Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
ὡς δ ἐγγὺς ἦσαν , ὁ πάντα διακοσμῶν ἐκεῖνα καὶ τὸν ὄχλον εἰς τάξιν καθιστάς , ἀνὴρ πρεσβύτερος ἤδη , ῥάβδον ἐν τῇ χειρὶ καὶ στέφανον κρατῶν , ἀπήντησε τῷ Κάτωνι πρὸ τῶν ἄλλων , καὶ μη δὲ ἀσπασάμενος ἠρώτα ποῦ Δημήτριον ἀπολελοίπασι καὶ πηνίκα παρέσται .
πομπηΐου δὲ ἦν γεγονὼς ὁ Δημήτριος οἰκέτης ·
τότε δὲ πάντων , ὡς ἔπος εἰπεῖν , ἀνθρώπων εἰς Πομπήϊον ἀποβλεπόντων , ἐθεραπεύετο παρ ἀξίαν , μέγα παρ αὐτῷ δυνάμενος .
τοῖς μὲν οὖν φίλοις τοῦ Κάτωνος γέλως ἐνέπεσε τοσοῦτος ὥστε ἀναλαβεῖν ἑαυτοὺς οὐκ ἐδύναντο διὰ τοῦ πλήθους ἅμα βαδίζοντες , ὁ δὲ Κάτων τότε μὲν ἰσχυρῶς διατραπείς , ὦ τῆς κακοδαίμονος , ἔφη , πόλεως , ἄλλο δὲ οὐδὲν ἐφθέγξατο , χρόνῳ δὲ ὕστερον εἰώθει γελᾶν καὶ αὐτὸς ἐπὶ τούτῳ , καὶ διηγούμενος καὶ μνημονεύων .
οὐ μὴν ἀλλὰ Πομπήϊος αὐτὸς ἐπέστρεψε τοὺς ἀνθρώπους οὕτω πλημμελοῦντας εἰς τὸν Κάτωνα δι ἄγνοιαν .
ὡς γὰρ εἰς Ἔφεσον ἐλθὼν ἐπορεύετο πρὸς αὐτόν ἀσπασόμενος πρεσβύτερον ὄντα , καὶ δόξῃ πολὺ προήκοντα , καὶ δυνάμεων τότε μεγίστων ἡγούμενον , ἰδὼν ὁ Πομπήϊος οὐκ ἔμεινεν , οὐ δὲ εἴασε καθεζομένῳ προσελθεῖν , ἀλλ ὥς τινι τῶν κρειττόνων ἀναθορὼν ἀπήντησε , καὶ τὴν δεξιὰν ἐνέβαλε .
καὶ πολλὰ μὲν εὐθὺς ἐν τῷ φιλοφρονεῖσθαι καὶ ἀσπάζεσθαι παρόντα , πλείω δὲ ἔτι μεταστάντος ἐγκώμια διῆλθεν αὐτοῦ τῆς ἀρετῆς , ὥστε πάντας ἐπιστρεφομένους καὶ προσέχοντας ἤδη τῷ Κάτωνι , θαυμάζειν ἐξ ὧν πρότερον κατεφρονεῖτο , καὶ πρᾳότητα καὶ μεγαλοψυχίαν ἀναθεωρεῖν .
καὶ γὰρ ἡ Πομπηΐου σπουδὴ περὶ αὐτόν οὐκ ἐλάνθανε θεραπεύοντος οὖσα μᾶλλον ἢ φιλοῦντος , ἀλλ ἔγνωσαν ὅτι θαυμάζει μὲν π αρὄντα , χαίρει δὲ ἀπερχομένῳ 0 .
τοὺς γὰρ ἄλλους νέους , ὅσοι παρ αὐτόν ἀφικνοῦντο , φιλοτιμούμενος κατεῖχε καὶ ποθῶν αὐτῷ συνεῖναι , τοῦ δὲ Κάτωνος οὐδὲν ἐδεήθη τοιοῦτον , ἀλλ ὥσπερ οὐκ ἀνυπεύθυνος ἄρχων ἐκείνου παρόντος ἐξέπεμψεν ἄσμενος , μόνῳ σχεδὸν ἐκείνῳ τῶν εἰς Ῥώμην πλεόντων τὰ τέκνα καὶ τὴν γυναῖκα παρακαταθέμενος , ἄλλως αὐτῷ προσήκοντα καὶ διὰ συγγένειαν 0 .
ἐκ τούτου δόξα καὶ σπουδὴ καὶ ἅμιλλα περὶ αὐτὸν ἦν τῶν πόλεων καὶ δεῖπνα καὶ κλήσεις , ἐν οἷς τοὺς φίλους ἐκέλευε προσέχειν αὐτῷ , μὴ λάθῃ βεβαιώσας τὸν Κουρίωνος λόγον .
ὁ γὰρ Κουρίων ἀχθόμενος τῷ αὐστηρῷ τοῦ Κάτωνος , φίλου καὶ συνήθους ὄντος , ἠρώτησεν αὐτόν εἰ πρόθυμός ἐστι μετὰ τὴν στρατείαν γενέσθαι τῆς Ἀσίας θεατής , τοῦ δὲ καὶ πάνυ φήσαντος , εὖ λέγεις , εἶπεν ὁ Κουρίων , ἡδίων γὰρ ἐπανήξεις ἐκεῖθεν καὶ μᾶλλον ἥμερος οὕτω πως καὶ τῷ ῥήματι χρησάμενος .
δηϊόταρος δὲ ὁ Γαλάτης μετεπέμψατο μὲν τὸν Κάτωνα πρεσβύτερος ὢν ἤδη παραθέσθαι τοὺς παῖδας αὐτῷ βουλόμενος καὶ τὸν οἶκον , ἐλθόντι δὲ προσφέρων δῶρα παντοδαπὰ καὶ πειρῶν καὶ δεόμενος πάντα τρόπον οὕτω παρώξυνεν ὥστε , δείλης ἐλθόντα καὶ νυκτερεύσαντα , τῇ ὑστεραίᾳ περὶ τρίτην ὥραν ἀπᾶραι .
προελθὼν μέντοι μιᾶς ἡμέρας ὁδόν εὗρεν ἐν Πεσσινοῦντι πλείονα τῶν ἐκεῖ δώρων αὖθις αὐτὸν ὑπομένοντα , καὶ γράμματα τοῦ Γαλάτου δεομένου , λαβεῖν αὐτὸς εἰ μὴ πρόθυμός ἐστιν , ἀλλὰ τοὺς φίλους ἐᾶσαι , πάντως μὲν ἀξίους ὄντας εὖ παθεῖν δι ἐκεῖνον οὐκ ὄντων δὲ τῶν ἰδίων τοῦ Κάτωνος τοσούτων .
ἀλλ οὐ δὲ τούτοις ἐνέδωκεν ὁ Κάτων , καίπερ ἐνίους τῶν φίλων μαλασσομένους καὶ ὑπομεμφομένους ὁρῶν , ἀλλὰ φήσας ὅτι πᾶσα δωροδοκία προφάσεως ἂν εὐπορήσειεν , οἱ δὲ φίλοι μεθέξουσιν ὧν ἂν ἔχῃ καλῶς καὶ δικαίως κτησάμενος , ἀπέπεμψε τὰ δῶρα πρὸς τὸν Δηϊόταρον .
ἐπεὶ δὲ μέλλοντος ἀπαίρειν εἰς τὸ Βρεντέσιον ᾤοντο δεῖν οἱ φίλοι τὰ λείψανα τοῦ Καιπίωνος εἰς ἕτερον θέσθαι πλοῖον , εἰπὼν ὅτι τῆς ψυχῆς μεθήσεται μᾶλλον ἢ τούτων , ἀνήχθη 0 .
καὶ μέντοι λέγεται κατὰ τύχην ἐπισφαλέστατα περᾶσαι , τῶν ἄλλων μετρίως κομιζομένων .
ἐπανελθὼν δὲ εἰς Ῥώμην τὸν μὲν ἄλλον χρόνον κατ οἶκον Ἀθηνοδώρῳ συνών , ἢ κατ ἀγορὰν τοῖς φίλοις παριστάμενος διετέλεσεν .
ἐπιβάλλουσαν δὲ αὐτῷ τὴν ταμιευτικὴν ἀρχὴν οὐ πρότερον μετῆλθεν ἢ τούς τε νόμους ἀναγνῶναι τοὺς ταμιευτικοὺς καὶ διαπυθέσθαι τῶν ἐμπείρων ἕκαστα καὶ τύπῳ τινὶ τῆς ἀρχῆς τὴν δύναμιν περιλαβεῖν .
ὅθεν εὐθὺς εἰς τὴν ἀρχὴν καταστάς μεγάλην ἐποίησε μεταβολὴν τῶν περὶ τὸ ταμιεῖον ὑπηρετῶν καὶ γραμματέων , οἳ διὰ χειρὸς ἀεὶ τὰ δημόσια γράμματα καὶ τοὺς νόμους ἔχοντες , εἶτα νέους ἄρχοντας παραλαμβάνοντες δι ἀπειρίαν καὶ ἄγνοιαν ἀτεχνῶς διδασκάλων ἑτέρων καὶ παιδαγωγῶν δεομένους , οὐχ ὑφίεντο τῆς ἐξουσίας ἐκείνοις , ἀλλὰ ἦσαν ἄρχοντες αὐτοί , μέχρι οὗ Κάτων ἐπιστὰς τοῖς πράγμασι νεανικῶς , οὐκ ὄνομα καὶ τιμὴν ἔχων ἄρχοντος , ἀλλὰ καὶ νοῦν καὶ φρόνημα καὶ λόγον , ὑπηρέταις , ὅπερ ἦσαν , ἠξίου χρῆσθαι τοῖς γραμματεῦσι , τὰ μὲν ·
ἐξελέγχων κακουργοῦντας αὐτούς , τὰ δὲ ἁμαρτά ·
νοντας ἀπειρίᾳ διδάσκων , ὡς δὲ ἦσαν ἰταμοὶ καὶ τοὺς ἄλλους ἐθώπευον ὑποτρέχοντες , ἐκείνῳ δὲ ἐπολέμουν , τὸν μὲν πρῶτον αὐτῶν καταγνοὺς περὶ πίστιν ἐν κληρονομίᾳ γεγονέναι πονηρόν ἀπήλασε τοῦ ταμιείου , δευτέρῳ δέ τινὶ ῥᾳδιουργίας πρ οὔθηκε κρίσιν .
ᾧ Κάτλος Λουτάτιος ὁ τιμητὴς ἀνέβη βοηθήσων , ἀνὴρ μέγα τὸ τῆς ἀρχῆς ἔχων ἀξίωμα , τὸ δὲ τῆς ἀρετῆς ἔχων μέγιστον , ὡς πάντων δικαιοσύνῃ καὶ σωφροσύνῃ Ῥωμαίων διαφέρων ἦν δὲ καὶ τοῦ Κάτωνος ἐπαινέτης καὶ συνήθης διὰ τὸν βίον .
ὡς οὖν ἡττώμενος τοῖς δικαίοις ἐξῃτεῖτο φανερῶς τὸν ἄνθρωπον , οὐκ εἴα ταῦτα ποιεῖν αὐτὸν ὁ Κάτων .
ἔτι δὲ μᾶλλον προσλιπαροῦντος , αἰσχρόν , εἶπεν , ὦ Κάτλε , σὲ τὸν τιμητὴν καὶ τοὺς ἡμετέρους βίους ὀφείλοντα δοκιμάζειν ὑπὸ τῶν ἡμετέρων ὑπηρετῶν ἐκβάλλεσθαι 0 .
ταύτην τὴν φωνὴν ἀφέντος τοῦ Κάτωνος , ὁ Κάτλος προσέβλεψε μὲν αὐτὸν ὡς ἀμειψόμενος , εἶπε δὲ οὐδέν , ἀλλ ,  εἴ τε ὑπ ὀργῆς εἴ τε ὑπ αἰσχύνης ἀπῆλθε σιωπῇ διηπορημένος 0 .
οὐ μὴν ἥλω γε ὁ ἄνθρωπος , ἀλλ ἐπεὶ μιᾷ ψήφῳ τὰς ἀφιείσας ὑπερέβαλλον αἱ καθαιροῦσαι καὶ Λόλλιος Μᾶρκος εἷς , συνάρχων τοῦ Κάτωνος , ὑπὸ ἀσθενείας ἀπελέλειπτο τῆς δίκης , πέμπει πρὸς τοῦτον ὁ Κάτλος δεόμενος βοηθῆσαι τῷ ἀνθρώπῳ ·
κ ἀκεῖνος ἐν φορείῳ κομισθεὶς μετὰ τὴν δίκην ἔθετο τὴν ἀπολύουσαν .
οὐ μὴν ἐχρήσατό γε τῷ γραμματεῖ ὁ Κάτων , οὐ δὲ τὸν μισθὸν ἀπέδωκεν , οὐ δὲ ὅλως ἐνάριθμον τοῦ Λολλίου τὴν ψῆφον ἔσχεν .
οὕτω δὲ τοὺς γραμματεῖς ταπεινώσας καὶ ποιήσας ὑποχειρίους , καὶ τοῖς πράγμασιν ὡς αὐτὸς ἐβούλετο χρώμενος , ὀλίγῳ χρόνῳ τὸ ταμιεῖον ἀπέδειξε τοῦ βουλευτηρίου σεμνότερον , ὡς καὶ λέγειν καὶ φρονεῖν ἅπαντας ὅτι Κάτων ὑπατείας ἀξίωμα τῇ ταμιείᾳ περιέθηκε .
πρῶτον μὲν γὰρ εὑρὼν χρέα παλαιὰ τῷ δημοσίῳ πολλοὺς ὀφείλοντας καὶ πολλοῖς τὸ δημόσιον , ἅμα τὴν πόλιν ἔπαυσεν ἀδικουμένην καὶ ἀδικοῦσαν , τοὺς μὲν εὐτόνως καὶ ἀπαραιτήτως ἀπαιτῶν , τοῖς δὲ ταχέως ἀποδιδοὺς καὶ προθύμως , ὥστε τὸν δῆμον ἥδεσθαι τοὺς μὲν οἰομένους ἀποστερήσειν ἐκτίνοντας ὁρῶντα , τοὺς δὲ ἃ μὴ προσεδόκων ἀπολαμβάνοντας .
ἔπειτα γράμματα πολλῶν οὐ προσηκόντως ἀναφερόντων , καὶ δόγματα ψευδῆ παραδέχεσθαι χάριτι καὶ δεήσει τῶν προτέρων εἰωθότων , οὐδὲν αὐτὸν ἔλαθε γινόμενον τοιοῦτον , ἀλλ ὑπὲρ ἑνός ποτε δόγματος ἐνδοιάσας εἰ κύριον γέγονε , πολλῶν μαρτυρούντων οὐκ ἐπίστευσεν , οὐ δὲ κατέταξε πρότερον ἢ τοὺς ὑπάτους ἐπομόσαι παραγενομένους 0 .
ὄντων δὲ πολλῶν οἷς Σύλλας ἐκεῖνος ἀποκτείνασιν ἄνδρας ἐκ προγραφῆς γέρας ἔδωκεν ἀνὰ μυρίας δισχιλίας δραχμάς , ἅπαντες μὲν αὐτοὺς ὡς ἐναγεῖς καὶ μιαροὺς ἑμίσουν , ἀμύνασθαι δὲ οὐδεὶς ἐτόλμα , Κάτων δὲ προσκαλούμενος ἕκαστον ἔχοντα δημόσιον ἀργύριον ἀδίκως ἐξέπραττεν , ἅμα θυμῷ καὶ λόγῳ τὸ τῆς πράξεως ἀνόσιον καὶ παράνομον ἐξονειδίζων .
οἱ δὲ τοῦτο παθόντες εὐθὺς ἦσαν ἔνοχοι φόνῳ , καὶ τρόπον τινὰ προηλωκότες ἀπήγοντο πρὸς τοὺς δικαστὰς καὶ δίκας ἔτινον , ἡδομένων πάντων καὶ νομιζόντων συνεξαλείφεσθαι τὴν τότε τυραννίδα καὶ Σύλλαν αὐτὸν ἐφορᾶν κολαζόμενον .
ἥιρει δὲ τοὺς πολλοὺς καὶ τὸ ἐνδελεχὲς αὐτοῦ τῆς ἐπιμελείας καὶ ἄτρυτον , οὔ τε γὰρ πρότερός τις ἀνέβη τῶν συναρχόντων εἰς τὸ ταμιεῖον Κάτωνος οὔ τε ὕστερος ἀπῆλθεν , ἐκκλησίαν δὲ καὶ βουλὴν οὐδεμίαν παρῆκε , δεδιὼς καὶ ·
παραφυλάττων τοὺς ἑτοίμως καὶ πρὸς χάριν ὀφλημάτων καὶ τελῶν ἀνέσεις ἢ δόσεις οἷς ἔτυχεν ἐπιψηφιζομένους .
ἐπιδεικνύμενος δὲ τὸ ταμιεῖον ἄβατόν τε καὶ καθαρὸν συκοφαντῶν , πλῆρες δὲ χρημάτων , ἐδίδασκεν ὅτι τῇ πόλει πλουτεῖν ἔξεστι μὴ ἀδικούσῃ .
κατ ἀρχὰς δὲ τῶν συναρχόντων ἐνίοις ἐπαχθὴς καὶ χαλεπὸς φανείς ὕστερον ἠγαπᾶτο , ταῖς ἐκ τοῦ μὴ χαρίζεσθαι τὰ δημόσια μη δὲ κρίνειν κακῶς ἀπεχθείαις ὑποτιθεὶς ἑαυτὸν ἀντὶ πάντων , καὶ παρέχων ἀπολογεῖσθαι πρὸς τοὺς δεομένους καὶ βιαζομένους ἐκείνους , ὡς ἀμήχανόν ἐστιν , ἄκοντος Κάτωνος .
τῶν δὲ ἡμερῶν τῇ τελευταίᾳ σχεδὸν ὑπὸ πάντων τῶν πολιτῶν προπεμφθεὶς εἰς οἶκον , ἤκουσεν ὅτι Μαρκέλλῳ πολλοὶ συνήθεις καὶ δυνατοὶ προσπεσόντες ἐν τῷ ταμιείῳ καὶ περιέχοντες ἐκβιάζονται γράψαι τινὰ δόσιν χρημάτων ὀφειλομένων , ἦν δὲ ὁ Μάρκελλος ἐκ παίδων φίλος τῷ Κάτωνι , καὶ σὺν ἐκείνῳ βέλτιστος ἄρχων , αὐτὸς δὲ καθ αὑτὸν ἀγώγιμος ὑπ αἰδοῦς τοῖς δεομένοις , καὶ κατάντης πρὸς πᾶσαν χάριν 0 .
εὐθὺς οὖν ὁ Κάτων ἐπιστρέψας καὶ τὸν Μάρκελλον εὑρὼν ἐκβεβιασμένον γράψαι τὴν δόσιν , ᾔτησε τὰς δέλτους καὶ ἀπήλειψεν , αὐτοῦ παρεστῶτος σιωπῇ ·
καὶ τοῦτο πράξας κατήγαγεν αὑτὸν ἐκ τοῦ ταμιείου καὶ κατέστησεν εἰς οἶκον , οὔ τε τότε μεμψάμενον οὔ τε ὕστερον , ἀλλ ἐμμείναντα τῇ συνηθείᾳ καὶ φιλίᾳ μέχρι παντός .
οὐ μὴν οὐ δὲ ἀπαλλαγεὶς τῆς ταμιείας ἀφῆκε τῆς φρουρᾶς ἔρημον τὸ ταμιεῖον , ἀλλ οἰκέται μὲν αὐτοῦ καθ ἡμέραν ἀπογραφόμενοι τὰς διοικήσεις παρῆσαν , αὐτὸς δὲ βιβλία λόγους περιέχοντα δημοσίων οἰκονομιῶν ἀπὸ τῶν Σύλλα χρόνων εἰς τὴν ἑαυτοῦ ταμιείαν ὠνησάμενος πέντε ταλάντων ἀεὶ διὰ χειρὸς εἶχεν .
εἰς δὲ σύγκλητον εἰσῄει τε πρῶτος καὶ τελευταῖος ἀπηλλάττετο ·
πολλάκις δὲ τῶν ἄλλων σχολῇ συναγομένων καθεζόμενος ἀνεγίνωσκεν ἡσυχῇ , τὸ ἱμάτιον τοῦ βιβλίου προϊσχόμενος .
ἀπεδήμησε δὲ οὐδέποτε βουλῆς γενομένης , ἐπεὶ δὲ ὕστερον οἱ περὶ Πομπήϊον ἑώρων αὐτὸν ἐν οἷς ἐσπούδαζον ἀδίκως ἀμετάπειστον καὶ δυσεκβίαστον ἀεί , διεμηχανῶντο φιλικαῖς τισι συνηγορίαις ἢ διαίταις ἢ πραγματείαις ἔξω περισπᾶν .
συνεὶς οὖν ταχὺ τὴν ἐπιβουλὴν ἀπεῖπε πᾶσι καὶ παρετάξατο βουλῆς ἀγομένης μηδὲν ἄλλο πράττειν .
οὔ τε γὰρ δόξης χάριν οὔ τε πλεονεξίας οὔ τε αὐτομάτως καὶ κατὰ τύχην , ὥσπερ ἕτεροί τινες , ἐμπεσὼν εἰς τὸ πράττειν τὰ τῆς πόλεως , ἀλλ ὡς ἴδιον ἔργον ἀνδρὸς ἀγαθοῦ τὴν πολιτείαν ἑλόμενος , μᾶλλον ᾤετο δεῖν προσέχειν τοῖς κοινοῖς ἢ τῷ κηρίῳ τὴν μέλιτταν , ὅς γε καὶ τὰ τῶν ἐπαρχιῶν πράγματα καὶ δόγματα καὶ κρίσεις καὶ πράξεις τὰς μεγίστας ἔργον πεποίητο διὰ τῶν ἑκασταχόθι ξένων καὶ φίλων πέμπεσθαι πρὸς αὐτόν 0 1 2 .
ἐνστὰς δέ ποτε Κλωδίῳ τῷ δημαγωγῷ κινοῦντι καὶ ταράττοντι μεγάλων ἀρχὰς νεωτερισμῶν καὶ διαβάλλοντι πρὸς τὸν δῆμον ἱερεῖς καὶ ἱερείας , ἐν οἷς καὶ Φαβία Τερεντίας ἀδελφὴ , τῆς Κικέρωνος γυναικὸς , ἐκινδύνευσε , τὸν μὲν Κλώδιον αἰσχύνῃ περιβαλὼν ἠνάγκασεν ὑπεκστῆναι τῆς πόλεως , τοῦ δὲ Κικέρωνος εὐχαριστοῦντος , τῇ πόλει δεῖν ἔχειν ἔφη χάριν αὐτόν , ὡς ἐκείνης ἕνεκα πάντα ποιῶν καὶ πολιτευόμενος .
ἐκ τούτου μεγάλη δόξα περὶ αὐτὸν ἦν , ὥστε ῥήτορα μὲν , δίκῃ τινὶ μαρτυρίας μιᾶς φερομένης , εἰπεῖν πρὸς τοὺς δικαστάς ὡς ἑνὶ μαρτυροῦντι προσέχειν , οὐ δὲ Κάτωνι , καλῶς ἔχει , πολλοὺς δὲ ἤδη περὶ τῶν ἀπίστων καὶ παραδόξων , ὥσπερ ἐν παροιμίᾳ τινὶ , λέγειν ὅτι τοῦτο μὲν οὐ δὲ Κάτωνος λέγοντος πιθανόν ἐστι 0 .
μοχθηροῦ δὲ ἀνθρώπου καὶ πολυτελοῦς λόγον ἐν συγκλήτῳ διαθεμένου πρὸς εὐτέλειαν καὶ σωφρονισμόν ἐπαναστὰς Ἀμναῖος , ὦ ἄνθρωπε , εἶπε , τίς ἀνέξεταί σου δειπνοῦντος μὲν ὡς Λευκόλλου , οἰκοδομοῦντος δὲ ὡς Κράσσου , δημηγοροῦντος δὲ ἡμῖν ὡς Κάτωνος 0 ;
καὶ τῶν ἄλλων δὲ τοὺς φαύλους καὶ ἀκολάστους , τοῖς λόγοις δὲ σεμνοὺς καὶ αὐστηρούς χλευάζοντες ἐκάλουν Κάτωνας .
πολλῶν δὲ αὑτὸν ἐπὶ δημαρχίαν καλούντων οὐκ ᾤετο καλῶς ἔχειν μεγάλης ἐξουσίας καὶ ἀρχῆς , ὥσπερ ἰσχυροῦ φαρμάκου , δύναμιν ἐν πράγμασιν οὐκ ἀναγκαίοις ἐξαναλῶσαι 0 .
καὶ ἅμα , σχολῆς οὔσης τῶν δημοσίων , παραλαβὼν βιβλία καὶ φιλοσόφους ἐβάδιζεν εἰς Λευκανίαν , ἀγροὺς αὐτόθι κεκτημένος ἔχοντας οὐκ ἀνελευθέρους διατριβάς ·
εἶτα καθ ὁδὸν πολλοῖς τισιν ὑποζυγίοις καὶ σκεύεσι καὶ ἀκολούθοις ἀπαντήσας καὶ πυθόμενος Νέπωτα Μέτελλον εἰς Ῥώμην ἐπανέρχεσθαι δημαρχίαν μετιέναι παρεσκευασμένον , ἐπέστη σιωπῇ , καὶ διαλιπὼν μικρόν ἐκέλευσεν ἀναστρέφειν ὀπίσω τοὺς ἑαυτοῦ .
τῶν δὲ φίλων θαυμασάντων , οὐκ ἴστε , εἶπεν , ὅτι καὶ καθ αὑτὸν ὑπὸ ἐμπληξίας φοβερός ἐστι Μέτελλος , καὶ νῦν ἐκ τῆς Πομπηΐου γνώμης ἀφιγμένος εἰς τὴν πολιτείαν ἐμπεσεῖται δίκην σκηπτοῦ πάντα πράγματα ταράττων ;
οὔκουν σχολῆς οὐ δὲ ἀποδημίας καιρός , ἀλλὰ δεῖ κρατῆσαι τοῦ ἀνδρός , ἢ καλῶς ἀποθανεῖν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας ἀγωνιζόμενον ὅμως δὲ τῶν φίλων παραινεσάντων ἀφίκετο πρῶτον εἰς τὰ χωρία καὶ διέτριψεν οὐ πολὺν χρόνον , εἶτα ἐπανῆκεν εἰς πόλιν 0 .
ἑσπέρας δὲ ἐλθών εὐθὺς ἕωθεν εἰς ἀγορὰν κατέβαινε δημαρχίαν μετιών , ὡς ἀντιταξόμενος πρὸς τὸν Μέτελλον .
τὸ γὰρ ἰσχυρὸν ἢ ἀρχὴ πρὸς τὸ κωλύειν ἔχει μᾶλλον ἢ πρὸς τὸ πράττειν κ ἂν πάντες οἱ λοιποὶ παρ ἕνα ψηφίσωνται , τοῦ μὴ θέλοντος μη δὲ ἐῶντος τὸ κράτος ἐστί 0 .
τὸ μὲν οὖν πρῶτον ὀλίγοι περὶ τὸν Κάτωνά τῶν φίλων ἦσαν φανερᾶς δέ τῆς γνώμης αὐτοῦ γενομένης , ὀλίγου χρόνου πάντες οἱ χρηστοὶ καὶ γνώριμοι συνέτρεχον καὶ παρεκάλουν καὶ παρεθάρρυνον αὐτὸν , ὡς οὐ λαμβάνοντα χάριν , ἀλλὰ τὴν μεγίστην διδόντα τῇ πατρίδι καὶ τοῖς ἐπιεικεστάτοις τῶν πολιτῶν , ὅτι πολλάκις ἀπραγμόνως ἄρξαι παρὸν οὐ θελήσας , νῦν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας καὶ πολιτείας ἀγωνιούμενος οὐκ ἀκινδύνως κάτεισι .
λέγεται δέ , πολλῶν ὑπὸ σπουδῆς καὶ φιλοφροσύνης ὠθουμένων πρὸς αὐτὸν , ἐν κινδύνῳ γενόμενος μόλις ἐξικέσθαι διὰ πλῆθος εἰς τὴν ἀγοράν .
ἀποδειχθεὶς δὲ δήμαρχος σὺν ἑτέροις , καὶ τῷ Μετέλλῳ , τὰς ὑπατικὰς ἀρχαιρεσίας ὁρῶν ὠνίους οὔσας , ἐπετίμησε τῷ δήμῳ ·
καὶ καταπαύων τὸν λόγον ἐπώμοσε τοῦ δόντος ἀργύριον , ὅστις ἂν ᾖ , κατηγορήσειν , ἕνα Σιλανὸν ὑπεξελόμενος δι οἰκειότητα .
σερβιλίαν γὰρ ἀδελφὴν Κάτωνος ὁ Σιλανὸς εἶχε .
διὸ τοῦτον μὲν παρῆκε , Λεύκιον δὲ Μουρήναν ἐδίωκεν ἀργυρίῳ διαπραξάμενον ἄρχοντα μετὰ τοῦ Σιλανοῦ γενέσθαι , νόμῳ δέ τινι τοῦ φεύγοντος ἀεὶ φύλακα τῷ κατηγόρῳ διδόντος , ὥστε μὴ λαθεῖν ἃ συνάγει καὶ παρασκευάζεται πρὸς τὴν κατηγορίαν , ὁ τῷ Κάτωνι δοθεὶς ὑπὸ τοῦ Μουρήνα παρακολουθῶν καὶ παραφυλάττων , ὡς ἑώρα μηθὲν ἐπιβούλως πράττοντα μη δὲ ἀδίκως , ἀλλὰ γενναίως τε καὶ φιλανθρώπως ἁπλῆν τινα τῆς κατηγορίας καὶ δικαίαν ὁδὸν πορευόμενον , οὕτως ἐθαύμαζε τὸ φρόνημα καὶ τὸ ἦθος ὥστε κατ ἀγορὰν προσιὼν καὶ φοιτῶν ἐπὶ θύρας πυνθάνεσθαι τοῦ Κάτωνος εἰ μέλλει τι σήμερον πραγματεύσασθαι τῶν περὶ τὴν κατηγορίαν ·
εἰ δὲ μὴ φαίη , πιστεύων ἀπῄει .
τῆς δὲ δίκης λεγομένης ὁ Κικέρων , ὕπατος ὢν τότε καὶ τῷ Μουρήνᾳ συνδικῶν , πολλὰ διὰ τὸν Κάτωνά τοὺς Στωϊκοὺς φιλοσόφους καὶ ταῦτα δὴ τὰ παράδοξα καλούμενα δόγματα χλευάζων καὶ παρασκώπτων γέλωτα παρεῖχε τοῖς δικασταῖς .
τὸν οὖν Κάτωνά φασι διαμειδιάσαντα πρὸς τοὺς παρόντας εἰπεῖν ὦ ἄνδρες , ὡς γελοῖον ὕπατον ἔχομεν .
ἀποφυγὼν δὲ ὁ Μουρήνας οὐ πονηροῦ πάθος οὐ δὲ ἄφρονος ἔπαθεν ἀνθρώπου πρὸς τὸν Κάτωνά ·
καὶ γὰρ ὑπατεύων ἐχρῆτο συμβούλῳ τῶν μεγίστων , καὶ τ ἆλλα τιμῶν καὶ πιστεύων διετέλεσεν .
αἴτιος δὲ ἦν ὁ Κάτων αὐτός , ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ τοῦ συνεδρίου χαλεπὸς ὢν καὶ φοβερὸς ὑπὲρ τῶν δικαίων , εἶτα πᾶσιν εὐνοϊκῶς καὶ φιλανθρώπως προσφερόμενος .
πρὶν δὲ εἰς τὴν δημαρχίαν καθίστασθαι , Κικέρωνος ὑπατεύοντος , ἄλλοις τε πολλοῖς ἀγῶσι τὴν ἀρχὴν ὤρθωσεν αὐτοῦ καὶ ταῖς περὶ Κατιλίναν πράξεσι μεγίσταις καὶ καλλίσταις γενομέναις τέλος ἐπέθηκεν .
αὐτὸς μὲν γὰρ ὁ Κατιλίνας ὀλέθριόν τε καὶ παντελῆ μεταβολὴν ἐπάγων τοῖς Ῥωμαίων πράγμασι καὶ στάσεις ὁμοῦ καὶ πολέμους ταράττων ἐξελεγχθεὶς ὑπὸ τοῦ Κικέρωνος ἐξέπεσε τῆς πόλεως , Λέντλος δὲ καὶ Κέθηγος καὶ μετ αὐτῶν ἕτεροι συχνοὶ δεξάμενοι τὴν συνωμοσίαν , καὶ τῷ Κατιλίνᾳ δειλίαν καὶ μικρολογίαν τῶν τολμημάτων ἐπικαλοῦντες , αὐτοὶ διενοοῦντο τὴν πόλιν ἄρδην ἀναιρεῖν πυρί καὶ τὴν ἡγεμονίαν ἐθνῶν ἀποστάσεσι καὶ πολέμοις ἀλλοφύλοις ἀνατρέπειν .
φανερᾶς δὲ τῆς παρασκευῆς αὐτῶν γενομένης , καὶ Κικέρωνος ἐν βουλῇ γνώμην προθέντος , ὁ μὲν πρῶτος εἰπὼν Σιλανὸς ἀπεφήνατο δοκεῖν αὐτῷ τὰ ἔσχατα παθεῖν χρῆναι τοὺς ἄνδρας , οἱ δὲ μετ αὐτὸν ἐφεξῆς ἠκολούθησαν , ἄχρι Καίσαρος .
καῖσαρ δὲ ἀναστάς , ἅτε δὴ καὶ δεινὸς εἰπεῖν καὶ πᾶσαν ἐν τῇ πόλει μεταβολὴν καὶ κίνησιν ὥσπερ ὕλην ὧν αὐτὸς διενοεῖτο βουλόμενος αὔξειν μᾶλλον ἢ σβεννυμένην περιορᾶν , ἐπαγωγὰ πολλὰ καὶ φιλάνθρωπα διαλεχθείς ἀποκτεῖναι μὲν ἀκρίτους οὐκ εἴα τοὺς ἄνδρας , εἱρχθέντας δὲ τηρεῖν ἐκέλευσεν , οὕτω δὲ τὰς γνώμας μετέστησε τῆς βουλῆς , φοβηθείσης τὸν δῆμον , ὥστε καὶ Σιλανὸν ἔξαρνον εἶναι καὶ λέγειν ὡς οὐ δ αὐτὸς εἴποι θάνατον , ἀλλὰ εἱργμόν 0 ·
ἔσχατον γὰρ ἀνδρὶ Ῥωμαίῳ τοῦτο κακῶν ἁπάντων 0 .
γενομένης δὲ τοιαύτης τῆς τροπῆς καὶ ἁπάντων ἐπὶ τὸ πρᾳότερον ῥυέντων καὶ φιλανθρωπότερον , ὁ Κάτων πρὸς τὴν γνώμην ἀναστὰς εὐθὺς ἵετο τῷ λόγῳ μετ ὀργῆς καὶ πάθους , τόν τε Σιλανὸν κακίζων τῆς μεταβολῆς , καὶ καθαπτόμενος τοῦ Καίσαρος ὡς σχήματι δημοτικῷ καὶ λόγῳ φιλανθρώπῳ τὴν πόλιν ἀνατρέποντος , καὶ δεδιττομένου τὴν βουλὴν ἐφ οἷς αὐτὸν ἔδει δεδιέναι καὶ ἀγαπᾶν εἰ τῶν γεγονότων ἀθῷος ἀπαλλάξει καὶ ἀνύποπτος , οὕτως περιφανῶς καὶ ἰταμῶς τοὺς κοινοὺς ἐξαρπάζων πολεμίους καὶ τὴν παρ οὐδὲν ἐλθοῦσαν ἀπολέσθαι πατρίδα τοιαύτην καὶ τοσαύτην ὁμολογῶν μὴ ἐλεεῖν , ἀλλ οὓς ἔδει μὴ γενέσθαι μη δὲ φῦναι δακρύων καὶ ἀνακλαιόμενος , εἰ φόνων μεγάλων καὶ κινδύνων ἀπαλλάξουσι τὴν πόλιν ἀποθανόντες .
τοῦτον μόνον ὧν Κάτων εἶπε διασῴζεσθαί φασι τόν λόγον , Κικέρωνος τοῦ ὑπάτου τοὺς διαφέροντας ὀξύτητι τῶν γραφέων σημεῖα προδιδάξαντος ἐν μικροῖς καὶ βραχέσι τύποις πολλῶν γραμμάτων ἔχοντα δύναμιν , εἶτα ἄλλον ἀλλαχόσε τοῦ βουλευτηρίου σποράδην ἐμβαλόντος .
οὔπω γὰρ ἤσκουν οὐ δ ἐκέκτηντο τοὺς καλουμένους σημειογράφους , ἀλλὰ τότε πρῶτον εἰς ἴχνος τι καταστῆναι λέγουσιν .
ἐκράτησε δ οὖν ὁ Κάτων καὶ μετέστησε τὰς γνώμας , ὥστε θάνατον καταψηφίσασθαι τῶν ἀνδρῶν .
εἰ δὲ δεῖ μη δὲ τὰ μικρὰ τῶν ἠθῶν σημεῖα παραλιπεῖν ὥσπερ εἰκόνα ψυχῆς ὑπογραφομένους , λέγεται , τότε πολλὴν ἅμιλλαν καὶ μέγαν ἀγῶνα πρὸς τὸν Κάτωνα τοῦ Καίσαρος ἔχοντος καὶ τῆς βουλῆς εἰς ἐκείνους ἀνηρτημένης , δελτάριόν τι μικρὸν ἔξωθεν εἰσκομισθῆναι τῷ Καίσαρι 0 .
τοῦ δὲ Κάτωνος εἰς ὑποψίαν ἄγοντος τὸ πρᾶγμα καὶ διαβάλλοντος εἶναί τινας τοὺς κινουμένους , καὶ κελεύοντος ἀναγινώσκειν τὰ γεγραμμένα , τὸν Καίσαρα τῷ Κάτωνι προσδοῦναι τὸ δελτάριον ἐγγὺς ἑστῶτι .
τὸν δὲ ἀναγνόντα Σερβιλίας τῆς ἀδελφῆς ἐπιστόλιον ἀκόλαστον πρὸς τὸν Καίσαρα γεγραμμένον , ἐρώσης καὶ διεφθαρμένης ὑπ αὐτοῦ , προσρῖψαί τε τῷ Καίσαρι καὶ εἰπεῖν , κράτει , μέθυσε , καὶ πάλιν οὕτως ἐπὶ τὸν ἐξ ἀρχῆς λόγον τραπέσθαι .
φαίνεται δὲ ὅλως ἀτύχημα γενέσθαι τοῦ Κάτωνος ἡ γυναικωνῖτις αὕτη μὲν γὰρ ἐπὶ Καίσαρι κακῶς ἤκουσε ·
τὰ δὲ τῆς ἑτέρας Σερβιλίας , ἀδελφῆς δὲ Κάτωνος , ἀσχημονέστερα 0 1 .
λευκόλλῳ γὰρ γαμηθεῖσα , πρωτεύσαντι Ῥωμαίων κατὰ δόξαν ἀνδρί , καὶ τεκοῦσα παιδίον ἐξέπεσε τοῦ οἴκου δι ἀκολασίαν .
τὸ δὲ αἴσχιστον , οὐ δ ἡ γυνὴ τοῦ Κάτωνος Ἀτιλία τοιούτων ἐκαθάρευσεν ἁμαρτημάτων , ἀλλὰ καίπερ ἐξ αὐτῆς δύο παιδία πεποιημένος ἀνάγκην ἔσχεν ἐκβαλεῖν ἀσχημονοῦσαν 0 .
εἶτα ἔγημε θυγατέρα Φιλίππου , Μαρκίαν , ἐπιεικῆ δοκοῦσαν εἶναι γυναῖκα , περὶ ἧς ὁ πλεῖστος λόγος 0 ·
καὶ καθάπερ ἐν δράματι τῷ βίῳ τοῦτο τὸ μέρος προβληματῶδες γέγονε καὶ ἄπορον 0 .
ἐπράχθη δὲ τοῦτον τὸν τρόπον , ὡς ἱστορεῖ Θρασέας , εἰς Μουνάτιον , ἄνδρα Κάτωνος ἑταῖρον καὶ συμβιωτήν , ἀναφέρων τήν πίστιν .
ἐν πολλοῖς ἐρασταῖς καὶ θαυμασταῖς τοῦ Κάτωνος ἦσαν ἑτέρων ἕτεροι μᾶλλον ἔκδηλοι καὶ διαφανεῖς , ὧν καὶ Κόϊντος Ὁρτήσιος , ἀνὴρ ἀξιώματός τε λαμπροῦ καὶ τὸν τρόπον ἐπιεικής , ἐπιθυμῶν οὖν τῷ Κάτωνι μὴ συνήθης εἶναι μη δὲ ἑταῖρος μόνον , ἀλλ ἁμῶς γέ πως εἰς οἰκειότητα καταμίξαι καὶ κοινωνίαν πάντα τὸν οἶκον καὶ τό γένος , ἐπεχείρησε συμπείθειν ὅπως τήν θυγατέρα Πορκίαν , Βύβλῳ συνοικοῦσαν καὶ πεποιημένην ἐκείνῳ δύο παῖδας , αὐτῷ πάλιν ὥσπερ εὐγενῆ χώραν ἐντεκνώσασθαι παράσχῃ .
δόξῃ μὲν γὰρ ἀνθρώπων ἄτοπον εἶναι τὸ τοιοῦτον , φύσει δὲ καλὸν καὶ πολιτικόν , ἐν ὥρᾳ καὶ ἀκμῇ γυναῖκα μή τε ἀργεῖν τὸ γόνιμον ἀποσβέσασαν , μή τε πλείονα τῶν ἱκανῶν ἐπιτίκτουσαν , ἐνοχλεῖν καὶ καταπτωχεύειν οὐδὲν δεόμενον , κοινουμένους δὲ τὰς διαδοχὰς ἀξίοις ἀνδράσι τήν τε ἀρετὴν ἄφθονον ποιεῖν καὶ πολύχυτον τοῖς γένεσι , καὶ τήν πόλιν αὑτὴν πρὸς αὑτὴν ἀνακεραννύναι ταῖς οἰκειότησιν 0 .
εἰ δὲ πάντως περιέχοιτο τῆς γυναικὸς ὁ Βύβλος , ἀποδώσειν εὐθὺς τεκοῦσαν , οἰκειότερος αὐτῷ τε Βύβλῳ καὶ Κάτωνι ι κοινωνίᾳ παίδων γενόμενος 0 .
ἀποκριναμένου δὲ τοῦ Κάτωνος ὡς Ὁρτήσιον μὲν ἀγαπᾷ καὶ δοκιμάζει κοινωνὸν οἰκειότητος , ἄτοπον δὲ ἡγεῖται ποιεῖσθαι λόγον περὶ γάμου θυγατρὸς ἑτέρῳ δεδομένης , μεταβαλὼν ἐκεῖνος οὐκ ὤκνησεν ἀποκαλυψάμενος αἰτεῖν τήν αὐτοῦ γυναῖκα Κάτωνος , νέαν μὲν οὖσαν ἔτι πρὸς τὸ τίκτειν , ἔχοντος δὲ τοῦ Κάτωνος ἀποχρῶσαν διαδοχήν .
καὶ οὐκ ἔστιν εἰπεῖν ὡς ταῦτα ἔπραττεν εἰδὼς οὐ προσέχοντα τῇ Μαρκίᾳ τὸν Κάτωνα ·
κύουσαν γὰρ αὑτὴν τότε τυγχάνειν λέγουσιν .
ὁ δὲ οὖν Κάτων ὁρῶν τήν τοῦ Ὁρτησίου σπουδὴν καὶ προθυμίαν οὐκ ἀντεῖπεν , ἀλλ ἔφη δεῖν καὶ Φιλίππῳ ταῦτα συνδόξαι τῷ πατρὶ τῆς Μαρκίας .
ὡς οὖν ὁ Φίλιππος ἐντευχθεὶς ἔγνω τήν συγχώρησιν , οὐκ ἄλλως ἐνεγγύησε τήν Μαρκίαν ἢ παρόντος τοῦ Κάτωνος αὐτοῦ καὶ συνεγγυῶντος 0 .
ταῦτα μὲν οὖν , εἰ καὶ χρόνοις ὕστερον ἐπράχθη , μνησθέντι μοι τὸ τῶν γυναικῶν προλαβεῖν ἔδοξε .
τῶν δὲ περὶ τὸν Λέντλον ἀναιρεθέντων , καὶ τοῦ Καίσαρος περὶ ὧν εἰσηγγέλθη καὶ διεβλήθη πρὸς τὴν σύγκλητον εἰς τὸν δῆμον καταφυγόντος καὶ τὰ πολλὰ νοσοῦντα καὶ διεφθαρμένα τῆς πολιτείας μέρη ταράττοντος καὶ συνάγοντος πρὸς αὑτόν , ὁ Κάτων φοβηθεὶς ἔπεισε τὴν βουλὴν ἀναλαβεῖν τὸν ἄπορον καὶ ἀνέμητον ὄχλον εἰς τὸ σιτηρέσιον , ἀναλώματος μὲν ὄντος ἐνιαυσίου χιλίων καὶ διακοσίων καὶ πεντήκοντα ταλάντων , περιφανῶς δὲ τῇ φιλανθρωπίᾳ ταύτῃ καὶ χάριτι τῆς ἀπειλῆς ἐκείνης διαλυθείσης .
ἐντεῦθεν εἰς τὴν δημαρχίαν ἐμπεσὼν ὁ Μέτελλος ἐκκλησίας τε θορυβώδεις συνῆγε , καὶ νόμον ἔγραψε Πομπήϊον Μᾶγνον ἰέναι κατὰ τάχος μετὰ τῶν δυνάμεων εἰς Ἰταλίαν καὶ παραλαβόντα σῴζειν τὴν πόλιν , ὡς ὑπὸ Κατιλίνα κινδυνεύουσαν .
ἦν δὲ τοῦτο λόγος εὐπρεπής , ἔργον δὲ τοῦ νόμου καί τέλος ἐγχειρίσαι τὰ πράγματα Πομπηΐῳ καὶ παραδοῦναι τὴν ἡγεμονίαν .
γενομένης δὲ βουλῆς καὶ τοῦ Κάτωνος οὐχ , ὥσπερ εἰώθει , τῷ Μετέλλῳ σφοδρῶς ἐμπεσόντος , ἀλλ ἐπιεικῆ πολλὰ καὶ μέτρια παραινέσαντος , τέλος δὲ καὶ πρὸς δεήσεις τραπομένου καὶ τὴν Μετέλλων οἰκίαν ἀεὶ γενομένην ἀριστοκρατικὴν ἐπαινέσαντος , ἔτι μᾶλλον ἐξαρθεὶς καὶ καταφρονήσας ὁ Μέτελλος ὡς ἐνδιδόντος αὐτοῦ καὶ πτήσσοντος εἰς ὑπερηφάνους ἀπειλὰς καὶ λόγους θρασεῖς ἐξέπεσεν , ὡς βίᾳ πάντα τῆς βουλῆς διαπραξόμενος .
οὕτω δὴ μεταβαλὼν ὁ Κάτων καὶ σχῆμα καὶ φωνὴν καὶ λόγον , ἐπειπὼν δὲ πᾶσι τοῖς ἄλλοις διατεταμένως ὅτι ζῶντος αὐτοῦ Πομπήϊος οὐ παρέσται μεθ ὅπλων εἰς τὴν πόλιν , ἐκεῖνο τῇ βουλῇ παρέστησεν , ὡς οὐδέτερος μὲν καθέστηκεν οὐ δὲ χρῆται λογισμοῖς ἀσφαλέσιν , ἔστι δὲ ἡ μὲν Μετέλλου πολιτεία μανία δι ὑπερβολὴν κακίας φερομένη πρὸς ὄλεθρον καὶ σύγχυσιν ἁπάντων , ἡ δὲ Κάτωνος ἀρετῆς ἐνθουσιασμός ὑπὲρ τῶν καλῶν καὶ δικαίων ἀγωνιζομένης 0 .
ἐπεὶ δὲ τὴν ψῆφον ὑπὲρ τοῦ νόμου φέρειν ὁ δῆμος ἔμελλε , Μετέλλῳ μὲν ὅπλα καὶ ξένοι καὶ μονομάχοι καὶ θεράποντες ἐπὶ τὴν ἀγορὰν τεταγμένοι παρῆσαν , καὶ τὸ ποθοῦν μεταβολῆς ἐλπίδι Πομπήϊον ὑπῆρχε τοῦ δήμου μέρος οὐκ ὀλίγον , ἦν δὲ μεγάλη καὶ ἀπὸ Καίσαρος ῥώμη στρατηγοῦντος τότε , Κάτωνι δὲ οἱ πρῶτοι τῶν πολιτῶν συνηγανάκτουν καὶ συνηδικοῦντο μᾶλλον ἢ συνηγωνίζοντο , πολλὴ δὲ τὴν οἰκίαν αὐτοῦ κατήφεια καὶ φόβος εἶχεν , ὥστε τῶν φίλων ἐνίους ἀσίτους διαγρυπνῆσαι μετ ἀλλήλων ἐν ἀπόροις ὄντας ὑπὲρ αὐτοῦ λογισμοῖς , καὶ γυναῖκα καὶ ἀδελφὰς ποτνιωμένας καὶ δακρυούσας .
αὐτὸς δ ἀδεῶς καὶ τεθαρρηκότως ἐντυχὼν πᾶσι καὶ παρηγορήσας , καὶ γενόμενος περὶ δεῖπνον , ὥσπερ εἰώθει , καὶ νυκτερεύσας , ὑφ ἑνὸς τῶν συναρχόντων , Μινυκίου Θέρμου , βαθέως καθεύδων ἐπηγέρθη ·
καὶ κατέβησαν εἰς ἀγοράν , ὀλίγων μὲν αὐτοὺς προπεμπόντων , πολλῶν δὲ ἀπαντώντων καὶ φυλάττεσθαι παρακελευομένων .
ὡς οὖν ἐπιστὰς ὁ Κάτων κατεῖδε τὸν νεὼν τῶν Διοσκούρων ὅπλοις περιεχόμενον καὶ τὰς ἀναβάσεις φρουρουμένας ὑπὸ μονομάχων , αὐτὸν δὲ καθήμενον ἄνω μετὰ Καίσαρος τὸν Μέτελλον , ἐπιστρέψας πρὸς τοὺς φίλους , ὢ θρασέος , εἶπεν , ἀνθρώπου καὶ δειλοῦ , ὃς καθ ἑνὸς ἀνόπλου καὶ γυμνοῦ τοσούτους ἐστρατολόγησεν .
ἅμα δ εὐθὺς ἐβάδιζε μετὰ τοῦ Θέρμου .
καὶ διέστησαν αὐτοῖς οἱ τὰς ἀναβάσεις κατέχοντες , ἄλλον δὲ οὐδένα παρῆκαν , ἢ μόλις ἐπισπάσας τῆς χειρὸς ὁ Κάτων τὸν Μουνάτιον ἀνήγαγε ·
καὶ βαδίζων εὐθὺς ὡς εἶχε καθίζει μέσον ἐμβαλὼν ἑαυτὸν τοῦ Μετέλλου καὶ τοῦ Καίσαρος , ὥστε διακόψαι τὴν κοινολογίαν .
κ ἀκεῖνοι μὲν διηπόρησαν , οἱ δὲ χαρίεντες θεασάμενοι καὶ θαυμάσαντες τὸ πρόσωπον καὶ τὸ φρόνημα καὶ τὸ θάρσος τοῦ Κάτωνος ἐγγυτέρω προσῆλθον , καὶ βοῇ διεκελεύσαντο τῷ μὲν Κάτωνι θαρρεῖν , μένειν δὲ ἀλλήλοις καὶ συστρέφεσθαι καὶ μὴ προδιδόναι τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὸν ὑπὲρ αὐτῆς ἀγωνιζόμενον .
ἔνθα δὴ τοῦ ὑπηρέτου τὸν νόμον προχειρισαμένου , τοῦ δὲ Κάτωνος οὐκ ἐῶντος ἀναγινώσκειν , τοῦ δὲ Μετέλλου παραλαβόντος αὐτὸν καὶ ἀναγινώσκοντος , ὁ μὲν Κάτων ἐξήρπασε τὸ βιβλίον , ὁ δὲ Θέρμος ἀπὸ στόματος τοῦ Μετέλλου τὸν νόμον ἐπισταμένου καὶ λέγοντος ἐπέσχε τῇ χειρὶ τὸ στόμα καὶ τὴν φωνὴν ἀπέκλεισεν , ἄχρι οὗ , ἄμαχον ὁρῶν ἀγῶνα τοὺς ἄνδρας ὁ Μέτελλος ἀγωνιζομένους , καὶ τὸν δῆμον ἡττώμενον πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τρεπόμενον , ἐκέλευσεν ἄποθεν ὁπλίτας μετὰ φόβου καὶ κραυγῆς ἐπιτρέχειν .
γενομένου δὲ τούτου καὶ πάντων διασκεδασθέντων ὑποστάντα μόνον τὸν Κάτωνα καὶ βαλλόμενον λίθοις καὶ ξύλοις ἄνωθεν οὐ περιεῖδε Μουρήνας ὁ τὴν δίκην φυγὼν ὑπ αὐτοῦ καὶ κατηγορηθείς , ἀλλὰ τὴν τήβεννον προϊσχόμενος καὶ βοῶν ἀνασχεῖν τοῖς βάλλουσι , καὶ τέλος αὐτὸν τὸν Κάτωνα πείθων καὶ περιπτύσσων , εἰς τὸν νεὼν τῶν Διοσκούρων ἀπήγαγεν .