Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
ὅθεν εἰκότως , ἐπειδὴ παριδεῖν τὸ τηλικοῦτον οὐκ ἄξιον ἦν τῆς τοῦ θεοῦ ἀγαθότητος , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ὅλῳ αὐτὸν διέποντα καὶ ἡγεμονεύοντα οὐκ ἠδυνήθησαν γνῶναι οἱ ἄνθρωποι , μέρος τοῦ ὅλου λαμβάνει ἑαυτῷ ὄργανον τὸ ἀνθρώπινον σῶμα , καὶ ἐπιβαίνει τούτῳ , ἵν ἐπειδὴ ἐν τῷ ὅλῳ οὐκ ἠδυνήθησαν γνῶναι , κ ἂν ἐν τῷ μέρει μὴ ἀγνοήσωσιν αὐτόν ·
καὶ ἐπειδὴ ἀναβλέψαι οὐκ ἠδυνήθησαν εἰς τὴν ἀόρατον αὐτοῦ δύναμιν , κ ἂν ἐκ τῶν ὁμοίων λογίσασθαι καὶ θεωρῆσαι δυνηθῶσιν αὐτόν .
ἄνθρωποι γὰρ ὄντες , διὰ τοῦ σώματος καὶ τῶν δι αὐτοῦ θείων ἔργων , ταχύτερον τὸν τούτου πατέρα γινώσκειν δυνήσονται , συγκρίνοντες ὡς οὐκ ἀνθρώπινα , ἀλλὰ θεοῦ ἔργα ἐστί , τὰ ὑπ αὐτοῦ γινόμενα .
καὶ ἐὰν ἄτοπον ἦν κατ αὐτοὺς διὰ τῶν τοῦ σώματος ἔργων τὸν λόγον γνωρίζεσθαι , πάλιν ἐκ τῶν ἔργων τοῦ γινώσκεσθαι τοῦτον 0 .
ὥσπερ γὰρ ἐν τῇ κτίσει ὤν , οὐδέν τι τῆς κτίσεως μεταλαμβάνει , ἀλλὰ μᾶλλον τὰ πάντα τῆς αὐτοῦ δυνάμεως , οὕτως καὶ τῷ σώματι ὀργάνῳ χρώμενος , τῶν τοῦ σώματος μετεῖχεν , ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἡγίαζε τὸ σῶμα 0 .
εἰ γὰρ δὴ καὶ ὁ παρὰ τοῖς Ἕλλησι θαυμαζόμενος Πλάτων φησὶν ὅτι ὁρῶν τὸν κόσμον ὁ αὐτὸν χειμαζόμενον καὶ κινδυνεύοντα εἰς τὸν τῆς ἀνομοιότητος δύνειν τόπον , καθίσας ἐπὶ τοὺς οἴακας τῆς Ψυχῆς βοηθεῖ , καὶ πάντα τὰ πταίσματα διορθοῦται ·
τί ἄπιστον λέγεται παρ ἡμῖν , εἰ πλανωμένης τῆς ἀνθρωπότητος ἐκάθισεν ὁ λόγος ἐπὶ ταύτην , καὶ ἄνθρωπος ἐπεφάνη , ἵνα χειμαζομένην αὐτὴν διὰ τῆς κυβερνήσεως αὐτοῦ καὶ ἀγαθότητος ;
ἀλλ  ἴσως συγκαταθήσονται μὲν τούτοις αἰσχυνόμενοι , θελήσουσι δὲ λέγειν , ὅτι ἔδει τὸν θεόν , παιδεῦσαι καὶ σῶσαι θέλοντα τοὺς ἀνθρώπους , νεύματι ποιῆσαι , καὶ μὴ σώματος ἅψασθαι τὸν τούτου λόγον , ὥσπερ οὖν καὶ πάλαι πεποίηκεν , ὅτε ἐκ τοῦ μὴ ὄντος αὐτὰ συνίστη .
πρὸς ταύτην αὐτῶν τὴν ἀντίθεσιν εἰκότως ἂν λεχθείη ταῦτα , ὅτι πάλαι μὲν οὐδενὸς ὑπάρχοντος , νεύματος γέγονε χρεία καὶ βουλήσεως μόνης εἰς τὴν τοῦ παντὸς δημιουργίαν .
ὅτε δὲ γέγονεν ὁ ἄνθρωπος , καὶ χρεία ἀπῄτησεν οὐ τὰ μὴ ὄντα ἀλλὰ τὰ γενόμενα θεραπεῦσαι , ἀκόλουθον ἦν ἐν τοῖς ἤδη γενομένοις τὸν ἰατρὸν καὶ σωτῆρα παραγενέσθαι , ἵνα καὶ τὰ ὄντα θεραπεύσῃ .
γέγονε δὲ ἄνθρωπος διὰ τοῦτο , καὶ ὀργάνῳ κέχρηται τῷ σώματι .
ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτον τὸν , πῶς ἔδει τὸν λόγον , ὀργάνῳ θέλοντα χρήσασθαι παραγενέσθαι 0 ·
ἢ πόθεν ἔδει τοῦτο λαβεῖν αὐτόν , εἰ μὴ ἐκ τῶν ἤδη γενομένων καὶ χρῃζόντων τῆς αὐτοῦ διὰ τοῦ ὁμοίου 0 ·
οὐ δὲ γὰρ τὰ οὐκ ὄντα ἔχρῃζε σωτηρίας , ἵνα καὶ μόνον ἀρκεσθῇ , ἀλλ ὁ ἤδη γενόμενος ἄνθρωπος ἐφθείρετο καὶ .
ὅθεν εἰκότως ἀνθρωπίνῳ κέχρηται καλῶς ὀργάνῳ , καὶ εἰς πάντα ἑαυτὸν ἥπλωσεν ὁ λόγος .
καὶ τοῦτο ἰστέον , ὅτι ἡ γενομένη φθορὰ οὐκ ἔξωθεν ἦν τοῦ σώματος , ἀλλ αὐτῷ , καὶ ἀνάγκη ἦν ἀντὶ τῆς φθορᾶς ζωὴν , ἵνα ὥσπερ ἐν τῷ σώματι γέγονεν ὁ θάνατος , οὕτως ἐν αὐτῷ γένηται καὶ ἡ ζωή .
εἰ μὲν οὖν ἔξωθεν ἦν ὁ θάνατος τοῦ σώματος , ἔδει καὶ τὴν ζωὴν αὐτοῦ γεγονέναι .
εἰ δὲ ἐν τῷ σώματι συνεπλάκη ὁ θάνατος , καὶ ὡς συνὼν κατεκράτει τούτου , ἀνάγκη καὶ τὴν ζωὴν συμπλακῆναι τῷ σώματι , ἵνα ἀντενδυθὲν τὸ σῶμα τὴν ζωήν , ἀποβάλῃ τὴν φθοράν 0 .
ἄλλως τε εἰ καὶ τοῦ σώματος ὁ λόγος , καὶ μὴ ἐν αὐτῷ , ὁ μὲν θάνατος ἡττᾶτο ὑπ αὐτοῦ φυσικώτατα , ἅτε δὴ μὴ ἰσχύοντος τοῦ θανάτου κατὰ τῆς ζωῆς , οὐδὲν ἧττον ἔμενεν ἐν τῷ σώματι ἡ προσγενομένη φθορά 0 .
διὰ τοῦτο εἰκότως ἐνεδύσατο σῶμα ὁ σωτήρ , ἵνα συμπλακέντος τοῦ σώματος τῇ ζωῇ , μηκέτι ὡς θνητὸν ἀπομείνῃ ἐν τῷ θανάτῳ ·
ἀλλ ὡς τὴν ἀθανασίαν , λοιπὸν ἀναστὰν ἀθάνατον διαμείνῃ 0 .
ἅπαξ γὰρ ἐνδυσάμενον φθορὰν οὐκ ἂν ἀνέστη , εἰ μὴ ἐνεδύσατο τὴν ζωήν ·
καὶ πάλιν θάνατος καθ ἑαυτὸν οὐκ ἂν φανείη , εἰ μὴ ἐν τῷ σώματι 0 ·
διὰ τοῦτο ἐνεδύσατο σῶμα , ἵνα τὸν θάνατον ἐν τῷ σώματι εὑρὼν ἀπαλείψῃ .
πῶς γὰρ ἂν ὅλως ὁ κύριος ἐδείχθη ζωή , εἰ μὴ θνητὸν ἐζωοποίησε ·
καὶ ὥσπερ τῆς καλάμης ὑπὸ πυρὸς φύσει φθειρομένης , εἰ κωλύει τις τὸ πῦρ ἀπὸ τῆς καλάμης , οὐ καίεται μὲν ἡ καλάμη , μένει δὲ καλάμη ὑποπτεύουσα τὴν τοῦ πυρὸς ἀπειλήν 0 ·
φύσει γάρ αὐτῆς τὸ πῦρ 0 ·
εἰ δέ τις τὴν καλάμην ἀμιάντῳ πολλῷ , ὃ δὴ λέγεται ἀντιπαθὲς εἶναι τοῦ πυρός , οὐκ ἔτι τὸ πῦρ φοβεῖται ἡ καλάμη , ἔχουσα τὴν ἀσφάλειαν ἐκ τοῦ ἐνδύματος τοῦ ἀκαύστου ·
τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ ἐπὶ τοῦ σώματος καὶ ἐπὶ τοῦ θανάτου ἄν τις εἴποι ·
ὅτι εἰ προστάξει μόνον κωλυθεὶς ἦν ὁ θάνατος ὑπ αὐτοῦ , οὐδὲν ἧττον πάλιν ἦν θνητὸν καὶ φθαρτὸν κατὰ τὸν τῶν σωμάτων λόγον .
ἀλλ ἵνα μὴ τοῦτο γένηται , ἐνεδύσατο τὸν ἀσώματον τοῦ θεοῦ λόγον ·
καὶ οὕτως οὐκ ἔτι τὸν θάνατον οὐ δὲ τὴν φθορὰν φοβεῖται , ἔνδυμα τὴν ζωήν , καὶ ἐν αὐτῷ ἀφανιζομένης τῆς φθορᾶς .
Οὐκοῦν ἀκολούθως ὁ τοῦ θεοῦ λόγος σῶμα ἀνέλαβε , καὶ ἀνθρωπίνῳ ὀργάνῳ κέχρηται , ἵνα καὶ ζωοποιήσῃ τὸ σῶμα , καὶ ἵν  , ὥσπερ ἐν τῇ κτίσει διὰ τῶν ἔργων , οὕτως καὶ ἐν ἀνθρώπῳ ἐργάσηται , καὶ δείξῃ πανταχοῦ , μηδὲν ἔρημον τῆς ἑαυτοῦ θειότητος καὶ γνώσεως καταλιμπάνων .
πάλιν γὰρ τὸ αὐτό φημι , τοῖς πρότερον , ὅτι τοῦτο πεποίηκεν ὁ σωτήρ , ἵνα ὥσπερ τὰ πάντα πανταχόθεν πληροῖ παρών , οὕτως καὶ τὰ πάντα τῆς περὶ αὐτοῦ γνώσεως πληρώσῃ , φησι καὶ ἡ θεία γραφή ·
ἐπληρώθη ἡ σύμπασα κύριον .
εἴ τε γάρ τις ἀναβλέπειν εἰς τὸν οὐρανὸν βούλεται , ὁρᾷ τὴν τούτου διακόσμησιν ·
εἴ τε οὐ δύναται μὲν εἰς τὸν οὐρανόν , εἰς ἀνθρώπους δὲ μόνον ἀνακύπτει , ἀσύγκριτον πρὸς ἀνθρώπους δύναμιν , καὶ γινώσκει τοῦτον ἐν ἀνθρώποις 0 .
εἴ τε ἐν δαίμοσί τις ἀπεστράφη , καὶ περὶ ἐπτόηται , ὁρᾷ τοῦτον ἐλαύνοντα τούτους , καὶ κρίνει τοῦτον εἶναι δεσπότην ·
εἴ τε εἰς τὴν ὑδάτων φύσιν , καὶ νομίζει ταῦτα θεὸν εἶναι , ὥσπερ Αἰγύπτιοι σέβουσι τὸ ὕδωρ , ὁρᾷ ταύτην ὑπ αὐτοῦ , καὶ γινώσκει τούτων εἶναι κτίστην τὸν κύριον 0 .
εἰ δὲ καὶ εἰς ᾅδην τις κατέβη , καὶ πρὸς τοὺς ἐκεῖ κατελθόντας ἥρωας ἐπτόηται ὡς θεούς , ἀλλ ὁρᾷ τὴν τούτου γενομένην ἀνάστασιν , καὶ τὴν κατὰ τοῦ θανάτου νίκην , καὶ λογίζεται καὶ ἐν ἐκείνοις μόνον εἶναι τὸν Χριστὸν ἀληθινὸν κύριον καὶ θεόν .
πάντων γὰρ τῶν τῆς κτίσεως μερῶν ἥψατο ὁ κύριος , καὶ τὰ πάντα πάσης ἀπάτης ἠλευθέρωσε καὶ ἤλεγξεν , ὡς Παῦλός φησιν ·
ἀπεκδυσάμενος τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας ἐθριάμβευσεν ἐν τῷ σταυρῷ , ἵνα μηκέτι τις δυνηθῇ , ἀλλὰ πανταχοῦ τὸν ἀληθινὸν τοῦ θεοῦ λόγον εὕρῃ .
οὕτω γὰρ πανταχόθεν ὁ ἄνθρωπος καὶ πανταχοῦ , τοῦτ ἔστιν ἐν οὐρανῷ , ἐν ᾅδῃ , ἐν ἀνθρώπῳ , ἐπὶ γῆς ἡπλωμένην τὴν τοῦ λόγου θειότητα βλέπων , οὐκ ἔτι μὲν ἀπατᾶται περὶ θεοῦ , μόνον δὲ τοῦτον προσκυνεῖ , καὶ δι αὐτοῦ καλῶς τὸν πατέρα γινώσκει .
τούτοις μὲν οὖν καὶ Ἕλληνες εἰκότως δυσωπηθήσονται παρ ἡμῶν ἐκ τῶν εὐλόγων ·
εἰ δὲ μὴ αὐτάρκεις εἶναι τοὺς λόγους ἡγοῦνται πρὸς αἰσχύνην αὐτῶν , κ ἂν ἐκ τῶν ἐπ ὄψεσι πιστούσθωσαν τὰ λεγόμενα .
πότε τὴν τῶν εἰδώλων θρησκείαν ἤρξαντο καταλιμπάνειν οἱ ἄνθρωποι , εἰ μὴ ἀφ οὗ γέγονεν ὁ ἀληθινὸς τοῦ θεοῦ λόγος ἐν ἀνθρώποις ·
πότε δὲ τὰ παρ Ἕλλησι καὶ πανταχοῦ μαντεῖα πέπαυται καὶ κεκένωται , εἰ μὴ ὅτε μέχρι γῆς πεφανέρωκεν ἑαυτὸν ὁ σωτήρ ·
πότε δὲ καταγινώσκεσθαι ἤρξαντο οἱ παρὰ ποιηταῖς λεγόμενοι θεοὶ καὶ ἥρωες , ὡς μόνον ὄντες ἄνθρωποι θνητοί , εἰ μὴ ἀφ οὗ ὁ κύριος τὸ κατὰ τοῦ θανάτου τρόπαιον εἰργάσατο , καὶ ὅπερ ἔλαβε σῶμα τετήρηκεν ἄφθαρτον , ἀναστήσας αὐτὸ ἐκ τῶν νεκρῶν ·
πότε δὲ ἡ δαιμόνων ἀπάτη καὶ μανία κατεφρονήθη , εἰ μὴ ὅτε ἡ τοῦ θεοῦ δύναμις ὁ λόγος , ὁ πάντων καὶ τούτων δεσπότης , διὰ τὴν τῶν ἀνθρώπων ἀσθένειαν συγκαταβάς , ἐπὶ γῆς ἐφάνη ·
πότε δὲ τῆς ἡ τέχνη καὶ τὰ διδασκαλεῖα ἤρξαντο καταπατεῖσθαι , εἰ μὴ ὅτε τὰ τοῦ λόγου γέγονεν ἐν ἀνθρώποις ·
καὶ ὅλως , πότε τῶν Ἑλλήνων ἡ σοφία , εἰ μὴ ὅτε ἡ ἀληθὴς τοῦ θεοῦ σοφία ἐπὶ γῆς ἑαυτὴν ἐφανέρωσε 0 ·
πάλαι μὲν γὰρ πᾶσα ἡ οἰκουμένη καὶ πᾶς τόπος τῇ θρησκείᾳ τῶν εἰδώλων ἐπλανᾶτο , καὶ οὐδὲν ἄλλο ἢ τὰ εἴδωλα θεοὺς ἐνόμιζον οἱ ἄνθρωποι 0 .
νῦν δὲ κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην , τὴν μὲν τῶν εἰδώλων δεισιδαιμονίαν καταλιμπάνουσιν οἱ ἄνθρωποι , ἐπὶ δὲ τὸν Χριστὸν καταφεύγουσι , καὶ θεὸν αὐτὸν προσκυνοῦντες , δι αὐτοῦ καὶ ὃν οὐκ ᾔδεισαν πατέρα γινώσκουσι .
καὶ τό γε θαυμαστόν , διαφόρων ὄντων καὶ μυρίων σεβασμάτων , καὶ ἑκάστου τόπου τὸ ἴδιον ἔχοντος εἴδωλον , καὶ μὴ ἰσχύοντος τοῦ παρ αὐτοῖς λεγομένου θεοῦ τὸν πλησίον ὑπερβῆναι τόπον , ὥστε καὶ τοὺς ἐκ γειτόνων σέβειν αὐτόν , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ἰδίοις θρησκευομένου , οὐδεὶς γὰρ ἄλλος τὸν τοῦ γείτονος ἐσέβετο θεόν , ἀλλ ἕκαστος τὸ ἴδιον ἐφύλαττεν , νομίζων τῶν πάντων αὐτὸ κύριον εἶναι , μόνος ὁ Χριστὸς παρὰ πᾶσιν εἷς καὶ πανταχοῦ ὁ αὐτὸς προσκυνεῖται 0 ·
καὶ ὃ μὴ δεδύνηται τῶν εἰδώλων ἡ ἀσθένεια ποιῆσαι , , τοῦτο ὁ Χριστὸς πεποίηκεν , οὐ μόνον τοὺς πλησίον ἀλλὰ πᾶσαν ἁπλῶς τὴν οἰκουμένην πείσας ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν κύριον σέβειν , καὶ δι αὐτοῦ θεὸν τὸν αὐτοῦ πατέρα .
καὶ πάλαι μὲν τὰ πανταχοῦ τῆς ἀπάτης τῶν μαντείων , καὶ τὰ ἐν δελφοῖς καὶ δωδώνῃ καὶ Βοιωτίᾳ καὶ Λυκίᾳ καὶ Λιβύῃ καὶ Αἰγύπτῳ καὶ μαντεύματα καὶ ἡ Πυθία ἐθαυμάζοντο τῇ φαντασίᾳ παρὰ τῶν ἀνθρώπων ·
νῦν δὲ ἀφ οὗ καταγγέλλεται πανταχοῦ , πέπαυται καὶ τούτων ἡ μανία , καὶ οὐκ ἔστιν ἔτι λοιπὸν ἐν αὐτοῖς ὁ μαντευόμενος .
καὶ πάλαι μὲν δαίμονες τοὺς ἀνθρώπους , προκαταλαμβάνοντες πηγὰς ἢ ποταμοὺς ἢ ξύλα ἢ λίθους , καὶ οὕτως ταῖς μαγγανείαις ἐξέπληττον τοὺς ἄφρονας 0 .
νῦν δὲ τῆς θείας ἐπιφανείας τοῦ λόγου γεγενημένης πέπαυται τούτων ἡ φαντασία .
τῷ γὰρ σημείῳ τοῦ σταυροῦ καὶ μόνον ὁ ἄνθρωπος χρώμενος , ἀπελαύνει τούτων τὰς ἀπάτας .
καὶ πάλαι μὲν τοὺς παρὰ ποιηταῖς λεγομένους θεούς , Δία καὶ καὶ Ἀπόλλωνα , ἐνόμιζον οἱ ἄνθρωποι θεούς , καὶ τούτους ἐπλανῶντο σέβοντες ·
ἄρτι δὲ τοῦ σωτῆρος ἐν ἀνθρώποις φανέντος , ἐκεῖνοι μὲν ὄντες ἄνθρωποι θνητοί , μόνος δὲ ὁ Χριστὸς ἐν ἀνθρώποις θεὸς θεὸς λόγος 0 .
τί δὲ περὶ τῆς θαυμαζομένης παρ αὐτοῖς μαγείας ἄν τις εἴποι ·
ὅτι πρὶν μὲν ἐπιδημῆσαι τὸν λόγον , ἴσχυε καὶ ἐνήργει παρ Αἰγυπτίοις καὶ Χαλδαίοις καὶ Ἰνδοῖς αὕτη καὶ ἐξέπληττε τοὺς ὁρῶντας ·
τῇ δὲ παρουσίᾳ τῆς ἀληθείας καὶ τῇ ἐπιφανείᾳ τοῦ λόγου διηλέγχθη καὶ αὕτη , καὶ κατηργήθη παντελῶς .
περὶ δὲ τῆς Ἑλληνικῆς σοφίας καὶ τῆς τῶν φιλοσόφων μεγαλοφωνίας , νομίζω μηδένα τοῦ παρ ἡμῶν δεῖσθαι λόγου , ἐπ ὄψει πάντων τοῦ θαύματος , ὅτι τοσαῦτα γραψάντων τῶν παρ Ἕλλησι σοφῶν καὶ μὴ δυνηθέντων πεῖσαι κ ἂν ὀλίγους ἐκ τῶν τόπων περὶ ἀθανασίας καὶ τοῦ κατ ἀρετὴν βίου , μόνος ὁ Χριστὸς δι εὐτελῶν ῥημάτων , καὶ δι ἀνθρώπων οὐ κατὰ τὴν γλῶτταν σοφῶν , κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην παμπληθεῖς ἐκκλησίας ἔπεισεν ἀνθρώπων καταφρονεῖν μὲν θανάτου , φρονεῖν δὲ ἀθάνατα , καὶ τὰ μὲν πρόσκαιρα παρορᾶν , εἰς δὲ τὰ αἰώνια ἀποβλέπειν , καὶ μηδὲν ἡγεῖσθαι τὴν ἐπὶ γῆς δόξαν , μόνης δὲ τῆς ἀντιποιεῖσθαι .
ταῦτα δὲ τὰ λεγόμενα παρ ἡμῶν οὐκ ἄχρι λόγων ἐστίν , ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς πείρας ἔχει τὴν τῆς ἀληθείας μαρτυρίαν .
παρίτω γὰρ ὁ βουλόμενος καὶ θεωρείτω τῆς μὲν ἀρετῆς τὸ γνώρισμα ἐν ταῖς Χριστοῦ παρθένοις καὶ ἐν τοῖς σωφροσύνην ἁγνεύουσι νεωτέροις , τῆς δὲ ἀθανασίας τὴν πίστιν ἐν τῷ τοσούτῳ τῶν μαρτύρων χορῷ 0 .
ἡκέτω δὲ ὁ πεῖραν τῶν προλεχθέντων βουλόμενος λαβεῖν , καὶ ἐπ  τῶν δαιμόνων , καὶ τῆς τῶν μαντείων ἀπάτης , καὶ τῶν τῆς μαγείας θαυμάτων , τῷ σημειῷ τοῦ γελωμένου παρ αὐτοῖς σταυροῦ , τὸν Χριστὸν ὀνομάσας μόνον , καὶ ὄψεται πῶς δι αὐτοῦ δαίμονες μὲν φεύγουσι , μαντεῖα δὲ παύεται , μαγεία δὲ πᾶσα καὶ φαρμακεία κατήργηται .
τίς οὖν ἄρα καὶ πηλίκος ἐστὶν οὗτος ὁ Χριστός , ὁ τῇ ἑαυτοῦ ὀνομασίᾳ καὶ παρουσίᾳ τὰ πάντα πανταχόθεν ἐπισκιάσας καὶ καταργήσας , καὶ μόνος κατὰ πάντων ἰσχύων , καὶ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην τῆς ἑαυτοῦ διδασκαλίας πληρώσας ·
λεγέτωσαν οἱ πάνυ γελῶντες καὶ οὐκ ἐρυθριῶντες Ἕλληνες .
μὲν γὰρ ἄνθρωπός ἐστι , καὶ πῶς εἷς ἄνθρωπος τὴν πάντων τῶν παρ  θεῶν δύναμιν διήλεγξεν ·
εἰ δὲ μάγον αὐτὸν λέγουσι , πῶς οἷόν τέ ἐστιν ὑπὸ μάγου καταργεῖσθαι πᾶσαν τὴν μαγείαν , καὶ μὴ μᾶλλον συνίστασθαι ·
εἰ μὲν γὰρ ἀνθρώπους μάγους ἐνίκα , ἢ καθ ἑνὸς ἴσχυε μόνου , καλῶς ἂν ἐνομίσθη παρ  κρείττονι τέχνῃ τὴν τῶν ἄλλων ὑπερβάλλων .
εἰ δὲ κατὰ πάσης ἁπλῶς μαγείας καὶ αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος ἤρατο τὴν νίκην ὁ τούτου σταυρός , δῆλον ἂν εἴη μὴ εἶναι μάγον τὸν σωτῆρα , ὃν καὶ οἱ παρὰ τῶν ἄλλων μάγων ἐπικαλούμενοι δαίμονες ὡς δεσπότην φεύγουσι .
τίς οὖν ἄρα ἐστὶ οἱ μόνον ἐν τῷ χλευάζειν ἔχοντες τὴν σπουδὴν Ἕλληνες .
ἴσως ἂν φήσαιεν δαίμονα καὶ αὐτὸν γεγενῆσθαι , καὶ οὕτως ἰσχύειν .
τοῦτο δὲ καὶ πάνυ λέγοντες ὀφλήσουσι χλεύην , πάλιν ταῖς προτέραις δυσωπεῖσθαι δυνάμενοι .
πῶς γὰρ οἷόν τέ ἐστι δαίμονα εἶναι τὸν τοὺς δαίμονας ἀπελαύνοντα ·
εἰ μὲν γὰρ ἁπλῶς δαίμονας ἤλαυνε , καλῶς ἂν ἐνομίσθη τῷ ἄρχοντι τῶν ἰσχύειν αὐτὸν κατὰ τῶν ἐλαττόνων , ὁποῖα καὶ Ἰουδαῖοι θέλοντες ὑβρίζειν ἔλεγον αὐτῷ .
εἰ δὲ πᾶσα τῶν δαιμόνων μανία ἐξίσταται τῇ τούτου ὀνομασίᾳ καὶ διώκεται , φανερὸν ἂν εἴη καὶ ἐν τούτῳ πλανᾶσθαι αὐτούς , καὶ μὴ εἶναι ὡς νομίζουσι δαιμονικήν τινα δύναμιν τὸν κύριον ἡμῶν καὶ σωτῆρα Χριστόν .
οὐκοῦν εἰ μή τε ἄνθρωπος ἁπλῶς μή τε μάγος μή τε δαίμων τίς ἐστιν ὁ σωτήρ , ἀλλὰ καὶ τὴν παρὰ ποιηταῖς ὑπόνοιαν καὶ δαιμόνων φαντασίαν καὶ Ἑλλήνων σοφίαν τῇ ἑαυτοῦ θειότητι κατήργησε καὶ ἐπεσκίασε , φανερὸν ἂν εἴη καὶ παρὰ πᾶσιν ὁμολογηθήσεται ὅτι οὗτος ἀληθῶς θεοῦ υἱός ἐστι , λόγος καὶ σοφία καὶ δύναμις τοῦ πατρὸς ὑπάρχων .
διὰ τοῦτο γὰρ οὐ δὲ ἀνθρώπινά ἐστιν αὐτοῦ τὰ ἔργα , ἀλλ ὑπὲρ ἄνθρωπον , καὶ θεοῦ τῷ ὄντι γινώσκεται ταῦτα , καὶ ἀπ αὐτῶν τῶν φαινομένων καὶ ἀπὸ τῆς πρὸς ἀνθρώπους συγκρίσεως .
τίς γὰρ τῶν πώποτε γενομένων ἀνθρώπων ἐκ μόνης ἑαυτῷ συνεστήσατο σῶμα ·
ἢ τίς πώποτε ἀνθρώπων τοιαύτας νόσους ἐθεράπευσεν , οἵας ὁ κοινὸς πάντων κύριος 0 ·
τίς δὲ τὸ τῇ γενέσει ἀποδέδωκε , καὶ ἐκ τυφλὸν ἐποίησε βλέπειν ·
ἀσκληπιὸς ἐθεοποιήθη παρ αὐτοῖς , ὅτι τὴν ἰατρικὴν ἤσκησε , καὶ βοτάνας πρὸς τὰ πάσχοντα τῶν σωμάτων ἐπενόει , οὐκ αὐτὸς πλάττων ἀπὸ γῆς , ἀλλὰ τῇ ἐκ φύσεως ἐπιστήμῃ ταύτας ἐφευρίσκων .
τί δὲ πρὸς τὸ ὑπὸ τοῦ σωτῆρος γενόμενον , ὅτι οὐ τραῦμα ἐθεράπευσεν , ἀλλὰ γένεσιν ἔπλασε καὶ τὸ 0 ·
ἡρακλῆς θεὸς προσκυνεῖται παρ Ἕλλησιν , ὅτι πρὸς ἴσους ἀνθρώπους ἀντεμαχέσατο , καὶ θηρία δόλοις ἀνεῖλε .
τί πρὸς τὰ ὑπὸ τοῦ λόγου γενόμενα , ὅτι νόσους καὶ δαίμονας καὶ θάνατον ἀπήλαυνε τῶν ἀνθρώπων 0 ·
διόνυσος θρησκεύεται παρ αὐτοῖς , ὅτι μέθης γέγονε διδάσκαλος τοῖς ἀνθρώποις .
ὁ δὲ σωτὴρ τῷ ὄντι καὶ κύριος τοῦ παντός , σωφροσύνην διδάξας , χλευάζεται παρ ἐκείνων .
ἀλλ ἔστω ταῦτα .
τί καὶ πρὸς τὰ ἕτερα θαύματα τῆς θεότητος αὐτοῦ 0 ·
τίνος ἀποθνῄσκοντος ἀνθρώπου , ὁ μὲν ἥλιος ἐσκοτίσθη , ἡ δὲ γῆ ἐσείετο ·
ἰδοὺ μέχρι νῦν ἀποθνῄσκουσι ·
πότε τι τοιοῦτον ἐπ αὐτοῖς γέγονε θαῦμα ·
ἤ , ἵνα τὰς διὰ τοῦ σώματος αὐτοῦ πράξεις παραλίπω , καὶ τὰς μετὰ τὴν ἀνάστασιν αὐτοῦ μνημονεύσω , τίνος πώποτε τῶν γενομένων ἀνθρώπων ἡ διδασκαλία , ἀπὸ περάτων μία καὶ ἡ αὐτὴ δι ὅλων ἴσχυσεν , ὥστε διὰ πάσης γῆς τὸ σέβας αὐτοῦ διαπτῆναι ·
ἢ διὰ τί , εἴπερ ἄνθρωπός ἐστιν ὁ Χριστὸς καὶ οὐ θεὸς λόγος κατ αὐτούς , οὐ κωλύεται τῶν παρ αὐτοῖς θεῶν εἰς τὴν αὐτὴν χώραν , ἔνθα εἰσί , τὸ τούτου σέβας διαβῆναι , ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ὁ λόγος ἐπιδημῶν τῇ διδασκαλίᾳ ἑαυτοῦ τὴν ἐκείνων θρησκείαν παύει , καὶ τὴν φαντασίαν αὐτῶν καταισχύνει ·
πολλοὶ πρὸ τούτου γεγόνασι βασιλεῖς καὶ τύραννοι γῆς , πολλοὶ παρὰ χαλδαίοις ἱστοροῦνται καὶ παρ Αἰγυπτίοις καὶ Ἰνδοῖς γενόμενοι σοφοὶ καὶ μάγοι ·
τίς τούτων ποτέ , οὐ λέγω μετὰ θάνατον , ἀλλὰ καὶ ἔτι ζῶν ἠδυνήθη τοσοῦτον ἰσχῦσαι , ὥστε τὴν αὐτὸν γῆν πληρῶσαι τῆς διδασκαλίας , καὶ τοσοῦτον πλῆθος παιδεῦσαι ἀπὸ τῆς τῶν εἰδώλων δεισιδαιμονίας , ὅσους ὁ ἡμέτερος σωτὴρ εἰς ἑαυτὸν ἀπὸ τῶν εἰδώλων μετήνεγκεν ·
ἑλλήνων οἱ φιλόσοφοι μετὰ καὶ τέχνης λόγων πολλὰ συνέγραψαν ·
τί οὖν τοσοῦτον ὅσον ὁ τοῦ Χριστοῦ σταυρὸς ἐπεδείξαντο 0 ·
ἄχρι γὰρ τελευτῆς αὐτῶν τὰ παρ αὐτῶν σοφίσματα τὸ πιθανὸν 0 ·
ἀλλὰ καὶ ὃ ἔδοξαν ζῶντες ἰσχύειν ἐν ἀλλήλοις ἔσχον τὴν ἅμιλλαν , καὶ κατ ἀλλήλων μελετῶντες ἐφιλονείκουν .
ὁ δὲ τοῦ θεοῦ λόγος , τὸ , πτωχοτέραις ταῖς λέξεσι διδάξας , τοὺς πάνυ σοφιστὰς ἐπεσκίασε , καὶ τὰς μὲν ἐκείνων διδασκαλίας κατήργησε , πάντας ἕλκων πρὸς ἑαυτόν , τὰς δὲ ἑαυτοῦ ἐκκλησίας πεπλήρωκε ·
καὶ τό γε θαυμαστόν , ὅτι ὡς ἄνθρωπος εἰς τὸν θάνατον καταβάς , τὴν τῶν σοφῶν μεγαλοφωνίαν περὶ εἰδώλων κατήργησε 0 .
τίνος γάρ ποτε θάνατος ἀπήλασε δαίμονας ·
ἢ τίνος ποτὲ θάνατον ἐφοβήθησαν δαίμονες ὡς Χριστοῦ 0 ·
ἔνθα γὰρ ὀνομάζεται τὸ ὄνομα τοῦ σωτῆρος , ἐκεῖθεν πᾶς δαίμων ἀπελαύνεται .
τίς δὲ οὕτως τὰ ψυχικὰ πάθη περιεῖλε τῶν ἀνθρώπων , ὥστε τοὺς μὲν πόρνους σωφρονεῖν , τοὺς δὲ ἀνδροφόνους μηκέτι ξίφος κρατεῖν , τοὺς δὲ δειλίᾳ προκατεχομένους ἀνδρίζεσθαι ·
καὶ ὅλως , τίς τοὺς παρὰ βαρβάροις καὶ τοὺς κατὰ τόπον τῶν ἐθνῶν ἀποθέσθαι μὲν τὴν μανίαν , δὲ φρονεῖν , εἰ μὴ ἡ τοῦ Χριστοῦ πίστις , καὶ τὸ τοῦ σταυροῦ σημεῖον 0 1 ·
τίς δὲ ἄλλος περὶ ἀθανασίας οὕτως ἐπιστώσατο τοὺς ἀνθρώπους , ὡς ὁ τοῦ Χριστοῦ σταυρός , καὶ ἡ τοῦ σώματος ἀνάστασις αὐτοῦ 0 ·
καίπερ γὰρ πάντα ψευσάμενοι Ἕλληνες , ὅμως οὐκ ἠδυνήθησαν ἀνάστασιν τῶν ἑαυτῶν εἰδώλων πλάσασθαι , οὐκ ἐνθυμούμενοι τὸ σύνολον , εἰ ὅλως δυνατὸν μετὰ θάνατον εἶναι πάλιν τὸ σῶμα 0 ·
ἐφ ᾧ καὶ μάλιστα ἄν τις αὐτοὺς , ὅτι τοιαῦτα λογισάμενοι τὴν μὲν ἀσθένειαν τῆς ἑαυτῶν εἰδωλολατρίας ἤλεγξαν , τὸ δὲ δυνατὸν τῷ Χριστῷ παρεχώρησαν , ἵνα καὶ ἐκ τούτου παρὰ πᾶσι τοῦ θεοῦ υἱός 0 .
τίς οὖν ἀνθρώπων μετὰ θάνατον ἢ ζῶν περὶ παρθενίας ἐδίδαξε , καὶ οὐκ ἐνόμισεν ἀδύνατον εἶναι τὴν ἀρετὴν ταύτην ἐν ἀνθρώποις ·
ἀλλ ὁ ἡμέτερος σωτὴρ καὶ τῶν πάντων βασιλεὺς Χριστὸς τοσοῦτον ἐν τῇ περὶ ταύτης διδασκαλίᾳ , ὡς καὶ παιδία μήπω τῆς ἡλικίας ἐπιβάντα τὴν ὑπὲρ τὸν νόμον ἐπαγγέλλεσθαι παρθενίαν 0 .
τίς πώποτε ἀνθρώπων ἠδυνήθη διαβῆναι τοσοῦτον , καὶ εἰς Σκύθας καὶ Αἰθίοπας , ἢ Πέρσας , ἢ Ἀρμενίους , ἢ Γότθους , ἢ τοὺς ἐπέκεινα τοῦ Ὠκεανοῦ λεγομένους , ἢ τοὺς ὑπὲρ τὴν Ὑρκανίαν ὄντας , ἢ ὅλως τοὺς Αἰγυπτίους καὶ Χαλδαίους παρελθεῖν , τοὺς φρονοῦντας μὲν μαγικά , δεισιδαίμονας δὲ ὑπὲρ τὴν φύσιν καὶ ἀγρίους τοῖς τρόποις , καὶ ὅλως κηρύξαι περὶ ἀρετῆς καὶ σωφροσύνης καὶ τῆς κατὰ εἰδώλων θρησκείας , ὡς ὁ πάντων κύριος , ἡ τοῦ θεοῦ δύναμις , ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός 0 ·
ὃς οὐ μόνον ἐκήρυξε διὰ τῶν ἑαυτοῦ μαθητῶν , ἀλλὰ γὰρ καὶ ἔπεισεν αὐτοὺς κατὰ διάνοιαν , τὴν μὲν τῶν τρόπων ἀγριότητα μεταθέσθαι , μηκέτι δὲ τοὺς θεούς , ἀλλ αὐτὸν ἐπιγινώσκειν , καὶ δι αὐτοῦ τὸν πατέρα θρησκεύειν .
πάλαι μὲν γὰρ εἰδωλολατροῦντες , Ἕλληνες καὶ βάρβαροι κατ ἀλλήλων ἐπολέμουν , καὶ ὠμοὶ πρὸς τοὺς συγγενεῖς ἐτύγχανον .
οὐκ ἦν γάρ τινα τὸ σύνολον οὔ τε τὴν γῆν οὔ τε τὴν θάλασσαν διαβῆναι χωρὶς τοῦ τὴν χεῖρα ξίφεσιν ὁπλίσαι , ἕνεκα τῆς πρὸς ἀλλήλους ἀκαταλλάκτου μάχης .
καὶ γὰρ καὶ ἡ πᾶσα τοῦ ζῆν αὐτοῖς διαγωγὴ δι ὅπλων ἐγίνετο , καὶ ξίφος ἦν αὐτοῖς ἀντὶ βακτηρίας , καὶ παντὸς βοηθήματος ἔρεισμα ·
καίτοι , ὡς προεῖπον , εἰδώλοις ἐλάτρευον , καὶ δαίμοσιν ἔσπενδον θυσίας , καὶ ὅμως οὐδὲν ἐκ τῆς εἰδώλων δεισιδαιμονίας ἠδυνήθησαν οἱ τοιαῦτα φρονοῦντες μεταπαιδευθῆναι .
ὅτε δὲ εἰς τὴν Χριστοῦ διδασκαλίαν μεταβεβήκασι , τότε δὴ παραδόξως ὡς τῷ ὄντι κατὰ διάνοιαν κατανυγέντες , τὴν μὲν ὠμότητα τῶν φόνων ἀπέθεντο , καὶ οὐκ ἔτι πολέμια φρονοῦσι , πάντα δὲ αὐτοῖς εἰρηναῖα , καὶ τὰ πρὸς φιλίαν καταθύμια λοιπόν ἐστι .
τίς οὖν ὁ ταῦτα ποιήσας , ἢ τίς ὁ τοὺς μισοῦντας ἀλλήλους εἰς εἰρήνην συνάψας , εἰ μὴ ὁ ἀγαπητὸς τοῦ πατρὸς υἱός , ὁ κοινὸς πάντων Ἰησοῦς Χριστός , ὃς τῇ ἑαυτοῦ ἀγάπῃ πάντα ὑπὲρ τῆς ἡμῶν σωτηρίας ὑπέστη 0 1 ·
καὶ γὰρ καὶ ἄνωθεν ἦν προφητευόμενον περὶ τῆς παρ αὐτοῦ εἰρήνης , λεγούσης τῆς γραφῆς ·
συγκόψουσι τὰς μαχαίρας αὐτῶν εἰς ἄροτρα , καὶ τὰς ζιβύνας αὐτῶν εἰς δρέπανα , καὶ οὐ λήψεται ἔθνος ἐπ ἔθνος μάχαιραν , καὶ οὐ μὴ μάθωσιν ἔτι πολεμεῖν 0 .
καὶ οὐκ ἄπιστόν τοιοῦτον , ὅπου καὶ νῦν οἱ τὸ ἄγριον τῶν τρόπων , ἔτι μὲν θύοντες παρ αὐτοῖς τοῖς εἰδώλοις , μαίνονται κατ ἀλλήλων , καὶ χωρὶς ξίφους οὐδεμίαν ὥραν ἀνέχονται μένειν 0 .
ὅτε δὲ τῆς Χριστοῦ διδασκαλίας ἀκούουσιν , εὐθέως ἀντὶ μὲν πολέμων εἰς γεωργίαν τρέπονται , ἀντὶ δὲ τοῦ τὰς χεῖρας ὁπλίζειν , εἰς εὐχὰς ἐκτείνουσι ·
καὶ ὅλως , ἀντὶ τοῦ πολεμεῖν πρὸς , λοιπὸν κατὰ διαβόλου καὶ κατὰ δαιμόνων ὁπλίζονται , σωφροσύνῃ καὶ ψυχῆς ἀρετῇ τούτους καταπολεμοῦντες .
τοῦτο δὲ τῆς μὲν θειότητος τοῦ σωτῆρός ἐστι γνώρισμα ·
ὅτι ὃ μὴ δεδύνηνται ἐν εἰδώλοις μαθεῖν οἱ ἄνθρωποι , τοῦτο παρ αὐτοῦ μεμαθήκασι ·
τῆς δὲ δαιμόνων καὶ εἰδώλων ἀσθενείας καὶ οὐθενείας ἔλεγχος οὐκ ὀλίγος ἐστὶν .
εἰδότες γὰρ ἑαυτῶν οἱ δαίμονες τὴν ἀσθένειαν , διὰ τοῦτο συνέβαλον πάλαι καθ ἑαυτῶν πολεμεῖν , ἵνα μὴ τῆς κατ ἀλλήλων ἔριδος , εἰς τὴν κατὰ δαιμόνων μάχην ἐπιστρέψωσιν .
ἀμέλει , μὴ πολεμοῦντες πρὸς ἑαυτούς , οἱ Χριστῷ μαθητευόμενοι κατὰ δαιμόνων τοῖς τρόποις καὶ ταῖς κατ ἀρετὴν πράξεσιν ἀντιπαρατάσσονται , καὶ τούτους μὲν διώκουσι , τὸν δὲ τούτων ἀρχηγὸν διάβολον καταπαίζουσιν , ὥστε ἐν νεότητι μὲν σωφρονεῖν , ἐν πειρασμοῖς δὲ ὑπομένειν , ἐν πόνοις δὲ καρτερεῖν , καὶ ὑβριζομένους μὲν ἀνέχεσθαι , ἀποστερουμένους δὲ καταφρονεῖν , καὶ τό γε θαυμαστόν , ὅτι καὶ θανάτου καταφρονοῦσι , καὶ γίνονται μάρτυρες Χριστοῦ 0 .
καὶ ἵνα ἓν ὃ πάνυ θαυμαστόν ἐστι γνώρισμα τῆς θειότητος τοῦ σωτῆρος εἴπω ·
τίς πώποτε ἄνθρωπος ἁπλῶς ἢ μάγος , ἢ τύραννος , ἢ βασιλεύς , ἐφ ἑαυτοῦ ἠδυνήθη , καὶ καθ ὅλης τῆς εἰδωλολατρίας καὶ πάσης δαιμονικῆς στρατίας καὶ πάσης μαγείας καὶ πάσης σοφίας Ἑλλήνων , τοσοῦτον ἰσχυόντων καὶ ἔτι ἀκμαζόντων καὶ ἐκπληττόντων πάντας , ἀντιμάχεσθαι καὶ μιᾷ ῥοπῇ κατὰ πάντων ἀντιστῆναι , ὡς ὁ ἡμέτερος κύριος , ὁ τοῦ θεοῦ λόγος , ὃς ἀοράτως ἑκάστου τὴν πλάνην ἐλέγχων , μόνος παρὰ πάντων τοὺς πάντας ἀνθρώπους σκυλεύει , ὥστε τοὺς μὲν τὰ εἴδωλα προσκυνοῦντας λοιπὸν αὐτὰ καταπατεῖν , τοὺς δὲ μαγείαις θαυμασθέντας τὰς βίβλους κατακαίειν , τοὺς δὲ σοφοὺς τὴν τῶν εὐαγγελίων προκρίνειν πάντων ἑρμηνείαν 0 .
οὓς μὲν γὰρ πρότερον προσεκύνουν , τούτους καταλιμπάνουσιν ·
ὃν δὲ ἐχλεύαζον ἐσταυρωμένον 0 ·
τοῦτον προσκυνοῦσι , θεὸν αὐτὸν ὁμολογοῦντες ·
καὶ οἱ μὲν παρ αὐτοῖς λεγόμενοι θεοὶ ὡς αἰσχροὶ διαβάλλονται παρ αὐτῶν ·
οἱ δὲ τὴν Χριστοῦ λαμβάνοντες διδασκαλίαν , σωφρονέστερον ἐκείνων ἔχουσι τὸν .
ταῦτα οὖν , καὶ τὰ τοιαῦτα , εἰ μὲν ἀνθρώπινά ἐστι , δεικνύτω τις ὁ βουλόμενος καὶ τὰ τῶν προτέρων τοιαῦτα , καὶ πειθέτω .
εἰ δὲ μὴ ἀνθρώπων ἀλλὰ θεοῦ ἔργα ταῦτα φαίνεται καί εἰσι , διὰ τί τοσοῦτον ἀσεβοῦσιν οἱ ἄπιστοι , μὴ ἐπιγινώσκοντες τὸν ταῦτα ἐργασάμενον δεσπότην ·
ὅμοιον γὰρ πάσχουσιν , ὡς εἴ τις ἐκ τῶν ἔργων τῆς κτίσεως μὴ τὸν τούτων δημιουργὸν θεόν 0 .
εἰ γὰρ ἐκ τῆς εἰς τὰ δυνάμεως ἐγίνωσκον αὐτοῦ τὴν θεότητα , ἔγνωσαν ἂν ὅτι καὶ τὰ διὰ τοῦ σώματος ἔργα τοῦ Χριστοῦ οὐκ ἀνθρώπινα , ἀλλὰ τοῦ πάντων σωτῆρός ἐστι τοῦ θεοῦ λόγου .
γινώσκοντες δὲ οὕτως , καθάπερ εἶπεν ὁ Παῦλος , οὐκ ἂν τὸν κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν .
ὥσπερ οὖν εἴ τις ἀόρατον ὄντα τῇ φύσει τὸν θεὸν καὶ μηδόλως ὁρώμενον εἰ θέλοι ὁρᾶν , ἐκ τῶν ἔργων αὐτὸν καταλαμβάνει καὶ γινώσκει , οὕτως ὁ μὴ ὁρῶν τῇ διανοίᾳ τὸν Χριστόν , κ ἂν ἐκ τῶν ἔργων τοῦ σώματος καταμανθανέτω τοῦτον , καὶ δοκιμαζέτω εἰ ἀνθρώπινά ἐστιν ἢ θεοῦ 0 .
καὶ ἐὰν μὲν ἀνθρώπινα ᾖ , χλευαζέτω ·
εἰ δὲ μὴ ἀνθρώπινά ἐστιν ἀλλὰ θεοῦ , μὴ γελάτω τὰ ἀχλεύαστα , ἀλλὰ μᾶλλον θαυμαζέτω , ὅτι διὰ τοιούτου πράγματος εὐτελοῦς τὰ θεῖα ἡμῖν πεφανέρωται , καὶ διὰ τοῦ θανάτου ἡ ἀθανασία εἰς πάντας ἔφθασε , καὶ διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ λόγου ἡ τῶν πάντων ἐγνώσθη πρόνοια , καὶ ὁ ταύτης χορηγὸς καὶ δημιουργὸς αὐτὸς ὁ τοῦ θεοῦ λόγος 0 .
αὐτὸς γὰρ ἐνηνθρώπησεν , ἵνα ἡμεῖς θεοποιηθῶμεν ·
καὶ αὐτὸς ἐφανέρωσεν ἑαυτὸν διὰ σώματος , ἵνα ἡμεῖς τοῦ ἀοράτου πατρὸς ἔννοιαν λάβωμεν ·
καὶ αὐτὸς ὑπέμεινε τὴν ἀνθρώπων ὕβριν , ἵνα ἡμεῖς ἀφθαρσίαν 0 .
ἐβλάπτετο μὲν γὰρ αὐτὸς οὐδέν , ἀπαθὴς καὶ ἄφθαρτος καὶ αὐτολόγος ὢν καὶ θεός ·
τοὺς δὲ πάσχοντας ἀνθρώπους , δι οὓς καὶ ταῦτα ὑπέμεινεν , ἐν τῇ ἑαυτοῦ ἀπαθείᾳ ἐτήρει καὶ διέσῳζε .
καὶ ὅλως τὰ κατορθώματα τοῦ σωτῆρος τὰ διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως αὐτοῦ γενόμενα , τοιαῦτα καὶ τοσαῦτά ἐστιν , ἃ εἰ διηγήσασθαί τις ἐθελήσειεν , ἔοικε τοῖς ἀφορῶσιν εἰς τὸ πέλαγος τῆς θαλάσσης καὶ θέλουσιν ἀριθμεῖν τὰ κύματα ταύτης ·
γὰρ οὐ δύναται τοῖς ὀφθαλμοῖς περιλαβεῖν τὰ ὅλα κύματα , παριόντων τὴν αἴσθησιν τοῦ πειράζοντος , οὕτως καὶ τῷ βουλομένῳ πάντα τὰ ἐν σώματι τοῦ Χριστοῦ κατορθώματα περιλαβεῖν τὰ ὅλα κ ἂν τῷ λογισμῷ δέξασθαι , πλειόνων ὄντων τῶν παριόντων αὐτοῦ τὴν ἐνθύμησιν , ὧν αὐτὸς νομίζει περιειληφέναι 0 .
κάλλιον οὖν μὴ πρὸς τὰ ὅλα ἀφορῶντα λέγειν , ὧν οὐ δὲ μέρος ἐξειπεῖν τις δύναται , ἀλλ  ἑνὸς , καὶ σοὶ καταλιπεῖν τὰ ὅλα θαυμάζειν 0 1 .
πάντα γὰρ ἐπίσης ἔχει τὸ θαῦμα , καὶ δ ἄν τις ἀποβλέψῃ , ἐκεῖθεν τοῦ λόγου τὴν θειότητα 0 .
τοῦτο οὖν μετὰ τὰ προειρημένα καταμαθεῖν σε ἄξιόν ἐστιν ὡς ἀρχὴν τῶν λεχθέντων θέσθαι , καὶ θαυμάσαι λίαν ὅτι τοῦ σωτῆρος οὐκ ἔτι μὲν ηὔξησεν ἡ εἰδωλολατρία , καὶ ἡ οὖσα δὲ , καὶ κατ ὀλίγον παύεται ·
καὶ οὐκ ἔτι μὲν ἡ Ἑλλήνων σοφία προκόπτει , καὶ ἡ οὖσα δὲ λοιπὸν ἀφανίζεται ·
καὶ δαίμονες μὲν οὐκ ἔτι φαντασίαις καὶ μαντείαις καὶ ἀπατῶσι , μόνον δὲ τολμῶντες καὶ ἐπιχειροῦντες καταισχύνονται τῷ σημείῳ τοῦ σταυροῦ .
καὶ συλλήβδην εἰπεῖν , θεώρει πῶς ἡ μὲν τοῦ σωτῆρος διδασκαλία πανταχοῦ αὔξει ·
πᾶσα δὲ εἰδωλολατρία καὶ πάντα τὰ ἐναντιούμενα τῇ Χριστοῦ πίστει καθ ἡμέραν ἐλαττοῦται καὶ ἐξασθενεῖ καὶ πίπτει .
οὕτω θεωρῶν προσκύνει μὲν τὸν ἐπὶ πάντων σωτῆρα καὶ δυνατὸν θεὸν λόγον ·
καταγίνωσκε δὲ τῶν ἐλαττουμένων καὶ ἀφανιζομένων ὑπ αὐτοῦ .
ὡς γὰρ ἡλίου παρόντος οὐκ ἔτι τὸ σκότος ἰσχύει , ἀλλὰ καὶ εἴ πού ἐστι περιλειπόμενον ἀπελαύνεται ·
οὕτως ἐλθούσης τῆς θείας ἐπιφανείας τοῦ θεοῦ λόγου , οὐκ ἔτι μὲν ἰσχύει τὸ τῶν εἰδώλων σκότος , πάντα δὲ τὰ πανταχοῦ τῆς οἰκουμένης μέρη τῇ τούτου διδασκαλίᾳ καταλάμπεται .