Exqrch/javanese-Komodo-pixelgpt huggingface dataset:
-wi sajak makili éwoning ukara sing ora saguh ditokaké.
-pis manis kuwi mung dianggo mingkém rapet, nanging ésême sing ngujiwat ku-
-nthi lanthip. Saka lambéné ora ana ukara kang kawêtu. Lambé sing ti-
Dhèwèké anggablog pundhakku. Mripaté kang sumunar kuwi mandèng ka-
Surapatra, kowé miluwa ki nabsiyah,
-né suwé suwé manêh, wêlingku marang kowé,
-ku bakal ora bisa manggon ana ke-
lajêng ginêm: Surapatra, mbok manawa a-
-n punapa sacariyosipun Dewi Tisnawati
-n ingkang nama Surapatra, anyariyosakê-
Kyai Surti lajêng cariyos dhatêng mitranipu-
rayi, dèné suka pitêdah makatên.
Surti anglahirakên bingahing manah dhateng ingkang
-ged anjalari dumugi ing tiwas, Kyahi
sampun pisan pisan purun nedha, awit sa-
badhé ngintuni têtêdhan, wêlingipun:
-mêrêp bilih bènjing ènjing Ki Nabsiyah
-dhatêngan Dewi Tisnawati, perlu suka su-
Nunggil ing sonten sing wau, Kyahi surti ka--
Kyahi Surti kepareng anampeni pisungsung wau.
kacaosaken ing Kyahi Surti.
rangbolong, angaturaken dhaharan, mugi
-n déning Ki Nabsiyah, énjingipun lajêng
-pun kéngkén Ki Nabsiyah, kêpala ing ka-
sampunipun matêng lajêng dipun dékéki racu-
-n. Tembungipun kengkenan: sowan kula di
nalika ngriku lajêng olah-olah, sa-
-nipun Ki Nabsiyah ambekta pakintunan dhahara-
mbotên wontên ingkang purun mabèni. Sa-
Bojonipun têtiga sai ajrih sadaya,
nakku, awit ya mung kowe kang sumurup.
dedongengan angka 15
supaya kowe bisa momong a-
Énjingipun, saéstu wontên kéngkénan
ora kuning, irêng ora irêng.
-seg, mripate lumrah wae. Pakulitane kuning
-ri mardiya kédanan, rupa ora ayu, irung rada blê-
Jroning batinku wuh pitakon apa sing anjalar-
-ké Tasmi têrus diwaca.
sekolahanné anaké kang diwénéha-
kayu nongka sing wis kluwus, surat sêka
Lasiyo ora wangsulan, mung lungguh ing kursi
sêdina rong dina kaya ora ana apa-apa.
mripat kêlop kêlop batiné angglêgês,
tuku ban, dhiyas lumah lumah ngrangkul bantal
Nalika Karyanta têka. om wi wis ngladèni wong
-sik sêkolahé ya klêbu pintêr.
-lan Darna. Parti ngêrti bangêt sapa Darna. Atiné bê-
-é ora jamak sida kêlakon arep dijak do-
Entuk wangsulan ngono mau atiné Parti bungah-
-nipun ......... wontên candhaké.
-n nêrangakên lalandhêp saha daya katiyasa-
-sra, nitik saking aranipun kala wau sampu-
-n sing kêlêt jênêng utawi aranipun naga sa-
-pur jênêng lan aran contonipun dhapuripu-
-n ingkang kasêbat ing nginggil, landhêping dha-
pandhan, lambé gajah, tan prabéda kaliya-
-ma tamtu sagêd mitunani, samantên ugi grênêng ri
kanan kéring, miwah gungsèn ngajêng lan wingking manawi tuma
-tawi lancip sampun cêtha, landhêping pamor
dhapur jênêng tuwin aran landhêping sula u-
ing grênêng, ri pandhan, lan lambé gajah, lan landhêping
Tutugé ........ ing gungsén ngajêng lan wingking
Têmbung. (14)
Ngéntha-éntha ngoncéki pasêmoning
Sinau Nulis Jawa
Oléhe ngobrol ditêrusaké nganti ora krasa
padha kêturon, ésuké tanginé Andi, Totok lan Su
-andha rada krinan, Anggun lan Handra wis tangi luwih dhisik.
-kên titiyang Jawi kluthuk wau.
-cahipun sarta titiyang Hindhu lajêng sagêd ngêraha-
-yang Jawi. Ing kala samantên têksih sakêdhik sangêt ba-
-lanipun sarta tata caranipun dhatêng pokokipun ti
Punapa malih lajêng mulangakên agami tuwin dadamê-
-mi ngalih panggénan dumunung wontên ing pulo Jawi.
-dul wètan sarta botên lami lajêng kathah ingkang sa-
-n angèn angin têtêp ingkang gilir gumantos saking ki-
-n angin têtêp saking lér kilén sarta wangsulipu-
dhatêngipun titiyang Hindhu ing tanah jawi sarana angè-
-ngan ing kapulowan India, anêrangakên bilih
-wi nyêbutakên sakathahing nama namanipun padunung
Sêrat pèpèngêtan babad nagari Cina wau, ingkang ma
Tutugé.
karangan: Radèn Mas(a) Mangkudimêja
Anedhak saking serat Pararaton
Sejarah Pararaton (9)
Katuturané
Sêrat Pararaton
sêratan Jawi, karangan:
Radèn Mas Mangkudimeja
-né bocah bocah aku budhal mênyang omahé lik Giyêm.
sentêr dakcandhak banjur dakcêkêl kêncêng. Sawisé pamit marang ibu
sarungku dakcopot banjur ganti clana lan hém safari krém
durung pêrcaya Anggun duwé trêkah kaya ngono.
-sé. Dhèwèké nangis nguguk, sênajan batiné
-ku sanalika awaké lêmes, ora bisa ngampet tangi-
Dhoktêr wanita kang rumongsa koncatan katrisnan i-
-ra waranggana kang nganyut-anyut andutdut ati.
ana. Kaya padha ora duwé daya, kêna prabawané swa-
Swasanané bèda. Klêsak-klêsik grênang grêneng, ora
TIba gilirané bintang tamu waranggana saka Amérika.
-gi mikir mikir omongané kancané iki.
-s ora mlêruk lan jêgadul manêh. Dhèwèkké la-
-t wèdangé, banjur nyumêꦢ rokok, Marsanti wi-
Marta lérén oléhé gunéman, nyrupu
hapéku muni. Ana télpun saka Bu Susan.
-wit pêlem sing iyub. Nêmbé nyopot jakét,
-ronsih. Sêpédhah motor tak parkir ing ngisor
Sêtu jam sêtêngah sanga aku wis têkan panggonnan nga-
wontên candhaké.
-gêran ingkang lumampah ........
-wiyatan-pawiyatan kanthi puguh kukuh ngugêmi u-
-i tanggêl jawab amrantasi pakaryan lumantar pa-
Limrahipun para pangarsa ingkang anggadhah-
-n botên dipunkenali malih ing tanah Jawi.
-n Jawi punika botên musna, awit sampu-
murih sagêding kagunan Jawi ingkang arupi caraka-
-n botên sagêd budidaya, kados pundi
-rakan Jawi, rumaos gêmang utawi pancé-
-ngupakara prakawis aksara utawi ca-
praja pangêmbating nagari ingkang kawogan a-
-yang Jawi, katingalipun para pangarsaning
... ugi dipun mangrtosi ti-
Wong Jawa wis padha kélangan tulis. (6)
Iku kawitané Marsanti ngrasakaké u
rip mubra mubru sawisé sajêg jumlêg dadi bo
cah sarwa kêncingkrangan, kathik gaweyané kê
pénak bangêt, mung ngancani Pak Jolang.
Gundhul mènèk trêmbêsi. Dhèwèké
sêsingidan amping amping pang sinambi mi-
-gatékaké kahanannan, Kawak wis si-
-yaga. Tangané nyêkêli tampar dhadhung.
-go sêpédha kumbangé anggêblas nyang Prambanan.
dhoktêr. Ora sronta, dhèwèké nuli ngêbut ngang-
-king sênêngé. ning dhèwèké kélingan yén nyandhang gêlar
Bubar maca layang, méh waé Anggun ambéngok sa-
mung manthuk sithik, nanging iku wis cukup.
mèsêm iku ora kumêcap apa-apa,
-ga atiné priya sing wis dhudha iku. lambé kang
Marsanti nyawang Jolang karo mésêm gawé lê-
-n mlêbu. wirama musiké sigrak cêdhak-cêdhak,
-sanané rêmang rêmang ngêpasi aku sakloro-
-nganku. Dhiskotiké jêmbar, tamuné kêbak, swa
Tanpa ngênteni wangsulan, Mas Hardi anggandhêng ta
-né digêgêm kênceng karo diajak omong.
-guh ing lambê dhipanyakêti Jarkasi. Tanganê ...
-s ngêtokaké piranti sunat pak Sastrapêna lung
Jarkasi lumah lumah ing dhipan, sawêtara mbukak ta-
-karwangi lan Sarmi. Sêkarwangi wis gawé catêthan.
-bilé manèh nyang pasar buwah ngêtêraké Sê-
sudhah. Sauntara Karyana nglakokaké mo
Pratama nuli mlêbu kampus tumuju ruwang wi-
né sing mung kuli bangunan gênah ora duwé bayar turah.
uripé mung pas-pasan, Sodir bojo-
dirasa nunjês atine. Panikêm ora sélak
Panikêm anggêgêt lambé. Gunêma anak tunggalé-
-né wis diwarisaké marang Warsiki.
rum lan Warsiki. Dalêmé simbahe Arum mau jan ja-
Putrané mung loro: Wahyu, bapaké A-
Swargi simbahé Arum kuwi biyén sudagar sugih.
-lam nanging sêpi tanpa wangsulan.
dakthothog lawangé ambal ambalan kanthi uluk sa-
kêmbang mawar padha mêgar, pêrsis kaya sêtaun sadurungé.
Têkan ngarêp omah pondhokane, aku weruh
-ning nétrané, gawé kagété Damarjati
tés-tétés banyu bêning mrêntul saka pado-
banjur tumungkul, dumadakan ana té-
Sêkarwangi ora enggal wangsuli. Malah
-loné Wira ya wis ora papa.
-pus dilokaké kalah ayu karo ca-
-né Yanti rada krasa mak sêngkring. Nanging banjur dipu-
Krungu kandhané Wira Klêmer sing pungkasan kuwi ati-
jubin, anggané sêméndhé témbok.
lanang lan wadon nganggo busana adat Jawa lungguh
Jaka kagêt, ing jêro kamar dhahar ana wong
Sawisé lawang dibukak lan ngurubaké lampu,
ana rasa butarêppan.
-mpur adhuk, sêdhih, jéngkél marang bu Harsa, trênyuh, ning uga
Lusi ningtyas ngrungokaké crita kuwi kanthi rasa pangrasa ca-
sêrating Jawi, karangan:
-laking Lélor, Sanggora sapunika, utawi Patani.
Kondhor lampahipun lajêng dhatêng ing panggènan sacê-
-nanipun têksih nama Katigarah, mêdaling pulo
-gang ingkang saking nagari Cina, saking Kanton ingkang ki-
banjar pajang malayu, lajêng sambêt akaliyan margi da-
-gir pulo Sumatra ingkang wétan, ing pasisiring pulo
-lit pasisiring pulo Jawi ingkang êlér turut pi-
-lèn turut ing pinggiting kapulowan Sunda-A
-n, kapulowan alit-alit ing kidul-ki-
Wiwitanipun lalayaran mêdal ing Ambon Bantha-
karangan: Radèn Mas Mangkudimeja.
Anêdhak saking sêrat Pararaton
Sejarah Pararaton (11)
jantungé nalika Damarjati mênêt lambéné
-wangi goréh atiné. Durung ilang gêtêr ing
-wè. Ing jêro kamar sing mung ciyut iku Sêkar-
Wong loro mlêbu kamare dhèwè dhè-
-sih mudha bu Yanti Mênik iku ayu banget.
sumimpên ing rangsêlku. Pancen nyata, nalika i-
omah kontrakanku. Potrêt mau isih
Aku kélingan potret sing tak gawa saka
Suliyadi Sutèngsi Hadiningkung
Rinacik sarta kasêrat dèning
lêstari widada, kuncara hanjayèng bawana.
mugi sagêda ngréka daya murih aksara Jawi
-la wontêna kawicaksanan saking pamarentah
-tosan saking pandonga lan panyuwun ku-
-wi punika botên musna awit kiranging kawiga-
mugiya kagunan Jawi ingkang arupi carakan Ja-
-budayan, sastra lan tulis, ing pangangkah
ingkang wontên sambung rakêtipun kaliyan ka-
pangembating praja mliginipun dhumatêng Instansi
pangajêng-ajêng tuwin panyuwunan dhumatêng para
Jawi, pramila sêratan kawula ing ngriki, gadhah
Gêsanging manungsa ing tanah
Wong Jawa wis padha kélangan tulis. (8)
sinau nulis Jawa.
dhêlog dhêlog ana ruwang tamu.
Ibuné durung saré, malah isih lungguh
Jam sanga bêngi Damarjati wis mulih.
Mripatté nglirik kamar tidhur.
Bu Warih sangsaya kodhêng.
Tilpun ditutup manéh.
Mênu désa ning nyamlêng. Sêga pêcêl a
-na kembangé turi, lawuhé wadêr.
Buwahé gedhang pulut.
-sa anggêtêrakê atiné kajaba siji iku.
-nalané sing ayu iku, nanging ora ana sing bi-
-né wis rumongsa kêtarik, akêh kênyakê
Wiwit anyaran Sêkarwangi ana kéné, ati-
Ristanti nêrusaké lungguhan ijén.
sak Kumara lagi pamitan, salungané Kumara,
-ni Kumara lungguhan ing téras, ngarêpaké ngi-
Rampung adus lan mêmatut dhiri, Ristanti banjur nganca-
-yêm sêbab kêbutuhanné wis kêcêkêl
dhingé isih kudu dirêsiki, batiné Anggara a-
-t, mula dipancurake kanggo ngrêsiki. Nadyan jê-
Banyuné isih mili, nanging bak iku rêgêd bangê-
-ro bisa kanggo pingtêlu utawa pingpat.
tadhah sêmono kuwi kanggoné wong lo
njur, Ninok lan Rusmi diklécam-klécêm,
Nyumurupi dhiyas mondhong piring isine mu
kangélan takoné ya marang Purnama.
-ga wis kaya anak dhèwé. Pêlajaran sing Dinar
ngêrti unggah ungguh. Karo kulawargané bu Dar
Purnama bocah sing luwês tata kramané jangkêp tar-
-sam, blêbês ora kêtulungngan
janganan, dhasar awak yén lagi apês. Ring-
-drug Jawa Timur. Luwak mangan tales-tales kanggo
Wêngi kuwi nasibé Pak Parja kaya parikan lu-
-p olèhé korupsi.
-né, apês nasibé Tuminah. Juragané kêtangke-
Sêkarwangi karo lumaku mulih, ngumbar gagasa-
wontên candhaké
k piturutipun ...
sanépan, pasêmon, sêngkalan, lan sa-
-sa, kirata basa, paribasan, wangsalan,
minipun dipuntêgêsi mawi: dasa nama, jarwa da-
-n pamanggih miturut kabêtahaning ukara, upa-
-si utawi dipunmaknani dados pintên pinte-
sugih makna, pramila basa Jawi sagêd dipuntêgê-
-nnêgêsi lan mêrdèni têmbung lan basa Jawi ingkang
miwah lêbda ing réh kasusastran Jawi, ing babaga-
Kathah sangêt para pamaos ingkang langkung pana
Ngéntha-éntha ngoncéki pasêmoning têmbung. . (1)
Sinau nulis Jawa.
andhêlikaké pangrasané.
-mmé Sêkarwangi. nanging bu Rusti isih bisa
Wis mêndêm tênan bocah iku. mêndêm gunê-
-ké mréné, sing paling ayu pancén aku.
-né ibu -bu mudha sing nyekolahaké ana-
Nanging sajroning atiku ngakoni, ing antara-
Sêmarang. Dadi ngirit ora nginêb losmén.
-nung Srandhil, angkahé supaya bisa tulak mulih
Ésuké wong loro sida mruput mênyang gu-
-léh pituduh apa kanyatahaning têmbung
-ya kang uwis, kanthi pangajêng ajêng o-
-ni unên unên mau banjur lêlana ka-
Kacarita barêng Radèn Sayid wus nampen-
déné banjur sumanggêm nampéni,
saya ngrêdatos manéh barêng ngêngêti
tuwa mau bangêt ing ngrêdatosé
barêng Radèn Sayid ditinggal ing wong
wong mau malaèkat.
-wa mau banjur musna, mungguh sêjatiné
Sawusé ngucap mangkono wong tu-
3. Yén rabi aja turu amor bojomu.
2. Yén arip aja turu,
1. Kowé aja nampik rejeki,
-niné mangkéné:
lawas ana ing sapinggiring kali.
-ulungaké kanthi têtêping ati, u-
-gah ing sangarêpé, lan nampéni kang di-
pagunungan, banjur kèndêl kongsi
-kaké dhuwit, nuli dikon lêng-
-hunan anggoné lêlana ngambah
Radèn Sayid sawuse nampé-
-ning wong tuwa mau. Kongsi têta-
Sunan Kalijaga
-têlung bab kaya kang disabdakaké dé-
kandêl, lambèné abang monda monda.
kuning. Pasuryané sêmu lonjong. Alisé
Widiyantara nyoba namataké. Umur umura-
-né udakara sêlikur tahunan. Pakulitané
sepi mau anggubél manéh ingkang gané.
ya mung winatês. Yên wis kondur têkan dalêm rasa
-é ora bisa dumadi sabên dina. Lan wêktuné
Nanging, patêmon sing kaya mêngkono mêsthi wa-
lan wis ora bakal bali manèh.
-wangi. Kandhané Sarmi, jaré mulih mênyang désa
-rane wis rampung. Têkan ngomah kélangan Sêkar-
Damarjati wis bali saka Bogor awit aca-
-dhiné sing wis suwé bêbadra ing kutha.
-wèkké tanggané, Sariman sida budhal nyusul a-
-léngan oléhé adol wêdhus gadhuhan du-
Kanthi sangu pangéstuné simbokké lan dhudhah cé-
pangrêtosan kula ... wontên candhaké.
-ya, inggih awit taksih cubluk sarta kiranging
anamung nyumanggakakên para maos sada-
lintu, miwah pamêrdèn ingkang séjé, kula
-n para pamaos ingkang kagungan pamanggih
-sing pangrêtosan kawula. Manawi wontê-
-ran-aran miturut gaduking pamanggih miwah winatê-
-nika kaparênga kawula badhé ngentha é-
-jêngipun, sawatawis ing kalodhangan pu-
séjé-séjé gumathok kaliyan pika-
-dhahi tafsir saha pangretosan ingkang
-k piturutipun milanipun basa Jawi angga-
Tutugé ...
Sengkalan lan sa-
Têmbung (2)
Ngéntha-éntha ngoncèki pasêmoning
-ntha ngoncéki pasêmoning têmbung tuwin a-
nyêbut jênêng pak Warsita, bapakké Sêkarwangi.
dhèwèké nétésaké êluh nalika
-lah kang wis méh pénsiyun iku mêdhar sabda.
Sadurungé ambukak lurub kêpala sêko
éntuk Ranti, dhèwèké têrus gêlêm.
-ké uga rumongsa salah. Nalika ditari rabi
-ké ora ngluputaké Ranti, jalaran dhèwè-
Ranti manthuk, Hendra ambêgan landhung. Dhèwè
Prihastuti mung bisa manthuk, kêpêksa.
-ngan diséléh miring cêdhak alis lan manthuk kurmat,
pamitan. Mundur, kanthi ngangkat épék-épék ta-
Kalodhangan mau digunakaké Basuki kanggo
wong padha surak rasa trênyuh rumambat ing batinku.
wong liya mêksa géséh karo rasaku. Jroning
bisa gawé wong wong kêpranan, nanging pangrasané
Swasanané gayêng tênan, ora nyana yên anakku
-k malih bisa ambiyanturê réwang apa sing sakira bisa.
-t wayah awan, sapa ngêrtiné klagi pasang tarub, ra-
mula niyaté wong papat arêp marani papan saka wi-
Réhné kabéh rumongsa durung entuk jawilan
-stari, nanging ora ditanggapi.
-ndi. Gita Mursid pancên uga gandrung karo Lê-
-né Lêstari kok Gita Mursid, lah Tarsa ana ngê-
Aku gumun maca sêrat lêlayu iku. Bojo-
sabên dina dikongkon nyolong dhuwit.
ya critané wong sing duwé ingon thuyul
-k dhuwit apa manéh ngakon nyolong. ka-
Dhèwèké ora tau kondha anjalu-
-kal diunggulaké
nga - ngunggulaké dhiri bakal diasoraké, sapa andhap asor ba-
tha - thothog thothoga lawang yén péngin diwêngani
ba - bêgja bêgjané kang lali maksih bêgja kang èling klawan waspada
ga - gêmi iku bêcik ananging gêminé wong cêthil kang ora bêcik
ma - momor momot momong mêsthi mikoléhi
nya - nyèlèngi njagani kang ora kanyana nyana
-cik
ya - yén ora ngrêti kang ala atêgês uga ora ngrêti kang bêc-
ja - jênêng trêsna kudu wani nglabuhi lara sangsara
-rani ala
dha - dhasaré manungsa iku kinodrat bêcik buktiné êmoh dia-
pa - pinuju bungah élinga susah, pinuju susah élinga bungah
-l ing pasinaon
la - luwih mbêbayani mogol ing panggulawêntah tinimbang mogo-
wa - wong lara ngarêp-arêp waras, wong waras apa pangarêp arêpmu
sa - sapa siya siya marang wêktu bakal disiya siya dèning wêktu
ta - tulungana sing pancén butuh pitulungan
andhêdhêr wiji laraning ati
da - duwé sêdya bêcik ora énggal kok tindakaké padha karo
ka - kabéh kang lagi wiwit iku angél
kwajibaning urip
ra - ruwêd rêntegé ndonya iki jalaran urip padha ora nindakaké
ca - cipta rasa karsa lan karya kudu sae ka
na - nistha madya utama sira kudu bisa mbêdakaké
ha - aja ngandhakaké apa baé kang ora kok ngrêtèni
no disêlingi hiburan klênéngan barang. wah jan gayêng tênan.
Dhèwèké bingung kaya wong ilang waé. Pasamuwan ing ko-
Anéh, Tarja sing isih digandhéng ora digapé babar pisan.
-sal sêkar sêgantên saha tumuntênna sagêd ma-
saking kadêrêng anggénnipun sêlak badhé ang-
-nyanggêmi panêdhanipun dewi tisnawati, déning
Mas Tumênggung Arubinang kanthi dhanganing manah a-
manawi sampêyan sagah ngrabi ing kula.
-n sêkar sêgantên ing sampêyan ananging
ing laladan kidul kadhawuhan nêdahaké-
kakangbok, nata Déwi Gunawati, nata
-snawati, dhatêng kula dipun utus ing
Ingkang pindha jalma mangsuli: nama kula Ti-
-mpéni.
tuwin panêdha punapa ingkang wajib kula ta-
-n pinongka sampêyan punika pundi,
-ha Agung, sampéyan punika sintên la
nanging cêtha: dhuh dutaning Pangéran Ingkang Ma-
-n marlupa, lajêng amangsuli kanthi têmbung lêlah
-kên dunungipun.
Mas Tumênggung Arubinang sasaripun sampu-
mila kula tumuntên sampéyan têdaha-
prajanji purun mituruti panêdha kula.
-nging mêksa cabar botên angsal damêl,
-yan, sêmantên wau manawi sampéyan ugi
-gantên ingkang dados sarananing usada, na-
kula ingkang badhé ambiyantu ing sampéya-
-ntên dalu anggén kula amadosi sêkar se-
-yan upaya ngantos dumugi ngriki punika,
nipun: Sampun pintên pintên dintên pintên pin-
kula sampun sumêrêp punapa ingkang sampé
Dêdongêngan ongka: 9
-luyakakên ing gustinipun, lajêng wicantê-
Nusuma, Surya ngrumangsani wis mirong kampuh jingga.
koran kang dingengeri, Cahaya Kita, sarta Pak Brata
-lange wong tuwa kang dipundhi pundhi, uga paugerane
Ngrumangsani wis tumindak dudu, ora jumbuh karo piwu-
Gêtih lanangé Hamid kumêsar, kaya ginugah.
-dhané Hamid tumémpél ana gêgêrré Déwi.
sing amboncéng lungguhé mélu maju saéngga dha-
Maksrêt motor mandhêg ngêgét, mêsthi waé
Radèn Mas Mangkudimêja
sêratan Jawi karanganipun
-pun Manu Yajnyawalka tuwin sanés-sanésipun.
-ta, ing Ramayana, ing Purana, ing Darmasastra, dadamêlani-
-tiga, kados ingkang kawrat wontên ing sêrat Mahabra-
-yoga, têgêsipun ing pérangan jaman ingkang kaping-
-ndhu punika tumêngkaripun agami Brahma: Hindhu ingkang tri-
ing péranganipun alit artosipun agami Hi-
-ka kalêbet ugi tatacaranipun bongsa Hindhu, déné-
Sapérangan agêng ingkang dipun wastani agami Hindu puni-
-gaminipun ing ngriki badhé kula têrangakên.
-s narambahi dhatêng tata caranipun titiyang Jawi, punika a-
-but ing nginggil, langkung malih ing tanah Jawi, nganto-
têngkar-tumêngkar wontên ing pulo pulo ingkang kasê-
Mênggah ingkang dados pokokipun kawruh Hindu ingkang
Agami Hindhu,
Anêdhak saking sêrat Pararaton.
Sêjarah Pararaton. (16)
-rasané tulisan sing mung salarik.
diwênêhaké tamuné. Priya mau maca su
-lpén, Tohipah nulis urêg-urêg banjur
Priya itu ngulungaké buku catêtan lan pu-
-ra kuwalik, ning ya êmbuh.
-nané kok malah mlayu nyang gonku. Apa o-
-né padha nyang dalêmmé Budhé Bêkti, nanging panjênêng-
Aku iki jan gumun, wong wong kampung mlayu
-ku lan bojoku dak pasrah ake
-k kondhang ing Gunung Klongok, kathok jero-
-s Suwal mênyang gonné Marta Krama, dhukun pelé-
Ing wêktu sing wis ditêmtokaké, aku lan ma-
-né koran, banjur ana léptop saprintêré.
tamu sing prasasat dikêbaki buku, majalah apa dé-
Sawisé lungguhan, Nur plênggang plênggong nyawang ruwang
Tekan saiki, nganti aku dadi guru,
ora ana sing ngundhang Tutik, mung siji
wae. Pak Yudhit, wakil kepala se-
-kolah bidang kurikulum.
Rama Sudiyatmana IKIP Semarang
mêthik saking buku pamêdhar sabda yasanipun
-rat déning Suliadi Sutêngsi Adiningkung
Lulungidan dhênta wyanjana punika kasêra-
nga - ngudiya amrih ditiru aja mung tiru tiru baé
tha - thêng manthêng aja gojag gajêg
ba - bêcik nacada cacadmu dhèwé
ga - gunakna têpa slira
ma - mangan amrih urip apa urip amrih makan
-barake atiné wong liya
nya - nyabaraké atiné dhèwé baé ora bisa méndah nya-
ya - yén ora kok udi apa bisa dadi
ja - jaré njaluk digugu lakok goroh
dha - dhasaré kapracayan pracaya, dhasaré kawruh ora pracaya
pa - pasinaon iku ora ana cuthêlé
la - lêmbah manah gawé kuncarané pribadi
wa - wong gêdhé iku ora rumangsa gêdhé
sa - sabên dina umurmu suda sêdina
ta - tumanggap bêcik marang liyan itu bêcik
da - dadiya ragi sarta uyahé bêbrayan
ka - kawruhana hakmu apa kwajibanmu apa
ra - rumangsa pintêr tandha yên bodho
ca - calon durung mêsthi klakon
na - nêpsu iku abdi kang sêtya bêndara kang jail
ha - aja andakwa wong sing ora ana
péngin dadi pêtani, dina dina saba sawah.
lagi ngêlak marang kêbébasan, Pratama kê-
-sakê lahirané ing Klathén, lan kaya wong
Nanging Pratama milih jumangkah bali mênyang dé
éling, sakala mripaté gilar gilar.
Saka wit kurang pêrcaya, mung ngowoh. Barêng
-têraké Dhoktêr Wira, Sarmiyati mlêngak.
Oléh wangsullan yén mulihé Pangésthi di
-b abang lan duwé rambut dawa wêrna klawu.
-dé jrangkong nganggo jubah, matané muru-
Drako ngadêg, saya cêdhak katon wuju-
Wêwujudan kuwi mlaku nyêdhaki panggonané
Rêspati uga akéh imbuhé.
-s kronconggan marga wiwit mau durung kisén.
lan Danardana dhokoh manganné, dhasar wêtêng wi-
Ngombéné ês dhawêt gula jawa. Indrajaya
-wér. Mbok mangun anjênggirat kagét.
-rêng wêruh Sunar anggawa pitik jago kawér ka-
-né sêlak ora sronta, anjranthal mêtu ba-
Krungu Sunar ngundang jênêngé, Pak Mangun lan Bojo-
isén iséné omahku katon ngaléla. Ah,
Lawang ngarêp dakbukak, lampu dakurubaké. Byar,
sasakan baé aku ngondhok ondhok.
lan sasugih sugihé désa kono.
kêsrakat bisa rabi karo prawan sing saayu ayuné
karo kulawarga Yuni. Ora ngira yén dhèwèké kang
Kaya ngapa bungahé Agus nalika dhèwèke dilamar
-dohé. Sajaké Tarsiyêm ngêrti.
-ku ngêtutaké mawa panyawang nganti sawatara a
nêrusaké laku dikinthil anaké. A-
Ora ngênténi tumanggapku, Tarsiyèm jumangkah
ta wis pénak, kasarané ngêbo.
-ku mung lumah lumah ora bisa tangi. Saiki
masak lan ngurus Satriya lagi mangkat kêrja. Mêrga a
Mêsakkaké Mas Nur tangi ésuk umbah umbah,
-m Ingkang Sinuhun sapandherekipun ra-
-ing wanci jam 8 dalu, sampéyan dalê-
-n ing kadhaton kaangkah wanci dalu.
-wis dintên rawuh ing nagari. lumêbêtipu-
-kipun ing margi, sasampunipun sawata-
-dul botên kacriyosakên tinda-
Sakonduripun Sang Prabu saking Gunungki
-s mêntas kasêdan.
-dhaton dalêm sidhêm pramanêm, kado-
-na ingkang kinarsakakên, salêbetipun ka-
-hun pinayungana ing karaharjan, kadumugé-
pangéran mugi mugi tindakipun Ingkang Sinu-
m sadaya.
-bêting panggalih. Botên sah amuji ing
saha putra santana miwah abdi dalê-
-m tansah ngandhut kuwatos, sungkawa ing salê-
-kên suka pirênaning pramêswari dalêm,
Sajêngkaripun Sri Nata, praméswari dalê-
-ntên satunggal punapa. Andadosa-
Rawuh ing kadhaton 1
-wuh ing kadhaton, wilujêng botên wo-
-la kala handhukné diusapaké ing sirah.
rambut ing sirahé gék êndang garing, karo ka-
ing sangisoré srêngéngé ésuk suprihé
Rampung adus gêdhé Jaka kuwi njur manjêr awaké
-du gawé alasan karo bojoku.
Suminah nadyan wêktune awan sêbab yen bêngi ku-
-sa wis rampung, aku asring dolan mênyang omahé
Kaya biyasané, nadyan pêmilihan kêpala dé-
kompa banyu kang rusak utawa ngadat.
-lpun ngubungi pak Tasim sawijining tukang ndandani
suk ing dina kapapat Bu Marsih wis ngangkat gagang té-
Amrih bab mau ora kêdawa dawa, wayah é-
mlêbu pêkarangan omah kuwi.
-naké blêgêré. Wusana Hermanta nékad jumangkah
-sor wit johar, ning panggah sing diincêr durung ngako-
Nganti sawêtara mênit Hermanta anjêgadus ing ngi-
Radèn Mas Mangkudimedja
sêratan Jawi karangannipun
Sêrata Pararaton
-mi mumundhi. ... (ana sambungé)
-dosipun sarta para wawakilipun titiyang ingkang sa-
-lih Bathara Siwah, kakupêng déning para pinita-
-kang sami mumundhi, tuwin para Awatara, makatên ma-
-ngagêngipun ingkang sami mumundhi, para susulihipun ing-
-ma kakupêng déning para rêsi, Bathara Wisnu déning para pa-
-wanipun piyambak piyambak kados ta: Bathara Brah-
-u sami dipun kupêng déning déwa alit alit, dé-
-wah, kalih Brahmana, tiganipun Wisnu, déwa têtiga wa-
-pun titiyang ingkang mumundhi dhatêng Trimurti, pangajêngipun Si-
-tên punika sagêd ugi candhi Triratna, papan pundhéni-
émpêripun kaliyan candhi Siwah ing Prambanan, yén maka-
-téla dadamêlanipun titiyang agami Budha, kathah
Manawi nitik wangunipun candhi Séwu, té
karangan: Radèn Mas Mangkudimeja
Sêjarah Pararaton: 35
sanggar iqra hanacaraka
bå
ngå
nyå
dhå
tå
wå
lå
rå
cå
kå
yen wani aja wêdi wêdi
yén wêdi aja wani wani
thå
lê
rê
ā
ī
é/è
ū
ngandêl marang aku, awéh ora
-suli: apa kowé ora
-ba wong loro. Dora mang-
-kancan, ayo padha séba
-wadéné saréhné padha ka-
-di kowé iku nrajang bênêr. É-
Mangka kok jaluk dhèwè, da-
-ku karo kowé padha ngrungu.
-kono timbalané Gusti. A
-ké, yén dudu aku dhèwè, mêng-
-ksanmu, aja kok ulunga-