user
Дүйнөдөгү эң шарты начар түрмөлөр ондугун жазып бере аласыңбы?


assistant
Дүйнөдөгү эң шарты начар түрмөлөр ондугу Бүткүл дүйнөдө кылмышкерлерди жазалоо үчүн түрмөканалар колдонулат. Алардын ар биринин шарты ар кандай. Кээ бир камакканаларда жашоо шарт айбандын жашоосунан да төмөн болуп, көп нерселер чектелүү. Чектелүү болбой анан?! Кылмышкерлер өз жазасын же татаал шарттарда жашап, кордук көрүп өтөп чыгышат же көпчүлүгү каза болушат. Ал эми маалымат каражаттары кылмышкерлердин болуп көрбөгөндөй кыйноолорго туш болоорун айтып да, жазып да келишет. Дүйнөлүк эксперттердин баамында төмөнкү 10 түрмөкана ааламдагы эң начар камакканадан.

1. Диярбакыр түрмөсү. (Туркия) 

  Өлкөнүн түштүк-чыгышындагы Диярбакыр шаарында жайгашкан бул түрмөкана 1980-жылы курулган. Бул жай азырга чейин эң коркунучтуу кылмышкерлерди өзүнө жашырып, ошол эле учурда дүйнөдөгү эң катаал камакканалардан болуп эсептелип келет. Түрмөдө жашы улуулар менен кошо жаш балдардын кошо кармалышы менен белгилүү. (Учурда түрк өлкөсү өспүрүмдөрдү жана жаш балдарды өмүр бою камакка алуу боюнча мыйзамдын үстүндө иштөөдө.) Жаза өтөөчүлөрдүн укуктары аябай тепселген, аларды аёосуз уруп жазалашат. Медициналык жардам такыр берилбейт, өлүм коркунучу өтө жогору. Түрмөкана "Е" жана "D" аталышындагы 2 сексия бар. "Е" сексиясы 744, ал эми "D" сексиясы 688 кылмышкерге ылайык болгону менен азыркы учурда ал экөө тең жык-жыйма толуп калган. 

2. Сабанета. Венесуэла. Бул өлкөнүн 3-бөлүгү жеткен кедейликте жашагандыктан, айрым адамдар үчүн түрмө - жан багуунун "үйү" болушу мүмкүн. Бирок, ал жакка туш келген киши качандыр ал камакка кайра кайтуудан баш тартышы толук мүмкүн. Анткени анын ичинде ондогон жугуштуу оорулар өөрчүп, аларды дарылашпайт. Абактын башкаруу системасында коррупция өтө өрчүгөндүктөн, кылмышкерлер эң жакшы жайларды ээлөө үчүн кеңири аракет жумшашат. 1 кароолчуга 150 кылмышкер туура келип, көтөрүлүштөр бат-баттан болуп турат. 108 кылмышкердин өлүмүнө алып келген көтөрүлүш статистикада эң көп жоготуу алып келгендиги менен катталып калган. Андагы көтөрүлүштөр жакын аймакта жайгашкан аскер бөлүктүн жардамы менен көзөмөлдөнүп турат. 

3. ADX Florence. (АКШ, Колорадо штаты) 

  Флоренс округунда жайгашкан бул түрмөнүн расмий аталышы Алькатрас. Ага Америкадагы эң коркунучтуу делген кылмышкерлер камалып, учурда анда 439 кылмышкер бар. Бул жайда тартип аябай катуу, адамдар ич ара бири-бири менен сүйлөшүүгө такыр мүмкүн эмес. Сейилдөө буактысы 1 аптада болгону 9 гана саатты түзөт. Мындан улам андагылар сырткы дүйнө мында турсун, башка кылмышкерлер менен да кабарлаша албай, бүтүндөй "баарынан чектелгендикке чыдабай" өз өмүрүнө кол салган фактылар көп кездешет. Андагылар калган убактысын тар камерасында өткөрүүгө мажбур, ичип-жешет, укташат. Жада калса зарааны да ошол камерага ушатышат. Түрмө 1994-жылдан бери ишин улантып келүүдө.

4. Тадмор. (Сирия)

  Сириянын Тадмар шаарында орун алган бул түрмө Дамасктан 200 км алыстыкта. Алгач түрмө аскер адамдарына ылайыкташтырылганы менен 1980-жылдардан тарта ага бардык кылмышкерлер камала баштаган. Ошол эле жылы өлкө президенти Хафез аль-Асад бул абактагы бардык адамдарды атууга буйрук берген. Жыйынтыгында 2400 киши өлтүрүлүп, 2001-жылга жете камаккана жабылган. 2011-жылдан тарта абак кайрадан жумушун баштаган. Бул түрмөдө саясий чөйрөдөгү кишилер да камала бергендиктен, бул кадам өлкөнүн учурдагы абалына кедергисин тийгизип келет дешет серепчилер. 

5. Карандиру. (Бразилия)

  Карандиру Бразилиянын Сан-Паулу шаарында жайгашкан. Абак 1920-жылы курулган. Бирок 1956-жылга чейин ал бош туруп, 2002-жылы аны жаап салышкан. Ага дейре 1992-жылы абакта масштабдуу көтөрүлүштө кыргын болуп, 111 кылмышкер каза тапкан. Эн аз делгенде да, ар бир 5-кылмышкер СПИД менен ооруп, абактын жабылышына ошол оорунун жайылышы себеп болгон. Ошол учурда камакта 8000 киши кармалып турган эле. Бул жайга дарыгерлер кирүүдөн баш тартышкан, ошол себептен муктаждарга медициналык көмөк көрсөтүлгөн эмес. Көрсөтүлсө да, ооруу басаңдатуучу каражаттар такыр колдонулбаган. Бул катаалдык көтөрүлүштүн чыгышына себеп болуп берген. Көзөмөлдөөчү жумушчулар аз болуп, 1000 жумушчу 8000 кылмышкерди тескеп турган. 

6. Лагерь 22. (Батыш Корея)

  Расмий аты "Кван-ли-со№22" болуп аталган бул түрмө дүйнөдөгү эң начар түрмөлөрдүн катарын толуктайт. Абак сырткы дүйнөдөн бүтүндөй үзүп салынган. Мында туш келген кылмышкерледин жада калса тууган-туушкандары да соттолуп, өмүр бою камак жазасына буюрулушат. Абакта кордуктарды кээ бир кишилер оюна да келтире албашы мүмкүн. Күзөтчүлөр кышкысын адамдарды ысытуучу мешке өрттөп жиберген учурлар да кездешерин жазып келишет маалымат булактары. Учурда бул жайда 5000 киши кармалып турат. 

7. Бангкванг. (Таиланд)

  Нонтхабури провинциясында жайгашкан Бангкванг борбордук түрмөсү Ыраакы Чыгыштагы эн катаал камаккана болуп саналат. Бул жайда жалаң эркек кылмышкерлер кармалат. Абак күзөтчүлөрүнүн катаалдыгы менен таанымал. Түрмөдө чет элдик жарандар да камалышы толук ыктымал жана атууга өкүм болгон кылмышкерлер буйрук аткарылганча дал ушул жайда кармалып турушат.

8. Эль Родео. (Венесуэла)

  Өлкөнүн Гуатир шаарынан орун алган абак дагы теманын аталышына жооп берчү тизмеде. Бул колонияда учурда 4,7 миң киши кармалып келет. Бирок абак болгону 750 гана адамга ылайыкташтырылган. 2011-жылы түрмөканада эки топтун ортосунда кандуу кармаш чыгып, аскердик күчтөрдүн аралышуусу менен токтотулган. Мындан тирүү чыккан кылмышкерлер чанда кездешет. Чыкканда да кайра ал жайга кайтуу каалоосу болушу мүмкүн эмес.

9. Гитарама. (Руанд)

  Гитарама ааламдагы эң катаал түрмөлөрдөн. Мындагы жашоонун начардыгын ушундан билиңиз, тирүү калуу максатында кылмышкерлер каннибализмге(адамдын этин жегендик) барууга да мажбур. Көпчүлүк жаза өтөөчүлөр бул жайды "тирүүлүктөгү тозок" деп комментарий беришкен. 400 кишиге болжолдоонгон камакта учурда 7 миң кылмышкер бар. 

10. Рикерс-аралдуу абак. (Нью-Йорк, АКШ)

  Шаардагы Квинс жана Бронокс шаарларынын ортосундагы аралда жайгашкан түрмөкана Америкадагы эң коркунучтуу кылмышкерлерди кабыл алат. Жаза өтөөчүлөр өз ара чырдашып, адамзаттын оюна келбеген мыкаачылыктарды кыла алышат. Кишинин башын денесинен бөлүп коюу коркунучтуу кылмышкерлердин кадимки адаты десе болчудай. Бул жай да күзөтчүлөрдүн катаалдыгы менен таанымал абактардын катарын толуктайт.