user
ඉන්දු ආර්ය භාෂා යනු මොනවා ද? ඒ පිළිබඳ පැහැදිලි විස්තරයක් ලබා දෙන්න.


assistant
ඉන්දීය හෙවත් ඉන්ඩික් (Indic) යනුවෙන් ද හඳුන්වනු ලබන ඉන්දු-ආර්ය භාෂා යනු ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂා පවුලේ උපභාෂා පවුලක් වන ඉන්දු-ඉරානීය උපභාෂා පවුලේ ශාඛාවකි. 21 වන සියවස වන විට මිලියන 800 ක (කෝටි 80) අධික ජනතාවකගේ මාතෘ භාෂාවන් මෙම පවුල යටතේ වර්ගීකරණය වී ඇත. ඉන්දු-ආර්‍ය සාම්ප්‍රදායික ව්‍යවහාරිකයෝ මූලික වශයෙන් ඉන්දියාව, පාකිස්ථානය, බංග්ලාදේශය, නේපාලය, ශ්‍රී ලංකාව හා මාලදිවයින යන රටවල්වල වාසය කරති. ඊට අමතරව රොමානි ප්‍රජාව ප්‍රධාන වශයෙන් ගිණිකොණදිග හා නැගෙනහිර යුරෝපය ප්‍රධාන කරගෙන යුරෝපා මහාද්වීපය පුරා ව්‍යාප්ත ව සිටියි. ගෝලීයකරණය, නූතන ජනසංක්‍රමණ, හා යටත්විජිතකරණය හේතුකොටගෙන ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව, බටහිර හා වයඹදිග යුරෝපය, කැරීබියානු කලාපය, දකුණු අප්‍රිකාව හා ඔස්ට්‍රේලියාව යන ප්‍රදේශවල ද මෙම භාෂා ව්‍යවහාරිකයන් ව්‍යප්ත වී ඇත.

බොහෝමයක් භාෂා විද්‍යාඥයෝ හා විද්වත්හු මෙම භාෂා සියල්ල ම ක්‍රි.පූ දෙවන සහශ්‍රයේ දී මධ්‍යම ආසියාවේ සිට ඉන්දීය උපමහාද්වීපයට සංක්‍රමණය වූ ආර්ය ප්‍රජාව විසින් ව්‍යවහාර කරන ලද භාෂාවෙන් පැවත එන වෛදික සංස්කෘත භාෂාවෙන් පැවත එන බවට මත පළ කරති. මෙම වෛදික සංස්කෘත භාෂාවෙන් මධ්‍යම ඉන්දු භාෂා (ප්‍රාකෘත භාෂා) පැවත ආ බවත්, එම විවිධ ප්‍රාකෘත භාෂාවලින් නූතන ඉන්දු-ආර්ය භාෂා උත්පන්න වූ බවත් ඔවුන්ගේ මතය යි.

ඉන්දු-ආර්ය භාෂා ප්‍රභේද ගණනාවකට වර්ගීකරණය කර ඇති අතර ඒවා පහත පරිදි දැක්විය හැකි ය.

දාර්දික හෙවත් හින්දුකුෂ් භාෂා - කලාපයේ උතුරු ම ප්‍රදේශයේ ව්‍යවහාර වන මෙම භාෂා මූලික වශයෙන් උතුරු පාකිස්ථානයේ, වයඹදිග ඉන්දියාවේ හා ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ඇතැම් දකුණුදිහ ප්‍රදේශවල ව්‍යවහාර වේ. කලාශා, පශායි, ඛෝවාර්, ශිනා, කොහිස්තානි හා කෂ්මීරි යන භාෂා මීට අයත් වේ. මෙය පුරාණතම ඉන්දු-ආර්‍ය ප්‍රභේදයකි.
වයඹදිග භාෂා - මූලික වශයෙන් නැගෙනහිර පාකිස්ථානයේ හා වයඹදිග ඉන්දියාවේ ව්‍යවහාර වන මෙම භාෂා ප්‍රභේදය ශෞරසේනි ප්‍රාකෘත භාෂාවෙන් පැවත එන බවට සැලකේ. පන්ජාබි හා සින්දි යනු මීට අයත් භාෂා ය.
බටහිර භාෂා - ඉන්දියාවේ රාජස්තානය හා මධ්‍ය ප්‍රදේශ් යන ප්‍රාන්තවල ව්‍යාප්ත වී ඇති මෙම භාෂා ප්‍රභේදය රාජස්තානි, ගුජරාටි, භිල්, ඛන්දේශි, ලම්බාඩි, ඩොමාරි හා යුරෝපයේ රොමානි බස යන භාෂාවලින් සමන්විත වේ.
උතුරු භාෂා - හිමාලයානු කලාපය පුරා ව්‍යවහාර වන මෙම භාෂා යටතේ නේපාලි (නේපාලයේ ප්‍රධාන භාෂාව), කුමාවෝනි, ඩොග්‍රි හා හින්දුරි යන භාෂා අයත් වේ.
මධ්‍යම භාෂා - හින්දි කලාපය ලෙස සැලකෙන දිල්ලිය, උත්තර් ප්‍රදේශ්, චන්දිගර්, හර්යානා යන ප්‍රාන්තවල හා මධ්‍ය ප්‍රදේශ් හී ඇතැම් ප්‍රදේශවල ව්‍යාප්ත වී ඇති භාෂා මීට අයත් වේ. මීට වර්ගීකරණය වී ඇති භාෂා වන්නේ බ්‍රාජ්, හර්යානිවි, බුන්ඩෙලි හා හින්දුස්තානි වේ. හින්දුස්තානි භාෂාවේ ප්‍රධාන ප්‍රභේද දෙකක් වන අතර එහි සංස්කෘතකරණය වූ ප්‍රභේදය හෙවත් හින්දි භාෂාව ඉන්දියාවේ නිල භාෂාවයි. එහි පර්සියානුකරණය වූ ප්‍රභේදය හෙවත් උර්දු බස පාකිස්ථානයේ නිල භාෂාවයි. හින්දුස්තානි බස (හින්දි-උර්දු) ලොව තෙවෙනියට වැඩි ම පිරිසක් වහරනු ලබන භාෂාව යි.
නැගෙනහිර භාෂා - පුරාණ මගධ රාජ්‍යය හා කාලිංග රාජ්‍යය ප්‍රධාන කොටගෙන ව්‍යාප්ත වූ මාගධී ප්‍රාකෘතයෙන් පැවත ආ අප්‍රභම්ෂ භාෂාවෙන් පැවත එන භාෂා මීට අයත් වේ. ප්‍රධාන වශයෙන් බිහාරය, උත්තර් ප්‍රදේශය, බෙංගාලය (උතුරු බෙංගාලය හා බංග්ලාදේශය), ඇසෑමය හා ඔඩියාව යන ප්‍රදේශවල මෙම භාෂා ව්‍යවහාර වේ. බෙංගාලි (බංග්ලාදේශයේ නිල බස), භොජ්පුරි, චිතගෝනියානු, ඔඩියා යන භාෂා මීට අයත් වේ.
දකුණු භාෂා - මහාරාශ්ට්‍ර ප්‍රාකෘතයෙන් හා එළු ප්‍රාකෘතයෙන් පැවත එන භාෂා මීට අයත් වේ. ප්‍රධාන වශයෙන් ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තය හා මුම්බායි නගරය මෙන් ම ශ්‍රී ලංකාව හා මාලදිවයින යන රටවල්වල මෙම භාෂා ව්‍යාප්තව පවතී. යුරෝපානු ලෝක ගවේෂණයන්ට පෙර දක්ෂිණතම ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂා වූයේ මෙම භාෂා ය. මීට මහාරාශ්ට්‍ර ප්‍රාකෘතයෙන් පැවත එන මරාති හා කොන්කානි මෙන් ම එළු ප්‍රාකෘතයෙන් පැවත එන සිංහල (ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික භාෂාව) හා දිවෙහි (මාලදිවයිනේ ජාතික භාෂාව) අයත් වේ.