Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
πλείστων δῆτα ὑφ ἑκατέρου τάγματος προτεινομένων πολλῆς τε ἀμφιλογίας τὰ πρῶτα συνισταμένης , ἀνεξικάκως ἐπηκροᾶτο ὁ βασιλεὺς τῶν πάντων σχολῇ τε εὐτόνῳ τὰς προτάσεις ὑπεδέχετο , ἐν μέρει τε ἀντιλαμβανόμενος τῶν παρ ἑκάστου τάγματος λεγομένων , ἠρέμα συνῆγε τοὺς φιλονείκως ἐνισταμένους , πράως τε ποιούμενος τὰς πρὸς ἕκαστον ὁμιλίας ἑλληνίζων τε τῇ φωνῇ , ὅτι μη δὲ ταύτης ἀμαθῶς εἶχε , γλυκερός τις ἦν καὶ ἡδύς , τοὺς μὲν συμπείθων , τοὺς δὲ καταδυσωπῶν τῷ λόγῳ , τοὺς δ εὖ λέγοντας ἐπαινῶν , πάντας δὲ εἰς ὁμόνοιαν ἐλαύνων , ἕως ὅτε ὁμογνώμονας καὶ ὁμοδόξους αὐτοὺς ἐπὶ τοῖς ἀμφισβητουμένοις ἅπασι κατεστήσατο , ὡς ὁμόφωνον μὲν κρατῆσαι τὴν πίστιν , τῆς δὲ σωτηρίου ἑορτῆς τὸν αὐτὸν παρὰ τοῖς πᾶσιν ὁμολογηθῆναι καιρόν .
ἐκυροῦτο δὲ ἤδη καὶ ἐν γραφῇ δι ὑποσημειώσεως ἑκάστου τὰ κοινῇ δεδογμένα .
καὶ μετὰ βραχέα πάλιν καὶ ταῦτα προστέθεικεν ·
Οὕτω δὴ συνταξάμενος ἐπὶ τὰ σφῶν οἰκεῖα τοὺς πάντας ἐπανιέναι ἠφίει .
οἱ δὲ ἐπανῄεσαν σὺν εὐφροσύνῃ , ἐκράτει τε λοιπὸν παρὰ τοῖς πᾶσι μία γνώμη , παρ αὐτῷ βασιλεῖ συμφωνηθεῖσα , συναπτομένων ὥσπερ ὑφ ἑνὶ σώματι τῶν ἐκ μακροῦ διῃρημένων 0 .
χαίρων δῆτα βασιλεὺς ἐπὶ τῷ κατορθώματι τοῖς μὴ παρατυχοῦσι τῇ συνόδῳ καρπὸν εὐθαλῆ δι ἐπιστολῶν ἐδωρεῖτο , λαοῖς τε ἅπασι τοῖς τε κατ ἀγροὺς καὶ τοῖς ἀμφὶ τὰς πόλεις χρημάτων ἀφθόνους διαδόσεις ποιεῖσθαι παρεκελεύετο , ὧδέ πη γεραίρων τὴν ἑορτὴν τῆς εἰκοσαετοῦς βασιλείας .
ἔδει μὲν οὖν τοὺς τὰ Ἀρείου φρονοῦντας , εἰ καὶ τοῖς ἄλλοις πατράσιν ἀντιλέγειν οὐκ ἐνόμιζον δυσσεβές , τούτῳ γοῦν πιστεύειν ὃν θαυμάζειν εἰώθασι , σύμφωνον γεγενῆσθαι τὴν ὁμολογίαν ἐκείνην διδάσκοντι .
ἐπειδὴ δὲ καὶ πρὸς τὰς τῶν οἰκείων πατέρων διαμάχονται δόξας , ἐχρῆν τοῦ Ἀρείου τὴν αἰσχίστην μεμαθηκότας καὶ φρίκης γέμουσαν τελευτὴν φυγεῖν παντὶ σθένει τὴν ὑπ ἐκείνου τεχθεῖσαν ἀσέβειαν .
ἐπειδὴ δὲ εἰκὸς μὴ πάντας εἰδέναι τοῦ θανάτου τὸν τρόπον , ἐγὼ καὶ τοῦτον ὡς ἐγένετο διηγήσομαι 0 .
πλεῖστον οὗτος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ διατρίψας χρόνον ἐπικωμάσαι πάλιν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς συλλόγοις ἐβούλετο , ἀρνούμενος τὴν ἀσέβειαν καὶ τὴν ἐκτεθεῖσαν ὑπὸ τῶν πατέρων ὁμολογίαν ὑπισχνούμενος δέχεσθαι .
ὡς δὲ οὔ τε τὸν θεῖον Ἀλέξανδρον ἔπεισεν , οὔ τε μὴν Ἀθανάσιον τὸν τῆς ἐκείνου καὶ προεδρίας καὶ εὐσεβείας διάδοχον , πάλιν διὰ τῆς Εὐσεβίου τοῦ Νικομηδέως σπουδῆς εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν ἔδραμεν .
τὰ δ ὑπ  ἐκείνου τυρευθέντα καὶ ὑπὸ τοῦ δικαίου ψηφισθέντα κριτοῦ , ἄμεινον ὁ πάντα ἄριστος Ἀθανάσιος ἐν τοῖς πρὸς Ἀπίωνα διηγήσατο γράμμασιν .
ἐγὼ δὲ καὶ τοῦτο τὸ μέρος ἐντάξω τῇ συγγραφῇ .
ἐγὼ μὲν οὐ παρήμην ἐν .
τῇ Κωνσταντινουπόλει ὅτε τετελεύτηκεν ἐκεῖνος , Μακάριος δὲ ὁ πρεσβύτερος παρῆν κ ἀκείνου λέγοντος ἤκουσα .
ἐκέκλητο μὲν παρὰ Κωνσταντίνου τοῦ βασιλέως Ἄρειος ἐκ σπουδῆς τῶν περὶ Εὐσέβιον .
εἰσελθόντα δὲ τὸν Ἄρειον ἀνέκρινεν ὁ βασιλεὺς εἰ τὴν πίστιν τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας ἔχοι .
αὐτός τε οὖν ὤμοσε πιστεύειν ὀρθῶς καὶ ἔγγραφον ἐπιδέδωκε πίστεως , κρύψας μὲν ἐφ οἷς ἐξεβλήθη τῆς ἐκκλησίας ὑπὸ Ἀλεξάνδρου τοῦ ἐπισκόπου , ὑποκρινόμενος δὲ τὰς ἀπὸ τῶν γραφῶν λέξεις .
ὀμόσαντα τοίνυν αὐτὸν μὴ πεφρονηκέναι ἐφ οἷς ἐξέβαλεν αὐτὸν Ἀλέξανδρος , ἀπέλυσεν εἰρηκώς ·
εἰ ὀρθή σού ἐστιν ἡ πίστις , καλῶς ὤμοσας ·
εἰ δὲ ἀσεβής ἐστιν ἡ πίστις σου καὶ ὤμοσας , ὁ θεὸς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ κρίναι τὰ κατὰ σέ 0 .
οὕτω δὴ οὖν αὐτὸν ἐξελθόντα παρὰ τοῦ βασιλέως ἠθέλησαν εἰσαγαγεῖν εἰς τὴν ἐκκλησίαν οἱ περὶ Εὐσέβιον τῇ συνήθει αὐτῶν βίᾳ .
ἀλλ ὁ τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπος , ὁ μακα ρίτης Ἀλέξανδρος , ἀντέλεγε φάσκων μὴ δεῖν εἰς κοινωνίαν δεχθῆναι τὸν τῆς αἱρέσεως εὑρετήν .
καὶ λοιπὸν οἱ περὶ Εὐσέβιον ἠπείλησαν ὅτι ·
ὥσπερ μὴ θελόντων ὑμῶν ἐποιήσαμεν αὐτὸν κληθῆναι παρὰ βασιλέως , οὕτως αὔριον , κ ἂν μὴ κατὰ γνώμην σου τυγχάνῃ , συναχθήσεται Ἄρειος μεθ ἡμῶν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ταύτῃ .
σάββατον δὲ ἦν ὅτε ταῦτα ἔλεγεν .
ὁ τοίνυν ἐπίσκοπος Ἀλέξανδρος , ἀκούσας ταῦτα καὶ πάνυ λυπηθεὶς εἰσελθὼν εἰς τὴν ἐκκλησίαν , τὰς χεῖρας ἄρας πρὸς τὸν θεὸν ἀπωδύρετο , καὶ ῥίψας ἑαυτὸν ἐπὶ πρόσωπον ἐν τῷ ἱερατείῳ , κείμενος ἐπὶ τοῦ ἐδάφους ηὔχετο .
παρῆν δὲ καὶ Μακάριος εὐχόμενος σὺν αὐτῷ καὶ ἀκούων τῆς φωνῆς αὐτοῦ .
παρεκάλει δὲ δύο ταῦτα λέγων ·
εἰ Ἄρειος αὔριον συνάγεται , ἀπόλυσον ἐμὲ τὸν δοῦλόν σου καὶ μὴ συναπολέσῃς εὐσεβῆ μετὰ ἀσεβοῦς ·
εἰ δὲ φείδῃ τῆς ἐκκλησίας σου  οἶδα δὲ ὅτι φείδῃ  , ἔπιδε ἐπὶ τὰ ῥήματα τῶν περὶ Εὐσέβιον καὶ μὴ δῷς εἰς ἀφανισμὸν καὶ ὄνειδος τὴν κληρονομίαν σου καὶ ἆρον Ἄρειον , ἵνα μὴ εἰσελθόντος αὐτοῦ εἰς τὴν ἐκκλησίαν δόξῃ καὶ ἡ αἵρεσις συνεισέρχεσθαι αὐτῷ καὶ λοιπὸν ἡ ἀσέβεια νομισθῇ ὡς εὐσέβεια  0 .
ταῦτα εὐξάμενος , ὁ ἐπίσκοπος ἀνεχώρησε πάνυ φροντίζων .
καὶ γέγονέ τι θαυμαστὸν καὶ παράδοξον .
τῶν γὰρ περὶ Εὐσέβιον ἀπειλησάντων , ὁ μὲν ἐπίσκοπος προσηύξατο , ὁ δὲ Ἄρειος ἐθάρρει τοῖς περὶ Εὐσέβιον ·
πολλά τε φλυαρῶν εἰσῆλθεν εἰς καθέδρας , ὡς διὰ χρείαν τῆς γαστρός , καὶ ἐξαίφνης , κατὰ τὸ γεγραμμένον , πρηνὴς γενόμενος ἐλάκησε μέσος , καὶ πεσὼν εὐθὺς ἀπέψυξεν ἀμφοτέρων τε τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ ζῆν ἀπεστερήθη .
τὸ μὲν οὖν τέλος τοῦ Ἀρείου τοιοῦτον γέγονε .
καὶ οἱ περὶ Εὐσέβιον μεγάλως αἰσχυνθέντες ἔθαψαν τὸν ὁμόφρονα ἑαυτῶν ·
ὁ δὲ μακαρίτης Ἀλέξανδρος χαιρούσης τῆς ἐκκλησίας τὴν σύναξιν ἐπετέλεσεν ἐν εὐσεβείᾳ καὶ ὀρθοδοξίᾳ , σὺν πᾶσι τοῖς ἀδελφοῖς εὐχόμενος καὶ δοξάζων μεγάλως τὸν θεόν , οὐχ ὡς ἐπιχαίρων τῷ θανάτῳ , μὴ γένοιτο ·
πᾶσι γὰρ ἀπόκειται τοῖς ἀνθρώποις ἅπαξ ἀποθανεῖν , ἀλλ ὅτι τοῦτο ὑπὲρ τὰς ἀνθρώπων κρίσεις ἐδείχθη .
αὐτὸς γὰρ ὁ κύριος , δικάσας ταῖς ἀπειλαῖς τῶν περὶ Εὐσέβιον καὶ τῇ εὐχῇ Ἀλεξάνδρου , κατέκρινε τὴν Ἀρειανὴν αἵρεσιν , δείξας αὐτὴν ἀναξίαν οὖσαν τῆς ἐκκλησιαστικῆς κοινωνίας καὶ πᾶσι φανερώσας ὅτι , κ ἂν παρὰ βασιλέως καὶ πάντων ἀνθρώπων ἔχῃ τὴν μαρτυρίαν καὶ τὴν προστασίαν , ἀλλὰ παρ αὐτῆς τῆς ἀληθείας κατεκρίθη .
τοιαῦτα τῶν πονηρῶν σπερμάτων ὁ Ἄρειος δρεψάμενος δράγματα καὶ τῶν ἐσομένων κολαστηρίων ἰδὼν τὰ προαύλια , τῆς οἰκείας ἀσεβείας διὰ τῆς τιμωρίας κατηγόρει .
ἐγὼ δὲ ἐπὶ τὴν τῆς βασιλικῆς εὐσεβείας διήγησιν τρέψομαι .
πᾶσι γὰρ τοῖς ὑπὸ τὴν Ῥωμαίων τελοῦσιν ἡγεμονίαν ἐπέστειλε δήμοις , τῆς μὲν προτέρας αὐτοὺς ἐξαπάτης ἀπαλλαγῆναι παρεγγυῶν , τὴν δὲ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν μεταμαθεῖν διδασκαλίαν προτρέπων καὶ ἐπὶ ταύτην ἅπαντας τὴν ἀλήθειαν ξεναγῶν .
τοὺς δέ γε κατὰ πόλιν ἐπισκόπους ἐπὶ τὰς τῶν ἐκκλησιῶν οἰκοδομίας διήγειρεν , οὐ γράμμασι μόνοις ἐπὶ τοῦτο προτρέπων , ἀλλὰ καὶ χρήματα φιλοτίμως δωρούμενος καὶ τὰ τῆς οἰκοδομίας δαπανήματα χορηγῶν .
δηλοῖ δὲ καὶ τὰ γραφέντα , τοῦτον ἔχοντα τὸν τρόπον ·
νικητὴς Κωνσταντῖνος Μέγιστος Σεβαστὸς Εὐσεβίῳ 0 .
ἕως τοῦ παρόντος χρόνου τῆς ἀνοσίου βουλήσεως καὶ τυραννίδος τοὺς ὑπηρέτας τοῦ σωτῆρος θεοῦ διωκούσης , πεπίστευκα καὶ ἀκριβῶς ἐμαυτὸν πέπεικα πασῶν τῶν ἐκκλησιῶν τὰ ἔργα ἢ ὑπὸ ἀμελείας διεφθάρθαι ἢ φόβῳ τῆς ἐπικειμένης ἀδικίας ἐλάττονα τῆς ἀξίας γεγενῆσθαι , ἀδελφὲ προσφιλέστατε .
νυνὶ δὲ τῆς ἐλευθερίας ἀποδοθείσης καὶ τοῦ δράκοντος ἐκείνου ἀπὸ τῆς τῶν κοινῶν διοικήσεως θεοῦ τοῦ μεγίστου προνοίᾳ ἡμετέρᾳ δὲ ὑπηρεσίᾳ διωχθέντος , ἡγοῦμαι καὶ πᾶσι φανερὰν γεγενῆσθαι τὴν θείαν δύναμιν , καὶ τοὺς ἢ φόβῳ ἢ ἀπιστίᾳ ἢ ἁμαρτήμασί τισι περιπεσόντας ἐπιγνόντας τε τὸν ὄντως ὄντα ἥξειν ἐπὶ τὴν ἀληθῆ καὶ ὀρθὴν τοῦ βίου κατάστασιν .
ὅσων τοίνυν ἢ αὐτὸς προΐστασαι ἐκκλησιῶν ἢ ἄλλους τοὺς κατὰ τόπον προϊσταμένους ἐπισκόπους πρεσβυτέρους τε ἢ διακόνους οἶσθα , ὑπόμνησον σπουδάζειν περὶ τὰ ἔργα τῶν ἐκκλησιῶν , ἢ ἐπανορθοῦσθαι τὰ ὄντα ἢ εἰς μείζονα αὔξειν ἢ ἔνθα ἂν ἡ χρεία ἀπαιτῇ καινὰ ποιεῖν .
αἰτήσεις δὲ καὶ αὐτὸς καὶ διὰ σοῦ οἱ λοιποὶ τὰ ἀναγκαῖα παρά τε τῶν ἡγεμονευόντων καὶ τῆς ἐπαρχικῆς τάξεως .
τούτοις γὰρ ἐπεστάλη πάσῃ σπουδῇ ἐξυπηρετήσασθαι τοῖς ὑπὸ τῆς σῆς ὁσιότητος λεγομένοις .
ὁ θεὸς διαφυλάξει σε , ἀδελφὲ ἀγαπητέ .
ταῦτα μὲν οὖν περὶ τῆς τῶν ἐκκλησιῶν οἰκοδομίας πρὸς τοὺς καθ  ἑκάστην ἐπαρχίαν ἐπισκόπους ἐπέστειλεν .
ὁποῖα δὲ καὶ περὶ τῆς τῶν ἱερῶν βιβλίων κατασκευῆς πρὸς Εὐσέβιον ἔγραψε τὸν Παλαιστῖνον ἐξ αὐτῶν τῶν γραμμάτων καταμαθεῖν εὐπετές .
κατὰ τὴν ἐπώνυμον ἡμῖν πόλιν , τῆς τοῦ σωτῆρος θεοῦ συναιρομένης προνοίας , μέγιστον πλῆθος ἀνθρώπων τῇ ἁγιωτάτῃ ἐκκλησίᾳ ἀνατέθεικεν ἑαυτό , ὡς πάντων ἐκεῖσε πολλὴν λαβόντων αὔξησιν σφόδρα ἄξιον καταφαίνεσθαι καὶ ἐκκλησίας ἐν αὐτῇ κατασκευασθῆναι πλείους .
τοιγάρτοι δέδεξο προθυμότατα τὸ δόξαν τῇ ἡμετέρᾳ προαιρέσει .
πρέπον γὰρ κατεφάνη δηλῶσαι τοῦτο τῇ σῇ συνέσει , ὅπως ἂν πεντήκοντα σωμάτια ἐν διφθέραις ἐγκατασκεύοις εὐανάγνωστά τε καὶ πρὸς τὴν χρῆσιν εὐπαρακόμιστα ὑπὸ τεχνιτῶν καλλιγράφων καὶ ἀκριβῶς τὴν τέχνην ἐπισταμένων γραφῆναι κελεύσειας , τῶν θείων δηλαδὴ γραφῶν , ὧν μάλιστα τήν τε ἐπισκευὴν καὶ τὴν χρῆσιν τῷ τῆς ἐκκλησίας λόγῳ ἀναγκαίαν εἶναι γινώσκεις .
ἀπέσταλται δὲ γράμματα παρὰ τῆς ἡμετέρας ἡμερότητος πρὸς τὸν τῆς διοικήσεως καθολικόν , ὅπως ἂν πάντα τὰ πρὸς τὴν ἐπισκευὴν αὐτῶν ἐπιτήδεια παρασχεῖν φροντίσειεν .
ἵνα γὰρ ὡς τάχιστα τὰ γραφέντα σωμάτια κατασκευασθείη , τῆς σῆς ἐπιμελείας ἔργον τοῦτο γενήσεται .
καὶ γὰρ δύο δημοσίων ὀχημάτων ἐξουσίαν εἰς διακομιδὴν ἐκ τῆς αὐθεντίας τοῦ γράμματος ἡμῶν τούτου λαβεῖν σε προσήκει .
οὕτω γὰρ ἂν μάλιστα τὰ καλῶς γραφέντα καὶ μέχρι τῶν ἡμετέρων ὄψεων ῥᾷστα διακομισθείη , ἑνὸς δηλαδὴ τοῦτο πληροῦντος τῶν ἐκ τῆς σῆς ἐκκλησίας διακόνων , ὃς ἐπειδὰν ἀφίκηται πρὸς ἡμᾶς , τῆς ἡμετέρας πειραθήσεται φιλανθρωπίας .
ὁ θεός σε διαφυλάξει , ἀδελφὲ ἀγαπητέ .
ἱκανὰ μὲν οὖν καὶ ταῦτα τεκμηριῶσαι , μᾶλλον δὲ διδάξαι σαφῶς , ὅπως ὁ πανεύφημος βασιλεὺς πᾶσαν εἰς τὰ θεῖα μετατέθεικε τὴν σπουδήν 0 .
προσθήσω δὲ ὅμως τοῖς εἰρημένοις τὰ περὶ τὸν σωτήριον αὐτῷ τάφον κατωρθωμένα .
μαθὼν γὰρ ὡς οἱ κορυβαντιῶντες καὶ περὶ τὴν τῶν εἰδώλων θεραπείαν βεβακχευμένοι τὸν μὲν δεσποτικὸν κατέχωσαν τάφον , λήθῃ παραδοῦναι φιλονεικοῦντες τῆς σωτηρίας τὴν μνήμην , ἐπὶ τούτῳ δὲ νεὼν τῆς ἀκολάστου δαίμονος ἐδομήσαντο , ταῖς παρθενικαῖς ὠδῖσιν ἐπιτωθάζοντες , καταλυθῆναι μὲν προσέταξε τὸ μυσαρὸν οἰκοδόμημα , τὸν δὲ χοῦν ἐκεῖνον τὸν ἐναγέσι μολυνθέντα θυσίαις ἐκφορηθῆναι καὶ πόρρω που ῥιφῆναι τοῦ ἄστεος , εἶτα νεὼν οἰκοδομηθῆναι μέγιστόν τε καὶ κάλλιστον .
δηλοῖ δὲ ταῦτα σαφέστερον ἡ ἐπιστολὴ ἣν πρὸς τὸν πρόεδρον τῆς ἐκκλησίας ἐκείνης ἐπέστειλεν .
μακάριος δὲ ἦν οὗτος , οὗ καὶ πρόσθεν ἐμνήσθημεν , ὃς καὶ τῆς μεγάλης κεκοινωνήκει συνόδου καὶ τὴν Ἀρείου σὺν τοῖς ἄλλοις κατηγωνίσατο βλασφημίαν .
νικητὴς Κωνσταντῖνος Μέγιστος Σεβαστὸς Μακαρίῳ 0 .
τοσαύτη τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐστιν ἡ χάρις ὡς μηδεμίαν λόγων χορηγίαν τοῦ παρόντος θαύματος ἀξίαν εἶναι δοκεῖν .
τὸ γὰρ γνώρισμα τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πάθους ὑπὸ τῇ γῇ πάλαι κρυπτόμενον τοσαύταις ἐτῶν περιόδοις λαθεῖν , ἄχρις οὗ διὰ τῆς τοῦ κοινοῦ πάντων ἐχθροῦ ἀναιρέσεως ἐλευθερωθεῖσι τοῖς ἑαυτοῦ θεράπουσιν ἀναλάμπειν ἔμελλε , πᾶσαν ἔκπληξιν ὡς ἀληθῶς ὑπερβαίνει .
εἰ γὰρ πάντες οἱ διὰ πάσης τῆς οἰκουμένης εἶναι δοκοῦντες σοφοὶ εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ συνελθόντες ἄξιόν τι τοῦ πράγματος ἐθέλωσιν εἰπεῖν , οὐδ  ἂν πρὸς τὸ βραχύτατον ἁμιλληθῆναι δυνήσονται .
ἐπὶ τοσοῦτον πᾶσαν ἀνθρωπίνου λογισμοῦ χωρητικὴν φύσιν ἡ τοῦ θαύματος τούτου πίστις ὑπερβαίνει ὅσῳ τῶν ἀνθρωπίνων τὰ οὐράνια συνέστηκεν εἶναι δυνατώτερα .
διὰ τοῦτο γοῦν οὗτος ἀεὶ καὶ πρῶτος καὶ μόνος ἐστί μοι σκοπός , ἵν ὥσπερ ἑαυτὴν ὁσημέραι καινοτέροις θαύμασιν ἡ τῆς ἀληθείας πίστις ἐπιδείκνυσιν , οὕτως καὶ αἱ ψυχαὶ πάντων ἡμῶν περὶ τὸν ἅγιον νόμον σωφροσύνῃ καὶ ὁμογνώμονι προθυμίᾳ σπουδαιότεραι γίγνωνται .
ὅπερ ἐπειδὴ πᾶσιν εἶναι νομίζω φανερόν , ἐκεῖνο μάλιστά σε πεπεῖσθαι βούλομαι , ὡς ἄρα πάντων μοι μᾶλλον μέλει ὅπως τὸν ἱερὸν ἐκεῖνον τόπον , ὃν θεοῦ προστάγματι αἰσχίστης εἰδώλου προσθήκης ὥσπερ τινὸς ἐπικειμένου βάρους ἐκούφισα , ἅγιον μὲν ἐξ ἀρχῆς θεοῦ κρίσει γεγενημένον , ἁγιώτερον δὲ ἀποφανθέντα ἀφ οὗ τὴν τοῦ σωτηρίου πάθους πίστιν εἰς φῶς προήγαγεν , οἰκοδομημάτων κάλλει κοσμήσωμεν .
προσήκει τοίνυν τὴν σὴν ἀγχίνοιαν οὕτως διατάξαι τε καὶ ἑκάστου τῶν ἀναγκαίων ποιήσασθαι πρόνοιαν , ὡς οὐ μόνον βασιλικὴν τῶν πανταχοῦ βελτίονα , ἀλλὰ καὶ τὰ λοιπὰ τοιαῦτα γενέσθαι ὡς πάντα τὰ ἐφ ἑκάστης καλλιστεύοντα πόλεως ὑπὸ τοῦ κτίσματος τούτου νικᾶσθαι 0 .
καὶ περὶ τῆς τῶν τοίχων ἐγέρσεώς τε καὶ καλλιεργίας Δρακιλλιανῷ τῷ ἡμετέρῳ φίλῳ , τῷ διέποντι τῶν λαμπρο τάτων ἐπάρχων μέρη , καὶ τῷ τῆς ἐπαρχίας ἄρχοντι παρ ἡμῶν ἐγκεχειρίσθαι τὴν φροντίδα γίνωσκε .
κεκέλευσται γὰρ ὑπὸ τῆς ἐμῆς εὐσεβείας καὶ τεχνίτας καὶ ἐργάτας καὶ πάντα ὅσα περὶ τὴν οἰκοδομὴν ἀναγκαῖα τυγχάνειν παρὰ τῆς σῆς καταμάθοιεν ἀγχινοίας , παραχρῆμα διὰ τῆς ἐκείνων προνοίας ἀποσταλῆναι .
περὶ δὲ τῶν κιόνων εἴ τ οὖν μαρμάρων , ἃ δἂν νομίσειας εἶναι τιμιώτερά τε καὶ χρησιμώτερα , αὐτὸς συνόψεως γενομένης πρὸς ἡμᾶς γράψαι σπούδασον , ἵν ὅσων δἂν καὶ ὁποίων χρείαν εἶναι διὰ τοῦ σοῦ γράμματος ἐπιγνῶμεν , ταῦτα πανταχόθεν μετενεχθῆναι δυνηθῇ ·
τὸν γὰρ τοῦ κόσμου θαυμασιώτερον τόπον κατ ἀξίαν φαιδρύνεσθαι δίκαιον 0 .
τὴν δὲ τῆς βασιλικῆς καμάραν , πότερον λακωναρίαν ἢ διά τινος ἑτέρας ἐργασίας γενέσθαι δοκεῖ , παρὰ σοῦ γνῶναι βούλομαι  εἰ γὰρ λακωναρία μέλλοι εἶναι , δυνήσεται καὶ χρυσῷ καλλωπισθῆναι τὸ λειπόμενον  , ἵνα ἡ σὴ ὁσιότης τοῖς προειρημένοις δικασταῖς ᾗ τάχος γνωρισθῆναι ποιήσῃ ὅσων τε καὶ ἐργατῶν καὶ τεχνιτῶν καὶ ἀναλωμάτων χρεία 0 ·
ἃ καὶ πρὸς ἐμὲ εὐθέως ἀνενεγκεῖν σπούδασον , οὐ μόνον περὶ τῶν μαρμάρων τε καὶ κιόνων , ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν λακωναριῶν , εἴ γε τοῦτο κάλλιον ἐπικρίνειας .
τούτοις τοῖς γράμμασιν οὐκ ἄλλος τις διηκόνησεν ἀλλ αὐτὴ τοῦ βασιλέως ἡ μήτηρ , ἡ καλλίπαις ἐκείνη καὶ παρὰ πάντων ᾀδομένη τῶν εὐσεβῶν , ἡ τὸν μέγαν τοῦτον φωστῆρα τεκοῦσα καὶ τὴν τῆς εὐσεβείας αὐτῷ προσενεγκοῦσα τροφήν , αὕτη τῶν τῆς ὁδοιπορίας πόνων ἀνασχομένη καὶ τοῦ γήρως οὐ λογισαμένη τὰ πάθη ·
πρὸ γὰρ ὀλίγου τῆς τελευτῆς τὴν ἀποδημίαν ταύτην ἐστείλατο , ὀγδοηκοντοῦτις δὲ τὸ τέρμα τοῦ βίου κατείληφεν .
ἐπειδὴ δὲ τὸ χωρίον εἶδεν ἐκεῖνο τὸ τῆς κοινῆς σωτηρίας τὰ πάθη δεξάμενον , εὐθὺς μὲν τὸν μυσαρὸν ἐκεῖνον νεὼν καταλυθῆναι καὶ τὸν χοῦν ἐκφορηθῆναι προσέταξε .
δήλου δὲ τοῦ κεκρυμμένου τάφου γεγενημένου , ὤφθησαν τρεῖς παρὰ τὸ μνῆμα τὸ δεσποτικὸν κατακεχωσμένοι σταυροί .
καὶ ὅτι μὲν εἷς ἐκ τούτων ὁ τοῦ δεσπότου καὶ σωτῆρος ἡμῶν ἐτύγχανεν ὤν , οἱ δ ἕτεροι τῶν σὺν αὐτῷ προσηλωθέντων λῃστῶν , ἀναμφισβητήτως ἐπίστευον ἅπαντες 0 ·
ἠγνόουν δὲ ὅμως τὸν τῷ δεσποτικῷ πελάσαντα σώματι καὶ τοῦ τιμίου αἵματος τὴν λιβάδα δεξάμενον .
ἀλλ  ὁ σοφώτατος ἐκεῖνος καὶ θεῖος ὄντως Μακάριος ὁ τῆς πόλεως πρόεδρος τοιῷδε πόρῳ τὴν ἀπορίαν διέλυσε .
γυναικὶ γὰρ περιφανεῖ , νόσῳ κατεχομένῃ μακρᾷ , ἕκαστον τῶν σταυρῶν ἐκείνων μετὰ προσευχῆς σπουδαίας προσενεγκὼν ἔγνω τοῦ σωτηρίου σταυροῦ τὴν δύναμιν .
παραυτίκα γὰρ οὗτος τῷ γυναίῳ πελάσας τὴν χαλεπὴν ἐκείνην ἐξήλασε νόσον καὶ τὴν ἄνθρωπον ἀπέφηνεν ὑγιᾶ .
Οὕτω δὴ τοῦ βασιλέως ἡ μήτηρ μαθοῦσα τὸ ποθούμενον , τῶν μὲν ἥλων τὰ μὲν εἰς τὸ βασιλικὸν ἐνέβαλε κράνος , τῆς τοῦ παιδὸς κεφαλῆς προμηθουμένη , ἵνα τὰ τῶν πολεμίων ἀποκρούηται βέλη ·
τὰ δὲ τῷ τοῦ ἵππου ἀνέμιξε χαλινῷ , καὶ ἀσφάλειαν μηχανωμένη τῷ βασιλεῖ καὶ παλαιᾷ προφητείᾳ πέρας ἐπιτιθεῖσα .
πόρρωθεν γὰρ Ζαχαρίας ὁ προφήτης ἐβόα ·
καὶ ἔσται τὸ ἐπὶ τοῦ χαλινοῦ ἅγιον τῷ κυρίῳ παντοκράτορι .
τοῦ δὲ σωτηρίου σταυροῦ μοῖραν μέν τινα τοῖς βασιλείοις ἀπένειμε , τῷ δὲ λοιπῷ θήκην ἐξ ὕλης ἀργύρου ποιησαμένη τῷ τῆς πόλεως δέδωκεν ἐπισκόπῳ , φυλάττειν παρεγγυήσασα ταῖς ἔπειτα γενεαῖς τὰ τῆς σωτηρίας μνημόσυνα .
πάντοθεν δὲ δὴ παντοδαπῆς ὕλης τεχνίτας ἀγείρασα τοὺς μεγίστους ἐκείνους καὶ λαμπροτάτους νεὼς ἐδομήσατο .
τὸ δὲ τούτων κάλλος καὶ μέγεθος ἐκφράσαι περιττὸν ἄγαν ὑπείληφα , πάντων ὡς ἔπος εἰπεῖν τῶν φιλοθέων ἐκεῖσε θεόντων καὶ θεωμένων τῶν ἔργων τὴν πολυτέλειαν 0 .
πεποίηκε δὲ καὶ ἕτερον μνήμης ἄξιον ἡ πανεύφημος ἐκείνη καὶ ἀξιάγαστος βασιλίς .
τὰς γὰρ διὰ βίου τὴν παρθενίαν ἀσκούσας συναγείρασα πάσας καὶ ἐπὶ στιβάδων πολλῶν κατακλίνασα , αὐτὴ θεραπαινίδος ἔργον ἐπλήρου , διακονοῦσα καὶ ὄψα παρατιθεῖσα καὶ κύλικας ὀρέγουσα καὶ οἰνοχοοῦσα καὶ πρόχουν ἐπὶ λέβητος φέρουσα καὶ ὕδωρ ταῖς ἐκείνων χερσὶν ἐπιχέουσα .
ταῦτα καὶ τὰ τούτοις ὅμοια δράσασα ἐπανῆλθε μὲν πρὸς τὸν παῖδα , μετ εὐθυμίας δὲ εἰς τὸν ἕτερον μετέστη βίον , πλεῖστα τῷ παιδὶ περὶ τῆς εὐσεβοῦς πολιτείας ἐντειλαμένη καὶ ταῖς ἐξιτηρίοις αὐτὸν ἐπικλύσασα εὐλογίαις .
ἐκείνη μὲν οὖν καὶ μετὰ τὴν τελευτὴν τιμῆς τετύχηκεν ὁποίας τυχεῖν ἐχρῆν τὴν οὕτως ἐπιμελῶς καὶ θερμῶς τὸν τῶν ὅλων τεθεραπευκυῖαν θεόν .
Οἱ δὲ τῆς Ἀρείου συμμορίας τῶν παμπονήρων οὐκ ἐπελάθοντο βουλευμάτων .
τούτου γὰρ δὴ ἕνεκα τῇ τῆς πίστεως ὁμολογίᾳ συνέ θεντο ταῖς χερσὶν ὡς ἂν τὰ κώδια περικείμενοι τὰ τῶν λύκων ἐργάσαιντο .
ὁ μὲν γὰρ θεῖος ἐκεῖνος Ἀλέξανδρος , ὁ τῇ προσευχῇ κατακοντίσας τὸν Ἄρειον  τὸν Βυζάντιον λέγω , οὕτω γὰρ ἡ Κωνσταντινούπολις κατ ἐκεῖνον ὠνομάζετο τὸν καιρόν  , εἰς τὸν ἀμείνω μετετέθη βίον ·
Εὐσέβιος δὲ ὁ τῆς δυσσεβείας συνήγορος , μικρὰ φροντίσας ὧν πρὸ βραχέος μετὰ τῶν ἄλλων ἀρχιερέων συνέγραψεν ὅρων , παραυτίκα τὴν Νικομήδειαν καταλιπὼν τὸν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἥρπασε θρόνον , ἄντικρυς τοῦ κανόνος ἐπισκόπους ὁμοῦ καὶ πρεσβυτέρους ἀπαγορεύοντος ἐξ ἑτέρας εἰς ἑτέραν μὴ μεταβαίνειν πόλιν .
θαυμαστὸν δὲ οὐδὲν τοὺς οὕτω κατὰ τῆς τοῦ μονογενοῦς μανέντας θεότητος ἀδεῶς τοὺς ἄλλους παραβῆναι νόμους 0 .
οὐ νῦν δὲ τοῦτο πρῶτον κεκαινοτόμηκεν , ἀλλὰ καὶ ἤδη πρότερον τ αὐτὸ τοῦτο τετόλμηκεν .
τὴν Βηρυτὸν γὰρ πάλαι πεπιστευμένος , εἰς τὴν Νικομήδειαν μετεπήδησε ·
καὶ ταύτης δὲ μετὰ τὴν σύνοδον διὰ τὸ τῆς δυσσεβείας προφανὲς ἐξηλάθη , καὶ σὺν αὐτῷ Θεογόνιος ὁ Νικαίας 0 .
καὶ τοῦτο δῆλον βασιλεὺς Κωνσταντῖνος διὰ γραμμάτων πεποίηκεν .
ἐγὼ δὲ τὸ τέλος τῆς ἐπιστολῆς ἐνθήσω τῇ συγγραφῇ ·
ἐπέστειλε δὲ ταῦτα Νικομηδεῦσι .
τίς ἐστιν ὁ ταῦτα διδάξας οὕτως ἄκακον πλῆθος ;
Εὐσέβιος δηλαδὴ ὁ τῆς τυραννικῆς ὠμότητος συμμύστης 0 .
ὅτι γὰρ πανταχοῦ τοῦ τυράννου γεγένηται πρόσφυξ , πολλαχόθεν ἔστι συνορᾶν .
τοῦτο μὲν γὰρ αἱ τῶν ἐπισκόπων σφαγαὶ διαμαρτύρονται , ἀλλὰ τῶν ἀληθῶς ἐπισκόπων 0 ·
τοῦτο δὲ ἡ χαλεπωτάτη τῶν Χριστιανῶν ἐκδίωξις διαρρήδην βοᾷ .
οὐδὲν γὰρ περὶ τῶν εἰς ἐμὲ γεγενημένων ὕβρεων νῦν ἐρῶ , δι ὧν ὅτε μάλιστα αἱ τῶν ἐναντίων μερῶν ἐπραγματεύσαντο συνδρομαί , οὗτος καὶ ὀφθαλμοὺς κατασκόπους ἔπεμπε κατ ἐμοῦ καὶ μόνον οὐκ ἐνόπλους τῷ τυράννῳ συνεισέφερεν ὑπουργίας .
μηδέ μέ τις οἰέσθω εἶναι πρὸς τὴν τούτων ἀπόδειξιν ἀπαράσκευον .
ἔλεγχος γάρ ἐστιν ἀκριβής , ὅτι τοὺς πρεσβυτέρους καὶ τοὺς διακόνους τοὺς Εὐσεβίῳ παρεπομένους φανερῶς ὑπ ἐμοῦ συνειλῆφθαι συνέστηκεν .
ἀλλὰ ταῦτα μὲν παρίημι ·
ἃ νῦν οὐκ ἀγανακτήσεως ἕνεκεν , ἀλλ εἰς ἐκείνων αἰσχύνην ὑπ ἐμοῦ προενήνεκται 0 .
ἐκεῖνο μόνον δέδια , ἐκεῖνο διαλογίζομαι , ὅτι ὑμᾶς ὁρῶ πρὸς τὴν τοῦ ἐγκλήματος καλεῖσθαι κοινωνίαν .
διὰ γὰρ τῆς Εὐσεβίου ἀγωγῆς τε καὶ διαστροφῆς συνείδησιν τῆς ἀληθείας κεχωρισμένην εἰλήφατε .
ἀλλ ἔστιν οὐ βραδεῖα θεραπεία , εἴ γε ἐπίσκοπον πιστόν τε καὶ ἀκέραιον νῦν γοῦν λαβόντες πρὸς τὸν θεὸν ἀπίδητε ·
ὅπερ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐν ὑμῖν ἐστιν καὶ πάλαι ἐχρῆν τῆς ὑμετέρας κρίσεως ἠρτῆσθαι , εἰ μὴ ὁ προειρημένος Εὐσέβιος δίνῃ τῶν συλλαμβανομένων αὐτῷ ἐνταῦθα ἐληλύθει καὶ τὴν τῆς τάξεως ὀρθότητα ἀναισχύντως συνεπεπράχει .
ἀλλ  ἐπειδὴ περὶ αὐτοῦ τοῦ Εὐσεβίου πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγά πην ὀλίγα προσῆκε φράσαι , μέμνηται ἡ ὑμετέρα ἀνεξικακία ἐπὶ τῆς Νικαέων πόλεως γεγενῆσθαι σύνοδον , ᾗ καὶ αὐτὸς ἐγὼ πρεπόντως τῇ τῆς ἐμῆς συνειδήσεως λατρείᾳ παρήμην , οὐδὲν ἕτερον βουλόμενος ἢ ὁμόνοιαν ἅπασιν ἐργάσασθαι καὶ πρό γε πάντων ἐλέγξαι τε καὶ ἀποσείσασθαι τὸ πρᾶγμα τοῦτο , ὃ τὴν μὲν ἀρχὴν εἰλήφει διὰ τῆς Ἀρείου τοῦ Ἀλεξανδρέως ἀπονοίας , ἰσχυροποίητο δὲ παραχρῆμα διὰ τῆς Εὐσεβίου ἀτόπου τε καὶ ὀλεθρίας σπουδῆς .
ἀλλ αὐτὸς οὗτος Εὐσέβιος , προσφιλέστατοι καὶ τιμιώτατοι , μεθ ὅσης νομίζετε συνδρομῆς , ἅτε δὴ ὑπὸ τῆς συνειδήσεως αὐτῆς ἡττώμενος , μεθ ὅσης δὲ αἰσχύνης τῇ πανταχόθεν ἐληλεγμένῃ ψευδολογίᾳ συνίστατο , ὑποπέμπων μέν μοι διαφόρους τοὺς ἀξιοῦντας ὑπὲρ αὐτοῦ , ἐξαιτούμενος δὲ παρ ἐμοῦ συμμαχίαν τινὰ ὅπως μὴ ἐπὶ τοσούτῳ ἐλεγχθεὶς πλημμελήματι τῆς ὑπαρχούσης αὐτῷ τιμῆς ἐκβάλλοιτο .
μάρτυς ἐστί μοι τούτου ὁ θεὸς αὐτός , ὃς ἐμοί τε καὶ ὑμῖν φιλαγάθως ἐπιμένοι , ἐπεὶ καὶ ἐμὲ ἐκεῖνος περιέτρεψε καὶ ἀπρεπῶς ὑφήρπασεν , ὃ καὶ ὑμεῖς ἐπιγνώσεσθε .
πάντα μὲν γὰρ ἐπράχθη τότε καθὼς αὐτὸς ἐπόθει , πᾶν ὁτιοῦν κακὸν ἐπὶ τῆς ἑαυτοῦ διανοίας ἀποκρυπτόμενος .
ἀλλὰ πρώην , ἵνα τὰ λοιπὰ τῆς τούτου σκαιότητος παρῶ , τί μάλιστα μετὰ Θεογονίου , ὃν τῆς ἀνοίας ἔχει κοινωνόν , διεπράξατο , ἀκούσατε , παρακαλῶ .
ἀλεξανδρέας τινὰς τῆς ἡμετέρας πίστεως ἀναχωρήσαντας ἐνταῦθα κεκελεύκειν ἀποσταλῆναι , ἐπειδὴ διὰ τῆς τούτων ὑπηρεσίας ὁ τῆς διχονοίας ἠγείρετο πυρσός .
ἀλλ οὗτοι οἱ καλοί τε καὶ ἀγαθοὶ ἐπίσκοποι , οὓς ἅπαξ ἡ τῆς συνόδου ἀλήθεια πρὸς μετάνοιαν τετηρήκει , οὐ μόνον ἐκείνους ἐδέξαντο καὶ παρ ἑαυτοῖς ἠσφαλίσαντο , ἀλλὰ καὶ ἐκοινώνησαν αὐτοῖς τῆς τῶν τρόπων κακοηθείας .
διὸ τοῦτο περὶ τοὺς ἀχαρίστους τούτους ἔκρινα πρᾶξαι ·
ἁρπαγέντας γὰρ αὐτοὺς ἐκέλευσα ὡς πορρωτάτω ἐξορισθῆναι .
νῦν ὑμέτερόν ἐστιν πρὸς τὸν θεὸν ἐκείνῃ τῇ πίστει βλέπειν ἣ πάντοτε καὶ γεγενῆσθαι συνέστηκε καὶ εἶναι πρέπει , καὶ διαπράξασθαι οὕτως  ὡς  ἐπισκόπους ἁγνούς τε καὶ ὀρθοδόξους καὶ φιλανθρώπους ἔχοντες χαίρομεν .
εἴ τις δὲ πρὸς μνήμην τῶν λυμεώνων ἐκείνων ἢ πρὸς ἔπαινον ἀπρονοήτως ἐξαφθῆναι τολμήσει , παραχρῆμα τῆς ἰδίας τόλμης διὰ τῆς τοῦ θεράποντος τοῦ θεοῦ , τουτ έστιν ἐμοῦ , ἐνεργείας ἀνασταλήσεται ·
τότε μὲν οὖν οὗτοι καὶ καθῃρέθησαν καὶ τῶν πόλεων ἐξηλάθησαν .
καὶ τὴν μὲν Νικομήδειαν Ἀμφίων ἐπιστεύθη , τὴν δὲ Νίκαιαν Χρῆστος 0 .
ἀλλὰ πάλιν ταῖς ἐξ ἔθους χρησάμενοι μηχαναῖς καὶ τὴν βασιλέως φιλανθρωπίαν ἐφόδιον ἐξαπάτης εὑρόντες , ἀνεπάλαισάν τε καὶ τὴν προτέραν δυναστείαν ἀπέλαβον .
ὁ δὲ Εὐσέβιος , ὡς ἤδη ἔφην , καὶ τὴν Κωνσταντινουπόλεως ἡγεμονίαν κατέσχε τυραννικῶς .
οὕτω δὲ τῆς πλείονος ἐπιλαβόμενος δυναστείας καὶ θαμὰ παρὰ βασιλέως φοιτῶν καὶ τὴν παρρησίαν ἐκ τῆς συχνοτέρας συνουσίας λαβών , τὰς κατὰ τῶν τῆς ἀληθείας προμάχων κατεσκεύασε μηχανάς .
καὶ πρῶτον ἱμείρεσθαι τῆς τῶν Ἱεροσολύμων θέας σκηψάμενος , καὶ ταύτῃ τὸν βασιλέα βουκολήσας ὡς τὸ πολυθρύλητον τῆς οἰκοδομίας ἔργον ὀψόμενος , μετὰ πλείστης ἐκεῖθεν ἀπῆρε τιμῆς , τοῦ βασιλέως αὐτῷ καὶ ὀχήματα καὶ τὴν ἄλλην ἀπονείμαντος θεραπείαν .
συναπῆρε δὲ αὐτῷ καὶ Θεογόνιος ὁ Νικαίας , κοινωνὸς ὤν , ὡς καὶ πρόσθεν εἰρήκαμεν , τῶν πονηρῶν βουλευμάτων .
ἀφικόμενοι δὲ εἰς τὴν Ἀντιόχειαν καὶ τὸ τῆς φιλίας περιθέμενοι προσωπεῖον , θεραπείας ἀπήλαυσαν ὅτι μάλιστα πλείστης ·
ὁ γὰρ τῆς ἀληθείας πρόμαχος ὁ μέγας Εὐστάθιος πᾶσαν αὐτοῖς ἀδελφικὴν φιλοφροσύνην προσήνεγκεν .
ἐπειδὴ δὲ τοὺς ἱεροὺς κατέλαβον τόπους καὶ τοὺς ὁμόφρονας ἐθεάσαντο , Εὐσέβιόν τε τὸν Καισαρείας καὶ τὸν Σκυθοπολίτην Πατρόφιλον καὶ τὸν Λύδδης Ἀέτιον καὶ τὸν Λαοδικείας Θεόδοτον καὶ τοὺς ἄλλους ὅσοι τὴν λώβην εἰσεδέξαντο τὴν Ἀρείου , ἐμήνυσάν τε τὸ τυρευόμενον καὶ σὺν αὐτοῖς τὴν Ἀντιόχου κατέλαβον .
καὶ τὸ μὲν πρόσχημα τῆς τῶν ἄλλων ἐπιδημίας προ πόμπιος ἦν τιμή ·
τὸ δὲ καττυόμενον , ὁ κατὰ τῆς εὐσεβείας πόλεμος 0 .
γύναιον γὰρ ἑταιρικὸν τὴν ὥραν ἀπεμπολοῦν μισθωσάμενοι καὶ τὴν γλῶτταν αὐτοῖς ἀποδόσθαι πείσαντες , συνῆλθον εἰς τὸ συνέδριον .
εἶτα τοὺς ἄλλους ἅπαντας ἔξω γενέσθαι κελεύσαντες , τὸ τρισάθλιον εἰσήγαγον γύναιον .
ἡ δὲ παιδίον ὑπότιτθον ὑποδεικνῦσα , ἐκ τῆς Εὐσταθίου συνουσίας ἔλεγε τοῦτο καὶ συνειληφέναι καὶ τετοκέναι καὶ ἀναίδην ἐβόα .
ὁ δὲ τῆς συκοφαντίας τὸ προφανὲς ἐπιστάμενος , εἴ τινα ἔχοι τούτου συνίστορα , ἄγειν εἰς μέσον ἐκέλευσεν .
ἐκείνης δὲ μηδένα ἔχειν μάρτυρα τῆς κατηγορίας λεγούσης , ὅρκον πρ οὔτειναν οἱ δικαιότατοι δικασταί , καίτοι τοῦ νόμου διαρρήδην βοῶντος ἐπὶ δύο καὶ τριῶν μαρτύρων εἶναι βέβαια τὰ λεγόμενα , καὶ ἄντικρυς τοῦ ἀποστόλου κελεύοντος μη δὲ κατὰ πρεσβυτέρου γινομένην γραφὴν δίχα δύο ἢ τριῶν μαρτύρων προσδέχεσθαι .
ἀλλὰ τῶν θείων οὗτοι νόμων καταφρονήσαντες ἀμάρτυρον κατ ἀνδρὸς τοσούτου κατηγορίαν ἐδέξαντο .
ἐπειδὴ δὲ οἷς εἶπεν ἐκείνη τὸν ὅρκον προστέθεικε , βοῶσα ἦ μὴν Εὐσταθίου τὸ βρέφος εἶναι , ὡς κατὰ μοιχοῦ λοιπὸν οἱ φιλαλήθεις τὴν ψῆφον ἐξήνεγκαν .
τῶν δὲ ἄλλων ἀρχιερέων  παρῆσαν γὰρ οὐκ ὀλίγοι καὶ τῶν ἀποστολικῶν ὑπερμαχοῦντες δογμάτων καὶ τὰ τυρευθέντα παντάπασιν ἀγνοοῦντες  προφανῶς ἀντιλεγόντων καὶ τὸν μέγαν Εὐστάθιον τὴν ψῆφον ἐκείνην τὴν παράνομον δέξασθαι κωλυόντων , πρὸς βασιλέα τὴν ταχίστην οἱ τὸ δρᾶμα συντεθεικότες ἀπῆλθον , καὶ πείσαντες αὐτὸν ὡς ἀληθὴς ἡ γραφὴ καὶ δικαία τῆς καθαιρέσεως ἡ ψῆφος , ὡς μοιχὸν ὁμοῦ καὶ τύραννον ἐξελαθῆναι παρασκευάζουσι τὸν τῆς εὐσεβείας καὶ σωφροσύνης ἀγωνιστήν 0 .
καὶ ἐκεῖνος μὲν διὰ τῆς Θρᾴκης εἰς Ἰλλυρικὴν πόλιν ἀπήχθη .
οὗτοι δὲ πρῶτον μὲν ἀντ αὐτοῦ χειροτονοῦσιν Εὐλάλιον .
τούτου δὲ ὀλίγον ἐπιβιώσαντος χρόνον , Εὐσέβιον μεταθεῖναι τὸν Παλαιστῖνον ἠθέλησαν .
ἐπειδὴ δὲ καὶ αὐτὸς ἔφυγε τὴν μετάθεσιν καὶ βασιλεὺς διεκώλυσεν , Εὐφρόνιον προεβάλοντο .
καὶ τούτου δὲ τελευτήσαντος  ἐνιαυτὸν γὰρ καὶ μῆνας ὀλίγους μετὰ τὴν χειροτονίαν ἐβίω  , Φλακίτῳ τῆς ἐκκλησίας ἐκείνης τὴν προεδρίαν παρέδοσαν .
πάντες δὲ ὁμοίως τὴν Ἀρείου λώβην εἶχον ἐγκεκρυμμένην .
διά τοι τοῦτο πλεῖστοι τῶν εὐσεβεῖν προαιρουμένων καὶ τῶν ἱερωμένων καὶ τῶν πολλῶν , τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς καταλελοιπότες συλλόγους , πρὸς ἑαυτοὺς συνηθροίζοντο .
Εὐσταθιανοὺς δὲ τούτους ὠνόμαζον ἅπαντες , ἐπειδὴ μετὰ τὴν ἔξοδον τὴν ἐκείνου συνέστησαν .
τὸ μέντοι τρισάθλιον ἐκεῖνο γύναιον , νόσῳ χαλεπωτάτῃ καὶ μακροτάτῃ περιπεσόν , ἐξέφηνε τὴν ἐπιβουλὴν καὶ τὴν τραγῳδίαν ἐγύμνωσεν , οὐ δύο καὶ τρεῖς ἀλλὰ παμπόλλους τῶν ἱερέων τὰ τυρευθέντα διδάξασα .