Exqrch/javanese-Komodo-pixelgpt huggingface dataset:
Griya adat punika namung kepareng dipunyasa ing wewengkon ingkang sampun gadhah "status" nagari kemawon, griya adat punika saged dipunyasa
Adat Palakrami utawi Temantèn
Wonten ing adat budaya Minangkabo, palakrami kalebet salah satunggalipun prastawa ingkang ageng, mliginipun kanggé "siklus" pagesangan, lan kalebet wekdal ingkang gadhah werdi kanggé damel golongan kulawarga alit ingkang ènggal minangka génerasi salajengipun
Tumrap tiyang jaler Minangkabo, bab palakrami ugi dados prosés kanggé mlebet dhateng kulawarga ingkang ènggal, inggih punika kulawarga garwanipun.
Tumrap kulawarga tiyang èstri, bab palakrami dados salah satunggalipun prosés tambahipun anggota ing komunitas "Rumah Gadang"
Prosés adicara palakrami adat Minangkabo, limrahipun dipunsebat "baralek", ingkang gadhah manéka warni rantaman tata cara ingkang sampun limrah dipun-ginakaken
Dipunwiwiti kanthi "maminang", "manjapuik marapulai" (mapag pengantén jaler), ngantos "basandiang" (pengantén kekalih dipunpajang ing pelaminan)
Sasampunipun "maminang" lan wonten pasarujukan "manantuan hari" (nemtokaken dinten adicara palakrami), salajengipun dipunwontenaken adicara palakrami miturut agami Islam ingkang limrahipun dipunlaksanakaken ing Masjid, sadèrèngipun pengantén dipunpajang ing pelaminan
Ing nagari tartemtu sasampunipun "ijab kabul" ing sangajengipun pengulu utawi "tuan kadi", risang pengantén priya badhé dipunparingi gelar ingkang ènggal minangka gantos nama alitipun
Salajengipun masarakat badhé nimbali pengantén priya punika kanthi gelar ingkang ènggal
Gelar kasebat limrahipun dipunwiwiti saking gelar "sutan", "bagindo" (utawi "sidi" ing wewengkon sisih caket sagara)
Ing wewengkon "luhak limo puluah", boten wonten adat maringi gelar dhateng pengantén jaler
Wonten ing paugeran tiyang Minangkabo, "suku" kalebet bab ingkang awrat amargi dados "basis" saking organisasi sosial, lan dados papan adu mados kakuaosan ingkang "fundamental" (dados dhasar)
Pangertén ingkang sepisanan saking tembung "suku" wonten ing basa Minangkabo saged gadhah werdi "satu per-empat", saéngga manawi dipun-gayutaken kaliyan madheging nagari ing Minangkabo, nembé saged dados sampurna hambok bilih sampun gadhah komposisi sekawan suku ingkang manggén ing wewengkon wau
Salajengipun, saben-saben suku wonten ing tradisi Minangkabo, dipunurutaken saking garis trah ingkang sami saking "pihak" ibu, lan pinitados saking satunggal trah moyang ingkang sami
Sasanèsipun dados basis pulitik, suku ugi kalebet basis saking unit-unit ékonomi
Bab kasugihan dipuntemtokaken déning banda donya kados kulawarga gadhah siti piyambak menapa boten, lan banda donya sanèsipun ingkang asring dipunsebat minangka "banda pusaka"
Harta pusaka dados banda kagunganipun sadaya kulawarga, boten kepareng dipunsadé, lan boten kepareng dados kagunganipun pribadi
Harta pusaka kados dana jaminan kanggé njagi anggota kulawarga saking kamlaratan
Manawi wonten anggota kulawarga ingkang nandhang musibah, mangka harta pusaka saged dipungadékaken
"Suku" kapérang dhateng cabang kulawarga ingkang langkung alit utawi dipunsebat "sapayuang" (payung)
Unit ingkang langkung alit malih sasampunipun "sapayuang" inggih punika menapa ingkang dipunsebat "sapaurik"
Satunggalipun "paurik" (padharan) limrahipun manggén sesarengan ing "Rumah Gadang
Wewengkon Minangkabo kapérang saking kathah nagari
Nagari punika satunggalipun laladan otonom kanthi kakuaosan ingkang paling inggil ing wewengkon Minangkabo
Boten wonten kakuaosan sanèsipun ingkang saged nyampuri adat ing satunggalipun nagari
Nagari limrahipun gadhah adat ingkang boten sami kaliyan nagari sanèsipun
Saben-saben nagari dipunpandhégani déning dhéwan ingkang kapérang saking sadaya pandhéganipun suku ingkang wonten ing nagari wau
Dhéwan punika dipunsebat "Kerapatan Adat Nagari" (KAN)
Saking asil musyawarah lan mufakat wonten ing dhéwan punika satunggalipun kaputusan lan paugeran ingkang kedah dipunugemi dipunasilaken
Faktor utami ingkang saged nemtokaken dhinamika masarakat Minangkabo inggih punika wontenipun kompetisi ingkang ajeg ing antawisipun nagari kaliyan nagari sanèsipun, kaum brayat agung (kulawarga), lan dhiri pribadi supados angsal status lan "prestise".
Amargi punika saben-saben pandhéganipun kaum tansah mados banda donya (kanthi sadéan lan sanèsipun) sarta nyakolahaken anggota kaum dhateng tataran ingkang paling inggil
Wonten ing bab damel satunggalipun nagari, sampun wiwit rumiyin wonten paribasan ing masarakat Minangkabo inggih punika "Dari Taratak manjadi Dusun, dari Dusun manjadi Koto, dari Koto manjadi Nagari, Nagari ba Panghulu"
Saéngga wonten ing sistem administrasi papréntahan ing wewengkon Minangkabo dipunwiwiti saking struktur ingkang paling ngandhap ingkang dipunsebat "Taratak", lajeng ngrembaka dados struktur "Dusun", lajeng ngrembaka dados "Koto", lan lajeng ngrembaka dados "Nagari"
Limrahipun saben nagari ingkang dipundamel paling sakedhik kapérang saking sekawan "suku" ingkang manggén ing wewengkon wau
Pengulu utawi datuk inggih punika pandhéganipun brayat agung (kulawarga) ingkang dipunpilih déning anggota brayat agung piyambak
Pengulu gadhah tugas minangka tiyang ingkang ngatur sadaya masalah ing satunggalipun kulawargi
Pengulu limrahipun tiyang jaler ingkang kapilih saking anggota jaler sanèsipun
Saben brayat agung badhé milih tiyang jaler ingkang wasis ngendikan, wicaksana, lan paham kaliyan adat
Babagan punika dipunsababaken pengulu gadhah tanggung jawab ngatur sadaya banda donya, ndidik kaponakanipun, sarta minangka wakilipun kaum (brayat agung) wonten ing nagari
Saben-saben pengulu gadhah drajat ingkang sami kaliyan pengulu sanèsipun, saéngga nalika wonten rapat ing nagari, sadaya swanten saking pengulu ingkang makili saben kaum gadhah biji ingkang sami
Amargi anggota saben kaum punika tansah kathah, sarta masalah lan konflik "intern" ingkang ndadosaken kadhang kala ing satunggalipun brayat agung saged gadhah pengulu kalih cacahipun
Utawi manawi wonten anggota kaum ingkang sakedhik anggotanipun, limrahipun badhé ndhèrèk nggabung gelar kapenguluanipun dhateng kulawargi sanèsipun ingkang taksih satunggal bebrayan
Gadhah pengulu ingkang dados wakil kaum ing rapat nagari, kalebet satunggalipun "prestise" tumrap tiyang Minangkabo
Saéngga saben-saben kaum tansah mbudidaya supados gadhah pengulu piyambak
Wonten ing lapuranipun Hubert Joseph Jean Lambert de Stuers, dipunprtélakaken bilih ing laladan Minangkabo, boten wonten papréntahan ingkang manunggal kanthi satunggal ratu
Nanging, ingkang wonten ing laladan Minangkabo inggih punika nagari-nagari alit ingkang méh sami kaliyan papréntahan polis-polis ingkang wonten ing jaman Yunani kina
Nanging saking prasasti ingkang sampun wonten ing laladan Minangkabo, sarta saking Tambo Minangkabo, étnis Minangkabo naté gadhah sistem karajan ingkang kiyat kanthi laladan kakuwaosanipun inggih punika Ujung Malaya, Karajan Dharmasraya, Karajan Pagaruyung, lan Karajan Inderapura
Tiyang Minangkabo kawentar minangka bebrayan ingkang wasis, amargi punika tiyang Minangkabo sumebar ing Indonésia lan manca nagari kathi manéka warni kawasisan lan kaprigelan, ing antawisipun dados politisi, panyerat, ulama, guru, jurnalis, lan tukang sadéan
Adhedhasar gunggungipun tiyang Minangkabo ingkang "relatif" sakedhik (2,7% saking padunungipun Indonésia), tiyang Minangkabo kalebet salah satunggalipun suku ingkang paling suksés
Wonten ing Kalawarti Tempo édhisi mirunggan taun 2000 dipunpratélakaken bilih 6 saking 10 tiyang wigati ing Indonésia ing abad kaping 20 punika kalebet tiyang Minangkabo
3 saking 4 tiyang ingkang njumenengaken nagari Indonésia punika kalebet tiyang Minangkabo
Kasuksésanipun tiyang Minangkabo kathahipun nalika wonten ing laladan parantauan
Tiyang Minangkabo awit jaman kapengker sampun ngrantau dhateng manéka laladan kados dhateng Jawa, Sulawesi, Malaysia, Thailand, Brunei Darussalam, ngantos Filipina
Ing taun 1390, Raja Bagindo njumenengaken Kasultanan Sulu ing Filipina Kidul
Nalika abad kaping 14 tiyang Minangkabo ngawontenaken migrasi dhateng Negeri Sembilan, Malaysia lan njumenengaken sang nata (ratu) énggal saking golongan tiyang Minangkabo piyambak
Raja Melawar dados ratu kapisan Negeri Sembilan ingkang jumeneng nata ing taun 1773
Ing pungkasanipun abad kaping 16, ulama Minangkabo Dato Ri Bandang, Dato Ri Patimang, lan Dato Ri Tiro, nyebaraken agami Islam ing Indonésia wétan lan saged ngislamaken Karajan Gowa.
Sasampunipun wonten prastawa cecongkrahan ing Kasultanan Johor, nalika taun 1723 putra saking Pagaruyung ingkang gadhah gelar Sultan Abdul Jalil Rahmad Syah I ingkang sadèrèngipun dados Sultan Johor mlajeng dhateng wewengkon Riau lan ing mrika panjenenganipun damel Karajan Siak
Sakonduripun réformis Muslim ingkang ngudi kawruh ing Kairo lan Mekah mbekta pangaribawa tumrap sistem pendidikan ing Minangkabo
Sekolah Islam modérn Sumatra Thawalib lan Diniyah Putri kathah miyosaken utawi nuwuhaken aktivis ingkang kathah labuh labetipun tumrap kamardikan Indonésia, ing antawisipun inggih punika A.R Sutan Mansur, Siradjuddin Abbas, lan Djamaluddin Tamin
Wekdal taun 1920-1960, kathah politisi Indonésia ingkang gadhah labuh labet ageng miyos saking "ranah" Minangkabo
Dados salah satunggalipun motor parjuangan kamardikan Asia, nalika taun 1923 Tan Malaka kapilih dados wakil Kuminis Internasional kanggé wewengkon Asia Kidul-Wétan
Politisi Minangkabo ingkang sanèsipun Mohammad Yamin, dados panyurung Sumpah Pemuda ingkang damel manunggalipun sadaya kawula ing wewengkon Indhiya Nèderlan
Wonten ing Volksraad, politisi saking Minangkabo ingkang dados politisi paling "vokal", inggih punika Jahja Datoek Kajo, Agus Salim, lan Abdul Muis
Tiyang Minangkabo ingkang sanèsipun inggih punika Mohammad Hatta, minangka ko-proklamator kamardikan Indonésia
Sasampunipun kamardikan, sekawan tiyang Minangkabo njabat minangka nayakotama (Sutan Syahrir, Mohammad Hatta, Abdul Halim, Mohammad Natsir), satunggal minangka présidhén (Assaat), satunggal minangka wakil présidhén (Mohammad Hatta), satunggal dados pandhéganipun parlemén (Chaerul Saleh), lan kathah ingkang dados mantri, ing antawisipun ingkang misuwur inggih punika Azwar Anas, Fahmi Idris, lan Emil Salim
Emil Salim dados tiyang Indonésia paling dangu ingkang lenggah ing kamentrian Indonésia
Minangkabo dados salah satunggal étnis sasanèsipun Jawa, ingkang tansah gadhah wakil wonten ing saben kabinét papréntahan Indonésia
Sasanèsipun ing papréntahan, nalika wekdal Démokasi Liberal parlemén Indonésia dipun"dominasi" déning politisi Minangkabo ingkang ndhèrèk dhateng manéka warni parté lan idhélogi, islamis, nasionalis, kuminis, lan sosialis
Sasanèsipun njabat dados gubernur provinsi Sumatra Tengah/Sumatra Kilèn, tiyang Minangkabo ugi lenggah minangka gubernur ing provinsi sanèsipun ing Indonésia
Panjenenganipun punika Datuk Djamin (Jawa Kilèn, Daan Jahja (Jakarta), Muhammad Djosan lan Muhammad Padang (Maluku), Anwar Datuk Madjo Basa Nan Kuniang lan Moenfari (Sulawesi Tengah), Adenan Kapau Gani (Sumatra Kidul), Eni Karim (Sumatra Lèr, sarta Djamin Datuk Bagindo (Jambi)
Wonten parté pulitik Indonésia ingkang dipundamel déning politisi Miang
PARI lan Murba dipunjumenengaken déning Tan Malaka, Parté Sosialis Indonésia déning Sutan Sjahrir, PNI ènggal déning Mohammad Hatta, Masyumi déning Mohammad Natsir, Perti déning Sulaiman ar-Rasuli, lan Permi déning Rasuna Said
Sasanèsipun damel parté pulitik, politisi Minangkabo ugi kathah ngasilaken buku-buku ingkang dados waosan wajib para aktivis
Buku-buku waosan utami punika inggih punika "Naar de Republiek Indonésia", "Madilog", lan "Massa Actie" karyanipun Tan Malaka, "Alam Pikiran Yunani" lan "Dhémokrasi Kita" karyanipun Hatta, "Fiqhud Dakwah" lan "Capita Selecta" karyanipun Natsir, sarta "Perjuangan Kita" karyanipun Sutan Sjahrir
Sastrawan Minangkabo ugi maringi pangaribawa tumrap ngembakanipun basa lan sastra Indonésia
Sastrawan punika ngrembakaken basa kanthi manéka warni karya seratan
Marah Rusli, Abdul Muis, Idrus, Hamka, lan A.A
Navis makarya kathi damel novèl
Nur Sutan Iskandar novélis Minangkabo sanèsipun, kaserat minangka panganggit novèl Indonésia ingkang paling prodhuktif
Chairil Anwar lan Taufik Ismail makarya kanthi damel "'gurit" (basa Jawa: geguritan)
Sarta Sutan Takdir Alisyahbana, novélis saha wasis tata basa, ngawontenaken modernisasi basa Indonésia saéngga dados basa nasional
Novèl-novèl anggitanipun sastrawan Minangkabo kados "Siti Nurbaya", "Salah Asuhan", "Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck", "Layar Terkembang", lan "Robohnya Surau Kami" sampun dados waosan wajib tumrap siswa sekolah ing Indonésia lan Malaysia
Sasanèsipun kanthi karya sastra, usaha mbudidaya ngrembakanipun basa Indonésia ugi kathah dipunwontenaken déning jurnalis Minangkabo
Jurnalis kados Djamaluddin Adinegoro, Rosihan Anwar, lan Ani Idrus
Sanèsipun Abdul Rivai ingkang dipunjuluki Perintis Pers Indonésia, Rohana Kudus ingkang nerbitaken "Sunting Malayu", dados wartawan saha ingkang gadhah koran èstri ingkang kapisan ing Indonésia
Ing Indonésia lan Malaysia, sasanèsipun tiyang Tionghoa, tiyang Minangkabo ugi misuwur minangka pangusaha ingkang saé.
Kathah pangusaha Minangkabo ingkang suksés bisnis ing jagad sadéan tékstil, griya dhaharan, hotèl, pandidikan, lan griya sakit
Ing antawisipun tiyang Minangkabo ingkang suksés inggih punika Abdul Latief (ingkang gadhah "TV One"), Basrizal Koto ingkang gadhah paternakan sapi paling ageng ing wewengkon Asia Kidul-Wétan, Hasyim Ning (pangusaha pangrakit mobil ingkang kapisan ing Indonésia), lan Tunku Tan Sri Abdullah (ingkang gadhah "Melewar Corporation" Malaysia)
Kathah ugi tiyang Minangkabo ingkang suksès ing jagad "entertainment", kados dados sutradara, prodhuser, penyanyi, lan artis
Minangka sutradara lan prodhuser wonten Usmar Ismail, Asrul Sani, Djamaludin Malik, lan Arizal
Arizal ngantos dados sutradara lan prodhuser ingkang kathah piyambak ngasilaken karya
Kinten-kinten wonten 52 filem lan 8 sinétron kanthi 1.196 épisode
Film-filem karyanipun sineas Minangkabo, kados "Lewat Djam Malam", "Gita Cinta dari SMA", "Naga Bonar", "Pintar Pintar Bodoh", lan "Maju Kena Mundur Kena" dados filem ingkang saé piyambak ingkang kathah dipunremeni déning masarakat
Aktris kaliyan penyanyi Minangkabo ingkang misuwur ing antawisipun inggih punika Ade Irawan, Dorce Gamalama, Eva Arnaz, Nirina Zubir, lan Titi Sjuman
Sasanèsipun punika wonten Ani Sumadi ingkang jejuluk "ratu kuis", dados panyurung jagad kuis ing Indonésia
Karya panjenenganipun kados kuis "Berpacu Dalam Melodi", "Gita Remaja", "Siapa Dia", lan "Tak Tik Boom" dados salah satunggalipun acara ingkang dipunremeni kulawarga Indonésia
Sanèsipun wonten ugi Soekarno M
Noer lan putranipun Rano Karno, kadosipun dados tiyang ingkang paling suksés ing jagad filem Indonésia
Nalika taun 1993, "Karno's Film" parusahanipun filem kagunganipun kulawarga Soekarno, mrodhuksi filem seri paling inggil peringkatipun sadangunipun sajarah filem Indonésia
Film kasebat inggih punika filem "Si Doel Anak Sekolahan"
Ing mancanegari, tiyang Minangkabo ugi misuwur amargi lelabetanipun
Ing Malaysia lan Singapura, ing antawisipun inggih punika Tuanku Abdul Rahman ("Yang Dipertuan Agung" kapisan Malaysia), Yusof bin Ishak (présidhén kapisan Singapura), Zubir Said (komposer lagu kabangsan Singapura "Majulah Singapura"), Sheikh Muszaphar Shukor (astronot kapisan Malaysia), Tahir Jalaluddin Al-Azhari, lan Adnan bin Saidi
Ing nagari Walanda, Roestam Effendi ingkang makili Parté Kuminis Walanda, tiyang Indonésia ingkang dados anggota parlemèn Walanda
Ing Arab Saudi, namung Ahmad Khatib Al-Minangkabawi, tiyang non-Arab ingkang naté dados imam ageng Masjidil Karam, Mekah.
Télégraf Télégraf inggih punika satunggalipun mesin utawi piranti ingkang dipun-ginakaken kanggé ngirim utawi nampi pesen saking jarak ingkang tebih
Tembung télégraf ingkang asring dipunmirengaken sapunika, limrahipun punika télégraf èlèktrik
Télégraf dipunpanggihi déning satunggalipun tiyang Amérikah Sarékat ingkang namanipun Samuel F.B
Morse kaliyan asisténipun, Alexander Bain
Pesen saking télégraf dipunkirimaken déning operator télégraf (telegrapher) kanthi ngginakaken sandi morse ingkang misuwur kanthi nama télégram utawi kabelgram, asring dipuncekak pesen kabel utawi kawat
Sandi Morse inggih punika satunggalipun metodhe pangiriman informasi, kanthi ngginakaken standar dhata pangiriman nada utawi swanten, cahya kanthi mbentenaken ketukan "dash" lan "dot" saking pesen ukara ("kalimat"), tembung, huruf, lan tandha waos
Sandi morse saged dipunkirimaken kanthi supritan ("peluit"), bendera, cahya, lan ketukan morse
Saderengipun wonten piranti télpon, télégram misuwur sanget amargi kathah dipun-ginakaken
Télégram limrahipun dipun-ginakaken kanggé bisnis, dhokumen resmi, lan sanèsipun
Ing taun 1843, satunggalipun tiyang Sekotlan, Alexander Bain, damel piranti ingkang dipunparingi nama "recording telegraph" (télégraf parekam)
Télégraf punika saged dipun-ginakaken kanggé ngirim gambar kanthi ngginakaken kawat èlèktrik
Taun 1855 Giovanni Caselli ugi damel télégraf ingkang saged ngirim pesen
Caselli maringi nama kanggé piranti punika "Pantelegraf"
Nalika samanten pantelegraf sampun suksés dipun-ginakaken minangka saluran telegraf antawisipun Kutha Paris lan Lyon.
Ayu Utami Justina Ayu Utami (#ALIH) ya iku aktivis jurnalis lan novèlis Indonésia
Ayu Utami gedhéné ing Jakarta lan ngrampungké kuliahé ing Fakultas Sastra Universitas Indonésia
Dhèwèké tau dadi wartawan ana ing kalawarti "Humor", "Matra", "Forum Keadilan", lan "D&R"
Ora suwé sawisé ditutupé "Tempo", "Editor" lan "Detik" ing mangsa Orde Anyar, dhèwèké mèlu ngadegaké Aliansi Jurnalis Independen kang mrotès pambrèdhèlan
Saiki dhèwèké kerja ing jurnal kabudayan "Kalam" lan ing Teater Utan Kayu
Novèlé sing pisanan, "Saman", éntuk unèn-unèn saka kritikus-kritikus lan dianggep mènèhi warna kang anyar ing sastra Indonésia
Ayu ditepungi minangka novèlis wiwit novèlé Saman menang ing sayembara nulis roman Dewan Kesenian Jakarta 1998
Wektu 3 taun Saman wis payu 55 èwu èksemplar
Amarga Saman uga, Ayu éntuk "Prince Claus Award 2000" saka Prince Claus Fund, yayasan kang panggonané ana ing Den Haag, kang duwé misi njurung lan majokaké kagiyatan ing babagan budaya lan pambangunan
Akir 2001, dhèwèké ngetokaké novèl Larung.
Anatolia Anatolia (Yunani: ανατολή "Anatolē" utawa Asia cilik, "mlethèké srengéngé" utawa "wétan"; pabandhingan "Asia Wétan" lan "Levant", ana ing étimologi umum basa Turki "Anadolu" saka "ibu" lan dolu "isi"), uga duwé jeneng ing Latin Asia Minor, yaiku kawasan ing Asia Kidul-kulon kang saiki bisa dipadhaké karo Turki pérangan Asia
Amarga panggoné kang strategis ana ing ketemuné Asia lan Éropa, Anatolia dadi panggonan lairé paradhaban wiwit nalika isih jaman prasajarah, kaya néolitik yaiku néolitik Catalhöyük, Cayönü, Nevali Cori, Hacilar, Göbekli Tepe lan Mersin
Pamukiman Troya kang diwiwiti ana ing jaman Néolitiknamun nganti tekan abad wesi
Paradhaban lan pendhudhuk utama kang manggon utawa nelukaké Anatolia kalebu uga Hattia, Luwia, Hittit, Phrygia, Simeria, Lidia, Pèrsi, Kelt, Tabal, Mesekh, Yunani, Pelasgia, Armenia, Romawi, Goth, Kurd, Bizantium, Turki Seljuk lan Turki Utsmani
Kabèh suku mau kalebu ana ing budaya ètnis lan linguistik
Sadawané sajarah kang ana, pendhudhuk Anatolia wis migunakaké basa Indo-Éropa lan Semit
Kasunyatan kang ana yaiku basa nalika jaman purbakala Hittit Indo-Éropa lan Luwia
Sapérangan sarjana uga wis ngusulaké Anatolia dadi panggonan kanggo pusat hipotesis saka basa Indo-Éropa
Panulis liyané uga wis ngusulaké asal pendhudhuk Anatolia yaiku bangsa Etruria saka Italia kuna
Saiki akèh saka pendhudhuk Anatolia kang minangka panutur asli basa Turki, kang wis ditepungaké déning paneluk Anatolia déning wong-wong saka Karajan Ottoman abad ka-13.
Hangeul Hangeul (Aksara Jawa: ꦲꦤ꧀ꦒꦼꦸꦭ꧀ ) (IPA: [ˈhɑːŋɡʊl] ), iku alfabèt utawa aksara kang dianggo nulis basa Koréa
Hangeul diripta déning Raja Séjong Agung (1397-1450) nalika taun 1443 mangsaning Dinasti Joseon
Sanadyan tulisan Hangeul katon kaya tulisan ideografik (tulis sajeroning wangun 'simbol' kaya aksara Cina), Hangeul sajatiné minangka abjad fonètik
Alfabèt Hangeul dumadi saka 24 aksara ("jamo")— 14 aksara mati (konsonan) lan 10 aksara urip (vokal)
Satemené Hangeul isih duwé 3 konsonan lan 1 aksara vokal, nanging diwurungaké
Saliyané kanggo nulisaké basa Koréa, Hangeul uga dianggo déning basa Cia-Cia, ing Sulawesi Kidul-wétan, Indonésia
Hangeul diripta déning Raja Sejong kang Agung
Sabanjuré, ing taun 1446, Hangeul ditampilaké sajeroning wangun kapublikasi dipepaki nganggo pedoman wedharan rinci
Sejong mènèhi jeneng alfabet iku Hunminjeongeum ("Swara kang bener kanggo diajaraké marang rakyat")
Alfabet iki saiki dijenengaké Hangeul kang tegesé "alfabet Han" utawa "alfabet Agung"
Saben tanggal 9 Oktober ing Koréa Kidul dipèngeti minangka "Dina Hangeul"
Saka 6000 basa kang dituturaké ing donya wektu iki, mung 100 basa kang duwè aksara dhéwé, salah sawijiné ya iku Basa Koréa kang migunakaké sistem panulisan Hangeul
Hangeul iku siji-sijiné aksara kang diripta déning individu dhedhasar téyori lan maksud kang wis direncana kanthi apik
Dibandhing aksara bangsa liya, Hangeul ora didhasaraké ing sawiji basa tulis utawa niru aksara liya, nanging unik khas Koréa
Luwih-luwih, Hangeul minangka sistem panulisan kang asipat èlmiah, didhasaraké ing kawruh basa kang jero lan asas-asas filosofis saéngga dadi praktis, gampang disinaoni, lan élok rupané
Sajeroning sapérangan gedhé sajarahé, rakyat Koréa nulis nganggo aksara Cina (Hanja)
Amarga basa tutur bangsa iki asal saka kulawarga kang béda, basa Koréa ora bisa kanthi persis dituturaké sajeroning aksara Cina
Sajeroning basa Cina, kalimat ditandhani nganggo partikel, déné sajeroning basa Koréa, panambang dipigunakaké kanggo nambah utawa modifikasi makna
Sanadyan ora nyaman, kaum bangsawan Koréa (yangban) tetep nyengkuyung panganggoning hanja kanthi teguh
Raja Sejong minangka pamimpin uga èlmuwan, lan pelopor budaya
Liwat upaya mataun-taun, dhèwèké nliti unit dhasar Basa Koréa migunakaké kawegigane dhéwé ing bab basa, lan wekasané kasil nganggit aksara kanthi wangun, Hunminjeongeum
Tulisan ing "Sejong Sillok", volume Joseon Wangjo Sillok (Babad Joseon) tanggal 30 Dhésèmber taun angka 25 masa Sejong kuwasa, uniné: Adhedhasar "Wedharan lan Conto-conto Hunmin Jeongeum" (1446): lambang konsonan dhasar kaentuk kanthi sistematis dhedhasar organ cangkem manungsa nalika ngucapaké sawatara jinis swara, déné konsonan liya diwangun kanthi nambahaké guratan ka 5 wangun dhasar.
Hanja Aksara Kan Korya utawa Hanjah (漢子, 한자), utawa "Hanmun" (漢文, 한문, tegese tulisan Kan), iku sebutan marang aksara Cina sajeroning basa Korya kang kanthi mligi tegesé aksara-aksara sing disilih déning basa Korya lan didadèkaké péranganing basa Korya mau liwat owahing pocapan
Bédane karo Kanji sajeroning basa Jepang sing wis ngowahi lan mrasajakaké (Ind: menyederhanakan) akèh aksara, Hanja wujude salumrahe ora béda saka Aksara Cina Lawas sanadyan ana sapérangan saka aksara baku Hanjah wujud parijinis (Ind: varian) liya sing uga tinemu sajeroning aksara Kanji baku.
Aksara Cinten tradhisional Aksara Cina tradhisional (正體字, pinyin: zhèngtǐ zì) punika salah satunggaling saking kalih sèt aksanten standar basa Cinten sinerat kontèmporèr
Sèt sanèsipun inggih punika Hanzi prasaja
Aksanten Cinten (Hanzi) tradhisional kathah dipunginakaken wonten ing Hong Kong, Makau, Taiwan, kaliyan komunitas Cina ing njaban rangkah
Salebeting lingkungan tiyang-tiyang Cinten, Hanzi tradhisional ugi karan Aksanten sisah utawi Aksanten komplèks (繁體字/fantizì), utawi kanthi lésan Aksanten lami (老字/laozi)
Salebeting program-program pangetikan komputer, Hanzi Tradhisional paling kerep diwakili nganggé skéma pengkodhean aksanten Big5
Hanzi tradhisional ugi dipunginakaken salebeting basa Koréa (Hanja), kaliyan aksanten-aksanten ingkang sampun dipunprasajakaken wonten ing basa Jepang (Kanji).
Haruhara Inggris 2011 Haruhara London 2011 iku rerangkèn haruhara sipil lan jarah rayah sing kadadéan ing London, diwiwiti ing Tottenham, North London, tanggal 6 Agustus 2011 sawisé pambedhil fatal marang warga sipil umur 29 taun, Mark Duggan déning punggawa saka Metropolitan Police Service
Haruhara Haruhara iku kadadéan nalika saklompok wong sing kumpul bebarengan lan ngayahi tumindak kakerasan, racaké minangka tumindak balesan marang perlakuan sing dianggep ora adil utawa minangka upaya nglawan marang institusi