user
Astaamaha qofka hanka sare leh   
Astaanta 7aad ?


assistant
Qofka hanka sare waxaa lagu yaqaanaa inuu yahay qof aan noogin, adkaysi badan. 
Baqiya Bin Makhlad. 
Baqiya Bin Makhlad  wuxuu ka sheekaynaya safarkiisii dheeraa wuxuuna yiri :- waxaan kasoo safray wadanka Andalus( hada Spain ayaa looyaqaan), waxaana u safray wadanka Ciraaq gaar ahaan magaalada Baqdaad, mahaysan gaadiid aan fuulo sida Faras, Rati, Dameer iwm, sidaas darteed lug ayaan ku imi magaalada Baqdaad !!! walaalkayga qiimaha badanoow bal intee lugaynaayay baqiya ilaa uu ka yimi Baqdaad ? diyaarada ayaa lix saac u kala socota qof lugaynayaa imisa bilood ama sanooyin ayay ku qaadan inuu iskaga safro Spain iyo Ciraaq ? muxuu ahaa himmiladaa weyn ee ku xanbaartay inuu Baqiya rafaadkaas u dulqaato ? muxuu ahaa hanka sare ee siiyay Baqiya inuu safarka intaas le'eg lug kumaro ?. 
Baqiya himmadiisu waxay ahayd inuu la kulmo imaamkii waynaa Axmed Bin Xanbal, wuxuu dhibtaasoo dhan usoo maray si uu ula kulmo Imaamu Axmed. 
Wuxuu leeyahay Baqiya  markaan imi Baqdaad waxaan maqlay in imaamku xiran yahay  loo diiday inuu qof la kulmo, xabsi guri ku jiro, qof utagi kara ama wax ka baran kara uusan jirin. Wuxuu kaloo yiri  Baqiya aad ayaan u murugooday waayo ninkii dhamaa ee aan intaasoo dhan u soomaray ayaa la yiri lama kulmi kartid, uma tagi kartid, waxba kama baran kartid. 
Walaalkayga qiimaha badanoow maxaad u malaynaysaa inu sameeyay Baqiya ? ma wuxuu yiri haddii sheekhaan u socday laydiiday halkaas ayaan kaga harayaa yoolkaan hiigsanaayay ?  
Baqiya oo sheekada sii wadaa wuxuu yiri, waxaan raadiyay gurigii uu ku xirnaa imaamku markaan u tagay ayaan ku iri:- waxaan ahay nin qariib ah oo magaalada ku cusub meel dheerna ka yimi adi dartaana u yimid, markaas ayuu igu  yiri imaamkii halkee katimid ? waxaan ku iri Andalus ayaan ka imi, wuxuu igu yiri meel fog ayaad ka timid, aadna waxaan u jeclahay in aan ku garab galo laakiin dawlada ayaa i xirtay oo xabsi guri ayaan ku jiraa laymana ogola in an la kulmo dadka ama wax u akhriyo, waxaan ku iri anigaa garanaaya sidii aan wax kaaga baran lahaa ee may ogolaanaysaa in aan wax kaa barto ? wuxuu igu yiri sidee wax iiga baranaysaa ? waxaan ku iri :- waxaan iska soo dhigayaa qof faqiir ah oo wax tuuksanaaya dhar wasakh ahna waan soo xiranayaa, go' weyna waan soo huwanayaa, ul dheer waan soo qadanayaa, albaabkaan soo istagayaa markaas ayaan dhahayaa '' yaa Alle wax siiyay'' , goortaas ayaad albaabka iga furaysaa waxaad iska dhigaysaa qof wax isiinayaa markaas ayaan kaa yeersanayaa axaadiista Nabiga, imaamkii wuxuu ku yiri waa yahay waan ogolaanayaan laakiin shardi waxaan ka dhiganayaa inaadan qofna ku dhihin axaadiistan Axmed Bin  Xanbal ayaan kasoo qortay ama ibaray, waxaan ku iri waa yahay qofna ku dhihi maayo Axmed ayaan kasoo qortay axadiistan. 
Baqiya oo hadalkii siiwata ayaa yiri :- Sidaas ayaan wax uga baranaayay ilaa uu dhintay khaliifadii sheekha xirtay ( waasiq ) oo uu yimi Mutawakil oo ahaa nin jecel culumada ahlu sunnada ah sheekhiina xabsiga kasoo saaray una ogolaaday inuu dadka diinta iyo sunnada Nabiga uu baro. 
Waxaa layiraahdaa Baqiya inuu laba safar ku tagay wadamada kala ah Masar, Shaam, Xijaaz, Ciraaq, safarkii hore wuxuu qaatay 15 sano kii danbena wuxuu qaatay 23 sano, dhamaan safaradiisa laba lugood ayuu ahaa oo mahaysan wuxuu raaco oo gaadiid ah . 
Sidee ku helay Baqiya awooda u sahashay inuu u dul qaato  intaas oo sano  inuu lugeeyo si uu uga salgaaro yoolka uu hiigsanaayo ? Hore ayaa waxaa loo yiri '' qofka mar walba raadsada wadooyinka sahlan ee aan dhibta lahayn waligiis mayeesho  han sare '' . 
Taasna waa shay run ah waayo shay kasta oo qaali ah ama muhiim ah raaxo laguma gaaro, fadhi laguma gaaro, hurdo iyo jiif laguma gaaro, in biibito la fariisto ama derbi lugaha laga lulo laguma gaaro, inhabeenkiina Tvga daawashadiis lagu lumiyo maalintiina jiif lagu lumiyo laguma gaaro, hormarka waxaa lagu gaaraa dadaal iyo inaad haysato naf aan noogin daalna aqoon .