user
Phân tích diễn biến tâm trạng Mị trong đêm tình mùa xuân để thấy được giá trị nhân đạo trong tác phẩm Vợ chồng A Phủ của nhà văn Tô Hoài.


assistant
Nguyễn Minh Châu từng khẳng định sứ mệnh của người cầm bút chính là “nâng giấc cho những con người bị cùng đường, tuyệt lộ, bị cái ác hay số phận đen đủi dồn đến chân tường. Những con người cả tâm hồn và thể xác bị hắt hủi và đọa đày đến ê chề, hoàn toàn mất hết niềm tin vào con người và cuộc đời. Không ai khác những người cầm bút tồn tại ở trên đời để bênh vực cho những con người không có ai để bênh vực.” Và nhà văn Tô Hoài đã thực hiện trọn vẹn sứ mệnh ấy khi mang đến cho bạn đọc tác phẩm Vợ chồng A Phủ với điểm sáng là tâm trạng của nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân để từ đó ánh lên giá trị nhân đạo sâu sắc.

Tô Hoài gây ấn tượng trong lòng độc giả với lối kể chuyện tự nhiên và đặc biệt sử dụng vốn ngôn từ địa phương rất thuần thục. Viết về một vùng miền, nhà văn luôn có sự nghiên cứu kỹ càng để vận dụng được tối đa vốn tri thức, hiểu biết của mình một cách hiệu quả. Truyện ngắn “Vợ chồng A Phủ” là một ví dụ điển hình cho phong cách nghệ thuật đặc trưng của ông. Tác phẩm được in trong tập “Truyện Tây Bắc” (1953). Đó là kết quả của chuyến đi tham dự chiến dịch giải phóng Tây Bắc của nhà văn Tô Hoài mà tác giả đã “cùng ăn, cùng ở, cùng làm” với đồng bào dân tộc Tây Bắc trong suốt 8 tháng của năm 1952. Tác giả đã thổ lộ: “Đất nước và con người Tây Bắc đã để thương để nhớ cho tôi nhiều, không thể bao giờ quên”. Truyện ngắn này đã để lại trong bạn đọc nhiều cảm xúc đặc biệt là những biến thiên trong tâm trạng của nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân.

Trong “Vợ chồng A Phủ”, Mị được biết đến là nhân vật chính của câu chuyện. Một cô gái xinh đẹp, trẻ trung, tài hoa có tài năng thổi lá hay như thổi sáo nên có rất nhiều những chàng trai theo đuổi. Cô đang có một thanh xuân tươi đẹp bên người mà mình yêu thương. Thế nhưng, chỉ vì món nợ truyền kiếp, món nợ tiền kiếp từ ngày cha mẹ mới lấy nhau để lại, Mị đã trở thành món hàng đem ra để trao đổi, cô bị lừa bắt trở thành cô con dâu gạt nợ không công cho nhà thống lý Pá Tra – địa chủ ở Hồng Ngài lúc bấy giờ. Cuộc sống của cô từ đó gắn với đọa đầy về cả thể xác và tâm hồn, cô sống mà như đã chết lúc nào cũng chỉ âm thầm như một chiếc bóng, lẻ loi và đơn độc, cho đến đêm tình mùa xuân năm ấy, khi tiếng sáo tình yêu xuất hiện, cùng là lúc khơi dậy khả năng sống tiềm tàng trong cô gái trẻ này.

Có ai đó đã nhận xét khi đọc tới đêm tình mùa xuân năm ấy: “Trái tim nhân đạo nhà văn Tô Hoài quyết không để nhân vật của mình chết tàn chết lụi trong “ngôi nhà” tựa ngục thất trần gian ấy mà đâu đó trong con người Mị vẫn ẩn chứa sức sống đang âm ỉ cháy chỉ đợi thời cơ để mà bùng lên mãnh liệt.” Quả đúng là như vậy! Tết đến Hồng Ngài khi các nương ngô, nương lúa gặt xong, đã xếp yên trong các nhà kho. Năm ấy Hồng Ngài ăn Tết giữa lúc gió thổi vào cỏ ranh vào ứng, rét càng giữ. Trong làng Mông đỏ những chiếc váy hoa sặc sỡ đã được phơi ra mỏm đá, hoa thuốc phiện đua nhau nở còn đám trẻ chơi quay, cười ầm. Thiên nhiên và con người Tây Bắc như rạo rực sức sống. Đêm tình mùa xuân đã đến, không khí náo nức rộn ràng, tiếng sáo gọi bạn đi chơi ngoài đầu núi tha thiết bổi hổi vọng lại cùng tiếng chó sủa xa xa. Tiếng trẻ con, trai gái tụ tập đánh pao, đánh quay, thổi sáo, thổi kèn và nhảy. Sự biến đổi của thiên nhiên, đất trời cũng là một trong những tác nhân làm xuất hiện những đổi thay trong lòng Mị.

Trong không khí mùa xuân rộn ràng sắc màu, âm thanh, có một hình ảnh đặc biệt đã xuất hiện - đó là tiếng sáo. Tiếng sáo gọi về ký ức, gọi về khoảng trời yêu, dội lại trong tâm hồn cô gái trẻ những tiếng lòng tha thiết đã rất lâu chưa được tỏ bày. Tiếng sáo đầu núi vọng vào sâu thẳm tâm hồn gợi về bài hát Mị thường thổi năm xưa:

“Mày có con trai con gái rồi

Mày đi làm nương

Tao chưa có con trai, con gái

Tao đi tìm người yêu”.

Tiếng sáo cất lên từ trái tim tưởng chừng như khô cằn, chai sạn của Mị giờ đây, tiếng sáo đã đánh thức tâm hồn ngủ yên và khát vọng được yêu bấy lâu nay Mị chôn chặt trong tim. Mị như bừng tỉnh, tiếng sáo rung lên trong trái tim Mị khiến cho nhận thức về cuộc sống ùa về.