user
Gabdhaha somalida sedee dareenkooda jaceyl u sheegtaan.?


assistant
Waa gabadh dabiici ahaan ugu abuuran inaysan dareen hadal. Waxayba u aragtaa xishood darri tan ugu sarraysa inay is hor taagto nin wayn oo si cad ugu sheegto sida ay u dareemayso iyo waxa qalbigeeda ugu jira ninkaas. 

Waxaa lagu barbaariyay inay gabadhu markasta tahay qofka loo dareen sheeganayo, la jeclaanayo, jaceylkaasna sida ugu qurux badan loogu soo bandhigto. Haddana si kasta oo uu qofku u ilaaliyo xeerarka dhaqan ee bulshadiisa, waxaa jira mar uu dabarka ka furto oo Oodda jabsado. Waxaa jirta mar qofku xakamayn karin waxa uu dareen ahaan u falayo oo ay maskaxdiisu kujirto xaalad maqane joogo ah! Xaaladdaas mar ay ku sugan tahay ayay tiri:

“Waxaan aamusnaadoo
 Ilnugayl daraaddii
 Afka gacanta saaroo
 Jaceyl iga adkaayee!” 

Waxay taagan tahay meeshii ugu dambaysay oo waxaa ka dhammaatay awoodii xakamayneysay dareenkeeda jaceyl ee ay u qabto wiilka ay calmatay.  

Haddana waxay ka cudurdaaranaysaa inay adkaysan wayday oo aysan intaa ka badan qarsan karin culayska saaran iyadoo ina leh; 

“Nabarrada afkoodiyo
Aramidiisii  oogada ku faaftaan 
 La adkaysan waayee..” 
 
Iyada oo aynu dareemi karno go’aanka
is-biimaynta ah ee ay qaadan karto gabadh kasta oo rabta inay jaceylkeeda u bandhigto qof aysan ogayn waxa uga iman kara, haddana waxaa xanuun badan inay hesho natiijo foolxun iyadoo ka xadhko goosatay dhaqankii bulshada ku xeeran oo imika isku arkaysa qof ceebaysan oo afkeeda ay kasoo baxeen wax aanay ku celin karin! 

Ragga badankoodu waxay jeexaan jidka uu soo mari doono dareenka jaceyl ee ay gabadhu u qaadi doonto, haddana waxay u dhaqmaan sida inaanay iyagu sabab u ahayn inay jeclaato! Waana mid ay hablaha kaga badan yihiin, oo aad bay u yartahay in gabadhu tusto wax ninka soo jiidanaya oo jeclaysiinaya haddii aysan iyaduna jeclayn. Iyadoo ka cabanaysa arrin uu sababteeda lahaa inuu uga baxayna waxay ina leedahay; 

“Ifka kaan ka doortow
 Ibtiladan i haysiyo
 Eedaadka caashaqa
 Adigaa igu beeree”! 
       
Aadamaha badankoodu wuxuu ka siman yahay inuu dabci kale lasoo baxo markuu arko in dartii wax loo mudanayo, waxaasoo xanuun u badan ama murugo dhankay doonto ha ahaatee. Inkasta oo ka soomaali ahaan ay arrintani xagga dumarka loo yar badiyo, haddana waa wax dabciga aadamaha iskaga abuuran. 

Gabadh wax jeclaatayna si kasta ayay ugu nugushahay xanuunka oo waatan iyadoo qalbi jabtay ina leh; 

“ markaad aragtay awgaa 
 Inaan kuu ildaranahay
 Waxaan uurka kaa jirin 
 Ilasoo abbaartaye..” 
 
Waxaynu u badannahay duul danaystayaal ah oo haddii ay qofkii is fahmi waayeen ama si kaleba ku heli waayeen wax ay Nabsi ula baxeen dusha ka saara. Waynu nacladnaa oo nolol xun u rajaynaa qofkii aynu marka hore jaceylka huwin jirnay, markaasaynu habaar iyo inuu meel xun maro mar haddii aadan adigu calfan ugu ducaynaa. 

Balse iyadu waxay u rajaysay nolol tan ugu sarraysa iyo waliba inuu helo qofkii uu calmaday iyaduna ay nasiibkeeda iska sugi doonto iyadoo wax xumaana u qabin mar haddii uu jaceylkeedii ku gacan-saydhay. Waxay tiri;

“Haddaad Ebad bannaan iyo
  Igu dhaaftay oomane 
  I dishaye asaagaa
  Dadka kaad u jeceshahay 
  Adduunyada dusheedana 
  Istareex ku nooloow 
  Aniguna ayaankeey”! 

Jaceylkiinna haddii aad ku guuldarraysataan hanashadiisa, u duceeya oo si qurux badan uga samra! 

Heesta: Eedaad
Fannaanadda:Binti Cumar Gacal.