Exqrch/javanese-Komodo-pixelgpt huggingface dataset:
Nanging hidrogen-1 ora duwé neutron
Mangkono uga ing ion hidrogen positif H+
Saka kabèh partikel subatom iki, èlèktron iku kang paling ènthèng, kanthi massa èlèktron 9,11 × 10−31 kg lan duwé momotan négatif
Ukuran èlèktron cilik banget mula durung ana tèhnik pangukuran kang bisa dipigunakaké kanggo ngukur ukurané
Proton duwé momotan positif lan massa kaping 1.836 luwih abot tinambang èlèktron (1,6726 × 10−27 kg)
Neutron ora duwé momotan listrik lan massa bébasé kaping 1.839 massa èlèktron atau (1,6929 × 10−27 kg).
Sajeroning modhèl standhar fisika, proton lan neutron kapérang saka partikel èlemèntèr kang ingaran kuark
Kuark kalebu sajeroning golongan partikel fermion lan wujud salah siji saka rong bahan panyusun matèri dhasar (kang liyané ya iku lepton)
Ana enem jinis kuark lan saben kuark mau duwé momotan listrik fraksional +2/3 utawa uga −1/3
Proton kapérang saka rong kuark munggah lan siji kuark mudhun, nalika neutron kapérang saka siji kuark munggah lan loro kuark mudhun
Prabédan komposisi kuark iki mangaruhi prabédan massa lan momotan antarané kaloro partikel mau
Kuark rinoncé bebarengan déning gaya nuklir kuwat kang diprantarani déning gluon
Gluon iku anggota saka boson tolok kang wujud prantara gaya-gaya fisika
Inti atom kapérang saka proton lan neutron kang karoncé bebarengan ing punjer atom
Sacara kolèktif, proton lan neutron mau diarani nukleon (partikel panyusun inti)
Dhiamèter inti atom watara 10−15 tekan 10−14m
Driji-driji inti diprakirakaké padha karo formula_1 fm, kanthi "A" iku gunggung nukleon
Iki cilik banget dibandhingaké karo driji-driji atom
Nukleon-nukleon mau karoncé bebarengan déning gaya silih tarik potènsial kang ingaran gaya kuwat résidual
Ing let luwih cilik saka 2,5 fm, gaya iki luwih kuwat saka gaya èlèktrostatik kang njalari proton silih tolak
Atom saka unsur kimia kang padha duwé gunggung proton kang padha, ingaran nomer atom
Sawijining unsur bisa duwé gunggung neutron kang manéka variasiné
Variasi iki ingaran minangka isotop
Gunggung proton lan neutron siji atom bakal nemtokaké nuklida atom mau, éwadéné gunggung neutron rélatif marang gunggung proton bakal nemtokaké stabilitas inti atom, kanthi isotop unsur tinentu bakal nglakokaké paluruhan radhioaktif
Neutron lan proton iku rong jinis fermion kang béda
Asas pangecualian Pauli nglarang anané fermion kang "idhèntik" (kaya déné umpamané proton gandha) nglungguhi siji kaanan fisik kuantum kang padha ing wektu kang padha
Mula saka iku, saben proton sajeroning inti atom kuduné nglungguhi kaanan kuantum kang béda karo aras ènèrginé dhéwé-dhéwé
Asas Pauli iki uga lumaku kanggo neutron
Palarangan iki ora lumaku kanggo proton lan neutron kang nglungguhi kaanan kuantum kang padha
Kanggo atom kanthi nomer atom kang cendhèk, inti atom kang duwé gunggung proton luwih akèh saka neutron duwé potènsi tiba menyang kaanan ènèrgi kang luwih cendhèk lumantar paluruhan radhioaktif kang njalari gunggung proton lan neutron imbang
Mula saka iku, atom kanthi gunggung proton lan neutron kang imbang luwih stabil lan ora bakal ngluruh
Nanging, kanthi ningkaté nomer atom, gaya silih tulak antar proton agawé inti atom mbutuhaké proporsi neutron kang luwih dhuwur manèh kanggo njaga stabilitasé
Ing inti kang paling abot, rasio neutron per proton kang diperlokaké kanggo njaga stabilitasé bakal mundhak dadi 1,5
Gunggung proton lan neutron ing inti atom bisa diowahi, sanajan iki merlokaké ènèrgi kang dhuwur banget amarga gaya atraksiné kang kuwat
Fusi nuklir dumadi nalika akèh partikel atom padha nggabung minangka inti kang luwih abot.
Minangka conto, ing inti Srengéngé, proton merlokaké ènèrgi watara 3–10 keV kanggo ngatasi gaya silih tulak antar pepadhané lan nggabung dadi sakinti
Fisi nuklir wujud walikan saka prosès fusi
Ing fisi nuklir, inti dipecah dadi rong inti kang luwih cilik
Iki lumrahé dumadi lumantar paluruhan radhioaktif
Inti atom uga bisa diowahi lumantar panémbakan partikel subatom kanthi ènèrgi dhuwur
Yèn iki ngowahi gunggung proton sajeroning inti, atom mau bakal malih unsuré
Yèn massa inti sawisé dumadiné réaksi fusi luwih cilik tinimbang gunggung massa partikel awal panyusuné, mula prabédan iki disebabaké déning pangeculan pancaran ènèrgi (umpamané sinar gamma), kaya déné kang tinemu ing rumus kasetaran massa-ènèrgi Einstein, "E" = "mc"2, kanthi "m" iku massa kang ilang lan "c" iku karikatan cahya
Dhéfisit iki wujud péranganing ènèrgi pangiketan inti kang anyar
Fusi rong inti kang ngasilaké inti kang luwih gedhé kanthi nomer atom luwih cendhèk tinimbang wesi lan nikel (gunggung total nukleon padha karo 60) lumrahé asifat èksotèrmik, kang tegesé yèn prosès iki ngeculaké ènèrgi
Prosès pangeculan ènèrgi iki kang agawé fusi nuklir ing lintang bisa dipertahanaké
Kanggo inti kang luwih abot, ènèrgi pangiketan per nukleon sajeroning inti wiwit tansaya medhun
Iki ateges yèn prosès fusi bakal asifat èndotèrmik
Èlèktron sajeroning siji atom ditarik déning proton sajeroning inti atom lumantar gaya èlèktromagnètik
Gaya iki ngiket èlèktron sajeroning sumur potènsi èlèktrostatik ing saubengé inti
Iki duwé teges yèn ènèrgi njaba diperlokaké supaya èlèktron bisa lolos saka atom
Saya cerak siji èlèktron menyang njero inti, saya gedhé gaya atraksiné, saéngga èlèktron kang ana cerak karo punjer sumur potènsi mbutuhaké ènèrgi kang luwih gedhé kanggo lolos
Èlèktron, padha karo partikel liyané, duwé sipat kaya déné partikel uga kaya déné gelombang (dualisme gelombang-partikel)
Méga èlèktron iku siji tlatah sajeroning sumur potènsi ing ngendi saben èlèktron ngasilaké sajinis gelombang meneng (ya iku gelombang kang ora obah rélatif marang inti) telung dhimènsi
Prilaku iki ditemtokaké déning orbital atom, ya iku siji fungsi matématika kang ngétung probabilitas siji èlèktron bakal mijil ing siji lokasi tinentu nalika posisiné diukur
Mung bakal ana siji hmpunan orbital tinentu kang ana ing saubengé inti, amarga pola-pola gelombang liyané bakal kanthi rikat ngluruh dadi wangun kang luwih stabil
Saben orbital atom siluh korèspondhèn marang aras ènèrgi èlèktron tinentu
Èlèktron bisa malih kahanané menyang aras ènèrgi kang luwih dhuwur kanthi nyerep siji foton
Saliyané bisa munggah nuju aras ènèrgi kang luwih dhuwur, siji èlèktron bisa uga medhun menyang kaanan ènèrgi kang luwih cendhèk kanthi mancaraké ènèrgi kang turah minangka foton
Ènèrgi kang diperlokaké kanggo ngeculaké utawa uga nambah siji èlèktron (ènèrgi pangiketan èlèktron) iku luwih cilik tinimbang ènèrgi pangiketan nukleon
Minangka contoné, mung diperlokaké 13,6 eV kanggo ngeculaké èlèktron saka atom hidrogen
Bandhingna karo ènèrgi kang gedhéné 2,3 MeV kang diperlokaké kanggo mecah inti deuterium
Atom kanthi momotan listrik nétral amarga gunggung proton lan èlèktroné kang padha
Atom kang kakurangan utawa uga kaluwihan èlèktron ingaran minangka ion
Èlèktron kang ana ing paling njaba saka inti bisa ditransfer utawa uga dibagi menyang atom paling cerak liyané.
Kanthi cara iki, atom bisa silih karoncé minangka molekul
Adhedhasar dhéfinisi, rong atom kanthi gunggung "proton" kang idhentik ing intiné kalebu sajeroning unsur kimia kang padha
Atom kanthi gunggung proton padha nanging kanthi gunggung "neutron" béda iku loro isotop béda saka siji unsur kang padha
Minangka contoné, kabèh hidrogen duwé proton siji, nanging ana siji isotop hidrogen kang ora duwé neutron (hidrogen-1), siji isotop kang duwé siji neutron (deuterium), loro neutron (tritium), lsp
Hidrogen-1 iku wangun isotop hidrogen kang paling umum
Sok-sok dhèwèké diarani protium
Kabèh isotop unsur kang duwé nomer atom luwih gedhé saka 82 asifat radhioaktif
Saka watara 339 nuklida kang kawangun kanthi alami ing Bumi, 269 ing antarané durung tau kadeleng ngluruh
Ing unsur kimia, 80 saka unsur kang dikawruhi duwé siji utawa luwih isotop stabil
Unsur 43, 63, lan kabèh unsur luwih dhuwur saka 83 ora duwé isotop stabil
Pitulikur unsur mung duwé siji isotop stabil, nalika gunggung isotop stabil kang paling akèh kadeleng ing unsur timah kanthi 10 jinis isotop stabil
Amarga mayoritas massa atom asalé saka proton dan neutron, gunggung sakabèhé partikel iki sajeroning atom diarani nomer massa
Massa atom ing kaanan meneng asring dièksprèsikaké migunakaké ékan massa atom (u) kang uga diarani dalton (Da)
Ékan iki didhéfinisikaké minangka saprarolas massa atom karbon-12 nétral, kang kira-kira gedhéné 1,66 × 10−27 kg
Hidrogen-1 kang wujud isotop paling ènthèng hidrogen duwé bobot atom 1,007825 u
Atom duwé massa kang kira-kira padha karo nomer massané dipingké ékan massa atom
Atom stabil kang paling abot ya iku timbal-208, kanthi massa 207,9766521 u
Para kimiawan lumrahé migunakaké ékan mol kanggo nyatakaké gunggung atom
Sak mol didhéfinisikaké minangka gunggung atom kang ana ing 12 gram persis karbon-12
Gunggung iki ya iku watara 6,022 × 1023, kang ditepungi uga kanthi jeneng tetapan Avogadro
Kanthi mangkono siji unsur kanthi massa atom 1 u bakal duwé sak mol atom kang massané 0,001 kg
Minangka conto, Karbon duwé massa atom 12 u, saéngga sak mol karbon atom duwé massa 0,012 kg
Atom ora duwé watesan njaba kang cetha, saéngga dhimènsi atom lumrahé didhèskripsikaké minangka let antarané loro inti atom nalika loro atom silih gabung bebarengan sajeroning Roncèn kimia
Driji-driji iki manéka variasi gumantung marang jinis atom, jinis roncèn kang kalibat, gunggung atom ing saubengé, lan spin atom
Ing tabèl périodhik unsur-unsur, driji-driji atom bakal "cenderung" mundhak sairing karo ningkaté périodhe (ndhuwur medhun)
Suwaliké driji-driji atom bakal "cenderung" mundhak sairing karo medhuné nomer golongan (tengen mangiwa).
Mula, atom kang paling cilik iku hélium kanthi driji-driji 32 pm, nalika kang gedhé dhéwé iku sésium kanthi driji-driji 225 pm
Dhimènsi iki maèwu-èwu luwih cilik saka gelombang cahya (400–700 nm), saéngga atom ora bisa dideleng migunakaké mikroskop optik biyasa
Nanging, atom bisa dideleng migunakaké mikroskop gaya atom
Ukuran atom cilik banget, semono ciliké amba sak lèr rambut bisa nampung watara 1 yuta atom karbon
Saktètès banyu uga ngandhut watara 2 × 1021 atom oksigèn
Intan sak karat kanthi massa 2 × 10-4 kg ngandhut watara 1022 atom karbon
Yèn siji apel digedhèkaké nganti saukuran gedhéné Bumi, mula atom sajeroning apel mau bakal katon gedhéné padha ukuran apel awal mau
Saben unsur duwé siji utawa luwih isotop kanthi inti ora stabil kang bakal ngalami paluruhan radhioaktif, njalari inti ngeculaké partikel utawa uga radhiasi èlèktromagnètik
Radhioaktivitas bisa dumadi nalika driji-driji inti gedhé banget dibandhingaké karo driji-driji gaya kuwat (mung dumadi ing let watara 1 fm)
Wangun-wangun paluruhan radhioaktif kang paling umum ya iku: Jinis-jinis paluruhan radhioaktif liyané kang luwih arang ngambah pangeculan neutron lan proton saka inti, èmisi punjul siji partikel beta, utawa uga paluruhan kang ngakibataké prodhuksi èlèktron kanthi karikatan dhuwur kang dudu sinar beta, lan prodhuksi foton kanthi ènèrgi dhuwur kang dudu sinar gama Saben isotop radhioaktif duwé karakteristik périodhe wektu paluruhan (wektu paro) kang wujud suwéné
paluruhan (wektu paro) kang wujud suwéné wektu kang diperlokaké déning setengah gunggung sampel kanggo ngluruh entèk
Prosès paluruhan asifat èksponènsial, saéngga sawisé loro wektu paro, mung bakal kasisa 25% isotop
Saben partikel èlemèntèr duwé sipat mékanika kuantum intrinsik kang ditepungi kanthi jeneng spin
Spin duwé analogi karo momèntum pojok siji objèk kang mubeng ing punjer massané, sanajan kanthi kaku partikel ora duwé prilaku kaya mangkéné iki
Spin diukur sajeroning ékan tetapan Planck karédhuksi (ħ), kanthi èlèktron, proton, lan neutron sakabèhé duwé spin ½ ħ, utawa "spin-½"
Sajeroning atom, èlèktron kang obah ing saubengé inti atom saliyané duwé spin uga duwé momèntum pojok orbital, nalika inti atom duwé momèntum pojok uga amarga spin nukliré dhéwé
Médhan magnèt kang diasilaké déning siji atom (ingaran momèn magnètik) ditemtokaké déning kombinasi manéka jinis momèntum pojok iki
Nanging, kontribusi kang gedhé dhéwé tetep asalé saka spin
Amarga èlèktron manut asas pengecualian Pauli, yiku ora ana loro èlèktron kang bisa tinemu ing kaanan kuantum kang padha, pasangan èlèktron kang karoncé siji lan sijiné duwé spin kang lelawanan, kanthi siji mawa spin munggah, lan kang sijiné manèh mawa spin mudhun
Kaloro spin kang lelawanan iki bakal silih nétralaké, saéngga momèn dipol magnètik totalé dadi nol ing sapérangan atom kanthi gunggung èlèktron genep
Ing atom kanthi èlèktron ganjil kaya déné wesi, anané èlèktron kang ora duwé pasangan njalari atom mau asifat féromagnètik
Orbital-orbital atom ing saubengé atom mau silih tumpang tindhih lan pamudhunan kaanan ènèrgi digayuh nalika spin èlèktron kang ora duwé pasangan kasusun silih sajajar
Prosès iki ingaran minangka interaksi ijolan
Nalika momèn magnètik atom féromagnètik kasusun silih sajajar, bahan kang kasusun déning atom iki bisa ngasilaké médhan makroskopis kang bisa didhetèksi
Bahan-bahan kang asifat paramagnètik duwé atom kanthi momèn magnètik kang kasusun acak, saéngga ora ana médhan magnèt kang diasilaké
Nanging, momèn magnètik saben atom indhividu mau bakal kasusun silih sajajar nalika diwènèhi médhan magnèt
Inti atom uga bisa duwé spin
Lumrahé spin inti kasusun kanthi acak amarga kasetimbangan tèrmal
Nanging, kanggo unsur-unsur tinentu (kaya déné xenon-129), iku mungkin kanggo molarisasi kaanan spin nuklir kanthi signifikan saéngga spin-spin mau kasusun silih sajajar kanthi arah kang padha.
Kondhisi iki ingaran minangka hiperpolarisasi
Fénoména iki duwé aplikasi kang wigati sajeroning pancitraan résonansi magnètik
Nalika siji èlèktron karoncé ing siji atom, dhèwèké duwé ènèrgi potènsial kang bebandhing kuwalik marang let èlèktron marang inti
Iki diukur déning gedhéné ènèrgi kang diperlokaké kanggo ngeculaké èlèktron saka atom lan lumrahé dièksprèsikaké kanthi satuwan èlèktronvolt (eV)
Sajeroning modhèl mékanika kuantum, èlèktron-èlèktron kang karoncé mung bisa nglungguhi sak sèt kaanan kang punjeré ing inti, lan saben kaanan silih korèspondhènsi marang aras ènèrgi tinentu
Kaanan ènèrgi paling asor siji èlèktron kang karoncé ingaran minangka kaanan dhasar, nalika kaanan ènèrgi kang luwih dhuwur ingaran minangka kaanan kaèksitasi
Supaya siji èlèktron bisa mlumpat saka siji kaanan menyang kaanan liyané, dhèwèké kudu nyerep utawa mancaraké foton ing ènèrgi kang selaras karo prabédan ènèrgi potènsial antar rong aras mau
Ènèrgi foton kang dipancaraké iku sebandhing karo frékuènsiné
Saben unsur duwé spèktrum karakteristiké dhéwé-dhéwé
Iki gumantung marang momotan inti, subklopak kang kaisi karo èlèktron, interaksi èlèktromagnètik antar èlèktron, lan faktor-faktor liyané
Nalika siji spèktrum ènèrgi kang sambung terus dipancaraké liwat siji gas utawa uga plasma, sapérangan foton diserep déning atom, njalari èlèktron pindhah aras ènèrgi
Èlèktron kang kaèksitasi bakal kanthi spontan mancaraké ènèrgi iki minangka foton lan tiba manèh menyang aras ènèrgi kang luwih cendhèk
Mula saka iku, atom duwé prilaku kaya déné bahan panyaring kang bakal minangka sadhèrètan pita absorpsi
Pangukuran spèktroskopi marang kekuwatan lan amba pita spèktrum ngidinaké panemton komposisi lan sipat-sipat fisika siji dat
Pangamatan cermat ing garis-garis spèktrum nuduhaké yèn sapérangan ngétokaké anané pamisahan alus
Iki dumadi amarga kopling spin-orbit kang wujud interaksi antarané spin karo obahing èlèktron paling njaba
Nalika siji atom ana sajeroning médhan magnèt èksternal, garis-garis spèktrum kapisah dadi telu komponèn utawa luwih
Iki ingaran minangka èfèk Zeeman
Èfèk Zeeman disebabaké déning interaksi médhan magnèt karo momèn magnètik atom lan èlèktroné
Sapérangan atom bisa duwé akèh konfigurasi èlèktron kanthi aras ènèrgi kang padha, saéngga bakal katon minangka siji garis spèktrum
Interaksi médhan magnèt karo atom bakal nggèsèr konfigurasi-konfigurasi èlèktron nuju aras ènèrgi kang béda sithik, njalari garis spèktrum dhobel
Anané médhan listrik èksternal bisa njalari pamisahan lan panggèsèran garis spèktrum kanthi ngowahi aras ènèrgi èlèktron
Fénoména iki ingaran minangka èfèk Stark
Valènsi lan prilaku roncèn
Klopak utawa kulit èlèktron paling njaba siji atom sajeroning kaanan kang ora kakombinasi diarani klopak valènsi lan èlèktron sajeroning klopak mau diarani èlèktron valènsi
Gunggung èlèktron valènsi nemtokaké prilaku roncèn atom mau karo atom liyané
Atom "cenderung" réaksi karo siji lan sijiné lumantar pangisian (utawa uga pangosongan) èlèktron valènsi paling njaba atom
Roncèn kimia bisa dideleng minangka transfer èlèktron saka siji atom menyang atom liyané, kaya déné kang kadeleng ing natriyum klorida lan garam-garam ionik liyané
Nanging, akèh uga unsur kang nuduhaké prilaku valènsi gandha, utawa kacendrungan mbagi èlèktron kanthi gunggung kang béda ing senyawa kang béda.
Saéngga, roncèn kimia antarané unsur-unsur iki "cenderung" wujud pambagéyan èlèktron tinimbang transfer èlèktron
Contoné ngambah unsur karbon sajeroning senyawa organik
Unsur-unsur kimia asring ditampilaké sajeroning tabèl pèriodhik kang nampilaké sipat-sipat kimia siji unsur kang duwé pola
Unsur-unsur kanthi gunggung èlèktron valènsi kang padha diklompokaké kanthi vèrtikel (ingaran golongan)
Unsur-unsur ing pérangan paling tengen tabèl duwé klopak paling nabané kaisi kebak, njalari unsur-unsur mau "cenderung" asifat inert (gas mulia)
Sapérangan atom tinemu sajeroning kaanan matèri kang béda-béda gumantung ing kondhisi fisik bandha, ya iku suhu lan tekanan
Kanthi ngowahi kondhisi mau, matèri bisa molah-malih dadi wangun padhet, cuwèr, gas, lan plasma
Sajeroning saben kaanan mau uga matèri bisa duwé manéka fase
Minangka contoné ing karbon padhet, dhèwèké bisa wujud grafit uga inten
Ing suhu nyeraki nol mutlak, atom bisa minangka kondhènsat Bose-Einstein, ing endi èfèk-èfèk mékanika kuantum kang lumrahé mung kadeleng ing skala atom kadeleng kanthi makroskopis
Kumpulan atom-atom kang di"liwat"-adhemké iki duwé prilaku kaya déné siji atom super
Mikroskop panrowongan payaran ("scanning tunneling microscope") iku siji mikroskop kang dipigunakaké kanggo ndeleng lumahing siji bandha ing tingkat atom
Piranti iki migunakaké fénoména panrowongan kuantum kang ngidinaké partikel-partikel nembus sawar kang lumrahé ora bisa diliwati
Sawijining atom bisa diionisasi kanthi nguwalaké siji èlèktroné
Muatan kang ana njalari trayèktori atom mlengkung nalika dhèwèké ngliwati siji médhan magnèt
Driji-driji trayèktori ion mau ditemtokaké déning massa atom
Spèktromèter massa migunakaké prinsip iki kanggo ngétung rasio massa marang momotan ion
Yèn sampel mau ngandhut sapérangan isotop, spèktromèter massa bisa nemtokaké proporsi saben isotop kanthi ngukur intènsitas berkas ion kang béda
Tèknik kanggo nguwapaké atom ngambah spèktroskopi émisi atomik plasma gandhèng indhuktif ("inductively coupled plasma atomic emission spectroscopy") lan spèktromètri massa plasma gandhèng indhuktif ("inductively coupled plasma mass spectrometry"), kaloroné migunakaké plasma kanggo nguwapaké sampel analisis
Métodhe liyané kang luwih selèktif ya iku spèktroskopi panguwalan ènèrgi èlèktron ("electron energy loss spectroscopy"), kang ngukur panguwalan ènèrgi berkas èlèktron sajeroning siji mikroskop èlèktron transmisi nalika dhèwèké interaksi karo sampel
Tomografi kuar atom duwé résolusi sub-nanomèter sajeroning 3-D lan bisa kanthi kimiawi ngidhèntifikasi atom-atom indhividhu migunakaké spèktromètri massa wektu lintas
Spèktrum kaanan kaèksitasi bisa dipigunakaké kanggo nganalisa komposisi atom lintang kang adoh
Dawa gelombang cahya tinentu kang dipancaraké déning lintang bisa dipisahaké lan dicocokaké karo transisi kakuantisasi atom gas bébas
Werna lintang sabanjuré bisa diréplikasi migunakaké lampu lucutan gas kang ngandhung unsur kang padha
Hèliyum ing Srengéngé tinemu kanthi migunakaké cara iki 23 taun sadurungé dhèwèké tinemu ing Bumi
Asal usul lan kaanan saiki
Atom nglungguhi watara 4% dhènsitas ènèrgi total kang ana sajeroning alam semesta kadeleng, kanthi dhènsitas rata-rata watara 0,25 atom/m3
Sajeroning galaksi Bimasekti, atom nduwé konsèntrasi kang luwih dhuwur, kanthi dhènsitas matèri sajeroning médhium antarlintang kisarané watara 105 nganti tekan 109 atom/m3.
Srengéngé dhéwé dipercaya ana sajeroning Gelembung Lokal, ya iku siji tlatah kang ngandhut akèh gas ion, saéngga dhènsitas ing saubengé iku watara 103 atom/m3
Lintang minangka méga-méga padhet sajeroning médhium antarlintang, lan prosès èvolusionèr lintang bakal njalari paningkatan kandhungan unsur kang luwih abot tinimbang hidrogen lan hélium sajeroning médhium antarlintang
Nganti tekan 95% atom Bimasekti kakonsèntrasi sajeroning lintang-lintang, lan massa total atom iki minangka watara 10% massa galaksi
Massa sisané iku matèri peteng kang ora dikawruhi kanthi cetha
Proton lan èlèktron kang stabil mijik sadhetik sawisé kadadéan Dhentuman Gedhé
Sajeroning mangsa wektu telung menit sawisé, nukleosintesis Dhentuman Gedhé akèh-akèhé ngasilaké hèliyum, litiyum, lan deuterium, lan mungkin uga sapérangan bèriliyum lan boron
Atom pisanan (kanthi èlèktron kang katalènan karo dhèwèké) kanthi téoritis karipta 380.000 taun sawisé Dhentuman Gedhé, ya iku nalika alam semesta kang nrembaka cukup adhem kanggo ngidinaké èlèktron-èlèktron katalènan ing inti atom
Wiwit wektu iku, inti atom wiwit nggabung sajeroning lintang-lintang lumantar prosès fusi nuklir lan ngasilaké unsur-unsur kang luwih abot nganti tekan wesi
Isotop kaya déné litium-6 diasilaké ing ruwang akasa lumantar spalasi sinar kosmis
Iki dumadi nalika siji proton kanthi ènèrgi dhuwur numbuk inti atom, njalari sapérangan gedhé nukleon sumebar
Unsur kang luwih abot tinimbang wesi diasilaké ing supernova lumantar prosès r lan ing lintang-lintang AGB lumantar prosès s
Kaloroné nglibataké panyekelan neutron déning inti atom
Unsur-unsur kaya déné timbal akèh-akèhé diwangun lumantar paluruhan radhioaktif unsur-unsur liya kang luwih abot
Akèh-akèhé atom kang nyusun Bumi lan kalebu uga kabèh makluk uripé tau ana sajeroning wangun kang saiki ing nébula kang runtuh saka awan molekul lan minangka Tata Surya
Sisané wujud akibat saka paluruhan radhioaktif lan proporsiné bisa kanggo nemtokaké umur Bumi lumantar pananggalan radhiomètrik
Akèh-akèhé hélium sajeroning kerak Bumi wujud prodhuk paluruhan alfa
Ana saklumit atom ing Bumi kang ing awal pambentukané ora ana lan uga dudu wujud akibat saka paluruhan radhioaktif
Karbon-14 kanthi kasinambungan diasilaké déning sinar kosmik ing atmosfèr
Sapérangan atom ing Bumi kanthi gawéan diasilaké déning réaktor utawa uga gegaman nuklir
Saka kabèh Unsur-unsur transuranium kang nomer atomé luwih gedhé saka 92, mung plutonium lan neptunium waé kang ana ing Bumi kanthi alami
Unsur-unsur transuranium duwé wektu paro radhioaktif kang luwih cendhak tinimbang umur Bumi, saéngga unsur-unsur iki wis suwé luruh
Kejaba ana ing plutonium-244 kang kamungkinan kasimpen sajeroning lebu kosmik
Kandhungan alami plutonium lan neptunium diasilaké saka panyekelan neutron sajeroning bijih uranium
Bumi ngandhut watara 1,33 × 1050 atom
Ing atmosfèr planit, ana sagunggung cilik atom gas mulia kaya déné argon lan neon
Sisa 99% atom ing atmosfèr bumi katalènan sajeroning wangun molekul, upamané karbon dioksida, oksigèn diatomik, lan nitrogen diatomik
Ing lumahing Bumi, atom-atom tetalènan minangka manéka jinis senyawa, ngambah banyu, garam, silikat, lan oksida
Atom uga bisa nggabung minangka bahan-bahan kang ora kapérang saka molekul, contohné kristal lan logam padhet utawa uga cuwèr.
Wangun téoritis lan wangun langka
Nalika isotop kanthi nomer atom kang luwih dhuwur tinimbang timbal (62) asifat radhioaktif, ana siji "pulo stabilitas" kang diajokaké kanggo sapérangan unsur kanthi nomer atom ing sandhuwuré 103
Unsur-unsur super abot iki kamungkinan duwé inti kang kanthi rélatif stabil marang paluruhan radhioaktif
Atom super abot kang stabil iki kamungkinan gedhé iku unbiheksium, kanthi 126 proton 184 neutron
Saben partikel matèri duwé partikel antimatèriné dhéwé-dhéwé kanthi momotan listrik kang lelawanan
Saéngga, positron iku antièlèktron kang muatané positif, lan antiproton iku proton kang muatané négatif
Nalika matèri lan antimatèri ketemu, kaloroné bakal silih musnahaké
Ana kaoraseimbangan antarané gunggung partikel matèri lan antimatèri
Kaoraseimbangan iki isih durung dipahami kanthi nyluruh, sanajan ana téyori bariogenesis kang mènèhaké wedharan kang mungkinaké
Antimatèri ora tau tinemu kanthi alami
Nanging, nalika taun 1996, antihidrogen kasil disintèsis ing laboratorium CERN ing Jenewa