Mevrouw de voorzitster, ik verwijs naar de ingediende vraag. Ik had deze vraag eigenlijk beter schriftelijk gesteld. Tijdens de commissie begroting van 29 maart antwoordde u op mijn vraag over het defensiebudget. Om het budget voor defensie structureel te verhogen om in 2030 uit te komen op 2%, gaf u aan dat volgende bedragen nodig zouden zijn: 2023 354 mio 2024 932 mio 2025 1,475 mia 2026 2,046 mia 2027 2,441 mia 2028 3,531 mia 2029 4,330 mia 2030 4,765 mia In dit verband leg ik u graag volgende vragen voor: Hoe zou dit traject eruit hebben gezien indien, zoals eerder het geval was, een traject naar 1,26% zou worden gevolgd tegen 2030? Hoe zou dit traject eruit zien indien, zoals de regering recent al besliste, een traject naar 1,54% zou worden gevolgd? Hoe zou dit traject eruit zien indien de regering zou beslissen een traject naar 1,77% te volgen? Voor het traject naar 2%, zoals door u beantwoord tijdens de commissievergadering van 29 maart zoals hoger vermeld: betreft dit absolute bedragen die bovenop het huidige basisscenario (1,26) moeten worden gerekend? Of boven het scenario van 1,54%?
Mijnheer Loones, ik heb daar een uitgebreid antwoord op, met heel veel cijfers. Zal ik het u schriftelijk bezorgen? Het zijn hele lijsten die aangeven hoeveel miljoen er elk jaar nodig zijn.
Mevrouw de staatssecretaris, dat is goed.
Mevrouw de staatssecretaris, deze vraag gaat opnieuw naar de essentie. Wij weten dat er op 1 april 2022 een begrotingscontrole is doorgevoerd door uw regering, echter zonder veel controle. Bovendien gaan wij naar de zomer en weten wij dat er opnieuw over de begroting voor 2023 zal moeten worden gepraat. Het is interessant om voor dat debat over de begrotingscontrole nog eens te vernemen wat nu precies de ambitie is, dus wat de huidige regering nog wil doen. Wij lezen immers elke dag in de krant dat de regering-De Croo toch niet de hervormingsregering is waarop sommigen hadden gehoopt. Vandaag verklaarde Kristof Calvo in de krant nog dat de dash eruit is. Anderzijds geeft u interviews aan Villa Politica die wel meer ambitie uitstralen. Van de eerste minister horen wij dan weer niets. Hij draait gewoon rond de pot wanneer wij hem vragen stellen of antwoordt zelf tout court niet. Dat is één luik, zijnde het politieke luik. Er is echter ook het technische luik. Wij hebben hier in de commissie de gouverneur van de Nationale Bank van België, de heer Wunsch, enkele keren ontvangen. Hij stelde dat de economische parameters nog altijd dermate positief zijn dat zij tot gevolg zouden moeten hebben dat het ambitieniveau naar boven wordt bijgesteld, wat ook in het regeerakkoord staat. Als de parameters goed zaten, zou de huidige regering meer inspanningen leveren. Bovenop de begrotingscontrole die wij hier de komende weken in het Parlement zullen behandelen, had ik graag geweten in welk kader u dat alles ziet. Komt er echt nog iets?
Mevrouw de voorzitster, één en ander werd perfect verwoord door de heer Loones. Ik verwijs dus naar de ingediende vraag.
Eind vorige week werden de documenten voor de begrotingscontrole ingediend bij het Parlement en het stabiliteitsprogramma 2022-2025 bij de Europese Commissie. De volgende weken zullen we dus nog uitgebreid kunnen debatteren over de begroting in deze commissie. De afgelopen twee jaar waren getekend door de impact van de gevolgen van de coronacrisis. De verschillende overheidsniveaus hebben in dat kader heel wat maatregelen genomen ter bescherming van de volksgezondheid en ter ondersteuning van het economische en sociale weefsel. Nu het einde van deze pandemie in zicht leek te zijn en we ons opnieuw konden focussen op het andere beleid en de noodzakelijke hervormingen, werden we geconfronteerd met een aantal nieuwe schokken die de economie en de samenleving beïnvloeden. De inval van Rusland in Oekraïne op 24 februari, de explosieve stijging van de energieprijzen en de oplopende inflatie leidden ertoe dat de economische vooruitzichten neerwaarts herzien werden en noopten de regering tot het nemen van gepaste, bijzondere en vaak eenmalige maatregelen die de openbare financiën weliswaar onder druk zetten, maar absoluut nodig zijn om de burgers en de bedrijven zo goed mogelijk te vrijwaren. Eind april heeft België het stabiliteitsprogramma 2022-2025 ingediend bij de Europese Commissie. Het daarin voor entiteit I opgenomen traject werd goedgekeurd door de federale regering. Boven op de in het regeerakkoord besliste jaarlijkse budgettaire inspanning van 0,2% gaan we voor de periode 2023-2025 uit van een jaarlijkse bijkomende structurele variabele inspanning van 0,2% van het bbp ten opzichte van het ongewijzigd beleid, in afwachting van de volgende begrotingsopmaak. De regering heeft immers gesteld dat de hoogte van die structurele variabele inspanning afhankelijk is van de economische groei en het economisch herstel en dat ze elk jaar bij begrotingsopmaak vastgelegd zal worden op basis van de meest recente cijfers uit de economische begroting van het Federaal Planbureau. Die 0,2% staat er met andere woorden nu in, maar op het moment van begrotingsopmaak kan dat eventueel nog gewijzigd worden op basis van de economische vooruitzichten op dat moment. Juist omdat ze nu zo volatiel zijn, is het moeilijk om ze al definitief vast te leggen. We gaan uit van de in het regeerakkoord vastgestelde 0,2% plus een variabele van 0,2% of eventueel beter als de economische situatie dat toelaat. In het traject zoals het bij Europa werd ingediend, zou het structureel saldo van entiteit I op die manier afnemen van -3,4% in 2022 naar -2,1% tegen 2025. Het nominaal saldo van entiteit I zou afnemen van -3,8% in 2022 naar -2,2% in 2025.
Mevrouw de staatssecretaris, u bent iets preciezer dan de eerste minister, waarvoor dank, maar wij hadden natuurlijk gehoopt op nog wat meer details en daadkracht. Dat is echter niet uw verantwoordelijkheid. Wij hebben gezien wiens stem het zwaarst weegt achter de schermen en aan de regeringstafel. Ik wil toch enkele opmerkingen maken. Ten eerste, het regeerakkoord voorziet inderdaad in een vaste en een variabele inspanning. Het verhaal dat u de lijn van het regeerakkoord zou blijven volgen, is echter niet juist. Iedereen weet dat het ambitieniveau in het regeerakkoord hoger was. Wij hebben daarvan trouwens de bewijzen gezien bij de opmaak van de begroting voor 2022, waarbij er een inspanning van 3 miljard euro zou moeten zijn gedaan als het regeerakkoord gevolgd zou zijn, maar het is slechts een inspanning van 2 miljard euro geworden. Wij hebben daarover uitvoerig gediscussieerd in het Parlement. Als ik u was, zou ik waarschijnlijk hetzelfde doen en zou ik ook doen alsof het regeerakkoord nog altijd wordt gerespecteerd, terwijl wij allemaal beter weten. Ten tweede, u verwijst opnieuw naar een aantal evidenties. De eerste minister verwijst ook constant naar corona en Oekraïne, maar dat weten wij allemaal wel. Dat betwist ook niemand. Men creëert echter doelbewust een sfeer alsof wij in dezelfde situatie zitten als de andere landen en de zaken ook op dezelfde manier aanpakken, terwijl dat niet zo is. Vorige week zagen wij opnieuw cijfers van het Internationaal Monetair Fonds die aantonen dat de Belgische begroting gewoon de allerslechtste is van de hele Europese Unie, met uitzondering van Roemenië. Voor de rest doet België het echter het slechtst van alle geïndustrialiseerde landen, zelfs over de grote plas. Ik hoop echt dat wij ooit een hoger ambitieniveau van deze regering zullen zien, al beseffen wij intussen ook wel dat het wellicht bij dromen zal blijven.
Mevrouw de staatssecretaris, ik stel mijn vraag omdat u zelf de doelstelling van 3 % had vooropgesteld, niet lang voor de coronacrisis, maar ook tijdens de coronacrisis, toen u al kennis had van de impact van die crisis. Voor de 3 %-regel die u naar voren schuift, kijkt Europa naar de gezamenlijke overheid. U verwees in uw antwoord naar het Stabiliteitsprogramma. Eind april hebben wij allemaal het Stabiliteitsprogramma van België voor 2022 tot en met 2025 ontvangen. In die cijfers zien wij voor de gezamenlijke overheid dat het vorderingensaldo – dat is het cijfer waar Europa naar kijkt – -3,4 % bedraagt. We komen zelfs aan -3,5 % à -3,6 % voor 2023, het jaar waarin de mildere Europese begrotingsregels normaal gezien ten einde lopen. U haalt dus uw doelstelling, overeenkomstig de plannen die u eind vorige week bij de Europese Unie hebt ingediend, helemaal niet. U moet ook heel duidelijk zijn. Het is problematisch dat u in uw hoedanigheid van staatssecretaris voor Begroting in uw communicatie niet duidelijk maakt of u over entiteit 1 dan wel over de gezamenlijke overheid spreekt. Als u het hebt over de doelstelling van 3 %, dan moet u spreken over de gezamenlijke overheid, waarbij een aantal van uw collega's op andere niveaus vertegenwoordigd is. Het is duidelijk dat u met het afgelopen vrijdag ingediende stabiliteitsprogramma uw eigen 3 %-doelstelling niet haalt. Als de normale Europese begrotingsregels in 2023 opnieuw van kracht worden, dan komt België wellicht op het strafbankje terecht.
Zonet werd bekend dat de inflatie blijft stijgen. Nieuwe simulaties van het Federaal Planbureau bevestigen dat we in zeer volatiele tijden zitten. Het is moeilijk om alles in te schatten. De wetteksten in verband met de begrotingscontrole zijn nog niet ingediend en intussen al achterhaald. Onze ondernemingen zullen in de plaats van 20 miljard extra loonlasten er 22 miljard mogen betalen. Het leven wordt overal duurder, maar vooral bij ons. In Europa ligt de inflatie nog wat hoger in de Baltische landen, maar voor de rest wordt het leven vooral bij ons stukken duurder. We doen het minder goed dan andere landen. Ik zal u dus elke keer opnieuw blijven vragen waarom we bij de regering alleen maar de ambitie zien om te ondergaan en niet de ambitie om ook bijkomende maatregelen te nemen wanneer dat nodig is. We hebben nu de 1 meiuitspraken gezien, vooral van de PS en de PS-ministers. Beseffen zij niet dat ze ook minister zijn? Communiceren kan iedereen, maar besturen is toch wat we eigenlijk zouden mogen verwachten, zeker op vlak van arbeidsmarkt. Waar blijven de arbeidsmarkthervormingen? Waar blijven de pensioenhervormingen? Zult u er eindelijk een punt van maken dat wanneer maatregelen niet onderbouwd zijn, de terugverdieneffecten in uw begroting geschrapt zullen worden? Als er gewoon geen boter bij de vis komt, mogen er ook geen terugverdieneffecten ingerekend worden.
De regering heeft inderdaad op 25 februari een akkoord bereikt over de arbeidsdeal. Zoals ik al aangaf tijdens onze commissievergadering van 15 maart, is de arbeidsdeal een booster inzake modernisering van de arbeidsmarkt. De deal zorgt voor flexibiliteit van werknemers, een versoepeling van onze e-commerce en betere bescherming voor platformwerkers en maakt het recht op deconnectie, activerend ontslagrecht en levenslang leren hard. Dat zijn belangrijke elementen om werknemers aan boord te houden in tijden van een veranderende arbeidsmarkt. Daarnaast zal bij de tweede lezing van het ontwerp door de Ministerraad een aanvullend pakket maatregelen worden voorgesteld, op aangeven van een interfederaal platform. De tweede lezing van het wetsontwerp heeft nog niet plaatsgevonden. De bijkomende voorstellen werden ook nog niet besproken in de regering. Voor meer informatie over de stand van zaken van het aanvullend pakket verwijs ik u door naar mijn collega Pierre-Yves Dermagne, de minister van Werk.
Ik vind dat jammer. U geeft wel vaker aan dat er meer zou moeten worden gedaan, maar eigenlijk doet u dat vandaag bijna niet. U wijst er gewoon op dat er al een deal gesloten is, maar ik hoef u niet te herhalen dat die de miniarbeidsdeal wordt genoemd. Het heeft een reden dat die een miniarbeidsdeal genoemd wordt. Als het van die maatregelen moet komen, zullen wij 80 % tewerkstellingsgraad bereiken in het jaar 2060. U zegt zelf dat dat in 2030 zou moeten worden gehaald. Ik weet niet of u op Twitter zit en of u vandaag de tijd gevonden hebt om eens te kijken bij Stijn Baert? Het is zorgwekkend, mevrouw de staatssecretaris, dat wij in het huidige tijdsgewricht met een regering zitten die niet regeert, terwijl de budgettaire noden gigantisch zijn. U kunt wel het hoofd schudden, maar de realiteit is wat zij is. Wij hebben een regering die gewoon niet regeert op de belangrijkste departementen, die eigenlijk om hervormingen vragen. Het blijft mij verbazen hoe weinig verwondering dat dat wekt.
Mevrouw de voorzitster, mevrouw de staatssecretaris, in verband met de begrotingscontrole hebben wij documenten ontvangen, waarover wij wat bezorgd zijn. Wij hadden namelijk vernomen dat de notificaties op 13 april nog altijd niet waren goedgekeurd, waardoor die pas later aan de FOD BOSA konden worden bezorgd, die daarmee vervolgens nog aan de slag moet gaan om alle tabellen in orde te brengen. Intussen hebben wij die tabellen ontvangen. Ze staan ook op de website van de Kamer, waarvoor dank. Mevrouw de staatssecretaris, op 1 april is de begrotingscontrole doorgevoerd. Op welke dag precies werden de notificaties goedgekeurd? Kunnen die notificaties ook aan het Parlement bezorgd worden? Wij hebben die namelijk nog niet ontvangen. Ik ga ervan uit dat het geen probleem vormt om ons die te bezorgen, maar ik hoor dat toch graag bevestigd. Uit mijn ingediende vraag wil ik ook specifiek het element lichten van de communicatie met de administratie van de FOD BOSA, maar ook met het Rekenhof. Is die communicatie vlot verlopen? Konden de experts tijdig aan de slag gaan met de cijfers?
Mevrouw de voorzitster, mijnheer Loones, laat me beginnen met te stellen dat de begrotingsdocumenten vóór het einde van april werden ingediend in het Parlement. De algemene toelichting werd door de bevoegde minister ondertekend op 28 april en werd op 29 april ingediend in het Parlement. De toestemming tot drukken werd ook op 29 april gegeven. De algemene uitgavenbegroting en de middelenbegroting werden op 28 april door de Koning ondertekend en op 29 april ingediend in het Parlement. Er wordt nog gewerkt aan het drukklaar maken van de documenten. De timing voor de indiening van de documenten voor de begrotingscontrole, voorzien in de wet van 2003, werd dus gerespecteerd. Ik veronderstel dat de documenten eerstdaags ter beschikking zullen zijn van de parlementsleden en dat wij die documenten in de komende weken nog uitvoerig zullen bediscussiëren. De tijdige indiening van de documenten in het Parlement is een huzarenstuk dat gerealiseerd wordt door alle administraties, met de FOD BOSA in het bijzonder. De begrotingsdiscussies werden afgerond op 1 april, maar de notificaties, 56 bladzijden, waren pas finaal op 14 april vanwege discussiepunten. De FOD BOSA werd gedurende het hele proces op de hoogte gehouden en verzorgde ook de informele contacten met het Rekenhof, zodat het Rekenhof niet diende te wachten op de indiening van de stukken in het Parlement om zijn werkzaamheden reeds op te starten.
Mevrouw de staatssecretaris, ik dank u, ten eerste, voor uw antwoord en zeker voor het laatste punt daaruit, namelijk dat er al enige informele contacten zijn. Ten tweede, de notificaties zijn op 13 en 14 april 2022 goedgekeurd: wat communicatie op sociale media en in de pers dus kunnen realiseren. Dat is toch wat minstens zou kunnen worden verondersteld. Wij zijn immers op 13 april 2022 beginnen te communiceren over het feit dat die notificaties nog altijd niet waren goedgekeurd. Plots is dat op 14 april 2022 wel het geval. Dat zal ons enkel maar aanmoedigen, om met blijvende aandacht kritisch te blijven communiceren over de begroting. U hebt echter niet geantwoord op de vraag of wij die notificaties ook krijgen. Wij weten nu wel dat het om 56 bladzijden gaat. Kunnen zij echter ook aan het Parlement worden bezorgd? De documenten staan immers wel degelijk al op de website, maar de notificaties niet. Het zou nuttig zijn voor het debat, mochten wij ze samen kunnen gebruiken ter voorbereiding van de gedachtewisseling.
Mijnheer Loones, wij zullen het bekijken.
Mevrouw de staatssecretaris, op zaterdag 9 april zei de premier op de donorconferentie Stand Up For Ukraine het volgende: '"De Belgische regering heeft besloten om 800 miljoen euro vrij te maken om Oekraïne en de Oekraïense vluchtelingen te helpen, gaande van tijdelijke opvang in België tot humanitaire hulp in Oekraïne en de buurlanden. Op dit ogenblijk zijn Belgische vrachtwagens met medische bijstand en voedsel onderweg. We zetten onze inspanningen zo lang als nodig verder, België laat niemand in de steek." Het kabinet van de premier kon geen verdere uitleg verschaffen over die 800 miljoen euro, de exacte verdeling ervan en hoeveel reeds werd uitgegeven. Op de donorconferentie werd ruim 10 miljard euro aan Oekraïne beloofd, waarvan dus 8 % door België alleen. In een gesprek over de begrotingscontrole op 18 maart 2022, bijna een maand eerder, had u aangegeven dat er door de oorlog in Oekraïne in enkele weken al 800 miljoen euro meer werd uitgegeven, een gelijkaardig bedrag. Het zou gaan om belastinggeld bestemd voor de opvang van vluchtelingen, leveringen van militair materiaal, brandstof en andere steun aan Oekraïne. U zei toen in De ochtend op Radio 1 dit voor de eerste maanden op 800 miljoen euro te schatten. Gaat het om dezelfde 800 miljoen euro? Zo ja, is het ernstig om op een donorconferentie een begrotingsprovisie te citeren? Hoe is deze 800 miljoen euro samengesteld? Welk bedrag wordt vrijgemaakt voor humanitaire hulp? Hoeveel van die 800 miljoen euro werd ook effectief overgemaakt aan Stand Up For Ukraine of rechtstreeks aan Oekraïne zelf? Welk aandeel van die 800 miljoen euro gaat om kosten in België, aangezien u op de radio hiervan gewag maakte?. Ik kijk uit naar uw antwoord en ik denk dat de hele wereld na die conferentie uitkijkt naar uw antwoord.
Mevrouw de voorzitster, bij de begrotingscontrole werd inderdaad beslist om een provisie van 800 miljoen in te schrijven om die uitgaven te financieren, dus de algemene uitgaven, alle uitgaven gelinkt aan de oorlog in Oekraïne. Naar analogie van de coronaprovisie werd er opnieuw voor geopteerd om te werken met een provisie, omdat dit toelaat om snel in te spelen op dringende behoeftes. Ik heb u één van de vorige keren uitgelegd dat wij zo goed en zo kwaad als mogelijk en met heel veel verschillende parameters hebben geprobeerd zicht te krijgen op hoeveel deze crisis ons zou kunnen kosten. Ten eerste, wij weten niet hoe lang deze crisis zal duren. Ten tweede, er circuleerden verschillende cijfers van aantallen vluchtelingen die naar België zouden komen. Ik herinner mij nog dat er werd gesproken over 250.000 vluchtelingen. Dat aantal blijkt nu veel lager te liggen. Op basis van die berekeningen hebben wij inderdaad ongeveer 800 miljoen euro voorzien voor een half jaar. Met zoveel onzekerheden en parameters die onbekend waren, is het natuurlijk zeer moeilijk. Het grootste deel van die provisie zal effectief gebruikt worden voor de kosten van de opvang en het leefloon voor de vluchtelingen. Natuurlijk zijn er ook meeruitgaven die voortvloeien uit de oorlog, namelijk kosten voor Defensie en voor het verstrekken van humanitaire hulp. Het bedrag voor humanitaire hulp werd geraamd op 250 miljoen euro en deze kan via deze provisie gefinancierd worden. Een provisie is geen giswerk, maar het gaat wel om een berekening waarvan men op voorhand weet dat deze niet voor honderd procent correct zal zijn. Dit is echter wel de grootteorde zoals die werd ingeschat op het moment dat wij de provisie hebben berekend.
Mevrouw de staatssecretaris, ik ben een beetje onthutst over uw antwoord. Mijn vraag was waar die 800 miljoen euro van de donorconferentie vandaan kwam. Ik probeer het even te reconstrueren. De eerste minister belt naar u, zegt dat hij straks een bedrag moet doneren aan Oekraïne en vraagt wat er nog kan in de begroting. U antwoordt dan dat u nog een provisie hebt van 800 miljoen, dat die te maken heeft met Oekraïne, dat hij dat bedrag gewoon moet opgeven en dat u achteraf wel zult zien hoe dat geregeld wordt. U zegt ook dat die provisie nog kan wijzigen, dat zoiets nooit helemaal vaststaat. Dat is niet de boodschap die de eerste minister gebracht heeft op die donorconferentie. Op de donorconferentie zei de eerste minister dat u 800 miljoen ging doneren aan Oekraïne. Hij voegde er nog aan toe dat België niemand in de steek laat. Dat is een totaal andere boodschap dan die welke u hier brengt. U brengt een boodschap over een provisie, een volatiel bedrag dat aangepast kan worden en dat enkel kosten behelst binnen de Belgische begroting, dus binnen de landsgrenzen van België. De eerste minister heeft echter voor de camera's op het internationaal forum een verhaal afgestoken over een bedrag van 800 miljoen euro, dat bijna als gift gegeven zou worden aan Oekraïne. Dat is iets heel anders dan wat wij hier nu van u horen. Eigenlijk vind ik het onbetamelijk dat men op een donorconferentie een provisie citeert. Dat de heer De Croo zei dat wij niemand in de steek laten, is natuurlijk bijzonder cynisch. Hij heeft daar een leugenachtige boodschap gebracht, want paars-groen laat natuurlijk wel veel mensen in de steek. Heel veel mensen weten aan het einde van de maand niet hoe zij hun rekeningen moeten betalen. Dan zeggen dat België niemand in de steek laat, is wel heel cynisch. De boodschap blijkt ook leugenachtig te zijn, omdat het gaat om een begrotingsprovisie, wat helemaal niet hetzelfde is als een gift aan Oekraïne.
Mevrouw de staatssecretaris, dat is juist. Laten wij het eerlijk toegeven, dat is toch behoorlijk gênant? Hier intern komt eerste minister De Croo er nog redelijk mee weg. Hij schermt met termen als Oekraïne en corona. Blijkbaar ging hij ervan uit dat het ook internationaal zou volstaan te zwaaien met een cheque en te doen alsof hij een gift gaf. Het is dan behoorlijk gênant als nadien blijkt dat dit helemaal niet het geval is. Ik begrijp dat mensen ambities hebben, zij het nationaal of internationaal, maar wie ver wil komen, communiceert toch best eerlijk. Ik meen dat de eerlijke analyse is dat dit in dezen niet is gebeurd.
Mevrouw de staatssecretaris, alleen Roemenië heeft een groter begrotingstekort in 2027 dan België. Zo blokletterde de krant De Tijd op haar voorpagina. Dat staat trouwens in schril contrast met het feit dat hetzelfde landje op de donorconferentie bijna garant stond voor 10 % van alle giften en dat het dus de op een na slechtste begroting van alle geïndustrialiseerde landen heeft. Dat is toch een bijzonder cynisch schouwspel. In zijn nieuwste vooruitzichten voor de wereldeconomie voorspelt het IMF dat België in 2027 het grootste overheidstekort van de geïndustrialiseerde landen laat optekenen. In de Europese Unie zal alleen Roemenië nog dieper in het rood gaan. Het IMF verlaagde ook de groeiprognoses voor België. Die bijstelling heeft gevolgen voor de begroting, die al was ontspoord door de pandemie. Een manier om de rekeningen op orde te krijgen, is hervormen, maar als er één iets is waarin de regering niet slaagt, is het wel hervormen. Welke hervorming acht u als staatssecretaris van Begroting noodzakelijk om de begroting opnieuw op de rails te krijgen? Volgens het IMF blijft België absolute koploper inzake overheidsuitgaven. De door u geplande spending reviews zullen duidelijk niet volstaan om het geheel nog recht te trekken. Hoe denkt u de overheidsuitgaven in te perken? Ook dat is immers noodzakelijk om de begroting op de rails te krijgen en om niet het kneusje van alle geïndustrialiseerde landen te zijn.
Mijnheer Vermeersch, volgens de ramingen van het IMF zal België tegen 2027 een nominaal tekort laten optekenen van 5,4 % van het bruto binnenlands product. Dat staat echter in schril contrast met de ambitie die de regering heeft. Zo heeft België eind vorige week het Stabiliteitsprogramma 2022-2025 ingediend bij de Europese Commissie. Voor 2025 zou het genormeerd nominaal saldo voor de gezamenlijke overheid een tekort vertonen van 2,7 %. Als ik de cijfers van het IMF ernaast leg, zou het tekort van België volgens het IMF naar 4,8 % stijgen. Dat is een verschil van maar liefst 2,1 %. Ook het Monitoringcomité raamde het nominaal tekort voor de gezamenlijke overheid bij ongewijzigd beleid op 3,5 % voor 2025, wat uiteindelijk 1,3 % ligt van de raming van het IMF. Het is belangrijk na te gaan wat er wel of niet in de cijfers van het IMF is opgenomen. Wellicht is er nog geen rekening gehouden met de maatregelen die nog worden genomen, zoals die in de strijd tegen de fiscale fraude en die welke deel uitmaken van de jaarlijkse vaste inspanning van 0,2 %. Wellicht is er ook geen rekening gehouden met de jaarlijkse bijkomende structurele variabele inspanning, die nochtans in het federaal regeerakkoord is opgenomen en die meegenomen is in het Stabiliteitsprogramma. De regering heeft tijdens de begrotingsopmaak voor 2022 gesteld dat de hoogte van die structurele variabele inspanning afhankelijk is van de economische groei en van het economisch herstel en dat zij elk jaar bij de begrotingsopmaak vastgesteld zal worden op basis van de meest recente cijfers uit de economische begroting van het Federaal Planbureau. In het Stabiliteitsprogramma werd een gelijkaardige inspanning in rekening gebracht voor Entiteit II op basis van de door de Hoge Raad van Financiën voorgestelde verdeelsleutel. Ik kan nu dus niet vooruitlopen op de discussie die pas gevoerd zal worden naar aanleiding van de opmaak van de begroting voor 2023. In ieder geval is het mijn mening dat hervormingen, zoals pensioenhervormingen en de arbeidsdeal, nodig zijn indien wij de houdbaarheid van de overheidsfinanciën willen garanderen. Onder meer de ambitie van de regering meer mensen aan het werk te krijgen, blijft primordiaal. Hoe meer mensen aan het werk zijn, hoe sterker de sociale zekerheid. Wat de spending reviews betreft, ik blijf dat een belangrijke techniek vinden. Het gebruik ervan is trouwens opgenomen in het regeerakkoord naar aanleiding van de landenspecifieke aanbevelingen van de Europese Commissie om de samenstelling en de efficiëntie van de overheidsuitgaven te verbeteren en op die manier marges te creëren om de overheidsinvesteringen te vergroten.
De regering kan geen enkele echte hervorming meer rond krijgen. De oorzaak daarvan is het feit dat de regering samengesteld is uit zeven partijen, behept met vier verschillende ideologieën. Het gaat over bijvoorbeeld de hervorming van de pensioenen, de fiscale hervorming met de slimme btw-verlaging, die ondertussen al een aantal keren werd aangekondigd, maar waarvan niemand al ooit teksten heeft gezien, alsook over de kerncentrales. Alle belangrijke hervormingen worden doorgeschoven zonder concrete oplossing. Het is dus geen hervormingsregering, maar een filevormingsregering, die een file aan dossiers in de wachtkamer doet belanden en de behandeling ervan uitstelt naar de Griekse kalender. U hebt absoluut gelijk dat de techniek van spending reviews goed is, maar die zal niet volstaan. U zult er niet geraken met uw spending reviews om het schip weer in beter vaarwater te krijgen. De liberalen zitten ondertussen al 23 jaar aan de beleidsknoppen in België in de verschillende regeringen en het overheidsbeslag en de overheidsuitgaven zijn alleen nog maar toegenomen. Uw voorzitter kondigde in zijn project Liberaal Vuur, waarvan u trouwens een van de gangmakers bent, aan dat in de Grondwet verankerd moet worden dat de overheidsuitgaven niet meer dan 50% mogen bedragen en dat er zelfs gestreefd moet worden naar 45%. Als we de vivaldiregering verder laten doen, zullen de overheidsuitgaven echter alleen nog maar verder stijgen en zal het overheidsbeslag alleen nog maar groter worden. We zitten intussen op 54%. Dat is bijzonder problematisch. Er zit nog wat vet op de soep en die kan nog altijd afgeroomd worden om de begroting op orde te krijgen.
Mevrouw de staatssecretaris, in het politieke opbod in aanloop naar 1 mei hadden verschillende regeringspartijen het over een zogenaamde rijkentaks om de begroting te stutten. Mevrouw de staatssecretaris, heeft de rijkentaks daadwerkelijk op de tafel gelegen tijdens de voorbije begrotingscontrole? Bent u als staatssecretaris voor Begroting gewonnen voor een rijkentaks? Acht u als staatssecretaris voor Begroting een rijkentaks wenselijk om nieuwe uitgaven in de begroting te financieren? Vreest u niet dat maatregelen, gericht op de zogenaamde rijken, bij de middenklasse zullen terechtkomen? Hoe kan binnen de begrotingscontext worden vermeden dat de belastingdruk op de middenklasse, die in dit land al bijzonder hoog is, nog verder stijgt?
Een rijkentaks, in welke vorm dan ook, is niet ter sprake gekomen tijdens het begrotingsconclaaf. In het regeerakkoord staat duidelijk dat er geen nieuwe belastingen worden ingevoerd, behalve in het kader van budgettaire discussies. Voorstellen voor nieuwe belastingen kunnen binnen de regering dus pas in het kader van de volgende budgettaire ronde worden besproken, dus bij de opmaak van de begroting van 2023. Het regeerakkoord voorziet ook in de voorbereiding van de brede fiscale hervorming om het belastingstelsel te moderniseren, te vereenvoudigen en meer rechtvaardig en neutraal te maken. Ik ben gewonnen voor een grondige voorbereiding om tot een weloverwogen fiscale hervorming te komen, die uiteindelijk moet leiden tot een billijke verdeling van de belastingdruk, zowel voor de lage inkomens, de middenklasse als de hoge inkomens. Voor een precieze stand van zaken betreffende de voorbereiding van de brede fiscale hervorming moet ik u doorverwijzen naar de minister van Financiën.
Mevrouw de staatssecretaris, ik denk dat we samen kunnen vaststellen dat het Parlement op 3 mei een stuk leger is dan vorige week en dat er geen ronkende interviews meer in de kranten staan. We hebben, ook niet van u, nog geen enkele concrete tekst of voorstel gezien na het begrotingsconclaaf dat naar aanleiding van 1 mei fel naar voren werd gebracht. Het blijft tot nu toe bij woorden, misschien gelukkig maar, want wij vrezen dat een dergelijke rijkentaks al te vaak bij de middenklasse terechtkomt. Dat hebben wij ook in Frankrijk gezien. De middenklasse wordt in dit land al fel belast. Ik denk dat wij voor elke vorm van belasting, ook vermogensbelasting, in de top van de wereld staan. Dat is een sombere positie om in te nemen. Wij bekijken wat er ter zake nog gebeurt in het Parlement, maar het is 3 mei en er werd nog geen voorstel voor een rijkentaks ingediend.
Mijnheer Vermeersch, uw volgende vraag is een echt Vlaamse vraag.
Mevrouw de voorzitster, het is een Vlaamse vraag, die echter ook een Waals aspect heeft. Ook Wallonië vraagt immers blijkbaar geld terug. Wij verdedigen uiteraard de Vlaamse belangen, maar, indien u het mij toestaat, zal ik ter zake ook even de Waalse belangen verdedigen. De Vlaamse regering eist dat een misrekening bij de zesde staatshervorming wordt rechtgezet. Het kabinet van Vlaams minister van Begroting Matthias Diependaele schat dat het om ongeveer 500 miljoen euro gaat. Ik had verwacht dat de heer Loones daarover ook een vraag zou stellen. Er moet evenwel nog een precieze berekening gebeuren. Dat schreef De Standaard vorige week. Volgens uw partijgenoot en Waals minister van Begroting, Adrien Dolimont, betwisten de verschillende deelstaten samen een bedrag van 489 miljoen euro. Voor Wallonië alleen gaat het, naar wij lezen in de pers, om een bedrag van 105 miljoen euro. Ten eerste, mevrouw de staatssecretaris, kan u in uw hoedanigheid van staatssecretaris van Begroting de genoemde bedragen bevestigen? Hoeveel eist elke deelstaat terug van het federale niveau? Ten tweede, het kabinet-Diependaele geeft ook aan dat de federale regering de misrekening zou erkennen. Kan u dat in uw hoedanigheid van staatssecretaris bevestigen? Erkent u de misrekening? Ten derde en ten slotte, volgens het kabinet-Diependaele is het ook nooit tot een effectieve terugbetaling gekomen. Zullen de betwiste en teruggeëiste bedragen ook effectief worden terugbetaald? Indien ja, wanneer en voor welk bedrag zal dat gebeuren? Aan welke deelstaat zal worden terugbetaald?
Mevrouw de voorzitster, mijnheer Vermeersch, op dit moment kan ik de bedragen niet bevestigen of ontkennen. De info werd opgevraagd bij de diensten van de minister van Financiën die bevoegd is voor de ramingen van de afdrachten en dotaties aan de Gemeenschappen en Gewesten in het kader van de bijzondere financieringswet. De vraag werd echter reeds behandeld op de interministeriële conferentie voor Financiën en Begroting van 17 maart 2022. Op die conferentie werden een aantal grote hangende budgettaire dossiers tussen de federale overheid en de Gewesten en Gemeenschappen besproken als derde agendapunt. Naast onder andere de plasticbijdrage, de kosten inzake de preventie- en vaccinatiecampagne corona en het RRF werd als laatste punt ook de kasmatige gevolgen voor de overdracht van de RIZIV-bevoegdheden besproken.
Mevrouw de staatssecretaris, in de pers lazen wij dat u ook afgelopen vrijdag een ander interministeriële conferentie had met de deelstaten. Zo stond dat op Belga, maar u schudt nee. Mijn vraag was niet wat de berekening van minister Van Peteghem is, maar hoeveel de deelstaten terugeisen. Kloppen de bedragen in de pers? Vragen zij die bedragen effectief? Dat hebt u jammer genoeg niet kunnen bevestigen, dus ik kan er dan ook moeilijk op reageren. Wij zullen het dossier alleszins opvolgen. Ik heb begrepen dat u in juni opnieuw samenzit over de kwestie. Kunt u mij zeggen wanneer de volgende interministeriële conferentie wordt ingepland, zodat ik het kan opvolgen?
Ik ben het even aan het nagaan. Ik zal straks laten weten of het in juni doorgaat.
Mevrouw de staatssecretaris, afgelopen vrijdag stond er een wellicht nog belangrijker punt op de agenda van het Overlegcomité, namelijk het afkloppen van de Belgische meerjarenbegroting tot 2025. Die meerjarenbegroting moest eind april naar de Europese Commissie, wat ook daadwerkelijk is gebeurd, want we hebben de documenten op tijd gekregen. Opmerkelijk is dat de Vlaamse regering eerder al liet weten dat ze akte zal nemen van het uiteindelijke budgettaire traject dat naar Europa gaat. Kunt u dat als staatssecretaris voor Begroting bevestigen? Welke argumenten haalde de Vlaamse regering in het Overlegcomité aan om enkel akte te nemen en het begrotingstraject dus niet goed te keuren? Kunt u zich vinden in de argumenten die de Vlaamse regering aanhaalde? Welke deelstaten hebben het begrotingstraject uiteindelijk goedgekeurd? Hebben Wallonië en Brussel het bijvoorbeeld goedgekeurd en heeft Vlaanderen er akte van genomen of zit het toch anders? Welke deelstaten hebben enkel akte genomen van het begrotingstraject? Gaat het alleen om Vlaanderen, wat al werd aangekondigd in de pers, of zijn er ook andere deelstaten die er enkel akte van hebben genomen? Het Rekenhof herinnert er steeds weer aan dat de Europese Commissie al meermaals het gebrek aan begrotingscoördinatie heeft aangekaart? Wat die begrotingscoördinatie betreft kunnen we misschien beter van vechtcoördinatie of vechtdiscussie spreken. Vlaanderen wil bijvoorbeeld een half miljard terug. Er is dus geen enkele begrotingscoördinatie, er woedt integendeel een ernstige discussie tussen de verschillende Belgische overheden. Wat is de visie van de federale regering op deze begrotingscoördinatie? Hoe kan die coördinatie georganiseerd worden? We weten immers allemaal dat de regionale schulden en tekorten vooral in Wallonië en Brussel stilaan compleet onhoudbaar worden. Hoe kunnen deze deelstaten geresponsabiliseerd worden?
Mevrouw de voorzitster, mijnheer Vermeersch, ik zal eerst deze vraag beantwoorden, daarna kom ik nog even op de voorgaande vraag terug. Tijdens de voorbereidingen van het stabiliteitsprogramma werd, net zoals voorgaande jaren, akte genomen van het indicatief budgettair meerjarentraject tot 2025. Tijdens de voorbereidende werkzaamheden werd getracht om op basis van de onderliggende trajecten van de Gewesten en de Gemeenschappen een optelsom te maken en alzo het traject en onderliggend begrotingstraject voor de respectievelijke Gewesten en Gemeenschappen vast te leggen. Die werkwijze diende verlaten te worden omdat nog niet alle Gewesten en Gemeenschappen klaar waren met de werkzaamheden in het kader van hun eigen budgetcontrole 2022 en meerjarig traject. Geen enkele deelstaat heeft het begrotingstraject goedgekeurd, ze hebben alle akte genomen. Nu kom ik tot uw vraag hoe dat in het vervolg geregeld moet worden. Ik doe mijn uiterste best om iedereen rond de tafel te brengen. Ik roep op tot coördinatie van de verschillende trajecten, de verspreiding en deling van informatie, ambities en doelstellingen. U weet echter dat er geen hiërarchie bestaat tussen de bevoegdheidsniveaus. Ik kan mij dus ook maar baseren op de informatie die mij aangeboden wordt of op ambities. Wanneer er mij niets wordt aangeboden of wanneer de werkzaamheden nog niet afgerond zijn, dan kan ik dat verder ook niet verhelpen.
Mevrouw de staatssecretaris, ik kan alleen maar akte nemen van uw antwoord. Zo te horen, moet het bijzonder leuk zijn op de vergaderingen van het overlegcomité over de begroting. Ik merk dat enkele deelstaten helemaal nog niet klaar zijn met hun huiswerk, terwijl het stabiliteitsprogramma al bij de Europese instanties is ingediend. Dat roept de vraag op wat er eigenlijk wordt ingediend. Blijkbaar moeten enkele deelstaten hun huiswerk in de komende weken of maanden nog maken, maar intussen wordt er wel al een document naar Europa gestuurd. Wie neemt daarvoor eigenlijk de verantwoordelijkheid? U, want u bent de persoon die dat document aan Europa overhandigt. Ik stel me bijgevolg ook vragen over de geloofwaardig van het document dat u ook aan het Parlement hebt bezorgd. De situatie van de begroting en financiën in dit zeer moeilijk land is echt wel dramatisch. De vijf Vlaamse resoluties, goedgekeurd over de partijgrenzen heen, stellen heel duidelijk dat wij zoveel mogelijk van de begrotingsstromen moeten afleiden naar de deelstaten, of indien niet, dat de deelstaten volledig verantwoordelijk moeten worden voor de begroting en hun eigen centen. Zodoende worden de deelstaten namelijk geresponsabiliseerd op basis van hun eigen inkomsten en uitgaven. Dat is de enige manier om in dit land tot een oplossing te komen. Ik heb uw plannen trouwens gelezen in het zogenaamde Liberaal Vuur, waarin u stelde dat indien een aantal deelstaten dat wat goed is voor de communicatie naar Europa niet onderschrijven, er aan hen een bindend begrotingstraject moet worden opgelegd. Wij geloven niet in die oplossing. Wij geloven dat elke deelstaat verantwoordelijk moet zijn voor zijn eigen inkomsten en uitgaven. Eerst moet men zijn eigen boontjes doppen, dan pas kan er sprake zijn van een responsabilisering. Wij verschillen op dit punt duidelijk van mening.
Mevrouw de staatssecretaris, ik heb u hierover een tijdje geleden al een vraag gesteld. Er is discussie tussen de federale overheid en de Gewesten over wie de Europese bijdrage gerelateerd aan niet-gerecycleerd plastic verpakkingsafval moet dragen. U verdedigde toen het standpunt dat het om een gewestelijke bevoegdheid gaat, maar in een gezamenlijke brief spreken de drie Gewesten dit tegen. Zij menen dat de bijdrage, die geraamd wordt op 160 miljoen euro, volledig ten laste valt van de federale overheid. In antwoord op mijn vorige vraag verwees u naar 17 maart. Het was de bedoeling om de patstelling op dat moment te doorbreken. Er stond toen een overleg gepland tussen u en de Gewesten. Wat is het resultaat van dit overleg? Blijven de federale overheid en de Gewesten bij hun standpunten of werd er alsnog een akkoord bereikt? Welke gevolgen heeft het mogelijk niet bereiken van een akkoord? Valt de bijdrage alsnog ten laste van de federale overheid indien er geen akkoord gevonden wordt? Tegen wanneer moet de bijdrage betaald worden? Wat is de sanctie indien dit land in gebreke blijft? Kan die bijdrage op verschillende manieren gefinancierd worden? Kunt u uitsluiten dat er een nieuwe federale taks komt?
Mijnheer Raskin, zoals ik reeds aangaf in mijn antwoord op uw vraag nr. 55026303C werd er tijdens de interministeriële conferentie voor Financiën en Begroting van 17 maart een overzicht gemaakt van de hangende interfederale dossiers met een significante budgettaire impact. In dit kader hebben zowel de federale overheid als de Gewesten hun standpunt betreffende de plasticbijdrage toegelicht. De interministeriële conferentie heeft akte genomen van de standpunten betreffende de plasticbijdrage en de andere interfederale dossiers. Er werd geen akkoord bereikt over de verdeling van de budgettaire impact van de plasticbijdrage. Dit akkoord zou moeten worden gevonden binnen het kader van een evenwichtig en billijk algemeen akkoord over alle hangende interfederale dossiers. Een dergelijk akkoord zal op het niveau van het Overlegcomité moeten worden besproken. De plasticbijdrage wordt in afwachting van het akkoord voorgefinancierd door de federale overheid, samen met de andere componenten van de Europese eigen middelen. De federale overheid zal er zoals steeds over waken dat de Belgische verplichtingen en betalingen aan de Europese Unie tijdig en volledig worden voldaan. Op dit moment circuleren er binnen de federale regering geen voorstellen voor een nieuwe belasting ter financiering van de plasticbijdrage.
Mevrouw de staatssecretaris, ik dank u voor uw antwoord. Er is vooralsnog geen akkoord en u evacueert dat naar een groter globaal akkoord. Het is dus afwachten wat dat zal worden. Ik heb ook genoteerd dat de Belgische Staat zal voorfinancieren om de betalingen aan Europa tijdig en correct te doen en dat er vandaag geen plannen zijn voor een nieuwe federale taks. Het woord 'vandaag' maakt mij wat bezorgd omdat ik weet in welke moeilijke positie u zich bevindt in de vivaldiclub, maar ik zal dat samen met de collega's verder opvolgen.
Mevrouw de staatssecretaris, ik wil eerst nog iets zeggen over uw antwoord van daarnet over de hiërarchie der normen. Daarna heb ik een vraag over een opiniestuk van uw partijvoorzitter, de heer Lachaert. Mevrouw de staatssecretaris, ik vind het altijd vreemd om te zien wanneer federale ministers en staatssecretarissen de indruk wekken dat met een federale hiërarchie de begroting zou worden opgelost. Ik weet niet of u het hebt gemerkt, maar u bent niet de beste leerling van de klas. Ik ben eigenlijk zeer tevreden dat de federale cultuur niet aan de deelstaten wordt opgelegd, want Vlaanderen zou het veel moeilijker krijgen. U werpt op dat u alleen maar akte ervan kunt nemen dat anderen akte nemen, maar u kunt natuurlijk ook meer doen. U zou ook zelf uw eigen federale begroting op orde kunnen zetten, zodat u het goede voorbeeld aan de deelstaten geeft. Dan zou de federale regering misschien ook met wat meer gezag en autoriteit kunnen spreken. Ik maak misbruik van mijn spreektijd, maar ik wilde dat toch even gezegd hebben. Mijn vraag gaat over een opiniestuk van uw partijvoorzitter, de heer Lachaert, in Knack. Ik vroeg mij af of de heer Lachaert dan niet uw opiniestuk heeft gelezen, dat ook in Knack is verschenen? De heer Lachaert spreekt u in zijn opiniestuk immers tegen of hij geeft minstens de indruk dat hij niet goed gelezen heeft wat u hebt geschreven. In de discussie over de vraag of de overheid nu wel of niet wint met de stijgende energieprijzen, stelt u dat de overheid daarbij wint. De heer Lachaert daarentegen ziet het andersom. Ik vroeg mij af of u elkaars opiniestukken leest, mevrouw de staatssecretaris.
Mevrouw de voorzitster, mijnheer Loones, ik ga ervan uit dat wij wel elkaars opiniestukken lezen. Ik lees de zijne. Ik ga ervan uit dat hij de mijne leest. Wij hebben het al een paar keer over het onderwerp gehad. Mijn antwoord zal ook hetzelfde zijn als alle andere keren. Er zijn op microniveau extra inkomsten. Dat klopt. Op macroniveau is er echter een ruimer gamma aan begrotingseffecten. Hoe dan ook is een publiek debat over belastingverlagingen altijd mogelijk. Als liberaal politicus heb ik natuurlijk veel liever dat wij discussiëren over belastingverlagingen dan over -verhogingen. In mijn hoedanigheid van staatssecretaris van Begroting is het echter niet mijn rol, om mij hier in de commissie uit te laten over de manier waarop de belastingen exact moeten worden hervormd. De regering heeft echter inderdaad in haar regeerakkoord een hervorming van de fiscaliteit opgenomen, zoals ik daarstraks al heb aangegeven, teneinde ze duidelijker, eenvoudiger en billijker te maken. Dat is echter de bevoegdheid van mijn collega, de heer Van Peteghem. Vragen over deze hervorming richt u best aan hem.
Wij zullen ons zeker wenden tot minister Van Peteghem. Intussen ga ik ervan uit dat u zich ook wendt tot uw partijvoorzitter zodat zijn communicatie in overeenstemming is met die van zijn staatssecretaris voor Begroting. Ik vind dat een belangrijk punt, want het begrotingsdebat is zo al moeilijk genoeg zonder dat er halve waarheden worden verkondigd.
Ik zou ook nog even willen antwoorden op de vraag van de heer Vermeersch over de datum van het volgende overleg. Dat zou inderdaad in juni zijn. De datum werd echter nog niet vastgelegd. Deze komt uiteraard nog. Ik kan het bedrag echter nog niet echt goedkeuren. Er zijn wel bedragen in de pers verschenen. Blijkbaar is minister voor Begroting Dolimont daarop ook nog teruggekomen. Hij sprak inderdaad over 489 miljoen euro voor alle deelstaten samen. Dat zijn echter geen bedragen die van ons komen. Ik kan u dus nog niet bevestigen of dat het juiste bedrag is of niet. Vanaf het moment dat de datum bekend is, mag u deze uiteraard weten. Ik kan u deze echter nu dus nog niet meedelen. Het wordt wel nog verder opgevolgd.