Greek: 120 | Γενικό πλαίσιο Τον Ιούνιο του 2005, ο Ειδικός Αντιπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα και αρχηγός της αποστολής των Ηνωμένων Εθνών στο Κοσσυφοπέδιο (UNMIK), κ. Jessen-Petersen, απηύθυνε στους προέδρους της Παγκόσμιας Τράπεζας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αίτημα για νέα έκτακτη χρηματοδοτική συνδρομή με τη μορφή στήριξης του προϋπολογισμού. Η Επιτροπή δήλωσε ότι θα πρότεινε την περαιτέρω στήριξη του Κοσσυφοπεδίου, με την προϋπόθεση να καταρτιστεί μια αξιόπιστη εκτίμηση των αναγκών με τη μορφή ενός συνολικού μεσοπρόθεσμου πλαισίου δαπανών, σε συμφωνία με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), που θα επιβεβαιώνει την ύπαρξη κενού στη χρηματοδότηση. Η οικονομική κατάσταση στο Κοσσυφοπέδιο είναι δυσοίωνη: το κατά κεφαλή ΑΕΠ στο Κοσσυφοπέδιο ανέρχεται σε περίπου 1.230 ευρώ, δηλαδή είναι το χαμηλότερο στην περιοχή. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας, περίπου το 37% του πληθυσμού ζει σε κατάσταση φτώχειας, και περίπου 15% σε ακραίες συνθήκες φτώχειας. Το επίπεδο της καταγεγραμμένης ανεργίας είναι υψηλό, γύρω στο 44%, παρόλο που το πραγματικό ποσοστό ανεργίας είναι πιθανότατα χαμηλότερο, λόγω του σημαντικού μεγέθους της ανεπίσημης οικονομίας. Ο ρυθμός ανάπτυξης ήταν χαμηλός κατά τη διάρκεια των πρόσφατων ετών και ανεπαρκής λαμβάνοντας υπόψη τις σημαντικές αναπτυξιακές ανάγκες του Κοσσυφοπεδίου. Μετά από μια έντονη αύξηση του ΑΕΠ αμέσως μετά τη μεταπολεμική περίοδο, η οποία ενισχύθηκε από τη συνδρομή ανοικοδόμησης, ο αναπτυξιακός ρυθμός επηρεάζεται πλέον αρνητικά από την μείωση της βοήθειας από χορηγούς. Οι οικονομικές εξελίξεις το 2004 και το 2005 αντανακλούν την τάση αυτή και την έλλειψη δυναμισμού της οικονομίας. Η αύξηση του ΑΕΠ εκτιμάται ότι έφθασε σε 4,1% το 2004, λόγω της σημαντικής αύξησης των δημοσίων δαπανών προς τα τέλη του έτους. Το 2005, το ΑΕΠ εκτιμάται ότι υποχώρησε κατά 0,2%. Επίσης λόγω της υποτονικής οικονομικής δραστηριότητας, το ποσοστό του πληθωρισμού ήταν πολύ περιορισμένο. Ο πληθωρισμός ήταν αρνητικός κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2004 και το πρώτο μέρος του 2005, ενώ ο δείκτης τιμών καταναλωτή μειώθηκε κατά 1,9% κατά μέσο όρο το 2005. Λόγω του σημαντικού εμπορικού ελλείμματος, το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών εξακολούθησε να παρουσιάζει σημαντικά ελλείμματα (σχεδόν 26% του ΑΕΠ το 2003 και 2004), και τα προσωρινά στοιχεία για το 2005 υποδηλώνουν μια περαιτέρω επιδείνωση σε άνω του 29% του ΑΕΠ. Λαμβάνοντας υπόψη την απουσία σημαντικών εισροών άμεσων ξένων επενδύσεων, η χρηματοδότηση του ελλείμματος του λογαριασμού τρεχουσών συναλλαγών εξακολουθεί να στηρίζεται στην εξωτερική συνδρομή με τη μορφή ενίσχυσης σχεδίων (περίπου 23% του ΑΕΠ το 2004 και 2005) και, σε μικρότερο βαθμό, σε ιδιωτικές μεταβιβάσεις κεφαλαίων (περίπου 15% του ΑΕΠ το 2005). Λαμβάνοντας υπόψη το σημερινό καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου βάσει της απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών 1244, το ειδικό νομισματικό καθεστώς του και την απουσία οποιωνδήποτε αξιόπιστων στατιστικών για το ισοζύγιο πληρωμών (οι υπάρχουσες πληροφορίες στηρίζονται σε εκτιμήσεις του ΔΝΤ), οι ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησης του Κοσσυφοπεδίου εκτιμώνται και καθορίζονται μέσω των αναγκών του δημοσίου τομέα. Μετά από μια επεκτατική δημοσιονομική στρατηγική το 2004, η δημοσιονομική εξυγίανση έχει αρχίσει και το έλλειμμα του προϋπολογισμού μειώθηκε σε περίπου 2,8% το 2005, από 5,4% του ΑΕΠ το 2004 και σε επίπεδο χαμηλότερα από εκείνα που είχαν σχεδιαστεί χάρη στις χαμηλότερες δαπάνες κεφαλαίου από τις προβλεφθείσες. Η αναμενόμενη εξάντληση των συσσωρευθέντων αποθεμάτων σε μετρητά, που χρηματοδοτούν επί το παρόντος το έλλειμμα του προϋπολογισμού, και η αδυναμία των προσωρινών οργάνων αυτόνομης διοίκησης (PISG) βάσει της τρέχουσας εντολής των Ηνωμένων Εθνών να χρηματοδοτήσουν το έλλειμμα μέσω δημόσιου δανεισμού, οδηγούν στην εκτίμηση ότι τα ελλείμματα, έστω και αν αποδειχθούν χαμηλότερα, θα καταστούν πολύ σύντομα δυσβάσταχτα για την οικονομία της χώρας. Συνεπώς, η αυστηρή δημοσιονομική προσαρμογή αποτελεί άμεση προτεραιότητα. Τον Οκτώβριο του 2005, οι υπηρεσίες του ΔΝΤ συμφώνησαν με τις αρχές του Κοσσυφοπεδίου σχετικά με ένα δημοσιονομικό πλαίσιο για το υπόλοιπο του 2005 και για το 2006. Με βάση τις συστάσεις του ΔΝΤ, υπογράφηκαν το Νοέμβριο του 2005 μια κοινή δήλωση προθέσεων και ένα μνημόνιο οικονομικών και χρηματοπιστωτικών πολιτικών, με τα οποία η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να αναλάβει αυστηρά δημοσιονομικά μέτρα. Σύμφωνα με την κοινή δήλωση προθέσεων, το έλλειμμα θα πρέπει να παραμείνει σε επίπεδα χαμηλότερα του 3% του ΑΕΠ το 2006. Η πραγματική αύξηση των δαπανών θα πρέπει να διατηρηθεί σε ποσοστό χαμηλότερο του 0,5% και ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων πρέπει να μειωθεί, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η αναδιάταξη των δημοσίων δαπανών με υψηλότερο μερίδιο δαπανών κεφαλαίου. Μετά τη συμφωνία με το ΔΝΤ, οι αρχές του Κοσσυφοπεδίου προετοίμασαν ένα μεσοπρόθεσμο πλαίσιο δαπανών για την περίοδο του 2006-2008. (ΜΠΔ) Η κατάρτιση ενός ΜΠΔ αποτελούσε πάγιο αίτημα που είχαν διατυπώσει οι χορηγοί ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε περαιτέρω μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή της Κοινότητας. Το ΜΠΔ που υποβλήθηκε προβλέπει ότι το έλλειμμα του προϋπολογισμού θα προσεγγίσει το ανώτατο όριο του 3% του ΑΕΠ που προβλέπεται στην κοινή δήλωση προθέσεων, και να φθάσει σε 76 εκατ. ευρώ και 67 εκατ. ευρώ το 2006 και 2007, αντίστοιχα. Λόγω των χαμηλότερων δαπανών του 2005 σε σχέση με εκείνες που είχαν προβλεφθεί, τα ταμειακά αποθεματικά διατηρήθηκαν σε υψηλό επίπεδο και ενδέχεται να χρηματοδοτήσουν μεγάλο μέρος του ελλείμματος για το 2006. Ωστόσο, όταν εξαντληθούν τα αποθεματικά αυτά, θα προκύψουν επείγουσες χρηματοδοτικές ανάγκες προς τα τέλη του 2006 και ιδίως το 2007, όταν το έλλειμμα του προϋπολογισμού θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από εξωτερική στήριξη έτσι ώστε τα ταμειακά αποθεματικά να διατηρηθούν σε ένα ελάχιστο επίπεδο περίπου 50 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο ποσό των αποθεματικών για απρόβλεπτα που κρίνονται απαραίτητα από τις αρχές του Κοσσυφοπεδίου και ΔΝΤ για τη διαχείριση των πράξεων του δημοσίου ταμείου χωρίς να υπάρχει κίνδυνος εμφάνισης αδυναμίας πληρωμών. Κατά συνέπεια, οι ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησης, που υπόκεινται στις πιθανές προσαρμογές της επικείμενης αναθεωρημένης μορφής του ΜΠΔ, αναμένεται να φθάσουν σε 14 εκατ. ευρώ το 2006 και 67 εκατ. ευρώ το 2007. Υπό το σημερινό καθεστώς του, το Κοσσυφοπέδιο δεν θα μπορούσε να καταστεί μέλος του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας και, συνεπώς, δεν μπορεί να λάβει δάνεια από τους οργανισμούς αυτούς. Ωστόσο, οι υπηρεσίες του ΔΝΤ διατηρούν τακτικό διάλογο με τις αρχές του Κοσσυφοπεδίου και η Παγκόσμια Τράπεζα διαχειρίζεται επιχορηγήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ανάπτυξης (κονδύλια ύψους 20 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ για 18 μήνες, που ανανεώθηκαν στα μέσα του 2005). Λαμβάνοντας υπόψη την ταχεία εξάντληση των καταθέσεων των κρατικών τραπεζών, την αδυναμία δανεισμού και την απουσία χρηματοδότησης από το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα - με την εξαίρεση των επιχορηγήσεων του Διεθνούς Οργανισμού Ανάπτυξης που προαναφέρθηκαν - το δημοσιονομικό έλλειμμα του Κοσσυφοπεδίου το 2006 και 2007, εφόσον δεν επέλθουν περαιτέρω μεταβολές, θα πρέπει να στηριχθεί σε ενισχύσεις χορηγών. Για να αντιμετωπισθούν οι ανάγκες αυτές, η Επιτροπή θεωρεί σκόπιμο να διαθέσει στο Κοσσυφοπέδιο μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή με τη μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων ύψους περίπου 50 εκατ. ευρώ. Η Κοινότητα είχε ήδη θεωρήσει σκόπιμο και στο παρελθόν να βοηθήσει το Κοσσυφοπέδιο να αντιμετωπίσει τις οικονομικές πιέσεις που δεχόταν υπό εξαιρετικά δυσχερείς περιστάσεις και, βάσει των αποφάσεων 2000/140/EΚ και 2001/511/EΚ, του Συμβουλίου, χορήγησε έκτακτη χρηματοδοτική συνδρομή με τη μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων που ανήλθαν σε 35 εκατ. ευρώ και 30 εκατ. το 2000 και 2001, αντίστοιχα. Η τελευταία πληρωμή βάσει της συνδρομής αυτής εκταμιεύθηκε το Δεκέμβριο του 2002. |
French: 120 | Contexte général En juin 2005, le représentant spécial du Secrétaire général des Nations unies (RSSG), M. Jessen-Petersen, qui dirige la Mission intérimaire des Nations unies au Kosovo (MINUK), a adressé aux présidents de la Banque mondiale et de la Commission européenne une demande de nouvelle aide financière exceptionnelle sous forme de soutien budgétaire. En réponse, la Commission a fait savoir qu’elle proposerait l’octroi d’une nouvelle aide au Kosovo, à condition que soit réalisée une estimation fiable des besoins sous la forme d’un cadre complet de dépenses à moyen terme recueillant l’aval du Fonds monétaire international (FMI) et confirmant l’existence d’un besoin de financement. La situation économique du Kosovo est précaire: le PIB par habitant, qui est de l'ordre de 1 230 euros, est le plus faible de la région. D'après les estimations de la Banque mondiale, 37% environ de la population vit sous le seuil de pauvreté, et quelque 15% dans des conditions d’extrême pauvreté. Le niveau de chômage déclaré est élevé, proche de 44%, mais le taux de chômage réel est très certainement inférieur du fait de l'importance de l'économie informelle. La croissance a manqué de vigueur ces dernières années et s’est montrée insuffisante par rapport aux besoins de développement considérables du Kosovo. Après une forte augmentation du PIB, sous l’impulsion de l’aide à la reconstruction, durant la période qui a immédiatement suivi la guerre, la croissance pâtit maintenant de la baisse du soutien des donateurs. L’évolution économique en 2004 et 2005 a reflété cette tendance ainsi que le manque de dynamisme de l'activité. En 2004, la croissance du PIB a atteint 4,1% selon les estimations, grâce à une hausse sensible des dépenses publiques en fin d’année. En 2005, en revanche, le PIB se serait contracté de 0,2%. Du fait également de la faiblesse de l’activité économique, l’inflation est restée modérée. Négative durant la seconde moitié de 2004 et la première partie de 2005, elle a diminué en moyenne de 1,9% en 2005 selon l'indice des prix à la consommation. En raison d’un déficit commercial considérable, le solde des transactions courantes est demeuré largement déficitaire (atteignant près de 26% du PIB en 2003 et 2004), et les données provisoires pour 2005 font part d’une nouvelle détérioration, à plus de 29% du PIB. Faute d'investissements directs étrangers substantiels, le financement de ce déficit extérieur courant continue de reposer sur les concours extérieurs sous forme d'aide-projet (environ 23% du PIB en 2004 et 2005) et, dans une moindre mesure, sur les transferts de capitaux privés (15% environ du PIB en 2005). Étant donné le statut actuel du Kosovo selon la résolution 1244 du Conseil de sécurité des Nations unies, son régime monétaire particulier et l’absence de statistiques fiables concernant la balance des paiements - les informations existantes sont basées sur des estimations du FMI -, les besoins de financement extérieur sont évalués à travers ceux du secteur public, leur composante principale. Après une année de politique expansionniste en 2004, un assainissement budgétaire a été entrepris et le déficit est tombé à environ 2,8% en 2005 contre 5,4% du PIB en 2004, soit un niveau inférieur au niveau budgeté en raison de dépenses en capital moins élevées que prévu. Toutefois, l’épuisement prévisible des dépôts en espèces accumulés, qui financent pour l’instant le déficit budgétaire, ainsi que l'impossibilité pour les institutions provisoires d'administration autonome, dans le cadre du mandat actuel reçu des Nations unies, de couvrir ce déficit par des emprunts publics impliquent que les déficits, même ramenés à des niveaux inférieurs, deviendraient vite intenables. C’est la raison pour laquelle l’assainissement budgétaire revêt un caractère hautement prioritaire. En octobre 2005, les services du FMI se sont entendus avec les autorités du Kosovo sur un cadre budgétaire pour le restant de l'année 2005 et pour 2006. En novembre, le gouvernement a signé une lettre d’intention et un «mémorandum des politiques économiques et financières» reflétant les recommandations du FMI, par lesquels il s'engage à resserrer considérablement sa politique budgétaire. Selon la lettre d’intention, le déficit restera en dessous de 3% du PIB en 2006. L'augmentation réelle des dépenses sera maintenue en deçà de 0,5%, et les effectifs de la fonction publique seront réduits, permettant un redéploiement des dépenses publiques au profit des dépenses d'équipement. À la suite de cet accord avec le FMI, les autorités ont préparé un cadre de dépenses à moyen terme pour la période 2006-2008. L’élaboration d’un tel document est réclamée depuis longtemps par les donateurs et constitue un préalable à l’octroi de toute nouvelle aide macrofinancière de la Communauté. Le cadre de dépenses à moyen terme présenté prévoit que le déficit budgétaire atteindra un niveau proche de la limite supérieure de 3% du PIB indiquée dans la lettre d’intention, soit 76 et 67 millions d'euros, respectivement, en 2006 et 2007. Les dépenses ayant été moins élevées que prévu en 2005, les réserves de trésorerie sont restées significatives et pourront financer une grande partie du déficit en 2006. Par contre, des besoins de financement urgents devraient se faire sentir dès l’épuisement de ces réserves, c’est-à-dire vers la fin de 2006 et surtout en 2007 lorsqu'il faudra financer entièrement le déficit par des aides extérieures afin de maintenir les réserves de liquidités à un niveau minimum d'environ 50 millions d'euros. Ce chiffre correspond au montant pour imprévus que les autorités du Kosovo et le FMI jugent approprié pour effectuer les opérations de trésorerie du budget sans courir le risque d’une crise des paiements. En conséquence, les besoins de financement extérieur, sous réserve d’ajustements possibles dans la future version révisée du cadre de dépenses à moyen terme, devraient s’élever à 14 millions d'euros en 2006 et 67 millions en 2007. Son statut actuel ne permet pas au Kosovo de devenir membre du FMI et de la Banque mondiale et donc de bénéficier de leurs prêts. Malgré cela, les services du FMI sont en contact régulier avec les autorités du Kosovo, et la Banque mondiale gère des dons de l'AID (enveloppe de 20 millions de dollars US sur 18 mois, renouvelée à la mi-2005). Étant donné l’épuisement rapide de leurs réserves de trésorerie, l’impossibilité dans laquelle elles sont d’emprunter et l’absence – à l’exception des dons susmentionnés – de financements du FMI et de la Banque mondiale, les autorités devront, dans l'attente de nouveaux changements, compter sur le soutien des donateurs pour couvrir leur déficit budgétaire en 2006 et 2007. Pour permettre au Kosovo de faire face à ces besoins, la Commission estime approprié de mettre à sa disposition une aide macrofinancière sous la forme d’un don d’un montant de 50 millions d’euros environ. La Communauté a déjà jugé opportun par le passé de contribuer à alléger les contraintes financières auxquelles était confronté le Kosovo dans des circonstances particulièrement difficiles, lui octroyant par les décisions 2000/140/CE et 2001/511/CE, respectivement, une aide financière exceptionnelle de 35 millions d’euros en 2000 et 30 millions en 2001. Le dernier paiement effectué au titre de cette aide date de décembre 2002. |