user
TAARIIKH NOLOLEEDKII SAYID XUSEEN BIN CALI BINU ABII-DAALIB RC.. QAYBTII 4aad.


assistant
TAARIIKH NOLOLEEDKII SAYID XUSEEN BIN CALI. 

QAYBTII 4 AAD. 

DILKII SAYID XUSEEN IYO DADKII KA DAMBEEYAY IYO MOWQIFYADA MUSLIMIINTU KA QAATEEN. 
Markii Sayid Xuseen R/c soo diiday in uu la mubaayacoodaan Cubeydillahi binu Zayaad,ayaa waxay Ciidankiisii oo aad u fara badnaa halmar weerar ku qaadeen Ciidankii Sayid Xuseen,waxaa goobtaa ka billowday dagaal ba’an oo gacmaha laysula tagay,Ciidankii Sayid Xuseen sutida ayay u qabteen Mujrimiintii doonaysay in ay dilaan oo horaantii wayska difaaceen waxayna ka dileen Ciidamo Boqol ku dhow,lkn Ciidanka Mujrin ibnu Zayaad soo diray oo aad u tira badnaa waxaa u suura gashay in ay wada laayaan Ciidamadii Sayid Xuseen ku gadaanaa oo ilaa Todobaataneeyo ahaa.

Waxaa la sheegaa in kolkii Sayd Xuseen la soo gaaray ay Ciidamadii dib u wada waabteen oo la waayay cid ku dhiirata dilkiisii,ilaa uu Mujrim la oran jiray Zurcata Bin Shariik lacnadi ha ku dhacdee oo soo hormaray oo uu Gacanta Bidix Seef kaga dhuftay Sayid Xuseen mid kalana Luqunta u daba mariyay oo uu markaana Sayid Xuseen dhulka ku dhacay,kadib ayaa waxaa waran daray Sayid Xuseen oo DHulka yaalla Sinaan binu Anas Mujrim la oran jiray Lacnadi ha ku dhacdee,markii ay Naftiisa Daahirka  ah ka baxday Jirkiisa Sharafta badan Sayid Xuseen waxaa dul yimid oo Madaxa ka jaray Mujrim la oran jiray Shumar Bin Juushan Lacanad iyo Musiibo ha ku dhacdee oo Ciidanka Mujrin ibnu Zayaad hogaaminayay. 
 
Mujrim Cubaydillahi ibnu Zayaad lacanaddii Eebe ha ku dhacdee wuxuu Madaxii Sayid Xuseen iyo Maatadii ay ka tageen Sayid Xuseen iyo Aalubeydkii kale ee lala laayay oo Dumar iyo Caruur ahaa u diray Yaziid Binu Mucaawiye oo joogay Dimishiq. Yaziid binu Mucaawiye kolkii la hor dhigay Madaxii Sayid Xuseen oo tanag ku jira,intuu Naxay oo Qayliyay ayuu Oohin intii la joogtay ay wada maqlayeen billaabay isaga oo ku celcelinaya. “Ilaahow Amiir uguma noqon mana u dirin waxan ay sameeyeen” 

Imaamu Dahabi waxa uu ku soo guuriyay Kitaabka:-
"سير من اعلام نبلاء"
Hadalo uu ka soo raray kitaabka
"البداية والنهاية"
Oo sheegaya in uu aad oga qoomameeyay Yaziid waxa ku dhacay Ahlul beydka Nabiga scw oo uu u gaystay Ibnu Zayaad. 
Wuxuuna oran jiray:-

"لَعَنَ اللَّهُ ابْنَ مَرْجَانَةَ [ يعني : عبيد الله بن زياد] فَإِنَّهُ أَخْرَجَهُ وَاضْطَرَّهُ ، وَقَدْ كَانَ سَأَلَهُ أَنْ يُخَلِّيَ سَبِيلَهُ ، أَوْ يَأْتِيَنِي ، أَوْ يَكُونَ بِثَغْرٍ مِنْ ثُغُورِ الْمُسْلِمِينَ حَتَّى يَتَوَفَّاهُ اللَّهُ تَ عَالَى، فَلَمْ يَفْعَلْ، وَأَبَى عَلَيْهِ ، وَقَتَلَهُ ، فَبَغَّضَنِي بِقَتْلِهِ إِلَى الْمُسْلِمِينَ ، وَزَرَعَ لِي فِي قُلُوبِهِمُ الْعَدَاوَةَ ، فَأَبْغَضَنِي الْبَرُّ وَالْفَاجِرُ ، بِمَا اسْتَعْظَمَ النَّاسُ مِنْ قَتْلِي حُسَيْنًا، مَا لِي وَلِابْنِ مَرْجَانَةَ، لَعَنَهُ اللَّهُ ، وَغَضِبَ عَلَيْهِ " انتهى من " البداية والنهاية " (11/ 651)، " سير أعلام النبلاء " (4/370).

Yaziid wuxuu oran jiray “lacnadda Eebe iyo Caradiisa ha ku dhacdo Ibnu Murjaana -oo uu ula jeeday Cubeydillahi binu Zayaad-wuxuu Dilay Sayid Xuseen,bal muu daayo ha ii yimaadee ama u daayo in uu ku laabto halkuu ka yimid,ama uu aado Furimaha Jihaadka ee uu doonayay in uu tago,wuxuu ii cara galiyay Muslimiintii oo idil oo moodaya in aan aniga Xuseen dilay,lacanada Eebe iyo Caradiisa ha ku dhacdo Ibnu Zayaad”.

Waxaa la wariyaa in kolkii loo soo galiyay Yaziid Maatadii Ahlul beydka ee ay ku tiri Faadumo bintu Cali :ma sidii Addoomihii baa loo qafaalayaa Ahlulbeykii Nabiga Yaziidow?uu ku jawaabay maya Karaamo ha idiin sugnaatee,wuxuuna geeyay gurigiisa oo uu kula baroor diiqayay seddex beri,ka dibna intuu si fiican u jicsimay ayuu ku celiyay Magaalada madiina. 
"وَأَكْرَمَ آلَ بَيْتِ الْحُسَيْنِ ، وَرَدَّ عَلَيْهِمْ جَمِيعَ مَا فُقِدَ لَهُمْ ، وَأَضْعَافَهُ ، وَرَدَّهُمْ إِلَى الْمَدِينَةِ فِي تَجَمُّلٍ وَأُبَّهَةٍ عَظِيمَةٍ ، وَقَدْ نَاحَ أَهْلُهُ فِي مَنْزِلِهِ عَلَى الْحُسَيْنِ مَعَ آلِهِ ـ حِينَ كَانُوا عِنْدَهُمْ ـ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ " .�انتهى من " البداية والنهاية " (11/ 650) .

Maalintii la dilay Sayid Xuseen R/c Taariikhda waxay ahayd 10 kii Muxaram Sanadkii 61 gii Hijriyada Oo ah Maalinta loo yaqaan Caashuuraa. 

Muslimiinta Suniga ah Maalinta Caashuura waxay ku weyneeyaan Soon uu Nabiga scw faray oo aad u fadli badan,waxayna qaarkood ka sheekeeyaan oo ay dadka baraan Taariikhdaa Murugada badan,iyaga oo muujiya sida ay uga xun yihiin wixii ku dhacay Sayid Xuseen iyo Ahlul beydkii Nabiga scw. 

Shiicadu waxay maalintaa ugu asteysan tahay Maalin madow oo ay ku xusaan Murugo iyo baroor diiq. 
Waxayna lacnadaan Imaam Mucaawiye iyo Wiilkiisa Yaziid iyo Reer Banuu Umaya iyo dhamaan intii ka qayb qaadatay Dilka Imaam Xuseen iyo Eheladiisii lala xasuuqay. 
Qaarkoodna arinka way ka badbadiyaan oo silsilado ayay isla dhacaan oo dhiig isaga keenaan. 

Suniyiintu ma nacladaan Saxaabiga Mucaawiye R/c,waxay kaloo ka gaabsadaan Nacladda Yaziid oo ay badankoodu arkaan in uusan amrin dilka Sayid Xuseen,lkn qaar Suniyiinta ka mid ah ayaa qaba in Yaziid ku lug lahaa dilka Sayid Xuseen waxayna ku daraan dadka u haaraamayaan arinkaasi. Iyagoo u daliishanaya in uusan Yaziid soo qaban kuwii sida tooska ugu lug lahaa dilka Sayid Xuseen iyo Ahlulbeydkii lagu laayay Karbala. 

‎“وَقَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ المقدسي لَمَّا سُئِلَ عَنْ يَزِيد َـ فِيمَا بَلَغَنِي ـ: لَا يُسَبُّ وَلَا يُحَبّ 
“Abuu Muxanad Al1maqdasi kol laweydiiyay Yaziid wuxuu yiri lama Caayayo oo la lacnadi maayo lama jeclaanayo”

‎ابْنَ تَيْمِيَّة لما سُئِلَ عَنْ يَزِيدَ ، قَالَ: لَا تنقصْ وَلَا تَزِدْ. �وَهَذَا أَعْدَلُ الْأَقْوَالِ فِيهِ وَفِي أَمْثَالِهِ وَأَحْسَنِهَا " انتهى " مجموع الفتاوى "(4/ 483) .
Sheekh Ibnu taymiya kol la weydiiyay Yaziid wuxuu yiri waxna laga nusqaamin maayo waxna loogu dari maayo inta laga soo sheegay”.

"قَالَ صَالِحُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ : قُلْت لِأَبِي : إنَّ قَوْمًا يَقُولُونَ : إنَّهُمْ يُحِبُّونَ يَزِيدَ ، قَالَ: يَا بُنَيَّ وَهَلْ يُحِبُّ يَزِيدَ أَحَدٌ يُؤْمِنُ بِاَللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ؟ �فَقُلْت: يَا أَبَتِ فَلِمَاذَا لَا تلعنه؟ قَالَ: يَا بُنَيَّ وَمَتَى رَأَيْت أَبَاك يَلْعَنُ أَحَدًا؟ " .�انتهى من " مجموع الفتاوى "(3/ 412) .

Saalax Ibnu Axmed ibnu Xambal wuxuu yiri : Aabahay ayaan ku iri dad baa sheeganaya in ay Yaziid jecel yihiin,markaasuu igu yiri oo wiilkaygiiyow ma qof Ilaahay iyo Aakhiro rumaysan baa Yaziid jeclaan kara?’markaasaan ku iri  oo Aabe kolka maxaad u Nacladi weyday?markaasuu yiri:oo wiilkaygiiyow goormaad aragtay Aabahaa oo qof lacnadaya?”.

Muslimiinta Suniga ahi waxay in badan rumaysan yihiin in Eeda dilka xuseen loo haysto kuwii tooska u dilay ee la dagaalay iyo Shiicadii Ballanta oga baxday ee beenta u sheegtay iyo Reer Ciraaq oo difaaci waayay. 

Waxayna arintaas u daliishadaan Umu Salama oo kolkii ay dilka Sayid Xuseen maqashay lacanaday reer kuufa oo idil oo tiri. 
"قتلوه قتلهم الله، غروه وأذلوه لعنهم الله، "
“Way dileen Alle ha dilee,way kadiyeen oo dulleeyeen Alle ha nacladee”.

Waxay kaloo daliishadaan Cabdullaahi Ibnu Cumar oo reer Ciraaq oo dhan u saariyay Masuuliyadda dilkii Sayid Xuseen. 

"عن ‌محمد بن أبي يعقوب: سمعت ‌ابن أبي نعم : «سمعت عبد الله بن عمر: وسأله عن المحرم قال شعبة: أحسبه يقتل الذباب؟ فقال: أهل العراق يسألون عن الذباب، وقد قتلوا ابن ابنة رسول الله صلى الله عليه وسلم،»رواه البخاري. 

“Muxamad ibnu yacquub wuxuu yiri waxaan maqlay Cabdullaahi ibnu Cumar oo uu nin isagoo Xajka jooga weydiiyay dhiiga Duqsi uu dilay ku yiri:Reer Ciraaq Duqsi bay i weydiinayaan iyagoo Dilay wiilkii ay dhashay Gabadhii Nabiga scw”.

DHAMAAD.