Forseti vill tilkynna að sú breyting hefur verið gerð á dagskrá þingsins að gert er ráð fyrir þingfundum á mánudag og þriðjudag í stað nefndafunda. Var þetta ákveðið meðal annars í samráði við þingflokksformenn.
Herra forseti. Á árinu 2013 voru fleiri vegalausir innan eða utan eigin landamæra en nokkru sinni síðan í seinni heimsstyrjöld, en þá taldi Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna að ríflega 51,2 milljónir manna væru á flótta. Þeim hafði þá fjölgað um 6 milljónir frá árinu á undan og sá vandi er ekki í rénun. Hann er, má segja, allt í kringum okkur. Samkvæmt Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna drukknuðu yfir 3.500 flóttamenn í Miðjarðarhafi á leið sinni frá Afríku til Evrópu árið 2014 og á árinu 2015 er óttast að nú þegar hafi látist um 1.700 manns, þar af 800 helgina 18.–19. apríl. Þetta fólk flýr hörmulegar aðstæður, stríðsátök, fátækt og við horfum á Evrópusambandið loka landamærum sínum, sem vissulega hefur orðið tilefni harðra deilna innan sambandsins sem hlýtur að vera okkur öllum áminning um að svona stefna gengur ekki. Við Íslendingar getum gert ýmislegt. Við í þingflokki Vinstri grænna höfum þegar lagt fram tillögu um að Alþingi álykti að fela ríkisstjórninni að stórefla þátttöku Íslands í björgunaraðgerðum á Miðjarðarhafi með endurgjaldslausu útláni á varðskipi til björgunaraðgerða og með áætlun um móttöku flóttamanna á svæðinu. Við getum gert meira. Samkvæmt Eurostat fékkst jákvætt svar aðeins við 30 af 110 umsóknum um hæli á Íslandi árið 2014. Það eru 27% sem fá hér hæli. Til samanburðar má nefna Svíþjóð, sem er auðvitað mjög framarlega í flokki í þessum efnum. Þar fengu 30.650 af 39.905 hælisleitendum jákvætt svar. Það eru 77%. Ef við fylgdum fordæmi Svía tækjum við á móti meira en 1 þús. flóttamönnum á Íslandi. Raunveruleikinn er sá að aðeins 30 fengu hæli eða viðbótarvernd á síðasta ári. Við þurfum að taka okkur á ef við ætlum að halda í við Svía því að það þarf stórátak í þessum málum ef við ætlum að standa við það að við séum öll jöfn, sama hvar í heiminum við erum fædd. Börnin fæðast alveg jafn saklaus [[Forseti hringir.]]í Sýrlandi og á Íslandi og myndin af litlu stúlkunni sem drukknaði í Miðjarðarhafi á dögunum ætti að vera okkur öllum áminning um að við getum gert miklu betur í þessum efnum.
Virðulegur forseti. Ég vil sem þingflokksformaður Samfylkingarinnar skora á forseta Alþingis og hv. forsætisnefnd að ljúka svo fljótt sem verða má setningu siðareglna fyrir alþingismenn. Það er til vansa fyrir þingið að við skulum ekki hafa lokið því verki. Við sem setjum öðrum lög og reglur þurfum auðvitað að ljúka því að setja okkur sjálfum reglur í þessu efni. Það er sömuleiðis óviðunandi að ekki sé ljóst hvaða reglur gilda um siðareglur fyrir þá alþingismenn sem eru ráðherrar því að það hafa verið um það misvísandi yfirlýsingar af hálfu hæstv. forsætisráðherra, leyfi ég mér að segja, þar sem hann hefur annars vegar lýst því yfir að í gildi séu þær siðareglur sem settar voru fyrir ráðherra ríkisstjórnarinnar árið 2011 og hins vegar hefur hann í öðru tilfelli lýst því yfir að þær reglur séu til viðmiðunar. Það er auðvitað ófullnægjandi að ekki sé alveg skýrt hvort reglurnar séu í gildi eða hvort þær séu til einhvers konar viðmiðunar. Ég tel að í ljósi þeirrar stöðu sem þingið hefur og stjórnmálin hvað varðar traust og trúnað almennings í landinu eigi það að vera forgangsverkefni forustunnar, bæði hér í þinginu og í ríkisstjórninni, að reka af sér þetta slyðruorð og ljúka setningu siðareglna fyrir alþingismenn og hafa það alveg skýrt að siðareglur gildi fyrir ríkisstjórn Íslands eins og aðra í stjórnsýslunni.
Forseti vill af þessu tilefni segja að hann tekur undir að það er ekki alveg vansalaust að við skulum ekki vera búin að ljúka þessum siðareglum. Unnið hefur verið talsvert í því og forseti væntir þess og hefur trú á því að okkur auðnist að ljúka þeirri vinnu alveg á næstunni og mun, að minnsta kosti hvað hann sjálfan áhrærir, leggja sig fram um það.
Virðulegur forseti. Aðgengismál hafa verið í umræðunni undanfarið, þá helst aðgengi fólks í hjólastólum að opinberum byggingum. Meðal annars var farin hringferð um landið þar sem aðgengi hjólastóla að opinberum byggingum var athugað. Í umhverfis- og samgöngunefnd í síðustu viku fengum við nokkra talsmenn hreyfihamlaðra á mjög svo upplýsandi en jafnframt sláandi fundi. Í minnisblaði, sem nefndin fékk, kom fram að 95% húsnæðis á Íslandi eru óaðgengileg hjólastólum en á sama tíma eru 65% húsnæðis á jarðhæð. Einnig kom fram að við verslunargötur er aðgengið undir 10% fyrir fólk í hjólastólum. Þá var sérstaklega nefnt að á þjónustu- og veitingastöðum væri þessu ábótavant. Hér er vandamálið tvíþætt. Annars vegar snýr það að framkvæmdum þegar verið er að byggja nýtt eða breyta gömlu húsnæði. Á fundi með Mannvirkjastofnun í morgun kom fram að vandamálið liggur ekki í nýbyggingum heldur í undanþágum til að breyta gömlu húsnæði. Í byggingarreglugerðum fyrir 1979 var ekki gert ráð fyrir auknu aðgengi, þar af leiðandi er ekki alls staðar gerð krafa um að eldri byggingar uppfylli allt í nýrri reglugerðum þrátt fyrir að um nýja starfsemi sé að ræða. Eftirlit með þessu er á hendi sveitarfélaga eða byggingarfulltrúa. Það gæti þurft að herða eða stýra þessu eftirliti en ekki aðeins skella ábyrgðinni á eiganda húsnæðis. Hinn þátturinn er eftirlit með aðgengi sem er eftir að byggingar eru teknar í notkun, á rekstrartímanum. Það hefur komið fram að einstaklingar í hjólastólum hafa ekki komist inn á salerni eða í lyftur af því að þær hafa verið læstar. [[Forseti hringir.]]Að sjálfsögðu er þetta óboðlegt, við þurfum að skýra eftirlitsþáttinn betur og koma honum í almennilegt ferli.
Forseti. Mig langaði aðeins að fjalla um alþjóðastarf þingmanna. Ég gerði mér grein fyrir því fyrir nokkrum árum að ekki er til neitt formlegt ferli fyrir það starf sem þingmenn taka þátt í erlendis, sér í lagi ályktanir sem þeir taka þátt í að samþykkja, hér á Alþingi. Ég komst að því á síðasta fundi Alþjóðaþingmannasambandsins að við stöndum mjög mörgum ríkjum að baki. Suður-Afríka og Kenía hafa þróað mjög góð ferli um hvernig vekja eigi athygli á og hvetja stjórnvöld til að samþykkja þær ályktanir sem við tökum þátt í að samþykkja á alþjóðavettvangi. Mér finnst mjög brýnt að við skoðum hvernig aðrar þjóðir gera þetta. Ég ræddi við forseta Alþjóðaþingmannasambandsins þegar ég var þar fyrir stuttu á fundi og spurði hann út í þessi mál. Hann sagði að eftir ár yrði sérstakur fókus settur á þetta hjá Alþjóðaþingmannasambandinu; það þing mun snúast um hvernig hægt sé að hvetja til þess að eitthvað verði úr þeim mjög svo mikilvægu ályktunum sem við tökum þátt í, þingmenn frá 163 löndum, t.d. á þeim vettvangi. Mig langar til að spyrja samþingmenn mína hvort þeir styðji mig ekki í því að við búum til faglega ferla um það hvernig og hvað verður um umræðu - einungis einu sinni á ári er fjallað um skýrslu alþjóðastarfs sem er fráleitt. Ef við erum að taka þátt í þessu starfi finnst mér að við eigum að gera það þannig að það skili sér hingað heim.
Hæstv. forseti. Í gær fór fram 1. umr. um tvö af fjórum húsnæðisfrumvörpum hæstv. félags- og húsnæðismálaráðherra Eyglóar Harðardóttur. Nú eru frumvörpin er varða húsaleigulög og húsnæðissamvinnufélög komin til velferðarnefndar. Hv. þingmaður Samfylkingarinnar, Kristján L. Möller, talaði um hversu langur tími hefur liðið frá því að verkefnisstjórn um framtíðarskipan húsnæðismála skilaði af sér skýrslu sem umrædd frumvörp eru byggð á, en vert er að geta þess að nú er rétt tæpt ár frá því að verkefnisstjórnin skilaði af sér. Ég get verið hjartanlega sammála hv. þm. Kristjáni L. Möller um að umrædd frumvörp hefðu gjarnan mátt koma fyrr inn í þingið. Til að gæta allrar sanngirni í umræðunni verður að koma fram að mikið samráð var innan velferðarráðuneytisins við vinnslu frumvarpanna. Þar komu fram mismunandi sjónarhorn frá mörgum aðilum sem horfa þurfti til. Vegna þessara orða hv. þingmanns langar mig að rifja upp nokkrar staðreyndir, svona til að hafa hlutina uppi á borðinu. Þingmenn Samfylkingarinnar voru ráðherrar í félagsmálaráðuneytinu, síðar velferðarráðuneytinu, árin 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 og fram að kosningum árið 2013. Á því kjörtímabili sem nú er hefur hæstv. ráðherra Eygló Harðardóttir verið félags- og húsnæðismálaráðherra og þegar hún kom inn í ráðuneytið og byrjaði að vinna að frumvörpum er varða bættan leigumarkaði kom fram að það voru ekki til nein frumvörp er varða bættan leigumarkað frá þeim árum sem upp voru talin áðan, ekki einu sinni drög að frumvörpum þessa efnis. Samt sem áður fór viðamikil og góð vinna fram á síðasta kjörtímabili í nefndum og skýrsluskrifum er varða þessa mikilvægu þætti, en hugmyndirnar komu aldrei fram í frumvörpum. Síðasta kjörtímabil var fjögur ár eins og flest önnur kjörtímabil hingað til. Að hv. þingmaður gagnrýni núverandi ríkisstjórn fyrir seinagang í þessum málum kemur úr hörðustu átt, það er eins og að kasta steini úr glerhúsi.
Herra forseti. Árið 2003 sameinuðust Vélskólinn, sem var stofnaður 1915, og Stýrimannaskólinn, sem var stofnaður 1890, undir Fjöltækniskólanum. Menntafélagið ehf. fékk það hlutverk að reka skólann en eigendur Menntafélagsins ehf. eru samtök fyrirtækja í sjávarútvegi, Samtök iðnaðarins, Samorka og Iðnaðarmannafélag Reykjavíkur. Síðan árið 2008 sameinaðist Iðnskólinn í Reykjavík, sem stofnaður var 1904, Fjöltækniskólanum og úr varð Tækniskólinn og Menntafélagið ehf. fékk það hlutverk að reka nýja Tækniskólann. Þegar þáverandi menntamálaráðherra var spurður út í þessa hugsanlegu sameiningu snemma á árinu 2007 sagði hún meðal annars frá því að það þyrfti ekki lagabreytingu til að sameina skólana og þess vegna væri ekki ástæða til að fara frekar yfir málið á þingi. Og nú á að halda áfram á þeirri leið að útvista rekstri starfsmenntaskóla. Planið er að 1. ágúst verði Tækniskólinn og Iðnskólinn í Hafnarfirði sameinaðir og Menntafélagið ehf. fái það verkefni að reka móðurskóla starfsmenntunar í landinu með á þriðja þúsund nemendur. Í fjárlagafrumvarpinu kemur fram að hugað sé að frekari sameiningum og kerfisbreytingum, meðal annars í menntamálum. Við höfum frétt af breytingum varðandi Bifröst og landbúnaðarháskólana og að það sé verið að ræða sameiningar á Norðurlandi. Mér finnst að það sé algjörlega óásættanlegt að framkvæmdarvaldið sé ekki skyldugt til að koma og ræða breytingar á menntastefnu sem slíkrar þegar það hefur áhrif á aðgengi að námi, námsframboð, [[Forseti hringir.]]starfsmannahald og jafnvel kostnað nemenda.
Virðulegi forseti. Ráðherrar og þingmenn eru reglulega minntir á ábyrgð sína. Umræðan er oft og tíðum ósanngjörn og á lágu plani. Tvær stórar framkvæmdir eru í uppnámi vegna vandamála. Vaðlaheiðargöng eru skipgeng vegna vatnsaga en ekkert skip hefur komist í Landeyjahöfn í 160 daga, þ.e. í hálft ár. [[Gripið fram í.]]Framkvæmdir sem kosta á annan tug milljarða eru í uppnámi og viðbrögð samfélagsins eru að draga stjórnmálamenn til ábyrgðar. Ábyrgð þeirra er mikil og ég dreg ekki úr því. En hver er ábyrgur fyrir þeim stofnunum sem sjá um rannsóknir og framkvæmdir verkefnanna? Í stofnunum ríkisins liggur þekkingin og þar er framkvæmdin, þar er samið við rannsóknaraðila og verktaka. Í fjölmiðlum má heyra að skort hafi á rannsóknir vegna Vaðlaheiðarganga. Það má vel vera og ég velti fyrir mér hver beri ábyrgð á því, hafi það verið satt. Landeyjahöfn hefur verið lokuð í 160 daga, sex mánuði, með ómældum óþægindum fyrir Eyjamenn og það hefur stórskaðað ferðaþjónustuna og atvinnulífið í Eyjum. Virðulegi forseti. Ég hef beint því til innanríkisráðherra að þegar verði gerð á því óháð úttekt hvernig forsendur fyrir Landeyjahöfn hafa staðist, hvort líkur séu á að Landeyjahöfn standist væntingar sem til hafnarinnar voru gerðar. Standist þær ekki verði gerðar tillögur um lagfæringar á Landeyjahöfn. Skorið verði úr því hvort höfnin verði heilsárshöfn, jafnvel með tilkomu grunnristari ferju, og niðurstaðan liggi fyrir sem fyrst. Það er mikilvægt að varpa ljósi á framtíð Landeyjahafnar og að allt verði gert til að tryggja og bæta samgöngur við Eyjar og að ábyrgð allra á málinu verði ljós.
Hæstv. forseti. Ég vil aðeins gera að umtalsefni frétt í Ríkisútvarpinu í gær þar sem haldið var fram að stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd Alþingis ætli að afla gagna um tengsl menntamálaráðherra við stjórnendur Orku Energy og taka málið fyrir í næstu viku. Ekki verður annað séð en að þessi frétt sé höfð eftir hv. þm. Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur, sem sat þennan fund sem varamaður í gær, en ég þarf að leiðrétta þessa frétt. Hún er einfaldlega röng. Ögmundur Jónasson, formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar, leiðréttir hana að vísu á mbl.is þar sem fram kemur í aðalatriðum það rétta í málinu, sem er það að fram kom tillaga um að nefndin tæki þetta mál til athugunar frá minni hluta nefndarinnar. Engin ákvörðun var tekin um það hvort slíkt skyldi gera enda eftir að athuga í fyrsta lagi hvort málið heyri undir nefndina yfir höfuð og þótt svo væri hvort ástæða væri til þess, með hliðsjón af því sem liggur fyrir, að taka málið fyrir. Eftir sem áður geta þingmenn fjallað um málið hér í þingsal en það er nauðsynlegt að leiðrétta þennan misskilning.
Virðulegi forseti. Ég ætla að vera á sömu nótum og hv. þm. Haraldur Einarsson var hér áðan. Nýlega komu á fund okkar nokkurra alþingismanna formenn SEM-samtakanna og MND-félagsins og þeir sögðu farir sínar ekki sléttar. Í kjölfarið voru þeir boðaðir á fund hjá umhverfis- og samgöngunefnd þar sem mál þeirra eru nú til umfjöllunar. Þessar upplýsingar komu fram hjá þeim: Á Íslandi eru um það bil 7 þús. einstaklingar í hjólastól. Segjum að meðaltal nærfjölskyldunnar sé 15 manns, það þýðir þá að 112 þús. einstaklingar eru í fjölskyldum þeirra sem eru í hjólastól eða eru sjálfir í hjólastól. Aðgengi fatlaðra snertir því þriðjung þjóðarinnar, hvorki meira né minna. Slæmt aðgengi er meginástæðan fyrir því að einstaklingar í hjólastólum missa tengsl við ástvini, vini, fjölskyldur, tengdafjölskyldur, vinnumarkaðinn og samfélagið í heild sinni. Á Íslandi eru 95% húsnæðis óaðgengilegt fólki í hjólastólum. Við íslenskar verslunargötur er aðgengi á bilinu 1–9% fyrir fólk í hjólastólum. Svona lýsir Arnar Helgi Lárusson, formaður SEM-samtakanna, upplifun sinni, með leyfi forseta og með hans eigin leyfi: „Ég upplifi mig sem byrði og þá sérstaklega þegar verið er að skipuleggja skemmtiferðir, svo sem fermingarafmæli, leikhúsferðir, bústaðaferðir o.s.frv. Þegar einhver uppgötvar að ég tilheyri hópnum þá fer allt í pat og oftar en ekki er haft samband og hætt við allt saman.“ Það er algjörlega óásættanleg aðstaða að búa í samfélagi sem þessu og ég tek heils hugar undir orð formanns SEM-samtakanna. Þetta er óásættanlegt [[Forseti hringir.]]36 árum eftir að lög um aðgengi fatlaðra voru sett hér á landi.
Hæstv. forseti. Hv. þm. Katrín Jakobsdóttir gerði það að umræðuefni hér að mikill fjöldi flóttamanna er á ferð og að reyna að komast til Evrópu, leggur líf sitt í hættu til að leita að betra lífi. Ég er sammála hv. þingmanni um að við Íslendingar eigum að taka þátt í því að veita einstaklingum von í þessari stöðu. Við verðum hins vegar að gera það eftir efnum og ástæðum. Af því að hér var vikið að því að við ættum að fara sömu leið og Svíar og hleypa öllum inn þá vara ég við því, við verðum auðvitað að vera í stakk búin til að veita þeim sem hingað koma aðstoð og gera það eftir efnum og ástæðum. Það er hægt að fara ýmsar leiðir í því efni, til dæmis er hægt að leita leiða til þess að hingað geti komið munaðarlaus börn. Við getum tekið slíkan hóp, en það er algjörlega ljóst að það er ekki rétt að opna á frjálst flæði hingað inn án þess að hér séu aðstæður til að skapa fólki skilyrði til búsetu, til umönnunar og þeirrar aðstoðar sem nauðsynleg. Ég tel ekki rétt að gera það. Við eigum að hjálpa fólki og við eigum að vera í stakk búin til að hjálpa þeim sem hingað koma. En aðeins að málefnum Landeyjahafnar vegna þess að hér var kallað eftir því að koma því á hreint hver bæri ábyrgð á þeirri framkvæmd. Ég er ein af þeim sem bera ábyrgð á þeirri framkvæmd. Ég er stolt af henni, ég sat í þeim stýrihópi sem tók ákvörðun um það með hvaða hætti farið yrði í þá höfn. Verkinu er ekki lokið. Það var tvíþætt, annars vegar að smíða höfnina og hins vegar skip sem ætti við. Núverandi Herjólfur er ekki ætlaður fyrir þessa höfn, það hefur legið fyrir frá upphafi. Við þurfum að klára verkið og að því er unnið í innanríkisráðuneytinu.
Hæstv. forseti. Nýleg ummæli framkvæmdastjóra Félags atvinnurekenda vöktu athygli mína. Hann sagði í fjölmiðlum nýlega á þá leið, með leyfi forseta: „Verslunin bíður eftir því að geta lækkað verð til neytenda.“ Þarna er átt við að Félag atvinnurekenda verið hefur í málaferlum við atvinnuvegaráðuneytið vegna endurgreiðslu útboðsgjalds vegna tollkvóta á búvörum. Þetta mál mun væntanlega fá verðuga afgreiðslu fyrir dómstólum en hér er haft eftir þessum ágæta framkvæmdastjóra, með leyfi forseta: „Innflutningsfyrirtækin munu að sjálfsögðu halda áfram að leita réttar síns. Verslunin bíður eftir því að geta lækkað verð til neytenda. Það eina sem stendur í vegi fyrir því er þvermóðska embættismanna sem geta ekki sætt sig við að neytendur fái að njóta þess ábata sem fylgir frjálsum viðskiptum.“ Svo mörg voru þau orð. En verslunin er ekki óvön því að bíða eftir að geta lækkað verð til neytenda. Ég held að það væri mjög fróðlegt ef framkvæmdastjóri Félags atvinnurekenda gæfi það upp opinberlega hvaða þvermóðskufullu embættismenn komu í veg fyrir að verslunin skilaði ábata til neytenda af styrkingu krónunnar í eitt og hálft ár, sem staðfest var í nýlegri skýrslu Samkeppniseftirlitsins, og hvaða þvermóðskufullu embættismenn komu í veg fyrir að ábati af tollalækkun á nautahakksefni í fyrrasumar skilaði sér til neytenda og hvaða þvermóðskufullu embættismenn það voru sem forðuðu því að lækkun á sykruðum vörum kæmi til framkvæmda strax eftir áramót í kjölfar á skattbreytinga á þeim tíma. Ég held að það yrði trúverðugri hljómur í málflutningi verslunarinnar ef það kæmi fram.
Herra forseti. Á morgun fara 10 þúsund félagar í Starfsgreinasambandi Íslands í verkfall, en í framhaldinu taka við ótímabundin verkföll. Ótímabundið verkfall hefst 26. maí en verkföll verða dag og dag í maí þangað til sá dagur rennur upp. Það fara engir í verkföll að gamni sínu, við vitum það, það er full alvara í því. Menn fara í verkföll vegna þess að það er neyðarbrauð að ganga þá braut og kostar þá sem fara í verkföll líka háar fjárhæðir og samfélagið allt. Gallup gerði könnun sem sýnir að 91,6% landsmanna er hlynnt kröfum Starfsgreinasambandsins um að lágmarkslaun verði 300 þús. kr. miðað við fullt starf. Það er auðvitað mjög ánægjulegt fyrir þennan hóp launamanna að fá slíkan stuðning í upphafi en þeir fara í þungbærar verkfallsaðgerðir í framhaldinu ef ekki næst að semja. Það eru vissulega sterk skilaboð til Samtaka atvinnulífsins um að mæta þessum sanngjörnu kröfum. Mér finnst það dapurlegt þegar hv. þingmenn hér í þingsal hafa ýjað að því að endurskoða þurfi verkfallsréttinn, þetta eina vopn sem launamenn hafa til að reyna að ná fram bættum kjörum. Mér finnst að þingmenn sem og aðrir verði að hlýða á þær raddir og þann stuðning sem kemur frá þjóðfélaginu öllu, að þjóðfélagið sættir sig ekki við að almenningur í landinu búi hér við lúsarlaun [[Forseti hringir.]]og krefst þess að fólk búi við mannsæmandi kjör.
Virðulegi forseti. Af því að hér var rætt um hvað framkvæmdastjóri Félags atvinnurekenda sagði þá held ég að rétt sé að hafa það allt saman. Hann sagði, með leyfi forseta: „Það er með talsverðum ólíkindum að meira en mánuði eftir uppkvaðningu dóms, þar sem útboðsgjald er sagt ganga gegn stjórnarskránni, skuli atvinnuvegaráðuneytið hafna kröfu um endurgreiðslu án nokkurs rökstuðnings.“ Það er eitthvað sem er ekki ásættanlegt. Við getum haft allar skoðanir á málum almennt en ég verð að segja að mér finnast þetta vera málefnaleg og eðlileg sjónarmið sem koma fram hjá framkvæmdastjóra Félags atvinnurekenda. Ég ætla ekki að ræða það hér heldur ætla ég að ræða húsnæðismálin sem ég hef áhyggjur af. Ég hef sérstaklega áhyggjur af stöðu ungs fólks þegar kemur að húsnæðismálum. Leigan hér á höfuðborgarsvæðinu er mjög há og fasteignaverð er mjög hátt og það erum við stjórnmálamenn sem höldum því uppi. Við gerum það vegna þess að Íbúðalánasjóður heldur uppi verði á fasteignum, sömuleiðis Kadeco, sem er á Keflavíkurflugvelli, og síðan bankar, m.a. ríkisbankinn. Ef við viljum gera eitthvað úr þessu þá erum við með eðlilegt markaðsverð á þessum eignum, þá lækkum við verðið á þessum eignum því að við högnumst ekki á því að fyrirtæki og stofnanir í eigu skattgreiðenda þurfi að borga viðhaldið í tómu húsnæði og jafnvel þó að það þýði að einhver lækkun verði um einhvern tíma þá mun það koma til baka. Það er óþolandi, þetta er orðið eitt svæði, þetta snýst ekki bara um Reykjavík og það sem við köllum nágrannasveitarfélögin. Við erum fyrir lifandi löngu komin með stærsta hlutann af suðvesturhorninu, Suðurland og Suðvesturland, undir og það er lykilatriði að hjálpa þessu fólki. Einnig þurfum við að skoða það að við settum lög um greiðslumat sem gera að verkum að fólk neyðist til að leigja þó að það væri ódýrara fyrir það að kaupa. Það bara kemst ekki gegnum greiðslumatið. Þegar kerfið er þannig að greiðslumatið [[Forseti hringir.]]ýtir fólki í hærri leigu en það þyrfti að greiða af lánum þá er eitthvað að því kerfi. Við þurfum að skoða það, virðulegi forseti.
Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að taka undir með hv. þm. Guðlaugi Þór Þórðarsyni varðandi það hvernig við berum ábyrgð á því að húsnæðisverði, bæði leigu- og söluhúsnæðis, er haldið uppi víða. Og þetta á við um landið allt. Í mínum heimabæ stendur stór hluti húsnæðis tómur, er í eigu Íbúðalánasjóðs eða einstakra banka og fæst hvorki leigður né keyptur á því markaðsverði sem þar er. Ég hef áður lýst því úr þessum ræðustól að ég hef miklar áhyggjur af þróun mála varðandi Reykjavíkurflugvöll. Í dag vil ég því sérstaklega fagna bréfi hæstv. innanríkisráðherra Ólafar Nordal til Reykjavíkurborgar frá 17. apríl sl. Þetta bréf er mikilvægt fyrir framvindu mála og í því koma fram mikilvægar upplýsingar um að Reykjavíkurborg fer hvorki eftir gildandi skipulagsreglum né virðir þá stjórnsýslumeðferð sem nú er í gangi. Í bréfinu kemur fram að samkvæmt gildandi skipulagsreglum, sem samþykktar voru af samgönguráðherra og birtar í Lögbirtingablaðinu 7. ágúst 2009, eru hindrunarfletir á aðflugslínum að flugbrautum vallarins, þar með talin flugbraut 6.2.4. Sú uppbygging sem fyrirhuguð er á svæði Valsmanna er innan þess svæðis sem skipulagsreglur Reykjavíkur ná til og því óheimilt að reisa mannvirki sem ná upp fyrir fleti eins og segir til um í 2. mgr. 59. gr. laga nr. 60/1998, um loftferðir. Það er því ljóst að nú hefur Reykjavíkurborg gefið út framkvæmdaleyfi til að hefja framkvæmdir við völlinn sem ekki geta haldið áfram nema fyrst verði farið í breytingar á skipulagsreglum borgarinnar. Meðan niðurstaða úr vinnu Samgöngustofu og þeirrar nefndar sem fjallar um könnun flugvallakosta undir forustu Rögnu Árnadóttur liggur ekki fyrir er enginn grundvöllur til útgáfu framkvæmdaleyfis.
Virðulegi forseti. Það hefur ekki farið fram hjá nokkrum manni þau andstæðu sjónarmið sem koma fram hjá ríkisstjórninni varðandi það hvað raunverulega er að gerast í málefnum verðtryggingar og afnáms hennar eða ekki. Í fyrirspurnatíma á mánudaginn skoraði hæstv. forsætisráðherra á okkur að fara inn á google.com og reyna að finna það út þar. Þar væru aldeilis tíðindi og við gætum fundið hið sanna í málinu. Ég gerði það og þar er ekkert að finna um það að ríkisstjórnin sé að fara að afnema verðtryggingu. Það eina sem þar er að finna er niðurstaða nefndar sem ríkisstjórnin skipaði þar sem kveðið er á um að banna eigi einn ákveðinn lánaflokk, þ.e. 40 ára verðtryggð lán. Sú nefnd skilaði af sér í janúar 2014 og þar er líka kveðið á um að 1. janúar 2015 eigi sú aðgerð að koma til framkvæmda, þ.e. bann við 40 ára lánum. Annað sem við finnum líka á netinu er að í maí 2014 samþykkti ríkisstjórnin ákveðna aðgerðaáætlun og það sem þar er að finna er nákvæmlega það sama, þ.e. undirbúningur að því að banna ákveðinn lánaflokk, 40 ára verðtryggð lán. Er eitthvað þarna sem segir okkur eitthvað um það að þessi ríkisstjórn ætli að afnema verðtryggingu? Nei. Með öðrum orðum: Sá farsi sem hér hefur verið viðhafður af hæstv. forsætisráðherra afhjúpast með því að við gerum það sem hann segir okkur að gera, fara inn á netið og skoða málið og fara yfir þær ákvarðanir sem teknar hafa verið í málinu. Virðulegi forseti. Hæstv. fjármálaráðherra má eiga það að hann kemur heiðarlega fram í þessu máli, segir þjóðinni satt um að engin verðtrygging verði afnumin á þessu kjörtímabili. Það gerir Framsóknarflokkurinn hins vegar ekki og heldur því enn fram úr þessum ræðustól að afnema eigi verðtrygginguna. Framsóknarflokkurinn skuldar þjóðinni svör.
Virðulegur forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um þjóðlendur og ákvörðun marka eignarlanda, þjóðlendna og afrétta. Tilefni lagasetningarinnar er fjórþætt. Í fyrsta lagi er starfstími óbyggðanefndar framlengdur til loka þessa árs. Nauðsynlegt er að framlengja starfstíma nefndarinnar umfram það sem núgildandi lög gera ráð fyrir. Gert var ráð fyrir að óbyggðanefnd lyki störfum árið 2014 en nú áætlar nefndin að störfum hennar muni ekki ljúka fyrr en árið 2018. Það er því ekki um annað ræða en að framlengja starfstíma nefndarinnar. Auk þess er gert ráð fyrir að fram fari frekari endurskoðun laganna síðar á þessu ári og í því ljósi er hér lagt til að starfstími nefndarinnar verði framlengdur til loka þessa árs. Landssamtök landeigenda á Íslandi hafa leitað eftir því við forsætisráðuneytið að heimildir til endurupptöku þjóðlendumála verði rýmri en almennt tíðkast. Samtökin hafa í þessu sambandi meðal annars vísað til þess að í þjóðlendumálum sé oft fengist við mjög gömul gögn af margvíslegu tagi og þau geti víða leynst, eins og hefur komið á daginn. Það er því nánast óhjákvæmilegt að eftir að úrskurðir eða dómar hafa verið kveðnir upp komi í leitirnar mikilvæg gögn, jafnvel löngu síðar. Forsætisráðuneytið hefur þessa málaleitan nú til athugunar, m.a. í samvinnu við óbyggðanefnd að því er varðar stjórnsýslustig mála og endurupptökunefnd varðandi niðurstöðu dómstóla sem og ríkislögmann. Þeirri athugun er ekki lokið en ljóst er þó að þegar óbyggðanefnd hefur lokið verkefnum sínum og verið lögð niður í kjölfarið, eins og lög gera ráð fyrir, gætu komið fram ný gögn í málum sem ekki hefur verið skotið til dómstóla. Að óbreyttu væri enginn farvegur fyrir hendi varðandi slík mál og því er nauðsynlegt að tryggja að komið verði á slíkum farvegi. Ætlunin er einnig að endurskoða ákvæði laganna um hæfi nefndarmanna með það að markmiði að nefndarmenn geti starfað áfram eftir að 70 ára aldri er náð, enda er málaflokkurinn einkar sérhæfður og mikilvægt að reynsla og þekking einstakra nefndarmanna nýtist sem lengst. Þá má geta þess að málefni og lagaumgjörð þjóðlendna hefur verið mjög í deiglunni undanfarið og svo mun eflaust verða áfram á næstu missirum með aukinni ásókn í að nýta land og landsréttindi innan þjóðlendna. Þetta krefst þess að hugað sé að ýmsum álitaefnum eins og hvort nauðsynlegt sé að gera kröfur um leyfi fyrir til dæmis skipulagðar ferðir með ferðamenn inn á þjóðlendur sem og fyrir umfangsmikil kvikmyndaverkefni. Í öðru lagi er tilefni þess að frumvarp þetta er lagt fram að nokkurrar óvissu gætir um hvernig skuli standa að þinglýsingu eignarheimilda þegar um þjóðlendur er að ræða. Því er lagt til að valdheimildir til að þinglýsa eignarheimildum verði færðar á hendur ráðuneytisins. Þar sem ríkið er aðili að málum sem borin eru undir óbyggðanefnd og fer með eigendavald innan þjóðlendna sem landeigandi verður að teljast rökrétt að það falli í skaut ráðuneytis að halda til haga og þinglýsa þeim landsréttindum sem ríkinu eru veitt í úrskurðum óbyggðanefndar eða dómum ef svo ber undir. Í þriðja lagi hefur við úrlausn verkefna sem tengjast umsýslu með þjóðlendur vaknað sú spurning hvort nýting ýmissa annarra réttinda eigi betur heima hjá ríkinu en sveitarfélögum. Annars vegar er þar um að ræða nýtingu sem tengist vindorku og hins vegar ýmislegt sem varðar náttúrumyndanir. Nýting vindorku er mjög til umfjöllunar hér á landi þessa dagana. Í lögunum er orkunýting háð leyfi ráðherra en ekki viðkomandi sveitarstjórnar. Telja verður að nýjar og breyttar áherslur í orkunýtingu hér á landi kalli á að vindorku sé sérstaklega getið sem nýtingar sem falli undir leyfisveitingarhlutverk ráðherra með annarri orkunýtingu sem talin er upp í lögunum og felld undir leyfisveitingarhlutverk ráðherra nú þegar. Fjölgun ferðamanna í landinu og þar með ásókn í að skoða ýmsar náttúruperlur hefur vakið spurningar um nauðsyn þess að einstakar náttúrumyndanir sem víða eru innan þjóðlendna séu á forræði ríkisins sem fer með eignarheimild sem landeigandi. Miklir hagsmunir eru tengdir nýtingu slíkra náttúrumyndana og mikilvægt að vel takist til. Því er talið fara vel á því að leyfisveiting vegna þeirra sé á hendi ríkisins, m.a. til að gæta samræmis um landið allt hvað varðar nýtingarheimildir, gjaldtöku fyrir slíka nýtingu og takmarkanir á nýtingu sem kann að þurfa til að hlífa slíkum svæðum að meira eða minna leyti, enda má leiða að því líkur að nýting náttúrumyndana á þennan hátt sé eðlisskyld þeim réttindum sem upp eru talin í 2. mgr. 3. gr. laganna og felld eru undir leyfisveitingu forsætisráðuneytisins. Felur slík lagabreyting í sér möguleika til að samræma með hvaða hætti nýta eigi slíkar náttúrumyndanir þjóðinni allri til heilla. Loks hefur reynsla undanfarinna ára sýnt að ástæða er til að rýmka heimildir sveitarfélaga til að nýta tekjur sem til falla vegna leyfa til nýtingar landsréttinda innan þjóðlendna og takmarka það ekki við þá tilteknu þjóðlendu þar sem tekjumyndunin verður. Mikið ójafnvægi í uppbyggingu innan þjóðlendna getur skapast verði ákvæði laganna óbreytt. Þannig gætu miklar tekjur myndast innan tiltekinnar þjóðlendu þar sem viðkomandi sveitarfélag teldi ekki þörf á mikilli uppbyggingu á meðan í annarri þjóðlendu innan sama sveitarfélags væri brýn þörf fyrir aðstöðu sem kallaði á fjárfreka uppbyggingu, svo dæmi sé tekið. Þessu tengt má geta þess að árið 2012 innti Landsvirkjun af hendi greiðslu í ríkissjóð sem nam tæplega 1 milljarði kr. fyrir afnot af vatnsréttindum í þjóðlendu, auk Brattagerðis vegna Kárahnjúkavirkjunar. Þessu fjármagni hefur ekki verið ráðstafað, en lögin um þjóðlendur gera ráð fyrir að slíkum tekjum sé varið til landbóta, umsjónar, eftirlits og sambærilegra verkefna innan þjóðlendna. Tímabært er að huga að ráðstöfun, a.m.k. hluta þessa fjármagns, nú þegar mikilvægt er að hefjast handa við uppbyggingu innviða helstu ferðamannastaða, en þeir eru margir hverjir innan þjóðlendna. Virðulegur forseti. Meginefni frumvarpsins mælir fyrir um að við upptalningu á leyfisskyldri nýtingu landsréttinda sem fellur undir valdsvið ráðherra bætist náttúrumyndanir. Er þar tekið mið af ákvæði 53. gr. náttúruverndarlaga, en þar er getið náttúrumyndana sem ætlunin er að fella undir leyfisveitingarhlutverk ráðuneytisins samkvæmt frumvarpi þessu. Þar er meðal annars um að ræða fossa, eldstöðvar, hella og dranga auk fundarstaða steingervinga, sjaldgæfra steinda, bergtegunda og bergforma. Þá er lagt til að vindorka sé felld undir leyfisveitingarhlutverk ráðherra auk vatns- og jarðhitaréttinda, náma og jarðefna, enda er nauðsynlegt í ljósi breyttra áherslna í orkunýtingu að geta hennar í upptalningu 2. mgr. 3. gr. eins og ég gat um áðan. Ekki þykir ástæða til að takmarka ráðstöfun tekna sveitarfélaga af leyfum við þá þjóðlendu sem leyfi tekur til svo sem mælt er fyrir um í núgildandi lögum. Í því sambandi hafa verið færð rök fyrir því að fjármunir nýtist betur ef sveitarstjórn er mögulegt að skipuleggja uppbyggingu heildstætt í þeim þjóðlendum sem eru í sveitarfélaginu. Ég nefndi dæmi um þetta áðan hvað það getur verið bagalegt fyrir sveitarfélag ef tekjur falla til á einum stað innan sveitarfélagsins en sveitarfélagið getur ekki ráðstafað þeim þar sem er brýn þörf á uppbyggingu. Það skapar einnig grundvöll til að forgangsraða verkefnum. Í 2. gr. frumvarpsins er lagt til að 8. gr. verði breytt á þann hátt að starfstími nefndarinnar verði framlengdur til loka árs 2015 og er ætlunin að endurskoða lögin fyrir lok þess tíma. Í 3. gr. frumvarpsins er lagt til að ráðherra hafi frumkvæði að því að þinglýsa eignarheimildum sem varða þjóðlendur og þannig séu öll verkefni sem lúta að þinglýsingu réttinda falin þeim ráðherra sem fer með málefni þjóðlendna. Hæstv. forseti. Ég hef nú rakið helstu atriði frumvarpsins og legg til að frumvarpinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hv. allsherjar- og menntamálanefndar.
Hæstv. forseti. Sú nefnd sem hæstv. forsætisráðherra talar um, óbyggðanefnd, hefur verið svolítið til umræðu á sviði sveitarfélaga því að eftir að hún var sett á fót fóru menn að grúska í landamörkum fyrir land sitt en það er ekki alltaf auðvelt að finna skýr landamörk um allt landið og eignarhald, sérstaklega jarðir sem eru búnar að vera í eigu sömu fjölskyldunnar í marga ættliði því að þá hefur kannski ekki verið pælt mikið í því hvar mörkin liggja við það land sem á að ganga að. Upp hefur komið ágreiningur um landamörk, það hafa komið upp illindi milli nágranna og erfitt hefur verið að finna gömul og jafnvel týnd gögn þó svo fólk viti hvar mörkin eru. Það þarf því að gæta þess að óbyggðanefnd gangi ekki hart fram. Það sýnir hve erfitt og dýrt verk það getur verið að sanna eignarhald en sú sönnun felst helst í ítrekuðum framlengingum á starfstíma nefndarinnar og hversu illa gekk eftir niðurskurðinn. Mig langar að brýna það fyrir forsætisráðherra í þessu samhengi að línan á milli ríkis og sveitarfélaga er stundum allt of óskýr og einnig að lýsa ánægju minni yfir því að þess þurfi að geta hverjum beri að þinglýsa dómum sem falla í ágreiningsmálum því að réttur hins almenna borgara til að verja eignarrétt sinn verður að vera mjög skýr í þessu máli.
Virðulegur forseti. Ég þakka fyrir þessa brýningu og góða ábendingu. Þetta er vissulega eitt af því sem þarf að skoða í þeirri vinnu sem fram undan er við að endurskoða þessi lög og meta hversu vel hafi tekist til. Ég hvet hv. þingmann til að halda þessum sjónarmiðum á lofti og hvet raunar alla hv. þingmenn í þeirri vinnu sem fram undan er í umfjöllun um þetta frumvarp til að koma með ábendingar sem geta nýst við endurskoðun laganna.
Herra forseti. Ég var aðeins að skoða þetta mál til undirbúnings þessum fundi og ákvað að kveðja mér hljóðs af því að það slær mann þegar maður skoðar heimasíðu óbyggðanefndar, þar sem er yfirlitskort yfir þær þjóðlendur sem er þegar búið að úrskurða um, að þær þekja verulegt svæði landsins og verulegan hluta miðhálendisins. Í ljósi þess sem hæstv. ráðherra sagði áðan um þær breytingar sem hafa orðið á atvinnulífi okkar á undanförnum missirum og árum, þar sem er stóraukinn ágangur ferðamanna til þess að skoða náttúruperlur og náttúruminjar, þá slær það mann að sjá hvar þjóðlendurnar eru staðsettar. Það minnir mann á kröfurnar sem nú eru uppi í samfélaginu um þjóðgarð á miðhálendinu, að við tökum það skref að stofna þjóðgarð á miðhálendinu. Við tókum það skref á sínum tíma að setja niður Vatnajökulsþjóðgarð. Ég hef verið með tillögu til þingsályktunar í talsverðan tíma í þinginu, og á undan mér fleiri þingmenn úr minni hreyfingu, um stofnun Hofsjökulsþjóðgarðs. Haldinn var mikill baráttufundur á dögunum um að friða miðhálendið þar sem þjóðlendurnar liggja. Þangað komu ýmsir aðilar og var gaman að sjá að það voru aðilar þvert á hið pólitíska litróf, hið hefðbundna pólitíska liftróf sem við erum kannski öll í þessum sal einhvers staðar á, sem lýstu stuðningi við kröfuna um friðun miðhálendisins. Ég kem hér upp af því að hæstv. forsætisráðherra nefndi þetta með ferðamennina og breytta nýtingu á landi. Ég held að við þurfum að fara að tileinka okkur breytt hugarfar þegar við ræðum hvernig við nýtum auðlindir þessa lands. Til að mynda í allri umræðunni um auðlindagjald, þegar við ræðum hvaða gjald eigi að taka af þeim sem fá tækifæri til þess að nýta auðlindirnar, gleyma menn stundum að nefna að hin ósnortna náttúra, víðernin sem við eigum á miðhálendinu eru auðvitað gríðarleg auðlind. 80% af ferðamönnum sem koma hingað koma út af náttúrunni, af því að þeir vilja upplifa náttúruna, hluti af þeim kemur til að upplifa ósnortna náttúru, stærstu víðerni Evrópu, hvergi annars staðar er hægt að skynja þá einstöku tilfinningu sem felst í því að vera maður í slíku umhverfi. Maður sér þegar maður flýgur yfir Evrópu og yfir misjafna ferhyrninga af landi sem allt er skipulagt og manngert hversu gríðarleg auðæfi við eigum. En það er mikilvægt að við mörkum okkur stefnu til framtíðar í þeim efnum, hvernig nákvæmlega ætlum við að stýra aðgengi að miðhálendinu til að tryggja að það verði ekki fyrri skemmdum, hvernig nákvæmlega á að standa að hverfaþjónustu í kringum miðhálendið? Er það ekki best gert, og ég veit að það eru ekki allir sammála um það í þessum sal en við þurfum að fá þá umræðu fram, með því að varðveita víðernin, fara ekki að byggja upp vegi, fara ekki að leggja rafmagnslínur eða slíkt, varðveita hin ósnortnu víðerni og tryggja þau, ekki aðeins vegna ferðaþjónustu eða ferðamennsku, sem eru að sjálfsögðu mikilvæg efnahagsleg rök, heldur líka í sjálfu sér? Það má segja að rökin hrannist upp, að mínu viti, til þess að við tökum þetta skref og stígum fram í að friða miðhálendið. Ég held að það væri gríðarlega jákvætt skref til allrar framtíðar, skref sem yrði munað eftir af komandi kynslóðum sem skref sem sýndi framsýni. Ég held að við getum öll verið sammála um það hér að við mundum ekki vilja vera án þeirra þjóðgarða sem við eigum í dag. Lítum á miðhálendið sem auðlind og þar hafa stjórnvöld og Alþingi einstakt tækifæri í gegnum þá staðreynd að þarna liggja þjóðlendurnar. Ég ætlaði ekki að halda langa ræðu heldur aðeins að koma þessum sjónarmiðum á framfæri. Ég held að við höldum þarna á einstöku tækifæri. Við vitum hins vegar að það eru margir sem vilja fara í annars konar uppbyggingu á þessum svæðum. Það eru hugmyndir uppi um virkjanir, eins og ég sagði áðan, vegi, línulagnir. Þess vegna er þeim mun mikilvægara að við tökum þessa umræðu og vegum og metum þau sjónarmið sem eru uppi, ekki aðeins þau efnahagslegu heldur líka hin umhverfislegu og samfélagslegu. Það er ein spurning sem mig langar að beina til hæstv. forsætisráðherra, sem hann getur kannski svarað á eftir við lok þessarar umræðu. Ég tek eftir því að í 1. gr. laganna er talað um náttúrumyndanir og í greinargerðinni er vitnað til náttúruverndarlaga frá 1999. Nú vitum við að hér voru samþykkt lög en gildistöku þeirra frestað árið 2013. Þau lög eru í vinnslu, í endurskoðun, þannig að væntanlega verða þau að lögum á þessu þingi, ný náttúruverndarlög. Þau hafa verið í vinnslu milli hæstv. umhverfisráðherra og hv. umhverfis- og samgöngunefndar. Ég velti því fyrir mér hvort ekki þurfi að skoða þetta frumvarp út frá því að væntanlega hafa ný náttúruverndarlög tekið gildi þegar það verður að lögum, verði það að lögum í vor, því að eins og ég kann þetta þá er fresturinn fram á vor eða sumar til þess að ljúka vinnu við ný náttúruverndarlög og þá þarf væntanlega að endurskoða þetta orðalag. Þetta er fyrst og fremst lagatæknilegt atriði en mér fannst samt rétt að vekja athygli á því í ljósi þess að þarna er verið að vitna í lögin frá 1999 en væntanlega taka ný lög gildi fyrir 1. júlí 2015, kannski er gerð grein fyrir þessu einhvers staðar í greinargerð en ég gat ekki fundið út úr því. Mér finnst mikilvægt að þarna sé samræmi á milli þess sem við ræðum. Ég ítreka áskorun mína um að þingmenn taki höndum saman um að ræða möguleikann á friðun miðhálendisins og þjóðgarðs á miðhálendinu.
Virðulegur forseti. Ég held að hægt sé að klára þetta á þeim tíma sem gefst fyrir andsvör. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðuna. Við deilum þeim sjónarmiðum sem hún lýsti varðandi mikilvægi þess að vernda hálendið eins og kostur er og mikilvægi þess fyrir þjóðina á ýmsan hátt. Varðandi spurninguna sem hv. þingmaður bar fram hér í lokin er svarið við henni einfalt, þarna er eingöngu um það að ræða að menn vísa í þá skilgreiningu sem fyrir liggur í náttúruverndarlögunum á því hvað átt sé við með orðinu náttúru… hvaða orðalag var það? Náttúruminjar [[Gripið fram í: Myndanir.]]náttúrumyndanir, þannig að um skilgreiningaratriði er að ræða sem breytist ekki með breytingu á náttúruverndarlögum, eingöngu er verið að styðjast við þá skilgreiningu sem liggur fyrir þar nú þegar.
Herra forseti. Ég heyri að hæstv. forsætisráðherra hefur skilning á þeim sjónarmiðum sem ég viðraði hér um friðun miðhálendisins. Ég tel brýnt að við nýtum þann tíma sem við höfum á þinginu til að ræða þessi mál á sama tíma og við horfum á þennan vaxandi ágang ferðamanna og það er mjög brýnt að við förum að ræða þau mál út frá framtíðarsýn. Ég legg áherslu á að það kann að vera að þetta hafi ekki áhrif, en ef það eru aðrar skilgreiningar í þeim lögum sem gangi í gildi eftir samstarf umhverfis- og samgöngunefndar og hæstv. umhverfisráðherra þá finnst mér mikilvægt að menn séu meðvitaðir um að það kunni að hafa áhrif, en fyrst og fremst snýst þetta auðvitað um orðalag og skilgreiningar.
Virðulegur forseti. Já, ég tek aftur undir með hv. þingmanni. Varðandi miðhálendið tel ég að ekki sé mikill ágreiningur um það meðal stjórnmálamanna eða þjóðarinnar almennt hversu mikilvægt það er að standa vörð um það eins og nokkur kostur er. Auðvitað mun það alltaf setja eitthvert mark sitt á náttúruna ef maðurinn nálgast hana og fer þar um til að geta notið náttúrunnar eða nýtt á ýmsan hátt. En ég tel að ekki sé mikill pólitískur ágreiningur um mikilvægi ósnortinna íslenskra víðerna og mikilvægi þess að standa vörð um þau eins og kostur er.
Herra forseti. Ég fagna orðum hæstv. ráðherra. Hins vegar er alveg ljóst að orkufyrirtækin hafa mikinn áhuga á að bæta við virkjunum á miðhálendinu. Ég held að 15 hugmyndir séu um virkjanir á miðhálendinu þannig að ég fagna því ef hæstv. forsætisráðherra metur það svo að ekki sé mikill pólitískur ágreiningur um friðun og þjóðgarð á miðhálendinu. Þá ætla ég að líta á hæstv. forsætisráðherra sem bandamann minn í því máli þangað til annað kemur í ljós, því að það er alveg ljóst að margir hafa áhuga á að nýta miðhálendið til ýmissa annarra verka en að vernda það. Ég held, eins og ég sagði áðan, að við eigum þar gríðarlega auðlind og hana nýtum við best til framtíðar með því að friða hana. Það er besta nýtingin á þeim ósnortnu víðernum sem við eigum.
Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um sjúkratryggingar, nr. 112/2008, með síðari breytingum, og lyfjalögum, nr. 93/1994, með síðari breytingum. Frumvarp þetta hefur þann megintilgang að innleiða tilskipun Evrópuþingsins og -ráðsins frá 9. mars 2011 um réttindi sjúklinga varðandi heilbrigðisþjónustu yfir landamæri og framkvæmdartilskipun framkvæmdastjórnarinnar frá 20. desember árið 2012 um ráðstafanir til að auðvelda viðurkenningu á lyfseðlum sem gefnir eru út í öðrum aðildarríkjum. Samhliða innleiðingunni er lagt til að gerðar verði þær breytingar á lögunum að ákvæði 23. og 33. gr. laganna verði færð undir nýjan kafla undir heitinu Heilbrigðisþjónusta sem veitt er erlendis, en þar verður að finna öll þau ákvæði laganna sem fjalla um réttindi einstaklinga til að sækja sér heilbrigðisþjónustu erlendis. Að auki er með frumvarpinu lagt til að einni skilgreiningu verði bætt inn í skilgreiningarkafla laganna og er það skilgreiningin á hugtakinu „alþjóðlega viðurkennd læknismeðferð“, sem þykir og hefur þótt nauðsynlegt að skýra nánar. Frumvarpið felur í sér þær breytingar að sjúkratryggðum er veittur aukinn réttur til þess að sækja heilbrigðisþjónustu innan Evrópska efnahagssvæðisins. Markmið tilskipunarinnar er að greiða fyrir aðgengi að öruggri hágæðaheilbrigðisþjónustu yfir landamæri, tryggja frjálst flæði sjúklinga innan sambandsins og stuðla að samvinnu um heilbrigðisþjónustu á milli aðildarríkja. Þetta hefur þó ekki áhrif á óyggjandi valdheimildir ríkjanna til að skipuleggja og veita sína heilbrigðisþjónustu. Með innleiðingu tilskipunarinnar um réttindi sjúklinga varðandi heilbrigðisþjónustu yfir landamæri er sjúkratryggðum veitt heimild til þess að velja að sækja heilbrigðisþjónustu til annars EES-ríkis og fá þann kostnað endurgreiddan frá Sjúkratryggingum Íslands eins og ef þjónustan hefði verið veitt hér á landi. Skilyrði fyrir endurgreiðslu er að sams konar þjónusta sé hluti þeirrar þjónustu sem sjúkratryggingar taka þátt í að greiða hér á landi. Sú krafa sem er nú við lýði og varðar ófrávíkjanlegt skilyrði að ætíð sé sótt um fyrirframsamþykki fyrir því að sækja þjónustu til annars EES-ríkis var talin hindrun á frjálsu flæði þjónustu innan sambandsins og með setningu umræddrar tilskipunar var þeim hindrunum rutt úr vegi. Ríkjunum er hins vegar heimilt að setja kröfur um að sótt sé um fyrirframsamþykki í tilteknum tilvikum og er í umræddu frumvarpi lagt til að allar þær heimildir sem veittar eru verði nýttar. Er því lagt til að fyrirframsamþykkis sé krafist þegar heilbrigðisþjónusta krefst sérstaklega skipulagningar til að tryggja gæði eða til að hafa stjórn á kostnaði og tryggja sem besta nýtingu á fjármagni, tækjakosti og mannauði og felst í innlögn á sjúkrahúsi í að minnsta kosti eina nótt eða notkunar á sérhæfðum og kostnaðarsömum búnaði eða aðstöðu. Einnig skal sækja um fyrirframsamþykki þegar meðferð hefur í för með sér áhættu fyrir sjúklinginn eða almenning og þegar tilefni er til að efast um gæði og öryggi þjónustunnar sem veitt er. Að auki er lagt til að heimilt verði að synja um fyrirframsamþykki þegar hægt er að veita heilbrigðisþjónustuna hér á landi innan tímamarka sem réttlæta má læknisfræðilega ef mið er tekið af núverandi heilsufarsástandi sjúklings og líklegri framvindu sjúkdómsins. Enn fremur er lagt til að ráðherra verði veitt heimild til þess að takmarka endurgreiðslu kostnaðar á grundvelli brýnna almannahagsmuna. Í frumvarpinu er lagt til að gerð verði breyting á lyfjalögum til þess að innleiða framkvæmdartilskipun framkvæmdastjórnarinnar um ráðstafanir til að auðvelda viðurkenningu á lyfseðlum sem gefnir eru út í öðrum aðildarríkjum. Með breytingunni verður lyfseðill ekki lengur einungis gild lyfjaávísun læknis, tannlæknis eða dýralæknis sem hafa gilt lækningaleyfi hér á landi, heldur munu lyfseðlar sem gefnir eru út af læknum, tannlæknum og dýralæknum með gild lækningaleyfi í aðildarríkjum EES-samningsins vera gildar lyfjaávísanir hér á landi, þó ávallt í samræmi við þær reglur sem gilda um ávísanir og afhendingu lyfja. Í fyrirliggjandi frumvarpi er kveðið á um rétt sjúkratryggðra til að velja að sækja sér heilbrigðisþjónustu til annars ríkis innan Evrópska efnahagssvæðisins og er þá sjúkratryggingum gert að endurgreiða kostnað af því eins og um heilbrigðisþjónustu innan lands væri að ræða enda sé sams konar þjónusta hluti þeirrar þjónustu sem sjúkratryggingar taka þátt í að greiða hér á landi. Fátítt er að einstaklingar ferðist milli landa til að sækja sér heilbrigðisþjónustu innan Evrópska efnahagssvæðisins og talið er að svo verði áfram, sér í lagi á jaðarsvæðum líkt og á Íslandi. Mikill meiri hluti sjúklinga innan ríkja EES-samningsins fær heilbrigðisþjónustu í sínu heimalandi og kýs það öðru fremur. Við sérstakar aðstæður getur þó verið heppilegra fyrir einstaklinga að sækja þjónustuna yfir landamæri og á það sér í lagi við um svæði nálægt landamærum þar sem styttra er að sækja þjónustuna yfir landamæri en í því aðildarríki sem viðkomandi er búsettur. Eðli málsins samkvæmt á það ekki við hér á landi. Einnig geta komið upp aðstæður þar sem einstaklingar kjósa að vera nálægt aðstandendum sínum og vilja þess vegna sækja þjónustu í öðru EES-ríki. Slík tilvik geta ef til vill komið upp hér á landi og má ætla að einstaklingar sem hafa flutt hingað frá öðrum aðildarríkjum gætu hugsað sér að sækja þjónustu í sínu upprunalega heimalandi, nálægt ættingjum sínum þar. Þó er alls óljóst í hversu miklum mæli þetta gæti orðið. Virðulegi forseti. Ég hef nú gert grein fyrir meginatriðum frumvarpsins en breytingar þær sem hér eru lagðar til eru réttarbót fyrir sjúkratryggða einstaklinga sem hafa hug á að sækja heilbrigðisþjónustu til annars ríkis innan Evrópska efnahagssvæðisins. Ég leyfi mér því að leggja til að frumvarpinu verði að lokinni 1. umr. vísað til velferðarnefndar og til 2. umr.
Hæstv. forseti. Ég hef verið að reyna að glöggva mig á þessu frumvarpi og þó svo það sé kannski ekki voðalega stórt eða láti mikið yfir sér þá á ég svolítið erfitt með að sjá hvernig það muni raungerast ef þau lög sem hér er mælt fyrir mundu taka gildi. Hæstv. ráðherra sagði í framsöguræðu sinni að stefna ríkisins sé að nota allar þær heimildir sem við höfum til fyrirframsamþykkis og hann sagði jafnframt að það væri fátítt að einstaklingar fari á milli landa til að leita sér að heilbrigðisþjónustu og telur að svo verði áfram. Það sem ég er að reyna að láta raungerast fyrir mér er hvernig þetta muni virka, ef við leiðum þetta nú í lög, í praxís fyrir notandann. Ég næ ekki alveg að sjá það fyrir mér þegar ég les frumvarpið. Hvað þýðir þetta í raun? Get ég til dæmis bankað upp á í Danmörku og fengið þar heilbrigðisþjónustu og komið síðan hingað heim og sótt um endurgreiðslu til ríkisins? Ég sé það ekki alveg fyrir mér hvenær ég þarf fyrirframsamþykkið og hvaða afleiðingar það hefur fyrir einstaklinginn sem sækir sér heilbrigðisþjónustu ef hann er ekki búinn að fá þetta fyrirframsamþykki. Gæti hæstv. ráðherra útskýrt aðeins nánar hvernig það hreinlega virkar gagnvart hinum almenna notanda heilbrigðisþjónustunnar?
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrirspurnina. Það eru misjafnar reglur um það hvernig Norðurlöndin hafa til dæmis leitt þetta inn. Danmörk - við erum að búa til sams konar kerfi og er þar. Noregur er með þetta algjörlega opið þannig að einstaklingarnir geta einfaldlega farið yfir landamæri og sótt sér þjónustu. Við tókum þann kost að setja þessa fyrirframsamþykkiskröfu inn af þeirri einföldu ástæðu að við gerum okkur ekki grein fyrir því í hvers konar magni þetta kynni að verða hér á landi og eins og kemur fram, bæði í greinargerðinni með frumvarpinu og í kostnaðarmatinu, erum við að renna dálítið blint í sjóinn með það hversu mikil notkun verður á þessu ákvæði. Það er hins vegar óumdeilt að það er verið að styrkja rétt sjúklinga eða einstaklinga til að geta ferðast frjálst á milli landa og notið heilbrigðisþjónustu, en þó með þeim skilmálum sem tilgreindir eru í frumvarpinu þar sem eru í raun tilgreindir í mjög grófum dráttum, í 5. gr., þeir helstu þættir fyrirframsamþykkis sem þarf að uppfylla. Ég geri síðan ráð fyrir því að sú miðlæga stofnun sem kemur að þessu - bæði fyrir Íslendinga, sem kunna hugsanlega að vilja sækja sér þjónustu yfir landamæri vegna biðlista eða annarra þátta sem metnir verða gildir, og útlendinga, einstaklinga sem búa erlendis, sem vilja sækja í þjónustu hingað - þurfi að útbúa upplýsingarnar hjá Sjúkratryggingum Íslands sem munu sjá um framkvæmd og umsýslu.
Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra svarið. Og jú, ég tel mig vera nokkru nær um það hvernig þetta mun virka. Hæstv. ráðherra kom að hluta til inn á það sem ég ætlaði að nota mitt síðara andsvar í að spyrja út í. Það er varðandi upplýsingarnar sem lægju fyrir, upplýsingar fyrir almenning sem vill geta nýtt sér þetta kerfi og mundi telja það sér til hagsbóta. Ég vil spyrja hæstv. ráðherra aðeins betur um það hvort hann telji ekki mjög mikilvægt að til þess að þessi innleiðing virki sem skyldi þurfi að liggja fyrir mjög greinargóðar upplýsingar til að almenningur og þeir sem færa sér þetta í nyt viti að hverju þeir ganga. Þetta er nýtt og ég mundi telja líklegt að margir líti á þetta forvitnisaugum til að skoða hvort þetta sé eitthvað sem þeir gætu haft gagn af, hvort ekki þurfi að liggja fyrir mjög konkret upplýsingar um það hvenær sækja þurfi um fyrirframsamþykki, hverju fólk megi eiga von á og hvort farið sé að huga að einhverju slíku.
Virðulegi forseti. Já, eins og tiltekið er í kostnaðarmatinu með frumvarpinu er þar verið að ræða að gert sé ráð fyrir því að kostnaður sem kynni að falla til á næsta ári vegna þessa sé um 39,5 millj. kr. sem sundurliðast í grófum dráttum þannig varðandi starfsmannahald að gert er ráð fyrir tveimur starfsmönnum hjá Sjúkratryggingum Íslands og einu stöðugildi hjá landlæknisembættinu, og síðan að hluta til kostnaður hjá Landspítalanum, til þess að vinna að framkvæmd frumvarpsins ef það yrði að lögum. Það er alveg ljóst, eins og kemur fram þarna, að það þarf að búa til reglugerð þar sem fyrirmæli eru um hvernig að þessari upplýsingagjöf skuli staðið, hvernig eigi að svara beiðnum um fyrirframsamþykkið. Það er ljóst að landlæknisembættið þarf líka að gera ákveðnar kröfur varðandi gæði og öryggi o.s.frv. Þetta er vinna sem er á frumstigi máls þannig að við erum ekki komin neitt áleiðis með útfærslu á því hvernig við kynnum að vinna með lagabálkinn. Við vildum einfaldlega sjá til hvernig málinu reiddi af hér í þinginu áður en við legðum að fullu af stað við reglugerðarsmíðina.
Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka hæstv. ráðherra fyrir framsöguna. Ég verð að taka undir orð hv. þm. Steinunnar Þóru Árnadóttur að þrátt fyrir að ég sé búin að liggja aðeins yfir frumvarpinu þá á ég svolítið erfitt með að átta mig nákvæmlega á því og finnst þar vera svolítið flókinn texti til að ná utan um. En það sem ég sé í fljótu bragði í því og finnst vera jákvætt er að þeir einstaklingar - af því að á undanförnum árum hefur heimurinn minnkað og fólk flust mikið á milli landa, bæði hingað og okkar fólk farið til útlanda - ef ég skil frumvarpið rétt þá er það jákvætt að þeir einstaklingar geti farið eftir ákveðnum reglum og fengið heilbrigðisþjónustu nálægt aðstandendum sínum, ef ég skil þetta rétt. Það er eitt sem ég sé að haft hefur verið samráð við ákveðna aðila á lokametrunum við gerð frumvarpsins, má nefna að talað er um samtökin Einstök börn og ýmsa aðra aðila, einhver samtök. Nær þetta frumvarp til einstaklinga sem eru með ákveðna sjúkdóma og þurfa læknisþjónustu utan lands sem er ekki veitt hér heima? Af því að við höfum fengið svolítið spurningar út í það: Hvernig er niðurgreiðslum háttað til þeirra einstaklinga sem bera einhverja sjúkdóma, þurfa læknismeðferð sem er ekki veitt á Íslandi? Eru önnur kerfi fyrir þá einstaklinga?
Virðulegi forseti. Ég þakka fyrirspurnina. Ég deili skoðunum þingmannsins á því að þetta er mjög tyrfinn texti og er í rauninni dálítið framandi að horfa til þess vegna þess að við höfum einfaldlega verið í okkar lokaða kerfi og í raun tiltölulega lítið spáð í þetta. En vegna spurninga hv. þingmanns um það gagnvart hverjum þetta gildir þá er á bls. 6 í greinargerðinni með frumvarpinu áréttað að þær breytingar sem frumvarpið kveður á um snúa aðeins að rétti sjúkratryggðra til að sækja sér þjónustu yfir landamæri til annars EES-ríkis og óska eftir endurgreiðslu á kostnaði eingöngu í samræmi við þann kostnað sem greiddur er fyrir sambærilega þjónustu hér á landi. Í þessu felst það í raun að frumvarpið eins og það er gert úr garði hér veitir einungis heimild til að endurgreiða sjúkratryggðum þá þjónustu sem nú þegar er greitt fyrir hér á landi. Þau tilfelli sem hv. þingmaður nefndi eru áfram í þeim sama farvegi eins og við erum með, þ.e. í gegnum siglinganefnd sem tekur ákvarðanir um þá þætti heilbrigðisþjónustunnar sem hv. þingmaður spurði um.
Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka hæstv. heilbrigðisráðherra fyrir svörin. Ég ætla ekki að hafa þetta langt, ég vil bara þakka fyrir. Það verður fróðlegt og gagnlegt að takast á við frumvarpið í velferðarnefnd þingsins þar sem ég á sæti.
Hæstv. forseti. Þetta frumvarp er ekki stórt en það felur í sér að við erum að fara inn á nýjar brautir. Við erum að auka aðgengi Íslendinga að heilbrigðisþjónustu í Evrópu og má segja að frumvarpið eigi uppruna sinn í því að mörg Evrópuríki eiga landamæri hvert að öðru. Verið er að auðvelda íbúum að sækja sér læknisþjónustu í nágrannaríkjum sínum. Ísland sem situr ekki við borðið þegar verið er að semja tilskipanir og reglugerðir sem þessar og hafði því takmörkuð áhrif á þetta mál sem Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur bera nú hér á borð fyrir okkur og er það nokkuð kyndugt. Við jafnaðarmenn, og því er náttúrlega ekki að leyna að við erum mjög hlynnt auknu samstarfi þjóða á milli, tökum fullveldi og sjálfstæði landsins það alvarlega að við hefðum viljað hafa meira um það að segja hvað við þurfum að innleiða hér í íslensk lög og með hvaða hætti. Ég ætla að segja það, hæstv. forseti, að á þessari stundu hef ég ákveðnar áhyggjur af málinu. Við erum með heilbrigðiskerfi sem er búið að vera í niðurskurði, ekki bara eftir hrun þó að byrjað sé að bæta í eitthvað heldur í raun og veru frá aldamótum. Það logar allt í verkföllum. Um þessar mundir er Landspítalinn nánast óstarfhæfur í annað sinn á innan við ári vegna verkfalla starfsmanna og biðlistar lengjast og þörfin fyrir heilbrigðisþjónustu eykst, og þá erum við um leið að opna á þessar gáttir. Jú, það er gott að fólk geti sótt sér heilbrigðisþjónustu ef það fær hana ekki hér á landi. En hverjir eru það sem munu geta sótt slíka þjónustu? Það er ekki fólkið sem er núna að leggja fram kröfuna um 300 þús. kr. lágmarkslaun, því það fær ekki greidda flugmiðana til að sækja þessa þjónustu erlendis. En það getur, ef það er í færum til þess að sækja þjónustu utan landsteinanna, fengið endurgreitt sem nemur því sem kostnaðurinn hefði verið hér innan lands. Ég er satt best að segja í ljósi þess að þetta fór nýlega í gegnum þingið sem EES-mál - hér vantar ekki viljann til að leggja fram mál, það hafa nú ekki verið svona snarir snúningar hjá ráðherrum í ýmsum öðrum málum, en hérna liggur augljóslega mikið á og við erum að veita mjög víðtækar reglugerðarheimildir til ráðherra til að móta leikreglurnar um þessar breyttu áherslur. Við í velferðarnefnd munum náttúrlega fara mjög vel yfir það. Í máli ráðherra kom fram í rauninni að ekki er búið að móta með hvaða hætti á að innleiða þetta. Það er líka þannig að með því að samþykkja þetta erum við að setja það vald í hendur ráðherra með reglugerð hvernig íbúar landsins geti nýtt sér þessa þjónustu. Ég kom eiginlega hingað upp til að lýsa því yfir að í ljósi þeirra aðstæðna sem uppi eru í heilbrigðiskerfinu, í ljósi þess að heilsa er verri eftir því sem tekjurnar eru lægri, og í ljósi þeirra hörðu kjaradeilna bæði innan heilbrigðiskerfisins en ekki síst utan, þá tel ég bara mjög vafasamt að taka þátt í því að veita svo víðtækar heimildir til heilbrigðisráðherra sem er ekki tilbúinn til að segja okkur á þessari stundu hvert hann hyggst fara með þetta mál.
Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um innflutning dýra, nr. 54/1990, með síðari breytingum, sem er á þskj. 1106, 643. mál. Efling nautakjötsframleiðslu og staða holdanautastofnsins hér á landi hefur verið til umfjöllunar á síðustu árum. Fyrir liggja nokkrar skýrslur um eflingu nautakjötsframleiðslu og stöðu holdanautastofnsins ásamt áhættugreiningu varðandi fyrirkomulag innflutnings á erfðaefni. Þá liggur fyrir skýrsla Matvælastofnunar um mögulegar aðgerðir til að minnka hættu á því að smitsjúkdómar berist hingað til lands við innflutning á erfðaefni. Áhugi hefur verið fyrir því meðal bænda um allnokkurt skeið að flytja inn erfðaefni til að bæta stofn holdanautgripa. Samkvæmt núgildandi lögum er óheimilt að flytja til landsins erfðaefni dýra. Ráðherra getur vikið frá banninu að fengnum meðmælum yfirdýralæknis enda sé fylgt þeim fyrirmælum sem felast í lögum um innflutning dýra, nr. 54/1990, og reglugerðum settum samkvæmt þeim. Dýr sem vaxið hafa af innfluttu erfðaefni má hins vegar aldrei flytja af sóttvarnastöð. Með frumvarpi þessu, sem samið er í atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu, er lagt til að ferill við innflutning á erfðaefni nautgripa verði einfaldaður og að Matvælastofnun verði heimilt að veita leyfi til innflutnings á erfðaefni holdanautgripa að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. Þá er lagt til að heimilt verði að flytja holdanautgripi sem vaxið hafa af innfluttu erfðaefni úr einangrunarstöð að fengnu leyfi og að uppfylltum skilyrðum yfirdýralæknis. Þannig er stefnt að því að stuðla að erfðaframförum í holdanautgiparækt hér á landi. Í nóvember 2014 var skipaður starfshópur til að gera tillögu að reglum sem gilda skulu um innflutning erfðaefnis holdanauta og kröfur um útbúnað einangrunarstöðva. Hópurinn er skipaður fulltrúum Matvælastofnunar, Landssambands kúabænda og tilraunastöðvar Háskóla Íslands í meinafræðum að Keldum. Tillögum að reglum skilaði hópurinn þann 1. apríl sl. sem nú eru til skoðunar í ráðuneytinu. Þá er einnig í frumvarpinu gert ráð fyrir skýrri lagaheimild til gjaldtöku vegna eftirlits samkvæmt ákvæðum laga nr. 54/1990, um innflutning dýra. Þar með er brugðist við ábendingum þess eðlis að núverandi ákvæði tryggi ekki heimildir Matvælastofnunar til gjaldtöku vegna eftirlits, umsýslu og skoðunar skjala við innflutning samkvæmt ákvæðum laganna. Undanfarin ár hefur framleiðsla á innlendu nautakjöti ekki annað eftirspurn á markaði. Árið 2005 var heildarframleiðsla á nautakjöti 3.540 tonn en neysla hér innan lands um 3.550 tonn. Árið 2013 var framleiðslan 4.082 tonn en neyslan 4.338 tonn. Fyrstu sex mánuði ársins 2014 var framleiðsla nautakjöts um 1.700 tonn og innflutningur nautakjöts á sama tímabili var um 540 tonn. Horfur eru því á að viðvarandi skortur verði á íslensku nautakjöti á innanlandsmarkaði. Markmið frumvarpsins er því að skapa aðstöðu til þess að unnt verði að flytja inn nýtt erfðaefni til að efla holdanautastofninn og auka nautakjötsframleiðslu hér á landi til hagsbóta fyrir framleiðendur og neytendur. Verði frumvarp þetta að lögum verður hægt að flytja til landsins erfðaefni holdanautgripa og heimilt verður, að uppfylltum ákveðnum skilyrðum, að flytja holdanautgripi sem vaxið hafa af innfluttu erfðaefni úr einangrunarstöð. Matvælastofnun og yfirdýralæknir eru vel í stakk búin til þess að takast á við þau verkefni sem þeim eru falin samkvæmt frumvarpi þessu. Sambærilegar reglur gilda um innflutning á djúpfrystu svínasæði og hefur því skapast reynsla við meðferð sambærilegra mála hjá stofnuninni. Mikilvægt er að gæta að smitsjúkdómahættu við innflutning erfðaefnis, og með því að setja skilyrði fyrir innflutningi, vali á erfðaefni og einangrun auk þess sem yfirdýralækni er falið eftirlitshlutverk er stefnt að því að lágmarka hættu á því að sjúkdómar berist hingað til lands við innflutning erfðaefnis. Virðulegi forseti. Ég hef nú gert grein fyrir helstu atriðum frumvarpsins og ástæðum fyrir framlagningu þess og legg til að því verði vísað til 2. umr. og hv. atvinnuveganefndar.
Virðulegi forseti. Ég fagna því að þetta mál er komið fram. Ef ég skil rétt er verið að koma til móts við þá kröfu bænda síðustu árin ef ekki áratugina að fá að flytja inn erfðaefni til að geta aukið framleiðsluna, ekki veitir af. Mig langar að spyrja ráðherra af því að ég sakna þess sárlega hvað er lítið framleitt af kálfakjöti á Íslandi. Ég held að það sé markaður fyrir það en ef eftirspurn eftir nautakjöti er mjög mikil þá slátra menn kannski ekki kálfunum en á móti ætti að flytja inn kálfakjöt til að koma til móts við markaðinn. Það er spurning hvort aukin framleiðsla muni verða til þess að auka sölu á kálfakjöti sem ég sakna i íslenskri matvælaflóru.
Virðulegi forseti. Ég vona svo sannarlega að við eflingu nautgriparæktar skapist sífellt fleiri möguleikar á að uppfylla þarfir markaðarins. Varðandi kálfakjötið sem ég býst við að hv. þingmaður sé að vísa til, þ.e. hvíta kjöts kálfa, þá hafa svo sem verið uppi sjónarmið um það. Kálfarnir eru fyrst og fremst aldir á mjólk og úti í hinum stóra heimi hefur kálfunum í raun verið meinaður aðgangur að öðru en mjólk og maís til þess að litarefnið í kjötinu breytist ekki. Það stangast svolítið á við þann dýravelferðar- og siðferðisstatus sem við á Vesturlöndum höfum sett okkur í seinni tíð. Engu að síður er möguleiki á að framleiða kálfakjöt, þó við þær aðstæður að kjötið verður ekki eins hvítt og menn kannast við úr kokkabókum úr hinu franska eldhúsi, svo að dæmi sé tekið; það yrði þá gert með eðlileg dýravelferðar- og siðferðissjónarmið að leiðarljósi. Það er rétt sem kom fram hjá hv. þingmanni að bændur hafa farið fram á þetta í mjög langan tíma. Þau holdanautakyn sem eru í landinu eru aðallega þrjú. Það er langt síðan erfðaefni var flutt inn þannig að það er orðið hálfgert vandamál að framrækta þá stofna. Erfðaefnið er orðið yfir 20 ára gamalt, það elsta, jafnvel eldra. Þar af leiðandi hafa þær framfarir sem hafa orðið í viðkomandi stofnum ekki nýst íslenskum bændum til þess að efla kjötframleiðslu sína og með þessu frumvarpi erum við að bregðast við því.
Hæstv. forseti. Ég kem hérna upp af því að þetta frumvarp vekur upp stórar spurningar hjá mér. Eftir að hafa velt því fyrir mér í svolítið langan tíma þá tel ég enn vera vankanta á því þó svo að reynt hafi verið að girða vel fyrir þá. Ég vil byrja á því að lýsa ánægju minni með að hér er einungis talað um holdanautgripi og vil taka það skýrt fram að hér er einungis átt við erfðaefni þeirra og ég mun því reyna að tala einungis út frá því en ekki öðru frumvarpi sem talað var um að leggja fram um erfðaefni mjólkurkúa. Ég vil benda hæstv. ráðherra á að hann þarf að leggja ríka áherslu á að setja skilyrði sem lúta að rannsókn erfðaefnis og dýra sem vaxið hafa af innfluttu erfðaefninu á einangrunartíma og heilbrigðisástandi og aðbúnaði á þeim býlum sem óska eftir því að fá að flytja inn erfðaefnið. Einnig að innflytjandi beri raunkostnað af viðbótareftirliti. Hér kemur fram að hlutaðeigandi hagsmunasamtök geti komið með umsagnir um málið. Hvað með þá sem eru að koma inn í greinina og eru ekki komnir í hagsmunasamtök? Þarna er ekki liðkað fyrir nýliðun. Hvað með þá sem standa utan samtakanna? Það þarf að taka tillit til breytinga og nýrrar uppbyggingar félagskerfis bænda. Starfshópur sem starfaði um eflingu nautakjötsframleiðslu hér á landi sagði að talsverðir möguleikar væru til eflingar nautakjötsframleiðslu hér á landi og að innflutningur nýs erfðaefnis úr holdanautgripum væri þar lykilatriði. Hópur sem skipaður var í framhaldi til að koma með tillögur um eflingu nautakjötsframleiðslu sagði að það þyrfti að gera ítarlega áhættugreiningu. Niðurstaða greiningarinnar var sú að litlar líkur væru á því að smitefni bærust hingað til lands. Alltaf þegar tiplað er svona á tánum í kringum þetta og sagt að litlar líkur séu á hinu og þessu, eru samt sem áður enn þá fyrir hendi líkur og það eru þær líkur sem hræða mig. Öllum innflutningi getur fylgt áhætta og smitefni getur borist með erfðaefni. Ef smitefni bærist til landsins gæti það haft miklar afleiðingar. Það var líka niðurstaða hópsins sem fór með áhættumatið. Í frumvarpinu er því lýst yfir að smitefni sem bærist hingað gæti haft miklar afleiðingar fyrir íslenskan landbúnað en eftir þá yfirlýsingu er einmitt talað um sérstöðu íslenskra búfjárstofna og góða sjúkdómsstöðu þeirra. Með frumvarpi þessu er lagt til að ferlið við innflutning á erfðaefni nautgripa verði einfaldað. Ég er mjög hrædd við það ef sú einföldun á að fela í sér að stytta ferlið sem erfðaefnið á að fara í gegnum, þ.e. rannsóknir, bið og annað. En þó svo að nautakjötsframleiðsla á Íslandi sé að stórum hluta stunduð sem hliðarbúgrein með mjólkurframleiðslu er ástandið í nautakjötsframleiðslu á Íslandi bara alls ekki gott í dag, og það er ekkert einungis út af skorti á einhverju erfðaefni. Ástandið í dag er þannig, ef við tölum bara hreint út, að ég veit til þess að bændur eru að taka nautkálfa þegar þeir fæðast, leiða þá út fyrir fjósvegg og skjóta þá og urða, því að það er ódýrara en að ala þá. Ástandið í nautakjötsframleiðslunni batnar í rauninni ekki þó svo að erfðaefnið komi. Við erum enn þá með sama kerfi. Fyrir ekki svo löngu var talað um að innlend framleiðslu mjólkur uppfyllti ekki eftirspurn á markaði og í frumvarpinu er talað um að framleiðsla á innlendu nautakjöti anni ekki eftirspurn á markaði. Þið hljótið að sjá hvað þessar setningar eru kunnuglegar. En á móti er umhverfið ekkert bætt í frumvarpinu. Framlegð bænda verður sú sama og framleiðslan borgar sig ekki. Við sem framleiðum nautakjöt þurfum enn þá að borga mikið fyrir fóður í gripina, við fáum enn þá sama afurðastöðvaverð fyrir kílóið. Því tel ég vankanta á þessu frumvarpi vera þá helsta að lítið annað er gert fyrir þá sem fara í nautakjötsframleiðslu en að gefa þeim erfðaefni stærri gripa. Þegar framleiðsla á mjólk annaði ekki eftirspurn var umhverfið bætt fyrir okkur. Við sem vorum í mjólkurframleiðslu fórum að fá meira borgað fyrir framleiðsluna, við gátum framleitt meira. En ég hef ekki rekist á að sú hlið sé uppfyllt í frumvarpinu, því aðstaðan er sú sama. Í gegnum allt frumvarpið er ítrekað að mikilvægt sé að gæta smitsjúkdómahættu við innflutning erfðaefnis, þetta er sagt aftur og aftur, en á móti er einnig talað um að það þurfi að einfalda ferli við innflutning erfðaefnisins og miða við raunkostnað þannig að ekki sé farið fram úr hófi við rannsóknir. Ég segi því: Ef ég sæi í frumvarpinu einhverjar úrbætur á aðstæðum framleiðenda þannig að þeir gætu séð hag í því að fara út í nautakjötsframleiðslu þá gæti ég staðið að hluta til með því, þó svo að ég vilji frekar standa með sjúkdómalausum landbúnaði hér á landi og ekki auka áhættu þar. Ég tel að meira þurfi til í þessu máli til að fá vænlega niðurstöðu og auka framleiðslu á nautakjöti. Fyrir mér ber frumvarpið með sér ákveðna hættu fyrir sjúkdómastöðu búfjárstofna og ég held að í því sé ekki mikill hvati til þess að fara út í nautakjötsframleiðslu. Það er þá spurning hvort þeir sem eru núna með holdanaut og berjast í bökkum við að halda úti einhverri nautakjötsframleiðslu séu þeir sem eigi síðan að taka við erfðaefninu og reyna að byggja upp.
Herra forseti. Ég er einn af þeim sem styð þetta frumvarp og hef áður átt orðastað við hæstv. landbúnaðarráðherra um þá leið sem verið er að reifa í því. Jafn mikið og ég hreifst af orðkyngi og ástríðuþrótti hv. þingmanns gat ég ekki komist að annarri niðurstöðu en þeirri að hún væri giska andsnúin frumvarpinu. Mig langar til að spyrja hv. þingmann hreint út: Er ekki full eining í okkar góða Framsóknarflokki um þetta mál? Ég vil alla vega upplýsa það hér að í landbúnaðarvæng Samfylkingarinnar er mikill stuðningur við þingmálið.
Herra forseti. Það er gott að hæstv. landbúnaðarráðherra fái stuðning úr þeirri átt. Ég sem ungur bóndi, mjólkurframleiðandi og nautakjötsframleiðandi, vil segja að mín afstaða er svolítið á sömu línu og ágætur maður Ólafur Dýrmundsson dýralæknir fór inn á, hvort sem rætt er um innflutning á mjólk eða kjötframleiðslu eigi að gera miklar kröfur um sóttvarnir, nauðsynlegar sóttvarnir. Mér finnst allt of mikið slakað á þeim í þessu frumvarpi, þannig að ég er kannski meira að kalla eftir úrbótum og þá einnig á umhverfi fyrir nautakjötsframleiðendur eins og ég kom inn á áðan. Umhverfið er alveg óbreytt. Við fáum enn sama afurðastöðvaverð, það er ekki meiri stuðningur við greinina, þannig að ég er kannski meira að kalla eftir úrbótum á frumvarpinu.
Herra forseti. Ég er alveg sammála hv. þingmanni um það, og Ólafi Dýrmundssyni, að menn þurfa að ganga mjög varlega um þessar gáttir þegar þeir eru að velta fyrir sér að opna fyrir innflutning á dýrum, jafnvel þó að það séu fósturvísar. Þó held ég að öll vísindaleg rök hnígi til þess að hægt sé að gera það þannig að næsta tryggt sé og það er grundvöllur þessa frumvarps. Ég vil hins vegar fullvissa hv. þingmann um það að í hvert skipti sem hæstv. landbúnaðarráðherra flytur gott mál þá stend ég þétt að baki honum. Það eina sem ég hef við þetta mál að athuga er það að hæstv. ráðherra skuli ekki hafa flutt þetta fyrr. En það má þá skilja hv. þingmann á þann veg að hún telji að hæstv. landbúnaðarráðherra sýni ekki nægilega mikla varkárni í þessu frumvarpi og að hv. þingmaður muni þá ekki styðja það nema því verði töluvert breytt í úrbótaátt í nefnd.
Hæstv. forseti. Ég verð að standa með sannfæringu minni í þessu máli. Eins og ég kom inn á áðan - og hv. þingmaður var að segja að það væri kannski mögulegt með rannsóknum og tækni í dag að koma í veg fyrir þetta. Ég hef oft spurt hvort ástæðan fyrir því að íslenskir sauðfjárbændur kalli ekki eftir innflutningi erfðaefnis sé sú að þeir séu búnir að fara í gegnum áfallið, þeir séu búnir að þurfa að kljást við sjúkdóma, sem urðu vegna innflutnings, og hvort við eigum að vera að slaka meira á þessu. Ég tel því að ég hafi alveg rétt til að kalla eftir því, þegar þetta fer til nefndar, að frumvarpið taki breytingum og hert verði á.
Herra forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um breytingar á lögum um innflutning dýra, þ.e. erfðaefni holdanautgripa. Ég segi nú eins og hv. þm. Össur Skarphéðinsson, ég hreifst mjög af ræðu hv. þm. Jóhönnu Maríu Sigmundsdóttur hér áðan, ungum bónda sem veit hvað hún syngur og hefur þekkingu á þessum málum. Ég held að það sé full ástæða til þess að taka eftir þeim orðum hennar að við megum ekki slaka of mikið á varðandi aðgæslu á innfluttum erfðaefnum nautgripa og þurfum að gera miklar kröfur. Ég er ein af þeim mörgu sem vilja standa vörð um íslensku kúna og íslenska kúakynið, en eins og hefur komið fram þá er ekki verið að ræða hér um erfðaefni mjólkurkúa. Ég tel að það sé samt ákveðin hætta fólgin í því, eins og einn góður dýralæknir sagði við mig, að frjálsar ástir gætu líka verið einhvers staðar úti á túni og þá gæti ýmislegt gerst, [[Gripið fram í: Kannski á Vestfjörðum.]]jafnvel á Vestfjörðum. Það er að ýmsu að gæta varðandi hættu á sjúkdómum og öðru. Mér fannst athyglisvert það sem kom fram í ræðu hv. þm. Jóhönnu Maríu Sigmundsdóttur, að það væri í raun ekki mikill hvati til aukinnar nautakjötsframleiðslu í þessu frumvarpi. Svo að ég ljúki því sem snýr að íslensku kúnni þá er íslenska kúakynið trúlega eitt af örfáum eða jafnvel eina kynið í heiminum sem hefur haldist lítt eða ekki blandað öðrum kynjum svo lengi, allt frá landnámsöld. Ég tel því mjög mikilvægt að við stöndum vörð um þá fjölbreytni og sérstöðu íslenska kúakynsins. Hæstv. ráðherra kom inn á upphaf þessa máls, að það hefði verið til umræðu mjög lengi innan stéttarinnar. Það kemur fram í athugasemdum við þetta lagafrumvarp, um að flytja inn þessi erfðaefni, að árið 2011 hafi þáverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra skipað starfshóp um nautakjötsframleiðslu og stöðu holdanautastofnsins á Íslandi. Niðurstaða hópsins varð sú að talsverðir möguleikar væru til eflingar nautakjötsframleiðslu hér á landi og innflutningur nýs erfðaefnis úr holdanautgripum væri þar lykilatriði. Þáverandi atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra skipaði starfshóp í framhaldinu til að rýna þessa skýrslu og koma með tillögur að aðgerðum til að efla nautakjötsframleiðslu og styrkja stöðu holdanautastofnsins á Íslandi. Hópurinn skilaði skýrslu árið 2013. Niðurstöðurnar voru samhljóða meginniðurstöðu fyrri hópsins um stöðu holdanautastofnsins, að ekki væri unnt að bæta holdanautakynin sem notuð eru til hjarðbúskapar og einblendingsræktunar án innflutnings á nýju erfðaefni. Lagt var til að gerð yrði ítarleg áhættugreining varðandi fyrirkomulag innflutnings á erfðaefnum. Ráðuneytið bað Matvælastofnun um að gera áhættugreiningu á innflutningi á erfðaefnum holdanauta. Niðurstaða greiningarinnar varð sú að litlar líkur væru á því að smitefni bærust hingað til lands við innflutning á erfðaefni frá Noregi. Þar kom líka fram að öllum innflutningi fylgdi áhætta - það er það sem hefur verið nefnt hér - og að smitefni gætu borist með erfðaefnum. Í áhættugreiningunni er bent á að ef smitefni berst til landsins getur það vissulega haft miklar afleiðingar. Sjúkdómsstaða íslenskra búfjárstofna er mjög góð og margir sjúkdómar sem eru landlægir í nágrannalöndunum þekkjast ekki hér á landi. Ég held að það sé landbúnaðargeiranum mjög mikilvægt og að lágmarka hættu á því að smitsjúkdómar berist hingað til lands við innflutning erfðaefna. Ég ætla að koma aðeins inn á samantekt úr skýrslunni um áhættumat sem Matvælastofnun gerði vegna innflutnings á nautasæði. Þar segir að samantekt á niðurstöðum 16 smitefna hafi verið tekin fyrir í þessu áhættumati. Niðurstaða mats á líkum á því að þau bærust með sæði frá Geno Global Ltd. í Noregi er sú sama fyrir þau öll. Líkurnar eru taldar litlar. Við mat á afleiðingum þess að smitefnin bærust hingað til lands voru tvö smitefnanna talin hafa litlar afleiðingar í för með sér, þrjú þeirra nokkrar og ellefu miklar. Við endanlegt mat á áhættu flokkuðust því fimm smitefnanna í lágan áhættuflokk, ellefu í miðlungs en ekkert í háan. Í lokin er nefnt að þetta áhættumat hafi að mestu leyti verið unnið af starfsmönnum Matvælastofnunar og lesið yfir af mörgum innan stofnunarinnar. Mælt er með því að skýrslan verði send hagsmunaaðilum og sérfræðingum til umsagnar, t.d. á tilraunastofu Háskóla Íslands að Keldum. Ég tel að það þurfi að gæta mikillar varúðar. Eins og ég skil þetta er verið að slaka töluvert á kröfum varðandi einangrun dýra, eins og var í Hrísey. Í athugasemdum við frumvarpið segir, með leyfi forseta: „Dýr sem vaxið hafa af innfluttu erfðaefni má hins vegar aldrei flytja af sóttvarnastöð.“ Ég skil þetta þannig að það sé eins og það er í dag en að einhverjar breytingar verði á því. Hér segir enn fremur, með leyfi forseta: „Heimilt er að flytja framangreind dýr úr einangrunarstöð að fengnu leyfi yfirdýralæknis þegar tryggt þykir að þau séu ekki haldin neinum sjúkdómum. Innflutt erfðaefni svína má þó aldrei flytja úr einangrunarstöð.“ - Það er þá sér á báti. Það kemur fram að með þessu frumvarpi sé stefnt að því að skapa aðstöðu til þess að unnt verði að flytja inn nýtt erfðaefni til að efla holdanautastofninn og auka nautakjötsframleiðslu, sem er vissulega þörf á, ég get alveg tekið undir það. Það er bara eðlilegt að sú grein hafi möguleika á að vaxa og dafna og þjóna innanlandsmarkaði vel, en við þurfum samt að gæta varúðar í þessu máli. Nefndin á auðvitað eftir að fara yfir málið og kalla til sín sérfræðinga á þessu sviði og senda út beiðni um umsagnir. Ég veit að það verður farið vandlega yfir málið. Það er ekki eins einfalt og það lítur út við fyrstu sýn miðað við orð hv. þm. Jóhönnu Maríu Sigmundsdóttur hér áðan. Til þess erum við í atvinnuveganefnd, löggjafarnefnd, að bæta það sem kemur hingað inn í formi frumvarpa. Ég tel að við eigum að skoða vel hvort það þurfi að þrengja þetta með einhverjum hætti til þess að tryggja að áhætta á sjúkdómum í kjölfar innflutnings á þessu erfðaefni holdanautgripa verði í lágmarki. Í frumvarpinu kemur líka fram að gert sé ráð fyrir skýrari og afmarkaðri gjaldtökuheimild fyrir innflutningseftirlit Matvælastofnunar með lifandi dýrum og erfðaefnum, auk þess sem hægt verði að innheimta gjald fyrir skjalaskoðun og aðra umsýslu varðandi innflutninginn. Það er nokkuð sem liggur beint við. Annars væri ágætt að fá að heyra frá ráðherra hvort það sé einhver hætta á því að með innflutningi á þessum erfðaefnum verði einhver blöndun við íslenska kúakynið. Ég vildi gjarnan fá að heyra meira um það og hvaða viðvörunarbjöllur hringja í þessu máli eða hvort ráðherra telji að ekki þurfi að hafa neinar áhyggjur af sjúkdómaáhættu, að hættan sé hverfandi og þetta sé bara til þess að efla nautakjötsframleiðslu í landinu til að anna eftirspurn á mörkuðum. Ég læt þetta duga að sinni og hlakka til að fjalla um málið í atvinnuveganefnd.
Hæstv. forseti. Eins og ég sagði áðan þá sé ég engan hvata í þessu frumvarpi. Hv. þingmaður kom inn á hinar frjálsu ástir, ég meina, auðvitað getur orðið blöndun. Hvaða kýr eiga að ganga með erfðaefnið? Stofninn er ekki orðinn það stór. Hvaða reglur eiga að gilda um kýr sem eru ekki hæfar til þess að mjólka og eru kannski notaðar til þessa? Nú hafa reglur um aðbúnað holdanauta verið hertar. Það er spurning hvort þeir sem eru í greininni séu undir það búnir að starfa eftir þeim og hafi aðstöðu til. Mig langar að spyrja hv. þingmann hvort hún sjái einhvern hvata í þessu frumvarpi, hvort hún sjái að verið sé að bæta aðgengi nýliðunar í greinina og aðbúnað þeirra sem í greininni eru eða hvort hv. þingmaður telji að frumvarpið veiki stöðu íslensks landbúnaðar gagnvart innflutningi á öðrum dýrum og jafnvel landbúnaðarafurðum.
Já, það er spurning hvort þetta geti haft þau áhrif að þrýstingur á innflutning á lifandi dýrum verði meiri. Ég veit að ég og hv. þingmaður deilum þeirri skoðun. Við erum andvígar slíkum innflutningi. Ég held að það sé ekki spurning að þrýstingur geti aukist í þeim efnum. Það er verið að opna ákveðna glufu í þessum efnum. Það getur jafnvel líka vakið umræðuna sem var hérna 2001, að flytja inn norska fósturvísa fyrir kúakynið. Ég er svolítið beggja blands í þessu máli, hvað það þýðir í raun. Ég er ekki sérfræðingur á þessu sviði og get því ekki sagt hvort hægt sé að sjá í frumvarpinu að það styrki nýliðun í greininni. Auðvitað vildi maður gjarnan að eitthvað gerði það. Ég held að landbúnaðarkerfið sé því miður rétt eins og sjávarútvegskerfi okkar orðið allt of lokað og kvótasett og miklir erfiðleikar séu fyrir ungt fólk að hasla sér völl í greininni. Það vita allir sem þekkja til hve erfitt er fyrir ungt fólk að hefja störf í þessari grein, þó að það sé fullt áhuga og búið að mennta sig til þess að sinna störfum í landbúnaði, vegna þess að það er svo kostnaðarsamt. Ég vildi gjarnan heyra viðhorf hv. þingmanns, ef hún kemur upp aftur, hvernig hún sæi fyrir sér að væri hægt að efla greinina [[Forseti hringir.]]og auka nýliðun í landbúnaði.
Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir svörin. Þetta er einmitt það sem ég tel vera gallann á þessu frumvarpi. Þarna erum við að tala bara hreint og beint um sæði, við erum ekki að tala um að bændur geti haldið áfram að hafa holdanautgripi í bröggum úti á miðju túni og gefið þeim einstaka rúllur og moð. Við erum að tala um að þetta eigi að vera einhver stórefling á nautakjötsframleiðslu í landinu. Ég sé heldur ekki að það sé verið að auðvelda nýliðun í greininni því að þeir sem hafa komið að þeim úttektum sem vitnað er í í frumvarpinu eru þeir sem fyrir eru í greininni og standa nú þegar betur að vígi. Ég tel að við gerð þessa frumvarps hefði einnig þurft að tala við þá sem yngri eru og heyra þeirra sjónarmið, hvernig þeir sjái þetta fyrir sér. Afurðastöðvar, við getum ekki haft áhrif á þær beint hér á hinu háa Alþingi. Ég tel að allt of mörgu sé enn ósvarað. Ég tel að sumar stoðir í frumvarpinu séu það veikar í sambandi við sóttvarnir og eftirlit að ég verði að standa með sannfæringu minni í því efni.
Herra forseti. Ég virði hv. þingmann fyrir að standa með sannfæringu sinni. Ég held að okkur sé öllum hollt að gera það ætíð. Það væri auðvitað mjög fróðlegt að fá umsögn ungra bænda um akkúrat þetta mál og heyra viðhorf þeirra til þess, hvað þeir segja um það hvernig væri hægt að gera, eins og mér heyrist á hv. þingmanni, eitthvað meira en að flytja bara inn eitt og sér þetta erfðaefni úr norskum holdanautgripum, það þurfi svo margt annað til svo að greinin geti vaxið innan lands, eins og ég heyri á máli hv. þingmanns. Hætta sé á því að þetta verði til þess að styrkja og efla þá sem eru öflugir fyrir í greininni en þeir sem þurfi á stuðningi að halda og hefðu þurft eitthvað meira til en þetta eitt og sér séu kannski staddir á sama stað og hafi ekki mikla möguleika til að efla og auka framleiðslu sína. Það er umhugsunarvert hvort þetta frumvarp sé svolítið sérsniðið fyrir þá sem eru sterkir fyrir í greininni en ekki þá sem hafa áhuga á að eflast í greininni og þurfa meira til. Ég er tilbúin að taka þessa hlið á málinu til umræðu í atvinnuveganefnd við þá sem við fáum til þess að fjalla um það, sem virðist kannski við fyrstu sýn vera einföld aðgerð en á sér margar hliðar og er langt frá því að vera neitt einföld.
Herra forseti. Loksins tekur Alþingi Íslendinga til umræðu alvörumál. Ég tel að þetta sé mál sem skipti landbúnaðinn miklu. Hér er um að ræða frumvarp sem ég tel að horfi til heilla í íslenskum landbúnaði. Ég er einn af þeim sem vilja styrkja hann og hef kannski stundum legið undir ámæli í mínum flokki fyrir að vera allt of dyggur liðsmaður hans. Ég vil samt í upphafi máls míns taka skýrt fram að ég er alveg á sömu línu og þær hv. þingkonur, stallsystur mínar, sem hér hafa talað að því leyti að ég tel að innflutningur á lifandi húsdýrum sé alls ekki heillavænlegur. Ég er á móti honum. Ef við horfum yfir söguna blasir það við að hér hafa húsdýrakyn verið meira og minna án tengsla við umheiminn frá því að land var numið. Það hefur margvíslegar afleiðingar, m.a. þær að þau hafa ekki komist í snertingu við ýmiss konar bakteríur og veirur sem stofnar í öðrum löndum hafa byggt upp mótstöðu og þol gegn. Það leiðir til þess að íslensk húsdýrakyn eru veikari fyrir ef í þau berast einhvers konar smitefni. Það höfum við séð af sögunni, eins og var rifjað hér upp af hv. þm. Jóhönnu Maríu Sigmundsdóttur. Sauðfjárræktin hefur ekki farið varhluta af því í gegnum síðustu aldir. Þess vegna vil ég segja það alveg skýrt að þegar ég á sínum tíma hafði forgöngu um það að Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu þá var það algjörlega klárt af okkar hálfu sem að því stóðum að þar var dregin lína í sandinn. Það var alveg skýrt tekið fram af okkar hálfu að ekki yrði fallist á innflutning á lifandi dýrum. Og bara til að hafa sagt það og rifjað upp hér, þá er rétt að það komi fram að í mars 2013, að mig minnir, kom yfirlýsing frá stækkunarstjóra Evrópusambandsins eftir fund okkar í Brussel um að hann virti þetta sjónarmið og teldi það eðlilegt. Það þýðir ekki að við samningaborðið hafi legið algjörlega klárt og kvitt fyrir að Evrópusambandið mundi ekki leggja fram slíka kröfu en hins vegar bendir það til þess að menn hafi skilning á þessum efnum, líka þeir sem erlendis eru, líka þeir sem horfa til Íslands. Sérfræðingar þar gera sér grein fyrir því að íslensku kynin eru öðruvísi og þau hafa ekki byggt upp gegnum aldir þá mótstöðu sem húsdýrakyn í öðrum löndum hafa gert. Að þessu sögðu vil ég segja að ég tel hins vegar að það gegni öðru máli um það sem hér er lagt til. Frumvarpið gengur út á það að leyfa innflutning á sæði og erfðaefni sem ég túlka sem fósturvísa. Við höfum yfir að ráða tækni í dag sem getur séð til þess að hægt er að bægja frá að verulegu leyti en kannski ekki öllu leyti líkum á einhvers konar smiti. En ég er hins vegar, eins og margir aðrir góðir tæknikratar, þeirrar skoðunar að menn eigi að hlusta á sérfræðinga í þessum efnum. Og ef það er svo að bæði bændur og sérfræðingar landbúnaðarráðuneytisins komast að þeirri niðurstöðu að frumvarpið búi til farveg sem bægi þessari hættu frá dyrum þá er ég reiðubúinn til að fallast á þau rök. Ég tek eftir því svo sem, svo að öllu sé til haga haldið, að greint er frá því í frumvarpinu að meðal þeirra sem leitað var eftir umsögnum frá var Tilraunastöð Háskóla Íslands að Keldum. Í V. kafla á bls. 4 í frumvarpinu kemur ekki fram að sú ágæta stofnun hafi skilað umsögn. Ég leyfi mér þá að órannsökuðu máli að draga þá ályktun að Tilraunastöð Háskóla Íslands að Keldum hafi ekki séð ástæðu til þess að gera athugasemd við frumvarpið, en það kann að vera rangt hjá mér. Ég tel að hæstv. ráðherra mundi nú ekki hafa skotið sér undan því að greina frá því ef um einhvers konar neikvæða umsögn hefði verið að ræða þar. Hér hafa ýmis rök verið talin til gegn frumvarpinu. Ég tek undir með hv. þm. Jóhönnu Maríu Sigmundsdóttur að menn verða að ganga sem varlegast um dyr í þessum efnum. Það kann vel að vera að það sé rétt við umfjöllun málsins í hv. atvinnuveganefnd að slá varnir fastar í gadda. Frumvarpið lætur lítið yfir sér og er stutt. Þar eru í reynd varnirnar fólgnar í því að Matvælastofnun, yfirdýralækni er heimilt að veita innflutningsleyfið í krafti reglna sem á eftir að setja. Mér finnst ekkert að því að hv. þingmenn sem um þetta fjalla óski eftir að fá að sjá einhvers konar skapalón að þeim reglum. Það kann vel að vera að það eyði efasemdum einhverra. Líka má nefna það í þessu sambandi að hér er gert ráð fyrir að farið verði með þennan innflutning með nákvæmlega sama hætti og þegar er fyrir hendi gagnvart svínum. Ég minnist þess að ekki fyrir mjög löngu síðan, nokkrum árum, samþykktum við í þessum sal lög sem leyfðu nákvæmlega þetta gagnvart svínarækt. Auðvitað er skammur tími liðinn og kannski er ekki hægt að segja í því ljósi að ótvíræð reynsla liggi fyrir, en þar skoðuðu menn málið, komust að þeirri niðurstöðu og ég held ég megi segja að það hafi ekki leitt til neins stórfellds skaða. Að þessu sögðu vil ég sömuleiðis hafna þeirri röksemd sem kom fram, að minnsta kosti hjá hv. þm. Jóhönnu Maríu Sigmundsdóttur, að þetta veiki með einhverjum hætti varnir gegn innflutningi á erlendum matvælum, erlendu kjöti. Af hverju segi ég þetta? Vegna þess að hann er þegar til staðar. Það er til dæmis í vaxandi mæli verið að flytja inn nautakjöt. Og af hverju er það? Það er vegna þess að vaxandi misræmi er á milli framleiðslu og neyslu, þó að í ljós komi, eins og greint er frá í greinargerð með frumvarpinu, að frá árinu 2005 hefur bæði framleiðsla og neysla á nautakjöti aukist, en neyslan hefur aukist hraðar. Það leiðir til þess að á fyrri helmingi síðasta árs fluttu menn hingað inn nærfellt, ef ég man rétt, 600 tonn af erlendu nautakjöti. Það má því snúa þessari röksemd við og segja að með því að efla íslenska framleiðslu á nautakjöti með þessum hætti er frekar verið að stemma stigu við innflutningi á kjöti af þessu tagi. Tek ég þá skýrt fram að ég geri skýran greinarmun á innflutningi á lifandi dýrum og hins vegar innflutningi á kjöti svo það liggi algjörlega ljóst fyrir. Ég tel því ekki að þetta séu sterk rök. Hin rökin sem nefnd eru finnast mér nokkuð fjarskyld umræðuefninu eða frumvarpinu. Þau felast í því að í frumvarpinu sjáist hvergi neitt sem styrki nýliðun í greininni og vitaskuld er það rétt. En ég held hins vegar og á erfitt með vegna þess að báðir þeir hv. þingmenn sem hér töluðu á undan töluðu um að þetta gæti hugsanlega styrkt stöðu þeirra sem fyrir eru og sterkir eru á markaðnum að finna botn fyrir þeim rökum í ljósi þess að markaðurinn er að kalla á meira. Það er auðvitað andlag innflutnings. Markaðurinn er að biðja um meira kjöt og við vitum að menn vilja íslenskt nautakjöt, sjáum það á því hvernig sölutölur hafa aukist. Þess vegna tel ég að þó að þessum stoðum verði steypt undir framleiðslu á nautakjöti á Íslandi þá sé ekki með neinu móti hægt að segja að verið sé að draga úr stöðu þeirra sem eru kannski ekki sterkir á markaði. Þeir geta selt sína framleiðslu eftir sem áður á meðan eftirspurnin er svona rík, en það kann vel að vera að hv. þingmaður sjái þá í hillingum einhverja framtíð þar sem framleiðslan er meiri en neyslan á Íslandi. Herra forseti. Ég vil þá trúa hæstv. forseta fyrir því að ég bíð eftir slíkri tíð vegna þess að ég tel að í framtíðinni muni, ef íslenskur landbúnaður ber gæfu til þess að haga þannig sínum málum, bæði afurðavinnslunni og markaðsmálum, verða hægt að selja íslenskt nautakjöt á góðu verði á erlendum mörkuðum. Kjöt sem búið er til með þeim framleiðsluháttum sem tíðkast hér á landi, sem er í versta falli hægt að kalla vistvæna, og sumir mundu segja að stappi mjög nærri því að vera lífræn ræktun, þó að ég viti vitaskuld að ekki er hægt að beita þeirri skilgreiningu á íslenskt nautakjöt. Á þeim grunni tel ég sem sagt að það muni finnast skýr grundvöllur til þess að flytja út íslenskt nautakjöt. Og þeir sem hafa efasemdir um það ættu bara að tala við þá ágætu frumkvöðla sem hafa staðið í því að reyna að markaðssetja íslenskt kjöt á erlendum mörkuðum með alveg ágætum árangri. Það liggur alveg ljóst fyrir að þeirra skoðun er sú að ekki yrði erfitt að selja íslenskt nautakjöt, sem framleitt er við þessi frábæru skilyrði á Íslandi, á erlendum mörkuðum. Að þessu sögðu er ég þeirrar skoðunar, á sama tíma og ég tek undir það með þeim sem hér hafa áður tekið þátt í umræðunni, að við skulum ganga gætilega um. Hv. þingmönnum sem sitja í fagnefndinni ber að fara rækilega yfir þetta mál og mér finnst alveg koma til greina að það verði skýrt frekar í breytingartillögum frá nefndinni hvernig reglurnar eiga að vera. En þau tvenn rök sem hér hafa einkum verið flutt gegn þessu finnast mér ekki vera þess eðlis að hægt sé að fallast á að frumvarpið með einhverjum hætti veiki stöðu bænda sem fyrir eru eða þeirra sem ekki hafa kannski þá aðstöðu sem hv. þingmaður taldi að mundi vera krafist við framleiðslu á holdanautum í framtíðinni. Og enn síður held ég að hægt sé að rökstyðja það að þetta veiki varnir gegn innflutningi á matvælum af þessum toga. Nú hefur það komið fram í ræðu minni að ég er ekki sammála hv. þm. Jóhönnu Maríu Sigmundsdóttur um það efni, en ef ég horfi á þetta frá sjónarhóli þeirra röksemda sem hún þreytti hér af miklum þrótti þá tel ég eigi að síður að það vanti hljómbotn fyrir þau rök.
Hæstv. forseti. Ég þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hans. Hann sagði að ég hefði farið með röksemdir um að þetta mundi veikja stöðu Íslands í innflutningi. Ég velti því upp sem spurningu til hv. þm. Lilju Rafneyjar Magnúsdóttur hvort hún teldi að þetta mundi veikja málflutninginn, þó svo að ég hafi ekki meira fyrir mér. Einnig það að ég hefði talað um að ekkert væri um nýliðun, þá var ég jafnframt að tala um það að mér finnst að helstu rökin með því að við eigum að fara í innflutning á erfðaefni séu þau að við séum að styrkja nautakjötsframleiðslu. En ég sé heldur ekki umhverfi fyrir þá sem eru í greininni í dag, ég sé engan hvata. Það þarf líka að vera hvati, það er ekki nóg að koma bara með erfðaefni, því að eins og staðan er í dag, ég veit ekki hvort hv. þingmaður heyrði það hérna áðan, þá eru menn að losa sig við nautkálfa við fæðingu hvort sem þeir skjóta þá bak við fjós eða senda þá í sláturhús, því að það borgar sig ekki að ala þá upp. Það er það sem ég er að tala um. Þó svo að við komum með erfðaefni til landsins þá sé ég ekki að það sé hvatinn til þeirrar aukinnar nautakjötsframleiðslu sem frumvarpið er að miklu leyti byggt á að muni fara af stað. Þá hef ég líka aðra spurningu, sem sagt hvort sláturhúsin hérlendis séu í stakk búin til að taka á móti þeirri aukningu, því að í dag er erfitt að koma nautum í slátrun. Maður þarf að bíða með gripi heima á búunum. Spurningin er því: Erum við í stakk búin fyrir þá miklu aukningu sem við teljum að verði?
Herra forseti. Hv. þingmaður ætti nú að lesa þær spurningar sem ég hef lagt fyrir hæstv. landbúnaðarráðherra varðandi breytt skipulag á slátrun og vinnslu nautgripa á Íslandi. Ég er alveg sammála því að þar er nautakjötsframleiðslan langt á eftir sauðfjárræktinni. Við höfum séð það hvernig sauðfjárræktin hefur endurskipulagt sig á síðustu 15–20 árum og nautakjötsframleiðslan á eftir að ganga í gegnum sama þróunarferli. Ég tel því að á bak við þetta frumvarp og þær óskir sem liggja að baki því og koma náttúrlega ekki bara fullskapaðar úr kolli hæstv. ráðherra, heldur beinlínis úr hópi sem bændur höfðu frumkvæði að því að setja starfshópinn upp á sínum tíma, sýni að bændur telja að þarna séu möguleikar og tækifæri. Og þeir sem hafa áhuga á því að notfæra sér þessi nýju tækifæri sem frumvarpið opnar munu væntanlega vera búnir að gera sig klára, búnir að gera sig sjófæra, og ráðast ekki í siglinguna nema þeir hafi til þess aðstöðu. Ég er ekki algjörlega sammála hv. þingmanni, þó að ég skilji hvað hún er að fara, að það þurfi endilega að vera hvati í frumvarpinu til að réttlæta samþykkt þess. Frumvarpið verður til með þeim hætti að settur er á stofn sérstakur hópur sem á beinlínis að vinna að því að finna tillögur til þess að efla nautgriparækt, og þetta er ein af þeim. Hópurinn hefði ekki orðið til nema vegna þess að bændurnir óskuðu eftir því sjálfir. Það er fullt af bændum sem telja að tækifæri séu í framtíðinni sem felast í því að búa til nautakjöt. Ég er í hópi þeirra sem telja að Ísland eigi að framleiða sem mest af matvælum og tel að það verði vaxandi markaður fyrir það í framtíðinni. [[Forseti hringir.]]Ég tel líka, og hef ýmislegt fyrir mér í því, t.d. skýrslur OECD, að íslenskt nautakjöt geti verið fullkomlega samkeppnishæft við verð nautakjöts frá öðrum löndum.
Hæstv. forseti. Ég geri mér fyllilega grein fyrir hvaðan þessar hugmyndir koma, enda er ég búin að velkjast í þessari umræðu næstum því frá því að ég man eftir mér. Ég tek undir með hv. þingmanni að ég tel alveg möguleika vera fyrir íslenskt nautakjöt. En þó svo að þetta séu ekki einu tveir punktarnir sem ég hef talið upp sem ég tel vera vankanta á frumvarpi þá tel ég númer eitt, tvö og þrjú vera þann slaka sem gefinn er á sóttvörnum og þann slaka sem við erum að gefa á innflutningi og verndun bústofna okkar í rauninni. Ég tel þetta samt sem áður mikilvægt og verði að haldast í hendur, að það sé ekki nóg að mæta hérna með nýtt sæði til þess að fara að framleiða á fullu ef kerfið sjálft er síðan ekki undir það búið. Ég er með aðstöðu fyrir uppeldi á nautgripum en með auknum kröfum verð ég að taka tillit til þess, og ég þarf líka að sjá þá einhvern mögulegan ágóða af því að standa í uppeldinu. Ég tel því að ef ég á að standa með frumvarpi sem fjallar um innflutning á erfðaefni holdanautgripa þá verði ég líka að sjá einhverjar breytingar fyrir atvinnugreinina, því að hún byrjaði að kalla eftir þessu fyrir mörgum, mörgum árum, eins og gögnin sýna fram á þegar fyrst var farið í rannsóknir á þessu. Það er því spurning: Erum við komin of langt þannig að ekki sé hægt að taka með í reikninginn þá vankanta sem ég er að tala um? Hefðum við ekki þurft að taka þá með frá upphafi?
Herra forseti. Sumir bændur munu sjá ákveðin tækifæri í því að fara þá leið sem frumvarpið opnar. Ef hv. þingmaður, sem er ungur bóndi, sér ekki ávinning af því að feta þá slóð fyrir sjálfa sig þá er veruleikinn einfaldlega þannig að hún fer hana ekki, en aðrir munu gera það ef þeir telja að í því sá ávinnings von. Og eigum við ekki bara að leyfa þeim að ráða því? Hitt sem ég vildi gera athugasemd við hjá hv. þingmanni er að hún segir að hún sé ekki reiðubúin til að fallast á þann slaka á sóttvörnum sem er að finna í frumvarpinu. Nú hef ég áður sagt að ég geti alveg fallist á það að í frumvarpinu mætti kannski slá frekar í gadda með hvaða hætti á að setja reglur, þær komu ekki fram, en hins vegar er sagt að veita eigi leyfið að uppfylltum tilteknum skilyrðum. Og ef í ljós kemur að þeim skilyrðum er ekki fullnægt þá getur yfirdýralæknir eytt erfðaefninu, afturkallað leyfið, eða ef dýr eru komin til vegna þessa innflutnings getur hann fyrirskipað að þeim verði lógað. Á þessu stigi finnst mér það kannski fulldjarft að ganga svo langt að fullyrða nánast að hæstv. landbúnaðarráðherra sé að gefa slaka á sóttvörnum. Ég les það ekki út úr frumvarpinu en ítreka það sem ég sagði áðan að kannski mætti hafa þetta skýrara, og þá mun hv. þingmaður og aðrir þeir sem um þetta fjalla væntanlega sjá til þess í nefndinni. Það er kannski helsti ágalli frumvarpsins að það er ekki nógu skýrt um væntanlegar reglur, því að hér er um að ræða grundvallaratriði fyrir mjög marga, sem ég skil vel að þurfi að taka tillit til.
Herra forseti. Ég vil í upphafi segja að ég fagna framkomnu frumvarpi hæstv. landbúnaðarráðherra. Ég vil jafnframt vekja athygli á því að ég á kýr sem mögulega gætu notið góðs af þessu máli. Og vegna umræðu í samfélaginu og jafnvel í nefndum Alþingis um hæfi og vanhæfi alþingismanna [[Gripið fram í.]]vildi ég vekja athygli á því svo enginn velktist í vafa um það. Ég vísa þá til umræðu um málefni hv. þm. Páls Jóhanns Pálssonar, og vil þá um leið ítreka að í mínum huga er hv. þingmaður fullkomlega hæfur til að tala um það mál sem ég er að vísa til. Það er kannski ekki hægt að halda stórar ræður um ástand í landbúnaðarmálum og horfur og stöður út frá þessu litla frumvarpi, en ég tek því fyrst og fremst sem viðleitni til þess að efla kjötframleiðslu og efla íslenskan landbúnað. Staðan er einfaldlega orðin þannig að við flytjum inn samkvæmt tölum sem birtar hafa verið allt að 20% eða um 20% af því kjöti sem við markaðssetjum og seljum hér á landi. Það hefur komið fram í ræðum hv. þingmanna að við flytjum inn verulega mikið magn af nautakjöti. Við ættum þess vegna að horfa víðar yfir sviðið og ræða um eflingu kjötframleiðslu og landbúnaðar út frá þeim þáttum því að ég tel að það ætti að vera forgangsverkefni að slá undir landbúnaðinn þannig að við sitjum ekki endilega í þessari stöðu. Ég hef mikla trú á holdanautabúskap og frumvarpið er hluti af því að efla hann. Ég hef oft velt fyrir mér hvers vegna við höfum ekki náð í raun og veru framar í þeim efnum því að við eigum víða um sveitir á Íslandi mikla landkosti til þess að eiga og halda stórar hjarðir og framleiða þessa tegund nautakjöts. Ég horfi oft á Meðalland og Skaftárhrepp sem ákjósanleg svæði til þess að halda stórar hjarðir. Nú skal ég viðurkenna að ég þekki ekki alla staðhætti þar en óneitanlega læðist að manni sú hugsun þegar maður keyrir um þær sveitir að þar liggi miklir möguleikar. Ég ætla hins vegar ekkert að dylja það varðandi efni frumvarpsins að ég vil ganga mjög varlega fram í lagabreytingum og setningu á þeim meginreglum sem hér á að leiða í lög. Ég er íhaldsmaður í eðli mínu og íhaldssemi er oftast góð, varfærni er dyggð. Við höfum hörmulega reynslu af innflutningi, reyndar fyrst og fremst á lifandi dýrum, og okkur ber að fara varlega. Í skrifstofu gamla búnaðarmálastjóra, í skrifborði hans í Bændahöllinni, hafa til skamms tíma verið geymd vottorð sem áttu að sýna m.a. heilbrigði á kynbótagripum, hrútum, sem fluttir voru inn fyrir nokkrum áratugum síðan. Hvernig sú saga var öll og hvernig hún þróaðist er víti til að varast og til að læra af. Vottorðin geta verið góð og gild og mikilvægt er að afla þeirra en það er ekki allt fengið með þeim. Þess vegna tek ég undir margt sem kom fram í ræðu hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar um varfærni, um skýrari leikreglur, um að skoða betur forsendur þarna á bak við. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson vísaði til lagabreytinga sem voru gerðar hér á árum áður vegna innflutnings á erfðaefni eða sæði til þess að nota í svínarækt. Í mínum huga er grundvallarmunur á svínabúskap og holdanautabúskap. Svínabú eru í eðli sínu einangrunarstöðvar. Svínabú eru mjög lokuð bú. Þar er metnaður bænda í þeirri grein fyrir því að halda góðu heilbrigði í bústofnum sínum. Það gera þeir meðal annars með því að takmarka mjög umferð um bú sín, gæta ýtrasta hreinlætis og árvekni í þeim efnum og við þekkjum það þegar svínabú eru heimsótt að þar eru smitvarnir á mjög háu stigi. Í eðli sínu er því grundvallarmunur á holdanautabúskap og svínabúskap þannig að við þurfum að fara vandlega yfir það hvernig við útbúum einangrunarstöðvar og meðhöndlum innflutt erfðaefni. Það er þess vegna sem ég gerði almenna fyrirvara við frumvarpið í mínum þingflokki, svo að ég upplýsi það, því að það er margt í því sem við þurfum að skilja betur og ræða betur. Með því er ég ekki að segja að við eigum að loka að okkur og gera þetta ekki. Ég minni á að við höfum áður flutt inn erfðaefni til þess að bæta holdagripi og það hefur bara tekist vel, við skulum ekkert gleyma því. En það var líka staðið að því af mikilli vandvirkni. Hér í umræðunni hefur verið rakið að bændur hafi lengi beðið eftir framlagningu þessa máls og lengi beðið úrbóta í því að fá að flytja inn erfðaefni. Þá vil ég minna á að sú leið var raunverulega alltaf fær fyrir bændur að sækja fram í þeim farvegi sem áður hafði verið notaður. Og hefði sá tími verið notaður sem búinn er að líða frá því að þessi umræða kom upp væru menn væntanlega komnir með erfðaefnið í dag, með þeim leikaðferðum sem áður voru þekktar og höfðu verið ástundaðar. Það er því ekki svo að frátafir í því að flytja þetta mál hafi af þeim sökum verið til stórkostlegra trafala fyrir kúabændastéttina en þeir hefðu getað farið aðrar leiðir og skilvirkari til að ná þeim árangri sem þeir stefna að með því að styðja þetta mál. Það má líka velta fyrir sér, sem er náttúrlega miklu viðkvæmara mál bæði hjá þjóðinni og meðal bænda, hvers vegna við ættum að einskorða málið við holdanautgripi, hvers vegna við höfum ekki bara almenna löggjöf um það hvernig við stöndum að innflutningi á erfðaefni nautgripa. Er ekki miklu eðlilegra að við göngum þannig frá málinu að það sé almenn löggjöf þannig að vilji menn flytja inn erfðaefni annarra kynja, mjólkurkúakynja sem dæmi, séu leikreglurnar skýrar? Við skulum ekkert loka augunum fyrir því að verði þetta að lögum og fari að virka þá hækkar mjög þrýstingur úr þeirri áttinni sem vill fá afkastameira kúakyn og menn benda þá væntanlega á fordæmi þessa máls. Ég held því að það væri málinu til bóta alla vega að taka þá umræðu, þó svo að ég skilji pólitíkina á bak við það að nefna einungis holdagripi í málinu. Það er til þess að mæta ákveðnum sjónarmiðum og mjög heitum sjónarmiðum, bæði á meðal þjóðarinnar og meðal bænda. Það eru mörg tækifæri til þess að efla nautakjötsframleiðslu á Íslandi. Ég vil vísa til þess að nú standa yfir mjög merkar rannsóknir á vaxtarhraða íslenska kúakynsins. Við eigum mikið óunnið í því að bæta fóðrun og aðbúnað, ná fram meiri vaxtarhraða, og ég tel að þar séu mikil sóknarfæri fyrir bændur til að auka hagkvæmni sinnar framleiðslu. Hv. þm. Össur Skarphéðinsson ræddi hér um framleiðsluaðferðir og möguleika nautakjöts á erlendum mörkuðum, ég tek undir það, og það er nú þannig að einhver mest vaxandi grein landbúnaðar er á því sviði sem hann ræddi hér um, þ.e. í nautakjötsframleiðslu í heiminum, þar sem eru grasfóðraðir gripir. Þetta er að mínu viti eitthvað sem við eigum að setja í sarpinn þegar við tölum um eflingu landbúnaðar og eflingu nautgriparæktar á Íslandi. Það er hægt að vísa í fjölmarga aðra liði. Hv. þm. Jóhanna María Sigmundsdóttir fjallaði um aðbúnað og nú hafa skollið á bændum mjög strangar aðbúnaðarkröfur. Þær eru ekki allar beint til þess fallnar að efla búskap og efla landbúnað og hvernig við höfum háttað innleiðingu þeirra. Til lengri tíma er ég algjörlega sammála meginhugsun þeirra og ég vil fullyrða að það er keppikefli hvers bónda að búa sem best að sínum gripum. En það mætti mögulega ganga þar hægar um gleðinnar dyr, ekki síst vegna þess að við eigum svo óskaplega langt í land með að anna eftirspurn hér á landi. Það á sér líka þær ástæður sem hv. þm. Jóhanna María Sigmundsdóttir rakti áðan, verð í greininni og afkomu þessarar greinar. Það hefur að mínu viti batnað verulega á undanförnum mánuðum og missirum. Það er líka eftirtektarvert og umhugsunarefni, án þess að við setjum á langar ræður um það, hvers vegna illa gengur að markaðssetja lambakjöt núna um stundir í auknum ferðamannastraumi, en það er einfaldlega staðreynd að fólk er vanara að borða nautakjöt og pantar sér þess vegna nautakjöt. Það er kannski ekki síður af þeim ástæðum sem þetta gat er komið á milli eftirspurnar og framleiðslu hér á landi, en ég vil alls ekki gera lítið úr því sjónarmiði að í of langan tíma, í of mörg ár hefur afkoma nautakjötsframleiðslu á Íslandi verið döpur. Það er erfitt að ræða þá stöðu og við erum einfaldlega að uppskera núna, með þessu gati sem ég nefni svo, í muninum milli framboðs og eftirspurnar á innlendum markaði, afleiðingarnar af því að hafa látið of lengi reka á reiðanum að búa til almennilega umgjörð um nautakjötsframleiðsluna. Ég vil að endingu ítreka að við þurfum að láta málið ganga hratt og vel í gegnum atvinnuveganefnd. Vonandi tekst okkur að afgreiða það á þessu þingi, en við þurfum eins og aðrir hafa varað við í ræðum hér á undan að skilja mjög vel og átta okkur á áhættunni sem við tökum mögulega, reyna að róa fyrir sem flestar víkur og fara varlega. Ég hef ekkert skipt um skoðun í þeim efnum frá því sem ég hef áður talað um opinberlega, um áhættuna í þessum efnum og það mikilvæga starf sem við þurfum að sinna, að vernda sjúkdómastöðu íslenskra búfjárkynja.
Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir ræðu hans. Eins og þingmaðurinn fór yfir er þetta frumvarp gott fyrir þá sem eru í greininni, þá sem eru í framleiðslu nautakjöts og í holdanautabúskap. Einnig vil ég taka undir það sem þingmaðurinn fór yfir, að gott er að læra af því sem áður var. Ég vil líka taka undir það með kollegum mínum hérna að það þarf að vera varfærinn í þessu máli og hafa skýrar reglur. Það er kannski það sem ég hef helst gagnrýnt í dag, mér finnst ekki nógu skýrt kveðið á um þær reglur sem fara á eftir, það er aðeins talað um möguleika á að setja reglurnar og verkferlana. Mig langaði að fara yfir að svolítið hefur verið beðið eftir þessu og líka það sem ég talaði um áðan, þá vankanta sem eru á og urðu til í biðinni og við verðum að taka mið af og fara betur yfir. Ég hefði talið að besta tækifærið til að innleiða þá væri með þessu frumvarpi. Ég tek undir með hv. þingmanni að það eru tækifæri í nautakjötsframleiðslunni og þá er spurning hvort við leggjumst í frekari rannsóknir, á pari við vaxtarhraðarannsóknirnar, meðfram innflutningi erfðaefnis til að fá sem besta afkastagetu. Að lokum varðandi þær aðbúnaðarreglur sem hafa verið settar, eins og hv. þingmaður kom að, aðlögunartími þeirra meðfram aðlögun greinarinnar, aukningu í framleiðslu og hraðari framleiðslu, við þurfum að skoða hvort þær séu best til þess fallnar. Að öðru leyti þá verður, enn og aftur, að leggja áherslu á að kveða þarf betur á um sóttvarnir og innflutningsleiðir.
Herra forseti. Ég ber mikla virðingu fyrir þeim sjónarmiðum sem hv. þm. Jóhanna María Sigmundsdóttir talar fyrir um að sýna varfærni í slíkum hlutum. Ég trúi því og tek undir að auðvitað á að efla rannsóknir á sviði nautakjötsframleiðslu eða eldri gripa til nautakjötsframleiðslu o.s.frv. Það erum við vonandi að gera og ég vil við þetta tækifæri minna á að við höfum aukið fjármagn til rannsóknarsamnings Landbúnaðarháskóla Íslands og við höfum þess vegna ný og aukin tækifæri til þess að efla þær rannsóknir. Um nýliðun og þau sjónarmið sem hv. þingmaður ræðir vil ég segja fyrst: Ég verð var við núna, vegna þessarar eftirspurnarspennu og þeirra tækifæra sem menn horfa til, að margir eru farnir að hugsa sér til hreyfings, byggja sérhæfð nautaeldisbú, nautakjötsframleiðslubú eða breyta gömlum húsum með miklu sérhæfðari búskap í huga en kannski áður var. Hér áður var mjög algengt að sauðfjárbændur hefðu eldi nautkálfa sem hliðarbúgrein. Með breyttum sauðfjársamningi og hækkandi verði á erlendum mörkuðum á lambakjöti breyttist það þannig að menn ýttu frekar þeim búskap út úr samsetningu sinni og sérhæfðu sig í sauðfjárræktinni og það komu í raun og veru ekki margir í staðinn inn í það gat. Eðli holdanautabúskapar er þannig að hann er mjög vel til þess fallinn að styrkja byggð og hafa sem hlutastarf í sveitum þar sem hentar. Það er raunverulega megineinkenni holdanautahjarðarbúskapar í nágrannaríkjum okkar að menn hafa þetta sem hluta af afkomu sinni.
Herra forseti. Hér er í þinginu komin upp mjög háskaleg staða. Hinn sósíaldemókratíski landbúnaðarvængur hefur slegist til stuðnings við bæði Sjálfstæðisflokkinn og landbúnaðargúrú hans og hæstv. landbúnaðarráðherra, þannig að ég veit ekki hvort ferill minn verður öllu lengri eftir umræðurnar í dag. Hins vegar vil ég þakka hv. þingmanni fyrir mjög prýðilega ræðu sem flutt var af skyggnu mannviti. Ég hef engra hagsmuna að gæta, mér þykir kjöt gott en ég set nautakjöt í þriðja sæti, ég er hrossakjötsmaður og síðan kemur lambakjötið hjá mér. Ég er hins vegar alveg sammála hv. þingmanni um að það eru ákveðin tækifæri fram undan í framleiðslu á nautakjöti og ég sé það að við erum alveg á sömu línu með að hægt sé að plægja akur fyrir íslenskt nautakjöt erlendis. Ég held að framtíðin muni sýna það eftir að menn taka höndum saman um að endurskipuleggja greinina, sérstaklega vinnslu afurða og slátrun, og líka þarf að taka til höndum varðandi markaðssetningu þegar þar að kemur. Ég hjó eftir einu hjá hv. þingmanni. Hann spurði þingheim, svo sem ekki af tilviljun, hvort menn ættu ekki bara að taka skrefið til fulls og hvort ekki væri eðlilegt að búa svo um hnúta að sá farvegur sem verið er að skapa í frumvarpinu nái ekki einungis til holdanauta heldur til allra nautgripa. Það finnst mér meira en einnar messu virði að íhuga og mig langar þess vegna að varpa þeirri spurningu aftur til baka og spyrja hv. þingmann hvort hann hyggist reifa þá hugmynd í vinnslu málsins í þinginu.
Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið. Til að bregðast við þeirri spurningu sem hann endaði mál sitt á þá held ég - eða ég held ekkert, ég mun spyrja umsagnaraðila um það þegar þeir mæta fyrir hv. atvinnuveganefnd hvort þeir hafi velt því fyrir sér hvort ekki væri alveg eins gott að ganga almennilega frá löggjöfinni, á þann hátt að fyrir liggi góðar og gildar reglur um það. Með því er ég ekki að boða að flutt verði inn mjólkurkúakyn í fyllingu tímans, því verður stéttin sjálf að svara, ég ætla hvorki Alþingi né atvinnuveganefnd Alþingis að svara því. Af því að við förum í ræður og hv. þingmaður nefndi möguleg markaðstækifæri nautakjöts á erlendum markaði vil ég segja að það þarf mjög margt að breytast, og hann nefndi það, í slátrun og vinnslu til að við getum nýtt okkur þau tækifæri að miklu leyti. Sú staða hefur verið uppi í mjög langan tíma á Íslandi að afurðaverð til bænda, hvort sem við horfum á lambakjöt eða nautakjöt, hefur verið lægra eða mjög svipað til okkar íslensku bænda og í nágrannalöndum en útslátturinn - við verðum ósamanburðarhæfari, ef það má orða það þannig, herra forseti, þegar við höfum farið í gegnum vinnsluna og í gegnum slátrunina og ég tala ekki um í gegnum verslunina þar sem þessar kostnaðartölur breytast stórkostlega. Því vil ég á móti spyrja hv. þm. Össur Skarphéðinsson og biðja hann að bregðast við: Hvernig getum við tæklað þann hluta? Þarna eru atriði sem keyra okkur eiginlega út í skurð í öllum samanburði en eftir sitja íslenskir bændur sem hafa í langan tíma, a.m.k. í lambakjötinu, haft mjög lágt afurðaverð samanborið við kollega okkar í öðrum löndum.
Herra forseti. Varðandi þær spurningar sem hv. þingmaður varpar til mín um verslunina vil ég láta nægja að segja það að ég er sammála öllu því sem hæstv. forseti, Þorsteinn Sæmundsson, hefur sagt um þau mál úr þessum stóli. Bara til þess að rifja upp pólitíska sögu og mína eigin, þá nefni ég það að á sínum tíma lagði ég til að beitt væri ákvæði samkeppnislaga um að hluta í sundur stór birgjafyrirtæki sem höfðu náð einokun á markaði og var hálfdrepinn fyrir og nánast hrakinn úr embætti sem formaður Samfylkingarinnar á sínum tíma; ég rifja það bara upp. Ég stend hins vegar keikur með þeirri skoðun að það þarf að skoða þann hluta mjög vel. Hv. þingmaður segir að það sé þingsins og fagnefnda að skera úr um hvort flytja eigi inn erfðavísa mjólkurkúa. Mig langar til að spyrja hv. þingmann beint út: Hver er hans skoðun á því?
Herra forseti. Ég tek eftir því að hv. þm. Össur Skarphéðinsson hefur leikið marga háskaleiki. Hann hóf andsvar sitt hér áðan á því að tala um að hann væri kominn á hálan ís þegar hann væri bæði orðinn sammála landbúnaðarráðherra og sjálfstæðismönnum. Svo bætti hann um betur og fór að rifja upp fortíð sína sem formaður Samfylkingarinnar, að hafa lagt fram róttækar tillögur um uppskiptingu verslunarvelda. Ég held reyndar að það séu mjög athyglisverðar tillögur, ég hef í langan tíma haldið að það séu aðgerðir sem við þurfum á að halda til að skerpa hér mjög á verðmyndun og gagnsæi verðmyndunar. Áður en við ákveðum að flytja inn nýtt kúakyn, herra forseti, þarf að gera mjög marga og stóra hluti. Skoðun mín á því hvort flytja eigi inn nýtt kúakyn eða ekki - ég sé marga kosti við það að flytja inn mjólkurkúakyn. Ég er ekki þar með að segja að ég ætli að slást fyrir því, en við eigum mörg verðmæti í íslenska kúakyninu sem við verðum þá í það minnsta að taka alvöruumræðu um, þó ekki væri nema þá umræðu [[Forseti hringir.]]hvernig við ætlum að vernda það kúakyn, sem er þá samkvæmt alþjóðaskilgreiningum í útrýmingarhættu, og okkur ber skylda að gæta þeirra hagsmuna.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Haraldi Benediktssyni kærlega fyrir góða ræðu og fyrir þann kjark og það þor sem hann sýnir með því að þora að tjá sig um landbúnaðarmál þó að honum sé málið aðeins tengt. Jafnframt að þakka ég þann stuðning sem hann sýndi mér, að hann er sammála mér í því að ég megi nú aðeins tjá mig um sjávarútveginn. Ég ætla ekki að lýsa því hvað mér líður betur undir ræðum hérna þar sem menn tala af þekkingu, þar sem maður heyrir að menn þekkja hlutina, í stað þess að sitja undir ræðum þar sem hv. þingmenn tala hér sumir hverjir tímunum saman án þess að hafa nokkurn skapaðan hlut vit á hlutunum, [[Gripið fram í.]]bara til þess að tala. Mig langar að spyrja hv. þm. Harald Benediktsson, af því að hann þekkir þessi mál. Ég man þá tíð þegar við vorum með holdakynið í Hrísey og þegar sæðið og erfðaefnin voru flutt þar í gegn: Hver er munurinn á þessari aðferð og þeirri aðferð, þegar það var með þeim hætti?
Herra forseti. Ég þakka hv. þingmanni andsvarið. Ég vil bara segja að mér hefur fundist við þessa umræðu að þeir sem tekið hafa þátt í henni hafi allir talað af mikilli þekkingu um málið [[Gripið fram í.]]og komið fram með góð og gild sjónarmið. Varðandi spurningu hv. þingmanns um muninn á þessu og því sem við gerðum áður, var það svo að í Hrísey rekin svokölluð einangrunarstöð. Við fluttum inn fóstur og höfðum þau í einangrun þar og tókum síðan næstu kynslóð í land. Ég nefndi það í ræðu minni áðan og sá farvegur er þekktur. Hann er í mínum huga sá rétti og er varfærnasta leiðin, en honum fylgir gríðarlegur kostnaður. Ég held að það sé fyrst og fremst ástæðan sem rekur menn til þess að flytja þetta mál og reyna þá leið sem hér er lögð til. Ég ætla þá aftur að taka eftirfarandi fram: Það má vel vera að það standi fullkomin rök fyrir því að segja að þetta sé algjörlega óhætt og ásættanleg leið, en ég held að einangrunarstöðvarþátturinn frá gömlum tíma og sá kostnaður sem honum fylgdi, þau kynslóðabil sem þar voru og sá kostnaður sem mundi þá leggjast á erfðaefnið sé meginástæðan fyrir því og meginmunurinn á því að við veljum þessa leið umfram þá gömlu og þekktu.
Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þingmanni svarið. Nú hefur liðið svolítið langur tími frá því að flutt hefur verið inn erfðaefni. Mig langar til að spyrja hv. þingmann hvort hann geti nefnt einhverjar tölur í því sambandi. Hvenær sjá bændur árangur af þessari breytingu? Er það eftir eitt ár, tvö ár eða fimm ár? Hver er munurinn á framleiðninni í þessu? Hversu miklu meiri eru afurðirnar, ef við getum sagt svo, í prósentum talið? Ég veit að þetta er líka talsvert betra kjöt. Í heimsóknum okkar með atvinnuveganefnd á svona býli [[Forseti hringir.]]hefur komið fram að löng bið er eftir steikum af svona nautgripakyni. Getur hv. þingmaður gefið okkur upp einhverjar tölur í því sambandi?
Herra forseti. Ég ætla nú bara að játa strax að ég get ekki úttalað mig af mikilli nákvæmni um framlegðartölur. Við erum að tala um svolítið aðra gerð af nautakjöti en fellur af íslenskum kynjum, mun holdfylltari gripi. Sumir segja það betra kjöt en það er matsatriði. Þetta er sérstakt kjöt og það er eftirsóknarvert að hafa það hér. Varðandi fyrri spurningu hv. þingmanns gæti það tekið tvö og hálft til þrjú ár með gömlu, hefðbundnu Hríseyjaraðferðinni, kostnaður upp á 120–140 millj. kr., sem því mundi fylgja, þannig að það tæki þá verulega langan tíma fyrir bændur að fá nýtt erfðaefni. Ég er alls ekki að leggja það til með varnaðarorðum mínum að við þurfum að feta þá slóð, ég tek það enn og aftur skýrt fram. Ég vil aftur á móti skilja hvort þessi leið sé nægilega varfærnisleg að mati sérfræðinga [[Forseti hringir.]]eins og Tilraunastöðvar Háskóla Íslands að Keldum varðandi aðgæslu sem við þurfum að sýna gagnvart íslenskum búfjárstofnum.
Virðulegi forseti. Ég vil byrja á að þakka áhuga þingmanna og málefnalega umræðu um þetta mál hér í dag. Ég ætla að gera tilraun til að svara sumum spurningum eða hugleiðingum þingmanna og kannski vera með smávangaveltur um stöðuna og framtíðarhorfur. Ef ég man rétt var tæplega 1/3 af því nautakjöti sem neytt var hér innan lands fluttur inn á síðasta ári. Neyslumarkaðurinn á Íslandi á nautakjöti er kominn yfir 5.000 tonn en kindakjötsmarkaðurinn er 6.600 tonn, og það er gríðarleg aukning í nautakjötinu ár frá ári, meðal annars vegna þess að hingað koma milljón ferðamenn, eins og fram kom hjá einum þingmanni, og margt sem bendir til þess að sá vöxtur sem verið hefur á síðustu árum, jafnvel 20% vöxtur, haldi áfram. Það eru því líkindi til þess að eftirspurn eftir nautakjöti til neyslu á innanlandsmarkaði vaxi mjög hratt áfram og gæti farið, ef fram heldur sem horfir, að nálgast markað á kindakjöti, en eins og þingmenn þekkja flytjum við út um 1/3 af kindakjötinu. Það er því ljóst að fyrir þá bændur, sem vilja fara inn í nýja búgrein eða efla sig, sem eru að rækta gras og kjöt, er það vænlegur markaður að fara út í að framleiða nautakjöt. Á síðasta ári voru það um 900 milljónir, sá hluti sem var fluttur inn, sem við borguðum út í gjaldeyri í staðinn fyrir að framleiða hér innan lands. Það er því augljóst að fyrir unga bændur og eldri, sem vilja hasla sér völl í að framleiða matvæli á innanlandsmarkaði, er nautakjötsmarkaðurinn hvað bestur. Það var líka hreyft við því hvort ungir bændur hefðu haft skoðun á þessu. Ráðuneytið styrkti forsvarsmenn ungra bænda til að kynna sér lífræna nautgriparækt á síðasta ári þar sem þeir hafa mikinn áhuga á því að ganga skrefinu lengra - eins og hv. þm. Össur Skarphéðinsson talaði um væri hefðbundinn íslenskur landbúnaður í versta falli túlkaður vistvænn og það er rétt. Hann jaðrar við að vera lífrænn þó að hann geti vissulega ekki fengið vottun nema menn gangi alla leið. Forsendan hjá forsvarsmönnum ungra bænda var sú að flutt yrði inn erfðaefni til þess að slíkur atvinnubúskapur yrði arðbær. Ekki eru til nýjar rannsóknir, en hv. þm. Haraldur Benediktsson benti á að slíkar rannsóknir eru í gangi, en eldri rannsóknir, þegar innflutningur var hér á tíunda áratug síðustu aldar, bentu til þess að um 25% meiri arðsemi væri í hreinum Aberdeen Angus- eða Limousine-gripum umfram íslenska kúastofninn, sem sagt að framala nautakjöt. Það eru því gríðarlega mörg tækifæri fólgin í því og vaxtarhraði. Hann byggist fyrst og fremst á því að hefðbundnum íslenskum nautum er gjarnan slátrað um tveggja ára aldur, þ.e. 24 mánaða aldur, og eru þá kannski orðin 230–270 kíló hjá þeim sem fóðra hvað best og það eru margir, en sambærilegur gripur af hreinu Aberdeen Angus- eða Limousine-kyni væri kannski 17–18 mánaða, þannig að það er augljós aukin arðsemi í því að geta framleitt sama magnið á styttri tíma. Það eru því sannarlega tækifæri fólgin í þessu. Í skýrslunni, sem fjallaði um þessi starfsskilyrði og eflingu nautakjötsframleiðslunnar, sneru nokkur mál að framkvæmdarvaldinu, að Alþingi, að löggjafarvaldinu, og þetta er eitt þeirra, það er sem sagt að koma fram með frumvarp sem heimilar innflutning á erfðaefni - við erum að svara því með þessu frumvarpi, engu öðru. Á síðasta ári samþykkti þingið í fjárlagatillögum 5,5 milljónir til þess að innleiða svokallað Euro-kjötmat á nautakjöti, sem við erum þá búin að hefja, það var líka eitt af þeim skilyrðum sem stóð upp á ríkisvaldið að standa fyrir og við erum þá búin að gera það og erum að innleiða það. Þar mun flokkunin koma miklu skýrar fram. Þetta kerfi var tekið upp í kindakjötinu fyrir nokkuð löngu, en í dag er allt of algengt að þeir sem eru að framleiða nautakjöt séu flokkaðir í of fáa flokka. Það er leikandi hægt að framleiða góða vöru af íslenska kúakyninu, jafnvel mjög góða og mjög eftirsóknarverða. Kjötið er fíngerðara eins og hér hefur verið rætt, og mörgum finnst það miklu betra ef vel tekst til, en kjöt af holdagripum sem er grófara, en það er líka hægt að gera það mjög vel. En þá verður flokkunin miklu meiri og þeir sem gera vel fá þá hærra greitt fyrir vöruna en þeir sem standa sig ekki eins vel. Af því að hv. þm. Jóhanna María Sigmundsdóttir kom inn á að það vantaði hér aðra þætti þá er ég sammála því að það þarf að gera miklu fleira en þetta. En hér erum við fyrst og fremst að fjalla um eitt af þeim skilyrðum sem stóð upp á ríkisvaldið að uppfylla til að byggja upp betri starfsskilyrði fyrir nautakjötsframleiðsluna í landinu. Við stöndum síðan frammi fyrir búvörusamningum og það er rétt að víðast hvar í hinum vestræna heimi er nautakjötsframleiðsla sú atvinnugrein sem er styrkt hvað mest, en á Íslandi sú atvinnugrein sem er styrkt minnst. Það skýrir kannski af hverju bændur hafa ekki verið að framleiða nægilegt magn á liðnum árum, en það er meðal annars vegna þess að ýmis skilyrði í umhverfinu hafa ekki verið nægilega góð. Við erum að taka á því með nýju kjötmati, við erum að taka á því með því að koma fram með þetta frumvarp og það þarf að gera fleiri hluti og í búvörusamningnum mun það án efa verða skoðað. Ég tel afar mikilvægt að blanda ekki saman umræðu um innflutning á þessu erfðaefni holdagripa og síðan hugsanlegum innflutningi erfðaefnis vegna nýs mjólkurkúakyns eða íblöndun á því. Sú umræða er talsvert styttra á veg komin. Ekki hefur verið gert sérstakt áhættumat fyrir innflutning á mjólkurkúakyni. Það þarf að svara spurningunni um líffræðilegan fjölbreytileika, hvernig við stöndum þá við þær alþjóðlegu skuldbindingar að verja það erfðaefni sem felst í íslenska kúakyninu. Og reyndar blasa við fjölmargar aðrar spurningar sem þingmenn hafa verið að velta vöngum yfir í dag, meðal annars um vilja stéttarinnar, hvernig eigi að standa að kynbótastarfi o.s.frv. Það er hins vegar mjög mikilvægt að við klárum þetta mál helst nú í vor, því að ef við gerum það ekki þá seinkar þessu um ár, því að holdakýr í nautgriparækt eru fyrst og fremst sæddar, eða settir upp fósturvísar, síðla sumars og fram á haust, þær bera á vorin. Ef við ætluðum til dæmis að klára þetta í haust þá erum við að seinka þessu um eitt ár, þannig að í raun má segja að hér sé um dagsetningarmál að ræða sem við þurfum að klára fyrir vorið. Það komu einnig fram, hjá hv. þm. Lilju Rafneyju Magnúsdóttur, vangaveltur um íblöndun í mjólkurkúakyni. Hin íslenska mjólkurkýr getur framleitt um 10 þús. lítra af mjólk og er með gríðarlega afkastagetu, þær bestu, og bestu búin eru með meðaltalsafurðir upp á milli 7.000 og 8.000 lítra á ári eftir eina kú. Holdakýr mjólka ekki svona mikið þannig að engin hætta er á því að menn fari að blanda því inn til þess að framleiða mjólkurkýr, en menn eru hins vegar að nota það til þess að styrkja nautakjötsframleiðsluna. Og við höfum gert það áður, hér hafa verið Galloway-gripir og hér hafa verið Aberdeen Angus-gripir og hér hafa verið Limousine-gripir og þetta hefur allt gengið ljómandi vel. Við þurfum hins vegar að hugsa um söguna og hún segir okkur að við eigum að fara varlega. Hér var innflutningur á karakúlfé árið 1933 sem olli alls kyns vandræðum sem við erum í raun enn að glíma við og hafði í för með sér ævintýralegan kostnað. Á síðasta einum og hálfum áratug höfum við séð koma inn vírusa eða jafnvel bakteríur, sem ekki valda sjúkdómum erlendis, í íslenska hrossakyninu sem valda faröldrum á Íslandi. Það er alveg ljóst að það hefur kostað okkur verulega mikla fjármuni. Þess vegna þarf í þessu máli að fara varlega, við verðum að hafa axlabönd og belti, og læra af reynslunni. Kallað hefur verið eftir því að það vanti leiðir, í 2. gr. laganna í d-lið, 3. mgr., þar sem fjallað er um að hægt sé að heimila innflutning, að uppfylltum skilyrðum sem frá greinir í 8. gr. Þau skilyrði sem ég kom inn á í máli mínu - það er hópur sem skilaði af sér til ráðuneytisins í byrjun apríl og það er meira en sjálfsagt að þær niðurstöður sem þar eru, það eru tvær tillögur, fari til atvinnuveganefndar til umfjöllunar. Þar eru nánar skýrð út þau skilyrði sem þurfa að vera til staðar til að heimila innflutning og þar er reyndar um tvær mismunandi leiðir að ræða og ég tel mikilvægt að þingmenn kynni sér það í atvinnnuveganefnd og fjalli um það. Um leið og við segjum að við ætlum að vera bæði með axlabönd og belti þurfum við jafnframt að átta okkur á því að við ætlum að fara að bæta skilyrðin eins hratt og við mögulega getum. Við þurfum ekki að gefa afslátt af sjúkdómahættunni. Hún hefur verið metin margsinnis, hún er lítil eða jafnvel hverfandi, en við getum aldrei verið 100% viss, eins og með karakúlféð, sem var flutt inn með vottorðum, sem hv. þm. Haraldur Benediktsson minntist á. Mig minnir að það hafi verið frá hinni virtu vísindastöð Halle í Þýskalandi sem þá var talin ein af þeim virtustu í Evrópu. Það var allt vottað í bak og fyrir en við fengum alls kyns pestir sem við höfum verið að glíma við síðan í okkar sauðfé. Það er líka rétt að innflutningur á erfðaefni í svín eða nautgripi er ekki nákvæmlega sá sami, vegna þess að eins og fram hefur komið eru svínabúin meira og minna lokuð en holdagripirnir munu ganga úti og blanda geði við aðra gripi, ekki bara af nautgripakyni heldur einnig af sauðfjár- og geitfjárkyni, og sumir sjúkdómar geta þar farið á milli. Ég er líka sammála hv. þm. Össuri Skarphéðinssyni og fleirum sem komu inn á það að tækifæri, ef fram heldur sem horfir og menn munu snúa sér í auknum mæli að því að nýta landgæði á Íslandi til þess að framleiða nautakjöt og við förum að framleiða umfram innanlandsmarkað, eru til útflutnings á þessari vöru. Það er eftirspurn eftir grasframleiddu kjöti í vaxandi mæli, sem verður hægt að fá vel greitt fyrir. Virðulegi forseti. Ég ætla að ljúka máli mínu með því að segja að ég tel mikilvægt að atvinnuveganefnd fari vel yfir málið og ég treysti henni fullkomlega til þess. Ég vil minna á að það er mikilvægt að við ljúkum við þetta mál núna í vor því að ella erum við að seinka framförum í nautgriparækt um eitt ár.
Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum, nr. 99/1993, um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvöru, lögum um Matvælastofnun og tollalögum, á þskj. 1168, mál nr. 694. Með frumvarpi þessu sem samið er í atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu er einkum brugðist við gagnrýni í skýrslum Ríkisendurskoðunar frá árunum 2010 til 2014. Í skýrslunum voru meðal annars gerðar athugasemdir við að ekki væri ljóst af lögum eða samningum atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytisins við Bændasamtök Íslands að samtökin væru bundin af stjórnsýslu- og upplýsingalögum við framkvæmd verkefna á sviði landbúnaðarmála. Með samkomulagi í desember 2013 milli ráðuneytisins og Bændasamtaka Íslands var ákveðið að unnið yrði að flutningi stjórnsýsluverkefna frá samtökunum og til stofnana ráðuneytisins, m.a. að frumkvæði Bændasamtakanna. Var það mat ráðuneytisins að hluta verkanna væri best fyrir komið hjá Matvælastofnun eins og skráning greiðslumarks lögbýla og handhafa beingreiðslna og greiðslur beingreiðslna. Í frumvarpinu er því að finna breytingar sem fela í sér að einfalda framkvæmd búvörulaga með þeim hætti að stjórnsýsluverkefni sem tilgreind eru í ákvæðum búvörulaga verði á hendi opinbers aðila, þ.e. Matvælastofnunar. Í frumvarpinu er einnig að finna breytingar á búvörulögum sem snerta birtingu verðskráningar búvara, ráðstöfun skertra og ónýttra beingreiðslna í sauðfjárframleiðslu og söfnun upplýsinga um framleiðslu búvara, vinnslu þeirra og sölu. Einnig eru lagðar til breytingar á ákvæði laganna sem snúa að búfjáreftirliti í gæðastýrðri sauðfjárframleiðslu vegna breytinga sem urðu á búfjáreftirliti með lögum nr. 55/2013, um velferð dýra, og laga nr. 38/2013, um búfjárhald. Lagt er til að ákvæði um verðskerðingargjald af verði kinda- og hrossakjöts í V. kafla laganna verði fellt úr gildi. Þá er lagt til að heiti laganna verði framvegis búvörulög, en það er almennt notað yfir lögin í töluðu og rituðu máli. Í II. kafla frumvarpsins er fjallað um breytingar á lögum nr. 80/2005, um Matvælastofnun. Í kaflanum er skýrt hlutverk stofnunarinnar samkvæmt ákvæðum búvörulaga. Í kaflanum er einnig að finna ákvæði til bráðabirgða sem snýr að þeim starfsmönnum Bændasamtaka Íslands sem sinnt hafa þeim stjórnsýsluverkefnum sem lagt er til að verði flutt frá samtökunum til Matvælastofnunar. Í III. kafla frumvarpsins er að finna breytingu á ákvæði tollalaga nr. 88/2005, vegna breytingar á heiti laganna sem lagt er til að verði framvegis búvörulög, eins og áður var frá sagt. Verði frumvarpið að lögum mun það hafa áhrif á starfsemi Bændasamtaka Íslands sem hafa sinnt stjórnsýsluverkefnum á sviði landbúnaðarmála, en með flutningi verkefnanna verða gerð skýr skil á milli stjórnsýsluverkefna og hagsmunagæslu. Einnig mun samþykkt frumvarpsins hafa áhrif á starfsemi Matvælastofnunar, enda er gert ráð fyrir að stofnunin muni framvegis sinna þeim stjórnsýsluverkefnum sem Bændasamtök Íslands hafa sinnt til þessa. Þá mun frumvarpið, verði það að lögum, ekki hafa íþyngjandi áhrif á bændur, þ.e. einstaklinga og lögaðila, sem falla undir ákvæði búvörulaga. Þess í stað munu þau stuðla að einfaldari og skýrari stjórnsýsluframkvæmd. Virðulegi forseti. Ég hef nú gert grein fyrir helstu atriðum frumvarpsins og ástæðum fyrir framlagningu þess og legg til að því verði vísað til hv. atvinnuveganefndar og 2. umr.
Frú forseti. Á þessu stigi máls ætla ég ekki að gera neinar athugasemdir við frumvarpið. Mig langar aðeins til þess að spyrja hæstv. ráðherra út í 3. gr. frumvarpsins, þar kemur fram að ráðherra er skylt að setja reglugerð þar sem mælt er fyrir með nánari hætti um það hvernig á að ráðstafa skertum og ónýttum beingreiðslum. Samkvæmt 3. gr. á meðal annars að koma fram hvaða opinberi aðili ráðstafi þeim. Þá langar mig til þess að spyrja hæstv. ráðherra: Hver er sá aðili sem hingað til hefur ráðstafað ónýttum beingreiðslum?
Virðulegi forseti. Það er svokölluð framkvæmdanefnd búvörulaga sem fjallar um þetta á hverjum tíma og þarf til þess staðfestingu ráðherra samkvæmt núgildandi búvörulögum. Með þessari grein er með betri hætti skýrð aðkoma ráðherra til þess að setja þá reglugerð sem menn geta síðan farið eftir. Þetta er meðal annars til þess að mæta þeim sjónarmiðum sem hafa komið fram í skýrslum Ríkisendurskoðunar.
Frú forseti. Við ræðum hér frumvarp til laga um breytingu á lögum um framleiðslu, verðlagningu og sölu búvara. Ráðherra fór ágætlega yfir það í sínu máli hvað hér væri á ferðinni. Mig langar eftir sem áður að koma aðeins inn á tilefni frumvarpsins. Það er komið til vegna gagnrýni Ríkisendurskoðunar sem taldi að herða þyrfti eftirlit með framkvæmd búvörusamninga. Í mars 2011 birti Ríkisendurskoðun skýrsluna Útvistun opinberra verkefna til Bændasamtaka Íslands og í niðurstöðu skýrslunnar segir: „Matvælastofnun annast ýmsa stjórnsýslu vegna landbúnaðarmála og Bændasamtök Íslands fara með fyrirsvar fyrir framleiðendur búvara lögum samkvæmt. Samtökin annast einnig fag- og fjárhagslega framkvæmd verkefna á sviði landbúnaðarmála sem stjórnvöld og Alþingi hafa falið þeim með lögum, reglugerðum, samningum og ýmsum stjórnvaldsákvörðunum. Samtökunum hefur því að nokkru leyti verið falið opinbert vald sem felst m.a. í ákvörðunum um opinberar greiðslur til bænda, útreikningi, afgreiðslu og eftirliti með framkvæmd þeirra.“ Öllu þessu finnst mér að þurfi að halda til haga, því í raun og veru skarast þarna hagsmunir, má segja, og í því felst auðvitað gagnrýni Ríkisendurskoðunar. Þá er í niðurstöðum skýrslunnar bent á að hvorki í lögum né samningum ráðuneytisins við Bændasamtök Íslands sé kveðið á um að samtökin séu bundin af ákvæðum stjórnsýslulaga og ákvæðum upplýsingalaga við framkvæmd verkefna. Þess vegna var það mat Ríkisendurskoðunar að samtökunum bæri að gæta að ákvæðum laganna við framkvæmd verkefnanna. Í skýrslunni eru einnig rakin helstu verkefni sem Bændasamtök Íslands sinna samkvæmt samningi Matvælastofnunar við Bændasamtökin frá árinu 2010. Ég vil taka fram að ég tel að Bændasamtökin hafi sinnt þessu verkefni af stakri prýði, en það er eðlilegt að Ríkisendurskoðun geri athugasemdir við þessa tilhögun mála. Skýrslu Ríkisendurskoðunar var fylgt eftir með Skýrslu um eftirfylgni: Útvistun opinberra verkefna til Bændasamtaka Íslands í mars 2014 og er hægt að kynna sér báðar skýrslunnar á vef þeirrar stofnunar. Það kemur fram í frumvarpinu að ráðuneytið hefði brugðist við athugasemdum Ríkisendurskoðunar m.a. með samningum við Bændasamtökin um verkefni samkvæmt búvörulögum og búvörusamningum og þá gerðu Bændasamtök Íslands og Matvælastofnun samning um verkefni í umboði Matvælastofnunar. Eins og hér hefur komið fram er markmið frumvarpsins að bregðast við þeirri gagnrýni sem var sett fram í skýrslu Ríkisendurskoðunar og um leið að einfalda framkvæmd búvörulaga þannig að stjórnsýsluverkefni sem tilgreind eru í ákvæðum laganna séu í hendi eins aðila, sem sé undirstofnunar ráðuneytisins. Frumvarpið er því hluti af öðrum áfanga samkomulags ráðuneytisins og Bændasamtaka Íslands um að flytja stjórnsýsluverkefni frá Bændasamtökunum til undirstofnana ráðuneytisins. Frumvarpið snertir fyrst og fremst starfsemi Bændasamtaka Íslands og starfsemi Matvælastofnunar, en þá snertir frumvarpið einnig bændur og þá einstaklinga, lögaðila og stofnanir, sem eiga samskipti við Bændasamtök Íslands og Matvælastofnun vegna stjórnsýsluverkefna samkvæmt ákvæðum búvörulaga. Verði frumvarpið að lögum mun það hafa áhrif á starfsemi Bændasamtaka Íslands sem hafa sinnt stjórnsýsluverkefnum en með flutningi verkefnanna verða gerð skýr skil á milli stjórnsýsluverkefna og hagsmunagæslu. Þykir mér rétt að undirstrika það. Einnig mun samþykkt frumvarpsins hafa áhrif á starfsemi Matvælastofnunar, enda er gert ráð fyrir að stofnunin muni framvegis sinna þeim stjórnsýsluverkefnum sem Bændasamtökin hafa áður sinnt. Hér kemur fram að stofnuninni verði heimilt að ráða þá starfsmenn Bændasamtakanna sem sinnt hafa stjórnsýsluverkefnum. Ég held að það sé mjög gott að taka þetta fram, því það er auðvitað þekking til staðar hjá þeim aðilum sem hafa sinnt þessari vinnu. Samkvæmt búvörulögum heldur Matvælastofnun utan um beingreiðslur vegna sauðfjár- og mjólkurframleiðslu, en Bændasamtök Íslands hafa sinnt þessum verkefnum síðustu ár samkvæmt samningi þar um. Samkvæmt upplýsingum frá atvinnu- og nýsköpunarráðuneyti hefur framkvæmdin á undanförnum árum verið á þann veg að ráðuneytið hefur greitt Bændasamtökum Íslands þóknun fyrir að annast þessi stjórnsýsluverkefni og sú þóknun hefur byggst á heildarupphæð beingreiðslna einstakra viðfangsefna í fjárlögum sem samtökin hafa annast greiðslu eða ráðstöfun á. Samkvæmt núgildandi samkomulagi fyrir árið 2015 er gert ráð fyrir að þóknunin nemi 59 millj. kr., en sú fjárhæð er síðan dregin frá heildarbeingreiðslum á viðkomandi fjárlagalið. Það er ekki gert ráð fyrir miklum breytingum á þessum umsýslukostnaði fyrir næsta ár og verði frumvarpið að lögum er gert ráð fyrir því að sama upphæð, 59 millj. kr., færist yfir til Matvælastofnunar vegna flutninga á þessu stjórnsýsluverkefni. Ég vil í lokin fagna frumvarpinu og tel að það mæti þeirri almennu gagnrýni sem hefur komið fram í þjóðfélaginu á stjórnsýslulegar ákvarðanir og hagsmunagæslu þegar miklir fjármunir eru annars vegar og þætti vænt um að hv. þingmenn hugsuðu það vel og lengi.
Frú forseti. Ég vil þakka hv. þm. Lilju Rafneyju Magnúsdóttur fyrir ræðu hennar og kem hér einungis upp til þess að segja eins og hv. þingmaður að ég fagna framkomu þessa frumvarps, það er löngu tímabært. Ég tel mig hafa ákveðna þekkingu á því að Bændasamtökin hafi í langan tíma beðið eftir því að vera hreinsuð af þeim grun um að misfara með opinbera fjármuni eins og oft hefur verið látið liggja að í opinberri umræðu. Hv. þingmaður nefndi réttilega að í skoðunum Ríkisendurskoðunar hefur aldrei neitt slíkt komið upp eða nokkur vafi verið uppi um það. Við ágæta ræðu hv. þingmanns held ég að megi bæta að menn þurfa að kunna svolítið söguna í þessum efnum. Bændasamtökin eru sett saman úr þremur einingum. Þau urðu til árið 1995 þegar Búnaðarfélag Íslands, sem á árum áður var hálfgildings ríkisstofnun, sameinaðist Stéttarsambandi bænda og þá voru verkefni framleiðsluráðs landbúnaðarins, sem var raunar að sama skapi hálfgildings ríkisstofnun eða framkvæmdastofnun á sviði landbúnaðarmála, flutt árið 1999 til Bændasamtakanna. Því liggja þessi verkefni þar inni. Ég ætla ekki að spyrja hv. þingmann hér í andsvari við ræðu hennar heldur vildi ég einungis árétta þessa forsögu um leið og ég tek undir með hv. þingmanni að það er framfaraskref að gera skýran aðskilnað þarna á milli og fleiri slík skref þurfum við að taka í framhaldi af þessu.
Frú forseti. Ég tek undir orð hv. þingmanns um að við þurfum að horfa til fleiri þátta og stofnana þannig að framkvæmd og eftirlit sé ekki á sömu hendi. Ég þekki það líka ágætlega að Bændasamtökin voru ekkert endilega yfir sig hrifin að hafa þessi verkefni hjá sér, hv. þingmaður kom inn á forsögu þess að þau tóku þau að sér. Þau hafa verið með verkefnin í fanginu en ekki endilega vegna þess að þau hafi ásælst þau til að hafa tekjur af þeim, það er ekki þannig. En auðvitað varð skýrsla Ríkisendurskoðunar til þess að ýta við því að koma fram þessum aðskilnaði og koma verkefnunum undir eftirlitsstofnun ráðuneytisins, Matvælastofnun, eða í þann farveg. Ég tel að það hafi unnist mjög vel úr þessu og það er líka ekkert gott fyrir bændastéttina að sitja undir ósanngjarnri gagnrýni varðandi þessa hluti. Ég tel að það sé nú allt of oft þannig að bændur sitji undir ósanngjarnri gagnrýni og það er gott að umbúnaður sé orðinn þannig að ekki sé hægt að hafa uppi þá gagnrýni að þeir sjálfir séu að fá tekjur af því að sinna framkvæmd [[Forseti hringir.]]í þessum málum.
Forseti. Ég þakka umræðu um þetta mál og vil koma hingað upp til þess að árétta að það er rétt sem fram kom hjá þeim hv. þingmönnum sem hér hafa tekið til máls, að fyrirkomulagið hefur verið nánast án aðfinnslna, verið mjög hagkvæmt fyrir ríkisvaldið, en vegna þeirra ábendinga sem hafa ítrekað komið fram hjá Ríkisendurskoðun um hver nákvæmlega staða bændasamtakanna sé varðandi stjórnsýslulöggjöfina og upplýsingalöggjöfina þá er mjög skiljanlegt að Bændasamtök Íslands, að þeirra frumkvæði, vilji losna við þetta verkefni til þess að skýra aðskilnaðinn betur. Við viljum gjarnan stíga það skref til þess að það verði skýrt. Ég man eftir því í skýrslunni frá 2011, þegar blásið var til mikillar sóknar gegn bændasamtökunum á síðasta kjörtímabili af hálfu síðustu ríkisstjórnarflokka, að fulltrúi Ríkisendurskoðunar kom á fund atvinnuveganefndar þáverandi og þegar var búið að fara yfir skýrsluna var ekki margt bitastætt í henni annað en þetta, sem við erum að bregðast hér við, og þá viðurkenndi viðkomandi fulltrúi að það væri víðar pottur brotinn í verkefnum sem þó væru hjá ríkisstofnunum, til að mynda Barnaverndarstofu sem ég man skýrt eftir. Það er rétt að þetta hefur verið unnið mjög samviskulega og framkvæmt mjög vel, en það er hins vegar bæði skynsamlegt og nútímalegt að höggva á þann hnút sem er þarna á milli, aðskilja þetta. Varðandi andsvar hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar vildi ég bæta því við, og vona að viðkomandi þingmaður heyri mál mitt, að þessum skertu og ónýttu beingreiðslum hefur verið ráðstafað undanfarin ár af framkvæmdanefnd búvörusamninga og þeir staðfesta síðan þær ákvarðanir og þeim hefur verið ráðstafað til markaðssetningar á kindakjöti. Bændasamtökin hafa ráðstafað skertum og ónýttum beingreiðslum í gegnum samstarfsvettvang samtakanna, Landssamtaka sauðfjárbænda og Landssamtaka sláturleyfishafa um málefni sauðfjárræktar, þ.e. í gegnum Markaðsráð kindakjöts. Það er mat okkar að betra sé að hafa nánari fyrirmæli um ráðstöfun skertra og ónýttra beingreiðslna og því er lagt til í 3. gr. að ráðherra verði heimilt að mæla fyrir um ráðstöfun beingreiðslna með reglugerð. Í henni verði þá mælt fyrir um til hvaða verkefna í sauðfjárrækt beingreiðslunum verði ráðstafað og hvaða opinbera aðila verði falið að ráðstafa fjármununum í samræmi við markmið um framleiðslu sauðfjárafurða eins og þeim er lýst í 36. gr. laganna, hvort sem þeim fjármunum verður ráðstafað til markaðsaðgerða eða annarra verkefna sem nýtast muni greininni sem best. Það er því mat okkar, verði frumvarpið að lögum, að ráðstöfun ónýttra og skertra beingreiðslna verði gegnsærri og skýrari. Þetta kemur fram í skýringum við 3. gr. í frumvarpinu. Að því loknu þakka ég þingmönnum fyrir góða umræðu um þetta mál.
Virðulegi forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um dýrasjúkdóma og varnir gegn þeim, nr. 25/1993, með síðari breytingum, mál nr. 644 á þskj. 1107. Með frumvarpinu er verið að færa leyfisveitingu til Matvælastofnunar frá ráðuneytinu. Einnig er verið að breyta ákvæði laganna um innleiðingu reglugerða Evrópusambandsins. Í 1. mgr. 10. gr. laganna er listi yfir þær vörur sem óheimilt er að flytja inn til landsins. Innflutningstakmörkun þessi er til þess að koma í veg fyrir að dýrasjúkdómar berist til landsins. Samkvæmt núgildandi ákvæði hefur ráðherra verið heimilt að veita undanþágur til innflutnings á þeim vörum sem taldar eru upp í a–e-lið 1. mgr. 10. gr., að ákveðnum skilyrðum uppfylltum og að fengnum meðmælum Matvælastofnunar. Samkvæmt núgildandi ákvæði laganna þurfa innflytjendur sem sækja um leyfi til að flytja inn fyrrgreindar vörur að senda inn beiðni til ráðuneytisins og í framhaldinu hefur beiðnin verið send Matvælastofnun til umsagnar. Að fengnum meðmælum stofnunarinnar hefur ráðuneytið gefið út leyfi til innflutnings. Árið 2014 veitti ráðuneytið um 350 leyfi til innflutnings á hráu kjöti auk þess að árita um 350 aðflutningsskýrslur vegna kjötinnflutnings. Með frumvarpi þessu er lagt til að umsóknarferlið verði einfaldað og Matvælastofnun heimilt að veita leyfi til innflutnings á þeim vörum sem taldar eru upp í a–e-lið 1. mgr. 10. gr. laganna að ákveðnum skilyrðum uppfylltum. Er lagt til að allt ferlið færist til stofnunarinnar án aðkomu ráðuneytisins. Aðkoma ráðuneytisins verði því óþörf. Þessi tilhögun mun spara stjórnsýslunni og innflytjendum tíma og fjármuni og gera kerfið einfaldara og skilvirkara. Þessi lagabreyting er í samræmi við aðgerðaáætlun ríkisstjórnarinnar um einfaldara og skilvirkara regluverk fyrir atvinnulífið. Snýr hún fyrst og fremst að innra skipulagi stjórnsýslunnar. Hún hefur í för með sér betri stjórnsýslu því ákvarðanir sem hafa hingað til verið teknar á einu stjórnsýslustigi verða teknar á lægra stjórnsýslustigi og þær því kæranlegar til ráðuneytisins. Við gerð frumvarpsins leitaði ráðuneytið eftir umsögn Matvælastofnunar. Stofnunin telur breytinguna vera til bóta. Aðrar breytingar á ákvæðinu eru orðalagsbreytingar til að samræma orðalag ákvæðisins og gera það skýrara. Með frumvarpi þessu er einnig lagt til að innleiðingarheimild í 29. gr. a verði breytt. Breytingin er nauðsynleg því gildandi lagaákvæði veitir ekki heimild til ráðherra að innleiða nýjar reglugerðir í landsrétt í samræmi við skuldbindingar Íslands samkvæmt samningnum um Evrópska efnahagssvæðið og því er þörf á að uppfæra heimildarákvæði þetta til að ráðherra hafi slíka heimild. Ákvæðið er orðað með almennum hætti svo ekki verði þörf á lagabreytingum í hvert sinn sem nýjar reglur um þessi mál verða settar á vettvangi Evrópusambandsins. Í texta ákvæðisins í frumvarpinu er talað um reglugerðir Evrópusambandsins til þess að heimildin nái jafnt til reglugerða Evrópuþingsins sem og -ráðsins og reglugerða framkvæmdastjórnarinnar. Virðulegi forseti. Ég hef nú gert grein fyrir helstu atriðum frumvarpsins og ástæðum fyrir framlagningu þess og legg til að því verði vísað til hv. atvinnuveganefndar og 2. umr.