Greek: 120 | Γενικό πλαίσιο Μετά τη «Ροζ επανάσταση» του Νοεμβρίου του 2003, η Γεωργία ξεκίνησε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα οικονομικής μεταρρύθμισης με στόχο την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης, τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και τη μείωση της φτώχειας. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην καταπολέμηση της διαφθοράς και την ενίσχυση του κράτους δικαίου. Παρά την πρόοδο που πραγματοποιήθηκε μέχρι σήμερα, η Γεωργία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών πληρωμών και υψηλό δείκτη χρέους/ΑΕΠ που, ακόμη και εάν μειώνονται σταδιακά, επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών πληρωμών αναμένεται να διευρυνθεί ακόμη περισσότερο το 2005, για να φθάσει περίπου το 12% του ΑΕΠ (7,6% το 2004), λόγω της ισχυρής αύξησης της ζήτησης εισαγωγών εξ αιτίας της κατασκευής του αγωγού και άλλων επενδυτικών σχεδίων για να επανέλθει γύρω στο 7% το 2006. Οι αναμενόμενες ιδιωτικοποιήσεις είναι πιθανόν να τονώσουν την είσοδο ιδιωτικών κεφαλαίων και να συμβάλουν έτσι στη χρηματοδότηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών πληρωμών. Το εξωτερικό δημόσιο χρέος ή το χρέος με εγγύηση του δημοσίου, που παραμένει συνολικά σταθερό σε ονομαστικές τιμές, αντιπροσώπευε περίπου 1,85 δισεκατ. δολάρια στα τέλη του 2004, δηλαδή 36% του ΑΕΠ. Το εσωτερικό δημόσιο χρέος, που αποτελείται από έντοκα γραμμάτια του δημοσίου και οφειλές στην Εθνική Τράπεζα της Γεωργίας, ανερχόταν σε περίπου 9% του ΑΕΠ το 2004. Οι πληρωμές τόκων και κεφαλαίου αντιπροσώπευαν περίπου 13% των δημοσίων δαπανών το 2004, δηλαδή 2,5% του ΑΕΠ. Οι καθυστερημένες πληρωμές δημοσίων δαπανών, που έφθαναν συνολικά γύρω στο 5% του ΑΕΠ πριν από την ροζ επανάσταση, αναμένεται να αποπληρωθούν ως τα μέσα του 2006. Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 6,2% το 2004 και αναμένεται να αυξηθεί κατά 8,5% το 2005 (σε ετήσια βάση η αύξηση του ΑΕΠ επανήλθε σε 6,8% το πρώτο εξάμηνο του 2005). Δεδομένου ότι τα θετικά αποτελέσματα από την κατασκευή του αγωγού πετρελαίου και του αγωγού φυσικού αερίου θα μειωθούν με το χρόνο, ο δυναμισμός της οικονομικής ανάπτυξης δεν μπορεί να διατηρηθεί παρά με την αυστηρή τήρηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Σε δωδεκάμηνη βάση, ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε ελαφρώς φτάνοντας το 7,5% στα τέλη του 2004. Για το 2005, οι αρχές θέτουν ως στόχο ποσοστό πληθωρισμού 7% για το τέλος του έτους. Κάτι τέτοιο απαιτεί την προσεκτική διαχείριση των έκτακτων δαπανών από την κυβέρνηση καθώς και τη διατήρηση από την Κεντρική Τράπεζα της περιοριστικής νομισματικής πολιτικής της. Οι δημοσιονομικές επιδόσεις βελτιώθηκαν σαφώς το 2004, αλλά για το 2005 αποφασίστηκε ένας περισσότερο επεκτατικός προσανατολισμός. Το 2004, η κυβέρνηση κατόρθωσε να αυξήσει τα φορολογικά έσοδα με εντυπωσιακό τρόπο (κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες, από 14,5 σε 18,2% του ΑΕΠ), γεγονός που καταδεικνύει την επιτυχία της αξιοσημείωτης εκστρατείας κατά της διαφθοράς που ξεκίνησαν οι γεωργιανές αρχές. Έτσι, ο προϋπολογισμός της γενικής κυβέρνησης παρουσίασε πλεόνασμα 2,3% του ΑΕΠ με βάση τις αναλήψεις υποχρεώσεων που, μετά την πληρωμή των καθυστερημένων οφειλών των δημοσίων δαπανών κατέληξε σε έλλειμμα 0,2% του ΑΕΠ ταμειακά. Για το 2005 προγραμματίζεται ισχυρή αύξηση των δαπανών, ενόψει των αναμενόμενων εσόδων που θα προέλθουν από τις ιδιωτικοποιήσεις. Το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να αυξηθεί και να φθάσει το 4,8% του ΑΕΠ ταμειακά. Χάρη στη βελτίωση της εμπιστοσύνης των επενδυτών, το επιτόκιο των έντοκων γραμματίων του δημοσίου μπόρεσε να μειωθεί: σήμερα, είναι της τάξης του 10% έναντι άνω του 50% στα τέλη του 2003. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις δίνουν έμφαση στη βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος, τη μείωση του οιονεί δημοσιονομικού ελλείμματος του τομέα της ενέργειας και την καταπολέμηση της φτώχειας. Ο νέος εκλογικευμένος φορολογικός κώδικας άρχισε να ισχύει τον Ιανουάριο του 2005 και αποτελεί μια από τις πρώτες μείζονες μεταρρυθμίσεις που εγκρίθηκαν από τη νέα κυβέρνηση προκειμένου να βελτιώσει το επιχειρηματικό κλίμα. Εκπονείται ένας νέος τελωνειακός κώδικας, καθώς και η αναμόρφωση του συστήματος αδειοδότησης. Ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων μειώθηκε σημαντικά κατά τα πρώτα στάδια της διαδικασίας μεταρρύθμισης, γεγονός που διευκολύνει την αύξηση των μισθών στον δημόσιο τομέα. Οι ιδιωτικοποιήσεις επαναλήφθηκαν σε μεγάλη κλίμακα, περιλαμβανομένων και της γης και των τελευταίων σημαντικών βιομηχανικών περιουσιακών στοιχείων. Αναμφισβήτητα, η αποκατάσταση της τεχνικής και χρηματοδοτικής βιωσιμότητας του ενεργειακού τομέα αποτελεί τη δυσκολότερη πρόκληση. Εκτιμάται ότι οι οιονεί δημοσιονομικές ζημιές του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας ανέρχονται σε περίπου 4,5% του ΑΕΠ. Δεδομένου ότι το ποσοστό του πληθυσμού που ζει κάτω από το ελάχιστο όριο διαβίωσης παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητο, στο 52,5%, η μείωση της φτώχειας βρίσκεται στο κέντρο των προγραμμάτων μεταρρύθμισης σε ότι αφορά την κοινωνική προστασία, την εκπαίδευση και την υγεία που εφαρμόζει η κυβέρνηση βασιζόμενη στη βελτίωση των θεμελιωδών οικονομικών μεγεθών. Η γεωργιανή στρατηγική για τη μείωση της φτώχειας (πρόγραμμα οικονομικής ανάπτυξης και μείωσης της φτώχειας) παρουσιάστηκε από την προηγούμενη κυβέρνηση στα διοικητικά συμβούλια του ΔΟΑ και του ΔΝΤ το Σεπτέμβριο του 2003. Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας, οι σχέσεις ΕΕ-Γεωργίας αναμένεται να συσφιχθούν χάρη στη στενότερη οικονομική ολοκλήρωση. Το σχέδιο δράσης ευρωπαϊκής γειτονίας που αναμένεται να υπογραφεί από την ΕΕ και τη Γεωργία θα αναφέρεται ειδικότερα σε πτυχές όπως η μακροοικονομική σταθερότητα, τα μέτρα για τη βελτίωση του επενδυτικού κλίματος καθώς και την νομοθετική και κανονιστική προσέγγιση με την ΕΕ, που θεωρούνται ως τομείς προτεραιότητας. Το Διοικητικό Συμβούλιο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου ενέκρινε τον Ιούνιο του 2004 μια τριετή πίστωση στο πλαίσιο του μηχανισμού μείωσης της φτώχειας και οικονομικής ανάπτυξης (PRGF) ύψους 98 εκατ. ΕΤΔ. Στη συνέχεια, οι πιστωτές της Λέσχης του Παρισιού συμφώνησαν τον Ιούλιο του 2004 να αναδιαρθρώσουν το επίσημο διμερές χρέος της Γεωργίας βάσει των όρων του Χιούστον. Η συμφωνία της Λέσχης του Παρισιού ενοποιεί χρέος περίπου 160 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ από διμερή δάνεια τα οποία η Γεωργία είχε συνάψει πριν από τον Νοέμβριο του 1999, και που αποτελείται από καθυστερημένες δόσεις και δόσεις που οφείλονται από τον Ιούνιο του 2004 έως τον Δεκέμβριο του 2006. Η νέα κυβέρνηση της Γεωργίας έλαβε ισχυρή στήριξη από τη διεθνή κοινότητα και στο συνέδριο χορηγών την προεδρία του οποίου είχαν αναλάβει από κοινού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Παγκόσμια Τράπεζα τον Ιούνιο του 2004. Στο συνέδριο των χορηγών, η Επιτροπή πρόσφερε συνολική ενίσχυση ύψους 125 εκατ. ευρώ, περιλαμβανομένου και ενδεικτικού ποσού 33,5 εκατ. ευρώ με τη μορφή μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής για το 2005/2006 υπό τον όρο ότι θα συμφωνήσουν τα κράτη μέλη της ΕΕ. Την περίοδο 1998-2004, η Κοινότητα διέθεσε στη Γεωργία έκτακτη χρηματοοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή που περιλάμβανε δάνειο ύψους 110 εκατ. ευρώ (το οποίο εκταμιεύθηκε τον Ιούλιο του 1998 αφού η Γεωργία ρύθμισε καθυστερημένες οφειλές ύψους 131 εκατ. ευρώ προς την Κοινότητα) και μη επιστρεπτέα ενίσχυση ύψους 65 εκατ. ευρώ (από την οποία δεσμεύθηκαν μόνο 31,5 εκατ. ευρώ και εκταμιεύθηκαν ως τα τέλη του 2004). Για το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου αυτής, οι γεωργιανές αρχές δεν διέθεταν συμφωνία σε ισχύ με το ΔΝΤ ή δεν τήρησαν τους ειδικούς όρους για τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που είχε θέσει η Κοινότητα όταν το πρόγραμμα με τη στήριξη του ΔΝΤ ήταν σε ισχύ. Η πολιτική κατάσταση παρέμεινε αρνητική σε μεταρρυθμίσεις ως την «ροζ επανάσταση» του Νοεμβρίου του 2003. Έτσι, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να εκταμιεύσει τη συνιστώσα μη επιστρεπτέας ενίσχυσης της βοήθειας όπως είχε προγραμματισθεί και, συνεπώς, το υπόλοιπο του χρέους της Γεωργίας προς την Κοινότητα (85,5 εκατ. ευρώ) παραμένει πολύ πάνω από τους στόχους που είχαν καθοριστεί κατά την προετοιμασία της έκτακτης μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής. Μετά την πολιτική αλλαγή στα τέλη του 2003, η νέα κυβέρνηση ξεκίνησε ένα ισχυρό πρόγραμμα προσαρμογών και μεταρρυθμίσεων. Τα κυριότερα στοιχεία της ατζέντας οικονομικής πολιτικής περιλαμβάνουν δημοσιονομική εξυγίανση και συνετή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, αναδιάρθρωση και μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, ενίσχυση των ιδιωτικοποιήσεων και εξυγίανση του ενεργειακού τομέα. Αναλήφθηκε αποφασιστική δράση για την καταπολέμηση της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής. Από τον Ιανουάριο του 2005 ισχύει ένας νέος φιλελεύθερος φορολογικός κώδικας ενώ η κυβερνητική ατζέντα περιλαμβάνει και περαιτέρω μέτρα για τη βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος. Η μακροοικονομική σταθερότητα διατηρήθηκε με ισχυρή ανάπτυξη και ελεγχόμενο πληθωρισμό. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές αναμένεται να διευκολύνουν την εφαρμογή της στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας. Λαμβανομένων υπόψη των αξιοσημείωτων αυτών βελτιώσεων του συνολικού περιβάλλοντος της οικονομικής πολιτικής, η Επιτροπή κρίνει σκόπιμο να διαθέσει στη Γεωργία μακροοικονομική συνδρομή με τη μορφή μη επιστρεπτέας ενίσχυσης μέσω του αναπρογραμματισμού του μη δεσμευθέντος ποσού ύψους 33,5 εκατ. ευρώ. |
French: 120 | Contexte général À la suite de la « révolution rose » de novembre 2003, la Géorgie a lancé un ambitieux programme de réforme économique qui vise à relancer la croissance, à améliorer l’environnement des entreprises et à réduire la pauvreté. Un accent particulier a été mis sur la lutte contre la corruption et le renforcement de l’État de droit. En dépit des progrès réalisés à ce jour, la Géorgie continue à faire face à un sérieux déficit de la balance courante et à un rapport dette-PIB trop élevé qui, même s’il tendent à se réduire progressivement, pèsent lourdement sur les finances publiques. Le déficit de la balance courante devrait se creuser encore en 2005, pour atteindre environ 12% du PIB (7,6% en 2004), en raison de la forte augmentation de la demande d’importation sous l’effet de la construction du pipeline et d’autres projets d’investissement, pour ensuite revenir aux alentours de 7% en 2006. Les opérations de privatisation qui sont attendues pourraient donner un net coup de fouet aux entrées de capitaux privés et contribuer ainsi au financement du déficit de la balance courante. La dette externe publique ou à garantie publique, qui reste globalement stable en termes nominaux, représentait environ 1,85 milliards de dollars à la fin de 2004, soit l’équivalent de 36% du PIB. La dette publique interne, composée de bons du Trésor et de dettes envers la Banque nationale de Géorgie, s’élevait à environ 9% du PIB en 2004. Les paiements d’intérêt et le remboursement du principal ont représenté quelque 13% des dépenses publiques en 2004, soit 2,5% du PIB. Les arriérés de dépenses publiques, qui atteignaient au total près de 5% du PIB avant la révolution rose, devraient pouvoir être intégralement remboursés d'ici à la mi-2006. Le PIB a crû de 6,2% en 2004 et devrait croître de 8,5% en 2005 (en glissement annuel la croissance du PIB a été de 6,8% au premier semestre 2005). Étant donné que l’effet stimulant de la construction de l’oléoduc et du gazoduc aura tendance à décroître avec le temps, le dynamisme de la croissance économique ne pourra être maintenu que grâce à une stricte adhésion aux réformes structurelles. Sur 12 mois, l’inflation s’est légèrement accélérée pour atteindre 7,5% à la fin de 2004. Pour 2005, les autorités se fixent comme objectif un taux d’inflation de 7% en fin d’année. Cela exigera une gestion prudente des dépenses discrétionnaires par le gouvernement, ainsi que le maintien par la Banque centrale de sa politique monétaire restrictive. Les performances budgétaires se sont nettement améliorées en 2004, mais une orientation plus expansionniste a été décidée pour 2005. En 2004, le gouvernement est parvenu à accroître les recettes fiscales dans des proportions impressionnantes (de quatre points de pourcentage, celles-ci passant de 14,5 à 18,2% du PIB), ce qui témoigne du succès de la remarquable campagne anticorruption lancée par les autorités géorgiennes. De ce fait, le budget des administrations publiques a affiché un excédent de 2,3% du PIB en comptabilité d’engagements, le paiement des arriérés de dépenses débouchant néanmoins sur un déficit de 0,2% du PIB en comptabilité de caisse. Une forte augmentation des dépenses est programmée pour 2005, dans un contexte anticipant les recettes qui proviendront des privatisations. Le déficit public devrait se creuser pour atteindre 4,8% du PIB en comptabilité de caisse. Grâce au raffermissement de la confiance des investisseurs, l’intérêt servi sur les bons du Trésor a pu diminuer : il est actuellement de l’ordre de 10% contre plus de 50% fin 2003. Les réformes structurelles mettent l’accent sur l’amélioration du climat des affaires, la réduction du déficit quasi-budgétaire du secteur de l’énergie et la lutte contre la pauvreté. Le nouveau code des impôts, rationalisé, est entré en application en janvier 2005 et constitue une des premières réformes d’envergure adoptées par le nouveau gouvernement pour améliorer le climat des affaires. Un nouveau code des douanes est en préparation, de même qu’une refonte du système de licences. Les effectifs de la fonction publique ont été sensiblement réduits lors des premières étapes du processus de réforme, ce qui ouvre la voie à une hausse des salaires dans le secteur public. Les privatisations ont été relancées à une grande échelle, y compris au niveau du foncier et des derniers actifs industriels de grande dimension. C’est sans doute le rétablissement de la viabilité technique et financière du secteur de l’énergie qui constitue le défi le plus ardu à relever. Il est estimé que les pertes quasi-budgétaires du secteur de l’électricité représentent environ 4,5% du PIB. Étant donné que la partie de la population vivant en dessous du minimum vital est restée pratiquement inchangée, à 52,5%, la réduction de la pauvreté est au cœur des programmes de réforme en matière de protection sociale, d’éducation et de santé que le gouvernement met en œuvre en s’appuyant sur l’amélioration des fondamentaux économiques. La stratégie géorgienne de réduction de la pauvreté (le programme de développement économique et de réduction de la pauvreté – PDERP) a été présenté par le précédent gouvernement aux conseils d’administration de l’AID et du FMI en septembre 2003. Dans le cadre de la politique européenne de voisinage, les relations UE-Géorgie devraient se resserrer grâce à une intégration économique plus étroite. Le plan d’action de voisinage européen qui doit être signé par l’UE et la Géorgie devrait notamment porter sur des aspects comme la stabilité macroéconomique, les mesures visant à améliorer le climat des investissements et le rapprochement législatif et réglementaire avec l’UE, qui seront considérés comme des domaines prioritaires. Le conseil d’administration du Fonds monétaire international a approuvé, en juin 2004, un accord de trois ans dans le cadre de la Facilité de réduction de la pauvreté et de croissance (FRPC) d’un montant de 98 millions de DTS. Par la suite, les créanciers du club de Paris ont accepté en juillet 2004 une restructuration de la dette publique bilatérale de la Géorgie sur la base des conditions de Houston. Ce dernier accord consolide environ 160 millions de dollars de dettes publiques bilatérales contractées par la Géorgie avant novembre 1999, correspondant à des arriérés et à des remboursements arrivant à échéance entre juin 2004 et décembre 2006. Le nouveau gouvernement géorgien a également été fortement soutenu par la communauté internationale lors de la conférence des donateurs coprésidée par la Commission européenne et la Banque mondiale de juin 2004. À cette occasion, la Commission s’est engagée à fournir une aide s’élevant au total à 125 millions d’euros, dont 33,5 millions d’euros sous la forme d’une aide macrofinancière pour la période 2005/2006, sous réserve de l’accord des États membres de l’UE. Sur la période 1998-2004, la Communauté a mis à disposition de la Géorgie une aide financière exceptionnelle sous la forme d’un prêt de 110 millions d’euros (décaissé en juillet 1998 après le remboursement par la Géorgie de 131 millions d’euros d’arriérés dus à la Communauté) et d’un don s’élevant au total à 65 millions d’euros (dont seulement un montant de 31,5 millions avait été engagé et versé à la fin de 2004). Sur l’essentiel de cette période, les autorités géorgiennes soit n’avaient pas d’accord financier opérationnel avec le FMI, soit ne remplissaient pas toutes les conditions en matière de réformes structurelles requises par la CE au moment de l’entrée en application du programme approuvé par le FMI. Le contexte politique était demeuré hostile aux réformes jusqu’à la révolution rose de novembre 2003. Dans cette situation, la Commission n’était pas en mesure de libérer l’élément don de l’aide comme programmé et, de ce fait, l’encours de la dette de la Géorgie envers la Communauté (85,5 millions d’euros) reste très supérieur aux objectifs qui avaient été fixés au moment de l’élaboration des mesures d’aide financière exceptionnelle. Après le changement de régime politique de la fin 2003, le nouveau gouvernement s’est lancé dans un ambitieux programme d’ajustement et de réforme. Les principales priorités du gouvernement en matière de politique économique sont l’assainissement budgétaire, la bonne gestion des finances publiques, la restructuration et la réforme de l’administration publique, la relance des privatisations et le redressement du secteur de l’énergie. Des mesures décisives ont été prises en matière de lutte contre la corruption et la fraude fiscale. Un nouveau code des impôts plus libéral est entré en application en janvier 2005 et d’autres mesures d’amélioration du climat des affaires sont à l’ordre du jour du gouvernement. Avec une croissance solide et une inflation sous contrôle, la stabilité macroéconomique a été maintenue. Ces réformes devraient faciliter la mise en œuvre de la stratégie de réduction de la pauvreté. Compte tenu de l’amélioration bienvenue de l’environnement global de la politique économique, la Commission juge approprié de mettre à la disposition de la Géorgie une aide macrofinancière sous forme de dons moyennant la reprogrammation du montant de don non engagé de 33,5 millions d’euros. |