Exqrch/javanese-Komodo-pixelgpt huggingface dataset:
Pangeran Dipanegara, minangka putranipun Sri Sultan Hamengkubuwana III, ngrasa yèn kahanan punika sampun boten saged ditampi.
Pambuluh nadi Pambuluh nadi utawa arteri iku pambuluh getih kang ana ototé kang nggawa getih saka jantung
Fungsi iki walikané fungsi pambuluh balik kang nggawa getih "nuju" jantung
Sistem sirkulasi wigati banget kanggo mempertahankan urip
Fungsi mligi ya iku ngirim oksigèn lan nutrisi nuju kabèh sel, sarta ngangkud dat buwangan kaya karbon dioksida
Ing nagara tumuwuh, loro kadadèan pepati utama dijalari déning infark miokardium lan stroke ing sistem pambuluh getih, umpamané arterosklerosis
Sistem pambuluh nadi nduwé pérangan tekanan kang dhuwur ing sistem sirkulasi
Tekanan getih racaké nunjukaké tekanan ing pambuluh nadi utama
Tekanan nalika jantung ngembang lan getih lumebu ing jantung karan diastol
Tekanan sistol tegesé tekanan getih nalika jantung kontraksi lan getih metu saka jantung
Tekanan getih iki bisa dikur kanthi tensimeter utawa sfigmomanometer
Lapisan paling njaba karan "tunika adventitia" kang kasusun saka jaringan panyambung
Ing lapisan saterusé ana "tunika médhia" kang kasusun saka otot polos lan jaringan elastis
Lapisan paling njero ya iku "tunika intima" kang kasusun saka sel endothelial
Getih mili ing njero ya iku ing lumen
Ana sapérangan jinis pambuluh nadi ing awak, ya iku: Arteri pulmonaris
Pambuluh iki nggawa getih kang wis dideoksigenasi kang gèk entes waé diilèkaké saka paru-paru
Arteri sistemik nggawa getih nuju arteriol lan banjur nuju pambuluh kapiler, ing ngendi dat nutrisi lan gas diijolaké
Aorta iku pambuluh nadi gedhé dhéwé ing awak kang metu saka ventrikel jantung lan nggawa akèh oksigèn
Arteriol iku pambuluh nadi paling cilik kang gegandhéngan karo pambuluh kapiler
Pambuluh iki dudu pambuluh nadi sabeneré
Ing kéné dumadi ijolan dat kang dadi fungsi utama sistem sirkulasi
Pambuluh kapilèr iku pambuluh kang nggandhéngaké cawang-cawang pambuluh nadi lan cawang-cawang pambuluh balik kang paling cilik karo sel-sel awak
Pambuluh nadi lan pambuluh balik iku nduwé akèh cawang, lan ukuran cawang-cawang pambuluh iku saya adoh saka jantung saya cilik.
Payudara Payudara (Latin: mamma) iku organ awak pérangan ndhuwur jaja saka spésies mamalia kang jinis kelaminé wadon, kalebu manungsa
Fungsi utama saka klanjer susu iku mènèhi nutrisi ing wujud banyu susu kanggo bayi utawa balita
Prosès pawènèhan banyu susu iki karan nyusoni
(Sanajan klanjer kang ngasilaké banyu susu uga ana ing wong lanang, normalé klanjer susu mau tetep ora ngembang sampurna.) Referensi
Prastawa Samu Prastawa Samu ngrujuk marang operasi serangan militèr Israèl tanggal 13 November, 1966, nalika Pasukan Israèl lumebu tlatah Gisik Kulon sisih kidul, kang dikuwasani Yordania, kanggo mbales serangan Fatah marang wadyabala Israèl ing cedhak tapel wates Gisik Kulon
Serangan iki minangka operasi serangan Israèl kang gedhé dhéwé wiwit Krisis Suez taun 1956
Operasi iki dianggep nyurung pecahé Perang enem dina taun 1967 bebarengan karo sebab-sebab liyané
Sawijining wengi ing sasi November, kendharaan patroli tapel wates Israèl midak ranjau kang dipasang déning golongan Fatah saka PLO
wusanane telu pulisi Israèl tiwas lan enem tatu
Tanggal 12 November, Raja Hussein saka Yordania, amarga kuwatir olèh piwales saka Israèl ngucapake belasungkawa marang Nayakotama Israèl Levi Eshkol liwat Kedhutaan Amérika Sarikat ing Amman
Saka Aman layang mau dikirim menyang Kedhutaan Amérika Sariket ing Tel Aviv ya iku menyang Dhuta Besar Barbour kang ora nerusaké layang mau marang Nayakotama amarga nganggep kurang wigati lan ora perlu kesusu
Esuk umun-umun kaping 13 November Raja Hussein, kang wis naté patemon kanthi sesidheman karo Abba Eban lan Golda Meir sajeroning telung taun ngenani perdamaian ing tlatahn tapel wates, nampa kabar saka kontake ing Israèl yèn Israèl ora duwé niyat nyerang Yordania
Sanadyan mangkono, ora suwé, Angkatan Perang Israèl nyiagakake 400 prajurit, 40 jip lan 10 tank nyebrangi tapel wates menyang Gisik Kulon.
Gisik Kulon Gisik Kulon utawa Tepi Kulon (Arab: ‎‎, "aḍ-Ḍiffä l-Ġarbīyä", #ALIH‎ , "Hagadah Hamaaravit"), uga dikenal ing Israèl minangka "Yudea lan Samaria", iku tlatah ing gisiking Kali Yordania
Ing sisih kulon, lor lan kidul tlatah iki wewatesan karo Israèl
Ing sisih wétan, ing sebrangé Kali Yordania, dumunung nagara Yordania
Gisik Kulon uga duwé garis pasisir kang wigati ing Sagara Mati
Wiwit taun 1967 mèh kabèh tlatah iki dikuwasani déning militèr Israèl
Operasi Focus Operasi Focus (Hebrew: מבצע מוקד, Mivtza Moked) iku operasi serangan udara pambuka déning Israèl miwiti Perang enem dina ing taun 1967
Serangan iki uga sok karan "Serangan udara Sinai" amarga fokus serangan pancèn mligi marang pangkalan udara ing saubengé Sinai
Jam 07:45 ésuk, tanggal 5 Juni, 1967, Angkatan Udara Israèl (IAF) kang dibawahi Mayor Jendral Mordechai Hod ngluncuraké serangan udara gedhèn-gedhènan kang ngajuraké mayoritas Angkatan Udara Mesiring dharatan
Awané, Angkatan Udara Mesur, Angkatan Udara Yordania lan Angkatan Udara Suriah, kanthi udakara 450 montor mabur, wis dirusak
Serangan ndhisiki iki diwènèhi sandi "Operasi Focus", utawa "Mivtza Moked"
Serangan iki uga suksès nglumpuhaké mèh kabèh 18 pangkalan udara ing Mesir.
Krisis Suèz Krisis Suèz iku siji serangan militèr marang Mesir déning Karajan Manunggal, Prancis lan Israèl ing tanggal 29 Oktober 1956
Serangan iki disebabaké déning sawatara kadadéan liyané, kaya ta nasionalisasi Terusan Suèz déning Mesir sawisé munduré wadyabala lan sumbangan Amérikah Sarékat kanggo yasa Bendungan Aswan.
Ujung Sinai Ujung Sinai (b
Arab: ) iku ujung awangun segi telu kang dumunung ing Asia Kulon nanging dadi péranganing Mesir ing Afrika
Dharatan sing ambané 60.000 km² iki diwatesi déning Sagara Tengah ing sisih lor, Sagara Abang ing sisih kidul, Terusan Suez ing sisih kulon, lan tapel wates karo Israèl ing sisih wétan-lor
Ujung Sinai mèh kabèhé dumadi saka sagara wedhi nanging ana sing ndunungi pasisir Sabah ing Taba (cedhak kutha Eilat, Israèl) kang ana hotèl lan kasino
Luwih mangidul, ana Nuweiba, Dahab, sarta Sharm el-Sheikh
Ing pasisir lor, ana sing ndunungi cedhak Jalur Gaza ya iku ing kutha El-Arish
Gunung Sinai dumunung ing sisih kidul ujung iki.
Suriah Républik Arab Suriah (Arab: ‎‎ al-jumhūriyyaħ al-ʕarabiyyaħ as-sūriyyaħ; Inggris: "Syria"), yaiku nagara ing Wétan Tengah, minangka nagara Turki dumunung ana ing sisih lor, Irak ing Wétan, Sagara Tengah ing kulona lan Yordania ana ing sisih kidul.Suriah Kutha krajan Damaskus
"Artikel utama: Géografi Suriah" Géografi
Suriah dumadi saka dhataran dhuwur garing, sanadyan pérangan kulon-loré kang wewatesan karo Mediterania cukup ijo
Eufrat, kali paling wigati ing Suriah, ngliwati nagara iki ing sisih wétan
Nagara iki dianggep siji saka limalas nagara kang dianggep kalebu "Kantung Peradaban" utawa "Cradle of Civilization"
Kutha gedhé kalebu kutha krajan Damaskus ing kulon-lor, Aleppo ing sisih lor, lan Homs
Akèh-akèhé kutha wigati dumunung ana ing sadawané pasisir
"Deleng uga Pratélan kutha ing Suriah"
Iklim ing Suriah panas lan garing, sanadyan mangsa adhem kalebu ora pati adhem
Amarga elevasiné, salju uga kadhangkala mudhun ana ing mangsa adhem
Suriah duwé 14 kutha minangka kodhè ISO-3166-2, ing antarané yaiku.
Kuwait Kuwait iku nagara monarki kang sugih lenga ing pasisir Lempongan Pèrsi, Wétan Tengah
Nagara iki wewatesan karo Arab Saudi ing sisih kidul lan Irak ing sisih lor
Jeneng 'Kuwait' asalé saka tembung Arab kang tegesé "bètèng kang dibangun cedhak banyu"
Kuwait dipérang dadi 6 governorat ("muhafadhah"):
Selat Tiran Selat Tiran (Basa Arab: ), iku jalur sagara kang ciut, jembaré kira-kira 13 km, antarané Ujung Sinai lan Jazirah Arab, misahaké Teluk Aqabah karo Sagara Abang
Jeneng selat iki dijupuk saka Pulo Tiran kang dumunung ing aliran selat iki
Ing pulo iki ana wadyabala internasional kanggo ngawasi kabébasan pelayaran ing selat iki
Tanggal 22 Mèi 1967, Mesir nutup selat iki saka kapal-kapal Israèl
Sanadyan kapal-kapal dagang wigati ora liwat selat iki, nanging Israèl migunakaké bab iki minangka salah siji alesan kanggo serangan marang nagara-nagara Arab ing taun iku.
Kali Yordan Kali Yordan (Basa Yahudi: נהר הירדן "nehar hayarden", Basa Arab: "nahr al-urdun") iku siji kali ing Asia Kidul Kulon kang wiwitané ing sisih lor Israèl cedhak kibbutz Sede Nehemya lan mili liwat Sagara Galiléa menyang Sagara Mati
Kali iki minangka sapérangan tapel wates antarané Israèl lan Yordania.
Sagara Galiléa Sagara Galiléa utawa Tlaga Kinneret utawa Tlaga Tiberius (Hebrew ים כנרת), iku tlaga banyu tawa gedhé dhéwé ing Israèl, klilingé watara 53 km (33 miles), dawané watara 21 km (13 miles), lan ambané 13 km (8 miles)
Tlaga iki jembaré 166 km², lan kang paling jero watara 43 m
Dumunung ana ing elevasi 209 meter sangisoré lumahing sagara, tlaga iki minangka tlaga kang paling endhèk kaloro ing donya sawisé Sagara Mati, kang wujud tlaga banyu asin.
Kali Hasbani Hasbani iku sawijining kali ing Libanon kang nyawiji karo Kali Banias banjur dadi Kali Yordan
Kali iki mili saka sumber banyu Wazzani ing sikiling Gunung Hermon
Ana pérangan cilik kali iki kang dumunung ing sisih lor Israèl
Kali Hasbani ing basa Arab ditulis ‎, lain ing basa Ibrani diarani "Nakhal Senir" utawa "Nachal Snir" lan ditulis שניר.
Kali Litani Kali Litani (Arab "Nahr al-Līţānī"; jeneng klasik: "Leontes") iku sawijining jalur banyu wigati ing Libanon Kidul
Sumberé ana ing sisih kulon Baalbek ing lembah Beqaa kang subur lan mili menyang Sagara Tengah, ing sisih lor Tirus, salah siji kutha gedhé dhéwé ing Libanon
Kanthi dawané kang ngluwihi 140 km, kali iki minangka kali paling dawa kang kanthi sakabèhané mili ing Libanon.
Dataran Dhuwur Golan Dataran Dhuwur Golan iku siji dataran dhuwur ing wewengkon tapel wates Israèl, Libanon, Yordania lan Suriah
Wiwitané wewengkon iki minangka wewengkon Suriah, nanging Israèl ngrebut Dataran Dhuwur Golan iki saka tangan Suriah ing taun 1967 sajeroning Perang Enem Dina
Ing wiwitan Perang Yom Kippur 1973, Suriah kasil ngrebut manèh, nanging serangan balik Israèl kasil ngusir Suriah saka sapérangan gedhé tlatah Dhataran Dhuwur Golan
Ing dhataran dhuwur iki ana sawatara gunung cilik (gumuk) kang sajeroning Perang Arab-Israèl tansah dadi rebutan, kaya ta Gunung Hermon lan Gunung Booster
Kaloro bukit iki minangka punjer pangamatan bala Israèl kang dikenal dadi "Mata Israèl" (Inggris: "The Eye of Israèl")
Libanon Républik Libanon iku nagara ing Wétan Tengah, sadawané Sagara Tengah, lan wewatesan karo Suriah ing sisih lor lan wétan, lan Israèl ing sisih kidul
Gendéra Libanon nampilaké gambar wit Aras awarna ijo kanthi latar wuri putih, diapit déning loro garis abang horisontal ing dhuwur lan ngisoré
Amarga kahanané kang manéka warna, Libanon nganut sistem pulitik mirunggan, kang dikenal minangka konfesionalisme, kang dimaksud kanggo ngedum kakuwasan kanthi adil antarané aliran-aliran agama kang béda-béda.
Es Samu Samua (unofficially) as-Samu utawa es-Samu' iku sawijining kutha ing Governorate Hebron ing gisik Kulon, sisih kidul kutha Hebron
Miturut Biro Pusat Statistik Palestina kutha iki sing ndunungi 18,000 jiwa ing taun 2006
Kutha iki didhaku minangka kutha kang miturut Injil ya iku kutha Emmaus, nanging klaim iki durung bisa ditampa kanthi umum
Ing tanggal 12 November, 1966 Patroli Tapel Wates Israèl nidek ranjau, kang mrejaya telu prajurit lan agawé tatu enem liyané
Israèl percaya yèn ranjau mau dipasang déning militan Fatah saka as-Samu
Minangka balesané, Israèl banjur ngluncuraké serangan wujud operasi militèr marang kutha iki, kang ngakibataké tiwasé limalas bala Yordania lan telu warga sipil Yordania; sèket papat bala liyané lan sangang puluh sipil tatu
Komandan wadyabala batalion para Israèl, Colonel Yoav Shaham, tiwas sajeroning operasi iki lan sepuluh prajurit liyané tatu.
Aalten Aalten iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Provinsi Gelderland sing papané ana ing wétané Walanda iku saka 12 provinsi Walanda lan salah siji sing gedhé ambané wewengkoné
Apeldoorn Apeldoorn iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Barneveld Barneveld iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Berkelland Berkelland iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Beuningen (Gelderland) Beuningen iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Bronckhorst Bronckhorst iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Brummen Brummen iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Buren (Gelderland) Buren iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Culemborg Culemborg (biyèn uga diarani "Kuilenburg") iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Doesburg Doesburg iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Doetinchem Doetinchem iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Druten Druten iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Duiven Duiven iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Ede Ede iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Elburg Elburg iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Epe Epe iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Ermelo Ermelo iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Geldermalsen Geldermalsen iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Berg en Dal Groesbeek iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Hattem Hattem iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Heerde Heerde iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Heumen Heumen iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Lingewaal Lingewaal iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Lingewaard Lingewaard iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Lochem Lochem iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Maasdriel Maasdriel iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Millingen aan de Rijn Millingen aan de Rijn iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Montferland Montferland iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Neder-Betuwe Neder-Betuwe iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Neerijnen Neerijnen iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Nijkerk Nijkerk iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Nijmegen Nijmegen (Jerman "Nimwegen"; Latin "Noviomagus") iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda cedhak karo watesan Jerman
Kutha iki sing ndunungi 162.932 jiwa (1 Januari 2010)
Nunspeet Nunspeet iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Oldebroek Oldebroek iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Oost Gelre Oost Gelre iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Oude IJsselstreek Oude IJsselstreek iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Overbetuwe Overbetuwe iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Putten Putten iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Renkum Renkum iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Rheden Rheden iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Rheden papané cedhak lan kelèt karo kutha Arnhem, kutha krajané provinsi Gelderland
Rheden sing ndunungi kira-kira 44.000 jiwa
"Gemeente" iki ndarbèni pitung désa: Pranala njaba.
Rijnwaarden Rijnwaarden iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Rozendaal Rozendaal iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Scherpenzeel Scherpenzeel iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Tiel Tiel iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Ubbergen Ubbergen iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Voorst Voorst iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Wageningen (Walanda) Wageningen iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
West Maas en Waal West Maas en Waal iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Westervoort Westervoort iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Wijchen Wijchen iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Winterswijk Winterswijk iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Zaltbommel Zaltbommel iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Zevenaar Zevenaar iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Zutphen Zutphen iku "gemeente" ing provinsi Gelderland, Walanda
Sobong (kawruh urip) Sobong (saka têmbung arekan kang nduwèni maksud asli "kamar cilik") iku las-lasan panyusun lan pigunan dhasar saka sakabèhing gagrag kauripan
Sabên sobong kaperang saka duh-duhan kang kabungkus jeroning klasutan
Kakèane sobong mbur isa kadhêlok ing ngisoring panilik lembut
Sobong muwa ing bumi sawatara 4 miliar taun mbiyen
Kabèh sobong isa mbabar , ngangsuk protein , lan nggiyag-nggiyêg
Sobong ditêmokakè dening Robert Hooke pas taun 1665
Tantra sobong , kang diwawah taun 1839 dening Matthias Jakob Schleiden dan Theodor Schwann , njlèntrèhkè menawa kabèh sing urip kuwi kasusun saka siji utawa luwih sobong, sobong kuwi kang ndhasari pigunan jeroning sakabèhing sing urip, lan kabèh sombong kuwi asalè saka sobong sing wis ana sadurungè
Sobong lumrahè dikategorikaké dadi rong jinis: sel eukariotik , sing duwé inti , lan sel prokariotik , sing ora duwé inti nanging duwé wilayah nukleoid
Prokariota minangka organisme sèl tunggal , déné eukariota bisa dadi siji utawa multiseluler
nduwé informasi luwih akèh ngenani:
Bioinformatika Bioinformatika (basa Inggris: "bioinformatics") iku (èlmu kang nyinaoni) panrapan tèhnik komputasional kanggo nglola lan nganalisis informasi biologis
Babagan iki nyakup panrapan métodhe-métodhe matématika, statistika, lan informatika kanggo mecahaké masalah-masalah biologis, mligi kanthi migunakaké sekuens DNA lan asem amino sarta informasi kang ana kaitané
Conto topik utama babagan iki ngambah basis data kanggo ngemunah informasi biologis, panyejajaran sekuens ("sequence alignment"), prédiksi struktur kanggo ngramalaké wangun struktur protéin uga struktur sékundhèr RNA, analisis filogenetik, lan analisis èksprèsi gen
Istilah "bioinformatics" wiwit diwedharaké ing tengah éra 1980-an kanggo ngacu panrapan komputer ing biologi
Éwadéné mangkono, panrapan babagan-babagan ing bioinformatika (kaya panggawéan basis data lan pangembangan algoritma kanggo analisis sekuens biologis) wis dilakokaké wiwit taun 1960-an
Kamajuan tèhnik biologi molekular kanggo ndungkap sekuens biologis saka protéin (wiwit awal 1950-an) lan asem nukleat (wiwit 1960-an) miwiti mekaring basis data lan tèhnik analisis sekuens biologis
Basis data sekuens protéin wiwit dikembangaké taun 1960-an ing Amérikah Sarékat, sauntara basis data sekuens DNA dikembangaké akir 1970-an ing Amérikah Sarékat lan Jerman (ing "European Molecular Biology Laboratory", Laboratorium Biologi Molekular Éropa)
Panemon tèhnik sekuensing DNA kang luwih rikat ing tengah taun 1970-an dadi landhesan dumadiné ledakan cacahé sekuens DNA kang kasil didungkapaké ing taun 1980-an lan 1990-an, dadi salah sawijining pambuka dalan kanggo proyèk-proyèk pandungkapan genom, ngundhakaké kabutuhan marang panglolaan lan analisis sekuens, lan pungkasané njalari lairé bioinformatika
Mekaré internèt uga njurung mekaré bioinformatika
Basis data bioinformatika kang gumandhéng liwat internèt nggampangaké èlmuwan nglumpukaké asil sekuensing nuju basis data mau uga olèh sekuens biologis minangka bahan analisis
Saliyané iku, panyebaran program-program aplikasi bioinformatika liwat internèt nggampangaké èlmuwan ngakses program-program mau lan banjur nggampangaké pangembangané
Basis data sekuens biologis
Selaras kaliyan jinis informasi biologis kang disimpen, basis data sekuens biologis bisa wujud basis data primer kanggo nyimpen sekuens primer asem nukleat utawa protéin, basis data sékundhèr kanggo nyimpen motif sekuens protéin, lan basis data struktur kanggo nyimpen data struktur protéin utawa asem nukleat
Basis data utama kanggo sekuens asem nukleat saiki yaiku GenBank (Amérikah Sarékat), EMBL (Éropa), lan DDBJ ("DNA Data Bank of Japan", Jepang)
Katelu basis data mau makarya bebarengan lan ijol-ijolan data saben dina kanggo njaga kawiyaran cakupan saben basis data
Sumber utama data sekuens asem nukleat yaiku submisi langsung saka periset individual, proyèk sekuensing genom, lan pandaftaran paten
Isi saliyané sekuens asem nukleat, entri ing basis data sekuens asem nukleat lumrahé ngandhut informasi ngenani jinis asem nukleat (DNA utawa RNA), jeneng organisme sumber asem nukleat mau, lan pustaka kang ana kaitané karo sekuens asem nukleat mau
Sauntara iku, conto sapérangan basis data wigati kang nyimpen sekuens primer protéin yaiku PIR ("Protein Information Resource", Amérikah Sarékat), Swiss-Prot (Éropa), lan TrEMBL (Éropa)
Katelu basis data mau wis digabungaké ing UniProt (kang dana mligi saka Amérikah Sarékat)
Entri ing UniProt ngandhut informasi ngenani sekuens protéin, jeneng organisme sumber protéin, pustaka kang ana kaitané, lan komentar kang lumrahé isiné panjlasan ngenani fungsi protéin mau
BLAST ("Basic Local Alignment Search Tool") wujud perkakas bioinformatika kang gumandhéng raket karo panggunaan basis data sekuens biologis
Panlusuran BLAST ("BLAST search") ing basis data sekuens mungelaké èlmuwan kanggo nggolèki sekuens asem nukleat uga protéin kang mèmper karo sekuens tinentu kang diduwèni
Bab iki migunani umpamané kanggo nemu gen sajenis ing sapérangan organisme utawa kanggo mriksa kaabsahan asil sekuensing uga kanggo mriksa fungsi gen asil sekuensing
Algoritma kang ndhasari makarya BLAST yaiku panyejajaran sekuens
PDB ("Protein Data Bank", Bank Data Protein) yaiku basis data tunggal kang nyimpen modhèl struktural telung dhimènsi protéin lan asem nukleat asil panemton eksperimental (kanthi kristalografi sinar-X, spektroskopi NMR lan mikroskopi èlèktron)
PDB nyimpen data struktur minangka koordinat telung dhimènsi kang nggambaraké posisi atom-atom ing njero protéin utawa asem nukleat
Panyejajaran sekuens (sequence alignment) yaiku prosès panyusunan/pangaturan loro utawa luwih sekuens saéngga pepadhan sekuens-sekuens mau katon nyata.
Asil saka prosès mau uga ingaran minangka "sequence alignment" utawa "alignment" waé
Larik sekuens ing sawijining "alignment" diwènèhi sisipan (lumrahé kanthi tandha "–") saéngga kolom-kolomé ngamot karakter kang identik utawa padha ing antarané sekuens-sekuens mau
Ing ngisor iki conto "alignment" DNA saka rong sekuens cendhak DNA kang béda, "ccatcaac" lan "caatgggcaac" (tandha "|" nedahaké kacocokan utawa "match" ing antarané loro sekuens iku)
ccat---caac caatgggcaac "Sequence alignment" wujud métodhe dhasar ing analisis sekuens
Métodhe iki minangka nyinaoni évolusi sekuens-sekuens saka leluhur kang padha ("common ancestor")
Ora cocoké ("mismatch") ing "alignment" diasosiasikaké kanthi prosès mutasi, éwadéné kasenjangan ("gap", tandha "–") diasosiasikaké kanthi prosès insersi utawa delesi
"Sequence alignment" mènèhi hipotèsis marang prosès évolusi kang dumadi ing sekuens-sekuens mau
Umpamané, loro sekuens ing conto "alignment" ing ndhuwur bisa dadi évolusi saka sekuens kang padha "ccatgggcaac"
Ing kaitané karo bab iki, "alignment" uga bisa nedahaké posisi-posisi kang dipertahankan ("conserved") suwéné évolusi ing sekuens-sekuens protéin, kang nedahaké yèn posisi-posisi mau bisa dadi wigati kanggo struktur utawa fungsi protéin mau
Saliyané iku, "sequence alignment" uga dipigunaaké kanggo nggolèki sekuens kang mèmper utawa padha ing basis data sekuens
BLAST yaiku métodhe "alignment" kang asring dipigunaaké ing panlusuran basis data sekuens
BLAST migunakaké algoritma heuristik ing panyusunan "alignment"
Sapérangan métodhe "alignment" liya kang ndhisiki BLAST yaiku métodhe "Needleman-Wunsch" lan "Smith-Waterman"
Métodhe Needleman-Wunsch minangka nyusun alignment" global ing antarané loro utawa luwih sekuens, yaiku "alignment" kanggo sadawané sekuens mau
Métodhe Smith-Waterman ngasilaké alignment" lokal, yaiku alignment kanggo pérangan-pérangan njero sekuens
Kaloro métodhe mau nerapaké pamrograman dinamik ("dynamic programming") lan mung efektif kanggo "alignment" rong sekuens (pairwise alignment) Clustal yaiku program bioinformatika kanggo "alignment" multipel (multiple alignment), yaiku "alignment" sapérangan sekuens sisan
Loro varian utama Clustal yaiku ClustalW lan ClustalX
Métodhe liya kang bisa ditrepaké kanggo "alignment" sekuens yaiku métodhe kang gegandhéngan karo Hidden Markov Modhèl ("Modhél Markov Kadhelikaké", HMM)
HMM iku modhèl statistika kang mula bukané dipigunaaké ing èlmu komputer kanggo ngenali wicaraning Manungsa ("speech recognition")
Saliyané dipigunaaké kanggo alignment, HMM uga dipigunaaké ing métodhe-métodhe analisis sekuens liyané, kaya prediksi laladan pawènèh kodhe protéin ing genom lan prédhiksi struktur sékundhèr protéin