user
Amayi ku Malawi


assistant
Mkhalidwe wa amayi padziko lonse lapansi, kuphatikizirapo dziko la Malawi, umayesedwa pogwiritsa ntchito zilolezo zosiyanasiyana zomwe zimafotokoza za chikhalidwe, chuma, ndi ndale. Kuyang'ana kwambiri za nthawi yapakati pa 2010 ndi masiku ano, momwe amayi m'Malawi muno adzaunikiridwa pogwiritsa ntchito ziwerengero zosiyanasiyana.

Mkhalidwe wa amayi m'Malawi muno umawerengedwera bwino kudzera m'mabuku monga mwayi wa amayi kusukulu, chiwerengero cha imfa za amayi oyembekezera, ndi zaka zoyembekezeka za moyo wa amayi kuyambira kubadwa. Zizindikirozi zimapereka chidziwitso chambiri chaufulu wa amayi ndi moyo m'Malawi. Kupeza mwayi kwa amayi kupita kusukulu ku Malawi ngati chilolezo chikuwonetsa momwe m'boma, chiŵerengero cha ophunzira achimuna ndi aakazi m'magulu azaka zambiri komanso kwa ophunzira onse kutengera jenda zikuwonetsa mwayi wamaphunziro wa amayi kusukulu ukukulirakulira ndi mwayi wa amuna. Ophunzira achikazi ku Malawi, komabe, akuwona kuchepa kwanthawi zonse pamene zaka zikuchulukirachulukira, zomwe zikusonyeza kulephera kwa maphunziro okakamiza kwa ophunzira achikazi ku Malawi. Zaka khumi zapitazi zakhala zikukula kwambiri kwa amayi kuyambira kubadwa m’Malawi muno pamene zaka zoyembekezeka za moyo wa amayi m’chaka cha 2010 zinali pafupifupi zaka 58 pamene kafukufuku waposachedwapa wa 2017 wasonyeza kuti moyo wa amayi m’Malawi wakula kufika pa zaka 66. Chiwopsezo cha kufa kwa amayi oyembekezera m'Malawi muno ndichotsika kwambiri poyerekeza ndi mayiko omwe ali m'malo omwe ali pachitukuko.

Mkhalidwe wa chuma cha amayi m’Malawi muno ukuwunikiridwa pogwiritsa ntchito zilolezo monga ufulu wa cholowa cha amayi, kusowa ntchito, kutengapo gawo kwa akazi, komanso kukula kwa kusiyana kwa malipiro komwe kulipo pakati pa abambo ndi amai pa chuma cha Malawi. Mlozera waufulu wa cholowa umayesa kuthekera kwa amayi kukhala ndi katundu ndi kusamalira bwino katunduyo poyerekeza ndi anzawo achimuna. Ufulu wa cholowa m'Malawi muno ukupezeka kuti ndi wofanana pakubalalika kwawo pakati pa ana aamuna ndi aakazi ndi amuna ndi akazi omwe atsala. Mosiyana ndi kufanana komwe kumapezeka pa ufulu wa cholowa m'Malawi, kutenga nawo mbali kwa ogwira ntchito ndi kusowa kwa ntchito kumawonetsa zovuta zomwe akazi amakumana nazo m'bomalo. Zomwe zikuchitika panopo za akazi omwe akutenga nawo gawo pantchito yogwira ntchito zimafotokoza momwe kuchuluka kwa amuna kumagwirira ntchito pakadali pano ngakhale kuti azimayi ali ndi anthu ambiri olembedwa ntchito komanso ulova wofanana kwambiri. Kusiyanaku kukupitirirabe ndi malipiro a Malawi pamene boma likupitirirabe kufika pamunsi pamndandandawu poyerekeza ndi mayiko padziko lonse lapansi. Pogwirizana ndi kusachita bwino kwawo m'mayiko osiyanasiyana, boma silinachite bwino poyerekezera ndi mayiko ena a kum'mwera kwa chipululu cha Sahara pomwe dziko la Rwanda lomwe lili pamwamba pa chigawo cha kum'mwera kwa chipululu cha Sahara, linapeza 0.791 pa sikelo ya 0-1 pomwe Malawi yapeza 0.664.

Zizindikiro zomwe zimagwiritsidwa ntchito poyesa momwe amayi alili pa ndale ndi monga kutenga nawo mbali pa ndale pakati pa amayi, mwayi wopita ku ndale, ndi mipando ya amayi mu nyumba yamalamulo ya dziko. Kutenga nawo mbali pa ndale kwa amayi m'Malawi monga chilolezo chafotokozedwa bwino m'magwero ambirimbiri; Magwerowa afika pamalingaliro ofananawo pankhani yotenga nawo mbali pazandale za amayi. Kutenga nawo mbali kwa amayi mu ndale za dziko kwawoneka kukhala kofooka kusiyana ndi amuna awo chifukwa cha kukhazikika kwa malingaliro oipa omwe amayi sayembekezera kuti azichita ndale monga amuna. Kutenga nawo mbali pa ndale kwa amayi kumaletsedwanso ku mabungwe a ndale a dziko chifukwa cha kupezeka kwa alonda a pakhomo omwe amapereka mwayi wopeza zofunikira kuti apambane zisankho ndi kusunga mipando yanyumba yamalamulo. Kutengapo mbali kochepaku kumakhudzana mwachindunji ndi malo ochepa omwe amayi amakhala nawo pakukhazikitsa dziko. Kukhazikitsa kumeneku, ngakhale kudzipereka kwawo kuti akhale paudindo wofanana pakati pa abambo ndi amai, kwalephera kulimbikitsa njira za ndale zachikazi kuti asunge mipando yawo ku Nyumba ya Malamulo ndipo chifukwa cha ndondomeko zomwe zanenedwazo, amayi m’Malawi muno atsala opanda dongosolo ndi zipangizo zoyendetsera udindo wawo. mu dongosolo la dziko. Ngakhale kuti andale achikaziwa ali ndi chuma chochepa, nyumba yamalamulo ya dziko la Malawi yapeza bwino posankha aphungu achikazi kuti akhale pamipando ya bungweli popeza 20% ya mipando yanyumba yamalamulo imakhala ya amayi. Ngakhale kuti andale achikazi ali ndi mwayi wochepa komanso chuma chomwe chilipo kwa andale achikazi m’Malawi muno, boma likupeza chipambano pokweza ndale zachikazi pa dziko lonse lapansi zomwe zimagwira ntchito mogwirizana ndi ndondomeko yabwino ya chikhalidwe ndi zachuma kuti dziko la Malawi liyembekezere kukula kwachuma. za kufanana pakati pa amuna ndi akazi.