Vandaag beginnen we met de vraag van mevrouw Kröger namens GroenLinks aan de minister van Infrastructuur en Waterstaat over het ondanks een negatief reisadvies toch vliegen van Corendon op Turkije. Ik heet de minister natuurlijk van harte welkom.
Voorzitter. Op 31 januari, lang voordat het coronavirus tot alle hoeken van de planeet was doorgedrongen, stelde ik schriftelijke vragen over hoe besloten werd om bepaalde vluchten te staken om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Is het niet onwenselijk om dit aan de individuele afweging van commerciële partijen over te laten, vroeg ik. En nu, vijf maanden, een half miljoen doden, miljoenen zieken en miljarden economische schade later vraag ik het eigenlijk weer. De aanleiding is nu dat er op grote schaal vakantievluchten naar Turkije aangeboden worden. Mensen willen nou eenmaal op vakantie. Dat is op dit moment een commerciële afweging. Er is vraag, dus gaan we dat aanbieden, met alle risico's van dien. Maar dat is toch moeilijk uit te leggen aan al die bedrijven die enorme verliezen hebben geleden, aan al die medewerkers in de zorg die zich kapot hebben gewerkt? Net nu we de situatie in Nederland weer onder controle hebben, dreigen we dat te verspelen. Want laten we eerlijk zijn: dat virus heeft zich niet verspreid via trein of zeilschip. Via de luchtvaart is het in alle uithoeken van de wereld terechtgekomen. Als Nederland, met de wereldwijde hub Schiphol in het hart van ons land, zijn we toch echt extra kwetsbaar. Dat vergt gericht beleid om risico's in te dammen. Daarover gaan dus mijn vragen aan de minister. Welke maatregelen worden er nu genomen om de verspreiding van corona vanuit gebieden met een hoger risico naar Nederland te voorkomen? Had de minister het feit dat er 70 vluchten per week naar Turkije plaatsvinden op de radar? Eerder gaf ze ons aan dat de situatie wekelijks gemonitord wordt. Wat wordt er dan concreet met die monitoring gedaan? En wil het kabinet grootschalig vliegverkeer naar gebieden met code oranje voorkomen? Dit geldt voor Turkije, maar natuurlijk net zo goed voor Brazilië, de VS en India. Het besluit om wel of niet te gaan wordt nu aan de individuele verantwoordelijkheid overgelaten terwijl het risico van verspreiding een collectief probleem is. In hoeverre is het huidige systeem van reisadviezen toereikend voor de huidige coronacrisis? En welke maatregelen nemen we op Schiphol om verdere besmettingen te voorkomen?
Dan is nu het woord aan de minister.
Dank u wel, voorzitter. Mevrouw Kröger heeft helemaal gelijk dat we nog steeds heel erg gefocust moeten blijven op het voorkómen van het verspreiden van het virus. Het virus is bepaald nog niet weg. We moeten die aandacht dus echt niet laten verslappen. U weet ook dat Turkije en een heleboel andere landen op de lijst staan met een oranje reisadvies. Daar wil ik nog een keer bij benadrukken, mochten mensen daar andere ideeën bij hebben: een oranje reisadvies betekent dat je er alleen heen zou moeten gaan voor een noodzakelijke reis. Dan is uw vraag waarschijnlijk meteen: is vakantie een noodzakelijke reis? Nee, vakantie valt daar niet onder. Familiebezoek valt daar ook niet onder, tenzij het natuurlijk om een sterfgeval of iets dergelijks gaat; dat zijn de uitzonderingen die iedereen ook wel kan bedenken. Dat blijft dus overeind. Er wordt op dit moment in Europa de laatste hand gelegd aan de opvolger van het inreisverbod zoals het nu nog geldt. Ik weet niet welke landen mogelijk naar geel zullen gaan, maar als er nu vakantiereizen naar Turkije worden aangeboden, dan is dat wel vooruitlopend op mogelijke besluitvorming. Ik weet nog helemaal niet of het reisadvies voor Turkije naar geel zal gaan of niet, want dat zou de situatie veranderen. Dat geldt overigens ook voor allerlei andere landen. Als het reisadvies oranje blijft, wat het nu ook is, geldt het alleen voor noodzakelijke reizen, en anders niet. Dat geldt overigens voor alle maatschappijen, of het nou Nederlandse of buitenlandse airlines zijn die op de landen met een oranje reisadvies vliegen.
De minister zoomt nu behoorlijk in op één specifieke situatie. Mijn vraag was natuurlijk breder. En die vraag was dat ook op 31 januari. Toen de coronacrisis uitbrak, hebben we nog heel lang doorgevlogen op bestemmingen waar we achteraf van kunnen zeggen: dat was een heel hoog risico. Op dit moment zijn er landen met een oranje status waar toch uitgebreid op wordt gevlogen, zoals Brazilië. Er zijn ook vluchten naar India, deels via Charles de Gaulle. De vraag is eigenlijk: wat doen we als Nederland concreet om het risico in te dammen op het moment dat mensen in Nederland aankomen? Dus wat gebeurt er op Schiphol? Wat voor advies krijgen die mensen mee? Hoe zorgen we ervoor dat het feit dat wij de hub Schiphol hebben, met vluchten vanuit allerlei gebieden, niet leidt tot verdere verspreiding en verdere besmettingen? Ik denk dat die zorgen breed leven, dat een heleboel mensen in Nederland en ook in de Kamer die zorgen hebben. Ik hoop dat de minister met een concreter maatregelenpakket komt om ons duidelijk te maken hoe we de risico's van de luchtvaart verder indammen.
Daarom hebben we ook ingesteld dat mensen een gezondheidsverklaring moeten invullen. Dat geldt voor al die landen met een oranje advies. Die moeten mensen van tevoren invullen. Dat wordt ook gecontroleerd. De GGD voert ook steekproeven uit. De fysieke maatregelen in de luchtvaart hebben we onlangs al met elkaar besproken. En er geldt voor iedereen die uit zo'n gebied terugkomt, ook als het een noodzakelijke reis was, bijvoorbeeld voor een begrafenis, een thuisquarantaine van twee weken. En daar verandert dus helemaal niets aan. Dat is een bestendige lijn.
Het is één ding dat we op de website zeggen: thuisquarantaine. Maar wat gebeurt er? Er landt een vliegtuig. Mensen komen op Schiphol aan. Krijgen ze een test, wordt hun temperatuur gemeten? Hoe hard krijgen ze te horen: u gaat in thuisquarantaine? Ik zou hier nog een element aan toe willen voegen. De minister suggereerde net dat we het over de fysieke maatregelen in het vliegtuig al gehad hebben. Volgens mij is inmiddels duidelijk dat er geen Europees onderzoek is naar de werking van de HEPA-filters in een vliegtuig. Ik zou dus toch nogmaals aan de minister willen vragen of zij voor die hele loop van het vliegen — dus vanuit Nederland vertrekken, in de lucht zijn, daar zijn, en weer terugkomen — met een concreet plan komt hoe we die risico's mitigeren. Want ik houd mijn hart vast als ik zie dat er in ons land, met zo veel luchtvaart, met een grote luchthaven in het hart van het land, nu toch sprake is van heel veel blootstelling aan het risico op corona.
Nu gaat mevrouw Kröger er heel veel dingen bij halen. Ik zal proberen om er zo goed mogelijk op te antwoorden. Ik gaf net aan dat er een gezondheidsverklaring is en dat daarop wordt gecontroleerd. Zowel door de airline als door de GGD worden er steekproeven gehouden of mensen inderdaad die gezondheidsverklaring hebben. Als er op de luchthaven of door een airline getwijfeld wordt, dan kan ook de GGD ingeschakeld worden om een arts naar iemand te laten kijken. En de thuisquarantaine moet natuurlijk ook goed aangegeven worden. Zowel door de airline als op de luchthaven wordt daar aandacht aan besteed. Uw vraag over de HEPA-filters had natuurlijk ook te maken met een motie van de heer Paternotte. Ik heb al aangegeven dat wij handelen op basis van het advies van het RIVM. Het RIVM zegt dat de druppeltjes waarmee het virus zich verspreid, zo groot zijn dat ze door een HEPA-filter worden tegengehouden. Toen vroeg de heer Paternotte: wordt dat onderbouwd door breed wetenschappelijk onderzoek? Ik ben dat nagegaan en ik heb uw Kamer gisteren laten weten dat dat onderzoek niet in de RAGIDA-onderzoeksgroep van Europa plaatsvindt, maar dat ik nu in kaart aan het brengen ben hoe we dat met de kennis die we in Nederland hebben van het NLR en het RIVM, zo snel mogelijk wel kunnen laten doen.
Dank u wel, mevrouw Kröger. Ik zie eigenlijk dat bijna iedereen een aanvullende vraag wil stellen. Ik heb een lijstje gemaakt. Dat is allereerst de heer Kuzu. Ik zag ook de heer Van Raan, maar de heer Graus staat al bij de interruptiemicrofoon. De volgorde is dus: de heer Kuzu, de heer Graus, de heer Van Raan, de heer Bruins, de heer Paternotte en de heer Laçin. Klopt dat? Dan ga ik naar de heer Kuzu namens DENK. De aanvullende vragen mogen maximaal een halve minuut duren.
Voorzitter, dank u wel. Heel veel mensen zijn op dit moment vakantieplannen aan het maken. De minister had er ook voor kunnen kiezen om de lijn van de Duitse minister van Buitenlandse Zaken te volgen, die met twaalf populaire vakantiebestemmingen afspraken maakt. Maar daar gaat mijn vraag niet over. Ik heb hier een landkaart, die gaat over de selectieve wijze waarop we landen eigenlijk inkleuren. Dit is de kaart van Cyprus. Het zuidelijke deel staat op geel en het noordelijke deel op oranje. Kan de minister op een normale manier aan mensen in het land uitleggen waarom de kans dat je naar het zuiden van Cyprus op vakantie mag gaan, veel groter is dan de kans dat je op vakantie gaat naar het noorden van Cyprus?
De heer Kuzu vraagt een beetje naar de bekende weg, want hij weet natuurlijk heel goed dat er een landsgrens dwars over het eiland loopt, waarbij het ene deel hoort bij Europa en binnen het Schengengebied valt en het andere deel niet.
Het is dus een politieke keuze. Het is geen logische verklaring. Dat je in het zuiden een groot risico loopt op besmetting, is dus niet waar. Maar als we dan kijken naar de afweging op basis waarvan die kleurtjes tot stand komen, heeft Spanje 300.000 besmettingen en 30.000 doden, Italië 240.000 besmettingen en 34.000 doden en Turkije 200.000 besmettingen en 5.000 doden. Hoe komt dat reisadvies dan tot stand? Kan de minister dat op een normale manier uitleggen aan gewone, normale Nederlanders?
Ik ga niet over die reisadviezen; dat doet de collega van Buitenlandse Zaken. Wat ik er in hoofdlijnen van kan zeggen, is dat er op basis van adviezen, ook van de Europese gezondheidszorgorganisatie, ECDC voor de ingewijden … Zij geven daar advies over en het is geen politieke besluitvorming.
Volksgezondheid gaat boven alles, ook bij de PVV. Als er beslissingen worden genomen om niet te gaan vliegen, respecteren we dat dus, Corendon ook. Maar Pegasus doet 20 vluchten per week naar Turkije, SunExpress 18, KLM 7 — die gaan een week eerder vliegen naar Turkije dan Corendon — en Turkish Airlines 31. Waarom heeft de minister-president namens de regering specifiek Corendon, dat er juist voor zorgt dat vluchten betaalbaar zijn voor Jan met de pet — want betaalbare vakanties zijn het hele doel achter Corendon — eruit gepakt, in het beklaagdenbankje gegooid en beschadigd? De minister moet daarbij niet vergeten dat het Corendon was dat onlangs een luchthaven van nationaal belang heeft gered door er een paar vliegtuigen te stallen, namelijk Maastricht Aachen Airport, een luchthaven van nationaal belang. Wie sprong er in de bres? Wie nam het risico? Corendon. Waar is een vliegreis met mooie hotels voor iedereen betaalbaar? Bij Corendon. Waarom worden juist die mensen, die zoveel hebben gedaan voor ons, in het beklaagdenbankje gezet?
De minister.
Ik ben het geheel eens met de heer Graus dat alle airlines even belangrijk zijn. Ze zijn mij ook allemaal even lief. Ik heb afgelopen maandagochtend een goed gesprek gehad met Corendon en aan hen aangegeven dat voor alle airlines, of het nou Nederlandse of buitenlandse zijn, gewoon dezelfde regels gelden ten aanzien van het oranje reisadvies. Dat maatschappijen een voorschot nemen door al vluchten aan te bieden voor over een tijdje, in de verwachting dat er misschien een geel reisadvies zal komen voor die landen, laat ik voor hun rekening en risico, want dat weet ik ook niet. Die besluitvorming zal zeer snel moeten komen, want per 1 juli houdt het inreisverbod in zijn algemeenheid op. Ik kan daar niet op vooruitlopen. Dat in dit geval specifiek de aandacht op de maatschappij is gevestigd, kwam natuurlijk doordat er werd gesuggereerd dat er een test werd aangeboden door de airline, die vervolgens zekerheid zou bieden waardoor je niet meer in quarantaine hoeft. Daar hebben we krachtig afstand van genomen. Dat werd mij al heel snel duidelijk toen ikzelf vanuit Indonesië te horen kreeg dat de collega die ik daar ontmoet had, besmet was met het coronavirus. Toen vroeg ik of ik niet getest moest worden. Ik kreeg toen te horen: "Nee mevrouw, dat heeft geen enkele zin zolang u geen klachten hebt. Dan wordt u vandaag getest en heeft u geen corona, maar dat kan over een paar uur anders zijn." Testen heeft dus alleen zin als mensen klachten hebben, maar biedt dus zeker geen veiligheid. Wij wilden absoluut voorkomen dat mensen dan zouden denken: nou, dan doen we die test even en als die negatief is, hoef ik niet in quarantaine. Dat kan echt niet, dus we handhaven nog heel duidelijk voor iedereen. Kom je uit een gebied waarvoor een oranje reisadvies is, omdat je daar bent geweest voor een begrafenis of om welke noodzakelijke reden dan ook — voor wat noodzakelijk is, verwijs ik naar de website van Buitenlandse Zaken — dan moet je echt twee weken thuisquarantaine in acht nemen.
De heer Van Raan namens de Partij voor de Dieren.
Voorzitter, dank u wel. We zien nu deze periode afloopt en de maatregelen wat versoepeld worden absurde prijzen voor bestemmingen die code oranje hebben. We zien dat de luchtvaartmaatschappijen hun verantwoordelijkheid kennelijk zelf niet nemen. Mijn eerste vraag is of de minister bereid is om een actieve ontmoedigingscampagne te gaan voeren voor dit type reizen naar dit type bestemmingen. Is zij dus bereid om zo'n ontmoedigingscampagne als bij het openbaar vervoer ook hier te voeren, ja of nee?
Volgens mij is de belangrijkste ontmoediging dat het reisadvies oranje is voor een groot deel van de landen. We hebben het nog even nagetrokken bij het Verbond van Verzekeraars en het betekent inderdaad dat je niet verzekerd bent als je een ziekte oploopt of wat dan ook. Het is dus echt heel erg riskant als mensen dit toch denken te moeten gaan doen terwijl het niet echt noodzakelijk is.
De tweede vraag, meneer Van Raan.
Daar denkt Corendon kennelijk anders over, zie wat er gisteravond werd gezegd. Corendon zei toen nog wel duidelijk dat het gewoon verzekerd is. We horen in het antwoord van de minister dat zij niet bereid is om die verantwoordelijkheid te nemen. De luchtvaartmaatschappijen nemen die verantwoordelijkheid ook niet en daarmee kom ik bij mijn tweede vraag. We hebben een motie aangenomen die zegt dat de doorzettingsmacht voor dit type epidemieën, een zoönose, eigenlijk bij de minister van VWS zou moeten zitten. De minister van Infrastructuur en Waterstaat neemt zelf ook niet de verantwoordelijkheid om dit type reizen in te dammen. Is zij bereid om het stokje inderdaad over te dragen aan de minister van VWS om te zorgen dat er niet meer in- of uitgereisd wordt naar die gebieden? Ik wil dus dat die doorzettingsmacht actief wordt overgedragen, want daar gaat een andere minister over.
De minister!
Dat is volstrekt niet nodig, want wij stemmen binnen dit kabinet alles heel goed af. We hebben aan het begin van deze crisis ook vliegverboden ingesteld voor bepaalde landen en dat kan altijd weer. Als de minister van VWS daar aanleiding toe ziet, kan hij mij op ieder moment weer een brief sturen en dan ga ik dat gewoon implementeren en vertalen naar een vliegverbod. Dat hebben we eerder ook gedaan en als de minister van VWS om redenen van volksgezondheid denkt dat dat moet gebeuren, dan voer ik dat dus uit. Daar heb ik nog nooit tegen gestreden en het lijkt me daarom niet nodig om daar een aparte doorzettingsmacht voor te creëren.
Als een horecaonderneming meer dan twee mensen aan een tafeltje zet, krijgt ie een forse boete. Als ik de heer Graus een knuffel wil geven op het Malieveld, dan riskeer ik een boete. Maar vliegtuigmaatschappijen brengen mensen om niet-noodzakelijke redenen Nederland binnen uit oranje gebieden. Als dat gebeurt, zo vraag ik de minister, krijgen die mensen dan ook een boete? Kunnen die ondernemers van luchtvaartmaatschappijen een boete krijgen of worden die mensen gewoon teruggestuurd, omdat ze niet om niet-noodzakelijke redenen ons land binnen mogen?
Daar heeft de heer Bruins een heel terecht punt. Airlines moeten daar ook echt hun verantwoording in nemen en reisorganisaties natuurlijk al helemaal. Ze moeten die reizen naar landen waar het op oranje staat, niet eens aanbieden. We kunnen hier natuurlijk altijd naar kijken in het kader van repatriëring, bijvoorbeeld van en naar de VS om maar eens een ander land te nemen. Er zitten wellicht nog steeds mensen lang in Amerika die best eens zouden kunnen denken: ik ga nu toch echt terug naar Nederland. Dat mag en het omgekeerde mag ook voor transferpassagiers. Maar de harde lijn blijft: bij een oranje reisadvies alleen noodzakelijke reizen. Daar staan we nog steeds helemaal achter.
De heer Paternotte en dan de heer Laçin.
Ik ben het niet eens met de heer Graus, maar hij heeft natuurlijk wel gelijk dat die 70 vluchten per week naar Turkije er niet alleen zijn voor noodzakelijke reizen. Dat is juist een manier om op dit moment vakanties aan te jagen. Dat gun ik iedereen, maar we moeten niet dezelfde fout maken als in februari en maart toen het virus vanuit de skiresorts naar Nederland gevlogen en gereden werd. Daarom de volgende vraag: waarom is het nou logisch dat mensen Nederland vanuit Turkije niet in mogen, maar je wel heen en weer op vakantie mag om het virus op te halen?
Zolang Turkije tot de groep landen behoort met een oranje reisadvies, is het uitdrukkelijk niet de bedoeling om daar op vakantie te gaan. Het is een groot risico en het is ook heel erg asociaal als mensen denken: ik verzin wel een reden, bijvoorbeeld dat ik voor iets anders ga, ook al ga ik eigenlijk op vakantie. Dat is heel erg asociaal en onverantwoordelijk gedrag, niet alleen voor jezelf maar ook voor de Nederlandse samenleving, als je dan weer terugkomt.
Tweede vraag, de heer Paternotte.
Asociaal, onverantwoordelijk, in een pandemie die ons allemaal bezighoudt. De vraag is natuurlijk wat we dan gaan doen. De minister wijst op de thuisquarantaine, die moeilijk te handhaven is. België had tot voor kort voor alle landen, en nu nog steeds voor buiten Europa, de eis dat je een verklaring moet afgeven dat je reis noodzakelijk is en dat je dat kunt onderbouwen. Wil de minister erover nadenken of dat niet ook voor dit soort reizen naar oranje gebieden nodig gaat zijn?
Tot nog toe heeft de Nederlandse bevolking zich verantwoordelijk gedragen. Er kunnen nu al een hele poos repatriëringsvluchten plaatsvinden vanuit alle delen van de wereld, ook vanuit landen met een oranje reisadvies. Ik ga er echt vanuit dat de Nederlander dat verantwoordelijke gedrag ook in de komende tijd zal laten zien. Ik vind het dan ook belangrijk om mensen echt duidelijk te maken: een oranje reisadvies betekent alleen noodzakelijke reizen; u neemt het risico dat u niet verzekerd bent; u moet het gewoon niet doen. In die zin ben ik blij met de vragen van mevrouw Kröger, want die geven mij de gelegenheid om dat nog een keer duidelijk te maken. En kom je terug van bijvoorbeeld een begrafenis in zo'n land — dat is een voorbeeld dat iedereen goed kan begrijpen — neem dan echt die twee weken thuisquarantaine in acht.
De heer Laçin namens de SP.
Ik wil beginnen met de minister te wijzen op een fout die ze volgens mij net maakte door te zeggen dat er in Cyprus een landsgrens is, maar volgens mij erkent Nederland Noord-Cyprus helemaal niet en doet alleen Turkije dat. Dat was een opmerking voor de minister. Waar ik heel erg benieuwd naar ben …
Ik ben weleens bij die grens geweest, dan is die toch fysiek wel heel erg landsgrensachtig, maar u hebt formeel gelijk. Uiteraard.
Verschillende collega's hebben al gezegd: je zit hutjemutje in het vliegtuig en er is weinig handhaving. Ook op Schiphol is er nauwelijks handhaving en hebben we kunnen zien dat die 1,5 meter afstand niet overal gerealiseerd wordt. Dan begrijp ik dat code oranje alleen voor noodzakelijke reizen is. Maar waar ik eigenlijk naar wil vragen, is het codegeelgebied, want ook daar zien we dat de besmettingen toenemen. Dat zagen we afgelopen week in Lissabon …
En de vraag is, meneer Laçin?
… in Kroatië en in het Verenigd Koninkrijk. Dus waarom worden bij code geel al wel reizen toegestaan …
De minister.
… terwijl de besmettingen toenemen? En welke maatregelen nemen we om dat tegen te houden?
De minister.
Ons ministerie gaat er niet over wanneer een land van geel naar oranje gaat of andersom. Daar gaat de minister van Buitenlandse Zaken over, die dat nu juist ook in Europees verband met de Europese collega's aan het bespreken is op basis van adviezen van de Europese gezondheidsorganisatie. Daar wordt dus wel degelijk naar gekeken en ik kan me niet voorstellen dat een gezondheidsorganisatie gaat adviseren om een land maar op geel te zetten als ze er geen vertrouwen in hebben dat dat ook vertrouwd is.
Meneer Laçin, u krijgt de gelegenheid om een kórte vraag te stellen. Echt een korte vraag. Dat geldt voor iedereen. In elk vragenuur is er een probleem met de lange inleidingen. U heeft meer dan een minuut over een vraag gedaan en als het uitgebreid moet, dan moeten we een ander vragenuur gaan organiseren. De heer Laçin. Dit geldt niet alleen voor u, hoor.
U kunt er zelf ook wat van, voorzitter, af en toe.
Liever niet, maar ik moet er wel iets van zeggen. En dat gaat allemaal van uw tijd af trouwens.
Oké, voorzitter. De minister zegt: er wordt naar gekeken, terwijl de besmettingen dus de afgelopen weken zijn opgelopen en er gewoon vluchten binnen het Schengengebied worden uitgevoerd, tientallen per dag. We weten dat er op Schiphol bijna niks gebeurt. Hoe weten wij nu dat vanuit het codegeelgebied, het Schengengebied, het virus niet allang weer is meegenomen naar Nederland? Daar nemen immers de besmettingen op papier gewoon weer toe en we leggen geen restricties op aan de vluchten die plaatsvinden. Wanneer gaat de minister daar regie op voeren?
Daar voert deze minister geen regie op, want het is natuurlijk bij uitstek aan de minister van VWS om te kijken hoe zich dat gezondheidskundig ontwikkelt. U weet heel goed dat VWS zich daarbij weer baseert op de adviezen van het RIVM en in het bijzonder van het Outbreak Management Team.
Mevrouw Kröger namens GroenLinks.
Ik denk dat er echt breed in de Kamer zorgen zijn over hoe kwetsbaar we zijn als die luchtvaart weer op gang gaat komen. Eigenlijk hoor ik de minister zeggen: dat is allemaal toekomstmuziek, maar die vluchten gaan nú! Er gaan nu alweer vluchten naar Turkije, naar India en naar Brazilië, naar gebieden die code oranje hebben en waar het risico groter is. De minister heeft eerder gezegd "ik monitor het nauwlettend, week op week". Ik wil eigenlijk toch dat de minister hier aangeeft hoe zij de vinger aan de pols houdt, wat wij als Kamer horen, wanneer er wordt ingegrepen en op welke manier. Ik heb er nu namelijk geen gerust hart op en de vakanties staan wel te beginnen.
Ik hoop dat de gemiddelde Nederlander dezelfde bezorgdheid heeft als mevrouw Kröger, want dan houdt iedereen zich goed aan de regels die we hebben afgesproken rondom de 1,5 meter enzovoorts, dus ook rondom het in acht nemen van de oranje reisadviezen. Hoe wordt dat gemonitord? Dat gebeurt natuurlijk vooral in Europees verband — ik verval in herhaling — waar vandaag besluitvorming verwacht wordt over hoe het verdergaat met het inreisverbod. Kunnen er landen van oranje naar geel, of landen die op geel staan misschien weer naar oranje? Mocht er heel snel iets aan de hand zijn — dat is de afgelopen tijd overigens niet anders geweest — en mocht het nodig zijn, dan kunnen we altijd snel ingrijpen door een vliegverbod in te stellen, zoals we dat destijds ook hebben gedaan voor Italië, bijvoorbeeld.
Dank u wel.
Dank u wel.