user
උපුල්වන් දෙවියෝ  ගැන විස්තර කරන්න.


assistant
ශ්‍රී උත්පලවන්න දිව්‍ය රාජයා වූ කලී නිල් පැහැයක් ගන්නා උපුල් මලක පැහැය ගත් දේශීය දේවතාවෙකි. උන් වහන්සේ ලංකාරක්ෂක දේවතාවා ලෙසින් අතීතයේ මහ ජනතාව අතර ගෞරවයට පාත්‍රවූවෙකි.

ගෞතම බුදු රජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් මණ්චකයේදි මාගේ සසුණ වසර පන්දහසක් පුරා වැඩිම කාලයක් පවතින්නේ හෙළදීපයේ බැවින් එය ආරක්ෂ කිරීමේ වගකීම සක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට පැවරිය. එතුමා විසින් එය උපුල්වන් දෙවියන්ට පැවරූ බව කියවේ.

විවිධ විදේශික සතුරු විපත් වලින්ආරක්ෂා වීමට උපුල්වන් දෙවියන් සරණ ගිය බව දැක්වේ. ලක්වැසියන්ට මහත් ලැදිකමක් දක්වන මෙම දෙවියන් බෞද්ධ සම්‍යක්දෘශ්ඨික දේවතාවෙකි. සමන්, උපුල්, මහසෙන්, නාථ යන පැරණි ලාංකීය සතරවරම් දේව සංකල්පයට ඇතුලත් දේවතාවෙකි.

උපුල්වන් දෙවියන් වෙනුවෙන් මුහුදුකරයේ හැදූ දේවාලයන්ට නාවිකයන් පමනක් නොව ධීවරයින් පවා භාරහාරවූ විය.

උපුල්වන් දෙවිදුන් ගැන මුලින් ම සඳහන් වන්නේ දීපවංස, මහාවංස යන කෘතිවලය. බුදුන් වහන්සේ වදාළ මෙහෙවරින් සක් දෙවිඳුන් විසින් සිරිලක රැකුම උපුල්වන් වෙත පවරන ලදී. මේ අනුව විජය කුමරුන් මෙහි පැමිණි කල්හි උත්පලවර්ණ ඒ පිරිසට සියලු ආරක්ෂාව සලසා දුන් බව වංස කථා වාර්තා කරයි. ඉක්බිති, දීර්ඝ නිශ්ශබ්දතාවකින් පසු ඔවුන් ගැන සඳහන් වන්නේ සත් වන සියවස මැද භාගයේ දාපුලු සෙන් ( පලමු දප්පුල) රජු දවසය. උපුල්වන් දෙවි රත් සඳුන් කඳක වෙසින් දෙවිනුවර වෙරළට ගොඩ බට බව පැරකුම්බා සිරිතේ ද ජනප්රනවාදයේ ද වාර්තා වෙයි.දාපුලු රජු බදිරාලි විහාරය කරවා දෙවියන් පිදූ බව මහාවංශය කියයි. උපුල්වන් නමට කිහිරැළි යන කොටසක් එකතු වූයේ දෙවිනුවරට භාවිත කල ගිරිහෙළ යන නාමය නිසා හෝ ඛදිරාලේපනයක් එනම් කිහිරි ආලේපනයකින් නිල් පැහැ ගැන්වූ දේවරූපයක් නිසාවෙන්ද යන ලෙස මත පවතී.කිහිරැළි යන්න කිහිරෙළි, කිරැළි, කිරොළ යන රූපවලින් ද යෙදේ. පූර්වෝක්ත දාපුලු සෙන් රජුගෙන් පසු දඹදෙණි පරාක්රිමබාහු, යාපහු භුවනෙකබාහු, කුරුණෑගල පරාක්රිමබාහු යනාදි රජුන් සම්බන්ධයෙන් උපුල්වන් දෙවිඳුන්ගේ කටයුතු සඳහන් වී ඇත්තේය.මයුර ආදී සන්දේශ ලියවුණ ගම්පොළ - කෝට්ටේ යුගවල දී කවීන්ට මෙන් ම රාජමහාමාත්යාරදීන්ට ද මේ දෙවියන්ගේ ආරක්ෂාව හා අශිර්වාදය අවශ්යග වූ බව පැහැදිලිය.උපුල්වන් දෙවිඳු ගේ විකුම් වනන කොවුල් අසුන් කරුවා:- ‘විසේස වන විකුමෙන් සදිසි දිය බඳ’ යැයි පවසයි. දිය බඳ යනු, වෙන් (විෂ්ණු) දෙවියාට නමෙකි. ‘වෙසෙස් වූ රුපුන් මැඬීමේ සමත් කමින් වෙනු (විෂ්ණු) බඳු යැ’යි උපුල්වන් දෙවිඳු සඳහා කිමෙන් කොවුල් අසුන් කරුවා ගේ අවදියේ බුදුනුවන් උපුල්වන් දෙවිඳු වෙනු (විෂ්ණු) නො වන බව දැනැ සිටි තියා පෙනේ.එහෙත් ඊට ආසන්න යුගයකම ලියවුනු පහතරට සින්දු වන්නම්වල හා ගාලු ත්‍රිභාෂා ලිපිය තුල උපුල්වන් යනු විෂ්ණු ලෙස දක්වා තිබීමෙන් එකලද මේ එක් දෙවිකෙනෙකු ද යන්න ගැටලුවක්ව තිබී ඇති බව පෙනේ.

රයිගම් කෝරළයට අධිපති දෙවියන් ලෙසින්ද හදුන්වන්නේ උපුල්වන් දෙවියන්ය. ගොරකාන කන්දේ විහාරයේ, උඩගම දෙගන් තිලකාරාමයේ වැනි විහාරවල උපුල්වන් දේවප්‍රතිමා දක්නට ලැබේ. රයිගම් කෝරළයේ පුරාණතම උපුල්වන් දෙවොලක් කුඹුක පත්තුවේ ඔළබොඩුවේ පැවති බව කියවේ. මෙහි නටබුන්ද දක්නට ලැබේ.

දෙවුන්දර මහ උපුල්වන් දේවාලය පැවති අතර ආරම්භයේ පටන් එහි වූයේ බ්‍රාහ්මණ පාලනයකි.

උපුල්වන් දෙවියා ලංකාවට ආවේනික සමන් මහසෙන්, දැඩිමුණ්ඩ වැනි බෞද්ධ දේවතාවෙකි.ඇතැමුන් ඔහුට විෂ්ණු යැයි කීවද උපුල්වන් දෙවතාවා වෙනුවෙන්ම වෙන් වූ වෙනම දේශීය සාහිත්‍යක් ඇත. විශේෂයෙන් රයිගම් කෝරළයේ පවතී.

විශ්වාසය යනු එකකි. නමුත් සංකෘතිය නම් අනෙකකි. උපුල්වන් දේවතාවාගේ බැතිමතෙක් වුවද නොවුවද, උපුල්වන් දෙවියන් වටා හෙළ සංකෘතික දහරාවක් පවතී.

කිණිහිරි උපුල්වන් නමින් හැදින්වෙන්නේ එතුමාගේ ප්‍රතිමා අතීතයේ කිණිහිරි නම් ලී වර්ගයෙන් නිර්මානය කළ බැවින්ය. ඇතැම් විද්වතුන්ගේ මතය කිණිහිරි යනු රත්හදුන් බවය.

රයිගම් කෝරළයට අධිපති දෙවියන් ලෙසින්ද හදුන්වන්නේ උපුල්වන් දෙවියන්ය. ගොරකාන කන්දේ විහාරයේ, උඩගම දෙගන්තිලකාරාමයේ වැනි විහාරවල උපුල්වන් දේවප්‍රතිමා දක්නට ලැබේ. රයිගම් කෝරළයේ පුරාණතම උපුල්වන් දෙවොලක් කුඹුක පත්තුවේ ඔළබොඩුවේ පැවති බව කියවේ. මෙහි නටබුන්ද දක්නට ලැබේ.

සිද්ධාර්ථ බෝසතානෝ පාරමි පුරා බුදු බවට පත්වීමට ආසන්න බව තේරුම් ගත් වසවර්ථී දිව්‍ය ලෝකයේ මාර දිව්‍ය පුත්‍රයා භයානක රූපී සේනාවන් එවා උන්වහන්සේව බිය ගැන්වීමට උත්සාහා කළේය. මෙය කෙතරම් භයන්කාර ස්වරූපයක් ගත්තේද යත් පහළ දිව්‍යෙලෝකවල දෙවිවරු පලාගියහ. නමුත් එසේ පලානොගියේ උපුල්වන් දේවතාවා බව පැවසේ. ධර්මය කෙරෙහි කෙතරම් ලැදියාවක් පැවතියේද යත් බුදුන් වැඩසිටින සමයේ ජේතවනාරාමයේ මුර දේවතාවුන් දෙදෙනාගෙන් අයෙක් ලෙස සිය වාසස්තානය ලෙස තෙළඹු ගසක් තෝරාගත්තේය.

අනෙක් මුර දේවතාවා සුමන නම්විය. මෙම විශ්වාසය මත පංසල්වල විහාර ගෙයි බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙපස සුමන සමන් දෙවියන්ගේ හා උපුල්වන් දෙවියන්ගේ ප්‍රතිමා ඇඹීම හෝ චිත්‍රණය කර තිබෙනු දැක ගත හැකිය.උපුල් සහ සමන් යන නාම දෙකම හෙළ බසෙහි මල් විශේෂ දෙකක් හැදින් වීමට යොදා ගනී. මෙම නාමයන් දරන දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා හා චිත්‍රවල දෙවිවරුන් එම මල්වල වර්ණයෙක් වර්ණවත් කර ඇත.  

බුදුන් වහන්සේගේ පිරිණිවන් මංචකයේදී සිදු කරන ඉල්ලිම අනුව ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා හෙළදිවත්, හෙළ ජාතියත්, සම්බුදු සසුණේ ආරක්ෂාවත් භාර ගන්නා උපුල්වන් දෙවිදු පිරිත් පැන් සහිත කෙණ්ඩියක්ද රැගෙන හෙළදිවට පැමිනේ. එදවස පටන් හෙළයේ වැසින්ගේ දුකට සැපට පිහිටවන බව විශ්වාසයයි. උපුල්වන් දේව වන්දනය රයිගම් කෝරළයේ ඇතුළු මායා රටේ ප්‍රචලිත විය.    

උපුල්වන් යනු විෂ්ණු යැයි මතයක් වුව ද සියළු පුද සිරිත් සහ සංකල්ප මතුබුදුවන උපුල්වන් දෙවියන් උදෙසාය. නමුත් නාමිකව හා ප්‍රතිමා ශිල්පයෙන් විෂ්ණු කරනය වී පවතී.

ගම්පළ ලංකාතිලක විහාරයේ විෂ්ණු හා උපුල්වන් දේව රූප වෙන වෙනම නම්කර දක්වා ඇත. එහි අරුත ගම්පල යුගය වන විටත් උපුල්වන් සහ විෂ්ණු යන දේව සංකල්ප ද්විත්වයක් ලෙස ද පැවති බවයි.

අතීත පංසල්වල බ්‍රහ්ම, විෂ්ණු, ශිව යන හිංදු ත්‍රිමූර්තිය සේම දේශීය දේවතාවන්ද යන කොටස් දෙකම සිටි බව ලංකාතිලක විහාරය,ගඩලාදෙණි විහාරය සේම ඒ විහාරයෙනහී සෙල්ලිපි තුලින්ද පෙනී යයි.