Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
ὅλως δὲ ἄν τις ἐπιστήσας τοῖς Λακωνικοῖς ποιήμασιν , ὧν ἔτι καθ ἡμᾶς ἔνια διεσώζετο , καὶ τοὺς ἐμβατηρίους ῥυθμοὺς ἀναλαβών , οἷς ἐχρῶντο πρὸς τὸν αὐλὸν ἐπάγοντες τοῖς πολεμίοις , οὐ κακῶς ἡγήσαιτο καὶ τὸν Τέρπανδρον καὶ τὸν Πίνδαρον τὴν ἀνδρείαν τῇ μουσικῇ συνάπτειν .
ὁ μὲν γὰρ οὕτως πεποίηκε περὶ τῶν Λακεδαιμονίων ἔνθ αἰχμά τε νέων θάλλει καὶ μοῦσα λίγεια καὶ δίκα εὐρυάγυια Πίνδαρος δέ φησιν ἔνθα βουλαὶ γερόντων καὶ νέων ἀνδρῶν ἀριστεύοντι αἰχμαὶ καὶ χοροὶ καὶ Μοῦσα καὶ ἀγλαΐα 0 .
μουσικωτάτους γὰρ ἅμα καὶ πολεμικωτάτους ἀποφαίνουσιν αὐτούς ·
ῥέπει γὰρ ἄντα τῶ σιδάρω τὸ καλῶς κιθαρίσδεν , ὡς ὁ Λακωνικὸς ποιητὴς εἴρηκε .
καὶ γὰρ ἐν ταῖς μάχαις προεθύετο ταῖς Μούσαις ὁ βασιλεύς , ἀναμιμνήσκων , ὡς ἔοικε , τῆς παιδείας καὶ τῶν κρίσεων , ἵνα ὦσι πρόχειροι παρὰ τὰ δεινὰ καὶ λόγου τινὸς ἀξίας παρέχωσι τὰς πράξεις τῶν μαχομένων .
τότε δὲ καὶ τοῖς νέοις τὰ σκληρότατα τῆς ἀγωγῆς ἐπανιέντες , οὐκ ἐκώλυον καλλωπίζεσθαι περὶ κόμην καὶ κόσμον ὅπλων καὶ ἱματίων , χαίροντες , ὥσπερ ἵπποις , γαυριῶσι καὶ φρυαττομένοις πρὸς τοὺς ἀγῶνας , διὸ κομῶντες εὐθὺς ἐκ τῆς τῶν ἐφήβων ἡλικίας , μάλιστα περὶ τοὺς κινδύνους ἐθεράπευον τὴν κόμην λιπαράν τε φαίνεσθαι καὶ διακεκριμένην , ἀπομνημονεύοντές τινα καὶ Λυκούργου λόγον περὶ τῆς κόμης , ὅτι τοὺς μὲν καλοὺς εὐπρεπεστέρους ποιεῖ , τοὺς δὲ αἰσχροὺς φοβερωτέρους 0 .
ἐχρῶντο δὲ καὶ γυμνασίοις μαλακωτέροις παρὰ τὰς στρατείας , καὶ τὴν ἄλλην δίαιταν οὐχ οὕτω κεκολασμένην οὐ δ ὑπεύθυνον τοῖς νέοις παρεῖχον , ὥστε μόνοις ἀνθρώπων ἐκείνοις τῆς εἰς τὸν πόλεμον ἀσκήσεως ἀνάπαυσιν εἶναι τὸν πόλεμον .
ἤδη δὲ συντεταγμένης τῆς φάλαγγος αὐτῶν καὶ τῶν πολεμίων παρόντων , ὁ βασιλεὺς ἅμα τήν τε χίμαιραν ἐσφαγιάζετο καὶ στεφανοῦσθαι παρήγγελλε πᾶσι καὶ τοὺς αὐλητὰς αὐλεῖν ἐκέλευε τὸ Καστόρειον μέλος ·
ἅμα δ ἐξῆρχεν ἐμβατηρίου παιᾶνος , ὥστε σεμνὴν ἅμα καὶ καταπληκτικὴν τὴν ὄψιν εἶναι , ῥυθμῷ τε πρὸς τὸν αὐλὸν ἐμβαινόντων καὶ μή τε διάσπασμα ποιούντων ἐν τῇ φάλαγγι μή τε ταῖς ψυχαῖς θορυβουμένων , ἀλλὰ πρᾴως καὶ ἱλαρῶς ὑπὸ τοῦ μέλους ἀγομένων ἐπὶ τὸν κίνδυνον .
οὔ τε γάρ φόβον οὔ τε θυμὸν ἐγγίνεσθαι πλεονάζοντα τοῖς οὕτω διακειμένοις εἰκός ἐστιν , ἀλλ εὐσταθὲς φρόνημα μετ ἐλπίδος καὶ θράσους , ὡς τοῦ θεοῦ συμπαρόντος .
ἐχώρει δὲ ὁ βασιλεὺς ἐπὶ τοὺς πολεμίους ἔχων μεθ ἑαυτοῦ στεφανίτην ἀγῶνα νενικηκότα .
καὶ φασὶ γέ τινα χρημάτων πολλῶν ἐν Ὀλυμπίοις διδομένων αὐτῷ μὴ δεξάμενον , ἀλλὰ πολλῷ πόνῳ καταπαλαίσαντα τὸν ἀνταγωνιστήν , ὥς τις εἶπεν αὐτῷ , τί σοι πλέον , ὦ Λάκων , γέγονε διὰ τῆς νίκης ;
φάναι μειδιάσαντα , πρὸ τοῦ βασιλέως τεταγμένος μαχοῦμαι τοῖς πολεμίοις .
τρεψάμενοι δὲ καὶ νικήσαντες ἐδίωκον ὅσον ἐκβεβαιώσασθαι τὸ νίκημα τῇ φυγῇ τῶν πολεμίων , εἶτα εὐθὺς ἀνεχώρουν , οὔ τε γενναῖον οὔ τε Ἑλληνικὸν ἡγούμενοι κόπτειν καὶ φονεύειν ἀπολεγομένους καὶ παρακεχωρηκότας .
ἦν δὲ οὐ μόνον καλὸν τοῦτο καὶ μεγαλόψυχον , ἀλλὰ καὶ χρήσιμον .
εἰδότες γὰρ οἱ μαχόμενοι πρὸς αὐτοὺς ὅτι τοὺς ὑφισταμένους ἀναιροῦσι , φείδονται δὲ τῶν ἐνδιδόντων , τοῦ μένειν τὸ φεύγειν ἡγοῦντο λυσιτελέστερον .
αὐτὸν δὲ τὸν Λυκοῦργον Ἱππίας μὲν ο σοφιστὴς πολεμικώτατόν φησι γενέσθαι καὶ πολλῶν ἔμπειρον στρατειῶν , Φιλοστέφανος δὲ καὶ τὴν κατ οὐλαμοὺς τῶν ἱππέων διανομὴν Λυκούργῳ προστίθησιν εἶναι δὲ τὸν οὐλαμόν , ὡς ἐκεῖνος συνέστησεν , ἱππέων πεντήκοντα πλῆθος ἐν τετραγώνῳ σχήματι τεταγμένων , ὁ δὲ Φαληρεὺς Δημήτριος , οὐδεμιᾶς ἁψάμενον πολεμικῆς πράξεως ἐν εἰρήνῃ καταστήσασθαι τὴν πολιτείαν 0 .
ἔοικε δὲ καὶ τῆς Ὀλυμπιακῆς ἐκεχειρίας ἡ ἐπίνοια πρᾴου καὶ πρὸς εἰρήνην οἰκείως ἔχοντος ἀνδρὸς εἶναι , καίτοι φασί τινες , ὡς Ἕρμιππος μνημονεύει , τὸν Λυκοῦργον οὐ προσέχειν οὐ δὲ κοινωνεῖν ἐν ἀρχῇ τοῖς περὶ τὸν Ἴφιτον , ἀλλὰ τυγχάνειν ἄλλως ἐπιδημοῦντα καὶ θεώμενον ἀκοῦσαι δὲ φωνὴν ὥσπερ ἀνθρώπου τινὸς ἐξόπισθεν ἐπιτιμῶντος αὐτῷ καὶ θαυμάζοντος ὅτι τοὺς πολίτας οὐ προτρέπεται κοινωνεῖν τῆς πανηγύρεως ·
ὡς δὲ μεταστραφέντος οὐδαμοῦ φανερὸς ὁ φθεγξάμενος ἦν , θεῖον ἡγησάμενον , οὕτω πρὸς τὸν Ἴφιτον τραπέσθαι καὶ συνδιακοσμήσαντα τὴν ἑορτὴν ἐνδοξοτέραν καὶ βεβαιοτέραν καταστῆσαι 0 .
ἡ δὲ παιδεία μέχρι τῶν ἐνηλίκων διέτεινεν .
οὐδεὶς γὰρ ἦν ἀφειμένος ὡς ἐβούλετο ζῆν , ἀλλ οἷον ἐν στρατοπέδῳ τῇ πόλει καὶ δίαιταν ἔχοντες ὡρισμένην καὶ διατριβὴν περὶ τὰ κοινά , καὶ ὅλως νομίζοντες οὐχ αὑτῶν , ἀλλὰ τῆς πατρίδος εἶναι διετέλουν , εἰ μή τι πράττειν ἕτερον εἴη προστεταγμένον , ἐπισκοποῦντες τοὺς παῖδας , καὶ διδάσκοντές τι τῶν χρησίμων ἢ μανθάνοντες αὐτοὶ παρὰ τῶν πρεσβυτέρων 0 .
καὶ γὰρ ἕν τι τοῦτο τῶν καλῶν ἦν καὶ μακαρίων ἃ παρεσκεύασε τοῖς ἑαυτοῦ πολίταις ὁ Λυκοῦργος , ἀφθονία σχολῆς , οἷς τέχνης μὲν ἅψασθαι βαναύσου τὸ παράπαν οὐκ ἐφεῖτο , χρηματισμοῦ δὲ συναγωγὴν ἔχοντος ἐργώδη καὶ πραγματείαν οὐ δ ὁτιοῦν ἔδει , διὰ τὸ κομιδῇ τὸν πλοῦτον ἄζηλον γεγονέναι καὶ ἄτιμον .
οἱ δὲ εἵλωτες αὐτοῖς εἰργάζοντο τὴν γῆν , ἀποφορὰν τὴν εἰρημένην τελοῦντες , ἐπιδημῶν δὲ τίς Ἀθήνησι δικαστηρίων ὄντων , καὶ πυθόμενὸς τινα δίκην ἀργίας ὠφληκότα βαδίζειν ἀθυμοῦντα καὶ προπεμπόμενον ὑπὸ τῶν φίλων συναχθομένων καὶ βαρέως φερόντων , ἐδεῖτο δεῖξαι τοὺς συμπαρόντας αὐτῷ τίς ἐστιν ὁ τὴν ἐλευθερίας ἑαλωκὼς δίκην .
οὕτω δουλοπρεπὲς ἡγοῦντο τὴν περὶ τὰς τέχνας καὶ τὸν χρηματισμὸν ἀσχολίαν .
δίκαι δέ , ὡς εἰκός , ἐξέλιπον ἅμα τῷ νομίσματι , μή τε πλεονεξίας μή τε ἀπορίας αὐτοῖς παρούσης , ἰσότητος δὲ ἐν εὐπορίᾳ καὶ ῥᾳστώνης δι εὐτέλειαν γεγενημένης .
χοροὶ δὲ καὶ θαλίαι καὶ εὐωχίαι καὶ διατριβαὶ περί τε θήρας καὶ γυμνάσια καὶ λέσχας τὸν ἅπαντα χρόνον ἐπέχωρίαζον , ὅτε μὴ στρατευόμενοι τύχοιεν .
οἱ μέν γε νεώτεροι τριάκοντα ἐτῶν τὸ παράπαν οὐ κατέβαινον εἰς ἀγοράν , ἀλλὰ διὰ τῶν συγγενῶν καὶ τῶν ἐραστῶν ἐποιοῦντο τᾶς ἀναγκαίας οἰκονομίας .
τοῖς δὲ πρεσβυτέροις αἰσχρὸν ἦν συνεχῶς ὁρᾶσθαι περὶ ταῦτα διατρίβουσιν , ἀλλὰ μὴ τὸ πλεῖστον τῆς ἡμέρας περὶ τὰ γυμνάσια καὶ τᾶς καλουμένας λέσχας ἀναστρέφεσθαι .
καὶ γάρ εἰς ταύτας συνιόντες ἐπιεικῶς ἐσχόλαζον μετ ἀλλήλων , οὐδενὸς μεμνημένοι τῶν πρὸς χρηματισμὸν ἢ χρείαν ἀγοραῖον συντελούντων ·
ἀλλὰ τὸ πλεῖστον ἦν τῆς τοιαύτης διατριβῆς ἔργον ἐπαινεῖν τι τῶν καλῶν , ἢ τῶν αἰσχρῶν ψέγειν , μετὰ παιδιᾶς καὶ γέλωτος , ἐλαφρῶς ὑποφέροντος εἰς νουθεσίαν καὶ διόρθωσιν .
οὐ δὲ γὰρ αὐτὸς ἦν ἀκράτως αὐστηρὸς ὁ Λυκοῦργος ·
ἀλλὰ καὶ τὸ τοῦ Γέλωτος ἀγαλμάτιον ἐκεῖνον ἱδρύσασθαι Σωσίβιος ἱστορεῖ , τὴν παιδιὰν ὥσπερ ἥδυσμα τοῦ πόνου καὶ τῆς διαίτης ἐμβαλόντα κατὰ καιρὸν εἰς τὰ συμπόσια καὶ τᾶς τοιαύτας διατριβάς 0 .
τὸ δὲ ὅλον εἴθιζε τοὺς πολίτας μὴ βούλεσθαι μη δὲ ἐπίστασθαι κατ ἰδίαν ζῆν , ἀλλ ὥσπερ τᾶς μελίττας τῷ κοινῷ συμφυεῖς ὄντας ἀεὶ καὶ μετ ἀλλήλων εἱλουμένους περὶ τὸν ἄρχοντα , μικροῦ δεῖν ἐξεστῶτας ἑαυτῶν ὑπ ἐνθουσιασμοῦ καὶ φιλοτιμίας , ὅλους εἶναι τῆς πατρίδος 0 ·
ὡς ἔστι καὶ φωναῖς τισιν αὐτῶν ἀποθεωρῆσαι τὴν διάνοιαν .
ὁ μέν γὰρ Παιδάρητος οὐκ ἐγκριθεὶς εἰς τοὺς τριακοσίους ἀπῄει μάλα φαιδρός , ὥσπερ χαίρων ὅτι βελτίονας αὐτοῦ τριακοσίους ἡ πόλις ἔχει ·
πολυκρατίδας δὲ ὁ πρεσβεύων πρὸς τοὺς βασιλέως στρατηγοὺς μεθ ἑτέρων , ἐρομένων αὐτῶν πότερον ἰδίᾳ πάρεισιν ἢ δημοσίᾳ πεμφθέντες , εἶπεν , αἴκα τύχω μέν , δημοσίᾳ , Αἴκα ἀποτύχωμεν , ἰδίᾳ 0 .
ἡ δὲ Βρασίδου μήτηρ Ἀργιλεωνίς , ὡς ἀφικόμενοί τινες εἰς Λακεδαίμονα τῶν ἐξ Ἀμφιπόλεως εἰσῆθλον πρὸς αὐτήν , ἠρώτησεν εἰ καλῶς ὁ Βρασίδας ἀπέθανε καὶ τᾶς Σπάρτας ἀξίως ·
μεγαλυνόντων δὲ ἐκείνων τὸν ἄνδρα καὶ λεγόντων ὡς οὐκ ἔχει τοιοῦτον ἄλλον ἡ Σπάρτη ·
μὴ λέγετε , εἶπεν , ὦ ξένοι ·
καλὸς μέν γάρ ἦν καὶ ἀγαθὸς ὁ Βρασίδας , πολλοὺς δὲ ἄνδρας Λακεδαίμων ἔχει τήνου κάρρονας .
τοὺς δὲ γέροντας αὐτὸς μέν , ὡς εἴρηται , κατέστησε τὸ πρῶτον ἐκ τῶν μετασχόντων τοῦ βουλεύματος ·
ὕστερον δὲ ἀντὶ τοῦ τελευτῶντος ἔταξε καθιστάναι τὸν ἄριστον ἀρετῇ κριθέντα τῶν ὑπὲρ ἑξήκοντα ἔτη γεγονότων , καὶ μέγιστος ἐδόκει τῶν ἐν ἀνθρώποις ἀγώνων οὗτος εἶναι καὶ περιμαχητότατος ·
οὐ γὰρ ἐν ταχέσι τάχιστον οὐ δ ἐν ἰσχυροῖς ἰσχυρότατον , ἀλλ ἐν ἀγαθοῖς καὶ σώφροσιν ἄριστον καὶ σωφρονέστατον ἔδει κριθέντα νικητήριον ἔχειν τῆς ἀρετῆς διὰ βίου τὸ σύμπαν , ὡς εἰπεῖν , κράτος ἐν τῇ πολιτείᾳ , κύριον ὄντα καὶ θανάτου καὶ ἀτιμίας καὶ ὅλως τῶν μεγίστων , ἐγίνετο δὲ ἡ κρίσις τόνδε τὸν τρόπον .
ἐκκλησίας ἀθροισθείσης ἄνδρες αἱρετοὶ καθείργνυντο πλησίον εἰς οἴκημα , τὴν μὲν ὄψιν οὐχ ὁρῶντες οὐ δὲ ὁρώμενοι , τὴν δὲ κραυγὴν μόνον ἀκούοντες ἐκκλησιαζόντων .
βοῇ γάρ ὡς τ ἆλλα καὶ τοὺς ἁμιλλωμένους ἔκρινον , οὐχ ὁμοῦ πάντων , ἀλλ ἑκάστου κατὰ κλῆρον εἰσαγομένου καὶ σιωπῇ διαπορευομένου τὴν ἐκκλησίαν .
ἔχοντες οὖν οἱ κατάκλειστοι γραμματεῖα , καθ ἕκαστον ἐπεσημαίνοντο τῆς κραυγῆς τὸ μέγεθος , οὐκ εἰδότες ὅτῳ γένοιτο , πλὴν ὅτι πρῶτος ἢ δεύτερος ἢ τρίτος ἢ ὁποστοσοῦν εἴη τῶν εἰσαγομένων .
ὅτῳ δὲ πλείστη γένοιτο καὶ μεγίστη , τοῦτον ἀνηγόρευον .
ὁ δὲ στεφανωσάμενος περιῄει τοὺς θεούς ·
εἵποντο δὲ πολλοὶ νέοι ζηλοῦντες τὸν ἄνδρα καὶ μεγαλύνοντες , πολλαί τε γυναῖκες ἐγκωμιάζουσαι δι ᾠδῆς τὴν ἀρετὴν καὶ τὸν βίον εὐδαιμονίζουσαι .
τῶν δὲ ἐπιτηδείων ἕκαστος αὐτῷ δεῖπνον παρατιθεὶς ἔλεγεν ὅτι ἡ πόλις ταύτῃ τιμᾷ τῇ τραπέζῃ .
περιελθὼν δὲ εἰς τὸ συσσίτιον ἀπῄει ·
καὶ τὰ μὲν ἄλλα ἐγίνετο συνήθως , δευτέρας δὲ μερίδος αὐτῷ παρατεθείσης ἐφύλαττεν ἀράμενος ·
καὶ μετὰ τὸ δεῖπνον ἐπὶ ταῖς θύραις τοῦ φιδιτίου τῶν οἰκείων παρουσῶν γυναικῶν , ἣν μάλιστα τυγχάνοι τιμῶν προσεκαλεῖτο , καὶ διδοὺς τὴν μοῖραν ἔλεγεν ὅτι ταύτην αὐτὸς λαβὼν ἀριστεῖον ἐκείνῃ δίδωσιν , ὥστε κ ἀκείνην ζηλουμένην ὑπὸ τῶν ἄλλων προπέμπεσθαι γυναικῶν .
καὶ μὴν καὶ τὰ περὶ τὰς ταφὰς ἄριστα διεκόσμησεν αὐτοῖς .
πρῶτον μὲν γάρ ἀνελὼν δεισιδαιμονίαν ἅπασαν ἐν τῇ πόλει θάπτειν τοὺς νεκρούς , καὶ πλησίον ἔχειν τὰ μνήματα τῶν ἱερῶν οὐκ ἐκώλυσε , συντρόφους ποιῶν ταῖς τοιαύταις ὄψεσι καὶ συνήθεις τοὺς νέους , ὥστε μὴ ταράττεσθαι μη δ ὀρρωδεῖν τὸν θάνατον ὡς μιαίνοντα τοὺς ἁψαμένους νεκροῦ σώματος ἢ διὰ τάφων διελθόντας .
ἔπειτα συνθάπτειν οὐδὲν εἴασεν , ἀλλὰ ἐν φοινικίδι καὶ φύλλοις ἐλαίας θέντες τὸ σῶμα περιέστελλον .
ἐπιγράψαι δὲ τ οὔνομα θάψαντας οὐκ ἐξῆν τοῦ νεκροῦ , πλὴν ἀνδρὸς ἐν πολέμῳ καὶ γυναικὸς τῶν ἱερῶν ἀποθανόντων , χρόνον δὲ πένθους ὀλίγον προσώρισεν , ἡμέρας ἕνδεκα ·
τῇ δὲ δωδεκάτῃ θύσαντας ἔδει Δήμητρι λύειν τὸ πάθος .
οὐδὲν γάρ ἦν ἀργὸν οὐ δὲ ἀφειμένον , ἀλλὰ πᾶσι κατεμίγνυε τοῖς ἀναγκαίοις ἀρετῆς τινα ζῆλον ἢ κακίας διαβολὴν καὶ κατεπύκνου παραδειγμάτων πλήθει τὴν πόλιν , οἷς ἀναγκαῖον ἦν ἐντυγχάνοντας ἀεὶ καὶ συντρεφομένους ἄγεσθαι καὶ κατασχηματίζεσθαι ἰόντας πρὸς τὸ καλόν .
ὅθεν οὐ δ ἀποδημεῖν ἔδωκε τοῖς βουλομένοις καὶ πλανᾶσθαι , ξενικὰ συνάγοντας ἤθη καὶ μιμήματα βίων ἀπαιδεύτων καὶ πολιτευμάτων διαφόρων , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀθροιζομένους ἐπ οὐδενὶ χρησίμῳ καὶ παρεισρέοντας εἰς τὴν πόλιν ἀπήλαυνεν , οὐχ , ὡς Θουκυδίδης φησί , δεδιὼς μὴ τῆς πολιτείας μιμηταὶ γένωνται καὶ πρὸς ἀρετήν τι χρήσιμον ἐκμάθωσιν , ἀλλὰ μᾶλλον ὅπως μὴ διδάσκαλοι κακοῦ τινος ὑπάρξωσιν .
ἅμα γάρ ξένοις σώμασιν ἀνάγκη λόγους ἐπεισιέναι ξένους 0 ·
λόγοι δὲ καινοὶ κρίσεις καινὰς ἐπιφέρουσιν .
ἐξ ὧν ἀνάγκη πάθη πολλὰ φύεσθαι καὶ προαιρέσεις ἀπᾳδούσας πρὸς τὴν καθεστῶσαν πολιτείαν , ὥσπερ ἁρμονίαν 0 1 .
διὸ μᾶλλον ᾤετο χρῆναι φυλάττειν τὴν πόλιν ὅπως ἠθῶν οὐκ ἀναπλησθήσεται πονηρῶν ἢ σωμάτων νοσερῶν ἔξωθεν ἐπεισιόντων .
ἐν μὲν οὖν τούτοις οὐδέν ἐστιν ἀδικίας ἴχνος οὐ δὲ πλεονεξίας , ἣν ἐγκαλοῦσιν ἔνιοι τοῖς Λυκούργου νόμοις , ὡς ἱκανῶς ἔχουσι πρὸς ἀνδρείαν , ἐνδεῶς δὲ πρὸς δικαιοσύνην .
ἡ δὲ καλουμένη κρυπτεία παρ αὐτοῖς , εἴ γε δὴ τοῦτο τῶν Λυκούργου πολιτευμάτων ἕν ἐστιν , ὡς Ἀριστοτέλης ἱστόρηκε , ταύτην ἂν εἴη καὶ τῷ Πλάτωνι περὶ τῆς πολιτείας καὶ τοῦ ἀνδρὸς ἐνειργασμένη δόξαν .
ἦν δὲ τοιαύτη ·
τῶν νέων οἱ ἄρχοντες διὰ χρόνου τοὺς μάλιστά νοῦν ἔχειν δοκοῦντας εἰς τὴν χώραν ἄλλως ἐξέπεμπον , ἔχοντας ἐγχειρίδια καὶ τροφὴν ἀναγκαίαν , ἄλλο δὲ οὐδέν ·
οἱ δὲ μεθ ἡμέραν μὲν εἰς ἀσυνδήλους διασπειρόμενοι τόπους , ἀπέκρυπτον ἑαυτοὺς καὶ ἀνεπαύοντο , νύκτωρ δὲ κατιόντες εἰς τὰς ὁδοὺς τῶν εἱλώτων τὸν ἁλισκόμενον ἀπέσφαττον .
πολλάκις δὲ καὶ τοῖς ἀγροῖς ἐπιπορευόμενοι τοὺς ῥωμαλεωτάτους καὶ κρατίστους αὐτῶν ἀνῄρουν .
ὥσπερ καὶ Θουκυδίδης ἐν τοῖς Πελοποννησιακοῖς ἱστορεῖ τοὺς ἐπ ἀνδρείᾳ προκριθέντας ὑπὸ τῶν Σπαρτιατῶν στεφανώσασθαι μὲν ὡς ἐλευθέρους γεγονότας καὶ περιελθεῖν τὰ τῶν θεῶν ἱερά , μικρὸν δὲ ὕστερον ἅπαντας ἀφανεῖς γενέσθαι , πλείονας ἢ δισχιλίους ὄντας , ὡς μή τε παραχρῆμα μή τε ὕστερον ἔχειν τινὰ λέγειν ὅτῳ τρόπῳ διεφθάρησαν 0 .
ἀριστοτέλης δὲ μάλιστά φησι καὶ τοὺς ἐφόρους , ὅταν εἰς τὴν ἀρχὴν καταστῶσι πρῶτον , τοῖς εἵλωσι καταγγέλλειν πόλεμον , ὅπως εὐαγὲς ᾖ τὸ ἀνελεῖν .
καὶ τ ἆλλα δὲ τραχέως προσεφέροντο καὶ σκληρῶς αὐτοῖς , ὥστε καὶ πίνειν ἀναγκάζοντες πολὺν ἄκρατον εἰς τὰ συσσίτια παρεισῆγον , ἐπιδεικνύμενοι τὸ μεθύειν οἷόν ἐστι τοῖς νέοις .
καὶ ᾠδὰς ἐκέλευον ᾄδειν καὶ χορείας χορεύειν ἀγεννεῖς καὶ καταγελάστους , ἀπέχεσθαι δὲ τῶν ἐλευθέρων .
διὸ καί φασιν ὕστερον ἐν τῇ Θηβαίων εἰς τὴν Λακωνικὴν στρατείᾳ τοὺς ἁλισκομένους εἵλωτας κελευομένους ᾄδειν τὰ Τερπάνδρου καὶ Ἀλκμᾶνος καὶ Σπένδοντος τοῦ Λάκωνος παραιτεῖσθαι , φάσκοντας οὐκ ἐθέλειν τοὺς δεσποσύνους .
ὥστε τοὺς λέγοντας , ἐν Λακεδαίμονι καὶ τὸν ἐλεύθερον μάλιστά ἐλεύθερον εἶναι καὶ τὸν δοῦλον μάλιστά δοῦλον , οὐ φαύλως τεθεωρηκέναι τὴν διαφοράν 0 .
τὰς μὲν οὖν τοιαύτας χαλεπότητας ὕστερον ἐγγενέσθαι τοῖς Σπαρτιάταις νομίζω , μάλιστά μετὰ τὸν μέγαν σεισμόν , ᾧ συνεπιθέσθαι τοὺς εἵλωτας μετὰ Μεσσηνίων ἱστοροῦσι , καὶ πλεῖστα κακὰ τὴν χώραν ἐργάσασθαι καὶ μέγιστον τῇ πόλει περιστῆσαι κίνδυνον .
οὐ γὰρ ἂν ἔγωγε προσθείην Λυκούργῳ μιαρὸν οὕτω τῆς κρυπτείας ἔργον ἀπὸ τῆς ἄλλης αὐτοῦ πρᾳότητος καὶ δικαιοσύνης τεκμαιρόμενος τὸν τρόπον , ᾧ καὶ τὸ δαιμόνιον ἐπεμαρτύρησε .
κατειλημμένων δὲ τοῖς ἐθισμοῖς ἤδη τῶν κυριωτάτων ὑπ αὐτοῦ , καὶ τῆς πολιτείας ἐκτεθραμμένης ἱκανῶς καὶ δυναμένης φέρειν ἑαυτὴν καὶ σώζειν δι ἑαυτῆς , ὥσπερ ὁ Πλάτων φησὶν ἐπὶ τῷ κόσμῳ γενομένῳ καὶ κινηθέντι τὴν πρώτην κίνησιν εὐφρανθῆναι τὸν θεόν , οὕτως ἀγασθεὶς καὶ ἀγαπήσας τὸ τῆς νομοθεσίας κάλλος καὶ μέγεθος ἐν ἔργῳ γενομένης καὶ ὁδῷ βαδιζούσης , ἐπεθύμησεν , ὡς ἀνυστὸν ἐξ ἀνθρωπίνης προνοίας , ἀθάνατον αὐτὴν ἀπολιπεῖν καὶ ἀκίνητον εἰς τὸ μέλλον 0 .
συναγαγὼν οὖν ἅπαντας εἰς ἐκκλησίαν , τὰ μὲν ἄλλα μετρίως ἔχειν ἔφη καὶ ἱκανῶς πρὸς εὐδαιμονίαν καὶ ἀρετὴν τῆς πόλεως , ὃ δὲ κυριώτατόν ἐστι καὶ μέγιστον οὐκ ἂν ἐξενεγκεῖν πρότερον πρὸς αὐτοὺς ἢ χρήσασθαι τῷ θεῷ .
δεῖν οὖν ἐκείνους ἐμμένειν τοῖς καθεστῶσι νόμοις καὶ μηδὲν ἀλλάσσειν μη δὲ μετακινεῖν ἕως ἐπάνεισιν ἐκ Δελφῶν αὐτός ·
ἐπανελθὼν γάρ ὅ τι ἂν τῷ θεῷ δοκῇ ποιήσειν .
ὁμολογούντων δὲ πάντων καὶ κελευόντων βαδίζειν , ὅρκους λαβὼν παρὰ τῶν βασιλέων καὶ τῶν γερόντων , ἔπειτα παρὰ τῶν ἄλλων πολιτῶν , ἐμμενεῖν καὶ χρήσεσθαι τῇ καθεστώσῃ πολιτείᾳ μέχρις ἂν ἐπανέλθῃ ὁ Λυκοῦργος , ἀπῆρεν εἰς Δελφούς .
παραγενόμενος δὲ πρὸς τὸ μαντεῖον καὶ τῷ θεῷ θύσας , ἠρώτησεν εἰ καλῶς οἱ νόμοι καὶ ἱκανῶς πρὸς εὐδαιμονίαν καὶ ἀρετὴν πόλεως κείμενοι τυγχάνουσιν .
ἀποκριναμένου δὲ τοῦ θεοῦ καὶ τοὺς νόμους καλῶς κεῖσθαι καὶ τὴν πόλιν ἐνδοξοτάτην διαμενεῖν τῇ Λυκούργου χρωμένην πολιτείᾳ , τὸ μάντευμα γραψάμενος εἰς Σπάρτην ἀπέστειλεν .
αὐτὸς δὲ τῷ θεῷ πάλιν θύσας καὶ τοὺς φίλους ἀσπασάμενος καὶ τὸν υἱόν , ἔγνω μηκέτι τοῖς πολίταις ἀφεῖναι τὸν ὅρκον , αὐτοῦ δὲ καταλῦσαι τὸν βίον ἑκουσίως , ἡλικίας γεγονὼς ἐν ᾗ καὶ βιοῦν ἔτι καὶ πεπαῦσθαι βουλομένοις ὡραῖόν ἐστι , καὶ τῶν περὶ αὐτὸν ἱκανῶς πρὸς εὐδαιμονίαν ἔχειν δοκούντων .
ἐτελεύτησεν οὖν ἀποκαρτερήσας , ἡγούμενος χρῆναι τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν μη δὲ τὸν θάνατον ἀπολίτευτον εἶναι μη δὲ ἀργὸν τὸ τοῦ βίου τέλος , ἀλλ ἐν ἀρετῆς μερίδι καὶ πράξεως γενόμενον .
αὑτῷ τε γὰρ ἐξειργασμένῳ τὰ κάλλιστα τὴν τελευτὴν ὡς ἀληθῶς ἐπιτελείωσιν εἶναι τῆς εὐδαιμονίας , καὶ τοῖς πολίταις ὧν διὰ τοῦ βίου παρεσκεύασε καλῶν καὶ ἀγαθῶν φύλακα τὸν θάνατον ἀπολείψειν , ὀμωμοκόσι χρῆσθαι τῇ πολιτείᾳ μέχρις ἂν ἐκεῖνος ἐπανέλθῃ .
καὶ οὐ διεψεύσθη τῶν λογισμῶν τοσοῦτον ἐπρώτευσεν ἡ πόλις τῆς Ἑλλάδος εὐνομίᾳ , καὶ δόξῃ , χρόνον ἐτῶν πεντακοσίων τοῖς Λυκούργου χρησαμένη νόμοις , οὓς δεκατεσσάρων βασιλέων μετ ἐκεῖνον εἰς Ἆγιν τὸν Ἀρχιδάμου γενομένων οὐδεὶς ἐκίνησεν .
ἡ γάρ τῶν ἐφόρων κατάστασις οὐκ ἄνεσις ἦν , ἀλλ ἐπίτασις τῆς πολιτείας , καὶ δοκοῦσα πρὸς τοῦ δήμου γεγονέναι σφοδροτέραν ἐποίησε τὴν ἀριστοκρατίαν .
ἄγιδος δὲ βασιλεύοντος εἰσερρύη νόμισμα πρῶτον εἰς τὴν Σπάρτην , καὶ μετὰ τοῦ νομίσματος πλεονεξία καὶ πλούτου ζῆλος ἐπέβη διὰ Λύσανδρον , ὃς αὐτὸς ὢν ἀνάλωτος ὑπὸ χρημάτων , ἐνέπλησε τὴν πατρίδα φιλοπλουτίας καὶ τρυφῆς , χρυσὸν καὶ ἄργυρον ἐκ τοῦ πολέμου καταγαγὼν καὶ τοὺς Λυκούργου καταπολιτευσάμενος νόμους .
ὧν ἐπικρατούντων πρότερον οὐ πόλεως ἡ Σπάρτη πολιτείαν , ἀλλ ἀνδρὸς ἀσκητοῦ καὶ σοφοῦ βίον ἔχουσα , μᾶλλον δ , ὥσπερ οἱ ποιηταὶ τὸν Ἡρακλέα μυθολογοῦσι δέρμα καὶ ξύλον ἔχοντα τὴν οἰκουμένην ἐπιπορεύεσθαι , κολάζοντα τοὺς παρανόμους καὶ θηριώδεις τυράννους , οὕτως ἡ πόλις ἀπὸ σκυτάλης μιᾶς καὶ τρίβωνος ἄρχουσα τῆς Ἑλλάδος ἑκούσης καὶ βουλομένης , κατέλυε τὰς ἀδίκους δυναστείας καὶ τυραννίδας ἐν τοῖς πολιτεύμασι , καὶ πολέμους ἐβράβευε καὶ στάσεις κατέπαυε , πολλάκις οὐ δ ἀσπίδα κινήσασα μίαν , ἀλλ ἕνα πέμψασα πρεσβευτήν , ᾧ πάντες εὐθὺς ἐποίουν τὸ προστασσόμενον , ὥσπερ αἱ μέλισσαι φανέντος ἡγεμόνος , συντρέχοντες καὶ κατακοσμούμενοι 0 .
τοσοῦτον περιῆν εὐνομίας τῇ πόλει καὶ δικαιοσύνης .
ὅθεν ἔγωγε θαυμάζω τῶν λεγόντων ὡς ἄρχεσθαι μὲν ᾔδεσαν , ἄρχειν δὲ οὐκ ἠπίσταντο Λακεδαιμόνιοι , καὶ τὸν Θεοπόμπου τοῦ βασιλέως ἐπαινούντων λόγον , ὅς , εἰπόντος τινὸς σώζεσθαι τὴν Σπάρτην διὰ τοὺς βασιλεῖς ἀρχικοὺς γεγονότας , μᾶλλον , εἶπε , διὰ τοὺς πολίτας πειθαρχικοὺς ὄντας 0 ·
οὐ γὰρ ἀκούειν ὑπομένουσι τῶν προστατεῖν μὴ δυναμένων , ἀλλ ἡ πειθαρχία μάθημα μέν ἐστιν τοῦ ἄρχοντος ἐμποιεῖ γάρ ὁ καλῶς ἄγων τὸ καλῶς ἕπεσθαι ·
καὶ καθάπερ ἱππικῆς τέχνης ἀποτέλεσμα πρᾷον ἵππον καὶ πειθήνιον παρασχεῖν , οὕτω βασιλικῆς ἐπιστήμης ἔργον ἀνθρώποις εὐπείθειαν ἐνεργάσασθαι , Λακεδαιμόνιοι δὲ οὐκ εὐπείθειαν , ἀλλ ἐπιθυμίαν ἐνειργάζοντο τοῖς ἄλλοις τοῦ ἄρχεσθαι καὶ ὑπακούειν αὐτοῖς 0 1 .
ᾔτουν γάρ οὐ ναῦς οὐ δὲ χρήματα παρ αὐτῶν οὐ δὲ ὁπλίτας πέμποντες , ἀλλὰ ἕνα Σπαρτιάτην ἡγεμόνα ·
καὶ λαβόντες ἐχρῶντο μετὰ τιμῆς καὶ δέους , ὥσπερ Γυλίππῳ Σικελιῶται καὶ Βρασίδᾳ Χαλκιδεῖς , Λυσάνδρῳ δὲ καὶ Καλλικρατίδᾳ καὶ Ἀγησιλάῳ πάντες οἱ τὴν Ἀσίαν οἰκοῦντες Ἕλληνες , τοὺς μὲν ἄνδρας ἁρμοστὰς καὶ σωφρονιστὰς τῶν ἑκασταχοῦ δήμων καὶ ἀρχόντων ὀνομάζοντες , πρὸς δὲ σύμπασαν τὴν τῶν Σπαρτιατῶν πόλιν ὥσπερ παιδαγωγὸν ἢ διδάσκαλον εὐσχήμονος βίου καὶ τεταγμένης πολιτείας ἀποβλέποντες 0 1 2 .
εἰς ὃ καὶ Στρατόνικος ἐπισκῶψαι δοκεῖ , μετὰ παιδιᾶς νομοθετῶν καὶ κελεύων Ἀθηναίους ἄγειν μυστήρια καὶ πομπάς , Ἠλείους δὲ ἀγωνοθετεῖν , ὡς κάλλιστα τοῦτο ποιοῦντας , Λακεδαιμονίους δέ , ἂν ἁμαρτάνωσιν οὗτοι , δέρεσθαι .
καὶ τοῦτο μὲν εἴρηται χάριν τοῦ γελοίου ·
ἀντισθένης δὲ ὁ Σωκρατικὸς ἀπὸ τῆς ἐν Λεύκτροις μάχης ὁρῶν τοὺς Θηβαίους μέγα φρονοῦντας , οὐδὲν αὐτοὺς ἔφη διαφέρειν παιδαρίων ἐπὶ τῷ συγκόψαι τὸν παιδαγωγὸν γαυριώντων .
οὐ μὴν τοῦτό γε τῷ Λυκούργῳ κεφάλαιον ἦν τότε , πλείστων ἡγουμένην ἀπολιπεῖν τὴν πόλιν ἀλλ ὥσπερ ἑνὸς ἀνδρὸς βίῳ καὶ πόλεως ὅλης νομίζων εὐδαιμονίαν ἀπ ·
ἀρετῆς ἐγγίνεσθαι καὶ ὁμονοίας τῆς πρὸς αὑτήν , πρὸς τοῦτο συνέταξε καὶ συνήρμοσεν , ὅπως ἐλευθέριοι καὶ αὐτάρκεις γενόμενοι καὶ σωφρονοῦντες ἐπὶ πλεῖστον χρόνον διατελῶσι .
ταύτην καὶ Πλάτων ἔλαβε τῆς πολιτείας ὑπόθεσιν καὶ Διογένης καὶ Ζήνων καὶ πάντες ὅσοι τι περὶ τούτων ἐπιχειρήσαντες εἰπεῖν ἐπαινοῦνται , γράμματα καὶ λόγους ἀπολιπόντες μόνον , ὁ δὲ οὐ γράμματα καὶ λόγους , ἀλλ ἔργῳ πολιτείαν ἀμίμητον εἰς φῶς προενεγκάμενος , καὶ τοῖς ἀνύπαρκτον εἶναι τὴν λεγομένην περὶ τὸν σοφὸν διάθεσιν ὑπολαμβάνουσιν ἐπιδείξας ὅλην τὴν πόλιν φιλοσοφοῦσαν , εἰκότως ὑπερῆρε τῇ δόξῃ τοὺς πώποτε πολιτευσαμένους ἐν τοῖς Ἕλλησι .
δι ὅπερ καὶ Ἀριστοτέλης ἐλάττονας σχεῖν φησι τιμὰς ἢ προσῆκον ἦν αὐτὸν ἔχειν ἐν Λακεδαίμονι , καίπερ ἔχοντα τὰς μεγίστας .
ἱερόν τε γάρ ἐστιν αὐτοῦ , καὶ θύουσι καθ ἕκαστον ἐνιαυτὸν ὡς θεῷ 0 .
λέγεται δὲ καὶ τῶν λειψάνων αὐτοῦ κομισθέντων οἴκαδε κεραυνὸν εἰς τὸν τάφον κατασκῆψαι ·
τοῦτο δὲ οὐ ῥᾳδίως ἑτέρῳ τινὶ τῶν ἐπιφανῶν πλὴν Εὐριπίδῃ συμπεσεῖν ὕστερον , τελευτήσαντι καὶ ταφέντι τῆς Μακεδονίας περὶ Ἀρέθουσαν 0 .
ὥστε ἀπολόγημα καὶ μαρτύριον μέγα εἶναι τοῖς ἀγαπῶσι τὸν Εὐριπίδην τὸ μόνῳ συμπεσεῖν αὐτῷ μετὰ τελευτὴν ἃ τῷ θεοφιλεστάτῳ καὶ ὁσιωτάτῳ πρότερον συνέπεσε 0 .
τελευτῆσαι δὲ τὸν Λυκοῦργον οἱ μὲν ἐν Κίρρᾳ λέγουσιν , Ἀπολλόθεμις δὲ εἰς Ἦλιν κομισθέντα , Τίμαιος δὲ καὶ Ἀριστόξενος ἐν Κρήτῃ καταβιώσαντα καὶ τάφον Ἀριστόξενος αὐτοῦ δείκνυσθαὶ φησιν ὑπὸ Κρητῶν τῆς Περγαμίας περὶ τὴν ξενικὴν ὁδόν 0 .
υἱὸν δὲ λέγεται μονογενῆ καταλιπεῖν Ἀντίωρον οὗ τελευτήσαντος ἀτέκνου τὸ γένος ἐξέλιπεν .
οἱ δ ἑταῖροι καὶ οἰκεῖοι διαδοχήν τινα καὶ σύνοδον ἐπὶ πολλοὺς χρόνους διαμείνασαν κατέστησαν , καὶ τὰς ἡμέρας ἐν αἷς συνήρχοντο Λυκουργίδας προσηγόρευσαν .
ἀριστοκράτης δὲ ὁ Ἱππάρχου φησὶ τοὺς ξένους τοῦ Λυκούργου τελευτήσαντος ἐν Κρήτῃ καῦσαι τὸ σῶμα καὶ διασπεῖραι τὴν τέφραν εἰς τὴν θάλατταν , αὐτοῦ δεηθέντος καὶ φυλαξαμένου μή ποτε ἄρα τῶν λειψάνων εἰς Λακεδαίμονα κομισθέντων , ὡς ἐπανήκοντος αὐτοῦ καὶ τῶν ὅρκων λελυμένων , μεταβάλωσι τὴν πολιτείαν .
ταῦτα μὲν οὖν περὶ τοῦ Λυκούργου 0 .
ἔστι δὲ καὶ περὶ τῶν Νομᾶ τοῦ βασιλέως χρόνων , καθ οὓς γέγονε , νεανικὴ διαφορά , καίπερ ἐξ ἀρχῆς εἰς τοῦτον κατάγεσθαι τῶν στεμμάτων ἀκριβῶς δοκούντων .
ἀλλὰ Κλώδιός τις ἐν ἐλέγχῳ χρόνων οὕτω γάρ πως ἐπιγέγραπται τὸ βιβλίον ἰσχυρίζεται τὰς μὲν ἀρχαίας ἐκείνας ἀναγραφὰς ἐν τοῖς Κελτικοῖς πάθεσι τῆς πόλεως ἠφανίσθαι , τὰς δὲ νῦν φαινομένας οὐκ ἀληθῶς συγκεῖσθαι δι ἀνδρῶν χαριζομένων τισὶν εἰς τὰ πρῶτα γένη καὶ τοὺς ἐπιφανεστάτους οἴκους ἐξ οὐ προσηκόντων εἰσβιαζομένοις .
λεγομένου δὲ οὖν ὡς Νομᾶς γένοιτο Πυθαγόρου συνήθης , οἱ μὲν ὅλως ἀξιοῦσι μηδὲν Ἑλληνικῆς παιδεύσεως Νομᾷ μετεῖναι , καθάπερ ἢ φύσει δυνατὸν καὶ αὐτάρκη γενέσθαι πρὸς ἀρετὴν ἢ βελτίονι Πυθαγόρου βαρβάρῳ τινὶ τὴν τοῦ βασιλέως ἀποδοῦναι παίδευσιν οἱ δὲ Πυθαγόραν μὲν ὀψὲ γενέσθαι , τῶν Νομᾶ χρόνων ὁμοῦ τι πέντε γενεαῖς ἀπολειπόμενον , Πυθαγόρου δὲ τὸν Σπαρτιάτην Ὀλύμπια νενικηκότα στάδιον ἐπὶ τῆς ἑκκαιδεκάτης Ὀλυμπιάδος , ἧς ἔτει τρίτῳ Νομᾶς εἰς τὴν βασιλείαν κατέστη , πλανηθέντα περὶ τὴν Ἰταλίαν συγγενέσθαι τῷ Νομᾷ καὶ συνδιακοσμῆσαι τὴν πολιτείαν , ὅθεν οὐκ ὀλίγα τοῖς Ῥωμαϊκοῖς ἐπιτηδεύμασι τῶν Λακωνικῶν ἀναμεμῖχθαι Πυθαγόρου διδάξαντος , ἄλλως δὲ Νομᾶς γένος μὲν ἦν ἐκ Σαβίνων , Σαβῖνοι δὲ βούλονται Λακεδαιμονίων ἑαυτοὺς ἀποίκους γεγονέναι 0 .
τοὺς μὲν οὖν χρόνους ἐξακριβῶσαι χαλεπόν ἐστι , καὶ μάλιστα τοὺς ἐκ τῶν Ὀλυμπιονικῶν ἀναγομένους , ὧν τὴν ἀναγραφὴν ὀψέ φασιν Ἱππίαν ἐκδοῦναι τὸν Ἠλεῖον , ἀπ οὐδενὸς ὁρμώμενον ἀναγκαίου πρὸς πίστιν ἃ δὲ παρειλήφαμεν ἡμεῖς ἄξια λόγου περὶ Νομᾶ , διέξιμεν ἀρχὴν οἰκείαν λαβόντες .
ἕβδομον ἐνιαυτὸν ἡ Ῥώμη καὶ τριακοστὸν ἤδη Ῥωμύλου βασιλεύοντος ᾠκεῖτο ·
πέμπτῃ δὲ ἱσταμένου μηνός , ἣν νῦν ἡμέραν νώνας Καπρατίνας καλοῦσι , θυσίαν τινὰ δημοτελῆ πρὸ τῆς πόλεως ὁ Ῥωμύλος ἔθυε περὶ τὸ καλούμενον Αἰγὸς ἕλος , καὶ παρῆν ἥ τε βουλὴ καὶ τοῦ δήμου τὸ πλεῖστον .
ἐξαίφνης δὲ μεγάλης περὶ τὸν ἀέρα τροπῆς γενομένης καὶ νέφους ἐπὶ τὴν γῆν ἐρείσαντος ἅμα πνεύματι καὶ ζάλῃ , τὸν μὲν ἄλλον ὅμιλον ἐκπλαγέντα συνέβη φυγεῖν καὶ σκεδασθῆναι , τὸν δὲ Ῥωμύλον ἀφανῆ γενέσθαι , καὶ μή τε αὐτὸν ἔτι μή τε σῶμα τεθνηκότος εὑρεθῆναι , χαλεπὴν δὲ τιν ὑπόνοιαν ἅψασθαι τῶν πατρικίων , καὶ ῥυῆναι λόγον ἐν τῷ δήμῳ κατ αὑτῶν ὡς πάλαι βαρυνόμενοι τὸ βασιλεύεσθαι καὶ μεταστῆσαι τὸ κράτος εἰς αὑτοὺς θέλοντες ἀνέλοιεν τὸν βασιλέα , καὶ γάρ ἐδόκει τραχύτερον ἤδη προσφέρεσθαι καὶ μοναρχικώτερον αὐτοῖς .
ἀλλὰ ταύτην μὲν τὴν ὑποψίαν ἐθεράπευον εἰς θεῶν τιμὰς ἀνάγοντες ὡς οὐ τεθνηκότα τὸν Ῥωμύλον , ἀλλὰ κρείττονος ὄντα μοίρας ·
καὶ Πρόκλος , ἀνὴρ ἐπιφανής , διωμόσατο Ῥωμύλον ἰδεῖν εἰς οὐρανὸν σὺν τοῖς ὅπλοις ἀναφερόμενον , καὶ φωνῆς ἀκοῦσαι κελεύοντος αὐτὸν ὀνομάζεσθαι Κυρῖνον .
ἑτέρα δὲ ταραχὴ καὶ στάσις κατελάμβανε τὴν πόλιν ὑπὲρ τοῦ μέλλοντος ἀποδειχθήσεσθαι βασιλέως , οὔπω τῶν ἐπηλύδων κομιδῇ τοῖς πρώτοις συγκεκραμένων πολίταις , ἀλλ ἔτι τοῦ τε δήμου πολλὰ κυμαίνοντος ἐν ἑαυτῷ καὶ τῶν πατρικίων ἐν ὑποψίαις ἐκ τοῦ διαφόρου πρὸς ἀλλήλους ὄντων , οὐ μὴν ἀλλὰ βασιλεύεσθαι μὲν ἐδόκει πᾶσιν , ἤρισαν δὲ καὶ διέστησαν οὐχ ὑπὲρ ἀνδρὸς μόνον , ἀλλὰ καὶ γένους , ὁπότερον παρέξει τὸν ἡγεμόνα , καὶ γάρ οἱ μετὰ Ῥωμύλου 0 ·
πρῶτοι συνοικίσαντες τὴν πόλιν οὐκ ἀνασχετὸν ἐποιοῦντο πόλεως καὶ χώρας τοὺς Σαβίνους μεταλαβόντας ἄρχειν βιάζεσθαι τῶν ἐπὶ ταῦτα δεξαμένων , καὶ τοῖς Σαβίνοις ἦν τις εὐγνώμων λόγος , ἐπεὶ Τατίου τοῦ βασιλέως αὑτῶν ἀποθανόντος οὐκ ἐστασίασαν πρὸς Ῥωμύλον , ἀλλ εἴασαν ἄρχειν μόνον , αὖθις ἀξιούντων τὸν ἄρχοντα γενέσθαι παρ αὑτῶν , οὔ τε γάρ ἐκ ταπεινοτέρων κρείττοσι προσγενέσθαι , καὶ προσγενόμενοι πλήθει τε ῥῶσαι καὶ προαγαγεῖν εἰς ἀξίωμα πόλεως ἐκείνους μεθ ἑαυτῶν , ὑπὲρ μὲν οὖν τούτων ἐστασίαζον .
ὅπως δὲ μὴ σύγχυσιν ἐκ τῆς ἀναρχίας ἡ στάσις ἀπεργάσεται , μετεώρου τοῦ πολιτεύματος ὄντος , ἔταξαν οἱ πατρίκιοι , πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν ὄντων αὑτῶν , ἕκαστον ἐν μέρει τοῖς βασιλικοῖς παρασήμοις κοσμούμενον θύειν τε τοῖς θεοῖς τὰ νενομισμένα καὶ χρηματίζειν ἓξ μὲν ὥρας τῆς νυκτός , ἓξ δὲ τῆς ἡμέρας .
καὶ γὰρ ἡ διανομὴ τῶν καιρῶν ἑκατέρου πρὸς ἱσότητα καλῶς ἔχειν ἐδόκει τοῖς ἄρχουσι , καὶ πρὸς τὸν δῆμον ἡ μεταβολὴ τῆς ἐξουσίας ἀφαιρεῖν τὸν φθόνον , ὁρῶντα τῆς αὐτῆς ἡμέρας καὶ νυκτὸς τὸν αὐτὸν ἰδιώτην ἐκ βασιλέως γινόμενον 0 .