Exqrch/javanese-Komodo-pixelgpt huggingface dataset:
Sedané Abiyasa ing sawisé Baratayuda kanthi dipethuk nganggo kretacahya
Parikesit Prabu Parikesit ya Prabu Kresna Dipayana yaiku ratu ing Negara Ngastina
Prabu Parikesit putrané Radèn Angkawijaya/Abimanyu satriya ing Plangkawati kaliyan premesuri Dèwi Utari, putri Prabu Matswapati karo Dèwi Ni Yustinawati saka nagara Wiratha
Sabubare perang Brantayuda lan Pandhawa padha surut, Parikesit kang duwe hak praja ing Ngastina
Nanging amarga durung diwasa, lakuné paprentahan ditindakaké déning Utari
Sawisé ngancik diwasa Parikesit kajumenengaké ratu déning Resi Jaladara, ya Prabu Baladewa kang wis madeg Pandhita
Parikesit dadi puncering sejarah pangiwa para ratu ing tanah Jawa bisa sambung getih karo Pandhawa.
Yudisthira Prabu Yudisthira iku para Pandawa lan angratoni nagara Indraprastha
Sabanjure perang Bratayuda, panjenengane uga angratoni praja Astina
Pandhu Prabu Pandhu iku ratu ing Astina (Ngastina), putrane Begawan Abyasa (Wiyasa) lan Dewi Ambiki, putri saka nagara Kasi (Swantipura), randhane Prabu Wicitrawirya
Pandhu duwé kadang tuwa, asmane Destharastra, uga putrané Begawan Abiyasa karo Dewi Ambika (kadangé tuwa Dewi Ambalika), randhané Prabu Citragada
Dhestharastra duwé cacat netra (wuta), déné Pandhu duwé cacat tengeng guluné lan rainé pucet
Prabu Pandhu wiwit timur wis kaloka kadigdayané
Nalika lair naté dadi srayané déwa nyirnakaké mungsuh kahyangan: Prabu Nagapaya, ratu ing Kiskendhapura
Amarga lelabuhané iki, Pandhu olèh nugraha jamang kencana kang tinretes barliyan, panah pusaka aran Ardhadedali (Hrudadedali) kang ing tembé dadi pusaka Arjuna, lenga Tala, lan dikeparengaké nganggo sesebutan Dewanata iya Dewayana
Prabu Pandhu jumeneng ratu ing Astina nglintir kalenggahane ramane (Begawan Abiyata iya Prabu Kresnadipayana)
Prabu Pandhu jejuluk Prabu Pandhudewanata, Pandhudewayana, iya Prabu Gandhawastra
Garwané Prabu Pandhu ana loro: 1 Dewi Kunthi Talibrata, putrine Prabu Kuntiboja saka Mandura, 2 Dewi Madrim, putriné Prabu Mandrapati saka Mandaraka
Saka garwa loro mau peputra cacah lima kakung kabèh kang sinebut Pandhawa
Pandhawa saka linggané tembung Pandhu lan "hawa", tegesé putané Pandhu
Satriya lima iku : Puntadewa (Yudhistira), Werkudara (Bima), lan Arjuna saka Dewi Kunthi, déné Nakula lan Sadéwa (kembar) putra saka Dewi Madrim
Aji-ajine Prabu Pandhu aran Lindhupanon, yèn diwateg kang ketaman sanalika mumet lan bingung, Blabag Pangantol -antol lan Wungkalbener (aji aji iki dilintirake marang Patih Gandamana sadhurungake dilintirake marang Bratasena)
Kejaba dadi muride Prabu Pandhu, Raden Gandamana disengkakakee ngaluhur jumeneng dadi patih lan senopati ing nagara Astina
Nagara Astina diasta Prabu Pandhu dadi nagara kang gedhé lan loh jinawi
Ora ana parangmuka kang wani nekani
Krepa Resi Krepa, iku putrane Prabu Parunggaji lan Dewi Janapadi
Tokoh iki arang metu ing pagelaran wayang purwa
Resi Krepa nduwe kadang tuwa, sesilihe Dewi Krepi
Pamburine, Dewi Krepi dadi garwane Pandhita Drona
Ing lakon Gathotkaca gugur/suluhan, Resi Krepa ngadheb Prabu Duryudana ing Pakuwon Bulupitu/Sewuntana
Ngaturake yen sejatine, saya dina Kurawa lan senapati Ngastina akeh kang mati iku amarga sejatine ana darubeksi ing Ngastina
Paribasane Glugu ketlusuban luyung
Tegese kumpulane wong becik klebon wong ala
Tangeh lamun Kurawa menang Bharatayuda yen si darubeksi durung sumingkir
Prabu Duryudana ndangu, darubeksi iku wujud manungsa apa wujud lelembut? Diwangsuli Resi Krepa yen iku manungsa
Ing Ngastina karengkuh kaya kadang sinorohwadi, disunggi sunggi, kinemulan drajad lan pangkat
Mula culikane ora ketara, lair bela Kurawa, nanging sejatine dadi upaya teliksandi mungsuh
Prabu Duryudana ndangu maneh, sapa jenenge wong kang dadi darubeksi iku? "Kados kirang prayogi menawi kula nyebat asma, nanging mapanipun wonten Ngastina." "Ngastina sisih pundi paman? Napa wonten ing kadhaton napa pakuwon mriki?" "Wonten pakuwon mriki Anak Prabu, malah tunggal sapejagong." Prabu Karna tanggap ing sasmita
Dhèwèké rumangsa disemoni dening Resi Krepa
Duka yayah sinipi Prabu Karna
"He Krepa! Kowe matur ing ngarsane ratu aja kok bisa ngucap
Aja dumeh aturmu dipercaya, banjur mitenah liyan! Kowe kui pantese dijabut nyawane!" ucape Prabu Karna wengis
Ora let suwe, Resi Krepa dijambak rambute, diarak tumuju njaban pakuwon
Karna nyawang Krepa kaya nyawang belatung
Tanpa ampun, Resi Krepa disuduk Keris Kaladete nganti sirna margalayu.
Cakil Cakil iku wayang murgan, tegese wayang kang digawe tanpa babon ( tanpa mal wayang sing wis ana)
Umume, wayang buta iku tangane 1 (sing bisa diobahake)
Dene tangane tengen tememplek ing bangkekan
Duwe tangan 2 kaya manungsa
Tangan 2 kui bisa diobah-obahake
Mula, iki kang diarani wayang murgan (mirung-nggambarake wong mbathik tanpa petha)
Mripate mlolo mendelo, nanging cadhok, negesake buta iku ora gelem ngerti butuhing liyan, sing dipikir mung butuhe dhewe
Tutuk mrenges, untune katon rangah, nggambarake yen watake srakah, dremba (rakus), angkara murka
Mula, ing wedhatama sinebut "buta buteng betah nganiaya"
Ing tandhingan karo satriya mau, Cakil nganggo gaman keris
Yèn ing wayang wong, keprigelané Cakil dolanan keris iki nengsemaké
Keris diuncal-uncalaké kaya bartender dolanan botol
Ing pungkasané, cakil bakal mati déning kerisé dhéwé
Buta Cakil paraga wayang kulit inovatif utawa rekayasa seniman wayang Jawa
Buta Cakil ing babon kitab Mahabarata utawa Ramayana ora diketemukake paraga iki
Tahun yasa paraga wayang iki ditengeri kanthi candrasengkala "Tangan Yaksa Satataning Janma" utawa taun 1552 Çaka yèn dikonversi taun masehi dadi 1630 Masehi jaman Mataram ing mangsa papréntahan Sultan Séda Krapyak.
Perang kembang utawa Perang Bègal iku perang tandhing ing antarané Buta Cakil lawan satriya bambangan
Ing pagelaran wayang kulit purwa, perang tandhing iki didhisiki gara-gara
Nalika ketemu cakil, satriya bambangan iku takon-takonan saur manuk
Buta Cakil ngotot déné sang satriya kudu sumingkir saka tlatah kono
Amarga nginggati pakon Buta Cakil, loro-lorone banjur perang
Wusanane perang kembang dimenangake Sang Satriya, Buta Cakil mati ing pucuk curigane dewe.
Perang kembang lumaku ing wayah lingsir wengi, perang iki minangka lambang manungsa kang wiwit ngidhak kadhéwasan
Buta Cakil duwé sipat utawa watak dengki, iri, lan jail
Praupane kang abang negesake sipat gampang ngamuk, mripaté kang sipit (kriyipan) tandha dengki lan ora tinarbuka atine
Cangkeme kang amba mratandhani yèn Buta Cakil sombong, lan seneng misuh.
swarane sing keméng, omonge sing gagap, wetengé sing mblending mratandani ulahe kang ala lan seneng ganggu.
Kejaba iku Buta Cakil dilambangake mawa warna kuning utawa sipat Supiyah, ya iku sipat sing seneng ngumbar nepsu syahwat, lan pepinginan
Buta Cakil nggambaraké nepsu manungsa.
Nepsu manungsa kapérang dadi papat ya iku, Amarah, Aluamah, Supiyah, lan Mutmainah.
Campuh antarané Satriya lan Buta Cakil ya iku pralambang campuh manungsa nglawan nepsu pribadine
Curiga utawa keris Buta Cakil Minangka Simbol manungsa kudu bisa ngendaleni hawa nepsune, lamun manungsa ora waspada awak pribadine bisa mati lantaran nepsune dhéwé lan sing bisa matèni hawa nepsune ora liya kejaba diri pribadi manungsa
Buta Prepat iku Buta cacah papat kang ditugasi njaga tapel wates kraton.
kang kalebu bala Buta prepat ya iku
Kayadene paraga wayang liyané, Buta Cakil uga duwé Dasanama utawa alias ya iku Ditya aneng wayang tegesé Tumenggung, Buta Cakil asring dadi Tumenggung (pimpinan) Buta Prepat Wanda
Wanda utawa èksprèsi Buta Cakil kapérang dadi papat.
Citraksa Citraksa iku, salah sijining para Korawa satus
Jenengé diarani ing layang gancaran Adiparwa, kitab pratamané Mahabharata
Radèn Citraksa iku satriya kurawa putrane Adipati Dhestharastra lan Dewi Gendari
Dadi iya isih Adhine Prabu Duryudana, pembarepe para Kuraw kae
Ning dhèwèké iku kadang Kurawa kang nomer pira, ora kena dipesthekake, jajaran saka manéka-warna versi carita wayang, kerep ana béda-bedane.Sing wis kelumrah, ing antaraning kadang kurawa kang cacahé udakara ratusan iku, pancen ana sawatara sinh jeneng-jenenge mawa citra
Ana Citraksa, Citraksi, Citrakala, Citrasandha:Upacitra, Carucitra, Citradarma, Citrakae, Citraiki, Citraiku,Citraanu, ning iku yèn pas dhalange lali.Ing antaraning kadang Kurawa kang sinandhangan jeneng
Citra kang kondhang dhéwé pancen ya Citraksa iki, sinusul Citraksi.Ning Citraksa lan Citraksi iku kembar apa ora, iya ora pati ngerti genah
Sing luwih genah, rupané wayange meh padha
Kaya yèn kembar ngono kae
Praenane padha-padha olèhé nglangak
Irunge padha-padha olèhé njengat
Yèn ngomong padha-padha olèhé kamisosolen,Pekukak-pekukuk kaya pitik klelengen, swarane kerep ora genah jluntrunge.Padha-padha ngalangak, irung jengat, lan kamisosolen, Citraksa béda karo seduluré
Citraksa digambarake ora mung mripaté baé kang ijo, nanging raine barang uga ijo
Kira-kira baé saliyané kemaki lan seneng umuk, ya doyanan dhuwit
Sipate kang menjila liyané, yaiuku olèhé seneng misuh
Dadiarta bab yèn jaman saiki anan dhalang kang disuwurake pinter misuh lan akèh wong seneng misuh, iku ngono sejatine wis dudu reputasi anyar, wong wis kalah dhisik karo reputasine Citraksa.Ing pangelaran-pagelaran wayang purwa, Citraksa-Citraksi racaké metu ing adegan paseban njaba
Mapag tekane Patih Sengkuni, bebarengan ngancani muncule Dursasana, Kartamarma, Durmagati, astawama, lan Jayadrata
Citraksa-Citraksi kanthi saur-manuk, kanthi kamisosolen nungsu warta bab wigating rembug ing pasewakan agung.Yèn wadyabala Astina budhalan, Citraksa kang mandhegani prajurit kanoman, budhale numpak jarab dhawuk.Lenggut-lenggut ginarubyuk lakuning prampongan
Lan yèn wis numpak jaran lenggat-lenggut ngono iku, praene kang nglangkak saya katon nglangak, irunge tambah katon njengat.Yèn perang ora tau menang
Embuh yèn mung k aro bala sebarangan, wayang kang klambine lorek-lorek ngono kae
Empere iya isih sok setimbang
Terus padha simpangan dalan,banjur perange iku racaké karan perang gagal.Selanjutane gada utawa bindi.Citraksa wayang kulit gagrag Jogja, mripat telengen, nganggo jamang kanthi garudha mungkur, kalungan patran kanthi bandhul wulan tumanggal
Nganggo gelang pontoh lan kroncong, clanane cindhe
Rai warna ijo, sajake uga minangka gegambaran utawa pratandha nenawa sartiya iki duwé sipat jirih
Anggoné kemaki lan seneng umuk iku paling-paling rang mung kanggo ngimbangi kanyatan yeh sejatine dhèwèké iku ora duwé kasekten apa-apa
Ora kaya Kartamarma, Dursasana, Astawatama, lan Jayadrata kang kasatriane mesthi disebutake yèn ing Bayutinalang, Banjarjumput, Padhanyangan, lan Banakeling, kesatriyane Citraksa-Citraksi iku ing endi, kurang kondhang
Bab akhiring riwayate satriya kurawa kang omongane kerep dadi guyon iki, nalika perang Batarayuda mati déning tangane arjuna ngamuk punggung sawisé Abimanyu dirancap rame-rame déning Kurawa kalebu Citraksa
Tandange Arjuna Ngedab-edapi, lan Citraksa akhire mati kataman karise Arjuna.
Citraksi Citraksi iku salah sawijiné tokoh saka wiracarita Mahabharata uga kulawarga korawa
Ing jagad pewayangan, Citraksi asring bebarengan karo Citraksa lan Durmagati
Citraksi nduwèni sipat prigel lan seneng umuk, sarta ngomonge glagepen.
Pandhawa Para Pandhawa Lima (basa Sansekreta: "Pañca Pāṇḍava") iku Prabu Yudhistira, Bima, Arjuna, Nakula lan Sadewa
Lima paraga iki turunané Prabu Pandhu Dewanata kang dadi raja ing Astina
Prabu Pandhu disepata déning déwa bakal mati yèn saresmi karo garwané
Pandhu nerjang wewaler lan banjur mati
Dewi Madrim, garwané, mèlu belapati, kamangka nalika iku lagi nggarbini
Nalika suduk salira iku lair Nakula lan Sadewa kang kembar
Déné Yudhistira, Bima lan Arjuna lair saka Dewi Kunti
Sadurungé karo Pandhu, Dewi Kunthi naté nglairaké bayi kang banjur dijenengi Suryatmaja
Pandhawa dadi satru/mungsuh Kurawa ing Bharatayudha
Déné, Suryatmaja (Karna) mèlu Kurawa nglawan sadulur-seduluré dhéwé
Pandhawa ing Kapercayan Kabudayan Jawa, lumebu pérangan wong-wong kang kudu diruwat
Yèn ora diruwat bakal dipangan Bathara Kala
Pandhawa punika cacahipun gangsal sedherek, tiga antawisipun (Yudistira, Bima, lan Arjuna) punika putra Pandu saking ibu Kunti, déné (Nakula lan Sadewa) punika putra saking ibu Madrim
Miturut tradhisi Hindhu, Pandhawa punika panitisanipun déwa: Puntadewa
Inggih punika Raja ing Amarta utawi Indrapasta
Sawisé perang Bharatayuda Puntadewa dados raja ing Astina kanthi gelar Prabu Kalimataya
Puntadewa gadhah jejuluk antawisipun: Darmawangsa, Darmakusuma ,Kantakapura, Gunatalikrama, Yudistira, lan Sami Aji
Priyantung ingkang jujurr, sareh, suci, luhur, remen tinulung, tresna tumrap tiyang sepuhipun saha njagi sederek-sedererekipun
Gadahi pusaka kanthi aran Jamus Kalimasada, ingkang paedahipun saged dados pituduh lan pinulung tumrap kesaenan lan kesejahteraan
Puntadewa gadah garwa kalih yaiku Dewi Drupadi lan Dewi Kuntulwilaten
Nalika diwasa namanipun Werkudara, inggih punika ksatria Jodipati lan Tanggulpamenang
Nate dados raja Giliwesi kanthi gelar Prabu Tuguwasesa
Kagungan jejuluk antawisipun: Bima, Bayusutu, Dandun Wacana, Kusuma Waligita
Piyantun ingkang jujur, boten gumedhe, suci, manut tumrap ara-araipun (terutama Dewaruci)l, tresna tumrap ibu saha sederekipun
Nalika perang gadah jargon “Menang, nalika kalah berarti mati”
Panjenengane patut dados panutan amargi gadhah sipat kang jujur lan suci panggalihipun
Kagungan pusaka kanti aran Kuku Pancanaka ing tangan kanan lan kiri migunani, kukuh sanget saha landhep.
Uga gadhah kakuwatan gangsal angin, sarta saged ngancuraken gunung
Kagungan kalih prameswuri yaiku: Arimbi dan Nagagini
Kaliyan Arimbi pikantuk putra yaiku Gatotkaca, ingkang saged mabur boten ngagem sewiwi
Saking Nagagini angsal putra kanthi asma Antasena ingkang saged mlebet ing bumi lan gadhah kuwasa ing samodra
Bratasena nalika lair kabungkus
Lan ingkang saged nyowek bungkusan wau yaiky Gajah Situ Seno
Nalika samanten Gajah Situ Seno mlebet ing raganupin Bratasena, saéngga gadhah kakuwatan luar biyasa lan saged nyowek bungkusan wau
Inggih punika Ksatria Madukara, raja Tinjomaya ugi
Kagungan jejuluk ingkang kathah antawisipun: Janaka, Parta, Panduputra, Kumbawali, Margana, Kuntadi, Indratanaya, Prabu Kariti, Palgunadi, Dananjaya
Priyantung ingkang remen lung tinulung, remen tapabrata, cerdik lan pinter, ahli ing kabudayan lan kesenian
Arjuna inggin punika ksatria ingkang sekti mandraguna
Kekasining para Déwa, panjalmaning Déwa Wisnu
Kagungan gawra ingkang kathah kamangkan gadhah jejuluk “Lelananging jagad”, gadhah paras ingkang gagah lan boten wonten tandhingane
Prameswarinipun ing Arcapada yaiku Wara Sumbadra dan Wara Srikandi
Lan prameswari ingkang sanèsipun inggih punika Rarasati, Sulastri, Gandawati, Ulupi, Maeswara, lsp
Ing Jonggrang Saloka panjenengané gadah prameswari inggih punika Dewi Supraba, Dewi Dersanala inggih punika widodari ing Tinjomaya
Priyantun ingkang gadhah watak ksatria, luhur budinipun, remen lung tinulung, sarta demenaning para Déwa
Inggih punika putra kapapat Prabu Pandu Dewanata kaliyan Dewi Madrim ingkang lair sesarengan kaliyan Sadewa
Rama lan ibunipun tilar donya nalika penjenengane taksih alit
Mangka penjenengane dipunrawat déning Dewi Kunti kanthi boten mbenten-bèntenaken
Sawisé perang Bharatayuda Nakula lan Sadewa dados raja ing Mandraka kaliyan Sadewa
Kagungan jejuluk Raden Pinten
Nakula prigel ing pertanian
Nalika perang Bharatayuda, panjenengané ingkang saged ngluluhaken manahipun Prabu Salya
Sebab Prabu Salya taksih sederekipun Dewi Madrim, lan sejatina panjenengané tansah sarujuk ing kabecikan Pandhawa
Mangka Prabu Salya maringi pirsa tumrap Nakula lan Sadewa déné ingkang saged ngalahaken panjenengané inggih punika Puntadewa, sebabPuntadewa gadhah getih pethak
Putra kaping gangalipun Prabu Pandhu kaliyan Dewi Madrim, dilairaken sesarengan kaliyan Nakula.
Sawisé perang Bharatayuda dados raja ing Mandraka sareng kaliya Nakula
Nalika alit gadhah asma Raden Tangsem
Kagungan prameswari Endang Sadarmi, putrinipun Begawan Tembangpetra pertapa ing Parangalas, patutan kanthi asma Sabekti’.
Drona Begawan Drona utawi Resi Durna utawi Bambang Kumbayana inggih punika salah satunggalipun paraga wayang (tokoh wayang) saking wiracarita Mahabarata
Durna punika putranipun Resi Baratmadya saking Hargajembangan kaliyan Dewi Kumbini
Durna asalipun saking Atasangin
Kacariyosaken bilih Durna punika dipuntudung minggat saking Atasangin amargi boten kersa dipunjodhoaeken kaliyan ramanipun
Durna punika dados ara-araipun Sata Kurawa lan Pandhawa
Panjenenganipun punika priyantun ingkang ahli seni paperangan
Durna gadhah pusaka sekti awujud keris Cundamanik lan Panah Sangkali (ing wekdal salajengipun panah punika dipunparingaken dhateng Arjuna)
Durna palakrami kaliyan Dewi Krepi, putrinipun Prabu Purungaji, raja nagari Tempuru, lan pikantuk putra ingkang namanipun Bambang Aswatama
Durna kasil damel padépokan Sokalima sasampunipun kasil ngrebat meh sepalih wewengkon nagari Pancala saking kakuaosanipun Prabu Drupada
Nalika perang Bharatayuda, Resi Durna pinitados minangka Senapati Agung Kurawa, sasampunipun Resi Bisma tiwas ing paprangan
Resi Durna tiwas ing médan paprangan amargi tusukan pedhang Dréstajumena, putranipun Prabu Drupada
Watek kapribadénipun Drona inggih punika sekti mandraguna, wasis babagan paperangan, nanging panjenenganipun watek kapribadénipun ingkang kirang saé inggih punika gumedhé, wengis, lan kathah guneman
Nalika taksih enem Drona gadhah asma timur ("nama kecil") Kumbayana
Wonten ing salah satunggalipun versi, Kumbayana punika putranipun Resi Baratmadya saking Argajembangan kaliyan Dèwi Kumbini
Ing versi ingkang sanès, Kumbayana punika gadhah garwa Dèwi Wilutama ingkang dados jaran amargi kénging sepatanipun déwa
Ing Bharatayudha, Drona dipunperjaya pati déning Drestadyumna
Poerbatjaraka, salah satunggalipun ahli purbakala, naté nyerat bilih Drona punika kadhang-kala dipunsebat Agastya
Pangiran punika dipunpendhet saking asma "Kumbayana" ingkang caket kaliyan asma "kumbha sambhava", asma sanès Kumbayana..
Kakawin Kakawin iku wujud tembang ing basa Jawa Kuna kang nganggo pupuh kang asalé saka Indhia lan mau sekar ageng utawa tembang gedhé
Ing basa Jawa Anyar tembung iki uga bisa tinulis kekawin
Sawijining kakawin mawi tembang tartamtu racaké tumata ing minimal sa-pada
Kabèh pada kakawin duwé patang baris nganggo wilangan wanda kang padha
Banjur sa-pada disusun karo apa kang diarani "guru laghu"
"Guru laghu" iku aturan kwantitas siji wanda
Sa-wanda iku bisa dawa utawa cendhak
Sing dikarepaké wanda dawa cendhak iku vokal kang dawa utawa cendhak
Vokal dawa iku jinisé ana loro; vokal kang pancèn dawa lan vokal kang posisiné ana ing ngarepé rong konsonan
Dadi contoné pupuh kakawin kang jenengé Śārdūlawikrīḍita iku kawangun saka 19 wanda
Banjur 19 wanda iki guru-laghuné ka ya mengkéné −−−|UU−|U−U|UU−|−−U|−−U| U
Sagaris − tegesé wanda iku kwalitasé dawa, kamangka U tegesé wanda iku cendhak
Banjur | tegesé namung pawates waé saben telung wanda lan ora ana artiné kusus
Ing pupuh kakawin, siji wanda kang ngamot swara dawa (ā, ī, ū, ö, e, o, ai, lan au) otomatis diarani wanda dawa utawa "guru" (=abot) kamangka siji wanda kang ngamot vokal cendhak diarani wanda cendhak utawa "laghu" (=èntèng)
Nanging siji vokal cendhak yèn ditutaké déning rong konsonan nggawé wanda kang disandhang dadi dawa
Banjur wanda pungkasan dijenengaké siji "" (siji istilah basa Latin) kang tegesé yaiku yèn wanda iki bisa dawa utawa cendhak
Minangka conto dijupuk tuladha saka pupuh pambuka "Kakawin Arjunawiwāha": Dadi larik kapisan "Arjunawiwāha" iki wrangkané kaya mengkéné: −−−|UU−|U−U|UU−|−−U|−−U| U Ambĕk sang | paramār|thapaṇḍi|ta huwus |limpad sa|kêng śūnya|tā Sawijining tèks kakawin racaké kadhapur saka pupuh kang béda-béda
"Kakawin Arjunawiwāha" kang didadèkaké tuladha iki, nduwé 35 pupuh kang séjé-séjé
Béda karo pupuh macapat, kakawin pupuhé ora ana wateké.
Vokal Vokal, iku ing basa Jawa yèn ditulis uga mau 'swara' utawa 'aksara swara'
Jeneng liyané "hurup urip", lawané "huruf mati" sing mau konsonan
"Hurup urip" iku ana 5 yaiku: a, i, u, e, o.ok
Wyanjana Wyanjana utawa konsonan iku aksara kang dudu swara utawa kang direka kanthi pengkalan
Ilènan hawa kang ngliwati tutuk diblekuk ing panggonan-panggonan pangucapan
Sajeroning basa Jawa, aksara iki lumrahe sandhingan karo aksara swara, kang bisa diarani aksara "urip," minangka wanda"."
Arjuna Arjuna (Sangskreta "Arjuna") iku paraga sajeroning wiracarita Mahabharata
Miturut carita padhalangan, Arjuna iku putra Prabu Pandhudéwanata, ratu Astina, klawan Dèwi Kunthi kang angka telu
Mula saka iku, Arjuna banjur sinebut satriya "Panengah Pandhawa"
Sedhuluré nunggal rama lan ibu ana loro, yaiku Puntadéwa (Yudhistira) lan Werkudara (Bima)
Déné, sadulur nunggal rama séjé ibu ana loro, yaiku Nakula (Pinten) lan Sadewa (Tangsen)
Kabèh putrané Pandhu iku karan Pandhawa, saka linggané tembung Pandhu lan Hawa kang tegesé anak
Dadi cethané tembung Pandhawa iku tegesé anak Pandhu
Déné yèn miturut layang Mahabharata, Arjuna iku saluguné putrané Bathara Indra kang miyos saka Dèwi Kunthi srana Dèwi Kunthi mateg aji panggendhaming déwa aran Adityahredaya (miturut Mahabharata) utawa Aji Kunta Wekasing Rasa Cipta Tunggal Tanpa Lawan (miturut pedhalangan) paringané Resi Druwasa
Mula Arjuna uga sesilih Indratanaya kang tegesé putrané Bathara Indra
Kasatriyané Arjuna ana ing Madukara, patihé asma Raden Surata
Wayang saged dados sarana nggambaraken watak lan karakter manungsa
Ing cariyos Mahabharata, wonten tokoh wayang ingkang gadhah sipat ingkang ala lan becik
Ingkang becik inggih punika golongan Pandhawa, lan ingkang ala inggih punika golongan Kurawa
Tokoh Pandhawa punika Yudhistira, Bima, Arjuna, Nakula lan Sahadéwa
Nanging Pandhawa ugi gadhah sipat ingkang kir ang becik, kados ta Arjuna
Arjuna punika putranipun Prabu Pandhu kaliyan Dewi Kunthi, lairipun Arjuna punika kanthi mantra Adityahreda
Lajeng Arjuna lan sederekipun merguru kaliyan Drona
Kasilipun merguru kaliyan Drona punika Arjuna dados satriya ingkang pinter manah lan gadhah sipat ingkang tansah asih, remen tetulung, mancalaputra mancala putri sekti tanpa aji-aji, nglurug tanpa bala
Arjuna ugi nggadehi sipat satriya lan nepati janji, mula Arjuna naté ngukum diri ngantos 10 taun wonten ing alas
awit saking sipat satriyanipun Arjuna dipunsebat Lelananging Jagad
Nanging, piyambakipun ugi gadhah sipat ingkang boten becik
Upaminipun inggih punika nalika Arjuna iri kaliyan Ekalaya ingkang langkung pinter anggènipun manah
Arjuna ugi asring ngagungaken dhiri
Garwané Arjuna pirang-pirang, kabèh putri éndahing warna (ayu-ayu)
Ana anak ratu, anak pandhita, anak déwa, anak taksaka (ula), lan sapituruté
Putrané uga pirang-pirang turta bagus-bagus, umpamané: Ana salah sijining wanita kang ditresnani Arjuna nanging malah dadi garwané wayang liya, yaiku Banowati
Nanging sawisé rampung Bharatayudha, Banowati bisa dadi siji karo Arjuna, ora kétung mung sewengi
Satemené bojo (garwa) lan anak akèh iku minangka gegambaran yèn Arjuna dhemen gawé lelabuhan becik (kang dipralambangaké kadidéné putri sulistya).
Mula undhuh-undhuhané uga kabecikan kang akèh (dipralambangaké anaké pirang-pirang bagus-bagus lan ayu-ayu)
Yèn kang ditindakaké iku pakarti ala, asilé mesthi uga ala
Arjuna wis naté bangunaké tapa lan madeg pendhita ing Gua Mintaraga kang dumunung ing puncaké gunung Indrakila, kanthi peparab Begawan Ciptaning iya Mintaraga
Arjuna uga tau dadi ratu ing kahyangan Tinjomaya (ngratoni para widodara-widodari) suwéné 7 dina, kanthi jejaluk Prabu Karitin/Kariti iya Wilikithi
Anggoné jumeneng nata ing Tenjomaya amarga Arjuna wis gawé lelabuhan becik marang para déwa kanthi nyirnakaké kraman kang ngrabasa ing kahyangan yaiku Prabu Niwatakawaca, ratu buta saka nagara Manik Ima-Imantaka.peputra Aji-aji
Arjuna iku ndarbèni enem aji-aji, yaiku: Pungkasan Carita
Ing Bharatayudha, Arjuna perang tandhing mungsuh Adipati Karna
Abot rasané ati, amarga dhèwèké adu arep karo sadulur tuwa nunggal ibu séjé bapa
Nanging rasa mangu-mangu iki bisa diilangaké déning Prabu Bathara Kresna
Arjuna banjur maju ing palagan tandhing lawan seduluré kang diajeni
Wusanané Adipati Karna palastra ana sajeroning paprangan
Ing perang bharatayuda uga, Arjuna kèlangan kabèh putra-putrané
Nanging putuné, Parikesit, dadi raja ing Astina
Sawisé perang, Arjuna pindhah dadi raja ing Bawanakeling, kang mauné dadi kratoné Jayadrata
Ing bubaran perang uga, kabèh bojoné dipatèni Aswatama
Uripé Arjuna rampung bareng karo Pandhawa liyané munggah menyang kahyangan laku liwat Himalaya