FrancophonIA/ELRC3.0 huggingface dataset:
English: Patients with rare hereditary problems of fructose intolerance should not take Onduarp.
Polish: Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami nietolerancji fruktozy nie powinni stosować produktu leczniczego Onduarp.
English: Onduarp is not recommended in early pregnancy, and must not be taken when more than 3 months pregnant, as it may cause serious harm to your baby if used after the third month of pregnancy.
Polish: Nie zaleca się stosowania leku Onduarp we wczesnym okresie ciąży i nie wolno go stosować po 3 miesiącu ciąży, ponieważ stosowany w tym okresie może poważnie zaszkodzić dziecku.
English: For telmisartan the posology should not exceed 40 mg once daily (see section 4.4).
Polish: Dawka telmisartanu nie może być większa niż 40 mg raz na dobę (patrz punkt 4.4).
English: There is no data available regarding the effect of CYP3A4 inducers on amlodipine.
Polish: Brak dostępnych danych dotyczących działania induktorów CYP3A4 na amlodypinę.
English: Treatment of essential hypertension in adults:
Polish: Leczenie samoistnego nadciśnienia tętniczego u dorosłych:
English: If concomitant use is indicated because of documented hypokalaemia, they should be used with caution and with frequent monitoring of serum potassium.
Polish: Jeśli jednoczesne stosowanie tych preparatów jest wskazane z powodu udokumentowanej hipokaliemii, należy je stosować ostrożnie i często kontrolować stężenie potasu w surowicy.
English: This medicinal product does not require any special temperature storage conditions.
Polish: Niniejszy produkt leczniczy nie wymaga szczególnych warunków temperatury podczas przechowywania.
English: The use of medicinal products that affect the renin-angiotensin-aldosterone system may cause hyperkalaemia.
Polish: Stosowanie produktów leczniczych wpływających na układ renina-angiotensyna-aldosteron może powodować hiperkaliemię.
English: Patients with primary aldosteronism generally will not respond to antihypertensive medicinal products acting through inhibition of the renin-angiotensin system.
Polish: Pacjenci z pierwotnym hiperaldosteronizmem zazwyczaj nie reagują na leki przeciwnadciśnieniowe, działające poprzez hamowanie układu renina-angiotensyna.
English: Interactions linked to telmisartan
Polish: Interakcje związane z telmisartanem
English: Amlodipine should be used with caution together with CYP3A4 inhibitors.
Polish: Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania amlodypiny z inhibitorami CYP3A4.
English: Before considering the concomitant use of medicinal products that affect the renin-angiotensinaldosterone system, the benefit risk ratio should be evaluated.
Polish: Przed rozpoczęciem jednoczesnego stosowania produktów leczniczych wpływających na układ renina-angiotensyna-aldosteron należy dokonać oceny stosunku korzyści do ryzyka.
English: Steady-state plasma levels are reached after continuous administration for 7-8 days.
Polish: Stan stacjonarny stężenia w osoczu uzyskuje się po 7-8 dniach ciągłego dawkowania.
English: • Diltiazem (cardiac medicine).
Polish: • diltiazem (lek nasercowy);
English: • Simvastatin to treat elevated levels of cholesterol.
Polish: • symwastatyna stosowana w leczeniu zwiększonego stężenia cholesterolu;
English: There are usually no symptoms of high blood pressure before damage occurs.
Polish: Na ogół nie ma żadnych objawów nadciśnienia tętniczego przed wystąpieniem uszkodzenia narządów.
English: In one study the co-administration of telmisartan and ramipril led to an increase of up to 2.5 fold in the AUC0-24 and Cmax of ramipril and ramiprilat.
Polish: W jednym badaniu skojarzone stosowanie telmisartanu i ramiprylu prowadziło do 2,5-krotnego zwiększenia AUC0-24 oraz Cmax ramiprylu i ramiprylatu.
English: The reduction in diastolic blood pressure <90 mmHg was achieved in 71.6 %, 74.8 %, 82.1 %, 85.3% of patients respectively.
Polish: Obniżenie rozkurczowego ciśnienia tętniczego < 90 mmHg osiągnięto odpowiednio u 71,6%, 74,8%, 82,1%, 85,3% pacjentów.
English: Onduarp contains sorbitol.
Polish: Lek Onduarp zawiera sorbitol.
English: Furthermore, orthostatic hypotension may be aggravated by alcohol.
Polish: Ponadto niedociśnienie ortostatyczne może być nasilone przez alkohol.
English: In humans, an 80 mg dose of telmisartan almost completely inhibits the angiotensin II evoked blood pressure increase.
Polish: U ludzi, dawka 80 mg telmisartanu prawie całkowicie hamuje zwiększenie ciśnienia tętniczego wywołane przez angiotensynę II.
English: Other antihypertensive medicinal products
Polish: Pozostałe leki przeciwnadciśnieniowe
English: With concomitant use with the CYP3A4 inhibitor erythromycin in young patients and diltiazem in elderly patients respectively, the plasma concentration of amlodipine increased by 22 % and 50 % respectively.
Polish: W przypadku jednoczesnego stosowania inhibitora CYP3A4, erytromycyny i diltiazemu u młodych pacjentów oraz pacjentów w podeszłym wieku, stężenie amlodypiny w osoczu krwi zwiększyło się odpowiednio o 22% i 50%.
English: • Erythromycin (antibiotic).
Polish: • erytromycyna (antybiotyk);
English: Therefore it is not expected to potentiate bradykininmediated adverse reactions.
Polish: Tak więc nie należy się spodziewać nasilenia działań niepożądanych związanych z działaniem bradykininy.
English: A. MANUFACTURER(S) RESPONSIBLE FOR BATCH RELEASE
Polish: WYTWÓRCA(Y) ODPOWIEDZIALNY(I) ZA ZWOLNIENIE SERII
English: No data from controlled clinical studies with the Fixed Dose Combination or with the individual components are available.
Polish: Brak dostępnych danych z kontrolowanych badań klinicznych preparatu złożonego lub poszczególnych składników produktu.
English: Intravenous calcium gluconate may be beneficial in reversing the effects of calcium channel blockade.
Polish: Dożylne podanie glukonianu sodu może być korzystne w celu zniesienia skutków blokady kanałów wapniowych.
English: • Diabetes.
Polish: • cukrzyca;
English: By 3 hours after administration, plasma concentrations are similar whether telmisartan is taken fasting or with food.
Polish: Przez pierwsze 3 godziny od przyjęcia preparatu stężenie w osoczu jest podobne, niezależnie od tego czy telmisartan był przyjęty na czczo, czy z pokarmem.
English: When amlodipine and sildenafil were used in combination, each agent independently exerted its own blood pressure lowering effect.
Polish: Po jednoczesnym podaniu amlodypiny i sildenafilu każdy z tych leków niezależnie wywierał właściwe sobie działanie obniżające ciśnienie krwi.
English: The clinical relevance of this observation is not known.
Polish: Jednakże znaczenie kliniczne tych obserwacji nie jest znane.
English: Similarly, no effects on male and female fertility were reported for amlodipine (see section 5.3).
Polish: Nie opisywano również żadnego wpływu amlodypiny na płodność samców i samic (patrz punkt 5.3).
English: If patients experience these adverse reactions, they should avoid potentially hazardous tasks such as driving or using machines.
Polish: W przypadku wystąpienia działań niepożądanych nie należy wykonywać potencjalnie niebezpiecznych czynności, takich jak prowadzenie pojazdów lub obsługiwanie maszyn.
English: • Narrowing of the blood vessels to one or both kidneys (renal artery stenosis).
Polish: • zwężenie naczyń krwionośnych jednej lub obydwu nerek (zwężenie tętnic nerkowych);
English: Interactions common to the combination No drug interaction studies have been performed.
Polish: Interakcje wspólne dla obu składników Nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji produktu leczniczego.
English: Detailed information on this medicine is available on the European Medicines Agency web site: http://www.ema.europa.eu/.
Polish: Szczegółowa informacja o tym leku jest dostępna na stronie internetowej Europejskiej Agencji Leków (EMA): http://www.ema.europa.eu/.
English: Aluminium/aluminium blisters (PA/Al/PVC/Al) in a carton containing 28 tablets.
Polish: Blistry aluminium/aluminium (PA/Al/PVC/Al) w kartonowym opakowaniu, zawierające 28 tabletek.
English: • Lithium-containing medicines to treat some types of depression.
Polish: • leki zawierające lit, stosowane w leczeniu niektórych postaci depresji;
English: It cannot be ruled out that strong inhibitors of CYP3A4 (i.e. ketoconazole, itraconazole, ritonavir) may increase the plasma concentrations of amlodipine to a greater extent than diltiazem.
Polish: Niewykluczone, że silne inhibitory CYP3A4 (tj. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir) mogą zwiększać stężenie amlodypiny w osoczu w jeszcze większym stopniu niż diltiazem.
English: • Elevated potassium levels in your blood.
Polish: • zwiększenie stężenia potasu we krwi;
English: Onduarp is contraindicated in patients with severe hepatic impairment (see section 4.3).
Polish: Produkt leczniczy Onduarp jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (patrz punkt 4.3).
English: Psychiatric disorders depression, anxiety, insomnia
Polish: Zaburzenia psychiczne depresja, niepokój, bezsenność
English: To be taken into account with concomitant use
Polish: Należy wziąć pod uwagę w przypadku jednoczesnego stosowania
English: • if you suffer from low heart output because of a serious heart problem.
Polish: • jeśli u pacjenta występuje mała pojemność minutowa serca z powodu ciężkiej choroby serca;
English: Marked and probably prolonged systemic hypotension up to and including shock with fatal outcome have been reported.
Polish: Opisywano znaczne i prawdopodobnie długotrwałe niedociśnienie układowe łącznie ze wstrząsem zakończonym zgonem.
English: Data on a limited number of exposed pregnancies do not indicate that amlodipine or other calcium receptor antagonists have a harmful effect on the health of the fetus.
Polish: Dane uzyskane na podstawie ograniczonej liczby przypadków narażenia podczas ciąży nie wskazują, aby amlodypina lub inne leki z grupy antagonistów wapnia wywierały szkodliwy wpływ na płód.
English: Remove the tablets from the blister only directly prior to intake.
Polish: Tabletki należy wyjmować z blistra bezpośrednio przed przyjęciem.
English: Amlodipine elimination from plasma is biphasic, with a terminal elimination half-life of approximately 30 to 50 hours consistent with once daily dosing.
Polish: Eliminacja amlodypiny z osocza jest dwufazowa; okres półtrwania w fazie końcowej wynosi w przybliżeniu 30 do 50 godzin w przypadku dawkowania raz na dobę.
English: There is no experience regarding the administration of Onduarp in patients with a recent kidney transplant.
Polish: Brak dostępnych danych dotyczących stosowania produktu leczniczego Onduarp u pacjentów, którym w ostatnim czasie przeszczepiono nerkę.
English: • Medicines used for HIV/AIDS (e.g. ritonavir) or for treatment of fungal infections (e.g.
Polish: • leki stosowane w leczeniu zakażenia wirusem HIV/AIDS (np. rytonawir) lub w leczeniu zakażeń grzybiczych (np. ketokonazol);
English: Patients with hepatic insufficiency have decreased clearance of amlodipine with resulting increase of approximately 40-60 % in AUC.
Polish: U pacjentów z niewydolnością wątroby obserwuje się niższy klirens amlodypiny, co skutkuje wzrostem AUC o około 40-60%.
English: This medicine does not require any special temperature storage conditions.
Polish: Lek nie wymaga szczególnych warunków temperatury podczas przechowywania.
English: Automated ambulatory blood pressure monitoring (ABPM) performed in a subset of 562 patients confirmed the results seen with in-clinic systolic and diastolic blood pressure reductions consistently over the entire 24-hours dosing period.
Polish: Ambulatoryjne pomiary ciśnienia tętniczego (ABPM) przeprowadzone w podgrupie 562 pacjentów potwierdziły wyniki obserwowane w przypadku zmniejszenia skurczowego i rozkurczowego ciśnienia tętniczego krwi w ciągu całego 24-godzinnego okresu dawkowania.
English: There was no effect on the fertility of rats treated orally with amlodipine maleate (males for 64 days and females for 14 days prior to mating) at doses of up to 10 mg amlodipine/kg/day (about 10 times the Maximum Recommended Human Dose of 10 mg/day on an mg/m2 basis).
Polish: Nie obserwowano wpływu maleinianu amlodypiny podawanej doustnie na płodność szczurów (samce przez 64 dni, samice przez 14 dni przed parzeniem) w dawkach do 10 mg/kg/dobę amlodypiny (około 10-krotność maksymalnej zalecanej dawki u ludzi (Maximum Recommended Human Dose) wynoszącej 10 mg/dobę w przeliczeniu na mg/m2).
English: Such conditions should be corrected before the administration of telmisartan.
Polish: Przed zastosowaniem telmisartanu należy wyrównać te zaburzenia.
English: Adverse reactions previously reported with one of the individual components (telmisartan or amlodipine) may be potential adverse reactions with Onduarp as well, even if not observed in clinical trials or during the post-marketing period.
Polish: Działania niepożądane, zgłaszane wcześniej w przypadku stosowania jednego ze składników (telmisartanu lub amlodypiny), mogą być również potencjalnymi działaniami niepożądanymi produktu leczniczego Onduarp, nawet jeśli nie występowały w badaniach klinicznych lub w okresie porejestracyjnym.
English: Potassium sparing diuretics e.g. spirinolactone, eplerenone, triamterene, or amiloride, potassium supplements, or potassium-containing salt substitutes may lead to a significant increase in serum potassium.
Polish: Leki moczopędne oszczędzające potas, np. spironolakton, eplerenon, triamteren lub amiloryd, suplementy potasu lub substytuty soli zawierające potas, mogą powodować znaczące zwiększenie stężenia potasu w surowicy.
English: This has been confirmed in a subchronic (13-week) toxicology study in rats, in which dose levels of 3.2/0.8, 10/2.5 and 40/10 mg/kg of telmisartan and amlodipine were tested.
Polish: Zostało to potwierdzone w badaniu toksyczności podprzewlekłej (13 tygodni) na szczurach, w którym badano dawki telmisartanu i amlodypiny na poziomie 3,2/0,8, 10/2,5 oraz 40/10 mg/kg.
English: The blood pressure lowering effect of Onduarp can be increased by concomitant use of other antihypertensive medicinal products.
Polish: Działanie hipotensyjne produktu leczniczego Onduarp może być nasilone w przypadku jednoczesnego stosowania innych leków przeciwnadciśnieniowych.
English: Management depends on the time since ingestion and the severity of the symptoms.
Polish: Leczenie zależy od czasu, jaki upłynął od przedawkowania oraz od nasilenia objawów.
English: Serious syncope may occur rarely (less than 1 case per 1,000 patients).
Polish: Ciężkie omdlenia mogą wystąpić rzadko (u mniej niż 1 na 1000 pacjentów).
English: • Obstruction of the outflow tract of the left ventricle (e.g. high grade aortic stenosis)
Polish: • Zwężenie drogi odpływu z lewej komory serca (np. znacznego stopnia zwężenie aorty)
English: * Most cases of abnormal liver function and liver disorder from post-marketing experience with telmisartan occurred in Japanese patients.
Polish: *większość przypadków nieprawidłowej czynności wątroby / zaburzeń czynności wątroby po wprowadzeniu do obrotu telmisartanu występowała u Japończyków.
English: Detailed information on this medicinal product is available on the website of the European Medicines Agency http://www.ema.europa.eu/.
Polish: Szczegółowa informacja o tym produkcie jest dostępna na stronie internetowej Europejskiej Agencji Leków (EMA) http://www.ema.europa.eu/.
English: Telmisartan works by blocking the effect of angiotensin II.
Polish: Działanie telmisartanu polega na hamowaniu działania angiotensyny II.
English: Onduarp once daily produces effective and consistent reductions in blood pressure across the 24-hour therapeutic dose range.
Polish: Stosowanie produktu leczniczego Onduarp raz na dobę powoduje skuteczne i konsekwentne obniżenie ciśnienia tętniczego w całym 24-godzinnym okresie stosowania leku.
English: Amlodipine is relatively vessel-selective, with a greater effect on vascular smooth muscle cells than on cardiac muscle cells.
Polish: Amlodypina jest selektywna względem naczyń; silniej oddziałuje na komórki mięśni gładkich naczyń krwionośnych niż komórki mięśnia sercowego.
English: Telmisartan is metabolised by conjugation to the glucuronide of the parent compound.
Polish: Telmisartan jest metabolizowany w procesie sprzęgania do pochodnych glukuronidowych związków macierzystych.
English: The safety and efficacy of Onduarp in children aged below 18 years have not been established.
Polish: Nie określono bezpieczeństwa i skuteczności produktu leczniczego Onduarp u dzieci w wieku poniżej 18 lat. Brak dostępnych danych.
English: Onduarp should therefore be used with caution in these patients.
Polish: Dlatego należy zachować ostrożność podczas stosowania produktu leczniczego Onduarp u tych pacjentów.
English: The patient should be closely monitored, and the treatment should be symptomatic and supportive.
Polish: Pacjentów należy dokładnie monitorować i zastosować leczenie objawowe i podtrzymujące.
English: Overdose with amlodipine may result in excessive peripheral vasodilatation and possibly reflex tachycardia.
Polish: Przedawkowanie amlodypiny może spowodować nadmierne rozszerzenie naczyń obwodowych i prawdopodobnie częstoskurcz odruchowy.
English: If you have been told by your doctor that you have an intolerance to some sugars, consult your doctor before taking this medicine.
Polish: Jeżeli stwierdzono wcześniej u pacjenta nietolerancję niektórych cukrów, pacjent powinien skontaktować się z lekarzem przed przyjęciem leku.
English: In reproductive toxicity studies in rats, delayed parturition, difficult labour and impaired fetal and pup survival were seen at high doses.
Polish: W badaniach toksyczności reprodukcyjnej na szczurach po podaniu wysokich dawek obserwowano opóźniony poród, trudny poród oraz obniżoną przeżywalność płodów i potomstwa.
English: When clinically appropriate, direct change from monotherapy to the fixed combination may be considered.
Polish: Jeśli jest to klinicznie uzasadnione można rozważyć bezpośrednią zamianę monoterapii na podawanie preparatu złożonego.
English: Onduarp is available in a folding box containing 28 tablets in aluminium/aluminium blisters.
Polish: Lek Onduarp jest dostępny w składanym pudełku zawierającym 28 tabletek w blistrach Aluminium/Aluminium.
English: Co-administration of multiple doses of amlodipine with simvastatin 80 mg resulted in an increase in exposure to simvastatin up to 77 % compared to simvastatin alone.
Polish: Jednoczesne podawanie amlodypiny w różnych dawkach z symwastatyną w dawce 80 mg skutkowało wzrostem ekspozycji na symwastatynę o maksymalnie 77% w porównaniu z symwastatyną w monoterapii.
English: Telmisartan is characterised by biexponential decay pharmacokinetics with a terminal elimination half-life of >20 hours.
Polish: Farmakokinetykę eliminacji telmisartanu opisuje krzywa wykładnicza, z okresem półtrwania w fazie eliminacji > 20 godzin.
English: High blood pressure, if not treated, can damage blood vessels in several organs, which puts patients at risk of serious events such as heart attack, heart or kidney failure, stroke, or blindness.
Polish: Nieleczone nadciśnienie tętnicze może prowadzić do uszkodzenia naczyń krwionośnych w kilku narządach, co powoduje ryzyko ciężkich zaburzeń, takich jak zawał serca, niewydolność serca lub nerek, udar lub ślepota.
English: Serum potassium should be monitored closely in these patients (see section 4.5).
Polish: Należy dokładnie monitorować stężenie potasu w surowicy krwi u tych pacjentów (patrz punkt 4.5).
English: What Onduarp is and what it is used for What you need to know before you take Onduarp How to take Onduarp
Polish: Co to jest lek Onduarp i w jakim celu się go stosuje Informacje ważne przed zastosowaniem leku Onduarp Jak stosować lek Onduarp
English: Furthermore it was shown that some patients not adequately controlled with Onduarp 40 mg/10 mg had additional blood pressure reduction by uptitration to Onduarp 80 mg/10 mg.
Polish: Ponadto wykazano, że u niektórych pacjentów, u których nie uzyskano odpowiedniej kontroli za pomocą produktu leczniczego Onduarp 40 mg/10 mg, osiągnięto dodatkowe obniżenie ciśnienia tętniczego poprzez zwiększenie dawki Onduarp do 80 mg/10 mg.
English: Differences in plasma concentrations of telmisartan were observed, with Cmax and AUC being approximately 3- and 2-fold higher, respectively, in females compared to males.
Polish: Obserwowano różnice w stężeniu telmisartanu w osoczu, przy czym u kobiet stężenie maksymalne (Cmax) oraz pole pod krzywą stężenia w czasie (AUC) były, odpowiednio, około 3- i 2-krotnie większe niż u mężczyzn.
English: The main risk factors for hyperkalaemia to be considered are: - Diabetes mellitus, renal impairment, age (>70 years) - Combination with one or more other medicinal products that affect the renin-angiotensin-aldosterone system and/or potassium supplements.
Polish: Główne czynniki ryzyka hiperkaliemii, które należy wziąć pod uwagę, to: - Cukrzyca, niewydolność nerek, wiek (> 70 lat) - Jednoczesne stosowanie jednego lub kilku innych produktów leczniczych wpływających na układ renina-angiotensyna-aldosteron i (lub) suplementów potasu.
English: In elderly patients, amlodipine clearance tends to decline with resulting increases in AUC and elimination half-life.
Polish: U pacjentów w podeszłym wieku obserwowano tendencję do obniżania się klirensu amlodypiny, co powodowało zwiększenie AUC i wydłużenie okresu półtrwania.
English: Signs and symptoms of overdose are expected to be in line with exaggerated pharmacological effects.
Polish: Objawy przedmiotowe i podmiotowe będą prawdopodobnie zgodne z nasilonym działaniem farmakologicznym.
English: Patients should be advised that they may experience adverse reactions such as syncope, somnolence, dizziness, or vertigo during treatment (see section 4.8).
Polish: Należy poinformować pacjentów o możliwości wystąpienia podczas leczenia działań niepożądanych, takich jak omdlenia, senność, zawroty głowy lub zaburzenia równowagi (patrz punkt 4.8).
English: When initiating, adjusting, and discontinuing telmisartan, monitor digoxin levels in order to maintain levels within the therapeutic range.
Polish: Podczas rozpoczynania, dostosowywania dawki i kończenia leczenia telmisartanem należy monitorować stężenie digoksyny w celu utrzymania w zakresie terapeutycznym.
English: Dual blockade of the renin-angiotensin-aldosterone system (e.g. by administering telmisartan with other blockers of the renin-angiotensin-aldosterone system) is therefore not recommended.
Polish: Dlatego nie zaleca się stosowania podwójnej blokady układu reninaangiotensyna-aldosteron (np. poprzez podawanie telmisartanu z innymi lekami blokujacymi układ renina-angiotensyna-aldosteron).
English: Separate reproductive toxicity studies with the combination of telmisartan and amlodipine have not been conducted.
Polish: Nie przeprowadzono oddzielnych badań toksycznego wpływu na reprodukcję skojarzonego stosowania telmisartanu i amlodypiny.
English: If you accidentally take too many tablets, contact your doctor, pharmacist, or your nearest hospital emergency department immediately.
Polish: Przyjęcie większej niż zalecana dawki leku Onduarp W przypadku zażycia zbyt dużej liczby tabletek należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, farmaceutą lub zgłosić się do oddziału pomocy doraźnej najbliższego szpitala.
English: The adverse reactions reported were in agreement with those anticipated from the safety profiles of the components telmisartan and amlodipine.
Polish: Działania niepożądane były zgodne z oczekiwanymi na podstawie profili bezpieczeństwa poszczególnych składników, tj. telmisartanu i amlodypiny.
English: Corticosteroids (systemic route) Reduction of the antihypertensive effect.
Polish: Kortykosteroidy (podawanie ogólnoustrojowe) Osłabienie działania przeciwnadciśnieniowego.
English: Investigations hepatic enzymes increased blood uric acid increased
Polish: Badania diagnostyczne zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych zwiększenie stężenia kwasu moczowego we krwi
English: The combination of these substances has an additive antihypertensive effect, reducing blood pressure to a greater degree than either component alone.
Polish: Połączenie obu substancji czynnych powoduje addytywne działanie przeciwnadciśnieniowe, prowadzące do obniżenia ciśnienia tętniczego w większym stopniu niż każdy z tych składników oddzielnie.