user
Kedụ ụfọdụ omenala ndị Igbo ị maara?


assistant
Ekele:
Ekele bụ otu njirimara ndị Igbo nke ha ji egosipụta ịhụnanya nakwa ihu ọma mmadụ nwere ebe mmadụ ibe ya nọ. Ha nwere ụdị ekele dị icheiche:
-	Ekele e ji egosipụta oge: ịbọọla chi, ka chi fo, ka chi bọọ, dg.
-	Ekele ọrụ: Daalụ ọrụ, jisie ike, ịgbalịala, dg.
-	Ekele ndị ọzọ: ndeewo, daalụ, imeela, dg.
Ọjị na emume ọjị (ịchọ ọjị, ịgọ ọjị, ịwa ọjị, ịta ọjị, dg):
Kemgbe gboo, ịnabata ọbịa bụ ihe ndị mmadụ na-eme, ọkachasị ndị Igbo. E nwere ụfọdụ ihe dị icheiche a na-eme iji nabata ọbịa, mana nke kacha pụta ihe bụ ọjị. Ọjị bụ mkpụrụosisi nke osisi a kpọrọ ọjị na-amịpụta. Ọ bụkwa mkpụrụosisi pekarịchara na mpe mana ndị Igbo na-akwanyere ya ugwu n’ebe ọ dị ukwuu ma na-enyekwa ya nsọpụrụ pụrụ iche. Ha na-eji ya anabata ndị ọbịa, ma werekwa ya egosipụta obi ọcha na ịkwụwa aka ọtọ. Ihe ọzọ ndị Igbo ji ọjị eme gụnyere:
-	ịgọ ọfọ
-	ịṅụ iyi
-	ịgba ndụ
-	ikpe ekpere maọbụ ikpe, dg.
Ọmụgwọ / Ọṅụ nwa:
Ọmụgwọ bụ ihe a na-emere nwaanyị mụchara nwa n’ụlọ di ya. Mgbe nwaanyị mụrụ nwa na-eme ọmụgwọ, anaghị ekwe ya rụọ ọrụ ndị dị n’ụlọ. Ọ bụ nne ya maọbụ nne di ya ga-agara ya ihe ọbụla bụ ozi dapụtara n’ụlọ, site n’iku nwa ruo na ịsa nwa ọhụụ ahụ, ịsa akwa nwa ọhụụ, nakwa isi nri na mmiri ọkụ. Ọmụgwọ na-enye nwaanyị mụrụ nwa ohere izu ike nke ọma. Onyinye ndị Igbo na-enye nwaanyị mụrụ nwa ọhụụ gụnyere:
-	Ncha
-	Ego
-	Ji
-	Efe nwa
-	Ọkụkọ, dg.
Ibi ugwu:
Ibi ugwu bụkwa omenala ọzọ zuru Igbo ọnụ. Ọ bụ nwa nwoke ọbụla a mụrụ n’ala Igbo ka a na-ebi ugwu ma abalị asatọ gachaa. N’ụwa ugbua, ọtụtụ ndị na-ebizi nwaanyị ugwu, mana nke a bụ omume jọgburu onwe ya n’ihi na ọ bụ naanị ụmụ nwoke ka a na-ebi ugwu.
Ịgụ aha:
Ịgụ aha bụkwa omenala ọzọ dịkarịsịrị mkpa n’ala Igbo. Ọ bụ ụbọchị nne na nna mụrụ nwa na-akpọ ndị ọgọ, ndị enyi nakwa ikwu na ibe oriri maka nwa ọhụụ ha. N’ala Igbo, ọtụtụ ihe ka a na-eleba anya tupu agụọ nwa ọhụụ aha. Ha gụnyere:
-	Site n’ọnọdụ ezinaụlọ: Ọbịanuju, Ọbịagaeriakụ, Ositadịmma, dg.
-	Site n’ihe mere tupu a mụọ nwa: Ọzọemena, Ikechukwu, Chukwuemeka, Chidịebere, Mmesoọmachukwu, dg.
-	Site n’ahịa Igbo a mụrụ nwa: Eke; Ekemma, Nweke, Okereke, Mgbeke. Orie; Mgborie, Oriemma, Okorie, Nworie. Afọ; Agbafọ, Mgbafọ, Nwafọ, Okafọ. Nkwọ; Nwankwọ, Okonkwọ, Mgbankwọ, dg.

Ịlụ nwaanyị: 
Nke a bụ otu omenala nke a tụrụ anya na nwoke ọbụla tozuru oke na-eme. Na nke a, nwoke ahụ tozuru oke ga-achọta otu nwa ada ọ chọrọ ịlụ ma kpọrọ ndị ezinaụlọ ya gaa n’ụlọ nwa ada a. Ya bụrụ na nwa ada a kwere nwoke ahụ di, nwoke a ga-alaghachi n’ụlọ ya ma kwadozie ihe ndị fọdụrụnụ. Usoro e si alụ nwaanyị na mpaghara ala Igbo ụfọdụ gụnyere:
-	Ịjụ ase.
-	Ịkụ aka n’ụzọ.
-	Ime ihe nwaanyị.
-	Ịkwụ ụgwọ isi nwaanyị.
-	Ịgba nkwụ.
Ịmụ nka:
A hụtara ndị Igbo dịka ndị dị ike ọrụ. Ya mere, dịka nwa nwoke ọbụla a mụrụ n’ezinaụlọ na-etozu ihe e ji nwoke eme, nne na nna ya na-ezipụ ya ka ọ gaa mụọ akaọrụ na nka dị icheiche. Ọ nwekwara ike gaa ịgba odibo na ụlọahịa otu onye ama ama n’obodo iji mụta ịtụ mgbereahịa n’ihe ọbụla nna ya ukwu na-ere. Mgbe nwata a mụchaa nka dị etu a maọbụ gbachaa odibo, nna ya ukwu ga-edu ya ma mepeere ya ụlọahịa nke aka ya.
Ili ozu:
Olili ozu bụkwa omenala ọzọ e ji mara ndị Igbo. Otu ihe dị mkpa anyị chọrọ ịrụtụ aka n’omenala ili ozu a bụ na onye Igbo ọbụla kwenyere na ọ bụ n’ala ụlọ nna ya ka a ga-eli ya. Ndị Igbo anaghị eli ozu na mba, ha kwenyere na mmụọ onye ahụ agaghị ezu ike n’ihi na e liri ya na mba. Ya mere, mgbe ọbụla onye Igbo nwụrụ, a na-eburu ozu ya laghachị n’obodo ha ma lie ya n’ama nna ya.
Emume iri ji ọhụụ:
Iri ji ọhụụ so n’otu emume ndị Igbo na-eme iji kelee agbara nwe ala maka ime ka ihe a kọrọ n’ala ruo nke ọma, ya na maka owuwe ihe ubi nke mara, ma rịọkwaa ya ka ọ mee ka ala ha ruo nke ọma mgbe ọzọ ha kọọ ihe n’ala. Mmemme iri ji ọhụụ na-adabakarị n’ọnwa nke asatọ maọbụ n’ọnwa nke itolu n’afọ. Ebumnobi ndị Igbo ji eme emume iri ji ọhụụ gụnyere:
-	Mgbe ndị Igbo ji ekele agbara nwe ala. 
-	Mgbe ha ji ekele chi nyere ha ji.
-	Mgbe ndị obodo ji ezu ike ọrụ ha rụrụ.
-	Mgbe eze obodo ji enye ọha obodo ikikere ịga gwuru ji ha n’ọrụ, dg.