άρθρο 32 αφορά την πολιτική ροή και την εναλλαγή των κυβερνήσεων. Δεν είναι ένα άρθρο το οποίο σε βάθος χρόνου προσπαθεί να δει τα ζητήματα των δικαιωμάτων και της δημοκρατίας. Τώρα, πια είναι τα θέματα τα οποία στις προτάσεις αυτές βαραίνουν, είναι γνωστά. Είναι το άρθρο 86, η αναλογικότητα, η μη διάλυση της Βουλής. Μεταξύ των δικαιωμάτων τα οποία ζητούμε να αναθεωρηθούν, επιτρέψτε μου προσωπικά να τονίσω την πρόταση αναθεώρησης του άρθρου 25, διότι από αυτήν προκύπτει κάτι πολύ σημαντικό, να μην προβλέπεται δηλαδή πλέον η καταχρηστική άσκηση δικαιωμάτων ως ενάσκηση των δικαιωμάτων. Δεν είναι σωστό αυτό. Πέρα από την αντιδραστική λειτουργία που μπορεί να υπήρξε στο παρελθόν στη χρήση, στην προσφυγή της κατάχρησης δικαιώματος, αυτό που πρέπει να πούμε είναι ότι τα ατομικά και τα κοινωνικά δικαιώματα που εντάσσονται στο Σύνταγμά μας μέχρι το άρθρο 25, είναι δικαιώματα αξιοπρεπούς επιβίωσης και η αξιοπρεπής επιβίωση ποτέ δεν μπορεί να υπόκειται στην κατάχρηση. Πάντοτε είναι αναγκαία. Βεβαίως, η έννοια της επιείκειας στη θέση της έννοιας της κατάχρησης μπορεί να βοηθήσει πάρα πολύ την ορθή εφαρμογή των κανόνων, ώστε να μην έχουμε δυσμενή αποτελέσματα από την ακαμψία των κανόνων σε κάποιες περιπτώσεις όπου οι κανόνες δυσλειτουργούν, όπως εάν έχουμε να κάνουμε με χρέη 0,5 ευρώ ή με κατασχέσεις ύψους 0,5 ευρώ κ.λπ.. Βεβαίως, η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ έχει και μια αμυντική πλευρά. Προσπαθεί να αποκρούσει εργαλεία του νεοφιλελευθερισμού, όπως είναι η παράδοση της πανεπιστημιακής γνώσης στην κερδοσκοπία και ο λεγόμενος τυπικός δημοσιονομικός κανόνας που αφορά τη συνταγματοποίηση του ισοσκελισμού των προϋπολογισμών. Θα ήθελα σε αυτά να προσθέσω δυο λόγια και διαδικαστικά, δυο λόγια που αφορούν την κατεύθυνση, η οποία αποτελεί αντικείμενο και της σημερινής ψηφοφορίας. Πιστεύω το εξής: Δεν μπορεί, εν όψει ενός ζητήματος Αναθεώρησης του Συντάγματος, το οποίο θα έχει συνέπειες δεκαετιών και σε βάθος χρόνου, παρά να χρειάζεται και μια συναίνεση από την άλλη πλευρά, για να γίνει η αντίστοιχη επιλογή, η οποία να έχει την ίδια διάρκεια. Θεωρώ, με δυο λόγια, λογικό εν όψει της Αναθεώρησης του Συντάγματος μια γνώμη να έχει και η πρώτη αναθεωρητική Βουλή και η δεύτερη, αυτή οποία προκύπτει μετά από εκλογές. Τι εξασφαλίζουμε έτσι; Εξασφαλίζουμε ότι η συνταγματική Αναθεώρηση, η επιλογή ουσίας ανταποκρίνεται στη λαϊκή κυριαρχία σε βάθος χρόνου και όχι μόνο σε μια λαϊκή κυριαρχία που εκδηλώθηκε σε μια ευκαιριακή στιγμή. Για τον λόγο αυτό πιστεύω ότι για τρεις λόγους είναι σωστό να ορίζει η παρούσα Βουλή και την κατεύθυνση προς την οποία θα γίνει η Αναθεώρηση. Ο πρώτος λόγος είναι ότι η σημερινή Βουλή προχωρεί σε αναθεώρηση ρυθμίσεων επί τη βάσει μιας αιτιολογίας, επί τη βάσει ενός σκεπτικού. Αυτό το σκεπτικό το οποίο έδειξε ότι ρυθμίσεις μας δυσλειτουργούν, προφανώς δείχνει ταυτοχρόνως και αναγκαίως και ποια είναι η κατεύθυνση της Αναθεώρησης. Αυτό δεν μπορεί να υποτιμηθεί, δεν μπορεί να αγνοηθεί, διότι τότε είναι σαν να αγνοούμε την αιτιολογία της συνταγματικής προόδου, της συζήτησης των ρυθμίσεων. Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο η εγγραφή κατεύθυνσης είναι αναγκαία, κατά τη γνώμη μου, είναι ότι προκειμένου να έχουμε ρυθμίσεις διαχρονικές και ανθεκτικές στο χρόνο, πρέπει από την άλλη πλευρά να νοήσουμε ως πλάσμα και μια λαϊκή κυριαρχία και έναν λαό ο οποίος επίσης έχει διαχρονικότητα, δηλαδή του οποίου η λαϊκή βούληση έχει σε αντίστοιχα μεγάλο χρονικό διάστημα ερωτηθεί και δοκιμαστεί. Το τελευταίο επιχείρημα υπέρ της λήψης, υπ' όψιν της κατεύθυνσης, είναι ακριβώς ότι εκεί μας οδηγεί η αρχή της εμπιστοσύνης και της προβλεψιμότητας. Η αντίθετη άποψη ότι η νέα κυβέρνηση μπορεί να πάρει ένα κείμενο και να εργαστεί πάνω σε tabula rasa ή, για να το πω ελληνικότερα, να αξιοποιήσει μια λευκή συναλλαγματική και να κάνει ό,τι θέλει, πρώτον, αντιβαίνει στην αρχή της εμπιστοσύνης και της προβλεψιμότητας των ρυθμίσεων και δεύτερον, οδηγεί σε μια εξουσιαστική επιλογή, η οποία δεν μπορεί σε βάθος χρόνου να βοηθήσει το κράτος δικαίου. Σας ευχαριστώ πολύ.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θέλω τη συναίνεσή σας. Στον κ. Παρασκευόπουλο που ήταν Πρόεδρος της επιτροπής άφησα εννέα λεπτά, όπως θα κάνω και με τον κ. Τραγάκη, που έχει γράψει τη δική του μακρά και ποιοτική παρουσία, που δεν θα επαναληφθεί από κανέναν μας. Μετά θα πάμε στα επτά λεπτά, όπως είπε ο Πρόεδρος. Κύριε Τραγάκη, έχετε τον λόγο.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η διαδικασία για την Αναθεώρηση του Συντάγματος είναι η κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία και κυρίως δεν αφορά τα κόμματα, αλλά ούτε και την κυβέρνηση. Αφορά τους Βουλευτάς. Στην επιτροπή που εξελέγην Αντιπρόεδρος, με Πρόεδρο τον κ. Παρασκευόπουλο, οποίος είναι δίκαιος και καλός Πρόεδρος, και Γραμματέα τον κ, Παπαθεοδώρου, έγινε μια αξιοθαύμαστη δουλειά από όλους συναδέλφους και οι μελετητές θα βρουν αξιόλογες τοποθετήσεις υψηλού επιπέδου. Να πω δε ότι τα ανώτατα δικαστήρια πολλές φορές ανατρέχουν στα πρακτικά των επιτροπών για την Αναθεώρηση, για να βγάλουν αποφάσεις και γνωμοδοτήσεις. Είναι γνωστό ότι έχω διατελέσει Πρόεδρος στην Επιτροπή Αναθεώρησης Συντάγματος δύο φορές και το 2007 και το 2014. Θα ήθελα με την εμπειρία μου να αναφέρω ορισμένα άρθρα αιχμής, τα οποία μας απασχολούν, παραδείγματος χάριν, με αυτό που έκλεισε ο κ. Παρασκευόπουλος, το άρθρο 110. Είναι γνωστό ότι μια μεγάλη μερίδα των συνταγματολόγων δεν θέλει να ακουμπήσουμε το άρθρο 110. Εμείς το έχουμε στις προτάσεις μας για την Αναθεώρηση. Γιατί; Βέβαια, δεν θέλουμε η Αναθεώρηση του Συντάγματος να γίνει μια κοινή νομοθετική εργασία. Θέλουμε, όμως, να συντμήσουμε τους χρόνους, γιατί, όπως θα αποδείξω μετά, οι χρόνοι έχουν πολύ μεγάλη σημασία. Τότε που ήμουν Γραμματέας της Βουλής το 1974, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, ο Παπακωνσταντίνου, ο Κωνσταντίνος Στεφανάκης είχαν εισαγάγει τη ρύθμιση των πλειοψηφιών, δηλαδή το μεταπλειοψηφικό - «μεταπλειοψηφικό» σημαίνει εκατόν πενήντα ένας στην πρώτη Βουλή, εκατόν ογδόντα στη δεύτερη, εκατόν ογδόντα στην πρώτη, εκατόν πενήντα ένας στη δεύτερη - , θέλοντας με αυτόν τον τρόπο, αφού παρεμβάλλονται εκλογές, να δώσουν τη δυνατότητα στους πολίτες να μπορέσουν, για να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις εκείνες, να κρίνουν τις συνταγματικές αναθεωρήσεις. Θα κάνω μια παρατήρηση τώρα, κύριε καθηγητά, σε ό,τι αφορά την προτείνουσα και την αναθεωρούσα Βουλή. Η άποψη η οποία κυριαρχεί και στους συνταγματολόγους, αλλά είχε διατυπωθεί και το 2007 και 2001 και πάντοτε σε όλες τις συνταγματικές αναθεωρήσεις, είναι ότι η προτείνουσα Βουλή προτείνει, μπαίνει η κατεύθυνση, πράγματι, διότι έχουμε ανάγκη σε κατεύθυνση και περιεχόμενο. Δεν ασχολείται η προτείνουσα Βουλή με το περιεχόμενο. Αυτό είναι πολύ σημαντικό και πρέπει να το ξεκαθαρίσουμε. Δεν το ξεκαθαρίζουμε μόνο εμείς: Ο Σβόλος το 1933, ο Κυριακόπουλος 1962, ο Γεωργόπουλος 1963, ο Μάνεσης το 1980, ο Βαγγέλης ο Βενιζέλος 1984. Η προτείνουσα Βουλή, λοιπόν, είναι εκείνη η οποία δεν καθορίζει το περιεχόμενο. Θα ήθελα να αναφερθώ και σε ορισμένα άλλα άρθρα. Παραδείγματος χάριν, ένα άρθρο αιχμής είναι το άρθρο 32 για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Το κοινοβουλευτικό πολίτευμα λειτουργεί από το 1985-1986 μετά την εφαρμογή του - και την κατάργηση των λεγόμενων ενισχυμένων αρμοδιοτήτων του Προέδρου της Δημοκρατίας επί τριάντα δύο χρόνια και λειτούργησε καλά και στην περίοδο της κρίσης και στην περίοδο του 1989-1993, που ήτανε μια περίοδος η οποία είχε πολλά σοβαρά θέματα. Ασχέτως αν δεν ασκήθηκαν από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας μέχρι σήμερα ορισμένες αρμοδιότητες, τις οποίες είχε, παραδείγματος χάριν τον έλεγχο της συνταγματικότητας, ένα διαδικαστικό προϋποθέσεων για την προκήρυξη δημοψηφίσματος - είναι ένα πολύ σημαντικό θέμα αυτό που το είδαμε στο δημοψήφισμα του 2015- , αυτό που αποδείχθηκε ως βασικό πρόβλημα σε σχέση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας είναι η διαδικασία εκλογής του και κυρίως, η αναγκαστική διάλυση της Βουλής σε περίπτωση που στην τρίτη ψηφοφορία χρειάζεται αυξημένη πλειοψηφία των τριών πέμπτων, δηλαδή εκατόν ογδόντα Βουλευτές. Η επόμενη Βουλή εκλέγει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ακόμα και με σχετική πλειοψηφία. Θα ήθελα εδώ να δούμε λίγο τις δύο προτάσεις των δύο κομμάτων. Τι προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ; Ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει μια διαδικασία μακρόσυρτη, εξαμηνιαία με έξι διαδοχικές ψηφοφορίες και αν αποβούν άκαρπες όλες αυτές οι ψηφοφορίες, να πάμε τότε σε άμεση εκλογή. Τι κίνδυνο ενέχει αυτό; Και θα ήθελα την προσοχή σας, παρακαλώ. Έστω ότι σε αυτό το εξάμηνο διαλύεται η Βουλή είτε λόγω του ότι τελείωσε η περίοδος Βουλής είτε λόγω του ότι προκηρύσσονται ξαφνικά εκλογές είτε κατά κάποιο τρόπο εκλείψει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Τι θα έχει γίνει; Η επόμενη Βουλή θα θέλει πάλι πλειοψηφία εκατόν ογδόντα για την εκλογή Προέδρου Δημοκρατίας. Δηλαδή θα παρουσιάζεται το φαινόμενο μία Βουλή να θέλει τρεις ψηφοφορίες με εκατόν ογδόντα και η άλλη Βουλή που θα προκύψει, αφού έχουν παρεμβληθεί εκλογές, αντί να θέλει εκατόν πενήντα ένας να θέλει εκατόν ογδόντα. Αυτό είναι ένα θέμα, το οποίο πρέπει να μας απασχολήσει και το οποίο πρέπει να το εξετάσουμε με μεγάλη προσοχή. Θα ήθελα να αναφερθώ επιγραμματικά σε ορισμένα άρθρα, όπως παραδείγματος χάριν στο άρθρο 16. Η λειτουργία των ιδιωτικών, μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων είναι ένα κομβικό άρθρο. Αυτό ισχύει σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ακόμα και σε πάρα πολλές χώρες της υφηλίου, για να μην πω σχεδόν σε όλες. Θα αναφέρω δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Η Κυπριακή Δημοκρατία εκτός από τα τρία δημόσια πανεπιστήμια έχει και έξι ιδιωτικά τα οποία φέρνουν εισροή συναλλάγματος στη χώρα, που αποτιμήθηκε περίπου στο 5% του ΑΕΠ. Να φέρω ένα άλλο ακραίο παράδειγμα; Στα κατεχόμενα υπάρχουν δύο κρατικά πανεπιστήμια και έξι αγγλόφωνα πανεπιστήμια. Στα κατεχόμενα. Και ξέρετε, το ΑΕΠ το 2015, αν δεν απατώμαι, ήταν 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Το ένα δισεκατομμύριο ευρώ ήταν από τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, που υπάρχουν στα κατεχόμενα. Άρα, θα ήθελα εδώ λοιπόν, να προσκαλέσω ή να προκαλέσω ακόμα και να παρακαλέσω τους συναδέλφους του ΣΥΡΙΖΑ, να μην είμαστε αρνητικοί στο άρθρο 16. Και θα το εξηγήσω γιατί. Εάν η σημερινή Βουλή δεν αναθεωρήσει το άρθρο 16, θα πρέπει να έρθει σε πρόταση το άρθρο 16 στη Βουλή το 2024-2028. Η επόμενη δε αναθεωρητική Βουλή θα γίνει το 2028 μέχρι το 2032. Θα περάσουν δεκαπέντε ολόκληρα χρόνια για να έχουμε στη χώρα μας ιδιωτικά, μη κερδοσκοπικά ιδρύματα ανωτάτων σχολών. Θα αναφερθώ λίγο και στο άρθρο 24. Το Σύνταγμα του 1975 για πρώτη φορά περιέλαβε την παράγραφο 1 του άρθρου 24 για την προστασία του φυσικού πολιτιστικού περιβάλλοντος, που αποτελεί δικαίωμα του καθενός. Για πρώτη φορά τότε, το 1975, εισήχθη ο όρος της αειφορίας, την οποία σεβόμεθα όλοι. Υπήρξαν όμως, οι συνθήκες αργότερα, που μπήκε η έννοια της βιωσιμότητας. Επομένως η αρχή αυτή, η βιωσιμότητα, δεν αποκλείει την αειφορία. Αντιθέτως, δημιουργεί τις προϋποθέσεις εκείνες - και υπάρχουν αποφάσεις του ανωτάτου δικαστηρίου - που επιτρέπουν τη βιωσιμότητα, δηλαδή σε ορισμένες περιπτώσεις. Και μια σημαντική πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για το άρθρο 24 είναι ο χαρακτηρισμός των δασών. Για το χαρακτηρισμό των δασών προτείνουμε να εκληφθεί η χρονική περίοδος των αεροφωτογραφιών στις 11 Ιουνίου του 1975, γιατί από τότε ίσχυσε το Σύνταγμα. Γιατί το λέμε αυτό; Διότι οι παλαιότερες αεροφωτογραφίες, οι οποίες χρησιμοποιούνταν το 1947, ακόμα και το 1936, έφεραν τραγελαφικά αποτελέσματα. Ολόκληρες συνοικίες της Αθήνας θεωρούντο δάση. Αντιλαμβάνεστε λοιπόν, ότι και το άρθρο 24 πρέπει να πάει προς αναθεώρηση. Επιγραμματικά θα μιλήσω για το άρθρο 62 και για το άρθρο 86. Για το άρθρο 62 συμφωνήσαμε όλοι ότι πρέπει να αναθεωρηθεί. Εδώ θα κάνω μία μικρή παρένθεση να πω ποιο είναι το ανεύθυνο και ποιο το ακαταδίωκτο των Βουλευτών. Το άρθρο 60-61 μιλάει και ορίζει το ανεύθυνο των Βουλευτών για τη σκέψη τους και τη ψήφο τους. Το άρθρο 62 μιλάει για το ακαταδίωκτο και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Είμαστε όλοι σύμφωνοι ότι όλοι οι πολιτικοί, Βουλευτές και Υπουργοί, θα πρέπει να έχουν την ίδια νομική αντιμετώπιση, δικαστική αντιμετώπιση, όπως όλοι οι άλλοι πολίτες. Για το άρθρο 86, εκείνο που θα ήθελα να πω είναι για την αποσβεστική προθεσμία. Τα άρθρα 62, 86 είναι άρθρα στα οποία συμφωνούμε. Εγώ νομίζω ότι συμφωνούμε και στο άρθρο 32 και νομίζω ότι το άρθρο 32 θα πάει προς αναθεώρηση. Η επόμενη Βουλή βέβαια θα είναι εκείνη, η οποία θα εισαγάγει και θα ψηφίσει το περιεχόμενό του. Για το δημοσιονομικό αντίκρισμα είχα πολλά να πω. Μπορεί να το καταθέσω στα Πρακτικά. Κλείνοντας, θα ήθελα να επισημάνω ότι η Νέα Δημοκρατία προτείνει διατάξεις για ένα Σύνταγμα λειτουργικό, σοβαρό, με κοινωνικό πρόσημο, προοδευτικό, με σημαντικές παρεμβάσεις τόσο σε ό,τι αφορά τη νομοθετική εξουσία, δηλαδή το Κοινοβούλιο, την εκτελεστική εξουσία, δηλαδή την Κυβέρνηση και τη δικαστική εξουσία, την παιδεία, το περιβάλλον, τα δημοσιονομικά. Γι' αυτό πραγματικά, θέλω να σας προσκαλέσω, να σας προκαλέσω, αλλά και αν θέλετε και να σας παρακαλέσω, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, να μην αφήσουμε και αυτήν την ευκαιρία η Αναθεώρηση του Συντάγματος να πάει χαμένη. Να προχωρήσουμε σε ρυθμίσεις που πραγματικά θα αφήσουν το αποτύπωμα τους για πολλά χρόνια. Πιστέψτε με, το έχει ανάγκη ο τόπος και η εμπειρία του 2007 ήταν τραυματική. Του 2014 βέβαια, ακόμα περισσότερο, διότι δεν ξεκίνησε καν η διαδικασία και χάσαμε τέσσερα ολόκληρα χρόνια, για να πάμε σε καινούργια έναρξη αναθεωρητικής Βουλής. Σας ευχαριστώ πολύ.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχω την τιμή να ανακοινώσω στο Σώμα ότι τη συνεδρίασή μας παρακολουθούν από τα άνω δυτικά θεωρεία, αφού προηγουμένως ξεναγήθηκαν στην έκθεση της αίθουσας «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ» και ενημερώθηκαν για την ιστορία του κτηρίου και τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, είκοσι ένας μαθητές και μαθήτριες και δύο εκπαιδευτικοί συνοδοί τους από το 6ο Γενικό Λύκειο Ζωγράφου. Η Βουλή τούς καλωσορίζει. [[Χειροκροτήματα απ' όλες τις πτέρυγες της Βουλής]] Τον λόγο έχει ο συνάδελφος του ΣΥΡΙΖΑ κ. Γεώργιος Κυρίτσης.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, σήμερα είναι μία ιδιαίτερη μέρα για τη Βουλή. Η Αναθεώρηση του Συντάγματος είναι μία από τις κορυφαίες διαδικασίες αρμοδιότητας της Εθνικής Αντιπροσωπείας. Επίσης, το Σύνταγμα δεν το αλλάζουμε κάθε τρεις και λίγο. Περιέχει άλλωστε και το ίδιο την αυτοπροστασία του, υπό την έννοια της ιδιαίτερης και χρονοβόρας διαδικασίας που απαιτείται, για την Αναθεώρηση και της αυξημένης πλειοψηφίας, αλλά και το γεγονός ότι η Αναθεώρηση του εκτείνεται σε δύο βουλευτικές περιόδους. Τροποποιούμε, λοιπόν, το Σύνταγμα όταν υπάρχουν λόγοι, όταν θέλουμε να κατοχυρώσουμε συλλογικές κοινωνικές κατακτήσεις ή να τις αποκαταστήσουμε, εφόσον έχουν τρωθεί, ή να τις ενισχύσουμε όπου έχουν καμφθεί. Από την τελευταία μείζονα Αναθεώρηση του Συντάγματος, το 2001, πέρασαν σχεδόν δύο δεκαετίες. Για την Αναθεώρηση που συζητάμε σήμερα υπάρχει λοιπόν και συνταγματική ύλη, διότι διέρρευσε χρόνος, αλλά και ιδιαίτεροι λόγοι που την επιβάλλουν. Πολλά πράγματα άλλαξαν μέσα σε αυτό το διάστημα. Το κυριότερο όμως ήταν η σχεδόν δεκαετής εμπλοκή της χώρας, των θεσμών, της οικονομίας και της κοινωνίας στις μυλόπετρες των προγραμμάτων διάσωσης και των μνημονίων. Αν θελήσει κανείς να περιγράψει συνοπτικά την κατάσταση στην οποία βρεθήκαμε ως χώρα και την οποία πρέπει να αντιμετωπίσουμε και συνταγματικά, θα πρέπει να πούμε ότι διαπιστώσαμε την πρωτοκαθεδρία και την επιβολή της οικονομίας επί της πολιτικής και στην ουσία την επιβολή του χρήματος επί της δημοκρατίας. Είναι ενδεικτική η προσπάθεια συνταγματοποίησης του νεοφιλελευθερισμού, μέσα από την καθιέρωση στο Σύνταγμα, της ιδεοληψίας του λεγόμενου «χρυσού δημοσιονομικού κανόνα». Είχαμε επίσης, μία σχεδόν πλήρη διάρρηξη του κοινωνικού συμβολαίου της λεγόμενης μεταπολιτευτικής συναίνεσης, μία απονομιμοποίηση των πολιτικών ελίτ, αλλά και της ίδιας της πολιτικής, την ανάδυση ενός φασίζοντος αντικοινοβουλευτισμού, την ανάδειξη μέσα από την κρίση των παθογενειών του πελατειακού συστήματος, της διαπλοκής και της διαφθοράς σε ολόκληρο τους το μεγαλείο. Η Αναθεώρηση που συζητάμε αποσκοπεί να αντλήσει διδάγματα από τη μνημονιακή περίοδο και να εισαγάγει κανόνες για την προστασία των θεσμών, της κοινωνίας και της χώρας σε αντίστοιχες περιπτώσεις κρίσης, αλλά και στις προκλήσεις του μέλλοντος. Τέτοιες αλλαγές, σε αυτήν την κατεύθυνση, είναι οι προτάσεις μας για την αλλαγή του άρθρου 86 περί ευθύνης Υπουργών, που αποσκοπεί να άρει την προκλητική ανισότητα έναντι του νόμου. Τέτοια αλλαγή στην κατεύθυνση εμβάθυνσης της δημοκρατίας, τη διασφάλιση ενεργού λαϊκής συμμετοχής, είναι για παράδειγμα οι προτάσεις για τα δημοψηφίσματα. Άλλες τέτοιες κρίσιμες αλλαγές, των οποίων η σημασία αναδείχθηκε μέσα από τη μνημονιακή περιπέτεια και τη νεοφιλελεύθερη επέλαση, είναι η προστασία των κοινών αγαθών, είναι η υποβοήθηση και η διασφάλιση ενός αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης για όλους τους Έλληνες πολίτες, η διασφάλιση και η διεύρυνση των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, ο κατώτατος μισθός, οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας, η μονομερής προσφυγή στη διαιτησία. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ένας ακόμη κρίσιμος άξονας της Αναθεώρησης είναι αυτός που αφορά τον εκσυγχρονισμό των σχέσεων της Εκκλησίας και του Κράτους. Πρόκειται για μία αλλαγή που εγγράφεται στη γενική κατηγορία αυτού που λέμε «αστικός εκσυγχρονισμός». Δηλαδή, είναι αλλαγές ώριμες εδώ και χρόνια, που δεν χρειαζόταν καν να έρθει στην εξουσία ο ΣΥΡΙΖΑ, η Αριστερά, για να προωθηθούν. Όμως, η καθήλωση σε παλαιότερες συντηρητικές αντιλήψεις δεν επέτρεψε αυτές τις αλλαγές να προχωρήσουν. Ο ομιλών είναι μεταξύ εκείνων που θα επιθυμούσαν μια πιο τολμηρή κίνηση στην κατεύθυνση του πλήρους διαχωρισμού της Εκκλησίας από το Κράτος. Ωστόσο, ακόμα και η ελλιπής παρέμβαση με την κατοχύρωση της θρησκευτικής ουδετερότητας του κράτους είναι ένα κρίσιμο βήμα, το οποίο πρέπει να τολμήσουμε. Μία επίσης σημαντική αλλαγή σ' αυτήν την κατηγορία που αναφέραμε, του λεγόμενου «αστικού εκσυγχρονισμού», είναι και η διεύρυνση του άρθρου 5, όπου πλέον διευκρινίζεται ρητά ότι η προστασία των ατομικών δικαιωμάτων παρέχεται και ανεξαρτήτως φύλου, ταυτότητας φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, επιτρέψτε μου να σταθώ λίγο στην πρόταση για την κατοχύρωση της προστασίας των ζώων, στην οποία είχα την τιμή να είμαι ο πρώτος υπογράφων. Η πρόταση αυτή αφορά τον - ας μου επιτραπεί η έκφραση - παιδευτικό χαρακτήρα του Συντάγματος. Προτείνεται η υιοθέτηση ενός νέου ειδικού άρθρου. Ακούω την κριτική ότι υπάρχει το άρθρο 24, το οποίο αφορά την προστασία του περιβάλλοντος. Κρίνω ότι το άρθρο αυτό δεν είναι πρόσφορο. Αναφέρεται γενικώς στην προστασία του περιβάλλοντος, της πανίδας, της χλωρίδας, χωρίς να κάνει ιδιαίτερη διάκριση σε ό,τι αφορά τα ζώα, τα οποία χάνονται μέσα στη γενικότητα της ρύθμισης. Θεωρώ, δηλαδή, ότι η πρότασή μας είναι περισσότερο δικαιωματικού χαρακτήρα, παρά στο πλαίσιο της προστασίας του περιβάλλοντος που περιλαμβάνεται στο άρθρο 24. Η πρόταση αποσκοπεί ακριβώς να ξεχωρίσει τα ζώα και να τονίσει ότι δεν είναι πράγματα. Καθοδηγητική αρχή σ' αυτήν την κατεύθυνση είναι κατά την άποψή μου ο αφορισμός του Μίλαν Κούντερα ότι ο ηθικός πήχης για την ανθρωπότητα τίθεται ακριβώς στη μεταχείριση εκείνων που βρίσκονται στο έλεός της, δηλαδή των ζώων. Η υιοθέτηση μιας τέτοιας διάταξης στο Σύνταγμά μας δεν πρόκειται να καταργήσει τον πολιτισμό της κρεοφαγίας, ούτε να καταστρέψει τη γεωργία και την κτηνοτροφία, αλλά να κατοχυρώσει την προστασία από τη βαρβαρότητα και την κακομεταχείριση όλων των ζώων, άγριων και ήμερων, δεσποζόμενων και αδέσποτων, ζώων εργασίας, παραγωγής και συντροφιάς που παραμένουν με αυτά τα χαρακτηριστικά. Τα τελευταία χρόνια, η σχετική νομοθεσία στην Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα. Θεωρείται προοδευτική με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, αλλά η εφαρμογή της περιορίζεται και αφυδατώνεται μέσα από τις εμπεδωμένες νοοτροπίες του παρελθόντος. Έχουμε νόμους και ταυτόχρονα έχουμε καθημερινές περιπτώσεις κακομεταχείρισης, βασανισμού, θανάτωσης ζώων, ιδίως ζώων συντροφιάς και γερασμένων ζώων εργασίας, αυτό που λέμε «Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν». Η υιοθέτηση της πρότασής μας - ανάλογες διατάξεις, εξάλλου, υπάρχουν και σε άλλα ευρωπαϊκά συντάγματα, όπως αυτό της Ολλανδίας και της Γερμανίας - θα βελτιώσει την κατάσταση στο επίπεδο της συνειδητοποίησης της κοινωνίας, αλλά και της διοίκησης. Είναι μια πρόταση η οποία σε τελική ανάλυση φιλοδοξεί να μας κάνει λίγο καλύτερη κοινωνία και λίγο καλύτερους ανθρώπους. Ευχαριστώ πολύ.
Κι εγώ ευχαριστώ, κύριε Κυρίτση και για την τήρηση του χρόνου. Προχωρούμε με τη συνάδελφο κ. Εύη Χριστοφιλοπούλου από τη Δημοκρατική Συμπαράταξη. Ορίστε, κυρία συνάδελφε, έχετε τον λόγο.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, πράγματι αυτή η διαδικασία ως κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία θα πρέπει να είναι πολύ συναινετική, όσο συναινετική θα μπορούσαμε να την κάνουμε. Γι' αυτό θα σπεύσω να πω ότι η τελευταία παρέμβαση του συναδέλφου για τα ζώα και την προστασία τους είναι εξαιρετικά ουσιώδης. Θα ήθελα, όμως, να ξεκινήσω την ομιλία μου επισημαίνοντας κιόλας ότι πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί, όταν μιλάμε για κοινοβουλευτισμό και για αντικοινοβουλευτισμό, επειδή μάλιστα τα τελευταία τέσσερα χρόνια είδαμε περισσότερες εκπρόθεσμες και μη σχετικές τροπολογίας, τόμους ολόκληρους, παρά ποτέ και περισσότερες πράξεις νομοθετικού περιεχομένου παρά ποτέ και επειδή κι αυτή η ίδια η συνταγματική Αναθεώρηση καθυστέρησε πάρα πολύ να έρθει στο σπίτι της, στον θεσμικό της χώρο. Ξέρουμε όλοι, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ότι είχε τον χρόνο η παρούσα Κυβέρνηση, η Πλειοψηφία, να ξεκινήσει τη συνταγματική Αναθεώρηση μέσα στη Βουλή πολύ νωρίτερα. Είναι πολύ κρίμα που εδώ και δυόμισι χρόνια είχαμε διάφορες επικοινωνιακού χαρακτήρα εκδηλώσεις, παράτες, οι οποίες όμως δεν κατέληξαν σε ουσία και αργήσαμε πάρα πολύ να έρθουμε εδώ στο θεσμικό μας σπίτι. Γι' αυτό πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί όταν μιλάμε για αντικοινοβουλευτισμό δεκαετιών. Εγώ αντιπαρέρχομαι το πολιτικό κλίμα μέσα στο οποίο συντελείται, γιατί αν μιλήσουμε για αντικοινοβουλευτισμό, με τη διάλυση Κοινοβουλευτικών Ομάδων ή με τις προσπάθειες - θεσμικές ή αντιθεσμικές - να επανασυγκολληθούν Βουλευτές που ανήκουν στη μία ομάδα ή στην άλλη ή δεν ανήκουν πουθενά, θα έλεγα ότι όλο αυτό είναι πρωτόγνωρο. Αυτή, λοιπόν, η κορυφαία διαδικασία συντελείται ακριβώς στο «παρά πέντε» και δεν έχουμε τη δυνατότητα πράγματι να κάνουμε μία πολύ μεγάλη, μία διεξοδική συζήτηση για τη συνταγματική Αναθεώρηση και να είναι αυτή η συζήτηση τολμηρή και συναινετική μαζί. Επειδή ο χρόνος δεν μου επιτρέπει να αναφερθώ σε όλα τα άρθρα, όπως προσπάθησαν να κάνουν οι δύο πρώτοι ομιλητές, κύριε Πρόεδρε, θα προσπαθήσω να επικεντρωθώ σε δύο άρθρα, συμφωνώντας κι εδώ με τον κ. Κυρίτση μόνο σε ένα πράγμα, στο ότι τα άρθρα αναθεωρούνται όταν υπάρχουν οι κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες που το καθιστούν αναγκαίο. Θα επιλέξω, λοιπόν, το άρθρο 16 και το άρθρο 102. Κύριε Υπουργέ των Εσωτερικών, χαίρομαι που είστε εδώ γι' αυτό. Αναφορικά με το άρθρο 16, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, πέρα από τη χρόνια φοβία την οποία και ο δικός μου χώρος είχε έναντι των μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, οι σημερινές συνθήκες είναι συνθήκες της Δ΄ Βιομηχανικής Επανάστασης, όπου η χώρα μας, όπως κι άλλες ευρωπαϊκές χώρες, χάνει μυαλά, ακαδημαϊκούς, φοιτητές, ερευνητές, στο εξωτερικό. Πολλοί από εμάς, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχουμε φοιτήσει και σε πανεπιστήμια του εξωτερικού μη κερδοσκοπικά, πανεπιστήμια αριστείας, που τόσο πολύ τη φοβάστε. Οι συνθήκες απαιτούν να ξαναδούμε, χωρίς φοβίες, χωρίς οπισθοδρόμηση, ένα σύστημα πανεπιστημίων το οποίο θα ευνοήσει τελικά και το δημόσιο πανεπιστήμιο, ένα σύστημα το οποίο θα μπορεί να παράγει και συνέργειες μεταξύ των ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών - λέω ξανά - πανεπιστημίων και των δημοσίων πανεπιστημίων και - γιατί όχι - την ευγενή άμιλλα μεταξύ τους. Σήμερα, περισσότερο παρά ποτέ είναι μεγάλη ανάγκη η χώρα να επενδύσει στην εξωστρέφεια σε ό,τι αφορά την τριτοβάθμια εκπαίδευση και όχι μόνο στην καινοτομία και στην αριστεία. Έχουμε ανάγκη, λοιπόν, να δούμε ξανά όλοι μαζί αυτό το περίφημο άρθρο 16, όχι για να πάμε σε νεοφιλελεύθερες προσεγγίσεις, όπως ακούμε να λένε. Εμείς υποστηρίζουμε την αλλαγή του άρθρου 16 σε μια κατεύθυνση, όπου θα υπάρχει αυστηρή πιστοποίηση, έλεγχος και εποπτεία και, μάλιστα, όχι γραφειοκρατική γιατί είμαστε υπέρ της ελάφρυνσης των γραφειοκρατικών βαρών και της αύξησης της αυτοτέλειας και των δημόσιων πανεπιστημίων. Είμαστε υπέρ ενός συστήματος το οποίο θα ευνοούσε τελικά τον Έλληνα πολίτη, τους φοιτητές, τους ερευνητές, τους ακαδημαϊκούς. Τελικά, πέρα από την αυταξία της παιδευτικής διαδικασίας αυτής καθαυτής, θα ευνοούσε την ανάπτυξη της χώρας και την παραγωγική ανασυγκρότηση. Γι' αυτό, πραγματικά, λυπούμεθα που δεν υπάρχει ο ικανός αριθμός Βουλευτών έτσι ώστε αυτό το άρθρο να αναθεωρηθεί. Κάνουμε έκκληση σε όλους και σε όλες τις πλευρές να το ξανασκεφτούν. Στον λίγο χρόνο που μου απομένει θα ήθελα να μιλήσω λίγο για το άρθρο 102 του Συντάγματος. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, φοβούμαι ότι η πρόταση της Πλειοψηφίας για την αυτοδιοίκηση είναι να επιχειρήσουμε να συνταγματοποιήσουμε τον «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗ», ένα σύστημα απλής αναλογικής - όχι αυτό καθαυτό το απλούστερο εκλογικό σύστημα της απλής αναλογικής, αλλά το συγκεκριμένο του «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗ» - το οποίο αποδοκιμάζεται από όλους σχεδόν τους αιρετούς της τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά στην ουσία να εργαλειοποιήσουμε τη συνταγματική αναθεώρηση μέσα από αυτή τη ρύθμιση που προτείνετε προς μια κατεύθυνση χαώδους καταστάσεως, αλισβερισίων, συναλλαγών στον χώρο της τοπικής αυτοδιοίκησης. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, για μας, για το Κίνημα Αλλαγής, η τοπική αυτοδιοίκηση είναι σημαντικός θεσμός και κοινωνικά και πολιτικά. Γι' αυτόν τον λόγο πιστεύουμε ότι είναι αναγκαίο να στηριχθεί, επειδή ακριβώς είναι οι συνθήκες τώρα που καθιστούν ένα τρίτο κύμα αποκέντρωσης. Ξέρετε πάρα πολύ καλά - και ορισμένοι εκ των υπουργικών εδράνων του σημερινού Κοινοβουλίου - τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις που συντελέστηκαν από το ΠΑΣΟΚ, τις οποίες ποτέ η Νέα Δημοκρατία δεν έστερξε διά της ψήφου της. Σήμερα εμφανίζεστε θιασώτες της τοπικής αυτοδιοίκησης, όμως δεν ψηφίσατε ποτέ καμμιά μεταρρύθμιση. Σήμερα, λοιπόν, θα έπρεπε να αλλάξουμε το άρθρο 102, να πάμε σε αποκλειστικές αρμοδιότητες σε ό,τι αφορά τον πρώτο και τον δεύτερο βαθμό, με ένα σύστημα το οποίο θα ευνοούσε τελικά το ξεκαθάρισμα των αρμοδιοτήτων και την ανάληψη του αναπτυξιακού ρόλου από την πλευρά της περιφέρειας και του κοινωνικού κατ' ουσίαν ρόλου από την πλευρά της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης. Και επειδή δεν έχω άλλο χρόνο, θέλω να τελειώσω με αυτό που είπε ο εισηγητής μας, ο κ. Λοβέρδος, σήμερα το πρωί. Εμείς μπορεί να μην είχαμε τον ικανό αριθμό Βουλευτών για να βάλουμε στη συζήτηση τις δικές μας θεσμικές προτάσεις, ωστόσο γνωρίζετε πάρα πολύ καλά ότι εδώ και δύο χρόνια έχουμε καταστήσει δημόσιες τις θέσεις μας σε ό,τι αφορά και τα πολιτειακά ζητήματα και τα ζητήματα ασυλίας και τα ζητήματα των επιμέρους τομέων πολιτικής, σαν αυτά που είχα το χρόνο και την τύχη να μεταφέρω. Ευχαριστώ πολύ που με ακούσατε.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχω την τιμή να ανακοινώσω στο Σώμα ότι τη συνεδρίασή μας παρακολουθούν από τα άνω δυτικά θεωρεία, αφού προηγουμένως ενημερώθηκαν για την ιστορία του κτιρίου, σαράντα ένας μαθητές και μαθήτριες και τέσσερις συνοδοί εκπαιδευτικοί από το Γυμνάσιο Ασκληπιείου Αργολίδας. Η Βουλή τούς καλωσορίζει. [[Χειροκροτήματα απ' όλες τις πτέρυγες της Βουλής]] Ο κ. Δουζίνας έχει τον λόγο. Οι επόμενοι πέντε συνάδελφοι είναι ο κ. Βορίδης, ο κ. Γκιόλας, ο κ. Καρακώστας, ο κ. Παπαφιλίππου, ο κ. Τσιάρας. Ενδιάμεσα θα πάρει τον λόγο και η Υφυπουργός κ. Παπακώστα για επτά λεπτά. Ορίστε, κύριε συνάδελφε, έχετε τον λόγο.
Θα ήθελα να ξεκινήσω, κύριε Πρόεδρε, λέγοντας ότι η συζήτηση που έγινε στην επιτροπή ήταν, νομίζω, μία από τις πιο ενδιαφέρουσες συζητήσεις στις οποίες έχω εγώ συμμετάσχει, με έναν πραγματικό διάλογο ανάμεσα στα μέλη της Πλειοψηφίας και της Αντιπολίτευσης. Θα ήθελα να αναφέρω ειδικά τον κ. Τασούλα, τον κ. Τζαβάρα και άλλους, οι οποίοι μας επέτρεψαν να κάνουμε μία ουσιαστική συζήτηση. Ανέλαβα τη θέση αναπληρωτή γενικού εισηγητή του ΣΥΡΙΖΑ για τρία κεφάλαια και θέλω να ξεκινήσω δίνοντας τα θεωρητικά θεμέλια, τη φιλοσοφική ραχοκοκαλιά που δίνει συνέπεια και συνοχή στην πρότασή μας και δείχνει τη μεγάλη διαφορά με τη Νέα Δημοκρατία. Πρώτον: Η διάκριση μεταξύ της πολιτικής και του πολιτικού, «politics and the political» στα αγγλικά. Η πολιτική αποτελείται από τις καθημερινές μας πρακτικές, από ό,τι γίνεται εδώ στη Βουλή, στα Υπουργεία, στην κυβέρνηση. Το πολιτικό, όμως, αναφέρεται στον θεμελιώδη τρόπο οργάνωσης του κοινωνικού δεσμού με τις βαθιές του αντιθέσεις. Αυτή είναι μια σύγχρονη αναφορά στη ρωμαϊκή διάκριση μεταξύ του auctoritas, της νομιμοποιημένης εξουσίας, και του potestas, της δύναμης που διατηρεί τη συνοχή της κοινωνίας μέσα από την κυριαρχία των ολίγων πάνω στους πολλούς. Αυτή η διπλή έννοια της πολιτικής ως συναίνεση και σύγκρουση εκφράζεται και στο συνταγματικό επίπεδο. Ο συνταγματικός λόγος είναι διττός, μια τεχνητή γλώσσα που θέτει τους κανόνες της πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας, αλλά είναι ταυτόχρονα μία κριτική πολιτική γλώσσα, η γλώσσα της κοινωνικής και ατομικής ελπίδας, της αμφισβήτησης της κοινωνικής αδικίας και αδράνειας. Ο συνταγματικός λόγος, επομένως, συνδυάζει τον χώρο της εμπειρίας και τον ορίζοντα της προσδοκίας, τη συναίνεση και τη σύγκρουση. Δεύτερον, αυτός ο συνδυασμός συναίνεσης και σύγκρουσης εκφράστηκε στο μεταπολεμικό κράτος με αυτό που ονομάσαμε κοινωνικά δικαιώματα και κοινωνικό κράτος. Δηλαδή ένα γάμο ευκαιρίας ανάμεσα στους δύο βασικούς τρόπους με τους οποίους διανέμεται ο εθνικός πλούτος, από τη μία πλευρά η αγορά και η ιδιοκτησία, από την άλλη πλευρά η κοινωνική δικαιοσύνη. Και ήταν ακριβώς η δημοκρατία η οποία έβαζε έλεγχο στην ανεξέλεγκτη δράση της αγοράς και διόρθωνε τα αποτελέσματα της και την κοινωνική δικαιοσύνη. Αλλά το τέλος του ψυχρού πολέμου απελευθέρωσε το κεφάλαιο, τον καπιταλισμό από τον έλεγχο της κοινωνικής δικαιοσύνης. Οι κυβερνήσεις δεν ζητούν πια την αναγνώριση των πολιτών, αλλά την αγάπη των αγορών. Έτσι, δημιουργήθηκε αυτή η νέα σύγκλιση μεταξύ Κεντροαριστεράς και Κεντροδεξιάς, που οδήγησε σε αυτό το υβρίδιο του νεοφιλελευθερισμού. Σήμερα αυτό το οικονομικό μοντέλο βρίσκεται σε υποχώρηση παντού, σε όλη την Ευρώπη και μόνο στην Ελλάδα ακούμε και μέσα από τις συνταγματικές προτάσεις της αντιπολίτευσης, τη δυνατότητα ή την επιθυμία αυτό το μοντέλο να συνεχιστεί. Τρίτον, το οργανικό συμπλήρωμα αυτής της λεγόμενης νεοφιλελεύθερης σύγκλισης είναι η μεταδημοκρατική συνθήκη. Οι κοινωνίες είναι πολύπλοκες, μας λένε. Τα προβλήματα είναι εξαιρετικά δύσκολα. Η πάλη των τάξεων τελείωσε. Οι κοινωνικές εντάσεις έχουν μειωθεί. Μόνο ειδικοί και τεχνοκράτες έχουν τις σωστές απαντήσεις στα μεγάλα οικονομικά, κοινωνικά και αναπτυξιακά προβλήματα. Επομένως, δεν πρέπει να μπαίνουν σε διαβούλευση και ψήφιση. Ο λαός κάνει λάθη. Η συμμετοχή των πολιτών αποθαρρύνεται. Η εκλογική αποχή μεγαλώνει και έχουμε τη μεγάλη αύξηση της ακροδεξιάς και του εθνικισμού σε όλη την Ευρώπη. Για την αντιπολίτευση αυτά δεν είναι προβλήματα, για μας, όμως, αποτελούν το κέντρο της πολυδιάστατης κρίσης, που περάσαμε και από την οποία βγαίνουμε. Οι προτάσεις μας επαναπολιτικοποιούν την πολιτική σε τρεις κατευθύνσεις: πρώτον, την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, δεύτερον, τη λαϊκή κυριαρχία με την αμεσοδημοκρατική μορφή της και τρίτον, την επανεκκίνηση του κοινωνικού κράτους. Η πιο σημαντική ενδυνάμωση της αντιπροσωπευτικής αρχής είναι η πάγια καθιέρωση του αναλογικού εκλογικού συστήματος. Η δημιουργία των πολυκομματικών κυβερνήσεων συνασπισμού και συναντίληψης αποτελεί το ισχυρότερο αντίβαρο στο πρωθυπουργικό μοντέλο και την κυβερνητική παντοδυναμία. Στο ίδιο πλαίσιο της ενίσχυσης της πολιτικής και της σταθερότητας της κυβέρνησης βρίσκονται οι προτάσεις που αποτρέπουν τη διάλυση του κοινοβουλίου με αφορμή την αδυναμία εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας. Η πρότασή μας, λοιπόν, προσπαθεί να αποτρέψει την καταφυγή σε εκλογές, δίνοντας ένα μεγάλο χρονικό διάστημα στη Βουλή για να δημιουργηθούν οι απαραίτητες συναινέσεις, αλλά αναγνωρίζοντας τη συμμετοχή του λαού στην ύψιστη πολιτειακή διαδικασία. Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και η πρόταση να είναι ο Πρωθυπουργός εκλεγμένος Βουλευτής, αλλά, επίσης, να προτείνεται όριο θητειών για τους Βουλευτές για να σταματήσει η λογική της οικογενειοκρατίας, της δυναστείας και της γεροντοκρατίας. Η δεύτερη σειρά προτάσεων στηρίζεται στο γεγονός ότι η κοινωνία μας περνάει σταδιακά στην μεταφορντική εποχή όπου η γενική διάνοια, η επιστήμη και η τεχνολογία, η γλώσσα και η επικοινωνία έχουν γίνει βασικές δυνάμεις παραγωγής, λειτουργούν με οριζόντιες συνεργασίες, με έντονες δικτυώσεις, με δικτυακές διασυνδέσεις, ριζωματικά. Σε μία τέτοια κοινωνία της γνώσης τα όρια της αντιπροσωπείας της και της κάθετης πολιτικής οργάνωσης, γίνονται ορατά. Προτείνουμε, επομένως, την επέκταση της λαϊκής συμμετοχής με τη διενέργεια δημοψηφίσματος με λαϊκή πρωτοβουλία για κρίσιμα θέματα ή για ψηφισμένο νομοσχέδιο, αλλά και τη θεσμοθέτηση της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας. Τα μέτρα αυτά φέρνουν τον λαό στο προσκήνιο, αλλά φέρνουν και τον διάλογο, τη διαβούλευση στον λαό. Μας λένε βέβαια ότι αυτά πηγαίνουν εναντία στις αρχές της δημοκρατίας και του Συντάγματος, αλλά Σύνταγμα ως δίκαιο που εκπορεύεται από την πολιτική εξουσία και ταυτόχρονα την περιορίζει, ρυθμίζει την πολιτική εξουσία, πρέπει λογικά να προέρχεται από μία ανώτερη δύναμη. Ιστορικά όλα τα σημαντικά συντάγματα, αυτό που λέμε «συντεταγμένη εξουσία», είναι αποτελέσματα επανάστασης, απελευθέρωσης, ανατροπής δικτατοριών. Ήταν η έκφραση, αυτό που ονόμασε ο Αβάς Σεγιές, «συντακτική εξουσία». Κι αυτή η συντακτική εξουσία παραμένει ενεργή. Είναι το υπόστρωμα που υποστηρίζει το Σύνταγμα και είναι μια συνεχής παρουσία του λαού στην άσκηση της εξουσίας. Οι προτάσεις μας, επομένως, αποτελούν την αρχή μιας πορείας επανασύνδεσης της δημοκρατίας με τον δήμο. Στην καρδιά του προγράμματός μας είναι βέβαια και η επανεκκίνηση του κοινωνικού κράτους. Δεν θα πω πολλά γι' αυτό, αλλά για μας το κοινωνικό κράτος δεν είναι ορισμένα δευτερεύοντα και παρακατιανά μέτρα, ένα δίχτυ ασφαλείας για τους φτωχούς συμπολίτες μας, αλλά αποσκοπεί στον μετασχηματισμό των κοινωνικών ανισοτήτων. Κι εδώ θα ήθελα να κάνω μία τελευταία παρατήρηση σε σχέση με το άρθρο 5, όπου προτείνουμε να απαγορευτούν οι διακρίσεις με βάση το φύλο, τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα του φύλου. Αυτή η πρόταση δεν γίνεται αποδεκτή από τη Νέα Δημοκρατία. Αλλά τι σημαίνει αυτή η απόρριψη, η απόρριψη μιας φιλελεύθερης αλλαγής; Εδώ φαίνεται ότι πέρα από νεοφιλελεύθερη η Νέα Δημοκρατία, ορισμένα κομμάτια της, προχωρούν και σε μία αντίθεση στον φιλελευθερισμό. Εμείς προσεκτικά και σταδιακά σκιαγραφούμε την Ελλάδα του 21ου αιώνα. Γίνεται φανερή νομίζω η αντιπαράθεση της προοδευτικής και της συντηρητικής αντίληψης. Επάνω σε αυτήν την αντιπαράθεση θα δοθεί η μάχη για την Ελλάδα του 21ου αιώνα. Πιστεύω ότι η πρόοδος θα νικήσει. Σας ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε. Τον λόγο έχει ο κ. Μάκης Βορίδης, Βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Ενδεχομένως θα χρειαστώ λίγο την ανοχή σας, όπως κάνατε και με τους προηγούμενους, όχι κάτι ιδιαίτερο δηλαδή.
Κύριε Βορίδη, ανοχή δείχνουμε μόνο για ειδικούς λόγους, διαφορετικά είναι μισό λεπτό μάξιμουμ, για να μιλήσουν και οι ενενήντα πέντε Βουλευτές. Ορίστε, κύριε Βορίδη. Μηδενίζω τον χρόνο, γιατί «φάγαμε» ήδη είκοσι δευτερόλεπτα.
Ωραία, κύριε Πρόεδρε. Ένα πρώτο ερώτημα, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, που ανακύπτει είναι ποία η χρεία μίας Συνταγματικής Αναθεώρησης. Θα περίμενε κανένας ότι το βασικό ζήτημα που θα είχε να αντιμετωπίσει το Κοινοβούλιο, αλλά και η προτείνουσα κοινοβουλευτική Πλειοψηφία, είναι να δει εάν το Σύνταγμα έχει να κάνει με αυτά τα δραματικά γεγονότα που ζήσαμε όλα τα προηγούμενα χρόνια, ουσιαστικά με την οικονομική κατάρρευση της χώρας και την πτώχευσή της. Να αναζητήσει εάν υπήρξαν συνταγματικές διατάξεις οι οποίες επέτρεψαν, διευκόλυναν, επιτάχυναν, οδήγησαν σε αυτήν την κατάρρευση και να κάνει σκέψεις πάνω σε αυτό. Άκουσα έναν προλαλήσαντα από τον ΣΥΡΙΖΑ, τον κ. Κυρίτση, ο οποίος είπε ότι ναι, βέβαια, απαντάμε σε αυτό. Είναι ένα από τα σημεία της αφετηριακής μας σκέψης για τη συνταγματική αναθεώρηση αυτό και τι κάνουμε για αυτό; Ακούστε τι είπε ο κ. Κυρίτσης: «Θεσπίζουμε…», είναι οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ, «..αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς, δημοψηφίσματα και αλλάζουμε και τον νόμο περί ευθύνης Υπουργών». Δηλαδή στην κρίση - αυτή είναι η ανάλυση που κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ ως προς το Σύνταγμα - οδηγηθήκαμε επειδή δεν γινόντουσαν δημοψηφίσματα. Άρα, τώρα που θα γίνονται δεν θα ξαναϋπάρξει κρίση. Αυτό λέει. Και δεύτερον, γιατί δεν ήταν καλός ο νόμος περί ευθύνης Υπουργών. Παραδείγματος χάριν, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θεωρεί ότι οδηγηθήκαμε σε αυτό γιατί επί σειρά ετών ψηφίζονταν, από αυτά τα Κοινοβούλια και από τις διαφορετικές συνθέσεις του Κοινοβουλίου με όποιες εκδοχές, οι ελλειμματικοί προϋπολογισμοί. Αυτό δεν έφταιξε. Το γεγονός ότι υπήρχαν επεκτατικές δημοσιονομικές πολιτικές όλα αυτά τα χρόνια, ανεξαρτήτως των δημόσιων οικονομικών, αυτό δεν απασχολεί. Το γεγονός ότι σε τελευταία ανάλυση, κανένας κανόνας δεν υπήρχε και δεν υπάρχει στο Σύνταγμα που να θέτει τέτοιου είδους περιορισμούς, ούτε απασχολεί ούτε είναι και θέμα. Επομένως, ο ΣΥΡΙΖΑ κατάλαβε ότι από εδώ και πέρα, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, δεν θα ξαναϋπάρξει κρίση, γιατί θα γίνονται δημοψηφίσματα. Το δεύτερο ζήτημα το οποίο υπάρχει για να συζητήσουμε για αυτήν τη συνταγματική Αναθεώρηση είναι ότι με βάση το Σύνταγμα η συνταγματική Αναθεώρηση είναι υποχρεωτικά συναινετική διαδικασία κοινοβουλευτικά.
Το είπαμε.
Το είπατε μεν, υπό την έννοια ότι αντιλαμβάνομαι, κύριε Δουζίνα, ότι το αντιλαμβάνεστε, πλην, όμως, δεν πράξατε κάτι για αυτό. Γιατί αυτό προϋποθέτει έναν ουσιαστικό, πραγματικό, βαθύ διάλογο με τις άλλες πολιτικές δυνάμεις όχι μόνο θεσμοποιημένα, αλλά εγώ θα πω και άτυπα, στην προετοιμασία της συνταγματικής Αναθεώρησης για να οικοδομηθούν αυτές τις συναινέσεις. Αυτό, επίσης, θέλει άλλο ύφος, θέλει άλλο ήθος, θέλει μία διαφορετική αντίληψη, αν θες να είσαι αποτελεσματικός στη διαδικασία της συνταγματικής Αναθεώρησης. Τι ήρθατε, λοιπόν, και φέρατε εδώ; Ποια είναι η επιτομή, η κορωνίδα της προτάσεως ΣΥΡΙΖΑ για τη συνταγματική Αναθεώρηση; Δεν λέω τώρα τα διάφορα ήσσονος σημασίας, γιατί είναι ήσσονος σημασίας. Να μείνουμε σε αυτά που είναι εμβληματικά και κεντρικά. Ποια είναι τα εμβληματικά και κεντρικά σημεία, η ναυαρχίδα της συνταγματικής Αναθεώρησης του ΣΥΡΙΖΑ; Η αναθεώρηση των άρθρων 3 και 13, δηλαδή θρησκευτική ουδετερότητα, αναθεώρηση του άρθρου 86, νόμος περί ευθύνης Υπουργών και κολλάμε και δίπλα το άρθρο 62, δηλαδή την ασυλία των Βουλευτών. Αυτά είναι τα εμβληματικά σας σημεία. Από όλη την κρίση, από όλο το μεγάλο κομμάτι της οικονομικής κατάρρευσης, που θα έπρεπε κανείς κάτι να τα διδαχθεί, ήρθε ο ΣΥΡΙΖΑ να μας μιλήσει για τη θρησκευτική ουδετερότητα. Να μιλήσουμε, αλλά έχει σημασία να ξέρουμε ότι σε αυτά τα εμβληματικά σας σημεία και κυρίως στα άρθρα 3 και 13, που είναι για εσάς σύμβολο της Αναθεώρησης, δεν έχετε εξασφαλίσει τη συναίνεση. Η έλλειψη συναινέσεως σημαίνει ότι δεν προχωράει στην επόμενη Βουλή. Ποια είναι, λοιπόν, η αξία αυτής της Αναθεώρησης; Σε τι θα συνοψιστεί; Στο άρθρο 86- και θα πω παρακάτω σε τι ειδικά του άρθρου 86. Ακούστε, όμως, το ιδεολογικό πρόσημο, γιατί αυτό τελικώς μένει ως αποτύπωμα της συνταγματικής Αναθεώρησης, του ΣΥΡΙΖΑ είναι το ζήτημα της θρησκευτικής ουδετερότητας. Έχω μία απλή ερώτηση να κάνω: Τι δεν ρυθμίζεται καλά στο Σύνταγμά μας σε σχέση με τα άρθρα 3 και 13; Τι θα θέλατε παραπάνω; Προσέξτε, δεν αποτολμάτε να πείτε ότι θέλετε την πλήρη λαϊκότητα, γιατί κάτι τέτοιο θα έπρεπε να οδηγήσει στην κατάργηση της επικρατούσας θρησκείας - δεν το προτείνετε - , στην κατάργηση του προοιμίου - δεν το προτείνετε - και ενδεχομένως σε μία διαφορετική προσέγγιση της έννοιας της καλλιέργειας της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης του άρθρου 16, αλλά δεν το προτείνετε. Άρα, δεν βάζετε τα μεγάλα, που θα σας οδηγούσαν στην πλήρη λαϊκότητα, μία μορφή της γαλλικής laicite΄, δεν τα θέτετε όλα αυτά, αλλά λέτε για θρησκευτική ουδετερότητα. Γιατί τώρα; Η αποκάλυψη του κινήτρου για τη θρησκευτική ουδετερότητα και την πρωτοβουλία αυτής της συνταγματικής αλλαγής βρίσκεται στην περίφημη απόφαση 660/2018 του Συμβουλίου της Επικρατείας. Όταν ο κ. Φίλης απεπειράθη την αλλαγή του μαθήματος των Θρησκευτικών, προσέφυγαν ενώσεις γονέων και η Εκκλησία εναντίον αυτής της υπουργικής απόφασης, η οποία και ακυρώθηκε. Ακυρώθηκε, γιατί είπε το Συμβούλιο της Επικρατείας ότι η ανάπτυξη της ελληνικής και όχι άλλης εθνικής συνειδήσεως, όπως και η ανάπτυξη της θρησκευτικής συνειδήσεως, νοείται η ανάπτυξη της ορθοδόξου χριστιανικής συνειδήσεως και όχι άλλης. «Και γι' αυτόν τον λόγο...», λέει το Συμβούλιο της Επικρατείας, «...επειδή υπάρχει επικρατούσα θρησκεία, επιτρέπεται το μάθημα των Θρησκευτικών να είναι ομολογιακό και επομένως, κάθε τι, οποιαδήποτε αλλαγή δεν είναι στην κατεύθυνση αυτή, θίγει τα δικαιώματα των ελληνορθόδοξων μαθητών και των οικογενειών να αξιώσουν από το κράτος την παροχή μιας τέτοιας θρησκευτικής εκπαιδεύσεως και συνειδήσεως». Αυτή η απόφαση είναι το καρφί στο μάτι σας. Αυτή η απόφαση είναι που αποτελεί τον πυρήνα της αναγκαιότητας της θρησκευτικής ουδετερότητας. Με τη θρησκευτική ουδετερότητα ουσιαστικά ανοίγει ο δρόμος αυτής της αλλαγής, της καταργήσεως του μαθήματος των Θρησκευτικών, αλλά και άλλων αλλαγών για τις οποίες εγώ προσωπικά λοιδορήθηκα, όταν επεσήμανα ποιες θα είναι αυτές, στην πραγματικότητα γιατί δεν θέλετε να πείτε δημοσίως τις συνέπειες της θρησκευτικής ουδετερότητας, όπως σε άλλα κράτη το κάνουν. Σε άλλα κράτη ευθέως αναλαμβάνουν την ευθύνη της θέσεως αυτής. Εσείς απλώς δεν το αποτολμάτε. Δεν αποτολμάτε να το πείτε ανοιχτά, δεν αποτολμάτε να μιλήσετε καθαρά για αυτό, δεν αποτιμάτε να πείτε ότι θρησκευτική ουδετερότητα σημαίνει ότι θα κατέβουν τα εικονίσματα από τις αίθουσες των δικαστηρίων, από τις αίθουσες των σχολείων, θα κατέβει ο σταυρός από τα νοσοκομεία. Δεν τολμάτε να το πείτε αυτό. Πείτε το, γιατί έτσι θα γίνει ειλικρινής ο διάλογος και έτσι θα ξέρουμε και τα κίνητρά σας, όταν θα το πείτε αυτό με καθαρό και ευθύ τρόπο. Παρεμπιπτόντως, εγώ δεν λέω ότι αυτό είναι κομμουνισμός. Αυτό συμβαίνει στη Γαλλία, αλλά είναι ένα μοντέλο. Πείτε αυτό το μοντέλο στον ελληνικό λαό, για να μπορεί να επιλέξει.
Κλείστε με αυτό, κύριε Βορίδη. Είμαστε στα οκτώ λεπτά και δεκατέσσερα δευτερόλεπτα.
Καλώς, κύριε Πρόεδρε.
Προχωρούμε με τον κ. Ιωάννη Γκιόλα.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Είχαμε ακούσει στο παρελθόν και άλλα, περί κατάργησης της φάτνης των Χριστουγέννων, οπότε δεν νομίζω ότι μας προξένησε ιδιαίτερη εντύπωση τα όσα ανέφερε ο προλαλήσας συνάδελφος από τη Νέα Δημοκρατία. Μιλάμε για βήματα απλά, σταθερά, φιλαλήθη και πραγματικά. Μιλάμε για αμεροληψία έναντι πασών των θρησκειών. Δεν παρεμβαίνουμε, τα του Καίσαρος τω Καίσαρι, διαχωρισμός Εκκλησίας - Κράτους. Ο καθένας κάνει κουμάντο στον τομέα ευθύνης του. Στους πιστούς της η Εκκλησία, ενώ το κράτος αναφέρεται στους πολίτες ενός ολόκληρου κράτους, αδιακρίτως θρησκεύματος, φύλου και όλα τα υπόλοιπα. Θα ήθελα να αναφερθώ και σε κάτι άλλο προτού μπω στο κυρίως θέμα που θέλω να πραγματευτώ και αυτό είναι το θέμα της προτείνουσας Βουλής και η κατεύθυνση που κατ' εμάς πρέπει να έχει. Για ποιον λόγο, κύριοι συνάδελφοι, αναλωνόμαστε σε τόσο μεγάλες συνεδριάσεις; Μάλιστα, σήμερα από το πρωί αρχίσατε και φωνάζατε λέγοντας «δεν φτάνουν μία - δύο μέρες, να κάνουμε πέντε ολόκληρες συνεδριάσεις στην Ολομέλεια». Γιατί επί έναν, ενάμιση μήνα κάναμε συνεχείς συνεδριάσεις στις επιτροπές; Τι ήταν; Αν ήτανε θέμα μόνο απλών άρθρων, θα παίζαμε ένα ΠΡΟΠΟ, θα παίζαμε ένα ΛΟΤΤΟ, και θα λέγαμε «1», «Χ», «2», δηλαδή 13, 45, 102. Εδώ, όμως, διεξήλθαμε ολόκληρη θεματολογία. Γιατί πρέπει να ψηφιστεί η παρούσα τροπολογία που προτείνει η παρούσα Βουλή σε δύο κεχωρισμένες συνεδριάσεις; Μετά από έναν μήνα θα έχουμε πάλι συνεδριάσεις. Γιατί τότε αν ήταν ήσσονος σημασίας η απόφαση της παρούσης προτείνουσας Βουλής, να μην την αφήναμε με μία απλή πλειοψηφία των εκατόν πενήντα ενός και η επόμενη να είχε αυξημένου κύρους απόφαση πλέον των εκατόν ογδόντα; Παρόλα ταύτα και οι δύο συνεδριάσεις είναι οι ισόκυρες, έχουν την ίδια δύναμη και ψηφίζονται είτε με εκατόν πενήντα είτε με εκατόν ογδόντα. Αισθάνομαι την ανάγκη να απαντήσω και σε ορισμένες άλλες απλουστευτικές δοξασίες που ακούστηκαν από τον προλαλήσαντα για το θέμα της μείωσης των διατάξεων με τη σκοπούμενη συνταγματική Αναθεώρηση που προτείνουμε εμείς ως ΣΥΡΙΖΑ. Αναφέρθηκε μόνο στην ουδετερότητα των θρησκειών και ίσως μόνο σε αυτό. Προφανώς δεν έχει διαβάσει όλους τους άξονες και πού εδράζονται τα προτάγματα και η δυναμική της παρούσας τροπολογίας. Είναι η ενίσχυση της πολιτικής νομιμοποίησης των Βουλευτών, κύριοι συνάδελφοι. Είναι ο περιορισμός της θητείας τους, η ασυλία, η αποκατάσταση εν πάση περιπτώσει της αξιοπιστίας και του κύρους των πολιτικών προσώπων σε αυτόν τον τόπο. Είναι η λειτουργία της Κυβέρνησης, η κατάργηση ποινικών προνομίων Υπουργών. Αυτό κι αν δεν ήταν θέμα, το άρθρο 86, ώστε επιτέλους η ποινική δικαιοσύνη να μπορεί να συμπεριφέρεται στους Υπουργούς, όπως σε κάθε απλό πολίτη. Είναι το εκλογικό σύστημα. Γιατί σας ξενίζει; Το αναλογικό σύστημα που εισηγούμεθα νομίζω ότι είναι μία τροποποίηση, μία ριζοσπαστική μεταρρύθμιση του παρόντος Συντάγματος, συνάπτεται και συνάδει και συνεργάζεται με τον νόμο της απλής αναλογικής, τον οποίο επίσης έχουμε εισηγηθεί και περάσει από την παρούσα Βουλή. Είναι η αναγνώριση της θρησκευτικής ιδιαιτερότητας με τον πολιτικό όρκο, τα δημοψηφίσματα και η λαϊκή συμμετοχή για τα οποία θα πραγματευθώ αργότερα. Τέλος, είναι η θωράκιση κοινωνικών δικαιωμάτων στην εργασία, την υγεία, την πρόνοια και την κοινωνική ασφάλιση που δεν καθιερώνονται πλέον ως δικαιώματα του πολίτη, αλλά ως υποχρέωση του κράτους έναντι των πολιτών για την παροχή των υψίστων αυτών αγαθών. Είναι η προστασία των εργαζομένων από διακρίσεις λόγω ηλικίας, φύλου και λοιπά. Είναι η κατοχύρωση, τέλος, των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Είναι, λοιπόν, μεγάλο το πλαίσιο πάνω στο οποίο κινηθήκαμε και παρουσιάζουμε στην παρούσα Βουλή τις προτάσεις μας για τη συνταγματική αναθεώρηση. Τώρα θα ήθελα επιμέρους να αναφερθώ με την ενίσχυση του θεσμού των δημοψηφισμάτων και την καθιέρωση αυτών με λαϊκή πρωτοβουλία. Διότι ασφαλώς τα δημοψηφίσματα προβλέπονταν και μέχρι τώρα από τα Συντάγματα, αλλά δεν επαφίονταν ή δεν είχαν περιορισμούς ή τρόπον τινά δυνατότητα παρέμβασης του λαϊκού παράγοντα. Τα δημοψηφίσματα, λοιπόν, αδιαμφισβήτητα αποτελούν τη μόνη δημοκρατική έκφραση της βούλησης, τη μόνη απόλυτα γνήσια και αδιαμεσολάβητη έκφραση της βούλησης του λαού. Το λέει άλλωστε το πρόταγμα του Συντάγματός μας, όπου σαν θεμέλιο του πολιτεύματος αναγνωρίζεται η λαϊκή κυριαρχία. Ειδικότερα, η πρότασή μας για αναθεώρηση του άρθρου 44 παράγραφος 2 εισφέρει τα εξής νέα στοιχεία: Καθιέρωση του δημοψηφίσματος με λαϊκή πρωτοβουλία, προκήρυξή του δηλαδή για κρίσιμα εθνικά θέματα μετά από απαίτηση πεντακοσίων χιλιάδων πολιτών εχόντων το εκλογικό δικαίωμα. Κατάργηση ψηφισμένου νομοσχεδίου, αν κάτι πάει στραβά και ο κόσμος το υφίσταται, τι μπορεί να κάνει, εκτός βέβαια από δημοσιονομικά μέτρα μετά από αίτηση ενός εκατομμυρίου πολιτών. Είναι περίπου το 20%, ίσως και λιγότερο από τους έχοντες εκλογικό δικαίωμα. Η μόνη παρέμβαση της Βουλής με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των Βουλευτών είναι να αποφαίνεται πλέον σε περίπτωση αμφισβήτησης περί του κρίσιμου ή μη εθνικού θέματος. Όσον αφορά τα τοπικά δημοψηφίσματα, νομίζω ότι όσοι έχουμε θητεύσει στην τοπική αυτοδιοίκηση είμαστε δέκτες παρόμοιων αιτημάτων, τα οποία για λόγους αγκυλώσεων από την εκάστοτε δημοτική αρχή, που τότε διέθετε υπερμεγέθη πλειοψηφία, δεν επέτρεπε την παρέμβαση του λαϊκού παράγοντα. Είναι, λοιπόν, κρίσιμο να καλούνται οι πολίτες στις κάλπες όχι μόνο για να επιλέξουν την εκπροσώπησή τους, αλλά ενίοτε και για να ακουστούν σε σοβαρά εθνικά και κοινωνικά ζητήματα, αναμιγνυόμενοι ενεργά και δραστήρια και συμμετέχοντας στα κέντρα λήψης απόφασης σε κρίσιμους και ζωτικούς τομείς του άμεσου ενδιαφέροντος τους. Παρακινούνται οι πολίτες να αποφύγουν τη μόνιμη παθολογία, το φαινόμενο του καναπέ, την αδιαφορία δηλαδή έναντι της πολιτικής ζωής και τη λογική της ανάθεσης όλων των ζητημάτων σε κάποιους πολιτικούς και μόνο. Η πρακτική της συνταγματικής καθιέρωσης ακολουθείται πάγια σε πλήθος ευρωπαϊκών και άλλων χωρών. Είχα αρκετά παραδείγματα να σας αναφέρω, επιγραμματικά σας λέω την Ελβετία, την Ιταλία, τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Δανία και άλλες πολλές χώρες. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Ένα αντιπαράδειγμα - και με αυτό θα ήθελα να κλείσω, γιατί δεν έχω χρόνο - είναι οι αρνητικές, οι μη αναμενόμενες αποφάσεις των δημοψηφισμάτων. Είναι σχετικά με τη Συνθήκη της Λισαβόνας όπου καταψηφίστηκαν οι προταθείσες τροπολογίες για το ευρωσύνταγμα στη Συνθήκης της Λισαβόνας. Εδώ, λοιπόν, σαν αντιπαράδειγμα χρησιμοποιούν οι υπέρμαχοι της απόλυτης απόφασης μέσω των κοινοβουλίων, της αντιπροσώπευσης δηλαδή, ότι η αρνητική λαϊκή ετυμηγορία μπορεί να μπλοκάρει απαραίτητες διαδικασίες που προωθούν την οικονομική ανάπτυξη των κρατών και την ομαλή κατ' αυτούς πορεία. Κι όμως, και ο ισχυρισμός αυτός στερείται του πολύ βασικού επιχειρήματος ότι ο λαός αποφασίζει πάντοτε με γνώμονα τις επικρατούσες συνθήκες και η επιλογή του θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως θετική, ορθή και δίκαιη, αλλά και ως γνήσια συνεισφορά του λαϊκού παράγοντα στη χάραξη της πολιτικής που τον αφορά. Συγγνώμη, θα αναγκαστώ να κλείσω, διότι τελείωσε ο χρόνος. Είναι, λοιπόν, μια κραυγή ανησυχίας του λαϊκού παράγοντα και πρέπει να του δώσουμε τη δυναμική να μπορέσει να εισφέρει, διότι είναι πολλά τα παραδείγματα, τα αντιπαραδείγματα της επελθούσης οικονομικής κρίσης για την οποία ο λαός τόσο της Γαλλίας όσο και άλλων χωρών, όπως της Ολλανδίας, είχε καταψηφίσει τις προτάσεις για να μπορέσουν πλέον οι πολιτικοί να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων, να λάβουν υπ' όψιν τους τη θέλησή του λαϊκού παράγοντα και να συντονιστούν και να συνταυτιστούν με αυτόν. Ευχαριστώ.
Τον λόγο έχει ο συνάδελφος κ. Ευάγγελος Καρακώστας από τη Χρυσή Αυγή. Μετά θα μιλήσουν ο κ. Παπαφιλίππου, ο κ. Τσιάρας και θα μεσολαβήσει η κ. Παπακώστα. Και λέω και τους υπόλοιπους πέντε συναδέλφους για να είναι εν εγρηγόρσει, την κ. Αναγνωστοπούλου, τον κ. Δελή, τον κ. Συρίγο, τον κ. Άδωνι Γεωργιάδη. Ορίστε, κύριε συνάδελφε, έχετε τον λόγο.
Η σημερινή συζήτηση επί των προτάσεων για την Αναθεώρηση των διατάξεων του Συντάγματος έρχεται σε μία χρονική συγκυρία κατά την οποία βαρύτατης σημασίας εθνικές και πολιτικές εξελίξεις έχουν λάβει χώρα, ενώ είναι ακόμη νωπό το μελάνι με το οποίο υπεγράφη από την Κυβέρνηση η αντεθνική Συμφωνία των Πρεσπών και η επακόλουθη προδοσία της Μακεδονίας, μία συμφωνία με την οποία ήταν και παραμένει αντίθετο περισσότερο από το 70% του ελληνικού λαού, σύμφωνα με όλες τις τελευταίες δημοσκοπικές έρευνες. Σύμφωνα, λοιπόν, με τους εκπροσώπους των κομμάτων του λεγόμενου δημοκρατικού τόξου, τόσο στην Κυβέρνηση όσο και στην Αντιπολίτευση η Αναθεώρηση του Συντάγματος αποτελεί τη θεμελιώδη και κορυφαίας σημασίας πράξη μιας δημοκρατικής πολιτείας. Ως τέτοιας σημασίας πράξη, συνεπώς, θα ανέμενε κανείς να διεξαχθεί σε μία χρονική περίοδο και μέσα σε κλίμα πολιτικής ομαλότητας και συγχρόνως να είναι επαρκής χρονικά, αλλά και ουσιαστικά. Ωστόσο, αυτές οι προϋποθέσεις είναι πασιφανές πως δεν υφίστανται. Και δεν υφίστανται για τους εξής λόγους: Πρώτα απ' όλα, η συζήτηση επί των προτάσεων αναθεώρησης διεξάγεται εν μέσω προεκλογικής περιόδου, την οποία έχει διαμορφώσει και κηρύξει η ίδια η Κυβέρνηση. Γι' αυτό το λόγο, άλλωστε, οι διαδικασίες της συσταθείσας επιτροπής για την Αναθεώρηση διεξήχθησαν μέσα σε ένα τόσο βραχύ χρονικό διάστημα, αντιστρόφως ανάλογο, τύποις έστω, της σημασίας των εργασιών της. Δεν είναι, όμως, μόνο η προεκλογική περίοδος που διανύουμε εκείνο το αντιφατικό στοιχείο εις ό,τι αφορά τη σημερινή συζήτηση. Πολύ μεγαλύτερης σημασίας είναι το γεγονός πως η συζήτηση και οι επακόλουθες αποφάσεις που θα ληφθούν συμβαίνουν υπό συνθήκες πλήρους πολιτικής ανωμαλίας. Έχουμε, δηλαδή, μία Κυβέρνηση μειοψηφίας εκατόν σαράντα πέντε Βουλευτών, συνεπικουρούμενων από δανεικούς από άλλες κοινοβουλευτικές ομάδες, οι οποίες κοινοβουλευτικές ομάδες δεν υφίστανται πλέον. Κυρίως, όμως, η συζήτηση διεξάγεται ενώ στην πραγματικότητα η Κυβέρνηση έχει απωλέσει όχι μόνο την κοινοβουλευτική, αλλά και τη λαϊκή νομιμοποίηση, με τη συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών να απαιτούν την άμεση διεξαγωγή εκλογών, ώστε να απαλλαγούν από την κόκκινη χούντα η οποία εξουσιάζει εξυπηρετώντας τα συμφέροντα των ξένων. Έρχονται, δηλαδή, σήμερα οι κομμουνιστές αυτής της Κυβέρνησης μειοψηφίας να μας παραστήσουν τους θεματοφύλακες της δημοκρατικής ομαλότητας και της συνταγματικής νομιμότητας, μιλώντας για την αναγκαιότητα Αναθεώρησης συνταγματικών διατάξεων, τάχα προς όφελος του λαού, όταν αυτοί οι ίδιοι περιφρονούν προκλητικά τον λαό και προδίδουν τη Μακεδονία, υπηρετώντας όχι το εθνικό συμφέρον, όπως θρασύτατα δηλώνουν, αλλά τα συμφέροντα των Αμερικανών και της κυβερνήσεως Μέρκελ. Αξίζει επιπλέον να επισημάνουμε ότι η συζήτηση των προτάσεων διεξάγεται επί των ημερών ενός Προέδρου ο οποίος από τον Ιανουάριο του 2018 είχε μιλήσει για την επερχόμενη αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού λόγω του μακεδονικού, θέμα στο οποίο επανήλθε τον Σεπτέμβριο του 2018, οπότε και προανήγγειλε όσα κωμικοτραγικά έχουν λάβει χώρα, δηλώνοντας σε συνέντευξή του πως λόγω των γενικότερων πολιτικών εξελίξεων εμφανίζονται φαινόμενα ρευστοποίησης πολιτικών δυνάμεων ήδη μέσα στο 2018 και το 2019. Αυτά τα ολίγα, αλλά εξόχως ενδεικτικά, για τα έργα και τις ημέρες μιας Κυβέρνησης κομμουνιστών, η οποία έχει εξελιχθεί στην πιο πιστή μαριονέτα των Αμερικανών. Και πάμε τώρα στην Αξιωματική Αντιπολίτευση, στη Νέα Δημοκρατία, η οποία επίσης αυτοπροβάλλεται ούτε λίγο ούτε πολύ ως η εγγυήτρια δύναμη της προάσπισης της δημοκρατίας και της τήρησης των συνταγματικών κανόνων. Τον Σεπτέμβριο του 2013 η τότε κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας εξαπέλυσε μια ξεκάθαρα πολιτική δίωξη εις βάρος της Χρυσής Αυγής, η οποία αποτελεί την επιτομή, τον ορισμό αν θέλετε, της συνταγματικής εκτροπής στη νεότερη πολιτική ιστορία του τόπου. Από τότε και μέχρι σήμερα, τα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας, από την ηγεσία της μέχρι το τελευταίο έμμισθο κομματόσκυλο, υπερηφανεύονται και κομπάζουν πως η Νέα Δημοκρατία έκλεισε στη φυλακή τη Χρυσή Αυγή. Αυτά τα ίδια στελέχη έρχονται σήμερα να παραστήσουν τους θεματοφύλακες της διάκρισης των εξουσιών, κατά πως ορίζει το Σύνταγμα, αλλά η αλήθεια παραμένει μία. Ο Σαμαράς, υπό την ιδιότητα του Πρωθυπουργού, έκλεισε την Χρυσή Αυγή στη φυλακή, οπότε έχουμε καραμπινάτη παραβίαση της διάκρισης μεταξύ εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας. Έχουμε, συνεπώς, κατάλυση της συνταγματικής νομιμότητας. Την πραγματικότητα αυτή δεν την καταγγέλλουν, βεβαίως, μόνο οι χρυσαυγίτες. Την έχει ομολογήσει από το 2014 ο τότε γενικός γραμματέας της κυβέρνησης, ο οποίος ομολόγησε ότι η δίωξη εξαπολύθηκε διότι ψηφοφόροι της Νέας Δημοκρατίας στρέφονταν μαζικά προς τη Χρυσή Αυγή, με αποτέλεσμα το καλοκαίρι του 2013 τα ποσοστά του κινήματος των Ελλήνων εθνικιστών να κινούνται μεταξύ 15% και 18%. Και φτάσαμε αισίως στο 2019 και μόλις την περασμένη Παρασκευή, από αυτό εδώ το Βήμα, ο Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, η οποία εγγυάται τάχα τον σεβασμό της συνταγματικής νομιμότητας, δήλωσε τα εξής: «Η Νέα Δημοκρατία οδήγησε τη βία και το μίσος της Χρυσής Αυγής στο εδώλιο». Αλήθεια, κύριοι της Νέας Δημοκρατίας; Διότι εμείς νομίζαμε ότι το να οδηγηθεί ο οποιοσδήποτε στο εδώλιο είναι έργο της ανεξάρτητης δικαιοσύνης. Παραδίδουμε, λοιπόν, στη χλεύη του ελληνικού λαού τόσο τους μαρξιστές όσο και τους φιλελεύθερους, δήθεν υπερασπιστές της δημοκρατικής τάξης και της συνταγματικής νομιμότητας. Πάγια θέση του κινήματος των Ελλήνων εθνικιστών είναι η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας απευθείας από τον λαό. Διότι τότε και μόνο τότε είναι επί της ουσίας Πρόεδρος όλων των Ελλήνων. Η Χρυσή Αυγή δίνοντας ουσιαστικό νόημα στην έννοια της λαϊκής κυριαρχίας και σεβόμενη απολύτως τη θέληση του ελληνικού λαού, απαιτεί τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων για όλα τα μείζονα εθνικά ζητήματα. Η περίπτωση, μάλιστα, της πρόσφατης προδοσίας της Μακεδονίας από μόλις εκατόν πενήντα τρεις Βουλευτές, των οποίων οι αποφάσεις έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τη βούληση της συντριπτικής πλειοψηφίας των Ελλήνων, καταδεικνύει την αναγκαιότητα της υλοποίησης αυτής της πρότασης. Η Χρυσή Αυγή θεωρεί επιτακτική την ανάγκη της κατάργησης κάθε προνομίου και ασυλίας που σήμερα απολαμβάνουν Βουλευτές και Υπουργοί. Θεωρεί επιβεβλημένη την κατάργηση της βουλευτικής ασυλίας, αλλά και του επαίσχυντου νόμου «περί ευθύνης υπουργών». [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Η Χρυσή Αυγή απαιτεί την κατάργηση της κρατικής χρηματοδότησης των κομμάτων. Τα κόμματα του δήθεν δημοκρατικού τόξου, μεταξύ αυτών η Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ, τα οποία χρωστούν 230 και 190 εκατομμύρια αντίστοιχα, λαμβάνουν κρατική επιχορήγηση εκατομμυρίων ευρώ. Αντίθετα, η Χρυσή Αυγή δεν λαμβάνει από το 2013 κρατική χρηματοδότηση, αλλά παρά ταύτα, όχι μόνο λειτουργεί απρόσκοπτα, αλλά παραμένει αδιαμφισβήτητα η τρίτη πολιτική δύναμη της χώρας. Το κίνημά μας τάσσεται ασυμβίβαστα και αδιαπραγμάτευτα κατά του διαχωρισμού Εκκλησίας και κράτους, τον οποίο μεθοδεύουν από κοινού ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Δημοκρατία και έχει ως στόχο την αποχριστιανοποίηση του ελληνικού έθνους. Είναι δικαίωμά σας, κύριοι του δημοκρατικού τόξου, να δηλώνετε όσο Ευρωπαίοι επιθυμείτε. Παραμένει, όμως, και αναφαίρετο δικαίωμα των συμπατριωτών μας να δηλώνουν υπερήφανα και δίχως το παραμικρό αίσθημα ενοχής Έλληνες και χριστιανοί ορθόδοξοι. Ο λαός μας έχει το δικαίωμα να αλλάξει τους πολιτικούς, αλλά κανένας πολιτικός δεν έχει ούτε και μπορεί να αλλάξει τον λαό μας. Η Ελλάδα, είτε σας αρέσει είτε όχι, ανήκει στο λαό της, ανήκει στους Έλληνες! Ευχαριστώ.
Τον λόγο έχει ο συνάδελφος κ. Γεώργιος Παπαφιλίππου από το ΣΥΡΙΖΑ.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, για την οικονομία του χρόνου θα αναπτύξω μόνο το σκέλος της πρότασης του κόμματός μας που αφορά στην τροποποίηση - αναθεώρηση των άρθρων 62 και 86 του Συντάγματος. Άλλωστε, την αναθεώρηση των άρθρων αυτών εισηγήθηκα στην Επιτροπή Αναθεώρησης ως ειδικός εισηγητής του κόμματός μας. Με τις προτεινόμενες δε τροποποιήσεις επιδιώκουμε την αποκατάσταση, αφ' ενός της τρωθείσας τιμής του πολιτικού κόσμου ιδίως κατά την περίοδο της κρίσης και, αφ' ετέρου, της εμπιστοσύνης των πολιτών στο πολιτικό σύστημα και την ίδια τη δημοκρατία. Πιστεύω δε απόλυτα ότι με όσα θα εκθέσω παρακάτω θα πειστείτε ότι είναι εφικτό να επιτευχθούν οι επιδιώξεις μας και η πρότασή μας θα ψηφιστεί με πλειοψηφία μεγαλύτερη των τριών πέμπτων. Άλλωστε, όπως έχει διαπιστωθεί κατά τη συζήτηση και ψηφοφορία της πρότασής μας στην Επιτροπή Αναθεώρησης, αυτή είναι η πλέον ώριμη για να γίνει δεκτή με την παραπάνω πλειοψηφία. Πιο συγκεκριμένα ως προς το καθένα από τα δύο προαναφερθέντα άρθρα: Ως προς το άρθρο 62, η πρότασή μας για την αναθεώρηση του άρθρου αυτού σχετίζεται με τη βουλευτική ασυλία και συγκεκριμένα για το ακαταδίωκτο των Βουλευτών. Η βουλευτική ασυλία αποτελεί επέκταση της αρχής της ελεύθερης εντολής που θεσπίζεται με το άρθρο 60 παράγραφος 1 του Συντάγματος και έχει δύο σκέλη: το ανεύθυνο των Βουλευτών, που θεσπίζεται με το άρθρο 61 παράγραφος 1 του συντάγματος και το ακαταδίωκτό τους, που θεσπίζεται με το άρθρο 62. Με την πρότασή μας το ακαταδίωκτο, δηλαδή η απαίτηση προηγούμενης άδειας της Βουλής για τη δίωξη, τη σύλληψη, τη φυλάκιση ή με άλλο τρόπο περιορισμό του Βουλευτή, περιορίζεται αποκλειστικά στα αδικήματα που σχετίζονται με τη βουλευτική ιδιότητα εντός ή εκτός Βουλής. Η προηγούμενη άδεια της Βουλής καταργείται για όλα τα υπόλοιπα αδικήματα, για τα οποία θα ισχύει για τους Βουλευτές ό,τι ακριβώς ισχύει για όλους τους πολίτες. Στο σημείο αυτό είναι αναγκαίο να επισημανθούν τα εξής: Η βουλευτική ασυλία, δηλαδή τόσο το ανεύθυνο όσο και το ακαταδίωκτο, συνιστούν κλασσικά παραδείγματα θεσμικών εγγυήσεων. Θεσπίζονται, δηλαδή, όχι υπέρ του Βουλευτή ως ατόμου, αλλά με σκοπό τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος διά της ανεμπόδιστης άσκησης των αρμοδιοτήτων του Βουλευτή. Για τον λόγο αυτόν άλλωστε επιβάλλεται η βουλευτική ασυλία να περιορίζεται στο αναγκαίο μέτρο, πράγμα που επιτυγχάνεται με την πρότασή μας. Τέλος, με την πρότασή μας η βουλευτική ασυλία εναρμονίζεται πλήρως με τη σχετική νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο κρίνοντας υποθέσεις αφορώσες στη βουλευτική ασυλία έκρινε σε σειρά αποφάσεων ότι αυτή πρέπει να παρέχεται μόνο για πράξεις που συνδέονται άμεσα με τα κοινοβουλευτικά καθήκοντα του Βουλευτή. Να σημειωθεί δε ότι μία από τις αποφάσεις του δικαστηρίου αυτού και συγκεκριμένα η απόφαση της 16ης Νοεμβρίου του 2006, υπόθεση Τσαλκιτζής κατά Ελλάδος, είναι ελληνικού ενδιαφέροντος και αφορά στο άρθρο 62 του Συντάγματος. Η πρότασή μας για αναθεώρηση του άρθρου 86 του Συντάγματος που ρυθμίζει τα της ποινικής ευθύνης Υπουργών και Υφυπουργών, εν ενεργεία και πρώην, για αδικήματα που διέπραξαν κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους συνίσταται: Πρώτον, στην κατάργηση του εδαφίου 2 της παραγράφου 3 του άρθρου, που θεσπίστηκε για πρώτη φορά - το τονίζω - με την αναθεώρησή του ισχύοντος Συντάγματος που έλαβε χώρα το έτος 2001, και ορίζει ότι η Βουλή - που κατά την παράγραφο 1 του ίδιου άρθρου έχει αποκλειστική αρμοδιότητα για άσκηση ποινικής δίωξης κατά Υπουργών για αδικήματα που τέλεσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους - μπορεί να ασκήσει την παραπάνω αρμοδιότητά της μέχρι το πέρας της δεύτερης συνόδου της βουλευτικής περιόδου που αρχίζει μετά την τέλεση του αδικήματος. Δεύτερον, στην κατάργηση του εδαφίου 3 της ίδιας παραγράφου του ίδιου άρθρου που ορίζει ότι η Βουλή έχει δικαίωμα είτε να ανακαλεί την απόφασή της για ποινική δίωξη Υπουργών είτε να αναστέλλει τόσο την προδικασία όσο και την κύρια διαδικασία. Τρίτον, στην προσθήκη ερμηνευτικής δήλωσης στην οποία ορίζεται ότι στα αδικήματα της παραγράφου 1 του ίδιου άρθρου, δηλαδή τα τελούμενα κατά την άσκηση των υπουργικών καθηκόντων, δεν περιλαμβάνονται όσα τελέστηκαν απλώς επ' ευκαιρία της άσκησης των υπουργικών καθηκόντων. Οι λόγοι που κατά το κόμμα μας όχι απλώς δικαιολογούν, αλλά καθιστούν επιτακτικά αναγκαία την πρότασή μας με το παραπάνω περιεχόμενο είναι οι εξής: Πρώτον, η αναφερόμενη προθεσμία του εδαφίου 2 της παραγράφου 3 μέσα στην οποία η Βουλή μπορεί να ασκήσει την παραπάνω αρμοδιότητά της, είναι αποσβεστική προθεσμία και η άπρακτη πάροδός της στερεί τη Βουλή από τη σχετική αρμοδιότητα, η οποία είναι αποκλειστική. Απαγορεύεται, δηλαδή, σε άλλα όργανα του κράτους, ήτοι τον εισαγγελέα, τον ανακριτή ή το δικαστικό συμβούλιο να εισέλθουν αμέσως ή εμμέσως στο πεδίο αυτής της κοινοβουλευτικής αρμοδιότητας. Η πάροδος, συνεπώς, άπρακτης της παραπάνω αποσβεστικής προθεσμίας έχει ως συνέπεια την εξάλειψη του αξιοποίνου, που ουσιαστικά έχει τα ίδια αποτελέσματα με αυτά της παραγραφής. Η παραπάνω διάταξη με την ελαχιστότατη αποσβεστική προθεσμία που θεσπίζει, οδηγεί ουσιαστικά στην ατιμωρησία των Υπουργών για αδικήματα που τελούν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και που λόγω της φύσης τους έχουν τεράστια ηθική απαξία και τις περισσότερες φορές προκαλούν τεράστια ζημιά στο ελληνικό δημόσιο. Η δυνατότητα της Βουλής να ανακαλεί την απόφασή της για ποινική δίωξη προκαλεί έντονες ανησυχίες για την λειτουργική αυτονομία των εισαγγελιών και την ανεξαρτησία και αμεροληψία των διαδικασιών. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Είναι δε ολοφάνερο ότι οι δύο παραπάνω διατάξεις παραβιάζουν βάναυσα την αρχή της ισονομίας και δικαίως προκαλούν την έντονη και σκληρή κριτική ολόκληρου του νομικού κόσμου και την οργή των πολιτών. Κλονίζουν δε και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη τους όχι μόνο ως προς τους κυβερνητικούς και αντιπροσωπευτικούς θεσμούς και πολιτικούς φορείς, αλλά προς ολόκληρο το πολιτικό σύστημα και την ίδια τη δημοκρατία. Με την πρότασή μας, λοιπόν, καταργούνται οι μη τιμητικές για το πολιτικό σύστημα διατάξεις και θα μπορεί η ποινική δίωξη κατά Υπουργού να ασκηθεί οποτεδήποτε εντός του κατά το κοινό δίκαιο χρόνου της παραγραφής του αδικήματος, χωρίς να υπάρχει πλέον η δυνατότητα της Βουλής είτε να ανακαλεί την απόφασή της για δίωξη είτε να αναστέλλει την τελευταία. Θα ισχύει, δηλαδή, για τους Υπουργούς ό,τι ισχύει όλους τους πολίτες.
Κύριε Παπαφιλίππου, κλείστε, σας παρακαλώ.
Ταυτόχρονα όμως - και θα πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα η παράγραφος αυτή - θα αποκατασταθεί το αίσθημα δικαιοσύνης και ισότητας μεταξύ των πολιτών και θα δημιουργηθούν ικανές και αναγκαίες συνθήκες για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης τους προς το κοινοβουλευτικό και πολιτικό σύστημα και προς την ίδια τη δημοκρατία. Ευχαριστώ.
Κλείνουμε την πρώτη δεκάδα των συναδέλφων με τον κ. Κωνσταντίνο Τσιάρα από τη Νέα Δημοκρατία. Μετά θα δώσω τον λόγο στην Υφυπουργό κ. Παπακώστα. Ορίστε, κύριε Τσιάρα, έχετε τον λόγο.
Σας ευχαριστώ, πολύ κύριε Πρόεδρε. Δεν υπάρχει αμφιβολία, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ότι η συζήτηση για τη συνταγματική Αναθεώρηση είναι μία κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία, ενδεχομένως η κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία. Γι' αυτόν το λόγο πρέπει κάποιος με πολύ μεγάλη προσοχή - και θα σας έλεγα με την κατά δυνατόν μεγαλύτερη σοβαρότητα - να προσεγγίζει όλα τα ζητήματα της εν λόγω συζήτησης, γιατί διαφορετικά το μήνυμα το οποίο εκπέμπουμε στην κοινωνία και στους Έλληνες πολίτες αφ' ενός μεν δημιουργεί πολλά ερωτήματα, αφ' ετέρου πολλές αμφιβολίες. Βεβαίως, θα μπορούσα να ξεκινήσω επαναφέροντας στη μνήμη σας τη γνωστή φράση του Πρωθυπουργού στις προγραμματικές δηλώσεις της πρώτης κυβέρνησης των ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ, όπου ο ίδιος ανέφερε ότι θα είναι η κάθε λέξη του Συντάγματος. Η ίδια η πραγματικότητα τον διέψευσε. Προφανώς δημιούργησε ακόμα μεγαλύτερα ζητήματα και ακόμα μεγαλύτερο χάσμα μεταξύ όλων ημών που υπηρετούμε την κεντρική πολιτική σκηνή και των συμπολιτών μας, της ελληνικής κοινωνίας. Τι είναι, όμως, το Σύνταγμα; Το Σύνταγμα είναι ο καταστατικός χάρτης που προσδιορίζει τις σχέσεις μεταξύ της ελληνικής πολιτείας και των Ελλήνων πολιτών. Είναι ο οδηγός που καθορίζει, με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο, ποιες είναι οι υποχρεώσεις της πολιτείας απέναντι στην κοινωνία και τους πολίτες, αλλά βεβαίως ποιες είναι οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα των πολιτών απέναντι στο όποιο κράτος. Όλα αυτά τα λέω, γιατί πρέπει κάποια στιγμή να καταλάβουμε ότι αυτή η συζήτηση δεν μπορεί να είναι αντικείμενο μικροκομματικής, μικροπολιτικής αντιπαράθεσης, αλλά πρέπει να βρεθεί σ' ένα πεδίο ευρύτερης συναίνεσης με πολλές ενδεχομένως και διαφορετικές στοχεύσεις, οι οποίες τελικά θα δίνουν ένα αποτέλεσμα που θα υπηρετεί πραγματικά τον Έλληνα πολίτη. Το Σύνταγμα του 1975- το βασικό σώμα του οποίου ακόμη και σήμερα έχουμε και θεωρούμε ότι έχουμε Σύνταγμα στη χώρα - ξέρετε ότι ψηφίστηκε με τη γενική κατακραυγή της τότε αντιπολίτευσης. Όλοι τότε ισχυρίζονταν ότι ήταν ένα Σύνταγμα το οποίο δεν θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σε καμμία περίπτωση δεν έδινε όλα αυτά τα στοιχεία τα οποία υποτίθεται ότι τα κόμματα εκείνης της περιόδου σε αντίθεση με την τότε κυβέρνηση θα έδιναν την ευκαιρία στους Έλληνες πολίτες να έχουν τα δικαιώματα, τα οποία όλοι τότε επιθυμούσαν. Η ίδια η πραγματικότητα διέψευσε και εκείνες τις ανησυχίες, αλλά πολύ περισσότερο και εκείνη την κατακραυγή και εκείνες τις ενστάσεις. Σε όλες τις συνεδριάσεις που είχαμε στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, κύριοι συνάδελφοι της Συμπολίτευσης - και απευθύνομαι σε σας - δεν υπήρξε μέρα συζήτησης που να μην αναφέρετε ότι υπάρχει η προσέγγιση, κάτω ή μέσα από το πρίσμα του λεγόμενου «αριστερού προσήμου». Λες και το Σύνταγμα μπορεί να χαρακτηριστεί ως αριστερό και δεξιό, λες και στο Σύνταγμα μπορούμε να βάλουμε όρους που να υπηρετούν τη μία ή την άλλη πολιτική παράταξη, τον έναν ή τον άλλον ιδεολογικό χώρο. Δεν ξέρω αν αυτό προέκυπτε λόγω των ενοχών που μπορεί να είχατε - μιας και το προηγούμενο χρονικό διάστημα συγκυβερνώντας με τους Ανεξάρτητους Έλληνες, προφανώς διχάσατε ακόμα και το δικό σας κοινό ή τους δικούς σας ψηφοφόρους - , αλλά είναι προφανές από την άλλη πλευρά ότι τέτοιου είδους ζητήματα σε έναν πολύ μεγάλο βαθμό πάντα εκθέτουν αυτούς που τα ισχυρίζονται. Διότι ένα Σύνταγμα το οποίο υπηρετεί τους Έλληνες πολίτες πρέπει στην πραγματικότητα να χωράει πολιτικές συναινέσεις, πρέπει να υπάρχει η σύμφωνη γνώμη και της αντιπολίτευσης. Αν είναι ένα Σύνταγμα το οποίο ψηφίζουμε ή τροποποιούμε απλά και μόνο για να μπορέσουμε εμείς εκεί να εντάξουμε τις δικές μας ιδεολογικές πεποιθήσεις ή αναφορές, αντιλαμβάνεστε ότι δεν είναι ένα Σύνταγμα το οποίο αναφέρεται σ' όλη την κοινωνία και αυτό νομίζω ότι είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που έχει προκύψει σε μια ομολογουμένως - και θα προστρέξω και εγώ σ' αυτήν την άποψη - καλή γενικότερη συζήτηση που έγινε στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος. Το ζήτημα, όμως, είναι ότι το Σύνταγμα δεν αναθεωρείται με ιδεολογικά πρόσωπα, με αριστερά ή με δεξιά, αλλά το Σύνταγμα αναθεωρείται απλά και μόνο γιατί η ίδια η πραγματικότητα μάς αναγκάζει να προβούμε σε όλες εκείνες τις αλλαγές ούτως ώστε να υπηρετείται ο μέσος Έλληνας πολίτης και να υπηρετούνται, ενδεχομένως, όλες αυτές οι εξελίξεις που μας έχουν δημιουργήσει μια διαφοροποιημένη κατάσταση σε σχέση με πριν τέσσερις - πέντε δεκαετίες, που είχαμε το Σύνταγμα της Μεταπολίτευσης. Η αναθεωρητική διαδικασία είναι διαδικασία συλλογική και κοινοβουλευτική. Το τελικό προϊόν της, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, οφείλει να είναι προϊόν συζητήσεων, συνθέσεων και προφανώς συναινέσεων, ενδεχομένως και συμβιβασμών. Έτσι πρέπει να είναι ένα σύγχρονο Σύνταγμα. Πρέπει να είναι ένα Σύνταγμα της σύγκλισης και της ενοποίησης των αντιλήψεων και των απόψεων. Για ποιον λόγο; Για να είναι βιώσιμο μακροχρόνια. Αυτός είναι ο λόγος. Γιατί όταν το Σύνταγμα - επιτρέψτε μου τον όρο - δεν είναι «ευρύχωρο», δεν είναι Σύνταγμα όλων των Ελλήνων, Σύνταγμα όλων των πολιτών και Σύνταγμα όλων των πολιτικών δυνάμεων. Η Αναθεώρηση, λοιπόν, του Συντάγματος είναι ένα κατ' εξοχήν πολιτικό ζήτημα. Η προσέγγισή της οφείλει να είναι προσέγγιση πολιτική, να απηχεί και να εκφράζει το γενικό ενδιαφέρον του ελληνικού λαού και της ελληνικής κοινωνίας. Δεν είναι και δεν πρέπει να είναι προσέγγιση κοντόφθαλμη με συγκεκριμένα ιδεολογικά φίλτρα. Δεν είναι θεωρητικό ζήτημα, νομοτεχνική άσκηση ή εργαστηριακό προϊόν. Είναι μια μείζων πολιτική πρωτοβουλία, η οποία οφείλει να δώσει την απάντηση σε μεγάλα μέτωπα, σε μεγάλα διλήμματα, σε πολλές εξελίξεις οι οποίες υπάρχουν τα τελευταία χρόνια και προφανώς επηρεάζουν την ελληνική κοινωνία. Η Νέα Δημοκρατία και ο Πρόεδρός μας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, θεωρούμε ότι η επικείμενη συνταγματική Αναθεώρηση είναι μια σπουδαία ευκαιρία για τη χώρα ώστε να εγκαινιάσει μια νέα περίοδο στη Μεταπολίτευση. Επίσης θέλουμε ένα Σύνταγμα που να έχει προοπτική, που να επικοινωνεί με την κοινωνία, που να είναι ανοικτό στις εξελίξεις της οικονομίας, της επιστήμης, της τεχνολογίας, ένα Σύνταγμα που να είναι ανοικτό σε όλες τις πολιτικές δυνάμεις. Στη διαδικασία της συνταγματικής Αναθεώρησης φορέας της συντακτικής, ουσιαστικά, εξουσίας είναι σύσσωμη η Βουλή, δεν είναι μόνο η εκάστοτε πλειοψηφία, αλλά είναι, όπως σας είπα και νωρίτερα, και η εκάστοτε Αντιπολίτευση. Θα αναφερθώ επιμέρους στα άρθρα τον επόμενο μήνα που θα έχουμε την επαναληπτική συζήτηση. Και επειδή όλα αυτά ενδεχομένως να τα ακούτε και να μην τα υιοθετείτε, θα σας έλεγα ότι όλοι μας σήμερα, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, επιτελούμε το ύψιστο καθήκον μας ως Βουλευτές. Η ευθύνη όλων μας είναι βαρύτατη γιατί θα προσδιορίσουμε για την επόμενη τουλάχιστον δεκαετία το πλαίσιο δράσης της ελληνικής πολιτείας. Είναι ανάγκη, επομένως, να κρατήσουμε όλοι την απαιτούμενη στάση ευθύνης. Να εκμεταλλευτούμε μία μοναδική ευκαιρία, για να αντιμετωπίσουμε με την απαιτούμενη σοβαρότητα και ρεαλισμό ορισμένα βασικά ζητήματα για την αναβάθμιση της πολιτικής μας ζωής και τη λειτουργία της δημοκρατίας. Αν σταθούμε όλοι μας πάνω από κομματικές δεσμεύσεις και μικροκομματικές μιζέριες, αν δούμε ποιο είναι το πραγματικό συμφέρον της κοινωνίας και αν δεν χρησιμοποιήσουμε τους θεσμούς για μικροκομματικές σκοπιμότητες και βεβαίως αν όλοι ψηφίσουμε με πλήρες αίσθημα ευθύνης, τότε προφανώς θα έχουμε επιτελέσει το καθήκον μας. Σας ευχαριστώ πολύ.
Τον λόγο έχει η Υφυπουργός κ. Παπακώστα.
Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Η προτείνουσα Βουλή, αγαπητοί συνάδελφοι, είναι η φράση η οποία οριοθετεί και προσδιορίζει, κατά την άποψή μου, πως η Βουλή είναι ο κορυφαίος δημοκρατικός θεσμός μέσω του οποίου αντιπροσωπεύεται ο λαός, στην προκειμένη περίπτωση ο ελληνικός λαός, διά των Βουλευτών, οι οποίοι ψηφίζονται από τους πολίτες όλων των απόψεων, όλων των αποχρώσεων και αντιπροσωπεύουν και εκπροσωπούν το έθνος και ακόμη ψηφίζονται από πολίτες αποχρώσεων πέραν των στενών κομματικών ορίων και απόψεων των κομματικών σχηματισμών, δηλαδή των πολιτικών κομμάτων. Διότι αλλιώς θα ήταν πάγια η δύναμη των κομμάτων, αν ισχυριζόταν κάποιος ότι δεν μετατοπίζονται πολίτες άλλων απόψεων και δεν υπερψηφίζουν Βουλευτές οι οποίοι ανήκουν σε συγκεκριμένους πολιτικούς οργανισμούς, πολιτικά κόμματα και ότι αυτό είναι παγιωμένο μέσα από μία δεξαμενή η οποία δεν μετακινείται. Τότε δεν θα μιλούσαμε για δημοκρατία, αλλά θα μιλούσαμε για παγιωμένα ποσοστά κομμάτων. Άρα, δείτε, πως έχουμε εκφυλίσει τον κορυφαίο θεσμό, που είναι πρωταγωνιστής στην κοινοβουλευτική μας δημοκρατία, που είναι ο Βουλευτής. Ο Βουλευτής, λοιπόν, θα πρέπει σε μία κορυφαία διαδικασία όπως είναι η συνταγματική αναθεώρηση να συμβουλεύεται τη συνείδησή του και να ψηφίζει σύμφωνα με τη συνείδησή του. Υπάρχουμε τριακόσιοι Βουλευτές εκλεγμένοι από τον ελληνικό λαό στη βάση της παραδοχής και αποδοχής - εκτός αν κάποιος έχει διαφορετική άποψη, προφανώς οι άκρες και οι ακραίοι έχουν διαφορετική άποψη - ότι ο κορυφαίος θεσμός στη κοινοβουλευτική δημοκρατία είναι η Βουλή, άρα οι Βουλευτές. Στην κορυφαία συνταγματική αναθεώρηση θα πρέπει να δούμε και ποιος είναι, αγαπητοί συνάδελφοι, ο ρόλος, η αξία και το πως εμείς οι ίδιοι και οι κορυφαίοι θεσμικοί παράγοντες του Κοινοβουλίου αντιμετωπίζουν τον Βουλευτή εν τοις πράγμασι και όχι κατά περίπτωση. Υπό την έννοια, λοιπόν, αυτή θα πρέπει να πω ότι στη συνταγματική αναθεώρηση συζητείται μία αδήριτη ανάγκη, ότι οι εποχές άλλαξαν. Και συζητείται και μία αδήριτη ανάγκη πέρα από δικολαβισμούς και σοφιστείες του τύπου «Μα, γιατί να αλλάξουμε; Και γιατί, εν πάση περιπτώσει, να προχωρήσουμε σε μεταρρυθμίσεις ένα Σύνταγμα το οποίο λειτουργεί; Και ποιες είναι αυτές οι σπουδαίες αλλαγές οι οποίες υπάρχουν;» και αν αυτές «ανταποκρίνονται και απαντούν» στη δύσκολη δεκαετή περίοδο της οικονομικής κρίσης, την οποία βίωσε με τραυματικό και επώδυνο τρόπο η ελληνική κοινωνία και ιδιαίτερα οι πιο αδύναμες, οι πιο ευαίσθητες ομάδες της κοινωνίας. Ουδέν ψευδέστερον τούτου. Ουδεμία μεγαλύτερη σοφιστεία αυτής η οποία ελέχθη από προλαλήσαντες συναδέλφους και από προλαλήσαντα, ο οποίος την υπερασπίστηκε μάλιστα και με πάθος: «Τι αλλαγές φέρνετε, εν πάση περιπτώσει, και πώς απαντάτε στην κρίση και στα απόνερά της απέναντι στον ελληνικό λαό; Με τι; Με τον θρησκευτικό όρκο; Με τη θρησκευτική ουδετερότητα;» Πλην όμως ουδέν ψευδέστερο τούτου, επαναλαμβάνω. Διότι εδώ ο καθένας που μιλά, αγαπητοί συνάδελφοι, και στη συνέχεια ψηφίζει, αναλαμβάνει και την ευθύνη του. Και η ευθύνη του δεν είναι μόνο σημερινή. Θα είναι και αυριανή και διαχρονική και θα παραδίδεται από γενεά σε γενεά και ο καθένας θα καταχωριστεί στο συλλογικό υποσυνείδητο ανάλογα με την προσφορά του, με την εντιμότητά του, με τον τρόπο που πολιτεύεται έχοντας υψηλά το αίσθημα της ευθύνης για το αξίωμα το οποίο έχουμε όλοι ως Βουλευτές. Άρα δεν είναι μόνο σημερινό αυτό το οποίο λέμε. Καταγράφεται και θα παραμείνει ως αρνητική ή ως θετική παρακαταθήκη στους επόμενους. Θέλω να πως το εξής: Ως Πρόεδρος του ΝΕΟ θεώρησα υποχρέωσή μου να καταθέσω προτάσεις οι οποίες, εν πάση περιπτώσει, μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες της συνταγματικής αναθεώρησης. Εκεί, λοιπόν, αγαπητοί συνάδελφοι, διαπίστωσα τα εξής: ότι αυτή η συνταγματική αναθεώρηση πραγματεύεται και αναθεωρεί τα εξής πολύ σπουδαία πράγματα, απαντώντας σε εκείνους που είπαν «μα, σε τι ακριβώς απαντάτε με αυτήν την αναθεώρηση;». Το πρώτο σπουδαίο πράγμα είναι η κοινωνική ατζέντα, με αφορμή την αναθεώρηση των άρθρων εκείνων που συγκροτούν και οριοθετούν αυτό που ονομάζουμε κοινωνικό Σύνταγμα. Και τι είναι το κοινωνικό Σύνταγμα; Το κοινωνικό Σύνταγμα, αγαπητοί συνάδελφοι, στο οποίο συμφωνούμε, ήταν δική μας πρόταση και συμπίπτουμε με την πρόταση της προτείνουσας πλειοψηφίας της Βουλής, η οποία θέλουμε να γίνει σύμφωνη γνώμη και των τριακοσίων ή όσων συμμερίζονται τη δημοκρατία και την υπηρετούν με τρόπο υπεύθυνο και συνειδητό και δεν την εκφυλίζουν, δεν τη στηλιτεύουν, δεν την αμαυρώνουν και δεν την απαξιώνουν. Συμπίπτουμε, λοιπόν, συμφωνούμε, προσυπογράφουμε και θα υπερψηφίσουμε το κοινωνικό Σύνταγμα. Να, μια σπουδαία αλλαγή μετά από δέκα χρόνια βαριάς, βαθιάς οικονομικής κρίσης, να υποστηρίξουμε με ειδική προστασία την οικογένεια, να υποστηρίξουμε με ειδική προστασία τη μητρότητα, τα παιδιά, τους ηλικιωμένους, τα άτομα με αναπηρία, τους απόρους. Και αυτό δεν θεωρείται σπουδαία αναθεωρητική πρόταση, δεν θεωρείται σπουδαία παρέμβαση σε ένα Σύνταγμα το οποίο πέρασε μέσα από τη λαίλαπα του δεκαετούς μνημονίου ή μνημονίων! Παραδείγματος χάριν, δεν θεωρούμε ότι είναι πολύ σημαντική η μεταρρύθμιση και αναθεώρηση της κατοχύρωσης των συλλογικών διαπραγματεύσεων για τη διαμόρφωση του ελάχιστου μισθού και του δικαιώματος στην υγεία, για να έχουμε αξιοπρεπείς εργαζομένους και για να έχουν όλες οι Ελληνίδες και όλοι οι Έλληνες ίσα δικαιώματα στην προσβασιμότητα στις υπηρεσίες υγείας; Δεν είναι σημαντικό, για παράδειγμα, στην αναθεωρητική διαδικασία η κατοχύρωση της υποχρεωτικότητας της διαιτησίας και του δικαιώματος μονομερούς προσφυγής; Δεν είναι, δηλαδή, πολύ σημαντικό να μπορεί ο λαός με δική του λαϊκή πρωτοβουλία να παρεμβαίνει σε ζητήματα που θεωρεί κορυφαίας σημασίας, με λαϊκά δημοψηφίσματα; Δεν είναι πολύ σημαντικό το εκλογικό σύστημα, εάν είναι αβανταδόρικο και ανταποκρίνεται σε αυτό που ψηφίζει ο πολίτης και ουσιαστικά υποκλέπτει την ψήφο του ή είναι απλό και αναλογικό για να αντιπροσωπεύει τη δύναμη των πολιτικών κομμάτων, όπως οι πολίτες θέλουν να καταγράφονται μέσα από τη δημοκρατική διαδικασία των εκλογών; Δεν είναι σημαντικό ούτε αυτό κατ' εκείνους οι οποίοι δεν θέλουν να αλλάξουν τίποτα! Και βέβαια, πρέπει να σας πω ότι και κάτι άλλο δεν είναι σημαντικό, όπως είπαν κάποιοι. Ποια είναι - λέει - η αλλαγή; Το ότι ενισχύεται η Βουλή; Πώς ενισχύεται, κύριοι συνάδελφοι, η Βουλή; [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας της κυρίας Υφυπουργού]] Κύριε Πρόεδρε, θα χρειαστώ κι εγώ ένα λεπτό.
Έχετε ένα λεπτό μάξιμουμ.
Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε. Πώς ενισχύεται λοιπόν η Βουλή; Ενισχύεται η Βουλή με τη δυνατότητα να συνιστά εξεταστικές επιτροπές, δύο ανά περίοδο, και ιδίως με το να εξαλείψει την κατάπτυστη εκείνη διάταξη του άρθρου 86, για την εξάλειψη κάθε ποινικής μεταχείρισης του πολιτικού προσωπικού. Όμως, κύριοι συνάδελφοι, χάσαμε και ευκαιρίες. Ποιες είναι οι ευκαιρίες που χάσαμε με αυτήν την Αναθεώρηση και οφείλω να τις πω; Χάσαμε την ευκαιρία να σπάσουμε το κρατικό μονοπώλιο του άρθρου 16 που αφορά στα μη κρατικά πανεπιστήμια. Χάσαμε την ευκαιρία να δώσουμε περισσότερες αρμοδιότητες στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Χάσαμε την ευκαιρία να φτιάξουμε ένα Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας. Επίσης, χάσαμε την ευκαιρία να φτιάξουμε ένα σταθερό φορολογικό σύστημα, προκειμένου η οικονομία της χώρας να έχει σταθερές βάσεις στις οποίες να εδράζεται. Κλείνοντας, θέλω να πω ότι χάνουμε ευκαιρίες, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είναι πολύ σπουδαία η πρόταση της προτείνουσας Βουλής. Τέλος, κύριε Πρόεδρε, αφού σας ευχαριστήσω και για τη χρονική δυνατότητα που μου δώσατε, να πω, κύριοι συνάδελφοι, ότι από τους κλασικούς χρόνους ο συκοφάντης υπήρχε ως πρόσωπο. Αναφέρομαι στον θεσμό του βουλευτή. Θέλω να κατανοήσουμε ότι μέσα από αυτήν την συνταγματική Αναθεώρηση μας δίνεται η ευκαιρία να αναθεωρήσουμε την προηγούμενη στάση η οποία επεδείχθη κατά του θεσμού του βουλευτή με απαξιωτικό τρόπο, με τρόπο ο οποίος στηλιτεύεται από τους κλασικούς χρόνους ως αρνητικός πάντοτε. Ο Αριστοφάνης είχε βάλει τον συκοφάντη, ο οποίος εκδιώχθηκε κακήν κακώς μέσα στο έργο του από τον Δικαιόπολι, προκειμένου να δείξουν από τότε οι πρόγονοί μας ότι κανείς δεν μπορεί να πατάει πάνω στα ψέματα, προσπαθώντας να επιδιώξει σκοπούς αλλότριους και κανείς δεν μπορεί να επιτίθεται στον θεσμό του Βουλευτή, επειδή αυτός αποφασίζει να ψηφίζει κατά συνείδηση, αφού συμβουλευθεί προηγουμένως τη συνείδησή του. Η συνταγματική Αναθεώρηση, λοιπόν, δεν είναι…
Κυρία Παπακώστα, ολοκληρώστε. Τελείωσε ο Αριστοφάνης, γιατί έχει γράψει επτά κωμωδίες.
Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε. Η Συνταγματική Αναθεώρηση, λοιπόν, δεν είναι λευκή ψήφος. Η ψήφος για τις εκατόν είκοσι δόσεις δεν είναι λευκή ψήφος.
Σας παρακαλώ, κλείστε και αφήστε τις εκατόν είκοσι δόσεις. Θα σας διακόψω, ολοκληρώστε.
Ολοκληρώνω, κύριε Πρόεδρε. Και η ψήφος για την κοινωνική ατζέντα δεν είναι λευκή ψήφος, είναι ψήφος κατά τη συνείδηση, επ' ωφελεία των πολιτών και της χώρας. Σας ευχαριστώ θερμά.
Η επόμενη πεντάδα συναδέλφων είναι η εξής: Η κ. Αναγνωστοπούλου, που καλώ στο Βήμα, ο κ. Δελής, ο κ. Συρίγος, ο κ. Γεωργιάδης και ο κ. Τσόγκας. Τους αναφέρω για να ξέρουν τη σειρά και για να είναι μέσα οι συνάδελφοι. Τον λόγο έχει η κ. Αθανασία Αναγνωστοπούλου από τον ΣΥΡΙΖΑ. Αναφέρω και τα κόμματα γιατί το Προεδρείο έχει λάβει παράκληση από ανθρώπους που δεν βλέπουν, αλλά ακούν, να ξέρουν όταν ακούν ποιον Βουλευτή τίνος κόμματος ακούν. Καλό είναι να τα λέμε όλοι οι Προεδρεύοντες. Κυρία συνάδελφε, έχετε τον λόγο.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, είμαστε σε μια κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία που αφορά στις προτάσεις για την Αναθεώρηση του Συντάγματος. Η επόμενη αναθεωρητική Βουλή ξέρετε όλοι ότι συμπίπτει με τα διακόσια χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση. Άρα, είναι μια σημαντική στιγμή και μια σημαντική εργασία που αναλαμβάνει η επόμενη αναθεωρητική Βουλή. Πώς στέκεται κάποιος όταν έχει Αναθεώρηση Συντάγματος υπό το φως διακοσίων χρόνων ελεύθερου πολιτικού βίου; Πρώτον, αναστοχαστικά σε όλη αυτή τη μεγάλη πορεία με πολλές φωτεινές στιγμές, αλλά και πολύ σκοτεινές στιγμές. Το δεύτερο, μετά την εμπειρία των δέκα χρόνων κρίσης προσπαθεί με την Αναθεώρηση να κάνει κάτι που έλεγε ο Σβώλος, να εγκοιτώνει, δηλαδή να φέρνει πάλι στην ίδια κοίτη την κοινωνική ύλη σε σχέση με το παρελθόν, τι έχει γίνει στο παρελθόν και σε σχέση με τι έχει γίνει στον ευρωπαϊκό χώρο στο παρελθόν αλλά και σήμερα, γιατί η ελληνική νεωτερικότητα, ο ελληνικός πολιτικός βίος συνομιλούσε πάντοτε με τον ευρωπαϊκό και τον συνδιαμόρφωνε. Το τι επιλέγει κάποιος από όλον αυτό τον βίο και ποιες θέσεις μάχης ετοιμάζει με το Σύνταγμα είναι πάρα πολύ σημαντικό. Ποια είναι αυτή η κοινωνική ύλη που πρέπει να εγκοιτωθεί και πάλι στο Σύνταγμα; Οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ αφορούν σε ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, μια πλειονότητα η οποία βρέθηκε περιθωριοποιημένη και λόγω της κρίσης αλλά και λόγω του συντηρητισμού της τελευταίας εικοσαετίας από το 1990 έως το 2010. Ακόμη περισσότερο προσπαθεί να φτιάξει θέσεις μάχης, σε σχέση και συνομιλώντας, σε αυτό που υπάρχει στον ευρωπαϊκό χώρο, δηλαδή άνοδος της ακροδεξιάς, υπερίσχυση των δυνάμεων του νεοφιλελευθερισμού. Όταν ο κ. Βορίδης μας είπε εδώ, μας συμπύκνωσε την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας στην ενσωμάτωση του δημοσιονομικού κανόνα στο Σύνταγμα, εκεί έχουμε μια τεράστια διαφορά και μια παρέκκλιση μεγάλη από τα ελληνικά Συντάγματα των μεγαλύτερων στιγμών. Αν τα ελληνικά Συντάγματα των φωτεινότερων στιγμών ήταν η ισότητα και η ελευθερία, η ισότητα ως προϋπόθεση για την ελευθερία, τώρα πάμε σε ένα άλλο πράγμα: η ελευθερία αυτόνομη, ως όμως ατομική πρωτοβουλία. Αυτό θέλουμε; Αυτή τη θέση μάχης θέλουμε να ετοιμάσουμε; Εδώ είναι το πρώτο ερώτημα. Το δεύτερο. Αναφέρθηκε στις σχέσεις κράτους - πολιτείας και στο περίφημο άρθρο 3, σε αυτό το άρθρο το οποίο είναι ύψιστης σημασίας, ιστορικής αλλά και συγχρονικής σημασίας σε σχέση με αυτά που είπα για το τι γίνεται στην Ευρώπη ου μη μόνον αλλά και στην Ελλάδα. Είναι ύψιστης σημασίας πώς θα ξαναδούμε αυτή την ιστορική διαδρομή: Ουδετερόθρησκο κράτος, ρητή κατοχύρωση του ουδετερόθρησκου κράτους. Οποιαδήποτε ευρωπαϊκή πολιτική δύναμη σ' αυτήν τη χώρα έπρεπε να ήταν υπέρ ενός αιτήματος το οποίο κραυγάζουν από τους αιώνες τα φωτεινότερα μυαλά αυτού του έθνους, ο Ρήγας Φεραίος πρώτος από όλους. Δεν προτείνουμε μια επιθετική εκκοσμίκευση αλά Γαλλία, αλλά δεν είναι και συμβολική. Και δεν είναι συμβολική, γιατί η ρητή κατοχύρωση του ουδετερόθρησκου δεν επιτρέπει τις γκρίζες ζώνες οι οποίες δημιουργήθηκαν στην πορεία του πολιτικού βίου και οι οποίες συμπυκνώνονται σ' αυτό που είπε ο κ. Βορίδης, το ελληνορθόδοξον έθνος. Μήπως σας θυμίζει κάτι; Μήπως σας θυμίζει κάτι και μήπως πρέπει να φτιάξουμε θέση μάχης τώρα που η ακροδεξιά ανεβαίνει και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη; Όμως, είπε ότι το προτείνουμε μόνο εμείς ενώ θα έπρεπε η κοινωνία κ.λπ.. Μήπως λάβατε μια εισήγηση που έκανε η ΕΕΔΑ, η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, εθνικός θεσμός, Ανεξάρτητη Αρχή, στις οποίες ανεξάρτητες αρχές τόσο επενδύετε; Είναι ρητή και κατηγορηματική η εισήγηση της ΕΕΔΑ και δεν είναι ΣΥΡΙΖΑ η ΕΕΔΑ - δεν ξέρω πόσοι είναι και αν υπάρχουν που πρόσκεινται στον ΣΥΡΙΖΑ - και λέει αυτό, για να κόψει τις γκρίζες ζώνες. Εδώ είναι κι ένα πρόβλημα με το ΚΙΝΑΛ. Πάντα σε κάτι προοδευτικό «κλείνουμε το μάτι», αλλά εκεί που πραγματικά χρειάζεται η ρήξη και η τομή για να φύγουν από τη μέση όλα αυτά που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν γκρίζες ζώνες, εκεί δεν ακουμπάει τα χέρια του. Λέει για την επικρατούσα θρησκεία. Άλλο μεγάλο αίτημα. Και εδώ δεν καταλαβαίνω τη Νέα Δημοκρατία. Γιατί; Επειδή όλοι επαιρόμεθα ότι ξέρουμε ιστορία, ξέρετε γιατί μπήκε το «επικρατούσα θρησκεία» στα Συντάγματά μας; Δεν λέω για τον Κοραή, ο οποίος ανατρίχιαζε με την ιδέα ότι μπαίνει «επικρατούσα θρησκεία». Ξέρουμε την ιστορική πορεία. Ενώ η συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού έχει ορθόδοξη θρησκεία, από την άλλη μεριά όμως εντάχθηκε στα Συντάγματά μας, επειδή ήταν ετερόδοξοι οι βασιλείς. Μπήκε ήδη από το κράτος της Ιόνιας Πολιτείας, των Ιονίων Νήσων. Μπήκε από τότε, για να προφυλάξει τη θρησκεία και το έλεγαν οι άνθρωποι «Γι' αυτό το βάζουμε». Γι' αυτό ο Νέγρης το 1844 έλεγε «Πρέπει να κάνουμε μια ερμηνευτική του “επικρατούσα”, γιατί εμείς θέλουμε να φέρουμε κόσμο απ' έξω. Πώς θα φτιάξουμε τέχνες και επιστήμες;». Μια τελευταία κουβέντα για τα δημόσια πανεπιστήμια και το άρθρο 16. Ενώ, λοιπόν, κόπτεται η Νέα Δημοκρατία για την παράδοση, η οποία συμπυκνώνεται στο άρθρο 3, δεν κόπτεται για μια άλλη παράδοση στην οποία πάτησε η δημοκρατία σ' αυτήν τη χώρα, η οποία ήταν το μεγάλο διάβημα για τη δημοκρατία. Αναφέρεται συνέχεια από τη Νέα Δημοκρατία το παράδειγμα της Κύπρου, της Βουλγαρίας, της Τουρκίας και όλα αυτά. Η Κύπρος έκανε ιδιωτικά πανεπιστήμια, γιατί είχε εθνικό πρόβλημα και γιατί υπήρξε μεγάλη δυσκολία με το δημόσιο πανεπιστήμιο. Είχα την τιμή να υπηρετήσω στο δημόσιο πανεπιστήμιο - και είδαμε τις αντιδράσεις. Μάλιστα, αναφέρθηκαν και στο παράδειγμα των Κατεχομένων. Στην Τουρκία, όπως και στη Βουλγαρία, υπήρξε ένα πρόβλημα διαδρομής δημοκρατίας. Σε άλλες χώρες, όπως η Γαλλία, όπως η Γερμανία κ.λπ., έχουμε κάποια ιδιωτικά πανεπιστήμια. Τα ξέρει κανένας μας; Οι Έλληνες που φεύγουν στο εξωτερικό πηγαίνουν σε ιδιωτικά πανεπιστήμια ή στα καλύτερα και λαμπρότερα δημόσια πανεπιστήμια του εξωτερικού; Κι αν, λοιπόν, φεύγει κόσμος, νέος κόσμος, γιατί δεν ανοίγουμε περισσότερες θέσεις και σχολές στα δημόσια πανεπιστήμιά μας; Γιατί όταν είπαμε για Νομική Σχολή στην Πάτρα, ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι θα την κλείσει; Γιατί τμήμα Φιλοσοφίας, το οποίο θα μπορούσε να είναι παράγοντας εισροής ξένου συναλλάγματος, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών ιδρύθηκε φέτος για πρώτη φορά με νομοσχέδιο δικό μας;
Κυρία Αναγνωστοπούλου, κλείστε παρακαλώ.
Κλείνω αμέσως, κύριε Πρόεδρε, έχετε δίκιο. Θέλω να πω κάτι. Το συνάλλαγμα είναι σε χρήμα, αλλά είναι και πνευματικό κεφάλαιο. Εγώ δεν θα ήθελα και στα δημόσια πανεπιστήμιά μας να έρχονται ξένοι φοιτητές και να πληρώνουν, γιατί είχα τη μεγάλη τύχη στη ζωή μου να σπουδάσω στα μεγαλύτερα γαλλικά πανεπιστήμια δωρεάν ως ξένη, γιατί ήταν δωρεάν παιδεία. [[Χειροκροτήματα από την πτέρυγα του ΣΥΡΙΖΑ]] Άφησα συνάλλαγμα και πνευματικό κεφάλαιο και πήρα ένα τεράστιο κεφάλαιο. Ευχαριστώ.
Τον λόγο έχει ο συνάδελφος από το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας κ. Ιωάννης Δελής.
Μια από τις βασικές επιδιώξεις της συνταγματικής αναθεώρησης του ΣΥΡΙΖΑ είναι και να ρίξει νερό στον μύλο της ανούσιας δικομματικής του αντιπαράθεσης με τη Νέα Δημοκρατία, για να τσακώνονται ακόμα πιο πολύ στη βάση μιας ψεύτικης διαχωριστικής γραμμής «νεοφιλελευθερισμός - αντινεοφιλελευθερισμός», κρατισμός, ελεύθερη αγορά κ.λπ., αφήνοντας έτσι στο απυρόβλητο το ίδιο το σύστημα το καπιταλιστικό, το οποίο και αθωώνουν και το υπηρετούν, βέβαια, πιστά. Αυτός ο τσακωμός επιλέγεται να στηθεί στα άρθρα του Συντάγματος για τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, γιατί τελικά αυτά τα άρθρα έχουν απλώς διακηρυκτική αξία και παραμένουν συνήθως ένα ευχολόγιο, χωρίς πρακτικό αντίκρισμα. Πρόκειται ακριβώς για εκείνο το τμήμα του Συντάγματος που βρίσκεται στην πιο μεγάλη απόσταση από την πραγματική ζωή και εδώ αντανακλάται περισσότερο από οπουδήποτε όλη η υποκρισία των θετικών για το λαό αστικών συνταγματικών διακηρύξεων. Λίγα μόνο παραδείγματα αρκούν. Ας δούμε την περίφημη αρχή της ισονομίας που διατυπώνεται στο άρθρο 4, με τη γνωστή φράση «οι Έλληνες είναι ίσοι απέναντι στον νόμο» και από την οποία πηγάζουν μια σειρά από ειδικότερα δικαιώματα. Στο Σύνταγμα διακηρύσσεται δηλαδή επίσημα ότι όλα τα μέλη της κοινωνίας, που είναι βέβαια πολύ συγκεκριμένοι άνθρωποι - πλούσιοι, φτωχοί, εκμεταλλευτές, εκμεταλλευόμενοι - , όλοι αυτοί αντιμετωπίζονται συνταγματικά ως ίσοι με εκείνη την πολύ γενική, όσο και αφηρημένη, ιδιότητα του «πολίτη». Έτσι, όμως, συγκαλύπτονται οι ταξικές διαφορές και φτάνουν να εξομοιώνονται πλασματικά ο εργάτης με τον κεφαλαιοκράτη. Το ερώτημα είναι αδυσώπητο: Πόσο ίσος μπορεί να είναι ένας εργάτης ή ένας βιοπαλαιστής με αυτόν που έχει στην ιδιοκτησία του μεγάλες επιχειρήσεις, με τις οποίες προσλαμβάνει και απολύει ή με αυτόν που έχει στα χέρια του μέσα ενημέρωσης και άλλους μηχανισμούς και άρα και επηρεάζει και χειραγωγεί; Πρόκειται, συνεπώς, για μια πέρα για πέρα τυπική, φαινομενική ισότητα, η οποία συγκαλύπτει τη βαθιά ταξική ανισότητα που υπάρχει και μεγαλώνει στην κοινωνία. Άλλο παράδειγμα: Πόση αξία, αλήθεια, έχει η διακήρυξη στο ίδιο άρθρο του Συντάγματος που αναφέρει ότι οι Έλληνες εισφέρουν, λέει, στα δημόσια βάρη χωρίς διακρίσεις, ανάλογα με τις δυνάμεις τους; Απολύτως καμμία, γιατί στην πράξη ισχύει το ακριβώς αντίθετο: Άγρια, ανελέητη φορολεηλασία για τους εργαζόμενους και τα λαϊκά στρώματα από τη μια, απλόχερα φοροαπαλλαγές για τους μεγάλους επιχειρηματίες, από την άλλη. Και μια και το έφερε η κουβέντα, τι θα γίνει, αλήθεια, με εκείνα τα προκλητικά προνόμια των εφοπλιστών, που τα έχετε και συνταγματικά κατοχυρωμένα στο άρθρο 107 του Συντάγματος; Με την ευκαιρία και της τωρινής αναθεώρησης, το ΚΚΕ πρότεινε για μια ακόμα φορά την κατάργησή τους. Το απορρίψατε. Γιατί το προνόμιο, άραγε, του αφορολόγητου πετρελαίου να το έχουν μονάχα οι εφοπλιστές και όχι και οι αγρότες; Πώς τα σηκώνει, αλήθεια, κάτι τέτοια ο αντινεοφιλελευθερισμός σας; Και το δικαίωμα στην εργασία, το οποίο διακηρύσσετε και υποτίθεται ότι προστατεύεται με το άρθρο 22 του Συντάγματος, δεν είναι απλώς μια απύθμενη υποκρισία για τους εκατοντάδες χιλιάδες ανέργους της χώρας μας; Αλήθεια, τι απαντάτε στους χιλιάδες συμβασιούχους του δημοσίου, των δήμων και της εκπαίδευσης που διαδηλώνουν και σήμερα έξω από τη Βουλή και σε όλη τη χώρα για το δικαίωμά τους στη μόνιμη και σταθερή δουλειά, που τους το στερεί η πολιτική σας; Πάντως, ό,τι και να έχετε στο μυαλό σας, μην τους πείτε ξανά ότι σας εμποδίζει το Σύνταγμα για τη μονιμοποίησή τους, μην τους κοροϊδεύετε άλλο, γιατί αν ήσασταν ειλικρινείς, θα βάζατε στην αναθεώρηση και το σχετικό άρθρο 103, που το αφήσατε εκτός, απορρίπτοντας τη σχετική πρόταση του ΚΚΕ. Αν πάμε δε και στο δικαίωμα της απεργίας, στο οποίο αναφέρεται το άρθρο 23 του Συντάγματος, η πραγματικότητα λέει ότι αυτό το δικαίωμα δεν αναγνωρίζεται στα γκέτο της εργοδοσίας ενώ όπου ξεσπά μια απεργία, γρήγορα - γρήγορα τα δικαστήρια τη βγάζουν και παράνομη και καταχρηστική. Εδώ και λίγο καιρό μάλιστα ο ΣΥΡΙΖΑ φρόντισε να βάλει ακόμα μεγαλύτερα εμπόδια στο δικαίωμα της απεργίας από το πρωτοβάθμιο σωματείο. Πού δηλαδή να βάλει τα εμπόδια; Μα, ακριβώς εκεί όπου συντελείται η εργατική εκμετάλλευση: στην παραγωγική μονάδα. Τέτοιον αντινεοφιλελευθερισμό θα τον ζήλευε και η Θάτσερ. Κλείνω με το πιο εμβληματικό παράδειγμα της πολιτικής διπροσωπίας του ΣΥΡΙΖΑ, το γνωστό άρθρο 16, τη σημαία του αντινεοφιλελευθερισμού του. Πριν από λίγο, μάλιστα εδώ, Υφυπουργός της Κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ και μέλος της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας μίλησε ανοιχτά για την ανάγκη της αναθεώρησής του και οι Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ τη χειροκρότησαν. Να τη χαίρεστε. Να τις χαίρεστε αυτές τις προοδευτικές σας συμμαχίες, εκτός κι αν θέλετε κάτι άλλο να μας πείτε, εκτός και αν είναι ένα trailer από τα προσεχώς της πολιτικής σας. Έρχομαι λοιπόν, ξανά στο άρθρο 16. Δεν μιλάμε για την παράγραφο 4 αυτού του άρθρου, που κάνει λόγο για το δικαίωμα της δωρεάν παιδείας σε όλες τις βαθμίδες, παράγραφο χωρίς κανένα πρακτικό αντίκρισμα για την εργατική και λαϊκή οικογένεια, όταν είναι γνωστό ότι καλείται να βάλει πολύ βαθιά το χέρι στην τσέπη της για να σπουδάσει τα παιδιά της. Μιλάμε για την παράγραφο 5, που υπάρχει και σωστά υπάρχει, όπως σωστά υπάρχουν, αν και δεν αρκούν, και όλες οι θετικές διακηρύξεις του Συντάγματος. Σωστά υπάρχει λοιπόν, σε αυτό το άρθρο 16, που μιλάει για την αποκλειστικά δημόσια ανώτατη εκπαίδευση. Το κόμμα μας μάλιστα, προτείνει αυτή η αποκλειστικότητα του δημόσιου και η δωρεάν παροχή, να εξασφαλίζεται για το σύνολο της παιδείας, όπως και τις υγείας. [[Στο σημείο αυτό την Προεδρική Έδρα καταλαμβάνει ο ΣΤ΄ Αντιπρόεδρος της Βουλής κ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΜΠΡΟΥΛΗΣ]] Ας αναρωτηθούμε, όμως: Πόσο εμπόδισε το άρθρο 16, που σωστά υπάρχει, τη διαμόρφωση και εξάπλωση μιας ολόκληρης αγοράς στην ανώτατη εκπαίδευση, με τα λογής - λογής κολέγια που ξεφυτρώνουν παντού και για τα οποία μάλιστα πρόσφατα, πριν από λίγο καιρό, Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ πιέζουν με ερώτησή τους να αναγνωριστούν τα πτυχία που χορηγούν, επικαλούμενοι τις ευρωπαϊκές οδηγίες. Πού να μην ήταν και αντινεοφιλελεύθεροι, δηλαδή! Πόσο εμπόδισε τελικά το άρθρο 16 την εκτίναξη επί ΣΥΡΙΖΑ της επιχειρηματικής λειτουργίας των πανεπιστημίων; Πόσο εμπόδισε τα δίδακτρα που γενικεύτηκαν με το νόμο του ΣΥΡΙΖΑ στα μεταπτυχιακά; Πόσο εμπόδισε την εμπορευματοποίηση κάθε ανάγκης των φοιτητών, από τη στέγη, μέχρι τη μετακίνηση και τι σπουδές; Καθόλου. Μα, καθόλου δεν εμπόδισε δυστυχώς, γιατί πολύ απλά το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπερισχύει του ελληνικού, ακόμα και αυτών των συνταγματικών διατάξεων. Και σε αυτό συμφωνείτε όλοι, εκτός από το Κομμουνιστικό Κόμμα της Ελλάδας. Άρα, όσο περισσότερο ο ΣΥΡΙΖΑ καταριέται το νεοφιλελευθερισμό, τόσο πιο πρόθυμα και αποτελεσματικά τον υλοποιεί, αφού και εφαρμόζει και προωθεί και διαφημίζει από πάνω το δίκιο της, κατά το ΣΥΡΙΖΑ, νεοφιλελεύθερης κατά τα άλλα, Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ΚΚΕ, κλείνοντας, κατέθεσε τις προτάσεις του και όλες μα, όλες τις απορρίψατε. Να γίνουν τώρα κτήμα του λαού και στόχοι της δικής του πάλης. Και να μην ξεχνά ποτέ ο λαός, ότι κυρίαρχος λαός είναι μονάχα εκείνος που διαφεντεύει τον πλούτο που παράγει. Ευχαριστώ.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχω την τιμή να ανακοινώσω στο Σώμα ότι τη συνεδρίασή μας παρακολουθούν από τα άνω δυτικά θεωρεία, αφού προηγουμένως ξεναγήθηκαν στην έκθεση της αίθουσας «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ» και ενημερώθηκαν για την ιστορία του κτηρίου και τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, σαράντα εννέα μαθητές και μαθήτριες και τέσσερις εκπαιδευτικοί συνοδοί τους από το 2ο Γενικό Λύκειο Κιάτου. Η Βουλή τούς καλωσορίζει. [[Χειροκροτήματα απ' όλες τις πτέρυγες της Βουλής]] Τον λόγο έχει ο κ. Αντώνιος Συρίγος από το ΣΥΡΙΖΑ.
Κύριε πρόεδρε, δεν υπήρξα καλός δρομέας, αλλά θα προσπαθήσω να τελειώσω την ομιλία μου μέσα στο χρόνο που έχει οριστεί. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θα επιχειρήσω με συντομία να σας αναπτύξω κάποια πράγματα, που λεπτομερειακά ανέφερα στην αρμόδια επιτροπή για τη συνταγματική αναθεώρηση και ταυτόχρονα, να σας πω ότι ο στόχος των προτάσεων του ΣΥΡΙΖΑ είναι η κατά το δυνατόν θεραπεία και βελτίωση προβλημάτων των αντιπροσωπευτικών θεσμών, που η κρίση τα ανέδειξε περισσότερο. Πώς εκδηλώνονται αυτά τα προβλήματα; Πρώτον, με την υποβάθμιση του κοινοβουλευτικού συστήματος υπέρ της ενισχύσεως της εκτελεστικής εξουσίας. Δεύτερον, με την ενίσχυση της εκτελεστικής εξουσίας, η οποία λόγω της ποικιλίας και της πολυπλοκότητας των κυβερνητικών προβλημάτων δηλαδή, προβλημάτων διακυβέρνησης και την ιδιαιτερότητά τους σε πολλούς τομείς με φοβερές απαιτήσεις, μεταλλάσσει όψη, μεταβάλλεται δηλαδή σε μία κάστα ειδικών, δηλαδή εχόντων γνώση σε τεχνικά ζητήματα, αυτό που λέμε τεχνοκράτες. Τούτο βεβαίως λειτουργεί εις βάρος του πολιτικού στοιχείου της διακυβέρνησης, δηλαδή της πολιτικής, αφού τα προβλήματα πλέον θεωρούνται τεχνικά, άλλως τεχνοκρατικά. Άρα, η διαχείρισή τους απαιτεί ειδικούς και όχι πολιτικούς και συνεπώς, οι όποιες λύσεις θα είναι τεχνοκρατικές. Ο τεχνοκράτης έναντι του πολιτικού, αφού τα προβλήματα όπως είπαμε είναι τεχνοκρατικά. Ήταν μια ωραία μηχανή αυτή, που εκμηδένιζε την πολιτική πτυχή κάθε ζητήματος και δεν επέτρεπε διαφορετικές αντιλήψεις, αφού η οποία διευθέτηση ήταν πάντοτε εντός συστήματος, εκτός πολιτικής, ως λογιστική, οικονομική κ.λπ.. Τρίτον, με τον παραγκωνισμό της κοινωνίας των πολιτών, αφού πλέον αυτή θα λειτουργούσε σύμφωνα με τη θεωρία της ανάθεσης, υπό την κηδεμονία αυτών, που θα μπορούσαν να την ποδηγετήσουν και οι οποίοι είχαν προηγουμένως φροντίσει να απαξιώσουν την πολιτική και τους πολιτικούς. Κύριο στοιχείο της θεωρίας ανάθεσης είναι η αποχή από τα κοινά. Έτσι τα κοινά και η διαχείρισή τους είναι ζήτημα των ειδικών, με την ψευδαίσθηση ότι όποτε θέλουμε τους αλλάζουμε και η αποφυγή των ευθυνών, αφού δε φταίμε εμείς, αλλά οι αντιπρόσωποι μας. Αυτό το τελευταίο, δηλαδή η μη ανάληψη ευθυνών για αποφάσεις, απονευρώνει μία κοινωνία, την αδρανοποιεί και την καθιστά έρμαιο δυνάμεων, που ως κυρίαρχο γνώρισμα τους έχουν ένα εξτρεμιστικό ανορθολογισμό, που οδηγεί στην αποδόμηση των πάντων. Δεν γνωρίζω αν περιέγραψα κάτι, που αν δεν προσέξουμε μπορεί να συμβεί αύριο. Εκτιμώ λοιπόν, ότι η συζήτηση για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τη Βουλή, την Κυβέρνηση, τα δημοψηφίσματα, τη λαϊκή πρωτοβουλία μπορεί να εξελιχθεί άνετα μέσα σ' αυτό το πλαίσιο. Αναφέρομαι συνοπτικά σε κάποιες από τις προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ. Έρχομαι στο άρθρο 54 παρ.1 και την ερμηνευτική δήλωση που αφορά Στο αναλογικό σύστημα. Στόχος είναι η αντιπροσωπευτικότητα, που δομεί ευρύτατες συνεργασίες, καλλιεργεί κλίμα σταθερότητας που είναι απαραίτητο για κάθε χώρα και η ισοτιμία της ψήφου. Η ερμηνευτική δήλωση είναι ένα χρήσιμο εργαλείο, ώστε να εξασφαλίζονται τα όρια της αναλογικότητας, χωρίς να δημιουργούνται συνθήκες ακαμψίας. Άρθρο 54 παράγραφος 4 ψήφος των εκτός Επικρατείας Ελλήνων. Θεσπίσθηκε και διευρύνεται μία συνταγματική δυνατότητα, η οποία παρέχεται στον κοινό νομοθέτη για να διευθετήσει με άνεση το συγκεκριμένο ζήτημα. Άρθρο 56 παράγραφος 5 περιορισμός θητείας των Βουλευτών. Εκτιμώ ότι είναι θετικό βήμα που πρέπει να συνοδεύεται και από άλλα. Προϋποθέτει πάντως αλλαγή νοοτροπίας, που δεν λύνεται νομοθετικά. Ωστόσο, ο περιορισμός, ο ίδιος, μπορεί να αποτρέψει την επαγγελματοποίηση της πολιτικής. Το άρθρο 59 παράγραφος 2 αφορά στον πολιτικό όρκο και τους Βουλευτές. Έχει γίνει πολύ συζήτηση, δεν χρειάζεται να αναφέρω περισσότερα. Αν το δούμε ακόμη και από εκκλησιαστική άποψη, δεν πρέπει να έχει αυτήν τη χρήση ο θρησκευτικός όρκος. Τα άρθρα 62 και 86 αφορούν ζητήματα που σχετίζονται με την ισονομία των Βουλευτών και γενικότερα των Υπουργών και των πολιτειακών παραγόντων. Δεν επιθυμώ να αναφερθώ, παρά μόνο σε ένα θέμα, γιατί έχει αναλυθεί πλήρως. Θεωρώ ότι η πρόταση που γίνεται είναι ισορροπημένη. Και ποια είναι τα δύο πράγματα που πρέπει να ισορροπήσει; Το ένα είναι η απαίτηση των πολιτών για την ισονομία, τη διαφάνεια και την αρχή της ίσης μεταχείρισης μεταξύ πολιτικών και πολιτών. Και το άλλο, να αποτρέψει την εύκολη στοχοποίηση - είναι ένας κίνδυνος, ένας πειρασμός - των ανθρώπων, οι οποίοι διαχειρίζονται την εξουσία και οι περισσότεροι έχουν σταλεί από το λαό εκεί. Αυτή την ισορροπία επιτελεί η ρύθμιση, την οποία καταθέσαμε. Να πω ότι το άρθρο 73 παράγραφος 1 είναι ένα κομβικό άρθρο και αφορά στη νομοθετική πρωτοβουλία. Υπάρχει στο εξωτερικό, έχουν συμφωνήσει και από την Αντιπολίτευση πολλοί. Νομίζω υπάρχει και από το ΚΚΕ μια τέτοια πρόταση. Τώρα στα δύο λεπτά που μου απομένουν, θα επιχειρούσα μία κριτική τοποθέτηση επί των προτάσεων της Αντιπολίτευσης και κυρίως της Νέας Δημοκρατίας. Θα το κάνω αν το προλάβω, θα είναι επιγραμματική. Ωστόσο επιτρέψτε μου, μία και εισηγήθηκα κι εγώ μία τροποποίηση και βελτίωση του άρθρου 101 παράγραφος 4, περί της νησιωτικότητας, να πω ότι φάνηκε από αυτήν την κρίση ότι η λήψη μέτρων, διοικητικών κυρίως χωρίς διάκριση, χωρίς να αντιλαμβανόμαστε τι είναι νησιωτική ή ορεινή περιοχή και ότι ο πυρήνας της διοίκησης και ο σχεδιασμός της πρέπει να αλλάξει - καθώς δεν είναι μόνο οι αποφάσεις για κανονιστικά μέτρα - , είναι αυτό που μου επέβαλε αυτήν τη σκέψη. Εξάλλου, και οι δύο αναθεωρητικές Βουλές έχουν ασχοληθεί με αυτό το ζήτημα και υπάρχει μία αναγκαιότητα για την τακτοποίηση του. Δεν είναι το ίδιο η κατάργηση μιας υπηρεσίας στα νησιά και στην ηπειρωτική Ελλάδα. Δεν ζουν οι δημόσιοι υπάλληλοι το ίδιο εκεί. Κατά τα λοιπά, αναφέρομαι στην πρότασή μας, που έχει κατατεθεί για την τροποποίηση του 101 παράγραφος 4 και της προσθήκης της ερμηνευτικής δήλωσης στα πρακτικά της επιτροπής και στην εισηγητική έκθεση. Η ανάγκη προσαρμογής του διοικητικού μοντέλου στο ιδιαίτερο περιβάλλον των νησιωτικών και ορεινών περιοχών είναι μία τακτοποίηση που δεν παραβιάζει την ισότητα των πολιτών, καθόσον επιβάλλεται από την ίδια τη γεωγραφία. Απευθύνω, λοιπόν, έκκληση σε όλους σας να την ψηφίσετε και να την υποστηρίξετε και να ανοίξει αυτό το κεφάλαιο στη συζήτηση την οποία κάνουμε για την συνταγματική αναθεώρηση. Δεν είναι υπερβολή - πιστέψτε με - ούτε είναι περιττό. Νομίζω ότι επιβάλλεται να υπάρξει μία νησιωτική πολιτική και μία πολιτική για τις ορεινές περιοχές, γιατί η διοίκηση απονευρώνεται, δεν λειτουργεί σωστά, δεν λαμβάνονται πολλά πράγματα υπ' όψιν. Δεν ξέρω αν προλαβαίνω, στο ένα λεπτό που έχω, να πω δυο λόγια - γιατί αυτό είναι το σωστό και πρέπει να ειπωθούν - για τις προτάσεις οι οποίες κατατέθηκαν από την Αντιπολίτευση. Ωστόσο, θα είμαι επιγραμματικός ως προς το πού εγώ είμαι επιφυλακτικός και δεν τις συμμερίζομαι. Υπάρχουν κάποιες πολύτιμες αρχές που πρέπει να τις τηρούμε και παραβιάζονται. Το πρώτο είναι η διαφύλαξη της αυτορρύθμισης της νομοθετικής αρμοδιότητας του κράτους, της Βουλής δηλαδή, αφήνοντάς την στον Κανονισμό, χωρίς άλλο. Αυτό δεν πρέπει να παραβιάζεται. Υπάρχουν νύξεις στην πρόταση. Το δεύτερον είναι η μη σύγκρουση νομοθετικής με δικαστική αρμοδιότητα με οποιαδήποτε μορφή. Μετά την ψήφιση του νόμου, αυτός ορθά ελέγχεται από τα δικαστήρια. Πολύ ορθά! Μετά! Πριν, έστω και με προληπτικό έλεγχο, θεωρώ ότι θα δημιουργήσει πρόβλημα. Τρίτον, ο προϋπολογισμός, αν και κατ' εξοχήν τυπικός νόμος που δεν περιέχει κανόνες δικαίου, ωστόσο αποτελεί τον ουσιωδέστερο νόμο στον οποίο αποτυπώνεται η εκάστοτε κυβερνητική βούληση. Θεωρώ, λοιπόν, ότι επειδή είναι πολιτικό κείμενο, δεν πρέπει να δεσμεύεται από τους διάφορους κανόνες οι οποίοι μπορούν να επιβληθούν ως σκέψεις, γιατί εκτός των άλλων περιορίζεται η δυνατότητα πολιτικής από τις κυβερνήσεις και επίσης αποτελεί υιοθέτηση συγκεκριμένης πολιτικής επιλογής που αφού δεν την ενστερνίζονται όλοι, δεν μπορεί να τυποποιηθεί γενόμενη διάταξη νόμου με υπερνομοθετική ισχύ, όπως είναι το Σύνταγμα. Όλα αυτά ισχύουν ταυτοχρόνως με το ότι θεωρώ ότι το άνοιγμα πολλαπλών κεφαλαίων σε συνδυασμό με τέτοιου είδους αρχές όπως αυτή που προανέφερα, οδηγεί σε μία συνταγματοποίηση - ίσως είναι αδόκιμος και ατυχής ο όρος - της πολιτικής, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε αντίθετα αποτελέσματα. Το Σύνταγμα είναι αυτό που αφήνει τα περιθώρια στην πολιτική. Δεν την υπαγορεύει. Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε και συγγνώμη για την παραβίαση του χρόνου.
Τον λόγο έχει ο κ. Σπυρίδων - Άδωνις Γεωργιάδης από τη Νέα Δημοκρατία.
Ευχαριστώ πάρα πολύ, κύριε Πρόεδρε. Πριν ξεκινήσω, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θα αναφερθώ σε ένα θέμα περισσότερο προσωπικό, αλλά και κοινοβουλευτικό. Πριν από λίγο εξεδόθη η απόφαση του πρωτοδικείου που καταδίκασε τον κ. Παύλο Πολάκη για 18.000 ευρώ αποζημίωση στην οικογένεια του θανόντος αειμνήστου Βασίλη Μπεσκένη. Ήταν σ' αυτήν τη Βουλή, σ' αυτήν ακριβώς την Αίθουσα, όπου ο κ. Πολάκης εκτόξευσε τότε τις γνωστές του συκοφαντίες, λάσπες και ύβρεις κατά ενός ανθρώπου που, δυστυχώς, τελικά έφυγε από τη ζωή και δεν προλαβαίνει να δει σήμερα τη δικαίωσή του για τον πανελλήνιο διασυρμό του. Ευτυχώς, όμως, υπάρχει δικαιοσύνη στην Ελλάδα, η οποία μίλησε και καταδίκασε τον κ. Πολάκη ως υβριστή. Δεν περιμένω από τους συναδέλφους του ΣΥΡΙΖΑ να δείξουν κανενός είδους ευαισθησία ούτε κανενός είδους ανθρωπισμό. Έχουν αποδείξει ότι μπροστά στην υπεράσπιση των υπουργικών θώκων και του κόμματός τους δεν ορρωδούν προ ουδενός. Αυτό, όμως, έγινε και θα έπρεπε να ντρέπεστε που άνθρωποι διασύρονται κατ' αυτόν τον τρόπο. Σήμερα, για όλους τους υπόλοιπους που έχουν προσφύγει στην ελληνική δικαιοσύνη ένας προς έναν θα δικαιώνεται, γιατί στο τέλος η αλήθεια θα λάμψει. Θα αναφερθώ, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, στη συζήτηση περί της αναθεωρήσεως του Συντάγματος. Αναγκαστικά λόγω του περιορισμένου χρόνου δεν μπορούμε να μιλήσουμε για όλα τα άρθρα και για όλη τη συζήτηση που έγινε στην αρμόδια επιτροπή. Επιλέγω, λοιπόν, να αναφερθώ σε ορισμένα απ' αυτά και ιδιαίτερα στην αλλαγή που προτείνετε στο άρθρο 3 και στις προηγούμενες μεγάλες υποσχέσεις σας για διαχωρισμό Κράτους - Εκκλησίας. Προφανώς, το άρθρο αυτό δεν ικανοποιεί όσους από την Αριστερά περίμεναν να έρθει η «πρώτη φορά Αριστερά» στην εξουσία, για να πετύχει τον οριστικό διαχωρισμό Κράτους - Εκκλησίας, όπως τον διαφημίζατε. Θα ήταν, άλλωστε και εξαιρετικά οξύμωρο και αντιφατικό ένας Πρωθυπουργός που για τη Συμφωνία των Πρεσπών, για παράδειγμα, προτίμησε να ενημερώσει πρώτα τον Μακαριώτατο και μετά τους πολιτικούς Αρχηγούς και που όταν του ζητήθηκε από την Εκκλησία ξήλωσε τον Υπουργό της Παιδείας, αυτός ο Πρωθυπουργός να πιστεύει πράγματι στον αληθή διαχωρισμό Κράτους και Εκκλησίας. Τι προσπαθείτε να κάνετε, όμως, εδώ; Προσπαθείτε, έστω και φεύγοντας, να στείλετε ένα μήνυμα για να πλήξετε τον πυρήνα των παραδόσεων του έθνους των Ελλήνων, γιατί ναι, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, εάν υπάρχει έστω και ένα επιχείρημα ότι στην Ελλάδα εξακολουθούν να υπάρχουν οποιουδήποτε είδους θρησκευτικές διακρίσεις και ότι κάποιοι άνθρωποι καταπιέζονται ως προς τα ανθρώπινα δικαιώματά τους να πιστεύουν σε όποια θρησκεία επιθυμούν, όλοι είμαστε μαζί να πολεμήσουμε για να μη συμβαίνει αυτό. Κι άλλως, το Σύνταγμά μας επαρκώς προστατεύει το δικαίωμα του ανθρώπου στην ανεξιθρησκεία. Κατά συνέπεια, η συγκεκριμένη πρόταση τι χρεία έχει; Έχει μόνο μία χρεία, να στείλετε ένα φύλλο συκής στους ψηφοφόρους σας ότι παραμένετε ακόμα στις πηγές της ριζοσπαστικής Αριστεράς και να δείξετε ότι μπορείτε έστω και αυτήν τη στιγμή να τα βάλετε με την Εκκλησία. Βέβαια, δεν ακολουθείτε με συνέπεια μια γραμμή. Ο κ. Τσίπρας επισκέφθηκε τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης και την Αγιά Σοφιά, έστω και χωρίς να κάνει τον σταυρό του μπαίνοντας στην Αγία Σοφία. Σε κάθε περίπτωση έστειλε ένα μήνυμα ότι δεν μπορείς, όταν εκπροσωπείς τους Έλληνες, να αδιαφορείς για την Ορθοδοξία, γιατί ναι μεν στην Ελλάδα η ανεξιθρησκία είναι κατοχυρωμένη, αλλά η επικρατούσα θρησκεία είναι η ορθόδοξη χριστιανική θρησκεία. Και αυτό δεν ντρεπόμαστε να το λέμε. Το λέμε με υπερηφάνεια, γιατί είμαστε υπερήφανοι και γιατί είμαστε Έλληνες και γιατί είμαστε χριστιανοί ορθόδοξοι. Αναφορικά με το άρθρο 16 και τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, άκουσα και πριν την κ. Αναγνωστοπούλου που έκανε το ίδιο ακριβώς λάθος που έκανε και στην επιτροπή ο κ. Δουζίνας. Ποιο ήταν το βασικό επιχείρημα της κ. Αναγνωστοπούλου; Είπε η ίδια: «Κοιτάξτε να δείτε, και στις χώρες αυτές που υπάρχουν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, όλα τα μεγάλα πανεπιστήμια που εσείς γνωρίζετε και που πηγαίνουν τα διάφορα παιδιά των πλουσίων οικογενειών είναι δημόσια πανεπιστήμια και όχι ιδιωτικά πανεπιστήμια». Μα, αυτό το επιχείρημα είναι υπέρ της δικιάς μας προτάσεως και όχι της δικιάς σας. Γιατί; Τι λέτε εσείς; Εσείς λέτε ότι δεν πρέπει να αναθεωρηθεί το άρθρο 16 και δεν πρέπει να επιτραπεί η ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, διότι εάν υπήρχαν ιδιωτικά πανεπιστήμια, η ανάπτυξη των ιδιωτικών πανεπιστημίων θα ανταγωνιζόταν τα δημόσια πανεπιστήμια και, άρα, το δημόσιο πανεπιστήμιο θα έχανε σε σφρίγος και σε δύναμη από τα ιδιωτικά πανεπιστήμια που θα το απομυζούσαν.
Εμείς δεν λέμε μόνο αυτό.
Δεν λέμε αυτό.
Εάν ίσχυε αυτό το επιχείρημα, δεν θα μπορούσαν στις χώρες που προηγουμένως είπε η κ. Αναγνωστοπούλου να υπάρχουν τα πολύ καλά δημόσια πανεπιστήμια, αλλά να έχουν ταυτόχρονα οι πολίτες την επιλογή να πάνε σε όποιο άλλο ιδιωτικό πανεπιστήμιο της επιλογής τους θέλουν. Άρα, το επιχείρημα που προηγουμένως ακούστηκε στην Αίθουσα λέει ότι το δικό σας επιχείρημα ότι δήθεν η ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων πρόκειται να βλάψει τα δημόσια πανεπιστήμια έχει καταρριφθεί από την πραγματικότητα. Η ίδια κυρία μίλησε για το δημόσιο πανεπιστήμιο της Κύπρου. Μα, το παράδειγμα της Κύπρου δείχνει ότι έλεγε πράγματα που δεν ισχύουν, διότι το δημόσιο πανεπιστήμιο της Κύπρου, το δημόσιο Πανεπιστήμιο της Λευκωσίας, από το 2008 μέχρι σήμερα, μετά από δέκα χρόνια δηλαδή όπου η Κυπριακή Δημοκρατία άλλαξε το δικό της Σύνταγμα και τους δικούς της νόμους και επέτρεψε την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων στο έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας, έχει ανέβει πολλές θέσεις στη διεθνή κατάταξη και δεν έχει πέσει. Ο ανταγωνισμός από τα ιδιωτικά πανεπιστήμια ωφέλησε το δημόσιο πανεπιστήμιο της Κύπρου και δεν το έβλαψε. Κατά συνέπεια, όλη η συζήτηση που κάνουμε εδώ είναι μία μάχη οπισθοφυλακής και είναι λυπηρό που δεν θα επιτευχθεί ούτε σ' αυτήν τη Βουλή η αναγκαία διακομματική συναίνεση, για να αναθεωρηθεί επιτέλους το άρθρο 16 και να μη βλέπουμε τα παιδιά μας να φεύγουν κατά χιλιάδες για να σπουδάσουν στο εξωτερικό ενώ θα μπορούσαν να μείνουν και να σπουδάσουν εδώ. Φυσικά και η Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει διεθνής πόλος έλξης ξένων φοιτητών που θα συνέβαλαν τα μέγιστα και στην εθνική οικονομία, αλλά και στην παρεχόμενη εκπαίδευση. Αναφορικά με το άρθρο 32 και την αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από τις εκλογές, νομίζω ότι εκεί υπάρχει διακομματική συναίνεση. Θα κάνετε την ερμηνεία ότι εμείς ψηφίζοντας, πρέπει να δεχθούμε και τη δική σας πρόταση περί του Προέδρου της Δημοκρατίας. Αυτά θα λυθούν στο μέλλον στα δικαστήρια. Η ουσία παραμένει. Άλλωστε, έχουν υπάρξει νομολογιακές αποφάσεις που εξηγούν τι ακριβώς μπορεί να κάνει η προτείνουσα Βουλή, να προτείνει μόνο τα άρθρα και τι ακριβώς κάνει η Αναθεωρητική Βουλή, η δεύτερη δηλαδή, που κάνει το κείμενο, την ακριβή διατύπωση. Άρα, είναι προφανές ότι έχουμε ωριμάσει μετά από την εμπειρία και του 2009 και πως χρησιμοποίησε τότε ο Γιώργος Παπανδρέου την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας για να ρίξει την Κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή, αλλά και πως χρησιμοποίησε ο Αλέξης Τσίπρας το 2014 την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας για να ρίξει την Κυβέρνηση Σαμαρά. Υπάρχει πλέον η ωριμότητα ότι αυτό ήταν λάθος. Και στις δύο περιπτώσεις γέννησε προβλήματα για τη χώρα και χαίρομαι που συμφωνούμε όλοι ότι αυτό πρέπει να αλλάξει. Είναι λυπηρό ότι δεν μας δίδαξε τίποτα η κρίση και δεν δεχθήκατε την πρότασή μας να συζητήσουμε τη θέσπιση συνταγματικώς θεσπισμένου ορίου για το δημοσιονομικό έλλειμμα. Ούτως ή άλλως, το έχετε υπογράψει με τις συμφωνίες με τους δανειστές μέχρι το 2060. Στην πραγματικότητα, τη νομική δέσμευση γι' αυτό την έχει υπογράψει η Κυβέρνηση της Αριστεράς. Τι θα άλλαζε αν το βάζαμε στο Σύνταγμα, αφού το έχετε υπογράψει εσείς; Ο Αλέξης Τσίπρας, ο Πρωθυπουργός το έχει υπογράψει. Μέχρι το 2060 έχει δεχτεί τους στόχους! Τι θα άλλαζε αν το βάζαμε στο Σύνταγμα; Απλώς θα γλιτώναμε μία, μιάμιση μονάδα στο επιτόκιο, γιατί οι αγορές θα το εκλαμβάνανε ως δείγμα μεγάλης σοβαρότητας και σταθερότητας. Οποία υποκρισία! Αυτό που υπογράφετε στο Eurogroup και δεσμεύετε τη χώρα μέχρι το 2060, δήθεν δεν μπορείτε να το βάλετε στο Σύνταγμα, γιατί αυτό θα ήταν νεοφιλελεύθερο. Και κλείνω με το άρθρο 86. Εδώ έχει γίνει η μεγαλύτερη σπέκουλα του σύμπαντος. Κατ' αρχάς, άκουσα με προσοχή την κυρία Υπουργό, την κ. Παπακώστα, που είπε ότι πρέπει να καταργηθεί το κατάπτυστο άρθρο 86. Έκανα μια απλή αναζήτηση στο Google και διαπίστωσα ότι η κ. Παπακώστα ήταν Βουλευτής το 2000, άρα παρούσα στη συνταγματική αναθεώρηση του 2001, που ψήφισε το άρθρο 86. Μου κάνει τρομερή εντύπωση όταν ένας Βουλευτής, χωρίς να εξηγήσει για ποιο λόγο ο ίδιος ψήφισε μία κατάπτυστη ρύθμιση - κατά τη δική της έκφραση - , έρχεται στη Βουλή και πουλάει λαϊκισμό και λέει: «Πρέπει να καταργήσουμε την κατάπτυστη ρύθμιση που εγώ είχα ψηφίσει». Εγώ δεν ήμουν στη Βουλή, εγώ δεν το έχω ψηφίσει. Το έχει ψηφίσει η κ. Παπακώστα, το έχει ψηφίσει ο Κουρουμπλής. Τουλάχιστον πείτε μία συγγνώμη. Πείτε: «Ρε παιδιά, κάναμε λάθος. Αυτή η κατάπτυστη ρύθμιση διέλαθε της προσοχής μας». [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Πάμε, όμως, και στην ουσία. Ποια είναι η σπέκουλα; Σπέκουλα είναι ότι η Νέα Δημοκρατία αντιδρά, για να σώσει, λέει, τους Υπουργούς της. Μάλλον κάνετε κάποιο λάθος. Η όποια αναθεώρηση του άρθρου 86, δεν αφορά στους δικούς μας Υπουργούς, εμένα προσωπικά, αν θέλετε. Αφορά στους δικούς σας Υπουργούς, γιατί η αναθεώρηση είναι προς το μέλλον, δεν είναι προς το παρελθόν. Άρα αν κάποιος θα έπρεπε να έχει κάποια ιδιαίτερη ανησυχία για το αν θα αναθεωρηθεί ή δεν θα αναθεωρηθεί το άρθρο 86, είστε εσείς, προφανώς όχι εμείς.
Αυτό δείχνει την εντιμότητά μας.
Ολοκληρώνετε, κύριε Γεωργιάδη.
Κλείνω αμέσως. Οφείλω, όμως, να σας πω ότι, όπως είπα και άλλη φορά, έχω κάνει σκοπό της ζωής μου, κύριε Δουζίνα, να αποδείξω στην επόμενη Βουλή, που προφανώς δεν θα προλάβει να αναθεωρήσει το άρθρο 86, ότι το παρόν άρθρο 86 είναι υπεραρκετό για να βάλει στη φυλακή τους Υπουργούς που είναι επίορκοι. Και θα το δείτε να συμβαίνει. Ευχαριστώ πάρα πολύ.
Τον λόγο έχει ο κ. Γεώργιος Τσόγκας από το ΣΥΡΙΖΑ. Θα ακολουθήσει ο κ. Κουρουμπλής, ο κ. Φορτσάκης και ο κ. Μπαλτάς. Ορίστε, κύριε Τσόγκα, έχετε τον λόγο.
Κύριε Πρόεδρε, θα μου επιτρέψετε να πάρω τον λόγο μετά τον κ. Τσόγκα επί προσωπικού;
Ελάτε, κύριε Τσόγκα, ξεκινήστε.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, το Σύνταγμα είναι προφανώς ο θεμέλιος λίθος μιας εύτακτης και ευνομούμενης πολιτείας. Είναι η νησίδα που συνέχει το κράτος δικαίου, διατηρεί ακέραια τα ανθρώπινα, ατομικά και συλλογικά δικαιώματα και εγγυάται την εναρμόνιση του με τις υφιστάμενες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες, χωρίς να καθίσταται υποχείριο της εκάστοτε συγκυριακής πλειοψηφίας. Τις τελευταίες δεκαετίες το πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα διέρχεται κρίση η οποία μετουσιώνονται στην παντελή έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς και στο αντιπροσωπευτικό σύστημα. Οι πολίτες μας γυρνούν την πλάτη και απαξιώνουν το σύνολο του κρατικού μηχανισμού και του πολιτικού συστήματος, θέτοντας υπό διαρκή αμφισβήτηση την ποιότητα της δημοκρατίας. Η αντιμετώπιση του δημοκρατικού ελλείματος και η βελτίωση της ποιότητας της δημοκρατίας αποτελεί ανάγκη και συνάμα υποχρέωση στην οποία οφείλουμε να ανταποκριθούμε άμεσα και δεν πρέπει να τη μεταδώσουμε για το μέλλον. Η αναθεώρηση του Συντάγματος είναι μία ευκαιρία ώστε να επέλθουν σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία των θεσμών και να επαναπροσδιοριστούν τα στοιχεία εκείνα που προάγουν την επανασύσταση του πολιτικού μας συστήματος. Η αναθεώρηση του Συντάγματος είναι μια σημαντική ευκαιρία, ώστε μαζί με την δημοσιονομική εξυγίανση και τη διοικητική αναδιάρθρωση να εκσυγχρονιστούμε θεσμικά και να κλείσουμε τις εκκρεμότητές, που η διατήρησή τους στο συνταγματικό κείμενο υπονομεύουν το πολιτικό μας σύστημα και αποτελούν δικαιολογητικό λόγο της γενικευμένης απαξίας στο πρόσωπο των πολιτικών και στον θεσμό σε της αντιπροσώπευσης. Μία τέτοια εκκρεμότητα στην οποία συμφωνεί και η αντιπολίτευση, ότι ήρθε η ώρα να τακτοποιηθεί οριστικά και αμετάκλητα, είναι η διάταξη περί ποινικής ευθύνης των Υπουργών και βουλευτικής ασυλίας. Το σοβαρό αυτό ατόπημα που καθιέρωσε τη σύντομη ειδική παραγραφή των αδικημάτων των Υπουργών προήλθε από τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001 και επί δεκαοκτώ συναπτά έτη ισοπέδωσε κάθε έννοια ίσης μεταχείρισης όλων ενώπιον του νόμου. Ιδιαίτερα σε μία εποχή έντονης οικονομικής κρίσης και υποβάθμισης του πολιτικού συστήματος, μπορεί η αναθεώρηση του Συντάγματος να συνδυαστεί με την απαρχή μιας νέας πολιτικής εποχής, όπου η εξουσία θα ασκείται με απόλυτη διαφάνεια και όχι με χρήση ειδικών προνομίων, τα οποία τελούν σε βάρος του ελληνικού λαού. Στο ζήτημα της βουλευτικής ασυλίας, επίσης, φαίνεται ότι έχουμε ευρύτερη συμφωνία περί τροποποίησης του άρθρου 62 του Συντάγματος. Η ποινική ασυδοσία ως απόρροια του ακαταδίωκτου των Βουλευτών, ούσα σε ευθεία αντίθεση με το συνταγματικώς κατοχυρωμένο άρθρο 20 παράγραφος 1 του Συντάγματος και το άρθρο 6 της ΕΣΔΑ για το ατομικό δικαίωμα παροχής δικαστικής προστασίας του θιγόμενου πολίτη από οποίον κατέχει βουλευτική ιδιότητα, δικαιολογημένα έθεσε όλους εμάς σε διαρκή αμφισβήτηση από το σύνολο του ελληνικού λαού. Με την αναθεώρηση του άρθρου 86 και του άρθρου 62 επιτέλους θα παύσει το καθεστώς της οιονεί ατιμωρησίας και θα αποκατασταθούν η αρχή της ισότητας και της ισονομίας, που αποτελούν την πεμπτουσία της δικαιοσύνης, του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας. Το γεγονός ότι στην αναθεώρηση αυτών των δύο διατάξεων συνηγορεί και η Αξιωματική Αντιπολίτευση, με κάποιες διαφοροποιήσεις, δημιουργεί το εφαλτήριο για έναν δημιουργικό διάλογο, ο οποίος μόνο θετικό αποτύπωμα μπορεί να αφήσει στην κοινοβουλευτική ιστορία του τόπου. Επιπλέον, ακόμη ένας κοινός τόπος με τη Νέα Δημοκρατία είναι η αποτροπή πολιτικής αστάθειας που προκαλείται από τη διάλυση της Βουλής λόγω μη εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας. Η πολιτική αστάθεια έχει αρνητικά πολλές φορές και ολέθρια αποτελέσματα για τον τόπο μας. Η συναίνεση της τροποποίησης στο άρθρο 33, ο συνδυασμός έμμεσης και άμεσης εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από το εκλογικό σώμα και η καθιέρωση πλειοψηφία εκατόν ογδόντα Βουλευτών κατά τα ειδικώς διαλαμβανόμενα στην πρόταση αναθεώρησης, της δικής μας, δημιουργεί τα εχέγγυα εκείνα που θα εξαλείψουν διαπαντός την πρόωρη διάλυση της Βουλής κατ' επίκληση εθνικού θέματος εξαιρετικής σημασίας, που στόχο μόνο είχε την πρόκληση εκλογών, προκειμένου η εκάστοτε ηττηθείσα αξιωματική αντιπολίτευση να επανέλθει στην εξουσία. Η Κυβέρνηση σεβόμενη πλήρως τη λαϊκή βούληση και όντας γνήσιος εγγυητής αυτής μέσω του άρθρου 102 παράγραφος 2 εισάγει στο συνταγματικό κείμενο τον θεσμό του τοπικού δημοψηφίσματος, ενώ στο άρθρο 44 παράγραφος 2 προάγει την ενίσχυση του θεσμού του δημοψηφίσματος, το οποίο συνιστά την άμεση αντιπροσωπευτική μορφή δημοκρατίας. Από τη σύσταση του ελληνικού κράτους έχουν διεξαχθεί μόνο δέκα ψηφίσματα. Ο αριθμός τους και μόνο μαρτυρά την απόσταση μεταξύ λαού και κυβέρνησης και κυρίως την έλλειψη, αν όχι τον φόβο, εμπιστοσύνης στη λαϊκή βούληση. Η υιοθέτηση μορφών άμεσης δημοκρατίας καθιδρύει την άμεση συμμετοχή του λαού τη διακυβέρνηση της χώρας και την πιο καθαρή έκφρασή του σε θέματα εθνικού και κοινωνικού χαρακτήρα. Η κυβέρνηση απέδειξε, όμως, στο πρόσφατο παρελθόν ότι ο λαός πρέπει να είναι συμμέτοχος σε θέματα που αφορούν εθνικά ζητήματα ύψιστης σημασίας και όχι απλός παρατηρητής, να επιλεγεί και να εκφράζεται όταν οι περιστάσεις το απαιτούν και μόνος τρόπος έκφρασης, πλην από τις εκλογές, δεν είναι άλλος από αυτόν του δημοψηφίσματος. Για τον λόγο αυτό προτείνουμε την ενίσχυση του θεσμού μέσω της αναθεώρησης των άρθρων 42 και 102. Το εκλογικό σώμα θέλει και επιβάλλεται να παραμείνει ενεργό και η Κυβέρνηση δεν φοβάται να απευθυνθεί στον λαό και να ζητήσει τη γνώμη του για θέματα που τον αφορούν. Δεν φοβάται τι αποτύπωμα θα έχει αυτή η γνώμη και μάλιστα με την πρόταση δημοψηφίσματος απευθείας από τον λαό μέσω αίτησης πεντακοσίων χιλιάδων πολιτών για κρίσιμα εθνικά ζητήματα ή μέσω αίτησης ενός εκατομμυρίου πολιτών επί νομοσχεδίων που ψηφίζουν κρίσιμα κοινωνικά θέματα. Ο λαός αποκτά φωνή, αποκτά δύναμη και έλεγχο επί της κυβερνητικής πολιτικής. Όσον αφορά δε στην πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για το άρθρο 44, περί εύληπτου και κατανοητού τρόπου διατύπωσης του ερωτήματος προς δημοψήφισμα, αυτό είναι ορθό ως πρόταση, αλλά ιδιαίτερα ασαφής όταν μιλάμε για αναθεώρηση του Συντάγματος, καταδεικνύοντας πόσο επιφανειακά αντιμετωπίζει τον κορυφαίο θεσμό του δημοψηφίσματος και κατά συνέπεια τους πολίτες της χώρας. Κλείνοντας, θέλω να τονίσω ότι η παρούσα πρόταση μας αναθεώρησης του Συντάγματος αποτελεί μία γνήσια μεταρρυθμιστική πρόταση, αποβλέπουσα στην ενίσχυση του κράτους δικαίου, στην προώθηση της λαϊκής συμμετοχής στην πολιτική ζωή της χώρας, στην θωράκιση των θεσμών αντιπροσώπευσης και εν γένει του πολιτικού συστήματος και στην προστασία των κοινωνικών και συλλογικών δικαιωμάτων, μέσω της εξασφάλισης ενός αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης, της προστασίας της εργασίας, της αναγνώρισης της υγείας ως κοινωνικού δικαιώματος, της ενίσχυσης των συλλογικών διαπραγματεύσεων, τον καθορισμό του ελάχιστου μισθού, της απλής αναλογικής και της ενίσχυσης της λαϊκής κυριαρχίας. Η δημιουργία συναινέσεων στη σύγχρονη δημοκρατία αποτελεί το πιο δύσκολο επίτευγμα και συνάμα πρόκληση για όλους εμάς να μετατρέψουμε τις όποιες διαφωνίες μας σε γόνιμο και εποικοδομητικό διάλογο, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας της δημοκρατίας και την εύρυθμη λειτουργία του γνήσιου δημοκρατικού πολιτεύματος. Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ άνοιξε θέμα θεσμικά και δομικά. Η κρυστάλλινη διαύγεια των αναθεωρητέων διατάξεων που προτείνουμε, απέναντι στις σκόπιμα ασαφείς προτάσεις της αντιπολίτευσης, καθιστούν ιστορική την αναγκαιότητα της ψήφισης τους, ώστε η Ελλάδα να μπορέσει να αλλάξει την εποχή της και να βαδίσει στον δρόμο της προόδου, της αλληλεγγύης και της ανάπτυξης. Είναι γεγονός ότι το αρχικά αμήχανο κλίμα της υποβόσκουσας διάθεσης στην Επιτροπή Αναθεώρησης διαδέχτηκε μία ατμόσφαιρα στα όρια της συναίνεσης, χωρίς συναίνεση πλην των άρθρων 62, 86 και 94. Σήμερα, μετά από οκτώ χρόνια κρίσης, έχοντας την ελληνική κοινωνία σε εμβρυακή μεταμνημονιακή εποχή προβάλλει ως αναγκαία παρά ποτέ μία ουσιαστική συνταγματική αναδιάταξη με σαφείς στοχευμένες και καινοτόμες διατάξεις, που να προσδιορίζεται η πολιτική σκέψη για βαθιά προοδευτική θεσμική μετάλλαξη, εκδημοκρατισμό και αντιστοίχισης με κοινωνικά προτάγματα. Βούλησή μας είναι να αποκτήσει η χώρα ένα σύγχρονο προοδευτικό Σύνταγμα, η προβολή του οποίου στο μέλλον να μπορεί να απαντά με σαφήνεια και δημοκρατικότητα στα κοινωνικά και πολιτικά αιτήματα της χώρας μας. Σας καλώ να ψηφίσετε την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ. Ευχαριστώ πολύ.
Πριν δώσω τον λόγο στον επόμενο ομιλητή, έχει ζητήσει να παρέμβει επί προσωπικού η κ. Παπακώστα για όσο λέχθηκαν για την ίδια από τον κ. Γεωργιάδη. Θερμή παράκληση, κυρία Παπακώστα, εντός ενός λεπτού.
Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε, ασφαλώς. Σέβομαι απολύτως το Κοινοβούλιο και πάντοτε το συνηθίζω να σέβομαι το Κοινοβούλιο. Εν τοις πράγμασι, θέλω να πω το εξής. Ο προλαλήσας του συναδέλφου που αγόρευσε θα πρέπει να γνωρίζει ότι τότε που υπερψηφίστηκε η συγκεκριμένη διάταξη, η οποία από την προτείνουσα Βουλή σήμερα τείνει προς αναθεώρηση, εγώ ήμουν Βουλευτής, ενώ εκείνος όχι. Άρα θα πρέπει να σεβαστεί την κοινοβουλευτική εμπειρία κάποιας η οποία όταν μιλά, αυτά τα οποία λέει τεκμαίρονται, εν αντιθέσει με τα λεγόμενά του, τα οποία συνήθως όχι. Εξηγούμαι: Το συγκεκριμένο άρθρο εκείνη την περίοδο, κύριε Πρόεδρε, είχε μία φιλοσοφία να προστατευθεί το πολιτικό προσωπικό κατά την άσκηση, και ιδιαίτερα οι Υπουργοί, των καθηκόντων τους κατά τρόπο ανάλογο με αυτόν που προστατεύεται ο Βουλευτής κατά την άσκηση και την εκφορά της γνώμης του για θέματα που άπτονται της κοινοβουλευτικής του δράσης και της κοινοβουλευτικής του ρητορικής. Στη συνέχεια, όμως, όταν η Βουλή των Ελλήνων και ιδιαίτερα η ομιλούσα διαπιστώνει ότι εργαλειοποιήθηκε το συγκεκριμένο άρθρο, προκειμένου με φαύλες και αδιαφανείς συμπεριφορές να καλύπτονται πίσω από αυτό - αυτό δεν γνωρίζει ο προλαλήσας του συναδέλφου που αγόρευσε προηγουμένως - πρώτον, είναι υποχρέωση της Βουλής να το αλλάξει και, δεύτερον, από την πράξη και στην πράξη κρίνονται οι νόμοι και οι διατάξεις τις οποίες ψηφίζει η Βουλή, το αν πληρούν τη φιλοσοφία του νομοθέτη ή πόρρω απέχουν από αυτήν. Αυτά προς γνώση όλων όσοι ξέρουν να δημαγωγούν πάρα πολύ καλά, πλην, όμως, δεν ξέρουν ούτε την κοινοβουλευτική ηθική, ούτε την Κοινοβουλευτική Δημοκρατία, ούτε το πώς λειτουργεί το κοινοβουλευτικό μας σύστημα. Λυπάμαι πολύ για αυτό. Είναι δικό τους πρόβλημα και όχι δικό μου. Ευχαριστώ.
Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα τον λόγο.
Με συγχωρείτε, κύριε Γεωργιάδη, αλλά δεν έχετε τον λόγο. Δεν υπάρχει ζήτημα επί προσωπικού. Έδωσε κάποιες διευκρινίσεις σύμφωνα με τη δική της κοινοβουλευτική θητεία η κ. Παπακώστα. Ειπώθηκαν αυτά που ειπώθηκαν, σας παρακαλώ πολύ.
Κύριε Πρόεδρε, δώστε μου τον λόγο για ένα λεπτό μόνο.
Όχι, έχουμε μία σοβαρή συζήτηση, όπως όλοι συμφωνούμε ότι είναι σοβαρή η συζήτηση για την Αναθεώρηση του Συντάγματος. Δεν θα δώσω τον λόγο για να ξεκινήσουμε μία διαδικασία - επιτρέψτε μου τον όρο - πινγκ - πονγκ.
Κύριε Πρόεδρε, είναι βάσει Κανονισμού. Να εξηγήσω κάτι σε εσάς. Εκ του Κανονισμού.
Όχι, δεν έχετε τον λόγο. Σας παρακαλώ, δεν θέλω να εξηγήσετε κάτι. Απαντήθηκαν αυτά που η ίδια η κ. Παπακώστα θεώρησε σωστό να απαντήσει. Δεν σας έθιξε επί προσωπικού. Άρα δεν χρειάζεται.
Θέλω εγώ, όμως, να σας εξηγήσω γιατί είναι επί προσωπικού. Εκ του Κανονισμού.
Δεν θέλω να μου πείτε. Δεν προβλέπεται από κανέναν Κανονισμό. Επί προσωπικού δεν υφίσταται ζήτημα. Το λέει το Προεδρείο. Τον λόγο έχει ο επόμενος ομιλητής, ο κ. Κουρουμπλής από τον ΣΥΡΙΖΑ.
Κύριε Γεωργιάδη, σας άκουσα. Τώρα πρέπει να με ακούσετε κι εσείς. Κύριε Πρόεδρε, το παρελθόν πολλές φορές μας εκπλήσσει με την επικαιρότητά του. Θα ήθελα να πω στους συναδέλφους της Νέας Δημοκρατίας, οι οποίοι αναφέρονται με ιδιαίτερο πάθος στο άρθρο 3 εκδηλώνοντας τη μεγάλη αγάπη τους για την Ορθοδοξία και την ελληνική Εκκλησία, ότι ο Κοραής μόνον εθνομηδενιστής δεν ήταν. Ας τον διαβάσουν λίγο για να μάθουν τις απόψεις του, γιατί φαίνεται διαβάζουν επιλεκτικά κάποια πράγματα. Κύριε Πρόεδρε, πράγματι συζητούμε τον πιο θεμελιώδη χάρτη της χώρας, που είναι το Σύνταγμα. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι το πολιτικό προσωπικό, παρά το γενικότερο κλίμα που υπάρχει τους τελευταίους μήνες, έχει αρθεί στο ύψος των περιστάσεων και συζητάει με έναν εξαιρετικά σοβαρό τρόπο αυτήν την πολύ σημαντική διαδικασία αυτών των ημερών. Σχετικά με το άρθρο 3 θα ήθελα να πω τα εξής. Αν παρακολουθήσει κανείς την εκκλησιαστική ιστορία, ακόμα και από τα βυζαντινά χρόνια, θα διαπιστώσει ότι οι τριβές πάντοτε υπήρχαν στις σχέσεις Πολιτείας και Εκκλησίας. Υπήρξαν και δύσκολες στιγμές. Αν προσπαθήσει να έχει μία απόσταση από τα τεκταινόμενα τα τελευταία διακόσια χρόνια και είναι ένας από τους ανθρώπους που ειλικρινά αναγνωρίζει τον σημαντικό ρόλο που έπαιξε η Ορθοδοξία στη ζωή αυτού του λαού, είναι εύκολο να συναγάγει το ειλικρινές συμπέρασμα και όχι το τυχοδιωκτικό, της σκοπιμότητας, ότι η Ορθοδοξία έχασε από αυτόν τον εναγκαλισμό, γιατί δεν έχει ανάγκη να φοβάται η Ορθοδοξία, μέσα από μία πορεία δύο χιλιάδων χρόνων, αν θα έχει την υποστήριξη του Κράτους. Η Ορθοδοξία θα έχει πολύ μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και πολύ μεγαλύτερη καταξίωση στη συνείδηση των πολιτών, εάν έχει τη δική της αυτονομία. Γιατί χρησιμοποιήθηκε, κύριε Πρόεδρε, η Ορθοδοξία, δυστυχώς, από το πολιτικό σύστημα. Τον εθνάρχη Ελευθέριο Βενιζέλο κάποιοι έβαλαν την Ορθοδοξία να τον αναθεματίσει. Και σήμερα μπορεί να υποστηρίξει κανείς ότι αυτή ήταν μία πράξη που ωφέλησε το έθνος; Από τέτοια, λοιπόν, λάθη πρέπει να απαλλάξουμε, από τον εναγκαλισμό της Ορθοδοξίας με το ελληνικό κράτος. Δεν ήθελα να θυμίσω, αλλά θα θυμίσω, τι έγινε με τις ταυτότητες. Και ερωτώ όλους τους ιεράρχες που ξέρουν ποια είναι η σχέση μου μαζί τους: Τήρησε η Νέα Δημοκρατία αυτό που υποσχέθηκε τότε ή το ξέχασε μόλις ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας, με εκείνον τον φοβερό σάλο, όπου όλοι μαζί, από τον τότε αρχηγό της Νέας Δημοκρατίας, δήλωναν ότι μόλις θα έρθει η Νέα Δημοκρατία θα αποκαταστήσει αυτό το λάθος που έγινε; Κύριε Πρόεδρε, πρέπει να απαλλαγούμε όλοι από εμμονές και στερεότυπα, γιατί αυτά οδηγούν σε στρεβλώσεις, γιατί με αυτήν τη λογική αποκλείσαμε όλα αυτά τα χρόνια το να υπάρχει ένα νεκροταφείο για μουσουλμάνους στην Αττική. Και τι κάναμε εμείς οι πατριώτες, οι πολύ πατριώτες, που αγαπάμε την Ελλάδα τόσο πολύ που από την αγάπη μας καμμιά φορά, από τα λάθη που κάνουμε κινδυνεύουμε να την πνίξουμε. Στέλνουμε τους μουσουλμάνους που πεθαίνουν να τους θάβουν στη Θράκη. Και δεν στέλνουμε μόνο τους μουσουλμάνους της Θράκης, αλλά στέλνουμε μουσουλμάνους από οποιαδήποτε χώρα που μπορεί να τύχει να πεθάνουν εδώ στην Αθήνα. Τι είναι η Θράκη δηλαδή; Πού παραπέμπει αυτό; Το έχουμε σκεφτεί καθόλου εμείς οι πολύ πατριώτες; Νομίζω, λοιπόν, ότι δεν έχει να φοβηθεί η Ορθοδοξία από αυτόν τον διαχωρισμό. Είναι υποκριτικό αυτό που κάνουν σήμερα τα πολιτικά κόμματα, γιατί ξέρουμε πολύ καλά ότι σε άλλες προσπάθειες συνταγματικής Αναθεώρησης είχαν άλλη θέση. Και αυτά δεν είναι ζητήματα για να παίζουμε. Γιατί εγώ πιστεύω ότι όλοι αγαπούμε την Ορθοδοξία. Γιατί όλοι αναγνωρίζουμε στη συντριπτική πλειοψηφία, με όποια προσέγγιση και αν έχουμε, τον πολύ σημαντικό της ρόλο και σε εθνικές στιγμές δύσκολες και σε κοινωνικά δύσκολες στιγμές. Πάω στο άρθρο 16. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει να ξεκινήσουμε από την παραδοχή ότι η ελληνική οικογένεια έχει ένα εξαιρετικό πάθος για να στηρίξει τα παιδιά της, είναι διατεθειμένη να στερηθεί τα πάντα για να μορφώσει τα παιδιά της. Εγώ νιώθω την ανάγκη κατ' αρχάς να κάνω μία μνεία σε ανθρώπους, όπως ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο Ευάγγελος Παπανούτσος και ο Λουκής Ακρίτας όταν το 1964 καθιέρωσαν τη δωρεάν παιδεία. Έτσι λειτούργησε το «κοινωνικό ασανσέρ» και δόθηκε η δυνατότητα στον φτωχό να γίνει και γιατρός και δικηγόρος, γιατί μέχρι τότε ο εργάτης γινόταν εργάτης, το παιδί του εργάτη γινόταν εργάτης, το παιδί του αγρότη γινόταν αγρότης. Όλοι ξέρουμε τι γινόταν μέχρι τότε και τι έγινε από κει και πέρα. Έχουμε μία συζήτηση για τα ελληνικά πανεπιστήμια και είναι λάθος ο τρόπος με τον οποίον προσεγγίζουμε αυτό το θέμα. Βεβαίως, υπάρχουν αδυναμίες. Βεβαίως, πρέπει να πούμε ότι υπάρχουν ζητήματα όπως η οικογενειοκρατία στα ελληνικά πανεπιστήμια. Εγώ πιστεύω ότι έγιναν πολλές προσπάθειες στο παρελθόν με θετική διάθεση, όμως, δεν έφτασαν εκεί που πρέπει να φτάσει το ελληνικό πανεπιστήμιο. Από την άλλη μεριά, όμως, υπάρχει ένα ζήτημα. Μήπως πρέπει να δούμε προνοητικά και να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο κάποια στιγμή τα ΙΕΚ της Πλατείας Κάνιγγος να γίνουν πανεπιστήμια, όπως έχουν γίνει σε άλλες χώρες με γνωστά αποτελέσματα και να πάμε σε ένα άλλο μοντέλο; Να το συζητήσουμε, ας κάνουμε ένα διάλογο...
Κύριε Κουρουμπλή, σας παρακαλώ πολύ να ολοκληρώσετε. Ήδη έχετε υπερβεί το χρόνο σας κατά ένα λεπτό.
Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε. Θα ήθελα ένα λεπτό ακόμη, σας παρακαλώ. Να πάμε σε μία διαδικασία συζήτησης. Εγώ λέω να συζητήσουμε το μη κερδοσκοπικό πανεπιστήμιο με ηρεμία και να δούμε τι θα μπορούσε να προσφέρει ενδεχομένως. Και ολοκληρώνω, κύριε Πρόεδρε, με κάτι που έχει σχέση και με την Ελλάδα και την Ευρώπη. Αυτήν τη στιγμή το μεγάλο όραμα μιας Ευρώπης των λαών, της κοινωνικής δημοκρατίας απειλείται από ένα διευρυνόμενο και επικίνδυνο ευρωσκεπτικισμό, γιατί ακριβώς οι δυνάμεις που κυβέρνησαν την Ευρώπη τα τελευταία χρόνια, άφησαν το κοινωνικό κράτος στην τύχη του. Και ερχόμαστε εδώ και καταθέτουμε μία σειρά διατάξεων στο άρθρο 21 και στο άρθρο 22 για τα κοινωνικά αγαθά...
Κύριε Κουρουμπλή, σας παρακαλώ, ολοκληρώστε.
Κλείνω, κύριε Πρόεδρε. ... για τα κοινά αγαθά, για μία σειρά διατάξεων που αφορούν την υγεία, την ασφάλιση. Και ειλικρινά δεν ξέρω γιατί τα κόμματα τα συντηρητικά δεν ψηφίζουν, αλλά δεν μπορώ να διανοηθώ τι θα πρόσθετε περισσότερο σε μία συνταγματική Αναθεώρηση το ΚΚΕ και δεν ψηφίζει ιδιαίτερα αυτά τα δύο άρθρα, που επιχειρούν να ενισχύσουν το κοινωνικό κράτος συμβάλλοντας στη μείωση των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Είναι η μόνη αντιβίωση σε αυτό που συμβαίνει στις κοινωνίες σήμερα, που απειλούνται ακριβώς από τα φαινόμενα του κοινωνικού εκφοβισμού. Ευχαριστώ.
Τον λόγο έχει ο κ. Φορτσάκης από τη Νέα Δημοκρατία. Θα ακολουθήσει, όπως είπα προηγουμένως ,ο κ. Μπαλτάς μετά ο κ. Καρράς και η κ. Κοζομπόλη. Ορίστε, κύριε συνάδελφε.
Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Πρέπει να ομολογήσω, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ότι αυτή η διαδικασία την οποία εδώ και τόσο καιρό έχουμε ξεκινήσει, είναι απογοητευτική και ως προς το αντικείμενο της, αλλά και ως προς τη διαδικασία που ακολουθείται. Η κρίση την οποία βιώνουμε δεν είναι μόνο κρίση οικονομική, δεν είναι μόνο κρίση δημοσιονομική, δεν είναι μόνο κρίση αξιών, είναι και κρίση πολιτικού συστήματος. Και περίμενα ότι θα θέσουμε θέματα, τα οποία θα μας επιτρέψουν το πολιτικό σύστημα να το ανασυγκροτήσουμε, γιατί το πολιτικό σύστημα είναι η βάση του τρόπου με τον οποίο διοικείται η χώρα μας και είναι πολύ σημαντικό το πολιτικό σύστημα να μπορεί να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των πολιτών. Ξέρουμε όλοι ότι οι πολίτες εδώ και πολύ καιρό με μεγάλη αδιαφορία παρακολουθούν την πολιτική ζωή. Το 50% του εκλογικού σώματος δεν ψηφίζει και ξέρουμε ότι σταδιακώς αυτή η αδιαφορία μετατρέπεται σε αποστροφή και μάλιστα σε απέχθεια προς το πολιτικό σύστημα και εάν δεν προσέξουμε κινδυνεύουμε τους πολίτες μας να τους αφήσουμε να οδηγηθούν σε καταστάσεις ακραίες. Γι' αυτό εγώ θα είχα προτιμήσει να έχουμε θέσει μεγαλύτερα ζητήματα και να έχουμε ανοίξει τη συζήτηση αποσκοπώντας να κάνουμε πραγματικές τομές. Θα είχα θελήσει - εγώ προσωπικά, μιλάω εξ ονόματός μου, γιατί όπως ξέρουμε οι Βουλευτές στη διαδικασία αυτή εκπροσωπούν ο καθένας τον εαυτό του και είναι ελεύθεροι να εκφράσουν τη δική τους την άποψη - να συζητήσουμε για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, για την αύξηση των αρμοδιοτήτων του, για την ενδεχομένως άμεση εκλογή του από τον λαό. Θα είχα θελήσει να συζητήσουμε για τη μείωση του αριθμού των Βουλευτών, ο οποίος είναι υπερβολικά μεγάλος για τη χώρα μας, για τον περιορισμό της βουλευτικής θητείας. Είναι αλήθεια ότι έχει γίνει μία πρόταση από τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά αυτή η πρόταση κατά τη γνώμη μου θα έπρεπε να έχει ενταχθεί σε ένα συνεκτικό πλαίσιο, το οποίο να της επιτρέψει να λειτουργήσει ορθά. Θα έπρεπε να συζητήσουμε για την απαγόρευση σώρευσης βουλευτικής και υπουργικής ιδιότητας. Θα έπρεπε να έχουμε συζητήσει για την ενίσχυση των περιφερειών, ώστε να ενισχυθεί η δημοκρατική εκπροσώπηση των πολιτών στο επίπεδο τους με μείωση του αριθμού τους και τη δυνατότητά τους να εκτελούν μεγάλα ευρωπαϊκά έργα. Θα έπρεπε να συζητήσουμε για ένα εκλογικό σύστημα το οποίο θα συνδυάζει την αναλογικότητα που βεβαίως είναι αναγκαία, αλλά και την ενίσχυση του αποτελέσματος για να μπορεί η χώρα να διοικείται, ένα πρότυπο περίπου όπως το γερμανικό. Θα έπρεπε να έχουμε συζητήσει τα θέματα του δημοψηφίσματος κατά τρόπο όχι επικοινωνιακό, όπως το κάνει η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά κατά τρόπο όπου να μπορεί πραγματικά το εκλογικό σώμα να εκφραστεί όταν υπάρχει ένας πολύ μεγάλος αριθμός πολιτών που επιθυμεί να τοποθετηθεί σε ένα ζήτημα. Και βεβαίως θα έπρεπε να έχουμε τοποθετηθεί και στο ζήτημα της δικαιοσύνης κατά τρόπο ο οποίος να απεγκλωβίσει τη δικαιοσύνη από το αδιέξοδο στο οποίο αυτή έχει περιέλθει, διότι όλοι ξέρουμε ότι ουσιαστικά η δικαιοσύνη πλέον έχει φτάσει σε σημείο αρνησιδικίας. Τέτοια είναι η αργοπορία που συναντούμε στην εκδίκαση των υποθέσεων. Και επειδή έχει γίνει πολύ μεγάλη συζήτηση και για την παιδεία, να σας πω ότι για να φύγουμε από το περίφημο μανιχαϊστικό δίλημμα «ιδιωτική ή δημόσια παιδεία», θα μπορούσαμε να έχουμε υιοθετήσει και να έχουμε θεσπίσει ένα καινούργιο νομικό πρόσωπο, το πανεπιστημιακό νομικό πρόσωπο και να έχει ο νομοθέτης πάρει την πρωτοβουλία να ορίσει τι είναι πανεπιστήμιο, οπότε όποιος πληροί τις προϋποθέσεις που ορίζει ο νομοθέτης, είτε είναι δημόσιο είτε είναι φορέας μη κρατικός, να μπορεί να ιδρύει πανεπιστήμιο που να λειτουργεί και να υπόκειται στην εποπτεία κρατικής αρχής. Έτσι δεν θα είχαμε ούτε, όπως το είπε σωστά ο κ. Κουρουμπλής προηγουμένως, πανεπιστήμια σε τριάρια, ούτε όμως θα είχαμε και πανεπιστήμια δημόσια που τα έχουμε ιδρύσει σε περιοχές όπου δεν έχουμε ούτε φοιτητές, ούτε καθηγητές. Θα ήταν, λοιπόν, μία κατάσταση πάρα πολύ πιο ενδιαφέρουσα αν είχαμε ανοίξει τα κεφάλαια αυτά. Εξίσου απογοητευτική, όμως, ήταν και η διαδικασία που ακολουθήθηκε στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, παρ' ότι πρέπει να το πω ότι το επίπεδο ανταλλαγής απόψεων υπήρξε πολιτισμένο. Σε δεκαοκτώ συνεδριάσεις σε διάστημα δυόμισι μηνών αναλώθηκε κυρίως η κοινοβουλευτική Πλειοψηφία σε προτάσεις γενικόλογες, οι οποίες στην πραγματικότητα ήταν ανούσιες. Άκουσα τη συζήτηση για τη θρησκευτική ουδετερότητα. Δεν βλέπω ποιος μπορεί να αμφισβητήσει την ανάγκη θρησκευτικής ουδετερότητας του κράτους, αλλά δεν βλέπω και τι θα προσθέσει η καταγραφή στο Σύνταγμα αυτής της θρησκευτικής ουδετερότητας, η οποία στην πραγματικότητα ήδη υπάρχει και ήδη εφαρμόζεται. Άκουσα την πρόταση για την απαγόρευση διακρίσεων λόγω φύλου. Και μάλιστα άκουσα τον αγαπητό Υπουργό και συνάδελφο, τον κ. Κατρούγκαλο, να λέει ότι η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται πίσω από τα πράγματα, γιατί δεν θέλει να αναγνωρίσει την απαγόρευση διακρίσεων λόγω φύλου, ταυτότητας φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού. Ωστόσο αυτή η αρχή αυτονόητα ισχύει. Λέει το Σύνταγμα ότι απαγορεύεται οποιαδήποτε διάκριση. Εννοείται ότι απαγορεύονται και αυτές οι διακρίσεις και η απαγόρευση αυτή ισχύει και σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο και δεν αμφισβητείται από κανέναν. Δεν είναι ανάγκη το Σύνταγμά μας, που είναι ήδη φλύαρο και θυμίζει σε μεγάλο βαθμό προεδρικό διάταγμα, να το ευτελίσουμε ακόμα περισσότερο προσθέτοντας οτιδήποτε νομίζουμε ότι μπορεί να έχει κάποιο επικοινωνιακό όφελος. Τα ίδια ισχύουν για τις προτάσεις για τη δήθεν διεύρυνση των κοινωνικών δικαιωμάτων, οι οποίες είναι ασαφείς και χωρίς πρακτικό αντίκρισμα. Ίδιου τύπου είναι και η αρχή της επιείκειας, την οποίαν προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ να εισαγάγουμε στο Σύνταγμά μας στο πεδίο των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Εάν υιοθετηθεί στο Σύνταγμα - γιατί στην πραγματικότητα η νομολογία τη δέχεται και την εφαρμόζει, άρα δεν υπάρχει καμμία ανάγκη να αναγνωριστεί συνταγματικά - θα προκαλέσουμε σοβαρές ερμηνευτικές δυσχέρειες που κινδυνεύουν να οδηγήσουν ακόμα και σε σχετικοποίηση της συνταγματικής προστασίας και παραβίαση της αρχής της νομιμότητας, με κριτήριο την οικονομική κατάσταση των πολιτών. Η Νέα Δημοκρατία έχει καταθέσει ένα συνεκτικό πλαίσιο προτάσεων, τις οποίες δεν μου επιτρέπει ο χρόνος να θυμίσω, - τις είπαν όμως οι συνάδελφοι από τη Νέα Δημοκρατία και δεν είναι ανάγκη να τις ξαναπώ - οι οποίες εάν είχαν υιοθετηθεί, θα επέτρεπαν τουλάχιστον να πάμε προς μία μορφή εκσυγχρονισμού του καταστατικού χάρτη της χώρας, ιδίως απεγκλωβίζοντας δυνάμεις που θα μπορούσαν να είναι παραγωγικές και να βοηθήσουν και στην πραγματοποίηση επενδύσεων στη χώρα. Δυστυχώς, αυτό δεν συνέβη. Θα ήθελα κλείνοντας, κύριε Πρόεδρε, στα λεπτά που μου μένουν, γιατί ο χρόνος είναι αδυσώπητος, να πω ότι μου κάνει εντύπωση που καμμία πρόταση δεν έγινε για τη δικαιοσύνη από τον ΣΥΡΙΖΑ, ενώ εμείς μιλήσαμε για ένα σωρό προτάσεις στη δικαιοσύνη, όπως για την κατάργηση του μισθοδικείου, για την αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης, για την απαγόρευση απασχόλησης των δικαστικών, για τρία χρόνια από όταν φεύγουν από τα καθήκοντά τους, σε θέσεις καθαρά πολιτικές, για την επιλογή της ηγεσίας του δικαστικού από τη Βουλή, για την πειθαρχική εξουσία που πηγαίνει στο ΑΕΔ, για την υιοθέτηση τεχνολογιών οι οποίες θα επιτρέψουν τον εκσυγχρονισμό του δικαστικού συστήματος, για την κατάργηση των οικονομικών προνομίων του δημοσίου, για τον εκσυγχρονισμό του Ελεγκτικού Συνεδρίου, για την ανασυγκρότηση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου κατά τρόπο ώστε να μπορέσει - συγχωνεύοντας στην υπόσταση του και τα άλλα δικαστήρια, διότι είχαμε μεγάλο αριθμό ειδικών δικαστηρίων - να λειτουργήσει ως ένα είδος μικρού συνταγματικού δικαστηρίου. Είναι κρίμα που αυτές οι προτάσεις δεν γίνονται δεκτές. Κλείνω, κύριε Πρόεδρε, λέγοντας ότι είναι εντελώς απαράδεκτο να συνεχίζεται η συζήτηση και να έχουν γίνει χωριστές ψηφοφορίας μάλιστα στην Επιτροπή Αναθεώρησης, με την ιδέα ότι η παρούσα Βουλή δεσμεύει την επομένη επί της ουσίας των αναθεωρητέων διατάξεων. Δεν θα μιλήσω ξανά για τον Τσάτσο, για τον Μάνεση και τους μεγάλους νομικούς που τα έχουν εξηγήσει. Θα πω ότι η κοινή λογική μάς οδηγεί να καταλάβουμε όταν μεσολαβούν οι εκλογές ότι το εκλογικό σώμα θα αποτυπώσει τη βούληση του στη νέα Βουλή κι εκείνη θα αποφασίσει για την ουσία των ρυθμίσεων. Σας ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε.
Τον λόγο έχει ο κ. Αριστείδης Μπαλτάς από το ΣΥΡΙΖΑ.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, σήμερα συζητάμε την Αναθεώρηση του Συντάγματος μετά από μία μακρά διαβούλευση που προηγήθηκε, με την ευθύνη του καθηγητή του κ. Σπουρδαλάκη, η οποία δυστυχώς δεν έγινε ευρύτερα γνωστή στο πλαίσιο των μέσων ενημέρωσης που έχουμε και της δημόσιας συζήτησης και του δημόσιου χώρου που έχουμε. Θέλω να πω, ξεκινώντας, ότι σήμερα συντάσσουμε - έχει σημασία το ρήμα, αντί του ουσιαστικού, - τους όρους λειτουργίας της πολιτείας μας, τους όρους λειτουργίας του πολιτεύματος αυτής της χώρας. Σήμερα συντάσσουμε αυτό μετά από πλατιά διαβούλευση και ίσως έχει σημασία να δούμε ποιο ακριβώς είναι αυτό το σήμερα, δηλαδή σε ποια πολιτική συγκυρία συντάσσουμε αυτό το πλαίσιο. Η προηγούμενη συζήτηση στη Βουλή, μεγάλης σημασίας κι αυτή, ήταν η συζήτηση για τη Συμφωνία των Πρεσπών. Εκεί υπήρξαν μεγάλες αντιθέσεις, μεγάλα προβλήματα - δεν θέλω να υπεισέλθω - αλλά θέλω να συνδέσω, με ένα επιχείρημα που πηγαίνει πίσω στο χρόνο, τη σημασία της Συμφωνίας των Πρεσπών με τη σημασία της σημερινής συζήτησης για την Αναθεώρηση του Συντάγματος. Αρχίζω από παλιά. Τον 17ο και τον 18ο αιώνα υπήρξε ο Διαφωτισμός με τις πολλές πτέρυγες του, που άλλαξε επί της ουσίας την εικόνα της Ευρώπης. Το κίνημα των ιδεών αυτό οδήγησε στις μεγάλες αστικές επαναστάσεις, την αγγλική, την αμερικανική και τη γαλλική, και άλλαξε και πολιτικά με αυτήν την έννοια το όλο πλαίσιο των προηγούμενων βασιλοκεντρικών καθεστώτων. Μετά επήλθε η Ιερά Συμμαχία, όπως ξέρουμε. Τα όσα προσπάθησε έσπασαν επί της ουσίας, για πρώτη φορά τότε στην κλίμακα της Ευρώπης, με τη δική μας Επανάσταση του 1821 που ξαναζωντάνεψε τις παλιότερες ελπίδες, έφτιαξε το φιλελληνικό κίνημα και έφερε την Ελλάδα και τον αγώνα της τότε στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης της εποχής. Ωστόσο, η εξέλιξη του απελευθερωμένου, με τον τρόπο που έγινε, νεοελληνικού κράτους δεν ακολούθησε τις ελπίδες που είχαν γεννήσει οι αγώνες των ανθρώπων το 1821. Ήρθε μία ξένη μοναρχία εδώ διότι θεωρήθηκε ότι οι Έλληνες δεν είναι ικανοί να αυτοπροσδιοριστούν, να φτιάξουν τους δικούς τους θεσμούς και να εκλέξουν τους δικούς τους ανώτατους άρχοντες. Και η χώρα ακολούθησε έκτοτε μία μακρά πορεία, κάποιες στιγμές με τις μεγάλες τομές της, αλλά και με πολλές επώδυνες περιόδους, όπως πολέμους, δικτατορίες, ανατροπές δημοκρατικών κατακτήσεων κ.λπ.. Το κλίμα αυτών των δύο αιώνων έφτιαξε θα έλεγα, ένα αίσθημα δυσανεξίας. Υπήρχαν ελπίδες που διαψεύδονταν, υπήρχε μία αίσθηση ότι οι αγώνες μας ναι μεν κάποια στιγμή οδηγούν κάπου, αλλά ταυτοχρόνως έρχονται κάποιοι άλλοι και διαψεύδουν αυτές τις ελπίδες. Η διαδικασία εθνικής ενοποίησης επίσης άργησε. Δηλαδή, χρειάστηκε περίπου δύο αιώνες για να ολοκληρωθεί, όπως ολοκληρώθηκε. Άρα στο πλαίσιο αυτό άρχισαν να αναπτύσσονται ευρέως μορφές τέτοιου τύπου δυσανεξίας. Πάνω σε αυτά τα αισθήματα δυσανεξίας άρχισαν να εμφανίζονται ιδεολογήματα, και πολιτικές δυνάμεις που στήριζαν αυτά τα ιδεολογήματα, που είχαν σχέση με πατριδοκαπηλία, με το ανάδελφο έθνος, με συνωμοσιολόγους που κυριαρχούν επί της εθνικής ζωής, με μία ιδέα η οποία έμεινε διάχυτη ότι εμείς επειδή έχουμε τη μακραίωνη ιστορία - που όντως έχουμε ως Έλληνες - κάποιοι μας ζηλεύουν και δεν θέλουν να την ξαναζήσουμε κ.λπ.. Άρα, μία εικόνα αρκετά πλατιά διαδεδομένη, σκαντζόχοιρου. Δηλαδή, εμείς είμαστε αυτοί που είμαστε, έχουμε την ιστορία που έχουμε, άλλοι μας φθονούν και άλλοι μας ζηλεύουν. Προς θεού, μην ανοιχτούμε σε νέους ορίζοντες, μην κάνουμε πραγματικές τομές που θα φέρουν την Ελλάδα σε διάλογο, με τις δικές της βέβαια ιδιαιτερότητες, με τις υπόλοιπες χώρες του κόσμου. Σε αυτό νομίζω απαντά η Συμφωνία των Πρεσπών. Η Συμφωνία των Πρεσπών, αν θέλετε να τη δείτε υπό μία τέτοια ιστορική διάσταση, αυτό που στην ουσία λέει είναι: Δεν έχουμε προβλήματα με τους γείτονές μας, δεν έχουμε προβλήματα με την ταυτότητά μας γιατί έχουμε εμπιστοσύνη στην ταυτότητά μας, έχουμε ως έθνος, αν θέλετε, αυτοπεποίθηση σε σχέση με την ταυτότητα μας και είμαστε ανοιχτοί στο διάλογο και στη συζήτηση με κάθε γείτονα λαό, ακόμη και με εκείνους που σε κάποιες στιγμές της προηγούμενης ιστορίας μας βρεθήκαμε αντιμέτωποι. Με άλλα λόγια, η Συμφωνία των Πρεσπών αλλάζει το κλίμα. Γιατί κάποιες φορές για να αλλάξουν τέτοια κλίματα που έχουν μακρά ιστορία χρειάζονται πραγματικές πολιτικές τομές. Η Συμφωνία των Πρεσπών, λοιπόν, είναι πραγματική πολιτική τομή που θέλει να αλλάξει αυτό το κλίμα. Κι εδώ ακριβώς συνδέονται τα δύο θέματα, η Συμφωνία των Πρεσπών και η συνταγματική Αναθεώρηση. Πώς συνδέονται; Συνταγματική Αναθεώρηση κάνουμε σήμερα, επαναλαμβάνω, και μόλις δύο χρόνια μετά, το 2021, γιορτάζουμε τα διακόσια χρόνια ακριβώς από την Επανάσταση του 1821. Η αναθεωρητική Βουλή θα αποφασίσει τελικά την Αναθεώρηση του Συντάγματος την ίδια χρονιά, κατ' ουσίαν, που θα γιορτάζουμε αυτά τα διακόσια χρόνια. Άρα, πρέπει στην αναθεωρητική Βουλή και με τις διατάξεις του Συντάγματος να μετρήσουμε το πώς η Ελλάδα αποκτά την αυτοπεποίθησή της και γίνεται, σε κάποια θέματα που υστερεί, δηλαδή θέματα δημοκρατικών δικαιωμάτων τουλάχιστον, ίδια με τις άλλες χώρες της Ευρώπης. Ίσως και καλύτερη. Και άρα - τελειώνοντας, γιατί ο χρόνος δεν το επιτρέπει - θα πω δύο λέξεις για δύο από τα άρθρα αυτά, ενώ θα μπορούσα να αναφερθώ σε περισσότερα. Το άρθρο 3 μιλά περί της ουδετερότητας του κράτους σε σχέση με τη θρησκεία, χωρίς να παραγνωρίζεται προφανώς η συμβολή της Ορθοδοξίας στην προηγούμενη ιστορία. Αλλά ουδετερότητα του κράτους σημαίνει όχι απλώς παθητικά ανεξιθρησκεία, αλλά σημαίνει ενεργή ουδετερότητα, δηλαδή προστασία όλων των άλλων δογμάτων, όλων των άλλων θρησκειών, της αθεΐας κ.ο.κ.. Απολύτως συναρτώμενο με αυτό το ζήτημα είναι ο πολιτικός όρκος. Γιατί μπορεί συμπολίτης μας να γίνει Πρωθυπουργός, Υπουργός ή ό,τι άλλο θέλετε, χωρίς να είναι ορθόδοξος. Αυτό σημαίνει ενεργός θρησκευτική ουδετερότητα. Δεν έχω άλλο χρόνο. Ευχαριστώ πολύ.
Ευχαριστούμε. Τον λόγο έχει ο κ. Γεώργιος - Δημήτριος Καρράς από τη Δημοκρατική Συμπαράταξη.
Κύριε Πρόεδρε, στη δική μου σκέψη η συζήτηση για συνταγματική Αναθεώρηση ανέδειξε ένα άλλο ζήτημα. Ανέδειξε το έλλειμμα της αντοχής του Συντάγματος κατά την περίοδο της κρίσης. Και αυτό ήταν και θεωρητικό, αλλά και πρακτικό ζήτημα. Γιατί το λέω; Διότι εφόσον διανύσαμε και διανύουμε μία βαθιά οικονομική και κοινωνική κρίση, το Σύνταγμα ως ο υπέρτατος νόμος της πολιτείας θα πρέπει να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των καιρών, έστω κι αν είναι ταραγμένοι. Το ισχύον Σύνταγμα - και μιλώ για τον βασικό κορμό του 1975- ήταν πράγματι ένα καλό Σύνταγμα για την εποχή εκείνη. Δυστυχώς, όμως, στη διαδρομή με φειδωλές τροποποιήσεις, αναθεωρήσεις, δεν κατάφερε να αντιληφθεί τα μηνύματα των καιρών. Και φτάσαμε στην οικονομική και κοινωνική κρίση του 2009-2019, όπου - έστω και αν αναφέρεται έξοδος από τα μνημόνια - οι συνέπειες των όρων, οι συνέπειες των δεσμεύσεων παραμένουν και ακόμα φαίνεται ότι δεν μπορεί να τις αντιμετωπίσει η χώρα. Συζητάμε σήμερα, λοιπόν, για πρόταση συνταγματικής Αναθεώρησης η οποία έχει σημαντικά ζητήματα, όπως την ευθύνη των Υπουργών, την ασυλία των Βουλευτών, το ζήτημα της εκλογής Προέδρου Δημοκρατίας ή τη διάλυση της Βουλής. Όμως, ξέρετε, έχει ένα έλλειμμα η πρόταση. Έχει ένα έλλειμμα στα κοινωνικά και τα ατομικά δικαιώματα. Δεν φαίνεται να δόθηκε η δέουσα προσοχή στις διατάξεις εκείνες οι οποίες μπορούν πραγματικά να θωρακίσουν την ελληνική κοινωνία, την πολιτική ζωή του τόπου από το ενδεχόμενο και τις συνέπειες μιας άλλης μεγάλης κρίσης, η οποία δεν μπορεί ποτέ να αποκλειστεί στις σύγχρονες συνθήκες και ιδιαίτερα στην Ελλάδα, η οποία ζει μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, όχι μόνο σήμερα - δεν θα καταλογίσω το σήμερα - , αλλά πολλές φορές στη διάρκεια της ιστορίας της. Νομίζουμε, λοιπόν, ότι έπρεπε να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα - και αυτή τη βαρύτητα τη δίνει και η πρόταση του Κινήματος Αλλαγής - στα κοινωνικά και ατομικά δικαιώματα. Και έπρεπε να δώσουμε ιδιαίτερη βαρύτητα στην εκπαίδευση και την υγεία. Βεβαίως, γίνεται μία μεγάλη συζήτηση για το άρθρο 16, για αν θα πρέπει να έχουμε ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση ή όχι. Θα δούμε πώς θα προχωρήσει η συνταγματική Αναθεώρηση. Βεβαίως, κατά την προσωπική μου απόλυτα άποψη, δεν αναμένω να εξελιχθεί. Δεν αναμένω να εξελιχθεί για τον λόγο ότι είναι έτος εκλογών. Θα επικρατήσουν άλλες σκέψεις. Η ίδια η Κυβέρνηση δεν μας έπεισε ότι η πρόθεσή της ήταν να φέρει μία βαθιά τομή ή έστω μία τομή. Μας έπεισε μόνο ότι άνοιγε και έκλεινε το θέμα της συνταγματικής Αναθεώρησης ανάλογα με την πολιτική συγκυρία της στιγμής, κάτι που ζούμε και σήμερα στην Αίθουσα. Όταν πλέον ήρθαν προς συζήτηση οι προτάσεις των κομμάτων, επιχειρήθηκε να γίνει πολύ σύντομα, να γίνει με μία περιστολή του δικαιώματος των Βουλευτών να μιλήσουν και να αναπτύξουν τις θέσεις τους. Εν πάση περιπτώσει, όμως, έγινε μία μικρή τακτική υποχώρηση από το Προεδρείο. Εγώ όμως δεν θεωρώ ότι στις δυόμισι συνεδριάσεις - έστω και αν είπαν ότι είναι μεγάλης διάρκειας η καθεμία - αποβαίνει ανθρωπίνως εφικτή ούτε από τις υπηρεσίες ούτε από τους Βουλευτές. Εν πάση περιπτώσει, θα προχωρήσουμε. Θέλω, όμως, να πω και κάτι άλλο σε αυτό το σημείο, γιατί ανέφερα προηγουμένως ότι η αντοχή του Συντάγματος, η ανθεκτικότητα του Συντάγματος στην περίοδο της κρίσης δεν απεδείχθη. Και αυτή τη στιγμή χάνουμε την ευκαιρία με μία συνταγματική Αναθεώρηση να δώσουμε αυτή την αντοχή για το μέλλον, για πιθανές κρίσεις του μέλλοντος. Πήρα, λοιπόν, την πρωτοβουλία και με τους συναδέλφους του Κινήματος Αλλαγής, της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, αναζητήσαμε το πρόβλημα των ημερών. Ξέρετε ποιο είναι το επίκαιρο πρόβλημα των ημερών; Η προστασία της πρώτης κατοικίας. Είτε το θέλουμε είτε όχι, παίζονται παιχνίδια κυβέρνησης - τραπεζών - δανειστών. Έτσι ο περίφημος νόμος για την προστασία της πρώτης κατοικίας, για την αστική αφερεγγυότητα λήγει. Διαβάζουμε σήμερα στην επικαιρότητα, στις εφημερίδες ότι αλλά λένε οι τράπεζες, αλλά λέει η Κυβέρνηση. Ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης λέει ότι θα ανακεφαλαιοποιηθούν οι τράπεζες. Αυτό σημαίνει ότι απειλεί τους καταθέτες, απειλεί τους μετόχους, αλλά πραγματικά δεν απειλεί αυτούς. Απειλεί τους δανειολήπτες, εκείνους που έχουν τα κόκκινα δάνεια και δεν έχουν τη δυνατότητα να ανταποκριθούν. Αυτούς απειλεί εντέχνως και εμμέσως για τον λόγο ότι θέλουν να φέρουν, όπως φαίνεται και απ' όσα διαρρέονται, έναν νόμο - δεν τον έχω δει - ο οποίος δεν θα προστατεύει την πρώτη κατοικία, τουλάχιστον στο μέγεθος και στο επίπεδο και στη διάρκεια που την προστάτευσαν μέχρι σήμερα. Με την καθυστέρηση η οποία υπήρξε στην απονομή δικαιοσύνης, τέσσερα χρόνια τα ειρηνοδικεία βάλτωσαν. Είπαν ότι προχωρούν σε διορισμούς γραμματέων και ειρηνοδικών. Ειρηνοδίκες έρχονται εδώ στη Βουλή και μας λένε ότι είναι από τον διαγωνισμό του '14 και δεν τους έχουν διορίσει ακόμα. Αυτό μας λένε. Τι γίνεται, λοιπόν, στην περίπτωση αυτή; Πρέπει να βρούμε πλέον έναν τρόπο μέσω του Συντάγματος να προστατεύσουμε την πρώτη κατοικία για τον λόγο ότι θα αφεθεί στην τύχη της. Ο κ. Δραγασάκης όχι μόνο απειλεί τους δανειολήπτες, πιέζοντας υποτίθεται τις τράπεζες, αλλά τους φόρτωσε και ένα χρέος το οποίο ακόμα δεν έχει αποκαλυφθεί. Έβγαλε διάταξη και την ψήφισε η Πλειοψηφία το προηγούμενο καλοκαίρι, τον Ιούνιο του 2018. Τι έλεγε αυτή η διάταξη; Αν απορρίπτεται η αίτηση προστασίας, ανεξάρτητα εάν είναι από δόλο ή άδολα από τον δανειολήπτη, θα χρεώνεται αναδρομικά τόκους υπερημερίας για όλη τη διάρκεια της καθυστέρησης. Αύξησε το δάνειο τουλάχιστον κατά 50% σε σχέση με εκείνο που θα πλήρωνε εάν δεν είχε προσφύγει στο δικαστήριο. Δηλαδή τιμωρούν τον δανειολήπτη πλέον και γιατί πήγε στο δικαστήριο! Καταλαβαίνετε, λοιπόν, πώς λειτουργεί αυτή η πολιτεία. Θα πληρώσει 50% ακριβότερο τόκο, γιατί πήγε και ζήτησε την προστασία του δικαστηρίου! Δεν είναι δικά μου λόγια αυτά. Είναι καταγεγραμμένα, είναι νομοθετικές παρεμβάσεις της Κυβέρνησης. Συντομεύω, κύριε Πρόεδρε. Τι προτείναμε, λοιπόν; Το άρθρο 21 του Συντάγματος δίνει ένα ψήγμα προστασίας της πρώτης κατοικίας. Λέει ότι το κράτος πρέπει να μεριμνά για την εξασφάλιση στοιχειωδών συνθηκών κατοικίας εκείνων που στερούνται ή στεγάζονται ανεπαρκώς. Τι ζητούμε; Έναν - θέλω να γίνει δεκτό - πάγιο θεσμικό νόμο που θα συμπληρώνει το άρθρο 21 και θα καθιστά υποχρεωτική την άσκηση από την πολιτεία της υποχρέωσης, της αρμοδιότητας, να εξασφαλίζει την κατοικία ακόμα και του κόκκινου δανειολήπτη, ακόμα και του άνεργου. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Θα δώσω και ένα άλλο παράδειγμα και τελειώνω σε 20 δευτερόλεπτα, κύριε Πρόεδρε. Όταν καταργήθηκε ο Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας, ο πόρος του 1% που είναι επί των αμοιβών του ιδιωτικού δικαίου εργαζομένων δεν καταργήθηκε. Πηγαίνει στον ΟΑΕΔ. Επί τέσσερα χρόνια ο ΟΑΕΔ ως υπεύθυνος για τους οικισμούς της εργατικής κατοικίας τους έχει εγκαταλείψει. Δεν έχει τελειώσει κανέναν. Έχουν κληρωθεί τα διαμερίσματα στους δικαιούχους. Δεν μπορούν να τα πάρουν και απαξιώνονται. Και έχει σωρεύσει και 1 δισεκατομμύριο ο ΟΑΕΔ, το οποίο έχει οδηγήσει στην Τράπεζα της Ελλάδος για την εξασφάλιση «μαξιλαριού». Αυτές, λοιπόν, θα είναι οι πολιτικές που εξασφαλίζει η Κυβέρνηση; Νομίζω ότι πρέπει στη συνταγματική Αναθεώρηση να καλύψουμε έστω αυτά που μπορεί να μη φαίνονται υψιπετή πολιτικά, αλλά είναι πρακτικά ζητήματα τα οποία θα ανακουφίσουν και θα λύσουν προβλήματα και θα δώσουν και εφαλτήριο οικονομικής ανάπτυξης. Διαφορετικά ματαιοπονούμε!
Τον λόγο έχει η κ. Παναγιώτα Κοζομπόλη από τον ΣΥΡΙΖΑ.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η οικονομική κρίση και τα μέτρα που λήφθηκαν για την αντιμετώπιση της πλήγωσαν βαθύτατα τη δημοκρατία και τα κοινωνικά δικαιώματα. Ταυτόχρονα η συνταγματικά κατοχυρωμένη ευνοϊκή ποινική μεταχείριση των πολιτικών προσώπων παραβιάζει την αρχή της ισονομίας και κλονίζει την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς αντιπροσώπευσης και στο πολιτικό σύστημα. Η αναγκαιότητα της επούλωσης των πληγών αυτών και αποκατάστασης της αξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος επιβάλει την ενίσχυση και θωράκιση της δημοκρατίας, τη διεύρυνση της λαϊκής συμμετοχής στις δημοκρατικές λειτουργίες και την προστασία των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Επιβάλει να γίνουν όλα αυτά από τις επιθέσεις του νεοφιλελευθερισμού. Για την επίτευξη αυτών των στόχων απαιτείται η προώθηση αναγκαίων προοδευτικών τομών που η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ κατατάσσει σε τέσσερις άξονες οι οποίοι έχουν αναλυθεί επαρκώς από τον γενικό και τους ειδικούς εισηγητές μας. Ο ΣΥΡΙΖΑ με την πρότασή του δεν προτείνει αναθεώρηση των διατάξεων που αφορούν τη δικαστική εξουσία, άρθρο 88 και επόμενα του Συντάγματος. Η Νέα Δημοκρατία επικαλουμένη τη θωράκιση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης προτείνει απαγόρευση της συμμετοχής των δικαστικών λειτουργών στην κυβέρνηση ή σε πολιτικές θέσεις επί τρία χρόνια μετά την αποχώρησή τους από το σώμα, την επιλογή της ανώτατης ηγεσίας της δικαιοσύνης από κοινοβουλευτική επιτροπή μεταξύ αρχαιοτέρων δικαστών, την αναμόρφωση της πειθαρχικής εξουσίας στους δικαστικούς λειτουργούς. Επ' αυτών θα τοποθετηθώ εν συντομία. Τα δικαστικά ασυμβίβαστα που προβλέπει το άρθρο 89 του Συντάγματος αποβλέπουν στην προάσπιση της αντικειμενικής αμεροληψίας των δικαστών μη επιτρέποντας την ανάπτυξη σχέσεων που ενδέχεται να δημιουργήσουν συγκρούσεις συμφερόντων. Με τη λογική αυτή, στο παραπάνω άρθρο προβλέπονται τα έργα που θεσπίζονται ως ασυμβίβαστα με την ιδιότητα του δικαστικού λειτουργού, προκειμένου να εξασφαλιστεί από κάθε άποψη η ανεπηρέαστη άσκηση των καθηκόντων του. Είναι προφανές ότι σε περίπτωση συνταξιοδότησης απουσιάζει ο κρίσιμος όρος για την προστασία του οποίου τέθηκε το ασυμβίβαστο, αυτό της ανεπηρέαστης άσκησης των καθηκόντων. Επομένως, η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για μια παράταση επί τριετία μετά τη συνταξιοδότηση του δικαστικού είναι αδικαιολόγητη και θεωρούμε ότι δεν πρέπει να υιοθετηθεί. Η εξουσία, τώρα, του Υπουργού Δικαιοσύνης για την άσκηση πειθαρχικής αγωγής κατά δικαστικών λειτουργών αιτιολογείται από την ανάγκη εξισορρόπησης των κρατικών λειτουργιών. Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας που υπονοεί την κατάργηση της πειθαρχικής αρμοδιότητας του Υπουργού Δικαιοσύνης και την καθιέρωση του απόλυτου πειθαρχικού αυτοελέγχου του δικαστικού σώματος στην πραγματικότητα κατατείνει στην κατάργηση της εξισορρόπησης των θεσμών και στη δημιουργία μιας ουσιαστικά ανέλεγκτης εξουσίας. Εδώ να σημειωθεί ότι η αρμοδιότητα της άσκησης της πειθαρχικής δίωξης αποτελεί μόνο την αφετηρία του πειθαρχικού ελέγχου. Η ουσία της εκάστοτε υπόθεσης κρίνεται από το αρμόδιο πειθαρχικό συμβούλιο το οποίο συγκροτείται κατά πλειοψηφία από ανώτατους δικαστικούς λειτουργούς ή τακτικούς δικαστές, ενώ οι κατώτεροι δικαστικοί λειτουργοί κρίνονται ιεραρχικά. Κατά συνέπεια, με τη συγκεκριμένη ρύθμιση δεν θεωρούμε ότι θίγεται η δικαστική ανεξαρτησία. Τώρα όσον αφορά τον διαφορετικό τρόπο επιλογής της ανώτατης ηγεσίας της δικαιοσύνης, έχουν υποβληθεί πολλές προτάσεις από όλα ανεξαιρέτως τα κόμματα και από τις δικαστικές ενώσεις χωρίς να υπάρχει συμφωνία μεταξύ των προτάσεων αυτών. Πράγματι ο ισχύων τρόπος επιλογής της ανώτατης ηγεσίας της δικαιοσύνης δεν έχει παράξει τα βέλτιστα αποτελέσματα. Πλην, όμως, δεν έχει υπάρξει και μία ολοκληρωμένη πρόταση που θα μπορούσε να λειτουργήσει καλύτερα. Θεωρούμε ότι και με τον συγκεκριμένο τρόπο επιλογής της ανώτατης ηγεσίας της δικαιοσύνης θα μπορούσε να διασφαλιστεί η αρχή της διάκρισης των εξουσιών και η προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία των δικαστικών λειτουργών. Πότε; Εάν διασφαλιστεί, εάν γίνει δηλαδή σεβαστή και τηρηθεί η αρχή της νομιμότητας. Εάν η δικαιοσύνη τηρεί την αρχή της νομιμότητας και δεν την εκχωρεί προς χάρη της σκοπιμότητας, τα όποια τρωτά σημεία του ισχύοντος τρόπου επιλογής της ηγεσίας της δικαιοσύνης εξισορροπούνται. Η πρόσφατη υπόθεση της «NOVARTIS» ανέδειξε προβλήματα σχετικά με την αντιμετώπιση της αρχής της νομιμότητας από τους πολιτικούς και εξηγούμαι. Η ελληνική νομοθεσία το 2011 εισήγαγε τον θεσμό του εισαγγελέα και ανακριτή της διαφθοράς με σκοπό μέσω παροχής ειδικής τεχνογνωσίας και τεχνικής βοήθειας να διερευνηθούν μεγάλες υποθέσεις διαφθοράς, ενώ το 2014 εισήχθη ο θεσμός των προστατευόμενων μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος. Και οι δύο θεσμοί που προανέφερα στην προκείμενη περίπτωση λοιδορήθηκαν και συκοφαντήθηκαν και μάλιστα από τους πολιτικούς που τους θέσπισαν. Δικαστικοί λειτουργοί όσο και μάρτυρες συκοφαντήθηκαν, μηνύθηκαν και απειλήθηκαν. Τελειώνω το σχόλιό μου σε αυτό το θέμα με το ότι όσο η νομιμότητα υποχωρεί υπέρ της σκοπιμότητας, κανένας τρόπος επιλογής της ανώτατης ηγεσίας της δικαιοσύνης δεν προασπίζει την προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία των δικαστικών λειτουργών. Θα αντιπαρέλθω τη διαφωνία μας με την πρόταση για το άρθρο 94, την κατάργηση των δικονομικών προνομίων του δημοσίου, όπως και την πρόταση για την ενίσχυση των ελεγκτικών αρμοδιοτήτων του Ελεγκτικού Συνεδρίου, γιατί δεν πρέπει να γίνει κάποια τροποποίηση των αρμοδιοτήτων του συγκεκριμένου δικαστηρίου σε βάρος των δικαιοδοτικών του αρμοδιοτήτων, γιατί θα αλλοιώσει τη φυσιογνωμία του. Και να πάω επί τροχάδην στην πρότασή μας για τις ανεξάρτητες αρχές. Αυτή η πρόταση περιλαμβάνει τρεις παρεμβάσεις. Πρώτον, να περιοριστεί η δυνατότητα του κοινού νομοθέτη να ιδρύει ανεξάρτητες αρχές. Βάζουμε αυξημένη πλειοψηφία. Και παράλληλα αναβαθμίζονται και ποιοτικά, διότι θα αυξηθεί η δημοκρατική νομιμοποίησή τους, απαιτούνται εκατόν ογδόντα Βουλευτές για την ίδρυσή τους έναντι των εκατόν πενήντα ενός που ισχύει σήμερα. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας της κυρίας Βουλευτού]] Κύριε Πρόεδρε, ολοκληρώνω σε μισό λεπτό. Με την πρότασή μας αυτή οι ανεξάρτητες αρχές μπορούν να ιδρύονται μόνο με νόμο που ψηφίζεται με αυξημένη πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των Βουλευτών. Η δεύτερη παρέμβαση έχει να κάνει με τη διευκόλυνση στη συγκρότησή τους. Όχι τέσσερα πέμπτα, αλλά τρία πέμπτα. Σε αυτό το σημείο συμφωνεί και η Νέα Δημοκρατία. Και τρίτον, η τρίτη πρότασή μας είναι ο καλύτερος κοινοβουλευτικός έλεγχος των ανεξαρτήτων αρχών. Ξέρουμε ότι είναι εκχώρηση αρμοδιοτήτων. Αυτές τις αρμοδιότητες θα μπορούσε να τις ασκήσει και το κράτος, αν ήταν κράτος δικαίου. Έχει εκχωρήσει, λοιπόν, αυτές τις ουδέτερες ζώνες, όπως έχουν χαρακτηριστεί. Πρέπει να ελέγχονται περισσότερο. Ο σημερινός έλεγχος είναι ανεπαρκής. Ευχαριστώ πολύ.
Ευχαριστούμε. Τον λόγο έχει ο κ. Γεώργιος Παπαηλιού από τον ΣΥΡΙΖΑ.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η Αναθεώρηση του Συντάγματος πρέπει να ανταποκρίνεται σε δύο παραμέτρους. Η πρώτη παράμετρος συνδέεται με την κατεύθυνση που αυτή έχει, προοδευτική ή συντηρητική, αφού η Αναθεώρηση δεν είναι ιδεολογικά και πολιτικά ουδέτερη, όπως εξάλλου και όλα τα πολιτικά προβλήματα αφού εξ ορισμού εμπεριέχουν διακυβεύματα. Η δεύτερη παράμετρος συνδέεται με τις απαιτήσεις της συγκυρίας, διότι η αναθεώρηση δεν γίνεται και δεν προωθείται ποτέ εν κενώ. Η συγκυρία συνίσταται στο ότι η χώρα εξήλθε των μνημονίων και της αυστηρής εποπτείας μετά από πολλά χρόνια κρίσης και μνημονιακών πολιτικών. Συνακόλουθα, έχοντας αποκτήσει σημαντικά περιθώρια αυτονομίας, μπορεί η ίδια να χαράσσει πολιτικές που και αυτές έχουν ιδεολογικό - πολιτικό πρόσημο. Βάσει αυτών των παραμέτρων η αναθεώρηση του Συντάγματος υπηρετεί την ανάγκη αλλαγών εν όψει κρίσιμων αποφάσεων που πρόκειται να ληφθούν τόσο στη χώρα μας όσο και στην Ευρώπη και οι οποίες θα καθορίσουν το μέλλον τους. Θα εστιάσω, λόγω χρόνου, την τοποθέτησή μου σε τρία θέματα που προσδιορίζουν, κατά την άποψή μου, τον προοδευτικό χαρακτήρα της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ. Αφορούν στην ενίσχυση της δημοκρατίας μέσω της διεύρυνσης της λαϊκής συμμετοχής, την ανασυγκρότηση του κοινωνικού κράτους μέσω του εμπλουτισμού των κοινωνικών δικαιωμάτων και την διασφάλιση της περιφερειακής συνοχής μέσω της άσκησης συγκεκριμένων πολιτικών για τις μειονεκτικές περιοχές της χώρας, τις ορεινές και νησιωτικές. Σήμερα η δημοκρατία, η οποία λειτουργεί υπό καθεστώς παγκοσμιοποίησης, σε περιβάλλον ραγδαίων τεχνολογικών αλλαγών και συγκέντρωσης του πλούτου στα χέρια ολίγων, εμφανίζει σημάδια κόπωσης. Αφαιρούνται διαρκώς αντικείμενα από το πεδίο της δημοκρατικής πολιτικής αντιπαράθεσης. Ταυτόχρονα, διάφορες οντότητες, όπως ενδεικτικά κάποιες ανεξάρτητες αρχές, συχνά επιβάλλουν πολιτικές που παρουσιάζονται μάλιστα ως μονόδρομος ή ως αναγκαιότητα. Επιπλέον, αρχές που περιλαμβάνονται στο Σύνταγμα, στην πράξη εμφανίζονται κενές περιεχομένου, στερούμενες ουσίας. Η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας περιορίζεται στην εκλογή αντιπροσώπων είτε για το Κοινοβούλιο είτε σε επίπεδο περιφερειακό και δημοτικό. Και αυτό, διότι το ευρύτερο περιβάλλον δεν ευνοεί την ουσιαστική συμμετοχή του λαϊκού παράγοντα. Η νομοθετική πρωτοβουλία ανήκει στη Βουλή και κυρίως, ή μάλλον αποκλειστικά στην Κυβέρνηση, λόγω των συντεταγμένων Βουλευτών στην πλειοψηφούσα Κοινοβουλευτική Ομάδα. Προτείνεται, λοιπόν, η νομοθετική πρωτοβουλία να αποδοθεί και στους πολίτες, με τρόπο ώστε να αναγνωρισθεί η δυνατότητα σε εκατό χιλιάδες πολίτες που έχουν το εκλογικό δικαίωμα να υποβάλουν προτάσεις νόμου, οι οποίες θα εισάγονται υποχρεωτικά στη Βουλή για συζήτηση, επεξεργασία και ψήφιση. Με αυτόν τον τρόπο αμβλύνονται τα δομικά ελλείμματα της αντιπροσώπευσης, η συμμετοχή των πολιτών δεν περιορίζεται μόνο στα δικαιώματα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι, αλλά επεκτείνεται και στην αναγνώριση συμμετοχικών δικαιωμάτων. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύονται η πολιτικοποίηση και η συμμετοχή των πολιτών στα κοινά. Η συγκεκριμένη πρόταση δεν είναι εναλλακτική της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, αλλά συμπληρωματική, αφού ενισχύεται η νομιμοποίηση της εξουσίας με την ενεργό παρέμβαση του λαϊκού παράγοντα. Επιπρόσθετα προς την ίδια κατεύθυνση, αυτήν της ενίσχυσης της λαϊκής συμμετοχής, κινούνται τόσο η καθιέρωση της απλής αναλογικής ως πάγιου εκλογικού συστήματος όσο και η πρόταση για διενέργεια δημοψηφίσματος με λαϊκή πρωτοβουλία και η πρόταση για υποχρέωση κύρωσης με δημοψήφισμα διεθνούς συνθήκης που προβλέπει περιορισμούς ως προς την άσκηση της εθνικής κυριαρχίας. Έτσι, ενδυναμώνεται θεσμικά η ίδια η δημοκρατία και το αντιπροσωπευτικό σύστημα και αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, σε αντίστιξη προς τις ατομικές ελευθερίες, τα κοινωνικά δικαιώματα συγκροτούν ή συνιστούν σημαντικό στοιχείο του κοινωνικού κράτους. Η καθιέρωση των κοινωνικών δικαιωμάτων συνδέεται με το γεγονός ότι η κοινωνική πλειοψηφία δεν έχει πρόσβαση σε βασικά αγαθά, καθώς οι οικονομικά ισχυροί διαχειρίζονται και καρπούνται τον παραγόμενο πλούτο. Έτσι, τα κοινωνικά δικαιώματα αποτελούν την έκφραση του θεμελιώδους δικαιώματος στη ζωή του απλού, του μέσου ανθρώπου και αποσκοπούν στην εξασφάλιση κατά το δυνατόν ισότιμης συμμετοχής της κοινωνικής πλειοψηφίας στην οικονομική και κοινωνική ζωή. Με την πρόβλεψη και αναγνώριση των κοινωνικών δικαιωμάτων κατοχυρώνονται δικαιώματα, αλλά και αντικειμενικές δικαιϊκές αρχές, γι' αυτό και απευθύνονται όχι μόνο στα άτομα και σε συλλογικές οντότητες, αλλά και στο κράτος που υποχρεούται να ενεργεί προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις και να ασκεί πολιτικές με συγκεκριμένο περιεχόμενο. Ενδεικτικά και εν προκειμένω, ενεργοποιούνται οι χώροι της εργασίας, της κοινωνικής ασφάλισης, της εκπαίδευσης, της υγείας, αλλά κι άλλων κοινωνικών αγαθών στα οποία το κράτος νομιμοποιείται να έχει αποκλειστικό ή εν πάση περιπτώσει, τον πρώτο ή κυρίαρχο ρόλο με σκοπό την προστασία του δημοσίου συμφέροντος. Καθίσταται επιτακτική η ανάγκη να προσδοθεί στα κοινωνικά δικαιώματα νομική δεσμευτικότητα πέραν της πολιτικής διακήρυξης. Στον πυρήνα της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ για την ενίσχυση της προστασίας των κοινωνικών δικαιωμάτων βρίσκονται σημαντικές παρεμβάσεις οι οποίες ενισχύουν τη δεσμευτικότητά τους. Προτείνεται η συνταγματική κατοχύρωση της κρατικής εγγύησης ενός αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης για όλους μέσω καθολικών κοινωνικών υπηρεσιών και εισοδηματικών ενισχύσεων. Αυτή η προτεινόμενη πρόβλεψη στην οποία θεμελιώνεται ένα γενικό δικαίωμα στην κοινωνική πρόνοια συμπληρώνεται με αναφορά στην ειδική προστασία που πρέπει να παρέχεται στην οικογένεια, τον γάμο, τη μητρότητα, τα παιδιά, τους νέους, τους ηλικιωμένους, τα άτομα με αναπηρία και τους άπορους. Επιπλέον, προτείνεται η θεσμική αναβάθμιση του δικαιώματος στην υγεία, η οποία αναγνωρίζεται ρητά ως κοινωνικό δικαίωμα και όχι απλά ως κρατική υποχρέωση μέριμνας, από το οποίο απορρέει η υποχρέωση του κράτους να παρέχει καθολική πρόσβαση σε αποτελεσματικές παροχές υγείας. Μέσω δε της προσθήκης νέας διάταξης προτείνεται να κατοχυρωθεί ο δημόσιος έλεγχος βασικών κοινωνικών αγαθών, όπως το νερό, η ηλεκτρική ενέργεια και τα δίκτυα διανομής τους. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Τέλος, προτείνεται η ουσιαστική ενίσχυση των άρθρων που αφορούν την εργασία, η οποία κατά την περίοδο των μνημονιακών πολιτικών υπέστη τη μεγαλύτερη επίθεση, με αποτέλεσμα την πλήρη απορρύθμισή της. Ειδικότερα, προτείνονται ρυθμίσεις για τους γενικούς όρους εργασίας και επιπλέον την κατοχύρωση της συλλογικής αυτονομίας των ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων και των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, της προσφυγής και μονομερώς στη διαιτητική διαδικασία, της πρόβλεψης της αρχής της ευνοϊκότερης μεταχείρισης για τους εργαζόμενους κ.λπ.. Και έρχομαι και σε κάτι τελευταίο. Είναι γνωστό ότι στη χώρα μας, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, εκτός των κοινωνικών ανισοτήτων, υφίστανται και μεγάλες περιφερειακές ανισότητες που αποτυπώνονται κυρίως στις ορεινές και νησιωτικές περιοχές. Αυτές οι μειονεκτικές περιοχές λόγω της απόστασης και της δυσχερούς πρόσβασής τους από και προς το κέντρο, της δημογραφικής γήρανσης και της εν γένει ερημοποίησής τους δεν γίνονται πάντα και εύκολα αποδέκτες των γενικών κυβερνητικών πολιτικών και χρειάζονται ιδιαίτερη μεταχείριση για να παραμείνουν ζωντανές. Μέσω δε της μείωσης ή της εξάλειψης των περιφερειακών ανισοτήτων μπορεί να επιτευχθεί εν τέλει η ολόκληρη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξή τους. Σ' αυτό το πλαίσιο και η πρόταση για θετικές πολιτικές περιφερειακής ανάπτυξης ειδικού χαρακτήρα. Και για την εύρυθμη και απρόσκοπτη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης στις ορεινές και νησιωτικές περιοχές, οι οποίες επιβάλλουν η προσαρμογή τους στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις συνθήκες αυτών των περιοχών.
Κύριε Παπαηλιού, ολοκληρώστε.
Ολοκληρώνω, κύριε Πρόεδρε. Τελειώνοντας, θέλω να επισημάνω ότι η επικράτηση των νεοφιλελεύθερων ιδεών και του νεοφιλελευθερισμού έχει οδηγήσει στην αντίληψη ότι υφίσταται μια μοναδική οικονομική πρόταση και λύση σε όλα τα επίπεδα, η οποία επενδύεται με τεχνοκρατικό μανδύα που εμφανίζεται ουδέτερος. Αυτή η πολιτική έχει οδηγήσει στην επικράτηση των αγορών επί της πολιτικής και της κοινωνίας. Απευθύνεται δε και στηρίζει τα συμφέροντα της οικονομικής ελίτ. Αντίθετα, η πολιτική προοδευτικής κατεύθυνσης στηρίζει τα συμφέροντα της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας, τα οποία επενδύουν στα δημόσια αγαθά και στο κοινωνικό κράτος.
Σας παρακαλώ, κύριε συνάδελφε, ολοκληρώστε.
Ολοκληρώνω, κύριε Πρόεδρε. Σε αυτό το πλαίσιο η Αναθεώρηση του Συντάγματος παρέχει την ευκαιρία να θεσμοθετηθούν δυνατότητες εμπλουτισμού της δημοκρατίας και της λαϊκής συμμετοχής, ανασυγκρότησης του κοινωνικού κράτους, διασφάλισης της περιφερειακής συνοχής. Αυτή η προοδευτική κατεύθυνση διατρέχει την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για συνταγματική Αναθεώρηση σε αντίθεση με την πρόταση των νεοφιλελεύθερων προταγμάτων της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, τη συνταγματοποίηση του νεοφιλελευθερισμού και την εκ μέρους της απόρριψη των προτάσεων που αναβαθμίζουν θεσμικά τη δημοκρατία, το κοινωνικό κράτος και κατοχυρώνουν την περιφερειακή συνοχή. Ευχαριστώ.
Ευχαριστώ. Τον λόγο έχει ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος.
Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, όπως είχα την ευκαιρία να τονίσω και στην έναρξη της διαδικασίας αυτής, στη συζήτηση που διεξήχθη στην Ολομέλεια όταν αποφασίστηκε η συγκρότηση της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος, η παρούσα διαδικασία είναι μία σπάνια και κορυφαία διαδικασία που ανήκει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Βουλής, ατομικά της καθεμιάς και του καθένα Βουλευτή που μετέχει στη διαδικασία αυτή, έχοντας, όπως πρέπει, συνείδηση της ιστορίας και του ιδιαίτερου βάρους της ψήφου του, γιατί η Αναθεώρηση του Συντάγματος δεν είναι τροποποίηση ενός κοινού νόμου, είναι η μεταβολή του κανονιστικού χάρτη της χώρας που ρυθμίζει την κρίσιμη σχέση ανάμεσα στη συγκυρία και την ιστορία. Γιατί, όπως πολύ συχνά λέμε, η δημοκρατία είναι περιοδική, είναι συγκυριακή, βασίζεται στη συνεχή έκφραση της λαϊκής βούλησης, αλλά υπάρχουν περιορισμοί στην έκφραση της βούλησης αυτής. Στις επιλογές της πλειοψηφίας οι περιορισμοί αυτοί αφορούν τα δικαιώματα της μειοψηφίας, των μειονοτήτων, των ατόμων, των κοινωνικών ομάδων. Υπάρχει, λοιπόν, ένα νομικό κείμενο που είναι κατάκτηση της νεωτερικότητας, το Σύνταγμα, το αυστηρό και γραπτό Σύνταγμα, προϊόν των δύο μεγάλων επαναστάσεων του 18ου αιώνα, της Γαλλικής και της Αμερικανικής Επανάστασης, που προσφέρει αυτή την ευεργετική εγγύηση στη λειτουργία ενός δημοκρατικού συστήματος διακυβέρνησης και ρυθμίζει τη σχέση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου με την ιστορία, με τον μακρύ χρόνο. Αυτό όλο βασίζεται στον αυστηρό χαρακτήρα του Συντάγματος, ο οποίος τώρα, με την κίνηση της διαδικασίας Αναθεώρησης, τίθεται υπό αίρεση. Γι' αυτό χρειάζεται η μεγίστη προσοχή, προκειμένου να μη συμβούν ατυχήματα σε αυτήν τη μεταβατική περίοδο της Αναθεώρησης, που είναι μία περίοδος «ηρτημένου» του αυστηρού χαρακτήρα του Συντάγματος. Γι' αυτό και κάθε σύνταγμα ευρωπαϊκό, ηπειρωτικό όπως το δικό μας, προβλέπει πολύ αυστηρές προϋποθέσεις αναθεωρητικής συναίνεσης, προκειμένου να αποτραπεί ο ακραίος κίνδυνος για τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου, που είναι ο κίνδυνος του συνταγματικού λαϊκισμού, της προχειρότητας, της μυωπικής αντίληψης για το Σύνταγμα και την Αναθεώρησή του. Αυτές οι προϋποθέσεις της αναθεωρητικής συναίνεσης είναι, βεβαίως, πρωτίστως κοινωνικές και πολιτικές, αφορούν το κλίμα, την ατμόσφαιρα, τον πολιτικό πολιτισμό. Και δυστυχώς, διανύουμε μία περίοδο δραματική και μίζερη από την άποψη αυτή, μία περίοδο παρακμιακή. Βλέπουμε τα προβλήματα που υπάρχουν στη λειτουργία της Βουλής, στη λειτουργία του θεσμού των πολιτικών κομμάτων, τα προβλήματα που υπάρχουν στον ρόλο των Βουλευτών, βλέπουμε την αναξιοπιστία όσων συμβαίνουν στο επίπεδο της πολιτικής σκηνής, αλλά επιπλέον βλέπουμε κάποιοι να επιχαίρουν γι' αυτό, κάποιοι να χρησιμοποιούν τις διαδικασίες τις κοινοβουλευτικές ως μοχλό για να επιλύσουν μικροκομματικά προβλήματα. Και αναφέρομαι, βεβαίως, στην κυβερνητική πλειοψηφία. Γι' αυτό, πέρα από τις προϋποθέσεις τις κοινωνικές και τις πολιτικές, οι οποίες δυστυχώς δεν υπάρχουν, έχουν σημασία οι προϋποθέσεις οι νομικές, οι θεσμικές. Το Σύνταγμα αξιώνει αυξημένη πλειοψηφία για την Αναθεώρηση του Συντάγματος, δηλαδή αναγκαστική συναίνεση μεταξύ των κομμάτων, μεταξύ της Κυβέρνησης και της Αντιπολίτευσης, προϋποθέτει την παρεμβολή του εκλογικού σώματος, τη δοκιμασία του παρόντος συσχετισμού κοινοβουλευτικών δυνάμεων ενώπιον του εκλογικού σώματος. Και προβλέπει, επίσης, ότι συμμετέχουν δύο Βουλές στη διαδικασία αυτή, ενώ πρέπει να υπάρχει και μια προθεσμία ώριμου χρόνου πέντε ετών, προκειμένου να μη γίνεται αλόγιστη χρήση της διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος. Αυτό μας αποτρέπει από τον κίνδυνο της εύκολης συνταγματικής ρητορείας ή του εύκολου συνταγματικού βολονταρισμού, να δημιουργούμε στον λαό, στην κοινωνία την ψευδαίσθηση ότι όλα μπορεί να λυθούν μέσω της Αναθεώρησης του Συντάγματος, ότι όλα τα κενά, οι ελλείψεις, οι παθογένειες του πολιτικού συστήματος, οι αδυναμίες της κοινωνίας, οι αδυναμίες της δικαιοσύνης, οι αδυναμίες της δημόσιας διοίκησης, οι αδυναμίες του επιχειρηματικού κόσμου, ακόμη και οι αδυναμίες της ίδιας της κοινωνίας θα λυθούν ως διά μαγείας με νομικό τρόπο μέσα από την Αναθεώρηση του Συντάγματος. Αντί να εκπέμπετε αυτό το ψευδεπίγραφο και επικίνδυνο μήνυμα, θα έπρεπε τώρα που γίνεται η συζήτηση για την Αναθεώρηση του Συντάγματος, μετά από την εμπειρία των τελευταίων δέκα ετών της δημοσιονομικής και αναπτυξιακής κρίσης, να συζητάμε για το κορυφαίο ζήτημα, που είναι η αντοχή που επέδειξε το Σύνταγμα σε μεγάλες πιέσεις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές, αλλά και η έλλειψη που εμφάνισε σε διατάξεις σχετικές με τη λεγόμενη δημοσιονομική επίγνωση, δηλαδή μηχανισμοί προειδοποίησης των κυβερνώντων, της Βουλής και της κοινής γνώμης για την πορεία των δημοσιονομικών πραγμάτων και για τον κίνδυνο του εκτροχιασμού που τον πληρώνει τελικά ο λαός, τον πληρώνουν τελικά οι ασθενέστεροι, τον πληρώνει τελικά η οικονομία της χώρας, τον πληρώνει τελικά το έθνος, γιατί χάνει βαθμούς κυριαρχίας και ισότητας μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μέσα στην Ευρωζώνη. Αυτοί οι κανόνες δημοσιονομικής επίγνωσης δεν αφορούν μόνο την κυβέρνηση και τον νομοθέτη, τα πολιτικά όργανα, αφορούν και τον δικαστή, ο οποίος ασκώντας τον δικαστικό έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων πρέπει να έχει επίσης επίγνωση του δημοσιονομικού πλαισίου, των δυνατοτήτων, των κινδύνων και να μην νομίζει ότι μπορεί με έναν αφηρημένο τρόπο, με αμιγώς νομικές σκέψεις να επιλύει ζητήματα τα οποία αφορούν την οικονομία και μάλιστα, την οικονομία σε ένα ευρωπαϊκό ή παγκόσμιο επίπεδο, δηλαδή ακόμη και τη στάση των ίδιων των αγορών. Η Αναθεώρηση, επίσης, αυτή δεν μπορεί να γίνεται ερήμην της μεγάλης συναινετικής αναθεώρησης του 2001, η οποία έχει προσφέρει στον τόπο τεράστια κοιτάσματα κανονιστικά, τα οποία είναι σε μεγάλο βαθμό ακόμη αναξιοποίητα. Για παράδειγμα, στο κεφάλαιο των κοινωνικών, ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων, στο κεφάλαιο των ομαδικών δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων ομαδικής δράσης, στο κεφάλαιο των σύγχρονων απειλών από την κοινωνία της πληροφορίας, στο κεφάλαιο των προβλημάτων βιοηθικής και τεχνοηθικής, στο κεφάλαιο της ψηφιακής εποχής και των ψηφιακών δικαιωμάτων και απειλών, το ελληνικό Σύνταγμα είναι το πληρέστερο διεθνώς, χάρη στην αναθεώρηση του 2001. Στην πραγματικότητα, στα ζητήματα αυτά δεν χρειάζεται τίποτα παραπάνω. Χρειάζεται απλώς να υπάρχουν οι οικονομικές και δημοσιονομικές συνθήκες εφαρμογής, χρειάζεται ο νομοθέτης να αξιοποιεί το Σύνταγμα και ο δικαστής να έρχεται, επίσης, να διορθώνει και να συμπληρώνει τον νομοθέτη προς την κατεύθυνση της προστασίας των δικαιωμάτων. Άλλωστε, δεν μιλάμε για την αναθεώρηση ενός κλασικού κυρίαρχου συντάγματος του 19ου ή των αρχών του 20ου αιώνα. Συζητάμε για την Αναθεώρηση ενός συντάγματος κράτους - μέλους που υπόκειται σε τεράστιους διεθνείς και ευρωπαϊκούς περιορισμούς. Γιατί δίπλα στο Σύνταγμα βρίσκεται το ευρωπαϊκό ενωσιακό Δίκαιο, το Διεθνές Δίκαιο Προστασίας των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, κυρίως η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, δίπλα στη νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων βρίσκεται η νομολογία του δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το ίδιο το Σύνταγμα, το εθνικό, υπόκειται σε διεθνή δικαστικό έλεγχο από το δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Άρα, μερικές φορές ματαιοπονεί ο εθνικός αναθεωρητικός νομοθέτης, διότι υπάρχουν διεθνή επίπεδα προστασίας των δικαιωμάτων, διεθνή επίπεδα προστασίας του περιβάλλοντος, διεθνή επίπεδα προστασίας της οικονομικής διακυβέρνησης, τα οποία δεν μπορεί να τα παραβιάσει ο εθνικός αναθεωρητικός νομοθέτης. Αντιθέτως, το εθνικό Σύνταγμα πρέπει να ερμηνεύεται σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Ενωσιακό Δίκαιο και σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Για αυτό και έχουμε ριζική μεταβολή στην ερμηνεία του άρθρου 14 παράγραφος 9, για τον λεγόμενο «βασικό μέτοχο» στα μέσα ενημέρωσης και για αυτό έχουμε και ριζική μεταβολή του κανονιστικού περιεχομένου του άρθρου 16 παράγραφος 8 του Συντάγματος για την απαγόρευση ίδρυσης ανωτάτων σχολών από ιδιώτες, γιατί το Ευρωπαϊκό Δίκαιο επιβάλλει σε κάθε χώρα - μέλος να λειτουργούν και τα άλλα είκοσι επτά συστήματα εκπαίδευσης των άλλων είκοσι επτά κρατών - μελών. Άρα και η συζήτηση για το άρθρο 16 είναι μία συζήτηση παλαιάς κοπής, μέσα στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ενωσιακού Δικαίου και της νομολογίας του δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα θέματα αυτά. Όπως αντιλαμβάνεστε, υπό τις παρούσες συνθήκες δεν έχει κανένα απολύτως νόημα μια πρόχειρη συζήτηση για την αναθεώρηση του ίδιου του άρθρου 110, το οποίο έχει τρία διαρθρωτικά στοιχεία: την αυξημένη πλειοψηφία, την παρεμβολή του εκλογικού σώματος και την προθεσμία ωρίμου χρόνου, που κανείς δεν μπορεί να θίξει, γιατί αν θιγούν τα στοιχεία αυτά, θίγεται ο αυστηρός χαρακτήρας του Συντάγματος. Υπάρχουν, βεβαίως, θέματα που ανήκουν στον λεγόμενο αταβισμό της Αριστεράς στην Ελλάδα, όπως είναι οι σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας. Από τη συζήτηση που κάναμε στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος φάνηκε ότι αρκεί μία σημειακή παρέμβαση στο άρθρο 3 για τις σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας, μία ερμηνευτική δήλωση, που την έχω προτείνει από το 2006, με την οποία θα αποσαφηνίζεται ότι η επικρατούσα θρησκεία δεν είναι η επίσημη κρατική θρησκεία, αλλά περιγραφικά η θρησκεία της πλειοψηφίας της κοινωνίας και ότι το άρθρο 3 σε καμμία περίπτωση δεν δικαιολογεί εξαιρέσεις ή αποκλίσεις από το άρθρο 13, από τη θρησκευτική ελευθερία και τη θρησκευτική ισότητα. Κατά τα λοιπά, το άρθρο 3 προστατεύει το Οικουμενικό Πατριαρχείο ως διεθνή νομική προσωπικότητα και τη σχέση της ελληνικής πολιτείας με το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Προστατεύει τα ιδιαίτερα νομικά καθεστώτα των νέων χώρων, της Κρήτης, της Δωδεκανήσου. Και το άρθρο 105 το ειδικό καθεστώς του Αγίου Όρους. Η Κυβέρνηση εξακολουθεί να παίζει με το θέμα αυτό, όπως φάνηκε και από τις σημερινές προτάσεις για την ανανέωση της περιβόητης συμφωνίας του Πρωθυπουργού με τον Αρχιεπίσκοπο. Αυτή η συμφωνία του κ. Τσίπρα και του κ. Ιερώνυμου φάνηκε τώρα ότι είναι μία συμφωνία που έχει έναν και μόνο σκοπό: Να δημιουργήσει την ψευδή εντύπωση ότι κενώνονται δέκα χιλιάδες θέσεις για προσλήψεις στο δημόσιο, κάτι που αμφιβάλλω αν μπορεί να γίνει δεκτό, αλλά πάντως η αβεβαιότητα για τον εφημεριακό κλήρο διατηρείται όταν η μισθοδοσία του είναι προϊόν επιχορήγησης της πολιτείας σε ειδικό εκκλησιαστικό ταμείο και δεν είναι μία προσωπική σχέση του εφημέριου με το κράτος, έναντι του οποίου έχει αξίωση μισθοδοσίας ως θρησκευτικός λειτουργός. Βεβαίως, τώρα φάνηκε ότι το κορυφαίο ζήτημα γίνεται ξαφνικά κάποιο άλλο. Ούτε τα πανεπιστήμια ούτε οι σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας, αλλά η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Γιατί η πρωτοβουλία της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης να πει «ψηφίζω την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για την αποσύνδεση της διαδικασίας εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από την απειλή διάλυσης της Βουλής» είχε ως αποτέλεσμα να αναδειχθεί το πρόβλημα που θα δούμε αύριο το πρωί, σε παρεμπίπτουσα συζήτηση, όπως είπε σήμερα ο Πρόεδρος της Βουλής, αν δεσμεύεται η δεύτερη Βουλή από τις κατευθύνσεις της πρώτης. Θα εξηγήσουμε αύριο ότι αυτή η θεωρία της δέσμευσης οδηγεί σε νομικό και πραγματολογικό παραλογισμό. Αλλά τώρα η απόφαση της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης θέτει επί τάπητος το ζήτημα αυτό και περιμένω να δω τις αντιδράσεις της κοινοβουλευτικής Πλειοψηφίας.
Κύριε Βενιζέλο, ολοκληρώστε παρακαλώ.
Η δική μας θέση είναι πάρα πολύ καθαρή. Καμμία διάταξη δεν πρέπει να συγκεντρώσει παραπάνω από εκατόν πενήντα μία ψήφους, δηλαδή πρακτικά παραπάνω από εκατόν εβδομήντα εννέα ψήφους στην παρούσα Βουλή. Όλες οι διατάξεις πρέπει να τύχουν επεξεργασίας και απόφασης από την επόμενη Βουλή, μετά τις εκλογές, μετά την απόφαση του εκλογικού σώματος, με αυξημένη πλειοψηφία εκατόν ογδόντα Βουλευτών, προκειμένου να διατηρηθεί ο αυστηρός χαρακτήρας του Συντάγματος. Άλλωστε εκατόν ογδόντα ψήφοι χρειάζονται και για την εκλογή ενός Προέδρου της Δημοκρατίας συναινετικού, από μία νέα Βουλή, από μία νέα πλειοψηφία, μέσα σε ένα άλλο κλίμα λειτουργίας της δημοκρατίας και του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος. Η πρόταση αναθεώρησης της κοινοβουλευτικής Πλειοψηφίας δεν αποδέχθηκε τελικά και δεν συμπεριέλαβε στις διατάξεις που είναι υπό αναθεώρηση καμμία από τις προτάσεις που αφορούν κρίσιμα θέματα στο πεδίο στο οποίο έχει την πραγματική πρωτοβουλία το Σύνταγμα και δεν μπορεί να την έχει ο κοινός νόμος, που είναι το πεδίο της Δικαιοσύνης.
Κύριε Βενιζέλο, έχετε ξεπεράσει και τα δεκαπέντε λεπτά.
Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε. Δεν υπάρχουν προτάσεις να πάνε στην επόμενη Βουλή προς συζήτηση, σε σχέση με τον έλεγχο της συνταγματικότητας και σε σχέση με την επιλογή της ηγεσίας της δικαιοσύνης. Αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο κενό, το οποίο θα έχουμε την ευκαιρία να το συζητήσουμε από διάφορα βήματα, αλλά πάντως είναι μία αναπηρία της διαδικασίας αυτής. Όλα τα άλλα είχαμε την ευκαιρία λίγο ή πολύ να τα συζητήσουμε στην Επιτροπή Αναθεώρησης. Τα ζητήματα που αφορούν το εκλογικό σύστημα, την ψήφο των αποδήμων, τα δημοψηφίσματα, τη διάλυση της Βουλής, τη λειτουργία της Βουλής, την ευθύνη του Υπουργών, τη βουλευτική ασυλία, τη δικαιοσύνη, την αυτοδιοίκηση, τις ανεξάρτητες αρχές. Τίποτα όμως απ' όλα αυτά δεν είναι άλυτο χωρίς Αναθεώρηση του Συντάγματος. Το πρόβλημα της χώρας δεν είναι συνταγματικό. Το πρόβλημα της χώρας φάνηκε από τα τελευταία χρόνια ότι είναι βαθιά πολιτικό, είναι αναπτυξιακό. Αν υπάρξουν οι προϋποθέσεις της πολιτικής αλλαγής, τότε και η ερμηνεία και η εφαρμογή του Συντάγματος θα γίνει με άλλον τρόπο, με έναν τρόπο προοδευτικό, αποτελεσματικό, κινητήριο για τη χώρα. Μπορεί να δώσει πραγματικά προοπτική στη χώρα, μέσα όμως από την εφαρμογή ενός εθνικού σχεδίου ανασυγκρότησης προοδευτικού, συναινετικού, πρακτικού, εφαρμόσιμου. Η Αναθεώρηση του Συντάγματος δεν υποκαθιστά την ανάγκη να έχει η χώρα ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο ανασυγκρότησης και ανάταξης. Αυτό προτείνουμε εμείς, αυτό θέλει ο τόπος, αυτή είναι η προτεραιότητα της πατρίδας μας.
Να δώσουμε τον λόγο στην Αλέκα Παπαρήγα και μετά θα συνεχίσουμε εκ του καταλόγου.
Κύριε Πρόεδρε, μία ερώτηση μπορώ να κάνω;
Ορίστε. Τι ερώτηση;
Επειδή τελειώσαμε τα διαδικαστικά θέματα, θα μας ανακοινώσετε πότε θα γίνει η παρεμπίπτουσα συζήτηση;
Δεν γνωρίζω. Θα σας ανακοινωθεί.
Ανεξάρτητα από τις διαφημιστικές καμπάνιες που έκαναν τα κόμματα γύρω από τη σημασία της συνταγματικής Αναθεώρησης, διακρίνεται πάρα πολύ καλά ένας από τους κεντρικούς στόχους, ίσως και ο κεντρικότερος, ότι πρέπει μέσα από τη συνταγματική Αναθεώρηση να εξασφαλιστεί η σταθερότητα του πολιτικού συστήματος, μέσω σταθερών κυβερνήσεων που δεν διακόπτουν τον βίο τους είτε για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, είτε για κάποιο άλλο ζήτημα, είτε γιατί χάθηκε προσωρινά η κοινοβουλευτική Πλειοψηφία κ.λπ.. Το ερώτημα είναι το εξής: αυτή η σταθερότητα του πολιτικού συστήματος και αυτό το κήρυγμα περί της σημασίας της σταθερότητας του πολιτικού συστήματος πού απευθύνεται; Κατ' αρχάς, κατά τη γνώμη μας απευθύνεται στον λαό. Λένε δηλαδή στον λαό ότι «Κοίταξε να δεις, εμείς θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να έχουμε σταθερές κυβερνήσεις, σταθερό πολιτικό σύστημα…», εμείς το λέμε αστικό πολιτικό σύστημα, βάρβαρο, ταξικό, εκμεταλλευτικό, «…αλλά πρέπει και εσύ να πάρεις τα μέτρα σου. Πρέπει να φοβάσαι την κυβερνητική, την πολιτική αστάθεια». Εμείς, αντίθετα, λέμε στον λαό «να μην τη φοβάσαι». Με όρους βεβαίως κινήματος και όχι με τους όρους που λέει η Κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, με αντιπροσώπευση, μέσω της κάλπης ή μέσω των δημοψηφισμάτων, χωρίς να υποτιμάμε και τη σημασία της εκλογικής καμπάνιας ως μίας μεγάλης πολιτικής εκστρατείας. Αντίθετα, ο λαός πρέπει με την πάλη του, με την αντεπίθεσή του, με την όξυνση, όπως λέμε εμείς, της ταξικής πάλης, να καταφέρνει χτυπήματα όχι μόνο στη διακυβέρνηση, αλλά γενικότερα στο πολιτικό σύστημα, να το μετατρέπει σε ασταθές, γιατί μόνο τότε μπορεί κάτω από τον τρόμο που θα προκαλέσει - γιατί φιλότιμο δεν πρόκειται να προκαλέσει - να έχει παραχωρήσεις, να επιβάλει ίσως κάποιες κατακτήσεις και βεβαίως, τραβώντας στον δρόμο όσο γίνεται πιο μπροστά προς τη ριζική ανατροπή του. Έχει, λοιπόν, η τοποθέτησή σας αυτή και το στοιχείο της πρόληψης. Βεβαίως, σήμερα το εργατικό λαϊκό κίνημα δεν είναι στο ύψος των απαιτήσεων για διάφορους λόγους. Ωστόσο, ξέρετε πολύ καλά και από την πείρα σας - γιατί πώς να το κάνουμε, η αστική τάξη της Ελλάδας έχει μακρόχρονη πείρα, όπως έχει αξιοποιηθεί και η ακόμα πιο μακρόχρονη ευρωπαϊκή πείρα - ότι πολλές φορές εκεί που υπήρχε το τέλμα, εκεί που υπήρχε η αδράνεια, ο φόβος και η απογοήτευση, δημιουργούνταν προϋποθέσεις να φουντώσει το κίνημα, η αντεπίθεση, η λαϊκή εξέγερση. Τι νομίζετε; Στην κατοχή που όλοι μιλάμε για το κίνημα της Εθνικής Αντίστασης, όσοι μιλάμε, λέμε ότι το '40 δεν ήταν το ίδιο με το '41, το '42 δεν ήταν το ίδιο με το '41, το '43 δεν ήταν ίδιο με το '42. Ή αν θέλετε πάρτε την περίοδο της δικτατορίας. Ποιος περίμενε το '67, το '68, το '69 μία εξέγερση όπως έγινε στο Πολυτεχνείο ή και άλλες τοπικές εξεγέρσεις; Όλη αυτή λοιπόν η φιλολογία που γίνεται από όλα τα κόμματα για πολιτική σταθερότητα έχει και το στοιχείο της πρόληψης και του φόβου. Θα σας αδικούσα όμως, αν στεκόμουν μόνο σε αυτό το ζήτημα. Αντανακλά και κάτι άλλο που πρέπει να το πάρει πάρα πολύ σοβαρά υπ' όψιν ο λαός, για να καταλάβει ότι πρέπει να αξιοποιεί τις δυσκολίες του συστήματος και όχι να συντρέχει να του μπαλώνει τα προβλήματα και τις πληγές του. Εδώ τώρα, το ίδιο το σύστημα - αυτά πια τα λένε επίσημα τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όχι τα πολιτικά όργανα, τα οικονομικά του επιτελεία, τα παγκόσμια οικονομικά επιτελεία, κ.λπ., να μην τα επαναλάβω, υπάρχει ολόκληρος κατάλογος - συνειδητοποιεί αδιέξοδες αντιφάσεις που έχει το καπιταλιστικό σύστημα στην Ευρώπη και παγκόσμια και μάλιστα χωρίς ακόμα το λαϊκό κίνημα στην Ευρώπη και παγκόσμια να είναι σε θέση να τις αξιοποιήσει και να αντεπιτεθεί. Υπάρχουν τεράστιες αντιφάσεις. Βεβαίως, το πολιτικό σύστημα στη χώρα μας είναι πολύ κατοχυρωμένο και μόνο ο λαός μπορεί να το ανατρέψει. Παραδείγματος χάριν, στη συνταγματική Αναθεώρηση υπάρχουν άρθρα που παραμένουν ακούνητα, δεν αλλάζουν με τίποτα. Δεν θυμάμαι τώρα όλα τα συντάγματα. Μπορεί να είχαν άλλη θέση, αλλά υπάρχουν άρθρα που στην ουσία τους είναι ακούνητα, αμετακίνητα. Για να μη σας πω ότι το Σύνταγμα του 1975 που ισχύει σήμερα, μαζί με τις αναθεωρήσεις, στον πυρήνα του είναι ίδιο με το Σύνταγμα του 1864, του 1911, του 1952, του 1975. Βεβαίως, έφυγε ο θρόνος, ναι, γιατί πια είχε ξεπεραστεί, γιατί έμπαινε εμπόδιο στο αστικό πολιτικό σύστημα. Επί της ουσίας, όμως, παραμένει. Είναι, όμως, ακόμα περισσότερο θωρακισμένο. Πάρτε για παράδειγμα τα εξής άρθρα: το άρθρο 48 για την κατάσταση πολιορκίας, τα άρθρα 27 και 28. Η κατάσταση πολιορκίας υπάρχει ως άρθρο με άλλες διατυπώσεις από το 1833 και αφορούσε εσωτερικό κίνδυνο και όχι ξενικό, εξωτερικό. Η κατάσταση πολιορκίας λέει ότι όταν υπάρχει κίνδυνος, ακόμα και εξωτερικός κίνδυνος, καταργείται η δράση των πολιτικών κομμάτων για έναν μήνα - μετά επανέρχονται ξανά και ξανά - , των συνδικαλιστικών οργανώσεων, των μαζικών οργανώσεων. Καταργείται η μαζική πολιτική δράση. Αλήθεια; Σε συνθήκες, δηλαδή, που κινδυνεύει η εδαφική ακεραιότητα της χώρας, καταργείται η δράση του λαού. Δεν θέλατε να προσθέσετε ένα άρθρο σε αυτό το άρθρο 48 που να λέει ότι έχει δικαίωμα η κυβέρνηση να επιτάξει λιμάνια, αεροδρόμια, να πάρει μέτρα εκεί που υπάρχουν ξένες στρατιωτικές βάσεις και δεν ξέρουμε πώς θα λειτουργήσουν οι ιδιοκτήτες τους απέναντι σε αυτόν - δεν θα τον ονομάσω - που κάνει τη στρατιωτική επέμβαση στην Ελλάδα και να πει «Θα τα επιτάξω». Υπάρχουν τεράστιες αποθήκες τροφίμων κι άλλων μέσων. Τα επιτάσσουν για να μην πεινάσει ο ελληνικός λαός. Τέτοιο δεν υπάρχει στην Αναθεώρηση του Συντάγματος. Υπάρχει μόνο η απαγόρευση της πολιτικής δράσης του λαού. Άρα, το άρθρο 120- το παλαιό 114 για το οποίο γίνονταν και πολλές διαδηλώσεις - ότι στον πατριωτισμό των Ελλήνων επαφίεται η τήρηση του Συντάγματος ένα πράγμα εννοεί, ότι δηλαδή όταν κινδυνεύουν τα συμφέροντα των καπιταλιστών, τότε ο λαός πρέπει να προστρέξει να τα σώσει. Κι αν δεν το κάνει αυτό, θα απαγορεύεται η οποιαδήποτε δράση. Είναι χαρακτηριστικό. Πάρτε τα άρθρα 27 και 28. Εγώ θα σας το πω ωμά. Αυτά τα άρθρα, όπως και όλο το Σύνταγμα, είναι φτιαγμένα με κάποιες ουδέτερες εκφράσεις. Η ουδετερότητα, άλλωστε, είναι ό,τι θέλεις. Πίσω από το ουδέτερο υπάρχουν τα πάντα. Μπαίνει η προτεραιότητα του διεθνούς δικαίου, οι αρμοδιότητες διεθνών διακρατικών ενώσεων να παρεμβαίνουν άμεσα στο εσωτερικό της χώρας και να καθορίζουν πράγματα, αν στο εσωτερικό της χώρας δεν υπάρχει εναρμόνιση, κ.λπ.. Ξέρετε τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει δικαίωμα μέχρι και στρατιωτικής επέμβασης στην Ελλάδα, αν απειλούνται τα συμφέροντα της κυρίαρχης τάξης. Και μη μου πείτε ότι δεν το ξέρετε αυτό! Μα, έχει υπογραφεί. Η νέα δομή του ΝΑΤΟ που υπογράφηκε, αν δεν κάνω λάθος, επί Κυβέρνησης Σημίτη - και που βεβαίως κανένας δεν είπε «όχι» σε αυτά και ούτε εσείς την αμφισβητείτε - άλλαξε το εξής πράγμα, ότι το ΝΑΤΟ έχει δικαίωμα να στέλνει στρατεύματα στο εσωτερικό κράτους - μέλους, αν απειλούνται τα ΝΑΤΟϊκά συμφέροντα ή αν κινδυνεύει η λογική των ΝΑΤΟϊκών συμφερόντων σε εθνικό επίπεδο, δηλαδή κατά του λαού. Το ίδιο ισχύει και για τον Ευρωστρατό. Εδώ ο ΟΗΕ έχει αποφασίσει ότι εκχωρεί τη δυνατότητα στο ΝΑΤΟ να επεμβαίνει όπου θέλει, ενώ προηγούμενα όταν υπήρχε ο Ψυχρός Πόλεμος, δηλαδή η αντιπαράθεση καπιταλισμού - σοσιαλισμού, υπήρχε και ένα άρθρο που έλεγε ότι μόνο με τη σύμφωνη γνώμη του ΝΑΤΟ μπορεί να γίνει κάποια επέμβαση. Τα ζούμε τώρα στη Βενεζουέλα, η οποία δεν είναι μέλος κάποιας συμμαχίας που να δεσμεύεται με δεσμεύσεις. Επομένως, τι διαφορετικό κάνει η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ απ' ό,τι έκαναν οι προηγούμενες κυβερνήσεις; Αντίθετα, αυτό που κάνατε είναι να θωρακίσετε το αστικό πολιτικό σύστημα, προσθέτοντας και τον αριστερό - με εισαγωγικά ή χωρίς εισαγωγικά - προοδευτικό - με εισαγωγικά ή χωρίς εισαγωγικά - φόβο ότι αν συγκρουστούμε, αν βρεθούμε έξω από το ΝΑΤΟ ή την Ευρωπαϊκή Ένωση, πάει και χαθήκαμε. Αυτό, βεβαίως, λένε οι κυβερνήσεις όλων των κρατών - μελών, ακόμα και των πιο ισχυρών. Αυτές οι οποίες μπορεί να κάνουν το Brexit ή να φύγουν, αυτές πηγαίνουν σε άλλες ιμπεριαλιστικές συμμαχίες. Επομένως, το Σύνταγμα θα γίνει πιο αυταρχικό, πιο αντιδραστικό. Θα αναφερθώ και σε ένα άλλο ζήτημα. Δεν είναι τυχαίο ότι λέτε πως με τις αλλαγές στο Σύνταγμα πετυχαίνετε την εκπροσώπηση του λαού. Εμείς μιλάμε για λαϊκή κυριαρχία, λαϊκή εξουσία. Άλλο εκπροσώπηση και άλλο εξουσία. Καμμία σχέση. Η εκπροσώπηση γίνεται, δηλαδή, με την κάλπη. Όσο περισσότερες κάλπες, τόσο περισσότερο εκπροσωπείται ο ελληνικός λαός. Μα, όλα αυτά τα χρόνια, που πραγματικά αυτό κάνει ο ελληνικός λαός, δηλαδή ορίζει τους εκπροσώπους, τι είδε; Και δεν μιλάω μόνο για την περίοδο των μνημονίων. Μιλάω και για πιο πριν. Υπήρξαν δημοψηφίσματα σαν αυτό που έκανε ο Ζάεφ με το ερώτημα «Θέλετε να μπείτε στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ με αυτήν την ονομασία ή όχι;». Υπάρχει και η μεγάλη φράση του Ζάεφ που λέει «ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκή Ένωση σημαίνουν λεφτά». Ναι, θα το συμφωνήσουμε. Ο κ. Βενιζέλος από τη δική του πλευρά ανέπτυξε αυτό, την κυριαρχία του Διεθνούς Δικαίου. Όμως, ποιο είναι το Διεθνές Δίκαιο; Από εκεί αρχίζουν οι διαφορές μας, κύριε Βενιζέλο. Εγώ να σας πω και για προηγούμενα, ακόμα και στη δεκαετία του 1970 και του 1980, πάντως στη Συνθήκη του Ελσίνκι απαγορευόταν η αλλαγή συνόρων. Είναι το Διεθνές Δίκαιο που επιτρέπει προσαρτήσεις, κομματιασμένες χώρες, πόλεμο, τα πάντα. Σε ποιο Διεθνές Δίκαιο μπορεί να στηριχθεί η Ελλάδα; Επομένως εμείς καλούμε τον ελληνικό λαό όχι απλώς να αμφισβητήσει αυτό το πολιτικό σύστημα, όχι μόνο να μη φοβάται τη φθορά του, αλλά με την πάλη του να επιδιώξει την ανατροπή του. Θα πω και ένα τελευταίο. Ο εθνικισμός, ο σωβινισμός, ο ρατσισμός, κ.λπ. είναι γεννήματα αυτού του συστήματος. Είναι, αν θέλετε, μορφές έκφρασης των αδυσώπητων ανταγωνισμών που υπάρχουν ανάμεσα σε τμήματα της αστικής τάξης ή ανάμεσα στις άρχουσες τάξεις. Δηλαδή, ο εθνικισμός στην Ευρώπη ή ο προστατευτισμός του Τραμπ είναι έξω από το σύστημα; Σοβαρά; Οι εθνικιστές, ας πούμε, της Βόρειας Μακεδονίας - έτσι πρέπει να τη λέμε, αυτό είναι το όνομά της - είναι εναντίον του καπιταλιστικού συστήματος, εναντίον του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Το ίδιο ισχύει και για τους εθνικιστές της Ελλάδας. Αυτά είναι γεννήματα του ίδιου του συστήματος και κάποια στιγμή, όταν αυτά δεν είναι και πάρα πολύ ισχυρά, είναι πάρα πολύ βολικά - για το σύστημα, για τη Δεξιά - αντιφασιστικά μέτωπα, δηλαδή για αναπαραγωγή πλαστών διαχωριστικών γραμμών. Τέλος, ούτε την τόλμη να χωρίσετε την Εκκλησία από το Κράτος δεν είχατε. Ούτε αυτήν την τόλμη δεν είχατε. Η Νέα Δημοκρατία απευθύνεται σε ένα πιο παραδοσιακό ακροατήριο. Σκέφτεται και τα ακροδεξιά τμήματα που μπορεί να της κόψουν τις ψήφους, γιατί δεν πιστεύω ότι οι νεότεροι άνθρωποι μέσα στη Νέα Δημοκρατία είναι υπέρ του μη διαχωρισμού του Κράτους και της Εκκλησίας. Αυτό δεν είναι κανένα επαναστατικό σύνθημα. Εσείς ούτε αυτό δεν κάνετε. Μιλάτε για διαμόρφωση σχέσεων Κράτους και Εκκλησίας. Χρειάζεται πλήρης διαχωρισμός. Να είναι υποχρεωτικός ο πολιτικός γάμος. Άλλο πράγμα είναι αν θέλει ο άλλος να κάνει θρησκευτικό. Όμως, ως νομική υπόσταση να είναι μόνο αυτό. Ούτε αυτό δεν μπορείτε να κάνετε. Στο άρθρο 16, αν ήσασταν συνεπείς με τη θέση σας, θα έπρεπε να καταργήσετε όλα τα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια, από νηπιαγωγεία και βρεφονηπιακούς σταθμούς, μέχρι όλα αυτά που υπάρχουν. Τα δε AEI, μαγαζάκια των ιδιωτών τα έχετε κάνει, των ιδιωτικών επιχειρήσεων. Μαγαζάκια κυριολεκτικά! Το ότι είναι κρατικά, εμάς δεν μας λέει τίποτα. Επομένως το μόνο που σας ενδιαφέρει είναι ακριβώς να θωρακίσετε το αστικό πολιτικό σύστημα από την ανάκαμψη και αντεπίθεση του λαϊκού κινήματος. Κοιτάξτε να δείτε, δεν θα το καταφέρετε. Μπορεί το κίνημα να έχει κάνει πολλά χρόνια κοιλιά, αλλά τα πράγματα δεν μένουν ακίνητα. Και μάλιστα σε αυτές τις περιπτώσεις θα είναι πολύ πιο ορμητικό και πολύ πιο επικίνδυνο για σας.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχω την τιμή να ανακοινώσω στο Σώμα ότι τη συνεδρίασή μας παρακολουθούν από τα άνω δυτικά θεωρεία, αφού προηγουμένως ξεναγήθηκαν στην έκθεση της αίθουσας «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ» και ενημερώθηκαν για την ιστορία του κτηρίου και τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, σαράντα δύο μαθήτριες μαθητές και δύο συνοδοί εκπαιδευτικοί από το 1ο Γυμνάσιο Τρίπολης. Η Βουλή σάς καλωσορίζει. [[Χειροκροτήματα απ' όλες τις πτέρυγες της Βουλής]] Κύριε Μαυρωτά, θα ήθελα την υπομονή σας για ένα, δύο λεπτά. Γιατί, πριν σας δώσω τον λόγο, κάτι ήθελε να ανακοινώσει ο κ. Κατρούγκαλος στα πλαίσια της συνεννόησης που έχει με τους υπόλοιπους τους εισηγητές των κομμάτων.
Αγαπητοί συνάδελφοι, μας ανατέθηκε με πρόταση του Προέδρου στους γενικούς εισηγητές να διατυπώσουμε την πρότασή μας για το πώς θα οργανωθεί διαδικαστικά η ψηφοφορία αύριο. Συναντηθήκαμε οι γενικοί εισηγητές και ομόφωνα καταλήξαμε σε τρία σημεία και σε ένα τέταρτο διαπιστώσαμε ασυμφωνία. Σας τα διαβάζω, όπως καταλήξαμε.
Στο τέταρτο διαπιστώθηκε διαφωνία.
Αυτό είπα, ότι στο τέταρτο διαπιστώθηκε διαφωνία. Τα διαβάζω ακριβώς όπως είναι: Οι γενικοί εισηγητές συμφωνούν και προτείνουν η ψηφοφορία να γίνει με αυτοτελή ψηφοδέλτια ανά προτείνουσα κοινοβουλευτική ομάδα ή ομάδα Βουλευτών η οποία έχει συγκεντρώσει πενήντα υπογραφές. Σ' αυτό το ψηφοδέλτιο κάθε Βουλευτής τοποθετείται ανά διάταξη με «ναι», «όχι», «παρών». Δεύτερον, μέχρι της 12: 00΄ της αυριανής, της 13ης Φεβρουαρίου, κάθε Κοινοβουλευτική Ομάδα ή ομάδα προτεινόντων Βουλευτών θα καταθέσει το ψηφοδέλτιο με τις προτάσεις της στο Προεδρείο της Βουλής. Τρίτον, κάθε Βουλευτής μπορεί να ψηφίζει αυτοτελώς επί του συνόλου των άρθρων κάθε ψηφοδελτίου. Τέταρτον, διατυπώθηκαν αποκλίνουσες απόψεις ως προς το αν πρέπει να υπάρχει κατεύθυνση στην πρόταση και αν η κατεύθυνση είναι δεσμευτική. Θέλω να πω απλώς ότι θεωρώ ιδιαίτερα θετικό ότι μπορέσαμε να έχουμε μία ομόφωνη πρόταση διαδικαστική. Δείχνει ένα γενικό συναινετικό κλίμα που φαίνεται να επικρατεί στη συζήτηση.
Κύριε Πρόεδρε, μπορώ να έχω τον λόγο;
Να σας ενημερώσω συγχρόνως, ότι η σημερινή συνεδρίαση θα ολοκληρωθεί γύρω στις 1.00΄, ούτως ώστε να μιλήσουν και όσο το δυνατόν περισσότεροι ομιλητές, να εξαντληθεί και ο κατάλογος. Κύριε Λοβέρδο, θα πρότεινα επειδή διατυπώθηκε εισηγητικά και από τον κ. Κατρούγκαλο ότι υπήρχε μια ομοφωνία σε τρία σημεία, δεν ξέρω αν το τέταρτο για το οποίο προφανώς θέλετε να αναφερθείτε...
Δεν θα αναφερθώ σε αυτό.
Αν πάλι επιθυμούν όλοι, αναγκαστικά το Προεδρείο θα πρέπει να δώσει τον λόγο σε όλους τους εισηγητές. Αλλά για οικονομία χρόνου, για να μην παίρνουμε χρόνο και από τους ομιλητές, γι' αυτό κάνω παράκληση, αν δεν χρειάζεται τόσο πολύ να παρέμβουν οι εισηγητές…
Χρειάζεται.
Ένα λεπτό σας φτάνει;
Ναι, βέβαια. Πράγματι, υπάρχουν τρία θέματα στα οποία συμφωνήσαμε και ένα που διαφωνήσαμε. Δεν θέλω να πω τίποτα επ' αυτού. Απλώς, επειδή, αν ακούσατε προσεκτικά, μέχρι τις 12: 00΄ αύριο πρέπει οι Κοινοβουλευτικές Ομάδες και η ομάδα Βουλευτών που έχει πενήντα υπογραφές να καταθέσουν προτάσεις, να εισηγηθείτε στον κ. Βούτση και να μας το ανακοινώσετε σήμερα ότι η παρεμπίπτουσα συζήτηση περί κατευθύνσεων θα γίνει στις 12.00΄, δηλαδή μόλις έχουν κατατεθεί τα προσχέδια προτάσεων των κομμάτων και της ομάδας Βουλευτών.
Από το πρωί υπάρχει αυτή η εκκρεμότητα που βάζετε τώρα.
Μάλιστα.
Αυτό προφανώς για αύριο έχει νομίζω…
Επειδή, είπαμε για αύριο και μπορεί να κατανοήθηκε ως αύριο το πρωί, είναι προτιμότερο μέχρι τις 12.00΄…
Μέχρι τη 1.00΄ θα πάμε απόψε.
Όχι, άλλο λέω. Αφού μέχρι τις 12: 00΄ αύριο το μεσημέρι οι κοινοβουλευτικές ομάδες και οι ομάδες Βουλευτών θα πρέπει να καταθέσουν, να γίνει αμέσως μετά.
Καλώς, κύριε Λοβέρδο. Θα το δει το Προεδρείο και θα σας ανακοινωθεί έγκαιρα. Ευχαριστώ. [[Χειροκροτήματα από την πτέρυγα του ΣΥΡΙΖΑ]] Τον λόγο έχει ο κ. Μαυρωτάς, Ανεξάρτητος Βουλευτής.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Στα επτά λεπτά της ομιλίας μου θα μείνω στα πιο σημαντικά. Η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης γίνεται σε ένα φορτισμένο πολιτικά κλίμα. Το πολιτικό σύστημα, με αφορμή και τις τελευταίες εξελίξεις στη Βουλή, έχει χάσει μεγάλο κομμάτι της αξιοπιστίας του και είναι μία μεγάλη ευκαιρία με τη συνταγματική αναθεώρηση να ανατρέψουμε κάπως αυτή την απαξίωση. Είναι ευκαιρία να δείξουμε ότι μπορούμε να συναινέσουμε σε πέντε πράγματα, να βελτιώσουμε προς όφελος της κοινωνίας και της χώρας και να προχωρήσουμε παρακάτω. Υπάρχει, όμως, ένας κίνδυνος που μπορεί να τα ανατρέψει όλα. Ποιος; Να ψηφιστούν κάποιες αναθεωρητές διατάξεις, να περάσουν στην επόμενη Βουλή κι επειδή ακριβώς δεν έχουν περάσει κάποιες άλλες που πρότεινε η τωρινή Αξιωματική Αντιπολίτευση - λέγε με, άρθρο 16- να «κάψει» την Αναθεώρηση ως επόμενη κυβέρνηση. Και τι σημαίνει να «κάψει»; Να τη ματαιώσει, ώστε να μην αρχίσει να μετράει ο χρόνος της πενταετίας που επιβάλλει το άρθρο 110. Αν, λοιπόν, ο ΣΥΡΙΖΑ πιστεύει πραγματικά ότι πρέπει να αλλάξουν κάποιες διατάξεις, όπως για παράδειγμα το άρθρο 86, ο νόμος περί ευθύνης υπουργών, πρέπει να ψηφίσει στις αναθεωρητές διατάξεις και το άρθρο 110 που προτείνει η Νέα Δημοκρατία. Το άρθρο 110- θυμίζω - αναφέρεται στο πώς γίνεται η Αναθεώρηση. Αν γίνει, λοιπόν, πιο ευέλικτο, μπορεί να σώσει την Αναθεώρηση. Αν για παράδειγμα, όπως προτείνουμε και εμείς και η Νέα Δημοκρατία, η πενταετία παγώματος αναφέρεται μόνο για τις αναθεωρηθείσες διατάξεις και όχι για το σύνολο του Συντάγματος, όπως τώρα, διευκολύνει τη μεμονωμένη αλλαγή διατάξεων. Έτσι δεν θα έχει και άλλοθι η Νέα Δημοκρατία για να μπλοκάρει στην επόμενη Βουλή την Αναθεώρηση, επειδή δεν θα περιέχει το άρθρο 16. Θα μπορεί στη δική της αναθεώρηση να το βάλει μαζί με όποιο άλλο δεν έχει προταθεί στην παρούσα Αναθεώρηση. Το άρθρο 110, λοιπόν, είναι το κλειδί της Αναθεώρησης. Και αν θέλετε, συνάδελφοί του ΣΥΡΙΖΑ, να προχωρήσει και δεν θέλετε απλώς να φρενάρετε για άλλα δέκα χρόνια αλλαγές που πρέπει να γίνουν, πρέπει να το αλλάξουμε. Άλλο άρθρο για το οποίο έγινε πολύς λόγος είναι το άρθρο 32, που οδηγεί στην απεμπλοκή της προεδρικής εκλογής από τη διάλυση της Βουλής. Αυτή η απεμπλοκή είναι σωστή. Θα δώσει ένα σήμα πολιτικής σταθερότητας που τόσο έχει ανάγκη και η οικονομία. Την κατεύθυνση αυτή την επιθυμούν, αν κατάλαβα καλά, όλα τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου. Μόνο ο τρόπος αλλάζει, το πώς θα γίνεται, δηλαδή, στην τελική ψηφοφορία η εκλογή του Προέδρου, αν θα γίνεται, δηλαδή, με αυξημένη πλειοψηφία, με ένα διευρυμένο εκλεκτορικό σώμα ή από τον λαό. Για το άρθρο 16 τα έχω πει χιλιάδες φορές, τα είπα και στην επιτροπή όπου κατέρριψα τους ισχυρισμούς του ΣΥΡΙΖΑ για τη συνέχιση της απαγόρευσης ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων. Η δυνατότητα ίδρυσης μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων που θα είναι υπό την εποπτεία της ΑΔΙΠ, όπως και τα δημόσια πανεπιστήμια και θα έχουν υποχρεωτικά, με νόμο, ένα ελάχιστο ποσοστό εισακτέων της τάξης του 15% με 20% με υποτροφίες, απογυμνώνει το οποιοδήποτε επιχείρημα του ΣΥΡΙΖΑ περί αισχροκερδούς, περί ανεξέλεγκτης, περί ταξικής ανώτατης εκπαίδευσης. Είναι μία αναγκαία αλλαγή προς όφελος της κοινωνίας, αλλά όχι υπέρ των ιδεολογικών σας αγκυλώσεων. Για τα άρθρα 62 και 86, που είναι η βουλευτική ασυλία και ο νόμος περί ευθύνης υπουργών, νομίζω ότι εδώ πέρα υπάρχει μία διακομματική σύμπλευση, οπότε δεν θα επεκταθώ. Επιτρέψτε μου να αναφερθώ λίγο παραπάνω στο άρθρο 3. Όπως ανέφερα και στην επιτροπή, στο Ποτάμι πιστεύουμε στους διακριτούς ρόλους Εκκλησίας και Κράτους, γιατί ακριβώς πιστεύουμε ότι αυτό είναι προς όφελος και των δύο. Οι διακριτοί ρόλοι, λοιπόν, εκφράζονται και ως θρησκευτική ουδετερότητα του κράτους, με την έννοια, όμως, της ευμενούς ουδετερότητας, όπως αναφέρει και η επιστολή της Ιεράς Συνόδου, που μας στάλθηκε στις 8 Φεβρουαρίου του 2019, πριν μερικές μέρες. Να είναι ουδέτερο, δηλαδή, ως μη παρεμβατικό, αναγνωρίζοντας το ιδιαίτερο καθεστώς και την αποστολή των θρησκευμάτων και όχι ουδέτερο με την έννοια του θρησκευτικά αδιάφορου. Το ακριβές περιεχόμενο του άρθρου 3, όμως, είναι κάτι που θα το αποφασίσει, αν το αποφασίσει, η επόμενη Βουλή. Η αλλαγή, όμως, υπαγορεύεται από την περαιτέρω εκκοσμίκευση του ελληνικού Συντάγματος. Δεν έχει να φοβηθεί τίποτε η Ορθόδοξη Εκκλησία μας από τον περαιτέρω εκσυγχρονισμό του καταστατικού χάρτη της χώρας μας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι ένας θεσμός σχεδόν δύο χιλιάδων ετών. Είναι ο μακροβιότερος θεσμός του πλανήτη. Έχει βαθιές ρίζες. Οι ρίζες της, όμως, είναι στις ψυχές των ανθρώπων και όχι στις γραμμές του Συντάγματος. Ταυτόχρονα, όμως, δεν πρέπει σε καμμία περίπτωση η Εκκλησία να γίνεται πολιτικό εργαλείο. Η όποια δυσαρμονία συνήθως προκύπτει όταν τα κόμματα βλέπουν τους πιστούς ή τους άπιστους σαν εκλογική πελατεία. Αλλά, υπάρχει ένα μεγάλο «αλλά», αγαπητοί συνάδελφοι του ΣΥΡΙΖΑ, είναι τελείως υποκριτικό από τη μία να υποστηρίζετε τη θρησκευτική ουδετερότητα και από την άλλη να θεωρείτε ότι είναι αποστολή του κράτους, της κρατικής παιδείας δηλαδή, η ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης, όπως λέει το άρθρο 16, παράγραφος 2. Η ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης είναι αποστολή της Εκκλησίας. Αποστολή του Κράτους μπορεί να είναι, για παράδειγμα, η ανάπτυξη της δημοκρατικής συνείδησης Γι' αυτό η αναθεώρηση του άρθρου 3, χωρίς την αναθεώρηση της παραγράφου 2 του άρθρου 16, θεωρώ ότι είναι απόλυτα υποκριτική, για να μην πω ιδεοληπτική, επειδή φοβάστε ακόμα και να ακουμπήσετε το άρθρο 16, που είναι το άλλοθι της αριστεροσύνη σας. Επίσης, στην τροπολογία στο άρθρο 5 παράγραφος 2 για την προστασία από διακρίσεις, είμαστε θετικοί στο να μπουν ρητά και οι διακρίσεις λόγω φύλου, ταυτότητας φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού. Είναι καλά τα ευχολόγια και οι διακηρύξεις περί δικαιωμάτων και ισότητας, αλλά η προοδευτικότητα που επικαλούνται κάποιοι φαίνεται στην πράξη, φαίνεται στο διά ταύτα και όχι στα λόγια. Το Ποτάμι ανήκει στο προοδευτικό φιλελεύθερο κέντρο. Όσο και αν μας ρωτάνε «Πείτε μας με ποιον είστε, με τον ΣΥΡΙΖΑ ή με τη Νέα Δημοκρατία ή αλλιώς είστε στο αντι - ΣΥΡΙΖΑ ή στο αντι - Δεξιό μέτωπο;», το Ποτάμι δεν μπαίνει ούτε στα αριστερά ούτε στα δεξιά κουτάκια τους, όσο και να επιμένουν κάποιοι. Γιατί, για παράδειγμα, μπορεί να υποστηρίζει ταυτόχρονα και τη δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων στο άρθρο 16 και τους διακριτούς ρόλους Εκκλησίας - Κράτους στο άρθρο 3, κάτι που ταυτόχρονα δεν μπορεί να το εκφράσει ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ, ούτε η Νέα Δημοκρατία, ούτε το Κίνημα Αλλαγής. Είναι, όμως, κάτι το οποίο εκφράζει σημαντικό μέρος της κοινωνίας μας. Αυτό, λοιπόν, το διακριτό στίγμα είναι που κάνει το προοδευτικό φιλελεύθερο κέντρο, που κάνει το Ποτάμι τόσο ξεχωριστό, όπως, επίσης, και η συνέπειά του. Δεν μένει στην εύκολα λόγια και στα ευχολόγια. Όταν έρχεται και η ώρα του διά ταύτα, δεν κάνει μεταβολή. Μένει συνεπές στις θέσεις του, που δεν τις κάνει «λάστιχο» για να μαζέψει κάποιες ψήφους. Αυτήν την ειλικρίνεια έχει ανάγκη η κοινωνία που βλέπει την υποκρισία να περισσεύει από τις πολιτικές μας ελίτ, είτε κυβερνώντας με πληρεξούσια Βουλευτών, είτε κάνοντας ψηφοθηρική αντιπολίτευση. Θα συμφωνήσουμε και εμείς με τον κ. Βενιζέλο που είπε προηγουμένως ότι πρέπει οι συγκεκριμένες διατάξεις να περάσουν με εκατό πενήντα ένα έως εκατόν εβδομήντα εννιά Βουλευτές, ώστε οι συναινέσεις ουσιαστικά να αναζητηθούν στην επόμενη Βουλή που θα καθοριστεί το περιεχόμενο των διατάξεων αυτών. Η συνταγματική Αναθεώρηση, και κλείνω, κύριε Πρόεδρε, είναι μία ευκαιρία να αλλάξουν προς το καλύτερο κάποια πράγματα για τις επόμενες γενιές. Εύχομαι να μην θυσιαστεί η ευκαιρία αυτή στον βωμό της τυφλής αντιπαλότητας. Ευχαριστώ πολύ.
Ευχαριστούμε. Επόμενος ομιλητής είναι ο κ. Βασίλειος Τσίρκας από τον ΣΥΡΙΖΑ.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, η συνταγματική Αναθεώρηση αποτελεί μία διαδικασία υψηλού δημοκρατικού συμβολισμού και πολιτικής ουσίας και σημασίας. Το Σύνταγμα αντικατοπτρίζει τη λειτουργία της δημοκρατίας του πολιτικού συστήματος και για αυτό η οποιαδήποτε αναθεώρηση οφείλει κατά βάση να λαμβάνει υπ όψιν τις σύγχρονες πολιτικές και κοινωνικές ανάγκες και να δείχνει τον δρόμο προς το μέλλον. Ζήσαμε - η αλήθεια είναι - μία περίοδο απρόθυμης εφαρμογής των δικαιοκρατικών και προνοιακών θεσμών από τις προηγούμενες κυβερνήσεις της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ. Στη χώρα μας το πολιτικό σύστημα και μεγάλα τμήματα της κοινωνίας δοκιμάστηκαν, σε μεγάλο βαθμό, ειδικότερα την περίοδο της οικονομικής κρίσης και των μνημονίων. Ιδιαίτερα τα πρώτα χρόνια της κρίσης και με την τυφλή εφαρμογή νεοφιλελεύθερων πολιτικών και πολιτικών λιτότητας, η ομαλή λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών πέρασε σε δεύτερη μοίρα. Αδιαμφισβήτητα η τεχνοκρατική αντίληψη που είχε ηγεμονεύσει τα χρόνια αυτά αποξένωσε ολοκληρωτικά τον λαό από τους εκπροσώπους του, δημιουργώντας αποστροφή προς τον κοινοβουλευτισμό. Βρισκόμαστε, όμως, σήμερα μπροστά σε μία νέα φάση της σύγχρονης ιστορίας μας, που η ανάκτηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στον κοινοβουλευτισμό είναι αναγκαία. Η χώρα κατάφερε να σταθεί στα πόδια της και η οριστική έξοδος από τη λαίλαπα των μνημονίων δίνει νέες προοπτικές σε όλους τους τομείς της κοινωνικής, οικονομικής και πολιτικής ζωής. Είναι η κατάλληλη στιγμή, τώρα που βγήκαμε στο ξέφωτο, να κοιτάξουμε προς τα πίσω και να διορθώσουμε στον καταστατικό χάρτη εκείνες τις στρεβλώσεις που απαξίωναν την ποιότητα της δημοκρατίας μας και να αποτρέψουμε φαινόμενα τα οποία την πλήγωσαν. Η εμπειρία μας, λοιπόν, τα τελευταία χρόνια και οι νέες ανάγκες που έχουν διαμορφωθεί δημιουργούν κατάλληλη συγκυρία για βαθύτερες αλλαγές στην κατεύθυνση της ανάσχεσης του νεοφιλελευθερισμού και της θωράκισης των κοινωνικών δομών, των δικαιωμάτων και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η πρότασή μας δομείται σε τέσσερις κύριους άξονες: Την ενίσχυση των ατομικών δικαιωμάτων των πολιτών, τη διεύρυνση της δημοκρατίας, τη διακριτότητα Κράτους - Εκκλησίας και την προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων και των κοινών αγαθών. Βούλησή μας είναι να αποκτήσει η χώρα ένα σύγχρονο προοδευτικό Σύνταγμα, που θα προστατεύει δημόσια αγαθά, όπως είναι το νερό και η ηλεκτρική ενέργεια από την επέλαση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, θα κατοχυρώνει εμφατικά την προστασία της εργασίας και των εργαζομένων και θα ενισχύει τις κρατικές εγγυήσεις για καθολική πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας σε όλους τους πολίτες. Η επίθεση στα κοινωνικά δικαιώματα τα χρόνια της κρίσης υπήρξε ανελέητη και πρόθεσή μας, με την πρότασή μας, είναι να θωρακίσουμε τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα των πολιτών. Τα κόμματα της Αντιπολίτευσης οφείλουν να επιδείξουν μεγαλύτερο πολιτικό θάρρος και να απαλλαγούν από μικροκομματικές σκοπιμότητες, ώστε η δημιουργία ενός σύγχρονου Συντάγματος να προκύψει ως αποτέλεσμα ευρύτερων συναινέσεων προς όφελος του ελληνικού λαού. Κορυφαία πρότασή μας είναι αυτή που περιλαμβάνει αλλαγές στο άρθρο 86 περί ευθύνης Υπουργών, σχετικά με την κατάργηση των προνομιακών θεσμών υπέρ της πολιτικής ελίτ, τον τρόπο εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας, αλλά και τις σχέσεις Εκκλησίας - Κράτους όπου κατοχυρώνεται η θρησκευτική ουδετερότητα του κράτους. Αυτά αποτελούν τομές εκσυγχρονισμού και επαναφοράς της ισονομίας μεταξύ πολιτών και πολιτικών. Κανείς δεν μπορεί να ψάχνει δικαιολογίες για τη μη τροποποίηση της διάταξης για την ευθύνη των Υπουργών. Αν το ισχύον Σύνταγμα διατηρηθεί ως έχει για άλλα οκτώ ή δέκα χρόνια και δεν αναθεωρηθεί το απαράδεκτο άρθρο 86, αυτό θα είναι λυπηρό για τον πολιτικό κόσμο και την αξιοπιστία του. Δεν πρέπει να χαθεί άλλος χρόνος. Επιβάλλεται να ξεριζώσουμε το πελατειακό κράτος και να προστατέψουμε τον κοινοβουλευτισμό. Ήρθε η ώρα η πολιτική να πάψει να είναι χώρος ατιμωρησίας και συγκάλυψης και να γίνει βήμα για τον κάθε πολίτη. Σχετικά με τις σχέσεις Κράτους - Εκκλησίας θα ήθελα να πω τα εξής. Η Πολιτεία, ο πολιτικός κόσμος, η Εκκλησία, οι πολίτες, αλλά και οι πιστοί έχουν σήμερα την ωριμότητα, τη σωφροσύνη και την ευαισθησία να αποδεχτούν τον εξορθολογισμό των σχέσεων αυτών. Μπορούν να διαμορφωθούν ευρείες συναινέσεις, ώστε να περάσουμε σε μία νέα εποχή στις σχέσεις Κράτους - Εκκλησίας. Έχει έρθει ο καιρός ώστε να κατοχυρωθεί ρητά στο Σύνταγμα η θρησκευτική ουδετερότητα του ελληνικού κράτους και αυτό είναι ένα σημαντικό βήμα για τον εκσυγχρονισμό και τη φιλελευθεροποίηση του Συντάγματός μας. Την ίδια στιγμή, με την πρότασή μας, αποσκοπούμε στην εύρυθμη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος και με το άρθρο 54 του Συντάγματος προτείνουμε την εφαρμογή του αναλογικού εκλογικού συστήματος στις βουλευτικές εκλογές. Αποκλείονται έτσι εκλογικά συστήματα που πριμοδοτούν υπέρμετρα το πρώτο κόμμα, όπως το ισχύον σύστημα, με το λεγόμενο μπόνους των πενήντα εδρών. Τομή σε αυτή τη συνταγματική Αναθεώρηση αποτελεί και η πρότασή μας με την προσθήκη μιας νέας διάταξης, της παραγράφου 5 στο άρθρο 56, σχετικά με τη θέσπιση ορίου θητειών των Βουλευτών, αποσκοπώντας στον τερματισμό ύπαρξης πολιτικών οικογενειών που θεωρούν επάγγελμα την πολιτική και στο ξερίζωμα καθεστωτικών νοοτροπιών. Στόχος της πρότασής μας είναι η μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση για να προχωρήσουμε σε μία αναθεώρηση - σταθμό που θα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις και θα μας οδηγήσει με ασφάλεια σε μία νέα εποχή με περισσότερη δημοκρατία, λαϊκή συμμετοχή και εμπιστοσύνη απέναντι στο κράτος. Επιδίωξή μας είναι να βάλουμε στο προσκήνιο της πολιτικής διαδικασίας τη λαϊκή συμμετοχή. Οι εκλογές, βέβαια, πρέπει να προωθούν την πολύπλευρη λαϊκή συμμετοχή και να βοηθούν στην καλλιέργεια της ατομικής και συλλογικής πολιτικής κρίσης, επιδιώκουμε, όμως, να δημιουργήσουμε μία νέα πολιτική κουλτούρα με συλλογική διαμόρφωση προτάσεων και ανάδειξη της δυναμικής της λαϊκής πρωτοβουλίας και των συλλογικών ταυτοτήτων Προτείνουμε, λοιπόν, με το άρθρο 74 την τροποποίησή του με τρόπο που θα δίνει τη δυνατότητα σε εκατό χιλιάδες συμπολίτες μας, που έχουν το εκλογικό δικαίωμα, να υποβάλλουν προτάσεις νόμου, οι οποίες θα εισάγονται στη Βουλή για συζήτηση, επεξεργασία και ψήφιση, ενισχύοντας τη λαϊκή βούληση. Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, οφείλουμε όλοι μαζί να δημιουργήσουμε από σήμερα τις προϋποθέσεις και τις ευνοϊκές συνθήκες ώστε η επόμενη αναθεωρητική Βουλή να μπορέσει να ψηφίσει ένα Σύνταγμα τομή για ένα σύγχρονο, δημοκρατικό, ευρωπαϊκό κράτος. Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε και υποστήριξε και στο πλαίσιο των εργασιών της επιτροπής για την Αναθεώρηση του Συντάγματος προτάσεις με πρόσημο προοδευτικό που ενισχύουν τη διαφάνεια στην πολιτική ζωή, τη συνοχή του κοινωνικού ιστού και το κράτος δικαίου. Με την πρότασή μας για την Αναθεώρηση του Συντάγματος αποδεικνύουμε ότι θέλουμε να θωρακίσουμε ακόμα περισσότερο τη δημοκρατία και τον κοινοβουλευτισμό, τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, το κράτος δικαίου που πληγώθηκαν τα χρόνια της κρίσης. Αυτό αποτελεί λαϊκή επιταγή και σε αυτήν την επιταγή υπακούει η πρότασή μας. Ευχαριστώ.
Τον λόγο έχει ο κ. Κωνσταντίνος Χατζηδάκης από τη Νέα Δημοκρατία.
Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, στα λίγα λεπτά που, όπως όλοι, έχω στη διάθεση μου, θέλω να μοιραστώ μαζί σας μερικά καλά και κακά νέα σε σχέση με την Αναθεώρηση Συντάγματος. Ξεκινάω από τα καλά νέα. Έχουμε και τέτοια ευτυχώς. Τα καλά νέα είναι ότι μπορούμε και συμπίπτουμε σε επτά διατάξεις τουλάχιστον μέχρι στιγμής, οι οποίες θα πάρουν πάνω από εκατόν ογδόντα ψήφους όπως φαίνεται στη μεθαυριανή ψηφοφορία. Μεταξύ αυτών των διατάξεων είναι διατάξεις για το νόμο περί ευθύνης Υπουργών που επιτέλους αλλάζει με διακομματική συναίνεση, είναι οι διατάξεις για τις ασυλίες των Βουλευτών και είναι και η διάταξη του άρθρου 32 για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ξέρετε ότι στο παρελθόν η διάταξη αυτή έχει γίνει αφορμή για να έχουμε κυβερνητική αστάθεια. Την κυβερνητική αστάθεια καθόλου δεν τη χρειαζόμαστε σε αυτήν τη φάση στη χώρα. Η χώρα μετά από δέκα χρόνια κρίσης πρέπει να έχει κυβερνήσεις ισχυρές, οι οποίες να εφαρμόζουν το πρόγραμμα που εγκρίθηκε από τον λαό. Επομένως, είναι σημαντικό ότι ξεκινώντας από διαφορετικές αφετηρίες και μη συμπίπτοντας απολύτως στο περιεχόμενο έχουμε την κοινή φιλοσοφία οι περισσότεροι ότι πρέπει η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας να μη γίνεται αφορμή για τη διάλυση της Βουλής. Επομένως, θεωρώ πως αυτό είναι και μία θετική είδηση για τη χώρα μας ότι μετά τις εκλογές η κυβέρνηση η οποία θα εκλεγεί θα έχει μία καθαρή εντολή και μία καθαρή τετραετία. Και αυτό πρέπει να το πιστώσουμε στο πολιτικό σύστημα συνολικά της χώρας, ελπίζοντας φυσικά ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα κάνει νέα πολιτική κυβίστηση ξεφεύγοντας από τη θέση την οποία επί τόσους διαφήμισε. Αυτά είναι τα καλά. Από κει και πέρα, υπάρχουν και τα αρνητικά. Θα μπορούσα να αναφερθώ σε πολλά. Θα μπορούσα να αναφερθώ στη δημαγωγική προσέγγιση για τις κοινωνικές διατάξεις. Άκουσα και σήμερα τοποθετήσεις διαφόρων συναδέλφων. Είναι αυτό που εμείς λέμε το Σύνταγμα της ευτυχίας του ΣΥΡΙΖΑ, διάφορες διατάξεις να είμαστε όλοι πλούσιοι και υγιείς και όχι πτωχοί και ασθενείς. Αυτά φυσικά δεν τα θεωρώ σοβαρά. Το Σύνταγμά μας αποδείξαμε και στην επιτροπή ότι παρέχει επαρκέστατες εγγυήσεις για τα κοινωνικά δικαιώματα. Επίσης, αρνητικό είναι - δεν κατάλαβα το γιατί - πως δεν υιοθετείτε τον κανόνα ότι θα πρέπει να υπάρχει δημοσιονομική ισορροπία, δηλαδή το Σύνταγμα να προβλέπει όπως γίνεται σε πολλά συντάγματα μεγάλων και μικρότερων Ευρωπαϊκών κρατών, όπως είναι της Γερμανίας και της Γαλλίας, ότι όσα εισπράττουμε τόσα θα ξοδεύουμε, να το πω απλά για να το καταλάβει ο κόσμος. Αυτό έτσι κι αλλιώς το προβλέπει ο ν.4072/14 που δεν τον καταργήσατε. Όμως, όταν σας λέμε εμείς αυτά που μόλις σας είπα, θεωρείτε ότι είμαστε νεοφιλελεύθεροι. Αποφασίστε με ποια πλευρά της πολιτικής είστε. Και εν πάση περιπτώσει, ξέρετε πολύ καλά ότι την ώρα που αρνείστε αυτήν την πρότασή μας για να έχουμε δημοσιονομική ισορροπία, για να μην ξαναπάει η χώρα σε χρεοκοπία, έχετε πάει στο άλλο άκρο και έχετε συμφωνήσει να έχουμε πρωτογενή πλεονάσματα ίσα με το 2060, για σαράντα ένα χρόνια ακόμα. Πραγματικά, ο ΣΥΡΙΖΑ εδώ πέρα δίνει ρεσιτάλ πολιτικής υποκρισίας. Θέλω να κλείσω, όμως, δίνοντας έμφαση στο θέμα το οποίο μας έχει απασχολήσει όλα τα τελευταία χρόνια στη χώρα, στο θέμα των ιδιωτικών και μη κρατικών πανεπιστημίων. Κυρίες και κύριοι, εάν κανείς δεν δει τη διεθνή πραγματικότητα, μπορεί να προσχωρήσει στην αντίληψη καλόπιστα ότι η Αριστερά λέει τα μεν, η Κεντροδεξιά λέει τα δε, ότι είναι ένας φυσιολογικός πολιτικός διάλογος. Δείτε, όμως, έχω εδώ μπροστά μου μία μελέτη της UNESCO του 2009 για την εκπαίδευση παγκοσμίως, η οποία αναφέρεται στα μη κρατικά και ιδιωτικά πανεπιστήμια και η οποία στη σελίδα 8 λέει κοντολογίς - θα την καταθέσω στα Πρακτικά - ότι μόνο τέσσερις χώρες στον πλανήτη το 2009 απαγόρευαν, όπως απαγορεύουμε εμείς, τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Ποιες χώρες; Η Βόρειος Κορέα, η Κούβα, το Μπουτάν και η Ελλάδα. Θα το καταθέσω στα Πρακτικά. Μέχρι το 2009 είχαμε τρεις χώρες που μας κάνανε παρέα στο συγκεκριμένο θέμα. Τι συνέβη από κει και πέρα; Από κει και πέρα το 2011 στη Βόρεια Κορέα του Κιμ Γιονγκ Ουν, κυρίες και κύριοι του ΣΥΡΙΖΑ, πήγε ένα αμερικάνικο πανεπιστήμιο και ξεκίνησαν τα αμερικανικά πανεπιστήμια στη Βόρειο Κορέα. Θα τα καταθέσω και αυτά στα Πρακτικά. Κατόπιν έψαξα, είχα την περιέργεια να δω τι έγινε στο Μπουτάν. Το ίντερνετ βοηθάει. Το 2013, λοιπόν, το Μπουτάν, το ορεινό αυτό κράτος πάνω από την Ινδία, έχει βγάλει εδώ μία διαφήμιση που λέει: «Έχουμε ιδιωτικό πανεπιστήμιο, ελάτε να σπουδάσετε στο Μπουτάν». Εμείς, βεβαίως, το απαγορεύουμε. Και μετά, έχουμε και την Κούβα που επισκέφθηκε ο Πρωθυπουργός. Και εδώ βρήκα στις 18 Δεκεμβρίου του 2017, υπογραφή συμφωνίας μεταξύ του Χάρβαρντ και του πανεπιστημίου εκεί στην Αβάνα στο «Hotel Nacional de Cuba». Θα την καταθέσω και τη σύμβαση αυτή. Εάν δεν σας πείθει αυτό, επειδή τελευταία υπεραμύνεστε του Μαδούρο, θα καταθέσω εδώ μία λίστα με τα κορυφαία ιδιωτικά πανεπιστήμια της Βενεζουέλας. Και στη Βενεζουέλα υπάρχουν ιδιωτικά πανεπιστήμια. Ο Μαδούρο σας βγήκε από δεξιά. [[Στο σημείο αυτό ο Βουλευτής κ. Κωνσταντίνος Χατζηδάκης καταθέτει για τα Πρακτικά τα προαναφερθέντα έγγραφα, τα οποία βρίσκονται στο αρχείο του Τμήματος Γραμματείας της Διεύθυνσης Στενογραφίας και Πρακτικών της Βουλής]] Λοιπόν, όλα αυτά τώρα τα είπα, για να απευθυνθώ στη συνείδησή σας. Θέλετε να εμείνετε δογματικά στη γραμμή του Μαξίμου «Όχι, δεν θέλουμε ιδιωτικά πανεπιστήμια»; Θέλετε να κάνετε τι; Η κοινή γνώμη είναι εναντίον σας, τα νέα παιδιά απογοητεύονται, οι οικογένειες στέλνουν τα παιδιά τους στο εξωτερικό και δίνουν συνάλλαγμα, Έλληνες καθηγητές είναι στην Αγγλία, στην Αμερική, στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι θα μας ευγνωμονούν αν αλλάξουμε τη διάταξη αυτή. [[Στο σημείο αυτό την Προεδρική Έδρα καταλαμβάνει ο Ε΄ Αντιπρόεδρος της Βουλής κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΡΕΜΑΣΤΙΝΟΣ]] Και θέλω να σας μιλήσω με συναινετικό πνεύμα. Δεν θέλετε τη διάταξη της Νέας Δημοκρατίας; Δεν την θέλετε. Πάρτε τη διάταξη του ΚΙΝΑΛ, το οποίο λέει: μη κρατικά πανεπιστήμια. Υιοθετήστε την, σας παρακαλώ υιοθετήστε την, όχι κομματικά - εμείς κομματικά είμαστε κερδισμένοι από αυτό - , εθνικά σας παρακαλώ. Δείτε το φιλικό σας κύκλο, δείτε τα παιδιά σας, δείτε τις οικογένειές σας, τους φίλους σας. Αφήστε στην άκρη τα δόγματα σας, αφήστε στην άκρη το Μαξίμου και τις κομματικές γραμμές. Πρέπει να δούμε το εθνικό συμφέρον, το συμφέρον των νέων παιδιών. Εάν το κάνετε, θα σας ευγνωμονεί η μεγάλη πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας. Έχετε καιρό να το σκεφτείτε μέχρι την Πέμπτη. Σας παρακαλώ και πάλι σκεφτείτε το.
Συνεχίζουμε με την κ. Τζάκρη, Βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ. Ορίστε, κυρία συνάδελφε, έχετε τον λόγο.
Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, ήδη από το 2013 έχει καταστεί δυνατή η έναρξη της διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος μετά τη συμπλήρωση πενταετίας από την προηγούμενη ανεπιτυχή προσπάθεια της Νέας Δημοκρατίας, η οποία μάλιστα δεν κατόρθωσε να συγκεντρώσει τις αναγκαίες συναινέσεις και επικρατεί πλέον γενικευμένη η πεποίθηση ότι η αναθεώρηση του εκκρεμεί ως ιστορικό ζητούμενο στην πολιτειακή μας ιστορία εδώ και δύο δεκαετίες. Και αυτό μάλιστα για δύο λόγους: Πρώτον, διότι η θεσμική μας σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση επιβάλλει ως ιστορική προσαρμογή τη συνταγματική Αναθεώρηση, εφόσον ουσιαστικά το Σύνταγμά μας έχει συνταχθεί από ένα εθνικό κράτος, το οποίο στη συνέχεια εντάχθηκε σε έναν υπέρτερο ευρωπαϊκό θεσμό που υπέστη και διεύρυνση και εμβάθυνση. Ακόμη, για κάποιους εξακολουθεί να υφίσταται το ερώτημα αν υπάρχουν ενωσιακές ρυθμίσεις που είναι υπερσυνταγματικής ισχύος, δηλαδή αν υπάρχουν διατάξεις που να έχουν υπέρτερη νομική ισχύ από το ελληνικό Σύνταγμα και επιστημονικά και πολιτικά πρέπει να δοθούν οι αναγκαίες απαντήσεις. Και δεύτερον, διότι η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια δοκιμάστηκε από μία έκτακτη οικονομική και δημοσιονομική κρίση, που δοκίμασε τους πολίτες και εξακολουθεί να τους δοκιμάζει, αλλά και τους θεσμούς. Άρα, ο έλεγχος των θεσμών, υπό το πρίσμα της κρίσης που τους δοκίμασε, αποτελεί αναγκαίο πολιτικό πρόταγμα. Υπό το πρίσμα αυτό, λοιπόν, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, καλούμαστε σήμερα να αποφασίσουμε πώς πρέπει να είναι οι κατευθυντήριες γραμμές για μία επιτυχημένη συνταγματική Αναθεώρηση. Μία δημοκρατία δυτικού τύπου βρίσκει την πιο αυθεντική της έκφραση στην αποτελεσματική προστασία των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα στην εργασία, στην υγεία, στην κοινωνική ασφάλιση και στη νομοθέτηση του κατώτατου μισθού, στην ισότητα αμοιβής ανεξαρτήτως ηλικίας και στην αξιοπρεπή διαβίωση για όλους, αλλά και στη δημοκρατική λειτουργία των θεσμών και στην προστασία της δημοκρατίας καθεαυτήν. Γιατί; Επειδή η οικονομική και κοινωνική κρίση κατέληξε σε πολιτικό εξτρεμισμό και γραφικοποίηση της πολιτικής, αλλά και σε πλήρη απαξίωση της πολιτικής ως δημόσιας λειτουργίας. Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, ο αναθεωρητικός νομοθέτης στην Ελλάδα του 2019 θα πρέπει να έχει ως κύριο μέλημα του να ανατάξει την αξιοπιστία, το κύρος και την τιμή του πολιτικού συστήματος και αυτή είναι μία υπαρξιακής τάξεως παρέμβαση για την εύρυθμη λειτουργία των θεσμών. Το πολιτικό σύστημα έχει χάσει την επαφή του με την κοινωνία κι αυτό μπορεί να έχει δραματικές συνέπειες για το μέλλον των κοινωνιών. Ο φυσικός χώρος ανάταξης της τραυματισμένης πολιτικής, του τραυματισμένου δημόσιου χώρου είναι το Σύνταγμα, δηλαδή ο θεμελιώδης νόμος που καθορίζει και οργανώνει την αποτελεσματική και δημοκρατική λειτουργία των θεσμών. Άρα, όλες οι επιμέρους παρεμβάσεις που γίνονται προς αποκατάσταση της τιμής και του κύρους του πολιτικού κόσμου, επιχειρήθηκαν στον φυσικό τους χώρο, που είναι το Σύνταγμα. Εδώ υπάγεται η καθιέρωση ενός ανώτατου ορίου συνολικής βουλευτικής θητείας, η υπέρβαση του οποίου θα συνεπάγεται αυτοδίκαια κώλυμα τόσο για την υποβολή νέας υποψηφιότητας όσο και για την εκλογή ως Βουλευτή κάθε προσώπου που έχει υπερβεί το όριο αυτό. Θα μπορούσαμε με αυτόν τον τρόπο να παρεμποδιστεί σε κάποιο βαθμό η δημιουργία μιας πολιτικής ελίτ, με επαγγελματικά χαρακτηριστικά κλειστής συντεχνίας και μάλιστα σε μία εποχή που η πολιτική έχει ανάγκη αυτούς που δεν έχουν ανάγκη την πολιτική. Μόνο έτσι μπορεί να εξαλειφθούν φαινόμενα οικογενειοκρατίας. Διότι στο παλιό πολιτικό σύστημα δεν έχουμε μεν φαινόμενα κληρονομικής μοναρχίας, έχουμε όμως πλείστα φαινόμενα κληρονομικής δημοκρατίας. Ουσιαστικά, πέντε οικογένειες τα τελευταία πενήντα χρόνια δεσπόζουν στην πολιτική ζωή του τόπου μας, έχοντας αποκτήσει μάλιστα ιδιοκτησιακά σύνδρομα για το κράτος και εναλλάσσουν τα μέλη τους σε κυβερνητικούς θώκους. Η καθιέρωση, επομένως βουλευτικών θητειών βοηθούν, αλλά δεν αρκούν από μόνες τους. Θα πρέπει να εμπεδωθεί και η εσωκομματική δημοκρατία στα κόμματα. Προς την ίδια κατεύθυνση κινείται και η πρόταση για την κατάργηση της ασυλίας του Βουλευτή για τα αδικήματα που τελούνται επ' ευκαιρία κι όχι κατά την άσκηση των καθηκόντων του, που τόσο πολύ έχει προκαλέσει την κοινωνία και έχει γίνει στοιχείο κατασυκοφάντησης της πολιτικής από τους λαϊκιστές, ενώ τους έδωσε μάλιστα το πρόσχημα να συκοφαντούν την πολιτική στους δημοκρατικούς πολίτες. Εδώ υπάγεται και η διάταξη για αναθεώρηση του άρθρου 86 του Συντάγματος «περί ευθύνης Υπουργών», που δίνει την αίσθηση, όχι αδίκως, της αδικαιολόγητης προνομιακής ποινικής μεταχείρισης των Υπουργών σε σχέση με τους απλούς πολίτες και συγχρόνως, έδινε την αίσθηση ότι έχει δημιουργηθεί ένας προστατευμένος θύλακας διαφθοράς. Η πρότασή μας, επομένως, για αναθεώρηση του άρθρου 86 καταργεί τη σύντομη αποσβεστική προθεσμία, προβλέποντας ότι για τα εγκλήματα του Υπουργού ισχύει ο χρόνος παραγραφής του αδικήματος που ισχύει και για τους απλούς πολίτες. Όλες οι παραπάνω, βέβαια, προτάσεις για την αναθεώρηση των διατάξεων του Συντάγματος που αφορούν το πολιτικό προσωπικό και την ανάταξη της αξιοπιστίας και του κύρους του πολιτικού συστήματος, θα πρέπει να τις δούμε σε συνδυασμό με τη συνταγματική πρόνοια για τη δημοκρατική ολοκλήρωση του κοινοβουλευτικού και άρα του εκλογικού κύκλου, διότι μόνο τότε εγγυώνται τον απαραίτητο εκσυγχρονισμό και εξορθολογισμό του πολιτικού συστήματος στο σύνολό του. Είναι αλήθεια, κυρίες και κύριοι Βουλευτές, ότι ο τρόπος εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας υπήρξε μέχρι πρότινος ένας εκβιαστικός μηχανισμός για την πρόωρη προσφυγή στις κάλπες, όπου ψευδεπίγραφα εμφανιζόταν η εκλογή του ως πολιτειακό ζήτημα, ενώ εν τοις πράγμασι, ήταν ένας τρόπος καταστρατήγησης, ένας τρόπος υπονόμευσης της τετραετούς κυβερνητικής θητείας. Η πρότασή μας, επομένως, για την αναθεώρηση του άρθρου 32 απαιτεί πλέον την επίτευξη αυξημένης πλειοψηφίας των δύο τρίτων του συνολικού αριθμού των Βουλευτών στις δύο πρώτες ψηφοφορίας για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας κι αν αυτή δεν επιτευχθεί, αυξημένη πλειοψηφία των τριών πέμπτων του συνόλου των Βουλευτών σε επαναλαμβανόμενες, αν χρειαστεί, ψηφοφορίες μέχρι τη συμπλήρωση εξαμήνου από την έναρξη της διαδικασίας εκλογής και εφόσον σε καμία από αυτές τις ψηφοφορίες δεν συγκεντρωθεί η απαιτούμενη πλειοψηφία, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται απευθείας από τον λαό. Η πρόταση αυτή, όπως είναι αυτονόητο, αποβλέπει, αφ' ενός στο να αποφευχθεί η πρόκληση πρόωρων εκλογών για συγκαιριακούς λόγους πολιτικής σκοπιμότητας, αφ' ετέρου δε στο να διασφαλιστεί η συναινετική εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας. Προς την ίδια κατεύθυνση, βέβαια, κινούνται και άλλες προτάσεις της Αναθεώρησης, όπως η πρόταση δυσπιστίας κατά της Κυβέρνησης να υποβάλλεται μόνο όταν ταυτοχρόνως προτείνεται έτοιμη διάδοχη κατάσταση, ώστε να μην υπάρξει διατάραξη στην κοινοβουλευτική λειτουργία και στην πολιτική τάξη, καθώς και συνταγματική πρόβλεψη για την καθιέρωση αναλογικότερου εκλογικού συστήματος, η οποία αποτελεί πάγιο ιστορικό και διαχρονικό αίτημα του προοδευτικού κόσμου στην Ελλάδα και στη Δύση, αφού εγγυάται την αντιπροσωπευτικότερη πολιτική και εκλογική έκφραση της κοινωνίας και κυρίως, τη δημιουργία πολιτικής κουλτούρας συναίνεσης στα θέματα του εθνικού βίου. Ο μαξιμαλισμός και η προχειρότητα, όμως, με την οποία αντιμετώπισε η Νέα Δημοκρατία την αναθεωρητική διαδικασία και η νεοφιλελεύθερη κατεύθυνση προς την οποία πρότεινε να οδηγηθεί το Σύνταγμά μας με την πρότασή της να συμπεριληφθούν προτάσεις λογιστικού περιεχομένου στον θεμελιώδη νόμο της πολιτείας και η αρχική προσέγγισή της να τορπιλιστεί όλη η διαδικασία της συνταγματικής Αναθεώρησης αν ο ΣΥΡΙΖΑ δεν ψηφίσει την αναθεώρηση του άρθρου 16 για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων - από την οποία στη συνέχεια, βέβαια, υπαναχώρησε πάλι για λόγους κομματικής σκοπιμότητας - αποδεικνύει μάλλον παραγνώριση της σπουδαιότητας της ιστορικής συγκυρίας που διανύουμε και καταλήγει σε έκδηλη πολιτική αμηχανία και έλλειψη ουσιαστικών προτάσεων και θέσεων ως προς το θεμελιώδη χάρτη της χώρας, στην πιο κρίσιμη ιστορική καμπή των τελευταίων δεκαετιών. Δεν είναι άλλωστε η τελευταία φορά ούτε η πρώτη φορά που η Νέα Δημοκρατία ανάλωσε και ξόδεψε την προηγούμενη αναθεωρητική διαδικασία το 2008 σε άσκοπες μικρονομικές ρυθμίσεις, που δεν είχαν κανένα αντίκτυπο στην κοινωνία και στο πολιτικό σύστημα. Θέλω, όμως, να κλείσω, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, με μία παρατήρηση νομικοτεχνική, η οποία έχει ταυτόχρονα και δικαιοπολιτικό χαρακτήρα. Η προβλεπόμενη από το Σύνταγμά μας ολοκλήρωση της συνταγματικής διαδικασίας σε δύο στάδια, δηλαδή ουσιαστικά σε δύο Βουλές, γεγονός που κατατάσσει το Σύνταγμά μας, ιδωμένο ως προς την αναθεωρητική διαδικασία, στα σκληρά Συντάγματα, έχει ερμηνευτικά μία και μόνο νομική και πολιτική λογική: Να επιβεβαιωθεί αυθεντικά και δεσμευτικά από δύο Βουλές η ιστορικά διαμορφωμένη αναθεωρητική βούληση για τροποποίηση των προς αναθεώρηση διατάξεων με συγκεκριμένο ρυθμιστικό περιεχόμενο. Αν δεν είναι συγκεκριμένο το ρυθμιστικό περιεχόμενο και η αναθεωρητική διαδικασία αφορά μόνο αριθμούς και τίτλους άρθρων του Συντάγματος, είναι πρόδηλο το ενδεχόμενο η προτείνουσα Βουλή να αποφασίζει προς τη μία κατεύθυνση και η αναθεωρητική Βουλή να κινείται προς την αντίθετη. Αυτό, όμως, είναι ένα νομικό absurdum και δεν είναι συνταγματικά ανεκτό. Αντίθετα, εκθέτει τον πολιτικό κόσμο και την ίδια την αναθεωρητική διαδικασία, αφού για το ίδιο, το μείζον συνταγματικό ζήτημα, το οποίο μάλιστα τέθηκε και στην κρίση του ελληνικού λαού, στην κρίση των πολιτών στις εκλογές που μεσολάβησαν μεταξύ των δύο Βουλών, εμφανίζεται να προτείνονται δύο διαμετρικά αντίθετες ρυθμίσεις. Επομένως, κυρίες και κύριοι Βουλευτές, η ψηφοφορία που θα ακολουθήσει δεν αφορά, προφανώς, μόνο τους ενάριθμους τίτλους των προτεινόμενων προς αναθεώρηση διατάξεων, αλλά αφορά κυρίως το ρυθμιστικό τους περιεχόμενο και την κανονιστική τους κατεύθυνση. Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, είναι πλέον ρεαλιστικό να αναμένει κανείς από το πολιτικό μας σύστημα μια συνταγματική αναθεώρηση που θα συνέβαλε στην υπέρβαση του. Από την άλλη πλευρά, τις τάσεις εκφεουδαρχισμού της πολιτικής δεν τις τροφοδοτεί μόνο το Σύνταγμα, αλλά και οι πραγματικές παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας. Αν αυτές μπορέσουν να αναταχθούν, μεταξύ άλλων με την επικράτηση δημοκρατικά οργανωμένων κομμάτων αρχών, με την ανανέωση του πολιτικού προσωπικού χωρίς κληρονόμους, δοτούς αγοραστές κ.λπ., τότε μία συνταγματική Αναθεώρηση με τα παραπάνω χαρακτηριστικά θα ερχόταν απλώς να επιβεβαιώσει το συντελεσμένο στην πράξη εκδημοκρατισμό. Το ζητούμενο για την κοινωνία μας είναι να αντικαταστήσει τις σημερινές ιεραρχικού, φεουδαρχικού τύπου πελατειακές πυραμίδες με θεσμοποιημένους πολιτικούς οργανισμούς, οι οποίοι θα αντιπροσωπεύουν την κοινωνία έναντι της εξουσίας κι όχι το αντίστροφο. Το ζητούμενο είναι ακόμα να τερματιστεί η αναπαραγωγή μιας ημίκλειστης τάξης επαγγελματιών της πολιτικής και να διαχωριστεί η δημόσια πολιτική από την ιδιωτική οικονομική εξουσία. Το ζητούμενο τελικά είναι να πραγματοποιηθεί η μετάβαση από ένα πολιτικό σύστημα επιφανειακά μόνο δημοκρατικό, όπως αυτό που εγκαθιδρύθηκε στη χώρα μας μετά τη Μεταπολίτευση το 1974, σε ένα νέο και περισσότερο δημοκρατικό και αντιπροσωπευτικό μοντέλο λειτουργίας του κράτους και κυρίως των θεσμών. Αυτό είναι το ζητούμενο της παρούσας Συνταγματικής Αναθεώρησης. Σας ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε.
Ευχαριστούμε. Πριν δώσω τον λόγο στον κ. Νικολόπουλο, να κάνω μια ανακοίνωση προς το Σώμα. Η Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Κοινοβουλευτικής Δεοντολογίας καταθέτει τις εκθέσεις της στις αιτήσεις της εισαγγελικής αρχής για τη χορήγηση άδειας άσκησης ποινικής δίωξης κατά Βουλευτών. Τον λόγο έχει ο κ. Νικολόπουλος.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η συνταγματική Αναθεώρηση συμφωνήσαμε όλοι πως αποτελεί απαίτηση της κοινωνίας, αλλά και των καιρών μας. Για τον λόγο αυτό εξάλλου το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα Ελλάδος κατέθεσε από την αρχή τις δικές του προτάσεις για τις μεγάλες, αναγκαίες, ριζοσπαστικές τομές που έχει ανάγκη η χώρα, αλλά και την ανάγκη επίσης, της επαναβεβαίωσης των θεμελιωδών αρχών και αξιών, που διέπουν το ελληνικό κράτος και το ελληνικό έθνος. Το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα Ελλάδος κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις και ταυτόχρονα θέλει να ανακοινώσει ότι ψηφίζει όλες τις προταθείσες μεγάλες θεσμικές αλλαγές απ' όπου και εάν αυτές κατατεθούν. Σε μόλις τρεις από αυτές θα σταθώ. Πρώτον, στην κατάπτυστη διάταξη του άρθρου 86 του Συντάγματος που προβλέπει τη σύντομη παραγραφή των αδικημάτων, που τελέστηκαν από Υπουργούς κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Και όλοι ομολογούν, επιτέλους, ότι πρέπει να καταργηθεί. Δεύτερον, ο έλεγχος της χρηματοδότησης των κομμάτων θα πρέπει να αυστηροποιηθεί και να συστηματοποιηθεί. Τρίτον, η αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος με στόχο να επιτραπεί η ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων στη χώρα, καθίσταται ώριμη αλλά και αναγκαία για την ελληνική κοινωνία. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, προφανώς - και σωστά - το πρώτο που πρέπει να μας απασχολεί είναι ο εντοπισμός των διατάξεων, που χρειάζονται αλλαγή και επικαιροποίηση. Ξεκαθαρίζω και επαναλαμβάνω ότι το σύνολο των προταθέντων αλλαγών, που θα τεθούν στην κρίση της επόμενης Βουλής προς αναθεώρηση, εμείς θα το ψηφίσουμε. Γιατί, δεν πρέπει να ρισκάρουμε να μείνει εκτός αναθεώρησης οποιαδήποτε διάταξη, όσο μικρή και ελάσσονος σημασίας μπορεί να φαίνεται. Και σε αυτό τον γενικό κανόνα θέτω μόνον μία εξαίρεση: Τις αλλαγές που μπορεί να ξεθεμελιώσουν προαιώνιες αρχές και αξίες και να οδηγήσουν σε αφελληνισμό και αποϊεροποίηση της χώρας. Ένα παράδειγμα είναι το προοίμιο του Συντάγματος, που αποτυπώνει την ιστορική συνέχεια και την αδιάλειπτη σχέση του Ελληνισμού με την Ορθοδοξία ή οι διατάξεις που ορίζουν την Ορθόδοξη Εκκλησία ως δεσπόζουσα θρησκεία στη χώρα. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι - όπως πολλές φορές έχει τονιστεί - η Ελλάδα είναι ένα δημοκρατικό και πλήρως εκκοσμικευμένο κράτος. Η Ελλάδα ουδεμία σχέση έχει με κράτη στα οποία ο θρησκευτικός και κρατικός νόμος συγχέονται ή και ταυτίζονται. Στο ισχύον Σύνταγμα διατυπώνεται μόνον ο σεβασμός και η δέουσα τιμή στην Εκκλησία για τους ιστορικούς αγώνες της ως προς τη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας. Και προς τούτο υπάρχει η αναγνώρισή της ως πρόσωπο νομικού δικαίου, όπως άλλωστε είναι και το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο, καθώς και οι μουσουλμανικές μουφτείες της Θράκης. Σημειώνεται δε ότι στο Σύνταγμα του 1975 υπάρχει αναφορά υπέρτερα της ανεξιθρησκείας, η ελευθερία της θρησκευτικής συνειδήσεως στο άρθρο 13. Εμείς, λοιπόν, οι Έλληνες χριστιανοδημοκράτες, χωρίς επιφυλάξεις και αστερίσκους ταυτιζόμαστε πλήρως με την επίσημη και γνωστή θέση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, καθώς επίσης συμφωνούμε με την ανάγκη διασφάλισης των δικαιωμάτων του Οικουμενικού Πατριαρχείου και του Αγίου Όρους. Η αναφορά στους διακριτούς ρόλους Κράτους - Εκκλησίας είναι άκαιρη και παραπλανητική, αφού οι ρόλοι είναι ήδη διακριτοί. Η πολιτεία νομοθετεί ελεύθερα, αβίαστα και ερήμην της Εκκλησίας και μάλιστα αρκετές φορές κατά των δογμάτων της. Σας θυμίζω το αυτόματο διαζύγιο, τον πολιτικό γάμο, το σύμφωνο συμβίωσης ομόφυλων και ετερόφυλων ζευγαριών, την καύση νεκρών και τόσα άλλα. Ακριβώς τα ίδια ισχύουν και σε ό,τι αφορά τους σκοπούς της παιδείας, όπως αναφέρονται στο ισχύον Σύνταγμα, χωρίς αυτό να σημαίνει ωστόσο πως δεν είναι αναγκαίες άλλες αλλαγές, όπως εκείνες που μπορεί να διασφαλίσουν ουσιαστική θεσμική και οικονομική αυτοτέλεια των δημόσιων πανεπιστημίων. Από την άλλη πλευρά, όμως, εκτός της κατάργησης της διάταξης του άρθρου 86, προκύπτει και η ανάγκη ενίσχυσης του ελέγχου της χρηματοδότησης - όπως προείπα - των κομμάτων αλλά και της αποσύνδεσης της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από τις βουλευτικές εκλογές, αρκεί βεβαίως να βρεθεί η πλέον κατάλληλη φόρμουλα για να αποσυνδεθεί αυτή η εκλογή από την πρόωρη διάλυση της Βουλής με την αλλαγή των άρθρων 30, 34 και 35. Τέλος, εκφράζω τη θλίψη μου για το γεγονός πως φαίνεται ότι δεν υπάρχει συναίνεση για την ίδρυση συνταγματικού δικαστηρίου, που κατά την άποψή μου είναι απολύτως απαραίτητο σε μία σύγχρονη δημοκρατική χώρα. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, υπάρχει πληθώρα άρθρων και διατάξεων, που μπορούν να τροποποιηθούν ως προς το καλύτερο, όπως είναι το άρθρο 2, για να υπάρχει και συνταγματική διασφάλιση της εθνικής ταυτότητας και γλώσσας. Στα άρθρα 4, 15, 16, 17, 24 και 25 μπορεί να εισαχθούν έννοιες και όροι που να ενισχύουν τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, την προστασία του περιβάλλοντος, την ελευθερία του Τύπου, την πνευματική διάσταση της ιδιοκτησίας, όπως και στα άρθρα 44, 54 και 102 στην κατεύθυνση ενίσχυσης της συμμετοχικής δημοκρατίας και της δυνατότητας δημοψηφισμάτων, αντίστοιχα στο άρθρο 78 στην κατεύθυνση διαμόρφωσης ενός σταθερού φορολογικού συστήματος και βεβαίως στο άρθρο 86 και - όπως ήδη είπα - στα υπόλοιπα άρθρα μέχρι το άρθρο 90, ώστε να διαμορφωθεί μία νέα αίσθηση στην κοινωνία για ένα κράτος δικαίου. Επαναλαμβάνω πως είμαστε έτοιμοι να ψηφίσουμε τη θέσπιση της καθιέρωσης ενός σταθερού εκλογικού συστήματος και κάθε άλλης διάταξης που θα μπορεί να διαμορφώσει συνθήκες αξιοκρατίας και δικαιοσύνης. Και ασφαλώς οι αλλαγές στον Συνταγματικό Χάρτη της χώρας πρέπει να αποτελούν την κορωνίδα αυτών των αναγκαίων τομών και ρήξεων και εμείς δεν έχουμε παρά με την ψήφο μας να το τολμήσουμε. Η ευθύνη της επόμενης Βουλής θα είναι έτσι κι αλλιώς μεγάλη. Η ευθύνη αυτής της Βουλής, όμως, είναι να μεταφέρει στην επόμενη Βουλή όσο το δυνατόν πιο μεγάλες ευθύνες. Σας ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε, για τη σχετική διάταξη - για την οποία εσείς είχατε την πρωτοβουλία - που συνυπέγραψα και εγώ. Δεν θα αναφερθώ, όμως, αφού ο χρόνος δεν το επιτρέπει. Εννοείται ότι εσείς θα το τονίσετε και θα το ανακοινώσετε με τον καλύτερο τρόπο. Σας ευχαριστώ πολύ.
Προχωρούμε στον επόμενο ομιλητή. Τον λόγο έχει ο Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, κ. Ξυδάκης.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Αγαπητοί συνάδελφοι, προχωράμε στις προτάσεις για Αναθεώρηση του Συντάγματος για την επομένη αναθεωρούσα Βουλή με αίσθημα ευθύνης - πιστεύω - απ' όλες τις πολιτικές παρατάξεις. Σε ό,τι αφορά τώρα την κυβερνώσα Πλειοψηφία και την ανάληψη της πρωτοβουλίας, θέλω να πω ότι από μόνη της η ανάληψη της πρωτοβουλίας και η ολοκλήρωσή της με τις παρούσες ολομέλειες και με αυτές που θα γίνουν σε έναν μήνα, δείχνει ότι η Κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ κινείται από μία αίσθηση ιστορικού καθήκοντος σε αυτήν την κρίσιμη πολιτικά περίοδο - άλλωστε μια αναθεώρηση δεν αποφέρει κανένα εκλογικό όφελος - και ανταποκρίνεται στην αίσθηση ευθύνης που έχει απέναντι στα καθήκοντα θεσμικής ανανέωσης και κυρίως στην ενίσχυση της κλονισμένης εμπιστοσύνης των πολιτών στην Ελληνική Δημοκρατία. Η κρίση κλόνισε πάνω από όλα την εθνική και τη δημοκρατική αυτοπεποίθηση, κλόνισε την πίστη των πολιτών στους θεσμούς και κάθε κίνηση ανάταξης, ενίσχυσης και ανακαίνισης του πολιτειακού πλαισίου είναι μία κατ' εξοχήν κίνηση φρονηματισμού και μία κίνηση υποδείγματος. Και δεν είναι μόνο αυτό που δείχνει τις πολιτικές προθέσεις της Αριστεράς. Είναι μία λογική συνέπεια, μία απόληξη πορείας με ειλικρίνεια και τόλμη, μαζί με την κοινωνική ατζέντα που θέτει τώρα, μετά το τέλος των μνημονίων, τη διασφάλιση των κοινωνικών δικαιωμάτων, των δικαιωμάτων του κόσμου της εργασίας, των δικαιωμάτων στην ασφάλιση, στα στοιχειώδη κοινωνικά δικαιώματα, στους όρους διαβίωσης. Είναι η ευθύνη που δείχνει για την αλλαγή του παραγωγικού υποδείγματος, πέρα από τις στρεβλώσεις του παρελθόντος και τους εκτροχιασμούς και της δεκαετίας του '90 και της δεκαετίας του 2000 που μας οδήγησαν στην οδυνηρή χρεοκοπία. Είναι η τόλμη και η ειλικρίνεια και η υπευθυνότητα που δείχνει στην εξωτερική πολιτική και στην ανάκτηση ενός διπλωματικού κεφαλαίου που μας αφηρέθη με τρόπους συκοφαντικούς για τον ελληνικό λαό. Και το μακεδονικό ήταν μία κίνηση τέτοια. Είναι μία κίνηση που δεν αποσκοπεί στο εκλογικό όφελος ή στο βραχυπρόθεσμο κομματικό όφελος, αλλά μία κίνηση για τα ιστορικά και τα εθνικά συμφέροντα, για την ιστορική διασφάλιση της περιοχής και του ελληνικού λαού και της Ελληνικής Δημοκρατίας. Με τον ίδιο τρόπο κινείται σε μία τροχιά ανακαίνισης των θεσμών η Αριστερά και με την παρούσα Αναθεώρηση την οποία συζητάμε εδώ και με την προσπάθεια που προχωρά για ένα νέο πρωτόκολλο συμβίωσης μεταξύ Πολιτείας και Εκκλησίας και με την εδραίωση στη συνείδηση των πολιτών μιας ατζέντας δικαιωμάτων, μιας ατζέντας προωθημένου αμιγούς πολιτικού και κοινωνικού φιλελευθερισμού. Δείχνει, λοιπόν, ότι η Αριστερά μέσα σε αυτά τα ερείπια στα οποία έλαβε μία εντολή δεν ανασυγκροτεί μόνο την ελπίδα, αλλά προσπαθεί να ανασυγκροτήσει έναν δρόμο εθνικής και κοινωνικής αυτοπεποίθησης. Και νομίζω ότι τώρα ξεδιπλώνεται περισσότερο από ποτέ το πρόγραμμα, η φυσιογνωμία και η καινούργια σχέση με τον ελληνικό λαό, το καινούργιο κοινωνικό συμβόλαιο μετά το τέλος των μνημονίων. Σε ό,τι αφορά τη συνταγματική Αναθεώρηση, ο κ. Βενιζέλος σε πολλές από τις τριβές και τις συζητήσεις που είχαμε για άρθρα επεσήμανε πως θεωρεί ότι είναι μία συζήτηση λίγο πολύ παρέλκουσα, διότι πλαισιωμένοι και συνομολογούντες το Ευρωπαϊκό και το Διεθνές Δίκαιο, το οποίο κατά τόπους υπερτερεί με τη δική μας θέληση του Εθνικού Δικαίου, είναι μερικά πράγματα λυμένα. Δεν χρειάζεται καν να τα συνταγματοποιήσουμε εμείς. Ωστόσο, παρ' ότι είναι ορθή αυτή η αφετηρία ως μία πρώτη σκέψη για λόγους φρονηματισμού του ελληνικού λαού, για λόγους υπάρξεως του ιδίου του νομοθετικού Σώματος, πρέπει να κάνουμε αυτούς τους εκσυγχρονισμούς, αυτές τις μεταρρυθμίσεις στο συνταγματικό κείμενο, ακόμη και για να διευκολύνουμε τον δικαστικό έλεγχο τον οποίο επεκαλέσθη ο κ. Βενιζέλος. Δεν ανατρέχουν στο Ευρωπαϊκό Δίκαιο οι δικαστές καλώς ή κακώς - κακώς, κατά τη γνώμη μου - αλλά αυτές οι δυσκαμψίες υπάρχουν και όλοι επικαλούνται άμεσα το ελληνικό Σύνταγμα. Ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Αναθεώρησης κ. Τραγάκης σε μία ειλικρινή αποστροφή χαρακτήρισε ελλιπή την αναθεώρηση του 2007 και ατυχή, ως εκ της μη υπάρξεως αποτελέσματος, την αναθεώρηση του 2014. Ξεκίνησε και δεν έφτασε ποτέ ούτε σε επιτροπή ούτε σε Ολομέλεια. Νομίζω ότι σε αυτή τη Βουλή του 2019 που τελειώνει ανήκει και η ευθύνη και το ιστορικό βάρος να φθάσουμε σε συμφωνία σε μερικά ελάχιστα άρθρα, για να δώσουμε ένα μήνυμα πολιτικό στον ελληνικό λαό που υπέφερε και ο όποιος κλονίστηκε απέναντι στη δημοκρατία και ήδη, εξαιτίας πολλής και ασύδοτης δημαγωγίας και πολλών χειραγωγήσεων, δυστυχώς, όχι μόνο εκ μέρους των αρνητών της δημοκρατίας, αλλά και εξ όσων φλερτάρουν με τους θεσμούς και τα μεγάλα εθνικά θέματα και τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, έχουμε πάλι κραυγές και δυσπιστίες και καχυποψία απέναντι στην Ελληνική Δημοκρατία. Το άρθρο 86- το έχουν πει πολλοί πριν από μένα και θα το πουν και άλλοι συνάδελφοι - που αφορά την τιμή των αιρετών αρχόντων, τον λόγο ύπαρξης εμπιστοσύνης ανάμεσα στους πολίτες και τους πολιτικούς, θα πρέπει να το αποκαταστήσουμε με έναν τρόπο που θα εξυπηρετεί και τη δημοκρατία και τη λειτουργία του κράτους και την ύπαρξή μας ως αιρετών. Η απεμπλοκή της προεδρικής εκλογής από τον εκλογικό κύκλο είναι, επίσης, ένα ζήτημα στο οποίο θα πρέπει να υπάρξει μία σύγκλιση και στην επόμενη Βουλή. Γνώμη μου είναι να μην πειράξουμε το άρθρο 24 με κανέναν τρόπο. Αυτή είναι η θέση μου. Είναι ένα από τα πιο προοδευτικά άρθρα και κατά την προστασία του περιβάλλοντος και κατά την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και με τις ερμηνευτικές διατάξεις που μπήκαν σε μεταγενέστερες αναθεωρήσεις. Αυτά που λέμε για περιβαλλοντικά ισοζύγια και τα λοιπά είναι εκ του πονηρού. Δεν πρέπει να αλλάξουμε την ουσία και τις διατυπώσεις του άρθρου 24. Εν συνόλω, ακόμη και για τον όρκο άκουσα από κάποιους συναδέλφους ότι η ψυχή του Έλληνα είναι η Ορθοδοξία η προαιώνια και όλα αυτά και ότι χρειάζεται ένας όρκος. Δεν υπάρχει το παραμικρό θεολογικό επιχείρημα. Αναζητήστε το σε οποιοδήποτε πατερικό κείμενο ή μέσα στην Αγία Γραφή, στην Παλαιά Διαθήκη και την Καινή Διαθήκη. Ανατρέξτε σε οποιοδήποτε σύγχρονο θεολογικό βιβλίο - μελέτημα. Δεν υπάρχει κανένα επιχείρημα. Υπάρχει ένα επιχείρημα θρησκειοκαπηλίας και πατριδοκαπηλίας στο οποίο γίνεται κατά κόρον χρήση για διαβουκόληση των ακροατηρίων, οι οποίοι δεν γνωρίζουν καν τι πιστεύουν και ποια είναι η διδασκαλία της Εκκλησίας και ακούγονται, δυστυχώς, και από το Βήμα της Βουλής. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Τριάντα δευτερόλεπτα, κύριε Πρόεδρε. Εν συνόλω, στην επιτροπή είχαμε μία καλή διαδικασία και με ένα σχετικά υψηλό επίπεδο, και ακαδημαϊκό και πολιτικό, στον διάλογο. Διαμόρφωσα την εντύπωση, όπως και άλλοι συνάδελφοι, ότι δεν χρειάζεται η συνταγματοποίηση κάποιων θεμάτων τα οποία εισηγήθηκαν είτε Κοινοβουλευτικές Ομάδες είτε συνάδελφοι. Αρκούν οι τυπικοί νόμοι. Δεν χρειάζεται να φτάσουμε σε ακρότητες. Κατ' εμέ δεν χρειάζεται κατ' ουδένα τρόπο η συνταγματοποίηση δημοσιονομικής πολιτικής. Δεν μπορεί να μπει στον στενό κορσέ. Έχουμε ήδη πολλούς κορσέδες και από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και από το Σύμφωνο Δημοσιονομικής Σταθερότητας, πράγματα τα οποία συζητούνται πάλι αυτή τη στιγμή στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν χρειάζεται να το βάλουμε και στον εθνικό συνταγματικό κανόνα. Δεν χρειάζεται αυτός ο φορμαλισμός και κυρίως αυτή η ουσιοκρατία, ότι ένα Σύνταγμα, ένας συνταγματικός χάρτης διαρκώς θα υπαγορεύει στην εκτελεστική εξουσία και στους νομοθέτες τι θα κάνουν. Σε μία παρατήρηση του κ. Βενιζέλου θα συμφωνήσω. Είπε ότι αρκούν οι μεγάλοι διεθνείς περιορισμοί σε πολλά από αυτά τα πράγματα. Και θα έπρεπε να είμαστε πιο τολμηροί στη δικαιοσύνη. Πράγματι, αυτό που δεν μπορεί να ελεγχθεί εύκολα είναι η συνείδηση των δικαστών και η όλη η κουλτούρα των δικαστών, όταν δικάζουν θέματα τα οποία έχουν δημοσιονομικό αντίκτυπο ή μεγάλο οικονομικό αντίκτυπο και αγνοούν τα πραγματικά δεδομένα, τις πραγματικές δυνατότητες της χώρας και δικάζουν με βάση ένα ιδεατό «λεφτόδεντρο», το οποίο μπορεί να παράγει δεκάδες δισεκατομμύρια και να αποζημιώνονται εκατομμύρια συμπολίτες μας. Δυστυχώς, όμως, ούτε με το Σύνταγμα ούτε με κανέναν άλλο τρόπο μπορείς να αλλάξεις τη νοοτροπία και την κουλτούρα αυτή. Είναι ένα θέμα το οποίο θα πρέπει διαρκώς να απασχολεί και το νομοθετικό Σώμα και την εκτελεστική εξουσία και τους δικαστές, οι οποίοι πρέπει να αντιληφθούν διαφορετικά τον ρόλο τους σε ένα κράτος δικαίου και σε ένα κράτος το οποίο προσπαθεί να αναπτυχθεί και να επιβιώσει. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.
Και εγώ ευχαριστώ. Παράκληση, όμως, να τηρούμε τον χρόνο, γιατί αντιλαμβάνεστε ότι είναι πάρα πολλοί οι συνάδελφοι που θέλουν να μιλήσουν και, φυσικά, δεν μπορεί να παραταθεί πέραν της επόμενης η συνεδρίαση. Παρακαλώ τον λόγο έχει ο Βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας κ. Βαρβιτσιώτης.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Παρακολουθώ τις τελευταίες μέρες αυτή τη δήθεν θεωρητική συζήτηση, η οποία άνοιξε μπροστά στο πολιτικό αδιέξοδο που δημιουργήθηκε στον ΣΥΡΙΖΑ, μετά την υπερψήφιση από την πλευρά μας της Αναθεώρησης τόσο του άρθρου 86 του νόμου περί ευθύνης Υπουργών, όσο και του άρθρου 32 για τη μη διάλυση της Βουλής στην περίπτωση μη εκλογής Προέδρου Δημοκρατίας. Δεν πρέπει να απαντάμε με περίεργα θεωρητικά ζητήματα που τα λύνουν και η θεωρία αλλά και η ίδια η ζωή προσπαθώντας να δεσμεύσουμε την επόμενη κυρίαρχη Βουλή για το τι ακριβώς θα γράψουν οι επόμενοι συνταγματικοί νομοθέτες στο κείμενο, το οποίο θα συνδιαμορφώσουν. Όλη αυτή η θεωρία ότι αυτή η Βουλή δεσμεύει την επόμενη αντιβαίνει σε μια βασική αρχή. Είναι η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, την οποία λαϊκή κυριαρχία ενώ λέτε ότι σέβεστε τελικά θέλετε να οριοθετήσετε, να περιορίσετε και τελικά την φοβόσαστε γιατί είστε βέβαιοι από τον τρόπο με τον οποίον αντιδράτε ότι η επόμενη πλειοψηφία δεν θα είναι φιλική προς τον ΣΥΡΙΖΑ. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η αναθεωρητική διαδικασία βρίσκεται γιατί απαντά στα ιστορικά ζητήματα που ανακύπτουν. Και το κορυφαίο ζήτημα που προέκυψε ανάμεσα στην προηγούμενη αναθεώρηση κι αυτή είναι ξεκάθαρα το θέμα της οικονομικής κρίσης. Απέναντι σ' αυτά τα ζητήματα που έθεσε η ίδια η κρίση, δυστυχώς, η πρότασή σας δεν απαντά. Δεν τα λαμβάνει καν υπ' όψιν. Δεν λαμβάνει υπ΄όψιν ούτε το δυσχερές επιχειρηματικό περιβάλλον που υπάρχει στη χώρα που φαίνεται σε όλα τα επίπεδα. Δεν υπάρχει καμμία πρόνοια στο να απαλειφθούν όλοι αυτοί οι περιορισμοί. Δεν φαίνεται ούτε στο άναρχο δημοσιονομικό περιβάλλον που ζει η χώρα μη δεχόμενοι να βάλετε τον περιορισμό που σας λέμε για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς στο διηνεκές που θα έστελναν ένα σωστό μήνυμα στις αγορές, θα μας ασφάλιζαν απέναντι σε άφρονες μελλοντικές κυβερνήσεις και βέβαια θα έδειχναν ότι επιτέλους καταλάβαμε τι συνέβη και ανταποκρινόμαστε σ' αυτό. Αντίθετα, ερχόμαστε και συζητάμε θέματα που θα έπρεπε να είχαν λυθεί σε προηγούμενες αναθεωρήσεις πάλι και σήμερα και βρισκόμαστε, δυστυχώς, απέναντι στις ίδιες αρνήσεις που είχαμε ακούσει στο παρελθόν. Θα σας διαβάσω μια φράση: «Ειδικότερα στη χώρα μας είναι βέβαιο ότι αν επιτραπεί η ίδρυση μη κρατικών ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, το επίπεδο μορφώσεως θα ανέλθει, η εκροή του μορφωτικού δυναμικού θα περιοριστεί και τέλος ένα ελληνικό επιστημονικό δυναμικό το οποίο διδάσκει σε ξένα πανεπιστήμια θα επανέλθει στη χώρα μας.» Δεν είναι τίποτα το επίκαιρο. Απ' αυτό εδώ το Βήμα πριν από είκοσι δύο χρόνια, υπερασπιζόμενος την τότε πρόταση της Νέας Δημοκρατίας ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης προέτεινε την αναθεώρηση του άρθρου 16. Είκοσι δύο χρόνια μετά ερχόσαστε με τα ίδια ακριβώς επιχειρήματα που έλεγε τότε το ΠΑΣΟΚ να μας πείτε «Όχι, θα μείνουμε στο χθες. Θα μείνουμε στη χουντική διάταξη του άρθρου 16, έτσι όπως το διαμόρφωσε το Σύνταγμα της χούντας» και το οποίο ορίζει ότι θα πρέπει να είναι τα ΑΕΙ αποκλειστικά νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, μην αφήνοντας κανένα περιθώριο. Μιλάτε για προοδευτικότητα στην πρότασή σας κι εγώ, αντίθετα, διαβάζω οπισθοδρόμηση. Φοβάστε την αλλαγή στο άρθρο 16. Φοβάστε την αλλαγή στο άρθρο 24, το οποίο θα απελευθερώσει υγιείς δυνάμεις της χώρας μας, της οικονομίας μας, θα αξιοποιήσει τον φυσικό μας πλούτο. Θα σταματήσει να είναι ο μπαμπούλας το άρθρο 24 σε οποιαδήποτε μεγάλη επένδυση γίνεται στον τόπο. Δεν θέλετε! Δεν θέλετε να αλλάξει ο τρόπος επιλογής της ηγεσίας της δικαιοσύνης, να σταματήσει να είναι επιτέλους αποκλειστικό προνόμιο της κάθε κυβέρνησης. Μου έκανε τρομερή εντύπωση ότι ο εισηγητής σας, ο κ. Κατρούγκαλος, είπε ότι δεν γίνεται δεκτή η πρότασή μας γιατί αυτό το θέμα δεν θεωρείτε ώριμο προς συζήτηση. Μα, αν δεν θεωρείτε σήμερα ώριμο για συζήτηση επιτέλους η δικαιοσύνη να αποκτά τη δικιά της φυσική ηγεσία ανεξάρτητα από τη βούληση της Κυβέρνησης, μετά από όλα όσα έχουμε δει και το γεγονός ότι βοά ένας πόλεμος μεταξύ της δικαιοσύνης και της Κυβερνήσεως, τι άλλο θέλετε να δείτε; Να σας πω και τα δυο τελευταία. Φτιάξατε μια αναθεωρητική διαδικασία με την οποία θέλετε να μας κολλήσετε στη γωνία δήθεν ότι προασπιζόμαστε τα προνόμια του πολιτικού συστήματος, ενώ είμαστε από τους πρώτους που ερχόμαστε και ψηφίζουμε και υπερψηφίζουμε την πρόταση για αλλαγή και στο άρθρο 86 περί ευθύνης Υπουργών, αλλά και σε ό,τι αφορά στα θέματα της βουλευτικής ασυλίας. Όμως, είναι ανακόλουθη η στάση την οποία τηρείτε μέσα στο ίδιο το Κοινοβούλιο. Σήμερα το πρωί ο κ. Καμμένος στην Επιτροπή Δεοντολογίας εκρίθη ότι καλύπτεται από τον νόμο περί ευθύνης Υπουργών για να μην απαντήσει σε μήνυση, την οποία του έχει καταθέσει εκδότης τον οποίον έχει καθυβρίσει. Πότε επιτέλους θα έχετε μια συνέπεια ανάμεσα σ' αυτά που πρεσβεύετε σ' αυτά που λέτε ότι πρεσβεύετε και σ' αυτά που πράττετε; Ζητάτε να ανοίξει η ιστορία των δημοψηφισμάτων, όταν ξέρουμε ότι το μόνο δημοψήφισμα που έγινε από το 1975 μέχρι σήμερα, μόλις ο ελληνικός λαός ψήφισε «όχι» σε νέα μέτρα 1,5 δισεκατομμυρίου, εσείς πήγατε και φέρατε μέτρα 11,5 δισεκατομμυρίων - έτσι, για να το ευχαριστηθεί, επί δέκα! - και ακυρώσατε την ψήφο τότε του ελληνικού λαού. Το ίδιο, να σας πω την αλήθεια, φοβάστε την αλλαγή σε σχέση με την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Είναι αλήθεια ότι αυτή η απειλή της διάλυσης της Βουλής οδήγησε το 2009 σε πρόωρες εκλογές. Και είναι αλήθεια ότι αυτή η απειλή εφαρμόστηκε και υλοποιήθηκε το 2014, όταν οδηγήσατε σε πτώση την κυβέρνηση Σαμαρά. Μη διανοηθείτε να φτάσει η ψηφοφορία και να αλλάξετε άποψη σε σχέση με το θέμα της αποσύνδεσης της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής. Δεν πρόκειται η επόμενη κυβέρνηση να είναι όμηρος μιας τέτοιας απειλής, την οποία ενδεχομένως θα εκφράσετε το 2020. Ας τελειώνουμε με αυτή την ιστορία. Ας καταλάβουμε ότι δεν βοήθησε σε καμμία περίπτωση αυτή η διάλυση της Βουλής κι ας καταλάβουμε και κάτι ακόμα, ότι οι περιορισμένες αρμοδιότητες τις οποίες έχει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν δικαιολογούν σε καμμία περίπτωση λογικά αυτή τη διάλυση. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θα ήμουν πάρα πολύ ευτυχής, αν είχε υιοθετηθεί η πρότασή μας για συνολική ψήφο σε όλα τα υπό αναθεώρηση άρθρα ώστε η επόμενη Βουλή μετά από τη γνώμη και την κρίση του ελληνικού λαού να ήταν έτοιμη να αλλάξει οριστικά και καταλυτικά τον καταστατικό χάρτη της χώρας. Όμως, σε κάθε περίπτωση, μη χάσουμε την ευκαιρία αυτά που έχουν πληγώσει τους πολίτες και έχουμε δει πόσο έχουν τραυματίσει την ίδια την αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος να μην τα αλλάξουμε.
Παρακαλώ συντομεύετε.
Ας οπλίσουμε, κύριε Πρόεδρε, την επόμενη Βουλή με ορισμένα εργαλεία, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το άρθρο 86 και το άρθρο 32, ώστε τουλάχιστον να αποκαταστήσουμε αυτές τις βαθιές δυσλειτουργίες του πολιτικού μας συστήματος.
Ευχαριστώ. Τον λόγο έχει τώρα ο κ. Μπαλωμενάκης, Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, το Σύνταγμα που έχουμε σήμερα σε γενικές γραμμές, μέσα και μετά τις αναθεωρήσεις του, έχει ανοίξει ορίζοντες σε νεοτερικές αντιλήψεις για τη δημοκρατία, την ισότητα και τα κοινωνικά δικαιώματα, την προστασία φυσικού περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων. Πρόκειται για την αποτύπωση των αλλαγών που έγιναν στην ελληνική κοινωνία μετά το 1975. Ειδικά για όσες μεταρρυθμίσεις είναι πρωτοποριακές, εκσυγχρονιστικές και προοδευτικές, πρέπει να πούμε ότι σ' αυτές συνετέλεσαν η διακοπή της υπερτριαντάχρονης κυριαρχίας των συντηρητικών δυνάμεων, η άνοδος του μορφωτικού επιπέδου των Ελλήνων, αλλά και η πρόοδος στην κοινωνική οργάνωση με την εμφάνιση νέων κινημάτων, της κοινωνίας των πολιτών, των δικαιωμάτων, της οικολογίας, που είχαν αποφασιστική επίδραση πάνω σ' αυτές τις αλλαγές. Η Αριστερά πάντοτε αναγνωρίζει το Σύνταγμα και γενικότερα τους θεσμούς, εκτός από την κανονιστική τους διάσταση, και ως χώρο ιδεολογικής και πολιτικής αντιπαράθεσης. Αναγνωρίζει, επίσης, ότι οι νομοθετικές και υπερνομοθετικές ρυθμίσεις πρέπει να αποτυπώνουν τις αλλαγές στις αντιλήψεις και τις επιλογές του κοινωνικού σώματος. Με αυτήν την έννοια, πρέπει να πούμε εισαγωγικά η βασική μέριμνα των προτάσεων της Πλειοψηφίας ήταν να αποτυπώνονται σ' αυτές οι ανακατατάξεις που επέφερε η κρίση στις συνειδήσεις της πλειοψηφίας των πολιτών, που οδήγησαν στην ωρίμανση για τις αναγκαίες τομές. Εξίσου σημαντική είναι η ανάγκη να εξουδετερώνεται ο κίνδυνος επανάληψης αρνητικών φαινομένων που αναδείχθηκαν και απέναντι στα οποία οι μέχρι σήμερα συνταγματικές εγγυήσεις αποδείχθηκαν μη επαρκείς, όπως κατ' εξοχήν συνέβη στον χώρο των εργασιακών δικαιωμάτων. Δείγματα γραφής έχουμε δώσει ήδη πριν από τη συνολική πρόταση της συνταγματικής Αναθεώρησης και είναι η απλή αναλογική, η διεύρυνση των ελευθεριών με τη νομοθετική κατοχύρωση νέων κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων σε θέματα ισότητας των πολιτών, το άνοιγμα του διαλόγου με την Εκκλησία και ήρθε πραγματικά η στιγμή αυτός ο προσανατολισμός να έρθει και να λάβει συνταγματική κατοχύρωση. Όπως είπαν και άλλοι συνάδελφοι, κύριος και πρώτιστος σκοπός και μέλημα, πιστεύω, όλων των παρατάξεων είναι να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη του πολίτη στη διακυβέρνηση της χώρας, στην εκτελεστική εξουσία. Σήμερα αυτή η εμπιστοσύνη είναι χαμηλή, ισχνή και γι' αυτόν τον λόγο προτείνει τα μέτρα που προτείνει η πρόταση που έρχεται για ψήφιση, μέτρα όπως η απλή αναλογική, η πρόταση δυσπιστίας με ταυτόχρονη πρόταση για τον Πρωθυπουργό, η εξάντληση της τετραετίας, που είναι πολύ βασικό, όπως φυσικά και το άρθρο 86 που είπαν και άλλοι συνάδελφοι, το οποίο έχει ήδη ούτως ή άλλως περάσει σε πλήρη ανυποληψία και βεβαίως η αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο θα ρυθμίζεται η ασυλία των Βουλευτών. Υπάρχουν και ορισμένα άλλα μέτρα. Δεν θα τα διαβάσω, γιατί βλέπω ότι δεν προλαβαίνω. Εκείνο, όμως, που πρέπει να πούμε είναι πως η δικαιολογητική βάση για την υπόδειξη της πρόταση θέσπισης λαϊκών πρωτοβουλιών ήταν ακριβώς αυτό, ότι πάνω στην κρίση και στο μεγάλο γιγαντιαίο ξέσπασμα της λαϊκής δυσαρέσκειας δεν υπήρξε ένας θεσμός που να δώσει έκφραση και δυνατότητα ενός βήματος έκφρασης στις λαϊκές δυνάμεις. Εδώ πρέπει να απαντήσουμε και σε προηγούμενο ομιλητή της Νέας Δημοκρατίας που είπε: «Το Σύνταγμα σάς έβλαψε για την κρίση;». Δεν είναι έτσι. Ας αναλογιστούμε ποια θα ήταν η πολιτική κατάσταση, εάν υπήρχαν δυνατότητες έκφρασης και λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας και ένα σωρό άλλα πράγματα, τα οποία θα μπορούσαν να είχαν γίνει με τη διαμόρφωση νέου πεδίου στις δυνατότητες δημοψηφισμάτων. Όσον αφορά τα κοινωνικά δικαιώματα, εμείς δεν κρύψαμε την πρόθεσή μας να θωρακίσουμε τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα των πολιτών διαμέσου της Αναθεώρησης. Υπάρχει πραγματικά μια διαφορά στις αντιλήψεις μεταξύ των δυο μεγάλων παρατάξεων και αναφέρομαι ειδικά στη Νέα Δημοκρατία. Θα υπογραμμίσω μια διαφορά στις εκφράσεις. Η μεν Νέα Δημοκρατία στο θέμα των υποχρεώσεων του κράτους απέναντι στους πολίτες μιλά για την εξασφάλιση ενός ελαχίστου εγγυημένου εισοδήματος και η δική μας πρόταση μιλά για ένα εγγυημένο επίπεδο αξιοπρεπούς διαβίωσης. Είναι μια έννοια πολύ ευρύτερη από το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, το οποίο ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα παραπέμπει προφανώς σε μια λογική εισοδηματικής ενίσχυσης, επιδοματικού χαρακτήρος, που βεβαίως όταν το κράτος δεν έχει, δεν θα δίδει κιόλας, ενώ η δική μας πρόταση είναι συνολικότερη και αποβλέπει σε μια ευέλικτη κάλυψη των κοινωνικών αναγκών. Αποβλέπει στη διασφάλιση στους πολίτες αγαθών και υπηρεσιών μόρφωσης, πρόνοιας, υγείας, στέγασης, θέρμανσης, που είναι αναγκαίες στο σημερινό επίπεδο ζωής, για να υπάρχει ένα αξιοπρεπές επίπεδο. Σε αυτή τη διαδικασία Αναθεώρησης επισήμως η Νέα Δημοκρατία είχε έναν συναινετικό χαρακτήρα. Στην ουσία, όμως, νομίζω ότι δεν θα κάνω λάθος, εάν πω ότι έκανε προσπάθειες να υπονομεύσει κάθε πρόταση που «μύριζε» προοδευτικό εκσυγχρονισμό. Είναι χαρακτηριστικός ένας νεολογισμός, με τον οποίο συνήθως απέκρουε τις προτάσεις μας για διεύρυνση των κοινωνικών και ατομικών δικαιωμάτων. Τις χαρακτήριζε υποτιμητικά ως «δικαιωματισμό», θέλοντας να τις παρουσιάσει ως αποτέλεσμα μιας ιδεοληψίας. Νομίζω ότι ιδεοληπτική, αντιθέτως, υπήρξε σε ορισμένα σημεία η δική της στάση με την προσχώρηση στην ανάγκη να υπάρχουν όσο πιο πολλά περιθώρια ήταν δυνατόν για την ελεύθερη δράση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, καθώς και στην επιμονή για περιθώρια στενών ερμηνειών στις αναφορές στα κοινωνικά ιδίως δικαιώματα. Η Νέα Δημοκρατία, συνεπικουρούμενη σ' αυτό το θέμα και από το ΚΙΝΑΛ, έδωσε πολύ μεγάλη μάχη - και εδώ μέσα το αντιλαμβανόμαστε - για να εισαχθεί ως ρήτρα η υποχρέωση τήρησης ισοσκελισμένων προϋπολογισμών. Θα έπαιρνε πραγματικά πολύ χρόνο να αναφερθούμε στην ουσία της διάστασης αυτών των απόψεων. Μπορούμε να πούμε, όμως, ότι εάν υπήρχαν ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί, θα υπήρχε πάντοτε ένας κόφτης, ένας υπερνομοθετικός κορσές που θα εμπόδιζε την υλοποίηση προγραμματικών δεσμεύσεων μιας δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης. Νοικοκύρεμα προϋπολογισμού, ναι, το αποδείξαμε και στον προηγούμενο προϋπολογισμό ότι δεν κάναμε αλόγιστο επεκτατισμό, πλην όμως άλλο ζήτημα είναι αυτό και άλλο να αξιοποιείται η προσπάθεια ισοσκέλισης του προϋπολογισμού, που παρεμπιπτόντως δεν αποτελεί νομική υποχρέωση σε καμία περίπτωση. Το είπαμε και στην επιτροπή. Δεν προβλέπει το νομοθετικό πλαίσιο σήμερα αυστηρώς ισοσκελισμένο προϋπολογισμό, αλλά προϋποθέτει ισοσκελισμένα δημοσιονομικά γενικά, όπως και στη Συνθήκη της Λισαβώνας υπάρχει μια συγκεκριμένη εξαίρεση. Τελειώνοντας, θέλω να σας πω ότι το γεγονός πως οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ υπερψηφίστηκαν, συγκεντρώνοντας περισσότερες ψήφους από τον αριθμό των Βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ που συμμετείχαν στην επιτροπή, παραπέμπει στην εκτίμηση ότι πρόκειται για ώριμες και μελετημένες προτάσεις, που δυνητικά συσπειρώνουν τον προοδευτικό κόσμο της χώρας μας ενάντια στα αιτήματα συντηρητικής αναδίπλωσης. Μπορούμε, λοιπόν, να οραματιζόμαστε ένα κράτος διαφορετικό, φιλικό προς τον πολίτη, ένα κράτος - υπερασπιστή των δημοσίων αγαθών και φρουρό των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων; Η εξάρτηση θα απαντηθεί και από τη σύνθεση της επόμενης Βουλής. Εάν όπως θέλουμε και πιστεύουμε και όπως θα αγωνιστούμε να συμβεί, υπάρξουν οι αναγκαίες προοδευτικές πλειοψηφίες στην επόμενη Βουλή το έργο που άρχισε θα αχθεί ασφαλώς σε αίσιον πέρας.
Και εγώ σας ευχαριστώ. Επειδή προηγουμένως ετέθη θέμα μέχρι ποια ώρα απόψε η Βουλή θα συνεδριάσει, θέλω να σας πω ότι οι Βουλευτές είναι κατανεμημένοι σε κύκλους. Βρισκόμαστε ακόμα στον πρώτο κύκλο. Είμαστε στον αριθμό 33 του πρώτου κύκλου. Ακολουθεί ο δεύτερος κύκλος με δεκατέσσερις Βουλευτές, ο τρίτος κύκλος που φτάνει μέχρι το νούμερο 28 και στον τέταρτο κύκλο και την τριακοστή πέμπτη θέση είναι ο Βουλευτής κ. Παναγούλης. Αυτό είναι το πρόγραμμα του τετάρτου κύκλου. Είναι, δηλαδή, σε κύκλους οι Βουλευτές, δεν είναι σε απόλυτη σειρά με αριθμούς. Για αυτό δημιουργείται και μια σύγχυση πάνω σ' αυτό το θέμα. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχω την τιμή να ανακοινώσω στο Σώμα ότι τη συνεδρίασή μας παρακολουθούν από τα άνω δυτικά θεωρεία, αφού προηγουμένως ξεναγήθηκαν στην έκθεση της αίθουσας «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ» και ενημερώθηκαν για την ιστορία του κτηρίου και τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, σαράντα τρεις μαθητές και μαθήτριες και τρεις εκπαιδευτικοί συνοδοί τους από το 1ο Γυμνάσιο Τρίπολης Αρκαδίας. Η Βουλή τούς καλωσορίζει. [[Χειροκροτήματα απ' όλες τις πτέρυγες της Βουλής]] Ο κ. Νικόλαος Παναγιωτόπουλος έχει τον λόγο.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θυμάμαι με κάποια μελαγχολία το φωτισμένο σε κόκκινο φόντο - φυσικά, αλίμονο - κτήριο της Βουλής το καλοκαίρι του 2016. Ήταν ένα θεσπέσιο θέαμα με τον πολιτικό του συμβολισμό, γιατί τότε ήταν η εποχή που ο κ. Τσίπρας σήμαινε την έναρξη της αναθεωρητικής διαδικασίας, με διευρυμένη λαϊκή συμμετοχή - άλλο που η λαϊκή συμμετοχή δεν ήρθε ποτέ ούτε επιδιώχθηκε, άλλωστε, ειλικρινώς ποτέ - , με προσκλήσεις σε προσωπικότητες του δημόσιου βίου και εκτός Βουλής - άλλο που συνεισέφεραν από λίγο έως καθόλου στην αναθεωρητική προσπάθεια - , διότι ο σκοπός ήταν προπάντων η δημιουργία εντυπώσεων, τα πυροτεχνήματα. Μετά από δυόμισι και πλέον χρόνια αναθεωρητικής απραξίας, σχηματίστηκε η Επιτροπή της Αναθεώρησης Συντάγματος, τον Δεκέμβρη που μας πέρασε. Ήταν σχετικά ήπιο το κλίμα στις εργασίες της, υψηλού επιπέδου ομολογουμένως η συζήτηση, αλλά περιορισμένος ο χρόνος. Ήταν πάρα πολύ δύσκολο να αναπτυχθούν επαρκώς όλα τα θέματα, όταν σε μια συνεδρία φερ' ειπείν ο κάθε Βουλευτής έπρεπε να τοποθετηθεί επί τριάντα άρθρων, για παράδειγμα στο κεφάλαιο της «Οργάνωσης και Λειτουργίας της Πολιτείας», να ακουστούν όλοι και να εξαντληθεί η συζήτηση σε αυτόν τον περιορισμένο χρόνο. Ήταν, επίσης, εμφανής η διάθεση της Πλειοψηφίας να επισπεύσει τη συζήτηση. Η αποτίμηση του έργου είναι μάλλον άνευρη, άτονη και απογοητευτική, παρά τη διάθεση πολλών συναδέλφων - σχεδόν όλων ή όλων, θα έλεγα - να συνεισφέρουν ουσιαστικά στον διάλογο. Γιατί κάτι έλειπε, όπως κάτι λείπει και σήμερα. Και αυτό που λείπει είναι το κατάλληλο κλίμα για να προχωρήσει η αναθεωρητική διαδικασία. Διότι το κατάλληλο κλίμα προϋποθέτει, πρώτον, κοινοβουλευτική κανονικότητα και, δεύτερον, ένα σχετικά ήπιο πολιτικό κλίμα, ώστε να αναπτύσσεται η πραγματική απαιτούμενη συναίνεση για την ευρεία συμφωνία ως προς τις βασικές, τουλάχιστον, αναθεωρητέες διατάξεις. Αυτό δεν υπάρχει, αυτό που ο Αλιβιζάτος περιέγραψε ως την επίτευξη των ελάχιστων αναγκαίων συναινέσεων, ως ζήτημα κοινής λογικής. Και είναι προφανές ότι το τελευταίο διάστημα και ιδιαίτερα τις τελευταίες εβδομάδες το πολιτικό κλίμα εντός του Κοινοβουλίου, αλλά και εκτός, κάθε άλλο παρά ευνοεί την ευδοκίμηση τόσο της κοινής λογικής, αλλά και την επίτευξη συναινέσεων για μια χρήσιμη και λειτουργική αναθεωρητική διαδικασία. Ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, Πρόεδρος της Επιτροπής Συντάγματος, στη συζήτηση για το πρώτο μεταπολιτευτικό Σύνταγμα που συντάχθηκε - δεν αναθεωρήθηκε, συντάχθηκε - το καλοκαίρι του 1975, είχε πει: «Επάνω εις ένα πνεύμα καχυποψίας δεν θεμελιώνονται τα πολιτεύματα, αλλά μόνο…», «θεμελιώνεται» εννοείται, «…εις ένα πνεύμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης.». Ο δε Κωνσταντίνος Στεφανάκης, Υπουργός Δικαιοσύνης τότε και επισπεύδων αλλά και βασικός συντελεστής της σύνταξης του Συντάγματος του 1975, είχε θυμίσει ότι σε εκείνη τη συζήτηση η τότε κυβερνητική πλειοψηφία της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητος είχε δεχθεί εκατόν σαράντα τροποποιήσεις του αρχικού κειμένου, προκειμένου, όπως είχε πει, να καταστήσει το αρχικό σχέδιο περισσότερο αποδεκτό στη μειοψηφία, γιατί αυτή είναι η συναίνεση στην πράξη σε μια αναθεωρητική διαδικασία. Οι συγκρίσεις με το σήμερα είναι μάλλον θλιβερές. Γιατί, τι κάνετε εσείς, κυρίες και κύριοι της Πλειοψηφίας; Πρώτον, ιδεολογικοποιείτε την Αναθεώρηση και, δεύτερον, την εργαλειοποιείτε ως διαδικασία. Και έτσι δυσκολεύετε τόσο την επίδειξη εμπιστοσύνης ως προς την πρωτοβουλία σας, αλλά και υπονομεύετε τη συνέχεια. Προτείνετε Σύνταγμα με ιδεολογικό πρόσημο και μάλιστα με αρνητικό ιδεολογικό πρόσημο, ένα Σύνταγμα που να μην είναι νεοφιλελεύθερο, μας λέτε. Όμως, το Σύνταγμα δεν είναι ούτε αριστερό ούτε δεξιό ούτε νεοφιλελεύθερο ούτε σοσιαλιστικό ούτε κεϋνσιανό, βέβαια. Οι πολιτικές είναι. Είναι ο καταστατικός χάρτης της πολιτείας, είναι ο κανών λειτουργίας των θεσμών του πολιτεύματος. Είναι τελικά το θεσμικό όχημα της λειτουργίας της δημοκρατίας στην πράξη. Είδα έπειτα πολλές από τις προτάσεις σας να είναι είτε αντιφατικές ως προς τα επιδιωκόμενα σε σχέση με την πραγματικότητα είτε ελλιπείς σε σχέση με την πραγματικότητα είτε να απέχουν πολύ από τις αλλαγές που πραγματικά είναι απαραίτητες στο Σύνταγμά μας. Για παράδειγμα, προτείνετε τη θρησκευτική ουδετερότητα σε μια χώρα όπου βέβαια κατ' αρχήν προστατεύεται συνταγματικά η ανεξιθρησκία, αλλά δεν κατισχύει. Κάθε άλλο παρά κατισχύει η θρησκευτική ουδετερότητα, τουλάχιστον στη συλλογική συνείδηση του λαού. Προτείνετε μετά τη θεσμική συνέχιση ή μάλλον τη θεσμική ενίσχυση των δημοψηφισμάτων, όταν ο ίδιος ο Πρωθυπουργός πρόσφατα απαξίωσε μέχρι ανυποληψίας τον θεσμό του δημοψηφίσματος, μετατρέποντας το καλοκαίρι του 2015 το «όχι» σε «ναι» και αψηφώντας αλλά και αντιστρέφοντας το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος που ο ίδιος είχε προκαλέσει. Από εκεί και πέρα, αρνείστε να αναθεωρήσετε το άρθρο 16, δηλαδή τη δυνατότητα ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων δίπλα στα ευρύθμως λειτουργούντα δημόσια. Η άρνησή σας είναι πραγματικά μια χαμένη ευκαιρία για τη χώρα. Αρνηθήκατε την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για τη θεσμική θωράκιση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, με την απεμπλοκή της εκλογής της φυσικής ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων από τη βούληση της εκτελεστικής εξουσίας. Το εντυπωσιακό είναι ότι δεν είχατε καν πρόταση. Δεν θεωρήσατε απαραίτητο να εισφέρετε με κάποιες προτάσεις στο τμήμα περί «Λειτουργίας της Δικαστικής Εξουσίας», όχι γιατί δεν είναι ώριμη η στιγμή, όπως είπε ο Υπουργός, ή η κοινωνία, αλλά γιατί εσείς, ως ΣΥΡΙΖΑ, δεν είστε ώριμοι να παραιτηθείτε του δικαιώματος να προσπαθείτε διαρκώς να ελέγχετε τη δικαιοσύνη, όσο μπορείτε. Και βέβαια αρνηθήκατε και κάθε πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για τη βελτίωση της ατελούς και πολλές φορές προβληματικής, όπως έχουμε διαπιστώσει και παραδεχόμαστε όλοι κατ' ιδίαν, νομοθετικής διαδικασίας. Εμείς, από την άλλη πλευρά, δεχθήκαμε τον περιορισμό των δικαστικών προνομίων των Βουλευτών με τα θέματα περί βουλευτικής ασυλίας, ώστε αυτή να περιορίζεται σε πράξεις που έχουν να κάνουν με την άσκηση των καθηκόντων των Βουλευτών και όχι πέραν αυτών. Δεχθήκαμε και την άρση της στρέβλωσης στην ποινική μεταχείριση των Υπουργών με την εξίσωσή τους με τον απλό πολίτη δικονομικά, συμφωνώντας στην κατάργηση της σύντομης αποσβεστικής προθεσμίας. Εξακολουθούμε βέβαια να πιστεύουμε ότι η αποκατάσταση της τρωθείσης τιμής του πολιτικού συστήματος, όπως πολύ πομπωδώς εξαγγέλλεται στη δική σας πρόταση, δεν έχει να κάνει και τόσο ή μάλλον εντελώς και αποκλειστικά με αυτές τις δύο προτάσεις, αλλά έχει να κάνει, για παράδειγμα, και με την εξάλειψη φαινομένων, όπως οι ευκαιριακές μετεγγραφές Βουλευτών, οι δηλώσεις κοινοβουλευτικών φρονημάτων - εγγράφως, μάλιστα - οι εναλλασσόμενες κυβερνητικές πλειοψηφίες κατά το δοκούν. Και αυτές προκαλούν τραύματα στην υπόληψη του πολιτικού συστήματος. Όμως το ζήτημα της εργαλειοποίησης της διαδικασίας, πέρα από την ιδεολογικοποίησή της, ανακύπτει συνήθως ή μάλλον ανακύπτει κυρίως στα όσα ορίζονται ή συζητήσαμε για το άρθρο 110, περί διαδικασίας Αναθεώρησης, και ειδικά ως προς το ζήτημα της δέσμευσης της αναθεωρητικής Βουλής από όσα αποφασίζει η παρούσα, δηλαδή η προτείνουσα. Εδώ πρέπει να έχουμε υπ' όψιν τρία στοιχεία, τρεις λέξεις, αν θέλετε. Πρώτον, την ανάγκη για την αναθεώρηση διατάξεων, δεύτερον, την κατεύθυνση αυτής της αναθεώρησης και, τρίτον, το περιεχόμενό της, δηλαδή το τελικό περιεχόμενο της διάταξης, το κείμενο του αναθεωρημένου πλέον Συντάγματος. Αναφέρω ως παράδειγμα το άρθρο 32 περί εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας. Μάλιστα, διαχέεται μια φημολογία ότι αποσύρεται από την Κυβέρνηση, ίσως γιατί η Κυβέρνηση δέχεται την εκδοχή ότι το περιεχόμενο της προτείνουσας δεν δεσμεύει, όπως και στην επιστημονική θεωρία, την επόμενη Βουλή, δηλαδή την αναθεωρητική Βουλή. Εδώ διαπιστώνεται το πρώτο, η ανάγκη Αναθεώρησης από την προτείνουσα Βουλή. Δεύτερο, ταυτόχρονα προσδιορίζεται και η κατεύθυνση. Στη συγκεκριμένη κατεύθυνση, ας πούμε, θα μπορούσε να είναι να μην οδηγεί η διαδικασία εκλογής του Προέδρου Δημοκρατίας στη διάλυση της Βουλής, σε προσφυγή στις κάλπες και στην πρόωρη διακοπή του βίου της θητείας κάποιας δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης. Αυτή είναι η κατεύθυνση, η ratio, αν θέλετε, από την προτείνουσα Βουλή. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Τρίτον, σχηματοποιείται το τελικό περιεχόμενο της αναθεωρητέας διάταξης από την επόμενη Βουλή που θα προκύψει μετά από εκλογές, την αναθεωρητική Βουλή. Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε, λίγο την ανοχή σας. Γιατί το βάρος διαμόρφωσης του τελικού περιεχομένου της αναθεωρητέας διάταξης να είναι στην επόμενη Βουλή; Διότι οι εθνικές εκλογές, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, που θα μεσολαβήσουν θα προσδώσουν στη διάταξη - της οποίας η ανάγκη να αναθεωρηθεί θα έχει ήδη διαπιστωθεί από την παρούσα προτείνουσα Βουλή - την απαραίτητη επιπλέον λαϊκή νομιμοποίηση, που θα επιβάλει την τελική της αναθεώρηση και θα διαμορφώσει το τελικό της περιεχόμενο. Αυτή είναι η πλήρης διαδικασία. Σε αυτή ικανοποιείται η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, θεμελιώδης αρχή της λειτουργίας του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος. Δύο Κοινοβούλια, το πρώτο που προτείνει, η προτείνουσα Βουλή, το δεύτερο που αναθεωρεί, η αναθεωρητική Βουλή και μια εθνική εκλογή να μεσολαβεί ανάμεσα στα δύο Κοινοβούλια. Αυτή είναι και η κρατούσα άποψη στην επιστημονική θεωρία, η άποψη των μεγάλων συνταγματολόγων, του Μάνεση, του Δημητρίου Τσάτσου και των εν ενεργεία πιο έγκριτων συνταγματολόγων. Εσείς, όμως, εδώ υποστηρίξατε άλλα. Υποτάξατε την Αναθεώρηση σε πολιτικούς τακτικισμούς. Υπονομεύετε έτσι στην πράξη τη συναίνεση στην αναθεωρητική διαδικασία. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Αυτή η εργαλειοποίηση - και τελειώνω εδώ - , φορτισμένη ιδεοληπτικά και όχι ιδεολογικά στην Αναθεώρηση, δεν είναι μία προβληματική, μια δυσχερής απλά Αναθεώρηση, αλλά είναι και μία μεγάλη - φρονώ - χαμένη ευκαιρία για τη χώρα. Σας ευχαριστώ.
Κι εγώ ευχαριστώ. Προχωρούμε με την κ. Κεραμέως που έχει αλλάξει θέση, γι' αυτό προηγουμένως δημιουργήθηκε το θέμα, με τον κ. Τζαμακλή. Ο κ. Τζαμακλής θα μιλήσει αμέσως μετά. Κυρία Κεραμέως, έχετε τον λόγο.
Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος ολοκλήρωσε τις εργασίες της. Έγιναν δεκαοχτώ συνεδριάσεις εντός περίπου δυόμισι μηνών. Σήμερα, βρισκόμαστε ενώπιον της πρώτης ψηφοφορίας. Στις 14 Νοεμβρίου, από αυτό εδώ το Βήμα είχαμε κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου, προκειμένου να μη χαθεί η ευκαιρία για μία γενναία και εις βάθος συνταγματική Αναθεώρηση. Δυστυχώς, οι φόβοι μας επιβεβαιώθηκαν και η ευκαιρία για μία τολμηρή αναθεώρηση των διατάξεων του Συντάγματος φαίνεται πως χάνεται. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η Νέα Δημοκρατία προσήλθε στη συζήτηση για την Αναθεώρηση του Συντάγματος με τον δέοντα σεβασμό, προτείνοντας μία γενναία, συγκροτημένη παρέμβαση. Το νέο Σύνταγμα, το οποίο έχει ανάγκη η χώρα, θα πρέπει να υπηρετεί τρεις κεντρικές πολιτικές προτεραιότητες: Θα πρέπει να προωθεί την πολιτική κανονικότητα και την ισορροπία των θεσμών. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να εξασφαλίζει τη συνέχεια και την αποτελεσματικότητα του κράτους, να ενισχύει τον διαχωρισμό των εξουσιών, να θωρακίζει περαιτέρω τη Δικαιοσύνη, να καθιερώνει τη λογοδοσία, τη διαφάνεια, την αξιολόγηση. Θα πρέπει, επίσης, να εγγυάται ένα σταθερό οικονομικό περιβάλλον, να προστατεύει τις επενδύσεις, να καθιερώνει τον χρυσό δημοσιονομικό κανόνα, να καθιερώνει ορθολογικό, χωροταξικό και περιβαλλοντικό σχεδιασμό και να αναβαθμίζει την παιδεία, με τη δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών και ιδιωτικών πανεπιστημίων υπό δημόσια εποπτεία. Τρίτος άξονας είναι η προώθηση κοινωνικής αλληλεγγύης και της ισότητας των ευκαιριών. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να εξασφαλίζει ίσες ευκαιρίες για όλους ως προϋπόθεση κοινωνικής κινητικότητας και ευημερίας. Στον αντίποδα, όμως, η Κυβέρνηση είχε μία βασική αποστολή σε όλη αυτή τη διαδικασία: να μπλοκάρει για τα επόμενα δέκα χρόνια μία πραγματική προσπάθεια εκσυγχρονισμού του Συντάγματος από τη Νέα Δημοκρατία. Αυτό, άλλωστε, είχε ομολογήσει κυνικά και ευθαρσώς ο κ. Κατρούγκαλος σε ραδιοφωνική συνέντευξη λίγο πριν ξεκινήσουν οι εργασίες της επιτροπής. Τι προτείνει, λοιπόν, ο ΣΥΡΙΖΑ; Κάνει προτάσεις θεσμικά διαλυτικές, όπως τη συνταγματική κατοχύρωση της απλής αναλογικής ως μονίμου εκλογικού συστήματος, που θα οδηγήσει τη χώρα σε μόνιμη ακυβερνησία. Μέχρι πρότινος πρότεινε - διότι δεν είμαστε σίγουροι αν προτείνει, γιατί τα τελευταία είκοσι λεπτά υπάρχει μία αναστάτωση όσον αφορά τις προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ - κάτι συγκεκριμένο όσον αφορά την αποδέσμευση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής. Επιτρέψτε μου μία αναφορά επ' αυτού: Υπάρχει μία συζήτηση για το άρθρο 32, αν πρέπει, δηλαδή, να διαλύεται η Βουλή, εάν δεν συγκεντρώνονται οι απαραίτητες ψήφοι για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας. Επιτρέψτε μου μια σύντομη αναδρομή. Το 2014, κυρίες και κύριοι του ΣΥΡΙΖΑ, χρησιμοποιήσατε τη διάταξη αυτή για να οδηγήσετε σε διάλυση της Βουλής και να ανέλθετε στην εξουσία. Το 2018, ήρθατε και είπατε: «Ας το σκεφτούμε. Δεν είναι σωστό να διαλύεται η Βουλή, εάν δεν συγκεντρώνονται οι απαραίτητες ψήφοι για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας.». Και προτείνατε, εσείς του ΣΥΡΙΖΑ, να αποδεσμευθεί η εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής. Το συζητήσαμε. Η Νέα Δημοκρατία είναι σύμφωνη επί της αρχής ότι δεν πρέπει να διαλύεται η Βουλή εάν δεν συγκεντρώνονται οι ψήφοι. Για αυτό ακριβώς και υπερψηφίσαμε το συγκεκριμένο άρθρο, ούτως ώστε να είναι στα προς αναθεώρηση στην επόμενη Βουλή. Προ εικοσαλέπτου, κυρίες και κύριοι του ΣΥΡΙΖΑ, δημοσιεύματα λένε ότι ο κ. Κατρούγκαλος ή άλλοι του κόμματός σας κάνουν δηλώσεις ότι υποχωρείτε, ότι κάνετε πίσω. Γιατί κάνετε πίσω; Για τον πολύ απλό λόγο: Επειδή η Νέα Δημοκρατία ψήφισε - και θα ψηφίσει - να είναι προς αναθεώρηση το άρθρο αυτό, αυτό σημαίνει ότι συγκεντρώνονται πάνω από εκατόν ογδόντα ψήφοι, κάτι το οποίο σημαίνει ότι στην επόμενη Βουλή θα μπορέσει αυτή η διάταξη να αλλάξει με μόλις απλή πλειοψηφία. Εάν, λοιπόν, ευσταθούν τα δημοσιεύματα ότι κάνετε πίσω, αυτό αποδεικνύει, κυρίες και κύριοι του ΣΥΡΙΖΑ, περίτρανα δύο πράγματα: Πρώτον, έχετε προεξοφλήσει ότι η Νέα Δημοκρατία θα είναι αυτοδύναμη στην επόμενη Βουλή. Διαφορετικά, δεν θα ανησυχούσατε καθόλου ότι θα περάσει η συνταγματική αλλαγή του άρθρου 32. Δεύτερο συμπέρασμα, λυπηρό. Θα κάνετε ό,τι περνάει από το χέρι σας για να παραμείνετε ή για να προσπαθήσετε να επανέλθετε στην εξουσία και ότι δεν θα διστάσετε ακόμα και να εργαλειοποιήσετε αυτή την ύψιστη κοινοβουλευτική διαδικασία. Κυρίες και κύριοι, έρχομαι στο ότι αυτή η συνταγματική Αναθεώρηση δεν περιλαμβάνει εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ ούτε καν απλή αναφορά στις μεγάλες θεσμικές τομές που έχει ανάγκη η χώρα. Ακριβώς για αυτό μιλάμε για μία χαμένη ευκαιρία. Διότι η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ δεν αγγίζει καθόλου τομείς της δημόσιας ζωής, όπως η δημόσια διοίκηση, η παιδεία, η δικαιοσύνη, το περιβάλλον. Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ δεν αγγίζει εκφάνσεις της καθημερινότητας του πολίτη, όπως η καλή νομοθέτηση και η δημοσιονομική σταθερότητα. Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ δεν αγγίζει τα βασικά χαρακτηριστικά μιας ευνομούμενης πολιτείας, όπως η αξιοκρατία, η διαφάνεια, η λογοδοσία, η αξιολόγηση. Με άλλα λόγια, μένουν άθικτα όλα εκείνα τα πεδία, τα οποία, αν άλλαζαν, θα έδιναν μία προωθητική ορμή στην ελληνική κοινωνία. Ο ΣΥΡΙΖΑ, όμως, δεν θέλει την ελληνική κοινωνία να προχωρήσει. Δεν θέλει τους Έλληνες να προοδεύουν, αλλά θέλει να μένουν δέσμιοι ιδεολογικών αγκυλώσεων και οπισθοδρομικών πρακτικών. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας της κυρίας Βουλευτού]] Θα κλείσω, κυρίες και κύριοι, με μία αναφορά στο άρθρο 16. Εμείς προτείναμε να επιτραπεί επιτέλους η ίδρυση μη κρατικών και ιδιωτικών πανεπιστημίων υπό την εποπτεία μιας ισχυρής και αξιόπιστης ανεξάρτητης αρχής. Και εσείς, κύριοι του ΣΥΡΙΖΑ, δεν συναινέσατε. Έχετε όμως αύριο - ή μεθαύριο πλέον - μία τελευταία ευκαιρία να κάνετε την υπέρβαση και να ψηφίσετε την κατάργηση της οπισθοδρομικής αυτής διάταξης και να επιτρέψουμε όλοι μαζί από κοινού να δοθεί η δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων. Αν το κάνουμε, κυρίες και κύριοι, αυτό, θα μπορέσουμε, πρώτον, να περιορίσουμε το brain drain καθηγητών και φοιτητών και να αξιοποιήσουμε στη χώρα μας το πολύτιμο αυτό ανθρώπινο δυναμικό, με άμεσο όφελος για την ανώτατη εκπαίδευση και την οικονομία εν γένει. Δεύτερον, θα μπορέσουμε να προσελκύσουμε φοιτητές από όλον τον κόσμο, με άμεσα οικονομικά οφέλη για τη χώρα. Τρίτον, θα μπορέσουμε να βοηθήσουμε να καταστεί χώρα μας περιφερειακό κέντρο εκπαίδευσης. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας της κυρίας Βουλευτού]] Ολοκληρώνω, κύριε Πρόεδρε. Τέταρτον, θα μπορέσουμε να περιορίσουμε τη φυγή οικονομικών πόρων στο εξωτερικό. Πέμπτον, θα μπορέσουμε να δώσουμε τη δυνατότητα και στα δημόσια πανεπιστήμια να βελτιώσουν την παρεχόμενη εκπαίδευση και έρευνα με την εισαγωγή ενός υγιούς συναγωνισμού με τα μη κρατικά. Έκτον, θα μπορέσουμε να βάλουμε ένα τέλος στον παραλογισμό τού να έχουμε ιδιωτικά σχολεία, αλλά όχι ιδιωτικά πανεπιστήμια. Κυρίες και κύριοι, ας μην αφήσουμε άλλη μία ευκαιρία να χαθεί. Ας σκεφτούμε πέρα και πάνω από κόμματα για το καλό της χώρας, για το καλό των παιδιών μας, για το καλό των επόμενων γενεών. Ας αγωνιστούμε για να μην είναι η χώρα μας η θλιβερή εξαίρεση. Ας σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων. Ευχαριστώ πολύ.
Κύριε Πρόεδρε, είμαι αναπληρωτής γενικός εισηγητής, μια και λείπει ο κ. Κατρούγκαλος και θα ήθελα να κάνω μία διευκρίνιση.
Ορίστε, κύριε συνάδελφε.
Είπε η κ. Κεραμέως - και το άκουσα και από άλλους - ότι ο ΣΥΡΙΖΑ πρόκειται να αποσύρει τη διάταξη, την τροπολογία που έχουμε προτείνει στο άρθρο 32. Αυτό είναι fake news. Το ακούσαμε ξανά και ξανά. Δεν υπάρχει καμμία τέτοια διάθεση από τον ΣΥΡΙΖΑ. Παραμένουμε στην αρχική μας πρόταση. Ευχαριστώ.
Χαιρόμαστε γι' αυτό.
Ο κ. Τζαμακλής έχει τον λόγο.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρία Κεραμέως, αν τα δημοσιεύματα στα οποία αναφερθήκατε πριν είναι ψευδή, θα ανακαλέσετε όσα είπατε; Σας είπε ο κ. Δουζίνας ότι δεν υπάρχει τέτοια περίπτωση. Γιατί να το επαναφέρουμε αύριο;
Είπα «εάν αληθεύουν».
Εάν δεν αληθεύουν, θα ανακαλέσετε; Γιατί είναι περίεργο. Σε είκοσι λεπτά προλάβατε και κάνατε ολόκληρη ανάπτυξη του θέματος. Μπράβο! Ο χρόνος, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, δεν επιτρέπει μεγάλη ανάπτυξη, γι' αυτό θα περιοριστώ στα άρθρα 86, 62 και στην ενότητα των δικαιωμάτων. Στην κορυφαία κοινοβουλευτική και πολιτική διαδικασία της συνταγματικής Αναθεώρησης οφείλουμε να επιδείξουμε τη μέγιστη συναίνεση, όχι επειδή η Αναθεώρηση είναι πολιτικώς ουδέτερη πράξη, αλλά επειδή η συναίνεση συνιστά ελάχιστο αναγκαίο όρο για να υπάρξουν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στη λειτουργία του πολιτικού συστήματος, που σε πολλές πτυχές του πάσχει, όπως και οι πολίτες και το πολιτικό προσωπικό παραδέχονται. Αυτές οι παθογένειες αποτελούν το εύφορο έδαφος για να καρποφορήσουν ολοκληρωτικές και αντιδημοκρατικές ιδέες στην παρούσα ιστορική συγκυρία, ιδέες που κόστισαν στην ανθρωπότητα και στην πατρίδα μας εκατόμβες θυμάτων. Είμαστε μάρτυρες της επίθεσης που δέχονται ο κοινοβουλευτισμός και η δημοκρατία. Σε αυτή την επίθεση, σε αυτόν τον πόλεμο απάντηση είναι η θωράκιση, η διεύρυνση και η εμβάθυνση της δημοκρατίας και των θεσμών της, η θωράκιση, διεύρυνση και εμβάθυνση των δικαιωμάτων, η θωράκιση, διεύρυνση και η εμβάθυνση του κοινωνικού κράτους, ο σεβασμός στην ανθρώπινη αξία και αξιοπρέπεια, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα. Σε τέτοιο έδαφος δεν μπορούν να καρποφορήσουν ναζιστικές ιδέες. Επομένως οι Βουλευτές των κομμάτων του συνταγματικού τόξου οφείλουμε, με αίσθημα αυξημένης ευθύνης, να συναινέσουμε σε προτάσεις που τείνουν να θωρακίσουν τους θεσμούς του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος και να εμβαθύνουν τα δικαιώματα, σε προτάσεις που θα προστατεύουν το πολιτικό σύστημα και το ίδιο το πολιτικό προσωπικό, σε προτάσεις που θα αποβλέπουν στην ισονομία των πολιτών και στην εμπέδωση της πεποίθησής τους ότι το πολιτικό προσωπικό αντιλαμβάνεται το κοινό περί δικαίου αίσθημα και επιδιώκει να αποκαταστήσει τη σχέση της πολιτικής με τους πολίτες, που έχει βάναυσα τρωθεί εξαιτίας φαινομένων διαφθοράς και εξαιτίας της οικονομικής κρίσης. Υπό το πρίσμα αυτό, η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για την τροποποίηση του άρθρου 86 του Συντάγματος ορθώς υπερψηφίζεται με διευρυμένη πλειοψηφία, δηλαδή ορθώς υπερψηφίζεται η κατάργηση της ασφυκτικής αποσβεστικής προθεσμίας για τα υπουργικά αδικήματα, που ουσιαστικώς οδηγεί στην ατιμωρησία, αν λάβουμε υπ' όψιν και τους βραδείς ρυθμούς της απονομής δικαιοσύνης στη χώρα μας. Το πολιτικό σύστημα και το πολιτικό προσωπικό δεν πρέπει να έχει ανάγκη από παρόμοιες διατάξεις για να προστατεύεται. Οφείλει να θέσει κανόνες ηθικότερης διακυβέρνησης, επιμελέστερης επιλογής προσώπων, δημοκρατικότερης λειτουργίας των κομμάτων. Με δεδομένο ότι η ενασχόληση με τα κοινά είναι εθελοντική, η υπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος από θέσεις αυξημένης ευθύνης δεν μπορεί να τείνει στην εξυπηρέτηση ιδίων συμφερόντων που «υποβοηθούνται» - σε εισαγωγικά τη λέξη αυτή - από διατάξεις, όπως αυτή του άρθρου 86, δηλαδή από διατάξεις που δημιουργούν αίσθημα ατιμωρησίας. Η ενασχόληση με τα κοινά δεν είναι επάγγελμα και όσοι την αντιλαμβάνονται ως τέτοιο είναι αχρείαστοι. Ομοίως, ορθώς υπερψηφίζεται και η περιλαμβανόμενη στην πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ ερμηνευτική δήλωση, που αποσαφηνίζει ότι εξαιρούνται από τη ρύθμιση του άρθρου 86 όσα υπουργικά αδικήματα τελούνται επ' ευκαιρία της άσκησης υπουργικών καθηκόντων. Τέλος, υπό το ίδιο πρίσμα, πρέπει να υπερψηφιστεί ως ορθή και αναγκαία και η προτεινόμενη τροποποίηση του άρθρου 62 του Συντάγματος για τη βουλευτική ασυλία, δεδομένου ότι την περιορίζει στο απολύτως αναγκαίο μέτρο, δηλαδή για αδικήματα που σχετίζονται άμεσα με την άσκηση των καθηκόντων του Βουλευτή. Σε ό,τι αφορά την ενότητα των «Ατομικών και των Κοινωνικών Δικαιωμάτων», οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ αφορούν την αναθεώρηση των άρθρων 21 και 22 του Συντάγματος. Η αναθεώρηση των άρθρων αυτών κρίνεται απολύτως αναγκαία, διότι η οικονομική κρίση ανέδειξε πολλά κενά στο Σύνταγμα, οι διατάξεις του οποίου πρέπει να προσαρμοστούν στις παρούσες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. Οι δημοσιονομικές προσαρμογές, στις οποίες υποχρεώθηκε η χώρα, έπληξαν κυρίως και πρωτίστως τους εργαζόμενους και τους οικονομικά αδύναμους, τόσο στα εισοδήματά τους όσο και στη δυνατότητά τους για πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, ασφάλισης και πρόνοιας, με συνέπεια τη διόγκωση του αισθήματος ανασφάλειας και έλλειψης προστασίας. Ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει να εγγυάται το κράτος, μέσω καθολικών κοινωνικών υπηρεσιών και εισοδηματικών ενισχύσεων, αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης για όλους, που θα προσδιορίζεται με επιστημονικές μεθόδους, θα λαμβάνει υπ' όψιν τις επίκαιρες αντικειμενικές κοινωνικές συνθήκες και θα προστατεύει ειδικώς την οικογένεια, το γάμο, τη μητρότητα, τα παιδιά, τους νέους και τους ηλικιωμένους, τα άτομα με αναπηρία και τους άπορους. Είναι πρόταση με απολύτως συγκεκριμένες πρακτικές, που επιτυγχάνεται είτε μέσω καθολικών κοινωνικών υπηρεσιών είτε μέσω εισοδηματικών ενισχύσεων είτε μέσω του συνδυασμού τους. Η πρόταση διασφαλίζει σε κάθε περίπτωση και με κάθε μέσο το δικαίωμα σε ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα. Ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει να εγγυάται το κράτος το δικαίωμα στην υγεία και να υποχρεώνεται να παρέχει καθολική πρόσβαση σε αποτελεσματικές παροχές υγείας μέσω του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Με την πρόταση αναγνωρίζεται ρητώς για πρώτη φορά ως κοινωνικό δικαίωμα - και όχι απλά ως κρατική υποχρέωση μέριμνας - το δικαίωμα στην υγεία, από το οποίο απορρέει η υποχρέωση του κράτους να παρέχει καθολική πρόσβαση σε αποτελεσματικές παροχές υγείας με ταυτόχρονη συνταγματική κατοχύρωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει να έχουν όλοι οι εργαζόμενοι, ανεξάρτητα από φύλο, ηλικία ή άλλη διάκριση, δικαίωμα ίσης αμοιβής για παρεχόμενη εργασία ίσης αξίας. Έτσι διευρύνεται η προστασία της εργασίας, αφού στο μέλλον δεν θα είναι επιτρεπτή η παράκαμψη, λόγω ηλικίας, της ίσης αμοιβής. Προτείνει, αφ' ενός, την κατοχύρωση των συλλογικών διαπραγματεύσεων για τον καθορισμό του ελάχιστου μισθού και το δικαίωμα μονομερούς προσφυγής των κοινωνικών εταίρων στη διαιτησία και, αφ' ετέρου, να οριστούν γενικοί ελάχιστοι όροι προστασίας των εργαζομένων με νόμο, αλλά πάντα με σεβασμό στα όρια που θέτουν οι διεθνείς συμβάσεις και η αρχή της ανθρώπινης αξίας. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Ολοκληρώνω, κύριε Πρόεδρε. Ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει να αποτελεί η κοινωνική ασφάλιση δικαίωμα. Προτείνει το κράτος να υποχρεώνεται να εξασφαλίζει αποτελεσματική προστασία έναντι όλων των ασφαλιστικών κινδύνων μέσω ενός ενιαίου συστήματος καθολικής κάλυψης, στο πλαίσιο δημόσιου αναδιανεμητικού συστήματος, που λειτουργεί βάσει των αρχών της αλληλεγγύης και της ανταποδοτικότητας. Επομένως με την πρόταση αυτή αναγνωρίζεται ρητώς ως κοινωνικό δικαίωμα για πρώτη φορά το δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση. Τέλος, ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει προσθήκη στην παράγραφο 7 του άρθρου 21 με την εξής διατύπωση: «Βασικά κοινωνικά αγαθά, όπως το νερό, η ηλεκτρική ενέργεια και τα δίκτυα διανομής τους, υπόκεινται σε καθεστώς δημόσιας υπηρεσίας και τελούν σε δημόσιο έλεγχο.». Ο στόχος είναι να εξασφαλιστεί στα βασικά κοινωνικά αγαθά η συνέχεια της παροχής των σχετικών υπηρεσιών σε προσιτές τιμές και σε υψηλή ποιότητα. Ευχαριστώ.
Και εγώ ευχαριστώ. Τον λόγο έχει η κ. Μπακογιάννη, Βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας.
Κύριε Πρόεδρε, επιτρέψτε μου ξεκινώντας να κάνω μια παρατήρηση. Η συζήτηση για το Σύνταγμα γίνεται μεταξύ των Κοινοβουλευτικών Ομάδων. Δεν υπάρχει κυβέρνηση και αντιπολίτευση. Και δεν είναι τυχαίο αυτό, διότι ο συνταγματικός νομοθέτης θέλει ακριβώς να αναζητήσει τις μεγαλύτερες δυνατές συναινέσεις. Θα σας παρακαλούσα, λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, να συστήσετε στους παρόντες Υπουργούς, όσο κι αν έχουν ανάγκη να δείξουν ότι είναι Υπουργοί, όσοι είναι Βουλευτές να κατέβουν στα βουλευτικά έδρανα και όσοι δεν είναι να περάσουν στα έδρανα των ανώτατων κρατικών λειτουργών, πλην του Υπουργού Δικαιοσύνης, ο οποίος, λόγω ιδιαιτερότητας, εννοείται ότι πρέπει να παραμείνει. Το λέω αυτό, κύριε Πρόεδρε, διότι στη δημοκρατία η διαδικασία δεν είναι τύπος, είναι ουσία. Οφείλουμε κάποτε να θυμηθούμε και τα βασικά μέσα σε αυτή την Αίθουσα. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, τρία χρόνια πριν από τα διακόσια χρόνια της Επανάστασης, τρία χρόνια μάς χωρίζουν από μια σημαδιακή ημερομηνία. Είναι η ώρα πράγματι του απολογισμού. Είναι η ώρα να δούμε τις καλές και τις κακές στιγμές του πολιτικού συστήματος το οποίο δημιουργήσαμε. Αυτή η Βουλή έχει δει ένδοξες στιγμές, κυρίως την ώρα που συζητείτο το Σύνταγμα. Ανέφερε πριν ο συνάδελφος, ο κ. Παναγιωτόπουλος, όταν ο Κωνσταντίνος Τσάτσος μιλούσε από αυτό το Βήμα και έλεγε ακριβώς ότι η συνταγματική Αναθεώρηση μας υποχρεώνει όλους σε συναινέσεις. Ήταν μια από τις κορυφαίες στιγμές, όταν ο μακαρίτης ο Στεφανάκης δεχόταν σχεδόν το σύνολο των τροποποιήσεων που πρότεινε η τότε αντιπολίτευση. Θυμίζω ότι τότε η συμπολίτευση είχε 54% του ελληνικού λαού. Τι αποδεικνύει αυτό; Αποδεικνύει ότι, αν θέλεις πραγματικά να κάνεις τομές, αν θέλεις πραγματικά να αναλάβεις την ευθύνη σου απέναντι στις επόμενες γενιές, πρέπει, έστω και για μια στιγμή, τη στιγμή που συζητιέται το Σύνταγμα της χώρας, να φύγεις από τον κομματισμό και το κομματικό σου καπέλο και να δεις το μέλλον αυτής της χώρας, για το οποίο, τελικώς, νομοθετούμε όλοι εδώ πέρα μέσα. Θέλω, λοιπόν, να σας κάνω μια ύστατη έκκληση, κύριοι συνάδελφοι της Πλειοψηφίας: Να κάνετε μια προσπάθεια να μπείτε σ' αυτήν τη λογική. Εσείς έχετε σήμερα την πλειοψηφία, όπως την είχε κάποτε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο οποίος συμπεριφέρθηκε κατά έναν τρόπο. Σας παρακαλώ να συμπεριφερθείτε κι εσείς τουλάχιστον ανάλογα στην προσπάθειά σας. Και έρχομαι τώρα στην ουσία, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι. Έχουμε ζήσει οκτώ χρόνια κρίσης, οκτώ χρόνια κρίσης τα οποία τα βίωσε ο ελληνικός λαός και τα βίωσε στο πετσί του και υπέφερε. Κάνοντας τον απολογισμό, δεν πρέπει να πούμε με το όνομά τους, τι μας οδήγησε σ' αυτή την κρίση και κάνοντας και την αυτοκριτική μας, εμείς, εγώ που σας μιλάω αυτή τη στιγμή; Είναι βέβαιο ότι αυτή η κρίση δημιουργήθηκε από τα υψηλά ελλείμματα πρωτίστως, κύριε Σταθάκη, από τον κομματισμό, από το πελατειακό κράτος, από την αναξιοκρατία; Συμφωνούμε σε αυτά; Γιατί στις κατ' ιδίαν συζητήσεις μας συμφωνούμε σχεδόν όλοι. Έχουμε, λοιπόν, τώρα μια μεγάλη ευκαιρία, μια μοναδική ευκαιρία: Να κάνουμε τη μεγάλη μεταρρύθμιση και να μπορέσουμε αυτή τη μεταρρύθμιση να την εφαρμόσουμε και να μην τη στείλουμε δέκα χρόνια μετά. Και, δυστυχώς, λόγω κομματικής αντίληψης ή, αν θέλετε, ιδεολογικών παρωπίδων, το αρνείστε αυτή τη στιγμή. Κάνετε λάθος, κύριοι συνάδελφοι. Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για τη δικαιοσύνη δεν έχει κομματικό καπέλο. Το ξέρετε πολύ καλά. Και ξέρετε και πολύ καλά ότι εμείς, που αύριο θα είμαστε κυβέρνηση, δεν θέλουμε να διορίσουμε τους επικεφαλής της δικαιοσύνης. Θέλουμε να το κάνει ένα συμβούλιο, όπως σας το προτείνουμε. Αν έχετε καλύτερη πρόταση για την ανεξαρτησία, κύριε Φίλη, φέρτε τη. Είμαστε έτοιμοι να την ακούσουμε. Όμως, να αποφασίσουμε ότι η δικαιοσύνη θέλει τομή, να αποφασίσουμε ότι η δικαιοσύνη θέλει εκσυγχρονισμό; Πάμε στο θέμα του περιβάλλοντος. Μα, είναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, να είμαστε η μόνη χώρα παγκοσμίως, η οποία σκέφτεται ότι θα κάνει Αναθεώρηση του Συντάγματος και δεν θα αγγίξει το θέμα του περιβάλλοντος; Πού ζείτε, κύριοι συνάδελφοι; Πού ζείτε; Ένα βήμα να κάνετε έξω από την Ελλάδα, δεν υπάρχει άλλη συζήτηση. Το βιώνετε κι εσείς οι ίδιοι. Όταν κλαίγατε για το Μάτι, λέγατε ότι φταίει το περιβάλλον. Δεν είναι ώρα να κάνουμε μια κουβέντα και να μπορέσουμε να προστατεύσουμε αυτό το περιβάλλον περισσότερο; Δεν το αντιλαμβάνεστε; Γιατί το αρνείστε; Έρχομαι στην ανάπτυξη. Είναι νεοφιλελεύθερο να είσαι νοικοκύρης στα οικονομικά σου; Μα, αν αυτά τα ελλείμματα μας οδήγησαν εκεί που μας οδήγησαν, είναι νεοφιλελεύθερο να θέλουμε να προστατεύσουμε τον ελληνικό λαό από μια επερχόμενη, πιθανή ανάλογη κρίση; Είναι νεοφιλελεύθερο ότι θέλουμε να έχουμε οικονομικά, τα οποία να είναι ισορροπημένα; Πού το βρήκατε, γραμμένο, κύριοι συνάδελφοι, αυτό; Γιατί πρέπει να μείνετε σε μια επιχειρηματολογία, η οποία ανήκει στο χθες, μια επιχειρηματολογία η οποία δεν λέει τίποτα, σε κανέναν Έλληνα αυτή την στιγμή, αν είσαι νεοφιλελεύθερος ή όλες τις άλλες αηδίες που ακούμε κατά κόρον τώρα τελευταία; [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίας Βουλευτού]] Ένα λεπτό θα χρειαστώ, κύριε Πρόεδρε. Είναι ουσία ότι πρέπει να υπάρξει ανάπτυξη στη χώρα; Συμφωνούμε όλοι σε αυτό; Θέλουμε να κάνουμε ό,τι μπορούμε, ώστε να μην έχουμε την αναιμική ανάπτυξη που έχουμε σήμερα; Γιατί αρνείστε τα πανεπιστήμια; Γιατί τα αρνείστε; Έχετε αίσθηση ποιο είναι το ποσοστό του ΑΕΠ στο οποίο θα προστεθεί εάν λειτουργήσουν ιδιωτικά πανεπιστήμια σήμερα στη χώρα; Θα είναι 1,5%. Εκατόν πενήντα χιλιάδες ξένοι φοιτητές, οι οποίοι θα έρχονται και οι δικοί μας δεν θα φεύγουν. Ποιον κοροϊδεύετε, κύριοι συνάδελφοι; Τα μισά δικά σας παιδιά σπουδάζουν στο εξωτερικό. Γιατί τώρα λέμε πράγματα τα οποία δεν πιστεύουμε; Διότι αν αρχίσουμε ο καθένας να δούμε πού σπουδάζουν τα παιδιά του, θα το βεβαιώσετε κι εσείς, όπως το βεβαιώνω εγώ. Ας μην κοροϊδευόμαστε, λοιπόν. Αρνείστε αυτό το οποίο αρνήθηκε το 2007 το ΠΑΣΟΚ και έρχεται σήμερα και το υπερψηφίζει και αναγνωρίζει το λάθος του. Η μεγαλύτερη απογοήτευση ήταν τότε ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο οποίος πίστευε ότι πρέπει να υπάρχουν ιδιωτικά πανεπιστήμια, αλλά μπροστά στο πιθανό εσωτερικό πολιτικό κόστος το αρνήθηκε και πέσαμε πίσω δέκα χρόνια. Και αυτή τη στιγμή έρχεστε εσείς να μας πείτε τα ίδια με είκοσι πέντε χρόνια πριν. Κύριοι συνάδελφοι, ο κόσμος αλλάζει, ο κόσμος πάει μπροστά. Έχετε μια ευκαιρία να ψηφίσετε κατά συνείδηση - και όχι κατά την εκχωρημένη συνείδηση στον Αρχηγό του κόμματος - και να δείτε αυτό το οποίο πραγματικά πιστεύετε και να μην κολλήσετε στο χθες. Δώστε τη δυνατότητα στην Ελλάδα να αναπτυχθεί και να αναπτυχθεί δίκαια. Δώστε στον Έλληνα το ελάχιστο κοινωνικό εισόδημα. Δώστε τη δυνατότητα να ξεκολλήσουμε από το χθες και να μπούμε, τουλάχιστον, από κοινού, σε ένα αύριο το οποίο όλοι επιθυμούμε. Σας ευχαριστώ.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχω την τιμή να ανακοινώσω στο Σώμα ότι τη συνεδρίασή μας παρακολουθούν από τα άνω δυτικά θεωρεία, αφού προηγουμένως ξεναγήθηκαν στην έκθεση της αίθουσας «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ» και ενημερώθηκαν για την ιστορία του κτηρίου και τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, δέκα μαθήτριες και μαθητές και τρεις εκπαιδευτικοί συνοδοί τους από το 2ο Δημοτικό Σχολείο Αργοστολίου. Η Βουλή τούς καλωσορίζει.
Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα τον λόγο, παρακαλώ.
Ο Υπουργός Δικαιοσύνης κ. Καλογήρου έχει τον λόγο.
Με την άδειά σας και χωρίς καμμία πρόθεση να δημιουργηθεί κανένα πεδίο αντιπαράθεσης, ειδικά στη σημερινή συζήτηση και σε αυτή τη διαδικασία, που στον σκληρό της πυρήνα έχει και αναζητά, ασφαλώς, την πολιτική συναίνεση, αλλά ως προς την κοινοβουλευτική τάξη και το θέμα που έθεσε η κ. Μπακογιάννη, επιτρέψτε μου να πω ότι, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 66- η οποία είναι γνωστή στο Σώμα - , τόσο οι Υπουργοί όσο και οι Υφυπουργοί μπορούν να εισέλθουν σε κάθε συνεδρίαση και να ζητούν και να λαμβάνουν τον λόγο, επίσης, σε κάθε διαδικασία χωρίς να υφίσταται καμμία ρητή εξαίρεση.
Εκτός της συνταγματικής Αναθεώρησης.
Όχι, κυρία Μπακογιάννη, δεν προβλέπεται σε καμμία διάταξη.
Έχουμε ζήσει προηγούμενες συνταγματικές Αναθεωρήσεις.
Δεν προβλέπεται ούτε στο Σύνταγμα, το οποίο σας είπα τι προβλέπει….
…και για τον Κανονισμό της Βουλής.
…ούτε, βέβαια, στον Κανονισμό της Βουλής, χωρίς να διαχωρίζει τη διαδικασία συνταγματικής Αναθεώρησης και χωρίς να διαχωρίζει τους Υπουργούς σε κοινοβουλευτικούς και εξωκοινοβουλευτικούς. Αντίθετα, κυρία Μπακογιάννη, η διαδικασία με τον Κανονισμό της Βουλής - το 119- που προβλέπει τη σημερινή διαδικασία, προβλέπει ότι εφαρμόζονται αναλογικά τα άρθρα 95 και επόμενα του Κανονισμού, δηλαδή αυτά τα οποία εφαρμόζει το Προεδρείο και το Σώμα στην κανονική διαδικασία νομοθέτησης ενός νομοσχεδίου, εξ ου και η αρμοδιότητα στη συγκεκριμένη διαδικασία του Υπουργού Δικαιοσύνης, που με εξαιρέσατε και σας ευχαριστώ. Από κει και πέρα, ο Πρόεδρος το πρωί ανακοίνωσε ότι για όλους αυτούς τους λόγους, τον λόγο θα έχει ο Υπουργός Δικαιοσύνης και ο Αναπληρωτής για είκοσι λεπτά, οι Υπουργοί κατ' εξαίρεση και προκειμένου η διαδικασία να κυλήσει ομαλά και να υπάρχει άπλετος χρόνος, όσον αφορά την εκπροσώπηση όλων των Κοινοβουλευτικών Ομάδων, θα μιλήσουν σαν Βουλευτές, ενώ οι Υπουργοί και οι Υφυπουργοί, οι οποίοι είναι εξωκοινοβουλευτικοί, δεν θα λάβουν καθόλου τον λόγο.
Γιατί το είπε αυτό ο Πρόεδρος;
Κατά τη γνώμη μου, λοιπόν, αν θέλετε, να θέσουμε κι εμείς ή να θέσουν οι συνάδελφοι Υπουργοί που είναι εξωκοινοβουλευτικοί την τήρηση όσων προβλέπει και το 66 και το 119 και να ζητήσουν και εκείνοι τον λόγο. Δεν τίθεται, κατά τη γνώμη, τέτοιο θέμα. Εάν, τελικά, το θέμα που θέτετε είναι χωροταξίας,…
Είναι ουσίας.
…εγώ θεωρώ ότι είναι λυμένα αυτά τα ζητήματα και από το 66 και από το 119 και δεν χρειάζεται αυτή η αντιπαράθεση στο αν οι Υπουργοί ή οι Αναπληρωτές Υπουργοί θα καθίσουν εδώ, κάτω ή δίπλα. Σε κάθε περίπτωση, κύριε Πρόεδρε, αν υπάρχει τέτοιο ζήτημα, να μας το πει το Προεδρείο. Και έπρεπε να μας το έχει πει από το πρωί.
Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα τον λόγο.
Ορίστε, κυρία Μπακογιάννη, έχετε τον λόγο.
Κύριε Πρόεδρε, δεν είναι τυχαίο ότι ο κ. Βούτσης, παλαιός κοινοβουλευτικός, είπε αυτά τα οποία είπε σήμερα το πρωί. Έχω ζήσει τρεις Αναθεωρήσεις Συντάγματος. Ίσχυε πάντοτε. Και γιατί ίσχυε πάντοτε; Επαναλαμβάνω: Διότι είναι θέμα Κοινοβουλευτικών Ομάδων. Το θέμα της συζήτησης του Συντάγματος δεν αφορά την κυβέρνηση, αφορά τη Βουλή, την πλειοψηφία και τη μειοψηφία. Όμως, δεν είναι δυνατόν, δεν έχει ποτέ ξανασυμβεί. Και αυτό το οποίο είπα δεν είναι θέμα χωροταξικό, όπως αφ' υψηλού ακούω να λέγεται. Είναι θέμα ουσίας. Εάν συζητάμε μέσα σε αυτή τη Βουλή την Αναθεώρηση του Συντάγματος, αν μη τι άλλο, να τηρήσουμε τους τύπους. Θέλετε να είναι άγραφος ο κανόνας; Θέλετε να αποδείξει στην πράξη; Να το πούμε και έτσι. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας της κυρίας Βουλευτού]] Εν πάση περιπτώσει, στη δημοκρατία - επαναλαμβάνω - η διαδικασία δεν είναι τύπος. Είναι ουσία και για αυτό και ο κ. Κατρούγκαλος κάθεται στο βουλευτικό έδρανο και δεν κάθεται στο υπουργικό έδρανο, διότι κάτι ξέρει από αυτή την υπόθεση.
Ήρθε ο κ. Κατρούγκαλος, που είναι και εισηγητής. Μήπως θέλετε, κύριε Κατρούγκαλε, να εκφράσετε γνώμη πάνω σε αυτό το θέμα;
Γιατί, κύριε Πρόεδρε; Μη χάνουμε τον χρόνο …
Κύριε Πρόεδρε, είναι προφανές - και μάλιστα είναι από τα στοιχεία που διαφοροποιεί τη συνταγματική Αναθεώρηση δημοκρατιών από μοναρχικά καθεστώτα - ότι στα δημοκρατικά καθεστώτα μόνο η Βουλή και κανένας άλλος, κανένα στοιχείο της, κανένας παράγοντας της εκτελεστικής εξουσίας, δεν συμμετέχει στην Αναθεώρηση. Για αυτόν τον λόγο και δημοσιεύεται το αναθεωρητικό ψήφισμα από τον Πρόεδρο της Βουλής και όχι από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Ακριβώς.
Από εκεί και μετά, όμως, δεν σημαίνει ότι ένας Υπουργός που δεν θέλει να συμμετάσχει στη διαδικασία της Βουλής, δεν έχει δικαίωμα να παρακολουθεί από τα υπουργικά έδρανα αυτή τη διαδικασία. Έτερον εκάτερον. Επομένως ο σεβασμός στη Βουλή πρέπει να αποδίδεται. Ποτέ εμείς δεν είχαμε διαφορετική στάση επ' αυτού. Μολονότι δεν παρακολούθησα την προηγούμενη συζήτηση, ερχόμουν ούτως ή άλλως για μια σχετική δήλωση. Το τελευταίο ημίωρο, μία ώρα, δέχτηκα πολλά τηλεφωνήματα. Κυκλοφορεί ως fake news ότι τάχα εγώ δήλωσα πως πρόκειται ο ΣΥΡΙΖΑ ως σύνολο ή ως ορισμένος αριθμός Βουλευτών του να αποσύρει την υποστήριξή του για το άρθρο 32. Όσο αυτό ήταν στο επίπεδο των fake news, θεώρησα ότι, εν πάση περιπτώσει, είναι από τα θέματα που πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε με τον τρόπο που πρέπει να αντιμετωπίζονται οι ψευδείς ειδήσεις που υποσκάπτουν τη δημοκρατία. Η Χάνα Άρεντ έλεγε ότι δεν μπορεί να λειτουργήσει η δημοκρατία, εάν αμφισβητούνται τα ίδια τα γεγονότα, διότι σε ποια βάση θα γίνει η αντιπαράθεση; Πληροφορήθηκα, όμως, με τεράστια έκπληξη ότι επ' αυτών των fake news τοποθετήθηκε η Νέα Δημοκρατία. Αυτό είναι πολύ μεγαλύτερο ολίσθημα. Όταν η Νέα Δημοκρατία προβαίνει εξαρχής σε αυτό που χαρακτήρισα - γιατί ήθελα να είμαι ήπιος - κοινοβουλευτική πονηριά, να δηλώνει, δηλαδή, ότι θα ψηφίζει διάταξη με την οποία δεν συμφωνεί και συμπληρώνει αυτό το ατόπημα με χειρότερο, να τοποθετείται επί δηλώσεως που δεν έγινε ποτέ, αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, εάν πρόκειται περί στάσης ευθύνης απέναντι στον κοινοβουλευτισμό. Εγώ θέλω να σας πω, λοιπόν, ότι η συζήτηση στην επιτροπή - και μέχρι τώρα στην Ολομέλεια - πήγε καλά, γιατί σεβόμαστε ο ένας τον άλλο, γιατί δεν καταφεύγουμε σε fake news και γιατί μιλάμε πάντοτε με βάση τις τοποθετήσεις των κομμάτων. Σας παρακαλώ, λοιπόν, και εσείς να μη σκιαμαχείτε, να έχετε το στοιχειώδες κοινοβουλευτικό ήθος, που δεν πρέπει να σας κάνει να τοποθετείστε επί fake news.
Ε, όχι και κοινοβουλευτικό ήθος, κύριε Κατρούγκαλε! Θα μας κάνετε μαθήματα κοινοβουλευτικού ήθους;
Τα fake news είναι fake news. Σας λέω, λοιπόν, ότι τον ίδιο σεβασμό που μας καλείτε εσείς να δείξουμε απέναντι στον κοινοβουλευτισμό, εμείς τον δείχνουμε με τη στάση μας. Σας σεβόμαστε ως κοινοβουλευτικές γυναίκες και κοινοβουλευτικούς άνδρες και σας ζητάμε το ίδιο. Μου φαίνεται εντελώς παράδοξο, όταν σας αποδίδω αυτή την τιμή, να μου την επιστρέφετε με αυτόν τον τρόπο. Επομένως, κύριε Πρόεδρε - για να εξηγηθούμε - , αυτή είναι η ύψιστη στιγμή του νομικού πολιτισμού μιας χώρας. Αλλάζουμε το Σύνταγμα. Πρέπει να το αλλάξουμε με υπευθυνότητα, σοβαρότητα και όχι fake news και κυρίως όχι εξευτελίζοντας τον εαυτό μας ως κοινοβουλευτικά κόμματα, σχολιάζοντας δηλώσεις που δεν υπάρχουν. Πρέπει όλοι να δείξουμε την υπευθυνότητα που ταιριάζει στη στιγμή.
Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα τον λόγο.
Κυρία Μπακογιάννη, να μην κάνουμε διάλογο, σας παρακαλώ. Σας παρακαλώ να μη γίνει διάλογος και να κλείσει το θέμα.
Για ένα μόνο λεπτό, κύριε Πρόεδρε. Κύριε Κατρούγκαλε, όταν εμείς κάναμε την τοποθέτηση, την κάναμε με πάρα πολύ μεγάλη σοβαρότητα. Όταν πάρα πολλά μέσα μιλούν για δική σας δήλωση, η κ. Κεραμέως με πολύ μεγάλη προσοχή είπε «εάν αυτά αληθεύουν». Μας έκανε τη διευκρινιστική δήλωση ο συνάδελφός σας, ο κ. Δουζίνας. Του είπαμε ότι τον ευχαριστούμε πάρα πολύ και χαιρόμαστε για αυτό. Και η συζήτηση έκλεισε. Θα σας παρακαλέσω, λοιπόν, πάρα πολύ μαθήματα κοινοβουλευτικού ήθους από ένα κόμμα το οποίο δεν αντιλαμβάνεται καν τι ακριβώς σημαίνει η έννοια, διότι προσπαθήσατε στην πρώτη σας απάντηση να ταιριάξετε τα δύο, η Νέα Δημοκρατία δεν δέχεται.
Σας παρακαλώ να κλείσει το θέμα.
Να ανακαλέσουν και οι Βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας που τοποθετήθηκαν.
Παρακαλώ να κλείσει το θέμα.
Με την ανάκληση από την πλευρά της Νέας Δημοκρατίας!
Η κ. Χριστοδουλοπούλου περιμένει να μιλήσει. Είναι και Αντιπρόεδρος της Βουλής και της ζητώ συγγνώμη εγώ προσωπικά. Ήρθε να μιλήσει και, όπως βλέπετε, κάθισε δίπλα και δεν είναι σωστό αυτό το πράγμα. Δίνω τον λόγο στην κ. Χριστοδουλοπούλου, για να προχωρήσουμε.
Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα τον λόγο.
Κύριε Παπαθεοδώρου, θα ανοίξουμε το θέμα και θα ζητήσουν και άλλοι τον λόγο.
Όχι, κύριε Πρόεδρε, να το κλείσουμε!
Θα μιλήσω για τριάντα δευτερόλεπτα.
Επί προσωπικού ζητάτε τον λόγο;
Ως Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος, διότι τοποθετήθηκε…
Να μην ανοίξουμε νέο θέμα, σας παρακαλώ.
Δεν ανοίγουμε νέο θέμα, κύριε Πρόεδρε. Επί του συγκεκριμένου.
Ωραία, έχετε τον λόγο για ένα λεπτό.
Δηλαδή, μετά την τοποθέτηση του γενικού εισηγητή της Κυβέρνησης, παραμένουμε - γιατί αυτό θέλω να επιβεβαιώσει - στο γεγονός ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, διά του γενικού του εισηγητού, επιβεβαιώνει τη θέση ότι δεν έχει αλλάξει τίποτα σε σχέση με το άρθρο 32 και την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ. Εάν αυτό είναι, κύριε Κατρούγκαλε, καλοδεχούμενο απολύτως.
Ησυχία, σας παρακαλώ!
Ακούστε το, διότι αυτό το οποίο έχει σημασία δεν είναι… [[Θόρυβος - διαμαρτυρίες από την πτέρυγα του ΣΥΡΙΖΑ]] Όπως καταλαβαίνετε, οι συνάδελφοι του ΣΥΡΙΖΑ δεν θέλουν να ακούσουν.
Δεν υπάρχει θέμα για συζήτηση. Να κλείσουμε το θέμα.
Αυτό που έχει σημασία, κύριε Πρόεδρε, δεν είναι εάν οι δημοσιογράφοι κατάλαβαν καλά τη θέση του ΣΥΡΙΖΑ ή όχι.
Να κλείσουμε το θέμα.
Ακούστε με, σας παρακαλώ. Τελειώνω. Δεν έχει σημασία, λοιπόν, εάν οι δημοσιογράφοι κατάλαβαν το θέμα καλά. Έχει σημασία τι λέει ο γενικός εισηγητής. Εάν, λοιπόν, ο γενικός εισηγητής επιβεβαιώνει ότι το άρθρο 32 δεν έχει καμμία αλλαγή σε σχέση με την πρόταση, αυτό νομίζω ότι λήγει και τη συζήτηση.
Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα τον λόγο.
Παρακαλώ, κύριε Υπουργέ, το θέμα είναι λήξαν. Μην το ξανανοίξουμε, σας παρακαλώ. Να ολοκληρώσουμε.
Κύριε Πρόεδρε, απολύτως σας σέβομαι και δεν θα τοποθετούμουν, αν δεν προηγείτο η προηγούμενη τοποθέτηση. Είναι σαν να αφήνει το θέμα ανοιχτό, εννοώντας - υπονοώντας - ότι υπήρχε προηγούμενη δήλωσή μου, ενώ ήμουν ξεκάθαρος, αναφερόμενος σε fake news.
Το διαψεύσατε αυτό. Εντάξει.
Και πρέπει να πω - μολονότι δεν βλέπω την κ. Μπακογιάννη - ότι όταν κάτι δηλώνεται σε βάρος συναδέλφου, δεν αρκούν οι υποθετικοί λόγοι, πρέπει να ακολουθεί διάψευση, ανάκληση, την οποία δεν την είδα. Αλλιώς θυμόσαστε - εσείς είστε παλαιός, παλαιότερος από εμένα - την παλιά τακτική των δικηγόρων να γράφουν στα δικόγραφα ακατανόμαστες φράσεις για τον αντίδικο και μετά να έχουν μία παραπομπή και να λένε «διαγράφονται επτά λέξεις», ώστε να διαβαστούν μεν, άλλα τάχα να ανακληθούν και να μην υπάρχουν καταγεγραμμένες ώστε να κινηθεί εναντίον τους ο αντίδικός τους. Πρέπει να είμαστε τίμιοι στη συμπεριφορά μας και ειλικρινείς. Για αυτόν τον λόγο, λοιπόν, θα πρέπει να έχουμε τον αμοιβαίο σεβασμό όχι μόνο απέναντι στο πρόσωπο ο ένας του άλλου, αλλά απέναντι στην αλήθεια.
Η κ. Μπακογιάννη επικαλέστηκε εθιμοτυπικό θέμα. Όμως, ο Κανονισμός δεν διαφοροποιείται όσον αφορά τη συνταγματική συζήτηση. Δεν διαφοροποιείται ο Κανονισμός της Βουλής. Επικαλέστηκε εθιμοτυπικό, αλλά ο Κανονισμός είναι σαφής. Ορίστε, κυρία Χριστοδουλόπουλου, έχετε τον λόγο.
Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα τον λόγο.
Κοιτάξτε, περιμένει μισή ώρα η κ. Χριστοδουλοπούλου. Θα σας δώσω μετά τον λόγο.
Εντάξει, κύριε Τζαβάρα, περιμένετε. Θα τα πείτε μετά.
Αυτό δεν μπορώ να το καταλάβω. Κακώς ανεβαίνει στο Βήμα, όταν τίθεται θέμα και υπάρχει ανοιχτή συζήτηση.
Έχω ανέβει προ πολλού στο Βήμα, κύριε Τζαβάρα.
Απευθύνομαι στον Πρόεδρο. Είμαι Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος και, επιτέλους, ο καθένας θα πρέπει να ξέρει τα δικαιώματά του σε αυτή την Αίθουσα με βάση τον Κανονισμό.
Ωραία.
Σας εκπροσώπησαν άλλοι.
Αυτό είναι δική σας εκτίμηση. Δεν αφορά κανέναν εκτός από εσάς. Δεν θέλω να κάνω άλλο σχόλιο.
Ακριβώς.
Παρακαλώ, να πέσουν οι τόνοι. Συζητάμε χωρίς λόγο.
Κύριε Πρόεδρε, θέλω τον λόγο.
Θα τον έχετε αμέσως μετά. Θα τον έχετε. Περιμένει τόση ώρα η κ. Χριστοδουλοπούλου.
Ωραία. Εγώ σέβομαι, λοιπόν, και θα τον έχω αμέσως μετά.
Νομίζω ότι συμφωνούμε όλοι ότι η συζήτηση για την Αναθεώρηση του Συντάγματος είναι μία κατ' εξοχήν αναστοχαστική διαδικασία. Γιατί είναι αναστοχαστική διαδικασία; Γιατί δεν γίνεται ούτε έρημην του χρόνου ούτε ερήμην του τόπου που συζητάει η Βουλή το θέμα της Αναθεώρησης. Άρα πρέπει να αναλογιστούμε τι έγινε χθες, τι συμβαίνει σήμερα και τι προσδοκάμε για αύριο. Με αυτές τις τρεις παραμέτρους μπορούμε να συζητήσουμε σοβαρά για το Σύνταγμα και την Αναθεώρησή του και να πατάμε σε στέρεα πόδια. Τι έγινε, λοιπόν, χτες και πώς πρέπει να απαντηθεί; Είπαν όλοι - είπε και πριν η κ. Μπακογιάννη - για την οκτάχρονη εμπειρία των μνημονίων. Τι έγινε, λοιπόν, στη διάρκεια των μνημονίων; Άντεξε το Σύνταγμα; Είπαν πολλοί συνάδελφοι ότι άντεξε το Σύνταγμα; Άντεξε πράγματι; Εγώ θα το βάλω διαφορετικά. Επιβλήθηκαν τα μνημόνια, επιβλήθηκε ένας άγριος καταναγκασμός και πειθάρχηση της κοινωνίας, μέσα σε μία ώρα έγινε βίαιη περικοπή μισθών και συντάξεων, μία σειρά από τομείς του δημοσίου ιδιωτικοποιήθηκαν, η κρίση που προέκυψε μέσα στη Βουλή από τα μνημόνια ήταν τόσο έκδηλη, που έφευγαν, διαγράφονταν Βουλευτές και υπήρχε μία διαδικασία δυναμική σε αυτή την κατεύθυνση. Για πείτε μου, λοιπόν, πού άντεξε το Σύνταγμα; Εμείς, λοιπόν, επειδή θεωρούμε ότι το Σύνταγμα είναι μεν ένα κείμενο διακήρυξης, αλλά είναι και ένα κείμενο ουσίας, που ρυθμίζει τα ζητήματα της λειτουργίας του κράτους και της δημόσιας διοίκησης, τη σχέση των πολιτών με το κράτος και τις σχέσεις των πολιτών μεταξύ τους, θεωρούμε ότι πρέπει να συζητήσουμε τα ακραία φαινόμενα που συνέβησαν στη διάρκεια των μνημονίων, γιατί για εμάς τα μνημόνια ήταν τραύμα, δεν ήταν ευκαιρία. Ήταν για εμάς τραύμα το ότι έγινε Πρωθυπουργός ένας τραπεζίτης που δεν είχε βουλευτική ιδιότητα. Ήταν για εμάς τραύμα το ότι αποφάσιζαν οι πιστωτές για το πώς θα κινούμαστε, πώς θα ζούμε και πώς θα αναπνέουμε. Ήταν για μας τραύμα το γεγονός ότι δεν υπήρχε η δυνατότητα της κοινωνικής διεκδίκησης, ώστε να μπορέσει να ανατραπεί αυτό το καθεστώς. Έτσι, λοιπόν, στη βάση αυτή, κάνουμε και τις συγκεκριμένες προτάσεις μας για την Αναθεώρηση του Συντάγματος. Θα αναφέρω παραδειγματικά τρεις, τέσσερις διατάξεις, για να εξηγήσω αυτό που λέω. Κατ' αρχάς, θέτουμε ως υπό αναθεώρηση τη διάταξη του άρθρου 28 παράγραφος 2, το οποίο προβλέπει ότι, σε περιπτώσεις που συνάπτονται διεθνείς συμβάσεις που απαξιώνουν ή μειώνουν ή εξαφανίζουν την εθνική και λαϊκή κυριαρχία, θα πρέπει να γίνεται δημοψήφισμα. Δεν είναι δυνατόν χωρίς δημοψήφισμα να μπορεί μία χώρα να δέχεται τόσο ασφυκτική πίεση, τέτοια οικονομική βαρβαρότητα, χωρίς να έχει τη δυνατότητα ο λαός να εκφραστεί. Άρα το πρώτο που προτείνουμε είναι αυτό. Το δεύτερο που προτείνουμε είναι ότι η πολιτική ανήκει στους πολιτικούς, σε αυτούς που έχουν δημοκρατική νομιμοποίηση και που τους εκλέγουν οι Έλληνες πολίτες. Δεν μπορεί να γίνεται Πρωθυπουργός ένας τραπεζίτης, ένας τεχνοκράτης, από το πουθενά, για να μπορέσει να πάρει μέτρα που δεν τολμούσε να πάρει η τότε πολιτική τάξη. Τρίτον, δεν μπορεί οι Βουλευτές να θεωρούν τη Βουλή καριέρα. Πρέπει να περιοριστεί ο αριθμός των θητειών, να είναι το ανώτερο δώδεκα χρόνια, ώστε πραγματικά οι Βουλευτές να αφήνουν ένα πολιτικό αποτύπωμα, αλλά να μην έχουν ως επάγγελμα την πολιτική, γιατί βλέπουμε τα διάφορα φαινόμενα που συμβαίνουν είτε με κληρονομική διαδοχή είτε με οποιεσδήποτε πλάτες ΜΜΕ ή επιχειρηματικών ελίτ. Τέλος, εμείς βιώσαμε ως τραύμα το γεγονός ότι σε αυτή τη χώρα δεν μπορούσε να αρθρωθεί ένας λόγος που να έχει σχέση με την ανεξαρτησία της. Θυμόσαστε ότι για το μνημόνιο κατέφυγαν κάποιοι πολίτες στη δικαιοσύνη και ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας είχε γνωμοδοτήσει ότι το μνημόνιο ήταν συμβατό με το Σύνταγμα. Επίσης, θα θυμόσαστε - γιατί οι περισσότεροι ήσασταν και τότε Βουλευτές - ότι είχαν γίνει δεκάδες ενστάσεις αντισυνταγματικότητας και η τότε κυβέρνηση και νυν Αντιπολίτευση υποστήριζε πως ό,τι συνέβαινε στη χώρα ήταν απολύτως συνταγματικό. Τώρα, με τι αξιοπιστία μπορούμε να συζητήσουμε για το χθες και για το τι πρέπει να κάνουμε για να εξασφαλιστεί ότι δεν θα επαναληφθούν τα ίδια φαινόμενα; Ας έρθουμε, όμως, και στο σήμερα και, μάλιστα, στο πρόσφατο σήμερα. Χλευάζονται, συκοφαντούνται Βουλευτές, οι οποίοι πράττουν, ψηφίζουν και εκφράζουν τη γνώμη τους σύμφωνα με την ελεύθερη συνείδησή τους. Αυτό, κυρίες και κύριοι, το προβλέπει το άρθρο 60 του Συντάγματος. Και, όμως, εσείς τους ονομάζετε «γυρολόγους», «αποστάτες», «εκβιαζόμενους», «πληρωμένους». Τελικά, τι πιστεύετε; Ο Βουλευτής έχει ελευθερία συνείδησης να κάνει και να πει οτιδήποτε; Και, αν ναι, τότε γιατί κάνετε όλη αυτή τη φασαρία; Γιατί χλευάζετε τους Βουλευτές που έστειλαν την επιστολή να λογίζονται στην κυβερνητική πλειοψηφία και δημιουργείτε τέτοιον ντόρο, επειδή εσείς θεωρείτε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να κυβερνήσει; Άρα, και για το σήμερα, μπορούμε να κατανοήσουμε ότι ούτε το Σύνταγμα σέβονται ούτε έχουν και κάποια πρόταση για διέξοδο από την κρίση. Πρέπει να υπενθυμίσω εδώ, ότι στην πρώτη αναθεωρητική Βουλή - πέμπτη κατά σειρά - που έγινε μετά την πτώση της χούντας, έγινε πρόταση ο Βουλευτής που φεύγει από ένα κόμμα να χάνει τη βουλευτική του ιδιότητα. Και παρ' όλο που ήταν νωπές οι μνήμες της περιόδου '63- '65, με την αποστασία, αυτή η πρόταση δεν έγινε δεκτή. Επαναλήφθηκε το 2008. Ούτε και τότε έγινε δεκτή. Τι ακριβώς θέλετε; Αν θέλετε να μιλήσετε για το σήμερα, να κάνετε μία τέτοια πρόταση, για να μπορέσει και η Βουλή να το αντιμετωπίσει και να το ρυθμίσει. Αλλιώς, παρακαλώ πολύ να σέβεστε το Σύνταγμα, να μην προσβάλλετε ανθρώπους, να μη χλευάζετε συμπεριφορές πολιτικές, που στηρίζονται στην ελευθερία της συνείδησης. Και ερχόμαστε στο αύριο. Το αύριο με ποιον τρόπο, πραγματικά, μπορεί να ελεγχθεί, έτσι ώστε να μην επαναληφθούν τα ίδια πράγματα; Με ποια πρόταση; Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας είναι οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί. Τι πάει να πει αυτό; Σημαίνει ότι καταργείται η πολιτική της αναδιανομής του εισοδήματος, ότι απαγορεύεται. Ό,τι υπάρχει, θα υπάρχει, εφόσον οι προϋπολογισμοί είναι ισοσκελισμένοι. Αυτό το ζήτημα σημαίνει ότι καταργεί έτσι το Σύνταγμα από μόνο του τον κοινωνικό ανταγωνισμό, την ταξική πάλη, που λέγαμε παλιά. Διότι διεξάγονται αγώνες για να αυξηθούν τα κοινωνικά δικαιώματα. Εμείς θα λέμε: «Όχι, δεν αυξάνουμε τους μισθούς, τις συντάξεις, διότι θέλουμε ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς.»; Μέσα από αυτή την πρόταση γίνεται και αναδρομική νομιμοποίηση των μνημονίων. Διότι για αυτούς τα μνημόνια ήταν η μεγάλη ευκαιρία να βγάλουν οι δανειστές τα δύσκολα και αυτοί να μην υποστούν το πολιτικό κόστος. Παρ' όλα αυτά, το δέχτηκαν, όμως η ελληνική κοινωνία καταλαβαίνει τι ακριβώς παίχτηκε στη διάρκεια των μνημονίων. Πιστεύω, λοιπόν, ότι σήμερα, αν πρέπει να αναστοχαστούμε, είναι πάνω σε αυτές τις τρεις διαστάσεις του χρόνου, στο χθες, στο σήμερα και στο αύριο. Οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ ανταποκρίνονται σε αυτές τις τρεις διαστάσεις, γιατί ακριβώς θεωρούμε ότι το πολιτικό σύστημα βρίσκεται σε μία μεταβατική φάση. Η Νέα Δημοκρατία δεν μπορεί να αντιληφθεί τη ρευστότητα του πολιτικού τοπίου, όπως ισχύει σήμερα. Εμείς την έχουμε αντιληφθεί και γι' αυτό ψηφίσαμε την απλή αναλογική και θέλουμε να την κατοχυρώσουμε και συνταγματικά. Δεν αντιλαμβάνεται τι κρύβεται και ποιες είναι οι υπόγειες διαδρομές της κοινωνίας απέναντι σ' όλα αυτά τα ζητήματα που τέθηκαν και που πραγματικά την εξόντωσαν και οικονομικά και υπαρξιακά και κοινωνικά. Με βάση αυτό, λοιπόν, νομίζω ότι ήρθε η ώρα να μιλήσουμε πραγματικά και να πούμε τελικά ότι το Σύνταγμα και η αναθεωρητική διαδικασία δεν είναι νομική άσκηση, δεν είναι υπόθεση των ειδικών. Είναι μια κατ' εξοχήν ζωντανή πολιτική διαδικασία - και έτσι πρέπει να την παρακολουθήσει ο ελληνικός λαός - , με βάση την οποία αναδεικνύονται τα πολιτικά ζητήματα, τα πολιτικά κενά, η έλλειψη θεσμικών αντίβαρων που οδήγησαν σ' αυτή την τραγωδία - γιατί μια πραγματική τραγωδία ήταν ο καιρός των μνημονίων - , για να μπορέσουμε να εξασφαλίσουμε ότι δεν θα επαναληφθεί. Άρα προτάσεις που δίνουν ακόμα και την ανώτατη παιδεία στην αγορά - γιατί αυτό κάνατε επί επτά χρόνια με τα μνημόνια, όλα στην αγορά, όλα στο ιδιωτικό κεφάλαιο - , ακόμα και αυτό, να κατανοήσει σε ποιο πολιτικό πλαίσιο υπάγεται, για να μπορέσει να καταλάβει ότι, όπως την κοινωνική ασφάλιση τη θέλετε ιδιωτική, κατά το πνεύμα της Χιλής, έτσι θέλετε και την παιδεία ιδιωτική, έτσι τα θέλετε όλα ιδιωτικά, όπως είχατε προσπαθήσει να κάνετε με το νερό, με την ενέργεια, και που εμείς τα επαναφέρουμε σαν δημόσια αγαθά που χρήζουν προστασίας. Εδώ, λοιπόν, θα αναμετρηθούμε. Πρέπει να καταλάβετε ότι οι συζητήσεις επί της διαδικασίας και επί του ζητήματος αν θα έχουν κατεύθυνση ή όχι τα αναθεωρητικά άρθρα στο Σύνταγμα έχουν να κάνουν με τη φοβερή ανασφάλεια της Νέας Δημοκρατίας για το αν θα κερδίσει τις εκλογές. Πρέπει να ξέρετε, συναδέλφισσες και συνάδελφοι, ότι είναι η μόνη αναθεωρητική διαδικασία που δεν έχει τη βεβαιότητα ότι η αναθεωρητική Βουλή θα είναι η ίδια με την προτείνουσα Βουλή. Σε όλες τις προηγούμενες Αναθεωρήσεις ήταν η ίδια κυβέρνηση που έκανε την πρόταση και η ίδια κυβέρνηση που τα ψήφιζε. Εδώ αγωνιούν, γι' αυτό βάζουν όλα αυτά τα ζητήματα. Έχει πέσει ηττοπάθεια και πανικός γύρω από το διακύβευμα των εκλογών, γιατί το μόνο τραύμα που έζησε αυτά τα χρόνια η Νέα Δημοκρατία είναι ότι δεν ήταν στην κυβέρνηση. Αυτό το τραύμα βίωσε και αυτό προσπαθεί να επουλώσει και, όσο αργεί, χάνουν την ψυχραιμία τους και χάνουν και τη δυνατότητα σοβαρής αντιμετώπισης και σοβαρού διαλόγου μέσα στη Βουλή. Σας ευχαριστώ.
Κι εγώ σας ευχαριστώ.
Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα τον λόγο.
Μόλις τελείωσε την ομιλία του ο Υπουργός Δικαιοσύνης κ. Καλογήρου, είχα δώσει τον λόγο στην κ. Χριστοδουλοπούλου, η οποία ήρθε εδώ. Ζήτησε τον λόγο η κ. Μπακογιάννη, έγινε αυτός ο παρατεταμένος διάλογος και περίμενε. Εσείς είστε ευγενής. Λογικό είναι που μίλησε.
Κύριε Πρόεδρε, τον λόγο.
Δεν σας αφαίρεσα τον λόγο, κύριε Τζαβάρα. Το αντιλαμβάνεστε.
Έχω το δικαίωμα να κάνω μια παρέμβαση.
Ασφαλώς και το έχετε. Ορίστε, έχετε τον λόγο.
Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Καλό είναι, όμως, να μη μιλάμε για τραύματα σ' αυτή την Αίθουσα, γιατί αν υπάρχει κάποιος που μεταφέρει ένα τραύμα διαχρονικά σ' αυτόν τον τόπο, αυτό είναι το τραύμα που μονίμως προσπαθεί να επουλώσει η Αριστερά, επαγγελλόμενη μια επανάσταση, για την οποία προσποιείται ότι δεν έχει καταλάβει ότι έχει ήδη γίνει και απέτυχε. Αυτό είναι το ένα. Το δεύτερο: Σέβομαι και εκτιμώ τον Υπουργό Δικαιοσύνης, πλην όμως επειδή το θέμα τού ποιος είναι ο αποκλειστικός φορέας της αναθεωρητικής διαδικασίας ετέθη στην αρχή της σημερινής συζήτησης και μάλιστα με απόφαση του Προέδρου της Βουλής, ήδη έχει αποσαφηνιστεί ότι τον λόγο δικαιούνται να παίρνουν μόνο οι Βουλευτές. Γιατί; Διότι ακριβώς αυτή η διαδικασία είναι διαδικασία η οποία, πρώτον, προβλέπεται από το άρθρο 110 του Συντάγματος και από το άρθρο 119 του Κανονισμού της Βουλής. Με βάση το άρθρο 119 του Κανονισμού της Βουλής, η πρόταση και η έκθεση της επιτροπής, η οποία επεξεργάστηκε τις προτάσεις κατά τη μέχρι σήμερα επεξεργασία τους, αυτή ακριβώς εγγράφεται σε ειδική ημερήσια διάταξη. Στις ειδικές ημερήσιες διατάξεις είναι γνωστό ότι εφαρμόζονται όλες οι γενικές διατάξεις, στον βαθμό βεβαίως που προσαρμόζονται ή μπορούν να προσαρμοστούν στο πλαίσιο των κανόνων που ισχύουν. Το πλαίσιο των κανόνων που ισχύουν, επαναλαμβάνω, είναι ότι η αποκλειστική αρμοδιότητα της Αναθεώρησης του Συντάγματος ανήκει στη Βουλή, άρα δικαίωμα λόγου έχουν μόνο οι Βουλευτές και όχι οι Υπουργοί που δεν έχουν βουλευτική ιδιότητα. Αυτό το θέμα είναι λυμένο. Τώρα, εάν υπάρχει ζήτημα και για την παρουσία του Υπουργού Δικαιοσύνης, αυτό επίσης είναι λυμένο και κανένας δεν θέτει τέτοιο πρόβλημα, γιατί, παρ' όλο που δεν προκύπτει από καμμία ρητή διάταξη του Κανονισμού ή του Συντάγματος, το να συμμετέχει στη συζήτηση αυτή ο Υπουργός Δικαιοσύνης έχει καθιερωθεί εθιμικώ δικαίω με μια κοινοβουλευτική παράδοση, την οποία κανένας από εμάς δεν διανοείται να αμφισβητήσει. Αυτό πιστεύω ότι ήταν το πνεύμα της συζήτησης που έγινε στην αρχή της διαδικασίας και υπ' αυτό το πνεύμα εξακολουθεί να γίνεται η συζήτηση. Τώρα, εάν κάποιοι έχουν με την ιδιότητα του Υπουργού την αίσθηση ότι σ' αυτή την ιερή διαδικασία που διανύουμε σήμερα, αύριο και μεθαύριο, η παρουσία τους στα κυβερνητικά έδρανα θα τους προσδώσει κάτι όσον αφορά την επικοινωνιακή τους εικόνα, αυτό είναι δικό τους θέμα και δεν αφορά τη διαδικασία, την οποία διανύουμε και την οποία προχωρούμε με άψογο τρόπο. Η κ. Μπακογιάννη, λοιπόν, αυτό ήθελε να τονίσει και δεν ήθελε - προς Θεού - να θέσει θέματα Κανονισμού. Τώρα, όσον αφορά - και τελειώνω - το θέμα των fake news, είναι προφανές ότι η συνάδελφος πράγματι πληροφορήθηκε, είτε από κάποιο site είτε από κάποια εφημερίδα, αλλά ενδεχομένως και από συζητήσεις που έχουν γίνει στην Αίθουσα, ότι υπάρχει αυτή η πιθανότητα. Με βάση το γεγονός ότι ευθαρσώς ο κ. Δουζίνας και με κάθε ειλικρίνεια και με κάθε εντιμότητα είπε ότι τέτοιο θέμα δεν τίθεται, παύει να υπάρχει αντικείμενο συζήτησης και από εκεί και πέρα θεωρώ ότι το θέμα έχει λήξει.
Ο κ. Παπαθεοδώρου έχει τον λόγο.
Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα τον λόγο ως Κοινοβουλευτική Εκπρόσωπος.
Επειδή μίλησε ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας ζητώντας τον λόγο προηγουμένως …
Κύριε Πρόεδρε, έχω μιλήσει …
Δεν τον θέλετε. Το λέω για να μην παρεξηγηθούμε. Θα μιλήσει η κ. Βάκη και μετά ο Πρόεδρος της Βουλής κ. Βούτσης, ο οποίος έχει ζητήσει τον λόγο. Παρακαλώ να συντομεύουμε. Κυρία Βάκη, έχετε τον λόγο.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Δεν σκόπευα να πάρω τον λόγο, διότι το θέμα επιλύθηκε πριν και μίλησε διεξοδικά και εκτενώς ο Υπουργός Δικαιοσύνης. Θεωρώ ότι, εάν πρέπει να υπάρχει ένα πεδίο και ένα σημείο αντιπαράθεσης αυτή τη στιγμή μέσα σ' αυτή την Αίθουσα, αφορά αυτή τη διαρροή που έγινε και απ' ό,τι λέγεται στο site έχει γίνει διαρροή από το κόμμα σας… [[Θόρυβος από την πτέρυγα της Νέας Δημοκρατίας]] Μισό λεπτό. Fake news, στην κυριολεξία fake news περί του άρθρου 32. Όταν, λοιπόν, μια διαρροή σ' ένα site αναπαράγεται από το Βήμα της Βουλής στην κορυφαία πράξη δημοκρατίας, που είναι η συνταγματική Αναθεώρηση …
Ποιο είναι το πρόβλημα; Καταλογίζετε δόλο στη συνάδελφο; Πείτε το ευθαρσώς.
Παρακαλώ, μη διακόπτετε.
Εγώ περιγράφω και καταγράφω αυτό το οποίο συνέβη. Αυτό, κύριε Τζαβάρα, θα μου επιτρέψετε να πω ότι πρέπει να μας προβληματίσει λίγο για τη δημοκρατία μας. Εν πάση περιπτώσει, επειδή θεωρώ ότι είναι μια διαδικασία - δεν το θεωρώ εγώ, το λέει το Σύνταγμα - που οφείλει να διεξάγεται με συναίνεση, με σεβασμό αμοιβαίο, με εμπιστοσύνη και με ηρεμία και επειδή είναι πραγματικά κρίμα να διαταραχθεί αυτό το καλό κλίμα, θέλω να σας πω - αναφερθήκατε πριν στο θέμα αυτό που προέκυψε για τους Υπουργούς - ότι όντως είναι μια διαδικασία που διεξάγεται μεταξύ Κοινοβουλευτικών Ομάδων, ότι μόνο οι Βουλευτές - και πολύ σωστά - λαμβάνουν τον λόγο. Εάν και εφόσον υπάρχουν εξωκοινοβουλευτικοί Υπουργοί, φυσικά και δεν έχει πάρει κανένας απ' αυτούς τον λόγο. Εάν το πρόβλημα, το οποίο είναι ένα παλαιό κοινοβουλευτικό έθος, αφορά το πού πρέπει να κάθονται και θεωρούμε ότι αυτό προσβάλλει τη διαδικασία, το αν κάθονται στα έδρανα αυτά ή στα άλλα, αυτό ας το αποφασίσουν οι ίδιοι. Θεωρώ, όμως, ότι έχουν δοθεί επαρκείς εξηγήσεις.
Παρακαλώ, κυρία Βάκη, νομίζω ότι αυτό το θέμα έχει λυθεί.
Λύθηκε και είναι κρίμα να διαταραχθεί ένα καλό κλίμα ηρεμίας και συναίνεσης, κύριε συνάδελφε.
Παρακαλώ, ο Πρόεδρος της Βουλής, ο κ. Βούτσης, έχει τον λόγο.
Δεν θέλω επ' αυτών των θεμάτων να αναφερθώ. Θέλω απλώς μια ανακοίνωση να κάνω για τη διαδικασία, για να είναι σαφές αύριο. Όμως, επί τη ευκαιρία, είμαι υποχρεωμένος να πω ότι απορώ πώς έγινε καν αυτή η κουβέντα. Το πρωί τα είχαμε λύσει όλα. Όπως το κράτος έχει συνέχεια, έχει και η Βουλή συνέχεια. Δεν είναι, δηλαδή, ο καθένας όποτε έρχεται να επαναλαμβανόμαστε. Είναι, λοιπόν, σαφές ότι στα υπουργικά έδρανα μπορούν και εγώ θα έλεγα ότι είναι και υποχρέωσή τους να παρακολουθούν τις διαδικασίες της Βουλής, όταν τους το επιτρέπουν το Υπουργείο τους και οι δουλειές τους, όλοι οι Υπουργοί, ανεξάρτητα αν έχουν ή δεν έχουν δικαίωμα παρέμβασης στη διαδικασία. Σας το λέω αυτό, διότι και στη διαδικασία για τον Κανονισμό της Βουλής και στη διαδικασία για τον προϋπολογισμό της Βουλής, που είναι εντελώς αυτόνομες διαδικασίες και αφορούν μόνο τις Κοινοβουλευτικές Ομάδες, ευτυχώς υπήρχαν ενδιαφερόμενοι Υπουργοί, γυναίκες και άντρες, που παρακολουθούσαν απλώς τη διαδικασία, όταν δεν είχαν το δικαίωμα λόγου. Άρα, επίσης, είναι απολύτως λυμένο αυτό το πράγμα και δεν έχει καμμία σχέση με την επικοινωνιακή διάθεση του οποιουδήποτε, όπως έκανε έναν υπαινιγμό ο αγαπητός κ. Τζαβάρας. Απλώς θέλω να πω - διότι άκουσα προηγούμενα μια ομιλία - για την αυριανή διαδικασία, ότι, όπως είπαμε το πρωί, στις 10.00΄ αύριο το πρωί θα συζητήσουμε κατ' αρχάς και θα λύσουμε και το παρεμπίπτον ζήτημα το οποίο έχει τεθεί και επί του οποίου είχαν και προηγούμενα κάνει ενημέρωση ο κ. Κατρούγκαλος και ο κ. Λοβέρδος μετά τη συνάντηση των εισηγητών που έγινε. Θα δοθεί ο λόγος, κατά το σχετικό άρθρο, από πέντε λεπτά στους Κοινοβουλευτικούς ή σε όποιους θέλουν εκ μέρους των Κοινοβουλευτικών Ομάδων και ύστερα θα αποφασίσουμε επ' αυτού του ζητήματος, έτσι ώστε και η αυριανή διαδικασία να κυλήσει μέχρι τέλους με πλήρως αποσαφηνισμένο αυτό το τοπίο. Σας το λέω για τις 10.00΄, διότι ακούστηκε προηγούμενα ότι καλύτερα είναι να γίνει στις 12.00΄ και αυτό σχετίστηκε με το ότι είπαν ότι μέχρι αύριο στις 12.00΄, αλλά ούτε αυτό είναι ακριβές. Μπορούν και στις 13.00΄ ή στις 11.00΄ τα κόμματα να δώσουν τα ψηφοδέλτια, το πώς θέλουν να είναι γραμμένα τα άρθρα. Αυτό είναι τεχνικό θέμα. Δεν είναι πολιτικό θέμα. Το άλλο, το πολιτικό, θα λυθεί το πρωί στις 10.00΄. Ευχαριστώ.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Προχωρούμε με τη Βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας κ. Κεφαλογιάννη.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, βρισκόμαστε πλέον στην τελική ευθεία της διαδικασίας Αναθεώρησης του Συντάγματος από την παρούσα Βουλή. Μέσα από τις συνεδριάσεις της αρμόδιας επιτροπής είναι πλέον αντιληπτό αυτό που είπε από την αρχή η Αξιωματική Αντιπολίτευση, ότι το κυβερνών κόμμα προχώρησε συνειδητά σε ένα ατελέσφορο αναθεωρητικό εγχείρημα, την ώρα που η πολιτική ζωή του τόπου βουλιάζει με ευθύνη δική σας στην απαξίωση και την προεκλογική πόλωση, χωρίς την απαιτούμενη πολιτική συναίνεση, που αποτελεί και το θεμέλιο της μακροβιότητας των συνταγματικών κειμένων. Επιλέξατε να προχωρήσετε σε μια αναθεωρητική διαδικασία κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του προεκλογικού σχεδιασμού σας. Εκεί, άλλωστε, έγκειται και η συμπύκνωση των εργασιών της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής. Εδώ και τέσσερα χρόνια μεθοδεύετε με τα πεπραγμένα σας την υπονόμευση των πολιτικών θεσμών, μετατρέποντας την οικονομική κρίση σε θεσμική. Αυτός είναι ο θλιβερός απολογισμός σας, για τον οποίο θα κριθείτε σύντομα από τον ελληνικό λαό. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η Αναθεώρηση του Συντάγματος αποτελεί την κορυφαία δημοκρατική διαδικασία. Το Σύνταγμα του 1975 ήταν ο θεμέλιος λίθος της πολιτικής και δημοκρατικής ομαλότητας στη χώρα. Οποιαδήποτε απόπειρα αναθεώρησής του οφείλει να συμβάλει στη διεύρυνση της δημοκρατίας πέρα και πάνω από μικροκομματικά παίγνια και πολιτικές σκοπιμότητες. Δυστυχώς τα εμβληματικά σημεία της αναθεωρητικής πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ αποτελούν, πλην εξαιρέσεων, μερικά ακόμα επικοινωνιακά τεχνάσματα κενά περιεχομένου. Θα αναφερθώ χαρακτηριστικά στην πρόταση του κυβερνώντος κόμματος για το άρθρο 3 του Συντάγματος περί ανάγκης κατοχύρωσης της θρησκευτικής ουδετερότητας του κράτους. Το άρθρο 3, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, υπηρετεί την ιστορικότητα των σχέσεων του ελληνικού Κράτους από συστάσεώς του με την Εκκλησία και ρυθμίζει τις σχέσεις της ελληνικής πολιτείας με το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Επομένως είναι σφάλμα να υποστηρίζετε ότι η ενδεχόμενη αναθεώρησή του μπορεί να ρυθμίζει διαφορετικά τις σχέσεις Κράτους - Εκκλησίας. Το σημαντικότερο όλων είναι, όμως, ότι από το ισχύον Σύνταγμα δεν θεμελιώνεται κανένας περιορισμός στην άσκηση θρησκευτικής ελευθερίας. Χρέος, λοιπόν, της παρούσας Βουλής είναι να μην αφήσει τα τεχνάσματα αυτά να γίνουν τροχοπέδη στις πραγματικές ανάγκες που έχει ο τόπος. Χρέος της παρούσας Βουλής είναι να μην επιτρέψει τη διαλυτική λογική σας να επικρατήσει. Σε αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση προσβλέπει και η πρότασή σας για καθιέρωση της απλής αναλογικής στον εκλογικό νόμο, αψηφώντας ότι η ακυβερνησία και η πολιτική αστάθεια έχουν οδηγήσει πολλές φορές τον τόπο σε μοιραία λάθη. Αυτό μας διδάσκει η σύγχρονη ιστορία αλλά και τα πολιτικά αδιέξοδα στα οποία έχουμε βρεθεί. Τον λογαριασμό, όμως, καλείται πάντα να τον πληρώσει ο ελληνικός λαός. Στην προσπάθειά σας να αποκαταστήσετε τη χαμένη σας επαφή με τον λαό, καταφεύγετε στην εργαλειοποίηση του Συντάγματος. Ο τόπος δεν χρειάζεται περισσότερα δημοψηφίσματα για να θεραπευτεί από σαθρές πολιτικές αποφάσεις. Θυμίζω ότι το 2015 παραλίγο να βρεθούμε εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης με το παραπλανητικό δημοψήφισμα που διενεργήσατε για να καταστήσετε τον ελληνικό λαό συνυπεύθυνο στην τυχοδιωκτική σας διαπραγμάτευση. Ενίσχυση, λοιπόν, της συμμετοχής των πολιτών στη διαδικασία λήψης πολιτικών αποφάσεων δεν σημαίνει περισσότερα δημοψηφίσματα. Σημαίνει ενίσχυση της εμπιστοσύνης του λαού στους δημοκρατικούς θεσμούς και στην αποτελεσματικότητα των κυβερνήσεων. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η προστασία της κοινοβουλευτικής σταθερότητας, η θωράκιση της έννοιας της ισονομίας, ο εκσυγχρονισμός της δικαιοσύνης και της λειτουργίας των ανεξάρτητων αρχών είναι κάποιες από τις στοιχειώδεις κοινές κατευθύνσεις που προέκυψαν από τη διαδικασία αυτή, υπό αίρεση βέβαια, καθώς η αναθεωρητική Βουλή ξεκάθαρα δεν δεσμεύεται ως προς το περιεχόμενο των κατευθύνσεων αυτών. Έγινε πολύ μεγάλη κουβέντα για το άρθρο 32, στο οποίο συμφωνούμε ως προς την κατεύθυνση, δηλαδή την αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από την πρόωρη διάλυση της Βουλής και την προσφυγή σε εκλογές. Για το τι είπε τελικά ο κ. Κατρούγκαλος δεν μπορούμε ακριβώς να ξέρουμε. Αυτό που μπορούμε, όμως, να πούμε είναι ότι μετά την κατακραυγή αποφύγαμε τον απόλυτο εξευτελισμό και μπορείτε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, εδώ και τώρα να δεσμευθείτε ότι θα ψηφίσετε όλοι οι Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ…
Μα, τι λέτε τώρα; Σας παρακαλούμε! Είναι ψέματα. Το δήλωσε ο άνθρωπος.
Τι είναι αυτά που λέτε; Μα, πού τα βρήκατε αυτά;
Σας παρακαλώ, κύριοι συνάδελφοι, εντάξει.
…όλα τα άρθρα της αναθεωρητικής πρότασής σας.
Όταν μιλάει ένας Βουλευτής…
Αλλιώς, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θα μείνετε στην ιστορία ως το κόμμα που καταψήφισε τον ίδιο του τον εαυτό. Εμείς προειδοποιούμε.
Ορίστε ποιος τα διαρρέει. Φάνηκε ποιος τα διαρρέει.
Στο non paper τα βρήκατε; Ολόκληρη συζήτηση κάναμε πριν.
Κυρία Βάκη, σας παρακαλώ!
Ένα άλλο ζήτημα που πρέπει να θέσουμε είναι ότι, δυστυχώς, για άλλη μια φορά χάνεται μια ιστορική ευκαιρία μιας ριζικής μεταρρύθμισης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, μιας μεταρρύθμισης που θα σήμαινε αναβάθμιση των δημοσίων πανεπιστημίων, περισσότερη ακαδημαϊκή ελευθερία και περισσότερες ευκαιρίες για επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο. Η ελληνική κοινωνία, με ευθύνη του ΠΑΣΟΚ το 2008 και του ΣΥΡΙΖΑ τώρα, καταδικάζεται και πάλι επί μακρόν στο κρατικό μονοπώλιο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που ευτελίζεται καθημερινά με υπογραφή ΣΥΡΙΖΑ από την ασυδοσία και τις εικόνες παρακμής, όπως άλλωστε έχουν ευτελιστεί και οι υπόλοιπες εκπαιδευτικές βαθμίδες από την πλήρη απαξίωση της έννοιας της αριστείας και της προόδου.
Γελοιότητες! Για να υποστηρίζετε τόσο πολύ τα ψέματα πρέπει να τα διαρρέετε εσείς.
Κύριε Ηγουμενίδη, σάς παρακαλώ! Μη διακόπτετε. Δεν είναι σωστό.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η χώρα χρειάζεται την πολιτική βούληση για ενότητα και ανανέωση, που θα προάγει την οικονομική και την κοινωνική πρόοδο. Οι Έλληνες πολίτες έχουν ανάγκη τα κατάλληλα πολιτικά ερείσματα, ώστε να αποκαταστήσουν και πάλι την εμπιστοσύνη τους στους δημοκρατικούς θεσμούς. Έχουμε ιστορική ευθύνη να δώσουμε αγώνα μαζί με την κοινωνία για να αντισταθούμε στην άνοδο του λαϊκισμού και της δημαγωγίας. Η παράταξη μας, διαχρονικά πιστή στις φιλελεύθερες, δημοκρατικές αρχές της, εισηγήθηκε μια αναθεωρητική πρόταση μακριά από ιδεολογικούς βερμπαλισμούς. Προτείνουμε την συνταγματική προστασία του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της χώρας και της ανάγκης για κοινωνική ευημερία μέσα από την ανάπτυξη, τον εκσυγχρονισμό του κράτους, της δικαιοσύνης και των κοινοβουλευτικών θεσμών. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει προειδοποιητικά το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας της κυρίας Βουλευτού]] Θέτουμε στην κρίση όλων των δημοκρατικών δυνάμεων του ελληνικού Κοινοβουλίου το σύνολο των άρθρων της πρότασης μας, έτσι ώστε η επόμενη αναθεωρητική Βουλή - και αφού μεσολαβήσει η κρίση του κυρίαρχου ελληνικού λαού - να αποφασίσει για το περιεχόμενο των αναθεωρητέων άρθρων. Η χώρα χρειάζεται μια μεγάλη συλλογική προσπάθεια για να ξανασταθεί στα πόδια της. Θεσμικός εγγυητής σε αυτή την προσπάθειά μπορεί να είναι ένα πιο δημοκρατικό και σύγχρονο Σύνταγμα, το Σύνταγμα των Ελλήνων και όχι της εκάστοτε πλειοψηφίας. Ευχαριστώ πολύ.
Κι εγώ ευχαριστώ.
Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα τον λόγο.
Τι είπατε;
Κύριε Πρόεδρε, ήθελα να πω για το άρθρο 3 που ανέφερε η προλαλήσασα.
Μετά θα μιλήσετε και θα τα πείτε. Ο κ. Ψυχογιός, Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, έχει τον λόγο.
Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, με την ολοκλήρωση των εργασιών της Επιτροπής για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, της οποία υπήρξα και εγώ μέλος, φτάνουμε σήμερα στην Ολομέλεια, μια κορυφαία διαδικασία για τη δημοκρατία και τον κοινοβουλευτισμό. Έπειτα από έναν εκτενή διάλογο, ο οποίος διεξήχθη στην επιτροπή, εκφράστηκαν οι απόψεις όλων των κομμάτων για τις προτάσεις και τις υπό αναθεώρηση διατάξεις. Από όλη αυτή τη γόνιμη, σε γενικές γραμμές, διαδικασία είχαμε την ευκαιρία να δούμε και κάποιες συγκλίσεις με τις υπόλοιπες παρατάξεις, πλην βέβαια της ναζιστικής Χρυσής Αυγής που αυτό που επιδιώκει είναι να καταργήσει και το Σύνταγμα και τη δημοκρατία. Αλλά και με τις άλλες δυνάμεις σε αρκετά ζητήματα δυστυχώς παραμένουμε δύο κόσμοι με διαφορετικές προτεραιότητες, διαφορετικές αξίες και στοχεύσεις. Ακούσαμε για Σύνταγμα ευτυχίας από τον γενικό εισηγητή της Νέας Δημοκρατίας, νομίζω λίγο αδόκιμη και άστοχη η έκφραση, για το επίπεδο του κ. Τασούλα, αλλά, εν πάση περιπτώσει, να αποδειχθεί.
Έβαλα και εισαγωγικά.
Ωραία, τότε εντάξει. Σε κάθε περίπτωση, όμως, μπορεί να εννοείτε μεταφορικά ότι θα ευτυχήσουν οι θεσμοί με αυτές τις αλλαγές με τις οποίες τους ενισχύουμε ή ότι οι κοινωνικές ομάδες που είναι στο περιθώριο και αυτές θα ευτυχήσουν μέσα από αυτές διατάξεις. Μπορεί να εννοείτε αυτό.
Τότε δεν θα έβαζα εισαγωγικά.
Εντάξει. Ή για δημοσιονομικούς όρους, στους οποίους αναφερθήκατε, όπου εκεί ερχόμαστε στην ουσία να θεσμοθετήσουμε τον νεοφιλελευθερισμό και αυτό δεν είναι καθόλου παρωχημένο, θα μου επιτρέψετε να πω, η κριτική μας, διότι και σε όλη την Ευρώπη αυτή τη στιγμή η παγίωση και εδραίωση της δήθεν αυτορύθμισης της αγοράς και βέβαια της λογικής του κέρδους και της ζημιάς για όλα έχει οδηγήσει στην αύξηση των ανισοτήτων. Τέλος, ακούσαμε και από τον γενικό εισηγητή του ΚΙΝΑΛ ότι δεν έχουμε ιδέα ή δεν έχουμε εικόνα για το τι λένε οι πολίτες σε σχέση με τη συνταγματική Αναθεώρηση. Νομίζω ότι οι πολίτες αυτό που λένε - και στη συνεχή επαφή που έχω μαζί τους - είναι ότι θέλουν την αύξηση του μισθού τους, θέλουν συλλογικές συμβάσεις εργασίας, το οποίο έχει γίνει σε αρκετούς κλάδους, ακόμα και σε προγράμματα του ΟΑΕΔ με επιδόματα, θέλουν να έχουν πλήρη πρόσβαση στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, είτε είναι ασφαλισμένοι είτε ανασφάλιστοι, με καλά νοσοκομεία, με κλινικές και προσωπικό που ήδη έχει αυξηθεί και μικρότερη συμμετοχή στα φάρμακα. Θέλουν επίσης ένα κράτους και μια πολιτεία η οποία να είναι συνεπής στις υποχρεώσεις της απέναντι στους πολίτες χωρίς εκπτώσεις, αλλά σέβονται και τα έθιμα και τις παραδόσεις κάθε τόπου και βλέπουν και το έργο κάποιων ιερέων που γίνεται εκεί, αλλά για τον ρόλο τους ως θρησκευτικών λειτουργών. Δεν υπάρχει αντιπαράθεση μεταξύ του ενός και του άλλου. Μέσα από τις διατάξεις, λοιπόν, που εισηγούμαστε γίνονται σαφείς οι πολιτικές και θεσμικές αιχμές του ΣΥΡΙΖΑ σχετικά με το «δίκαιο της πολιτικής», όπως έχει χαρακτηριστεί από κάποιους το Σύνταγμα και αποτελεί το ανώτατο εθνικό νομικό κείμενο. Οι αιχμές αυτές και οι τελικές προτάσεις δεν διαμορφώθηκαν εν κενώ, γι' αυτό δεν αποτελούν πυροτεχνήματα, αλλά ώριμα αιτήματα, πρωταρχικά της ίδιας της κοινωνίας, όπως αυτά που ανέφερα προηγουμένως. Είναι προτάσεις που αντικατοπτρίζουν τη θλιβερή εμπειρία τού ελληνικού λαού στα χρόνια της κρίσης και των μνημονίων. Και που μπορεί το Σύνταγμα να λειτούργησε ως ανάχωμα ή προπύργιο για κάποιες ελευθερίες και κοινωνικές εγγυήσεις, όμως αποδείχτηκε ότι υπήρξαν σοβαρές καταστρατηγήσεις και κενά προστασίας. Στη συνολική μας, λοιπόν, προσπάθεια να επουλώσουμε πληγές, να αποκαταστήσουμε αδικίες και να προασπίσουμε τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες που επλήγησαν περισσότερο στην κρίση, στην προσπάθειά μας να ενισχύσουμε τη δημοκρατία και την εθνική κυριαρχία, ακούμε πολύ προσεκτικά τις ανάγκες της κοινωνίας και του κινήματος, που αντιστάθηκε σθεναρά όλα αυτά τα χρόνια απέναντι στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές λιτότητας και πέτυχε σημαντικές νίκες. Ποιες είναι, λοιπόν, οι προτάσεις και οι αιχμές αυτές; Πρώτον, η ενίσχυση των κοινωνικών και ατομικών δικαιωμάτων μέσα από τη ρητή αναφορά στην καθολική πρόσβαση του πληθυσμού στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και την υγεία, την κατοχύρωση του δημόσιου ελέγχου των κοινωνικών αγαθών όπως το νερό και ο ηλεκτρισμός, την προάσπιση των εργασιακών δικαιωμάτων μέσα από τις συλλογικές συμβάσεις και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Τη διασφάλιση του εγγυημένου εισοδήματος και ενός αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης για όλους, την προστασία της ζωής, της τιμής και της ελευθερίας, χωρίς διάκριση με βάση το φύλο, την ταυτότητα φύλου και τον σεξουαλικό προσανατολισμό, όπως αποτυπώνεται και σε όλα τα διεθνή κείμενα. Επίσης, τη θρησκευτική ουδετερότητα του κράτους, με σεβασμό στους διακριτούς ρόλους Κράτους και Εκκλησίας. Την καθιέρωση αναλογικού συστήματος στις εθνικές και αυτοδιοικητικές εκλογές, που ήδη έχει αρχίσει να απελευθερώνει δυνάμεις και ενισχύει τη συμμετοχή. Υπερασπιζόμαστε επίσης το ανώτατο όριο στη θητεία των Βουλευτών, για να πάψει να παράγει πλέον το ελληνικό πολιτικό σύστημα επαγγελματίες πολιτικούς. Και βέβαια, την αλλαγή στο άρθρο 86 για «την ποινική ευθύνη των Υπουργών», ώστε να μην ξαναδούμε στο μέλλον πολιτικοί παράγοντες να χρησιμοποιούν τη θέση τους για να καλύπτουν σκάνδαλα, διαπλοκή και διαφθορά. Αυτοί είναι οι βασικοί άξονες. Σε αυτό το σημείο, όμως, θα ήθελα να εστιάσω και σε μία συγκεκριμένη πρόταση μας, την οποία ανέπτυξα και στην επιτροπή. Είναι η πρότασή μας για να συμπεριληφθεί ρητώς στο άρθρο 102 παράγραφος 2, μεταξύ άλλων, η δυνατότητα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις αυτοδιοικητικές εκλογές για τους αλλοδαπούς, οι οποίοι διαβιούν μόνιμα και νόμιμα στη χώρα μας. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι - και αφού ξεκαθαρίσω ότι αυτό θα γίνει στην επόμενη αναθεωρητική Βουλή, γιατί είδαμε και τα fake news που κυκλοφορούν και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ότι το λέμε για αυτές τις εκλογές, σε αυτό το σημείο έχουμε φτάσει στην ελληνική Βουλή - θέλω να σταθώ στο γεγονός ότι υπάρχουν πολλοί συνάνθρωποί μας που κατοικούν εδώ και πολλά χρόνια στη χώρα με πλήρη νομιμοποιητικά έγγραφα, με συμμετοχή στις δραστηριότητες των τοπικών κοινωνιών, με σημαντική συμβολή στην ανάπτυξη της χώρας και έχουν παντρευτεί με Έλληνες και Ελληνίδες. Παρά, λοιπόν, αυτή την ουσιαστική σύνδεση και ένταξή τους τοπικές κοινωνίες, δεν έχουν το δικαίωμα να συναποφασίζουν για τη διοίκηση της πόλης τους και στερούνται έτσι της δυνατότητας να ασκήσουν θεμελιώδη δικαιώματα, αλλά και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτό το δικαίωμα. Φυσικά, το συγκεκριμένο ζήτημα δεν μας απασχολεί πρώτη φορά. Υπήρχε - όπως καλά γνωρίζετε - και ο ν.3838/2010 με τον οποίον προβλέφθηκε η συμμετοχή των αλλοδαπών στην τοπική αυτοδιοίκηση Α΄ βαθμού, με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και δικλίδες, όμως κρίθηκε ως αντισυνταγματικός από την ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας με μία όμως ισχυρότατη μειοψηφία, η οποία θεώρησε, χρησιμοποιώντας και τα πρακτικά της αναθεωρητικής επιτροπής του 2001, ότι με βάση τις διατάξεις όπως ισχύουν δεν αποκλείεται η συμμετοχή των αλλοδαπών, αλλά ίσα - ίσα περιλαμβάνεται. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει προειδοποιητικά το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Ολοκληρώνω, κύριε Πρόεδρε. Είναι αξιοσημείωτο εξάλλου ότι και σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν, εδώ και πολλά χρόνια, καθιερώσει αυτό το δικαίωμα στο συνταγματικό τους δίκαιο και μιλάω για την Ιρλανδία, το Βέλγιο, την Ολλανδία, τη Δανία, τη Σουηδία, τη Νορβηγία, την Ισπανία και άλλες χώρες, γεγονός που αποδεικνύει και συνιστά μια απαραίτητη συνθήκη για να συμπεριληφθεί μια τέτοια ρητή προσθήκη και στο άρθρο 102 παράγραφος 2. Κλείνοντας, λοιπόν, κυρίες κύριοι συνάδελφοι, σας καλώ να υπερψηφίσετε τις προτάσεις μας για τη συνταγματική Αναθεώρηση, για να φτιάξουμε ένα Σύνταγμα ζωντανό και σύγχρονο, που θα έχει «διδαχτεί» - εντός εισαγωγικών το βάζω και εγώ, κύριε Τασούλα - και θα αντιμετωπίζει τις πληγές του παρελθόντος. Είναι ένα Σύνταγμα που θα απαντά στις ανάγκες της κοινωνικής πλειοψηφίας και θα ανοίγει τον δρόμο για την ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη, χωρίς όμως αποκλεισμούς, χωρίς αόρατες ομάδες ανθρώπων και χωρίς προνόμια για τους λίγους. Ευχαριστώ.
Κι εγώ σας ευχαριστώ. Η κ. Θελερίτη, Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, έχει τον λόγο.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Αγαπητές συναδέλφισσες και συνάδελφοι, θα ήθελα να ξεκινήσω την ομιλία μου απαντώντας σε ένα καίριο, κατά τη γνώμη μου, ερώτημα: Γιατί επιλέξαμε και προχωρήσαμε τη συνταγματική Αναθεώρηση τώρα, σε αυτή τη συγκυρία; Όπως είναι γνωστό και αναφέρθηκε από πολλούς ομιλητές και ομιλήτριες, η οικονομική κρίση δεν αποδόμησε μόνο την κοινωνικοοικονομική ζωή της χώρας, αλλά κατέστησε έκδηλες τις παθογένειες του πολιτικού συστήματος, έχει περιθωριοποιήσει συνταγματικά όργανα του κράτους και έχει καταστήσει, προφανώς, τη μετάλλαξη των πολιτειακών δομών. Εκτός, λοιπόν, από τις παθογένειες του πολιτικού συστήματος, επέφερε την απαξίωση του δικαιώματος στην εργασία, την απορρύθμιση και της αγοράς εργασίας, δημιούργησε σοβαρά ρήγματα στα δικαιώματα, που σε πολλές περιπτώσεις καταργήθηκαν ή άρθηκαν λίγες μέρες ή και ώρες, και κυρίως δημιούργησε την κρίση αντιπροσωπευτικότητας, κλονίζοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών στο πολιτικό σύστημα και στους θεσμούς της δημοκρατίας, με ό,τι κινδύνους συνεπάγεται. Επομένως σήμερα οφείλουμε να καλύψουμε αυτή την ανάγκη - και επειδή πολύ μιλήσαμε για τραύματα - επουλώνοντας, λοιπόν, τα τραύματα και υιοθετώντας θεσμικά αντίβαρα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα. Έχει, λοιπόν, σημασία σήμερα στην παρούσα Αναθεώρηση να διαμορφωθούν συναινέσεις, όχι γιατί υπάρχει κοινή ιδεολογική αντίληψη και όχι γιατί πρέπει να τα αφήσουμε αυτά στην άκρη, όπως ανέφερε η κ. Μπακογιάννη, αλλά γιατί πρέπει να σταθούμε ιδιαίτερα στην απάλειψη των παραγόντων που διάβρωσαν το δημοκρατικό και δικαιοκρατικό χαρακτήρα του πολιτεύματος, να αναστοχαστούμε και να δούμε ακριβώς πώς πρέπει να τα αντιμετωπίσουμε. Τι επιχειρούμε εμείς και τι σκοπεύουμε; Να εμβαθύνουμε τη δημοκρατία και να ενισχύσουμε τη λαϊκή κυριαρχία, να ενισχύσουμε και να διευρύνουμε τα δικαιώματα, να αποκαταστήσουμε τη σχέση εμπιστοσύνης, που έχει έλθει σε ρήξη, των πολιτών δηλαδή με το πολιτικό σύστημα και τη δημοκρατία και να ενισχύσουμε την αποκέντρωση του πολιτικού και διοικητικού συστήματος. Αρχίζω με το πρώτο, την εμβάθυνση της δημοκρατίας και την ενίσχυση της λαϊκής κυριαρχίας. Εδώ δίνουμε ιδιαίτερη σημασία στην ενίσχυση της αντιπροσωπευτικότητας, με την καθιέρωση της απλής αναλογικής και σε εθνικό και σε τοπικό επίπεδο. Ενισχύουμε την άμεση δημοκρατία και σε εθνικό και σε τοπικό επίπεδο και ιδιαίτερα στο τοπικό με τις τοπικές συνελεύσεις, τα δημοψηφίσματα και τις λαϊκές πρωτοβουλίες. Δίνουμε τη δυνατότητα νομοθετικής πρωτοβουλίας και για τους πολίτες που έχουν εκλογικό δικαίωμα και - γιατί όχι, θα έλεγα εγώ - για τους θεσμικούς εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης, για θέματα αρμοδιότητας της τοπικής αυτοδιοίκησης. Δεύτερον, ενισχύουμε και διευρύνουμε τα δικαιώματα και προστατεύουμε τα δημόσια αγαθά. Αναφέρθηκε σε αυτά η συνάδελφος κ. Χριστοδουλοπούλου. Δεν θα αναφερθώ στον τρόπο με τον οποίο προστατεύουμε τα δημόσια αγαθά, νερό, ενέργεια, παιδεία, υγεία κ.λπ.. Θεωρώ, όμως, εξαιρετικά σοβαρή την ενίσχυση των δικαιωμάτων για το άρθρο 102 στο οποίο αναφέρθηκε και ο συνάδελφος κ. Ψυχογιός, ότι πρέπει να αναγνωρίσουμε τα πολιτικά δικαιώματα των πολιτών τρίτων χωρών που κατοικούν και εργάζονται στην Ελλάδα, δηλαδή το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στην τοπική αυτοδιοίκηση για τους αλλοδαπούς που διαβιούν μόνιμα και νόμιμα στην ελληνική επικράτεια. Είναι ένα σημαντικό ζήτημα δημοκρατίας και απαντά στον στόχο της ουσιαστικής ένταξής τους στις εκάστοτε τοπικές κοινωνίες. Εδώ, επιτρέψτε μου να θυμίσω ότι αυτό το δικαίωμα των πολιτών των τρίτων χωρών στις εκλογές της τοπικής αυτοδιοίκησης δεν μας απασχολεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Ήδη με τον ν.3838/2010 προβλέφθηκε η συμμετοχή τους στις εκλογές τοπικής αυτοδιοίκησης Α΄ βαθμού. Οι διατάξεις αυτές εφαρμόστηκαν μόνο στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2010, καθώς στη συνέχεια κρίθηκαν, απ' ό,τι γνωρίζετε, αντισυνταγματικές με την απόφαση της ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας. Άρα θεωρώ πάρα πολύ σημαντικό να μπορούμε να μιλήσουμε για την ψήφο αυτή. Ερχόμαστε τώρα - και θα αναφερθώ πιο αναλυτικά - στην τοπική αυτοδιοίκηση. Στην τοπική αυτοδιοίκηση, λοιπόν, μπορούμε να αναφέρουμε ότι με την Αναθεώρηση του 2001 άλλαξαν πάρα πολλά και έγιναν σημαντικές θεσμικές αλλαγές ως προς τη λειτουργία και την οργάνωση των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης. Όμως, δεν έλυσαν βασικές λειτουργίες του διοικητικού και πολιτικού συστήματος. Εδώ, λοιπόν, σήμερα ερχόμαστε εμείς και λέμε ότι, για να μπορούν να λυθούν και να αντιμετωπιστούν αυτές οι δυσλειτουργίες, πρέπει να μιλήσουμε για μια γενναία αλλαγή, αναδιάρθρωση του πολιτικού και διοικητικού συστήματος. Και γιατί μιλάμε για μια γενναία αναδιάρθρωση του πολιτικού και διοικητικού συστήματος; Γιατί θεωρούμε ότι ήρθε η ώρα που η κεντρική διοίκηση θα πρέπει να έχει έναν επιτελικό ρόλο και ο πρώτος και δεύτερος βαθμός να μπορούν να υλοποιούν τις αρμοδιότητες. Άρα είναι πάρα πολύ σημαντικό να δούμε την αναθεώρηση του άρθρου 101. Τι προβλέπεται, λοιπόν, εκεί; Προβλέπεται ότι η κεντρική διοίκηση θα μπορεί με νόμο να ορίζει τον τρόπο της περιφερειακής οργάνωσης και αυτό το λέμε, για να μπορεί να υπάρχει δυνατότητα είτε οριζόντιας είτε κάθετης οργάνωσης της κεντρικής διοίκησης στο περιφερειακό επίπεδο. Όμως, αυτό που είναι σημαντικό είναι ότι η τοπική αυτοδιοίκηση θα πρέπει να είναι φορέας της κατά τόπους αποκέντρωσης. Αυτή θα πρέπει να είναι η τομή - αν θέλουμε - σε αυτή τη συνταγματική Αναθεώρηση και αυτή πρέπει να επιδιώξουμε. Το δεύτερο σημαντικό που πρέπει να επιδιώξουμε, αν θέλουμε να έχουμε μία τομή και να προχωρήσουμε την Αναθεώρηση του 2001, είναι ότι πρέπει οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης να έχουν τεκμήριο αρμοδιότητας για όλες τις δημόσιες υποθέσεις που τους προσιδιάζουν, με βάση τις αρχές της εγγύτητας και της επικουρικότητας, όπως ορίζει ο Ευρωπαϊκός Τοπικός Χάρτης Αυτονομίας. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας της κυρίας Βουλευτού]] Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι ερχόμαστε και διευρύνουμε, δίνουμε και ορίζουμε την έννοια της τοπικής υπόθεσης και για τις δημόσιες πολιτικές και άρα μπορούμε να αντιμετωπίσουμε όλες αυτές τις λειτουργίες και την αλληλοκάλυψη των αρμοδιοτήτων που αυτή τη στιγμή βλέπουμε, βιώνουμε και αντιμετωπίζουμε στην καθημερινότητά μας. [[Στο σημείο αυτό την Προεδρική Έδρα καταλαμβάνει ο Α΄ Αντιπρόεδρος της Βουλής κ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΟΥΡΑΚΗΣ]] Και εδώ, επιτρέψτε μου να αναφερθώ στην κ. Χριστοφιλοπούλου, η οποία αποκάλεσε την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για την τοπική αυτοδιοίκηση «συνταγματοποίηση του “ΚΛΕΙΣΘΕΝΗ”» και «εργαλειοποίηση του Συντάγματος». Υποθέτω ότι αναφέρεται μόνο στην καθιέρωση της απλής αναλογικής, παρ' όλο που δυσκολεύομαι να κατανοήσω τη διαφωνία του ΚΙΝΑΛ για την καθιέρωση της απλής αναλογικής - ήταν πάγιο αίτημα της αυτοδιοίκησης, απ' ό,τι ενθυμούμαι - αλλά επίσης δυσκολεύομαι ακόμη περισσότερο να αντιληφθώ πού διαφωνεί με το τεκμήριο αρμοδιότητας επί των δημοσίων υποθέσεων στους ΟΤΑ, όταν η ίδια η κ. Χριστοφιλοπούλου λέει ότι η άσκηση των αποκλειστικών αρμοδιοτήτων να μπορεί να γίνεται από τον πρώτο και δεύτερο βαθμό.
Ολοκληρώστε, σας παρακαλώ, κυρία Θελερίτη.
Αδυνατώ να καταλάβω τη διαφωνία. Νομίζω ότι η κ. Χριστοφιλοπούλου μάλλον δεν έχει την ίδια προσέγγιση με τους συναδέλφους της που συμμετείχαν στην Επιτροπή της Συνταγματικής Αναθεώρησης και άρα, δεν ψήφισαν την αναθεώρηση των παραπάνω άρθρων. Άρα, αφού συμφωνούμε ότι η Αναθεώρηση του 2001 ενίσχυσε με νέες αρμοδιότητες την τοπική αυτοδιοίκηση, εισήγαγε εξαιρετικά σημαντικές θεσμικές εγγυήσεις, η παρούσα συνταγματική Αναθεώρηση καλείται να απεγκλωβίσει την τοπική αυτοδιοίκηση από τις συγκεντρωτικές τάσεις του κεντρικού κράτους, να την αναβαθμίσει και να την καταστήσει ισότιμη συνισταμένη του διοικητικού συστήματος της χώρας. Ευχαριστώ πολύ.
Τον λόγο έχει ο κ. Χριστόφορος Παπαδόπουλος, Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ της Β΄ Αθηνών, για επτά λεπτά και με σεβασμό στον χρόνο, αν έχετε την καλοσύνη.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, υπάρχουν τρεις τουλάχιστον λόγοι για τους οποίους αποφασίσαμε να κινήσουμε τη διαδικασία της συνταγματικής Αναθεώρησης. Δεν είναι οι ίδιοι λόγοι με αυτούς της κ. Μπακογιάννη, για παράδειγμα, ενδεχομένως γιατί έχουμε μια διαφορετική ανάγνωση της κρίσης και των μνημονίων, ενδεχομένως γιατί έχουμε μια διαφορετική εκτίμηση των προτεραιοτήτων της ελληνικής κοινωνίας. Για εμάς, πρώτα απ' όλα, ένα στοιχείο της κρίσης είναι η κρίση της πολιτικής, η κρίση της πολιτικής εκπροσώπησης, μια κρίση που αφορά πια όλα τα κομματικά συστήματα σε όλον τον κόσμο. Αυτή την κρίση τη διαπιστώνουμε από την αποχή των πολιτών από τις εκλογικές αναμετρήσεις, από την αδιαφορία για την πολιτική ένταξη από τη μικρή συμμετοχή στα συνδικάτα και από την ίδρυση κομμάτων της αντιπολιτικής, αρρώστια που την έχουμε συναντήσει και στη δική μας χώρα. Στην Ελλάδα αυτή η κρίση ήταν τόσο μεγάλη και τόσο έντονη που σαράντα χρόνια ισχυρού δικομματισμού διαλύθηκαν σε λίγους μήνες, σε ελάχιστα χρόνια. Ξέρουμε φυσικά την οδύνη και την έκταση των μνημονίων. Αλλά παρ' όλο που τελειώσαμε με την επιτροπεία, οι πληγές στη δημοκρατία δεν επουλώθηκαν. Δεν αποκαταστάθηκε το αίσθημα εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα και δυστυχώς οι πολίτες έχουν δίκιο. Για εμάς το πρωτεύον είναι η επανανομιμοποίηση της πολιτικής και του πολιτεύματος. Για να γίνει αυτό με τη δική μας εκτίμηση, με τη δική μας ανάλυση, με τις δικές μας προτάσεις, περνάνε μέσα από μια σειρά αλλαγών, μέσα από μια σειρά μετασχηματισμών, όπως είναι: η θρησκευτική ουδετερότητα και ο πολιτικός όρκος, όπως είναι η κατοχύρωση των κοινωνικών δικαιωμάτων και των πολιτικών ελευθεριών, η απαγόρευση των διακρίσεων μεταξύ των οποίων ο σεξουαλικός προσανατολισμός και η ταυτότητα φύλου, η εισαγωγή διαδικασιών άμεσης δημοκρατίας, η αλλαγή του νόμου περί ευθύνης Υπουργών, η αλλαγή του εκλογικού νόμου σε απλή αναλογική, οι περιορισμένες θητείες των Βουλευτών κι άλλα ακόμα άρθρα προς αναθεώρηση. Ο δεύτερος λόγος στον οποίο πρέπει να δώσουμε βάση - γιατί έτσι γίνεται ο πολιτικός ανταγωνισμός, έτσι κερδίζονται συνειδήσεις, έτσι δημιουργείται μια τάση μετασχηματισμού - είναι γιατί όλα αυτά τα χρόνια εκφράστηκαν μέσα από τη συλλογική δράση των πολιτών και τη συμμετοχή στην κοινωνική διαμαρτυρία ώριμες κοινωνικές αναμονές τις οποίες δεν δικαιούμαστε να παραγράψουμε, δεν δικαιούμαστε να παραβλέψουμε. Είμαστε υποχρεωμένοι να τις νομοθετήσουμε. Ξέρετε, στο συνταγματικό και τo νομικό μας πλαίσιο δεν εγγράφεται μόνο η βούληση των από πάνω, η θέληση των ισχυρών αλλά και ο συσχετισμός δύναμης, οι αγώνες και οι πεποιθήσεις των από κάτω, της εργατικής τάξης, με άλλα λόγια, και των λαϊκών στρωμάτων. Γι' αυτό εξάλλου έχουμε σύστημα κοινωνικής ασφάλειας, γι' αυτό έχουμε σύστημα κοινωνικής προστασίας, γι' αυτό έχουμε δημόσια υγεία και παιδεία, όταν γνωρίζουμε ότι τριάντα χρόνια νεοφιλελευθερισμού το πρώτο μέλημα που υπήρχε ήταν η παράδοση κάθε δημόσιας υπηρεσίας στο ιδιωτικό κέρδος. Μας λένε οι συνάδελφοι από τον παλιό δικομματισμό ότι δεν έχουν σχέση με τον νεοφιλελευθερισμό. Ένα και μόνο αριθμητικό στοιχείο: Από το 2009 ως το 2012 χάθηκαν εξακόσιες τέσσερις χιλιάδες θέσεις εργασίας. Ξέρετε ποιο είναι το συνταρακτικό; Ότι απ' αυτές τις θέσεις οι διακόσιες είκοσι δύο χιλιάδες - δηλαδή, το 1/3 και παραπάνω - αφορούσαν θέσεις εργασίας στην υγεία και την παιδεία. Αυτή την κατεδάφιση δηλαδή του κοινωνικού κράτους με ένα μικρό νουμεράκι μόνο μπορούμε να την καταλάβουμε εύληπτα και στο διηνεκές. Υπάρχει κι ένας τρίτος λόγος που προβαίνουμε στη συνταγματική Αναθεώρηση. Έχει να κάνει, αν θέλετε, με τις προσδοκίες του λαού μας. Παρά τις απώλειες και τις στρεβλώσεις και τα πισωγυρίσματα που είχαμε λόγω των μνημονίων, εμείς θέλουμε να προσδώσουμε στη χώρα μια προοδευτική δημοκρατική κληρονομιά αντάξια της αξιοπρέπειας, της ισότητας και της ελευθερίας κάθε πολίτη. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν συναινούμε στις βαθιά συντηρητικές και νεοφιλελεύθερες συνταγματικές επιδιώξεις της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης. Δεν αναθεωρούμε το άρθρο 16 για να ιδρυθούν ιδιωτικά πανεπιστήμια που προτείνει η Αντιπολίτευση, να μεγαλώσουμε δηλαδή τις ανισότητες στον εκπαιδευτικό κόσμο. Δεν θα αποδυναμώσουμε το άρθρο 24 για την προστασία του περιβάλλοντος. Δεν θα καθιερώσουμε συνταγματικά τους ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς που πρότεινε η Νέα Δημοκρατία με το ΚΙΝΑΛ ούτε θα συναρτήσουμε τα κοινωνικά δικαιώματα με τους δημοσιονομικούς στόχους. Θέλουμε - αντιθέτως - να αποσαφηνίσουμε την έννοια της επιείκειας, έτσι ώστε η δικαιοσύνη να γίνει πιο ευέλικτη, πιο ανθρώπινη και πιο δίκαιη. Θέλουμε να κατοχυρώσουμε την αυτονομία της τοπικής αυτοδιοίκησης. Με λίγα λόγια, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, με τη συνταγματική Αναθεώρηση την οποία προτείνουμε και με τον δημόσιο λόγο που την υποστηρίζουμε δημιουργούμε την πολιτική ύλη που πλέον θέλουμε να είναι και νομική ύλη για μια κοινωνία ισότητας και ευημερίας. Κι αυτό είναι εντελώς χρήσιμο. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Τελειώνω σε μισό λεπτό. Και μάλιστα είναι χρήσιμο την ώρα που η ακροδεξιά καλπάζει σε όλη την Ευρώπη, την ώρα που το αποτυχημένο και βαθιά αντιδραστικό δόγμα του νεοφιλελευθερισμού επικαθορίζει τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την ίδια στιγμή γιγαντώνει την αποστροφή των πολιτών σε ένα οικοδόμημα που νοιάζεται όλο και λιγότερο για τις ανάγκες των πολλών. Κι αυτά σε μια εποχή που ο πόλεμος και η απειλή πολέμου τρομάζει τις καρδιές των ανθρώπων. Σε αυτό το τοπίο θέλουμε να είμαστε ο πόλος της ειρήνης, ο τόπος των προοδευτικών, κοινωνικών και οικονομικών πολιτικών, η επικράτεια της ισότητας και των πολιτικών ελευθεριών.
Ευχαριστούμε τον κ. Χριστόφορο Παπαδόπουλο, Βουλευτή ΣΥΡΙΖΑ στη Β΄ Αθηνών. Τον λόγο έχει ο κ. Θοδωρής Δρίτσας, Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Α΄ Πειραιώς και ακολουθεί ο κ. Ιωάννης Θεοφύλαχτος. Ορίστε, κύριε Δρίτσα, έχετε τον λόγο.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Ομολογώ ότι αισθάνθηκα έντονη έκπληξη όταν άκουσα την κ. Μπακογιάννη να λέει ότι για τις αιτίες της χρεοκοπίας όλοι εδώ, στις ιδιωτικές μας συζητήσεις, συμφωνούμε και πρέπει αυτά τα οποία εν συνεχεία είπε, αφού είναι κοινά, να τα παραδεχθούμε και να τα αποτυπώσυμε και στην πολιτική μας αλλά και στην συνταγματική Αναθεώρηση. Εγώ δεν ξέρω σε καμμία ιδιωτική συζήτηση που έχω συμμετάσχει και με πολλούς συναδέλφους συντρόφους και συντρόφισσες του ΣΥΡΙΖΑ να έχω βρει κοινό τόπο με τη Νέα Δημοκρατία για την ερμηνεία των αιτίων της χρεοκοπίας. Εμείς όπου σταθούμε κι όπου βρεθούμε και στον δημόσιο και στον ιδιωτικό μας βίο έχουμε υποστηρίξει ως αιτίες της χρεοκοπίας συνδυαστικά και δεν θα τα πω ιεραρχημένα και με προτεραιοποίηση την αρπακτικότητα και την αναρχία των διεθνών χρηματοπιστωτικών αγορών σε συνέργεια με τους εγχώριους συνεταίρους τους, την ελλειμματική δημοκρατία, τις κοινωνικές ανισότητες και το αδύναμο κοινωνικό κράτος, τη φοροδιαφυγή, την έλλειψη στοιχειώδους παραγωγικού σχεδιασμού, τη διασπάθιση του δημόσιου πλούτου και την ενθυλάκωσή του σε ημετέρους με την αξιοποίηση των δημόσιων δαπανών για ιδιωτικό πλουτισμό και, τέλος, την κομματοκρατούμενη κρατική γραφειοκρατία. Μπορεί να παραλείπω και κάτι, αλλά νομίζω ότι αυτά είναι συνεκτικά στοιχεία μιας οδυνηρής περιπέτειας και την περίοδο της ευμάρειας και εν συνεχεία την περίοδο της χρεοκοπίας. Αν η κ. Μπακογιάννη θεωρεί ότι συμφωνεί, επειδή αυτά λέμε και στις ιδιωτικές μας συζητήσεις, πράγματι μπορούμε να έχουμε μια καλή βάση αφετηρίας για να δούμε τι πρέπει να γίνει. Είναι βέβαιο ότι το Σύνταγμα δεν μπορεί να δώσει απαντήσεις σε όλα αυτά από μόνο του. Η πολιτική θα δώσει απαντήσεις. H κοινωνία, η συμμετοχή, ο προγραμματισμός, οι αγώνες, όλα αυτά είναι που θα δώσουν απαντήσεις στη μετά τη χρεοκοπία περίοδο για την ανασύνταξη και για τη νέα προοπτική της χώρας. Όμως, δεν μπορούμε να λέμε ότι την εμπειρία της οδύνης πραγματικά όλων αυτών των στοιχείων που συναποτελούν και συνθέτουν πραγματικότητα βιωμένη δεν θα την λάβουμε υπ' όψιν, ώστε να αναθεωρήσουμε διατάξεις του Συντάγματος και όχι να προχωρήσουμε σε ένα είδος, σε μία συντακτική συνέλευση, όπου να προτείνουμε τα πάντα. Όταν προτείνεις τα πάντα, δεν προτείνεις τίποτα, δημιουργείς απλώς και μόνο ένα τοπίο, για να γίνεται η συζήτηση και δεν σχεδιάζεις πραγματικές αλλαγές βιώσιμες. Το Σύνταγμα μπορεί, πράγματι, να ενισχυθεί σε κρίσιμους τομείς του, σε κρίσιμα κεφάλαιά του, ώστε να δώσει αντισώματα σε όλα αυτά που συνέβησαν στο παρελθόν, για να μην ξανασυμβούν και να ανοίξουν νέους δρόμους. Απ' αυτή την άποψη, η συζήτηση στην επιτροπή ήταν πολύ διαφορετική από τη συζήτηση που διεξάγεται σήμερα εδώ και ήταν πολύ υψηλότερης ποιότητας και εμβάθυνσης. Είναι και ο διαφορετικός τρόπος που γίνεται μία συζήτηση σε μία επιτροπή. Είναι διαφορετική η αρχιτεκτονική της επιτροπής. Πάντως, εκεί υπήρξε διάλογος, υπήρξε εμβάθυνση, υπήρξαν αποσαφηνίσεις. Υπήρξε προσπάθεια δημιουργικών προωθητικών συγκλίσεων, όχι συγκολλήσεων και απ' αυτή την άποψη πρέπει αυτό να το επισημάνουμε στην Ολομέλεια, διότι δεν τη βλέπω αυτή την πραγματικότητα να αναπαράγεται. Ας ανατρέξουν όσοι ενδιαφέρονται, και οι πολίτες και καθείς, στα πρακτικά των συνεδριάσεων της επιτροπής και νομίζω ότι θα βγει ένα τέτοιο συμπέρασμα. Μας είπε και ο συνάδελφος από τη Νέα Δημοκρατία, ο κ. Παναγιωτόπουλος, χλευάζοντας, ότι ήταν ένα πυροτέχνημα η πρωτοβουλία του Αλέξη Τσίπρα το 2016, για να γίνει μία κοινωνική διαβούλευση εν όψει της συνταγματικής Αναθεώρησης. Κάποιοι, μάλιστα, μίλησαν τότε για «συνταγματικό λαϊκισμό». Κι όμως, αυτή η συζήτηση έγινε. Πράγματι, δεν πήρε τη γενικευμένη διάσταση, γιατί κατ' αρχάς δεν συμμετείχε κανένα κόμμα της Αντιπολίτευσης. Το χλεύασαν και το σνομπάρισαν οι πάντες. Όχι όμως όλοι. Αυτοδιοικητικοί παράγοντες, εκπρόσωποι φορέων παραγωγικών τάξεων, πανεπιστημιακοί με ένα πνεύμα ανεξαρτησίας και όχι ενταγμένοι σ' έναν πολιτικό προσανατολισμό και πολλοί άλλοι συμμετείχαν. Με την προεδρία του καθηγητή, κ. Μιχάλη Σπουρδαλάκη, συντελέστηκε ένα σπουδαίο έργο και μάλιστα είχε και ένα στοιχείο πρωτοτυπίας, γιατί πράγματι χρειάζεται κοινωνική διαβούλευση και κοινωνικός διάλογος για τη συνταγματική Αναθεώρηση. Όμως, η άποψη των «ειδικών» ήταν ότι αυτό είναι μόνο έργο της Βουλής. Βεβαίως, είναι έργο της Βουλής η συνταγματική Αναθεώρηση. Αυτό τι σημαίνει; Σημαίνει ότι δεν μπορούν να συμμετέχουν οι πολίτες και να έχουν τη δική τους συμβολή στον προβληματισμό και στη διαμόρφωση των λύσεων, στις οποίες θα πρέπει να προσανατολιστούμε; Ως εκ τούτου, η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ είναι ακριβώς συνεπής, μελετημένη, χωρίς σκοπιμότητες, χωρίς καταναλωτισμό, έναν περίεργο συνταγματικό καταναλωτισμό σαν την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας, που εκτός από τρία, τέσσερα, πέντε σημεία, είναι μία ατελείωτη παράθεση προτεινόμενων άρθρων και βέβαια με σαφή ιδεολογικό και ταξικό προσανατολισμό. Δεν αποτυπώνει τα βιώματα της ελληνικής κοινωνίας η Νέα Δημοκρατία. Όταν μας λέει για την αναθεώρηση του άρθρου 16, που είναι πράγματι μία συζήτηση που συντελείται, θα πρέπει να μας πει και ότι θα αυξηθεί το ΑΕΠ 1,5%, όπως είπε ο κ Βαρβιτσιώτης ή όποιος άλλος το είπε. Η παραπαιδεία συμμετέχει στην αύξηση του ΑΕΠ; Τα φροντιστήρια, που καταργούν τουλάχιστον δύο τάξεις του λυκείου και τις εξαφανίζουν από τη μέση παιδεία, συμμετέχουν στην αύξηση του ΑΕΠ; Οι νέοι άνθρωποι, που φεύγουν στο εξωτερικό, πάνε να σπουδάσουν στο Χάρβαρντ; Εάν πάνε όλοι αυτοί να σπουδάσουν στο Χάρβαρντ ή στο MIT, να δούμε ότι λείπουν από την Ελλάδα το Χάρβαρντ και το ΜΙΤ και να δούμε με ποιον τρόπο τα δημόσια πανεπιστήμια μπορούν να έχουν συνεργασίες τέτοιες, που να δώσουν τέτοιες δυνατότητες. Όμως, είναι δυνατόν να φιλοδοξούμε ότι θα ιδρυθούν στην Ελλάδα πανεπιστήμια τύπου Χάρβαρντ και ΜΙΤ; Κολλέγια θα ιδρυθούν και πτυχία, όπως σωστά το είπε σε προηγούμενη συζήτηση ο κ. Γιάννης Τσιρώνης, ό,τι να ναι, για να έχει το παιδί ένα πτυχίο μέσα σε αυτόν τον άκρατο ανταγωνισμό. Ε, αυτό δεν είναι σχεδιασμός για την παιδεία! Δεν έχει καμμία σχέση με τις παραδόσεις.
Εάν έχετε την καλοσύνη, ολοκληρώστε.
Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε. Στην ίδια λογική είναι και οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί. Αν είναι δυνατόν! Είναι η προσπάθεια να καταργηθούν οι κατοχυρώσεις για το περιβάλλον που έχουν κατακτηθεί με το άρθρο 24 και πολλά άλλα. Για την ηγεσία της δικαιοσύνης, πράγματι, μπορούν να γίνουν πολλές συζητήσεις. Δεν έχουν γίνει όμως. Οι συζητήσεις που έγιναν στη Βουλή, στην αρμόδια επιτροπή, με τους εκπροσώπους, τους κορυφαίους εκπροσώπους του Συμβουλίου της Επικρατείας, άλλα κατέγραψαν. Δεν έχω τον χρόνο να μπω σε λεπτομέρειες. Προς αυτή την κατεύθυνση, μία πρόταση, όπως είναι αυτή του ΣΥΡΙΖΑ, που θέτει ζητήματα δημοκρατίας, που θέτει ζητήματα ανεξιθρησκείας και κατοχύρωσης του ανεξίθρησκου του κράτους, που θέτει ζητήματα μη διάλυσης της Βουλής εν όψει της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας, που θέτει ζητήματα δημοψηφίσματος σε περίπτωση μεγάλων πραγματικών αποφάσεων που συνδέονται πραγματικά με την εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας και όχι αυτή η συζήτηση που έγινε για τη Συμφωνία των Πρεσπών, που δεν είχε καμμία σχέση με εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας και όλες οι κοινωνικές προτάσεις για την κατοχύρωση, για την οχύρωση των κοινωνικών και δημοκρατικών δικαιωμάτων του ελληνικού λαού, είναι η πεμπτουσία της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ, που και αυτή συνδέεται πραγματικά, όχι με τις οδυνηρές επικαιρότητες της τελευταίας δεκαετίας αλλά και με τις ελπιδοφόρες προοπτικές της επόμενης δεκαετίας και του μέλλοντος του ελληνικού λαού. Ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε τον κ. Θοδωρή Δρίτσα, Βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ της Α΄ Πειραιώς. Θα πάρει τώρα τον λόγο ο κ. Ιωάννης Θεοφύλακτος, Βουλευτής Κοζάνης του ΣΥΡΙΖΑ και μετά θα μιλήσει η Υπουργός κ. Φωτίου. Κύριε Θεοφύλακτε έχετε τον λόγο για επτά λεπτά.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, συζητάμε για το Σύνταγμα, για τον ανώτερο, τον υπέρτατο νόμο του κράτους, που είναι και το μεγαλύτερο αποκούμπι, το μεγαλύτερο και ασφαλέστερο καταφύγιο του κάθε Έλληνα πολίτη. Οι διατυπώσεις ήδη του άρθρου 1 του Συντάγματος είναι εξόχως πανηγυρικές και χαρακτηριστικές. Άρθρο 1 παράγραφος 2: Θεμέλιο του πολιτεύματος είναι η λαϊκή κυριαρχία. Άρθρο 1 παράγραφος 3: Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του έθνους και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα. Το μείζον ερώτημα, λοιπόν, που το έθεσαν και άλλοι συνάδελφοι και από όλα τα κόμματα: Εφόσον όλα γίνονται για τον λαό, τι έφταιξε για τη χρεοκοπία του 2010, που συγκλόνισε τη χώρα για οκτώ - εννέα χρόνια, που μείωσε το ΑΕΠ κατά 25%, που αύξησε την ανεργία στο 28%; Ελάτε να δείτε τι ανεργία είχαμε και έχουμε στη δυτική Μακεδονία. Τι να πούμε για την ανεργία της νεολαίας, που έστειλε χιλιάδες μετανάστες στο εξωτερικό, που μείωσε συντάξεις και μισθούς; Αφού το Σύνταγμα προστατεύει τον λαό, πώς επέτρεψε να πάθει όλα αυτά, να χρεοκοπήσει και να υποφέρει όλα αυτά; Διττό το ερώτημα: Πρώτον, μπορούσε το Σύνταγμα να αποτρέψει τις αιτίες που οδήγησαν στην κρίση; Δεύτερον, μπορούσε το Σύνταγμα να αποτρέψει τις συνέπειες της κρίσης, δηλαδή τα μνημόνια και τις δυσμενείς συνέπειες; Η απάντηση και στα δύο ερωτήματα είναι ναι, υπήρχε η θεσμική θωράκιση. Τα ελληνικά Συντάγματα ήταν και παραμένουν προοδευτικά και φιλολαϊκά και εμείς θέλουμε να τα κάνουμε ακόμα περισσότερο προοδευτικά και φιλολαϊκά. Από καταβολής ελληνικού κράτους είχαν τέτοιο χαρακτηριστικό τα ελληνικά Συντάγματα. Ποιος φταίει, λοιπόν; Τις πταίει; Είχαμε χρεοκοπία και πάλι τίθεται το ίδιο ερώτημα που έθεσε και ο Χαρίλαος Τρικούπης. Τις πταίει; Είναι βαρύτατες οι πολιτικές ευθύνες. Η Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ φταίνε, που κυβέρνησαν τη χώρα ερήμην του ελληνικού λαού και άσκησαν τις εξουσίες όχι υπέρ αυτού, όπως ορίζει το Σύνταγμα, αλλά υπέρ των εαυτών τους. Αυτοί που τις άσκησαν τελικά, οι περισσότεροι, πλούτισαν ατομικά και ο λαός πτώχευσε. Βέβαια ευθύνη έχει και η τέταρτη εξουσία, ο Τύπος και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, γιατί αντί να ελέγξει και να καταδείξει τα σφάλματα που γίνονταν, διαπλέχθηκε με τις άλλες εξουσίες και έτσι φτάσαμε στον γκρεμό και στη χρεοκοπία. Δεν λειτούργησε, λοιπόν, σωστά η δημοκρατία ούτε πριν την κρίση, καθώς όλες οι πολιτικές δυνάμεις έβλεπαν τον κατήφορο της χώρας σε βάρος του ελληνικού λαού και δεν έκαναν τίποτα για αυτό, αλλά ούτε και στα πρώτα χρόνια της κρίσης, καθώς οι κυβερνώντες τότε - η Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ - υποχώρησαν άτακτα, χωρίς καμμία εφαρμογή του Συντάγματος, μπροστά στις δημοσιονομικές απειλές των δανειστών μας. Αυτές είναι, λοιπόν, οι βαρύτατες εγκληματικές πολιτικές ευθύνες - οι ποινικές είναι άλλο ζήτημα - της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ που κατέστρεψαν τη χώρα και μετά φόρτωσαν από πάνω την καταστροφή στον ελληνικό λαό, λέγοντας «εσείς φταίτε και εσείς θα τα πληρώσετε». Τώρα μιλάνε για υπευθυνότητα. Για συνταγματική υπευθυνότητα μιλάει ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, ο κ. Τασούλας. Η κ. Μπακογιάννη και πολλοί ομιλητές από τη Νέα Δημοκρατία λένε ότι αν είχαμε βάλει δημοσιονομική πειθαρχία, δεν θα είχαμε χρεοκοπήσει. Δεν έφταιξαν, λοιπόν. Θέλουν να ξεπλύνουν τα εγκληματικά πολιτικά τους λάθη με την υποσημείωση ότι έπρεπε να είχαμε τη δημοσιονομική πειθαρχία στο Σύνταγμα, λες και δεν είχαμε θεσμικά κατοχυρωμένες διατάξεις και στο Σύνταγμα και τους νόμους, ώστε να μη γίνουν όλα τα εγκληματικά λάθη που έφεραν τη χώρα στη πτώχευση. Έχουμε τώρα, λοιπόν, την ευκαιρία από τη μία να έχουμε ένα δημοκρατικό δίδαγμα για το πώς φτάσαμε εδώ πέρα και από την άλλη να θωρακίσουμε περαιτέρω το Σύνταγμά μας με ενίσχυση της λαϊκής κυριαρχίας και των κοινωνικών δικαιωμάτων για να αποφύγουμε στο μέλλον ξανά τέτοιες περιπέτειες. Εκεί κινείται η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για τη συνταγματική Αναθεώρηση. Θα μιλήσω και εγώ για τέσσερα, πέντε κομβικά, συμβολικά άρθρα, που είναι και τα πιο σημαντικά: Μη μου πείτε ότι δεν συμφωνείτε πως έπρεπε να αλλάξει το άρθρο 86 για την ευθύνη των Υπουργών, ουσιαστικά για τη μη ευθύνη των Υπουργών, όπως και ο περιορισμός της ασυλίας των Βουλευτών. Όλοι ξέρουν ότι τα άρθρα αυτά δημιούργησαν το αίσθημα ότι το πολιτικό προσωπικό της χώρας και ιδίως οι Υπουργοί δεν ευθύνονται ποτέ και για τίποτα, λόγω της συντομότατης παραγραφής. Μη μου πείτε ότι το αίσθημα αυτό δεν συντέλεσε στη διόγκωση των οικονομικών σκανδάλων καθ' όλη τη δεκαετία του 2000, κάτι που συνέβαλε αποφασιστικά στη χρεοκοπία της χώρας. Μη μου πείτε ότι δεν πρέπει να προστατευτεί συνταγματικά, όπως προτείνουμε, ο δημόσιος έλεγχος των βασικών κοινωνικών αγαθών, όπως το νερό και ηλεκτρική ενέργεια, τα οποία τόσο κινδύνεψαν κατά τη διάρκεια των μνημονίων. Αυτό δεν είναι κάτι απλό και πρέπει να το ξέρει ο κόσμος, γιατί στις εθνικές, τις βουλευτικές εκλογές που θα ψηφίσουν, το ερώτημα θα είναι: «Θέλετε την προστασία της ηλεκτρικής ενέργειας και του νερού», όπως προτείνουμε εμείς; «Ναι; Πρέπει να ψηφίσετε τον ΣΥΡΙΖΑ. Αν ψηφίσετε τη Νέα Δημοκρατία, σημαίνει ότι δεν προτείνετε την προστασία της ηλεκτρικής ενέργειας και του νερού». Ομοίως, πρέπει να υπάρχει συνταγματική αναγνώριση της εγγύησης ενός αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης, όπως προτείνουμε και όπως, ως Κυβέρνηση, νομοθετικά εφαρμόσαμε, με την κάρτα ανθρωπιστικής κρίσης, με το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα κ.λπ.. Αντίθετα, η κυβέρνηση Σαμαρά - Βενιζέλου αποφάσισε ότι για την κρίση και την πτώχευση, για την οποία έφταιξαν οι λίγοι που είναι στις διάφορες λίστες Μπόργιανς, Λαγκάρντ κ.λπ., έπρεπε να πληρώσουν οι πολλοί. Ομοίως προς τη θετική κατεύθυνση είναι η συνταγματική αναγνώριση του δικαιώματος στην υγεία, όπως προτείνουμε, και η υποχρέωση του κράτους να παρέχει καθολική πρόσβαση σε παροχές υγείας. Να τα ξέρει αυτά ο κόσμος. Θα έχει συνταγματική αναγνώριση της υγείας, αν ψηφίσει ΣΥΡΙΖΑ στις εθνικές εκλογές. Δεν θα έχει, αν ψηφίσει τη Νέα Δημοκρατία και το έχουν αποδείξει. Εμείς το αποδείξαμε και νομοθετικά με τους δυόμισι εκατομμύρια ανασφάλιστους που έχουν υγειονομική περίθαλψη. Αντίθετα, η κυβέρνηση Σαμαρά - Βενιζέλου τι έκανε; Την πρώτη περίοδο τους είχε έξω, σαν τα σκυλιά στο αμπέλι - να το πούμε καθαρά - χωρίς να έχουν καθόλου υγειονομική ασφάλιση. Μετά, μόλις κατάλαβαν το λάθος τους, τους έβαλαν στα νοσοκομεία, αλλά έστελναν μετά τον λογαριασμό στην εφορία. «Τι έκανες; Bypass; 10.000 ευρώ». Πολύ σημαντική είναι και η ενθάρρυνση των αμεσοδημοκρατικών θεσμών και των τοπικών δημοψηφισμάτων. Όποιος έχει ζήσει λαϊκές συνελεύσεις σε χωριά, κωμοπόλεις, σε γειτονιές, ξέρει πόσο δυνατή είναι και πόσο λάμπει η δημοκρατία σε τέτοιες διαδικασίες. Είναι σε πολύ θετική κατεύθυνση. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Κλείνω, κύριε Πρόεδρε, κάνοντας δύο σχόλια αναφορικά με τις σχέσεις Κράτους - Εκκλησίας. Δεν χρειάζεται, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, να είμαστε φοβικοί. Δείτε και τις σημερινές θετικές ανακοινώσεις για τη συμφωνία Κράτους - Εκκλησίας, με πλήρη διασφάλιση των κληρικών και με πλήρη συμφωνία του Αρχιεπισκόπου κ. Ιερώνυμου, ο οποίος προφανώς είναι σίγουρος ότι προστατεύονται τα δικαιώματα της Εκκλησίας της Ελλάδος. Η Ελλάδα βρίσκεται για ορισμένα ζητήματα, όπως η σχέση με την Εκκλησία, στο κατώφλι της Δύσης και μετρά τα βήματά της προσεκτικά και καλά κάνει, καθώς έχουμε τη δική μας ιδιοπροσωπία και παράδοση. Έτσι κινείται και η πρότασή μας. Δηλαδή, προτείνουμε την καθιέρωση του ουδετερόθρησκου κράτους και του πολιτικού όρκου, με διατήρηση όμως τόσο της προμετωπίδας του Συντάγματος όσο και του όρου της επικρατούσας θρησκείας. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, στην Ελλάδα, όταν η Αριστερά συνδιαλέγεται, συνεργάζεται και τα βρίσκει - να το πω έτσι - με την εκκλησία και με το «ε» μικρό, με τον λαό δηλαδή της Εκκλησίας - και αυτό προσπαθούμε να κάνουμε - τότε δημιουργείται ένα εκρηκτικό μείγμα δημοκρατίας, λαϊκότητας, αγωνιστικότητας και αλτρουισμού. Ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε τον κ. Ιωάννη Θεοφύλακτο, Βουλευτή Κοζάνης του ΣΥΡΙΖΑ. Τον λόγο έχει η κ. Θεανώ Φωτίου, Αναπληρώτρια Υπουργός Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης για επτά λεπτά.
Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, είναι η ιστορική στιγμή που βγαίνουμε από την καταλυτική για τη χώρα κρίση και η Βουλή των Ελλήνων προχωρά σε εκείνες τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για να αποκατασταθεί η αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος και του κράτους, που έχει τρωθεί στη συνείδηση των πολιτών, για να ισχυροποιηθεί η δημοκρατία και η λαϊκή συμμετοχή, που δέχτηκαν πλήγματα μέσα στην κρίση και για να ενισχυθούν τα κοινωνικά δικαιώματα, που δοκιμάστηκαν και αμφισβητήθηκαν στην πράξη με τα μνημόνια. Η πρότασή μας αφορά δεκαεπτά μόνο άρθρα, αποφεύγοντας τον συνταγματικό μαξιμαλισμό της Νέας Δημοκρατίας που οδήγησε και στο παρελθόν σε δύο αποτυχημένες συνταγματικές Αναθεωρήσεις το 2001 και το 2008. Υπάρχει όμως ένα άρθρο που δεν επιθυμούμε να αναθεωρήσουμε. Είναι το άρθρο 16 για τα δημόσια ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, που ορίζει αυστηρά την προστασία του δημόσιου πανεπιστημίου, το οποίο ψηφίστηκε το 1975 με μεγάλη πλειοψηφία από την κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Το άρθρο 16 έχει, κύριοι συνάδελφοι, έναν πλεονασμό, γιατί ενώ ορίζει ότι τα πανεπιστήμια είναι δημόσια, συγχρόνως απαγορεύει την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων. Γιατί ο νομοθέτης ήθελε τότε να θωρακίσει το δημόσιο πανεπιστήμιο και να εξαιρέσει την επιστημονική διδασκαλία και την επιστημονική έρευνα από τον ανταγωνισμό της αγοράς και την επιρροή ιδιοτελών και ιδιωτικών συμφερόντων. Το άρθρο 16 θεμελίωσε το νέο ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο και συνέβαλε στην ανάπτυξη και άνθισή του ακόμη και στα δύσκολα χρόνια της κρίσης, άνθιση που σήμερα αναγνωρίζεται διεθνώς. Αξίζει να επισημάνουμε ότι ο συνταγματικός νομοθέτης τοποθέτησε το άρθρο αυτό στο κεφάλαιο των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, ώστε να τονίζεται ο χαρακτήρας της παιδείας ως συνταγματικό δικαίωμα. Από τις αρχές όμως της δεκαετίας του '90, με την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, ξεκινάει ο αγώνας για να καταργηθεί ο αποκλειστικά δημόσιος χαρακτήρας των ΑΕΙ, όταν διάφοροι επιτήδειοι άνοιγαν κολλέγια και υπόσχονταν πτυχία πανεπιστημιακού επιπέδου έναντι χρημάτων, ενώ η τότε κυβέρνηση υποσχόταν σε φίλους και χρηματοδότες της Νέας Δημοκρατίας ότι είτε θα καταργούσε είτε θα παρέκαμπτε τη συνταγματική απαγόρευση των ιδιωτικών ΑΕΙ. Η δεύτερη συστηματική προσπάθεια της άλωσης του άρθρου 16 γίνεται πάλι από την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας το 2006-2007, οπότε τότε η μαχητική αντίσταση και οι πολύμηνες διαδηλώσεις φοιτητών και διδασκόντων οδήγησαν σε ναυάγιο τις επιχειρούμενες αλλαγές και σε άτακτη υποχώρηση τη Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ. Ο δημόσιος χαρακτήρας των ΑΕΙ, αγαπητοί συνάδελφοι, δεν είναι εμμονή της Αριστεράς, αλλά ο μόνος τρόπος για την ελεύθερη ανάπτυξη της επιστήμης και της έρευνας, για τη διάχυση της γνώσης και για την ελεύθερη πρόσβαση του λαού σε αυτή. Για ποιον λόγο; Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, το πανεπιστήμιο εξ ορισμού παράγει και αναπαράγει τη γνώση, καθώς και το διδακτικό φορέα που διαχειρίζεται τη γνώση και την έρευνα. Αλλιώς, δεν είναι πανεπιστήμιο. Επιμένω σε αυτό: αλλιώς, δεν είναι πανεπιστήμιο. Αυτό κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα με δύο τρόπους: Πρώτον, στο άρθρο 16 κατοχυρώνεται η ελευθερία της διδασκαλίας και της έρευνας, χωρίς την οποία η παραγωγή γνώσης είναι αδύνατη. Δεύτερον, στο άρθρο 16, επίσης, κατοχυρώνεται το αυτοδιοίκητο, δηλαδή η ίδια η πανεπιστημιακή κοινότητα εκλέγει τα διοικητικά της όργανα, επιλέγει το επιστημονικό της προσωπικό με δικά της κριτήρια, στο πλαίσιο που ορίζει ο νόμος. Το δημόσιο πανεπιστήμιο, δηλαδή, αναπαράγεται το ίδιο. Δεν μπορεί να διορίζεται απ' έξω. Και τα δύο αυτά στοιχεία δεν μπορούν να υπάρξουν, εκτός του δημοσίου, σε ιδιωτικά πανεπιστήμια είτε είναι κερδοσκοπικά είτε είναι μη κερδοσκοπικά. Και θα μιλήσω λίγο γι' αυτή την καραμέλα, για το ότι θα είναι μη κερδοσκοπικά. Το ιδιωτικό πανεπιστήμιο διοικείται από έναν ιδιοκτήτη - είτε αυτός είναι ιδιωτική κερδοσκοπική εταιρεία είτε μη κερδοσκοπικό ίδρυμα - , δηλαδή δεν το διοικεί η πανεπιστημιακή κοινότητα. Η πρόσληψη του επιστημονικού προσωπικού γίνεται από τον ιδιοκτήτη ή το ίδρυμα αντιστοίχως. Ο ιδιοκτήτης ή το ίδρυμα καθορίζει το περιεχόμενο της διδασκαλίας και την κατεύθυνση της έρευνας. Ενώ εδώ, στο άρθρο 16, ακόμη και η ίδρυση νέων πανεπιστημιακών τμημάτων, δημόσιων προφανώς αλλά και ο καθορισμός των γνωστικών τους αντικειμένων γίνεται με απόφαση του κράτους, δηλαδή με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και το κοινωνικό όφελος, αντίθετα στα ιδιωτικά ΑΕΙ γνώμονας είναι ή το κερδοσκοπικό συμφέρον του επιχειρηματία ή οι σκοποί του μη κερδοσκοπικού ιδρύματος, όπως καθορίζονται από αυτό το ίδιο. Με άλλα λόγια, τα ιδιωτικά ΑΕΙ είναι εκπαιδευτικά ιδρύματα εκτός δημοκρατίας και μάλιστα - επιμένω - είναι κακής ποιότητας. Και επιτέλους, πείτε μας, εσείς της Νέας Δημοκρατίας ή του ΠΑΣΟΚ, ένα ίδρυμα, ιδιωτικό ΑΕΙ στην Ευρώπη, το οποίο διαπρέπει. Πείτε μας ποιο διαπρέπει. Είναι άτοπη η σύγκριση με τον ιδιωτικό τομέα της εκπαίδευσης για τις δύο πρώτες βαθμίδες. Εσείς λέτε: «Αφού υπάρχουν στις δύο πρώτες βαθμίδες ιδιωτικά σχολεία, γιατί να μην έχουμε και ΑΕΙ;». Διότι στις πρώτες δύο βαθμίδες της εκπαίδευσης το σχολικό πρόγραμμα και η διδακτέα ύλη καθορίζονται από το κράτος. Αυτό δεν μπορεί να γίνει στα ΑΕΙ, επειδή εκεί παράγεται πρωτογενώς η γνώση. Και αυτή η παραγωγή γνώσης δεν επιδέχεται τέτοιου είδους παρεμβάσεις, αλλιώς η ίδια η παραγωγή της γνώσης ακυρώνεται. Η πανεπιστημιακή παιδεία, αγαπητοί συνάδελφοι - και το ξέρετε - είναι πολύ ακριβή. Ακόμη και αν έμπαιναν δίδακτρα στα ΑΕΙ - που αυτή είναι η άλλη κρυφή επιδίωξη της Νέας Δημοκρατίας, που δεν το λέει, αλλά αυτό είναι το πρόβλημα - τα έσοδα δεν θα μπορούσαν να καλύψουν τις δαπάνες. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας της κυρίας Αναπληρώτριας Υπουργού]] Τελειώνω σε λίγο, κύριε Πρόεδρε. Είτε κερδοσκοπικά είναι τα ιδιωτικά ΑΕΙ είτε μη κερδοσκοπικά, θα απευθύνονται σε πλούσιους. Τα κερδοσκοπικά, φυσικά, θα απευθύνονται σε πάμπλουτους ή θα πρέπει ένα μεγάλο μέρος να χρηματοδοτείται από το κράτος. Και ακούστε! Αυτός είναι ο στόχος, ο ισχνός προϋπολογισμός για την ανώτατη εκπαίδευση, ο ισχνός κορβανάς να μοιραστεί, να διασπαθιστεί και στα ιδιωτικά ιδρύματα. Έχω εμπειρία - και το ξέρετε όλοι σας - από άλλους τομείς, από ιδρύματα μη κερδοσκοπικού σκοπού, συγκεκριμένα στην πρόνοια. Εκεί, λοιπόν, ιδιωτικά ιδρύματα, κοινωφελή, μη κερδοσκοπικού σκοπού δεν τα βγάζουν πέρα χωρίς την κρατική επιχορήγηση. Και αυτό το ξέρετε πολύ καλά. Όλα αυτά τα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού σκοπού χρηματοδοτούνται από τρεις τσέπες του κράτους: από τον ΕΟΠΥΥ, το Υπουργείο κ.ο.κ.. Όταν δεν χρηματοδοτούνται, παθαίνουν ό,τι έπαθε το Γηροκομείο Αθηνών. Αυτό, λοιπόν, που προτείνουν οι θιασώτες των ιδιωτικών ΑΕΙ είναι κρατικοδίαιτα ιδρύματα χωρίς την ελευθερία των δημόσιων ΑΕΙ για να ικανοποιηθούν κερδοσκοπικά ή εξουσιαστικά συμφέροντα χωρίς ορατό εκπαιδευτικό έλεγχο. Συχνά ρωτάτε: Αν ένα μεγάλο πλούσιο ίδρυμα ή ένας πάμπλουτος ευεργέτης θέλει να φτιάξει ένα ΑΕΙ, μπορεί; Και βέβαια, μπορεί. Αυτό είναι το παράδειγμα του Παντείου Πανεπιστημίου. Αυτό είναι το παράδειγμα του Πολυτεχνείου. Τα πανεπιστήμια αυτά ιδρύθηκαν από πολύ μεγάλους ευεργέτες. Βρίσκεται σε εξέλιξη, όμως, τα τελευταία χρόνια μία συντονισμένη προσπάθεια απαξίωσης του δημόσιου πανεπιστημίου. Αυτά πάνε μαζί. Και αυτή η προσπάθεια έχει τη σφραγίδα σας, κύριοι της Νέας Δημοκρατίας. Αποφασίστε, επιτέλους. Είναι καλό ή δεν είναι το ελληνικό πανεπιστήμιο; Διότι δεν μπορεί από τη μία μεριά να κλαίγεστε για το brain drain, δηλαδή για το ότι έφυγαν όλοι αυτοί οι πτυχιούχοι μας από τα ιδρύματα στο εξωτερικό και από την άλλη να απαξιώνετε τα πανεπιστήμια. Οι πτυχιούχοι μας έφυγαν στο εξωτερικό, γιατί έχουν πολύ καλά πτυχία και άρα, πολύ καλά ανταλλάξιμα. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας της κυρίας Αναπληρώτριας Υπουργού]] Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε. Με συγχωρείτε. Είναι η δεύτερη φορά που η Βουλή συζητάει την κατάργηση της συνταγματικής προστασίας του δημόσιου πανεπιστημίου. Την πρώτη φορά, παραλίγο να διασπαστεί το τότε ισχυρό ΠΑΣΟΚ. Η επίθεση στην ανώτατη παιδεία αποκρούστηκε. Τώρα ευτυχώς, η πλειοψηφία της Βουλής είναι αντίθετη και ο δημόσιος χαρακτήρας της ανώτατης εκπαίδευσης θα διασωθεί. Αυτή είναι η παρακαταθήκη της Αριστεράς για τις επόμενες γενιές. Ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε την κ. Θεανώ Φωτίου. Τον λόγο έχει ο κ. Χαράλαμπος Αθανασίου, Βουλευτής Λέσβου της Νέας Δημοκρατίας.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θα ήθελα εν συντομία να αναφερθώ στα διαδικαστικά όρια της Αναθεώρησης, όσον αφορά την αρμοδιότητα των δύο Βουλών, της παρούσας, δηλαδή της προτείνουσας Βουλής και της επόμενης, της αναθεωρητικής. Η παρούσα πρώτη Βουλή με απόφασή της, αφού διαπιστώνει την ανάγκη αναθεώρησης του Συντάγματος, καθορίζει ειδικά ποιες από τις αναθεωρήσιμες διατάξεις μπορούν να καταστούν αναθεωρητέες, όχι μόνο κατ' άρθρο, αλλά και κατά παράγραφο ή ακόμα και κατ' εδάφιο. Στην απόφαση αυτή πρέπει να περιλαμβάνεται η αναγκαιότητα, αλλά και μία στοιχειώδης, μία γενική κατεύθυνση της αναθεώρησης που στην ουσία δεν είναι τίποτα άλλο, παρά η αιτιολογία της ανάγκης αναθεώρησης κάποιων διατάξεων του Συντάγματος. Το ακριβές, όμως, περιεχόμενο των αναθεωρητέων διατάξεων ανήκει στην επόμενη, τη δεύτερη Βουλή, η οποία είναι εξοπλισμένη με αναθεωρητική αρμοδιότητα, δηλαδή με την αποκλειστική αρμοδιότητα να προσδιορίσει επακριβώς το κανονιστικό περιεχόμενο των αναθεωρητέων διατάξεων που η πρώτη Βουλή αποφάσισε ως τέτοιες και μόνο ως προς αυτές. Η δεύτερη Βουλή, δηλαδή, αφ' ενός δεν μπορεί να αποφασίσει την αναθεώρηση και άλλων διατάξεων πλην αυτών που η πρώτη, η παρούσα Βουλή, αποφάσισε, αφ' ετέρου η ίδια Βουλή, η δεύτερη, έχοντας πρόσφατη λαϊκή εντολή να ρυθμίσει και το εκκρεμές ζήτημα της Αναθεώρησης, θα αποφασίσει κατά την πρώτη σύνοδό της ως προς το περιεχόμενο των ανωτέρω διατάξεων, χωρίς να δεσμεύεται από τυχόν απόφαση της πρώτης Βουλής, της παρούσας Βουλής. Θα αναφέρω ένα παράδειγμα. Ας υποθέσουμε ότι για το άρθρο 32 του Συντάγματος λέμε να αποσυνδεθεί η προκήρυξη των βουλευτικών εκλογών από την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Αυτή είναι η στοιχειώδης κατεύθυνση. Εάν δεν το πει, τότε μπορεί να μην πάει προς τα εκεί η δεύτερη Βουλή και να γίνει πιο αυστηρή η διάταξη. Παρομοίως, για την εκλογή Προέδρων Ανωτάτων Δικαστηρίων. Γιατί το λέμε αυτό; Το λέμε για να κατοχυρωθεί περισσότερο η προσωπική ανεξαρτησία των δικαστών. Αν δεν το πούμε αυτό - αν μείνουμε μόνο στην αναγκαιότητα της αλλαγής του άρθρου 90, παράγραφος 5 του Συντάγματος - τότε είναι δυνατόν η δεύτερη βουλή να πει: «Α, θα αποφασίσει η ολομέλεια των δικηγορικών συλλόγων» ή μόνο ο Πρωθυπουργός. Αυτά είναι θεωρητικά παραδείγματα, ακραία, αλλά έτσι είναι. Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, που πάει η ανεξαρτησία.
Απλώς για να καταλάβω, αν το πει η πρώτη Βουλή, η δεύτερη δεσμεύεται κατά το μέτρο που είπατε.
Δεσμεύεται ως προς την κατεύθυνση, όχι όμως ως προς το περιεχόμενο, δηλαδή ότι θα κινηθεί σε ένα πλαίσιο. Είναι μια στοιχειώδης κατεύθυνση μη δεσμευτική για το περιεχόμενο.
Το ίδιο λέμε, ότι δεσμεύεται ως προς την κατεύθυνση.
Δηλαδή, κύριε Υπουργέ, είναι αυτό που λέμε η αιτιολογία της αναγκαιότητας. Αυτό είναι το θέμα. Δεν σημαίνει ότι η κατεύθυνση είναι αποκλειστικά δεσμευτική, όταν προσδιορίζεται από τώρα. Αυτό είναι εντελώς διαφορετικό. Από πρώτη άποψη φαίνεται ότι οι δύο Βουλές συμμετέχουν ισότιμα στην αναθεωρητική διαδικασία, αφού η πλειοψηφία για την πρόταση αναθεώρησης της πρώτης Βουλής και η πλειοψηφία για την απόφαση και τις αναθεωρητέες διατάξεις της δεύτερης Βουλής αντιστρέφονται, σύμφωνα με τις παραγράφους 2, 3 και 4 του άρθρου 110: απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού της Βουλής στην πρώτη, εκατόν ογδόντα Βουλευτές στη δεύτερη, ή αντιστρόφως, εκατόν ογδόντα Βουλευτές στην πρώτη, απόλυτη πλειοψηφία στη δεύτερη. Δεύτερον, η πρώτη Βουλή αποφασίζει για την αναγκαιότητα των αναθεωρητέων διατάξεων, ενώ η δεύτερη διαπλάθει ελεύθερα το κανονιστικό περιεχόμενό τους. Θεωρώ ότι το βάρος πέφτει στη δεύτερη Βουλή, διότι αυτή είναι η αναθεωρητική Βουλή, με πρόσφατη τη λαϊκή εντολή η οποία και θα καθορίσει ειδικά - το τονίζω - το ακριβές περιεχόμενο των αναθεωρητέων διατάξεων. Τέλος, όσον αφορά την παράγραφο 6, του άρθρου 110 του Συντάγματος, που απαγορεύει να γίνεται αναθεώρηση πριν περάσει η πενταετία, αυτό θα έχει μια βάση και πρέπει έτσι να ερμηνευτεί και να το τροποποιήσουμε. Πρέπει να αναφερθεί γι' αυτή τη διάταξη ρητά ότι αυτό ισχύει μόνο για τις διατάξεις οι οποίες αναθεωρήθηκαν. Όταν υπάρχει δηλαδή μια απόφαση ή όταν η κοινή γνώμη ή η κοινωνία έχουν δεχθεί ότι πρέπει να γίνει μια αλλαγή - ας πούμε στα ιδιωτικά πανεπιστήμια - δεν μπορεί να δεσμευόμαστε για μια ολόκληρη πενταετία. Το διάστημα αυτό μάλιστα μπορεί να μην είναι πέντε χρόνια. Ανάλογα με το πότε θα γίνει η Αναθεώρηση, μπορεί να είναι επτά και οκτώ χρόνια. Δεν μπορεί λοιπόν η επόμενη Βουλή, πριν περάσει ο χρόνος αυτός, να φέρει προς συζήτηση μια διάταξη η οποία δεν είχε αναθεωρηθεί. Άρα πρέπει ο περιορισμός αυτός να αφορά μόνο τις διατάξεις που τέθηκαν σε αναθεώρηση και όχι αυτές οι οποίες δεν τέθηκαν. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, μετά από αυτή τη γενική τοποθέτησή μου οφείλω στη συνέχεια να σταχυολογήσω, λόγω του περιορισμένου χρόνου, τις βασικές παρατηρήσεις για τα βασικά άρθρα, που κατά την άποψή μου, χρήζουν αναθεώρησης, βασισμένες στις θέσεις του κόμματός μου, τις πάγιες απόψεις μου, αλλά και λαμβάνοντας υπ' όψιν και σχολιάζοντας το πόρισμα της επιτροπής. Ξεκινώ με ένα ζήτημα, την αντιμετώπιση του οποίου θεωρώ αδήριτη ανάγκη. Είναι η κρίσιμη αναθεώρηση του άρθρου 62, για το ακαταδίωκτο των Βουλευτών και του άρθρου 86 για τη δίωξη μελών της κυβέρνησης. Είναι σαφές πως έχει υπάρξει κατάχρηση των ρυθμίσεων των άρθρων αυτών και έχουμε φτάσει στο σημείο πολιτικά πρόσωπα συχνά να εκφεύγουν του οφειλόμενου ελέγχου και να λειτουργούν ασύδοτα, κρυπτόμενοι πίσω από την ασυλία και την αποσβεστική προθεσμία του άρθρου 86. Οφείλουμε να κάνουμε την αυτοκριτική μας και να παραδεχθούμε ότι η Βουλή έχει δημιουργήσει κατά καιρούς εντυπώσεις ατιμωρησίας. Στο άρθρο 3 είναι σαφές πως η Νέα Δημοκρατία στέκεται αντίθετη στην αναθεώρησή του, έστω και με εισαγωγή ερμηνευτικής δήλωσης. Η υπάρχουσα μορφή του άρθρου 3 έχει πετύχει ιστορικά μια σημαντική ισορροπία. Είναι σύμφωνη με τον ιστορική πορεία και τις παραδόσεις της χώρας μας, όπως έχουν διαμορφωθεί στους αιώνες και ουδόλως έχει βλάψει την ανεξιθρησκία. Δεν υφίστανται στη χώρα μας ουσιαστικά ζητήματα διακρίσεων βάσει θρησκευτικού προσανατολισμού, ιδίως αναφορικά με τη στάση του κράτους απέναντι στα οργανωμένα δόγματα, τους εκπροσώπους και τους πιστούς τους. Ως εκ τούτου, κρίνω ότι η διάταξη πρέπει να παραμείνει ως έχει, γιατί είναι απόλυτα επιτυχημένη. Εξάλλου, το άρθρο 13 του Συντάγματος καθιερώνει την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης. Κάθε γνωστή θρησκεία είναι ελεύθερη και τα σχετικά με τη λατρεία της τελούνται ανεμπόδιστα υπό την προστασία των νόμων. Όσον αφορά το άρθρο 16, θεωρώ ότι θα είναι ιστορική αποτυχία αν δεν κατορθώσουμε να το αναθεωρήσουμε ούτε τώρα, επιτρέποντας τη δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων, διατηρώντας αγκυλώσεις που κράτησαν το επίπεδο της δημόσιας εκπαίδευσης καθηλωμένο λόγω έλλειψης ανταγωνισμού και έστειλαν στο εξωτερικό εκατοντάδες χιλιάδες Ελληνόπουλα, πολλά εκ των οποίων δεν γύρισαν πίσω, καθώς βρήκαν στο εξωτερικό καλύτερες συνθήκες, ακαδημαϊκές και επαγγελματικές. Με την αναθεώρηση του άρθρου 25 εισάγουμε τη συνταγματική κατοχύρωση του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος για τους Έλληνες πολίτες. Πολύ κρίσιμη είναι και η αποσύνδεση της πρόκλησης εθνικών εκλογών, όπως αναφέρθηκα πριν, από το ζήτημα της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας. Η Νέα Δημοκρατία έχει νιώσει στο πετσί τις, δύο φορές, τις στρεβλώσεις που προκαλεί η υφιστάμενη διατύπωση του άρθρου 32 και δυστυχώς το ίδιο και η χώρα. Το ότι η Κυβέρνηση σήμερα στηρίζει την τροποποίηση του άρθρου αυτού, ασχέτως αν διαφωνούμε αναφορικά με τη διατύπωση που οφείλουμε να υιοθετήσουμε, αποτελεί αναγνώριση της οπορτουνιστικής στάσης της τότε που προκάλεσε την αντιθεσμική πτώση μιας πετυχημένης κυβέρνησης. Φυσικά χρήζει αναθεώρησης και το άρθρο 41. Η πρακτική της διάλυσης της Βουλής για εθνικά θέματα, που μόνο προσχηματικά αναφέρονται στο σκεπτικό της διάλυσης, πρέπει να σταματήσει. Η άποψή μας αυτή αντανακλάται και στην πρότασή μας για την αναθεώρηση του άρθρου 52, εκλογές σε σταθερή ημερομηνία. Στο άρθρο 51 οφείλουμε όλοι να διερωτηθούμε γιατί εν έτει 2019 ακόμη δεν έχουμε δώσει τη δυνατότητα ψήφου στους απόδημους Έλληνες, τους Έλληνες του εξωτερικού. Πρέπει, επιτέλους, να δώσουμε μια λύση σε ένα ζήτημα που έχει αντιμετωπίσει επιτυχώς σχεδόν κάθε χώρα, εκτός από τη δική μας. Ο Πρόεδρός μας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε λόγο για θεσμική παράλειψη της πολιτείας. Έχουμε καταθέσει και σχετική πρόταση η οποία ακόμα δεν εισήχθη στο Κοινοβούλιο. Η επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων μετατίθεται από την εκτελεστική εξουσία στη νομοθετική εξουσία. Εκεί είναι ένα ζήτημα το οποίο η επόμενη Βουλή θα το καθορίσει. Σημαντική είναι και η πρότασή μας για τον διορισμό των μελών των ανεξάρτητων αρχών, σύμφωνα με το άρθρο 101Α του Συντάγματος, που φεύγει πλέον από τη Διάσκεψη των Προέδρων και λέμε ότι πρέπει να πάει σε μια κοινοβουλευτική επιτροπή. Για τις άλλες διατάξεις θα πούμε μετά από έναν μήνα, στη δεύτερη συζήτηση, όπως προβλέπει το Σύνταγμα. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, το εύκολο για εμάς θα ήταν να καταψηφίσουμε όλες τις προτάσεις της επιτροπής, ώστε να διασφαλίσουμε ότι θα απαιτείται πλειοψηφία 3/5 για την αναθεώρηση όλων των άρθρων στην επόμενη Βουλή. Δεν το κάνουμε, όμως, γιατί θεωρούμε πως το Σύνταγμα της χώρας χρειάζεται μια τολμηρή Αναθεώρηση. Πιστεύοντας ακράδαντα σε αυτό υπερψηφίζουμε και προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ για τα αναθεωρητέα άρθρα, χωρίς να δεσμευόμαστε για την τελική διατύπωση των αναθεωρητέων διατάξεων που θα θέσει η κοινοβουλευτική Πλειοψηφία στην κρίση του Κοινοβουλίου και να είστε βέβαιοι πως η παράταξή μας στην επόμενη Βουλή θα πράξει αυτό που είναι προς το συμφέρον του λαού και της κοινωνίας. Σας ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε τον κ. Χαράλαμπο Αθανασίου, Βουλευτή Λέσβου της Νέας Δημοκρατίας. Τον λόγο έχει ο κ. Ιωάννης Μανιάτης, Βουλευτής Αργολίδας της Δημοκρατικής Συμπαράταξης, για επτά λεπτά.
Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, η Αναθεώρηση του Συντάγματος είναι αναμφισβήτητα η κορυφαία στιγμή της δημοκρατίας, μια στιγμή που πρέπει να βρίσκεται έξω από τις τρέχουσες κομματικές αντιπαραθέσεις, τους λαϊκισμούς και τις δημαγωγίες και να αντιμετωπίζεται ως μια διαδικασία που οφείλει με εθνική αυτογνωσία να κοιτά στο βάθος του ιστορικού χρόνου. Σήμερα περισσότερο παρά ποτέ απαιτείται η προστασία της αξιοπρέπειας των πολιτών, της αξιοπιστίας των θεσμών, της τιμής του πολιτικού κόσμου, της αντιστροφής της παρακμιακής πορείας της χώρας τα τελευταία χρόνια. Η συνταγματική Αναθεώρηση δεν επιτρέπεται να υπακούει σε συγκυριακές προτεραιότητες. Έχει σχέση με την ιστορική εμπειρία και το εθνικό, το πατριωτικό καθήκον. Ο σημερινός Καταστατικός Χάρτης της χώρας άντεξε στην πολύχρονη οικονομική κρίση. Φάνηκε, όμως, αδύναμος στα ζητήματα της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας. Αυτή ακριβώς η ιστορική εμπειρία δημιουργεί τη δημοκρατική υποχρέωση όλων μας να στηρίξουμε την αλλαγή των άρθρων 30 και 32 για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας, με την πλήρη αποσύνδεση της εκλογής του από τη διάλυση της Βουλής και τη διενέργεια βουλευτικών εκλογών. Σήμερα οφείλει η πολιτική συγκυρία να συνομιλήσει με τη διαχρονική ιστορική εμπειρία των θεσμών και της κοινωνίας. Κανένα υπό αναθεώρηση άρθρο δεν πρέπει να ψηφιστεί με πάνω από εκατόν ογδόντα ψήφους, ώστε να μην αιχμαλωτιστεί η επόμενη Βουλή, η οποία, μάλιστα, θα έχει τη νωπή λαϊκή εντολή. Εμείς ως Δημοκρατική Συμπαράταξη έχουμε προτείνει την αναθεώρηση τριάντα τριών άρθρων του Συντάγματος. Εγώ θα αναφερθώ μόνο σε τρία από αυτά: Στο άρθρο 16 για τα πανεπιστήμια, στο άρθρο 24 για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή και στο άρθρο 25 για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την τεχνητή νοημοσύνη. Και απευθύνομαι σε όλους τους συναδέλφους ειδικά για τα δύο τελευταία άρθρα, για το θέμα της κλιματικής αλλαγής και της τεχνητής νοημοσύνης, γιατί είναι δύο θέματα που ποτέ δεν είχαν στον δημόσιο διάλογο τον χώρο που τους αναλογεί και που δικαιούνται. Ξεκινώ, λοιπόν, με το άρθρο 16. Προτείνουμε να παρέχεται η δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων με διαδικασίες αυστηρής πιστοποίησης, ελέγχου, διαρκούς κρατικής εποπτείας και αξιολόγησης. Αυτή, όμως, είναι η μια πλευρά του νομίσματος. Υπάρχει η δεύτερη και, κατά τη γνώμη μου, η πολύ πιο σημαντική. Και αυτή η δεύτερη πλευρά είναι η απελευθέρωση του δημόσιου ελληνικού πανεπιστημίου από τα δεσμά του κρατισμού και των ιδεοληψιών. Και επαναλαμβάνω τον όρο «απελευθέρωση». Απελευθέρωση από τα δεσμά του κρατισμού του εκάστοτε Υπουργού Παιδείας, κρατισμού και ιδεοληψίας, που με την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ έχει οδηγήσει στην πλήρη απαξίωση, στην ουσιαστική εξαθλίωση των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων μέσα από την ασυδοσία μηχανισμών παρανομίας και αυθαιρεσίας. Το δημόσιο πανεπιστήμιο είναι η μεγαλύτερη ανεκμετάλλευτη νέα εθνική πηγή δημόσιου πλούτου. Ο κρατισμός εγκλωβίζει και αποκλείει το δημόσιο πανεπιστήμιο να συμβάλλει - όπως, για παράδειγμα, συμβαίνει στην Κύπρο - κατά 2% στην αύξηση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος, μια προοπτική που θα προκύψει από την οικονομική αξιοποίηση της έρευνας, της τεχνογνωσίας, των εφαρμογών που αναπτύσσονται στον ελληνικό ακαδημαϊκό κόσμο, μια παρέμβαση που μπορεί να αντιστρέψει το brain drain και να το κάνει brain gain. Και εμείς που υπηρετούμε στο δημόσιο πανεπιστήμιο δηλώνουμε προς κάθε κατεύθυνση, ότι όχι μόνο δεν φοβόμαστε τον ανταγωνισμό με κανένα, οποιουδήποτε επιπέδου, ιδιωτικό πανεπιστήμιο, αλλά, αντίθετα, ο ανταγωνισμός θα βοηθήσει να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο. Έρχομαι τώρα στο άρθρο 24 του Συντάγματος, που αναφέρεται στην προστασία του περιβάλλοντος, των δασών, των μνημείων, καθώς, επίσης, και στην αειφορική πολεοδομική και χωροταξική οργάνωση της χώρας. Οι διατυπώσεις που προανέφερα, ήταν ορθές όταν διατυπώθηκαν. Σήμερα, όμως, δεν είναι επαρκείς για ένα σύγχρονο πλαίσιο αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, της μεγαλύτερης πρόκλησης που αντιμετώπισε ποτέ το ανθρώπινο είδος. Απαιτείται μια πολύ πιο ολιστική προσέγγιση αυτού του απίστευτα πολυπαραγοντικού κινδύνου που πρέπει να διαπεράσει οριζόντια το σύνολο των ανθρώπινων δράσεων, αντιλήψεων και κοινωνικών προτεραιοτήτων. Το 2014 από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, σε συνεργασία με την Τράπεζα Ελλάδος, αναθέσαμε στην Ακαδημία Αθηνών την εκτίμηση των πιθανών ζημιών από την κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα τα επόμενα χρόνια. Ξέρετε ποιο ήταν το πόρισμα της Ακαδημίας Αθηνών; Η χώρα μας θα υποστεί ζημιές ύψους 700 δισεκατομμυρίων ευρώ. Είναι ένα συγκλονιστικό ποσό που υποχρεώνει, κατά τη γνώμη μου, τον συνταγματικό νομοθέτη να προβλέψει την ύπαρξη ειδικής νομοθεσίας. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο η μοναδική παρέμβαση που έγινε ήταν από τη γαλλική κυβέρνηση τον Απρίλιο του 2018 για αναθεώρηση του άρθρου 34 του γαλλικού συντάγματος. Σημειώνω ιδιαίτερα ότι, παρά το γεγονός πως η Ελλάδα συμμετέχει στην εκπομπή παγκόσμιων ρύπων μόλις κατά 0,21%, η ηθική μας υποχρέωση απέναντι στις επερχόμενες γενεές μας επιβάλλει να πρωτοπορήσουμε σε συνταγματικό επίπεδο. Έρχομαι στο άρθρο 25 του Συντάγματος που αναφέρεται στο κοινωνικό κράτος δικαίου και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Προτείνουμε την προσθήκη ειδικής τροπολογίας για τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης και της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης, τόσο στη διασφάλιση και προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου όσο και στη δίκαιη κοινωνική κατανομή του παραγόμενου πλούτου. Δεν γίνεται πια η ελίτ που κατέχει τον πλούτο, που είναι η πληροφορία και οι αλγόριθμοι των εφαρμογών, να ανήκει μόνο σε είκοσι έξι ανθρώπους. Είκοσι έξι άνθρωποι, δισεκατομμυριούχοι, κατέχουν το 50% του παγκόσμιου πλούτου. Η παρέμβαση η προοδευτική, η πραγματική παρέμβαση προς όφελος των κοινωνιών, θα ήταν γι' αυτούς, με προεξάρχοντες τους ιδιοκτήτες και μεγαλομετόχους του «Facebook», της «Google», της «Apple» και της «Amazon», που έχουν την έδρα των κολοσσών τους σε φορολογικούς παραδείσους. Να προβλέψουμε στο ελληνικό Σύνταγμα - και να ζητήσουμε και από άλλες ευρωπαϊκές χώρες να συμπεριλάβουν μέσα - το ζήτημα της κοινωνικής δικαιοσύνης, δηλαδή της δικαιότερης κατανομής του παραγόμενου πλούτου αλλά και της διακρατικής, διεθνούς αλληλεγγύης, έτσι ώστε, πράγματι, αυτοί οι τεχνολογικοί κολοσσοί, που καταφέρνουν να ξεπερνούν τα φορολογικά συστήματα των ευνομούμενων κρατών, να μην μπορούν να βρουν πια τη λύση που έχουν βρει μέχρι τώρα. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε. Ολοκληρώνω, λέγοντας ότι θεωρώ πως στο Σύνταγμά μας, το ζήτημα των fake news και το ζήτημα της μετα - αλήθειας, η post truth πολιτική και συμπεριφορά, θα πρέπει, επίσης, μαζί με τα ζητήματα της κυβερνοτρομοκρατίας να συμπεριληφθούν, ώστε να υποχρεώσουμε τον κοινό νομοθέτη διαρκώς να έχει πρόνοια για τις συγκεκριμένες δράσεις.
Ολοκληρώστε, παρακαλώ.
Αγαπητοί συνάδελφοι, θεωρώ, κλείνοντας ότι η ένταξη των συγκεκριμένων τριών, μη δημόσια γνωστών - κυρίως των δύο - τροπολογιών - παρεμβάσεων, μας δίνουν τη δυνατότητα να θωρακίσουμε θεσμικά το σύνολο των ακαδημαϊκών, οικονομικών και κοινωνικών μας δράσεων, ώστε ως κοινωνία, με όραμα και εθνική αυτοπεποίθηση, να προχωρήσουμε μπροστά για το αύριο της πατρίδας. Ευχαριστώ πολύ.
Ευχαριστούμε. Τον λόγο έχει ο κ. Ηλίας Κασιδιάρης, Βουλευτής Αττικής της Χρυσής Αυγής.
Θα ξεκινήσω με ολίγα ιστορικά στοιχεία, ιδιαίτερα σημαντικά, τα οποία, δυστυχώς, η πλειοψηφία των παρόντων ενδεχομένως να μη γνωρίζει. Βρισκόμαστε στην 3η Σεπτεμβρίου του 1843. Ξεσπάει το κίνημα με αίτημα την παραχώρηση Συντάγματος από τον Όθωνα. Οι κινηματίες, ορθώς σκεπτόμενοι, σπάνε τις φύλακές του Μεντρεσέ, οι οποίες βρίσκονταν στην Πλάκα - κάπου στην οδό Αιόλου - βγάζουν έξω τους κατάδικους και τους λένε, για να δημιουργηθεί αναταραχή: «Ανεβείτε πάνω στα ανάκτορα…» - δηλαδή σ' αυτό εδώ το κτήριο, στη σημερινή πλατεία Συντάγματος - «…και φωνάζετε». «Για ποιον να φωνάζουμε;». «Για το Σύνταγμα». «Ποιος είναι ο Σύνταγμας;», ρώταγαν οι κατάδικοι. Δεν ξέρανε τότε. Δεν είχαν γνώσεις. «Δεν έχει σημασία. Φωνάζετε». Και φωνάζαν «Ζήτω ο Σύνταγμας». Αυτά συνέβησαν την 3η Σεπτεμβρίου του 1843. Όσες γνώσεις περί Συντάγματος είχαν οι τότε κατάδικοι των φυλακών του Μεντρεσέ, οι οποίοι είχαν ανέβει στην πλατεία εδώ απ' έξω και φώναζαν, τις ίδιες γνώσεις έχουν και αυτοί οι οποίοι συνέταξαν από την Κυβέρνηση την παρούσα πρόταση περί συνταγματικής Αναθεώρησης, η οποία εγώ τολμώ να πω ότι είναι για τα σκουπίδια, διότι, φυσικά, αυτή η πρόταση περί συνταγματικής Αναθεώρησης παραβιάζει βασικές αρχές του εν ισχύι Συντάγματος. Είναι εδώ ο συνταγματολόγος, ο κ. Κατρούγκαλος, καθηγητής και ο Πρόεδρος της Βουλής. Τους ερωτώ, λοιπόν: Γνωρίζουν τι λέει, τι προβλέπει ρητά το άρθρο 4 παράγραφος 1 «περί ισότητας των Ελλήνων»; Προβλέπει πως όλοι οι Έλληνες είμαστε ίσοι ενώπιον του νόμου. Δηλαδή, αν ένας πολίτης κάνει ένα έγκλημα, τον συλλαμβάνει η Αστυνομία, του ασκεί δίωξη ο εισαγγελέας, πάει στο δικαστήριο και δικάζεται. Προβλέπει κάτι τέτοιο, εις ό,τι αφορά τους Υπουργούς και τους Βουλευτές, η πρόταση περί συνταγματικής Αναθεώρησης, η οποία έχει κατατεθεί σήμερα από τον ΣΥΡΙΖΑ και η οποία, βεβαίως, έχει τη σύμπραξη της Νέας Δημοκρατίας; Στο ζήτημα της διαιώνισης της πολιτικής διαφθοράς είστε χέρι - χέρι. Στο ζήτημα της συνέχισης τηρήσεως του κατάπτυστου άρθρου 86- που είναι ο νόμος Βενιζέλου, βέβαια, να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, είναι ο νόμος «περί ευθύνης Υπουργών» που έχει οδηγήσει στο χάος την Ελλάδα - είστε χέρι - χέρι. Όσον αφορά, στο άρθρο 62, που είναι η περιβόητη βουλευτική ασυλία, τι γίνεται στην περίπτωση αυτή; Είναι η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ που υπερψηφίζει η Νέα Δημοκρατία. Όταν ένας Υπουργός κάνει ένα έγκλημα, δεν ασκεί τη δίωξη η Δικαιοσύνη, αλλά η Βουλή. Χρειάζεται πρόταση για δίωξη, η οποία υποβάλλεται από τριάντα Βουλευτές. Αν δεν βρεθούν τριάντα Βουλευτές να υπογράψουν μία πρόταση για δίωξη, δεν γίνεται καν συζήτηση. Εις ό,τι αφορά το να πάει στη δικαιοσύνη ο εγκληματίας πολιτικός, εκεί χρειάζονται εκατόν πενήντα ένας Βουλευτές. Δηλαδή, υπάρχει μία περίπτωση να υπάρχει δικαιοσύνη στην Ελλάδα, αν αυτό θέλει η πλειοψηφία. Αν δεν το θέλει η πλειοψηφία, ο εγκληματίας πολιτικός πάει στο σπίτι του. Και εγώ δεν μιλάω γενικά. Έχω συγκεκριμένα παραδείγματα, για να καταλάβει ο λαός για ποιον λόγο τα βρίσκετε σε αυτό το μεγάλο έγκλημα της διαιώνισης της πολιτικής διαφθοράς. Πριν από κάποιους μήνες ήρθε εδώ στη Βουλή ένα αίτημα από την Εισαγγελία Πρωτοδικών και ο εισαγγελέας ζητούσε να ασκηθεί δίωξη στον πρώην Πρωθυπουργό Σαμαρά για τα περιβόητα τηλέφωνα που έκανε στον εισαγγελέα Ντογιάκο, για να φυλακιστεί η Κοινοβουλευτική Ομάδα της Χρυσής Αυγής. Ο εισαγγελέας, λοιπόν, ζητούσε διερεύνηση των ποινικών ευθυνών Σαμαρά για την προτροπή σε τέλεση εγκλήματος, όταν έπαιρνε τηλέφωνο τον εισαγγελέα. Παίρνει αυτόν τον φάκελο η Κυβέρνηση, ο Τσίπρας, τον κλειδώνει σε ένα συρτάρι. Στέλνω σε όλους τους Βουλευτές σχετικό αίτημα - το αίτημα της εισαγγελίας - και ζητώ τριάντα υπογραφές. Και δεν βρίσκουμε ούτε τριάντα υπογραφές, γιατί η Χρυσή Αυγή αριθμεί δεκαέξι Βουλευτές. Και έτσι, αυτό το έγκλημα είναι κλειδωμένο σε ένα συρτάρι. Και όταν ο ΣΥΡΙΖΑ εξελέγη και όταν ο ΣΥΡΙΖΑ υφάρπαξε την ψήφο των Ελλήνων και μιλούσε για ηθικό πλεονέκτημα της Αριστεράς, έλεγε ότι θα καταργήσει τον νόμο «περί ευθύνης Υπουργών». Και σήμερα τι λέει; Κάτι περί κατάργησης της αποσβεστικής προθεσμίας. Τι ανοησίες είναι αυτές; Την ίδια στιγμή λέτε πως για να διωχθεί ένας Υπουργός, αυτό μπορεί να γίνει μόνο με άδεια της Βουλής και μόνο αν έχει ψηφίσει η πλειοψηφία. Αν δεν ψηφίσει η πλειοψηφία, θα κάνει το έγκλημα και θα είναι στο σπίτι του. Τα ίδια και με τη βουλευτική ασυλία. Ζητάει ο εισαγγελέας τη δίωξη ενός Βουλευτή; Μόνο αν γίνει ψηφοφορία εδώ μέσα και υπάρξει πλειοψηφία θα διωχθεί ο Βουλευτής. Ειδάλλως στο απυρόβλητο ο Βουλευτής! Και εγώ έχω την τιμή να ομιλώ ως ένας από τους Βουλευτές για τους οποίους στην πράξη έχει καταργηθεί η βουλευτική ασυλία. Διότι οι Βουλευτές της Χρυσής Αυγής είμαστε οι μόνοι, όλα αυτά τα χρόνια της Μεταπολίτευσης, για τους οποίους - και είναι τιμή μας αυτό - δεν ισχύει καμμία βουλευτική ασυλία. Και έχουμε τόσες πολλές άρσης ασυλίας - εγώ προσωπικά έχω διψήφιο αριθμό, έχω χάσει το μέτρημα - που ούτε τις μισές δεν έχουν όλοι οι Βουλευτές όλων των κομμάτων από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα, τόσες δεκαετίες. Και, βέβαια, εμείς οι ίδιοι ζητάμε την άρση της ασυλίας μας, πάμε στο δικαστήριο και βγαίνουμε αθώοι σε όλα, γιατί όλες οι διώξεις εις βάρος μας είναι στημένες και προέρχονται από άνωθεν πολιτικές παρεμβάσεις. Μίλησα, λοιπόν, για ένα πολύ κρίσιμο ζήτημα, το ζήτημα της διαιώνισης της πολιτικής διαφθοράς, όπου ο ΣΥΡΙΖΑ ταυτίζεται με τη Νέα Δημοκρατία. Και δεν ταυτίζονται, βεβαίως, μόνο σε αυτά τα ζητήματα. Η πολιτική είναι ίδια. Φάνηκε ξεκάθαρα - ομιλώ πάλι για το Σύνταγμα - όταν τεκμηριώσαμε την αντισυνταγματικότητα της προδοτικής Συμφωνίας των Πρεσπών. Και τότε καταχειροκροτήθηκε ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας, επειδή είπε «όχι» στην πρόταση της Χρυσής Αυγής, επειδή δήλωσε ρητά, επί της ουσίας, ότι η κατάπτυστη Συμφωνία των Πρεσπών, η αντισυνταγματική Συμφωνία των Πρεσπών είναι σύννομη και σύμφωνη με το Σύνταγμα. Και δεν είναι μόνο εκεί η σύμπραξή σας. Τσίπρας και Μητσοτάκης είναι χέρι - χέρι στο ζήτημα της ονομασίας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, η Ντόρα Μπακογιάννη λένε «ναι» στη σύνθετη ονομασία, λένε ότι θα μιλούν για «Βόρεια Μακεδονία». Μαζί ψηφίσατε τη δημιουργία τζαμιού, τη δημιουργία ισλαμικού τεμένους στην Αθήνα. Μαζί ψηφίσατε την τροπολογία Μουζάλα, που δίνει άσυλο άνευ όρων σε όσους λαθρομετανάστες μπαίνουν στην Ελλάδα από την Τουρκία. Μαζί ψηφίσατε τον αντιρατσιστικό νόμο, που θεωρεί παράνομα τα συσσίτια των Ελλήνων πολιτών. Δεν πειράζει, ακόμα και έτσι, είναι αποδεκτό. Μαζί ψηφίσατε την κατάργηση της κρατικής χρηματοδότησης της Χρυσής Αυγής, έναν νόμο πέρα για πέρα αντισυνταγματικό, με τον οποίον νομίζατε ότι θα σταματήσει η άνθηση και η άνοδος του εθνικιστικού κινήματος. Και μαζί σήμερα ψηφίζετε την ασυλία των εγκληματιών πολιτικών. Δύο λόγια θα πω για την περίπτωση του Προέδρου της Δημοκρατίας, για την οποία γίνεται μεγάλη συζήτηση. Εμάς η θέση μας είναι πάγια, βεβαίως. Δεν πρέπει να γίνεται ψηφοφορία στη Βουλή. Εμείς μιλάμε για πιο άμεση δημοκρατία, εμείς οι φασίστες - που μας λέτε χουντικούς, ναζί, ακροδεξιούς - μιλάμε για πιο άμεση δημοκρατία. Μιλάμε για δημοψηφίσματα και μιλάμε και για εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας απευθείας από τον ελληνικό λαό. Και επειδή πολλοί νεοδημοκράτες θέτουν συχνά το ερώτημα «Ποιος έφερε τον ΣΥΡΙΖΑ στα πράγματα το 2015;», θα δώσω μία οριστική απάντηση από αυτό το Βήμα και θα ανατρέξω λίγο πίσω, στις ημέρες που ψηφιζόταν για Πρόεδρος ο Δήμας. Τον ΣΥΡΙΖΑ στα πράγματα τον έφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος σε τηλεοπτική του συνέντευξη είχε πει τότε ότι ακόμα και αν η Χρυσή Αυγή ψήφιζε τον Δήμα για Πρόεδρο Δημοκρατίας, τότε εκείνος, καθώς και άλλοι από τη Νέα Δημοκρατία, θα καταψήφιζαν και έτσι θα έπεφτε ο Σαμαράς. Αυτά προς γνώση. Με ένα μείζον θέμα θα κλείσω, για το οποίο έλαβε θέση και ο Πρόεδρος της Βουλής και έκανε ένα μέγα ιστορικό λάθος. Εμείς αναφερθήκαμε στην ψήφο των Ελλήνων οι οποίοι ζουν σε πατρίδες σκλαβωμένες. Και μιλήσαμε συγκεκριμένα για την ελληνική εθνική μειονότητα της Βορείου Ηπείρου, η οποία έτσι αναγνωρίζεται από τις διεθνείς συνθήκες. Όταν λέμε ότι ο ελληνισμός της Βορείου Ηπείρου, ο οποίος από τις διεθνείς συνθήκες έχει αναγνωριστεί ως εθνική ελληνική μειονότητα, πρέπει να έχει το δικαίωμα να ψηφίζει και να εκλέγει τους εκπροσώπους του στην ελληνική Βουλή, τότε πώς είναι δυνατόν να θεωρήσει κάποιος ότι μιλάμε για αλυτρωτισμό; Αυτά τα πράγματα είναι απαράδεκτα, είναι αδιανόητα και θα έπρεπε να ανακαλέσει - θεωρώ - ο Πρόεδρος της Βουλής. Και να του θυμίσω ιστορικά, ότι τον Μάιο του 1915 εξελέγη στο ελληνικό Κοινοβούλιο Βουλευτής Αργυροκάστρου ο ηρωικός Σπύρος Σπυρομήλιος. Ήταν Βουλευτής Αργυροκάστρου, τίμησε την ελληνική Βουλή, ήταν ένας αγωνιστής ο οποίος πολέμησε στον μακεδονικό αγώνα, πολέμησε στους Βαλκανικούς Πολέμους, πολέμησε για τη Χειμάρρα ως αρχηγός Χειμάρρας στον βορειοηπειρωτικό αγώνα και εξελέγη Βουλευτής Αργυροκάστρου. Και εμείς θα θέλαμε, ναι, με τη συνταγματική Αναθεώρηση να προβλέπεται να υπάρχει Έλληνας εκλεγμένος Βουλευτής εκπρόσωπος της ελληνικής εθνικής μειονότητας της Βορείου Ηπείρου στη Βουλή των Ελλήνων. Ευχαριστώ.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχω την τιμή να ανακοινώσω στο Σώμα ότι τη συνεδρίασή μας παρακολουθούν από τα άνω δυτικά θεωρεία, αφού προηγουμένως ξεναγήθηκαν στην έκθεση της αίθουσας «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ» και ενημερώθηκαν για την ιστορία του κτηρίου και τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας της Βουλής, σαράντα πέντε μαθήτριες και μαθητές, καθώς και τέσσερις εκπαιδευτικοί συνοδοί τους από το 12ο Δημοτικό Σχολείο Ξάνθης. Η Βουλή σάς καλωσορίζει. [[Χειροκροτήματα απ' όλες τις πτέρυγες της Βουλής]] Να ενημερώσουμε τους μαθητές ότι παρακολουθούν μία συνεδρίαση του Κοινοβουλίου, κατά την οποία συζητείται η Αναθεώρηση του Συντάγματος. Σήμερα μιλούν οι Βουλευτές, καθώς και αύριο, ενώ αύριο βράδυ ή μεθαύριο θα ολοκληρώσουμε τη διαδικασία με μία ψηφοφορία στη Βουλή. Προχωρούμε στον επόμενο ομιλητή, ο οποίος είναι ο κ. Νικόλαος Καραθανασόπουλος, Βουλευτής Αχαΐας του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας. Ορίστε, κύριε Καραθανασόπουλε, έχετε τον λόγο.
Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Ποια είναι η βάση του Συντάγματος - κάθε Συντάγματος; Η βάση κάθε Συντάγματος δεν είναι άλλη παρά η κατοχύρωση της εξουσίας της κυρίαρχης τάξης. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, στο σύστημα στο οποίο ζούμε, η βάση του αστικού Συντάγματος είναι η κατοχύρωση της εξουσίας της αστικής τάξης, δηλαδή επιστημονικά της «δικτατορίας του κεφαλαίου». Υπάρχει κοινός παρονομαστής στις προτάσεις Αναθεώρησης του ΣΥΡΙΖΑ, της Νέας Δημοκρατίας αλλά και των άλλων κομμάτων; Εμείς λέμε ότι, βεβαίως, υπάρχει κοινός παρονομαστής στις διατάξεις που προτείνετε να αναθεωρηθούν. Ποιος είναι αυτός ο κοινός παρονομαστής; Είναι, πρώτον, οι αναγκαίες προσαρμογές στους μνημονιακούς νόμους. Μια σειρά μνημονιακών νόμων έχει ψηφιστεί, άρα πρέπει να υπάρχει και αντανάκλαση στο αναθεωρημένο Σύνταγμα. Δεύτερον, είναι οι αναγκαίες προσαρμογές στις νέες ανάγκες αναπαραγωγής του κεφαλαίου μετά από αυτή την πολύ μεγάλη καπιταλιστική κρίση. Και, τρίτον, είναι αναγκαίες προσαρμογές στην περαιτέρω θωράκιση του πολιτικού συστήματος, δηλαδή να υπάρχει συνέχεια, σταθερότητα των κυβερνήσεων του αστικού πολιτικού συστήματος, δηλαδή της εξουσίας του κεφαλαίου. Η αντιπαράθεσή σας είναι κάλπικη. Έχετε ως προμετωπίδα ορισμένα άρθρα, όπως για παράδειγμα το άρθρο 16 για την απαγόρευση ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων, τη στιγμή που στις άλλες βαθμίδες εκπαίδευσης αυτό δεν απαγορεύεται - υπάρχουν ιδιωτικά σχολεία, γυμνάσια και λύκεια, ακόμη και τεχνικής εκπαίδευσης - και πολύ, δε, περισσότερο τη στιγμή που και η σημερινή Κυβέρνηση μετατρέπει τα δημόσια πανεπιστήμια σε πανεπιστήμια - ανώνυμες εταιρείες. Είπε η κ. Φωτίου: «Βεβαίως η πανεπιστημιακή κοινότητα καθορίζει το πρόγραμμα». Αλήθεια; Ποια πανεπιστημιακή κοινότητα σήμερα καθορίζει το πρόγραμμα σπουδών, όταν δένετε ακόμη περισσότερο τα πανεπιστήμια με τους επιχειρηματικούς ομίλους; Η σύνδεση πανεπιστημίων και επιχειρηματικών ομίλων είναι πρωτοφανής και συνεχώς διευρύνεται. Η έρευνα, η παραγωγή νέας γνώσης, η καινοτομία δεν είναι άμεσα συνυφασμένες και συνδεδεμένες με τις ανάγκες των επιχειρηματικών ομίλων; Για ποια δημόσια, δωρεάν εκπαίδευση μιλάμε στα πανεπιστήμια, όταν οι γονείς ματώνουν και για να περάσουν τα παιδιά στο πανεπιστήμιο, αλλά πολύ περισσότερο για να μπορέσουν να σπουδάσουν; Για ποια δημόσια, δωρεάν εκπαίδευση μιλάτε όταν εσείς οι ίδιοι πολλαπλασιάζετε τα δίδακτρα στα μεταπτυχιακά προγράμματα; Για ποια δημόσια εκπαίδευση μιλάμε όταν εσείς οι ίδιοι, η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ - η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ σήμερα - έχετε υποβαθμίσει την αξία των πτυχίων, μετατρέποντάς τα, ουσιαστικά, σε διπλώματα λυκείου; Ως Κυβέρνηση ο ΣΥΡΙΖΑ έχει αναγάγει το ψέμα σε επιστήμη. Σηκώνετε τη σημαία ότι μέσα από το Σύνταγμα θα κατοχυρώσετε την απλή αναλογική. Ποια απλή αναλογική; Με το 10% να εξαιρείται, δηλαδή με τριάντα έδρες μπόνους; Αυτό είναι απλή αναλογική; Ενισχυμένη λέγεται. Καμμία σχέση με την απλή, ανόθευτη αναλογική, που προτείνει το ΚΚΕ. Από αυτή την άποψη, λοιπόν, σκιαμαχείτε επί της ουσίας μεταξύ σας - γιατί πλειοψηφικό σύστημα θέλει και η Νέα Δημοκρατία για τη σταθερότητα του συστήματος - στο όνομα του εγκλωβισμού της λαϊκής συνείδησης και της χειραγώγησής της, δημιουργώντας ψευδεπίγραφες διαχωριστικές γραμμές. Είναι φανερό, λοιπόν, ότι δεν πειράζετε τίποτα από τα ιερά και τα όσια του Συντάγματος. Δεν θα περιμέναμε, βεβαίως, να πειράξετε τη συνταγματική κατοχύρωση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής, απ' όπου προέρχεται η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, όπου εξαιτίας ακριβώς της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας συσσωρεύεται ο παραγόμενος πλούτος σε όλο και λιγότερα χέρια. Και, αλήθεια, ισχυρίζεστε ότι εδώ πέρα θέλετε να διευρύνετε την ισότητα ανάμεσα στους πολίτες, όπως λέτε; Όταν υπάρχει οικονομική ανισότητα, μπορεί να υπάρξει ισοτιμία; Αυτή η ισοτιμία δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια τυπική ισοτιμία, η οποία είναι άδειο πουκάμισο. Δηλαδή, τις ίδιες ευκαιρίες και δυνατότητες έχει ο πλούσιος για την πρόσβαση στην υγεία με τον άνεργο, τον φτωχό, τον εξαθλιωμένο; Όχι βέβαια. Έχει πολύ περισσότερες. Ένα άλλο που δεν πειράζετε είναι η συμμετοχή της Ελλάδας στις διακρατικές συμμαχίες, στις διεθνείς ιμπεριαλιστικές συμμαχίες, όπως τις ονομάζουμε εμείς. Μέσα από αυτή τη συμμετοχή η αστική τάξη της χώρας μας και οι κυβερνήσεις έχετε εκχωρήσει εθελοντικά μία σειρά από δικαιώματα σε αυτές τις διακρατικές συμμαχίες. Και τα έχετε χωρίσει εθελοντικά, ακριβώς για να μπορέσετε αφ' ενός μεν να θωρακίσετε την εξουσία της αστικής τάξης μέσα από αυτές τις διακρατικές συμμαχίες και αφ' ετέρου να στηρίξετε τις επιδιώξεις και τα συμφέροντα των επιχειρηματικών ομίλων. Το άρθρο 27 βοά, το άρθρο 28 το ίδιο. Με το άρθρο 28 έχετε δώσει τη δυνατότητα να υπερισχύει το Ευρωπαϊκό Δίκαιο ακόμη και του εθνικού Συντάγματος και των εθνικών νόμων. Και το άκρον άωτον της σκιαμαχίας είναι η αντιπαράθεση που κάνουν οι Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ στην πρόταση της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ περί ένταξης στις αναθεωρητέες διατάξεις των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών. Σοβαρά μιλάτε; Διαφωνείτε με αυτό, όταν επιτρέπετε το Ευρωπαϊκό Δίκαιο να υπερισχύει του ελληνικού; Δεν υπάρχει μια σειρά κανόνων στην Ευρωπαϊκή Ένωση που επιβάλλουν τη δημοσιονομική πειθαρχία; «Ενιαία ευρωπαϊκή διακυβέρνηση» ονομάζεται. Δεν υπάρχουν οι κόφτες, τους οποίους και έχετε νομοθετήσει; Εσείς, μάλιστα, δεν μιλάτε για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς, αλλά για πλεονασματικούς προϋπολογισμούς μέχρι το 2060. Και μέχρι τότε θα έρθει και η τυπική συνταγματική κατοχύρωση των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών. Δεν πειράζετε το άρθρο 18. Μέσα από το άρθρο 18 δίνεται η δυνατότητα να παραχωρείται για εκμετάλλευση στους επιχειρηματικούς ομίλους ο ορυκτός πλούτος, οι αρχαιολογικοί χώροι, οι ορεινοί όγκοι, οι ακτές, οι αιγιαλοί, τα δασικά συστήματα. Διατηρείτε ανέγγιχτα, σε όλες τις συνταγματικές αναθεωρήσεις, τα συνταγματικά προνόμια που κατοχυρώνουν τη δράση του ξένου κεφαλαίου και μέσα σε αυτά και το αφορολόγητο, ουσιαστικά, των εφοπλιστών. Ούτε κόμμα δεν τολμάτε να πειράξετε σε αυτά που διασφαλίζουν και θωρακίζουν τη δράση του ξένου κεφαλαίου και τα σκανδαλώδη προνόμια των εφοπλιστών. Διατηρείτε την εργασιακή ομηρία στο δημόσιο και ισχυρίζεστε ότι δεν σας επιτρέπει το Σύνταγμα να μετατρέψετε τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου σε μόνιμες ή αορίστου χρόνου. Δεν το αναθεωρείτε, όμως, το συγκεκριμένο άρθρο. Διατηρείτε τα άρθρα που θωρακίζουν και προασπίζονται το σύστημα - όπως το άρθρο 48- για την κατάσταση πολιορκίας που στρέφεται ενάντια στον εχθρό λαό, ενάντια στον εσωτερικό «κίνδυνο». Τι αλλάζετε; Πρώτον, συνταγματοποιείτε τα μνημόνια και κάνετε τις απαραίτητες προσαρμογές στο ασφαλιστικό, βάζοντας τον όρο «ανταποδοτικότητα», που είναι η μήτρα των ανατροπών στο ασφαλιστικό σύστημα και της κατάργησης του κοινωνικού χαρακτήρα. Την συνταγματοποιείτε ως βασική αρχή. Δεύτερον, συνταγματοποιείτε τη λογική της διαχείρισης και της αναδιανομής της ακραίας φτώχειας. Τρίτον, λέτε - και καλά - ότι διατηρείτε υπό δημόσιο έλεγχο τα δίκτυα διανομής νερού και ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι το κράτος, ο δημόσιος τομέας γίνεται εγγυητής της απελευθέρωσης και της ιδιωτικοποίησης του νερού και της ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό θέλουν οι επιχειρηματικοί όμιλοι που δραστηριοποιούνται στο νερό, στην ηλεκτρική ενέργεια και σε άλλους τομείς: να υπάρχει ένας εγγυητής πρόσβασης σε δίκτυα, τα οποία είναι πολύ ακριβά για να τα φτιάξουνε. Από αυτή την άποψη προχωράτε, τέλος, την περαιτέρω σταθεροποίηση του πολιτικού συστήματος. Ένας ομιλητής του ΣΥΡΙΖΑ είπε ότι πρέπει να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη του κόσμου στο πολιτικό σύστημα. Αλήθεια; Σε ποιο πολιτικό σύστημα; Σε αυτό που επιβάλλει όλα αυτά τα αντιλαϊκά μέτρα, που καταργεί δικαιώματα της εργατικής τάξης και των υπολοίπων λαϊκών στρωμάτων; Σε αυτό το αστικό πολιτικό σύστημα πρέπει να έχει εμπιστοσύνη ο κόσμος; Εμείς λέμε «όχι», γιατί η πολιτική σταθερότητα σε τι βοηθάει; Βοηθάει ακριβώς στην επιβολή της αντιλαϊκής πολιτικής. Εμείς λέμε ότι ο λαός μέσα από την οργανωμένη πάλη πρέπει να δημιουργεί ρωγμές στο πολιτικό σύστημα, να αδυνατίζει την ισχύ των από πάνω, για να μπορέσει να έχει κατακτήσεις αλλά και μία δυναμική ανατροπής του ίδιου του συστήματος, το οποίο αποτελεί και τη μήτρα των δεινών που αντιμετωπίζει η λαϊκή οικογένεια. Αυτή είναι η άποψη και η στάση του ΚΚΕ όσον αφορά τη συνταγματική Α - ναθεώρηση.
Ευχαριστούμε τον κ. Καραθανασόπουλο, Βουλευτή Αχαΐας του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας. Τον λόγο έχει ο κ. Ιωάννης Σαρίδης, Βουλευτής της Ένωσης Κεντρώων στην Α΄ Θεσσαλονίκης.
Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, άλλαξα την εισήγησή μου, γιατί σήμερα το πρωί παρακολουθώντας τη διαδικασία, διαπίστωσα ότι έχουμε μπροστά μας ένα πάρα πολύ σημαντικό θέμα, το οποίο θα έπρεπε να είχαμε συζητήσει από πριν και όχι στην εξέλιξη της διαδικασίας, δηλαδή αύριο στις 10: 00΄ στην Ολομέλεια, όπως ορίστηκε. Και αυτό είναι το παρεμπίπτον ζήτημα. Έχω ισχυριστεί πολλές φορές από αυτό εδώ το Βήμα πως αν φταίει κάτι για όλα αυτά τα οποία συμβαίνουν, αν δεχτούμε, δηλαδή, πως για όλα τα δεινά στην Ελλάδα ευθύνεται ένα και μόνο πράγμα, τότε αυτό το ένα πράγμα σε καμμία περίπτωση δεν μπορεί να είναι - και δεν είναι - η δημοκρατία. Το έχω πει πολλές φορές αυτό και το έχω υποστηρίξει με πάρα πολλούς τρόπους. Σήμερα, όμως, παρουσιάζεται η ευκαιρία να το αποδείξω άλλη μία φορά, καταδεικνύοντας ταυτόχρονα και τους πραγματικούς υπεύθυνους. Ξεκινάω τον σχολιασμό μου από τη διαδικασία αυτή καθαυτή. Αποφασίσαμε όλοι μαζί να αναθεωρήσουμε το Σύνταγμα. Καμμία αντίρρηση ως εδώ. Συμφωνήσαμε όλοι, ο καθένας για τους δικούς του λόγους. Το Σύνταγμα πράγματι χρειάζεται αλλαγές. Το πιστεύω και εγώ. Η ομοφωνία μας αυτή περί αναγκαιότητας αλλαγών άνοιξε τον δρόμο για τη σημερινή συζήτηση. Σημειώνω πως σύμφωνα με τη δική μου εμπειρία, όταν οι πολίτες ενημερώθηκαν γι' αυτή την ομοφωνία που είχαμε όσον αφορά την αλλαγή του Συντάγματος, το πρώτο πράγμα - πιστέψτε με - το οποίο σχολίασαν ήταν το εξής: Εκτός όλων των άλλων που έχουν ισοπεδωθεί, τώρα θα βάλουν χέρι και στο Σύνταγμα. Αυτό σκέφτηκαν οι Έλληνες πολίτες. Δυστυχώς αυτή η καχυποψία των πολιτών δεν είναι αβάσιμη ούτε είναι και αδικαιολόγητη. Έχουμε δώσει δικαιώματα ως Κοινοβούλιο και με λόγια και με πράξεις, ώστε να αμφισβητούνται δικαίως και η σοβαρότητα, αλλά και το κύρος του βουλευτικού αξιώματος. Δυστυχώς σε αυτό το ίδιο συμπέρασμα, ότι δεν αξίζει να ασχολούνται, καταλήγουν και όσοι πολίτες προσπαθήσουν να καταλάβουν τι ακριβώς πάμε να κάνουμε σήμερα και με ποιον ακριβώς τρόπο πάμε να το κάνουμε. Κάθε πολιτική δύναμη ορίζει τα άρθρα τα οποία θέλει να αλλάξει και τις αλλαγές που περίπου θέλει να κάνει σε καθένα από αυτά τα άρθρα επί των οποίων καταθέτει τις προτάσεις της. Κάθε πρόταση αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο άρθρο. Αυτές οι προτάσεις μπαίνουν σε ψηφοφορία. Τι, όμως, μπαίνει στα αλήθεια στην ψηφοφορία αυτή; Τι πραγματικά κρίνεται, δηλαδή, από τη σημερινή, από την αυριανή, από τη μεθαυριανή διαδικασία; Κρίνεται μόνο το ποια ακριβώς άρθρα θα έχει δικαίωμα να αλλάξει η επόμενη Βουλή ή μήπως κρίνονται και άλλα σημαντικότερα, ίσως, πράγματα; Σας ρωτώ, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι: Τι ψηφίζουμε σήμερα, τι θα ψηφίσουμε αύριο, την Πέμπτη, για ποιο πράγμα; Μόνο για το ποια άρθρα θα αλλάξουμε ή δίνουμε με την ψήφο μας - όπως τελικά εφάνη το πρωί - και κατευθύνσεις προς τις οποίες θα πρέπει να γίνουν αυτές οι αλλαγές και περιεχόμενο που να διασφαλίζει τη φύση και την έκταση των αλλαγών και οδηγίες δεσμευτικές για τη Βουλή που θα προκύψει στις επόμενες εκλογές; Ψηφίζουμε, λοιπόν, σκέτα τα άρθρα; Αν ισχύει αυτό ότι, δηλαδή, εμείς απλά αποφασίζουμε ποια άρθρα θα αλλάξουμε και ότι οι επόμενοι θα κάνουν όποιες αλλαγές θέλουν, τότε θα πρέπει να εξηγήσουμε στους πολίτες και ένα πολύ συγκεκριμένο σημείο αυτής της διαδικασίας. Σήμερα δεν αποφασίζουμε, λοιπόν, μόνο ποια άρθρα θα αλλάξουν, αλλά και για το ποια θα είναι η δύναμη της επόμενης κυβέρνησης πάνω σε αυτές τις αλλαγές των άρθρων. Με λίγα λόγια, αφού διαλέξουμε ποια άρθρα θα αλλάξουμε, διαλέγουμε και ορισμένα από αυτά τα οποία η επόμενη κυβέρνηση θα μπορεί να τα αλλάξει όπως της κάνει κέφι, χωρίς να χρειάζεται να συναινέσει με κανέναν. Θα την έχουμε εξουσιοδοτήσει, δηλαδή, εμείς οι ίδιοι για να μπορεί από σήμερα, από μόνη της και χωρίς να χρειάζεται να ακούσει κανέναν μετά, να κάνει ό,τι αλλαγές θέλει. Πώς θα το έχουμε κάνει αυτό; Μα, με την ψήφο μας. Όποιο άρθρο μαζέψει εκατόν ογδόντα ψήφους σε αυτή τη Βουλή δεν χρειάζεται να μαζέψει εκατόν ογδόντα στην επόμενη. Φτάνουν οι εκατόν πενήντα μία. Θα βρίσκεται, δηλαδή, στο απόλυτο έλεος της επόμενης κυβέρνησης με τη δική μας υπογραφή, με τη δική μας ψήφο. Αντιθέτως, όποιο άρθρο δεν μαζέψει εκατόν ογδόντα σήμερα, θα πρέπει να τις μαζέψει την επόμενη και αν δεν τις βρει ούτε και εκεί, τότε οι αλλαγές αυτές, όσο αναγκαίες και αν είναι, θα πρέπει να περιμένουν για τα επόμενα είκοσι χρόνια για να πραγματοποιηθούν. Με λίγα λόγια, αυτό που κρίνεται σήμερα είναι το σε ποια άρθρα του Συντάγματος θα μπορεί να κάνει ό,τι θέλει η επόμενη κυβέρνηση, η οποία θα στηρίζεται στις πενήντα έδρες μπόνους του εκλογικού νόμου. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, πολύ φοβάμαι πως σε λίγο καιρό οι Έλληνες πολίτες θα ψάχνουν πάλι να βρουν τον υπεύθυνο. Σύντομα θα εκφράζουν για μια ακόμα φορά την απορία «μα, καλά, με ποιο δικαίωμα κάνει ό,τι κάνει η Κυβέρνηση;». Διότι, μην παίζουμε με τις λέξεις. Η Κυβέρνηση θα το κάνει, η Βουλή θα το συζητήσει. Η Κυβέρνηση θα το κάνει. Ακόμα αναρωτιούνται για τα μνημόνια και για τις Πρέσπες. Το δικαίωμα, λοιπόν, να είναι αναθεωρητική η επόμενη κυβέρνηση και όχι η επόμενη Βουλή θα το έχει από εμάς. Αυτό είναι που καταλαβαίνουν οι πολίτες για τη διαδικασία αυτή, που όλοι και όλες τη συνοδεύουμε στον λόγο μας με ηχηρούς επιθετικούς προσδιορισμούς: Κορυφαία η διαδικασία, κυρίαρχη η διαδικασία, βαρύνουσα η διαδικασία, θεσμική η διαδικασία, ειλικρινής η διαδικασία. Εγώ, λοιπόν, αυτό που λέω είναι ότι είναι μια, όπως μου φαίνεται εμένα, «πειραγμένη» διαδικασία, γιατί αλλιώς, αν ήταν η πιο κορυφαία συνταγματική μας διαδικασία, η πιο ισχυρή πρωτοβουλία της δημοκρατίας μας, με ιερό σκοπό την αυτοβελτίωσή της, τότε το πρώτο πράγμα που θα ρωτούσε είναι: Τι πιστεύουν οι Έλληνες για την ποιότητα της δημοκρατίας μας; Τι απαντούν οι Έλληνες, δηλαδή, στην ερώτηση: Έχουμε δημοκρατία σε αυτόν τον τόπο, ναι ή όχι; Για τον ίδιο λόγο που δεν τολμούμε να ρωτήσουμε και εμείς, για τον ίδιο λόγο, από φόβο δηλαδή για την απάντηση, έχουμε αφήσει ελεύθερους όσους μισούν τη δημοκρατία να την επικαλούνται και να την υπερασπίζονται. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Ένα λεπτό μόνο, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, αυτοί που φταίνε είναι αυτοί που παίζουν με τη δημοκρατία, αυτοί που πειράζουν τους κανόνες της δημοκρατίας, αυτοί που ξέρουν να κρύβουν τον διάολο μέσα στις λεπτομέρειες, αυτοί που ξέρουν να γράφουν και να διαβάζουν πίσω από τις λέξεις, είναι οι ίδιοι που φροντίζουν να είναι απασχολημένοι οι Έλληνες την ώρα που τα κάνουν αυτά. Φροντίζουν είτε να τρωγόμαστε μεταξύ μας είτε να ασχολούμαστε με τα διάφορα fake news τα οποία κυκλοφορούν, είτε με το να είναι τόσο αδυσώπητη η καθημερινότητα των Ελλήνων πολιτών, που απλά να μην περισσεύει ούτε χρόνος ούτε σκέψη ούτε μυαλό ούτε ψυχή για να καταλάβουν τι συμβαίνει και να αντιδράσουν αναλόγως. Ναι, το Σύνταγμα χρειάζεται αλλαγές. Όχι, δεν πρέπει να μπορεί καμμία μελλοντική κυβέρνηση, εφόσον παίρνει πενήντα έδρες μπόνους από το εκλογικό σύστημα, να μπορεί να κάνει τις αλλαγές αυτές με εκατόν πενήντα μία. Όχι, δεν μπορεί να δεσμεύσει αυτή η Βουλή την επόμενη για το είδος, την κατεύθυνση και το περιεχόμενο των αλλαγών. Πριν κατέβω από το Βήμα, εγώ προσωπικά έχω να κάνω μια πρόταση με σκοπό την ενίσχυση τής κατά συνείδηση ψήφου: Κατάργηση στην πράξη των κομματικών γραμμών μέσω της καθιέρωσης διεξαγωγής ονομαστικών ψηφοφοριών για κάθε νομοσχέδιο, ανεξαρτήτως προέλευσης. Ευχαριστώ πολύ.
Προχωρούμε με τον Βουλευτή Ζακύνθου του ΣΥΡΙΖΑ κ. Σταύρο Κοντονή.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Μπαίνω κατευθείαν στα άρθρα, εκ των οποίων αρκετά έχουν απασχολήσει την Ολομέλεια στη συνεδρίαση της Αναθεώρησης. Πρώτα και κύρια, κύριοι συνάδελφοι, θέλω να αναφερθώ στο άρθρο 110 του Συντάγματος. Έχει ακουστεί από την Αξιωματική Αντιπολίτευση μια προσέγγιση στον τρόπο αναθεώρησης η οποία είναι, κατά τη γνώμη μου, επιστημονικά απαράδεκτη και δεν βρίσκει κανένα έρεισμα στο γράμμα και στο πνεύμα του Συντάγματος. Τι μας λέει η Νέα Δημοκρατία; Ότι η παρούσα Βουλή θα πρέπει να περιοριστεί και μόνο στην αναγραφή των άρθρων του Συντάγματος τα οποία τίθενται προς αναθεώρηση. Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, τότε για ποιον λόγο παρεμβαίνει και παρεμβάλλεται ο λαϊκός παράγοντας, το εκλογικό Σώμα; Γιατί ο συντακτικός νομοθέτης απαιτεί σε αυτή την περίπτωση κρίση του εκλογικού σώματος επί των διατάξεων οι οποίες θα αναθεωρηθούν; Δεν παίρνουμε καμμία απάντηση γι' αυτό το ζήτημα. Και, μάλιστα, αυτή η άποψη, δυστυχώς, εκφράζεται και από έγκριτους καθ' όλα - όχι κατά τα άλλα - συνταγματολόγους. Είναι μια εντελώς λανθασμένη άποψη, η οποία θέλει να περιορίσει το έργο της παρούσας Βουλής στην αναγραφή αριθμών των άρθρων του Συντάγματος, τα οποία θα τεθούν σε τελική κρίση από τη Βουλή η οποία θα ακολουθήσει της εκλογής. Άλλο τόσο, όμως, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θεωρώ ότι δεν είναι σωστή η προσέγγιση εκείνη η οποία λέει ότι η επόμενη Βουλή η οποία θα προκύψει μετά από εκλογές δεσμεύεται από τις απόψεις τις οποίες έχει εκφράσει η προηγούμενη Βουλή. Θεωρώ ότι και αυτή η άποψη δεν είναι ορθή. Δεν είναι κραυγαλέα λάθος, όπως η προηγούμενη, αλλά και εδώ υπάρχει σοβαρό πρόβλημα, διότι και εδώ η άποψη αυτή δεν λαμβάνει υπ' όψιν της το γεγονός ότι υπάρχει ένας ενδιάμεσος κρίκος μεταξύ της Βουλής που προτείνει και της αναθεωρητικής Βουλής που αποφασίζει, που είναι το εκλογικό σώμα, ο λαός ο οποίος κρίνει. Τι απαιτεί το Σύνταγμα και ο συντακτικός νομοθέτης σε αυτή την περίπτωση; Απαιτεί να αναφερθούν τα άρθρα του Συντάγματος τα οποία θα τεθούν υπό αναθεώρηση, αλλά και οι προτάσεις των κομμάτων και των Βουλευτών επί της αναθεώρησης των συγκεκριμένων άρθρων, γιατί έτσι θα κρίνει ο λαός. Διαφορετικά, πώς θα κρίνει ποια άποψη είναι σωστή; Πώς θα κρίνει έμμεσα την Αναθεώρηση του Συντάγματος; Επομένως, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, αυτές οι δύο απόψεις που περιέγραψα θεωρώ ότι βρίσκονται στα δύο άκρα και είναι και οι δύο λανθασμένες. Πρέπει, λοιπόν, να προχωρήσουμε με σοβαρότητα και τήρηση του συνταγματικού κειμένου σ' αυτό που περιγράφει, δηλαδή να κατατεθούν απόψεις. Ο λαός θα κρίνει και θα αποφασίσει τελικά για τη σύνθεση της νέας Βουλής, δηλαδή στην ουσία εμμέσως αποφασίζει για την Αναθεώρηση του Συντάγματος. Το δεύτερο που ήθελα να πω, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, είναι το εξής. Τα λέω λίγο γρήγορα. Αναφέρομαι στο άρθρο 88 παράγραφος 5 του Συντάγματος, που έχει να κάνει με τον χρόνο θητείας των δικαστών. Ξέρετε πολύ καλά ότι είχα μια, θα έλεγα, οιονεί δημόσια αντιπαράθεση με την πρώην Πρόεδρο του Αρείου Πάγου κ. Θάνου, η οποία κατά τον χρόνο της θητείας της είχε επιδιώξει - και μάλιστα συγκροτώντας και διοικητική ολομέλεια του ανωτάτου δικαστηρίου - την αύξηση των ορίων ηλικίας των δικαστών. Ήταν μια απαράδεκτη άποψη νομική, διότι ερχόταν σε σύγκρουση με ρητή διάταξη του Συντάγματος και γι' αυτό είχα τοποθετηθεί δημόσια και είχα πει τη γνώμη μου. Είχα πει τότε ότι εάν θέλουμε αύξηση των ορίων, μπορεί να γίνει μέσω της συνταγματικής Αναθεώρησης. Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, όπως τότε ευθαρσώς, οριζοντίως και καθέτως είπα τη γνώμη μου, άλλο τόσο σήμερα θεωρώ ότι μπορούμε να προχωρήσουμε σε αύξηση των ορίων ηλικίας των δικαστών, δηλαδή από τα εξήντα πέντε και τα εξήντα επτά έτη να πάμε στα εξήντα επτά και τα εβδομήντα, διότι αυτή η περίοδος των δικαστών, ιδίως των ανωτάτων δικαστών, είναι η πιο παραγωγική περίοδος ενός δικαστού ή μίας δικαστού, με αυξημένη εμπειρία, που βρίσκεται στον κολοφώνα της πνευματικής του δημιουργίας. Αυτό δεν μπορούμε να το παρακάμπτουμε. Άλλο πράγμα, λοιπόν, το πώς θα γίνει η αύξηση των ορίων, άλλο πράγμα αυτό που είχε επιδιωχθεί τότε να γίνει με νόμο κατά παράβαση ρητής διάταξης του Συντάγματος. Επίσης, θέλω να αναφέρω ότι δεν πρέπει να γίνει καμμία αλλαγή στο άρθρο 90 του Συντάγματος και να παραμείνει ως έχει ο τρόπος εκλογής της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, επειδή ο χρόνος τρέχει, θέλω να πω ότι ο τρόπος που περιγράφεται στο Σύνταγμα για την εκλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων είναι απολύτως ορθός και θα σας έλεγα να λάβετε υπ' όψιν σας ένα εφιαλτικό σενάριο, να γίνεται μόνο μέσα από τη διαδικασία της δικαιοσύνης και κάποια στιγμή - δεν είναι απίθανο, το έχουμε δει πολλές φορές - να εγκαθιδρυθεί μια διεφθαρμένη ηγεσία σ' ένα ανώτατο δικαστήριο, η οποία θα αναπαράγεται με αυτόν τον τρόπο, χωρίς κανένας να μπορεί να διακόψει αυτή την κατάσταση. Τι θα γίνει τότε; Όμως, με αυτού του τύπου την παρέμβαση και ενεργοποιώντας την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, η οποία είναι η υπέρτατη συνταγματική αρχή, ο λαός παρεμβαίνει και σ' αυτό το επίπεδο. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχω την άποψη ότι ουδεμία συσχέτιση πρέπει να γίνει της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας με την παρέμβαση του λαϊκού παράγοντα του εκλογικού σώματος. Όποιοι λένε ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν έχει αρμοδιότητες, κάνουν μεγάλο λάθος. Τι είναι, για παράδειγμα, το άρθρο 42 παράγραφος 2 του Συντάγματος; Άμεση εμπλοκή του Προέδρου της Δημοκρατίας στο νομοθετικό έργο. Άλλο πράγμα είναι αυτό που συνέβη το '85 με την αποστέρηση από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας των υπερεξουσιών που είχε θεσπίσει το Σύνταγμα του '75 και ιδίως εκείνης της απαράδεκτης διάταξης που μονομερώς ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορούσε να διαλύσει τη Βουλή αν διαπίστωνε - με τι τρόπο και τι μέσα δεν είχε γίνει σαφές ποτέ - διάσταση της σύνθεσης της Βουλής με τις διαθέσεις του εκλογικού σώματος. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας πρέπει να εκλέγεται από το Κοινοβούλιο. Να δούμε πώς θα αποσυνδεθεί η εκλογή από το να διαλύεται η Βουλή, αλλά εάν παρεμβληθεί το εκλογικό σώμα για να επιλέξει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, να ξέρετε ότι πλέον αλλοιώνεται η μορφή του πολιτεύματος. Δεν νομίζω ότι κανένας θέλει να ζήσουμε καταστάσεις που θα πυροδοτούν εντάσεις. Μάλιστα, πολλές φορές αυτές οι εντάσεις μπορεί να είναι τραγικές. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η Αναθεώρηση, την οποία προτείνει η Κυβέρνηση, έχει ένα εμβληματικό στοιχείο: την τροποποίηση, για να μην πω την κατάργηση, των διατάξεων του άρθρου 86 του Συντάγματος. Εδώ, πραγματικά, πρέπει να υπάρξει απόλυτη ομοφωνία απ' όλες τις πλευρές της Βουλής και τα δημοκρατικά κόμματα, για να σταματήσει επιτέλους κάτι το οποίο δυσφημεί όχι το πολιτικό σύστημα, όπως είπε ο κ. Καραθανασόπουλος προηγουμένως, αλλά τη δημοκρατία και τον κοινοβουλευτισμό. Αυτό είναι υποχρέωση πρώτα και κύρια των Βουλευτών, είναι πρώτα και κύρια υποχρέωση της Κυβέρνησης της Αριστεράς, γιατί εμείς έχουμε δηλώσει σ' αυτή την Αίθουσα ότι δεν έχουμε καμμία ανάγκη αυτού του τύπου της προστασίας, ούτε η Κυβέρνηση ούτε κανένας Βουλευτής της Αριστεράς. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η διαδικασία, η οποία βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη, θεωρώ ότι είναι η κορυφαία διαδικασία και η κορυφαία πρωτοβουλία που έχει πάρει η Κυβέρνηση για τον εκσυγχρονισμό του Συνταγματικού Χάρτη της χώρας. Υπ' αυτήν την έννοια σάς μίλησα σήμερα και εξέφρασα και απόψεις οι οποίες μπορούν να χαρακτηριστούν αιρετικές όσον αφορά τις απόψεις που εξέφρασαν ο εισηγητής και ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του κόμματός μας. Σας ευχαριστώ πολύ.
Ευχαριστούμε τον κ. Σταύρο Κοντονή, Βουλευτή Ζακύνθου του ΣΥΡΙΖΑ. Τον λόγο έχει η κ. Ελένη Σταματάκη, Βουλευτής Α΄ Πειραιώς του ΣΥΡΙΖΑ, για επτά λεπτά.
Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, το Σύνταγμα, ο θεμέλιος λίθος του πολιτεύματος, αποτυπώνει την πολιτειακή εξέλιξη, η οποία διαπερνάται από την πάλη μεταξύ αντίπαλων συμφερόντων και συγκρουόμενων ιδεών και αξιών. Μιας και η στιγμή είναι ιστορική, θα ήθελα να κάνω μια ιδιαίτερη αναφορά, αφού στην περιφέρειά μου έχουμε την τιμή να συνδεόμαστε ιστορικά με το πρώτο Σύνταγμα της Ελλάδας. Έχουν περάσει πάνω από εκατόν ενενήντα χρόνια από τη Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας, στην οποία αποφασίστηκε το πρώτο οριστικό Σύνταγμα του ελεύθερου ελληνικού κράτους, το πιο φιλελεύθερο και δημοκρατικό για την εποχή του. Η Συνέλευση, θέλοντας να δώσει στη χώρα ένα οριστικό πολίτευμα, εμπνευσμένο από δημοκρατικές και φιλελεύθερες ιδέες και βεβαίως από το πολίτευμα της Ελληνικής Δημοκρατίας του Ρήγα, διακήρυξε στο νέο Σύνταγμα για πρώτη φορά την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, κατοχύρωνε τη διάκριση των εξουσιών του κράτους και ανέθετε τη μεν νομοθετική στη Βουλή, την εκτελεστική στον κυβερνήτη και τη δικαστική στα δικαστήρια. Προστάτευε με άρτιο τρόπο την ανεξιθρησκία, τις ελευθερίες, τα βασικά δικαιώματα και την ισονομία των πολιτών και απαγόρευε τη δουλεία, τα βασανιστήρια και την αναδρομικότητα των νόμων. Σήμερα, σε διαφορετικές βέβαια πολιτικές συνθήκες, συνθήκες ειρήνης, εθνικής ανεξαρτησίας και δημοκρατίας, μετρώντας όμως πολλές πληγές μετά από μια περίοδο ασφυκτικής δημοσιονομικής επιτροπείας αλλά και μετά από μια πυκνή πολιτική περίοδο διεκδικήσεων και αλλαγών, βρισκόμαστε σε μια κεντρική στιγμή για τη δημοκρατία. Η σημασία της σημερινής συζήτησης ενισχύεται από το γεγονός ότι σε ολόκληρη την Ευρώπη η δημοκρατία απειλείται από την άνοδο των ακροδεξιών αντιλήψεων. Γι' αυτό η ενίσχυση της δημοκρατίας είναι αλληλένδετη με την ανάσχεση του νεοφιλελευθερισμού. Η πρότασή μας αρθρώνεται σε τέσσερις άξονες που διευρύνουν τους βασικούς άξονες που μπήκαν ήδη από το πρώτο κοινό Σύνταγμα: Διεύρυνση της δημοκρατίας με καθιέρωση της απλής αναλογικής και τον περιορισμό της βουλευτικής ασυλίας και θητείας. Διακριτότητα Κράτους και Εκκλησίας. Εισαγωγή θεσμών άμεσης δημοκρατίας για την ενίσχυση του ρόλου του πολίτη. Ενίσχυση της προστασίας των καθολικών δημοσίων υπηρεσιών και των κοινωνικών δικαιωμάτων. Σήμερα η καθιέρωση της απλής αναλογικής είναι απαραίτητη για την αναζωογόνηση του πολιτικού συστήματος. Μετά από μια σειρά εκλογικών αναμετρήσεων, που κατέληξαν σε κυβερνήσεις συνεργασίας, είναι επείγουσα η ανάγκη να καλλιεργηθεί μια κουλτούρα συνεργασίας και συναινέσεων στη βάση προγραμματικών συμφωνιών. Εκτός από ανάγκη, είναι και υποχρέωσή μας να αποδώσουμε ίση αξία στην κάθε ψήφο, καταργώντας το σύστημα της πριμοδότησης του πρώτου κόμματος. Παράλληλα προτείνουμε να δίνεται η δυνατότητα στον Ελληνισμό της Διασποράς να έχει έκφραση και λόγο, κάτι που το ζητάει πάρα πολλά χρόνια και το υποσχόμαστε και εμείς πολλά χρόνια, με την εκλογή ενός αντιπροσώπου. Θα πρέπει επίσης να λάβουμε υπ' όψιν ότι τα τελευταία τριάντα χρόνια η πολιτισμική σύσταση του ελληνικού πληθυσμού έχει μεταβληθεί. Η Ελλάδα, από χώρα προέλευσης μεταναστών, έγινε χώρα υποδοχής. Οι σύγχρονες κοινωνίες είναι πλουραλιστικές και σε αυτή την κατεύθυνση της αρμονικής συνύπαρξης πρέπει να μιλήσουμε για ένταξη των μεταναστών και των προσφύγων και είναι πολύ βασική η απόδοση των πολιτικών δικαιωμάτων. Για τον λόγο αυτόν προτείνεται το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στους θεσμούς της τοπικής αυτοδιοίκησης σε αλλοδαπούς με μόνιμη εγκατάσταση στη χώρα. Σήμερα μετανάστριες και μετανάστες ή πρόσφυγες, οι οικονομικά καταπιεσμένοι, τα ΛΟΑΤ άτομα, τα θύματα έμφυλης βίας δεν είναι μια αόρατη μειοψηφία. Χρειάζονται, επομένως, θεσμοί που θα προστατεύουν τη διαφορετικότητα και θα εκπαιδεύουν και την κοινωνία στην αποδοχή. Αυτά είναι ζητήματα δημοκρατίας. Προτείνουμε τη συνταγματική κατοχύρωση της απόλυτης προστασίας της ζωής, τιμής και ελευθερίας, χωρίς διάκριση φύλου, ταυτότητας φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού. Είναι ένα βαρύ χρέος να επαναφέρουμε την απόλυτη αξία της ανθρώπινης ζωής και της αξιοπρέπειας, της σωματικής ακεραιότητας αυτή την ύστατη πολιτική στιγμή, να μιλήσουμε και για την προστασία των βασικών κοινωνικών αγαθών: Την υγεία, την παιδεία, την κοινωνική προστασία αλλά και το περιβάλλον. Ενάντια σε αντιλήψεις που θέλουν στο πλαίσιο της ελεύθερης αγοράς να γίνονται τα κοινωνικά αγαθά βορά του κεφαλαίου, προτείνουμε ουσιαστική συνταγματική κατοχύρωση του κοινωνικού κράτους. Προτείνουμε τη συνταγματική κατοχύρωση της υποχρέωσης του κράτους να εγγυάται ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης για όλους, καθώς και την καθολική πρόσβαση κάθε ανθρώπου σε αποτελεσματικές παροχές υγείας. Προτείνουμε την κατοχύρωση του δημόσιου ελέγχου βασικών κοινωνικών αγαθών, όπως το νερό και η ηλεκτρική ενέργεια, ώστε τα δίκτυα διανομής τους να υπόκεινται σε καθεστώς δημόσιας υπηρεσίας και να τελούν υπό δημόσιο έλεγχο. Προτείνουμε τη συνταγματική αναγνώριση της ίσης αμοιβής για ίση εργασία και την απαγόρευση του μέτρου της επίταξης για την αντιμετώπιση συνεπειών της απεργίας. Έγινε μεγάλος λόγος για τον διαχωρισμό Κράτους και Εκκλησίας. Για εμάς είναι ένα ζήτημα αξιακό να προχωρήσει αυτός ο διαχωρισμός. Ένα σύγχρονο, δημοκρατικό, πλουραλιστικό κράτος πρέπει να είναι και θρησκευτικά ουδέτερο. Ασφαλώς η ανεξιθρησκία είναι κατοχυρωμένη, όμως χρειάζεται εξορθολογισμός στις σχέσεις ανάμεσα στο Κράτος και στην Εκκλησία και την αποδέσμευση της πολιτικής ζωής από θρησκευτικά κριτήρια. Σε αυτή την κατεύθυνση προτείνουμε να καθιερωθεί ο πολιτικός όρκος για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τους Βουλευτές. Θέλουμε ένα κράτος που να προστατεύει τη θρησκευτική ελευθερία και τη λατρεία και να μην είναι δέσμιο στο θρησκευτικό συναίσθημα συγκεκριμένου τμήματος της κοινωνίας. Οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ πηγάζουν από την εμπειρία της κρίσης. Θέλουμε να γίνει σαφές ότι η πρόταση για τη συνταγματική Αναθεώρηση είναι μια πρόταση για την ενίσχυση της προστασίας των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων και την ενδυνάμωση της πολιτικής ζωής. Είναι μια πρόταση για την ενδυνάμωση της ίδιας της δημοκρατίας. Αυτή την κρίσιμη στιγμή πολιτειακά θα πρέπει να σταθούμε όλοι και όλες στο ύψος των περιστάσεων και να υπερασπιστούμε αξίες διαχρονικές. Ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε την κ. Ελένη Σταματάκη, Βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ στην A΄ Πειραιώς. Τον λόγο έχει ο κ. Γεώργιος Γεωργαντάς, Βουλευτής Κιλκίς της Νέας Δημοκρατίας. Μετά θα μιλήσει ο κ. Χριστόφορος Βερναρδάκης, Υπουργός Επικρατείας. Ορίστε, κύριε Γεωργαντά, έχετε τον λόγο.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Αναρωτιόμουν, κύριοι συνάδελφοι, αν η κοινωνία παρακολουθεί την κορυφαία αυτή κοινοβουλευτική διαδικασία, αν είναι συμμέτοχος των διεργασιών που έγιναν στις επιτροπές και γίνεται σήμερα στην Ολομέλεια, για μια απόφαση και για μια κατεύθυνση η οποία θα έπρεπε να αλλάξει τη ζωή των συμπολιτών μας. Το Σύνταγμα είναι πάντα μια ευκαιρία για να εξελιχθεί μια χώρα και να παρακολουθήσει τις ιστορικές εξελίξεις. Είναι μια ευκαιρία από τη μια για τη θωράκιση, ακόμα περισσότερο, των ατομικών δικαιωμάτων και των σχέσεων του πολίτη με το κράτος, αλλά ταυτόχρονα - και κυρίως - πρέπει να αποτελεί μια ευκαιρία για ανάπτυξη, μια ευκαιρία για επικαιροποίηση του περιβάλλοντος και των συνθηκών που πρέπει να προσφέρονται από την πολιτεία στον πολίτη, στον επιχειρηματία, στον νέο, στον εκπαιδευτικό, στον φοιτητή, στον μαθητή, σε όλους τους πολίτες, για να μπορέσουν σε ένα καλύτερο και ασφαλέστερο περιβάλλον να δημιουργήσουν. Δυστυχώς, όμως, η κοινωνία είναι απούσα από τη συζήτηση αυτή. Και η ευθύνη είναι συνήθως - και κυρίως, εδώ είναι και αποκλειστικά θα έλεγα - της Κυβέρνησης. Η Κυβέρνηση δεν τόλμησε μια Αναθεώρηση η οποία πράγματι θα παρακολουθούσε τις εξελίξεις και θα έδινε ένα στίγμα προς όλους τους πολίτες και μια κατεύθυνση, η οποία πράγματι θα δημιουργούσε συνθήκες, σε όλα τα επίπεδα, γρηγορότερης ανάπτυξης, ουσιαστικότερης συμμετοχής των πολιτών στον κοινωνικό και πολιτικό βίο, ασφαλέστερου πλαισίου για τον επιχειρηματικό κόσμο και γενικότερα δεν θα κατοχύρωνε όλα τα ζητούμενα, τα οποία προέκυψαν την περίοδο της κρίσης. Το πρώτο αναθεωρητέο άρθρο, για εμένα, είναι το 110. Το άρθρο 110 είναι αυτό που καθορίζει τη διαδικασία για μια Αναθεώρηση. Είναι σωστή η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για την κατάργηση της πενταετίας ανάμεσα στην έναρξη της νέας διαδικασίας Αναθεώρησης σε σχέση με την παλαιότερη. Όταν μιλάω έξω με τους πολίτες και τους λέω ότι αν σήμερα, αν σε αυτή τη Βουλή δεν γίνει δεκτό να τροποποιηθούν κάποια άρθρα στην επόμενη, μετά πρέπει να περάσει μια ολόκληρη δεκαετία. Μια δεκαετία, στην εποχή όπως τη ζούμε, είναι ένας αιώνας παλαιότερος. Δεν μπορείς να παρακολουθήσεις ούτε τις κοινωνικές ούτε τις οικονομικές ούτε τις πολιτικές εξελίξεις. Το πρώτο, λοιπόν, το οποίο θα έπρεπε να δεχτούμε - και νομίζω ότι δεν βλάπτει κανέναν σε σχέση με την ιδεολογική του αφετηρία - είναι ακριβώς το άρθρο 110. Να μείνει ο αυστηρός χαρακτήρας των αναθεωρήσεων, γιατί είναι μια κορυφαία διαδικασία, αλλά σε τίποτα δεν θα μας ενοχλούσε να καταργηθεί η πενταετία ανάμεσα στις αναθεωρήσεις. Και ξέρετε γιατί; Γίνεται ακόμα πιο ουσιαστικό αυτό το ζητούμενο σήμερα, όταν ακούμε Υπουργούς της Κυβέρνησης να λένε ότι με αυτή την Αναθεώρηση θα καταφέρουμε να εγκλωβίσουμε για δέκα χρόνια την αναθεώρηση του άρθρου 16 για τη δημιουργία μη κρατικών πανεπιστημίων. Εάν το άρθρο 16- και θα αναφερθώ σε αυτό, γιατί θεωρώ ότι έχει έναν εμβληματικό χαρακτήρα σε όλη αυτή τη διαδικασία - δεν ψηφιστεί ως ένα από τα αναθεωρητέα άρθρα, θα περιμένουμε δέκα ολόκληρα χρόνια, για να μπορούν οι φοιτητές μας, που φεύγουν σήμερα στο εξωτερικό, να έχουν τη δυνατότητα να σπουδάσουν στην Ελλάδα, για να μπορέσουν οι ερευνητές μας, οι ακαδημαϊκοί μας, που αναζητούν εργασία στο εξωτερικό, να εργαστούν σε πανεπιστήμια στη χώρα μας, για να μπορέσει να δημιουργηθεί ένας νέος αναπτυξιακός πυλώνας με την προσέλκυση ξένων φοιτητών στη χώρα μας, καθώς θα μπορούσε πολύ εύκολα να συνδεθεί ένα ακαδημαϊκό έργο στη χώρα με τον πολιτισμό, που ούτως ή άλλως προσφέρει η πατρίδα μας. Αυτή, λοιπόν, τη δυνατότητα την τόσο αναγκαία για όλο τον ελληνικό πληθυσμό, αλλά πάνω από όλα για τους νέους μας, την στερείτε, γιατί, ενώ δεν συνάδει με καμμία πρακτική, με κανένα δεδομένο το οποίο ισχύει στον κόσμο, είμαστε η μοναδική χώρα της UNESCO στην οποία δεν επιτρέπεται η λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων. Και, βεβαίως, δεν θα ρωτήσω να μου απαντήσετε πώς βλέπετε ότι ακόμα και στην Κούβα επιτρέπεται. Δεν περιμένω να πάρω απάντηση σε αυτό. Θα αξιολογηθεί και θα κριθεί η επιτυχία μιας τέτοιας μεταρρύθμισης, μιας τέτοιας αναθεώρησης μέσα από την εφαρμογή της και την υλοποίησή της. Όμως, εδώ όχι για λόγους ιδεολογικούς, αλλά κατά βάση ιδεοληπτικούς αρνείστε αυτή τη μεγάλη κορυφαία μεταρρύθμιση. Συγχρόνως κάνετε και κάτι άλλο σε κάποια άρθρα τα οποία τα αξιολογείτε ως αναθεωρητέα σήμερα, πλην όμως η πρακτική σας ακόμα και αυτών των ημερών, ακόμα και προ λίγο μηνών, ήταν απαξιωτική. Σήμερα στην Επιτροπή Κοινοβουλευτικής Δεοντολογίας στηρίξατε για ακόμη μία φορά την προστασία ανθρώπων με βάση το άρθρο 86 του Συντάγματος, απλώς και μόνο επειδή έχουν την ιδιότητα του Υπουργού. Το κατάπτυστο αυτό άρθρο, όπως λέγατε, δεν παρέχει καμμία οριζόντια προστασία σε κανέναν που είναι απλώς Υπουργός και διαπράττει ένα αδίκημα, αλλά πρέπει ακόμη και με αυτό το άρθρο, έτσι όπως ισχύει σήμερα, το φερόμενο αδίκημα να έχει σχέση με την άσκηση των υπουργικών καθηκόντων. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Εσείς, όμως, κατ' επανάληψη και κατά σύστημα κάνετε χρήση - τελειώνω σε μισό λεπτό, κύριε Πρόεδρε - αυτού του άρθρου και προστατεύετε δικούς σας Υπουργούς. Είναι μια χαμένη ευκαιρία αυτή η Αναθεώρηση, αν εμμείνετε στις θέσεις που έχετε μέχρι σήμερα. Και θα σας πω και κάτι άλλο. Πριν από είκοσι μέρες σε αυτή την Αίθουσα δεσμεύσατε τη χώρα με τη Συμφωνία των Πρεσπών, τη βλαπτική, κατά την ταπεινή μου άποψη και κατά την άποψη της μεγάλης πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. Σήμερα δεσμεύετε τη χώρα σε μία οπισθοδρόμηση με την άτολμη και ιδεοληπτική Αναθεώρηση την οποία προκρίνετε. Για όλα αυτά, όμως, θα κριθείτε από τον ελληνικό λαό, γιατί η αξιολόγησή του είναι η μόνη την οποία δεν μπορείτε να αποφύγετε. Ευχαριστώ πολύ, κύριοι συνάδελφοι.
Ευχαριστούμε τον κ. Γεώργιο Γεωργαντά, Βουλευτή Κιλκίς της Νέας Δημοκρατίας. Τον λόγο τώρα έχει ο κ. Χριστόφορος Βερναρδάκης, Υπουργός Επικρατείας και Βουλευτής Α΄ Αθηνών, για επτά λεπτά.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Αγαπητοί συνάδελφοι, νομίζω ότι υπάρχουν τέσσερα κομβικά ερωτήματα που προκύπτουν σε σχέση με τη συνταγματική Αναθεώρηση. Ερώτημα πρώτον: Είναι απαραίτητη σήμερα μια συνταγματική Αναθεώρηση; Το πολιτικό σύστημα, που εγκαθιδρύθηκε και εδραιώθηκε μετά το '74, εξάντλησε ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του '90 όλες τις προωθητικές δυναμικές που εμπεριείχε η Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία. Από τα μέσα της δεκαετίας του '90 ήδη οι πολιτικές μείωσης του ρυθμιστικού ρόλου του κράτους και αύξησης της ιδιωτικοποίησης των κρατικών πολιτικών οδήγησαν σε περιορισμό της έννοιας του δημόσιου κοινωνικού αγαθού και του δημοκρατικού κοινωνικού συμβολαίου. Ταυτόχρονα, συνοδεύτηκαν με την αυξανόμενη εξάρτηση της πολιτικής από οικονομικά συμφέροντα. Η κατάσταση δομικού αυταρχισμού εντάθηκε από την επιβολή των μνημονιακών ταξικών πολιτικών, από τη σύμφυση της παλιάς κομματοκρατίας με τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, αλλά και τη διαφθορά που έφθασε να γίνει μεθοδολογία διακυβέρνησης της χώρας. Επομένως χωρίς να ευθύνεται το Σύνταγμα του 1975 καθαυτό για τις εξελίξεις, δεν παύει η νέα πραγματικότητα να απαιτεί μία βαθιά επαναχάραξη των ρυθμιστικών πλαισίων οργάνωσης του δημοσίου συμφέροντος, καθώς και τον εκσυγχρονισμό των βασικών θεσμικών λειτουργιών. Απαιτείται, επίσης, η άρση εκείνων των παρασυνταγματικών κανόνων που ειδικά στα χρόνια της κρίσης αναδείχθηκαν έντονα, εκμεταλλευόμενοι είτε τα κενά είτε τις αμφισημίες του Συντάγματος του 1975 και των μετέπειτα αναθεωρήσεων. Ερώτημα δεύτερο: Είναι απαραίτητες οι εξ υπαρχής πολιτικές συναινέσεις, για να αναθεωρηθεί το Σύνταγμα, ή οι συναινέσεις είναι μία δυναμική διαδικασία που έχει μία ιστορική ωρίμανση; Αναφέρομαι εμμέσως και στον προηγούμενο ομιλητή. Η Αναθεώρηση του 1986 επικεντρώθηκε στην άρση των υπερεξουσιών του Προέδρου της Δημοκρατίας, προτάθηκε και επιβλήθηκε μονομερώς από το τότε κυβερνών κόμμα και μάλιστα σε ένα πλαίσιο μεγάλης πολιτικής πόλωσης. Όμως, δημιούργησε κεκτημένο και δεν αμφισβητήθηκε ποτέ έκτοτε ούτε βέβαια στις επόμενες αναθεωρήσεις. Η Αναθεώρηση του 2001 διεξήχθη σε ένα απόλυτα συναινετικό πλαίσιο μεταξύ των δύο μεγάλων τότε κομμάτων, του ΠΑΣΟΚ και της Νέας Δημοκρατίας, είχε διάχυτο χαρακτήρα και κατέλαβε έναν πολύ μεγάλο αριθμό άρθρων του Συντάγματος. Όμως, δεν έθιξε τον πυρήνα της θεσμικής λειτουργίας, δεν άφησε, όπως η ίδια η Νέα Δημοκρατία παραδέχεται στην αιτιολογική της έκθεση, κανένα θεσμικό αποτύπωμα, ήταν μία αναθεώρηση μηδενικού αθροίσματος. Τέλος, η Αναθεώρηση του 2008, επίσης σε ένα συναινετικό θεσμικό πλαίσιο, περιορίστηκε σε δευτερεύοντα θέματα, μην αφήνοντας, επίσης, θεσμικό αποτύπωμα. Τι δείχνει, λοιπόν, η διαδικασία των αναθεωρητικών διαδικασιών; Δείχνει ότι όταν η συναίνεση είναι μία δήθεν τεχνική διακυβέρνησης, είναι άνευρη και άσκοπη. Η θεσμική συνένωση είναι παραγωγική και δυναμική, όταν θέτει τα βασικά πολιτικά και κοινωνικά διλήμματα και τις βασικές διαφορές στρατηγικής στο επίκεντρο. Η συναίνεση δεν είναι μια χωρίς ιδεολογία κανονιστική διαδικασία που μπορεί να ελεγχθεί με νομικούς φορμαλισμούς. Για τον λόγο αυτό η Αναθεώρηση που συζητάμε σήμερα θα αποδειχθεί η ισχυρότερη και σοβαρότερη αναθεωρητική διαδικασία που έγινε ποτέ, γιατί υπάρχει μεν μεγάλο πεδίο διαφοράς μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων, όμως μέσα από αυτή τη διαφορά ό,τι αναθεωρηθεί θα έχει προκύψει από ισχυρή και πραγματική σύγκλιση και όχι από θεσμικές μικροδιευθετήσεις. Ερώτημα τρίτον: Ποιες είναι οι μεγάλες διαφοροποιήσεις, όπως καταγράφονται στις θέσεις και στις προτάσεις των κομμάτων; Η βασικότερη διαφορά εντοπίζεται στην κατεύθυνση που θα λάβουν οι δημόσιες ρυθμιστικές πολιτικές τα επόμενα χρόνια. Η δική μας άποψη είναι ότι η ριζική αναβάθμιση του κοινωνικού κράτους και η αναγνώριση στο Σύνταγμα της εγγύησης του κράτους μέσω καθολικών κοινωνικών υπηρεσιών και εισοδηματικών ενισχύσεων του επιπέδου διαβίωσης, η ενίσχυση της καθολικής πρόσβασης στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, της διασφάλισης της κοινωνικής ασφάλισης ως ενιαίου συστήματος καθολικής κάλυψης, στον ορισμό των κοινωνικών αγαθών του νερού, της ενέργειας, των δικτύων, η ένταξη νέων δικαιωμάτων στο Σύνταγμα, όπως αυτά που σχετίζονται με την αναπηρία, η ενίσχυση των δικαιωμάτων της εργασίας και της συλλογικής διαπραγμάτευσης είναι ο δρόμος που πρέπει να ακολουθήσουμε. Από την άλλη πλευρά, έχουμε την κατεύθυνση του μικρότερου κοινωνικού κράτους και της μικρότερης δυνατής ρύθμισης. Η άποψη που εμφιλοχωρεί σε όλη την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας είναι μία άποψη που βρίσκεται πολύ μακριά ακόμα και από το φιλελεύθερο υπόδειγμα ότι το κράτος οφείλει να παρεμβαίνει ρυθμίζοντας ανισότητες συμφερόντων, όταν αυτές οι ανισότητες μπορεί να είναι επώδυνες για την κρατική ή την κοινωνική συνοχή. Η πιο κραυγαλέα περίπτωση στην πρόταση της Νέας Δημοκρατίας εντοπίζεται στη συνταγματοποίηση μηχανισμών ελέγχου κατά του δημοσιονομικού εκτροχιασμού, δηλαδή στη συνταγματοποίηση του δημοσιονομικού κόφτη σε όλα τα επίπεδα «κρατικής οργάνωσης», όπως αναφέρει στην αιτιολογική της έκθεση. Η άλλη χαρακτηριστική πρόταση αφορά στην αναθεώρηση του άρθρου 16, με την οποία προτείνει την ελευθερία ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων, πρόταση που θίγει τον πυρήνα της ισότιμης και ανοιχτής πρόσβασης σε ένα δημόσιο αγαθό, όπως είναι η παροχή της παιδείας και της εκπαίδευσης. Ερώτημα τέταρτο: Υπάρχουν, τούτων δοθέντων, περιθώρια συναινετικών αλλαγών που θα δώσουν μια ώθηση στον θεσμικό πολιτικό εκσυγχρονισμό της χώρας; Παρά το γεγονός ότι στις προτάσεις συγκρούονται δύο τελείως διαφορετικές ιδεολογικές επιλογές για το μέλλον της χώρας μας, εντούτοις υπάρχουν και ώριμα σημεία σύγκλισης, γεγονός που συνιστά την παρούσα Αναθεώρηση πολύ ουσιαστική. Η πρώτη σύγκλιση αφορά στην αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής. Ας διευκρινίσουμε εδώ - ανοίγω μια παρένθεση - ότι η δική μας συνταγματική πρόταση έχει ως κεντρικό νήμα την ενίσχυση του ρόλου της Βουλής και των Βουλευτών ως αποφασιστικού κέντρου λήψης αποφάσεων, κάτι που αποτυπώνεται και στη συνταγματοποίηση της αναλογικότητας των εκλογικών νόμων και στην εποικοδομητική πρόταση δυσπιστίας, αλλά και στην υποχρέωση ο Πρωθυπουργός να μην είναι εξωκοινοβουλευτικός. Μια δεύτερη σύγκλιση αφορά στην υπερώριμη αλλαγή του άρθρου 86. Τέλος, μια τρίτη σύγκλιση αφορά στο άρθρο 101Α και την επιλογή διοικήσεων στις ανεξάρτητες αρχές. Αγαπητοί συνάδελφοι, μια τελευταία παρατήρηση. Η διαδικασία της συνταγματικής Αναθεώρησης είναι κομβική για τον βαθύ θεσμικό εκσυγχρονισμό της χώρας. Είναι όμως παράλληλη και πρέπει να συνδέεται οργανικά με το εθνικό σχέδιο για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, με την αναπτυξιακή στρατηγική. Στην ουσία, είναι το δίδυμο εργαλείο που βάζει τη χώρα στη νέα μεταμνημονιακή εποχή. Παραγωγική ανασυγκρότηση και συνταγματική Αναθεώρηση με κοινό παρονομαστή την ανάδειξη της εργασίας στο βασικό πλεονέκτημα της χώρας είναι τα πεδία που θα ορίσουν τη νέα εποχή. Σας ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε τον κ. Χριστόφορο Βερναρδάκη, Βουλευτή Α΄ Αθηνών και Υπουργό Επικρατείας. Τον λόγο έχει ο κ. Ιωάννης Τσιρώνης, Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ στη Β΄ Αθηνών.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. [[Χειροκροτήματα από την πτέρυγα της Νέας Δημοκρατίας]] Πραγματικά είναι μια διαδικασία πάρα πολύ σημαντική, ιστορική θα έλεγα, και γι' αυτόν τον λόγο θα παρακαλούσα όλες και όλοι να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων και να μην προσπαθούμε να προσάψουμε στους άλλους ιδεοληψίες και άλλα τέτοια συναφή. Δεν βοηθάνε τον διάλογο. Δεν βοηθάει τον διάλογο μια κόντρα και μια όξυνση αυτή τη στιγμή. Θα ξεκινήσω, κατ' αρχάς, από το άρθρο 24. Είναι ένα άρθρο που ιστορικά έχει γίνει πρότυπο και στην ευρωπαϊκή νομοθεσία για το πώς πρέπει να έχουμε βιώσιμη οικονομία και αειφορική ανάπτυξη. Δυστυχώς ξαναγίνεται στόχος για πολλοστή φορά το άρθρο 24, το άρθρο για την προστασία της φύσης και των δασών μας, από ανθρώπους από τους οποίους πριν από λίγο στη συνεδρίαση άκουσα να λέγεται από συνάδελφο της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης ο βαρύς χαρακτηρισμός ότι είναι τροχοπέδη για την ανάπτυξη. Πάλι, λοιπόν, με νωπό το αίμα στο Μάτι, να συζητάμε ότι ανάπτυξη σημαίνει μερικές ακόμα βίλες, μερικά ακόμα τσιμέντα μέσα στα δάση μας! Κι αφού δεν χωράει κάπου αλλού να τα βάλουμε, ας τα βάλουμε μέσα στα δάση. Θα πω μόνο ένα παράδειγμα για το τι σημαίνει ανάπτυξη του δασικού πλούτου. Αυτή τη στιγμή χωρίς να υπολογίσουμε τα μοναδικά μας μανιτάρια, τα μοναδικά μας φαρμακευτικά φυτά, τα μοναδικά μας δέντρα που δεν υπάρχουν αλλού στον κόσμο, μόνο από τη στενή δασοπονία, από την υλοτομία, θα έπρεπε η Ελλάδα να έχει 4% του ΑΕΠ, δηλαδή 7 δισεκατομμύρια παραπάνω πλούτο. Δεν τον έχουμε αυτή τη στιγμή. Έχουμε 0,1% του ΑΕΠ. Γιατί, λοιπόν, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, αυτόν τον δασικό πλούτο δεν τον αξιοποιούμε και καθόμαστε, σώνει και καλά, να βλέπουμε το δάσος σαν τροχοπέδη, σαν ένα νεκρό σημείο; Στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή συνέχεια, όταν μιλάμε για φύση, εννοούμε κάτι παρακατιανό, κάτι που θα το χτίσουμε. Είναι λάθος νοοτροπία. Είναι καταστρεπτική νοοτροπία. Είναι καταστροφική για την οικονομία μας, όχι μονάχα για το περιβάλλον. Προχωράω στο άρθρο 16. Θα ξεκινήσω με ένα πολύ απλό παράδειγμα. Σήμερα στη Γερμανία για να γίνει κάποιος αγρότης, όχι γεωπόνος, θέλει τριετείς σπουδές, έναν χρόνο στο σχολειό και δυο χρόνια στο χωράφι. Δεν θα αναφέρω εδώ τι σημαίνουν αυτές οι σπουδές, γιατί δεν επιτρέπει ο χρόνος. Θα αναφέρω ένα πολύ απλό αποτέλεσμα. Ο Γερμανός αγρότης πολλές φορές βγάζει πολύ περισσότερα χρήματα από τον φιλόλογο, από τον χημικό, από τον γιατρό, από τον δικηγόρο, έχει κύρος, έχει αξιοπρέπεια, έχει κοινωνική καταξίωση. Και φυσικά αυτός που θέλει να γίνει αγρότης, θέλει και πάει να γίνει αγρότης. Δεν ψάχνεται να πάει στη Βουλγαρία για να βρει ένα αμφιβόλου ποιότητας πανεπιστήμιο για να πάρει ένα χαρτί. Στην Ελλάδα, λοιπόν, αυτή τη στιγμή έχουμε το αντίθετο. Λέμε συνέχεια ότι φεύγουν τα παιδιά μας έξω. Χρειαζόμαστε όμως ιδιωτικά πανεπιστήμια; Να το δούμε αν τα χρειαζόμαστε. Τι είναι αυτά τα πανεπιστήμια; Τι λείπει από την Ελλάδα; Κατ' αρχάς να ξεκαθαρίσουμε ότι παγκοσμίως, μιλώντας για σοβαρά ιδρύματα - δεν μιλάμε για ιδρύματα αμφιβόλου ποιότητας - κανένα πανεπιστήμιο δεν είναι κερδοσκοπικό. Δεν υπάρχει κάποιος επιχειρηματίας που βγάζει λεφτά απ' αυτή την ιστορία. Μόνο τα επιστημονικά περιοδικά να πάρεις, στα οποία πρέπει να είσαι συνδρομητής, να μη μιλήσω για τα campus, να μη μιλήσω για τα γήπεδα, να μη μιλήσω για τα εργαστήρια. Δεν υπάρχει περίπτωση. Κοιτάξτε τον προϋπολογισμό οποιουδήποτε πανεπιστημίου. Τα δίδακτρα δεν καλύπτουν ούτε το 5% -6%. Στην πράξη είναι ιδρύματα που ζουν από χορηγίες, όπως το Harvard για παράδειγμα, που κάποιοι φιλάνθρωποι πριν από μερικούς αιώνες το ίδρυσαν και εξακολουθεί να συντηρείται από φιλανθρωπία κάποιων χορηγών. Να θυμίσω ότι το Μετσόβιο στην Ελλάδα ιδρύθηκε έτσι. Από Μετσοβίτες ιδιώτες. Οι Αβέρωφ Τοσίτσας, Στουρνάρης έβαλαν τα χρήματα αλλά δεν είχαν τα χρήματα να το συντηρήσουν. Το έδωσαν στην ελληνική κυβέρνηση να το συντηρήσει. Είναι τεράστιο το κόστος να συντηρείς ένα Μετσόβιο. Όμως, εδώ στην Ελλάδα έχουμε πραγματικά ανάγκη από θέσεις; Ξέρει κανένας αν αυτή τη στιγμή λείπουν θέσεις πανεπιστημιακές; Να σας πω, λοιπόν, ότι η Ελλάδα έχει ρεκόρ πανεπιστημιακών θέσεων αυτή τη στιγμή. Έχουμε πάρα πολλές θέσεις. Και για γιατρούς και για δικηγόρους και για γυμναστές και για οποιαδήποτε άλλη ειδικότητα. Και πού φτάνουμε όταν έχουμε τόσους πολλούς επιστήμονες; Σπουδάζουν τα παιδιά και έχουμε brain drain. Φεύγουν έξω. Δεν μπορούν να μείνουν στην Ελλάδα. Ο πληθυσμός δεν επαρκεί. Όχι η κρίση μόνο. Το brain drain είναι παλιά ιστορία. Δεν είναι τωρινό με την κρίση. Και παλιά έφευγαν έξω τα παιδιά μας. Πολλοί συμφοιτητές μου πρόκοψαν και έφυγαν έξω. Δεν μπορούσαν στην Ελλάδα να βρουν δουλειά ως χημικοί. Τόσο απλά το λέω. Γιατί όμως υπάρχει αυτή η εμμονή, ενώ ξέρουμε ότι πολλές φορές οι υδραυλικοί ή οι τεχνίτες βγάζουν πολύ περισσότερα λεφτά και είναι περιζήτητοι έναντι ενός επιστήμονα; Γιατί επιμένουμε; Ο λόγος είναι απλός. Ιστορικά μετά τον εμφύλιο επειδή υπήρχε πολύ μεγάλη πίεση για τα δικά μας τα παιδιά από ένα κράτος αβυσσαλέο που, πραγματικά, δεν άφηνε να προκόψει κανένας, που έφευγε ο κόσμος έξω, που ξεριζώθηκε ο κόσμος, η μόνη σιγουριά του πολίτη ήταν το «χαρτί». Αυτή ήταν η ιστορική αιτία για την οποία επιμένουν οι γονείς, με αποτέλεσμα να μην έχουμε σωστό επαγγελματικό προσανατολισμό. Τι αξία όμως θα είχαν μερικά ακόμα πτυχία; Θα μπορούσαν τα παιδιά μας με πτυχία αυτών των αμφιβόλου ποιότητας πανεπιστημίων να πάνε έξω και να ανταγωνιστούν; Θα μπορούσαν στην Ελλάδα; Στην Ελλάδα απλώς το χαρτί μετράει. Αν πάμε στην Αγγλία, που υπάρχουν αυτού του τύπου τα κολλέγια, θα δείτε ότι για να δουλέψει κάποιος χημικός απ' αυτά τα κολλέγια θα πρέπει να έχει επαγγελματική καταξίωση. Δηλαδή, θα πάει να δώσει άλλες εξετάσεις για να δουλέψει ως λογιστής, ως δάσκαλος, ως δικηγόρος. Δεν αρκεί το πτυχίο. Είναι άλλο μοντέλο εκπαίδευσης εκεί. Αυτό δεν το λέτε όμως όταν μιλάτε στα παιδιά που θέλουν να φύγουν έξω, ότι δηλαδή εκεί δεν μετράει το πτυχίο. Άρα είναι, πραγματικά, μικροκομματισμός να εκμεταλλευόμαστε την αγωνία των παιδιών μας για ένα ζήτημα πάρα πολύ κρίσιμο. Και λέω πάρα πολύ απλά. Αν θέλουμε να συζητήσουμε αυτή τη στιγμή τι χρειαζόμαστε ως χώρα σε σπουδές και να δούμε πόσους γιατρούς θέλουμε, πόσους δικηγόρους θέλουμε, να δούμε πραγματικά τι χρειαζόμαστε σε επαγγελματίες, να δούμε πώς θα προκόψει αυτή η ύπαιθρος, τι χρειαζόμαστε εκεί σε εξειδίκευση αγροτών, τότε να συζητήσουμε αν λείπουν θέσεις. Σας διαβεβαιώ ότι αν λείψουν θέσεις, θα υπάρξουν εκείνοι οι φιλάνθρωποι, οι μεγάλοι άνθρωποι που έχουν πλούτο και θα πάνε, πραγματικά, στα ιδρύματα που ήδη έχουμε και θα χορηγήσουν μια ακόμα έδρα την οποία δεν έχει λεφτά το κράτος να τη φτιάξει. Έχουμε το περίφημο «Νιάρχειο». Αυτή τη στιγμή υπάρχουν ιδρύματα που αν τους λέγαμε ότι έχουμε ανάγκη από ένα νοσοκομείο, έχουμε ανάγκη από θέσεις πληροφορικής, ναι, θα το έκαναν. Είμαι βέβαιος ότι θα το έκαναν. Δεν είναι το εάν θα είναι ιδιωτικό ή δημόσιο το κριτήριο, αλλά επιμένω ότι πρέπει να μιλάμε για σωστό επαγγελματικό προσανατολισμό. Αυτό είναι που πρέπει να προσφέρουμε στα παιδιά μας και όχι φενάκες του τύπου «φύγετε έξω κι αν δεν φύγετε, θα κάνουμε δεκαπλάσιους δικηγόρους, ανέργους κατά πλειοψηφία». Ευχαριστώ πολύ.
Ευχαριστούμε τον κ. Ιωάννη Τσιρώνη, Βουλευτή Β΄ Αθηνών του ΣΥΡΙΖΑ. Ο κ. Μάξιμος Χαρακόπουλος, Βουλευτής Λάρισας της Νέας Δημοκρατίας, έχει τον λόγο για επτά λεπτά.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η συζήτηση για το Σύνταγμα θα έπρεπε να αποτελεί κορυφαία στιγμή της πολιτικής ζωής της χώρας, διότι εκ του Συντάγματος και δι' αυτού ρυθμίζεται ο πυρήνας της λειτουργίας του πολιτεύματος. Όσο πιο πλήρεις είναι οι συνταγματικές διατάξεις τόσο θετικότερες και μακροπρόθεσμες συνέπειες έχουν. Ισχυρότερη απόδειξη αυτής της πραγματικότητας συνιστά το Σύνταγμα του 1975, επί του οποίου οικοδομήθηκε η δημοκρατία μας, η μακροβιότερη του νεοελληνικού κράτους. Ωστόσο, οι καιροί αλλάζουν και το Σύνταγμα πρέπει να ανταποκριθεί στα νέα δεδομένα, ιδιαίτερα μετά τα χρόνια της μακράς κρίσης, που το πολιτικό σύστημα υπέστη σοβαρή φθορά και η αξιοπιστία του πληγώθηκε. Απαιτείται, λοιπόν, μια νέα δυναμική ενίσχυσης της εμπιστοσύνης στους θεσμούς, αλλά και ανάδειξης νέων νομοθετικών εργαλείων, που θα ανοίγουν δρόμους στην εκπαίδευση, στην οικονομική δραστηριότητα, στην προστασία του περιβάλλοντος. Το Σύνταγμα, ασφαλώς, δεν αποτελεί τη λυδία λίθο για την επίλυση όλων των προβλημάτων. Συνιστά, εντούτοις, το θεμέλιο για τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις. Δυστυχώς, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η συζήτηση για την Αναθεώρηση του Συντάγματος, που απαιτεί συναινέσεις, με κυβερνητική ευθύνη γίνεται λίγο πριν πέσει η αυλαία της ιλαροτραγωδίας που βιώνουμε τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Είναι αναμφίβολα οξύμωρο να συζητούμε αλλαγές στο Σύνταγμα που στοχεύουν στην αποκατάσταση της αξιοπιστίας της πολιτικής σε ένα τέτοιο κοινοβουλευτικό περιβάλλον, με όσα συμβαίνουν για τη διάσωση της κυβερνητικής Πλειοψηφίας, φαινόμενα που ευτελίζουν την πολιτική ζωή και το Κοινοβούλιο. Όμως, όπως φάνηκε, ο ΣΥΡΙΖΑ χρησιμοποιεί τη διαδικασία για την Αναθεώρηση του Συντάγματος ως μέσο προβολής ιδεοληψιών, με σκοπό την επιβεβαίωση της αριστερής του ταυτότητας, η οποία, βεβαίως, λόγω των υπογραφών που έβαλε στα μνημόνια αλλά και του τρόπου διακυβέρνησης, έχει ξεφτίσει. Αυτός είναι, άλλωστε, και ο λόγος που οι προτάσεις του δεν συνοδεύονται, όπως θα έπρεπε, από πνεύμα συναίνεσης, αλλά με λόγο διχαστικό, πολωτικό και απαξιωτικό για τους πολιτικούς του αντιπάλους. Όλα υποτάσσονται στον βωμό των εκλογών, που έρχονται θέλοντας και μη. Ταυτοχρόνως, με αυθαίρετες ερμηνείες, επιχειρεί να δημιουργήσει την εντύπωση ότι εκτός των αναθεωρητέων άρθρων συμφωνείται σήμερα και το περιεχόμενο των αλλαγών. Δηλαδή, επιδιώκει να επιβάλει στην πλειοψηφία της επόμενης Βουλής πώς θα αναθεωρήσει τα νέα άρθρα. Προφανώς η κυβερνητική επιχειρηματολογία δεν έχει προηγούμενο και δεν αντέχει καμμία κριτική. Για εμάς η Αναθεώρηση του Συντάγματος είναι μία ευκαιρία οι πολιτικές δυνάμεις να βρουν κοινό τόπο, για να φτάσουμε στο καλύτερο αποτέλεσμα. Γι' αυτόν τον λόγο, πέραν των δικών μας προτάσεων, είμαστε έτοιμοι να ψηφίσουμε και κάθε πρόταση που πιστεύουμε ότι είναι προς όφελος της χώρας, όπως η αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής και την προκήρυξη εθνικών εκλογών. Πρόσφατα ζήσαμε δύο φορές την εργαλειοποίηση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας: το 2009 και το 2014. Αυτό το εργαλείο ανατροπής κυβερνήσεων πρέπει να σταματήσει. Το ίδιο θετικά βλέπουμε και την αναθεώρηση των άρθρων περί βουλευτικής ασυλίας και ευθύνης Υπουργών, που αμαύρωσαν στο παρελθόν την εικόνα της κοινοβουλευτικής λειτουργίας. Μείζονος, όμως, σημασίας είναι η αναθεώρηση του περιβόητου άρθρου 16, που επιβάλλει το κρατικό μονοπώλιο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Είναι κρίμα να χαθούν άλλα δέκα χρόνια για μια αληθινά ριζοσπαστική αλλαγή στα εκπαιδευτικά μας πράγματα. Δυστυχώς φαίνεται ότι αυτός είναι ο κυβερνητικός στόχος. Αυτός, όμως, ο παραλογισμός πρέπει να σταματήσει. Δεν μπορεί όλες οι γειτονικές μας χώρες να έχουν κάνει άλματα, η Κύπρος να έχει γίνει εκπαιδευτικός πόλος προσέλκυσης δεκάδων χιλιάδων φοιτητών, να έχει πέντε ιδιωτικά πανεπιστήμια και εμείς να αναμασάμε μπαγιάτικα αριστερά συνθήματα της δεκαετίας του 1970, όπως έκανε ο προηγούμενος ομιλητής. Τέλος, είναι εκτός τόπου και χρόνου η όποια αλλαγή στο άρθρο 3 που ρυθμίζει τις σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας. Μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ να επιθυμεί να πουλήσει αριστεροσύνη, η ιστορία όμως δεν αλλάζει με επιθυμίες. Η Ορθοδοξία είναι συνυφασμένη με το Έθνος και με τους αγώνες του για ελευθερία και γι' αυτόν τον λόγο από τα πρώτα Συντάγματα, αυτά που γράφτηκαν στα πεδία των μαχών της Επανάστασης, η Ορθοδοξία και η Εκκλησία είχαν αυτή την ξεχωριστή θέση. Τίποτα δεν έχει αλλάξει από τότε που να επιβάλει την αλλαγή του άρθρου. Η Ορθοδοξία είναι το θρήσκευμα της συντριπτικής πλειοψηφίας των Ελλήνων. Ούτε, βεβαίως, είναι απαραίτητη οποιαδήποτε διατύπωση περί ουδετεροθρησκείας. Το άρθρο 13 κατοχυρώνει σαφέστατα τις θρησκευτικές ελευθερίες, οι οποίες είναι απόλυτα σεβαστές. Άρα προς τι η σπουδή; Ποιον ωφελεί ένα ρήγμα της Πολιτείας με την Εκκλησία της Ελλάδος και το Οικουμενικό Πατριαρχείο; Εκτός και αν υπάρχει κάποιος άλλος σχεδιασμός, τον οποίο δεν γνωρίζουμε. Ελπίζω, πάντως, η πρόσφατη επίσκεψη του κυρίου Πρωθυπουργού στην Αγία Σοφία και στη Χάλκη, δίπλα στον Οικουμενικό Πατριάρχη, να τον έκανε να δει το «φως το αληθινό» και να αφήσει στην άκρη τους αριστερίστικους τυχοδιωκτισμούς. Άλλωστε, στην αντιφώνησή του προς τον Πατριάρχη, ο ίδιος ο κ. Τσίπρας μνημόνευσε τον Άγιο Φώτιο, Κτήτορα της Μονής της Χάλκης. Αξίζει, λοιπόν, να μελετήσει τη μνημειώδη επιστολή του Μεγάλου Φωτίου «Τι έστιν έργον άρχοντος;» προς Μιχαήλ τον Άρχοντα Βουλγαρίας, όπου περιγράφει το ιδεώδες πρότυπο του ηγέτη και εύστοχα θεωρείται αντίδοτο στη μακιαβελική άποψη του αδίστακτου ηγεμόνα. Φοβούμαι, όμως, ότι ο μέχρι σήμερα βίος σας δείχνει ότι είστε οπαδοί του Μακιαβέλι και του σκοπού που αγιάζει τα μέσα. Δυστυχώς απ' αυτή την αρχή δεν ξεφεύγει ούτε η πρότασή σας για την Αναθεώρηση του Συντάγματος. Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε.
Ευχαριστούμε τον κ. Μάξιμο Χαρακόπουλο, Βουλευτή Λαρίσης της Νέας Δημοκρατίας και για τη συνέπεια στον χρόνο. Η κ. Παναγιώτα Δριτσέλη, Βουλευτής του Νομού Τρικάλων του ΣΥΡΙΖΑ, έχει τον λόγο για επτά λεπτά.
Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, η διαδικασία Αναθεώρησης του Συντάγματος αποτελεί μια κορυφαία θεσμική στιγμή, η οποία καθορίζει, όχι μόνο την πολιτειακή λειτουργία του κράτους, αλλά και την ίδια την προστασία των κοινωνικών αγαθών, των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των πολιτών. Το πραγματικό διακύβευμα της συνταγματικής Αναθεώρησης είναι το πώς θα κατοχυρωθούν με αυξημένη τυπική ισχύ και όσο το δυνατόν πληρέστερα τα κοινωνικά κεκτημένα και παράλληλα το πώς θα ισχυροποιηθούν ακόμα περισσότερο οι δημοκρατικοί θεσμοί. Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, είναι σημαντικό να αναλογιζόμαστε κάθε στιγμή σε ποια χρονική συγκυρία διεξάγεται αυτή η συζήτηση. Μπορεί κάποιος, άραγε, να ισχυριστεί ότι αυτός ο διάλογος στέκεται ή θα μπορούσε να στέκεται ουδέτερος απέναντι στην εμπειρία της πολυετούς κρίσης έναντι των πληγών και των συνεπειών που επέφερε αυτή η κρίση, η βίαιη δημοσιονομική προσαρμογή στις πολιτικές λιτότητας; Ή μπορεί και δικαιούμαστε εμείς να σφυρίζουμε αδιάφορα απέναντι στην εμφάνιση των φαντασμάτων του φασισμού και του ρατσισμού, της ακραίας μισαλλόδοξης ρητορείας και της δράσης, που φαίνεται ότι ολοένα κερδίζει έδαφος και λαμβάνει χώρα σε όλα τα επίπεδα της δημόσιας ζωής; Δικαιούμαστε, άραγε, να σφυρίζουμε αδιάφορα στη συνεχιζόμενη απαξίωση του πολιτικού συστήματος και των θεσμών; Πρέπει ή δεν πρέπει τα δημοκρατικά πολιτικά κόμματα, που αποτελούν τα κύτταρα ουσιαστικά της δημοκρατίας, να απαντήσουν δραστικά απέναντι σ' αυτές τις μορφές εκφυλισμού, συμβάλλοντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και με όλα τα δυνατά κοινοβουλευτικά μέσα σ' αυτήν την κορυφαία διαδικασία; Σε αυτό το πλαίσιο δεν χωρούν, κατά την άποψή μου, κανενός είδους σκοπιμότητες ούτε κοινοβουλευτικά τερτίπια, που στο τέλος της ημέρας υπονομεύουν και την ίδια τη διαδικασία και τελικά την ίδια τη δημοκρατία και τον κοινοβουλευτισμό. Η ελληνική κοινωνία απαιτεί - και ορθά κατά τη γνώμη μου - να σταθούμε στο ύψος της ιστορικής αυτής στιγμής και συγκυρίας. Θα πρέπει να απαντήσουμε - και κάθε κόμμα ξεχωριστά και κάθε Κοινοβουλευτική Ομάδα και κάθε ένας και κάθε μια Βουλευτής - με σαφή και καθαρό τρόπο όσον αφορά στην αντίληψη για το ποια άρθρα θα πρέπει να αναθεωρηθούν και προς ποια κατεύθυνση, προκειμένου να απαντήσουμε σε αυτές τις νέες προκλήσεις και τα νέα δεδομένα. Όσον αφορά στην πρόταση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, θέλω να θυμίσω εδώ ότι με πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού είχε συσταθεί Ειδική Επιτροπή Διαλόγου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση. Η διαδικασία αυτή αναίτια είχε λοιδορηθεί αρκετά και από τη Νέα Δημοκρατία και από το ΠΑΣΟΚ, αν και από την αρχή είχε ξεκαθαριστεί ότι το πόρισμα αυτό δεν θα ήταν δεσμευτικό, αλλά στόχος ήταν να προσδώσει κοινωνική υπεραξία και να μεταφέρει τις σκέψεις των πολιτών σε κρίσιμα θέματα που επηρεάζουν και τη ζωή τους. Αποτέλεσμα αυτού του διαλόγου αποτελεί σε μεγάλο βαθμό η πρόταση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, η οποία αντλεί τις κοινωνικές αναφορές της από τον κόσμο της εργασίας, από εκείνους που παλεύουν σκληρά για δικαιοσύνη, για δημοκρατία, για ανθρώπινη αξιοπρέπεια, για προστασία των κοινωνικών αγαθών. Η πρόταση αυτή είναι με την πλευρά εκείνων που θέλουν πιο άμεση δημοκρατία, με εκείνους που επιδιώκουν μια ανάπτυξη πιο δίκαιη, δίνοντας έμφαση στην προστασία των αγαθών που απαντούν σε θεμελιώδεις ανάγκες της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Το νερό, η ενέργεια, τα δίκτυα, η πρόσβαση στην υγεία, η ορεινότητα και η νησιωτικότητα, η δέσμευση του κράτους στη διασφάλιση ενός κατώτατου ορίου αποδεκτής διαβίωσης είναι κοινωνικά αγαθά και κεκτημένα τα οποία η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ επιθυμεί να θέσει και υπό την προστασία της αυξημένης τυπικής ισχύος του Συντάγματος. Εκτός από την προστασία των κοινωνικών αγαθών, η πρόταση αυτή εμπεριέχει και σημαντικές πρωτοβουλίες στην κατεύθυνση της εμβάθυνσης της κοινωνικής προστασίας των ατομικών και δημοκρατικών δικαιωμάτων και ελευθεριών και της οικολογίας. Η προστασία των εργασιακών κεκτημένων, των συλλογικών συμβάσεων, του κατώτατου μισθού, η αναβάθμιση της κοινωνικής πρόνοιας, αποτελούν κρίσιμα πεδία για τον κοινωνικό χαρακτήρα του κράτους. Στο πεδίο των ατομικών και δημοκρατικών ελευθεριών η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για τη συνταγματική Αναθεώρηση περιλαμβάνει μια σειρά μέτρων, όπως τον θεσμό του δημοψηφίσματος με λαϊκή πρωτοβουλία, τη δυνατότητα κατάθεσης πρότασης νόμου επίσης με λαϊκή πρωτοβουλία, την υποχρεωτική προσφυγή σε δημοψήφισμα για την κύρωση διεθνούς συμφωνίας που εκχωρεί εθνική κυριαρχία, τις λαϊκές συνελεύσεις και τα τοπικά δημοψηφίσματα. Αυτές είναι κάποιες από τις σημαντικές πολιτειακές καινοτομίες οι οποίες εμπεριέχονται στην πρόταση αυτή. Παράλληλα, στο πεδίο των ατομικών δικαιωμάτων, προτείνεται η προστασία της ελευθερίας στα θέματα φύλου, ταυτότητας φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού, ενώ στο πεδίο της περιβαλλοντικής προστασίας τίθεται το θέμα της συνταγματικής κατοχύρωσης της ευζωίας των ζώων. Διασφαλίζεται η θρησκευτική ουδετερότητα του Κράτους, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα την ιστορική του σχέση με την Εκκλησία. Ενισχύεται η σχέση της πολιτείας με τον ελληνισμό της διασποράς. Εισάγεται επίσης η δυνατότητα κοινοβουλευτικής εκπροσώπησής της. Στο κρίσιμο ζήτημα της προστασίας από τη διαφθορά και τη διαπλοκή, σημείο αιχμής της πρότασης αποτελεί το θέμα της κατάργησης της αποσβεστικής προθεσμίας για τη διερεύνηση ποινικών ευθυνών των Υπουργών. Καμμία υπόθεση διαφθοράς δεν θα μπορεί πλέον να μπει στο συρτάρι, πλήττοντας έτσι την κοινωνία αλλά και την αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος. Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες, κυρίες και κύριοι Βουλευτές, δεν συμπεριλήφθηκαν τυχαία στην πρότασή μας. Αντίθετα αποτελούν ιδεολογικά πεδία πάνω στα οποία όλα τα προηγούμενα χρόνια δόθηκαν κοινωνικοί και πολιτικοί αγώνες. Η σύγκρουση με τις δυνάμεις του νεοφιλελευθερισμού και της συντήρησης σε αυτά τα ζητήματα ήταν διαρκής, με σημαντικές κατακτήσεις και νίκες για την κοινωνία, όπως είναι η αύξηση του κατώτατου μισθού, η επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, το κοινωνικό εισόδημα αλληλεγγύης, η πρόσβαση των ανασφάλιστων πολιτών στην υγεία. Όπως σε εκείνες τις κοινωνικές μάχες, βέβαια, έτσι και σήμερα, απέναντι βρίσκονται οι ιδεολογικές αναφορές και οι πολιτικές θέσεις της Νέας Δημοκρατίας, θέσεις οι οποίες χαρακτηρίζονται από απόλυτη άρνηση σε όλες τις προτάσεις τροποποίησης άρθρων που διευρύνουν κοινωνικά αγαθά και δικαιώματα, αλλά και από απόλυτη ιδεολογική εμμονή σε μέτρα συνταγματικής εδραίωσης του νεοφιλελευθερισμού, θεσμοθέτηση της ασυδοσίας της αγοράς, κατάργηση κάθε προστασίας της εργασίας, ιδιωτικά πανεπιστήμια, καταψήφιση όλων ανεξαιρέτως των προτάσεων για την προστασία της υγείας, του νερού, για τον δημόσιο έλεγχο στο κοινωνικό αγαθό της ενέργειας. Η Αναθεώρηση του Συντάγματος στην προοδευτική κατεύθυνση θα σηματοδοτήσει, χωρίς καμμία επιφύλαξη, τη δίκαιη ανάπτυξη και τη δημοκρατική ανασυγκρότηση της πολιτείας μετά από μια δύσκολη περίοδο κρίσης. Με την πρότασή της η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ προσπαθεί να δώσει απαντήσεις σε όλα αυτά τα κρίσιμα ζητήματα, επιχειρώντας ταυτόχρονα να κατοχυρωθούν όλα όσα ο λαός κέρδισε με τις θυσίες και τις προσπάθειές του τα προηγούμενα χρόνια. Οι κατακτήσεις αυτές δεν μπορούν να μείνουν στη μέση. Αντίθετα, θα πρέπει να τύχουν της ευρύτερης δυνατής συναίνεσης, ώστε στη νέα εποχή για τη χώρα, ο άνθρωπος και οι ανάγκες να μπουν και σε συνταγματικό επίπεδο μπροστά από τις επιταγές και τις επιθυμίες των αγορών.
Ευχαριστούμε την κ. Παναγιώτα Δριτσέλη, Βουλεύτρια του ΣΥΡΙΖΑ του Νομού Τρικάλων. Τον λόγο έχει ο κ. Νικόλαος Φίλης, Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Α΄ Αθηνών για επτά λεπτά.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, μήπως ευθύνεται το Σύνταγμα για τη χρεοκοπία; Μήπως άραγε ευθύνεται το Σύνταγμα για τη διαφθορά, τη διαπλοκή, το πελατειακό κράτος, τον λαϊκισμό και την εθνικιστική δημαγωγία, την καταστροφή των ακτών και των δασών, την έκρηξη των ελλειμμάτων, την ανεργία; [[Στο σημείο αυτό την Προεδρική Έδρα καταλαμβάνει ο Θ΄ Αντιπρόεδρος της Βουλής κ. ΜΑΡΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ]] Ήταν οι πιστωτές που ενοχοποίησαν το Σύνταγμα και το ίδιο άκουσα να αναπαράγει σήμερα σε αυτήν την Αίθουσα η Νέα Δημοκρατία. Η οικονομική χρεοκοπία, όμως, ήταν αποτέλεσμα πολιτικής χρεοκοπίας, της κρίσης του μοντέλου ανάπτυξης και πολιτικής διαχείρισης της χώρας από τον πάλαι ποτέ κραταιό πλειοψηφικό δικομματισμό, που βαθμιαία, ειδικά μετά την ένταξή μας στο ευρώ, σφραγίστηκε από τις ανισότητες που γεννούσε ο νεοφιλελευθερισμός ανάμεσα στις χώρες του Βορρά και του ευρωπαϊκού Νότου. Η ενοχοποίηση του Συντάγματος υπήρξε ένα αντιδημοκρατικό τέχνασμα, μια πολιτική μηχανική, προκειμένου να επιβληθούν διά πυρός και σιδήρου τα μνημόνια. Άλλωστε το Σύνταγμα δοκιμάστηκε - και μερικές φορές κουρελιάστηκε, είναι η αλήθεια - από τη μεθοδολογία της τρόικας, καθώς επιβλήθηκε ένα καθεστώς εκτάκτου ανάγκης και αμφισβητήθηκε το δημοκρατικό δικαίωμα του λαού να επιλέγει ανάμεσα σε εναλλακτικές και αντιθετικές οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές. Μονόδρομος και Σύνταγμα είναι αντίθετες έννοιες. Καθώς βασανιστικά και σταδιακά βγαίνουμε από τη μνημονιακή περιπέτεια, έχουμε χρέος να ανασυστήσουμε και να διευρύνουμε τα κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα των πολιτών, να ενισχύσουμε τη λαϊκή συμμετοχή και να αλλάξουμε την πολιτική, δίνοντάς της δημοκρατικό και ηθικό περιεχόμενο, σε αντιστοιχία με τις ελπίδες των πολιτών για μια δίκαιη ανάπτυξη, με επίκεντρο την εργασία και το κοινωνικό κράτος, αλλά και με σεβασμό στο περιβάλλον. Αυτό είναι το πατριωτικό μας καθήκον, επιδιώκοντας ταυτόχρονα μια - κατά το δυνατόν - ισότιμη θέση της χώρας σε μια Ευρώπη που πρέπει να αλλάξει για να μη διαλυθεί. Το Σύνταγμα είναι η ραχοκοκαλιά της δημοκρατικής αναγέννησης της χώρας και της παραγωγικής ανασυγκρότησής της. Προφανώς το Σύνταγμα πρέπει να είναι αποτέλεσμα συναινετικών διαδικασιών, να δημιουργεί προϋποθέσεις λαϊκής ενότητας και προόδου, αλλά η συναίνεση δεν επιτυγχάνεται εν κενώ. Αντανακλά και ταυτόχρονα προάγει τον υφιστάμενο πολιτικό και κοινωνικό συσχετισμό. Με αυτήν την έννοια, δεν υπάρχει ουδέτερη συνταγματική Αναθεώρηση. Η Νέα Δημοκρατία προτείνει τη δική της ταυτότητα, αυτή της ίδιας της συνταγματοποίησης του νεοφιλελευθερισμού, δηλαδή την αποδοχή των ανισοτήτων ως φυσικών φαινομένων και την πρόσδεση σε συντηρητικές αντιλήψεις περί έθνους και θρησκείας, που καθηλώνουν την Ελλάδα σε στερεότυπα εθνοκαπηλίας, θρησκοληψίας και ρατσισμού. Προτείνει τη συνταγματική θέσπιση του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού. Πρόκειται περί μιας μνημονιακής μηχανικής, με την οποία περιορίζονται οι δυνατότητες άσκησης δημόσιων πολιτικών και απελευθερώνεται χώρος για τα μεγάλα ιδιωτικά συμφέροντα. Δεν είναι νοικοκύρεμα, αλλά εκποίηση των ασημικών του κράτους. Άρθρο 16: Ιδιωτικά πανεπιστήμια και όχι μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά, που έλεγε παλιότερα και η Νέα Δημοκρατία. Έχει σημασία η μετατόπιση στην ορολογία από τη Νέα Δημοκρατία, γιατί στην ουσία ανοίγει ο δρόμος για την ιδιωτικοποίηση υποβαθμισμένων ιδιωτικών εκπαιδευτηρίων, που είναι στον πάτο όλων των διεθνών κατατάξεων. Διαβάστε τη μελέτη του ΕΚΠΑ για τη διεθνή κατάταξη των πανεπιστημίων. Το ΕΚΠΑ είναι στη θέση διακόσια εβδομήντα ένα στον κατάλογο αυτό. Και τα κολλέγια που μας προτείνει η Νέα Δημοκρατία να τα κάνουμε πανεπιστήμια, είναι στις θέσεις από είκοσι δύο χιλιάδες έως είκοσι τρεις χιλιάδες στον πίνακα της κατάταξης. Τόσο πολύ, λοιπόν, πιστεύετε στην αριστεία, κύριοι της Νέας Δημοκρατίας! Μας κατηγορείτε για ιδεοληψία, επειδή δεν θέλουμε να εμπορευματοποιήσουμε την ανώτατη εκπαίδευση. Άραγε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο Εθνάρχης στο Σύνταγμα του 1975, ήταν ιδεοληπτικός όταν και αυτός αρνιόταν να προχωρήσει σε αυτά τα οποία τώρα εσείς όψιμα υιοθετείτε και εισηγείστε; Ένα πανεπιστήμιο διαθέτει λειτουργική ανεξαρτησία, μεταπτυχιακά και έρευνα που οδηγούν σε τίτλους διδακτόρων. Στα εν λόγω ιδιωτικά πανεπιστήμια ποιος θα ορίζει το διδακτικό προσωπικό και το πρόγραμμα σπουδών; Θα το ορίζει ο ιδιοκτήτης, η αγορά; Τι νόημα έχει η ανεξάρτητη εποπτεύουσα αρχή; Ποιο πανεπιστήμιο στον κόσμο εποπτεύεται από τέτοια αρχή; Μήπως θα έχουμε επανάληψη μιας ανεξάρτητης αρχής, όπως παλαιότερα την καρικατούρα του Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου; Ποιο πανεπιστημιακό ίδρυμα του εξωτερικού θα έρθει στην Ελλάδα με τέτοιους όρους εποπτείας; Προφανώς, κανένα. Συνεπώς η συζήτηση, όπως γίνεται στην Ελλάδα, αφορά αυτά ακριβώς τα υποβαθμισμένα και χαμηλής ακαδημαϊκής ποιότητας κολλέγια, ιδιοκτήτες των οποίων έχουν στην ουσία συγγράψει τη σχετική πρόταση της Νέας Δημοκρατίας. Είναι τελείως διαφορετικό πράγμα η συνεργασία των ελληνικών πανεπιστημίων με ομοταγή ιδρύματα της αλλοδαπής, καθώς και η λειτουργία ξενόγλωσσων προγραμμάτων στα ελληνικά ΑΕΙ με ξένους φοιτητές και δίδακτρα που θα αναδείξουν τα επιστημονικά προτερήματα των πανεπιστημίων μας, θα προσελκύσουν ξένους φοιτητές, θα αξιοποιήσουν ένα σχολάζον σήμερα επιστημονικό πανεπιστημιακό δυναμικό. Έρχομαι τώρα στο θέμα της σχέσης Εκκλησίας - Κράτους. Μετά από πολλά χρόνια, ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί μία - κατά τη γνώμη μου - περιορισμένη και άτολμη αλλαγή, παρότι το αίτημα του χωρισμού Κράτους - Εκκλησίας επιδοκιμάζεται από τη μεγάλη πλειοψηφία. Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, ο χωρισμός συγκεντρώνει από 54% έως 74,5%, ενώ το να μην είναι οι ιερείς δημόσιοι υπάλληλοι το επιθυμεί το 78%. Υπέρ της καύσης των νεκρών τάσσεται το 73%. Επίσης, το 53% συμφωνεί με την κατεύθυνση ενός εκκοσμικευμένου κράτους. Τα στοιχεία είναι από δημοσκοπήσεις εταιρειών, όπως η «ΚΑΠΑ RESEARCH», η «BRIDGING EUROPE» και άλλες. Ο χωρισμός Κράτους - Εκκλησίας είναι ώριμο κοινωνικό αίτημα με το οποίο κατοχυρώνεται τόσο η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης όλων των πολιτών, όσο και ο δημοκρατικός ουδετερόθρησκος χαρακτήρας του κράτους. Αυτό το ώριμο κοινωνικό αίτημα έχει προκαλέσει την κινδυνολογική έκρηξη των συντηρητικών κύκλων, των τα φαιά φορούντων, κυριολεκτικώς και μεταφορικώς. Οποιαδήποτε συμφωνία έρθει με την Εκκλησία, πρέπει να υπακούει στις αρχές του δημοσίου συμφέροντος. Δεν θέλουμε ένα θρησκευόμενο Κράτος και μία πολιτευόμενη Εκκλησία. Δεν θέλουμε να μετατρέπονται οι θρησκευτικοί ηγέτες σε πολιτικούς και πολιτειακούς παράγοντες, ούτε πολιτικούς Αρχηγούς - Υπουργούς πρόθυμους να ανατρέψουν την Κυβέρνηση αν τους το επιτρέψει ο Αρχιεπίσκοπος. Όπως στο 1975, στη μεγάλη καμπή της Μεταπολίτευσης τέθηκε το συνταγματικό θεμέλιο της εθνικής και κοινωνικής πορείας, έτσι και σήμερα δημιουργούνται νέες δυνατότητες διεύρυνσης της δημοκρατίας με την προκείμενη Αναθεώρησης, μόνο που τώρα βρισκόμαστε σε μία πορεία πολιτικής μετάβασης και θα χρειαστούν πολλές προσπάθειες για να οριστικοποιηθεί το νέο πολιτειακό προφίλ της χώρας σε συνάρτηση με την ανάπτυξη, τη δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή. Ευχαριστώ πολύ.
Ευχαριστούμε τον κ. Φίλη. Τον λόγο έχει ο Βουλευτής Δράμας του ΣΥΡΙΖΑ κ. Χρήστος Καραγιαννίδης για επτά λεπτά.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Η συνταγματική Αναθεώρηση, αλλά και το ίδιο το Σύνταγμα είναι αποτέλεσμα τις περισσότερες φορές κοινωνικών συσχετισμών και πολιτικών κατευθύνσεων που βγαίνουν από αυτούς τους κοινωνικούς και πολιτικούς συσχετισμούς. Αυτό σημαίνει ότι ένα Σύνταγμα, όπως είπε και ο Νίκος Φίλης πριν, δεν είναι ουδέτερο, όπως θέλει να το εμφανίσει η Νέα Δημοκρατία. Το Σύνταγμα δεν είναι ένα κανονιστικό πλαίσιο μέσα στο οποίο καλείται να ζήσει η ελληνική πολιτεία. Το Σύνταγμα έχει και αποχρώσεις και προφανώς έχει και ιδεολογικές αποτιμήσεις. Η συνταγματική Αναθεώρηση που επιχειρούμε αυτήν τη φορά αποτυπώνει αιτήματα και πολιτικές κατευθύνσεις που θα πρέπει να συζητηθούν και, εφόσον κριθούν πλειοψηφικά, να υπερψηφιστούν. Ποιες είναι, όμως, οι κατευθύνσεις και ποια είναι τα αιτήματα που αποτυπώνει η δική μας συνταγματική Αναθεώρηση; Εδώ, μπαίνει μία διαχωριστική γραμμή, στην οποία μπορούμε να δούμε ξεκάθαρα και την πολιτική γεωγραφία της Ολομέλειας ως έχει σήμερα, αλλά και να δούμε και τα αιτήματα ποιων ανθρώπων και ποιων κοινωνικών τάξεων η κάθε πολιτική ομάδα θέλει να εξυπηρετήσει. Θα σας αναφέρω μερικά παραδείγματα για να έχουν και οι πολίτες μία εικόνα για το τι υποστηρίζει η Δεξιά πλευρά της Αίθουσας και τι υποστηρίζει η Αριστερή πλευρά της Αίθουσας. Στο άρθρο 21, ζητούμε να μπει μία προσθήκη, η παράγραφος 7, με την οποία κατοχυρώνεται ο δημόσιος έλεγχος στα βασικά κοινωνικά αγαθά, όπως το νερό, την ηλεκτρική ενέργεια και τα δίκτυα. Τι ψηφίσατε μαζί με το Κίνημα Αλλαγής και τη Χρυσή Αυγή; Ψηφίσατε «όχι». Δεν θέλετε να υπάρχει δημόσιος έλεγχος στα βασικά αυτά αγαθά, γιατί είστε υπέρ της ελεύθερης αγοράς και πολύ λίγο σας ενδιαφέρουν αν θα υπάρχουν στην κατοχή, άρα και στον έλεγχο της κοινωνίας, αυτά τα αγαθά. Άρθρο 22 παράγραφος 1: Ίση αμοιβή για όλους με προσθήκη και διευκρίνιση για την ηλικία, για να μην ξαναδούμε ποτέ αυτό το αίσχος του υποκατώτατου μισθού που περάσατε μέσα στα χρόνια της κρίσης και είχαμε τον διαχωρισμό ανθρώπων μόνο και μόνο γιατί ήταν κάτω των είκοσι πέντε χρόνων. Τι ψήφισε το Κίνημα Αλλαγής, η Νέα Δημοκρατία και η Χρυσή Αυγή; Ψήφισαν «όχι». Το άρθρο 22, παράγραφοι 2, 4 και 5 αναφέρεται σε εργασιακά δικαιώματα που κατοχυρώνονται συνταγματικά και δεν αφήνουν περιθώριο σε καμμία Κυβέρνηση να τα καταπατά. Ουσιαστικά, μιλάμε για συλλογικά δικαιώματα των εργαζομένων, όπως στην παράγραφο 4, όπου με πολύ ξεκάθαρο τρόπο θα απαγορεύεται η επιστράτευση των εργαζομένων, ένα εντελώς αήθες νομοθέτημα που είχατε διαχειριστεί τα προηγούμενα χρόνια και δεν μπορεί να υπάρξει σε μία ευνομούμενη πολιτεία. Ακόμα όμως και σε άρθρα που δεν έχουν τόσο ξεκάθαρο πολιτικό πρόσημο, όπως το άρθρο 56 παράγραφος 5 για τον περιορισμό θητειών, τι ψηφίσατε εσείς, το ΠΑΣΟΚ, η Νέα Δημοκρατία και η Χρυσή Αυγή; Ψηφίσατε «όχι» γιατί έχετε μία καριέρα στην πολιτική, τη θεωρείτε ιδιοκτησία σας και δεν θέλετε να μπει περιορισμός των θητειών, όπως όλη η ελληνική κοινωνία έχει συζητήσει όλο αυτό το χρονικό διάστημα. Θα περάσω σε δύο περιπτώσεις, τις οποίες έχω υπογράψει και ως τροπολογίες για το Σύνταγμα. Η πρώτη αφορά το άρθρο 5, παράγραφος 2 όπου αναφέρει ότι το Σύνταγμα οφείλει να έχει ως επίκεντρο τον άνθρωπο. Η κατοχύρωση και προστασία των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων πρέπει να αντανακλάται στον συνταγματικό χάρτη της χώρας. Κάθε αναθεωρητική διαδικασία τέτοια, που θέλει να υπηρετεί τη δημοκρατική πορεία της χώρας, οφείλει να επιστρέφει στην κοινωνία και να αντανακλά την πολλαπλότητά της, να φωτογραφίζει την κοινωνία, όπως είναι τη δεδομένη στιγμή και να κοιτάζει το μέλλον όχι φοβικά, αλλά προοδευτικά. Ειδικά στη σημερινή συγκυρία, όπου φασιστικές και νεοφασιστικές συμπεριφορές υπονομεύουν το δικαίωμα κάθε προσώπου στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του και την προσωπική του ελευθερία, αυτό γίνεται ακόμα πιο επιτακτικό. Το άρθρο 5 παράγραφος 2 οριοθετούσε αυτό το δικαίωμα με όρους εθνικότητας, φυλής, γλώσσας, θρησκευτικών ή πολιτικών πεποιθήσεων. Η ανθρώπινη ταυτότητα, όμως, συνίσταται από το σύνολο των κοινωνικών και ατομικών προσδιορισμών που δημιουργούν τη μοναδικότητα κάθε προσώπου. Σε αυτά ανήκουν το φύλο, η ταυτότητα φύλου και ο σεξουαλικός προσανατολισμός. Οι πρόσφατες νομοθετικές πρωτοβουλίες, το σύμφωνο συμβίωσης και αναγνώρισης ταυτότητας φύλου και η αναδοχή απαντούν εν μέρει σε ένα κενό αποδοχής αυτών των ανθρώπων από την ελληνική κοινωνία και την ελληνική πολιτεία, ένα κενό που όχι μόνο επέστρεψε, αλλά και τροφοδότησε την εκδήλωση ρατσιστικών, σεξιστικών και ομοφοβικών συμπεριφορών, ενίοτε, θανατηφόρων. Εκδηλώσεις ομοφοβίας, τρανσφοβίας και σεξισμού εξακολουθούν να επηρεάζουν την καθημερινότητα πολλών συμπολιτών μας. Στερεοτυπικές ιδέες, αλλά και ανεπάρκεια νομικού πλαισίου εγείρουν εμπόδια στους συμπολίτες μας σε απλά και καθημερινά τους ζητήματα, όπως η εργασία, οι συναλλαγές, οι κοινωνικές και προσωπικές τους σχέσεις, εν τέλει η κοινωνική αναγνώριση σημαντικών πλευρών της ταυτότητάς τους. Η συνταγματική κατοχύρωση της ουσιαστικής ισότητας ανεξαρτήτου φύλου, ταυτότητας φύλου, σεξουαλικού προσανατολισμού δεν συνιστούν απλώς ανάγκη, αλλά προϋπόθεση ενός Συντάγματος που θέλει να αποτελέσει ασπίδα προστασίας για τα δικαιώματα του ανθρώπου. Συνιστά, επίσης, διόρθωση μιας σημαντικής συνταγματικής έλλειψης, αλλά και την αποτύπωση στο συνταγματικό κείμενο ενός αιτήματος που απασχολεί ολοένα και περισσότερο κοινωνικούς φορείς, θεσμούς και την επιστημονική κοινότητα στην Ελλάδα και αλλού. Τέλος, στο άρθρο 24, με μία προσθήκη επιζητούμε να υπάρχει η ευζωία όλων των ζωικών ειδών στις συνθήκες διαβίωσης, φύλαξης και μεταφοράς και εισαγωγής τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι περιορίζουμε την κτηνοτροφία και τον σφαγιασμό κάποιων ειδών, προκειμένου να τραφούμε. Άλλωστε και στις ευρωπαϊκές οδηγίες με τον όρο «ζώα» ορίζονται τα ζώα που εκτρέφονται ή κρατούνται για παραγωγή τροφίμων, μαλλιού, δέρματος ή για άλλους σκοπούς γεωργικής εκμετάλλευσης. Έχουν πει αρκετά οι συνάδελφοί μου, γι' αυτό δεν πρόκειται να επεκταθώ άλλο σε αυτές τις δύο τροπολογίες. Θα κλείσω με τούτο. Επιχειρούμε μια συνταγματική Αναθεώρηση, έχοντας ζήσει οκτώ σκληρά χρόνια μνημονίων και έχοντας ζήσει και την μη εφαρμογή δημοκρατικών διαδικασιών και δικαιωμάτων. Αυτή η Αναθεώρηση, λοιπόν, ανοίγει την κουβέντα στο πώς ένα Σύνταγμα μπορεί να μας προστατεύει σε όλες τις συνθήκες - σε ομαλές οικονομικές συνθήκες, σε ανώμαλες οικονομικές συνθήκες, σε συνθήκες έκτακτες - ώστε οι εργαζόμενοι να μη βλέπουν τα δικαιώματά τους να εξαϋλώνονται, οι άνθρωποι να μη ζουν την εξαΰλωση των ατομικών τους δικαιωμάτων και η κοινωνία να μπορεί να αναπνέει ελεύθερα. Σε αυτό το πλαίσιο η συνταγματική Αναθεώρηση είναι το πρώτο βήμα και νομίζω ότι όλοι θα κριθούμε από τις επιλογές μας και εννοώ όλα τα πολιτικά κόμματα θα κριθούν από τις επιλογές που θα κάνουν και όλα τα κόμματα χαρακτηρίζονται από την κοινωνική τους προσήλωση. Προφανώς η δική μας κοινωνική υποκειμενικότητα είναι υπέρ των πολλών και όχι των λίγων. Ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε τον κ. Καραγιαννίδη. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η Διαρκής Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου καταθέτει την έκθεσή της στο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης: «Κύρωση της συμφωνίας μεταξύ της Κυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης του Κράτους του Κουβέιτ για την προώθηση και αμοιβαία προστασία των επενδύσεων και των Ρηματικών Διακοινώσεων σχετικά με τη διόρθωση του άρθρου 11 παράγραφος 2 του ελληνικού πρωτότυπου κειμένου». Τον λόγο έχει ο κ. Βασίλειος Γιόγιακας, Βουλευτής Θεσπρωτίας της Νέας Δημοκρατίας, για επτά λεπτά.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η Νέα Δημοκρατία έχει προτείνει και θα επιδιώξει μια ουσιαστική και γενναία Αναθεώρηση του Συντάγματος. Δεν έχει νόημα να επαναληφθεί ό,τι έγινε σε προηγούμενες αναθεωρήσεις, όταν αυτές είτε υποτάχτηκαν σε πολιτικές σκοπιμότητες, είτε δεν άγγιξαν την ουσία. Η χώρα δεν χρειάζεται άλλη μια τέτοια αλλαγή. Χρειάζεται - για να δανειστώ μια αγαπημένη λέξη κάποιων από τους συναδέλφους της Συμπολίτευσης - μια θεσμική επανάσταση. Η έκταση των προτεινόμενων αλλαγών στον καταστατικό μας χάρτη είναι αυτή που δείχνει τελικά τι σημαίνει συντήρηση και τι πρόοδος. Γιατί εδώ, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχουμε δύο προτάσεις όπου καθρεφτίζονται δύο κόσμοι, δύο διαφορετικές αντιλήψεις, όχι μόνο για την ποιότητα της δημοκρατίας μας, αλλά και για το μέλλον της χώρας. Απέναντι στην υπονόμευση των θεσμών και την πολιτική τους εκμετάλλευση εμείς θέλουμε θεσμούς πιο δυνατούς, πιο λειτουργικούς και θωρακισμένους απέναντι σε κάθε παρέμβαση, απέναντι σε μια εγκαταλελειμμένη, αποκαρδιωμένη δημόσια διοίκηση. Εμείς θέλουμε έναν κρατικό μηχανισμό πιο αποδοτικό, πιο ευέλικτο, σύμμαχο της αναπτυξιακής προσπάθειας. Απέναντι στην εξαρτημένη από το κεντρικό κράτος αυτοδιοίκηση, εμείς θέλουμε περισσότερο αυτονομία των δήμων και των περιφερειών στην πράξη, αλλά και μεγαλύτερη ευθύνη των ΟΤΑ απέναντι στην αυτονομία που τους δίνεται. Απέναντι στο μακρύ χέρι που απλώνει η εκτελεστική εξουσία στη δικαστική, εμείς επιδιώκουμε να βάλουμε φραγμό στις μεταξύ τους υπόγειες και υπέργειες διαδρομές και να περιφρουρήσουμε την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Στην ψηφοθηρική και κοινωνικά ανεύθυνη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, εμείς προτείνουμε τη διασφάλιση της δημοσιοοικονομικής ισορροπίας, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στη διαχείριση του δημόσιου χρήματος. Απέναντι στην εκπαίδευση του ελάχιστου κοινού παρονομαστή της ασυδοσίας και της παρακμής, εμείς υπερασπιζόμαστε αναβαθμισμένα και αυτόνομα πανεπιστήμια, αλλά και τη δυνατότητα των νέων μας να σπουδάσουν σε ιδιωτικά πανεπιστήμια που λειτουργούν με αυστηρή εποπτεία και προδιαγραφές. Στις δικές σας πρόχειρες και αποσπασματικές πολιτικές, εμείς πιστεύουμε στον οργανωμένο σχεδιασμό και τη συνέχεια των δημόσιων πολιτικών με τρόπο συλλογικό και ανοιχτό. Στην επενδυτική αναιμία που έχετε βυθίσει την οικονομία, προτείνουμε αλλαγές για ένα φιλικό επενδυτικό περιβάλλον, με κίνητρα και ξεκάθαρους κανόνες. Στον πολιτικό τυχοδιωκτισμό και τις κομματικές στρατηγικές εμείς θέλουμε πολιτική σταθερότητα και κυβερνησιμότητα που τόσο χρειάζεται η χώρα. Να είστε σίγουροι πως θα κάνουμε ό,τι είναι δυνατό ώστε να μην ξανακάνετε την εκλογή Προέδρου έρμαιο των δικών σας σκοπιμοτήτων. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, προτίμησα να αναφερθώ σε μερικά θέματα με τα οποία καταπιάνεται η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας, όπως η δημόσια διοίκηση, η εκπαίδευση, η δικαιοσύνη, η ανάπτυξη, τα δημοσιοοικονομικά και η αυτοδιοίκηση. Όλα αυτά είναι θέματα που η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ αφήνει απ' έξω. Θα αναρωτιούνται κάποιοι από τους πολίτες που μας παρακολουθούν γιατί η Κυβέρνηση δεν ασχολήθηκε με αυτά τα θέματα στο πλαίσιο της Αναθεώρησης. Κάποιοι θα πουν ότι η πρόταση της Κυβέρνησης είναι τόσο ρηχή και πρόχειρη όσο ήταν και πολλές άλλες πρωτοβουλίες της. Κάποιοι άλλοι θα υποστηρίξουν ότι την ενδιαφέρει η Αναθεώρηση μόνο εφόσον αυτή μπορεί και ορθώνει περισσότερα εμπόδια στην πορεία της επόμενης κυβέρνησης, της Νέας Δημοκρατίας. Κάποιοι τρίτοι θα πουν ότι για αυτό το κενό φταίει η ιδεολογική αγκύλωση και η πραγματική φτώχεια του ΣΥΡΙΖΑ ή ο φόβος του να μην αγγίξει ευαίσθητες χορδές εκεί από όπου ακόμα νομίζει ότι μπορεί να πάρει ψήφους. Όλοι οι προηγούμενοι, ο καθένας από την πλευρά του, μπορεί να έχουν δίκιο, αλλά πολύ περισσότερο με την πρότασή του για τη συνταγματική Αναθεώρηση ο ΣΥΡΙΖΑ μάς αποκαλύπτει ένα πράγμα: Δεν θέλει ούτε μπορεί να αλλάξει κάτι από όλα αυτά που στοίχισαν στη χώρα μας τις αμέσως προηγούμενες δεκαετίες και πως κουβαλάει ακόμα στις αποσκευές του μερικά από τα χειρότερα βαρίδια της Μεταπολίτευσης σε ιδέες, νοοτροπίες και συμπεριφορές. Εμείς, στη Νέα Δημοκρατία, είμαστε στην αντίπερα όχθη. Θέλουμε η συνταγματική Αναθεώρηση να αναμετρηθεί με τις προκλήσεις των καιρών, να στοχεύει στο μέλλον με γνώση αυτού που δεν λειτούργησε σωστά στο παρελθόν, να εκφράζει μια Ελλάδα σταθερή, αξιόπιστη, με αυτοπεποίθηση, μια Ελλάδα που ενεργοποιεί όλες της τις δυνάμεις. Αν για εσάς, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι της Συμπολίτευσης, η έννοια προοδευτικό πρόσημο δεν έχει αδειάσει από νόημα, σας καλούμε να δώσετε στην Αναθεώρηση το βάθος και την ουσία που της αξίζει. Ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε τον κ. Γιόγιακα. Τον λόγο έχει ο κ. Κεγκέρογλου, Βουλευτής Ηρακλείου της Δημοκρατικής Συμπαράταξης.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η Αναθεώρηση του Συντάγματος - νομίζω συμφωνούμε όλοι - αποτελεί μια κορυφαία διαδικασία της δημοκρατίας μας, αλλά προϋποθέτει ευρεία συνεννόηση και πνεύμα συναίνεσης. Η διαμόρφωση αυτού του κλίματος είναι, βεβαίως, ευθύνη όλων των πολιτικών δυνάμεων, αλλά πρωτίστως της Κυβέρνησης. Οφείλουμε να σημειώσουμε ότι το ευρύτερο κλίμα είναι βαρύ. Έχουμε πλήρη έλλειψη εθνικής συνεννόησης, συνθήκες απαξίωσης των θεσμών, επιλογές που τσαλακώνουν τις ανεξάρτητες αρχές. Δεν δημιουργήθηκε το κατάλληλο περιβάλλον για την Αναθεώρηση του Συντάγματος, μια αναθεώρηση που θα βλέπει στο μέλλον με τους Έλληνες να συνεννοούνται γι' αυτό. Η πολιτική συγκυρία και οι κομματικές σκοπιμότητες φαίνεται ότι επηρεάζουν υπερβολικά τη διαδικασία, όπως η επιμονή, παραδείγματος χάριν, του ΣΥΡΙΖΑ ότι σήμερα με μια απλή πλειοψηφία μπορεί να καθοριστεί το περιεχόμενο της νέας διατύπωσης των υπό αναθεώρηση διατάξεων, αλλά και της Νέας Δημοκρατίας που συμφωνεί ουσιαστικά με αυτό, αλλά να είναι η επόμενη πλειοψηφία, όπως ελπίζει να είναι η ίδια. Αυτές είναι συγκυριακές θεωρήσεις που δεν βοηθούν. Θυμίζω ότι η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ είχε προαναγγείλει επιτροπές γειτονιάς, συζήτηση με τον λαό, δημοψήφισμα για την Αναθεώρηση του Συντάγματος. Στην πορεία φαίνεται τα αναθεώρησε. Διαπίστωσε ότι και λόγω των επιλογών της, τόσο στα εθνικά θέματα όσο και στις πολιτικές ασφυξίας που εφαρμόζει για την κοινωνία, δεν μπορεί να το πράξει. Δεν τολμά να βρεθεί εξάλλου με τους πολίτες και να συζητήσει μαζί τους. Εδώ, λοιπόν, στη Βουλή, στη διαδικασία όπως αυτή προβλέπεται από το ίδιο το Σύνταγμα, στο πλαίσιο της συζήτησης της επιτροπής, εμείς καταθέσαμε τις προτάσεις μας. Το Κίνημα Αλλαγής - πρώτα από όλα - για την άρση κάθε εμποδίου, που αφορά την παραπομπή στη δικαιοσύνη μελών της Κυβέρνησης, προτείνει την αναθεώρηση του άρθρου 86, που αποτελεί κοινή διαπίστωση. Και αυτό πρέπει να οδηγήσει και στη μέγιστη δυνατή συναίνεση για το νέο περιεχόμενο του άρθρου. Ταυτόχρονα, προτείνουμε την αλλαγή του άρθρου που αφορά την ασυλία των Βουλευτών. Συγκεκριμένα, προτείνεται οι Βουλευτές να μπορούν να προσφεύγουν και να ζητούν προστασία της Βουλής μόνο όταν η δίωξή τους είναι πολιτική ή καταχρηστική. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η κρίση που βίωσε η χώρα μας και οι πολίτες, ανέδειξαν σημαντικά ζητήματα και κενά του συστήματος. Κατ' αρχάς, ανέδειξε τη μεγάλη ανάγκη το Σύνταγμα να επιτάσσει την εφαρμογή πολιτικών κοινωνικής συνοχής για την αντιμετώπιση έντονων φαινομένων, όπως η ανεργία, με τη συνεργασία κεντρικής διοίκησης, αυτοδιοίκησης και κοινωνίας των πολιτών. Στο άρθρο 21 προτείνεται η ρητή κατοχύρωση ως γενικής αρχής του ελάχιστου αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης για όλους τους πολίτες, καθώς και η ελεύθερη και ακώλυτη πρόσβαση όλων των πολιτών στα κοινωνικά αγαθά. Επίσης, στο άρθρο 21 παράγραφος 4 προτείνεται η εισαγωγή της πρόβλεψης ότι ειδικός νόμος καθορίζει τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις εξασφάλισης στεγαστικής συνδρομής σε εκείνους που στερούνται ή στεγάζονται σε ανεπαρκείς συνθήκες. Για την εργασία και τους εργαζόμενους - άρθρο 22- προτείνουμε την ενίσχυση, τη συνταγματική κατοχύρωση και την περαιτέρω αναβάθμιση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η κλιματική αλλαγή δεν μπορεί να είναι πλέον περιθωριακό θέμα ή να ασχολείται η χώρα αποσπασματικά. Προτείνεται στο άρθρο 24 η εισαγωγή πρόβλεψης για τη διαρκή μέριμνα και την ανάληψη δράσεων από πλευράς της πολιτείας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, των αρνητικών επιπτώσεών της και, βεβαίως, για την προστασία της βιοποικιλότητας. Επίσης, οι εξελίξεις στις νέες τεχνολογίες - η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση είναι επί θύραις - επιβάλλουν να μη μείνουμε χωρίς συνταγματική πρόβλεψη για το μέλλον. Συγκεκριμένα, προτείνουμε την προσθήκη ρητής αναφοράς στην ανάγκη λήψης δράσεων για τη διασφάλιση αφ' ενός των δικαιωμάτων του ανθρώπου και τη δίκαιη κατανομή του παραγόμενου πλούτου στο σύγχρονο περιβάλλον της τεχνολογικής εξέλιξης και της εφαρμογής της τεχνητής νοημοσύνης. Είναι τα ζητήματα βιοηθικής που πρέπει να μπουν και να προβλεφθούν σε αυτήν την Αναθεώρηση. Στο άρθρο 39 προτείνουμε η σύγκληση του Συμβουλίου πολιτικών Αρχηγών να μπορεί να γίνεται και από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Είναι πάρα πολύ σημαντικό θέμα. Και είδαμε το προηγούμενο διάστημα από τη μια μεριά την αδράνεια του μόνου αρμόδιου σήμερα να το προτείνει, του Πρωθυπουργού και από την άλλη, την αδυναμία του Προέδρου της Δημοκρατίας να το συγκαλέσει αφού δεν προβλέπεται, όταν, όμως, ήταν ανάγκη αυτό να γίνει. Και στο μέλλον αυτή η ανάγκη δεν θα εκλείψει, αλλά θα υπάρξει - πιστεύω - εντονότερη. Πιστεύω ότι κανείς σε αυτήν την Αίθουσα δεν είναι περήφανος για το φαινόμενο των τροπολογιών - κυρίως της νύχτας - είτε αφορούν δώρα για τους ισχυρούς είτε ρουσφέτια σε ημετέρους είτε φωτογραφικές διατάξεις για συγκεκριμένους, που τελευταία έχει ενταθεί και έχει πάρει τη μορφή επιδημίας. Προτείνουμε το παραδεκτό κάθε εισαγόμενης προς συζήτηση τροπολογίας ,να αποφασίζεται με αυξημένη πλειοψηφία, των 3/5 της Βουλής. Για την αυτοδιοίκηση προτείνουμε επανακαθορισμό της γενικής αρμοδιότητας των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και αναγνώριση των αρχών της εγγύτητας και της επικουρικότητας, εισαγωγή ρητής αναφοράς σε συγκεκριμένες αρμοδιότητες της αυτοδιοίκησης, κοινωνική πολιτική, υπηρεσίες υγείας, αναπτυξιακό προγραμματισμό και πρόβλεψη συγκεκριμένων πόρων ή αντικειμένων φορολογίας στο πλαίσιο δημοσιονομικής αποκέντρωσης, τη δυνατότητα υποβολής νομοθετικών προτάσεων των ΟΤΑ προς τη Βουλή και την πιλοτική εφαρμογή αυτοδιοικητικών ρυθμίσεων πριν την καθολική εφαρμογή. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Λίγο χρόνο θα χρειαστώ ακόμη, κύριε Πρόεδρε. Το κράτος, η δημόσια διοίκηση είναι γεγονός ότι έχει μεγάλη ασυνέπεια ως προς την τήρηση προθεσμιών και ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα πολιτών. Προτείνεται στο άρθρο 103 η ρητή συνταγματική πρόβλεψη ότι οι αποκλειστικές προθεσμίες, που τάσσει ο νόμος, δεν είναι ενδεικτικές, αλλά δεσμευτικές για τη δημόσια διοίκηση. Αυτό αφορά όλους τους πολίτες, όλους όσους θέλουν να επιχειρήσουν, να δράσουν, να δημιουργήσουν. Τέλος, θέλω να αναφερθώ σε τρεις προσωπικές προτάσεις εν συντομία. Πρώτον, απαιτείται συνταγματική θωράκιση του Κανονισμού της Βουλής με πρόβλεψη αυξημένης πλειοψηφίας, προκειμένου να εφαρμοστούν άμεσα οι αλλαγές. Αλλιώς, θα πρέπει να ισχύουν από την επόμενη περίοδο οι α λα καρτ τροποποιήσεις του Κανονισμού που έβλαψαν τη Βουλή. Το δεύτερο θέμα είναι η προστασία της ιδιοκτησίας και τα δικαιώματα των πολιτών, όταν η πολιτεία προχωρεί σε απαλλοτριώσεις. Στο άρθρο 17 πρέπει να γίνει αναθεώρηση στη διάταξη που αναφέρεται στον προσδιορισμό της οριστικής αποζημίωσης όταν γίνεται η απαλλοτρίωση και όχι όταν θα γίνει συζήτηση στο δικαστήριο, που μπορεί να είναι και μετά από τρία, τέσσερα, πέντε, έξι χρόνια. Οι τιμές να είναι την ώρα της απαλλοτρίωσης.
Ολοκληρώστε, κύριε συνάδελφε.
Τέλος, για τη στελέχωση του δημοσίου υπάρχει το ΑΣΕΠ και είναι πλέον κατάκτηση μη αντιστρέψιμη. Προτείνω το τριετές ή το μακροχρόνιο πρόγραμμα προσλήψεων στο δημόσιο με συνταγματική πρόβλεψη να έχει έγκριση της επιτροπής, της δημόσιας διοίκησης, της Βουλής με αυξημένη πλειοψηφία, για να μη γίνεται σπέκουλα και για το θέμα αυτό.
Παρακαλώ, κύριε Κεγκέρογλου.
Επιπλέον, για να κάνουμε ένα ακόμα μεγάλο βήμα για το σύστημα αξιολόγησης, εξέλιξης και προαγωγής των στελεχών της δημόσιας διοίκησης και της πλήρωσης των θέσεων προϊσταμένων, να δημιουργηθεί νέα, ευέλικτη και εφάμιλλη με το ΑΣΕΠ ανεξάρτητη αρχή. Για την ψήφο μας, κύριε Πρόεδρε, πρέπει να πω ότι είναι ενταγμένη μέσα στη λογική μας ότι δεν μπορεί το περιεχόμενο σήμερα να καθορίσει την αναθεώρηση αύριο. Προηγουμένως λαΐκισε ένας συνάδελφος εδώ και είπε ότι δεν ψήφισε το τάδε κόμμα, δεν ψήφισε το άλλο.
Κύριε Κεγκέρογλου, κοντεύουμε τα δέκα λεπτά. Σας παρακαλώ πολύ.
Όταν η Κυβέρνηση και η Νέα Δημοκρατία, παραδείγματος χάριν, βάζουν ως όρο να ισχύσει μια διάταξη με το περιεχόμενο που έχει, δεν αρκεί ο τίτλος για να ψηφίσει τη συγκεκριμένη διάταξη. Άρα, ψηφίζουμε τις δικές μας διατάξεις και όποιες συμφωνούμε, από οποιοδήποτε κόμμα κι αν έχουν προταθεί, είτε τη Νέα Δημοκρατία είτε το ΣΥΡΙΖΑ. Ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε και εμείς. Ο κ. Γρέγος, Βουλευτής της Β΄ Θεσσαλονίκης από τη Χρυσή Αυγή, έχει τον λόγο για επτά λεπτά.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Θα προσπαθήσω να είμαι και μέσα στον χρόνο. Δεν ξέρουμε, βέβαια, πως θα εξελιχθεί αυτή η διαδικασία μέχρι αύριο. Θα κάνω μερικές σύντομες παρατηρήσεις. Είναι λίγο οξύμωρο, με την παρούσα σύσταση της Βουλής, να συζητάμε τέτοια σημαντικά θέματα όπως η Αναθεώρηση του Συντάγματος και, μάλιστα, να προτείνουν αλλαγές και τροποποιήσεις κόμματα που επανειλημμένα, κατ' εξακολούθηση και συστηματικά έχουν παραβιάσει και παραβιάζουν πάρα πολλές φορές το Σύνταγμα. Μιλάω για τη Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ και το ΣΥΡΙΖΑ και άλλες δήθεν δημοκρατικές δυνάμεις. Άκουσα τον εισηγητή του ΣΥΡΙΖΑ να μιλάει για θεσμικά τραύματα που προκλήθηκαν από τα μνημόνια, αυτά που ψήφισε και ο ΣΥΡΙΖΑ φυσικά. Μιλάνε, δηλαδή, αυτοί που πολλάκις έχουν καταλύσει το Σύνταγμα και έχουν προσβάλλει το πολίτευμα, όπως έχω πει πάρα πολλές φορές. Άκουσα, επίσης, για λαϊκή κυριαρχία και δημοκρατικό χαρακτήρα άσκησης πολιτικής από τον εισηγητή του ΣΥΡΙΖΑ. Και όλα αυτά μετά την ψήφιση της προδοτικής Συμφωνίας των Πρεσπών και με τον τρόπο που αυτή έγινε, με συνυπεύθυνους το ΣΥΡΙΖΑ και τη Νέα Δημοκρατία. Άκουσα, επίσης, για θεσμική ομαλότητα και αξιοκρατία. Δεν μπορώ να κατανοήσω πώς έχει τέτοιο απύθμενο θράσος ο εισηγητής του ΣΥΡΙΖΑ. Ακούσαμε, βέβαια, και από τον εισηγητή της Νέας Δημοκρατίας για κυβερνητικό έλεγχο και διάκριση εξουσιών στη δικαιοσύνη. Μα, σε ποιους τα λέτε αυτά; Πώς τολμάτε να καταγγέλλετε αυτά που έχουν γίνει πια η συνήθης κυβερνητική σας τακτική; Εμείς γνωρίζουμε πολύ καλά τι εννοείτε και τι έχετε κάνει, όπως το γνωρίζει και ο ελληνικός λαός. Μια συνήθης παραβίαση είναι και αυτή των κοινοβουλευτικών διαδικασιών σε όλα τα επίπεδα με ευθύνη των εκάστοτε κυβερνήσεων. Χαρακτηριστικές είναι οι περιπτώσεις του να μην απαντώνται εκατοντάδες ερωτήσεις μέσα στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου, με αστήριχτες δικαιολογίες. Όμως, όταν καταθέτουμε ερωτήσεις στα αρμόδια Υπουργεία και δεν απαντώνται από τον Υπουργό, δεν το κάνουμε για εμάς, αλλά για τον ελληνικό λαό, προκειμένου να καταγγείλουμε τα κακώς κείμενα και να λυθούν ουσιώδη προβλήματα. Θα συνεχίσουμε, βέβαια, να καταθέτουμε ερωτήσεις. Και αυτό το κάνουμε και για να σας εκθέσουμε. Ίδια τακτική εφαρμόζετε και με την κατάθεση άσχετων τροπολογιών σε νομοσχέδια, σχεδόν πάντα εκπρόθεσμα, προκειμένου να έχετε κάποιο πολιτικό συμφέρον, ανάλογα με την περίοδο, πριν ή μετά μιας εκλογικής διαδικασίας. Τίποτα δεν προβλέπετε για το τεράστιο πρόβλημα του δημογραφικού και τις άμεσες λύσεις που πρέπει να δοθούν. Σχετικά με τα άρθρα: Το άρθρο 21 παράγραφος 1 του Συντάγματος της Ελλάδος αναφέρει: «Η οικογένεια ως θεμέλιο συντήρησης και παραγωγής του έθνους, καθώς και ο γάμος, η μητρότητα, η παιδική ηλικία και τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες τελούν υπό την προστασία του κράτους». Εδώ θα πρέπει να προστεθεί δίπλα στη έννοια «μητρότητα» και η έννοια «πατρότητα». Σχετικά με τη βουλευτική ασυλία, τα έχουμε πει πάρα πολλές φορές. Για τα άρθρα 62 και 86 πάγια θέση μας είναι η κατάργηση κάθε μορφής προνομίου ή ασυλίας τόσο για τους Βουλευτές όσο και για τους Υπουργούς. Οι Βουλευτές πρέπει να είναι ποινικά υπεύθυνοι, όπως όλοι οι κάτοικοι αυτής της επικρατείας, να υπόκεινται στον νόμο και να λογοδοτούν, να δικάζονται και να τιμωρούνται, όταν τον παραβιάζουν. Σχετικά με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, θα κάνω μια γενική παρατήρηση. Για τα άρθρα 4 έως 25 έχω να πω ότι το φαύλο πολιτικό κομματικό σύστημα της Νέας Δημοκρατίας, του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ τα χρόνια που κυβέρνησαν - και κυβερνούν - θυσίασε την αξιοκρατία στον βωμό του πολιτικού κέρδους. Για το άρθρο 15 η Χρυσή Αυγή επισημαίνει ότι το Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο δεν έχει επιτελέσει τον συνταγματικό του ρόλο ούτε κατ' ελάχιστο. Τι να πούμε εδώ για το κρατικό κανάλι και το ΕΣΡ; Ενδεικτικό είναι το ότι η ΕΡΤ αποκαλεί το «Μακεδονία γη ελληνική» ρατσιστικό σύνθημα μίσους και τρομοκρατίας. Και όμως, αυτό το είδαμε στις οθόνες των τηλεοράσεών μας! Και αυτά τα άτομα μην ξεχνάμε ότι τα πληρώνουμε. Ντροπή και αίσχος! Για το πολιτικό κατεστημένο ο ρόλος της παιδείας είναι συγκεκριμένος: Η παραγωγή μαζανθρώπων, που όταν ενηλικιωθούν θα γίνουν καλοί ψηφοφόροι, χωρίς γνώση, χωρίς κριτική σκέψη, χωρίς εθνική συνείδηση, κατάλληλων ανθρώπων για να στηρίζουν ένα αποτυχημένο, απάνθρωπο, διεφθαρμένο και συγχρόνως ανθελληνικό πολιτικό σύστημα. Για τη Χρυσή Αυγή η παιδεία θα πρέπει πάντα, προς την κατεύθυνση της εξυπηρέτησης των συμφερόντων του έθνους και του λαού, να είναι προσανατολισμένη στη διατήρηση και προαγωγή των εθνικών αξιών. Σχετικά με το άρθρο 21 παράγραφος 3, η Χρυσή Αυγή αγωνίζεται για την ανάπτυξη ενός εθνικού συστήματος δωρεάν παροχής υπηρεσιών υγείας και πρόνοιας προς τον ελληνικό λαό. Όσον αφορά το θέμα της οργάνωσης και λειτουργίας της πολιτείας - άρθρα 28 έως 49- έχουμε να πούμε ότι οποιαδήποτε διάταξη που περιορίζει την εθνική μας κυριαρχία, είναι διάταξη απαράδεκτη και αδιανόητη. Για τον λόγο αυτό είμαστε συνολικά αντίθετοι στο άρθρο 28. Πρόκειται για σοβαρό συνταγματικό, αλλά και πολιτειακό ολίσθημα, το οποίο, όμως, είναι δηλωτικό των συνταγματικών προθέσεων για υποταγή στην ιδέα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Στην προτεινόμενη αναθεώρηση του άρθρου 29 η Χρυσή Αυγή προτείνει να τεθεί στο Ελεγκτικό Συνέδριο ο έλεγχος όχι μόνο των εκλογικών δαπανών, αλλά και της οικονομικής διαχείρισης των κομμάτων γενικά, καθώς και ο έλεγχος του «πόθεν έσχες», ο έλεγχος, δηλαδή, της περιουσιακής κατάστασης των Υπουργών, των Βουλευτών και των υποψηφίων Βουλευτών, καθώς και η επιβολή των σχετικών κυρώσεων, μαζί με τη διάταξη της έκπτωσης από το βουλευτικό αξίωμα, ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης. Πρέπει να απαγορευτεί στα κόμματα - δικαιούχους της κρατικής χρηματοδότησης η εκχώρηση, η ενεχυρίαση της απαίτησης για κρατική χρηματοδότηση προς τον σκοπό της χορήγησης νέων τραπεζικών δανείων. Και τι γίνεται, επιτέλους, με αυτά τα δάνεια των κομμάτων; Η Χρυσή Αυγή προτείνει την άμεση εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από τους πολίτες διά της προσφυγής στο εκλογικό σώμα. Παρίσταται ανάγκη διορθωτικής αναθεώρησης των περί Προέδρου της Δημοκρατίας διατάξεων του Συντάγματος και ως προς την άσκηση των αρμοδιοτήτων του, προκειμένου ο θεσμός να διαδραματίσει τον κατά φύση του και κατά την ορθολογική, δημοκρατική λειτουργία του πολιτεύματος ρυθμιστικό του ρόλο. Εμείς, φυσικά, δεν ψηφίσαμε τον Προκόπη Παυλόπουλο για Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Στην προτεινόμενη αναθεώρηση του άρθρου 44 η Χρυσή Αυγή προτείνει το εξής: Δυνατότητα πρότασης για δημοψήφισμα που αφορά σοβαρό εθνικό θέμα, πρέπει να έχουν όλοι οι φορείς του πολιτεύματος και συγκεκριμένα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας - όπως το Σύνταγμα του 1975 ορίζει - η κυβέρνηση - όπως το ισχύον Σύνταγμα ορίζει - , η Βουλή με εκατόν είκοσι τουλάχιστον μέλη της, οι πολίτες με συγκεκριμένο αριθμό υπογραφών. Δυνατότητα πρότασης για δημοψήφισμα που αφορά ψηφισμένα νομοσχέδια που ρυθμίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτημα - εκτός από τα δημοσιονομικά - πρέπει να έχουν εκτός από τη Βουλή και οι πολίτες με συγκεκριμένο αριθμό υπογραφών. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Κύριε Πρόεδρε, μόνο ένα λεπτό θα χρειαστώ ακόμα. Σε ό,τι αφορά την ψήφο των Ελλήνων πολιτών οι οποίοι βρίσκονται έξω από την επικράτεια, για τη Χρυσή Αυγή προέχει η θεσμοθέτηση της ψήφου των Ελλήνων απόδημων ομογενών. Με την αναθεώρηση των άρθρων 51 και 108 είχατε πει ότι θα φέρνατε ένα νομοσχέδιο σχετικά με το θέμα τον Δεκέμβριο του 2018. Ακόμα δεν το είδαμε. Έχει αναφερθεί ο κ. Παππάς στο θέμα. Το έχουμε θίξει πολλές φορές και στην Επιτροπή Απόδημου Ελληνισμού. Κλείνοντας, να πω το εξής: Προτού συνεχίσετε να νομοθετείτε, κάντε μια βόλτα στις πόλεις, στα χωριά, στις λαϊκές γειτονιές να ακούσετε τι λέει ο κόσμος για όλα αυτά που συμβαίνουν. Τολμήστε να βγείτε έξω χωρίς την παρουσία της Αστυνομίας και θα καταλάβετε ότι ο πολιτικός σας χρόνος τελειώνει. Είστε ό,τι και οι προηγούμενοι, ακριβώς ίδιοι, απλά με διαφορετικό προσωπείο. Και όταν μιλάτε για κυρίαρχο ελληνικό λαό, να σκέφτεστε ότι αυτός είναι που έστειλε τη Χρυσή Αυγή πολλάκις στο ελληνικό Κοινοβούλιο και είναι πλέον η μόνη πολιτική δύναμη που εμπιστεύεται. Ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε τον κ. Γρέγο. Ο κ. Κατσώτης, Βουλευτής Β΄ Αθηνών του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, έχει τον λόγο για επτά λεπτά.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. [[Στο σημείο αυτό ο Βουλευτής κ. Χρήστος Κατσώτης καταθέτει για τα Πρακτικά το προαναφερθέν έγγραφο, το οποίο βρίσκεται στο αρχείο του Τμήματος Γραμματείας της Διεύθυνσης Στενογραφίας και Πρακτικών της Βουλής]] Για τον χαρακτήρα του Συντάγματος και των αναθεωρήσεων έχουν πει πολλά οι Βουλευτές του ΚΚΕ που μίλησαν πριν. Θα σταθώ στα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα που περιλαμβάνονται σε αυτό. Οι Έλληνες - λέει - είναι ίσοι ενώπιον του νόμου. Αλήθεια, πιστεύει κανείς ότι η τάξη που έχει την εξουσία, που έχει στα χέρια της τα κλειδιά της οικονομίας, είναι ίση με την τάξη που ζει κάτω από τη δικτατορία της; Η μείωση των μισθών, η κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, η κατάργηση του σταθερού ημερήσιου χρόνου δουλειάς, η μερική απασχόληση, η εκ περιτροπής εργασία και τόσα άλλα που συνθέτουν την εργασιακή ζούγκλα, ποιον υπηρετούν; Την ευημερία των εργαζομένων και του λαού ή τα κέρδη των λίγων; Αλήθεια, τι εξίσωση είναι αυτή που τους βγάζει όλους ίσους; Τον εργάτη με τον εργοστασιάρχη, τον ναυτεργάτη με τον εφοπλιστή, τον ξενοδοχοϋπάλληλο με τον ξενοδόχο κ.ο.κ.; Η ανατροπή των ασφαλιστικών προσδοκιών των εργαζομένων, των συνταξιούχων με τσάκισμα των συντάξεων και των παροχών, που ισοπέδωσε τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων, τίνος τα συμφέροντα υπηρετεί; Αυτό που επιτάσσει το συμφέρον του κεφαλαίου, που διευρύνει τις ελευθερίες του, που περιστέλλει ελευθερίες των εργαζομένων και του λαού το ανάγετε σε δημόσιο συμφέρον. Για αυτό και υπερασπίζεστε με πάθος στο Συμβούλιο της Επικρατείας τη συνταγματικότητα της κατάργησης της κυριακάτικης αργίας, των δώρων, τη μη καταβολή των αναδρομικών σε εργαζόμενους και σε συνταξιούχους. Η φθηνή εργατική δύναμη, η δουλειά σύμφωνα με τις ανάγκες της παραγωγής, η διαρκής μείωση της χρηματοδότησης στην υγεία, την παιδεία, την κοινωνική πρόνοια, την κοινωνική ασφάλιση, το «ζεστό» χρήμα στους επιχειρηματικούς ομίλους είναι ο αναγκαίος όρος για την καπιταλιστική ανάπτυξη. Όλα υποτάσσονται στη διασφάλιση αυτής της ανάγκης του κεφαλαίου. Σήμερα οι εργαζόμενοι στο δημόσιο, με το συλλαλητήριο που πραγματοποίησαν, απαίτησαν την απαλοιφή από το άρθρο 103 και από το σύνολο του Συντάγματος κάθε διάταξης που εμποδίζει ή ακυρώνει το δικαίωμα στη σταθερή και μόνιμη δουλειά με την απαγόρευση της μετατροπής των συμβάσεων σε αορίστου χρόνου. Εφεξής, λένε, να κατοχυρώνεται διά του Συντάγματος και να επιβάλλεται υποχρεωτικά σε όλες τις υπηρεσίες του δημοσίου η μονιμοποίηση όλων των συμβασιούχων. Καταθέτουμε το υπόμνημα για τα Πρακτικά, το οποίο έχει παραδοθεί σε όλα τα κόμματα εκτός από τη Χρυσή Αυγή. [[Στο σημείο αυτό ο Βουλευτής κ. Χρήστος Κατσώτης καταθέτει για τα Πρακτικά το προαναφερθέν υπόμνημα, το οποίο βρίσκεται στο αρχείο του Τμήματος Γραμματείας της Διεύθυνσης Στενογραφίας και Πρακτικών της Βουλής]] Το ΚΚΕ στηρίζει το αίτημα, όπως και το αίτημα για μαζικές προσλήψεις σε υγεία και παιδεία για την κάλυψη των μεγάλων ελλείψεων. Όμως, εσείς δεν στηρίζετε μια τέτοια προοπτική. Το άρθρο 22 του Συντάγματος προβλέπει ότι η εργασία αποτελεί δικαίωμα και προστατεύεται από το κράτος. Για ποια προστασία μιλάτε με ένα εκατομμύριο ανέργους; Ποιοι στερούν τη δουλειά από εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους; Ποιοι δίνουν μισή δουλειά με μισή ζωή; Ποιοι ενθυλακώνουν εκατομμύρια ευρώ στο όνομα της ανεργίας, με την επιδότηση να είναι μόνο στο 10% των ανέργων; Οι ομαδικές απολύσεις που νομοθετήσατε, αλήθεια, ποιον προστατεύουν; Προστατεύουν την εργασία; Η κατάργηση των όποιων προστατευτικών μέτρων και η διεύρυνση του διευθυντικού δικαιώματος προστατεύει την εργασία; Άρθρο 21. Η μητρότητα και η παιδική ηλικία τελούν υπό την προστασία του κράτους. Αλήθεια, πιστεύει κανείς ότι προστατεύονται; Δεν έχετε ακούσει ότι οι επιχειρηματικοί όμιλοι υποχρεώνουν τις νέες κοπέλες να υπογράψουν όρο ότι δεν θα μείνουν έγκυες και σε αντίθετη περίπτωση η σχέση εργασίας θα λυθεί για αθέτηση αυτού του όρου; Δεν έχετε ακούσει για τον πόλεμο που δέχονται για να παραιτηθούν; Ποια προστασία, αλήθεια, παρέχει το κράτος στην παιδική ηλικία, όταν χιλιάδες παιδιά είναι εκτός παιδικών σταθμών, όταν ένας από τους δύο γονείς σταματούν την εργασία τους γιατί δεν υπάρχουν παιδικοί σταθμοί, όταν χιλιάδες παιδιά είναι εκτός της διαδικασίας κοινωνικοποίησης, όταν χιλιάδες παιδιά εργάζονται από τα δεκαπέντε χρόνια τους, αντί να είναι στην εκπαιδευτική διαδικασία, να ζουν την παιδική τους ηλικία; Άρθρο 21: Το κράτος, λέει, μεριμνά για την υγεία των πολιτών και παίρνει ειδικά μέτρα για την προστασία της νεότητας, του γήρατος, της αναπηρίας και την περίθαλψη των απορών. Ποια είναι τα ειδικά μέτρα για τη νεότητα; Μήπως οι ταξικοί φραγμοί στη μόρφωση, που γίνονται όλο και μεγαλύτεροι; Μήπως οι όροι αμοιβής και δουλειάς, που είναι χειρότεροι από αυτούς των γονιών τους ή μήπως η γενίκευση της μαθητείας με όρους γαλέρας; Ποια είναι τα ειδικά μέτρα για την προστασία του γήρατος; Οι τσακισμένες συντάξεις; Τα πανάκριβα φάρμακα; Μήπως δημιουργήσατε καμμία δημόσια δομή προστασίας των ηλικιωμένων; Ποια προστασία παρέχει το κράτος στους αναπήρους; Το σφαγείο των ΚΕΠΑ, που στη λογική της λειτουργικότητας, με βάση τους νέους κανονισμούς, μειώνουν τα ποσοστά αναπηρίας, καταργώντας την όποια προστασία είχαν μέχρι τώρα; Ποια είναι η αξία της προτεινόμενης τροποποίησης για αναγνώριση κοινωνικού δικαιώματος στην υγεία και για την υποχρέωση του κράτους να παρέχει καθολική πρόσβαση σε αποτελεσματικές παροχές υγείας μέσω του Εθνικού Συστήματος Υγείας, όταν με την πολιτική σας εμπορευματοποιείται όλο και περισσότερο η υγεία και το φάρμακο, όταν μεγάλος πληθυσμός στερείται την πρόσβαση σε αυτή; Ποια η προστασία των απόρων που το σύστημά σας δημιουργεί; Τα ψίχουλα του ΚΕΑ; Τα συσσίτια; Βεβαίως και δεν υποτιμούμε τη στήριξη κανενός, έστω και με αυτά. Όμως, οι άποροι είναι δημιούργημα αυτού του σάπιου συστήματος που εσείς υποστηρίζετε. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτού]] Στο άρθρο 22 αναφέρεται ότι οι γενικοί όροι εργασίας συμπληρώνονται από συλλογικές συμβάσεις συναπτόμενες με ελεύθερες διαπραγματεύσεις. Πριν λίγες μέρες δεν ενεργοποιήσατε τον «νόμο Βρούτση»; Δεν καταργήσατε τη συλλογική διαπραγμάτευση και το κατώτατο μισθό; Δεν προβλέψατε τη διαμόρφωσή του με απόφαση της κυβέρνησης και καθ' υπόδειξιν των επιχειρηματικών ομίλων, αφού το κριτήριο είναι η διασφάλιση της κερδοφορίας τους; Τι σημαίνει «ελάχιστος μισθός»; Τι πρέπει να καλύπτει; Ανάγκες του εργαζόμενου ή ανάγκες της κερδοφορίας; Η επιλογή σας είναι καθαρή, ταξική, υπέρ του κεφαλαίου. Η λογική σας είναι αυτός να είναι στο ύψος του ΚΕΑ, του κοινωνικού επιδόματος αλληλεγγύης. Συλλογικές συμβάσεις εργασίας: Διατηρείτε ή όχι όλο το νομοθετικό πλαίσιο που τις ανέτρεψε; Το 90% των εργαζομένων είναι χωρίς συλλογικές συμβάσεις. Το 10% των εργαζομένων έχουν συλλογικές συμβάσεις, αλλά αυτές δεν εφαρμόζονται στο 90%. Διατηρείτε τις ενώσεις προσώπων που αξιοποιήθηκαν για την βρώμικη επίθεση σε βάρος της ζωής των εργαζομένων. Τι σχέση έχουν οι διακηρύξεις σας με την πραγματικότητα που ζουν οι εργαζόμενοι στα σύγχρονα σκλαβοπάζαρα; Υπηρετείτε τη βαρβαρότητα και αυτή δεν έχει μονάδα μέτρησης. Το δικαίωμα στην απεργία: Δεν νομοθετήσατε ως κυβέρνηση το «lockout» και, μάλιστα, την πιο σκληρή του μορφή, το μισθολογικό «lockout»; Δεν νομοθετήσατε νέα εμπόδια για την κήρυξη απεργίας, αφού απαιτείται πλειοψηφία «50+1» για τη γενική συνέλευση; Το 95% των απεργιών δεν βγαίνουν παράνομες; «Προστασία…» - λέτε - «…της συνδικαλιστικής δράσης». Η Κυβέρνησή σας δεν επέκτεινε τους λόγους νόμιμης απόλυσης προστατευόμενων συνδικαλιστικών στελεχών; Στις απολύσεις συνδικαλιστών οι αποφάσεις των δικαστηρίων δεν είναι συνήθως ενάντια στην προστασία; Πού κατοχυρώνεται; Κυριακάτικη αργία: Δεν απελευθερώσατε πλήρως την κυριακάτικη αργία για έξι μήνες τον χρόνο σε γεωγραφικές περιοχές, όπως η Θεσσαλονίκη, η Αθήνα, ο Πειραιάς; Κοινωνική ασφάλιση: Οι επιλογές σας δεν ήταν οι αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που δεν διαφέρουν από το μοντέλο Πινοσέτ; Δεν καταργεί τον κοινωνικό χαρακτήρα; Δεν ενισχύει το κεφαλαιοποιητικό σύστημα, την ανταποδοτικότητα, την ιδιωτική ασφάλιση; Είναι αυτή συνταγματική δέσμευση;
Κύριε συνάδελφε, ολοκληρώστε.
Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε. Οι εργαζόμενοι, οι συνταξιούχοι, οι αυτοαπασχολούμενοι και οι αγρότες γνωρίζουν τι θα πει συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης. Έζησαν πολλές ανατροπές. Δεν έχουν αυταπάτες ότι μπορεί να υπάρξει προοδευτικό δημοκρατικό Σύνταγμα στο πλαίσιο της σημερινής εξουσίας του κεφαλαίου. Ωστόσο, το ΚΚΕ έχει καταθέσει προτάσεις για τη συνταγματική Αναθεώρηση, προτάσεις που καταθέτουμε στην εργατική τάξη, στον λαό, για να γίνουν άξονες πάλης του εργατικού - λαϊκού κινήματος. Καταθέτουμε αυτές τις προτάσεις και στα Πρακτικά για το ζήτημα των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε.
Ευχαριστούμε τον κ. Κατσώτη. Τον λόγο έχει η κ. Καββαδία, Βουλευτής Β΄ Αθηνών του ΣΥΡΙΖΑ, για επτά λεπτά.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, δεν είναι κοινοτοπία να επαναλάβουμε και να τονίσουμε τη σημασία που έχει η συνταγματική αναθεώρηση ως κορυφαία θεσμική διαδικασία της κοινοβουλευτικής μας δημοκρατίας. Και δεν είναι κοινοτοπία, γιατί είναι αυτή ακριβώς η διαδικασία που αποτυπώνει με τον ευκρινέστερο τρόπο τις βαθιές ιδεολογικές τομές, τη διαφορετική φιλοσοφία, τις διαφορετικές αφετηρίες και τους διαφορετικούς στόχους που θέτει κάθε πολιτικός χώρος. Αυτό - σπεύδω να τονίσω - είναι δείγμα πολιτικής υγείας, γιατί θεμελιώδες σε μία δημοκρατία είναι να έχει ο πολίτης σαφείς και διακριτές επιλογές. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η ιδεολογική εξομοίωση του συντηρητικού φιλελευθερισμού και της σοσιαλδημοκρατίας, κάτω από την κοινή ομπρέλα του νεοφιλελευθερισμού, προσπάθησε να σβήσει αυτές τις ιδεολογικές γραμμές και οδήγησε με μαθηματική ακρίβεια στην αποπολιτικοποίηση, που δημιουργεί εύφορο έδαφος για τον φασισμό. Βλέπουμε ήδη ότι ο νεοφιλελευθερισμός, ως άλλος πολιτικός ιός, αναζητά και βρίσκει νέους ξενιστές στα διάφορα σχήματα του ακροδεξιού λαϊκισμού, εκεί που είναι, άλλωστε και ο φυσικός του χώρος. Γι' αυτό στην ομιλία μου θα ήθελα να εστιάσω σε αυτές ακριβώς τις προς αναθεώρηση διατάξεις που τονίζουν τη συγκεκριμένη ιδεολογική και πολιτική αντιπαράθεση. Ποια είναι, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η αφετηρία της δικής μας πρότασης για τη συνταγματική Αναθεώρηση; Ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε τις εκλογές τον Γενάρη και τον Σεπτέμβριο του 2015 επειδή η κοινωνία μάς εμπιστεύτηκε για να βγάλουμε τη χώρα από τα μνημόνια και να δρομολογήσουμε τη μετάβαση σε μία νέα ιστορική φάση, μακριά από τις παθογένειες του παρελθόντος. Με την έξοδο από τα μνημόνια και το τέλος της αυστηρής επιτροπείας, αυτό που τώρα επείγει είναι η επούλωση των πληγών της κοινωνίας λόγω της μνημονιακής περιόδου και οι θεσμικές τομές, με στόχο την ενίσχυση του κοινοβουλευτισμού, την εμβάθυνση της δημοκρατίας, την προώθηση της ισότητας και της ισονομίας, την προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων, τον απαραίτητο θεσμικό εκσυγχρονισμό, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Οι άξονες, επομένως της πρότασής μας ,που καθορίζουν την ξεχωριστή ταξική και ιδεολογική της ταυτότητα, είναι αφ' ενός η εμβάθυνση και ενίσχυση των ατομικών και των κοινωνικών δικαιωμάτων και αφ' ετέρου η εγγύηση της ευρυθμίας του δημοκρατικού πολιτεύματος. Σταχυολογώ: Το άρθρο 3 αφορά τη θρησκευτική ουδετερότητα του κράτους, μία θεμελιώδη κατάκτηση του ευρωπαϊκού διαφωτισμού, όπου ναι, εμείς θέλουμε να φτάσει και πέρα από την υπό συζήτηση πρόταση, στον πλήρη διαχωρισμό Κράτους και Εκκλησίας. Το άρθρο 5 αναφέρεται στην επέκταση της προστασίας από διακρίσεις και για διακρίσεις με βάση το φύλο, την ταυτότητα φύλου και τον σεξουαλικό προσανατολισμό, κάτι που κανονικά θα έπρεπε να είναι αυτονόητο σε μία σύγχρονη κοινωνία. Όμως, για κάποιον, ανεξήγητο λόγο βρίσκει αντίθετη την Αντιπολίτευση. Το άρθρο 21 αφορά στην κατοχύρωση αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης για όλους, στην καθολική πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες υγείας και το δημόσιο έλεγχο του νερού και της ηλεκτρικής ενέργειας ως κοινωνικών αγαθών. Άρθρο 22: Ουσιαστική ενίσχυση των καθημαγμένων από τη νεοφιλελεύθερη λαίλαπα εργασιακών δικαιωμάτων και απαγόρευση της επίταξης της εργασίας. Το άρθρο 54 αφορά στη συνταγματική κατοχύρωση της απλής αναλογικής ως πάγιου εκλογικού συστήματος. Και φυσικά, το άρθρο 86 αφορά στην κατάργηση της σκανδαλώδους αποσβεστικής προθεσμίας για την άσκηση δίωξης κατά Υπουργών. Θεωρώ, τέλος, σημαντικό να στηριχθεί, με την ευκαιρία αυτή, η δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος στις αυτοδιοικητικές εκλογές σε αλλοδαπούς που ζουν μόνιμα και νόμιμα στη χώρα μας. Είναι μία ουσιαστική κίνηση για την ένταξη των μεταναστευτικών κοινοτήτων στον ελληνικό κοινωνικό ιστό, με όχημα την τοπική δημοκρατία. Στον αντίποδα τι βλέπουμε να έχει κάνει ναυαρχίδα της πρότασής της η Νέα Δημοκρατία; Μα, φυσικά, την αναθεώρηση του άρθρου 16, με στόχο να παραδοθεί η κατά κοινή ομολογία υψηλότατου επιπέδου πανεπιστημιακή παιδεία στη χώρα μας στην κερδοσκοπία κάποιων ιδιωτών άριστων, των οποίων, όμως, η αριστεία ελέγχεται. Ωστόσο, ακριβώς επειδή μιλάμε για τον καταστατικό χάρτη της χώρας, είναι σημαντικό να αναζητήσουμε σημεία σύγκλισης και επαφής. Υπάρχει ο χώρος της ιδεολογικής αντιπαράθεσης, της σκληρής αντιπαράθεσης, πράγμα που είναι και θεμιτό και αναμενόμενο. Υπάρχει, όμως, και το πεδίο της σοβαρότητας, της στοιχειώδους συνεννόησης. Από την πλευρά της Αριστεράς, από τη δική μας πλευρά, την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ, είναι σαφές ότι αναζητούμε και χαιρετίζουμε εκείνες τις φωνές, από άλλους πολιτικούς χώρους, που χωρίς να υποκύπτουν στον τυφλό φανατισμό και την άνευ όρων αντιπαλότητα συμμερίζονται αυτήν τη στάση. Και γι' αυτό ακριβώς αδυνατώ να αντιληφθώ τη σκοπιμότητα και, εν τέλει, τη σοβαρότητα κάποιων σκέψεων και προτάσεων που έχουν ακουστεί από στελέχη της Νέας Δημοκρατίας, αλλά και της ΔΗΣΥ. και προτάσεις, πυρήνας των οποίων είναι η απόρριψη προτάσεων της Πλειοψηφίας, ακόμα και αν συμφωνούν με αυτές, μόνο και μόνο για λόγους μικροπολιτικής αντιπαράθεσης και για την άσκηση ενός ιδιότυπου θεσμικού εκβιασμού, που δεν συνάδει επ' ουδενί με τη σοβαρότητα της κοινοβουλευτικής διαδικασίας. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, το 2019 είναι αναμφίβολα χρονιά κρίσιμων πολιτικών εξελίξεων, όχι μόνο για τη χώρα μας, αλλά και για όλη την Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια έγινε σαφές ότι η Ιστορία επιστρέφει στην ήπειρό μας και οφείλουμε όλες και όλοι να είμαστε έτοιμοι να την αντιμετωπίσουμε, ιδίως όταν η ιστορία της ηπείρου μας - και της χώρας μας - είναι τόσο ταραχώδης. Κάποιοι αφελώς νόμιζαν ότι είχαμε εξορίσει οριστικά και αμετάκλητα τα φαντάσματα του σκοτεινού ευρωπαϊκού παρελθόντος. Σήμερα, τώρα, αυτήν τη στιγμή οφείλουμε να κινητοποιηθούμε, ώστε να αποτρέψουμε την ολική τους επαναφορά. Οφείλουμε να ορθώσουμε ένα αμυντικό τείχος δημοκρατίας, ένα τείχος αλληλεγγύης και κοινωνικής δικαιοσύνης απέναντι στην ακροδεξιά, τον φανατισμό, τον σκοταδισμό, τον εθνικισμό. Οφείλουμε, όμως, να περάσουμε και στην αντεπίθεση, να ενισχύσουμε ακόμα περισσότερο τη δημοκρατία, τη συμμετοχή, τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αν αυτά ισχύουν για την Ευρώπη, να είμαστε σίγουροι ότι ισχύουν και για τη χώρα μας. Αποκτά άλλη διάσταση, αν τη δούμε υπό αυτό το πρίσμα, η διαδικασία της συνταγματικής Αναθεώρησης. Είναι το πιο ισχυρό θεσμικά μήνυμα που μπορεί να δώσει η Βουλή των Ελλήνων, ένα μήνυμα ότι η δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα, όχι μόνο δεν βρίσκονται σε υποχώρηση, αλλά διεκδικούν μαχητικά την εμπέδωση, την εξάπλωση και την εμβάθυνσή τους. Ότι όχι μόνο δεν είμαστε διατεθειμένοι και διατεθειμένες να επιτρέψουμε την παραμικρή οπισθοδρόμηση, αλλά επιδιώκουμε και πετυχαίνουμε τολμηρά βήματα προς τα εμπρός. Σας ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε πολύ την κ. Καββαδία. Τον λόγο έχει ο Βουλευτής Επικρατείας κ. Θεοχαρόπουλος για επτά λεπτά. Θα φτάσουμε περίπου μέχρι τον αριθμό τριάντα τέσσερα. Προγραμματισμένο είναι μέχρι τη 1.00΄.
Έχουμε άλλο κατάλογο, κύριε Πρόεδρε.
Ωραία. Θα αναγνώσω τα ονόματα τουλάχιστον όσων βλέπω εδώ, διότι δεν είστε εδώ όλοι οι συνάδελφοι. Θα κοιτάξω τον κατάλογο και θα σας ενημερώσω μετά. Ορίστε, κύριε Θεοχαρόπουλε, έχετε τον λόγο.
Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, το Σύνταγμα αποτελεί την πυξίδα για τη λειτουργία των θεσμών, του κράτους δικαίου και της διασφάλισης των πολιτών από κάθε είδους αυθαιρεσία. Η Αναθεώρησή του βρίσκεται στον πυρήνα της λειτουργίας της δημοκρατίας και η συζήτηση για την Αναθεώρηση πρέπει να αντιμετωπίζεται με σεβασμό, να διεξάγεται σε ένα κλίμα συναίνεσης, μακριά από την πόλωση και τις σκοπιμότητες, συναίνεση που - σωστά λέχθηκε προηγουμένως - δεν πρέπει να αφορά γενικά και αόριστα στο να μην κάνουμε τίποτα ή στο να μην αλλάζουμε θεσμικά αυτά που πρέπει να αλλάξουμε, αλλά στο να προχωρούμε και σε προοδευτικές τομές, αλλαγές και μεταρρυθμίσεις, δηλαδή η συναίνεση να μπορεί να οδηγεί και όχι να σταματά τις όποιες αλλαγές και βέβαια μακριά από τακτικισμούς. Όταν αναφέρομαι σε τακτικισμούς, έχουμε δει πάρα πολλούς από τότε που ξεκίνησε αυτή η διαδικασία της συνταγματικής Αναθεώρησης. Να θυμίσω ότι κάποια στιγμή η Νέα Δημοκρατία είχε πει ουσιαστικά να μη γίνει καμμία συζήτηση σε αυτή τη Βουλή, να αποφασίσουμε απλώς να αναθεωρήσουμε όλα τα άρθρα και η επόμενη Βουλή να τα αναθεωρήσει όλα. Δηλαδή, στην ουσία, να γίνει μόνο σε μία κοινοβουλευτική περίοδο, κάτι το οποίο είναι το αντίθετο από αυτό το οποίο προβλέπει ο συνταγματικός νομοθέτης. Όμως και εδώ, σήμερα, βλέπουμε αρκετούς τακτικισμούς. Ακούμε από Κοινοβουλευτικές Ομάδες, για παράδειγμα, ότι δεν θα ψηφίσουν ορισμένα άρθρα για να μην πάρουν πάνω από εκατόν εβδομήντα εννιά ψήφους. Τακτικισμός να μην ψηφίζεις ένα άρθρο, όχι γιατί το πιστεύεις ή δεν το πιστεύεις, αλλά γιατί δεν θέλεις να πάρει ορισμένες ψήφους παραπάνω, για να μη δημιουργήσει συνθήκες, έτσι ώστε να διευκολύνει την ψήφισή του και από την επόμενη Βουλή. Όλοι, λοιπόν, οι τακτικισμοί θα πρέπει να μείνουν μακριά από αυτή την κρίσιμη συζήτηση για τη συνταγματική Αναθεώρηση. Στο πλαίσιο αυτό, λοιπόν, η στάση η δική μου και η στάση της Δημοκρατικής Αριστεράς παραμένει αταλάντευτα προσηλωμένη στην ανάγκη ευρύτερων συναινέσεων, ειδικώς σε θέματα όπως η συνταγματική Αναθεώρηση. Διότι μόνο αν ανοίξει τώρα η διαδικασία, θα γίνει εφικτό να ολοκληρωθεί από την επόμενη κυβέρνηση, ώστε να μη χαθεί ακόμα μια πενταετία. Η συνταγματική Αναθεώρηση, βέβαια, δεν αποτελεί πανάκεια ούτε μπορεί από μόνη της να οδηγήσει στην υπέρβαση των σημερινών αδιεξόδων. Οφείλουμε, όμως, επιτέλους να προωθήσουμε εκείνες τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις που είναι ώριμες και αναγκαίες για τον εκσυγχρονισμό της ελληνικής πολιτείας. Στο πλαίσιο αυτό, είναι αναγκαία η κατάργηση των προνομίων του πολιτικού συστήματος - απαράδεκτα προνόμια - και αυτό αποτελεί αίτημα των πολιτών, αλλά και κοινό τόπο των δημοκρατικών πολιτικών δυνάμεων. Αναφέρομαι στην αναθεώρηση του άρθρου 86 «περί ευθύνης Υπουργών», ώστε να καταργηθούν οι ειδικές προβλέψεις παραγραφής και να ισχύουν οι ίδιοι κανόνες με εκείνους των υπολοίπων πολιτών και βέβαια του άρθρου 62 περί ασυλίας των Βουλευτών, ώστε αυτή να μην υπάρχει αυτοδικαίως ακόμα και όταν υπάρχουν αδικήματα του κοινού ποινικού δικαίου. Αν θέλουμε τομές, πρέπει να προχωρήσουμε και σε άλλα ζητήματα, να κόψουμε τον ομφάλιο λώρο με τις πελατειακές σχέσεις και τη διαπλοκή, να θεσπίσουμε το ασυμβίβαστο της θέσης των στελεχών των κομμάτων σε σχέση με το κράτος, να αποκρατικοποιήσουμε τα κόμματα, να αποκομματικοποιήσουμε το κράτος, να θεσπίσουμε το ασυμβίβαστο Υπουργού - Βουλευτή, με στόχο τον απεγκλωβισμό από τις πελατειακές σχέσεις, καθώς και ανώτατο όριο θητειών, πράγματι, για Βουλευτές και Ευρωβουλευτές, με στόχο την ανανέωση του πολιτικού προσωπικού και συγκεκριμένα τριών πλήρων συνεχόμενων θητειών, που αντιστοιχούν σε δώδεκα έτη και δύο για Ευρωβουλευτές, που αντιστοιχούν σε δέκα έτη. Νομίζω ότι η πρότασή σας είναι μόνο για τους Βουλευτές, δεν είναι για τους Ευρωβουλευτές. Δεν έχω καταλάβει γιατί δεν επεκτείνεται. Νομίζω ότι είναι το ίδιο. Θα μπορούσε να είναι δώδεκα έτη για το ένα και δέκα έτη για το άλλο πλήρων θητειών.
Συνήθως τα ασυμβίβαστα είναι ίδια.
Άρα, θα μπορούσε να επεκταθεί. Το λέω, γιατί σας βλέπω και γιατί παρατήρησα ότι δεν υπήρχε αυτή η επέκταση. Αν στοχεύουμε, επίσης, σε ένα σύγχρονο κράτος δικαίου, είναι καιρός να ενισχύσουμε την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και τον τρόπο ανάδειξης των προέδρων των ανώτατων δικαστικών σωμάτων, ώστε να ελαχιστοποιείται η δυνατότητα παρέμβασης της εκάστοτε εκτελεστικής εξουσίας. Να κατοχυρώσουμε συνταγματικά τον ρόλο και τη λειτουργία των ανεξάρτητων αρχών. Βέβαια, υπάρχει ανάγκη - ένα θέμα το οποίο βλέπω ότι συζητείται πολύ αυτές τις μέρες - σταθεροποίησης του εκλογικού κύκλου, αντί ενός μόνιμου κύκλου πολιτικής αβεβαιότητας. Αυτός ο σταθερός, βέβαια, εκλογικός κύκλος πώς θα προκύψει; Πρώτον, δεν συμφωνώ με την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας από τον λαό. Θεωρώ ότι μπορεί δυνητικά να οδηγήσει σε συνθήκες διαρχίας. Αυτή η πρόταση με τις πολλές ψηφοφορίες και ένα ολόκληρο εξάμηνο ψηφοφοριών στη Βουλή νομίζω ότι είναι και πρακτικά ανεφάρμοστη. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να έχουμε μια λελογισμένη αύξηση των αρμοδιοτήτων του Προέδρου της Δημοκρατίας, στην οποία θα μπορούσε να διαπιστωθεί ευρύτατη συναίνεση. Το θέμα πρέπει να αντιμετωπιστεί με τη δέουσα σοβαρότητα. Διότι η έλλειψη σοβαρότητας χαρακτήρισε και τη Νέα Δημοκρατία, η οποία για το συγκεκριμένο θέμα, αν δεν κάνω λάθος, άλλαξε τρεις φορές θέση, μία φορά στη Βουλή, με μια ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη, του Αρχηγού της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, που μέσα σε μια μέρα είχε αλλάξει ξανά τη θέση. Εν πάση περιπτώσει, νομίζω ότι χρειάζεται στο συγκεκριμένο θέμα να βρούμε ένα πεδίο συναινέσεων. Θα μπορούσε να γίνει μείωση σε εκατόν εξήντα των απαιτούμενων ψήφων στη Βουλή για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας στην τρίτη ψηφοφορία, η οποία - αν δεν βρίσκουν εκατόν ογδόντα στην τρίτη - να πάει έναν χρόνο μετά, δηλαδή να υπάρχουν εκείνες οι δεσμεύσεις ή να πάμε και σε εκλεκτορικό σώμα, όπως έχει προταθεί από πάρα πολλούς ειδικούς συνταγματολόγους. Βέβαια, θα μπορούσε να υπάρξει και πρόβλεψη πλειοψηφίας 3/5 στη Βουλή για την πρόωρη προσφυγή σε κάλπες για εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας, για να είναι δύσκολη η κατάχρηση του συγκεκριμένου άρθρου. Στη Νέα Δημοκρατία είδα μια πρόταση η οποία λέει να μην υπάρχει καθόλου η πρόβλεψη αυτή για τη συγκεκριμένη διαδικασία. Νομίζω ότι πηγαίνουμε στο άλλο άκρο, ενώ μια αυξημένη πλειοψηφία στη Βουλή θα μπορούσε ουσιαστικά να αποτρέψει την κατάχρηση του συγκεκριμένου άρθρου. Φυσικά, σταθερή θέση δική μου, όσο και της Δημοκρατικής Αριστεράς, είναι ο διαχωρισμός Εκκλησίας - Κράτους. Η Νέα Δημοκρατία δεν το διανοείται και βεβαίως η πρόταση πρέπει να είναι ακόμα πιο τολμηρή από αυτό που έχουμε και βλέπουμε σήμερα. Βεβαίως, να αναθεωρηθεί το άρθρο 3 για ένα κράτος θρησκευτικά ουδέτερο - εδώ χρειάζονται πιο τολμηρές προσεγγίσεις σε σχέση με τα ζητήματα περί επικρατούσας θρησκείας - και βέβαια και το άρθρο 16 μεταξύ των σκοπών της εκπαίδευσης και την καλλιέργεια του θρησκευτικού συναισθήματος. Όσον αφορά δε στη μισθοδοσία των κληρικών, ένα θέμα που έρχεται ξανά στο προσκήνιο με τη συζήτηση η οποία έχει γίνει μεταξύ της Κυβέρνησης και της Εκκλησίας, εδώ χρειάζεται να προχωρήσουμε στην πραγματική κατάργησή της από το Κράτος. Να μην αντιμετωπίζονται οι κληρικοί ως οιονεί δημόσιοι υπάλληλοι - τα της Εκκλησίας στην Εκκλησία και τα του Κράτους στο Κράτος - ταυτόχρονα, βέβαια, με τη ρύθμιση των περιουσιακών θεμάτων και τη δίκαιη φορολόγηση της εκκλησιαστικής και μοναστηριακής περιουσίας. Επιτέλους, το θέμα του διαχωρισμού των σχέσεων Εκκλησίας - Κράτους είναι μια προοδευτική μεταρρύθμιση, απαραίτητη για τον εκσυγχρονισμό της ελληνικής πολιτείας, που θα πρέπει δυναμικά οι προοδευτικές δυνάμεις της χώρας να την πάρουν πάνω τους, να την προχωρήσουν και να ολοκληρωθεί. Βεβαίως, έχουμε και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Έγινε ολόκληρη συζήτηση με συντηρητικές, φοβικές φωνές που αντιτίθενται, για παράδειγμα, στην αναθεώρηση της παραγράφου 2 του άρθρου 5 προς την κατεύθυνση της κατοχύρωσης της ελευθερίας, χωρίς διάκριση φύλου, ταυτότητας φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού πλέον της εθνικότητας, της φυλής, της γλώσσας και των θρησκευτικών ή πολιτικών πεποιθήσεων. Αυτές οι λογικές τραυματίζουν την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και την προσωπική ελευθερία. Τέτοιες αλλαγές προς τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως ήταν και στο σύμφωνο συμβίωσης, την αναγνώριση της ταυτότητας φύλου, την αναδοχή, αυτήν την υπεύθυνη στάση σε όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα, θα πρέπει να κρατάμε οι προοδευτικές δυνάμεις. Τέλος, το άρθρο 16 πρέπει να τροποποιηθεί, ώστε να επιτρέπεται συνταγματικά - προσέξτε εδώ - η ίδρυση μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων. Υπάρχει η άρνηση να δούμε την πραγματικότητα με το τι συμβαίνει και ότι πρέπει να επιτρέψουμε και μη κρατικά πανεπιστήμια και από την άλλη, έχουμε την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας, που βλέπω να μιλάει για ιδιώτες ούτε καν με τη φράση «μη κερδοσκοπικά» στην πρόταση που κατατίθεται. Βλέπω σήμερα τον Αρχηγό της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης να κάνει μια δήλωση για ιδιωτικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια. Το «μη κερδοσκοπικά» δεν το έχετε βάλει, αγαπητοί συνάδελφοι, ούτε καν στην πρότασή σας, η οποία έρχεται για συνταγματική Αναθεώρηση.
Ολοκληρώστε, κύριε Θεοχαρόπουλε.
Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε. Αυτό το οποίο πρέπει να γίνει, είναι μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια, να ξεφύγουμε από την άρνηση να δούμε την κατάσταση όπως είναι σήμερα και ταυτόχρονα, να μην περάσουμε σε μια λογική άναρχη, με ιδιωτικά κερδοσκοπικά πανεπιστήμια και με κατευθύνσεις, οι οποίες δεν οδηγούν σε λύση, για την αυτοτέλεια αυτοδιοίκησης, με ριζική αναβάθμιση των αρμοδιοτήτων και οικονομική αυτοτέλεια, με πρόβλεψη για δικούς της πόρους. Τέλος, η συνταγματική Αναθεώρηση οφείλει να μείνει μακριά από προτάσεις, που μπορεί να καταστούν επικίνδυνες, όπως η διεξαγωγή δημοψηφισμάτων για ζητήματα διεθνών συμφωνιών, για λαϊκά δημοψηφίσματα, για αναπομπή νομοθετημάτων. Αν αυτά ίσχυαν, μπορεί η χώρα να μην είχε μπει το 1981 στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μπορεί να είχαμε δημοψήφισμα στο Μακεδονικό ή να μην είχε περάσει ο νόμος για το θρήσκευμα. Έχουμε καθυστερήσει, αγαπητοί συνάδελφοι. Να μη χαθεί άλλη μια ευκαιρία σήμερα για μια γενναία και ρηξικέλευθη συνταγματική Αναθεώρηση, για μεταρρυθμίσεις που κινούνται στη σφαίρα του αυτονόητου, για ένα σύγχρονο Σύνταγμα μιας σύγχρονης χώρας.
Ευχαριστούμε τον κ. Θεοχαρόπουλο. Εννέα Βουλευτές ακόμα θα μιλήσουν απόψε, ο κ. Τριανταφυλλίδης, ο κ. Καράογλου, ο κ. Μηταφίδης, ο κ. Καρασμάνης, ο κ. Θραψανιώτης, ο κ. Αμυράς, ο κ. Συντυχάκης, ο κ. Ηγουμενίδης και ο κ. Γκιουλέκας. O κ. Τριανταφυλλίδης, Βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης του ΣΥΡΙΖΑ, έχει τον λόγο. Κύριε Τριανταφυλλίδη, έχετε τον λόγο για επτά λεπτά.
Σας ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, κύριοι Υπουργοί, ο πολίτης, που μας παρακολουθεί, θα αναρωτιέται γιατί να τον αφορά η συνταγματική Αναθεώρηση. Πώς θα αποκατασταθεί, δέκα χρόνια μετά τον μνημονιακό κανιβαλισμό, η διαρραγείσα σχέση του με τους πολιτικούς, την πολιτική και τα κόμματα; Γιατί αφορούν τη ζωή του, την καθημερινότητά του, την οικογένειά του, οι δύο βασικές στοχεύσεις τής μετά το μνημόνιο περιόδου, που το Σύνταγμα κωδικοποιεί - τουλάχιστον η πρότασή μας - δηλαδή της εμβάθυνσης της δημοκρατίας, με την ταυτόχρονη ανάσχεση του νεοφιλελευθερισμού; Απαντήσεις έτοιμες δεν υπάρχουν. Σταθμίζεις και επηρεάζεις με την παρουσία σου ή την απουσία σου στόχους, σκοπούς, συσχετισμούς δύναμης και τελικά συμφερόντων. Ποιους πρέπει να υπηρετεί το Σύνταγμα τώρα, στη μεταμνημονιακή περίοδο; Μα, προφανώς, τα συμφέροντα των πολλών. Το Σύνταγμα αποτυπώνει τα όριά μας, τα όρια του πολιτικού μας συστήματος και λέει ουσιαστικά «εικόνα σου είμαι, κοινωνία, και σου μοιάζω». Και τελικά, το Σύνταγμα δεν είναι η αιτία, αλλά το αποτέλεσμα των παρεμβάσεών μας. Γιατί αναφερόμαστε στην ανάσχεση του νεοφιλελευθερισμού και της λιτότητας, καθώς και της εμβάθυνσης των δημοκρατικών θεσμών; Διότι αναπόφευκτα, με δύο λόγια, όταν αδυνατίζει το αριστερό χέρι του κράτους, αυτό που εγγυάται τις παροχές και τα δικαιώματα, ενισχύεται το δεξί, το χέρι του αυταρχισμού, το χέρι που, με την επίκληση του νόμου και της τάξης ,αμφισβητεί δικαιώματα και ελευθερίες. Σταχυολογώ, λόγω του χρόνου, τρία συγκεκριμένα άρθρα, όπως το άρθρο 86, που μας βρίσκει σύμφωνους. Εδώ οι συναινέσεις και οι συνθέσεις δεν είναι κατ' ανάγκη με το πρόσημο. Είναι ο κοινός συνταγματικός παρονομαστής, που λέει «φως παντού, στα πάντα, για τους πάντες». Είναι όρος επιβίωσης της πολιτικής και του δημοκρατικού τόξου, για να μην βιώσουμε άλλες καταστάσεις. Είναι η κατάργηση του άρθρου 86, του περίφημου νόμου περί ευθύνης Υπουργών, που κατέληξε να είναι το άρθρο περί μη ευθύνης Υπουργών, κάτι, κύριε Κατρούγκαλε, που τότε, το 2001, ως δημοσιογράφος, το είχα καταγράψει στην εκπομπή μου, όταν κάποιοι συνάδελφοί σας όπως ο κ. Σταθόπουλος έλεγε «το πολυδαίδαλον της προβλέψεως του ‘86 θα λειτουργήσει ουσιαστικά στην αναποτελεσματική λειτουργία του, για να τιμωρηθούν οι πολιτικοί ,που έβαλαν το δάχτυλο στο μέλι, για να ξεχωρίσουν απ' αυτούς, που από οποιαδήποτε παράταξη φεύγουν από την πολιτική, με εντιμότητα και καθαρότητα». Άρθρο 56 παράγραφος 5: Ο Βουλευτής δεν είναι επάγγελμα, γι' αυτό και βάζουμε ως όριο θητειών τις τρεις θητείες - κάποιοι θα έλεγαν δύο - και για να εξασφαλίσουμε το οξυγόνο της δημοκρατίας, που είναι η συνεχής ανανέωση του Σώματος, που βουλεύεται για τα κοινά, και για να μην καταστεί τελικά ο Βουλευτής ένα επάγγελμα, το οποίο θα κοιτά να συντηρεί και να αναπαράγει τη θέση του στο πολιτικό σύστημα και επομένως, να είναι ευεπίφορο σε συναλλαγές και ευεπίφορο σε συνεννοήσεις, που είναι αντίθετες στον αξιακό του κώδικα. Άρθρο 24, η κλιματική αλλαγή, η διαχείριση του νερού, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειες, γιατί δεν είμαστε περίκλειστο κράτος. Ανήκουμε σε μια Ευρώπη και σ' έναν κόσμο, που αυτήν τη στιγμή κωδικοποιεί το θέμα, το πρόβλημα, το ζήτημα επιβίωσης του πλανήτη, σε σχέση με την κλιματική αλλαγή. Τώρα πραγματικά, ξεσηκώνονται κυρίως οι νέοι. Η νέα γενιά στο Βέλγιο, στην Ολλανδία κάνει διαδηλώσεις και διαμαρτύρεται γιατί καταλαβαίνει ότι, όταν έχουμε μείον πενήντα βαθμούς στο Σικάγο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και συν πενήντα βαθμούς στη Μελβούρνη της Αυστραλίας, τότε κάτι κακό συμβαίνει, κάτι κακό προμηνύεται για το κοινό μας σπίτι, που είναι ο πλανήτης μας. Θα μου επιτρέψετε, κύριε Πρόεδρε, να τοποθετηθώ για κάτι άλλο, γιατί αυτή η άλλη Ελλάδα, η Ελλάδα των Ελλήνων του εξωτερικού, δεν εκπροσωπείται στην Αίθουσα. Εμείς ως ΣΥΡΙΖΑ, προσπαθούμε να αποκαταστήσουμε το χαμένο νήμα, το νήμα του 2001, της Αναθεώρησης του Συντάγματος, που προέβλεψε με το 51.4, αλλά μετά από δεκαπέντε χρόνια το 51.4 και η διευκόλυνση της άσκησης του εκλογικού δικαιώματος των Ελλήνων, που βρίσκονται εκτός της επικράτειας, δεν έγινε πράξη. Ο εκτελεστικός νομοθέτης γύρισε την πλάτη του σ' αυτό, που είχε προβλέψει ο συνταγματικός νομοθέτης, καλή ώρα, όπως είμαστε εμείς. Προβλέπουμε, όχι μόνο την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος και το εκλέγειν, αλλά και το εκλέγεσθαι με το 54.4, γιατί καταλαβαίνουμε όλοι ότι θα ήταν πραγματικά αλυσιτελές το να ψηφίζει ο ομογενής από το Σικάγο, τη Μελβούρνη, τη Φρανκφούρτη, το Ροστόφ, αλλά να επιλέγει Βουλευτές, από πού; Από τη Θεσσαλονίκη, τα Χανιά, το Ηράκλειο και την Κέρκυρα, για να εκπροσωπήσουν τι; Και πόσο ξέρουν αυτοί οι Βουλευτές τα προβλήματά του, την καθημερινότητα του Έλληνα απόδημου; Γι' αυτό, εις όλον το δικαίωμα το δημοκρατικό του Έλληνα απόδημου να εκπροσωπηθεί και του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι, μαζί με το άρθρο 108 για την επανασύσταση και επαναλειτουργία του Συμβουλίου Αποδήμου Ελληνισμού. Καταθέτω στα Πρακτικά την πρότασή μου για την επαναλειτουργία του Συμβουλίου Αποδήμου Ελληνισμού, που είχαν την καλοσύνη εξήντα τρεις συνάδελφοί μου να συνυπογράψουν την αναθεώρηση του άρθρου 108 παράγραφος 2, τεχνικού αλλά ταυτόχρονα ουσιαστικού τύπου, έτσι ώστε να δράσει ο εκτελεστικός νομοθέτης, ο μετά τις εκλογές. Είναι οι εξήντα τρεις υπογραφές των συναδέλφων, που ουσιαστικά, κατέγραψαν την ανησυχία και την έγνοια μας για τον απόδημο ελληνισμό, ώστε μέχρι να βρούμε τρόπο να συνεννοηθούμε για να μαζευτούν οι διακόσιες ψήφοι, που απαιτεί ο υπάρχων συνταγματικός νομοθέτης του ισχύοντος Συντάγματος, του 51.4, τουλάχιστον να επανασυγκροτήσουμε το Συμβούλιο Αποδήμου Ελληνισμού ή να το πούμε με οποιονδήποτε άλλον τρόπο, γιατί το συγκεκριμένο ΣΑΕ είναι έμφορτο από καταγγελίες για σπατάλες, προβλήματα και ζητήματα και ενδεχομένως, ο εκτελεστικός νομοθέτης να θέλει να το πει κάπως διαφορετικά. [[Στο σημείο αυτό ο Βουλευτής κ. Αλέξανδρος Τριανταφυλλίδης καταθέτει για τα Πρακτικά το προαναφερθέν έγγραφο, το οποίο βρίσκεται στο αρχείο του Τμήματος Γραμματείας της Διεύθυνσης Στενογραφίας και Πρακτικών της Βουλής]] [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Κλείνω με αυτό - αν μου επιτρέπετε, κύριε Πρόεδρε - το μοντέλο της ιταλικής διασποράς, με τη συγκρότηση περιφέρειας εξωτερικού, με δικαίωμα λόγου και προσδιορισμένο σε συγκεκριμένα θέματα λελογισμένο δικαίωμα ψήφου, αυτών των τεσσάρων, πέντε, έξι Βουλευτών, ένας από κάθε ήπειρο, θα είναι πολύ σημαντικό, γιατί υπάρχει και ο προβληματισμός από συμπολίτες μας, που λένε ότι δεν μπορούν να αποφασίζουν για εμάς, που ζούμε στη χώρα, κάποιοι που δεν βιώνουν, ούτε τον προϋπολογισμό, ούτε την υγεία μας, ούτε την παιδεία μας, λελογισμένο όπως γίνεται και σε άλλες χώρες. Κοντολογίς, συνελόντι ειπείν, η ελληνική Διασπορά επιθυμεί διακαώς να ακούγεται η φωνή της αυθεντικά στο εθνικό Κοινοβούλιο. Δεν επιθυμεί να εμπλέκεται στις τρέχουσες διακομματικές αντιπαραθέσεις. Η Διασπορά, στον βαθμό που την γνώρισα και ως δημοσιογράφος και ως πολιτικός αυτά τα τέσσερα χρόνια, που είχα την τιμή να είμαι Πρόεδρος στην Ειδική Μόνιμη Επιτροπή του Ελληνισμού της Διασποράς, επιθυμεί να συμμετάσχει σε έναν συναγωνισμό προσφορά στην πατρίδα. Δεν επιθυμεί να συμμετάσχει σε έναν ανταγωνισμό φθοράς, βλαπτικό, τόσο για την ομογένεια, όσο και για την πατρίδα, που όλοι αγαπάμε. Σας ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε τον κ. Τριανταφυλλίδη. Ο κ. Καράογλου, Βουλευτής Β΄ Θεσσαλονίκης της Νέας Δημοκρατίας, έχει τον λόγο. Η Θεσσαλονίκη έχει την τιμητική της.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, πριν από δύο χρόνια παρουσίασα ένα βιβλίο μου - το δεύτερο - με τίτλο: «Ορκίζομαι» και θέμα την επιτακτική ανάγκη συνταγματικής Αναθεώρησης, καταθέτοντας ταυτόχρονα δεκαεννιά στοχευμένες προτάσεις για τη συνεχή βελτίωση της ουσίας, αλλά και της ποιότητας της δημοκρατίας μας. Τότε, λοιπόν, στο βιβλίο αυτό, είχα γράψει στον πρόλογο πως, για να υπάρξει μετάβαση σε ένα διαφορετικό και καλύτερο μέλλον, απαράβατη προϋπόθεση είναι αυτή η επιλογή να συνοδεύεται από αναγκαίες αλήθειες. Κατά την προσωπική μου άποψη, η πρώτη αλήθεια είναι πως η ανανέωση του Καταστατικού Χάρτη της πατρίδας μας αποτελεί τη θεμελιώδη έκφραση του γενικού συμφέροντος. Υπό αυτό το πρίσμα, θεωρώ ότι το Σύνταγμά μας πρέπει να γίνει πιο αυστηρό ως προς την αποτελεσματικότητά του και πιο ανοικτό, όσον αφορά τον προσανατολισμό του. Για να πετύχουμε τον παραπάνω διττό στόχο, οφείλουμε να βασιστούμε σε δύο άξονες: Ο πρώτος αφορά την αναβάθμιση του πολιτικού μας συστήματος. Και ο δεύτερος αφορά την ενίσχυση των ανεξάρτητων θεσμών και τη διασφάλιση της ισοπολιτείας. Άρα, με λίγα λόγια, καλούμαστε - και πρέπει - να χτίσουμε ένα πραγματικό κράτος δικαίου, αποτελεσματικό, αλλά ταυτόχρονα και ανθρώπινο. Καλούμαστε - και πρέπει - να σπάσουμε τον φαύλο κύκλο των χαμένων ευκαιριών. Καλούμαστε - και πρέπει - να συγκρουστούμε με τα αίτια που αναπαράγουν τα μεγάλα καθημερινά προβλήματα και να διασφαλίσουμε μια νέα προοπτική για τον τόπο, με πρόοδο και ευημερία για την κοινωνία μας. Ως εκ τούτου, η συνταγματική Αναθεώρηση πρέπει πρωτίστως, να υπηρετεί την κοινωνία και τον πολίτη, αντέχοντας στον χρόνο, μακριά και πέρα από μικροκομματικά συμφέροντα, σαν και αυτά, που δυστυχώς, παρακινούν την παρούσα Κυβέρνηση. Στα δεκαπέντε χρόνια της κοινοβουλευτικής μου διαδρομής, έχω αποδείξει ότι σέβομαι το δικαίωμα του κάθε συναδέλφου να έχει την άποψή του και να διαφωνεί με τη δική μου. Πέρα, όμως, από αυτή τη διαφωνία, είναι υποχρέωση όλων μας, να σεβόμαστε τους θεσμούς. Όπως έγραψε και ο μεγάλος Ρήγας Φεραίος στον «Θούριό» του: «ο νόμος να ‘ναι ο πρώτος και μόνος οδηγός και της πατρίδας ένας να γίνει αρχηγός, γιατί κι η αναρχία μοιάζει με σκλαβιά». Η δημοκρατία, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, δεν είναι εμπόρευμα, δεν είναι παιχνίδι εντυπώσεων ούτε καλλιεργεί ψευδαισθήσεις ελευθερίας, επιλογών. Αντίθετα, είναι μια κορυφαία κατάκτηση, που μας δίνει τη δυνατότητα να παίρνουμε αποφάσεις, να τις εφαρμόζουμε, να επιτηρούμε την εφαρμογή τους και να απονέμουμε δικαιοσύνη, συμμετέχοντας όλοι άμεσα ή αντιπροσωπευτικά στους θεσμούς. Μα, πάνω από όλα, η δημοκρατία, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, είναι ελπίδα, γιατί εξελίσσεται διαρκώς. Και στη δημοκρατία, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, κάθε άνθρωπος, κάθε ιδέα, κάθε σκέψη ή προβληματισμός είναι αναγκαίος, είναι απαραίτητος. Προσέξτε, όμως: με το Σύνταγμα δεν παίζουμε. Γι' αυτό και η διαδικασία Αναθεώρησής του οφείλει να είναι συγκεκριμένη και αυστηρή, διότι πρόκειται για το θεμέλιο του πολιτεύματος, για την ασπίδα των δικαιωμάτων των πολιτών και το όχημα για την κοινωνική και οικονομική πρόοδο του τόπου. Στη Νέα Δημοκρατία πιστεύουμε πως η χώρα χρειάζεται έναν συνταγματικό εκσυγχρονισμό, που τον υπαγορεύει η θεσμική κόπωση παλαιών διατάξεων και η ανάγκη θεσμικού εκσυγχρονισμού της χώρας, ώστε να διασφαλίζεται η κυβερνητική σταθερότητα και να θεραπεύονται εγνωσμένες παθογένειες της Μεταπολίτευσης. Θα σταθώ σε δύο από αυτές: Η πρώτη αφορά στην αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος για την παιδεία. Προσωπικά, ανήκω σε εκείνους που πιστεύουν, πως η επανεξέταση του συγκεκριμένου άρθρου αποτελεί ένδειξη πολιτικού πολιτισμού, που οφείλουμε να επιδείξουμε στην παρούσα στιγμή. Ο πολιτισμός μιας χώρας, αγαπητές συναδέλφισσες και συνάδελφοι, πηγάζει από το εκπαιδευτικό της σύστημα και την παιδεία των πολιτών της. Με την αναθεώρηση του Συντάγματος, μας δίνεται η μεγάλη ευκαιρία για ουσιαστικές τομές στην εκπαίδευση της χώρας. Οφείλουμε, λοιπόν, να προχωρήσουμε στην αναθεώρηση του άρθρου 16 και να προχωρήσουμε στην ίδρυση μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων. Με τον τρόπο αυτό, θα δώσουμε μια δεύτερη ευκαιρία στο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Σύστημα της χώρας, θα εμπλουτιστεί παράλληλα η ελληνική παιδεία, θα διατεθούν νέοι πόροι, που σήμερα καταλήγουν στο εξωτερικό. Και τέλος και πιο σημαντικό από όλα: θα σταματήσουμε την ανεξέλεγκτη φυγή στα εκπαιδευτικά ιδρύματα του εξωτερικού, νέων Ελλήνων σπουδαστών ή εκπαιδευτικών. Η αναθεώρηση του άρθρου 16, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, μπορεί να αποτελέσει ίσως μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό για τη χώρα μας. Η δεύτερη πρόταση είναι μια πρόταση, που καταθέτω απόψε για την κατάργηση της λίστας Επικρατείας για την αντικατάσταση των Βουλευτών Επικρατείας από ομογενείς Βουλευτές. Η επιλογή των αιρετών εκπροσώπων του λαού στο Ελληνικό Κοινοβούλιο από τη διαδικασία του σταυρού ,αναμφισβήτητα διασφαλίζει τη λαϊκή βούληση. Όμως, αιρετός εκπρόσωπος του λαού, μέσω της λίστας Επικρατείας, είναι δύο όροι αντιφατικοί μεταξύ τους. Στο πλαίσιο, λοιπόν, αυτό, θα μπορούσαμε να εξετάσουμε, στη θέση των συναδέλφων Επικρατείας να εκλέγονται δέκα Βουλευτές από την ομογένεια. Με αυτό τον τρόπο, θα αποδείξουμε εμπράκτως ότι δεν ξεχνούμε τους απανταχού Έλληνες και τον απανταχού ελληνισμό και κυρίως, ότι οι συνταγματικά κατοχυρωμένες δεσμεύσεις μας απέναντί τους δεν θυσιάζονται στο βωμό μικροπολιτικών επιδιώξεων. Κλείνοντας, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι - γιατί δεν θέλω να καταχραστώ τον χρόνο - θα σας θυμίσω τον όρκο που δώσαμε κατά την ορκωμοσία μας, όλοι μας, ως εκπρόσωποι του ελληνικού λαού: «Ορκίζομαι στο όνομα της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαίρετου Τριάδος να είμαι πιστός στην πατρίδα και το δημοκρατικό Πολίτευμα, να υπακούω στο Σύνταγμα και τους νόμους και να εκπληρώνω ευσυνείδητα τα καθήκοντά μου». Πρέπει, λοιπόν, να ανατρέψουμε το σημερινό τεκμήριο ενοχής, που περιβάλλει τα κόμματα και τους πολιτικούς και να ξαναγράψουμε τους όρους λειτουργίας του κράτους, της κοινωνίας, της ηθικής και της οικονομίας μας. Πριν κατέβω από το Βήμα, κύριε Πρόεδρε, θα παρακαλούσα - είμαι στα πλαίσια του χρόνου - να κάνω μια σύντομη αναφορά, σε ένδειξη σεβασμού για τους εκατοντάδες συμπολίτες, με τους οποίους είχαμε μια διαρκή διαδικασία διαλόγου και καταλήξαμε τελικά στην εκπόνηση αυτής της μελέτης, αυτών των προτάσεων που αφορούν τη συνταγματική Αναθεώρηση. Βασίζεται σε δύο βασικούς πυλώνες: Ο πρώτος πυλώνας - αναφέρω μόνο τους τίτλους - αφορά στην αναβάθμιση του πολιτικού συστήματος. Το πρώτο άρθρο που προτείνουμε να αλλάξει είναι η συνταγματική κατοχύρωση της μείωσης του αριθμού των Βουλευτών, από τριακόσιους σε διακόσιους. Η δεύτερη είναι η εκλογή όλων των Βουλευτών από μικρές εκλογικές περιφέρειες και τελικά να καταλήξουμε σε μονοεδρικές περιφέρειες. Η τρίτη πρόταση είναι η κατάργηση της λίστας Επικρατείας και η αντικατάσταση των Βουλευτών Επικρατείας από ομογενείς Βουλευτές. Αναφέρθηκα ήδη σε αυτό. Η τέταρτη αφορά την ανεξαρτησία της ψήφου των Βουλευτών. Ολοκληρώνω, κύριε Πρόεδρε. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Η πέμπτη αφορά τη σταθερή τετραετή κοινοβουλευτική θητεία. Η έκτη αφορά το όριο θητείας για όλους τους αιρετούς σε όλα τα επίπεδα. Η έβδομη αφορά την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος για την παιδεία. Η όγδοη αφορά την τοποθέτηση υπερκομματικών μόνιμων Υφυπουργών σε καίρια Υπουργεία, παραδείγματος χάρη, Εξωτερικών. Η ένατη αφορά την καθιέρωση επιστολικής ψήφου για τους απόδημους Έλληνες. Η δέκατη αφορά την αποσύνδεση της εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής. Η ενδέκατη αφορά την καθιέρωση ενός σταθερού εκλογικού συστήματος. Και η δωδέκατη αφορά το δικαίωμα του εκλέγεσθαι στα είκοσι.
Ολοκληρώστε παρακαλώ, κύριε Καράογλου.
Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε Ο δεύτερος πυλώνας έχει επτά συγκεκριμένες προτάσεις. Τις αναφέρω επιγραμματικά: Την κατάργηση της Βουλευτικής Ασυλίας. Την κατάργηση του νόμου περί ευθύνης Υπουργών. Τον σαφή διαχωρισμό της εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας, δηλαδή του ασυμβίβαστου της ταυτόχρονης ιδιότητας του Βουλευτού και του Υπουργού. Η τέταρτη πρόταση αφορά την εικοσιπενταμελή εξωκοινοβουλευτική κυβέρνηση. Η πέμπτη πρόταση αφορά εξεταστικές επιτροπές, στελεχωμένες από δικαστές. Η έκτη αφορά τον ουσιαστικό έλεγχο του «πόθεν έσχες» και η έβδομη τον ετήσιο έλεγχο στα οικονομικά των κομμάτων και τη μείωση του ορίου των εκλογικών δαπανών. Με αυτό τον τρόπο, θα κλείσω ευχόμενος, η συζήτηση για τη συνταγματική Αναθεώρηση να μας φέρει όλους να αρθούμε στο ύψος των περιστάσεων και να μην είναι, δυστυχώς, και αυτή μία άλλη ιστορία χαμένων ευκαιριών. Βέβαια, παράλληλα καταθέτω αυτό το βιβλίο μου με τίτλο «ΟΡΚΙΖΟΜΑΙ», που περιέχει το πόρισμα, το οποίο έχουμε κάνει και αφορά τις προτάσεις για αναθεώρηση.
Ευχαριστούμε τον κ. Καράογλου. Τον λόγο τώρα έχει ο κ. Μηταφίδης, Βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης του ΣΥΡΙΖΑ.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, σχεδόν στερεότυπα και μονότονα, αλλά και αποφασιστικά, ακούμε, τόσο τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, όσο και τον Πρωθυπουργό, κατά τις συναντήσεις τους με τους κορυφαίους πολιτειακούς παράγοντες της Ομοσπονδιακής Γερμανίας να επαναλαμβάνουν ότι οι αξιώσεις της χώρας μας από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου υπέστη τη λαίλαπα της τριπλής κατοχής, παραμένουν νομικά ενεργές και δικαστικά επιδιώξιμες. Για να μην αποτελεί, όμως, αυτό ένα σχήμα λόγου, πρέπει να κάνουμε ορισμένα βήματα και εμείς στη δική μας έννομη και ιδιαίτερα συνταγματική τάξη. Θέλω να γίνω συγκεκριμένος: Ξέρετε πολύ καλά ότι το άρθρο 28 του Συντάγματος αφορά τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας μας, τις σχέσεις της με τη διεθνή έννομη τάξη. Η Γερμανία, βέβαια, έχει φροντίσει, όπως ξέρετε, στο πλαίσιο αυτού, που ονομάζεται «δικαιοδοτική ασυλία», να μην υφίσταται την τιμωρία για τα εγκλήματα που διέπραξε το ναζιστικό καθεστώς, ενώ σύμφωνα με τις διεθνείς συμβάσεις, η σύγχρονη Γερμανία, η ενιαία μάλιστα, αποτελεί «καθολικό διάδοχο του Τρίτου Ράιχ» ως προς «το απλήρωτο αυτό άγος», για να χρησιμοποιήσω μία, κατά τη γνώμη μου, προσφιλή έκφραση του πρώην Υπουργού κ. Νίκου Χριστοδουλάκη. Θέλω να σας πω, ότι, στη διάρκεια των ακροάσεων, που είχαμε στην επιτροπή για τη διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών, της οποίας είχα την τιμή να είμαι Πρόεδρος, τέθηκε το θέμα της συμπλήρωσης του άρθρου 28 του Συντάγματος στην παράγραφο 1 με μία ερμηνευτική δήλωση, που θα σας διαβάσω στη συνέχεια. Επίσης, το αίτημα αυτό τέθηκε κατά το τελευταίο συνέδριο για τις γερμανικές οφειλές, που έγινε στη μαρτυρική Βιάννο τον περασμένο Σεπτέμβριο, όπως επίσης υπήρξε ένα υπόμνημα - φαντάζομαι ότι πρέπει να έχει πάει σε όλες τις Κοινοβουλευτικές Ομάδες - από την Πανελλήνια Ένωση Δικηγόρων για τη Διεκδίκηση των Γερμανικών Οφειλών, που από το 1997 δίνει τη νομική μάχη για τις λεγόμενες «ιδιωτικές» αξιώσεις, δηλαδή για την αποζημίωση των θυμάτων της ναζιστικής θηριωδίας και της τριπλής κατοχής. Θέλω να σας πω ότι, με την βοήθεια των νομικών της επιτροπής μας και διεθνολόγων, έχουμε καταλήξει στην παρακάτω διατύπωση, την οποία θα την καταθέσω στα Πρακτικά της Βουλής. Έχω κάνει και μία σχετική συζήτηση με τον εισηγητή του ΣΥΡΙΖΑ, συνταγματολόγο και έγκριτο νομικό κ. Γιώργο Κατρούγκαλο. Πιστεύω ότι εκφράζω την παμψηφία, θα έλεγα, της Βουλής πλην βέβαια, αυτών που καμαρώνουν ότι είναι κατάλοιπα από τη σπορά του ηττημένου ναζισμού - εννοώ την Χρυσή Αυγή - ότι θα έχει την αποδοχή όλων των πτερύγων. Μάλιστα, καθώς ελπίζουμε, προς το τέλος του μήνα θα έρθει, επιτέλους, προς συζήτηση στη Βουλή η έκθεση της Διακομματικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής διεκδίκησης των γερμανικών οφειλών. Στο άρθρο 28 παράγραφος 1 του εν ισχύι Συντάγματος να προστεθεί δεύτερο και τρίτο εδάφιο, με την ακόλουθη διατύπωση: «Οι γενικά παραδεδεγμένοι κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, καθώς και οι διεθνείς συμβάσεις από την επικύρωσή τους με νόμο και τη θέση τους σε ισχύ, σύμφωνα με τους όρους καθεμίας, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του εσωτερικού ελληνικού δικαίου και υπερισχύουν από κάθε άλλη αντίθετη διάταξη νόμου. Κανένας κανόνας του εθιμικού και συμβατικού Διεθνούς Δικαίου, ο οποίος ενσωματώνεται στην ελληνική έννομη τάξη, σύμφωνα με τη διάταξη του προηγούμενου εδαφίου, δεν έχει την ισχύ του παρόντος άρθρου, εφόσον συγκρούεται αποδεδειγμένα με κανόνα του αναγκαστικού Διεθνούς Δικαίου, κατά την έννοια του άρθρου 53 παράγραφος 1 της Σύμβασης της Βιέννης για το δίκαιο των Συνθηκών της 23ης Μαΐου 1969. Αποδεδειγμένη, κατά το προηγούμενο εδάφιο, θεωρείται η σύγκρουση ιδίως όταν η εφαρμογή του κανόνα οδηγεί στη ματαίωση των δικαιωμάτων, που προβλέπονται στα άρθρα 2 παράγραφος 1, 5 παράγραφος 1, 2, 10 και 20 παράγραφος 1 του Συντάγματος. Η εφαρμογή των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου και των διεθνών συμβάσεων στους αλλοδαπούς, τελεί πάντοτε υπό τον όρο της αμοιβαιότητας». Θέλω να σας πω ότι με την ιστορική απόφαση του ιταλικού Συνταγματικού Δικαστηρίου τον Οκτώβριο του 2014 για περιπτώσεις εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, όπως αυτά που διέπραξε η Βέρμαχτ, δεν ισχύει το καθεστώς της «ετεροδικίας», που απολαύει και εφαρμόζει για τον εαυτό του το γερμανικό κράτος, για να απεμπολήσει τις ευθύνες που του οι αποδόθηκαν μέσα από διεθνείς συμβάσεις. Θέλω, επίσης, να θυμίσω ότι αντίστοιχη διάταξη υπάρχει στο Ομοσπονδιακό Σύνταγμα της Ελβετίας. Είναι το άρθρο 139 παράγραφος 3. Ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε. Τον λόγο έχει ο κ. Καρασμάνης, Βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας του Νομού Πέλλας.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, δεν νομίζω να υπάρχει αμφιβολία ότι η αναθεώρηση του Συντάγματος αποτελεί κορυφαία θεσμική διαδικασία και τεράστιας σημασίας μεταρρυθμιστική τομή, που πρέπει να στοχεύει στη μέγιστη βελτίωση των δομών και της ποιότητας της δημοκρατίας και του κράτους. Συνεπώς, προϋποθέτει μία ουσιαστική συζήτηση, σε συναινετικό κλίμα. Υπάρχει αυτό το κλίμα σήμερα, μετά την ψήφιση - και με τον τρόπο που επετεύχθη - της εθνικά επιζήμιας Συμφωνίας των Πρεσπών; Συνηγορούν για ένα τέτοιο κλίμα, το λαϊκό αίσθημα και το Κοινοβούλιο, με όσα πρωτοφανή αυτή την περίοδο συμβαίνουν; Εν μία νυκτί μεταγραφές, διάλυση κομμάτων, μία εικόνα ιλαροτραγική, που προβληματίζει και εξοργίζει τον ελληνικό λαό. Τι είδους συναίνεση μπορεί να υπάρξει για την αναθεώρηση του άρθρου 3, που αφορά την Εκκλησία, όταν η Κυβέρνηση μεθοδεύει και φέρνει προτάσεις πριν από τέσσερις μήνες, για δήθεν ρυθμίσεις στις σχέσεις Κράτους - Εκκλησίας; Η Εκκλησία πρέπει να αφεθεί να εκπληρώνει απρόσκοπτα την αποστολή της. Συνεπώς, καμμία αναθεώρηση του άρθρου 3 δεν χρειάζεται και αφήστε τις προφάσεις εν αμαρτίαις περί ουδετερότητας και δήθεν ανάγκη προστασίας της θρησκευτικής ελευθερίας. Αυτή την κατοχυρώνει απόλυτα το άρθρο 13 που, επίσης, εγγυάται και την ίση αντιμετώπιση όλων των θρησκειών από το κράτος, όπως απόλυτα τη σεβόμαστε και εμείς, αλλά χωρίς να βάζουμε σε δεύτερη μοίρα την ιστορία, τις παραδόσεις μας και τη συντριπτική πλειονότητα -95% - των Ελλήνων, που είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Δεν απειλεί η Εκκλησία το Κράτος. Το Κράτος απειλεί την Εκκλησία με το προσύμφωνο, που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός προ τετραμήνου. Απειλεί τους ιερείς μας ,που τιμούν το σχήμα και την αποστολή τους, που είναι στήριγμα και αρωγοί στις τοπικές κοινωνίες. Η Κυβέρνηση είναι αυτή, που θέλει να τους εξαιρέσει από την ενιαία αρχή πληρωμών να τους μετατρέψει σε ένα είδος ιδιωτικών υπαλλήλων και να ανοίξει δέκα χιλιάδες θέσεις, με το δέλεαρ των προεκλογικών προσλήψεων. Μόνο που, η Εκκλησία δεν είναι εταιρεία. Είναι αυτή που στην μακραίωνη ιστορία της στήριξε το πατριωτικό συναίσθημα των Ελλήνων και βοήθησε το έθνος σε δύσκολες περιστάσεις. Και σήμερα, εν μέσω αυτής της δραματικής οικονομικής κρίσης, πρωτοστατεί με το φιλανθρωπικό της έργο, κάνοντας πράξη την πεμπτουσία της χριστιανικής πίστης, που είναι η αγάπη και η αλληλεγγύη. Δεν ανταγωνίζεται η Εκκλησία το Κράτος, αλλά το συμπληρώνει στο κοινωνικό έργο, όταν η πολιτεία αδυνατεί ή ολιγωρεί. Ελάτε στην Πέλλα να διαπιστώσετε το τεράστιο φιλανθρωπικό έργο, που επιτελεί η Μητρόπολή μας. Γι' αυτό και η θέση της Νέας Δημοκρατίας, που έχει διατυπωθεί εμφατικά από τον Πρόεδρο του κόμματος είναι ξεκάθαρη. Δεν θα επιτρέψουμε να διώξετε τους ιερείς μας από το δημόσιο. Και η αξιοποίηση της εκκλησιαστικής περιουσίας θα γίνει, με αποκλειστικό γνώμονα, την ενίσχυση του κοινωνικού έργου. Τελεία και παύλα, λοιπόν, είμαστε κάθετα αντίθετοι σε οποιαδήποτε αναθεώρηση του άρθρου 3, γιατί αυτό μόνο κακό κάνει στο έργο της Εκκλησίας. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έχουμε ένα άλλο μείζον θέμα στο άρθρο 16. Ασφαλώς και στηρίζουμε την πλήρη αυτονομία των δημοσίων ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και αυτά είναι που μας ενδιαφέρουν πρωτίστως, αλλά με πραγματική ακαδημαϊκή ελευθερία και όχι όπως τη βιώνουμε σήμερα, με την ασυδοσία περιθωριακών στοιχείων, που ατιμωρητί και με επίκληση του ασύλου αλωνίζουν, ασχημονούν, καταστρέφουν, βιαιοπραγούν, σε βάρος ακόμα κατά πανεπιστημιακών δασκάλων, με εγκληματικές πράξεις. Όμως, γι' αυτή την κατάντια έχει δεσμευθεί ο Πρόεδρός μας, Κυριάκος Μητσοτάκης ότι ένα από τα πρώτα νομοθετήματα, που θα φέρει η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, θα είναι η κατάργηση αυτού του ασύλου. Ήρθε η ώρα να λειτουργήσουν επιτέλους και στη χώρα μας ιδιωτικά πανεπιστήμια. Όταν εκατοντάδες χιλιάδες συμπολίτες μας εμπιστεύονται την ιδιωτική εκπαίδευση στο νηπιαγωγείο, το δημοτικό, στο γυμνάσιο, στο λύκειο, με ποια λογική, τους στερούμε αυτό το δικαίωμα στο πανεπιστήμιο, στέλνοντας στο εξωτερικό δεκάδες χιλιάδες νέα παιδιά, για να σπουδάσουν σε ιδιωτικά πανεπιστήμια και πιθανόν πολλά απ' αυτά θα μείνουν για πάντα εκεί; Ξέρετε ότι υπάρχει από διετίας έκθεση της Εθνικής Τράπεζας, που συμπεραίνει ότι η χώρα μας, σε μια σειρά μεταρρυθμίσεων και αναβαθμίσεων μπορεί να αναδειχθεί σε ένα διεθνές κέντρο ανωτάτης εκπαίδευσης, που θα αποφέρει πολλά δισεκατομμύρια σε διάστημα δεκαετίας. Σε τέτοιες γενναίες μεταρρυθμίσεις στοχεύουμε και γι' αυτό επιμένουμε ανυποχώρητα στην ανάγκη αλλαγών του άρθρου 16. Όπως, μέχρι τέλους, θα επιμένουμε στις θέσεις μας για την απόλυτα αναγκαία αναθεώρηση του άρθρου 24, ώστε να προστατέψουμε το περιβάλλον από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, δηλαδή από τη μεγαλύτερη απειλή, που αντιμετωπίζει μακροπρόθεσμα η χώρα μας, όπως και ολόκληρος ο πλανήτης, ακόμα και η ίδια η επιβίωση της ανθρωπότητας. Το επιβεβαιώνουν εκθέσεις από δεκάδες συμβούλια και συνέδρια του ΟΗΕ, διεθνείς διασκέψεις και έχει απασχολήσει σοβαρά και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Γι' αυτό και εμείς, ως προηγούμενη κυβέρνηση, με την επιβεβλημένη ευαισθησία, προβλέψαμε και πετύχαμε το μέτρο Μ17 με 200 εκατομμύρια για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής - αλλά δυστυχώς, το μέτρο αυτό, η σημερινή Κυβέρνηση το κατήργησε - καθώς και το μέτρο Μ8, με τα 250 εκατομμύρια για την προστασία των δασών. Όμως κι αυτά τα χρήματα παραμένουν και λιμνάζουν στα ταμεία των Βρυξελλών. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Ταυτόχρονα, πρέπει να αλλάξει στην ερμηνευτική δήλωση ο ορισμός του δάσους και να συμβαδίσει, σύμφωνα με αυτά που ορίζουν οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί. Μου κάνει μεγάλη εντύπωση που, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης δεν πρότεινε αυτή την αλλαγή. Δεν έχω τον χρόνο να το αναλύσω. Όσον αφορά στο άρθρο 56, που θέλετε να καθιερώσει τον πρωτάκουστο περιορισμό στις τρεις θητείες για τους Βουλευτές, έχω να πω ότι τις θητείες τις ορίζει για κάθε Βουλευτή ο λαός. Η πρόταση αυτή είναι λαϊκίστικη, είναι αντιδημοκρατική και κυρίως αντισυνταγματική. Το Σύνταγμα και οι διατάξεις ορίζουν μόνο τις θητείες του Προέδρου της Δημοκρατίας και των οργάνων της εκτελεστικής εξουσίας. Μάλιστα, στο θέμα της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας είναι εκ των ων ουκ άνευ η αναγκαιότητα να αποδεσμευθεί από την διάλυση της Βουλής, για να έχουμε πολιτική σταθερότητα, βασική προϋπόθεση της οποίας είναι οι επενδύσεις και η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. Μπροστά, λοιπόν, σ' αυτή την ιστορική διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος, καλούμαστε να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων, να αναλάβουμε τις ευθύνες μας απέναντι στην κοινωνία, στις παραδόσεις μας, στους θεσμούς μας, με μια λέξη στην πατρίδα μας. Οι προτάσεις που κατέθεσε η Νέα Δημοκρατία είναι προτάσεις σύγχρονες, ρεαλιστικές, προσαρμοσμένες στις τοπικές, στις ευρωπαϊκές και στις διεθνείς συνθήκες. Γι' αυτό μας καλεί να τις υπερψηφίσουμε. Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε, για την ανοχή του χρόνου.
Ευχαριστούμε τον κ. Καρασμάνη. Ο κ. Θραψανιώτης, Βουλευτής Λασιθίου του ΣΥΡΙΖΑ, έχει τον λόγο για επτά λεπτά.
Επιτρέψτε μου να προσυπογράψω την πρόταση του συναδέλφου κ. Τριαντάφυλλου Μηταφίδη για την διεκδίκηση των γερμανικών αποζημιώσεων. Είναι υποχρέωσή μας. Ταυτόχρονα, θα αποτελέσει και ηθική δικαίωση των θυμάτων της γερμανικής κατοχής. Η αναθεώρηση του Συντάγματος, οι αλλαγές που προτείνονται και συζητούμε σήμερα, αλλά και τις επόμενες μέρες, αποτελούν κορυφαία διαδικασία, που αποσκοπεί στην προσαρμογή του βασικού νόμου της χώρας στις νέες συνθήκες, ώστε να εναρμονιστεί για να ανταποκριθεί στις σύγχρονες ανάγκες. Αυτή η προσαρμογή, για να είναι επιτυχής και αποτελεσματική, πρέπει να βασίζεται σε μια ουσιαστική συζήτηση και μέσα στην κοινωνία να αποτυπώνει και να ενσωματώνει τα αιτήματα και τις ανησυχίες της. Αυτό ακριβώς συνέβη με τη δημόσια συζήτηση, που προηγήθηκε όπου συμμετείχε με διάφορες προτάσεις και ιδέες σημαντικό μέρος του πληθυσμού, μέσω των φορέων, αλλά και μεμονωμένων ατόμων, μια διαδικασία, η οποία δυστυχώς δεν έγινε αντιληπτή από ορισμένους, που κόπτονται για τη δημοκρατία. Είναι σημαντικό ότι η προτεινόμενη αναθεώρηση επιχειρείται μετά από μια περίοδο κρίσης και περιδίνησης της χώρας, που οδήγησε ουσιαστικά, στη χρεοκοπία της και παρέσυρε ταυτόχρονα το ίδιο το πολιτικό σύστημα, που την δημιούργησε. Πρόκειται για μια κρίση, που εκδηλώθηκε με καταστροφικά οικονομικά αποτελέσματα για την πλειοψηφία του πληθυσμού, τα αίτια της οποίας ήταν όμως βαθύτερα, μια κρίση με έκδηλα τα αξιακά χαρακτηριστικά, κρίση αξιών και προπάντων, με ταξικές επιπτώσεις και προεκτάσεις. Αυτά ακριβώς τα χαρακτηριστικά αποσκοπούν στη διαστρωμάτωση της κοινωνίας ή απλά τη διεύρυνση των ανισοτήτων μεταξύ πλουσίων και φτωχών γεγονός, που αναδεικνύει ο σημερινός καταμερισμός, όταν το 82% του πλούτου ανήκει στο 1% του πληθυσμού, σε παγκόσμια κλίμακα. Βασικός στόχος των προτάσεων του ΣΥΡΙΖΑ, μέσω της διαδικασίας αναθεώρησης, είναι η θωράκιση και η προάσπιση των δικαιωμάτων των ασθενέστερων κοινωνικά ομάδων, που αποτελούν και την πλειοψηφία του πληθυσμού. Η κατοχύρωση του δικαιώματος των πολιτών στην καθολική πρόσβαση στο δημόσιο σύστημα υγείας, τον δημόσιο χαρακτήρα της παιδείας, τον περιορισμό της αυθαιρεσίας του πολιτικού συστήματος, με την κατάργηση του άρθρου 86 περί ευθύνης Υπουργών, τη συνταγματική κατοχύρωση για την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά και του νερού ως δημόσιου αγαθού, αποτελούν προτεραιότητα. Σε ό,τι αφορά στις σχέσεις Κράτους - Εκκλησίας, οι διακριτοί ρόλοι αποτελούν προϋπόθεση για την αρμονική συνύπαρξη και τη διαχείριση των του οίκου τους. Τόσο η περίοδος των μνημονίων, όσο και η περίοδος της «ανάπτυξης», που προηγήθηκε, έχουν πλουτίσει την εμπειρία της κοινωνίας, σχετικά με τις αδυναμίες του πολιτικού μας συστήματος και τις ανάγκες που δεν μπόρεσαν να απαντηθούν. Το κυριότερο χαρακτηριστικό είναι η απουσία ουσιαστικού κοινωνικού ελέγχου, σε όλο το εύρος των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών λειτουργιών του κράτους και η αυθαιρεσία όσων ασκούσαν την πολιτική και οικονομική εξουσία. Συγχρόνως, η συμμετοχή της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η εκχώρηση νομοθετικών πολιτικών, οικονομικών αρμοδιοτήτων σε υπερεθνικά όργανα δημιουργούν ένα πολύ σημαντικό κενό δημοκρατικής νομιμοποίησης σε αποφάσεις πολύ μακρινών και αδιαφανών κέντρων. Σε αυτό πρέπει να προσθέσουμε και τα προβλήματα παγκόσμιας εμβέλειας, που δυναμικά κάνουν την παρουσία τους στην καθημερινότητά μας, όπως η προσφυγική κρίση, που μόνο συγκυριακή δεν είναι ή η απειλή της κλιματικής αλλαγής και οι απορρυθμίσεις, που προκαλούνται απ' αυτήν. Σε όλη την περίοδο, που μεσολάβησε από την προηγούμενη Αναθεώρηση, τα κοινωνικά αγαθά γνώρισαν μια άνευ προηγουμένου επίθεση, με στόχο τον έλεγχο και την εμπορευματοποίηση βασικών ανθρώπινων και κοινωνικών αναγκών. Χαρακτηριστική είναι η σύγκρουση στην προηγούμενη απόπειρα συνταγματικής Αναθεώρησης, που δεν ολοκληρώθηκε, για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Σήμερα, λαμβάνοντας υπόψη όλη την προηγούμενη περίοδο, πρέπει να ενισχύσουμε την προστασία των κοινωνικών αγαθών, αυτών που, ως κοινωνία έχουμε συμφωνήσει ότι πρέπει να έχουν δημόσιο και κοινωνικό χαρακτήρα. Οι πιέσεις για τον ιδιωτικό έλεγχο αυτών των αγαθών είναι μια διεθνής τάση, που έχει προκαλέσει τεράστιες συγκρούσεις σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη και στη συντριπτική τους πλειοψηφία, έχουν προκαλέσει φτωχοποίηση των κοινωνιών, υποβάθμιση των υπηρεσιών και κυρίως, αποκλεισμό μεγάλων κομματιών του πληθυσμού από την πρόσβαση σ' αυτά τα αγαθά. Απέναντι σ' αυτήν τη διεθνή αντιπαράθεση πολιτικών πρέπει να θωρακίσουμε την προστασία των κοινωνικών αγαθών στη χώρα μας. Δεν είναι εύκολο ή μήπως είναι, να αντιληφθούμε έναν κόσμο, όπου η πρόσβαση στο πόσιμο νερό θα είναι δύσκολη έως αδύνατη, για όλο και μεγαλύτερους πληθυσμούς; Και όμως, αυτή είναι μια πραγματικότητα, σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Στην Ελλάδα των μνημονίων, παραδείγματος χάριν, έχουμε ζήσει την ενεργειακή φτώχεια και τις μαζικές διακοπές ρεύματος, ιδίως την εποχή που το αβάσταχτο χαράτσι επιβάρυνε τους λογαριασμούς του ρεύματος. Αγαθά, που είναι αναγκαία για την επιβίωση ή την κοινωνική συνοχή, πρέπει να βρίσκονται υπό δημόσιο έλεγχο και να διασφαλίζεται η πρόσβαση σ' αυτά. Αντίστοιχα, περιοχές ευαίσθητες, όπως οι αιγιαλοί και οι παραλίες, οι όχθες ποταμών και λιμνών, καθώς και τα λιμάνια, πρέπει να μπορούν να είναι προσβάσιμα σε όλους. Σε μια χώρα, όπως η Ελλάδα, που ταυτίζεται με τη θάλασσα και αποτελεί βασικό στοιχείο της οικονομικής και κοινωνικής ζωής, είναι ανάγκη να διατηρήσουμε και να προστατεύσουμε τον δημόσιο χαρακτήρα αυτών των περιοχών. Κοινά αγαθά είναι, επίσης, οι αρχαιολογικοί χώροι, αλλά και οι οικολογικά ευαίσθητες περιοχές, που αποτελούν την κοινή μας κληρονομιά, που πρέπει να παραδώσουμε αλώβητοι στις επόμενες γενιές, να την προστατεύσουμε από λογικές άγριας οικονομικής εκμετάλλευσης. Και εδώ, στην προστασία του πολιτιστικού και φυσικού περιβάλλοντος, ο ρόλος του κράτους πρέπει να ενισχυθεί συνταγματικά. Θα ήθελα να προσθέσω άλλο ένα, πολύ σημαντικό στοιχείο, που παίζει καθοριστικό ρόλο πια στη ζωή μας. Η πρόσβαση στο διαδίκτυο και στην πληροφορία. Βλέπουμε τη συμπεριφορά αυταρχικών καθεστώτων, που με κάθε τρόπο προσπαθούν να ελέγξουν την πληροφόρηση, επιβάλλοντας απαγορεύσεις και αθέμιτους ελέγχους. Από την άλλη, οι σύγχρονες ανάγκες κάνουν απαραίτητη την ελεύθερη και ασφαλή πρόσβαση στο διαδίκτυο και το κράτος πρέπει να αναλάβει την ευθύνη, για να διασφαλίσει αυτό το νέο δικαίωμα. Είναι επιτακτική ανάγκη να μας προβληματίσει η εξέλιξη της τεχνολογίας σε ό,τι αφορά την τεχνητή νοημοσύνη και τις επιδράσεις της. Τελευταίο, αν και ιδιαίτερα σημαντικό, είναι η καθιέρωση της απλής αναλογικής, η θέσπιση της οποίας δημιουργεί τις προϋποθέσεις για συγκλίσεις, αλλά και για έλεγχο, που αποτελεί βασική προϋπόθεση για την καταπολέμηση της διαπλοκής. Σε συνδυασμό με την αλλαγή του περιβόητου άρθρου 86, το πολιτικό σύστημα εξοπλίζεται με δυο ισχυρά όπλα, για να απαλλαγεί από το άγος της διαφθοράς, που τόσο μας έχει κοστίσει. Ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε τον κ. Θραψανιώτη. Τρεις Βουλευτές έμειναν να μιλήσουν, για να ολοκληρώσουμε τη συνεδρίασή μας. Είναι ο κ. Αμυράς, ο κ. Συντυχάκης και ο κ. Ηγουμενίδης. Ο κ. Αμυράς, Ανεξάρτητος Βουλευτής Β΄ Αθήνας, έχει τον λόγο για επτά λεπτά.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε, Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η χώρα χρειάζεται ένα λειτουργικό Σύνταγμα, ανοιχτό στον κόσμο και τις εξελίξεις και ταυτοχρόνως στιβαρό και αποτελεσματικό, ώστε να αποφεύγονται αμφισημίες και άνοιγμα παραθύρων για αυθαίρετη νομοθέτηση. Η αναθεωρητική πρόταση της Πλειοψηφίας, δυστυχώς, αποδεικνύεται κατώτερη των περιστάσεων και των πραγματικών αναγκών της χώρας. Δεν αναφέρομαι μόνο στην ελαφρότητα, με την οποία προσέγγισε το ζήτημα της Αναθεώρησης, με τις επιτροπές γειτονιάς, αλλά και το δημοψήφισμα που δεν έγινε ποτέ για τις διατάξεις προς αναθεώρηση. Ενδεικτικό του γεγονότος ότι η κυβερνητική, στην ουσία, πρόταση για την Αναθεώρηση κλείνει τα μάτια στην ανάγκη και την πρόκληση των καιρών, είναι ότι έχει στηλώσει τα πόδια απέναντι και εναντίων των ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, μια επιλογή, που έχουν υιοθετήσει σχεδόν όλες οι χώρες του κόσμου, εκτός από τη δική μας. Πρόκειται για μια κλειστοφοβική Αναθεώρηση. Το Σύνταγμα δεν είναι μόνο λέξεις. Είναι ο υπέρτατος νόμος του κράτους, σύμφωνα με τους ορισμούς του οποίου, πρέπει να συμμορφώνονται όλα τα υπόλοιπα νομοθετήματα. Είναι ο φύλακας του πολιτεύματος, των δικαιωμάτων, των θεσμών και της δημοκρατίας. Δυστυχώς, όμως, έχουμε δει την Κυβέρνηση, την ίδια ώρα που επικαλείται το Σύνταγμα, την ίδια ώρα και να το παραβιάζει, γεγονός που επικυρώνεται και από τις αποφάσεις των ανωτάτων δικαστηρίων της χώρας. Να σας θυμίσω την αντισυνταγματικότητα του νόμου Κατρούγκαλου για τις περικοπές συντάξεων και την κατάργηση των δώρων, το άρθρο 2 του νόμου Παππά για τις τηλεοπτικές άδειες ή το νόμο Μπαλτά για την επιλογή διευθυντικών στελεχών στην παιδεία. Ας έρθω, όμως, στο άρθρο 16, δηλαδή στην απαγόρευση ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων στη χώρα μας. Δεν περιλαμβάνεται στις αναθεωρητικές προτάσεις της Πλειοψηφίας και εδώ βεβαίως, είναι που λες ότι κλείνει τα μάτια στην πραγματικότητα. Έχουμε ιδιωτικούς παιδικούς σταθμούς, έχουμε ιδιωτικά νηπιαγωγεία, έχουμε ιδιωτικά δημοτικά σχολεία, έχουμε ιδιωτικά γυμνάσια, έχουμε ιδιωτικά λύκεια, έχουμε ιδιωτικά κολέγια, τα ιδιωτικά πανεπιστήμια πείραξαν την Κυβέρνηση; Να επισημάνω ότι ήδη, λειτουργούν ιδιωτικά πανεπιστήμια ως κολέγια, που συνεργάζονται με ξένα πανεπιστήμια και δίνουν πτυχία, τα οποία η Ελλάδα υποχρεούται και αναγνωρίζει. Έχουμε, λοιπόν, το οξύμωρο: να αναγνωρίζονται τα επαγγελματικά δικαιώματα και να μην αναγνωρίζονται οι φορείς τους. Γιατί να φεύγουν στο εξωτερικό διδάσκοντες και νέοι φοιτητές; Γιατί να μην δίνεται η δυνατότητα στη χώρα μας να γίνει ένας πόλος έλξης φοιτητών της αλλοδαπής; Προτείνω, λοιπόν, να αφήσουμε την εσωστρέφεια και να στραφούμε σε επιτυχημένες παγκόσμιες πρακτικές, που θα ενισχύσουν την πανεπιστημιακή εκπαίδευση στο σύνολό της, θα αυξήσουν την άμιλλα γνώσης, προς όφελος, βεβαίως, των δημοσίων πανεπιστημίων, της κοινωνίας και ιδιαιτέρως, των νέων ανθρώπων. Έρχομαι στο άρθρο 32 παράγραφος 4, που αφορά στην αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από τον βίο της εκάστοτε υπάρχουσας Βουλής. Πρόκειται για μια πρόταση Αναθεώρησης, που είναι σαφώς αποτέλεσμα της πρόσφατης ιστορίας, στα τέλη δηλαδή του 2014, μιας περιόδου αμαύρωσης του κοινοβουλευτισμού, με ανυπόστατες κατηγορίες για χρηματισμό Βουλευτών, τοξικότητα και ακραία πόλωση. Ήταν η εποχή, που η εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας χρησιμοποιήθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ τότε, για να πέσει η κυβέρνηση, έχοντας ως όχημα την εκλογή του Προέδρου. Ζητούμενο, λοιπόν, στην πολιτική ζωή είναι η σταθερότητα. Ήδη, βλέπουμε ότι η πολιτική ανασφάλεια και η μακρά προεκλογική περίοδος έχουν άμεσο αντίκτυπο και στο οικονομικό περιβάλλον, με τους φόβους και τις επιφυλάξεις για την πορεία της χώρας να εκφράζονται ανοικτά απ' όλες τις πλευρές. Ας κάνουμε, λοιπόν, ένα βήμα για τη μελλοντική κατοχύρωση της πολιτικής σταθερότητας, αποσυνδέοντας την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάρκεια του βίου της εκάστοτε Βουλής. Θα έλεγα, βέβαια, ότι η παρούσα πρόταση δεν μου φαίνεται αρκετά λειτουργική και είναι χρονοβόρα, με το εξάμηνο που προβλέπει. Θα ήθελα, όμως, να αναφερθώ και στο άρθρο 24, που δεν αγγίζει η αναθεωρητική πρόταση. Το άρθρο 24 αφορά στο περιβάλλον και στην προστασία του. Δεν μπορώ να καταλάβω τη μη αναθεώρηση και ενίσχυση του εν λόγω άρθρου, με στόχευση την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, τη διαχείριση των υδατικών πόρων και την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Προσωπικά, θεωρώ ύψιστη προτεραιότητα ενός σύγχρονου κράτους την προστασία του περιβάλλοντος, το οποίο δυστυχώς στην Ελλάδα κακοποιείται διαχρονικώς και διακομματικώς. Άρθρο 86 περί ευθύνης Υπουργών ή - εάν θέλετε - περί μη ευθύνης Υπουργών, όπως είχε καταντήσει και όπως στην ουσία χρησιμοποιούνταν. Είμαι θετικός ως προς την κατάργηση της παραγράφου 3 για την αποσβεστική προθεσμία άσκησης δίωξης από τη Βουλή για Υπουργούς και για την αναστολή της δίωξης. Να πάψουν οι Υπουργοί και οι Βουλευτές, όπως υπάρχει πρόβλεψη στο άρθρο 62, να ξεφεύγουν από τη δικαιοσύνη. Ό,τι ισχύει για κάθε πολίτη, το ίδιο πρέπει να ισχύει και για τους αιρετούς. Έτσι μόνο θα αρχίσει η σταδιακή υποχώρηση της καχυποψίας - δικαιολογημένης, θα πω εγώ - των πολιτών έναντι των πολιτικών. Με βρίσκουν, επίσης, σύμφωνο οι προτάσεις, που αφορούν στη σύσταση δυο εξεταστικών επιτροπών ανά περίοδο, με πρωτοβουλία της μειοψηφίας του Κοινοβουλίου, δηλαδή των 2/5. Αυτό είναι το άρθρο 68. Επίσης, με βρίσκει σύμφωνο η μη διατήρηση της βουλευτικής ασυλίας, παρά μόνο για αδικήματα, που σχετίζονται άμεσα με την άσκηση των βουλευτικών καθηκόντων. Άρθρο 62. Θα υπερψηφίσω την αναθεώρηση της παραγράφου 2 του άρθρου 5 για την κατοχύρωση της ελευθερίας, χωρίς διάκριση φύλου, ταυτότητας φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού, πλέον της εθνικότητας, της φυλής, της γλώσσας και των θρησκευτικών ή πολιτικών πεποιθήσεων. Πρόκειται δηλαδή εκ των ων ουκ άνευ για ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας και προσωπική ελευθερία. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, καλό είναι να επισημάνουμε ότι η συνταγματική Αναθεώρηση δεν θα λύσει τα προβλήματα της χώρας. Το Σύνταγμα είναι η νομική ασπίδα, η νομική βάση της χώρας και των θεσμών της δημοκρατίας. Ωστόσο, η δουλειά που πρέπει να γίνει, κυρίως από τους πολιτικούς, είναι στο πεδίο της οικονομίας, της δημόσιας διοίκησης, της κοινωνίας και της δικαιοσύνης. Εδώ είναι, που πρέπει ο πολιτικός κόσμος να βάλει όλες του τις δυνάμεις και να θέσει ως πρώτη προτεραιότητα την αντιμετώπιση της μικρής και μεγάλης διαφθοράς, τη γραφειοκρατία, την καθυστέρηση στην απονομή της δικαιοσύνης, που καμμιά φορά αγγίζει τα όρια της αρνησιδικίας, αλλά και τις προκλήσεις του μέλλοντος, που όμως είναι ήδη παρούσες και αναφέρονται κυρίως, στην ταχύτητα και την εξέλιξη των νέων τεχνολογιών. Το διαδίκτυο δεν πέρασε από κανένα Υπουργικό Συμβούλιο και από καμμία κυβέρνηση του κόσμου. Το ανέπτυξαν μηχανικοί και επιστήμονες πληροφορικής. Η πολιτική, τελευταία, βλέπουμε συνήθως να μένει πίσω από τις εξελίξεις και να προσπαθεί, εκ των υστέρων, να ρυθμίσει ή να παρέμβει σε νέες πραγματικότητες, τις οποίες δεν κατανοεί. Η βιοηθική και η βιοτεχνολογία είναι τομείς επίσης, που αλλάζουν τη θέση του ατόμου μέσα στο πολύπλοκο και παγκοσμιοποιημένο οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον, με τρόπους που, ούτε αντιλαμβάνεται ο πολίτης ούτε μπορεί να ελέγξει ούτε μπορεί να διαμορφώσει ούτε κατ' ελάχιστον. Και εδώ, η πολιτική έρχεται δεύτερη. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θα επιθυμούσα μια πιο τολμηρή, πιο διεισδυτική, πιο έξυπνη και αποτελεσματική Αναθεώρηση του Συντάγματός μας, που να απελευθερώνει δυνάμεις και να θωρακίζει την αρχή της καθολικής πρόσβασης των πολιτών στα αγαθά της κοινής προσπάθειας, με υποχρεώσεις και δικαιώματα, όπως αρμόζει σε κάθε πολίτη. Συνεπώς, η επόμενη Βουλή, η Αναθεωρητική, θα έχει πολλή δουλειά, καθώς θα είναι εκείνη που θα δώσει συγκεκριμένη κατεύθυνση και περιεχόμενο στις διατάξεις, που η παρούσα Βουλή προτείνει. Για να το επιτύχει, λοιπόν, χρειάζεται συναίνεση, καθαρό μυαλό και υπευθυνότητα από την παρούσα Βουλή. Σας ευχαριστώ.
Ευχαριστούμε, κύριε Αμυρά. Τον λόγο έχει ο κ. Συντυχάκης, Βουλευτής Ηρακλείου του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, για επτά λεπτά.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι, όσες αναθεωρήσεις και αν γίνουν, όσο κι αν βαφτιστούν ως εκσυγχρονιστικές, δημοκρατικές, συμμετοχικές - έννοιες λάστιχο - η ουσία της αποστολής του αστικού Συντάγματος δεν αλλάζει. Η όποια φαινομενικά κατοχυρωμένη ισότητα και ελευθερία των μαζών στο αστικό Σύνταγμα διακόπτεται, εκεί που αρχίζουν να θίγονται τα ιερά και όσια του κεφαλαίου, όταν αισθάνεται την απειλή της λαϊκής αμφισβήτησης. Πέρα από τις όποιες επικοινωνιακές προεκλογικές σκοπιμότητες, οι συνταγματικές αλλαγές που προωθούνται, λειτουργούν με τις σχετικές προτροπές του Συνδέσμου Ελλήνων Βιομηχάνων, ως μοχλό για διεργασίες στο πολιτικό σύστημα, ως πεδίο συγκλίσεων ανάμεσα σε αστικές πολιτικές δυνάμεις, για τη διαμόρφωση μελλοντικών κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών, χωρίς να απειλείται η κυβερνητική πολιτική σταθερότητα από τη λαϊκή θέληση για κοινωνικές ανατροπές. Στόχος είναι η συνταγματοποίηση των μνημονίων και όχι η απαλλαγή από αυτά, η γρήγορη προσαρμογή του αστικού κράτους στις σύγχρονες ανάγκες των επιχειρηματικών ομίλων, η θωράκιση της κερδοφορίας και της εξουσίας τους. Δεν είναι τυχαία η προτροπή του ΣΕΒ από τα μέσα του 2017- για να μην πάω πιο πίσω, στο 2014- όπου μιλούσε για ένα Σύνταγμα φιλικό προς την επιχειρηματικότητα. Ο ΣΥΡΙΖΑ, λοιπόν, βγάζει μια ακόμα εκδούλευση για λογαριασμό της αστικής τάξης και του κεφαλαίου στη χώρα μας. Με δημοκρατικοφανή συνθήματα περί προοδευτισμού, εμβάθυνσης της δημοκρατίας και της προάσπισης των κοινωνικών δικαιωμάτων, επιδιώκει την αθώωση του καπιταλισμού, την ανάκτηση της αξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος, που υπηρετεί τη δικτατορία των λίγων στα μάτια του λαού, ως σύστημα, που τάχα, εξυγιαίνεται και ηθικοποιείται, ως προσπάθεια ξεπλύματος του συστήματος από τη σαπίλα, όπως τη ζούμε τελευταία, με το άθλιο παιχνίδι των κοινοβουλευτικών μεταγραφών, τις ωμές παρεμβάσεις της αμερικανικής πρεσβείας και διαφόρων - εντός και εκτός χώρας - μηχανισμών και μυστικών υπηρεσιών, για να εξυπηρετηθούν τα σχέδια του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, του ΝΑΤΟ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα σκάνδαλα, οι μίζες, η εξαγορά, η διαπλοκή, με το πολιτικό προσωπικό, που αποτελούν και βασικά συστατικά λειτουργίας στην οικονομία της αγοράς, του ανταγωνισμού μεταξύ μονοπωλιακών ομίλων. Για να δούμε όμως τι αντίκρισμα έχει αυτή η εμβάθυνση της δημοκρατίας με την παρούσα Αναθεώρηση. Στο ισχύον Σύνταγμα, η όποια αναγνώριση κοινωνικών δικαιωμάτων κατοχυρώνεται «όπως ο νόμος ορίζει». Έτσι λέει το Σύνταγμα. Το Σύνταγμα μπορεί να διακηρύσσει το δικαίωμα στην εργασία, στην κατοικία, στην απεργία, το δικαίωμα του συναθροίζεσθαι και άλλα πολλά, αλλά στην πράξη κανένα από αυτά τα δικαιώματα δεν ισχύει. Απέναντι στη μόνιμη και σταθερή δουλειά για όλους, το σύστημα θρέφει στρατιές ανέργων και προκρίνει συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Αντί να φορολογηθεί το κεφάλαιο και να καταργηθούν τα προνόμιά του, επιβάλλει τον ΕΝΦΙΑ και άλλα χαράτσια, φόρους, τέλη στα λαϊκά νοικοκυριά και τα λαϊκά σπίτια κατάσχονται. Αντί για την ενίσχυση των κατεξοχήν κοινωνικών αγαθών της παιδείας, της υγείας, της πρόνοιας, της κοινωνικής ασφάλισης, με αποκλειστική ευθύνη του κράτους, αυτά παραδίδονται βορά στα χέρια των ιδιωτών, μετατρέποντάς τα σε εμπόρευμα. Απέναντι στην πλήρη κατοχύρωση του δικαιώματος της πολιτικής και συνδικαλιστικής δράσης, του δικαιώματος της απεργίας, το εργατικό κίνημα επιχειρείται να μπει «στον γύψο», με τον περιορισμό του δικαιώματος στην απεργία, με την καταστολή, με τα ΜΑΤ να χτυπούν συνταξιούχους εκπαιδευτικούς, νέους, που διαδηλώνουν κατά του Τρούμαν, με την επιστράτευση εισαγγελέων εναντίον αγωνιστών στήνοντας αγροτοδικεία και μαθητοδικεία. Απέναντι στην προστασία της μητρότητας, του δικαιώματος τεκνοποίησης, την προστασία της νέας κοπέλας, η εργοδοσία ξεσαλώνειμ με τρομοκρατία στους χώρους δουλειάς, απολύοντας εγκύους, εκβιάζοντας νέες κοπέλες να υπογράφουν ότι δεν θα τεκνοποιήσουνμ όσο δουλεύουν. Αντί για μείωση του ημερήσιου χρόνου εργασίας και την προστασία των εργαζομένων, επιβάλλεται η εντατικοποίηση για να αυγαταίνουν τα κέρδη των καπιταλιστών με εξαντλητικά ωράρια και εκατοντάδες νεκρούς εργάτες. Είναι αυξημένα κατά πολύ τα τελευταία χρόνια. Αντί για προστασία και διεύρυνση των κοινωνικών δημοκρατικών δικαιωμάτων και ελευθεριών και κατοχύρωση της νόμιμης συμπαράστασης ενώπιον των δικαστικών αρχών, το σύστημα απειλεί με τρομονόμους, χαρακτηρίζοντας τρομοκράτες όσους αγωνίζονται για τα λαϊκά δικαιώματα, που χωρίς καν αποδεικτικά στοιχεία, απλοί άνθρωποι τυλίγονται σε μια κόλλα χαρτί και φυλακίζονται, όπως συνέβη πρόσφατα με την Ηριάννα και τον Περικλή. Αυτά είναι τα όρια της αστικής δημοκρατίας, για την οποία σκίζετε τα ιμάτιά σας όλοι σας και η οποία φυσικά, γίνεται όλο και πιο αντιδραστική. Απόδειξη; Η άρνηση του διαχωρισμού της Εκκλησίας από το Κράτος. Η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, με μεσοβέζικες λύσεις και διατυπώσεις του τύπου «διακριτούς ρόλους», δικαιολογεί την ατολμία της στο υπερώριμο αίτημα για διαχωρισμό του Κράτους από την Εκκλησία. Το ίδιο αναχρονιστική είναι και η στάση της Νέας Δημοκρατίας. Ο χωρισμός της Εκκλησίας από το Κράτος είναι πραγματικά ώριμος και δεν έχει καμμία σχέση με τη θρησκευτική πίστη ούτε πλήττει τον λαϊκό κλήρο, τους ιερείς στην τέλεση των θρησκευτικών τους καθηκόντων, με αξιοπρεπείς μισθούς και με εργασιακά δικαιώματα. Το αντίθετο συμβαίνει με την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ, όχι μόνο λόγω του συνταγματικού εναγκαλισμού, αλλά και με τον επιχειρηματικό εναγκαλισμό, μέσω του ταμείου αξιοποίησης της εκκλησιαστικής περιουσίας, νομιμοποιώντας διεκδικήσεις και εντάσσοντας στο ιερό ταμείο αμφισβητούμενες εκτάσεις. [[Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή]] Ακόμα και για την τοπική διοίκηση, οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ για θεσμούς άμεσης δημοκρατίας, σκοπεύουν στη συγκάλυψη του, άκρως αντιδραστικού πλαισίου, που έχει διαμορφωθεί στους δήμους και τις περιφέρειες, ξεκινώντας με τον «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ», στη συνέχεια με τον «ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ», σήμερα με τον «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗ Ι», αύριο με τον «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗ ΙΙ» κ.ο.κ.. Από κοινού, όλα τα κόμματα πλην του Κομμουνιστικού Κόμματος, οι δικοί τους δήμαρχοι και περιφερειάρχες, στήριξαν, υλοποίησαν το αντιδραστικό πλαίσιο, το οποίο μάλιστα, συνταγματοποίησαν με προηγούμενες αναθεωρήσεις. Όλοι μαζί, συνέβαλαν στην παράνομη παρακράτηση των πάλαι ποτέ συνταγματικά κατοχυρωμένων πόρων της τοπικής διοίκησης, οι οποίοι έχουν μειωθεί πάνω από 65%. Αυτά τα πολύτιμα αγκωνάρια του αστικού κράτους, δήμοι και περιφέρειες, σήμερα έχουν εξελιχθεί σε ένα φορομπηχτικό αντιλαϊκό μηχανισμό, σε μια δεύτερη εφορία, στηρίζουν την επιχειρηματικότητα και ανταποδοτικότητα, ενώ η κοινωνική τους πολιτική περιορίζεται σε φιλανθρωπίες για τους πιο εξαθλιωμένους. Προπάντων, συνέβαλαν στη διαχείριση της λαϊκής δυσαρέσκειας στην περίοδο της κρίσης, μέχρι τη νέα φάση της καπιταλιστικής ανάκαμψης, πάνω στα τσακισμένα λαϊκά εισοδήματα και δικαιώματα. Παράγοντες περιφερειών και δήμων, όλου του αστικού φάσματος, συνέβαλαν απλόχερα στα αναπτυξιακά συνέδρια, στην προπαγάνδα της δίκαιης ανάπτυξης του ΣΥΡΙΖΑ. Οι μόνοι που αντιτάχθηκαν σε αυτές τις πολιτικές ήταν οι σύμβουλοι της λαϊκής συσπείρωσης: το ΚΚΕ. Ενάντια σε αυτές τις ομοφωνίες, πρόβαλαν προτάσεις ικανοποίησης των λαϊκών αναγκών και ανέδειξαν την ανάγκη αλλαγής των συσχετισμών, την ανάγκη μιας πραγματικής λαϊκής αντιπολίτευσης απέναντι στο μεγάλο κεφάλαιο και στους πολιτικούς μηχανισμούς. Τελειώνοντας, κυρίες και κύριοι, το ΚΚΕ προτείνει τη συνταγματική αναθεώρηση της υποχρέωσης του κράτους να εξασφαλίζει τους αναγκαίους πόρους στους ΟΤΑ, μέσα από τον κρατικό προϋπολογισμό, την απαγόρευση επιβολής πειθαρχικών ποινών, σε βάρος αιρετών εκπροσώπων της τοπικής διοίκησης και απαγόρευση του ελέγχου σκοπιμότητας των αποφάσεων από κρατικά όργανα. Η επίλυση των όποιων διαφορών, όταν αμφισβητείται η νομιμότητά τους, να γίνεται από την ίδια τη δικαιοσύνη. Γίνεται λόγος για το άρθρο 102 του Συντάγματος. Το ΚΚΕ, κυρίες και κύριοι, δεν τρέφει αυταπάτες ότι μπορεί να υπάρξει προοδευτικό, συμμετοχικό ή δημοκρατικό Σύνταγμα, στο πλαίσιο της σημερινής εξουσίας. Μπορεί να υπάρξει μόνο, όταν ο λαός αποφασίσει να είναι πραγματικά κυρίαρχος, όταν θα έχει στην ιδιοκτησία του τον πλούτο που παράγει. Και ο λαός έχει το δικαίωμα να επιλέξει το κοινωνικό σύστημα που θέλει. Μπορεί και πρέπει να ανατρέψει τα δεδομένα και να επιβάλλει τη θέλησή του, την αμφισβήτηση και την αστάθεια του σημερινού σάπιου καπιταλιστικού συστήματος, που, όχι μόνο δεν πρέπει να τη φοβηθεί, αλλά αποτελεί και προϋπόθεση, για να αποσπάσει, αφενός ό,τι μπορεί, και πάνω από όλα, για να διαμορφώσει συσχετισμό και προϋποθέσεις σύγκρουσης με το σάπιο καπιταλιστικό σύστημα και ανατροπής. Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε.
Ευχαριστούμε, κύριε συνάδελφε. Τον λόγο έχει ο Βουλευτής Ηρακλείου του ΣΥΡΙΖΑ κ. Νικόλαος Ηγουμενίδης για επτά λεπτά.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θα ήθελα να ξεκινήσω από την παρατήρηση ότι κατά τη γνώμη μου, δεν υπάρχει ουδέτερο Σύνταγμα, δεν υπάρχει ουδέτερη Αναθεώρηση ούτε υπάρχει εξίσωση πλουσίων, φτωχών, δυνατών, αδύνατων, εργαζόμενων, εργοδοτών κ.λ.π.. Στο Σύνταγμα εκφράζεται ο συσχετισμός αντιπαρατιθέμενων κοινωνικών δυνάμεων. Κατά το επίπεδο του κινήματος, προφανώς, στο Σύνταγμα κυριαρχούν οι αρχές της κυρίαρχης τάξης. Κατά το επίπεδο του κινήματος και του συσχετισμού δυνάμεων εκφράζονται και οι θέσεις των μαχόμενων κοινωνικών δυνάμεων. Και το Σύνταγμα και η Αναθεώρηση έχουν ταξικό πρόσημο και κοινωνικό αποτύπωμα. Και αυτό φάνηκε καθαρά από τη συζήτηση που κάναμε, όπου ο κεντρικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, τις προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ για άμεση δημοκρατία - μπορεί όποιος θέλει να δει τα Πρακτικά, έγινε μερικές ώρες νωρίτερα η εισήγησή του - τις χαρακτήρισε «προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ για συνταγματική ακυβερνησία». Νομίζω ότι σε αυτή την τοποθέτηση φαίνεται ακριβώς και η διαφορά αντίληψης προθέσεων, προτάσεων επί της Αναθεώρησης του Συντάγματος. Πολλά ειπώθηκαν. Ο σεβασμός στον χρόνο και στους συναδέλφους δεν μου επιτρέπει να αναπαράγω όλα τα κοσμητικά επίθετα, με τα οποία χαρακτήρισαν τις προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ. Η αλήθεια, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, είναι ότι η πρόσφατη δεκαετής εμπειρία από την εφαρμογή μνημονιακών πολιτικών και της πορείας της οικονομίας, έδειξε πολλές φορές ότι οι δανειστές πολλά ζήτησαν, πολλά επέβαλαν, και πολλές κατακτήσεις των μαχόμενων κοινωνικών δυνάμεων ανακλήθηκαν. Έτσι, σήμερα το πρώτο ερώτημα, το οποίο προκύπτει, είναι: Τώρα, που πάμε να χτίσουμε μία πατρίδα έξω από τα μνημόνια, θα θωρακίσουμε συνταγματικά την προσπάθεια ανάκτησης της εργασίας, την προσπάθεια ανάκτησης κατακτήσεων του κινήματος, που τα προηγούμενα χρόνια καταρρακώθηκαν; Θα θωρακίσουμε συνταγματικά την προσπάθεια εμβάθυνσης της δημοκρατίας; Θα θωρακίσουμε συνταγματικά την προσπάθεια ενίσχυσης του κοινωνικού κράτους; Αυτά είναι τα ερωτήματα, κάτω από τα οποία - αν θέλετε - προκύπτει και η αναγκαιότητα της συνταγματικής αναθεώρησης. Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα δείχνει και την κατεύθυνση, που πρέπει να έχει αυτή η συνταγματική αναθεώρηση. Πολύ σύντομα και επιγραμματικά, νομίζω ότι πρέπει να γίνει αποδεκτή η πρόταση, που έκανε ο συνάδελφος κ. Μηταφίδης, όσον αφορά τις γερμανικές αποζημιώσεις. Αναφέρθηκε σε ένα συνέδριο σχετικό με το θέμα, που έγινε στο χωριό μου. Νομίζω ότι ανεξάρτητα από το αν ήταν εντός της προθεσμίας οι προτάσεις των νομικών, που επεξεργάστηκαν το αντίστοιχο ζήτημα, πρέπει να γίνει δεκτή και να κατοχυρωθεί συνταγματικά το συγκεκριμένο θέμα. Δεύτερον, αυτή η ισορροπία των μαχόμενων αντιπαρατιθέμενων κοινωνικών δυνάμεων φαίνεται και στις σχέσεις Κράτους - Εκκλησίας, όπου υπάρχει η επιθυμία της πλειοψηφίας της κοινωνίας για θρησκευτική ουδετερότητα και το βαθύ θρησκευτικό συναίσθημα της Ορθοδοξίας, που έχει επίσης η πλειοψηφία της κοινωνίας στην Ελλάδα. Ωστόσο, αυτά τα δύο μπορούν να συνυπάρξουν. Το Σύνταγμα είναι αυτό, που θα προστατέψει από οποιαδήποτε προσβολή το θρησκευτικό συναίσθημα των Ελλήνων πολιτών. Το ίδιο το Σύνταγμα είναι αυτό, που θα προστατεύσει και οποιονδήποτε θέλει να πιστεύει σε οποιοδήποτε άλλο θρησκευτικό δόγμα. Αυτά τα δύο μπορούν να συνυπάρχουν. Και κατά τη γνώμη μου, θα μπορούσαν να είναι και πιο τολμηρές οι προτάσεις, οι οποίες γίνονται. Τρίτο θέμα, εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας, ένα στοιχείο της εμβάθυνσης της δημοκρατίας. Είναι προφανώς, ευνόητη η παρεμβολή της λαϊκής ετυμηγορίας μεταξύ της προτείνουσας και της αναθεωρητικής Βουλής. Σίγουρα μας συνδέει όλους, αν κρίνω από τις τοποθετήσεις, το ότι δεν πρέπει να αποτελεί η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας λόγο διάλυσης της Βουλής. Ωστόσο, αν και ειπώθηκε και από τον εισηγητή του ΣΥΡΙΖΑ, τα κριτήρια που ψηφίζει κάποιος είναι πολλά. Απευθύνομαι προς τους συναδέλφους της Νέας Δημοκρατίας. Αν υποθέσουμε ότι ψηφίζει μόνο με αυτό ως κριτήριο, γιατί θα επιλέξει τη Νέα Δημοκρατία; Γιατί πρέπει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας να εκλέγεται από εκατόν πενήντα έναν Βουλευτές ή γιατί πρέπει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας να εκλέγεται από τον λαό; Νομίζω ότι σε αυτό πρέπει να πάρουν μία σαφή θέση. Τελευταίο θέμα, ο νόμος περί ευθύνης Υπουργών. Είναι προφανές ότι είναι λαϊκή απαίτηση η αλλαγή του άρθρου 86 του Συντάγματος. Είναι η μόνη ασφαλής και στέρεη οδός για την οριστική απαλλαγή από τον προκλητικό νόμο περί μη ευθύνης Υπουργών, για την ισότιμη αντιμετώπιση κάθε πολίτη, ανεξαρτήτως αξιώματος ή θέσης την οποία κατέχει. Ωστόσο, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η εμπειρία από την υπόθεση της «NOVARTIS», το πρόσφατο δηλαδή θέμα, που συζητήσαμε, μου δημιουργεί ορισμένα ερωτηματικά, που θα ήθελα να καταθέσω σήμερα σε αυτή τη συζήτηση. Να θυμίσω, κατ' αρχάς, ότι το τελικό πόρισμα της Ειδικής Προανακριτικής Επιτροπής για την υπόθεση της «NOVARTIS», στην οποία ήμουν μέλος, ήταν ένα πόρισμα, μία απόφαση, με την οποία καταφέραμε να λύσουμε τα δεμένα - από τον νόμο περί μη ευθύνης Υπουργών του κ. Βενιζέλου - χέρια της δικαιοσύνης. Εγώ, παρά το ότι συμφωνείτε στην αλλαγή του συγκεκριμένου άρθρου, θέλω να καταθέσω ότι, σε σχέση με αυτήν την υπόθεση, εξ αρχής η Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ δεν είδαν τίποτα μεμπτό στη δράση της «NOVARTIS». Δεύτερον, στην Ολομέλεια είχαν καταψηφίσει τη συγκρότηση της επιτροπής. Τρίτον, συνεχώς εξέφραζαν την αγωνία τους να βγουν λάδι τα δικά τους πολιτικά στελέχη. Για παράδειγμα, έλεγε ο κ. Μητσοτάκης: «Ναι, υπάρχει σκάνδαλο. Τα δικά μας τα στελέχη είναι εντάξει. Να δούμε πού είναι οι ευθύνες». Η κ. Γεννηματά έλεγε: «Ναι, υπάρχει σκάνδαλο. Τα δικά μας τα στελέχη είναι εντάξει. Να δούμε πού είναι οι ευθύνες». Τέταρτον, παρά το ότι καταψήφισαν τη συγκρότηση της επιτροπής και όλα τα υπόλοιπα που είπα, ουσιαστικά αποχώρησαν από την επιτροπή, δήθεν γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ ήθελε να κουκουλώσει την υπόθεση. Τέλος - και κλείνω με αυτό, κύριε Πρόεδρε - όταν όλες οι προσπάθειές τους έπεσαν πάνω στην αποφασιστικότητά μας, ζήτησαν να χαρακτηριστούν τα αδικήματα ως πολιτικά, δηλαδή να παραγραφούν. Αυτά ας τα κρατήσουμε για τη συζήτηση επί της ουσίας της αναθεώρησης του άρθρου. Ευχαριστώ πολύ.
Ευχαριστούμε τον κ. Ηγουμενίδη. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, δέχεστε στο σημείο αυτό να λύσουμε τη συνεδρίαση;
Με τη συναίνεση του Σώματος και ώρα 0.51΄ λύεται η συνεδρίαση για σήμερα Τετάρτη 13 Φεβρουαρίου 2019 και ώρα 10.00΄, με αντικείμενο εργασιών του Σώματος: συνέχιση της συζήτησης και λήψη απόφασης επί των προτάσεων για αναθεώρηση διατάξεων του Συντάγματος, σύμφωνα με τα άρθρα 110 του Συντάγματος και 119 του Κανονισμού της Βουλής.