user
અહીં એક ગુજરાતી નાટકના પાત્રો વચ્ચેની વાતો આપેલી છે.

પાત્રોનો ઉલ્લેખ નીચે મુજબ છે:

૧. રંગલો— વિદૂષક.
૨. રઘનાથભટ્ટ— જીવરામભટ્ટનો સસરો.
૩. સોમનાથ— જીવરામભટ્ટનો સાળો, ઉમ્મર વર્ષ ૧૭ નો.
૪. જીવરામભટ્ટ—રતાંધળો.

નાટકનું દ્રશ્ય(સ્થળ): ગામનું પાદર. (ત્યાં ત્રણ જણ ઉભા છે, અને જીવરામભટ્ટ એક કોરાણે ખાડમાં સૂતેલો છે.)

પાત્રો વચ્ચેની વાતો નીચે મુજબ છે:

રઘના૦—ઉંઘી ગયો હશે,તું જઇને જગાડ.
રંગલો—ટાંટિયો ઝાલીને ખેંચ, એટલે જાગશે.
સોમના૦—બાપા, કદાપિ ભૂત હોય તો મને બીક લાગે.
રંગલો—મારને એક પથરો.
સોમના૦—બાપા, કહો તો એક પથરો મારૂં એટલે જાગશે.
રઘના૦—વળી તેનું માથું ફુટે તો પાટો આપણે બાંધવો પડે. 
માટે આ ખાડને કાંઠે હું ઉભો છું, અને તું ખાડમાં જઇને એને જગાડ,એટલે તને બીક નહિ લાગે.
રંગલો—તને નહિ આવડે. જો હું જગાડું.(તેનો ટાંટીઓ ઝાલીને ખુબ ઘસડે છે અને બોલે છે કે) ઓ જીવરામભટ્ટ, ઓ જીવરામભટ્ટ ! !
જીવ૦—અરે કોણ છે? કોણ છે?
સોમના૦—અલ્યા ! અલ્યા ! એમ શું કરે છે? (મારવા જાય છે.)
રંગલો—જો જો ગણના ભાઇ દોષ. જાગતો નહોતો તેને મેં જગાડી આપ્યો, ત્યારે ઉલટો મને મારવા આવે છે. તારો વાંક નથી ભાઇ. આ વખતજ એવો છે કે જેનું ભલું કરીએ, તે બુરૂં માને. 
સોમના૦—ઉઠો, ઉઠો,અહીં ખાડામાં કેમ સૂઇ રહ્યા છો?
જીવ૦—સાસરિયામાં જવું, તે કોઇ તેડવા બોલાવવા આવે અને માનપાન દેખીએ તો જઇએ, નહિ તો ગામને પાદર સુઇ રહીએ.
સોમના૦—ચાલો! હવે અમે બે જણા તેડવા આવ્યા છીએ. પેલો ગોવાળ કહેતો હતો કે પાડીનું પૂછડું પકડીને જીવરામભટ્ટ આવે છે.
જીવ૦—અમારે તમારે ઘેર આવવું નથી. જો આવવું હોય તો પાડી સાથે આવીએ નહિ?.
સોમના૦—શા વાસ્તે અમારે ઘેર આવવું નથી ? તમને કોઇએ કાળું ગોરૂં કહ્યું છે?
જીવ૦—તમારી માએ એક દહાડો મને રતાંધળો કહ્યો હતો, માટે તમારે ઘેર અમારે આવવું નથી. એટલા સારૂ અહીં સુતા છીએ.
સોમના૦—વારૂ, અમારે ઘેર ન આવવું હોય તો ગામમાં આવીને કોઇને ઘેર રાત રહેવું હતું.
જીવ૦—અમે સમ ખાધા છે કે અમારે તમારા ગામનું પાણી પીવું નહિ. આ તો તેડવા આવ્યા વિના છૂટકો નહિ, માટે આવ્યા છીએ. તે અહીં ગામને પાદર રાત રહીને સવારે તમારે ઘેર આવીને અમારા માણસને લઇને ચાલ્યા જઇશું.
સોમના૦—તો ગામને પાદર ક્યાંઈ સારી જગા જોઇને સૂવું હતું; પણ આ ખરાબ ખાડામાં આવીને કેમ સુતા છો?
રંગલો—ખાડામાં લોકો દિશાએ જાય છે, એવી સારી જગા બીજે ક્યાં મળે?
જીવ૦—બીજે ક્યાંઇ સુતા હઇએ અને વળી કોઇ દેખે, તો તાણ કરીને તેને ઘેર તેડી જાય; માટે આ ખાડામાં કોઇ દેખે નહિ એમ સુતા છીએ.
રઘના૦—ચાલો, ચાલો. હવે તમને કોઇ રતાંધળા કહેશે નહિ.
જીવ૦—અમારે તો તમારે ઘેર આવવું નથી.તમે બોલો તો તમને તમારી જનોઇના સમ.
રંગલો—આ બ્રાહ્મણની કોટમાં જનોઇ ન હોત તો બિચારો સેના સમ ખાત? 

આ પાત્રો વચ્ચેની આગળની વાતો લખો.


assistant
આ પાત્રો માંથી રંગલો, સોમનાથ, રઘનાથભટ્ટ અને જીવરામભટ્ટ વચ્ચે ની આગળ ની વાતો નીચે મુજબ છે:

સોમના૦—ઉઠો ઉઠો, બોલો તો તમને બ્રાહ્મણના સમ.
જીવરામભટ્ટ —અમને આ ગામમાં રહેતા હોય એટલા બધા બ્રાહ્મણોના સમ, જો અમે કદિ તમારે ઘેર આવીએ તો; અને તમે દીકરાના સમ ખાશો નહિ.
રંગલો—એવો તે કોણ ગાંડો હોય કે છતે બ્રાહ્મણે દીકરાના સમ ખાય.
રઘના૦—(હાથ ઝાલીને) ઉઠો ઉઠો! મારા સમ.
જીવરામભટ્ટ —તમારા સમ અમે આવીએ તો;અમારે તમારા ઘરનું પાણી અગ્રાહ્ય છે.
રઘના૦—પણ તમારી સાસુએ તમને ક્યારે રતાંધળા કહ્યા?
જીવરામભટ્ટ —તમારી પાડોશણની આગળ એક દહાડો છાનાંમાનાં કહેતાં હતાં, તે અમે કાન ધરીને સાંભળ્યું હતું. રતાંધળા જ હઇએ ને કહે તો દુઃખ લાગે નહિ; પણ અમે કંઇ રતાંધળા નથી.
રંગલો—અરે! મેં પણ એક દહાડો સાંભળ્યું હતું.
રઘના૦—તમે જેવા છો, તેવા બધું જગત જાણે છે. કંઇ છાનું રહે નહિ. તમને રતાંધળા કહે, તે ઝખ મારે છે. ચાલો; હું તમારી સાસુને ઠપકો દઇશ. હવે પછી તમને કોઇ દહાડો એવું કહેશે નહિ.
જીવરામભટ્ટ —આ ભવમાં તો હવે તમારે ઘેર અમારે પાણી પીવું નથી; કેમકે અમે આકરા સમ ખાધા છે.
રઘના૦—એમ તે થાય ! કાંઇ આપણે એક બીજાથી છૂટવાના નથી; સાંકડી સગાઇ ઠરી. કણકમાં પાણી ભળ્યું તે ભળ્યું. તે કરતાં ચાલો, તમને પાંચ રૂપિયાની પાઘડી બંધાવીશું.
સોમના૦—તમને પગે લાગીને કહું છું કે ઘેર ચાલો.
જીવરામભટ્ટ —ઘેર આવ્યાનું તો તમારે અમને કહેવું જ નહિ.
સોમના૦—મારી પાધડી તમારે ખોળે છે. હું પાધડી ઉતારીને તમને પગે લાગું છું. તમે અમારા પુજનિક છો.
જીવરામભટ્ટ —નહિ નહિ, પાઘડી ઉતારશો નહિ,આ આભ ને જમીન એક થાય, તો પણ અમારે તમારે ઘેર નથી આવવું.
રંગલો—અત્યારે તો આભ ને જમીન એકજ છે તો. જુદાં કોણ દેખે છે ?
રઘના૦—આ જનોઈ કાઢીને તમારી આગળ મૂકું છું. તમે પહેરાવો તો પહેરીશ, નહિ તો અહિંથી પરભાર્યો સન્યાસીના મઠમાં જઇને સન્યાસી થઇ જઇશ. પણ હું તમને તેડ્યા વિના ઘેર જનાર નથી.
સોમના૦—હવે તો પૃથ્વીનો છેડો આવી રહ્યો. જીવરામભટ્ટ, હવે તો માનવું જોઇએ.
જીવરામભટ્ટ —ફક્ત પાંચ રૂપૈયાની પાઘડી સારૂ અમે મનાઇ એ કે ?
રંગલો—પાંચ રૂપૈયા સારૂ બ્રાહ્મણના સમ ભાગે કે ? વધારે આપે તો અત્યારે ભાગે.
સોમના૦—અરે ! બે રૂપૈયા વધારે આપીશું, ચલો તો ખરા.
જીવરામભટ્ટ —વીશ રૂપૈયામાં એક બદામ ઓછી લેવાનો નથી.
રંગલો—જાઓ જાઓ, એક બાંડુ ગધાડું દોરીને આપશે.
રઘના૦—વીશ રૂપૈયાની અમારી ત્રેવડ નથી. (કાનમાં) પણ સોમનાથને કહે એકાંતે આવ આપણે વિચાર કરીએ. (એકાંતે જઈને) પાઘડીનું તો એને બહાનું છે, પણ રાત વેળાએ તે દેખતો નથી, માટે તું એનાં લૂગડાં એકઠાં કરી આપ. પાઘડી, લાકડી ક્યાં પડી હશે તે દેખતો નથી, માટે તેની પાઘડી લઇને તું એને માથે મૂક, અને પછી હાથ ઝાલીને ઉભો કર; એટલે મોઢે તો ના ના કહેશે, પણ આવશે ખરો.
સોમના૦—ઠીક છે, એમ કરીશ. (પાસે જાય છે.)
રઘના૦—સોમનાથ, તું જીવરામભટ્ટનાં લૂગડાં, દોરી, તુંબડી, બધું તપાસી લે.
સોમના૦—તપાસી લીધાં. જીવરામભટ્ટ, ચાલો ચાલો, જેમ તમે રાજી થશો તેમ કરીશું. લો, આ તમારી પાઘડી પહેરો.
જીવરામભટ્ટ —(પાઘડી ફેંકી દે છે.) ના, ના, અમારે આવવું નથી.
સોમના૦—(ફરી ફરીને પાઘડી પહેરાવે છે.) બોલો તો મારા સમ, બ્રાહ્મણના સમ, બ્રહ્મહત્યા, ગૌહત્યા.
જીવરામભટ્ટ —(સોમનાથનો હાથ ઝાલીને ઠેબાં ખાતો ખાતો ચાલે છે.)
રંગલો—વાહ ! વાહ ! છેલબટુકની ચાલ જો જો. આ ગામની બાઇડીઓ જોશે તો મોહિત થઇ જશે.
        (જીવરામભટ્ટને ખભેથી ધોતિયું પડી જાય છે ને સોમનાથનો હાથ તેના હાથમાંથી છૂટી જાય છે. સોમનાથ આગળ જઈને ઉભો રહે છે. જીવરામભટ્ટ હેઠો બેશીને ફાંફા મારે છે, પણ ધોતિયું જડતું નથી, એટલે ત્યાં હેઠે બેસે છે.)
સોમના૦—વળી કેમ હેઠે બેઠા ? ચાલોને.