Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
οὐδὲν γὰρ ἢ μικρὰ προσκρούσαντες οὗτοι μεγάλας συνέτριψαν δυνάμεις τῶν πολεμίων , ὥστε τὸν μάλιστα τὴν ἐναντίαν στάσιν συνέχοντα Κάρβωνα νύκτωρ ἀποδράντα τὴν ἑαυτοῦ στρατιὰν εἰς Λιβύην ἐκπλεῦσαι .
τὸν μέντοι τελευταῖον ἀγῶνα καθάπερ ἔφεδρος ἀθλητῇ καταπόνῳ προσενεχθεὶς ὁ Σαυνίτης Τελεσῖνος ἐγγὺς ἦλθε τοῦ σφῆλαι καὶ καταβαλεῖν ἐπὶ θύραις τῆς Ῥώμης 0 .
ἔσπευδε μὲν γὰρ ἅμα Λαμπωνίῳ τῷ Λευκανῷ χεῖρα πολλὴν ἀθροίσας ἐπὶ Πραινεστὸν ὡς ἐξαρπασόμενος τῆς πολιορκίας τὸν Μάριον ·
ἐπεὶ δὲ ᾔσθετο Σύλλαν μὲν κατὰ στόμα , Πομπήϊον δὲ κατ οὐρὰν βοηδρομοῦντας ἐπ αὐτόν , εἰργόμενος τοῦ πρόσω καὶ ὀπίσω πολεμιστὴς ἀνὴρ καὶ μεγάλων ἀγώνων ἔμπειρος ἄρας νυκτὸς ἐπ αὐτὴν ἐχώρει παντὶ τῷ στρατοπίδῳ τὴν Ῥώμην .
καὶ μικροῦ μὲν ἐδέησεν ἐμπεσεῖν εἰς ἀφύλακτον ἀποσχὼν δὲ τῆς Κολλίνης πύλης δέκα σταδίους ἐπηυλίσατο τῇ πόλει , μεγαλοφρονῶν καὶ ταῖς ἐλπίσιν ἐπηρμένος ὡς τοσούτους ἡγεμόνας καὶ τηλικούτους κατεστρατηγηκώς .
ἅμα δ ἡμέρᾳ τῶν λαμπροτάτων νέων ἐξιππασαμένων ἐπ αὐτὸν ἄλλους τε πολλοὺς καὶ Κλαύδιον Ἄππιον , εὐγενῆ καὶ ἀγαθὸν ἄνδρα , κατέβαλε , θορύβου δ , οἷον εἰκός , ὄντος ἐν τῇ πόλει καὶ βοῆς γυναικείας καὶ διαδρομῶν ὡς ἁλισκομένων κατὰ κράτος , πρῶτος ὤφθη Βάλβος ἀπὸ Σύλλα προσελαύνων ἀνὰ κράτος ἱππεῦσιν ἑπτακοσίοις 0 .
διαλιπὼν δὲ ὅσον ἀναψῦξαι τὸν ἱδρῶτα τῶν ἵππων , εἴ τ αὖθις ἐγχαλινώσας διὰ ταχέων ἐξήπτετο τῶν πολεμίων 0 .
ἐν τούτῳ δὲ καὶ Σύλλας ἐφαίνετο ·
καὶ τοὺς πρώτους εὐθὺς ἀριστᾶν κελεύων εἰς τάξιν καθίστη .
πολλὰ δὲ Δολοβέλλα καὶ Τουρκουάτου δεομένων ἐπισχεῖν καὶ μὴ κατακόπους ἔχοντα τοὺς ἄνδρας ἀποκινδυνεῦσαι περὶ τῶν ἐσχάτων οὐ γὰρ Κάρβωνα καὶ Μάριον , ἀλλὰ Σαυνίτας καὶ Λευκανούς , τὰ ἔχθιστα τῇ Ῥώμῃ καὶ τὰ πολεμικώτατα φῦλα , συμφέρεσθαι , παρωσάμενος αὐτοὺς ἐκέλευσε σημαίνειν τὰς σάλπιγγας ἀρχὴν ἐφόδου , σχεδὸν εἰς ὥραν δεκάτην ἤδη τῆς ἡμέρας καταστρεφούσης .
γενομένου δὲ ἀγῶνος , οἷος οὐχ ἕτερος , τὸ μὲν δεξιόν , ἐν ᾧ Κράσσος ἐτέτακτο , λαμπρῶς ἐνίκα , τῷ δὲ εὐωνύμῳ πονοῦντι καὶ κακῶς ἔχοντι Σύλλας παρεβοήθει , λευκὸν ἵππον ἔχων θυμοειδῆ καὶ ποδωκέστατον ἀφ οὗ γνωρίσαντες αὐτὸν δύο τῶν πολεμίων διετείνοντο τὰς λόγχας ὡς ἀφ 0 1 ;
σοντες 0 .
αὐτὸς μὲν οὖν οὐ προενόησε , τοῦ δ ἱπποκόμου μαστίξαντος τὸν ἵππον ἔφθη παρενεχθεὶς τοσοῦτον ὅσον περὶ τὴν οὐρὰν τοῦ ἵππου τὰς αἰχμὰς συμπεσούσας εἰς τὴν γῆν παγῆναι .
λέγεται δὲ ἔχων τι χρυσοῦν Ἀπόλλωνος ἀγαλμάτιον ἐκ Δελφῶν ἀεὶ μὲν αὐτὸ κατὰ τὰς μάχας περιφέρειν ἐν τῷ κόλπῳ , ἀλλὰ καὶ τότε τοῦτο καταφιλεῖν οὕτω δὴ λέγων ·
ὦ Πύθιε Ἄπολλον , τὸν εὐτυχῆ Σύλλαν Κορνήλιον ἐν τοσούτοις ἀγῶσιν ἄρας λαμπρὸν καὶ μέγαν ἐνταῦθα ῥίψεις ἐπὶ θύραις τῆς πατρίδος ἀγαγών , αἴσχιστα τοῖς ἑαυτοῦ συναπολούμενον πολίταις ;
τοιαῦτά φασι τὸν Σύλλαν θεοκλυτοῦντα τοὺς μὲν ἀντιβολεῖν , τοῖς δὲ ἀπειλεῖν , τῶν δὲ ἐπιλαμβάνεσθαι ·
τέλος δὲ τοῦ εὐωνύμου συντριβέντος ἀναμιχθέντα τοῖς φεύγουσιν εἰς τὸ στρατόπεδον καταφυγεῖν , πολλοὺς ἀποβαλόντα τῶν ἑταίρων καὶ γνωρίμων , οὐκ ὀλίγοι δὲ καὶ τῶν ἐκ τῆς πόλεως ἐπὶ θέαν προελθόντες ἀπώλοντο καὶ κατεπατήθησαν , ὥστε τὴν μὲν πόλιν οἴεσθαι διαπεπρᾶχθαι , παρ ὀλίγον δὲ καὶ τὴν Μαρίου πολιορκίαν λυθῆναι , πολλῶν ἐκ τῆς τροπῆς ὠσαμένων ἐκεῖ καὶ τὸν ἐπὶ τῇ πολιορκίᾳ τεταγμένον Ὀφέλλαν Λουκρήτιον ἀναζευγνύναι κατὰ τάχος κελευόντων , ὡς ἀπολωλότος τοῦ Σύλλα καὶ τῆς Ῥώμης ἐχομένης ὑπὸ τῶν πολεμίων .
ἤδη δὲ νυκτὸς οὔσης βαθείας ἧκον εἰς τὸ τοῦ Σύλλα στρατόπεδον παρὰ τοῦ Κράσσου δεῖπνον αὐτῷ καὶ τοῖς στρατιώταις μετιόντες ·
ὡς γὰρ ἐνίκησε τοὺς πολεμίους , εἰς Ἄντεμναν καταδιώξαντες ἐκεῖ κατεστρατοπέδευσαν .
ταῦτ οὖν πυθόμενος ὁ Σύλλας , καὶ ὅτι τῶν πολεμίων οἱ πλεῖστοι διολώλασιν , ἧκεν εἰς Ἄντεμναν ἅμ ἡμέρᾳ , καὶ τρισχιλίων ἐπικηρυκευσαμένων πρὸς αὐτὸν ὑπέσχετο δώσειν τὴν ἀσφάλειαν , εἰ κακόν τι τοὺς ἄλλους ἐργασάμενοι πολεμίους ἔλθοιεν πρὸς αὐτόν .
οἱ δὲ πιστεύσαντες ἐπέθεντο τοῖς λοιποῖς , καὶ πολλοὶ κατεκόπησαν ὑπ ἀλλήλων .
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τούτους καὶ τῶν ἄλλων τοὺς περιγενομένους εἰς ἑξακισχιλίους ἀθροίσας παρὰ τὸν ἱππόδρομον , ἐκάλει τὴν σύγκλητον εἰς τὸ τῆς Ἐνυοῦς ἱερόν .
ἅμα δ αὐτός τε λέγειν ἐνήρχετο καὶ κατέκοπτον οἱ τεταγμένοι τοὺς ἑξακισχιλίους .
κραυγῆς δέ , ὡς εἰκός , ἐν χωρίῳ μικρῷ τοσούτων σφαττομένων φερομένης καὶ τῶν συγκλητικῶν ἐκπλαγέντων , ὥσπερ ἐτύγχανε λέγων ἀτρέπτῳ καὶ καθεστηκότι τῷ προσώπῳ προσέχειν ἐκέλευσεν αὐτοὺς τῷ λόγῳ , τὰ δ ἔξω γινόμενα μὴ πολυπραγμονεῖν νουθετεῖσθαι γὰρ αὐτοῦ κελεύσαντος ἐνίους τῶν πονηρῶν 0 .
τοῦτο καὶ τῷ βραδυτάτῳ Ῥωμαίων νοῆσαι παρέστησεν ὡς ἀλλαγὴ τὸ χρῆμα τυραννίδος , οὐκ ἀπαλλαγὴ γέγονε .
μάριος μὲν οὖν ἀπ ἀρχῆς χαλεπὸς ὢν ἐπέτεινεν , οὐ μετέβαλε τῇ ἐξουσίᾳ τὴν φύσιν Σύλλας δὲ μετρίως τὰ πρῶτα καὶ πολιτικῶς ὁμιλήσας τῇ τύχῃ καὶ δόξαν ἀριστοκρατικοῦ καὶ δημωφελοῦς ἡγεμόνος παρασχών , ἔτι δὲ καὶ φιλόγελως ἐκ νέου γενόμενος καὶ πρὸς οἶκτον ὑγρός , ὥστε ῥᾳδίως ἐπιδακρύειν , εἰκότως προσετρίψατο ταῖς μεγάλαις ἐξουσίαις διαβολὴν ὡς τὰ ἤθη μένειν οὐκ ἐώσαις ἐπὶ τῶν ἐξ ἀρχῆς τρόπων , ἀλλ ἔμπληκτα καὶ χαῦνα καὶ ἀπάνθρωπα ποιούσαις .
τοῦτο μὲν οὖν εἴ τε κίνησίς ἐστι καὶ μεταβολὴ φύσεως ὑπὸ τύχης , εἴ τε μᾶλλον ὑποκειμένης ἀποκάλυψις ἐν ἐξουσίᾳ κακίας , ἑτέρα τις ἂν διορίσειε πραγματεία 0 1 2 .
τοῦ δὲ Σύλλα πρὸς τὸ σφάττειν τραπομένου καὶ φόνων οὔ τε ἀριθμὸν οὔ τε ὅρον ἐχόντων ἐμπιπλάντος τὴν πόλιν , ἀναιρουμένων πολλῶν καὶ κατ ἰδίας ἔχθρας , οἷς οὐδὲν ἦν πρᾶγμα πρὸς Σύλλαν , ἐφιέντος αὐτοῦ καὶ χαριζομένου τοῖς περὶ αὐτόν , ἐτόλμησε τῶν νέων εἷς , Γάϊος Μέτελλος , ἐν τῇ συγκλήτῳ τοῦ Σύλλα πυθέσθαι τί πέρας ἔσται τῶν κακῶν , καὶ ποῖ προελθόντος αὐτοῦ δεῖ πεπαῦσθαι τὰ γινόμενα προσδοκᾶν .
παραιτούμεθα γάρ , εἶπεν , οὐχ οὓς σὺ ἔγνωκας ἀναιρεῖν τῆς τιμωρίας , ἀλλὰ τῆς ἀμφιβολίας οὓς ἔγνωκας σώζειν .
ἀποκριναμένου δὲ τοῦ Σύλλα μηδέπω γινώσκειν οὓς ἀφίησιν , ὑπολαβὼν ὁ Μέτελλος , οὐκοῦν , ἔφη , δήλωσον οὓς μέλλεις κολάζειν .
καὶ ὁ Σύλλας ἔφη τοῦτο ποιήσειν .
ἔνιοι δὲ οὐ τὸν Μέτελλον , ἀλλὰ Φουφίδιόν τινα τῶν πρὸς χάριν ὁμιλούντων τῷ Σύλλᾳ τὸ τελευταῖον εἰπεῖν λέγουσιν .
ὁ δ οὖν Σύλλας εὐθὺς ὀγδοήκοντα προέγραψεν , οὐδενὶ τῶν ἐν τέλει κοινωσάμενος .
ἀγανακτούντων δὲ πάντων , μίαν ἡμέραν διαλιπὼν ἄλλους προέγραψεν εἴκοσι καὶ διακοσίους , εἶτα τρίτῃ πάλιν οὐκ ἐλάττους 0 .
ἐπὶ δὲ τούτοις δημηγορῶν εἶπεν ὅσους μεμνημένος τυγχάνοι προγράφειν , τοὺς δὲ νῦν διαλανθάνοντας αὖθις προγράψειν .
προέγραψε δὲ τῷ μὲν ὑποδεξαμένῳ καὶ διασώσαντι τὸν προγεγραμμένον , ζημίαν τῆς φιλανθρωπίας ὁρίζων θάνατον , οὐκ ἀδελφόν , οὐχ υἱόν , οὐ γονεῖς ὑπεξελόμενος , τῷ δὲ ἀποκτείναντι γέρας δύο τάλαντα τῆς ἀνδροφονίας , κ ἂν δοῦλος δεσπότην κ ἂν πατέρα υἱὸς ἀνέλῃ 0 1 2 .
ὃ δὲ πάντων ἀδικώτατον ἔδοξε , τῶν γὰρ προγεγραμμένων ἠτίμωσε καὶ υἱοὺς καὶ υἱωνούς , καὶ τὰ χρήματα πάντων ἐδήμευσε .
προεγράφοντο δὲ οὐκ ἐν Ῥώμῃ μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐν πάσῃ πόλει τῆς Ἰταλίας ·
καὶ φονευομένων οὔ τε ναὸς ἦν καθαρὸς θεοῦ οὔ τε ἑστία ξένιος οὔ τε οἶκος πατρῷος , ἀλλὰ καὶ παρὰ γυναιξὶ γαμεταῖς ἄνδρες ἐσφάττοντο καὶ παρὰ μητράσι παῖδες 0 .
ἦσαν δὲ οἱ δι ὀργὴν ἀπολλύμενοι καὶ δι ἔχθραν οὐδὲν μέρος τῶν διὰ χρήματα σφαττομένων , ἀλλὰ καὶ λέγειν ἐπῄει τοῖς κολάζουσιν ὡς τόνδε μὲν ἀνῄρηκεν οἰκία μεγάλη , τόνδε δὲ κῆπος , ἄλλον ὕδατα θερμά 0 1 .
κόϊντος δὲ Αὐρήλιος , ἀνὴρ ἀπράγμων καὶ τοσοῦτον αὐτῷ μετεῖναι τῶν κακῶν νομίζων ὅσον ἄλλοις συναλγεῖν ἀτυχοῦσιν , εἰς ἀγορὰν ἐλθὼν ἀνεγίνωσκε τοὺς προγεγραμμένους 0 ·
εὑρὼν δὲ ἑαυτόν , οἴμοι τάλας , εἶπε , διώκει με τὸ ἐν Ἀλβανῷ χωρίον .
καὶ βραχὺ προελθὼν ὑπό τινος ἀπεσφάγη καταδιώξαντος .
ἐν τούτῳ δὲ Μάριος μὲν ἁλισκόμενος ἑαυτὸν διέφθειρε , Σύλλας δὲ εἰς Πραινεστὸν ἐλθὼν πρῶτα μὲν ἰδίᾳ κατ ἄνδρα κρίνων ἐκόλαζεν , εἶτα ὡς οὐ σχολῆς οὔσης πάντας ἀθρόως εἰς τ αὐτὸ συναγαγών , μυρίους καὶ δισχιλίους ὄντας , ἐκέλευσεν ἀποσφάττειν , μόνῳ τῷ ξένῳ διδοὺς ἄδειαν .
ὁ δὲ εὐγενῶς πάνυ φήσας πρὸς αὐτὸν ὡς οὐδέποτε σωτηρίας χάριν εἴσεται τῷ φονεῖ τῆς πατρίδος , ἀναμιχθεὶς ἑκὼν συγκατεκόπη τοῖς πολίταις .
ἔδοξε δὲ καινότατον γενέσθαι τὸ περὶ Λεύκιον Κατιλίναν .
οὗτος γὰρ οὔπω τῶν πραγμάτων κεκριμένων ἀνῃρηκὼς ἀδελφὸν ἐδεήθη τοῦ Σύλλα τότε προγράψαι τὸν ἄνθρωπον ὡς ζῶντα καὶ προεγράφη .
τούτου δὲ τῷ Σύλλᾳ χάριν ἐκτίνων Μάρκον τινὰ Μάριον τῶν ἐκ τῆς ἐναντίας στάσεως ἀποκτείνας τὴν μὲν κεφαλὴν ἐν ἀγορᾷ καθεζομένῳ τῷ Σύλλᾳ προσήνεγκε , τῷ δὲ περιρραντηρίῳ τοῦ Ἀπόλλωνος ἐγγὺς ὄντι προσελθὼν ἀπενίψατο τὰς χεῖρας .
ἔξω δὲ τῶν φονικῶν καὶ τὰ λοιπὰ τοὺς ἀνθρώπους ἐλύπει .
δικτάτορα μὲν γὰρ ἑαυτὸν ἀνηγόρευσε , δι ἐτῶν ἑκατὸν εἴκοσι τοῦτο τὸ γένος τῆς ἀρχῆς ἀναλαβών .
ἐψηφίσθη δὲ αὐτῷ πάντων ἄδεια τῶν γεγονότων , πρὸς δὲ τὸ μέλλον ἐξουσία θανάτου , δημεύσεως , κληρουχιῶν , κτίσεως , πορθήσεως , ἀφελέσθαι βασιλείαν , καὶ ᾧ βούλοιτο χαρίσασθαι .
τὰς δὲ διαπράσεις τῶν δεδημευμένων οἴκων οὕτως ὑπερηφάνως ἐποιεῖτο καὶ δεσποτικῶς ἐπὶ βήματος καθεζόμενος , ὥστε τῶν ἀφαιρέσεων ἐπαχθεστέρας αὐτοῦ τὰς δωρεὰς εἶναι , καὶ γυναιξὶν εὐμόρφοις καὶ λυρῳδοῖς καὶ μίμοις καὶ καθάρμασιν ἐξελευθερικοῖς ἐθνῶν χώρας καὶ πόλεων χαριζομένου προσόδους , ἐνίοις δὲ γάμους ἀκουσίως ζευγνυμένων γυναικῶν .
πομπήϊον γέ τοι βουλόμενος οἰκειώσασθαι τὸν Μάγνον , ἣν μὲν εἶχε γαμετὴν ἀφεῖναι προσέταξεν , Αἰμιλίαν δέ , Σκαύρου θυγατέρα καὶ Μετέλλης τῆς ἑαυτοῦ γυναικός , ἀποσπάσας Μανίου Γλαβρίωνος ἐγκύμονα , συνῴκισεν αὐτῷ ·
ἀπέθανε δὲ ἡ κόρη παρὰ τῷ Πομπηΐῳ τίκτουσα .
λουκρητίου δὲ Ὀφέλλα τοῦ Μάριον ἐκπολιορκήσαντος αἰτουμένου καὶ μετιόντος ὑπατείαν πρῶτον μὲν ἐκώλυεν ὡς δὲ ἐκεῖνος ὑπὸ πολλῶν σπουδαζόμενος εἰς τὴν ἀγορὰν ἐνέβαλε , πέμψας τινὰ τῶν περὶ αὐτὸν ἑκατονταρχῶν ἀπέσφαξε τὸν ἄνδρα , καθεξόμενος αὐτὸς ἐπὶ βήματος ἐν τῷ Διοσκουρείῳ καὶ τὸν φόνον ἐφορῶν ἄνωθεν , τῶν δὲ ἀνθρώπων τὸν ἑκατοντάρχην συλλαβόντων καὶ προσαγαγόντων τῷ βήματι , σιωπῆσαι κελεύσας τοὺς θορυβοῦντας αὐτὸς ἔφη κελεῦσαι τοῦτο , καὶ τὸν ἑκατοντάρχην ἀφεῖναι προσέταξεν .
ὁ μέντοι θρίαμβος αὐτοῦ τῇ πολυτελείᾳ καὶ καινότητι τῶν βασιλικῶν λαφύρων σοβαρὸς γενόμενος μείζονα κόσμον ἔσχε καί καλὸν θέαμα τοὺς φυγάδας , οἱ γὰρ ἐνδοξότατοι καὶ δυνατώτατοι τῶν πολιτῶν ἐστεφανωμένοι παρείποντο , σωτῆρα καί πατέρα τὸν Σύλλαν ἀποκαλοῦντες , ἅτε δὴ δι ἐκεῖνον εἰς τὴν πατρίδα κατιόντες καί κομιζόμενοι παῖδας καί γυναῖκας .
ἤδη δὲ συνῃρημένων ἁπάντων , ἀπολογισμὸν ἐν ἐκκλησίᾳ τῶν πράξεων ποιούμενος οὐκ ἐλάσσονι σπουδῇ τὰς εὐτυχίας ἢ τὰς ἀνδραγαθίας κατηριθμεῖτο , καὶ πέρας ἐκέλευσεν ἑαυτὸν ἐπὶ τούτοις Εὐτυχῆ προσαγορεύεσθαι ·
τοῦτο γὰρ ὁ Φῆλιξ μάλιστα βούλεται δηλοῦν αὐτὸς δὲ τοῖς Ἕλλησι γράφων καί χρηματίζων ἑαυτὸν Ἐπαφρόδιτον ἀνηγόρευε , καί παρ ἡμῖν ἐν τοῖς τροπαίοις οὕτως ἀναγέγραπται Λεύκιος Κορνήλιος Σύλλας Ἐπαφρόδιτος .
ἔτι δὲ τῆς Μετέλλης παιδία τεκούσης δίδυμα τὸ μὲν ἄρρεν Φαῦστον , τὸ δὲ θῆλυ Φαῦσταν ὠνόμασε 0 ·
τὸ γὰρ εὐτυχὲς καί ἱλαρὸν Ῥωμαῖοι φαῦστον καλοῦσιν .
οὕτω δὲ ἄρα οὐ ταῖς πράξεσιν ὡς τοῖς εὐτυχήμασιν ἐπίστευεν , ὥστε , παμπόλλων μὲν ἀνῃρημένων ὑπ αὐτοῦ , καινοτομίας δὲ γενομένης καί μεταβολῆς ἐν τῇ πόλει τοσαύτης , ἀποθέσθαι τὴν ἀρχὴν καί τὸν δῆμον ἀρχαιρεσιῶν ὑπατικῶν ποιῆσαι κύριον , αὐτὸς δὲ μὴ προσελθεῖν , ἀλλ ἐν ἀγορᾷ τὸ σῶμα παρέχων τοῖς βουλομένοις ὑπεύθυνον ὥσπερ ἰδιώτης ἀναστρέφεσθαι 0 1 .
καί τις παρὰ γνώμην αὐτοῦ θρασὺς ἀνὴρ καὶ πολέμιος ἐπίδοξος ἦν ὕπατος αἱρεθήσεσθαι , Μάρκος Λέπιδος , οὐ δι ἑαυτόν , ἀλλὰ Πομπηΐῳ σπουδάζοντι καί δεομένῳ τοῦ δήμου χαριζομένου .
διὸ καί χαίροντα τῇ νίκῃ τὸν Πομπήϊον ὁ Σύλλας ἰδὼν ἀπιόντα καλέσας πρὸς ἑαυτόν , ὡς καλόν , ἔφη , σοῦ τὸ πολίτευμα , ὦ νεανία , τὸ Κάτλου πρότερον ἀναγορεῦσαι Λέπιδον , τοῦ πάντων ἀρίστου τὸν ἐμπληκτότατον 0 .
ὥρα μέντοι σοι μὴ καθεύδειν ὡς ἰσχυρότερον πεποιηκότι κατὰ σαυτοῦ τὸν ἀνταγωνιστήν 0 .
τοῦτο μὲν οὖν ὁ Σύλλας ὥσπερ ἀπεθέσπισε 0 ·
ταχὺ γὰρ ἐξυβρίσας ὁ Λέπιδος εἰς πόλεμον κατέστη τοῖς περὶ τὸν Πομπήϊον .
ἀποθύων δὲ τῆς οὐσίας ἁπάσης ὁ Σύλλας τῷ Ἡρακλεῖ δεκάτην ἑστιάσεις ἐποιεῖτο τῷ δήμῳ πολυτελεῖς ·
καὶ τοσοῦτον περιττὴ ἦν ἡ παρασκευὴ τῆς χρείας ὥστε παμπληθῆ καθ ἑκάστην ἡμέραν εἰς τὸν ποταμὸν ὄψα ῥιπτεῖσθαι , πίνεσθαι δὲ οἶνον ἐτῶν τεσσαράκοντα καὶ παλαιότερον .
διὰ μέσου δὲ τῆς θοίνης πολυημέρου γενομένης ἀπέθνησκεν ἡ Μετέλλα νόσῳ ·
καὶ τῶν ἱερέων τὸν Σύλλαν οὐκ ἐώντων αὐτῇ προσελθεῖν οὐ δὲ τήν οἰκίαν τῷ κήδει μιανθῆναι , γραψάμενος διάλυσιν τοῦ γάμου πρὸς αὐτὴν ὁ Σύλλας ἔτι ζῶσαν ἐκέλευσεν εἰς ἑτέραν οἰκίαν μετακομισθῆναι .
καὶ τοῦτο μὲν ἀκριβῶς τὸ νόμιμον ὑπὸ δεισιδαιμονίας ἐτήρησε ·
τὸν δὲ τῆς ταφῆς ὁρίζοντα τήν δαπάνην νόμον αὐτὸς εἰσενηνοχὼς παρέβη , μηδενὸς ἀναλώματος φεισάμενος .
παρέβαινε δὲ καὶ τὰ περὶ τῆς εὐτελείας τῶν δείπνων ὑπ αὐτοῦ τεταγμένα , πότοις καὶ συνδείπνοις τρυφὰς καὶ βωμολοχίας ἔχουσι παρηγορῶν τὸ πένθος .
ὀλίγων δὲ μηνῶν διαγενομένων ἦν μὲν θέα μονομάχων , οὔπω δὲ τῶν τόπων διακεκριμένων , ἀλλ ἔτι τοῦ θεάτρου συμμιγοῦς ἀνδράσι καὶ γυναιξὶν ὄντος , ἔτυχε πλησίον τοῦ Σύλλα καθεζομένη γυνὴ τήν ὄψιν εὐπρεπὴς καὶ γένους λαμπροῦ ·
μεσσάλα γὰρ ἦν θυγάτηρ , Ὁρτησίου δὲ τοῦ ῥήτορος ἀδελφή , Οὐαλλερία δὲ τ οὔνομα 0 ·
συνεβεβήκει δὲ αὕτη νεωστὶ πρὸς ἄνδρα διάστασις .
αὕτη παρὰ τὸν Σύλλαν ἐξόπισθεν παραπορευομένη τήν τε χεῖρα πρὸς αὐτὸν ἀπηρείσατο καὶ κροκύδα τοῦ ἱματίου σπάσασα παρῆλθεν ἐπὶ τήν ἑαυτῆς χώραν , ἐμβλέψαντος δὲ τοῦ Σύλλα καὶ θαυμάσαντος , οὐδέν , ἔφη , δεινόν , αὐτόκρατορ , ἀλλὰ βούλομαι τῆς σῆς κ ἀγὼ μικρὸν εὐτυχίας μεταλαβεῖν 0 .
τοῦτο ἤκουσεν οὐκ ἀηδῶς ὁ Σύλλας , ἀλλὰ καὶ δῆλος εὐθὺς 0 ?
ἦν ὑποκεκνισμένος ·
ἠρώτα γὰρ ὑποπέμπων αὐτῆς ὄνομα , καὶ γένος καὶ βίον ἐμάνθανεν .
ἐκ δὲ τούτων ῥίψεις ὀμμάτων ἐπ ἀλλήλους ἐγίνοντο καὶ παρεπιστροφαὶ συνεχεῖς προσώπων καὶ μειδιαμάτων διαδόσεις , τέλος δὲ ὁμολογίαι καὶ συνθέσεις περὶ γάμων , ἐκείνῃ μὲν ἴσως ἄμεμπτοι , Σύλλας δέ , εἰ καὶ τὰ μάλιστα σώφρονα καὶ γενναίαν , ἀλλ οὐκ ἐκ σώφρονος καὶ καλῆς ἔγημεν ἀρχῆς , ὄψει καὶ λαμυρίᾳ μειρακίου δίκην παραβληθείς , ὑφ ὧν τὰ αἴσχιστα καὶ ἀναιδέστατα πάθη κινεῖσθαι πέφυκεν 0 1 2 .
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ταύτην ἔχων ἐπὶ τῆς οἰκίας συνῆν μίμοις γυναιξὶ καὶ κιθαριστρίαις καὶ θυμελικοῖς ἀνθρώποις , ἐπὶ στιβάδων ἀφ ἡμέρας συμπίνων .
οὗτοι γὰρ οἱ τότε παρ αὐτῷ δυνάμενοι μέγιστον ἦσαν , Ῥώσκιος ὁ κωμῳδὸς καὶ Σῶριξ ὁ ἀρχιμῖμος καὶ Μητρόβιος ὁ λυσιῳδός , οὗ καίπερ ἐξώρου γενομένου διετέλει μέχρι παντὸς ἐρᾶν οὐκ ἀρνούμενος .
ὅθεν καὶ τὴν νόσον ἀπ αἰτίας ἐλαφρᾶς ἀρξαμένην ἐξέθρεψε , καὶ πολὺν χρόνον ἠγνόει περὶ τὰ σπλάγχνα γεγονὼς ἔμπυος , ὑφ ἧς καὶ τὴν σάρκα διαφθαρεῖσαν εἰς φθεῖρας μετέβαλε πᾶσαν , ὥστε πολλῶν δι ἡμέρας ἅμα καὶ νυκτὸς ἀφαιρούντων μηδὲν εἶναι μέρος τοῦ ἐπιγινομένου τὸ ἀποκρινόμενον , ἀλλὰ πᾶσαν ἐσθῆτα καὶ λουτρὸν καὶ ἀπόνιμμα καὶ σιτίον ἀναπίμπλασθαι τοῦ ῥεύματος ἐκείνου καὶ τῆς φθορᾶς ·
τοσοῦτον ἐξήνθει .
διὸ πολλάκις τῆς ἡμέρας εἰς ὕδωρ ἐνέβαινεν ἐκκλύζων τὸ σῶμα καὶ ἀπορρυπτόμενος .
ἦν δὲ οὐδὲν ὄφελος ·
ἐκράτει γὰρ ἡ μεταβολὴ τῷ τάχει , καὶ περιεγίνετο παντὸς καθαρμοῦ τὸ πλῆθος .
λέγεται δὲ τῶν μὲν πάνυ παλαιῶν Ἄκαστον φθειριάσαντα τὸν Πελίου τελευτῆσαι , τῶν δὲ ὑστέρων Ἀλκμᾶνα τὸν μελοποιὸν καὶ Φερεκύδην τὸν θεολόγον καὶ Καλλισθένη τὸν Ὀλύνθιον ἐν εἱρκτῇ φρουρούμενον , ἔτι δὲ Μούκιον τὸν νομικόν 0 .
εἰ δὲ δεῖ καὶ τῶν ἀπ οὐδενὸς μὲν χρηστοῦ γνωρίμων δὲ ἄλλως ἐπιμνησθῆναι , λέγεται τὸν ἄρξαντα τοῦ δουλικοῦ πολέμου περὶ Σικελίαν δραπέτην , Εὔνουν ὄνομα , μετὰ τὴν ἅλωσιν εἰς Ῥώμην ἀγόμενον ὑπὸ φθειριάσεως ἀποθανεῖν .
ὁ δὲ Σύλλας οὐ μόνον προέγνω τὴν ἑαυτοῦ τελευτήν , ἀλλὰ τρόπον τινὰ καὶ γέγραφε περὶ αὐτῆς , τὸ γὰρ εἰκοστὸν καί δεύτερον τῶν ὑπομνημάτων πρὸ δυεῖν ἡμερῶν ἢ ἐτελεύτα γράφων ἐπαύσατο ·
καί φησι τοὺς Χαλδαίους αὐτῷ προειπεῖν ὡς δέοι βεβιωκότα καλῶς αὐτὸν ἐν ἀκμῇ τῶν εὐτυχημάτων καταστρέψαι ·
λέγει δὲ καί τὸν υἱὸν αὐτοῦ , τεθνηκότα μικρὸν ἔμπροσθεν τῆς Μετέλλης , φανῆναι κατὰ τοὺς ὕπνους ἐν ἐσθῆτι φαύλῃ παρεστῶτα καί δεόμενον τοῦ πατρὸς παύσασθαι τῶν φροντίδων , ἰόντα δὲ σὺν αὐτῷ παρὰ τὴν μητέρα Μετέλλαν ἐν ἡσυχίᾳ καί ἀπραγμόνως ζῆν μετ αὐτῆς , οὐ μὴν ἐπαύσατό γε τοῦ πράττειν τὰ δημόσια .
δέκα μὲν γὰρ ἡμέραις ἔμπροσθεν τῆς τελευτῆς τοὺς ἐν Δικαιαρχείᾳ στασιάζοντας διαλλάξας νόμον ἔγραψεν αὐτοῖς καθ ὃν πολιτεύσονται ·
πρὸ μιᾶς δὲ ἡμέρας πυθόμενος τὸν ἄρχοντα Γράνιον , ὡς ὀφείλων δημόσιον χρέος οὐκ ἀποδίδωσιν , ἀλλ ἀναμένει τὴν αὐτοῦ τελευτήν , μετεπέμψατο τὸν ἄνθρωπον εἰς τὸ δωμάτιον καί περιστήσας τοὺς ὑπηρέτας ἐκέλευσε πνίγειν , τῇ δὲ κραυγῇ καί τῷ σπαραγμῷ τὸ ἀπόστημα ῥήξας πλῆθος αἵματος ἐξέβαλεν .
ἐκ δὲ τούτου τῆς δυνάμεως ἐπιλιπούσης διαγαγὼν τὴν νύκτα μοχθηρῶς ἀπέθανε , δύο παῖδας ἐκ τῆς Μετέλλης νηπίους καταλιπών .
ἡ γὰρ Οὐαλλερία μετὰ τὴν τελευτὴν αὐτοῦ θυγάτριον ἀπεκύησεν , ὃ Πόστουμαν ἐκάλουν τοὺς γὰρ ὕστερον τῆς τῶν πατέρων τελευτῆς γενομένους οὕτω Ῥωμαῖοι προσαγορεύουσιν .
ὥρμησαν μὲν οὖν πολλοὶ καὶ συνέστησαν πρὸς Λέπιδον ὡς εἵρξοντες τὸ σῶμα κηδείας τῆς νενομισμένης ·
πομπήϊος δέ , καίπερ ἐγκαλῶν τῷ Σύλλᾳ μόνον γὰρ αὐτὸν ἐν ταῖς διαθήκαις τῶν φίλων παρέλιπε , τοὺς μὲν χάριτι καὶ δεήσει , τοὺς δὲ ἀπειλῇ διακρουσάμενος εἰς Ῥώμην παρέπεμψε τὸ σῶμα , καὶ ταῖς ταφαῖς ἀσφάλειαν ἅμα καὶ τιμὴν παρέσχε .
λέγεται δὲ τοσοῦτο πλῆθος ἀρωμάτων ἐπενεγκεῖν τὰς γυναῖκας αὐτῷ ὥστε ἄνευ τῶν ἐν φορήμασι δέκα καὶ διακοσίοις διακομιζομένων πλασθῆναι μὲν εἴδωλον εὐμέγεθες αὐτοῦ Σύλλα , πλασθῆναι δὲ καὶ ῥαβδοῦχον ἔκ τε λιβανωτοῦ πολυτελοῦς καὶ κινναμώμου .
τῆς δὲ ἡμέρας συννεφοῦς ἕωθεν οὔσης , ὕδωρ ἐξ οὐρανοῦ προσδοκῶντες ἐνάτης ἦραν μόλις ὥρας τὸν νεκρόν .
ἀνέμου δὲ λαμπροῦ καταιγίσαντος εἰς τὴν πυρὰν καὶ φλόγα πολλὴν ἐγείραντος ἔφθη τὸ σῶμα συγκομισθὲν ὅσον ἤδη τ ?
ῆς πυρᾶς μαραινομένης καὶ τοῦ πυρὸς ἀπιόντος ἐκχυθῆναι πολὺν ὄμβρον καὶ κατασχεῖν ἄχρι νυκτός , ὥστε τὴν τύχην αὐτοῦ δοκεῖν τὸ σῶμα συνθάπτειν παραμένουσαν .
τὸ μὲν οὖν μνημεῖον ἐν τῷ πεδίῳ τοῦ Ἄρεώς ἐστι τὸ δὲ ἐπίγραμμά φασιν αὐτὸν ὑπογραψάμενον καταλιπεῖν , οὗ κεφάλαιόν ἐστιν ὡς οὔ τε τῶν φίλων τις αὐτὸν εὖ ποιῶν οὔ τε τῶν ἐχθρῶν κακῶς ὑπερεβάλετο .
ἐπεὶ δὲ καὶ τὸν τούτου διεληλύθαμεν βίον , ἴωμεν ἤδη πρὸς τὴν σύγκρισιν .
τὸ μὲν οὖν ἀφ ἑαυτῶν αὐξήσεως ἀρχὴν λαβοῦσι μεγάλοις γενέσθαι κοινὸν ἀμφοτέροις ὑπῆρξεν , ἴδιον δὲ Λυσάνδρου τὸ βουλομένων τῶν πολιτῶν καὶ ὑγιαινόντων ὅσας ἔσχεν ἀρχὰς λαβεῖν , βιάσασθαι δὲ μηδὲν ἀκόντων μη δ ἰσχῦσαι παρὰ τοὺς νόμους 0 .
ἐν δὲ διχοστασίῃ καὶ ὁ πάγκακος ἔλλαχε τιμῆς , ὥσπερ ἐν Ῥώμῃ τότε διεφθαρμένου τοῦ δήμου καὶ νοσοῦντος αὐτοῖς τοῦ πολιτεύματος ἄλλος ἀλλαχόθεν ἀνίστατο δυνάστης .
καὶ οὐδὲν ἦν θαυμαστὸν εἰ Σύλλας ἦρχεν , ὅτε Γλαυκίαι καὶ Σατορνῖνοι Μετέλλους ἤλαυνον ἐκ τῆς πόλεως , ὑπάτων δὲ ἀπεσφάττοντο παῖδες ἐν ἐκκλησίαις , ἀργυρίῳ δὲ καὶ χρυσίῳ τὰ ὅπλα παρελάμβανον ὠνούμενοι τοὺς στρατευομένους , πυρὶ δὲ καὶ σιδήρῳ τοὺς νόμους ἐτίθεσαν βιαζόμενοι τοὺς ἀντιλέγοντας .
οὐκ αἰτιῶμαι δὲ τὸν ἐν τοιούτοις πράγμασι μέγιστον ἰσχῦσαι διαπραξάμενον , ἀλλὰ σημεῖον οὐ τίθεμαι τοῦ βέλτιστον εἶναι τὸ γενέσθαι πρῶτον οὕτω πονηρὰ πραττούσης τῆς πόλεως , ὁ δὲ ἀπὸ τῆς Σπάρτης εὐνομουμένης τότε μάλιστα καὶ σωφρονούσης ἐπὶ τὰς μεγίστας ἐκπεμπόμενος ἡγεμονίας καὶ πράξεις σχεδὸν ἀρίστων ἄριστος ἐκρίνετο καὶ πρώτων πρῶτος .
ὅθεν ὁ μὲν πολλάκις τὴν ἀρχὴν ἀποδοὺς τοῖς πολίταις ἀνέλαβε πολλάκις ·
διέμενε γὰρ ἡ τιμὴ τῆς ἀρετῆς ἔχουσα τὸ πρωτεῖον ὁ δὲ ἅπαξ αἱρεθεὶς στρατεύματος ἡγεμών , ἔτη συνεχῶς δέκα , νῦν μὲν ὕπατον , νῦν δὲ δικτάτορα ποιῶν ἑαυτόν , ἀεὶ δὲ ὢν τύραννος , ἐν τοῖς ὅπλοις ἔμενεν .
ἐπεχείρησε μὲν οὖν ὁ Λύσανδρος , ὡς εἴρηται , μεταστῆσαι τὰ περὶ τὴν πολιτείαν πρᾳότερον καὶ νομιμώτερον ἢ Σύλλας 0 ·
πειθοῖ γὰρ , οὐ δι ὅπλων οὐ δὲ πάντα συλλήβδην ἀναιρῶν , ὥσπερ ἐκεῖνος , ἀλλ αὐτὴν ἐπανορθούμενος τὴν κατάστασιν τῶν βασιλέων ὃ καὶ φύσει που δίκαιον ἐδόκει , τὸν ἐξ ἀρίστων ἄριστον ἄρχειν ἐν πόλει τῆς Ἑλλάδος ἡγουμένῃ δι ἀρετήν , οὐ δι εὐγένειαν 0 .
ὥσπερ γὰρ κυνηγὸς οὐ ζητεῖ τὸ ἐκ κυνός , ἀλλὰ κύνα , καὶ ἱππικὸς ἵππον , οὐ τὸ ἐξ ἵππου 0 1 ·
τί γὰρ , ἂν ἐξ ἵππου ἡμίονος γένηται 0 ;
οὕτως ὁ πολιτικὸς ἁμαρτήσεται τοῦ παντός , ἐὰν μὴ ζητῇ τὸν ἄρχοντα τίς ἐστιν , ἀλλὰ ἐκ τίνος , αὐτοί γέ τοι Σπαρτιᾶται βασιλεύοντας ἐνίους ἀφείλοντο τὴν ἀρχήν , ὡς οὐ βασιλικούς , ἀλλὰ φαύλους καὶ τὸ μηδὲν ὄντας , εἰ δὲ κακία καὶ μετά γένους ἄτιμον , οὐ δ ἀρετὴ δι εὐγένειαν , ἀλλ ἀφ ἑαυτῆς ἔντιμον 0 1 2 .
αἱ τοίνυν ἀδικίαι τῷ μὲν ὑπὲρ φίλων , τῷ δ ἄχρι φίλων ἐπράχθησαν 0 1 .
λύσανδρος μὲν γὰρ ὁμολογεῖται τὰ πλεῖστα διὰ τοὺς ἑταίρους ἐξαμαρτεῖν καὶ τὰς πλείστας σφαγὰς ὑπὲρ τῆς ἐκείνων ἀπεργάσασθαι δυναστείας καὶ τυραννίδος ·
σύλλας δὲ καὶ Πομπηΐου περιέκοψε τὸ στρατιωτικὸν φθονήσας , καὶ Δολοβέλλα τὴν ναυαρχίαν ἐπεχείρησε δοὺς ἀφελέσθαι , καὶ Λουκρήτιον Ὀφέλλαν ἀντὶ πολλῶν καὶ μεγάλων ὑπατείαν μνώμενον ἐν ὀφθαλμοῖς ἀποσφάξαι προσέταξε , φρίκην καὶ δέος ἐμποιῶν πρὸς αὑτὸν ἀνθρώποις ἅπασι διὰ τῆς τῶν φιλτάτων ἀναιρέσεως .
ἔτι δὲ μᾶλλον ἡ περὶ τὰς ἡδονὰς καὶ τὰ χρήματα σπουδὴ δείκνυσι τὸν μὲν ἡγεμονικήν , τοῦ δὲ τυραννικὴν τὴν προαίρεσιν οὖσαν 0 1 .
ὁ μὲν γὰρ οὐδὲν ἀκόλαστον οὐ δὲ μειρακιῶδες ἐν ἐξουσίᾳ καὶ δυνάμει τηλικαύτῃ φαίνεται διαπεπραγμένος , ἀλλ , εἰ δή τις ἄλλος , ἐκπεφευγὼς τουτὶ τὸ περίακτον οἴκοι λέοντες , ἐν ὑπαίθρῳ δὲ ἀλώπεκες 0 1 2 .
οὕτω σώφρονα καὶ Λακωνικὴν καὶ κεκολασμένην ἐπεδείκνυτο πανταχοῦ τὴν δίαιταν .
ὁ δὲ οὔ τε νέος ὢν περὶ τὰς ἐπιθυμίας ἐμετρίαζε διὰ τὴν πενίαν οὔ τε γηράσας διὰ τὴν ἡλικίαν , ἀλλὰ τοὺς περὶ γάμων καὶ σωφροσύνης εἰσηγεῖτο νόμους τοῖς πολίταις αὐτὸς ἐρῶν καὶ μοιχεύων , ὥς φησι Σαλούστιος .
ὅθεν οὕτω τὴν πόλιν πτωχὴν καὶ κενὴν ἐποίησε χρημάτων ὥστε ταῖς συμμαχίσι καὶ φίλαις πόλεσιν ἀργυρίου πωλεῖν τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν αὐτονομίαν , καίτοι τοὺς πολυαργυρωτάτους οἴκους καὶ μεγίστους ὁσημέραι δημεύοντος αὑτοῦ καὶ ἀποκηρύττοντος 0 .
ἀλλὰ μέτρον οὐδὲν ἦν τῶν ῥιπτουμένων καὶ καταχορηγουμένων εἰς τοὺς κόλακας , τίνα γὰρ εἰκὸς εἶναι λογισμὸν ἢ φειδὼ πρὸς τὰς παρ οἶνον συνουσίας αὑτοῦ καὶ χάριτας , ὃς ἐν φανερῷ ποτε τοῦ δήμου περιεστῶτος οὐσίαν μεγάλην διαπιπράσκων τιμῆς τῆς τυχούσης εἰς ἕνα τῶν φίλων ἐκέλευε κατακηρύσσειν , ἑτέρου δὲ τὴν τιμὴν ὑπερβαλομένου καὶ τοῦ κήρυκος τὸ προστεθὲν ἀγορεύσαντος διηγανάκτησε , δεινά γε , ὦ φίλοι πολῖται , καὶ τυραννικὰ πάσχω , φάμενος , εἰ τὰ ἐμά μοι λάφυρα διαθέσθαι μὴ ἔξεστιν ὡς βούλομαι 0 .
λύσανδρος δὲ καὶ τὰς αὐτῷ δοθείσας δωρεὰς μετὰ τῶν ἄλλων ἀπέπεμψε τοῖς πολίταις .
καὶ οὐκ ἐπαινῶ τὸ ἔργον ·
ἴσως γὰρ ἔβλαψε τῇ κτήσει τῶν χρημάτων τὴν Σπάρτην οὗτος ὅσον οὐκ ἔβλαψε τῇ ἀφαιρέσει τὴν Ῥώμην ἐκεῖνος ·
ἀλλὰ τεκμήριον τοῦτο ποιοῦμαι τῆς ἀφιλοπλουτίας τοῦ ἀνδρός .
ἴδιον δέ τι πρὸς τὴν ἑαυτοῦ πόλιν ἑκάτερος ἔπαθε .
σύλλας μὲν γὰρ ἀκόλαστος ὢν καὶ πολυτελὴς ἐσωφρόνιζε τοὺς πολίτας , Λύσανδρος δ ὧν αὐτὸς ἀπείχετο παθῶν ἐνέπλησε τὴν πόλιν , ὥστε ἁμαρτάνειν τὸν μὲν αὐτὸν ὄντα χείρονα τῶν ἰδίων νόμων , τὸν δὲ αὑτοῦ χείρονας ἀπεργαζόμενον τοὺς πολίτας ·
δεῖσθαι γὰρ ἐδίδαξε τὴν Σπάρτην ὧν αὐτὸς ἔμαθε μὴ προσδεῖσθαι .
καὶ τὰ μὲν πολιτικὰ ταῦτα 0 .
πολέμων δὲ ἀγῶσι καὶ στρατηγικαῖς πράξεσι καὶ πλήθει τροπαίων καὶ μεγέθει κινδύνων ἀσύγκριτος ὁ Σύλλας 0 .
ὁ μέντοι γε δύο νίκας ἐξηνέγκατο ναυμαχίαις δυσί ·
προσθήσω δὲ αὐτῷ τὴν Ἀθηνῶν πολιορκίαν , ἔργῳ μὲν οὐ μεγάλην , τῇ δὲ δόξῃ λαμπροτάτην γενομένην .
τὰ δ ἐν Βοιωτίᾳ καὶ Ἁλιάρτῳ δυστυχίᾳ μὲν ἴσως ἐπράχθη τινί , κακοβουλίᾳ δὲ προσέοικεν οὐκ ἀναμείναντος ὅσον οὔπω παροῦσαν ἐκ Πλαταιῶν τὴν μεγάλην τοῦ βασιλέως δύναμιν , ἀλλὰ θυμῷ καὶ φιλοτιμίᾳ παρὰ καιρὸν ὠσαμένου πρὸς τὸ τεῖχος , ὥστε τοὺς τυχόντας ἀνθρώπους ἐκπηδήσαντας ἐν οὐδενὶ λόγῳ καταβαλεῖν αὐτόν , οὐ γὰρ ὡς Κλεόμβροτος ἐν Λεύκτροις ἀντερείδων ἐπικειμένοις τοῖς πολεμίοις , οὐ δὲ ὡς Κῦρος οὐ δὲ ὡς Ἐπαμεινώνδας κατέχων ἐγκεκλικότας καὶ τὸ νίκημα βεβαιούμενος πληγῇ καιρίᾳ περιέπεσεν 0 1 ·
ἀλλ οὗτοι μὲν βασιλέων καὶ στρατηγῶν θάνατον ἀπέθνησκον , Λύσανδρος δὲ πελταστοῦ καὶ προδρόμου δίκην ἀκλεῶς παραναλώσας ἑαυτόν , ἐμαρτύρησε τοῖς παλαιοῖς Σπαρτιάταις ὅτι καλῶς ἐφυλάττοντο τὰς τειχομαχίας , ἐν αἷς οὐχ ὑπ ἀνδρὸς μόνον τοῦ τυχόντος , ἀλλὰ καὶ ὑπὸ παιδὸς καὶ γυναικὸς ἀποθανεῖν ἂν συντύχοι πληγέντα τὸν κράτιστον , ὥσπερ τὸν Ἀχιλλέα φασὶν ὑπὸ τοῦ Πάριδος ἐν ταῖς πύλαις ἀναιρεθῆναι .
σύλλας μὲν οὖν ὅσας ἐκ παρατάξεως ἐνίκησε νίκας καὶ κατέβαλε μυριάδας πολεμίων οὐ δὲ ἀριθμῆσαι ῥᾴδιόν ἐστιν αὐτὴν δὲ τὴν Ῥώμην δὶς εἷλε , καὶ τὸν Πειραιᾶ τῶν Ἀθηνῶν οὐ λιμῷ καθάπερ Λύσανδρος , ἀλλὰ πολλοῖς ἀγῶσι καὶ μεγάλοις , ἐκβαλὼν Ἀρχέλαον ἐκ τῆς γῆς ἐπὶ τὴν θάλατταν , κατέσχεν 0 .
ἔστι δὲ μέγα καὶ τὸ τῶν ἀντιστρατήγων , τρυφὴν γὰρ οἶμαι καὶ παιδιὰν πρὸς Ἀντίοχον διαναυμαχεῖν τὸν Ἀλκιβιάδου κυβερνήτην , καὶ Φιλοκλέα τὸν Ἀθηναίων ἐξαπατᾶν δημαγωγόν , ἄδοξον , ἄκραν γλῶσσαν ἠκονημένον οὓς οὐκ ἂν ἱπποκόμῳ Μιθριδάτης οὐ δὲ ῥαβδούχῳ Μάριος ἠξίωσε παραβαλεῖν τῶν ἑαυτοῦ 0 .
τῶν δὲ πρὸς Σύλλαν ἀνταραμένων δυναστῶν , ὑπάτων , στρατηγῶν , δημαγωγῶν , ἵνα τοὺς ἄλλους ἐάσω , τίς ἦν Ῥωμαίων Μαρίου φοβερώτερος ἢ Μιθριδάτου βασιλέων δυνατώτερος ἢ Λαμπωνίου καὶ Τελεσίνου τῶν Ἰταλικῶν μαχιμώτερος 0 ;
ὧν ἐκεῖνος τὸν μὲν ἐξέβαλε , τὸν δὲ ὑπέταξε , τοὺς δὲ ἀπέκτεινε .