Exqrch/javanese-Komodo-pixelgpt huggingface dataset:
Buku ingkang sampun têrbit antawisipůn: Origami Hati (2013), Setelah Hujan Reda (2014), Catatan Pendek Untuk Cinta Yang Panjang (2015), Senja, Hujan, dan Cerita yang Telah Usai (2015) lan sapanunggalanipůn
Novèl Boy Candra mênikå kathah-kathahipůn dados "best seller" lan akéh digandrungi kaliyan tiyang êném mliginipůn ingkang rêmên maos novèl
Kadadosan mênikå pancén awit saking sêdåyå novèlipůn Boy Candra mênikå saè sangêt
Novèl ingkang dipunsêrat kaliyan Boy Candra mênikå novèl rêmaja, novèl ingkang bahas bab asmara tumrap para mudha
asring gawé pamaos mênikå "baper (bawa perasaan)" istilah kêrênipůn.
Télévisi minangka piranti pawiyatan Télévisi punika saged dipundamel dados pirantos pawiyatan
TELEVISI SATUNGGALING PIRANTOS KANGGE NYITHAK KARAKTER LARE
Télévisi kadadosan saking kalih tembung ingkang ngemot kalih pangretosan
Inggih mênikå Télé (Yunani)=têbih, visi (Latin)=gambar
Mênawi dipungandhèng, télévisi inggih mênika salah satunggaling system ingkang nyamêktakakên gambar kaliyan swårå ingkang têbih saking sumberipun
Anggadhahi fungsi kagêm miyarakên pawartos utawi praståwå ingkang sawêg kadadosan ing sabên dintênipun
Utawi sagêd ugi kagêm paring panglipur pamirsanipun
Adicara tontonan saking televisi menika maneka warni
Audisi Audisi mênikå satunggaling tontonan télévisi kanggé sarånå nyaluraken kaprigêlan ingkang dipungadhahi satunggalipun tiyang ing samangké sagêd dados tiyang ingkang digugu utawi ditiru
Variety Show Inggih mênikå tontonan ingkang nggabungakên adicara lêlagon, jogètan, guyonan, lan sapanunggalanipun
Adicårå mênikå sipatipun namung kanggé panglipur kémawon
Reality Show Réality show inggih mênikå tontonan ingkang nyamêktakakên salah satunggaling pamanggih ingkang dipunandharakên tiyang kanthi langsung
Pawarta (JB Wahyudi, 1991: Wawan Kuswandi, 1996: 18) tontonan pawartå nyamêktakakên sêdåyå informasi, kabar, wawanrêmbag, såhå asiling panalitèn sawijining prakawis
Program Sinetron Sinetron inggih mênikå tontonan kanthi ancas panglipur kanthi nyamêktakakên cariyos miturut adhat sabênipun tiyang gêsang ing masarakat ingkang anggadhahi piwulangan saé kagêm pamirsanipun
Ananging wonten jaman samênikå senetron dipundamêl mbotên kanthi ancas maringakên piwulang dhatêng pamirsanipun, ananging wosipun cariyos sagêd ndamêl bungahing manah
Sampun kathah ingkang nyariyosakên babagan ingkang mbotên saé wontên gêsang mênikå
Tuladhanipun nyariyosakên kluwargå ingkang mbotên harmonis malih supados dados tulådhå botên ngantos kados mêkatên
Film Fantasi Film fantasi inggih mênikå salah satunggaling siaran televisi ingkang dipundamêl kanthi ancas panglipur
Adat sabênipun ingkang rêmên dhumateng film fantasi mênikå nuninggih lare
Wonten ing film menika, kathah karakter ingkang dipun damel
Karakter menika kadamel kanthi wujud ingkang nyengsemaken manahipun laré
Tuladhanipun film ingkang dipun remeni laré jawi samênikå inggih menika Upin Ipin, Sapo Jarwo, Doraemon, lan sapanunggalanipun
Awit saking tontonanmênikå, lajeng laré anggadhahi idola ing samangké sagêd dipuntiru
Tuladhanipun éthok-éthok niruakên pêrang-pêrangan.
(Wawan Kuswandi, 1996: 137)
Awit saking siaran ingkang manékå warni saking televisi menika anggadhahi dampakipun
Miturut Wawan Kuswandi (2008: 39-40) wontên kalih sêbab
Dampak Informatif Inggih mênikå kapinteranipun tiyang kagêm nyerap såhå mengêrtosi ancas sawijining adicårå ingkang dipuntontonakên televisi kanggé seserepan ngelmu dhumateng pamirsanipun
Tuladhanipun nalika nonton siaran televisi ingkang awujud berita
Dampak Peniruan Inggih mênikå salah satunggaling siaran televisi ingkang ngemot babagan adhat sabênipun tiyang gêsang mliginipun gaya hidup
Siaran mênikå dadosakên pamirsanipun sagêd tiru-tiru awit saking menåpå kemawon ingkang dipuntontonkên
Awit saking dampak kasêbat, dududanipun inggih mênikå sêdåyå ingkang dipuntontonaken wontn televisi mênikå sagêd ndadosaken sebab rubahipun pribadhi sawijining tiyang
Inggih mênikå tindak tandukipun, gaya hidup, karakter, saha sanesipun
Menika kala wau awit saking nuladhani satunggaling tokoh wonten siaran televisi
Ingkang dipunajrihakên inggih mênikå icalipun karakter ingkang nggambarakên kapribadhèn atiyang Jawi
Nueninggih tindak tandukipun saé, båsånipun alus, tåtå kramanipun saé, lan sapanunggalanipun
Mirsani televisi saged ndadosaken salah satunggaling kegiatan pasif ingkang mboten sae bilih tiyang sepuhipun mboten ngarahaken menapa kemawon siaran televisi ingkang pareng saha mboten pareng dipun pirsani dening lare
Ugi paring piwulang dhumateng lare bilih kedah mendhet piwulangipun awit saking tontonan televisi ingkang dipun pirsani Darwanto
Cara nebihaken lare saking dampak negatif televise: a
Nanemaken pendidikan karakter ingkang sae kagem lare
Pendidikan karakter inggih menika upaya ingkang sengaja dipunadani kagem nyithak karakter tiyang supados langkung sae
Kluwarga dipundadosaken cagak kagem ngembangaken pendidikan karakter
Amargi, kluwarga menika dados papan ingkang sae sanget kagem lare
Amargi wonten kliwarga menika lare saged pitepangan saha mraktekaken tindak-tandukipun
Upaya kagem nuwuhaken karakter kagem lare ing antawisipun: - Tansah paring tuladha tindak tanduk ingkang sae kagem lare - Paring ukuman bilih lare menika ndamel prakawis ingkang mboten sae, saha paring hadiah bilih lare menika damel bungahing manah
Amargi awit saking mekaten lare ing samagke dados lare ingkang tanggung jawab saha ngremenaken
- Nuwuhaken kapitadosan dhumateng lare
Amargi kala wau saged ndadosaken lare menika lare ingkang kreatif
Paring piwulang bilih tiyang menika kedah saged bersosialisasi
Sosialisasi inggih menika proses anggenipun sinau
Ingkang dipun sinau inggih meniak polah bawa, kebiasaan, utawi sanesipun ingkang gayut kaliyan masarakat
Sosialisasi saged dipun tuwuhaken kanthi: - Nyiptaanken swasana kluwarga ingkang nentremaken kagem lare
Tuladhanipun menawi lare menika saweg bidhal saking sekolah utawi dolan lajeng tiyang sepuh menika nangleti lare menapa kemawon ingkang lare piyambak lakoni
Lare dipun suwun nyariyosaken dhumaten tiyang sepuhipun
- Nepangaken lare menika kaliyan tiyang sanès ingkang sampun tepang dhumateng tiyang sepuhipun
Tuladhanipun kaliyan tanggi, kanca, utawi sedherek
- Paring idi dhateng lare bilih dolanan sareng-sareng kaliyan kanca-kancanipun
Paring idi dhateng lare dolan wonten njawi ndalem supados saged dolan saha kepanggih kaliyan kanca-kancanipun
Ananging tamtu mboten lajeng lare menika dipun bebasaken
Taksih kedah dipun awasi
Umpaminipun angsal dolan nanging nalika sampun tabuh gagsal sonten lare kedah sampun wonten ndalem, utawi menawi dereng neda dereng angsal dolan rumiyin
Mekaten kala wae saged nuwuhaken raos percaya dhiri maring lare
- Paring piwulang menapa ingkang dipunsebat etika saha norma
Ancasipun supados nalika lare bersosialisasi paham pundi ingkang sae saha pundi ingkang mboten sae
Manfaataken peran tiyang sepuh wonten ndalem
Ing antawisipun: - Milah adicara ingkang trap kaliyan yuswanipun lare
Ampun ngantos lare mirsani tontonan televise kanthi mboten patrap kaliyan yuswanipun
Ugi ampun ngantos tontonan menika wonten unsur kerengan, amargi saged kemawon lare menika nuladhani adegan kasebat
- Ngencani lare anggenipun mirsani televise
Ancasipun supados lare saget terkontrol
Mboten mblenjani anggenipun mirsani
- Paringaken televise wonten ruang ingkang sedaya kluwarga saged mirsani
Menika kala wau anggadhahi ancas bilih lare menika mboten sakarepe piyambak saha nggampilaken tiyang sepuh anggenipun ngawasi lare
Amargi bilih dipun paringaken wonten kamar lare menika sukar pengawasanipun
- Dipundangu, lare menika remen adicara televsi ingkang pundi kemawon
- Dipunajak maos buku kanthi kathah.
Ecka Monic Eka Fidi Herdiani utawa dikenal kanthi jeneng Ecka Monic (#ALIH) yaiku penyanyi dangdut Indonesia
Sing ora ngerti penyanyi dangdut iki saka Lumajang
Ecka Monic sing dadi penyanyi dangdut sing kasengsem ing lagu-lagune macem-macem lagu sing dhèwèké nyanyi dadi pimpinan sukses kanggo penyanyi dangdut
Penyanyi sing ayu iki dadi salah sawijining seniman sing disenengi masyarakat Lumajang ing njaba kutha
Ora jarang dhèwèké kerep pindhah aksi panggung liwat media sosial Instagram
Ecka Monic ora mung jeneng asline, jenenge Ecka Monic mung jeneng panggung sing ndadekake dhèwèké misuwur
Dhèwèké duwe jeneng asline, Eka Fidi Herdiani lair ing Lumajang, 6 Mei 1994
Dikawruhi ing panggung hiburan minangka artis dangdut sing nduweni ciri khas, manggon ing Desa Wonorejo, Kedungjajang, Lumajang
Saliyane swara nada lan nyenengake kanggo dirungokake, dhèwèké nduweni gaya dhewe ngenalaken panggung
Didukung dening pasuryan sing ayu, Ecka Monic wiwit disenengi dening penyayang musik lan uga misuwur kanthi gaya sing santai lan ora gaya sing dituduhake minangka merek dagang ing panggung hiburan tanah air.
Rara Sekar Larasati Rara Sekar Larasati (lair ing Bandung , 7 Juni 1990) yaiku penyanyi lan aktivis Indonesia
Dhèwèké gabung karo grup musik Banda Neira (nganti taun 2016) karo Ananda Badudu lan wis gawé rong album lan rong album mini
Rara saiki sinau ing Universitas Victoria ing Wellington, Selandia Baru
Rara iku mbakyuné Isyana Saraswati sing uga nggarap karir ing dunya musik Indonésia
Wong tuwane, Luana Marpanda lan Sapta Dwikardana, teka saka latar mburi musik lan akademisi
Iki nggawe Isyana lan Rara diberkahi karo bakat musik lan tradhisi intelektual sing kuwat.
Gajah Oling Gajah Oling minangka motif sing identik karo Banyuwangi
Gajah Oling, utamane minurut pangrajin bathik, minangka motif paling tuwa antarane motif bathik Banyuwangi
Saliyane bathik, macem-macem hiasan Gajah Oling uga akeh digunakake ing pirang-pirang budaya visual liya kaya ta mural, ukiran, dekorasi lan grafis
Rancangan motif Gajah Oling katon kaya tandha pitakon, sing filosofine ngemot wujud batang gajah lan diarani minangka uling (sidhat/moa)
Saliyane unsur iki, hiasan iki uga dibarengi karo pirang-pirang elemen kalebu kupu-kupu, tanduran laut, manggar (kembang jati) lan liya-liyane.
Rex Orange County Alexander O'Connor (lair ing 4 Mei 1998), luwih dikenal karo jeneng panggung Rex Orange County, iku sawijining juru rekaman lan penulis lagu saka desa Grayshott ing kutha Haslemere, Surrey, Inggris
Jeneng Rex Orange County adhedhasar jeneng cilik sing diwenehi dening gurune, "OC" , saka O'Connor
Ing Januari 2018, O'Connor tampil kaping pindho ing BBC "Sound 2018" sawisé penyanyi Nurwègen, Sigrid .
Bruno Major Major Bruno (lair ing taun 1988 utawa 1989) yaiku penyanyi, panulis lagu lan gitaris asal Inggris
Album kapisané, "A Song for Every Moon" diluncurake ing 2017
Ing tanggal 21 Januari 2014, Major ngluncurake patang lagu "Live" EP ing Virgin Records, piyambakipun makarya kaliyan produser Ethan Johns saderengipun dipunbebasaken saking labelipun
Ing wulan Agustus 2016, Major ngumumake dhèwèké bakal nulis, ngrekam lan ngluncurake siji lagu saben sasi ing sataun, sing hasile yaiku album R&B sing isine 12 lagu "A Song for Every Moon," dirilis tanggal 3 November 2017
Major iku asale saka Northampton, Inggris
Panjenengané pindhah menyang London ing taun 2011
Karir dhèwèké asale saka musik Jaz, dhèwèké mulai dadi gitaris sesi wiwit umur 16 taun, kanggo artis, kalebu Lalah Hathaway
Sedhèrèkipun, Dot Major, inggih punika anggota grup "indie" London Grammar.
Rodrigo Koxa Rodrigo 'Koxa' Augusto do Espírito Santo (lair 22 September 1979) iku paselancar ombak gedhé lan ulah ragawan banyu saka negara Brasil
Rodrigo minangka sing nyitak rekor gelombang paling gedhe sing tau diselancari ing Nazaré, Portugal, tanggal 8 November 2017
Rodrigo 'Koxa' Augusto do Espírito Santo lair ing Jundiaí, Brasil tanggal 22 September 1979, lan miwiti karir surfing nalika taun 1988 ing pesisir Guarujá, Brasil
Ing tanggal 30 April 2018, Koxa menangaké penghargaan Quiksilver XXL Big Wave, ing Big Wave Awards saka World Surf League (WSL)
Gelombang iki diakoni dening hakim-hakim Big Wave Awards Santa Monica, minangka gelombang paling gedhe sing tau kanggo selancar ing sajarah
Saiki dhèwèké nduweni posisi ing Guinness World Records kanthi gelombang paling gedhe sing tau dadi selancaran ing sajarah World Surf League.
Herman Sikumbang Herman Sikumbang (17 Maret 1982 - 22 Dhésèmber 2018) iku gitaris Indonésia kang uga minangka warganing band Indonésia aran Seventeen wiwit 1999 nganti 2018
Panjenengané séda ing tanggal 22 Dhésèmber 2018 nalika umur 36 taun amarga tsunami ing Supitan Sundha kang nerak pamentasané
Panjenengané omah-omah karo Juliana Moechtar ing taun 2012
Panjenengané kacalonaké minangka warganing Dewan Perwakilan Rakyat (DPR) tumrap pilihan umum lègislatif 2019 makili Partai Kebangkitan Bangsa (PKB)
Band pop Seventeen pinuju ngisi acara kang dianakaké perusahaan listrik praja aran PLN ing siji résor ing pasisiring Tanjung Lesung nalika alun gedhé nerak pamentasané ing watara pukul 9:30 utc+7
Gitaris Herman sempet kaanggep ilang sawatara jam sabubaré tsunami, nanging banjur tinemu wis séda.
Maharlika Maharlika iku golongan prajurit féudhal ing bebrayan Tagalog kuna ing Luzon, Pilipin
Aran iku kapertal ing basa Spanyol dadi "Hidalgos" kang tegesé wong "mardika"
Maharlika kalebu ing golongan priyagung ngisoran saèmper Timawa, utawa wong Bisaya
Nanging, ing basa Pilipin modhèren, tembung "maharlika" tegesé dadi "priyagung karaton", ya iku mung kanggo golongan darah Maginu.
Masry (lair 25 Juni 1970 ing Pinrang, Sulawesi Kidul) yaiku perancang grafis, perancang huruf lan insinyur sipil Indonesia
Dhèwèké uga sinau babagan lukisan, ilustrasi, lan karya tipografi wiwit sekolah dasar
Sanajan Andi ora sinau ing pendidikan formal ing bidang tipografi, dhèwèké wis bisa nggawé karya-karya tipografi sing diakoni minangka kualitasé
Dhèwèké uga nyambut gawe kanggo perusahaan huruf saka Eropa, Linotype lan kalebu ing daftar perancang huruf perusahaan sing paling apik
Kajaba iku, dhèwèké uga nduweni perusahaan huruf dhewe in Indonesia sing jenenge Campotype
Kaloro desain huruf sing kondhang yaiku "Coomeec" lan "Fruitygreen"
Desainer huruf sing ngilhami Andi yaiku kalebu Prof
Hermann Zapf , Robert Slimbach , Adrian Frutiger , Akira Kobayashi lan Carl Cosgrove
Sawetara pakaryan foné kaya ing ngisor iki:
Pinto Acèh Pinto Acèh utawa Pinto Khob punika hiasan motif misuwur sing dadi ciri khas Aceh
Hiasan "pinto Aceh" wis ora mung kanggo kain utawa bathik, nanging uga ing barang liya, kaya ta tas, pin utawa bros, kalung, lan sapanunggalané
Sanajan wiwitané motif perhiasan Pinto Acèh iki mung digawé kanggo bros lan perhiasan dada kanggo para wanita, nanging saiki wis tambah akèh manèka warna.
Pècha Kucha Pècha Kucha (Basa #ALIH , ] , "chit-chat" ) yaiku gaya presentasi akas, sing 20 gambar ditampilake saben 20 detik (total 6 menit lan 40 detik)
Format sing nggawe cekak lan cepet iki ndhukung acara multi-pawicara sing disebut PechaKucha Nights (PKNs).
MaGIC Malaysian Global Innovation and Creativity Centre utawa asring disingkat MaGIC minangka pusat inovasi lan kreativitas sing ana ing APEC Broadcasting, Cyberjaya, Selangor, Malaysia
Agensi ing ngisore Kementerian Kewangan Malaysia iki dibuka ing tanggal 27 April 2014 dening Perdana Menteri Malaysia, Najib Tun Razak karo Presiden Amerika Serikat, Barack Obama bebarengan karo kunjungane menyang negara Malaysia saka 26-28 April 2014
Cheryl Yeoh diangkat dadi CEO pertama MaGIC ing tanggal 15 April 2014 lan mungkasi kontrake tanggal 14 Januari 2016
Oval Obama ing pelatarane bangunan dijenengi sawise Presiden Barack Obama
MaGIC nyedhiyakake maneka program, kaya ta
Cyberjaya Cyberjaya iku sawijining kutha sing ana ing Selangor, Malaysia
Amba kuthane 28.94 km² minangka bagéan saka Multimedia Super Corridor
Kutha iki dijadwalaké dadi pusat pembangunan Malaysia kanggo masa depan kanthi perkembangan teknologi lan perusahaan IT
Cyberjaya diresmikake nalika Juli 1999 dening Perdana Menteri Malaysia, Mahathir Mohamad
Wiwit sawatara perusahaan teknologi tinggi wis pindah ing Cyberjaya
Salah siji komponen wiwitan Cyberjaya yaiku Multimedia University utawa MMU
Kutha sing dibangun ing bekas kebun kelapa sawit iki saiki nduweni mal, hotel, lan maneka bangunan komersial nanging isih kurang fasilitas pomahan
Kutha iki saka Kuala Lumpur kira-kira 40 menit, saka Bandara Internasional Kuala Lumpur 30 menit, lan saka Port Klang bisa dituju kurang saka siji jam.
Othmar Motter Othmar Motter (miyos 3 November 1927 ing Hard, Ostenrik; seda 17 Desember 2010 ) yaiku perancang huruf lan desainer grafis saka Ostenrik
Dhèwèké yaiku perancang huruf pertama saka Ostenrik sing kasil ngrancang desain huruf sing misuwur ing pasar internasional
Othmar Motter ing salebeting gesangipun damel saperangan fon, kalebet:
Imperialisme budaya Imperialisme budaya dumadi saka aspèk-aspèk budaya ing imperialisme
"Imperialisme" ing kéné ateges ciptaning lan pangrumating gegayutan kang ora satimbang antaraning kabudayan, kang tumiyung marang kabudayan kang luwih kuwasa
Mula, imperialisme budaya minangka lelaku manuhaké tur meksakaké siji budaya, kang lumrahé saka bangsa kang kuwat ing pulitik, marang bebrayan kang kurang kuwasané; utawa hégemoni budaya déning nagara-nagara kang mrabawani ing babagan ékonomi utawa nagara-nagara indhustri kang nemtokaké aji-ajining budaya lan ndadèkaké kabudayan-kabudayan sajagat padha sawarna
Tembung iku kanggo mligi ing babagan sajarah, pasinaon budaya, lan téyori poskoloniyal
Adaté, tembung iku ngemu surasa péyoratif (ala, ngasoraké) kanggo nulak pangaribawané
Imperialisme budaya bisa wujud ing manéka rupa, kaya ta pratingkah, niti resmi, tindak militèr, kanggo mikuwati hégemoni budaya
Sanajan tembung mau kawanuhaké ing taun 1960-an, lan dianggo déning para kang nyengkuyung kanggo ngarani hégemoni budaya ing jagat poskoloniyal, imperialisme budaya uga kaanggo tumrap mangsa-mangsa kang adoh kapungkur
Kamaharajan Rum wis katitik minangka conto kawitan babagan imperialisme budaya
Rum kawitan, nalika neluk Itali, ngaworaké wong Ètruria marang kabudayan Rum kanthi ngganti basa Ètruska mawa basa Latin, kang njalari patiné basa lan manéka aspèk kabudayan Ètruska
Romanisasi budaya katrapaké kalawan peksa ing wewengkon-wewengkoning kamaharajan Rum sanajan "akèh wewengkon kang suthik nampa budaya Rum kang minangka wujuding imperialisme budaya." Contone, nalika Yunani teluk déning bala Rum, Rum mbudidaya ngowahi budaya Yunani supaya laras marang cita-citaning Rum
Contoné, adaté wong Yunani kang wuda nalika ulah raga miturut juru nulis Rum ingaran kang njalari wong Yunani madoni lan dadi batur tukon
Conto iku ingaran gegayutan karo conto modhèren imperialisme Éropa ing nagara-nagara Afrika, kang disaranani Slavoj Zizek ing pangrembugé babagan 'panandha kang suwung'
Pax Romana (mangsa jenjeming Rum) kalakon ing wewengkoning kamaharajan amarga "akulturasi kapeksakaké marang wong-wong kang budayané manéka rupa kang kasil diteluk Rum."
Geisteswissenschaft Geisteswissenschaften ([ˈɡaɪstəsˌvɪsənʃaftən], "kawruh pikiran") iku saprangkat kawruh manungsa kaya ta filsafat, sajarah, filologi, musikologi, linguistik, pasinaon pamentasan, pasinaon sastra, pasinaon medhiyah, lan kala-kala uga téyologi lan yurisprudhènsi, kang adaté ana ing universitas-universitas ing Jerman
Pérangan gedhé babagan iku adaté kalebu ing fakultas humaniyora ing universitas kang abasa Inggris.
Let lairan Let lairan utawa let garbini ateges lawasé mangsa let siji wanita nggarbini (meteng) utawa lairan saka mangsa nggarbini utawa lairan kang sadurungé
Ana résiko kaséhatan kang gegayutan lairan-lairan kang leté sadhéla lan kang leté suwé, nanging pérangan gedhéning résiko gegayutan karo lairan-lairan kang leté sadhéla
March of Dimes mrayogakaké wanita saorané ngentèni 18 sasi sadurungé nggarbini manèh sawisé lairan normal; WHO mrayogakaké 24 sasi
Let kang luwih sedhéla, adaté 6 sasi, bisa kalakon manawa nggarbini kang sadurungé karuntuhaké (aborsi) utawa ngalami gogrog ("miscarriage")
Yèn kang ibu bubar nindakaké bedhah sésar, kaprayogakaké kang ibu ngentèni siji tekan telung taun sadurungé lairan manèh amarga anané résiko kendhoring guwa garwa ("uterine rupture")
Let lairan kang lawasé nganti punjul 5 taun iku gegayutan marang résiko pra-èklampsiyah
Sangganing ("burden") kaséhatan warga sajagat marang let lairan kang sadhéla iku gedhé
Rancangan kulawarga bisa ngundhakaké let antaraning lairan
Sangganing kaséhatan warga sajagat marang let lairan kang sadhéla iku gedhé
Ing nagara-nagara ngembang, bocah-bocah kang lairé rong taun utawa kurang sawisé kakangé kena résiko nganti 60% ngalami pepati nalika isih bayi, déné bocah-bocah kang let lairané antarané loro tekan telung taun kena résiko nganti 10%
Kang ora kena résiko iku bocah-bocah kang let lairané papat tekan limang taun
Manéka organisasi, kalebu Organisasi Kaséhatan Donya lan Bill and Melinda Gates Foundation wis nitik yèn let lairan iku babagan wigati ing budidaya kaséhatan warga ("public health intervention").
Kutha mati Kutha mati iku désa, kutha cilik, utawa kutha gedhé kang ditinggal wargané
Kutha mati lumrahé isih ana tilas-tilasé kang bisa kadeleng
Siji kutha ingaran kutha mati amarga kagiyatan ékonomi kang njurung uripé kutha mandheg utawa ngalami cabar (gagal), utawa amarga bencana alam utawa manungsa kaya ta banjir, katiga ngerak, tindaking pamaréntah, kaanan nirtata ("lawlessness"), perang, polusi, utawa bencana nuklir
Tembung iku kala-kala uga ateges kutha-kutha lan padunungan kang isih ana wargané, nanging wis suda akèh saka taun-taun kapungkur; contoné padunungan-padunungan kang tataran panganggurané dhuwur lan ditinggal wargané
Sawenèh kutha mati, mligi kang isih nilasaké arsitèktur kondhang saka jaman kapungkur, dadi papan wisata
Sawatara contoné ya iku: Bannack, Calico, Centralia, Oatman, lan South Pass City ing Amérikah Sarékat, Barkerville ing Kanadha, Craco ing Itali, Elizabeth Bay lan Kolmanskop ing Namibiyah, Pripyat ing Ukrainah, lan Danushkodi ing Indhiyah
Kutha Plymouth ing Pulo Montserrat ing Karibiyah minangka kutha mati kang uga minangka kutha krajan "de jure" saka Montserrat
Kutha iku ora bisa kadunungan lan ditinggal wargané amarga katerak awu gunung geni kang njeblug
Dhépinisi kutha mati béda-béda ing saben wong lan saben budaya
Sawatara juru nulis ora ngarani padunungan kang ditinggal wargané amarga bencana alam utawa bencana jalaran manungsa minangka kutha mati mung amarga padunungan mau ora kuwat manèh nindakaké kagiyatan ékonomi; T
Lindsey Baker, kang nulis "Ghost Towns of Texas", negesaké yèn kutha mati iku "siji kutha kang sabab tuwuhé kutha wis ora ana manèh"
Sawatara wong pracaya yèn padunungan kang tilas-tilasé isih katon ora bisa karan kutha mati; wong liya kandha sawaliké yèn kutha mati kudu ana tilas-tilasé kang bisa kadeleng
Buh padunungané kudu temen suwung apa ora, utawa ana wargané sathithik, uga isih dadi rembug
Racaké, tembung "kutha mati" tegesé ora keket, nglimputi kabèh dhépinisi ing dhuwur mau
Juru nulis Amérikah aran Lambert Florin luwih dhoyong marang dhépinisi kang ngarani kutha mati iku sadarma "wewayanganing kutha kang kapungkur"
Jalaran kutha ditinggal wargané
Sabab-sabab kang njalari kuta ditinggal wargané ya iku entèké sumber daya alam, kagiyatan ékonomi kang ngalih ing panggonan liya, ril lan ratan (dalan gedhé) kang ora ngambah kutha, campur tangan manungsa, bencana, panumpesan, perang, lan owah-owahan pulitik utawa bedhahing praja
Siji kutha uga bisa ditinggal wargané yèn minangka péranganing laladan èsklusi ("exclusion zone") amarga bencana alam utawa bencana jalaran manungsa
Kagiyatan ékonomi ngalih ing panggonan liya
Kutha mati bisa dumadi amarga siji kagiyatan utawa sumber daya kang nuwuhé kutha dadakan (upamané, pamelikan ("mine"), panggilingan ("mill"), utawa pasanggrahan (résor)) wis entèk utawa ékonominé ngalami gagal (contoné, anjlogé rega sumber daya kang njalari kasangsaran)
Gedhéné kutha-kutha dadakan uga bisa susut dadakan kaya déné anggoné tuwuh kang dadakan
Kadhang kala, kabèh utawa mèh kabèh warga banjur ninggal kutha mau, kang njalari dadi kutha mati
Bubaré kutha-kutha dadakan racaké bisa kabadhé (kabedhèk)
Pambudidayan pamelikan ("mining company") ing dinané iki bakal nggawé padunungan kanggo sawatara mangsa (tèmporèr) ing sana pamelikan, mbangun manéka panginepan, toko, lan layanan kabutuhan kang banjur kabedhah samangsa sumber daya kang kapelik wis entèk
Yeyasan modhular bisa kanggo nggampangaké prosèsé
Kagiyatan beburu emas ("gold rush") kerep njalari siji désa ngalami undhakan ékonomi kang dhuwur tur sadhéla, kang banjur dadi kutha mati nalika sumber dayané entèk