Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
κρείττων δὲ μαρτυρία τούτων ἐστὶ καὶ παρὰ προδιδασκούσης ἄνωθεν καὶ καὶ λεγούσης ·
εἴδωλα τῶν ἀργύριον καὶ χρυσίον , ἔργα χειρῶν ἀνθρώπων 0 .
ὦτα ἔχουσι καὶ οὐκ , ἔχουσι καὶ οὐκ , χεῖρας ἔχουσι , πόδας καὶ οὐ περιπατήσουσιν , οὐ φωνήσουσιν ἐν τῷ αὐτῶν , ὅμοιοι αὐτοῖς γένοιντο οἱ ποιοῦντες .
οὐ δὲ τούτων μέμψις 0 ·
ἀλλ  καὶ , αὐτῶν ἔλεγχος 0 ·
λέγοντος τοῦ ·
θεὸν , πάντες ὅθεν ἐγένοντο , ἐξηράνθησαν , καὶ ἀνθρώπων συναχθήτωσαν πάντες καὶ στήτωσαν ἅμα .
ὅτι σίδηρον βραχίονι τῆς αὐτοῦ 0 1 ·
καὶ καὶ ἀσθενήσει καὶ οὐ μὴ ὕδωρ .
γὰρ ἐκλεξάμενος τέκτων ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέτρῳ καὶ ἐν αὐτὸ καὶ ὡς ἀνθρώπου , ἔστησεν ἐν οἴκῳ ἔκοψε , ὁ κύριος , καὶ ὑετὸς ἐμήκυνεν , ἵνα ᾖ εἰς καῦσιν καὶ ἀπ αὐτοῦ καὶ καύσαντες ἄρτους ἐπ  λοιπὸν εἰς θεοὺς καὶ , οὗ τὸ πυρί 0 .
καὶ ἐπὶ αὐτοῦ , ἔφαγε καὶ ἐνεπλήσθη , καὶ θερμανθεὶς εἶπεν ·
ἡδύ μοι , ὅτι ἐθερμάνθην καὶ πῦρ 0 .
τὸ δὲ λοιπὸν λέγων 0 ·
, ὅτι θεός μου εἶ σύ 0 .
οὐκ ἔγνωσαν φρονῆσαι , ὅτι ἀπημαυρώθησαν τοῦ τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτῶν καὶ τοῦ νοῆσαι τῇ καρδίᾳ , καὶ ·
οὐ δὲ τῇ φρονήσει , ὅτι τὸ αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τῶν αὐτοῦ ἄρτους , καὶ ὀπτήσας ἔφαγε καὶ τὸ λοιπὸν αὐτοῦ εἰς ἐποίησε καὶ προσκυνοῦσιν 0 .
γνῶτε σποδὸς ἡ καρδία αὐτῶν καὶ καὶ οὐδεὶς δύναται ἐξελέσθαι τὴν ψυχὴν αὐτῶν 0 .
οὐκ , ὅτι ψεῦδος ἐν τῇ 0 .
πῶς οὖν παρὰ κριθεῖεν τῆς θείας γραφῆς κατηγορούμενοι ;
πῶς οὐκ ἂν εἶεν οἱ οὕτω ἐλεγχόμενοι τὰ ἄψυχα ἀντὶ τῆς ἀληθείας ;
ποία δὲ ἐλπίς ἢ τίς ἂν αὐτοῖς , ἐπὶ τὰ ἄλογα καὶ , ἀντὶ ἀληθινοῦ θεοῦ 0 .
γάρ , εἴθε κ ἂν χωρὶς τοὺς θεοὺς ἔπλαττεν ὁ τεχνίτης , ἵνα μὴ τῆς ἀναισθησίας φανερὸν ἔχωσι ἔλεγχον .
ὑπέκλεψαν γὰρ τὴν ὑπόνοιαν τῶν ὡς τῶν εἰδώλων , εἰ μὴ τὰ σύμβολα τῶν αἰσθήσεων , ὀφθαλμοὺς καὶ καὶ εἶχον ἀκινήτως πρὸς τῆς αἰσθήσεως χρῆσιν καὶ τῶν αἰσθητῶν ἀντίληψιν 0 .
νῦν δὲ ἔχοντες οὐκ ἔχουσι καὶ στήκοντες οὐ στήκουσι καὶ καθεζόμενοι οὐ καθέζονται .
οὐ γὰρ ἔχουσι τούτων τὴν , ὡς ὁ πλάσας ἠθέλησεν , οὕτως καὶ μένουσι κείμενοι , θεοῦ μὲν γνώρισμα παρέχοντες , ἄψυχοι δὲ καθόλου ἀνθρώπου τέχνῃ φαινόμενοι τεθέντες .
δὲ καὶ οἱ τῶν τοιούτων κήρυκες καὶ μάντεις , ποιηταὶ καὶ συγγραφεῖς , ἁπλῶς εἶναι , .
ἠδύναντο γὰρ τῷ τῆς ὀνόματι τὴν ἀλήθειαν , μᾶλλον δὲ τοὺς πολλοὺς ἀπὸ τῆς ἀληθείας πλανῆσαι .
νῦν δὲ ἔρωτας καὶ ἀσελγείας διηγούμενοι πρὸς ἡδονὴν τῶν καὶ καὶ καὶ τὰς ἄλλας κακίας οὐδὲν ἄλλο ἑαυτοὺς ἐλέγχουσιν , οὐ περὶ διηγοῦνται , ἀλλ οὐ δὲ περὶ ἀνθρώπων σεμνῶν , περὶ καὶ μυθολογοῦσιν .
ἀλλ ἴσως περὶ τούτων οἱ τὴν ἰδιότητα τῶν εἶναι χαρακτῆρα τὰ μὴ ὄντα πλάττεσθαι καὶ ψεύδεσθαι εἰς τῶν ἀκουόντων , οὗ χάριν τὰ θεῶν αὐτοὺς πεποιηκέναι φήσουσιν .
ἀλλ αὕτη καὶ μᾶλλον ἡ πρόφασις ἕωλος ἀφ ὧν περὶ τούτων ἔχουσι δόξαν καὶ 0 .
εἰ γὰρ τὰ παρὰ ποιηταῖς ἐστι καὶ ψευδῆ , ἂν εἴη καὶ αὐτὴ ἡ τοῦ Διὸς καὶ Κρόνου καὶ Ἥρας καὶ καὶ τῶν ἄλλων ὀνομασία .
, καὶ τὰ πέπλασται καὶ οὐκ ἔστι μὲν Ζεὺς οὐ δὲ Κρόνος Ἄρης .
δὲ τούτους ὡς ὄντας ποιηταὶ πρὸς ἀπάτην τῶν .
δὲ ποιητῶν τὰ μὴ ὄντα , πῶς θρησκεύουσιν ;
ἢ ἴσως γὰρ ἂν πάλιν ·
τὰ μὲν ὀνόματα οὐ πλάττονται , τὰς δὲ πράξεις ψεύδονται κατ αὐτῶν ;
ἀλλὰ καὶ τοῦτο οὐδὲν ἧττον πρὸς ἀπολογίαν αὐτῶν ἀσφαλές 0 .
γὰρ τὰς πράξεις ἐψεύσαντο , πάντως καὶ τὰ ὀνόματα , ὧν τὰς πράξεις 0 .
ἢ περὶ τὰ ὀνόματα , ἀληθεύουσι καὶ περὶ τὰς πράξεις 0 .
ἄλλως τε εἶναι τούτους θεοὺς ἀληθῶς καὶ ἃ δεῖ θεοὺς πράττειν καὶ οὐκ ἄν ποτε τὰς ἀνθρώπων θεοῖς ἐννοίας 0 .
οὐ δὲ τοῦ πυρὸς ἔργον τῷ ὕδατί τις ἀναθήσει ·
τὸ μὲν γὰρ καίει , τὸ δὲ τὴν οὐσίαν ἔχει .
μὲν οὖν αἱ πράξεις εἰσὶ θεῶν ἄξιαι , θεοὶ ἂν εἶεν καὶ ἐργάται .
εἰ δὲ ἀνθρώπων καὶ καλῶν τὸ μοιχεύειν καὶ τὰ , ἄνθρωποι ἂν εἶεν 0 .
ταῖς χρή , ἵνα ἐκ τῆς ἐνεργείας ὁ πράξας καὶ ἐκ τῆς οὐσίας πρᾶξις γνωσθῆναι 0 .
ὥσπερ οὖν εἴ τις διαλεγόμενος περὶ ὕδατος τὰς τούτων ἐνεργείας οὐκ ἂν εἶπε , τὸ μὲν ὕδωρ , τὸ δὲ ψύχειν , τις καὶ γῆς , ἔλεγεν ἂν τὴν μὲν γῆν φωτίζειν , τὸν ἥλιον , πᾶσαν παραπληξίαν ὑπερέβαλεν , οὕτως οἱ παρ αὐτοῖς συγγραφεῖς , καὶ ὁ πάντων ποιητής , εἴπερ θεοὺς , ἀλλὰ μᾶλλον ἀνθρώπους καὶ ἀνθρώπους οὐ σώφρονας 0 1 2 .
ἢ ὡς ποιηταί , καὶ σὺ τούτων καταψεύδῃ , διὰ τί μὴ ἀσθένειαν , ἀντὶ δὲ ἀσθενείας ἐπλάσαντο ;
ἔδει γὰρ ὥσπερ ἐπὶ τοῦ Διὸς καὶ τῆς Ἥρας , οὕτω καὶ τοῦ μὲν καταψεύσασθαι , τοῦ Θερσίτου δύναμιν θαυμάσαι 0 1 .
καὶ τοῦ μὲν ἀσυνεσίαν , τοῦ δὲ παραφροσύνην , καὶ τοῦ μὲν Διομήδους καὶ Ἕκτορος πράξεις , τῆς δὲ μυθολογῆσαι 0 1 2 .
ἐπὶ πάντων γάρ , ὡς αὐτοὶ λέγουσιν , ἔδει τοὺς ποιητὰς πλάττεσθαι καὶ ψεύδεσθαι .
νῦν δὲ τοῖς μὲν ἀνθρώποις τὴν ἀλήθειαν ἐφύλαξαν , τῶν δὲ λεγομένων θεῶν οὐκ ἐφοβήθησαν .
καὶ τοῦτο ἄν τις αὐτῶν , μὲν ταῖς περὶ αὐτῶν πράξεσι ψεύδονται .
ἐν δὲ τοῖς , πατέρα θεῶν καὶ καὶ Ὀλύμπιον καὶ ἐν βασιλεύοντα λέγουσι .
δὲ οὐ ἐγώ , ἀλλὰ πᾶς ὅστις ἐλέγξειε κατ αὐτῶν εἶναι τὸν λόγον 0 .
πάλιν γὰρ ταῖς πρώταις ἀποδείξεσιν ἡ ἀλήθεια κατ αὐτῶν φανήσεται .
αἱ μὲν γὰρ πράξεις ἀνθρώπους ἐλέγχουσι , τὰ δὲ ἐγκώμια ὑπὲρ τὴν ἀνθρώπων ἐστὶ φύσιν .
ἑκάτερον δὲ ἐστι ἑαυτό .
οὔ τε γὰρ τῶν ἐν ἴδιόν ἐστι πράττειν οὔ τε τοὺς τὰ τοιαῦτα πράττοντας ὑπονοεῖν τις δύναται θεούς .
τί οὖν νοεῖν ὅτι τὰ μὲν ἐγκώμια ψευδῆ καὶ , αἱ δὲ πράξεις κατ αὐτῶν 0 ;
καὶ τοῦτο ἀληθὲς ἐκ τῆς συνηθείας ἄν τις 0 .
οὐδεὶς γὰρ ἐγκωμιάζων κατηγορεῖ τῆς πολιτείας , ἀλλὰ μᾶλλον οἷς εἰσιν αἱ πράξεις αἰσχραί , τούτους διὰ τὸν ἐκ τούτων ψόγον ἐπαίρουσι τοῖς ἐγκωμίοις , ἵνα τῇ τούτων ὑπερβολῇ τοὺς ἀκούοντας ἀπατήσαντες ἐπικρύψωσι τὴν ἐκείνων παρανομίαν .
ὥσπερ οὖν ἐγκωμιάσαι τινὰ προθέμενος , μὴ εὑρίσκοι μὲν ἐκ πολιτείας μη δὲ ἐξ ἀρετῆς τῆς ψυχῆς τὴν πρόφασιν τῶν διὰ τὴν ἐν τούτοις , ἄλλως δὲ αὐτοὺς ἐπαίροι τὰ ὑπὲρ αὐτοὺς αὐτοῖς χαριζόμενος .
οὕτω καὶ οἱ παρ αὐτοῖς θαυμαστοὶ ποιηταὶ δυσωπούμενοι ἐπὶ ταῖς αἰσχραῖς πράξεσι τῶν λεγομένων παρ αὐτοῖς θεῶν τὸ ὑπὲρ ἄνθρωπον αὐτοῖς προσῆψαν ὄνομα , οὐκ εἰδότες ὅτι οὐ ταῖς ὑπὲρ ἄνθρωπον ὑπονοίαις αὐτῶν τὰ ἀνθρώπινα , ἀλλὰ μᾶλλον τοῖς αὐτῶν ἐλαττώμασι τὰς θεοῦ ἐννοίας μὴ ἁρμόζειν αὐτοῖς διελέγξουσι 0 .
καὶ ἔγωγε νομίζω καὶ αὐτοῖς τὰ τούτων πάθη καὶ τὰς τούτων πράξεις .
ἐπειδὴ γὰρ τὴν θεοῦ , ὡς εἶπεν ἡ γραφή , προσηγορίαν καὶ τιμὴν τοῖς οὐκ οὖσι θεοῖς , ἀλλ ἀνθρώποις ἐσπούδαζον , καὶ καὶ ἦν τὸ ὑπ αὐτῶν τολμώμενον , τούτου ἕνεκεν καὶ ἄκοντες ὑπὸ τῆς ἀληθείας ἠναγκάσθησαν τὰ τούτων πάθη , πρὸς ἔλεγχον τοῦ μὴ εἶναι τούτους θεοὺς ἐν ταῖς περὶ γραφαῖς φαίνηται .
τίς οὖν ἀπολογία , τίς ἀπόδειξις περὶ τοῦ εἶναι τούτους θεοὺς γένοιτ ἂν τοῖς ἐν τούτοις δεισιδαιμονοῦσιν ;
ἐκ μὲν γὰρ τῶν λεχθέντων μικρῷ πρότερον , ἀνθρώπους αὐτοὺς καὶ ἀνθρώπους ὄντας ὁ λόγος ἀπέδειξεν ·
εἰς ἐκεῖνο δὲ τάχα καὶ μέγα ἐπὶ τοῖς , λέγοντες διὰ ταῦτα αὐτοὺς καὶ θεοὺς ἡγεῖσθαι , ὅτι τοῖς ἀνθρώποις χρήσιμοι γεγόνασι 0 .
ζεὺς μὲν γὰρ λέγεται πλαστικὴν ἐσχηκέναι , Ποσειδῶν δὲ τὴν τοῦ κυβερνήτου 0 .
καὶ χαλκευτικήν , Ἀθηνᾶ δὲ τὴν ὑφαντικήν 0 1 2 .
καὶ Ἀπόλλων μὲν τὴν μουσικήν , Ἄρτεμις δὲ τὴν κυνηγετικήν 0 1 2 .
καὶ Ἥρα στολισμόν , Δήμητρα γεωργίαν καὶ ἄλλοι , ὡς ἱστοροῦντες περὶ αὐτῶν 0 1 .
ἀλλὰ ταύτας καὶ τὰς τοιαύτας ἐπιστήμας οὐκ αὐτοῖς μόνοις ἔδει τοὺς ἀνθρώπους , ἀλλὰ τῇ κοινῇ τῶν ἀνθρώπων φύσει , εἰς ἣν ἀτενίζοντες ἄνθρωποι τὰς τέχνας ἐφευρίσκουσι .
τὴν γὰρ τέχνην καὶ οἱ πολλοὶ λέγουσι φύσεως εἶναι .
εἰ τοίνυν ἐπιστήμονες περὶ ἃς γεγόνασιν , οὐ θεοὺς αὐτοὺς , ἀλλὰ μᾶλλον ἀνθρώπους 0 1 .
οὐ γὰρ ἐξ αὐτῶν αἱ τέχναι , ἀλλ ἐν ταύταις καὶ αὐτοὶ τὴν ἐμιμήσαντο 0 .
ὄντες γὰρ ἄνθρωποι ἐπιστήμης κατὰ περὶ ὅρον , οὐδὲν θαυμαστὸν εἰ τῇ ἀνθρωπίνῃ διανοίᾳ καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν ἑαυτῶν φύσιν , τὰς τέχνας ἐπενόησαν 0 .
ἢ εἰ διὰ εὑρέσεις θεοὺς αὐτοὺς ἄξιον λέγουσιν , καὶ τοὺς τῶν ἄλλων τεχνῶν εὑρετὰς θεοὺς ἀναγορεύειν , καθ ὃν λόγον κ ἀκεῖνοι τῆς τοιαύτης ὀνομασίας ἠξιώθησαν 0 .
γράμματα γὰρ ἐφεῦρον Φοίνικες , ποίησιν ἡρωϊκὴν Ὅμηρος , καὶ διαλεκτικὴν μὲν Ζήνων ὁ Ἐλεάτης , ρητορικὴν δὲ τέχνην Κόραξ ὁ , καὶ καρπὸν μελισσῶν Ἀρισταῖος , σίτου δὲ σπορὰν , καὶ νόμους μὲν ὁ καὶ Σόλων ὁ Ἀθηναῖος 0 1 2 .
τῶν δὲ τὴν σύνταξιν καὶ καὶ μέτρα καὶ στάθμια Παλαμήδης ἐφεῦρε .
ἄλλα καὶ διάφορα τῷ ἀνθρώπων χρήσιμα κατὰ τὴν τῶν μαρτυρίαν 0 .
εἴπερ οὖν αἱ ἐπιστῆμαι καὶ διὰ ταύτας εἰσὶ θεοὶ γλυπτοί , ἀνάγκη καὶ τοὺς ὕστερον ἐκείνων τῶν ἄλλων εἶναι κατ αὐτοὺς θεούς 0 ·
ἢ εἰ μὴ τούτους ἀξιοῦσι τῆς θεοῦ τιμῆς , ἀλλ ἀνθρώπους ἐπιγινώσκουσιν , καὶ τὸν καὶ τὴν Ἥραν καὶ τοὺς ἀνθρώπους γεγενῆσθαι πιστεύειν , ὅτι μη δὲ σεμνοὶ γεγόνασιν , ὡς καὶαὐτῆς τῆς τῶν ἀγαλμάτων γλυφῆς οὐδὲν ἢ ἀνθρώπους αὐτοὺς ἐλέγχουσι 0 .
τίνα γὰρ αὐτοῖς γλύφοντες ἐπιβάλλουσι μορφὴν ἢ ἀρρένων καὶ καὶ τῶν κατωτέρω τούτων ὄντων τὴν φύσιν πετεινῶν παντοίων , τετραπόδων ἡμέρων τε καὶ ἀγρίων καὶ ἑρπετῶν , ὅσα γῆ καὶ θάλαττα καὶ πᾶσα τῶν ὑδάτων φύσις φέρει 0 ;
εἰς γὰρ τὴν τῶν παθῶν καὶ ἡδονῶν ἀλογίαν πεσόντες οἱ ἄνθρωποι καὶ πλέον οὐδὲν ὁρῶντες ἢ ἡδονὰς καὶ σαρκὸς ἐπιθυμίας , ὡς ἐν τούτοις τοῖς ἀλόγοις καὶ τὸ θεῖον κατὰ τὴν ποικιλίαν ἑαυτῶν καὶ θεοὺς τοσούτους γλύψαντες 0 1 .
τετραπόδων γὰρ εἰκόνες καὶ ἑρπετῶν εἰσι παρ αὐτοῖς , καθὼς καὶ ὁ τῆς καὶ ἀληθοῦς εὐσεβείας ἑρμηνεύς φησιν ·
ἐματαιώθησαν ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτῶν , καὶ ἐσκοτίσθη ἡ ἀσύνετος αὐτῶν καρδία , φάσκοντες εἶναι σοφοί , ἐμωράνθησαν καὶ τὴν δόξαν τοῦ θεοῦ ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος ἀνθρώπου καὶ πετεινῶν καὶ τετραπόδων καὶ ἑρπετῶν ·
διὸ καὶ παρέδωκεν αὐτοὺς εἰς πάθη ἀτιμίας .
γὰρ τὴν ψυχὴν ταῖς ἡδονῶν ἀλογίαις , ὡς προεῖπον , ἐπὶ τὴν τοιαύτην θεοπλαστίαν κατέπεσον .
καὶ πεσόντες λοιπὸν ὡς ἐν τῷ ἀποστραφῆναι τὸν θεὸν αὐτοὺς οὕτως ἐν αὐτοῖς κυλίονται ἐν ἀλόγοις τὸν τοῦ λόγου πατέρα θεὸν ἀπεικάζουσι 0 .
περὶ οἱ παρ Ἕλλησι λεγόμενοι καὶ ἐπιστήμονες ἐλεγχόμενοι μὲν οὐκ ἀρνοῦνται ἀνθρώπων εἶναι καὶ ἀλόγων μορφὰς καὶ τύπους τοὺς αὐτῶν θεούς , ἀπολογούμενοι δὲ λέγουσι διὰ τοῦτο αὐτοὺς ἔχειν , ἵνα τὸ θεῖον αὐτοῖς ἀποκρίνηται καὶ φαίνηται .
οὐκ ἄλλως γὰρ αὐτὸν ἀόρατον δύνασθαι γνῶναι , ἢ διὰ τῶν τοιούτων ἀγαλμάτων καὶ τελετῶν 0 .
οἱ δὲ ἔτι τούτων καὶ βαθύτερα λέγειν νομίζοντές φασι διὰ τοῦτο ταῦτα καὶ τετυπῶσθαι πρὸς ἐπίκλησιν καὶ ἐπιφάνειαν θείων ἀγγέλων καὶ δυνάμεων , ἵνα διὰ τούτων ἐπιφαινόμενοι περὶ τῆς τοῦ θεοῦ γνώσεως , καὶ εἶναι τούτους ὥσπερ γράμματα τοῖς ἀνθρώποις , οἷς ἐντυγχάνοντες γινώσκειν περὶ τῆς τοῦ θεοῦ καταλήψεως ἀπὸ τῆς δι αὐτῶν γινομένης τῶν θείων ἀγγέλων ἐπιφανείας 0 .
ταῦτα μὲν οὕτως ἐκεῖνοι μυθολογοῦσιν ·
οὐ γὰρ θεολογοῦσι μὴ γένοιτο .
ἐὰν δέ τις ἐξετάσῃ τὸν λόγον μετ ἐπιμελείας , εὑρήσει οὐκ τῶν δειχθέντων τὴν δόξαν εἶναι ψευδῆ .
Εἴποι γὰρ ἄν τις πρὸς αὐτοὺς παρελθὼν ἀληθείᾳ κρινούσῃ ·
πῶς ἀποκρίνεται ἢ γνωρίζεται θεὸς διὰ τούτων ;
πότερον διὰ τὴν αὐτοῖς ὕλην ἢ διὰ τὴν μορφήν 0 1 ·
εἰ μὲν γὰρ διὰ τὴν ὕλην , τίς ἡ χρεία τῆς μορφῆς , καὶ , πρὶν πλασθῆναι ταῦτα , διὰ πάσης ὕλης ἐπιφαίνεσθαι τὸν θεόν 0 1 ;
μάτην δὲ καὶ τοὺς ναοὺς οὗτοι περιετείχισαν συγκλείοντες ἕνα λίθον ἢ ξύλον ἢ χρυσοῦ μέρος πάσης τῆς γῆς πεπληρωμένης τῆς τούτων οὐσίας .
εἰ δὲ ἡ ἐπικειμένη μορφὴ γίνεται τῆς θείας ἐπιφανείας , τίς ἡ χρεία τῆς ὕλης τοῦ χρυσοῦ καὶ τῶν ἄλλων , καὶ μὴ μᾶλλον δι αὐτῶν τῶν φύσει ζώων , ὧν εἰσι μορφαὶ τὰ γλύμματα , τὸν θεὸν ἐπιφαίνεσθαι 0 ;
καλλίων γὰρ ἂν ἡ περὶ θεοῦ δόξα κατὰ ἐγεγόνει , εἰ διὰ ζώων ἐμψύχων λογικῶν τε καὶ ἀλόγων , καὶ μὴ ἐν ἀψύχοις καὶ ἀκινήτοις προσεδοκᾶτο ·
ἐφ οἷς καθ ἑαυτῶν ἀσέβειαν ἐργάζονται .
τὰ γὰρ φύσει ζῶα τετράποδά τε καὶ πετεινὰ καὶ ἑρπετὰ βδελυττόμενοι καὶ ἀποστρεφόμενοι ἢ διὰ τὴν ἀγριότητα ἢ διὰ τὴν ρυπαρίαν , ὅμως τοὺς τούτων τύπους ἐν λίθοις καὶ χρυσῷ γλύψαντες θεοποιοῦσιν .
ἔδει δὲ αὐτὰ μᾶλλον ἢ τοὺς τούτων τύπους ἐν προσκυνεῖσθαι 0 .
ἢ τάχα οὐδέν , οὔ τε ἡ μορφὴ οὔ τε ἡ ὕλη θεοῦ παρουσίας ἐστί , δὲ ἡ τέχνη τὸ θεῖον ἐκκαλεῖται , ἅτε δὴ τυγχάνουσα ·
ἀλλ εἰ διὰ τὴν ἐπιστήμην ἐπιφοιτᾷ τὸ θεῖον τοῖς γλύμμασι , τίς πάλιν ἡ χρεία τῆς ὕλης οὔσης τῆς ἐν τοῖς ἀνθρώποις 0 ;
εἰ γὰρ ὅλως διὰ ἐπιφαίνεται ὁ θεὸς καὶ διὰ τοῦτο ὡς θεοὶ τὰ γλύμματα , ἔδει τοὺς ἀνθρώπους τῆς ὄντας ἀρχηγοὺς προσκυνεῖσθαι καὶ θρησκεύεσθαι , ὅσῳ καὶ λογικοὶ καὶ τὴν ἐπιστήμην ἐν ἑαυτοῖς 0 1 .
περὶ δὲ τῆς καὶ βαθυτέρας δῆθεν ἄν τις ἀκολούθως εἴποι ·
αὐτοῦ τοῦ θεοῦ ἐπιφάνειαν , ἐκεῖ παρουσίαν , τὰ , δι ὧν τὰς , καὶ ὑπὲρ αὐτὰς δυνάμεις 0 1 ;
χάριν γὰρ θεοῦ τὰς , αὐτοῦ τοῦ θεοῦ τὴν τιμὴν τοῖς γλύμμασι , πρᾶγμα πάσχοντες οὐκ γὰρ ὑπεραίρειν τὴν τῆς τῶν ἀγαλμάτων καὶ διὰ τοῦτο μὴ τολμῶντες τὸν δὲ δυνάμεις , αὐτοὶ ταύτας ὑπερβάντες , οὗ ἐφοβήθητε , τούτου τὴν λίθοις καὶ ξύλοις ἀνεθήκατε , ἀντὶ λίθων καὶ τέχνης ἀνθρώπων καὶ προσκυνεῖτε 0 .
εἰ γὰρ καὶ ταῦτα , ὡς , τῆς ἐπὶ θεωρίας οὐ δίκαιον τοῦ σημαινομένου 0 1 .
οὐ δὲ τις ὄνομα , ἀκινδύνως τὸ 0 .
ἀλλ ὁ μὲν ἔχει τὴν ζημίαν , τὸ τῇ τοῦ γράψαντος ἐπιστήμῃ 0 .
οὕτω καὶ ὑμεῖς , εἴπερ τὸν λογισμόν , οὐκ ἂν τὸ τῆς θειότητος γνώρισμα εἰς , ἀλλὰ καὶ τὸ γλύμμα προετιμήσατε τοῦ γλύψαντος ἀνθρώπου 0 1 .
ὅλως ὡς γράμματα τοῦ θεοῦ ἐπιφάνειαν , καὶ διὰ τοῦτο θεοποιίας εἰσὶν τὸν ταῦτα γλύψαντα καὶ φημὶ δὴ πάλιν τὸν τεχνίτην , , ἐκείνων δυνατώτερον καὶ , ὅσῳ κατὰ τὴν αὐτοῦ βούλησιν ἐξέσθη καὶ 0 1 .
εἰ τοίνυν τὰ γράμματα ἄξια , πολλῷ πλέον ὁ γράψας τῷ θαύματι διὰ τὴν τέχνην καὶ ψυχῆς ἐπιστήμην 0 1 .
εἰ μὴ θεοὺς νομίζειν , ἄν τις ἔροιτο περὶ τῆς τῶν μανίας , τὴν αἰτίαν τῆς τοιαύτης μορφῆς παρ αὐτῶν ἀξιῶν μορφῆς παρ αὐτῶν ἀξιῶν μὲν γάρ , ὅτι ἀνθρωπόμορφόν , διὰ τοῦτο οὕτω τετύπωται , αὐτῷ τύπους 0 ;
εἰ δὲ ὁ τούτου , καὶ λογικῶν αὐτῷ περιτιθέασι 0 ;
εἰ δὲ τὸ συναμφότερόν ἐστι καὶ κατειλήφασι τὸν θεόν , καὶ λογικῶν ἔχει τοὺς τύπους , τὰ συνημμένα καὶ τὴν ἀλόγων καὶ ἀνθρώπων , καὶ τὰ παρὰ τοῖς μύθοις ἐστὶ , Σκύλλα καὶ γλύφουσιν , ὁποῖα τὰ παρὰ τοῖς μύθοις ἐστὶ πλάσματα , Χάρυβδις καὶ ὁ καὶ ὁ παρ Αἰγυπτίοις ;
ἔδει γὰρ ἢ γράφεσθαι διφυεῖς ἢ μίαν , μὴ καὶ τὴν ἄλλην αὐτῶν 0 .
καὶ πάλιν εἰ εἰσὶν αἱ μορφαί , διὰ τί καὶ θηλειῶν περιτιθέασι τύπους ;
εἰ δὲ , διὰ τί καὶ ἀρρενικῶν κατ αὐτῶν τὰς μορφάς 0 ;
εἰ δὲ πάλιν τὸ , μὴ διαιρεῖσθαι , ἀλλ  συνάπτεσθαι καὶ γίνεσθαι κατὰ , ἵνα μὴ ἀσέβειαν καὶ συκοφαντίαν , ἀλλὰ αὐτῶν ἡ δεισιδαιμονία τοῖς ὁρῶσι , καὶ ὅλως εἰ σωματοειδὲς τὸ θεῖον , ὥστε καὶ γαστέρα καὶ πόδας καὶ αὐχένα καὶ τὰ πρὸς γένεσιν ἀνθρώπων μέλη αὐτῷ καὶ 0 1 2 .
ὅρα εἰς ἀσέβειαν καὶ ἀθεότητα τούτων ὁ νοῦς , ὥστε τοιαῦτα τοῦ θείου 0 .
ἀκολουθεῖ γὰρ αὐτῷ ἄλλα τοῦ σώματος καὶ τέμνεσθαι καὶ διαιρεῖσθαι .
ταῦτα δὲ τοιαῦτα οὐκ ἴδια θεοῦ , ἀλλὰ ἐπὶ γῆς σωμάτων ἐστίν .
ὁ μὲν γὰρ θεὸς ἐστὶ καὶ ἄφθαρτος καὶ ἀθάνατος , οὐδενὸς εἰσοτιοῦν δεόμενος .
ταῦτα δὲ καὶ φθαρτὰ καὶ σωμάτων εἰσὶ τύποι καὶ τῆς παρ αὐτῶν ἐπιδεόμενα χρείας , ὥσπερ καὶ πρότερον εἴρη ται .
πολλάκις γοῦν ὁρῶμεν τοὺς καὶ οὓς χρόνος ἢ ὑετὸς ἢ ἄλλό τι τῶν ἐπὶ γῆς ἠφάνισε , ἀναπλαττομένους .
ἐφ ᾧ ἄν τις αὐτῶν τῆς παραφροσύνης , ὅτι ποιηταὶ , τούτους θεοὺς ἀναγορεύουσι 0 .
καὶ οὓς αὐτοὶ τέχναις περικοσμοῦσιν ἕνεκα τοῦ μὴ παρὰ τούτων , αὐτοὶ σωτηρίαν αἰτοῦσι .
καὶ οὓς οὐκ ἀγνοοῦσι δεομένους τῆς αὐτῶν ἐπιμελείας , παρὰ τούτων αὐτοὶ τὰς ἑαυτῶν χρείας 0 .
καὶ οὓς ἐν μικροῖς οἰκίσκοις κατακλείουσι , τούτους οὐρανοῦ καὶ γῆς δεσπότας οὐκ αἰσχύνονται καλοῦντες .
Οὐ μόνον δὲ ἐκ τούτων ἄν τις αὐτῶν τὴν , ἀλλὰ καὶ ἀφ ὧν ἐν αὐτοῖς τοῖς εἰδώλοις αὐτῶν ἐστιν ἀσύμφωνος ἡ δόξα .
εἰ γὰρ αὐτοὶ θεοί εἰσιν , ὡς λέγουσι καὶ περὶ αὐτῶν φιλοσοφοῦσι , τίνι τις πρόσθηται τούτων καὶ ποίους ἂν αὐτῶν , ἵνα ἢ τὸν θεὸν θαρρήσῃ προσκυνῶν ἤ , ὥς φασίν , ἐν αὐτοῖς μὴ γινώσκων τὸ θεῖον ;
οὐ γὰρ οἱ αὐτοὶ παρὰ πᾶσιν ὀνομάζονται θεοί , ἀλλ ὅσα κατὰ τὸ πλεῖστον ἐστιν ἔθνη , ἀναπλάττονται .
ἔστι δ ὅπου καὶ μία χώρα καὶ μία πόλις στασιάζουσι περὶ τῆς τῶν εἰδώλων .
φοίνικες λεγομένους θεοὺς οὐ δὲ Αἰγύπτιοι 0 .
καὶ μὲν τοὺς Περσῶν , Πέρσαι δὲ τοὺς Σύρων οὐ παραδέχονται θεούς 0 .
ἀλλὰ καὶ μὲν τοὺς ἐν Θρᾴκῃ θεοὺς διαβάλλουσι .
θρᾷκες δὲ τοὺς παρὰ οὐ γινώσκουσιν .
ἰνδοὶ δὲ κατὰ καὶ κατ Αἰθιόπων καὶ κατ αὐτῶν ἐν τοῖς εἰδώλοις διαφέρονται .
καὶ Σύροι μὲν τὰ οὐ 0 .
καππαδοκῶν δὲ τὸ γένος ἄλλους καὶ μὲν ἑτέρους 0 .
ἀρμένιοι δὲ ἑαυτοῖς ἀνεπλάσαντο .
καὶ τί μοι πολλῶν 0 ;
ἠπειρῶται παρὰ ἐν νήσοις ἄλλους θεοὺς ἐκ γειτόνων οὐκ εἰδυῖα τοὺς ἑαυτῆς προκρίνει καὶ γὰρ τῶν οὐ δὲ λέγειν ἐστί , ὄντων , ὅτι αἱ .
ὁ γοῦν προσκυνούμενος θεὸς παρὰ τοῖς πλησίον βδέλυγμα 0 .
καὶ ὁ παρ ἑτέροις λέων ὡς θεὸς , οἱ οὐ μόνον οὐ , ἀλλὰ καὶ εὑρόντες ὡς θηρίον 0 1 2 .
καὶ ὁ παρ ἄλλοις , , καὶ στάσεις καὶ πᾶσα καὶ πᾶσα τῶν παθῶν ἡδονὴ ἐστι .
καὶ τό γε θαυμαστόν , ὅτι , ὡς , παρ  μαθόντες , οὐκ ἴσασιν οὗτοι τοὺς παρ  , ἀλλὰ ἄλλους παρ ἐκείνους 0 1 .
καὶ ὅλως πάντων τῶν ἐν ἐθνῶν διάφορός ἐστιν ἡ αὐτὰ παρὰ τοῖς εὑρίσκεται .
πάσχουσιν .
γὰρ ἀπὸ τῆς πρὸς , εἰς πολλὰ καὶ διάφορα 0 .
καὶ ἀποστραφέντες τὸν πατρὸς λόγον , τὸν πάντων σωτῆρα Χριστόν , εἰς πολλὰ τὴν διάνοιαν 0 .
καὶ ὥσπερ οἱ τὸν ἥλιον καὶ ἐν σκοτεινοῖς γενόμενοι τόποις , ἀνόδους κυκλεύουσιν καὶ οὐχ ὁρῶσι , τοὺς δὲ μὴ φαντάζονται ὡς παρόντας , καὶ οὐ βλέπουσι , τὸν αὐτὸν τρόπον ἀποστραφέντες καὶ σκοτισθέντες ρεμβόμενον ἔχουσι τὸν νοῦν καὶ ὄντα ὡς μεθύοντες καὶ μὴ ὁρῶντες 0 .
ταῦτα δὲ οὐ μικρὸς ἔλεγχός ἀθεότητος αὐτῶν 0 .
ὄντων καὶ πολλῶν κατὰ πόλιν θεῶν καὶ τοῦ ἑτέρου τὸν τοῦ 0 .
καὶ γὰρ οἱ παρ ἄλλοις θεοὶ τῶν παρ ἄλλοις λεγομένων θυσίαι καὶ σπονδαὶ καὶ , ἄλλων ἔμπαλίν εἰσι θεοί .
τὸν βοῦν καὶ τὸν Ἄπιν μόσχον ὄντα σέβουσι καὶ τούτους ἄλλοι τῶ Διὶ .
κ ἂν γὰρ μὴ αὐτοὺς ἐκείνους , οὓς , ἀλλὰ τὰ ὅμοια θύοντες , προσάγειν δοκοῦσι 0 .
πρόβατον , ὃ καλοῦσιν Ἄμμωνα , θεὸν ἔχουσι .
καὶ ἑτέρων εἰς θυσίαν τὸν Διόνυσον θρησκεύουσι ὀνομάζοντες , καὶ τοῦτον ἕτεροι 0 .
ἄλλοι καὶ πάντων μάλιστα προτετιμήκασι καὶ θεοὺς ὅμως ἄλλοι καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ ταῦτα Αἰγύπτιοι τοὺς τῶν ἄλλων ἑαυτῶν τοῖς ὕδασι μετὰ ἀτιμίας 0 .
πᾶσα ἡ τῶν Αἰγυπτίων παρ  θεῶν , ὥστ  καὶ παρ αὐτῶν ἐκεί νων μὴ θεούς , ἀλλὰ τὰ τῶν ἔτι αὐτοῖς ἀποτροπιάσματα καὶ 0 .
ἤδη δέ τινες εἰς καὶ παραφροσύνην , ὡς καὶ τοὺς ἀνθρώπους , ὧν εἰσι , τοῖς παρ αὐτοῖς ψευδοθέοις καὶ θυσίας προσάγειν 0 .
, ὅτι τὰ ἀρχέτυπά εἰσι τῶν ὑπ αὐτῶν καὶ προσκυνουμένων θεῶν , τοὺς ἀνθρώπους 0 .
σχεδὸν γὰρ τοῖς ὁμοίοις ἢ μᾶλλον τὰ ἐλάττοσι προσάγουσιν .
ἔμψυχα θύουσι καὶ λογικὰ τοῖς ἀκινήτοις .
γὰρ οἱ καλούμενοι τοὺς καὶ ὅσους ἂν λάβωσι τῶν ἀναφέρουσι , κατὰ τῶν ὁμογενῶν ἀνθρώπων ἐλέγχοντες τῶν θεῶν τὴν , ὅτι οὓς ἡ πρόνοια ἀπὸ θαλάσσης διέσωσε , τούτους αὐτοὶ , μονονουχὶ κατὰ τῆς προνοίας , ὅτι τὴν εὐεργεσίαν τῇ ψυχῇ 0 .
, ἐπειδὰν ἐκ πολέμων νίκας φέρωσι , τηνικαῦτα διελόντες , , ὅσους ἂν κατὰ .
οὐ δὲ τὴν ἐν βαρβάροις ἔμφυτον αὐτοῖς ἀγριότητα τὰ τοιαῦτα δρῶσιν , ἀλλ ἴδιόν ἐστι τῆς τῶν καὶ δαιμόνων κακίας τοῦτο τὸ .
καὶ γὰρ Αἰγύπτιοι μὲν τῇ Ἥρᾳ τοιαῦτα σφάγια 0 .
δὲ καὶ Κρῆτες πάλαι δὲ Ῥωμαῖοι τὸν , καὶ ἄλλοι ἄλλως , καὶ ἁπλῶς ἐμίαινον καὶ μὲν αὐτοὶ δρῶντες τὰ 0 .
ἐμίαινον δὲ τοὺς ναοὺς καπνίζοντες .
τὰ εἰς ἔφθασεν .
ὁρῶντες γὰρ ἐν παρ αὐτοῖς ἡδομένους , εὐθέως καὶ αὐτοὶ τοὺς ἑαυτῶν θεοὺς , ἴδιον ἡγούμενοι κατόρθωμα τὰ κρείττονα , ὡς αὐτοὶ 0 .
ἔνθεν ἀνδροφονίαις καὶ καὶ πάσαις ἀσελγείαις ἄνθρωποι 0 .
γὰρ σχεδὸν ἐστὶ μεστὴ τῶν παρ αὐτοῖς θεῶν .
σώφρων ἐν τοῖς εἰδώλοις , εἰ μὴ αὐτοῖς ἐπ ἀσελγείᾳ 0 .
ἐν τῆς μισθαρνίαν , νομίζουσαι τῇ θεὸν ἑαυτῶν ἱλάσκεσθαι καὶ ἄγειν διὰ τούτων 0 .
τὴν ἀρνούμενοι καὶ μηκέτι ἄρρενες γυναικῶν , ὡς ἐκ τούτων καταθύμια τῇ μητρὶ τῶν παρ αὐτοῖς ποιοῦντες 0 .
πάντες δὲ ὁμοῦ βιοῦσι καὶ τοῖς χείροσιν , καὶ ὡς εἶπεν ὁ ἅγιος Παῦλος ·
αἵ τε γὰρ θήλειαι τὴν φυσικὴν χρῆσιν παρὰ φύσιν 0 .
ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἐν ἄρσεσι τὴν κατεργαζόμενοι 0 .
ταῦτα δὲ καὶ πράσσοντες ὁμολογοῦσι τοὺς λεγομένους αὐτῶν θεοὺς τοιοῦτον ἐσχηκέναι τὸν βίον .
ἐκ Διὸς τὴν παιδοφθορίαν καὶ τὴν , ἐκ δὲ Ἀφροδίτης τὴν πορνείαν Ῥέας τὴν ἀσέλγειαν 0 1 2 .
ἐκ δὲ φόνους καὶ ἐξ ἄλλων ἄλλα , ἃ οἱ νόμοι μὲν δὲ σώφρων ἀνὴρ ἀποστρέφεται 0 .
νομίζειν , καὶ μὴ ἀλόγων ἀλογωτέρους οἰκτείρειν 0 ;
τῆς ἑαυτῶν ψυχῆς τὸν ἐν τούτοις καταπεπτώκεισαν καὶ ἠρνοῦντο τοῦ Χριστοῦ Ἄλλ  ἴσως οἱ ἐπαναβεβηκότες περὶ τὴν κτίσιν ἐπτοημένοι , βδελυγμάτων , μὲν καὶ πᾶσιν ὄντα ταῦτα 0 .
δὲ καὶ ἀναντίρρητον εἶναι τὸν κόσμον καὶ τὰ τοῦ κόσμου γὰρ οὐχ ὡς λίθους καὶ ξύλα τε καὶ ἑρπετῶν , ἀλλ ἥλιον καὶ σελήνην καὶ κατ οὐρανὸν κόσμον καὶ γῆν καὶ σύμπασαν τοῦ τὴν μὴ δύνασθαί τινας τούτους μὴ εἶναι φύσει θεούς , ὄντος φανεροῦ , οὔ τε τυγχάνει , ἀλλὰ καὶ ὑπεραίρει φύσιν , τὰ μὲν ἐν , τὰ δὲ ἐπὶ τῆς γῆς κατοικεῖν 0 1 2 .
καὶ περὶ τούτων ἰδεῖν καὶ 0 .
πάντως γὰρ καὶ τούτοις ὁ λόγος τὸν ἔλεγχον ἀληθῆ 0 .
πρὶν δὲ καὶ τῆς ἄρξασθαι , ἀρκεῖ κατ αὐτῶν μονονουχὶ τὸν αὐτῆς ποιητὴν καὶ θεόν , τὸν πατέρα τοῦ κυρίου Χριστοῦ , ὃν ἀποστρέφονται μὲν οἱ , τὴν δὲ παρ αὐτοῦ καὶ θεοποιοῦσι , καίτοι προσκυνοῦσαν καὶ αὐτὴν καὶ ὁμολογοῦσαν ὃν ἐκεῖνοι δι αὐτὴν ἀρνοῦνται κύριον .
οὕτω γὰρ τοὺς ἀνθρώπους εἰς τὰ ταύτης μέρη καὶ θεοὺς νομίζοντας ταῦτα ἂν καλῶς αὐτοὺς ἡ τῶν πρὸς ἄλληλα χρεία .
γνωρίζει δὲ καὶ σημαίνει τὸν καὶ ὄντα κύριον καὶ ποιητὴν τοῦ λόγου πατέρα , τῇ προστάξει τῆς εἰς αὐτὸν ὑπακοῆς , φησι ἡ θεία νομοθεσία ·
οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν θεοῦ .
ποίησιν δὲ χειρῶν αὐτοῦ τὸ στερέωμα 0 .
πίστις δὲ τούτων οὐκ ἀφανής , ἀλλὰ καὶ λίαν ἐναργής τὸν ὀφθαλμὸν τῆς διανοίας μὴ πάντη ἔχουσιν 0 .
εἰ γάρ τις καθ ἑαυτὰ μέρη τῆς κτίσεως λάβοι καὶ ἕκαστον , οἷον ἥλιον καθ ἑαυτὸν μόνον καὶ σελήνην χωρὶς καὶ γῆν αὖ καὶ ἀέρα καὶ τὴν θερμὴν καὶ ψυχρὰν καὶ ξηρὰν καὶ ὑγρὰν οὐσίαν διελὼν ἀπὸ τῆς πρὸς ἄλληλα συναφῆς , ἕκαστον ἐκλάβοι καθ ἑαυτὸ καὶ ἰδίᾳ θεωρήσειεν , εὑρήσει πάντως μηδὲν ἱκανούμενον ἑαυτῷ , ἀλλὰ πάντα .
ἥλιος μὲν γὰρ τῷ σύμπαντι οὐρανῷ καὶ ἐμπεριέχεται καὶ ἐκτὸς τῆς ἐκείνου κυκλοφορίας οὐκ ἄν ποτε γένοιτο .
σελήνη δὲ καὶ τὰ ἄλλα ἄστρα μαρτυροῦσι τὴν παρὰ ἡλίου αὐτοῖς ἐπικουρίαν .
γῆ δὲ πάλιν οὐκ ἄνευ ὑετῶν τοὺς καρποὺς ἀποδιδοῦσα φαίνεται .
ὑετοὶ χωρὶς τῶν νεφελῶν χρείας οὐκ ἂν καταβαῖεν ἐπὶ γῆς , ἀλλ οὐ δὲ χωρὶς τοῦ ἀέρος καθ ἑαυτὰ ἂν φανείη καὶ συσταίη ποτέ .
ὅ τε ἀὴρ οὐχ ὑφ ἑαυτοῦ , ἀλλ ὑπὸ τοῦ αἰθέρος διακαίεται , ὑπὸ δὲ τοῦ ἡλίου καταλαμπόμενος 0 .
καὶ πηγαὶ μὲν καὶ ποταμοὶ οὐκ ἄνευ τῆς γῆς συστήσονται ποτέ .
γῆ δὲ οὐκ ἑαυτῆς , ἀλλ ἐπὶ μὲν τῶν ὑδάτων συνέστηκεν , ἐμπεριέχεται δὲ καὶ αὕτη κατὰ τὸ μέσον συνδεθεῖσα τοῦ παντός 0 .
ἥ τε θάλασσα καὶ ὁ ἔξωθεν περιρρέων τὴν σύμπασαν γῆν ὠκεανὸς κινεῖται καὶ φέρεται δ ἂν αὐτὸν ἡ τῶν ἀνέμων βία .
καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ ἄνεμοι οὐκ ἐν , ἀλλά , κατὰ τοὺς εἰπόντας , ἐκ τῆς πρὸς τοῦ διακαύσεως καὶ ἐν αὐτῷ τῷ ἀέρι αὐτοῦ πανταχοῦ πνέουσι .
περὶ στοιχείων , ἐξ ὧν καὶ τῶν σωμάτων φύσις , τὴν καὶ τὴν ψυχράν , ξηράν τε , τίς τοσοῦτον ἀπέστραπται , ὥστε μὴ εἰδέναι , ὅτι ὁμοῦ μὲν εἰσὶν ταῦτα πλεονάζοντος 0 ;
θερμόν τε γὰρ ὑπὸ ψυχροῦ ἀναιρεῖται , καὶ ψυχρὸν θερμῆς ἀφανίζεται αὖ ὑπὸ τοῦ ὑγροῦ ὑπὸ τοῦ ἑτέρου ξηραίνεται .
εἶεν θεοὶ δεόμενα τῆς ;
ἢ πῶς παρὰ προσήκει , καὶ ἀλλήλων τὴν εἰς ἑαυτὰ θεοῦ λόγος ἐστὶ μηδενὸς , ἀλλ  καὶ πλήρη τὰ πάντα , καὶ ἐπιδιδόναι 0 .
πῶς ἥλιον καὶ καὶ τὰ ἄλλα μέρη τῆς κτίσεως τοιαῦτα , ἀλλὰ καὶ τὰ λειπόμενα χρείας ἀναγορεύειν ἄξιον ἴσως διαιρούμενα μὲν καὶ , ἐπιδεῆ εἶναι αὐτοὶ , τῆς ὀφθαλμῶν οὔσης 0 .
ὁμοῦ δὲ συνάπτοντες καὶ ἓν μέγα σῶμα , τὸ ὅλον θεὸν εἶναι 0 .
συστάντος γὰρ τοῦ ὅλου γὰρ οὐκ ἔτι χρεία γενήσεται .
πάντα , λέξουσιν οἱ , ἵνα καὶ ἐντεῦθεν ἐλεγχθῶσιν .
λόγος καὶ μᾶλλον αὐτῶν τὴν τῶν πρόσθεν ἀποδείξει .
ἕκαστον συναφθὲν τὸ ὅλον καὶ τὸ ὅλον ἐκ τῶν καθ ἓν 0 .
τὸ ὅλον ἄρα ἐκ μερῶν τοῦ ὅλου τυγχάνει .
περὶ θεοῦ ἐννοιῶν , πάντων συστάσεώς ἐστι ποιητής .
θέα γὰρ ὅσην ἀσέβειαν κατὰ λέγοντες ἐξηγοῦνται .
εἰ γὰρ συνέστηκε , πάντως αὐτὸς φανήσεται ἐξ συμπλήρωσιν .
εἰ γὰρ ἥλιός σελήνη , καὶ εἰ σελήνη ἐστίν , , καὶ γῆ τυγχάνει , οὐκ ἂν εἴη .
καὶ οὕτως ἑκάστου εὑρήσει τὴν ἀτοπίαν τοῦ λόγου .
τοῦτο ἄν τις καὶ ἐκ σώματος ἰδὼν τούτων 0 .
ὡς γὰρ ὁ ὀφθαλμὸς ἀκοὴ οὐ δὲ ἀκοὴ χεὶρ οὐ δὲ ἡ οὐ δ αὖ πάλιν ὁ αὐχήν τούτων ἰδίαν ἔχει τὴν καὶ ἐκ τούτων διαφόρων σῶμα , συνημμένα μέρη χρείαν 0 1 .
δὲ κατὰ τὴν χρόνου ἡ φύσις ἡ συνάξασα προστάξας θεὸς βούλεται .
δὲ κρείττονος , εἰ τὰ μέρη τῆς εἰς ἓν σῶμα , ἀνάγκη αὐτὸν μὲν καθ  , ὥσπερ ἐδείχθη , τὴν τῶν μερῶν εἰς μερίζεσθαι 0 1 .
καὶ δὲ ἄν τις αὐτῶν τὴν ἀθεότητα κατὰ τὴν τῆς θεωρίαν .
εἰ γὰρ ὁ θεὸς ἀσώματός ἐστι καὶ τῇ φύσει , πῶς θεὸν ἐπινοοῦσι καὶ τὰ φαινόμενα καὶ ὧν ψαύομεν τῇ χειρὶ τῇ θεοῦ τιμῇ καὶ πάλιν , εἰ λόγος , δυνατὸν αὐτὸν εἶναι κατὰ μηδὲν μὲν αὐτοῦ κρατεῖν , πάντων κρατεῖν καὶ δεσπόζειν 0 1 ;
κτίσιν θεοποιοῦντες οὐχ ἐκτὸς τοῦ μὲν γὰρ ὑπὸ γῆν γενομένου , σκιάζει μὴ ὁρᾶσθαι 0 .
ὁ ἥλιος τῇ τοῦ 0 .
καὶ γῆς μὲν τοὺς 0 .
τὸ τις ὑδάτων πλημμύρα , 0 .
καὶ χειμῶνα μὲν δὲ τὸ ἔαρ ὑπερβῆναι καὶ πάλιν ὑπὸ κωλυόμενον τὰς ἰδίας 0 .
εἴπερ οὖν ἦσαν θεοί , μὴ ἀλλήλων ἠττᾶσθαι καὶ , ἀλλὰ πάντοτε ἀλλήλοις συνεῖναι καὶ κοινὰς ἅμα τὰς ἐπιτελεῖν .
ἔδει μεθ ἡμέραν ἥλιον ὁμοῦ καὶ σελήνην ἀστέρων χορὸν ἔχειν τὸ τοῦτο πᾶσι λάμπειν καὶ παρ  .
ἔδει θέρος ὁμοῦ ἔαρ καὶ καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ τὴν θάλασσαν ταῖς πηγαῖς καὶ ἀνθρώποις τὸ πόμα 0 1 .
ἔδει νηνεμίας καὶ τῶν ἀνέμων ἐν τ αὐτῷ γίνεσθαι .
ἔδει τὸ τὸ ὕδωρ καὶ μίαν 0 .
οὐ δὲ γὰρ οὐ δὲ τις ἐξ αὐτῶν ὑπέμεινε , κατ αὐτούς , καὶ μηδὲν δὲ μᾶλλον .
εἰ δὲ ταῦτα γίνεσθαι πρὸς ἄλληλα ἐναντιότητα , ταῦτα ἀλλήλοις ἐναντία καὶ μὴ δυνάμενα ἀλλήλοις θεοὺς ὀνομάζειν ἢ θεοῦ τιμαῖς 0 1 ·
τὰ δὲ πρὸς ἑαυτὰ τὴν φύσιν ἔχοντα πῶς ἂν εἰρήνην 0 ;
οὔ τε σελήνη οὔ τε ἄλλο τῆς κτίσεως , πολλῷ δὲ τὰ ἐν λίθοις καὶ χρυσῷ καὶ ταῖς ἀγάλματα οὐ δὲ οἱ παρὰ Ζεὺς καὶ Ἀπόλλων εἶεν ἀληθῶς θεοί , ὡς ὁ λόγος , ἀλλὰ τὰ μὲν μέρη τῆς , τὰ δὲ αὐτῶν ἄψυχα τυγχάνει , ἄνθρωποι θνητοὶ γεγόνασι 0 1 2 .
καὶ θρησκεία καὶ θεοποιία , καὶ πάσης ἐστὶν καὶ μεγάλης ἀπὸ τῆς πρὸς τὸν ἕνα καὶ θεὸν γνώσεως , λέγω δὴ τὸν .