user
અહીં ગુજરાતી નાટક ના કલાકારો વચ્ચેની વાતો નીચે મુજબ આપેલી છે:

"કમા૦-સેઠ ઓ હકીમ આયા.

નથ્થુ૦- મુવો, સાળો. મોતીની ગોળી કહીને પચાસ રૂપિયા લઈ ગયો, પણ કંઈ ગુણ તો જણાયો નહિ. મારોજ વાંક કે મ્હેં આપ્યા; લેનાર તો જુગતી કરેજ તો. હુંડીનો ભાવ વત્તો લેવા સારૂ ઠાકોરજીનાએ સમ ખાઈયેછ; પણ સામો ધણી પક્કો હોય છે, તો તે એક પઈ પણ કંઈ વત્તી આપેછ? અરરર! હુંજ સાળો કાચો, વરસ કુતરાને નાંખ્યા !(ભોળાભટ આવે છે.)

ભોળા૦-કેમ, સેઠ તમારૂં મ્હોડું ઉતરેલું દેખાય છે? જોઊં તમારી નાડ, હાથ લાવો તો.

નથ્થુ૦-મ્હારે નાડ નથી દેખાડવી. આ પચાશ રૂપિયા મ્હેં એને આપ્યા તે કરતાં કોઈ ગોરા દાક્તરને બોલાવ્યો હોત તોએ સારૂં. પચાશ રૂપિયા તે કંઈ કહેતાં થાયછ? કેટલાનો સર થયો?

ભોળા૦-સેઠ ગોરો દાક્તર ગોરો દાક્તર સું કરોછ? તેને એકબે વૈદકશાસ્ત્રના પ્રશ્ન પુછું તો મારી સામો ફરીથી નહિ આવે. એકવાર હું સ્હુરતમાં એક પારસીને ત્યાં ઓસડ કરવા ગયેલો, ત્યાં તેને ધીરજ નહિ રહી તેથી જાંગલાને બોલાવ્યો. હું ત્હાં બેઠેલો ને પેલો ગોરો દાક્તર આવ્યો. પેલા પારસીએ કહ્યું કે આ અમારા ગુજરાતી વૈદ છે. તે સાંભળી તરત તેણે ટોપી ઉતારી, મ્હેં મારા જોડા હાથમાં લઈને સલામ કીધી. (તમને ખબર છે? અંગ્રેજ લોકોને ખાસડાંનું માન બહુ ગમેછ.) પછી મ્હેં તે દાક્તરને એક સવાલ પુછ્યો, સેઠ તમને અંગ્રેજી આવડેછ?

નથ્થુ૦-ના. અમારા સા ભોગ લાગ્યાછ કે અંગ્રેજી ભણિયે?

ભોળા૦-સેઠ, તમે શહેરમાં રહોછ, ને અંગ્રેજી નથી શિખ્યા એ તો નવાઈ છે.

નથ્થુ૦-અમે શેઠિયા લોક અંગ્રેજી શિખતાજ નથી. કાગડાનું પીછું કાનમાં ખોશી અમારે નોકરી કરવા તો કંઈ જવું નથી? અમારૂં અંગ્રેજી અમારૂં શાસ્તર તે સ્હાડાસાતનો પા.

ભોળા૦-ઝુમખાશાહ, તમને તો એનો અભ્યાસ નહિ હોય?

ઝુમ૦-ના, મહારાજ. મને તો લખતાંએ નથી આવડતું. ધારણ તોળતાં આવડી એટલે અમે બધું શિખ્યા.

ભોળા૦-અરે ! ત્યારે તમને કોઈને અંગ્રેજી નથી આવડતું?

ઝુમ૦-ના.

ભોળા૦-ત્યારે સાંભળો. મ્હેં તેને અંગ્રેજીમાં આ પ્રશ્ન પુછ્યો."

આ કલાકારો ની આગળની વાતો શું હશે?


assistant
ઝુમ૦-ત્યારે ગધેડીનો ઓશડ કરવા શેનો આવ્યો તો?

ભોળા૦-એજ પુછવાનું છે તો. દાક્તર લોક હોંશિયાર હોય છે તેની હું ના નથી કહેતો, પણ આપણ લોકને તેની દવા માફક નહિ આવે. દાકતર નહિ આપણા ખાનપાન સમજે, કે નહિ આપણા શરીરની ખાશિયત જાણે. દાક્તરને એટલું જ પુછજોની, દુધી ચણાદાળનું શાક કેમ થાય છે? તરત કહેશે કે મને નથી માલમ. તારે સાળો ઓસડ સ્હું કરવાનો? બાપનું તોરડું ! પણ આપણા લોક એવા બેવકુફ છે કે હાથે કરીને તેની પાસે મરવાને જાય છે.

નથ્થુ૦- એ તો ખરૂં. દાકતર લોકો તો એવા નિર્દે હોયછે, કે પાંચ દશ દહાડા દવા કરે, ને સારૂ નહિ થાય, તો પલાષ્ટર મારીને ટપ મારી નાંખે.

ભોળા૦-પછી મ્હેંદાક્તરને કહ્યું, કે તમે અમારા ખાનપાનમાં નથી સમજતા તો ચાલ્યું, પણ પેટમાં દુખતું હોય ત્યારે નાડ કેમ ચાલે તે તો કહો. ત્યારે શો જવાબ દીધો જાણોછ કે? કહે કે "અમલોકકું-નારીકી-સમજ-નહિ."

નથ્થુ૦-હા, રે. પેટમાં ગોદા મારે. 'જીભ બટૌ, જીભ બટૌ' કરે, ને પછી હકીગત પુછે. પણ આપણા વૈદની પઠે નાડી પકડીને તમને આમ થયું છે, તેમ થયું છે- એવું તો કદી કહે નહિ . ઝુમ૦-મહારાજ, વાતજ કર્યા કરશો કે? રાત થોડી ને વેષ ઘણા.

ભોળા૦- ઠુમકશાહ, ધધણવા ન માંડો. આજ સાંજે તમારા લગનની વેળાએ એને ઘોડા જેવી કરી આપવી. અમારેતો સૌની ફિકર, તે જો તમારી પઠે રડતા ફરીએ તો મરી ન જઈએ?

ઝુમ૦-ચંદા, આમ આવ. (આવે છે.)

ભોળા૦- (નાડ જોઈને)નાડમાં કાંઈ રોગ નથી. સારૂં થઈ ગયું.

નથ્થુ૦-શું ધૂળ સારૂં થયું? બોલેછે ક્યાં?

ભોળા૦-હજી નથી બોલતી? (વિચાર કરીને) ઝુમખાશાહ, તમને કાંઈ બીજો વહેમ નથી? અંગરોગ તો હવે બાકી કાંઈ નથી જો.

ઝુમ૦-હું તો ધરથી કહું છું કે વૈદનું કામ નથી.

ભોળા૦-ના, હતું તો ખરૂં, પણ હવે વૈદનું કામ થઈ રહ્યું. વારૂ, હવે થોડા ચોખા લાવો.

નથ્થુ૦-મહારાજ, તમને દાણા જોતાં આવડેછ?

ભોળા૦-થોડું ઘણું. વૈદલોકને એ વગર ચાલે નહિતો. પણ અહીંયાં એક બ્રહ્મચારી આવ્યા છ. તે તો મંત્રશાસ્ત્રમાં કીટ છે.

ઝુમ૦-ક્યાં ઉતર્યા છે?


ભોળા૦-તમારે ગમે તો તેને બોલાવો. મને કાંઈ રીસ નથી.

ઝુમ૦-ના, ના, વૈદરાજ. એકથી ભલા બે. તમારું પરઠેલું તો તમને આપીશું. તમે પ્હેલા ને પછી તે. કહોની ક્યાં ઉતર્યા છે, જરા તેનું પાણી તો જોઈએ.

ભોળા૦-ના, ના. શેઠ હું તો ખુશજ એ વાતે. બોલાવો, મહાદેવના દહેરામાં ઉતર્યાં છ.

નથ્થુ૦-હરિયા, હરિયા. (આવે છે.) મહાઢેવના ડેહેરામાં નવા ભમચારી બાવા આવ્યા છે તેને દોડતા તેડી લાવતો.

હરિ૦-આ દોડ્યા ! (દોડે છે.)

ભોળા૦-હવે મંડળનો સામાન લાવો કે માંડતા થઈએ.

નથ્થુ૦- કહો તે કમાલ આણી આપે. બોલો.

ભોળા૦-(કમાલને) એક મોટો પાટલો લાવ. ચાર શેરેક ચોખા લાવ. પાંચ નાળિયેર, વીસ સોપારી, પઈનું કંકુ, પઈનું સિંદૂર, ને એક કોરૂ ધોતીઉ લાવ. સેઠ, તમે વીસ પૈસા કહાડોને પંચાયત દેવના આગળ મૂકવાનો અકેકો રૂપીઓ.

નથ્થુ૦- મહરાજ, રૂપિઆની જગોપર બે આની મેલીશું તો ચાલશેકની?

ભોળા૦-નારે ! એતો રાંડ થઈ. રૂપિઓ એતો મરદનું નામ.

નથ્થુ૦-ત્યારે અડધો અડધો.

ભોળા૦- અરે ! એ શું શુકનમાં બોલ્યા? અડધે તો અડધું કામ થાય.