Exqrch/javanese-Komodo-pixelgpt huggingface dataset:
Wandané wayang Arjuna ana lima, yaiku wanda Jimat (anggitané Panembahan Senopati lan Sultan Agung Hanyakrakusuma),wanda Kanyut, wanda Kinanthi, lan wanda Malat
Yèn wayang Arjuna gagrak Yogyakarta wandané ana telu, yaiku wanda Janggleng (rai lan awak kuning/prada) kanggo adegan paseban, sedhih; wanda Yudhasmara (sunggingan rai lan awak kuning, kanggo adegan roman (percintaan); lan wanda Kinanthi (sunggingan rai ireng awak kuning kanggo adegan sawisé metu saka kedhaton utawa kanggo perang).
Klathèn Klathèn (Jawa: ꦑ꧀ꦭꦛꦺꦤ꧀)inggih punika salah satunggaling kutha ing Provinsi Jawa Tengah
Kutha punika gadhah kutha krajan Kabupatèn Klathèn
Wonten ing dasawarsa 1990-an, Klathèn naté dados kutha administratif (basa Indonésia "kutha administratif" utawi dipuncekak dados "kotif")
Nanging wonten ing warsa 1999, sampun boten wonten modhèl kados makaten malih lan sapunika sampun darbèrni status administratif menapa-menapa
Kabupatèn sapunika gadhah wates kaliyan Kabupatèn Boyalali wonten ing sisih elèr, Kabupatèn Sukoharjo sisih wétan, sarta Provinsi Daerah Istimewa Yogyakarta sisih kidul lan kulon
Kompleks Candhi Prambanan, punika salah satunggaling kompleks candhi Hindhu ingkang paling ageng wonten ing Indonésia, wonten ing di Kabupatèn Klathèn
Dipuntingali saking géografis, Kabupatèn Klathèn papanipun wonten ing antawisipun 110°30'-110°45' Bujur Timur lan 7°30'-7°45' Lintang Selatan
Ambanipun laladan Kabupatèn Klathèn ngantos 665,56 km2
Wonten ing sisih wétan watesipun kaliyan Kabupatèn Sukoharjo
Wonten ing sisih kidul batesan kaliyan Kabupatèn Gunungkidul (Daerah Istimewa Yogyakarta)
Wonten ing sisih kulon batesan kaliyan Kabupatèn Sléman (Daerah Istimewa Yogyakarta) lan wonten ing sisih elèr batesan kaliyan Kabupatèn Boyalali
Miturut topografi Kabupatèn Klathèn papanipun wonten ing antawisipun Gunung Merapi lan Pagunungan Sewu kanthi inggilipun antawis 75-160 mèter sainggile lumah laut ingkang kapara dados wewengkon pèrèng Gunung Merapi ing pérangan elèr areal miring, wewengkon lètèr lan wewengkon pagunungan wonten ing sisih kidul
Wisata Budaya: Bersih désa, Yaqowiyu panggonane Makam Ki Ageng Gribig, Sadranan, Makam Sunan Pandhanaran Bayat 2
Wisata Alam: Perbukitan Deles Indah, Pemandian Umbul Ponggok, Pemandian Umbul Cokro, Tlaga Jimbung utawi Rawa Jombor 3
Wisata Sajarah: Candhi Prambanan, Candhi Plaosan, Candhi Merak.
Cilacap Kutha Cilacap punika kutha krajan Kabupatèn Cilacap, Provinsi Jawa Tengah
Kabupatèn Cilacap inggih punika tlatah ingkang paling woyar wonten ing Jawi Tengah
Dumunung wonten antawisipun 108°4-30°-109°30°30° garis Bujur Timur dan 7°30°-7°45°20° garis Lintang Selatan
Kabupatèn Cilacap kapérang dados 24 Kacamatan 269 désa kaliyan 15 Kalurahan
Wewengkon ingkang dunungipun paling inggil inggih punika Kacamatan Dayeuhluhur kanthi kainggilan 198 M saking dhasaripun seganten saha tlatah ingkang paling andhap inggih punika Kacamatan Cilacap Tengah kanthi kainggilan 6 M saking dhasaring seganten
Tlatah saking sisih kilèn ngantos wétan wonten 152 km saking Kacamatan Dayeuhluhur ngantos Kacamatan Nusawungu ugi saking sisih lèr dumugi sisih kidul wonten 35 km inggih punika saking Kacamatan Cilacap Selatan dugi Kacamatan Sampang .
Kabupatèn Grobogan Kabupatèn Grobogan (Carakan: ꦑꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦓꦿꦺꦴꦧꦺꦴꦒꦤ꧀, Pegon: ݢݢ), iku iku kabupatèn ing Jawa Tengah, pernahé ing sisih wétan, kutha Purwadadi iku kutha krajan kabupatèné, kutha-kutha liyané:, lan liya-liyané
Jembar wewengkon kabupatèn iki ± 1.975,865 km² utawa hektar
Grobogan diapit anatarané Pegunungan Kendeng ning sisih kidul lan Pegunungan Kapur Lor ning sisih lor
Sanadyan panas ning mangsa katiga, Grobogan dadi salah siji lumbung pari ning provinsi Jawa Tengah, amarga kapupaten iki duwé akèh tlaga lan waduk kanggo irigasi sawah-sawah ning sisih kidul lan kulon kabupatèn (Waduk Klambu, Waduk Sedadi lan Waduk Kedung Amba)
Mangsané Waduk Kedung Amba lagi dibangun, akèh rakyat kang ora sepakat, amarga pembangunan waduk iki ora duwé persetujuan saka masarakat désa-désa kang diwajibke bedhal désa
Pembangunan waduk iku diragati déné Bank Donya (the World Bank)
Saliyané waduk, uga ana rong kali, jenengé Kali Lusi (utawa kali Pilang) lan Kali Serang
Mangsa rendeng, kali-kali iki bisa nyebabkà banjir bandang
Grobogan dadi kabupatèn tanggal 4 Maret, 1726, ambané kurang luwih 1.975,86 km², (sumber liyané nyebutké 1.875,85 km²), kabutan paling amba nomer 2 ning Provinsi Jawa Tengah
Cacah jiwa Grobogan taun 2004 ana 1.359.191 jiwa
Grobogan nduwèning 19 kacamatan, lan 280 désa
Bates sisih lor yaiku Kabupatèn Demak, Pati lan Kudus, ning sisih wétan kabupatèn Blora lan ning sisih kidul kabupatèn Ngawi (Provinsi Jawa Wétan), Sragen lan Boyolali, lan ning pérangan kulon kabupatèn Semarang
Sing dadi Bupati yaiku Agus Supriyanto SE lan wakil Bupatiné Bambang Pujiono SH (2006)
Kabupatèn Grobogan ketata saking 19 kacamatan, 7 kalurahan lan 273 désa
Kacamatan-Kacamatan ing Kabupatèn Grobogan yaiku: Agama
Kaya kabupatèn-kabupatèn liyané ning Jawa Tengah, agama utama kang digegem wong Grobogan iku agama Islam
Saliyané, uga ana wong kang nganut agama Kristen, Katolik, Hindhu lan Buda
Uga ana wong kang nggegemi agama kejawen
Meh kabèh sekolah kang ana diragati karo nagara – sekolah nagari
Nanging ana uga sekolah-sekolah suwasta, kaya Madrasah Ibtidaiyah, Muhammadiyah, PGRI, lan sekolah Kristen
Tekan taun 2007, Kabupatèn Grobogan durung duwé universitas
Sanadyan pendidikan SD lan SMP diwajibke nagara, jumlah murid SMP mung 58,13 persèn, lan jumlah murid SMA mung 21, 19 persèn saka umur kang sak wajibé kudu sekolah (2004)
Kagunan budaya Jawa ning Grobogan akèh diprabawai kagunan budaya Islam saka Kasultanan Demak lan Kudus, ditambah prabawa Islam-Hindhu, saka Kasunanan Surakarta
Contoné iku budaya Kathaman – sunatan kanggo bocah lana mangsa akil balik
Klambi kang dienggo déné bocah kang disunat, dijupuk saka budaya arab, ditambah karo “terbangan” nganggo terbang lan kentrung kang luwih cedhak karo budaya Islam
Nanging kanggo pengantenan, klambi lan uba rampé luwih cedhak karo budaya Hindhu-Jawa.
Ana uga budaya kang luwih “merakyat” utawa “profane”, kaya jogetan kagunan tayub utawa ledhek
Jejogetan iki sawijiné jejogetan nganggo gamelan Jawa
Penjoget mligi racaké priyayi putri
Jaman ndhisik, kulawarga kang duwé hajatan kaya mantenan, sunatan utama slametan liyané nanggap tayub utawa ledhek
Lan racaké slametan iku sak rampungé mangsa panen
Ning Indonésia, Purwodadi Grobogan dikenal saka "Swikee", jangan kodhok (racaké kodhok ijo) ganggo taucho
Sajatiné, Swikee iku olah-olahan Tionghoa
Amarga ana akèh kulawarga Tionghoa kang manggon ning Purwodadi lan duwé pabrik kecap, jangan kodhok dadi masakan asli Purwodadi.
Kabupatèn Sukaharja Kabupatèn Sukaharja (Jawa: ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦱꦸꦏꦲꦂꦗ) iku kabupatèn ing tengahé Provinsi Jawa Tengah lan kabupatèn paling cilik kapindho ing Jawa Tengah, ambané ana 446,666 km²
Kabupatèn Sukaharja madeg tanggal 15 Juli 1946 kapungkur, kang nalika iku kaanan laladané isih sepi lan durung maju
Jeneng Kabupatèn Sukaharja asalé saka tembung bumi kang tansah asung “Suka” (Jawa: seneng) lan “Raharja” (makmur)
Saka owah gingsir tembung banjur malih jeneng Sukaharja, saka teges laladan kang bisa gawé seneng lan makmur
Mula Pèmda Sukaharja banjur migunakaké sesanti – pangyasa: SUKAHARJA MAKMUR saka tembung Sukaharja Maju-Aman-Konstitusional-Mantap-Unggul-Rapi
Kabupatèn Sukaharja iku jalur transit transportasi, karo terminal Kartasura kang kaanggep dadi punjer transit kendaraan kang bakal nganggo jalur lor liwat Semarang lan uga jalur kidul liwat Ngayogyakarta
Dadi bisa diarani poros Kawasan "Joglosemar" (Jogja, Sala lan Semarang)
Panggonané antarané 7°32'17"-7°49'32" lintang kidul lan 110°42'06,79"-I I0°5T33.7" bujur wétan Kacamatan
Kabupatèn Sukaharja kadhiri saka 12 kacamatan:
Wektu Wektu iku rangkeyan momen-momen nalika proses, aksi utawa kaanan iku ana utawa lagi berlangsung
Wektu kaetung ngango ukuran detik, menit, jam, dina, wulan, taun (warsa), windu, dasawarsa, abad, lan alaf
Unit wektu miturut SI (Systeme Internationale) yaiku sak dhetik utawa sak sekon, utawa dicekak s.
Pananggalan Pananggalan utawa kalèndher iku sistem pètungan wektu kanggo mènèhi jeneng siji-sijining wektu (kaya ta dina)
Araning sistem pètungan iki lumrah diarani pananggalan
Pananggalan iku lumrahé adhedasar lakuning srengéngé lan rembulan
Panangggalan uga duweni gegaman kanggo nuduhaké sistem mau (upamané jam témbok)
Pananggalan sing lumrahé digunakaké yaiku pananggalan solar, pananggalan lunar, pananggalan lunisolar, utawa pananggalan pasetujon "Pananggalan Lunar" iku pananggalan sing diselarasaké marang lakuning rembulan (fase bulan); tuladhane: pananggalan Islam
"Pananggalan Solar" iku pananggalan sing nganggo landhesan mangsa lan lakuning srengéngé
"Pananggalan Lunisolar" iku pananggalan sing diselarasaké karo lakuning rembulan lan srengéngé, kaya ta Pananggalan Yahudi
"Pananggalan Pasetujon" iku pananggalan sing ora diselarasaké marang lakuning rembulan lan srengéngé, contoné dina lan minggu Julius sing kagunakaké para nimpuna palintangan
Ana uga pananggalan sing katoné diselarasaké marang obahing Venus kaya sing kagunakaké ing pananggalan Mesir Kuna
Penanggalan kaya mangkono mau uga asring katemon ing panggonan cedhak khatulistiwa
panjenengan bisa mèlu [ ngembangaké]." Pananggalan Solar
Sedina pananggalan solar iku kapétung saka plethèking srengéngé nganti angslup, kanthi wektu wengi kang lumaku, utawa bisa uga siji jangka wektu kedadèn sing ginanti kaya ta antarané plethèking srengéngé
Dawané jangka antarané wektu kedadèn bisa manèka warna ing antarané taun lumaku, utawa bisa uga rata-rata dina solar sing lagi lumaku
panjenengan bisa mèlu [ ngembangaké]." sedina penanggalan lunar iku kapetung saka suruping srengenge tumeko plethek tumeko surup maneh
Itungan sedina ing pananggalan lunar iku rodo kosok balene seko pananggalan solar (surya)
Pananggalan Grégoriyus Pananggalan Grégoriyus utawa Kalèndher Grégoriyus iku pananggalan wektu sing paling akèh digunakaké ing Donya Kulon
Pananggalan iki siji modhifikasi saka Pananggalan Julius
Sing pisan ngusulaké iku ya dhoktor Aloysius Lilius, saka Napoli, Italia lan dituruti déning Paus Grégoriyus XIII ing titimangsa 24 Fèbruari 1582
Pananggalan iki digawé amarga Pananggalan Julius digagas kurang akurat, amarga wiwitan mangsa semi (21 Maret) saya maju dadi, parayan Paskah sing wis disarujuki wiwit Konsili Nicea I ing taun 325 ora tepat manèh
Banjur ing taun 1582, dina Setu 4 Oktober dituti karo dina Minggu 15 Oktober
Prabédane karo Pananggalan Julius
Sawijining taun ing Pananggalan Julius suwéné ana 365,25 dina
Nanging amarga puteran bumi sing ngubengi srengéngé suwéné mung 365,2425 dina, mula saben sa-milenium, Kalèndher Julius kaluwihan 7-8 dina
Masalah iki dipecahaké carané nambahaké karo dina-dina wuntu sing rada séjé ing pananggalan anyar iki
Ing pananggalan Julius, saben taun sing bisa dibagi karo 4 dadi taun wuntu
Nanging ing pananggalan anyar iki mung taun sing bisa dibagi karo "100" dianggep taun wuntu, yèn taun iki uga bisa dibagi karo "400"
Contoné taun 1700, 1800 lan 1900 dudu taun-taun wuntu
Nanging taun 1600 lan 2000 iku taun wuntu
Sawisé pananggalan Grégoriyus dicanangaké, ora kabèh nagara gelem nganggo
Lagi pirang abad sawisé iki, mèh kabèh nagara kulon gelem nganggo
Ruslan contoné lagi gelem nganggo ing taun 1918
Dadi Revolusi Kuminis Ruslan sing saiki dipèngeti saben 7 November, diarani Revolusi Oktober
Gréja Ortodoks nganti saiki isih nganggo Pananggalan Julius
Wiwit tanggal 1 Januari 1622, 1 Januari ditetapaké dadi wiwitané taun
Sadurungé saben nagara séjé-séjé.
Januari Januari iku sasi pisan taun ing Kalendher Gregorius
Tembung iki dijupuk saka Basa Walanda Januari sing njupuk saka basa Latin Janus, Déwa lawang
Sasi iki nduwé 31 dina
Fèbruari Fèbruari iku sasi kapindho taun ing Kalendher Gregorius
Tembung iki dijupuk saka Basa Walanda Fèbruari sing dijupuk saka basa Latin, Februus, Déwa panyucen
Sasi iki statuse kusus amarga dawane bisa 28 utawa 29 dina, ing Taun Kabisat.
Maret Maret iku sasi ping telu taun ing Kalendher Grégorius
Tembung iki dijupuk saka Basa Landa "Maart" sing njupuk saka basa Latin Mars, Déwa perang Romawi
Mars, saiki uga jeneng siji planit
Sasi iki duwé 31 dina
April April iku wulan kaping papat taun ing Pananggalan Grégorius
Tembung iki dijupuk saka basa Walanda kang njupuk saka basa Latin "aperire", kang tegesé mbukak
Wulan iki duwé 30 dina
Kuntul Kuntul iku sajinising manuk kang urip ing sawah
Lan seneng golèk pakan uga ing tambak-tambak.
Mèi Mèi iku sasi kaping lima taun ing Kalendher Grégorius
Tembung iki dijupuk saka Basa Landa kang njupuk saka basa Latin
Kamungkinan gedhé tembung iki manujuk ing dewi Maia, utawa dewi Fortuna; Bona Dea kang dinane dirayaake ing sasi iki
Juni Juni iku sasi ping enem taun ing Kalendher Grégorius
Tembung iki dijupuk saka basa Landa sing njupuk saka basa Latin dewi Juno, "sakti" utawa garwane déwa Jupiter
Sasi iki duwé 30 dina
Juli Juli iku sasi kapitu taun ing Kalendher Grégorius
Tembung iku dijupuk saka Basa Walanda sing njupuk saka asmane Kaisar Romawi Julius Caesar
Agustus Agustus iku sasi kaping wolu taun ing Kalèndher Grégorius
Jeneng iki ngrujuk ing kaisar Romawi Augustus Octavianus
Sèptèmber Sèptèmber iku wulan kaping sanga taun ing Pananggalan Grégorius
Tembung iki dijupuk saka basa Walanda kang njupuk saka basa Latin; "septem" kang tegesé "pitu" amarga biyèn taun iku wiwité ing wulan Maret
Oktober Oktober iku sasi ping sepuluh taun ing Kalendher Grégorius
Tembung iki dijupuk saka basa Landa kang njupuk saka basa Latin; "octo" kang tegesé "wolu" amarga mbiyèn taun iku wiwité ing sasi Maret
Kaca Kaca ("nominal") nduwé teges sing séjé-séjé: Kaca uga nduwèni sifat rapuh, mula kudu ati-ati nalika nggawa utawa masang
Ana uga jinis kaca sing wis diolah supaya luwih awet, kayata kaca tempered sing luwih kuat lan ora gampang pecah dadi pecahan tajem
Kaca bisa digawé transparan utawa buram, gumantung cara ngolahé
Ing donya seni, kaca digunakaké kanggo gawé barang-barang hiasan, patung, utawa vitras
Ing laboratorium, kaca dipilih amarga tahan karo panas lan bahan kimia, dadi cocok kanggo tabung reaksi, gelas ukur, lan peralatan liya
Kabupatèn Kabupatèn iku wewengkon administratif papréntahan ing Indonésia kang kabawah bupati
Saliyané kabupatèn, pamérangan wewengkon administratif papréntahan ing Indonésia yaiku: provinsi lan kutha
Wewengkon-wewengkon administratif papréntahan ing Indonésia duwèni wewenang lan tanggung jawab kang padha, dadi kanthi yuridis ora ana gayutan hirarki
Sadurungé, wewengkon administratif kabupatèn lan kutha iku dadi laladan tingkat II.
Aksara Carakan Aksara Carakan utawa Hanacaraka (aksara jawa: #ALIH ) iku sawijining aksara kang digunakaké ing Tanah Jawa lan saubengé kaya ta ing Madura, Bali, Lombok lan uga Tatar Sundha
Aksara Carakan iku uga diarani aksara Jawa nanging sajatiné ukara iki kurang sreg amarga aksara Jawa iku warnané akèh saliyané iku aksara iki ora mung dienggo nulis basa Jawa waé
Aksara iki uga dienggo nulis basa Sangskreta, basa Arab, basa Bali, basa Sundha, basa Madura, basa Sasak lan uga basa Malayu
Nanging ing artikel iki ukara Carakan lan aksara Jawa dienggo loro-loroné "Artikel utama: Carita Aji Saka" Étimologi lan legèndha asal
Aksara Carakan jenenge dijupuk saka urutan limang aksara wiwitan iki kang uniné "hana caraka"
Urutan dhasar aksara Jawa nglegena iki cacahé ana rongpuluh lan nglambangaké kabèh foném basa Jawa
Urutan aksara iki kaya mengkéné: ꦲꦤꦕꦫꦏ ha na ca ra kaꦢꦠꦱꦮꦭ da ta sa wa laꦥꦝꦗꦪꦚ pa dha ja ya nyaꦩꦒꦧꦛꦔ ma ga ba tha nga Urutan iki uga bisa diwaca dadi ukara-ukara: "Hana caraka" tegesé "Ana utusan" "Data sawala" tegesé "Padha kekerengan" "Padha jayanya" tegesé "Padha digjayané" "Maga bathanga" tegesé "Padha dadi bathang"
Urutan aksara iki digawé miturut dongèng yèn aksara Jawa iku diasta déning Aji Saka saka Tanah Hindhustan menyang Tanah Jawa
Banjur Aji Saka ngripta urutan aksara kaya mengkéné kanggo mèngeti panakawané; Dora lan Sembada, kang setya nganti mati
Loro-loroné mati amarga ora bisa mbuktèkaké dhawuhé sang ratu
Mula Aji Saka banjur nyiptakaké aksara Carakan supaya bisa kanggo nulis layang
Sajarah aksara Jawa Carakan
Aksara Carakan iku baboné aksara Brahmi kang asalé saka Hindhustan
Ing anak bawana Indhia iku akèh rupa-rupaning aksara
Salah sijining aksara kang wigati iku aksara Pallawa saka Indhia sisih kidul
Aksara iki inaranan mengkéné miturut jenengé salah siji karaton ing Indhia kidul yaiku Karajan Pallawa
Aksara Pallawa iki digunakaké ing kiwa tengené abad kaping 4 Masèhi
Ing Nusantara patilasan sajarah wujud prasasti Yupa saka Kutai, Kalimantan Wétan tinulis nganggo aksara Pallawa
Aksara Pallawa iki dadi baboné kabèh aksara Nusantara, antarané aksara Carakan uga aksara Réncong (aksara Kaganga), "Surat Batak", "aksara Makassar" lan "aksara Baybayin" (aksarané saka Filipina)
de Casparis, yaiku nimpuna paléografi utawa ahli ngèlmu sajarah aksara misuwur saka Walanda mérang sajarah tuwuhing aksara Carakan ing limang mangsa utama: Aksara Pallawa iki digunakaké ing Nusantara saka abad kaping 4 nganti kurang luwih abad kaping 8
Banjur aksara Kawi Wiwitan dienggo saka abad kaping 8 nganti abad kaping 10 mligi ing Jawa Tengah
Aksara Kawi Pungkasan digunakaké sawisé abad kaping 10 nganti kira-kira abad kaping 13 ing Jawa Wétan
Banjur aksara Majapait iku digunakaké ing Jawa Wétan nalika jaman Majapait
Banjur sawisé karajan Majapait binedhah, muncul aksara Carakan modhèren kang uga kerep diarani aksara Jawa
Aksara ini banjur dadi kanggo ing saubenging Tanah Jawa, Tatar Sundha, Madura, lan Bali
Kabèh-kabèh aksara iki dadi sakelompok lan isih sakerabat
Nanging sajatiné ugi ana aksara liyané ing Tanah Jawa kang luwih lawas lan isih dienggo
Aksara ini jenengé dadi aksara Buda
Aksara Carakan banjur déning wong-wong Éropah digawèkaké vèrsi aksara céthak ing abad kaping 19.
Aksara Pallawa iku asalé saka India sisih kidul
Jinis aksara iki digunakaké ing kiwa-tengené abad kaping 4 lan abad kaping 5
Bukti kapisan panganggonan jinis aksara iki ing Nuswantara tinemu ing pulo Kalimantan sisih wétan ing cedhak tlatah kang saiki diarani Kutai
Banjur aksara iki uga digunakaké ing pulo Jawa ing Tatar Sundha ing prasastiné Tarumanagara kang katulis ing kiwa-tengené taun 450
Ing Tanah Jawa dhéwé aksara iki kagunakaké ing Prasasti Tuk Mas lan Prasasti Canggal
Aksara Pallawa iki bisa dianggep baboning kabèh aksara ing Nuswantara, kalebu aksara Carakan
Yèn dideleng aksara Pallawa iki rupané makothak-kothak
Ing basa Inggris prekara iki diarani nganggo ukara "box head" utawa "square head-mark"
Banjur mèh kabèh aksara tinulis nganggo apa kang mau mawa istilah "serif"
"Serif"-é tinulis ing sisih kiwa
Sanadyan aksara Pallawa wis ditepangi ing Nuswantara wiwit abad kaping 4, nanging basa Nuswantara asli durung ana kang katulis ing aksara iki
Prabédan antara aksara Kawi Wiwitan karo aksara Pallawa iku mligi gayané
Aksara Pallawa iku ketara yèn sawijining aksara monumèntal kang kanggo nulis ing watu
Aksara Kawi Wiwitan katoné mligi aksara kang kanggo nulis ing rontal lan mulané dhapuré dadi luwih kursif
Aksara Kawi Wiwitan digunakaké antara taun 750 nganti 925
Prasasti-prasasti kang katulis ing aksara Kawi Wiwitan cacahé akèh, kurang luwih 1/3 (sapratelon) saka kabèh prasasti kang tinemu ing pulo Jawa
Ing Tanah Jawa, aksara iki tuwa dhéwé tinemu ing Prasasti Plumpungan (cedhak Salatiga) kang kurang luwih ditulis ing taun 750
Prasasti iki isih ditulis ing basa Sangskreta
Kira-kira sawisé taun 925, punjer kakuwasan ing pulo Jawa dadi pindhah ing Jawa Wétan
Pangalihan kakuwasan iki uga katon prabawané ing jinising aksara kang kanggo
Mangsa aksara Kawi Pungkasan iki kira-kira saka taun 925 nganti 1250
Sajatiné aksara Kawi Pungkasan ora béda akèh ing wujudé karo aksara Kawi Wiwitan, namung gayané waé kang dadi rada séjé
Ing sisih liya, gaya aksara kang kanggo ing Jawa Wétan sadurungé taun 925 uga wis béda karo gaya ing Jawa Tengah
Dadi katoné prabédan iki ora namung prabédan ing wektu waé nanging uga ing papan
Ing mangsa iki bisa dibédakaké papat gaya aksara kang béda-béda: 1
Aksara Kawi Jawa Wétanan saka taun 910-950; 2
Aksara Kawi Jawa Wétanan saka jaman prabu Airlangga (1019-1042); 3.
Aksara Kawi Jawa Wétanan Kadhiri (kurang luwih 1100-1220; 4
Aksara tegak ("quadrate script") isih saka mangsa Kadhiri (1050-1220)
Ing sajarah Nuswantara mangsa antara taun 1250-1450 iki ditandhani karo dhominansi Majapait ing Jawa Wétan
Aksara Majapait iki uga nuduhaké prabawa saka gaya panulisan ing rontal lan rupané éndhah
Conto utama gaya panulisan aksara iki bisa paling becik dideleng ing Prasasti Singhasari 1351 kang gambaré ana ing sisih kiwa iki
Gaya panulisan aksara gaya Majapait iki wis nyedhaki gaya modhèren
Sawisé jaman Majapait kang miturut tradhisi Jawa nagara binedhah ing taun 1478 (candrasangkalané "sirna ilang kretaning bumi") nganti pungkasan abad kaping 16 utawa awal abad kaping 17, kanggo sajarah aksara Jawa bisa diarani "jaman peteng"
Amerga sawisé iku nganti awal kaping 17 mèh ora tinemu bukti panulisan
Ujug-ujug wujud aksara Jawa dadi dhapuré kang modhèren
Sanadyan mangkono uga tinemu prasasti kang wigati amarga dianggep dadi "missing link" antara aksara Carakan saka jaman Jawa Kuna lan aksara Buda kang isih dienggo ing Tanah Jawa, mligi ing sakiwa-tengening Gunung Merapi lan Merbabu nganti abad kaping 18
Prasasti kang diomongaké iki diarani Prasasti Ngadoman kang tinemu cedhak Salatiga
Nanging conto aksara Buda kang tuwa dhéwé dinuga asalé saka Jawa Kulon lan tinemu ing naskah-naskah kang ngamot "Kakawin Arjunawiwaha" lan "Kunjarakarna" gancaran
Wetoné Aksara Carakan Anyar
Sawisé jaman Majapait, muncul jaman Islam lan uga jaman Kolonialisme Kulon ing Tanah Jawa
Ing jaman iki banjur muncul naskah-naskah manuskrip kapisan kang wis nganggo aksara Carakan Anyar
Naskah-naskah iki ora namung katulis ing godhong palem (rontal utawa nipah) manèh, nanging uga ing dluwang utawa kertas lan awujud buku utawa "codex"
Naskah-naskah iki tinemu ing tlatah pasisir lor Jawa lan padha digawani menyang Éropah ing abad kaping 16 utawa 17
Dhapuré aksara Carakan Anyar iki wis béda karo aksara sadurungé kaya ta aksara Majapaitan
Prabédan utama iku anané "serif" tambahan ing aksara Carakan Anyaran
Aksara-aksara Carakan awal iki dhapuré mèmper kabèh saka Banten ing sisih kulon nganti tekan Bali
Nanging banjur akiré pirang-pirang tlatah ora nganggo aksara Carakan lan pindhah nganggo Pégon lan aksara Carakan gaya Surakartan kang dadi baku
Nanging saka kabèh aksara iku, aksara Bali kang dhapuré tetep padha nganti ing abad kaping 20
Aksara Carakan ing média cithak
Aksara Carakan wiwit kanggo nyithak buku ing purwané abad kaping 19
Tèknik médhia cithak wiwit ditepangi purwané ing Éropah ing tengahé abad kaping 15 ing kiwa-tengené taun 1450
Sing kapisan ngripta iku Johannes Gutenberg saka Jerman
Mawa sistém Gutenberg iki, dadi sawijining tèks ora usah ditulad mawa tangan manèh déning sawijining juru tulis nanging bisa dicithak.
Akibaté buku-buku bisa diprodhuksi massal lan éwadéné bisa diedol luwih murah lan panyebarané luwih jembar
Bangsa Éropah wis padha nekani Nuswantara wiwit taun 1511, lan manyinaoni basa-basa pribumi ing tlatah kéné, nanging gagasan kanggo nyithak buku-buku mawa aksara pribumi lagi muncul ing purwané abad kaping 19
Sadurungé ana aksara kang maremi brayat umum, ana sawatara gagasan-gagasan kang muncul prekara aksara Jawa cithak kang apik saka sumber kang séjé-séjé
Ing kala semono pangripta aksara Jawa cithak iki dadi diprakarsani déning golongan kang séjé-séjé yaiku: Raffles, pamaréntah Indhiya Nèderlan, kaum panyebar agama Kristen ("zending"), lan para ngèlmuwan
Kanggo aksara Carakan Jawa, priyayi kang kapisan nggawé cithakan aksara Carakan iku Thomas Stamford Raffles ing bukuné kang misuwur "The History of Java" (Raffles 1817)
Nanging aksara cithak Jawa iki namung kanggo ilustrasi ing bukuné waé, ora kanggo nyithak tèks kang akèh
Sawisé iku ing taun 1820, kepala "Algemeene Secretarie" ing Batavia, J.C
Baud mutusaké supaya ana mesin pangecapan mawa aksara Jawa
Baud banjur awèh paréntah marang sawijining nimpuna basa Jawa Walanda kang nalika iku manggon ing Surakarta, P
van Vlissingen supaya bisa ngrancang sawijining aksara cithak kang praktis tur apik
Van Vlissingen sarujuk lan nggawé sawijining modhèl aksarané
Nanging dhèwèké ing taun 1821 mulih menyang Walanda
Sanadyan mangkono para penggedhé ing Batavia seneng marang rancangané lan Van Vlissingen kang wis ing Walanda dikirim layang supaya nerusaké gayuhé