EuroBench/eurobench-wiki-ga-topics huggingface dataset:
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Michael P. Kitt (rugadh 17 Bealtaine, 1950). Tá sé ina bhall d'Fhine Gael. Is athair é leis an gceoltóir David Kitt. Níor ghlac sé páirt san Olltoghchán 2016.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Tá Bolboschoenus Maritimus an speiceas de bláthaithe ar an planda as an chlann Cyperaceae. Is é Bogshifín Mara a ainm coitianta as Gaeilge. Is feáitear é ina cois farrge agus an gnáthóg bhogaigh thar bunáite san domhan. Is coitianta thar bunáite san measartha agus fo-trópaiceach i Afraic, Áise, Eoraip, Meiriceá Theas, Meiriceá Thuaidh agus bunáite difriúil oileáin. Tá sé Scirpus Maritimus an ainm roimhe sin.

Catagóir: Plandaí
Rugadh Mícheál Ó Bréartúin i mBaile Átha Cliath i 1930, agus fuair sé bás sa bhliain 2011. Chuaigh sé ar scoil sa Mhódhscoil Láir agus i gColáiste Mhuire. Rinne sé cúrsa innealtóireachta i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath agus bhí ina reachtaire ar an gCumann Gaelach ann. Bhí sé ar bhunaitheoirí agus ar eagarthóirí POBAL agus ina eagarthóir ar Rogha an Phobail (Coiscéim, 1989). Chaith sé daichead bliain ag obair le Bord Soláthair an Leictreachais, go príomha ag gabháil de phleanáil an chórais traiseolta, agus chaith sé breis agus fiche bliain i mbun obair chomhairleoireachta i níos mó ná tríocha tír. Sa leabhar Gnótha Eachtracha (Coiscéim, 2000), rinne sé cur síos ar ghnéithe de shaol agus de chultúr na dtíortha inar oibrigh sé. “An leabhar taistil is fearr sa teanga.” (Coiscéim, Catalóg 1980-2004)

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Rugadh Séamus de hÍde / Ó Seitheacháin ar Oileán Meánach i gCuan Chorcaí i 1935. Fuair sé a bhunscoilíocht i gCarraig Tuathail agus a mheanscoilíocht sa Mhainistir Thuaidh. Cúrsaí samhradh sa coláistí Gaeilge i mBéal Átha an Ghaorthaigh agus Rinn Ó gCuanach a mhúscail a shuim sa Ghaeilge. Bhain sé B. Eol. Talmhaíochta amach i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath, i 1958 agus M. Eol. Talamhaíochta ann i 1969-1970. Chaith sé seal ag obair mar mhúinteoir tuaitheolaíochta ar Oileán Árann (Inis Mór, 1958-1959), teagascóir Talmhaíochta i mBéal Átha na Muice (1959-1961), i bFíodhaird (1961-1962), Baile Thiobraid Árann (1962-1973), Leas-Príomhoifigeach Talamh, Co. Luimnigh (1975-2000). Chomhbhunathóir comharchumann táirgeoirí muice Gleann an Eatharlaigh (1965), Uachtarán ar Dáil na Mumhan (1967-1968), léachtóir le socheolaíocht, Coláiste na hOllscoile Chorcaí (1976-1977), Cathaoirleach ar Ballyhoura Development Ltd (1988-1999), Cathaoirleach/Stiúrthóir ar Dhaonscoil na Mumhan (1999-2006). Scríobh sé “An Baile Gaelach” i 1969, paimfléad nár chuir Gaeilgeoirí ná muintir na Gaeltachta ná eagraíochtaí Gaeilge, suim dá laghad ann agus atá ag íoc go daor as an fhaillí sin i láthair na huaire.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Is éan atá dúchasach do na trópaicí sa Domhan Úr é an cóitinge.. Áitríonn sé coillearnach. Itheann an chuid is mó de na speicis torthaí, ach gabhann cuid acu feithidí is iad ag eitilt.

Catagóir: Éin
Ba náisiúnaí Éireannach é William O'Brien (2 Deireadh Fómhair 1852 – 25 Feabhra 1928). Iriseoir, réabhlóidí, polaiteoir, scríbhneoir, agus ball de Pharlaimint na Breataine a bhí ann. Bhí baint mhór aige le leasú talaimh ag deireadh na 19ú aoise agus sa luath 20ú haois, chomh maith lena chuid oibre ar son Féinriail in Éirinn. I Maigh Eala, i gContae Chorcaí, a rugadh é. Tugadh Domhnach na Fola ar an eachtra a tharla de bharr agóid i Londain 13 Samhain 1887 ag tabhairt amach faoi chomhéigean agus le saoirse William O'Brien, as chuir chun chinn. D'eagraigh an Chónaidhm Raidiciúil an agóid.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Scríbhneoir Gaeilge ab ea Seán Ua Cearnaigh. Tháinig sé chun saoil i gContae Thiobraid Árann ar an 13 Meitheamh 1933, ach bhí cónaí air i Loch Garman, áit a fuair sé bás in 2020.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Scríbhneoir agus file Gaeilge ab ea Conleth Ellis a saolaíodh i gCeatharlach ar an 24ú lá de Mhí Feabhra sa bhliain 1937 agus a d'éag ar an 10ú lá de Mhí Bealtaine 1988. Fuair sé a chuid scolaíocht i meánscoil na mBráithre Críostaí i gCeatharlach, áit a raibh sé ina bhall de ghrúpa liteartha in éineacht le Pádraig Ó Snodaigh agus an bheirt acu dlúthchairdiúil le chéile. Bhí pleananna aige dintiúirí an tsagairt a bhaint amach le dul ag misinéireacht sa Tríú Domhan cosúil lena dheartháir Oliver a bhí ag obair mar sin sa Chéinia. Ba iad Pádraig Ó Snodaigh agus aitheantas liteartha eile, Eoghan Ó Tuairisc, a d'áitigh ar Ellis litríocht Gaeilge a scríobh. D'fhoilsigh Ellis an chéad chúpla bailiúchán dánta i mBéarla. Chuaigh sé ag staidéar i gColáiste Ollscoile na Gaillimhe agus scríobh sé tráchtas M.A. faoin bhfile Gerald Manley Hopkins. Ansin thosaigh sé ag múinteoireacht. Chaith sé tréimhse ina mhúinteoir i gCeatharlach, i mBéal Feirste agus i mBaile Átha Luain. I mBéal Feirste i dtús na seascaidí casadh Christine Gallagher air, an bhean a phós sé, agus rugadh ceathrar clainne dóibh, beirt mhac agus beirt iníonacha.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cill na Caillí air: Cill na Caillí, Contae an Chláir: baile fearainn i gContae an Chláir Cill na Caillí, Contae Chorcaí: baile fearainn i gContae Chorcaí Cill na Caillí, Contae Luimnigh: baile fearainn i gContae Luimnigh

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Rannaire nó scéalaí do Ruairí Mag Uidhir ab ea Cú Chonnacht Ó Cianáin (bás 1615). De réir dealraimh, ba é an chéad fhear a racáladh in Éirinn, nuair a úsáideadh an gléas céasta sin air agus é á cheistiú faoi éirí amach a rinneadh praiseach de i dtús samhradh na bliana 1615. Ar 31 Iúil na bliana sin, daoradh é féin agus cúigear eile chun báis i nDoire, agus creidtear gur crochadh é go luath ina dhiaidh sin. Déantar cur síos air freisin mar ghíománach ó Mhaigh, áit éigin idir Baile Monaidh agus an Bhanna, Co. Aontroma. Deartháir do Thadhg Óg Ó Cianáin ba ea é.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Ba scríbhneoir Gaeilge Éireannach é Mícheál Ó Brolacháin. Fuair sé bás ar 31 Deireadh Fómhair 2009. Bhí baint aige le lucht tacaíochta Ruagairí na Seamróige (Shamrock Rovers). Bhí cónaí air i mBaile na Manach i mBaile Átha Cliath. Sa bhliain 2005 rinneadh cur síos ar a úrscéal Pax Dei mar an t-aon úrscéal lánfhada ficsin eolaíochta le daichead bliain, agus dúradh gur úrscéal é a d'fhan dlúth le dúchas Orwell agus é ag caint ar dheachtóireacht agus táirchéim na todhchaí. Is Ó Riain, Ní Ghráda, agus Cathal Ó Sándair roimhe a bhí tar éis gort seo an fhicsin eolaíochta a threabhadh.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Is éan é an colm. Is baill d'fhine na Columbidae iad. Is é an t-aon fhine san ord Columbiformes. Is éin téagartha iad seo a bhfuil muineál gearra orthu, agus goba gearra caola a mbíonn scannáin chéarach mhéithe orthu i roinnt speiceas. Itheann siad síolta, torthaí agus plandaí go príomha. Tá an fhine le fáil ar fud an domhain, ach tá an éagsúlacht is mó sna ríochtaí Ind-Mhalaech agus Astraláiseach.

Catagóir: Éin
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Bun Abhann air: Bun Abhann, Contae Mhaigh Eo: baile fearainn i gContae Mhaigh Eo Bun Abhann, Contae na Gaillimhe: baile fearainn i gContae na Gaillimhe Bun Abhann, Contae na hIarmhí: paróiste dlí agus baile fearainn i gContae na hIarmhí

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is éan é an húpú (Upupa epops). Is baill den fhine Upupidae iad na húpúnna. Tá siad dúchasach do chuid mhór den seandomhan. Éin imirceacha iad go minic a chaitheann an samhradh san Eoraip agus san Áise agus an geimhreadh in áiteanna níos faide ó dheas san Afraic agus san Áise. Caitheann cuid díobh an bhliain ar fad san Afraic agus san India.

Catagóir: Éin
Duine de dheartháireacha Mháirtín Uí Chadhain ba ea Seosamh Ó Cadhain (Joe uaireanta) a rugadh ar 21 Aibreán 1914. Fuair sé scoláireacht go Coláiste na hOllscoile, Gaillimh. Bhí sé ina ardrúnaí ag an bhFáinne, mar a bhí a dheartháir Máirtín chomh maith, ar feadh i bhfad sular ceapadh é ar fhoireann Rannóg Aistriúcháin Thithe an Oireachtais. Chaith sé tamall freisin ina eagarthóir cúnta ar fhoclóir Béarla-Gaeilge Thomáis de Bhaldraithe. Bhíodh sé páirteach mar bhall painéil sa chlár raidió ‘Fadhbanna Gaeilge’. Bhí sé pósta ar Cháit Bhreathnach ón Droim i Leitir Móir agus bhí naonúr gasúr acu. Ní raibh aon choinne lena bhás ar an 31 Márta, sa bhliain 1966. I bhFionnradharc, Baile Átha Cliath, a bhí cónaí air ag an am. Scríobh Seán Ó Conghaile, Cnoc na hAille, cuntas ina thaobh in Ar Aghaidh, Bealtaine 1966. Ba hé Joe Cadhan é ag muintir Chois Fhairrge. An fear lách, séimh, nádúrach, carthanach sin. Bhí ómós agus onóir le fáil aige i gcónaí ó mhuintir a cheantair fhéin chuile áit ó chathair na Gaillimhe go Tor Cheann Gólaim i Leitir Mealláin.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Múinteoir agus aistritheoir Gaeilge a bhí i Seán Ó Cuirrín (1894–1980). Rugadh i mBaile na nGall Mór sa bhliain 1894 agus bhain sé amach a chéim ollscoile i gCorcaigh sa bhliain 1915. Ina dhiaidh sin bhí sé ag múineadh meánscoile i nGaeltacht na Rinne. Sa bhliain 1926, chuaigh sé ag teagasc i gColáiste Chnoc Mheilearaí, áit ar mhair sé ag obair go dtí go ndeachaigh sé ar pinsean sa bhliain 1959. Tá sé curtha i Reilig Mheilearaí. Eisean a d'aistrigh an t-úrscéal uafáis Dracula le Bram Stoker go Gaeilge.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Áthán air: Áthán, Contae Chiarraí (Baile Mhic Eileagóid): baile fearainn i gContae Chiarraí Áthán, Contae Chiarraí (Brosnach): baile fearainn i gContae Chiarraí Áthán, Contae Chiarraí (Dún Ciaráin Thuaidh): baile fearainn i gContae Chiarraí Áthán, Contae Chiarraí (Maigh gCoinchinn): baile fearainn i gContae Chiarraí Áthán, Contae Chiarraí (Oileán Ciarraí): baile fearainn i gContae Chiarraí Áthán, Contae Chorcaí: baile fearainn i gContae Chorcaí Áthán, Contae Luimnigh: ionad daonra agus baile fearainn i gContae Luimnigh Áthán, Contae Phort Láirge (Cois Abha Móire agus Cois Bhríde): baile fearainn i gContae Phort Láirge Áthán, Contae Phort Láirge (Na Déise): baile fearainn i gContae Phort Láirge

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Géineas smólach atá dúchasach den chuid is mó den Seandomhan is ea Saxicola. Cúig speiceas déag sa ghéineas, ar a dtugtar caislíní nó caislíní cloch de ghnáth. Ceann dorcha ar an bhfireannach, spotaí bána ar an muineál is an cliabhrach scothdhearg éadrom. Áitríonn sé talamh oscailte. Itheann sé feithidí, gráinní is caora. Tuirlingíonn sé go minic ar thom, claí is mar sin de.

Catagóir: Éin
Éan mór gan eitilt, dúchasach do dheisceart na hAstraláise. Áitríonn sé foraoisí, agus itheann síolta is torthaí. Fiafhás cnámhach ar a cheann, a dtugtar clogad air, a úsáideann sé chun tochailt le bia a fháil. Ingne fada ar na cosa, agus féadfaidh speach uaidh a bheith marfach do dhuine.

Catagóir: Éin
Planda bliantúil le gas gan mórán géag is ea an cogal (Agrostemma githago), 30-100 cm ar airde, cumhdaithe i ribí bána. Na bláthanna 3-5 cm ar leithead le gais is feadán cailíse lomrach, na peitil scothdhearg/corcra, rud beag mantach. Bhíodh sé ina fhiaile choiteann i ngoirt arbhair i ngach áit tráth, ach ag dul i léig anois, annamh in áiteanna. Tuigtear go bhfuil na síolta nimhiúil. Nuair a bhíonn sé flúirseach, laghdaíonn caighdeán an phlúir a tháirgtear. Tugtar diasa fia air freisin.

Catagóir: Plandaí
Scannán Meiriceánach ón mbliain 1988 is ea Mississippi Burning. Scéinséir coire atá ann. Alan Parker a stiúir. Chris Gerolmo a scríobh an script, atá bunaithe go scaoilte ar dhúnmharuithe triúr gníomhaithe cearta sibhialta in Mississippi sa bhliain 1964. Tá Gene Hackman agus Willem Dafoe sa dá phríomhról mar oifigigh de chuid an FBI a cuireadh go Mississippi le cás an triúir a iniúchadh. Neamhfháilte a chuirtear rompu nuair a bhaineann siad an áit amach.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Is ord éan é Coraciiformes. Tá níos mó ná 100 speiceas ann, leis an líon is mó daoibh seo scaipthe i measc tropaicí an tSean-Domhain agus san Astráil. Déanann siad neadacha i dtolláin ar bhruacha abhann agus d’fhéadfadh obair ‘fheabhsaithe’ abhann nó talmhaíochta iad a mhilleadh.

Catagóir: Éin
Saghas biatais shaothraithe nach bhfuil fréamh bhorrtha aige, ach na meánfhéitheacha is na duillghais borrtha. Tugtar biatas bán Eilvéiseach air freisin.

Catagóir: Plandaí
Saighdiúir agus státaire Sasanach meánaoiseach ab ea an Tiarna Thomas Mortimer (c. 1350–1399) a bhí, ar feadh tamaill ghairid, i seilbh roinnt oifigí stáit riaracháin agus breithiúnacha tábhachtacha in Éirinn agus a raibh páirt aige i bhfreasúra in aghaidh rialtas an Rí Risteard II. Ba bhall mídhlisteanach de theaghlach Mortimer é, a bhí ar cheann de phríomhtheaghlaigh uasal Shasana agus na hÉireann, agus chuidigh sé le tailte Mortimer a bhainistiú le linn mhionaois oidhre an teaghlaigh, a nia Roger, iarla Mharch. Bhí dlúthbhaint ag Sir Thomas freisin leis na Tiarnaí Achomharcóirí, baicle chumhachtach d'uaisle a chuir i gcoinne riarachán an Rí Risteard II.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Planda mór ilbhliantúil a fhásann 2.8 m ar airde, dúchasach do thuaisceart Mheiriceá is ea bliosán gréine (Helianthus tuberosus). Go leor stólan faoin talamh aige le tiúbair cosúil le prátaí ag a mbarra a mhaireann tríd an ngeimhreadh. Na duilleoga lansa-chruthach, le fiacla garbha, na bláthchinn 4-8 cm ar leithead, buí agus timpeallaithe le brachtanna bioracha dúghlasa. Tugadh isteach san Eoraip sa 16ú céad é, agus saothraítear ó shin é ar son na dtiúbar inite ina bhfuil iniúilin, foinse an tsiúcra fruchtós.

Catagóir: Plandaí
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cheathrú Bheag air: An Cheathrú Bheag, Contae an Longfoirt: baile fearainn i gContae an Longfoirt An Cheathrú Bheag, Contae Chiarraí: baile fearainn i gContae Chiarraí An Cheathrú Bheag, Contae Mhaigh Eo (An tEanach): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Bheag, Contae Mhaigh Eo (Buiríos Umhaill): ionad daonra i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Bheag, Contae Mhaigh Eo (Cill Cholmáin): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Bheag, Contae Mhaigh Eo (Cill Chon Duibh): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Bheag, Contae Mhaigh Eo (Cill Lasrach): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Bheag, Contae Mhaigh Eo (Cill Mhíona): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Bheag, Contae Mhaigh Eo (Cill Mobhí): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Bheag, Contae Mhaigh Eo (Crois Bhaoithín): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Bheag, Contae Mhaigh Eo (Muraisc): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Bheag, Contae Mhaigh Eo (Oileán Éadaí): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Cheathrú Bheag, Contae na Gaillimhe: baile fearainn i gContae na Gaillimhe An Cheathrú Bheag, Contae Phort Láirge: baile fearainn i gContae Phort Láirge An Cheathrú Bheag, Contae Ros Comáin: baile fearainn i gContae Ros Comáin

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Creagán Beag air: An Creagán Beag, Contae Mhaigh Eo: baile fearainn i gContae Mhaigh Eo An Creagán Beag, Contae na Gaillimhe: baile fearainn i gContae na Gaillimhe

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Rugadh an file agus múinteoir Colette Ní Ghallchóir ar an gCruach Ghorm i nDún na nGall agus an Ghaeilge mar theanga dhúchais aici. Tá céim Baitsiléir Oideachais agus Dioplóma san Oideachas Feabhais aici, in éineacht le Baitsiléir Ealaíona sa Ghaeilge agus i Litríocht na Gaeilge. Tá dánta léi le fáil in Writing Home agus in The Field Day Anthology of Irish Women’s Poetry. Bhí sí páirteach i dTuras na mBard in Albain agus in obair Institiúid Chultúrtha na hIodáile sa tSicil. Foilsíodh dánta léi ar irisí liteartha na hÉireann. Tá dhá chnuasach filíochta foilsithe aici (ceann le haistriúcháin) agus foilsíodh dánta léi i nduanaire.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Éan a bhí gaolmhar leis na colúir, atá imithe in éag. Dúchasach do na foraoisí arda ar Oileán Mhuirís san Aigéan Indiach. Cosúil le turcaí le gob mór is sciatháin bhuntúsacha. Meastar gur imigh na speicis dheireanacha in éag idir 1665 is 1761.

Catagóir: Éin
Is scannán oll-laochra Meiriceánach ón mbliain 2018 é Spider-Man: Into the Spider-Verse. Tá sé bunaithe ar an gcarachtar de chuid Marvel Comics den ainm chéanna. Ba é Bob Persichetti, Peter Ramsey, agus Rodney Rothman an stiúrthóir, agus ba iad Rothman agus Phil Lord na scríbhneoirí. Lean na seicheamháin Spider-Ham: Caught in a Ham, Spider-Man: Across the Spider-Verse, The Spider Within: A Spider-Verse Story, Spider-Noir, Spider-Man: Beyond the Spider-Verse, Spider-Woman, agus Spider-Punk é.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Is é an coirneach (Pandion haliaetus) éin chreiche mheán-mhór atá mar ghnáth-itheoir éisc le dáileadh ar fud an domhain. Is baill d'fhine na Pandionidae iad. Bhí an speiceas seo ina phóraitheoir coitianta in Éirinn tráth ach rinneadh géarleanúint air go ndeachaigh sé as feidhm faoin 19ú haois. Feictear go rialta é agus é ar imirce.

Catagóir: Éin
Is é Stranger Than Paradise (The New World) gearrscannáin (30 nóiméad) a scríobhadh agus a stiúradh Jim Jarmusch. Leaschraoladh é i 1982. Scannán dubh agus bán a bhí ann. Déanadh leagan méadaithe don scannán dar teideal Stranger Than Paradise (1984).

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Ardach air: Ardach, Contae an Longfoirt: ionad daonra agus paróiste dlí i gContae an Longfoirt Ardach, Contae an Longfoirt (barúntacht): barúntacht i gContae an Longfoirt Ardach, Contae Chiarraí (Cill Airne): baile fearainn i gContae Chiarraí Ardach, Contae Chiarraí (Cill Chuimín): baile fearainn i gContae Chiarraí Ardach, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris): baile fearainn i gContae Chiarraí Ardach, Contae Chorcaí (Achadh Dúin): baile fearainn i gContae Chorcaí Ardach, Contae Chorcaí (Béarra): baile fearainn i gContae Chorcaí Ardach, Contae Chorcaí (Míros): baile fearainn i gContae Chorcaí Ardach, Contae Chorcaí (Orbhraí): baile fearainn i gContae Chorcaí Ardach, Contae Chorcaí (Uí Mhic Coille): paróiste dlí agus toghroinn i gContae Chorcaí Ardach, Contae Liatroma: baile fearainn i gContae Liatroma Ardach, Contae Lú: baile fearainn i gContae Lú Ardach, Contae Luimnigh: mionghné, paróiste dlí, baile fearainn, baile, agus toghroinn i gContae Luimnigh Ardach, Contae Mhaigh Eo (Buiríos Umhaill): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo Ardach, Contae Mhaigh Eo (Tír Amhlaidh): paróiste dlí, baile fearainn, agus toghroinn i gContae Mhaigh Eo Ardach, Contae na Gaillimhe (Baile na hInse): baile fearainn i gContae na Gaillimhe Ardach, Contae na Gaillimhe (Béal Átha Mó): baile fearainn i gContae na Gaillimhe Ardach, Contae na Mí: paróiste dlí, baile fearainn, agus toghroinn i gContae na Mí Ardach, Contae Shligigh: baile fearainn i gContae Shligigh

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is éan pasaireach é an meantán lathaí (Poecile palustris), d'fhine na Paridae agus an géineas Poecile. Tá dlúthbhaint aige leis an meantán léana (Poecile montanus), meantáin Père David (Poecile davidi) agus meantáin Songar (Poecile montanus songarus). Is éan beag é, timpeall 12 cm ar fad agus meáchan 12 g, le coróin agus baic a mhuiníl dubh, leicne bhána, droim donn agus sciatháin agus eireaball liathdhonn. Aithnítear idir 8 agus 11 fhospeiceas. Is féidir lena dlúthchosúlacht le meantán léana fadhbanna aitheantais a chruthú, go háirithe sa Ríocht Aontaithe, áit a bhfuil fospeiceas áitiúil na beirte an-chosúil lena chéile: níor aithníodh iad mar speicis ar leith go dtí 1897.

Catagóir: Éin
Éan téagartha a mhaireann ar an talamh, dúchasach don Afraic, is ea an chearc ghuine (nó éanlaith ghuine; fine Numididae). An clúmh breac liath. An ceann is an muineál beagnach nocht, go minic le craiceann fillte, daite nó garbh. Uaireanta bíonn cíor cleití nó caitheamh adharcach (clogad) ar bharr an chinn.

Catagóir: Éin
Is scannán é Harry Potter and the Goblet of Fire ("Harry Potter agus Cuach na Lasracha") atá bunaithe ar an leabhar le J. K. Rowling a bhfuil an t-ainm céanna air. B'é Mike Newell stiúrthóir an scannáin, agus Daniel Radcliffe a ghlac páirt Harry. Tháinig an scannán ar an scáileán ar an 18ú lá de Mhí na Samhna sa bhliain 2005. Ba é seo an scannán is mó a thug airgead isteach sa bhliain 2005.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Planda ilbhliantúil le duilleoga a fhásann díreach amach as an gcormán méith is ea an chiclimin. Dúchasach don Eoraip is an Áise. Na bláthanna le cinn chlaonta — bán, bándearg nó corcra — maotháin an choróinín lúbtha ar ais. I ndiaidh an bhláthaithe, cornann an gas chun na torthaí atá ag aibiú a thabhairt don ithir. Saothraítear na plandaí pota ó speiceas amháin, Cyclamen persicum.

Catagóir: Plandaí
Fear uasal agus scoláire Sasanach, Tiarna Ard-Chisteoir, Tiarna Ardchonstábla agus Fear Ionaid na hÉireann ab ea John Tiptoft, 1ú Iarla Worcester KG (8 Bealtaine 1427 – 18 Deireadh Fómhair 1470). Tugadh "Búistéir Shasana" air.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Is fine bhitheolaíoch de chuid na n-éan uisce a chuimsíonn lachain, géanna agus ealaí iad na hAnatidae. Tá dáileadh iltíreach ag an fhine, agus faightear iad ar mhór-ranna uile an domhain. Cuirtear na héin seo in oiriúint le haghaidh snámha, snámha ar dhromchla an uisce, agus i roinnt cásanna tumadóireachta in uisce éadomhain ar a laghad. Tá timpeall 174 speiceas san fhine i 43 géineas. (Ní mheastar a thuilleadh go bhfuil an ghé leathphalmatach mar chuid de na hAnatidae, agus tá sé curtha anois ina fhine féin, sé sin na hAnseranatidae. ) De ghnáth bíonn siad luibhiteach, agus is póraitheoirí monagamacha iad. Tugann roinnt speiceas faoi imirce bliantúla. Tá cúpla speiceas ceansaithe don talmhaíocht, agus déantar go leor eile a fhiach le haghaidh bia agus áineasa. Tá cúig speiceas díofa ón bhliain 1600, agus tá go leor eile beagnach díothaithe.

Catagóir: Éin
Éan beag atá dúchasach don Eoraip chomh fada soir le sléibhte na hÚraile is ea an meantán cuircíneach. Áitríonn sé coillte buaircíneacha is measctha, agus faightear go minic le meantáin dhubha é.

Catagóir: Éin
Scannán Meiriceánach is ea A Midsummer Night's Dream a rinneadh sa bhliain 1935. Tá sé bunaithe ar an dráma A Midsummer Night's Dream le William Shakespeare.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Planda bliantúil nó ilbhliantúil atá dúchasach don leathsféar thuaidh, réigiún na Meánmhara den chuid is mó, is ea Linaria vulgaris. Tugtar buaflíon air, ach tá an t-ainm seo in úsáid ar go leor speiceas eile sa ghéineas Linaria agus i ngéinis ghaolmhara. Na duilleoga urchomhaireach, ailtéarnach nó bíseach. Meascáin éagsúla dathanna ar na bláthanna, go láidir siogamorfach. An feadán sporach déliopach, 3 mhaothán ar an liopa íochtarach, agus carball ag dúnadh an fheadáin ionas gur gá do phailneoirí na liopaí a oscailt chun teacht ar an neachtar a choinnítear sa spor.

Catagóir: Plandaí