EuroBench/eurobench-wiki-ga-topics huggingface dataset:
Crann síorghlas atá dúchasach do Mheiriceá Theas is ea an crann cóca (Erythroxylum coca, an fospeiceas is coitianta) agus fuaimnithe "kó kath" sna hAindéis. Is crann beannaithe ag an bpobal dúchais an crann cóca, a fhásann go hard ins na hAindéis, go háirithe sa Cholóim, Peiriú, an Bholaiv agus Eacuadór. Itheann siad na duilleoga chun fuinneamh a thabhairt dóibh, chun ocras a bhaint díobh ar thuras fada, fé bhráid géire aigne agus é an-mhaith don gcroí, a deirtear. Meascann siad iad le sliogán áirithe farraige a róstann siad ar dtúis agus a mhionnaíonn siad ina phúdar bán (níl sé seo dleathach ach i Meiriceá Theas).

Catagóir: Plandaí
Is éan d'fhine na Gruidae é an grús Sibéarach (Leucogeranus leucogeranus). Tá siad sainiúil i measc na gcrús, bíonn na haosaigh fásta bán-sneachta beagnach go léir, ach amháin a gcuid cleití dhubha phríomhúla atá le feiceáil agus iad ar eitilt agus le dhá phobal an ghoir i dtundra an Artaigh de chuid iarthar agus oirthear na Rúise. Téann pobal an oirthir ar imirce go dtí an tSín i rith an gheimhridh, fad is a théann pobal an iarthair go dtí an Iaráin agus roimhe sin, i Bharatpur, san India. I measc na gcrús, déanann siad na himircigh is faide. Tháinig laghdú suntasach ar a bpobal, go háirithe iad siúd sa raon thiar, sa 20ú haois mar gheall ar fhiach a dhéanamh ar a mbealaí imirce agus díghrádú a gnáthóg. Measadh go raibh a ndaonra san domhain in 2010 ag thart ar 3,200 éan, a bhain den chuid is mó le daonra an oirthir agus thart ar 95% díobh ag fanacht sa gheimhreadh san Loch Poyang sa tSín, gnáthóg a d’fhéadfadh Damba na dTrí Mhám a athrú. In iarthar na Sibéire níl ach timpeall deich gcinn de na grúis seo san fhiántas.

Catagóir: Éin
Is scannán ó 1968 é The Green Berets. Is iad John Wayne, David Janssen agus Jim Hutton na príomhaisteoirí sa scannán seo faoi stiúir Ray Kellogg agus John Wayne. Roghnaíonn an Coirnéal Mike Kirby dhá fhoireann Green Berets do mhisean i Vítneam Theas (le linn Dhara Cogadh na hInde-Síne). Bíonn orthu ar dtús campa a chosaint ón namhaid atá ag déanamh iarracht seilbh a ghlacadh air agus an dara misean a bhíonn acu ná Ginearál as Tuaisceart Vítneam a fhuadach.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Is éan í an ghealóg. Is ball den fhine na Emberizidae í. Tá na gealóga le fáil san Eoraip, san Áise agus san Afraic. Tá 26 géineas agus 163 speiceas ann.

Catagóir: Éin
Scríbhneoir agus náisiúnaí Éireannach a bhí i gColm Ó Gaora (1887–1954). Scríobh ó Gaora do nuachtán Chonradh na Gaeilge, An Claidheamh Solais agus foilsíodh dhá leabhar óna pheann Mise agus Obair is Luadhainn.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Is fabhcún measartha beag an-ghasta le sciatháin fhada chaola é an fabhcún coille. Tá sé an-aclaí san aer. Cé go bhfaigheann siad creach ar an talamh má tá an deis ann, is ar eite a ghabhtar an chuid is mó dá gcreach. Ní féidir le gabhláin ghaoithe ná fáinleoga, éin an-sciobtha ar fad, éalú ón fhabhcún coille. Cuirtear na fabhcúin choille le chéile i bhfoghéineas darb ainm Hypotriorchis mar gheall ar chosúlachtaí moirfeolaíochta. Bíonn go leor clúimh shlinnléith acu, agus bíonn stríoca dubha ar fad an taoibh íochtair de ghnáth. Bíonn na heireabaill go hiomlán dorcha, nó bíonn ach bandaí beaga orthu. Fabhcún coille Eoráiseach (F. subbuteo) Fabhcún coille na hAfraice (F. cuvierii) Fabhcún coille an Oirthir (F. severus) Fabhcún coille na hAstráile (F. longipennis), neamhchoitianta ach go forleathan san Astráil; le linn an gheimhridh theas, téann roinnt éan ar imirce go dtí tuaisceart na mór-roinne nó go hoileáin Oirdheisceart na hÁise Fabhcún coille súicheach (F. concolor) de fhásach na hAfraice Thuaidh Fabhcún Eleonora (F. eleonorae) lonnaithe i gceantar na Meánmhara i rith an tsamhraidh thuaidh, agus téann sé ar imirce ó dheas go Madagascar le haghaidh an tsamhraidh theas. Cuirtear na speicis seo a leanas san fhoghéineas go sealadach: Fabhcún na Nua-Shéalainne nó karearea (F. novaeseelandiae) Fabhcún donn (F. berigora) Fabhcún taita (F. fasciinucha)

Catagóir: Éin
Scannán is ea Jarhead atá bunaithe ar an leabhar le Anthony Swofford. B'é Sam Mendes stiúrthóir an scannáin, agus Jake Gyllenhaal a ghlac páirt Anthony Swofford. Tháinig an scannán ar an scáileán don chéad uair ar an 4 Samhain, 2005.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tá an t-éan, an Fhuiseog, ina chomhpháirt den ord Passeriformes, san fhine Alaudidae agus bíonn na fáinleoga ar fáil sa Sean-Domhan, maille le tuaisceart agus deisceart na hAstráile; spréigh ceann amháin, an Fhuiseog Adharcach, go dtí Meiriceá Thuaidh.

Catagóir: Éin
Is éan é an filiméala. Is ball d'fhine na Muscicapidae é. Fuarthas chomh maith an t-ainm lachairean in úsáid don éan seo, liostáilte in Atlas Teangeolaíochta Wagner (imleabhar III, leathanach 79).

Catagóir: Éin
Scannán ríomhbheochana Meiriceánach ón bhliain 2007 is ea Surf's Up. Clár faisnéise atá ann mar dhea ina leanann criú ceamara piongáin agus é ag iarraidh a bheith ina shurfálaí.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Aon ghalar fungais ar phlanda ina mbíonn na tointí fungasacha (a chomhdhéanann mícéiliam an fhungais), cosúil le snáithíní, le feiceáil ar dhuilleoga an óstaigh mar phaistí mílítheacha nó bána.

Catagóir: Plandaí
Galar plandaí i gclann an chabáiste (Brassicaceae), cabáiste, cabáiste dearg, ráib, cóilis ghlas is a lán eile. Cuireann sí tús le borrthaí, cosúil le gáil, ar na fréamhacha is mílíthiú na nduilleog. Múscán ramallach seadánach is bun leis.

Catagóir: Plandaí
Polaiteoir Éireannach ab ea John Joseph Timoney (Gaeilge: Seán Seosamh Ó Tiománaigh; 23 Bealtaine 1909 – 16 Bealtaine 1961). Bhí sé ina bhall de Chlann na Poblachta.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Planda glas sa bhfine cabáiste a fhástar i gcomhair na mbláthanna anabaí a itear mar ghlasra. Tagann an focal 'brocailí' ón uimhir iolra den fhocal Iodálach 'broccolo', rud a chiallaíonn "bláthbharr ar chabáiste", agus is í an foirm bhídeach de 'brocco' í, rud a chiallaíonn "ionga bheag" nó "péacán". Beirítear nó galaítear brocailí go minic ach féadfar é a ithe amh. Rangaítear brocailí sa ghrúpa saothróige 'Italica', sa speiceas Brassica oleracea. Bíonn bláthchinn móra, de ghnáth glas i ndath, eagraithe i struchtúr ar aon dul le crann, ag leathadh amach ó ghas tiubh inite aige. Bíonn mais na mbláthcheann timpeallaithe ag duilleoga. Bíonn brocailí cosúil le cóilis, grúpa saothróige éagsúla den speiceas céanna.

Catagóir: Plandaí
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cill Chluaine air: Cill Chluaine, Contae Ard Mhacha: paróiste dlí i gContae Ard Mhacha Cill Chluaine, Contae na Gaillimhe: baile fearainn agus paróiste dlí i gContae na Gaillimhe Cill Chluaine, Contae Thiobraid Árann: baile fearainn agus paróiste dlí i gContae Thiobraid Árann

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Scannán beochana ceolmhar Meiriceánach de chuid Disney ón bhliain 1988 is ea Oliver & Company. George Scribner an stiúrthóir. Ghlac Joey Lawrence, Billy Joel, Natalie Gregory, Dom DeLuise, Cheech Marin, Bette Midler, Robert Loggia, Richard Mulligan, Roscoe Lee Browne, agus Sheryl Lee Ralph páirt ann.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Is grúpa éan gaolmhar iad na Glasáin Darwin, dúchasach d'oileáin Ghalápagos ar an meánchiorcal san Aigéan Ciúin. Tugtar glasáin Galapágos orthu freisin. Meastar gur de shliocht speicis amháin 14 speiceas díobh atá ar eolas anois, a bhfuil cothú difriúil (le cumaí difriúla goib), gnáthóga difriúla is dáiltí difriúla acu. Thug a ndifríochtaí cabhair do Charles Darwin i saothrú a theoirice faoin roghnú nádúrtha.

Catagóir: Éin
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cloigeann air: An Cloigeann, Contae Chiarraí (Maigh gCoinchinn): carraig i gContae Chiarraí An Cloigeann, Contae Chiarraí (Uíbh Ráthach): aill i gContae Chiarraí An Cloigeann, Contae Dhún na nGall: baile fearainn i gContae Dhún na nGall An Cloigeann, Contae Liatroma: baile fearainn i gContae Liatroma An Cloigeann, Contae Mhaigh Eo (Ceara): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cloigeann, Contae Mhaigh Eo (Cill Mhíona): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cloigeann, Contae Mhaigh Eo (Buiríos Umhaill): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cloigeann, Contae Mhaigh Eo (Iorras): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cloigeann, Contae Mhaigh Eo (Muraisc): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cloigeann, Contae na Gaillimhe (An Ros): baile fearainn i gContae na Gaillimhe An Cloigeann, Contae na Gaillimhe (Baile na hInse): ionad daonra, baile fearainn, agus toghroinn i gContae na Gaillimhe

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is fear léinn, drámadóir, scríbhneoir, teicneolaí oideachais agus feachtasóir é Eoin McEvoy. Tá sé ar dhuine de stiúrthóirí an ghrúpa AerachAiteachGaelach chomh maith. Tá an t-úrscéal grafach Heartstopper aistrithe go Gaeilge aige, agus é ainmnithe ar an ngearrliosta do Ghradam de Bhaldraithe, an gradam do shaothair aistrithe ag Oireachtas na Gaeilge. Is leabhar do dhéagóirí atá in Heartstopper atá bunaithe ar scéal grá idir bheirt bhuachaillí. Tá taithí na hamharclannaíochta ag Eoin leis agus é ina chomhscríbhneoir, comhléiritheoir agus aisteoir sa dráma Grindr, Saghdar agus Cher.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Gobadán le cosa gearra atá dúchasach don Seandomhan is oirthear Mheiriceá thuaidh. Breacdhonn. Coimeádann sé a ghob fada díreach faoi agus é ag eitilt. Áitríonn sé coillte, agus itheann péisteanna talún is larbhaí feithidí.

Catagóir: Éin
Polaiteoir Éireannach ab ea Timothy Quill (9 Bealtaine 1901 - 10 Meitheamh 1960). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre. Bhí sé gníomhach i ngluaiseacht na gcomharchumann, agus bhí sé ar chomhbhunaitheoirí na gluaiseachta i gCorcaigh. Bhí sé ina rúnaí ar an togra seo. Rugadh i Maigh Chromtha é.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Scannán ceoil grinn beochana Meiriceánach ón mbliain 1997 is ea Cats Don’t Dance. Turner Feature Animation a léirigh an scannán, an t-aon scannán lánbheochana dá gcuid. Warner Bros. agus Turner Pictures Worldwide a dháil é. Idir ainmhithe agus dhaoine iad na carachtair in Cats Don't Dance. Is iad Danny agus Sawyer na príomhcharachtair. Cait iad an bheirt acu. Tosaíonn an scéal nuair a fhágann Danny a bhaile dúchais (Kokomo, Indiana, i lár na Stát Aontaithe) le dul leis an aisteoireacht i Hollywood. Faigheann sé páirt i scannán os comhar Sawyer. Tagann éad ar an duine daonna atá i bpríomhról an scannáin leis na hainmhithe agus beartaíonn sí ina gcoinne.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Is éard is bliantóg ann ná planda nach mairfidh ach bliain: eascróidh sé as síol, tiocfaidh bláth air, déanfaidh sé síolta, agus tiocfaidh feo air, agus sin go léir i rith aon bhliain amháin.

Catagóir: Plandaí
Saighdiúir de chuid an 17ú haois ba ea Gearóid de Barra (d’éag 1647). Rugadh é i gContae Chorcaí agus, ar nós a lán fear eile den uasaicme Chaitliceach, chuaigh sé ag saighdiúireacht thar lear. D’fhill sé ar Éirinn sa bhliain 1641 agus chuaigh i ngleic ann le fórsaí Pharlaimint Shasana, ach ní raibh rath air ina thír féin.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Scannán is ea Star Wars Episode IV: A New Hope (1977). Is é George Lucas stiúrthóir agus scríbhneoir na scannán. Is é an chéad cheann de naoi scannáin Star Wars.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cnoc Buí air: An Cnoc Buí, Contae Cheatharlach: baile fearainn i gContae Cheatharlach An Cnoc Buí, Contae Chiarraí (sliabh): sliabh i gContae Chiarraí An Cnoc Buí, Contae Chiarraí (Maigh gCoinchinn): cnoc i gContae Chiarraí An Cnoc Buí, Contae Chiarraí (Uíbh Ráthach): cnoc i gContae Chiarraí An Cnoc Buí, Contae Chorcaí (Baile Bhuirne): cnoc i gContae Chorcaí An Cnoc Buí, Contae Chorcaí (Barraigh Mhóra): baile fearainn i gContae Chorcaí An Cnoc Buí, Contae Chorcaí (Cill Muire): baile fearainn i gContae Chorcaí An Cnoc Buí, Contae Lú: baile fearainn i gContae Lú An Cnoc Buí, Contae Mhaigh Eo (Buiríos Umhaill): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cnoc Buí, Contae Mhaigh Eo (Ceara): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cnoc Buí, Contae Mhaigh Eo (Cill Mhíona): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cnoc Buí, Contae Mhuineacháin: baile fearainn i gContae Mhuineacháin An Cnoc Buí, Contae na Gaillimhe (Iorras Aithneach): baile fearainn i gContae na Gaillimhe An Cnoc Buí, Contae na Gaillimhe (Tigh Dachoinne): baile fearainn i gContae na Gaillimhe An Cnoc Buí, Contae na Gaillimhe (toghroinn): toghroinn i gContae na Gaillimhe An Cnoc Buí, Contae Phort Láirge (An Ghailltír): baile fearainn i gContae Phort Láirge An Cnoc Buí, Contae Phort Láirge (Cois Abha Móire agus Cois Bhríde): baile fearainn i gContae Phort Láirge An Cnoc Buí, Contae Phort Láirge (Dún Garbhán): baile fearainn i gContae Phort Láirge An Cnoc Buí, Contae Phort Láirge (Seisceannán): baile fearainn i gContae Phort Láirge An Cnoc Buí, Contae Thiobraid Árann: baile fearainn i gContae Thiobraid Árann

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Scannán tostach Meiriceánach is ea Mickey a rinneadh sa bhliain 1918. F. Richard Jones agus James Young a stiúir. J. G. Hawks a scríobh. Geandráma atá ann.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Scannán dráma Meiriceánach is ea Cavalcade a rinneadh sa bhliain 1933. Bhuaigh an scannán an gradam don scannán is fearr ag na Gradaim an Acadaimh i 1934.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Clochar air: Clochar, Contae Lú: baile fearainn, paróiste dlí, agus toghroinn i gContae Lú Clochar, Contae Thír Eoghain: baile agus paróiste dlí i gContae Thír Eoghain Clochar (barúntacht): barúntacht i gContae Thír Eoghain Clochar, Contae Uíbh Fhailí: fo-bhaile i gContae Uíbh Fhailí

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is scoláire agus scríbhneoir Éireannach é Liam Mac Amhlaigh. Rugadh i gContae Chill Mhantáin é ach i mBaile Átha Cliath a tógadh é. Bhain sé céimeanna amach sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath agus i gColáiste na Tríonóide. Tá sé ina Ollamh Comhlach le Nua-Ghaeilge in Ollscoil Mhá Nuad. Tá taighde déanta aige i bhfoclóireacht na Nua-Ghaeilge, ealaín an ghearrscéil Ghaeilge, saol agus saothar Mháirtín Uí Chadhain agus filíocht chomhaimseartha na Nua-Ghaeilge. Tá ailt foilsithe aige ar fhilí comhaimseartha na Nua-Ghaeilge, leithéidí Mháire Mhac an tSaoi, Sheán Ó Ríordáin agus Mháirtín Ó Direáin. D'fhoilsigh COMHAR úrscéal leis, "Teach na gColúr", sa bhliain 2006. Bhuaigh an leabhar sin gradam i gComórtas Liteartha an Oireachtais. Sa bhliain 2008 d'fhoilsigh Cois Life Foclóirí agus Foclóirithe na Gaeilge, ina bhfuil spléachadh ar fhoclóireacht na Gaeilge ó Shanasán Uí Chléirigh (1643) go foclóir Néill Uí Dhónaill (1978).

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Arbhar Indiach a thugtar ar chineál planda. Is cineál féir é a saothraiodh den chéad uair i Méisi-Mheiriceá roimh theacht na nEorpach agus tá tóir air i mbia Mheicsiceo. Tugtar "grán buí" air chomh maith. Cruithneachd Innseanach a thugann Gaeil na hAlban air.

Catagóir: Plandaí
Scolái Tairseach chomhphobail Athruithe deireanacha Leathanach fánach Cabhair Leathanaigh speisialta Síntiúis Ag athrú Regina Uí Chollatáin re agus scríbhneoir Éireannach is ea an Dr. Regina Uí Chollatáin.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cill Gharbháin air: Cill Gharbháin, Contae Chiarraí: sráidbhaile, paróiste dlí, agus toghroinn i gContae Chiarraí Cill Gharbháin, Contae Chorcaí: baile fearainn i gContae Chorcaí Cill Gharbháin, Contae Dhún na nGall: paróiste dlí agus toghroinn i gContae Dhún na nGall Cill Gharbháin, Contae Loch Garman: paróiste dlí agus baile fearainn i gContae Loch Garman

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is planda íseal tomach bliantúil nó ilbhliantúil atá dúchasach don Eoraip, an Mheánmhuir is an Áise é alasam. Na duilleoga caol. An-chuid bláthanna atá gorm, bán nó buí, croischruthach. Ceann de na plandaí is coitianta i gcomhair ceapacha bláthanna, áit a bhfástar é mar phlanda crua bliantúil.

Catagóir: Plandaí
Polaiteoir Éireannach ab ea James Killane (22 Deireadh Fómhair 1874 - 26 Aibreán 1930). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Fianna Fáil.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cheathrú Mhór air: An Cheathrú Mhór, Contae an Chláir (An Tulach Uachtarach): baile fearainn i gContae an Chláir An Cheathrú Mhór, Contae an Chláir (Bun Raite Íochtarach): baile fearainn i gContae an Chláir An Cheathrú Mhór, Contae an Chláir (Uí Bhreacáin): baile fearainn i gContae an Chláir An Cheathrú Mhór, Contae an Longfoirt: baile fearainn i gContae an Longfoirt An Cheathrú Mhór, Contae Dhún na nGall: baile fearainn i gContae Dhún na nGall An Cheathrú Mhór, Contae Luimnigh: baile fearainn i gContae Luimnigh An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (Achadh Ghobhair): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (An Cnoc): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (An Múr Gágach): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (An tEanach): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (Baile an Róba): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (Both Chomhla): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (Buiríos Umhaill): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (Ceara): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (Cill Chomáin): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (Cill Ghaobhair): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (Cill Lasrach): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (Cill Mheáin): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (Crois Bhaoithín): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (Dealgain): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (Iorras): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (Teach Chaoin): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Mhór, Contae Mhaigh Eo (Tír Amhlaidh): baile fear

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Scríbhneoir Gaeilge ó Thír Chonaill ba ea Pádraig Ó Baoighill (15 Samhain 1932 - 21 Meitheamh 2024). Beathaisnéisí, iriseoir, staraí, gearrscéalaí agus scríbhneoir scripteanna raidió a bhí ann, agus fear láidir Gaeltachta, chomh maith.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Ba scoláire agus acadóir Gaeilge é Breandán Ó Buachalla (15 Eanáir 1936 – 20 Bealtaine 2010). Aithnítear é ar dhuine de na scoláirí ba thábhachtaí i léann na Gaeilge sa dara cuid den 20ú haois agus i dtús na haoise seo. Bhí sé ar dhuine de na daoine is mó saineolas ar fhilíocht agus ar scríbhneoireacht na Nua-Ghaeilge Moiche.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Bheartrach air: An Bheartrach, Contae Mhaigh Eo (Cill Mheáin): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Bheartrach, Contae Mhaigh Eo (Muraisc): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Bheartrach, Contae Mhaigh Eo (Tír Amhlaidh): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Bheartrach, Contae Shligigh: baile fearainn i gContae Shligigh

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Planda beag neamhshoithíoch spóriompartha atá an-ghaolmhar le caonach is braichlis adharcach. Tá dhá shaghas ann, ag brath ar fhoirm na ngaiméitifítí. In aelusanna talóideacha, bíonn an cholainn leata, go minic géagach nó maothánach. In aelusanna duilliúracha, bíonn gais chaola dhreaptha le 3 líne duilleog nach n-aibíonn ach dhá cheann acu go hiomlán. Bíonn riosóidigh aoncheallacha cosúil le fréamhacha a cheanglaíonn an planda don talamh ach nach n-asúnn uisce. Is é a bhíonn sa spóraifít ná capsúl réalta-chruthach ar ghas, agus istigh inti bíonn na spóir is struchtúir sheasca eile a dtugtar éileatóirí orthu. Nuair a aibíonn na spóir síneann an gas, osclaíonn an capsúl, agus cabhraíonn na héileatóirí i scaipeadh na spór. Atáirgeann aelusanna freisin trí gheimí, teasca ilcheallacha a chuirtear amach mar bhachlóga agus a fhásann ina bplandaí nua. Faightear aelusanna beagnach i ngach áit, ach amháin áiteanna tirime mar nach ndéanann siad go maith ansin. Is flúirsí iad in áiteanna taise faoi scáth.

Catagóir: Plandaí
Foclóirí, teangeolaí, aistritheoir agus scríbhneoir Gaeilge ab ea Niall Ó Dónaill (27 Lúnasa 1908, Loch an Iúir – 10 Feabhra 1995, BÁC). Chuir an Dálach in eagar an foclóir mór Gaeilge-Béarla a tháinig i gcló a chéad uair sa bhliain 1977. Is beag scríbhneoirí na Gaeilge sna 1980idí-2000idí ar fud na cruinne nach raibh foclóir Uí Dhónaill acu – ‘Bíobla’ na Gaeilge a bhí ann ar go leor bealaí.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Is cearc fhraoigh atá dúchasach do lár na Stát Aontaithe é an chearc mhachaire. An t-eireaball in airde, cleití fada ingearacha ar an gceann, saic inséidte fhlannbhuí sa mhuineál. Áitríonn sí na machairí, agus itheann torthaí, síolta is feithidí.

Catagóir: Éin
File as Árainn ab ea Máirtín Ó Direáin (26 Samhain 1910 - 19 Márta 1988). "Baineann an Direánach le Tríonóid Naofa na Filíochta; é féin, Ó Ríordáin agus Máire Mhac an tSaoi ba mhó a chuir borradh faoin fhilíocht chomhaimseartha" sa Ghaeilge. Is fada dánta dá chuid ar chúrsaí scoile agus ollscoile, agus is iomaí sin alt agus leabhar atá scríofa ar a chuid dánta. Cé gur mar fhile is fearr aithne ar an Árannach, chleacht sé prós chomh maith i gcaitheamh a shaoil, altanna a bhformhór, a foilsíodh in irisí agus nuachtáin mar An Stoc, Ar Aghaidh, Scéala Éireann, Feasta agus araile.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Planda caol ilbhliantúil a fhásann suas le 60 cm ar airde, dúchasach don Eoraip. A thiúbair le cruthanna neamhrialta suas le 3.5 cm ar fhad, a mheastar a bheith cosúil le cnónna. A dhuilleoga roinnte go domhain ina dteascáin chaola líneacha, a fheonn go luath. A bhláthanna bán nó bándearg, ina n-umbail récheannacha 3-6 cm ar leithead. Tá na tiúbair chiardhonna inite, amh nó bruite. Tugtar cutharlán air freisin.

Catagóir: Plandaí
Planda bliantúil atá dúchasach do thuaisceart na hAfraice. Na duilleoga lansa-chruthach. Na bláthanna cumhra bánbhuí, i spící, 4-7 bpeiteal orthu, maothánach, na cinn taobh thiar níos mó ná na cinn eile, go minic le níos mó maothán.

Catagóir: Plandaí
Is pór éin í an ghé shneachta (Anser caerulescens). Tá dhá fhospeiceas ann; an mhórghé shneachta (Anser caerulescens atlanticus) agus an mhionghé shneachta (Anser caerulescens caerulescens).

Catagóir: Éin
Ball d'fhine na storc, na Ciconiidae, is ea an chorr mhór Indiach (Leptoptilos dubius). Cuimsíonn a ghéineas Leptoptilos javanicus na hÁise agus Leptoptilos crumenifer na hAfraice. Tráth, bhíodh sé le fáil forleathan ar fud dheisceart agus oirdheisceart na hÁise, ach tá an chorr mhór Indiach srianta anois do raon i bhfad níos lú gan ach trí líonta pórúcháin ann; dhá cheann san India, leis an gcoilíneacht is mó in Assam, ceann níos lú timpeall Bhagalpur; agus líonta pórúcháin eile sa Chambóid. Scaipeann siad go forleathan tar éis an tséasúir phóraithe. Tá goba ollmhóra dingeacha, maolcheann agus púitse sainiúil muiníl ag an storc mór seo. I rith an lae, bíonn sé ag faoileoireacht i dteirmigh i dteannta le bultúir lena roinneann sé an nós scroblála. Scroblálann siad splíonach den chuid is mó; mar sin féin, is sealgairí faille iad agus uaireanta déanann siad seilg ar veirteabraigh. Bhí líon mór acu ina gcónaí san Áise tráth, ach tháinig laghdú orthu (b'fhéidir, mar gheall ar shláintíocht fheabhsaithe) go dtí pointe ar cuireadh i mbaol iad. Measadh go raibh timpeall míle acu beo sa bhliain 2008. Sa 19ú haois, bhí siad coitianta i gcathair Calcúta go háirithe, áit ar gaireadh "aidiúnach Calcutta" orthu agus ar cuireadh san áireamh iad in armas na cathrach. Go háitiúil, tugtar hargila orthu (díorthaithe ó na focail Asaimise "har" a chiallaíonn “cnámh” agus "gila" a chiallaíonn “slogaire”) agus meastar gur éin neamhghlana iad, ní chuirtear isteach orthu den chuid is mó ach uaireanta déantar seilg orthu lena gcuid feola a fháil.

Catagóir: Éin