Wznawiam posiedzenie. Na sekretarzy dzisiejszych obrad powołuję posłów Katarzynę Osos i Wojciecha Króla. Protokół i listę mówców prowadzić będzie pani poseł Katarzyna Osos. Proszę pana posła sekretarza o odczytanie komunikatów.
Informuję, że w dniu dzisiejszym odbędzie się posiedzenie Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży - o godz. 10. W dniu dzisiejszym odbędzie się również posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. marihuany medycznej - o godz. 12. Dziękuję bardzo.
Dziękuję bardzo. Przystępujemy do rozpatrzenia punktu 62. porządku dziennego: Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (druk nr 2417). Proszę pana posła Pawła Szramkę o przedstawienie uzasadnienia projektu ustawy.
Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowne Posłanki! Szanowni Posłowie, licznie zgromadzeni dzisiaj na sali! Państwo w kuluarach! Szanowni Państwo! Mamy do czynienia z bardzo krótką ustawą złożoną przez klub Kukiz’15, dostarczoną nam przez Stowarzyszenie Prawo na Drodze. Jest to stowarzyszenie, które bardzo często w sprawach o wykroczenia pomaga szczególnie kierowcom. Jak wiemy, nie myli się tylko ten, kto nic nie robi i zdarza się również niestety, że i funkcjonariusz Policji pomyli się, nie w intencjach, ale w ocenie zdarzenia, które miało miejsce na drodze, i może niesłusznie stwierdzić, że obywatel popełnił wykroczenie. Jest droga odwoławcza. Obywatel może się nie zgodzić na mandat oczywiście i wtedy sprawa trafia do sądu. A tu zaczynają się schody, ponieważ myślę, że przeciętny obywatel nie ma aż takiej wiedzy i nie ma takiego doświadczenia, żeby w sądach sobie radzić. I tutaj z pomocą mogą przyjść właśnie takie stowarzyszenia jak Stowarzyszenie Prawo na Drodze. Problem jest jednak w tym, że obecnie zgodnie z naszym porządkiem prawnym nie jest możliwe, żeby organizacje społeczne, stowarzyszenia itp., uczestniczyły w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Dlatego właśnie proponujemy tę zmianę. Wiemy, że są pozytywne opinie w tej sprawie różnych instytucji, i to właśnie sądowych, natomiast mają one pewne uwagi, więc myślę, że warto skierować tę ustawę do komisji po to, żeby poprawić te wszystkie nieścisłości, po to, żeby to było dobrze ustanowione prawo. Jestem jednak zdania, że zdecydowanie nie powinniśmy odrzucać tego projektu, ponieważ pozwoli to na większą transparentność, na większy udział obywateli, na pomoc obywatelom w sprawach sądowych. Tak jak powiedziałem wcześniej, przeciętny obywatel nie ma za bardzo możliwości, żeby na co dzień bywać w sądach, nie jest obeznany z prawem, więc udział stowarzyszeń i organizacji, które mają w tym doświadczenie, które mogą w jakiś sposób pokierować postępowaniem tego obywatela, żeby faktycznie ta sprawa sądowa była jak najbardziej obiektywna i jak najbardziej uczciwa, jest zasadna. Tak więc bardzo proszę o przyjęcie tego projektu i czekam na uwagi. Dziękuję bardzo. [[Oklaski]]
Dziękuję bardzo. Sejm ustalił, że w dyskusji nad tym punktem porządku dziennego wysłucha 5-minutowych oświadczeń w imieniu klubów i kół. Otwieram dyskusję. Jako pierwszy w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość pan poseł Bartłomiej Wróblewski.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, druk nr 2417. Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia zawiera propozycję zmiany art. 31 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia poprzez dodanie do niego § 3, który to przepis ma na celu umożliwienie zgłaszania udziału organizacji społecznej w postępowaniu sądowym w sprawach o wykroczenia, w następującym brzmieniu: W postępowaniu przed sądem udział w postępowaniu może zgłosić organizacja społeczna. Przepis art. 90 i 91 Kodeksu postępowania karnego stosuje się. Jak wynika z uzasadnienia projektu, w obecnie obowiązującym stanie prawnym organizacje społeczne nie mają możliwości zgłaszania swojego udziału w postępowaniu sądowym w sprawach o wykroczenia, a utrzymywanie de lege lata braku takiej możliwości w ocenie projektodawców jest nieuzasadnione. W szczególności w demokratycznym państwie prawnym niedopuszczalne jest uzasadnianie braku możliwości udziału organizacji społecznych, reprezentujących często znaczne grupy obywateli, mniejszą wagą spraw rozpoznawanych w postępowaniu wykroczeniowym. Nierzadko również w postępowaniach w sprawach o wykroczenia konieczna jest ochrona interesu społecznego lub ważnego interesu indywidualnego, w szczególności ochrona wolności i praw człowieka. W naszej ocenie projektowana nowelizacja art. 31 k.p.w. i proponowane rozwiązania budzą wątpliwości. Nie przemawia za nimi m.in. wzgląd na potrzebę zabezpieczenia w tym postępowaniu interesu ogółu społeczeństwa czy jednostki, jeśli się zważy choćby istniejącą w obecnych regulacjach prawnych liczbę mogących w takim postępowaniu interweniować rzeczników interesu publicznego, wyposażonych w stosowne kompetencje dające możliwość, że interes społeczeństwa, jak i poszczególnych obywateli będzie chroniony w należytym stopniu. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że art. 90 i 91 k.p.k. do procedury wykroczeniowej, że zmiana... Recypowanie przepisu art. 90 i 91 k.p.k. do procedury wykroczeniowej jest w każdym razie wątpliwe z uwagi na charakter czynów wykroczeniowych oraz na ogólne założenia tego rodzaju postępowań w sprawach o wykroczenia, tzn. jeśli chodzi o szybkość tego rodzaju postępowań i ich uproszczony charakter. Rozumiemy cel wnioskodawców. W jakimś stopniu można powiedzieć, że ten cel jest godny pochwały, ale wydaje nam się, że środki, które zostały tutaj zaproponowane, niekoniecznie będą realizować ten cel w najwyższym stopniu. W uzasadnieniu zabrakło takich argumentów, które byłyby dla nas przekonujące. Bardzo dziękuję. [[Oklaski]]
Dziękuję bardzo. Teraz głos zabierze pani poseł Katarzyna Osos w imieniu klubu Platformy Obywatelskiej.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska - Koalicja Obywatelska przedstawię stanowisko odnośnie do poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Projekt ustawy zakłada dopuszczenie możliwości zgłoszenia udziału przez organizację społeczną w postępowaniu w sprawach o wykroczenia na zasadach obowiązujących w postępowaniu karnym. Zdaniem wnioskodawców udział czynnika społecznego w postępowaniu nie powinien być różnicowany pomiędzy postępowania sądowe, które toczą się w oparciu o Kodeks postępowania karnego i Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Udział czynnika społecznego z pewnością ma na celu wzmożenie ochrony przestrzegania prawa, w szczególności ochrony wolności i praw człowieka, zwiększenie kontroli społecznej wymiaru sprawiedliwości i transparentności. W trybie postępowania w sprawach o wykroczenia rozpatrywane są również sprawy dotyczące praw obywatelskich i wolności obywatelskiej, stąd kierunek zmian można uznać za pozytywny. Wśród przesłanych do projektu ustawy opinii w większości pozytywnie oceniono projekt. Negatywne stanowisko zgłosił prokurator krajowy i Rada Ministrów. Rada Ministrów podkreśliła, że Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia reguluje postępowania dotyczące czynów charakteryzujących się nieznaczną szkodliwością społeczną, w związku z tym postępowanie to jest uproszczone i rozbudowywanie tej procedury jest nieuzasadnione. Ponadto podkreśla w swoim stanowisku, że z uwagi na mniejszą wagę spraw ryzyko wystąpienia niektórych nieprawidłowości w tym zakresie jest znikome. Jako klub stoimy na stanowisku, że wobec tak różnych stanowisk i przedstawionych argumentów, które wpłynęły do projektu, należałoby skierować projekt do właściwej komisji w celu szczegółowego omówienia i odniesienia się do wskazanych wątpliwości i uwag. Dziękuję. [[Oklaski]]
Bardzo dziękuję. Teraz w imieniu Klubu Poselskiego Kukiz’15 głos zabierze pan poseł Paweł Szramka.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję przedmówczyni za tę deklarację, że chcecie państwo pracować nad projektem na posiedzeniu komisji. Dziękuję również przedstawicielom Prawa i Sprawiedliwości, że nie było wniosku o odrzucenie w pierwszym czytaniu, ponieważ zazwyczaj tak kończą tutaj przygodę ustawy. Mam nadzieję, że będziemy mieli okazję nad tym popracować na posiedzeniu komisji. Oczywiście rozumiem argumenty pana posła, natomiast myślę, że te plusy wynikające z wejścia w życie ustawy są dużo większe. Mamy tutaj większą transparentność, mamy możliwość pomóc obywatelom w sprawach o wykroczenia. Tak jak już powiedziałem w uzasadnieniu projektu, mało kto ma tak naprawdę styczność z sądami. I naprawdę może wyjść tak, że kiedy w toku sprawy sądowej pojawi się stres, dojdzie niewiedza oraz brak doświadczenia, jak w takich sprawach postępować, to mimo iż obywatel nie popełnił żadnego wykroczenia, miał rację, to w sądzie, faktycznie nie z jego winy, wyjdzie, że popełnił to wykroczenie, i wtedy może zapaść niesprawiedliwy wyrok. Tak więc apeluję do państwa, żeby przyjąć ten projekt ustawy. Apeluję, żebyśmy popracowali nad nim w komisji. Jeśli coś jest warte poprawienia, zróbmy to. Natomiast na pewno nie warto odrzucać tego projektu, a właśnie ta rzesza obywateli, która chciałaby korzystać z pomocy stowarzyszeń, a w chwili obecnej nie może tego zrobić, będzie nam wszystkim wdzięczna. Dziękuję. [[Oklaski]]
Bardzo dziękuję. W imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów głos zabierze pan poseł Krzysztof Paszyk.
Dziękuję bardzo. Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Panie Ministrze! Chciałbym w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów przedstawić stanowisko w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, druk nr 2417. Co do istoty, w debacie nad tym projektem zgłoszono taki oto argument, iż jest bardzo dużo podmiotów, które reprezentują interes publiczny i nie ma co jeszcze poszerzać tego katalogu. Co jest przekonujące i mimo wszystko przemawia za zmianą proponowaną w tym projekcie, to to, że co do istoty projekt został zgłoszony przez organizację społeczną, która jasno pokazuje, że ciągle mimo tej ilości podmiotów mogących ten interes poszkodowanych reprezentować, chociażby tak jak tu wnioskodawcy zwrócili uwagę, jeśli chodzi o sprawy związane z ruchem drogowym, ciągle jest to poczucie niewystarczającego zabezpieczenia interesu osób pojawiających się w postępowaniach. Myślę, że w związku z tym warto pochylić się nad tym projektem. Pewnie, on nie jest doskonały, ale też rzadko kiedy mamy do czynienia z doskonałymi przedłożeniami. Warto, myślę, wsłuchać się w głos tych organizacji, które mówią o tym, że ciągle liczna jest rzesza osób, które czują, iż brak im tego poczucia sprawiedliwości, brak wsparcia, chociażby jeśli chodzi o te wspomniane wykroczenia drogowe. Dlatego Klub Poselski Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów jest za tym, abyśmy spróbowali procedować nad tym projektem, przeszli do dalszych prac. A nuż uda nam się tak te przepisy dostosować, aby w jakimś konsensusie można było dopuścić organizacje społeczne właśnie do postępowań w sprawach o wykroczenia. Dziękuję bardzo. [[Oklaski]]
Dziękuję bardzo. Do pytań zapisało się pięcioro pań i panów posłów. Jako pierwszy pytanie zadaje pan poseł Jerzy Jachnik, klub Kukiz’15. Czas na pytanie - 1 minuta. Zamykam listę zgłoszonych do pytań.
Panie Marszałku! Panie Ministrze! Państwo Posłowie! Otóż ja się pytam, co komu przeszkadza, że w procesie karnym, administracyjnym czy o wykroczenia jest udział organizacji pozarządowej. To nie chodzi o sprawy drogowe, to chodzi o to, że udział organizacji społecznych powinien być obowiązkowy, jeśli jest taka możliwość i jeśli są takie organizacje. Mówię to w oparciu o swoje doświadczenie, które jako przedstawiciel organizacji mam w dziesiątkach procesów. Proszę państwa, w Kodeksie wykroczeń nagminnie są fałszowane protokoły policyjne, nie tylko sprawy o wykroczenia, sprawy o zakłócanie ciszy. Osoba, która idzie z Kodeksu wykroczeń jest z góry skazana na pożarcie przed sądem, a jak nie, to 3 lata tam spędzi i będzie się tak sądziła. Zatem, panie ministrze, ja bym poszedł dalej: jedna regulacja do postępowania karnego, do postępowania o wykroczenia, do postępowania cywilnego i administracyjnego. [[Dzwonek]] Co stoi temu na przeszkodzie? [[Oklaski]]
Dziękuję bardzo. Pan poseł Maciej Masłowski, klub Kukiz’15.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na wstępie pozwolę sobie też odnieść się do stanowiska klubu Prawo i Sprawiedliwość, do pana posła, dlatego że jak pana słuchałem, to dla mnie w zasadzie dyskusja o tym, czy stroną w postępowaniu będzie stowarzyszenie, czy osoba prywatna, to jest taka sama dyskusja, jak to, czy, nie wiem, będzie miała spodnie czy spódnicę, mniej więcej. Ja uważam, że bez względu na to, kto jest stroną, to jest jakiś ważny argument, ale nieważne. Wracam do pytania. Pytanie jest oczywiście do pana posła wnioskodawcy, bo zrozumiałem, że wprowadzenie tej ustawy pozwoli stowarzyszeniom pomóc obywatelom w sprawach o wykroczenia w sądzie. Czy to będzie chodziło tylko o te większe, duże stowarzyszenia, nie wiem, np. świadczące bezpłatną pomoc prawną, czy to będzie bez różnicy i nawet najmniejsze stowarzyszenie będzie mogło występować? I drugie pytanie: Czy mogą zupełnie zastępować tę osobę, czyli czy występuje np. Stowarzyszenie Prawo na Drodze w imieniu osoby, której dotyczy sprawa, [[Dzwonek]] czy w roli eksperta? Dziękuję bardzo. [[Oklaski]]
Dziękuję. Pan poseł Stefan Romecki, klub Kukiz’15.
Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Zapewne wszyscy doskonale wiemy, że Stowarzyszenie Prawo na Drodze pomaga obywatelom w sprawach sądowych. Dlaczego w sprawach o wykroczenia nie mają takich możliwości, aby i tym obywatelom pomóc? Przecież nie każdy nawet wie, gdzie szukać pomocy i że można im też pomagać. Myślę, że i tu trzeba do sprawy podejść tak normalnie, po ludzku i pomóc też obywatelom w sprawach o wykroczenia. Dziękuję. [[Oklaski]]
Dziękuję bardzo. Pani poseł Agnieszka Ścigaj, klub Kukiz’15.
Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam takie pytanie do wnioskodawców, ale też do rządu. Organizacje pozarządowe to jedna z najbardziej doskonałych form kontroli społecznej pomagająca w tym, aby rozwiązywać takie problemy, jak np. różne spory pomiędzy państwem a obywatelem, a wiemy, że w wykroczeniach drogowych to jest nagminna sytuacja. Te wykroczenia drogowe, sprawy sądowe bardzo często są małej wagi, ale ciągną się, zajmują wymiar sprawiedliwości. Czy jest jakaś przeszkoda albo inny pomysł, jak włączyć obywateli, jak włączyć lepszą kontrolę społeczną, szczególnie w takiej sytuacji, kiedy jesteśmy cały czas na etapie budowania swojej demokracji i budowania społeczeństwa obywatelskiego? Na każdym etapie włączanie kontroli społecznej pomoże w funkcjonowaniu państwa i pomoże w tym, żeby obywatele dobrze się czuli, czuli się właścicielami tego państwa i współdecydującymi. Dziękuję. [[Oklaski]]
Dziękuję bardzo. Pan poseł Paweł Szramka, klub Kukiz’15.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Bardzo krótkie pytanie: Czy udział organizacji społecznych w sprawach sądowych, również w sprawach o wykroczenia, będzie pomocny dla obywateli, czy będzie im przeszkadzać? Dziękuję. [[Oklaski]]
Dziękuję bardzo. Czy pan minister chce zabrać głos? Bardzo proszę, sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości pan Michał Wójcik.
Szanowny Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Bardzo dziękuję za te kilka ważnych pytań. Postaram się odpowiedzieć i przedstawić także stanowisko rządu w tej sprawie. Rząd ma w tej sprawie negatywne stanowisko. Takie jest stanowisko Rady Ministrów i wynika to z bardzo konkretnych powodów. Na początku chcę powiedzieć, że gdyby rzeczywiście udział organizacji tego typu w postępowaniach, sprawach o wykroczenia był zasadny, to już w latach 70., kiedy powstawały przepisy dotyczące spraw o wykroczenie - a ustawa o postępowaniu w sprawach o wykroczenia powstała w roku 1971 - przewidywany byłby udział czynnika społecznego. Przez tych kilkadziesiąt lat stwierdzono, że nie ma takiej potrzeby, i to wynika z racjonalności ustawodawcy. Trzeba bowiem pamiętać o tym, że postępowanie w sprawach o wykroczenia różni się od takiego postępowania karnego, które jest uregulowane w Kodeksie postępowania karnego, gdzie rzeczywiście udział ten jest zapewniony. Te kwestie zostały uregulowane w art. 90 i art. 91 Kodeksie postępowania karnego, jak również w art. 182konstytucji. Ja zaraz odniosę się do tego przepisu, bo do tego, co państwo poruszacie w swoim uzasadnieniu, odnosi się zarówno doktryna, jak i orzecznictwo. Sąd, Trybunał Konstytucyjny wyjaśniał, w jakim zakresie ustawodawca może działać i że rzeczywiście te organizacje społeczne mogą, ale nie muszą tam być. Zaraz to wyjaśnię. Wynika to z konkretnego orzeczenia. W naszym przekonaniu umożliwienie udziału organizacji społecznej w postępowaniu w sprawach o wykroczenia jest sprzeczne z zasadami tego postępowania. Nie muszę wyjaśniać części z państwa, która para się tego typu rzeczami, staje po stronie obywateli, że są to postępowania dużo szybsze, krótsze, mniej skomplikowane. Waga tych spraw jest dużo niższa niż w przypadku spraw, które są rozstrzygane w postępowaniu karnym. Specyficzny jest tryb rozstrzygania tych spraw, bo przecież może być postępowanie nakazowe... Ono jest bardzo szybkie. Wiadomo, oczywiście, są tu też pewne kwestie dotyczące tego, co robić w momencie, jeżeli ktoś się nie zgadza, ale ze względu na to, że zazwyczaj te sprawy nie są skomplikowane, są one rozstrzygane w trybie postępowania nakazowego, właśnie dlatego, że waga tych spraw jest taka, a nie inna. Oczywiście zasadna jest też odpowiedź na pytanie pana Jerzego Jachnika. Powiedział pan takie zdanie, że w wielu miejscach protokoły są fałszowane. Rozmawiałem z panem prokuratorem, który razem ze mną uczestniczy dzisiaj w tym posiedzeniu i - przynajmniej z jego doświadczenia tak wynika, ale i ja o takich przypadkach również nie słyszałem - nie sądzę, żeby takich przypadków, że protokoły są fałszowane w tego typu postępowaniach, było wiele. [[Panie ministrze, protokoły...]] Dobrze, sprawdzimy to oczywiście. Będziemy procedowali... Sprawdzimy szczegółowo. Natomiast ja nie mam takich informacji, żeby to było jakieś nagminne, że to jest problem, który uzasadniałby wprowadzenia tego typu rozwiązania. Jeżeli chodzi o to, co przemawia za tym, żeby tej ustawy nie wprowadzić, to jest to kwestia racjonalizmu ustawodawcy. Charakter tego postępowania, zupełnie odrębny, zredukowany pod względem formalnym, sposób procedowania, nieznaczna szkodliwość tego typu czynów przekładają się na to, iż to postępowanie jest charakterystyczne. Chodzi tu o sprawy mniejszej wagi, drobniejszej wagi niż przestępstwa, niezbyt dolegliwe sankcje za popełnienie czynów i o postępowania, które są dużo szybsze i dużo krótsze. Pamięta pan poseł, pamiętacie państwo, jak tutaj, w czasie tej kadencji rozmawialiśmy na temat zaostrzania kar za przestępstwa drogowe. Niedługo będzie konferencja i przedstawimy bardzo dobre rezultaty wprowadzenia tej ustawy. Ale tam poruszyliśmy również kwestie dotyczące właśnie postępowań w sprawach o wykroczenia, przedawnienie wykroczenia. Pamiętacie państwo sprawę Froga. Osiemdziesiąt kilka zarzutów. I co? Wszystko przedawnione. Przypominam, że w Ministerstwie Sprawiedliwości wydłużyliśmy termin: z 2 lat do 3 lat. Są dwa terminy: pierwszy - 1-roczny i drugi - w tej chwili 3-letni. Z 2 lat do 3 lat wydłużyliśmy ten drugi termin - chodzi o sytuację, w której wszczęte zostało postępowanie - tak żeby właśnie nie dochodziło do przedawnienia w takich sprawach, przy takich wykroczeniach. Dlaczego ulegają one przedawnieniu? Bo np. zręczny adwokat potrafił tak prowadzić postępowanie, żeby doprowadzić do przedawnienia. Można sobie wyobrazić sytuację, że w takich sprawach, w gruncie rzeczy drobnej wagi, organizacja społeczna może być obrońcą czy też pełnomocnikiem i może stawać po każdej stronie. Zręczny adwokat może doprowadzić również do tego, że postępowanie będzie przewlekłe. Można sobie wyobrazić taką sytuację przy tak krótkich terminach? Można. Hipotetycznie jest to absolutnie możliwe. Oczywiście powoduje to też pewne koszty, w jakimś sensie biurokrację i w moim przekonaniu nie ma potrzeby, żeby te przepisy, które obowiązują w odniesieniu do postępowania karnego, przenosić na grunt postępowań w sprawach o wykroczenia. Wynika to również z art. 182 konstytucji. Mówi on o tym, że rzeczywiście udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości określa ustawa. To nie oznacza, że taka organizacja powinna uczestniczyć w każdym postępowaniu, także w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. O udziale obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości decyduje ostatecznie zawsze ustawodawca. On przesądza ostatecznie o kształcie tego udziału. Mówią tak przedstawicie doktryny: Banaszak, „Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz”, 2012 r., s. 806; Naleziński, „Prawo konstytucyjne RP”, 2014 r., s. 410; Olechno, Grzybowski, „Prawo konstytucyjne”, s. 323. Podobnie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2005 r., jak powinien być rozumiany art. 182 Konstytucji. Jest normą upoważniająco-odsyłającą oznaczającą kompetencje dla ustawodawcy zwykłego do wprowadzenia udziału czynnika obywatelskiego w wymiarze sprawiedliwości. Ale z punktu widzenia zakresu udziału czynnika społecznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości oznacza tylko to, że udział ten może być ograniczony do niektórych spraw. I druga część, że wyłącza to możliwość takiej regulacji, by w sprawach danej kategorii wymiar sprawiedliwości należał wyłącznie do czynnika społecznego. Czyli reasumując: konstytucja i te przepisy, które są w konstytucji, czy art. 3 Kodeksu postępowania karnego, czy art. 4 Prawa o ustroju sądów powszechnych nie przesądzają o tym, żeby w postępowaniu w sprawach o wykroczenia musiał być taki przedstawiciel społeczny. [[Ale nie zabrania.]] Nie zabraniają, oczywiście. Ale jest jedna kwestia, na którą już dwukrotnie zwróciłem uwagę, tj. kwestia racjonalności ustawodawcy. Po co wprowadzać te organizacje do postępowań, które charakteryzują się niższym stopniem skomplikowania, są szybsze, prostsze, dotyczą spraw mniejszej wagi? Nie zrobiono tego przez kilkadziesiąt lat. W naszym przekonaniu, jeżeli chodzi o stanowisko rządu, ten przepis nie powinien być... Przepisy, które są w Kodeksie postępowania karnego, nie powinny być stosowane w sprawach dotyczących wykroczeń. Dziękuję bardzo. [[Oklaski]]
Bardzo dziękuję. Pan poseł przedstawiciel wnioskodawców Paweł Szramka. Bardzo proszę.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dziękuję posłom za pytania. Dziękuję, panie ministrze, za stanowisko. Dziękuję tym bardziej, bo utwierdził mnie pan jeszcze bardziej w tym, że ta ustawa jest zasadna, ponieważ nie przedstawił pan totalnie żadnego argumentu, dla którego ta ustawa nie miałaby wejść w życie. To, że są to sprawy mniejszej wagi i że są tam niższe kary, nie oznacza, że obywatel powinien być pozostawiony samemu sobie. Dlaczego rząd nie chce pozwolić na to, żeby obywatele byli wspierani przez stowarzyszenia, organizacje, które mogą w tych sprawach pomóc? Totalnie nie trafia do mnie argument, że od wielu lat tak jest. Pan minister wie, że przez wiele lat nie używano koła, a w końcu ktoś to koło wymyślił, zaczęto go używać i myślę, że życie stało się prostsze, więc może warto nad tym się pochylić. Co do fałszowania protokołów, zwracał się pan minister do posła Jachnika, że nie jest to jakoś nagminne. Czegoś takiego nie powinno być w ogóle - ani jednego przypadku. To, że nie jest to nagminne, to nie jest żadne usprawiedliwienie. I odnosząc się do pytań: każde stowarzyszenie mogłoby w tych sprawach uczestniczyć. Chodzi o stowarzyszenia przede wszystkim te, które chcą wspierać obywatela w sprawach. Zgodzę się, że nie ma lepszego sposobu na kontrolę społeczną. Pytanie na koniec: Co hamuje rząd przed tym, aby na to pozwolić? Dziękuję. [[Oklaski]]
Bardzo dziękuję. Zamykam dyskusję.
Szanowny Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! W imieniu Klubu Poselskiego Nowoczesna mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu w kwestii poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, druk nr 2417. Celem przedłożonego projektu jest umożliwienie zgłoszenia udziału w postępowaniu sądowym w sprawach o wykroczenia przez organizacje społeczne na zasadach i w trybie przewidzianych w postępowaniu karnym. Należy pochwalić kierunek obrany przez projektodawców. Nie ulega wątpliwości, że organizacje społeczne, które często reprezentują szerokie grono obywateli oraz dbają o sprawy społeczne, powinny mieć możliwość udziału w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu wykroczeniowym. Dlatego niezbędne są stosowne zmiany w polskim prawie. Niestety zastrzeżenia wzbudza sposób realizacji proponowanej zmiany. Przewidziane w projekcie ustawy dodanie § 3 do art. 31 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia jest wadliwe i wymaga korekty. Kwestię tę szerzej opisał Sąd Najwyższy w swoich uwagach do przedłożonego projektu. Chodzi przede wszystkim o sposób, w jaki Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia odsyła do przepisów Kodeksu postępowania karnego i niezgodność proponowanych zapisów z przyjętym standardem. Rozumiem, że te błędy wynikają z niedoświadczenia prawniczego i legislacyjnego posłanek i posłów z klubu Kukiz’15. Nie powinniśmy jednak ze względu na to wyrzucać całego projektu do kosza. Tak jak powiedziałem wcześniej, kierunek proponowanych zmian jest słuszny. Dlatego posłanki i posłowie Nowoczesnej będą głosować za skierowaniem przedłożonego projektu do dalszych prac w komisji. Mamy nadzieję, że w toku dalszych prac zostaną wprowadzone zmiany zaproponowane przez Sąd Najwyższy.
Marszałek Sejmu, na podstawie art. 87 ust. 2 w związku z art. 90 ust. 1 regulaminu Sejmu, kieruje poselski projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, zawarty w druku nr 2417, do Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach w celu rozpatrzenia. Na tym wyczerpaliśmy porządek dzienny 77. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Informuję, że zgłosili się posłowie w celu wygłoszenia oświadczeń poselskich. Czy ktoś z pań i panów posłów pragnie jeszcze wygłosić oświadczenie? Nikt się nie zgłasza. Listę posłów zgłoszonych do oświadczeń uważam... [[Poseł się zgłasza jeszcze.]] Jeszcze pan. W związku z tym mamy czworo posłów, którzy się zgłosili. Bardzo proszę, jako pierwsza oświadczenie wygłasza pani poseł Alicja Chybicka, klub Platformy Obywatelskiej.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałam poruszyć bardzo istotny problem w polskim szpitalnictwie, mianowicie rolę szpitali klinicznych. Szpitale kliniczne są specyficznymi szpitalami. Są to szpitale, które jako główne zadanie mają nauczanie przeddyplomowe i podyplomowe, mają prowadzenie badań naukowych i dodatkowo prowadzenie działalności leczniczej. W odróżnieniu od szpitali, które zajmują się tylko i wyłącznie działalnością leczniczą, obowiązki narzucone na personel tych szpitali znacznie przekraczają te, które są realizowane w pozostałych szpitalach. Szpitali klinicznych w Polsce jest 47, przy czym takich, które są typowo uniwersyteckie, mamy w Białymstoku dwa, w Bydgoszczy - dwa, w Gdańsku - dwa, w Katowicach - siedem, w Krakowie - cztery, w Lublinie - trzy, w Łodzi - cztery, w Poznaniu - pięć, w Szczecinie - dwa, w Warszawie - sześć, we Wrocławiu - jeden z ośrodkiem leczenia choroby Alzheimera jako satelitą, w Olsztynie jeden, w Zielonej Górze - jeden, w Kielcach w zasadzie studenci ćwiczą w szpitalu miejskim. Jeśli chodzi o finansowanie tych szpitali, tak naprawdę o tym tworze od wielu lat dyskutuje się jako o czymś przedziwnym. To taka świnka morska - ani świnka, ani morska. Jest to czysto dydaktyczno-naukowa jednostka jak uniwersytety, jak uniwersytety techniczne, jak wszystkie inne wyższe uczelnie. Jeśli chodzi o leczenie szpitalne, są to szpitale o najwyższej referencyjności we wszystkich sieciach stopniowania, jakie były tworzone. Zawsze wykonuje się w nich, ze względu na to, że są tam specjaliści najwyższej klasy, najtrudniejsze i najbardziej kosztowne procedury. Te szpitale przy zadłużeniu wymagalnym w Polsce - 1,47 mld generują połowę tego zadłużenia - ok. 500 mln. Dzieje się tak dlatego, że do tych szpitali ze wszystkich pozostałych, których organami założycielskimi są albo marszałek, albo inne podmioty - tu organem założycielskim jest wyższa uczelnia, która w ogóle nie posiada środków na działalność leczniczą - kierowani są dosyć nagminnie pacjenci, kierowane są przypadki szczególnie skomplikowane, trudne. Właśnie do szpitali klinicznych. Koszty są tu o wiele wyższe, ale czy są stawki wyższe? Absolutnie nie. Stawki za taką sama chorobę leczoną w uniwersyteckim szpitalu klinicznym... Podam przykład zapalenia płuc. Zapalenie płuc jest wycenione w każdej jednostce referencyjnej podobnie, ale nikt nie bierze pod uwagę tego, że w szpitalu klinicznym jest to często przypadek na tle nowotworu, choroby układu krwiotwórczego, choroby rzadkiej, co generuje o wiele większe koszty i jest o wiele trudniejsze do diagnostyki i potem do prawidłowego leczenia. A zatem od wielu lat, odkąd sięgam pamięcią, mówi się o tym, że powstanie wreszcie ustawa o szpitalach klinicznych w Polsce. Nie wiem, w ilu szufladach już leży ta ustawa albo zaczątki tej ustawy. Było to wielokrotnie robione, nigdy nie zostało zakończone. Wiem, że jest projekt oddłużenia szpitali klinicznych, ale wśród szpitali, które wymieniłam, są takie, które są na bilansie dodatnim. Czy zatem po raz kolejny będą promowane szpitale, które są mniej gospodarne, gorzej zarządzane? Bo jednak w tych samych warunkach i tych samych stawkach jedne szpitale potrafią się zbilansować, a drugie nie. Tak naprawdę istnieje pilna potrzeba przede wszystkim wyceny świadczeń medycznych dla tych szpitali - oddzielnej i stosownie wysokiej. Wiem, że w AOTMiT coś takiego się toczy, ale dosyć długo to trwa i powinniśmy procedować nad ustawą o szpitalach klinicznych tak, ażeby ich miejsce było takie, jak należy, aby była realizowana dydaktyka przed- i podyplomowa, nauka, a pacjent miał jak najlepszą opiekę i aby te szpitale nie były jednak traktowane podobnie jak wszystkie inne, dla których jedynym zajęciem jest leczenie chorych, i to najczęściej tych chorych najlżej. [[Dzwonek]] Dziękuję za uwagę.
Dziękuję bardzo. Pan poseł Jacek Wilk, Wolność i Skuteczni.
Dziękuję, panie marszałku. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Wczoraj dowiedzieliśmy się, że doszło do najścia Policji na telewizję Media Narodowe. Nieznane są przyczyny, dla których Policja nachodzi na media. Dlaczego to się stało, z jakiego powodu? Mamy tylko informację o tym, że osoby były wypytywane odnośnie do akcji informacyjnej związanej z ustawą 447 dotyczącej roszczeń organizacji przemysłu Holokaust w związku z tzw. mieniem bez spadkobierców. Jest to bardzo niebezpieczna, bardzo niepokojąca informacja. Żądamy stanowczo udzielenia nam informacji, dlaczego doszło do najścia Policji, kto wydał taki rozkaz, w jakim celu się takie akcje przeprowadza. W związku z tym, co się dzieje wokół tej ustawy, z kolejnymi jakby postępami prac, z kolejnymi informacjami, jakie do nas dochodzą, że ta ustawa będzie realizowana, właśnie należy nam się jak najbardziej szeroka informacja, akcja informacyjna, aby Polacy dowiedzieli się, jak wielkie zagrożenie wynika z tego powodu, a nie wręcz przeciwnie. A nie żeby były jakieś próby tłumienia czy zamykania ust opinii publicznej i mediom, niezależnym mediom, które w tej sprawie chcą szeroko informować Polaków o tym, jak wielkie zagrożenie z tej ustawy wynika, zwłaszcza w sytuacji, gdy rząd konsekwentnie udaje, że problemu nie ma. To jest pierwsza rzecz. Druga rzecz. Dowiedzieliśmy się wczoraj czy też dzisiaj rano, że pan Israel Katz pełniący obecnie funkcję ministra spraw zagranicznych Izraela stanowczo odmówił przeproszenia Polski za haniebne słowa o tym, że rzekomo Polacy wysysają antysemityzm z mlekiem matki. Oczywiście w tle jest ta sama sprawa. To jest cały czas próba wywarcia presji na Polskę, aby uległa żądaniom, aby w dłuższej perspektywie wprowadziła prawo, które zadośćuczyni zupełnie bezpodstawnym żądaniom organizacji przemysłu Holokaust. W tej sytuacji stanowczo jako Koalicja Propolska domagamy się tego, aby rząd polski odwołał naszego ambasadora w Izraelu, ponieważ nie wyobrażam sobie, aby jakikolwiek polski dyplomata, który ma chociaż trochę honoru, mógł z takim ministrem spraw zagranicznych, jakim jest pan Israel Katz, w ogóle mieć cokolwiek do czynienia. Koalicja Propolska stanowczo żąda odwołania pana ambasadora Magierowskiego z placówki w Izraelu. Dziękuję bardzo.
Pan poseł Andrzej Maciejewski, klub Kukiz’15. Bardzo proszę.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pozwoliłem sobie zabrać głos i wypowiedzieć się w sprawie tzw. ustawy prezydenckiej z druku nr 1836, którą zajmowała się komisja finansów przez ostatnie 2 dni, a którą politycy, a dokładnie ministrowie Kancelarii Prezydenta i media, nazywają ustawą frankową. Chciałbym z mównicy zaprotestować i oświadczyć, że ustawa z druku nr 1863 ma tyle wspólnego z tzw. problemami frankowiczów co pan Biedroń z Wiosną. Dlaczego? Dlatego że tytuł tej ustawy brzmi: o zmianie ustawy o wsparciu kredytobiorców znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, którzy zaciągnęli kredyty mieszkaniowe, oraz niektórych innych ustaw. Tak się składa, że w Polsce od 30 lat mamy różne programy mieszkaniowe. Był program „Alicja”, „Mieszkanie dla młodych”. Nie mamy za dużo szczęścia z tymi programami mieszkaniowymi. Jak życie pokazuje, w wielu przypadkach kończyło się to bardzo dramatycznie. Małżeństwa się rozpadały, ludzie bankrutowali i mieli problemy. Ale nie ma w tej ustawie tak naprawdę mowy o systemowym rozwiązaniu problemu tzw. frankowiczów. Dlaczego zabieram głos? Dlatego że od 2 dni media z poparciem strony politycznej notorycznie okłamują większość polskiego społeczeństwa, nazywając to ustawą o pomocy frankowiczom, mówiąc, że jest to ustawa frankowiczowska. Jako poseł Kukiz’15, poseł wnioskodawca druku nr 729, a więc ustawy dotyczącej systemowego rozwiązania problemu tzw. frankowiczów, informuję, że w komisji finansów, w podkomisji do spraw tychże tematów, trzy projekty, w tym projekt Kukiz’15, ciągle leżą i nie są rozpatrzone. Zatem media, wszystkie media, od prawa do lewa, w telewizji, Internecie i radiu, kłamią. Oświadczam, że kłamią. Ta ustawa nie jest ustawą frankowiczowską, ta ustawa nie jest załatwieniem sprawy środowiska frankowiczowskiego przez pana prezydenta. Wniosek: pan prezydent nie może dzisiaj odtrąbić, że oto załatwił coś, co obiecał w kampanii wyborczej. Panie prezydencie, ten punkt jest ciągle aktualny, ten punkt wymaga rozwiązania i załatwienia. W trakcie posiedzenia komisji pan prezes Związku Banków Polskich mówił o tym, że mamy już inną sytuację. Zgadza się, mamy inną sytuację, bowiem w tejże kadencji doczekaliśmy się już takich oto czasów, że w sądach mamy wyroki, w których ludzie wygrywają. Czytam w ostatnich dniach wypowiedź pani wiceprezes UOKiK Doroty Karczewskiej, która mówi: Sędziowie w sprawach frankowych nierzadko obawiają się zastosować bezpośrednio prawo europejskie czy odwołać do orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Efektem bywają wyroki, w których prawo konsumenckie zostaje okaleczone. Najwyższy czas, by sądy przestały wyważać otwarte drzwi. Chodzi o to, że dyrektywa 93/13 o prawach konsumenckich w polskich sądach jest niewykorzystywana i polski obywatel jest obywatelem drugiej kategorii w Unii Europejskiej. Prośba, panie prezydencie. Jeżeli pan naprawdę chce pomóc środowisku tzw. frankowiczów, proszę wesprzeć UOKiK, rzecznika finansowego w działaniach, aby sądy zaczęły respektować prawo unijne nie tylko w kwestii wieku sędziów, ale także w kwestii praw obywatelskich, praw obywateli polskich. Bo zapewniam, że gdyby to było realizowane, to już na pierwszej rozprawie we wszystkich tzw. umowach frankowiczowskich nastąpiłoby wykreślenie czarnym flamastrem tzw. zapisów abuzywnych. To znaczy, że państwo polskie nie ma problemu sądów na skalę międzynarodową, jeśli chodzi o Skarb Państwa, i ciągania nas o odszkodowania, ale realizujemy prawo unijne akceptowane przez wszystkich członków, w tym także przez korporacje, które dzisiaj wykorzystują to, że politycy polscy chowają głowy w piasek i mówią, że nie ma problemów. Dziękuję bardzo. [[Oklaski]]
Pan poseł Robert Majka, poseł niezależny.
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przyszło mi mówić jak zwykle przy pustej sali. [[Jak pustej?]] Powiem tak. Najważniejszym problemem od 30 lat jest wolność słowa. Mój przedmówca bardzo obrazowo przedstawił, że w Polsce jest cenzura. Muszę powiedzieć, że to nie jest jedyny przykład. Ja sam osobiście jako poseł niezależny i niezrzeszony mam wiele na to dowodów. Moja interpelacja w sprawie raportu o stanie państwa za lata 1989–2018 jest nadal blokowana w środkach przekazu. Moja interpelacja w sprawie ustawy JUST, czyli S.447, jest nadal blokowana w środkach przekazu w Polskiej Agencji Prasowej. Można by sobie zadać pytanie, w jaki sposób poseł może dotrzeć do społeczeństwa, może dotrzeć do Polaków, aby się dowiedzieli. To jest smutne po 30 latach transformacji - wojskowe służby wewnętrzne dokonały swoistej zamiany aparatu bezpieczeństwa PRL, WSW i SB, i ich ludzie nadzorują system polityczny, system gospodarczy i niestety, to smutne, również środki przekazu. Powstaje w tym miejscu pytanie, bo większość ludzi... W jakim my parlamencie jesteśmy? Czy to jest polski parlament? Słyszę głosy, że to nie jest polski parlament, że to jest Kneset. Przeraża mnie to. Mówię z pełną odpowiedzialnością za moje słowa. Przeraża mnie to. Ja nie czuję się przedstawicielem Knesetu, czuję się przedstawicielem Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast chciałbym w tym miejscu powiedzieć, że dopóki Polacy nie obudzą się, dopóki Polacy nie będą chcieli po prostu wstać z kolan, nie wyrażą woli przełamania tego układu, formuły gen. Czesława Kiszczaka: my nie ruszamy waszych, wy nie ruszacie naszych - nic się tak naprawdę w Polsce nie zmieni. Chodzi o wolę polityczną. Nie chodzi o jakieś burdy uliczne, nie chodzi o jakieś zamieszki, bo to nie o to chodzi. Ale proszę państwa, nie może być tak, że poseł przedstawia pewne dokumenty, przedstawia interpelację do rządu i otrzymuje odpowiedź enigmatyczną, odpowiedź zupełnie nielogiczną. Ja takie odpowiedzi na parę moich interpelacji otrzymałem. I teraz można by sobie uzmysłowić jedną bardzo ważną kwestię. Jak długo będziemy funkcjonować w tej rzeczywistości? Niestety społeczeństwo polskie od 1988 r. na bazie tego przełomu jest zastraszone. Poziom zastraszenia Polaków jest nieprawdopodobny dzisiaj, proszę państwa. To nie jest tak, jak ktoś mówi, że rządzi Prawo i Sprawiedliwość, to jest cenzura. Nie, to jest nieprawda. Ta cenzura prewencyjna funkcjonuje od 30 lat. Smutne, ale mówię to z pełną odpowiedzialnością. Chciałbym, aby pan Jarosław Kaczyński, aby Prawo i Sprawiedliwość dołożyli wszelkich starań - może to jest moja naiwność, ale chciałbym, aby dołożyli wszelkich starań - aby przełamać tę cenzurę prewencyjną w Polsce, która łamie zapisy art. 54 konstytucji z 1997 r. i art. 10 Prawa prasowego. Dopóki tego, proszę państwa, nie przełamiemy, to nie łudźmy się, że cokolwiek w Polsce się zmieni. Moim zdaniem Polacy powinni publicznie domagać się od Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, od Polskiej Agencji Prasowej, od Telewizji Polskiej złamania cenzury prewencyjnej w Polsce. Dziękuję uprzejmie. Dziękuję, panie marszałku. [[Oklaski]]
Dziękuję bardzo. Pan poseł Paweł Szramka, klub Kukiz’15.
Dziękuję. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dziękuję, panie marszałku, za możliwość wygłoszenia oświadczenia, ponieważ dziś mamy 22 dzień lutego. Data to może nieszczególnie ważna w dziejach Polski czy w dziejach świata, jednak dla mnie data szalenie ważna, myślę, że jedna z najważniejszych, ponieważ tego dnia urodziła się moja siostra Joanna. I muszę powiedzieć, że jest to... [[Oklaski]] Dziękuję. ...moja najlepsza siostra. Co prawda mam tylko jedną, ale nie zmienia to faktu, że jest najlepsza. Mało tego, siostra Joanna wzięła sobie za męża Łukasza, który również urodził się 22 lutego. [[Wesołość na sali, oklaski]] [[Głos z sali: Brawo!]] A, jak wiemy doskonale, instytucja szwagra w Polsce jest również szalenie ważna. A więc z tego miejsca chciałbym serdecznie swojej siostrze Joannie, jak i szwagrowi Łukaszowi życzyć z całego serducha wszystkiego najlepszego, a państwu i sobie, i wszystkim, którzy może ten materiał odsłuchają, żebyście zawsze pamiętali, że rodzina jest najważniejsza. Dziękuję. [[Oklaski]] [[Głos z sali: Brawo!]]
Dziękuję bardzo. Wysoka Izba oczywiście przyłącza się do tych życzeń. [[Wesołość na sali, oklaski]] Na tym zakończyliśmy oświadczenia poselskie. (CEFTA), co znacznie ułatwia rozwój gospodarczy państw grupy. (PIT-37 lub/i PIT-38). Mając na względzie tak spore zainteresowanie użytkowaniem profilu zaufanego, pragnę poprzez swoje oświadczenie również podkreślić jego potrzebę i znakomite wychodzenie naprzeciw oczekiwaniom osób zainteresowanych załatwieniem spraw urzędowych on-line. Informacja o wpływie interpelacji, zapytań oraz odpowiedzi na nie jest dostępna w Systemie Informacyjnym Sejmu. [[Głos z sali: Poranek się udał.]] Na tym kończymy 77. posiedzenie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Protokół posiedzenia będzie wyłożony do przejrzenia w Sekretariacie Posiedzeń Sejmu. Porządek dzienny 78. posiedzenia Sejmu, wyznaczonego na dni 13, 14 i 15 marca 2019 r., zostanie paniom i panom posłom doręczony. Zamykam posiedzenie. [[Wicemarszałek trzykrotnie uderza laską marszałkowską]] [[Koniec posiedzenia o godz. 9 min 51]]