EuroBench/eurobench-wiki-ga-topics huggingface dataset:
Duine de na filí ba cháiliúla i gCúige Uladh ab ea Cathal Buí Mac Giolla Ghunna. (c. 1680 - c. 1756). Rugadh é timpeall 1680 i bhFear Manach, chaith sé seal ina ábhar sagairt, ach chuaigh le filíocht agus le cairréireacht ina dhiaidh sin. Is é An Bonnán Buí amhrán magúil faoi bhás éin den tart, an saothar is cáiliúla dá chuid agus bíonn leaganacha de á gcanadh go fóill ar fud na hÉireann. D'fhoilsigh an scoláire Breandán Ó Buachalla bailiúchán dá shaothar: "Cathal Buí: Amhráin" sa bhliain 1975.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Bhí Patricia McKenna (ar 13 Márta 1957 a rugadh í ) ar dhuine den bheirt Fheisirí Eorpacha a bhí ag an gComhaontas Glas sa tréimhse 1994-2004. Bhí sí ina hionadaí ar son Bhaile Átha Cliath, ach theip uirthi a suíochán a choinneáil sa bhliain 2004. Sheas sí don Dáil in Olltoghchán 2007 i ndáilcheantar Bhaile Átha Cliath Láir, ach níor éirigh léi a bheith tofa. Chuaigh sí san iomaíocht in éineacht le John Gormley le haghaidh cheannaireacht an Chomhaontais Ghlais in Iúil 2007, tar éis do Trevor Sargent éirí as an bpost sin. Bhí an bua ag John Gormley sa deireadh ach d'éirigh níos fearr le McKenna ná mar a bhíothas ag súil leis, nuair a d'éirigh léi breis is aon trian de vótaí na mball a fháil.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Iriseoir, staraí, craoltóir agus úrscéalaí coireachta Éireann is ea Ruth Dudley Edwards, a rugadh ar 24 Bealtaine 1944, i mBaile Átha Cliath. "Staraí athbhreithnitheach" a thugann sí uirthi féin. Foilsítear a cuid shaothar i bPoblacht na hÉireann agus sa Ríocht Aontaithe araon. I measc post eile atá aici, is colúnaí í leis an Irish Sunday Independent (Ireland).

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Is scannán corpuafáis é The Substance, a tháinig amach sa bhliain 2024. Cuireann an scannán spot-solas ar an mbrú a chuirtear ar mhná a bheith óg, álainn, tarraingteach agus 'foirfe' sa tsochaí ina mairimid agus i saol Hollywood go háirithe.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Snagaire darach neamhthréitheach le gob gearr. Dúchasach don Eoraip, an Afraic is an Áise. Breac donn. Áitríonn sí coillearnach is sabhána. Itheann sí ar an talamh, go minic, seangáin den chuid is mó. Neadaíonn sí i bpoill snagairí darach eile.

Catagóir: Éin
Tom duillsilteach nó síorghlas, dúchasach do réigiúin mheasartha ó thuaidh is i Meiriceá Theas is ea an bharbróg. Péacáin fhada spíonta tríphointe, na duilleoga dealgach, go minic. Na bláthanna buí, flannbhuí nó scothdhearg. Na caora dearg, dubh, gorm, buí nó corcra, cruinn nó sorcóireach. Fástar cuid mhaith gnéithe mar mhaisiúchán, na gnéithe le duilleoga corcra go háirithe. Is óstach an bharbróg choiteann a bhíonn riachtanach i dtimthriall beatha an dúchain, galar gránbhairr. I dtíortha áirithe, sna Stáit Aontaithe go príomha, rinneadh iarracht an bharbróg choiteann a stoitheadh ó fhréamh chun an galar sin a chloí.

Catagóir: Plandaí
Scannán Meiriceánach is ea Gordy a rinneadh sa bhliain 1995. Bhí sé scaoilte do na pictiúrlanna ar 22 Meitheamh 1995. Miramax Family Films an chuideachta a dháil é.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Loch Garman é Liam Twomey (Gaeilge: Liam Ó Tuama) (rugadh é 3 Aibreán, 1967 ). Tá sé ina bhall d'Fhine Gael. Rugadh é i gCloch na Coillte i gCorcaigh agus bhíodh sé ag cleachtadh mar Dhochtúir Teaghlaigh sula ndeachaigh sé isteach sa pholaitíocht sa bhliain 2002 mar TD neamhspleách. Chuaigh sé isteach i bhFine Gael i Meán Fómhair na bliana 2004. Tá triúr páistí air agus tá sé pósta ar Elizabeth O'Sullivan. Níor ghlac sé páirt san Olltoghchán 2016.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Úrscéalaí Gaeilge as Camas ó dhúchas ab ea Colm Ó Ceallaigh (1928–2017). Cháiligh sé mar mhúinteoir sa bhliain 1949 agus chaith sé blianta ag múineadh scoile i Leitir Mealláin. D'éirigh sé as an múinteoireacht sa bhliain 1985, agus tá sraith mhaith leabhar scríofa aige ó shin. Ina measc tá leabhar gearrscéalta, Clann na Feannóige. Rinne sé roinnt mhaith taistil, rud a thug inspioráid dó Sclábhaíocht, Deoir Ghoirt an Deoraí, Meilt Mhuilte Dé agus Brídín a scríobh. Tá Éiric Fola bunaithe ar aimsir na bPéindlíthe. Scríbhneoir soléite é Colm Ó Ceallaigh, agus é ag cur sceitimíní ar an léitheoir leis an scéalaíocht bhreá líofa is dual dá chuid leabhar. Is í an imirce príomhthéama a chuid scríbhneoireachta, agus é go minic ag insint faoin gcineál eachtraí a bhain do na Gaeil san Oileán Úr agus i Sasana.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile an Bhriotaigh air: Baile an Bhriotaigh, Contae Chorcaí (Barraigh Mhóra): baile fearainn i gContae Chorcaí Baile an Bhriotaigh, Contae Chorcaí (Dúiche Ealla): ionad daonra agus baile fearainn i gContae Chorcaí Baile an Bhriotaigh, Contae na Gaillimhe: baile fearainn i gContae na Gaillimhe Baile an Bhriotaigh, Contae na Gaillimhe (toghroinn): toghroinn i gContae na Gaillimhe Baile an Bhriotaigh, Contae Uíbh Fhailí: barúntacht agus baile fearainn i gContae Uíbh Fhailí

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is éan cladaigh í an fheadóg ghlas (Pluvialis squatarola). Is ball d'fhine na Charadriidae í. Tá a talaimh goir go léir sna bólaí Artacha. Tógann an fheadóg ghlas a nead ar an talamh lom ar chóstaí agus oileáin an Aigéin Artaigh sa samhradh, agus caitheann sí an chuid eile den bhliain i ngnáthóga inchurtha leo sin ar fud an domhain, chomh fada ó dheas leis an tSile.

Catagóir: Éin
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cill Chuairsí air: Cill Chuairsí, Contae an Longfoirt: baile fearainn i gContae an Longfoirt Cill Chuairsí, Contae Uíbh Fhailí: barúntacht agus baile fearainn i gContae Uíbh Fhailí

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Scannán de chuid Hanna-Barbera is ea Charlotte's Web (Gréasán Charlotte) (1973), atá bunaithe ar an leabhar le E. B. White. An seicheamh scannán, Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure, eisíodh i fhíseáin ina dhiaidh i Márta 2003.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Carn Mór air: An Carn Mór, Contae Chorcaí: baile fearainn i gContae Chorcaí An Carn Mór, Contae Dhún na nGall: baile fearainn i gContae Dhún na nGall An Carn Mór, Contae Lú: baile fearainn i gContae Lú An Carn Mór, Contae Mhaigh Eo: baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Carn Mór, Contae na Gaillimhe: baile fearainn agus toghroinn i gContae na Gaillimhe

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Ba scríbhneoir Éireannach é Seán Ó Lúing, a rugadh i mBaile an Fhirtéirigh, Contae Chiarraí, sa bhliain 1917. Fuair a chuig meánoideachais i gCill Airne agus rinne staidéar ar Laidin agus Gaeilge i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath. Chaith sé tamall mar mhúinteoir agus bhí an stair ar cheann de na hábhair a mhúin sé. Mhéadaigh a spéis sa stair agus rinne sé taighde ar shaol chuid de thírghráthóirí móra na hÉireann, John Devoy, Ó Donnabháin Rosa, agus Art Ó Gríofa go háirithe. Foilsíodh na beathaisnéisí a scríobh sé fúthu seo, chomh maith le cuntas ar thréimhse a chaith sé ag obair sa Bhruiséil don Rannóg Aistriúcháin, áit a raibh sé ag obair tar éis dó éirí as an múinteoireacht. Fuair sé bás sa bhliain 2000.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Géineas plandaí blátha san fhine Crassulaceae is ea Adromischus. Is plandaí so-iomadaithe iad a bhfuil duilleoga súmhara orthu. Táid dúchasach i ndeisceart na hAfraice. Tagann ainm eolaíoch an ghéinis ó na focail Gréigise adros (=tiubh) agus mischos (=gas).

Catagóir: Plandaí
Ba phearsa eaglaise é Narcissus Marsh (20 Nollaig 1638 - 2 Samhain 1713) a bhí ina phropast ar Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath agus a bhunaigh an chéad leabharlann phoiblí in Éirinn. Rugadh é sa bhliain 1638 i Hanington i Wiltshire i Sasana. Fuair a athair, William, ainmneacha dá mhic (Narcissus, Onesiphorus agus Epaphroditus) ó litreacha Naomh Pól. Chuaigh Narcissus chuig Ollscoil Oxford agus bhain sé chéim amach ann sa bhliain 1660. Oirníodh é sa bhliain 1662 agus bhain sé dochtúireacht le diagacht amach sa bhliain 1671. Fuair sé post i Swindon agus roghnaigh an easpag ann bean dó chun phósadh, ach dhiúltaigh Marsh agus briseadh as an bpost é. Bhí Séamas de Buitléar, an 1ú Diúc Urmhumhan, a bhí ina sheansailéir ar Ollscoil Oxford, ina phatrún dó agus ceapadh Marsh mar phropast Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath in Eanáir 1679. Níor thaitin na mic léinn ná an baile leis. Bhí béim mhór aige ansin ar an nGaeilge agus an Bíobla agus Leabhar na hUrnaí Coitinne sa teanga sin. Ceapadh Pól Ó hUiginn chun na mic léann ba Gaeilgeoirí iad a mhúineadh ó thaobh léimh, scríofa agus gramadaí na Gaeilge agus bhí seirbhís eaglasta sa teanga sin gach mí. D'fhreastail Marsh ar na léachtaí agus na seirbhísí seo. Thug sé léacht don Chumann Fealsúnachta Bhaile Átha Cliath sa bhliain 1683 faoi eolaíocht nua, 'Foirceadal Fuaime' (Doctrine of Sounds), ina raibh an chéad trácht riamh ar 'fuaimeolaíocht' (Acousticks), agus cheap sé an focal 'micreafón' (microphone). Ceapadh Marsh mar Easpag Fhearna agus Leithghlinn sa bhliain 1683. Theith sé sa bhliain 1689 mar smaoinigh sé go raibh Caitlicigh ag bagairt trioblóide air ach d'fhill sé i ndiaidh Cath na Bóinne. Ceapadh é mar Ard-Easpag Chaisil sa bhliain 1691 agus aistríodh é chuig Bhaile Átha Cliath sa bhliain 1694. Bhunaigh sé leabharlann don pobal in aice lena phálás sa bhliain 1701, mar nach raibh rochtain acu ar leabharlann Choláiste na Tríonóide. Aistríodh é chuig Ardeaspagóideacht Ard Mhaca sa bhliain 1703. Fuair Marsh

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Achadh na Cloiche air: Achadh na Cloiche, Contae an Longfoirt: baile fearainn agus ionad daonra i gContae an Longfoirt Achadh na Cloiche (tuama ursanach): tuama ursanach sa bhaile fearainn seo Achadh na Cloiche, Contae Shligigh: baile fearainn i gContae Shligigh Achadh na Cloiche, Contae Thír Eoghain: baile i gContae Thír Eoghain

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Cineál smólaigh atá dúchasach don Eoraip, an Áise is tuaisceart na hAfraice is ea an deargán sneachta (Turdus iliacus). Caitheann sé an geimhreadh in Éirinn agus Aibreán-Deireadh Fómhair i dtuaisceart is oirthear na hEorpa mar a bpóraíonn sé. Dath glédhearg ar a thaobh is faoina sciatháin, agus stríoc liathbhán os cionn a shúl. Áitríonn sé coillte is talamh feirmeoireachta. Itheann sé torthaí, feithidí, péisteanna, is seilidí. Bíonn aimsir an-fhuar dian orthu mar nach mbíonn bia le fáil.

Catagóir: Éin
Rugadh Fionnuala Uí Fhlannagáin i gContae Mhaigh Eo, agus cónaíonn sí i gCill Iníon Léinín, Baile Átha Cliath. Tá leabhar foilsithe aici Mícheál Ó Lócháin agus An Gaodhal, chomh maith le dán Mac Eile Ag Imeacht. Bhuaigh sí duaiseanna i gComórtais Liteartha an Oireachtais sna blianta 1994, 1997 agus 1998.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Is scríbhneoir splancscéalta, gearrscéalta agus dánta í Gearóidín Nic Cárthaigh. Bhuaigh sí Gradam Love Leabhar Gaeilge do Leabhar Ficsin Gaeilge na Bliana dá cnuasach splancficsin ‘Geansaithe Móra’ sa bhliain 2024. Tá saothar dá cuid foilsithe in irisí éagsúla agus is é ‘Geansaithe Móra’ an chéad chnuasach óna peann.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é Edward George Geoffrey Smith-Stanley, 14ú Iarla Derby, a rugadh ar an 29 Márta 1799 – 23 Deireadh Fómhair 1869.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Bleib mhór atá dúchasach do Mheiriceá trópaiceach. Suas le 75 speiceas ann. Na bláthanna trumpa-chruthach spréite, suas le 15 cm ar fhad, i gcuid mhaith dathanna, 1-10 bláth (2-4 cinn de ghnáth) ar ghas cuasach amháin, ag teacht amach san earrach roimh na duilleoga beiltchruthacha. Is hibridí coimpléascacha an chuid is mó de na plandaí gairdín, agus iolraítear iad trí dheighilt na bleibe. Ní hionann an planda seo agus lus mór na coille.

Catagóir: Plandaí
Is scannán oll-laochra Meiriceánach ón mbliain 2007 é Spider-Man 3. Tá sé bunaithe ar an gcarachtar de chuid Marvel Comics den ainm chéanna. Ba é Sam Raimi an stiúrthóir, agus ba iad Sam Raimi, Ivan Raimi, agus Alvin Sargent na scríbhneoirí. Dhéanfadh Tobey Maguire a ról mar Peter Parker arís ina dhiaidh sin i Spider-Man: No Way Home.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Seo liosta d’éanlaith a taifeadadh in Éirinn. I measc fána éanúil na hÉireann san iomlán, áiríodh 520 speiceas ó dheireadh na bliana 2019 de réir Choiste Éin Neamhchoitianta na hÉireann (CÉNÉ). Díobh seo, tá 183 neamhchoitianta, agus ní fhacthas 14 de na cinn seo in Éirinn ó 1950. Tugadh trí speiceas isteach go hÉirinn nó tháinig siad go hÉirinn ó líon eile a tugadh isteach. Tá éagsúlacht sách íseal d'éin ghoir in Éirinn mar gheall í a bheith scoite ón mór-roinn. Níor taifeadadh roinnt speiceas amhail an t-ulchabhán donn (Strix aluco), an cnóshnag Eoráiseach (Sitta europaea) agus an meantán léana (Poecile montanus) a phóraíonn sa Bhreatain Mhór. Mar sin féin, tá coilíneachtaí móra d'éin mhara ann, lena n-áirítear líonta tábhachtacha de peadairíní na stoirme (Hydrobates pelagicus), gainéid thuaisceartacha (Morus bassanus) agus geabhróga rósacha (Sterna dougallii). I measc na n-éan pórúcháin suntasach eile tá traonacha (Crex crex) agus cága deargchosacha (Pyrrhocorax pyrrhocorax). Níl aon speiceas eindéimeach in Éirinn ach tá fospeicis eindéimeacha den mheantán dubh, den scréachóg choille agus den ghabha dubh, agus meastar uaireanta gur fospeiceas faoi leith den chearc shailí atá i gcearca fraoigh na hÉireann. As na 520 speiceas seo, tá 183 annamh nó ann de thaisme agus tá triúr tugtha isteach ag daoine. Is cosúil go bhfuil ceann amháin scriosta, ceann eile imithe in éag, agus is dócha go bhfuil ceann eile díofa. Cuimsíonn an liosta ceithre iontráil d'éin ar glacadh leo gan speicis a aithint. Ní áirítear leis an liosta speicis a chuir CÉNÉ i gCatagóir D. Is speicis iad seo ina bhfuil amhras faoi cé acu a tharla siad i stát fiáin (Catagóir D1), ar tháinig siad le cabhair ó an duine amhail ar bord loinge (D2), níor taifeadadh ach iad marbh ar an snáth mara (D3), nó gur speicis fhiáin iad a bhféadfadh nach bhfuil a líonta féinchothabhálach (D4). Is beag éagsúlacht atá ag éin ghoir in Éirinn mar gheall ar a leithlisiú. I measc na speiceas nár taifeadadh riamh tá an t-ulch

Catagóir: Éin
Is é an crann síoda cadáis (Ceiba pentandra) raon crann le torthaí ina mbíonn síolta neadaithe i snáithíní cadásúla. Is é an crann cadás síoda ó Mheiriceá trópaiceach a shaothraítear in iarthar na hAfraice, agus an crann cadáis atá dúchasach don India is Srí Lanca, na gnéithe is tábhachtaí. Tugtar capac nó capóc ar an snáithín a fhaightear ó thoradh an chrainn agus a mbaintear úsáid as mar ábhar inslithe.

Catagóir: Plandaí
Is scannán oll-laochra Meiriceánach ón mbliain 2017 é Logan. Tá sé bunaithe ar an gcarachtar de chuid Marvel Comics den ainm chéanna, agus seicheamh ar X-Men Origins: Wolverine, The Wolverine, X-Men: Days of Future Past, agus X-Men: Apocalypse. Ba é James Mangold an stiúrthóir, agus ba Mangold, Scott Frank, agus Michael Green na scríbhneoirí. Tháinig X-Men: Dark Phoenix agus Deadpool & Wolverine amach níos déanaí.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Is tom beag duillsilteach spréite é an capras, dúchasach do dheisceart na hEorpa. Na duilleoga ailtéarnach ubhchruthach is rud beag méith. Na bláthanna 5-7 cm ar trastomhas, ceathairpheitealach, bán le cuid mhaith staimíní corcra. Déantar na bachlóga óga a phicilt mar chaprais.

Catagóir: Plandaí
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile na Lorgan air: Baile na Lorgan, Contae Aontroma (Droim Málla): baile fearainn i gContae Aontroma Baile na Lorgan, Contae Aontroma (Dún Dá Éan): baile fearainn i gContae Aontroma Baile na Lorgan, Contae Lú: baile fearainn i gContae Lú Baile na Lorgan, Contae Mhuineacháin: baile i gContae Mhuineacháin Baile na Lorgan, Contae na Mí: baile fearainn i gContae na Mí Baile na Lorgan, Contae Thír Eoghain: baile fearainn agus baile i gContae Thír Eoghain

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is coiméide rómánsúil seanré de 2020 í Emma (stílithe mar Emma.). Stiúir Autumn de Wilde í de script scannáin le Eleanor Catton a bunaíodh ar an úrscéal a scríobh Jane Austen i 1815. Tá príomhpháirt ag Anya Taylor-Joy mar Miss Emma Woodhouse, bean óg shaibhir ghalánta atá ina cónaí lena hathair i Sasana i rith thréimhse na Leasríochta. Baineann sí sult as cleamhnas a dhéanamh agus cuireann sí a ladar go mór i saolta rómánsúla na ndaoine atá mór léi. Sa bhfoireann lena cois atá Johnny Flynn agus Josh O'Connor agus Callum Turner agus Mia Goth agus Miranda Hart and Bill Nighy mar aisteoirí tacaíochta.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Cineál gealóige atá dúchasach do thuaisceart an leathsféir thuaidh is ea an ghealóg shneachta (Plectrophenax nivalis). Bán le droim dubh sa gheimhreadh, an ceann is an droim donn agus an chuid íochtarach bán sa samhradh. Áitríonn sí talamh charraigeach oscailte nó an cósta sa gheimhreadh. Itheann sí síolta is feithidí.

Catagóir: Éin
File agus iriseoir Gaeilge ab ea Peadar Bairéad. Rugadh é in Iorras in iarthuaisceart Chontae Maigh Eo agus bhí cónaí air i gCill Chainnigh sula bhfuair sé bás sa bhliain 2019. Scríobh sé altanna agus dánta ó na 1950í i leith. D'fhoilsigh sé filíocht sna foilseacháin a leanas: Feasta, Comhar , An Sagart, An Timire, Anois, Scéala Éireann agus an Kilkenny People. Is iomaí alt a bhí scríofa aige don Kilkenny People mar cholúnaí, agus bhí sé ina léirmheastóir freisin. Tá dhá chnuasach filíochta foilsithe aige: Duilleoga Fómhair (Oidhreacht Iorrais 1988) agus Fataí Rómhair (Clóchomhara 2000, ISBN 0-903758-79-2).

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Is scannán ón bhliain 1997 é Titanic. Ba é seo an scannán is mó a thug airgead isteach sa bhliain 1997. Ar an 23 Márta 1998, bhuaigh an scannán “Titanic” an Oscar don scannán is fearr, is go leor eile, ag Gradaim an Acadaimh.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Pointe air: An Pointe, Contae an Dúin: baile agus paróiste dlí i gContae an Dúin An Pointe, Contae Bhaile Átha Cliath: baile fearainn i gContae Bhaile Átha Cliath An Pointe, Contae Lú: baile fearainn i gContae Lú An Pointe, Contae Mhuineacháin: baile fearainn i gContae Mhuineacháin An Pointe, Contae na Gaillimhe: rinn i gContae na Gaillimhe

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Sagart in Ord Naomh Proinsias ba ea Brian Mac Giolla Coinnigh (t.1582-t.1662) a chuir Gaeilge ar Riaghuil treas uird S. Froinsias agus a ghlac páirt lárnach in obair na bProinsiasach i Lobháin agus in Éirinn.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
File as Cill Bharúin i gContae Dhún na nGall ab ea Eoghan Rua Mac an Bhaird (c1570-c1630) a thaistil go dtí an Mhór-Roinn le Ruairí Ó Domhnaill i 1607 san eachtra ar a dtugtar fós Teitheadh na nIarlaí agus a chum caointe ar mhór-uaisle na nGael a cailleadh ann.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Scríbhneoir Éireannach ab ea Breandán Ó Beacháin (Béarla: Brendan Behan) (9 Feabhra 1923 - 20 Márta 1964). Rugadh i mBaile Átha Cliath é sa bhliain 1923. Bhí sé ina phéintéir tithe agus é óg. Bhí baint aige leis an IRA óna óige agus gabhadh i Sasana é le linn feachtais bhuamála ag tús an Dara Cogadh Domhanda. Chaith sé cúpla bliain i ngéibheann ina dhiaidh sin, i Sasana is in Éirinn. Bhain sé ardchlú amach dó féin leis an dráma Quare Fellow agus ina dhiaidh sin leis an dráma 'The Hostage', bunaithe ar 'An Giall', a céad-scríobhadh i nGaeilge. Bhí clú idirnáisiúnta air ina dhiaidh sin. Chum sé filíocht agus aistí, i mBéarla is i nGaeilge. Bhí aithne air mar ragairne is bhí sé le feiscint i dtithe tábhairne timpeall Bhaile Átha Cliath le leithéidí Patrick Kavanagh, ach scar siad óna chéile ansin.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Ball de chlann an anainn. Eipifítí de ghnáth, méith le duilleoga spíonacha, an-choiteann i gceannbhrat na foraoise trópaicí thar aon áit eile. Suntasach as an taiscumar uisce a bhailíonn siad i lár cupánchruthach chnota na nduilleog. Is féidir go mbeidh sé seo an-mhór, suas le 20 lítear, a ionsúnn an planda trí ribí ar na duilleoga. Soláthraíonn sé gnáthóg d'fhoirmeacha eile beatha (feithidí, débheathaigh is plandaí uisciúla, cuid acu nach maireann in áit ar bith eile) go minic i réigiúin nach mbíonn mórán uisce mhairbh iontu.

Catagóir: Plandaí
Tom beag a fhásann 60 cm nó mar sin ar airde, dúchasach don Afraic is Madagascar, is ea cinearáiria. An gas an-ghéagach ón mbun. Na duilleoga cruinn, rud beag maothánach, tiubh giobach bán faoina mbun. An iliomad bláthcheann, cosúil le nóiníní, i gcrobhaingí dlútha barrleata, dearg go dúghorm/vialait. Díorthaíodh na cineálacha i ngairdíní ó speiceas gaolmhar atá dúchasach do na hOileáin Chanáracha.

Catagóir: Plandaí
Polaiteoir as Béal Átha Feorainne ab ea Jack McQuillan (30 Lúnasa 1920 – 8 Márta 1998). Polaiteoir radacach agus peileadóir cumasach a bhí i McQuillan, a raibh a chur amach féin aige ar chúrsaí sóisialta agus cúrsaí forbartha sa tír seo, ach nach raibh compordach ar deireadh in aon pháirtí polaitíochta. Bhí sé ina bhall de Chlann na Poblachta, Páirtí Náisiúnta Daonlathach Forásach, Páirtí an Lucht Oibre agus Páirtí Sóisialach an Lucht Oibre.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Scannán beochana fantaisíochta ceolmhar Meiriceánach de chuid Disney ón bhliain 1989 is ea The Little Mermaid. Ron Clements agus John Musker ab ea na stiúrthóirí. Ghlac Jodi Benson, Christopher Daniel Barnes, Pat Carroll, Samuel E. Wright, Jason Marin, Kenneth Mars, Buddy Hackett, agus René Auberjonois páirt ann. Sraitheanna scannán, The Little Mermaid II: Return to the Sea agus The Little Mermaid: Ariel's Beginning, eisíodh i fhíseáin ina dhiaidh i 2000 agus 2008.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Dealgain nó An Dealgain air: An Dealgain, Contae Uíbh Fhailí: baile fearainn i gContae Uíbh Fhailí Dealgain, Contae Mhaigh Eo: baile fearainn i gContae Mhaigh Eo Dealgain, Contae na Gaillimhe: baile fearainn i gContae na Gaillimhe

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Ba dhrámadóir agus iriseoir Éireannach é Hugh Leonard (9 Samhain 1926 - 12 Feabhra 2009). Ba é John Keyes Byrne an fíorainm a bhí air ó thús a shaoil agus thugadh a chairde Jack air. Léiríodh a chéad dráma 'An Chulaith Mhór Lá Breithe' (The Big Birthday Suit), in Amharclann na Mainistreach i 1956. Bhí ocht ndráma déag scríofa aige. Bhain sé duais Tony dá dhráma Da i 1977. Cuntas osréalaíoch greannmhar ar a óige agus ar a athair altrama is ea é. Ina theannta sin, d'fhoilsigh sé dhá shaothar beathaisnéise; ceann dar teideal 'Sa Bhaile Roimh an Oíche' (Home Before Night) i 1979 agus ceann eile darb ainm 'Amuigh in Am an Dorchadais' (Out After Dark) i 1989. Bhíodh alt rialta á scríobh aige sa Sunday Independent ar feadh seala, dar teideal Curmudgeon. Bhí cónaí ar i mBaile Átha Cliath. Bhí dúil mór aige sna cait agus i mbialanna.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Tá dhá shaghas den éan cúthail Astrálach seo a itheann ón talamh ann: an liréan éachtach, agus liréan Albert. Na cosa fada. Eitlíonn sé go holc, ach ritheann go maith. Eireaball an fhireannaigh i gcruth lire. An léiriú is an ceol mórthaibhseach, ag aithris ar fhuaimeanna casta. Áitríonn sé foraoisí sléibhtiúla le lomáin charraigeacha, agus itheann inveirteabraigh bheaga.

Catagóir: Éin