user
Xaquuqda dumarku islamka siyay?


assistant
Xuquuqda dumarka uu Islaamku Siiyay . 
                                                       
Reer galbeedku marka ay leeyihiin dumarka ayaanu xoraynaynaa waxa ay ka wadaan uun jidhkeeda halaga faa'idaysto, iyadana hala bahdilo, nafteedana halaga soo qaado wax aan qiimo lahayn, Meelaha la rabo in wax lagu qurxiyana iyaga halooga faa'idaysto sidii qalabkii oo kale hana ka faa'idaystaan ragga raaxada raadinaya. Sidaa darteed reer galbeedka sheeganaya in ay dumarka kor u qaadayaan xaqiiqatan hadii aynu eegno dumarka way liidayaan. 

Halka uu Islaamku Haweenayda uu xaqeeda siiyay 1400 oo sano ka hor. Hadaba hadii aynu taariikhda dib ugu noqono oon taariikhda dib usoo falanqayno oon taariikhda kasoo bilowno wakhtigii ilbaxnimadii Babylonian Civilization ka, wakhtigaa waxa ay taariikhdu inoo sheegaysaa " Ninku marka uu dil gaysto oo danbi dila galo, halka isaga laga ciqaabi lahaa waxaa dil lagu xukumi jiray xaaskiisa". Sidoo kale hadii aan akhrino taariikhda ilbaxnimadii Greeka, waxay lahaan jireen qof sidii nidaam ahaan oo kale loo aaminsanaa oo la odhan jiray Baandhoora, Qoftaas oo haweenay ahayd haweenaydana waxa loo aaminsanaa oo loo malayn jiray in ay tahay qofta xumaanta iyo nasiib darada bulshada uhorseeda. 
Taariikhdaa hore ee ilbaxnimadii Greeka na wakhtigaa dumarka kaliya waxa loo isticmaali jiray in raaxo iyo galmo oo kaliya laga raadiyo. 

Sidoo kale markaan dib u akhrino taariikhdii masaaridii hore khaasatan ilbaxnimadii Egyptian ka dumarka gabi ahaanba waxa loo yaqaanay oo lagu calaamadin jiray in ay calaamad shaydaanka u yihiin. Sidoo kale marka aan ilbaxnimadii carabta akhrino khaasatan inta uuna quraanku soo dagin ka hor, wakhtigaas qofka carabkaa marka ay u dhalato gabadh yari iyada oo nool baa la aasi jiray, intaasi wixii ka danbeeyay Alxamdulilaah Mahad oo dhami ilaahay ayay u sugnaatay markii uu quraanku soo dagay sidoo kale uu Nabi Maxamad SCW uu tacaalintiisii la yimid markaas ayay bilaabmatay in xuquuqda dumarku kor ukacdo, intaasi wixii ka danbeeyayna heerkii ay qofka dumarkii taagnayd kor bay uqaadantay.

 Bal qiyaas intaa hore inta uuna quraanku soo dagin wakhtigaa waxa loi yaqaanay carabtu in ay ahaayeen dadka aduunka jooga ee ugu jaahilsan, wakhtigaasi wixii ka danbeeyay oo ah xiligii uu quraanku soo dagay intaa wixii ka danbeeyayna dumarkii waxa ay heleen xuquuqdoodii oo dhamasytiran.

Muslimiinta maanta joogta ee aduunka ku nooli maanta aduunka waxa ay ka noqonayaan inta u dhaxaysa 20--25% bay aduunka ka noqonayaan taas oo ka dhigan 5 meelood meel aduunku waa muslimiin, ilaa boqolkiiba Afar Meelood meel bay noqonayaan muslimiinta maanta nooli, sidaa darteed waxaad ogaataan Hadaba bulshada intaa leeg ee sidaa u farabadanee muslimiintaa qaybo kamid ihi islaamka way u dhawyihiin halka bulshooyin kalana islaamka ay aad uga fogyihiin.

sidaa darteed qofku marka uu doonayo in uu ogaado xuquuqda uu islaamku dumarka siiyay ma ahin in uu eego bulshada muslimiintii siday dumarka ula dhaqmayaan in uu eego maahin laakiin hadii uu doonayo qofku in uu ogaado xuquuqda uu dumarku islaamku siiyay waa in aad eegtaa kutubta islaamka waxa ay qorayaan, waa in aad eegtaa marka aad doonayso in aad islaamka wax ka ogaatid.

Isha loo noqdaana waxa weeyi qofku waa in uu dib ugu noqdaa Kitaabka Quraanka ah iyo sidoo kale Axaadiista saxeexa ah ee Rasuulku SCW yidhi : "waajibka saaran qof kasta oo Muslim ahi ama Nin noqdo ama Haweenay hanoqotee waajibka saaran qof walboo muslimiii waxa weeyi in uu ilaahay Subxaana Watacaalaa raaligaliyo sidaa darteed arintaas oo kale marka la eegayo ragga iyo dumarku islaamku dhexdiisa way simanyihiin wax aanad ogaataan marka la yidhaahdo labo shay way Siman yihiin marka la yidhaa inaysan ka dhignayn labadan shay way isku eegyihiin wax aanad ogaataan sidaaso kale in ragga iyo dumarku islaamka dhexdiisa ay simanyihiin laakiin iskuma eeka sidaa darteed xataa caadiyan wax aan ognahay in ragga iyo dumarku jidh ahaan in ay kala duwanyihiin. 

Allaa Mahad __ Xuquuqda Dumarka Uu Islaamku Siiyay __ 
                                                      - Dr Zakir Naik -

Reer galbeedku marka ay leeyihiin dumarka ayaanu xoraynaynaa waxa ay ka wadaan uun jidhkeeda halaga faa'idaysto, iyadana hala bahdilo, nafteedana halaga soo qaado wax aan qiimo lahayn, Meelaha la rabo in wax lagu qurxiyana iyaga halooga faa'idaysto sidii qalabkii oo kale hana ka faa'idaystaan ragga raaxada raadinaya. Sidaa darteed reer galbeedka sheeganaya in ay dumarka kor u qaadayaan xaqiiqatan hadii aynu eegno dumarka way liidayaan. 

Halka uu Islaamku Haweenayda uu xaqeeda siiyay 1400 oo sano ka hor. Hadaba hadii aynu taariikhda dib ugu noqono oon taariikhda dib usoo falanqayno oon taariikhda kasoo bilowno wakhtigii ilbaxnimadii Babylonian Civilization ka, wakhtigaa waxa ay taariikhdu inoo sheegaysaa " Ninku marka uu dil gaysto oo danbi dila galo, halka isaga laga ciqaabi lahaa waxaa dil lagu xukumi jiray xaaskiisa". 

Sidoo kale hadii aan akhrino taariikhda ilbaxnimadii Greeka, waxay lahaan jireen qof sidii nidaam ahaan oo kale loo aaminsanaa oo la odhan jiray Baandhoora, Qoftaas oo haweenay ahayd haweenaydana waxa loo aaminsanaa oo loo malayn jiray in ay tahay qofta xumaanta iyo nasiib darada bulshada uhorseeda. Taariikhdaa hore ee ilbaxnimadii Greeka na wakhtigaa dumarka kaliya waxa loo isticmaali jiray in raaxo iyo galmo oo kaliya laga raadiyo. 

Sidoo kale markaan dib u akhrino taariikhdii masaaridii hore khaasatan ilbaxnimadii Egyptian ka dumarka gabi ahaanba waxa loo yaqaanay oo lagu calaamadin jiray in ay calaamad shaydaanka u yihiin. Sidoo kale marka aan ilbaxnimadii carabta akhrino khaasatan inta uuna quraanku soo dagin ka hor, wakhtigaas qofka carabkaa marka ay u dhalato gabadh yari iyada oo nool baa la aasi jiray, intaasi wixii ka danbeeyay Alxamdulilaah Mahad oo dhami ilaahay ayay u sugnaatay markii uu quraanku soo dagay sidoo kale uu Nabi Maxamad SCW uu tacaalintiisii la yimid markaas ayay bilaabmatay in xuquuqda dumarku kor ukacdo, intaasi wixii ka danbeeyayna heerkii ay qofka dumarkii taagnayd kor bay uqaadantay.

 Bal qiyaas intaa hore inta uuna quraanku soo dagin wakhtigaa waxa loi yaqaanay carabtu in ay ahaayeen dadka aduunka jooga ee ugu jaahilsan, wakhtigaasi wixii ka danbeeyay oo ah xiligii uu quraanku soo dagay intaa wixii ka danbeeyayna dumarkii waxa ay heleen xuquuqdoodii oo dhamasytiran.

Muslimiinta maanta joogta ee aduunka ku nooli maanta aduunka waxa ay ka noqonayaan inta u dhaxaysa 20--25% bay aduunka ka noqonayaan taas oo ka dhigan 5 meelood meel aduunku waa muslimiin, ilaa boqolkiiba Afar Meelood meel bay noqonayaan muslimiinta maanta nooli, sidaa darteed waxaad ogaataan Hadaba bulshada intaa leeg ee sidaa u farabadanee muslimiintaa qaybo kamid ihi islaamka way u dhawyihiin halka bulshooyin kalana islaamka ay aad uga fogyihiin.

sidaa darteed qofku marka uu doonayo in uu ogaado xuquuqda uu islaamku dumarka siiyay ma ahin in uu eego bulshada muslimiintii siday dumarka ula dhaqmayaan in uu eego maahin laakiin hadii uu doonayo qofku in uu ogaado xuquuqda uu dumarku islaamku siiyay waa in aad eegtaa kutubta islaamka waxa ay qorayaan, waa in aad eegtaa marka aad doonayso in aad islaamka wax ka ogaatid.

Isha loo noqdaana waxa weeyi qofku waa in uu dib ugu noqdaa Kitaabka Quraanka ah iyo sidoo kale Axaadiista saxeexa ah ee Rasuulku SCW yidhi : "waajibka saaran qof kasta oo Muslim ahi ama Nin noqdo ama Haweenay hanoqotee waajibka saaran qof walboo muslimiii waxa weeyi in uu ilaahay Subxaana Watacaalaa raaligaliyo sidaa darteed arintaas oo kale marka la eegayo ragga iyo dumarku islaamku dhexdiisa way simanyihiin wax aanad ogaataan marka la yidhaahdo labo shay way Siman yihiin marka la yidhaa inaysan ka dhignayn labadan shay way isku eegyihiin wax aanad ogaataan sidaaso kale in ragga iyo dumarku islaamka dhexdiisa ay simanyihiin laakiin iskuma eeka sidaa darteed xataa caadiyan wax aan ognahay in ragga iyo dumarku jidh ahaan in ay kala duwanyihiin.