Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
ἅμα δ αὐτῷ φράσας τὴν ὑφ ἑαυτοῦ κατασκευασθεῖσαν ἀπάτην πρὸς τὸν βάρβαρον , παρεκάλει πείθειν τὸν Εὐρυβιάδην καὶ διδάσκειν , ὡς ἀμήχανόν ἐστι σωθῆναι μὴ ναυμαχήσαντας ·
εἶχε γὰρ αὐτοῦ μᾶλλον πίστιν .
ὅθεν ἐν τῷ συλλόγῳ τῶν στρατηγῶν εἰπόντος Κλεοκρίτου τοῦ Κορινθίου πρὸς τὸν Θεμιστοκλέα , μη δ Ἀριστείδῃ τὴν γνώμην ἀρέσκειν αὐτοῦ , παρόντα γὰρ σιωπᾶν , ἀντεῖπεν ὁ Ἀριστείδης , ὡς οὐκ ἂν ἐσιώπα μὴ λέγοντος τὰ ἄριστα τοῦ Θεμιστοκλέους ·
νῦν δ ἡσυχίαν ἄγειν οὐ δι εὔνοιαν τοῦ ἀνδρός , ἀλλὰ τὴν γνώμην ἐπαινῶν .
οἱ μὲν οὖν ναύαρχοι τῶν Ἑλλήνων ταῦτ ἔπραττον .
ἀριστείδης δ ὁρῶν τὴν Ψυττάλειαν , ἣ πρὸ τῆς Σαλαμῖνος ἐν τῷ πόρῳ κεῖται νῆσος οὐ μεγάλη , πολεμίων ἀνδρῶν μεστὴν οὖσαν , ἐμβιβάσας εἰς ὑπηρετικὰ τοὺς προθυμοτάτους καὶ μαχιμωτάτους τῶν πολιτῶν προσέμιξε τῇ Ψυτταλείᾳ , καὶ μάχην πρὸς τοὺς βαρβάρους συνάψας ἀπέκτεινε πάντας , πλὴν ὅσοι τῶν ἐπιφανῶν ζῶντες ἥλωσαν .
ἐν δὲ τούτοις ἦσαν ἀδελφῆς βασιλέως ὄνομα Σανδαύκης τρεῖς παῖδες , οὓς εὐθὺς ἀπέστειλε πρὸς τὸν Θεμιστοκλέα ·
καὶ λέγονται κατά τι λόγιον , τοῦ μάντεως Εὐφραντίδου κελεύσαντος , ὠμηστῇ Διονύσῳ καθιερευθῆναι .
τὴν δὲ νησῖδα τοῖς ὅπλοις πανταχόθεν ὁ Ἀριστείδης περιστέψας ἐφήδρευε τοῖς ἐκφερομένοις πρὸς αὐτήν , ὡς μή τε τῶν φίλων τινὰ διαφθαρῆναι μή τε τῶν πολεμίων διαφυγεῖν .
ὁ γὰρ πλεῖστος ὠθισμὸς τῶν νεῶν καὶ τῆς μάχης τὸ καρτερώτατον ἔοικε περὶ τὸν τόπον ἐκεῖνον γενέσθαι ·
διὸ καὶ τρόπαιον ἕστηκεν ἐν τῇ Ψυτταλείᾳ .
μετὰ δὲ τὴν μάχην ὁ Θεμιστοκλῆς ἀποπειρώμενος τοῦ Ἀριστείδου καλὸν μὲν εἶναι καὶ τὸ πεπραγμένον αὐτοῖς ἔργον ἔλεγε , κρεῖττον δὲ λείπεσθαι τὸ λαβεῖν ἐν τῇ Εὐρώπῃ τὴν Ἀσίαν , ἀναπλεύσαντας εἰς Ἑλλήσποντον τὴν ταχίστην καὶ τὰ ζεύγματα διακόψαντας .
ἐπεὶ δ Ἀριστείδης ἀνακραγὼν τοῦτον μὲν ἐκέλευε τὸν λόγον καταβαλεῖν , σκοπεῖν δὲ καὶ ζητεῖν , ὅπως τὴν ταχίστην ἐκβάλωσι τὸν Μῆδον ἐκ τῆς Ἑλλάδος , μὴ κατακλεισθεὶς ἀπορίᾳ φυγῆς μετὰ τοσαύτης δυνάμεως τραπῇ πρὸς ἄμυναν ὑπ ἀνάγκης , οὕτω πέμπει πάλιν Ἀρνάκην εὐνοῦχον ὁ Θεμιστοκλῆς ἐκ τῶν αἰχμαλώτων κρύφα , φράσαι τῷ βασιλεῖ κελεύσας , ὅτι πλεῖν ἐπὶ τὰς γεφύρας ὡρμημένους τοὺς Ἕλληνας αὐτὸς ἀποστρέψειε σώζεσθαι βασιλέα βουλόμενος .
ἐκ τούτου Ξέρξης μὲν περίφοβος γενόμενος εὐθὺς ἐπὶ τὸν Ἑλλήσποντον ἠπείγετο , Μαρδόνιος δὲ τοῦ στρατοῦ τὸ δοκιμώτατον ἔχων περὶ τριάκοντα μυριάδας ὑπελείπετο , καὶ φοβερὸς ἦν ἀπ ἰσχυρᾶς τῆς περὶ τὸ πεζὸν ἐλπίδος ἀπειλῶν τοῖς Ἕλλησι καὶ γράφων τοιαῦτα ·
νενικήκατε θαλασσίοις ξύλοις χερσαίους ἀνθρώπους οὐκ ἐπισταμένους κώπην ἐλαύνειν ·
ἀλλὰ νῦν πλατεῖα μὲν ἡ Θετταλῶν γῆ , καλὸν δὲ τὸ Βοιώτιον πεδίον ἀγαθοῖς ἱππεῦσι καὶ ὁπλίταις ἐναγωνίσασθαι 0 .
πρὸς δὲ Ἀθηναίους ἔπεμψεν ἰδίᾳ γράμματα καὶ λόγους παρὰ βασιλέως , τήν τε πόλιν αὐτοῖς ἀναστήσειν ἐπαγγελλομένου καὶ χρήματα πολλὰ δώσειν καὶ τῶν Ἑλλήνων κυρίους καταστήσειν ἐκποδὼν τοῦ πολέμου γενομένους .
οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι πυθόμενοι ταῦτα καὶ δείσαντες ἔπεμψαν Ἀθήναζε πρέσβεις , δεόμενοι τῶν Ἀθηναίων , ὅπως παῖδας μὲν καὶ γυναῖκας εἰς Σπάρτην ἀποστείλωσι , τοῖς δὲ πρεσβυτέροις τροφὰς παρ αὐτῶν λαμβάνωσιν ·
ἰσχυρὰ γὰρ ἦν ἀπορία περὶ τὸν δῆμον ἀπολωλεκότα καὶ τὴν χώραν καὶ τὴν πόλιν .
οὐ μὴν ἀλλὰ τῶν πρέσβεων ἀκούσαντες , Ἀριστείδου ψήφισμα γράψαντος , ἀπεκρίναντο θαυμαστὴν ἀπόκρισιν , τοῖς μὲν πολεμίοις συγγνώμην ἔχειν φάσκοντες , εἰ πάντα πλούτου καὶ χρημάτων ὤνια νομίζοιεν , ὧν κρεῖττον οὐδὲν ἴσασιν , ὀργίζεσθαι δὲ Λακεδαιμονίοις , ὅτι τὴν πενίαν καὶ τὴν ἀπορίαν τὴν νῦν παροῦσαν Ἀθηναίοις μόνον ὁρῶσι , τῆς δ ἀρετῆς καὶ τῆς φιλοτιμίας ἀμνημονοῦσιν ἐπὶ σιτίοις ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ἀγωνίζεσθαι παρακαλοῦντες .
ταῦτα γράψας Ἀριστείδης καὶ τοὺς πρέσβεις εἰς τὴν ἐκκλησίαν παραγαγών , Λακεδαιμονίοις μὲν ἐκέλευσε φράζειν , ὡς οὐκ ἔστι χρυσοῦ τοσοῦτον πλῆθος οὔ θ ὑπὲρ γῆν οὔ θ ὑπὸ γῆν , ὅσον Ἀθηναῖοι δέξαιντο ἂν πρὸ τῆς τῶν Ἑλλήνων ἐλευθερίας .
τοῖς δὲ παρὰ Μαρδονίου τὸν ἥλιον δείξας , ἄχρι ἂν οὗτος , ἔφη , ταύτην πορεύηται τὴν πορείαν , Ἀθηναῖοι πολεμήσουσι Πέρσαις ὑπὲρ τῆς δεδῃωμένης χώρας καὶ τῶν ἠσεβημένων καὶ κατακεκαυμένων ἱερῶν .
ἔτι δὲ ἀρὰς θέσθαι τοὺς ἱερεῖς ἔγραψεν , εἴ τις ἐπικηρυκεύσαιτο Μήδοις ἢ τὴν συμμαχίαν ἀπολίποι τῶν Ἑλλήνων .
ἐμβαλόντος δὲ Μαρδονίου τὸ δεύτερον εἰς τὴν Ἀττικήν , αὖθις εἰς Σαλαμῖνα διεπέρασαν .
ἀριστείδης δὲ πεμφθεὶς εἰς Λακεδαίμονα τῆς μὲν βραδυτῆτος αὐτοῖς ἐνεκάλει καὶ τῆς ὀλιγωρίας , προεμένοις αὖθις τῷ βαρβάρῳ τὰς Ἀθήνας , ἠξίου δὲ πρὸς τὰ ἔτι σωζόμενα τῆς Ἑλλάδος βοηθεῖν .
ταῦτα ἀκούσαντες οἱ Ἔφοροι μεθ ἡμέραν μὲν ἐδόκουν παίζειν καὶ ῥᾳθυμεῖν ἑορτάζοντες ·
ἦν γὰρ αὐτοῖς Ὑακίνθια ·
νυκτὸς δὲ πεντακισχιλίους Σπαρτιατῶν ἐπιλέξαντες , ὧν ἕκαστος ἑπτὰ περὶ αὑτὸν εἵλωτας εἶχεν , ἐξέπεμψαν οὐκ εἰδότων τῶν Ἀθηναίων .
ἐπεὶ δὲ πάλιν ἐγκαλῶν ὁ Ἀριστείδης προσῆλθεν , οἱ δὲ σὺν γέλωτι ληρεῖν αὐτὸν ἔφασκον καὶ καθεύδειν , ἤδη γὰρ ἐν Ὀρεστείῳ τὸν στρατὸν εἶναι πορευόμενον ἐπὶ τοὺς ξένους  ξένους γὰρ ἐκάλουν τοὺς Πέρσασς  , οὐ κατὰ καιρὸν ἔφη παίζειν αὐτοὺς ὁ Ἀριστείδης , ἀντὶ τῶν πολεμίων τοὺς φίλους ἐξαπατῶντας .
ταῦθ οἱ περὶ τὸν Ἰδομενέα λέγουσιν .
ἐν δὲ τῷ ψηφίσματι τοῦ Ἀριστείδου πρεσβευτὴς οὐκ αὐτός , ἀλλὰ Κίμων καὶ Ξάνθιππος καὶ Μυρωνίδης φέρονται .
χειροτονηθεὶς δὲ στρατηγὸς αὐτοκράτωρ ἐπὶ τὴν μάχην , καὶ τῶν Ἀθηναίων ὀκτακισχιλίους ὁπλίτας ἀναλαβών , ἧκεν εἰς Πλαταιάς .
ἐκεῖ δὲ καὶ Παυσανίας ὁ τοῦ σύμπαντος ἡγούμενος Ἑλληνικοῦ συνέμιξεν ἔχων τοὺς Σπαρτιάτας , καὶ τῶν ἄλλων Ἑλλήνων ἐπέρρει τὸ πλῆθος .
τῶν δὲ βαρβάρων τὸ μὲν ὅλον τῆς στρατοπεδείας παρὰ τὸν Ἀσωπὸν ποταμὸν παρεκτεταμένης οὐδεὶς ἦν ὄρος διὰ τὸ μέγεθος , περὶ δὲ τὰς ἀποσκευὰς καὶ τὰ κυριώτατα τεῖχος περιεφράξαντο τετράγωνον , οὗ τῶν πλευρῶν ἑκάστη μῆκος ἦν δέκα σταδίων .
παυσανίᾳ μὲν οὖν καὶ τοῖς Ἕλλησι κοινῇ Τισαμενὸς ὁ Ἠλεῖος ἐμαντεύσατο , καὶ προεῖπε νίκην ἀμυνομένοις καὶ μὴ προεπιχειροῦσιν ·
ἀριστείδου δὲ πέμψαντος εἰς Δελφοὺς ἀνεῖλεν ὁ θεὸς Ἀθηναίους καθυπερτέρους ἔσεσθαι τῶν ἐναντίων εὐχομένους τῷ Διῒ καὶ τῇ Ἥρα τῇ Κιθαιρωνίᾳ καὶ Πανὶ καὶ νύμφαις Σφραγίτισι , καὶ θύοντας ἥρωσιν Ἀνδροκράτει , Λεύκωνι , Πεισάνδρῳ , Δαμοκράτει , Ὑψίωνι , Ἀκταίωνι , Πολϋΐδῳ , καὶ τὸν κίνδυνον ἐν γᾷ ἰδίᾳ ποιουμένους ἐν τῷ πεδίῳ τᾶς Δάματρος τᾶς Ἐλευσινίας καὶ τᾶς Κόρας .
οὗτος ὁ χρησμὸς ἀνενεχθεὶς ἀπορίαν τῷ Ἀριστείδῃ παρεῖχεν .
οἱ μὲν γὰρ ἥρωες , οἷς ἐκέλευε θύειν , ἀρχηγέται Πλαταιέων ἦσαν , καὶ τὸ τῶν Σφραγιτίδων νυμφῶν ἄντρον ἐν μιᾷ κορυφῇ τοῦ Κιθαιρῶνός ἐστιν , εἰς δυσμὰς ἡλίου θερινὰς τετραμμένον , ἐν ᾧ καὶ μαντεῖον ἦν πρότερον , ὥς φασι , καὶ πολλοὶ κατείχοντο τῶν ἐπιχωρίων , οὓς νυμφολήπτους προσηγόρευον .
τὸ δὲ τῆς Ἐλευσινίας Δήμητρος πεδίον , καὶ τὸ τὴν μάχην ἐν ἰδίᾳ χώρᾳ ποιουμένοις τοῖς Ἀθηναίοις νίκην δίδοσθαι , πάλιν εἰς τὴν Ἀττικὴν ἀνεκαλεῖτο καὶ μεθίστη τὸν πόλεμον .
ἔνθα τῶν Πλαταιέων ὁ στρατηγὸς Ἀρίμνηστος ἔδοξε κατὰ τοὺς ὕπνους ὑπὸ τοῦ Διὸς τοῦ Σωτῆρος ἐπερωτώμενον αὑτόν , ὅ τι δὴ πράττειν δέδοκται τοῖς Ἕλλησιν , εἰπεῖν , αὔριον εἰς Ἐλευσῖνα τὴν στρατιὰν ἀπάξομεν , ὦ δέσποτα , καὶ διαμαχούμεθα τοῖς βαρβάροις ἐκεῖ κατὰ τὸ πυθόχρηστον .
τὸν οὖν θεὸν φάναι διαμαρτάνειν αὐτοὺς τοῦ παντός ·
αὐτόθι γὰρ εἶναι περὶ τὴν Πλαταϊκὴν τὰ πυθόχρηστα καὶ ζητοῦντας ἀνευρήσειν .
τούτων ἐναργῶς τῷ Ἀριμνήστῳ φανέντων ἐξεγρόμενος τάχιστα μετεπέμψατο τοὺς ἐμπειροτάτους καὶ πρεσβυτάτους τῶν πολιτῶν , μεθ ὧν διαλεγόμενος καὶ συνδιαπορῶν εὗρεν , ὅτι τῶν Ὑσιῶν πλησίον ὑπὸ τὸν Κιθαιρῶνα ναός ἐστιν ἀρχαῖος πάνυ Δήμητρος Ἐλευσινίας καὶ Κόρης προσαγορευόμενος .
εὐθὺς οὖν παραλαβὼν τὸν Ἀριστείδην ἦγεν ἐπὶ τὸν τόπον , εὐφυέστατον ὄντα παρατάξαι φάλαγγα πεζικὴν ἱπποκρατουμένοις , διὰ τὰς ὑπωρείας τοῦ Κιθαιρῶνος ἄφιππα ποιούσας τὰ καταλήγοντα καὶ συγκυροῦντα τοῦ πεδίου πρὸς τὸ ἱερόν .
αὐτοῦ δ ἦν καὶ τὸ τοῦ Ἀνδροκράτους ἡρῷον ἐγγύς , ἄλσει πυκνῶν καὶ συσκίων δένδρων περιεχόμενον .
ὅπως δὲ μηδὲν ἐλλιπὲς ἔχῃ πρὸς τὴν ἐλπίδα τῆς νίκης ὁ χρησμός , ἔδοξε τοῖς Πλαταιεῦσιν , Ἀριμνήστου γνώμην εἰπόντος , ἀνελεῖν τὰ πρὸς τὴν Ἀττικὴν ὅρια τῆς Πλαταιΐδος καὶ τὴν χώραν ἐπιδοῦναι τοῖς Ἀθηναίοις ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ἐν οἰκείᾳ κατὰ τὸν χρησμὸν ἐναγωνίσασθαι .
ταύτην μὲν οὖν τὴν φιλοτιμίαν τῶν Πλαταιέων οὕτω συνέβη περιβόητον γενέσθαι , ὥστε καὶ Ἀλέξανδρον ἤδη βασιλεύοντα τῆς Ἀσίας ὕστερον πολλοῖς ἔτεσι τειχίζοντα τὰς Πλαταιὰς ἀνειπεῖν Ὀλυμπιάσιν ὑπὸ κήρυκος , ὅτι ταύτην ὁ βασιλεὺς ἀποδίδωσι Πλαταιεῦσι τῆς ἀνδραγαθίας καὶ τῆς μεγαλοψυχίας χάριν , ἐπειδὴ τοῖς Ἕλλησιν ἐν τῷ Μηδικῷ πολέμῳ τὴν χώραν ἐπέδωκαν καὶ παρέσχον αὑτοὺς προθυμοτάτους .
ἀθηναίοις δὲ Τεγεᾶται περὶ τάξεως ἐρίσαντες ἠξίουν , ὥσπερ ἀεί , Λακεδαιμονίων τὸ δεξιὸν ἐχόντων κέρας , αὐτοὶ τὸ εὐώνυμον ἔχειν , πολλὰ τοὺς αὑτῶν προγόνους ἐγκωμιάζοντες 0 .
ἀγανακτούντων δὲ τῶν Ἀθηναίων παρελθὼν ὁ Ἀριστείδης εἶπε ·
τεγεάταις μὲν ἀντειπεῖν περὶ εὐγενείας καὶ ἀνδραγαθίας ὁ παρὼν καιρὸς οὐ δίδωσι , πρὸς δ ὑμᾶς , ὦ Σπαρτιᾶται , καὶ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας λέγομεν , ὅτι τὴν ἀρετὴν οὐκ ἀφαιρεῖται τόπος οὐ δὲ δίδωσιν ·
ἣν δ ἂν ὑμεῖς ἡμῖν τάξιν ἀποδῶτε πειρασόμεθα κοσμοῦντες καὶ φυλάττοντες μὴ καταισχύνειν τοὺς προηγωνισμένους ἀγῶνας .
ἥκομεν γὰρ οὐ τοῖς συμμάχοις στασιάσοντες , ἀλλὰ μαχούμενοι τοῖς πολεμίοις , οὐ δ ἐπαινεσόμενοι τοὺς πατέρας , ἀλλ αὑτοὺς ἄνδρας ἀγαθοὺς τῇ Ἑλλάδι παρέξοντες ·
ὡς οὗτος ὁ ἀγὼν δείξει καὶ πόλιν καὶ ἄρχοντα καὶ ἰδιώτην ὁπόσου τοῖς Ἕλλησιν ἄξιός ἐστι .
ταῦτ ἀκούσαντες οἱ σύνεδροι καὶ ἡγεμόνες ἀπεδέξαντο τοὺς Ἀθηναίους καὶ θάτερον αὐτοῖς κέρας ἀπέδοσαν .
οὔσης δὲ μετεώρου τῆς Ἑλλάδος καὶ μάλιστα τοῖς Ἀθηναίοις τῶν πραγμάτων ἐπισφαλῶς ἐχόντων , ἄνδρες ἐξ οἴκων ἐπιφανῶν καὶ χρημάτων μεγάλων πένητες ὑπὸ τοῦ πολέμου γεγονότες καὶ πᾶσαν ἅμα τῷ πλούτῳ τὴν ἐν τῇ πόλει δύναμιν αὑτῶν καὶ δόξαν οἰχομένην ὁρῶντες , ἑτέρων τιμωμένων καὶ ἀρχόντων , συνῆλθον εἰς οἰκίαν τινὰ τῶν ἐν Πλαταιαῖς κρύφα καὶ συνωμόσαντο καταλύσειν τὸν δῆμον ·
εἰ δὲ μὴ προχωροίη , λυμανεῖσθαι τὰ πράγματα καὶ τοῖς βαρβάροις προδώσειν .
πραττομένων δὲ τούτων ἐν τῷ στρατοπέδῳ καὶ συχνῶν ἤδη διεφθαρμένων , αἰσθόμενος ὁ Ἀριστείδης καὶ φοβηθεὶς τὸν καιρόν , ἔγνω μή τ ἐᾶν ἀμελούμενον τὸ πρᾶγμα μή θ ἅπαν ἐκκαλύπτειν , ἀγνοούμενον εἰς ὅσον ἐκβήσεται πλῆθος ὁ ἔλεγχος τὸν τοῦ δικαίου ζητῶν ὅρον ἀντὶ τοῦ συμφέροντος .
ὀκτὼ δή τινας ἐκ πολλῶν συνέλαβε ·
καὶ τούτων δύο μέν , οἷς πρώτοις ἡ κρίσις προεγράφη , οἳ καὶ πλείστην αἰτίαν εἶχον , Αἰσχίνης Λαμπτρεὺς καὶ Ἀγησίας Ἀχαρνεύς , ᾤχοντο φεύγοντες ἐκ τοῦ στρατοπέδου , τοὺς δ ἄλλους ἀφῆκε , θαρσῆσαι διδοὺς καὶ μεταγνῶναι τοῖς ἔτι λανθάνειν οἰομένοις , ὑπειπὼν ὡς μέγα δικαστήριον ἔχουσι τὸν πόλεμον ἀπολύσασθαι τὰς αἰτίας ὀρθῶς καὶ δικαίως τῇ πατρίδι βουλευόμενοι .
μετὰ ταῦτα Μαρδόνιος , ᾧ πλεῖστον ἐδόκει διαφέρειν , τῶν Ἑλλήνων ἀπεπειρᾶτο , τὴν ἵππον ἀθρόαν αὐτοῖς ἐφεὶς καθεζομένοις ὑπὸ τὸν πρόποδα τοῦ Κιθαιρῶνος ἐν χωρίοις ὀχυροῖς καὶ πετρώδεσι πλὴν Μεγαρέων .
οὗτοι δὲ τρισχίλιοι τὸ πλῆθος ὄντες ἐν τοῖς ἐπιπέδοις μᾶλλον ἐστρατοπεδεύοντο .
διὸ καὶ κακῶς ἔπασχον ὑπὸ τῆς ἵππου ῥυείσης ἐπ αὐτοὺς καὶ προσβολὰς ἐχούσης πανταχόθεν .
ἔπεμπον οὖν ἄγγελον κατὰ τάχος πρὸς Παυσανίαν βοηθεῖν κελεύοντες , ὡς οὐ δυνάμενοι καθ αὑτοὺς ὑποστῆναι τὸ τῶν βαρβάρων πλῆθος .
ταῦτα Παυσανίας ἀκούων , ἤδη δὲ καὶ καθορῶν ἀποκεκρυμμένον ἀκοντισμάτων καὶ τοξευμάτων πλήθει τὸ στρατόπεδον τῶν Μεγαρέων καὶ συνεσταλμένους αὐτοὺς εἰς ὀλίγον , αὐτὸς μὲν ἀμήχανος ἦν πρὸς ἱππότας ἀμύνειν ὁπλιτικῇ φάλαγγι καὶ βαρείᾳ τῇ Σπαρτιατῶν , τοῖς δ ἄλλοις στρατηγοῖς καὶ λοχαγοῖς τῶν Ἑλλήνων περὶ αὐτὸν οὖσι πρ οὔθετο ζῆλον ἀρετῆς καὶ φιλοτιμίας , εἰ δή τινες ἑκόντες ἀναδέξαιντο προαγωνίσασθαι καὶ βοηθῆσαι τοῖς Μεγαρεῦσι .
τῶν δ ἄλλων ὀκνούντων Ἀριστείδης ἀναδεξάμενος ὑπὲρ τῶν Ἀθηναίων τὸ ἔργον ἀποστέλλει τὸν προθυμότατον τῶν λοχαγῶν Ὀλυμπιόδωρον , ἔχοντα τοὺς ὑπ αὐτῷ τεταγμένους λογάδας τριακοσίους καὶ τοξότας ἀναμεμιγμένους σὺν αὐτοῖς .
τούτων δὲ ὀξέως διασκευασαμένων καὶ προσφερομένων δρόμῳ , Μασίστιος ὁ τῶν βαρβάρων ἵππαρχος , ἀνὴρ ἀλκῇ τε θαυμαστὸς μεγέθει τε καὶ κάλλει σώματος περιττός , ὡς κατεῖδεν , ἐναντίον ἐπιστρέψας τὸν ἵππον εἰς αὐτοὺς ἤλαυνε .
τῶν δ ἀνασχομένων καὶ συμβαλόντων ἦν ἀγὼν καρτερός , ὡς πεῖραν ἐν τούτῳ τοῦ παντὸς λαμβανόντων .
ἐπεὶ δὲ τοξευθεὶς ὁ ἵππος τὸν Μασίστιον ἀπέρριψε καὶ πεσὼν ὑπὸ βάρους τῶν ὅπλων αὐτός τε δυσκίνητος ἦν ἀναφέρειν καὶ τοῖς Ἀθηναίοις ἐπικειμένοις καὶ παίουσι δυσμεταχείριστος , οὐ μόνον στέρνα καὶ κεφαλήν , ἀλλὰ καὶ τὰ γυῖα χρυσῷ καὶ χαλκῷ καὶ σιδήρῳ καταπεφραγμένος , τοῦτον μὲν ᾗ τὸ κράνος ὑπέφαινε τὸν ὀφθαλμὸν ἀκοντίου στύρακι παίων τις ἀνεῖλεν , οἱ δ ἄλλοι Πέρσαι προέμενοι τὸν νεκρὸν ἔφευγον .
ἐγνώσθη δὲ τοῦ κατορθώματος τὸ μέγεθος τοῖς Ἕλλησιν οὐκ ἀπὸ τῶν νεκρῶν τοῦ πλήθους , ὀλίγοι γὰρ οἱ πεσόντες ἦσαν , ἀλλὰ τῷ πένθει τῶν βαρβάρων .
καὶ γὰρ ἑαυτοὺς ἔκειραν ἐπὶ τῷ Μασιστίῳ καὶ ἵππους καὶ ἡμιόνους , οἰμωγῆς τε καὶ κλαυθμοῦ τὸ πεδίον ἐνεπίμπλασαν , ὡς ἄνδρα πολὺ πρῶτον ἀρετῇ καὶ δυνάμει μετά γε Μαρδόνιον αὐτὸν ἀποβαλόντες .
μετὰ δὲ τὴν ἱππομαχίαν ἀμφότεροι μάχης ἔσχοντο χρόνον πολύν ·
ἀμυνομένοις γὰρ οἱ μάντεις νίκην πρ οὔφαινον ἐκ τῶν ἱερῶν ὁμοίως καὶ τοῖς Πέρσαις καὶ τοῖς Ἕλλησιν , εἰ δ ἐπιχειροῖεν , ἧτταν .
ἔπειτα Μαρδόνιος , ὡς αὐτῷ μὲν ἡμερῶν ὀλίγων τὰ ἐπιτήδεια περιῆν , οἱ δ Ἕλληνες ἀεί τινων ἐπιρρεόντων πλείονες ἐγίνοντο , δυσανασχετῶν ἔγνω μηκέτι μένειν , ἀλλὰ διαβὰς ἅμα φάει τὸν Ἀσωπὸν ἐπιθέσθαι τοῖς Ἕλλησιν ἀπροσδοκήτως ·
καὶ παράγγελμα τοῖς ἡγεμόσιν ἑσπέρας ἔδωκε .
μεσούσης δὲ μάλιστα τῆς νυκτὸς ἀνὴρ ἵππον ἔχων ἀτρέμα προσεμίγνυε τῷ στρατοπέδῳ τῶν Ἑλλήνων ·
ἐντυχὼν δὲ ταῖς φυλακαῖς ἐκέλευεν αὐτῷ προσελθεῖν Ἀριστείδην τὸν Ἀθηναῖον .
ὑπακούσαντος δὲ ταχέως ἔφησεν ·
εἰμὶ μὲν Ἀλέξανδρος ὁ Μακεδών , ἥκω δὲ κινδύνων τὸν μέγιστον εὐνοίᾳ τῇ πρὸς ὑμᾶς αἰρόμενος , ὡς μὴ τὸ αἰφνίδιον ἐκπλήξειεν ὑμᾶς χεῖρον ἀγωνίσασθαι .
μαχεῖται γὰρ ὑμῖν Μαρδόνιος αὔριον , οὐχ ὑπ ἐλπίδος χρηστῆς οὐ δὲ θάρσους , ἀλλ ἀπορίας τῶν παρόντων , ἐπεὶ καὶ μάντεις ἐκεῖνον ἀπαισίοις ἱεροῖς καὶ λογίοις χρησμῶν εἴργουσι μάχης , καὶ τὸν στρατὸν ἔχει δυσθυμία πολλὴ καὶ κατάπληξις .
ἀλλ ἀνάγκη τολμῶντα πειρᾶσθαι τῆς τύχης ἢ τὴν ἐσχάτην ὑπομένειν ἀπορίαν καθεζόμενον 0 .
ταῦτα φράσας ὁ Ἀλέξανδρος ἐδεῖτο τὸν Ἀριστείδην αὐτὸν εἰδέναι καὶ μνημονεύειν , ἑτέρῳ δὲ μὴ κατειπεῖν .
ὁ δ οὐ καλῶς ἔχειν ἔφη ταῦτα Παυσανίαν ἀποκρύψασθαι , ἐκείνῳ γὰρ ἀνακεῖσθαι τὴν ἡγεμονίαν , πρὸς δὲ τοὺς ἄλλους ἄρρητα πρὸ τῆς μάχης ἔδοξεν ἔσεσθαι , νικώσης δὲ τῆς Ἑλλάδος οὐδένα τὴν Ἀλεξάνδρου προθυμίαν καὶ ἀρετὴν ἀγνοήσειν .
λεχθέντων δὲ τούτων ὅ τε βασιλεὺς τῶν Μακεδόνων ἀπήλαυνεν ὀπίσω πάλιν , ὅ τε Ἀριστείδης ἀφικόμενος ἐπὶ τὴν σκηνὴν τοῦ Παυσανίου διηγεῖτο τοὺς λόγους ·
καὶ μετεπέμποντο τοὺς ἄλλους ἡγεμόνας καὶ παρήγγελλον ἐν κόσμῳ τὸν στρατὸν ἔχειν , ὡς μάχης ἐσομένης .
ἐν τούτῳ δ , ὡς Ἡρόδοτος ἱστορεῖ , Παυσανίας Ἀριστείδῃ προσέφερε λόγον , ἀξιῶν τοὺς Ἀθηναίους ἐπὶ τὸ δεξιὸν μετατάξαι καὶ κατὰ τοὺς Πέρσας ἀντιταχθῆναι , βέλτιον γὰρ ἀγωνιεῖσθαι τῆς τε μάχης ἐμπείρους γεγονότας καὶ τῷ προνενικηκέναι θαρροῦντας , αὑτῷ δὲ παραδοῦναι τὸ εὐώνυμον , ὅπου τῶν Ἑλλήνων οἱ μηδίζοντες ἐπιβάλλειν ἔμελλον 0 .
οἱ μὲν οὖν ἄλλοι στρατηγοὶ τῶν Ἀθηναίων ἀγνώμονα καὶ φορτικὸν ἡγοῦντο τὸν Παυσανίαν , εἰ τὴν ἄλλην ἐῶν τάξιν ἐν χώρᾳ μόνους ἄνω καὶ κάτω μεταφέρει σφᾶς ὥσπερ εἵλωτας , κατὰ τὸ μαχιμώτατον προβαλλόμενος 0 ·
ὁ δ Ἀριστείδης διαμαρτάνειν αὐτοὺς ἔφασκε τοῦ παντός , εἰ πρώην μὲν ὑπὲρ τοῦ τὸ εὐώνυμον κέρας ἔχειν διεφιλοτιμοῦντο Τεγεάταις καὶ προκριθέντες ἐσεμνύνοντο , νῦν δέ , Λακεδαιμονίων ἑκουσίως αὐτοῖς ἐξισταμένων τοῦ δεξιοῦ καὶ τρόπον τινὰ τὴν ἡγεμονίαν παραδιδόντων , οὔ τε τὴν δόξαν ἀγαπῶσιν οὔ τε κέρδος ἡγοῦνται τὸ μὴ πρὸς ὁμοφύλους καὶ συγγενεῖς , ἀλλὰ βαρβάρους καὶ φύσει πολεμίους ἀγωνίσασθαι .
ἐκ τούτου πάνυ προθύμως οἱ Ἀθηναῖοι διημείβοντο τοῖς Σπαρτιάταις τὴν τάξιν ·
καὶ λόγος ἐχώρει δι αὐτῶν πολὺς ἀλλήλοις παρεγγυώντων , ὡς οὔ τε ὅπλα βελτίω λαβόντες οὔ τε ψυχὰς ἀμείνους οἱ πολέμιοι τῶν ἐν Μαραθῶνι προσίασιν , ἀλλὰ τ αὐτὰ μὲν ἐκείνοις τόξα , τ αὐτὰ δ ἐσθῆτος ποικίλματα καὶ χρυσὸς ἐπὶ σώμασι μαλακοῖς καὶ ψυχαῖς ἀνάνδροις 0 1 ·
ἡμῖν δ ὅμοια μὲν ὅπλα καὶ σώματα , μεῖζον δὲ ταῖς νίκαις τὸ θάρσος , ὁ δ ἀγὼν οὐχ ὑπὲρ χώρας καὶ πόλεως μόνον , ὡς ἐκείνοις , ἀλλ ὑπὲρ τῶν ἐν Μαραθῶνι καὶ Σαλαμῖνι τροπαίων , ὡς μη δ ἐκεῖνα Μιλτιάδου δοκῇ καὶ τύχης , ἀλλὰ Ἀθηναίων 0 1 2 .
οὗτοι μὲν οὖν σπεύδοντες ἐν ἀμείψει τῶν τάξεων ἦσαν ·
αἰσθόμενοι δὲ Θηβαῖοι παρ αὐτομόλων Μαρδονίῳ φράζουσι .
κ ἀκεῖνος εὐθύς , εἴ τε δεδιὼς τοὺς Ἀθηναίους , εἴ τε τοῖς Λακεδαιμονίοις συμπεσεῖν φιλοτιμούμενος , ἀντιπαρεξῆγε τοὺς Πέρσας ἐπὶ τὸ δεξιόν , τοὺς δὲ Ἕλληνας ἐκέλευε τοὺς σὺν αὐτῷ κατὰ τοὺς Ἀθηναίους ἵστασθαι 0 .
γενομένης δὲ τῆς μετακοσμήσεως καταφανοῦς ὅ τε Παυσανίας ἀποτραπεὶς αὖθις ἐπὶ τοῦ δεξιοῦ κατέστη , καὶ Μαρδόνιος , ὥσπερ εἶχεν ἐξ ἀρχῆς , ἀνέλαβε τὸ εὐώνυμον κατὰ τοὺς Λακεδαιμονίους γενόμενος , ἥ τε ἡμέρα διεξῆλθεν ἀργή .
καὶ τοῖς Ἕλλησι βουλευομένοις ἔδοξε πορρωτέρω μεταστρατοπεδεῦσαι καὶ καταλαβεῖν εὔυδρον χωρίον , ἐπεὶ τὰ πλησίον νάματα καθύβριστο καὶ διέφθαρτο τῶν βαρβάρων ἱπποκρατούντων .
ἐπελθούσης δὲ νυκτὸς καὶ τῶν στρατηγῶν ἀγόντων ἐπὶ τὴν ἀποδεδειγμένην στρατοπεδείαν οὐ πάνυ πρόθυμον ἦν ἕπεσθαι καὶ συμμένειν τὸ πλῆθος , ἀλλ ὡς ἀνέστησαν ἐκ τῶν πρώτων ἐρυμάτων ἐφέροντο πρὸς τὴν πόλιν τῶν Πλαταιέων οἱ πολλοί , καὶ θόρυβος ἦν ἐκεῖ διασκιδναμένων καὶ κατασκηνούντων ἀτάκτως .
λακεδαιμονίοις δὲ συνέβαινεν ἄκουσι μόνοις ἀπολείπεσθαι τῶν ἄλλων ·
ἀμομφάρετος γάρ , ἀνὴρ θυμοειδὴς καὶ φιλοκίνδυνος , ἔκπαλαι πρὸς τὴν μάχην σπαργῶν καὶ βαρυνόμενος τὰς πολλὰς ἀναβολὰς καὶ μελλήσεις , τότε δὴ παντάπασι τὴν μετανάστασιν φυγὴν ἀποκαλῶν καὶ ἀπόδρασιν , οὐκ ἔφη λείψειν τὴν τάξιν , ἀλλ αὐτόθι μένων μετὰ τῶν ἑαυτοῦ λοχιτῶν ὑποστήσεσθαι Μαρδόνιον .
ὡς δὲ Παυσανίας ἐπελθὼν ἔλεγε ταῦτα πράττειν ἐψηφισμένα καὶ δεδογμένα τοῖς Ἕλλησιν , ἀράμενος ταῖν χεροῖν πέτρον μέγαν ὁ Ἀμομφάρετος καὶ καταβαλὼν πρὸ τῶν ποδῶν τοῦ Παυσανίου ταύτην ἔφη ψῆφον αὐτὸς περὶ τῆς μάχης τίθεσθαι , τὰ δὲ τῶν ἄλλων δειλὰ βουλεύματα καὶ δόγματα χαίρειν ἐᾶν .
ἀπορούμενος δὲ Παυσανίας τῷ παρόντι πρὸς μὲν τοὺς Ἀθηναίους ἔπεμψεν ἀπιόντας ἤδη , περιμεῖναι δεόμενος καὶ κοινῇ βαδίζειν , αὐτὸς δὲ τὴν ἄλλην δύναμιν ἦγε πρὸς τὰς Πλαταιὰς ὡς ἀναστήσων τὸν Ἀμομφάρετον .
ἐν τούτῳ δὲ κατελάμβανεν ἡμέρα , καὶ Μαρδόνιος  οὐ γὰρ ἔλαθον τὴν στρατοπεδείαν ἐκλελοιπότες οἱ Ἕλληνες  ἔχων συντεταγμένην τὴν δύναμιν ἐπεφέρετο τοῖς Λακεδαιμονίοις βοῇ πολλῇ καὶ πατάγῳ τῶν βαρβάρων , ὡς οὐ μάχης ἐσομένης , ἀλλὰ φεύγοντας ἀναρπασομένων τοὺς Ἕλληνας .
ὃ μικρᾶς ῥοπῆς ἐδέησε γενέσθαι .
κατιδὼν γὰρ τὸ γινόμενον ὁ Παυσανίας ἔσχετο μὲν τῆς πορείας καὶ τὴν ἐπὶ μάχῃ τάξιν ἐκέλευσε λαμβάνειν ἕκαστον , ἔλαθε δ αὐτόν , εἴ θ ὑπὸ τῆς πρὸς τὸν Ἀμομφάρετον ὀργῆς εἴ τε τῷ τάχει θορυβηθέντα τῶν πολεμίων , σύνθημα μὴ δοῦναι τοῖς Ἕλλησιν 0 1 .
ὅθεν οὔ τ εὐθὺς οὔ τ ἀθρόοι , κατ ὀλίγους δὲ καὶ σποράδην , ἤδη τῆς μάχης ἐν χερσὶν οὔσης , προσεβοήθουν .
ὡς δὲ θυόμενος οὐκ ἐκαλλιέρει , προσέταξε τοῖς Λακεδαιμονίοις τὰς ἀσπίδας πρὸ τῶν ποδῶν θεμένους ἀτρέμα καθέζεσθαι καὶ προσέχειν αὐτῷ , μηδένα τῶν πολεμίων ἀμυνομένους , αὐτὸς δὲ πάλιν ἐσφαγιάζετο .
καὶ προσέπιπτον οἱ ἱππεῖς ·
ἤδη δὲ καὶ βέλος ἐξικνεῖτο καί τις ἐπέπληκτο τῶν Σπαρτιατῶν .
ἐν τούτῳ δὲ καὶ Καλλικράτης , ὃν ἰδέᾳ τε κάλλιστον Ἑλλήνων καὶ σώματι μέγιστον ἐν ἐκείνῳ τῷ στρατῷ γενέσθαι λέγουσι , τοξευθεὶς καὶ θνήσκων οὐκ ἔφη τὸν θάνατον ὀδύρεσθαι , καὶ γὰρ ἐλθεῖν οἴκοθεν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ἀποθανούμενος , ἀλλ ὅτι θνήσκει τῇ χειρὶ μὴ χρησάμενος .
ἦν οὖν τὸ μὲν πάθος δεινόν , ἡ δ ἐγκράτεια θαυμαστὴ τῶν ἀνδρῶν 0 .
οὐ γὰρ ἠμύνοντο τοὺς πολεμίους ἐπιβαίνοντας , ἀλλὰ τὸν παρὰ τοῦ θεοῦ καὶ τοῦ στρατηγοῦ καιρὸν ἀναμένοντες ἠνείχοντο βαλλόμενοι καὶ πίπτοντες ἐν ταῖς τάξεσιν .
ἔνιοι δέ φασι τῷ Παυσανίᾳ μικρὸν ἔξω τῆς παρατάξεως θύοντι καὶ κατευχομένῳ τῶν Λυδῶν τινας ἄφνω προσπεσόντας ἁρπάζειν καὶ διαρρίπτειν τὰ περὶ τὴν θυσίαν , τὸν δὲ Παυσανίαν καὶ τοὺς περὶ αὐτὸν οὐκ ἔχοντας ὅπλα ῥάβδοις καὶ μάστιξι παίειν ·
διὸ καὶ νῦν ἐκείνης τῆς ἐπιδρομῆς μιμήματα τὰς περὶ τὸν βωμὸν ἐν Σπάρτῃ πληγὰς τῶν ἐφήβων καὶ τὴν μετὰ ταῦτα τῶν Λυδῶν πομπὴν συντελεῖσθαι 0 .
δυσφορῶν οὖν ὁ Παυσανίας τοῖς παροῦσιν , ἄλλα τοῦ μάντεως ἐπ ἄλλοις ἱερεῖα καταβάλλοντος , τρέπεται πρὸς τὸ Ἡραῖον τῇ ὄψει δεδακρυμένος , καὶ τὰς χεῖρας ἀνασχὼν εὔξατο Κιθαιρωνίᾳ Ἥρᾳ καὶ θεοῖς ἄλλοις , οἳ Πλαταιΐδα γῆν ἔχουσιν , εἰ μὴ πέπρωται τοῖς Ἕλλησι νικᾶν , ἀλλὰ δράσαντάς γέ τι παθεῖν καὶ δείξαντας ἔργῳ τοῖς πολεμίοις , ὡς ἐπ ἄνδρας ἀγαθοὺς καὶ μάχεσθαι μεμαθηκότας ἐστράτευσαν .
ταῦτα τοῦ Παυσανίου θεοκλυτοῦντος ἅμα ταῖς εὐχαῖς ἐφάνη τὰ ἱερὰ καὶ νίκην ὁ μάντις ἔφραζε .
καὶ δοθέντος εἰς ἅπαντας τοῦ παραγγέλματος καθίστασθαι πρὸς τοὺς πολεμίους , ἥ τε φάλαγξ ὄψιν ἔσχεν αἰφνιδίως ἑνὸς ζῴου θυμοειδοῦς πρὸς ἀλκὴν τρεπομένου καὶ φρίξαντος , τοῖς τε βαρβάροις τότε παρέστη λογισμός , ὡς πρὸς ἄνδρας ὁ ἀγὼν ἔσοιτο μαχουμένους ἄχρι θανάτου .
διὸ καὶ προθέμενοι πολλὰ τῶν γέρρων ἐτόξευον εἰς τοὺς Λακεδαιμονίους .
οἱ δὲ τηροῦντες ἅμα τὸν συνασπισμὸν ἐπέβαινον , καὶ προσπεσόντες ἐξεώθουν τὰ γέρρα , καὶ τοῖς δόρασι τύπτοντες πρόσωπα καὶ στέρνα τῶν Περσῶν πολλοὺς κατέβαλλον , οὐκ ἀπράκτως οὐ δὲ ἀθύμως πίπτοντας .
καὶ γὰρ ἀντιλαμβανόμενοι τῶν δοράτων ταῖς χερσὶ γυμναῖς συνέθραυον τὰ πλεῖστα , καὶ πρὸς τὰς ξιφουλκίας ἐχώρουν οὐκ ἀργῶς , ἀλλὰ ταῖς τε κοπίσι καὶ τοῖς ἀκινάκαις χρώμενοι καὶ τὰς ἀσπίδας παρασπῶντες καὶ συμπλεκόμενοι χρόνον πολὺν ἀντεῖχον .
οἱ δ Ἀθηναῖοι τέως μὲν ἠτρέμουν ἀναμένοντες τοὺς Λακεδαιμονίους , ἐπεὶ δὲ κραυγή τε προσέπιπτε πολλὴ μαχομένων καὶ παρῆν , ὥς φασιν , ἄγγελος παρὰ Παυσανίου τὰ γινόμενα φράζων , ὥρμησαν κατὰ τάχος βοηθεῖν .
καὶ προχωροῦσιν αὐτοῖς διὰ τοῦ πεδίου πρὸς τὴν βοὴν ἐπεφέροντο τῶν Ἑλλήνων οἱ μηδίζοντες , Ἀριστείδης δὲ πρῶτον μέν , ὡς εἶδε , πολὺ προελθὼν ἐβόα , μαρτυρόμενος Ἑλληνίους θεούς , ἀπέχεσθαι μάχης καὶ μὴ σφίσιν ἐμποδὼν εἶναι μη δὲ κωλύειν ἐπαμύνοντας τοῖς προκινδυνεύουσιν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος , ἐπεὶ δ ἑώρα μὴ προσέχοντας αὐτῷ καὶ συντεταγμένους ἐπὶ τὴν μάχην , οὕτω τῆς ἐκεῖ βοηθείας ἀποτραπόμενος συνέβαλε τούτοις περὶ πεντακισμυρίους οὖσιν .
ἀλλὰ τὸ μὲν πλεῖστον εὐθὺς ἐνέδωκε καὶ ἀπεχώρησεν , ἅτε δὴ καὶ τῶν βαρβάρων ἀπηλλαγμένων , ἡ δὲ μάχη λέγεται μάλιστα κατὰ Θηβαίους γενέσθαι , προθυμότατα τῶν πρώτων καὶ δυνατωτάτων τότε παρ αὐτοῖς μηδιζόντων καὶ τὸ πλῆθος οὐ κατὰ γνώμην , ἀλλ ὀλιγαρχούμενον ἀγόντων .
οὕτω δὲ τοῦ ἀγῶνος δίχα συνεστῶτος πρῶτοι μὲν ἐώσαντο τοὺς Πέρσας οἱ Λακεδαιμόνιοι ·
καὶ τὸν Μαρδόνιον ἀνὴρ Σπαρτιάτης ὄνομα Ἀρίμνηστος ἀποκτίννυσι , λίθῳ τὴν κεφαλὴν πατάξας , ὥσπερ αὐτῷ προεσήμανε τὸ ἐν Ἀμφιάρεω μαντεῖον .
ἔπεμψε γὰρ ἄνδρα Λυδὸν ἐνταῦθα , Κᾶρα δὲ ἕτερον εἰς Τροφωνίου ὁ Μαρδόνιος 0 ·
καὶ τοῦτον μὲν ὁ προφήτης Καρικῇ γλώσσῃ προσεῖπεν , ὁ δὲ Λυδὸς ἐν τῷ σηκῷ τοῦ Ἀμφιάρεω κατευνασθεὶς ἔδοξεν ὑπηρέτην τινὰ τοῦ θεοῦ παραστῆναι καὶ κελεύειν αὐτὸν ἀπιέναι , μὴ βουλομένου δὲ λίθον εἰς τὴν κεφαλὴν ἐμβαλεῖν μέγαν , ὥστε δόξαι πληγέντα τεθνάναι τὸν ἄνθρωπον ·
καὶ ταῦτα μὲν οὕτω γενέσθαι λέγεται .
τοὺς δὲ φεύγοντας εἰς τὰ ξύλινα τείχη καθεῖρξαν .
ὀλίγῳ δ ὕστερον Ἀθηναῖοι τοὺς Θηβαίους τρέπονται , τριακοσίους τοὺς ἐπιφανεστάτους καὶ πρώτους διαφθείραντες ἐν αὐτῇ τῇ μάχῃ .
γεγενημένης δὲ τῆς τροπῆς ἧκεν αὐτοῖς ἄγγελος πολιορκεῖσθαι τὸ βαρβαρικὸν εἰς τὰ τείχη κατακεκλεισμένον .
οὕτω δὴ σώζεσθαι τοὺς Ἕλληνας ἐάσαντες ἐβοήθουν πρὸς τὰ τείχη ·
καὶ τοῖς Λακεδαιμονίοις παντάπασιν ἀργῶς πρὸς τειχομαχίαν καὶ ἀπείρως ἔχουσιν ἐπιφανέντες αἱροῦσι τὸ στρατόπεδον φόνῳ πολλῷ τῶν πολεμίων .
λέγονται γὰρ ἀπὸ τῶν τριάκοντα μυριάδων τετρακισμύριοι φυγεῖν σὺν Ἀρταβάζῳ , τῶν δ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ἀγωνισαμένων ἔπεσον οἱ πάντες ἐπὶ χιλίοις ἑξήκοντα καὶ τριακόσιοι .
τούτων Ἀθηναῖοι μὲν ἦσαν δύο καὶ πεντήκοντα , πάντες ἐκ τῆς Αἰαντίδος φυλῆς , ὥς φησι Κλείδημος , ἀγωνισαμένης ἄριστα ·
διὸ καὶ ταῖς Σφραγίτισι νύμφαις ἔθυον Αἰαντίδαι τὴν πυθόχρηστον θυσίαν ὑπὲρ τῆς νίκης , ἐκ δημοσίου τὸ ἀνάλωμα λαμβάνοντες ·
λακεδαιμόνιοι δ ἑνὶ πλείους τῶν ἐνενήκοντα , Τεγεᾶται δ ἑκκαίδεκα 0 .
θαυμαστὸν οὖν τὸ Ἡροδότου , πῶς μόνους τούτους φησὶν εἰς χεῖρας ἐλθεῖν τοῖς πολεμίοις , τῶν δ ἄλλων Ἑλλήνων μηδένα 0 .
καὶ γὰρ τὸ πλῆθος τῶν πεσόντων μαρτυρεῖ καὶ τὰ μνήματα κοινὸν γενέσθαι τὸ κατόρθωμα ·
καὶ τὸν βωμὸν οὐκ ἂν ἐπέγραψαν οὕτως , εἰ μόναι τρεῖς πόλεις ἠγωνίσαντο , τῶν ἄλλων ἀτρέμα καθεζομένων ·
τόνδε ποθ Ἕλληνες νίκας κράτει , ἔργῳ Ἄρηος , Πέρσας ἐξελάσαντες ἐλευθέρᾳ Ἑλλάδι κοινὸν ἱδρύσαντο Διὸς βωμὸν ἐλευθερίου .
ταύτην τὴν μάχην ἐμαχέσαντο τῇ τετράδι τοῦ Βοηδρομιῶνος ἱσταμένου κατ Ἀθηναίους , κατὰ δὲ Βοιωτοὺς τετράδι τοῦ Πανέμου φθίνοντος , ᾗ καὶ νῦν ἔτι τὸ Ἑλληνικὸν ἐν Πλαταιαῖς ἀθροίζεται συνέδριον καὶ θύουσι τῷ ἐλευθερίῳ Διῒ Πλαταιεῖς ὑπὲρ τῆς νίκης .
τὴν δὲ τῶν ἡμερῶν ἀνωμαλίαν οὐ θαυμαστέον , ὅπου καὶ νῦν διηκριβωμένων τῶν ἐν ἀστρολογίᾳ μᾶλλον ἄλλην ἄλλοι μηνὸς ἀρχὴν καὶ τελευτὴν ἄγουσιν .
ἐκ τούτου τῶν Ἀθηναίων τὸ ἀριστεῖον οὐ παραδιδόντων τοῖς Σπαρτιάταις οὐ δὲ τρόπαιον ἱστάναι συγχωρούντων ἐκείνοις , παρ οὐδὲν ἂν ἦλθεν εὐθὺς ἀπολέσθαι τὰ πράγματα τῶν Ἑλλήνων ἐν τοῖς ὅπλοις διαστάντων , εἰ μὴ πολλὰ παρηγορῶν καὶ διδάσκων τοὺς συστρατήγους ὁ Ἀριστείδης , μάλιστα δὲ Λεωκράτη καὶ Μυρωνίδην , ἔσχε καὶ συνέπεισε τὴν κρίσιν ἐφεῖναι τοῖς Ἕλλησιν .
ἐνταῦθα βουλευομένων τῶν Ἑλλήνων Θεογείτων μὲν ὁ Μεγαρεὺς εἶπεν , ὡς ἑτέρᾳ πόλει δοτέον εἴη τὸ ἀριστεῖον , εἰ μὴ βούλονται συνταράξαι πόλεμον ἐμφύλιον ·
ἐπὶ τούτῳ δ ἀναστὰς Κλεόκριτος ὁ Κορίνθιος δόξαν μὲν παρέσχεν ὡς Κορινθίοις αἰτήσων τὸ ἀριστεῖον ·