Exqrch/javanese-Komodo-pixelgpt huggingface dataset:
Ing 2017, wohing ngyasa mau ndadèkaké Srimpi Rangga Janur dadi Warisan Budaya Dudu Barang Indonésia sajroning bab seni pagelaran
Beksan iki sadurungé mung diwetokaké kanggo tetingalan wong-wong kraton waé, nanging sapréné bebrayan uga bisa mriksani beksan iki
Srimpi Rangga Janur bineksa déning patang pambeksa putri lan patang wong kang nggawa piranti jebeng (tamèng) kanthi wektu panyawisan udakara 60 menit
Beksan iki lelandhesan saka carita "Mahabharata" kang nyaritakaké paprangan antaraning Dèwi Srikandhi saka Cempalaarja lumawan Dèwi Larasati saka Magada
Kekaroné ora kalah tur ora menang, nanging tilar donya sedaya
Uga saben rong pambeksa nggawa jebeng gegambaran Dèwi Srikandhi lan Dèwi Larasati
Ing panyawisané diwiwiti karo kapang-kapang majeng (mlebu menyang pendhapa), jogèdan, èrèk, perangan, ayak-ayak, lan kapang-kapang mundur (metu saka pendhapa)
Obahan ing Srimpi Rangga Janur ana sawenèh motif, ya iku motif obahan "tasikan" kanthi sikap awal "mapan", motif obahan "ngendhèrèk" kanthi sikilé gedrug tengen dhoyong kiwa, nuli ngeneti menyang wuri, gedrug kiwa dhoyong tengen, lan gedrug kiwa seblak sampur tengen
Uga motif obahan lèmbèyan kang diparagakaké kanthi jèngkèng banjur ngadeg kang utamané ngobahaké lengening pambeksa
Beksan iki kagolong srimpi kuna kang nganggo motif obahan kicat
Kicat ing Srimpi Rangga Janur iku motif obahan kang paling akèh diambali kang ngemu obahan sirah, tangan, awak, sikil, lan sampur
Ing Srimpi Rangga Janur uga ana pralihan saka obahan siji menyang obahan liyané
Pralihan obahané dumadi saka sendi, pendhapan, ngancap, nyamber, nglèrèk cathok udhet, ongkèk, trisig, kèngser, lan tinting
Pralihan iki bisa diweruhi nalika Gendhing Gonjangsèrèt kaganti dadi Gendhing Ketawang Rangga Janur, banjur kaganti dadi Gendhing Ayak-Ayak, kaganti dadi Gendhing Srepeg, kaganti dadi Gendhing Ayak-Ayak malih, lan kapungkasan kaganti dadi Gendhing Lipursari
Sandhangan ing Srimpi Rangga Janur kawitané nganggo paès ageng kang dumadi saka gelung bokor, paès prada, cundhuk mentul, lan ron
Nanging saiki kang ajeg dianggo ya iku rompi bludru mawa bordiran werna emas, sabuk, sinjang pola sèrèdan, lan kelat bahu, wondéné sandhangan pambeksa kang nggawa piranti jebeng uga padha karo pambeksa utama, nanging kawuwuhan gelung reja
Ana sawenèh gendhing kang ngiringi Srimpi Rangga Janur kang kapérang dadi gendhing ketawang kanggo "jogèdan", gendhing ayak-ayak kanggo kicat èrèk, lan gendhing srepeg kanggo paprangan
Gendhing-gendhing iku nganggo laras sléndro pathet manyura kang dianggo saka wiwitan beksan tumeka pungkasaning beksan
Nalika gendhing ketawang diunèkaké, tabuhan saben gong dadi tetenger kanggo mungkasi saben ragam obahan mawa 16 pétungan
Kajaba iku, ana instrumèn aran kemanak kang mung ana ing Srimpi Rangga Janur
Kemanak ancasé kanggo pamengku wirama kang ngasilaké rong uni, mak ning nong, saha kang nggawé swasana pagelaran dadi tenang lan agung
Pangendhang ancasé kanggo nata alon-bantering wirama, miwiti lan ngendheg iringan, saha kang ngganti gendhing
Uga pangeprak kang ancasé kanggo nyawijikaké iringan lan pagelaran
Pagelaran Srimpi Rangga Janur diwetokaké ana ing pendhapa
Pendhapa kang dianggo duwé papat saka guru
Sakawit, para pambeksa miwiti kanthi sikap kapang-kapang mlebu saka kiwa pendhapa, banjur mbeksa ing tengah-tengah papat saka guru
Sawisé mbeksa, pambeksa kanthi sikap kapang-kapang bali mundur liwat tengen pendhapa
Prosès mlebu–mbeksa–bali ing Srimpi Rangga Janur ndarbèni surasa laku telu kauripaning manungsa, ya iku lair, urip, lan mati utawi "sangkan paraning dumadi".
Mocoan Lontar Yusup Banyuwangi Mocoan Lontar Yusup Banyuwangi menika salah satunggaling tradhisi kang ngrembaka ing Banyuwangi, Jawi Wetan
Lontar Yusup menika salah satunggaling cariyos kang tasih diwaos wonten ing Banyuwangi
Lontar menika didamel ing abad kaping 16
Blambangan menika salah satunggaling Kraton Hindu kang tasih wonten ing Jawi sabanjuripun Senjakala Majapait taun 1530
Antawisipun abad 15 dumugi 16 menika wekdal kang penting ing sajarah Jawi, amargi wekdal menika bedhahipun Majapait kang Hindu lan Buda dumugi Demak kang Islam
Ing Jawi, tatan sosiyal, pulitik, lan kabudayan, saking Banten dumugi Blambangan menika uga gantos dados enggal
Sakmanten ugi bab agami, masyarakat Jawi menika saking Hindu Buda dados Islam
Ing Blambangan, menika nyariyosaken karawuhanipun Sayid Ishak utawi Syekh Walilanang nalika Santaguna jumeneng nata (1575)
Syekh Walilanang menika dipitadosi dados tiyang ingkang miwiti dakwah ing Jawi Wetan
Panjenenganipun ugi gadhahi putra, Raden Paku utawi Sunan Giri, salah satunggaling Walisanga
Nalika panyebaran Islam menika mboten saget lancar
Dumugi sepalih abad 18, Blambangan menika dereng saget Islam
Kalih rajanipun kang kiyat, Tawangalun lan Danureja tasih Hindu
Islam ing kaluwarga Kraton Blambangan menika ketawis nalika Pangeran Adipati Danuningrat utawi Pangeran Pati jumeneng nata (1736-1764)
Nalika Blambangan sirna taun 1768, Islam menika ngrembaka ing Bnayuwangi
Ngremabakanipun Islam menika mboten namung agami, nanging ugi kabudayan, salah satunggalipun aksara Arab kang dados pègon
Menika medalaken kabudayan enggal kang diarani Islam-Jawi
Saking menika kathah ngrembaka pesantren kang dados sumber Kasusastran Islam
Salah satunggalipun menika Lontar Yusup Banyuwangi
Lontar Yusup Banyuwangi menika salinan saking tembang Yusup Cirebon kang diripta ing taun Jawi 1555 (1633-1634 Masehi)
Nanging, kalih cariyos menika wonten bentenipun ing pilihan tembung lan cara nyariyosaken
Lontar Yusup Banyuwangi menika mboten wonten tanggal nalika diripta, saengga mboten dimangertosi kapan Lontar menika diripta
Nanging, lontar menika tasih disalin dumugi ing samenika, nyantumaken nami kang nulis lan wekdal nalika nulis naskah menika
Naskah Lontar Yusup Majapait kang paling sepuh menika angka taunipun 1829 Jawa (1890 M)
Ing Banyuwangi, Lontar Yusup menika tasih diwaos kaliyan masyarakat, utaminipun ing dèsa
Babad Blambangan lan Kidung Sritanjung sampun mboten diwaos malih
Lontar Yusup Banyuwangi menika kaperang aturan macapat
Wonten 12 pupuh, 593 gatra, lan 4.366 larik ing lontar menika.
Pupuh ing lontar menika wonten 4 jinis inggih menika kasmaran, durma, sinom, lan pangkur
Lontar Yusup Banyuwangi menika nyariosaken bab Nabi Yusup, salah satunggaling nabi kang wonten ing agami Islam
Lontar menika nyariosaken gesangipun duta nabi linuwih saking yuswa 12 taun
Nalika semanten panjenenganipun ngimpi bab surya, wulan, lan sewelas lintang menika sujud marang nabi Yusup
Cariyos menika dumugi nabi Yusup jumeneng nata sabanjuripun cariyosipun bab impen Raja Mesir nalika ngimpi 7 lembu kang lemu dhahar 7 lembu kang kuru, lan 7 godhong garing kang nglalap 7 godhong kang tasih seger
Cariyos Yusup kang saking Mesir menika mlumpati sagara dumugi pucuk wetan Jawi dados larikan tembang Lontar Yusup Banyuwangi
Jawi nalika dados Islam menika salah satunggaling sabab lontar menika wonten
Lontar Yusup, sae menika dados catthetan utawi nalika dipagelaraken menika dados wujud Islam-Jawa ing Banyuwangi kang saderenge dados kuthanegara Blambangan
Cariyos Yusup kang diserat dados tembang menika sampun wonten ing tlatah Jawi saderengipun Lontar Yusup Banyuwangi menika
Nangin Lontar Yusup Banyuwangi menika gadhahi khas kang mboten wonten ing papan saliyanipun, sae menika sakuing serat (cara nyariyosaken, tembung, lan aksara pegon) ugi pagelaranipun (lagon lan cara maosipun)
Lontaran Yusup dumugi sakmenika, tasih diwaos utawi ditembangaken ing masyarakat lan miyosan, sunatan, lan mantèn utawi upacara taunan kados reresik dèsa
Nanging ing kahahan tertemtu menika saget dipagelaraken nalika wonten nadaripun tiyang
Kelompok-kelompok Mocoan Lontar Yusup menika tasih nagwontenaken maos lontar menika seminggu sepindhah gilir ing griyanipun para anggota, nanging mboten sedaya diwaos
Mocoan Lontar Yusup menika ditembangaken nalika wayah dalu utawi sabanjuripun Isya (jam 7 dalu) dumugi saderengipun wanci Subuh (jam 3 wengi)
Ing wocoan menika kang maos Lontaran Yusup lenggah sila, jèjèr sepalih bunder ing klasa, banjur maos larik-larik tembang Yusup ing maneka cara miturut tiyang Osing kang bèntèn kaliyan cara nembang Jawa umumipun
Lontar Yusup menika dipapanaken ing nginggilipun bantal, lan cara giliran mubeng ing para panembang menika
Nalika Maosan Lontar Yusup mboten namung maos kados adat sabenipun
Maosan menika wonten cara lan pirantinipun piyambak
Kursi dawa migunakaken sandaran kanthi lambaran bathik wonten ing pucuk para maos mocoan
Ing papan menika Lontar Yusup kang ajeng diwaos, disimpen ing dalem jero kain menika, dipapanaken ing inggilipun bantal sareng kaliyan sajen
Sajen menika wonten: Ing sisih ngajeng ngandhap kursi kang wonten sajèn menika wonten anglo alit kang digunakaken dados mbakar dupa utawi padupan
Nalika Lontar Yusup menika diwaos, dupa menika dibakar
Cara maos wirama tembang Lontar Yusup Banyuwangi menika wonten maneka werna
Pupuh Kasmaran menika gadhahi jinis wirama tembang kados samudana, gleyong, selobob, pinangsangan, sinalenggeng, lan artati
Pupuh Durma menika gadhahi jini wirama tembang kados sumadiya, arum-arum, cahyanira lanang, lan cahyanira wadon
Pupuh Pangkur gadahi wirama tembang kados timbang lan jungut
Pupuh Sinom menika gadahi maneka werna tembang kados kedenda, gleyong/glengseran, kere, onang-onang, lan kunjara
Cara mocoan menika namung wonten ing Banyuwangi
Sanadyan Lontar Yusup menika diserat migunakaken dluwang lan aksara pegon, serat menika disebat Lontar Yusup.
Tembung lontar menika artosipun "cariyos", sanes godhong lontar kang dados papan nalika cariyos menika diserat
Amargi tradhisi Mocoan Lontar Yusup tasih diwaos dumugi sakmenika mula sulih asta Lontar menika tasih diwontenaken kagem nyekapi kabetahan tiyang kang mawiyat Lontar Yusup menika
Acara Mocoan Lontar Yusup menika sajatosipun mboten bènten kaliyan pengaosan umat Islam
Nanging pengaosan kang diwontenaken ing Dèsa Kemiren menika migunakaken kitab utawi lontar-lontar kuno, migunakaken basa Jawi Kuno, lan aksranipun Arab Pègon, sarta migunakaken wirama kados dene tiyang nembang macapat
Ing masyarakat Osing Dèsa Kemiren, nalika wonten miyos, lairan, utawi mantèn, Mocoan Lontar Yusup menika mboten saget kèntun, dados acara pambuka
Mocoan Lontar menika dados upaya nggayuh berkah saking kamulyanipun para nabi
Kanthi maos lontar menika wonten gegayuhan lan kekarepan kang saget kawujud
Sanadyan basanipun ing Lontar menika mboten dimangertosi maknanipun, nanging sakralipun tetep dipitadosi masyarakat
Mula mboten tenggengan menawi para pamireng menika nitipaken barang-barang kang gayut kaliyan gegayuhanipun
Barang-barang kasebat dipapanaken ing ngandhapipun lontar kang ajeng diwaos, supados kabul gegayuhanipun
Tuladhanipun wedak lan sisir, supados nggadhahi pasuryan kang bagus kados Nabi Yusup.
Beksan Èthèng Beksan Èthèng menika salah satunggaling jogètan yasan dalem Sri Sultan Hamengku Buwana I
Beksan menika dipun yasa nalika Ngayogyakarta sampun tenterem
Ing Kraton Ngayogyakarta Hadiningrat, Besan menika dipun ginakaken kagem resepsi nalika mantenipun putra utawi putri Sultan
Beksan èthèng menika dipun yasa ing taun 1763 dening Sri Sultan Hamengku Buwana I
Taun menika Ngayogyakarta Hadiningrat sampun tenterem lan binangun negari
Beksan menika dados gambaran tandhing lan toh-tohan "èthèng", adu tangkas kang wajibaken para pemain nika ndemuok raganipun lawan supados menang
Pemain kang kalah menika mboten saget ngalajengaken babak sabanjuripun
Beksan èthèng menika karipta sesarengan kaliyan "Beksan Trunajaya (Lawung Ageng, Lawung Alus, lan Sekar Medura)"
Nanging Beksan èthèng menika jogèt kang bèntèn
Beksan menika sami kaliyan Beksan Trunajaya kang dipagelaraken nalika hajad ageng putra menap putrinipun Sultan
Nalika Sultan Hamengku Buwana V dumugi Sultan Hamengku Buwana VIII jumeneng nata, beksan èthèng menika dipagelarakane dinten kaping kalih nalika hajad dalèm ing Kepatihan lan wonten Sri Sultan
Nalika Sri Sultan menika ing jamuan kang kasebat Jangan Meniran
Jamuan dinten sepindhah menika wonten ing Pepatih Dalem tanpa Sri Sultan
Nalika semanten, Beksan Trunajaya dados Parahargya, dados restu lan rawuhipun Sri Sultan
Ing sakmenika beksan èthèng sampun mboten digelar amargi namung setunggal dinten
Nalika rumiyin, Beksan Èthèng dipagelaraken dumugi 2 jam
Para botoh menika jumeneng jejeg lan sampurna
Mula rencang botoh paring panglipuran
Beksan menika dipagelaraken dening Bebadan Among Beksa nalika Sultan Hamengku Buwana IX menika ambal warsa taun 1955 lan 1972, uga ing Taman Ismail Marzuki taun 1974
Beksan èthèng menika dibetakaken dening 12 tiyang kanthi tiga lakon: botoh, sawung, lan rencang botoh
Botoh menika wonten sekawan tiyang kang mandhegani jogètan
Botoh menika obah kagok bapang kang gagah
Sawung menika ugi sekawan tiyang, lan menika dados kang tandhing
Sawung menika obah kalang kinantang alus kang alus nanging kathah obahipun
Ingkang pungkasan, rencang botoh ugi sekawan tiyang
Rencang botoh menika abdi para botoh kang obahipun gecul
Tiga lakon menika dados pralambang prajurit migunakaken nami piyambak-piyambak, mboten saking ringgit
Nami menika disebat ing pocapan utawi kandha.
Busana ing beksan èthèng menika uga diperang dados tiga
Botoh menika migunakaken iket tepenkang bentukipun kodhok bineset, kain corak kawung barong ageng, lonthong cindhe, kamus timang bludiran, krincing, bara, kaweng, kalung tanggalan, kelat bahu, keris gayaman, oren, lan buntal
Sawung migunakaken lar gurdha mungkur, clana cindhe, kain corak parang gendreh, lonthong cindhe, kamus timang, bara, kalung sungsun, kelat bahu, keris branggah, sumping, lan oren
Sabanjuripun rencang botoh menika migunakaken busana Madura
Botoh lan sawung migunakaken tamèng dados piranti ing wiwitan lan pungkasan
Pocapan ing beksan èthèng menika kathahipun migunakaken basa Madura, ugi migunakaken basa Bugis, Melayu, lan Jawi Bagongan
Pocapan menika dibetakaken nalika jogètan
Pocapan menika diyasa dening Sultan Hamengku Buwana I kaliyan para prajuritipun kang saking kathah bangsa
Beksan èthèng menika dipagelaraken ing sekawan pèrangan, inggih menika majeng gendhing, adon-adon, tagihan, lan mundhur gendhing
Iringan utaminipun Gendhing Tawang Ganjur slendro pathet sanga
Gendhing kasebat dibetakaken migunakaken Gangsa Kanjeng Kiai Surak
Dumugi Sultan Hamengku Buwana VIII gamelan menika tasih digunakaken ngiringi Beksan Èthèng
Majeng gendhing menika diwiwiti migunakaken iringan lagon ngelik slendro sanga, kang dados iringanipun nalika para tiyang kang joget menika mlebet ing papan pagelaran
Sabanjuripun, Gendhing Tawang Ganjur slendro sanga kan kendhangan ketawang menika dados iringan nalika lakon wonten tantang tantangan, menika saget botoh lan botoh utawi sawung kaliyan sawung
Perangan kaping kalih menika wonten adon-adon kang iringanipun Gendhing Ayak-Ayak, banjur gantos Srepegan slendro sanga, banjur kendhangan patut
Sabanjuripun nalika èthèng menika sampun dumugi sekawan tandhing, nalika kalih pur utawi imbang lan kalih dimenangaken dening salah satunggaling sawung
Gending Tawang Ganjur slendro sanga lan kendhangan ketawang dimainaken malih
Perangan kaping tiga, menika tagihan, botoh kang sampun menang tandhing menika dhawuh sawungipun supados nyuwun arta marang botoh kang kalah, nanging botoh kang kalah menika mboten purun
Ing pungkasanipun, arta menika saget kasuwun nalika para sawung saget numpas alangan saking rencang botoh kang kalah kanthi nyuwun ujuran saking menang kasebat
Cariyos menika dipungkasi nalika sawung paring arta menika kaliyan botohipun
Perangan kaping pungkasan menika mundur gendhing
Gendhing Tawang Ganjur slendro sanga lan kendhangan ketawang menika dados iringan para jogetan nalika mundhur ing tengah papan pagelaran
Pagelaran menika dipungkasi dipungkasi migunakaken iringan lagon wetah slendro sanga
Beksan Èthèng menika wonten gambaran sigrakipun para prajurit
Beksan menika dados jogètan pusaka, lan mboten saget dipagelaraken sawayah-wayah
Jogètan menika kathah banyolanipun, nanging tetep wibawa lan ageng.
Singo Ulung Pagelaran tari Singo Ulung menika salah setunggaling pagelaran ingkang tansah dipunleksanakaken sadèrèngipun wulan Ramadan, inggih menika wulan Sya'ban sesarengan pahargya bersih desa
Kejawi menika, tari "Singo Ulung" biyasanipun ugi dipungelar kanggé manembrama tamu utawi ing gelaran festival kebudayaan ing Kabupatèn Bondowoso
Kesenian tradhisional tari "Singo Ulung" dyasa kanggé nggambaraken mila bikanipun dhusun Blimbing ing Bondowoso, Jawa Wétan
Kesenian tradhisional menika sampun dados warisan turun-temurun ingkang dados identitas budaya Bondowoso
Amargi menika, kesenian "Singo Ulung" ugi dipunpitotonaken ing sajumlah agenda penting ing kabupatèn sakiwa tengenipun
Kesenian menika inggih nggadhahi sajarah panjang lan cariyos mranani ingkang eman menawi boten dipunpirsani
Tari "Singo Ulung" dipunciptakaken déning ngedegaken dhusun Blimbing, yaiku Kyai Singo Wulu
Tari ingkang dipunyasa menika lair saking sajarah ngadegipun dhusun Blimbing ing Kabupatèn Bondowoso, Jawa Timur
Kala semanten, Kyai Singo Wulu tindak dhateng laladan sanès
Ing sajroning lampah, piyambakipun lèrèh wonten ing wana lan ngiyup ing sangandhapipun wit belimbing
Karawuhanipun Kyai Singo Wulu ing panggen menika ndadosaken pangwasa wana ingkang nama Jasiman duka, lajeng sami kerengan
Nalika kerengan kalih-kalihipun nyepeng rotan mingka gaman kanggé nggecak lan nglindhungi diri piyambak-piyambak
Ujug-ujug, Kyai Singo Wulu malih ujud dados singa pethak
Amargi menika, Jasiman boten sagah nglawan singa pethak émba-émbanipun Kyai Singo Wulu
Sabibaripun padudon menika, Kyai Singo Wulu lan Jasiman sami ngendikan
Jebulipun, kekalihipun menika sinau saking padepokan ingkang sami
Jasiman nggumun kaliyan kasèktenanipun lan sikep prasaja Kyai Singo Wulu ingkang ngédab-édabi
Salajengipun, Jasiman badhe maringaken rayinipun dados sèmahipun Kyai Singo Wulu
Ing wekdal samangké, bibar krama Kyai Singo Wulu kaliyan semahipun saha Jasiman mbangun dhusun ing wana ing pundi tiyang kalih menika naté pepanggihan
Dhusun menika dados gemah ripah loh jinawi lan dipunsebat dhusun Blimbing
Masarakat sakiwa tengenipun panggenan menika ugi netepaken Kyai Singo Wulu dados kepala dhusun ingkang sepindah ing dhusun Blimbing
Sabrèbètan tari menika mirip kaliyan barongsai
Ingang bèntènaken inggih menika tema ingkang dipunpitontonaken kaliyan kostum pambeksanipun
"Singo Ulung" dipunanggep minangka tetunggilaning antawis seni tari "Topeng" dan "Ojhung"
Tari menika dipuntarèkaken déning kalih pambeksa ingkang ngagem kostum singa pethak
Tari menika dipunbinarung musik tradhisional mirunggan
Piji lan Paédah Tari Singo Ulung
Piji-piji budaya ingkang dipunkandhut cariyos "Singo Ulung" menika wonten tiga
Piji wau awujud piji kapribadèn, religius, lan sosial.
Tari "Singo Ulung" ugi nggadhahi paédah kados ta ngèngetaken babagan tuladhanipun pemimpin, mingka pangurmatan dhateng leluhur, pirantos kanggé kalestantunanipun budaya, minangka pirantos pawiyatan nilai budaya, minangka pirantos pawiyatan sajarah, lan minangka iburan
Ing dhusun Blimbing, Klabang, tari "Singo Ulung" boten naming dipungelar minangka séndratari, nanging ugi dados ritual kramat mirunggan kanthi nuansa mistis kanggé keslametanipun dhusun menika
Warga ing wewengkon mriku mitadosi bilih ritual menika wajib dipunleksanakaken saben taun supados dhusun Blimbing ditebihaken saking sedaya piawon lan kacilakan
Kenging menapa kedah wulan Sya’ban? Amargi wonten ing taun Hijriyah, Sya’ban menika wulan saderengipun Ramadan
Mila mekaten, wekdal menika saé sanget kanggé nyucekaken diri sakdèrèngipun nglampahi siam ing wulan Ramadan
Ing séndratari "Singo Ulung", tokoh Kyai Singo digambaraken dados singa pethak lan sirahipun ngagem topeng barong saking kajeng
Wondéné badanipun kadamel saking karung plastik pethak ingkang dipunoré
Tetandhingan para pambeksa ingkang migunakaken gaman ampuh awujud rotan sakmenika dados seni ojhung, ingkang dipunpitadosi kanggé ndhawahaken jawah
Suran Mbah Demang Suran Mbah Demang inggih punika salah satunggaling upacara tradhisi ing wewengkon Dhusun Modinan, Kalurahan Banyuradèn, Kapanéwon Gamping, Kabupatèn Sleman, Ngaygyakarta
Upacara adat ingkang sampun lumampah atusan taun punika, kasunyatanipun taksih tetep narik kawigatosanipun para sanak kadang saking tlatah pundi kémawon
Ki Demang Cakradikrama punika satunggaling demang ingkang gentur tapanipun (agung budinipun), perbawa ingkang inggil, dipun kurmati déning kulawarga lan bebrayan sakiwa tengenipun
Salah satunggaling wujud lampah keprigelan ingkang dipun tindakaken inggih punika siram naming setaun sepisan, saben tanggal 7 Sura wanci tengah dalu
Sisa toya siram Ki Demang dipendhet putra-wayah lan sanak-sedhèrèk kanggé nyuwun berkah
Ngantos sapunika tradhisi taksih ajeg dipun lestantumaken lan kathah warga masarakat ingkang dhèrèk ndedonga nyuwun restu kanthi mendhet toya saka sumber ingkang kanggé siram Ki Demang Cakradikrama
Ki Demang puniiku putranipun Bekel Cakrajaya
Ki Demang nama alitipun Asrah lan kondhang sanget nakal
Déning bapakipun, Asrah dipun pasrahaken dhateng Demang Dowangan, ingkang maringi jejibahan angon kambangan lan pados kajeng satunggal iket saben dinten
Rikala kondur, Asrah tapa wonten ing dalemipun tukang cuci ngantos sewulan
Rikala tapanipun sampun dumugi setunggal wulan, kathah ingkang mastani Asrah sampun séda ing pertapan
Lajeng tutukipun Asrah dipun tètèsi pathi cair, lan pathi cair kasebat dipun unjuk déning Asrah, lan nyatanipun Asrah panci taksih gesang.Wonten ing padhépokan, Asrah nyumpena kepanggih tiyang kalih nganggé busana kaji lan tiyang kasebat maringi buku alit
Sasampunipun cekap semadi, Asrah madosi buku kasebat lan tinemu ing lèpèn Bedhog
Asrah dados tiyang ingkang kuwasa, saged nyabrang kali Bedhog ingkang kebanjiran, malah saged numpes para durjana ingkang asring ngrisak kebon Walandi
Wiwitanipun saking sayembara ing tlatah Dowangan kanggé mbasmi kadurjanan ing sakiwa tengenipun Kali Bedhog lan Kali Bayem lan ingkang menang dados mandhor kebon
Asrah rumaos tertantang senajan kathah tiyangng ingkang mangu-mangu
Amargi kasil, Asrah dipun angkat dados mandhor perkebunan
Ing mangsa rendheng dangu, kathah kebon tebu ing wewengkon Demak Ijo dados garing
Saking panyuwunan ingkang kagungan pabrik géndhis ing sayembara, Asrah ngawontenaken pagelaran ringgit wacucal ing tengah sabin lan nyuwun marang Gusti Kang Maha Kuwasa supados maringi toya kanggé para tani ingkang keluwèn lan mimpang sayembara
Nalika jejer “gara-gara” jawah deres tigang dinten tigang dalu, satemah tlatah-tlatah ingkang waunipun garing dados kathah toyanipun, lan taneman tebu thukul malih
Pungkasanipun Asrah dipun angkat dados demang pabrik ingkang ngawasi kebon pabrik gendhis ing wewengkon Demakijo
Sasampunipun dados demang, Asrah gantos nami Cakradikrama, naminipun Ki Demang Cakradikrama
Sedaya kasilipun Ki Demang punika amargi tumindakipun ingkang nggatosaken, inggih punika boten dhahar sarem, lan saben sonten nindakaken semedi bisu ing sakiwa tengen griyanipun
Kajawi punika Ki Demang ugi siram setaun sepisan, inggih punika saben dalu sadèrèngipun tanggal 8 Sura ing sumur wingking griyanipun
Ki Demang kondhang minangka tiyang ingkang tansah ngutamakaken kepentingane tiyang sanès, lan tansah nyedhiyakaken dhaharan kanggé tamu ingkang rawuh wonten dalemipun
Tradhisi paring dhaharan puniki lajeng dipun lestantunaken déning turun temurun ingkang dados tradhisi kendhi ijo ingkang isinipun sekul gurih mawi lawuhipun ingkang awujud ketan tholo lan gudhangan ingkang dipun wungkus nganggé klaras utawi ron pisang
Kajawi punika Ki Demang ugi paring pitedah dhateng anak-putunipun, “Luwih becik iku mènèhi tinimbang diwènèhi”, “Tangan kuwi becik mengkurep timbang mlumah”, “Sapa kang muwuhi bakal ditambahi, lan kang nyuruni bakal disuda” kanggé maringi raos pangayoman dhateng tiyang-tiyang ing sakiwa tengenipun
Kados naminipun, Suran Mbah Demang dipun wontenaken ing wulan Sura
Wulan Sura minangka rembulan énggal ing pananggalan Jawi
Suran Mbah Demang dipun wiwiti ing wanci siyang, tanggal 7 Sura saben taun kanthi mbagèkaken Kendhi Ijem marang para rawuh sasampunipun siyang tanggal 7 Sura ing sakiwa tengenipun pendhapi Mbah Demang
Acara lajeng maos tahlil ing pendhapi lan sesajèn ing pesareyan Mbah Demang ing wanci siyang
Prosèsi inti dipun wiwiti ing wanci dalu watawis jam 21.00 WIB kanthi "karnaval" kawiwitan saking Padhepokan Patran Éyang Ki Juru Permana, juru nujum karaton Mataram, dhatengng Balé Mbah Demang