EuroBench/eurobench-wiki-ga-topics huggingface dataset:
Rinneadh an scannán The Hurt Locker sa bhliain 2008. Is iad Jeremy Renner, Anthony Mackie agus Brian Geraghty na réaltaí atá sa scannán. Ba í Kathryn Bigelow an stiúrthóir den scannán. Scríobh Mark Boal an script scannáin. Scaoileadh é ar an séú lá is fiche de mhí Meitheamh. Bhuaigh The Hurt Locker sé Oscar. Ghinn sé $50 milliún dollar sa díoloifig sna Stáit Aontaithe. Tá an scannán seo suite san Iaráic. Is é ábhar an scannáin ná saol triúr fear ar fhoireann diúscartha buamaí. Is é Jeremy Renner an príomhcharachtar ann. Sa scannán tugtar William James ar a charachtar. Thosaigh William James mar bhall nua den fhoireann sa chogadh san Iaráic. Tá J.T Sanborn (Anthony Mackie) agus Owen Eldridge (Brian Geraghty) ar a fhoireann freisin. Is duine feargach agus contúirteach é William James. Tá an triúr fear chun dul ag troid i gcoinne Arabaigh ag baint úsáide as raidhfil a dtugtar 50.cal Barrett uirthi. Bhuail Jamesw le buachaill sa chathair agus réitigh siad go maith lena chéile. Tar éis tamaill tháinig Jamaes ar chorp na buachalla i dteach stóir. Maraíodh an buachaill sular cuireadh buama i bhfolach ina chorp. Chinn James dul i dtóir na daoine a mharaigh an buachaill agus téann sé le Sanborn agus Eldrige. Nuair atá siad ag chuartú na buachalla, fuadaíodh Eldridge. Tarrtháladh James agus Sanborn Eldrige le linn an eachtra scaoileadh pilléar sa cos ag Eldridge. D'fhág Eldridge an fhoireann mar gheall ar a ghortú. Cúpla lá ina dhiaidh sin, téann James agus Sanborn ar a misean deireanach. Tháinig fear dóibh le buama ceangailte dó agus rinne James iarracht an buama a bhaint dó agus bhí an rud ceangailte do dochr daingean. Ní raibh ach dhá mhandar aige leis an mbeart a chur i gcrích agus theip ar James is d'imigh leis ansin. Phléasc an buama agus fuair an fear seo bás. D'fhill James agus Sanborn go Meiriceá. Bhuail an leadrán James agus bheartaigh sé bliain eile a chaitheamh i mbun oibre sa Íaraic.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Planda crua leathuisciúil ilbhliantúil, Eorpach is Áiseach, a fhásann in uisce nó gar dó is ea biolar uisce (Nasturtium officinale). An gas folamh dreaptha fréamhach, na bláthanna beag bán crosfhoirmeach. Á shaothrú ón 19ú céad. Tá sé lán de vitimín C, agus baintear feidhm as a dhuilleoga géara mar tharsann is i sailéid. Á ithe in Éirinn leis na céadta bliain. Cuireann foinsí áirithe biolar uisce sa ghéineas Rorippa, ach tagann an fhianaise mhóilíneach leis an dearcadh go bhfuil dhá ghéineas éagsúla ann.

Catagóir: Plandaí
Fine d’éin an tseandomhain is ea na Coraciidae, ar a dtugtar rollóirí mar gheall ar an cleasghleacaíocht aeróige a fheidhmíonn cuid acu, le linn deasghnátha suirí agus chosaint críche an éin.

Catagóir: Éin
Is éard atá om Coffee & Cigarettes (1986) ná gearrscannán a scríobhadh agus a stiúradh Jim Jarmusch sa bhliain 1986. Scaoileadh an gearrscannán seo i 1986 ar an gcláir teilifíse Saturday Night Live. Seo é an gearrscéal bunúsach Coffee & Cigarettes dar teideal Aisteach Tú a Fheiceáil. Baineann an gearrscéal le beirt fhear, Roberto Benigni agus Steven Wright, agus iad ag suígh chun bord ag labhairt faoi chaifé agus tobac. Chuir Jarmusch an gearrscannán seo le chéile le deich ngearrscannán eile leis an scannán Coffee & Cigarettes chun scannán amháin a dhéanamh astu.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Is scannán é Mortal Engines atá bunaithe ar an leabhar le Philip Reeve a bhfuil an t-ainm céanna air. B'é Christian Rivers stiúrthóir an scannáin, agus Hera Hilmar.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Barr na Coilleadh air: Barr na Coilleadh, Contae Mhaigh Eo (Ceara): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo Barr na Coilleadh, Contae Mhaigh Eo (Iorras): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Scannán eachtraíochta Meiriceánach nár scaoileadh fós is ea Dora and the Lost City of Gold. James Bobin a stiúir. Cur in oiriúint don scáileán mór é den tsraith theilifíse úd de chuid Nickelodeon, Dora the Explorer. Tá Isabela Moner sa phríomhról mar Dora, agus tá Eugenio Derbez, Michael Peña, Eva Longoria, Benico Del Toro, Haley Tju agus Danny Trejo sna rólanna taca. Is bean óg í Dora a bhfuil an chuid is mó dá saol caite in aice lena tuismitheoirí sa dufair. Tugann an scéal Dora agus a cairde go Machu Picchu sna sléibhte Andes i bPeiriú i Meiriceá Theas, agus dar le Moner, tabharfaidh an scannán léargas ar shibhialtacht na nInceach don lucht féachana. D'fhoghlaim Isabela Moner Ceatsuais, teanga an chuid sin den domhan, i gcomhair a róil sa scannán. Tá Paramount Pictures chun an scannán a scaoileadh amach sna pictiúrlanna ar 9 Lúnasa 2019.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Grúpa ilchineálach mór plandaí, cosúil le halgaí agus foirmeacha ó chealla aonaracha go dtí coirp mhóra idirdhealaithe. Tagann an dath scothdhearg ón meascán de líocha fótaisintéiseacha, clóraifill a, ficibileaphróitéiní is cairitéineóidigh taobh istigh de na cealla. Tarlaíonn atáirgeadh trí chruthú orgáin ar leith atá gabhálach ar an ngaiméit fhireann taobh istigh den ubh.

Catagóir: Plandaí
Polaiteoir Éireannach ab ea Mark Killilea, Óg (5 Meán Fómhair 1939 – 31 Nollaig 2018). Rugadh é i dTuaim i gContae na Gaillimhe. Feirmeoir agus ceantálaí a bhí ann chomh maith. Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil. D'éirigh sé as an bpolaitíocht sa bhliain 1999.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Is planda bláthanna é barr an mhilltigh mara (Triglochin maritima). Fásann sé timpeall an domhain sna bólaí ó thuaidh. Faightear é in eanaigh agus riascanna agus ar chladaigh, áiteanna ina mbíonn an talamh fliuch. Is planda nimhiúil é mar gheall ar an gciainíd atá taobh istigh ann. Cailltear eallach uaireanta dá bharr sin.

Catagóir: Plandaí
Is éan é an crosán (Alca torda), agus is é an t-aon speiceas amháin sa ghéineas úd Alca. Ceann de speicis na fine úd Alcidae atá ann. Glactar leis gurb é an cineál éan is cóngaraí ó thaobh na géinitice de don fhalcóg mhór, speiceas a chuaigh in éag sa naoú haois déag agus nach raibh ábalta eitilt a dhéanamh. Murab ionann agus an t-éan gaolmhar seo tá an crosán in ann eitilt go maith. Speicis gaolmhara eile iad na forachain (Uria), is é sin an ghnáthfhoracha nó an t-éan aille (Uria aalge) agus foracha Brünnich (Uria lomvia) Ba é an t-eolaí Sualannach Carolus Linnaeus (Carl von Linné) a bhaist an t-ainm Laidine ar an gcrosán, agus bhunaigh sé an dá fhocal alca agus torda ar an Lochlainnis (cf. álki na hÍoslainnise agus törd na Sualainnise canúnaí). Bhain sé an chéad úsáid as Alca torda sa deichiú heagrán dá mhórshaothar Systema Naturae. Aithníonn eagraíocht na n-éaneolaithe Meiriceánacha dhá fhospeiceas, Alca torda torda agus Alca torda islandica - barrúil go leor ní thiocfá ar an dara ceann acu san Íoslainn. Is é an fospeiceas úd islandica an ceann a bhfuil cónaí air in Éirinn, sa Ríocht Aontaithe agus in iarthuaisceart na Fraince. Bíonn an crosán 505-890 g ar mheáchan, 37-39 ar fad, agus fad an sciatháin ag guagaíl idir 201-216 mm (201-213 mm ag na crosáin bhaineanna). Tá bolg an chrosáin bán, agus téann an bháine i bhfairsinge nuair nach mbíonn an crosán ag neadú. Maireann an crosán 13 bliana ar mheán, ach is féidir teacht ar an gcorr-aonán a sháraíonn an aois sin go mór mór: sa Ríocht Aontaithe mhair crosán amháin 41 bhliain, de réir an fháinne a bhí sé a iompar. Caitheann an crosán an chuid is mó dá shaol amuigh ar an teiscinn mhór. Ní thagann sé i dtír ach le nead a thógáil. Cosúil leis na hAlcidae eile maraíonn sé iasc, ar nós caibeallán, corr ghainimh, salán, troisc óga, agus scadán. Is féidir leis na crosáin crústaigh agus polacaeit a ithe freisin, agus le fírinne dealraíonn sé go bhfuil réim bia an chrosáin ag brath go mór ar an gcineál bia atá ar fáil san á

Catagóir: Éin
Is é Kill Bill an 4ú scannán eisithe ag an stiúrthóir Meiriceánach Quentin Tarantino. Bhí sé in ainm a bheithe mar scannán epice amháin ach bhí sé scartha ina dhá scannán toisc gur mhair sé ceithre uair san iomlán. Bhí Vol.1 eisithe i mí Deireadh Fómhair 2003 agus bhí Vol.2 eisithe i mí Aibreáin 2004. Is scannán díoltais iad faoi feallmharfóir a bhí mar bhall den 'Deadly Viper Assassination Squad'. Éiríonn as a post toisc go bhfuil sí ag iompar clainne chun saol nua a thosú ach ar lá a pósadh déanann a iarcheannasaí, Bill, agus an Assassanation Squad, ionsaí uirthi agus í fós ag iompar. Dhúisíonn sí ó chóma ceithre bliana níos déanaí agus tá díoltas uaithi.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Chluain air: An Chluain, Contae Chiarraí (toghroinn): toghroinn i gContae Chiarraí An Chluain, Contae Chiarraí (Uíbh Ráthach): baile fearainn i gContae Chiarraí An Chluain, Contae Chorcaí (Béarra): baile fearainn i gContae Chorcaí An Chluain, Contae Chorcaí (Mainistir Fhear Maí): baile fearainn i gContae Chorcaí An Chluain, Contae Liatroma: paróiste dlí, baile fearainn, ionad daonra, agus toghroinn i gContae Liatroma An Chluain, Contae Liatroma (Ros Clochair): baile fearainn i gContae Liatroma An Chluain, Contae na Gaillimhe (Baile na hInse): baile fearainn i gContae na Gaillimhe An Chluain, Contae na Gaillimhe (Dún Coillín): baile fearainn i gContae na Gaillimhe An Chluain, Contae na Gaillimhe (Liatroim): baile fearainn i gContae na Gaillimhe

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Tom trópaiceach Meiriceánach a shaothraítear sa Seandomhan is an Domhan Úr mar fhoinse na ruaime goirme plúirín. Tugtar planda an phlúirín air freisin.

Catagóir: Plandaí
Scannán is ea Star Wars Episode V: The Empire Strikes Back (1980). Is é Irvin Kershner stiúrthóir agus George Lucas scríbhneoir na scannán. Is é an dara cheann de naoi scannáin Star Wars.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Bean rialta agus staraí de chuid na nGall-Ghael ba ea Mary Bonaventure Browne (c.1611 – c.1670). Ceannaí saibhir i gcathair na Gaillimhe ba ea a hathair agus bheadh sirriamacht an chontae aige ach Mionn an Ardcheannais a ghlacadh. Chuaigh Mary isteach i Siúracha Bochta Naomh Clára i gclochar Bheithil in aice le Baile Átha Luain. I 1647 ceapadh í ina ban-ab i nGaillimh. Mar dhuine de na Gall-Ghaeil bhí idir Ghaeilge agus Bhéarla aici, agus faoin am sin bhí beirt Phroinsiasach ag aistriú cáipéisí a bhain leis an Ord go Gaeilge. Thug Mary léi go dtí Gaillimh an chóip de na cáipéisí úd a rinne Mícheál Ó Cléirigh i 1636. Bhí an chuid is mó gan aistriú go fóill agus ba í Mary a chuir an Dubhaltach Mac Fhirbhisigh i mbun na hoibre. As seo a tháinig “Riaghail ar Máthar Naomtha S. Clára ar na tionntúdh i ngaoidhilic as bérla ... 1636”. Nuair a ghéill Gaillimh d’arm na Parlaiminte i 1652 thug na siúracha an Spáinn orthu féin. Cailleadh Mary ann roimh 1694 (cé go bhfuil 1703 luaite freisin mar bhliain a báis). Ag seo an cur síos a rinneadh uirthi in annálacha an Oird i 1694: She was prudent, wise and well-spoken in English, Irish and Spanish. She was the mirrour and looking glasse of the religious observance that belonged to her rule and statuts all her life time. She left a true chronicle written under her owne hand, which shee sent to this convent of Sainct Clare, Galway, and a Remonstance, a chalice, a holy curious relick, many pictures, books, ornaments, and other fine things fitting for the Altar and Divine Service. All the aforesaid things were lost and burnt in the late wars, 1691. She and her holy sister Mother Catherine Bernard made their profession in the year 1633. Rinneadh tagairt i 1732 do shaothar mór stairiúil ceathairfhillte a scríobh sí i nGaeilge agus a bhí caomhnaithe in El Cavallero de Graciam, mainistir i Maidrid. Tá an saothar sin caillte anois.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Planda bliantúil nó ilbhliantúil a fhaightear i ngach uile réigiún ar Domhan, beagnach, ach an-chuid díobh i Meiriceá Thuaidh. Na duilleoga ubhchruthach i bpéirí urchomhaireacha. Na bláthanna buí de ghnáth le smáil dearga, déliopach, an liopa uachtarach le dhá mhaothán, an liopa íochtarach le 3 mhaothán, is dhá phlapa starracha sa scornach.

Catagóir: Plandaí
Is scannán oll-laochra Meiriceánach ón mbliain 2025 é Thunderbolts*The New Avengers. Tá sé bunaithe ar an gcarachtar de chuid Marvel Comics den ainm chéanna, agus seicheamh ar Avengers: Endgame. Ba é Jake Schreier an stiúrthóir, agus ba Eric Pearson agus Joanna Calo na scríbhneoirí. Tháinig Avengers: Doomsday agus Avengers: Secret Wars amach níos déanaí.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cill Ghobnait air: Cill Ghobnait, Contae Chiarraí: ionad daonra, baile fearainn, agus toghroinn i gContae Chiarraí Cill Ghobnait, Contae Chiarraí (Corca Dhuibhne): láthair eaglasta i gContae Chiarraí Cill Ghobnait, Contae Chorcaí (Dúiche Ealla): baile fearainn i gContae Chorcaí Cill Ghobnait, Contae Chorcaí (Múscraí Thiar): baile fearainn i gContae Chorcaí Cill Ghobnait, Contae Chorcaí (Múscraí Thoir): baile fearainn i gContae Chorcaí Cill Ghobnait, Inis Oírr: suíomh seandálaíochta i gContae na Gaillimhe Cill Ghobnait, Contae Phort Láirge: baile fearainn agus paróiste dlí i gContae Phort Láirge

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is éan mórchosach í an chearc mhailí (Leipoa ocellata) atá dúchasach don Astráil. Donn le spotaí bána ar na sciatháin. Áitríonn sí scrobarnach thirim, scrobarnach mhailí go háirithe. Itheann sí síolta, bláthanna, feithidí is laghairteanna. Ní gá di ól.

Catagóir: Éin
Géineas raithní is ea Aglaomorpha i bhfofhine Drynarioideae d'fhine Polypodiaceae. Úsáideann an Pteridophyte Phylogeny Group an t-ainm seo ina aicmiú 2016 (PPG I), ach úsáideann foinsí eile Drynaria. De réir PPG I, tá thart ar 50 speiceas sa ghéineas. Tá na plandaí sa ghéineas seo dúchasach don Afraic thrópaiceach, don Áise Theas, don Áise Thoir, d'Oirdheisceart na hÁise, don Astráil agus don Aigéine. Tá tábhacht eacnamaíoch ag baint le speicis áirithe mar phlandaí leighis.

Catagóir: Plandaí
Scannán tostach Meiriceánach is ea Intolerance a rinneadh sa bhliain 1916. D. W. Griffith a léirigh agus a stiúir. Eisíodh an scannán sna Stáit Aontaithe ar 6 Meán Fómhair 1916.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
An-chuid plandaí den chlann cyperaceae. Dhá cheann atá an-tábhachtach forleathan. Tá an chéad cheann, Carex, ar fud an Domhain ach an-choitianta i ngnáthóga fo-artacha, ailpíneacha is mongacha. Is cuid shainiúil den fhásra in áiteanna mar sin é. Ilbhliantúil riosómach le dosanna duilleog, cosúil le féar. An gas triantánach i dtrasghearradh, na bláthanna bídeach gan iombhláth. Na baineannaigh is na fireannaigh ar bhioranna difriúla, cosúil le féar. An toradh sainiúil ubhchruthach tríshleasach gobach. An dara ceann, Cladium mariscus, cosúil le Carex ach le duilleoga le chéile is sámhchiumhais. Tá sé seo ceannasach in eanaigh is corcacha i réigiúin theo.

Catagóir: Plandaí
Is scannán fantaisíochta-ghrinn Meiriceánach 2003 é The Cat in the Hat (Gaeilge: An Cat leis an Hata) faoi stiúir Bo Welch agus bunaithe ar an leabhar 1957 le Dr. Seuss The Cat in the Hat. Tá an phríomhpháirt ag Mike Myers sa scannán i ról an chait leis an hata, agus Dakota Fanning mar Sally. An deartháir Sally (atá gan ainm sa leabhar), tá ainmnithe sa leagan seo Conrad agus tá sé léirithe le Spencer Breslin. Tá The Cat in the Hat an dara hoiriúnú lánfhada ar shaothar Dr. Seuss, tar éis an scannán Nollag The Grinch. Bhí smaoineamh an scannáin ceaptha ó thús i 2003, nuair a bhí Tim Allen (atá cáiliúil as ag déanamh an guth Buzz Lightyear sa tsraith Toy Story) tugtha an pháirt an cat ar dtús, ach lig sé a ról titim de bharr obair ar The Santa Clause 2: The Mrs. Clause, agus níos moille bhí an ról tugtha don réalta an scannáin Shrek Mike Myers. Bhí scannánú déanta i gCalifornia ar feadh trí mhí. Tá an chomhcheilg bunúsach i gcomhthráth leis an leabhar, ach bhí na 82 nóiméid líonta le fo-comhcheilgeanna agus carachtair nua ar fad difriúil ón scéal, cosúil leis an oiriúnú an leabhair How the Grinch Stole Christmas. Bhí The Cat in the Hat curtha amach ar 21 Samhain, 2003 i Stáit Aontaithe Mheiriceá agus fuair sé níos mó ná $133 milliún san oifig ticéad. Fuair an scannán léirmheasanna diúltaigh; bhí sé cáineadh don a chomhcheilg, a charachtair agus a chomhrá. Ar an taobh eile bhí dearadh na cultacha, dearadh an léiriú agus éifeacht an smididh molta. Bhí sé ainmnithe ina dhiaidh sin le haghaidh roinnt Duaiseanna Golden Raspberry.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile an Chaisleáin air: Baile an Chaisleáin, Contae an Chláir: baile fearainn i gContae an Chláir Baile an Chaisleáin, Contae Cheatharlach: baile fearainn i gContae Cheatharlach Baile an Chaisleáin, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris): baile fearainn i gContae Chiarraí Baile an Chaisleáin, Contae Chiarraí (Triúcha an Aicme): paróiste dlí i gContae Chiarraí Baile an Chaisleáin, Contae Chill Chainnigh (Gabhalmhaigh): baile fearainn i gContae Chill Chainnigh Baile an Chaisleáin, Contae Chill Chainnigh (Uíbh Eirc): baile fearainn i gContae Chill Chainnigh Baile an Chaisleáin, Contae Chill Dara: baile fearainn i gContae Chill Dara Baile an Chaisleáin, Contae Chorcaí (Cairbrigh Thoir): baile fearainn i gContae Chorcaí Baile an Chaisleáin, Contae Chorcaí (Cineál Aodha): baile fearainn i gContae Chorcaí Baile an Chaisleáin, Contae Chorcaí (Cairbrigh Thiar): baile agus baile fearainn i gContae Chorcaí Baile an Chaisleáin, Contae Laoise (An Choill Uachtarach): baile i gContae Laoise Baile an Chaisleáin, Contae Laoise (Clann Donncha): baile fearainn i gContae Laoise Baile an Chaisleáin, Contae Liatroma: baile fearainn i gContae Liatroma Baile an Chaisleáin, Contae Loch Garman (An Bealach Caoin Thuaidh): baile fearainn i gContae Loch Garman Baile an Chaisleáin, Contae Loch Garman (Guaire): baile fearainn i gContae Loch Garman Baile an Chaisleáin, Contae Lú: baile fearainn i gContae Lú Baile an Chaisleáin, Contae Luimnigh (Caonraí): baile fearainn i gContae Luimnigh Baile an Chaisleáin, Contae Luimnigh (Conallaigh Uachtaracha): baile fearainn i gContae Luimnigh Baile an Chaisleáin, Contae Luimnigh (Uí Chuanach): paróiste dlí i gContae Luimnigh Baile an Chaisleáin, Contae Mhaigh Eo (Cill Mheáin): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo Baile an Chaisleáin, Contae Mhaigh Eo (Tír Amhlaidh): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo Baile an Chaisleáin, Contae na Gaillimhe (An Longfort): baile fearainn i gContae na Gaillimhe Baile an Chaisleáin

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is planda bliantúil é an Papaver rhoeas, le hainmneacha coitianta lena n-áirítear an chailleach dhearg agus an cocán dearg, a fhásann 60 cm díreach ar airde, agus a tháirgeann laitéis bhán. Dúchasach don Eoraip is an Áise, agus tugtha isteach i dtíortha eile. Na duilleoga roinnte colgach; na bláthanna cruinn le 4 pheiteal geal scarlóideach, uaireanta le bunphaiste dorcha; an capsúl i gcruth piobaráin le fáinne poll timpeall an imill. B'fhiaile fhorleathan í tráth, na síolta suanach sa talamh ar feadh cuid mhaith blianta, ag teacht chun cinn go tapa nuair a d'iompaítí an ithir i dtalamh insaothraithe nó suaite. Tá sí ag dul i léig anois le teicníochtaí feabhsaithe talmhaíochta. Is siombail bhrónach í den chéad chogadh domhanda, mar bhláthaigh cailleacha dearga sna páirceanna áir a bhí suaite ag buamáil, cath is bás.

Catagóir: Plandaí
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Carraig na gCat air: Carraig na gCat, Contae Chorcaí: baile fearainn i gContae Chorcaí Carraig na gCat, Contae Shligigh (Luíne): baile fearainn i gContae Shligigh Carraig na gCat, Contae Shligigh (Tír Oirill): baile fearainn i gContae Shligigh

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is iarpholaiteoir Éireannach agus iarbhall den Chomhaontas Glas í Saoirse McHugh (a rugadh i 1990). B'ise iarrthóir an Chomhaontais Ghlais don pharlaimintcheantar Lár Tíre agus an Iarthuaiscirt i dtoghcháin Pharlaimint na hEorpa 2019.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Is éan uisce atá dúchasach do na réigiúin mheasartha nó locha arda trópaiceacha ar fud an Domhain é an foitheach (nó an spágaire). Is ball d'fhine na Podicipedidae é. Snámhann sé faoin uisce le cabhair a chos. Méara na gcos maothánach is rud beag scamallach. Áitríonn sé uiscí úra is farraigí tanaí cois cladaigh. Cuid de na cineálacha beag is itheann siad inveirteabraigh, cuid eile díobh mór is itheann siad éisc chomh maith le roinnt mhaith dá gcleití féin.

Catagóir: Éin
Luibh bhliantúil nó ilbhliantúil atá dúchasach do réigiúin thrópaiceacha is mheasartha is ea amarantas. Na bláthanna beag de ghnáth, ag déanamh bláthraí tiubha, na teascáin iombhlátha i bhfáinní de 3 nó 5 cinn, go minic gealdaite. Táirgeann cuid de na speicis Áiseacha grán inite a úsáidtear in ionad gránbhairr.

Catagóir: Plandaí
Scríbhneoir gearrscéalta ba ea Síle Ní Chéileachair (1924 – 1985). Rugadh í ar 25 Iúil 1924 i gCúil Aodha. Chaith sí tamall i gColáiste Bhríde (coláiste ullmhúcháin) san Fhál Charrach agus cháiligh mar mhúinteoir i gColáiste Mhuire gan Smál i Luimneach. Bhí sí ag múineadh i gCrois Araild ar dtús agus ansin i gCromghlinn i mBaile Átha Cliath. I 1953 phós sí Dónall Ó Cochláin agus rugadh triúr mac agus triúr iníonacha dóibh. I mBaile Átha Cliath a bhí cónaí orthu. Bhí sí féin agus a deartháir Donncha Ó Céileachair páirteach in obair Chumann na Scríbhneoirí sna 1950í, agus ghnóthaigh sí duais ar ghearrscéal ag Oireachtas 1950. I 1955 bhí fáilte roimh Bullaí Mhártain, cnuasach gearrscéalta a chuir sí féin agus Donncha amach le chéile agus a chuir síos ar shaol na tuaithe agus na cathrach. Fuair sí bás ar 26 Lúnasa 1985 agus tá sí curtha i mBóthar na Bruíne.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Scríobhaí Éireannach ba ea Murchadh Riabhach Ó Cuindlis (fl. 1398 – 1418). Níl bliain a bhreithe ná bliain a bháis ar eolas againn. Is léir áfach go raibh sé ag obair mar scríobhaí idir na blianta 1398 agus 1418. Meastar gur i mBaile Locha Deacair gar d'Áth Liag i ndeisceart Chontae na Gaillimhe a saolaíodh é: is ann a bhí “ferann ocus cuit Uí Chuinnlis". Mac léinn ag Giolla Íosa Mór Mac Fhirbhisigh ba ea é. Chabhraigh sé le Giolla Íosa agus Leabhar Mór Leacáin á scríobh aige siúd: tá cuid dá scríbhneoireacht ar fáil i Leabhar Buí Leacáin freisin. Scríobh sé an Leabhar Breac idir 1408 agus 1411. Chuir sé cuid mhaith dá chuid oibre i gcrích i Múscraige Thíre i gContae Thiobraid Árann, agus meastar gur chaith sé tréimhse i gCluain Lethan freisin. Tá blúirí beaga beoga de phearsantacht an scríobhaí ar fáil ina nótaí imill, go mór mhór sa Leabhar Breac. Seo sampla: “Tá in spideog derg uili, a Domnaill, ocus atusa am oenur.”

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Scannán 2014 ficsean eolaíochta faoi stiúir Christopher Nolan is ea Interstellar. Ghlac Matthew McConaughey, Anne Hathaway, Jessica Chastain, Ellen Burstyn, Mackenzie Foy, John Lithgow, Michael Caine agus Matt Damon páirt sa scannán. Léiríonn an scannán grúpa spásairí a théann trí pholl péiste ar lorg baile nua don chine daonna. Scríobh deartháireacha Christopher agus Johnathan Nolan an scannán, ag cumasc script scríofa ag Johnathan sa bhliain 2007 le smaoineamh Christopher. Léirigh Christopher Nolan an scannán in éindí lena bhean, Emma Thomas, agus Lynda Obst. Tugadh ról don fhisiceoir teoiriciúil Kip Thorne, fear ar imir a chuid oibre tionchar ar an scannán, mar chomhairleoir eolaíoch agus léiritheoir feidhmiúcháin. Chomh-mhaoinigh Warner Bros., Paramount Pictures, is Legendary Pictures an scannán, agus bhí Syncopy is Lynda Obst Productions i seirbhís mar chomhlachtaí léirithe. Thosaigh an scannánú ag deireadh na bliana 2013 in Alberta, Ceanada; An Íoslainn agus Los Angeles.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Éireannach ab ea George Nicolls (c. [1884] - 11 Bealtaine 1942). D'úsáid sé leagan Gaelach dá ainm freisin, Seoirse Mac Niocaill. Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Cumann na nGaedheal.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Scríbhneoir a rugadh i mBaile Átha Cliath in Éirinn ab ea James Augustine Aloysius Joyce (gaelaítear a ainm mar Séamus Seoige scaití). (2 Feabhra 1882 – 13 Eanáir 1941). Ba i mBéarla a scríobh sé a chuid saothair, ach feictear ina mhórshaothair ar nós Ulysses (1922) agus Finnegans Wake (1939) go raibh an-eolas aige ar nuatheangacha na hEorpa, beagán Gaeilge san áireamh, chomh maith le Laidin, Gréigis, Fraincis, Spáinnis, Iodáilis agus mórán eile nach iad. Tá easaontas i measc lucht litríochta ar fheabhas chuid den scríbhneoireacht sna leabhair sin, mar go bhfuil an teanga casta, le meascán teangacha, agus mar gur i bhfoirm sruth smaointe atá cuid mhór de.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha