EuroBench/eurobench-wiki-ga-topics huggingface dataset:
Ord d’ éin choirp throma a bhíonn ag beathú ar an talamh agus a chuimsíonn turcaí, cearc fhraoigh, sicín, gearg an domhain nua agus gearg an tseandomhain, tarmachan, patraisc, piasún, francolin, éanlaith dhufaire agus na Cracidae is ea na Galliformes. Tagann an t-ainm ó "gallus", an Laidin i gcomhair an choiligh. Is ainmneacha coitianta iad éanlaith chlóis nó éanlaith ghéim, Is minic a úsáidtear " éanlaith " do na Galliformes, ach de ghnáth tagraíonn na téarmaí seo d' éin uisce (Anseriformes), agus uaireanta d'éin eile a bhíonn á seilg go coitianta. Tá thart ar 290 speiceas ag an ngrúpa seo, agus go bunúsach tá ceann amháin nó níos mó díobh le fáil i ngach cuid de mhór-ranna an domhain (ach amháin na fásaigh is mó istigh agus an t- oighear buan). Tá siad níos teirce ar oileáin, agus i gcodarsnacht leis na héin uisce a bhfuil dlúthbhaint acu, tá siad as láthair go bunúsach ó na hoileáin aigéanacha - mura dtugann daoine isteach iad. Rinneadh roinnt speiceas a cheansú le linn a gcaidrimh fhada fhairsinge le daoine. Tá cúig fhine san ord seo: Phasianidae (lena n-áirítear sicíní, gearga, patraiscí, piasúin, turcaithe,péacóga cearca fraoigh), Odontophoridae (gearga an domhain nua), Numididae (éanlaith Ghuine), Cracidae (lena n-áirítear cacalaí agus curasóí), agus Megapodiidae (éin gorlainne mar Leipoa ocellata agus Alectura lathami). Tá siad tábhachtach mar scaiptheoirí síolta agus creachadóirí sna héiceachórais ina gcónaíonn siad, agus is minic a thógann daoine iad mar éin ghéim dá gcuid feola agus uibheacha agus le haghaidh fiaigh áineasa. Is reathaithe oilte iad bíonn siad in annn éalú ó chreachadóirí trí rith seachas eitilt. Tá fireannaigh an chuid is mó de na speicis níos ildaite ná na baineannaigh. Is minic a bhíonn deasghnátha suirí an éin casta ag na fireannaigh lena n-áirítear strutáil, cluimhreach, eireaball nó cleití ceann a thógáil, agus fuaimeanna gutha. Tá siad neamh-imirceach den chuid is mó.

Catagóir: Éin
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Aill air: An Aill, Contae an Chláir: toghroinn i gContae an Chláir An Aill, Contae Bhaile Átha Cliath: baile fearainn, baile, agus paróiste dlí i gContae Bhaile Átha Cliath An Aill, Contae Chiarraí: baile fearainn i gContae Chiarraí An Aill, Contae Mhaigh Eo: baile fearainn agus ionad daonra i gContae Mhaigh Eo An Aill, Contae na Gaillimhe (Cillín a Díoma): baile fearainn i gContae na Gaillimhe An Aill, Contae na Gaillimhe (Dún Mór): baile fearainn i gContae na Gaillimhe An Aill, Contae na Gaillimhe (Rathún): baile fearainn i gContae na Gaillimhe An Aill, Contae na Gaillimhe (Cill tSeiscill): baile fearainn i gContae na Gaillimhe An Aill, Contae Thiobraid Árann: baile fearainn i gContae Thiobraid Árann

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is éan é grús coiteann (Grus grus). Is ball d'fhine na Gruidae é. Faightear ar fud na hEorpa agus tháinig sé ar ais go hÉirinn le déanaí, tar éis go ndeachaigh sé in éag ann tamall ó shin.

Catagóir: Éin
Thart faoin mbliain 1649 a mhair an file Toirdhealbhach Carrach Ó Conchubhair, agus cé nach bhfuil ar marthain dá chuid filíochta ach trí dhán, tá sé ar cheann de na foinsí is tábhachtaí Gaeilge ar chogaí 1641-1652 in Éirinn.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Is é an fabhcún tuaithe (Falco rusticolus) an fabhcún is mó dá bhfuil ann, 50-60 cm ar fhad. Dúchasach don réigiún Artach, áitríonn sé sléibhte is tundra. An clúmh bán, liath nó dorcha. Seilgeann sé gar don talamh, agus itheann éin a mhaireann ar an talamh den chuid is mó.

Catagóir: Éin
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cnoc Glas air: An Cnoc Glas, Contae Chiarraí: toghroinn i gContae Chiarraí An Cnoc Glas, Contae Chill Chainnigh (Ceanannas): baile fearainn i gContae Chill Chainnigh An Cnoc Glas, Contae Chill Chainnigh (Crannach): baile fearainn i gContae Chill Chainnigh An Cnoc Glas, Contae Chill Dara (An Léim Theas): baile fearainn i gContae Chill Dara An Cnoc Glas, Contae Chill Dara (An Nás Thuaidh): baile fearainn i gContae Chill Dara An Cnoc Glas, Contae Chill Dara (Connail): baile fearainn i gContae Chill Dara An Cnoc Glas, Contae Chorcaí (Múscraí Thoir): baile fearainn i gContae Chorcaí An Cnoc Glas, Contae Chorcaí (Uí Mhic Coille): baile fearainn i gContae Chorcaí An Cnoc Glas, Contae Dhún na nGall (Báinigh): cnoc nó cnoic i gContae Dhún na nGall An Cnoc Glas, Contae Dhún na nGall (Cluain Dabhaodóg): cnoc nó cnoic i gContae Dhún na nGall An Cnoc Glas, Contae Dhún na nGall (Míobhaigh): cnoc nó cnoic i gContae Dhún na nGall An Cnoc Glas, Contae Dhún na nGall (Tulacha Beigile): cnoc nó cnoic i gContae Dhún na nGall An Cnoc Glas, Contae Luimnigh: baile fearainn i gContae Luimnigh An Cnoc Glas, Contae Mhaigh Eo (Buiríos Umhaill): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cnoc Glas, Contae Mhaigh Eo (Cill Mheáin): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cnoc Glas, Contae Mhaigh Eo (Cill Mhic Laisre): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cnoc Glas, Contae Mhaigh Eo (Tír Amhlaidh): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cnoc Glas, Contae na Gaillimhe: baile fearainn i gContae na Gaillimhe An Cnoc Glas, Contae Ros Comáin: baile fearainn i gContae Ros Comáin An Cnoc Glas, Contae Thiobraid Árann (Coill na Manach Íochtarach): fo-bhaile i gContae Thiobraid Árann An Cnoc Glas, Contae Thiobraid Árann (Uaithne agus Ara): baile fearainn i gContae Thiobraid Árann An Cnoc Glas, Contae Thiobraid Árann (Uí Chairín): baile fearainn i gContae Thiobraid Árann An Cnoc Glas, Contae Uíbh Fhailí: baile fearainn i gContae Uíbh Fhailí

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Sráidbhaile air: An Sráidbhaile, Contae Chiarraí: ionad daonra, paróiste dlí, agus toghroinn i gContae Chiarraí An Sráidbhaile, Contae Laoise: baile fearainn, baile, paróiste dlí, agus toghroinn i gContae Laoise An Sráidbhaile, Contae Laoise (barúntacht): barúntacht i gContae Laoise An Sráidbhaile, Contae Luimnigh: paróiste dlí i gContae Luimnigh An Sráidbhaile, Contae na Gaillimhe: paróiste dlí agus toghroinn i gContae na Gaillimhe An Sráidbhaile, Contae Thiobraid Árann: paróiste dlí i gContae Thiobraid Árann

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Feirmeoir agus scríbhneoir ba ea Dáibhí de Barra (Dáibhí Do Barra) (c.1758–1851). I gCarraig Thuathail i gContae Chorcaí a rugadh é, agus fuair sé scolaíocht i scoil scairte. D’fhan sé ina cheantar dúchais ar feadh a shaoil, agus bhí sé ar dhuine den bheagán a bhí ag saothrú an phróis i nGaeilge sa 19ú haois. Bhain sé a fheidhm féin as stíl spleodrach na seanscéalta agus bhí sé in ann píosaí filíochta a chumadh mar mhaise ar an bprós. Scríobh sé Páirliament na bhFíodóirí agus Corraghliocas na mBan Léirmhúinte, in éineacht le cuntas bríomhar ar eachtra de chuid Chogadh na nDeachúna. Thit an eachtra sin amach ar 3 Meitheamh 1833. Rinne na húdaráis iarracht ar dheachúna a bhailiú le cabhair ó dhíorma saighdiúirí agus póilíní, ach tháinig slua le chéile agus chuir ina gcoinne le bataí agus clocha. Chosain lucht bailithe na ndeachúna iad féin le gunnaí ach maraíodh saighdiúir de thimpiste, agus bheartaigh an rialtas ar éirí as an ngnó. Ag seo sliocht as cuntas de Barra, agus lorg a chanúna féin air: Agus do chuir Seághan an Mhála [an báille] a dhó nó a thrí do phrósiasuíghe a bhfeidhm a cciúmhais an bhaile sal do mhothaig an sluagh Gaodhalach é, óir do bhí osgal talmhan mar a rabhadar na tighthe. Agus gluaisid ansin riompa an tráig soir ag cur a ngnótha chum cínn, gur tharla drong de na Catolice leó, agus adubhradar leó gan teacht ní bhus fuide ós air tí díthe agus díthbhála [do] dhéanamh bhádar, gur éirghidh imreasán eatorrtha dá haithle, ionnas gur bhuail Séamas Ó Síocháin .i. glasgharsún, pléasg do chloich air oifigioch Gallda gur thit fá thalamh gan mheabhair gan raésún ag tonna fola tar bhéaluibh a lot. Agus do ghabhag an garsún leó air sin, agus tháinig an leómhan acfuinneach lánchíocrach .i. Pilib Ó Seathchána ó Chúirt an Bharraig agus dronga eile mar aon leis agus beirid air an ngarsún agus gabhaid dá tharraint ó chéile gur bhaineadar don arm Gallda é, garab ann do bhuail fear ón íarthar buille trom tuirteamhail don bhata chruaig faoinse do bhain as a rámhainn le

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Crann pailme le stoc cuartha go sainiúil a fhásann 30 m ar airde le duilleoga clúmhacha suas le 6 m ar fhad is ea an cnó cócó nó an pailm cnó cócó (Cocos nucifera). Crotal snáithíneach seachtrach ar an toradh mór (an cnó cócó) is síol amháin ann, agus blaosc chrua inmheánach ag imchlúdach ciseal bia bháin is cuais lárnaigh lán de shreabhán bainniúil. Ag bun an toraidh bíonn 3 mharc cruinn a fhreagraíonn do 3 sheomra an ubhagáin, a bhfuil an suth faoi cheann acu. Is dócha go bhfuil an crann seo dúchasach don Pholainéis. Fásann sé go maith gar don fharraige. Is féidir leis an toradh buacach snámh thar fhaid mhóra sa sáile gan damaíste, agus mar sin is crann sainiúil d'oileáin aigéanacha é. Saothraítear le fada ar fud na dtrópaicí é. Cosúil le pailmeacha eile, táirgeann sé raon suntasach táirgí. Soláthraíonn an stoc adhmad. Fítear na duilleoga ina mataí is a gciseáin, agus úsáidtear iad i ndéanamh díonta. Bíonn na duilleghais láidir a ndóthain chun fálta páirce a dhéanamh. Itear an bhachlóg ag barr an ghais mar ghlasra. Is féidir an bláthra óg a bhearnú chun leacht siúcrúil a fháil ar féidir a choipeadh is a dhriogadh i ndeochanna alcólacha is fínéagar. Tá na cnónna cócó bunúsach do gheilleagair chuid mhaith oileán trópaiceach. Is annamh a fheictear na cnónna ina bhfoirm nádúrtha taobh amuigh de na réigiúin ina bhfásann siad, de bhrí go mbaintear an bhlaosc sheachtrach díobh roimh easpórtáil na gcnónna chun an choighir a fháil, snáithín láidir a úsáidtear chun mataí a dhéanamh. Is deoch fionnuaraithe bainne an chnó chócó, itear an bia bán amh nó cócaráilte, díoltar an bia triomaithe i bhfoirm copra, an phríomhfhoinse saille plandúla ar Domhan. Úsáidtear an ola a fhaightear ó chopra comhbhrúite le margairín a dhéanamh, agus is bia luachmhar ainmhithe an cáca iarmharach.

Catagóir: Plandaí
Scannán Meiriceánach is ea The Life of Emile Zola a rinneadh sa bhliain 1937. Bhuaigh an scannán an gradam don scannán is fearr ag na Gradaim an Acadaimh i 1938.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tor le duilleoga lannacha is bláthanna buí cumhra i bhfoirm piseanna is ea an aiteann. Suas le 2 m ar airde. Fairsing in Éirinn. Den chineál Ulex europeaus. Úsáidtear é chun ithir ghaineamhach a choinneáil daingnithe nó fálta a dhéanamh thart ar pháirceanna. Fadó bhí sé ina bhia d'ainmhithe. Dhéantaí camáin as a adhmad. D'úsáidtí mar luibh é mar leigheas ar an mbuíochán, galar duán, galar croí is casacht. Tá an dara cineál ann, aiteann gaelach, atá go fairsing in Éirinn freisin. Fasánn sé seo níos ísle, agus tagann na bláthanna air níos déanaí sa bhliain.

Catagóir: Plandaí
Is gearrscéalaí agus file Éireannach é Seán Ó Curraoin. Saolaíodh i mBearna, i gCois Fharraige, é. Tá gearrscéalta, filíocht, beathaisnéis ar Mháirtín Ó Cadhain, agus bailiúchán scéalta agus seanchais óna cheantar dúchais foilsithe aige. Is aistritheoir é freisin.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Scríbhneoir ba ea Donncha Ó Céileachair (1918 – 1960) a thuill clú lena chuid gearrscéalta agus eile agus a rinne gaisce ag cur nualitríochta na Gaeilge chun cinn.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Fisiceoir, agus polaiteoir Éireannach ab ea Alfred O'Rahilly, KSG (1 Deireadh Fómhair 1884 - 1 Lúnasa 1969). Bhí O'Rahilly ina bhall den Choiste an Bhunreachta 1922, a dhréachtaigh Bunreacht Shaorstát Éireann.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Is údar Éireannach é Eoghan Mac Giolla Bhríde, a bhfuil trí chnuasach gearrscéalta foilsithe aige. As Gaoth Dobhair i dTír Chonaill d'Eoghan Mac Giolla Bhríde agus tá cónaí air faoi láthair i mBaile Átha Cliath. Is é a thríú cnuasach gearrscéalta Cnámh. Foilsíodh Idir Feoil is Leathar (Coiscéim) in 2002 agus Díbeartaigh (Coiscéim) in 2005. D'aistrigh sé an leabhar An Prionsa Beag (Éabhlóid) ón Fhraincis in 2015. Bhí sé mar eagarthóir ar leagan úr den leabhar Cáitheadh na dTonn le Muirghein agus ar an bhailiúchán tomhasanna Tomhas Orm, Tomhas Ort! Is scríbhneoir scripte scannán é agus bhí sé ina chomhscríbhneoir ar na scannáin Silence (Harvest Films, 2012) agus Song of Granite (Marcie Films, 2017).

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Is ceolaire de chuid an tSean-Domhain é an ceolaire feanearrach (Cisticola juncidis) le fáil go forleathan agus a n-áirítear a raon pórúcháin i ndeisceart na hEorpa, san Afraic (lasmuigh de na fásaigh agus an fhoraois bháistí), agus i nideisceart na hÁise anuas go dtí dtuaisceart na hAstráile. Éan beag a fhaightear go príomha i bhféarthailte, is fearr é a aithint trína gheadán ruadhonn; chomh maith leis sin, níl dath an óir ar bith ar a choiléar agus tá teascán bán ar a eireaball scothdhonn. Le linn shéasúr an ghoir, bíonn taispeáint eitilte 'anonn is anall' ag na fireannaigh in éineacht le glaonna rialta "zitting" a cuireadh i gcomparáid le cúpla scor den deimheas. Tógann siad a nead phúitse ar crochadh laistigh de thomóg féir.

Catagóir: Éin
Is éan mara é an guairdeall (Hydrobates pelagicus). Tugtar gearr róid, gearr róid bandaphrompach, gearr úisc, agus peadairín na stoirme ar an speiceas seo freisin. Úsáidtear an téarma guairdeall ar speicis éin eile sna géinis Hydrobates, Macronectes, Oceanites, agus Oceanodroma freisin, ach is é Hydrobates pelagicus an ceann is coitianta in Éirinn.

Catagóir: Éin
Is scannán grinn rómánsúil Meiriceánach 2006 é She's the Man (Gaeilge: Is ise an Fear) faoi stiúir Andy Fickman, inspioráidithe leis an dráma William Shakespeare Twelfth Night. Tá Amanda Bynes, Channing Tatum, Laura Ramsey agus Vinnie Jones sna príomhpháirteanna. Fócasaíonn an scannán ar an déagóir Viola Hastings a fhreastalaíonn ar scoil in ionad a dhearthár, agus cuireann sí i gcéill go bhfuil sí ina buachaill, agus mar sin tá sí in ann imirt ar an bhfoireann sacair buachaillí.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Is aisteoir, taibheoir, scríbhneoir agus scéalaí Éireannach é Páraic Breathnach. Rugadh agus tógadh Páraic i gCarna, Co. na Gaillimhe agus tá Gaeilge ón gcliabhán aige. Agus é ina mhac léinn i gColáiste na hOllscoile Gaillimh, bhí baint mhór aige leis an gCumann Drámaíochta, áit a ndeachaigh sé i gcomhar le Ollie Jennings i sraith de thionscnaimh chultúrtha cheannródaíocha laistigh agus lasmuigh den choláiste. D’oibrigh sé leis An Taibhdhearc agus le Druid Theatres agus ba é an chéad bhainisteoir ar Ionad Ealaíon na Gaillimhe, sular bhunaigh sé Macnas le Ollie Jennings. Bhí páirt aige i roinnt mórscannán Éireannach ar feadh na mblianta, ina measc Michael Collins agus Breakfast on Pluto. Is minic go mbíonn sé le feiceáil ar TG4, agus rinne sé an carachtar Jacksie Walsh ar Killinaskully ar RTÉ. Sa bhliain 2005, bronnadh céim oinigh air ó OÉ Gaillimh “as an méid a chuir sé le saol cultúrtha na Gaillimhe agus na hÉireann”. Chuir Breathnach seó aonair grinn ar siúl mar chuid d'Carnabhal Grinn Vodafone 2015. Seó dátheangach a bhí ann, bunaithe ar a óige ag fás aníos i gConamara. I 2022 bhí Páraic ina phríomhoirfideach in Gáire As Gaeilge, oíche fuirseoireachta mar chuid d'Fhéile Ghrinn na Gaillimhe agus beidh sé páirteach ann arís i mbliana.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Planda cumhra ilbhliantúil atá dúchasach do Mheiriceá Thuaidh agus Meicsiceo is ea beirgeamat. An gas cearnach; na duilleoga ubhchruthach fiaclach, i bpéirí urchomhaireacha; na bláthanna déliopach, corcra nó dearg, i bhfáinní go tiubh timpeall ar an ngas. Tarraingteach do bheacha is dordéin. Déantar an tae íochshláinteach Oswego leis na duilleoga.

Catagóir: Plandaí
Is scríbhneoir agus scoláire í Sinéad Burke a rugadh i mBaile Átha Cliath. Fuair sí a céim mar mhúinteoir bunscoile as an hInstitiúid Oideachais Marino. Bhuaigh sí an bonn Vere Foster mar bhí sí ar bharr an ranga. Rinne sí PhD i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath ar an oideachas i gcearta daonna, go háirithe ag féachaint ar conas a thugann scoileanna glór do pháiste. Tá díocas uirthi chun guth a thabhairt dóibh sin a bhí gan ghlór. D'oibrigh sí le Foras na Gaeilge chun focal nua a chur síos ar “duine nach sroicheann gnáthairde an duine fásta mar gheall ar riocht sláinte ar nós abhcachta”: duine beag. I mí an Mhárta 2017, thug Burke léacht TED faoina saol mar dhuine beag agus na dúshláin atá le sárú aici i rith a saoil laethúil. Tá an dúshuim aici i gcúrsaí faisin ó bhí sí óg agus cruthaíonn sí ilchineálacht i dtionscal an fhaisin go gníomhach ar na meáin shóisialta. Úsáideann sí na deiseanna seo chun a teachtaireacht a scaipeadh díreach chuig tithe an fhaisin. Is ambasadóir í ag Gasóga na hÉireann agus 'Irish Society for Prevention of Cruelty to Children' (ISPCC).

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Planda aonghais bliantúil is ea biolar garraí. 20-40 cm ar airde, le bonnduilleoga liopacha is duilleoga cleiteacha ag an ngas. A bhláthanna beag bán i gcruth croise. Meastar é a bheith dúchasach don Áise, ach saothraítear le fada ar fud an Domhain mar phlanda sailéid é.

Catagóir: Plandaí
Galar an-ionfhabhtaíoch víreasach a chuireann isteach ar éanlaith clóis agus éin eile is ea an fliú éanúil nó fliú na n-éan. Galar víreasach an-tógálach is ea an fliú éanúil a chuireann isteach ar chóras riospráide, ar chóras díleá agus ar néarchóras na n-éan a tholgann é. Scaiptear é trí ghluaiseacht na n-éan ionfhabhtaithe nó tadhall lena dtáil siúd. Timpeall 100 cineál den ghalar ann. Is é H5N1 an cineál is marfaí fós. Tolgann ainmhithe eile an fliú éanúil freisin ach níor tuairiscíodh riamh go dtí seo ach an fíor-chorrchás i measc daonnaithe.

Catagóir: Éin
Scannán beochana de chuid Disney is ea The Fox and the Hound 2 a seoladh (mar fhíseán) sa bhliain 2006. Leanann sé ar aghaidh le scéal The Fox and the Hound (1981).

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Caisleán na Gráinsí air: Caisleán na Gráinsí, Baile Átha Cliath: sráid i mBaile Átha Cliath Caisleán na Gráinsí, Contae Chill Mhantáin: baile fearainn i gContae Chill Mhantáin Caisleán na Gráinsí, Contae Thiobraid Árann: baile fearainn i gContae Thiobraid Árann

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile Uí Aodha air: Baile Uí Aodha, Contae an Chláir (baile fearainn): baile fearainn i gContae an Chláir Baile Uí Aodha, Contae an Chláir (toghroinn): toghroinn i gContae an Chláir Baile Uí Aodha, Contae Chiarraí: baile fearainn i gContae Chiarraí Baile Uí Aodha, Contae Luimnigh (Cróch): baile fearainn i gContae Luimnigh Baile Uí Aodha, Contae Luimnigh (Ráth Caola): baile fearainn i gContae Luimnigh Baile Uí Aodha, Contae na Gaillimhe: baile fearainn i gContae na Gaillimhe Baile Uí Aodha, Contae Thiobraid Árann: baile fearainn i gContae Thiobraid Árann

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Ainm ginearálta a thugtar ar éin ó ar a laghad ceithre ghéineas éagsúla is ea Gearg. Éin bheaga le heireaball gearr, de chlann na bpiasún. Dúchasach don Domhan Úr is an Seandomhan. Gearg bhabaight (Colinus virginianus) Gearg Shíneach (Coturnix chinensis) Gearg (choiteann) (Coturnix coturnix) Gearg Sheapánach (Coturnix japonica) Gearg choille scornáin (Odontophorus strophium) Gearg Himiléach (Ophrysia superciliosa)

Catagóir: Éin
Fine mhór éan pasaireach a fhaightear ar gach mór-roinn ar domhan, an Antartaice san áireamh. Tá 19 géineas agus thart ar 90 speiceas san fhine. Tugtar fáinleoga agus gabhláin ar an chuid is mó de na speicis. Is imircigh fad-achair iad roinnt speiceas san Eoraip agus i Meiriceá Thuaidh; i gcodarsnacht leis sin, ní théann fáinleoga ó Iarthar agus Deisceart na hAfraice ar imirce.

Catagóir: Éin
Scannán uafáis Meiriceánach is ea Frankenstein a rinneadh sa bhliain 1935. Tháinig an scannán i ndiaidh an scannán 1931 Frankenstein, bunaithe ar an leabhar 1818 Frankenstein le Mary Shelley.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Údar, péintéir agus file Éireannach a bhí i Christy Brown (5 Meitheamh 1932 – 7 Meán Fómhair 1981). Duine le pairilis cheirbreach as Cromghlinn, Baile Átha Cliath a bhí ann chomh maith. Bhain sé cáil idirnáisiúnta amach lena dhírbheathaisnéis My Left Foot. Fuair Christy bás roimh am nuair a sheas gríscín muiceola ina scornach ar 7 Meán Fómhair 1981.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Ba scannán stairiúil ó 1995 é Braveheart. Stiúraigh Mel Gibson an scannán agus bhí sé féin sa phríomhpháirt aisteoireachta. Déantar cur síos sa scannán seo ar scéal an trodaí saoire Albanaigh, Uilleam Uallas, agus ar an éirí amach a raibh sé páirteach ann i gcoinne riail na Sasanach in Albain, faoin rí Éadbhard I. Carachtar tábhachtach eile sa scéal ná an fear a bhí ina rí ar Albain ina dhiaidh sin, Roibeard Brús.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Scannán is ea Terminator 2: Judgment Day ("Críochnaitheoir 2: Lá an Bhreithiúnais")[fíoras?] a leannann scéal an scannáin The Terminator. Is é Arnold Schwarzenegger a ghlacann an príomhról.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Dírbheathaisnéisí clasaiceach Gaeilge ó Chúige Uladh ab ea Micí Mac Gabhann (22 Samhain, 1865 Cloch Cheann Fhaola, Contae Dhún na nGall - 29 Samhain, 1948). Óna bhéalsan a breacadh síos an leabhar úd Rotha Mór an tSaoil, inar thug Micí cur síos ar ruathar óir Klondike i ndeireadh na naoú haoise déag.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Scannán is ea Ghost Dog: The Way of the Samurai a scríobhadh agus a stiúradh ag Jim Jarmusch. Leaschraoladh é i 1999. Tá plota an scannáin suite i gCathair Jersey, New Jersey i Stáit Aontaithe an lae inniu.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Cineál cachtais, ar eipifít é, cachtas na Nollag. Gais stuacha gan dromchlaí aige, comhdhéanta as teascáin leata shiúntaithe agus bláthanna maigeanta air a thagann amach sa gheimhreadh. Dúchasach do dheisceart na Brasaíle.

Catagóir: Plandaí
Feisire de Pharlaimint na hEorpa ó Éirinn is ea Phil Prendergast. Rugadh i gContae Chill Chainnigh í sa bhliain 1959. D'oibrigh sí mar bhean chabhrach ar feadh 20 bliain sular thug sí faoin bpolaitíocht. Tá sí ina ball de Pháirtí an Lucht Oibre. Toghadh í mar fheisire i mí Aibreáin, 2011 mar chomharba ar Alan Kelly. Tá sí ina ball de Pháirtí an Lucht Oibre

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Scríbhneoir ab ea Patrick Lafcadio Hearn (/hɜːrn/; Gréigis: Πατρίκιος Λευκάδιος Χερν; 27 Meitheamh 1850 – 26 Meán Fómhair 1904), a raibh aithne air freisin faoina ainm Seapánach Koizumi Yakumo (小泉 八雲). Aithnítear é sa chuid is mó as a chuid leabhar faoin Seapáin, go mór mhór as a dhíolaimí miotas agus scéalta taibhsí i mBéarla a leithéid Kwaidan: Stories and Studies of Strange Things. Tá cáil freisin ar a chuid scríbhinní faoi New Orleans, Louisiana, iad bunaithe ar na deich mbliana a chaith sé ina chónaí sa chathair úd. Sa tSeapáin, áfach, a mhothaigh sé ar a shuaimhneas ba mó. Phós sé bean Sheapánach, rugadh ceathrar páistí dóibh agus ghlac sé le saoránacht na Seapáine.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Féar atá cosúil le bambú, ach le cánaí boga 3-8 m ar airde is 3.5-5.0 cm ar trastomhas. Bán go scothbhuí/glas, dearg nó scothchorcra. Fástar i réigiúin thrópaiceacha is fho-thrópaiceacha é. Cheaptaí le fada gur planda seasc é, ach faoi seo tá cuid mhaith hibridí bríomhara torthúla ar fáil. Gearrtar an cána is mionghearrtar i bpíosaí é roimh é a fhliuchadh tríd is tríd in uisce leis an siúcra a eastóscadh amach as. Ansin déantar an tuaslagán siúcra a scagadh, a léirghlanadh is a thriomú. De réir mar a thriomaíonn sé, criostalaíonn an siúcrós amach as, ag fágaint an mholáis ina dhiaidh. Tá an siúcra amh donn, agus is féidir é a íonghlanadh a thuilleadh chun siúcra bán a tháirgeadh. Níl aon difríocht cothaithe idir siúcra donn is siúcra bán.

Catagóir: Plandaí
Is éan beag pasaireach Eoráiseach é an Corcrán coille (Pyrrhula pyrrhula), a bhaineann leis an bhfine Fringillidae (na glasáin). Bíonn siad ina gcónaí agus ag ithe ina mbeirteanna, ar imeall coille nó fáil. Teitheann sé go gasta má dhéantar teagmháil leis. Is cuairteoir rialta é ar ghairdíní beaga, go háirithe i réigiúin atá saibhir in úlloird. Bíonn sé an-fhaiteach, agus fanann sé i bhfolach sa bhfásra.

Catagóir: Éin
Sagart, duine léinn agus scríbhneoir ab ea Pádraig Ó Fiannachta (1927– 15 Iúil 2016); "duine de mhórscoláirí na Gaeilge agus na hÉireann", de réir tuairisc.ie, agus "ba fhathach in iomaire an léinn, an aistriúcháin agus na foilsitheoireachta é an Monsignor Pádraig Ó Fiannachta".

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha