Greek: 570 | Λεπτομερής επεξήγηση της πρότασης Κεφάλαιο II – Διεθνής δικαιοδοσία Άρθρο 3α Η συγκεκριμένη διάταξη καθιερώνει την περιορισμένη δυνατότητα, για τους συζύγους, να προσδιορίζουν με κοινή συμφωνία το αρμόδιο δικαστήριο ("παρέκταση") στις διαδικασίες περί διαζυγίου και δικαστικού χωρισμού. Αντιστοιχεί στο άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΚΑ) αριθ. 2201/2003 του Συμβουλίου, το οποίο επιτρέπει στα μέλη να συμφωνούν όσον αφορά την επιλογή του δικαστηρίου που είναι αρμόδιο για θέματα γονικής μέριμνας υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Αυτή η ενίσχυση της αυτονομίας των μερών θα βελτιώσει την ασφάλεια δικαίου και την προβλεψιμότητα για τους συζύγους. Οι ισχύοντες κανόνες διεθνούς δικαιοδοσίας δεν επιτρέπουν στους συζύγους να ζητήσουν το διαζύγιο σε κράτος μέλος του οποίου μόνον ένας εκ των δύο είναι υπήκοος, σε περίπτωση που απουσιάζει άλλο κριτήριο σύνδεσης. Ο νέος κανόνας θα βελτιώσει κυρίως την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για τους συζύγους διαφορετικής ιθαγένειας παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να καθορίσουν, με κοινή συμφωνία, ένα δικαστήριο ή τα δικαστήρια ενός κράτους μέλους του οποίου ένας εκ των δύο είναι υπήκοος. Αυτή η δυνατότητα εφαρμόζεται στους συζύγους που ζουν σε ένα κράτος μέλος όπως και σε εκείνους που ζουν σε τρίτες χώρες. Οι σύζυγοι που καθορίζουν ένα αρμόδιο δικαστήριο μπορούν επίσης να χρησιμοποιήσουν τη δυνατότητα να επιλέξουν το εφαρμοστέο δίκαιο κατ’ εφαρμογή του άρθρου 20α. Είναι αναγκαία η τήρηση ορισμένων τυπικών προϋποθέσεων για να εξασφαλιστεί ότι και οι δύο σύζυγοι έχουν επίγνωση των συνεπειών της επιλογής τους. Η δυνατότητα επιλογής του αρμόδιου δικαστηρίου δεν εφαρμόζεται στις διαδικασίες που αφορούν την ακύρωση του γάμου, επειδή η αυτονομία των μερών στο συγκεκριμένο ζήτημα θεωρείται ως μη ενδεδειγμένη. Τα άρθρα 4 και 5 τροποποιήθηκαν κατά τρόπον ώστε να ληφθεί υπόψη ο νέος κανόνας σχετικά με την παρέκταση. Το άρθρο 6 καταργήθηκε. Η δημόσια διαβούλευση κατέδειξε ότι η συγκεκριμένη διάταξη μπορεί να προξενήσει σύγχυση. Είναι εξάλλου περιττή, δεδομένου ότι τα άρθρα 3, 4 και 5 περιγράφουν τις συνθήκες υπό τις οποίες ένα δικαστήριο έχει αποκλειστική αρμοδιότητα όταν ένας εκ των συζύγων έχει τη συνήθη διαμονή του στην επικράτεια ενός κράτους μέλους ή είναι υπήκοος ενός κράτους μέλους ή, στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας, έχει την "κατοικία" του/της στην επικράτεια ενός από αυτά τα δύο κράτη. Άρθρο 7 Το άρθρο 7 κάνει τώρα αναφορά στους εθνικούς κανόνες διεθνούς δικαιοδοσίας στις καταστάσεις κατά τις οποίες οι σύζυγοι δεν έχουν τη συνήθη διαμονή τους στην επικράτεια ενός κράτους μέλους ή δεν έχουν την ίδια ιθαγένεια. Εντούτοις, οι εθνικοί κανόνες βασίζονται σε διαφορετικά κριτήρια και δεν εξασφαλίζουν πάντα αποτελεσματικά την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για τους συζύγους, παρά το γεγονός ότι αυτοί μπορούν να έχουν στενούς δεσμούς με το συγκεκριμένο κράτος μέλος. Αυτό μπορεί να καταλήξει σε καταστάσεις κατά τις οποίες κανένα δικαστήριο στην ΕΕ ή σε κάποια τρίτη χώρα να μην είναι αρμόδιο να αποφανθεί για αίτηση διαζυγίου, δικαστικού χωρισμού ή ακύρωσης του γάμου. Μπορεί επίσης να οδηγήσει σε πρακτικές δυσκολίες όσον αφορά την αναγνώριση διαζυγίου σε ένα κράτος μέλος, δεδομένου ότι απόφαση εκδοθείσα σε τρίτη χώρα δεν αναγνωρίζεται σε ένα κράτος μέλος σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2201/2003 του Συμβουλίου αλλά μόνον κατ’ εφαρμογή των εθνικών κανόνων ή των εφαρμοστέων διεθνών συνθηκών. Η πρόταση θεσπίζει έναν ενιαίο και περιεκτικό κανόνα όσον αφορά τις επικουρικές βάσεις δικαιοδοσίας, ο οποίος αντικαθιστά τους εθνικούς κανόνες περί επικουρικών βάσεων δικαιοδοσίας και εξασφαλίζει την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για τους συζύγους που ζουν σε τρίτες χώρες αλλά διατηρούν στενούς δεσμούς με ένα κράτος μέλος, του οποίου είναι υπήκοοι ή στο οποίο έχουν διαμείνει για ορισμένο χρονικό διάστημα. Το πεδίο εφαρμογής αυτού του κανόνα αντιστοιχεί στο γενικό κανόνα δικαιοδοσίας του άρθρου 3 και εφαρμόζεται στο διαζύγιο, τον δικαστικό χωρισμό και την ακύρωση του γάμου. Άρθρο 12 Το άρθρο 12 τροποποιείται κατά τρόπο ώστε να κατοχυρώσει ότι ένα δικαστήριο διαζυγίου το οποίο έχει επιλεγεί από τους συζύγους κατ’ εφαρμογή του άρθρου 3α είναι εξίσου αρμόδιο να κρίνει σε θέματα γονικής μέριμνας που συνδέονται με την αίτηση διαζυγίου, υπό τον όρο ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις που ορίζονται στο άρθρο 12, ιδιαίτερα η προϋπόθεση ότι η δικαιοδοσία εξυπηρετεί το ύψιστο συμφέρον του παιδιού. Κεφάλαιο IIα Εφαρμοστέο δίκαιο σε υποθέσεις διαζυγίου και δικαστικού χωρισμού Η Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σύγκρουσης νόμων όσον αφορά το διαζύγιο και τον δικαστικό χωρισμό, βασισμένων κατά κύριο λόγο στην επιλογή των συζύγων. Η επιλογή περιορίζεται στα δίκαια με τα οποία οι σύζυγοι έχουν στενούς δεσμούς λόγω της τελευταίας κοινής συνήθους διαμονής τους, εφόσον ένας εξ αυτών συνεχίζει να διαμένει εκεί, το δίκαιο της ιθαγένειας ενός εκ των συζύγων, το δίκαιο του κράτους της προηγούμενης συνήθους διαμονής τους ή το δίκαιο του δικάζοντος δικαστή. Η πλειοψηφία των απαντήσεων στην Πράσινη Βίβλο θεωρούσε ότι οι κοινοί κανόνες σύγκρουσης νόμων θα πρέπει να εφαρμόζονται στον δικαστικό χωρισμό και στο διαζύγιο, δεδομένου ότι, σε μεγάλο αριθμό περιπτώσεων, ο δικαστικός χωρισμός αποτελεί απαραίτητο προηγούμενο του διαζυγίου. Τα κράτη μέλη που αναγνωρίζουν τον δικαστικό χωρισμό εφαρμόζουν τους ίδιους κανόνες σύγκρουσης νόμων στο διαζύγιο και στον δικαστικό χωρισμό. Αντίθετα, το μεγαλύτερο μέρος των ενδιαφερομένων δεν τάχθηκε υπέρ της άποψης να επεκταθούν αυτοί οι κανόνες στην ακύρωση γάμου, η οποία συνδέεται στενά με το κύρος του γάμου και, κατά γενικό κανόνα, διέπεται από το δίκαιο του κράτους στο οποίο τελέστηκε ο γάμος ("lex loci celebrationis") ή το δίκαιο της ιθαγένειας των συζύγων ("lex patriae"). Άρθρο 20α Η μεγάλη πλειοψηφία των εθνικών κανόνων σύγκρουσης νόμων προβλέπει μόνον μία λύση σε μία δεδομένη κατάσταση. Η πρόταση στοχεύει να προσφέρει στους συζύγους μεγαλύτερη ευελιξία παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να επιλέγουν το εφαρμοστέο δίκαιο στο διαζύγιο και στον δικαστικό χωρισμό. Τα διαθέσιμα δίκαια περιορίζονται σε εκείνα που εμφανίζουν στενούς δεσμούς με τους συζύγους. Αυτή η διάταξη περιλαμβάνει ορισμένες διαδικαστικές προϋποθέσεις για να εξασφαλίσει ότι οι σύζυγοι έχουν επίγνωση των συνεπειών της επιλογής τους. Άρθρο 20β Απουσία επιλογής των μερών, το εφαρμοστέο δίκαιο καθορίζεται σε συνάρτηση με μία κλίμακα κριτηρίων σύνδεσης, στην οποία η συνήθης διαμονή των συζύγων κατέχει πρωταρχική θέση. Αυτός ο ενιαίος κανόνας θα εξασφαλίσει την ασφάλεια δικαίου και την προβλεψιμότητα. Η θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σύγκρουσης νόμων φαίνεται να μειώνει σε μεγάλο βαθμό τον κίνδυνο "εσπευσμένης προσφυγής στο δικαστήριο", δεδομένου ότι οποιοδήποτε δικαστήριο επιλαμβάνεται στην Κοινότητα θα εφαρμόζει το δίκαιο που ορίζεται στη βάση κοινών κανόνων. Το γεγονός ότι αυτός ο κανόνας βασίζεται κατά προτεραιότητα στη συνήθη διαμονή των συζύγων και, σε περίπτωση απουσίας, στην τελευταία συνήθη διαμονή τους εφόσον ένας εξ αυτών συνεχίζει να διαμένει εκεί θα οδηγήσει στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων, στην εφαρμογή του δίκαιου του δικάζοντος δικαστή. Τα προβλήματα που συνδέονται με την εφαρμογή του αλλοδαπού δικαίου θα είναι ως εκ τούτου σπάνια. Άρθρο 20γ Παρά το γεγονός ότι δεν αναφέρεται ρητά στο κείμενο, ο προτεινόμενος κανονισμός προορίζεται να έχει καθολική εφαρμογή, γεγονός που σημαίνει ότι ο κανόνας σύγκρουσης νόμων μπορεί να ορίζει το δίκαιο κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή το δίκαιο τρίτης χώρας. Όταν ορίζεται το δίκαιο ενός άλλου κράτους μέλους, το ευρωπαϊκό δικαστικό δίκτυο για αστικές και εμπορικές υποθέσεις μπορεί να διαδραματίζει ένα ρόλο παρέχοντας τη συνδρομή τους στα δικαστήρια σχετικά με το περιεχόμενο του αλλοδαπού δικαίου. Άρθρο 20δ Η δυνατότητα αναπαραπομπής θα έθετε σε κίνδυνο τον στόχο της ασφάλειας δικαίου. Ο καθορισμός ενός δικαίου σύμφωνα με ενιαίους κανόνες σύγκρουσης νόμων σημαίνει κατά συνέπεια ότι καθορίζονται οι ουσιαστικοί κανόνες αυτού του δικαίου και όχι οι κανόνες σύγκρουσης νόμων. Άρθρο 20ε Ο μηχανισμός της επιφύλαξης δημόσιας τάξης επιτρέπει στο δικαστή να μην λαμβάνει υπόψη τους κανόνες του αλλοδαπού δικαίου που έχει καθοριστεί από τον κανόνα σύγκρουσης νόμων εφόσον η εφαρμογή του αλλοδαπού δικαίου σε μία δεδομένη περίπτωση θα ήταν αντίθετη προς τη δημόσια τάξη του δικάζοντος δικαστή. Ο όρος "έκδηλα" ασυμβίβαστη σημαίνει ότι η χρήση της επιφύλαξης δημόσιας τάξης πρέπει να παραμένει εξαιρετική. Θέση του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ιρλανδίας και της Δανίας Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία δεν συμμετέχουν στη συνεργασία σε θέματα που καλύπτονται από τον τίτλο IV της Συνθήκης, εκτός εάν εκφράσουν την επιθυμία, σύμφωνα με το άρθρο 3 του πρωτοκόλλου για τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας που προσαρτάται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Η Δανία δεν συμμετέχει στην έγκριση του παρόντος κανονισμού και δεν δεσμεύεται από αυτόν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή του δυνάμει των άρθρων 1 και 2 του πρωτοκόλλου για τη θέση της Δανίας που προσαρτάται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. |
French: 570 | Explication détaillée de la proposition Chapitre II - Compétence Article 3 bis Cette disposition instaure une possibilité limitée, pour les conjoints, de désigner de commun accord la juridiction compétente («prorogation») dans les procédures de divorce et de séparation de corps. Elle correspond à l’article 12 du règlement (CE) n° 2201/2003 du Conseil, qui permet aux parties de s’accorder sur le choix de la juridiction compétente en matière de responsabilité parentale à certaines conditions. Cette augmentation de l’autonomie des parties améliorera la sécurité juridique et la prévisibilité pour les conjoints. Les règles de compétence actuelles ne permettent pas aux conjoints de demander le divorce dans un État membre dont un seul des deux est ressortissant en l’absence d’un autre critère de rattachement. La nouvelle règle améliorera notamment l’accès à la justice pour les conjoints de nationalités différentes en leur permettant de désigner de commun accord une juridiction ou les juridictions d’un État membre dont l’un des deux est ressortissant. Cette possibilité s’applique aux conjoints qui résident dans un État membre comme à ceux qui résident dans des pays tiers. Les conjoints qui désignent une juridiction compétente peuvent également faire usage de la possibilité de choisir la loi applicable en application de l’article 20 bis. Il convient de respecter certaines exigences formelles afin de s’assurer que les deux conjoints sont conscients des conséquences de leur choix. La possibilité de choisir la juridiction compétente ne s’applique pas à la procédure d'annulation du mariage, pour laquelle l’autonomie des parties est jugée inappropriée. Les articles 4 et 5 sont modifiés de façon à prendre en compte la nouvelle règle relative à la prorogation. L’article 6 est supprimé. La consultation publique a montré que cette disposition pouvait prêter à confusion. Elle est également superflue, puisque les articles 3, 4 et 5 décrivent les circonstances dans lesquelles une juridiction jouit d’une compétence exclusive lorsqu’un conjoint a sa résidence habituelle sur le territoire d’un État membre ou est ressortissant d’un État membre ou, dans le cas du Royaume-Uni et de l’Irlande, a son domicile sur le territoire d’un de ces deux États. Article 7 L’article 7 renvoie actuellement aux règles nationales en matière de compétence internationale dans les situations où les conjoints n’ont pas leur résidence habituelle sur le territoire d’un État membre et n’ont pas la même nationalité. Toutefois, les règles nationales reposent sur des critères différents et ne garantissent pas toujours effectivement l’accès à la justice pour les conjoints, même s'ils ont des liens étroits avec l’État membre concerné. Il peut en résulter des situations dans lesquelles aucune juridiction de l’UE ou d'un pays tiers n’est compétente pour statuer sur une demande en divorce, en séparation de corps ou en annulation du mariage. Il peut également arriver que la reconnaissance d’un divorce dans un État membre se heurte à des difficultés pratiques, puisqu’une décision rendue dans un pays tiers n’est pas reconnue dans un État membre en vertu du règlement (CE) n° 2201/2003 du Conseil, mais uniquement en vertu des règles nationales ou des traités internationaux applicables. La proposition instaure une règle uniforme et exhaustive en matière de compétences résiduelles qui remplace les règles nationales en la matière et qui garantit l’accès à la justice pour les conjoints qui résident dans un pays tiers mais qui gardent des liens étroits avec un État membre dont ils sont ressortissants ou dans lequel ils ont résidé pendant un certain temps. La portée de cette règle correspond à la règle générale de compétence figurant à l’article 3 et s’applique au divorce, à la séparation de corps et à l’annulation du mariage. Article 12 L’article 12 est modifié de façon à garantir qu’un juge du divorce choisi par les conjoints en vertu de l’article 3 bis soit également compétent pour les questions de responsabilité parentale liées à la demande en divorce, pour autant que les conditions énoncées à l’article 12 soient remplies, en particulier la condition que la compétence soit dans l’intérêt supérieur de l’enfant. Chapitre II bis Loi applicable en matière de divorce et de séparation de corps La Commission propose l’instauration de règles de conflit harmonisées en matière de divorce et de séparation de corps fondées avant tout sur le choix des conjoints. Le choix est limité aux lois avec lesquelles les conjoints ont des liens étroits en raison de leur dernière résidence habituelle commune si l’un deux y réside toujours, de la nationalité de l’un des conjoints ou de leur résidence habituelle précédente, et à la loi du for. La majorité des personnes qui ont répondu au livre vert ont estimé que les mêmes règles de conflit devaient s’appliquer à la séparation de corps et au divorce puisque, dans un grand nombre de cas, la séparation de corps constitue le nécessaire précurseur du divorce. Les États membres qui reconnaissent la séparation de corps lui appliquent les mêmes règles de conflit qu'au divorce. En revanche, la plupart des parties intéressées n’étaient pas favorables à l’extension de ces règles à l’annulation du mariage, laquelle est étroitement liée à la validité du mariage et généralement soumise à la loi de l’État dans lequel le mariage a été célébré («lex loci celebrationis») ou à celle de l’État dont les conjoints ont la nationalité («lex patriae»). Article 20 bis La grande majorité des règles nationales de conflit de lois ne prévoient qu’une seule solution dans une situation donnée. La proposition vise à offrir aux conjoints une plus grande flexibilité en leur permettant de choisir la loi applicable au divorce et à la séparation de corps. Les lois disponibles sont uniquement celles avec lesquelles les conjoints ont des liens étroits. Cette disposition est assortie de certaines exigences de procédure pour garantir que les conjoints soient conscients des conséquences de leur choix. Article 20 ter À défaut de choix par les parties, la loi applicable serait déterminée selon une échelle de critères de rattachement dans laquelle la résidence habituelle des conjoints figure en première place. Cette règle uniforme garantira la sécurité juridique et la prévisibilité. L’instauration de règles de conflit harmonisées devrait réduire considérablement le risque de «ruée vers le tribunal», puisque toute juridiction saisie dans la Communauté appliquerait la loi désignée selon des règles communes. Le fait que cette règle soit fondée au premier chef sur la résidence habituelle des conjoints et, à défaut, sur leur dernière résidence habituelle si l'un d'eux y réside toujours entraînera, dans la grande majorité des cas, l’application de la loi du for. Les problèmes liés à l’application d'une loi étrangère seront donc rares. Article 20 quater Bien que le texte ne l'indique pas explicitement, le règlement proposé est destiné à être d’application universelle, ce qui signifie que la règle de conflit de lois peut désigner la loi d’un État membre de l’Union européenne comme celle d’un pays tiers. En cas de désignation de la loi d’un autre État membre, le réseau judiciaire européen en matière civile et commerciale peut jouer un rôle d’information des juridictions sur le contenu de la loi étrangère. Article 20 quinquies Permettre le renvoi compromettrait l’objectif de sécurité juridique. La désignation d’une loi en vertu de règles de conflit de lois uniformes signifie donc la désignation des règles matérielles de cette loi et non de ses règles de droit international privé. Article 20 sexies Le mécanisme de l’exception d’ordre public permet au juge de ne pas appliquer les règles de la loi étrangère désignée par la règle de conflit lorsque l’application de la loi étrangère dans un cas précis serait contraire à l’ordre public du for. Le terme «manifestement» incompatible signifie que le recours à l’exception d’ordre public doit demeurer exceptionnel. Position du Royaume-Uni, de l’Irlande et du Danemark Le Royaume-Uni et l’Irlande ne participent pas à la coopération dans les matières relevant du titre IV du traité sauf s’ils en expriment le souhait, conformément à l’article 3 du protocole sur la position du Royaume-Uni et de l’Irlande annexé au traité sur l’Union européenne et au traité instituant la Communauté européenne. Le Danemark ne participe pas à l’adoption du présent règlement et n’est pas lié par celui-ci ni soumis à son application en vertu des articles 1er et 2 du protocole sur la position du Danemark annexé au traité sur l’Union européenne et au traité instituant la Communauté européenne. |