Exqrch/javanese-Komodo-pixelgpt huggingface dataset:
Kala ana tabung silinder gronggongan kang ukurané gedé lan dilengkepi nganggo tébokan kulit tunggal ning salah siji sisié
Tébokan kulit iki bisa diatur kenceng belié nganggo sistem penarik lan oengenceng tali kang kulit kebo, rotan, tawa kawat baja
Ning jaman sekien, waditra kala wis beli lazim dienggo
Kala mung duwé siji nada lan bisa diatur nadaé sesuai karo kebutuhan.
Genjring Genjring ya iku sejenis waditra terbang kang dilengkepi karo piring-piring logam cilik ning pinggir-pinggir tébokané
Dadi yèn digeraknang bakal ngasilnang muni gemrincing
Genjring kanggo kelengkepan pagelaran santri-swaran atawa Santri-Swara
Genjring manjing kelompok waditra tébokan alit, tanggung, atawa ageng, gumantung ukurané
Bentuk genjring persis kaya terbang
Pada kaya waditra-waditra tébokan séjéné, genjring ana selaput tipis kang disebuté tébokan
Tébokané digawé sing kulit kebo atawa sapi
Selaput tipis tebokan iki bisa diatur kenceng belie nganggo tali
Muni genjring iki diasilnang nganggo cara ditepak atawa ditabuh tapak tangan ning pérangan tébokané
Genjring bisa ditaro ning pérangan arep awak lan dicekel nganggo salah siji tangan lan tangan sijié nepak
Genjring ora mung digunakaké kanggo pagelaran santri-swaran, nanging uga kerep katon ing acara-acara keagamaan, sholawatan, utawa pengajian
Ing acara kuwi, genjring dimainké bareng-bareng, biasané karo tembang-tembang pujian lan salawat
Swarané sing gemrincing lan ritmis ndadèkaké suasana luwih guyub lan semangat.
Dhog-dhog Dhog-dhog ya iku piranti music sejenis kendhang kang duwé tabokan ning siji sisih baé
Dadi persis kaya tambur
Baka dideleng sing pérangan pengasil muni, dhog-dhog kegolong tebokan tanggung
Bentuk waditra dhog-dhog iki pancén kaya tambur atawa bentuk buah kenari nanging ukurané rada gedé
Ana tebokan tunggal sing kulit tipis
Tebokan iki bisa diatur kekencengané nganggo ditarik tali pengenceng sing kulit kebo, rotan, atawa kawat baja
Dhog-dhog bisa ngasilaken muni kang banter
Dhog-dhog bisa dadi piranti kanggo ngatur irama, laya, lan garap
Waditra iki kegolong tuwa umuré
Muni dhog-dhog kang énténg diasilaken nganggo nepak-nepak pérangan tebokan karo penabuh
Dhog-dhog bisa ditaro ning arep awak sambi ngadeg lan digantung nganggo kain atawa sabuk kulit ning bahu
Bisa keding ditaro ning penumpu gedé kang bentuk nyilang
Dhog-dhog isih dienggo ing pagelaran seni lan upacara adat
Swarané banter kanggo ngatur irama
Biasane digawe saka kayu lan kulit kebo
Digantung utawa disandarke ning pundhak
Mainé ditepak nganggo tangan utawa alat tabuh cilik, kudu irama lan tenagane pas supaya swarané cetha.
Salundhing Salundhing' ya iku waditra gamelan kang sejenis karo Gendèr, nanging beli dilengkepi karo bumbungan supak (tabung résonantor)
Salundhing beli lazim kanggo kelengkepan waditra gamelan
Kang dadi penyebabé ya iku swara lan nadaé cilik nemen
Kaanan salundhing mung diweruhi sing prasasti-prasasti kuna
Baka dideleng sing déskripsi bentuk lan rupaé, waditra salundhing iki kemajuan évolusi sing Saron, sedurung ngembang ning waditra gender
Salundhing kegolong ning waditra wilah lan swaraé alus
Waditra iki manjing ning kelompok waditra garap alus kang ngasilaken nada-nada céngkok
Salundhing perkiraané digawé sing bahan logam lan duwé tangga nada pélog lan nada slendro
Ana ruang gema ning kabéh wilah
Salndhung ditabuh nganggo tabuh salundhing.
Senggani (piranti gamelan) Senggani ya iku waditra gamelan kang pérangan pengasil munié wilah-wilahé kang digawé sing kaca atawa gelas
Senggani wis beli lazim kanggo waditra gamelan sekien
Kaanan senggani mung diweruhi sing prasasti-prasasti kuna
Ari dideleng sing bentuk lan rupaé, senggani iki versi séjén sing waditra saron kang nganggo bahan logam
Waditra iki manjing ning golongan waditra wilah
Swara kang diasilaken perkiraané alus
Tangga nada kang ana ning senggani iki mengkin kaya waditra saron ya iku ana nada laras pélog lan laras slendro
Cacah nadaé ana siji nganti rong gembyang
Cara ngasilaken muni ya iku ditabuh ning wilahé
Piranti kanggo nabuhé iku cacahé siji nganti loro lan sebutané tabuh senggani.
Salangsang Salangsang ya iku sejenis waditra Gambang atawa saron (saron gedé) kang nganggo watang-watang pipa, silinder atawa cerobong logam
Pipa logam iki minangka bahan dhasar kang ngasilnang munié
Salangsang ning jaman sekien wis ora lazim kanggo kelengkepan waditra gamelan
Salangsang iki perkembangan sing waditra galunggang petung kang nganggo pring
Waditra iki kegolong waditra wilah sanajan bentuk wilahé kaya pipa atawa silinder
Salangsang ngasilaken muni nada kang kenceng atawa banter
Waditra iki bisa ngasilaken nada-nada céngkok
Kaya galunggang petung, salangsang iki dipasang nganggo cara digantung tali cilik ning kerangka kayu kang karan plangkon
Waditra iki ditabuh ning wilahé kanggo gada cilik sing kayu
Salangsang iki dadi sebab berkembangé jinis gamelan krumpyung sing pada-pada kanggo pring.
Galunggang petung Galunggang petung ya iku waditra sejenis gambang atawa saron gedé sing nganggo ruas-ruas watang pring kang ukuran garis tengahé rada gedé minangka bahan munié
Galunggang petung iki dadi cikal bakal bentuk waditra gamelan krumpyung, calung atawa waditra sejenisé kang bahané sing pring
Ricikan iki wis beli lazim kanggo pérangan kelengkepan gamelan
Waditra iki manjingé waditra wilah sanajan dhapuré pipa atawa silinder pring
Waditra iki kegolong waditra kang munié kenceng
Silinder-silinder pring dipasang nganggo cara digantung tali cilik ning rangka kayu kang karan rangka atawa plangkan
Swara sing galunggang petung iki diasilnang nganggo ditabuh pérangan tengahé silinder pring
Piranti kanggo nabuhé iku dhapuré gada cilik sing kayu lunak.
Dhempling Dhempling, kadang-kadang disebuté "kadhempling" ya iku jinis waditra gambang gangsa kang wilahé digawé sing logam wesi
Jenis ricikan iki ning jaman sekien wis beli lazim dienggo maning minangka kelengkepan gamelan
Dhempling wis keganti karo saron panacah
Waditra iki manjing golonga wilah alit lan swaraé banter kenceng
Pada kaya gambang gangsa, waditra iki kanggo ngolah lan ngasilaken nada-nada céngkok melodi, toli kadang-kadang kanggo nada gendhing
Ana telung macem dhempling taiku dhempling laras slendro, laras pelog bem, lan laras pelog barang
Dhempling ana telung gembyang
Muni nadaé sing wilah nada kang ukurané ora pati amba, nanging cukup kandel lan dawa
Ana ruang gema kang dhapuré kotak kanggo nambahi kenceng swaraé.
Gambang gangsa Gambang gangsa ya iku sejenis waditra gambang nanging wilahé digawé sing logam
Jenis waditra iki sekien wis beli lazim kanggo kelengkepan gamelan
Gambang gangsa wis kegenti atawa kegeser karo waditra saron panacah
Waditra iki kegolong waditra wilah kanggo ngasilaken muni
Gambang gangsa iki tugasé ngolah lan ngasilaken nada-nada cengkok atawa mélodi
Nanging kadang-kadang kanggo nada-nada gendhing
Ning perangkat gamelan kang pepek, ana telung gamelan waditra gambang gangsa, ya iku gambang gangsa laras slendro, laras pelog bem, lan laras pelog barang
Waditra iki duwé wilah nada akéhé telung gembyang lewih atawa kurang setitik
Waditra gambang gangsa iki dimuninang nganggo ditabung karo rong penabuh sing kayu ning wilah pérangan tengah
Sekien conto gambang gangsa bisa dideleng ning Museum Sana Budaya Yogyakarta.
Curing Curing iki dadi salah siji jinis waditra Gamelan Jawa
Bentuk waditra iki sejenis waditra saron, nanging duwé cacah wilah kang lewih akèh
Dhapuré kaya waditra gambang gangsa nanging ukurané lewih cilik
Curing iki ditabuh nganggo wilahé gada palu kang cilik ambiran metu swara nyaring
Kaanan curing iki akèh ditemunang ning sumber-sumber kuna kaya relief candi, prasasti, buku-buku lawas, dan rontal
Waditra iki kemanjing ning waditra wilah alit
Swara kang diasilaken iku banter
Curing bisa kanggo laras pélog lan sléndro
Ning jaman sekien, curing wis ora lazim
Bahan kanggo munié iku sing logam lan ditumpu kanggo landas kayu
Susunan nada beli diwerui pasti
Ditabuh nganggo tabuh curing.
Salukat Salukat ya iku salah siji jinis waditra gamelan Jawa kang sejenis karo saron, nanging wilahé lewih amba atawa wiyar
Ning jaman sekien, waditra iki ora lazim dienggo minangka kelengkepan baku gamelan
Kang dadi sebab beli popular gamelan iki ya iku getar swaraé dawa pisan merga wilah-wilahan kedawaen
Nanging merga salukat duwé wilah kang bandingané antara dawa lan amba, akibaté getar swaraé gelis mandeg lan dadi cendek swaraé
Salukat bisa kanggo susunan nada-nada ning waditra gamelan laras pelog lan slendro
Sekien waditra iki beli lazim dienggo
Salukat ana wilah tanggung kanggo ngasilaken muni
Cacah nada ana siji gembyang (oktaf) lewih setitik
Cara ngasilaken muni sing salukat ya iku ditabuh ning wilahé kanggo tabuh salukat.
Saton Saton asalé sing tembung satu, ya iku aran jinis panganan
Diarani saton, amarga rupa paésan/rerenggan umah iki pada kaya rupa panganan satu kang dhapuré bujur sangkar karo paésan godong-godongan atawa kembang-kembangan ning jeroé
Paésan umah Jawa iki rupaé iku pahatan lan garis kotak-kotak
Toli ning saban kotaké isi paésan godong atawa kembang lan rupaé pada kabéh
Ana kang rangkep, ana kang siji
Garis kotak-kotaké nyudut, dadi rupa kotaké miring
Ning umah tradhisional, prigelé beli dipai warna, polos kaya warna kayué kang dipahat/ukir
Nanging baka ana warnaé kaya ana ning kraton, paésan saton iki warna dasaré ijo tuwa atawa abang tuwa
Lan warna satoné dipai warna kuning emas
Cara gawéé ya iku dipahatnang ning balok kayu rangka wangunan
Biasaé paésan iki ditaro ning pérangan dhuwur lan ngisor, ning balok-balok blandar, sunduk, pengeret, tumpeng, ander
Minangka pengisi misalé ning tebeng lawing biyasa diukir ning ujung lan pangkal
Maksud paésan saton iki ya iku kanggo ngupai rasa indah lan bagus, uga mepeki paésan umah séjéné kaya tlacapan.
Wajikan Wajikan asalé sing tembung wajik, ya iku aran panganan kang digawé sing beras ketan
Warnaé soklat tuwa lantaran nganggo gula kelapa
Diarani wajkan, amarga rupa rupa paés umah iki kaya irisan wajik kang dhapuré belah ketupat
Ana keding kang nyebuté iku "sengkulunan"
Nanging sengkulunan iku aran motif bathik kang dhapuré gen belah ketupat
Paésan umah wajikan iki duwé garis tepi kang sisié pada, ana keding kang langka garisé
Isié wajikan iki bias nganggo rupa godong-godongan baka dideleng sing arep
Cara gawéé ya iku dipahat ukir kayu lan digawé copot sing balok kayu kang arep dipai paésan, dadi manjingé paésan kang ora konstruksional
Paésan iku ditaro ning tengah-tengah saka cagak atawa titik nyilang balok kayu kang nyudut ning rajeg kayu wangunan
Warna biasaé dipai kang kontras karo warna dhasar, misalé warna kuning ditaro ning kang warna dasaré abang
Paésan iki mesti ana warnaé
Maksud paésan iki ngupai rasa indah lan ngurangi rasa dhuwur ning saka umah.
Nanasan (paésan) Nanasan asalé sing tembung nanas/danas, ya iku aran woh-wohan nanas/danas
Diarani mengkénén sebab rupaé kayak buah danas
Ana keding kang ngarani umah tawon atawa tawonan, sebab kaya umah tawon
Ana maning kang nyebuté iku prit gantil
Biasaé warna paésan iki nyesuainang karo warna wangunan
Misalé baé ning wangunan-wanguna kang langka warnaé, toli nanasan gen ora dipai warna
Dadi polos baé kaya warna kayué
Nanging ning wangunan kang ana warnaé misalé ijo tuwa atawa kuning gading polos, paésan nanasan iki gen dipai warna kang pada
Cara gawé nanasan iki luwih angèl tinimbang paésan kebenan
Sing dhapuré segi papat, kudu digawé bulet dingin, toli ngeruncing karo lekukan kang pada lan telung dhimènsi
Nanasan biyasa ditaro atawa ditempatnang ning kancing blandar tumpang wangunan joglo
Ning wong Jawa, nanas ngelambangnang yèn arep olih kang énak, wong kudu bisa ngadepi kang akèh eri ning urip.
All I Can Think About Is You "All I Can Think About Is You" ya iku tembang kang dianggit déning band Coldplay saka EP "Kaleidoscope" (2017) sésuk
Tembang iki dirilis saka EP ing 15 Juni 2017, sabanjuré tembang "Hypnotised"
Tembang "All I Can Think About Is You" iki diciptakaké déning kabèh papat anggota saka Coldplay, uga prodhuksiné dicekel déning Daniel Green lan Rik Simpson
Animasi vidhio lirik tembang iki dirilis déning I Saw John First
Colin Stutz saka kalawarti "Billboard" nyebut minangka vidhio tembang iki "padha-padha élok" kaya tembangé
Colin Stutz saka kalawarti "Billboard" nulis: "Tembang kang énak dirungokaké iki nganggo gitar bass minangka saka irama anteng tekan klimaks." Anna Gaca saka kalawarti "Spin" ngendika yèn tembang iki "shoegaze-y sing ora biyasa"
Andrew Pollard saka "Redbrick" bilih ngendika "ngrasa kaya pèngetan [Coldplay] kang béda swarane lan musiké kaya dina-dina kapungkur"
Ben Kaye saka "Consequence of Sound" ngendika yèn tembang iki duwé "impèn psychedelic saka gitar lan perkusi kang alus".
Tlacapan Tlacapan asalé sing tembung dhasar tlacap, kang olih imbuhan –an
Teges paésan tlacapan ya iku rupaé dérétan segi telu kang pada sisih lan sikilé
Paésan iki bisa diisi lung-lungan , godong atawa kembang-kembangan nganggo cara stilisasi
Warna tlacapan kang ana ning umah iku ora diwarnai, dadi polos kaya warna kayué
Yén ana warnaé, biyasa diwarnai kuning emas atawa ana kang warna sunggingan, misalé ijo lan abang
Yén ana garis pinggir, garis iku diwarnai emas
Warna dasaré bisa warna ijo atawa abang tua kegantung warna dhasar kayu atawa balok kang dipaési
Gawé tlacapan iki bisa cara dilukis atawa ana kang ditatah ning kayu atawa témbok
Paésan tlacapan biyasa ditempatnang ning pangkal lan ujung balok rangka wangunan
Misalé ning dhadhapeksi, blandar, sunduk, pengeret, ander santen, saka santen, lan séjéné maning
Tlacapan iku lambang sinar sréngéngé atawa cahya sorot
Dadi duwé maksud ngupai cahya lan keagungan ning umah
Ning kraton, tlacapan ukir iki biyasa digawé karo abdidalem tukang ukir.
Kebenan Kebenan iku asalé sing tembung keben
Tegesé ya iku bentuk paésan kang mirib karo buah wit keben
Wit keben iku wit gedé kang duwé kembang lan buah kang bagus rupaé
Ning Kraton Yogyakarta ana rong karang Kemandungan utara iku ditanduri wit-wit keben dadi disebuté Keben
Kang wis disebutnang, kebenan iki dhapuré kaya buah keben, segi papat lonjong runcing kaya makuta
Ning umah-umah ningrat, kebenan iki diukir kaya kembang kuncup
Kebenan ini ana keding ning wangunan candi lan watu nisan kuburan
Kebenan sekien wis akèh warna-warna rupaé
Ning umah tradhisional kang nganggo bahan kayu akèh kang beli dipai warna
Amarga lumrah paésan iki langka warnaé, dadi polos kaya warna kayu
Yén ning wangunan kang ana warna kaya ning umah wong ningrat, kebenan dipai warma
Ana kang polos baé, ana keding kang dipai warna sunggingan
Cara gawé kebenan iku diukir ning kayu atawa watu nganggo cara telung diménsi lan digawé sedurung dipasang ning umah
Kebenan biasaé dadi paésan ning kancing blandar tumpang ujung ngisor
Kebenan bisa dideleng ning umah-umah joglo
Makna kebenan ya iku nyimbolaken keanaan kang beli sampurna kang alon-alon dadi keanaan kang sampurna.
Patran Patran asalé sing tembung patra kang tegesé godong
Paésan umah tradhisional patran iki rupaé kaya godong-godong kang dérét-dérét
Paésan iki beli pada karo paésan patran kang ana ning seni tatah keris
Patran ning tatah ukir keris iku gambaré rupa rai menusa kang distilisasinang
Wujud seni paésan umah patran iki ana ning babagan datar lan dawa
Ning wangunan umah tradhisional Jawa, lumrahé laka warnaé
Mulané iku paésan patran iki uga beli dipai warna, polos kaya kayu
Baka ning umah kang ana warné, patran dipai warna sunggingan ya iku warna ijo atawa biru, sing warna tua nganti putih
Ana keding karo warna kuning emas polos lan warna dasaré abang tua atawa ijo tua
Cara gawé patran iki ning umah tradhisional Jawa ya iku ditatah ning balok kayu wangunan kang wis disiapnang
Paésan iki biyasa ditaro ning balok rangka wanguna, pérangan kiwé-nengen, blandar-blandar tumpang
Patran duwé simbol kesempurnaan (absolutisme).
Padma (paésan) Padma iku tegesé kembang terate kang warnaé abang
Paésan umah padma iki diwujudnang garis pinggir kembang Padma
Rupa seni paésan umah iki ya iku garis lengkung ning jero, toli ngelengkung metu
Jenis paésan iki asalé sing rupa profil singgasana Buda sing rupaé kembang padma
Uga kanggo alas wangunan stupa Buda, akéhé kayak kembang padma
Ning umah tradhisional Jawa, paésan Padma iki mung nganggo umpak saka umah
Dadi warnaé ireng atawa polos
Cara gawéé ya iku ditatah ning watu, biasaé sing watu alam nganti ngebentuk umpak
Rupaé telung diménsi sing ukuran paling cilik (20x20x20cm) sampé paling gedé (75x75x75cm)
Umpak kang motif rupaé Padma iki ditempatnang minangka alas saka, bisa saka guru, saka penanggap, atawa saka penitih
Umpak-umpak sing kaya mengkénén ampir kabéh ana ning umah wong ningrat lan umah wong biyasa
Padma ning candi Siwa lan Buda duwé makna suci
Ning wangunan pendapa, alas saka kabéh dialasi umpak kang sifaté suci
Dadi Padma iki ning wangunan iku tegesé suci lan kuat.
Kemamang (paésan) Kemamang ya iku paésan umah Jawa kang dijukut sing rupa satoan (fauna)
Ning wangunan tradhisional Jawa, paésan sing bentuk satoan iku beli seakéh paésan sing wit-witan (flora)
Kemamang gen bisa karan kala
Nanging ning Yogyakarta, karan kemamang
Kemamang jaré cerita wongiku sebangsa manuk kang mabur bengi, rai raksasa, lan ngetoknang liur cahya
Paésan kemamang iki asalé sing paésan wangunan candi Jawa Tengah, kang karan kala
Ning Yogyakarta paésan kemamang iki perkembangan sing paésan banaspati ning Jawa Timur
Wujud kemamang iki beli béda adoh karo paésan kala ning candi Jawa Tengah
Rupaé iku rai raksasa, bola mataé melotot, irung lan cangkemé mbuka karo ilaté méléd
Kuping kiwé lan tengen kaya tukul ning rambuté kang ikal
Paésan kemamang biyasa dipai warna, kayak warna emas, abang, lan ireng
Cara gawéé iku ditatah kayak relief ning watu témbok atawa semen
Kemamang biyasa ditaro ning lawing gerbang wangunan bénténg lan pintu manjing kraton-kraton kaya déné ning kraton Yogyakarta, nanging ning wangunan kraton-kraton Cirebon, paésan kemamang iki laka
Maksud paésan kemamang iki pada kaya ning candi
Simbolé duwé teges ya iku nelen sipat-sipat jahat kang arep manjing.
Peksi garuda (paésan) Peksi garuda atawa "peksi gruda" tegesé iku manuk gruda
Paésan manuk iki wis dikenal wong Indonésia awit jaman Prasajarah
Bisa dideleng ning gambar relief benda-benda jaman perunggu
Ning kabudayan Hindu, manuk garuda duwé peran wigati kaya ning cerita Garudéya lan dadi kendaraané Betara Wisnu
Sekien rupa paés manuk bisa ana ning seni tatah kayu, tatah pérak, bathik, lan uga umah
Ning paésan iki uga ana kang njukut bentuk swiwié baé
Ning umah Jawa, paésan iki duwé fungis kanggo candrasengkala atawa sengkalan memet
Pewarnaané uga kegantung warna sunggingan
Dadi kaya manuk garuda ning wayang kulit
Ana kang dipai warna kuning emas
Ning umah wong ningrat bisa nganggo warna prada emas
Warna emas iki lambang keagungan
Cara gawéé baka mung gambar bisa dilukis ning papan atawa témbok, bisa nganggo cara sunggingan
Baka ditatah bisa ning benda logam, kayu, atawa ning témbok
Wujudé ana kang relief tembus, cekong, cindek, atawa separo
Paésan manuk iku bisa ditaro ning bubungan, tébéng, lawang gerbang, lan séjéné.
Ula naga (paésan) Paésan ula naga iku ora sekawéntar paésan peksi garuda
Paésan ula iki biasaé sesanding karo peksi garuda sebab ula duwé unsur jahat kang bisa dikalahnang karo manuk garuda
Bentuk ula naga iki diwujudaken wutuh lan pepek
Bentuk jamangé gen rupa-rupa, ana makuta, raja, makuta pendéta, makuta sénapati, lan séjéné
Lan moncongé kaya gambar ula ning pewayangan
Bahan kang digawé bisa sing bahan logam, bahan kayu, ana keding sing bahan témbok
Pewarnaan kanggo ula naga iki bisa nganggo cara naturalistis, cara sunggingan, atawa warna polos
Baka sunggingan, diwarnai kaya warn aula naga wayang kulit
Cara gawéé bisa digambar ning papan, bisa keding ditatah ning kayu, logam lan témbok
Paésan iki bisa ditaro ning wangunan lawing gerbang lan bubungan umah
Ning umah Jawa, paésan ula naga iki duwé fungsi minangka sengkalan memet.
Jago (paésan) Jago tegesé ayam lanang
Ana keding kang ditegesi minangka simbol kejantanan, wani, lan sipat lanang
Tembung jago bisa ditegesi lambang andalan ning kabéh prakara
Rupa paésan jago ning umah tradhisional digawé sing bahan lempung lan prasaja
Gambar jago bisa keding digawé sing bahan séng
Baka sing séng iku luwih rumit tinimbang sing lempung
Cara gawé Jago sing bahan lemah lempung ya iku nganggo cara dibutsir, beli dicetak, toli diobong
Baka sing séng, cara gawé nganggo pola kertas dingin toli digunting atawa ditatah miturut polaé
Warna jago sing lempung iku warnaé abang kecoklatan
Baka wis suwé dadi ireng
Paésan jago iki biyasa ditaro ning dhuwur wangunan
Ana ning tengah bubungan
Baka digawé sing lempung biyasa dadi siji karo genténgé
Ning umah tradhisional, paésan jago iki duwé makna ya iku kang manggon ning umah duwé andalan ning kabéh prakara.
Mirong Mirong iku ning basa Jawa duwé teges sikap wong kang isin nemen atawa angél nemen lunga sing panggonan
Ana paribasa ya iku “Mirong kampong jingga”
Yén ning bathik ya iku paésan kaya motif garuda sing pinggir, swiwié baé
Ning rupa paésan umah, mirong iku rupa tatahan kang nggambaraken ‘putri mungkur’ atawa gambaran putri kang katon sing mburi
Sebabé iku, paésan iki diarani putri mirong
Rupa paés umah mirong iki ning Kraton Yogyakarta iku kiblaté sing paésan mirong kang ning Bangsal Tamanan Kraton Yogyakarta
Dhapuré iku ana kayak bentuk gigir lan samping
Ana penemu yèn mirong iki bentuk stilisasi sing hurup Arab alif, lam, lan mim
Ana keding kang nyebutnang yèn iku stilisasi hurup Arab Muhammad Rasul Allah
Warna mirong iki biyasa diwarnai karo warna abang tuwa, kuning emas, lan lemahan
Cara gawéé iku ditatah ning saka kang durung dipasang
Mirong iki biyasa ditaro ning saka guru, saka penanggap, atawa saka penitih
Makna paésan mirong iki miturut cerita ya iku perwujudan Ratu Laut Kidul kang teka ning kraton nalika ana jogèd Bedaya Semang
Akéh kang duwé pendatan yèn mirong iki wujud stilisasi hurup Arab alif, lam, lan mim atawa tembung Muhammad Rasul Allah.
Gunungan (paésan) Gunungan kang ditulis ning kéné ya iku rupa paésan kang dienggo ning umah tradhisional
Bentuk paésan iki ya kaya gunung
Gunungan gen sok karan kayon, mirib kekakyon ning pewayangan
Gunungan lan kayon iki dijukut sing tembung istilah dunya pewayangan
Bentuk paésan iki ana rong macem ya iku kang prasaja lan rumit
Baka prasaja, dhapuré kaya segitelu karo ngelengkung setitik ning ngisoré
Baka rumit iku diwujudnang kaya wit karo watang lan godong
Rupa paésan gunungan iki digawé sing bahan lemah lempung
Dhapuré wis adoh kaya wit kang temenan
Warna gunungan lan kayon kanggo paésan umah iki mung warna abang coklat kaya warna lemah lempung mau
Baka digawéé sing séng, lumrahé warna polos kaya warna seng iku
Cara gawéé iku kaya gawé getak atawa keramik, lumrahé beli dicetak
Baka sing bahan séng iku digunting atawa ditatah kaya cara gawé wayang kulit
Rupa paésan gunungan biyasa ditaro ning dhuwur umah, bubungan ning tengah-tengah
Gunungan atawan kayon iki lambang alam lan puncaké ngelambangnang keagungan lan keésaan.
Makutha Makutha ning tulisan iki ya iku rupa paésan umah kang rupaé kaya makuta raja
Bentuk makutha kanggo paésan umah iki ana kang niru kang makutha Sultan Hamengku Buwono kaya ning lambang kraton Yogyakarta
Ana uga kang niru kang makutha raja Éropa (Belanda) lan tokoh pewayangan
Gambar makutha ana kang digawé wutuh lan separo
Paésan makutha iki biyasa beli dipai warna
Cara gawé paésan umah iki yèn kang bahan séng ya iku karo cara ditatah atawa digunting
Yén ditatah, cara natahé kaya natah wayang kulit
Yén kang bahan lemah lempung digawéé ya kaya cara gawé getak
Makutha iki biyasa ditaro ning bubungan tengah umah joglo, limasan, lan kampong
Makna simbol makutha ning umah Jawa ya iku minangka wakil Allah ning dunya, bisa ngeberkahi seisi umah ambiran slamet, tentrem, lan dilindungi, kaya sipat-sipat makuta raja-raja Jawa.
Praba Praba iku sing basa Sangsekerta kang tegesé sinar atawa cahya
Ning wangunan candi, praba iku kanggo para déwa, ari ning pewayangan iku kanggo pertanda raja
Ning kagunan paésan umah, praba ya iku tatahan kang nggambaraken sinar atawa cahya
Dhapuré ngelengkung dhuwur lan ana ujung ning tengah
Ana keding praba, kang dhapuré iku kaya godong-godongan
Paésa umah praba iki ana warnaé
Warna kang umum ya iku kuning emas lan digawé sing prada emas
Ning wangunan tradhisional kang lewih tuwa kaya déne Bangsal Tamanan Kraton Yogyakarta, praba duwé warna ijo, biru, abang nganggo cara sunggingan
Cara gawé paésan praba ning saka-saka wangunan iku nganggo cara ditatah sedurung saka kuen diadegnang