user
અહીં એક ગુજરાતી નાટકના પાત્રો વચ્ચેની વાતો આપેલી છે.

પાત્રોનો ઉલ્લેખ નીચે મુજબ છે:

૧. રંગલો— વિદૂષક.
૨. રઘનાથભટ્ટ— જીવરામભટ્ટનો સસરો.
૩. સોમનાથ— જીવરામભટ્ટનો સાળો, ઉમ્મર વર્ષ ૧૭ નો.
૪. જીવરામભટ્ટ—રતાંધળો.

પાત્રો વચ્ચેની વાતો નીચે મુજબ છે:

(પછી કાંઈ બબડીને પાંચ કોળીયા મોંમાં મૂકે છે.)
દેવબા – એ શું કર્યું?
જીવરામભટ્ટ - એ તો પ્રાણાગ્નિહોમ.
દેવબા – પ્રાણાગ્નિહોમ એટલે શું?
જીવરામભટ્ટ - શાસ્ત્રમાં કહ્યું છે કે બ્રાહ્મણનો દીકરો રોજ અગ્નિહોમના કુંડમાં હોમ કર્યા વિના જમવા બેસે તો તેને મહાપાપ લાગે છે, માટે તેને બદલે પ્રાણરૂપી અગ્નિમાં પ્રથમ પાંચ આહુતિઓ હોમીને જમે તો તેને અગ્નિહોત્ર કર્યા જેટલું પુણ્ય થાય છે.
દેવબા – કોળિયા વાળીને મોંમાં મૂક્યા, તે હોમ કર્યો કહેવાય કે?
જીવરામભટ્ટ - હા, પ્રાણાગ્નિહોમ કહેવાય. પછી અગ્નિમાં હોમ કરવાની ઝાઝી જરૂર નથી.
દેવબા – ત્યારે પ્રાણાગ્નિહોમ તો બધા પ્રાણીઓ કરે છે, તેમાં તમે શી નવાઈ કરી?
જીવરામભટ્ટ - આહુતિનો મંત્ર ભણ્યા વિના કોળિયા ભરે તે પ્રાણાગ્નિહોમ કહેવાય નહીં.
દેવબા – ઠીક છે, જમી લો.
જીવરામભટ્ટ -(રઘનાથને) ગયા વરસમાં અમે ગોદાવરીની જાત્રાએ ગયા હતા, તે રસ્તામાં જે જે ગામ આવ્યાં, તે તે ગામના પંડિતોને બોલાવી ચરચા કરીને અમે જીત્યા હતા.
રઘના- કૈ વિદ્યામાં જીત્યા હતા?
જીવરામભટ્ટ -વાચાળ વિદ્યામાં જીત્યા હતા.
રઘના- વાચાળ વિદ્યા કૈ કહેવાય ? 
રઘના- કચ્છના માંડવી બંદરવાળા વિશ્વનાથ શાસ્ત્રી બહુ વખણાય છે, તે તમને મુંબઇમાં કે ક્યાંહિં મળ્યા હતા કે?
જીવરામભટ્ટ - અરે ! એને લોકો વખાણે છે, તેથી અમને બહુ રીસ ચડે છે, એનામાં શો માલ છે?
જીવરામભટ્ટ - પણ કેટલા લોકો અમારીજ પંડિતાઇનાં વખાણ કરતા હતા !
સોમના-બાપા આ વાત સાચી હશે? 
સોમના-પણ પંડિતો મૂર્ખનાથી કેમ હારે? 
સોમના – જીવરામભટ્ટ, તમે કાંઈ સંસ્કૃત અભ્યાસ કરેલો કે?
જીવરામભટ્ટ - સંસ્કૃત, ફારસી, અરબી, લાટિન અને ઇંગ્રજી, એકે વિદ્યા અમારી અજાણી નથી, બધી વિદ્યાઓ અમે જોઈ લીધી છે. રંગલો – મિથ્યાભિમાનીનું અજાણ્યું કાંઈ ન હોય. એ તો માના પેટમાંથી ભણી ગણીને જ અવતરેલા હોય.
રઘના – તમે કોની પાસે વિદ્યા ભણ્યા હતા?
જીવરામભટ્ટ - અમારી મેળે અમે બધી વિદ્યાઓ શીખી લીધી છે, કોઈને ગુરુ કર્યો નથી. 
સોમના – તમે એકે પુસ્તક રચ્યું કે?
જીવરામભટ્ટ - હા, ‘જીવરામવિનોદ’ નામનો મોટો ગ્રંથ અમે રચ્યો છે.
રંગલો – કોઈક પાસે રચાવીને પોતાનું નામ ઘાલ્યું હશે 

આ પાત્રો વચ્ચેની આગળની વાતો લખો.


assistant
આ પાત્રો માંથી રંગલો, સોમનાથ, રઘનાથભટ્ટ અને જીવરામભટ્ટ વચ્ચે ની આગળ ની વાતો નીચે મુજબ છે:

સોમના – ત્યારે સંસ્કૃત શ્લોકનો અર્થ કરો ખરા કે?
જીવરામભટ્ટ – હોવે ! શા વાસ્તે ન કરીએ? શું એ અમે નથી જાણતા?
સોમના – ‘रामो लक्ष्मणमब्रवित्’ એટલાનોજ અર્થ કરો જોઈએ.
જીવરામભટ્ટ – रामो लक्ष्मळमब्रवि ત...(છેલ્લો ત લંબાવીને બોલે છે.)
સોમના – ‘त्’ ટૂંકો બોલવો કેમ કે તે ખોડો છે.
જીવરામભટ્ટ – એમાં કાંઈ કઠણ અર્થ નથી, ‘રામો’ એટલે રામ, ‘લક્ષ્મણ’ એટલે લક્ષ્મણ અને ‘મબ્રવી’ તે સીતા.
સોમના – શાથી જાણીએ કે મબ્રવી એટલે સીતા?
જીવરામભટ્ટ – રામ અને લક્ષમણની જોડે સીતા વિના બીજી કઈ મબ્રવી હોય? એટલું અક્કલથી જાણીએ કે નહિ?
સોમના – પછી त् રહ્યો તેનો શો અર્થ?
જીવરામભટ્ટ – त् એટલે હનુમાન
સોમના – શાથી જાણીએ કે त् એટલે હનુમાન?
જીવરામભટ્ટ – જોને, त् નો પગ લંગડો છે કે નહીં?
રંગલો – શાબાશ! શાસ્ત્રી બાવા શાબાશ! આવા શાસ્ત્રી તો કાશીમાં પણ નહીં હોય !
સોમના – તમે અંગ્રેજીનો અર્થ કરશો કે?
જીવરામભટ્ટ – અંગરેજી શું? તમારે ગમે તે પૂછો ને !
સોમના – ‘Twinkle Twinkle Little Star’ ("ટ્વિંકલ ટ્વિંકલ લિટલ સ્ટાર") એટલાનોજ અર્થ કરો જોઇએ ?
જીવરામભટ્ટ – એમાં શું છે? ટ્વિંકલ ટ્વિંકલ એટલે ટપકાં ટપકાં, અને લિટલ લિટલ એટલે લીટા લીટા, સાહેબ કરે છે તે, (હાથનો ચાળો કરી બતાવે છે.)
સોમના – એમાં તો આકાશના ચળકતા નાના તારા વિશે છે.
જીવરામભટ્ટ – ત્યારે અમે એજ કહ્યું કે નહિ? દુનિયાનો સાહેબ આકાશમાં ટપકાં ટપકાં અને લીટા લીટા કરે છે તે.
સોમના – ત્યારે અમારા દરબાર સ્કૂલ સ્થાપનાર છે, તેના માસ્તર તમે થશો?
જીવરામભટ્ટ – ઉપરીની મહેરબાની હોય તો સ્કૂલ તો શું પણ કોલેજનું કામે ચલાવી શકીએ.
દેવબા – હવે કંસાર કે કાંઈ લેશો કે?
જીવરામભટ્ટ – ના હવે ભાત લાવો.
દેવબા- (ભાત પીરસે છે.)
જીવરામભટ્ટ – (જમીને ચળું[૨] લઈને વાતો કરવા મંડે છે.) ગયા ચોમાસામાં અહિં વર્ષાદ કેવો હતો?
દેવબા – હવે જઇને પેલી શેતરંજી ઉપર બેસો અને લુગડાં પહેરો.
જીવરામભટ્ટ – અરે! ઘણે દહાડે ભેગાં થયાં છીએ, માટે પેટ ભરીને વાતો તો કરીએ ?
દેવબા – જાઓ, વળી કાલ આખો દહાડો વાતો કરીશું.
જીવરામભટ્ટ – મને તો તમારી આગળથી ઉઠીને જવાનું ગમતું નથી.
જીવરામભટ્ટ – પણ તમે સોમનાથભટ્ટની વહુના સીમંત ઉપર અમને કંકોતરીજ મોકલી નહિ તે કાંઈ ઠીક કર્યું નહીં. એ બાબતનો અમારા મનમાં બહુ ધોખો લાગ્યો છે.
રંગલો – હવે ફરીથી અઘરણી આવશે ત્યારે કંકોતરી મોકલશે !
રઘના – (સોમનાથને હળવે) એ મિથ્યાભિમાનીનો હાથ ઝાલીને પેલી શેતરંજી ઉપર લઈ જઇને બેસાડ. એ તો આખી રાત લવારો કરશે.
સોમના – (જીવરામભટ્ટરામભટ્ટને) ચાલો હવે, પાન સોપારી આપું (દોરીને શેતરંજી ઉપર લઈ જઈને બેસાડે છે.)