Sayın milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 24’üncü Dönem Dördüncü Yasama Yılının 1’inci Birleşimini açıyorum. Toplantı yeter sayısı vardır, görüşmelere geçiyoruz. Sayın milletvekilleri, yeni yasama yılının ülkemiz, milletimiz ve hepimiz için hayırlı ve uğurlu olmasını; sağlıklı, huzurlu ve başarılı bir çalışma yılı geçirmemizi temenni ediyorum. Sözlerimin başında, Meclisimizin ilk Başkanı, cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere, Meclisimize başkanlık etmiş, üye olarak bulunmuş bütün devlet ve siyaset adamlarımızı, şehitlerimizi, gazilerimizi ve Meclis çalışanlarımızı rahmet, minnet ve şükranla anıyorum. Sizleri ve değerli konuklarımızı saygıyla selamlıyorum. Türkiye Büyük Millet Meclisine 24’üncü Dönemin başlangıcından bugüne kadar 800 kanun tasarısı, 1.725 kanun teklifi ve 35 kanun hükmünde kararname sunulmuş, bunlardan 363’ü komisyonlarda ve Genel Kurulda görüşülerek yasalaşmıştır. Ayrıca, Meclisimizde 53 adet Meclis kararı alınmıştır. Yine bu dönem içerisinde 982 dokunulmazlık dosyası Meclisimize gelmiştir. Bu dönemde 4.643 sözlü soru önergesi verilmiş, bunlardan 1.534’ü cevaplanmıştır. Verilen 29.137 yazılı önergenin de 7.633’ü cevaplanmıştır. Yine bu dönemde Meclisimize 21 genel görüşme önergesi gelmiş, bu önergelerden 4’ü kabul edilerek Genel Kurulda görüşülmüştür. Ayrıca, 3 genel görüşme önergesi gündemde olup 14’ü de işlemdedir. Bu arada 24’üncü Yasama Döneminde 2.063 Meclis araştırma önergesi gelmiş, bunlardan 37’si kabul edilerek 6 adet Meclis araştırma komisyonu kurulmuştur. Değerli milletvekilleri, Türk milletinin son yüzyılda elde ettiği en başta gelen üç önemli kazanımı vardır. Yakın çevremizde, bölgemizde yaşanan insanlık dramlarından sonra bunların ne kadar büyük ve hayati önemi olduğunu şimdi daha iyi anlıyoruz. Bunlardan birincisi, kanımız ve canımız pahasına kazandığımız bağımsızlığımızdır. Bu büyük milletin hangi şartlar ve zorluklar içerisinde buna kavuştuğuna tüm dünya ve tarih şahittir. İkincisi, şanlı Millî Mücadele’mizin bağımsızlıkla noktalanmasından sonra kurduğumuz cumhuriyettir, Türkiye Cumhuriyeti devletidir. Üçüncüsü ise; bazı eksikliklerine ve zaman zaman yaşadığımız ciddi sorunlara rağmen demokrasidir. Bu kazanımların elde edilmesindeki en büyük şeref, hiç şüphesiz aziz milletimizindir, onun temsilcilerinin oluşturduğu bu yüce Meclisindir. Türkiye Büyük Millet Meclisi, Millî Mücadele’yi yürüten, yöneten gazi Meclistir ve bu yönüyle de tüm dünyada tektir, devleti kuran tek Meclistir. Geçmişte ve bugün önce devletler kurulmuş, sonra parlamentolar oluşmuşken milletimiz başlattığı kutsal mücadeleyle önce Erzurum ve Sivas Kongrelerini yapmış, ardından da kendi adına karar alacak -23 Nisan 1920’de- Meclisini oluşturmuş, ordusunu ve devletini kurarak cumhuriyete kavuşmuştur. Bunun arkasından da çok partili hayata geçiş dönemlerini de tecrübe ederek, yaşayarak ve deneyerek demokrasiyle buluşmuştur. Bu kazanımları bizlere armağan edenlere hepimizin derin bir şükran borcu vardır. İşte sayın milletvekilleri, bizler, bu tarihî başarıları elde etmiş müstesna bir kurumun çatısı altında milletimize hizmet etme mazhariyetine erişmiş şanslı insanlarız. Bu, bizim için, ailelerimiz için gurur verici bir payedir. Hem bu kazanım hem de bu payenin üzerimize büyük sorumluluklar yüklediği de aşikârdır. O nedenle, Türkiye Büyük Millet Meclisinin saygınlığının korunması en başta gelen görevimizdir. Bu konuyu, yaşadıklarımızdan sonra bilhassa dikkatlerinize sunmak istiyorum. Demokrasimizin geleceği, demokrasiye duyulan güven buna bağlıdır. Bizler, ülkemiz, bölgemiz ve hatta dünyanın tüm sorunlarını, bizi ilgilendiren yönleriyle bu kutsal çatı altında, grup toplantılarında, komisyonlarda ve Genel Kurulda kaba ve yaralayıcı olmayan temiz bir üslupla konuşacağız, tartışacağız ve bir sonuca bağlayacağız. Unutmayalım ki Türkiye Büyük Millet Meclisi, milletimizin, cumhuriyetin ve demokrasinin kalbidir. Bu kurumun, hepimizin üstünde, bizleri aşan ayrı bir kişiliği vardır. Söz ve eylemlerimizde bu gerçeğin ne kadar farkında olursak siyaset kurumu ve milletvekilleri olarak o kadar güç ve saygınlık kazanacağız. Bu hususları yüksek takdirlerinize önemle arz ediyorum. Değerli milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi demokrasimizin ve halkımızın en önemli güç kaynağıdır. Ülkemizin yokluklar içerisinde var olma mücadelesi veren bir durumdan bugünkü konuma gelmesinde Meclisimizin çok büyük payı vardır. Türkiye Büyük Millet Meclisi devleti kurmuş, her dönemde yasal, kurumsal ve yapısal düzenlemeleri yaparak çağdaş uygarlık düzeyine erişebilmek için yoğun bir gayret içerisinde olmuş, milletimizin sorunlarına çare ve çözüm üretmeye devam etmiştir, hiç şüphesiz bundan böyle de devam edecektir. Ülkemiz ve milletimiz için çok önemli işleri doksan üç yıllık mazimizle birlikte başardık ama yapılacak daha çok işimiz bulunmaktadır. Olanla yetinemeyiz, milletimiz için tasavvurlarımız var, hedeflerimiz var ve temennilerimiz var. Temenni ettiklerimizi temin etmek bizim asli görevimizdir. Parlamentolar temennide bulunan kurumlar değildir, çare ve çözüm üreten kuruluşlardır. Varlık sebebimiz de budur, parlamentoların tarihî varlık gerekçeleri böyle bir sebep üzerine kuruludur. İçeride ve dışarıda çözülmesi gereken birçok sorunumuz bulunmaktadır, ayrıntıya girmeye gerek yok, bunları biliyoruz. Bu sorunları uygarca tartışarak ve konuşarak, birbirimizin hukukuna saygı göstererek ve uzlaşarak birlikte çözmek durumundayız. Başka ülkelerin demokrasi ve uzlaşma örneklerini ve uygulamalarını anlatarak çağdaş demokrasiye ulaşamayız. Arz ettiğim hususlarla ilgili olarak günümüzde ve aramızda yeni güzel örnekler ortaya koymak zorundayız. Demokrasi böyle gelişir, kökleşir ve kurumsallaşır, demokrasi kültürü de böyle oluşur. Demokrasinin yalnızca yasal düzenlemelerden ibaret olmadığını, esas olanın zihniyet değişimi olduğunu, demokrasiyi özümseme ve benimseme olduğunu şimdi daha iyi anlıyoruz. Sayın milletvekilleri, hepimizin üzüntü duyduğu ve yakından takip ettiği bazı gündem konuları var. Başta Orta Doğu ve Kuzey Afrika olmak üzere, yaşanan insanlık dramıdır. Oluk oluk akan kan, gözyaşı, insanlığın erozyona uğrayan değerleri, hak, hukuk, özgürlük adına söylenen bunca söze rağmen, kitle hâlinde öldürülen insanlar, terör, insanlık suçları, insanlığa karşı işlenen suçlar; bütün bunlara karşı uluslararası kuruluşların ve medeni dünyanın sorumsuzluğu, ilgisizliği ve yürüttükleri Makyavelist ve merkantilist siyasettir. Ölenlerin değil, öldürme şekli ve tekniklerinin ve saldırıda kullanılan silahların tartışmanın odağına alınması, insanlık suçunun ve insanlığa karşı suçların herkesin gözü önünde işlendiği hâlde suç faillerinin himaye ve destek görmesi akıllara durgunluk vermektedir. Bir başka konu terördür. Terör konusu ülkemizin, bölgemizin ve hatta tüm dünyanın acı gerçeğidir, asrın vebasıdır. Maalesef, bu konuda da bir ortak anlayış, ortak bir tavır ve uluslararası bir iş birliği yoktur. Biz, ülke olarak, en başta devlet terörü olmak üzere “Allah” adı kullanılarak işlenen cinayet ve vahşetler de dâhil, terörün her türlüsüne karşıyız; böyle olmaya da devam edeceğiz. Halkın seçtiği ve işbaşına getirdiği yönetimlerin kanlı askerî müdahalelerle görevden uzaklaştırılması ve bunun karşısında tüm dünyanın ortaya koyduğu tavır ise akıllara ziyan bir ayıptır. Sayın milletvekilleri, bunları ifade etmemin, kısaca başlık olarak söylememin sebebi, bağımsızlığımızın, cumhuriyetin ve demokrasimizin ne büyük nimetler olduğunun daha fazla farkına varmamıza dikkat çekmek içindir, birbirimizin değerini daha çok bilmemiz içindir. Millî birlik ve bütünlüğümüz, bu aziz vatanda en büyük gücümüzdür. Onun için, her vesileyle buna vurgu yapıyoruz çünkü kuvvet birliktedir, dirlik de birliktedir. Dualarımızda bunun için yakarıyoruz. Sağduyulu davranmak, hoşgörü, birbirimizin kişiliğine, değerlerine ve hukukuna saygı göstermek, bir arada huzur, barış ve kardeşlik içerisinde yaşamanın ön şartıdır; demokrasi kültürümüzün kökleşmesi de buna bağlıdır. Sayın milletvekilleri, sözlerimi bitirmeden bir konuya daha dikkatlerinizi çekmek isterim, o da şudur: Yeni yasama yılını, geriye dönük olarak yaptıklarımız ve yapamadıklarımız konusunda öz eleştiri için bir fırsat olarak görmeliyiz. Yaptıklarımızı biliyoruz ama yapamadıklarımız var. Milletimizin özlemi ve beklentisi olmasına, bizim de milletimize hep birlikte söz vermemize, bunun bir zaruret ve mecburiyet olmasına rağmen, mesela uzlaşarak ve anlaşarak, toplumsal mutabakata dayalı, öncelikleri, ilkeleri, dengeleri ve standartları iyi belirlenmiş, yeni ve sivil bir anayasayı henüz toplum önüne koyamadık. Ortaya koyduğumuz hedefin çok uzağında, umutların her geçen gün daha da azaldığı bir süreçte çalışma sürdürüyoruz. Bu süreç bizi nereye götürecek, doğrusu bilmiyorum. Yeni bir anayasa yapamamış olmamızın sorumluluğunu nasıl taşıyacağız, milletimize bunu nasıl izah edeceğiz? Hepimiz kabul ettik ki bu Anayasa bize dar geliyor, ihtiyaca cevap vermiyor. Bu Anayasa her gün yeni sorunlar çıkarıyor. Yanlış düzenlemeler, kurallar yenisini ve doğrusunu yapamadığımız için yürürlüğünü sürdürürken karşılaştığımız sorunlara nasıl doğru çözümler bulacağız? Nitekim bulamadık. Tutuklu milletvekilleri sorunu, hak ve özgürlükler sorunu, terör sorunu, demokrasi sorunu, benzeri birçok toplumsal sorun; bütün bunlara tatminkâr çözüm bulamadık. Açıklamalara bakarak ifade etmeliyim ki çağdaş demokrasinin önündeki en büyük engel bu Anayasa. Kaldı ki yeni bir anayasa yapamamaktan dolayı bir çelişki de yaşadık ve yaşıyoruz, o da şudur: 4 siyasi partimizin Anayasa Uzlaşma Komisyonuna verdikleri metinlere baktığımızda yürürlükteki Anayasa’nın tümüne yönelik köklü değişiklikler içerdiği ortadadır. Mevcut Anayasa’nın yanlış, eksik, yetersiz olduğu, ihtiyaca cevap vermediği hepimizin ortak tespiti olduğu için bu Komisyon kuruldu. Yenisini yapamazsak bu Anayasa yürürlükte kalacak ve biz yasama organı olarak ayıplarla malul bu Anayasa’ya uygun yasa çıkarmaya devam edeceğiz. Bu bir çelişkidir. Anayasa yargısı da “Neden yanlışa uymadınız?” diye kanunları iptal edecek. Bu çelişkili süreç daha ne zaman ve nereye kadar devam edecek? Demokrasi, doğru kuralların hayata geçirildiği sistemin adıdır. Yanlış kuralların yürürlükte olduğu bir sistemde sorunların çözümü kişisel yeteneklere, bir yolunu bulma yöntemlerine havale edilmiş olur. Değerli milletvekilleri, keza hepimiz için büyük bir stres kaynağı olan, ne etkin yasamaya ne de etkin denetime imkân vermeyen, her gün daha da şiddetli, kırıcı tartışmalara kaynaklık eden, kırk yıl önceki ikili Parlamento yapısına göre hazırlanmış, 155 maddesi değiştirilmiş ve bütünlüğü bozulmuş bir İç Tüzük’le nasıl verimli bir çalışma yapabiliriz? Şu an fiilî İç Tüzük’le iş yapmaya çalışıyoruz. Herkes kendisine göre yorum ve uygulama istiyor. Geçen dönemde ve bu dönemde de komisyon kurduk, çalışmalar yaptık ancak ortada henüz uygulamaya koyacağımız yeni bir iç tüzük de yoktur. Hepimiz tek tipçilikten şikâyet ediyoruz. Sağdaki partilerden, merkez ve sol partilere kadar hepimize aynı elbise giydiren ve tek tip teşkilatlanmayı zorunlu kılan olağanüstü dönemlerin ürünü Siyasi Partiler Yasası, yapılmış ve yapılacak olan değişikliğe rağmen kevgire dönmüş seçim mevzuatı ve siyaset hukukunun yeniden tanziminde bütünlük içerisinde birlikte bir şey yapamadık. Peki, bunları kim yapacak? Anayasa, İç Tüzük, Siyasi Partiler Yasası, seçim mevzuatı. Bu konular ilgili diğer mevzuat ortak hukukumuzu oluşturur. Bunlar, sağlıklı ve sağlam bir siyasi yapı oluşturmamızın temel unsurlarıdır. Mevcut siyaset hukukunun, yürürlükteki mevzuatın içerdiği katı, yasaklayıcı kurallarla siyasetin gerçekleri ve halkın beklentileri karşı karşıyadır. Kanuni meşruiyet ile siyasi meşruiyet örtüşmüyor. Yasal meşruiyetin çizdiği çerçeve reel siyaseti zorluyor, rehin alıyor. Dünün kuralları bugünün sorunlarını çözmüyor, beklentilerimizi karşılamaya yetmiyor. Sonuçta sertleşiyoruz, kırılıyoruz, daha dargın, daha gergin bir toplum oluyoruz. Değerli milletvekilleri, işimiz çok, yolumuz uzun ama zaman kısa. Gelin, sorunlarımızı çözmek için birlikte yeni bir başlangıç yapalım. Emin olun bu çok zor değil ama gereklidir. Bu inanç ve ümitle yeni yasama yılının Türk milletine ve hepimize hayırlı olmasını diliyorum. Bugün sizlere gönderdiğim mektuptaki hususları da gereği için bilgilerinize saygıyla sunuyorum. Allah milletimizin, hepimizin yardımcısı olsun, saygılarımla.
Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye Büyük Millet Meclisinin 24’üncü Dönem Dördüncü Yasama Yılının açılışında siz değerli milletvekillerine hitap etmekten büyük memnuniyet duyuyor, hepinizi en samimi duygularımla selamlıyorum. Her yasama yılı başında, bu kürsüden, ülkemizi yakından ilgilendiren gelişmeler hakkında görüşlerimi sizlerle paylaşıyorum. Altı yıl önce, ben de milletvekili olarak şimdi sizin oturduğunuz sıralarda oturuyordum. Beni Cumhurbaşkanı olarak seçen, üyesi bulunduğunuz yüce Meclistir. Kurtuluşumuzun, kuruluşumuzun ve demokrasimizin ocağı olan bu Meclis, istiklal ve istikbalimizin de nihai teminatıdır. Görev yaptığım altı yıl boyunca, yüce Meclisin seçtiği 11’inci Cumhurbaşkanı olmanın şeref ve gururunu hep taşıdım. Bir yandan anayasal sorumluluklarımı yerine getirirken diğer yandan egemenliğin gerçek temsilcisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin çalışmalarını yakından izledim. Demokrasimizin kendi dinamikleri içinde yaşaması ve ilerlemesi için yoğun mesai harcayan değerli siyasi partilerimize ve tüm milletvekillerimize bu vesileyle teşekkür ederim. Bu süreç zarfında, Anayasa’nın bana verdiği yetki ve sorumlulukları, demokratik teamüller, hukukun üstünlüğü, kamu vicdanı ve milletimizin hassasiyetleri çerçevesinde kullanmak için azami çabayı sarf ettim. 2007 yılındaki seçilme sürecinde yaşanan demokratik olgunluğa yakışmayan zorlama ve tartışmaları arkamda bırakarak Türkiye’nin normalleşmesine özen gösterdim. Millet iradesine gölge düşüren, siyasi hayatımızı zaman zaman tehlikeye sokan örtülü vesayetlerin ortadan kaldırılması için Meclisimizin ve halkımızın ortaya koyduğu kararlılığa destek oldum. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; çoğulcu demokrasilerde siyasi partiler birbirleriyle yarışır, mücadele eder; neticede ülke kazanır. Sizin demokratik mücadelenizden de hep Türkiye kazanmıştır, kazanacaktır. Bu kazancın ne kadar değerli olduğunu görmek için gözlerimizi sınırlarımızın biraz ötesine çevirmemiz yeterli olacaktır. Aktif siyasetin içinden gelen, Başbakanlık ve Dışişleri Bakanlığı yapmış biri olarak seçimlerin belirleyiciliğine, sandığın erdem ve onuruna yürekten inandım. Demokratik teamüllerin zorlandığı veya ayaklar altına alındığı dönemlerde dahi halkımızın millî iradesini er ya da geç sandığa ve ülke yönetimine yansıtacağına inancım hiçbir zaman sarsılmadı. Demokrasinin hoşgörü, tahammül, sabır, azim ve fedakârlık gerektirdiğinin hep bilincinde oldum. Yine, demokrasinin bir fren ve dengeler sistemi olduğunu daima akılda tuttum. Katılımcı, çoğulcu ve özgürlükleri genişleten bir demokrasi anlayışı içinde demokratik reformların gerçekleştirilmesini her fırsatta savunageldim. Bu nedenle, temel insan hakları ve demokratik değerler bakımından, etrafımızda yaşanan onca trajediye rağmen demokrasinin, hukukun üstünlüğünün bölgemizde de er ya da geç hüküm süreceğine olan inancım hiç eksilmedi. Bu şartlar altında, yüzlerini ve umutlarını Türkiye’ye çeviren kardeş halklara yapabileceğimiz en anlamlı katkının Türk demokrasisini sağlam ve güçlü tutmak olacağı kanaatindeyim. İki yüz yıllık anayasa ve demokrasi geleneğimizin en önemli unsuru hâkim güvencesinde yapılan seçimlerdir yani sandıktır. Önümüzdeki iki yıldan az sürede ülkemiz üç önemli seçimi gerçekleştirecektir. Halkımızın önüne tercihlerini hür bir şekilde yapacağı seçim sandıkları konulacaktır. Bir demokrasi şöleni havasında gerçekleştirileceğinden emin olduğum seçimlerin ortaya çıkaracağı millî iradeye, her zaman olduğu gibi, herkes saygı duyacak, seçimi kazananlar tüm milletimizi temsil edeceklerdir. Demokrasinin en temel şartı olan seçim dönemlerinde bazen tanık olunan kutuplaşmanın, siyasi partilerimize de ülkemize de faydası yoktur. Ülkemizde siyasi tartışmalarla başlayan kutuplaşma bazen siyasetin ötesine geçebilmekte, kimliklere, inançlara, hassasiyetlere dokunan bir nitelik kazanabilmektedir. Böyle bir kutuplaşma elbette milletimizin sosyal insicamını bozma tehlikesi taşır. Her meseleye, her tartışmaya siyah-beyaz, doğru-yanlış, haklı-haksız, bizden-ondan, dost-düşman zaviyesinden bakamayız. Esasen toplumsal meselelerde hayata geçirilebilir çözümler daha çok gri alanlarda, orta yolda ve uzlaşıda bulunabilmektedir. Çünkü insan fıtratı, kalıpları, kampları, ön kabulleri, ön yargıları ve ötekileştirilmeyi sevmez. Aslında kutuplaşmadan uzaklaşan ülkeler normalleşir. Yapılan reformlar ancak kutuplaşmanın yaşanmadığı dönemlerde kalıcı olur, kök salar. Bu nedenle, kutuplaşmalardan kaçınarak demokrasimizin değer ve erdemlerine toplum olarak sahip çıkalım, demokrasiye yönelik tehlikeler konusunda hep birlikte uyanık olalım. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bir ülkede gelişme, ilerleme, toplumsal huzur, refah ve mutluluk demokrasi çatısı altında mümkün olabilir. Ancak, demokrasi, statik bir sistem değildir; yaşayan, gelişen ve değişime ayak uyduran bir yönetim biçimidir. Son yıllarda demokratik standartlarımızı yükseltmek amacıyla “sessiz devrim” olarak adlandırılabilecek pek çok köklü reform hayata geçirilmiştir. Bu sürece iktidarın olduğu kadar, muhalefetin de katkısı olmuştur. Doğu’da da Batı’da da takdirle karşılanan bu reform ruhunu bugün de devam ettirmemizde büyük fayda vardır. Hak ve özgürlüklerin genişletilmesi, ülkemizin daha kolay ve iyi yönetilir hâle getirilebilmesi ancak bu reform ruhuyla mümkün olabilir. Bu bağlamda, dün Sayın Başbakan tarafından açıklanan ve ülkemizin önemli sorunlarına çözüm getireceğine inandığım yeni adımları da memnuniyetle karşıladığımı belirtmek isterim. Bu sürecin devam ettirilmesi gerektiğine de inanıyorum. Türkiye gibi genç, dinamik ve hızla şehirleşen bir toplumun demokratik sistem içerisinde dile getirilen ihtiyaçları ve talepleri bitmez, hep süreklilik arz eder. Bu anlayışla, Gezi Parkı’nda çevre duyarlılığı ve şehir estetiği kaygılarını sergileyen gençlerin barışçı eylemlerini, demokratik gelişkinliğimizin yeni bir tezahürü olarak gördüm. Uzun yıllar yargısız infazlarla, işkenceyle ve vahim insan hakları ihlalleriyle anılmış olan ülkemizin, bu kez, gelişmiş demokrasilerdekilere benzer kaygı ve taleplerle gündeme gelmesinden çekinilecek bir husus yoktu. Bu nedenle, gerek ben gerek Hükûmet yetkilileri iyi niyetli mesajların alındığını eylemlerin hemen ardından ifade ettik. Ne var ki bazı aşırı gruplar şiddet kullanarak ve Vandalizm sergileyerek barışçı gösterileri istismar etme teşebbüsünde bulunmuşlardır. İyi niyetle başlayan bu eylemler, zamanla kamu düzenini bozan yanlış bir niteliğe bürünmüştür. Neticede, ülkemizin algısını zedeleyen talihsiz olaylar yaşanmış ve maalesef bu süreçte 1’i polis 6 vatandaşımız hayatını kaybetmiştir. Bu eylem ve olaylarda hayatını kaybeden tüm vatandaşlarımıza Allah’tan rahmet, acılı ailelerine başsağlığı dilerim. Bu süreç içerisinde zaman zaman şahit olduğumuz başta aşırı güç kullanımı olmak üzere tüm hukuk ihlalleri araştırılmakta, yargı süreçleri devam etmektedir. Millet olarak bu olaylardan gerekli dersleri çıkarmalı, yapılacak ayrıntılı sosyolojik çalışmalarla özellikle genç kuşakların hissiyatını anlamak için duyarlılık göstermeliyiz. Demokrasilerde farklı düşünceler, itirazlar şiddete bulaşmadan, hukuk ve meşruiyet sınırları içinde ifade edilebilir; böylece, yetkililerin ve kamuoyunun dikkati çekilebilir. Ne var ki yapılacak bu eylem ve gösterilerin toplum hayatının genel akışını engellememesi ve diğer vatandaşların hak ve özgürlüklerini zedelememesi gerekir. Şiddet yoluyla demokratik mesaj ve taleplerin dile getirilmesi de bu mesajların alınması da söz konusu olamaz. Toplum düzeninin illegal şekilde bozulduğu durumlarda ise yetkililer elbette görevlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu olayları arkamızda bırakarak artık ileriye doğru bakmalı ve bu tecrübelerden demokrasimizin katılımcı ve çoğulcu vasıflarını güçlendirme yolunda yararlanmalıyız. Unutmayalım ki farklılıklarımız millî kumaşımızın renk ve desenleridir. Esasen bu renkler ve desenler bir bütün olarak milletimizi oluşturmaktadır. Bu nedenle, tüm kimliklere, inançlara ve hayat tarzlarına saygıyla yaklaşmak ve sorunlarını çözüme kavuşturmak toplumsal barışın vazgeçilmezidir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; kuvvetler ayrılığı, özgür basın ve etkili muhalefet demokrasinin olmazsa olmazları arasındadır. Yasama, yürütme ve yargının etkin ve verimli çalışması; ciddi, yapıcı, güçlü bir muhalefetin varlığı; özgür, eleştiren, tarafsız ve bağımsız bir medya ülkelerin demokratik gelişimi açısından çok önemlidir. Anayasa ve yasalarla teminat altına alınmış özgürlüklerini kullanma iradesine sahip bir medyanın varlığı demokrasimize güç katar. Geçen yıl bu kürsüden de ifade ettiğim gibi, tüm bu konularda ortaya çıkan eksikler veya yanlış uygulamaların düzeltilmesi tüm ülkemizin yararınadır. Zira, demokratik hak ve özgürlüklerin en geniş biçimde kullanılmasına imkân sağladığı için geriye gitmiş, bundan zarar görmüş dünyada tek bir ülke dahi yoktur. Bu nedenle, işleyen demokrasisiyle bölgesinde seçkin bir yere sahip olan ülkemizde en yüksek demokrasi standartlarını hâkim kılmak temel önceliğimiz hâline gelmelidir. Öte yandan, demokratik kültürün içselleştirilmediği bir siyasi ve sosyal düzende anayasal kurum ve güvenceler ne kadar iyi çalışırsa çalışsın gerçek anlamda olgun bir demokrasinin varlığından da söz edilemez. Tüm siyasi partilerimizin demokrasi kültürümüzü geliştirmek için gayret göstermesi ülkemizin geleceği bakımından önemlidir. Demokrasi kültürünün oluşması bakımından en kritik aktörlerden biri de şüphesiz ki medyadır. Bu bakımdan medyanın da yapıcı bir tavırla bu sorumluluğunun farkında olması önemlidir. Değerli milletvekilleri, uzun yılların ihmali ile demokratik noksanlıklarımızın eseri olan Kürt sorununun da yine demokrasi içerisinde çözülebileceğini hep savundum. Bu doğrultuda yürütülen tüm reform çalışmalarına ya öncülük ettim ya da bu gayretleri destekledim. Söz konusu çabaların siyaseten değil, milletimizin bekası için yapılması gerektiğine daima inandım. Millet olarak kendi sorunlarımızı büyük bir özgüven içinde çözebileceğimizi her zaman ifade ettim. Halkımızın hak, adalet ve daha geniş özgürlük yönündeki taleplerinin karşılanmasını ve vicdanlara ters düşen yanlışların giderilmesini devletimizin ve Hükûmetimizin en şerefli vazifesi olarak gördüm. Bu şekilde gerçekleşecek çözümlerin onuru ve itibarının da devletimize ve milletimize ait olacağına inandım. Hâlihazırda Hükûmetimiz iyi niyetle ve cesaretle çözüm sürecini sürdürmektedir. Bu gayretlerin sonucunda erişilen sükûnet ortamı, halkımızın barış, huzur ve refah yönündeki umutlarını arttırmıştır. Anadolu’yu ziyaretlerim sırasında, Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde gerçekleştirdiğim temaslarda halkımızın bu heyecanına bizzat şahit oluyorum. Mevcut sükûnet ortamının kalıcı kılınması ve sürecin bir kardeşlik barışıyla taçlandırılabilmesi için gerekli adımlar suhuletle ve kararlılıkla atılmalıdır. Bu, elbette bir pazarlık süreci olamaz. Sorunun özü de, çözümü de demokrasimizin standartlarının daha da yükseltilmesinde yatmaktadır. Millî birlik ve beraberliğimizi pekiştirmenin yolu, ülkemizin geleceğine tüm vatandaşlarımızın eşit ve kararlı bir şekilde inanması ve sahiplenmesinden geçer. Demokratik sahiplenme ve ilerleme tehditlerle, şiddetle sağlanamaz. Türkiye gibi köklü devlet geleneğine sahip bir ülkenin halkı, bu tür tehditler karşısında nasıl davranacağını kuşkusuz bilir. Bu nedenle, herkesin sorumluluk duygusu içinde hareket ederek iyi niyetli gayretlere katkıda bulunması gerekir. Yakın bölgemizde yaşanan trajediler, ülkemize, demokrasimize, millî birlik ve bütünlüğümüze sahip çıkmanın ne kadar önemli olduğunu göstermiştir. Bölge halklarının umut olarak gördüğü Türkiye, kendi barışının fırsat ve umudunu söndürmemelidir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; geçen yıl bu kürsüden küresel ve bölgesel gelişmelere dair yaptığım değerlendirmelerde tablonun karamsarlığına vurgu yaptığımı herhâlde hatırlayacaksınızdır. Maalesef, bugün gelinen noktada çok daha olumsuz, kırılgan ve daha karamsar bir tabloyla karşı karşıyayız. Suriye’de geçen yıl binlerle ifade ettiğimiz kayıplar bu yıl 100 bini aşmış, toplu katliamlara yol açan kimyasal silahlar kullanılmış ve Suriye nüfusunun neredeyse yarısı mülteci durumuna düşmüştür. Etnik, dinî, mezhebi ve ideolojik fay hatları etrafında cereyan eden Suriye’deki iç savaş, tüm bölge için risk ve tehdit oluşturmaktadır. Ayrıca, Arap âleminin en önemli ülkesi Mısır’da, başlangıçta büyük ümitler yeşerten demokrasi deneyimi akamete uğramıştır. Yine, komşumuz Irak’ta son on yıldır devam eden terör ve şiddet dalgası sadece geçen mübarek ramazan ayında 1.500 kişinin ölümüne neden olmuştur. Tüm bunlara ilave olarak dünyanın başka yerlerinde irili ufaklı çatışmalar, terörist eylemler, yoksulluk ve sosyal huzursuzluklar devam etmektedir. Malumunuz olduğu üzere, geçen hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu vesilesiyle bulunduğum New York’ta çok sayıda temas gerçekleştirdim. Sizlere özetini sunduğum vahim durumlar karşısında uluslararası camianın sergilediği tutum da üzüntü vericidir. Büyük umutlarla başladığımız 21’inci yüzyılın ilk on üç yılında insanlık bu yüzyıla hiç de yakışmayan trajedilerle karşı karşıyadır. Yaklaşık yüz yıl önce yasaklanmış kimyasal silahlar kullanılmakta, Orta Çağ’da Hristiyan âleminde yaşanan mezhep çatışmalarının benzeri, maalesef bu sefer bizim bölgemizde Müslümanlar arasında cereyan etmektedir. Ardımızda bıraktığımızı düşündüğümüz soğuk savaşın ideolojik rekabet ve vekâlet savaşlarının benzerleri bugün Suriye’de sahnelenmekte, radikalizm ve aşırılık küresel düzeyde yayılmaktadır. Arap dünyasında yönetenler ile yönetilenler arasındaki meşruiyet bağını sağlamlaştıracak demokratik dönüşüm süreci sancılı bir döneme girmiştir. Bahsettiğim küresel ve bölgesel konjonktür, doğal olarak ve belki de en fazla ülkemizi çetin dış politika tercihlerinde bulunmaya zorlamaktadır. Tüm bu olumsuz tabloya rağmen, ülkemiz işleyen demokrasisi ve gelişen ekonomisiyle bölgesinde bir istikrar adası ve umut kaynağı olmayı sürdürmektedir. Esasen bizim açımızdan en temel dış politika önceliğinin de, bize yumuşak ve erdemli güç olma özelliği sağlayan bu konumumuzu korumak ve bugüne kadar elde ettiğimiz kazanımları muhafaza etmek olduğu kanaatindeyim. Türkiye ancak bu yolla çevresinin demokratik değişim ve dönüşümüne katkı sağlayabilir. Dolayısıyla, önceliklerimizi bu şekilde belirlemek, halkımıza karşı sorumluluğumuzun ve ülkemizin yüksek menfaatlerinin de bir gereğidir. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; komşumuz Suriye’de cereyan eden iç savaş şüphesiz ülkemizin en ciddi dış politika meselesidir. Kimyasal silahların kullanımı iç savaşa yeni bir boyut getirmiştir. Suriye’deki kimyasal silahların önce uluslararası denetime alınması, bilahare yok edilmesi için Birleşmiş Milletler çatısı altında bir ara çözüm bulunmuştur. Öncelikle şunu ifade etmek isterim ki Türkiye olarak Suriye’deki kimyasal silahların tamamının, denetlenebilir bir şekilde, en kısa zamanda imha edilmesinden memnuniyet duyuyoruz. Ayrıca ümit ederim ki Suriye’deki kimyasal silahların temizlenmesi için başlatılan bu süreç, tüm Orta Doğu’nun nükleer dâhil bütün kitle imha silahlarından arındırılmasına öncülük edecek yeni bir güvenlik mimarisinin ilk adımı olur. Ancak, kimyasal silahlarla ilgili atılacak adımlar, Suriye’deki insani trajedinin gerçek mahiyetini unutturmamalıdır. Ülkede akan kan ve şiddet mutlaka durdurulmalıdır. Ortada 100 binden fazla insanın hayatını kaybettiği 21’nci yüzyılın en büyük katliamı söz konusudur. Bu vahşi iç savaşa bir son verilemezse korkarım gelecek sene bu rakamların katlanarak devam ettiğini hep birlikte görürüz. İnsanlık onuru ve vicdanını yaralayan bu durum karşısında uluslararası camianın daha fazla hareketsiz kalması kabul edilemez. Suriye halkının bekası güç dengesi politikalarına, soğuk savaş mantalitesiyle yürütülen vekâlet savaşlarına ve dar çıkar hesaplarına feda edilmemelidir. İç savaşlar, savaşların en acımasız olanıdır. Bu çatışmalar uzadıkça radikalizm ve aşırıcılık kök salmakta, kendi altyapısını oluşturmakta, sadece iç savaş yaşayan ülkeyi değil, bölgesel ve küresel istikrarı da tehdit etmektedir. Bunun örneklerini Afganistan’da, Somali’de, Irak’ta gördük, görmeye devam ediyoruz. Bu bağlamda, her ne gerekçeyle ve kaynağı ne olursa olsun masum insanları vahşice katleden her türlü eylemi kınıyorum. Ülkemizi hemen yanı başında filizlenen tehlikelerin uzağında tutmak, şüphesiz milli güvenlik politikamızın öncel0ikleri arasındadır. Suriye’deki iç savaşın komşu ülkeler için oluşturduğu bir başka büyük sorun da mülteciler meselesidir. Suriye’deki çatışma ve saldırılardan kaçarak ülkemize sığınan insanlara bu zor günlerinde kucak açmak, milletimizin şerefle ifa ettiği bir insanlık vazifesidir. Ülkemizin bu sorumluluğu büyük bir fedakârlık ve özenle yerine getirdiğine esasen tüm dünya şahittir. Bugün itibarıyla, sayıları yüz binleri bulan ülkemizdeki Suriyelilerin memleketlerine olan bağlarının idamesi ve kopmaması için Suriye’nin bir an önce yeniden yönetilebilir ve yaşanabilir bir ülke hâline getirilmesi elzemdir. Aksi takdirde, bu durumun kalıcı hâle gelmesinin mülteciler için de, kabul eden devletler için de ne kadar zor ve kalıcı bir soruna dönüştüğünün dünyada çok çarpıcı örnekleri mevcuttur. Değerli milletvekilleri, Suriye halkının acılarının dindirilmesi ve bölgenin yeniden istikrara kavuşturulması için çabalarımızı uluslararası camiayla birlikte kapsamlı ve iyi planlanmış bir siyasi çıkış stratejisi çerçevesinde kararlılıkla sürdürmeliyiz. Nihai hedefimiz, kendi halkıyla ve komşularıyla barışık, toprak bütünlüğünü ve siyasi birliğini koruyan yeni bir Suriye’nin inşası olmalıdır. Bir geçiş döneminin ardından kurulacak yeni Suriye’de savaş ve insanlık suçu işlemiş kişilere asla yer verilmemelidir. Suriye’de devam eden insanlık dramının sona erdirilmesinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 5 daimi üyesi ve Suriye’ye komşu ülkelerin birlikte yürütecekleri samimi çabaların belirleyici rol oynayabileceğine inanıyorum. Er ya da geç, insanlığın ortak vicdanının bu vahşete son verecek bir çıkış kapısını aralayacağına dair umudumu da korumak istiyorum. Son olarak, Suriye’nin içinden geçtiği bu zor süreçten bir şekilde menfi etkilenen halkımızın meselelere sağduyu içinde yaklaşan vakur tutumunu da şükranla karşıladığımı bu vesileyle ifade etmek isterim. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; çok büyük medeniyetlere ev sahipliği yapmış bir ülke olan Mısır’da yaşanan gelişmelerin, hem Arap dünyası hem de İslam dünyası bakımından her zaman önemli yansımaları olmuştur. Biz Mısır’ın geleceğinin, halkının özgür iradesinin tecelli ettiği, anayasal meşruiyetin hâkim olduğu ve demokrasinin temel prensiplerinin hayata geçirildiği bir sistemde yattığına inanıyoruz. Bu doğrultuda, kardeş Mısır’ın en kısa zamanda kaldığı yerden tekrar demokrasiye geçmesini, siyasi tutukluların serbest bırakılmasını, ülkenin yaralarını saracak şekilde bütün siyasi akımların yer alacağı özgür ve adil seçimlerin gerçekleştirilmesini umut ediyoruz. Tarih boyunca Akdeniz’in iki yakasında sürekli etkileşim içinde bulunmuş iki halk ve ülkeyiz. Türk halkı olarak Mısır’ın her bakımdan güçlü bir ülke olmasını, halkının huzur ve refah içinde yaşamasını çok samimi bir şekilde arzu ederiz. Netice itibarıyla, Mısır halkı ve devleti ile kadim kardeşlik ve dostluk hukukumuz aramızdaki görüş farklılıklarını aşabilecek kadar güçlüdür. Bu güçlü bağlardan yararlanarak Mısır’ın demokrasiye dönmesine ve normalleşmesine katkıda bulunabilir, ülkelerimiz arasındaki ilişkileri daha da ileri seviyeye taşıyabiliriz. Değerli milletvekilleri, New York’taki temaslarım çerçevesinde, İran’da yeni bir dönem başlatan Cumhurbaşkanı Ruhani ile görüşme fırsatı buldum. Önemli komşumuz İran ile ikili ilişkilerimizi ilerletmek ve başta Suriye krizinin çözümü olmak üzere çeşitli bölgesel meselelerde iş birliğimizi güçlendirmek hususunda anlayış birliğine vardık. Ayrıca, İran ve Amerika Birleşik Devletleri arasında başlayan ilk doğrudan temasların da bölge barışına katkı sağlamasını temenni ediyorum. Diğer bir komşumuz Irak ile ilişkilerimiz de kuşkusuz çok önemlidir. Son on yıldır kritik bir dönemden geçen Irak’ın toprak bütünlüğü ile siyasi birliğini hep savunduk. Siyasi istikrarlarına ve ülkenin yeniden imarına katkıda bulunmak için her türlü çabayı gösterdik. Irak’ta on yıldır süren şiddet sarmalından büyük üzüntü duyduk, duyuyoruz. Özellikle son dönemde Irak’taki her kesime ve bu arada Türkmen kardeşlerimize de yönelik artan terör saldırılarını endişeyle takip ediyoruz. Hâlihazırda Irak, ülkemizin en önemli ticari ve ekonomik ortaklarından biridir. Son dönemde siyasi ilişkilerimizde yaşanan hassasiyetin de en kısa zamanda aşılacağına inanıyorum. Muazzam bir iş birliği potansiyeline sahip Irak-Türkiye ilişkileri tam layıkıyla değerlendirildiğinde, sadece halklarımızın ortak refahına değil, tüm bölgenin barış ve istikrarına katkıda bulunacaktır. Değerli milletvekilleri, son yıllarda geliştirdiğimiz bölgesel süreçlerden biri de Körfez İşbirliği Konseyi üyeleriyle başlatılan stratejik diyalog mekanizmasıdır. Körfez ülkeleriyle karşılıklı saygı ve güven temelinde büyük bir ivme kazanan ilişkilerimiz son dönemde her alanda meyvelerini vermeye başlamıştır. Bu ülkelerle çok sayıda önemli ticari, ekonomik ve askerî anlaşmalar imzalanmıştır. Ayrıca, KİK ülkeleri ve Türkiye pek çok bölgesel meselede benzer tavırlar sergilemiş, ortak girişimlerde bulunmuşlardır. Bazı meselelerde Körfez ülkeleriyle konjonktürel görüş ayrılıklarımız olsa dahi karşılıklı kazanımlarımızın korunmasını ve ilişkilerimizin daha da güçlenerek devam etmesini arzu ediyoruz. Değerli milletvekilleri, Orta Doğu’nun temel sorunu olan Arap-İsrail ihtilafı çözülmeden bölgenin ve dünyanın huzur bulması mümkün değildir. Bu anlayışla, son dönemde başlayan müzakerelerin, tüm Filistinlilerin kabul edebileceği, 1967 sınırlarını esas alan, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve yaşayabilir bir Filistin devletinin kuruluşuyla ve kalıcı bir barışla neticelenmesini arzuluyoruz. Ancak, bir yandan müzakereler sürerken diğer yandan başta Doğu Kudüs’te olmak üzere işgal altındaki Filistin topraklarında yeni yerleşim yerleri inşasına izin veren İsrail’in tavrını çok tehlikeli ve bu süreçle bağdaşmaz buluyoruz. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Meclis kürsüsünden yaptığım bütün konuşmalarımda Avrupa ülkeleriyle ve müttefiklerimizle olan ilişkilerimizin önemine değindim. Bu ilişkilerin sadece bir dış politika veya güvenlik ittifakı tercihi değil, aynı zamanda milletimizin tarihî tecrübesinin ışığında şekillenen stratejik yönelimi olduğunu ifade ettim. Bugün de hangi kritere göre bakarsanız bakın, ekonomik, siyasi, askerî ve insani ilişkilerimizin sıklet merkezini hâlâ bu ülkeler oluşturmaktadır. Kuşkusuz, bu ilişkilerin en temel sütununu üyelik müzakerelerini sürdürdüğümüz Avrupa Birliği ile münasebetlerimiz teşkil etmektedir. Mevcut küresel ve bölgesel konjonktür ışığında, bir ayağını sağlam bir şekilde AB’de tutabilen bir Türkiye, hem kendisi için belirlediği büyük hedefleri gerçekleştirebilir hem de Avrupa Birliği ile birlikte bölgesine, komşu halklara çok daha etkili bir destek sağlayabilir. Avrupa Birliği sürecinin ülkemizin pek çok alandaki standartlarının yükseltilmesinde oynadığı rol de hepinizin malumudur. Diğer taraftan, euro bölgesinde yaşanan kriz, Avrupa Birliğinin daha esnek bir yapıya kavuşturulması gereğini ortaya çıkartmıştır. Bu yeniden yapılanma sürecini dikkatle takip etmeli, beş yıl öncesinin değil, beş yıl sonrasının Avrupa Birliğini düşünerek stratejilerimizi belirlemeliyiz. Yeniden yapılanan Avrupa Birliğinde Türkiye’nin yerini pekiştirecek biçimde kendi politikalarımıza bugünden yön vermeliyiz. Amerika Birleşik Devletleri ile ikili çerçevede siyasi, askerî ekonomik ve bilimsel alanlardaki ilişkilerimizin önemi kadar, bölgesel konulardaki istişarelerimiz de önemlidir. Öte yandan, NATO müttefiklerimizle ortak değerler temelinde yürütülen ilişkilerimiz, bugün de dayanışma ruhuyla sürdürülmektedir. Bu bağlamda, Suriye’deki kriz dolayısıyla hava savunma sistemimize katkı sağlamak suretiyle Türkiye ile dayanışma sergileyen müttefiklerimiz Amerika Birleşik Devletleri, Almanya ve Hollanda hükûmetlerine Türk halkı adına teşekkür ederim. Değerli milletvekilleri, yaklaşık elli yıldır devam eden bir ihtilaf olan Kıbrıs meselesi artık bir çözüme kavuşturulmalıdır. Çözümün parametreleri esasen bellidir. Bu temel üzerinde vakit kaybetmeden kapsamlı bir çözüme ulaşılması için iki toplum arasındaki doğrudan müzakerelerin yürütülmesi elzemdir. Ancak ucu açık müzakere süreçlerinden de bir netice alınmadığı tecrübeyle sabittir. Başlayacak süreç esasen herkes için bir samimiyet testi olacaktır. Türkiye, her zaman olduğu gibi Ada’da adil ve kalıcı bir barışın tesisi yönünde her türlü diplomatik süreci destekleyecek ve kardeş Kuzey Kıbrıs Türk halkıyla dayanışmasını en yüksek seviyede tutacaktır. Cumhurbaşkanı olarak görev yaptığım süre zarfında en fazla önem verdiğim alanlardan biri de kardeş Türk cumhuriyetleriyle ilişkiler olmuştur. Şüphesiz bu sürecin en önemli kazanımı Türk Konseyinin kurulmasıdır. Son altı yılda Türk cumhuriyetlerine gerçekleştirdiğim 19 ziyaret ise ilişkilerimizin somut olarak hacim ve derinlik kazandığının bir göstergesidir. Bu ilişkileri gelecek nesillere güçlü bir şekilde taşımalıyız. Komşumuz Rusya Federasyonu’yla yürüttüğümüz çok boyutlu ve kapsamlı ilişkilerin her geçen gün ilerlemesinden büyük memnuniyet duyuyorum. Bu yakın iş birliğinin bölgesel ve küresel meselelerde de sürdürülmesi ayrıca memnuniyet vericidir. Türk dış politikasının son on bir yılda sergilediği aktif çabalar, ülkemizi küresel ve bölgesel bağlantıları güçlü bir ülke hâline dönüştürmüştür. Bu itibarla G-20’nin aktif bir üyesi olarak, dünyanın yükselen ekonomileri Çin, Hindistan, Brezilya ve Endonezya’yla ilişkilerimize daha da ivme kazandırmamız gerektiğine inanıyorum. Aynı şekilde, son yıllarda önemli neticeler aldığımız Afrika, Latin Amerika ve Pasifik ülkelerine açılım politikalarımızın sürdürülmesinde büyük fayda vardır. Son olarak, dünyada ve bölgemizde yaşanan dramatik gelişmelerin, ülkemizin kapsamlı savunma reformu ihtiyacını daha da belirginleştirdiğini dikkatinize getirmek isterim. Esasen talimatlarım doğrultusunda başlamış olan kapsamlı çalışmaların önemli olduğuna inanıyorum. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 2008’de Amerika Birleşik Devletleri’nde başlayan, kısa süre içinde önce Avrupa’yı, daha sonra tüm dünyayı tesiri altına alan ekonomik krizin etkileri henüz tam atlatılamamıştır. Başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere, gelişmiş piyasa ekonomilerinin kriz döneminde uyguladıkları parasal genişleme politikalarını değiştirme yönünde verdikleri sinyaller, aralarında ülkemizin de olduğu yükselen ekonomilerin kur ve faiz göstergelerinde bir dalgalanmaya yol açmıştır. Ortaya çıkan bu şartlar Türkiye’de de kur ve faiz hadlerinde dalgalanmaya sebep olmuştur ancak bu hareketler ülkemize has bir durum olmayıp diğer yükselen piyasalarla paralellik arz etmektedir. Esasen Türkiye’nin makro ekonomik temelleri son derece güçlüdür. Başarıyla uygulanan ekonomik politikalar ve sağlanan mali disiplin sonucunda enflasyon ve faiz oranları tek hanelere inmiştir. Kamu borç stokumuz ve bütçe açıklarımız Maastricht Kriterlerinin de altında seyretme başarısını göstermiştir. 2001 yılında yaklaşık yüzde 18 olan faiz harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılaya oranı 2012 yılında yüzde 3,5’e inmiştir. Bu da ülke kaynaklarının fiziki yatırımlara ve reel ekonomiye aktarılması imkânı tanımıştır. Kredi derecelendirme kuruluşları da bu olumlu tabloyu görerek geçtiğimiz dönemde ülkemizin notunu yatırım yapılabilir ülke seviyesine yükseltmiştir. Nitekim, büyüme performanslarıyla ilgili son veriler de Türk ekonomisinin güçlü makro ekonomik temeller üzerinde yükselmeye devam ettiğini göstermektedir. Sayın Başkan, önümüzdeki dönemde gelişmiş ülkelerde 2008 krizi sonrası başvurulan parasal genişleme politikalarının büyük ölçüde değiştirileceğine şahitlik edeceğiz. Söz konusu küresel ekonomik konjonktür, bizim gibi iç tasarruf oranları düşük ülkelerin büyümelerini finanse edebilmek için gerekli kaynağa erişimlerini zorlaştıracaktır. Türk ekonomisi açısından bu yeni dönemin kayda değer etkileri olacağı aşikârdır. Esasen ülkemizde artık kronikleşen düşük iç tasarruf oranı sorununu halletmemiz öncelik arz etmektedir. 1990’larda yüzde 23’ler civarında olan iç tasarruf oranımız ilerleyen yıllarda düşmeye başlamış, son dönemde ise alınan tüm tedbirlere rağmen ancak yüzde 15’e yükseltilebilmiştir. Söz konusu düşük tasarruf oranı, sürdürülebilir bir büyüme performansını yakalamamızın önünde en önemli engellerden birini teşkil etmektedir. Dolayısıyla, büyümenin finansmanında bir taraftan iç tasarruf oranını arttırırken diğer taraftan doğrudan dış yatırımlar ve toplam faktör verimliliğini arttırmamız elzemdir. Bu doğrultuda gerçekleştirilecek yapısal reformlar, her zaman dikkat çektiğim gibi, ülkemizin orta gelir tuzağına düşmemesi bakımından son derece hayati bir konudur. Bugünün küresel ekonomik rekabet şartları altında verimliliği arttırmanın ilk şartı eğitim kalitesini yükseltmektir. OECD verilerine göre Türkiye’nin temel bilimler eğitimindeki performansı maalesef son sıralarda yer almaktadır. Hükûmetimizin eğitime bütçeden en fazla payı ayırdığı, en büyük yatırımları yaptığı bir dönemde ortaya çıkan bu durum, hâlâ eğitim sistemimizde katedilmesi gereken mesafe olduğuna işaret etmektedir. Anadolu’yu ziyaretlerim sırasında pek çok üniversitede incelemelerde bulundum. Üniversitelere gerçekten muazzam kamu kaynağı sağlanmakta, bunlar yüksek standartta fiziki ve teknolojik altyapıyla donatılmaktadırlar. Dolayısıyla, üniversitelerimizden de eğitim ve bilimsel araştırma performanslarını aynı şekilde yükseltmelerini beklememiz toplum olarak en tabii hakkımızdır. Bilgi çağının gerektirdiği donanımlara sahip, özgüveni yüksek, araştırmacı, analitik düşünceye sahip bir neslin yetiştirilmesi, gelecekte ekonomik ve beşerî kalkınmamızın lokomotifi olacaktır. Verimliliği artırmanın ve rekabet üstünlüğünü sürdürmenin diğer önemli şartı ise, bilim, teknoloji ve yenilik politikalarına öncelik vermekten geçer. Bu politikaların artık bir beka meselesi olduğuna her vesileyle dikkat çektim. Dolayısıyla, araştırma, geliştirme ve inovasyon faaliyetlerine son yıllarda sağlanan desteğin artarak devam etmesi bu bakımdan büyük önem taşımaktadır. Söz konusu faaliyetlerin özel sektör tarafından ticari ürün ve başarıya dönüştürülmesi, yeni büyüme politikamızın da temel dinamiği olmalıdır. Değerli milletvekilleri, son on iki yılda ülkemizi işleyen bir piyasa ekonomisi yapmak için çok gayret sarf edildi. Bunu gerçekleştirmek için pek çok iktisadi ve hukuki köklü reformlar hayata geçirildi. Ülkemizde sağlanan siyasi istikrar süreklilik arz eden önemli ekonomik başarılara tahvil edildi. Yapılan reformlar sayesinde yerli-yabancı ayrımı gözetmeden tüm girişimcilere dostça davranan bir ekonomi olduğumuz algısı tüm dünyada yerleşti. Ülke olarak bunun meyvelerini doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve ucuz maliyetli fon girişi ile aldık. Önümüzdeki dönemde de bu kazanımlarımızın ve dünya piyasalarındaki müspet algımızın aşınmasına izin vermemeliyiz. Hem yabancı yatırımcıyı hem de kendi ülkemizdeki müteşebbisi rahat ve güvenli hissettirecek ortamı her zaman muhafaza etmeliyiz. Diğer taraftan, bir ülkenin ekonomik büyümesi tek başına toplumsal huzur ve barışın da teminatı olamaz. Dolayısıyla, ekonomik büyümenin ortaya çıkardığı refah artışının da adil dağıtılması önemlidir. Bu bağlamda, ülkemizdeki gelir dağılımını düzeltici sosyal politikaların devamında büyük yarar vardır. Bu çerçevede, en önemli araçlardan biri olan kentsel dönüşüm projelerinin çevre, şehir estetiği ve sosyal intibak kriterleri de dikkate alınarak uygulanması elzemdir. Nihayet, kadınların başta siyaset ve ekonomi olmak üzere toplum hayatımızın tüm alanlarına aktif katılımlarının sağlanması, beşerî kalkınmamızın anahtarı olacaktır. Bu konuda yaşanan sorunların çözümü de memleketimizin öncelikleri arasında yer almalıdır. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu yıl 29 Ekimde cumhuriyetimizin 90’ıncı yıl dönümünü kutlayacağız. Tüm halkımızla birlikte cumhuriyetimizin bu süre zarfında elde ettiği kazanımlardan gurur duyuyorum. Bugün ekonomisiyle, demokrasisiyle ve ordusuyla güçlü bir ülke olarak tüm dünyada saygın bir yere sahibiz. Şimdiye kadarki kazanımlarımızın üzerine daha büyüklerini inşa ederek yolumuza azimle devam edeceğimizden de hiç şüphem yoktur. Bu, seçildiğim görev süresi içerisinde benim son yasama yılını açış konuşmam. Cumhuriyetin 27’nci yıl dönümünde doğmuş ve onun en önemli erdemlerinden biri olan fırsat eşitliğinden yararlanmış bir Türk vatandaşı olarak milletimizin bana lütfettiği Cumhurbaşkanlığı görevini layıkıyla yerine getirmeye çalıştım. Geriye bıraktığımız altı yıl içerisinde doğru bildiklerimi söylemeye, hatırlatmaya ve yapmaya gayret ettim. Rehberim Anayasa’mız, inançlarım ve vicdanım oldu. Hayatım boyunca halka hizmeti Hakk’a hizmet bilerek yüce milletimizin hizmetinden hiç ayrılmadım. Bundan sonra da bu anlayış ve şuurla milletimizin hizmetinde olmaya devam edeceğim. Sözlerime son verirken, başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere yüce Meclisin ebediyete intikal etmiş tüm üyelerini ve bütün şehitlerimizi bir kez daha rahmetle yâd ediyor ve yeni yasama yılının milletimiz için hayırlara vesile olmasını Cenab-ı Hak’tan niyaz ediyorum. Hepinize başarılar diliyorum. Teşekkür ederim.
Sayın milletvekilleri, birleşime beş dakika ara veriyorum.
Sayın milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 1’inci Birleşiminin İkinci Oturumunu açıyorum. Gündemimize göre şimdi Zonguldak Milletvekili Sayın Mehmet Haberal ant içecek. Kendisine geçmiş olsun diyorum. Buradaysa kürsüye davet ediyorum. [[CHP sıralarından “Yok, yarın.” sesleri]] Genel Kurulda bulunmadığı için bir sonraki birleşimde ant içecektir. Danışma Kurulunun bir önerisi var, okutup işleme alacağım ve oylarınıza sunacağım. Buyurun. Danışma Kurulunun 01/10/2013 Salı günü yaptığı toplantıda aşağıdaki önerilerin Genel Kurulun onayına sunulması uygun görülmüştür. Adalet ve Kalkınma Partisi Cumhuriyet Halk Partisi Grubu Başkan Vekili Grubu Başkan Vekili Milliyetçi Hareket Partisi Barış ve Demokrasi Partisi Grubu Başkan Vekili Grubu Başkan Vekili Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonlarından; Dilekçe Komisyonunun 13 üyeden, Plan ve Bütçe Komisyonunun Anayasa’nın 162’nci maddesi gereği 40 üyeden, Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonunun 3346 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesi gereği 35 üyeden, Avrupa Birliği Uyum Komisyonunun 25 üyeden, diğer komisyonların 26 üyeden kurulması ve komisyon üyeliklerinin siyasi parti gruplarına dağılımının ilişik listedeki şekilde olması, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 1 Ekim 2013 Salı günü yeni yasama yılının ilk birleşiminde bu önerinin görüşmelerinin tamamlanmasından sonra başka konuların görüşülmemesi, önerilmiştir. KOMİSYON ÜYELİKLERİNİN SİYASİ PARTİ GRUPLARINA VE BAĞIMSIZLARA DAĞILIM LİSTESİ Komisyonlar Komisyonun Siyasi Parti Grupları ve Bağımsızlara Düşen AK PARTİ CHP MHP BDP Bağımsız Anayasa Komisyonu 26 16 6 3 1 Adalet Komisyonu 26 16 6 3 1 Millî Savunma Komisyonu 26 16 6 3 1 İçişleri Komisyonu 26 16 6 3 1 Dışişleri Komisyonu 26 16 6 3 1 Millî Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu 26 16 6 3 1 Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu 26 16 6 3 1 Çevre Komisyonu 26 16 6 3 1 Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu 26 16 6 3 1 Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu 26 16 6 3 1 Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu 26 16 6 3 1 Dilekçe Komisyonu 13 8 3 1 1 Plan ve Bütçe Komisyonu 40 25 9 4 2 0 Komisyonu 35 21 9 3 2 0 Komisyonu 26 16 6 3 1 0 Komisyonu 25 15 6 3 1 0 Komisyonu 26 16 6 3 1 0 Oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler… Etmeyenler… Kabul edilmiştir. Sayın milletvekilleri, gündemde görüşeceğimiz başka konu yok. Alınan karar gereğince, sözlü soru önergeleri ile kanun tasarı ve teklifleriyle komisyonlardan gelen diğer işleri sırasıyla görüşmek için, 2 Ekim 2013 Çarşamba günü saat 15. 00’te toplanmak üzere birleşimi kapatıyorum.