Frú forseti. Bara til að fyrirbyggja allan misskilning þá er þetta ekki frumvarp Pírata um kjararáð, um að það skuli leiðrétta laun þingmanna í átt að launavísitölu. Það mál er að sjálfsögðu enn þá fast í nefnd. Þetta er frumvarp sem á að leiðrétta kjararáðsfrumvarpið sem var samþykkt um jólin, það var gert í svo miklum flýti að menn gerðu mistök eins og er svo algengt hérna og við eigum eftir að eiga fleiri svoleiðis mál í kvöld og þurfum að tala um þau.
Frú forseti. Þetta mál er hið vandræðalegasta þar sem greinargerð með frumvarpinu er röng eins og við höfum komið inn á áður. Þar er rætt um að Þjóðskrá Íslands ætli sér að leigja búnað til þess að framleiða vegabréf en ætlunin er hins vegar að kaupa hann. Okkur finnst mikilvægt að virðing sé borin fyrir því að greinargerðir hafa lögskýringargildi. Við sáum ekkert því til fyrirstöðu að þetta mál yrði kallað inn aftur og lagt fram með réttri greinargerð. Okkur finnst þetta frekar léleg vinnubrögð, en við höfum samt sem áður ekkert á móti því að Þjóðskrá fái að kaupa sér græjur til þess að búa til vegabréf eins og til stóð, þannig að við verðum gul á þessu máli.
Frú forseti. Ég vil bara örstutt minnast á þau sjónarmið sem fram koma í nefndaráliti minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar vegna afgreiðslu þessa máls í nefndinni. Við umfjöllun málsins kom fram að í frumvarpinu væri eins og í öðrum þeim sem lytu að eftirlitskerfinu byggt á tveggja stoða lausn Evrópusambandsins og Fríverslunarsamtaka Evrópu. Evrópska verðbréfamarkaðseftirlitsstofnunin, ESMA, færi með eftirlit með framkvæmd reglugerðarinnar innan ESB auk eftirlitsstofnana innan hvers þjóðríkis. Aftur á móti liggur fyrir að ESMA mun að miklu leyti annast tæknilegan undirbúning allra ákvarðana þó að ESA verði formlegur ákvörðunaraðili. Minni hlutinn telur að það framsal valdheimilda sem á sér stað með öllum þeim gerðum sem nú er verið að innleiða inn í íslensk lög og lúta að evrópsku eftirlitskerfi á fjármálamarkaði sé verulegt og vafi leiki á að svo umfangsmikið framsal valdheimilda standist stjórnarskrá. Þar með hef ég lokið útskýringu á atkvæðagreiðslu okkar.
Virðulegi forseti. Þar sem mig langar að útskýra fyrir ykkur er breytingartillaga mín sem snýst um eigendur jarða sem falla utan þeirrar skilgreiningar að veita þjónustu á sinni jörð en jörðin verður fyrir átroðningi ferðamanna og í rauninni er eina heimildin sem þeir hafa að girða af jörð sína. Ég legg til að það sé möguleiki fyrir ráðherra, ef sýnt er fram á að engin þjónusta sé veitt á staðnum, að víkja frá kröfu um mótframlag að hámarki 8 millj. kr. Þetta girðir í rauninni fyrir göt sem fyrir eru í lögunum og aðstoðar fólk við það að það verði ekki fyrir skaða á jörðum sínum út af ferðamönnum. Ég mælist því til þess að fólk greiði hér atkvæði þvert á flokka, allir verði jákvæðir og fylgi ekki þessum skjölum sem flestir eru með hér inni.
Virðuleg forseti. Þetta mál er í heild sinni frekar jákvætt, lagfæring á því fyrirkomulagi sem við þekkjum í dag. Þau sjónarmið sem hv. þingmaður lýsti hér á undan eru ágæt. Við fengum engu að síður þær skýringar fyrir nefndinni að það væri líka möguleiki að sækja í þann sjóð sem er hjá umhverfisráðuneytinu. Það er verið að skipta þessu upp. Það var talið skynsamlegt að vera ekki að rugla meira í málinu í augnablikinu, hugsanlega væri hægt að koma til móts við þetta. En það er augljóst vandamál að hjálpa þarf þeim aðilum sem eru ekki í ferðaþjónustu en búa á stað þar sem ferðamenn vilja stoppa til þess að vernda náttúruna, hugsanlega búa til aðstöðu til þess að menn geti stoppað án þess að skemma allt sem í kringum er. Þannig að við Framsóknarmenn munum ekki styðja tillögu hv. þm. Gunnars Ingibergs Guðmundssonar en höfum skilning á sjónarmiði hans.
Virðulegi forseti. Í tengslum við þessa breytingartillögu ætla ég að fá að tjá mig um þessar breytingar á frumvarpinu sem eru til mikilla bóta. Ég sit í sveitarstjórn og það hefur verið mjög undarlegt fyrir einkaaðila og sveitarfélög að sækja um í sjóðinn í samkeppni við opinberar stofnanir sem eru á fjárlögum. Það er mjög víða þörf á endurbótum, t.d. í okkar kjördæmi, Norðvesturkjördæmi. Það er mjög mikilvægt að við nýtum framlag sjóðsins sem best og fjármagn. Því fagna ég mjög að þetta skuli vera orðið þannig að við séum ekki lengur í samkeppni við opinberar stofnanir á fjárlögum.
Virðulegi forseti. Hér háttar svo til að Píratar hafa skoðanir. Þessi breytingartillaga snýst í rauninni um að efla það eftirlit sem hv. ráðherra boðar. Hún snýst um að veita hagsmunasamtökum sjómanna aðgengi að upplýsingum frá öllum vigtunarleyfishöfum, þ.e. þeim sem vigta fiskinn hjá sjálfum sér og gefa skýrslu, þannig að það eykur í rauninni eftirlitshlutverk verkalýðsfélaga sjómanna og þess háttar. Það er ekki þannig í dag að allir hafi aðgengi að þessum upplýsingum vegna þess að þeir sem eru utan Sjómannafélags Íslands fá þær ekki. Þetta mun auðvelda eftirlit Fiskistofu vegna þess að menn fá aðstoð frá hagsmunasamtökum sjómanna við að hafa virkt eftirlit. Ég mælist því til þess eins og ég gerði hér áðan, að þetta verði alla vega litríkt.
Frú forseti. Hér greiðum við atkvæði um frumvarp um ný lög um nýtingu sjávargróðurs í kringum landið. Þetta mál hefur valdið þó nokkru uppnámi hér innan þings og utan og liggur við milliríkjadeilum út af því, en mér sýnist það komið í höfn. Ég held að það sé gott að mörg ólík sjónarmið komi fram í þessu máli í lokin. Þarna er verið að tengja saman fleiri rannsóknaraðila en Hafrannsóknastofnun, bæði Náttúrufræðistofnun og fleiri aðila, Breiðafjarðarnefndin, um lög um vernd Breiðafjarðar. Lagt er til að vakta bæði sjávargróður og vistgerðir og gera rannsóknir á vöktunaráætlun fyrir lífríki Breiðafjarðar. Ég tel að það hafi tekist ágætlega og þverpólitískt að gera málið miklu betra. Það er búið að vera í vinnslu þó nokkuð lengi í sjávarútvegsráðuneytinu. Ég legg til að það verði samþykkt.
Virðulegi forseti. Ég vil taka undir með síðasta ræðumanni, hér er gott mál á ferðinni. Það er búið að taka svolítið langan tíma í þinginu. Það var líka hérna á síðasta kjörtímabili og núna höfum við náð að slípa þetta saman. Núna er verið að mynda umgjörð um nytina í Breiðafirði. Fram kom fyrir nefndinni og hjá þeim sem komu að þessu máli frá Hafrannsóknastofnun að við værum mun betur sett með þessi lög en við vorum áður vegna þess að það voru auðvitað ýmsar deilur um lögin. Þau munu væntanlega taka ýmsum breytingum í framtíðinni, en þetta er góð byrjun og ég tek undir með síðasta ræðumanni og legg til að við samþykkjum þetta frumvarp.
Virðulegi forseti. Ég ætla að mælast til þessa að þetta mál verði ekki samþykkt. Píratar voru sáttir í vinnslunni á breytingunni í fyrstu tilraun, en síðan var gildistíminn á þessu blessaða bráðabirgðaákvæði lengdur af óskiljanlegum ástæðum. Reyndar hefur það sýnt sig að bráðabirgðaákvæði geta verið svolítið lengi til bráðabirgða, heilu áratugina ef því er að skipta. En alla vega er gott að þessi ákvæði komi inn í frumvarpið. En að þetta sé ekki hugsað til reynslu á meðan raunverulegar rannsóknir fara fram heldur eigi að teygja þetta bráðabirgðaákvæði til fimm ára í stað þriggja er ástæða þess að við Píratar getum ekki sætt okkur við þetta mál.
Virðulegi forseti. Lykilatriðið í þessu máli er að verið er að koma á leyfisveitingaferli varðandi þessa nýtingu. Þetta er flókið mál á margan hátt og tekur til margra þátta. Þetta eru fyrstu lögin um þetta efni, sem er gott skref sem við Framsóknarmenn styðjum. En það er næsta víst að á næstu árum muni þingið þurfa að fjalla um frekari lagaumgjörð í kringum nýtinguna. En það er gott að taka þetta skref.
Frú forseti. Ástæðan fyrir því að ég var á gula takkanum í þessu máli er sú að ég hafði ekki hugmynd um að það ætti að kalla aftur ákveðna breytingartillögu. Það er hún sem breytir málinu. Hvernig er þetta, forseti, ef forseti getur upplýst það? Hver sem er getur náttúrlega kallað aftur breytingartillöguna sína hvenær sem er. Það er ákveðin þingfundaleikfimi að leggja fram breytingartillögur um mál sem líta ágætlega út, svo eru þær kallaðar aftur. Hvenær kom fram að það ætti að kalla aftur þessa breytingartillögu? Fylgdist ég kannski ekki nógu vel með? Var það ljóst? Er það almennt í þingsköpum að þá skuli upplýsa um það? Ég er kannski úti á túni. Mér sýnist aðrir vera betur upplýstir en ég í þessum sal hvað þetta varðar. [[Hlátur í þingsal.]]Þetta kom mér á óvart. [[Gripið fram í.]]Það er greinilega hægt að nota þetta í ákveðnum tilgangi, en ég fæ þetta upplýst einhvern tímann á eftir hjá öllu þessu brosmilda fólki hérna.
Forseti getur upplýst að framsögumaður nefndarálits hefur dregið þessa tillögu til baka.
Frú forseti. Hér erum við að greiða atkvæði um frumvarp sem er í raun samtíningur af ýmsum ákvæðum. Hv. þingmenn Vinstri grænna, þ.e. ég og Rósa Björk Brynjólfsdóttur sem eigum sæti í efnahags- og viðskiptanefnd, leggjum til breytingartillögur við þetta frumvarp sem miða að því að ákveðnir hlutar þess falli brott. Það eru þeir hlutar sem lúta að því að veita skattafslátt hernaðartengdri starfsemi hér á landi, hvort sem um er að ræða virðisaukaskatt, gistináttagjöld eða margháttuð önnur gjöld sem á að veita hernaðartengdri starfsemi sérstakan afslátt af. Í ljósi þess að við erum á móti veru okkar í Atlantshafsbandalaginu og á móti hernaðarbrölti því sem einkennir það bandalag leggjum við til að það sé ekki í ofanálag verið að veita hernaðartengdri starfsemi sérstakar skattaívilnanir. Ég vona að hv. þingmenn muni styðja þær breytingartillögur sem miða að því, og eru hér nokkrar, að fella brott þessar ívilnanir. Að öðru leyti styðjum við ýmsar tillögur í þessu frumvarpi sem er nokkurs konar bandormur.
Frú forseti. Það eru margar ágætar breytingartillögur í tillögum hv. þingmanna Vinstri grænna í þessu máli. Það er mjög undarlegt að veita skattaívilnanir af þessu tagi í þessum tilgangi. Að öðru leyti er þetta skrýtinn bandormur sem ætti kannski frekar heima með fjárlagafrumvarpi eins og er hefð fyrir. Það er svona samtíningur af ýmsu. Þó er þannig ekki neitt agalegt í þessu að ástæða sé til að standa á móti þessu, ég mun því sitja hjá við afgreiðslu málsins.
Virðulegur forseti. Við ræðum hér hina ágætu samgöngubót sem felst í jarðgöngum undir Vaðlaheiði. Ég hefði frekar viljað að við værum að greiða atkvæði um mál sem snerist um að horfast í augu við orðinn hlut, að framkvæmd þar sem ríkið er í ábyrgð fyrir rúmum 14 milljörðum af framkvæmdafé meðan einkaaðilar standa straum af nokkur hundruð milljón króna hlutafé er ekkert annað en ríkisframkvæmd. Ég mun ekki standa í vegi þessa góða máls enda þarf fjármunina til að klára göngin, en ég bind vonir við að árið 2021 þegar málið kemur aftur til kasta þingsins, þegar þarf að endurfjármagna það, verðum við að ræða frekar það að ríkið taki framkvæmdina yfir eins og eðlilegt er.
Virðulegi forseti. Ég styð þetta mál af þeirri einföldu ástæðu að það er fáránlegt að gera ekkert áfram í þessari framkvæmd sem er í gangi. Ég kom inn á það í umræðum um málið á sínum tíma að ég vildi óska þess að við tækjum málið okkur umhugsunar og lærðum aðeins af því, settumst aðeins yfir hvort það sé endilega rétt að ríkið fari í mikið samkrull með einkafjármagninu þegar kemur að samgöngubótum, og raunar yfir höfuð þarf að skoða þetta vel, sérstaklega þegar kemur að jafn miklum innviðum og vegakerfið okkar er. Ég vonast til þess að við reynum að læra aðeins af þessu máli.
Virðulegi forseti. Það er augljóst að ríkið kemur til með að þurfa að yfirtaka þessa framkvæmd. Endilega klárið göngin, klárið þau bara strax. Þetta er mjög fín samgöngubót. En gerið það á heiðarlegan hátt. Hérna er verið að varpa ábyrgðinni á því að ríkissjóður taki þetta yfir yfir á næsta kjörtímabil. Það er ábyrgðarlaust af þessu þingi, að velta þessu bara yfir á næsta kjörtímabil. Gerið þetta rétt. Hér eru sniðgengin lög um Ríkisábyrgðasjóð bara til þess að við, fyrirgefið, þið, getið varpað af ykkur ábyrgðinni.
Frú forseti. Ég er ein af þeim sem standa að meirihlutaáliti fjárlaganefndar um þetta mál. Skemmst er frá því að segja að með álitinu erum við fyrst og fremst að verja hagsmuni ríkisins sem lánveitanda og leggja okkar af mörkum til að tryggja að framkvæmdinni verði lokið og að göngin komist í notkun. Það eru tvö atriði sem mig langar að nefna sérstaklega og koma svo sem fram í álitinu. Annað er það að þegar er hafin vinna á vegum fjármála- og efnahagsráðuneytisins við skýrslu um aðdraganda og undirbúning framkvæmdarinnar frá upphafi. Það er nauðsynlegt að sú skýrsla verði tekin til rýni hér á Alþingi og menn læri þar af reynslunni varðandi þetta verklag allt. [[Forseti hringir.]]Mig langar líka til að taka fram að meiri hlutinn telur nauðsynlegt að þegar framtíðarfyrirkomulag fjármögnunarinnar verður ákveðið komi hún til kasta Alþingis og lagt verði fram sérstakt lagafrumvarp um hana sem að öðru óbreyttu verður árið 2021.
Virðulegi forseti. Ég mun alltaf greiða fyrir samgöngubótum og mun þess vegna styðja þetta mál og fagna því að við séum að vinna að samgöngum. Ég vil samt taka fram, án þess að fara í umræður um málið, að óvenjuleg vinnubrögð eru við allt þetta mál sem gera að verkum að þessi samgöngubót er komin fram fyrir aðrar samgöngubætur. En ég fagna þeim rökum sem eru notuð með þessu máli. Þau sömu rök eiga við í mörgum öðrum mikilvægum samgöngubótum í landinu, ekki síst á Suðurlandi þar sem umferðarstraumurinn eykst hvað mest núna, þau rök að ríkissjóður sé að tapa fjármunum og þjóðhagslegum og félagslegum hagsmunum með því að klára ekki göngin. En það á líka við um að klára ekki og laga slysamikla vegi. Þess vegna vona ég að þingheimur allur taki sig saman og noti þessi rök á fleiri stöðum sem fyrst.
Hæstv. forseti. Ég tel okkur ekki stætt á öðru en að greiða fyrir því að þessari framkvæmd ljúki. Þetta er gríðarlega mikil samgöngubót, aðgerð sem á eftir að nýtast öllu landinu vel, þó sérstaklega íbúum Norður- og Austurlands. Ég hvet okkur öll að styðja þetta mál.
Ég fór á einn fund í nefndinni fyrir hv. þm. Björn Leví Gunnarsson sem er aðalmaður í nefndinni. Þar kom mjög skýrt fram að ríkið eigi ekki nema 37% af þessu öllu saman þótt það fjármagni þetta nánast allt frá upphafi til enda. Það þýðir í raun að skattgreiðendur borga og einkaaðilar fá að taka inn gróðann af þessu. Ríkið tók ábyrgðina. Það var líka nefnt í nefndinni að þetta er, samkvæmt þeim stöðlum og skilyrðum sem voru sett, ekki einkaframkvæmd, þetta er ríkisframkvæmd. Það þarf að klára þetta. En ef þetta er klárað án þess að ríkið, sem leggur til þessa auknu ábyrgð, fái ráðandi hlut, þá er áfram verið að kasta skattpeningum landsmanna í að styðja við svokallaða einkaframkvæmd þannig að einkaaðilinn tapar síður. Landsmenn borga og fá engu að ráða.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Vilhjálmi Árnasyni fyrir að benda á vandamálið við þetta mál. Hér er verið að taka sérstaka framkvæmd fram hjá samgönguáætlun á ákveðnum forsendum sem allir vissu á þeim tíma að myndu ekki standast. Upp úr dúrnum kom að þær stóðust ekki, þær forsendur fyrir ríkisábyrgðinni. Núna erum við að endurtaka þann leik þrátt fyrir að við vitum með fullri vissu að það verður að afskrifa. Það stenst ekki lög um ríkisábyrgðir. Að sjálfsögðu koma þá aðrir landshlutar til kastanna og segja: Hey, við viljum líka, megum við fara fram hjá fjárveitingum og fram hjá samgönguáætlun o.s.frv.? Takið ábyrgð á þessu núna í stað þess að henda þessu í hausinn á næsta þingi.
Frú forseti. Eins og ég hef áður sagt í þessum ræðustól er þetta með umdeildari framkvæmdum síðari tíma; eins og Borgarfjarðarbrúin var á sínum tíma eða Hvalfjarðargöngin. Ég ætla ekkert að deila um hvernig að þessu var staðið. Við höfum mörg viðrað það hér að það hefði mátt gera betur. Það breytir því ekki að hér erum við í þessari stöðu. Framkvæmdin er á viðkvæmum tímapunkti gagnvart verktaka. Ég held að við getum ekki beðið með að taka þessa ákvörðun og legg því til að málið verði hér samþykkt.
Virðulegi forseti. Allar samgöngubætur eru til góða. Það skiptir auðvitað máli hvernig að þeim er staðið. Á sínum tíma, þegar þetta mál var ákveðið, gat ég ekki stutt það á grundvelli þess að ég taldi að forgangsröðun væri röng á þeim tíma sem við áttum ekki fjármuni. Ég óskaði Norðlendingum hins vegar til hamingju með þær samgöngubætur sem þessi göng myndu verða þegar þau yrðu kláruð. Þau hafa lent í ótrúlegum hremmingum, flestum ófyrirséðum. Hugsanlega hefði eitthvað af þeim verið hægt að sjá með frekari rannsóknum, hugsanlega ekki. Þegar við stóðum frammi fyrir hálfkláraðri Hörpu á sínum tíma með enga peninga ákváðum við að klára hana. Það er augljóst að við ætlum líka að klára Vaðlaheiðargöngin. Þau verða góð samgöngubót. Sú spurning hvort ákvörðunin hafi verið rétt á sínum tíma er allt önnur saga.
Frú forseti. Þetta mál er í raun hætt að snúast um það hvort grafa eigi göng, það er búið að grafa göngin. Nú þarf að vísu að klára þau og það er gott að klára þau því að þau eru samgöngubót. Ég hef reyndar aldrei skilið þá tilhneigingu Íslendinga að setja það fyrir sig að bora gat í gegnum fjall í hvert einasta skipti, að það skuli vera eitthvert stórmál. Staðreyndin er engu að síður sú að þetta snýst ekki lengur um að bora gat í gegnum fjall. Þetta snýst orðið um það hvernig eigi að fjármagna það verkefni. Eigum við að gera það með því að setja á ríkisábyrgð sem við vitum öll að mun falla á ríkið fyrr eða síðar, sennilega fyrr? Eða eigum við að hætta við þetta núna og gera þetta rétt með því að finna til fjárheimildina, gera þetta með eðlilegum hætti þannig að við leysum þetta eftir einhverjum af þeim fjölmörgu leiðum sem hv. þm. Björn Leví Gunnarsson hefur bent á og reyndar fleiri hér? Það er eðlilegt að vera ekki að skella einkaframkvæmd á bak ríkisins.
Virðulegi forseti. Vaðlaheiðargöngin eru komin til að vera. Það er búið að bora þau. Það þarf að klára þau. Við sem búum á þessu svæði vitum að þetta er mikil samgöngubót sem við erum að sjálfsögðu hlynnt. Þess vegna styð ég þessi göng heils hugar. Hins vegar er ég alfarið á móti því hvernig á að fjármagna þau. Eins og hv. þm. Björn Leví Gunnarsson hefur komið inn á er ekki vel að þessu staðið og ég get ekki stutt hvernig á að klára málið þó að ég sé mjög hrifin af því að fá göngin sem fyrst í lag.
Frú forseti. Mér finnst nú við hæfi að hefja þetta mál héðan úr ræðustól, ég er eiginlega þegar farin að finna fyrir votti af aðskilnaðarkvíða ef svo fer að þetta mál verði klárað hér í kvöld. Ég ætla að nota tækifærið og hvetja þingheim, hvar í flokki sem menn standa, til að styðja þetta góða mál. Jafnframt langar mig að nota þetta tækifæri til að þakka fyrir þá umræðu sem átt hefur sér stað um málið undanfarnar vikur og mánuði. Til viðbótar við þá bragarbót sem gerð verður á þessum málum, verði frumvarpið að lögum, hefur umræðan gegnt gríðarlegu hlutverki í að þoka málum áfram í rétta átt, okkur öllum til hagsbóta.
Frú forseti. Það er ýmislegt sem betur hefði mátt fara í þessu frumvarpi og er kannski ekki alveg í samræmi við það sem menn töluðu um í upphafi. En þetta er lítið og gott skref í átt að jafnrétti kynjanna. Við eigum hins vegar enn langt í land. Það er auðvitað ekki síst með uppeldi og breytingu á gildismati sem við náum svo alla leið á endanum. En við í Samfylkingunni munum greiða þessu máli atkvæði.
Frú forseti. Eitthvað hefur nú lekið úr blöðrunni síðan hún var blásin upp í New York. Og þó að ég sé einn af þeim sem styðja að málið verði samþykkt, einn af þeim sem standa á bak við meirihlutaálitið úr allsherjar- og menntamálanefnd, stend ég ekki hér til að taka víkingaklappið fyrir hæstv. jafnréttismálaráðherra Þorsteini Víglundssyni. Það er rétt sem fram kemur hjá hv. þm. Loga Einarssyni, hér er stigið skref í rétta átt. En það er ekki jafn stórt og menn vildu vera láta. Það hefur nú komið bersýnilega í ljós í meðförum þingsins. Og hv. þm. Hanna Katrín Friðriksson þarf engar áhyggjur að hafa af því að fyllast aðskilnaðarkvíða því að þetta mál mun koma aftur inn á kjörtímabilinu. Það þarf að laga það þegar reynsla kemur á það, væntanlega strax í haust. Við í allsherjar- og menntamálanefnd munum ekki draga af okkur að kalla ráðherrann inn á þing með þau mál sem þarf til að gera þetta mál eins gott og það átti að vera, því að það [[Forseti hringir.]]var það ekki þegar það kom frá ráðherranum.
Virðulegur forseti. Hv. allsherjar- og menntamálanefnd hefur lagt mikinn tíma og orku í að vinna í breytingum sem bæta frumvarpið að mínu mati. Ég vil sérstaklega taka fram að meiri hlutinn beinir því til velferðarráðuneytis í samráði við Staðalráð Íslands að semja um aðgang að staðlinum verði frumvarpið að lögum. Til þess tökum við mál til vinnslu í nefndum í sátt og samstarfi með velferðar- og jafnréttisráðuneytinu. Því meira sem ég hugsa um málsmeðferð frumvarpsins hjá okkur í tengslum við markmið málsins og þær viðhorfsbreytingar sem frumvarpið mun kalla á í samfélaginu, þeim mun meira fagna ég þeim breytingum sem gerðar voru á málinu í samvinnu við ráðuneytið. Þingið og ráðuneytið hafa lagt sitt af mörkum við vinnslu málsins. Ég fagna því líka að við erum að taka skref í átt að því markmiði að tryggja að karlar og konur fái sömu laun fyrir sömu störf. Ég bind miklar vonir við að í samstarfi við velferðarráðuneytið og jafnréttisráðuneytið verði áfram stuðlað að jafnrétti kynja á vinnumarkaði. Ég bind einnig vonir við að teknir verði til skoðunar aðrir áhrifaþættir á launamun kynjanna, svo sem kynbundið starfsval og [[Forseti hringir.]]launamunur milli starfsstétta.
Frú forseti. Við Píratar erum ekki á móti jafnlaunavottun eða starfaflokkun, eins og málið blasir við okkur nú. Við erum hins vegar á móti skorti á gagnsæi. Hér er verið að setja lög sem benda á staðal sem ekki er opinn almenningi. Lög sem þannig eru eru ekki birt að mínu viti og geta af þeim sökum einum ekki talist gild lög. Þótt ekki sé á það bætandi fylgja þeim líka fyrirmæli frá hv. allsherjar- og menntamálanefnd um að ráðherrar fái í raun óútfylltan tékka um að gera einhvers konar díl við Staðlaráð Íslands um birtingu þessa staðals, díl sem velferðarráðuneytið mun væntanlega ekki geta hafnað þar sem það liggur náttúrlega fyrir að velferðarráðuneytið þarf á staðlinum að halda. Ég kalla það nú ekki góða samningsstöðu, frú forseti. Það eru okkur Pírötum mikil vonbrigði að stjórnarandstaðan, fyrir utan okkur, skuli taka þátt í þessu sem ég mundi kalla hrinu byrjendamistaka hjá hæstv. ráðherra. Málið er ekki fullbúið. Það verður að vinna það betur. Við segjum nei.
Virðulegi forseti. Ég tek undir ræðu fyrri þingmanns. Í tillögum nefndarinnar er lagt til að stjórnsýslan eða Stjórnarráðið og Alþingi gangist fyrst undir jafnlaunavottun eða starfaflokkun. Ef við skjótum rúmlega á það, miðað við umsagnir gesta, hvað það myndi kosta gætu það verið um 100 milljónir sem það kostar í mannmánuðum að fara í gegnum þá starfaflokkun. Ég segi þetta af því að það vantar kostnaðarmat í frumvarpið. Það á að fylgja samkvæmt þingskapalögum. Við Píratar værum græn á þessu ef þetta væri ekki gallað. Það er bara svo einfalt. Vinstri græn hafa kallað þetta mál byrjendamistök. Við Píratar kvittum ekki undir byrjendamistök.
Forseti. Þegar ráðherra ákveður að taka víkingaklappið úti í New York án þess að vera búinn að bera málið undir þingið, eða að það hafi komið hingað til umfjöllunar, er ósköp eðlilegt að það mikla klapp verði að ákaflega litlu músartísti. Þetta frumvarp er vanbúið, það er ekki tilbúið. Það vantar kostnaðarmat, það vantar gagnsæi um staðlana sem á að byggja á. Hér erum við að gera, eins og hefur komið fram, ríkinu að greiða eitthvað sem ekki er fyrirséð hvað er. Mér finnst það mjög vond lagasetning, virkilega vond. Ég hefði kosið að þetta mál, eins og nokkur önnur sem hér verða á dagskrá, hefði fengið ítarlegri vinnu. Því miður er það svo að stundum er það egó ráðherranna sem virðist skipta meira máli en vönduð lagasetning.
Virðulegi forseti. Þetta er sérkennilegt mál, þetta er hænufet á réttri leið til meira jafnréttis. Við Framsóknarmenn styðjum þá hugmynd. Þetta er hins vegar verulega vanbúið, engan veginn klárað. Kom ófullbúið. Og þó að það hafi lagast er þetta mál sem við hefðum átt að fresta og taka aftur upp að hausti. Það hefði verið skynsamlegast að byrja á Stjórnarráðinu eins og er reyndar ætlast til í frumvarpinu, að það sé gert á fyrstu tveimur árunum. Það hefði átt að duga. Reynslan af því hefði síðan átt að koma hér inn í nýju frumvarpi á árinu 2019, um hvernig hlutirnir ættu að vera. Við Framsóknarmenn munum greiða atkvæði eftir eigin samvisku vegna þess að okkur finnst þetta sérkennilegt mál. [[Forseti hringir.]]Við styðjum jafnréttisbaráttuna, styðjum hænuskrefið, en málið er vanbúið að öllu leyti og mun koma hingað inn aftur og aftur [[Forseti hringir.]]áður en þessi lagarammi verður farinn að virka á almennum markaði.
Frú forseti. Hér er um að ræða stærsta þingmál Viðreisnar og nánast eina alvörumál þess flokks á þessu þingi. En þetta mál á sér langan aðdraganda, allt til ársins 2008 þegar undirbúningur þess hófst. Málið þarf svo sannarlega að bæta enda allt of margir vankantar á því. Það þarf að laga málið, þetta er ekki patent-lausn sem við ræðum og og greiðum atkvæði um hér í dag. Til að stuðla að jöfnum launum kynjanna þarf að vinna á því sem mestu skiptir, að uppræta kynskiptan vinnumarkað og að kvennastörf séu metin til jafns við önnur störf. Að auki fangar þessi jafnlaunavottun ekki stéttaskiptinguna eða það hírarkí á vinnumarkaði sem ríkir, viðhorf og vinnumenningu og kynjað menntakerfi. [[Forseti hringir.]]Hér er um ágæta viðleitni að ræða en hefur alls ekkert með allsherjarlausn kynnta með víkingaklappi í New York að gera.
Virðulegur forseti. Við erum í nokkuð sérkennilegri stöðu með þetta mál. Nú er það þannig að sá er hér stendur hefur unnið ötullega að jafnréttismálum sem ráðherra, alþingismaður og innan Framsóknarflokksins. Ásamt fyrrverandi forsætisráðherra, hv. þm. Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni, undirritaði ég þátttöku Íslands í hinni svokölluðu HeForShe-baráttu og hvet ég alla alþingismenn, karlmenn sérstaklega, til að skrifa undir það. En það sem er verið að gera hér er í raun, eins og hv. þm. Birgitta Jónsdóttir orðaði það, eins og mús á ferðinni, eitthvert tíst. Ríkisstjórnin er að reyna að gera þessa mús að fíl, reyna að telja okkur trú um að þetta leysi launamun kynjanna, þessi vegferð og þetta mál, sem það gerir að sjálfsögðu ekki. Kannski er þetta jákvætt, kannski er þetta pínuskref í þá átt. En þetta leysir ekki vandann. Ég hef áhyggjur af að þetta dragi athyglina frá vandanum. Það er það sem ég hef áhyggjur af. Ég held að það þurfi líka að vinna þetta miklu betur eins og fram hefur komið. Þetta er klúðurslegt mál að miklu leyti. Ég get ekki greitt því atkvæði, sem mér finnst mjög miður því að við erum að tala hér um eitt af stærstu málum þjóðarinnar hverju sinni. Þetta er mannréttindamál [[Forseti hringir.]]en ríkisstjórnin og stjórnarflokkarnir eru búin að gera þetta að einhvers konar bastarði.
Virðulegi forseti. Hér hafa nokkrir þingmenn komið með ágætislíkingu í þessu máli en ég vil breyta henni aðeins. Þetta er ekki hænuskref eða skref í rétta átt, þetta er stökk yfir gjá. Gjáin er 100 millj. kr. djúp og það er ekkert víst að við náum að stökkva alveg yfir á hinn bakkann. Hins vegar komu gestir fyrir nefndina og útskýrðu fyrir okkur að þeir eru með önnur tól sem þeir nota sér til hjálpar til að greina hvort óútskýrður launamunur sé innan sinna fyrirtækja. Það er eins og ef við gengjum aðeins lengra niður stíginn sé þar brú sem býður okkur að komast yfir gjána. Í staðinn veljum við að taka langa stökkið, dýra stökkið. Fyrir mér er það ekki valkostur. Ég vil frekar ganga niður stíginn og taka brúna fyrst.
Virðulegi forseti. Þetta mál er hið vandræðalegasta. Það hófst að sjálfsögðu með einhverjum daufum yfirlýsingum frá Viðreisn um patentlausn á launamun kynjanna, náði síðan hápunkti á fundi Sameinuðu þjóðanna með víkingaklappi og hefur síðan bara orðið vandræðalegra og vandræðalegra. Við höfum þurft að taka á móti heilu þingnefndunum, sendinefndum frá öðrum þingum, sem vilja endilega ræða þetta yndislega, frábæra jafnlaunavottunarmál og við þurftum að skila auðu því að frumvarpið var ekki komið fram. Virðulegi forseti. Þetta mál er engan veginn útrætt. Þetta er ástæðan fyrir því að þingmál eiga stundum að fá að lifa milli þinga. Þetta er eitt af þeim sem myndi ábyggilega verða betra ef betur yrði unnið í því. Þetta er ekki patentlausn gegn launamuni kynjanna. Ég vildi óska að búið væri að vinna þetta mál það vel að ég gæti greitt því atkvæði því að ég held að þetta sé skref í rétta átt. Staðan er einfaldlega þannig að svo er ekki. Það er ekki hægt að greiða þessu atkvæði, því miður.
Virðulegi forseti. Ég vil bara beina athygli hv. þingmanna að reynslu þeirra sem hafa farið í gegnum þetta ferli, Tollstjórinn, Landsbankinn og Orkuveitan t.d., og hversu þakklát þau voru fyrir að fara í naflaskoðun hvað varðar kynjamun. Að byrja á laununum var fyrsta skref. Ég segi hér og nú: Það er enginn að segja að hér séum við að leysa allt en við verðum að þora að taka fyrstu skrefin og ég er þakklát fyrir það.
Frú forseti. Hér erum við að greiða atkvæði um frumvarp sem er vissulega ekki endanleg lausn, ekki patentlausn, ekki svar við öllu. En launamunur kynjanna er samfélagsmein sem við höfum lifað við um aldir. Öll hreyfing til að vinna á þessu samfélagsmeini er til góðs, er jákvæð. Það getur vel verið að það þurfi að gera betur, að lagfæra frumvarpið í framhaldinu. Það er þá bara til bóta. Frumvarpið er skref í rétta átt, í mikilvæga átt, til að taka á því samfélagsmeini sem launamunur kynjanna er. Það að stjórnmálamenn erlendis skuli taka sérstaklega eftir því og nota til þess að lýsa ánægju sinni víkingaklappið sem er kannski það eina sem þeir þekkja frá okkur Íslendingum er eitthvað til að vera stolt af en ekki til að nota til að gantast með eða skopast að ráðherra fyrir. Ég fagna þessu og styð.
Frú forseti. Ég vil nú fagna því til að byrja með að í atkvæðaskýringum fái málið eiginlega meiri efnislega umræðu en það fékk við 2. umr. málsins í gærkvöldi og í nótt. [[Gripið fram í: Nei.]]Ja, alla vega talsvert fleiri sem taka þátt í umræðunni hér, [[Gripið fram í.]]sem er ágætt, ég fagna því. Ég vil bara árétta hversu einfalt málið er í raun. Hér er búinn að vera í þróun jafnlaunastaðall frá árinu 2008 og hann er búinn að vera í framkvæmd undanfarin tvö, þrjú ár. Hér er lítið annað verið að gera en að lögbinda skyldu fyrirtækja til að vinna eftir honum. Staðallinn er vel þróaður, hann er reyndur í tilraunaverkefni. Löggjöfin sem slík er nokkuð einföld, um tímasetningu á lögbindingu og innleiðingu staðalsins. Það hefur margsýnt sig hjá þeim fyrirtækjum sem hafa nýtt hann að hann virkar mjög vel. Þess vegna er það mikið fagnaðarefni fyrir mig að við erum að ná þessum árangri. Þetta snýst ekki um egó ráðherra heldur einfaldlega um baráttuna um hvernig við útrýmum kynbundnum launamun.
Frú forseti. Mig langaði aðeins að ræða um reynslu þeirra sem hafa ákveðið að notast við þennan staðal en á þeim fundi kom einnig fram mikilvægi þess að um faglega úttekt sé að ræða, það séu sérfræðingar sem sinni þessari úttekt og að þeir hafi breiðari skilning en svo að horfa á einhverjar tölur á excel-skjali þar sem er búið að skipta niður störfum í einhverja flokka og hlusti á útskýringar þeirra sem vinna í þeim fyrirtækjum, það þurfi að vera víðtæk og góð þekking á þeim breytum sem til staðar eru, sérstaklega hvað varðar það hvernig sambærileg störf sem sinnt er af báðum kynjum eru metin misverðmæt. Þegar svo liggur fyrir að faggildingarsvið er á engan hátt tilbúið að faggilda þá vottunaraðila sem eiga að votta þessi fyrirtæki og hefur ekki til þess nokkra getu og það eru ekki komin einu sinni viðmið, engin regla um hvernig eigi að votta þessi fyrirtæki, þá getum við varla kallað það faglega úttekt fyrir faggildingu og hvað þá að þessir vottunaraðilar verði einhvers konar fagaðilar. [[Forseti hringir.]]Ég held bara að það þurfi að vinna þetta mál betur. Ég endurtek það.
Frú forseti. Umræðan um þetta mál í 2. umr. í nótt var bara ágæt. Við vorum hér nokkur þrátt fyrir að salurinn hafi verið tómur og við skiptumst á að tala fyrir tómum sal. En það sem hefur verið ágætt við meðferð þessa máls er að við höfum komist að því að hér verða ný lög í gildi sem eru leynileg, þar sem almenningur fær ekki að vita hvað stendur í lögunum. Það er vegna þess að lögin kveða á um að staðli sé fylgt og staðallinn er ekki opinber. Með samþykkt þessa máls verða slík lög orðin tíu. Mér finnst, frú forseti, að við eigum að fækka slíkum lögum en ekki fjölga þeim. Opnir staðlar eru betri en lokaðir staðlar. Það er betra þegar fólk getur séð hvernig á að fylgja stöðlunum og getur þá farið eftir þeim og þarf ekki endilega að fara í gegnum einhvers konar skrýtnar lykkjur. Þetta mál er ekki nægilega vel unnið og við vitum það vegna þess að Staðlaráð virðist hafa komið af fjöllum um að það ætti að fara að opna á þeirra mál án þess að búið væri að semja við stofnunina fyrir fram.
Virðulegur forseti. Ég fæ varla orða bundist eftir að hafa hlýtt hér á hæstv. ráðherra setja sig á háan hest gagnvart Alþingi vegna þess að nokkrir þingmenn sjá ástæðu til að tjá sig um málið við afgreiðslu þess og láta eins og hér hafi bara ekkert verið talað að ráði um málið. 86 ræður voru haldnar í þessum sal. 86 ræður í sex og hálfa klukkustund um þetta mál. Það var tekið fyrir á sjö fundum í þingnefnd. Það komu inn 22 athugasemdir sérfræðinga utan úr bæ. Nefndin vann málið til betri vegar. Ég ætla að biðja hæstv. ráðherra að nálgast málið af meiri auðmýkt vitandi að hann skilaði því illa frágengnu til þingsins og það er að komast í gegn út á náð og miskunn. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Frú forseti. Ráðherra segir að þetta mál snúist ekki um hans egó. Það er í rauninni tíminn sem mun leiða það í ljós af því að það er alveg ljóst að málið kom seint til þingsins, ráðherra var búinn að útvarpa því til alls heimsins að þetta væri að gerast á Íslandi. Það kemur samt seint inn til þingsins og þingið þarf rosalega mikið að vinna málið þannig að það verði betra. Samt er verið að klára það þó að það sé rosalega mikið enn þá af vanköntum á því. Það á að klára það. Það bendir allt að sjálfsögðu til þess að það er egó ráðherrans sem skiptir máli þar. En ókei, hann segir að egóið eigi ekki að skipta máli í þessu máli. Sjáum hvað gerist þegar fólk fer að reka sig á þessa vankanta, launafólk fer að reka sig á þá, hvort ráðherra sé þá ekki tilbúinn að grípa strax inn í og sníða þessa vankanta af. Ef ekki þá er alveg ljóst að frá upphafi til enda snýst þetta um egó ráðherra.
Virðulegi forseti. Það að stíga skref í rétta átt gerir ekki lítið úr þeim skrefum sem við eigum eftir að stíga. Þetta mál hefur vakið alþjóðlega athygli og það gerir það af ástæðu. Við getum og við eigum að vera stolt af því að við erum áfram leiðandi í baráttunni fyrir jafnrétti kynjanna á alþjóðavettvangi. Við getum og við eigum að vera stolt af því að við erum að stíga risaskref í rétta átt í baráttunni gegn kynbundnu launamisrétti. Við getum og eigum að vera stolt af því að vera brautryðjendur á sviði jafnréttismála í heiminum. Ég hvet okkur öll til að sameinast í gleðinni yfir því að við séum enn og aftur að stíga skref í rétta átt.
Frú forseti. Þetta er mikill gleðidagur í sögu Alþingis. Launamisrétti er ljótur blettur á íslensku þjóðinni eins og öllum öðrum samfélögum. Það er vissulega rétt að því verður ekki útrýmt að fullu með þessu frumvarpi. Það eru lög í landinu um að bannað sé að mismuna eftir kyni í launum. En nú erum við að tryggja það, með því að samþykkja þetta frumvarp, að ekki verði misrétti innan neins fyrirtækis sem er yfir ákveðinni stærð. Það er risaskref inn í framtíðina, það er skref sem við getum öll sem styðjum þetta frumvarp verið stolt af. Þetta er ánægjulegur dagur og góður dagur til að byrja fallegt sumar.
Forseti. Að sjálfsögðu er það gleðilegt þegar réttlætið verður meira. En það er ekki gott ef réttlæti byggir á öðru misrétti, það er ekki gott. Ég hélt satt best að segja að ráðherra hlyti að átta sig á því að þegar mál kemur inn í þingið og er ekki vel úr garði gert er það eins og að slá með blautri tusku í andlitið á fólki. Hér er fólk sem er búið að leggja mikið á sig til að laga málið. Við ætlum með sanni að ná þessu í gegn þannig að það væri vel úr garði gert. Það er ekki vænlegt til framtíðar að haga sér svona gagnvart þinginu. Ég tel mjög mikilvægt, þegar við erum að fara með mál hér í gegn, hvaða mál sem það er, hversu dásamlegt og yndislegt sem það er og hversu mikið betra það gerir sumarið, að við vinnum það vel. Það er eina krafa mín.
Frú forseti. Ég tel að þetta sé gott mál aðallega út af tvennu. Í fyrsta lagi tel ég að þetta sé skref fram á við fremur en aftur á bak. Best þykir mér umræðan sem á sér stað hér. Þegar málið var lagt fram skapaðist mikil umræða. Málið hefur verið lengi í umræðunni og hún hefur verið sérstaklega mikil út á við. Mér þykir hún hafa verið jákvæð þar. Nú á næstunni munum við auðvitað gera betur í þessu máli og snurfusa það. Það er einmitt það sem skiptir mestu máli í þessu, umræðan, við erum loksins að taka umræðu af alvöru um þetta mikilvæga mál og uppræta það kerfisbundna misrétti sem er til staðar. Því fagna ég þessu máli sérstaklega.
Virðulegur forseti. Hæstv. félagsmálaráðherra var fljótur að sýna að það hvar hann stendur í stórum málum veltur algjörlega á því hvar hann situr. Meðal þeirra fyrstu til þess að gagnrýna þetta mál og hvernig að því var staðið var fyrrverandi vinnuveitandi hæstv. ráðherrans, Samtök atvinnulífsins. Ég tel ekki og geri ekki ráð fyrir að hæstv. ráðherra telji að það hafi verið gert vegna þess að Samtök atvinnulífsins séu andsnúin jafnrétti. Málið var ekki nógu vel unnið og ég er ekkert viss um að því hafi farið fram. Það er a.m.k. ljóst að það er stórgallað. Mér heyrist meira að segja að stjórnarliðar viðurkenna það. Þá veltir maður fyrir sér: Er það góðu markmiði til gagns að reynt sé að ná því með meingölluðu máli? Ég verð að nefna það sérstaklega að það hefur komið mér skemmtilega á óvart hvernig Píratar hafa talað hér í dag. Ég verð eiginlega bara að hrósa hv. þingmönnum Pírata sem komu hér upp í röðum og eru rödd skynseminnar. [[Hlátur í þingsal.]]Þrátt fyrir að Píratar séu nú fjölbreytilegur hópur, virðulegur forseti, [[Hlátur í þingsal.]]þá eru þeir í þessu máli með allt á hreinu. Ég er sammála öllu því sem þeir hafa bent í þessari umræðu.
Frú forseti. Ég ætla nú að ítreka að þetta er pínkulítið skref sem ég held að sé til bóta. Ég kem hér upp vegna orða hæstv. fjármálaráðherra sem sagði að þetta væri gleðidagur og þetta væri ánægjudagur inn í sumarið. En lofa skal dag að kveldi og mey að morgni. Það gæti nú verið að það ættu eftir að hrannast upp einhver ský á himnum hér seinna í kvöld þannig að hv. þingmaður skal fagna varlega þeim ánægjulegu atburðum sem eiga sér stað nú.
Virðulegi forseti. Ég er sammála þeim sem hér hafa talað um að öll skref í átt til aukins jafnréttis séu góð skref. Ég held að þetta sé skref í þá átt og styð því þetta frumvarp. Ég geng ekki með neinar grillur í höfðinu um að þetta sé einhver töfralausn sem breyti öllu, en öll skref í þessa átt eru góð skref. Ég get ekki orða bundist í þessari umræðu vegna orða hv. þm. Bjarna Halldórs Janussonar sem fagnaði því að loksins værum við að taka umræðu um þessi mál. Kynjajafnrétti hefur verið ansi lengi á dagskrá stjórnmálanna, virðulegi forseti. Hér í þessum sal hafa verið stigin mörg góð skref í þá átt að útrýma kynbundnum launamun, að koma á fullkomnu kynjajafnrétti. Þó að við séum ánægð með það sem við erum að gera í dag skulum við ekki láta eins og ekkert hafi verið gert [[Forseti hringir.]]hér áður í þessum efnum. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Frú forseti. Nú eru þingmenn Viðreisnar búnir að koma upp í pontu og lofsyngja þetta frumvarp. En hvergi er talað um gagnrýni okkar sem snýst um ógagnsæið út af þessum staðli og ekki er búið að greina eða áætla neitt fjármagn í þetta verkefni. Það er því bara verið að skapa vandamál inn í framtíðina sem við vitum ekkert hvert verður. Mér þætti vænt um að í staðinn fyrir að koma og tala um hvað þetta sé allt dásamlegt að hv. stjórnarþingmenn komi hér upp og útskýri fyrir okkur sjónarhorn sitt hvað varðar þessa gagnrýni. Þetta frumvarp er hvítþvottur. Þetta er bara Viðreisn er að reyna að eigna sér jafnréttisbaráttuna. Mér finnst það frekar asnalegt. Ég vona að sjái allir í gegnum það. [[Gripið fram í: Heyr, heyr.]]
Frú forseti. Mig langaði að þakka hv. þm. Kolbeini Proppé fyrir að koma hingað og hvetja mig til að koma endilega aftur upp og ræða meira. Það sem ég átti við áðan með að loksins væri umræðan tekin þá var ég aðallega að tala um það að nú væru allir flokkar að taka virkan þátt í umræðunni og allir helstu hópar samfélagsins í þessari umræðu. Ég tel að það sé til bóta. Ég hef tekið mjög mikið eftir þessu í kringum mig að fólk er að tjá sig meira um jafnréttismál vegna þess að málið hefur komið fram. Það er alla vega mín reynsla. Mig langaði að koma þessu að og held að þetta sé mjög gott skref og umræðan sé tekin af því að kerfisbundið misrétti hefur verið til staðar svo lengi eins og við vitum. Ég fagna því þegar fólk vekur athygli á því.
Virðulegur forseti. Ég segi bara að lengi getur gott batnað og það á við um stöðu jafnréttismála hér á landi sem og víða annars staðar í heiminum. Öll skref í rétta átt eru skref í rétta átt og þeim ber að fagna. Ég sé ekki ástæðu til þess að við, sem ég held að séum flestöll jafnréttissinnar og metnaðarfull fyrir því að við Íslendingar séum brautryðjendur á þessu sviði og höldum því áfram, gerum lítið úr því sem verið er að reyna að gera sem er jákvætt. Eins og ég segi, öll skref í rétta átt eru skref í rétta átt. Lengi getur gott batnað.
Forseti. Mig langaði bara til þess að segja að enn einu sinni kemur hv. þingmaður Viðreisnar og lofsyngur þetta frumvarp, en kemur engan veginn til móts við þá gagnrýni sem hefur verið sett fram á það. Það væri gott að heyra eitthvað annað en lofsöng og einhver kæmi hérna upp og talaði um það sem við erum að gagnrýna varðandi frumvarpið.
Virðulegi forseti. Hér erum við að taka út lögbundna birtingu staðalsins sem var lögð til í áliti meiri hluta allsherjar- og menntamálanefndar. Í þessu atriði kristallast í raun best viðvaningsbragurinn sem er á öllu starfi ráðherrans í þessu máli af því að sú tillaga var unnin í samráði við ráðherrann. Við stóðum í þeirri meiningu að samráð hefði verið haft við Staðlaráð um að okkur væri heimilt að binda í lög að staðallinn væri aðgengilegur öllum. Svo reyndist ekki vera, komumst við að, eftir að ráðherrann hafði verið að munnhöggvast á tölvupóstþræði þar sem allir þingmenn voru dregnir inn í rifrildi hans og framkvæmdastjóra Staðlaráðs. Sem betur fer kom hæstv. ráðherra staðlamála, Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir, jafnréttismálaráðherra til bjargar, bar klæði á vopnin og sætti Staðlaráð. Þannig að nú hefst samningaviðræðulota á milli ráðherranna tveggja og Staðlaráðs sem ég vona að skili því í haust að ráðherrann kemur inn á þingið með þau tíðindi [[Forseti hringir.]]að Staðlaráð sé búið að opna staðalinn í sátt en ekki með einhverjum tuddaskap frá ráðherranum.
Virðulegi forseti. Ég ætla að ítreka þá skoðun mína og okkar fulltrúa Vinstri grænna í umhverfis- og samgöngunefnd að með þessari breytingartillögu, sem gengur út á það að greiða 650 millj. kr. með sérstökum hætti úr jöfnunarsjóði en að aðrar 650 millj. kr. fari eftir hefðbundnum úthlutunarreglum sjóðsins, sé stigið skref í þá átt að standa við það samkomulag sem gert var við sveitarfélög vegna tekjumissis sem þau urðu fyrir vegna ákvarðana hæstv. þáverandi ríkisstjórnar. Við lítum svo á að þetta sé aðeins skref í þá átt og við brýnum stjórnvöld til að finna leið til að uppfylla samkomulagið að fullu og það verði gert með einhverjum öðrum leiðum en þeim sem hér hafa verið notaðar illu heilli, þ.e. ekki í gegnum jöfnunarsjóð. [[Hv. þingmaður var í atkvæðaskýringu. Enginn hafði beðið um orðið áður en þingmaðurinn tók til máls. (Gripið fram í.) Ekki áður en tiltekinn tímafrestur rann út.]] Ekki áður en tiltekinn tímafrestur rann út.)
Virðulegur forseti. Ég er á nefndaráliti ásamt öllum öðrum nefndarmönnum með þessu máli öllu saman. Ég er með fyrirvara hins vegar. Sá fyrirvari lýtur að því að ég tel einfaldlega að reglur jöfnunarsjóðs eigi að gilda um þessa úthlutun þessara fjármuna. Ef það var einhvers konar munnlegt samkomulag í gangi um að það ætti að gera þetta með einhverjum öðrum hætti þá ætti ekki að vera að blanda jöfnunarsjóði inn í það. Þarna er einhver salómonsdómur um að fara einhverja millileið sem mun ekki leysa neitt að mínu viti. Það munu samt sem áður verða einhvers konar málaferli sjálfsagt á báða bóga hjá stórum sveitarfélögum og ríkum og þeim sem telja sig á þeim hallað o.s.frv., þannig að ég held að við séum bara að sjá byrjunina á þessu ólukkans máli.
Virðulegi forseti. Það hefði sjálfsagt verið rétt að fara með þessa úthlutun, greiðslur til sveitarfélaga, í annan farveg en jöfnunarsjóð. Það hafa verið deilur milli sveitarfélaga núna um nokkurra ára skeið um hvernig fara eigi að þessu. Hér er verið að setja lög sem að einhverju leyti eru afturvirk vegna úthlutunar sem átti að vera á árinu 2014 sem við erum að setja árið 2017. Það er ekki góður bragur á því. Vonandi ná sveitarfélögin saman um hvernig þetta á að vera, en það er augljóst að ríkisvaldið mun þurfa að koma að því máli með einhverjum skýrari hætti en að setja lög á sveitarfélög og láta þau sætta sig við það með því að setja lög afturvirkt. Því sitjum við Framsóknarmenn hjá í þessu máli að stærstu leyti.
Frú forseti. Ég missti af því að fá að gera grein fyrir atkvæði mínu þegar ég sat hjá við breytingartillöguna. Við samþykktum stjórnarfrumvarpið sem gerði ráð fyrir að þessum fjármunum yrði úthlutað eins og upphaflega var gert ráð fyrir. Hér er verið að bæta sveitarfélögum tekjumissi vegna húsnæðisendurgreiðslanna á síðasta kjörtímabili. Upphaflega frumvarpið gerði ráð fyrir því að þær bætur myndu renna til sveitarfélaganna í réttu hlutfalli miðað við þær tekjur sem þau myndu missa af. Hér með breytingartillögunni er hluta fjármagnsins dreift til annarra sveitarfélaga, ekki eftir tekjumissinum, heldur út frá reiknireglum jöfnunarsjóðs. Ég get ekki sætt mig við það. En í ljósi þess að það hefur tekið þrjú ár að bæta sveitarfélögunum þennan tekjumissi og [[Forseti hringir.]]Alþingi hefur ekki náð saman um þetta, þá sætti ég mig við þann salómonsdóm sem hér er kveðinn upp og greiði atkvæði með.
Virðulegi forseti. Til útskýringar á atkvæði mínu ætla ég að taka fram að þetta er ekki af því ég er byrjandi hér á þingi í dag að ég setti rautt á þetta, heldur vil ég vitna í fundargerð frá desember 2015 í stjórn Sambands íslenskra sveitarfélaga. Þar stóð ég að bókun ásamt þremur öðrum stjórnarmönnum. Með leyfi forseta ætla ég að vitna í þá bókun: „Það er ósannað að sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu hafi orðið fyrir þvílíku tapi að það réttlæti þessa breytingu á úthlutunarreglum. Auk þess gefur breytingin vont fordæmi til lengri tíma litið enda tekjuöflunarmöguleikar sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu allt aðrir og meiri heldur en smærri sveitarfélög á landsbyggðinni. Standa ber vörð um hlutverk jöfnunarsjóðs sem er að jafna fjárhagslega stöðu sveitarfélaga.“ Þetta frumvarp vinnur að okkar mati, segjum við þarna, og að mínu mati, gegn því meginmarkmiði.
Frú forseti. Ég held að öllum hafi verið ljóst af hverju eða til hvers þessar greiðslur voru hugsaðar, til þess að bæta sveitarfélögum upp tekjutap sem urðu vegna úttektar á sérseignarsparnaði. Það er alveg ljóst að það eru ákveðin sveitarfélög sem bera skarðari hlut frá borði en önnur, en þau munu ekki fá það bætt til samræmis við hin vegna þess að farið var með peningana í jöfnunarsjóðinn. Ég held að öllum hafi þó verið ljóst til hvers þessar bætur áttu að renna. Ég mun því sitja hjá við þessa atkvæðagreiðslu.
Frú forseti. Þetta frumvarp er flutt af hv. formanni efnahags- og viðskiptanefndar eftir að það kom inn sem tillaga frá fjármála- og efnahagsráðuneyti, um að það kæmi inn sem breytingartillaga við annað frumvarp. Því var andmælt af minni hlutanum enda um allsendis óskyld mál að ræða. Því var það svo að minni hlutinn sagði að það ætti að greiða fyrir því að hæstv. formaður efnahags- og viðskiptanefndar flytti þetta mál hér sem varðar ákveðnar ívilnandi lagfæringar og breytingar á lögum um kaup á fyrstu fasteign. Við þingmenn Vinstri grænna munum sitja hjá við afgreiðslu málsins fyrst og fremst vegna þess að við lögðumst gegn þessum lögum upphaflega þegar þau voru samþykkt hér á þingi og teljum þau mismuna mjög fólki eftir tekjustöðu hvað varðar stuðning hins opinbera við kaup á fyrstu fasteign. Við lögðumst því gegn þessum lögum og teljum þau vera mismununartæki, en munum sitja hjá hér því að hér er um að ræða almennar tiltölulega ílvilnandi lagfæringar á þeim lögum.
Hæstv. forseti. Við hv. þingmenn Framsóknarflokksins styðjum þetta frumvarp. Við hefðum þó viljað ganga lengra við vinnslu frumvarpsins núna og koma á móts við þá einstaklinga sem misstu eignir sínar við efnahagshrunið og hafa verið fastir á leigumarkaði síðan þá. Við styðjum það hins vegar og fögnum þeim skrefum sem stigin eru að því sé vísað til hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra að vinna að lausn fyrir þennan hóp. Við viljum hvetja hann til að bretta upp ermar og koma með frumvarp þessa efnis nú á haustdögum svo við getum séð aðgerðir í þágu hópsins strax á haustþingi. Við hv. þingmenn Framsóknarflokksins styðjum þetta frumvarp.
Frú forseti. Ég er á nefndaráliti minni hlutans í þessu máli og er þeirrar skoðunar að þetta frumvarp sé ekki til þess fallið að laga vandamálið sem er til staðar. Ég sagði það í ræðu minni um þetta mál síðast þegar það var rætt. Það þarf raunverulegar aðgerðir í húsnæðismálum fyrir ungt fólk á Íslandi. Það frumvarp sem samþykkt var hér síðast varð ekki til þess að leysa það vandamál. Þessi redding mun ekki heldur laga það þannig að ég mun sitja hjá í þessu máli og býst við að fleiri muni gera það.
Frú forseti. Þetta er afar gott mál sem eykur til muna gagnsæi í skráningu fyrirtækja. Mjög góð sátt var um málið í nefndinni og ég þakka fyrir þá samstöðu. Nefndin tók þá ákvörðun að leggja fram breytingartillögu þess efnis að þetta tæki gildi um næstu áramót. Það er til þess að ráðrúm gefist til að fjármagna starfsemi ríkisskattstjóra á móti fyrir þær 20 millj. kr. sem eru vegna þessa. Þetta er, held ég, eitthvað sem við verðum að leysa í fjárlögum í haust, en ég þakka kærlega fyrir góða vinnu í þessu máli. [[Forseti vill benda fólki á að það er hættulegt að halla sér yfir atkvæðagreiðsluborðið hjá nágrönnum sínum [Skellihlátur í þingsal.] og breyta þar með atkvæðum þeirra í rautt.]] og breyta þar með atkvæðum þeirra í rautt.)
Frú forseti. Ég hygg að við séum hér að stíga ágætt skref sem mun örugglega leiða til þess að við gerum viðskiptalífið aðeins heilbrigðara, opnara og aðgengilegra. Ég minni þingheim hins vegar á að við eigum eftir að taka afstöðu til þess hér í haust og tryggja að við veikjum ekki með þessum hætti embætti ríkisskattstjóra eins og hv. þm. Smári McCarthy minnti á. Ég vek líka athygli á því að um stjórnarandstöðufrumvarp er að ræða sem fær greiðan framgang og er til fyrirmyndar. Ég ætla að þakka hæstv. fjármálaráðherra alveg sérstaklega fyrir framgönguna. Það er til dæmis óvenjulegt að upplifa það að ráðherra sé tilbúinn að mæta til fundar við nefnd til að ræða frumvarp stjórnarandstöðuþingmanns.
Virðulegi forseti. Hér er um að ræða frumvarp sem hefur það markmið að færa kosningarrétt erlendra ríkisborgara til svipaðs horfs og gerist annars staðar á Norðurlöndunum. Málið fékk ágæta umfjöllun, að mér vitandi, í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd og var vel tekið þar. Var að því liðnu ákveðið að vísa málinu til ríkisstjórnar og uni ég vel við þá afgreiðslu málsins.