user
Madaxa Labaad: Xuquuqda, Xorriyaadka Aasaasiga Ah Ee Qofka Iyo Xaddidaadooda.


assistant
Madaxa Labaad: Xuquuqda, Xorriyaadka Aasaasiga Ah Ee Qofka Iyo Xaddidaadooda.

Qodobka 35aad. Xuquuqda Eedaysanaha 
(1) Eedaysanuhu wuxuu la mid yahay qof baril' ah oo aan dembi gelin ilaa maxkamadi si kama-dambays ah ugu caddayso dembiga loo haysto.
(2) Qof kasta o0 xorriyaddisa shakhsiga ah laga qaado waa in isla markiba la ogeysiyaa dembiga lagu tuhunsan yahay, looguna sheegaa af uu garanayo.
(2) Qof kasta o0 xorriyaddisa shakhsiga ah laga qaado waa in xaaladdisa la gaarsiiyo qoyskisa ama cheladiisa.
(3) Qofna laguma qasbi karo dembi-qirasho, xukunksana saldhig loogama dhigi karo qúral lagu qasbay: Qof kasta oo la xiraa wuxuu xaq u leeyahay in 48 saac gudahooda lagu horgeeyo maxkamad awood u leh.
(4) Qof kasta oo la xiraa wuxuu xaq u leeyahay in uu qabsado qareen difaaca, haddi uusan awood u labaynna ay Xukuumaddu u qabato.
(5) Qof kasta oo maxkamad lagu soo taagey tuhun fal dembi-ciqaabeed waxa uu xaq u leeyahay garsoor caaddil ah.
(6) Eedaysanuhu wuxuu xaq u leeyahay in uu goobjoog ka ahaado dacwaddiüsa.
(7) Eedaysanuhu wuxuu xaq u leeyahay in uu iska difaaco caddaymaha la soo hordhigay ce lidka ku ah. 
(8) Eedaysanuhu wuxuu xaq u leeyahay in loo qabto turjubaan haddii uusan garanayn afka maxkamadda laga isticmaalayo.
(9) Eedeysanaha laguma hayn karo goob aan sharcigu bannayn, waana in loo oggolaado booqashada eheladiisa, takhtarkiisa iyo qareenkisa.
(10) Mas'uuliyada ciqaabru waa shakhsi, qofna looma ciqaabi karo fal-dembiyeed uu galay qof kale. 
(11) Qofna looma ciqaabi karo fal markii uu ku kacay uusan sharcigu dembi u aqoonsaneyn, haddi uusan ahayn dembi ka soo horjeeda banir'aadaminnimada, laguna caddeeyey qawaaniinta dawliga ah.
 
Qodobka 36aad. Isucelinta Eedaysanayaasha iyo Dembiilayaasha 
(1) Isucelinta cedeysanayaasha iyo dembilayaasha waxaa lagu oggolaan karaa oo keliya si waafaqsan sharciga, iyo in uu jiro heshiis isu-celin ah oo ay Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya dhinac ka tahay iyo heshis caalami ah oo ku waajibinaya Dawladda Federaalka Soomaaliyeed celinta eedaysanaha ama dembiilaha 
(2) Isucelinta ecday sanaha iyo dembiülaha waa in ay ahata mid wafaqasan dhaqanka iyo quanuunka caalamiga ab. waana in Baarlamaanka Federaalka ah s saaraa sharciga lagu maamulayo isucelinta dembilayaasha.

Qodobka 37aad. Qaxootiga iyo Magangelyada 
(1) Qof kasta oo Jamhuuiyadda Federaalka Soomaaliya ku soo gala qaxootinnimo wusuu xaq u leeyahay in aan dib loo celin ama aan loo qaadin dal kale, haddii ay jirto cabsi muuqata oo ah in uu la kulmayo ciqaab.
(2) Baarlamaanka Federaalka ihi waa in uu soo saaraa sharci waafaqsan qaanuunka caalamiga ah; kaas oo nidaaminaya qaxootiga ama magangelyo-doonka.
 
Qodobka 38aad. Xaddidaadda Xuquuqda
(1) Xuquuqda lagu sheegay Cutubkan waxaa xaddidi kara sharciga, haddii sharcigaasi uusan si gaar ah u bar-tilmaameedsanayn shakhsiyaad ama kooxo.
(2) Xuquuqdan waxaa a xaddidaya sharciga, ama waxaaba si gaar ah loogu asteeyay cutubkan, waase haddii xaddidaaddaa:
aast ay tanay mid si cadu maangal ah ama kuwo la aqbali karo oo waafaqsan
qiyamka lagu qeexay Dastuurka.
Marka go'aan laga gaarayo in xaddididda xuquuqdu ay noqoto mid la aqbali karo o0 maangal ah, waa in dhammaan arrimaha xaddeyntan khuseeya xisaabta lagu darsadaa.
(3) Arrimaha la xirüra waxaa ka mid ah dabeecadda iyo ahmiyadda xuquuqda la xaddidey iyo muhimmadda ujeeddo la rabo in lagu gaaro xaddidaadda; haddi xaddididdaasi u habboon tahay in lagu gaaro ujeeddada ama haddi isla ujeeddadaas lagu gaari karaayey iyadoo aan la xaddidin xuquuqdaas.
(4) Xaddididda suurtogalka ah ee xuquuqda asaasiga ah ee muwaaddinka xilliga xaaladda deg degga waxaa lagu sheegay Cutubka 14aad, Qodobka 131aad.

Qodobka 39aad. Sixidda Ku-xadgudubka 
(1) Xuquuqda Aadanaha Sharcigu waa in uu qeexaa habraac habboon oo lagu saxayo xadgudubyada xaquuqda Aadanaha. 
(2) Sixidda xadgudubyadaas waa in lagu helaa maxkamad ay dadku si fudud dacwad uga furan karaan. Qof ama urur kastaa wuu tegi karaa maxkamad, si uu u difaaco xuquuqda dadka kale ee aan awoodin in ay iskood isu difaacaan.
 


Qodobka 40aad. Fasiraadda Xuquuqda 
(1) Asaasiga ah Marka la fasiraayo xuquuqda ku xusan qaybtan waa in maxkamaddu ay raadiso qeexidda ujeeddooyinka laga lecyahay xuquuqdaas iyo qiyamka ay xambaarsan yihiin.
(2) Fasiraadda xuquuqdan waxay maxkamaddu tixgelineysaa Shareecada, qanuunka caalamiga ah iyo go'aannada maskamadaha dalal kale, inkasta oo ayan qasab ku ahayn inay raacdo go'aannadooda. 
(3) Marka guud ahaan sharci la fasiraayo ama la dhaqan-gelinaayo, maxskamad kasta ama xeer-beegti waa in ay tixgelisaa muhiimmada qodobbada Cutubkan, intii suurtagal ahna go'aannadooda ka dhigaan kuwo la socon kara qodobbadaasi.
(4) Xuquuqda asaasiga ah ee ku xusan Cutubkan kama hor-imaaan karaan xuquuqda kale ee Shareecada Islaamku jidessey iyo xeer dhaqameedka la jaanqaadi kara Shareecada iyo Dastuurka.

Qodobka 41aad. Guddiga Xuquuqda 
(1) Aadanaha Baarlamaanka Federaalka ihi wa inuu dhisaa Guddi Xuquuqda Aadanaha u qaybsan oo ka madax bannaan maamulka Dawladda, lehna ilo dhaqaale oo uu si habsami leh ugu fuliyo hawlihiisa.
(2) Hawlaha Guddiga Xuquugda Aadanaha waa in ay ku jiraan horumarinta aqoonta xuquuqda Aadanaha iyo, gaar ahaan, Shareecada, asaga oo u dejinaaya halbeegyada dhaqangelinta lagu hirgelinaayo waajibaadka xuquuqda Aadanaha; dabagelidda xuquuqda
Aadanaha ee dalka gudihiisa iyo baarista eedaha la xiriira xuquugda aadanaha.



Madaxa Saddexaad: Waajibaadka Muwaadinka

Qodobka 42aad. Waajibaadka Muwaaddinka 
(1) Sida Diinta Islaamku qabto, caddaaladda waxay ku jirtaa isu-dheellitirnaanta xuquuqda iyo
 waajibaadka .
(2) Ku-dhaqanka sinnaanta, xorriyaadka iyo xuquuqda lagama sooci karo wajibaadka. Sidaas darteed, muwaaddin kasta waxaa waajib ku ah in uu:
 (a) noqdo waddani daacad u ah horumarinta iyo wanaagga dalkiisa;
 (b) ka qayb-qaato hawlaha waxtarka u leh muwaaddinka, qoyska, wanaagga guud iyo in uu ka qayb-qaato horumarinta qaranka iyo bulshada uu la nool yahay; 
 (c)horumariyo mas'uuliyadda waalidnimo;
 (d) dhiiriggeliyo midnimada qaranka, isaga oo kaashanaya muwaaddininta kale; e ()horumariyo mabda'a isla-xisaabtanka iyo talinta sharciga;
 (f) noqdo qof aqoon u leh qodobbada Dastuurka, si daacad ahna uuu taageero, una difaaco Dastuurka iyo shuruucda dalka;
 (g)ku dedaalo/ku dedaasho codbixinta xilliyada doorashada;
 (h) noqdo canshuur-bixiye wanaagsan, si uu uga qayb-qaato kharajka Dawladda si waafaqsan awooddisa waxbixineed iyo sharciga;
(i)difaaco dhulka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.