user
Gunaanadka Dunida 18?


assistant
Gunaanadka Dunida (18) | Fidnada Madaxda.
Thawbaan (rc) wuxu yidhi: Rasuulka Ilaahay (scw) ayaa yidhi, "Waxaan uga baqanayaa ummaddayda madaxda wax lumisa."¹

Abii Dar (rc) wuxu yidhi: waxaan maqlay Nebiga (scw) oo leh, "Dajaal wax ka daran ayaan uga baqayaa ummaddayda. Kadib waxaan idhi: Rasuulkii Ilaahayoow, waa maxay waxaas Dajaal ka daran ee aad ummaddaada uga baqaysaa? Wuxu yidhi: Waa madaxda wax luminaya."²

Ibnu Cabbaas (rc) wuxu yidhi: Nebigu (scw) wuxu yidhi, "Qof miyiga degaa wuu qallafaa, qofka ugaadhsiga raacaana wuu moogganaadaa, qofka madaxda u tagaana wuu fidnoobaa."³

Usayd binu  Xudayr (rc) wuxu yidhi: nin Ansaarka ka mid ah ayaa yidhi: Rasuulkii Ilaahay miyaanad xil ii dhiibayn sidaad hebelba xil ugu dhiibtay? Kadibna Rasuulka (scw) ayaa yidhi, "Gadaashay waxaad la kulmi doontaan eex, ee iska samra inta aad xawdka igu la kulmaysaan."⁴

1. Kaaliyaasha Madaxda iyo Fidnada
Abu Hurayra (rc) wuxu yidhi: Rasuulka Ilaahay ayaa yidhi, "Haddii uu cimrigu kugu simo waxaad arki doontaa duul gacmaha ku sita [jeedal] sida saynta lo'da oo kale ah, oo ay dadka la dhacayaan. Kuwaasi waxay la kallahaan cadhada Ilaahay, waxaanay la soo carraabaan cadhada Ilaahay."⁵

Abii Saciid (rc) iyo Abu Hurayra (rc) waxa laga weriyay inay yidhaahdeen: Rasuulka Ilaahay ayaa yidhi, "Waxa idinku soo fool leh amiirro soo dhowaysanaya dadka xun, salaaddana xilligeeda dhaafinaya; haddaba qofkii kuwaas gaadhaa yaanu u noqonnin horjooge bulsho*; ciidan; hanti ururiye ama qasnaji."⁶

• Horjooge Bulsho (Cariif): Waa qofka uu madaxweyunu u igmado inuu wakiil uga noqdo bulshada, sida badhasaabka, maayarka, oday dhaqameedka Iwm.

2. Badbaadada Fidnada Madaxda
Calqama binu Waa'il al-Xadrami (rc) aabbihii wuxuu ka weriyay inuu yidhi: Salma binu Yaziid ayaa weydiiyay Rasuulka Ilaahay, oo ku yidhi: Nebigii Ilaahayoow, ka warran haddii ay talada noo qabtaan amiirro xaqa ay nagu leeyihiin naga doonayaa, balse xaqa aanu ku leennahay aan na siinayn? Kadibna Nebigu wuu ka jeedsaday, kadiba weydiintii ayuu ku celiyay; kadib wuu ka jeedsaday haddana weydiintii ayuu ku celiyay; kadibna wuu ka jeedsadday isna weydiintii ayuu ku celiyay. Kadib wuxu yidhi, "Maqla oo addeeca, iyaga waxa saaran wixii ay gaystaan, idinkana wixii aad galabsataan"⁷

Wuxu yidhi Kacab binu Cujra (rc), Rasuulka Ilaahay (scw) ayaa yidhi, "Gadaashay waxa iman doona amiirro. Haddaba, qofka u gala ee rumaysta beentooda, ee ku kaalmeeya dulmigooda; kaasi iga mid ma aha, aniguna ka mid ma ahi, xawdkaygana uma soo aroorayo. Qofkii aan u gelin, ee aan ku kaalmayn dulmigooda, ee aan rumaysannin beentooduna, kaasi waa iga mid, aniguna ka mid ayaan ahay, xawdkaygana wuu u soo aroorayaa."⁸

Xadiisyadani waxay sheegayaan tilmaamaha uu Nebigu ka bixiyay sida looga badbaadayo fidnada madaxda, oo uu ku soo koobay afar qodob:
• Inaan la rumaysan beentooda.
• Inaan lagu kaalmaynin dulmigooda af iyo addin toona.
• Inaan la raacin ama raalli lagu noqonin wixii qarriban ee ay sameeyaan.
• In lagu koobnaado afka oo laga diido falalkooda, si xikmadi ku jirto. Taas oo aan keenay balaayo ito fidnooyin ka sii waaweyn midda ay madaxdu faraha kula jiraan.
• In lagu samro dulmiga madaxda.⁹

Maxamed al Mubayad, wuxu yidhi, "Dhallinyaro badan haddii ay is-weydiinayaan: haddii madaxdu yihiin daalimiin, oo uu dulmigooduba yahay mid cad oo cid kasta u muuqda miyaannaan hubka qaadanayn oo aannaannla dagaalamayn, si aanu dulmigoodu u soo fidin. " Jawaabtu waa: "Nebigu scw) wuu xaddiday jihaadka ugu wanaagsan ee lagaga hortagayo madaxda dulmilowga ah waana weedha xaqa ah oo hortiisa laga sheego. May soo aroorin inuu meel keliya Nebigu (scw) ku ogolaaday in lagu baxo madaxda ama hubka loo qaato. Xikmadda tan ku jirtaana waxay tahay in hoggaamiyaha oo lagu baxo ay ka dhalanayso dhibaato ka weyn middii la diiddanaa. Inta badanna waxa ummadda ku furmaya albaabka dagaallo gudaha ah, kala qaybsanaan iyo kala-yaacis. Taas oo ka sii dhalanayso xumaan baaxad leh, oo aan cidhibteeda la mahadin."¹⁰

La soco...
______
1. Waxa soosaaray Tirmidi, lanbarka 2330. (وقال عنه: حديث حسن صحيح)
2. Waxa soosaaray Axmed, lanbarka 21305.
3. Waxa soosaaray Tirmidi, lanbarka 2357. (وقال: هذا حديث حسن غريب)
4.  Waxa soosaaray Bukhaari iyo Muslin
5. Waxa soosaaray Muslin.
6. Waxa soosaaray ibnu Xabbaan. (قال العدوي: صحيح)
7. Waxa soosaaray Muslin, lanbarka 1846.
8. Waxa soosaaray Tirmidi, lanbarka 2370. (وقال: صحيح غريب)
9. Maxamed al-Mubayad, al Mawsuuca fil al-Fitan wal al-Malaaxim wa Ashraad al-Saaca, bogga 410.
10. Tixraaca 9aad, bogga 411.