user
Bada bayani akan Adadin Suna sa kuma misaln sa?


assistant
Lura da kalmomin mutum, gida, riga, doki, da kuma fitila. Dukkan waɗannan sunayen ɗaiɗaikun abubuwa ne, saboda haka sun zama mufuradai kenan. Amma idan aka juya su, suka zama mutane, gidaje, riguna, dawakai, da kuma fitulu, to, ana nufin fiye da ɗaya kenan. Saboda haka sun zama jam'i. Misali, idan aka ce mutane, za su iya zama daga biyu har zuwa sama da dubu ko fiye. Masana harshen Hausa, sun fitar da hanyoyi da dama don yin jam'in sunaye daga mufuradi, daga cikin waɗan hanyoyi akwai:

Ƙarin wasalin a, i, e, ko u a kan asalin saiwar kalma. Sai dai, a wasu lokutan ba kai tsaye ake ƙarin wasalin ba, sai an jirkita saiwar suna ta hanyar ƙari ko ragin wani daga cikin harrufan saiwar. Misali, idan muka canja sunan kaza zuwa kaji, za a fahimci cewa an jirkita sunan.
Suna:  Makaranci Saiwa: Ma-karant Jam'i: Makaranta
Suna: Mahauci Saiwa: Ma-hauc Jam'i: Makahauta
Suna: Maƙeri Saiwa: Ma-ƙer Jam'i: Maƙera
Suna: Mashayi Saiwa: Ma-shay Jam'i: Mashaya
Suna: Baƙo Saiwa: Baƙ Jam'i: Baƙi
Suna: Zabo Saiwa: Zab Jam'i: Zabi
Suna: Fara Saiwa: Far Jam'i: Farare
Suna: Ƙwaro Saiwa: Ƙwar Jam': Ƙwari
Suna: Kaza Saiwa: Kaz/Kaj Jam'i: Kaji
Suna: Aska Saiwa: ask Jam'i: Asake
Suna: Bafatake Saiwa: Ba-fatak Jam'i: Fatake
Suna: Kasko Saiwa: Kask Jam'i: Kasake
Suna: Kulki Saiwa: Kulk Jam'i: Kulake
Suna: Birni Saiwa: Birn Jam'i: Birane
Suna: Mashi Saiwa: Mash Jam'i: Masu
Suna: Gurgu Saiwa: Gurg Jam'i: Guragu
Suna: Maye Saiwa: May Jam'i: Mayu
Suna: Laya Saiwa: Lay Jam'i: Layu
Suna: Ɗanye Saiwa: Ɗany Jam'i: Ɗanyu

Ƙarin ɗaurin ai. Abin lura a nan shi ne cewa haɗa wasalin a da i kamar yadda suke a nan ba wasali ba ne ɗauri ne. Saboda haka a iya cewa ana gina jam'i ta hanyar ƙarin ɗaurin ai. Sannan kuma dai a wasu lokutan sai an jirkita saiwar sunan. Ga misalai kamar haka:
Suna: Makaɗi Saiwa: Ma-kaɗ Jam'i: Makaɗa
Suna: Jaki Saiwa: Jak Jam'i: Jakai
Suna: Masaki Saiwa: Masak Jam'i: Masakai
Suna: Gona Saiwa: Gon Jam'i: Gonakai
Suna: Tumaki Saiwa: Tumak Jam'i: Tumakai
Suna: Makwanci Saiwa: Ma-kwanc Jam'i: Makwantai

Ƙarin Harrufan aye.
Suna: Ɓera Saiwa: Ɓer Jam'i: Ɓeraye
Suna: Ganye Saiwa: Gany Jam'i: Ganyaye
Suna: Fili Saiwa: Fil Jam'i: FIlaye
Suna: Gaula Saiwa: Gaul Jam'i: Gaulaye
Suna: Gwani Saiwa: Gwan Jam'i: Gwanaye

Ƙarin harrufan una da kuma uka:
Suna: Riga Saiwa: Rig Jam'i: Riguna
Suna: Ɗaki Saiwa: Ɗak Jam'i: Ɗakuna
Suna: Carbi Saiwa: Carb Jam'i: Carbuna
Suna: Mage Saiwa: Mag Jam'i: Maguna
Suna: Magani Saiwa: Magan Jam'i: Magunguna
Suna: Rafi Saiwa: Raf Jam'i: Rafuka
Suna: Zance Saiwa: Zanc Jam'i: Zantuka
Suna: Ƙauye Saiwa: Ƙauy Jam'i: Ƙauyuka
Suna: Tafi Saiwa: Taf Jam'i: Tafuka
Suna: Shafi Saiwa: Shaf Jam'i: Shafuka
Akwai kuma wanda ba a bambantawa tsakanin mufuradi da kuma jam'i. Kalmomin ruwa, iska, farin ciki, suga, gishiri, da makamantansu.

Suna dai kamar yadda aka gani aji ne na kalma da ke ɗaukar ma'anar duk wata kalma wacce idan aka furta ta ke ambaton mutum, dabba, guri, ko kuma wani abu dabam. Sannan kuma mun ga cewa shi kansa sunan, iri-iri ne, akwai suna na zahiri, suna na baɗini, sunan yanka, suna gama-gari, suna ɗaiɗaiku, suna tattarau, suna gagara ƙirga, da kuma zagin aikatau. Haka nan kuma suna yana da jinsi wanda ka ka iya zama namiji ko mace. Ana kuma sauya shi daga namiji zuwa mace ta hanyar ƙarin wasu harrufa da ke ƙaramasa ma'ana. Shi suna yana da lamba wanda ke kasancewa mufuradi (sunan abu ɗaya) ko kuma jam'I (daga biyu zuwa sama). Ana juya suna ya zama jam'i daga mufuradi ta hanyar yi masa ƙarin wasu harrufa da ke ƙara masa ma'ana. Wannan shi ne abubuwan da wannan rubutu ya ƙunsa.