EuroBench/eurobench-wiki-ga-topics huggingface dataset:
Ball ornáideach de chineál mór plandaí bliantúla agus ilbhliantúla atá dúchasach don Eoraip, don Áise, do Mheiriceá Thuaidh agus do chodanna den Afraic. Na gais sa chineál uisciúil agus trédhearcach, na duilleoga ailtéarnach nó urchomhaireach, ubhchruthach agus fiaclach, agus na bláthanna ag crochadh go cothrománach ó ghas tanaí le cúig pheiteal atá dioscach le spor tanaí cuartha nó déliopach le píobán i bhfoirm thonnadóra agus spor. Borann an chailís go mbíonn cosúil le bolgán leis na caora torthaithe inti go dtí go bpléacsann go sochloiste chun na síolta a scaipeadh. Samplaí eile den chineál is ea an balsam gáirdín, an balsaimín buí, an balsaimín flannbhuí agus lus na pléisce.

Catagóir: Plandaí
Planda le duilleoga tiubha colgacha is ea acantas (géineas Acanthus). Tá sé á mhúnlú nó á shnoí mar mhaisiúchán ó aimsir na nGréagach sa 5ú céad RC. Cuireadh ar mhullach colún Corantach é.

Catagóir: Plandaí
Scannán is ea Star Wars Episode IX: The Rise of Skywalker (2019). Is é Rian Johnson stiúrthóir an scannáin. Is é an naoú ceann de na naoi scannáin sa tsraith úd Star Wars.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Rugadh an Moinsíneoir Pádraig de Brún i nGráinseach Mhóicléir, Contae Thiobraid Árann ar an 13 Deireadh Fómhair sa bhliain 1889. Ba scoláire ilteangach é, agus chuir sé de dua air féin oidhreacht chultúrtha na hEorpa a tharraingt isteach sa Ghaeilge. Oirníodh ina shagart é sa bhliain 1913. De shliocht oilte é: d'fhoghlaim sé uraiceacht na Fraincise agus na Gearmáinise óna mháthair, agus ba mháistir scoile é a athair. Rinne sé staidéar ar an matamaitic in Ollscoil Sorbonne i bPáras sa Fhrainc, mar ar bhain sé amach dochtúireacht. Chuir sé feabhas ar a chuid Fraincise agus Gearmáinise agus é ag siúl na Mór-Roinne. Shealbhaigh sé an Iodáilis trí staidéar príobháideach agus trí chuairteanna ar an Iodáil, áit a raibh an Cairdinéal Mícheál de Brún, a dheartháir, ina chónaí sa Róimh. Ba bhreac-Ghaeltacht é a cheantar dúchais agus é ina bhuachaill. Mhéadaigh a spéis sa Ghaeilge tar éis bhású cheannairí Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916, agus é d'aidhm aige feasta litríocht chlasaiceach na hEorpa a chur ar fáil i nGaeilge. Rinne sé na haistriúcháin is cáiliúla ar mhórshaothar na hEorpa: An Choiméide Dhiaga le Dainté Ailigéirí agus an Odaisé le Hóiméar. Bhí sé ina Ollamh le Matamaitic i gColáiste Phádraig i Maigh Nuad idir na blianta 1914 agus 1945, agus ba é Uachtarán Choláiste Ollscoile na Gaillimhe é ón mbliain 1945. Cheap Eamon de Valera é ina Chathaoirleach ar Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath agus bhí sé ina Chathaoirleach freisin ar Chomhairle Ealaíon na hÉireann. Rinneadh Chevalier de la Légion d'Honneur sa Fhrainc de agus bronnadh La Medaglia al merito della Repubblica Italiana air. Fuair Moinsíneoir Pádraig de Brún bás sa bhliain 1960.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Is cumann é Ficsean Tuairimeach Éireann (FTÉ) do léitheoirí, scríbhneoirí agus ealaíontóirí na seánraí ficsean eolaíochta, fantaisíocht, agus uafás in Éirinn, faoi choimirce na foilsitheora Temple Dark Books. Tá blag agus irisín leathbhliantúil ar líne ag an gcumann agus tá ballraíocht oscailte do chách ar tháille. Dúirt Ronald Geobey, údar fhicsin eolaíochta agus bunaitheoir Temple Dark Books, gur bhunaigh sé an cumann le dhul i ngleic leis an easpa aitheantais a mheas sé a bheith ar scríbhneoirí Éireannacha sna seánraí sin. Tá socrú ag FTÉ leis an iris ficsean eolaíochta Éireannach Sci-Fi Ireland.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Bun na hAbhann air: Bun na hAbhann, Contae Chiarraí: abhainn i gContae Chiarraí Bun na hAbhann, Contae Dhún na nGall: baile i gContae Dhún na nGall Bun na hAbhann, Contae na Gaillimhe: baile fearainn i gContae na Gaillimhe

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is éan é an Cnóshnag Neumayer (Sitta neumayer). Is ball d'fhine na Sittidae é. Tá sé dúchasach i réigiún a shíneann ón gCróit soir go dtí an Iaráin. Itheann sé feithidí agus damháin alla, chomh maith le síolta sa gheimhreadh.

Catagóir: Éin
Géineas de phlandaí bleibíneacha ilbhliantúla atá dúchasach don Eoráise is ea Muscari a tháirgeann diasa de bhláthanna dlútha, is coitianta gorm, próca-chruthach atá cosúil le dornáin fhíonchaor san earrach. Is é an t-ainm coitianta don ghéineas ná an bú fíniúna (ainm a úsáidtear freisin do na genera gaolmhara Leopoldia agus Pseudomuscari, a bhí san áireamh roimhe seo i Muscari), ach níor chóir iad a mheascadh le hiasaintí. Úsáidtear roinnt speiceas Muscari mar phlandaí gairdín ornáideacha. Is minic a bhíonn na bláthanna gorm uachtaracha neamhthorthúil, ach níos gile daite ná na bláthanna eile, agus feidhmíonn mar mhealladh breise. Úsáidtear roinnt speiceas Muscari mar phlandaí gairdín ornáideacha..

Catagóir: Plandaí
Tá go leor leor áiteanna in Éirinn darb ainm Baile an Teampaill — beagnach céad acu. Mar shampla: Baile an Teampaill (Baile Átha Cliath) Baile an Teampaill (Cathair Chorcaí)

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is scannán ceolchoiméide/rómánsach Briotanach/Meiriceánach 2008 é Mamma Mia! (curtha chun cinn mar Mamma Mia! The Movie), bunaithe ar an dráma West End 1999/Broadway 2001, na hamhráin grúpa phop-cheoil rathúil ABBA, le ceol breise cumtha le ball na hABBA Benny Andersson. Bhí an scannán faoi stiúir mar Phyllida Lloyd agus dáilte mar Universal Pictures i gcomhpháirtíocht le Playtone agus Little Star Thoim Hanks. Tá an teideal an scannáin teacht as an t-amhrán 1975 ABBA, "Mamma Mia". Tá Meryl Streep a bheith i gceannas ar an teilg, ag cuireadh in iúl an ról na máthar singile Donna Sheridan. Imríonn Piaras Ó Brosnacháin (Sam Carmichael), Colin Firth (Harry Bright), agus Stellan Skarsgård (Bill Anderson) na triúr aithreacha ionchasach an iníon Dhonna, Sophie, gníomhaithe mar Amanda Seyfried.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Is scannán oll-laochra Meiriceánach ón mbliain 2027 é Spider-Man: Beyond the Spider-Verse. Tá sé bunaithe ar an gcarachtar de chuid Marvel Comics den ainm chéanna. Ba é Bob Persichetti agus Justin K. Thompson an stiúrthóir, agus ba iad Phil Lord, Christopher Miller, agus Dave Callaham na scríbhneoirí. Lean na seicheamháin Spider-Woman agus Spider-Punk é.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile na Cille air: Baile na Cille, Contae an Longfoirt: baile fearainn i gContae an Longfoirt Baile na Cille, Contae Chiarraí (An Dromaid): baile fearainn i gContae Chiarraí Baile na Cille, Contae Chiarraí (Gleann Beithe): baile fearainn i gContae Chiarraí Baile na Cille, Contae Chill Chainnigh: baile fearainn i gContae Chill Chainnigh Baile na Cille, Contae Chill Mhantáin: baile fearainn i gContae Chill Mhantáin Baile na Cille, Contae Chorcaí (Cill Cháscann): baile fearainn i gContae Chorcaí Baile na Cille, Contae Chorcaí (Cill Eacha Naoineach): baile fearainn i gContae Chorcaí Baile na Cille, Contae Luimnigh: baile fearainn i gContae Luimnigh Baile na Cille, Contae na Gaillimhe (Baile na Cille): baile fearainn agus paróiste dlí i gContae na Gaillimhe Baile na Cille, Contae na Gaillimhe (Baile na hInse): paróiste dlí i gContae na Gaillimhe Baile na Cille, Contae na Gaillimhe (Béal Átha na gCarr): baile fearainn i gContae na Gaillimhe Baile na Cille, Contae na Gaillimhe (Cill Liatháin): paróiste dlí i gContae na Gaillimhe Baile na Cille, Contae na Gaillimhe (Maigh Cuilinn): fo-bhaile i gContae na Gaillimhe Baile na Cille, Contae na Gaillimhe (Tigh Dachoinne): baile fearainn i gContae na Gaillimhe Baile na Cille, Contae Ros Comáin: paróiste dlí i gContae Ros Comáin Baile na Cille, Contae Shligigh: baile fearainn, paróiste dlí, agus toghroinn i gContae Shligigh Baile na Cille, Contae Uíbh Fhailí (An Daingean Uachtarach): baile fearainn i gContae Uíbh Fhailí Baile na Cille, Contae Uíbh Fhailí (Baile na Cille): baile fearainn i gContae Uíbh Fhailí Baile na Cille, Contae Uíbh Fhailí (paróiste): paróiste dlí i gContae Uíbh Fhailí

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Ard Pádraig air: Ard Pádraig, Contae Lú: baile fearainn i gContae Lú Ard Pádraig, Contae Luimnigh: baile fearainn, sráidbhaile, paróiste dlí, agus toghroinn i gContae Luimnigh Ard Pádraig, Contae Thír Eoghain: baile fearainn i gContae Thír Eoghain

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Polaiteoir Éireannach ab ea Mary Reynolds (10 Deireadh Fómhair 1889 - 29 Lúnasa 1974). Bhí sí ina ball de Chumann na nGaedheal ar dtús agus ansin d'Fhine Gael.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Baineann an t-alt seo leis an speiceas Hirundo rustica; má tá suim agat in éin eile ar a dtugtar “fáinleog”, féach Hirundinidae. Is í an speiceas den fhine fáinleoige agus gabhláin is forleithne ar domhan ná an fháinleog (Laidin: Hirundo rustica). Is éan suntasach pasaireach í le heireaball fada gabhlach agus le sciatháin bhioracha chuara. Tá an fháinleog le fáil san Eoraip, san Áise, san Afraic agus sna críocha Mheiriceá. "Tá an fháinleog coitianta in Éirinn mar chuairteoir samhraidh. Filleann sí ón Afraic Theas ar Éirinn ag deireadh Aibreáin ach tagann formhór díobh i mBealtaine. Aithnítear í go héasca óna sciatháin dhubha, lonracha agus a eireaball fada, gabhlach. Tá dath dubh ar a droim agus tá a brollach bán. Itheann an fháinleog feithidí beaga agus í ar eiteog. Eitlíonn sí go haclaí agus is annamh go dtagann sí go talamh ach amháin chun láib nó féar a bhailiú don nead. Déanann sí nead i gcruth bhabhla le láib. Filleann sí ar láithreáin neadaireachta a bhí in úsáid aici roimhe i sciobóil agus i mbotháin."

Catagóir: Éin
Is géineas éan beag pasaireach é Acanthis ar a dtugtar na deargéadain, a bhfuil marcanna dearga sainiúla ar a gceann. Tagann ainm an ghéinis Acanthis ón tSean-Ghréigis akanthis, ainm ar éan beag nach féidir a aithint anois.

Catagóir: Éin
Is éan beag pasaireach é an cnóshnag Eorpach nó an cnóshnag Eoráiseach (Sitta europaea), a fhaightear ar fud na hÁise measartha agus san Eoraip. Cosúil le cnóshnaganna eile, is éan earrghearr é le gob fada, uachtair liathghormach agus súile dubhstríocacha. Is éan glórach é le glao ard dwip arís agus arís eile aige. Tá níos mó ná 20 fospeiceas i dtrí phríomhghrúpa ann; íochtair fhlannbhuí ar éin in iarthar an raoin agus scornach bhán, bíonn íochtair scothbhána orthu siúd sa Rúis, agus an chuma chéanna ar éin na hEorpa agus na héin sa Chianoirthear, ach níl an scornach bán ag na héin ón Chianoirthear.

Catagóir: Éin
Scannán dráma Meiriceánach is ea The Broadway Melody a rinneadh sa bhliain 1929. Bhuaigh an scannán an gradam don scannán is fearr ag na Gradaim an Acadaimh i 1930.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Ceolaire ón Seandomhan atá dúchasach don Eoraip, iardheisceart na hÁise is an Afraic is ea an ceolaire giolcaí. Áitríonn sé sraitheanna giolcach is páirceanna. Itheann sé feithidí, caora is éisc shliogánacha.

Catagóir: Éin
File Gaeilge as Conamara is ea Julie Breathnach-Banwait agus í ina cónaí lena cúram san Astráil anois. Tógadh le Gaeilge i gCeantar na nOileán i gConamara í. Tá dánta foilsithe aici in Comhar, An Gael, san Irish Scene (WA) agus i Journal of the Australian Irish Heritage Association. In 2020 d’fhoilsigh Coiscéim a cnuasach Dánta Póca, agus cnuasach eile, Ar Thóir Gach Ní, in 2022. Tá suim aici sa phrósfhilíocht chomh maith. Síceolaí cairte í agus suim aici i dtógálachas sóisialta – conas a mhúnlaítear ár mbuntuairimí trí chomhthuiscint agus conas a théann cultúr agus teanga i bhfeidhm ar na tógáin sin. Bhain sí céim amach san oideachas, céim chéad onóracha sa síceolaíocht agus céim mháistreachta sa síceolaíocht oideachais in Ollscoil na Breataine Bige. Deir sí go scríobhann sí i nGaeilge toisc gur teanga álainn í a chuireann tocht a croí in iúl, gur cuid dílis dá meon í agus go gceanglaíonn sí dá hóige í: “I write in Irish to balance myself lest I tip over and lose myself into the English-speaking world with which I sometimes struggle to connect”. Bhí sí ar dhuine de na filí Gaeilge thar lear ar cuireadh agallamh orthu le haghaidh IMRAM 2021, féile litríochta in Éirinn. Bhunaigh sí Bobtail Books san Astráil agus ábhar dátheangach á fhoilsiú aige.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Planda díreach ilbhliantúil a dhéanann dois, dúchasach don Eoraip, iarthar na hÁise is tuaisceart na hAfraice is ea an briúlán (Rosa spinosissima). Na duilleoga bunata den chuid is mó, rud beag scothghorm, cleiteach le duilleoigíní ubhchruthacha fiaclacha; na bláthanna i gceann cruinneogach le 4 shiopal, gan aon pheiteal. Fásann an briúlán sailéid 40 cm ar airde, le bláthanna glasa nó imir chorcra. Boladh an chúcamair óna fhásra brúite. Is mó an briúlán mór, a fhásann 60 cm ar airde agus a mbíonn bláthanna dúdhearga air. Tá sé dúchasach do chóstaí na hEorpa Thiar agus na hAfraice Thiarthuaidh. Fásann sé ar dhumhcha gainimh agus in aice le haolchloch. Tá dlúthbhaint ag an mbriúlán le hAlbain, sa dara háit i ndiaidh an bhfeochadán mar shiomból den tír úd.

Catagóir: Plandaí
Scannán uafáis Meiriceánach is ea Frankenstein a rinneadh sa bhliain 1931. Tá an scannán bunaithe ar an leabhar 1818 Frankenstein le Mary Shelley. Sa bhliain 1935, bhí scannán leantach Bride of Frankenstein eisithe.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Baile Dubh Íochtarach air: An Baile Dubh Íochtarach, Contae Chill Mhantáin: baile fearainn i gContae Chill Mhantáin An Baile Dubh Íochtarach, Contae Loch Garman: baile fearainn i gContae Loch Garman An Baile Dubh Íochtarach, Contae Phort Láirge: baile fearainn i gContae Phort Láirge

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Planda beag neamhshoithíoch spórach atá gaolmhar leis na haelusanna is na cornlaigh. Fásann sí i bhfoirm mata nó adhartáin. Is gaiméitifít an planda feiceálach a thosaíonn mar chorp neamhidirdhealaithe (tallas), nó níos minice fós, struchtúr snáithíneach (prótainéam) atá cosúil le halga glas. Fásann sé seo ina phlanda coitianta le gais, duilleoga simplí fíneálta, agus riosóidigh ilcheallacha. Capsúl ar ghas a bhíonn sa spóraifít, le colún lárnach is cuid mhaith spór. Aibíonn an capsúl tar éis don ghas a bheith fadaithe, agus fuasclaítear na spóir trí phóir nó scoilteanna nó, i gcineálacha ar leith, go pléascach. Faightear caonach i ngach áit, beagnach, ach in áiteanna taise foscúla is minice í. Tá cineálacha atá in ann triomú maith a sheasamh, agus áitríonn cuid acu áiteanna an-tirime, cosúil le fallaí.

Catagóir: Plandaí
Is éan a fhaightear ar fud an Domhain í an gheabhróg Artach. Is ball d'fhine na Sternidae í. Déanann sí imirce níos faide ná aon éan eile, suas le 36,000 km sa bhliain. Caitheann sí samhradh an leathsféir thuaidh san Artach, agus geimhreadh an leithsféir thuaidh san Antartach.

Catagóir: Éin
Polaiteoir, scríbhneoir agus teagascóir ollscoile ab ea Daniel Corkery (Gaeilge: Dónall Ó Corcora; 14 Feabhra 1878 – 31 Nollaig 1964). Aithnítear é thar aon ní eile as an leabhar leis The Hidden Ireland, staidéar ina rinne sé machnamh ar dhánta Gaeilge fhilí na Mumhan san 18ú haois.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cluain na nGamhan air: Cluain na nGamhan, Contae an Chláir: baile fearainn i gContae an Chláir Cluain na nGamhan, Contae Laoise: baile fearainn i gContae Laoise Cluain na nGamhan, Contae Uíbh Fhailí: ionad daonra, baile fearainn, agus toghroinn i gContae Uíbh Fhailí Féach Cluain Gamhna freisin.

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Chaológ air: An Chaológ, Contae an Longfoirt: baile fearainn i gContae an Longfoirt An Chaológ, Contae Chill Dara: baile fearainn i gContae Chill Dara An Chaológ, Contae Chill Mhantáin: baile fearainn i gContae Chill Mhantáin An Chaológ, Contae Chorcaí: baile fearainn i gContae Chorcaí An Chaológ, Contae Laoise: baile fearainn i gContae Laoise An Chaológ, Contae Liatroma: baile fearainn i gContae Liatroma An Chaológ, Contae Luimnigh: baile fearainn i gContae Luimnigh An Chaológ, Contae na Gaillimhe: baile fearainn i gContae na Gaillimhe An Chaológ, Contae Phort Láirge: baile fearainn i gContae Phort Láirge An Chaológ, Contae Thiobraid Árann (Uíbh Eoghain agus Uíbh Fhathaidh Thiar): baile fearainn i gContae Thiobraid Árann An Chaológ, Contae Thiobraid Árann (Uíbh Eoghain agus Uíbh Fhathaidh Thoir): baile fearainn i gContae Thiobraid Árann An Chaológ, Contae Uíbh Fhailí: baile fearainn i gContae Uíbh Fhailí

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is planda bláthanna san fhine Onagraceae é Clarkia pulchella. Tá sé dúchasach d'iarthuaisceart Mheiriceá Thuaidh. Sainspeiceas Clarkia atá ann. Tháinig Meriweather Lewis air in aice le Kamiah, Idaho, ar thuras taiscéalaíochta Lewis agus Clark sa bhliain 1806. Thug siad ceann ar ais leo mar eiseamal luibheolaíoch ach ní rinneadh aon iarracht chun é a aicmiú go dtí an bhliain 1814, nuair a d'ainmnigh Frederick Traugott Pursh é i ndiaidh William Clarke in áit a chomhghleacaí, Lewis. Chuir iniúchadh Robert Brown ar phailin C. pulchella in uisce cáil ar an bplanda. "Brúnghluaisne" a thugann an saol ar an mbealach a bhog an phailin tríd an uisce.

Catagóir: Plandaí
Scríbhneoir Éireannach is ea Mícheál de Barra. Rugadh agus tógadh Mícheál de Barra ar theorainn na Boirne gar do Chill Fhionnúrach i gCo an Chláir. D'fhreastail sé ar Scoil na mBráithre Críostaí in Inis Díomáin. Oileadh ina mhúinteoir bunscoile é i gColáiste Mhuire i mBÁC. Tá céim sa Ghaeilge agus sa Spáinnis aige ó Choláiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath agus Máistreacht san Oideachas ó Choláiste na Tríonóide. Chaith sé a shaol oibre mar oideoir in Éirinn agus thar lear. Ghnóthaigh ‘An Bóthar go Santiago’(Cois Life), a chéad leabhar foilsithe, Gradam Glen Dimplex 2007 i rannóg na Gaeilge. Tá ceithre leabhar eile scríofa aige: 'Gaeil i dTír na nGauchos’ (Coiscéim, 2009). ‘Gaeil faoi Bhratach Eureka’(Coiscéim, 2012), ‘Iúir Ársa agus Taibhsí Eile’ (Coiscéim, 2018) agus 'Trí Ghleanntáin is thar Mhóinteáin' (Coiscéim,2021).

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Géineas de phlandaí bláthanna san fhine Euphorbiaceae is ea Acalypha. Is é an t-aon ghéineas san fhothreibh Acalyphinae. Tá sé ar cheann de na géinis is mó san fhine, le thart ar 450–460 speiceas ann. Is as an tSean-Ghréigis ἀκαλύφη (“neantóg”) a thagann ainm an ghéinis Acalypha, mar gheall ar na duilleoga atá cosúil le neantóg. San fhómhar, tagann dath dearg ar nós copair ar na speicis atá dúchasach do Mheiriceá Thuaidh; bíonn siad neamhfheiceálach an chuid eile den bhliain. Faightear an géineas go príomha sna trópaicí agus sna fothrópaicí; tá thart ar 60% de na speicis i gCríocha Mheiriceá agus thart ar 30% san Afraic.

Catagóir: Plandaí
Is scannán oll-laochra Meiriceánach ón mbliain 2019 é Avengers: Endgame. Tá sé bunaithe ar carachtair de chuid Marvel Comics, agus seicheamh ar Avengers: Infinity War. Léirigh Marvel Studios é agus dháiligh Walt Disney Studios é. Ba iad Anthony agus Joe Russo na stiúrthóirí, agus ba iad Christopher Markus agus Stephen McFeely na scríbhneoirí. Is scannán sa tsraith Marvel Cinematic Universe (MCU) é. Ba é seo an dara scannán is mó a thug airgead isteach go dtí seo. Tháinig Thunderbolts*The New Avengers agus Avengers: Doomsday amach níos déanaí.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Tá go leor áiteanna in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cill Bhríde orthu, níos mó ná 60 de réir Logainm.ie. Mar shampla: Cill Bhríde, Contae Cheatharlach: baile fearainn agus ionad daonra i gContae Cheatharlach Cill Bhríde, Contae Chill Mhantáin (Baile Uí Dhonnagáin): ionad daonra i gContae Chill Mhantáin i ngar don Inbhear Mór Cill Bhríde, Contae Mhaigh Eo (Buiríos Umhaill): baile fearainn i gContae Mhaigh Eo Cill Bhríde, Contae Phort Láirge: paróiste dlí agus bailte fearainn i gContae Phort Láirge

Catagóir: Tíreolaíocht na hÉireann
Is planda bliantúil nó ilbhliantúil í an chaochneantóg (géineas Lamium) a fhaightear beagnach gach áit ach amháin sna trópaicí. An gas cearnach, na duilleoga roctha i bpéirí urchomhaireacha, na bláthanna déliopach is an liopa uachtarach faoi chochall, i bhfáinní ag na nóid. Pailnithe ag beacha den chuid is mó. Fástar cuid mhaith díobh le bláthanna móra nó ildaite mar mhaisiúchán. Is fiailí coiteanna cuid eile acu, ina measc an chaochneantóg bhán ilbhliantúil le bláth bán, is an chaochneantóg chorcra bhliantúil le bláth bándearg/corcra. Nuair nach bhfuil sí i mbláth bíonn an chaochneantóg bhán cosúil le fíorneantóg, ach gan ribí loiscneacha: is ar an ábhar sin a tugadh an t-ainm uirthi.

Catagóir: Plandaí
Is polaiteoir Éireannach é Gabriel de Mhistéal (Béarla: Gabriel 'Gay' Mitchell) (30 Nollaig 1951 a rugadh é). Is iar-Theachta Dála é agus Feisire Pharlaimint na hEorpa é. Is ball d'Fhine Gael é. B'é an t-Ard Mheara Bhaile Átha Cliath. Ainmníodh é ag Fine Gael le páirt a ghlacadh i Toghchán uachtaránachta na hÉireann sa bhliain 2011.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Scannán ceoldráma Meiriceánach is ea All Quiet on the Western Front a rinneadh sa bhliain 1930. Bhuaigh an scannán an gradam don scannán is fearr ag na Gradaim an Acadaimh i 1930.

Catagóir: Scannáin Mheiriceánacha
Is lapaire beag é an cnota mór (Calidris tenuirostris). Is é an speiceas is mó den ghéineas Calidris é. Tá ainm an ghéinis ón tSean-Ghréigis kalidris nó skalidris, téarma a thug Arastatail ar roinnt éan liath a chónaíonn cois uisce. Is ón Laidin an focal tenuirostris: ciallaíonn tenuis "caol" agus rostrum "gob".

Catagóir: Éin
Rugadh Brian Mac Giolla Meidhre (Béarla: Brian Merriman) lámh le hInis Diomáin timpeall na bliana 1750. Chum sé Cúirt an Mheán Oíche, "an dán grinn is mó le rá dár cumadh in Éirinn riamh’, a dúirt Seán Ó Tuama.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Bhaile Átha Cliath Theas ón mbliain 2007 í Olivia Mitchell (Gaeilge: Olivia Mistéil) (rugadh í 31 Iúil, 1947 ). Tá sí ina ball d'Fhine Gael. Níor ghlac sí páirt san Olltoghchán 2016.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Ba fhile Laidine, ghramadóir agus dialachtaí an duine anaithnid seo Hibernicus exul, a bhí ar deoraíocht ó Éirinn (fl. san 8ú haois). I measc a chuid saothar tá eipic grinn bréige, duanmholadh do Shéarlas Mór, eipeagraim ag tabhairt comhairle do scoláirí óga agus forbhreathnú fileata de na seacht n-ealaíon liobrálacha.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Fealsamh, matamaiticeoir agus Easpag Anglacánach ab ea George Berkeley (12 Márta, 1685 – 14 Eanáir, 1753).. Bhain sé cáil amach lena theoiric nua ar a dtugtar neamhábharachas.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha
Planda méith ilchraobhach ilbhliantúil a fhásann 30 cm ar airde, dúchasach do chóstaí na hEorpa, na Meánmhara is na Mara Duibhe. Na duilleoga roinnte ina dteascáin chaola líneacha, ciorclach i dtrasghearradh. Na bláthanna scothbhuí in umbail 3-6 cm ar leithead. Uaireanta déantar picil as na duilleoga méithe. Tugtar ainmneacha eile ar an bplanda áirithe seo, cnámhlus, craobhraic agus lus na gcnámh ina measc.

Catagóir: Plandaí
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála don cheantar Corcaigh Thuaidh-Lár é Dara Murphy (Gaeilge: Dara Ó Murchú) (rugadh é 2 Nollaig, 1969 ). Bhí sé ina Ard-Mhéaraí ar Chorcaigh 2009–10. Tá sé ina bhall d'Fhine Gael. Rugadh i nGleann Maghair, Corcaigh é. Sheas sé san Olltoghchán 2011 agus toghadh é don chéad uair mar TD. D'fhógair sé go mbeidh sé ag dul ar scor in 2020.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
Polaiteoir Éireannach ab ea Samuel O'Flaherty ( - 22 Bealtaine 1930). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin. Toghadh é mar Theachta Dála sa Dara Dáil ar son Dún na nGall sa toghchán ginearálta sa bhliain 1921. Chaill sé a shuíochán sa Dáil sa toghchán ginearálta sa bhliain 1923. Feirmeoir agus muilleoir i gCaisleán na Finne é a athair, James O'Flaherty. Bhí baint ag a dheatháireacha le Sinn Féin fosta, agus bhí a dheirfiúracha páirteach i gCumann na mBan.

Catagóir: Polaiteoirí na hÉireann
File, ealaíontóir, ceoltóir agus acadóir ó Éirinn is ea Diarmuid Johnson (1965—) agus saothair scríofa aige i nGaeilge, i mBreatnais agus i mBéarla. Tá an Dún Laoghaire International Poetry Festival Prize (2000) ar na duaiseanna a ghnóthaigh sé.

Catagóir: Scríbhneoirí Éireannacha