Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
ἴδωμεν δὲ καὶ τὰς λέξεις .
„ ποταμὸς δὲ „ φησίν „ ἐκπορεύεται ἐξ Ἐδὲμ ποτίζειν τὸν παράδεισον .
“ ποταμὸς ἡ γενική ἐστιν ἀρετή , ἡ ἀγαθότης ·
αὕτη ἐκπορεύεται ἐκ τῆς Ἐδέμ , τῆς τοῦ θεοῦ σοφίας ·
ἡ δέ ἐστιν ὁ θεοῦ λόγος ·
κατὰ γὰρ τοῦτον πεποίηται ἡ γενικὴ ἀρετή .
τὸν παράδεισον δὲ ποτίζει ἡ γενικὴ ἀρετή , τουτέστι τὰς κατὰ μέρος ἀρετὰς ἄρδει .
„ ἀρχὰς “ δὲ οὐ τὰς τοπικὰς λαμβάνει , ἀλλὰ τὰς ἡγεμονικάς ·
ἑκάστη γὰρ τῶν ἀρετῶν ἡγεμονὶς καὶ βασιλὶς ὡς ἀληθῶς ἐστι .
τὸ δὲ „ ἀφορίζεται “ ἴσον ἐστὶ τῷ ὅροις πεπεράτωται ·
ἡ μὲν φρόνησις περὶ τὰ ποιητέα ὅρους αὐτοῖς τιθεῖσα , ἡ δὲ ἀνδρεία τοῖς ὑπομενετέοις , ἡ δὲ σωφροσύνη τοῖς αἱρετέοις , ἡ δὲ δικαιοσύνη τοῖς ἀπονεμητέοις 0 1 2 .
„ ὄνομα τῷ ἑνὶ Φεισών 0 ·
οὗτος ὁ κυκλῶν πᾶσαν τὴν γῆν Εὐιλάτ , ἐκεῖ οὗ ἐστι τὸ χρυσίον , τὸ δὲ χρυσίον τῆς γῆς ἐκείνης καλόν 0 ·
“ τῶν τεττάρων ἀρετῶν ἓν εἶδός ἐστιν ἡ φρόνησις , ἣν Φεισὼν ὠνόμασε παρὰ τὸ φείδεσθαι καὶ φυλάττειν τὴν ψυχὴν ἀπὸ ἀδικημάτων .
χορεύει δὲ καὶ κύκλῳ περίεισι τὴν γῆν Εὐιλάτ , τοῦτο δέ ἐστι , τὴν εὐμενῆ καὶ πραεῖαν καὶ ἵλεων κατάστασιν περιέπει ·
καθάπερ δὲ τῆς χυτῆς οὐσίας ἡ κρατίστη καὶ δοκιμωτάτη χρυσός ἐστιν , οὕτως καὶ ψυχῆς ἡ δοκιμωτάτη ἀρετὴ φρόνησις γέγονε .
τὸ δὲ „ ἐκεῖ οὗ ἐστι τὸ χρυσίον “ οὐκ ἔστι τοπικὸν τοιοῦτον , ἐκεῖ ὅπου ἐστὶ τὸ χρυσίον , ἀλλ ἐκεῖ οὗ κτῆμά ἐστιν ἡ χρυσαυγὴς καὶ πεπυρωμένη καὶ τιμία φρόνησις ·
κτῆμα δὲ θεοῦ κάλλιστον ἥδε ἀνωμολόγηται .
κατὰ δὲ τὸν τόπον τῆς φρονήσεως δύο εἰσὶ ποιοί , ὅ τε φρόνιμος καὶ ὁ φρονῶν , οὓς ἄνθρακι καὶ λίθῳ πρασίνῳ παραβέβληκεν .
„ καὶ ὄνομα τῷ ποταμῷ τῷ δευτέρῳ Γηών 0 ·
οὗτος κυκλοῖ πᾶσαν τὴν γῆν Αἰθιοπίας . 0 "
συμβολικῶς ἐστιν ὁ ποταμὸς οὗτος ἡ ἀνδρεία ·
ἑρμηνευθὲν γὰρ τὸ Γηὼν ὄνομά ἐστι στῆθος ἢ κερατίζων ·
ἑκάτερον δὲ ἀνδρείας μηνυτικόν 0 ·
περί τε γὰρ τὰ στήθη , ὅπου καὶ ἡ καρδία , διατρίβει καὶ πρὸς ἄμυναν εὐτρέπισται 0 ·
ἐπιστήμη γάρ ἐστιν ὑπομενετέων καὶ οὐχ ὑπομενετέων καὶ οὐδετέρων .
περικυκλοῖ δὲ καὶ περικάθηται προσπολεμοῦσα τὴν Αἰθιοπίαν , ἧς ἐστιν ἑρμηνευθὲν τ οὔνομα ταπείνωσις ·
ταπεινὸν δὲ ἡ δειλία , ἡ δὲ ἀνδρεία ταπεινώσει καὶ δειλίᾳ πολέμιον 0 1 .
„ καὶ ὁ ποταμὸς ὁ τρίτος Τίγρις , οὗτος ὁ πορευόμενος κατέναντι Ἀσσυρίων 0 .
“ τρίτη ἐστὶν ἀρετὴ σωφροσύνη , ἀντιστατοῦσα τῇ κατευθύνειν δοκούσῃ τὴν ἀνθρωπίνην ἀσθένειαν ἡδονῇ ·
ἀσσύριοι γὰρ εὐθύνοντες Ἑλλάδι γλώττῃ καλοῦνται .
τίγριδι δὲ τῷ ἀτιθασωτάτῳ ζῴῳ τὴν ἐπιθυμίαν εἴκασε , περὶ ἣν ἡ σωφροσύνη πραγματεύεται .
ἄξιον μέντοι ἀπορῆσαι , διὰ τί δευτέρα μὲν ἀνδρεία , τρίτη δὲ σωφροσύνη , πρώτη δὲ φρόνησις εἴρηται , καὶ οὐχ ἑτέραν τῶν ἀρετῶν τάξιν δεδήλωκε 0 1 .
νοητέον οὖν ὅτι ἐστὶν ἡμῶν τριμερὴς ἡ ψυχὴ καὶ ἔχει μέρος τὸ μὲν λογικόν , τὸ δὲ θυμικόν , τὸ δὲ ἐπιθυμητικόν .
καὶ συμβέβηκε τοῦ μὲν λογικοῦ χωρίον εἶναι καὶ ἐνδιαίτημα τὴν κεφαλήν , τοῦ δὲ θυμικοῦ τὰ στέρνα , τοῦ δὲ ἐπιθυμητικοῦ τὸ ἦτρον , ἀρετὴν δὲ ἑκάστῳ τῶν μερῶν οἰκείαν προσηρμόσθαι , τῷ μὲν λογικῷ φρόνησιν , λογισμοῦ γάρ ἐστιν ἐπιστήμην ἔχειν ὧν τε δεῖ ποιεῖν καὶ ὧν μή , τῷ δὲ θυμικῷ ἀνδρείαν , τῷ δὲ ἐπιθυμητικῷ σωφροσύνην , σωφροσύνῃ γὰρ τὰς ἐπιθυμίας ἀκούμεθα καὶ ἰώμεθα 0 1 2 .
ὥσπερ οὖν κεφαλὴ μὲν πρῶτον τοῦ ζῴου καὶ ἀνωτάτω μέρος ἐστί , δεύτερον δὲ στέρνα , τρίτον δὲ ἦτρον , καὶ πάλιν ψυχῆς πρῶτον μὲν τὸ λογικόν , δεύτερον δὲ τὸ θυμικόν , τρίτον δὲ τὸ ἐπιθυμητικόν , οὕτως καὶ τῶν ἀρετῶν πρώτη μὲν ἡ περὶ τὸ πρῶτον μέρος τῆς ψυχῆς , ὃ δὴ λογικόν ἐστι , καὶ τοῦ σώματος διατρίβουσα κεφαλὴν φρόνησις , δευτέρα δὲ ἀνδρεία , ὅτι περὶ τὸ δεύτερον μέρος ψυχῆς μὲν θυμόν , σώματος δὲ τὰ στέρνα φωλεύει , τρίτη δὲ σωφροσύνη , ὅτι περὶ τὸ ἦτρον , ὃ δὴ τρίτον ἐστὶ τοῦ σώματος , καὶ περὶ τὸ ἐπιθυμητικόν , ὃ τρίτην εἴληχε χώραν ἐν ψυχῇ , πραγματεύεται . 0 1 2 "
ὁ δὲ ποταμὸς “ φησίν " ὁ τέταρτος Εὐφράτης .
“ καρποφορία καλεῖται ὁ Εὐφράτης , ἔστι δὲ συμβολικῶς ἀρετὴ τετάρτη , δικαιοσύνη , καρποφόρος τῷ ὄντι καὶ εὐφραίνουσα τὴν διάνοιαν .
πότε οὖν γίνεται ;
ὅταν τὰ τρία μέρη τῆς ψυχῆς συμφωνίαν ἔχῃ 0 ·
συμφωνία δὲ αὐτοῖς ἐστιν ἡ τοῦ κρείττονος ἡγεμονία , οἷον ὅταν τὰ δύο , τό τε θυμικὸν καὶ τὸ ἐπιθυμητικόν , ἡνιοχῶνται καθάπερ ἵπποι ὑπὸ τοῦ λογικοῦ , τότε γίνεται δικαιοσύνη 0 ·
δίκαιον γὰρ τὸ μὲν κρεῖττον ἄρχειν ἀεὶ καὶ πανταχοῦ , τὸ δὲ χεῖρον ἄρχεσθαι 0 ·
κρεῖττον μὲν δὴ τὸ λογικόν , χεῖρον δὲ τὸ ἐπιθυμητικὸν καὶ τὸ θυμικόν 0 1 2 .
ὅταν δὲ ἔμπαλιν ἀφηνιάσῃ καὶ ἀναχαιτίσῃ ὁ θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ τὸν ἡνίοχον , λέγω δὲ τὸν λογισμόν , τῇ βίᾳ τῆς ὁρμῆς κατασύρῃ καὶ ὑποζεύξῃ , ἑκάτερον δὲ πάθος λάβηται τῶν ἡνιῶν , ἀδικία κρατεῖ ·
ἀνάγκη γὰρ ἀπειρίᾳ καὶ κακίᾳ τοῦ ἡνιόχου τὰ ὑπεζευγμένα κατὰ κρημνῶν φέρεσθαι καὶ βαράθρων , ὥσπερ ἐμπειρίᾳ καὶ ἀρετῇ διασῴζεσθαι 0 .
ἔτι καὶ οὕτως ἴδωμεν τὸ προκείμενον .
φεισὼν ἑρμηνεύεται στόματος ἀλλοίωσις , Εὐιλὰτ δὲ ὠδίνουσα 0 ·
καὶ διὰ τούτων ἡ φρόνησις ἐμφαίνεται .
οἱ μὲν γὰρ πολλοὶ φρόνιμον νομίζουσι τὸν εὑρετὴν λόγων σοφιστικῶν καὶ δεινὸν ἑρμηνεῦσαι τὸ νοηθέν , Μωυσῆς δὲ λογοφίλην μὲν αὐτὸν οἶδε , φρόνιμον δὲ οὐδαμῶς 0 .
ἐν ἀλλοιώσει γὰρ τοῦ στόματος , τουτέστι τοῦ ἑρμηνευτικοῦ λόγου , ἡ φρόνησις θεωρεῖται ·
ὅπερ ἦν μὴ ἐν λόγῳ τὸ φρονεῖν , ἀλλ ἐν ἔργῳ θεωρεῖσθαι καὶ σπουδαίαις πράξεσι 0 .
κύκλον δὲ περιτίθησι καὶ ὡσανεὶ τεῖχος ἡ φρόνησις τῇ Εὐιλὰτ τῇ ὠδινούσῃ ἀφροσύνῃ πρὸς πολιορκίαν αὐτῆς καὶ καθαίρεσιν 0 ·
ἀφροσύνῃ δὲ κύριον ὄνομά ἐστιν ὠδίνουσα , ὅτι ὁ ἄφρων νοῦς ἀνεφίκτων ἐρῶν ἑκάστοτε ἐν ὠδῖσίν ἐστιν , ὅτε χρημάτων ἐρᾷ ,  ὠδίνει ,  ὅτε δόξης , ὅτε ἡδονῆς , ὅτε ἄλλου τινός .
ἐν ὠδῖσι δὲ ὢν οὐδέποτε τίκτει ·
οὐ γὰρ πέφυκε γόνιμον οὐδὲν τελεσφορεῖν ἡ τοῦ φαύλου ψυχή ·
ἃ δ ἂν καὶ δοκῇ προφέρειν , ἀμβλωθρίδια εὑρίσκεται καὶ ἐκτρώματα , κατεσθίοντα τὸ ἥμισυ τῶν σαρκῶν αὐτῆς , ἴσα θανάτῳ ψυχικῷ .
παρὸ καὶ δεῖται ὁ ἱερὸς λόγος Ἀαρὼν τοῦ θεοφιλοῦς Μωυσέως ἰάσασθαι τὴν τροπὴν τῆς Μαριάμ , ἵνα μὴ γένηται ἐν ὠδῖνι κακῶν ἡ ψυχή , διὸ καί φησι ·
„ μὴ γένηται ὡς ἴσον θανάτῳ , ὡς ἔκτρωμα ἐκπορευόμενον ἐκ μήτρας μητρός , καὶ κατεσθίει τὸ ἥμισυ τῶν σαρκῶν αὐτῆς “  Num 0 .
ἐκεῖ " οὖν φησιν „ οὗ ἐστι τὸ χρυσίον “  Gen .
οὐ λέγει ἐκεῖ εἶναι τὸ χρυσίον μόνον , ἀλλὰ " ἐκεῖ οὗ ἐστιν .
“ ἡ γὰρ φρόνησις , ἣν εἴκασε χρυσίῳ , ἀδόλῳ καὶ καθαρᾷ καὶ πεπυρωμένῃ καὶ δεδοκιμασμένῃ καὶ τιμίᾳ φύσει , ἐκεῖ μέν ἐστιν ἐν τῇ τοῦ θεοῦ σοφίᾳ , ἐκεῖ δὲ οὖσα οὐκ ἔστι τῆς σοφίας κτῆμα , ἀλλὰ οὗ καὶ ἡ σοφία ἐστὶν αὐτή , τοῦ δημιουργοῦ καὶ κτωμένου θεοῦ .
„ τὸ δὲ χρυσίον τῆς γῆς ἐκείνης καλόν “  Gen 0 .
οὐκοῦν ἐστιν ἕτερον χρυσίον οὐχὶ καλόν ;
διττὸν γὰρ φρονήσεως γένος , τὸ μὲν καθόλου , τὸ δὲ ἐπὶ μέρους 0 1 ·
ἡ μὲν οὖν ἐν ἐμοὶ φρόνησις ἐκ μέρους οὖσα οὐ καλή , φθαρέντος γάρ μου συμφθείρεται 0 ·
ἡ δὲ καθόλου φρόνησις ἡ οἰκοῦσα τὴν τοῦ θεοῦ σοφίαν καὶ τὸν οἶκον αὐτοῦ καλή , ἄφθαρτος γὰρ ἐν ἀφθάρτῳ οἴκῳ διαμένει . 0 "
καὶ ἐκεῖ ἐστιν ὁ ἄνθραξ καὶ ὁ λίθος ὁ πράσινος “  ibid .
, οἱ δύο ποιοί , ὅ τε φρόνιμος καὶ ὁ φρονῶν , ὁ μὲν συνιστάμενος κατὰ τὴν φρόνησιν , ὁ δὲ φρονῶν κατὰ τὸ φρονεῖν 0 1 2 ·
τούτων γὰρ ἕνεκα τῶν ποιῶν ἔσπειρεν ὁ θεὸς ἐν τῷ γηγενεῖ φρόνησίν τε καὶ ἀρετήν ·
τί γὰρ ὄφελος ἦν αὐτῆς , εἰ μὴ οἱ δεξόμενοι λογισμοὶ ὑπῆρχον καὶ τοὺς τύπους αὐτῆς ἐναπομαξόμενοι ;
ὥστ εἰκότως ἐκεῖ ἐστιν , ὅπου ἡ φρόνησις , ὅ τε φρόνιμος καὶ ὁ φρονῶν , οἱ δύο λίθοι 0 .
μήποτε δὲ ὁ Ἰούδας ἐστὶ καὶ ὁ Ἰσσάχαρ ·
ὁ γὰρ τῆς τοῦ θεοῦ φρονήσεως ἀσκητὴς ἐξομολογεῖται εὐχαριστικῶς τῷ τὸ ἀγαθὸν ἀφθόνως δωρησαμένῳ , ὁ δὲ καὶ τὰ καλὰ καὶ σπουδαῖα ἐργάζεται ·
τοῦ μὲν οὖν ἐξομολογουμένου ὁ Ἰούδας σύμβολον , ἐφ  οὗ καὶ ἵσταται τίκτουσα ἡ Λεία  Gen 0 .
29 , 35  , τοῦ δὲ ἐργαζομένου τὰ καλὰ ὁ Ἰσσάχαρ , „ ὑπέθηκε γὰρ τὸν ὦμον εἰς τὸ πονεῖν καὶ ἐγένετο ἀνὴρ γεωργός “  Gen .
49 , 15  , ἐφ οὗ φησι Μωυσῆς σπαρέντος καὶ φυτευθέντος ἐν ψυχῇ „ ἔστι μισθός “  Gen .
30 , 18  , ὅπερ ἦν οὐκ ἀτελὴς ὁ πόνος ἀλλὰ στεφανούμενος ὑπὸ θεοῦ καὶ μισθοδοτούμενος .
ὅτι δὲ τούτων ποιεῖται μνήμην , δι ἑτέρων δηλοῖ , ὅταν ἐπὶ τοῦ ποδήρους φῇ ·
„ καὶ συνυφανεῖς ἐν αὐτῷ λίθον τετράστιχον 0 ·
στίχος λίθων ἔσται , σάρδιον τοπάζιον σμάραγδος ὁ στίχος ὁ εἷς “  Ῥουβὴν Συμεὼν Λευί  0 ·
„ καὶ ὁ στίχος “ φησίν " ὁ δεύτερος ἄνθραξ καὶ σάπφειρος „  Exod .
ὁ δὲ σάπφειρος πράσινος λίθος ἐστίν .
ἐγγέγλυπται δὲ τῷ μὲν ἄνθρακι ὁ Ἰούδας , τέταρτος γάρ , τῷ δὲ σαπφείρῳ ὁ Ἰσσάχαρ 0 .
διὰ τί οὖν οὐχ ὥσπερ λίθον πράσινον εἴρηκεν , οὕτως καὶ λίθον ἀνθράκινον 0 1 ;
ὅτι ὁ μὲν Ἰούδας ὁ ἐξομολογητικὸς τρόπος ἄυλός ἐστι καὶ ἀσώματος ·
καὶ γὰρ αὐτὸ τ οὔνομα τὸ τῆς ἐξομολογήσεως ἐμφαίνει τὴν ἐκτὸς ἑαυτοῦ ὁμολογίαν ·
ὅταν γὰρ ἐκβῇ ὁ νοῦς ἑαυτοῦ καὶ ἑαυτὸν ἀνενέγκῃ θεῷ , ὥσπερ ὁ γέλως Ἰσαάκ , τηνικαῦτα ὁμολογίαν τὴν πρὸς τὸν ὄντα ποιεῖται 0 ·
ἕως δὲ ἑαυτὸν ὑποτίθεται ὡς αἴτιόν τινος , μακρὰν ἀφέστηκε τοῦ παραχωρεῖν θεῷ καὶ ὁμολογεῖν αὐτῷ ·
καὶ αὐτὸ γὰρ τοῦτο τὸ ἐξομολογεῖσθαι νοητέον ὅτι ἔργον ἐστὶν οὐχὶ τῆς ψυχῆς , ἀλλὰ τοῦ φαίνοντος αὐτῇ θεοῦ τὸ εὐχάριστον .
ἄυλος μὲν δὴ ὁ ἐξομολογούμενος Ἰούδας 0 .
τῷ δὲ ἐκ πόνου προεληλυθότι Ἰσσάχαρ δεῖ καὶ ὕλης σωματικῆς ·
ἐπεὶ πῶς ἀναγνώσεται χωρὶς ὀμμάτων ὁ ἀσκητής 0 ;
πῶς δὲ ἀκούσεται τῶν προτρεπτικῶν λόγων χωρὶς ἀκοῆς ;
πῶς δὲ σιτίων καὶ ποτῶν ἐφίξεται δίχα γαστρὸς καὶ τῆς περὶ αὐτὴν τερατουργίας ;
διὰ τοῦτο λίθῳ ἀπεικάσθη .
καὶ τὰ χρώματα μέντοι διάφορα 0 ·
τῷ μὲν γὰρ ἐξομολογητικῷ οἰκεία χροιὰ ἡ τοῦ ἄνθρακος , πεπύρωται γὰρ ἐν εὐχαριστίᾳ θεοῦ καὶ μεθύει τὴν νήφουσαν μέθην , τῷ δὲ ἔτι πονοῦντι ἡ τοῦ πρασίνου λίθου , ὠχροὶ γὰρ οἱ ἐν ἀσκήσει διά τε τὸν τρύχοντα πόνον καὶ διὰ δέος τοῦ μὴ τυχεῖν ἂν ἴσως τοῦ κατ εὐχὴν τέλους 0 1 .
ἄξιον δὲ διαπορῆσαι , διὰ τί οἱ μὲν δύο ποταμοὶ ὁ Φεισὼν καὶ ὁ Γηὼν κυκλοῦσι χώρας , ὁ μὲν τὴν Εὐιλάτ , ὁ δὲ τὴν Αἰθιοπίαν , τῶν δὲ λοιπῶν οὐδέτερος , ἀλλ ὁ μὲν Τίγρις κατέναντι Ἀσσυρίων λέγεται εἶναι , ὁ δὲ Εὐφράτης οὐδενός 0 1 2 ·
καίτοι γε πρὸς τὸ ἀληθὲς ὁ Εὐφράτης καὶ περιρρεῖ τινας χώρας καὶ ἀντικρὺς ἔχει πολλάς 0 .
ἀλλ οὐκ ἔστι περὶ τοῦ ποταμοῦ ὁ λόγος , ἀλλὰ περὶ ἤθους ἐπανορθώσεως .
λεκτέον οὖν ὅτι ἡ μὲν φρόνησις καὶ ἡ ἀνδρεία δύνανται κύκλον καὶ τεῖχος βαλέσθαι κατὰ τῶν ἐναντίων κακιῶν , ἀφροσύνης τε καὶ δειλίας , καὶ ἑλεῖν αὐτάς ·
ἀσθενεῖς γὰρ καὶ εὐάλωτοι ἀμφότεραι , καὶ γὰρ ὁ ἄφρων εὔληπτος τῷ φρονίμῳ καὶ ὁ δειλὸς ὑποπέπτωκε τῷ ἀνδρείῳ 0 ·
ἡ δὲ σωφροσύνη ἀδυνατεῖ κυκλώσασθαι τὴν ἐπιθυμίαν καὶ ἡδονήν ·
χαλεπαὶ γὰρ ἀντίπαλοι καὶ δυσκαθαίρετοι 0 .
οὐχ ὁρᾷς ὅτι καὶ οἱ ἐγκρατέστατοι ἀνάγκῃ τοῦ θνητοῦ παραγίνονται ἐπὶ σιτία καὶ ποτά , ἐξ ὧν αἱ γαστρὸς ἡδοναὶ συνεστᾶσιν ;
ἀγαπητὸν οὖν ἐστιν ἀντιβῆναι καὶ μαχέσασθαι τῷ γένει τῆς ἐπιθυμίας .
διὸ καὶ κατέναντι Ἀσσυρίων ἐστὶν ὁ Τίγρις ποταμός , ἡ σωφροσύνη τῆς ἡδονῆς .
ἡ δέ γε δικαιοσύνη , καθ ἣν ὁ Εὐφράτης ποταμὸς συνίσταται , οὔ τε πολιορκεῖ καὶ περιτειχίζει τινὰ οὔ τε ἀντιστατεῖ ·
ὅτι ἀπονεμητικὴ τῶν κατ ἀξίαν ἐστὶν ἡ δικαιοσύνη καὶ τέτακται οὔ τε κατὰ τὸν κατήγορον οὔ τε κατὰ τὸν ἀπολογούμενον , ἀλλὰ κατὰ τὸν δικαστήν 0 .
ὥσπερ οὖν ὁ δικαστὴς οὔ τε νικῆσαί τινας προῄρηται οὔ τε πολεμῆσαί τισι καὶ ἐναντιωθῆναι , γνώμην δὲ ἀποφηνάμενος βραβεύει τὸ δίκαιον , οὕτως ἡ δικαιοσύνη οὐδενὸς οὖσα ἀντίδικος ἀπονέμει τὸ κατ ἀξίαν ἑκάστῳ πράγματι .
„ Καὶ ἔλαβε κύριος ὁ θεὸς τὸν ἄνθρωπον ὃν ἐποίησε καὶ ἔθετο αὐτὸν ἐν τῷ παραδείσῳ , ἐργάζεσθαι αὐτὸν καὶ φυλάσσειν “  Gen .
τοῦ πλασθέντος διαφέρει ὃν ἐποίησεν ὁ θεὸς ἄνθρωπον , ὡς εἶπον ·
ὁ μὲν γὰρ πλασθεὶς νοῦς ἐστι γεωδέστερος , ὁ δὲ ποιηθεὶς ἀυλότερος , φθαρτῆς ὕλης ἀμέτοχος , καθαρωτέρας καὶ εἱλικρινεστέρας τετυχηκὼς συστάσεως 0 .
τοῦτον οὖν τὸν καθαρὸν νοῦν λαμβάνει ὁ θεός , οὐκ ἐῶν ἐκτὸς ἑαυτοῦ βαίνειν , καὶ λαβὼν τίθησιν ἐν ταῖς ἐρριζωμέναις καὶ βλαστανούσαις ἀρεταῖς , ἵνα ἐργάζηται αὐτὰς καὶ φυλάττῃ .
πολλοὶ γὰρ ἀσκηταὶ γενόμενοι τῆς ἀρετῆς ἐπὶ τοῦ τέλους μετέβαλον ·
ᾧ δὲ παρέχει ὁ θεὸς ἐπιστήμην βεβαίαν , τούτῳ δίδωσιν ἀμφότερα , ἐργάζεσθαί τε τὰς ἀρετὰς καὶ μηδέποτε αὐτῶν ἀφίστασθαι , ἀλλ ἀεὶ ταμιεύειν καὶ φυλάττειν ἑκάστην .
τὸ μὲν οὖν „ ἐργάζεσθαι “ ἀντὶ τοῦ πράττειν , τὸ δὲ „ φυλάττειν “ ἀντὶ τοῦ μνημονεύειν 0 1 .
„ Καὶ ἐνετείλατο κύριος ὁ θεὸς τῷ Ἀδὰμ λέγων ·
ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φάγῃ , ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν οὐ φάγεσθε ἀπ αὐτοῦ ·
ᾗ δ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε ἀπ αὐτοῦ , θανάτῳ ἀποθανεῖσθε “  Gen .
ποίῳ Ἀδὰμ ἐντέλλεται καὶ τίς ἐστιν οὗτος , διαπορητέον ·
οὐ γὰρ μέμνηται πρότερον αὐτοῦ , νυνὶ δὲ πρῶτον ὠνόμακεν αὐτόν .
μήποτ οὖν βούλεταί σοι τοῦ πλαστοῦ ἀνθρώπου παραστῆσαι τ οὔνομα .
κάλει δή , φησίν , αὐτὸν γῆν ·
τοῦτο γὰρ Ἀδὰμ ἑρμηνεύεται , ὥστε ὅταν ἀκούῃς Ἀδάμ , γήϊνον καὶ φθαρτὸν νοῦν εἶναι νόμιζε ·
ὁ γὰρ κατ εἰκόνα οὐ γήϊνος , ἀλλ  οὐράνιος 0 1 .
ζητητέον δέ , διὰ τί πᾶσιν ἐπιτιθεὶς τοῖς ἄλλοις τὰ ὀνόματα οὐκ ἐπιτέθεικεν ἑαυτῷ .
ὁ νοῦς ὁ ἐν ἑκάστῳ ἡμῶν τὰ μὲν ἄλλα δύναται καταλαβεῖν , ἑαυτὸν δὲ γνωρίσαι ἀδυνάτως ἔχει ·
ὥσπερ γὰρ ὁ ὀφθαλμὸς τὰ μὲν ἄλλα ὁρᾷ , ἑαυτὸν δὲ οὐχ ὁρᾷ , οὕτως καὶ ὁ νοῦς τὰ μὲν ἄλλα νοεῖ , ἑαυτὸν δὲ οὐ καταλαμβάνει ·
εἰπάτω γάρ , τίς τέ ἐστι καὶ ποταπός , πνεῦμα ἢ αἷμα ἢ πῦρ ἢ ἀὴρ ἢ ἕτερόν τι  σῶμα  , ἢ τοσοῦτόν γε ὅτι σῶμά ἐστιν ἢ πάλιν ἀσώματον 0 .
εἶτ οὐκ εὐήθεις οἱ περὶ θεοῦ σκεπτόμενοι οὐσίας 0 ;
οἳ γὰρ τῆς ἰδίας ψυχῆς τὴν οὐσίαν οὐκ ἴσασι , πῶς ἂν περὶ τῆς τῶν ὅλων ψυχῆς ἀκριβώσαιεν ;
ἡ γὰρ τῶν ὅλων ψυχὴ ὁ θεός ἐστι κατὰ ἔννοιαν .
εἰκότως οὖν ὁ Ἀδάμ , τουτ έστιν ὁ νοῦς , τὰ ἄλλα ὀνομάζων καὶ καταλαμβάνων ἑαυτῷ ὄνομα οὐκ ἐπιτίθησιν , ὅτι ἑαυτὸν ἀγνοεῖ καὶ τὴν ἰδίαν φύσιν .
ἐντέλλεται δὲ τούτῳ καὶ οὐχὶ τῷ κατ εἰκόνα καὶ κατὰ τὴν ἰδέαν γεγονότι ·
ἐκεῖνος μὲν γὰρ καὶ δίχα προτροπῆς ἔχει τὴν ἀρετὴν αὐτομαθῶς , οὗτος δ ἄνευ διδασκαλίας οὐκ ἂν φρονήσεως ἐπιλάχοι .
διαφέρει δὲ τρία ταῦτα ·
πρόσταξις , ἀπαγόρευσις , ἐντολὴ καὶ παραίνεσις 0 ·
ἡ μὲν γὰρ ἀπαγόρευσις περὶ ἁμαρτημάτων γίνεται καὶ πρὸς φαῦλον , ἡ δὲ πρόσταξις περὶ κατορθωμάτων , ἡ δὲ παραίνεσις πρὸς τὸν μέσον , τὸν μή τε φαῦλον μή τε σπουδαῖον 0 1 2 ·
οὔ τε γὰρ ἁμαρτάνει , ὡς ἀπαγορεύειν ἄν τινα αὐτῷ , οὔ τε κατορθοῖ κατὰ τὴν τοῦ ὀρθοῦ λόγου πρόσταξιν , ἀλλὰ χρείαν ἔχει παραινέσεως τῆς ἀνέχειν μὲν τῶν φαύλων διδασκούσης , προτρεπούσης δὲ ἐφίεσθαι τῶν ἀστείων .
τῷ μὲν οὖν τελείῳ τῷ κατ εἰκόνα προστάττειν ἢ ἀπαγορεύειν ἢ παραινεῖν οὐχὶ δεῖ , οὐδενὸς γὰρ τούτων ὁ τέλειος δεῖται , τῷ δὲ φαύλῳ προστάξεως καὶ ἀπαγορεύσεως χρεία , τῷ δὲ νηπίῳ παραινέσεως καὶ διδασκαλίας , ὥσπερ τῷ τελείῳ γραμματικῷ ἢ μουσικῷ οὐδενὸς δεῖ παραγγέλματος τῶν εἰς τὰς τέχνας , τῷ δὲ σφαλλομένῳ περὶ τὰ θεωρήματα ὡσανεί τινων νόμων προστάξεις καὶ ἀπαγορεύσεις ἐχόντων , τῷ δὲ ἄρτι μανθάνοντι διδασκαλίας 0 1 2 .
εἰκότως οὖν τῷ γηίνῳ νῷ μή τε φαύλῳ ὄντι μή τε σπουδαίῳ ἀλλὰ μέσῳ τὰ νῦν ἐντέλλεται καὶ παραινεῖ .
ἡ δὲ παραίνεσις γίνεται δι ἀμφοτέρων τῶν κλήσεων καὶ τοῦ κυρίου καὶ τοῦ θεοῦ , „ ἐνετείλατο “ γὰρ „ κύριος ὁ θεός “ , ἵνα , εἰ μὲν πείθοιτο ταῖς παραινέσεσιν , ὑπὸ τοῦ θεοῦ εὐεργεσιῶν ἀξιωθείη , εἰ δὲ ἀφηνιάζοι , ὑπὸ τοῦ κυρίου ὡς δεσπότου καὶ ἐξουσίαν ἔχοντος σκορακίζοιτο .
διόπερ καὶ ὅτε ἐκβάλλεται τοῦ παραδείσου , τὰς αὐτὰς κλήσεις παρείληφε , λέγει γάρ ·
„ καὶ ἐξαπέστειλεν αὐτὸν κύριος ὁ θεὸς ἐκ τοῦ παραδείσου τῆς τρυφῆς , ἐργάζεσθαι τὴν γῆν , ἐξ ἧς ἐλήφθη “  Gen .
3 , 23  , ἵνα , ἐπεὶ καὶ ὡς δεσπότης ὁ κύριος καὶ ὡς εὐεργέτης ὁ θεὸς ἐνετέλλετο , πάλιν ὡς ἀμφότερα ὢν τὸν παρακούσαντα τιμωρῆται 0 ·
δι  ὧν γὰρ πρ οὔτρεπε δυνάμεων , διὰ τούτων τὸν ἀπειθοῦντα ἀποπέμπεται .
ἃ δὲ παραινεῖ , ταῦτά ἐστιν ·
„ ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φάγῃ “  Gen .
προτρέπει τὴν τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴν μὴ ἀφ ἑνὸς ξύλου μη δ ἀπὸ μιᾶς ἀρετῆς ἀλλ ἀπὸ πασῶν τῶν ἀρετῶν ὠφελεῖσθαι ·
τὸ γὰρ φαγεῖν σύμβολόν ἐστι τροφῆς ψυχικῆς ·
τρέφεται δὲ ἡ ψυχὴ ἀναλήψει τῶν καλῶν καὶ πράξει τῶν κατορθωμάτων .
μὴ μόνον δέ φησι „ φάγῃ “ , ἀλλὰ καὶ „ βρώσει “ , τουτέστι καταλέσας καὶ ἐπιλεάνας μὴ ἰδιώτου ἀλλ ἀθλητοῦ τρόπον τὴν τροφήν , ἵνα ἰσχὺν καὶ δύναμιν περιποιήσῃ ·
καὶ γὰρ τοῖς ἀθληταῖς οἱ ἀλεῖπται παραγγέλλουσι μὴ κάπτειν , ἀλλὰ κατὰ σχολὴν λεαίνειν , ἵνα πρὸς ἰσχὺν ἐπιδιδῶσιν ·
ἑτέρως γὰρ ἐγὼ καὶ ὁ ἀθλητὴς τρεφόμεθα , ἐγὼ μὲν γὰρ ἕνεκα τοῦ ζῆν μόνον , ὁ δὲ ἀθλητὴς καὶ ἕνεκα τοῦ πιαίνεσθαι καὶ ῥώννυσθαι , παρὸ καὶ ἕν τι τῶν ἀσκητικῶν ἐστι τὸ λεαίνεσθαι τροφήν 0 1 .
τὸ „ βρώσει φαγεῖν “ ἐστι τοιοῦτον .
ἔτι δὲ ἀκριβέστερον διατυπώσωμεν αὐτό .
τὸ τιμᾶν τοὺς γονεῖς ἐδώδιμον καὶ τρόφιμόν ἐστιν ·
ἀλλ ἑτέρως οἱ ἀγαθοὶ καὶ οἱ φαῦλοι τιμῶσιν , οἱ μὲν γὰρ διὰ τὸ ἔθος , οἵτινες οὐ βρώσει ἐσθίουσιν , ἀλλὰ μόνον ἐσθίουσι 0 ·
πότε οὖν καὶ βρώσει ;
ὅταν ἀναπτύξαντες καὶ τὰς αἰτίας ἐρευνήσαντες κρίνωσιν ἑκουσίως , ὅτι καλὸν τοῦτ  ἐστίν ·
αἱ δὲ αἰτίαι τοιαῦται 0 ·
ἐγέννησαν ἡμᾶς , ἔθρεψαν , ἐπαίδευσαν , πάντων αἴτιοι γεγόνασιν ἀγαθῶν .
πάλιν ἐδώδιμον τὸ τὸν ὄντα τιμᾶσθαι 0 ·
τότε δὲ „ βρώσει “ , ὅταν καὶ μετὰ τῆς τοῦ κεφαλαίου ἀναπτύξεως καὶ τῆς τῶν αἰτιῶν ἀποδόσεως 0 .
„ ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν οὐ φάγεσθε ἀπ αὐτοῦ “  Gen .
οὐκοῦν οὐκ ἔστιν ἐν τῷ παραδείσῳ τὸ ξύλον τοῦτο ·
εἰ γὰρ ἀπὸ παντὸς ἐσθίειν παραγγέλλει τῶν ἐν τῷ παραδείσῳ , ἀπὸ δὲ τούτου μὴ φαγεῖν , δῆλον ὅτι οὐκ ἔστιν ἐν τῷ παραδείσῳ 0 ·
καὶ φυσικῶς 0 ·
ἔστι γάρ , ὡς ἔφην , οὐσίᾳ καὶ οὐκ ἔστι δυνάμει .
ὥσπερ γὰρ ἐν τῷ κηρῷ δυνάμει μέν εἰσι πᾶσαι αἱ σφραγῖδες , ἐντελεχείᾳ δὲ μόνη ἡ τετυπωμένη , οὕτως καὶ ἐν τῇ ψυχῇ κηροειδεῖ ὑπαρχούσῃ πάντες οἱ τύποι περιέχονται δυνάμει , οὐκ ἀποτελέσματι , κρατεῖ δὲ ὁ εἷς χαραχθεὶς ἐν αὐτῇ , ἕως μὴ ἀπαλήλιπται ὑφ ἑτέρου ἐναργέστερον καὶ ἐκδήλως μᾶλλον ἐπιχαράξαντος 0 .
ἑξῆς κ ἀκεῖνο διαπορητέον ·
ὅτε μὲν παραινεῖ ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ παραδείσου ἐσθίειν , ἕνα προτρέπει , ὅτε δὲ ἀπαγορεύει χρῆσθαι τῷ πονηροῦ καὶ καλοῦ αἰτίῳ , πλείοσι διαλέγεται ·
ἐκεῖ μὲν γάρ φησιν „ ἀπὸ παντὸς φάγῃ “ , ἐνταῦθα δὲ „ οὐ φάγεσθε “ καὶ „ ᾗ δ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε “ , οὐχὶ φάγῃς , καὶ „ ἀποθανεῖσθε “ , οὐχὶ ἀποθανῇ .
λεκτέον οὖν τάδε , ὅτι πρῶτον μὲν σπάνιόν ἐστι τ ἀγαθόν , τὸ δὲ κακὸν πολύχουν 0 ·
διὰ τοῦτο σοφὸν μὲν εὑρεῖν ἕνα μόνον ἔργον , φαύλων δὲ πλῆθος ἀναρίθμητον 0 1 ·
εἰκότως οὖν ἑνὶ παραγγέλλει ταῖς ἀρεταῖς ἐντρέφεσθαι , πολλοῖς δὲ περὶ τοῦ πανουργίας ἀπέχεσθαι , ταύτῃ γὰρ μυρίοι χρῶνται .
δεύτερον δέ , εἰς ἀρετῆς ἀνάληψίν τε καὶ χρῆσιν ἑνὸς μόνου δεῖ τοῦ λογισμοῦ ·
τὸ δὲ σῶμα οὐχ οἷον οὐ συνεργεῖ πρὸς τοῦτο , ἀλλὰ καὶ κωλυσιεργεῖ ·
σχεδὸν γὰρ σοφίας ἔργον τοῦτ ἐστίν , ἀλλοτριοῦσθαι πρὸς τὸ σῶμα καὶ τὰς ἐπιθυμίας αὐτοῦ ·
εἰς δὲ ἀπόλαυσιν κακίας οὐ μόνον δεῖ πως ἔχειν τὸν νοῦν , ἀλλὰ καὶ τὴν αἴσθησιν καὶ τὸν λόγον καὶ τὸ σῶμα ·
ὁ γὰρ φαῦλος δεῖται τούτων ἁπάντων πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ἰδίας κακίας ·
ἐπεὶ πῶς ἐκλαλήσει μυστήρια φωνητήριον οὐκ ἔχων ὄργανον ;
πῶς δὲ ταῖς ἡδοναῖς χρήσεται γαστρὸς καὶ τῶν αἰσθητηρίων στερόμενος ;
δεόντως οὖν ἑνὶ μὲν τῷ λογισμῷ διαλέγεται περὶ κτήσεως ἀρετῆς , μόνου γάρ , ὡς ἔφην , ἐστὶν αὐτοῦ χρεία πρὸς τὴν ἀνάληψιν αὐτῆς , περὶ δὲ κακίας πλείοσι , ψυχῇ , λόγῳ , αἰσθήσεσι , σώματι , διὰ πάντων γὰρ τούτων ἐμφαίνεται 0 1 2 .
λέγει γε μήν ·
„ ᾗ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε ἀπ αὐτοῦ , θανάτῳ ἀποθανεῖσθε “  Gen .
καὶ φαγόντες οὐχ οἷον οὐκ ἀποθνῄσκουσιν , ἀλλὰ καὶ παιδοποιοῦνται καὶ ἑτέροις τοῦ ζῆν αἴτιοι καθίστανται .
ὅτι διττός ἐστι θάνατος , ὁ μὲν ἀνθρώπου , ὁ δὲ ψυχῆς ἴδιος 0 1 ·
ὁ μὲν οὖν ἀνθρώπου χωρισμός ἐστι ψυχῆς ἀπὸ σώματος , ὁ δὲ ψυχῆς θάνατος ἀρετῆς μὲν φθορά ἐστι , κακίας δὲ ἀνάληψις .
παρὸ καί φησιν οὐκ ἀποθανεῖν αὐτὸ μόνον ἀλλὰ „ θανάτῳ ἀποθανεῖν “ , δηλῶν οὐ τὸν κοινὸν ἀλλὰ τὸν ἴδιον καὶ κατ ἐξοχὴν θάνατον , ὅς ἐστι ψυχῆς ἐντυμβευομένης πάθεσι καὶ κακίαις ἁπάσαις .
καὶ σχεδὸν οὗτος ὁ θάνατος μάχεται ἐκείνῳ ·
ἐκεῖνος μὲν γὰρ διάκρισίς ἐστι τῶν συγκριθέντων σώματός τε καὶ ψυχῆς , οὗτος δὲ τ οὐναντίον σύνοδος ἀμφοῖν , κρατοῦντος μὲν τοῦ χείρονος σώματος , κρατουμένου δὲ τοῦ κρείττονος ψυχῆς 0 1 .
ὅπου δ ἂν λέγῃ „ θανάτῳ ἀποθανεῖν “ , παρατήρει ὅτι θάνατον τὸν ἐπὶ τιμωρίᾳ παραλαμβάνει , οὐ τὸν φύσει γινόμενον ·
φύσει μὲν οὖν ἐστι , καθ ὃν χωρίζεται ψυχὴ ἀπὸ σώματος , ὁ δὲ ἐπὶ τιμωρίᾳ συνίσταται , ὅταν ἡ ψυχὴ τὸν ἀρετῆς βίον θνῄσκῃ , τὸν δὲ κακίας ζῇ μόνον .
εὖ καὶ ὁ Ἡράκλειτος κατὰ τοῦτο Μωυσέως ἀκολουθήσας τῷ δόγματι , φησὶ γάρ 0 ·
„ Ζῶμεν τὸν ἐκείνων θάνατον , τεθνήκαμεν δὲ τὸν ἐκείνων βίον , " ὡς νῦν μέν , ὅτε ζῶμεν , τεθνηκυίας τῆς ψυχῆς καὶ ὡς ἂν ἐν σήματι τῷ σώματι ἐντετυμβευμένης , εἰ δὲ ἀποθάνοιμεν , τῆς ψυχῆς ζώσης τὸν ἴδιον βίον καὶ ἀπηλλαγμένης κακοῦ καὶ νεκροῦ συνδέτου τοῦ σώματος .
„ Καὶ εἶπε κύριος ὁ θεός Οὐ καλὸν εἶναι τὸν ἄνθρωπον μόνον , ποιήσωμεν αὐτῷ βοηθὸν κατ αὐτόν “  Gen .
διὰ τί τὸν ἄνθρωπον , ὦ προφῆτα , οὐκ ἔστι καλὸν εἶναι μόνον ;
ὅτι , φησί , καλόν ἐστι τὸν μόνον εἶναι μόνον ·
μόνος δὲ καὶ καθ αὑτὸν εἷς ὢν ὁ θεός , οὐδὲν δὲ ὅμοιον θεῷ 0 ·
ὥστ ἐπεὶ τὸ μόνον εἶναι τὸν ὄντα καλόν ἐστι  καὶ γὰρ περὶ μόνον αὐτὸν τὸ καλόν  , οὐκ ἂν εἴη καλὸν τὸ εἶναι τὸν ἄνθρωπον μόνον 0 .
τὸ δὲ μόνον εἶναι τὸν θεὸν ἔστι μὲν ἐκδέξασθαι καὶ οὕτως , ὅτι οὔ τε πρὸ γενέσεως ἦν τι σὺν τῷ θεῷ οὔ τε κόσμου γενομένου συντάττεταί τι αὐτῷ ·
χρῄζει γὰρ οὐδενὸς τὸ παράπαν .
ἀμείνων δὲ ἥδε ἡ ἐκδοχή 0 ·
ὁ θεὸς μόνος ἐστὶ καὶ ἕν , οὐ σύγκριμα , φύσις ἁπλῆ , ἡμῶν δ ἕκαστος καὶ τῶν ἄλλων ὅσα γέγονε πολλά 0 ·
οἷον ἐγὼ πολλά εἰμι , ψυχὴ σῶμα , καὶ ψυχῆς ἄλογον λογικόν , πάλιν σώματος θερμὸν ψυχρὸν βαρὺ κοῦφον ξηρὸν ὑγρόν 0 1 2 ·
ὁ δὲ θεὸς οὐ σύγκριμα οὐ δὲ ἐκ πολλῶν συνεστώς , ἀλλ ἀμιγὴς ἄλλῳ 0 1 ·
ὃ γὰρ ἂν προσκριθῇ θεῷ , ἢ κρεῖσσόν ἐστιν αὐτοῦ ἢ ἔλασσον ἢ ἴσον αὐτῷ 0 ·
οὔ τε δὲ ἴσον οὔ τε κρεῖσσόν ἐστι θεοῦ , ἔλασσόν γε μὴν οὐδὲν αὐτῷ προσκρίνεται ·
εἰ δὲ μή , καὶ αὐτὸς ἐλαττωθήσεται 0 ·
εἰ δὲ τοῦτο , καὶ φθαρτὸς ἔσται , ὅπερ οὐ δὲ θέμις νοῆσαι 0 .
τέτακται οὖν ὁ θεὸς κατὰ τὸ ἓν καὶ τὴν μονάδα , μᾶλλον δὲ ἡ μονὰς κατὰ τὸν ἕνα θεόν 0 1 ·
πᾶς γὰρ ἀριθμὸς νεώτερος κόσμου , ὡς καὶ χρόνος , ὁ δὲ θεὸς πρεσβύτερος κόσμου καὶ δημιουργός 0 1 .
οὐδένα δὲ ἄνθρωπον καλόν ἐστιν εἶναι μόνον .
δύο γὰρ ἀνθρώπων γένη , τό τε κατὰ τὴν εἰκόνα γεγονὸς καὶ τὸ πεπλασμένον ἐκ γῆς 0 ·
οὔ τε δὲ τῷ κατ εἰκόνα ἀνθρώπῳ καλόν ἐστιν εἶναι μόνῳ  ἐφίεται γὰρ τῆς εἰκόνος ·
ἡ γὰρ εἰκὼν τοῦ θεοῦ ἀρχέτυπος ἄλλων ἐστί ·
πᾶν δὲ μίμημα ποθεῖ τοῦτο , οὗπέρ ἐστι μίμημα , καὶ μετ ἐκείνου τάττεται  οὔ τε τῷ πλαστῷ πολὺ μᾶλλον καλόν ἐστιν εἶναι μόνῳ , ἀλλὰ καὶ ἀδύνατον , καὶ γὰρ αἰσθήσεις καὶ πάθη καὶ κακίαι καὶ μυρία ἄλλα τούτῳ τῷ νῷ συνέζευκται καὶ συνήρμοσται .
τῷ δὲ δευτέρῳ ἀνθρώπῳ βοηθὸς συνίσταται , πρῶτον μὲν γενητός , „ ποιήσωμεν “ γάρ φησιν " αὐτῷ βοηθόν “ , ἔπειτα δὲ νεώτερος τοῦ βοηθουμένου 0 ·
πρότερον μὲν γὰρ ἔπλασε τὸν νοῦν , μέλλει δὲ πλάττειν τὸν βοηθὸν αὐτοῦ .
ἀλλὰ καὶ ταῦτα φυσικῶς ἀλληγορεῖ ·
ἡ γὰρ αἴσθησις καὶ τὰ πάθη τῆς ψυχῆς εἰσι βοηθοὶ νεώτεροι τῆς ψυχῆς .
πῶς μὲν οὖν βοηθοῦσιν , ὀψόμεθα ·
ὅτι δέ εἰσι νεώτεροι , θεασώμεθα .
ὥσπερ κατὰ τοὺς ἀρίστους τῶν ἰατρῶν καὶ φυσικῶν δοκεῖ τοῦ ὅλου σώματος προπλάττεσθαι ἡ καρδία , θεμελίου τρόπον ἢ ὡς ἐν νηὶ τρόπις , ἐφ ᾗ οἰκοδομεῖται τὸ ἄλλο σῶμα  παρὸ καὶ μετὰ τὴν τελευτὴν ἔτι ἐμπηδᾶν φασιν αὐτὴν ὡς καὶ πρώτην γινομένην καὶ ὑστέραν φθειρομένην  , οὕτως καὶ τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ψυχῆς πρεσβύτερον τῆς ὅλης εἶναι , τὸ δ ἄλογον νεώτερον , οὗ τὴν γένεσιν οὔπω μὲν δεδήλωκε , μέλλει δὲ ὑπογράφειν 0 1 2 .
τὸ δὲ ἄλογον αἴσθησίς ἐστι καὶ τὰ ταύτης ἔκγονα πάθη , καὶ μάλιστα εἰ μὴ κρίσεις εἰσὶν ἡμέτεραι .
καὶ νεώτερος οὖν οὗτος ὁ βοηθὸς  θεοῦ  καὶ γενητὸς εἰκότως 0 .
τὸ δ ὑπερτεθὲν ἴδωμεν , πῶς βοηθεῖ .
πῶς ἡμῶν ὁ νοῦς καταλαμβάνει , ὅτι τουτὶ λευκὸν ἢ μέλαν ἐστίν , εἰ μὴ βοηθῷ χρησάμενος ὁράσει ;
πῶς δὲ ὅτι ἡδεῖα ἡ τοῦ κιθαρῳδοῦ φωνὴ ἢ τ οὐναντίον ἐκμελής , εἰ μὴ βοηθῷ χρησάμενος ἀκοῇ 0 1 ;
πῶς δὲ ὅτι εὐώδεις ἢ δυσώδεις οἱ ἀτμοί , εἰ μὴ συμμάχῳ χρησάμενος ὀσφρήσει 0 1 ;
πῶς δὲ δοκιμάζει τοὺς χυλούς , εἰ μὴ διὰ βοηθοῦ τῆς γεύσεως 0 ;
πῶς δὲ αὖ τὰ μαλακὰ καὶ τραχέα , εἰ μὴ δι  ἁφῆς 0 1 ;
ἔστι τοίνυν ἕτερον εἶδος βοηθῶν , ὡς ἔφην , τὰ πάθη ·
καὶ γὰρ ἡδονὴ βοηθεῖ πρὸς διαμονὴν τοῦ γένους ἡμῶν καὶ ἐπιθυμία , καὶ λύπη μέντοι καὶ φόβος δάκνοντα τὴν ψυχὴν ἐπέστρεψεν αὐτὴν μηδενὸς ὀλιγωρεῖν , ὀργή τε ἀμυντήριον ὅπλον  ἣ  μεγάλα πολλοὺς ὠφέλησε , καὶ τ ἆλλα ταύτῃ 0 .
διὸ καὶ εὐθυβόλως εἶπε " κατ  αὐτὸν εἶναι τὸν βοηθόν ·
“ τῷ γὰρ ὄντι οἰκεῖος οὗτος ὁ βοηθός ἐστι τῷ νῷ ὡς ἂν ἀδελφὸς καὶ ὅμαιμος 0 ·
μιᾶς γάρ ἐστι ψυχῆς μέρη καὶ γεννήματα ἥ τε αἴσθησις καὶ τὰ πάθη .
τοῦ δὲ βοηθοῦ ἐστι διττὸν τὸ εἶδος , τὸ μὲν ἐν πάθεσι , τὸ δ  ἐν αἰσθήσει 0 .
τό γε νῦν μόνον τὸ πρότερον εἶδος γεννήσει , λέγει γάρ · "
καὶ ἔπλασεν ὁ θεὸς ἔτι ἐκ τῆς γῆς πάντα τὰ θηρία τοῦ ἀγροῦ καὶ πάντα τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἤγαγεν αὐτὰ πρὸς τὸν Ἀδάμ , ἰδεῖν τί καλέσει αὐτά ·
καὶ πᾶν ὃ ἂν ἐκάλεσεν αὐτὸ Ἀδὰμ ψυχὴν ζῶσαν , τοῦτο ὄνομα αὐτοῦ “  Gen 0 .
ὁρᾷς , τίνες εἰσὶν ἡμῶν οἱ βοηθοί , τὰ θηρία , τῆς ψυχῆς τὰ πάθη ·
εἰπὼν γὰρ " ποιήσωμεν βοηθὸν κατ  αὐτόν “ ἐπιφέρει τὸ " ἔπλασε τὰ θηρία “ , ὡς τῶν θηρίων ὄντων βοηθῶν ἡμῖν .
οὐ κυρίως δὲ οὗτοι βοηθοὶ ἀλλὰ καταχρηστικῶς λέγονται , εὑρίσκονταί γέ τοι πρὸς ἀλήθειαν καὶ πολέμιοι , ὥσπερ καὶ τῶν πόλεων ἔστιν ὅτε οἱ σύμμαχοι προδόται καὶ αὐτόμολοι καὶ ἐν ταῖς φιλίαις οἱ κόλακες ἀντὶ ἑταίρων ἐχθροί 0 1 .
οὐρανὸν δὲ καὶ ἀγρὸν συνωνύμως κέκληκεν ἀλληγορῶν τὸν νοῦν ·
οὗτος γὰρ καὶ ὡς ἀγρὸς ἀνατολὰς καὶ βλάστας ἔχει μυρίας ὅσας καὶ ὡς οὐρανὸς πάλιν λαμπρὰς καὶ θείας καὶ εὐδαίμονας φύσεις 0 1 .
θηρίοις δὲ καὶ πτηνοῖς ἀπεικάζει τὰ πάθη , ὅτι σίνεται τὸν νοῦν ἀτίθασα καὶ ἀνήμερα ὄντα καὶ ὅτι πτηνῶν τρόπον ἐπιποτᾶται τῇ διανοίᾳ ·
ὀξεῖα γὰρ ἡ τούτων καὶ ἀνεπίσχετος ὁρμή 0 .
οὐ παρέργως δὲ πρόσκειται τῷ „ ἔπλασε “ τὸ " ἔτι " .