user
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਧੰਨਵਾਦ ਦਾ ਮਹਤੱਵ।


assistant
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਸਾਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਪਲ ਸੰਗੀਤ ਝਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਾਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਗੀਤ ਮਨਫ਼ੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬੇਰਸ, ਬੋਝਲ, ਅਕਾਊ ਤੇ ਨਿਰਾਰਥਕ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਿਊਣ ਦਾ ਚਾਅ ਕਿਧਰੇ ਉੱਡ-ਪੁੱਡ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਊਣ ਦਾ ਚਾਅ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਧ ’ਤੇ ਟੰਗੇ ਕੈਲੰਡਰ ਵੱਲ ਵੇਖਦਿਆਂ ਦਿਨ ਲੰਘਾਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਸੋਕਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਹਾਰ ਜਾਣ ਦੇ ਡਰੋਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਨਿੱਤਰਦੇ। ਖੇਡ ਭਾਵੇਂ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ, ਉਹ ਖੇਡਣ ਦਾ ਹੌਂਸਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਹਾਰ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢ-ਵੱਢ ਖਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਭਲੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਸਵਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ ਹੈ ਜਾਂ ਹਾਰ, ਮਹੱਤਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਿੰਨੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ? ਜਿੱਤ ਦਾ ਅਸਲ ਸਵਾਦ ਮਾਨਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਾਰਨਾ ਸਿੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਂਜ ਵੀ ਹਰ ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹਾਰ ਦਾ ਸਵਾਦ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ। ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਅੰਗ ਹਨ। ਜੇ ਦੁੱਖ ਆਏ ਨੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਚੁੱਕੇ ਸੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਕਰੋ। ਜੇ ਸੁੱਖ ਨੇ ਤਾਂ ਯਾਦ ਰਹੇ, ਦੁੱਖ ਵੀ ਇਸੇ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ ਹਨ।

ਅਸੀਂ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਤਕਸੀਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹਾਂ- ਅਹੁਦਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਲਾਂ ਬਣਾਉ, ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਸਾਡੇ ਲਈ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਪਰ ਮਨ ਓਨੀ ਹੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ। ਹਰ ਆਦਮੀ ਦੂਜੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਊਣ ਦਾ ਸਲੀਕਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਕੌਲ ਸ਼ਾਇਰ ‘ਸ਼ਾਇਰੀ, ਸਲੀਕਾ, ਸੂਝ ਤੇ ਜੀਣਾ, ਇਹ ਚਾਰੇ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ਅਕਸਰ ਵਕਤ ਪਾ ਕੇ।’ ਸੂਝ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੈਮਾਨਾ ਹੈ। ਸੂਝ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈਆਂ ਨੇ। ਸੂਝ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਪੁਸਤਕ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਅੰਗ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸਲੀਕਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹੋ, ਸਲੀਕਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹੋ।
ਤਰੱਦਦ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਗ਼ਮਲੇ ’ਚ ਲੱਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਗ਼ਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਉਚੇਚ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਨੇ। ਫੁੱਲ ਦੀ ਉਮਰ ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਫੁੱਲਾਂ ਜਿਹੇ ਲੋਕ ਦੇਰ ਤੱਕ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਘਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਅੱਗੇ ‘ਜੀ ਆਇਆਂ’ ਲਿਖਵਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਜੀ ਆਇਆਂ ਕਹਿਣ ਲਈ ਤਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਬੂਹੇ ਖੋਲ੍ਹਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੇ। ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤ ਭੇਜੋ, ਉਲਾਂਭੇ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਖ਼ਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖੋ ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲਿਖ ਰਹੇ ਹੋ। ਵਿਛੜਨ ਲੱਗਿਆਂ ਇੰਜ ਵਿਛੜੋ ਜਿਵੇਂ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹੋਈਏ। ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆਂ ਜਲਦੀ ਮਿਲਣ ਬਾਰੇ ਆਖੋ। ਨਿਮਰਤਾ, ਰੱਬ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਨਿਮਰਤਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਝੁਕਦੇ ਹੋ, ਨਿਮਰਤਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਨੀਵਿਆਂ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਕਿੰਨਾ ਹੈ। ਮਹਾਨਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਦਾਨੀ ਹੋ, ਮਹਾਨਤਾ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੱਕ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ?

ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੋ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮਾਸੂਮ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਟਿਕਟਿਕੀ ਲਾ ਕੇ ਤੱਕੋ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦਿਆਂ ਨਿਰਣਾ ਕਰੋ ਕਿ ਦਿਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਦੂਰ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਬਣਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਠਾਹਰ ਲਈ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣੋ। ਗੁੱਟ ’ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਘੜੀ ਵਕਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ, ਸਾਹਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਵੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਦੇ ਵਰ੍ਹਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਗਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀ ਥਾਹ ਕਿਸ ਨੇ ਪਾਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਤੁਰਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਅਪਾਹਜ ਉਹ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਪੱਖੋਂ ਨਕਾਰਾ ਜਾਂ ਅਧੂਰਾ ਹੈ। ਅਪਾਹਜ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਬਤ-ਸਬੂਤਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਸੋਚ ਪੱਖੋਂ ਨਿਰਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੈ। ਮੰਗਵੇਂ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ ਦੀ ਪਰਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਭਰੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।  ਧੰਨਵਾਦ ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਰੱਖੋ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਦੇਣ ਲਈ, ਹਵਾ ਦਾ ਸਾਹ ਦੇਣ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਤਪਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ, ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਠੰਢਕ ਦੇਣ ਲਈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੰਨ ਦੇਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰੋ। ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਮੰਗੋ। ਦੁਆ ਕਰੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਧਰਤੀ ਜਿੱਡਾ ਸਬਰ ਅਤੇ ਹੌਂਸਲਾ ਆ ਜਾਵੇ।