user
කුරවී කෙවිල්ලන් එක පක්ෂි වර්ගයක්ද, දෙවර්ගයක්ද? කෙවිල්ල ගැහැණු පක්ෂියෙක්ද? මේ ගැන භින්නමතික ශබ්දකෝෂ අර්ථ අතුරින් නිවැරදි කුමක්ද?


assistant
මෙතෙක් කළ සොයාගැනීම්වල සාරාංශය
කුරවි කතාව මතුවන්නේ “කුරවි කෙවිල්ලන් පානා ඉඟි බිඟි නෑ නෑ මෙතෙක් පෙනුණේ” කියන සුනිල් ආරියරත්න ලියන ගීපදය හරහාත්, “අමකර කුරවි සරින්, තෙපලූ මධුර කතා” කියලා වියොවග රත්නමාලයේ කවියක ඍජු ආභාසය සහිතව කේ. ඩී. කේ. ධර්මවර්ධන ලියන ගී පදයකිනුත්. මේ හැර නිලාර් එන්. කාසිම් ලියන “තියා අතීතය මා ලඟ, පියාඹා ගියාව ද ඔබ, කුරවි කිරිල්ලී, කුරවි කිරිල්ලී” කියන ගී පදයෙනුත්, නිශාන් සම්පත් ලියන “සිතක හැඟුම් පුබුදු කළා සොඳුරු පෙම් වදන්, කුරවි ගීත රාවයක් වෙලා” ගීතයත්, මේ වදන යොදා ගන්නවා. මේ වදන් යෙදීම ගැන මීට පෙර මෙ සමූහයේ කතා වෙලා තිබ්බත් පෙර යෙදුම් හරහාම විමසීමක් කරමින් තවදුරටත් එ ගැන ප්‍රශ්න කරන්න හිතුවා.
පාලියෙන් සිංහලට හරවා ගත්තා යැයි සිතිය හැකි වදනක් නිසා (මේකේ අනික් පැත්ත ඒ කිව්වේ සිංහලෙන් පාලියට වුනා වෙන්නත් පුළුවන්ද?) ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටකයේ පෙර යෙදුම් ගැන මුලින්ම බැලුවොත් එහි “කරවී”, “කරවීක”, “කරවීකා”, ලෙස යෙදෙන පාලි වදන බුද්ධජයන්ති ත්‍රිපිටක සිංහල පරිවර්තනයේදී පැහැදිලිවම අවස්ථා 17 කින් 16ක්ම (94%ක්) “කුරවිකෙවිල්”, “කුරවිකොවුල්”, ලෙසත් එක වරක් පමණක් “කුරවි” ලෙසත් පරිවර්තනය වෙනවා. බුද්ධජයන්ති පරිවර්තනයේ දී “කෝකිල” හෝ "කුණාල" කියන පාලි වචන කිසිම විටක "කුරවි" ලෙසට සිංහලට පරිවර්තනය වන්නේ නැහැ වගේම, "කෝකිල" යන්න “කෙවිල්ලන්” “කෝකිලයන්” ආදී වෙනත් වචන වලින් හඳුන්වනවා. ඒ. පී. සොයිසා ත්‍රිපිටක සිංහල පරිවර්ථනයේ යෙදීම් වුනත් මීට සමානයි. ත්‍රිපිටක පෙර උදාහරණවලින් පැහැදිලිවම පෙනී යන්නේ “කෙවිල්ල” යන්න “ඕනෑම “කොවුල්/කොහෝ” වර්ගයකට හෝ නැතිනම් නිකම්ම නිකම් ඉන්දියානු කොහාට යෙදුණත් “කුරවි” යන පදය නිතරම ඊට පසුපසින් “කෙවිල්ලන්” හෝ “කොවුලන්” ලෙස යෙදීමෙන් කුරවියා කියන්නේ කෝකිලයා නමින් හඳුන්වන පක්ෂියාම නොව එම පක්ෂි කුලයේ විශේෂ වර්ගයක් බව. ත්‍රිපිටකය තුළින් හෙළිවන කුරවි පක්ෂියාගේ ලක්ෂණ වන්නේ ඌ හිමපව්වෙහි (මහාපදාන සූත්‍රය) සහ මුචලින්ද විල අවට (මහා වෙස්‌සන්‌තර ජාතකය) වාසය කරන, දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්ෂණවලින් එකක් වූ බුදුන්ගේ නදට උපමා කිරීමට තරම් මිහිරි නාදයක් ඇති (සූත්‍ර 12ම) පක්ෂි විශේෂයක් (මහාපදාන සූත්‍රය) බව.
සිංහල පැරණි සාහිත්‍යයේ “කුරවී, කුරවි, පුරවී, පුරවි” පෙර යෙදුම් විමසා බැලුවහම පෙනෙන්නේ අවස්ථා 39කින් 30කදීම (77%ක්) “පුරවි, පුරවී හෝ කුරවි, කුරවී” කියන වචන හතරින් එකක් සමඟ "කෙවිල්ලන්, කොවුලන්, කෙවුලන්” යන වදන්වලින් එකක් සමඟ එකට යෙදෙන බව. මෙම අවස්ථාවන් අතරින් සමහර අවස්ථාවලදී එසේ හඳුන්වන්නේ තනි පක්ෂි වර්ගයක්ද කියලා නිශ්චිතවම කියන්න සාධක නැතත්, පැහැදිලිවම කිසිම අවස්ථාවක එසේ හඳුන්වන්නේ පක්ෂි වර්ග දෙකක් බවට ඔප්පු වෙන කිසිම සාක්ෂියක් හමු වෙන්නේ නැහැ. මූලිකවම කිව්වොත් අති බහුතර අවස්ථා හරහා පෙනෙන්නේත් කුරවී කෙවිල්ලා" එක පක්ෂියෙක් බව. නූතන ව්‍යවහාර 25 කින් 23කත් (92%ක්) මෙසේ පද දෙක එකට යෙදෙනවා.
ධර්මප්‍රදීපිකාව හෙවත් මහා බෝධිවංශ පරිකතාවේ මේ “කුරවී කෙවිල්ලන්ගේ” ලක්ෂණ හෙළිවෙන කොටසක් තියෙනවා. ඒ අනුව...1. බුදුන්ගේ හඬ කුරවීකෙවිල්ලන් හඬ සෙයින් මධුරයි. ඒ නිසා බුදුන්ගේ දෙතිස් මහ පුරිස් ලකුණෙන් එකෙක්ය කරවික භාණී යනු.; 2. කුරවී කෙවිල්ලන් මධුර රස ඇති ආම්‍ර ඵල තුඩින් පැහැර පළා පියා වැහෙන අඹරස බී පක්ෂ තාල දී කුලිනා කල්හි, චතුෂ්පදාදීහූ මධුමද මුදිතයන් සෙයින් ලලිතාරම්භ කෙරෙත්. ගෝචරයෙහි ව්‍යාපෘතවූ චතුෂ්පාදයෝ මුඛයෙන් ගත් තණකබළ හෙළා පියා සිට එහඬ අසත්. චණ්ඩ මෘගයෝ ක්ෂුද්‍ර මෘගයන් ලුහුබඳනාහු නගාගත් පා බහා නොතබා සිට අසත්. ක්ෂුද්‍ර මෘගයෝ මරණ භය පියා සිට අසත්. අහසින් යන පක්ෂීහුද පක්ෂ ප්‍රසාරණය නොකොට සිට අසත්. දියෙහි මත්ස්‍යයෝද කර්ණ පටල නොසොල්වා සිට අසත්.; ඒ හැර ප්‍රාථමික මූලාශ්‍රය කුමක්දැයි හරියට සොයා ගත නොහැකි වූ තොරතුරක් සුමුගුදා කාව්‍ය - බී. ඒ. ගුණසේකර 1954 සංස්කරණය, සහ සුචරිත ගම්ලත් 1977 ගුත්තිල විනිස ඉදිරිපත් කරනවා. ඒ... 3. කුරවි කෙවිල්ලෝ යට සාඛාවේ සිට නාද පවත්වා මත්තෙහි සාඛාවට නැගී හිඳ තමන්ගේ ශබ්දයෙහි අනුනාද රසය කන්පුරා විඳිත්.; සිතුවම් සහිත ලෝක සංදර්ශනය නොහොත් ලෝක ප්‍රවෘත්ති 1967 රත්මලානේ ඛේමානන්ද පිට 108 මූලාශ්‍ර නොදෙමින් ඉදිරපත් කරන තවත් තොරතුරක් වන්නේ 4. කුරවි කෙවිල්ලෝ වනාහි සියළු පක්ෂි වර්ගයාගේ රැව් පිළිරැව් නාදයන් අභිභවනය කෙරෙමින් ඉතා මධුර ස්වරයෙන් නද දෙන්නා වූ පක්ෂි වර්ගයකි, කියන එක. විසුද්ධි මග්ග 1 වන කාණ්ඩය 1890 ධර්මරත්න සංස්කරණය පිට 402 සහ පුනර්භවය සහ නිර්වාණය 1969 හෙන්ඩියගල සීලරත්න පිට 156-8 මට ප්‍රාථමික මූලාශ්‍රය හෝ කතාව සම්පූර්ණයෙන්ම සොයා ගත නොහැකි අශෝක අධිරාජ්‍යයාට සම්බන්ධ කතාවක් අනුව 5. ධර්මාශෝක රජ කාලයෙහි එම රජුගේ රාජ මන්දිරයෙහි දී භික්ෂූන් (?) බිසවට බුදුන්ගේ හඬ කුරවී කෙවිල් හඬට සමාන බව කී බව,; 6. කුරවි කෙවිල්ලන්ගේ වසන්නේ හිමවත බව.; 7. බිසව කුරවි කෙවිල්ලන් දකිණු රිසි බව රජතුමාට කී විට රජතුමා හිමවතින් කුරවිකෙවිල්ලකු රන් කූඩුවක ලා ගෙන්වා දුන් නමුත් ශබ්ද නොකළ බව.; 8. සිය ජාතිකයන් දුටුවොත් ශබ්දකරණ බව ඇසූ රජතුමා කුරවි කෙවිල්ලා ඉදිරියෙහි ලොකු කැටපතක් තැබ්බ වූ බව. 9. කුරවි කෙවිල්ලා හාත්පසින් කැඩපත් බිත්තියෙහි තමාගේ සෙවනැල්ල දැක සියලු දිග කොවුලෝය යන සංඥා ඇතිව මිහිරි ශබ්ද පැවැත්වූ බව, කියන කාරණා හෙළිවෙනවා. සිංහල ථූපවංශය 1966 බලගල්ලේ විමලබුද්ධි විමල ජයසූරිය සංස්කරණයේ 184 පිටේ කුරවීක යන පදයේ අර්ථය විග්‍රහ කරන්නේ "මිහිරි හඬ ඇති (කු-රවී-ක) ලෙස.
කෙවිල්ල කියන වචනය යෙදිලා තියෙන්නේ ගැහැණු පක්ෂියකු හැඳින්වීමටද පිරිමි පක්ෂියකු හැඳින්වීමටද කියලා විමසලා බැලුවම පේන්නේ සියබස් ලකර විවරුවේ 303 වන පැදිය වන “මියුරු මනකල් - රා වඩන කොමළ කෙවිල්ලන් - ඇසෙත් තෙපුල්හු - සියල් පැහැසෙත් නිලුපුලැසියෝ" යන්න ගැන සංස්කාරක දෙන අරුත් ගැන්වීම වන "මෙහි කෙවිල්ලන් යැ කීයේ හුදක් කොවුල් කිරිල්ලන් ගැනැමැ නොවේ. කොවුලුමැ කෙවිලි යන සියරුත් තමූ වහර අනුවැ වදන් මිහිර තකා යැ මෙසේ යෙදුණේ. කෙවිල්ලන් තෙපුල්හූ යන යෙදුමේ නිසි අදහස කොවුල් තෙපුල් (කොවුල් හඬ) යනු මැයි" යන්න පරිදි පිරිමි පක්ෂියාට හෝ නැතහොත් පොදුවේ පිරිමි ගැහැණු භේදයක් නොතකා කෝකිල පක්ෂි වර්ගට යොදන බවක්. අමාවතුරේ එන කුණාල හෙවත් කොහා ජාතකයට අදාළ කොටසේ "කෝකිලව උපන් කල මෙ කෙවිල්ලන් මට කළ පරිචර්යාව" කියන කොට ගැහැණු පක්ෂීන් පමණක් අදහස් වන්නේ නැහැ. සිංහල බෝධි වංශය, වැනි බුත්සරණ, අන් යෙදුම් පවා එසේමැයි. සද්ධර්ම රත්නාවලියේ අර්ථය පමණක් මීට වෙනස් වූවක්. මෙහිදී “කුරවික නාදය=මිහිරි නාදය” ලෙස ගෙන කොවුලන්ගේ හෙවත් කෝකිල පක්ෂීන්ගේ මිහිරි නාදය කියන අරුතින් “කුරවික නාදය” යන වදන යෙදෙනවා. මඩිතියවෙල සිරි සුමංගල පාලි-සිංහල ශබ්දකෝෂය "කරවි" කියන පුරුෂ ලිංග වචනයට දෙන අර්ථය වන්නේ "කුරවිකෙවිළි පක්ෂියා" ලෙස. මේ අනුව "කුරවිකෙවිළි" යන්න පවා පුරුෂ ලිංග වෙනවා. සුමංගල සහ බොරුග්ගමුවේ ශබ්දකෝෂ "කෙවිලි = කොවුලා" ලෙස දක්වා පෙර යෙදුමක් ලෙස සද්ධර්මාලංකාරය දෙනවා. චාල්ස් කාටර් සහ ක්ලවු මීට පටහැණිව අ"කෙවිලි" යන්න ස්ත්‍රී ලිංග කොවුලා ලෙස දක්වනවා. එහිම කෙවිලි රජ = කෝකිල රාජයා ලෙස අමාවතුර පෙර යෙදුම් දෙමින් නිර්වචනය කරනවා. සුමංගලේ "කෙවුලි = කොවුලා" ලෙසත් පුරුෂ ලිංගයෙන් දෙමින් පෙර යෙදුම් එළු සඳැස් ළකුණෙන් පෙන්වනවා.
හරිස්චන්ද්‍ර විජයතුංග, ඔහුගේ "ගුණසේන මහා සිංහල" සහ "ගොඩගේ ප්‍රායෝගික සිංහල" ශබ්දකෝෂවල ඉහත සම්මුතීන් සහ පෙර යෙදුම්වලට පටහැණිව "කෙවිලි = කොවුල් යන්නෙහි ස්ත්‍රී" සහ "කෙවිල්ල = කොවුල් ධේනුව" ලෙස අරුත් දෙතත් "කෙවිල්ල යන්න ගැහැණු සතා හැඳින්වීමට යෙදිය හැකිද යන්න ගැටළුවක්. ගයිගර් "කෙවිලී - කොවුලා (ස්ත්‍රී)" ලෙස දෙනවා.
මේ අනුව අවිවාදාත්මකව කුරවි කිරිල්ලිය හැඳින්වීමට යෙදෙන වචන වන්නේ "කෙවුල්වමි" (සුමංගල පෙර යෙදුම්: මහා බෝධිවංශ ග්‍රන්ථපද විවරණය); "කෙවිල්ලි, කෙවිල්ලී" (චාල්ස් කාටර් සහ ක්ලව්), කොවුල් දෙන (සුමංගල) කොවුල් ධේනුව, කෝකිල ධේනුව (හරිස්චන්ද්‍ර විජයතුංග) කියන වචන බව පේනවා. ඒ හැර භින්න මතිකව "කෙවිලි, කෙවිලී" යන්නත් යොදන බව පේනවා.
පාලි ත්‍රිපිටකයේ බුද්ධ ජයන්ති සහ ඒ. පී. සොයිසා සිංහල පරිවර්ථනවල වගේම පැරණි සිංහල සාහිත්‍යයේ "කුරවි කෙවිල්ලන්" එකට බැඳුනු වචන ලෙස, කොවුල් වර්ගයට අයත් එක කුරුළු වර්ගයක් හැඳින්වීමට බොහෝදුරට ඒකමතිකව යොදා ගෙන තිබුණ බව දැක්කත් ශබ්දකෝෂ අර්ථත් මේ හා එකඟ වෙනවාද කියා දැන් අපි විමසමු. ශබ්දකෝෂ විග්‍රහය අනුව පෙනී යන්නේ "කුරවි" කියන්නේ ඉන්දියානු කොහා කෝ කෝකිලයාම නොව කෝකිල වර්ගයේ පක්ෂිවර්ගයක් කියන එක පැහැදිලිවම තහවුරු කරන්නේ ශබ්දකෝෂ තුනක් බව. ඒ සුමංගල, සරසවි, සහ දේශීය නැටුම් ශබ්දකෝෂය. මේ හැර රොබට් චයිල්ඩර්ස් කුරවී කියන්නේ බොහෝ විට ඉන්දියානු කොහා විය හැකි මිහිරි නාද ඇති කුරුල්ලෙක් කියා අවිනිශ්චිතාර්ථයෙන් එක තැනකත් අනික් තැන් දෙකක ඉන්දියානු කොවුලා ලෙසත් හඳුන්වනවා. නමුත් "1. මඩිතියවෙල සුමංගල, 2. රීස් ඩේවිස්, 3. මවුන්ග් ටින්, 4. මොනියර් විලියම්ස්, 5. චාර්ල්ස් කාටර්, 6. ක්ලවු, කියන ශබ්දකෝෂ 6කම කුරවි කියන්නේ ඉන්දියානු කොවුලා ලෙසට අර්ථ දක්වනවා. ඍජුව නොවුණත් මේ හා සමානව යමින් 1. පොල්වත්තේ බුද්ධදත්ත, 2. හරිස්චන්ද්‍ර විජයතුංග, 3. ධර්මසමය, සහ 4. බොරුග්ගමුවේ, කියන ශබ්දකෝෂ 4 වගේම ඉහත කී ශබ්දකෝෂ අතරින් තුනකුත් (මවුන්ග් ටින්, මොනියර් විලියම්ස්, චාල්ස් කාටර්) ඉන්දියානු කෑල්ල නැතිව "කුරවියා" යනු කෝකිලයාම ලෙස අරුත් ගන්වනවා.
බහුතර ශබ්දකෝෂ අරුත් (77%) අනුව නම් කුරවියා ඉන්දියානු කොවුලාම (Indian cuckoo - Cuculus micropterus) වෙනවා. නමුත් ඉන්දියානු කොවුලා බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ එන කුරවියා වගේ හිමාලයට සීමාවන කුරුල්ලෙක් (සිතියම බලන්න) නොවන බව පැහැදිලියි. උගේ හඬ මිහිරිද යන්න සහ බුදුන්ගේ හඬට සම කළ හැකි තරම් මිහිරිද යන්න පුද්ගලානුබද්ධ දෙයක්. උගේ හඬ මිහිරිද නැද්ද යන්න පළමු වීඩියෝවෙන් අහගන්න. මේ නිසා හිමාලයට විශේෂිත කොවුල් විශේෂයක් ඉන්නවාද කියා අන්තර්ජාලයේ සොයා බැලූ විට හමු වුණේ "හිමාල කොවුලා" Himalayan Cuckoo - Cuculus saturatus" ලෙස හඳුන්වන පක්ෂියකුත් සිටින බව. උගේ හඬ මිහිරිද නැද්ද යන්න දෙවැනි වීඩියෝවෙන් අහගන්න.
ධර්මප්‍රදීපිකාවේ එන සහ ප්‍රාථමික මූලාශ්‍රය සොයා ගත නොහැකි වුන යට අත්තේ ඉඳ නාද කර උඩ අත්තට ඉගිළී එහි වසා තමන්ගේම ශබ්දයෙහි අනුනාද රසය විඳිනවා වැනි අතිශයෝක්ති, ඇත්තටම සිටින හෝ දැනට සිටින හෝ වඳවී ඇති හිමාල කොවුලා වැනි ඉන්දියානු කොවුල් උප ප්‍රභේදයකට අයත් හඬ දෙතිස් මහා පුරිස ලක්ෂණයන්ගෙන් එකක් වූ බුදුන්ගේ කටහඬට උපමා කිරීමට යාමෙන් පසු කාලීනව ආලේප කළ අතිශයෝක්තීන්ද එසේත් නැත්නම් මේ පක්ෂියා පියවි ලොවේ නොසිටි සහ නොසිටින කල්පිත (මිත්‍යා?) පක්ෂියෙක් ද කියන එක ලේසියෙන් තීරණය කරන්න අපහසුයි. ඒ වගේම හිමාලයට සීමා කළේ එකල සාමාන්‍ය ජනයාට සහ විශේෂයෙන්ම පාලි ත්‍රිපිටකයට උරුම කම් කියූ ලාංකීය බෞද්ධයාට යාමට සිතිය නොහැකි (සඳ කිඳුරන් පවා සිටින) ගුප්ත තැනක් නිසාද කියන එක තවත් ප්‍රශනයක්. ඒ වගේම "ක-රවී-ක" යනු මිහිරි හඬ යන අර්ථය නිවැරදි නම් ඒ හරහාත්, සංස්කෘත පර්යාය පදය වන "කලාකාන්ත" පක්ෂියා හරහාත් බිහි වූ පරිකල්පනයක් ද? මගේ උපකල්පනය (නැවතත්// උපකල්පනය) නම් කෝකිල හඬ ගැන සිතමින් බුදුන්ගේ මිහිරි හඬ තවත් සාමාන්‍ය මිනිසුන්ට හමුවී කටහඬ ඇසිය නොහැකි කෙනෙක් වූ මහාබ්‍රහ්මයාට සහ එවැනිම කිසිදා හමුවිය නොහැකි හිමාලයේ හෝ වෙස්සන්තර තපස් රැකි වංකගිරිය වැනි දුෂ්කර තැනක සිටින කුරුල්ලෙක් ලෙස කුරවියා, කෝකිලයා සහ කාලකාන්තයා ආශ්‍රයෙන්ම නිර්මාණය වූ බව. ත්‍රිපිටක පෙර යෙදුම්, සිංහල සාහිත්‍ය පෙර යෙදුම්, පාලි සිංහල පරිවර්ථන, සහ හිමාලයේ පමණක් විසීම, ආදී ලක්ෂණ සළකා බලන විට මම එන නිගමනය නම් බහුතර ශබ්දකෝෂවල සඳහන් පරිදි "කුරවි කෙවිල්ලා = ඉන්දියානු කෝකිලයා" නොව "කුරවී කෙවිල්ලා = පාලි සහ සිංහල සාහිත්‍යයේ එන ඉන්දියාවේ හිමාල ප්‍රදේශයේ සිටියේ යැයි පැවසෙන, බුදුන්ගේ සහ මහාබ්‍රහ්මයාගේ හඬට පමණක් සමාන මිහිරිතම හඬක් ඇති, කෝකිල වර්ගයට අයත් කල්පිත හෝ සැබෑ පක්ෂි විශේෂයක්" කියන එක.
A. කුරවී, කුරවි, පුරවි, පුරවී
A.1. ශබ්දකෝෂ අර්ථ
කුරවි යන වචනය පාලියෙන් සිංහලට ආ වචනයක් නිසා මුලින්ම පාලි ශබ්දකෝෂ අර්ථ විමසලා ඉමු.
A.1.1. මඩිතියවෙල සිරි සුමංගල පාලි-සිංහල ශබ්දකෝෂය
කරවි. පුරුෂ ලිංග - ඉන්දියානු කොවුලා
කරවීක.පු එනම් පර්‍වත කූටය, කුරවිකෙවිළි පක්ෂියා.
A.1.2. පොල්වත්තේ බුද්ධදත්ත පාලි-සිංහල ශබ්දකෝෂය
කරවීක.පු කොවුලා.
කරවීකභාණී.පු මිහිර් ස්වර ඇත්තා.
A.1.3. අභිදාන ප්‍රදීපිකා පාලි නිඝන්ටු වස්කඩුවේ සුභූති 1883 සංස්කරණය පිට 180
626. සාළිකා කරවීකෝ
රවිහංසෝ කුකුත්ථකෝ
කාරඬවෝ (ච) පිලවෝ
පොක්ඛරසාතකා (දයෝ)
සාළිකා- සැළලිහිණිය, කරවීකෝ- කුරවි කෙවිලෝය, රවිහංසො-ඇල්බෝය,...
A.1.4. RHYS DAVIS PAL TEXT SOCIETY PALI-ENGLISH DICTIONARY
Karavī [cp. Sk. kala-kaṇṭha cuckoo, & kalavinka sparrow] the Indian cuckoo J vi.539.
Karavīka Karavīka same J v.204, 416; Vv 364; Vism 112, 206; VvA 166, 219. -bhāṇin speaking like the cuckoo, i. e. with a clear and melodious voice, one of the mahāpurisa-lakkhaṇas D ii.20=iii.144=173=M ii.137, etc.; cp. Dial. ii.17 n. and BSk. kalaviṅka-manojña-bhāṣin Sp. Av.Ś i.371 (Index p. 225, where references to Lalitavist. are given).
A.1.5. ROBERT CHILDERS
KURAVIKO, A fine-voiced bird, probably the Indian cuckoo. Mah. 22; B. Lot. 566.
KARAVIKO, The Indian cuckoo; name of one or the Kulacalaa. Ah. 26, 600; B. Lot. 365, 566.
KOKILO, The Indian cuckoo. Ah. 633. Fem. Kokila (F. Jat. 49).
A.1.6. PALI-ENGLISH DICTIONARY - MOUNG TIN
KARAVIKA – The cuckoo
KURAVIKA - The Indian cuckoo
A.1.7. සංස්කෘත (MONIER-WILLIAMS AND VEDABASE)
කලාකාන්ත कलकण्ठ kalakaṇṭha කලාකාන්තින් कलकण्ठिन् Indian cuckoo; having a pleasant voice, pleasing tone or voice
කලාකාන්තිකා कलकण्ठिका (ගැහැණු පක්ෂියා) female of the Indian cuckoo
Also in SrimadBhagavatam - Eighth Canto: Withdrawal of the Cosmic 1976 A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada
kalakaṇṭha – sweetly chirping; vihaṅgamaḥ – birds.
සිංහල ශබ්දකෝෂ අර්ථ
A.1.8. සුමංගල ශබ්දකෝෂය
කුරවි (වී), කෙවිල් = කෝකිල පක්ෂි විශේෂයක් (පෙර යෙදුම්: කාව්‍යශේඛරය 1- 55 ස්තූ 95-24)
කුරවික නාද = කොවුල් හඬ (පෙර යෙදුම්: සද්ධර්මාලංකාරය 1931 සාරානන්ද සංස් 114-21, මිහිරි හඬ සද්ධර්මරත්නාවලිය 1925 බටුවන්තුඩාවේ සංස් 1023-13)
කුරවී නාද (පෙර යෙදුම්: බුදුගුණාලංකාරය 1923 ධම්මානන්ද සංස් 234)
කෙවිල් = කොවුලා (පෙර යෙදුම්: කව්සිළුමිණ 1946 සෝරත සංස් 419)
කෙවිලි = 1. කොවුලා (පෙර යෙදුම්: සද්ධර්මාලංකාරය 1931 සාරානන්ද සංස් 109-34)
කෙවිලි රජ = කෝකිල රාජයා (පෙර යෙදුම්: අමාවතුර 1948 සෝරත සංස් 2 128-23)
කෙවුල් = කෝකිලයා (පෙර යෙදුම්: ධර්ම ප්‍රදීපිකාව 1927 ශ්‍රී ධර්මාරාම 281-22)
කෙවුල්වමි = කොවුල් දෙන (පෙර යෙදුම්: මහා බෝධිවංශ ග්‍රන්ථපද විවරණය 1927 ශ්‍රී ධර්මාරාම 55-21)
කෙවුල (පෙර යෙදුම්: රුවන් මල් 408)
කෙවුලි = කොවුලා (පෙර යෙදුම්: එළු සඳැස් ළකුණ සෝරත 1925 සංස් 38)
A.1.9. සරසවි
කුරවි, කුරවික = මිහිරි නාදයක් ඇති කොවුල් වෙසෙසක්
A.1.10. චාල්ස් කාටර්
කුරවි කෙවිල්ලා, කුරවියා, කුරවීකයා, n. Indian cuckoo, කොවුලා.
පුරවි·කෙවිල්ලා, පුරවි·කොවුලා, n. Indian cuckoo, කොහා
කෙවිලි, කෙවිල්ලි, n. fem. of කොවුලා: female cuckoo
A.1.11. ධර්මසමය ශබ්දකෝෂය - 2 කොටස පිට 1566 - ඒ. පී. ද සොයිසා 1964
පුරවි කොවුල්ලා ( න ) කොහා- cuckoo
A.1.12. ක්ලවු
කුරවි කෙවිල්ලා Indian cuckoo.
කුරවීක Indian cuckoo.
පුරවි කොවුල්ලා indian cuckoo
කෙවිලී, කෙවිල්ලී feminine of Indian cuckoo, කොවුලාගේ ගැහැණු සතා
A.1.13. හරිස්චන්ද්‍ර විජයතුංග - ගුණසේන මහා සිංහල සහ ගොඩගේ ප්‍රායෝගික සිංහල
කුරවි කරවීක කුරවියා = කොහා, කොවුලා, කෝකිලයා
කෙවිලි = කොවුල් යන්නෙහි ස්ත්‍රී
කෙවිල්ල = කොවුල් ධේනුව, කෝකිල ධේනුව
A.1.14. බොරුග්ගමුවේ
කුරවි, කරවීක = කොවුලා
A.1.15. දේශීය නැටුම් ශබ්දකෝෂය- 1 වන කාණ්ඩය 1986 පිට 59
සබරගමු සම්ප්‍රදායෙහි හතරකැයි කියතත්, ඉන්ද්‍ර, ලලිත, කිඳුරු, අලංකාර, [පුරවි කොවුල්], යනුවෙන් පහක නම් සොයා ගත හැකිව තිබේ.
A.1.16. AN ETYMOLOGICAL GLOSSARY OF THE SINHALESE LANGUAGE 1941 GEIGER
කෙවිලී - කොවුලා (ස්ත්‍රී)
A.1.17. ETYMOLOGICAL LEXICON OF THE SINHALA LANGUAGE V1 A-L - W.S. KARUNATILLAKE
කෙවිල් - කෙවිලි
A.1.18. ශබ්දකෝෂ විමසුමේ සාරාංශය
මෙහිදී පැහැදිලි එකඟතා සහිත නිර්වචනයක් නැති වුනත්, “කරවි, කරවී, කරවීක” ලෙස පාලියෙන් හඳුන්වන, කලාකාන්ත නමින් සංස්කෘත බසින් හඳුන්වන කුරවිකෙවිල්ලා, කුරවියා, කුරවීකයා, පුරවිකෙවිල්ලා, පුරවිකොවුලා, කුරවිකෙවුලා ලෙස සිංහලෙන් හඳුන්වන ජීවියා ගැන පහත කාරණා හෙළි වෙනවා.
1. කුරවි යනු ඉන්දියානු කෝකිලයා නොව කෝකිල හෙවත් කොහා වර්ගයට අයත් පක්ෂි විශේෂයක් බව (සුමංගල, සරසවි)
2. කුරවි යනු කෝකිලයා හෙවත් කොහාම බව (බෝරුග්ගමුවේ, හරිස්චන්ද්‍ර විජයතුංග, කල්වු)
3. ඔවුන් ඉන්දීය කෝකිලයා නමින් හැඳින්වෙන පක්ෂි විශේෂයම බව (කාටර්, කල්වු)
4. එම පක්ෂීන්ට මිහිරි හඬක් ඇති බව (සුමංගල, සරසවි)
මෙහි ඇති ප්‍රධානම ගැටලුව වන්නේ සුමංගල සහ සරසවි ශබ්දකෝෂ “කෝකිල පක්ෂි විශේෂයක්” සහ “මිහිරි නාදයක් ඇති කොවුල් වෙසෙසක්” ලෙස හැඳින්වුවත්, බෝරුග්ගමුවේ, හරිස්චන්ද්‍ර විජයතුංග, ක්ලවු, චාල්ස් කාටර් ආදී අනිකුත් සියලුම ශබ්දකෝෂ “කුරවි = ඉන්දියානු කොවුලා හෝ කොවුලා” ලෙස අරුත් දීම. එ අනුව බහුතරය කුරවියා කොවුල් වර්ගයක් හැටියට නොව කොවුලා ලෙසම අරුත් ගන්වා ඇති බැව් පේනවා. මේ අනුව පෙනී යන්නේ ශබ්දකෝෂ ඒකමතික නැති බව.
A.2. ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටක පෙර යෙදුම්
කුරවියා සිංහල බසට පාලියෙන් ආපු තද්භව වචනයක් නිසාත්, මෙය මුලින්ම ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටකය තුළ යෙදෙන නිසාත්, එහි ඇති පාලි යෙදුම් සහ ත්‍රිපිටකයේ බුද්ධ ජයන්ති සිංහල පරිවර්තනය අනුව කුරවිකෙවිල්ලන් කොහාගෙන් වෙන් කරලා හඳුනාගන්නවාද කියලා බලන්න අපි දැන් ත්‍රිපිටක යෙදුම් විමසලා බලමු.
A.2.1. ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටකය » සූත්‍ර පිටකය » ඛුද්‌දක නිකාය » ජාතක පාළි 3 » 22. මහා නිපාතය » 10. මහාවෙස්‌සන්‌තර ජාතකය
මෙහි මුදලිඳු (මුචලින්ද) විල අවට නොයෙක් පැහැ ඇති බොහෝ පක්ෂීහු මියුරු සරින් කුල්නාහ.
6544. මෙහි [කුරවී කෙවිල්ලෝ නම් පක්ෂීහු බිරියන් සමග] කුල්නාහු ප්‍රීත වෙති.
6545. මෙහි මුදලිඳු (මුචලින්ද) විල අවට [කුරවීකෙවිල්ලෝ නම් පක්ෂීහු මියුරු සරින්] කුල්නාහු ප්‍රීත වෙති.
6458. තවද එහි [පොකුරුමී රසින් මත් වූ මියුරු හඬ ඇති කුරවිකෙවිල්ලෝ] සෘතු සමයෙහි පිපිරුක්හි හිඳ (සියහඬින්) මහ වනය වෙසෙසින් හඬවති.
A.2.2. ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටකය » සූත්‍ර පිටකය » දීඝ නිකාය » මහා වර්ගය » 1. මහාපදාන සූත්‍රය
40. මහණෙනි, විපස්සී කුමාර තෙම උපන්නේ ම නොරළු කටහඬැතියේ ද වියත් කට හඬැතියේ ද මිහිරි කටහඬැතියේ ද ඇලුම් කටයුතු කටහඬැතියේ ද විය. මහණෙනි, යම්සේ [හිමවුපව්වෙහි] නොරළුහඬ ඇත්තාවූ ද වියත් හඬ ඇත්තා වූ ද [මිහිරි හඬ ඇත්තා වූ ද ඇලුම් කටයුතු හඬ ඇත්තාවූ ද කුරවිකෙවිලි නම් ලිහිණිවගෙක්] ඇත් ද, මහණෙනි, එසේ ම, විපස්සී කුමාර තෙම නොරළු කටහඬැතියේ ද, වියත් කටහඬ ඇතියේ ද, මිහිරි කටහඬඇතියේ ද, ඇලුම් කටයුතු කටහඬඇතියේ ද වී ය. [සෙය්‍යථාපි භික‍්ඛවෙ, හිමවන‍්තෙ පබ‍්බතෙ [කරවීකා නාම සකුණජාති] මඤ‍්ජුස‍්සරා ච වග‍්ගුස‍්සරා ච මධුරස‍්සරා ච පෙමනීයස‍්සරා ච, එවමෙව ඛො භික‍්ඛවෙ, විපස‍්සී කුමාරො මඤ‍්ජුස‍්සරො ච අහොසි වග‍්ගුස‍්සරො ච මධුරස‍්සරො ච පෙමනීයස‍්සරො ච.]
37. …දේවයිනි, මෙ කුමර බ්‍රහ්මයාගේ ස්වර බඳු විශුද්ධස්වර ඇත්තේ ය. [කුරවිකෙවිල්‍ලන්ගේ බඳු මිහිරි හඬින්] බණන සුලු ය. [අයං හි දෙව, කුමාරො බ්‍රහ‍්මස‍්සරො -කරවීකභාණී.]
A.2.3. ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටකය » සූත්‍ර පිටකය » දීඝ නිකාය » පාථික වර්ගය » 7. ලක්ඛණ සූත්‍රය
2. … බඹහුගේ බඳු කටහඬ ඇත්තේ, [කුරවිකෙවිල්ලනගේ බඳු මධුර නාද] ඇත්තේ වෙයි
20. …මේ මිනිස්බවට ආයේ ම මේ මහපුරිස් ලකුණු දෙක ලබයි: දික් පුලුල් වූ දිව ඇත්තේ වෙයි, බඹහුගේ බඳු ගැඹුරු හඬ ඇත්තේ, [කුරවි කොවුලකුගේ බඳු මිහිරි හඬ] ඇත්තේ වෙයි.
A.2.4. ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටකය » සූත්‍ර පිටකය » මජ්‌ඣිම නිකාය » මජ්ඣිම පන්නාසකය » 5. බ්‍රාහ්මණ වර්ගය » 2.5.1බ්‍රහ්මායු සූත්‍රය
ඒ භවත් ගෞතමයෝ බ්‍රහ්මස්වර ඇතියහ. [කුරවිකෙවිල්ලන් ස්වර වැනි] ස්වර ඇතියහ. [බ්‍රහ‍්මස‍්සරො ඛො පන සො භවං ගොතමො, -කරවීකභාණී.]
A.2.5. ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටකය » සූත්‍ර පිටකය » ඛුද්‌දක නිකාය » විමාන වස්තු » 3. පාරිච්‌ඡත්‌තක වර්ගය » 3.8. මල්‌ලිකා විමානය යි
662. මේ මල්දම්හි මොනරුන්ගේ නාදය මෙන් හස් රදුන්ගේ හඬ මෙන් [කුරවි කෙවිල්ලන්ගේ කූජන මෙන්] මනහර නද ඇසෙයි. ඔවුන්ගේ [නාදය වැයූ පසඟතුරු නද මෙනි].
A.2.6. ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටකය » සූත්‍ර පිටකය » ඛුද්‌දක නිකාය » ජාතක පාළි 2 » 18. පඤ්ඤාස නිපාතය » 1. නලිනිකා ජාතකය
3364. ඔහුගේ වචනය රළු නොවේ. ගොත ගසන්නේ නොවෙයි. නැවත කියන්නේ ද ඉතා මෘදුය, සෘජුය, තැන්පත්ය, අචපලය, [කුරවිකෙවිල්ලන්ගේ මෙන් ඉතා මිහිරිය]. හෘදයඞ්ගමය, මගේ සිත එහි ඇලේමය.
A.2.7. ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටකය » සූත්‍ර පිටකය » ඛුද්‌දක නිකාය » මහා නිද්දේස පාළි » සාරිපුත්‌තසූත්‍රනිර්දේශය
එවං වග්ගුවදො සත්‍ථා - මෙසේ මනහර වදන් ඇති මිහිරි වදන් ඇති පෙම් වඩන වදන් ඇති සිත් ගන්නා වදන් ඇති [කුරවි නද සෙයින් මනහර] ගොස ඇතියේ; ඒ බුදුන්ගේ මුවින් අෂ්ටාඞ්ගසමන්වාගත වූ ඝොෂය නික්මෙයි: නො පැකිළෙනුයේ ද, මැනවින් දත හැක්කේ ද, මධුර වූයේ ද, කනට සුව වූයේ ද, හැසුණේ ද, නො පැතුරුණේ ද, ගැඹුරු වූයේ ද, නිනද ඇත්තේ ද වේ. තවද ඒ බුදුහු පිරිස් පමණින් ස්වරයෙන් හඟවාලන සේක. ඒ බුදුන්ගේ ඝොෂය පිරිසෙන් බැහැර නො නික්මේ. තවද ඒ බුදුහු බඹගොස ඇත්තාහු [කුරවිකොවුල් හඬ මෙන් මිහිරි වදන්] ඇති සේක් නුයි ‘එවං වග්ගුවදො’ යනු වේ.
A.2.8. ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටකය » සූත්‍ර පිටකය » ඛුද්‌දක නිකාය » අපදාන පාලි - භික්ඛූ අපදාන 2 » 53. තිණදායක වර්ගය » 530. සුගන්ධථෙරාපදානය
5623-5624. මම ජඞ්ඝා විහරණය කරන්නෙම් මිගදාය නම් වූ මුවන් වසන වනයට එළඹ අමාපදය (නිර්‍වාණධර්‍මය) දෙසන්නා වූ කෙලෙස් රජස් විරහිත වූ විහිද යන මනොඥ වචන ඇති [කුරවි කෙවිල් හඬට බඳු හඬ] ඇති හ සධ්වනීයට බඳු ධ්වනි ඇති මහාජනයාට දහම් අවබොධ කරවන්නා වූ බුදුරජුන් දුටීමි.
A.2.9. ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටකය » සූත්‍ර පිටකය » ඛුද්‌දක නිකාය » අපදාන පාලි - භික්ඛූ අපදාන 2 » 54. කච්‌චායන වර්ගය » 538. උරුවෙලකස්සප ස්ථවිරාවදානය
5922-5923. එකල්හි මේඝගර්ජිතයකට බඳු මනා වූ ගම්භීර ස්වර ඇති [කුරවිකෙවිල් හඬකට බඳු ස්වර] ඇති ශාස්තෘ තෙමේ පිරිස අමතා මෙසේ කී ය: “ස්වර්‍ණවර්‍ණ වූ මහාබාහු ඇති, පියුමකට බඳු මුහුණ හා ඇස් ඇති, ඌධර්‍වාග්‍රරොම ඇති, ප්‍රීතිමත් වූ මාගේ ගුණයෙහි සැදැහැවත් වූ මේ බමුණු දෙස බලවු.
A.2.10. ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටකය » සූත්‍ර පිටකය » ඛුද්‌දක නිකාය » බුද්ධවංස පාළි » රත්නචඞ්ක්‍රමණ කාණ්ඩය
78. ඒ සැරියුත් තෙරුන් විසින් පුළුවුස්නා ලද [කුරවි කෙවිල්ලනට බඳු මිහිරි වදන්] ඇති සර්‍වඥයන් වහන්සේ (කෙලෙසින් තැවුණවුන්ගේ) ළය නිවමින් සදෙවක ලොකයා තුටු කෙරෙමින් ප්‍ර‍කාශ කළාහු යැ.
A.2.11. ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටකය » අභිධර්ම පිටකය » කථාවස්‌තුප්‍රකරණය 3 » 12. ද්‌වාදශ වර්ගය » 12.3. සද්දො විපාකොතිකථා
හේ එ කම් කළ බැවින් රැස්කළ බැවින් උත්සන්න බැවින් විපුල බැවින් [කුරවිකෙවිල්ලනට බඳු වචන] ඇතියේ බ්‍රහ්මස්වර වේ’ යයි වදාළ සුත්‍රාන්තයෙක් ඇත්තේ මැ නු?
A.2.12. ඛුද්දක නිකාය > විමානවත්ථු පාලිය - පේතවත්ථු පාලි සූත්‍රාන්ත 1982 පිට 85
මේ මල් දම්හි මොනරුන්ගේ නාදය මෙන්, හස් රදුන්ගේ හඬ මෙන්, [කුරවි කෙවිල්ලන්ගේ කූජන මෙන්], මනහර නද මෙන් ඇසෙයි. ඔවුන්ගේ නාදය වැයූ පසඟතුරුනද මෙනි.
කුරවි නොමැතිව කෙවිල්ල යන පදය කොවුල් යන අර්ථයෙන් යෙදූ අවස්ථාවක්
A.2.13. ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටකය » සූත්‍ර පිටකය » ඛුද්‌දක නිකාය » අපදාන පාලි - භික්ඛූනී අපදාන » 2. එකූපොසථික වර්ගය » 2.8. ඛෙමාපදානය
464. - 466. එදවසැ මම් නානා බමරුන්ගේ ගුමු ගුමු රැව් ඇති [කෙවිල්ලන්ගේ] ගී හඬ සහිත වූ මොනර ගණයාගේ නැටුම් ඇති, විරල මිනිස් හඬ ඇති ජනාකීර්ණ නොවූ නොයෙක් සක්මන් මළුයෙන් හොබනා කුටිමණ්ඩපයෙන් ගැවසුණු යොගීවරයන්ගෙන් බැබැළුණු පිපුණු උයනට පිවිසැ හැසිරෙනුයෙම් “මාගේ නෙත් සළුල විණැ” යි සිතුමු. [තදාහං ඵුලලවචිපිනං නානාභමරකූජිතං, -කොකිලා- ගීතසතභිතං මයූරගණනචවිතං…]
A.2.14. ථේරවාදී පාලි ත්‍රිපිටක පෙර යෙදුම් සාරාංශය
ත්‍රිපිටක පෙර යෙදුම් තුළ “කරවීකා”, “කරවීක” ලෙස යෙදෙන පාලි වදන බුද්ධජයන්ති ත්‍රිපිටක සිංහල පරිවර්තනයේ දී පැහැදිලිවම අවස්ථා 17 කින් 16ක්ම “කුරවිකෙවිල්”, “කුරවිකොවුල්”, බවත් එක වරක් පමණක් “කුරවි” ලෙස පමණක් බවත් මේ අනුව පෙනෙනවා. ත්‍රිපිටකයේ සූත්‍ර 12ක අවස්ථා 17 ක දී මෙම වචනය යෙදෙන්නේ පහත පරිදි. මේ අනුව කුරවී+කෙවිල්/කෙවිලි/කොවුල් ලෙස එකට යෙදෙන අවස්ථා ප්‍රතිශතය 94% ක් වන අතර කුරවී ලෙස යෙදෙන්නේ අවස්ථා 17න් එක අවස්ථාවක පමණක් හෙවත් 6%කදී පමණයි.
කුරවිකෙවිලි = 1
කුරවිකෙවිල්‍/ල/ලන්/ලන්ගේ/ලෝ = 13
කුරවි කොවුල්/ලකුගේ = 2
කුරවි = 1
මෙම පරිවර්තනයේ දී “කෝකිල” කියන පාලි වචනය කිසිම විටක කුරවි ලෙසට සිංහලට පරිවර්තනය වන්නේ නැහැ වගේම, කෝකිල යන්න “කෙවිල්ලන්” ආදී වෙනත් වචන වලින් හඳුන්වනවා. ත්‍රිපිටක පෙර උදාහරණවලින් පැහැදිලිවම පෙනී යන්නේ “කෙවිල්ල” යන්න “ඕනෑම “කොවුල්/කොහෝ” වර්ගයකට හෝ නැතිනම් නිකම්ම නිකම් ඉන්දියානු කොහාට යෙදුණත් “කුරවි” යන පදය නිතරම ඊට පසුපසින් “කෙවිල්ලන්” හෝ “කොවුලන්” ලෙස යෙදීමෙන් කුරවියා කියන්නේ කෝකිලයා නමින් හඳුන්වන පක්ෂියාම නොව එම පක්ෂි කුලයේ විශේෂ වර්ගයක් බව. පාලි ත්‍රිපිටකයේ ඒ. පී. සොයිසා සිංහල පරිවර්ථනය පරීක්ෂා කළ විටත් ප්‍රථිපල මේ ආකාරම බව දුටුවා.
ත්‍රිපිටකය තුළින් හෙළිවන කුරවි පක්ෂියාගේ ලක්ෂණ වන්නේ ඌ හිමපව්වෙහි (මහාපදාන සූත්‍රය) සහ මුචලින්ද විල අවට (මහාවෙස්‌සන්‌තර ජාතකය) වාසය කරන, මිහිරි නාදයක් ඇති (සූත්‍ර 12ම) පක්ෂි විශේෂයක් (මහාපදාන සූත්‍රය) බව.
A.3. සිංහල සාහිත්‍යයේ කුරවී, කුරවි, පුරවී, පුරවි පෙර යෙදුම්
දැන් අපි බලමු ඉහත ත්‍රිපිටක පෙර යෙදුම් සිංහල සාහිත්‍යයෙනුත් තහවුරු වෙනවාද නැතිනම් එම යෙදුම්වලින් හෙළිවන්නේ කුමක්ද යන්න.
A.3.1. සිංහල බෝධි වංසය
උකුස්සන් ඇටිකුකුළන් සැළලිහිණියන් ඇල්කොබොවියන් හංසයන් කොස් ලිහිණියන් ගිරවුන් පරෙවියන් [කුරවී කෙවිල්ලන්] මොනරුන් බකමූණන් ආදී වූ බොහෝ පක්ෂි සමූහයා විසින් රැවු පිළිරැවු දෙන ලද්දේ යැ. පිට xii
මහාපර්ෂද් මාධ්‍යයෙහි මහත් වූ [කුරවී කෙවිල්ලක ගේ හඬ] හා සමාන වූ මධුර නාද පවත්වා,
මෙසේ බුදු රජාණන් වහන්සේ,... මත් වූ මොනරුන් ගේ හා කොවුලන් ගේ ද මියුරු හඬැති ඉසිපතන නම් මිගදායයට වැදැ කිඳුරන් ගේ හා [කුරවී කෙවිල්ලන් ‍ගේ හඬ] හා සමාන වූ කට හඬින් පස් වග මහණන් වහන්සේ කැඳවා,
තව ද ඒ ධර්මාශෝක රජ තෙමේ... මිහිරි වූ මනෝඥ වූ [කුරවී කෙවිල්ලන් ගේ හඬින්] පුරනලද අන්තඃපුර ඇත්තේ යැ. විල්ගම්මුල පබඳ 965 පිට 420
මහාපර්ෂද් මධ්‍යයෙහි මහත් වූ [කුරවි කෙවිල්ලක ගේ හඬ] හා සමාන වූ මධුර නාද පවත්වා, “එම්බා මහණෙනි!.. පිට 270 විල්ගම්මුල
A.3.2. ධර්මප්‍රදීපිකාව හෙවත් මහා බෝධිවංශ පරිකතාව 1906 රත්මලානේ ධර්මකීර්ති සංස්කරණය පිට 11
ධර්මප්‍රදීපිකාවේ බුදුන්ගේ දෙතිස් මහ පුරුෂ ලක්ෂණ විස්තර කිරීමේදී ඉන් එකක් වන "බ්‍රහ්ම ස්වර" විස්තර කිරීමේදී කුරවියන් ගැන පහත විස්තරය එනවා.
"බ්‍රහ්මසරෝ කරවීක භාණී" යන තන්හී ඔවුන් බ්‍රහ්ම ස්වර පරිදි කිසේය යත්? සෙස්සෝ ඡින්න ස්වර වෙත්මය, භින්න ස්වර වෙත්මය, කාකස්වර වෙත්මය. බුදුහු වූ කල මහා බ්‍රහ්මයාගේ ස්වර සදෘශ ස්වරයෙන් සමන්වාගතයහ. බ්‍රහ්මයාගේ ස්වර පිත්තශ්ලෙෂ්මාදීන් අපරිරුද්ධ වන බැවින් විශුද්ධ වෙයි. බුදුනු විසින් කරන ලද පින් කම් ඔවුන්ගේ වස්තු සෝදයි. වස්තුහු ශුද්ධ වන බැවින් නාභිය පටන්ගෙන සමුත්ථිතවන ස්වරය විශුද්ධව අෂ්ටාංග සමන්වාගතව සමුර්ථිත වෙයි.
[කුරවීකෙවිල්ලන්] හඬ සෙයින් මධුර වේමැයි. ඔවුන් මධුර රස ඇති ආම්‍ර ඵල තුඩින් පැහැර පළා පියා වැහෙන අඹරස බී පක්ෂ තාල දී කුලිනා කල්හි චතුෂ්පදාදීහූ මධුමද මුදිතයන් සෙයින් ලලිතාරම්භ කෙරෙත්. ගෝචරයෙහි ව්‍යාපෘතවූ චතුෂ්පාදයෝ මුඛයෙන් ගත් තණකබළ හෙළා පියා සිට එහඬ අසත්. චණ්ඩ මෘගයෝ ක්ෂුද්‍ර මෘගයන් ලුහුබඳනාහු නගාගත් පා බහා නොතබා සිට අසත්. ක්ෂුද්‍ර මෘගයෝ මරණ භය පියා සිට අසත්. අහසින් යන පක්ෂීහුද පක්ෂ ප්‍රසාරණය නොකොට සිට අසත්. දියෙහි මත්ස්‍යයෝද කර්ණ පටල නොසොල්වා සිට අසත්.
මෙබඳු [කුරවි රැවට] ශත භාගයෙන් හෝ සහශ්‍ර භාගයෙන් හෝ වැඩි මධුරතර ස්වර ඇතියව්හ බුදුහු. මෙසේ හෙයින් ඔහු මහා බ්‍රහ්මයාගේ ස්වර සදෘශ ස්වර ඇති වන බැවින් "බ්‍රහ්මස්වර" නම් වෙත්.
A.3.3. මහාබෝධිවංශ ග්‍රන්ථ පදය 1994 ගතාරේ ධම්මපාල සංස්කරණය
[කරවික සකුණො] = [කුරවි කෙවිල්ලක්]
[කරවික සකුණ] රාව පූරිත = [කුරවි කෙවිල්ලන්] හඬින් පුරන ලද
[කුරවික] = [කුරවි කෙවිල්ලන්ගේ]
[කුරවික] නාදං සදිසං = [කුරවි] රැව් සුදුසු
කොකිල = කෙවිල්ලන්
සකුණෙ = කෙවිල්ලන්
පරපුට්ඨ = කෙවිල්ලන්
A.3.4. අසදෘශ ජාතක කාව්‍ය
254. වේණු වීණා සර
[කුරවී නදද] පැටි කර
බඹ ගොස පතළ කර
ඉකුත් වත් වදහළේ මෙම’යුර
A.3.5. කව් මිණි කොඬොල
185. [කුරවී කෙවිල් නද]
පහස කළ සුමිහිරි නද
විහිදමිනී දිය නද
දම් සෙබෙහි උන් සඟන කර නඳ
A.3.6. සුමුගුදා කාව්‍ය - බී. ඒ. ගුණසේකර 1954සංස්කරණය
43. මුදු සිනිඳු රණගන
[මත් කුරවි කෙවුලන් දෙන
හඬ] සිය දහසකින
වඩා මුනි දෙසුමට පටන් ගෙන
අන්වය - මුනි මත් කුරවී කෙවුලන් දෙන හඬ සිය දහසකින වඩා මුදු සිනිඳු ගන රණ දෙසුමට පටන් ගෙන
පදාර්ථ - මුනීන්ද්‍රයන් වහන්සේ මත්ත කරවික සකුණයන් දානය කරන්න‍ාවූ නාද ශත සහශ්‍රයකටත් වැඩියෙන් මෘදුවූ ස්නිග්ධවූ සාන්ද්‍ර වූ නාදයෙන් ධර්ම‍ දෙශනාවට ආරබ්ධවැ.
විස්තර - බුදුන් දම් දෙසන විට විහිදෙන සුමිහිරි නාදය මත් කුරවි කොවුලන් සියක් ද‍ාහක ගේ නාදය හා සමානය. එතරම්ම සුමධුරය.
ටිප්පණි -
1. [මත්කුරවිකෙවුලන් - මත්තකරවිකයන් - කුරවිකයෝ නම් හිමාලය පර්වතයෙහි වෙසෙන කෝකිල පක්ෂි විශෙෂයෙකි. ඔවුන්ගේ නාදය අතිමධුරය. ඔවුන් මධුර රස ඇති ආම්‍ර ඵල තුඩින් පැහැර පළා පියා වැහෙන අඹරස බී පක්ෂි තාල දී කුලිනා කල්හි චතුෂ් පදා දීහූ මධුමද මුදිතයන් සෙයින් ලලිතාරම්භ කෙරෙත්. ගොචරයෙහි ව්‍යාපෘතවූ චතුෂ්පාදයෝ මුඛයෙන් ගත් තණ කබල හෙළා පියා සිට එහඬ අසත්. චණ්ඩ මෘගයෝ ක්ෂුද්‍ර මෘගයන් ලුහුබඳනාහු නගාගත් පා බහා නොතබා සිට අසත්. ක්ෂුද්‍ර මෘගයෝ මරණ භය පියා සිට අසත්. අහසින් යන පක්ෂීහුද පක්ෂ ප්‍රසාරණය නොකොට සිට අසත්. දියෙහි මත්ස්‍යයෝද කර්ණ පටල නොසොල්වා සිට අසත්. තවද එම කුරවි කෙවිල්ලෝ යට සාඛාවේ සිට නාද පවත්වා මත්තෙහි සාඛාවට නැගී හිඳ තමන්ගේ ශබ්දයෙහි අනුනාද රසය කන්පුරා විඳිත්. මෙබඳු කුරවි රැවට ශත භාගයෙන් හෝ සහශ්‍ර භාගයෙන් හෝ වැඩි මධුරතර ස්වර ඇතියව්හ බුදුහු. එහෙයින්ම ඔවුන්ගේ දෙතිස් මහ පුරිස් ලකුණෙන් එකෙක්ය කරවික භාණී යනු.
“[කුරවී නද] මෙන් මියු රස නාදේ
අකරත් ලකරින් විසිතුරු පාදේ”
යනුවෙන් බුඬස්වරයෙහි විද්‍යාමාන මධුරත්වය රාහුලයෝද මෙසේ වැණූහ.]
A.3.7. බුත්සරණ
වසු පස්සෙහි ලූ දෙන්නු යැ, කින්නරී යැ, කිම්පුරුෂ යැ, [කුරවි කෙවිල්ලෝ යැ],
නැවත [කුරවි කෙවිල්ලන්ගේ හඬ] සේ මධුර වන්නේ යැ . ඒ කුරවි කෙවිල්ලන් හැඬූ කල්හි ගෝචර කන්නා වූ නොයෙක් සිවු පාවෝ තමන් මුඛයෙන් ගත් තණ කබල...” (1968 පිට 313)
A.3.8. වෙසතුරු දා සන්නෙ
419 [කුරවී කෙවිල්ලෝ] 38-8
A.3.9. සද්ධර්මරතනාකරය - දම්සෝ සිරිත
[කුරවි කෙවිල්ලෝ] අවුත් රජගෙයි කුළුගෙවල් පදනම් පිට හිඳ මධුර නාද පවත්වා සෙවය කොට යෙති.
A.3.10. ගුත්තිල කාව්‍ය
[කුරවී] නද විරස
කර වෙණ නදට අපහස
පසිඳු මුළු ලෝ කුස
විහිදුවා දිය නඳන බඹ ගොස
1. කුරවී නද හෙවත් පරපුටු කොවුල් නාදය වීරස කර හෙවත් රස නැති කර, වීණා නාදයට අපහාස කර, මුළු ලෝකය සතුටු කරවන, ලෝකයටම ප්‍රසිද්ධ වූ බඹ ගොස පතුරුවා... (ගුත්තිල කාව්‍ය වර්ණනා ඩබ්ලිව්. එෆ්. ගුණවර්ධන 1907 සංස්කරණය පිට 62 – 89 කවිය)
2. සුචරිත ගම්ලත් 1977 ගුත්තිල විනිස: කුරවි නද විරස කුරවීකයෝ නම් කොකිල පක්ෂි විශෙෂයකි. මොවුන්ගේ ස්වරය කෙතරම් මධුර ද කිවහොත් [ඔවුන් කුල්නා කල්හි චතුෂ්පාදදිහු මධුමදමුදිතයන් සෙයින් ලලිතාරම්භ කෙරෙත්; ගොචරයෙහි ව්‍යාපෘත වූ චතුෂ්පාදයෝ මුඛයෙන් ගත් තණකබල හෙළා පියා සිට ඒ හඞ අසත්; චණ්ඩමෘගයෝ ක්ෂුුද්‍ර මෘග‍යන් ලුහුබඳනාහු නඟාගත් පා බහා නොතබා සිට අසත්; ක්ෂුුද්‍ර මෘගයො මරණ භය පියා සිට අසත්; අහසින් යන පක්ෂිහු ද පක්ෂ ප්‍රසාරණය කොට සිට‍ අසත්; දියෙහි මත්ස්‍යයෝ ද කර්ණපටල නො සොල්වා සිට අසත්.] තවද එම කුරවී කෙවිල්ලෝම යට ශාඛාවේ සිට නාද පවත්වා මත්තෙහි ශාඛාවට නැඟි හිඳ තමන්ගේ ශබ්දයෙහි අනුනාද රසය කන් පුරා විඳිත්. [මෙබඳු කුරවි රැවට ශතභාගයෙන් හෝ සහශ්‍රයෙන් හෝ වැඩි] මධුර ස්වර බුදුන්ට ඇති බැවින් බුදුන්ගේ ඒ ස්වරය තෙම කුරවිනාද රස රහිත කෙරෙයි හෙවත් අත්‍යර්තයෙන් පසු කෙරේ මැයි.
3. සුචරිත ගම්ලත් 1977 ගුත්තිල විනිස: විහිදුවා දියනදන බඹ‍ගොස කිසේය යත්; සෙස්සෝ ජින්නස්වර වෙත් ම ය, හින්න ස්වර වෙත් ම ය. කාකස්වර වෙත් මය, බ්‍රහ්මයාගේ ස්වරය වූකලි පිත්තශ්ලෙෂ්මාදින් අපරිරුද්ධ වන බැවින් විශුද්ධ වෙයි. බුදුහුදු මෙසේ වූ මහා බ්‍රහ්මයාගේ ස්වර සදෘශ ස්වර ඇතිවන බැවින් බ්‍රහ්මස්වර නම් වෙත්. *බුදුන්ගේ දහම් දෙසුමෙහි වදන් ගොස 'බඹ ගොස' නමින් ඇඳින්විණ (බඹ ගොස තතු ගුරුළුදැමියන්ගේ දම්පදිවුයෙහිද සඳහනි).
පුරවී, පුරවි
A.3.11. කාව්‍යශේඛරය
127. [පුරවී නද] මෙන් මියුරස නාදේ
අකරත් ලකරින් විසිතුරු පාදේ
මෙ තෙපුල් පැවැසි නැණ ගුණ මූදේ
එ පවත් යැදි ලොල් සඟ ගණ පෑදේ
සාස්ත්‍රෝදය ව්‍යාක්‍යා සහිත කාව්‍යශේඛරය 1969 පිට 84
කුරවී කෙවිලි = පරපුටු කෙවිල්ලෝ
55. එහි නද දෙන නිතොර
[පුරවී කෙවිලි] මනහර
සුගතිඳු මියුරු සර
උගන්නා වැනි සිතින් ලොබ කැර
A.3.12. දේවධර්ම ජාතක කාව්‍යය
343 මී අඹ රසඹුන්නේ
තුරු මුදුන වැජඹෙන්නේ
[පුරවි කොවුලන්නේ]
නද අසා කුමරිඳු තොසින්නේ
A.3.13. බුදු ගුණ අලංකාරය
234. සඳහම් දෙසන සඳ
නිකුත් කට හඬ මුනි සඳ
[කුරවි] වෙණ නදටද
වඩා දසසක් ගු‍ණෙන වෙයි නඳ
234. ටිප්පණී: පුරවි වෙණ නදට ද වඩා - කොවුලන්ගේ හා වීණායෙහි ද නාදයට වඩා. නඳ වෙයි - නන්දනීය වෙයි. සතුටු එළවන්නේ වෙයි.
බුදු ගුණ අලංකාරය සාරය
තුන් ගවු පමණ සත්ත්වයා ගේ සම් හා මස් හා නහර හා ඇට විදැ ඇට මිඳුලු කන්නා වු ගිජු ළිහිණියන් ගේ භයඞකර වු නාද, පුරවි කෙවිල්ලන් ගේ හඬ සේ මිහිරි කළහ.
A.3.14. ගිරිමානන්‍ද තේර වත
51 සුවඳට නැහස මේ
කන් තුටු කරණ ලෙස මේ
[පුරවි නද] තොස මේ
පුරවි දස දෙසෙහි බඹ ගොස මේ
111. ජයතුරා සක් නඳ
පන්සිලු [කුරවි නද]
සවණ බඹ සර නද
සවණ කර නඳ නොවෙන්නෝ කොද
A.3.15. සද්ධර්ම රත්නාවලිය - සිද්ධාර්ථ නම් බුදුන්ගෙන් නිවන් දුටුවාහු
තව ද භීමරථ රජ්ජුරුවන් ගේ ආරාධනා වෙන් භීමරථ නුවර දී [පුරවි කෙවිල්ලන් ගේ කට හඬටත්] වඩා අති මධුර වූ අසන්නවුන්ගේ කන්හි අමා වක්කරන්නාක් වැනි වූ කට හඬින් බණ වදාළ දවස් අනූ කෙළක් නිවන් දුටහ.
A.3.16. පූජාවලිය-ද්වීතීය ජාතිභෙද පූජා කථා
කිරිඇල්ලේ ඤාණවිමල 1965 පිට 100
අඟහැළි ලිහිණියෝය, [පුරවි කෙවිල්ලෝය], ගුරුළුය, බක මුහුණෝය, ඇටි කුකුළෝය, කළු ලිහිණියෝය, කුකුළු ලිහිණියෝය...
A.3.17. බුත්සරණ - බඹරැන්දේ සිරි සීවලී 1968 පිට 433
මිහිරි ඒ මනහර කටහඬ කණැ හෙත් හෙත් සතුටින් පියා නො සොල්වා ඉස් නමා වැඳ වැඳ හෙත් අසන [පුරවී කෙවිල්ලන්] විසින්,...
ඉන් ඔබ්බට ගොසින් මාගේ දරුවන්ට නටන මොනරුයැයි මොනරුන් බලමින් මා පැවැත්තිය ලද දියණියන් බස් වැනි බස් ඇති [පුරවි කෙවිල්ලෝ යැයි]...
A.3.18. අභිධර්මාර්ථප්‍රදීපිකා පිට 522
රූපා ලම්බනය, සංවර්ග කණිකාර පුෂ්පාදීගේ වර්ණයක් හු මේද, ශබ්දාලම්බනය, [මත්වූ කුරවී කොවුල් හඬ] මෙන්ද, මඳහඩින් පිඹින ලද රුවන් වස්දඬු
A.3.19. වරඹසුරුවනාර - 1975 ජේ. සී. කන්නංගර පිට 67
පසුබා [කුරවි සර] මියුරු මියරව නැඟී එක්වන්
සුවඳ කැරැ මුව සර පබළු පල`දුළ ගනී ලවනත
අර්ථ: කුරවී කෙවිල් හඬ පසුබා නිරතුරු මධුර මුඛරාවය උද්ගතව...
කරවි සර = කරවීක නාදය = කරවී කෙවිල් හඬ
A.3.19. සිංහල නාට්‍ය කලාවේ විකාශනය - පළමු වෙළුම - තිස්ස කාරියවසම් 1979 පිට 156
“බස්නාහිර දිසාවේ තිබෙන කුඩා දොරටුවෙන් පමණක් තැන එනකොට [කුරවී කොවුලන් විසින් දෙන ලද නා නා විධ මධුර ශබ්ද] ශ්‍රවණය කරමින් මල් උයනට...”
A.3.20. මාටින් වික්‍රමසිංහ කෘති එකතුව - 7 වන වෙළුම - 1981 - පිට 196
දෙව්රම විහාරය පිහිටි උයනෙහි තුරු මුදුන්වට නඳ දෙන [කුරවී කෙවිලි පක්ෂීහු] බුදුන් වහන්සේගේ කට හඬෙහි ලොබ කර ඒ කට හඬ අනුකරණයට වෑයම්...
A.3.21. වනපස මලක් වෙමි 1991 ඩබ්ලිව්. ඒ. අබේසිංහ පිට 122
ගුත්තිල කවි [කුරවී] හඬ මුසුවුණ
සත්කෝරළ බිම සව් සිරි සපිරුණ
පහන් තරුව වී ගගනත දිලිහෙන
පහන් කරනු මැන අප හද නිබඳින
A.3.22. සාහිත්‍ය විද්‍යාව 1968 එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර පිට 28
[කුරවී කොවුල් නද නැසේ]. නෙලුම් මල් මැල වේ . සියලු ශ්‍රී විභූති අතුරුදහන් වේ.
A.3.23. රාසිං දෙවි අණ 1981 ඩී. පී. පොන්නම්පෙරුම පිට 25
සොඳුරු වන සිරියෙන් නෙත් තෙමමින් ඔබ්බට යන රජුට මිහිරි [කුරවී කොවුල් ගී නද] වඳීන්ගේ ප්‍රශස්ති කවකට වඩා කන්කළුය.
A.3.24. නාවල ධර්මදේශනා - 2 කාණ්ඩය 1983 පිට 122
අහසේ පියාපත් ගහන කුරුල්ලොත් [කුරවි කෙවිලිය හඬන කොට පියාපත් ගහන්නේ නැහැ]. ඒකට අවනත වෙලා ඉන්නවා . ඒ තරම් මිහිරිම මිහිරි කටහඬක්.
A.3.25. සිතුවම් සහිත ලෝක සංදර්ශනය නොහොත් ලෝක ප්‍රවෘත්ති 1967 රත්මලානේ ඛේමානන්ද පිට 108
[කුරවි කෙවිල්ලෝ: කුරවි කෙවිල්ලෝ වනාහි සියළු පක්ෂි වර්ගයාගේ රැව් පිළිරැව් නාදයන් අභිභවනය කෙරෙමින් ඉතා මධුර ස්වරයෙන් නද දෙන්නා වූ පක්ෂි වර්ගයකි.]
A.3.26. පුනර්භවය සහ නිර්වාණය 1969 හෙන්ඩියගල සීලරත්න පිට 156-8
[කුරවී කෙවිල්ලන් හඬ] සෙයින් මධුර වේ මැයි. මෙසෙයින් ඔව්හු මහා බ්‍රහ්මයාගේ ස්වරසදෘශ ස්වර ඇතිවන බැවින් බ්‍රහ්ම ස්වර නම් වෙත්.
මහාදේවීනි කුරවි කෙවිල්ලන්ගේ කටහඬ එයට මදක් සමාන යයි මහා සංඝයා වදාළහ. ඔවුන් වසන්නේ කොහිදැයි ඇසූ විට හිමවත යැයි වදාළහ. ඕ මෙපුවත මහරජ හට දැන්වූවාය. කුරවි කෙවිල්ලන් දකිණු රිසිබවද රජතුමාට කීවාය. මහරජතුමා හිමවතින් කුරවිකෙවිල්ලකු රන් කූඩුවක ලා ගෙන්වා දුන්නේය. එහෙත් සබ්ද නොකළාය. සිය ජාතිකයන් දුටුවොත් ශබදකරණ බව ඇසූ රජතුමා කුරවි කෙවිල්ලා ඉදිරියෙහි ලොකු කැටපතක් තැබ්බවීය . කුරවි කෙවිල්ලාද කැටපතින් සිය ඡායාව ..
A.3.27. විසුද්ධි මග්ග 1 වන කාණ්ඩය 1890 ධර්මරත්න සංස්කරණය පිට 402
[යම් සේ ධර්මාශෝක රජ කාලයෙහි එම රජුගේ රාජ මන්දිරයෙහි එක්තරා කුරවි කොවුලෙක් හාත්පසින් කැඩපත් බිත්තියෙහි තමාගේ සෙවනැල්ල දැක සියලු දිග කොවුලෝය යන සංඥා ඇතිව මිහිරි ශබ්ද පැවැත්වූයේද, එපරිද්දෙන්ම සෝපාක ස්ථවිරයෝ ද...]
A.3.28. ජිනචරිත 1886 මේධංකර පිට 5 – 25 පද්‍ය
සාළිකා රවිහංසේහි
හංස කොඤ්ච සුවේහිච
කපෝතක [කරවීකා]දි
සකුනේත්හිච කූජිතං
කපොත = පරවියන් විසින් ද;
[කරවීකා දි = කුරවි කෙවිල්ලන්] ආදී වූ
සකුන්තෙහි = පක්‍ෂීන් විසින්ද
කුජිතං= රැව් පිළිරැව්දෙන ලද්දා වූ
A.3.29. මහාවංසය ප්‍රථම භාගය 1877 බටුවන්තුඩාවේ සහ සුමංගල සංස්කරණය පිට 16
පස්වෙනි පරිච්ඡේදය 33-35 පෙළ
මනොඥමධුර සර ඇත්තා වූ [කුරවි කෙවිල්ලෝ] අවුත් ඒ රජ හට මධුර වූ කුජනය කළහ. අභිෂෙක කරණ ලද්දා වූ ඒ අසෝක රජතෙම ස්වකිය බාල සහෝදර වූ තිස්ස නම් වූ කුමාරයා උප රාජ්‍යයෙහි අභිෂේක කළේයි. ධර්මාශෝකාභිශේකය නිමියේය.
A.3.30. සිංහල ථූපවංශය 1966 බලගල්ලේ විමලබුද්ධි විමල ජයසූරිය සංස් පිට 184
කුරවි කෙවිල්ලන් – 7 පිට
[කුරවි කෙවිල්ලන් = කෝකිල පක්ෂි වර්ගයකි. කුරවීක = මිහිරි හඬ ඇති (කු-රවී-ක) කොකිල>කොවුලු>කෙවිලි ( ස්වාර්ථ තද්ධිත නාමය )]
A.3.31. රතුම රතු 1984 සහ ප්‍රේමපත්‍ර 1976 ඩබ්ලිව්. ඒ. අබේසිංහ පිට 31
ශ්‍රී සුරම්‍ය ධරණියයි
ශ්‍රී සුජාත භූමියයි
නිදාස් අරුණ රැස් ගැලූ
සදා හරිත දේශයයි
සටන් දෙරණතින් නැඟී
වීරයින් ගතින් හෙලූ සුරක්ත
ලේ සුගන්ධයයි
ඒ සුරම්‍ය මල් කුලේ
රේණුයෙන් ගලා හැලූ
මධුර මධුර මී බිබී
[කුරවි කෙවිලියන් නැඟූ]
නිදාස් නිනාද රාවයයි
නිදාස් උදාර ගීතයයි
A.3.32. සිංහල සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදාය 1966 ඒ. වී. සුරවීර පිට 136
ආශ්‍රයට හා ක්‍රීඩාවට සිටින්නෝ මුව පොල්ලෝය, [කුරවි කෙවිල්ලෝය]. මේ ආශ්‍රිත දෑ අතහැර යාම උනට දුකක් විය. වන පලා පල රැගෙන එන අම්මා තමන්...
A.3.33. චෝරනාග 1991 කේ. ජී. කරුණාසේන පිට 142
තුරු මත හිඳ රැපිළිරැව් දුන් [කුරවි කෙවිල්ලගෙ හඬ] ඇහෙනෙ කලාතුරකින්. මං පෙත් පවා හරියට පවිත්‍ර කර නෑ. මේ මහලු උයන්පල්ලා හරිම උදාසීනයි.
A.3.34. හදට හදක් බැඳි පෙම් කවි හසුන් එකතුවක් 1978 ධීර අබේනායක පිට 14
[කුරවි කෙවිලෝ] තුරු මුදුනත හිඳ
පතුරති දන මන බැඳ මියුරැති නද
මල්ගොමු වෙත ලංවන මී මැසි රොද
ගයනා ජය ගීයෙන් පිබිදෙයි හද
A.3.35. සිංහල සාහිත්‍ය ඉතිහාසය කෝට්ටේ යුගය හා නූතන යුගය 1966 බන්ධුසේන ගුණසේකර පිට 15
[කුරවි කෙවිල්ලෝ] මධුර රස ඇති මී අඹපල තුඩින් පැහැර අඹ පැණි බී මත්ව පක්ෂතාල දෙමින් වර්‍ණ වංසධ්වනියක් මෙන් යට සාඛාවේ නාද පවත්වා ...
A.3.36. සිංහල අනුවාද සහිත දීපවංශය 1970 කිරිඇල්ලේ ඥාණවිමල පිට 153
13. (තව ද) දසෝ මහ රජුගේ පින් තෙදින් මිහිරි නාද ඇති [කුරවි කෙවිල්ලෝ] යහපත් සමූහ ඇත්තෝ ව රජුට හා මිනිසුන්ට සෑම කල්හි මිහිරි නාදයත් ඇස් වූහ.
සිංහල දීපවංශය 1969 පිට 46
අශෝකගේ පින් මහිමයෙන් මනාව සැදුම් ලද්දාවූ [කුරවි කෙවිල්ලෝ] හැම කල්හිම මිනිසුන්ට මිහිරි නාද ශ්‍රවණය කෙරෙව්වාහුය.
A.3.37. සුදර්ශනගේ සාකච්ඡා 1964 එම්. ආර්. ඒ. ඊරියගොල්ල පිට 123‎
හමන සුළඟෙනුත් [කුරවි කෙවිල්ලන්ගේ] නාදයෙනුත් සංගීත රසය ලැබෙන්නේ නියම කලා කාරයාටය. වැවෙන වන රොදෙහිත්, වැඩෙන ලිය මඬුල්ලෙහිත්, මලෙහිත්, පලෙහිත් අහසෙහි පොළොවෙහි වැහි වලාවෙහිත් හෙතෙම නිරන්තරයෙන් කලාව දකී.
A.3.38. බිඟු රොද හැඬුවා 1985 ආරියරත්න විතාන පිට 46
වනමල් ගොමුවල බමර මී මැසි කැල නඟනා රාවයත්, [කුරවි කෙවිල්ලන්ගේ ගී හඬත්] පරිසරයේ නිහඬ බව බව සිඳලයි.
A.3.39. පන්තිස් කෝල්මුර කවි 1974 පිට 163
68. මී අඹ තුරු වැසෙන
[කුරවි කොවුලෝ] වෙන වෙන
රස මියුරට එදින
තුඩින් ඇන ඇන එදා පැණි බොන
A.3.40. මඟ සළකුණු එඩ්මන්ඩ් පීරිස් සහ එම්. ඊ. ප්‍රනාන්දු 1947 පිට 22
88. ඉඳන තුරග නිලා රුවිනි නිලායා
සොබන එතම පිළා සහ ළකලායා
[පුරවි කෙවිලි කැලා හඬන කලායා]
සබඳ තසිත ලොලා පලය බලායා
A.3.41. චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර චක්‍රය 1992 බත්තරමුල්ලේ පඥ්ඥාතිස්ස පිට 93
[කොවුල් කුරවි හඬ සේ] නද දෙන්නේ
දවුල් හඬ සෙ ගෝසාකරපන්නේ
වෙවුල්ලමින් ගිගිරිත් නද දෙන්නේ
අවුල් වෙලා බුලතට නොසිටින්නේ
A.3.42. සත්‍යකාම නම් වෙමි 1994 නන්දන වීරසිංහ පිට 88
පැණවත් නායක මිතුරා
සොරකැල අතරේ සොයනා
[කුරවි කෙවිල්ලන්]
ගයනා ගුණ ගී
මා යන මඟ වැළපේ
A.3.43. VIDYODAYA JOURNAL OF ARTS, SCIENCE, AND LETTERS 1978 PAGE 40
වටපිට බැළූ කල සැබවින්ම අමුතු ආලොකයක්ද, නානාවිධ වස්තු ද, මිහිරි නාද පවත්වන [කුරවි කොවුලන්ද,] පිරිසුදු ජලයන් ද, මල්විලිද, දිටුවාය.
A.3.44. සුජාත පුත්‍රයින්ගේ වස්තුව 1987 අනුලා විජයරත්න මැණිකේ පිට 83
කොහොඹෑව ගම් තුලානට සංගීතය සැපයීමේ කාර්යය බාර ගත් [කුරවි කෙවිල්ලෝද], මේ අපූර අභයස්ථානය සින්නක්කර ගෙන තිබිණි.
A.3.45. වංසත්ථප්පකාසිනී: මහාවන්ස ටීකාව 1994 අකුරැටියේ අමරවංශ සහ හේමචන්ද්‍ර දිසානායක පිට 137
[ඔහු (කුරවි කොවුලෝ) වනාහි හිමවතින් අවුත් රජුට ඇසෙන මානයෙහි හිඳ මිහිරි නදින් රැව් දී] තමන් නොදක්වා ම යෙති'යි කියනු ලැබේ.
A.3.46. අටපිරිකර දානානිසංසය 1908 එම්. පී. පී. විජයරත්න අප්පුහාමි පිට 15
[පුරවි කෙවිල්ලන්ගේ] මියුරු ගී අසනු කැමතියයි රජ්ජුරුවෝ කීවිට රත්ම දිරිය ආකාශයට හලකල්හි එයගොස් පුරවි කෙවිල්ලන්...
A.3.47. මතු සම්බන්ධයි 1975 කේ. ජයතිලක පිට 217
[මිහිරි හඬ නගන පුරවි කෙවිල්ලෙනි], අත්තල ගසා අප ඉදිරියෙහි නටා බස්නා ලිය කින්නරාවෙනි, වැඳ සමු ගත් බව කියව.
A.3.48. පුරවි කොවුල් වන්නම නොහොත් හතර වෙනි අවදානම THE JOURNAL OF THE CEYLON BRANCH OF THE ROYAL ASIATIC 1908 VOLUME 21, NO 61, “KANDYAN MUSIC” MAHAWALATENN BANDAR, PAGES 129-164 – THIS ON PAGE 146
[පුරවි කොවුල් වන්නම] හෝ හතර වෙනි අවදානම
දහඅට වන්නම්වල නම් සහිත කවි පෙළේ වන්නම් දහඅට නම් කළාට පසුව
පළමු තිසර අවදානම කියතී
දෙවෙනි කිඳුරු අවදානම කියතී
තෙවෙනි අලංකාරය එපවසති
[පුරවී කොවුල්] සිව්වැන්නට කියතී
A.3.49. වියොවග රත්නමාලය / සිංහල විරහ කවි කළඹ 1965ශ්‍රී චාල්ස් ද සිල්වා පිට 33
45. හිමකර ගිම වි යුගතෙහි හිරු රැසේ ලෙසේ
අමකර කුරවි නද යක් හඬ ලෙසේ ඇසේ
යොමුකර විදි මදන සැර පසේ පසේ
මම කරදර විඳිමි නිති මියුලැසේ මෙසේ
A.3.50. සිංහල සාහිත්‍යයේ කුරවී,කුරවි, පුරවී,පුරවි පෙර යෙදුම් සාරාංශය
සිංහල පැරණි සාහිත්‍යයේ කුරවී, කුරවි, පුරවී, පුරවි පෙර යෙදුම් විමසා බැලුවහම පෙනෙන්නේ අවස්ථා 39කින් 30කදීම (77%ක්) “පුරවි, පුරවී හෝ කුරවි, කුරවී” කියන වචන හතරින් එකක් සමඟ "කෙවිල්ලන්, කොවුලන්, කෙවුලන්” යන වදන්වලින් එකක් සමඟ එකට යෙදෙන බව. මෙම අවස්ථාවන් අතරින් සමහර අවස්ථාවලදී එසේ හඳුන්වන්නේ තනි පක්ෂි වර්ගයක්ද කියලා නිශ්චිතවම කියන්න සාධක නැතත්, පැහැදිලිවම කිසිම අවස්ථාවක එසේ හඳුන්වන්නේ පක්ෂි වර්ග දෙකක් බවට ඔප්පු වෙන සාක්ෂියක් හමු වෙන්නේත් නැහැ. මූලිකවම අති බහුතර අවස්ථා හරහා පෙනෙන්නේත් කුරවී කෙවිල්ලා" එක පක්ෂියෙක් බව. නූතන ව්‍යවහාර 25 කින් 23කුත් මෙසේ පද දෙක එකට යෙදෙනවා (92%ක්).
විවිධ අක්ෂර වින්‍යාස සහ වචන සංයෝග අනුව කුරවි + කෙවිල්ලන් සංයෝගයේ යෙදීම් පහත පරිදියි.
වචනය යෙදුණු සවරූපය
වාර
පැරණි ග්‍රන්ථ
වාර
නූතන ග්‍රන්ථ
කුරවි කෙවිල්-ල/ලන්/ලක/ලක්
12
සිංහල බෝධිවංසය, මහාබෝධිවංශ ග්‍රන්ථපදය, බුත්සරණ, සද්ධර්මරතනාකරය, ජිනචරිත, මහාවංසය, සිංහල ථූපවංශය, සිංහල අනුවාද සහිත දීපවංශය,
10
ලෝක සංදර්ශනය නොහොත් ලෝක ප්‍රවෘත්ති, පුනර්භවය සහ නිර්වාණය, සිංහල සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදාය, චෝරනාග, හදට හදක් බැඳි පෙම් කවි හසුන් එකතුවක්, සිංහල සාහිත්‍ය ඉතිහාසය කෝට්ටේ යුගය, සුදර්ශනගේ සාකච්ඡා, බිඟු රොද හැඬුවා, සත්‍යකාම නම් වෙමි, සුජාත පුත්‍රයින්ගේ වස්තුව,
කුරවී කෙවිල්-ල/ලන්/ලක/ලක්
6
සිංහල බෝධිවංසය, ධර්මප්‍රදීපිකාව, මහාබෝධිවංශ ග්‍රන්ථපදය, කව්මිණිකොඬොල, වෙසතුරුදාසන්නෙ,
3
මාටින් වික්‍රමසිංහ කෘති එකතුව, පුනර්භවය සහ නිර්වාණය, වරඹසුරුවනාර
කුරවි කෙවිලි
1
නාවල ධර්මදේශනා, රතුම රතු
කුරවී කෙවිලි
1
මාටින් වික්‍රමසිංහ කෘති එකතුව
කුරවි කෙවු-ලන්
1
සුමුගුදා කාව්‍ය
කුරවී කොවු-ල්/ලන්
1
අභිධර්මාර්ථප්‍රදීපිකා,
3
සිංහල නාට්‍ය කලාවේ විකාශනය, සාහිත්‍ය විද්‍යාව, රාසිං දෙවි අණ,
කුරවි කොවු-ල්/ලන්/ලෝ/ලෙක්
2
වංසත්ථප්පකාසිනී, පන්තිස් කෝල්මුර කවි
3
Vidyodaya Journal of Arts, Science, and Letters 1978, විසුද්ධි මග්ග, චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර චක්‍රය,
22
21
පුරවි කෙවිල්-ලන්/ලෝ/ලෙනි
3
බුත්සරණ, සද්ධර්ම රත්නාවලිය, පූජාවලිය,
2
අටපිරිකර දානානිසංසය, මතු සම්බන්ධයි,
පුරවී කෙවි-ල්ලන්
1
බුත්සරණ,
පුරවි කෙවිලි
1
මඟ සළකුණු
පුරවී කෙවිලි
1
කාව්‍යශේඛරය
පුරවි කොවු-ලන්නේ
1
දේවධර්ම ජාතක කාව්‍යය
පුරවී කොවු-ල්
1
පුරවි කොවුල් වන්නම නොහොත් හතර වෙනි අවදානම
8
2
කුරවි
4
ධර්මප්‍රදීපිකාව, මහාබෝධිවංශ ග්‍රන්ථපදය, බුදු ගුණ අලංකාරය, ගිරිමානන්‍ද තේර වත,
1
වරඹසුරුවනාර,
කුරවී
3
අසදෘශජාතක කාව්‍ය, ගුත්තිල කාව්‍ය
1
වනපස මලක් වෙමි
පුරවි
1
ගිරිමානන්‍ද තේර වත,
පුරවී
1
කාව්‍යශේඛරය
9
2
අතීත සාහිත්‍යයේ සම්පූර්ණ යෙදුම් සංඛ්‍යාව
39
නූතන සාහිත්‍යයේ සම්පූර්ණ යෙදුම් සංඛ්‍යාව
25
අතීත සාහිත්‍යයේ තනි වචනයක් සේ යෙදුණු අවස්ථා ප්‍රතිශතය
23
නූතන සාහිත්‍යයේ තනි වචනයක් සේ යෙදුණු අවස්ථා ප්‍රතිශතය
8
අතීත සාහිත්‍යයේ පද දෙකම එකටයෙදුණු අවස්ථා ප්‍රතිශතය
77
නූතන සාහිත්‍යයේ පද දෙකම එකටයෙදුණු අවස්ථා ප්‍රතිශතය
92
ග්‍රන්ථ සංස්කාරකයින්ගේ අර්ථකතන
A. මූලාශ්‍රය කුමක්දැයි සඳහන් නොකර ගුත්තිල විවරණයක මෙන්ම සුමුගුදා කාව්‍ය විවරණයක බහා ලන පහත වාක්‍ය අනුව මෙ කියන කුරවියා මිත්‍යා පක්ෂියෙක් බවට පත් වෙනවා. එ අනුව එ මිත්‍යා පක්ෂියාගේ ලක්ෂණ නම්...
1. හිමාලය පර්වතයෙහි විසීම
2. කෝකිල පක්ෂි විශෙෂයෙක් වීම
3. අතිමධුර නාද සහිත වීම
4. ඔවුන් මධුර රස ඇති ආම්‍ර ඵල තුඩින් පැහැර පළා පියා වැහෙන අඹරස බී පක්ෂි තාල දී කුලිනා කල්හි චතුෂ් පදා දීහූ මධුමද මුදිතයන් සෙයින් ලලිතාරම්භ කෙරෙත්. ගොචරයෙහි ව්‍යාපෘතවූ චතුෂ්පාදයෝ මුඛයෙන් ගත් තණ කබල හෙළා පියා සිට එහඬ අසත්. චණ්ඩ මෘගයෝ ක්ෂුද්‍ර මෘගයන් ලුහුබඳනාහු නගාගත් පා බහා නොතබා සිට අසත්. ක්ෂුද්‍ර මෘගයෝ මරණ භය පියා සිට අසත්. අහසින් යන පක්ෂීහුද පක්ෂ ප්‍රසාරණය නොකොට සිට අසත්. දියෙහි මත්ස්‍යයෝද කර්ණ පටල නොසොල්වා සිට අසත්.
5. කුරවි කෙවිල්ලෝ යට සාඛාවේ සිට නාද පවත්වා මත්තෙහි සාඛාවට නැගී හිඳ තමන්ගේ ශබ්දයෙහි අනුනාද රසය කන්පුරා විඳිත්.
B. කුරවී නද හෙවත් පරපුටු කොවුල් නාදය
C. පුරවි වෙණ නදට ද වඩා - කොවුලන්ගේ හා වීණායෙහි ද නාදයට වඩා.
මෙම පෙරයෙදුම් විමසීමේදී පෙනී යන්නේ, ත්‍රිපිටක පරිවර්තනයේ හමු වූවාට සමානව 65% ක බහුතර අවස්තාවල කුරවි කෙවිල්ලන් ලෙස පද දෙක එකට යොදමින් එකම පක්ෂි වර්ගය හඳුන්වන බව. එ වගේම අනික් සියලු අවස්ථාවල කුරවි තනිව යොදනවා. ශබ්දකෝෂකාර්යන් තරම්ම භින්නමතික නොවුනත් සම්භාව්‍ය සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ සංස්කාරකයින් දෙදෙනෙක් කුරවි=කෝකිලයා ලෙස නිර්වචනය කරතත් තවත් අවස්ථා දෙකක එකම පාඨය උපයෝගී කරගනිමින් කුරවි= හිමාලය පර්වතයෙහි වෙසෙන මධුර හඬක් සහිත කෝකිල පක්ෂි විශෙෂයෙක් ලෙස හඳුන්වා, මිත්‍යා කුරුල්ලකු ලෙස උගේ අංග ලක්ෂණ විස්තර කරනවා. පෙර යෙදුම්වල කිසිදු නොගැළපීමක් නැතත් සංස්කාරකයින්, කෝෂකාරයින් ආදීන්ගේ නිර්වචන නිසා කුරවියා නිකම්ම නිකම් කොහෙක් බවට පත් වන බැව් තමයි තවම පේන්න තියෙන්නේ.
B. කෙවිල්ල, කෙවුල්
ඊළඟට අපි විමසලා බලමු කෙවිල්ල කියන වචනය යෙදිලා තියෙන්නේ ගැහැණු පක්ෂියකු හැඳින්වීමටද පිරිමි පක්ෂියකු හැඳින්වීමටද කියලා.
B.1. සිංහල සාහිත්‍යයේ කෙවිල්ල පෙර යෙදුම්
B.1.1. සියබස් ලකර විවරුව - දෙවැනි සග - විරුදු අත්ම සෙලෙස
303. මියුරු මනකල්
රා වඩන කොමළ [කෙවිල්ලන්]
ඇසෙත් තෙපුල්හු
සියල් පැහැසෙත් නිලුපුලැසියෝ
පෙළ ගැසුම: මියුරු, මනකල්, රා වඩන, කොමළ කෙවිල්ලන් තෙපුල්හු ඇසෙත්, මියුරු මනකල් රා වඩන කොමළ සියල් නිලුපුලැසියෝ පැහැසෙත්.
තේරුම: මිහිරි, හිත්, අදනා, නුරාව වවන, තියුණු නොවූ [කොවුල් හඬ] ඇසෙයි. මිහිරි, හිත් අදනා, නුරාව වවන, මොළොක් සියලු දිගැසියෝ වැළැඳ ගැනෙති.
පැහැදුම: මෙහි [කොවුල් තෙපුල් යැ], දිගැසියෝ යැ යන දෙ පසට මැ මියුරු, මනකල්, රා වඩන, කොමළ යන වෙසෙසුන් පද අවිරුදු වැ යෙදිණ. ඒ දෙපසේමැ කමත් එකකට එකක් නොවිරුදුයැ. තෙපුල්හු ඇසෙති. නිලුපුලැසියෝ පැහැසෙති. යන දෙපළැ ඇසීමයැ පැහැසීමයැ යන දෙකමැ එකකට එකක් නොවිරුදුයි. ඇසීමත් එක්තරා ළංවීමෙකි. පැහැසීමත් එක් හැටියකට ළංවීමෙකි. මෙසේ හෙයින් ඒ සෙලෙස නොවිරුදු කම් සෙලෙස නමින් ගැනේ.
ගැට ලිහුම:
[කෙවිල්ලන් - මෙහි කෙවිල්ලන් යැ කීයේ හුදක් කොවුල් කිරිල්ලන් ගැනැමැ නොවේ. කොවුලුමැ කෙවිලි යන සියරුත් තමූ වහර අනුවැ වදන් මිහිර තකා යැ මෙසේ යෙදුණේ. කෙවිල්ලන් තෙපුල්හූ යන යෙදුමේ නිසි අදහස කොවුල් තෙපුල් (කොවුල් හඬ) යනු මැයි.]
පැහැයෙන් - පැහැසීම නම් එක් වීමයි; වැලඳැ ගැනුමයි; බදා ගැනුමයි; එකට එක ගැළැපීමයි. “පහස්” යනුයි. මෙහි දය, (පවතුව) I ඔහුගේ ගතිගුණ අපට පහැස්සෙන්නේ නෑ, ii මේ යකඩය පාස්යන්නෑ. යන වැවහර මේ වදනින් ලියලාගිය වැවහරයැ.
B.1.2. සිංහල බෝධි වංශය - මහා මේඝවන ප්‍රතිග්‍රහණ කථාව
ඉක්බිත්තෙන් පැනඹමාලක ස්ථානයට ගොස් රජ්ජුරුවන් විසින් එළවන ලද වර්ණ ගන්ධ රසයෙන් යුක්ත වූ විලිකුන් ආම්‍ර් ඵලයන් එතැන්හි මැ වාඩ හිඳැ වළඳා, භූමි ස්වාමි වූ රජ්ජුරුවන් ලවා රෝපණය කරවා, පාත්‍රය සේදූ පැන් එහි වත් කොටැ, එකෙණෙහි නික්මුණා වූ අඹ දළු ඇති පතළා වූ වෙළෙප් හා අතු හා කොළ පත් ද ඇති... ගිලිහී වැටෙන්නා වූ විලිකුන් ඵල ඇති, පැමිණෙන ලද භෘඞ්ගයන් හා [කෙවිල්ලන්] හා ලෙහෙනුන් ද ඇති.
B.1.3. බුත්සරණ
සල්මල්හි හී ගුමන බමරුන්ගේ ආලගුම් අසවු සුපුලඹැහි කුල්නා [කෙවිල්ලන්ගේ] පිය තෙපුල් අසවු.
B.1.4. අමාවතුර
“මහණෙනි, මේ මා කුණාල් දහතෙළෙහි චිතර [කෝකිලව උපන් කල මෙ කෙවිල්ලන්] මට කළ පරිචර්යාව අද දක්වා පවත්වමින් ආයේයැ. එකල්හි [කෙවිල්ලෝ] බොහෝහැ. තුන්දහස් පන්සියක් දෙන යැ. අනුක්‍රමයෙන් පිරිහි දැන් මෙතෙක් වූහ”යි වදාලෝ.
B.1.5. සද්ධර්ම රත්නාවලිය - පදුම නම් බුදුන්ගෙන් නිවන් දුටුවාහු
එ සේ වැඩි ගමනේත් මල් ගෙණ ඵල ගෙණ නැමී සිටිනා අතු පතර ඇති ගසින්... ඵල රසානුභවයෙන් මත් ව නාද කරණ [කෙවිල්ලන්ගේ කුරුවික නාදයෙන්ම] සිත්කලු වූ දැන් මෙ වක ගොසින්ග සාල වනය වැනි වූ වලෙක වස් විසූ සේක.
B.1.6. සිංහල සාහිත්‍යයේ කෙවිල්ල පෙර යෙදුම් සාරාංශය
ඉහත උදාහරණ අනුව පෙනී යන්නේ කෙවිල්ලන්, කෙවිල්ලෝ, ආදී ලෙස කෙවිල්ලා ලෙස යෙදී ඇත්තේ පිරිමි පක්ෂියාට හෙවත් කොවුලාට හෝ ගැහැණු පිරිමි භේදයකින් තොරව පොදුවේ පක්ෂි වර්ගයාටම බව. එ වගේම එක සංස්කාරකයෙක් “කෙවිල්ලන් යැ කීයේ කොවුල් කිරිල්ලන් ගැනැමැ නොවේ.... කෙවිල්ලන් තෙපුල්හූ යන යෙදුමේ නිසි අදහස කොවුල් තෙපුල් හෙවත් කොවුල් හඬ” බව පැහැදිලිවම සටහන් කරනවා.
සද්ධර්ම රත්නාවලියේ අර්ථය පමණක් මීට වෙනස් වූවක්. මෙහිදී “කුරවික නාදය=මිහිරි නාදය” ලෙස ගෙන කොවුලන්ගේ හෙවත් කෝකිල පක්ෂීන්ගේ මිහිරි නාදය කියන අරුතින් “කුරවික නාදය” යන වදන යෙදෙනවා.
පෙර කළ ශබ්දකෝෂ අරුත් විමසීමේ දී ද අපිට පෙනී ගියේ, "කෙවිල්ලා, කෙවිල්, කෙවුල් " ආදී ලෙස යෙදුනු පද පිරිමි පක්ෂියා හැඳින්වීමට "කාටර්, සුමංගල ආදී ශබ්දකෝෂවල යෙදුණු බව. මෙම වර්ගයේ ගැහැණු පක්ෂියා හැඳින්වීමට; කෙවුල්වමි, කොවුල්දෙන (සුමංගල), කෙවිලී, කෙවිල්ලී (ක්ලවු) කෙවිලි, කෙවිල්ල, කොවුල් ධේනුව (හරිස්චන්ද්‍ර විජයතුංග), කෙවිලී (ගයිගර්), වැනි වදන් යොදා ගෙන තිබුනා. මේ අනුව සුනිල් ආරියරත්න "කුරවි කෙවිල්ලන්" ලෙස යොදන්නේ දෙවැනි පදයෙන් "කෙවිලිය" අදහස් කිරීමට කියා සමහරු අදහස් කළත් පෙර යෙදුම් හෝ ශබ්දකෝෂ නිර්වචන හරහා නම් එවැන්නක් තහවුරු වෙන එකම අවස්ථාව වන්නේ හරිස්චන්ද්‍ර විජයතුංගගේ ශබ්දකෝෂ දෙකක් පමණක්ම නිසා එය පෙර භාවිතය හරහා තහවුරු වන බවක් පේන්නේ නැහැ.
C. දෙමළ කුරුවි කුරුල්ලා
කුරවි කෙසේ වෙතත් කුරුවි குருவி kuruvi නම් දෙමළෙන් කුඩා කුරුල්ලෙකුට (sparrow) යෙදුවත් මෙම වචන දෙකේ සම්බන්ධයක් නැහැ.