user
Hab qoraalka tolmoon?


assistant
XIDDEE SHEEKADAADA

Miiqyar oon ka soo dheegay buuggayga ”Qalinka Toolmoon”

Haddii aad dooneeyso in aad noqoto qoraa sheekooyinka oo qoraalkiis la jeclaado, waxaad u baahantahay in aad barato habka xiddeeynta suugaanta! Xiddeeyntu waa habka kaliya ee ugu muhiimsan ee aad sheekadaada uga dhigi karto mid nool oo macno leh.

HADDABA WAA MAXAY XIDDEEYN?
Xiddeeyn waa eray soomaali asalkiisu yahay, laakiin aan hadda la isticmaalin. Waana in wax la qurxiyo oo qaabkiisii mid ka fiican laga dhigo. Waagii hore gabdhaha ayaa loo bixin jiray ”Xiddo”. Waxaana laga wadaa in ay quruxsantahay oo ay leedahay waxyaalo ka duwan filkeed.
Waxaa kaloo jira inuu Sayidku kusoo qaatay gabaygiisii Xiinfaniin markii uu lahaa;-

Xiddaysane ma dhiibeen anaan, xaaladday bogane
Xaaraami uun baa arlada, xula abiidkiise
Wuxuun bay xushleeyaan sidii, xabashi Iiddoore

Aniguna xogtaydaan ka baqi, inay xumeeyaane
Xaashaallillaahive nin goba, xamasho waw ceebe

Marka haddii uu asalka eraygu sidaas ahaa, marka suugaanta iyo sheekooyinka lagu isticmaalaya ”Xiddeeyn” macneheedu waa "In la siiyo shay qaab iyo macne iyadoo la muujinayo".
Marka qaanuunka ugu weyn ee qorayaashu waa: "I tus, ee waxba ha ii sheegin" - Taasina macnaheedu waa xiddeeynta!

Aan tusaale u soo qaadanno weedh 

Marka aan la xiddeeyn
" Markii uu Mahad tagay, Ayaan waxay soo gashay guriga mana aysan faraxsaneeyn oo tegiddii Mahad ayay la murugootay."
Bal eeg sida ay u kala duwanyihiin marka la xiddeeyo iyo marka aan la xiddeeyn. 

Marka la xiddeeyo
"Markii uu Mahad tagay Ayaan waxay soo gashay guriga. Garbaheedii ayaa isku dhacay, hoos bay dhulka u eegtay, ilmaduna way ka soo daadanaysay."

Bal aannu falanqeeynno. Tusaalaha kore wuxuu ku tusinayaa kuwan soo socda:
Weedha "aan la xiddeeyn", waxaanu isticmaalnay sifo si aanu akhristahayaga ugu sheegno xaaladda jilaha, oo ah sifada "Murugo."
Sifooyinku sida aad ogtahay, waa kelmado ka warramaya sifooyinka waxyaabaha sida; weyn, yar, buuran ama dhuuban . Sifadu waxay kaloo sheegtaa, sida "nool" ama "dhintay".
Weedha "la xiddeeyay" kuma aanan isticmaalin hal sifo, laakiin taa beddelkeeda waxaan isticmaalay fal si aan u qeexo ama u tuso waxa dhacaya ama soo dhacay ama sida wax loo eegay iwm.
Falku waxa uu muujinayaan waxyaalaha dhacaya, dhacdooyinka ama habsocodyada!

Waana qaaciddada odhanaysa 
"I tus, ee waxba ha ii sheegin"

Habka ugu fudud ee lagu baran karo xiddeeynta suugaanta waa in la diyaariyo su'aal fudud:
”Sidee buu xaalku noqonayaa?

Haddii aad si sax ah u barato su'aashan, oo u isticmaasho marar badan,  waxaad noqon doontaa khabiir ku takhasusay xiddeeynta!
Waxaan ku tusi doonaa sida ay u shaqeyso xideeyntu si ficil ah. Marka waxaan ku leeyahay bal aannu xiddeeyno qoraalkayga :-
" Ayaan way murugootay."

- Haa... way murugootay, gartay. Laakiin sidee bay noqonaysaa markaas, maxaanse ula jeeddaa? Mise waa inaad iska qaadataa uun hadalkayga?
Maya ma ahan in aad iska qaadato hadalkayga. Waa in aan ku tusaa oo aan kuu sheegin murugada Ayaan. Waxaana kuugu sheegayaa sidan oo ah ”Hadal iska caadi ah oo aan xiddeeysnayn sida aan ula jeedo.

”Waxaan ku dareemay in ay murugaysan tahay, waxay muujisay in garbaheeda ay isku dhaceen, hoos ayay u eegtay dhulka, waxaan arkay in ilmadu ay bilaabatay oo ay ka soo dareertay.

Haddaba bal aan ku tuso masraxiyadda oo aan keeno hortaada. Kadibna aan kuu soo koobo gabagabada in ay  Ayaan murugaysan tahay iyo in kale. Ma rabo in aad falanqayntaydii oo dhammeystirneeyd aad iska qaadato!
Dhab ahaantiina waa sida ugu fiican ee farriin sheeko xiddeeyn loo soo gudbiyo. Mar kastaa xusuusnoow qaanuunka ugu weyn ee ah: "Ha ii sheegin ee i tus!"