user
Luggooyada Aragtaye Liibaanta Ma Daristeen
Xalqadii 16aad?


assistant
Luggooyada Aragtaye Liibaanta Ma Daristeen

Xalqadii 16aad
______________________________________________

Sheekadu waxa ay inoo maraysay, illaa markii aan nimi illaa hadda innagu si fiican uma wada hadal, wixii la ina weyddiiyo oo aynu ka jawaabaynay mooyee, afkii baa juuqda ina gabay, in aynu is eeg-eegno ayay inagaga soo hadhay, balse aan hal eray inaga soo bixin.
Intii aan cashada cunaynay iyo intii aan dul fadhinayba ka darnayd oo in nala maqlayo ayaan u haysanay, wixii aanu cuni karaynay markii aan cunay ka falaxashanay oo fara-maris aanu sidanay ayaan is marinay.

Markii weelkii nala ka guray, oo aanu dib u fadhiisanay, ardaagii aan kaliga ku ahayn ayaa la soo cammiray, qaar dab hortayada ka shidnaa soo kulaala iyo qaar hareeraha ka fadhiistaba, innagii baa is eeg-eegnay oo niyadda iska weyddiinay dadkani halkee bay ka yimaadeen! Maxay se ahaayeen? Maxay se doonayaan?

Waa la yaab runtii, dad sidan oo dhan idiin soo hareeraynaya haddana aamusan, waxa ugu dhaqdhaqaaq badan kuwa dabka kulaalaya oo marba dhinac isku beddelaya.
Cabbaar markii la fadhiyo ee aanay cidina isla hadlin, ayaa abti Ibraahim meel agtayada ah soo fadhiistay.

Salaan guud kadib, waxa uu isoo eegay aniga oo Hooda iska warrama hadalka iigu bilaabay, ana waan fiicanahay iyo idinku iska warrama ayaan ugu halceliyay. In xooggaaya ayaan si guud isku warraysanay oo arrimaha qoyska iyo magaalada sidii lagu ahaa is weyddiinay, adiga sheekada meelna kansho kaama siin si aad hadalka noogu soo darsanto, waxa aan kaa dareemayay qalo, anna waxa aan islahaa isaga oo qaloonaya hadalka yaan lagu tuurtuurin ee ka ilaali. 

Maqaan waxa aan sidaas dhan kugu malaynayay ee aan haddana kugu difaacayay, adiga oo jooga.

Sheekadu waxa ay aniga iyo abti nagu koobnaatoba, waxa ay marba marka ka danbaysa si yar u soo dhex galayay hadba mid kamida inamada abti dhalay, oo weyddiimo iyo warcelino dhawra soo tuurayay, waxa aad moodaa hadda se in sheekadu sii balaadhanayso oo xubnaha meesha wada fadhiyaa ay ka wada qayb qaadayaan mawduuca mafkaas laga hadlayo, aniga iyo adiguna aan qayb weyn ka nahay.
Waxa iigu qosol badnayd markii ku yar oo abti dhalay uu i weyddiiyay, "Magaaladu sidee ayay u eg tahay walaalo ma madaw baa mise casaan mise cadaan!" Intii aanan u jawaabinba qaar isaga ka waaweyn oo aan markii danbe ku tuhmay in ay dhawr jeer tageen tuulooyinka jaarka la ah Dooxa-Dheer ayaa markiiba qosol ku dhuftay. Inankii yaraa ee Xamse wuu yaabay, se dhag jalaq uma siin qosolkoodii xagaygii buu soo eegay, anna waxa aan dareemay in eegitaankaas ujeedkiisu yahay jawaabta ayaan kaaga fadhiyaa. Markiiba maankayga waxa ku soo dhacay sidee ugu jawaabtaa! Ma magaalo cad ama cas ama madaw ayaa jirta! Haddii ay jirto xaggee ku taalaa? Se fahamka uu ka haysto magaalada Xamse, sidee u beddeli kartaa? Haddii uu fahmi waayo waxa aad u sheegayso ama tilmaanta aad magaalada uga bixin doonto se bal kawarran! Laakiin maxay nooga qurux badan yihiin dadka magaalada ka yimaadaa? Maxay marwalba u wataan dhar chsub oo kala nooc ah? Magaalada ma hadba dharkii aad doonto ayaad xidhanaysaa oo maaha sida baadiyahan aanu dhawrka shay oo qudha leenahay!

Xamsoow walaalo magaaladu waa meel weyn oo guryo badan oo dhagax iyo dhoobo laga dhisay ay ku yaalaan, sida ay reer Faysal idiinka fog yihiin maaha ee guryuhu waa isku qabsan yihiin, waddooyin ayay leedahay, gawaadhida aad caanaha saartaan saw marag kuwa la mida ayaa dhex mara, waa ay kala fog tahay oo xaafado badan ayaa ku yaala, gaadhi bas la dhaho ayaa loo kala raacaa, iskuulo iyo dhakhtaro dadka xanuusanaya lagu daweeyo ayaa ku yaal, dharka waa la iibsadaa oo markuu duug noqdana waa la iska tuuraa, dhar kala nooc ah oo badan ayaa la iibsadaa, insha Allah mar ayaan ku kaxayn doonaa oo ku soo wada tusi doonaa magaalaada, ayaan hadalka ugu soo gabagabeeyay.
Haddana muu aamusin, hayena muu odhane, su'aal kale ayuu isii weyddiiyay, "Oo iminka gaadhigan aad wadataan magicii waligay ma arage?"
Gaadhigan waxa la dhahaa Laangaruusal, hore uma arag miyaa!

Intaa ayaan isku dhaafnay Xamse yare iyo su'aalihiisii, walow xubnaha qoyska oo dhami madasha wada fadhiyaan haddana annaga uun baa nala dhagaysanayay oo qof qudhi muu hadlayn intaas, aad ayaan ula yaabay dhaqankan isdhagaysiga cajiibka ah, waayo magaalada waxa aan arkaa adiga oo sheekadii wada in lagaa dhex galayo ama aan laguu ogolaanaynba in aad dhamayso. Inkasta oo aad i ag fadhiday haddana Maxamedoow habeenkaa sida aad u khajilaysay, waligaa adiga u khajilaya kuma arag, laakiin xariif baad ahaydoo mararka qaar hadal yar baad soo tuuranaysay, si aan laguu odhan oo inanku ma hadlo miyaa!  Anigu se waxa aan ka baqayay in ay dhahaan maxaa wadaagtaan inanka iyo xagee ka soo raacay, sheeko aan loo joogin in ay nala galaan ayaan ka baqayay se way reer magaaleeyeen habeenkaas oo waxaas nama weyddiin.

Markii uu cawayskii dhamaaday ayaan caw yar qaadanay oo halkii gaadhigu noo yaalay hoostiisa dhiganay, dabadeed in cabbara iskaga sheekaysanay.
Mobilkayga ayaan soo qabtay, oo ku idhi heestan ayaan aad u jecelahay ee ila dhagayso. Waa heestii Khadra Daahir ee Isha sacabka mari.
Waxaan ku idhi:
Hadba waxaan arkaa 
Anoo ay cidlaa
eri-dhaban sidii
Kuu ololayee
Ubax baan sidaa 
Kuula soo ordee
Maad iga aqbali?
Kkkk, waayo maxaan kaaga aqbali waayay ayaad iigu jawaabtay oo laakiin mee ubixii ayaad sii raacisay.
Aniga oo qoslaya ayaa inta aan hareerahayga eegay, qori yar oo aan agtayda ka helay inta aan kuu dhiibay ku idhi waa kane hoo!
Ma kanaa ubaxa ayaad i tidhi, haaye ula niyood in uu ubax yahay baan ku idhi.

Maxamedoow, waxa aan aad uga helaa sida aad u tahay nafta kaliya ee naftayda fahmaysa, marar badan ayaan isweyddiiyaa deggenaataadu sida ay u tahay deeq Rabbigay ku siiyay, kaftankaaga iyo hadaladaada aan kala joogsi lahayn waa mid aanan marnaba ku dareemin cidlo, waxa aan jeclahay marwalba in aad ila joogto oo aan ku arkayo, maaqaan waxbaa isoo jiidanaya oo dhankaaga isoo wada, jawigu caawa wuu ka sii fiicnaan lahaa adiga oo aan wehel iyo lammaane nahay oo aan nolosha ku midownay, farxadayda lama soo koobi kareen, maankayguna ma qiyaasi kareen niyadsamida aan ku dareemi lahaa la jirkaaga, qalbigayguna ubax buu wadnaha kuu dhigi lahaa, halbowlaha dhiigga habayaan kugu sabi lahaa. Markaasaan kuu qaadi lahaa:
Qalbigayga lagu qoray
Magacaaga oo qudha 
Farxadayda lagu kaligaa
Adi lagugu qoofalay.

Nafba naf ayay wehel u tahay, haddana goobtaa sannado badan rajo aan sugayay ayaad moodaa in ay ii dhabowday maanta, balse ay iiga baahan tahay dhamaystir.
Ilaahay noolaha waxa uu lab iyo dhadig ugu abuuray in ay is dhammaystiraan weeye, naf walibana markii ay hesho naftii uqalantay ee dhamaystiraysay farxad baa udhan, adduunkuna in uu laqabo ayay is moodaa, dadku in uu iyaga u wada hambalyaynayo ayay is moodaan.

Isfahamku noloshu waa ka bila ee qurxiya, wada noolaanshaha iyo jacaylkana kobciya, isfahamkaasi waxa uu ku dhismaa dabeecadda labada qof, oo qof dabeecad wanaagsan iyo mid jacjacoor ahi isfahmi maayaan oo cagsi bay isku noqonayaan. Is faham la'aantu qoysaska ay haysato waad aragtaa buuqa iyo nolosha ay ku nool yihiin, nolol ay dhaanto kalinimadu weeye, walibana sidaas ayay ubad ku dhalayaan oo rabaan in ay ku koriyaan guri noocaasa, guri habeen iyo maalin ilaaq iyo dagaal ka jiro, wax ay isku hayaan iyo wax kaleba aanu jirin hadduu doono. Noloshiiba u aragta ninoow naagta cagta saar iyo naagay yaan lagu gumaysane ninka iska celi, had iyi jeerna hadday doonaan mararka qaar inta ay afka dhaafto gacanta la iskula tagayo oo nabarro waaweyn la isgaadhsiiyo mararka qaar.

Waa taa haddana duday iyadii oo gurigii ka tagtay, isna ergo ka daba dirsay oo gabadha isoo celiya yidhi, haddana iyagii loo kala garqaaday ee labadoodii midba gaar loo xukmiyay. Maalin walba dad kala cararaya miyaa la isku celinayaa, caqlina ku wada joogin, caqlina ku kala tagayn ee israba haddana is diidan.

Laba kasta oo jacaylkoodu tisqaado, noloshana abidkooda farxad ku noolaadaaa waa kuwa ninku gabadhiisa ixtiraamo, gabadhuna saygeeda ka dambayso oo adeecdo. Marka uu midi xanaaqsan yahay ka kale dajiyo ee qaboojiyo, marka wadajir loo faraxsan yahayna la damaashaado.
Nolosha qoyska isagu gudihiisa isku mashquula ee aan qayrkood u fuirfiirsan, waxa ay iyagu haystaan ku xamdiyee aan indhaha la raacraacin cid kale waxeeda, isku kalsoonaada oo dhexdooda aan lakala gali karin.

Wa inoo qaybta xigta insha Allah