user
‘දැනුවත්’  ‘දැනුම්වත්’ නිවැරැදි පදය කුමක් ද ?


assistant
මෑත කාලයේ දී වහරට ආ ‘දැනුම්වත්’ යන කෘත්‍රිම වචනයක් මෙතෙක්  කාලයක් තිස්සේ භාවිත කළ ‘දැනුවත්’ යන සරල සුගම වදන යටපත් කරමින් විවිධ සන්නිවේදන මාධ්‍ය ඔස්සේ පෙරට එමින් තිබේ. ඒ භාවිත කරන්නෝ අපි මෙතෙක් කලක් කළ වැරදි භාවිතයෙන් මිදුණෙමු යි සතුට ද පළ කරති. යම්කිසි තැනක ‘දැනුවත්’ යි යෙදී තිබුණ හොත් වැරැදි වහරෙකැ යි සලකා එය ‘දැනුම්වත්’ විය යුතු යැ යි කියමින් නිවැරැදි කිරීමට ද උත්සුක වන්නෝ ද වෙති. එහෙත්, මෙතෙක් භාවිත කළ වචනයෙහි  දොසක් ගැන කීමට  ද ඔවුන්ගෙන් කිසිවෙක්  හෝ  සමත් නොවන්නාහ. වියරණ හා පදරුත් සමූහයේ ද අවස්ථා හතරකදී මේ ගැන සාකච්ඡා කර තිබිණ. දැනුම්වත් යන්න නිවැරැදි බවට පළ කළ අදහස් අතර ‘උ’ ස්වරය අගට ‘වත්’ ප්‍රත්‍යය යොදන්න බැහැ. ‘දැනු’ කියා ප්‍රත්‍යයක් නැත’ යන පදනම් විරහිත කරුණු දෙකක් පමණක් එහි දී ඉස්මතු කර තිබිණ. රැල්ලට අනුව යන බොහෝ දෙනෙකු  දැනුම්වත් යනු නිවැරැදි යි,  දැනුවත් යනු වැරැදියි යනුවෙන් ප්‍රකාශ කිරීම් හැර ශාස්ත්‍රීය වශයෙන් පිළිගත හැකි කිසිදු අදහසක් දක්වා නොතිබිණ. 
දැනුවත් හෝ දැනුම්වත් පද පැරැණි ශාස්ත්‍රීය පතපොතක  දක්නට නොලැබුණ ද, සුමංගල ශබ්දකෝෂයෙහි ‘දැනුවත්’ යන්න යෙදී තිබේ. ඊට අර්ථ කථනය කර තිබෙනුයේ “දැනුවත් = දන්නා” වශයෙනි. ඊට ඉදිරියෙන් [දැනුම් + අ” වශයෙන් අසම්පූර්ණ (?) සටහනක් ඉදිරියෙන් දක්නට ලැබේ. (ඒ ගැන පසුව සාකච්ඡා කරමු.) මෙය ගැමි ව්‍යවහාරයේ එන වදනක් බව දැක්වෙන සටහනක්  ද ඒ සමග යෙදෙන සලකුණක් යටතේ දක්වා ඇත.  කෙසේ වුව ද, එය ‘දැනුවත්’ යන වදන කාලාන්තරයක් තිස්සේ සිංහල භාෂාවෙහි කථනය සඳහා යෙදී තිබූ බවට එය සාක්ෂියකි. 
මී ළඟට අපගේ අවධානය යොමු වූයේ විල්හෙල්ම් ගයිගර් සූරින්ගේ සිංහල භාෂාවේ ව්‍යාකරණය කෘතියෙහි ඉදිරිපත් කර ඇති විග්‍රහයන් කෙරෙහි ය. එහි දැක්වෙන දන්නු = ප්‍රා. ජාණාඉ, පා.සං. ජානාති.” “දැන - ගන්නු , දන්නු” (52පි.) කෙරෙහි අපගේ අවධානය යොමු විය. එම  ‘දන්නු’ යන පදය දන්නු > දනු >දැනු වශයෙන් බිඳී එන්නේ දැ යි විමසා බලනු සඳහා ය. එසේ  විය හැකි බවට අනුමාන කළ හැකි නමුත් දීර්ඝ කරුණු විග්‍රහයකට මේ නොතැනි. 
දැනුම්වත් යන්න නිවැරැදි බවට කරුණු දක්වන බොහෝ දෙනා පවසන කරුණක් නම් ‘දැනුම්’ යන පදයට ‘වත්’ ප්‍රත්‍යය එක්වීමෙන් ‘දැනුම්වත්’ යන්න සැකසෙන බවයි. මේ කරුණ අලළා මහාචාර්ය පුංචි බණ්ඩා ඒකනායක මහතා විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද කරුණු ඇතුළත් වීඩියෝ පටයක් මේ දිනවල අන්තර්ජාලයේ සැරි සරමින් තිබේ. එහි දී එතුමන් විසින් දක්වන ලද පහත සඳහන් කරුණු, මෙ කරුණ විනිශ්චයෙහි ලා ඉතා වැදගත් ය. 
එ තුමන් විසින් දක්වන ලද ආකාරයට  “ ‘දැනුම්’ යන්න භාව ක්‍රියා ( භාව කෘදන්ත) පදයකි. භාවක්‍රියා යනු හැඟීම් මාත්‍රයක් පමණක් දෙන පදයි. ‘දැනුම්වත්’ යන්නෙහි දී ‘වත්’ ප්‍රත්‍යය එකතු වී ඇත. එය නො විය යුත්තකි.  කරනුවත් - කිරීම්වත් - රැකීම්වත්- රකිනුවත් වැනි ඊට සමාන වෙනත් පද භාවිතයේ නැත.  ‘වත්’ ප්‍රත්‍යය යෙදෙනුයේ ප්‍රත්‍යාර්ථ නාම සමගය. ගුණවත්, සිල්වත් ආදි තද්ධිත පද ඊට නිදසුන් වේ. ‘දැනුම්’ යනු ‘දන්’ ධාතුවෙන් සැකසුණු වචනයකි. එයට එකතු වි ඇත්තේ  ‘වත්’ යන තද්ධිත ප්‍රත්‍යය යි. භාව ක්‍රියා (භාව කෘදන්ත)  පදයකට නාම පදයකින් පසුව එකතු විය යුතු ප්‍රත්‍යයක් එක් වීම යනු භාෂා රීති උල්ලංඝනය කිරීමකි.” 
තව දුරටත් කරුණු දක්වන එතුමෝ මෙසේ ද පවසති. “වත් - යන්න  ප්‍රත්‍යයක් වශයෙන් නො සලකා නිපාතයක් වශයෙන් යෙදුණා ය යි සලකමු. “අදවත් යන්න ඕන” “හෙටවත් ලියන්න ඕන”  මෙහි දැක්වෙන වත් - නිපාතය ‘ද’ අරුත් සහිත පදයකි. හෙට වත් - හෙට ද, අද වත්  - අද ද, ඔබ වත් - ඔබ ද ආදි වශයෙනි. එ බැවින් ‘වත්’ යන නිපාතය ධාතුවෙකින් පර ව යෙදෙන භාව ක්‍රියාවකට යෙදිය නො හැකිය.”
ඒ නිසා ‘දැනුම්+ වත්’ යන දෙපදය  ‘යා දෙක නොරත රත -සමග පෑසීමෙක් නැත. ( කුසදා කව)  මෙන් එකිනෙකට නො පෑහෙන පද දෙකකි. මෙය භාවිතයට පැමිණීමට කිසියම් පණ්ඩිතමානී උගතකු මුල් විණැයි සිතිය හැකි බව ද,  ඊට පාදක කරගන්නට ඇතැයි සිතිය හැකි යෙදුමක් යට කී සුමංගල ශබ්ද කෝෂයේ තිබෙන බව ද අප මහාචාර්යතුමා දක්වයි.  එනම් “දැනුම් + අ’ යන (අසම්පූර්ණ?) යෙදුමයි.  
‘දැනුවත්’ යන පදය ගත හොත්, එය කාලාන්තරයක් තිස්සේ උගතුන්ගේ දෝෂ දර්ශනයට ලක් නො වී පැවැත ආ පදයකි. පාලි බස හසුරුවන්නකුට ජානතෝ, පස්සතෝ ආදි පද සෙයින් ම සිංහල බස හසුරුවන්නකුට දැනුවත් යන්න ද සුඛෝච්චාණය සහිත (කටට හුරු) පදයකි. ඒ නිසා ‘දැනුම්වත්’ යන වියරණ රීති උල්ලංඝනය කෙරෙන ආගන්තුක පදය වෙනුවට කාලාන්තරයක් තිස්සේ අපට  හුරු වූ ‘දැනුවත්’ යන වචනය, කථනය, ලේඛනය යන දෙ අංශය සඳහා ම සුදුසු වන බව පැහැදිලි ය. 
මහාචාර්ය පුංචි බණ්ඩා ඒකනායක මහතා සිය ඉදිරිපත් කිරීම අවසන් කරනුයේ “වහර නොලඟනු රුසී” (ව්‍යවහාරය උල්ලංඝනය නොකිරීම අභිමත යි/ නොකරන්න.) යන සිදත් සඟරාවේ  ලිංගාධිකාරයේ 13 ගීය උපුටා දක්වමිනි.  සිදතෙහි  සන් අදියර ආරම්භයේ දැක්වෙන “වහරනු’සෙරෙන් සපයා” (ව්‍යවහාරයානුසාරයෙන් සම්පාදනය කරවු) යන්න ද යොදා ගැනීම ඊට එක් කිරීම සුදුසු ය.