Exqrch/javanese-Komodo-pixelgpt huggingface dataset:
Ora ana siji waé spésies kaancam ing reksané CITES kang banjur cures wiwit CITES diberlakukan taun 1975 (pirsani uga ) Pamarèntah Indonésia ngratifikasi CITES kanthi Kaputusan Pamrèntah No
CITES iku siji-sijiné prajanjèn global kanthi fokus pangreksan spésies tetuwuhan lan kéwan liyar
Pesertané sifaté sukaréla, lan nagara-nagara kang kaiket kaliyan konvénsi karan "para pihak" ("parties")
Éwadéné CITES ngiket para pihak kanthi hukum, CITES dudu pangganti hukum ing saben nagara
CITES mung wujud rangka kerja kang kudu dijunjung para pihak kang nggawé undang-undang kanggo implementasi CITES ing tingkat nasional
Asring, undang-undang pagreksan tetuwuhan lan kéwan liyar ing tingkat nasional isih durung ana (mligi para pihak kang durung ngratifikasi CITES), paukuman kang ora imbang karo tingkat kajahatan, lan kurangé panegakan hukum marang perdhagangan kéwan liyar.
Ing taun 2002 mung ana 50% pihak kang bisa menuhi siji utawa luwih prasyaratan saka patang prasyaratan utama kang kudu dipenuhi: (1) kaann otoritas pangelola nasional lan otoritas kaèlmuan, (2) hukum kang nglarang perdhagangan tetuwuhan lan kéwan liyar kang direksa CITES, (3) sanksi hukum kanggo pelaku perdhagangan, lan (4) hukum kanggo panyitaan barang bukti
Naskah konvénsi disepakati tanggal 3 Maret 1973 ing partemon para wakil 80 nagara ing Washington, D.C.
Nagara peserta diwènèhi wektu nganti 31 Dhésèmber 1974 kanggo nandhatangani kasepakatan, lan CITES wiwit berlaku tanggal 1 Juli 1975
Sawisé ratifikasi, nampa, utawa nyarujuki konvénsi, nagara-nagara kang nandhatangani konvénsi karan para pihak ("parties")
Ing taun 2003, kabèh nagara panandha tangan CITES wus dadi para pihak
Nagara kang durung nandhatangani bisa turut sarta dadi para pihak kanthi nyarujuki CITES
Ing wulan Agustus 2006 kacathet ana 169 nagara wus dadi para pihak ing CITES
Sekretariat CITES kantoré ing Geneva, Switserlan lan nyawisaké dhokumèn-dhokumèn asli ing basa Inggris, Prancis, lan Spanyol
Pendanaan kegiyatan sekretariat lan Konferénsi Para Pihak (COP) asalé saka dana perwalian kang wujud sumbangan para pihak
Dana perwalian ora bisa digunaaké para pihak kanggo ngundhakaké taraf implementasi utawa pelaksanaan CITES
Dana perwalian mung kanggo kegiyatan sekretariat, éwadéné para pihak sajeroning ngleksanaaké kegiyatan kang ana kaitané kaliyan CITES kudu golèk pendanaan eksternal (dilakokaké NGO lan dana bilateral)
CITES wujud kerjasama antar nagara anggota kanggo njamin perdhagangan tetuwuhan lan kéwan liyar dileksanakké sajalan kaliyan prajanjèn CITES
Ekspor, impor, reekspor, lan introduksi spésies kang kadaftar ing apendiks CITES kudu éntuk palilah otoritas panglola lan rékomendhasi otoritas kaèlmuan CITES ing nagara mau
Para pihak anggota konvénsi kudu nunjuk siji utawa luwih otoritas panglola kang mènèhi palilah, lan siji utawa luwih otoritas ilmiah kang aji dhampak perdhagangan tumrap kalestarèn spésies mau
Departemen Kahutanan dhedhasar pasal 65 Peraturan Pamaréntah Nomer 8 taun 1999 ditunjuk minangka otoritas panelola konservasi tetuwuhan lan kéwan liyar ing Indonésia
Sabanjuré, Direktur Jendral Pangreksa Alas lan Konservasi Alam ditunjuk minangka otoritas panglola CITES ing Indonésia liwat Kaputusan Mantri Kahutanan Nomer 104/Kpts-II/2003 (minangka pangganti Kaputusan Mantri Kahutanan No.36/Kpts-II/1996)
Saliyané iku, Peraturan Pamaréntah No
7 lan 8 Taun 1999 uga nunjuk Lembaga Èlmu Pangetauan Indonésia (LIPI) minangka otoritas kaèlmuan CITES.
Spesies kang diusulaké lumebu ing apendiks CITES dibahas ing Konferénsi Para Pihak (COP), kang konferénsi sabanjuré dianaaké wulan Juni 2007
Para pihak bisa ngusulaké sawijining spésies éwadéné habitat spésies mau ora ana ing wewengkon nagara pangusul
Usulan bisa disarujuki lumebu ing apendiks CITES asal dijurung swara mayoritas 2/3 saka para pihak, éwadéné ana para pihak kang kabotan
Apendiks CITES isiné sakiwa-tengené 5.000 spésies kéwan lan 28.000 spésies tetuwuhan kang direksa saka eksploitasi gebangeten liwat perdhagangan internasional
Spesies kaancam diklompokaké ing apendiks CITES adhdhasar tingkat ancaman saka perdhagangan internasional, lan tindakan kang perlu dijupuk tumrp perdhagangan mau
Ing apendiks CITES, siji spésies bisa waé kadaftar ing punjul siji kategori
Kabèh populasi Gajah Afrika ("Loxodonta africana") umpamané, dilebokaké ing Apendiks I, kejaba populasi ing Botswana, Namibia, Afrika Kidul, lan Zimbabwe kang kadaftar ing Apendiks II
CITES kapérang dadi telung apendiks: Apendiks I-sakiwa-tengené 800 spésies
Spesies kang dilebokaké ing kategori iki ya iku spésies kang kaancam cures yèn perdhagangan ora dindhegaké
Perdhagangan spésimèn saka spésies kang dicekel ing alam bébas iku ilegal (diidinaké mung ing kaanan luar biyasa)
Kéwan lan tetuwuhan kang kalebu ing pratélan Apendiks I, nanging wujud asil panangkaran utawa budidaya dianggep spésimèn saka Apendiks II kanthi sapérangan prasyaratan
Otoritas panglola saka nagara pangekspor kudu nglapuraké "non-detriment finding" wujud bukti manawa ekspor spésimèn saka spésies mau ora ngrugèkaké populasi ing alam bébas
Saben perdhagangan spésies ing Apendiks I merlokaké idin ekspor impor
Otoritas panglola saka nagara pangekspor dikudokaké mriksa idin impor kang diduwèni pedagang, lan mesthèaké nagara pangimpor bisa miara spésimèn mau kanthi layak
Kéwan kang dilebokaké ing Apendiks I, umpamané gorila, simpanse, macan lan subspesiesé, singa Asia, macan tutul, jaguar cheetah, gajah Asia, sapérangan populasi gajah Afrika, lan kabèh spésies Warak (kejaba sapérangan subspesies ing Afrika Kidul)
Apendiks II-sakiwa-tengené 32.500 spésies
Spesies ing Apendiks II ora segera kaancam kapunahan, nanging mungel kaancam cures yèn ora dilebokaké ing pratélan lan perdhagangan terus berlanjut
Saliyané iku, Apendiks II uga duwé isi spésies kang katon mèmper lan gampang klèru karo spésies kang didaftar ing Apendiks I
Otoritas panglola saka nagara pangekspor kudu nglapuraké bukti manawa ekspor spésimèn saka spésies mau ora ngrugèkké populasi ing alam bébas
Apendiks III-sakiwa-tengené 300 spésies
Spesies kang dilebokaké ing njeron Apendiks III ya iku spésies kang dilebokaké ing njeron pratélan sawisé salah siji nagara anggota njaluk bantuan para pihak CITES kanggo ngatur perdhagangan sawijining spésies
Spesies ora kaancam cures lan kabèh nagara anggota CITES mung éntuk nglakokaké perdhagangan kanthi idin ekspor kang sesuai lan Layang Katerangan Asal utawa Surat Keterangan Asal (SKA) utawa "Certificate of Origin" (COO)
Amandemen kudu dijurung mayoritas rong protelon para pihak lan bisa dilakokaké nalika sidang luar biyasa Konferénsi Para Pihak (COP), manawa saprotelon saka para pihak nelaaké sidang kudu dilakokaké
Amandemen Gaborone kang disarujuki ing Gaborone, Botswana, 30 April 1983 mungelaké forum kerjasama ékonomi regional kanggo mèlu partipasi ing CITES
Pertimbangan kabotan (Pasal XXIII "Reservations") nyangkut spésies tinentu bisa ditelaaké para pihak.
Den Haag Den Haag (basa Inggris: "The Hague") iku "gemeente", kutha pamaréntahan Walanda lan papan parlemèn, sarta kutha krajan provinsi Zuid-Holland (Holland Kidul)
Ing kutha iki uga tinemu "kedutaan besar" nagara-nagara manca
Sanadyan mangkono, Den Haag dudu kutha krajan Walanda; kutha krajan Walanda iku Amsterdam
Kutha Den Haag sing ndunungi 500.000 jiwa (1 September 2011)
Padunung aglomerasi Den Haag iku cacahé 1.088.508 jiwa
Jeneng pepaké Den Haag iku 's-Gravenhage
Holland Kidul Holland Kidul utawa Zuid-Holland ing basa Walanda iku propinsi ing Walanda
Kutha krajané yaiku Den Haag
Tlatah iki kalebu salah sawijining tlatah sing padhet dhéwé sadonya
Provinsi iki jembaré 3403 km2 lan sing ndunungi cacahé 3.502.595 jiwa (30 November 2009), déné Holland Kidul iku propinsi sing gedhé dhéwé miturut cacahé sing ndunungi sa-Walanda
Kutha sing gedhé dhéwé iku Rotterdam
Holland Kidul wewatesan karo Zeeland ing sisih kidul, Holland Lor ing sisih lor, Brabant Lor ing sisih kidul-wétan
Sadurungé taun 1840, Holland Lor lan Kidul iki siji propinsi lan jenengé Holland
Ing sisih kulon Holland Kidul wewatesan karo Sagara Lor
Holland Kidul iku wiwit 2015 dipérang dadi 60 "gemeente"
Kulit Kulit iku lapisan paling njaba ing awak manungsa
Kulit pérang dadi telung pérangan: pérangan paling njaba ingaran epidermis, pérangan tengah mesodermis, lan pérangan njero dermis
Kulit sensitif banget saka prabawa lingkungan sakitar, kaya panas srengéngé, lebu, lan asep knalpot
Kulit ingaran uga indra peraba amarga akèh banget pucuk-pucuk saraf sing peka saka sentuhan, tekanan, lan rabaan
Kulit bisa nampa rangsangan panas, adhem, alus, kasar, loro utawa nyeri lan liya-liyané
Pucuk-pucuk saraf panampa rangsangan mligi ana ing lapisan malphigi kulit lan ana uga ing piranti-piranti sing ana ing njeron awak
Pérangan kulit sing paling peka yaiku pérangan sing paling akèh pucuk-pucuk sarafé, kaya ing pucuk driji, tlapak tangan, tlapak sikil, lamb élan kiwa-tengené gulu
Kulit uga minangka piranti pambuwangan utawa ekskresi amarga ngandhung klanjer kringet
Gangguan lan lelara kulit ing antarané jerawat, panu utawa kurap, rangen, bisul nanah (abses) lan liya-liyané.
Pulo Sawijining pulo, nusa, utawa nuswa iku babagan lemah kang luwih cilik tinimbang bawana lan luwih gedhé tinimbang karang, kang dikupengi banyu
Gugusan pulo dijenengi kapuloan (basa Inggris: "archipelago")
Dhéfinisi "pulo" miturut konvénsi PBB bab Hukum Laut Internasional taun 1982 (UNCLOS ’82), pasal 121 nelaaké: Kanthi tembung liya, siji pulo ora éntuk kleleb nalika banyu pasang.
Taman Nasional Cat Tien Taman Nasional Cat Tien (basa Vietnam: Vườn quốc gia Cát Tiên) iku taman nasional wigati sing bisa tinemu ing Vietnam kidul, kurang luwih 150 km sisih lor saka kutha Ho Chi Minh
Taman Nasional iki ngreksa salah siji tlatah gedhé dhéwé alas udan tropis dhataran ngisor sing kasisa ing Vietnam
Taman Nasional Cat Tien direksa taun 1978 minangka rong séktor, Nam Cat Tien lan Tay Cat Tien
Séktor liyané, Cat Loc, digunaaké kanggo warak jawa taun 1992 sawisé panemon populasi warak jawa, kedadèan sing nggawa taman iki ing mataning donya
Telung tlatah iku digabung dadi saktaman taun 1998
Taman iki sengsara suwéné perang Vietnam, amarga panyebaran pestisida kaya defolian Agen Oranye
Perang Viètnam Perang Viètnam, uga karan Perang Indochina Kapindho, ya iku perang kang dumadi antarané taun 1957 lan taun 1975 ing Viètnam
Perang iki wujud péranganing Perang Dingin
Rong kubu kang perang ya iku Républik Viètnam (Viètnam Kidul) lan Républik Dhémokratik Viètnam (Viètnam Lor)
Amérika Sarékat, Koréa Kidul, Thailand, Australia, Niu Selan lan Filipina sekuton kaliyan Viètnam Kidul, éwadéné USSR lan Tiongkok njurung Viètnam Lor kang wujud nagara kuminis
Cacahing kurban kang mati diprakiraaké 280.000 ing pihak Kidul lan 1.000.000 ing pihak Lor
Perang iki njalari eksodus gedhé-gedhéan warga Viètnam nuju nagara liya, mligi Amérika Sarékat, Australia lan nagara-nagara Kulon liyané, saéngga ing nagara-nagara mau bisa tinemu komunitas Viètnam kang cukup gedhé
Sawisé perang iki rampung, kaloro Viètnam mau manunggal taun 1976
Salah siji kurban paling misuwur saka Perang Viètnam ya iku Kim Phuc Latar wuri
Viètnam dijajah déning Tiongkok wiwit taun 110 SM nganti mardika taun 938
Sawisé bébas saka wewengkon panjajahan Tiongkok, Viètnam ora mandheg nentang serangan pihak asing
Ing abad kaping 19, Viètnam dadi wewengkon jajahan Prancis
Prancis nguwasani Viètnam sawisé nglakoni sapérangan perang kolonial ing Indochina wiwit saka taun 1840-an
Ekspansi kakuwasaan Prancis amarga pepénginan kanggo nyaingi kabangkitan Britania Raya lan kabutuhan kanggo ngèntuki asil bumi kaya bumbon crakèn kanggo nggerakaké indhustri ing Prancis kanggo nyaingi panguwasan indhustri Britania Raya
Samngsa papréntahan Prancis, golongan rakyat Viètnam diobong semangat nasionalisme lan péngin kamardikan saka Prancis
Sapérangan pambrontakan dilakokaké déning akèh golongan-golongan nasionalis, nanging upaya iku gagal
Ing taun 1919, samangsa Prajanjèn Versailles dirundhingaké, Ho Chi Minh njaluk bebarengan nggawé perundhingan supaya Viètnam bisa mardika
Panjalukké ditolak lan Viètnam sarta kabèh Indochina terus dadi jajahan Prancis
Golongan Viet Minh pungkasané olèh panyengkuyung populér lan kasil ngusir Prancis saka Viètnam
Sakwéné Perang Donya II, Viètnam dikuwasani déning Jepang
Pamaréntah Prancis Vichy bekerjasama kaliyan Jepang lan ngeteraké bala nuju Indochina minangka wadyabala kang kuwasa kanthi "de facto" ing kawasan mau
Pamaréntah Perancis Vichy tetep nglakokaké papréntahan kaya biyasa nganti taun 1944 nalika Perancis Vichy tiba sawisé bala sekuthu naklukaké Prancis lan jendral Charles de Gaulle diangkat minangka pamimpin Prancis
Sawisé pamaréntah Perancis Vichy ambruk, pamaréntah Jepang nggalakaké kebangkitan perobahan nasionalis ing kalangan rakyat Viètnam
Ing pungkasané Perang Donya II, Viètnam diwènèhi kamardikan déning pihak Jepang
Ho Chí Minh bali manèh ing Viètnam kanggé mbébasaken nagarané supaya ora dijajah déning kakuwasaan asing
Panjenengané nampa bantuan golongan OSS (kang bakal malih dadi CIA mengkoné)
Ing pungkasané Perang Dunia II, perobahan Viet Minh sangisoré pimpinan Ho Chí Minh kasil mbébaskan Viètnam saka tangan panjajah, nanging mangsané mung singkat
Pihak Jepang nyekel pamaréntah Prancis lan mènèhi Viètnam sawijining wujud “kamardikan” minangka sabagéan saka rancangan Jepang kanggo "mbébasaké" bumi Asia saka panjajahan kulon
Akèh yasan dipasrahaké dhateng golongan-golongan nasionalis
Nalika Prancis nyoba ngrebut manèh kakuwasan sawisé Jepang takluk, Prancis dilawan déning wadyabala Viètnam ya iku Vietminh
Vietminh diadegaké ing taun 1941 déning parté kuminis lan dibawahi Hồ Chí Minh.
Ing sasi Juli 1954, Prancis lan Vietminh napak astani Pasetujon damai Jenewa
Vietminh dadi pamaréntah Viètnam Lor lan golongan Viètnam kang anti kuminis, mligi kaum katulik, "nglompok" ing kidul dibawahi Bao Dai, tilas kaisar Viètnam kang wis dicopot ing taun 1945
Amérika Sarékat njurung papréntahan anti-kuminis ing Viètnam Kidul, lan wiwit ngirim penasihat militèr kanggo mbiyantu nglatih lan njurung wadyabala Viètnam Kidul
Viètnam Kidul wiwit merangi Viet Cong ing taun 1957
Ing taun1959, Viètnam Lor kanthi gedhèn-gedhènan mbantu Vietcong, lan wiwit nyerang ékan-ékan militèr Viètnam Kidul.
Wangsa Ptolemeus Wangsa Ptolemeus iku wangsa kanthi corak Yunani Kuno sing nguwasani Mesir kira-kira suwéné 305 SM-30 SM
Wangsa Ptolemeus diyasa déning salah sawijining jendral saka wadyabala Alexander Agung, Ptolemeus I
Amarga Alexander Agung ora duwé pawaris tahta, mila sawisé sédané ing taun 323 SM para jendral-jendralé mbagi-bagi tlatah kakuwasaan ing antarané jendral-jendral mau
Ing taun 305 SM, sawisé nguwasani Mesir, Ptolemeus ngangkat awake dhéwé minangka Raja Ptolemeus I kanggo Mesir
Katurunané nguwasani Mesir nganti tiba ing tanganné bangsa Romawi taun 30M déning Kaisar Agustus (Oktavianus)
Salah sawijining katurunan Ptolemeus sing misuwur ya iku Cleopatra VII, sang ratu pungkasan sadurungé Mesir tiba ing tanganné bangsa Romawi.
Caesarion Ptolemy XV Philopator Philometor Caesar (dipunjuluki Caesarion (Caesar alit), basa Yunani: Πτολεμαίος ΙΕ' Φιλοπάτωρ Φιλομήτωρ Καίσαρ, Καισαρίων, 23 Juni 47 SM – Agustus 30 SM) punika firaun pungkasan ing dinasti Ptolemeus ing Mesir
Panjenenganipun mréntah wiwit yuswa 3 taun sesarengan ibunipun, Cleopatra VII, saking 2 September 44 SM dumugi Agustus 30 SM, nalika panjenenganipun dipunsédani déning Oktavianus, ing salajengipun dados kaisar Romawi Augustus
Panjenengangipun punika putra kakung paling sepuh Cleopatra VII
Kamungelan ageng ramanipun inggih punika Julius Caesar
Mila leres makaten, panjenenganipun punika putra kandhung Caesar satunggal-satunggalipun
Ptolemy XV, kadhang dipunsebat "Ptolemy Caesar", limrahipun dipunkenal kanthi asma panggilan "Caesarion", dipunwiyosaken ing Mesir taun 47 SM lan nglampahi kalih taun, saking 46-44 SM, ing Roma, ing pundi panjenenganipun lan ibunipun punika tamu Caesar
Cleopatra VII ngajeng-ngajeng bilih yoganipun badhé nerasaken ramanipun Caesar dados kepala Républik Romawi lan Mesir
Sasampunipun pamejahan Caesar tanggal 15 Maret 44 SM, Cleopatra lan Caesarion kundur malih ing Mesir
Caesarion dados raja lan sesarengan mréntah kaliyan ibunipun wiwit 2 September 44 SM ing yuswa 3 taun, éwadéné panjenenganipun namung njawat minangka raja, sauntawis Cleopatra VII mréntah piyambak
Ing mangsa sadèrèngipun sengketa antawis Markus Antonius kaliyan Octavianus, Antonius, ing wekdal samanten nguwaosi Républik ing triumvirat kaliyan Oktavianus lan Lepidus, maringi laladan-laladan kakuwosan ing wétan lan gelar-gelar dhumateng Caesarion lan dhumateng 3 yoga Markus Antonius sesarengan Cleopatra
Caesarion dipunparingi gelar "Raja segala Raja"
Ingkang paling ngancam Oktavianus (ingkang kakuwosanipun dipundhasaraken ing statusipun minangka putra kaponakan lan putra angkat Julius Caesar), Antonius maringi gelar Caesarion putra kandhung lan ahli waris Caesar
Pranyatan punika njalari sengkéta serius antaranipun Antonius lan Oktavianus, ingkang ngumumaken perang nglawan Antonius lan Cleopatra
Nalika Oktavianus nyerang Mesir taun 30 SM, Cleopatra VII ngintun Caesarion, wekdal punika yuswanipun 17 taun, nuju palabuhan Sagara Abang Berenice kanggé kaamananipun, kanthi rencana mlajar nuju India
Oktavianus nglenggahi kitha Alexandria tanggal 1 Agustus 30 SM, tanggal nalika Mesir dipunlebetaken ing Républik Romawi
Markus Antonius sampun nglalu sadèrèngipun Oktavianus mlebet ing kutha krajan; Cleopatra tumut nglalu tanggal 12 Agustus 30 SM
Panjaga-panjaga Caesarion, kalebet ara-araipun, ngianati panjenenganipun lan Oktavianus mréntahaken pamejahan Caesarion
Oktavianus salajengipun mréntah Mesir
Taun 30 SM BC dipunanggep minangka taun sepisanan pamaréntahan raja énggal sami kaliyan sistem pananggalan tradhisional Mesir
Ing pratélan-pratélan wekdal samanten Oktavianus dipunsebat minangka firaun lan pangganti Caesarion.
Kalimantan Kalimantan iku pulo kang papané ana ing loring Pulo Jawa lan kuloning Pulo Sulawesi
Palemahaning pulo iki kapérang dadi wewengkoning telung nagara Brunei, Indonésia, lan Malaysia
Pulo iki asring diarani Borneo déning mancanagara mligi Malaysia, kanggo ngarani palemahaning Sarawak lan Sabah, éwadéné diarani Kalimantan déning Indonèsia
Kajaba iku, uga madeg Kasultanan Brunei ana ing pulo iku.
Nalika kalaning Indhiya Nèderlan, Kalimantan misuwur minangka Bornéo
Nanging mangkono, iki ora ateges jeneng Kalimantan ora kawentar
Sajeroning layang-layanging Pangéran Tamjidillah saka Kraton Banjar taun 1857 dhateng Résidhèn Walanda ing Banjarmasin, Panjenengané wis nganggo jeneng Pulo Kalimantan, dudu Pulo Bornéo
Iki nuduhaké manawa ana ing kalangan pandunung, jeneng Kalimantan luwih kasuwur tinimbang jeneng Borneo kang dienggo ana ing administrasi pamaréntah kolonial Indhiya Nèderlan
Jeneng Kalimantan wiwit kondhang manèh watara taun 1940
Rikala abad kaping 18, sapérangan gedhé palemahaning Kalimantan saka Nagara Sambas tekan Nagari Berau wujud kraton-kraton sangisoré Kasultanan Banjar, nanging wusana nyusut dadi sapérangan cilik waé kaya ta wewengkon Kalimantan Kidul saiki amarga prajanjèn kaliyan Walanda
Ing Prajanjèn Karang Intan ing mangsa papréntahan Pangéran Nata Dilaga (Susuhunan Nata Alam) (1808-1825), Kasultanan Banjar masrahaké sapérangan wewengkon taklukanné dhateng Indhiya Nèderlan ing antarané wewengkon Bulungan, Kutai, Pasir, Pagatan lan Kotawaringin
Laladan liyané kang uga wus dipasrahaké dhateng Walanda ya iku Landak, Sambas, Sintang lan Sukadana
Mung wewengkon inti Kasultanan Banjar kang durung tiba ing gegeman Walanda nganti taun 1860
Sabanjuré ing abad kaping 19, Walanda ngakèni madegipun kraton-kraton (laladan dhistrik) kang langsung dipréntah kepala bumiputera kang tundhuk ing sangisosoré kakuwasaan Walanda (Indirect Bestuur)
Ing abad XIV wewengkon Kalimantan ditaklukaké Gajah Mada
Saben nageri kang wujud sawijining laladan ilèn kali ing mangsa iku dipanggedhèni sawijining wong kanthi gelar Sakai
Majapahit mapanaké wakilé Maharaja Suryanata (1365) kang dadi ratu Nagara Dipa kang kedhudhukané ing Candhi Agung (Amuntai)
Ing mangsa tuwuhing agama Islam sapérangan Karajan Hindhu malih dadi Karajan Islam kanthi ciri budaya Malayu
Sadurungé munculé agama Islam kabèh warga Kalimantan dilebokaké ing kategori budaya Dayak kang kapérang saka wong Dayak, Malayu Hindhu lan Jawa Hindhu
Kasultanan Banjar minangka wakil Kasultanan Demak ing Kalimantan marisi sapérangan wewengkon tilas taklukané Majapahit
Kasultanan Banjar mérang wewengkon Kalimantan dadi wewengkon-wewengkon Kutha Raja, Nagara Agung, Manca Nagara lan Pesisiran
Kutha Martapura kutha krajan Kasultanan Banjar minangka ring sepisanan wujud wewengkon Kutha Raja
Ring kapindho laladan njaban kutha Martapura (Laladan Banjar) iku wewengkon Nagara Agung (laladan inti kraton Banjar)
Ring katelu ing njaban laladan Banjar ingaran laladan Manca Nagara ya iku kawasan kulon tekan laladan Kotawaringin lan ing wétan tekan laladan Pasir
Ring paling njaba ya iku wewengkon ing sisih kulon Kotawaringin tekan nagari Sambas ingaran Pasisir Barat, ewadéné Pasisir Wétan iku kawasan ing sisih lor laladan Pasir tekan wewengkon Berau-Bulungan
Mangsa Républik Indonésia Sarékat
Sawisé njupuk alih Kalimantan saka tanganné Jepang, NICA meksa kaum Federal Kalimantan supaya rikat ngedegaké Nagara Kalimantan nyusul Nagara Indonésia Wétan kang wis ngadeg
Mula banjur diwangun Dhéwan Kalimantan Kulon tanggal 28 Oktober 1946, kang dadi Laladan Istiméwa Kalimantan Kulon ing tanggal 27 Mèi 1947; kanthi Kepala Laladan, Sultan Hamid II saka Kasultanan Pontianak kanthi pangkat Mayor Jendral
Wewengkoné kapérang saka 13 kraton minangka swapraja.
Dhéwan Dayak Gedhé diwangun tanggal 7 Dhésèmber 1946, lan sabanjuré tanggal 8 Januari 1947 diwangun Dhéwan Pagatan, Dhéwan Pulo Laut lan Dhéwan Cantung Sampanahan kang banjur nggabung dadi Fèdherasi Kalimantan Kidul-Wétan
Banjur tanggal 18 Fèbruari 1947 diwangun Dhéwan Pasir lan Fèdherasi Kalimantan Wétan, kang pungkasané ing tanggal 26 Agustus 1947 nggabung dadi Dhéwan Kalimantan Wétan
Sabanjuré Laladan Kalimantan Wétan dadi Laladan Istiméwa Kalimantan Wétan kanthi Kepala Laladan, Aji Sultan Parikesit saka Kasultanan Kutai kang pangkaté Kolonél
Laladan Banjar kang wis kajepit laladan fèdheral pungkasané diwangun Dhéwan Banjar tanggal 14 Januari 1948
Gubernur Kalimantan ing papréntahan Pamaréntah RI ing Yogyakarta, ya iku Pangéran Muhammad Noor, ngirim Cilik Riwut lan Hasan Basry ing misi perjuwangan mempertahankan kamardikan kanggo ngadhepi kekuwatan NICA
Ing tanggal 17 Mèi 1949, Lètkol Hasan Basry minangka Gubernur Wadya ALRI Wewengkon IV Pertahanan Kalimantan mroklamirké sawijining Proklamasi Kalimantan kang isiné yèn "Laladan Kalimantan Kidul" (laladan-laladan sanjaban Laladan Istiméwa Kalimantan Kulon lan Laladan Istiméwa Kalimantan Wétan) tetep minangka pérangan ora kapisahaké saka Nagara Républik Indonésia kang wis diproklamasikké tanggal 17 Agustus 1945
Pamaréntah Gubernur Militér iki wujud upaya tandhingan dhateng kawanguné Dhéwan Banjar kang diyasa Walanda
Ing mangsa Républik Indonésia Sarékat, Kalimantan dipérang dari limang laladan ya iku: Résidhèn lan Gubernur
Pratélan jeneng-jeneng résidhèn Inggris lan Walanda kanggo wewengkon Bornéo-Walanda: Wiwit taun 1938, Bornéo-Walanda (Kalimantan) wujud siji kasatuan laladan administratif sangisoré gubernur, kang duwé kedhudhukan ing Banjarmasin: Taun 1957 Kalimantan dipérang dadi 3 provinsi, ya iku Kalimantan Kidul, Kalimantan Wétan, Kalimantan Kulon
Sabanjuré taun 1958, kawangun provinsi Kalimantan Tengah minangka pamekaran saka Kalimantan Kidul
Karajan kang naté ana
Pratélan kraton-kraton lan sabagéan isih èksis ing Pulo Kalimantan, ing antarané ya iku:
Sulawesi Sulawesi iku pulo duwèané Indonésia sing papané ana ing antarané Pulo Kalimantan lan Kapuloan Maluku
Kanthi wiyar wewengkon 174.600 km², Sulawesi iku pulo gedhé dhéwé nomer 11 sadonya
Sulawesi wewatesan kaliyan Borneo ing sisih kulon, Filipina ing lor, Flores ing kidul, Timor Wétan ing kidul-wétan lan Maluku ing sisih wétan
Provonsi ing Sulawesi yaiku:
Irian Irian (Basa Inggris: "New Guinea") iku pulo gedhé dhéwé nome loro ing donya sing papané ing sisih lor Australia
Pulo iki dibagi dadi rong wewengkon sing ya iku pérangan kulon sing karan Papua dikuwasani déning Indonésia lan pérangan wétan kang wujud nagara Papua Nugini
Istilah Papua uga digunaaké kanggo ngrujuk pulo iki kanthi kaseluruhan
Nugini iku istilah "New Guinea", jeneng sing diwènèhi déning wong Kulon, sing diindonésiaké