EuroBench/eurobench-wiki-ga-topics huggingface dataset:
Is léachtóir le Gaeilge i gColáiste Mhuire gan Smál, Luimneach í Eilís Ní Dheá. D'éirigh léi PhD a bhaint amach i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh, nuair a scríobh sí tráchtas, ‘Saothrú an Léinn Ghaelaigh i gCo. an Chláir 1700–1900'. Is iomaí aiste agus alt atá foilsithe aici. Sa bhliain 2020, bhronn Acadamh Ríoga na hÉireann scoláireacht foilseacháin uirthi.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Planda ilbhliantúil a fhásann go dtí 60 cm ar airde is ea marbhdhraighean ar a dtugtar freisin airgeadán agus méirnín na má, dúchasach don Eoraip, iarthar na hÁise is tuaisceart na hAfraice. A duilleoga gruagach cleiteach, díseanna duilleoigíní ag malartú le díseanna duilleog mór. Na bláthanna suas le 8 cm ar trastomhas, le 5 pheiteal buí ar spíon fhada cinn. A thoradh ina leadán agus coilg chruachacha timpeall an bhairr.

Catagóir: Plandaí
Is scannán oll-laochra Meiriceánach ón mbliain 1981 é Spider-Man: The Dragon's Challenge. Tá sé bunaithe ar an gcarachtar de chuid Marvel Comics den ainm chéanna, agus an tsraith teilifíse The Amazing Spider-Man. Ba é Don McDougall an stiúrthóir, agus ba iad Lionel E. Siegel na scríbhneoirí.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Planda ilbhliantúil le cnota duilleog leathfhada, rud beag rocach is ea bainne bó bleachtáin. Dúchasach don Eoraip is an Áise. 1-30 bláth ar bharr comhghais chromtha, an chailís feadánach, na peitil buí le spotaí flannbhuí ag a mbun.

Catagóir: Plandaí
Is speiceas é an ghé ghlas d'éin uisce mhóra san fhine Anatidae agus an speiceasthíopa den ghéineas Anser. Tá cluimhreach bhreac agus liath agus bhán-stríocach uirthi agus gob flannbhuí agus cosa bándearga. Is éan mór í, tomhaiseann sé idir 74 agus 91 ceintiméadar ar fhad, le meánmheáchan 3.3 cileagram. Tá a dháileadh forleathan, le héin ó thuaidh dá raon san Eoraip agus san Áise ag dul ar imirce ó dheas chun an geimhreadh a chaitheamh in áiteanna níos teo. Tá sinsearach coiteann aici leis an ghé chlóis, tar éis dó a bheith ceansaithe ar a laghad chomh luath le 1360 RCh. Tagann an t-ainm ghéineas ó 'anser' an fhocal Laidine le haghaidh "gé". Taistealaíonn géanna glasa go dtí a dtailte pórúcháin ó thuaidh san earrach, ag neadú ar mhóinteach, i riasca, timpeall lochanna agus ar oileáin chósta. De ghnáth fanann na géanna ar feadh a saoil agus neadaíonn siad ar an talamh i measc fásra. Leagtar baisc de thrí go cúig ubh; cothaíonn an an baineannach na huibheacha agus déanann an dá thuismitheoir a hál a chosaint agus a thógáil. Fanann na héin le chéile mar fhine, ag dul ar imirce ó dheas san fhómhar mar chuid de thréad, agus ag scaradh an bhliain dár gcionn. I rith an gheimhridh áitíonn siad gnáthóga leath-uisceacha, inbhir, riasca agus páirceanna faoi uisce, ag ithe féir agus ag ithe barr talmhaíoch go minic. Tá roinnt pobal, mar shampla na pobail i nDeisceart Shasana agus i gceantair uirbeacha ar fud raon na speiceas, ina gcónaí go príomha agus sa cheantar céanna ó cheann ceann na bliana.

Catagóir: Éin
Is éan í an eala phíbdhubh (Cygnus melancoryphus). Is ball d'fhine na n-Anatidae í. Tá sí dúchasach do dheisceart Mheiriceá Theas mar a ngnáthaíonn sí timpeallachtaí fionnuisce. Is í an t-éan uisce is mó sa chuid sin den domhan í.

Catagóir: Éin
Státaire Sasanach ab ea Thomas Wentworth, 1ú Iarla Strafford (13 Aibreán 1593 – 12 Bealtaine 1641). Ba phearsa lárnach é sa tréimhse roimh Chogadh Cathartha Shasana. Thug sé seirbhís sa Pharlaimint agus bhí sé ina thaca láidir ag an Rí Séarlas I. Ó 1632 go 1640 bhí sé ina Fhear Ionaid an Rí in Éirinn, áit ar bhunaigh sé riail láidir údarásúil. Athghaireadh go Sasana é, agus rinneadh príomhchomhairleoir de don Rí, agus é ag iarraidh an seasamh ríoga i gcoinne na Parlaiminte a neartú. Nuair a dhaor an Pharlaimint an Tiarna Strafford chun báis, shínigh Séarlas an barántas báis go drogallach agus cuireadh Strafford chun báis. Cuireadh é chun cinn arís agus arís eile i bPiaracht Shasana le linn a shaoil: rinneadh an Chéad Bharún Wentworth de sa bhliain 1628, an Chéad Bhíocunta Wentworth go déanach i 1628 nó go luath i 1629, agus, ar deireadh, an Chéad Iarla Strafford i mí Eanáir 1640. Tugadh an Ridire Thomas Wentworth, an Dara Bharún, air idir 1614 agus 1628.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile Uilcín air: Baile Uilcín, Contae Loch Garman: baile fearainn i gContae Loch Garman Baile Uilcín, Contae na Mí: ionad daonra agus baile fearainn i gContae na Mí

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is speiceas cíobhaí é Cíobhaí Mór Breac. Tá sé timpeall 45 cm ar airde agus tá meáchan timpeall 3.3 cg ann. (Tá meáchan timpeall 2.4 cg sna héin fhireanna.) Tá clúmh liathdhonn ar an speiceas seo agus stríoca i leith na báine ann. Beirtear aon ubh amháin agus gorann an dá thuismitheoir í. Meastar go bhfuil os cionn 20,000 éan den speiceas seo ann agus iad spréite faoi shléibhte iarthuaisceart Nelson, faoin gcuid thuaidh den Chósta Thiar agus faoi Alpa an Deiscirt

Catagóir: Éin
Is é Mystery Train ná scannán a stiúradh agus a scríobhadh Jim Jarmusch sa bhliain 1989. Tá an plota an scannáin suite i Memphis, Tennessee. Roinntear an scannán i dtrí ghearrscannáin, 'A Long Way From Yokohama,' 'A Ghost' agus 'Lost In Space.' Cuireadh an chéad scéal (A Long Way From Yokohama) le chéile in onóir Elvis Presley, tá an pháirt seo den scannán faoi dhá turasóirí a thagraíonn gaol i ngach rud le Elvis. Sa dara scéal (A Ghost), tá carachtar Nicoletta Braschi ag stopadh in óstán le Elizabeth Bracco, pléann siad a chuid fadhbanna. Tagann réiteach ar na fadhbanna seo nuair a fhaigheann Braschi cuairt ó thaibhse Elvis. Leanann scéal a trí (Lost In Space) ag lorg réiteach ar fhadhbanna Elizabeth Bracco, nuair a thagann a bhuachaill ar an bhfód. Tá an celtóir le feiceáil Screamin' Jay Hawkins i ngach scéal ag obair ag an deasc san óstán, agus bíonn a cheol sa chúlra don scannán chomh maith.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Baineann an t-alt seo leis an éan; má tá suim agat sa toradh citris, féach Toradh cíobhaí. Is éan é an cíobhaí atá le fáil sa Nua-Shéalainn, agus baint aige leis na Apterygidae. Níl cumas eitilte aige. Tugtar aitheantas do chúig speiceas agus iad go léir i mbaol. Is é an dífhoraoisiú is mó a rinne díobháil dóibh, ach tá cuid mhaith dá ngnáthóg le fáil i limistéir chaomhnaithe anois. Tá siad i gcontúirt fós de bharr theacht na gcreachadóirí mamacha.

Catagóir: Éin
Ba Ríogaí agus oifigeach airm é Tiobóid Taaffe (t.1603 – 31 Nollaig 1677) a d'imir páirt shuntasach i gCogaí na dTrí Ríocht, agus a d'imigh in éineacht le Séarlas II ar deoraíocht. Tar éis an Athghairm, bronnadh an gradam 1ú Iarla Chairlinn air.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Ba scríbhneoir Éireannach é Robert William Alexander (ainm cleite gnách: Joan Butler) (21 Samhain 1905 – 17 Nollaig 1979). Maidir leis na húrscéalta a scríobh sé faoin ainm cleite Joan Butler, d'fhorbair Alexander stíl ghreannmhar le macallaí na n-údar Thorne Smith agus P. G. Wodehouse.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Is planda lusach ilbhliantúil den fhine Orchidaceae é Dactylorhiza maculata, ar a dtugtar an chailleach bhreac nó an chearc bhreac nó nuacht bhallach an chaoráin nó na ciríní air i nGaeilge. Tá sé forleathan i réigiúin sléibhtiúla ar fud cuid mhaith den Eoraip ón bPortaingéil agus ón Íoslainn soir go dtí an Rúis. Tá sé le fáil freisin san Ailgéir, i Maracó, agus in iarthar na Sibéire .

Catagóir: Plandaí
Ba státseirbhíseach agus údar é Leon Ó Broin (10 Samhain 1902 – 26 Feabhra 1990) a d'aistrigh an leabhar clúiteach de chuid H. G. Wells, Cogadh na Reann sa bhliain 1935. Tháinig An Oíche úd i mBeithil - dráma aoin mhíre óna pheann sa bhliain 1949 agus Comhcheilg sa Chaisleán sa bhliain 1963. Scríobh sé freisin An Maidíneach sa bhliain 1971 faoi Risteard Roibeard Ó Maidín a mhair idir 1798-1886 agus a scríobh stair na nÉireannach Aontaithe.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Aisteoir, scríbhneoir agus fuirseoir Éireannach ab ea Proinsias Ó Ceallaigh (nó Frank Kelly mar a thugtar air as Béarla, 28 Nollaig 1938 - 28 Feabhra 2016). Thuil sé clú ar an teilifís agus an raidió ach go háirithe. Bhí ról aige mar 'Father Jack Hackett' sa chlár Father Ted. Bhí an cartúnaí cáiliúil, Charles E. Kelly, ina athair.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Is iriseoir agus scríbhneoir Éireannach é Deaglán de Bréadún. Rugadh Deaglán de Bréadún in Inis Córthaidh, Contae Loch Garman. Bhuaigh sé duais iriseoireachta Oireachtas na Gaeilge as a shaothar mar Eagarthóir Gaeilge an Irish Times.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Chois air: An Chois, Contae Chiarraí (Corca Dhuibhne): mionghné i gContae Chiarraí An Chois, Contae Chiarraí (Oireacht Uí Chonchúir): baile fearainn i gContae Chiarraí An Chois, Contae Chiarraí (Triúcha an Aicme): baile fearainn i gContae Chiarraí An Chois, Contae Chiarraí (Uíbh Ráthach): rinn i gContae Chiarraí An Chois, Contae Chill Dara: baile fearainn i gContae Chill Dara An Chois, Contae Luimnigh: baile fearainn i gContae Luimnigh An Chois, Contae na Gaillimhe: sliabh i gContae na Gaillimhe An Chois, Contae Phort Láirge: rinn i gContae Phort Láirge An Chois, Contae Uíbh Fhailí (An Eaglais): baile fearainn i gContae Uíbh Fhailí An Chois, Contae Uíbh Fhailí (Garraí an Chaisleáin): baile fearainn i gContae Uíbh Fhailí

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Ba scríbhneoir agus bailitheoir seanphaidreacha Gaeilge í Charlotte Dease (20 Iúil 1873 – 5 Bealtaine 1953). Scríobh sí agus d’aistrigh sí roinnt leabhar ar bheathaí na naomh freisin. Rugadh Charlotte Dease ar 20 Iúil 1873 i mBaile Briotáis, Contae Laoise, an tríú páiste de chúigear clainne d’Edmund Gerald Dease agus Mary Grattan, gariníon le Henry Grattan. Bhí a hathair ina ardsirriam sa chontae, ina Fheisire Parlaiminte, agus ina choimisinéir náisiúnta oideachais. Thacaigh sé le Conradh na Talún. Bhí Charlotte ina ball d’Fheis Laoise agus Osraí agus ina teachtaire d'Ard-Fheis Chonradh na Gaeilge i 1907. Bhí suim ar leith aici sna paidreacha traidisiúnta. D’fhoilsigh sí bailiúcháin éagsúla paidreacha ó 1911 ar aghaidh. Scríobh Henry Bellingham agus Dubhghlas de hÍde réamhráite ar na saothair. D’aistrigh sí leabhair ón Iodáilis freisin do mhargadh an Bhéarla. Le linn chomóradh Fhuascailt na gCaitliceach, rinne Dease ionadaíocht ar Leabharlann an Chreidimh. Scríobh Dease altanna in irisí ar nós an Irish Messenger agus The Sacred Heart Review freisin. Fuair sí bás ar 5 Bealtaine 1953 ag 31 Sráid Pheambróg, Baile Átha Cliath.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cnoc na gCapall air: Cnoc na gCapall, Contae Chill Chainnigh: baile fearainn i gContae Chill Chainnigh Cnoc na gCapall, Contae Chorcaí (Cairbrigh Thoir): baile fearainn i gContae Chorcaí Cnoc na gCapall, Contae Chorcaí (Coill na Talún): baile fearainn i gContae Chorcaí Cnoc na gCapall, Contae Chorcaí (Condúnaigh agus Clann Ghiobúin): baile fearainn i gContae Chorcaí Cnoc na gCapall, Contae Chorcaí (Múscraí Thiar): baile fearainn i gContae Chorcaí Cnoc na gCapall, Contae Chorcaí (Uí Bhána agus Barraigh Rua): baile fearainn i gContae Chorcaí Cnoc na gCapall, Contae Dhún na nGall: baile fearainn i gContae Dhún na nGall Cnoc na gCapall, Contae Loch Garman: baile fearainn i gContae Loch Garman Cnoc na gCapall, Contae Phort Láirge (An Ghailltír): baile fearainn i gContae Phort Láirge Cnoc na gCapall, Contae Phort Láirge (Cois Abha Móire agus Cois Bhríde): baile fearainn i gContae Phort Láirge Cnoc na gCapall, Contae Phort Láirge (Na Déise): baile fearainn i gContae Phort Láirge Cnoc na gCapall, Contae Ros Comáin: gné i gContae Ros Comáin Cnoc na gCapall, Contae Thiobraid Árann (Sliabh Ardach): baile fearainn i gContae Thiobraid Árann Cnoc na gCapall, Contae Thiobraid Árann (Uíbh Eoghain agus Uíbh Fhathaidh Thiar): baile fearainn i gContae Thiobraid Árann

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Scannán beochana Meiriceánach de chuid Disney is ea Big Hero 6 a rinneadh sa bhliain 2014. Ghlac Scott Adsit, Ryan Potter, Daniel Henney, T. J. Miller, Jamie Chung, Damon Wayans, Jr., agus Génesis Rodríguez páirt ann.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Is éan é an ghormphíb. Is baill d'fhine na Muscicapidae iad. Éan imirceach feithiditeach atá ann. Caitheann an ghormphíb an samhradh san Eoraip, i dtuaisceart na hÁise agus i gcuid bheag d'Alasca, agus aistríonn sé go dtí an Afraic agus áiteanna eile soir go foroinn na hIndia leis an ngeimhreadh a chaitheamh. Tá deich fospeiceas ann. Ó dhathanna an bhrollaigh a aithnítear iad ó chéile.

Catagóir: Éin
Is speiceas éan é Aythya ferina; is é póiseard nó lacha mhásach an t-ainm coitianta ar an éan seo i nGaeilge, cé go n-úsáidtear na hainmneacha seo ar speicis eile freisin. Is baill d'fhine na Anatidae iad.

Catagóir: Éin
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cuan Caoch air: An Cuan Caoch, Contae Mhaigh Eo: cuan i gContae Mhaigh Eo An Cuan Caoch, Contae na Gaillimhe: bá i gContae na Gaillimhe An Cuan Caoch, Contae Phort Láirge: cuan i gContae Phort Láirge

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile an Mhóta air: Baile an Mhóta, Contae an Chláir: baile fearainn i gContae an Chláir Baile an Mhóta, Contae Bhaile Átha Cliath: dúiche i gContae Bhaile Átha Cliath Baile an Mhóta, Contae Chill Mhantáin: baile fearainn i gContae Chill Mhantáin Baile an Mhóta, Contae na Mí: baile fearainn i gContae na Mí Baile an Mhóta, Contae Phort Láirge: baile fearainn i gContae Phort Láirge Baile an Mhóta, Contae Shligigh: baile fearainn, toghroinn, agus baile i gContae Shligigh

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Béal an Átha Móir air: Béal an Átha Móir, Contae an Longfoirt: baile fearainn i gContae an Longfoirt Béal an Átha Móir, Contae Aontroma: sráidbhaile i gContae Aontroma Béal an Átha Móir, Contae Dhún na nGall: ionad daonra agus baile fearainn i gContae Dhún na nGall Béal an Átha Móir, Contae Liatroma: baile agus toghroinn i gContae Liatroma Béal an Átha Móir, Contae Mhaigh Eo (Gaileanga): baile fearainn agus toghroinn i gContae Mhaigh Eo

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Éan beag atá dúchasach don Eoraip, an Áise agus an Afraic is ea an meantán dubh. An ceann is an muineál dubh, na leicne is cúl an chinn bán. Áitríonn sé coillearnach, (coillearnach bhuaircíneach go príomha) agus gairdíní. Itheann sé síolta agus tógann feithidí ó choirt na gcrann.

Catagóir: Éin
Is ghéineas é Brassica sa fine Brassicaceae atá dúchasach don Eoraip, don Áise, don Afraic, agus do Leithinis na hAraibe. Tá 41 speiceas ag Brassica. Gné plandaí a chuimsíonn cuid mhaith glasraí tábhachtacha, ina measc tornapa, mustard, agus go háirithe cabáiste, cóilis, brocailí is bachlóga Bruiséile, a shíolraíonn ón gcabáiste fiáin Brassica oleracea.

Catagóir: Plandaí
Saighdiúir, fear ionaid, riarthóir agus taidhleoir Sasanach ab ea Sir Edward Poynings KG (1459 – 22 Deireadh Fómhair 1521), agus Fear Ionaid na hÉireann faoi Rí Anraí VII Shasana.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Is speiceas cíobhaí é Cíobhaí Donn an Oileáin Thuaidh. É coitianta i dTuaisceart an Oileáin Thuaidh. Timpeall 35,000 éan ann. Na héin bhaineanna timpeall 40 cm ar airde agus meáchan timpeall 2.8 cg iontu. Meáchan timpeall 2.2 cg sna héin fhireanna. Éan seiftiúil é a thaithíonn a lán gnáthóg, go fiú áiteanna ar fhág daoine a rian orthu. Clúmh biorach rua air. Dhá ubh de ghnáth agus iad á ngoradh ag an éan fireann.

Catagóir: Éin
Is scannán oll-laochra Meiriceánach ón mbliain 2017 é Spider-Man: Homecoming. Tá sé bunaithe ar an gcarachtar de chuid Marvel Comics den ainm chéanna. Ba é Jon Watts an stiúrthóir, agus ba iad Watts, Jonathan Goldstein, John Francis Daley, Christopher Ford, Chris McKenna, agus Erik Sommers na scríbhneoirí. Lean na seicheamháin Spider-Man: Far From Home, Spider-Man: No Way Home, agus Spider-Man: Brand New Day é.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Is planda uisciúil bliantúil a shnámhann go saor é an castán uisce. Dúchasach do réigiúin theo san Eoraip, an Áise is an Afraic, agus tógtha isteach i réigiúin eile. Na fréamhacha glas, na bláthanna bán ina gcnotaí 4 pheiteal, an lann rombach, an gas le seomra aeir ann. Na torthaí adhmadach triantánach le 2-4 dhealg. Fásann sé go tapa, agus déanann mataí tiubha a shnámhann is a choisceann bealaí uisce. Is bunbhia in an-chuid den Áise an toradh, lán de stáirse is saill. Na castáin inite a dhíoltar san Eoraip, is minic nach fíorchastáin uisce iad ach torthaí na cíbe.

Catagóir: Plandaí
Is éan beag pasaireach é an ghleoiseach (Linaria cannabina), i bhfine na nglasán, Fringillidae. Tugtar an glasán lín agus an coinnleoir óir air freisin.

Catagóir: Éin
Scannán beochana Meiriceánach is ea Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce a rinneadh sa bhliain 2015. Macalla Teoranta a rinne an dubáil. Is é an chéad scannán as Gaeilge ó Hollywood. Tháinig Spongebob chuig TG4 sa bhliain 2000 agus ón am sin ba é an príomhchlár do pháistí as Gaeilge é.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Scannán is ea Permanent Vacation a scríobh agus a stiúraigh Jim Jarmusch. Seo an chéad scannán ó Jim Jarmusch. Taifeadadh é i 1980. Bhí "Permanent Vacation" mar tionscnamh tráchtais ag Jarmusch nuair a bhí sé ar ollscoil sa New York University's Tisch School of the Arts nuair a bhí Jarmusch mar chúntóir ranga do Nicholas Ray. Ní bhfuair sé a chéim ó NYU toisc go raibh na Ollúna san ollscoil traochta leis an tráchtas d'ainneoin go raibh na criticí sásta leis ach b'éigean dóibh céim onórach a thabhairt dó nuair a bhí sé ag éirí níos cáiliúla. Bhí ról ag bean chéile Jim Jarmusch, Sara Driver, mar bhanaltra sa scannán.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Ba bhailitheoir ealaíne agus Francbhách Briotanach é Sir Richard Wallace, 1ú Bairnéad (21 Meitheamh 1818 – 20 Iúil 1890), de Sudbourne Hall i Suffolk, Teach Hertford i Londain, de Chaisleán Aontroma, Contae Aontroma, de 2 Rue Laffitte, Páras, agus den Château de Bagatelle i bPáras. Bunaithe ar an Return of Owners of Land, 1873, bhí sé ar an 24ú fear ba shaibhre sa Ríocht Aontaithe, agus an 73ú úinéir talún ba mhó, a raibh 72,307 acra aige san iomlán, le luach bliantúil iomlán de £ 86,737. Ina theannta sin, bhí maoin luachmhar aige i bPáras agus ceann de na bailiúcháin ealaíne príobháideacha is mó ar domhan, ar thug a bhaintreach cuid de, ar a dtugtar an Wallace Collection anois, ar Rialtas na RA, de réir a mhianta.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Is scannán é 12 Angry Men a rinne Sidney Lumet sa bhliain 1957. Ba chlár teilifíse é roimhe sin freisin. Reginald Rose a scríobh an script don scannán agus bhí Henry Fonda agus Reginald Rose mar léiritheoirí air. Tarlaíonn scéal an scannáin i seomra amháin, seomra an giúiré. Is faoi ghiúiré, atá ag déanamh cinneadh faoi phionós an bháis a ghearradh ar bhuachaill, an scannán. Tá sé curtha ina leith gur mharaigh an buachaill a athair. Tá an scannán 96 nóiméad ar fhad agus glacann Henry Fonda páirt an phríomhcharachtair. Tosaíonn an scannán agus an 12 fear ag dúl go seomra an ghiúiré. Tosaíonn siad ag vótáil ar chiontacht an bhuachalla. Níl ach duine amháin, Giúróir a hOcht (Henry Fonda), a shíleann go bhfuil sé neamhchiontach. Déanann giúróir a hOcht diaspóireacht leis na giúróirí eile ag iarraidh a chur in a luí orthu go bhfuil an buachaill neamhchiontach. Bhí bean mar fhinné ar an ndúnmharú a deir go bhfuil an buachaill ciontach ach dár le Giuróir a hOcht tá sí mícheart. Le himeacht ama aontaíonn níos mó giúróirí go bhfuil sé neamhchiontach go dtí nach bhfuil ach giúróir amháin, Giúróir a Trí, a chreideann go bhfuil an buachaill ciontach. Sa deireadh athraíonn Giúróir a Trí a aigne chomh maith agus críochnaíonn an scannán leis ag caoineadh agus ag rá “neamhchiontach…….neamhchiontach”.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Badhbh den Seandomhan atá dúchasach do dheisceart na hEorpa, an Afraic is deisceart na hÁise is ea an bultúr gríofa (Gyps fulvus). Tugtar an bultúr gríofa Eoráiseach air freisin, chun idirdhealú a dhéanamh le speicis eile sa ghéineas Gyps ar a dtugtar bultúr gríofa chomh maith. Níl cleití fada ar an gceann ná an muineál. Áitríonn sí tír oscailte. Itheann sí conablaigh mamach mór, suas le ceathrú dá meáchan féin i mbéile amháin. De ghnáth bíonn cuid mhaith díobh i láthair má bhíonn a leithéid ar fáil.

Catagóir: Éin
File Éireannach ab ea Austin Clarke, a rugadh ar an 9 Bealtaine 1896 i mBaile Átha Cliath. Ba dhrámadóir agus úrscéalaí é chomh maith, agus feictear air mar cheann de na filí is tábhachtaí a tháinig ón nglúin i ndiaidh W. B. Yeats. Cé gur as Béarla a scríobh sé a shaothar ar fad, tá tionchar na Gaeilge le feiceáil ann go soiléir.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile an Droichid air: Baile an Droichid, Contae an Chláir: ionad daonra i gContae an Chláir Baile an Droichid, Contae Chorcaí (Mainistir Fhear Maí): paróiste dlí i gContae Chorcaí Baile an Droichid, Contae Chorcaí (Uí Mhic Coille): baile fearainn i gContae Chorcaí Baile an Droichid, Contae Dhún na nGall (Baile an Droichid): ionad daonra i gContae Dhún na nGall Baile an Droichid, Contae Dhún na nGall (Cill Mhic Réanáin): fo-bhaile i gContae Dhún na nGall Baile an Droichid, Contae Dhún na nGall (Tír Aodha): ionad daonra i gContae Dhún na nGall Baile an Droichid, Contae Loch Garman (Beanntraí): baile fearainn i gContae Loch Garman Baile an Droichid, Contae Loch Garman (baile): baile i gContae Loch Garman Baile an Droichid, Contae Mhaigh Eo: baile fearainn i gContae Mhaigh Eo Baile an Droichid, Contae Phort Láirge: baile fearainn i gContae Phort Láirge

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Gort air: An Gort, Contae Liatroma: baile fearainn i gContae Liatroma An Gort, Contae Mhaigh Eo: baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Gort, Contae na Gaillimhe: baile fearainn, baile, agus toghroinn i gContae na Gaillimhe

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Tá go leor oiriúnuithe uathúla le feiceáil i struchtúr fiseolaíoch nó in anatamaíocht na n-éan, an chuid is mó dóibh ag tabhairt cúnamh d'eitilt. Tháinig córas cnámharlaigh éadrom le haghaidh eitilte chun cinn sna héin, maille le mhatáin cumhachtacha, agus córais imshruthaithe agus riospráide a d'fhéadfadh ligean don éan eitilt.

Catagóir: Éin
Bhí Liam Ó Loingsigh (Béarla: Liam Lynch; 9 Samhain, 1893 – 10 Aibreán, 1923) ina oifigeach ar Óglaigh na hÉireann i rith Chogadh na Saoirse agus ina ghinearál ar na fórsaí a throid i gcoinne an chonartha i rith Chogadh Cathartha na hÉireann.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Inse air: An Inse, Contae an Chláir: sráidbhaile i gContae an Chláir An Inse, Contae Chiarraí: baile fearainn i gContae Chiarraí An Inse, Contae Chill Dara: baile fearainn i gContae Chill Dara An Inse, Contae Chorcaí: baile fearainn, paróiste dlí, agus toghroinn i gContae Chorcaí An Inse, Contae Laoise (An Sráidbhaile): baile fearainn i gContae Laoise An Inse, Contae Laoise (Baile Adaim): baile fearainn i gContae Laoise An Inse, Contae Luimnigh (Clann Liam): baile fearainn i gContae Luimnigh An Inse, Contae Luimnigh (Conallaigh Uachtaracha): baile fearainn i gContae Luimnigh An Inse, Contae na Mí: baile fearainn agus baile i gContae na Mí An Inse, Contae Phort Láirge (An Rinn): gort i gContae Phort Láirge An Inse, Contae Phort Láirge (Baile na Cúirte Theas): caol agus sunda i gContae Phort Láirge An Inse, Contae Shligigh: baile fearainn agus oileán i gContae Shligigh An Inse, Contae Thiobraid Árann: baile fearainn, paróiste dlí, agus toghroinn i gContae Thiobraid Árann

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is éan beag caol é an fabhcún coille nó an fabhcún coille Eoráiseach (Falco subbuteo). Baineann sé le grúpa sách dlúth d'fhabhcúin comhchosúla a mheastar go minic mar fhoghéineas Hypotriorchis.

Catagóir: Éin
Éan mór liath, cosúil le corr bhán le ceann mór is ea an bróg-ghob (Balaeniceps rex). An gob an-leathan an-domhain, cosúil le bróg. Áitríonn sé riasca lár na hAfraice. Oíchí. Itheann sé veirteabraigh bheaga, moilisc is splíonach.

Catagóir: Éin
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn agus in Albain a bhfuil an t-ainm Árainn air: Árainn (Inis Mór): an t-oileán is mó de chuid Oileáin Árann Árainn, Barúntacht: barúntacht agus toghroinn i gContae na Gaillimhe a chuimsíonn na trí Oileáin Árann Oileáin Árann

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann