Greek: 120 | Γενικό πλαίσιο Στην αρχική φάση της μετάβασης προς την ελεύθερη οικονομία, η Μολδαβία εφάρμοσε επιτυχώς μια πρώτη σειρά μεταρρυθμίσεων. Στη συνέχεια, προς τα τέλη της δεκαετίας του 1990 και στις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας, οι μεταρρυθμίσεις σημείωσαν επιβράδυνση ενώ ο κρατικός παρεμβατισμός στην οικονομία αυξήθηκε. Για τους λόγους αυτούς η χρηματοδότηση από τα θεσμικά όργανα του Bretton Woods διακόπηκε. Έτσι, δεν μπόρεσαν να εφαρμοσθούν δύο ενέργειες μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής της ΕΕ υπέρ της Μολδαβίας - ένα δάνειο ύψους 15 εκατ. ευρώ που αποφασίσθηκε το 2000 και μια ισόποση μη επιστρεπτέα επιχορήγηση που αποφασίσθηκε το 2002[1]. Την ίδια περίοδο το ΑΕΠ της Μολδαβίας αυξήθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 7%. Η αύξηση αυτή οφείλεται στην άνοδο της εγχώριας ζήτησης χάρη στα εμβάσματα από το εξωτερικό που με την πάροδο του χρόνου αυξήθηκαν σε ποσοστό πάνω από το 30% του ΑΕΠ. Το 2005, το κατά κεφαλή ΑΕΠ της Μολδαβίας είχε υπερδιπλασιαστεί (σε δολάρια) σε σχέση με το 2000. Ωστόσο, επειδή ανέρχεται μόνον σε 812 USD αποτελεί με απόσταση το χαμηλότερο στην Ευρώπη. Η Μολδαβία αποτελεί την μόνη ευρωπαϊκή χώρα που η Παγκόσμια Τράπεζα κατατάσσει στις χώρες χαμηλού εισοδήματος. Το 2004-2005, στο πολιτικό πρόγραμμα της Μολδαβίας επανεμφανίσθηκαν οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ιδίως με την έγκριση από την κυβέρνηση του Εγγράφου για την στρατηγική οικονομικής ανάπτυξης και τη μείωση της φτώχειας. Η αποφασιστικότητα της κυβέρνησης για τις μεταρρυθμίσεις ενισχύεται από την επιθυμία της να συμμετάσχει στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, και επιβεβαιώθηκε με την υιοθέτηση, τον Φεβρουάριο του 2005, του Προγράμματος δράσης ΕΕ - Μολδαβίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας. Κατά το μεγαλύτερο μέρος του 2005 η κυβέρνηση άσκησε οικονομική πολιτική που απέβλεπε στην προβολή της ανανεωμένης αυτής δέσμευσης για σταθεροποίηση και μεταρρυθμίσεις. Λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα, στα τέλη του 2005, οι αρχές της χώρας και το ΔΝΤ επανέλαβαν τις συζητήσεις για ένα νέο πρόγραμμα που θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί στο πλαίσιο ειδικής ρύθμισης με το ΔΝΤ. Τον Φεβρουάριο του 2006 επιτεύχθηκε συμφωνία σχετικά με τις παραμέτρους ενός τέτοιου προγράμματος και τον Μάιο του 2006 το Συμβούλιο των Διοικητών του ΔΝΤ ενέκρινε μια τριετή χρηματοδοτική ρύθμιση στο πλαίσιο της Διευκόλυνσης για τη μείωση της φτώχειας και την ανάπτυξη (Poverty Reduction and Growth Facility - PRGF). Την έγκριση της ρύθμισης αυτής ακολούθησε η σύναψη συμφωνίας με τους επίσημους πιστωτές της Μολδαβίας από την Λέσχη του Παρισιού, για την αναδιάρθρωση συσσωρευμένων ληξιπρόθεσμων οφειλών και τρεχουσών πληρωμών με ληκτότητα μέσα στην περίοδο που καλύπτει το πρόγραμμα, βάσει των λεγόμενων «όρων του Houston». Ένας από τους βασικούς στόχους της ρύθμισης ήταν να δοθεί στην Μολδαβία η δυνατότητα να τακτοποιήσει τις σχέσεις της με τους επίσημους πιστωτές της. Το πρόγραμμα PRGF αποβλέπει στην διατήρηση της μακροοικονομικής σταθερότητας και, μέσω αυτής, στην στήριξη της ανάπτυξης της οικονομίας και της μείωσης της φτώχειας, ιδίως στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης έντονης εισροής εμβασμάτων από το εξωτερικό και των σημαντικά μεγαλύτερων τιμών εισαγόμενης ενέργειας. Βάσει του προγράμματος οι αρχές της χώρας δεσμεύονται να περιορίσουν το έλλειμμα του προϋπολογισμού στο 0,5% του ΑΕΠ ενώ η εθνική τράπεζα αποβλέπει στην αύξηση των συναλλαγματικών αποθεμάτων σε τρεις μήνες εισαγωγών έως τα τέλη του 2008. Τα διαρθρωτικά μέτρα προτεραιότητας περιλαμβάνουν, συγκεκριμένα, δράσεις στους τομείς της ελευθέρωσης του ξένου εμπορίου, της εταιρικής διακυβέρνησης, της μεταρρύθμισης του τραπεζικού τομέα και της φορολογικής διοίκησης. Την εποχή που εγκρίθηκε το πρόγραμμα, θεωρήθηκε ότι οι προτεινόμενες πολιτικές θα είχαν ως αποτέλεσμα αύξηση του ΑΕΠ κατά 6% το 2006 και 5% την περίοδο 2007-2008, προοδευτική μείωση του πληθωρισμού σε περίπου 7% έως τα τέλη του 2008 και ελλείμματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών περίπου 5% του ΑΕΠ. Ωστόσο, το πρόγραμμα τίθεται σε εφαρμογή μέσα σε ένα ιδιαίτερα δύσκολο εξωτερικό κλίμα. Ήδη το 2005, εξαιτίας της έντονης αύξησης των τιμών του πετρελαίου, αυξήθηκαν απότομα το εμπορικό έλλειμμα και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της Μολδαβίας. Από τις αρχές του 2006, η Μολδαβία αντιμετωπίζει πρόσθετα προβλήματα στο ισοζύγιο πληρωμών της όπως η απόφαση της ρωσικής μονοπωλιακής επιχείρησης φυσικού αερίου, της Gazprom, να αυξήσει τις τιμές του φυσικού αερίου που χρεώνει στην Μολδαβία από 80 USD ανά χίλια κυβικά μέτρα σε 110 USD, τον Ιανουάριο του 2006 και σε 160 USD τον Ιούλιο, και η απαγόρευση εξαγωγών κρασιού και οινοπνεύματος προς τη Ρωσία - που εξασθενίζουν δραματικά τις προοπτικές ως προς την επίτευξη των στόχων του προγράμματος PRGF. Η εξασθένιση των εξωτερικών λογαριασμών της Μολδαβίας θα καταστήσει, επίσης, δυσχερέστερη την επίτευξη των μεσοπρόθεσμων στόχων της κυβέρνησης όσον αφορά την ανάπτυξη και τη μείωση της φτώχειας που περιλαμβάνονται στο Έγγραφο στρατηγικής για την οικονομική ανάπτυξη και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και των στόχων του Προγράμματος δράσης ΕΕ-Μολδαβίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας. Οι οικονομικές εξελίξεις στην Μολδαβία θα απαιτήσουν, πρώτον, κάποια προσαρμογή του προγράμματος PRGF και, δεύτερο, πρόσθετη έκτακτη χρηματοδότηση, πέραν εκείνης που διατίθεται σήμερα. Η ΕΕ χορήγησε επανειλημμένα στο παρελθόν μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή (ΜΧΣ) στη Μολδαβία με σκοπό την αντιμετώπιση αιφνίδιων πιέσεων στο ισοζύγιο πληρωμών. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η τρέχουσα κατάσταση δικαιολογεί την χρησιμοποίηση του μέσου αυτού για μια ακόμη φορά. Η χορήγηση ΜΧΣ από μέρους της ΕΕ θα συνέβαλε στην κάλυψη των αναγκών εξωτερικής χρηματοδότησης της Μολδαβίας το 2007 και το 2008. Αυτό δικαιολογείται επίσης και από την βαθύτερη συνεργασία μεταξύ ΕΕ και Μολδαβίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας (ΕΠΓ). Η Μολδαβία είναι μια από τις χώρες εταίρους της ΕΕ στο πλαίσιο αυτό, από τότε που τέθηκε σε εφαρμογή η ΕΠΓ. Εκτός αυτού η Μολδαβία, μαζί με την Ουκρανία αποτελούν τις μόνες ανατολικές γειτονικές χώρες που σήμερα εφαρμόζουν πρόγραμμα δράσης ΕΠΓ. Η ΕΠΓ αποβλέπει στην ανάπτυξη μιας ολοένα στενότερης σχέσης μεταξύ της ΕΕ και των χωρών εταίρων, η οποία προχωρά πέρα από τα προηγούμενα επίπεδα συνεργασίας στην εμβάθυνση της πολιτικής συνεργασίας, περιλαμβανομένου του τομέα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας και, στην περίπτωση της Μολδαβίας, στην επίλυση της διαμάχης στην Υπερδνειστερία (Transnistria). Αποβλέπει επίσης στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και της μείωσης της φτώχειας. |
French: 120 | Contexte général Dans la première phase de sa transition vers une économie de marché, la Moldavie a réussi à mettre en œuvre plusieurs réformes de première génération. Ensuite, vers la fin des années 90 et au début de cette décennie, les réformes se sont essoufflées et l’ingérence administrative du gouvernement dans l’économie s’est amplifiée. Dans ces conditions, les prêts accordés par les institutions de Bretton Woods ont été suspendus. En conséquence, deux propositions d’aide macrofinancière à la Moldavie – un prêt de 15 millions EUR décidé en 2000 et une aide non remboursable du même montant décidée en 2002[1] – n’ont pas pu se concrétiser. Au cours de cette période, le PIB de la Moldavie a enregistré un taux de croissance annuel de 7 %. La croissance a été alimentée par la demande intérieure dynamisée par l’essor des envois de fonds, qui ont augmenté au fil du temps pour atteindre plus de 30 % du PIB. En 2005, le PIB par habitant avait plus que doublé (en dollars) en Moldavie par rapport à son niveau en 2000. Toutefois, à 812 USD à peine, il est toujours - et de loin - le moins élevé d’Europe. La Moldavie est le seul pays d’Europe à être classé comme pays à faible revenu par la Banque mondiale. Vers 2004/2005, les réformes structurelles sont revenues à l’ordre du jour en Moldavie, notamment avec l’adoption par le gouvernement de la stratégie de croissance économique et de réduction de la pauvreté. L’engagement du gouvernement en faveur des réformes a été renforcé par ses aspirations européennes et a été confirmé par l’adoption, en février 2005, du plan d’action Union européenne-Moldavie élaboré dans le cadre de la politique européenne de voisinage. Pendant la plus grande partie de l’année 2005, le gouvernement a poursuivi sa politique économique visant à démontrer son nouvel engagement en faveur de la stabilisation et des réformes dans ce domaine. Compte tenu des résultats obtenus, vers la fin de 2005, les autorités et le FMI ont repris les discussions concernant un nouveau programme susceptible de bénéficier d’un financement du Fonds. En février 2006, les parties se sont mises d’accord sur les paramètres d’un tel programme et, en mai 2006, le Conseil du FMI a approuvé un accord de financement de trois ans dans le cadre de la facilité pour la réduction de la pauvreté et la croissance (FRPC). L’approbation de l’accord de financement a été suivie d’un accord avec les créanciers officiels de la Moldavie au sein du Club de Paris, relatif à la restructuration des arriérés accumulés et aux paiements courants venant à échéance pendant la durée du programme relatif aux «conditions de Houston». Un des principaux objectifs de l’accord était d’aider le gouvernement à normaliser les relations entre la Moldavie et ses créanciers officiels. Le programme de réduction de la pauvreté et de croissance vise à maintenir la stabilité macroéconomique et à soutenir ainsi la croissance et la lutte contre la pauvreté, en particulier dans le contexte de flux importants et ininterrompus de rapatriements de salaires et de prix nettement plus élevés pour l’énergie importée. Au titre de ce programme, les autorités se sont engagées à limiter le déficit budgétaire à 0,5 % du PIB et la banque nationale a l’intention d’augmenter les réserves de change et de les porter à trois mois d’importation d’ici à la fin de 2008. Les mesures de politique structurelle prioritaires incluent en particulier des actions concernant la libéralisation du commerce extérieur, le gouvernement d’entreprise, la réforme du secteur bancaire et l’administration fiscale. Au moment de l’adoption du programme, il a été supposé que les politiques envisagées se traduiraient par une croissance du PIB de 6 % en 2006 et de 5 % en 2007/2008, par une diminution progressive de l’inflation jusqu’à 7 % environ à la fin de 2008 et par un déficit de la balance courante de l’ordre de 5 % du PIB. Or la mise en œuvre du programme se fait dans un contexte extérieur particulièrement difficile. Déjà en 2005, en raison d’une augmentation marquée des prix du pétrole, le déficit commercial et le déficit de la balance courante de la Moldavie avaient augmenté d’une manière substantielle. Depuis le début de 2006, la balance des paiements a subi de nouveaux chocs - une décision de Gazprom, qui détient le monopole sur le gaz russe, de porter le prix du gaz livré à la Moldavie de 80 USD par millier de mètres cubes à 110 USD en janvier 2006 et à 160 USD en juillet, ainsi qu’une interdiction des exportations de vin et d’alcool de Moldavie vers la Russie – ce qui amenuise sérieusement les chances d’atteindre les objectifs du programme de réduction de la pauvreté et de croissance. L’affaiblissement des comptes extérieurs de la Moldavie compliquera également la réalisation des objectifs à moyen terme du gouvernement relativement à la croissance et à la lutte contre la pauvreté mentionnés dans la stratégie de croissance économique et de réduction de la pauvreté du gouvernement, ainsi que ceux du plan d’action Union européenne-Moldavie élaboré dans le cadre de la politique européenne de voisinage. L’évolution économique en Moldavie nécessitera, d’abord, quelques adaptations du programme de croissance et de réduction de la pauvreté et, ensuite, un financement exceptionnel en plus de celui qui est actuellement disponible. Dans le passé, l’UE a accordé une aide macrofinancière (AMF) à plusieurs reprises à la Moldavie pour lui permettre de faire face aux chocs subis par la balance des paiements. La Commission estime que la situation actuelle justifie un nouveau recours à cet instrument. L’AMF accordée par l’Union européenne contribuerait à satisfaire les besoins de financement extérieur de la Moldavie en 2007 et 2008. Cela se justifie d’autant plus que la coopération UE-Moldavie s’approfondit dans le cadre de la politique européenne de voisinage. La Moldavie est un des pays partenaires de l’UE depuis le lancement de la politique européenne de voisinage en 2004. La Moldavie est également, avec l’Ukraine, le seul pays de l’Est voisin de l’Union à mettre en œuvre un plan d’action de la politique européenne de voisinage. La politique européenne de voisinage vise à rendre de plus en plus étroites les relations entre l’UE et les pays partenaires pour aller au-delà des niveaux antérieurs de coopération, à approfondir la coopération politique, y compris dans le domaine de la politique étrangère et de sécurité, laquelle implique pour la Moldavie le règlement de la question transnitrienne, et enfin à promouvoir la croissance économique et la lutte contre la pauvreté. |