Bos días. Reanudamos a sesión, co punto quinto da orde do día: preguntas para resposta oral do presidente da Xunta. Pregunta ao Sr. presidente da Xunta de Galicia de D. Luis Manuel Álvarez Martínez, do G. P. dos Socialistas de Galicia, sobre as medidas previstas polo Goberno galego para acadar a igualdade real e efectiva entre mulleres e homes en Galicia
Cando queira.
Grazas, señor presidente. Bos días, señorías. Bo día, señor Núñez Feijóo. Despois de trece anos erráticos do Goberno do Partido Popular e dunha cando menos cuestionable política de igualdade, Galicia está peor que o resto de España en materia de igualdade. E a foto fixa é a seguinte: a poboación activa feminina é inferior a masculina en case cincuenta mil persoas, o que supón unha diferenza de practicamente o 9 % en taxa de actividade. Galicia atópase na taxa de actividade feminina 5,4 puntos por debaixo da media estatal. Segundo a media anual da Enquisa de poboación activa de 2021, hai unha diferenza do 2,2 % entre o número de homes ocupados e de mulleres ocupadas no conxunto do mercado de traballo. Ademais de ter máis paro e máis contratos parciais, as mulleres sofren de forma máis notoria a contratación temporal. A nivel formativo, os homes sempre manteñen taxas de ocupación superiores, agás na educación superior, onde se igualan. O 76,4 % das reducións de xornada por coidado legal son solicitadas por mulleres, ao igual que as excedencias por coidado familiar; un 74 % son acaparadas por mulleres. Malia que a subida do salario mínimo interprofesional fixo que a brecha salarial mellorara en 2019, hoxe aínda persiste unha brecha retributiva entre mulleres e homes en Galicia, que se cuantifica nun 19,3 %, o que implica que a muller traballe case dous meses ao ano sen cobrar. E a pandemia —¡como non! — non fixo máis que empeorar toda esta situación. A falla de medidas por parte da Xunta para paliar o efecto da pandemia na cuestión de xénero fixo que a brecha de ocupación entre homes e mulleres se incrementase nada menos que nun 65 %. Señor Núñez Feijóo, de 170 grupos de ocupación, só en 28 hai unha representación paritaria entre homes e mulleres; repito: de 170 grupos de ocupación, só en 28. Pero esa brecha de xénero non se materializa só no eido laboral, senón que tamén se constata noutros ámbitos, como é o caso do persoal docente ou investigador. A Universidade de Vigo —dígoo porque non se trata dun estudo sacado das oficinas do Grupo Parlamentario Socialista— sinala a existencia dunha brecha salarial de xénero neste colectivo, que se debe fundamentalmente á segregación vertical, é dicir, á diminución de mulleres a medida que ascende a escala xerárquica. Mulleres que, por certo, se ven penalizadas cando deciden ser nais, porque non se lles recoñece de xeito contundente o tempo de baixa de maternidade como tempo efectivo de traballo. E esa brecha de xénero —¡como non!— tamén se palpa no ámbito familiar, porque as mulleres seguen sendo as principais encargadas nas tarefas do fogar e no labor de coidados a maiores e menores. En España as mulleres dedican unha media de 26,5 horas semanais a estas tarefas, fronte ás 14 que dedican os homes. E tamén podemos falar de brecha de xénero nas carreiras STEM ou como se permea esa desigualdade mesmo nos patios dos nosos colexios, onde se precisan políticas encamiñadas a rachar coa desigualdade de xénero dende o berce mesmo dentro do ámbito educativo. Podería seguir, señor Núñez Feijóo, pero creo que non é necesario, xa que os datos evidencian o fracaso e incluso nalgún ámbito a inexistencia de políticas efectivas en materia de igualdade no seu Goberno. A política de igualdade, señor Núñez Feijóo, hai que crela, porque o 8-M vai moito máis alá de facer un cartel e subilo ás redes sociais. Galicia precisa de mecanismos e políticas transversais en todos os ámbitos, medidas reais que permitan acadar unha igualdade efectiva entre mulleres e homes. Galicia, en definitiva, precisa feminizar as súas institucións, Galicia precisa dun goberno feminista. Por iso lle pregunto, señor Feijóo: ¿cales son as medidas que ten pensado tomar a Xunta de Galicia para rematar coa brecha de xénero en todos os ámbitos da sociedade? Señor Núñez Feijóo, ¿é vostede feminista?
Grazas, señor Álvarez Martínez. Resposta do presidente da Xunta.
Moitas grazas, señor presidente. Señor Álvarez, escoitei con moito interese os seus datos. Sorpréndeme outra vez que veña vostede con datos simplemente trucados, supoño que de boa fe, pero que non resisten unha mínima comparación obxectiva. Pregúntame vostede sobre o que temos pensado facer. Simplemente, recórdolle moi recentemente a última decisión. O pasado xoves no Consello da Xunta de Galicia presentamos un novo Anteproxecto de lei de igualdade na Comunidade Autónoma. Recoñecendo todo o que Galicia modernizou as súas políticas e tamén todo o que Galicia fixo nos últimos anos, evidentemente quedan cousas por facer. Espero e desexo que esa lei teña o apoio maioritario da Cámara, nós así o imos intentar, presentaremos esta lei no último trimestre deste ano. [[Aplausos.]] Nesta lei, señorías, inclúese proseguir coa loita contra a violencia machista das novas formas de acoso, por exemplo nas redes, nos medios tecnolóxicos. Intentar buscar espazos urbanos máis seguros. E, no eido laboral, insistir e persistir na conciliación e no teletraballo. E tamén un tratamento especial para as mulleres do mar e para as mulleres do rural, que ben o merecen e así o solicitan. Señoría, este goberno, despois de corenta anos, construíu un departamento da Xunta de Galicia exclusivamente de emprego e igualdade, porque a igualdade comeza polas capacidades laborais, pola formación e polos salarios dignos. E por iso este departamento de emprego e igualdade vai seguir na estrutura da Xunta de Galicia. Estamos mellor que a medida de España e estamos mellor que a media de Europa. Señoría, a taxa de emprego, de acordo coa EPA, no ano 2009, cando gobernaban vostedes, era do 57 %; agora é do 60,6 %, é dicir, 3,6 puntos máis emprego feminino que cando gobernaban vostedes e dous puntos por riba da media de España. A taxa de paro EPA feminino en Galicia é do 12,8; en España, onde gobernan vostedes, é do 16,7. Señoría, o paro feminino rexistrado en febreiro do ano 2022 eran 89.000 mulleres; é o paro rexistrado máis baixo dende que hai rexistros. Proseguimos. Afiliacións, quiñentas mil mulleres afiliadas á Seguridade Social, exactamente 499.005; é o récord histórico da economía galega e do emprego feminino na Comunidade Autónoma. [[Aplausos.]] Señoría, seguen vostedes manipulando datos. En temporalidade, o 73 % das mulleres ten contrato indefinido, por riba do que nos atopamos cando chegamos ao Goberno, e en traballo a tempo parcial, de acordo coa EPA, o 78,2 das mulleres está a xornada completa. Polo tanto, todos estes datos oficiais, señoría, que poño á disposición do presidente, da Cámara, porque parece que aquí cada un vén e di o que lle peta, así o acreditan. Sobre brecha salarial, señoría, a enquisa anual de estrutura salarial, a última publicada do INE, acredita que a brecha salarial en Galicia é do 19,3; é grande, sen dúbida, pero é a sexta brecha salarial mellor de toda España. E cando comparamos as brechas salariais en salarios por hora, Galicia ten unha fenda do 10,1, por debaixo da Unión Europa, que a ten no 14 %; por debaixo de Alemaña —o 19,2—, por debaixo de Finlandia, de Francia ou de Holanda, de Dinamarca, de Noruega e de Suecia. Polo tanto, non crea que as mulleres en Galicia non saben isto, e por suposto as mulleres en Galicia saben perfectamente que temos políticas, como, por exemplo, a última proposta de Plan Emprega en feminino, de máis de 34 millóns de euros. Por suposto, señoría, somos a comunidade autónoma vangardista nas políticas de igualdade.
Remate, por favor.
Hai trinta anos aprobamos o primeiro Plan de igualdade, hai trinta anos estabamos nós neste hemiciclo, os compañeiros que estaban daquela presentando o primeiro Plan de igualdade da Comunidade Autónoma, e dende hai trinta anos para aquí fixemos todas as políticas de igualdade que referendan os datos que acabo de referir. Galicia, en termos de igualdade, está mellor que a media de España e mellor que moitos países da Unión Europea. Pero, señoría, imos seguir traballando. Dende 1992 non necesitabamos, dende logo, gobernos socialistas para apostar pola igualdade; apostamos polo primeiro plan. Acabamos de facer o balance do sétimo...
Grazas. Remate, por favor.
...plan. Investimos 400 millóns de euros nas políticas de igualdade entre 2017 e 2020. E agora presentamos os principios básicos do oitavo Plan estratéxico en materia de igualdade 2022-2027, que imos aprobar o próximo mes. Polo tanto, señoría, se temos unha nova lei, estamos xa elaborando o novo plan de igualdade.
Remate, por favor, presidente.
Se incrementamos máis recursos que nunca nas políticas de igualdade e se temos máis emprego feminino que nunca en Galicia e máis mulleres afiliadas á Seguridade Social que nunca, comprenderá, señoría, que as emendas á totalidade nas políticas de igualdade tiñamos que facelas nós cara ao Partido Socialista Obreiro Español. Máis nada e moitas grazas.
Grazas, presidente. Réplica, señor Álvarez.
Grazas, señor presidente. Señor Núñez Feijóo, di vostede literalmente que cada un vén aquí dicir o que lle peta, incluído vostede, evidentemente, incluído vostede. [[Aplausos.]] Porque mire, se son falsos os datos das taxas de actividade feminina extraídos de estatísticas oficiais, se son falsos os documentos da propia Universidade de Vigo, máxima institución académica xunto coas outras dúas universidades desta Comunidade Autónoma, temos un problema serio, e é que resulta que esas institucións están a dicir cousas que non son verdade. Pero, señor Núñez Feijóo, pode dicir tamén vostede o que lle peta. Vén vostede aquí, coma sempre, coa súa propaganda. Xa coñecemos os anuncios en prensa desa futura lei, que, por certo, non debe ser extraordinariamente urxente, toda vez que vostede acaba de dicir que virá a este parlamento a finais deste ano. Pero ben, ¿ese texto vai corrixir todos os problemas derivados de doce anos das súas políticas en materia de igualdade? Necesitamos medidas reais, señor Feijóo. Necesitamos medidas reais como actualizar o Plan de atención á saúde da muller, como crear o Instituto da Saúde Integral da Muller, como desenvolver o estatuto da muller agricultora e gandeira, como elaborar unha nova estratexia de igualdade no medio rural, como establecer cláusulas de igualdade con perspectiva de xénero nas administracións públicas, como poñer en práctica medidas concretas de lexislación en materia de igualdade no traballo, como desenvolver políticas reais específicas para combater a desigualdade en Galicia. E isto, señor Núñez Feijóo, son propostas. Dito isto, a dúbida que me xorde é se vostede o que está facendo é defender unha posición aquí e que vai facer cando teña que establecer pactos con quen quere acabar coas políticas feministas. Dixo vostede onte —que comparto— que cuestionar as políticas de igualdade é do Paleolítico. Señor Núñez Feijóo, o seu novo compañeiro de viaxe en Madrid ten deixado perlas, e paso a falar en castelán, porque xa sabe vostede que ás veces as traducións perden con respecto ao orixinal. Las mujeres ahora somos esclavas del feminismo, ya que este no nos deja pensar ni actuar como queremos y los hombres ven lesionados sus derechos fundamentales. Carla Toscano, deputada de Vox. [[Murmurios.]] La brecha de género es un mito de la izquierda. Rocío Monasterio. Si la mujer cobra menos, es sencillamente porque así lo decide ella. Ninguna mujer cobra menos que un hombre por ser mujer. No conozco a ninguna mujer que haya tenido impedimentos por ser mujer. La violencia de género discrimina y penaliza al hombre por el hecho de serlo. Etcétera, etcétera, etcétera. Non é "fin de las citas", porque podería seguir ata pasadomañá. [[Murmurios.]] Señor Feijóo, é certo que esas afirmacións son do Paleolítico, pero do Paleolítico Inferior, cando campaba o homo habilis e non o homo sapiens, e, por suposto, non quero esquecer que vai vostede establecer pactos cun partido negacionista da violencia machista. Señor Feijóo, reitérolle a miña pregunta: ¿é vostede feminista?
Grazas, señor Álvarez. Peche da pregunta, señor presidente.
Debería de saber vostede, señor Álvarez, que a tramitación dos proxectos de lei nun Estado democrático, nun goberno democrático, empeza pola información pública. E, por tanto, estamos en información pública do texto lexislativo. Cando academos a información pública e cando escoitemos calquera das valoracións e calquera das aportacións, seguiremos tramitando o proxecto de lei, aprobarao o Goberno e remitirao á Cámara e despois apróbase. Isto é o que ocorre nos réximes democráticos, señorías. Non facemos reais decretos leis para convalidalos na Cámara sen ningunha discusión coa sociedade civil [[Aplausos.]] . Iso, señoría, deixámosllo a vostede, a vostede, señoría. Utilizar o Parlamento de forma torticeira para ocultar e non poder dialogar e non poder construír leis, iso deixámosllo ao Partido Socialista Obreiro Español. Señoría, paréceme moi ben que me cite vostede determinadas consideracións de determinados deputados que non están nesta cámara. La azotaría hasta que sangrase [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] , vicepresidente primero del Gobierno de España, señor Iglesias. Dicen que es segundo, realmente era el vicepresidente único [[Risos.]] Pero, realmente, señoría, non veño aquí facer política nacional. Parece ser que vostede si. Non se preocupe, señoría, ao mellor temos ocasión de facer política nacional, espero poder debater con vostede nese contexto tamén. Porque os que estaban nese escano foron para Madrid rapidamente [[Risos.]] e os que estivemos neste aínda estamos aquí. Pero dicir que invento datos cando falamos da Enquisa de poboación activa e do paro rexistrado e da Seguridade Social, ¿invento datos cando digo que hai 499.000 mulleres cotizando á Seguridade Social? ¿Ese é un dato falso? ¿Ou cando digo que temos menos taxa de temporalidade e máis taxa de emprego indefinido ou cando digo que temos menos brecha salarial, eses son datos falsos? Mire, señor Álvarez, o que o precedeu utilizaba datos que alguén llos facía. Dáme a sensación de que deberían vostedes mirar as orixes dos seus datos. Primeiro, segundo, terceiro e cuarto Plan de igualdade de oportunidades, Partido Popular de Galicia; primeira Lei de igualdade en Galicia, ano 2004, hai dezaoito anos, Partido Popular de Galicia; constitución da Rede de Entidades Locais contra a Violencia de Xénero, personación da Xunta ante todos os casos de violencia machista con resultado de morte, Observatorio Galego de Violencia de Xénero, Centro de Recuperación Integral, prazo permanente aberto para as mulleres que soliciten axudas por violencia de xénero, Bono Alugueiro Social, medallas Pardo Bazán, recoñecemento nas leis galegas da violencia de xénero, unha asignatura dentro da nosa educación pública. Señoría, ¿realmente vimos aquí aprender das políticas de igualdade do Partido Socialista Obreiro Español? Non, señoría. Pregúntame se son feminista. Mire, señoría, nunca utilizarei as mulleres para facer política, xamais, xamais [[Aplausos.]] O feminismo respectuoso, o feminismo igualitario, o feminismo real, o feminismo da liberdade, son absolutamente militante de todos eses feminismos. [[Aplausos.]] Do feminismo sectario, do feminismo instrumental, non conte vostede comigo para isto. Mire, vinte e cinco mil prazas de escolas infantís é apostar pola conciliación, o dobre que tiñan vostedes. No ano 2021 Galicia é a única comunidade autónoma con escolas infantís...
Remate, por favor.
...gratuítas para segundos e sucesivos fillos. Iso é apostar pola conciliación. No próximo curso Galicia volverá ser a primeira comunidade autónoma de toda España que terá as escolas infantís gratis para todos os fillos e fillas de Galicia. Iso é apostar pola conciliación, señorías. [[Aplausos.]] Apostar pola conciliación é poñer casas niño no rural, alí onde non se poden facer escolas porque case non hai nenos. E tamén poñer casas do maior no rural, alí onde non podemos facer residencias, porque as residencias están nas comarcas. E a Tarxeta Benvida, 127 millóns de euros en cinco anos, 78.000 familias atendidas. Isto, señoría, é apostar pola...
Remate, por favor.
...conciliación e isto é apostar pola muller. Mire, señoría, gustaríanos que non utilicemos a muller para facer política. Recoñezamos o papel absolutamente determinante da muller na nosa sociedade. Recoñezamos que aínda hai condutas machistas na sociedade española e na sociedade galega, pero o mínimo que poden facer os deputados desta cámara, homes, é respectar as mulleres e non utilizalas para facer política. Máis nada e moitas grazas.
Grazas. Pregunta de Dª Ana Belén Pontón Mondelo, do G. P. do Bloque Nacionalista Galego, sobre as intencións do presidente da Xunta de Galicia respecto da dimisión do seu cargo
Cando queira.
Señorías. Señor Feijóo, en 2020 vostede, en plena campaña electoral, deixounos un titular: "Es mayor mi compromiso con Galicia que con mi partido". Sabemos, señor Feijóo, cal é o valor da súa palabra. Eu, a verdade, non é que me sorprenda, porque vostede leva doce anos subordinando Galiza aos intereses do Partido Popular e obedecendo ao que lle mandaban desde Génova. [[Aplausos.]] Hai algúns que cren que vostede é Feijóo o moderado, pero realmente é Feijóo o subordinado [[Aplausos.]] E agora, si, co permiso da señora Ayuso, xa está preparando as maletas para irse a Madrid, e dinos que para evitar que as liortas do Partido Popular o fundan. E a min gustaríame que nos preguntaramos, medio minuto só, que ocasionou esas liortas. Pois un novo caso illado de corrupción do Partido Popular. [[Murmurios.]] E ¿cal é a resposta do señor Feijóo ante esta situación? ¿Pedir que a Fiscalía investigue, pedir que se vaia até as últimas consecuencias? Non, non. Fixo toda unha declaración ética de principios: os trapos sucios hai que lavalos na casa, e quere barrer para debaixo da alfombra un novo caso de corrupción do Partido Popular. [[Aplausos.]] Mire por onde, un novo caso de corrupción do PP é a alfombra vermella que vostede estaba agardando para ir a Madrid, aupado por un caso de corrupción; ¡menudo logro político! [[Aplausos.]] E está no seu dereito —díxenllo na pasada sesión plenaria— de perseguir as súas ambicións persoais, pero, unha vez que deixa claro que a súa prioridade é o Partido Popular, ten que dimitir como presidente da Xunta, [[Murmurios.]] porque cada minuto que segue é unha falta [[Aplausos.]] de respecto a todos os galegos e as galegas, moi especialmente, señor Feijóo, aos galegos e galegas que confiaron na súa palabra. Porque mire, nós até o de agora tiñamos un presidente e un goberno incapaz de darlles solución aos problemas deste país, e agora ¿que imos ter? ¿Un presidente ausente, señor Feijóo, coa que está caendo? Temos o gas, a luz, a gasolina, [[Murmurios.]] [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] a cesta da compra disparada...,
Silencio, por favor.
...con prezos desorbitados, señor Feijóo, que están...
Silencio.
...afogando as familias e que están poñendo en serias dificultades miles de empresas neste país, e vostede ¿que lles está dicindo? Que vai gobernar Galiza por teléfono móbil, señor Feijóo. [[Aplausos.]] Pero ¡que falta de respecto é esta! Entre mitin e mitin do Partido Popular, vostede cre que se pode gobernar Galiza por teléfono móbil. Os galegos e galegas non se merecen isto, señor Feijóo. Por iso lle preguntamos cando vai dimitir como presidente da Xunta.
Grazas, señora Pontón. [[Murmurios.]] Silencio, por favor. Resposta do presidente da Xunta.
Señor presidente, quede constancia de que estou en presenza física e non estou facendo unha sesión de control por teléfono [[Aplausos.]] Señoría, ¿cando penso dimitir? ¿Vostede autoformulouse algunha vez esta pregunta? [[Murmurios.]] Dígollo porque eu pensaba que na política democrática os que perden as eleccións de forma continuada e constante deberían de pensar en dimitir. [[Aplausos.]] Nós, esta bancada e este goberno leva aquí gobernando o país durante trece anos consecutivos porque gañou todas as eleccións por maioría absoluta dende o ano 2009. Vostede leva vinte e dous anos na Cámara, perdeu todas as eleccións ás que se presentou o Bloque Nacionalista Galego, todas, absolutamente todas. [[Aplausos.]] Señoría, eu creo que, con este historial e co criterio que vostede acaba de implementar, debería de pensar vostede cando presenta a dimisión [[Risos.]] Pero todo seguirá igual. Vostedes critícanme de forma constante e continua, criticáronme porque levaba non sei canto tempo pensando en ir a Madrid, dende que cheguei como conselleiro da Xunta no ano 2003 —¡xa choveu, eh!—, despois no ano 2018 tamén me criticaron porque non me fun a Madrid, pero non era porque non quixera, senón porque non me querían; e agora critícanme polo contrario. Pero, como digo, todo segue igual: hai un goberno en Galicia que traballa e hai unha oposición obsesionada en atrancar a evolución e modernización de Galicia. Mire, a pasada semana o Consello da Xunta de Galicia aprobou unha batería de medidas para a cidade de Ourense absolutamente necesarias: infraestruturas, sanidade, deportes, tecnoloxía. Presentamos un anteproxecto da lei de igualdade e eu mesmo presentei as liñas xerais do Plan estratéxico da Xunta ata o ano 2030; non porque se nos ocorra na última semana, senón porque o tiñamos confeccionado nos últimos semestres. Esta semana volve haber Consello da Xunta, aprobaremos o Plan estratéxico, aprobaremos o Proxecto de lei de mellora da xestión da auga e valoraremos e deliberaremos sobre o papel da Xunta de Galicia na Conferencia de Presidentes; ese presidente que vostede sempre apoia, o señor Sánchez. E ¿a que se dedicou o BNG durante estas semanas? ¡Home!, por suposto, a falar do PP e a criticar a Feijóo. Ben, diso leva vinte e dous anos vostede na Cámara, non hai ningunha sorpresa. Pero si hai sorpresas, por exemplo ao pedir a disolución da OTAN; é que a OTAN ten que disolverse. Ucraína está sendo masacrada, están matando a poboación civil, hoxe bombardeando hospitais e ambulancias, [[Murmurios.]] e o BNG négase a condenar este tipo de atentados [[Aplausos.]] contra o dereito internacional, contra os dereitos humanos e contra a soberanía dun país. [[Aplausos.]] Señoría, pero como podemos seguir desfrutando do turno de réplica, gustaríame, por unha vez, facerlle unha pregunta: ¿cre que o señor Valentín Formoso, secretario xeral do Partido Socialista, debería dimitir? ¿Si ou non? [[Murmurios.]] Non ten un cargo, ten tres cargos, pero non cargos orgánicos senón dous cargos de goberno: alcalde dun concello e presidente de todos os concellos. [[Murmurios.]] ¿Cre vostede, señoría, que cada minuto que pase e non dimite é unha falta de respecto aos veciños das Pontes, que non se adica full a ese concello?
Remate, por favor.
¿Cre que cada minuto que pase e non dimite non se adica de forma equilibrada a todos os concellos da provincia da Coruña, que os preside? Señoría, é bo que me diga se cre vostede que o secretario xeral do Partido Socialista, alcalde das Pontes e presidente da Deputación da Coruña, debe dimitir ou non.
Grazas.
Señora Pontón, ¿a favor ou en contra? Moitas grazas.
Grazas. Réplica, señora Pontón.
Señor Feijóo, teño que recoñecerlle que é vostede un excelente candidato a presidir o Partido Popular da corrupción, [[Aplausos.]] [[Murmurios.]] o Partido Popular da corrupción e da falta de ética, o Partido Popular da corrupción e da falta de ética. [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] A falta de ética que demostrou hoxe e onte neste parlamento cando deu orde de utilizar a dor do pobo ucraíno para atacar o BNG con mentiras. [[Aplausos.]] Señor Feijóo, ¿como pode usar os miles de mortos, [[Murmurios.]] os millóns de refuxiados para atacar con mentiras o BNG? É unha indecencia política, [[Murmurios.]] [[Aplausos.]] do máis indecente que levo visto neste parlamento. Vostede, señor Feijóo, é pai, [[Murmurios.]] e eu son nai, e estes días vimos imaxes que lle parten o corazón a calquera. [[Murmurios.]] ¿Como pode ser que vostede queira usar esa dor para utilizar unha mentira e non teña reparos en vir mentir a esta cámara, neste parlamento, señor Feijóo? [[Murmurios.]] Mire, vostede agora colleu un camiño que é o camiño de Madrid, [[Murmurios.]] e no seu partido xa vimos como as gastan, señor Feijóo. Eu, ¿sabe?, voulle desexar unha cousa de todo corazón: [[Murmurios.]] que nunca teña que sufrir as manipulacións e as mentiras que leva vostede infrinxíndolle ao BNG e á miña persoa. [[Aplausos.]] E lamento que nin no seu tempo de desconto como presidente da Xunta sexa capaz de estar á altura dos galegos e das galegas. Vostedes levan usado como slogan electoral que o Partido Popular é o que máis se parece a Galiza, e é mentira, [[Murmurios.]] porque os galegos e galegas son xente honesta, son xente traballadora [[Murmurios.]] e son xente que cumpre a palabra dada, xusto o contrario de vostede e do Partido Popular, señor Feijóo. [[Aplausos.]] Galiza, señor Feijóo, merece ese respecto e non é o andén no que vostede se senta agardando a que veña o seu tren a Madrid. Os galegos e galegas que confiaron na súa palabra saben que lles mentiu. E hoxe o que ten que deixar é que as crises do Partido Popular condicionen que Galiza non teña un goberno e que teña un presidente que cre que se pode substituír a presidencia por un teléfono móbil, [[Murmurios.]] ¡de verdade, señor Feijóo! Por iso, vólvolle repetir a pregunta; espero que non nola conteste nun plató de televisión e que o escoitemos nesta cámara: ¿cando ten pensado dimitir como presidente da Xunta?
Grazas, señora Pontón. Peche da pregunta, señor presidente.
Moitas grazas, señor presidente. Mire, o número de descualificacións, de infamias e de insidias que recibín nesta cámara dende que cheguei se poden comparar con calquera outro pronunciamento deste portavoz, sobre todo de vostede, [[Murmurios.]] , sobre todo de vostede. Se vostede cre que pode vir aquí dicir que eu quero presidir un partido corrupto e quedar tan campante, señoría, é algo absolutamente insidioso que eu non vou aceptar. [[Murmurios.]] Xa sei que vostede non ten nin sequera a capacidade para pedirlle unha dimisión a ninguén, primeiro, porque nunca gañou as eleccións e non está lexitimada para facelo, e, segundo, porque con que vostede aplique a teoría de pedir dimisións probablemente a primeira que debería de dimitir é vostede, porque non é capaz nin sequera de ter un xesto de humanidade nun momento crítico, nunha guerra nas portas de Europa, [[Aplausos.]] ante a liberdade, o dereito á vida, a soberanía e a titularidade dos territorios. Señoría, agora resulta que eu manipulo o Partido Socialista Obreiro Español para facer unha declaración conxunta que vostedes se negan a admitir. Pero non se negan a admitir porque non estean de acordo, senón porque están fracturados; non se negan a admitir porque non estean de acordo no fondo, senón porque vostede non lidera o BNG. E cando alguén non lidera un partido ten que insultar o que lidera o outro simplemente para tapar as súas inclemencias, señoría. [[Aplausos.]] Señoría, xa sei que resulta que ser europeísta e atlantista é ir contra a dignidade das persoas. [[Murmurios.]] Resulta que repeler unha agresión ¿é non ter corazón? Resulta, señoría, que aquí o BNG, que pide a independencia de Galicia dentro da nación española, non está de acordo coa soberanía de Ucraína dentro das nacións do mundo. [[Aplausos.]] É algo moi sorprendente, señoría, é algo moi sorprendente. Mire, señoría, comprendo que vostede tampouco ten ningunha lexitimidade para pedirlle o cesamento ao señor Formoso. O señor Formoso ten un cargo de secretario xeral e dous cargos de goberno, [[Murmurios.]] , dous cargos de goberno, ¡dous! Señoría, eu teño un cargo orgánico e un cargo de goberno, "fin da cita"; non estou incompatible con nada, e vostede sábeo. En todo caso, sei perfectamente que cumprirei as miñas obrigas como presidente da Xunta de Galicia ata o último instante e nunca renunciarei a cumprir esas obrigas e non ter ningún suposto de incompatibilidade nin sequera orgánica. Por tanto, señorías, xa sei que vostedes non lle poden pedir nada ao señor Formoso, porque iso suporía rachar os pactos da Deputación da Coruña. E vostede, con tal de gobernar, é capaz de gobernar con calquera. [[Murmurios.]] Mire, señoría, antepoñer os intereses do partido a Galicia é pedir un réxime de cupo no financiamento autonómico que está en contra de todos os intereses de Galicia. Antepoñer os intereses de Galicia ao partido, ao BNG, é ir na mesma papeleta que o independentismo vasco —Bildu— e que o independentismo catalán —Esquerra Republicana de Cataluña—. [[Murmurios.]] Antepoñer os intereses de Galicia, que é o que fai o BNG, é subscribir a investidura do señor Sánchez e despois queixarse do prezo da luz, do prezo do gas e da falta de competitividade da economía galega. [[Aplausos.]] Antepoñer os intereses de Galicia, señoría, é defender posicións que favorecen o señor Putin.
Remate, por favor.
Reitero: antepoñer os intereses democráticos occidentais de Galicia é defender as posicións do señor Putin, que é a última grande aportación do BNG á política galega. Pero, señoría, vostedes saberán o que fan, e vostedes saberán como queren estar nesta historia. E cando remate verase quen defendía a liberdade do pobo ucraíno e quen miraba para outro lado, simplemente por cuestións ideolóxicas. [[Murmurios.]] Señoría, teño clarísimo que estou cumprindo co meu deber.
Remate, por favor.
Non lle vou dar estabilidade ao Partido Popular a custa da estabilidade de Galicia, nunca o farei. Galicia é a miña nai [[Murmurios.]] e, por tanto, señoría, un nunca rexeita a súa nai. Agora, dígolle unha cousa, señora Pontón: no curto espazo que me queda de tempo como presidente do Partido Popular de Galicia —pero, sobre todo, ademais, como presidente da Xunta de Galicia— pode ser maior que o que teña vostede no futuro como presidenta da Comunidade Autónoma. [[Aplausos.]] Máis nada, señoría, moitísimas grazas.
Grazas. Continuamos coa orde do día. Volvemos ao punto terceiro, proposicións non de lei. Proposición non de lei do G. P. Popular de Galicia, por iniciativa de Dª Paula Prado del Río e dezaseis deputados/as máis, sobre as actuacións que debe levar a cabo a Xunta de Galicia respecto dos programas de axudas á inclusión sociolaboral de mulleres en situación de vulnerabilidade e/ou en risco de exclusión social
Hai unha emenda do Grupo Parlamentario Socialista e outra emenda do Grupo Parlamentario do Bloque Nacionalista Galego.
Para formular a proposición non de lei ten a palabra a señora Paula Prado.
Grazas, señor presidente. Señorías, traemos hoxe a este pleno unha iniciativa de impulso para seguir avanzando cara á igualdade real. A integración da diversidade das mulleres no enfoque de xénero supón tamén considerar a discriminación múltiple presente na vida de moitas mulleres. O denominado enfoque interseccional, desenvolvido dende a década de 1980, implica rachar coa visión monolítica de muller, para comezar a entender que a dita categoría se atopa fragmentada por variables de orixe social, de idade, de cultura, de orientación sexual e outras cuestións. Ao falar das conexións destas categorías temos que ter en conta que posúen un efecto multiplicador da discriminación, polo que as políticas públicas deben asumir accións positivas que contrarresten este efecto. E o enfoque interseccional pon sobre aviso a necesidade de abordar a situación das mulleres en contextos de especial vulnerabilidade, que ven as súas vidas marcadas pola amplificación de variables estruturais discriminatorias. Polo tanto, as mulleres experimentan formas múltiples e interrelacionadas de discriminación que as afectan de xeito distinto en cada caso. Algúns grupos —como as mulleres rurais, adolescentes, mulleres maiores, as pertencentes a minorías, mulleres con discapacidade, por exemplo— poden correr maiores riscos de sufrir violencia de xénero e mesmo outras situacións de desigualdade. En síntese, debemos de enfocar as liñas de actuación de xeito transversal, de maneira que as políticas públicas que se desenvolvan ao seu abeiro pois teñan en conta necesidades específicas relacionadas con estes factores que acabamos de dicir, en aras de avanzar cara a unha igualdade real, dando resposta a necesidades conxunturais, á crise provocada pola pandemia, pero tamén estruturais, tendo en conta a diversidade da sociedade galega, en xeral, e das mulleres, en particular, dende unha perspectiva interseccional orientada a acadar unha sociedade verdadeiramente inclusiva. En consecuencia, o presidente da Xunta acaba de dar unha serie de datos, pero outros dinnos e observamos como a Xunta de Galicia ten asumido un firme compromiso coa sociedade galega en prol da igualdade de dereitos e oportunidades entre mulleres e homes, que pasa inescusablemente pola loita contra a violencia de xénero, contra a erradicación da fenda salarial, mellorar a empregabilidade de mulleres vítimas de violencia de xénero, a promoción do emprendemento feminino... E isto todo, a política, resólvese, materialízase no orzamento. E, se imos ao orzamento deste ano, observamos como a Consellería de Emprego e Igualdade incrementou para a área de igualdade o orzamento ata chegar aos 31,4 millóns de euros, isto é, un 14 % máis respecto ao 2021, e máis dun 24 % respecto do ano 2020. Estamos falando de 13,6 millóns de euros para a promoción da igualdade e 17,8 para a loita contra a violencia de xénero. Pois ben, a nosa iniciativa de impulso pretende promover unha serie de actuacións por parte da Xunta de Galicia, como o mantemento e ampliación dos programas e axudas destinados á inclusión sociolaboral de mulleres máis vulnerables, consolidar os recursos para mulleres con discapacidade, reforzar a perspectiva de xénero no ámbito medioambiental, apoiar a promoción profesional das mulleres no ámbito cultural e a visibilización da súa produción artística, fomentar as boas prácticas e a implicación dos medios de comunicación para promover a igualdade e a concienciación da sociedade, así como consolidar e impulsar a igualdade no ámbito deportivo. Pois ben, son actuacións que se deben incorporar ao traballo que xa vén facendo o Goberno galego, a Xunta de Galicia. En canto á promoción da igualdade, hai múltiples actuacións que podemos describir, como as axudas a concellos e entidades locais, o apoio aos centros de información á muller. Ese foi un dos primeiros pasos que se deu cara á igualdade en Galicia, baixo un goberno do Partido Popular; alá polos anos noventa creáronse os cinco primeiros centros de información á muller; por certo, que só estiveron en risco de pechar nun curto período de tempo no que non gobernaba precisamente o Partido Popular; pero, salvo esa negra sombra de goberno, o resto dos anos cada ano incrementouse o número de centros de información á muller esparexidos por todo o territorio. Pois ben, nas axudas para os centros de información á muller, estamos falando de 4,3 millóns de euros para o fomento á conciliación, axudas para promoción e igualdade, axudas a asociacións e entidades de iniciativa social. Sempre o digo: nós cremos no pluralismo do benestar, cremos na iniciativa social, cremos no traballo que fai o terceiro sector, cremos que é fundamental para seguir avanzando neste traballo. ¿Por que? Porque a Administración non chega a todas partes. Porque cando se acusa os gobernos de privatizar, de externalizar, loxicamente quen acusa diso despois cando goberna fai o mesmo. Pero moitas desas actuacións, moitas desas prestacións de servizos lévanse a cabo por entidades do ámbito social, por asociacións importantes, por asociacións que cren niso, moitas delas formadas por voluntarios e voluntarias que dedican a súa vida a este traballo. Por tanto, tamén hai que apoialas e tamén hai que dotalas orzamentariamente. As axudas ás ANPA, a federacións e confederacións de ANPA, tan importantes para realizar actividades de difusión entre as familias, entre o alumnado e nos centros educativos. Axudas para compensar a redución da xornada laboral e apoiar a conciliación e a corresponsabilidade. Para nós tamén é fundamental apoiar estas medidas de conciliación e de corresponsabilidade. Eu sempre digo que a incorporación da muller ao mercado laboral se fixo de forma abrupta. A muller incorporouse ao mercado laboral ao 100 %, pero a diferenza é que os homes non se incorporaron ao traballo doméstico e aos traballos de coidado na mesma medida. E iso provoca unha disfunción que leva a que moitas mulleres teñan a denominada dobre xornada. E por iso parécenos fundamental apoiar políticas públicas destinadas a que esa disfunción, ese desequilibrio, cada día sexa menor e que a muller se poida incorporar de xeito pleno ao mercado laboral. Porque, se non, atopámonos con xornadas a tempo parcial, con medias xornadas, coa denominada fenda salarial, coa denominada brecha de xénero, que ao final moitas veces ten unha orixe nese ámbito. Tamén o programa Emega de emprendemento feminino. Este ano 2022 está en 4,2 millóns de euros, e agora no ano 2021 fixo vinte e cinco anos dende que se iniciou este programa. Agora mesmo, hoxe tamén temos que falar dun texto lexislativo, do que acaba de falar o presidente da Xunta, que iniciou o seu trámite de exposición pública, que é unha nova Lei galega de igualdade de mulleres e homes, que neste mes de marzo inicia o período de consulta pública previa. Preguntaba o voceiro socialista na súa intervención anterior se esa lei ía resolver os problemas. Ben, moitas veces as leis non resolven todos os problemas, pero si axudan. E o que si é certo é que estamos en pleno século XXI, cunhas necesidades moi diferentes ás que tiñamos hai anos; xa non falo de hai moitos anos, póñome por exemplo antes do ano 2020, antes da pandemia, co que evolucionou o teletraballo por exemplo. Pois creo que é importante regular o teletraballo. Esta lei vaino facer. Porque o Goberno de España, que era o que tiña que regular o teletraballo, está enredado noutras cousas, está enredado en cuestións ideolóxicas en materia de igualdade, con tres proxectos de lei no Congreso dos Deputados sobre ideoloxía de xénero, se é queer ou non é queer, e mentres eles están enredando niso aquí en Galicia estamos adicándonos ao importante e estamos redactando leis para resolver problemas e para facilitar a vida das mulleres. [[Aplausos.]] Esta lei, este texto legal contempla medidas que reforzan a igualdade de xénero en materia de dixitalización, co obxectivo de fomentar a formación en habilidades dixitais —fundamental—, ofrecer protección das mulleres fronte a ataques sexistas a través dos medios tecnolóxicos. Temos debatido moito nesta cámara sobre ese asunto. Onte mesmo falabamos do tema dos menores. En novembro aprobamos unha proposición de lei para incorporar a violencia dixital como violencia de xénero. Promover programas municipais para crear espazos urbanos libres de violencia e acoso sexual. Cada vez son máis as denuncias que hai neste ámbito. Pois a lei o que promove tamén é a creación de sendas peonís seguras, sinalización clara, paradas á demanda de transporte urbano, etc. Contribuír á defensa dos dereitos e á visibilización das mulleres que sofren discriminación múltiple. Introducir a idea do benestar laboral nas empresas, vencellada coas políticas de conciliación. Substitución de maternidade. Prevención de riscos laborais. Teletraballo e responsabilidade social e empresarial. Cuestións estas todas fundamentais e sobre as que neste parlamento —insisto— temos debatido en diferentes ocasións. Por tanto, creo que Galicia merece unha lei adaptada ao século XXI e ninguén se deberá sorprender cando despois digamos que Galicia é pioneira en lexislar estas cousas. Despois cando dicimos: Galicia é pioneira, ¡ah!, sempre din que é pioneira. Pois si, unha vez máis imos ser pioneiros en regular cuestións fundamentais e que avancen na consecución da igualdade. Creo que esta iniciativa ten motivos suficientes para ser apoiada polo resto dos grupos, sete puntos neses ámbitos que acabo de describir e que creo que son fundamentais para avanzar cara á igualdade real. Agardo o seu apoio. Moitas grazas.
Grazas, señora Prado. [[Pausa.]] [[Unha persoa dos servizos de limpeza da Cámara procede a desinfectar o estrado.]] Grupo Parlamentario Socialista, señora Díaz Varela.
Grazas, presidente. Bo día a todos e a todas. Eu teño que comezar por agradecer que esta PNL se tivese adiado para permitirnos estar onte nas rúas reivindicando, que non celebrando, reivindicando xustiza, exixindo igualdade. O feminismo é militancia, o feminismo é loita, e alí onde as nosas compañeiras non poden saír ás rúas a reclamar os seus dereitos deben poder escoitar dende logo sempre os nosos berros ou ver como as rúas das cidades e das vilas están tinguidas de morado. Facémolo por nós, saímos os 8 de Marzo ás rúas, pero tamén o facemos por elas. Claro, tamén hai unha cuestión importante: o feminismo hai que militalo todos os días. Pero si que é certo que é preciso que exista o 8 de Marzo. Non nos equivoquemos, temos exemplos recentes na nosa propia historia, non podemos baixar a garda e debemos seguir saíndo ese día. Precisamente onte, percorrendo as rúas compostelás, tiven unha lembranza, polo próximo que nos está sendo, para eses millóns —porque alguén onte falaba de centos de miles; non, lamentablemente van ser millóns— de mulleres ucraínas ás que os delirios de grandeza dun tirano misóxino acaba de roubarlles a vida para sempre. De novo elas, as mulleres, coas súas familias rotas, rotas á forza, asumen as cargas dos coidados, mentres eles, aguerridos, marchan a pelexar por forza nun conflito incomprensible —e desculpen o comentario— que penso eu adoece de exceso de testosterona. En definitiva, imos xa a esta PNL, a debater esta iniciativa, ademais dende este posto privilexiado. Non sei se vostedes coñecen esa entrevista que lle fixo Àngels Barceló a outra muller, a Olena, unha muller ucraína, na que lle preguntaba como era a súa vida antes, e ela rompe a chorar e di: "antes a miña vida era marabillosa, pero eu non o sabía". Ben, pois dende este posto, sitio e lugar privilexiado no que estamos, agora toca debater e toca falar de igualdade. Levamos xa tres PNL, as de onte pola tarde, nesta materia. Unha, que reivindicaba os xustos dereitos das mulleres no traballo doméstico, remunerado ou non; outra que reclamaba medidas efectivas de emprego para a igualdade entre mulleres e homes; e unha terceira para solicitar un observatorio de igualdade de xénero no sector pesqueiro. Agardemos que o grupo maioritario hoxe vote a favor destas tres iniciativas, porque son todas iniciativas lóxicas que obedecen a relatos reais, próximos e actuais sobre a situación da desigualdade da muller. [[Aplausos.]] E, claro, hoxe chega aquí esta cuarta, do Partido Popular, que en sete puntos debuxa un panorama dende logo nada alentador para a muller galega. Porque, claro, fala de axudas a mulleres en situación de vulnerabilidade ou en risco de exclusión social, fala de recursos dirixidos ás mulleres maiores e ás mulleres con discapacidade, da perspectiva de xénero nas políticas ambientais e de xestión de territorio, da muller no ámbito da cultura, da muller no ámbito do deporte, do tratamento ou do compromiso dos medios de comunicación coa igualdade. Claro, dirán vostedes, despois do que acabo de dicir: ¿onde está aí o panorama nada alentador? Ben, sen pretender ser torticeira nin facer demagoxia, ao que os convido aquí é a que fagan un exercicio e substitúan da exposición neses sete puntos a palabra "muller" por "home" e cando estamos falando de sexismo substitúan no noso imaxinario ese corpo de muller cousificado por un corpo de home; a ver se conseguen chegar a ser capaces de facer este exercicio. Non dá, o resultado non dá. E isto é a evidencia do que digo de que o panorama non é nada alentador. A cuestión é que nós hoxe aquí asistimos con moitísima sorpresa a esta iniciativa do Partido Popular. Porque, claro, a simple formulación destes sete puntos realmente do que dá conta é de eivas ou necesidades que se producen en espazos coñecidos, próximos e comúns a todos nós, como a cultura, o traballo, o deporte ou os medios de comunicación; ámbitos nos que si puidera ter habido avances neste tempo, nos que como país poderiamos ternos diferenciado doutros territorios, pero non. Entón, atopámonos con que o partido que sostén o Goberno galego está asumindo nesta iniciativa non que quede moito por facer, non, senón que queda moitísimo por facer. E confeso que a nós nos intranquiliza moitísimo pensar que coñecen a situación das mulleres na cultura no noso país, a relación que temos co deporte, como estamos incorporadas ao deporte, a nosa exclusión social, a dificultade das mulleres en situación de vulnerabilidade ou o cada vez maior sexismo nos medios de comunicación, e presentan, xusto o 8 de Marzo, o Día da Muller, unha iniciativa que non concreta absolutamente nada, que está chea de vaguidades e que resulta realmente —de verdade— case eufemística. Aviso tamén que na defensa a voceira propoñente non falou absolutamente nada desta iniciativa hoxe, falou doutras cousas, pero non desta. Claro, empregar termos como "promover", "consolidar", "reforzar", "apoiar" ou "fomentar" sen propoñer nin unha soa, nin unha soa medida concreta nunha iniciativa debatida o 8 de Marzo realmente é certamente preocupante para nós. Porque máis ben semella que o que lle están facendo —e a nós parécenos ben— é unha emenda á totalidade ao Goberno que vostedes mesmos sosteñen. E como nós —máis que quixeramos— non podemos presentar unha emenda á totalidade, e por tentar achegar algo de contido —non era fácil, dada a pouca concreción destas medidas—, quero explicar o sentido da nosa emenda e facer algún outro apuntamento. Tamén é certo, como digo, que non todo vai ser negativo. Si aplaudimos ese punto, esa vontade de introducir a perspectiva de xénero nas políticas medioambientais, tamén na xestión do territorio. É algo necesario, ademais, que están facendo xa moitos gobernos avanzados. Pero os peros que queremos hoxe destacar imos centralos en tres destes sete puntos, porque se ben os outros tratan de reforzar cousas que xa existen e demais, nestes tres dende logo o papel do Goberno non está a ser todo o exemplar que debera. Sobre o papel da muller na cultura por exemplo, e confrontando cos programas e incentivos que si existen dende o Goberno do Estado e noutras comunidades autónomas, teño que dicirlles que o papel seu, o do Goberno galego, é francamente mellorable. Aquí o que hai que facer é moito máis que apoiar, como din nesa iniciativa, "apoiar". Tamén é moito máis que organizar xornadas acerca da muller e da cultura, e do papel da muller na cultura, que non discutimos en absoluto. O que hai que facer é incentivar e discriminar positivamente. Iso é o que hai que facer. E como pensamos que iso é o hai que facer, nós o que propoñemos é concretar con liñas de axuda específicas anuais. E chegamos ao punto 5, que non sei se, señorías, coñecen este punto 5, pero é o que ten que ver cos medios de comunicación, e claro, aquí isto daría para un debate acerca dunha soa iniciativa ou mesmo ao mellor para unha sesión monográfica parlamentaria. Sobre ese punto 5, acerca do fomento das boas prácticas e implicación dos medios de comunicación na transmisión de contidos que promovan a igualdade, claro, habería que puntualizar moito, como digo; ¡mágoa de tempo!, porque, claro, o que está acontecendo cos nosos medios públicos, co incumprimento constante desa boa praxe da que se fala na iniciativa, e o silencio do Goberno galego e do Partido Popular, é cando menos indecente. Que traian hoxe vostedes aquí [[Aplausos.]] isto é cando menos indecente. [[Murmurios.]] Si, si, señora Prado, si, porque non escoitamos a ningún membro do Partido Popular nin do Goberno, nin deste grupo parlamentario, denunciar o acontecido, por exemplo, no programa Land Rober, por exemplo. E non só porque poderiamos traer aquí moitos exemplos máis do machismo máis recalcitrante e da reprodución de estereotipos, que é algo absolutamente lamentable. Desgraciadamente temos moitísimos outros exemplos máis, que os trataremos este mes na Comisión de Control da CRTVG, pois non nos corresponde aquí, pero, dende logo, de verdade, non damos crédito a que vostedes se atrevan a presentar aquí ese punto 5. Sabemos que se escudan en que a CRTVG, os nosos medios públicos, é un ente independente, que vostedes non teñen nada que ver. Pero a realidade é que a CRTVG ten máis do 90 % de financiamento público. Por iso nós agardabamos unha maior implicación. Así que nós por iso emendamos propoñendo engadir un compromiso maior cos nosos medios, ou sexa, que a Xunta de Galicia sexa —ía dicir máis dilixente— dilixente, porque non o é, á hora de exixir da CRTVG un escrupuloso cumprimento do fomento da igualdade e o non sexismo. Sobre o punto 6, acerca das campañas de sensibilización, gustaríame tamén facer un apuntamento. Habería moito que dicir. Benvidas esas campañas tan necesarias, pero, por favor, que cheguen xa, porque levamos tres anos —creo— esperando por campañas e non chegan. E, se é posible, o que lles pedimos é que poñan o foco nos homes, porque as mulleres xa coñecemos ben, de verdade, os marcos nos que nos movemos; a ver se empezamos tamén a focalizar un pouco esas campañas nos homes. Por último, nós propoñemos —e xa remato— engadir un novo punto 8, que no fondo ten que ver con toda esta PNL. O que propoñemos é que o Goberno galego presente no Parlamento, antes de que remate o presente período de sesións, un informe de avaliación deste sétimo Plan estratéxico de Galicia para a igualdade de oportunidades. Sorpréndeme que o señor Feijóo diga que o próximo mes van aprobar o oitavo plan, porque xa teñen feito o balance do sétimo. Pois parécenos moi ben que teñan feito balance do sétimo. A nós a palabra "balance" xéranos certa intranquilidade. Entendiamos que era moito mellor facer un informe de avaliación, e por iso pensamos que o que teñen que facer é presentar ese informe rigoroso de avaliación. Porque todo, absolutamente todo o que tratamos hoxe aquí nesta iniciativa debe estar contemplado, evidentemente concretado, nese novo plan. Porque, claro, se non coñecemos o grao de execución desas medidas e non coñecemos tampouco o impacto que tivo ese sétimo plan, o que tememos é que vostedes aquí o próximo ano e o seguinte ano, e todos os vindeiros que veñan, van volver presentar de novo exactamente esta mesma iniciativa. Nada máis, moitas grazas.
Grazas, señora Díaz Varela. [[Pausa.]] [[Unha persoa dos servizos de limpeza da Cámara procede a desinfectar o estrado.]] Grupo Parlamentario do Bloque Nacionalista Galego, señora González Albert.
Eu, señores e señoras do Partido Popular, de verdade, queríalles ensinar unhas fotos, [[A señora González Albert mostra unhas fotografías.]] porque, claro, o único que teño que dicir do que dixo antes o presidente da Xunta [[Aplausos.]] é que os amigos do señor Putin, desde logo, non están na ringleira das bancadas do Bloque Nacionalista Galego; están nas súas. E en política non todo vale, non todo vale, de verdade, e hai límites que non hai que sobrepasar, e utilizar os mortos, as guerras, os milleiros e milleiros de persoas refuxiadas que están fuxindo das súas casas por temor a guerra é un límite que non se pode traspasar, e iso tamén é feminismo. [[Aplausos.]] E eu non sei a quen, co seu omnipotente dedo, vai deixar nese sillón o señor Feixóo cando efectivice a súa dimisión como presidente da Xunta, pero, desde logo, vai ser moi complicado superar a indignidade do que escoitamos aquí esta mañá. [[Aplausos.]] En todo caso, nós vimos falar de dereitos das mulleres, porque nós cremos que as mulleres merecemos e queremos, polo tanto, todos os dereitos, e, ademais, querémolos xa. E este é o leitmotiv que guiaba a campaña do Bloque Nacionalista Galego cara a este 8 de Marzo e que resume moi ben a nosa posición ao respecto desta PNL. Non vou falar dos máis de cen anos de loita feminista que se levan focalizando como data referencial neste 8 de Marzo para a reivindicación e loita pola igualdade de dereitos das mulleres, grazas ao que foi un labor e está a ser un labor incansábel do movemento feminista. Este día, como digo, foi unha chamada de atención para non perder a referencia acerca das cuestións pendentes e inaprazábeis da axenda feminista. E eu, nese sentido, desde o BNG quero tamén recoñecer antes de nada o traballo fundamental que neste país fai ao longo de todo o ano o feminismo galego autoorganizado para sacar do seu inmobilismo —e, ademais, nesta PNL vémolo ben— un goberno moitas veces remiso a ser proactivo e eficiente en cuestións de igualdade. E este ano máis ca nunca, porque vimos dunha situación económica e social que vén derivada da pandemia covid, á que se suma unha situación xa de precariedade e desigualdade previas que se ve acrecentada, ademais, polas decisións tomadas desde a crise financeira de 2008 e que recae de forma singular e importantísima nas mulleres galegas. O señor Feixóo outra das cousas que dixo antes é que os datos que lle daban eran inventados, neste caso o portavoz do Partido Socialista. Segundo o último informe do Foro Económico Galego —non unha fonte do BNG—, de decembro de 2021, constátase o que xa é unha realidade percibida, que non fai falta que o veña dicir aquí unha deputada do BNG. O maior impacto da crise foi, evidentemente, nas mulleres. O 75,5 % das persoas ocupadas a tempo parcial no noso país no último trimestre do ano pasado foron mulleres, o emprego temporal medra máis entre as mulleres e temos ademais un maior taxa de temporalidade. E, ademais, hai que recordar que, ademais, a pesar de todas estas declaracións de intencións, destes anuncios grandilocuentes, a ilegal —porque é ilegal— fenda salarial segue a ser unha realidade no noso país e supera os 4.000 euros ao ano. A esta situación de desigualdade laboral, que ademais se vai ver agravada polo incumprimento da promesa de derrogación da reforma laboral por parte do Goberno central, constituído por Partido Socialista e Podemos, súmase a desigualdade derivada da falta de servizos públicos, que alimenta unha economía moitas veces mergullada na que milleiros de mulleres traballan sen recoñecemento e sen condicións dignas. E ¿como traemos esta cuestión a Galiza? Aquí estamos moi acostumados —e esta iniciativa, repito, é unha grandísima mostra diso e a compañeira do Partido Socialista fixo tamén referencia tamén— a aprobar plans propagandísticos que non teñen orzamento, que non teñen un seguimento axeitado e que non teñen un balance de obxectivos acadados. Veuse, ademais, incluso, como incumpren a súa propia lei, como amosa o feito de que non teñen nin sequera impulsado o correspondente plan de igualdade no ámbito da función pública. Onte asistimos aquí a un debate tremendo sobre algunhas cuestións, por exemplo a que se neguen a cumprir a Lei de igualdade e elaborar unha estatística que amose o valor para a economía galega do traballo doméstico invisíbel que realizan millóns de galegas e que amosa desigualdade real na repartición dos tempos nos fogares. Pero é que as promesas incumpridas son evidentemente moitas máis. Por exemplo, en marzo de 2019 o BNG impulsa un acordo neste parlamento, nesta cámara, para impulso das cláusulas de igualdade, que vostedes continúan sen poñer en marcha. Máis unha: desde hai anos o BNG tamén insiste na aprobación dunha nova Lei de igualdade. Agora acabamos de ver un anuncio de que substitúe a lei de 2004, que non se adapta en absoluto á realidade do século XXI, que atenda ademais as demandas do movemento feminista, atendendo de forma específica, por exemplo, o fomento da corresponsabilidade. Vostedes anunciaron o 25 de novembro, aproveitaron esa data tamén para prometer esa reforma que agora acaba de volver prometer o presidente Feijóo. Pois estaremos pendentes deste novo anuncio. E falaba antes tamén dos plans e anuncios propagandísticos aos que nos teñen acostumados, e vostede, señora Prado, fai nesta iniciativa un bo resumo de boa parte dela. Non fala da Lei Ánxeles Albariño, que foi aprobada por unanimidade desta cámara a iniciativa do Bloque Nacionalista Galego, que o que pretende é garantir a igualdade real de mulleres e homes no ámbito universitario da investigación, que é unha lei que non están a desenvolver en todas as súas potencialidades; nós, por exemplo, temos a proposta de elaboración dunha guía que oriente, que garanta a súa aplicación nas convocatorias públicas e privadas. Falou do Plan estratéxico para a igualdade, de plans de conciliación e corresponsabilidade e accións; por certo, moitas veces as accións de conciliación no rural consisten en minguar ou pechar directamente servizos públicos para traspasalos con diñeiro público tamén a empresas privadas. Programas de mellora das capacidades dixitais para mulleres residentes no rural. Esta é unha medida fantástica, interesantísima. Ás mulleres do rural péchannos escolas, péchannos aulas, matan de inanición os nosos centros de saúde e os nosos hospitais comarcais. E aquí tamén podemos ver outro exemplo de como a loita feminista, por exemplo no caso de Verín, conseguiu reverter a situación de peche da sala de partos, tras o peche absolutamente demencial levado a cabo polo Goberno do Partido Popular. [[Aplausos.]] Tamén aí foron as mulleres, as feministas deste país, as que conseguiron reverter esa situación. Déixannos tamén incomunicadas e sen alternativas de futuro para continuar a vivir no rural; pero, iso si, a cambio dannos unhas novas tecnoloxías, das que tamén podemos falar moito e tendido e debater en que condicións nos dan esas novas tecnoloxías. Programas integrados de emprego, programa Muller 22, Relevo xeracional, Son executiva, Galicia emprega, Emega, Plan emprega muller... Todos estes plans os menciona vostede na súa iniciativa. Eu contei até once programas e accións que veño de mencionar. E eu o que me pregunto, ou desde o BNG nos preguntamos, é cal é o resultado da aplicación de todos estes plans, cal é o resultado, cal é a avaliación que se está a facer dos resultados destes plans. ¿Teñen unha avaliación feita dos seus resultados? Porque poden seguir anunciando e aprobando plans ad infinitum, vendelos na prensa unha e outra vez, con distintos nomes, sen dar nunca conta de cales son os resultados obxectivos nin de se os atinxen. Porque os resultados reais das políticas da Xunta de Galiza, dos doce, case trece anos xa de goberno consecutivo do señor Feijóo, son os que dan os datos, e a min é que me indigna soberanamente que o presidente da Xunta veña aquí inventar datos que os partidos políticos sacamos. Neste caso vou dicir de onde saquei estes datos que vou dar agora: de fontes como o INE, o IGE, a EPA e a Axencia Tributaria. Todas estas fontes din, entre outras cuestións, que, con respecto a 2019, o 73,4 do emprego que se perdeu en Galicia foi entre as mulleres. Que a taxa de temporalidade feminina subiu ao 26,8 %. Que case o 50 % das mulleres, case o 50 %, o 43 %, dos contratos subscritos por mulleres durante o ano pasado tiveron unha duración inferior a un mes. Que o 76,7 % dos traballos a xornada parcial, como dixen ao comezo, no noso país son desempeñados por mulleres. Que máis de cen mil mulleres, 113.805 concretamente, no ano pasado, asalariadas en Galiza tiveron uns ingresos inferiores durante todo o ano a 3.000 euros brutos; cen mil mulleres ingresaron por traballar menos de 3.000 euros brutos en todo o ano. A fenda salarial situouse no 19 %, e Feijóo vén aquí vangloriarse de que non eramos os últimos, que hai seis por debaixo nosa. Hai dous meses e medio ao ano que as mulleres galegas traballan gratis por esta fenda salarial. A fenda das pensións é moitísimo maior, chega ao 34,5 %, só nos supera Estremadura. Entón, eu o que lle repito é que estes datos son datos oficiais e este é o resultado dos plans. Entón, esta iniciativa o que reflicte é conformismo co resultado das políticas. Porque a realidade é o resultado das políticas. Porque podemos anunciar plans todos os que queiramos, pero logo hai que contrastar na realidade que resultado teñen eses plans. E estes datos son demoledores para o noso país, [[Aplausos.]] son tremendos. Non poden estar contentos, non poden conformarse co que din aquí. É que berran conformismo por todos os lados nesta iniciativa, incluso cando fachendea de adicar nos orzamentos deste ano 2022 18 millóns de euros ás políticas de loita contra a violencia machista. Nós, no BNG, entendemos que non é igualdade, non pode haber igualdade de ningún tipo se hai violencia, e hai que ser moi ambiciosas nesta cuestión. E a nosa proposta sempre é que se adique o 1 % do orzamento da Xunta de Galicia, que son 115 millóns de euros, aos traballos, ás políticas de loita contra a violencia sobre as mulleres. [[Aplausos.]] Porque calquera que a escoite pensaría que estamos nos mundos de Yupi. Eu non sei se a xente máis nova entende a referencia, pero os mundos de Yupi era un programa infantil que daban cando eu era pequena no que todos eran moi felices. Entón, as propostas son conformistas —repito—. Infinitivos sen orzamento, sen cronograma, sen método de validación de resultados, sen corrección de erros. Claro, non se pode dicir "non" a nada do que din, pero o único que fan é poñer de novo infinitivos. E vostede falou das subvencións que se ían destinar a distintas actividades. A política de subvencións non é bastante. E a Administración pública si que chega a todas partes, chega onde quere o Goberno que chegue, e destínase diñeiro público a onde o Goberno quere que se chegue. O que hai é que ter vontade política para que a Administración pública [[Aplausos.]] sexa quen de chegar a onde ten que chegar. Nós presentamos unha emenda a esta iniciativa para reclamar o que é de lei, que é dar cumprimento á Lei 2/2007, de traballo en igualdade das mulleres. A compañeira Olalla Rodil —creo que xa hai un ano, penso que foi en marzo do ano pasado— levou esta cuestión á Comisión, para que se remate o traballo de realización do primeiro Plan de igualdade, que terá que ser remitido a esta cámara. Nós dicimos que antes da fin deste período de sesións, porque aquí se anunciou en 2019, se anunciou o ano pasado, que ía estar no 2019 —no 2020 xa non, porque houbo pandemia, o ano pasado tamén valía—, e aquí estamos, en marzo de 2022. Para rematar xa, señor presidente, eu quero facer unha reflexión ao respecto de todo isto, porque esta PNL eu creo que é un exemplo perfecto da política de escaparate, de propaganda...
Grazas.
...que leva facendo o Partido Popular estes doce anos. Nós o que lles pedimos, o que lles reclamamos é que cumpran polo menos coas súas obrigas legais e que deixen estes trece anos de incumprimento coa igualdade.
Grazas, señora González Albert. [[Pausa.]] [[Unha persoa dos servizos de limpeza da Cámara procede a desinfectar o estrado.]] Grupo Parlamentario Popular, señora Prado del Río.
Grazas, señor presidente. Señora González, mire, por moita foto que vostede saque aquí, non vai tapar a vergoña do seu grupo de non condenar a guerra, de non condenar [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] esta terrible guerra [[Aplausos.]] , sen paliativos, sen matices, sen panos quentes. Non á guerra. Non depende de que a faga un líder soviético ou un líder de ultradereita, porque vostedes teñen alma soviética; ese é o seu problema, teñen alma soviética, señorías. [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] E seguro, seguro, seguro que para vostedes, seguro que para vostedes China [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] está gobernada pola ultradereita, Cuba é un paraíso dos dereitos fundamentais, en Corea estamos nunha democracia plena. Esa, señorías, é a súa historia, pero como sempre, como sempre, os nacionalistas [[Aplausos.]] reescribindo a historia, señorías, reescribindo a historia. Mire, esta semana un compañeiro noso lembrábanos unha frase de Unamuno, que dicía [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] ...
Silencio.
A democracia consiste en escoitar o que fala, eu non os interrompín. Non me van calar, non me van calar.
Por favor, silencio.
Esta semana un compañeiro noso lembraba unha frase de Unamuno, que dicía: Con los nacionalistas nunca se sabe lo que va a pasar en el pasado. [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] Pois aí estamos, señorías, aí estamos. Despois da apocalipse nacionalista, vostedes, despois do que pasou no último pleno, señorías, están inhabilitados para falar de igualdade. [[Murmurios.]] Ante unha iniciativa de abuso sexual a menores, este grupo presentou unha emenda que dicía o seguinte: "Combater a lacra do abuso sexual infantil, profundar nas investigacións para que afloren todos os casos, fose cal fose o contexto no que se deron, e apoiar as persoas que o padecen ou padeceron en todos os ámbitos, sen excepción". Vostedes non aceptaron esa emenda, porque vostedes queren facer política cos abusos sexuais a menores, [[Aplausos.]] e iso, señorías, trouxérono ao pleno pasado. Este grupo apoiou a investigación dos abusos sexuais a menores na Igrexa e vostedes non aceptaron esa emenda para que se investiguen todos os abusos sexuais, señorías. Esa é a súa historia. E teñen que levala...
Silencio. Señor Rivas, silencio.
... nas súas costas. Señora Díaz, di vostede que lle resulta sorprendente e que non presentou unha emenda á totalidade. Podía presentala. O que pasa é que vostede non a presentou ¿por que? Porque non teñen ideas. ¿Cal é a súa gran iniciativa para o pleno do 8-M? Pois pedir un observatorio da igualdade para a muller no sector pesqueiro. ¿Por que? Porque a semana pasada tivemos unha comisión non permanente de igualdade e houbo unha persoa que veu en representación do sector asociativo, do sector pesqueiro, a pedilo e vostede, usurpando as funcións da comisión non permanente, porque esas cuestións se establecen despois en conclusións, en recomendacións no ditame... [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] Si, si, en cuestións... Non, o seu grupo. ¡Home!, claro, como aí vostedes están todos separados, igual non é vostede, é a súa compañeira, dáme igual. O seu grupo presentou esta grande iniciativa. E di vostede que é indecente o da Tele. Mire, ¿sabe que é indecente? Indecente é que a ministra de Igualdade vaia ao programa Sálvame Deluxe a defender a Rociíto porque é unha señora que di que hai tres ou catro ou cinco tribunais que non lle recoñeceron que era unha vítima de violencia de xénero. Entrou en directo en prime time a ministra de Igualdade. Iso si que é indecente. E o seu presidente, o señor Sánchez, chamou... [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] Non, claro que é un gran nivel, é un desnivel, ese é o nivel do Goberno de España, que o señor Pedro Sánchez estea preocupado por tomar [[Aplausos.]] un café con Rociíto. Ese é o nivelón que hai no Goberno de España, señorías. E que veñan vostedes intentar darnos leccións de como se fai Televisión cando vostedes utilizan as televisións para facer política e entrar no Sálvame Deluxe, vostedes, señorías, teñen moi pouco que dicir.
Un pouco de sosego, por favor. Calma, por favor.
Ben, sobre as... [[Murmurios.]] Claro, é que se non me deixan falar... Eu entendo que non lles gusta. [[Murmurios.]] Non, claro, é que me interrompen. Cando vostedes falaron, este grupo estivo moi calado, pero claro, a súa democracia, ¿como entenden vostedes a democracia? Intentar calar a quen non lles gusta, ao que lles di as verdades [[Aplausos.]] Esa é a realidade, señorías, esa é a realidade. Mire, sobre as emendas, sobre as emendas, señor presidente. Mire, sobre a emenda do Partido Socialista, a única que presentou, ao punto 8, unha cousa concreta, porque o resto di que non lle gustou nada a nosa iniciativa pero tampouco emendou absolutamente nada. Ben, pois o punto 8 si llelo imos aceptar como engádega; fíxese vostede: ímosllelo aceptar como engádega, pero o resto non, porque mire, falaban vostedes da función pública. Eu teño datos aquí de mulleres na función pública no nivel 30, que é o nivel máis alto. Pois mire, en Presidencia: 9 homes, 1 muller; Vicepresidencia Primeira: 12 homes, 22 mulleres; Vicepresidencia Segunda: 5 homes, 6 mulleres; Facenda: 26 homes, 34 mulleres; Medio Ambiente: 8 homes, 14 mulleres; Infraestruturas e Mobilidade: 13 homes e 6 mulleres; Consellería de Cultura: 4 homes, 15 mulleres, señora Díaz, 15 mulleres, que a vostede lle preocupaba tanto cales eran os datos de mulleres no eido da cultura; e Sanidade: 7 homes, 19 mulleres. Mire, creo que os datos son o suficientemente relevantes como para demostrar que as políticas de igualdade que está implantando a Xunta de Galicia van polo camiño adecuado e vostedes pintaron aquí unha apocalipse que non existe, e por iso están tan desligados da sociedade galega, e por iso vostedes están onde están e nós estamos onde estamos, porque vostedes non conectan coa sociedade galega, porque a sociedade galega non é parva e, por moitas mentiras que lle conten, por moito que retorzan os datos, por moito que retorzan as cifras, en ningún caso os van enganar, porque os galegos e as galegas...
Grazas.
...son xente lista, e por iso, señorías, non lles cren as súas mentiras. Máis nada e moitas grazas
Grazas. ¿Acepta a emenda do Bloque?
Non.
A do Bloque non. Grazas. [[Pausa.]] [[Unha persoa dos servizos de limpeza da Cámara procede a desinfectar o estrado.]] Ben, pois rematados os debates das proposicións non de lei, procedemos á votación das mesmas, e comezamos votando a do Grupo Parlamentario Popular, que creo que levou a deputada Rosalía —¿levouna vostede, si?—, sobre as medidas que debe adoptar a Xunta de Galicia para modernizar e humanizar os puntos de encontro familiar. Non acepta as emendas do Grupo Parlamentario Socialista nin do Bloque Nacionalista Galego, e non sei se...
Déanlle voz ao escano da señora deputada.
Mire, fronte á emenda do Partido Socialista, presentamos un texto de transacción como engádega, que foi rexeitado. Entón, nós non... [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] ¿Aceptades? Ben, grazas. Vale, entón si. Vou ler agora o texto de transacción que vai ir engadido á nosa proposición, do Partido Socialista, e o mesmo tamén o texto de transacción que aceptou o BNG. Co cal hai bastante consenso ao respecto.
Entón, ¿que hai: unha transacción única?
Si.
Si, vale, pois lea a transacción.
"Reforzar o protocolo que permita a valoración de risco nos puntos de encontro familiar fronte a situacións de violencia machista, así como deseñar canles de comunicación e colaboración interinstitucionais que garantan a protección das e dos menores e das súas nais co obxectivo de unificar e harmonizar os criterios de intervención, e iniciar os trámites, ao longo deste ano 2022, para ampliar a Rede de puntos de encontro familiar nas catro provincias galegas". Grazas.
Grazas. Votamos esa transacción. Votación do texto transaccionado da Proposición non de lei do G. P. do Grupo Parlamentario Popular de Galicia, por iniciativa de Dª Paula Prado del Río e sete deputados/as máis, sobre a medidas que debe adoptar a Xunta de Galicia para modernizar e humanizar os puntos de encontro familiar Efectuada a votación, deu o seguinte resultado: votos a favor, 75. O resultado da votación é positivo. En consecuencia, queda aprobada esta proposición non de lei.
Votamos agora a do Grupo Parlamentario do Bloque Nacionalista Galego, por iniciativa de dona Noa Presas, sobre as actuacións que debe levar a cabo a Xunta de Galicia en relación co traballo do fogar e do coidado. Acéptase a emenda do Grupo Parlamentario Socialista. Votamos. [[A señora Pérez López pide a palabra.]] ¿Perdón? Si, ¿para que quere a palabra? Déanlle voz ao escano da señora Pérez, por favor.
Bo día, grazas. Nós queriamos pedir a votación por puntos e separar o punto 3.
Separar o punto 3. ¿Acéptao? [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] Non o acepta. Votamos. Votación da Proposición non de lei do G. P. do Bloque Nacionalista Galego, por iniciativa de Dª Noa Presas Bergantiños e tres deputados/as máis, sobre as actuacións que debe levar a cabo a Xunta de Galicia en relación co traballo do fogar e do coidado Efectuada a votación, deu o seguinte resultado: votos a favor, 33; votos en contra, 42. O resultado da votación é negativo. En consecuencia, queda rexeitada esta proposición non de lei.
Votamos agora a do Grupo Parlamentario do Bloque Nacionalista Galego por iniciativa de don Ramón Fernández Alfonzo. Votamos. Votación da Proposición non de lei do G. P. do Bloque Nacionalista Galego, por iniciativa de D. Ramón Fernández Alfonzo e catro deputados/as máis, sobre as actuacións que debe levar a cabo a Xunta de Galicia para declarar oficialmente o día 10 de marzo como Día da Clase Obreira Galega Efectuada a votación, deu o seguinte resultado: votos a favor, 19; votos en contra, 56. O resultado da votación é negativo. En consecuencia, queda rexeitada esta proposición non de lei.
Votamos agora a do Grupo Parlamentario dos Socialistas de Galicia por iniciativa de dona María del Carmen Rodríguez Dacosta. ¿Acepta a emenda do Grupo Parlamentario do Bloque Nacionalista Galego? [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] Non a acepta. Votamos. Votación da Proposición non de lei do G. P. dos Socialistas de Galicia, por iniciativa de Dª María del Carmen Rodríguez Dacosta e tres deputados/as máis, sobre as actuacións que debe levar a cabo a Xunta de Galicia respecto das medidas de emprego para acadar a igualdade entre homes e mulleres Efectuada a votación, deu o seguinte resultado: votos a favor, 33; votos en contra, 42. O resultado da votación é negativo. En consecuencia, queda rexeitada esta proposición non de lei.
Votamos agora a do Grupo Parlamentario Socialista por iniciativa de dona Patricia Otero. Non sei se aceptou a emenda. [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] Non acepta a emenda do Grupo Parlamentario Popular. Votamos. Votación da Proposición non de lei do G. P. dos Socialistas de Galicia, por iniciativa de Dª Patricia Otero Rodríguez e D. Julio Torrado Quintela, sobre as actuacións que debe levar a Xunta de Galicia para crear un observatorio de igualdade de xénero no sector pesqueiro Efectuada a votación, deu o seguinte resultado: votos a favor, 75. O resultado da votación é positivo. En consecuencia, queda aprobada esta proposición non de lei.
Votamos agora a do Grupo Parlamentario Popular de Galicia por iniciativa de dona Paula Prado. Hai unha proposta na que se acepta como engádega o punto 8 da emenda do Grupo Parlamentario Socialista. Votamos, polo tanto, esta proposta. Votación do texto transaccionado da Proposición non de lei do G. P. Popular de Galicia, por iniciativa de Dª Paula Prado del Río e dezaseis deputados/as máis, sobre as actuacións que debe levar a cabo a Xunta de Galicia respecto dos programas de axudas á inclusión sociolaboral de mulleres en situación de vulnerabilidade e/ou en risco de exclusión social Efectuada a votación, deu o seguinte resultado: votos a favor, 75. O resultado da votación é positivo. En consecuencia, queda aprobada esta proposición non de lei.
E agora eu quería comentar con todos vostedes que hai un acordo dos grupos parlamentarios para concentrarnos na escaleira, na porta principal. É un minuto de silencio relativo ao que é a invasión de Ucraína. Entón, foi pactado con todos os grupos. Era para as doce pero quédanos aquí aínda certo tempo, non sei se é posible que o poidamos facer ás doce menos cuarto. [[Pausa.]] ¿Doce menos cuarto? [[Asentimento.]] Ben, pois iso vainos supoñer un pequeno trastoque. Ás doce menos cuarto. E retomariamos o tema logo coas interpelacións ao volver. Entón, ás doce menos cuarto concentrámonos na porta principal do Parlamento. Suspendemos momentaneamente a sesión. Suspéndese momentaneamente a sesión ás once e trinta e dous minutos e retómase ás once e cincuenta e tres minutos.
Retomamos a orde do día co punto cuarto, interpelacións. Interpelación de Dª María Monserrat Prado Cores e dous deputados/as máis, do G. P. do Bloque Nacionalista Galego, sobre a política da Xunta de Galicia en materia de atención integral da saúde das mulleres
Para formular a interpelación, ten a palabra a señora Prado.
Grazas, presidente. Moi bo día. Lamento que non estea aquí agora a señora Prado del Río —Prado Cores si que está na tribuna—. Supoño que estará buscando o BNG na concentración onde acabamos de manifestarnos a favor do pobo ucraíno e contra a invasión; supoño que non vería o BNG aí fóra, ¿non? [[Aplausos.]] Dicía hai un momento a señora Prado del Río que as verdades doen. Si, efectivamente, doen as verdades de ter fotos como estas. [[A señora Prado Cores mostra unhas fotografías.]] Onte en Polonia a Salvini, ao italiano Salvini, o pobo abucheábao chamándolle bufón e pallaso por ter fotos como estas e logo ir alí facerse o indignado. Porque hai que ter un pouco de decencia, hai que ter un pouco de decencia por parte do Partido Popular de ter fotos como esta e acusar os demais de non facer o que realmente si estamos facendo. E o BNG di alto e claro "non" á guerra, "non" á invasión, "non" a ningunha invasión, "non" a todas as guerras, "non" á invasión de Iraq, de Iemen, de Palestina, do Sáhara, con toda claridade e contundencia. [[Aplausos.]] Non somos selectivos á hora de condenar o sufrimento dos pobos, non somos selectivos á hora de ver a dor, senón que estamos en contra do imperialismo, da OTAN, por toda a dor que leva causado, igual que estamos en contra da invasión de Ucraína; así de alto e así de claro. [[Aplausos.]] Señor conselleiro, moi bo día. Onte foi 8 de Marzo, unha data que as mulleres temos convertido nunha data de referencia, de loita, de reivindicación, de exixencia, de dereitos. O BNG volveu saír onte á rúa con miles de mulleres demandando que queremos todos os dereitos e querémolos xa. Queremos todos os dereitos, querémolos xa, e tamén neses dereitos están incluídos os dereitos a unha atención sanitaria de calidade. E por iso hoxe queremos interpelado preguntándolle se considera que as mulleres galegas teñen unha atención sanitaria integral e de calidade, cal é a súa avaliación a respecto dos nesgos de xénero existentes e, sobre todo, que ten feito e que vai facer para eliminar eses máis que evidentes nesgos de xénero na sanidade pública do noso país, tamén na privada, evidentemente. As mulleres e os homes temos diferenzas non só biolóxicas, non só nos diferenciamos polos xenitais, senón que enfermamos de xeito distinto, manifestamos síntomas diferentes, temos xeitos distintos de sentir a dor, de metabolizar os fármacos, nas respostas inmunes, sufrimos patoloxías distintas, e, a pesar desta realidade cada vez máis evidenciada, cada vez máis constatada, somos tratadas con protocolos médicos homoxéneos, consecuencia dun sistema de saúde baseado nun modelo masculino e androcéntrico. E o nesgo de xénero a miúdo fai crer que as enfermidades son universais, cando non é así, e eses nesgos de xénero existen na investigación, na formación, na diagnose, que culmina logo cunha abordaxe terapéutica deficitaria. Por iso no BNG reivindicamos a mirada de xénero na enfermidade das mulleres e a necesidade dun tratamento diferenciado, porque consideramos que é fundamental cambiar a mirada, cambiar a óptica, consideramos que é preciso poñer gafas lilas para ter unha visión de xénero e cambiar un modelo de saúde desigual coas mulleres, cambiar esa óptica coa que se observa a atención sanitaria das mulleres para ver a realidade e, sobre todo, todo isto para logo actuar, para actuar e cambiar as cousas. E reivindicamos esa mirada de xénero por exemplo na investigación. O suxeito que se investiga é maioritariamente o home e quen investiga sempre foron maioritariamente homes. Historicamente foron os homes os que se consideraron como modelo e o resultado das investigacións eran fundamentalmente en función dun home en idade adulta, en idade laboral, dunha media de peso e estatura media e logo esa investigación era trasposta ás mulleres como se os efectos e os resultados foran exactamente igual. O 70 % da investigación biomédica non publica resultados por sexo, o 30 % da investigación en saúde tampouco, e coa pandemia da covid-19 mantívose esta situación. A pesar de xa non estar no século XIX nin no século XX, a pesar de haber unha evidencia científica máis que clarísima de que os fármacos, as vacinas actúan de diferente xeito nos homes e nas mulleres, seguiuse mantendo este patrón. Hai estudos, por exemplo, dunha danesa que di que só o 40 % das investigacións científicas arredor da covid tiñan analizado a variable de xénero, ningunha avaliou o sexo como posible efecto modificador dos efectos dos tratamentos, a cuarta parte incluíron o dobre de homes que de mulleres. Nos que se incluían mulleres preguntaban pola febre, pola tose, polo malestar, pola dor de cabeza, pero non por exemplo pola menstruación. E dese enfoque están os resultados, e os resultados é que hai moitísimas mulleres que están a denunciar que tiveron consecuencias despois de terse vacinado contra a covid en desaxustes na súa menstruación e que o 74 % das reaccións adversas comunicadas oficiais sexan feitas por mulleres. Por iso unha das primeiras preguntas que lle facemos é se coida que a saúde das mulleres está representada ao mesmo nivel na investigación científica, cal é a porcentaxe de ensaios clínicos nos que se inclúen mulleres en Galiza e que está facendo para cambiar esta situación e este patrón. Tamén reivindicamos a mirada de xénero na formación que reciben os profesionais. É alarmante ver como nos plans de estudos non se contempla practicamente a mirada de xénero. Denunciaba un especialista estes días que na carreira de medicina se dedican un par de horas no mellor dos casos á menstruación. Esta situación non pode permitirse, porque deste déficit na investigación e na formación deriva que logo hai unha aplicación deficitaria no que é a práctica clínica. Por iso tamén reivindicamos esa mirada de xénero na práctica clínica. As mulleres invisibles nos estudos científicos e na formación logo dá como resultado, por exemplo, infradiagnósticos ou sobrediagnósticos, que presentemos síntomas diferentes diante de determinadas enfermidades que non son entendidos como tales. E un exemplo paradigmático, dos máis estudados afortunadamente, son as enfermidades cardiovasculares, onde o patrón maiormente coñecido de como se manifesta por exemplo un infarto de miocardio é dor no peito, perda de forza no brazo e tal, cando nas mulleres non se manifesta case nunca dese xeito. Co cal ¿cal é a consecuencia? Que as mulleres chegan tarde a pedir axuda médica porque non identifican que estean sufrindo un infarto, que moitos profesionais non identifican os síntomas que teñen como un infarto e, polo tanto, máis riscos de acabar nun desenlace fatal. Poñemos este exemplo pero poderiamos poñer outros moitos. Ou podemos poñer o caso contrario, que é o sobrediagnóstico, por exemplo nas enfermidades mentais. Ante unha mesma sintomatoloxía como pode ser dor de cabeza, cansazo, malestar, unha muller ten máis probabilidades de saír da consulta con algún tipo de ansiolítico, cando un home ten todas as posibilidades de saír da consulta con probas diagnósticas ou con que lle fagan algún tipo de consulta especializada. E de aí que o 85 % dos psicofármacos se lles administren ás mulleres. Estas son cuestións do día a día, de todos os días. Pedimos a mirada de xénero tamén para esas pautas farmacolóxicas que se instauran en función dese patrón masculino e que fan que os efectos nas mulleres pois sexan en moitos casos demoledores. Por exemplo, os anticoagulantes, que hai moitísimos máis efectos secundarios nos homes que nas mulleres. Ou que incluso a tecnoloxía para detectar infartos de miocardio estea adaptada aos síntomas dos homes e non das mulleres. Podiamos estar aquí toda a mañá enumerando cuestións onde eses nesgos de xénero na sanidade están facendo que incluso haxa máis mortalidade en moitas cuestións das mulleres, porque as mulleres acabamos vivindo máis pero por elementos que non son precisamente a calidade de vida; vivimos máis pero con peor calidade de vida, con peor atención sanitaria. Reclamamos tamén a mirada de xénero en cuestións como enfermidades nas mulleres ou maioritariamente nas mulleres, como é a endometriose, como é a fibromialxia, onde segue habendo unha media de oito-dez anos para que se diagnostique unha muller de calquera destas patoloxías, cando no caso da endometriose estamos a falar dunha prevalencia do 10 % da poboación, e isto que está infradiagnosticada; estamos falando de máis de sesenta mil mulleres. E a pesar de terse aprobado neste parlamento iniciativas demandando medidas, seguen sen facer practicamente nada nesa cuestión. Ou no caso da fibromialxia. Por iso tamén lle queremos preguntar se lle parece razoable que unha muller tarde de media oito ou dez anos en ser diagnosticada de patoloxías que debían ser xa feitas na primeira consulta. E tamén reclamamos a mirada de xénero en cuestións tradicionalmente xa de saúde feminina, como é a atención á saúde reprodutiva, non tanto á sexual. Aí hai déficits tremendos, hai déficit de matronas, estamos á cola en matronas respecto do Estado español. Hoxe saía unha información nos xornais onde na área sanitaria de Vigo a media para conseguir unha cita en planificación familiar é para xaneiro do ano 2023, señor conselleiro, xaneiro do ano 2023. Podemos falar de listas de espera para tratamentos de fertilidade asistida, é dicir, de moitísimas outras cuestións que nin sequera no que se considera tradicionalmente saúde da muller aí estamos ben atendidas. Polo tanto, hoxe queremos que vostede, señor conselleiro, nos conteste cales son as actuacións da Xunta de Galiza, que se está facendo para que as listas de espera, para que a atención sanitaria da muller, para que eses nesgos de xénero en todos os ámbitos —a investigación, a formación, a práctica clínica, a farmacoloxía— sexan detectados e, sobre todo, sexan corrixidos. De momento, nada máis e moitas grazas.
Grazas, señora Prado. [[Pausa.]] [[Unha persoa dos servizos de limpeza da Cámara procede a desinfectar o estrado.]] Resposta do conselleiro de Sanidade, don Julio García Comesaña.
Moi bo día, presidente, señorías. Comezando polo principio da súa intervención, señora Prado, eu o que lle pido ao Bloque é que estea co bloque occidental loitando neste caso contra a ocupación, pois son precisamente estes países, os do bloque occidental, os que máis e máis forte loitan e defenden os intereses das mulleres e os seus dereitos e igualdade. [[Aplausos.]] Respecto da cuestión que me plantexa vostede, recordar que onte celebrabamos o Día Internacional da Muller e, por primeira vez, faciámolo dende a Consellería de Sanidade cun Plan de igualdade entre mulleres e homes no Servizo Galego de Saúde para o período 2021-2024. Trátase dun feito diferencial que marca o compromiso deste goberno para acadar tamén a igualdade real no ámbito sanitario, tanto no que se refire aos profesionais que traballan no Servizo Galego de Saúde como, por suposto, no eido asistencial. Un plan que foi aprobado e elaborado co apoio e colaboración das organizacións sindicais presentes na mesa sectorial, nomeadamente a Confederación Intersindical Galega, Comisións Obreiras, a Central Sindical Independente de Funcionarios, o Sindicato de Enfermería e a Unión Xeral de Traballadores. A elaboración deste plan iniciouse no ano 2019, coa constitución da Comisión de Igualdade, e aprobouse o pasado mes de xuño de 2021. Recolle cincuenta e nove medidas, agrupadas ao redor de seis eixos: acceso a emprego público e provisión de prazas; condicións de traballo e promoción profesional; formación, información e sensibilización —do que falarei máis adiante—; tempo de traballo, corresponsabilidade e medidas de conciliación de vida persoal, familiar e laboral; atención a situacións especiais de protección como violencia de xénero, acoso sexual, acoso ou discriminación por razón de sexo ou de orientación ou identidade sexual; ou medidas transversais para integrar o principio de igualdade na organización. En definitiva, queremos incluír a perspectiva de xénero en todo o sistema sanitario, integrado ademais na súa meirande parte, como saben, por mulleres; neste caso estamos a falar de que o 80 % do persoal do Servizo Galego de Saúde son mulleres. Como ven, contamos cunha base de traballo importante que será ademais monitorizado para velar polo seu cumprimento, neste caso no eido laboral, e continuaremos avanzando para acadar tamén unha asistencia sanitaria sen nesgo de xénero. Para iso levamos anos traballando por un lado, e como xa adiantaba, na formación neste caso dos nosos profesionais, que agora se verá reforzada coa implantación deste plan. Así, na Comisión técnica de igualdade acordáronse, entre outras medidas, introducir a perspectiva de xénero nas actividades formativas, coidar aspectos como as imaxes na elaboración dos cursos telemáticos, evitando estereotipos de xénero ou imaxes sexistas, e tamén elaborar un decálogo de boas prácticas á disposición dos formadores e programadores docentes para a elaboración dos contidos desta formación. Isto no relativo á formación que se programe de aquí en adiante, pero, mentres, levamos anos traballando na formación en igualdade. Así, véñense programando anualmente dous cursos, un sobre detección de violencia de xénero e como actuar no ámbito sanitario, destinado ao persoal sanitario, e outro, para todo o persoal, neste caso sobre igualdade e violencia de xénero. En total case vinte e oito mil traballadores, dos corenta e catro mil traballadores que ten o Sergas, vinte e oito mil, máis da metade, xa levan participado nos cursos ata o de agora e xa está aberta a inscrición para o curso do ano 2022. No ámbito asistencial, para poder valorar o papel das mulleres, só hai que trasladar algún dato como é o das intervencións cirúrxicas, que nos últimos anos dende o ano 2018 ao 2021 reflicten un peso maior das mulleres con máis de dezaseis mil intervencións máis que no caso dos homes. Isto é así, loxicamente, como consecuencia da evolución demográfica da nosa comunidade, onde medra a esperanza de vida, sendo significativamente superior no caso das mulleres. Queremos, polo tanto, atender as necesidades específicas das mulleres non só no ámbito xinecolóxico ou obstétrico, senón tamén no relativo a patoloxías que deben ser tratadas de xeito diferencial, e, por suposto na atención á cronicidade. [[Aplausos.]] En canto á saúde xinecolóxica, debemos destacar a atención que se lle presta en Galicia á endometriose. Creamos consultas específicas en seis das sete áreas sanitarias, nas que se lles presta atención integral a aquelas mulleres cunha sospeita ou un diagnóstico de endometriose. Así, por exemplo, na área sanitaria de Ourense, o pasado ano foron atendidas arredor de catrocentas mulleres con esta patoloxía ou, na área sanitaria de Ferrol, preto de duascentas. Tamén, así mesmo, nos últimos dous anos realizáronse vinte e dúas intervencións cirúrxicas e duascentas cincuenta mulleres pasaron un proceso de ingreso con este diagnóstico. Ademais, levamos a cabo formación específica sobre esta patoloxía dirixida aos profesionais e que xa está en marcha tamén para este ano 2022. Quero trasladar o compromiso deste goberno coa atención ás mulleres que sofren esta enfermidade e que se constata coa incorporación dos robots cirúrxicos Da Vinci, nos que investimos máis de vinte millóns de euros e que incorporamos en todas as áreas sanitarias, como ben saben. Pois ben, este robot, entre outras patoloxías, permitiunos iniciar xa as intervencións cirúrxicas en pacientes con endometriose, posibilitando cirurxías moito máis precisas e menos invasivas, cunha mellor recuperación para estas pacientes. Neste ámbito asistencial debemos seguir traballando na introdución da perspectiva de xénero en patoloxías como as cardiovasculares, traballo iniciado xa nalgunha área sanitaria e que conta cunha consulta específica; ou a EPOC, cunha importante prevalencia no xénero feminino pero con factores clínicos e sociais diferenciadores. Por isto, debemos continuar coa sensibilización dos profesionais de cara a mellorar os diagnósticos precoces que eviten o desenvolvemento dunha enfermidade máis insidiosa. Así mesmo, na vindeira elaboración do proceso asistencial integrado para a EPOC introducirase a perspectiva de xénero de cara a continuar mellorando a atención das mulleres que presentan esta patoloxía, historicamente vinculada ao home, pero que por exemplo afecta dun xeito moi grave as mulleres, cuestión xa estudada na nosa comunidade autónoma. No eido da investigación, saben vostedes que este parlamento é pioneiro na aprobación dunha lei que garanta a igualdade entre homes e mulleres no ámbito científico. Pois ben, en Galicia temos dado un paso importante, xa que a dirección científica de dous dos tres institutos de investigación sanitaria está agora mesmo desempeñada por mulleres. A nivel nacional, dos trinta e tres institutos, sete son mulleres; en Galicia, dous de tres. Isto no que respecta á dirección das tres. Ademais, engadir que no que respecta á dirección das tres fundacións de investigación biomédica en Galicia, como saben, están ocupadas por mulleres. Respecto das cifras dos ensaios, non existe unha estatística exacta de participación de homes e mulleres nos ensaios clínicos de forma agregada. Non obstante, si que lle podo facilitar algún dato. En Galicia no período 2017-2021 autorizáronse 1.099 ensaios clínicos. Pois ben, deses, dirixidos exclusivamente a homes, autorizáronse 29; dirixidos exclusivamente a mulleres, un total de 54. Aínda así, debe quedar claro que todos os ensaios se someten a un proceso de revisión e autorización, que están regulados a nivel europeo, exixíndose un ditame favorable do Comité de Ética. A avaliación realízase centrándose en aspectos metodolóxicos, éticos e legais, valorando a pertinencia científico-ética de incluír ou non unha ou outra poboación de acordo coas características da patoloxía que se vai estudar. Por isto, na meirande parte dos ensaios non se pode incluír unha diferenciación dos xéneros no recrutamento dos pacientes, xa que podería non ser aceptado. A pesar disto, creo que é importante destacar que no de xénero exclusivo prevalecen, como acabo de dar nos datos, os das mulleres, moitos relacionados con tratamentos ou técnicas asociadas ao cancro de mama, cancro de cérvix (colo de útero), pero tamén a incontinencia urinaria ou a osteoporose. Precisamente, falando de cancro, continuamos co cribado de cancro de mama que se iniciou no ano 1992 e que polo tanto leva trinta anos de desenvolvemento, cunha taxa de participación global no programa do 79 % no ano 2020, a pesar da pandemia por certo, e o programa superou os estándares europeos de calidade, acadando nese ano 2020 o 80,81 % de participación. Para continuar con este programa, con criterios de máxima calidade, este ano investiremos 1,2 millóns de euros na renovación de catro equipos de mamografía destinados a este cribado. No marco das actuacións da consellería que está a desenvolver na detección precoz destas enfermidades, entre as que está o cancro de mama, tamén está o cribado de control de colon ou as enfermidade endocrinas nos neonatos, vimos de anunciar recentemente a extensión do cribado de cancro de cérvix, ata o de agora implantado de xeito piloto na área sanitaria de Lugo, ás áreas de Ferrol e Pontevedra, para posteriormente estendelo a toda a comunidade autónoma. No programa piloto, das 2.100 mulleres invitadas, participaron 1.550, é dicir, o 60 %. As porcentaxes de participación variaron en función das tres estratexias prestadas, sendo a máis numerosa, preto do 68 %, no caso das mulleres que podían escoller entre realizar de xeito autónomo a toma de mostra ou a través da citación coa súa matrona. Co estudo detectouse o virus do papiloma humano no 5,2 % das mulleres cribadas, e destas no 15 % algún tipo de lesión premaligna, que foron derivadas á consulta pertinente. Eses datos son os que nos levan, como dicía, a ampliar o cribado e continuar traballando de cara a mellorar a saúde das nosas mulleres. No ámbito da primaria, debemos seguir avanzando nas medidas implantadas ata o momento, continuando co traballo realizado que vimos facendo ata o de agora con eses catorce plans locais de saúde recentemente aprobados, xa que un dos obxectivos fixados é o traballo comunitario e a atención á cronicidade, cuestión que, como avanzaba, afecta en gran medida as mulleres. [[Aplausos.]] E no ámbito da saúde mental, existe unha maior prevalencia en determinadas enfermidades das mulleres, pero, aínda así, debemos traballar para que sexan tratadas do mesmo xeito que os homes, xa que, ademais, as mulleres con problemas de saúde mental poderían sufrir discriminacións por varias cuestións. Por un lado, o rexeitamento social que provoca a discapacidade, derivada dunha enfermidade mental, tamén o estigma por sufrila e a propia discriminación por ser muller e tamén as desigualdades que afectan as mulleres especialmente no ámbito do rural. Por isto, no Plan de saúde mental de Galicia 2020-2024, un dos obxectivos principais é a mellora da atención á saúde mental na muller, especialmente nas mulleres vítimas de violencia de xénero, creando programas específicos para a súa atención e mellorando a coordinación cos dispositivos de atención ás vítimas de violencia de xénero. Seguimos avanzando para ofrecer a mellor asistencia integral ás mulleres, co establecemento de novos protocolos, a mellora das infraestruturas, abordaxe da asistencia con perspectiva de xénero e tamén coa implantación de medidas de cara a avanzar cara a un sistema sanitario máis igualatorio, para que tanto as mulleres que traballan nel como as que acoden como pacientes desfruten desa plena igualdade. Máis nada.
Grazas, conselleiro. Están con nós agora e saudamos os alumnos de 5º e 6º de primaria do centro San Ramón, de Moeche, da Coruña. Está tamén con eles o profesor, a quen saudamos. Benvidos ao Parlamento. Réplica desta interpelación, señora Prado.
Señor García Comesaña, vai permitirme que lle diga que o Partido Popular leva máis que demostrado, por activa e por pasiva, que non lle importa nin o bloque occidental nin o bloque oriental, que o que lle preocupa enormemente é o Bloque Nacionalista Galego, e, por iso, [[Aplausos.]] esta campaña indecente, intentando non se sabe exactamente que tapar, evidentemente as súas vergoñas. Mire, eu, as mulleres, igual que noutros campos, estamos bastante fartas de que se nos diga que estamos en ello e que as cousas non dean avanzado. Foi polos anos sesenta cando o movemento feminista empezou a poñer enriba da mesa os nesgos de xénero na sanidade. Cincuenta anos despois, temos que seguir escoitando que estamos en ello, que, ben, imos facendo algunha cousa. A nós, no BNG, parécenos que hai que pisar un pouco máis o acelerador. Vostede vén de dicir que aprobaron un plan de igualdade no ámbito sanitario. A min gustaríame, [[Murmurios.]] si, si, gustaríame saber canto orzamento, cantos profesionais, é dicir, algo máis que un titular. Eu xa sei que os titulares son moi molóns, pero eu quero saber exactamente en que se vai concretar. Eu quero saber se se vai concretar na atención á saúde mental, tan deficitaria, ás mulleres, onde está xa tan sobrediagnosticada, medicalizada, por falta de profesionais; se dunha vez por todas nese plan de igualdade van introducir psicólogas clínicas en atención primaria, por exemplo, para que estean atendidas e non soamente a base de pastillas, estean empastilladas, senón que teñan profesionais que poidan atendelas e, polo tanto, teñan unha atención sanitaria minimamente de calidade. Gustaríame saber se nese plan de igualdade van poñer medidas para que haxa matronas nun número suficiente para atender as demandas das mulleres. Porque ¿tampouco hai matronas para poder contratar, señor Comesaña? ¿É de recibo que teñan desmantelado practicamente os COF? ¿É de recibo que a cita a unha muller para planificación familiar lla estean dando, a día de onte, para xaneiro do ano 2023? Realmente ¿vostede cre que iso é de recibo, que iso é avanzar en igualdade? Ao BNG, dende logo, parécelle que non. Igual que en endometriose. Mire, no ano 2015 o BNG, eu persoalmente trouxen aquí unha iniciativa a este parlamento para poñer encima da mesa, efectivamente, a situación da endometriose, totalmente invisibilizada. As mozas galegas e as mulleres galegas seguen entrando pola porta das consultas e séguenlles dicindo que ter dor de regra é normal. Iso é a realidade, a día de hoxe: que é normal. Séguenselles dando fármacos que nada teñen que ver coa súa patoloxía concreta, séguenselles dando fármacos que son para outras cousas, como para a próstata, e vostede sabe que é así. Segue habendo fármacos punteiros que non están na carteira. Seguen demandando equipos multidisciplinares que vostedes se negan a poñer en marcha, que aproban e votan a favor neste parlamento e logo votaron en contra e volveron votar a favor, pero que logo non pasan do papel, señor conselleiro. E as mulleres galegas merecen, precisan unha atención sanitaria acorde co que necesitan, e non a están recibindo, e están desprotexidas en moitos aspectos. Polo tanto, hoxe o BNG trae aquí esta interpelación, da que se vai derivar unha moción onde imos volver poñer enriba da mesa medidas reais, concretas, porque cremos que é imprescindible, porque a abordaxe da perspectiva de xénero en sanidade é unha asignatura pendente, señor conselleiro. Os nesgos de xénero existen en sanidade e non poden ocultarse, e non facer nada dende logo no BNG cremos que non é unha opción, ou simplemente dar titulares sen concrecións non pode ser unha opción, señor conselleiro. E eu non vou negar que se ten avanzado en cuestións de igualdade, pero non é suficiente, nin á velocidade precisa. Entre outras cousas, somos a metade da poboación. Se a outra metade da poboación estivera no nivel de desatención na que estamos as mulleres, as cousas non serían iguais. Mire, hai un especialista en endometriose —xa llo dixen algunha vez aquí neste parlamento— que dixo que, se os homes tiveran unha hora ao mes de dor testicular semellante ao que padecen as mulleres con endometriose, as cousas non estarían nesta situación. [[Aplausos.]] E eu teño que volver repetilo. Teño que volver repetilo porque esa é a realidade, esa é a realidade dunha visión masculina e machista da sociedade en xeral e tamén na sanidade. E haberá que poñelo en evidencia encima da mesa para poñer medidas en práctica. Todos os indicadores de saúde son peores para as mulleres, e o grave é que se sosteñen no tempo, señor conselleiro, sostéñense na práctica clínica, na calidade de vida, nas doenzas crónicas, na saúde mental, nas intervencións complexas. Vostede falou aquí de que se interveñen máis as mulleres. Gustaríame ter un informe de que tipo de intervencións e cal é a porcentaxe en intervencións complexas e cal é o tempo que agardan uns e outros, porque igual nos sorprenderiamos de cal é o resultado. Por iso, consideramos necesario modificar o modelo sanitario, revisar as políticas sanitarias para dotalas de equidade, poñer en marcha unha estratexia para a atención integral das mulleres en todos estes campos que lle dixen antes, na investigación, na formación, na aplicación de fármacos, na visión clínica, absolutamente en todos. Queda tanto por facer, señor conselleiro, que é preciso actuar con valentía, firmeza e celeridade, impulsando políticas que vaian desde esa diagnose á formación, a investigación, a abordaxe clínica, a prescrición, para aumentar o número de matronas, garantir a interrupción voluntaria do embarazo do hospital de referencia de cada muller, non que teñan que andar peregrinando a quilómetros de distancia da súa vivenda, eliminar a violencia obstétrica, garantir unidades de chan pélvico, unidades de atención á endometriose e fibromialxia, o efecto das vacinas nas mulleres, a covid persistente e actuar tamén, señor conselleiro, diante do abuso de poder e a violencia de xénero dende o propio sistema, como xa denunciamos no anterior pleno aquí, que aconteceu no Centro de Saúde de Padrón...,
Remate, por favor.
...mais que, lamentablemente, non é un caso illado. Polo tanto, hoxe o que lle pedimos aquí, á parte de ser consciente da situación de nesgo de xénero, é que actúe contundentemente con celeridade para eliminalo. Moitas grazas.
Grazas, señora Prado. [[Pausa.]] [[Unha persoa dos servizos de limpeza da Cámara procede a desinfectar o estrado.]] Peche da interpelación, conselleiro de Sanidade.
Moitas grazas, presidente. Señorías. Señora Prado, eu pensei que vostede coñecía o Plan de igualdade do Servizo Galego de Saúde; por suposto, facilítolle unha copia. Como dicía, é un plan que se aprobou no mes de xuño deste ano. Desgranei aquí as seis liñas fundamentais e cincuenta e nove medidas, das que se inclúen moitas das que vostede citou. Polo tanto, podo pensar que, unha vez que o coñeza, xa non dirá estamos traballando nelo, como acaba de dicir agora mesmo. Si, levamos moito tempo traballando neste eido. Como digo, un aspecto moi concreto é o Plan de igualdade, presentado, como dicía, en xuño deste ano, que abrangue dende o ano 2021 ao ano 2024. Tamén no Plan de saúde mental, que por suposto lle podo proporcionar se non o ten, onde se fala de xeito específico da abordaxe da patoloxía das mulleres. E si que non vou estar de acordo con vostede do que fala da lista de espera. Mire, en Galicia a lista de espera non se xestiona por xénero. Os criterios de manexo da lista de espera son fundamentalmente clínicos e de tempo. Polo tanto, se ten algunha dúbida de que as mulleres esperan máis por ser mulleres, quíteo da cabeza, non é así, non é certo nesta comunidade autónoma polo menos. Respecto da endometriose, acabo de dicir que en seis das sete áreas sanitarias hai unha unidade multidisciplinar de endometriose; se cadra vostede tampouco a coñece. Eu acabo de dicir que hai catrocentas mulleres tratadas nesa consulta en Ourense ou duascentas en Ferrol. Eu podería darlle números do resto das áreas sanitarias, ou pacientes intervidas de xeito específico. Ben, vostede pode dicir que non se fai nada, e poderiamos estar aquí discutindo moito tempo. Quería determe nun par de cousas importantes. Violencia de xénero. Quero rematar a miña intervención facendo alusión á violencia de xénero. Gustaríame recordar que a finais do ano 2020 presentamos o procedemento de detección precoz de casos de violencia de xénero dende o ámbito sanitario, co que pretendemos homoxeneizar a atención que se lles presta á vítimas, así como aumentar tamén a detección precoz dun xeito temperán. Nesa cuestión, ademais das accións formativas específicas sobre violencia de xénero, que creo que son importantes —tamén as desgranaba na primeira parte da intervención—, vinte e oito mil traballadores do Servizo Galego de Saúde teñen feito os cursos de prevención de violencia de xénero e de igualdade. Se a vostede lle parece que isto é tamén estamos en ello, pois ben, creo que en base a esa formación podemos avanzar e, de feito, avanzamos. E tamén se avanza coa construción dun grupo de traballo específico de violencia de xénero e saúde, que está formado por profesionais do ámbito sanitario con grande experiencia nesta materia, que se ocupa da revisión dos distintos protocolos de atención precoz e de denuncia dos casos no ámbito sanitario e tamén colabora co deseño e actuación en programas públicos en materia de violencia de xénero, tamén no eido sanitario. E un segundo grupo de traballo para a elaboración dun protocolo multidisciplinar nos casos de delitos contra a liberdade sexual. No ano 2016, dende o Sergas publicouse o documento: "Violencia de xénero, procedemento de intervención en saúde", que se actualizou —como dicía— a raíz dese protocolo. Tamén quixera falar da submisión química. Neste ámbito, na área sanitaria de Ourense aplicouse a finais do ano 2021 a primeira guía de actuación ante casos de submisión química, na que se establecen protocolos dos servizos de urxencias, as forzas e corpos de seguridade do Estado, o Imelga e neste caso a Audiencia Provincial de Ourense, co obxectivo de sistematizar o diagnóstico, tratamento e seguimento de vítimas de submisión química, e que, normalmente, vén ligada a agresións sexuais ou abuso de menores. Esta guía recolle todo o proceso de actuación clínica, así como todo o procedemento no caso de que o paciente interpoña denuncia. Un amplo documento que queremos estender a toda Galicia para que sexa de aplicación en todas as áreas sanitarias de cara a mellorar a atención e a detección destes casos. Fala vostede das unidades multidisciplinares. Tamén, efectivamente, este parlamento aprobou por unanimidade a regulación e homoxeneización desas unidades multidisciplinares. Comezamos coa de mama, para posteriormente estendela a outras patoloxías. E, para poder progresar no cumprimento dese acordo, o pasado mes de novembro publicábase a orde que regula o funcionamento das unidades multidisciplinares, neste caso de atención asistencial, no Servizo Galego de Saúde. Deste xeito, fíxanse as pautas, os criterios para que nas áreas sanitarias se traballe no cumprimento dos requisitos para axustar estas unidades no caso de estar funcionando xa e avanzar na súa creación no caso das outras. Gustaríame destacar e anunciar que nestes días se remitiu ás áreas sanitarias a indicación para que comecen a traballar na constitución de unidades multidisciplinares nas patoloxías do suelo pélvico. [[Aplausos.]] Sobre isto gustaríame destacar tamén que, no marco do Plan galego de atención primaria, a aprobación da nova carteira de servizos das matronas, continúa potenciando a abordaxe da rehabilitación do suelo pélvico, precisamente dende as consultas das matronas, para o que se solicitaron tamén vinte prazas previstas neste plan. Sobre o tema das matronas, señora Prado, se vostede vai hoxe mesmo á páxina web do ministerio e saca o ratio de matronas por comunidade autónoma —é certo que son datos do ano 2020—, descubrirá, para a súa sorpresa, que Galicia é a cuarta comunidade autónoma con mellor dato de matronas en atención primaria; agora podería vostede dicir que non, pero os datos públicos están aí. Pero se engadiramos as prazas de matronas incorporadas no ano 2020 ata o de agora, Galicia —é certo que só teño datos de Galicia— pasaría do 0,61 ao 0,72 por dez mil habitantes, poñeríase de primeira. Polo tanto, sempre se pode mellorar, evidentemente, no ratio de matronas, pero dicir que Galicia está na cola do número de matronas creo que non é acertado, señora Prado. Ademais, no marco de avaliación da Estratexia galega de saúde, imos establecer claramente unha perspectiva de xénero para a abordaxe dos principais problemas de saúde asociados aos galegos e ás galegas, esa perspectiva de xénero no eido sanitario, que requirirá tamén a nova Lei para a igualdade efectiva de mulleres e homes de Galicia, que onte iniciaba a súa tramitación coa consulta pública previa e na que se establecerán moitos dos compromisos aquí fixados. Con todo isto, seguiremos avanzando nese compromiso en feitos a prol da igualdade real e efectiva entre homes e mulleres no Servizo Galego de Saúde, para que as mulleres continúen sendo o motor da sanidade pública galega e tamén...
Remate, por favor.
...da nosa sociedade. Moitas grazas.
Moitas grazas, señor conselleiro. [[Pausa.]] [[Unha persoa dos servizos de limpeza da Cámara procede a desinfectar o estrado.]] Aproveitamos para saudar os alumnos de 5º de primaria do CEIP Portonovo, de Sanxenxo, que hoxe nos acompañan nesta sesión do Parlamento. Moi bos días e grazas por visitarnos. Pasamos á seguinte interpelación. Interpelación de Dª Noa Susana Díaz Varela e tres deputados/as máis, do G. P. dos Socialistas de Galicia, sobre o Plan galego de conciliación e corresponsabilidade 2018-2021
Para formular a interpelación, ten a palabra a señora Díaz Varela.
Bo día. Bo día de novo. Bo día, señora conselleira. Segundo o último baremo do CIS, o 82 % das persoas coidadoras de menores de 0 a 3 anos son as nais, o 7,5 % son as avoas e non chega ao 5 % os pais. O CIS indica tamén que as mulleres dedicamos entre catro e cinco horas a tarefas domésticas e os homes pouco máis dunha hora. Hai un estudo recente, que é anecdótico —probablemente anecdótico, deixémolo aí—, que fixo unha consultora para unha empresa de deterxentes e demais, que dá conta —dentro desa cuestión anecdótica— dun dato bastante curioso e preocupante: que o 40 % dos millennials consultados, é dicir, rapaces de entre 20 e 35 anos, pensan que as tarefas do fogar se lles dan mellor ás mulleres. Recentemente, o sindicato UXT realizou un informe sobre a situación sociolaboral das mulleres co gallo do 8 de Marzo, con datos do ano pasado, que apunta datos aínda máis preocupantes. Das persoas que teñen un contrato a tempo parcial por ter que coidar de menores ou de persoas adultas enfermas incapacitadas ou maiores, un 94 % son mulleres; por ter que atender outras responsabilidades familiares, a porcentaxe baixa pero sitúase no 80 %; as excedencias por coidado familiar seguen a ser solicitadas no 74 % dos casos polas mulleres. Claro, nós o que nos preguntamos é, agora, entón, despois disto: ¿falámoslles ás mulleres galegas de conciliación?, ¿que é o que teñen que conciliar? A cuestión é que todo isto que acabo de expoñer, de maneira moi somera, evidentemente, manifesta un escenario moi pouco alentador sobre a necesaria xestión cos responsable dos coidados, que é hoxe sobre o que queremos falar. As administracións públicas deberán focalizar os seus esforzos en asegurar políticas que favorezan que a carga de traballo non remunerado sexa compartida por todos os membros da familia, con obrigas non diferenciadas por sexo. Polo contrario, o dereito a traballar fóra da casa seguirá sendo imposible para un gran número de mulleres. E non estamos falando aquí —ou si, ou si— de quen fai a cama na casa ou quen baña o neno pola noite; ese sería outro debate, e hoxe non temos tempo, que probablemente teña que chegar aquí nalgún momento, pero é evidente que si que estamos falando de que os roles deben deixar de estar sexualizados. Eu sei que esta é unha opinión que ademais compartimos todos os membros desta cámara. Nós, no Grupo Socialista, por iso traemos iso aquí e sostemos que, ademais de facilitar medidas de conciliación que, evidentemente, son necesarias, debemos comezar a falar de maneira seria de corresponsabilidade. E hoxe vou pronunciar esta palabra moitas veces, porque creo que nos ten que quedar moi clara. Porque, claro, ¿quen e como concilia? Temos escolas infantís gratuítas, xa escoitamos o presidente da Xunta esta mañá, para conciliar moi ben, pero ¿quen reduce os seus horarios para levar os nenos á gardería e quen reduce os seus horarios para poder recollelos? Promovemos o teletraballo, si, promovemos o teletraballo, moi ben, pero ¿que supón para as mulleres traballar dende a casa? Vímolo na pandemia; todos os estudos que se fixeron acerca diso presentaban datos, como digo, moi preocupantes sobre esta situación. Nós o que pensamos é que debemos abrir un debate público sobre o camiño que queda por percorrer ata un compromiso realmente igualitario. É preciso actualizar, non tanto conceptos, que non creo que sexa este o problema de concepto como tese de partida, e entender que non hai conciliación —e moito menos conciliación corresponsable ou responsable— sen que haxa corresponsabilidade. Porque, claro, repito: ¿de que serve conciliar se non somos corresponsables? E voulles poñer un exemplo, ademais, do que hoxe fixo aquí o presidente da Xunta. Deime conta de que, efectivamente, este goberno creo que ten un problema precisamente acerca desta cuestión e esta confusión entre os dous conceptos ou da importancia da prioridade de cal é primeiro. Porque o señor Feijóo falaba tamén na intervención de hoxe e viña dicir que a situación das mulleres, ben, mellora en parte tamén porque temos escolas infantís gratuítas, e que iso é conciliar. Iso non ten nada que ver con corresponsabilidade. Pero eu voulle poñer outro exemplo aínda máis gráfico. Cos 10,5 millóns de euros do Plan Corresponsables que recibe Galicia do Estado para reforzar as medidas autonómicas co fin de que exista un auténtico equilibrio na distribución das responsabilidades familiares, a Xunta de Galicia, o seu Goberno, a súa consellería decide destinar a terceira parte, 3,5 millóns, para realizar programas —¡ollo!— de animación para menores de 16 anos nun acordo coas federacións deportivas galegas. Nada que obxectar ao programa, absolutamente nada que obxectar. Pero ¿en que contribúe iso exactamente á corresponsabilidade? Porque á conciliación si, pero ¿a que á corresponsabilidade? Se apostamos quen van ser as persoas, nais ou pais, que leven eses nenos a esas actividades de animación, seguramente sabemos ben a resposta, ¿verdade? Por iso nós o que lle queremos é preguntar, señora conselleira, de verdade que dende o ánimo máis construtivo, porque pensamos que este debate é un dos esenciais para rematar coa discriminación da muller no ámbito laboral, pero tamén no persoal, é se entenden que é prioritario traballar na corresponsabilidade para que as medidas e as políticas de conciliación sexan realmente eficaces. Porque ao que asistimos en realidade nestes tempos é a que vemos como este goberno segue avanzando nesa senda de facilitar a conciliación, pero non avanza previamente no reto primordial de traballar a corresponsabilidade. A realidade é que nós apreciamos escasos esforzos da Xunta de Galicia por avanzar neste terreo. E podemos explicalo con varios exemplos. Na Comisión non Permanente Especial de Estudo sobre a Reactivación Económica, Social e Cultural de Galicia pola crise da covid, finalmente os tres grupos parlamentarios acordamos instar a Xunta a reforzar o apoio aos programas de conciliación e corresponsabilidade a fin de rematar coa discriminación e así facilitar a igualdade no acceso ao emprego no desenvolvemento da carreira profesional das mulleres galegas. Claro, a realidade foi que nos orzamentos para este exercicio o Goberno galego reduciu brutalmente a partida destinada á corresponsabilidade e á conciliación; de feito, foi unha das que sufriu un dos maiores recortes, o 25 %, de todas as contas, con respecto ao ano 2021. Nós queremos saber —non sei se hoxe nolo pode explicar—cal foi a razón de reducir esa partida nos orzamentos de 2022 e cales foron os servizos que se reduciron ou que se suprimiron por estas novas contas. Lin nalgún medio de comunicación que vostede dicía que, ben, esa redución se debía a que agora os fondos proceden doutros departamentos. Claro, e ademais poñía un exemplo, non sei se hoxe nolo vai dicir aquí, despois xa lle responderei; pero, ben, saben ben vostedes que eses fondos que veñen doutros departamentos non son —repito— para a corresponsabilidade e si para a conciliación, para o teletraballo e demais. Pero isto non é fomentar a corresponsabilidade e moito menos unha conciliación corresponsable nin responsable —repito—. Tampouco, tal e como estaba mandatado tamén por este parlamento, tivo lugar a actualización dese primeiro Plan de conciliación e corresponsabilidade, que acaba de rematar. Quedaramos en que se ía actualizar, así o mandatou e se aprobou neste parlamento diante da crise da pandemia, que evidenciou grandísimas eivas nesta materia e o prexudicial que foi para as mulleres. Queriamos adaptalo ás novas necesidades, que eran acuciantes, e parece que tampouco se levou a cabo; polo menos nós descoñecémolo e penso que deberiamos coñecelo. Diante disto, nós o que nos preguntamos é se vostede pensa que podemos estar tranquilas pensando en que o noso Goberno, efectivamente, vai traballar para avanzar na corresponsabilidade, como digo, primeiro chanzo para que a conciliación deixe de ser unha entelequia para as mulleres. A min faime moita graza como nai cando me falan de conciliación, sempre digo o mesmo: ¿que significa iso? Non conciliamos, as mulleres non conciliamos. No século no que debemos centrar todos os nosos esforzos na xestión compartida dos coidados, como digo, primeiro chanzo da ansiada igualdade e paso previo á conciliación real —metámolo na cabeza—, o noso grupo, o Grupo Socialista, entende que o Goberno galego debe asumir a responsabilidade que lle corresponda e dar —como digo— resposta a ese mandato do Parlamento galego impulsando unha repartición máis igualitaria entre mulleres e homes da carga dos coidados, coa aprobación, por suposto, de novas medidas que incentiven a corresponsabilidade. Iso é o que hai que facer: incentivar a corresponsabilidade. Pero, claro, para iso é preciso dispoñer de datos e a Xunta de Galicia tenos. Tamén nolo preguntamos: ¿ten a Xunta de Galicia eses datos? E pregunto máis: ¿coñece a Xunta de Galicia xa non cal é a nosa realidade —estaría moi ben sabela— senón tamén —e non pouco importante— a percepción que ten o pobo galego, a sociedade galega, sobre ambos os termos e sobre como é esa repartición de tarefas? E digo isto porque nós cremos prioritario un novo plan galego de conciliación e corresponsabilidade; por suposto, pensamos que deberan estar xa traballando na avaliación dese primeiro plan antes de poñerse a traballar no segundo. Porque, claro, en todas as materias —certamente en todas as materias— pero nesta é esencial, é imprescindible coñecer o impacto desas medidas desenvolvidas. E díxenllo antes tamén na réplica á PNL do Grupo Popular: é esencial facer esa avaliación primeiro. Así que nós o que queremos saber é en que estado se atopa esta avaliación e se teñen previsto un novo plan —agardamos que si— para o período entendemos 2022-2025, atendendo á periodicidade do primeiro.
Remate, por favor.
Si, xa remato. E, en caso afirmativo, queremos preguntarlle tamén por eses prazos previstos de presentación. Nada máis, grazas.
Moitas grazas, señora Díaz. [[Pausa.]] [[Unha persoa dos servizos de limpeza da Cámara procede a desinfectar o estrado.]] Ten a palabra a conselleira de Emprego e Igualdade, a señora Lorenzana Somoza.
Ben, bo día. Grazas, presidente. Señorías. Señora Díaz, en primeiro lugar, moitísimas grazas polo ton da súa intervención, construtiva, pese a que, por suposto, hai discrepancias naturais ideolóxicas e algunha inexactitude —ao meu modo de ver— nalgún dato. Pero, ben, recoñezo a boa intención da iniciativa rexistrada. Si coincido con vostede —e penso que non existe ningunha dificultade en canto á distinción terminolóxica por parte do Goberno, co presidente da Xunta á cabeza— en canto a conciliación e corresponsabilidade. É máis, vostede ten que darse conta de que as axudas que dende a Consellería de Emprego —non estou falando da conciliación no eido de política social, ao que se referiu ao presidente— levamos dando dende os últimos anos son precisamente en materia de corresponsabilidade, é dicir, para apoiar a redución de xornada dos homes. Entón, penso que isto é un concepto que temos claro e no que coincidimos con vostedes: hai que avanzar do termo de conciliación tradicional a unha corresponsabilidade. Antes de comezar a contestar sobre as cuestións do Plan de corresponsabilidade, sobre a avaliación e o novo plan que imos realizar, si me gustaría facer unha aclaración sobre o Plan Corresponsables do Ministerio de Igualdade. Porque, claro, vostede dime —critica, creo— a execución dese plan e o primeiro programa que poñemos en marcha a pasada semana coa Secretaría Xeral de Deportes. Mire, este plan —que seguramente non o saiba— é un plan do Ministerio de Igualdade, que comezou o ano pasado, que ten moitísimos cartos; á Comunidade Autónoma de Galicia correspóndenlle 10, pero, ben, imaxine vostede á Comunidade de Andalucía ou de Castilla-León. Estivemos presentando iniciativas e tivemos varias conferencias sectoriais ao longo do ano pasado e deste, e ten resultado imposible aclararse cos requisitos que exixe o Ministerio de Igualdade, porque nin sequera o ministerio os sabe. Plantexamos varias iniciativas, que están formalizadas precisamente na liña que vostede está dicindo, é dicir, nunha liña de novos plans de corresponsabilidade, de avanzar en canto aos servizos e ás axudas que se están dando. Ningunha foi aceptada. Ningunha comunidade autónoma puido pór en marcha este plan, salvo Castilla-La Mancha, que ao que se dedicou foi a dar axudas aos concellos e aos sindicatos niso que vostede tanto criticaba; e iso é o que fixo Castilla-La Mancha. As restantes comunidades autónomas ningunha fomos quen, porque é imposible aclararse cos criterios do ministerio. Isto é moi preocupante. Preocúpanos a todos os gobernos de todas as autonomías como está facendo o Ministerio de Igualdade con este plan. Este ano, por fin, definiu con certa claridade os requisitos, e pódolle asegurar que todos os plans que estamos facendo —o primeiro, este de deportes— están na liña estritamente marcada polo ministerio, e eu non podo empregar o diñeiro para outra cousa. Entón, si o quero aclarar e que saiban que cada unha das accións que imos sacar co Plan Corresponsables non o estou decidindo eu, estao decidindo a señora Irene Montero e a súa secretaría de Estado, e con eses requisitos eu vouno facer o mellor que poida para executar eses fondos en Galicia, como o están facendo todas as outras consellerías en materia de igualdade en toda España, porque isto non é unha cuestión de política, é unha cuestión coa que non está de acordo ningunha comunidade autónoma e así o dicimos nas conferencias sectoriais. Plan galego de conciliación e corresponsabilidade 2018-2021. Efectivamente, así se falou nesta cámara e demos cumprimento a ese primeiro exame que se solicitou e que se acordou parlamentariamente. Pero seguramente é que non demos conta dos resultados; entón, vou dar agora conta. Fixemos en xuño do ano 2021 unha primeira análise dos anos 2018, 2019 e 2020. Ben, entón, destes tres primeiros anos do plan, a xuño de 2021 —como lle digo—, sete de cada dez medidas xa estaban levadas a cabo. E vou dar conta por áreas estratéxicas —para non estenderme moito—: na primeira área estratéxica, que era xerando conciencia e coñecemento, levabamos executado nesa data o 88 %; na segunda área estratéxica, coeducando para unha sociedade corresponsable, o 92 %; na terceira, artellando unha nova cultura dos tempos, executado o 61 %; na área estratéxica cuarta, reforzando o compromiso das organizacións cunha conciliación corresponsable, o 69 %; e na área quinta, fortalecendo os recursos de apoio, o 57 %. Estamos agora levando a cabo a análise que queda, a análise completa do plan. A previsión é que estea finalizada despois do verán, en setembro, a totalidade con ese ano e medio que aínda falta por analizar. E por suposto que estamos traballando nun segundo plan, que será presentado eu creo que a finais de ano, xunto coa entrada no Parlamento da Lei de igualdade, que será, como vostede dicía, a partir do ano 2022-2025. Este plan vai partir precisamente dos resultados desa avaliación e tamén imos intentar conxugalo —como digo— co que podemos facer en políticas de igualdade cos cartos da Xunta, por suposto, pero tamén co que nos vén do Ministerio de Igualdade. Quero aclarar tamén ese 25 % da partida específica ou dese programa que sinalan continuamente. A ver, os orzamentos en materia de conciliación e corresponsabilidade da Consellería de Emprego —estou falando só— no ano 2021 eran de 4.745.497, este ano son máis de 16 millóns de euros os que estamos empregando en conciliación e corresponsabilidade. É certo que ese programa, en concreto, no ano 2021 tiña 2.600.000 e este ano ten 2 millóns; pero é que é o programa que precisamente vai destinado ás axudas á conciliación máis clásicas, que son as que vostede precisamente estaba criticando. Pero é que facemos moitas máis axudas e moitos máis programas en materia de conciliación e corresponsabilidade, que están con cargo a eses 16 millóns, non só nese programa que pon "axudas á conciliación e corresponsabilidade". Estamos intentando axudar á conciliación dos autónomos. Existen nos orzamentos da consellería axudas para a conciliación da persoa traballadora autónoma apoiando a contratación doutra persoa para que o autónomo poida adicar o seu tempo ao coidado de menores. Por suposto, para as baixas de maternidade ou paternidade, e tamén coidado de maiores. Existe unha liña específica no programa de emprendemento Emega para a conciliación. Estamos dando axudas para fomentar que nas empresas —e disto quero falar— se fagan acordos de flexibilidade e acordos de fomento do teletraballo. E, como lle digo, tamén estamos intentando levar a cabo ou executar eses fondos do Plan Corresponsables, mal que nos pese, do xeito que nos indica o Ministerio de Igualdade. Como lle dicía, eu creo que nesa nova Lei de igualdade —e espero de verdade chegar a acordos neste sentido— temos que avanzar nos conceptos que estamos empregando para levar a cabo políticas que se saian da tradicional conciliación e mesmo da tradicional corresponsabilidade. Nesa lei imos intentar comezar a falar xa do que é o benestar laboral e nas empresas levamos traballando —e logo, se quere, na réplica esténdome máis— cunha marca galega de igualdade laboral. No diálogo social levamos xa dezaoito reunións neste ano con sindicatos e con empresarios para acordar un distintivo para as empresas que teñan uns mellores estándares en canto a políticas de igualdade nos seus cadros de persoal, en canto a accións de conciliación e corresponsabilidade, e tamén que teñan compromisos firmes de acadar unha igualdade retributiva para igual posto igual valor. Esta marca galega de igualdade, que —como digo— cando a incorporemos á lei vai ser sempre co acordo de sindicatos e de empresarios no diálogo social, pretendemos que sirva para que esas empresas en Galicia abran camiño de cara a unha nova reorganización dos tempos, unha flexibilidade dos horarios, etc., etc., etc. Eu penso que non podemos continuar falando —e por iso lle digo que estou máis de acordo do que vostede cre co que está dicindo— soamente de conciliación, non podemos continuar apoiando exclusivamente economicamente unha redución de xornada da muller, porque isto o que vai facer é precisamente redundar nun aumento da brecha salarial e nunha redución das carreiras profesionais das mulleres. Temos que intentar superar esas políticas tradicionais de conciliación, onde apoiemos precisamente as reducións de xornada e para intentar que sexan os empresarios os que estean ou se incorporen a este proceso e comecen a falar de verdade dunha racionalidade e dunha flexibilidade dos horarios e das xornadas. Hai empresas en Galicia —e moitas— que están colaborando con nós na definición de todos estes novos xeitos de organizar o traballo que xa teñen boas políticas de organización laboral e de igualdade na empresa. Entón, temos que tirar do empresariado para intentar abrir unha nova liña en Galicia onde realmente as mulleres poidan continuar as súas carreiras profesionais e onde, evidentemente, exista unha corresponsabilidade nos labores de coidados, nos labores domésticos, e tamén un equilibrio entre a vida laboral e a vida persoal. Logo explícolle se quere máis polo miúdo o tema da marca. Pero, en definitiva, o que buscamos é, cos recursos que temos, poder definir estas políticas de corresponsabilidade —dígolle: moi limitadas—. En segundo lugar, abrir un novo marco, porque entendemos que as políticas de conciliación e corresponsabilidade son, evidentemente, responsabilidade do Goberno, pero son responsabilidade tamén dos homes e responsabilidade tamén das empresas. É fundamental incorporar o tecido produtivo nas políticas de conciliación e corresponsabilidade; se non, é imposible nun problema tan tan tan complexo —como vostede ben dicía na súa intervención— acadar unha auténtica solución. Imos pondo parches para que as mulleres queden na casa, para que deixen os rapaces nas escolas infantís, pero non imos realmente potenciar unha carreira profesional, porque non existe unha flexibilidade e unha racionalidade en canto aos tempos de traballo. De momento, máis nada. Grazas.
Moitas grazas, señora conselleira. [[Pausa.]] [[Unha persoa dos servizos de limpeza da Cámara procede a desinfectar o estrado.]] Para a rolda de réplica, ten a palabra a señora Díaz Varela.
Ben, a verdade é que tamén agradezo o ton; ben, era o agardado, non esperaba menos. Pero si que agradezo a súa resposta e que realmente comprendan a necesidade de investir ou de darlle prioridade realmente ao que ten que darlle prioridade antes do acceso á conciliación, que, por suposto, está ben. É certo que son termos que están absolutamente relacionados —ninguén di que non— pero é que quizais temos que poñer máis o foco nesa corresponsabilidade. Porque desenvolver políticas que fomenten a corresponsabilidade finalmente sabemos que ten un impacto profundo na igualdade, pero tamén, como é lóxico, na economía e no propio benestar social. Ese ansiado cambio de paradigma no social, no laboral, pero tamén no ámbito dos coidados, debera condicionar as accións políticas e económicas futuras. Porque estamos falando de coidados, ¡eh, ollo! A corresponsabilidade non ten nada máis que tarefas domésticas e coidados, non hai máis. Temos que ser corresponsables precisamente para atender estes dous campos. O obxectivo ¿cal debera ser? Na nosa opinión, na do Grupo Socialista, debera ser, a través de políticas transversais —transversais— de todos os departamentos do Goberno galego, a participación equilibrada de homes e mulleres na vida familiar e no mercado de traballo, coa reestruturación evidentemente —xa o dixo vostede tamén— e reorganización dos sistemas laboral e educativo e dos recursos sociais, co fin de introducir a igualdade de oportunidades no emprego, variar os roles e estereotipos tradicionais e cubrir as necesidades de atención ao coidado. Eu creo que, por exemplo, a cuestión de variar os roles tradicionais, evidentemente, son decisións persoais, é algo que hai que cambiar, que tampouco podemos responsabilizar só a un goberno, pero si creo que vostedes teñen moito que ver nisto e poden empezar a traballar ese campo. Iso é precisamente atender á corresponsabilidade, do que estamos falando hoxe. Se non hai corresponsabilidade, non funcionarán as medidas de conciliación. Ou sexa, non se solucionará finalmente, porque todo isto ao final remata nunha fenda de xénero que afecta a calidade vital e laboral das mulleres. Así que unha vez, como digo, que realmente resolvamos a cuestión da corresponsabilidade e logremos que sexa realidade, entón si poderemos falar de conciliación responsable, de conciliación corresponsable. Causaba non digo graza, pero si realmente sorpresa. Vostede, por exemplo, falaba dalgunhas cuestións dese primeiro plan, que nos alegra que o estean xa avaliando e que estean preparando o seguinte. Eu voulle pedir que se dean algo máis de présa, se pode ser antes do verán mellor que despois do verán, porque creo que esta é unha cuestión que interesa e que ademais é urxente, ¿non? Pero, por exemplo, na motivación do primeiro plan, ese que din que están avaliando, que é certo, que ademais explica de maneira moi exacta todo o que estamos dicindo, porque na motivación do plan aparece moi ben reflectida a cuestión da corresponsabilidade, pero realmente parece que non lle fixeron demasiado caso despois. Nese plan falan por exemplo da importancia da coeducación e da educación en igualdade. Eu son nai —ademais, non fai falla selo— e entendo e sei da importancia da coeducación e a educación en igualdade. Coincidimos en que é un paso crucial para avanzar nesa corresponsabilidade, que non na conciliación. Pero claro, poñen como exemplo o Plan de actuación para a igualdade nos centros educativos de Galicia, que rematou no ano 2020, e del nada sabemos. Non sabemos nin dos resultados nin se están preparando outro nin cal foi o impacto nos nenos e nenas, nin se, como digo, haberá outro plan. Mire, onte o diario Galicia Confidencial publicaba unha reportaxe excelente dunha xornalista, Uxía Iglesias, na que recollía as opinións dunha profesora da Universidade de Santiago, Carmen Castro, que apuntaba que para resolver as desigualdades no ámbito laboral hai que ir ao factor casual. ¿E cal era o factor casual? Pois ela apuntaba —e nós coincidimos plenamente— que as desigualdades na repartición dos tempos e dos traballos no fogar; ou sexa, a inexistencia desa corresponsabilidade. Apuntaba tamén esa profesora que hai que empezar a falar, porque hai que empezar a facelo —xa o dicía tamén antes—, de que todas as campañas que teñan que ver coa igualdade, esas campañas de sensibilización, deben empezar xa a poñer o foco nos homes. As mulleres sabemos ben cales son as nosas problemáticas. Pero ela apuntaba tamén que hai que empezar a falar do absentismo nos coidados que practican os homes. Pois quizais por aí tamén podería haber algunha medida de acción nese Plan Corresponsables, xa que falaba dos requisitos. Propoñan tamén ao mellor algo neste sentido e a ver se a resposta é boa. Pero nós dende logo pensamos que hai que empezar a falar así, do absentismo nos coidados que practican os homes. A respecto do teletraballo, nós non podemos estar máis de acordo coa profesora Carmen Castro, que sinalaba que, se ben é necesario —evidentemente é necesario, non hai dúbida diso—, claro, se non vén acompañado dunha estratexia eficaz de corresponsabilidade que incida na mudanza de comportamentos dos homes, finalmente o teletraballo será, como dixo ela —e nós, como digo, concordamos—, unha trampa para as mulleres. Así que —remata o tempo— eu o único que quero dicirlle é iso, que é moi necesario ese segundo plan, que lle pedimos algo máis de celeridade nese avance desa avaliación e na presentación do próximo plan, non ten por que coincidir en absoluto coa modificación da lei, que, por certo, tamén aplaudo. Pero, por favor, dende logo que...
Remate, por favor.
...—si— poña o foco antes na corresponsabilidade que nesas medidas de conciliación que xa existen no noso país. Nada máis, grazas.
Moitas grazas, señora Díaz. [[Pausa.]] [[Unha persoa dos servizos de limpeza da Cámara procede a desinfectar o estrado.]] Ten a réplica a conselleira de Emprego e Igualdade, a señora Lorenzana Somoza.
Grazas, presidente. Ben, eu o que dixen respecto da consonancia do plan novo coa lei é un pouco porque coinciden nos tempos e porque tamén, entrando xa no que comentaba respecto do plan de igualdade nos centros educativos, hai moitas cuestións que van ir ou que entendo que teñen que ser coherentes na lei e na nova planificación que fagamos de conciliación e corresponsabilidade. En concreto, a lei leva un título específico sobre a igualdade na educación e nos centros educativos. Eu non podo estar de acordo con que nos centros educativos non temos avanzado en materia de igualdade. Fomos pioneiros en incorporar materiais didácticos, en incorporar asignaturas de libre configuración en materia de igualdade. E penso que nese sentido Galicia está á cabeza en igualdade na educación. Imos incorporar novidades na lei, en concreto a existencia nos centros educativos dalgún profesional que sexa experto en materia de igualdade, para que poida asesorar o profesorado nesta materia, e algunha cuestión máis. E, por suposto, tamén cuestións que vostedes, os grupos parlamentarios, poden propoñer para a súa incorporación no novo texto lexislativo, no novo plan de igualdade nos centros educativos. Eu creo que si temos que pór en valor o traballo dese primeiro Plan galego de conciliación e corresponsabilidade. Pensen que son nestes anos, ata o ano 2021, case 850 millóns de euros destinados a políticas de conciliación e corresponsabilidade nesas cen medidas concretas, das que, como lle digo, en xuño do ano 2021 xa levabamos sete de cada dez cumpridas. E logo temos que continuar, por suposto —estou de acordo—, avanzando. É inaceptable a brecha salarial que existe agora mesmo, non en Galicia, en toda Europa; de feito, en Galicia estamos mellor que na media europea, pero, por suposto, temos que seguir avanzando. É inaceptable que as carreiras profesionais das mulleres se atopen con eses teitos, cada unha na súa profesión. Agora, vostede recoñecerá comigo a complexidade da cuestión. O feito de influír no absentismo dos coidados que practican os homes, co que non podo estar máis de acordo, é unha cuestión que non soamente depende dos gobernos. É unha cuestión que depende da liberdade individual, para empezar; é unha cuestión que depende tamén de traballar, e moito, na concienciación social, con homes e con mulleres, non soamente con homes, con homes e con mulleres. E volvo dicir que é unha cuestión que tamén depende das empresas. E temos que traballar nos tres eidos. Eu non podo concordar en que no Goberno teñamos nin pasividade nin non esteamos acertando. Creo que no Goberno galego estamos absolutamente comprometidos coa conciliación e a corresponsabilidade. Levamos e temos moitas mostras —dicíao o presidente hoxe e estoulle dando eu hoxe datos do plan como tal— que amosan o compromiso real deste goberno. Pero, se non avanzamos cos homes e coa concienciación das mulleres e coas empresas, non imos conseguir os resultados reais. Como lle dicía antes, si me gustaría, porque xa están os requisitos desta marca de igualdade acordados no seo do diálogo social, e creo que esta si pode ser unha medida que abra camiño en Galicia respecto de que as empresas máis grandes, mellor organizadas ou que teñan mellores políticas de conciliación e corresponsabilidade pois abran camiño, fagan de exemplo ás demais, para, dalgún xeito, ir avanzando neste sentido. Esta marca vai ser unha marca que se dará como distintivo exclusivamente a aquelas empresas que teñan un plan de igualdade onde polo menos teñan xa implantado un 25 % das medidas previstas nese plan, aínda que o plan sexa voluntario. E non ten que ser soamente para empresas con plans de igualdade e obrigatorios. Se teñen consellos de administración, teñen que ter no momento en que se lles dá a marca polo menos un 25 % de mulleres nese consello, cun compromiso de que durante a vixencia da marca, que son catro anos de primeira saída —digamos—, teñen que incrementar a porcentaxe de mulleres nese consello de administración. Teñen que ter unha formación mínima en igualdade laboral as persoas que traballan nas mesas de negociación e nas comisións negociadoras. E teñen que acreditar nese período de catro anos de vixencia da marca que teñen retribución de igual salario por traballos de igual valor. ¿Que se vai valorar ás empresas? Que establezan procesos de selección baixo perspectiva de xénero; que establezan un plan de carreira na empresa que permita que as mulleres poidan acceder a postos que están masculinizados; que conten con medidas ou servizos que amplíen o marco xa existente de conciliación e corresponsabilidade; que establezan medidas de organización do tempo de traballo; que realicen actuacións de captación de persoas traballadoras para acadar unha representación equilibrada; e tamén que establezan medidas de sensibilización e de divulgación que faciliten esa corresponsabilidade de homes e mulleres e que conciencie os homes e tamén as mulleres sobre a corresponsabilidade, evitando que a maternidade e os coidados constitúan unha desvantaxe profesional fronte ás mulleres. Ben, nada máis. Esta é unha das propostas que, como lle digo...,
Remate, por favor.
...—xa remato, presidente— si queremos que cando se incorpore á lei xa vaia cun apoio do diálogo social, pero nós estamos completamente abertos a calquera medida concreta que se poida propoñer por calquera dos grupos parlamentarios para incorporar á lei. Se realmente existe unha medida que poidamos poñer en marcha que supoña un cambio en Galicia nesta materia, nós imos estar a favor. Pero teñen que ser medidas realistas e, dende logo, agradezo de verdade que así o comprendan. Este é un problema moi complexo e que non se solventa exclusivamente...
Moitas grazas.
...cunha porcentaxe de axudas económicas para reducir unha xornada e para favorecer a conciliación. Moitísimas grazas, nada máis.
Moitas grazas, señora conselleira. [[Pausa.]] [[Unha persoa dos servizos de limpeza da Cámara procede a desinfectar o estrado.]] Pasamos á seguinte interpelación. Interpelación de D. Pablo Arangüena Fernández e Dª Paloma Castro Rey, do G. P. dos Socialistas de Galicia, sobre o aumento das verteduras ás rías galegas
Para formular a interpelación, ten a palabra o señor Arangüena Fernández.
Grazas, señor presidente. Señorías, a pesar de que pasaron vinte e dous anos desde a entrada en vigor da Directiva marco de augas, vinte e dous anos nos que Galicia recibiu inxentes cantidades de fondos europeos teoricamente dirixidos a sanear as nosas augas e evitar unha contaminación que hoxe non debería nin existir, e a pesar de que din vostedes que investiron 1.100 millóns de euros en saneamento, en Galicia a contaminación non vai a menos, senón a máis, porque temos un goberno de falsificadores e defraudadores verdes que, por acción ou por omisión, fan políticas tóxicas. E temos unha conselleira de ecopostureo cuxo único interese polo medio ambiente é facer unha foto de cando en vez, saír dicindo que Galicia é verde, que Galicia é moi bonita, a pesar do cal, despois de dezanove anos na política, o seu nivel de coñecemento é sorprendentemente baixo, segundo unha recente enquisa; por certo, o mesmo que o da conselleira de Infraestruturas, exactamente igual, o 31 %. O nivel da súa falsificación verde chega a tal punto que na sesión de control desta Cámara do 9 de xuño do ano pasado o señor Feijóo díxolle a Gonzalo Caballero, literalmente, que a ría de Vigo está saneada e a ría de Arousa practicamente saneada. Saneada unha, practicamente saneada a outra, dixo o noso insigne estadista, a pesar de que os propios datos de Augas de Galicia amosan que a ría de Vigo, que o señor Feijóo considera saneada, tiña 209 puntos de vertedura, dos cales 23 eran puntos negros, e a ría de Arousa 444 puntos de vertedura, dos cales 56 eran puntos negros. Así que o señor Feijóo dicía neste parlamento hai menos dun ano que a ría de Vigo estaba saneada, pero os propios datos da Xunta demostran que mentía, porque había 23 puntos negros na ría de Vigo, que el dicía que estaba saneada, como mínimo, segundo os seus datos; e o señor Feijóo dicía nesta cámara que a ría de Arousa practicamente estaba saneada, pero os propios datos da Xunta demostran que é mentira tamén, porque había 56 puntos negros na ría, que el dicía que estaba practicamente saneada. Por iso eu vou explicarlle non só á cidadanía galega, senón tamén agora, xa dada a situación, á cidadanía española, que o señor Feijóo non ten ningún problema de disonancia cognitiva, senón que simplemente o señor Feijóo mente coa mesma naturalidade coa que respira. Pero, máis alá das mentiras do señor Feijóo, hai que dicir que temos un problema de contaminación importante nas rías e ríos de Galicia. A mellor proba dese problema é que hoxe temos catorce zonas marisqueiras clasificadas como C, é dicir, catorce zonas das nosas rías nas que a causa da contaminación non se permite a extracción de marisco sen pasar por un proceso prolongado de depuración. E cando rexistramos esta iniciativa había trece, por certo, e un ano antes había doce, e un pouco antes eran once, pero hoxe temos catorce zonas marisqueiras clasificadas como C. Iso sen contar que hai outras noventa e oito zonas nas que tamén hai que depurar o marisco, aínda que sexa de forma menos intensa. Este é un indicador obxectivo do noso problema de contaminación. Pasamos en poucos anos de once zonas C a catorce zonas C, nas que non se poden mariscar. Once xa eran moitísimas, catorce xa son tres máis. Estes son soamente os casos máis graves, porque, por exemplo, a praia de Testal, en Noia, onde gobernan vostedes, é un dos bancos marisqueiros máis importantes de Galicia, pero nese importante banco marisqueiro non se permite o baño dende hai seis anos, porque está tan contaminado que bañarse implica un risco para a saúde. Polo tanto, a praia de Testal e o seu banco marisqueiro non son aptos para o baño pola contaminación, pero, en troques, si que se pode mariscar alí, a pesar de que a moi escasa distancia na mesma ría as augas residuais da vila de Noia, que ten unha depuradora que non funciona dende hai moitísimo tempo, vértense directamente á ría a cachón. Dicían vostedes no 2018 que ían solucionar ese problema investindo 200.000 euros de fondos europeos, pero pasaron catro anos e a praia de Testal segue sen ser apta para o baño pola súa contaminación. O cal implica que, ademais de falsificadores e defraudadores verdes, son vostedes obxectivamente uns incompetentes, porque levan máis de seis anos sen ser capaces de solucionar este grave problema de contaminación en pleno corazón marisqueiro de Galicia. Unha auténtica vergoña. E teñan en conta que a enseada de Noia forma parte da Rede Natura 2000 e, ademais, tamén está declarada pola Xunta de Galicia zona de especial protección dos valores naturais. É, polo tanto, un espazo que por lei debería estar nun estado óptimo de conservación medioambiental. Pero, en troques diso, é unha auténtica cloaca nunha das rías máis importantes de Galicia. Así que temos en Noia unha zona que é ao mesmo tempo Rede Natura e cloaca, nunha ría que ten arredor de cincuenta puntos negros de vertido, que o señor Feijóo dirá que está case saneada. Polo tanto, as patrañas que veñen contarnos hoxe aquí non son máis ca iso: trolas e propaganda, porque xa as escoitamos moitas veces, que quedan sistematicamente desmentidas pola realidade. A Galicia da felicidade oficial fronte á Galicia real dos problemas da cidadanía. E o problema da contaminación das nosas rías non é unicamente un problema medioambiental senón un problema económico e social, porque na ría de Noia —por seguir co exemplo— chegaron a mariscar tres mil persoas; esa cifra é o dobre que na actualidade. Na da Coruña chegaron a mariscar dúas mil persoas, e hoxe non hai practicamente actividade marisqueira. Na de Ferrol mariscaban hai menos dunha década seiscentas persoas, que hoxe non chegan ás oitenta. Isto por poñer só tres exemplos destacados, porque podería seguir poñendo exemplos. Recoñecen vostedes douscentos setenta puntos negros de vertidos nas rías de Galicia, pero os seus datos, sorprendentemente, non están publicados nin estiveron nunca en ningún sitio. Os datos de vertidos nos ríos e rías de Galicia parecen ser un auténtico segredo de estado, en obscena vulneración da lexislación de transparencia e das normas elementais de sentido común nunha democracia. E a pesar de ter vostedes plenas competencias en materia de loita contra a contaminación, de ordenación do litoral, de medio ambiente, de pesca, acuicultura e marisqueo, etc., e a pesar de recibir vostedes centos e centos de millóns de euros de fondos europeos, non son capaces de estar vostedes nin minimamente á altura dunha materia que debería ser prioritaria para Galicia. Este é un asunto altamente estratéxico tanto dende o punto de vista económico como medioambiental, como turístico. Talvez, o máximo exemplo da súa incompetencia sexa a rexeneración da ría da Coruña; unha demanda que leva enriba da mesa vinte anos. E a Xunta de Feijóo e o Goberno de Rajoy tiveron dez anos para impulsar o saneamento da ría da Coruña, e non o fixeron. Ten que ser un goberno progresista o que inicie as obras, que xa se están desenvolvendo e que van ter un orzamento aproximado de trinta e dous millóns de euros, dos que ¿saben vostedes canto aporta a Xunta de Galicia? Pois cero euros para rexenerar a ría da Coruña, afectada por décadas de contaminación. E se falamos dos nosos ríos, non teño que ir moi lonxe para poñer como exemplo o último vertido no río da localidade da Consellería de Medio Ambiente, onde no verán do 2019 un vertido industrial matou dez mil troitas no río Furelos, en Melide, nun espazo que pertence, para variar, á Rede Natura 2000. Ese foi o último gran vertido dun total de decenas que tiveron lugar nos últimos dezasete anos constatados nun informe do Seprona, ante os cales a Consellería de Medio Ambiente, a conselleira de Medio Ambiente, non fixo absolutamente nada —e vostede tampouco—, nin como conselleira nin antes como alcaldesa, para evitar máis de quince anos de contaminación —máis ben vinte e cinco dende que se creou alí o polígono industrial— reiterada nun ecosistema que forma parte da Rede Natura e que, ademais, está no concello da conselleira de Medio Ambiente, do que foi alcaldesa. E a empresa presuntamente causante dese vertido, que se lle abriu expediente por parte do concello, claro, é unha empresa láctea que se chama DayriLac, participada pola Xunta nun vinte e cinco por cento. ¿E saben quen é o presidente do Consello de Administración de DayriLac? Un compañeiro seu chamado Antonio Couceiro, quen foi conselleiro de Industria. ¿Sabe canto diñeiro público recibiu esa empresa da Xunta? Uns 4,88 millóns de euros en subvencións xustamente nos dous anos anteriores a ese vertido. É dicir, a Xunta crea empresas con cartos públicos, coloca militantes seus para dirixilas, subvenciona esas empresas, que logo liquidan fauna e flora en ecosistemas teoricamente incluídos na Rede Natura; por certo, a máis pequena de España. Hai moitos máis exemplos para seguir aquí falando dos nosos ríos, pero vou quedar neste por unha cuestión de tempo. Un exemplo entre moitos dunha situación de constante deterioración medioambiental dos ecosistemas fluviais, que derivou no abandono da pesca fluvial por parte da maioría dos seus practicantes, reducíndose o número de licenzas de pesca dende que o señor Feijóo chegou á presidencia da Xunta de arredor de oitenta e cinco mil licenzas de pesca no 2009 a trinta e sete mil na actualidade; é dicir, case cincuenta mil pescadores fluviais menos en Galicia porque a contaminación liquida os nosos ríos. Pero vostedes din que non hai contaminación. E é mentira, señora conselleira. Non o digo eu, pregúntelles aos mariscadores e ás mariscadoras e aos pescadores de Galicia. E cada un deles vailles dicir a verdade, que cando vostedes din que están rematando coa contaminación, co único co que están rematando é coa verdade. A ver se me dá resposta vostede a algunha das miñas once preguntas. Nada máis e grazas.
Moitas grazas, señor Arangüena. [[Pausa.]] [[Unha persoa dos servizos de limpeza da Cámara procede a desinfectar o estrado.]] Ten a palabra a conselleira de Infraestruturas e Mobilidade, a señora Vázquez Mourelle.
Grazas, presidente. Señoría, á parte de que parece que está vostede confundido de conselleira, eu, en calquera caso, vexo pouco construtiva a súa intervención, moi pouco construtiva, e soamente, por exemplo, un matiz, con exemplos concretos, para que tamén os propios nenos nos poidan entender: non confunda unha dragaxe na ría do Burgo con eliminar vertidos e o saneamento da ría do Burgo. Porque o saneamento da ría do Burgo xa mellorou a clasificación da ría, xa se investiron cen millóns de euros, e foi este goberno. E non confunda unha dragaxe, se quere vir aquí falar e dar leccións de saneamento, depuración e eliminación de vertidos contaminantes, cun saneamento. [[Aplausos.]] En calquera caso, entendéndoo, podo entender que no fondo lle preocupa o saneamento e a calidade das augas. Polo tanto, agradézolle que no fondo pareza que lle poida preocupar en serio e traballar de xeito construtivo por mellorar a calidade das augas das nosas rías e a saúde ambiental dos nosos ríos, no día de mañá, no Consello da Xunta, aprobaremos o Proxecto de lei de mellora do ciclo integral da auga. Eu agardo que con ese mesmo fervor e entusiasmo o apoie. Se quere eliminar vertidos, se quere avanzar a axudar os concellos, que son os que teñen as competencias, e mellorar o saneamento, en consecuencia a calidade das augas, eu agardo que co mesmo entusiasmo, con palabras e con topónimos, dende logo, máis acordes pois que apoie con ese entusiasmo esta lei, que é necesaria. É unha lei na que punto por punto se ven os obxectivos, que son mellorar a calidade das augas, protexer a calidade, mellora ambiental. Eu daríalle a benvida a preocuparse de verdade de forma construtiva pola calidade das nosas augas. Eu creo que debería recoñecer o noso compromiso coa eliminación dos vertidos. Fala de 1.100 millóns de euros. Son 1.110 millóns de euros investidos de xeito importante para axudar os concellos a exerceren as súas competencias. Dende o ano 2009 foron eses vertidos, foron eses investimentos, cincocentos millóns de euros, a metade nas rías galegas. Concentrouse ese investimento. Supuxo un esforzo enorme da Xunta de Galicia para axudar os concellos. E supuxo tamén un avance enorme, pois o 90 % da poboación das aglomeracións cumpren a directiva; o 76 % das masas de auga en bo estado. Non lle parecerá boa nova, pero é un avance importante. Hai que seguir traballando. E tamén lle parecerá peccata minuta o avance do Plan de control de vertidos e o que supuxo o Plan de control de vertidos nos dez últimos anos. Reducimos do 40 % ao 15 % os vertidos contaminantes. Que exista un vertido non significa que sexa contaminante, señoría. Polo tanto, os conceptos tamén hai que sabelos concretar e explicar, e centrar o tema. Había uns mil seiscentos vertidos inventariados, froito dun labor de inspección, pois subsanáronse 573. E, señoría, máxima transparencia en materia de vertidos. A min gustaríame que pedira esa máxima transparencia á Confederación Hidrográfica do Miño-Sil, onde gobernan vostedes. Nós temos un programa de control de vertidos onde se detalla cada alerta. Pero tome nota, que creo que como se confunde de conselleira tamén se está confundido de consellería, e non sabe mirar na páxina web. Tome nota: augasdegalicia.xunta.gal. Aí ten a información do programa de control de vertidos. [[Aplausos.]] Gustaríame que a Confederación Hidrográfica do Miño-Sil, onde gobernan vostedes fora igual de transparente. Eu vou insistir nas competencias. As competencias son municipais. Somos conscientes de que para os concellos é unha materia que os desborda e, dende logo, é unha materia complexa. Pero é a súa competencia exclusiva e directa, e nós queremos axudalos, queremos axudalos nas súas competencias. Son tales as competencias que creo que debería saber tamén vostede que os vertidos ás redes municipais é competencia municipal. Teñen que ter ordenanzas de vertido, pero ten que sabelo. Os vertidos ao río inspecciónaos Augas de Galicia. Os vertidos á rede municipal, que logo van ao río, teñen que ter ordenanzas, e facer cumprimento desas ordenanzas. Polo tanto, competencia municipal. Pero por iso a Xunta axuda os concellos, axuda porque nos importa a auga e queremos coidar a auga. Por iso, a Xunta axuda os concellos en materia de saneamento, abastecemento e depuración; sabedora das dificultades que teñen os concellos. Pero non converta a cooperación e a implicación nunha obriga legal que non temos. Nós axudamos. Temos a conciencia tranquila; fixemos moitísimo, hai que seguir traballando. Vostede pode ter a conciencia tranquila sabendo que as deputacións onde gobernan vostedes se desentenden totalmente da mellora da xestión das infraestruturas da auga. Hai que ver o que fai Costas, en Madrid, o Ministerio, onde gobernan vostedes, que nos impiden avanzar no saneamento das nosas rías, poñendo paus e bloqueando constantemente as nosas obras e os nosos investimentos nas rías galegas, que non entende Costas, ou o que fai a Confederación do Miño-Sil na súa cunca. Polo tanto, creo que ten moitos sitios onde dirixirse. E non veña aquí sentar cátedra a un organismo que o que está é a axudar os concellos nas súas competencias; onde gobernan vostedes, pois hai moito que desexar. Polo tanto, eu creo que máis humildade e máis construtiva a filosofía e o falar en materia de xestión da auga. E creo que tamén entenderá que temos que compartir que non é o mesmo un concello que cumpra e un concello que sistematicamente incumpra as súas responsabilidades e competencias. E tampouco podemos permitir que os galegos paguen todos as irresponsabilidades e os sobrecustos de determinadas depuradoras e determinadas redes de saneamento por esa desidia dalgúns concellos que reiteradamente están a facer unha mala xestión, o que obriga os galegos a pagaren sobrecustos. E, dende logo, onde gobernan vostedes non saen moi ben parados. Dende a Xunta de Galicia asumimos por axudar os concellos, vinte e oito depuradoras. Podería darlle información e podería informarse con alcaldes onde gobernan vostedes que é o darlle información e podería informarse con alcaldes onde gobernan vostedes que é o que pasa nesas redes. Polo tanto, creo que máis construtiva debería ser a súa intervención. Tamén elaboramos para axudar os concellos, e por iniciativa propia, catorce plans de saneamento local na última década, arqueta a arqueta, punto a punto, analizando palmo a palmo todas as redes de saneamento municipais para axudar os concellos. Ademais de cincocentos millóns de euros investidos nas rías, pois seguimos traballando para mellorar as rías. Eu tiven aquí a oportunidade de falalo, pois hai unha semana licitamos os colectores en Vilagarcía, para mellorar o saneamento en Vilagarcía; un problema gravísimo, municipal, de vertidos no río Con, que van á ría. ¿Quen ten que arranxar ese problema municipal? ¿O concello? Non. ¿A Deputación de Pontevedra vai axudar a eliminar os seus vertidos, onde gobernan vostedes? Non. Ten que ir a Xunta rescatar e mellorar a rede de saneamento municipal do concello de Vilagarcía para eliminar o 97 % dos vertidos municipais que van á ría de Arousa. Ímolo subsanar dende a Xunta de Galicia con 33 millóns de euros. [[Aplausos.]] E non é a Deputación de Pontevedra nin o Concello de Vilagarcía, onde gobernan vostedes. Oito millóns de euros en Viveiro; é a Xunta de Galicia, gobernan vostedes. Doce millóns de euros na depuración de Foz e no sistema de saneamento en Foz, gobernan vostedes. É a Xunta de Galicia quen vai solucionar ese problema; nin a Deputación de Lugo nin o concello, o concello pon os terreos á disposición, pero ese investimento dende a Xunta de Galicia. En Cabanas e en Pontedeume, 9 millóns de euros. En Rianxo, 14 millóns de euros. Son accións que estamos realizando para mellorar o saneamento das rías. En Vigo, por suposto que fixemos un investimento importantísimo. Gustaríanos tamén facer o saneamento en Teis, pero é que non nos deixa o alcalde, non quere que invistamos. Saneamento en Teis, infórmense do saneamento en Teis. En Pontevedra tamén estamos traballando. Ben, os nosos feitos confírmano. E poderiamos ter feito moito máis nos últimos anos no saneamento das rías se non fora por Costas de Madrid; nos tres últimos anos unicamente vemos problemas en Costas de Madrid. Polo tanto, eu máis que defender as siglas, debería defender Galicia e axudar e tamén tirar do carro para que Costas facilite o traballo e non dificulte o traballo. Nós seguiremos axudando os concellos nas súas competencias. Os concellos son libres de pedir axuda a Augas de Galicia. O Proxecto de lei de mellora do ciclo integral da auga tamén parte desa base, de que os concellos teñan a competencia, e son libres de pedir axuda a Augas de Galicia nesta materia complexa, complicada, ingrata, que é o saneamento e depuración, porque é unha materia moi difícil. E creo que a implicación ten que ser de todos, do máis pequeno, que están moi concienciados, das empresas concesionarias, pero, por suposto, das administracións. Augas de Galicia está totalmente comprometido. As deputacións onde gobernan vostedes temos que ver recentemente nos últimos meses a súa reticencia a axudar os concellos para mellorar a xestión do ciclo integral da auga. Porque, señoría, hai que facer obras, pero hai que xestionalas. Se facemos obras e as deixamos aí tiradas, non fixemos nada, un pan cunhas tortas. Polo tanto, a xestión das depuradoras tamén é importante. Señorías, eu agardo que apoien ao Proxecto de lei da mellora de xestión integral da auga, porque é unha lei necesaria, unha lei que nos piden moitísimos alcaldes, agardando que a súa entrada en vigor...
Remate, por favor.
...axude ao saneamento e á depuración. E nós non miramos para outro lado, nós plantexamos solucións para mellorar a xestión do ciclo integral da auga. Mentres vemos como outras administracións, deputacións onde gobernan vostedes, Costas ou incluso a Confederación do Miño-Sil, que si, que moitas veces miran para outro lado. Pola miña parte, nada máis.
Grazas, conselleira. Aproveitamos tamén para dar a benvida aos alumnos de 5º e 6º de primaria do CEIP Plurilingüe de Carballedo, do concello de Cerdedo-Cotobade. Así que moitas grazas por acompañarnos hoxe aquí nesta sesión. [[Pausa.]] [[Unha persoa dos servizos de limpeza da Cámara procede a desinfectar o estrado.]] Para a rolda de réplica ten a palabra o señor Arangüena Fernández.
Grazas, señor presidente. Señora conselleira, non me confundo de conselleira. O que pasa é que a relación da súa conselleira de Medio Ambiente coa contaminación do río da súa localidade é absolutamente paradigmática da relación que ten o propio Goberno de Galicia coa contaminación e co medio ambiente: a inacción e —voullo dicir con claridade— a prevaricación por omisión. Porque non fixeron vostedes absolutamente nada dende que no ano 1995 se instalou alí un polígono industrial sen ningún tipo de sistema de depuración, e levan gobernando alí dende sempre, e na Xunta dende practicamente sempre. [[Aplausos.]] Non me deu resposta vostede a ningunha das miñas trece preguntas. Díxenlle antes que había once, en realidade son trece. Cero preguntas de trece. Entón, dime vostede que eu son pouco construtivo, pero vostede non me permite construír porque non me dá resposta a ningunha das miñas trece preguntas. Dea resposta vostede a algunha. O que xa lle propuxemos nós en máis dunha ocasión é que fagan vostedes, implementen vostedes un plan integral de rexeneración dos ríos e rías de Galicia dentro do ámbito das súas competencias. Por certo, vostedes rexeitaron esa proposta. Vólvollo propoñer aquí, agora, a ver que me di. Que non confunda a dragaxe da ría da Coruña cun tema de saneamento. É unha actuación de dragaxe e de rexeneración, porque como debería saber vostede o resultado de décadas de contaminación está sedimentado no fondo da ría, vaise retirar e meter en determinados contedores específicos. Iso é o que se vai facer alí: rexenerar a ría da Coruña, non dragar soamente a ría da Coruña. E vostedes poñen cero euros. Van aprobar vostedes un Proxecto de lei do ciclo da auga —está vostede moi oufana— criticada por todo o mundo. Pero é que levan vostedes gobernando Galicia trinta e tres dos corenta anos de autonomía, e van sacar —dinme que mañá a van aprobar — un Proxecto de lei do ciclo da auga. Moi ben, gran xestión pola súa banda coa contaminación e co ciclo integral da auga. Dime vostede que non miro a páxina web de Augas de Galicia, eu desafíoa a vostede a que me atope vostede na páxina web de Augas de Galicia ou da Xunta, no Portal de transparencia, nalgún sitio, os datos de vertidos, simplemente o número, xa non lle digo a especificación. ¡Non existen, señora conselleira! [[Aplausos.]] Polo tanto, está vostede enganando este parlamento e a cidadanía. Téñenos vostedes completamente ocultos. Eu dígolle que hai catorce zonas C en Galicia onde non se pode mariscar pola contaminación; vostede contéstame que está todo moi ben. Dígolle que hai douscentos setenta puntos negros recoñecidos por vostedes soamente nas rías de Galicia, sen contar os ríos, porque os datos dos ríos nin sequera os facilitan vostedes, e vostede dime que imos moi ben. Fálolle de realidades tanxibles con exemplos concretos; vostede saca aquí unhas cifras que aínda, ben, basicamente deu as grosas, pero en todo caso, nin as que van proporcionando periodicamente, nin as que me dixo hoxe aquí están contrastadas nin verificadas por ninguén máis ca vostedes; nin tampouco —como lle dixen— son accesibles. Vostedes dan periodicamente aquí neste parlamento as cifras que lles peta, porque ninguén pode discutilas. Pero incluso con esas cifras se evidencia que a contaminación medra en Galicia. Porque se hai un vinte e sete por cento máis de puntos segundo as súas propias cifras, que aínda non deu —a ver se me sae na segunda parte, pero xa circulan nalgún medio—, 27 % máis de puntos de vertido que no ano 2015, pois vostede dirame agora que a maioría cumpre os parámetros. Pero cumprir os parámetros non implica que non haxa máis contaminación, porque o volume total de contaminación medra, como vostede entende perfectamente. O volume de puntos negros medra nun dez por cento segundo os últimos datos que publicou a prensa nun só ano nas rías. E medra —como lle dixen— o número de zonas C. Por tanto, son vostedes un goberno tóxico, son vostedes un goberno contaminante. E dime vostede que investiron vostedes 1.100 millóns —outra vez— dende que está o señor Feijóo. O cal estaría moi ben se os cartos fosen do señor Feijóo, os seus, do seu bolsillo. Pero non o son, son cartos públicos procedentes na súa maioría de fondos europeos, que entenderán vostedes que están para iso, para ser gastados e investidos. É absurdo que presuman vostedes de gastar fondos europeos como se saísen do seu bolsillo. A pesar de ser inxentes —como lle digo— importes de fondos europeos, a contaminación empeora, señora conselleira, o cal demostra que son vostedes obxectivamente incompetentes. E iso que teñen todas as competencias do mundo en materia de contaminación. Eu seino perfectamente. Pero vostede tamén o sabe, por moito que veña aquí dicir que son incompetentes. Incompetentes si porque son ineficaces, pero teñen todas as competencias do mundo, porque o Estatuto de autonomía, se o len vostedes, se se dignan lelo, di que son vostedes basicamente a administración principalmente competente en Galicia en materia medioambiental e de loita contra a contaminación; non a única, "principalmente". Pero din vostedes que o problema non é seu, a pesar de que recadan vostedes o canon de saneamento e outros canons e outros tributos, e cada ano reciben vostedes os fondos europeos para loitar contra a contaminación. En conclusión e para rematar...
Remate.
...—si, señor presidente—, señora conselleira, deixen o paripé de facer que fan e cumpran a súa obriga de loitar contra a contaminación. Deixen de facer a vista gorda ante os vertidos de empresas dos seus amigos...
Moitas grazas, señora Arangüena.
...e contésteme vostede...
Moitas grazas.
...a algunha das miñas trece preguntas; polo menos unha para darme así unha pequena satisfacción.
Moitas grazas, xa rematou o seu tempo.
Grazas.
Ten a palabra a conselleira de Infraestruturas e Mobilidade, a señora Vázquez Mourelle.
Grazas, presidente. Dende logo que eu dou resposta a cada unha das súas preguntas. O tema é que non as entenda pola complexidade da propia materia que supón a xestión da auga; [[Aplausos.]] que non as entenda non significa que non as conteste. Nós temos un compromiso claro, que é a mellora da calidade das augas, a xestión da auga; un compromiso clarísimo. A xestión da auga é complexa, complicada, custosa e moitísimas veces é ingrata. E se non pregúntelle ao alcalde de Ponteceso con aquel episodio en Corme se non é ingrata e complexa para os concellos. Cando teñen algún vertido e teñen que cortar a auga por temas de contaminación, ¿non será tamén culpa da Xunta de Galicia? Porque escoitándoo a vostede é culpa da Xunta de Galicia todo. E hai que saber de quen son as competencias, como se pode actuar e como se pode axudar. Cando unha depuradora funciona mal, as repercusións, dende logo, poden ser realmente importantes na calidade da auga, pero, sobre todo, tamén en moitos sectores económicos, como son a pesca e o marisqueo. Por iso, as infraestruturas hidráulicas —eu vólvolle dicir— son fundamentais, pero é imprescindible mantelas e xestionalas ben. Eu lamento que non entenda este concepto que contesta moitísimas cousas. Para nós, a xestión da auga é prioritaria, e cando hai vertidos actuamos. Eu ínstoo tamén a que lle pregunte ao presidente da Confederación Hidrográfica do Miño-Sil se ten un plan de control de vertidos, aínda que sexa medianamente similar ao noso. ¡Xa me gustaría a min que o tivera! Hai que poñer as cousas nas súa balanza. E eu tamén lle pregunto: cando houbo vertido no río Eume, e Pontedeume quedou sen auga, ¿quen foi axudar o Concello de Pontedeume, ¿foi a Deputación da Coruña? Sabe vostede que non... [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] Quen foi axudar e facer unha obra de emerxencia para garantir o abastecemento de auga... ¡Parece mentira que lle moleste! Pero tiña que agradecernos por traballar e axudar, axudar o Concello de Pontedeume. [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] Ben, pois se non quere, non fai falta que agradeza, pero polo menos recoñeza que estivemos [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] axudando, [[Aplausos.]] e a Deputación da Coruña non. Ao mellor, é que quere agradecerlle á Deputación da Coruña que non axudara. Nós estivemos aí, respondendo, axudando o Concello de Pontedeume. Sábeo ben vostede, que vin aquí dar explicacións e comparecer. As competencias —teno que saber e debera telo claro— son municipais. O correcto saneamento das augas residuais afecta a calidade das augas. O Plan de control de vertidos de Augas de Galicia serve, é útil, e gustaríanos que a Confederación tivera ese mesmo plan de control de vertidos onde gobernan vostedes. O incremento de vertidos en si mesmo como dato non é negativo, porque os vertidos poden ser non contaminantes. Os vertidos existen e non teñen que ser contaminantes; unha depuradora fai un vertido. Polo tanto, non terxiverse. Hai que ter coñecemento, podiamos non mirar e non contalo, e entón hai moi poucos vertidos. Pero non, nós inventariámolos, controlámolos e cualificámolos, cales son contaminantes e cales non. Hai que inventarialos, sacar un catálogo. E a baixada paulatina e constante foi clara. Están aí os datos: 40 % ano 2010, 27 % no ano 2015, 15 % no ano 2021. Polo tanto, a baixada dos vertidos contaminantes foi de forma progresiva e paulatina nos últimos anos. E queremos que ese 15 % pase ao cero por cento, por suposto. Pero hai que axudar os concellos en materia de saneamento e depuración para conseguilo. E temos que traballar as administracións públicas todas xuntas. Falaba vostede sobre a clasificación das rías. Mire: dende o ano 2010 ao ano 2021 fomos quen de recuperar máis de 14,3 millóns de metros cadrados de superficie para o marisqueo. Fomos quen de mellorar trinta e tres zonas de produción de moluscos bivalvos. E fomos quen tamén de que as zonas A pasaran de representar o 3,1 % do total en 2009 a supoñer o 16 % ata o día de hoxe. Polo tanto, nunha materia que é difícil e complexa conseguimos todos estes datos positivos nos últimos anos. Temos avanzado, pero temos que seguir avanzando coa profesionalización dos servizos da auga. É o único camiño: ademais de facer infraestruturas, —volvo insistir— executar esas infraestruturas e xestionalas de forma profesional e eficiente. E nese camiño vai o Proxecto de lei de mellora de xestión do ciclo integral da auga; que, se vostede é responsable e tan medioambientalista como parece que pode ser, se no fondo o é, a min gustaríame que apoiara esa lei, que é para axudar os concellos, redobrar o reforzo aos concellos e que traballemos todos xuntos. Eu insisto: creo que non pode sentar cátedra a esta consellería, a esta Xunta de Galicia, vendo o que fan outras administracións onde gobernan vostedes. As deputacións desenténdense; Costas dificúltanos a eliminación dos vertidos ás rías, e gustaríanos que a Confederación do Miño-Sil tivera o mesmo talante, a mesma axuda aos concellos en materia de eliminación de vertidos na súa cunca igual que Augas de Galicia o ten na súa cunca.
Moitas grazas.
Pola miña parte, nada máis.
Moitas grazas, señora conselleira.
Continuamos coa orde do día. É o punto 6 da orde do día, son preguntas ao goberno. Pregunta de Dª María Leticia Gallego Sanromán e dous deputados/as máis, do G. P. dos Socialistas de Galicia, sobre o financiamento da nova escola infantil de Chapela, no concello de Redondela
Comezamos coa pregunta de dona María Leticia Gallego Sanromán, do Grupo Parlamentario Socialista. Cando queira.
Grazas, presidente. Bo día a todos e a todas. Bo día, conselleira. Nos últimos anos incrementouse de forma notable a demanda de prazas públicas nas escolas infantís. A conciliación familiar e laboral constitúe unha problemática na sociedade actual, principalmente para as mulleres. Onte foi o Día Internacional da Muller e, sen dúbida, cremos que un dos elementos fundamentais para facilitar esa conciliación familiar e laboral é a oferta de prazas públicas nas escolas infantís, mentres que, como vimos na anterior interpelación da miña compañeira Noa, non superemos a cuestión da corresponsabilidade. Pois ben, o Goberno municipal de Redondela solicitou en varias ocasións á Xunta de Galicia a construción dunha escola infantil en Chapela, construción que debería asumir o Executivo autonómico porque as competencias son súas. A construción na finca da Ginaria de Chapela dunha escola infantil vén sendo unha demanda da veciñanza de Redondela dende hai anos. Esta nova escola infantil facilitaría a conciliación laboral e familiar das veciñas e veciños desta vila. O Grupo Parlamentario Socialista trasladou á Xunta de Galicia, a través dos seus orzamentos autonómicos do 2022, a demanda á que nos acabamos de referir, sendo rexeitada esta emenda polo Goberno autonómico, o que pon de manifesto o mínimo interese da construción desta escola infantil en Chapela e o nulo interese na conciliación familiar e laboral por parte do Goberno galego neste concello. O Consello de Ministros aprobou o pasado mes de novembro a repartición de 670 millóns de euros entre as comunidades autónomas para a creación de máis de sesenta e cinco mil prazas públicas de educación infantil de 0 a 3 anos. A Xunta de Galicia recibirá un total de 34.845.000 euros para a creación de 3.417 novas prazas de educación infantil entre os anos 2021 e 2023. Ante a chegada a Galicia dos fondos aprobados polo Goberno de España dentro do Plan de recuperación, transformación e resiliencia, dende o Grupo Parlamentario Socialista solicitamos que sexa a Xunta de Galicia a que financie a través destes fondos a creación desta nova escola infantil en Chapela, na vila de Redondela. Por iso a nosa pregunta, señora conselleira: ¿vai a Xunta de Galicia financiar esta nova escola infantil no concello de Redondela cos fondos que recibirá o Executivo autonómico do Goberno de España? Moitas grazas.
Grazas, señora Gallego. Resposta da conselleira de Política Social.
Grazas, presidente. Deputadas e deputados. Señora Gallego, moi bos días. No día de hoxe cando falamos de conciliación, cando falamos de apoio ás familias, Galicia é unha comunidade de referencia a nivel nacional. Pero o ser unha comunidade de referencia non é, por suposto, froito da casualidade, senón que é froito de moitos anos, de moito esforzo e de moita dedicación. Moitos anos cumprindo paso a paso os nosos obxectivos e cumprindo tamén fito a fito. Fitos como a creación das casas niño, que ofrecen nestes momentos 445 prazas de atención da educación infantil cen por cento gratuíta no noso rural galego; ademais, este ano xa queremos chegar ás cen casas niño abertas e en funcionamento na nosa comunidade. Fitos como a creación de vinte e cinco mil prazas públicas en escolas infantís, o dobre do que había aquí en Galicia no ano 2009. Fitos como a gratuidade da educación infantil en todas as escolas infantís de Galicia: das públicas autonómicas, das privadas, das de iniciativa social e tamén das municipais, nestes momentos en vigor dende o ano 2020 para os segundos fillos e sucesivos. É unha medida pioneira e de referencia a nivel nacional que imos estender a partir do mes de setembro para todos os fillos de Galicia e para todas as escolas infantís. Levamos tamén, señora Gallego, moitos anos solicitándolle ao Goberno central que colabore no financiamento dunha iniciativa tan importante para Galicia e tan importante para todas as familias. Para que se poida estender ademais ao resto das comunidades autónomas a nivel nacional, tal e como o Goberno central comprometera. Unha reivindicación que ademais, por certo, de momento aínda non foi escoitada, como outras moitas peticións que lle facemos dende Galicia. Pero, polo tanto, aquí os galegos imos continuar sendo os únicos a nivel nacional que teñen a educación infantil cen por cento gratuíta nas escolas infantís. Alegrámonos de que os fondos europeos vaian servir para incrementar o número de prazas públicas en escolas infantís que temos na nosa comunidade. Nestes momentos, Galicia é a cuarta comunidade cunha maior oferta, pero doulle por seguro que imos aproveitar moi ben eses fondos para continuar incrementando as prazas. No caso do concello de Redondela, do que vostede me pregunta hoxe, dende a Xunta de Galicia sempre amosamos a nosa disposición para poñer en marcha unha nova escola infantil, exactamente igual que como xa fixemos creando a residencia e creando o centro de día nese mesmo concello, na parroquia de Cesantes. Por iso, no ano 2018, solicitámoslle ao Goberno local que fixese dúas cousas: en primeiro lugar, que fixese os trámites urbanísticos necesarios para modificar esa clasificación da parcela elixida para ubicar a escola infantil, e tamén que redactase un proxecto de construción desa nova escola. No ano 2021 volvémoslle pedir ao Goberno local que adoptase esas dúas medidas. E nestes momentos aínda estamos á espera.
Grazas, conselleira. Réplica, señora Gallego.
Grazas, presidente. Repito: o Goberno de España vaille dar ao Goberno galego 34 millóns de euros; non diga que non lle deu nada. Son 34 millóns de euros para facer escolas infantís. É máis: co goberno de Pedro Sánchez..., [[Murmurios.]] dende o 2019 ao 2022, Galicia recibirá un vinte e sete por cento máis de recursos que nos últimos catro anos de Mariano Rajoy. Entón, deixen de repetir unha e outra vez que o Goberno de España non dá nada a Galicia. [[Aplausos.]] Deixen de repetilo unha e outra vez. [[Aplausos.]] ¡Deixen de repetilo! E despois, en Redondela só hai unha escola infantil pública; por iso necesita urxentemente esa escola infantil. E mire: falaba do proxecto, os terreos están á súa exposición, e xa o saben. [[Murmurios.]] Si, si, si, están á súa disposición. [[Murmurios.]] Si, eu, se quere, despois ensínolle un documento do Concello de Redondela. [[Murmurios.]] E despois fala do proxecto. O proxecto terán que facelo vostedes, porque pido que vostedes fagan a escola infantil na súa totalidade. Ou sexa, non lles digan coma sempre aos concellos que fagan eles as cousas; non, téñenas que facer vostedes. E ademais lémbrolles que as competencias son súas. [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] ¡Ah!, ¿que non son súas as competencias? ¡Ah!, ben, vale; pois, entón, ese é outro debate, se as competencias non son da comunidade autónoma. Pero, ben, nada. Seguiremos pois así. E sigo dicindo que neste concello se necesita esta escola infantil para poder conciliar a vida laboral e a vida familiar. Si, porque este concello só ten unha escola infantil pública. Grazas. Nada máis.
Peche da pregunta, conselleira de Política Social.
Moitas grazas, señor presidente. Señora Gallego, si, 34 millóns de euros para crear novas prazas de educación infantil, pero nin un só euro para financiar a gratuidade de todas as familias que teñen que aforrar eses cartos porque a vida crece, crece e crece e non paran de pagar. [[Aplausos.]] Señora Gallego, o que lle pedimos ao Concello de Redondela —e están aquí todos os deputados da bancada do Partido Popular e tamén o resto dos deputados, e sábeno moi ben— é exactamente o mesmo que lle pedimos ao resto de concellos de Galicia cando queren construír un centro público de servizos sociais; exactamente o mesmo. Voulle poñer algún exemplo: o Concello de Arzúa, o Concello da Guarda, o Concello da Estrada, o Concello de Salvaterra de Miño, o Concello de Cedeira, fose cal fose o signo político de todos estes concellos, cumpriron, puxeron os terreos á disposición, elaboraron o proxecto, e o resultado é ter nestes momentos unha escola infantil. [[Aplausos.]] Exactamente nesa orde, señora Gallego. [[Aplausos.]] Eu o que lle pido ao Concello de Redondela non é que cumpra con vostede nin cumpra coa Xunta de Galicia. Eu o que lle pido hoxe ao Concello de Redondela é que cumpra cos veciños, que cumpra coa palabra dada. Dende logo, se o Concello de Redondela cumpre, aporta o proxecto e pon os terreos á disposición, a Xunta de Galicia vai financiar esa escola infantil exactamente como se comprometeu. [[Aplausos.]] O que non podemos e o que non imos facer é poñer o carro antes que os bois, aínda que os bois sexan da súa cor política e o carro sexa da Xunta de Galicia. A conciliación da vida persoal e laboral é un obxectivo que nos debe nestes momentos unir a todos os que estamos aquí neste hemiciclo, sen fronteiras administrativas, sen diferenzas políticas: a Administración estatal, a Administración local e, por suposto, tamén a Administración autonómica. Porque cando todos falamos de conciliación implica continuar avanzando na conciliación das familias que viven nas cidades, pero tamén de todas as familias que viven no noso rural galego. Continuar avanzando implica tamén avanzar en cohesión territorial, implica tamén avanzar en benestar social e implica tamén avanzar en igualdade. Máis nada e moitas grazas.
Grazas, conselleira. Pregunta de Dª Noa Susana Díaz Varela e dous deputados/as máis, do G. P. dos Socialistas de Galicia, sobre a valoración do Goberno galego respecto dos carteis de promoción dun programa radiofónico financiado pola Xunta de Galicia dentro do Xacobeo 2021-2022 e que inclúe unha forma toponímica inexistente
Pregunta de dona Noa Susana Díaz Varela, do Grupo Parlamentario Socialista.
Bo día. Teño que recoñecer, señor Rueda, que traer esta pregunta ao pleno me produce cansazo e un certo pudor tamén. Cansazo porque son continuas as chamadas de atención ao Goberno galego en todo aquilo que ten que ver coa nosa lingua. Cansa asistir a esa despreocupación constante polo noso maior patrimonio cultural; cansa esa falla de sensibilidade, créame. E pudor, por pouco tempo, pero aínda así, señor Rueda, son vostedes os que gobernan este país e, polo tanto, deberan dar cumprimento á Lei 3/1983, de normalización lingüística —por certo, aprobada pola unanimidade de todo este parlamento—, que establece que os topónimos de Galicia terán como única forma oficial a galega; só esa, non hai máis. Pero hai máis normativa —non pense—. A política de salvagarda e protección do patrimonio toponímico ten amparo no Plan xeral de normalización lingüística, aprobado no ano 2004; na Lei estatal 10/2015, para a salvagarda do patrimonio cultural e material, e na Lei galega 5/2016, do patrimonio cultural de Galicia. Xa que logo, é extensa e indiscutible a literatura normativa que define e protexe a nosa toponimia como parte do noso patrimonio cultural inmaterial. Por esa razón, a nós sorpréndennos moito demasiadas manifestacións que se levan producindo no ámbito —sen ir máis lonxe temos tamén un exemplo recente con este Foro La Toja, que vostede coñece ben—, sen que o Goberno galego tome ningunha medida contundente ao respecto. De aí o pudor. Deberan ser vostedes os maiores garantes do cumprimento da lei, pero non é así. A última destas situacións de clara deturpación da nosa toponimia e que nos trae aquí hoxe é moito máis grave, e miren aquí vostedes, [[A señora Díaz Varela amósalle á Cámara un cartel cunha fotografía.]] aquí o teñen, porque conta co financiamento da Xunta de Galicia como ben saben; en concreto, é do Xacobeo 2021-2022. Nestes días recentes asistiamos a uns carteis de promoción do programa radiofónico que Federico Jiménez Losantos; non sei, case vou chamarlle "Federico Ximénez Os Santos", por aquilo de cada un fai o que quere cos nomes, parece, ¿non? [[Aplausos.]] Ben, pois ese era un programa que realizaba dende a vila pontevedresa de Sanxenxo, no que incluía como poden vostedes ver —digo—, por se acaso, non o viron, unha forma inexistente como é a da "Sanjenjo" —doe dicila: "Sanjenjo", ¡meu Deus!—. Que isto figura, por suposto, pegado ao logotipo oficial do Xacobeo 2021-2022. Mais o peor de todo é que a utilización desa palabra inventada non é un erro evidentemente, é intencionado, unha provocación consentida pola Xunta de Galicia. Sabemos nós das súas simpatías e afinidades por este locutor dereitista, polo seu medio de comunicación e o seu programa, pero lembre que son vostedes ou deberan ser os garantes da protección da nosa lingua; é unha obriga, non é unha opción. Así que nos parece inaceptable que o Goberno galego sexa partícipe deste maltrato, tanto por non ter sometido a control toda a publicidade sufragada con fondos públicos como por non actuar...
Grazas, señora Díaz.
...unha vez coñecido este atentado.
Grazas, ten despois outra rolda. Grazas. [[Aplausos.]] Resposta do vicepresidente primeiro e conselleiro de Presidencia, Xustiza e Turismo.
Moitas grazas, señor presidente. Señora Díaz, dicía que esta pregunta lle producía pudor, e non me estraña, sinceramente. [[Murmurios.]] [[Aplausos.]] Mire: que mala sorte ten o Xacobeo con vostedes, ¡eh! Xa, en fin, eu co Bloque —salvando o alcalde de Pontevedra, e sempre o digo—, xa perdín toda esperanza; non lles gusta, e xa está. Pero vostedes, que parecía que ían disimulando un pouco —excepto o alcalde de Vigo, tamén—, pois resulta que non. Agora faime unha pregunta relacionada co Xacobeo con este enganche. Eu non espero que lles pareza ben que teñamos —é certo que son circunstancias diferentes— este trimestre trinta veces máis peregrinos que o trimestre do ano pasado, que tiveramos máis de douscentos mil ao acabar o ano pasado, que as reservas sexan —as previsións polo menos— espectaculares de cara a este ano. Non espero que o Grupo Socialista queira falar comigo ou con calquera membro deste goberno do Xacobeo nestes termos. Pero, ben, algunha proposta para mellorar, por aquí se vai ben, por aquí se vai... Non, nada diso, nunca, nada, e levo dous anos con estas responsabilidade. Vostede tráeme aquí para preguntarme por que nun programa no que, efectivamente, se facía a promoción do Xacobeo se dixo "Sanjenjo" en vez de Sanxenxo. Pois mal dito, por suposto. Desde logo, todos os que fomos alí da Xunta de Galicia utilizamos o único topónimo que se pode utilizar, que é Sanxenxo. Eu non sei se o que lle fastidia é o condutor do programa... Mire... [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] A min mentres se faga unha boa promoción, válenos calquera profesional da comunicación, [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] para iso era o programa... Xa sei que vostedes van por aí e ao final o Xacobeo dálles igual, a promoción turística de Galicia dálles exactamente igual. Por certo, foi un programa que tivo moitísima audiencia; creo que das máis altas da historia dese programa...
Silencio!
Polo tanto, ¿promoción de Galicia e do Xacobeo? Conseguida. ¿Utilización do topónimo? Mal utilizado, por suposto. Sanxenxo é Sanxenxo sen ningunha dúbida. Non teña vostede ningunha dúbida. Supoño que non a ten, ou ao mellor tena, e por iso fai esta pregunta. Por certo, se quere falar de defensa dos topónimos, estiveron moi calados cando a Xunta de Galicia se tivo que defender soa xunto coas institucións culturais de Galicia fronte á intención do Goberno de Asturias, socialista, de "ría del Eo", en vez de "ría de Ribadeo". [[Murmurios.]] [[Aplausos.]] Estiveron vostedes moi calados. Ministerio de Fomento socialista, Goberno socialista de Asturias. Igual que estiveron moi calados cando se presentou o Xacobeo en Asturias; ao mellor, ten conexión, por iso estiveron calados. Igual que estiveron calados cando se nos negaron as desgravacións fiscais. Igual que estiveron calados cando tardamos tanto tempo en saber cales foron os apoios que está disposto a dar o Goberno ao Xacobeo. Todo iso dálles exactamente igual. Vostede trae un enganche demostrando que lle importan moi pouco as cousas e que, ao final, ten razón: hai preguntas que había que ter moito pudor.
Grazas, grazas, terminou a súa rolda.
Grazas.
Réplica, señora Díaz Varela.
Señor Rueda, rectifico: non era pudor, era vergoña. [[Murmurios.]] [[Aplausos.]] O que sinto agora mesmo é vergoña. Vergoña de como este goberno pode dicir que vale máis a promoción dunha vila, dun xacobeo, do que sexa, que a protección do noso idioma. É inaudito o que acabamos de escoitar agora mesmo aquí neste hemiciclo. [[Aplausos.]] Inaudito, inaudito, inaudito. Resulta cando menos, de verdade, sorprendente que vostedes non teñan ningún control acerca da súa publicidade. Eu non sei se a partir de agora imos ter que chamarlle a vostede tamén señor "Roda"; é que non o sei. [[Murmurios.]] Quero dicir, a ver se empezamos a ter un pouco de respecto pola nosa lingua. Non veño aquí falar do Xacobeo nin moito menos, veño falar da lingua. Pero se queremos falar do Xacobeo ao mellor si; non sei se nos pode dicir vostede, ao mellor si nolo pode dicir, cal foi o orzamento público destinado ao patrocinio deste programa. Porque o xuíz do caso Gürtel considera probado que o Partido Popular financiou con diñeiro negro, [[Murmurios.]] 400.000 euros, o programa de Jiménez Losantos, perdón, de "Ximénez Os Santos". [[Aplausos.]] Así que menos leccións, señor Rueda. Vostede pode facer aquí o que lle interese. Eu tiña claro que a súa resposta non nos ía convencer, pero, dende logo, non imaxinaba nin polo máis mínimo que esa ía ser a súa resposta. Mire: poden falar vostedes no ámbito privado, igual que aquel que falaba catalán tamén, ¿verdade? Poden dicir "El Roblecito", poden falar de "Puentevedra" e poden falar do que lles pete. Pero o que lles digo é que vostedes teñen que ser garantes [[Murmurios.]] dos nosos dereitos e teñen tamén que ser garantes da nosa toponimia. É vergoñento o que acaba de acontecer hoxe aquí nesta pregunta; de verdade, é vergoñento. E tamén me gustaría moitísimo saber que vai pensar o equipo da Consellería de Cultura despois da resposta na que vostede acaba de branquear a deturpación máis desagradable do noso idioma... [[Murmurios.]] Non sei de que se ri o Grupo Popular...
Silencio. Señor Vega, por favor.
Pero, por certo, un Grupo Popular...
Señor Vega, silencio. ¡Silencio! Grazas, terminou o seu tempo, señora...
Non terminara...
Mire...
Non rematara...
Non... Perdoe, cinco segundos. [[Murmurios.]] Señor Vega, ¡silencio! Eu teño aquí doce segundos por riba. [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] Pero ¿que interromperon?, ¿cando interromperon? Por favor, ¿cando a interromperon? [[Murmurios.]] Non interromperon. Se teño aquí agora... Eu vin o momento, no momento en que dixen... [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] Non compliquemos, por favor. Non compliquemos. Remate cun segundo, por favor. ¡E silencio!
Simplemente quero dicirlle, señor Rueda, que deixe de mentir porque este grupo parlamentario estivo sempre, sempre respectando os dereitos lingüísticos...
Grazas. Agora terminou o seu tempo. Grazas, señora Díaz. [[Aplausos.]] Un pouco de silencio, ¡eh! Nas preguntas ao goberno xa sabemos como son, e hai que tratar de compensar os tempos. Claro, se se interrompe, se tal..., veñen estas complicacións. [[Murmurios.]] Dígoo por ambos os lados, tamén o digo para aquí, para aí e para aquí. Ou sexa, aquí hai para todos. [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] Imos ir con calma. Eu xa sei que isto dá xogo, pero terán que entender que a min me toca moderar e administrar os tempos. Ben, vamos alá, veña. Entón, é a rolda de peche do vicepresidente.
Moitas grazas, señor presidente. Señora Díaz, tranquilícese, de verdade. Tranquilícese, isto ante todo... [[Murmurios.]] Vostede sobe a aposta de "pudor" a "vergoña". [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] Como se soe dicir "obeso"; non me estraña, efectivamente.
Silencio, señor Torrado. Señora Rodríguez Rumbo, compensaremos. Xa empezamos.
Vostede non se imaxinaba que eu lle fora nunha pregunta que me fai respecto a unha expresión mal dita —dígollo dende o principio—, un topónimo mal utilizado, non pola Xunta de Galicia, senón por un profesional da comunicación, que a vostede a pon nerviosísima. Xa traía aí escritas unha serie de cousas. Ve como, ao final, falamos do que falamos. E está toda sorprendida, incluso indignada de que eu fale do Xacobeo. Pois eu, loxicamente, teño que falar do Xacobeo. Vostede faime unha pregunta relacionada coa promoción do Xacobeo. Eu xa sei que a vostedes ese señor os pon moi nerviosos. Pero ¿que lle imos facer? A min como todos os profesionais da comunicación, e se fai un labor de promoción de Galicia, igual que moitos que virán por aquí, e xa o verá. E, dende logo, se algún máis utiliza mal un topónimo, nós seremos os primeiros en dicir que está mal utilizado e en ir alí e utilizalo axeitadamente. [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] Fóra disto, efectivamente, é unha vergoña que a vostedes lles preocupe exactamente cero que o Xacobeo sexa unha oportunidade para Galicia. Que lles preocupe que as cousas van ben porque pensan que se vai ben o Xacobeo lle vai ben ao Goberno da Xunta de Galicia; en vez de pensar que lles vai ben aos galegos e que temos unha oportunidade que non podemos desperdiciar. [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] Que lles preocupe cero o tema das desgravacións fiscais do seu goberno, que aínda estamos pendentes dunha resposta e na que nos xogamos moitos patrocinios. [[Murmurios.]] Eses si que son importantes.
Silencio. Silencio. ¡Silencio! Non quixera que terminaramos o pleno tendo que chamarlle á orde a alguén, [[Murmurios.]] pero se o teño que facer, fareino, evidentemente. [[Pronúncianse palabras que non se perciben.]] Non, de todos os lados, señora Rodríguez Rumbo. ¡Por favor! Señor Rueda, continúe, por favor.
Moitas grazas, señor presidente. Que lle preocupe cero —e remato xa— que Vigo sexa a única cidade de Europa e do mundo sen sinalización do Xacobeo en pleno Ano Santo. Que lle preocupe cero —o que lle dicía antes— que toda a promoción que decide facer o ministerio que goberna o mesmo partido no que vostede milita a faga en Asturias en vez de facela en Galicia. Que lle preocupe se falamos de toponimia, efectivamente, o último conflito toponímico que tivemos en Galicia entre "ría del Eo" e "ría de Ribadeo", onde —e insisto— vostedes estiveron absolutamente calados. Ao final, cada un fala do que lle importa. A min impórtame o Xacobeo, impórtame Galicia; a vostede impórtalle alguén que a pon moi nerviosa e aproveitar calquera oportunidade para intentar desgastar un goberno que traballa para que o Xacobeo vaia ben. Se algunha vez quere falar do Xacobeo, aquí a espero; se quere falar destas cousas, seguiremos falando de pudor e de vergoña. Moitas grazas.
Grazas. Pregunta de D. José Manuel Balseiro Orol e nove deputados/as máis, do G. P. Popular de Galicia, sobre a información de que dispón a Xunta de Galicia respecto do acordo adoptado e os compromisos adquiridos polo Goberno de España e Alcoa para garantir o futuro da planta de San Cibrao
Pregunta de dona Elena Candia, do Grupo Parlamentario Popular.
Bo día, presidente. Señorías. Señor conselleiro, sabe que é recorrente por parte deste grupo en cada sesión plenaria, primeiro, para intentar evitar o peche das cubas e a paralización da actividade na planta de Alcoa na Mariña lucense, e agora, que iso xa desgraciadamente é unha realidade, interesarnos polo avance no acordo e, evidentemente, reivindicar que as cubas volvan ter actividade antes desa data do 2024. Temos dito en repetidas ocasións que esa paralización era unha noticia moi negativa para a Mariña. E dicimos tamén alto e claro que vemos unha relación de causalidade indiscutible entre esa paralización e unha política errada e improvisada enerxética por parte do Goberno de España. Non está de máis, ademais de vincular con esa política enerxética a situación de Alcoa, tamén, por suposto, o que está pasando e o que están sufrindo os pequenos negocios, as pequenas empresas e, por que non dicilo, tamén as familias. Esta mesma mañá vía como un pequeno negocio da miña comarca facía pública a diferenza entre a factura da luz de xaneiro do ano pasado, 825 euros, coa factura da luz de xaneiro deste ano, que subía a 2.850 euros. Seguimos vendo como segue incrementándose ese prezo e sabemos tamén a consecuencia que iso supón na fabricación de aluminio, pola porcentaxe enorme que supón nos custos de produción dese produto. Sabemos que o Goberno e Alcoa acadaron un acordo e queremos que se impliquen realmente para reactivar as cubas, se é no 2022 mellor que no 2024, coa adopción das medidas necesarias para poder contar cun prezo eléctrico competitivo e levar a cabo eses investimentos comprometidos para reactivar a única planta de España que produce aluminio primario. Porque hai que dicilo: non é que paralizaran a fabricación de aluminio en Galicia nin na Mariña, é que se paralizou a fabricación de aluminio primario en España. Por iso, conselleiro, cónstame da súa preocupación, do seu traballo, do seu compromiso durante todos estes anos, e hoxe quero que conteste nesta cámara: ¿de que información dispón a Xunta de Galicia sobre o acordo adoptado e os compromisos adquiridos polo Goberno de España e Alcoa para garantir a continuidade da planta de San Cibrao? Moitas grazas.
Grazas, señora Candia. Resposta do vicepresidente segundo e conselleiro de Economía, Empresa e Innovación.
Moitas grazas, señor presidente. Señora Candia, non é que a situación de Alcoa sexa preocupante, senón que a situación que estamos atravesando nestes momentos en Galicia, e nomeadamente en Alcoa, é sinxelamente un disparate industrial. É un disparate que o Partido Socialista tivese permitido a paralización das cubas e que, polo tanto, a través dunha política enerxética que está dando as costas á propia industria esteamos nestes momentos nunha situación totalmente anómala, sendo o único país da Unión Europea que realmente ten parado a produción de aluminio primario por un motivo puramente enerxético. É, polo tanto, unha política enerxética que realmente non sabemos a que responde, pero, dende logo, non responde ás necesidades que ten a industria. Estámolo a ver en Alcoa e, lamentablemente, hoxe mesmo o vemos tamén coa situación de Megasa, coa situación de Xeal. En definitiva, coa situación da industria electrointensiva, que se atopa cun goberno —insisto— que está desenvolvendo unha política enerxética en contra dos intereses da industria e poñendo os empregos industriais en España nunha posición de estremada urxencia. Nós, dende a Xunta de Galicia, imos seguir facendo o que dixemos dende o primeiro momento, que é estar ao lado dos traballadores e, sobre todo, dando as respostas e as propostas que poden permitir corrixir esta situación. Movémonos sempre con feitos concretos, e cando declaramos o sector esencial estratéxico, cando tamén impugnamos, apoiamos e posicionamos claramente a Consellería de Emprego na impugnación do ERE, que deu como resultado precisamente a declaración do expediente de regulación do emprego. Igual que tamén lle solicitamos dende a Xunta de Galicia ao goberno destinar fondos europeos para impulsar a competitividade do sector do aluminio. En definitiva, este goberno móvese por feitos. Lamentablemente, o Partido Socialista nestes momentos estase movendo por promesas incumpridas todas elas, que claramente non van ser suficientes se se mantén esta posición para poder reactivar as cubas. Polo tanto, a situación nestes momentos é que non hai ningún tipo de sinal por parte do goberno para poder ser optimistas sobre o futuro de Alcoa. Nin temos tampouco concreción sobre os contratos bilaterais prometidos a prezos competitivos, nin temos as poxas de enerxía de tecnoloxía marxinal, que supostamente deberían terse realizado o ano pasado. Non sabemos nada dese anuncio dun PERTE para as empresas electrointensivas, nin tampouco sabemos nada sobre as propostas concretas que lle estamos pedindo dende a Xunta de Galicia, polas que se exonera o 80 % da peaxe de transporte, activa o servizo de interrompibilidade e tamén concede a máxima compensación de CO2 indirecto. Lamentablemente, non temos ningunha noticia do Goberno de España. Nada máis e moitas grazas.
Grazas. Réplica, señora Candia.
Señor conselleiro, onte escoitaba unha frase que me fixo reflexionar e creo que tamén é aplicable ao caso de Alcoa: o socialismo sempre destrúe todo aquilo que di que quere protexer. Agardamos que neste caso non se faga realidade. Somos sabedores de que o custo de enerxía foi un problema para a fabricación de aluminio sempre, pero tamén sabemos —e agradecería, ademais, que o explicara hoxe aquí— que o Goberno do Partido Popular si puxo enriba da mesa solucións que garantiron que non tiveramos que chegar á situación que chegamos hoxe. E aquel berro que todos diciamos nas rúas —uns dicíano coa cabeza, pero a Mariña dicíao francamente co corazón, porque falar de Alcoa non é só falar da fábrica de Alcoa, é falar de todo o valor engadido que leva consigo— de que "As cubas non se paran", e paráronse. E insisto e reitero que todo iso cunha relación moi directa da política improvisada enerxética do Partido Socialista. Hai unha oportunidade no sector eólico. Indubidablemente, todas son consultas que hoxe lle traslado aquí, que terá que resumir nesta réplica de cinco minutos. Pero o que si lle prego é que siga traballando como fixo ata agora. O mantemento dos postos de traballo é unha prioridade básica para o grupo que eu neste momento hoxe represento e, sen dúbida, o apoio á industria, para que continúen coa mellor política que hai nunha provincia como a de Lugo, que é, sen dúbida, a de fixar poboación. E para abordar de maneira intelixente o reto demográfico non cabe outra maneira que manter e crear postos de traballo. Moitas grazas.
Grazas, señora Candia. Peche da pregunta, señor vicepresidente segundo e conselleiro de Economía, Empresa e Innovación.
Moitas grazas, señor presidente. Señora Candia, creo que a historia está para revisala. Efectivamente, Alcoa nunca tivo que pechar a súa actividade cando gobernou o Partido Popular en España. E, lamentablemente, o Partido Socialista, dunha forma claramente intencionada, levou a unha situación de inviabilidade a produción de aluminio primario en España. Polo tanto, ao non dar unha solución dende o punto de vista enerxético, estamos neste momento nunha situación de paralización da actividade en Alcoa. O Goberno do Partido Popular, efectivamente, sempre deu solucións á industria electrointensiva: no ano 2012, cando validou o sistema da poxa; no ano 2014, cando promoveu un mecanismo de compensación polos custos de emisións indirectas; no ano 2018, cando incluíu unha partida de 150 millóns de euros nos orzamentos. En definitiva, co Partido Popular Alcoa sempre tivo unha solución, e, lamentablemente, co Partido Socialista, despois de catro anos, este foi incapaz de establecer un marco enerxético que permita garantir a súa viabilidade. Polo tanto, estamos nunha situación absolutamente disparatada, na cal España é o único país —insisto— que na Unión Europea tivo que deixar de producir aluminio primario, porque non hai un marco enerxético que garanta a súa viabilidade. Nós o que estamos esperando é que haxa unha rectificación por parte do goberno e que se poidan introducir as medidas que deban de permitir esa reactivación. Nós témonos comprometido, efectivamente, a traballar para garantir que Alcoa poida acceder a un prezo eléctrico competitivo, a través do desenvolvemento da enerxía eólica. E o que lle estamos pedindo ao goberno son dúas cousas bastante sinxelas: A primeira é que non se desentenda, porque o Goberno tamén ten que tramitar parques eólicos de máis de cincuenta megavatios, e, polo tanto, que se sente para identificar esas posibilidades. Pero o máis importante é que eses contratos bilaterais, eses PPA, non son a solución para Alcoa. Todos sabemos, Alcoa sabe, a Xunta sabe, o Goberno sabe, que o PPA é unha parte da solución. E todos sabemos que se non hai modificacións do marco enerxético, a través das compensacións do CO2, a través da redución das peaxes de transporte e a través de medidas que poidan permitir unha competitividade e igualdade de condicións de España con respecto a outros países europeos, se non hai esa modificación do marco enerxético, Alcoa non poderá reactivar as cubas. Polo tanto, pedímoslle ao goberno que realmente se sente e empece a concretar medidas que garantan esa competitividade dende o punto de vista do custo enerxético. Moitas grazas.
Grazas. Pregunta de D. Pedro Puy Fraga e sete máis, do G. P. Popular de Galicia, sobre a valoración do Goberno galego respecto da repartición dos fondos europeos que está a levar a cabo o Goberno de España e do seu impacto en Galicia
Pregunta de dona Marta Nóvoa, do Grupo Parlamentario Popular.
Grazas, presidente. Benvido, señor vicepresidente. O Grupo Parlamentario Popular vese na obriga de traer hoxe un tema de vital importancia nun momento, señorías, no que vemos de novo como ao lado dunha profunda crise humanitaria social se solapa de inmediato un tremendo shock económico. Lamentablemente, a invasión de Rusia en Ucraína coloca a nosa xa danada economía nunha situación máis que preocupante. E é que comezamos o ano 2022 igual que o rematamos o 2021, cun prezo da luz desorbitado, superando moito dos días o umbral dos 200 euros o megavatio/hora, e xa non vou falar dos 500 euros de onte ou de hoxe; cun IPC por riba do 7 %, o máis alto de Europa; cun prezo dos carburantes insostible. Todo isto, señorías, previo ao comezo da invasión rusa en Ucraína. Porque, señor vicepresidente, non dubidamos en que o Goberno central se escudará en atribuír o estado da maltreita economía española na guerra, e todos saben que non é así. O estado lamentable da economía española é previo á invasión rusa en Ucraína. Lamentablemente, señorías, unha vez máis, tócanos vivir un momento delicado co peor goberno da historia, que coloca a España nunha peor situación que o resto dos países europeos. Polo tanto, a oportunidade dos fondos europeos Next Generation non pode resultar máis que axeitada. Dende que a Unión Europea anunciou a posta en marcha dun plan de recuperación para facer fronte aos efectos económicos e sociais da pandemia, maio do ano 2020, o Goberno galego está traballando da man de expertos e do tecido produtivo e social para artellar así unha estratexia transformadora a prol dunha Galicia máis verde, máis innovadora, máis moderna e máis cohesionada, social e territorialmente. Neste sentido, a Xunta de Galicia ten trasladado en diferentes ocasións a súa candidatura ao Executivo central, candidatura formada por proxectos sólidos e cun efecto tractor clave sobre os sectores estratéxicos da nosa economía, como son a automoción, o forestal, a agroalimentación, a medicina personalizada, o aeroespacial ou a economía circular. Trátase dunha aposta pola colaboración público-privada como motor para impulsar a reindustrialización de Galicia, na que nos xogamos moito, pero que, lamentablemente, segue sen resposta. Unha situación diferente á que se observa noutras comunidades autónomas, que reciben compromisos e financiamento directo do Goberno de España sen ningún tipo de convocatoria. Todos vimos os anuncios do Goberno central de plantas de baterías en Cataluña ou Valencia antes de abrir a convocatoria do PERTE correspondente. Todo un despropósito, señorías. Polo tanto, a lentitude e a arbitrariedade coa que o Executivo de Madrid está a repartir os fondos europeos Next Generation supoñen un grave freo á recuperación económica e social, xa que non se garante unha repartición xusta e equitativa entre territorios, nin tampouco o acceso a empresas de pemes e autónomos, que son, en definitiva, os que deben crear máis e mellores empregos. E por todo isto, señor vicepresidente segundo, gustaríanos que nos dese a valoración do Goberno galego sobre a repartición dos fondos europeos que está a levar a cabo o Goberno de España e o seu impacto en Galicia. Nada máis e moitas grazas.
Grazas, señora Nóvoa. Resposta do vicepresidente segundo e conselleiro de Economía, Empresa e Innovación.
Moitas grazas, señor presidente. Señora Nóvoa, efectivamente, a invasión rusa a un estado soberano, libre e democrático como é Ucraína merece, dende logo, toda a resposta e toda a repulsa dende o punto de vista do posicionamento da propia Unión Europea, de Galicia e de todos os españois. Temos, dende logo, ese deber ético de axudar o pobo ucraíno con todos os medios necesarios e sen ningún tipo de equidistancia. Lamento nese sentido que unha vez máis o Bloque Nacionalista Galego se sitúe nos extremos e, polo tanto, na indiferenza cando realmente un país que está a sufrir esta visión e esta quebra de liberdades pois non teña o apoio unánime por esa falta de compromiso dun grupo parlamentario. En calquera caso, esta situación, que é unha situación de enorme dureza, non pode ser unha escusa dende o punto de vista do funcionamento da economía en España. Digo de forma concreta que o Goberno debería dar unha resposta sobre os elementos que están lastrando nestes momentos a nosa economía. Falo de forma concreta das presións inflacionistas, cun IPC que sobe un 7,4 %, por riba practicamente dous puntos que o resto dos países da eurozona. Tamén dunha vulnerabilidade enerxética derivada de decisións erróneas en materia de política enerxética, ao paralizar as centrais térmicas en contra dos criterios do resto de países a nivel europeo. E, nomeadamente, un goberno que está facendo dos incrementos da fiscalidade a súa forma de entender o goberno; polo tanto, coa subida de peaxes, de impostos, de cotas á Seguridade social, que están —como digo— lastrando a situación económica. E nese contexto, dende logo, os fondos europeos son unha oportunidade, pero o Goberno debería de autoemendarse con respecto a como entende a execución destes fondos europeos. Os fondos non son propiedade do Goberno de España, non son propiedade do Partido Socialista e de Podemos. Os fondos son dos europeos, que se están endebedando precisamente para que poidan ser unha oportunidade. Tampouco as autonomías somos encomendas do estado, somos estado tamén, e, polo tanto, temos competencias para poder desenvolver. E, dende logo, as empresas e os autónomos non somos inimigos do goberno como parece que están a trasladar. Polo tanto, nós esperamos que, efectivamente, a posición neste momento do Goberno de España, marcada polo centralismo, pola discrecionalidade e pola lentitude na execución dos fondos, se poida corrixir e que dende o Goberno os fondos sexan unha solución e non un problema máis como nos ten levado o Goberno neste momento dende o punto de vista económico.
Grazas. Señora Nóvoa.
Grazas pola súa resposta, señor Conde. A realidade é que é incomprensible a actuación sectaria do Goberno socialista con Galicia co tema dos fondos en todos os ámbitos. Por todos, señorías, é sabido que nos prexudicaron na repartición dos fondos covid en máis de seiscentos oitenta e un millóns de euros, e agora volven facelo coa adxudicación dos proxectos en materia industrial e enerxética. E é incomprensible como o Goberno do señor Sánchez se fai dono e se erixe en propietario duns fondos económicos que a Unión Europea destinou para a recuperación dos territorios do noso país. Os fondos Next Generation, señorías, non son do Goberno do Estado, son —como vostede ben dixo, señor vicepresidente— de todos os cidadáns, que, ademais de ver como o Goberno central non os representa, teñen que ver tamén como non se ten en conta nin a opinión, nin tampouco a competencia da comunidade autónoma en materia industrial. Señor vicepresidente, dende que os socialistas chegaron á Moncloa, vemos como a industria galega sofre ataques continuados do Goberno central, cun afogamento enerxético, sobre todo no respecto á industria electrointensiva, que en tres anos non solucionaron, senón que empeoraron, tendo as empresas que parar a súa produción por non seren competitivas. E hoxe vemos como o custo da luz se incrementou para estas empresas en máis dun novecentos por cento. Primeiro, foi Alcoa A Coruña, logo Alcoa San Cibrao, logo Ferroatlántica e agora Megasa. E non imos falar xa das pequenas empresas e familias que están asustadas co que están a pagar e co dramático futuro que se prevé. Agora, achacarán a causa deste problema á invasión rusa en Ucraína. Primeiro foi a covid e despois temos que agardar que a Unión Europea lle solucione de novo o problema enerxético ao señor Sánchez. Porque, señorías, é necesario defender toda a industria e loitar todos e todas polo seu desenvolvemento e poñer por diante a colaboración público-privada para conseguir os mellores resultados; por suposto, contar coas comunidades autónomas, neste caso a galega, na repartición dos fondos europeos, e facelo tamén aos mellores proxectos e non de forma sectaria. Aproveito esta segunda quenda, señor Conde, para pedirlle que nos fale con máis detalle dos proxectos propostos pola Xunta de Galicia, tamén da execución dos fondos na nosa comunidade. Nada máis e moitas grazas.
Grazas, señora Nóvoa. Peche da pregunta, vicepresidente segundo e conselleiro de Economía, Empresa e Innovación.
Grazas, señor presidente. Señora Nóvoa, sería bo que o Goberno de España reflexionase un pouco sobre como está actuando en materia de fondos europeos. Dende as comunidades autónomas nós entendemos que os fondos son unha oportunidade, e o Goberno está entendendo que é un instrumento de facer política; esa é a diferenza. E xa que non quere consensuar e non quere establecer mecanismos de cogobernanza coas comunidades autónomas, seguramente o Goberno debería ser un pouco máis humilde e escoitar o que lle din as institucións, e ao mellor así podería reaccionar. O Goberno debería escoitar como o Banco de España ten sinalado que o impacto dos fondos europeos no produto interior bruto español no ano 2021 foi tan só dun 0,3 %, cando estaba previsto o 1 %. O Goberno debería escoitar a COE e como os empresarios españois advirten de que as convocatorias de axudas están mal deseñadas e que a empresa privada está accedendo tan só ao 2 % dos fondos. Isto non o di a Xunta de Galicia, dino os empresarios españois. Pero o Goberno debería escoitar tamén a Comisión Europea, que lle está a trasladar que é incapaz de xestionar ao mesmo tempo os fondos europeos e os fondos Feder 2021-2027, que, lamentablemente, están paralizados porque o Goberno non ten pechado o acordo e o programa operativo. En definitiva, o Goberno debería reflexionar sobre como está actuando cos fondos europeos e, polo tanto, deixar de facer política cos fondos, porque os fondos non son do goberno, os fondos están destinados á recuperación económica. Falamos de lentitude na execución dos fondos porque máis da metade dos fondos previstos no ano 2021 non se teñen executado. Falamos de lentitude porque apenas tres mil millóns de euros chegaron de verdade á economía real. E falamos de lentitude porque os PERTE neste momento seguen sendo unha promesa máis que un feito. Pero tamén falamos de centralismo, curioso centralismo, no Partido Socialista Obreiro Español. Centralismo porque ata o momento as comunidades autónomas tan só estamos executando o 28 %. Falamos de centralismo porque tan só oito de cada dez euros foron repartidos nas conferencias sectoriais, nas que as comunidades autónomas estamos actuando como encomendas de xestión, porque non nos dan ningún tipo de capacidade de xestión. Estamos falando de centralismo en materia industrial porque o Goberno, aínda que non ten as competencias, se arrogou o cen por cento dos fondos, deixando ás comunidades autónomas sen capacidade de actuar no tecido produtivo. Nada máis e moitas grazas.
Grazas, señor vicepresidente. Pregunta de Dª Rosana Pérez Fernández e catro deputados/as máis do G. P. do Bloque Nacionalista Galego, sobre a erradicación da desigualdade entre homes e mulleres no sector do mar
Pregunta de dona Rosana Pérez, do Grupo Parlamentario do Bloque Nacionalista Galego.
Grazas, señor presidente. Señora conselleira, moito se ten falado de igualdade entre mulleres e homes nos últimos tempos. Tanto que ata o propio candidato in pectore a presidente do Partido Popular de España e deputado nesta cámara afirmaba onte de xeito solemne que a igualdade está nas nosas mans, ou que a Xunta está preparando unha nova lei que incorporará un estatuto das mulleres rurais e do mar. Unhas mulleres, as do mar, que veñen de formar parte recentemente, durante a pandemia, dun sector que foi declarado esencial, e que nin sequera iso lles valeu como mérito para avanzar na conquista de dereitos laborais dos que dispoñen hai anos outras traballadoras e, sobre todo, outros traballadores. Unha pandemia que devolveu á súa casa ao coidado dos seus fillos e persoas dependentes a moitas delas e que contribuíu a confinalas aínda máis na discriminación e na marxinación. A reclamación de colectivos como o das redeiras, mariscadoras ou percebeiras, para que se lles recoñezan como enfermidades profesionais as derivadas das duras condicións nas que realizan o seu traballo ou que se lles aplique un coeficiente redutor que lles permita adiantar a súa xubilación son dereitos que levan anos agardando. No século XXI, as mariscadoras a pé continúan tendo un coeficiente redutor menor que os dos seus compañeiros homes do marisqueo a flote. E aínda segue vixente o vergoñento caso das redeiras, que nin sequera teñen recoñecido o mísero coeficiente redutor das mariscadoras e ás que só se lles permite ser colaboradoras das confrarías e non socias de pleno dereito. Moitos dos traballos que as mulleres realizan no sector do mar continúan a ser invisíbeis, sen remuneración e sen recoñecemento profesional, sen alta no réxime de cotización e sen contrato. Tarefas que moitas mulleres do mar realizan dentro de empresas familiares e que non contan como traballo e que as mantén nunha economía somerxida e irregular. Visibilizar a todas esas mulleres invisíbeis do sector é necesario para acadar unha igualdade real. É preciso coñecer os datos, as deficiencias, definir cal é a verdadeira situación de partida en cada subsector para poder aplicar medidas concretas. E para iso é necesario que a administración cree a ferramenta necesaria. Hoxe aprobamos aquí por unanimidade a creación do observatorio, esperemos que o Goberno galego agora cumpra e o leve a cabo. Por último e en definitiva, señora conselleira, ¿en que datos reais, en que estudos se basea o Goberno galego para deseñar a política orzamentaria e para tomar medidas concretas que erradiquen a desigualdade no mar?
Grazas, señora Pérez Fernández. Resposta da conselleira do Mar.
Grazas, presidente. Señorías, señora Pérez. Galicia non se entende sen o seu mar e sen as mulleres dese mar. As mulleres de Galicia estiveron ligadas desde sempre ao mar, e así é incuestionable o papel sexa cal sexa o seu ámbito de traballo: redeiras, mariscadoras, mariñeiras, comercializadoras, armadoras, transformadoras, administradoras ou xestoras de empresas pesqueiras. Desde a Xunta de Galicia estamos convencidos de que é fundamental entender o seu valor, fomentar a súa visibilidade e impulsar unha igualdade real e efectiva de oportunidades. Polo que acadar o recoñecemento social, económico e institucional que merecen as mulleres do mar é unha prioridade na nosa comunidade autónoma. Os datos das mulleres do sector do mar de Galicia son públicos, accesibles, transparentes e obxectivos. Así, podemos comprobar que no marisqueo a pé, o 71,8 % son mulleres; no sector das bateas, o 17,6 % do sector son mulleres; a presenza feminina nas empresas de piscicultura en terra chega ao 30 %; máis de quiñentas mulleres traballan na área de pesca extractiva, un 4,6 % do sector; o emprego feminino no sector da industria e comercialización de produtos do mar supera o 70 %, nalgunhas empresas incluso chega a ser superior ao 96 %; hoxe temos un 56 % máis de representación feminina nos cabidos e nas xuntas xerais das confrarías. Como sabemos, neste camiño hai un termo clave: a profesionalización. A profesionalización implica poder dirixir as actuacións públicas de maneira que se facilite a plena e igualitaria inserción da muller no sistema laboral. E así temos dous claros exemplos deste proceso en Galicia: as mariscadoras e as redeiras. O empuxe manifestado desde a Administración autonómica e desde o movemento asociativo das mulleres do mar foi determinante na súa profesionalización. Hai que seguir dando pasos. Así, o noso obxectivo é apoiar as mulleres na incorporación ás estruturas de decisión do sector económico-pesqueiro e impulsar a empregabilidade e o desenvolvemento profesional das mulleres do mar como motor de dinamización e crecemento económico. Señora Pérez, temos leis, regulamentos, análises, diagnósticos, estudos, datos. O problema non son os datos, porque os temos; o problema é non ter os apoios que necesitan as nosas mulleres do mar. E refírome aos apoios necesarios desde o Goberno do Estado —como vostede ben dixo, en todo o estudo dos coeficientes redutores— e tamén desde as institucións europeas, especialmente desde o Parlamento Europeo e de todos os grupos que o conforman. Espero, de verdade, que tanto o Goberno do Estado como as institucións comunitarias entendan o papel das mulleres...
Grazas.
...do mar. Máis nada e moitas grazas.
Grazas. Réplica, señora Pérez Fernández.
Señora conselleira, entenderá vostede que a estas alturas as palabras ou moitas das palabras que se nos din dende o Goberno galego xa non nos cheguen. Vostede acaba de criticar actuacións ou falta de actuacións máis ben doutro goberno. Pero eu pregúntolle directamente, señora conselleira, sobre cuestións e sobre actuacións que leva a cabo a Consellería do Mar nunha cuestión que é da súa competencia exclusiva. Antes faláballe de conseguir condicións dignas de traballo para todas as mulleres que traballan no mar, e agora pregúntolle nomeadamente nunha —insisto— cuestión que é da súa única competencia: ¿como é posíbel, señora conselleira, que no día de hoxe falen de facilitar, por exemplo, a formación tan importante para as mulleres do mar, e que no día de hoxe —insisto— as persoas que queiran formarse como redeiras nun centro de titularidade da Xunta teñen que cumprir o requisito de ter relación co mar ou —abran ben os ouvidos— "ser cónxuxe de pescador ou mariscador autónomo". Señoría, esa é unha competencia do Goberno galego, tiña que estar modificado hai moitos anos. ¿Como é posíbel, señoría, que no día de hoxe nos diga vostede que existen datos e que son públicos e transparentes? Eses datos que acaba de dar vostede, efectivamente, coñecémolos calquera de nós, están accesíbeis. Pero eu faláballe de todas esas mulleres que tamén forman parte do sector do mar e que non teñen un recoñecemento profesional, que non existe. Hai moitas mulleres que traballan en empresas familiares, recoñecidas, por certo, no Decreto lexislativo do Texto refundido de igualdade, nesas actividades, nesa lista de actividades que fai ese decreto lexislativo, que traballan en empresas familiares e que fan absolutamente de todo...
Grazas.
...pero que non constan en ningún lado.
Grazas, señora Pérez Fernández. Peche da pregunta, conselleira do Mar.
Grazas, señor presidente. Señora Pérez, benvida ao club de querer recoñecer a capacidade de profesionalización das mulleres do mundo do mar. Eu non lle vou permitir nin a vostede nin ao Goberno do PSOE, co que vostedes fan goberno en todos os sitios onde poden, que nos veñan dar leccións de nada. Eu voulle dicir que alá polos anos noventa, cando iniciamos o proceso de profesionalización das mariscadoras, vostedes e os seus colegas do PSOE dicían que non había que profesionalizar o marisqueo, dicían que o marisqueo era unha actividade complementaria. De feito, cando nós impuxemos a necesidade de cotizar á Seguridade Social, vostedes encargáronse de sacar determinados colectivos á rúa para impedir que as mulleres puideran cotizar á Seguridade Social. É máis: chegaron a plantexar que cotizaran por horas. Mentres que desde o Partido Popular traballamos coas mulleres desde os anos noventa, e foron elas as que tomaron a decisión de profesionalizarse, e nós acompañamos nese camiño [[Aplausos.]] Nós habilitamos axudas para que as mariscadoras puideran cotizar á Seguridade Social e tiveran dereito, como teñen hoxe en día, a ter unha Seguridade Social. E nós traballamos coas redeiras. Así se fundou en España, por primeira vez en Galicia, a Federación Galega de Redeiras. E hoxe tanto as redeiras como as mariscadoras, como todas as mulleres que traballan nos diferentes sectores e subsectores da pesca están representadas no Consello Galego de Pesca por decisión da conselleira, que é a que preside ese órgano. E nós estamos traballando con elas para conseguir que cada vez poidan ter máis dereitos. Pedímoslle ao Goberno do Estado que sente a traballar con todos os sectores e os subsectores da pesca para revisar os coeficientes redutores. No que ten que ver coa formación, non confunda, pois nós traballamos coas redeiras, e foron as propias redeiras as que decidiron que tipo de formación e que requisitos mínimos había que exixirlle a ese colectivo para que puideran ser redeiras. E cando nós falamos de cursos que se poden financiar co FEMP, si que é obrigatorio que as persoas que asisten a ese curso sexan ou pescadores ou familias de pescadores. Pero iso non obvia para que todas as liñas de formación das que dispoñemos tanto a Consellería do Emprego como a Consellería do Mar estean á disposición de todas as mulleres que se queiran formar para traballar nos diferentes subsectores do mar. Agora ben, vostede queda encantada da vida porque como onte foi o Día da Muller do mundo do mar, vén aquí e presenta esta pregunta. Pero eu pregúntome onde están vostedes cando realmente son necesarias. ¿Vostede cre que poden defender as mulleres do mundo do mar cando a súa representante no Grupo dos Verdes do Parlamento Europeo, cando nós estabamos pedindo fondos covid para as mariscadoras a pé, votaron en contra porque dixeron que non o precisaban, que xa lles chegaba cos fondos do SURE? ¿Iso cre que é defender? ¿É defender cando vostedes apoiaron un goberno que nin sequera quería recoñecer o marisqueo...
Grazas.
...no catálogo das profesións habilitadas?
Grazas.
¿Iso é defender ou é defender...
Grazas.
...traballar como traballamos nós para que...
Grazas, conselleira, terminou o tempo.
Grazas. Pregunta de Dª Iria Carreira Pazos e dous deputados/as máis, do G. P. do Bloque Nacionalista Galego, sobre as medidas previstas polo Goberno galego respecto da situación na que se atopan as mozas galegas fronte ao mercado laboral
Pregunta de dona Iria Carreira Pazos, do Grupo Parlamentario do Bloque Nacionalista Galego.
Grazas, señor presidente. Moi bo día. Onte foi o 8 de marzo, o Día das Mulleres Traballadoras. Onte, e só onte, as grandes empresas e certos partidos políticos mudaron a cor lila, a cor corporativa, e encheron as redes sociais de mensaxes de felicitación e de reivindicacións tenues. Mais para o BNG o 8 de marzo é un día de loita que non remata en canto o reloxo dá as doce da noite, é unha loita que se prolonga e se mantén porque as desigualdades non desaparecen dun día para outro. E falamos de desigualdades porque se observamos os diferentes indicadores que analizan a situación do mercado laboral no noso país podemos ver como a situación das mulleres galegas é moi complexa, máis aínda se atendemos á situación das mulleres máis novas. A taxa de actividade mantense nunha diferenza entre homes e mulleres practicamente do nove por cento de media. A franxa de idade onde esta diferenza é menor é a de 25 a 34 anos, onde se sitúa no 3,5 %. Esta diferenza amosa que a menor presenza das mulleres no eido laboral é constante e persiste e agrávase ao aumentar a idade. Ademais, é preocupante porque nin sequera se corrixe no día de hoxe co maior nivel formativo que temos as mulleres. Se atendemos á taxa de temporalidade no emprego, a das mulleres sitúase no 27 %, cunha diferenza do 4,6 % con respecto á dos homes. Por certo, un apuntamento: a temporalidade das mulleres no sector público é do 33,5 %. O 95 % dos contratos asinados por mulleres no 2021 foi de carácter temporal, un terzo deles non chega á semana. A pandemia da covid foi unha trituradora de empregos. Non fomos quen de recuperar os contratos que había no 2019, e ademais os que se recuperaron son peores, máis temporais e máis precarios. A fenda salarial tamén continúa a ser preocupante, máis aínda nas idades máis novas. As mulleres de entre 26 e 35 anos soportan unha fenda salarial practicamente do trece por cento, pero; se seguimos baixando, entre 18 e 25 anos a fenda salarial é do 25 %, e nas menores de 18 anos é do 30 %. Outro indicador que presenta unha diferenza alarmante na mocidade é a diferenza que existe no tempo de cotización. As menores de 25 anos parten xa dunha diferenza dun mes con respecto aos homes da mesma idade. Esta diferenza vaise agrandando co tempo polo impacto que teñen sobre as mulleres, por exemplo, traballos de coidados, de crianzas ou de persoas maiores. Diferenzas no tempo de cotización mais tamén nas bases de cotización, pois esas mesmas mulleres de menos de 25 anos soportan unha diferenza de 195 euros. Desequilibrios na cotización que rematan por provocar a situación que xa coñecemos cando as mulleres se xubilan, ao trasladar a fenda salarial ás pensións. E un último dato para rematar esta primeira intervención: as mozas están maioritariamente en maior risco de pobreza e de exclusión social, un 29 % das mozas está nesta situación. Podemos concluír que as mozas teñen menor acceso ao emprego e cando acceden fano en peores condicións con peores salarios.
Grazas.
A pregunta é evidente.
Grazas.
¿Que vai facer o Goberno galego para reverter a situación?
Grazas, señora Iria Carreira. Resposta da conselleira de Emprego e Igualdade.
Grazas, presidente. Señora Carreira, eu o único que lle pediría na seguinte intervención é saber cales son as fontes de onde vostede saca eses datos, a fonte ou as fontes. Eu voulle dicir as que eu emprego para os datos que lle vou dar agora, que son a Tesourería Xeral da Seguridade Social, que é o Servizo de Emprego do Estado, que é a Axencia Tributaria e que é o INE e o IGE. Vostede di que se perderon en Galicia quince mil empregos nun ano, e resulta que os parados descenderon no último ano en Galicia en 30.719 persoas. O desemprego reduciuse dende o inicio da pandemia en Galicia nun sete por cento, e estamos por encima en tres puntos da baixada do estado. Afiliacións. Afirma que as afiliacións á Seguridade Social descenderon o 10 % en Galicia; resulta que medraron un 3,2 %, é dicir, 32.117 afiliacións máis en Galicia no último ano. Din que existe temporalidade, precariedade laboral. Chega a dicir que un terzo dos novos contratos teñen unha duración máxima dunha semana, e resulta que os datos exactos destas fontes indican que a contratación indefinida medra en Galicia nun 166,8 %, e a contratación que non é indefinida un 14,73 %. Muller no mercado laboral galego. Datos de afiliación á Seguridade Social, díxoo o presidente hoxe na súa intervención. Nunca en Galicia houbo tantas mulleres afiliadas á Seguridade Social: cincocentas mil; 499.005 mulleres afiliadas no mes de xaneiro en concreto. Subida en ocupación segundo as medidas anuais da EPA do 2021 superior á dos homes; as mulleres subiron o 8,68 en ocupación, os homes un 0,40. Galicia ocupa o primeiro posto en toda España na proporción de afiliacións entre mulleres e homes; estamos nun 48,9 %, a media estatal está nun 46 %. En contratos indefinidos, un 73 % das asalariadas galegas contan cun contrato indefinido, a media estatal un 72 %. Pero é que, ademais, catro de cada cinco ocupadas galegas teñen contrato a tempo completo. O 86 % das ocupadas galegas levan máis dun ano na empresa actual. Fenda salarial e de xénero —último dato dispoñible—: Galicia, 9,9; España, 11,9; Europa, 14,1. Entón, eu non entendo de verdade de onde saca os datos. Datos de mozas galegas, do SEPE: Galicia pechou o mes de febreiro con 9.727 mulleres menores de 30 anos desempregadas, a menor cifra de toda a serie histórica. Case a metade, un 49,28 % das novas ocupadas en 2021 foron mulleres menores de 30 anos. O 66 % do descenso do paro feminino en 2021 corresponde con mulleres menores de 30 anos. Ben, continuo despois na miña segunda intervención.
Grazas. Réplica, señora Carreira.
Grazas, presidente. Señora Lorenzana, caer na autocompracencia non vai axudar para mellorar nunca. Temos as mesmas fontes, pero a vostedes só lles gusta a estatística para que lle dea a razón, aínda que teñan que omitir unha parte da realidade. A fenda salarial, sexa cal sexa, é ilegal. Compararse coa media do estado non é positivo. A taxa de ocupación, aínda que se incrementou, continúa sendo inferior á que había no 2019. Vimos tamén nos datos o descenso da poboación parada, pero non se produce porque aumente a ocupación, senón porque descende a poboación activa. As mozas galegas están a facer as maletas para procurar fortuna fóra. Porque aínda que neguen a emigración segue a suceder entre a mocidade galega. Os datos amosan unha realidade que é preocupante: as diferenzas de xénero no mundo laboral están moi lonxe de ser erradicadas. E, todo o contrario, vemos que existe un retroceso na calidade do emprego ao que acceden as mulleres, con maior número de contratos temporais, mais tamén cunha maior prevalencia de contratos que non son a xornada completa. Ademais, a mocidade neste país dedica máis do sesenta por cento do salario medio para pagar o alugueiro, e pagamos cada día a luz máis cara, os combustibles cada día máis caros e a cesta da compra tamén sobe. As condicións máis precarias que padecen as mulleres no traballo, como son a maior temporalidade, a maior cantidade de xornadas a tempo parcial e a maior rotación no emprego, tradúcense directamente nuns menores ingresos salariais para as traballadoras; en Galiza unha de cada tres mozas está en risco de pobreza e de exclusión social. E fronte a isto as novas xeracións do Partido Popular ao que se dedican é a cuestionar nas redes sociais as políticas feministas. Cada minuto que pasa sen que o señor Núñez Feixóo desautorice estas difamacións, cada minuto no que esta mensaxe segue nas redes sociais é un posicionamento claro do lado do machismo e a ultradereita máis rancia, que considera que as políticas feministas non son necesarias. Nós temos claro que só o feminismo vai facer avanzar o mundo.
Grazas, señora Iria Carreira.
Non imos ficar caladas.
Grazas.
¿Van ficar vostedes?
Grazas. Peche da pregunta, conselleira de Emprego e Igualdade.
Grazas, presidente. Mire: de verdade, é que é surrealista. Di que fala das mesmas fontes que falo eu. É que as fontes son únicas, son as que son, non se trata de inventar unha serie de datos que a vostede... Vostede di: as mulleres teñen traballos precarios, as mulleres teñen traballos temporais. ¿De onde saca os datos? Os datos da Tesourería da Seguridade Social estoullos dando eu aquí. Entón, de verdade que é surrealista a mestura de conceptos: a cesta da compra, a subida da enerxía, por esta razón existe temporalidade nos contratos das mulleres. Por certo, que tamén debe de ser culpa do Goberno da Xunta de Galicia a subida do prezo da enerxía e da cesta da compra. Mestura os datos da EPA, a ocupación, as mulleres ocupadas, as activas... Eu aínda non sei, de verdade, cal é a fonte. Vólvolle dicir as miñas: Tesourería, INE, IGE, Axencia Tributaria, Servizo de Emprego. Vostede é que parece, ¿non sei?, que inventa os datos e de repente os sinala aquí. E tampouco entendo moi ben por que se dedica a mesturar as políticas feministas do Partido Popular coas doutros partidos, porque —que eu saiba— aquí eu non estou representando a Vox. Non entendo por que vostede fai ou suxire que as políticas do Partido Popular non son feministas. [[Aplausos.]] O presidente díxollo hoxe pola mañá, e creo que eu o dixen claramente. Entón, tampouco lle vou permitir iso. Aquí non está representado Vox, eu non represento a Vox. E vostede falarame a min de acordo coas políticas feministas do Partido Popular, que son políticas feministas e que en ningún sentido se parecen ás políticas de Vox. [[Aplausos.]] Entón, vamos ver se falamos en termos exactos [[Aplausos.]] porque en toda a súa intervención se dedica vostede a criticar as políticas de Vox —que non son as miñas— e a dicir unha serie de datos que non sei de onde saen, de verdade que non sei de onde saen. É moi sinxelo vir aquí e falar con carácter xeral de que se perderon empregos femininos, de que se perderon empregos en xeral, de que baixaron as afiliacións da Tesourería, cando iso é radicalmente incerto. Isto non quere dicir que non haxa que facer moitísimas cousas por mellorar o mercado laboral, non quere dicir que non haxa que facer moitísimas cousas por mellorar a fenda en xeral de xénero en todo o mercado laboral. Pero o que non pode é vir aquí dicir que existe unha fenda salarial de xénero superior en Galicia ao resto de España, ou superior en Galicia que en Europa, porque non é certo. É un problema complexísimo —diciámolo esta mañá— que depende de moitísimos factores e que está estendido por todo o mundo, pero resulta que en Galicia é inferior que na media do resto do Europa. Entón, iso polo menos recoñézao, que algo terán que ver tamén as políticas do goberno. Eu o único que lle digo é que nós imos seguir traballando con políticas claramente feministas porque somos un goberno feminista, pero un goberno feminista dentro da racionalidade de que hai que buscar o feminismo no emprego, traballando realmente pola formación das mulleres, traballando por políticas activas de emprego que incidan na mellora da empregabilidade das mulleres e tamén das xoves, con ese plan de emprego que temos para a muller, con ese plan de emprego que temos para as xoves, e tamén modernizando os servizos de emprego cunha formación ou teleformación a través da aula virtual —que saben que puxemos en marcha—, etc.
Grazas.
Moitas grazas. [[Aplausos.]] Pregunta de Dª Paula Prado del Río e sete deputados/as máis, do G. P. Popular de Galicia, sobre a valoración da Consellería de Emprego e Igualdade respecto do cumprimento das medidas do VII Plan estratéxico para a igualdade de oportunidades entre mulleres e homes
Pregunta de dona Cristina Sanz, do Grupo Parlamentario Popular.
Presidente. Bo día, señora conselleira de Emprego e Igualdade. Desde o Grupo Parlamentario Popular queremos agradecer a súa presenza neste pleno para dar resposta a esta pregunta e tamén agradecer o intenso traballo desenvolvido por vostede e por todo o seu equipo que dirixe os trescentos sesenta e cinco días do ano a prol da igualdade, e, en particular, de cara á celebración deste pleno, no que se están tratando numerosas iniciativas da súa competencia. E xa respecto á pregunta, a igualdade de oportunidades está recoñecida na nosa Constitución e tamén no Estatuto de autonomía de Galicia, sendo a súa garantía un deber de todos os poderes públicos. Nese sentido, e como non pode ser doutra maneira, o Goberno galego ten asumido un forte compromiso coa sociedade galega en favor da igualdade de dereitos e oportunidades entre mulleres e homes. Unha responsabilidade que se vén materializando en diferentes ferramentas, entre as que citarei pola súa especial relevancia o Plan galego de conciliación e corresponsabilidade, sobre o que xa deu debida conta na interpelación previa desta mañá; o Protocolo para a prevención do tratamento do acoso sexual no traballo; o plan Emprega muller, ao que se fixo referencia nunha iniciativa debatida na tarde de onte e que conta cun orzamento para este exercicio de 34,3 millóns de euros, que se desenvolverá a través de oito programas, ou o Plan estratéxico para a igualdade de oportunidades entre mulleres e homes 2017-2020, como instrumento de planificación da estratexia para seguir neste período polo Goberno galego. Concretamente, a través deste Plan estratéxico articuláronse políticas públicas cos obxectivos de consolidar os logros acadados nos últimos tempos, reforzar as medidas dirixidas á eliminación das distintas fendas de xénero e sentar os alicerces para conseguir novos avances na igualdade entre mulleres e homes. Ademais, cómpre destacar que a elaboración do VII Plan estratéxico estivo guiada polo principio de transversalidade de xénero e o principio de igualdade efectiva de mulleres e homes, tal e como demostran as numerosas accións deseñadas ao seu abeiro. Señora conselleira, rematado o período de vixencia deste plan, o Grupo Parlamentario Popular de Galicia considera necesario obter unha radiografía clara e detallada da súa execución, así como saber cales son os puntos de mellora ou as propostas de actuación que darán paso a unha nova edición deste Plan estratéxico. Por este motivo, formulámoslle a seguinte pregunta: ¿cal é a valoración que fai a Consellería de Emprego e Igualdade do cumprimento das medidas do VII Plan estratéxico para a igualdade de oportunidades entre mulleres e homes 2017-2020? Moitas grazas.
Grazas, señora Sanz. Resposta da conselleira de Emprego e Igualdade.
Grazas, presidente. Moitas grazas, señora Sanz. Efectivamente, o labor do Goberno galego en canto á promoción da igualdade tense materializado ao longo destes anos con eses sete plans de igualdade. O primeiro deles naceu no ano 1992 cunha vocación e un traballo conxunto e transversal dentro de todas as institucións, todas as administracións e tamén a propia sociedade. En concreto, este VII Plan, polo que vostede pregunta, contou cun orzamento de 390 millóns de euros, e das 253 medidas propostas executáronse 216; é dicir, o resultado de cumprimento do plan é dun 85 %. O plan tiña tres eixos, e voulle dar conta do que se executou de cada un destes capítulos. O capítulo primeiro era a integración do principio da igualdade nas políticas e accións da Xunta. Aquí había corenta e tres actuacións e o grao de execución é dun 91 %. Fundamentalmente, aquí incluíase a formación en materia de igualdade e tamén a inclusión da transversalidade de xénero nos orzamentos, así como a participación de mulleres e homes nos órganos de consulta. É dicir, son accións que dan paso a unha gobernanza conxunta con perspectiva de xénero. No capítulo segundo estaban as áreas estratéxicas para a igualdade; tiña cento dezaseis actuacións e está completado o 80 % destas medidas. Basicamente, aquí había trinta e dúas medidas relativas ao benestar e á calidade de vida, vinte e dúas relativas á educación e logo outras vinte e dúas de igualdade no emprego e innovación. Aquí podemos destacar todo o traballo que se fixo para sensibilizar e educar en igualdade o persoal da rede de escolas infantís de 0 a 3 anos, a elaboración de materiais didácticos nos centros educativos e a introdución de materias con perspectiva de xénero e de igualdade nos centros educativos de Galicia. Tamén, medidas de fomento, de emprendemento feminino, como foron os programas Emega, Son executiva, Medrando xuntas e o propio programa de apoio aos CIM, aos centros de información á muller. E o capítulo terceiro, que é a prevención e o tratamento da violencia de xénero, ten unha execución do 93 % do total das cincuenta e sete medidas que tiña previstas. Aquí fundamentalmente —como saben— están todas as medidas de sensibilización, de educación en materia de violencia de xénero e tamén as medidas de tratamento integral e de atención á intervención coas mulleres vítimas de violencia e tamén cos fillos e coas fillas. Estamos traballando agora xa no oitavo plan, que sairá á luz tamén neste ano, e fundamentalmente valorando todas estas medidas, que —como digo— consideramos o Goberno que teñen unha execución elevada e, polo tanto, é positiva a valoración que facemos da execución do plan. Pero temos que ver tamén cales foron as que tiveron mellores resultados e cales deberiamos modificar e, por suposto, implantar outras novas neste que será o VIII Plan en Galicia de igualdade de oportunidades. Nada máis. Moitas grazas.
Grazas, conselleira. Réplica, señora Sanz.
Moitas grazas, señora conselleira. Grazas pola súa resposta e polo compromiso que a diario o Goberno galego amosa coa igualdade de oportunidades entre mulleres e homes. Dito isto gustaríanos saber máis en concreto en cantas accións se materializou o desenvolvemento do VII Plan estratéxico e, como resultado delas, que valoración fai o Goberno galego do desenvolvemento deste plan. Este plan, ao noso xuízo, ten contribuído aos obxectivos por todos agardados de conseguir unha sociedade galega máis xusta e igualitaria. E xa que hoxe mesmo nesta sesión do Pleno do Parlamento tanto o presidente da Xunta de Galicia como vostede avanzaron o obxectivo de presentar ao longo deste mesmo ano o que será a oitava edición deste plan, gustaríanos coñecer algunha das liñas mestras que rexerán a actualización deste instrumento, así como, se pode ser, cales son os eixos sobre os que se estruturará e os principios reitores sobre os que se baseará o novo Plan estratéxico de igualdade. Señora conselleira, o compromiso do Partido Popular coa igualdade de oportunidades entre mulleres e homes é indiscutible, incuestionable e firme. De feito, xa hai máis de trinta anos que un goberno do Partido Popular foi pioneiro en dotar a sociedade galega de instrumentos normativos a favor das mulleres. Con todo, como vostede dixo, queda moito camiño por percorrer e querémolo facer contando co conxunto da sociedade galega. Porque na defensa da igualdade temos cabida todos, non é algo propio duns partidos políticos ou dunha ideoloxía. A igualdade está nas mans dos políticos, das familias, dos homes e das empresas. O Partido Popular cre na igualdade real, e apoiámola coas leis e políticas adecuadas, pero tamén cun compromiso militante a favor da muller. Somos mulleres libres que decidimos como pensamos e cara a onde queremos dirixir as nosas vidas. E nese obxectivo é todo un acerto contar coa Xunta de Galicia como principal aliada. Agardo a súa resposta e moitas grazas.
Grazas, señora Sanz. Peche da pregunta, conselleira de Emprego e Igualdade.
Grazas, presidente. Pois o sétimo plan do que falamos en concreto tiña 253 accións e desas executáronse 216 para chegar a esas porcentaxes que lle dicía de execución. En canto a ese VIII Plan en Galicia de igualdade de oportunidades entre mulleres e homes, o plan será un plan 2022-2027, e pódolle sinalar dúas cuestións básicas sobre as que se está traballando na elaboración deste plan: O primeiro é que o plan ten un eixo transversal, que ten o obxectivo de dar resposta ás novas necesidades que xurdiron coa tripla crise da covid: sanitaria, social e económica. Pensamos que isto non pode ser doutra maneira, que o confinamento e a propia covid deron lugar a cuestións completamente diversas, dende —falámolo hoxe— a corresponsabilidade nos coidados, nas tarefas domésticas, as dificultades tamén na conciliación, o propio teletraballo e como incorporar a perspectiva de xénero no teletraballo, etc. Polo tanto, este vai ser, sen dúbida, un dos eixos ou un eixo transversal e diferencial respecto do plan anterior. En segundo lugar, estamos traballando baixo catro principios reitores deste plan, que basicamente se sitúan nas liñas dos anteriores, é dicir, na transversalidade, pero non soamente dentro do Goberno da Xunta, senón entendemos tamén que en todos os axentes sociais e económicos e con toda a sociedade. Polo tanto, pártese dun principio primeiro, que é a igualdade concibida como motor de progreso social e económico. Consideramos que todo o desenvolvemento económico e social en Galicia ten que ir da man da erradicación das desigualdades de xénero. En segundo lugar, afianzar esa transversalidade de xénero da que falaba, é dicir, tense que tratar —como xa o estamos facendo— dun plan absolutamente transversal onde todos os departamentos da Xunta de Galicia teñan que aportar, que executar e que dicir. En terceiro lugar, esa colaboración debe ser tamén interinstitucional; é dicir, hai que buscar alianzas e sinerxías que favorezan a consecución e o asentamento entre todas as institucións e entre todas as administracións no ámbito da igualdade. En cuarto lugar, unha participación e unha corresponsabilidade civil; é dicir, o plan ten que estar baseado nun obxectivo, que é que todos os axentes sociais, que todas as mulleres, pero tamén os homes participen e, dalgún xeito, estean incluídos nese deseño do plan. Co cal —como diciamos— dende o ano 1992 son trinta anos traballando con oito plans de igualdade de oportunidades en Galicia, puxemos en marcha e agora mesmo acabamos de lanzar unha nova lei de igualdade. Con todo isto cremos que se amosa o compromiso do Goberno de Galicia e o compromiso tamén da sociedade en Galicia coa igualdade de oportunidades. E imos continuar traballando nesa liña con esa nova lei, con ese novo plan tamén de corresponsabilidade e conciliación e con este VIII Plan en Galicia de igualdade de oportunidades entre homes e mulleres. Máis nada, grazas.
Grazas, conselleira. Pregunta de Dª María del Carmen Aira Díaz, do G. P. do Bloque Nacionalista Galego, sobre as medidas previstas polo Goberno galego para garantir a vida das mulleres en igualdade no rural
Pregunta de dona María del Carmen Aira Díaz, do Grupo Parlamentario do Bloque Nacionalista Galego.
Grazas. A situación da muller no rural carga co que sofre a situación das mulleres nas urbes pero, ademais, agrávase por cuestións propias das características da habitabilidade no rural, que na Galiza son a dispersión, a falta de medios de transporte que vertebren os lugares entre eles, a escasa poboación na que gran parte ten unha idade que sobrepasa os sesenta anos e a que a maiores se caracteriza pola masculinización. Pero tamén está condicionada pola visión patriarcal que se desenvolve no rural e que infiltra a sociedade en xeral. Neses espazos de vida é moi doado que se perpetúen os roles de xénero, o que supón para as mulleres un sobreesforzo importante cando queren ter unha vida profesional propia, e, de non ser así, o que viven é unha situación de dependencia. O rol de coidados que nos outorga a sociedade, que desgraciadamente en moitos casos tamén nos outorgamos nós mesmas, fai que se incremente a penosidade da vida no rural para as mulleres se non contan con servizos que, por básicos, son imprescindibles. Servizos que son o fundamento para o establecemento e mantemento da muller no rural cunha mínima calidade de vida e para axudar a paliar a sobrecarga que supoñen o conxunto dos seus roles. No rural cuestións fundamentais para a vida con normalidade para as mulleres complícanse —entre elas, o acceso á autonomía persoal, á económica, á compañía— e por algo tan simple como non poder desprazarse pola ausencia de transportes públicos e dificultades de ter acceso a ter carné de conducir ou coche, ou outras moitas cuestións. Entre o 2035 e o 2064, noventa e seis concellos galegos poderían quedan con cero habitantes. Esta despoboación illa xa hoxe ás mulleres e condiciona a súa calidade de vida. Pero só coa súa incorporación ao mundo do rural se pode paliar esta quasi realidade. E para isto ten que ser posible que as que non están incorporadas á cotitularidade das explotacións o fagan, que poidan ter recursos propios, que conten con soporte para diminuír un pouco o illamento e que se faga efectiva a corresponsabilidade. A solución para as mulleres do rural non é que incrementen o tamaño dos seus negocios ou granxas, senón que as institucións lles recoñezan as súas particularidades produtivas e a súa maneira de facer. A igualdade non pasa por forzar dende as institucións que as mulleres se incorporen a producir seguindo modelos masculinos. Son os modelos masculinos os que teñen que abandonar esta condición para incluír os modos de vida e produtivos das mulleres. É difícil modificar as políticas da PAC xestionadas sobre todo por homes ou mulleres con concepcións masculinas, pero tamén é difícil que as políticas autonómicas sexan acaídas para as nosas mulleres. Tal e como xa se demostrou coas axudas da covid, que excluían as explotacións por baixo de dez cabezas, probablemente a inmensa maioría rexentadas por estas mulleres. Por isto esta pregunta que facemos hoxe: ¿que medidas efectivas vai levar adiante o Goberno galego máis alá do estatuto da muller do rural para garantir a vida das mulleres en igualdade neste medio e canto orzamento lle van destinar? Moitas grazas.
Grazas. Resposta da conselleira de Emprego e Igualdade.
Grazas, presidente. Señora Aira, estou moi de acordo co plantexamento xeral que está facendo. Dende logo, concordo en que é necesaria unha mellora social, demográfica e económica do rural galego, e que iso ten que ir aparellado con poñer de relevancia o papel das mulleres no crecemento e na consolidación de oportunidades no rural. Si me gustaría facilitar un dato que creo que é revelador, pois un dos proxectos que temos na consellería son os polos de emprendemento rural. O próximo mes de abril inaugurarase o primeiro en Verín, que vai dar tratamento a toda a área xeográfica de depresións ourensás e terras do Sil. E penso que estes proxectos de emprendemento son especialmente acaídos para as mulleres. En concreto, saben que en Galicia somos a primeira comunidade a nivel estatal en emprendemento feminino; isto está moi ligado ao emprendemento no rural e tamén, por suposto, ás cooperativas. Acabamos de pechar a valoración da Estratexia de economía social, que chegaba ata o ano 2021, e observamos que un dos puntos fortes desta estratexia era conseguir que houbese o mesmo número de mulleres promotoras en cooperativas que homes. Partimos no ano 2019 cun 37 % e pechamos o ano 2021 cun 50,79 % de mulleres promotoras de cooperativas. Co cal cremos que as mulleres teñen moito que facer no emprendemento do rural e que, polo tanto, estes polos de emprendemento rural poden ser unha boa fórmula para asesoralas, para apoialas economicamente, e tamén darlles a formación e transparencia tecnolóxica que precisen para formar parte —como lle dicía— dese crecemento no rural de Galicia. Por outra banda, entendemos que temos que traballar na formación das mulleres, e moi especialmente na mellora de capacidades dixitais para mulleres residentes no rural. Temos agora mesmo un programa, que está dotado con 10,4 millóns de euros, para reforzar as competencias dixitais, e esperamos chegar a vinte mil mulleres no rural. Isto grazas ao campus virtual que puxemos en marcha o ano pasado e que permite precisamente novas posibilidades de formación nas contornas rurais e facela máis accesible e máis flexible. Estamos no eido da formación e entendemos tamén moi importante que a formación sexa unha formación certificada, regrada. Por iso, estamos recoñecendo competencias profesionais adquiridas pola experiencia laboral. Xa o fixemos o ano pasado e volvémolo facer este ano coas redeiras e tamén coa acreditación da experiencia non formal de coidados non profesionais de menores de idade. E, por outra banda, estamos traballando no que se refire ao asociacionismo das mulleres rurais. Continuamos apoiando as federacións máis representativas de mulleres rurais e tamén apoiando o liderado das mulleres no rural con programas como Medrando xuntas, especialmente dirixidas ás socias e traballadoras das cooperativas. E, por último, continuamos traballando con programas de emprego, especificamente para mulleres no rural. Son 4,8 millóns de euros cos que esperamos dirixirnos a mil cen mulleres en programas integrados neste exercicio. Moitas grazas.
Grazas. Réplica, señora Aira.
Grazas. É moi significativo, señora conselleira, que na páxina da Consellería do Medio Rural non haxa polo Día da Muller nin unha soa nova que se refira á celebración do 8 de marzo. Calquera alusión a isto queda confinada á Secretaría de Igualdade; das cousas das mulleres só falan as mulleres. Vivimos nunha época en que o feminismo ou causa rexeitamento ou todos ou todas somos feministas e estamos a prol da muller; a señora Lourenzana tamén, e entendinlle ao señor Feijóo esta mañá que el non. Pero, ben, as declaracións de intención sobre a importancia das mulleres son continuas. [[Aplausos.]] Isto é o que se recolle na páxina da Secretaría de Igualdade, pero non se fai relato cara a ningún tipo de contido nin orzamento. Agradézolle os datos que dá, e como non os dei eu non pode discrepar, como lle pasou á miña compañeira Iria. Todas as medidas que se poñan teñen que ser coherentes, cohesionadas e avaliadas, como se xa se dixo esta mañá, e parece que non o son. En todo caso, non son suficientes. A situación da muller no rural ten causas sociais, culturais pero tamén económicas. A cifra de 3.000 euros por ano que deu a compañeira Albert probablemente corresponda en gran parte ás mulleres do rural. Polo tanto, as medidas que se implanten non serán suficientes se non teñen obxectivos claros e acordes cos problemas e unha dotación económica acorde cos obxectivos. É fundamental resolver o relativo á fenda salarial, que no rural é de máis do cincuenta por cento en canto ás axudas da PAC, o acceso aos recursos suficientes para garantir a cotitularidade, ter oportunidade de estar en igualdade nos órganos de dirección das distintas organizacións, incluso estar presentes en paridade nos GDR, para que se poidan valorar os nosos proxectos segundo merecen e dende unha perspectiva de xénero. Se o rural non mellora social, demográfica e economicamente, non o vai facer a muller dentro del, e para mudar esta situación primeiramente haberá que ter vontade política de abordala e poñer os recursos necesarios para mudar as cuestións que non están ben. E, xa para rematar, hai que dicir que a sociedade non pode cargar nas mulleres a responsabilidade de acadar a súa propia igualdade, porque é a sociedade no seu conxunto a que ten a obriga de garantir os dereitos para todos os seus e as súas membros...
Grazas.
...e máis se son relativos a algo tan fundamental como é a vida en igualdade.
Grazas, señora Aira. Peche da pregunta, conselleira de Emprego e Igualdade.
Grazas, presidente. Mire: se vostede cre que ser feminista, que eu lle fale aquí dunha serie de medidas, de programas feministas, de emprego, de formación, de emprendemento no medio rural, e vostede conteste que cre que non hai compromiso por parte da Consellería do Medio Rural porque non hai unha referencia na páxina web específica, que é única da Xunta de Galicia, na Consellería do Medio Rural ao 8-M, se este é o nivel, e realmente que vostede me diga que non é feminista a Xunta de Galicia porque a Consellería do Medio Rural non fai referencia ao 8-M, ¡home!, eu creo que estamos falando en serio. O que di da miña intervención é que as medidas teñen que ser cohesionadas e integradas, pero que non o son. Eu non lle podo contestar a isto porque non explicou por que considera que non son cohesionas e integradas. Eu creo que, dende logo, están cohesionadas e integradas dende o punto de vista de que atanguen todas as políticas de emprego, atanguen tamén os instrumentos respecto do servizo de emprego e respecto da formación para o emprego, e están transversalizadas e integradas en todos ou respecto de todos os departamentos da Xunta. Pero —repito— como non me di por que entende que non son medidas cohesionadas ou integradas pois non lle podo responder. Logo, volve á pregunta anterior e di que os datos que deron antes que probablemente se referían ás mulleres do rural. Ben, se se referían ás mulleres do rural, pois tiñan que dicilo. En calquera caso, non entendo moi ben, pois os datos son os que son. Eu estaba falando exclusivamente de mulleres xoves en Galicia, non de mulleres no rural, e nos datos que eu dei están incorporadas as mulleres do rural, que, por certo, é o 97 % do territorio de Galicia, e tamén as mulleres do urbano. Nós imos seguir traballando dun xeito cohesionado e integrado, aínda que vostede crea que é todo o contrario. Estamos avanzando e elaborando agora mesmo en colaboración coa Consellería do Medio Rural un estudo socioeconómico das mulleres rurais galegas, que aínda que non anunciamos o 8-M na Consellería do Medio Rural si estamos traballando nun informe sobre a situación socioeconómica das mulleres no rural as dúas consellerías: a Consellería de Igualdade e a Consellería do Medio Rural. Tamén estamos traballando coas redeiras nun estudo específico sobre a profesionalidade deste colectivo, que como lle dixo a conselleira Quintana e lle expliquei eu antes estamos axudando e moito á profesionalización deste sector. Por outra banda, pois estamos na nova lei de igualdade, aínda que vostede non lle dá importancia ningunha, coa inclusión do estatuto da muller rural e do mar, que foi pedido polo sector, incluíndo conceptos como a discriminación múltiple de xénero, que é, por exemplo, ser muller e ser muller do rural, porque se traballe no rural ou porque se viva no rural, fomentando a creación de redes de mulleres titulares de explotacións agrarias, e varias cuestións máis que están incluídas nese estatuto, que —como lle digo— reclama o propio sector. E, por outro lado, tamén quero poñer en valor porque falaba dos coidados as oitenta e nove casas niño que actualmente temos distribuídas por todo o territorio e as oitenta e tres casas do maior que tamén facilitan os coidados e que serán cento vinte ao acabar este ano. Polo tanto, pois si creo que temos medidas —como lle digo— integradas en todo o territorio da comunidade autónoma e integradas dentro do Goberno galego. Nada máis, grazas.
Grazas. Remata aquí o pleno. Daríanse conta de que durante estes dous días da sesión de pleno acompañounos simbolicamente, claro, o Parlamento de Ucraína. Esta é a súa medalla, [[O señor Santalices Vieira amósalle á cámara unha medalla.]] que foi entregada á nosa institución a raíz dunha visita que fixeron aquí no ano 2017. Hoxe, desde aquí, podémoslle mandar un abrazo, un ánimo a un pobo que está sufrindo e incluso botarlle un aplauso, se lles parece ben. [[Aplausos.]] Grazas. Levántase a sesión.