Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
εἶτα λέγοντος τοῦ μακαρίου Κωνσταντίνου εἰ μηδὲν ἕτερον ἔχεις παρὰ ταῦτα ἐν τῇ διανοίᾳ , μάρτυρα τὴν ἀλήθειαν δός ·
ἀμυνεῖται γὰρ ἐπιορκήσαντά σε αὐτὸς ὁ κύριος , ὤμοσεν ὁ ἄθλιος μή τ ἔχειν μήτ  ἄλλα παρὰ τὰ νῦν γραφέντα φρονεῖν , κ ἂν εἰρῆσθαι πώποτε εἴη παρ αὐτοῦ .
ἀλλ εὐθὺς ἐξελθὼν ὥσπερ δίκην δοὺς κατέπεσε καὶ πρηνὴς γενόμενος ἐλάκησε μέσος .
πᾶσι μὲν οὖν ἀνθρώποις κοινὸν τοῦ βίου τέλος θάνατός ἐστιν , καὶ οὐ δεῖ τινος ἐπεμβαίνειν , κ ἂν ἐχθρὸς ᾖ ὁ τελευτήσας , ἀδήλου ὄντος , μὴ ἕως ἑσπέρας καὶ αὐτὸν τοῦτο καταλάβῃ .
τὸ δὲ τέλος Ἀρείου , ἐπειδὴ οὐχ ἁπλῶς γέγονε , διὰ τοῦτο καὶ διηγήσεώς ἐστιν ἄξιον .
τῶν γὰρ περὶ Εὐσέβιον ἀπειλούντων εἰσαγαγεῖν αὐτὸν εἰς τὴν ἐκκλησίαν , ὁ μὲν ἐπίσκοπος τῆς Κωνσταντινουπόλεως Ἀλέξανδρος ἀντέλεγεν .
ὁ δὲ Ἄρειος ἐθάρρει τῇ βίᾳ καὶ ταῖς ἀπειλαῖς Εὐσεβίου ·
σάββατον γὰρ ἦν , καὶ προσεδόκα τῇ ἑξῆς συνάγεσθαι ·
πολὺς δὲ καὶ νῦν ἀγὼν ἦν ἐκείνων μὲν ἀπειλούντων , Ἀλεξάνδρου δὲ εὐχομένου .
ἀλλ ὁ κύριος κριτὴς γενόμενος ἐβράβευσε κατὰ τῶν ἀδικούντων .
οὔπω γὰρ ὁ ἥλιος ἔδυ , καὶ χρείας αὐτὸν ἑλκυσάσης εἰς τόπον ἐκεῖ κατέπεσε , καὶ ἀμφοτέρων , τῆς τε κοινωνίας καὶ τοῦ ζῆν , εὐθὺς ἐστερήθη .
καὶ ὁ μὲν μακαρίτης Κωνσταντῖνος ἀκούσας ἐθαύμασεν εἰδὼς ἐλεγχθέντα τοῦτον ἐπίορκον , πᾶσι δὲ τότε γέγονε φανερόν , ὅτι τῶν μὲν περὶ Εὐσέβιον ἠσθένησαν αἱ ἀπειλαὶ καὶ ἡ ἐλπὶς δὲ Ἀρείου ματαία γέγονεν .
ἐδείχθη δὲ πάλιν , ὅτι παρὰ τοῦ σωτῆρος ἀκοινώνητος γέγονεν ἡ Ἀρειανὴ μανία καὶ ὧδε καὶ ἐν τῇ τῶν πρωτοτόκων ἐν οὐρανοῖς ἐκκλησίᾳ .
τίς οὖν οὐ θαυμάσειεν ὁρῶν τούτους δικαιῶσαι φιλονικοῦντας , ὃν ὁ κύριος κατέκρινε , καὶ βλέπων αὐτοὺς ἐκδικοῦντας τὴν αἵρεσιν , οὓς ἀκοινωνήτους ἤλεγξεν ὁ κύριος , μὴ ἀφεὶς τὸν αὐτῆς ἔξαρχον εἰς τὴν ἐκκλησίαν εἰσελθεῖν .
ὧδε μὲν Ἄρειον ἀποθανεῖν παρειλήφαμεν .
λόγος οὖν ἐπὶ πολλῷ χρόνῳ μηδένα χρήσασθαι τῇ καθέδρᾳ ἐφ ᾗ τέθνηκεν 0 ·
οἷα δὲ εἰς δημόσιον χῶρον διὰ τὴν χρείαν ὀχλουμένων , ὡς φιλεῖ ἐν πλήθει γίνεσθαι , καὶ παρακελευομένων ἀλλήλοις τῶν εἰσιόντων φυλάττεσθαι τὴν καθέδραν , ἀποτρόπαιος ἦν καὶ τοῖς μετὰ ταῦτα ὁ τόπος , ὡς ἀσεβείας ποινὰς αὐτόθι δεδωκότος Ἀρείου .
χρόνῳ δὲ ὕστερον τῶν τὰ αὐτοῦ φρονούντων τις πλούσιός τε καὶ ἐν δυνάμει σπουδῇ χρησάμενος ἐπρίατο τοῦτον τὸν τόπον παρὰ τοῦ δημοσίου καὶ οἰκίαν κατεσκεύασε καθελὼν τὴν προτέραν ὄψιν , ὥστε λήθην γενέσθαι τῷ δήμῳ καὶ μὴ τῇ διαδοχῇ τῆς τοιαύτης ἀναμνήσεως τὸν Ἀρείου θάνατον κωμῳδεῖσθαι .
ἀλλὰ γὰρ οὐ δὲ τούτου τελευτήσαντος τέλος ἔσχεν ἡ ζήτησις ὧν ηὗρεν δογμάτων , οὐ δὲ ἐπαύσαντο οἱ τὰ αὐτοῦ φρονοῦντες τοῖς τ ἀναντία δοξάζουσιν ἐπιβουλεύοντες .
ἀμέλει τοι καὶ τοῦ Ἀλεξανδρέων δήμου συνεχῶς ἐκβοῶντος καὶ ἐν λιταῖς ἱκετεύοντος περὶ τῆς Ἀθανασίου καθόδου καὶ Ἀντωνίου τοῦ μεγάλου μοναχοῦ πολλάκις περὶ αὐτοῦ γράψαντος καὶ ἀντιβολοῦντος μὴ πείθεσθαι τοῖς Μελιτιανοῖς , ἀλλὰ συκοφαντίας ἡγεῖσθαι τὰς αὐτῶν κατηγορίας , οὐκ ἐπείσθη ὁ βασιλεύς , ἀλλὰ τοῖς μὲν Ἀλεξανδρεῦσιν ἔγραψεν ἄνοιαν καὶ ἀταξίαν ἐγκαλῶν , κληρικοῖς δὲ καὶ ταῖς ἱεραῖς παρθένοις ἡσυχίαν ἐπιτάττων ·
καὶ μὴ μετατεθήσεσθαι τῆς γνώμης ἰσχυρίζετο μη δὲ μετακαλεῖσθαι τὸν Ἀθανάσιον , ὡς στασιώδη καὶ ἐκκλησιαστικῇ καταδεδικασμένον κρίσει 0 .
ἀντωνίῳ δὲ ἀντεδήλωσε μὴ οἷός τε εἶναι τῆς συνόδου ὑπεριδεῖν τὴν ψῆφον .
εἰ γὰρ καὶ ὀλίγοι , φησί , πρὸς ἀπέχθειαν ἢ χάριν ἐδίκασαν , οὐ δήπου πιθανὸν τοσαύτην πληθὺν ἐλλογίμων καὶ ἀγαθῶν ἐπισκόπων τῆς ὁμοίας γενέσθαι γνώμης 0 ·
τὸν γὰρ Ἀθανάσιον ὑβριστήν τε εἶναι καὶ ὑπερήφανον καὶ διχονοίας καὶ στάσεων αἴτιον .
οἱ γὰρ ἐναντίως ἔχοντες πρὸς αὐτὸν περὶ ταῦτα μάλιστα διέβαλλον αὐτόν , καθότι ὑπερφυῶς τοὺς τοιούτους ὁ βασιλεὺς ἀπεστρέφετο .
τότε γοῦν πυθόμενος διχῇ μεμερίσθαι τὴν ἐκκλησίαν καὶ τοὺς μὲν Ἀθανάσιον , τοὺς δὲ Ἰωάννην θαυμάζειν , σφόδρα ἠγανάκτησε καὶ αὐτὸν Ἰωάννην ἐξώρισεν 0 .
ἦν δὲ οὗτος ὁ Μελίτιον διαδεξάμενος καὶ παρὰ τῆς ἐν Τύρῳ συνόδου προσταχθεὶς τῇ ἐκκλησίᾳ κοινωνεῖν καὶ τὰς τιμὰς τῶν ἰδίων κλήρων ἔχειν αὐτός τε καὶ οἱ τὰ αὐτοῦ φρονοῦντες .
καίτοι γε παρὰ γνώμην τοῦτο ἀπέβη τοῖς Ἀθανασίου ἐχθροῖς , ἀλλ ὅμως ἐγένετο , καὶ οὐδὲν ὤνησεν Ἰωάννην τὰ δεδογμένα τοῖς ἐν Τύρῳ συνεληλυθόσι .
κρείττων γὰρ ἦν ὁ βασιλεὺς ἱκεσίας καὶ παντοδαπῆς παραιτήσεως πρὸς τὸν ὑπονοούμενον εἰς στάσιν ἢ διχόνοιαν ἐγείρειν τὰ πλήθη τῶν Χριστιανῶν .
τὸ δὲ Ἀρείου δόγμα , εἰ καὶ πολλοῖς ἐν ταῖς διαλέξεσιν ἐσπουδάζετο , οὔπω εἰς ἴδιον διεκέκριτο λαὸν ἢ ὄνομα τοῦ εὑρόντος , ἀλλὰ πάντες ἅμα ἐκκλησίαζον καὶ ἐκοινώνουν , πλὴν Ναυατιανῶν καὶ τῶν ἐπικαλουμένων Φρυγῶν , Οὐαλεντίνων τε καὶ Μαρκιωνιστῶν καὶ Παυλιανῶν , καὶ εἴ τινες ἕτεροι ἑτέρας ἤδη ηὑρημένας αἱρέσεις ἐπλήρουν .
κατὰ τούτων δὲ πάντων νόμον θέμενος ὁ βασιλεὺς προσέταξεν ἀφαιρεθῆναι αὐτῶν τοὺς εὐκτηρίους οἴκους καὶ ταῖς ἐκκλησίαις συνάπτεσθαι , καὶ μή τε ἐν οἰκίαις ἰδιωτῶν μή τε δημοσίᾳ ἐκκλησιάζειν .
κάλλιον δὲ τῇ καθόλου ἐκκλησίᾳ κοινωνεῖν εἰσηγεῖτο καὶ εἰς ταύτην συνιέναι συνεβούλευε .
διὰ τοῦτον δὲ τὸν νόμον τούτων τῶν αἱρέσεων οἶμαι τὴν πολλὴν ἀφανισθῆναι μνήμην .
ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν πρὶν βασιλέων , ὅσοι τὸν Χριστὸν ἔσεβον , εἰ καὶ ταῖς δόξαις διεφέροντο , πρὸς τῶν Ἑλληνιστῶν οἱ αὐτοὶ ἐνομίζοντο καὶ κακῶς ὁμοίως ἔπασχον .
σφᾶς δὲ αὐτοὺς πολυπραγμονεῖν διὰ τὰς κοινὰς συμφορὰς οὐκ ἠδύναντο , καὶ διὰ τοῦτο ῥᾳδίως καθ ἑαυτοὺς ἕκαστοι συνιόντες ἐκκλησίαζον καὶ συνεχῶς ὁμιλοῦντες ἀλλήλοις , εἰ καὶ ὀλίγοι ἦσαν , οὐ διελύθησαν .
μετὰ δὲ τοῦτον τὸν νόμον οὔ τε δημοσίᾳ ἐκκλησιάζειν ἠδύναντο κωλυόμενοι οὔ τε λάθρα τῶν κατὰ πόλιν ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν παρατηρούντων .
ἐντεῦθεν δὲ περιδεεῖς οἱ πλείους γενόμενοι τῇ καθόλου ἐκκλησίᾳ προσέθεντο .
οἱ δὲ καὶ ἐπὶ τῆς αὐτῆς μείναντες γνώμης οὐκέτι διαδόχους τῆς αὐτῶν αἱρέσεως καταλιπόντες ἐτελεύτησαν , ὡς μή τε εἰς τ αὐτὸν συνιέναι συγχωρούμενοι μή τε ἀδεῶς ὁμοδόξους ἐκδιδάσκειν δυνάμενοι .
ἐπεὶ καὶ τὴν ἀρχὴν αἱ μὲν ἄλλαι αἱρέσεις ὀλίγους τοὺς ζηλώσαντας ἔσχον ἢ διὰ σκαιότητα δογμάτων ἢ φαυλότητα τῶν εὑρόντων καὶ καθηγητῶν τούτων γενομένων .
οἱ δὲ τὰ Ναυάτου φρονοῦντες , ὡς ἀγαθῶν ἡγεμόνων ἐπιτυχόντες καὶ τὰ αὐτὰ περὶ τὸ θεῖον τῇ καθόλου ἐκκλησίᾳ δοξάζοντες , πολλοί τε ἦσαν ἐξ ἀρχῆς καὶ διέμειναν , οὐδὲν μέγα βλαβέντες ὑπὸ τούτου τοῦ νόμου .
ὡς γὰρ οἶμαι , καὶ ὁ βασιλεὺς ἑκὼν καθυφίει , φοβῆσαι μόνον , οὐ λυμήνασθαι τοὺς ὑπηκόους προθέμενος .
καὶ Ἀκέσιος δὲ ὁ τότε ἐν Κωνσταντινουπόλει τῆς αὐτῶν αἱρέσεως ἐπίσκοπος , βασιλεῖ κεχαρισμένος ὢν διὰ τὸν βίον , ὡς εἰκός , ἐβοήθει τῇ ὑπ αὐτὸν ἐκκλησίᾳ .
φρύγες δὲ κατὰ τὴν ἄλλην ἀρχομένην παραπλήσια τοῖς ἄλλοις ὑπέμειναν , πλὴν Φρυγίας καὶ τῶν ἄλλων ἐθνῶν τῶν ἐκ γειτόνων , ἔνθα δὴ ἐκ τῶν κατὰ Μοντανὸν χρόνων πλῆθος ἀρξάμενοι καὶ νῦν εἰσι .
περὶ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον οἱ ἀμφὶ τὸν Εὐσέβιον τὸν Νικομηδείας ἐπίσκοπον καὶ Θεόγνιον τὸν Νικαίας ἐγγράφως ἤρξαντο νεωτερίζειν περὶ τὴν ἔκθεσιν τῶν ἐν Νικαίᾳ συνεληλυθότων .
καὶ ἀναφανδὸν μὲν ἐκβάλλειν τὸ ὁμοούσιον εἶναι τῷ πατρὶ τὸν υἱὸν οὐκ ἐθάρρησαν ·
ᾔδεσαν γὰρ βασιλέα ὧδε δοξάζοντα .
ἑτέραν δὲ ἐκθέμενοι γραφὴν ἐπὶ ῥηταῖς ἑρμηνείαις καταδεδέχθαι τὰ ὀνόματα τοῦ ἐν Νικαίᾳ δόγματος ἐμήνυσαν τοῖς ἀνὰ τὴν ἕω ἐπισκόποις .
ἐκ τούτου δὲ τοῦ ῥητοῦ καὶ διανοίας εἰς διάλεξιν πεσοῦσα ἡ προτέρα ζήτησις καὶ δόξασα πεπαῦσθαι πάλιν ἀνεκινεῖτο .
ἐν δὲ τῷ τότε καὶ Μάρκελλον τὸν Ἀγκύρας ἐπίσκοπον τῆς Γαλατῶν , ὡς καινῶν δογμάτων εἰσηγητὴν καὶ τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ λέγοντα ἐκ Μαρίας τὴν ἀρχὴν εἰληφέναι καὶ τέλος ἕξειν τὴν αὐτοῦ βασιλείαν , καὶ γραφήν τινα περὶ τούτου συντάξαντα , συνελθόντες ἐν Κωνσταντινουπόλει καθεῖλον καὶ τῆς ἐκκλησίας ἐξέβαλον ·
καὶ Βασιλείῳ δεινῷ λέγειν καὶ ἐπὶ παιδεύσει ὑπειλημμένῳ ἐπιτρέπουσι τὴν ἐπισκοπὴν τῆς Γαλατῶν παροικίας .
καὶ ταῖς αὐτόθι ἐκκλησίαις ἔγραψαν ἀναζητῆσαι τὴν Μαρκέλλου βίβλον καὶ ἐξαφανίσαι καὶ τοὺς τὰ αὐτὰ φρονοῦντας , εἴ τινας εὕροιεν , μεταβάλλειν .
καὶ διὰ μὲν τὸ πολύστιχον τῆς γραφῆς μὴ τὸ πᾶν ὑποτάξαι βιβλίον ἐδήλωσαν , ῥητὰ δέ τινα ἐνέθηκαν τῇ αὐτῶν ἐπιστολῇ πρὸς ἔλεγχον τοῦ δοξάζειν αὐτὸν τάδε .
ἐλέγετο δὲ πρός τινων ταῦτα ὡς ἐν ζητήσει εἰρῆσθαι Μαρκέλλῳ καὶ ὡς ὡμολογημένα διαβεβλῆσθαι καὶ αὐτῷ τῷ βασιλεῖ παρὰ τῶν ἀμφὶ τὸν Εὐσέβιον , καθότι ὑπερφυῶς ἐχαλέπαινον αὐτῷ μή τε ἐν τῇ κατὰ Φοινίκην συνόδῳ συντεθειμένῳ τοῖς ὑπ αὐτῶν ὁρισθεῖσι μή τε ἐν Ἱεροσολύμοις ἐπὶ Ἀρείῳ μή τε τῆς ἀφιερώσεως τοῦ μεγάλου μαρτυρίου μετασχόντι δι ἀποφυγὴν τῆς πρὸς αὐτοὺς κοινωνίας 0 .
ἀμέλει τοι γράφοντες περὶ αὐτοῦ τῷ βασιλεῖ καὶ ταῦτα εἰς διαβολὴν πρ οὔφερον , ὡς καὶ αὐτοῦ ὑβρισμένου ὑπ αὐτοῦ μὴ ἀξιώσαντος τὴν ἀφιέρωσιν τιμῆσαι τοῦ ἐν Ἱεροσολύμοις νεὼ οἰκοδομηθέντος .
πρόφασις δὲ γέγονε Μαρκέλλῳ ταύτης τῆς γραφῆς Ἀστέριός τις ἐκ Καππαδοκίας σοφιστής , ὃς καὶ περὶ τοῦ δόγματος λόγους συγγράφων τῇ Ἀρείου δόξῃ συμφερομένους περιιὼν τὰς πόλεις ἐπεδείκνυτο καὶ τοῖς ἐπισκόποις καὶ ταῖς γινομέναις συνόδοις ὡς ἐπίπαν παρεγίνετο .
ἀντιλέγων γὰρ αὐτῷ Μάρκελλος ἢ ἑκὼν ἢ οὐχ οὕτω νοήσας εἰς τὴν Παύλου τοῦ Σαμοσατέως ἐξεκυλίσθη δόξαν .
ἀλλ ὁ μὲν ἐν τῇ ἐν Σαρδοῖ συνόδῳ ὕστερον τὴν ἐπισκοπὴν ἀνείληφε μὴ φρονεῖν ὧδε λογισάμενος .
ὁ δὲ βασιλεὺς ἤδη πρότερον εἰς τοὺς παῖδας Καίσαρας ὄντας τὴν ἀρχὴν διελών , καὶ Κωνσταντίνῳ μὲν καὶ Κώνσταντι τὰ πρὸς δύσιν ἀπονείμας , Κωνσταντίῳ δὲ τὰ πρὸς ἕω , μαλακισθεὶς τὸ σῶμα ὡς αὐτομάτοις λουτροῖς χρησόμενος ἧκεν εἰς Ἑλενόπολιν Βιθυνῶν .
χαλεπώτερον δὲ διατεθεὶς διεκομίσθη εἰς Νικομήδειαν , ἔνθα δὴ ἐν προαστείῳ διάγων ἐμυήθη τὴν ἱερὰν βάπτισιν ·
ἐπὶ τούτῳ τε σφόδρα ἡσθεὶς χάριν ὡμολόγει τῷ θεῷ .
διαθήκην τε ποιήσας τοῖς μὲν παισὶ διένειμε τὴν ἀρχὴν ὡς πρότερον , πρεσβεῖα δὲ τὰ μὲν τῇ πρεσβυτέρᾳ Ῥώμῃ , τὰ δὲ τῇ ἐπωνύμῳ αὐτοῦ καταλιπὼν ἔδωκε τὴν διαθήκην τῷ πρεσβυτέρῳ , ὃν ἐπαινέτην ὄντα Ἀρείου , ἀγαθὸν δὲ τῷ βίῳ , παρέθετο αὐτῷ τελευτῶσα Κωνσταντία ἡ ἀδελφή , καὶ ὅρκον προσθεὶς ἐνετείλατο Κωνσταντίῳ δοῦναι ἐπειδὰν ἀφίκηται 0 ·
οὔ τε γὰρ οὗτος οὔ τε ἄλλος τῶν Καισάρων παρῆν τῷ πατρὶ τελευτῶντι .
καὶ ὁ μὲν ταῦτα ἐντειλάμενος ὀλίγας ἐπεβίω ἡμέρας ·
καὶ ἐτελεύτησεν ἀμφὶ πέντε καὶ ἑξήκοντα ἔτη γεγονώς , ἐν τούτοις δὲ τριάκοντα καὶ ἓν βασιλεύσας , ἀνὴρ ἐς τὰ μάλιστα τῆς Χριστιανῶν θρησκείας ἐπαινέτης , ὡς καὶ πρῶτος βασιλέων ἄρξαι τῆς περὶ τῆς ἐκκλησίας σπουδῆς καὶ εἰς ἄκρον ἀγαγεῖν ἐπιδόσεως , ἐπιτευκτικὸς δὲ ὡς οὐκ οἶδ εἴ τις ἕτερος ἐν οἷς ἐπεχείρησεν 0 1 ·
ἄνευ γὰρ θεοῦ , ἐμοὶ δοκεῖν , οὐκ ἐπεχείρει , ὅς γε πολέμων τε τῶν ἐπ αὐτῷ συμβάντων πρός τε Γότθους καὶ Σαυρομάτας περιεγένετο καὶ τὴν πολιτείαν πρὸς τὸ δόξαν αὐτῷ οὕτω ῥᾳδίως μετεσχημάτισεν , ὡς ἑτέραν καταστῆσαι βουλὴν καὶ βασιλίδα πόλιν τὴν ἐπώνυμον αὐτοῦ , τὴν δὲ Ἑλληνικὴν θρησκείαν ἅμα τε ἐπεχείρησε καὶ ἐν ὀλίγῳ καθεῖλεν ὑπό τε ἀρχόντων καὶ ἀρχομένων ἐκ τοσούτου χρόνου σπουδασθεῖσαν .
ἐπεὶ δὲ ἐτελεύτησε , διεκομίσθη αὐτοῦ τὸ σῶμα εἰς Κωνσταντινούπολιν ἐν λάρνακι χρυσῇ καὶ ἐπὶ βήματός τινος ἐν τοῖς βασιλείοις ἀπετέθη .
τιμὴ δὲ καὶ τάξις ὥσπερ εἰς ζῶντα ἡ αὐτὴ ἐγένετο παρὰ τῶν ἐν τοῖς βασιλείοις 0 .
ὡς δὲ τὴν τοῦ πατρὸς τελευτὴν θᾶττον αὐτῷ μηνυθεῖσαν ἔγνω Κωνστάντιος ἐν τῇ ἕῳ διατρίβων , σπουδῇ τὴν Κωνσταντινούπολιν κατέλαβε ·
καὶ βασιλικῶς κηδεύσας αὐτὸν ἔθαψεν ἐν τῇ ἐπωνύμῳ τῶν ἀποστόλων ἐκκλησίᾳ , ἔνθα δὴ περιὼν αὐτὸς Κωνσταντῖνος ἑαυτῷ τάφον κατεσκεύασεν , ἀπὸ τούτου δὲ ὡς ἔκ τινος ἀρχῆς ἔθους γενομένου καὶ οἱ μετὰ ταῦτα τελευτήσαντες ἐν Κωνσταντινουπόλει βασιλεῖς Χριστιανοὶ κεῖνται , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐπίσκοποι , ὡς καὶ τῆς ἱερωσύνης ὁμοτίμου οἶμαι τῇ βασιλείᾳ οὔσης , μᾶλλον μὲν οὖν ἐν τοῖς ἱεροῖς τόποις καὶ τὰ πρῶτα ἐχούσης 0 .
τὰ μὲν δὴ κατὰ τὴν Κωνσταντίνου βασιλείαν συμβάντα ταῖς ἐκκλησίαις ὧδε ἔσχε .
τελευτήσαντος δὲ αὐτοῦ πάλιν εἰς ζήτησιν ἤγετο τῶν ἐν Νικαίᾳ συνελθόντων τὸ δόγμα ·
τοῦτο γὰρ εἰ καὶ μὴ πάντες ἀπεδέχοντο , Κωνσταντίνου ἔτι περιόντος τῷ βίῳ οὐδεὶς περιφανῶς ἐκβαλεῖν ἐτόλμησεν .
ὡς δὲ ἐτελεύτησε , πολλοὶ ταύτης τῆς δόξης ἀπέστησαν ·
οὗτοι δὲ ἦσαν οἱ καὶ πρὶν ἐπὶ προδοσίᾳ ταύτης ὕποπτοι ·
πάντων δὲ μάλιστα πλείστην ἐποιοῦντο σπουδὴν τὴν Ἀρείου δόξαν κρατεῖν Εὐσέβιος καὶ Θεόγνιος οἱ ἐκ Βιθυνίας .
ᾤοντο δὲ τοῦτο κατορθώσειν ῥᾳδίως , εἰ τὴν ἐκ τῆς ὑπερορίας κάθοδον Ἀθανασίῳ ἀνέλοιεν , ὁμοδόξῳ δὲ αὐτοῖς τὰς κατ Αἴγυπτον ἐκκλησίας παραδοῖεν .
καὶ οἱ μὲν τάδε ἐπόνουν ὑπουργὸν ἔχοντες τὸν πρεσβύτερον , ὃς αἴτιος ἐπὶ Κωνσταντίνου ἐγένετο τῆς Ἀρείου ἀνακλήσεως .
ἐτύγχανε γὰρ καὶ Κωνσταντίῳ τῷ βασιλεῖ κεχαρισμένος , καθότι τὴν πατρῴαν αὐτῷ διαθήκην ἀπέσωσεν .
οἷά τε πιστὸς παρρησίαν λαβὼν μέχρι τῆς βασιλέως γαμετῆς , καὶ τῶν ἐν δυνάμει θαλαμηπόλων εὐνούχων συνήθης ἐγένετο ·
προειστήκει δὲ τότε τῆς βασιλικῆς οἰκίας Εὐσέβιος , ὃς ἐπαινέτης τῆς Ἀρείου δόξης γενόμενος ὁμόφρονας ἑαυτῷ τὴν βασιλίδα καὶ πολλοὺς τῶν περὶ τὰ βασίλεια κατεστήσατο .
ἐντεῦθέν τε πάλιν περὶ τοῦ δόγματος ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ συχναὶ διαλέξεις ἐγίνοντο , σὺν ταύταις τε καὶ ὕβρεις καὶ ἀπέχθειαι .
καὶ τὸ πρᾶγμα τοῖς ἀμφὶ Θεόγνιον κατὰ γνώμην πρ οὐχώρει .
ἐν τούτῳ δὲ Ἀθανάσιος ἐκ τῆς πρὸς δύσιν Γαλατίας ἐπανῆλθεν εἰς Ἀλεξάνδρειαν .
τοῦτον δὲ καὶ Κωνσταντῖνος περιὼν μετακαλεῖσθαι προῄρητο ·
λέγεται δὲ καὶ ἐν ταῖς αὐτοῦ διαθήκαις ἐθελῆσαι τοῦτο ·
ἐπεὶ δὲ φθάσας ἐτελεύτησεν , ὁ ὁμώνυμος αὐτῷ παῖς , ὃς καὶ τῶν πρὸς ἑσπέραν Γαλατῶν ἦρχεν , ἐπέτρεψεν αὐτῷ τὴν κάθοδον , γράμματα δοὺς πρὸς τὸν Ἀλεξανδρέων λαόν .
ταῦτα δὲ ἐκ τῆς Ῥωμαίων μεταβληθέντα φωνῆς εὑρών , ὡς ηὗρον καὶ παρέθηκα ·
κωνσταντῖνος Καῖσαρ λαῷ τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας Ἀλεξανδρείας πόλεως 0 .
Οὐδὲν τὴν τῆς ὑμετέρας ἱερᾶς ἐννοίας ἀποπεφευγέναι γνῶσιν οἶμαι διὰ τοῦτο Ἀθανάσιον τὸν τοῦ προσκυνητοῦ νόμου ὑποφήτην πρὸς καιρὸν εἰς τὰς Γαλλίας ἀπεστάλθαι , ἵνα , ἐπειδὴ ἡ ἀγριότης τῶν αἱμοβόρων αὐτοῦ καὶ πολεμίων ἐχθρῶν εἰς κίνδυνον τῆς ἱερᾶς αὐτοῦ κεφαλῆς ἐπέμενε , μὴ ἄρα διὰ τῆς τῶν φαύλων διαστροφῆς ἀνήκεστα ὑποστῇ .
πρὸς τὸ διαπαῖξαι τοίνυν ταύτην ἀφῃρέθη τῶν φαρύγγων τῶν ἐπικειμένων αὐτῷ ἀνδρῶν καὶ ὑπ ἐμοὶ διάγειν κεκέλευσται οὕτως , ὡς ἐν ταύτῃ τῇ πόλει ἐν ᾗ διέτριβε πᾶσι τοῖς ἀναγκαίοις ἐμπλεονάζειν , εἰ καὶ τὰ μάλιστα αὐτοῦ ἡ ἀοίδιμος ἀρετὴ ταῖς θείαις πεποιθυῖα βοηθείαις καὶ τὰ τῆς τραχυτέρας τύχης ἄχθη ἐξουθενεῖ 0 ·
τοιγαροῦν εἰ καὶ τὰ μάλιστα πρὸς τὴν προσφιλεστάτην ὑμῶν θεοσέβειαν ὁ δεσπότης ἡμῶν , ὁ τῆς μακαρίας μνήμης Κωνσταντῖνος ὁ Σεβαστός , ὁ ἐμὸς πατήρ , τὸν αὐτὸν ἐπίσκοπον τῷ ἰδίῳ τόπῳ παρασχεῖν προῄρητο , ὅμως ἐπειδὴ ἀνθρωπίνῳ κλήρῳ προληφθεὶς πρὸ τοῦ τὴν εὐχὴν πληρῶσαι ἀνεπαύσατο , ἀκόλουθον ἡγησάμην τὴν προαίρεσιν τοῦ τῆς θείας μνήμης βασιλέως διαδεξάμενος πληρῶσαι .
ὅστις ἐπειδὰν τῆς ὑμετέρας τύχῃ προσόψεως , ὅσης παρ ἐμοῦ αἰδοῦς τετύχηκε , γνώσεσθε .
οὐ γὰρ θαυμαστόν , εἴ τι δ ἂν ὑπὲρ αὐτοῦ πεποίηκα 0 ·
καὶ γὰρ τὴν ἐμὴν ψυχὴν ἥ τε τοῦ ὑμετέρου πόθου εἰκὼν καὶ τὸ τηλικούτου ἀνδρὸς σχῆμα εἰς τοῦτο ἐκίνει καὶ προέτρεπεν .
κατὰ ταύτην τὴν τοῦ βασιλέως γραφὴν τῆς καθόδου τυχὼν Ἀθανάσιος τὰς κατ Αἴγυπτον ἐκκλησίας διεῖπεν .
ὅσοι δὲ τὰ Ἀρείου ἐφρόνουν , δεινὸν τοῦτο ἐποιοῦντο καὶ ἠρεμεῖν οὐκ ἠνείχοντο .
ἐντεῦθέν τε συνεχεῖς ἀνεκινοῦντο στάσεις , ὃ δὴ πρόφασιν πάλιν κατὰ Ἀθανασίου παρέσχεν ἑτέρων ἐπιβουλῶν .
οἱ γὰρ ἀμφὶ τὸν Εὐσέβιον σπουδῇ πρὸς βασιλέα διέβαλλον αὐτὸν ὡς στασιώδη καὶ παρὰ τοὺς νόμους τῆς ἐκκλησίας ἑαυτῷ τὴν κάθοδον ἐπιτρέψαντα δίχα κρίσεως ἐπισκόπων .
ἀλλ ὅπως μὲν ἐκ τῆς τούτων ἐπιβουλῆς αὖθις ἐξηλάθη τῆς Ἀλεξανδρείας , αὐτίκα δὴ κατὰ τὴν οἰκείαν ἐρῶ τάξιν .
περὶ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου τελευτήσαντος διαδέχεται τὴν ἐν Καισαρείᾳ τῆς Παλαιστίνης ἐπισκοπὴν Ἀκάκιος .
ὃς πρὸς αὐτὸν Εὐσέβιον τὸν ζῆλον ἔχων καὶ ὑπ αὐτῷ τοὺς ἱεροὺς παιδευθεὶς λόγους ἱκανός τε νοεῖν καὶ φράζειν ἀστεῖος ἐγένετο , ὡς καὶ πολλὰ συγγράμματα λόγου ἄξια καταλιπεῖν .
οὐκ εἰς μακρὰν δὲ καὶ Κωνσταντῖνος ὁ βασιλεὺς πόλεμον ἐπαγαγὼν Κώνσταντι τῷ ἰδίῳ ἀδελφῷ , περὶ Ἀκυλίαν κτίννυται παρὰ τῶν αὐτοῦ ἡγεμόνων .
περιίσταται δὲ τῆς Ῥωμαίων ἀρχῆς τὰ μὲν πρὸς δύσιν εἰς Κώνσταντα , τὰ δὲ πρὸς ἕω εἰς Κωνστάντιον 0 .
ἐν τούτῳ δὲ Ἀλεξάνδρου τετελευτηκότος διεδέξατο Παῦλος τὴν Κωνσταντινουπόλεως ἱερωσύνην , ὡς μὲν λέγουσιν οἱ τὰ Ἀρείου καὶ Μακεδονίου φρονοῦντες , ἑαυτῷ ταύτην πραγματευσάμενος παρὰ γνώμην Εὐσεβίου τοῦ Νικομηδείας ἐπισκόπου καὶ Θεοδώρου τοῦ τῆς ἐν Θρᾴκῃ Ἡρακλείας , οἷς ὡς γείτοσιν ἡ χειροτονία διέφερεν ·
ὡς δὲ πολὺς ἔχει λόγος , μαρτυρίᾳ Ἀλεξάνδρου , ὃν διεδέξατο , ἐχειροτονήθη παρὰ τῶν ἐνδημούντων τῇ πόλει ἐπισκόπων .
ἤδη γὰρ ὀκτὼ καὶ ἐνενήκοντα ἄγων ἐνιαυτοὺς ὁ Ἀλέξανδρος , ἐκ τούτων δὲ εἴκοσι τρεῖς ἐν τῇ ἐπισκοπῇ ἀνδρείως διαγενόμενος , ἐπειδὴ τελευτᾶν ἔμελλε , πυνθανομένων αὐτοῦ τῶν κληρικῶν , τίνι μετ αὐτὸν ἐπιτρεπτέον τὴν ἐκκλησίαν , εἰ μὲν ἀγαθὸν τὰ θεῖα διδακτικόν τε ἅμα ἐπιζητεῖτε , ἔφη , Παῦλον ἔχετε ·
εἰ δὲ πρὸς τὰ ἔξω πράγματα καὶ τὰς συνουσίας τῶν ἀρχόντων , ἀμείνων Μακεδόνιος 0 1 .
ἀλλ  ἑκάτερον μεμαρτυρῆσθαι παρὰ Ἀλεξάνδρου καὶ οἱ Μακεδονίου ἐπαινέται συνομολογοῦσι , περὶ δὲ πράγματα καὶ λόγους δεινὸν γεγενῆσθαι λέγουσι τὸν Παῦλον , τὴν δὲ περὶ τοῦ βίου μαρτυρίαν Μακεδονίῳ ἀνατιθέασι , Παῦλον δὲ περὶ τρυφὴν καὶ βίον ἀδιάφορον ἐσχολακέναι διαβάλλουσι .
φαίνεται γοῦν ἐκ τῆς πάντων ὁμολογίας ἐλλόγιμον ἄνδρα γεγενῆσθαι τὸν Παῦλον καὶ ἐπὶ ἐκκλησίας διδάξαι λαμπρόν , πρὸς δὲ τὰς περιπετείας τοῦ βίου καὶ τὰς ὁμιλίας τῶν ἐν δυνάμει φαύλως αὐτὸν ἐσχηκέναι μαρτυρεῖ τὰ πράγματα ·
οὐδεμίαν γὰρ ἐπιβουλὴν τῶν ἐπαναστάντων αὐτῷ , ὡς εἰκὸς τοὺς περὶ ταῦτα δεινούς , διέλυσεν 0 .
ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τοῦ πλήθους ὑπερφυῶς φιλούμενος κακῶς ἔπαθε σκαιωρίᾳ τῶν τότε ἀναινομένων τὸ ἐν Νικαίᾳ κρατῆσαν δόγμα .
καὶ τὰ μὲν πρῶτα , ὡς οὐκ εὖ βεβιωκὼς γραφὴν ὑπομείνας , ἐξεβλήθη τῆς ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως , τελευτῶν δὲ καὶ ὑπερορίαν οἰκεῖν κατεδικάσθη , ᾗ καὶ τεθνάναι ἐλεεινῶς δι ἀγχόνης λέγεται μηχανησαμένων αὐτῷ φόνον τῶν ἐπιβούλων .
ἀλλὰ τάδε μὲν ὕστερον συνέβη .
ἐν δὲ τῷ νῦν διὰ ταύτην τὴν χειροτονίαν μεγίστη ταραχὴ τὴν ἐκκλησίαν Κωνσταντινουπόλεως ἔσχεν .
ἐν ᾧ γὰρ περιῆν Ἀλέξανδρος , οὐ πολλὴν παρρησίαν ἦγον ὅσοι τὰ Ἀρείου ἐφρόνουν ·
καὶ πρὸς αὐτὸν ὁ λαὸς βλέπων ἤγοντο καὶ τὸ θεῖον ἐδόξαζον , καὶ μάλιστα μετὰ τὴν ἀδόκητον Ἀρείου συμφοράν , ὃν οὕτως ἀποθανεῖν , ὡς εἴρηται , κατὰ θεομηνίαν ἐπίστευον ταῖς Ἀλεξάνδρου ἀραῖς .
ἐπεὶ δὲ ἐτελεύτησε , διχῇ διακριθὲν τὸ πλῆθος εἰς ἔριδας δογμάτων εἰς τὸ φανερὸν καθίσταντο καὶ μάχην .
σπουδὴ δὲ ἐγένετο τοῖς μὲν τὰ Ἀρείου ζηλοῦσι Μακεδόνιον χειροτονεῖσθαι , τοῖς δὲ ὁμοούσιον τῷ πατρὶ τὸν υἱὸν δοξάζουσι Παῦλον ἐπισκοπεῖν ·
καὶ τοῦτο ἐκράτει .
μετὰ δὲ τὴν Παύλου χειροτονίαν παραγενόμενος ὁ βασιλεύς  ἔτυχε γὰρ τότε ἀπόδημος  ἐχαλέπαινεν ὡς ἀναξίῳ τῆς ἐπισκοπῆς ἐπιτραπείσης .
ἐξ ἐπιβουλῆς τε τῶν πρὸς Παῦλον ἀπεχθανομένων σύνοδον καθίσας , τὸν μὲν ἀπεώσατο τῆς ἐκκλησίας , Εὐσεβίῳ δὲ τῷ Νικομηδείας ἐπισκόπῳ τὸν Κωνσταντινουπόλεως θρόνον παρέδωκε .
καὶ ὁ μὲν τάδε πράξας εἰς Ἀντιόχειαν τῆς Συρίας ἧκεν .
ἤδη δὲ ἐξεργασθείσης τῆς ἐνθάδε ἐκκλησίας , ἣν μεγέθει καὶ κάλλει ὑπερφυᾶ ἔτι περιὼν Κωνσταντῖνος , ὑπουργῷ χρησάμενος Κωνσταντίῳ τῷ παιδί , οἰκοδομεῖν ἤρξατο , εἰς καιρὸν ἔδοξε τοῖς ἀμφὶ τὸν Εὐσέβιον πάλαι τοῦτο σπουδάζουσι σύνοδον γενέσθαι .
οἳ δὴ τότε καὶ ἕτεροι τῶν τὰ αὐτὰ φρονούντων αὐτοῖς εἰς ἐνενήκοντα καὶ ἑπτὰ τελοῦντες ἐπισκόπους πολλαχόθεν εἰς Ἀντιόχειαν συνῆλθον , προφάσει μὲν ἐπὶ ἀφιερώσει τῆς νεουργοῦ ἐκκλησίας , ὡς δὲ τὸ ἀποβὰν ἔδειξεν , ἐπὶ μεταποιήσει τῶν ἐν Νικαίᾳ δοξάντων .
ἡγεῖτο δὲ τηνικαῦτα τῆς Ἀντιοχέων ἐκκλησίας Πλάκητος μετὰ Εὐφρόνιον , πέμπτον δὲ ἔτος ἠνύετο ἀπὸ τῆς Κωνσταντίνου τοῦ μεγάλου τελευτῆς .
ἐπεὶ δὲ πάντες οἱ ἐπίσκοποι συνῆλθον , παρῆν δὲ καὶ ὁ βασιλεὺς Κωνστάντιος , ἠγανάκτουν οἱ πλείους καὶ δεινῶς Ἀθανάσιον ἐπῃτιῶντο ὡς ἱερατικὸν ὑπεριδόντα θεσμόν , ὃν αὐτοὶ ἔθεντο , καὶ πρὶν ἐπιτραπῆναι παρὰ συνόδου τὴν Ἀλεξανδρέων ἐκκλησίαν ἀπολαβόντα .
ἐκ τούτου δὲ καὶ θανάτου πολιτῶν αἴτιον αὐτὸν ἔλεγον ὡς , ἡνίκα εἰς τὴν πόλιν εἰσῄει , στάσεως κινηθείσης καὶ πολλῶν μὲν ἀναιρεθέντων , τῶν δὲ δικαστηρίοις παραδοθέντων 0 .
μεγίστης τε διαβολῆς ὑπὸ τοιούτων λόγων κατὰ Ἀθανασίου ὑφανθείσης ἐψηφίσαντο Γρηγόριον τῆς Ἀλεξανδρέων ἐκκλησίας προστατεῖν .
ἐκ τούτου δὲ μεταβάντες εἰς τὴν περὶ τοῦ δόγματος ζήτησιν τοῖς μὲν ἐν Νικαίᾳ δόξασιν οὐδὲν ἐμέμψαντο , γράμματα δὲ διεπέμψαντο τοῖς κατὰ πόλιν ἐπισκόποις , οἷς ἐδήλωσαν , ὡς ἐπίσκοποι ὄντες οὐκ ἠκολούθησαν Ἀρείῳ  πῶς γὰρ πρεσβυτέρῳ ὄντι ; 0
, δοκιμασταὶ δὲ γενόμενοι τῆς πίστεως αὐτοῦ μᾶλλον αὐτὸν προσήκαντο , πιστεύειν δὲ σφᾶς κατὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς παραδοθεῖσαν πίστιν 0 .
εἶναι δὲ ταύτην ἣν ὑπέταξαν τῇ αὐτῶν ἐπιστολῇ , οὐσίας μὲν πατρὸς ἢ υἱοῦ ἢ τοῦ ὁμοουσίου ὀνόματος μηδαμῶς μεμνημένην , ἐπαμφοτερίζουσαν δὲ ταῖς ἐννοίαις , ὡς μή τε τοὺς τὰ Ἀρείου φρονοῦντας μή τε τοὺς ἑπομένους τῇ ἐν Νικαίᾳ συνόδῳ δύνασθαι τῇ συντάξει τῶν ῥημάτων ἐπισκήπτειν ὡς ἀγνώστων ταῖς ἱεραῖς γραφαῖς .
παραλιπόντες γάρ , ἅπερ ἑκάτεροι οὐ προσίεντο , τὰ παρ ἑκατέρων ὁμολογούμενα τεθείκασιν ὀνόματα ταύτῃ τῇ γραφῇ ·
συνεῖναι μὲν γὰρ τὸν υἱὸν τῷ πατρὶ καὶ μονογενῆ καὶ θεὸν εἶναι καὶ πρὸ πάντων ὑπάρχειν , σάρκα τε ἀνειληφέναι καὶ τὴν πατρῴαν πεπληρωκέναι βουλήν , καὶ τὰ ἄλλα ὁμοίως συνωμολόγησαν ·
πότερον δὲ συναΐδιος καὶ ὁμοούσιός ἐστι τῷ πατρὶ ἢ τ οὐναντίον , οὐκ ἐνέγραψαν .
μεταμεληθέντες δὲ ὡς ἔοικεν ἐπὶ ταύτῃ τῇ γραφῇ , πάλιν ἑτέραν παρὰ ταύτην ἐξέθεντο , τὰ μὲν ἄλλα , ὡς οἶμαι , συνᾴδουσαν τῷ δόγματι τῶν ἐν Νικαίᾳ συνελθόντων , εἰ μή τις ἐμοὶ ἄδηλος διάνοια τοῖς ῥητοῖς ἀφανῶς ἔγκειται ·
οὐκ οἶδα δὲ ἀνθ ὅτου ὁμοούσιον εἰπεῖν τὸν υἱὸν παραιτησάμενοι ἄτρεπτόν τε καὶ ἀναλλοίωτον τῆς θεότητος ἀπεφήναντο , οὐσίας τε καὶ βουλῆς καὶ δυνάμεως καὶ δόξης ἀπαράλλακτον εἰκόνα καὶ πρωτότοκον πάσης κτίσεως .
ἔλεγον δὲ ταύτην τὴν πίστιν ὁλόγραφον εὑρηκέναι Λουκιανοῦ τοῦ ἐν Νικομηδείᾳ μαρτυρήσαντος , ἀνδρὸς τά τε ἄλλα εὐδοκιμωτάτου καὶ τὰς ἱερὰς γραφὰς εἰς ἄκρον ἠκριβωκότος ·
πότερον δὲ ἀληθῶς ταῦτα ἔφασαν ἢ τὴν ἰδίαν γραφὴν σεμνοποιοῦντες τῷ ἀξιώματι τοῦ μάρτυρος , λέγειν οὐκ ἔχω .
μετέσχον δὲ ταύτης τῆς συνόδου οὐ μόνον Εὐσέβιος , ὃς μετὰ Παῦλον ἐκβεβλημένον ἐκ Νικομηδείας μεταστὰς τὸν Κωνσταντινουπόλεως εἶχε θρόνον , ἀλλὰ καὶ Ἀκάκιος ὁ Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου διάδοχος καὶ Πατρόφιλος ὁ Σκυθοπόλεως καὶ Θεόδωρος ὁ Ἡρακλείας τῆς πρὶν Περίνθου ὀνομαζομένης , Εὐδόξιός τε ὁ Γερμανικείας , ὃς ὕστερον μετὰ Μακεδόνιον τὴν Κωνσταντινουπόλεως ἐπετράπη ἐκκλησίαν , καὶ Γρηγόριος ὁ τῆς Ἀλεξανδρέων ἐκκλησίας αἱρεθεὶς προστατεῖν , οἳ δὴ τότε τὰ αὐτὰ φρονεῖν ἀλλήλοις ὡμολόγηντο , ἀλλὰ γὰρ καὶ Διάνιος ὁ τῆς παρὰ Καππαδόκαις Καισαρείας ἐπίσκοπος καὶ Γεώργιος ὁ Λαοδικείας τῆς παρὰ Σύροις , ἄλλοι τε πολλοὶ μητροπολιτικὰς καὶ ἄλλως ἐπισήμους ἐκκλησίας ἐπισκοποῦντες 0 .
σὺν αὐτοῖς δὲ καὶ Εὐσέβιος ὁ ἐπίκλην Ἐμεσηνός 0 ·
ὃς τὸ μὲν γένος ἐξ Ἐδέσσης τῆς Ὀσροηνῶν εὐπατρίδης ὑπῆρχεν , ἐκ νέου δὲ κατὰ πάτριον ἔθος τοὺς ἱεροὺς ἐκμαθὼν λόγους μετὰ ταῦτα καὶ τὰ παρ Ἕλλησιν ἐξεδιδάχθη παιδεύματα , διδασκάλοις τοῖς ἐνθάδε τότε οὖσι φοιτήσας , ὕστερον δὲ ἐξηγηταῖς Εὐσεβίῳ τῷ Παμφίλου καὶ Πατροφίλῳ τῷ προϊσταμένῳ Σκυθοπόλεως τὰς θείας βίβλους ἠκρίβωσε .
παραγενόμενός τε εἰς Ἀντιόχειαν , ἐπεὶ συνέβη Εὐστάθιον καθαιρεθῆναι διὰ τὴν Κύρου κατηγορίαν , Εὐφρονίῳ τῷ μετ αὐτὸν συνῆν .
φεύγων δὲ ἱερᾶσθαι ἀφίκετο εἰς Ἀλεξάνδρειαν , φιλοσόφοις τε τοῖς τῇδε φοιτήσας καὶ τὰ ἐκείνων ἀσκηθεὶς μαθήματα ἐπανῆλθεν εἰς Ἀντιόχειαν καὶ Πλακήτῳ πάλιν τῷ μετὰ Εὐφρόνιον συνδιέτριβεν .
ὡς δὲ συνέβη ταύτην ἐνθάδε συγκροτεῖσθαι σύνοδον , ἐπὶ τὸν Ἀλεξανδρείας προεβλήθη θρόνον ὑπὸ Εὐσεβίου τοῦ Κωνσταντινουπόλεως ἐπισκόπου ·
ᾤετο γὰρ αὐτὸν εὖ μάλα πολιτευόμενον καὶ λέγειν κράτιστον ὄντα ῥᾳδίως μεταστῆσαι τοὺς Αἰγυπτίους τῆς περὶ Ἀθανάσιον εὐνοίας .
ἐπεὶ δὲ ταύτην παρῃτήσατο τὴν χειροτονίαν , λογισάμενος ὡς εὐτρεπὲς εὑρήσει μῖσος παρὰ Ἀλεξανδρεῦσιν οὐκ ἀνεχομένοις ἕτερον ἀντὶ Ἀθανασίου ἰδεῖν , ἐπιτρέπεται Γρηγόριος τὴν τῶν Ἀλεξανδρέων , αὐτὸς δὲ τὴν Ἐμέσης ἐκκλησίαν 0 .
ἐνταῦθά τε στάσιν ὑπομείνας  διεβάλλετο γὰρ ἀσκεῖσθαι τῆς ἀστρονομίας ὃ μέρος ἀποτελεσματικὸν καλοῦσι  φυγὰς ἦλθεν εἰς Λαοδίκειαν πρὸς Γεώργιον τὸν ἐνθάδε ἐπίσκοπον , ἐπιτήδειον ὄντα .
ὁ δὲ εἰς Ἀντιόχειαν αὐτῷ συνελθὼν πρὸς Πλάκητον καὶ Νάρκισσον τοὺς ἐπισκόπους , ἐπανελθεῖν εἰς Ἔμεσαν παρεσκεύασεν .
ἐγένετο δὲ Κωνσταντίῳ τῷ βασιλεῖ κεχαρισμένος ·
ἀμέλει τοι , ἡνίκα Πέρσαις ἐπιστρατεύειν ἔμελλεν , αὐτὸν ἐπήγετο ·
λέγεται γὰρ πολλὰ δι αὐτοῦ θαυματουργῆσαι τὸ θεῖον , ὡς μαρτυρεῖ Γεώργιος ὁ Λαοδικεύς , ταῦτα καὶ ἕτερα περὶ αὐτοῦ διεξελθών .
ἀλλ  ὁ μὲν καίπερ τοιοῦτος ὢν οὐ διέφυγε τὸν φθόνον τῶν ἀνιᾶσθαι πεφυκότων ἐπὶ ταῖς ἄλλων ἀρεταῖς .
ὑπέμεινε δὲ καὶ αὐτὸς μέμψιν ὡς τὰ Σαβελλίου φρονῶν .
ἐν δὲ τῷ νῦν τὰ αὐτὰ τοῖς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνελθοῦσιν ἐψηφίσατο .
μάξιμον μέντοι τὸν Ἱεροσολύμων ἐπίσκοπον ἐπίτηδες λέγεται ταύτην ἀποφυγεῖν τὴν σύνοδον , μεταμεληθέντα καθότι ἀπατηθεὶς σύμψηφος ἐγένετο τοῖς Ἀθανάσιον καθελοῦσιν .
οὐ μὴν οὐ δὲ ὁ τὸν Ῥωμαίων διέπων θρόνον οὐ δὲ τῶν ἄλλων Ἰταλῶν ἢ τῶν ἐπέκεινα Ῥωμαίων οὐδεὶς ἐνθάδε συνῆλθεν .
ἐν τούτῳ δὲ Φράγκων μὲν τοὺς πρὸς δύσιν Γαλάτας δῃούντων , τῆς δὲ πρὸς ἕω ἀρχομένης ὑπὸ μεγίστων σεισμῶν τινασσομένης καὶ μάλιστα τῆς Ἀντιοχέων πόλεως , μετὰ τὴν ἐνθάδε σύνοδον ἧκε Γρηγόριος εἰς Ἀλεξάνδρειαν σὺν πλήθει στρατιωτῶν , οἳ προνοεῖν προσετάχθησαν ὡς ἂν ἀστασίαστος καὶ ἀσφαλὴς αὐτῷ ἡ εἴσοδος γένοιτο .
συνελαμβάνοντο δὲ αὐτοῖς καὶ οἱ τὰ Ἀρείου φρονοῦντες περί τε ταῦτα καὶ ὅπως Ἀθανάσιον ἐξελάσωσιν .
ὁ δὲ ἐδεδίει , μή τι δι αὐτὸν ὁ λαὸς πάθοι .
καὶ τῆς νυκτὸς ἐπιλαβούσης ἐκκλησίαζεν , ἤδη τε τῶν στρατιωτῶν καταλαβόντων τὴν ἐκκλησίαν εὐχὴν ἐπιτελέσας πρότερον ψαλμὸν ῥηθῆναι παρεκελεύσατο .