user
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਹਾਲੀਵੁੱਡ  ਦੀ ਰੀਸੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ‘ਬਾਲੀਵੁੱਡ’ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ। ਇਸੇ ਕੜੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ‘ਲਾਲੀਵੁੱਡ ਕਹਿਣ ਦੀ ਰੀਤ ਚੱਲ ਪਈ। ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਨਹੀਂ (ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਰਹੇ) ਲੇਕਿਨ ‘ਪ’ (ਪੱਪੇ) ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪਾਲੀਵੁੱਡ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਂਜ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮਨੌਤ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ (ਅਸਲ ਨਾਂ ਯੂਸਫ਼ ਖ਼ਾਨ) ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਕਲਮਕਾਰ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤੇ ਦਲੀਪ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਘਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ‘ਪਾਲੀਹਿੱਲ ‘ਤੇ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਲਈ ਪਾਲੀਵੁੱਡ’ ਸ਼ਬਦ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕੜੀ ਵਿੱਚ ਟੀ.ਵੀ. ਇੰਡਸਟਰੀ ਲਈ ‘ਟੈਲੀਵੁੱਡ’ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਤੱਥ ਤੇ ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ‘ਲਾਲੀਵੁੱਡ ਤੋਂ‘ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਤਕ,‘ਪਾਲੀਵੁੱਡ ਤੋਂ ਟੈਲੀਵੁੱਡ ਤਕ ਹਰ ਥਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ਹੈੈ। 
ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ‘ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਨੂੰ ਬਿਜ਼ਨਸ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ‘ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ‘ਹਾਲੀਵੁੱਡ', ‘ਬਾਲੀਵੁੱਡ’ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ‘ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵੱਲ ਰੁਖ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਉਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਡੱਬ ਹੋ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਕ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਫ਼ਲ ਅਦਾਕਾਰ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ (ਅਸਲ ਨਾਂ ਰਾਜੀਵ ਭਾਟੀਆ) ਤਕ ਫ਼ਿਲਮ ਮੇਕਰ ਆਪਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਆਤਮਸਾਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਰੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਪਾਸਾਰੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜਿੰਨੇ ਮਹਿਲ ਮੰਡਪ-ਮਾੜੀਆਂ ਉਸਾਰੇ ਗਏ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਤੰਭ ਪੰਜਾਬੀ ਹੀ ਹਨ। ਜੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੋਲਦੀ ਫ਼ਿਲਮ‘ਆਲਮਆਰਾ ’(1931)  ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੀ ਤਾਂ ਹੁਣ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਪੜਪੋਤਾ ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਸਿਨੇਮਾ ਸਕਰੀਨ ‘ਤੇ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਤਾਏ ਦੀ ਕੁੜੀ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ‘ਜ਼ੀਰੋ ਫ਼ਿੱਗਰ’ ਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਸਾਲੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਹੈ। ਰਣਬੀਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਤਤੇਰੀ ਭੈਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਕਪੂਰ ਸਿਲਵਰ ਸਕਰੀਨ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕਾ ਚਮਕ ਕੇ ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਨਾਲ ਦਸਤਕ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਬਾਪੂ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ, ਤਾਇਆ ਰਣਧੀਰ ਕਪੂਰ ਤੇ ਤਾਈ ਬਬੀਤਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬਤੌਰ ਅਦਾਕਾਰ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੇ ਜੇਠੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦਾ ਕੋੜਮਾ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਦੂਜੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਮੀ ਕਪੂਰ ਤੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ‘ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸਿਨੇਮਾ ਸਕਰੀਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੱਲਦੇ ਰਹੇ। ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੋਟਾ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ‘ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਸੰਚਾਲਕ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ਮੀ ਕਪੂਰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ‘ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਾਦਿਲੀ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਲਈ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ। ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰੰਗਕਰਮਣ ਜੀਵਨ ਸਾਥਣ ਮਰਹੂਮ ਜੈਨੇਫ਼ਰ ਦੀ ਧੀ ਸੰਜਨਾ ਕਪੂਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਨਾਲ ਕਪੂਰ ਵੀ ਸਕਰੀਨ ‘ਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸ਼ਮੀ ਕਪੂਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਗੀਤਾ ਦੱਤ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਤਯ ਕਪੂਰ ਪੰਜਾਹ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਬਤੌਰ ਅਦਾਕਾਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਫ਼ਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਸੀ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਪਤੀਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾਣਾ ਟੋਹਣ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਪਰਿਵਾਰ‘ਕਪੂਰ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਕਥਾ ਜਿਸ ਦੇ ਮੋਢੀ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬਿਸ਼ੰਭਰ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸਕਰੀਨ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿਖਾਈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਿੱਕਾ ਭਰਾ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਕਪੂਰ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਲ ਸਟਾਰ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ‘ਕਪੂਰ ਪਰਿਵਾਰ’ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ‘ਮੁਖਰਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮੋਢੀ ਸ਼ਸ਼ਧਰ ਮੁਖਰਜੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਬੋਧ ਮੁਖਰਜੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣਿਆ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਜੈ ਮੁਖਰਜੀ ਤੇ ਸ਼ੋਮੂ ਮੁਖਰਜੀ ਹੀਰੋ ਬਣੇ। ਸ਼ੋਮੂ ਮੁਖਰਜੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪਤਨੀ ਤਨੁਜਾ (ਜੀਹਦੀ ਭੈਣ ਨੂਤਨ ਤੇ ਮਾਂ ਸ਼ੋਭਨਾ ਸਮਰੱਥ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸਨ) ਦੀ ਧੀ ਕਾਜੋਲ ਹੁਣ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਐਕਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀਰੂ ਦੇਵਗਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਦਾਕਾਰ ਅਜੈ ਦੇਵਗਨ ਨੂੰ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਜੁਗਲਬੰਦੀ ਦੀ ਹੀ ਉਦਾਹਾਰਣ ਲੇਖਕ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗੁਲਜ਼ਾਰ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਰਾਖੀ, ਗਾਇਕ ਭੁਪਿੰਦਰ-ਮਿਤਾਲੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਜਗਜੀਤ-ਚਿਤਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਹਨ। ਉਂਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਸੰਗਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਵ-ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। 1913 ਵਿੱਚ ਆਰੰਭ ਹੋਈ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤਕ ਲੰਮਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਲੜਨ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਨ। ਇਸੇ ਲਈ 1947 ਵਿੱਚ ‘ਦੇਸ਼’ ਤਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਵੰਡੇ‘ਪੰਜਾਬ ਤੇ‘ਬੰਗਾਲ ਹੀ ਗਏ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ‘ਲਹਿੰਦਾ’(ਪੱਛਮ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਿਆ ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦਾ‘ਚੜ੍ਹਦਾ (ਪੂਰਬ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਿਆ। ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਭਾਵ ਪੂਰਵ ਗੋਯਾ ਕਿ‘ਈਸਟ ਬੰਗਾਲ’1971 ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ‘ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ਼’ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ‘ਲਹਿੰਦੇ ਦੇ 7 ਕਰੋੜ ਪੰਜਾਬੀ ਪੂਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ‘ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਰਹੇ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਮੰਨਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਵੇਸਲੇਪਣ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰਖਾਰਜ ਰੱਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ‘ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਣ  ਦੌਰਾਨ ਲੱਭੇ ਇੱਕ ਤੱਥ ਨੇ ਤਾਂ ਬਾਗੋ ਬਾਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ‘ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਭਾਵ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਹੁਣ ਤਕ 300 ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ ਜਦ ਕਿ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਭਾਵ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਯਾਨੀ 3000 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਹਦੀ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ- ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿੱਜੀ  ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਗੁਰੂ ਕੀ ਨਗਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਏਧਰਲਾ ਸਹਿਯੋਗੀ  ਨਵਤੇਜ ਸੰਧੂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਾਰ ਸਮੇਤ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ‘ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਕਸੂਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਲਿਆਣੀ ਵਿਖੇ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਖੋਜਗੜ੍ਹ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਝੋਕ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਉਧਰਲਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਇਕਬਾਲ ਕੈਸਰ। ਘਰ ਫੂਕ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਮਨੌਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਇਸੇ ਬਿਰਤੀ ਕਾਰਨ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਕਾਇਮ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਿੰਡ, ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਗੱਡੀ ਦੀ ਟਿਕਟ ਕਟਾ ਕੇ ਸੁਪਨ ਨਗਰੀ ਬੰਬਈ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਝੰਤਰ ਫ਼ੀਸਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੜੇ ਰੁਲਦੇ ਖੁਲ੍ਹਦੇ ਵੀ ਹਨ ਪਰ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਫਲਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯੂਸਫ਼ ਖ਼ਾਨ ਉਰਫ ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਵੀਰ ਰਾਣਾ ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਸਮੇਤ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸਕਰੀਨ ‘ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ, ਦੇਵ ਆਨੰਦ, ਪ੍ਰਾਣ, ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਮਦਨ ਪੁਰੀ, ਧਰਮਿੰਦਰ, ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ, ਜਤਿੰਦਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜ ਬੱਬਰ, ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ, ਓਮ ਪੁਰੀ, ਗੁਲਸ਼ਨ ਗਰੋਵਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਪੜਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਤਕ ਦਰਜਨਾਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸੈਂਕੜੇ ਚਿਹਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲਗਪਗ ਹਰ ਫ਼ਿਲਮ ਪੋਸਟਰ ਉੱਤੇ ਹੀਰੋ ਤੇ ਹੀਰੋਇਨ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੀਜਾ ਨਾਂ‘ਐਂਡ ਪ੍ਰਾਣ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਪ੍ਰਾਣ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ‘ਵੀ ‘ਐਂਡ ਪ੍ਰਾਣ’ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਹੀ ਛਪੀ ਹੈ। ਅੱਜ 80 ਟੱਪੇ ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ ਸ਼ੀਲ ਹਨ ਤੇ 86 ਸਾਲਾ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਹਾਲੇ ਵੀ ਖ਼ੁਦ ਹੀਰੋ ਆ ਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ‘ਮਿਸਟਰ ਪ੍ਰਾਈਮ ਮਨਿਸਟਰ’ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਰਿਲੀਜ਼ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਅਭਿਨੀਤ ਫਰਹਾ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ‘ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ ਦੇ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਿਲਮੀ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੀ ਝਲਕ ਵਿਖਾਉਣ ਵਾਲੀ‘ਗੈਸਟ ਐਂਟਰੀ ਲਈ ਦੇਵ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅਪਰੋਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ ਕਿ ‘ਹੀਰੋ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਾ ਸਕਰੀਨ ‘ਤੇ ਆਇਆ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਮਰਦੇ ਦਮ ਤਕ ਆਵੇਗਾ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ‘ਸਵੈਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਹੀਰੋ ਖਖ਼ਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਚੇਤਨ ਆਨੰਦ ਜਦੋਂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤਾਂ ਨੀਚਾ ਨਗਰ ਵਰਗੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾ ਕੇ ਅੱਜ ਤੋਂ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ‘ਕਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਦਰਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਾ ਵੀ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ (2011 ਵਿੱਚ ‘ਦਿਲ ਲੈ ਗਈ ਕੁੜੀ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਵਾਲਾ ਮਕਬੂਲ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਮੇਰਾ ਅਜੀਜ਼ ਜੱਸੀ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰੀਆ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਬੌਬੀ ਦੇ ਸੱਦੇ ਤੇ ਕਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤਾਂ ਆ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸਟਾਰ ਉੱਥੇ ਬੇਪਛਾਣੇ ਹਨ ਜਦਕਿ‘ਪੰਜਾਬੀ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਹਨ। ਕਮਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਮਗਰੇ ਟੱਬਰ ਦੀ ਲਾਮਡੋਰੀ ਵੀ ‘ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ’ਕਰਾਉਣ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਦੀ ‘ਥੱਲੇ ਥੱਲੇ’ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਚੇਤਨ ਆਨੰਦ ਦੇ ਮਗਰੇ ਹੀ ਭਰਾ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਤੇ ਵਿਜਯ ਆਨੰਦ ਵੀ ਆ ਗਏ। ਪਹਿਲਾ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਤਾਂ‘ਸਦਾਬਹਾਰ ਹੀਰੋ’ਹੈ ਹੀ, ਦੂਜਾ ਵਿਜਯ ਆਨੰਦ‘ਗਾਈਡ ਵਰਗੀ ਕਾਲਜਈ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ‘ਕੋਰਾ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਜਿਹੀ ਸੂਖ਼ਮ ਤੇ ਸੁਬਕ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਜਯਾ ਭਾਦੁੜੀ ਨਾਲ ਹੀਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਂਝੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਸੁਹੱਪਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰੇ ਗਏ ਧਰਮਿੰਦਰ ਜੀ ਉਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਭਾਅ ਜੀ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਗੀ ਭਲੀ ਅਮਰੀਕਨ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ‘ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਆਪਰੇਟਰ’ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਬੰਬਈ (ਮੁੰਬਈ) ਗਏ ਤੇ ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨਃ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ  ਨੂੰ ਕਿਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?


assistant
ਉੱਤਰਃ  ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ  ਨੂੰ ਪਾਲੀਵੁੱਡ  ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।