Exqrch/javanese-Komodo-pixelgpt huggingface dataset:
Woh iki cukup wigati sajeroning tradhisi Tiongkok lan Jepang, saéngga pangaji komersialé dhuwur ing kana
Saiki komersialisasi prodhuksi kesemek wis mrémbét lan mawiyar ing Niu Sélan, Australia lan Israèl
Ekspor saka Israèl iki kang dijenengi minangka "Sharon fruit"
Ing Indonésia, Malaysia lan Thailand, prodhuksi kesemek lumrahé mung cukup kanggo konsumsi lokal
Sumatra Lor, mligi wewengkon Brastagi, biyèn tau kanthi tetep ngirim kesemek kanggo Singapura; nanging saiki mandheg amarga kualitasé kadhesek déning kesemek prodhuk nagara-nagara liya
Papan-papan liya ing Indonésia kang ngasilaké kesemek ing antarané yaiku Jawa Kulon lan Jawa Wétan, ing ngendi woh iki ditandur ing laladan-laladan dhuwur ing pagunungan.
Ericales Ericales iku bangsa tetuwuhan ngembang sing kalebu sajeroning klad asterids, core eudicots, lan eudicots (Sistem klasifikasi APG II)
Bangsa iki uga diakoni sajeroning sistem klasifikasi Cronquist, minangka anggota anak kelas Dilleniidae, kelas Magnoliopsida.
Eboni Diospyros iku jeneng marga kayu eboni utawa kayu ireng
Anggotané ing saindhenging donya nganti watara 450-500 spésies wit lan perdu sing mesthi ijo utawa sapérangan ana uga sing ngguguraké godhong
Akèh-akèhé tetuwuhan iki asalé saka tlatah tropis, lan mung sapérangan spésies sing tuwuh ing tlatah mawa iklim sedheng
Marga iki nyakup akèh spésies sing duwé pangaji komersial, ya iku wohé sing bisa dipangan (contoné kesemek utawa bisbul), nanging mligi dijupuk kayuné sing duwé kualitas dhuwur
Kayu teras (ati kayu) lumrahé atos lan wernané ireng thuntheng, saéngga ing akèh tlatah ing Indonésia dijenengi minangka "kayu areng"
Loro ing antarané sing paling misuwur ya iku kayu eboni ireng ("D
ebenum", lan sapérangan spésies liyané) lan kayu eboni mawa garis alias kayu-ireng Sulawesi ("D
"Diospyros" asalé saka rong tembung basa Gerika: "deion" sing tegesé déwa lan "puros", woh
Tegesé, woh para déwa, ngrujuk marang woh jinis "Diospyros" tinentu sing duwé rasa istiméwa (pirsani katrangan ing ngisor)
Wit, perdu utawa semak, lumrahé dioesis ("dioecious", omah loro) lan sok-sok monoesis, kanthi pacabangan monopodial, sarta lumrahé tanpa banir (oyot papan)
Kulit batang ireng utawa semu ireng ing njaba, atos lan rada rapuh, kanthi lumah retak-retak, mawa alur utawa malah mecah, arang lunyu/alus; ing pérangan njero wernané pucet
Pepagan lan kayu gubal "asring malih kuning yèn kena udara", saéngga bisa mbantu idhèntifikasi
Kayu teras "warnané ireng, utawa ireng mawa belang jambon utawa coklat pucet, utawa coklat peteng semu ireng"
Tanpa godhong panumpu ("stipule")
Godhong tunggal, mawa pinggiran rata, mapan selang-seling ("alternate") sajeroning rong dhérétan, balungan nyirip, asring mawa bintik-bintik klanjer sing kasebar arang ing lembaran godhongé
Balung godhong utama asring mlekuk dadi alur ing tengah godhong
Tuwuhing kembang sajeroning malai ing kèlèk, sok-sok kauliflori utawa ramiflori, sing wadon kerep karéduksi dadi kembang tunggal
Kembang mawa kelamin siji, sok-sok ana uga sing mawa kelamin gandha, mawa wilangan 3-5 (arang 8)
Kelopak kembang netep (ora rontok), saya gedhé lan asring saya atos mengkoné, nutupi pangkal woh
Makutha kembang manunggal ing pangkal, mbentuk tabung cendhak
Woh asring ndaging, sing sok-sok ngandhut racun, nyungkup 1-16 butir wiji sing kurang luwih sarupa baji lan kasusun konsentris
Sapérangan jinisé, minangka conto: Sapérangan jinis "Diospyros" saka Asia Kidul-Wétan wis dilebokaké sajeroning dhaftar abang IUCN (IUCN "Red List of Endangered Flora and Fauna") amarga kaancam cures.
Fabales Fabales iku bangsa tetuwuhan ngembang sing kalebu sajeroning klad eurosids I, rosids, core eudicots, lan eudicots (Sistem klasifikasi APG II)
Sajeroning Sistem klasifikasi APG II, bangsa iki nyakup suku-suku: Ing sangisoré sistem klasifikasi Cronquist sing luwih suwé, sapérangan suku sing kalebu sajeroning bangsa Fabales dilebokaké sajeroning bangsa liyané
Polygalaceae sajeroning bangsa Polygalales lan sing liyané sajeroning bangsa Rosales.
Nomer Pokok Sekolah Nasional Nomer Pokok Sekolah Nasional (NPSN) iku kodhe pengenal sekolah Indonésia sing sifaté unik lan mbédakaké siji sekolah lan sekolah liyané
Sistem NPSN sifaté nasional lan nggantèkaké kodhe-kodhe sadurungé (kaya NIS) sing béda-béda format ing siji tlatah lan tlatah liyané
Sadurungé, aturan panyusunan kodhe pengenal sekolah antara siji provinsi bisa béda karo provinsi liya
Wusanané bisa kadadéan data sekolah gandha sing bisa duwé imbas marang sistem penggajian, penilaian, lan registrasi liyané
NPSN minangka penggabungan sistem saéngga saben sekolah bakal duwé kodhe sing unik lan dadi pambéda utama antara siji sekolah lan sekolah liyané ing Indonésia
Kodhe NSPN migunakaké wolung digit, lan lumaku tumrap kabèh sekolah ing Indonésia lan ing manca nagara sing afiliasi menyang Indonésia
Format baku awujud XYYZZZZZ, yakuwi X minangka Kodhe Wilayah, YY minangka Nomer Golongan, lan ZZZZZ nomer serial mligi kanggo saben sekolah
Nganggo sistem iki, total kapasitas sekolah sing bisa didaftar yakuwi 9,9 yuta sekolah saben tlatah
Kodhe Wilayah ditemtokaké kaya mangkéné:
Tata jeneng binomial Tata jeneng binomial ("binomial nomenclature") iku sistem formal pawèwèh jeneng spésies (mligi ing lingkup zoologi), tata jeneng binèr utawa "binary nomenclature" (mligi ing lingkungan botani), utawa sistem klasifikasi binomial ("binomial classification system")
Intisari saka sitem iki yaiku saben spésies dijenengi ing basa Latin lan dumadi saka rong pérangan, saéngga populèr minangka jeneng Latin utawa jeneng saintifik.
Carl Ludwig Blume Karl Ludwig Ritter von Blume (Braunschweig, Jerman, 29 Juni 1789 - 3 Fèbruari 1862) iku botaniwan Jerman-Walanda
Kadhangkala jenengé ditulis nganggo versi Walanda Karel Lodewijk Blume
Tembung "Ritter" iku gelar bangsawan kang bisa dipadhakaké karo "Knight" sajeroning budaya Anglo-Sakson
Sanadyan duwé kabangsan Jerman, mèh kabèh karier ngèlmiahé digarap ing nagara Walanda lan Hindhia Walanda (saiki Indonésia)
Puncak kariré ya iku nalika dadi direktur "Rijksherbarium" (herbarium karajan) ing Leiden
Sumbangan paling wigati ya iku kajian kang diayahi tim-é tumrap flora Asia Kidul-wétan, mligi ing Jawa
Dhèwèké iku wakil (deputi) direktur Kebun Botani Bogor wiwit taun 1823 nganti 1826
Blume dhéwé tugas ing Bogor wiwit taun 1818 nganti 1827
Samulihé saka Hindhia-Walanda dhèwèké dianugerahi gelar bangsawan "ritter" ("ksatria") saka Karajan Walanda
Jenengé diabadèkaké dadi jeneng siji jurnal botani "Blumea"
Kodhe "Blume" (tanpa titik ing mburi!) ing mburi jeneng ilmiah iku kodhe otorisasi kanggo botaniwan iki.
Ernst Haeckel Ernst Heinrich Philipp August Haeckel (16 Fèbruari 1834 — 9 Agustus 1919), uga ditulis von Haeckel, iku ahli biologi, ahli naturologi, filsuf, dhokter, profésor, lan seniman sing nemu, ngandharaké, lan mènèhi jeneng marang spésies anyar cacah éwon, metha petha génealogi gegayutan sakèhing makluk urip, lan nyipta istilah biologi anyar, kaya filum, filogèni, ékologi, lan kingdom Protista
Haeckel mratahaké karyané Charles Darwin ing Jerman, lan ngembangaké téyori rekapitulasi sing kontrovèrsiyal.
Antoine Laurent de Jussieu Antoine Laurent de Jussieu (12 April, 1748 - 17 September, 1836) iku ahli botani saka Prancis, misuwur minangka sing sapisanan ngusulaké klasifikasi tetuwuhan ngembang; sing akèh-akèhé isih dianggo nganti saiki
Jussieu lair ing Lyon, keponakan saka ahli botani Bernard de Jussieu
Dhèwèké lunga menyang Paris kanggo sinau kadhokteran, lulus taun 1770
Dhèwèké iku dosèn (profesor) botani ing Jardin des Plantes wiwit taun 1770 nganti 1826
Anak lanangé Adrien-Henri uga dadi ahli botani
"Artikel puniki njangkep teks saking "Catholic Encyclopedia" ingkang arupi ranah publik."
Pitik Pitik ingon (Aksara Jawa: ꦥꦶꦠꦶꦏ꧀ ) (Basa krama: ayam; Latin: "Gallus gallus domesticus") iku wangsa manuk kang lumrah diingu wong kang digunakaké kanggo kapreluan urip wong kang ngingu
Pitik ingon (sabanjuré dicekak "pitik" waé) wujud tedhak turun langsung saka salah sawiji bagapapligi (Ind: subspesies) pitik alas kang ditepungi minangka pitik alas abang ("Gallus gallus") utawa pitik bangkiwa ("bankiva fowl")
Kawin silang antarané pitik wis ngasilaké atusan galur unggul utawa galur murni kanthi guna kang warna-warna; kang paling lumrah ya iku pitik beleh (kanggo dibeleh) lan pitik pangendhog (kanggo dijupuk endhogé)
Pitik lumrah bisa uga dikawin silang karo sanak cedhaké, pitik alas ijo, kang ngasilaké silangan gabug kang jagoné ditepungi minangka pitik bekisar
Kanthi populasi punjul 24 milyar ing taun 2003, "Firefly's Bird Encyclopaedia" nélakaké ana luwih akèh pitik ing donya iki tinimbang manuk liyané
Pitik nyepakaké loro kaperlon pokok pangan manungsa minangka sumber protéin: daging pitik lan endhog
Pitik dipracaya para juru widya yen wiwitané saka parilulut (Ind: domestikasi) pitik alas abang (pitik bangkiwa, "Gallus gallus") kang urip ing India
Sanadyan mangkono, pangujian molekular nuduhaké kamungelan sumbangan plasma nutpah saka "G
sonneratii", amarga pitik alas abang ora duwé sipat kulit warna kuning kang dadi salah siji ciri pitik ingon
Pitik nuduhaké béda rupawidya (Ind: morfologi) ing antarané rong jinis purusa utawa dwirupatantra purusajati(Ing: sexual dimorphism)
Pitik lanang ("jago", "rooster") luwih anêngsêmake, kanthi ukuran luwih gedhé, duwé jalu dawa, duwé jengger luwih gedhé, lan wulu buntuté dawa anglewer
Pitik wadon ("babon", "hen") rada cilik ukurané, jalu cendhak utawa mèh ora katon, duwé jengger cilik, lan wulu buntut cendhak
Minangka kéwan ingon, pitik bisa mèlu ing ngendi waé manungsa gawa
Kéwan iki adaptif banget lan bisa dikandhakaké bisa urip ing sabarang papan, anggere cepak pangan kanggo pitik mau
Amarga akèh pitik ingon wis kèlangan kakuwatane kanggo mabur kang apik, pitik luwih akèh ngentèkaké wektu ing lemah utawa sok-sok ing wit
Pitik ukurané cilik sok-sok dipangan déning wangsa manuk pamangsa, kaya ta garudha
Amarga pitik kalebu wangsa manuk ingon sinuka (Ind: populer) lan murah, añjedhul warna-warna têtêmbungan pligi amarga parigawe (Ind: kegiatan) ing patangkaran lan patrênakan pitik
Miturut gunané, wong nepungi Têmbung Indhonesiyah "ayam sayur" digunakaké kanggo pitik kampung utawa pitik adon kang kerep kalah, lan ora disisihpilihake kanthi mirunggan minangka pitik beleh
Ana sapérangan ras laladaning pitik amarga parigawe parilulut lan sisih pilih (Ind: seleksi) kanggo sipat/sawangan tartamtu, kaya déné Ana uga sapérangan tetembungan pligi kanggo angarani sawangan fenotipe tartamtu, nanging sipat iku ora lumebu sajeroning ras tartamtu, kaya déné
Pitik alas Pitik alas (Aksara Jawa: ꦥꦠꦶꦏ꧀ꦲꦭꦱ꧀ ꧈ ꦥꦶꦠꦶꦏ꧀ ꦲꦭꦱ꧀ ) iku jeneng umum kanggo jinis-jinis pitik alasan kang urip ing alas
Ing basa Madura "ajem alas" lan ing basa Inggris "junglefowl"; kabèh ngrujuk ing papan uripé lan sifaté kang alasan
Pitik-pitik iki saka segi wangun awak lan prilaku sarupa banget karo pitik-pitik ingon, amarga pancèn wujud leluhur saka pitik ingon
Jantan karo wadon béda wangun awaké, warna lan ukurané (dimorfisme sèksual, "sexual dimorphism")
Pitik alas lanang duwé wulu kang manéka warna lan éndah, béda karo pitik betinané kang cenderung duwé warna monoton lan kusem
Rupa jinis lan Penyebaran
Kabèh, ana patang spésies pitik alas kang nyebar wiwit saka India, Sri Lanka nganti Asia Kidul-Wétan kalebu Kapuloan Nusantara
Papat spésies iku: Rong jinis ana ing Indonésia, nyebar alami mligi ing pérangan kulon kapuloan
Rong jinis pitik iku: (1) Pitik-alas abang, kang seneng pérangan alas kang rélatif katutup; lan (2) Pitik-alas ijo, kang luwih seneng alas-alas kabukak lan tlatah mawa bukit-bukit
Pitik alas iku mangan apa waé, sanajan cenderung minangka pamangan wiji-wijian
Nanging kaya déné pitik lumrahé, pitik alas uga mangan pucuk-pucuk suket, gegremet lan manéka kéwan cilik kang ditemoni
Manuk iki racaké urip pasangan utawa sajeroning kelompok cilik
Turu ing dhuwur pang perdu utawa semak, ora adoh banget saka dhuwur lemah
Nalika usum ngendhog, wadon gawé susuh prasaja ing sadhuwuré lemah lan ngengkremi endhogé nganti netes
Anak-anak pitik alas dimong déning baboné
Ora kaya pitik ingon, pitik alas pinter mabur; ora suwé sawisé ninggal susuh papané netes
Pitik alas wujud salah siji jinis unggas kang wis didhomèstikasi manungsa wiwit èwonan taun kapungkur
Pitik alas abang dikawruhi minangka nenek-moyang langsung saka anéka jinis pitik ingon
Éwadéné pasilangan pitik alas ijo karo pitik ingon ngasilaké pitik bekisar, kang misuwur banget ing Jawa Wétan amarga swara kluruké kang apik lan wuluné kang éndah
Pitik alas sajeroning dongèng
Sapérangan carita rakyat tradhisional nampilaké pitik alas minangka salah siji tokohé
Dongèng rakyat kaya déné Ciung Wanara saka tlatah Sunda, utawa vèrsi Jawané kang mawa judhul Panji Laras utawa Cinde Laras, nyritakaké tokoh baku kang duwé pitik jago utawa pitik alas jago kang pinter tarung lan kluruk
Lan kluruké iku dudu kluruk biyasa, nanging isi carita ngenani nasib bendarané iku
Minangka conto, kluruké pitik jago Ciung Wanara muni: Blak ! Blak ! "kukuruyuuuuk" #ALIH “"Bapa raja Ibu uga ratu" ! #ALIH "Suwé kandhutan setaun" ! #ALIH Paraji "ibu ratu" !
#ALIH "Sanajan manis nanging madu" !” #ALIH "Kanthi" wengi "mata ditutup" ! #ALIH "Kanthi" wengi "kuping ditutup" ! #ALIH "Kaloro tangan dibanda" ! #ALIH "Nalika lair sajeroning" kandaga "kèli" !#ALIH "Bebarengan sabutir endhog"..
Pitik alas abang Pitik alas abang utawa kanthi widyanama "Gallus gallus" iku sajinis manuk kanthi ukuran sedheng, dawané watara 78 cm, saka suku Phasianidae
Pitik wadon ukurané luwih cilik, dawané watara 46 cm
Pitik alas lanang duwé wulu-wulu gulu, tengkuk lan mantel sing dawa luncip warna kuning sogan emasan kanthi kulit rai abang, iris coklat, wulu geger ijo peteng lan sisih ngisor awak warna ireng gilap
Ing endhasé ana jènggèr mawa rigi lan glambir warna abang
Buntuté kapérang saka 14 nganti 16 wulu warna ireng ijo wêsen, kanthi wulu tengah buntut sing dawa lan mlengkung mudhun
Sikilé warna klawu ana jaluné siji
Pitik wadon sikilé ora ana jaluné, wulu-wuluné cendhak, warna sogan tuwa semu kuning mawa garis-garis lan totol peteng
Pitik-alas abang kasebar wiyar ing alas tropis lan dhataran asor ing nuswabaga Asia, saka Himalaya, Républik Rakyat Cina kidul, Asia Kidul-Wétan, tekan Sumatra lan Jawa
Ana lima bagapapligi (Ind: subspesies) sing ditepungi
Ing Indonésia, bagapapligu "G
bankiva" tinemu ing Jawa, Bali lan Sumatra
Pitik-alas abang urip nglumpuk, pitik lanang karo sapérangan pitik wadon
Ing ésuk lan soré, pitik metu anggolèk pangan ing salumahing lemah
Pakan pitik-alas abang kapérang saka warna-warna wiji tutuwuhan, pucuk suket lan gegodhongan, gegremet sarta warna-warna jinis kéwan cilik
Pitik wadon racaké netesaké watara limang nganti enem endhog warna sogan enom pucet utawa sogan semu abang
Anak pitik bisa mabur sawisé umur saminggu
Pitik-alas abang dipracaya minangka luluhur saka pitik ingon
Wiwit kapan pitik-alas iki diparilulutake (Ind: didomestifikasi) ora cetha
Nanging, pitik-pitik iku diternakaké wiwit peradaban Lembah Indus watara 5.000 taun kapungkur
Salah sawiji manuk sing paling akèh ditemoni lan diternakaké, pitik-alas abang diévaluasikaké minangka kanthi résiko asor sajeroning IUCN Red List.
Primata Primata iku anggota saka ordo biologi, grup iki dumadi saka kabèh lemur, kethèk, lan manungsa
Primata asal saka tembung Latin "Primates", kang tegesé "salah siji kang pisanan, paling apik, "noble""
Èlmu kang nyinaoni primata dijenengaké "primatologi"
Kabèh primata duwé limang driji (pentadactyly), wangun untu kang umum lan rencana awak primitif (ora spesial)
Prabédan liya saka primata yakuwi kuku driji
Kabèh primata, mala kang ora duwé sipat kang biyasa saka primata liyané (kaya loris), duwé karakteristik orbit mata kang mbédakaké saka order taksonomi liyané
Karakter primata antarané pandangan kang duwé sipat stereoskopik (binocular vission), postur awak tegak
Ing ngisor iki pratélan warna-warna famili primata:
Strepsirrhini Klad Strepsirrhini iku salah siji saka loro subordo saka primata
Siji karakter sing paling ketara ing 118 species iki yakuwi 'irung-teles'-é, lan saka kaanan iki dijupuk jeneng golongan iki
Miturut jeneng Basa Yunani sing tegesé duwé irung mlengkung utawa béngkong ("strepho" "béngkong" lan "rhis" "irung")
Primata ing Madagaskar (saliyané manungsa) wujud strepsirrhines, sanadyan ing tlatah liyané uga tinemu, yakuwi ing Asia Kidul-wétan lan Afrika.
Haplorrhini Haplorrhines, utawa primata "irung garing" (jeneng Basa Yunani sing tegesé "irung prasaja"), iku kulawarga saka klad Haplorrhini: prosimian tarsier lan kabèh simian sajati
Simian iku "catarrhines" (kethèk jaman kuna lan "ape", kalebu manungsa) lan platyrrhines (kethèk jaman modhèren)
Pratélan ing ngisor warna-warna kulawarga haplorrhine, lan dunungé ing Ordo Primata:
Embing-embing Embing-embing utawa ari-ari iku jeroan sajeroning wadhah bayi nalikané meteng/ mbobot mènèhi nutrisi lan nglindhungi jabang bayi
Embing-embing sajeroning botani minangka irib-iriban embing-embing
Embing-embing minangka péranganing woh lan nglindhungi saluran kang nggawa rabuk kang diperlokaké wiji kanggo tuwuh.
Anatomi tetanduran Anatomi tetuwuhan utawa fitotomi iku analogi saka anatomi manungsa utawa kéwan
Sanajan kanthi prinsip kajian kang diayahi iku ndeleng fisik minangka pérangan-pérangan kang kanthi fungsional béda-béda, anatomi tetuwuhan migunakaké pendekatan métodhe kang béda karo anatomi kéwan
Organ tetuwuhan kaékspos saka njaba, saéngga lumrahé ora perlu "pambedhahan"
Anatomi tetuwuhan lumrahé dipérang dadi telung pérangan miturut hierarki sajeroning kauripan: Morfologi tetuwuhan uga kerep dikaji bebarengan karo anatomi tetuwuhan
Organologi nyinaoni struktur lan fungsi sawijining organ
Ing ngisor iki jaringan-jaringan dhasar kang nyusun telung organ pokok tetuwuhan
Oyod utawa oyot, kasusun saka jaringan-jaringan: Lapis njaba oyod kerep dilindhungi déning lapisan gabus tipis
Pérangan pucuk oyod duwé jaringan tambahan ya iku tudhung oyod
Pucuk oyod uga dislimuti déning lapisan mèmper lendhir kang diarani misel ("mycel") kang wigati sajeroning pertukaran hara sarta interaksi karo organisme (mikroba) liya
Susunan wit (basa Indonésia: batang), ora akèh bédané karo oyod
Wit kasusun saka jaringan iki: Struktur iki ora akèh owah, ing wit utama, pang, utawa ranting
Lumahing wit mawa kayu utawa tetuwuhan wujud wit-witan kerep dilindhungi déning lapisan gabus (suber) lan/utawa kutikula kang ngandhut lenga (hidrofobik)
Jaringan kayu ing wit dikotil utawa monokotil tinamtu bisa ngalami prosès lignifikasi kang lanjut saéngga kayu dadi atos banget
Godhong jangkep dumadi saka pelepah godhong, gagang godhong sarta helai godhong
Helai godhong duwé urat godhong kang ora liya minangka terusan saka jaringan panyusun wit kang fungsiné nyaluraké hara utawa produk fotosintesis
Helai godhong kasusun saka jaringan-jaringan dhasar iki: Permukaan epidermis kerep kalapis déning kutikula utawa rambut alus (pilus) kanggo nglindhungi godhong saka gegremet pemangsa, spora jamur, utawa tetesan banyu udan
Histologi tetuwuhan nyinaoni jinis-jinis sèl (dhedhasar wangun lan fungsi) kang nyusun sawijining jaringan
Jaringan panyusun tetuwuhan antarané: 1
epidermis (jaringan pelindhung) 2
kolenkim (jaringan penyokong) 3
sklerenkim (jaringan penyokong) 4
parenkim (jaringan dhasar) 5
xilem (jaringan pembuluh/pengangkut) 6
floem (jaringan pembuluh/pengangkut) Sitologi
"Pirsani artikel sèl (biologi) kanggo pembasan luwih jero." Sitologi nyinaoni fungsi manéka warna sèl lan organel-organel kas pendhukung fungsi mau.
Ekologi tetanduran Ekologi tetuwuhan iku subdisiplin saka ékologi sing nyinaoni distribusi lan akèhé tetuwuhan, interaksi antara sajeroning species tetuwuhan, lan interaksi karo lingkungan
Ekologi tetuwuhan duwé oyod marang géografi tetuwuhan lan studi interaksi antara tetuwuhan lan lingkungané
Sacara luwih jero ana prabédan antara ékologi tetuwuhan lan ékologi kéwan, nanging kanthi umum kaya déné studi babagan ékologi ékosistem racaké kaintegrasi lintas subdisiplin.
Alam Alam (basa Inggris: "Nature") utawa alamiah (basa Inggris: "natural") iku dianggo sajeroning apa waé sing ora digawé déning manungsa
Bab kaya cuaca, tetuwuhan, sato kéwan, gunung, kali, srengéngé lan isih akèh manèh iku péranganing alam
Para ilmuwan nyinaoni cara lumakuné pérangan-péranganing alam mau
Apa waé sing digawé déning manungsa diarani 'gawéan manungsa' utawa diarani artefak
Ana èlmu alam sing nyinaoni manéka péranganing alam
Ékologi iku ngèlmu ngenani tetuwuhan lan kéwan minangka sakabèhané, déné biologi luwih nyinaoni saben kéwan siji lan sijiné (kanthi individual).
Swaca Swaca iku nuduhaké apa kang kadadéan ing langit
Swaca kalebu (nanging ora mung) angin, bledhèg, lésus, hurikan, tornadho, udan, udan ès, lan salju
Energi saka srengéngé duwé prabawa marang swaca
Iklim nuduhaké kaya apa swaca lumrahé lumaku ing siji panggonan ing saéngah wektu sajeroning sataun
Owah-owahan swaca bisa mènèhi prabawa marang swasana ati "mood"
Wong nganggo sandhangan lan duwé aktivitas béda-béda miturut kondisi swaca
Manungsa uga milih panganan kang béda miturut mangsané
Setatsiyun swaca ngukur warna-warna kaanan cuaca ing donya
Sing diukur antarané karikatan lan arah angin, suhu, tekanan barometer, lan kalembaban
Manungsa migunakaké asil pangukuran iki kanggo nemtokaké swaca kang bakal teka
Wong-wong iki diarani "meteorologis"
Swaca èlèk bisa ngakibataké kélangan nyawa lan bandha lan duwé prabawa marang kauripan sadina-dina
Kupengan alam Lingkungan alam tegesé kabèh dat kang urip lan ora urip kang kanthi alamiah ana ing sajroning bumi
Sacara mligi, kubengan alam iku kang ora kapangaruhan déning manungsa
Kubengan kang kapangaruhan déning manungsa diarani "kubengan kang diwangun" utawa lansekap budaya.
Taman Nasional Lore Lindu Taman Nasional Lore Lindu (TNLL) yaiku taman nasional ing Indonésia sing dumunung ing provinsi Sulawesi Tengah lan salah siji lokasi perlindungan hayati Sulawesi
Taman Nasional Lore Lindu dumunung watara 60 kilomèter kidulé kutha Palu lan dumunung antara 119°90’-120°16’ bujur wétan lan 1°8’-1°3’ lintang kidul
Yèn dibandhingaké karo taman nasional liya ing Indonésia, ukurané mung sedheng waé, Taman Nasional iki kanthi resmi nyakup kawasan 217.991.18 ha (watara 1.2% wewengkon Sulawesi sing jembaré 189.000 km² utawa 2.4% saka sisa alas Sulawesi yaiku 90.000 km²) kanthi dhuwuring lemah antara 200 nganti 2.610 mèter sadhuwuring sagara
Taman Nasional iki sapérangan gedhé dumadi saka alas pagunungan lan sub-pagunungan (±90%) lan sapérangan cilik alas dhataran cendhèk (±10%)
Taman Nasional Lore Lindu duwé fauna lan flora endemik Sulawesi sarta sesawangan alam sing narik kawigatèn amarga dumunung ing garis Wallace minangka wewengkon peralihan antarané zona Asia lan Australia
Taman Nasional Lore Lindu sing dunungé ing sisih kidul kabupatèn Donggala lan pérangan kulon kabupatèn Poso dadi laladan tangkapan air kanggo 3 kali gedhé ing Sulawesi Tengah, yaiku Kali Lariang, Kali Gumbasa lan Kali Palu
Kawasan Taman Nasional Lore Lindu minangka habitat mamalia asli gedhé dhéwé ing Sulawesi
Anoa, babirusa, rusa, kera hantu (Tangkasi), kera kakaktonkea, kuskus marsupial lan kéwan pemakan daging gedhé dhéwé ing Sulawesi, musang Sulawesi urip ing taman iki
Taman Nasional Lore Lindu uga duwé paling sethithik 5 jinis bajing lan 31 saka 38 jinis tikus, kalebu jinis endemik
Saora-orané ana 55 jinis lawa lan punjul 230 jinis manuk, kalebu maleo, 2 jinis enggang Sulawesi yaiku julang Sulawesi lan kengkareng Sulawesi
Manuk enggang benbuncak uga ingaran rangkong utawa burung allo dadi penghuni Taman Nasional Lore Lindu
Èwon gegremet anèh lan éndah bisa tinemu ing saubengé taman iki
Akèh reca megalit sing umuré nganti atusan malah èwon taun kasebar ing kawasan Taman Nasional Lore Lindu kaya ta Lembah Napu, Besoa lan Bada
Reca-reca iki minangka monumen watu paling apik ing Indonésia
Ana 5 klasifikasi reca miturut wanguné: Alas Wisata Tlaga Lindu
Alas Wisata Tlaga Lindu kalebu sajeroning kategori wewengkon Enclave Lindu lan kalebu péranganing wewengkon kacamatan Kulawi sing kanthi géografis dumunung ing sajeroning Kawasan Taman Nasional Lore Lindu, amarga saka iku kabèh désa ing wewengkon iki wewatesan langsung karo TNLL.
Candhi Jiwa Candhi Jiwa iku candhi sing dumunung ing Situs Candhi Batujaya, ya iku situs candhi saka abad wiwitan Masehi, sing tinemu ing kacamatan Batujaya lan sapérangan ing kacamatan Pakisjaya, kabupatèn Karawang, provinsi Jawa Kulon
Struktur pérangan dhuwur candhi iki nuduhaké wangun kaya kembang padma (teraté)