user
Yurub iyo ilxaadka (ilaah diidka)?


assistant
Yurub iyo ilxaadka (ilaah diidka)

Wixii ka horeeyay "shanboqol" oo sano  isha keliya ee aqoonta looga danbeeyo qaaradda yurub waxay ahayd baadariyaasha kaniisadaha, waxayna ahaayeen cidda kaliya ee talada looga danbeeyo, oo xitaa waxay awood u lahaayeen xil ka qaadista iyo magacaabista madaxda, bulshada yurubna waxa ay u hogaansanaayeen diintooda kiristanka.
Balse markii la soo gaadhay qarnigii 15aad ayaa waxaa bilawday in ay dadku ka shakiyaan diinta kiristanka.

Waxaana sabab u ahaa ka shakinta diinta "khaladaadka ay galeen baadariyaasha kaniisaduhu" oo waxay baadariyaasha kaniisaduhu  soo dheegteen oo diintooda ku dhex mileen kuna soo dareen aragtiyihii falaasifada  ee ku saabsanaa kawnka meerayaasha taariikhda iyo cilmiga fiisigiska.
Sidaa awgeed markii ay dadku ogaadeen in aysan aragtiyahaasi sax ahayn, ayay bilaabatay ka shakinta diintu.

ileen diintu hadaysan cuskanayn "waxyi" xagga ilaahay ka yimi way fashilmasaaye.
Sidaa awgeed qofka yurubiyaanka ah ee qarniyadii dhexe joogay waxa uu aaminsanaa qodobadan soo socda.

1 - in dhulku taagan yahay oo uusan soconayn sida meerayaasha kale, sidoo kalena uu yahay xudunta kawnka ( meesha ugu wayn ee wax kastaa ku dul wareegaan ) 

2 - in uu ilaahay aduunka abuuray 4'004 sano ka hor dhalashadii nebi ciise.

3 - in dhamaadka aduunku noqon doono 4'004 taariikhda miilaadiga, si uu nabi ciise u galo kala badhka tariikhda aduunka maadaama uu yahay wiilkii ilaaahay.

4 - in cudurada dadka ku dhaca uu sabab u yahay shaydaanku, 
Ama ay tahay cadho ilaahay oo qofkaa ku dhacday.

5 - in baadariyaashu ay u dhexeeyaan ilaahay iyo dadka, oo qofku marka uu toobad keenayo waa in uu baadari u tagaa.

intaa waxaa sii dheerayd, in baadariyaashu ay cid kasta oo aragtidooda ka hor timaadda ciqaabi jireen, xataa hadii uu qofkaasi aragtidiisa cadaymo kasta u haysto.
Waxaana xabsiga loo taxaabay nin ka soo jeeday wadanka "Poland" la odhan jiray "Nicolaus Copernicus" ka dib markii beeniyay aragtida kaniisadda, ee ahayd "in uu dhulku yahay xudunta kawnka".
 
Balse wixii ka danbeeyay qarnigii 15aad waxaa bilawday kacdoonkii aqoonta.
Waxaana markii ugu horaysay la sameeyay teleskoobyada(Telescope) hawada sare wax lagaga ogaado,  waxaana beenawday aragtiyihii kaniisadaha ee ku aaddanaa kawnka, oo saynisyahanadu  waxay ogaadeen in uusan dhulku ahayn xudunta kawnka. 
Sidoo kale waxaa la sameeyay "Microscope" qalabka lagu arko walxaha aadka u yar yar, waxaana la arkay bakteeriyada (Bacteria) cudurada sababta. 
Halkaasna waxaa ku beenawday aragtidii kaniisadda ee ahayd "shaydaan baa cudurada sabab u ah" 

Sidoo kale cilmi baadhayaashu waxay beeniyeen "in aduunka la abuuray 4004 sano ka hor dhalshadii nebi ciise" Waxaana daaqadda ka baxay aragtidii kaniisadda.

Waxaas oo dhan waxaa ka daran dad badan waxaa isu waafaqi waayay "in uu nabi ciise ilaahay yahay, islamarkaana ay hooyo dhashay, oo uu haweenay caloosheed ka soo baxay"
 siday macquul ku tahay "in ilaahii aduunkan oo dhan abuuray  uu haweenay caloosheed ka soo baxo" ?
Siday se macquul ku tahay "in ilaahay la daldalo sida ay rumaysanyihiin kiristanku  ?
Su'aalahaas oo dhani waxay dad badan u horseedeen in ay ka shakiyaan sax ahaanshaha diinta kiristanka.
 
Ka dib markay iska hor yimaadeen aragtiyihii kaniisadda iyo cilmigii ayaa waxaa bilawday loolan u dhexeeya baadariyaasha kaniisadda iyo aqoonyahanada sayniska.

Arinkaasna waxaa ka dhashay labo waxyaabood:-

1 - in ay saynisyahanadu iska fogeeyaan wax kasta oo diin ku saabsan ama qaybiya "Metaphysics"

2 - in ay baadariyaashu cadaadis saaraan saynisyahanada sidoo kale ay iska fogeeyaan aragtiyohooda.

Markii ay fadeexadahaas
 iyo fashilladaa la kulantay diinta kiristanku, dadku waxay u qaybsameen sadex qaybood :

1- qayb ku adkaysata diintoodii(مسيحيين) oo iska dhega tirta eedaymaha loo jeedinayo, islamarkaana ku dooda in ay diintu muqaddas lama taabtaan ah tahay,
eedaymaha loo jeedinayo diintana aysan ahayn caddaymo ku filan, si loo ogaado in ay diintu khaldan tahay.

2 - qayb diin la'aan doorata (ilxaad) iyo ilaah diid (ملحدين) waxayna ku doodeen in maadaama ay diintoodii khalad noqotay, habka keliya ee ugu saxan ay tahay in diimaha oo dhan la iska diido.
 sidoo kale kuwani waxay iska indho tireen cayddaymaha muujinaya  jiritaanka ilaahay.
waxaana qoladan ugu wacan in ay gebi ahaanba diidaan diimaha,  loolankii ay la galeen baadariyaasha kaniisadda.

3 - qayb u dhexeeya labadaa kooxood ee hore, oo ku dooday in aan marnaba la inkiri karin in ay jirto awood wayn oo wax kasta abuurtay islamarkaana dusha ka  maamusha aduunka oo dhan, laakiin awoodaasi aysan ahayn ilaaha diinta kiristanku sheegtay.

Ugu danbayn in kasta oo diinta kirintanku fadeexadahaa la kulantay hadana weli dadka yurub in ka badan 76% waxay ahaystaan diinta kiristanka.
Oo qofka bani aadamka ah si kasta oo uu horumar iyo dhaqaalo u gaadho kama maarmo diin iyo in uu mabaadi' iyo qiyam yeesho.
Waxaa hubaal ah in hadii dadkaa diinta islaamka wejigeeda saxda ah loo bandhigi lahaa ay qaadan lahaayeen.
Laakiin waxaa jira labo caqabadood oo ka hor taagan qaadashada diinta islaamka :

1 - diinta islaamka wejigeeda saxda ah maysan arag ee waa loo bahala geliyay 

2 - loolankii ka dhexeeyay muslimiinta iyo kiristaanka tan iyo bilawgii islaamka,
Qofka damca in uu islaamka qaatana cadaadis ayuu la kulmayaa.
sidoo kale waa dad diin hore haystay oo waxay  u arkaan in ay diintooda ka tagaan oo ay diin kale qaataan "midha gunta kuugu jira  kuwo geed saaran looma daadiyo".