user
Gunaanadka Dunida 23?


assistant
Gunaanad Dunida (23) | Waayaha Maanta (2–3)

2. Doonida Badbaadada

Waxa lagu jiraa waqti kalaguur ah oo u dhexeeya dhammaadka xilligi qasabtooyada iyo ifafaalaha khilaafada gunaanadka. Waa xilli ay dhammaan dadku galeen foornada fidnada al-Duhaymaa, taas oo ay dhammaadkeeda ka soo bixi doonaan iyaga oo noqday laba aag: aagga muuminiinta sooca ah iyo aagga munaafiqiinta sooca ah.

Waa xilli ayay dalal badani heeryadii kelitaliska tuureen, kuwo kalena ay karkarayaan. Waa xilli ay bulshada Islaamku tahay daadxoor, aan wax miisaan ah ku lahayn dacallada caalamka. Waa xilli ay baraha bulshadu fursad siiyeen qaaqlayaal afuufaya dabka fidnada, kuwaas oo uu Nebigu (scw) ku tilmaamay ruwaybidooyin. Waa xilli ay dalal badani u kala jabeen kooxo, ururro, gobollo iyo qabiillooyin col ah, oo ay dawladnimadiina daaqadda ka baxday. Waa xilli ay fidnadu qol kasta iyo qof kasta u gashay. 

Xilligan lagu raagay foornada dadkuna ay dhawrayaan farajkii Ilaahay, qofka muslinka ahi wuxuu is weydiinayaa, sidee ayaan naftayda iyo diintayda u badbaabin karaa. Jawaabtuna waa inuu qaato taladii Nebiga (SCW).

Xudayfa binu Yamaan (RC) wuxuu yidhi: "Dadku waxay weydiin jireen Rasuulka Ilaahay (scw) khayrka, aniguna waxaan weydiin jiray sharka; aniga oo ka cabsanaya inuu i soo gaadho. Waxan idhi: Rasuulkii Ilaahayoow, waxaanu ku jirnay jaahiliyad iyo shar, kadibna Ilaahay ayaa noo keenay khayrkan, haddaba khayrkan miyuu shar ka danbeeyaa? Wuxu yidhi: Haa. Waxan idhi: Sharkaasna khayr miyuu ka danbeeyaa? Wuxu yidhi: Haa, balse bus ayaa ku jira: 

Waxan idhi: Waa maxay buskiisu? Wuxu yidhi: Waa duul dadka u tilmaamay jid aan kaygii ahayn; kuwaas oo khayr lagu ogolaado iyo shar lagu diido aad ku arkayso. Waxan idhi: Khayrkaas miyuu shar ka danbeeyaa? Wuxu yidhi: 

Haa, [waxa ka danbeeya] baaqayaal taagan afaafka jahannamo, oo qofkii ajiiba ku tuuraya. Waxan idhi: Rasuulkii Ilaahayoow, noo tilmaan kuwaas? Wuxu yidhi: Waa kuwo diirkeenna oo kale leh, afkeennana ku hadlaya. Waxan idhi: Maxaad i faraysaa haddii aan kuwaas soo gaadho? Wuxu yidhi: La joog jamaacada muslimiinta iyo hoggaankooda. Waxan idhi: Ka warran haddii aanay lahayn jamaaco iyo hoggaamiye toona? Wuxu yidhi: Iskaga dheerow dhammaan kooxahaas, xataa haddii ay dantu kugu qasbayso inaad qaniinto jirrid geed, inta ay geeridu kaaga imanayso, adiga oo sidaas ah."¹

• Bus [al-dukhun]: Wax laga dido; islaamnimo aan saafi ahayn, ee falal kale ku laaqan yihiin.

Xadiiskan Nebigu wuxuu u tilmaamay Xudayfa fidnooyinka, iyo sida ay u habboon tahay in looga dheeraado. Wuxuu Nebigu (SCW) carrabka ku adkeeyay labo qolo: qolo dacwaddii Nebiga (SCW) inay wadaan sheeganaya balse aan jidkiisii haynin; iyo kuwo oogada iyo afka muslimiinta la wadaaga, balse dhab ahaantii ah awrkiraalayaal shaydaan, oo ka baaqaya afaafka jahannama. Kuwo hore wixii wanaagsan ayaa laga qaadanayaa, wixii kalena waa laga dheeraanayaa; kuwa danbe se gebi ahaanba waa laga durkayaa, dadkana waa looga digayaa.

Nebigu (SCW) wuxu yidhi: "U degdega camalka wanaagsan, waxa soo fool leh fidnooyin habeen gudcur ah la moodo. Ninku wuxuu waaberiisanayaa isaga oo muummin ah, waxaanu gabbaldhacsanayaa isaga oo gaal ah; wuxuu gabbaldhacsanayaa isaga oo muummin ah, waxaanu waaberiisanayaa isaga oo gaal ah; diintiisa wuxuu ku iibsanayaa dheef adduunyo."²

Casrigan baraha bulshada waxa aad u badan isbedbeddelka qofka, taasna waxa keenaya xogta degdegga ah ee wareegaysa. Subaxdii qofku isaga oo wacdi wanaagsan akhristay, ayuu galabtii mid shaydaan ahi dhanka kale u jeedinayaa!

Nebigu (SCW) wuxu yidhi, "Nebi kasta oo iga horreeyay waxa waajib ku ahayd ummaddiisa inuu tuso wanaag kasta oo uu u og yahay; iyo inuu uga digo shar kasta oo uu u og yahay. Ummaddiinan fayaqabkeeda waxa laga dhigay bilawgeeda, dhammaadkeedana waxa ku habsan doonta balaayo iyo arrimo aad diidaysaan. Fidno ayaa imanaysa, uu badhba badhka kale ciyaalaynayo; fidno ayaa imanaysa uu muumminku odhanayo tan ayaa  i halaagaysa. Way faydmaysaa, kadibna fidno ayaa imanaysa, uu muumminku odhanayo: waa tan waa tan!.

Haddaba qofkii doonaya in laga durkiyo naarta, ee la geliyo jannada; ha u timaaddo geeridu isaga oo rumaysan Eebbe iyo maalinka aakhiro; dadkana ha ula tago, wuxuu jecel yahay in loola yimaaddo.
Qofkii baycada siiya hoggaamiye, ee heshiiska gacantiisa iyo jacaylka qalbigiisaba isugu daray, ha addeeco inta uu karayo. Haddii uu yimaaddo mid kale oo xukunka ku haystaana, qoorta ha laga jaro ka kale."³

La soco...___
1. Waxa soosaaray Bukhaari, lanbarka 3606.
2. Waxa soosaaray Muslin
3. Waxa soosaaray Muslin, lanbarka 1844.