user
Dalka Soomaaliya waa dal noccee?


assistant
ISLAAMKA IYO ISU DHEELI TIRKA NOLOSHA INSAANKA. 

Islaamku waa Diin la falgasha Nolosha Aadanaha,Islaamku waa Diin ka Timid Abuuraha og Insaanka iyo baahidiisa Jasad iyo Ruuxba. Sidaa darteed ayay Diinta Islaamku Tacaaliimteeda Asaliga ah ugu salaysan tahay Nusuus labadaa Xaalad u Jamcinaysa Bani Aadamka. 

Inta badan Muslimiinta maanta waxay Islaamkii u fahmeen mid u janjeera Dhinaca Ruuxda iyo Aakhiro oo kaliya oo Dunidiina waxay u arkeen mid aan iyaga Qiimo ugu fadhin.   
Taasina waa Khalad uusan Fahamka saxan ee Islaamku marna Shaqo ku lahayn. 

Islaamka kolkii uu Insaanka u yimid waxa ugu horeeya ee uu  bari taaray waxaa ka mid ahaa  kaabayaasha Nolosha iyo in dadkaba  loo abuuray in ay Adduunyada Masuul ka noqdaan oo ay iska dhiciyaan lana daalaa dhacaan sidii ay ugu noolaan lahaayeen ogana raadsan lahaayeen Nolol u qalanta iyo Nimco ay ku naalloodaan. 

‎"وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً ۖ ٠٠"
“Bal xus waqti uu Rabigaa Malaa’igta u sheegay in uu Dhulka Khaliif iyo Maamule oga dhigayo Insaanka…”.

Islaamku wuxuu dadka baray in Ilaahay Dunida uga yeelay mid iyaga u dullaysan oo ay Caqligooda iyo Cilmigooda  oga jibba keeni karaan oo ay bolol iyo arsaaqad ay raalli ka yihiin ka samaysan karaan. 

‎"هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِي مَنَاكِبِهَا وَكُلُوا مِنْ رِزْقِهِ ۖ وَإِلَيْهِ النُّشُورُ"
“Eebe waa midka Arlada idiinkaga dhigay mid idiin dulleysan ee inta gees walba kaga socotaan ka doonta oo ka cuna Risqiga Eebe idiin dhigay,ogaadase in ay jirto Nolol Geerida ka dambaysa oo Alle xagii laydinku soo kulmin doono”.

‎"هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا.."
“Eebe waa midka idiin abuuray oo idin dhaxalsiiyay dhamaan wax kasta oo Dhulka oogasiisa saaran”.

‎وَسَخَّرَ لَكُم مَّا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مِّنْهُ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ (13)
“Wuxuu Eebe idiin sakhiray wax kasta oo Samaawaadka iyo xaggaa sare ka muuqda iyo wax kasta oo Dhulka ku sugan dhamaantood,arintaana caddeyn jiraalka Eebe ah ayaa ugu sugan Qoom kasta oo fakaraya oo Caqliga ka shaqaysiinaya”.

Ma jirto meel kaliya oo uu Islaamku ku hor istaagay Nolosha Aadanaha iyo in Dadku danahooda Adduunka ka shaqaystaan oo ay horomariyaan habsami u socodka Noloshooda. 
Kaliya Islaamku wuxuu ka digay in lagu kibro nolosha Dunida oo Dulmi iyo tacaddi lagu sameeyo,oo aysan dadku isa siinin isna wada raacinin Adduunyo ay ka guurayaan oo ay waqti yar uun ku leeyiiin. 

‎"قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ ۚ قُلْ هِيَ لِلَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۗ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ (32)

“Waxaad ku tiraahdaa oo yaa xarrimi kara Quruxda nolosha ee uu Eebe u soo saaray Addoomadiisa iyo in quutaan Arsaaqadda kuwooda ugu wanasgsan,waxaad u sheegtaa in kuwa Eebe rumeeyay ay wax ku leeyihiin oo ay ka manaafacaadsanayaan Dunidan dhow Nolosha Aakhiro iyo nimcadeedana ay iyaga gaar u tahay,sidaas ayaan aayadahayaga ugu kala dhigdhigaynaa qoomkii wax garanaya”.

Nolosha Adduunka eeJirku matalayo iyo Ta u diyaar garowga Aakhiro ee ay Ruuxdu matalayso waa kuwo wada socda oo aan sinaba u kala harayn inta sy Dadku dul saaran yihiin Dunidan dhow. 

Cumar Ibnu Caas Rc wuxuu oran jiray:
"اعمل لدنياك كأنك تعيش أبداً ، واعمل لآخرتك كأنك تموت غداً)
“Adduunyadaada uga Shaqayso sidii in aad waligaa noolaanayso  oo kale Aakhiradaadana ugu Camal fal sidii In aad Berri dhimanayso oo kale”

Rasuulka scw wuxuu yiri:-
"إذا قامت الساعةُ وفي يد أحدكم فسيلة فليغرسها"رواه احمد. 
“Haddii uu Qiyaamuhu dhaco iyada oo ay Gacanta Midkiin ku jirto Laan uu beeri lahaa ha ha beero”.

Halkaa waxaan ka garan karnaa Muhiimadda Ay Rabbi iyo Rasuulba siiyeen Camiridda Dunida kolka ay arintu Maaddo iyo Jir joogto,waayo Jirku Nolol iyo Raaxo ayuu u baahan yahay,taasina iman mayso Haddaan Dunida lagu fikirin oon la camirin. 

Sidoo kale Islaamku wuxuu dhiiri galiyay aqoonta iyo Cilmiga oo ah Astaanta horomarka oo uu sheegay in aysan Jaahil iyo Aqoonyahan kolna sinmeynin. 

‎"قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ ۗ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ (9) 
“Waxaad ku tiraahdaa oo miyay siman yihiin kuwa wax garanaya iyo kuwa aan waxba garaneynin,xaqiiqdu waxay tahay waxaa uun waansama oo wax ku qaata waayaha kuwa Caqliga iyo Garashada leh”.

Islaamku wuxuu taban-taabiyay oo uu tirtirsiiyay Kasabka iyo Shaqada oo ah bu’da wax soo saarka iyo tanaadnimada. 

‎وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ ۚ لِّلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِّمَّا اكْتَسَبُوا ۖ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِّمَّا اكْتَسَبْنَ ۚ وَاسْأَلُوا اللَّهَ مِن فَضْلِهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا (32)”
“Ha naawilina waxa aan qaarkiin qaarka kale dheereysiinay,Raggu waxa ay leeyihiin wixii ay shaqaystaan,Dumarkana  waxa ay leeyihiin waxa ay shaqaystaan,oo Ilaahay dheeraad waydiista waa mid wax kasta oge”.

Rasuulka scw wuxuu yiri:-
‎"((لأن يأخذ أحدكم حبله فيأتي بحُزمة الحطب على ظهره، فيبيعها فيكفَ الله بها وجهه،خير له من أن يسأل الناس أعطوه أم منعوه))رواه البخاري والحديث صحيح"
“In uu Midkiin xarigiisa qaato oo uu xirmo Xaabo ah degta u soo rito oo uu iibiyo oo uu Alle kaga deeqo baryada Dadka ayaa u dhaanta inuu Dadka wax weydiisto ama ha siiyeen ama ha u diideene”.

Rasuulka scw wuxuu yiri:- 

‎"كَانَ دَاوُدُ عليهِ السَّلامُ لا يَأْكُل إِلاَّ مِن عَملِ يَدِهِ" رواه البخاري.
 “Nabi Daud cs wuxuu ahaa mid aan cunin wax ka baxsan Kasabka gacantiisa”.

Rasuulka scw waxa kale oo uu yiri:-

‎ "كَانَ زَكَرِيَّا عليه السَّلامُ نجَّاراً" رواه مسلم
“Nabi Zakariye wuxuu ahaa Farshaxan”.

Rasuulka scw wuxuu mar kale yiri:-

‎ "مَا أَكَلَ أَحَدٌ طَعَاماً خَيْراً مِن أَنَ يَأْكُلَ مِن عمَلِ يَدِهِ"رواه البخاري. 
“Qofna ma cuno Cunto ka khayr badan wixii ay Gacmihiisa soo shaqeeyeen”.

Xitaa Haweenka Islaamku kama reebin in ay ka qayb qaataan Kasabka iyo shaqada si ay noloshooda hore ugu dhigaan. 

‎وعن جابر رضي الله عنه قال:-طلقت خالتي فأرادت أن تجد نخلها فزجرها رجل أن تخرج فأتت النبي صلى الله عليه وسلم فقال : بلى فجدي نخلك فإنك عسى أن تصدقي أو تفعلي معروفا )
“Saxaabiga Jaabir rc wuxuu yiri:-Habaryartay baa la furay kolkaasay damacday inay beerteeda ka shaqaysato,Nin ayaa damcay inuu u diido markaasay u timid Nabiga scw ooy arintaa u sheegtay,kolkaasuu ku yiri Nabiga scw:-ka shaqayso beertaada waxaa dhici karta inaad waxa kaa soo gala aad qaarna sadaqaysato qaarna aad si kale wax kuu haboon aad ugu qabsato”.

Ugu Dambeyntii waxaa Muhiim ah in ay cid waliba ogaato in uusan Islaamku kolna uusan dhibaato ku ahayn habsami u socoshada Nolosha dabiiciga ah ee Aadanaha iyo inta ay uunka wada saaran yihiin. 
Bal ee uu dhiiri galiyay in Insaanka Shaqada ay Dunida ka hayaanba ay qayb muhiim ah ka tahay waxyaabihii loo unkay Ee uu Rabbi u diray iyaga. 

‎وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَىٰ كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا."
“Dhab ahaantii waan karaameynay Bani,Aadamka,waxaanan ku xambaarnay Berri iyo Badba;waxanan ku irsaaqnay waxyaalaha wan wanaagsan,oo waxanan ka fadli badneysiinay in badan oo ka mid ah wixii aan abuurnay”.

Kaliya Insaanka waxaa laga doonayaa in iyaga oo Adduunyadooda wata aysan Aakhiradooda halmaamin oo ay Rumeeyaan Rabiga isugu qoofalay Nolosha ay haystaan Ogana mahad celiyaan Nimcada Nolosha iyo Caqliga iyo Garaadka uu ku manaystay ee uu kaga duway khalqiga intiisa kale,isla markaana aysan is dulminin dhexdooda oo aysan Dunida ku fasahaadinin Dulmi iyo Dambiyo.