user
Gunaanadka Dunida 33?


assistant
Gunaanadka Dunida (33) | 
Tusmooyinka Waaweyn (7–10)

Yuug iyo Yamaayuug

Soo bixitaanka Yuug iyo Yamaayuug wuxuu ka mid yahay tusmooyinka waaweyn ee saacadda ka horreeya. Waa soo bixitaan caadi-ka-bax ah, oo u dhigma qorraxda galbeed ka soo baxaysa.

Abi Saciid al-Khudari (rc) wuxuu Nebiga (scw) ka weriyay inuu yidhi, " Eebbe wuxuu odhanayaa maalinta qiyaame: Aadamoow? Wuxu odhanayaa: Ku ajiibay oo ku ku gargaarsaday Rabbiyoow. Kadib cod baa yeedhaya: Eebbe wuxuu ku farayaa inaad tafiirtaada ka soosaarto gulufkii naarta. Wuxu odhanayaa: Eebbow waa maxay gulufka naartu? Wuxu yidhi: Kun kasta sagaal boqol iyo sagaashan iyo sagaal. (Markaas ayay tii uur lahayd uurka dhigaysaa, ubadkuna cirraysanayaan. Dadka waxaad arkaysaa iyaga oo maandoorsan, maandooriyana may qaadan, ee caddaanta Rabbi ayaa daran)
Kadib dadkii dhagaysanayay ayuu arrinkii ku cuslaaday, heer ay wejiyadoodu is dooriyeen. Kadibna Nebiga (scw) ayaa yidhi: Yuug iyo Yamaayuug waxa ka imanaya sagaal boqol sagaashan iyo sagaalka, idinkana midka."¹

Werin kale ayaa leh, "Wuxu yidhi: Shaqeeya oo bushaaraysta. Eebbaha ay nafta Maxamed gacantiisa ku jirto ayaan ku dhaartaye, waxaad ku dhexjirtaan laba abuurood oo wax kasta oo ay ku darsamaan badinaya, waa Yuug iyo Yamaayuug e; iyo ciddii dhimatay ee ilma aadaan iyo ilmo ibliis ah."²

Wuxuu ka weriyay Abi Xarmala habaryartii (RC) inay tidhi: Waxa noo khudbadeeyay Rasuulka Ilaahay, isaga oo ay fartu u duuban tahay dibqallooc qaniinay dartii. Wuxu yidhi, "Waxaad tidhaahdeen cadow danbe ma jiro; idinkuna cadow uun baad la dagaalami doontaan illaa ay yimaaddaan Yuug iyo Yamaayuug. Waa kuwo weji balaadhan, indho yaryar, timo cawlan, gunbur kastana way ka soo dhaadhacayaan; wejiyadoona waxaabad mooddaa gaashaan la shaqlay/tumay"³

Sida axaadiista sare ku cad Yuug iyo Yamaayuug waa dad aadame ah, oo qarribaad badan. Marar badan oo hore ayay adduunka fasahaadiyeen. Hadda aadamaha ayay ku milmeen,  gunaanadka dunidana waxay soo baxayaan markii ugu danbaysay ayay soo baxayaan.

Eebbe isaga oo ka warramaya socdaalkii uu Dul Qarnayn dunida ku gooshayay, wuxu yidhi:

ثُمَّ أَتۡبَعَ سَبَبًا ﴿٩٢﴾
92. Kadib wuxuu qaaday jid.

حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ بَيۡنَ ٱلسَّدَّيۡنِ وَجَدَ مِن دُونِهِمَا قَوۡمٗا لَّا يَكَادُونَ يَفۡقَهُونَ قَوۡلٗا ﴿٩٣﴾
93. Markii uu gaadhay labada gebi dhexdooda, sokadooda wuxuu ugu tagay duul hadalka dirqi ku fahmaya.

قَالُواْ يَٰذَا ٱلۡقَرۡنَيۡنِ إِنَّ يَأۡجُوجَ وَمَأۡجُوجَ مُفۡسِدُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَهَلۡ نَجۡعَلُ لَكَ خَرۡجًا عَلَىٰٓ أَن تَجۡعَلَ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَهُمۡ سَدّٗا ﴿٩٤﴾
94. Waxay yidhaahdeen, "Dul qarnaynoow Yuug iyo Yamaayuug waa kuwo dhulka qarribaya; ee gunno ayaanu ku siin, ee xayndaab maad nagaga xidhi?

قَالَ مَا مَكَّنِّي فِيهِ رَبِّي خَيۡرٞ فَأَعِينُونِي بِقُوَّةٍ أَجۡعَلۡ بَيۡنَكُمۡ وَبَيۡنَهُمۡ رَدۡمًا ﴿٩٥﴾
95. Wuxu yidhi, "Mulkiga uu Eebbe i siiyay ayaa ka wacan [gunnada] ee awood igu caawiya aan idinkaga xidho teed e."

ءَاتُونِي زُبَرَ ٱلۡحَدِيدِۖ حَتَّىٰٓ إِذَا سَاوَىٰ بَيۡنَ ٱلصَّدَفَيۡنِ قَالَ ٱنفُخُواْۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَعَلَهُۥ نَارٗا قَالَ ءَاتُونِيٓ أُفۡرِغۡ عَلَيۡهِ قِطۡرٗا ﴿٩٦﴾
96. "Ii keena labanno (bulukeeti) bir ah" Kadib markii uu simay labadii buurood, wuxuu yidhi, "buufiya". Markii uu dab ka dhigayna, wuxu yidhi, "Ii keena naxaas aan ku shubee."

فَمَا ٱسۡطَٰعُوٓاْ أَن يَظۡهَرُوهُ وَمَا ٱسۡتَطَٰعُواْ لَهُۥ نَقۡبٗا ﴿٩٧﴾

97. Markaas way awoodi waayeen inay soo koraan iyo inay soo dalooliyaan midna.⁴
Yuug iyo Yamaayuug waa duul aadame ah oo deggan dhinaca waqooyi bari, soo bixistooda ugu danbaysaana waxay ku beegan tahay gunaanadka dunida.

Abi Saciid al-Khudari (RC) wuxu yidhi: Nebiga (SCW) ayaa yidhi, "Waa la furayaa Yuug iyo Yamaayuug, kadibna way soo baxayaan sidii uu Ilaahay yidhi, iyaga oo gunbur kasta ka soo dhaadhacaya, dhulkana ku baahaya. Muslimiintuna iyaga oo xoolahooda wata ayay ka gabbaadsanayaan magaalooyinkooda iyo dhufaysyadooda. Kadib waxay soo marayaan webiga, waanay laacayaan; kooda u danbeeyaa marka uu soo maro raadkooda, ayuu odhanayaa halkan beri bay biyo ku jiri jireen. 

Waxay ka adkaanayaan dadka dhulka, kadibna mid iyaga ka mid ah ayaa odhanaya: dadkii dhulka waynu ka faraxalannay, ee aynu la dirirno cidda cirka. Midkood ayaa leebkiisa cirka u ganaya, waxaanu ku soo noqonayaa isaga oo dhiig leh. Markaas waxay odhanayaan: waynu dilnay ciddii cirkana. Iyaga oo xaaladdaas iskaga jira , ayuu Ilaahay u soo dirayaa noole sida sangaallaha ah, qoorta ayaanu ka cunayaa. Kadibna waxay u dhimanayaan sida ayaxa, iyaga oo is dul korsan. 

Kadib muslimiintii ayaa waaberiisanaya iyaga oo aan wax shanqadh ah maqlayn. Markaas ayay odhanayaan kuma ayaa naftiisa gadaya, oo soo eegaya waxay sameeyeen. Kadib waxa soo degaya nin ku talagalay inay dilaan, waxaanu arkayaa iyaga oo dhintay. Markaas ayuu u dhawaaqayaa [muslimiintii] bushaaraysta! Cadawgiinnii waa la halaagaye...."⁵

La soco...
_____

1. Waxa soosaaray Bukhaari, lanbarka 4741.
2. Waxa soosaaray Tirmidi, lanbarka 3217. (وقال: حسن صحيح)
3. Waxa soosaaray Axmed. (قال الهيثمي: رواه أحمد والطبراني، ورجالهما رجال الصحيح)
4. Suuradda al-Kahfi, aayadaha 92 illaa 97.
5. Waxa soosaaray Ibnu Maajah, lanbarka 4079. (قال العدوي: حسن)