user
Orile-ede Koria


assistant
South Korea, ni ifowosi Republic of Korea (ROK), jẹ orilẹ-ede kan ni Ila-oorun Asia. Ó jẹ́ apá gúúsù Korean Peninsula ó sì wà ní ààlà North Korea lẹ́gbẹ̀ẹ́ agbègbè Korean Demilitarized Zone. Òkun Yellow ló dá ààlà ìwọ̀-oòrùn orílẹ̀-èdè náà sílẹ̀, òkun Japan sì ṣàlàyé ààlà ìlà-oòrùn rẹ̀. 

South Korea sọ pé òun nìkan ni ìjọba tí ó tọ́ ní gbogbo ìlú náà àti àwọn erékùṣù tó wà nítòsí. Ó ní iye ènìyàn tó tó mílíọ̀nù 51.96, nínú èyí tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ìdajì tí wọ́n ń gbé ní Seoul Capital Area, agbègbè kẹrin tí ó pọ̀ jùlọ ní àgbáyé.

 Àwọn ìlú ńlá mìíràn ni Incheon, Busan, àti Daegu.
Wọ́n gbé Korean Peninsula ní ìbẹ̀rẹ̀ àkókò Lower Paleolithic. Ìjọba àkọ́kọ́ rẹ̀ ni wọ́n ṣe àkíyèsí rẹ̀ nínú àkọsílẹ̀ Chinese ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún 7th BCE. Lẹ́yìn ìṣọ̀kan Ìjọba Mẹ́ta ti Korea sí Silla àti Balhae ní ìparí ọ̀rúndún 7th, ìjọba Goryeo (918-1392) àti ìjọba Joseon (1392-1897) àti ìjọba Joseon (1392-1897). 

Ìjọba Korea tí ó rọ́pò (1897-1910) ni wọ́n so pọ̀ ní 1910 sí Ìjọba Japan. Ìjọba orílẹ̀-èdè Japan parí lẹ́yìn ìfọwọ́sowọ́pọ̀ Japan ní Ogun Àgbáyé Kejì, lẹ́yìn èyí tí Wọ́n pín Korea sí àwọn agbègbè méjì: agbègbè àríwá tí Soviet Union gba, àti agbègbè gúúsù tí United States gba.

 Lẹ́yìn tí ìdúnàádúrà lórí ìṣọ̀kan kùnà, agbègbè gúúsù di Republic of Korea ní oṣù kẹjọ ọdún 1948, nígbà tí agbègbè àríwá di orílẹ̀-èdè Democratic People's Republic of Korea ní oṣù tó tẹ̀lé e.

Ní ọdún 1950, ìkọlù North Korea bẹ̀rẹ̀ Ogun Korea, èyí tí ó rí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbésẹ̀ Àjọ Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti ṣe àtìlẹ́yìn fún Gúúsù nígbà tí China dá sí àtìlẹ́yìn fún Àríwá pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ Soviet. Lẹ́yìn ìparí ogun náà ní ọdún 1953, orílẹ̀-èdè náà wọ inú àjọṣepọ̀ àwọn ológun pẹ̀lú U.S., èyí tí ó ń tẹ̀síwájú títí di òní, àti pé ètò ọrọ̀ ajé rẹ̀ tí ó bàjẹ́ bẹ̀rẹ̀ sí ní pọ̀ sí i, tí ó ń ṣe àkọsílẹ̀ ìdàgbàsókè tí ó yára jùlọ nínú àpapọ̀ GDP fún olúkúlùkù ní àgbáyé láàárín ọdún 1980 sí 1990. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé kò ní àwọn ohun àdáyébá, Orílẹ̀-èdè náà tètè dàgbà láti di ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹyẹ Asia Mẹ́rin tí ó dá lórí ìṣòwò àgbáyé àti ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé àgbáyé, tí ó ń ṣe àkójọpọ̀ ara rẹ̀ láàárín ètò ọrọ̀ ajé àgbáyé pẹ̀lú ìdàgbàsókè ilé-iṣẹ́ tí ó ní ìtọ́sọ́nà òkèèrè àti lọ́wọ́lọ́wọ́ ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn orílẹ̀-èdè tí ó tóbi jùlọ tí wọ́n ń ta ọjà lọ sí òkèèrè ní àgbáyé, pẹ̀lú níní ọ̀kan lára àwọn ibi ìpamọ́ pàṣípààrọ̀ ilẹ̀ òkèèrè tó tóbi jùlọ ní àgbáyé. 

Ìjàkadì ẹgbẹ́ òṣèlú Democratic Ti Oṣù Kẹfà yọrí sí òpin ìṣàkóso aláṣẹ ní ọdún 1987, orílẹ̀-èdè náà sì ti di àgbéyẹ̀wò báyìí láàrin àwọn ìjọba tiwa-n-tiwa tí ó ti gbilẹ̀ jùlọ ní Asia.

South Korea jẹ́ agbára agbègbè àti orílẹ̀-èdè tí ó ti gòkè àgbà, pẹ̀lú ètò ọrọ̀ ajé rẹ̀ tí ó wà ní ipò kẹtàlá tí ó tóbi jùlọ lágbàáyé nípasẹ̀ GDP tí ó tóbi jùlọ àti èyí tí ó tóbi jùlọ nípasẹ̀ GDP (PPP). Ní àwọn ọdún àìpẹ́ yìí, orílẹ̀-èdè náà ti ń dojú kọ àwọn ènìyàn àgbàlagbà àti ìwọ̀n ìbímọ tó kéré jù ní àgbáyé. Àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè South Korea gbádùn ọ̀kan lára àwọn ìyára ìsopọ̀ ayélujára tí ó yára jùlọ lágbàáyé àti àwọn nẹ́tíwọ́ọ̀kì ọkọ̀ ojú irin tó yára jùlọ.

Orílẹ̀-èdè náà ni oníṣòwò kẹsàn-án tí ó tóbi jùlọ lágbàáyé àti ẹni kẹsàn-án tí ó tóbi jùlọ tí ó ń kó wọlé. Àwọn ọmọ ogun rẹ̀ wà ní ipò gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn ọmọ ogun tó lágbára jùlọ lágbàáyé, pẹ̀lú àwọn ọmọ ogun kejì tí ó tóbi jùlọ lágbàáyé láti ọwọ́ àwọn ológun àti àwọn òṣìṣẹ́ ológun. 

 Ní ọgọ́rùn-ún ọdún 21st, South Korea ti gbajúmọ̀ fún àṣà gbajúmọ̀ rẹ̀ kárí ayé, pàápàá jùlọ nínú orin (K-pop), àwọn eré orí ẹ̀rọ amóhùnmáwòrán (K-dramas), àti sinimá, ìṣẹ̀lẹ̀ tí wọ́n ń pè ní Korean Wave. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Ìgbìmọ̀ Ìrànlọ́wọ́ Ìdàgbàsókè OECD, G20, IPEF, àti Paris Club.