Exqrch/javanese-Komodo-pixelgpt huggingface dataset:
Golongan minoritas gedhé dhéwé yaiku wong Britania, Portugal (mligi wong Madeira), Irlandia lan Polen
Komunitas Perancis uga ana ing kana
Sapérangan gedhé kang ndunungi asli Jersey nganggep dhiriné warga Britania lan ngregani gayutan mirunggan antara Makuthta Britania lan Jersey.
Casquets Les Casquets utawa Casquets, (#ALIH) iku siji golongan pulo karang cilik-cilik, watara 13 km lor-kulon Alderney lan minangka péranganing pagunungan watu wedhi sajeroning sagara
Pérangan liya kang muncul ing lumahing sagara yaiku wujud pulo cilik Burhou lan Ortac
Sethithik banget tetuwuhan kang urip ing pulo iki
Asalé jeneng pulo iki miturut téyori ana telung warna, yaiku: asal saka basa Perancis "cascade" kang nyinggung bab lubèring (banyu sagara) nalika "pasang naik"
Téyori liyané kang nyebutaké asal saka tembung "casque" kang tegesé watu kang wanguné kaya hèlm
Téyori katelu yaiku asal saka tembung "cas" (tugel) lan "quet" (watu)
Sawijining péta tuwa ("Leyland map") udakara taun 1640 mènèhi jeneng saka basa Latin, "Casus Rupes" (watu tugel), kang manawa paling cocog karo téyori katelu mau.
Akèh banget kapal kang kèrem utawa "wreck" ing saubengé pulo-pulo cilik iki, kang paling misuwur yaiku kalebu HMS "Victory", kèrem taun 1744 lan SS "Stella" taun 1899
Kapal "Ievoli Sun" kèrem taun 2000
Conto kang paling anyar yaiku kèremé "Kleine Familie" ing taun 2006 , lan isih di invèstigasi déning BEAmer, siji Badan ing Perancis kang kajibah bab kacilakan ing sagara.
Ortac Ortac iku siji pulo cilik (islet) kang ora ana sing ndunungi, dumunung kurang luwih 5 km kuloné pasisir Alderney, cedhak pulo Burhou
Ukurané udakara 50 nganti 70 mèter
Ewen nduga yèn jeneng Ortac iku tegesé "karang gedhé pinggiré" ("large rock at the edge") saka basa Norman "Or" (pinggir) lan "Etac" (tumpukan / "Stack")
Alexander Deschamps mratélakaké yèn wong Perancis disik meruhi pulo iku minangka susuhé manuk garudha.
Herm Herm iku pulo paling cilik ing Kapuloan Channel kang kabuka kanggo publik
Montor dilarang dipigunakaké ing pulo iki, kaya déné ing pulo tanggané, Sark
Nanging, ora kaya ing Sark, pit uga dilarang ing kéné
Nanging, Herm ngidinaké "quad bike" sajinis pit montor roda papat lan traktor kanggoné sing ndunungi
Pantèné kang kebak wedhi putih ndadèkaké Herm minangka swarga kanggoné kang seneng mlaku-mlaku
Taun 2002, Herm menangaké kompetisi "Britain in Bloom" sajeroning kategori resort pasisir cilik, sanajan ora kalebu péranganing UK (Herm péranganing "Bailliwick" Guernsey).
Pulo Man Pulo Man (basa Manx: Ellan Vannin) iku siji dependensi makutha Britania kang dumunung ing Sagara Irlandia, mèh padha adohé saka Inggris, Irlandia, Sekotlan lan Wales
Wewengkon iki jembaré 572 km² kanthi sing ndunungi cacahé 76.315 jiwa (2001)
Pulo Man ndarbèni "parlemen aktif tuwa dhéwé ing donya" kang jenengé Tynwald, kang diyasa kira-kira taun 979
Pulo Man minangka pos paling adoh karajan bangsa Viking wiwit taun 700 nganti 900
Sabanjuré Karajan Hebrides saka Nurwègen nguasani nganti abad angka 13 sadurungé Man direbut déning Sekotlan
Inggris nguasani wiwit abad angka 14
Masalah kang saiki diadhepi yaiku piyé carané mbangkitaké manèh basa Manx kang mèh cures.
Svalbard Kapuloan Svalbard iku wewengkon paling lor Nurwègen kang dumunung ing Samodra Arktik, sisih loré Éropa Dharatan
Svalbard minangka sawiji kapuloan kanthi Longyearbyen minangka kutha krajan
Pulo kang padhet sing ndunungi yaiku Spitsbergen, Bjornoya lan Hopen.
Jan Mayen Pulo Jan Mayen minangka péranganing Nurwègen kang dumunung antarané Lemah Ijo lan Nurwègen Dharatan
Kanthi jembar wewengkon udakara 373 km², sapérangan tlatah pulo vulkanik iki wujud pagunungan kang dislimuti déning gletser
Titik paling djuwur ana ing Gunung Beerenberg (2.277 m)
Tlatah genting misahaké pulo iki dadi rong pérangan
Pulo Jan Mayen ora ndarbèni sumber daya alam kang bisa dieksploitasi
Kagiatan ékonomi mung wates layanan kanggo para pekerja stasiun meteorologi lan radhio Nurwègen ing pulo iku
Kanthi garis pantè dawané 124,1 km, pulo iki mung ndarbèni pelabuhan lepas pantè ("offshore anchorages")
Wiwit taun 1995, Jan Mayen dibawahi gubernur kabupatèn ("fylkesmann") Nordland; nanging saetara pejabat wis diutus dadi komandan stasiun Layanan Komunikasi Pertahanan Nurwègen
Henry Hudson nemu pulo iki taun 1607 lan njenengaké "Tutches Hudson" utawa "Touches"
Sawisé iku, sawatara ahli pelayaran uga ngeklaim wis nemu lan ngowahi jeneng pulo iku
Taun 1611, sawatara warigaluh penangkap ikan paus saka Hull njenengaké "Pulo Trinitas"; taun 1612 warga Perancis Jean Vrolicq njenengaké "Ile de Richelieu"; lan taun 1614 Joris Carolus mènèhi jeneng salah siji tanjung "Jan Meys Hoeck", kang dijupuk saka jeneng kapten kapalé
Jeneng "Jan Mayen" dhéwé dijupuk saka jeneng kang diwènèhké déning Carolus
Déné panemon taun 1611 kang didhaku déning Jan Mayen saka Walanda ora ndarbèni bukti kang kuwat
Pulau Jan Mayen dipanggoni déning personel kang ngoperasèkaké pangkalan Navigasi "Jarak Jauh" (Loran-C) kanthi 14 staf lan stasiun layanan cuaca kanthi 4 staf
Ora ana warga pribumi ing pulo iku.
Damar Jati Damar Jati ya iku kalawarti abasa Jawa sing wiwit dibabaraké ing taun 2005
Kalawarti iki siji kalawarti umum basa Jawa, dadi isiné warna-warna
"Damar Jati" nduwé kodhe ISSN 1858-2575 lan dibabaraké ing Jakarta.
Planit cilik Planit cilik utawi planit alit (basa Inggris: "dwarf planet", basa Indonésia: "planet katai" utawi "planet kerdil") punika sebatan kanggé bandha-bandha langit ing Tata Surya ingkang mèmper kaliyan ciri-ciri: Kategori "planit cilik" punika dipunciptaaken ing pepanggihan Persatuan Astronomi Internasional tanggal 24 Agustus 2006
Adhedhasar dhefinisi punika Pluto kedah malèh statusipun saking planit dados planit alit amargi Pluto dèrèng ngosongaken laladan ing kiwa-tengené orbitipun (Sabuk Kuiper)
Ing ngandhap punika dhaftar bandha akasa ingkang sampun kaparingi status "planit alit" déning IAU:
Évolusi Évolusi dhasaré duwé teges prosès owah-owahan kang suwéné tinentu
Ing konteks biologi modhérn, évolusi tegesé owahé frekuensi gén ing siji populasi
Akumulasi owahé gen iki njalari dumadine owahé makluk kang urip
Éwadéné téyori evolusi mesthi diasosiasèké karo Charles Darwin, nanging sanyatané gagasan téyori évolusi wis berakar kawit jaman Aristoteles
Éwadéné mangkono, Darwin iku ilmuwan pisanan kang nyetusaké téyori évolusi sing wis akèh kaboktèkaké mapan ngadhepi test-test ilmiah ("scientific testing")
Tekan saiki, téyori évolusi Darwin kang dumadi amarga seleksi alam, iku téyori paling apik lan kemungkinan besar bakal tetep mangkono ing mangsa ngarep Tokoh Évolusi
Carolus Linnaeus, panggagas sistem klasifikasi biologi modhérn, nunjukaké manawa kabèh kauripan donya bisa kaatur ing hiérarki kang, manawa digambaraké ing wangun dhiagram, mèmper silsilah
Sawisé Linnaeus, para naturalis asring nanggep manawa makluk urip padha 'berkerabat' nanging makluk urip mau durung mangerti apa sebabé
Jean Baptiste de Lamarck, siji naturalis saka Prancis, iku ilmuwan pisanan sing ngajukaké gagasan dumadiné owah-owahan tumrap makluk urip bebarengan karo wektu amarga saka prabawa lingkungan
Gregor Mendel iku pendeta lan ilmuwan saka Ceko, kang nyinaoni èlmu keturunan
Kanthi ngobservasi utawi nliti kacang polong pirang-pirang taun suwené, Mendel njupuk kesimpulan manawa ana siji patron ning keturunan
Asil penyelidikan Mendel dadi dhasar èlmu genetika
Charles Darwin iku naturalis Inggris kang mèlu ekplorasi kapal "HMS Beagle" kanggo nggawé péta pelabuhan donya ing taun 1831
Sakwéné perjalanan iku Darwin nliti kéwan warna-warna lan tetuwuhan kang ditemoni
Darwin ana ing Kapuloan Galapagos kurang luwih 2 sasi lan nglakoni warna-warna pangamatan tumrap warna-warna kéwan kang ana ing kapuloan terpencil iku
Seka pangamatan iki, lan uga warna-warna pangamatan terusané kang dilakoni sakjroné puluhan taun tumrap koléksi kéwan lan tetuwuhan kang diéntuki iku Darwin nggawé embrio téyori évolusi
Ing taun 1859, Darwin nerbitaké "On the Origin of Species by means of Natural Selection", kang nyajèkaké bukti-bukti kang nunjukaké manawa kauripan wis ngalami évolusi sakjrone sajarahé lan manawa mékanisme kang njalari dumadiné évolusi iku seleksi alam
Alfred Russel Wallace iku naturalis Inggris kang sugeng samangsa Darwin
Wallace kanthi kapisah uga mikiraké téyori évolusi idhentik kaliyan Darwin
Darwin lan Wallace cekap suwé koréspondhensi kanthi ilmiah
Wallace malah akèh ngirim spésies-spésies panemon anyar saka Asia tinuju Darwin supaya ditliti
Wallace téyori bab évolusi, miturut dhèwèké, iku asil pamikiran kang tumeka kanthi spontan
Ing pihak liya, téyori évolusi Darwin iku asil pamikiran kanthi métodis kan suwéné mataun-taun
Ironisé, Darwin dadi misuwur banget tinimbang Wallace dhéwé
Nanging, Wallace iku pambela Darwin lan téoriné ing mangsa kontrovérsial sawisé buku "The Origin of Species" katerbitaké
Éwadéné gagasan évolusi (manawa makhuk urip malèh kanthi berangsur-angsur) wis kadhiskusèkaké adoh sadurungé abad kaping 19, Darwin lan Wallace iku kang "pisanan" nyetusaké "kepriyé" prosès évolusi iku dumadi
Miturut Ernst Mayr (2001), Darwin ngajokaké limang téyori prakara évolusi: Garis Besar
Évolusi njelasaké sajarah makluk urip, kéwan, tetuwuhan, jamur (fungi), mikroba
Bukti panyengkuyungé akèh banget lan asalé saka manéka warna cabang biologi: hiérarki taksonomi kaya kang katemokaké "Linnaeu"s lan para "panerusé", fosil-fosil kang nunjukaké manawa kauripan ing mangsa biyèn béda wanguné karo kauripan mangsa saiki, nganti bukti génétika kang nunjukaké pepadhan antarané manéka warna makluk urip
Saiki évolusi bisa dikandhakaké wis dadi téyori sentral ing biologi modhérn—ora luput manawa ahli génétika Theodosius Dobzhansky ngendika, "Nothing in biology makes sense except in the light of evolution".
Cucuk manuk finch (sakjinis manuk manyar) dadi topik pamikiran Darwin kang ndhasari évolusi téoriné (priksani gambar)
Nalika manggon ing kapuloan Galapagos, péranganing ekspedhisi HMS Beagle, Darwin mriksani manawa cucuk manuk finch béda-béda, gumantung saka pulo ngendi asalé
Iki salah siji conto kepriyé manuk finch nyesuèkaké dhiri karo kondhisi pulo kang béda-béda
Contoné, ing pulo sijiné, cucuk manuk finch kuwat lan cendhak lan cocog kanggo mecah kulit kacang sing atos
Ing pulo liyané, cucuk manuk finch luwih dawa sithik lan luwih tipis, cocog kanggo ngisep jinis panganan kang ana ing pulo iku
Perkara iki njalari Darwin mikir siji kamungkinan manawa manuk finch ora kaciptaaké mangkono waé, nanging ngliwati prosès adhaptasi
Wektu iku faktor wigati ing évolusi
Prosès évolusi merlokaké wektu kang suwé banget
Miturut Darwin, ana loro mekanismé kang ndhasari évolusi
Angka siji, prosès évolusi nggawa spésies kang ana duwé interaksi karo kondhisi ékologiné
Contoné, amarga asil évolusi, sapérangan manuk duwé cucuk kang mung bisa dinggo ngisep madu kembang
Sakwéné kembang iku isih sumadya, manuk iku bakal urip
Nanging, manawa kembang iku, amarga ana sebabé, cures, manuk iku kamungkinan gedhé bakal cures uga
Mékanisme kang angka loro ya iku kalairan spésies anyar saka asil variasi ing spésies kang ana
Iki dumadi manawa siji grup mahluk urip dadi kapisah lan ing pungkasané duwé gaya urip kang béda banget
Conto klasik ya iku manuk finch ing dhuwur
Asal mulané, nénék moyang manuk saka manéka warna pulo ing Galapagos iku asalé saka dharatan Amérika Kidul
Amarga mencar ing manéka warna pulo, manuk iku pungkasané ngembangaké gaya urip kang béda-béda
Wéktu (ngliwati akèh génerasi manuk) lan perjuangan kanggo urip (survival) iku rong prakara kang dibutuhaké kanggo nglairaké génerasi anyar manuk finch
Wektu kang luwih dawa manèh lan ngliwati prosès sing padha, miturut Darwin bakal bisa njelasaké évolusi saka "kabèh" mahluk urip ing muka bumi kang asalé saka siji "common ancestor"
Kawit saka publikasi buku Darwin "The Origin of Species, évolusi éntuk akèh kritik lan dadi téma kang kontrovérsial
Nanging, kontrovérsi iki lumrahé sakiwa-tengené implikasi saka téyori évolusi ing babagan filsafat, sosial, lan agama
Ing komunitas ilmuwan, téyori évolusi wis ditampa kanthi wiyar lan ora ngéntuki tantangan
Kaya kang wis dipredhiksi déning Darwin, implikasi kang paling kontrovérsial ya iku évolusi manungsa
Khususé, akèh kang ora nrima manawa samudaya jinis makluk urip, kalebet manungsa, asalé saka prosès alam kang orang merlokaké campur tangan déwa-déwa, kalebet Tuhan
Aliran kang asring kaanggep berlawanan karo téyori évolusi ya iku panciptan (ciptaanisme utawa "creationism" ing basa Inggris) kang percaya manawa makluk urip lan samudaya jinisé kaciptaaké déning Tuhan, kanthi kapisah (ora ana pepadhan leluhur, utawa manawa sakjinis makluk urip ora diturunaké saka jinis makluk urip liya)
Ciptaanisme pisanan muncul ing kalangan Kristen literalis kang ora bisa nampa évolusi amarga dianggep bertentangan karo narasi kisah panciptan pitung dina ing Kitab Purwaning Dumadi ing Prajanjian Lawas, nanging samburiné muncul uga ing kalangan Islam (meski saknyatané ing al-Qur'an ora ana narasi panciptan spesifik kaya ing Purwaning Dumadi)
Panyebab panolakan sapérangan kalangan beragama mau mungkin amarga anggepan manawa évolusi ngilangaké 'peran Tuhan' ing panciptan, utawa malah manawa évolusi nyokong atéisme, sanajan évolusi sebagai sains ora bisa nyampuri prakara tindakan ilahi, kang ana ing ranah kaimanan, tegesé ana ing njaba sains.
Ugandha Républik Uganda iku nagara ing Afrika Wétan
Nagara kang olèh jejuluk "Mutiara Afrika" saka Winston Churchill iki wewatesan karoKenya ing sisih wétan, Sudan ing sisih lor, Républik Dhémokratik Kongo ing sisih kulon, Rwanda ing kidul-kulon, lan Tanzania sarta Tlaga Victoria ing sisih kidul
Jeneng nagara iki asalé saka karajan Buganda kang tlatahé biyèn nyakup pérangan kidul Uganda
Uganda kapérang dadi 70 dhistrik
"Artikel utama: Géografi Uganda" Géografi
Senayan ora ndarbèni pasisir, Uganda duwé sawatara tlaga gedhé, kaya ta tlaga Victoria, tlaga Albert,tlaga Kyoga lan tlaga Edward
Negri iki dumunung ing dhataran utwa "plateau" Afrika Wétan, kira-kira 900 m sak dhuwuré banyu sagara
Lumrahé Uganda duwé iklim tropis, nanging ana uga "variasi"
Uganda andarbèni sawatara pulo ing tlaga Victoria
Kutha-kutha wigati dumunung ing tlatah kidul, ya iku cedhak tlaga Victoria, kalebu kutha krajan Kampala lan kutha ing cedhaké Entebe
Uganda kapérang dadi 70 dhistrik, 4 laladan administratif: Lor, Wétan, Sentral lan Kulon
Distrik iki dijenengaké miturut kutha kang gedhé dhéwé, umpamané kutha Kampala dumunung ing dhistrik Kampala.
Somaliland Républik Somaliland (basa Somali: "Soomaaliland") iku tilas wewengkon Britania Raya kang dumunung ing pérangan kulon-lor Somalia ing Sungu Afrika
Sasi Mèi 1991, klan-klan ing laladan lor mroklamasèkaké kamardikan Somaliland kang saiki nyakup 5 saka 18 laladan administratif Somalia
Somaliland kira-kira dumunung antarané Ethiopia, Djibouti lan Lempongan Aden, kanthi wewengkon ambané 137.600 km²
Kutha krajan Somaliland yaiku Hargeisa
Sanadyan ora diakoni déning sakèhing nagara, entitas iki isih tetep ana kanthi bantuan klan akuasa kang ndarbèni prabawa kuwat lan infrastruktur ékonomi tilas tinggalan program kerjasama militèr karo Britania, Ruslan lan Amérika Sarékat
Somaliland biyèné wujud Protektorat Somaliland Britania
Ora suwé sawisé mardika Somaliland Britania banjur gabung karo Somaliland Italia dadi Somalia ing taun 1960
Perdana mantri Somaliland Britania, Ibrahim Egal, dadi salah siji mantri ing Républik Somalia
Panjenengané dadi Mahamantri taun 1967 nanging digulingaké liwat kudeta taun 1969
Taun 1991, sawisé ambruké pamaréntah Somalia, wewengkon ing sisih kulon-lor Somalia iki mroklamasèkaké kamardikan Républik Somaliland, sanajan amèh ora ana kalangan internasional kang ngakoni kadhaulatanné
Egal dilantik minangka présidhèn taun 1993, kapilih manèh taun 1998 lan tetep kuwasa nganti séda ing tanggal 3 Mèi 2002
Wakil présidhèn Dahir Riyale Kahin nggantèkaké posisi Egal
Wiwit ngrengkuh kamardikan, Somaliland wis nyoba nguasani laladan Sanaag lan Sool
Kolonel Abdullahi Yusuf mimpin sawatara panyergapan kanggo ngreksa wewengkon mau kang diyakini déning Puntland minangka péranganing wewengkoné
Upaya Somaliland kanggo mroklamasèkaké kamardikan dadi angèl tanpa Sanag lan Sool awit tlatah Somaliland sing ana ora mirunggan saka segi ékonomi
Somaliland wewatesan karo Djibouti, Ethiopia lan Puntland
Laladan duwèké Somalia kang saiki dadi wewengkon Somaliland yaiku: Somaliland sing ndunungi 3,5 yuta jiwa
Hargeisa, kutha krajan Somaliland, dikira-kira dipanggoni déning 500.000-800.000 jiwa
Tanggal 29 September 2005, Somaliland nganakaképamilihan umum lègislatif kang dièloni déning 3 parté pulitik
Konstitusi Somaliland mbatesi cacahing parté nganti telung entitas.
Awdal Awdal iku laladan ("gobolka") sing mapan ing pérangan lor Somalia
Kutha krajané ya iku Borame
Awdal wewatesan karo Ethiopia, Djibouti, Woqooyi Galbeed (laladan Somalia) lan Lempongan Aden
Awdal iku saka lima laladan Républik Somaliland (biyèn Somaliland Britania) kang kadhaulatané ora diakoni kanthi internasional
Awdal dumadi saka papat Distrik:
Bakool Bakool iku laladan ("gobolka") ing Somalia bagéan tengah
Kutha krajané ya iku Xuddur
Bakool wewatesan karo Ethiopia lan laladan Somalia liyané kaya ta Hiiraan, Bay lan Gedo
Cacahing padunung Bakool watara 226.000 jiwa.
Banaadir Banaadir (Somali: Banaadir, Arab: ‎‎) iku wewengkon ("gobol") ing pérangan kidul Somalia
Mogadishu, kutha krajan Banaadir, uga minangka kutha krajan Somalia
Banaadir wewatesan karo Samodra Hindia lan wewengkon Somalia liyané kaya ta Shabeellaha Dhexe lan Shabeellaha Hoose
Sanajan wewengkon iki minangka wewengkon administratif sing paling cilik ing Somalia, nanging wewengkon iki duwé cacah jiwa sing paling akèh, ya iku diwatara ana 1.650.227 wong (kalebu wong cacah 369.288 minangka pengungsi internal) ing taun 2014
Jeneng wewengkon iki dikira asalé saka tembung "Bandari" (tegesé pelabuhan) utawa "Banaderi" (pelabuhan ing saloré Barawa lan Mogadishu).
Hiiraan Hiiraan (Somali: Hiiraan, Arab: ‎‎) iku wewengkon ("gobolka") administratif ing Somalia pérangan tengah
Kutha krajané ya iku Beledweyne
Hiiraan wewatesan karo Ethiopia lan wewengkon Somalia liyané kaya ta Galguduud, Shabeellaha Dhexe, Shabeellaha Hoose, Bay lan Bakool
Bari, Somalia Bari (Basa Somali: "Bari") iku laladan ('gobolka') ing Somalia Lor
Kutha-kutha wigati antarané Bosaso (kutha krajan) lan Qardho
Tlatah iki wewatesan karo laladan Sanaag lan Sool ing sisih kulon, Nugaal ing sisih kidul, Lempongan Aden ing sisih lor, lan Samodra Hindia ing sisih wétan
Ing babagan tlatah dharatan, Bari minangka laladan kang paling amba ing Somalia
Mayoritas sing ndunungi wujud sukubangsa Majeerteen
Tlatah iki kena tsunami kang disebabaké déning lindhu taun 2004 kang kadadéan ing pasisir Sumatra, Indonésia
Luwih saka satus wong mati ing ujung Hafun, lan dalan pinggir pasisir kang nyambungaké Somalia karo tlatah liyané rusak banget
Miturut papréntahan otonom Puntland, laladan Bari dipérang dadi loro laladan administratif, ya iku Bari ing sisih lor, punjeré ana ing Bosaso, lan Karkaar ing sisih kidul, punjeré ana ing Qardho
Ana enem dhistrik ing Bari: Ana uga laladan-laladan "tribal", kang kadhangkala diarani dhistrik, ya iku ing tlatah:
Bay, Somalia Bay (Basa Somali: "Baay") iku siji laladan administratif ("gobolka") ing tlatah kidul Somalia
Kutha krajané ya iku Baidoa
Laladan iki wewatesan karo laladan Bakool, Shabele Ngisor, Juba Tengah, lan Gedo
Laladan Bay iku laladan kang paling padhet sing ndunungi Somalia lan kapérang dadi distrik-distrik: Baidoa biyèn minangka kutha krajan laladan Juba Ndhuwur lawas, kang dumadi saka Bay, Gedo, Bakool lan mayoritas tlatah Juba Tengah (Jubbada Dhexe)
Laladan kang ana saiki iki dirancang taun 1970-an déning rejim militèr
Klan-klan kang ana ing tlatah iki: Klan Rahanweyn kang dadi mayoritas sing ndunungi: Mirifle Basa
Mayoritas sing ndunungi nganggo basa Somali dhialek Afmaay
Uga akèh dianggo ing tlatah iki dhialek Afdabare lan Afgarre, uga dhialek Maxaatiri.
Baidoa Baidoa (basa Somali: "Baydhabo") iku sawijining kutha ing sisih kidul Somalia, ndarbèni padunung watara 132.000 jiwa (2006)
Kutha iki dumunung udakara 256 km saka Mogadishu lan minangka kutha krajan Kawasan Bay
Miturut sajarah, Baidoa dipanggoni déning rong klan, ya iku klan Digil lan Mirifle
Taun 1991, wektu Perang Sadulur Somalia diwiwiti, éwon cacahé warga Baidoa tilar donya akibat keluwèn lan kakurangan gizi
Wektu iki papréntahan "sementara" Somalia manggon ing kutha iki amarga Mogadishu, kutha krajan Nagara, lagi dikuwasani déning klan-klan lan organisasi kang pada memungsuhan.
Galguduud Galguduud (Basa Somali: "Galguduud") iku sawijining laladan administratif ("gobolka") ing Somalia tengah
Tlatah iki wewatesan karo Ethiopia, laladan Mudug, Hiiraan, Shabele tengah, lan Samodra Hindia
Kutha krajané ya iku Dhusa Mareb nanging kutha kang gedhé dhéwé lan kutha komersil ya iku Caabudwaaq (Abudwak)
Galgaduud misuwur bab kaanan damai lan keamanané, sanadyan ndarbèni manéka warna klan
Yèn dibandhingaké tlatah sing ngasilaké kéwan liyané ing Somalia, wedhus asal saka tlatah iki paling énak rasa dagingé
Distrik Ceelbuur (tilas kutha krajan laladan Mudug) iku panggonan kang dadi sajarah
Ceelbuur iku siji-sijiné kutha ing Somalia kang sing ndunungi golèk panguripan kanthi dadi buruh tambang
Para pangrajin ing tlatah iki gawéBurjiko lan Dabqaad kang éndah
Kompor masak nganggo areng ing Somalia kang digawé saka watu Sepiolite, dikasilaké saka penambangan ing tlatah Ceelbuur
Laladan iki uga ndarbèni warna-warna sumber daya mineral kalebu deposit uranium kang paling akèh sa bawana Afrika
== Distrik = *(Xeraalle)
Gedo Gedo (Basa Somali: "Gedo") iku laladan administratif ("gobolka") biyèné péranganing laladan Juba Ndhuwur, Somalia
Kutha krajané ya iku Garbahaarreey
Gedo diciptaaké taun 1980-an lan wewatesan karo Ethiopia, Kenya, lan laladan Bakool, Bay, Jubbada Dhexe, lan Jubbada Hoose ing sisih wétan
Tlatah Gedo pérangan kidul, ing sisih kuloné Kali Juba, tau dadi péranganing laladan British Transjuba.
Somalia Somalia (basa Somali: Soomaaliya; basa Arab: , "As-Sumal"), biyèn jenengé "Républik Dhémokratik Somali", iku nagara ing pasisir Afrika Wétan kang ana kanthi "de jure"
Somalia ora ndarbèni otoritas pamaréntah pusat kang diakoni, ora ana mata uang nasional utawa ciri-ciri liya kang magepokan karo siji nagara kang duwé kadhaulatan
Otoritas kanthi "de facto" ana ing tangan pamaréntah kang ora diakoni, yaiku Somaliland, Puntland lan gembong militan cilik kang padha memusuhan, lan kateluné mimpin papréntahan oposisi
"Artikel utama: Pulitik Somalia" Pulitik
Somalia ora ndarbèni pamaréntah nasional kang efektif
Ing sisih kulon-lor, ana pamisahan Républik Somaliland
Ing sapérangan liyané ana sawatara "warlord", yaiku Puntland lan Somalia Kidul-Kulon
Pamaréntahan kang diakoni donya internasional yaiku "Pamaréntahan Transisi Nasional", wiwitané dibawahi Abdulkassim Salat Hassan, kang ngontrol mung sabagéan saka Mogadishu, kutha krajan Somalia
Tanggal 10 Oktober 2004 Mahamantri Somalia kapilih Abdullahi Yusuf Ahmed, Présidhèn Puntland, dadi Présidhèn sabanjuré
Amarga kaanan kaco ing Mogadishu, pamilihan dianakakén ing pusat ulah raga ing Nairobi, Kenya
Yusuf kapilih Présidhèn transisional déning parlemen transisional Somalia
Dhèwèké menangaké 189 saka 275 swara Parlemen
Sesi Parlemen uga dianakaké ing nagara tangga Kenya
Pamaréntahané diakoni déning akêh nagara Barat minangka panguwasa legal nagara mau, sanadyan otoritas aktualé isih dadi pitakonan
Akèh organisasi pulitik cilik liyané kang dhedhasar klan kang kawangun wiwit pamilihan Présidhèn anyar, padha golèk (format) pulitik kang bébas-marga (kaya déné Front Somali Bersatu)
"Artikel utama: Laladan-laladan ing Somalia" Somalia kapérang dadi 18 "gobolka" (laladan):
Sool Sool (Basa Somali: "Sool") iku provinsi dumunung ing lor-wétan Afrika (Sungu Africa)
Kutha krajané ya iku Las Anod (Laascaanood) lan miturut sajarah tlatah mau misuwur kanthi obahan anti-kolonial kang diarani Darwiish
Sool iku tlatah kang dadi pasulayan, didhaku minangka tlatah kadhaulatan déning loro "nagara" (kang diproklamasèkaké dhéwé lan ora diakoni kanthi internasional) ya iku SSC-Khatumo lan Puntland, lan uga dianggep péranganing Républik Somali miturut Piagam Transisi Federal taun 2004 saka Papréntahan Transisi Federal (TFG)
Mudug Mudug (Basa Somali: "Mudug") iku siji laladan administratif ("gobolka") ing Somaliatengah
Laladan iki wewatesan karo Ethiopia, laladan Nugaal lan Galguduud, lan Samodra Hindia, kutha krajané ya iku Gaalkacyo (sing ndunungi 250,000)