Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
γέγραπται ὅτι τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ ἐντελεῖται περὶ σοῦ , ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος λέγει ·
ἀντὶ τοῦ Γέγραπται ἐμοὶ τῷ ἀνθρώπῳ μὴ πειράζειν τὸν θεόν .
Οὐ βάλλω ἐμαυτόν , ἵνα μὴ πειράσω τὸν θεόν ·
οὐ πειράζω , οὐ δοκιμάζω .
Εἰ δυνατὸς βοηθεῖν ἤμην , τοῦτο εὐσεβείας ἀλλότριον 0 .
ταῦτα λέγει οὐκ ἀπὸ τῆς ἀξίας , ἀλλ ἀπὸ τῆς ἀνθρωπίνης ὄψεως .
ἀλλὰ καὶ ἄνθρωπός εἰμι καὶ δίκαιός εἰμι , καὶ θεὸν οὐ πειράζω .
Οὐδέπω γὰρ οἱ δίκαιοι πειράζουσι τὸν θεόν , ἀλλ ἐπερχομένην ἀνάγκην φέρουσι καὶ κ ἂν θέλῃ ὁ θεὸς πειράσαι , δέχονται .
μὴ γὰρ οἱ ῥυσθέντες ἀπὸ πυρὸς καμίνου ἢ ἑτέρου τινὸς πειρατηρίου πειράζοντες τὸν θεὸν ἑαυτοὺς ἐνέβαλον ;
μὴ εἶπε Δανιὴλ ·
ἔμβαλέ με εἰς τὸν λάκκον τὸν λεόντων .
ἢ οἱ τρεῖς παῖδες εἶπον ·
ἔμβαλε ἡμᾶς εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρός , Ῥύεται γὰρ ἡμᾶς ὁ θεός .
Εἰ γὰρ τοὺς προσέχοντας ἑαυτῷ παραδέδωκεν , ἡ ἀμεριμνία αὐτοὺς ὥπλισεν , οὐχ ἡ εὐσέβεια παρεσκεύασεν .
ἀπεκρίνατο Ναβουχοδονόσορ τοῖς τρισὶ μάρτυσι λέγων ·
ἣν ἂν ὥραν ἀκούσητε τῆς φωνῆς τῆς σάλπιγγος , σύριγγός τε καὶ κιθάρας , σαμβούκης τε καὶ ψαλτηρίου καὶ συμφωνίας καὶ παντὸς γένους μουσικοῦ , πίπτοντες προσκυνεῖτε τῇ εἰκόνι .
ὅτε ταῦτα εἶπεν ἐπήγαγεν ·
καὶ τίς ἐστι θεὸς ὃς ἐξελεῖται ὑμᾶς ἐκ τῶν χειρῶν μου ; .
λέγουσιν οἱ μάρτυρες ·
γνωστὸν ἔστω σοι , βασιλεῦ , ὅτι τοῖς θεοῖς σου οὐ λατρεύομεν καὶ τῇ εἰκόνι , ᾗ ἔστησας , οὐ προσκυνοῦμεν .
ἔστι γὰρ θεὸς ὃς δυνήσεται ἡμᾶς ἐξελέσθαι , καὶ οὐκ εἶπον ·
ὃς ἐξελεῖται , ἀλλ ὃς δύναται .
βλέπετε εὐσεβῆ γνώμην ;
δύναται μὲν ἐξελέσθαι φησίν .
ἐὰν δὲ μὴ θέλῃ , οὐ παρὰ τούτου τὴν εὐσέβειαν ἀρνούμεθα .
τῷ δυνατῷ γὰρ μαρτυροῦμεν τὴν γνώμην ·
οὐ πειράζομεν δέ .
μαρτυροῦμεν τῇ δυνάμει .
Οἶδα ὅτι δύναται ·
οὐ βιάζομαι δὲ τῇ γνώμῃ .
ἔστι θεὸς ὃς δύναται ἡμᾶς ἐξελέσθαι , καὶ ἐὰν μή , γνωστόν σοι ἔστω , βασιλεῦ , ὅτι τοῖς θεοῖς σου οὐ λατρεύομεν καὶ τῇ εἰκόνι τῇ χρυσῇ ᾗ ἔστησας οὐ προσκυνοῦμεν .
Οὕτως οὐκ ἐπείρασαν οἱ δίκαιοι τὸν θεόν , ἀλλ ἐπενεχθεῖσαν τὴν συμφορὰν ἐδέχοντο καὶ ἐκ παραδόξου τῆς εὐεργεσίας ἀπήλαυον .
λέγει οὖν ὁ σωτὴρ ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος ·
Οὐ πειράσεις κύριον τὸν θεόν σου .
ἐπαγαγὼν ἔδειξεν ὅτι οὐ πρὸς τὸν δαίμονα ὁ λόγος , ἀλλὰ πρὸς οἰκονομίαν τὸ ὄνομα 0 1 ·
ὁ πειράζων τὸν θεὸν ἔλαβεν οὖν δεύτερον βέλος μετὰ τοῦ πρώτου καὶ ἀπῆλθεν , μᾶλλον οὐκ ἀπῆλθεν , ἀλλ ἔμεινεν ἐν τῇ ἀναισχυντίᾳ .
ἴδιον γὰρ τῆς κακίας ἐπαγωνίζεσθαι τὴν ἰδίαν μανίαν 0 .
παραλαμβάνει τὸν κύριον πάλιν εἰς ὄρος ὑψηλὸν λίαν καὶ δείκνυσιν αὐτῷ πάσας τὰς βασιλείας τοῦ κόσμου καὶ τὴν δόξαν αὐτῶν , ἐν στιγμῇ χρόνου .
πῶς ἔδειξε ;
θεῷ μὲν γὰρ πάντα δυνατά 0 .
τῷ δὲ διαβόλῳ πῶς εὔπορον ἐφάνη δεῖξαι ;
Οὐ γὰρ εἶπεν ·
Εἶδεν ὁ Ἰησοῦς .
ἠδύνατο γὰρ ἐν ἑνὶ τόπῳ καὶ μιᾷ γωνίᾳ ἑστὼς τὰ πάντα ἰδεῖν ὁ τὰ πάντα περιλαμβάνων .
ἀλλὰ ζητῶ τὸ πῶς ὁ διάβολος ἔδειξε τὰς βασιλείας .
καὶ ἐὰν γάρ τις εἰς ὑψηλὸν τόπον ἀνέλθοι καὶ ἴδοι πάσας τὰς πόλεις , ὁρᾷ τὰ κτήνη τὰ ἐν μέσῳ τρεφόμενα .
πῶς οὖν τοσαύτην καὶ τηλικαύτην ποικιλίαν ἔδειξεν ἐν στιγμῇ χρόνου ὁ διάβολος ;
Εὔκοπον γὰρ τῷ διαβόλῳ εἰς κακίαν μετασχηματίζεσθαι 0 .
Εἰ γὰρ μετασχηματίζεται εἰς ἄγγελον φωτός , πολλῷ μᾶλλον καὶ εἰς τὴν ὁρωμένην φαντασίαν 0 .
ταῦτα πάντα σοι δώσω , ἐὰν πεσὼν προσκυνήσῃς με .
Οὕτω , ὅτι πρὸς ἀνθρωπότητα ἐλάλει , προβάλλει καὶ τὴν τρίτην πεῖραν καὶ λέγει ·
Εἰ καὶ πικρὰ τὰ τοῦ διαβόλου ῥήματα , ἀλλ ἀσφαλῆ , οὐκ αὐτῷ τῷ λέγοντι , ἀλλ ἡμῖν τοῖς ἀκούουσιν 0 1 ·
ἐὰν πεσὼν προσκυνήσῃς με 0 .
Οὐκοῦν οὐκ ἔστι σοι προσκυνῆσαι μὴ πρότερον πεσόντα ;
ἐπαγγέλλεται πτῶσιν , εἶτα δόσιν .
ὁ δὲ σωτὴρ τὸ μέτρον αὐτοῦ τῆς μανίας διαλύων φησὶν πρὸς αὐτόν ·
ὕπαγε , Σατανᾶ .
καὶ φωνεῖ θεοῦ ἀπόφασις τὸ Ὕπαγε , Σατανᾶ .
κύριον τὸν θεόν σου προσκυνήσεις καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις .
καὶ ἀπῆλθεν ἀπ αὐτοῦ ὁ διάβολος .
φωνῇ αὐτὸν διώκει , ὥσπερ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ τοὺς Ἰουδαίους καὶ θεομάχους τότε διὰ φωνῆς ὀπίσω βέβληκε .
λεγόντων γὰρ αὐτῶν ·
ποῦ ὁ Ἰησοῦς 0 ;
ἐγώ εἰμι καὶ ἡ φωνὴ πάντας εἰς τὰ ὀπίσω κατέβαλεν , οὕτω καὶ τῷ διαβόλῳ 0 ·
καὶ ὁ λόγος αὐτὸν ἐξώθησε καὶ εἰ τὰ ὀπίσω ἀπέρριφε καὶ ἀπέστη ἀπ αὐτοῦ ὁ διάβολος ἄχρι καιροῦ .
τοῦτο δὲ γέγραπται εἰς ἀσφάλειαν ἡμῶν , ἐπειδὴ πανταχοῦ διὰ τῆς εἰκόνος ἧς ἀνέλαβε , χαρακτῆρα ἡμῖν πολιτείας καταλιμπάνων διδάσκει σε .
ἐπειδὰν παλαίσῃς τῷ διαβόλῳ καὶ νικήσῃς , χρή σε μὴ εἰς ἀμεριμνίαν ἐλθεῖν , ἀλλ εἰδέναι ὅτι ἀνακύπτει πάλιν μετὰ τὴν νίκην .
πολλῆς οὖν πολλάκις εἰκότως προσβαλλόμενος ἡμῖν ὀρέξεως ἢ ἐπιθυμίας ἢ ἄλλου τινὸς τῶν παθημάτων καὶ συμπλακέντος ἡμῖν ὡς πάλῃ ὁ νοῦς ἐρρωμένον φέρων τὸν λογισμὸν κατηγωνίσατο πάθη , καὶ αὐτὸς ὁ νικήσας νῦν , ἑτέρᾳ προσβολῇ ἡττᾶται 0 .
διὸ χρὴ ἡμᾶς εἰς ἀμεριμνίαν μὴ ἔρχεσθαι , ἀλλ εἰδέναι ὅτι ἄχρι καιροῦ ἡ νίκη καὶ ἄχρι καιροῦ ἡ ἀμεριμνία 0 .
ἡ δὲ τῶν παθῶν νίκη πρόσκαιρος 0 .
ἕως ἐσμὲν ἐν τῷ κόσμῳ καὶ νικῶμεν καὶ παλαίομεν .
ἡ δὲ τελεία νίκη ἐν τέλει τῶν ἀγώνων 0 .
διὰ τοῦτο ὁ Παῦλος νικῶν οὐκ ἀμέριμνος ἦν , ἀλλ ἠγωνία τὸ μέλλον καὶ ἔλεγεν ·
Οὕτω τρέχω , οὐχ ὡς ἀδήλως ·
οὕτω πυκτεύω , οὐχ ὡς ἀέρα δέρων , ἀλλ ὑποπιάζω μου τὸ σῶμα καὶ δουλαγωγῶ , μήπως ἄλλοις κηρύξας αὐτὸς ἀδόκιμος γένωμαι .
ὅτε δὲ εἰς τέλος ἔδραμε τῶν ἀγώνων καὶ ἔμελλεν στεφανοῦσθαι , ἔλεγε ·
τὸν καλὸν ἀγῶνα ἠγώνισμαι καὶ τὸν δρόμον τετέλεκα , τὴν πίστιν τετήρηκα .
Οὕτως , ἀδελφοί , τελείωσις τῶν ἀγώνων ἡ τελείωσις τοῦ βίου ἐστίν .
καὶ μὴ νομίσῃς ἄνθρωπον πρὸ τελευτῆς στεφανοῦσθαι τῆς γραφῆς λεγούσης ·
μὴ μακαρίσῃς ἄνθρωπον πρὸ τελευτῆς αὐτοῦ .
ὁ σωτὴρ τέλειος ἐν πᾶσιν 0 ·
ὁ δόλος οὐ συνεπολιτεύσατο , ὁ δόλος οὐ συνέζησεν , ἡ κακία οὐ συμπαρῆν .
Εἴπατε τῇ ἀλώπεκι ταύτῃ , σήμερον καὶ αὔριον ποιῶ σημεῖα , καὶ τῇ τρίτῃ τελειοῦμαι .
Εἰ ὁ Χριστὸς τὸν ἑαυτοῦ θάνατον τελείωσιν ἐκάλεσεν , τίς πρὸ θανάτου τελείωσιν φαντάζεται ;
καὶ ἀπέστη ἄχρι καιροῦ καὶ λοιπὸν προσῆλθον οἱ ἄγγελοι καὶ διηκόνουν αὐτῷ .
τέλος τῆς ἀσκήσεως τὸ ὑπ ἀγγέλων διακονεῖσθαι 0 .
ὃ μὲν κακῶς καὶ ἀκαίρως παρήγαγεν ὁ διάβολος , εὐθέως ἐδίδαξεν ὁ φιλάνθρωπος .
ἔλεγε γὰρ ὁ διάβολος ὅτι Τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ ἐντελεῖται περὶ σοῦ .
σὺ ἀκαίρως παρήγαγες ·
ὁ θεὸς εὐκαίρως καὶ οἰκονομικῶς , ἵνα δειχθῇ ὅτι τέλος μένει τοῖς ἀγωνιζομένοις ·
προσῆλθον οἱ ἄγγελοι καὶ διηκόνουν αὐτῷ .
τῷ σχήματι τῆς ἀνθρωπότητος , τῷ καταπατήσαντι τοὺς δαίμονας , τῷ πατήσαντι ἐπὶ ἀσπίδα καὶ βασιλίσκον , τῷ ἐπιβάντι ἐπὶ λέοντα καὶ δράκοντα 0 .
Εἰ μὴ γὰρ πρῶτος αὐτὸς ἐπάτησεν , οὐκ ἂν ἡμῖν ἐξουσίαν ἔδωκε πατεῖν ἐπὶ λέοντα καὶ δράκοντα .
πρῶτος ἀγὼν ὁ κατὰ δαιμόνων εστίν ἐπειδὴ Μωϋσῆς καὶ Ἠλίας ἵστανται τεσσαράκοντα ἡμέρας .
μωϋσῆς ἐνήστευσεν , οὐχ ἵνα κατορθώσῃ ὃ ὁ Χριστὸς κατώρθωσεν .
Οὐ γὰρ Μωϋσῆς νηστεύσας τοὺς δαίμονας ἐχώρησεν .
Οὐδὲ Ἠλίας ἐνήστευσεν , ἵνα τὸν διάβολον καθέλῃ , μᾶλλον δὲ Ἰησοῦς ἡττήσατο τῶν πραγμάτων .
κατορθοῖ τὰ πράγματα , ὡς ἔλεγε προειπών .
παρέστησε Μωϋσῆν καὶ Ἠλίαν ὁ δεσπότης νόμου καὶ προφητῶν .
παρέστησε Πέτρον καὶ Ἰωάννην καὶ Ἰάκωβον ὁ δεσπότης τῶν εὐαγγελιστῶν .
καὶ γίνεται μία νεφέλη εἰς τύπον τῆς ἐκκλησίας , ἐκείνῳ δὲ ἐπισημήνας ἐν ἀξίῳ , τί ἂν εἶπε Μωϋσῆς φωνὴν ζῶσαν 0 .
ταύτην ὁ πατὴρ ἐκύρωσεν ἐν τῷ ὄρει λέγων ·
Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός , ἀκούετε αὐτοῦ .
μωϋσῆς γὰρ προανεφώνησε λέγων ·
προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει κύριος ὁ θεὸς ἡμῶν ὡς ἐμέ 0 ·
αὐτοῦ ἀκούετε , ἵνα δείξῃ ὅτι ἡ χάρις οὐκ ἐβιάσατο τὸν νόμον , ἀλλ ἐπλήρωσε τὸν νόμον , οὐχ ὑβρίζων Μωϋσῆν , ἀλλὰ πληρῶν τὸ ῥῆμα .
Οὐ χρείᾳ , ἀλλ ὑπὸ νόμου καὶ προφητῶν βασίλεια τῆς ἀληθείας λαμβάνονται 0 .
ὥσπερ γὰρ εἰκόνες βασιλέως πρὸ ἐπιδημίας τιμῶνται , μετὰ δὲ τὸ φανῆναι τὸν βασιλέα ἀργεῖ πᾶσα ἡ ὄψις τῆς εἰκόνος καὶ ἀντιμεταστρέφει τὸ ὄνομα , οὕτω πρὸς τὸν πρωτότυπον 0 .
καὶ πρὸ Χριστοῦ νόμος καὶ προφῆ ται , μετὰ δὲ Χριστοῦ λάμπει τὰ τῆς θεότητος καὶ ἀργεῖ τὰ τῆς ἀνθρωπότητος , ἐν ᾗ γεγένηται πάντας ἡμᾶς σωθῆναι , ἐν αὐτῷ τῷ Χριστῷ , ᾧ ἡ δόξα , κράτος καὶ τιμὴ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων 0 .
πᾶσα εὐσεβείας ὑπόθεσις τῶν ψυχῶν ἐστι τῶν ἡμετέρων διόρθωσις .
πρὸς ταύτην γὰρ τὴν τῶν ψυχῶν ἡμῶν σωτηρίαν ὁρᾷ πάντα τὰ τῆς εὐσεβείας παιδεύματα .
ταύτην γοῦν καὶ ὁ τοῦ θεοῦ πραγματεύεται λόγος , ταύτην ὁ Μωϋσέως ὑποτίθεται νόμος , ταύτην κηρύττουσιν αἱ νοεραὶ τῶν προφητῶν γλῶσσαι , ὑπὲρ ταύτης ἀσιγήτοις στόμασι βοῶσιν οἱ ἀπόστολοι .
πάντα γὰρ ὑπὲρ ἡμῶν καὶ δι ἡμᾶς , ἵνα πρὸς διόρθωσιν δραμόντα τὰ ἡμέτερα τῆς εὐσεβείας καταξιωθῇ 0 .
πᾶσα μὲν οὖν βίβλος ἁγία ἀφορμὴν ἔχει τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν , ὡς ἔφθην εἰπών .
Αὕτη δὲ ἡ τῆς δημιουργίας βίβλος , ἀρχὴ καὶ πηγὴ καὶ δύναμίς ἐστι πάντων τῶν ἐν νόμῳ καὶ προφήταις .
καὶ ὥσπερ οἶκον οὐχ οἷόν τε στῆναι , θεμελίου μὴ ὑποκειμένου , οὕτως οὐ δὲ τὰ τῆς δημιουργίας κάλλη λάμψαι , μὴ τῆς δημιουργίας τὴν ἀρχὴν ἀπολαβούσης 0 1 .
Οἶδα μὲν οὖν , ὅτι πολλοὶ τῶν ἁγίων πατέρων καθῆκαν εἰς τὸν τῆς δημιουργίας λόγον , πολλὰ καὶ μεγάλα καὶ ἔνδοξα εἰρηκότες , ὡς ἡ τοῦ ἁγίου πνεύματος ἐπεμέτρησε χάρις .
ὡς ἡ τοῦ ἁγίου πνεύματος ἐπεμέτρησε χάρις .
καὶ πολλῶν καὶ μεγάλων καὶ θαυμαστῶν προειρημένων , οὐδὲν κωλύει καὶ τὰ παρ ἡμῶν ῥηθῆναι , ὡς ἂν ἡ τοῦ ἁγίου πνεύματος χορηγήσῃ χάρις .
ὥσπερ γὰρ οἱ πρὸ ἡμῶν οὐκ ἐνεποδίσθησαν ὑπὸ τῶν πρὸ αὐτῶν , οὕτως οὐ δὲ ἡμεῖς ὑπὸ τῶν πρὸ τῆς ἡμετέρας γενεᾶς 0 .
καὶ γὰρ κ ἀκείνοις καὶ ἡμῖν καὶ τοῖς πρὸ ἐκείνων μία ἐστὶν ἡ χάρις ἡ χορηγοῦσα τοῦ ἁγίου πνεύματος τὴν δύναμιν .
πάντα γάρ φησιν ἐνεργεῖ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πνεῦμα , διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκάστῳ καθὼς βούλεται .
Οὐ τοίνυν τὰ παρὰ τῶν πατέρων ἐκβάλλεται , ἀλλὰ τὰ παρ ἡμῶν παρατίθεται .
Κ ἂν ᾖ μεγάλα τὰ παρ αὐτῶν , μικρὰ δὲ τὰ ἡμέτερα , ἀλλὰ συνοικοδομεῖται ἐκείνοις 0 .
ὥσπερ γὰρ λίθον μέγαν κύβου τάξιν φέροντα , ἐν οἰκοδομῇ παγέντα , καὶ ἠρέμα σαλευόμενον , μικρὸς ὑποβληθεὶς λίθος στηρίξει , οὕτω καὶ τὰ ὑπὸ τῶν πατέρων εἰρημένα , μικρὰς προσθήκας δεχόμενα , μείζονα τὴν οἰκοδομὴν τῆς ἐκκλησίας ἀπεργάζεται , Παρακαλῶ δὲ τὴν ὑμετέραν ἀγάπην , ταῖς ἐννοίαις τῶν λεγομένων προσέχειν ·
μὴ εἰ ξέναι εἰσὶν ἀλλ εἰ ἀληθεῖς ὑπάρχουσιν 0 .
Οὔτε γὰρ τὸ ἐν συνηθείᾳ πάντως ἀληθές , οὔ τε τὸ ξένον ψευδές 0 1 ·
ἀλλὰ πανταχοῦ ζητεῖται εἰ ἀλήθεια ἢ ψεῦδος τὰ λεγόμενα 0 .
ἀξιῶ δὲ μή τε ὡς φίλον τινὰ χαρίσασθαι ἀνεξετάστως δεχόμενον τοὺς λόγους , μή τε ὡς ἐχθρὸν ξενίζοντα ἐκβάλλειν τὸν λόγον , ἀλλ ὁρᾶν πανταχοῦ εἰ ἀλήθειά ἐστιν ἡ τοῖς λεγομένοις βραβεύουσα .
ἐν ἀρχῇ φησιν ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν .
ἡ ἱστορία αὕτη ἐστὶ μὲν Μωϋσέως τοῦ νομοθέτου σύγγραμμα καὶ πνεύματος ἁγίου ἀποκάλυψις .
περιέχει δὲ δημιουργίαν δυνάμει μὲν θεοῦ γεναμένην , προφητικῇ δὲ χάριτι Μωϋσεῖ ἀποκαλυφθεῖσαν .
Οὐ γὰρ εἶπεν ταῦτα Μωϋσῆς ὡς ἱστοριογράφος , ἀλλ ὡς προφήτης .
Εἶπε γὰρ ἃ μὴ εἶδε καὶ διηγήσατο ὧν θεατὴς οὐκ ἐγένετο .
ὥσπερ γὰρ τρία εἴδη προφητείας εἰρήκαμεν πάλαι , ὅτι πρῶτον μὲν εἶδος προφητείας τὸ εἰπεῖν , δεύτερον δὲ τὸ δι ἔργου , τρίτον τὸ δι ἔργου καὶ λόγου , οὕτω καὶ ἐνταῦθα τρία μέρη προφητείας 0 1 2 ·
προφητεία περὶ τῶν ἐνεστώτων , προφητεία περὶ τῶν μελλόντων , προφητεία περὶ τῶν παρελθόντων 0 .
οὐ παρῆν προφήτης , φέρε εἰπεῖν Ἡσαΐας , τοῖς ἐπὶ Μωϋσέως γενομένοις ·
ἀλλ ἐπειδὴ τὸ πνεῦμα Μωϋσέως ἦν ἐν αὐτῷ , ἀποκαλύπτον αὐτῷ τὰ γενόμενα , προφητεία ἦν .
ἔστι δὲ αὖθις προφητεία καὶ ἐπὶ τῶν παρόντων , ὡς ἐάν τις καὶ ἐπὶ τοῦ προφήτου ἑστὼς θέλῃ κρύψαι τι ἐν τῇ διανοίᾳ , καὶ ὁ προφήτης ἐλέγχῃ αὐτὸν , ὡς ὁ Ἑλισσαῖος τὸν Γιεζί , τὰ μέλλοντα προσημαίνων καὶ τὰ κεκρυμμένα δεικνύων 0 .
μωϋσῆς εἶπε τὰ προγεγονότα , ἄλλοι τὰ μέλλοντα 0 .
Οὕτως οὖν δεῖ προσέχειν τῇ ἱστορίᾳ ταύτῃ , οὐχ ὡς διηγήματι , ἀλλ ὡς προφητείᾳ ἀληθινῇ ἐκ πνεύματος ἁγίου λελαλημένῃ 0 .
τίς δὲ ὁ σκοπὸς τῷ προφήτῃ 0 ;
δύο πρόκεινται Μωϋσεῖ ποιῆσαι ·
καὶ διδασκαλίαν ἐκθέσθαι καὶ νομοθεσίαν ὑποτυπῶσαι .
νομοθέτης γὰρ ὤν , οὐ πρῶτον ἤρξατο τῆς νομοθεσίας , ἀλλὰ τῆς δημιουργίας .
διὰ τί δὲ πρῶτον ἠθέλησε δεῖξαι τὸν θεὸν δημιουργὸν τοῦ παντὸς καὶ δεσπότην ;
ἵνα δειχθῇ θεὸς οὐκ ἀλλοτρίοις νομοθετῶν , ἀλλὰ τοῖς ἰδίοις .
Εἰ μὴ γὰρ πρῶτον ἔδειξεν αὐτὸν δημιουργὸν τοῦ κόσμου , οὐκ ἂν ἀξιόπιστος ἐδείχθη νομοθέτης τοῦ κόσμου .
τὸ γὰρ ἀλλοτρίοις νομοθετεῖν , βίας 0 ·
τὸ δὲ τοὺς ἰδίους παιδεύειν , ἀκολουθίας 0 .
καὶ ὥσπερ Ἰωάννης ὁ εὐαγγελιστὴς οὐ πρῶτον ἔταξε τοῦ Χριστοῦ τὴν νομοθεσίαν , ἕως εἶπεν αὐτοῦ τὴν δεσποτείαν , εἰπών 0 ·
ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος .
πάντα δι αὐτοῦ ἐγένετο , καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐ δὲ ἕν , ὃ γέγονεν Ἐν αὐτῷ ζωὴ ἦν , καὶ ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων .
Εἰς τὰ ἴδια ἦλθε , καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαβον .
ὅτε εἶπεν αὐτὸν ποιητὴν καὶ δημιουργόν , τότε εἰσάγει αὐτὸν διδάσκαλον καὶ νομοθέτην τοῦ παντός .
πάλιν ἄλλος σκοπὸς Μωϋσέως 0 .
διὰ τί ὁ μακάριος Μωϋσῆς οὐρανοῦ μὲν ἐμνημόνευσε , καὶ γῆς καὶ θαλάσσης καὶ ὑδάτων καὶ τῶν ἐξ αὐτῶν , ἀγγέλων δὲ ἢ ἀρχαγγέλων ἢ σεραφὶμ ἢ χερουβὶμ οὐκ ἐμνημόνευσεν ;
ἐπειδὴ καὶ τὴν νομοθεσίαν πρὸς τοὺς τότε καιροὺς ἥρμοζεν .
ᾔδει γὰρ οἷς διελέγετο ·
τοῖς ἐξελθοῦσιν ἐκ τῆς Αἰγύπτου , τοῖς τὴν Αἰγυπτιακὴν πλάνην μαθοῦσιν , τοῖς τὰ περὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν προσκυνοῦσιν , ἥλιον καὶ σελήνην καὶ ἄστρα , ποταμοὺς καὶ πηγὰς καὶ ὕδατα .
κατέλιπεν οὖν τὴν τῶν ἀοράτων δημιουργίαν καὶ κενοῖ τὸν λόγον ἐπὶ τὰ ὁρώμενα , ἵνα πείσῃ τοὺς τούτοις προσκυνοῦντας μὴ νομίζειν αὐτὰ θεούς , ἀλλ ἔργα θεοῦ .
καὶ γὰρ οὐκ ἦν ἀναγκαῖον τότε δεῖξαι ἐκείνοις περὶ ἀγγέλων καὶ ἀρχαγγέλων , ἵνα μὴ πάλιν θρέψῃ αὐτῶν τὴν νό σον .
Εἰ γὰρ μὴ βλέποντες ἀγγέλους μη δὲ τὰ νοητά , θεοὺς πολλοὺς εἶπον , πολλῷ μᾶλλον , εἰ ἤκουσαν ἀγγέλους ἢ ἀρχαγγέλους , ἐνόμισαν ἐκείνους θεοὺς εἶναι .
ἀλλὰ μνημονεύει οὐρανοῦ καὶ γῆς , ὀρέων καὶ ὑδάτων , καὶ τῶν ἐξ αὐτῶν πάντων , ἵνα ἀπὸ τῶν ὁρωμένων ἑρμηνεύσῃ τὸν ἀόρατον , καὶ ἀπὸ τῶν ἔργων δείξῃ τὸν τεχνίτην .
Οὕτως οὖν καὶ οἱ τρεῖς παῖδες ἐν Βαβυλῶνι ἐποίησαν .
ἐπειδὴ γὰρ ἐν τῷ ἔθνει ἦσαν ἐκείνῳ τῷ θεομάχῳ , καὶ οὐκ ἦν θεοῦ γνῶσις , ἀλλ εἴδωλα προσεκυνεῖτο , ἐν τῇ καμίνῳ ὄντες λέγουσιν ·
Εὐλογεῖτε , πάντα τὰ ἔργα κυρίου , τὸν κύριον .
διὰ τί οὐκ εἶπον ἄγγελοι , οὐρανοί , γῆ , πῦρ , ὕδωρ , ψῦχος , καῦμα , καὶ ὅσα τοιαῦτα , ἀλλὰ τὴν δημιουργίαν ἀριθμοῦσι κατὰ μέρος ;
ἵνα ὅλην πλύνωσι τὴν κτίσιν , καὶ ὅλην καθαρίσωσι τὴν δημιουργίαν , καὶ μηδένα καταλίπωσι σπινθῆρα τῆς ἀσεβείας .
ὥσπερ καὶ ἐνταῦθα Μωϋσῆς θελήσας τῶν Ἰουδαίων τὴν Αἰγυπτιακὴν ἀπελάσαι πλάνην , μνημονεύει καὶ οὐρανοῦ καὶ γῆς ὡς γενομένων , ἵνα δείξῃ τὰ πεποιημένα καὶ μνημονεύσῃ τὸν πεποιηκότα 0 ·
ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν .
ὧδέ μοι τὸν νοῦν 0 .
ἐγὼ θαυμάζω , πῶς Ἰωάννης καὶ Μωϋσῆς τὸ αὐτὸ προοίμιον ἔσχον .
καὶ γὰρ οὗτος λέγει ·
ἐν ἀρχῇ ἐποίησε , κ ἀκεῖνος λέγει ·
ἐν ἀρχῇ ἦν .
ἀλλὰ κ ἀκεῖνος χρησίμως καὶ οὗτος κυρίως 0 .
ὅπου μὲν γὰρ δημιουργία , ἔταξε Μωϋσῆς τὸ ἐποίησεν 0 ·
ὅπου δὲ δημιουργός , ἔταξε τὸ ἦν ὁ εὐαγγελιστής 0 .
πολὺ δὲ τὸ μέσον τοῦ ἐποίησε καὶ τοῦ ἦν .
τὸ μὲν γὰρ ἐγένετο μὴ ὄν , ὁ δὲ ἦν ἀεὶ ὤν .
ἐν ἀρχῇ ἐποίησε καὶ ἐν ἀρχῇ ἦν .
θεοῦ τὸ εἶναι , κτισμάτων δὲ τὸ γίνεσθαι , ὥσπερ καὶ ὁ εὐαγγελιστὴς μερίζει 0 .
περὶ μὲν γὰρ τοῦ σωτῆρος λέγει ·
Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ .
ἐν αὐτῷ ζωὴ ἦν καὶ ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων .
ἑξάκις λέγει τὸ ἦν , ἵνα ἑρμηνεύσῃ τὸ ὄν .
περὶ δὲ τοῦ οἰκέτου , ὅτε ἐκήρυξε τὸν ὄντα , καὶ ἦλθεν εἰς τὸν δοῦλον τὸν Ἰωάννην , λέγει ·
ἐγένετο ἄνθρωπος .
θεὸς ἦν , ἄνθρωπος δὲ ἐγένετο .
Εἰ δὲ καὶ περὶ τοῦ σωτῆρος τολμῶσι λέγειν , ὅτι καὶ ὁ σωτὴρ γενόμενος ἦν , οὐδὲν διαφέρει τῆς γῆς .
ἐὰν εἴπῃ ὁ αἱρετικὸς ὅτι Χριστὸς γενόμενος ἦν , πρὶν γενέσθαι οὐκ ἦν , τί πλέον ἔχει τῆς γῆς ;
καὶ γὰρ περὶ τῆς γῆς εἶπε Μωϋσῆς ·
ἡ δὲ γῆ ἦν .
Εἰ οὖν τὸ ἐν ἀρχῇ ἦν εἰς ποίησιν λαμβάνουσι , καὶ οὐ κατὰ τὴν ἀίδιον φύσιν , οὐδὲν πλέον ἔχει τῆς γῆς .
καὶ ὁ θεὸς λόγος ἦν καὶ ἡ γῆ ἦν .
ἀλλ ἐκεῖ μὲν ἐν ἀρχῇ ἦν , μὴ γενόμενος , ἀεὶ ὤν , ἡ δὲ γῆ γενομένη ἦν .
Οὐ γὰρ εἶπε πρῶτον ὁ νομοθέτης ἡ δὲ γῆ ἦν , ἕως ὅτε εἶπεν ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν .
πρῶτον τὸ ἐποίησε καὶ τότε τὸ ἦν .
Οἴδαμεν οὖν , ἀδελφοί , ὅτι τὰ λεπτὰ ταῦτα ζητήματα δυσχερῆ φαίνεται ταῖς τῶν πολλῶν διανοίαις .
ἀλλὰ δεῖ ἐν ἡμέρᾳ νηστείας νηφούσαις μᾶλλον ταῖς ψυχαῖς περὶ τῶν βαθυτέρων νοημάτων διαλέγεσθαι .
ἐν ἀρχῇ ἦν καὶ ἐν ἀρχῇ ἐποίησε .
διὰ τοῦτο τὸ προοίμιον ἴσον εἶπον ἔν ἀρχῇ καὶ ἐν ἀρχῇ , ἵνα δειχθῇ μία ῥίζα τῆς εὐσεβείας , ἡ κ ἀκεῖνον παιδεύσασα τὸν νομοθέτην καὶ τοῦτον φωτίσασα τὸν θεόλογον .
ἀδελφαὶ γὰρ αἱ δύο διαθῆκαι ἐξ ἑνὸς πατρὸς τεθεῖσαι 0 .
διὰ τοῦτο καὶ συμφώνως τὸν λόγον προφέρουσι .
σχεδὸν γὰρ ἡ αὐτὴ εἰκὼν καὶ ὁμοιότης ὑπάρχει .
καὶ ὥσπερ ἐν ἀδελφαῖς ἐξ ἑνὸς πατρὸς γεγεννημέναις , πρόσεστι τῆς ὁμοιότητος τὰ ἰδιώματα , οὕτως ἐπειδὴ αἱ δύο διαθῆκαι ἐξ ἑνὸς πατρὸς ἐγεννήθησαν , πολλὴν ἔχουσι τὴν ἐμφέρειαν .
ἀμέλει καὶ ἐν τῇ παλαιᾷ διαθήκῃ προηγεῖται νόμος καὶ ἀκολουθοῦσι προφῆται ·
καὶ ἐν τῇ νέᾳ χάριτι προηγεῖται τὸ εὐαγγέλιον καὶ ἀκολουθοῦσιν ἀπόστολοι .
ἐκεῖ δώδεκα προφῆται , ἕκαστος τῶν δώδεκα 0 ·
δώδεκα οἱ περὶ Ὠσηέ 0 ·
τέσσαρες , Ἠσαΐας , Ἰερεμίας , Ἰεζεκιήλ , Δανιήλ 0 .
ἐν τῇ νέᾳ δώδεκα ἀπόστολοι καὶ τέσσαρες εὐαγγελισταί 0 .
ἐκεῖ πάλιν πρώτην κλῆσις θεοῦ ἀπὸ ἀδελφῶν ἤρξατο .
ἔλαβε γὰρ τὸν Μωϋσῆν καὶ τὸν Ἀαρὼν πρώτους κήρυκας .
καὶ ἐν τῷ εὐαγγελίῳ πρώτην κλῆσιν ποιεῖται Πέτρου καὶ Ἀνδρέου .
Κ ἀκεῖ μὲν ἁπλῆ χάρις , ὧδε δὲ διπλάσιον 0 1 .
ἐκεῖ γὰρ δύο ἀδελφοὶ ἐκλήθησαν Μωϋσῆς καὶ Ἀαρών ·
ἐνταῦθα δὲ διπλῆ δυὰς ἀδελφῶν , Πέτρος καὶ Ἀνδρέας , Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης 0 .
ἐπειδὴ ἠθέλησεν ὁ σωτὴρ τὴν κατὰ τὸ ἅγιον πνεῦμα ἀγάπην ἐντυπῶσαι ἡμῖν , καὶ ἀδελφοὺς ποιῆσαι τῇ διαθέσει καὶ τῷ πνεύματι , ἔλαβε θεμέλιον τὴν φύσιν καὶ προσέπηξε τὰ τῆς φύσεως σπλάγχνα , καὶ ἐν ἐκείνῃ ἐποικοδομεῖ τὸν θεμέλιον τῆς ἐκκλησίας .
πρῶτον σημεῖον ἐν τῇ παλαιᾷ ὁ ποταμὸς εἰς αἷμα μεταβαλλόμενος 0 ·
πρῶτον σημεῖον ἐν τῇ καινῇ τὸ ὕδωρ εἰς οἶνον 0 .
ἀλλ οὐκ ἔστι τοῦ παρόντος καιροῦ πᾶσαν εἰπεῖν ἐφεξῆς τὴν ὁμοιότητα .
Εἰς δὲ τὸ προκείμενον ἐπανέλθωμεν .
ἐν ἓξ ἡμέραις ἐποίησεν ὁ θεὸς τὰ πάντα .
ἀλλ ἡ πρώτη ἡμέρα διαφέρει τῶν ἄλλων τῶν μετ αὐτήν .
τῇ μὲν γὰρ πρώτῃ ἡμέρᾳ ἐποίησεν ὁ θεὸς ἐκ μὴ ὄντων .
ἀπὸ δὲ τῆς δευτέρας ἡμέρας οὐδὲν ἐποίησεν ὁ θεὸς ἐκ μὴ ὄντων , ἀλλ ὧν ἐποίησε τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ μετέβαλεν ὡς ἠθέλησε .
σὺ δὲ ὁ σκεψάμενος καὶ ἐρευνήσας , εἰ μὲν εὑρίσκεις ἀλήθειαν , συμφώνησον ·
εἰ δὲ οὐχ εὑρίσκεις ἀλήθειαν , κατηγόρει , καὶ δέχομαι τὴν κατηγορίαν .
φέρει γάρ μοι πολλὴν ἀπολογίαν .
τῇ μὲν οὖν πρώτῃ ἡμέρᾳ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὰς ὕλας τῶν κτισμάτων .
ταῖς δὲ ἄλλαις ἡμέραις τὴν μόρφωσιν καὶ τὴν διακόσμησιν τῶν κτισμάτων 0 .
ἐποίησε τὸν οὐρανὸν μὴ ὄντα , οὐ τοῦτον , ἀλλὰ τὸν ὑπεράνω .
Οὗτος γὰρ τῇ δευτέρᾳ ἐγένετο Ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν τὸν ἄνω , Ὁ οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ κυρίῳ 0 .
ὑπερῷον δέ ἐστι τοῦτο Καὶ ὥσπερ ἐν οἴκῳ διωρόφῳ μεσολαβεῖ στέγη μέση , οὕτως ὡς ἕνα οἶκον κτίσας ὁ κύριος τὸν κόσμον , μέσην στέγην ἐπέθηκε τὸν οὐρανὸν τοῦτον καὶ ὑπεράνω τὰ ὕδατα 0 1 .
ὁ στεγάζων ὕδασι τὰ ὑπερῷα αὐτοῦ 0 .
ἐποίησεν οὖν τὸν οὐρανὸν μὴ ὄντα , τὴν γῆν μὴ οὖσαν , τὰς ἀβύσσους μὴ οὔσας , ἀνέμους , ἀέρας , πῦρ , ὕδωρ Πάντων τῶν γενομένων τὴν ὕλην τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ ἐποίησεν .
ἀλλὰ πάντως ἐρεῖ τις ·
γέγραπται μὲν ὅτι ἐποίησε τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν , περὶ δὲ ὕδατος καὶ πυρὸς καὶ ἀέρος οὐ γέγραπται .
πρῶτον μὲν οὖν , ἀδελφοί , ἀφ οὗ εἶπε τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν γεγενῆσθαι , ἐκ τῶν περιεχόντων ἡρμήνευε τὰ περιεχόμενα .
ὡς γὰρ ὅτε εἶπεν ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν ἄνθρωπον , χοῦν λαβὼν ἀπὸ τῆς γῆς , εἶπε μὲν τὸ πλάσμα , οὐκ ἠρίθμησε δὲ τὰ μέλη , οὐ δὲ εἶπεν ·
ἐποίησεν ὁ θεὸς ὀφθαλμοὺς καὶ ὦτα καὶ ῥῖνα .
ἀλλὰ τῷ εἰπεῖν τὸν ἄνθρωπον ὅλα συμπεριέλαβε τὰ μέλη .
Οὕτως εἰπὼν τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐποίησεν ὁ θεός , συμπεριέλαβε πάντα καὶ συνεισήγαγε καὶ τὸ σκότος καὶ τὰς ἀβύσσους γεγενημένας .
σκότος γὰρ ἦν φησιν ἐπάνω τῆς ἀβύσσου .
ἄβυσσος δὲ καλεῖται τὸ πλῆθος τῶν ὑδάτων .
ὅτι δὲ καὶ ἄβυσσοι ἐγένοντο , Πρὸ τοῦ τὰς ἀβύσσους ποιῆσαι , πρὸ τοῦ τὴν γῆν γενέσθαι 0 .
ὥστε καὶ ἄβυσσοι ἐγένοντο .
Εἶτα καὶ ὁ ἀὴρ πότε ἐγένετο , ἄκουε ·
καὶ πνεῦμα θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τῶν ὑδάτων .
πνεῦμα δὲ οὐ τὸ ἅγιον λέγει ἐνταῦθα .
Οὐ γὰρ τῇ κτίσει συναριθμεῖται τὸ ἄκτιστον , ἀλλὰ πνεῦμα καλεῖ τὴν τοῦ ἀέρος κίνησιν .
καὶ ὥσπερ Καὶ ὁ οὐρανὸς συνεσκότασεν ἐν νεφέλῃ καὶ πνεύματι , οὕτω καὶ ἐνταῦθα πνεῦμα τὴν τοῦ ἀέρος λέγει φύσιν .
λοιπὸν λείπεται δεῖξαι , ποῦ τὸ πῦρ ἐγένετο .
γενηθήτω φῶς , καὶ ἐγένετο ἡ τοῦ πυρὸς φύσις .
Οὐ γὰρ μόνον τοῦτο τὸ πῦρ ἐστιν , ἀλλὰ καὶ αἱ ἄνω δυνάμεις πῦρ εἰσι , καὶ συγγενές ἐστι τὸ ἄνω πῦρ τούτου τοῦ παρ ἡμῖν .
ζητεῖτε δὲ , ὅτι τὸ μὲν σβέννυται , τὸ δὲ οὐ σβέννυται .
ἐπεὶ καὶ τοὺς ἀγγέλους ἐποίησεν ὁ θεὸς πνεύματα καὶ τὰς ψυχὰς ἡμῶν πνεύματα , ἀλλὰ τὰς μὲν ψυχὰς ἡμῶν ἐν σώμασι , τοὺς δὲ ἀγγέλους ἐκτὸς σωμάτων 0 1 .
ὥσπερ οὖν ἐπὶ τῶν ψυχῶν καὶ τῶν ἀγγέλων , οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ πυρὸς ἔστιν ἰδεῖν 0 .
τὸ πῦρ τὸ ἄνω ἄνευ ὕλης , τὸ πῦρ τὸ κάτω μετὰ ὕλης 0 1 2 .
τὸ γὰρ ἄνω πῦρ συγγενὲς τούτων ἐστίν , ὥσπερ καὶ ἡ ψυχὴ ἡμῶν συγγενὴς ἀγγέλων 0 .
καθὸ κ ἀκεῖνοι πνεύματα καὶ αὗται πνεύματα , ὡς καὶ οἱ τρεῖς παῖδες λέγουσι 0 ·
Εὐλογεῖτε , πνεύματα καὶ ψυχαὶ δικαίων ·
ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα 0 .
Οὔτε οὖν ψυχὴ ἄνευ σώματος φαίνεται οὔ τε πῦρ ἄνευ στυππείου ἢ κληματίδος ἢ ἑτέρας ὕλης ἔστιν ἰδεῖν .
ἵνα δὲ δειχθῇ , ὅτι τὸ πῦρ τοῦτο οὐκ ἔστιν ἀλλότριον , ἡ κτίσις διδάσκει .
πολλοὶ γὰρ πολλάκις παρὰ τοῦ ἡλίου δανείζονται πῦρ καὶ ἅπτουσιν .
Εἰ δὲ ἦν ἀλλότριον , πῶς τὸ ἀλλότριον ἐξ αὐτοῦ ἐλαμβάνετο ;
ἄλλως δὲ οὕτως ἐν τῷ οὐρανῷ πῦρ ἐστιν ἄυλον μέγα , ὡς καὶ ἐν τῷ ὄρει Σινᾷ πῦρ φανῆναι , ὅπερ οὐ ξύλων ὑποκειμένων , ἀλλ αὐτοῦ τοῦ ἀύλου πυρὸς ἤγαγεν ὁ θεὸς εἰς θέαν .
καὶ ὡς ἂν εἴποι τις εἶναι τοῦτο μικρὸν τὸ πῦρ παρ ἐκεῖνο τὸ μέγα , οὕτως οὖν λέγει καὶ Μωϋσῆς ·
ἐξ οὐρανοῦ ἐποίησεν ὁ κύριος ἀκουστὴν φωνὴν αὐτοῦ , καὶ ἔδειξεν ὁ θεὸς τὸ πῦρ αὐτοῦ τὸ μέγα , ἵνα δείξῃ τοῦτο μικρόν .
πάντα οὖν πῦρ ἐστι , καὶ ἀστραπὴ καὶ οἱ ἀστέρες καὶ ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη , καὶ τὸ παρ ἡμῖν πῦρ συγγενές ἐστι .
καὶ βλέπε , πῶς συγγένειαν ἔχει ἡ ἀστραπὴ πρὸς τοὺς ἀστέρας ἐκ τοῦ ὀνόματος ·
ἀστραπὴ καὶ ἄστρα .
ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός .
ἐὰν οὖν ὁ ὀφθαλμός σου φωτεινὸς ᾖ , ὅλον τὸ σῶμά σου φωτεινὸν ἔσται .
ταῦτα ὁ σωτήρ 0 .
ὡς ὅταν ὁ λύχνος τῇ ἀστραπῇ φωτίζῃ σε , λύχνου ἀστραπὴν εἰπὼν τὴν αὐγὴν τοῦ λύχνου 0 1 .
πάντα οὖν ἐγένετο ·
πῦρ ἐγένετο , ἄβυσσοι ἐγένοντο , ἄνεμοι , τὰ τέσσαρα στοιχεῖα , γῆ , πῦρ , ὕδωρ , ἀήρ .
καὶ γὰρ ἅπερ παρέλειψεν ὡς ἐν παραδόξῳ ἀνακεφαλαιοῦται Ἐν ἓξ ἡμέραις ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν , καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς .
ὥσπερ δὲ ἐπὶ τοῦ σώματος οὐκ εἶπε πάντα τὰ μέλη , οὕτως οὐ δὲ ἐπὶ τῆς δημιουργίας ἐξηριθμήσατο , εἰ καὶ πάντα συγκατεσκευάσθη τῷ κόσμῳ .
Εἰ δὲ μὴ ἦν ἐν τῇ γῇ πῦρ , οὐκ ἂν σήμερον ἀπὸ πέτρας πῦρ ἐξέβαλον ἢ ἀπὸ ξύλου .
παρατριβόμενον γὰρ τὸ ξύλον πῦρ γεννᾷ .
πρόσεχε οὖν ἀκριβῶς .
σκότος ἦν φησιν ἐπάνω τῆς ἀβύσσου .
ἆρα οὖν σκότος , φησίν , ὁ θεὸς ἐποίησεν ;
Οἴδαμεν οὖν , ὅτι βαθὺ τὸ νόημα 0 ·
ἀλλ ἐπειδὴ μεταξύ ἐσμεν πολλάκις καὶ τῶν ἀγαπητῶς ἀκουόντων καὶ τῶν ἐπιλαμβάνεσθαι φιλούντων , ἀνάγκη μὴ παραλείπειν ἀνεξέταστον τὸν λόγον , ἵνα μὴ μεγάλη μὲν ἐπαγγελία ᾖ , μικρὸν δὲ τὸ ἀποτέλεσμα 0 .
πόθεν οὖν τὸ σκότος 0 ·
ὁ γὰρ θεὸς αὐτό , φησίν , οὐκ ἐποίησε .
θεὸς γάρ , φησίν , οὔ τε σκότους οὔ τε γνόφους ἐστὶν ἐργάτης .
τί ποτε οὖν ἐστι σκότος ;
πολλοὶ ἠθέλησαν εἰπεῖν ἀποσκίασμα εἶναι τοῦ οὐρανοῦ .
ὡς γὰρ ἐγένετο , φησίν , ὁ οὐρανὸς ὁ ἄνω , καὶ ἐλείφθη τὰ φῶτα τὰ ἄνω , ἐγυμνώθη ἡ γῆ καὶ ἐγένετο σκότος .
ἀλλ ὁ οὐρανὸς ἄνω φωτεινός ἐστιν , οὐ σκοτεινός , κ ἂν μὴ εἶχε τὸν ἥλιον ἢ τὴν σελήνην ἢ ἄστρα , αὐτὴν εἶχε τὴν φύσιν λάμπουσαν .
Εἰ οὖν ὁ οὐρανὸς ἐπέκειτο , ἡ δὲ γῆ ἥπλωτο , ὁ λάμπων ἄνωθεν , τὸ φωτιζόμενον κάτωθεν , πόθεν τὸ σκότος 0 ;
ἐμοὶ οὖν δοκεῖ , ἐπειδὴ ἐπεπόλαζε τὸ ὕδωρ τῇ γῇ , ἀχλὺς δὲ καὶ γνόφος περὶ τὰ ὕδατα συνειστήκει , ὅ καὶ γίνεται νῦν ἐπὶ τοῖς ποταμοῖς ·
ἡ ἀχλὺς γνόφον ἐγείρουσα ἐποίησε νεφέλας ·
αἱ νεφέλαι ἐπισκιάζουσαι σκότος ἐποίησαν .
ὅτι δὲ ἐγείρει νεφέλη σκότος , Καὶ ὁ οὐρανὸς συνεσκότασεν ἐν νεφέλαις .
δεῖ δὲ μὴ ἀγνοεῖν καὶ τῶν αἱρετικῶν τὰς ἀλληγορίας .
Αἱρετικοί τινες ἐτόλμησαν εἰπεῖν , ὅτι σκότος ὁ διάβολός ἐστιν , ἡ δὲ ἄβυσσος οἱ δαίμονες 0 .
ὅτε δὲ εἶπεν ὁ θεὸς ·
γενηθήτω φῶς ·
τουτ έστιν , ὁ υἱὸς ἵνα γένηται , εἶπε .
καὶ οὐκ αἰσχύνονται τὸν διάβολον πρεσβύτερον λέγοντες τοῦ υἱοῦ .
Εἰ γὰρ δαίμων ἐστὶν ἄβυσσος , ὁ δὲ διάβολος σκότος , μετὰ ταῦτα δὲ εἶπεν ὁ θεός 0 1 ·
γενηθήτω φῶς , τουτ έστιν , ὁ υἱός , οὐ μόνον αὐτοῦ ἐστιν ἰσότιμος , ἀλλὰ καὶ πρεσβύτερος .
ἀλλὰ ταύτης μὲν τῆς ἀσεβείας οὐ δὲ μνημονεῦσαι δεῖ ·
σκότος τοίνυν ἦν τότε τὸ ἐκ τῶν νεφελῶν .
Οὕτω γὰρ ἦν καὶ ἐν Αἰγύπτῳ σκότος , οὐ νυκτὸς οὔσης , ἀλλ ἀχλύος γεναμένης .
Οὕτως ἦν καὶ ἐν τῷ ὄρει Σινᾷ ·
σκότος ἦν οὐ νυκτὸς γεναμένης , ἀλλὰ νεφέλης σκιαζούσης .
Οὕτως ἐγένετο καὶ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ σκό τος .
ὑπὲρ δὲ τοῦ μὴ ἀγνοεῖν ὑμᾶς τὰ λεγόμενα παρηγάγομεν .
Οὐ νυκτὸς ἐπελθούσης , ἀλλὰ σκιάσματος καὶ ἀντιφράξεως γεναμένης 0 .
Οὕτως οὐ δεῖ ἁπλῶς ἐπιχειρεῖν τοῖς θείοις λογίοις .
καὶ πνεῦμα θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος .
πνεῦμα καλεῖ τὸν ἄνεμον , Ἐν πνεύματι βιαίῳ συντρίψεις πλοῖα Θαρσεῖς , πνεῦμα καλῶν τὴν τοῦ ἀέρος κίνησιν .
μὴ γὰρ νομίσῃς ἄλλο εἶναι ἀέρα καὶ ἄλλο ἄνεμον .
Αὐτὸς γὰρ ὁ ἀὴρ κινούμενος ποιεῖ ἄνεμον , ὡς μαρτυρεῖ τούτοις ἡ πεῖρα .
πολλάκις οὖν ἢ ῥιπιδίῳ ἢ σινδόνι ἡσυχάζοντα τὸν ἀέρα κινοῦμεν καὶ ποιοῦμεν ἀπὸ τῆς κινήσεως τοῦ ἀέρος ἄνεμον .
ἵνα οὖν δειχθῇ ἐκ τοῦ πνεύματος , ὅτι ὁ ἄνεμος ἀέρος ἐστὶ κίνησις , διὰ τοῦτο εἶπεν ἐπεφέρετο .
ἴδιον γὰρ ἀνέμου τὸ ἐπιφέρεσθαι τῇ δημιουργίᾳ 0 .
γενηθήτω φῶς .
διὰ τί μὴ εἶπε Μωϋσῆς , ὅτι εἶπεν ὁ θεός ·