user
Gunaanadka Dunida 15?


assistant
Gunaanadka Dunida (15) | Astaamaha Saacadda ee aan Weli Dhicin:-

Haddii aynu soo aragnay astaamaha saacadda ee yaryar kuwaas oo dhacay, waqti kastana sii kordhaya, maanta waxaynu baran doonnaa astaamaha saacadda ee yaryar, ee aan weli dhicin. Kuwan waxa ka mid ah: go'doominta magaalada Madiina, badashada dummarka iyo yaraanta ragga, hadlidda dugaagga iyo manoolayaasha, iyo soo banbixidda shayaadiin Quraan akhriyaya.

1. Go'doominta Madiina.
ibnu Cumar (RC) waxa laga weriyay inuu yidhi, Rasuulka Ilaahay (scw) ayaa yidhi, "Waxa dhow in muslimiinta lagu soo go'doomiyo magaalada Madiina, heer uu noqdo dhufayskooda ugu shisheeyaa goobta Salaax."¹

• Salaaxna waa meel u dhow Khaybar.
Xadiiskani wuxuu tilmaamayaa marka uu dhammaystirmayo weetaynta ay gaaladu ku hayaan muslimiinta, heer ay ku soo ururin doonaan magaalada Madiina iyo hareeraheeda xilliga aakhiru-sabaanka, gaar ahaanna waqtiga Dajaal.

2. Badashada Dummarka iyo Yaraanta Ragga.
Abi Muusa (rc) wuxuu ka weriyay Nebiga (scw) inuu yidhi, "Waxa ku soo fool leh dadka  xilli uu ninku la wareegayo sadaqo dahab ah, kadibna aanu helay cid ka qaadata. Waxa la arkayaa ninka ragga ah ee keliya oo ay daba-socdaan afartan dumar ah oo gabbaad ka dhiganayaa; taasna waxa keenaya yaraanta ragga iyo badnaanta haweenka."²

Werin kale ayaa ah, "Dumarka ayaa badanaya ragguna way yaraanayaan, illaa uu ku soo hagaago kontonka haweenka ah, nin qummiye keliyi."³

Cabdillaahi ibnu Mascuud (RC) wuxu yidhi, Rasuulka Ilaahay (SCW) ayaa yidhi, "Saacaddu ma dhacayso illaa masaajidda laga dhigto waddooyin; iyo illaa uu ninku u salaamo ninka kale wejigarasho; iyo illaa ay wada ganacsadaan ninka iyo ooridiisu; iyo illaa ay qaaliyoobaan fardaha iyo haweenku, kadibna ay jabaan labadooduba; iyaga oo aan dib u qaaliyoobayn illaa qiyaamuhu ka dhacayo."⁴

Sababta ugu weyn ee ay raggu u yaraanayaan waa badnaanta fidnooyinka iyo dagaallada, kuwaas oo ay raggu ku dhammaanayaan, dumarkana ku hadhayaan. Wuxu yidhi imaam al Nawawi, "Sababta ay raggu u yaraanayaan, ee ay dumarkuna u badanayaan waa dagaallada iyo dilka dhacaya aakhiru-sabaanka iyo badnaanta dagaallada hilbawadhooyinka (al-Malaaxim).⁵

3. Hadalka Dugaagga iyo Manoolayaasha.

Abi Saciid al Khudari (RC) waxa laga weriyay inuu yidhi, Rasuulka Ilaahay (SCW) wuxu yidhi, "Eebbaha naftaydu gacantiisa ku jirto ayaan ku dhaartaye, saacaddu ma dhacayso illaa ay dugaaggu la hadlaan dadka; iyo illaa uu ninka la hadlo cidhifka jeedalkiisa iyo taxa kabahiisu; iyo illaa ay bawdadiisu uga warranto wixii ay qoyskiisu sameeyeen isaga gadaashii."⁶

Xadiiskani wuxuu tilmaamayaa isbeddel halbawle ah oo ku dhacaya xeerarka walxaha, waxaana buraya naamuuskii la qabatimay. Xadiisku wuxuu toos u tilmaamayaa mayeedhaanka iyo manoolayaasha sida dugaagga iyo agabka, tanina waa arrin aan loo baran, oo naamuuska lid ku ah. Balse inuu yahay arrin ugub ahi kama dhigayso wax masuurtawdo ah; waayo xilligii nebigaba waxa soo aroortay axaadiis badan oo tilmaamaya dhacdooyin kuwan la mid ahi inay dhaceen.⁷

Abu Hurayra (RC) waxa laga weriyay inuu yidhi, Nebiga (SCW) ayaa yidhi, "Xilli uu nin adhijire ahi xoolihiisa la joogo ayaa waxa soo weeraray yey, neef ayaanu ka qaatay. Markii uu eryaday adhijirihii waxa soo eegay yeygii, waxaanu ku yidhi: Yaa iga celin doona maalinta dugaagga, maalinta aanay lahayn adhigu waardiye aan aniga ahayn. Sida oo kale, xilli kale oo uu nin hoggaaminaya sac uu raray, ayay soo eegtay, waanay la hadashay. Waxay tidhi: rarkan layma abuurin aniga, ee waxa lay abuuray beer falista. Dadkii ayaa yidhi: Subxaan Allaah! Nebiga ayaa yidhi, "Anigu waan rumaystay arrinkaas, Abu Bakar iyo Cumar binu Khaddaabna way rumeeyeen."⁸

Akhriste haddii ay maanta awoodda aadamuhu gaadhay inay sameeyaan taleefanno qaaradaha xidhiidhinaya; tignoolajiyadda garaadka macmalka ah (AI) iyo waxyaabo dhakafaar loo arkay markii ay soo baxeen, miyaad la yaabaysaa Ilaahii abuuray haddii uu dhagaxa ka hadliyo. Saw Quraankaba kuma taallo inuu nebi Saleebaan qudhaanjada, dabaysha, jinka  iyo shinbirahaba af yaqaannay. 

4. Banbixidda Shayaadiin Quraan Akhriyaysa.

Cabdillaahi ibnu Camar (RC) wuxu yidhi, "Badda waxa ku jira shayaadiin xidhan, oo uu tigtigay nebi Saleebaan; waxa dhow inay soo baxaan, oo ay dadka u akhriyaan Quraan."⁹

Imaam al-Nawawi wuxu yidhi, "Waxay akhriyaysaa wax aan Quraan ahayn, waxaanay odhanayaan waa Quraan, si ay ugu dagaan caamada; kumana dagmayaan."¹⁰

Wuxu yidhi Ibnu Mascuud (rc), "Shaydaanku wuxuu isku soo eekaysiinayaa qaab nin, kadibna ragga ayuu u imanayaa, kadibna wuxuu uga sheekaynayaa xadiis been ah, waanay ka kala firdhanayaan. Kadib midkood ayaa odhanaya: waxaan maqlay nin aan wejigiisa garanayo, balse aanan magaciisa garanayn oo xadiis ka sheekaynaya."¹¹

La soco...
______

1. Waxa soosaaray Abu Daa'uud iyo Ibnu Xabbaan (وقال محقق صحيح ابن حبان: حديث صحيح)
2. Waxa soosaaray Bukhaari, lanbarka 1414 iyo Muslin, lanbarka 1012.
3. Waxa soosaaray Bukhaari, lanbarka 812.
4. Waxa soosaaray Xaakim, Axmed iyo Dabaraani. (وقال الحاكم: هذا حديث صحيح الإسناد)
5. Dr. Maxamed al-Mubayad, Al Mawsuuca fi al-Fitan wal al-Malaaxim wa Ashraad al-Saaca, bogga 334.
6. Waxa soosaaray Tirmidi, lanbarka 2272. (وقال: هذا حديث حسن صحيح)
7. Tixraaca 5aad, bogga 337.
8. Waxa soosaaray Bukhaari, lanbarka 3663.
9. Waxa soosaaray Muslin (في المقدمة)
10. Tixraaca 5aad, bogga 339.
11. Waxa soosaaray Muslin (في المقدمة)