Exqrch/javanese-Komodo-pixelgpt huggingface dataset:
Nanging nganggo kalicikané Walanda, kanthi dibawahi Jenderal De Kock, Pangeran Dipanagara diajak rundhingan kang pungkasané malah Pangéran Dipanagara dicekel
Kedadéyan mau kedadèn ing tanggal 20 Oktober 1830, ing omah dhinas Karesidenan Kedu
Pangeran Dipanagara minangka Pahlawan kamardikan kang berjuang nglawan Walanda saka taun 1825 nganti 1830, kang dikenal kanthi jeneng Perang Dipanagara
Kanggo ngenang jasa-jasané mula ruangan panggonan Pangeran Dipanagara rundhingan karo Walanda nganti dicekel mau dikukuhaké dadi ruangan musèum.
Senèn Senen iku dina kaping pindho ing pananggalan umum, sawisé Minggu, sadurungé Slasa
Tembung "senen" (senin-Basa Indonésia) dijupuk saka basa Arab "Isnain" kang maknanè loro
Ing basa Kawi, Senèn karan Soma kang dijupuk saka basa Sansekerta
Lumrahé dina Senèn asring dienggo dina pisanan sawisé liburan sapeken sapisan.
Pétruk Petruk iku salah sijiné Panakawan anaké Semar, adhine Gareng, kangmase Bagong
Dhèwèké duwé bojo Dewi Prantawati, putri saka Prabu Sri Bathara Kresna raja nagara Dwarawati
Paraga Pétruk iki ora disebutaké ing Kitab Mahabarata, dadi anané mung ing gubahan gagrag pewayangan Jawa
Ciri-ciri paraga Pétruk ya iku dedegé sing dhuwur lan irungé dawa
Pétruk sadina-dina tansah nggawa gaman wujud pethèl
Paraga iki kondhang ing lakon Petruk dadi Ratu lan Petruk Dukun
Asal-susulé Petruk iki manéka warna vèrsiné
Ana sing nyebut yèn mbiyèn Pétruk iki Putra Raja Gandarwaraja Suwala kang aran Gandarwa Saparta, ana uga kang nyebut mbiyèné anak pandhita sekti
g iku, dhèwèké karan asliné anaké pandhita raseksa ing pertapan Begawan Salantara
Nalika iku jenengé "Bambang pecukpanyukilan"
Dhèwèké senengé guyon lan dhemen gelut
Ing padhepokan iku, Bambang Pecrukpanyukilan kondhang pilih tandhing
Mula saka iku, dhèwèké bancur ngulandara golèk ngèlmu lan nguji kadhigdayané
Ing tengah dalan, dhèwèké ketemu "Bambang Sukadi" (Garèng) saka pertapan Bluluktiba
Wong loro banjur adu sekti
Awak loro-loroné dadi rusak
Untung waé banjur dipisah déning Semar lan Bagong
Wong loro mau banjur dipèk murid / anak déning Semar
ing versi liya, Petruk kang biyene anak raja Gandarwaraja Suwala kang aran Gandarwa Saparta, biyèn dhèwèké bocah ndablek, seneng nggodhani para wanita ing jagad manungsa
Bapake Gandarwaraja Suwala mbudidaya ngandhani kang putra kanthi cara alus utawa kasar, nanging gagal
banjur Gandarwaraja Suwala nyuwun tulung marang Resi Palasara kang lagi nglelana kaliyan Para Punakawan antarané Kyai Semar lan Bagong
Resi Palasara nuruti pamintane Gandarwaraja Suwala,banjur Resi Palasara ngandhani kanthi cara alus marang Gandarwa Saparta,nanging Gandarwa Saparta malah mbantah lan nantang Resi Palasara adu kasekten
Banjur Resi Palasara narima tantangane, nanging sing tarung dudu Resi Palasara, namung Kyai Semar
Banjur Gandarwa Saparta ngentengake lan ngguyu marang dedeg awake Kyai Semar kang arep dilawan dhèwèké
Namung dhèwèké ya nantang yèn kalah bakal dadya abdine Resi Palasara sakturune lan nglerenake pakulinan nakale
Banjur nalika adu kasekten, Kyai Semar lumayu kablandang blandang, lan Gandarwa Saparta nututi mburine
Saben apa baé kang ngalang-ngalangi Kyai Semar dibalangake memburi marang Gandarwa Saparta
Watu, kayu, kéwan, gegodhongan lan liya-liyané.
Nanging, nalika iku Kyai Semar njabut Wit Garu Rasamala njur nubruk Gandarwa Saparta lan rubah wujud dadya Resi Sukadi,Pertapa saka Bluluktiba lan satemah dadya perang tanding saklorone
Nanging ana keanehan, saklorone owah wujud raine dadya ala, Gandarwa Saparta irung, lengen lan sikile dadi dawa amarga ditariki Resi Sukadi
Sawalike, Resi Sukadi matane dadya kero, tangan cekot pérangan, lan sikile gejik amarga digebuki karo Gandarwa Saparta
Kyai Semar banjur misahake sakloron
Gandarwa Saparta banjur ngaku kabèh kaluputane lan kesombongane, uga pasrah dadi abdine Resi Palasara
Resi Sukadi iya mangkono, biyèn Resi Sukadi tetapa pengen umuré dawa, banjur nrima pituduh saka déwa Resi Sukadi tetep umuré dawa yèn ketemu marang Lurah kang awake lemu bunder kang aran Kyai Semar Badranaya, lan sakloron pasrah dadya putrane Kyai Semar Badranaya
Kyai Semar ngganti jeneng sakloron, Gandarwa Saparta dadya Petruk, banjur Resi Sukadi dadya Nala Gareng
lan Bagong dadya anak wuragil saka anak anak semar amarga sipat bagong kang ijek cilik
Banjur Karawuhan Batara Narada, manawa Kyai Semar kadhawuhan dadya abdine Resi Palasara sakkaturunane diapit kaliyan putra angkate kang wus ana saiki.
Udawa Arya Udawa iku putrane Basudewa lan Ken Sagopi
Ken Sagopi iku wiraswara kraton kang pinter gendhingan
Dhèwèké dudu garwane Basudewa
Bojone Ken Sagopi ya iku Antagopa
Dadi, Udawa urip ing kabuyutan Widarakandhang (Widarakandha)
Mula, resminé Udawa iku anaké Antagopa
Wiwit cilik Udawa cedhak karo Kresna
Kresna bareng karo sadulur liyané (Dewi Sumbadra lan Baladewa) dititipake ing Widarakandhang amarga nagara Mandura lagi ana ontran-ontran diserbu déning Kangsadewa
Udawa nduwé bojo Dewi Antiwati kanthi pitulungan Dewi Larasati, seduluré
Sawisé diwasa, Udawa diangkat patih déning Kresna ing nagara Dwarawati
Ing Bharatayuddha, dhèwèké mèlu perang nglawan Kurawa
Udawa mati sabubaré perang gedhé iku ing lakon Mosala Parwa nalika keturunan Yadu mati kabèh.
Larasati Dewi Larasati utawa Dewi Rarasati iku putrine Antagopa lan Ken Sagopi
Dhèwèké bojone Arjuna kang sepisanan lan nduwé putra Bambang Sumitra
Dewi Larasati pinter ing olah kaprajuritan, mligi ing panah
Ing lakon Srikandhi Maguru Manah, Larasati bisa ngalahake
Malah, Larasati iki kang agawe Srikandhi dadi bojone Arjuna
Ing bale somahe Arjuna, Larasati dadi panengah
Dewi Sumbadra dadi garwa utama, Srikandhi kang njaga kaputren, lan Larasati kang ngurusi bale wisma
Larasati kang uga nduwé jeneng "Rarasati" iku dadi pralambang "aras" utawa asih lan tresna kang daid panengah ing antarané Sumbadra kang alus lan Srikandhi kang agal.
Sagopi Kèn Sagopi utawa Sagupi iku pangidung (wiraswara) ing kraton Mandura
Déning Basudewa, Ken Sagopi dijodhoake karo Antagopa, tukang angon ing Kabuyutan Widarakandhang
Nanging, dudu Antagopa kang mènèhi wiji marang anak-anaké wanita kraton iki
Putra-putrine ya iku: Ana uga dhalang kang nambahi yèn ana putra liyané manèh, ya iku Pragota
Saliyané ngemong anak-anaké, Ken Sagopi uga momong Kakrasana, Narayana, lan Rara Ireng.
Babad Tanah Jawi Babad Tanah Jawi iku tetenger kanggo sawenèh babon basa Jawa bab sajarahing Tanah Jawa
Reroncèn lan rerincèné ana rupa-rupa lan kupiyané sing tuwa dhéwé katitimangsa ing abad kaping wolulas
Isiné nyritakaké sajarah Tanah Jawa sing kawiwitan Nabi Adam, tumuli sarasilah para déwa, para wayang, darah Kadhiri, darah Pajajaran, darah Majapait, darah Demak, darah Pajang, darah Mataram, lan dipungkasi darah Kartasura
Amarga ora anané cathethan sajarah primèr, "Babad Tanah Jawi" dadi salah siji carita rakyat Indonésia sing dienggo nggambaraké aspèk-aspèk rembakané Islam ing Indonésia kawit abad kaping nembelas
Ing jeroné kocap yèn salin agamané wong Jawa dadi Islam iku amarga lelabuhané Wali Sanga
Jeneng-jenengé wali lan lelawanané wali siji karo liyané ana warna-warna mirid kupiya-kupiya sing ana
Pérangan gedhéné kupiya sarujuk yèn cacahé wali ana sanga, nanging cacahé satemené luwih saka iku
"Babad Tanah Jawi" uga ingaran "babad gedhé" utawa "babad mayor"
Mitologi Mitologi miturut "Kamus Besar Bahasa Indonesia" (1997) inggih punika ngèlmu awujud sastra ingkang isiné prakawis konsepsi lan dongèng suci ingkang wonten gegayutanipun kaliyan Déwa-déwa lan makluk alus ing kabudayan masarakat tinentu
Ing kaca iki uga ana artikel parakawis:
Legenda Legenda iku asal tembunge saking basa Latin: "legere" kang tegesé "ngumpulaken utawa maca"
Legenda racaké carita-carita jaman mbiyèn kang angèl digolek buktine bener apa ora kedaden iku
Saiki tembung legenda wis ngalami perluasan makna, dadi ora mung kang nyritake kedaden, enggon utawa tokoh jaman mbiyen, ning uga kedaden/tokoh jaman saiki kang bener-bener kedaden utawa tokoh iku langka bandingane.
Kagunan Kagunan iku pérangan kabudayan kang ana gayutané karo wujud rasa apik utawa éndah
Rasa apik iku anané ing batin, ing pikiran manungsa
Kagunan iku fungsiné kanggo nyaluraké rasa éndah ing pikiran, tegesé, kagunan iku prosès nyiptaaké wujud-wujud kang ndadèkaké ati ngrasa seneng, puas, bungah kanggo memapki sisih batin/spiritual kauripan manungsa
Sapérangan wong duwé anggepan yèn Kagunan iku mung pelengkap, Sajatiné kagunan iku wis ana kawit manungsa lair, dadi ing saben individu, jiwa kagunan iku tuwuh bareng karo èlmu sawenèh individu mau
Fungsi kagunan iku kanggo ngalusaké perasaan, pikiran uga watek/kepribadian, lewih lanjut kanggo ngalusaké tingkah polah utawa tingkah laku manungsa
Kasil pribadi kang wis dibekeli rasa alus iku mengko dadi duwé sipat santun, toleran lan wicaksana
Mulane kawit cilik manungsa iku wis moali dibekeli momotan kagunan upamané liwat tembang bocah saking biyunge, tembang Tak Lelo Lelo Lelo Ledung contoné, utawa saking dongèng kang dicritaaken ramane
Fungsi liyané kanggo numbuhke sipat kreatif mligi ing bocah-bocah
Dolanan iku donya kagunan bocah kang terus dilakoni nganti bocah iku melebu sekolah
Pelajaran nggambar ing sekolah iku cara kanggo nuwuhaké rasa kagunan ing jiwa bocah
Wujud kagunan iku lengkèt karo enggon utawa papan asal jinisé kagunan iku
Sifat, warna, gaya lan kabèh perangkat kagunan mesthi cocog karo enggon asalé kagunan iku.
Seni rupa Seni rupa iku cabang seni kang wujud karya seniné bisa dipirsani/disawang lan dirasa
Seni rupa iku murba konsèp garis, panampang, wujud, isi, kelir, tèkstur, lan cahya kang manut aturan-aturan èstètika
Seni rupa dibédakake ing 3 pérangan, yaiku:
Seni Pagelaran iku jinis-jinis karya seni sing merloke panggung utawa pelataran kanggo nampilke kasil karya senine.
Mosalaparwa Mosala Parwa iku pérangan nomer 16 (nembelas) ing kitab Mahabharata
Ing kéné kacaritaake musnane para Wresni lan Yadu, utawa wong-wong ing krajan Mandura (Madura)-Dwarawati
Nalika iku Bathara Narada lan sawatara resi lunga menyang Dwarawati
Ing kéné wong-wong iki nylamur laku dadi pandhita
Samba lan wong-wong Dwarawati nggoda
Samba didandani kaya déné wanita kang lagi ngandhut (meteng)
Pandhita mau ditakoni ‘’bayi’’ kang ana ing weteng iku lanang apa wadon
Pandhita mau nesu amarga ngerti yèn sejatine wong mau Samba kang lanang
Pandhita iku supata yèn mengkone Samba bakal nglairke tenan gada (mosala) wesi sing bakal matèni trah Yadu
Pocapan iku dadi kasunyatan
Sawisé lair gada iku, banjur dilebur dadi lebu (serbuk) lan diguwang menyang sagara
Baladewa lan Kresna banjur nglarang wong-wong padha mabuk-mabukan
Sawijine dina, Bathara Kala teka
Iku dadi pratandha yèn bakal ana bebaya
Wong-wong sanagara banjur gawé upacara ing pinggir sagara
Nalika upacara iki wong-wong ngombé arak lan mabuk
Wong-wong padha padudon lan adu tandhing
Pisanane Satyaki ngece Kretamarma kang lumayu saka paprangan Bharatayuddha
Kretamarma mati dipateni déning Satyaki nganggo kayu glagah sing thukul ing cedhak kono
Wit-wit glagah iku sejatine saka gada (mosala) sing dibuang ing sagara
Glagah mau banjur dadi wesi sing kuwat
Wong-wong banjur padha tandhing nganggo glagah-glagah mau lan mati kabèh
Kresna lan Baladewa sedhih
Ing carita iki iku mau patine Baladewa lan Kresna
Baladewa mati nalika tapa lan saka tutuke (cangkeme) metu naga
Kresna mati nalika tapa kanthi lungguh ing godhong wit ing ngalas
Ana wong sing lagi mbedhag (mbeburu) lan panahe ngenani Kresna
Kuñjarakarna Kuñjarakarna iku sawijining tèks gancaran Jawa Kuna sing nyritakaké raseksa Kunjarakarna kang kepéngin ngruwat dadi manungsa
Dhèwèké banjur ngadhep Bathara Wairocana, pangulune Dhyani Buda
Sang Bathara akon Kunjarakarna supaya nonton dhisik kaanan neraka
Ing kono raseksa mau dikatonaké déning Bathara Yamadipati kang nontonake sakabèhing pasiksan
Pungkasané Kunjarakarna ngadhep Wairocana lan nampa piwulang
Sabanjuré bisa dadi manungsa kang éndah ing rupa
Sawijining dina, Kuñjarakarna agentur tapa ing gunung Mahameru supaya ing kalairan sabanjuré bisa tumitis dadi manungsa sing rupané bagus
Mula dhèwèké mara sowan marang Wairocana utawi sang Buda
Banjur dhèwèké olèh niliki neraka, papané bathara Yama
Ing kono dhèwèké olèh kabar yèn kancané, sang Purnawijaya bakal tilar donya ing wektu pirang dina manèh lan arwahé bakal dipilara lan disiksa ing neraka
Banjur Kunjarakarna mara ngadhep Wairocana lan nyuwun dispènsasi
Wusanané dhèwèké pareng ngandhani Purnawijaya bab iki
Purnawijaya kagèt yèn diajak mèlu ndheleng neraka
Banjur dhèwèké bali menyang bumi lan pamitan karo bojoné
Wusanané dhèwèké tilar donya tenan, nanging mung disiksa sepuluh dina waé lan ora atusan taun
Banjur dhèwèké olèh bali menyang bumi manèh
Carita iki bubar karo adegan sang Kunjarakarna yasa tapa karo Purnawijaya ing imbangé gunung Mahameru
Piwulang carita: sok sapa sing ngrungokaké lan ngerti prakara dharma, dhèwèké bakal slamet
Kitab iki ngandhut piwulang Buda Mahayana
Piwulang iki tinatah ing relief ing Candhi Jago
Durung ana ahli sing bisa mesthèkaké sapa kang ngarang carita iki
Sawetara ahli filologi nanggepi umur kitab iki kanthi béda
Kern ngira yèn kitab iki saka Jawa Kulon lan saka abad kaping 14
Déné Pigeud nganggep yèn Kunjarakarna iki luwih enom tinimbang abad iku
Déné Zoetmulder nganggep yèn naskah iki saka jaman Majapait.
Suwardi Endraswara Suwardi Endraswara iku tokoh sastra kelairan Kulon Praga 3 April 1964
Suwardi Endraswara iki salah sijiné sastrawan Jawa modhèren
Ana kalané dhèwèké nganggo jeneng sesinglon (samaran) Laras Purbaningtyas, Ki ening Budi, lan Larasati Abimanyu
Karya sastrané asring ngandhut mistik Jawa lan sufisme
Liwat buku kumpulan carita cekak ‘’Senthir’’, Suwardi Endraswara kasil mboyong pangaji-aji Rancage ing taun 2006
Sastrawan iki naté makarya dadi guru SPG 17 III Bantul, wartawan Mekar Sari, ketua panyunting kalawarta sastra Jawa Pagagan, sekretaris Himpunan Sarjana Kesusteraan Indonésia (HISKI) Yogjakarta, wartawan Majalah Sempulur, wartawan Majalah Kajawèn, lan profèsi liyané kang ana sesambungané klawan Sastra Jawa
Buku-buku anggitané antarané: Biografi
lahir di Kulon Progo, 3 April 1964
Belajar sastra dan budaya Jawa di IKIP Yogyakarta sejak tahun 1989
Sejak itu, dipercaya menjadi staf pengajar di almamaternya yang sekarang menjadi Program Studi Pendidikan Bahasa Jawa, FBS UNY
Kini sedang menyelesaikan S-3 di UGM dengan mendalami teks-teks mistik Kejawen
Pernah bekerja sebagai guru SPG 17 III Bantul selama tiga tahun, redaksi majalah Mekar Sari selama dua tahun, juga pernah menjadi Ketua Penyunting Pagagan (majalah sastra Jawa), Redaksi Pelaksana Sempulur Dinas Kebudayaan DIY (majalah), seksi publikasi HISKI Komda DIY, Koordinator Pembinaan Sanggar Sastra Jawa Yogyakarta, anggota Dewan Presidium MTB
Pernah menjabat sebagai Ketua Kesawa (Keluarga Alumni Bahasa Jawa), sekarang menjabat sebagai Ketua HISKI Pusat
Profesi lainnya adalah (1) sebagai pranatacara manten gaya “nyastra” dan (2) pengarang cerkak, cerbung, geguritan, novel, dongeng, dan esai berbahasa Indonesia dan Jawa
Buku-bukunya yang pernah diterbitkan yaitu Jangka: Antologi Crita Cekak Pilihan (Yayasan Pustaka Nusatama, 1994); Kristal Emas: Antologi Geguritan (Yayasan Pustaka Nusatama, 1994); Mutiara Segegem: Antologi Crita Cekak (Ed.) (Yayasan Swadana); Kembang ing Mangsa Ketiga: Antologi Esai (Yayasan Swadana); Mutiara Wicara Jawa (Gadjah Mada University Press, Yogyakarta); Seksologi Jawa (WWS, Jakarta); Metode Pengajaran Apresiasi Sastra (Radhita Buana); Budi Pekerti dalam Budaya Jawa (Hanindita); Mistik Kejawen
dalam Budaya Jawa (Hanindita); Mistik Kejawen (Media Pressindo); Metodologi Penelitian Sastra (Pustaka Widyatama); Metodologi Penelitian Kebudayaan (Gadjah Mada University Press); Membaca, Menulis, dan Mengajarkan Sastra: Sastra Berbasis Kompetensi (Kota Kembang); Teori dan Metode Mengajarkan Sastra (Gelombang Pasang), Rasa Sejati: Misteri Seks Dunia Kejawen (Narasi); Buku Pinter Budaya Jawa (Gelombang Pasang); Budi Pekerti Jawa (Gelombang Pasang); Sampyuh, Seks Jawa Agung (Kuntul Press); Dunia Hantu Orang
Agung (Kuntul Press); Dunia Hantu Orang Jawa (Narasi); Tradisi Lisan Jawa (Narasi); Psikologi Sastra (Media Pressindo); Laras Manis: Tuntunan Kerawitan Jawa (Kuntul); Tuntunan Pembelajaran Sanggar Sastra (Kuntul); Folklor Jawa (WWS, Jakarta); Metodologi Penelitian Posmodernisme Sastra (CAPS); Metodologi Penelitian Antropologi Sastra (Ombak); Antropologi Sastra Jawa (Morfolingua); Antropologi Wayang (Morfolingua); Psikologi Raos dalam Wayang (CAPS); Metodologi Penelitian Ekologi Sastra (Morfolingua); Metodologi Penelitian Pragmatik Sastra (Textum); Metodologi
Metodologi Penelitian Pragmatik Sastra (Textum); Metodologi Penelitian Gastronomi Sastra (Textum); Metodologi Penelitian Antropologi Sastra Lisan (Yayasan Obor Indonesia); Metodologi Penelitian Zoologi Sastra (Graha Ilmu); Botani Sastra; Teori, Perspektif, dan Aplikasi (Ombak); dan segera akan terbit Metodologi Penelitian Folklor (Media Pressindo)
Prestasi yang pernah diraih antara lain juara II Lomba Menulis Novel Yayasan Citra Pariwara Jateng (dengan novel berjudul Suket Teki), juara Il Lomba Menulis Cagar Budaya, juara harapan I Lomba Menulis Esai Sastra Yogya, juara harapan I Menulis Artikel Budaya Jarahnitra, juara I Lomba Artikel Koran Pusat Bahasa Jakarta, dosen berprestasi tingkat nasional (2005), penerima Hadiah Sastra Rancage 2006
Sekarang penulis tinggal di Ngrukem, RT 18, Krandohan, Pendowoharjo, Sewon, Bantul dan berkantor di Jurusan Pendidikan Bahasa Daerah, FBS UNY, 55281.
Suparto Brata Suparto Brata (lair Surabaya, Setu Legi 19 Syawal taun Jé utawa 23 Fèbruari 1932) iku sastrawan Jawa Modern kang produktif
Dhèwèké kerepnampa pangaji-aji saka ngendi-ngendi, ing antarané, pungkasan iki yaiku ing sasi Oktober 2007, nampa SEA Write Award bebarengan karo para sastrawan liyané, yaiku Haji Moksin bin Haji Abdul Kadir (Brunei Darussalam), Ourn Suphany (Kamboja), Ratanavong Houmphanh (Laos), Prof
Rahman Shaari (Malaysia), Michael Coroza (Pilipina), Rex Shelley (Singapura), Montri Sriyong(Thailand), lan Tran Van Tuan (Vietnam)
Carita rekan (fiksi) sepisanan kang kapacak yaiku ‘’Miss Rika di Angkasa’’ ing Majalah Garuda, 25 Oktober 1953
Sawisé iku, dhèwèké kerep nulis carita cekak, sandhiwara, utawa novèl
Saliyané nulis ing satra Jawa, dhèwèké uga nulis carita rekan ing sastra Indonésia
Malah, novèl pisanan kang digawé nganggo basa Indonésia, yaiku ‘’Tak Ada nasi Lain’’ kang banjur kapacak ing koran Kompas taun 1990, pirang-pirang taun sawisé novèl iku digawé
Wiwitané nulis nganggo basa Jawa ing Kalawarti Panjebar Semangat ing taun 1959
Lan nalika kalawarta iku nganakaké sayembara, dhèwèké nulis Kaum Républik kang banjur menang lan kapacak taun 1960
Anakalané dhèwèké nganggo jeneng sesinglon (samaran) "Peni" utawa "Eling Jatmiko." Suparto Brata iku putrané Radèn Suratman Bratatanaya lan Bendara Radèn Ajeng Jembawati kang isih turun Pakubuwana V
Lelakone Si lan Man Lelakone Si lan Man, iku karya sastra abasa Jawa anggitan Suparto Brata sing kababar ing taun 2005
Buku iki isiné kumpulan carita cekak kang dianggit déning Suparto Brata ing warsa 1960-2003
Kabèhé ana 20 carita kang wis tau dipacak ing sadengah kalawarti basa Jawa
"Lelakone Si lan Man" iki kapacak ing urutan sawelas (11) lan naté dipacak ing Kalawarti Jaya Baya kanthi sesambungan ing tanggal 1, 8, 22, Maret 1987
Buku-buku sastra Jawa lan Basa Indonésia kang katulis antarané:
Tembung Tembung ing basa Indonésia diarani "kata"
Tembung iku swara lan campurané swara kang metu saka pocapan
"Tembung" uga nduwé teges gabungané aksara kang nduwé arti ing sawijining basa
Yèn dideleng saka babagan widya tembung ("morfologi"), tembung kapérang dadi rong jinis, yaiku: Aktif/pasif
Miturut aktif utawa orané tembung Jawa kapérang dadi loro, yaiku: Miturut wewangunan tembung
Yèn disawang miturut wewangunané, Basa Jawa iku ana manéka warna tembung, antawisé yaiku: Golongan
Miturut golongané tembung ana 10 warna, yaiku: Miturut kelas tembung: Tembung ayahan (basa Indonésia: "kata tugas")
Tembung andhahan Tembung Andhahan iku tembung kang wus owah saka asliné (tembung lingga)
Ing basa Indonésia, tembung andhahan diarani "kata jadian"
Tambahan saka tembung lingga iku bisa wujud siji utawa campuran saka: Umpamane:
Ater-ater Pirsani informasi ngenani Ater-ater ing KamusWiki
Ater-ater iku wuwuhan kang dumunung ing sangareping tembung lingga ing paclathon
Yèn ing basa Indonésia diarani "awalan", yèn ing basa Inggris diarani "prefix"
Tembung"prefix" kadadéan saka tembung lingga "fix" kang duwé teges "nambahi" lan ater-ater "pre-" duwé teges "sadurungé"
Ing basa Jawa, ater-ater iki kapérang dadi telu, yaiku hanuswara, tripurusa, lan ater-ater liya
Ater-ater hanuswara uga diarani ater-ater kang nganggo swara irung, amarga swarané mbrengengeng
Kang kalebu ater-ater hanuswara yaiku n-, ny-, m-, lan ng-
Ater-ater hanuswara lumrahé ateges solah tingkah utawa nindakaké pagawèyan
Ater-ater uga lumrah mratélakaké tembung tanduk (aktip)
Ater-ater hanuswara iki uga ngluluhi wyanjana ing ngareping tembung lingga
Wyanjana kang luluh iku: Yèn ing tembung lingga kang awalé dudu wyanjana iku, hanuswarané mung ditambahi, tuladha: Tripurusa
Ater-ater tripurusa yaiku ater-ater kang minangka sesulih purusa
Ater-ater tripurusa iku kosokbalené ater-ater hanuswara
Béda karo ater-ater hanuswara, déné ater-ater tripurusa mratèlaké tembung tanggap (pasip)
Cacahé ater-ater tripurusa ana telu, yaiku dak- utawa tak-, ko-, lan di-
Ater-ater saliyané ater-ater hanuswara karo tripurusa cacahé ana 13, yaiku sa- utawa se-, pa-, pi-, pra-, tar- utawa ter-, ka- utawa ke-, kuma-, kapi-, kami-, a-
Panambang "Panambang" iku pocapan utawa tembung kang diselehake ing pungkasane tembung kang bisa ngowahi arti saka tembung linggane
Yèn ing basa Indonésia, "panambang" iku karan "akhiran"
Panambang ing basa Jawa ngoko yaiku: a, i, e, n, an, en, ana, aké, na, ni, né, ku, lan mu
Tuladha: Uga ana panambang basa Jawa krama yaiku: ipun, aken
Tembung saroja Tembung saroja iku tembung kang rinakit saka rong (2) tembung kang (mèh) padha tegesé lan bisa nuwuhaké makna kang luwih teges
Bisa tegesé prakara kang ana sesambungané, bisa uga kaanan kang mbangetaké
Tembung garba Tembung garba yaiku tembung kang asline saka tembung loro (2) utawa luwih kang dadi wujud anyar
Carita cekak Carita cekak utawa cerkak iku crita gancaran kang ngandhut kadadeyan kang ora dawa lan ora akèh alur critane
Utawi siji karangan kang nyritakake bab-bab kang ana gegayutane karo lelakone manungsa kanthi ringkes, anggoné nyritake saka wiwitan, tuwuh dredah, nganti carané ngrampungaké masalahe
Karakteristik cerkak: Bab-bab kang perlu digatekake ing crita Cekak: Bab-bab ing dhuwur iku diarani unsur intrinsik, kang tegesé unsur-unsur kang yasa crita saka sajroning crita mau
Carita cindek atawa "cindek" kien jinis sastra tulis ning wewengkon Cerbon-Dermayu kang duwé teges ora adoh séjén sing cerpén ning basa Indonésia
Ukuran cindek ning kéné ditegesi minangka: olih diwaca sapisan sambi ndodok ning wektu kurang sing sejam
Séjéné kang utama ana ning basa
Cerpén nganggo basa Indonésia, yèn carita cindek nganggo basa Jawa dialék Cirebon atawa basa Jawa dialék Indramayu
Basa iku nganggo negesi idéntitas daérah yaiku basa Cerbon-Dermayu kang séjén karo basa liyané
Aran carita cindek gan ning basa Sunda karan "carita pondok (carpon)"
Toli ning basa Jawa karan "cerkak (cerita cekak)"
Cerita péndék (cerpén) miturut Sumardjo lan Saini (1988:30) iku carita kang dhapuré prosa cindek
Tembung "pendek" ning pérangan iki ora ceta ukurané
Diarani "cindek" gan amarga kien mung duwé éfék tunggal, karakter, plot, lan setting kang kebates, beli akèh ragamé, lan beli kompléks
Aran "carita cindek (cindek)" ning wewengkon budaya Cerbon-Dermayu iki masih anyar
Sosialisasi formal dilakonang ning jero Kurikulum 2012 Basa Cerbon-Dermayu, yaiku karo ngemanjingnang istilah "carita cindek" ning Kompetensi Dasar kurikulum anyar mau
Perkara anyar kien bisa dadi hal kang wajar, yèn géokultural dirasa ora pada karo géokultural liyané lan ngupayanang kanggo nampilnang idéntitas kang mandiri
Perkara kuen gan ana ning géokultural Banyuwangi (Jawa Wétan) kang ngarani carita cindeké nganggo basa daérahé "(Using)" minangka "cerita céndhek", dudu "cerita cekak" ("Kompas", 26 Désémber 2013, kaca 4).
Masèhi Tanggalan Masèhi utawa Anno Domini (AD) ing basa Inggris ya iku jeneng kanggo tanggalan utawa panomeran taun sing digunakaké ing tanggalan Julius lan Grégoriyus
Kala ing tanggalan iki adhédhasar saka taun tradhisional sing kaitung wiwit lairé Yésus saka Nasarèt