Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
„ πᾶσα ” γάρ φησι „ δεκάτη τῆς γῆς ἀπὸ τοῦ σπέρματος καὶ τοῦ καρποῦ τοῦ ξυλίνου ἐστὶν ἅγιον τῷ κυρίῳ ·
καὶ πᾶσα δεκάτη βοῶν καὶ προβάτων , καὶ πᾶν ὃ ἂν διέλθῃ ἐν τῷ ἀριθμῷ ὑπὸ τὴν ῥάβδον , τὸ δέκατον ἔσται ἅγιον τῷ κυρίῳ “  Lev .
ὁρᾷς ὅτι καὶ ἀπὸ τοῦ περὶ ἡμᾶς ὄγκου σωματικοῦ , ὃς γεώδης καὶ ξύλινος ὄντως ἐστίν , οἴεται δεῖν ἀπάρχεσθαι ;
ἡ γὰρ ζωὴ καὶ διαμονὴ καὶ αὔξησις καὶ ὑγίεια αὐτῷ θείᾳ γίνεται χάριτι .
ὁρᾷς δ  ὅτι καὶ ἀπὸ τῶν ἐν ἡμῖν αὐτοῖς ζῴων ἀλόγων  ταῦτα δ εἰσὶν αἰσθήσεις  πάλιν ἀπάρχεσθαι διείρηται ;
τὸ γὰρ ὁρᾶν καὶ ἀκούειν καὶ ὀσφραίνεσθαι καὶ γεύεσθαι , ἔτι δὲ ἅπτεσθαι δωρεαὶ θεῖαι , ὑπὲρ ὧν εὐχαριστητέον 0 .
ἀλλὰ γὰρ οὐ μόνον ἐπὶ τοῖς ξυλίνοις καὶ γηίνοις σώματος ὄγκοις οὐ δ ἐπ  ἀλόγοις ζῴοις , ταῖς αἰσθήσεσι , τὸν εὐεργέτην ἐπαινεῖν διδασκόμεθα , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῷ νῷ , ὃς κυρίως εἰπεῖν ἄνθρωπός ἐστιν ἐν ἀνθρώπῳ , κρείττων ἐν χείρονι καὶ ἀθάνατος ἐν θνητῷ .
διὰ τοῦτο οἶμαι τὰ πρωτότοκα καθιέρωσε πάντα , τὴν δεκάτην , λέγω Λευιτικὴν φυλήν , ἀντικαταλλαξάμενος πρὸς διατήρησιν καὶ φυλακὴν ὁσιότητος καὶ εὐσεβείας καὶ λειτουργιῶν , αἳ πρὸς τὴν τοῦ θεοῦ τιμὴν ἀναφέρονται .
τὸ γὰρ πρῶτον καὶ ἄριστον ἐν ἡμῖν αὐτοῖς ὁ λογισμός ἐστι , καὶ ἄξιον τὰς συνέσεως καὶ ἀγχινοίας καταλήψεώς τε καὶ φρονήσεως καὶ τῶν ἄλλων δυνάμεων , ὅσαι περὶ αὐτόν εἰσιν , ἀπαρχὰς ἀνατιθέναι θεῷ τῷ τὴν εὐφορίαν τοῦ διανοεῖσθαι παρασχόντι 0 .
ἐνθένδε ὁ μὲν ἀσκητικὸς ὁρμηθεὶς εὐχόμενος εἶπε ·
„ πάντων ὧν ἄν μοι δῷς , δεκάτην ἀποδεκατώσω σοί “  Gen .
28 , 22  , ὁ ὁδὲ χρησμὸς ὁ ὁμετὰ τὰς ἐπινικίους εὐχὰς ἀναγραφείς , ἃς ὁ τὴν αὐτομαθῆ καὶ αὐτοδίδακτον λαχὼν ἱερωσύνην ποιεῖται Μελχισεδέκ , " ἔδωκε γὰρ αὐτῷ “ φησίν „ δεκάτην ἀπὸ πάντων “  Gen .
14 , 20  , ἀπὸ τῶν κατ αἴθησιν τὸ καλῶς αἰσθάνεσθαι , ἀπὸ τῶν κατὰ λόγον τὸ εὖ λέγειν , ἀπὸ τῶν κατὰ νοῦν τὸ εὖ διανοεῖσθαι 0 1 2 .
παγκάλως οὖν καὶ ἀναγκαίως ἅμα ἐν εἴδει παραδιηγήματος , ἡνίκα τῆς οὐρανίου καὶ θείας τροφῆς τὸ μνημεῖον ἐν στάμνῳ χρυσῷ καθιεροῦτο , φησὶν ὡς ἄρα „ τὸ γομὸρ τὸ δέκατον τῶν τριῶν μέτρων ἦν “  Exod .
ἐν ἡμῖν γὰρ αὐτοῖς τρία μέτρα εἶναι δοκεῖ , αἴσθησις , λόγος , νοῦς ·
αἰσθητῶν μὲν αἴσθησις , ὀνομάτων δὲ καὶ ῥημάτων καὶ τῶν λεγομένων ὁ λόγος , νοητῶν δὲ νοῦς 0 1 2 .
ἀφ  ἑκάστου δὴ τῶν τριῶν μέτρων τούτων ἀπαρκτέον ὥσπερ τινὰ ἱερὰν δεκάτην , ἵνα καὶ τὸ λέγειν καὶ τὸ αἰσθάνεσθαι καὶ τὸ καταλαμβάνειν ἀνυπαιτίως καὶ ὑγιεινῶς κατὰ θεὸν ἐξετάζηται 0 ·
τὸ γὰρ ἀληθινὸν καὶ δίκαιον μέτρον τοῦτ ἐστί , τὰ δὲ καθ ἡμᾶς ψευδῆ τε καὶ ἄδικα 0 .
εἰκότως οὖν καὶ ἐπὶ τῶν θυσιῶν τὸ μὲν δέκατον τοῦ μέτρου τῆς σεμιδάλεως τοῖς ἱερείοις ἐπὶ τὸν βωμὸν συνανενεχθήσεται  Exod .
29 , 40  , ὁ δὲ ἔνατος ἀριθμός , τὸ λείψανον τοῦ δεκάτου , παρ ἡμῖν αὐτοῖς παραμενεῖ .
τούτοις συνᾴδει καὶ ἡ τῶν ἱερέων ἐνδελεχὴς θυσία ·
τὸ γὰρ δέκατον τὸ τοῦ οἶφι σεμιδάλεως ἀεὶ διείρηται προσφέρειν αὐτοῖς  Lev .
ἔμαθον γὰρ τὸν ἔνατον ὑπερβαίνοντες αἰσθητὸν δοκήσει θεὸν τὸν δέκατον καὶ μόνον ὄντα ἀψευδῶς προσκυνεῖν .
ἐννέα γὰρ ὁ κόσμος ἔλαχε μοίρας , ἐν οὐρανῷ μὲν ὀκτώ , τήν τε ἀπλανῆ καὶ ἑπτὰ τὰς πεπλανημένας ἐν τάξεσι φερομένας ταῖς αὐταῖς , ἐνάτην δὲ γῆν σὺν ὕδατι καὶ ἀέρι ·
τούτων γὰρ μία συγγένεια τροπὰς καὶ μεταβολὰς παντοίας δεχομένων 0 .
οἱ μὲν οὖν πολλοὶ τὰς ἐννέα ταύτας μοίρας καὶ τὸν παγέντα κόσμον ἐξ αὐτῶν ἐτίμησαν , ὁ δὲ τέλειος τὸν ὑπεράνω τῶν ἐννέα , δημιουργὸν αὐτῶν , δέκατον θεόν 0 1 ·
ὅλον γὰρ ὑπερκύψας τὸ ἔργον ἐπόθει τὸν τεχνίτην , καὶ ἱκέτης καὶ θεραπευτὴς ἐσπούδαζεν αὐτοῦ γενέσθαι ·
διὰ τοῦτο δεκάτην ἐνδελεχῆ τῷ δεκάτῳ καὶ μόνῳ καὶ αἰωνίῳ ὁ ἱερεὺς ἀνατίθησι .
τοῦτ  ἐστὶ κυρίως εἰπεῖν τὸ ψυχικὸν Πάσχα , ἡ ἀπὸ παντὸς πάθους καὶ παντὸς αἰσθητοῦ διάβασις πρὸς τὸ δέκατον , ὃ δὴ νοητόν ἐστι καὶ θεῖον ·
„ δεκάτῃ τοῦ μηνὸς τούτου λαβέτωσαν ἕκαστος πρόβατον κατ  οἰκίαν “  Exod .
12 , 3  , ἵνα ἀπὸ τῆς δεκάτης τῷ δεκάτῳ καθιερωθῇ τὰ θύματα διατηρηθέντα ἐν τῇ ψυχῇ κατὰ δύο μοίρας ἐκ τριῶν πεφωτισμένῃ , μέχρις ἂν ὅλη δι ὅλων γενομένη φέγγος οὐράνιον , οἷα πλησιφαὴς σελήνη κατὰ δευτέρας ἑβδομάδος παραύξησιν , μὴ μόνον φυλάττειν ἀλλὰ καὶ ἱερουργεῖν ἤδη δύνηται τὰς ἀσινεῖς καὶ ἀμώμους προκοπάς 0 .
τοῦτ  ἐστὶν ἱλασμός  καὶ γὰρ οὗτος δεκάτῃ τοῦ μηνὸς βεβαιοῦται  Lev .
23 , 27  , τὸν δέκατον ἱκετευούσης θεὸν ψυχῆς καὶ τὴν ταπεινότητα καὶ οὐδένειαν τοῦ γενητοῦ περίνοιαν λογισμοῦ πεποιθυίας καὶ τὰς ἐν ἅπασι τοῖς καλοῖς ὑπερβολὰς καὶ ἀκρότητας τοῦ ἀγενήτου δεδιδαγμένης .
ἵλεως οὖν καὶ ἄνευ ἱκετείας ἵλεως εὐθὺς γίνεται τοῖς ἑαυτοὺς κακοῦσι καὶ συστέλλουσι καὶ μὴ καυχήσει καὶ οἰήσει φυσωμένοις  , τοῦτ ἐστὶν ἄφεσις  Lev .
, τοῦτ  ἐλευθερία παντελὴς ψυχῆς ὃν ἐπλανήθη τε πλάνον ἀποσειομένης καὶ πρὸς τὴν ἀπλανῆ φύσιν μεθορμιζομένης καὶ ἐπὶ τοὺς κλήρους ἐπανιούσης , οὓς ἔλαχεν , ἡνίκα λαμπρὸν | ἔπνει καὶ τοὺς περὶ τῶν καλῶν πόνους ἤθλει .
τότε γὰρ αὐτὴν τῶν ἄθλων ἀγάμενος ὁ ἱερὸς λόγος ἐτίμησε , γέρας ἐξαίρετον δούς , κλῆρον ἀθάνατον , τὴν ἐν ἀφθάρτῳ γένει τάξιν .
τοῦτο καὶ Ἀβραὰμ ὁ σοφὸς ἱκετεύει , μελλούσης ἐμπίπρασθαι λόγῳ μὲν τῆς Σοδομίτιδος γῆς , ἔργῳ δὲ τῆς ἐστειρωμένης τὰ καλὰ καὶ τυφλῆς τὸν λογισμὸν ψυχῆς , ἵν  , ἐὰν εὑρεθῇ τὸ δικαιοσύνης μνημεῖον , ἡ δεκάς , ἐν αὐτῇ , τύχῃ τινὸς ἀμνηστίας  Gen .
ἄρχεται μὲν οὖν τῆς ἱκεσίας ἀπὸ τοῦ τῆς ἀφέσεως ἀριθμοῦ , πεντηκοντάδος , λήγει δὲ εἰς δεκάδα , τὴν τελευταίαν ἀπολύτρωσιν .
ἀφ οὗ μοι δοκεῖ καὶ Μωυσῆς μετὰ τὴν χιλιάρχων καὶ ἑκατοντάρχων καὶ πεντηκοντάρχων αἵρεσιν ἐπὶ πᾶσι δεκαδάρχους χειροτονεῖν  Exod .
18 , 25  , ἵν  , εἰ μὴ δύναιτο διὰ τῶν πρεσβυτέρων τάξεων βελτιοῦσθαι ὁ νοῦς , ἀλλά τοι διὰ τῶν ὑστάτων καθαίρηται .
πάγκαλον δὲ δόγμα καὶ ὁ τοῦ φιλομαθοῦς παῖς ἔμαθεν , ἡνίκα τὴν θαυμαστὴν ἐκείνην ἐπρέσβευε πρεσβείαν , αὐτομαθεῖ σοφῷ προξενῶν οἰκειοτάτην ἀρετήν , ἐπιμονήν .
„ δέκα γὰρ καμήλους λαμβάνει , “ τὴν δεκάδος , λέγω δὲ παιδείας ὀρθῆς , ἀνάμνησιν , ἀπὸ πολλῶν ἀπείρων μὲν οὖν τοῦ κυρίου μνημῶν 0 .
„ λαμβάνει δὲ καὶ τῶν ἀγαθῶν ἐκείνου „  Gen .
24 , 10  δῆλον ὡς οὐκ ἄργυρον οὐ δὲ χρυσὸν ἤ τινα ἄλλα τῶν ἐν ὕλαις φθαρταῖς  τὴν γὰρ ἀγαθοῦ πρόσρησιν οὐδέποτε τούτοις ἐπεφήμισε Μωυσῆς  , ἀλλὰ τὰ γνήσια , ἃ δὴ ψυχῆς ἐστι μόνα , ἐφοδιάζεται καὶ ἐμπορεύεται , διδασκαλίαν , προκοπήν , σπουδήν , πόθον , ζῆλον , ἐνθουσιασμούς , προφητείας , τοῦ κατορθοῦν ἔρωτα 0 ·
οἷς ἐμμελετῶν καὶ ἐνασκούμενος , ὅταν ὥσπερ ἐκ πελάγους ἐνορμίζεσθαι λιμένι μέλλῃ , λήψεται δύο μὲν ἐνώτια , ἀνὰ δραχμὴν ὁλκήν , ψέλια δὲ δέκα χρυσῶν ἐπὶ τὰς χεῖρας τῆς προξενουμένης  Gen 0 .
ὢ θεοπρεποῦς κόσμου , δραχμὴν μίαν εἶναι τὸ ἄκουσμα καὶ μονάδα ἀρραγῆ καὶ ὁλκὸν φύσει  ἀκοὴν γὰρ οὐδενὶ σχολάζειν ἐμπρεπές , ὅτι μὴ λόγῳ ἑνί , ὃς ἂν τὰς τοῦ ἑνὸς ἀρετὰς καὶ μόνου θεοῦ καλῶς διεξέρχηται  , δέκα δὲ χρυσῶν τὰ ἐγχειρήματα 0 1 ·
πράξεις γὰρ αἱ κατὰ σοφίαν τελείοις ἀριθμοῖς βεβαιοῦνται , καὶ ἔστιν ἑκάστη τιμιωτέρα χρυσοῦ .
τοιαύτη τίς ἐστι καὶ ἡ ἀριστίνδην ἐπικριθεῖσα τῶν ἀρχόντων εἰσφορά , ἣν ἐποιήσαντο , ἡνίκα ἡ ψυχὴ κατασκευασθεῖσα ὑπὸ φιλοσοφίας ἱεροπρεπῶς τὰ ἐγκαίνια ἦγεν αὐτῆς εὐχαριστοῦσα τῷ διδασκάλῳ καὶ ὑφηγητῇ θεῷ .
„ θυΐσκην γὰρ δέκα χρυσῶν πλήρη θυμιάματος ἀνατίθησιν “  Num .
7 , 14  , ἵνα τὰς ὑπὸ φρονήσεως καὶ πάσης ἀρετῆς ἀναδιδομένας αὔρας ὁ μόνος ἐπικρίνῃ σοφός .
ἐπειδὰν δὲ δόξωσιν εἶναι προσηνεῖς , τὸ ἐφύμνιον ᾄσεται Μωυσῆς λέγων ·
„ ὠσφράνθη κύριος ὀσμὴν εὐωδίας “  Gen .
8 , 21  , τὸ ὀσφρανθῆναι τιθεὶς ἐπὶ τοῦ συναινέσαι ·
οὐ γὰρ ἀνθρωπόμορφος οὐ δὲ μυκτήρων ἤ τινων ἄλλων ὀργανικῶν μερῶν χρεῖος 0 1 .
προϊὼν δὲ καὶ τὸ θεῖον ἐνδιαίτημα , τὴν σκηνήν , „ δέκα αὐλαίας “  Exod 0 .
26 , 1  ἐρεῖ ·
τὸ γὰρ τῆς ὅλης πῆγμα σοφίας ἀριθμὸν τέλειον εἴληχε , δεκάδα ·
σοφία δὲ αὐλὴ καὶ βασίλειόν ἐστι τοῦ πανηγεμόνος καὶ μόνου βασιλέως αὐτοκράτορος .
ὁ μὲν δὴ νοητὸς οἶκος οὗτος , αἰσθητὸς δ ὁ κόσμος ἐστίν , ἐπεὶ καὶ τὰς αὐλαίας ἐκ τοιούτων συνύφηνεν , ἃ τῶν τεττάρων στοιχείων σύμβολά ἐστιν ·
ἐκ γὰρ βύσσου καὶ ὑακίνθου καὶ πορφύρας καὶ κοκκίνου δημιουργοῦνται  ibid .
, τεττάρων , ὡς ἔφην , ἀριθμῶν 0 .
σύμβολον δὲ γῆς μὲν ἡ βύσσος  φύεται γὰρ ἐκ ταύτης  , ἀέρος δὲ ὁ ὑάκινθος  μέλας γὰρ οὗτος φύσει  , ὕδατος δὲ ἡ πορφύρα  τὸ γὰρ τῆς βαφῆς αἴτιον ἐκ θαλάττης , ἡ ὁμωνυμοῦσα κόγχη  , πυρὸς δὲ τὸ κόκκινον 0 1 2 ·
ἐμφερέστατον γὰρ φλογί 0 .
πάλιν γε μὴν Αἴγυπτον ἀφηνιάσασαν , ἡνίκα τὸν ἀντίθεον ἀπεσέμνυνε νοῦν τὰ παράσημα τῆς βασιλείας ἀναδοῦσα αὐτῷ , τὸν θρόνον , τὸ σκῆπτρον , τὸ διάδημα , δέκα πληγαῖς καὶ τιμωρίαις ὁ τῶν ὅλων ἐπίτροπος καὶ κηδεμὼν νουθετεῖ .
τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ Ἀβραὰμ ὑπισχνεῖται τῷ σοφῷ οὔ τε πλειόνων οὔ τε ἐλαττόνων , ἀλλὰ αὐτὸ μόνον δέκα ἐθνῶν ἀπώλειαν καὶ παντελῆ φθορὰν ἐργάσεσθαι καὶ τὴν τῶν ἀναιρεθέντων χώραν δώσειν τοῖς ἐγγόνοις αὐτοῦ  Gen .
15 , 18  20  , πανταχοῦ δεκάδι καὶ πρὸς ἔπαινον καὶ πρὸς ψόγον καὶ πρὸς τιμὴν καὶ πρὸς κόλασιν καταχρῆσθαι δικαιῶν 0 .
καίτοι τί τούτων μεμνήμεθα ;
τὴν γὰρ ἱερὰν καὶ θείαν νομοθεσίαν δέκα τοῖς σύμπασι λόγοις Μωυσῆς ἀναγέγραφεν ·
οὗτοι δέ εἰσι θεσμοί , τῶν κατὰ μέρος ἀπείρων νόμων γενικὰ κεφάλαια , ῥίζαι καὶ ἀρχαὶ καὶ πηγαὶ ἀέναοι διαταγμάτων προστάξεις καὶ ἀπαγορεύσεις περιεχόντων ἐπ ὠφελείᾳ τῶν χρωμένων .
Εἰκότως οὖν μετὰ δεκαετίαν τῆς εἰς Χαναναίων γῆν ἀφίξεως ἡ πρὸς τὴν Ἄγαρ κοινωνία γίνεται ·
οὐ γὰρ εὐθὺς λογικοὶ γενόμενοι πλαδώσης ἔτι τῆς διανοίας ὀρεχθῆναι παιδείας τῆς ἐγκυκλίου δυνάμεθα , ἀλλ  ἐπειδὰν σύνεσιν καὶ ἀγχίνοιαν κραταιωσάμενοι μηκέτι κούφῃ καὶ ἐπιπολαίῳ , ἀλλὰ βεβαίᾳ καὶ παγίᾳ γνώμῃ περὶ ἁπάντων χρώμεθα .
διὸ τ ἀκόλουθον προσυφαίνεται τὸ „ εἰσῆλθε πρὸς Ἄγαρ “  Gen .
ἦν γὰρ ἁρμόττον τῷ μανθάνοντι πρὸς ἐπιστήμην διδάσκαλον φοιτᾶν , ἵνα ἀναδιδαχθῇ τὰ προσήκοντα ἀνθρώπου φύσει παιδεύματα .
νυνὶ μὲν ὁ γνώριμος εἰς διδασκάλου βαδίζων εἰσάγεται ·
προεκτρέχει δὲ πολλάκις ἐξοικίσασα φθόνον ἀφ ἑαυτῆς καὶ τοὺς ἔχοντας εὐφυῶς ἐπισπᾶται .
τὴν γοῦν ἀρετήν , Λείαν , ἔστιν ἰδεῖν προαπαντῶσαν καὶ λέγουσαν τῷ ἀσκητῇ ·
„ πρὸς μὲ εἰσελεύσῃ σήμερον “  Gen .
30 , 16  , ἡνίκα ἐκεῖνος ἀγρόθεν ἐπανῄει .
ποῦ γὰρ ὤφειλεν εἰς ελθεῖν ὁ τῶν ἐπιστήμης σπερμάτων καὶ φυτῶν ἐπιμελητής , ὅτι μὴ πρὸς τὴν γεωργηθεῖσαν ἀρετήν 0 ;
ἔστι δ ὅτε καὶ ἀποπειρωμένη τῶν φοιτητῶν , ὡς ἔχουσι προθυμίας καὶ σπουδῆς , οὐχ ὑπαντᾷ μέν , ἐγκαλυψαμένη δὲ τὸ πρόσωπον ὥσπερ Θάμαρ ἐπὶ τριόδου καθέζεται , πόρνης δόξαν παρασχοῦσα τοῖς ὁδῷ βαδίζουσιν  Gen 0 .
15  , ἵνα οἱ περιέργως ἔχοντες ἀνακαλύψαντες ἀναφήνωσι καὶ καταθεάσωνται τὸ ἄψαυστον καὶ ἀμίαντον καὶ παρθένιον ὄντως αἰδοῦς καὶ σωφροσύνης ἐκπρεπέστατον κάλλος .
τίς οὖν ὁ ἐξεταστικὸς καὶ φιλομαθὴς καὶ μηδὲν ἄσκεπτον καὶ ἀδιερεύνητον τῶν ἐγκεκαλυμμένων πραγμάτων παραλιπεῖν ἀξιῶν ἐστιν , ὅτι μὴ ὁ ἀρχιστράτηγος καὶ βασιλεὺς καὶ ταῖς πρὸς θεὸν ὁμολογίαις ἐμμένων τε καὶ χαίρων , ὄνομα Ἰούδας 0 ;
„ ἐξέκλινε “ γάρ φησι „ πρὸς αὐτὴν τὴν ὁδὸν καὶ εἶπεν ·
ἔασόν με εἰσελθεῖν πρὸς σέ “  ibid .
16   ἀλλ οὐκ ἔμελλε παραβιάζεσθαι  καὶ σκοπεῖν , τίς τε ἡ ἐγκεκαλυμμένη δύναμίς ἐστι καὶ ἐπὶ τί παρεσκεύασται .
μετὰ τοίνυν τὸ εἰσελθεῖν γέγραπται „ καὶ συνέλαβε “  ibid .
18  καὶ τὸ „ τίς “ ῥητῶς οὐ μεμήνυται ·
συλλαμβάνει γὰρ καὶ συναρπάζει ἡ μὲν τέχνη τὸν μανθάνοντα ἐρωτικῶς ἔχειν ἀναπείθουσα ἑαυτῆς , ὁ δὲ μανθάνων τὴν διδάσκουσαν , ὁπότε φιλομαθὴς εἴη 0 .
πολλάκις δέ τις τῶν μέσας ἐπιστήμας ὑφηγουμένων γνωρίμου τυχὼν εὐφυοῦς ηὔχησεν ἐπὶ τῇ διδασκαλίᾳ μόνος ὑπολαβὼν τῷ φοιτητῇ γεγονέναι τῆς εὐμαθίας αἴτιος , καὶ μετεωρίσας καὶ φυσήσας ἑαυτὸν ὑψαυχενεῖ καὶ τὰς ὀφρῦς εὖ μάλα ἀνασπάσας τετύφωται καὶ παρὰ τῶν βουλομένων συνδιατρίβειν πάμπολλα αἰτεῖ ·
οὓς δ ἂν αἴσθηται πένητας μέν , διψῶντας δὲ παιδείας , ἀποστρέφεται , ὥσπερ θησαυρόν τινα σοφίας μόνος ἀνευρηκώς 0 .
τοῦτ  ἐστὶ τὸ „ ἐν γαστρὶ ἔχειν “ , οἰδεῖν καὶ τετυφῶσθαι καὶ ὄγκον πλείονα τοῦ μετρίου περιβεβλῆσθαι , δι ὧν καὶ τὴν κυρίαν τῶν μέσων ἐπιστημῶν , ἀρετήν , ἔδοξάν τινες ἀτιμάζειν , ἐπίτιμον οὖσαν ἐξ ἑαυτῆς .
ὅσαι μὲν οὖν ψυχαὶ μετὰ φρονήσεως κυοφοροῦσι πραγμάτων τίκτουσιν ὅμως , τὰ συγκεχυμένα διακρίνουσαι καὶ διαστέλλουσαι , καθάπερ ἡ Ῥεβέκκα  λαβοῦσα γὰρ ἐν γαστρὶ τῶν διττῶν διανοίας ἐθνῶν ἐπιστήμην , ἀρετῆς τε καὶ κακίας , εὐτοκίᾳ χρωμένη τὴν ἑκατέρου φύσιν διαστέλλει τε καὶ διακρίνει  Gen .
ὅσαι δὲ ἄνευ φρονήσεως , ἢ ἀμβλίσκουσιν ἢ δύσεριν καὶ σοφιστὴν βάλλοντα καὶ τοξεύοντα  Gen 0 .
21 , 20  ἢ βαλλόμενον καὶ τοξευόμενον ἀποκύουσι .
καὶ μήποτε εἰκότως 0 ·
αἱ μὲν γὰρ λαμβάνειν , αἱ δὲ ἔχειν ἐν γαστρὶ οἴονται , παμμεγέθους οὔσης διαφορᾶς 0 .
αἱ μὲν γὰρ ἔχειν νομίζουσαι τὴν αἵρεσιν καὶ γένεσιν ἑαυταῖς ἐπιγράφουσαι σεμνομυθοῦσιν , αἱ δὲ λαμβάνειν ἀξιοῦσαι τὸ μὲν μηδὲν οἰκεῖον ἐξ ἑαυτῶν ἔχειν συνομολογοῦσι , τὰ δὲ σπέρματα καὶ τὰς γονὰς ἔξωθεν ἀρδομένας καταλαμβάνουσαι καὶ θαυμάζουσαι τὸν διδόντα κακὸν μέγιστον , φιλαυτίαν , ἀγαθῷ τελείῳ , θεοσεβείᾳ , διωθοῦνται .
τοῦτον τὸν τρόπον καὶ τὰ νομοθετικῆς τῆς παρὰ ἀνθρώποις κατεβλήθη σπέρματα ·
„ ἦν γάρ τις “ φησίν „ ἐκ τῆς φυλῆς Λευί , ὃς ἔλαβε τῶν θυγατέρων τῶν Λευί , καὶ ἔσχεν αὐτήν .
καὶ ἐν γαστρὶ ἔλαβε καὶ ἔτεκεν ἄρρεν ·
ἰδόντες δὲ αὐτὸ ἀστεῖον ὂν ἐσκέπασαν αὐτὸ μῆνας τρεῖς “  Exod .
οὗτός ἐστι Μωυσῆς , ὁ καθαρώτατος νοῦς , ὁ ἀστεῖος ὄντως , ὁ νομοθετικὴν ὁμοῦ καὶ προφητείαν ἐνθουσιώσῃ καὶ θεοφορήτῳ σοφίᾳ λαβών , ὃς γένος ὢν τῆς Λευιτικῆς φυλῆς καὶ τὰ πρὸς πατρὸς καὶ τὰ πρὸς μητρὸς ἀμφιθαλὴς τῆς ἀληθείας ἔχεται .
μέγιστον δὲ ἐπάγγελμα τοῦ γενάρχου τῆς φυλῆς ἐστι ταύτης ·
θαρρεῖ γὰρ λέγειν , ὅτι αὐτός μοι μόνος ἐστὶ θεὸς τιμητέος  Exod .
20 , 3  , ἄλλο δ οὐδὲν τῶν μετ αὐτόν , οὐ γῆ , οὐ θάλασσα , οὐ ποταμοί , οὐκ ἀέρος φύσις , οὐ πνευμάτων οὐχ ὡρῶν μεταβολαί , οὐ ζῴων οὐ φυτῶν ἰδέαι , οὐχ ἥλιος , οὐ σελήνη , οὐκ ἀστέρων πλῆθος ἐν τάξεσιν ἐναρμονίοις περιπολούντων , οὐχ ὁ σύμπας οὐρανός τε καὶ κόσμος 0 1 2 .
μεγάλης καὶ ὑπερφυοῦς ψυχῆς τὸ αὔχημα , γένεσιν ὑπερκύπτειν καὶ τοὺς ὅρους αὐτῆς ὑπερβάλλειν καὶ μόνου τοῦ ἀγενήτου περιέχεσθαι κατὰ τὰς ἱερὰς ὑφηγήσεις , ἐν αἷς διείρηται „ ἔχεσθαι αὐτοῦ “  Deut 0 .
τοιγάρτοι τοῖς ἐχομένοις καὶ ἀδιαστάτως θεραπεύουσιν ἀντιδίδωσι κλῆρον αὑτόν .
ἐγγυᾶται δέ μου τὴν ὑπόσχεσιν λόγιον , ἐν ᾧ λέγεται · "
κύριος αὐτὸς κλῆρος αὐτοῦ “  Deut 0 .
οὕτως ἐν γαστρὶ λαμβάνουσαι μᾶλλον ἢ ἔχουσαι αἱ ψυχαὶ τίκτειν πεφύκασι .
καθάπερ δ οἱ σώματος ὀφθαλμοὶ πολλάκις μὲν ἀμυδρῶς πολλάκις δὲ τηλαυγῶς ὁρῶσι , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὸ τῆς ψυχῆς ὄμμα τοτὲ μὲν ὑποσυγκεχυμένας καὶ ἀδήλους τοτὲ δὲ καθαρὰς καὶ τρανὰς δέχεται τὰς ἀπὸ τῶν πραγμάτων ἰδιότητας .
ἡ μὲν οὖν ἀσαφὴς καὶ ἀδηλουμένη προσβολὴ ἔοικε τῷ μήπω κατὰ γαστρὸς ἐμβρύῳ διατυπωθέντι , ἡ δὲ ἐναργὴς καὶ τρανὴ μάλιστα τῷ διαπεπλασμένῳ καὶ καθ ἕκαστον τῶν ἐντός τε καὶ ἐκτὸς μερῶν τετεχνιτευμένῳ καὶ τὴν ἁρμόττουσαν ἰδέαν ἀπειληφότι 0 1 .
νόμος δὲ ἐπὶ τούτοις ἐγράφη πάνυ καλῶς καὶ συμφερόντως τεθεὶς οὗτος ·
„ ἐὰν μαχομένων ἀνδρῶν δύο πατάξῃ τις γυναῖκα ἐν γαστρὶ ἔχουσαν καὶ ἐξέλθῃ τὸ παιδίον αὐτῆς μὴ ἐξεικονισμένον , ἐπιζήμιον ζημιωθήσεται ·
καθ ὅ τι ἂν ἐπιβάλῃ ὁ ἀνὴρ τῆς γυναικός , δώσει μετὰ ἀξιώματος ·
ἐὰν δὲ ἐξεικονισμένον ᾖ , δώσει ψυχὴν ἀντὶ ψυχῆς “  Exod .
οὐ γὰρ ἦν ὅμοιον , τέλειόν τε καὶ ἀτελὲς διανοίας ἔργον διαφθεῖραι , οὐ δὲ εἰκαζόμενον καὶ καταλαμβανόμενον , οὐ δὲ ἐλπιζόμενον καὶ ἤδη ὑπάρχον .
διὰ τοῦτο ὅπου μὲν ἐπιτίμιον ἄδηλον ἐπ ἀδήλῳ πράγματι , ὅπου δὲ ὡρισμένον ἐπὶ τελείῳ νομοθετεῖται , τελείῳ δὲ οὐχὶ τῷ πρὸς ἀρετήν , ἀλλὰ τῷ κατά τινα τέχνην τῶν ἀνεπιλήπτων γενομένῳ 0 1 2 ·
κυοφορεῖ γὰρ αὐτὸ οὐχ ἡ λαβοῦσα , ἀλλ  ἡ ἐν γαστρὶ ἔχουσα , οἴησιν πρὸ ἀτυφίας ἐπαγγελλομένη .
καὶ γὰρ ἀμήχανον ἀμβλίσκειν τὴν ἐν γαστρὶ λαβοῦσαν , ἐπεὶ τὸ φυτὸν ὑπὸ τοῦ σπείραντος ἐμπρεπὲς τελεσφορεῖσθαι 0 ·
τὴν δὲ ἔχουσαν οὐκ ἀνοίκειον , ἅτε νόσῳ χωρὶς ἰατροῦ κατεσχημένην 0 .
μὴ νομίσῃς δὲ τὴν Ἄγαρ λέγεσθαι ἑαυτὴν ὁρᾶν ἐν γαστρὶ ἔχουσαν διὰ τοῦ " ἰδοῦσα ὅτι ἐν γαστρὶ ἔχει “  Gen .
16 , 4  , ἀλλὰ τὴν κυρίαν αὐτῆς Σάρραν 0 .
καὶ γὰρ ὕστερον αὕτη περὶ ἑαυτῆς φησιν ·
„ ἰδοῦσα ὅτι ἐν γαστρὶ ἔχει , ἠτιμάσθην ἐνώπιον αὐτῆς “  ibid .
ὅτι αἱ μέσαι τέχναι , καὶ εἰ τὰ καθ αὑτάς , ὧν εἰσιν ἐγκύμονες , ὁρῶσιν , ἀλλά τοι πάντως ἀμυδρῶς ὁρῶσιν , ἀλλ ἐπιστῆμαι τηλαυγῶς καὶ σφόδρα ἐναργῶς καταλαμβάνουσιν 0 ·
ἐπιστήμη γὰρ πλέον ἐστὶ τέχνης , τὸ βέβαιον καὶ ἀμετάπτωτον ὑπὸ λόγου προσειληφυῖα .
τέχνης μὲν γὰρ ὅρος οὗτος 0 ·
σύστημα ἐκ καταλήψεων συγγεγυμνασμένων πρός τι τέλος εὔχρηστον , τοῦ εὐχρήστου διὰ τὰς κακοτεχνίας ὑγιῶς προστιθεμένου 0 ·
ἐπιστήμης δέ 0 ·
κατάληψις ἀσφαλὴς καὶ βέβαιος , ἀμετάπτωτος ὑπὸ λόγου 0 .
μουσικὴν μὲν οὖν καὶ γραμματικὴν καὶ τὰς συγγενεῖς καλοῦμεν τέχνας  καὶ γὰρ οἱ ἀποτελούμενοι δι αὐτῶν τεχνῖται λέγονται μουσικοί τε καὶ γραμματικοί  , φιλοσοφίαν δὲ καὶ τὰς ἄλλας ἀρετὰς ἐπιστήμας καὶ τοὺς ἔχοντας αὐτὰς ἐπιστήμονας 0 1 ·
φρόνιμοι γάρ εἰσι καὶ σώφρονες καὶ φιλόσοφοι , ὧν οὐ δὲ εἷς ἐν τοῖς τῆς διαπεπονημένης ἐπιστήμης σφάλλεται δόγμασι , καθάπερ οἱ προειρημένοι ἐν τοῖς τῶν μέσων τεχνῶν θεωρήμασιν 0 .
ὥσπερ γὰρ ὀφθαλμοὶ μὲν ὁρῶσιν , ὁ δὲ νοῦς δι ὀφθαλμῶν τηλαυγέστερον , καὶ ἀκούει μὲν ὦτα , ὁ δὲ νοῦς δι ὤτων ἄμεινον , καὶ ὀσφραίνονται μὲν οἱ μυκτῆρες , ἡ δὲ ψυχὴ διὰ ῥινῶν ἐναργέστερον , καὶ αἱ ἄλλαι αἰσθήσεις τῶν καθ αὑτὰς ἀντιλαμβάνονται , καθαρώτερον δὲ καὶ εἱλικρινέστερον ἡ διάνοια  κυρίως γὰρ εἰπεῖν ἥδ ἐστὶν ὀφθαλμὸς μὲν ὀφθαλμῶν , ἀκοὴ δὲ ἀκοῆς καὶ ἑκάστης τῶν αἰσθήσεων αἴσθησις εἱλικρινεστέρα , χρωμένη μὲν ἐκείναις ὡς ἐν δικαστηρίῳ ὑπηρέτισι , δικάζουσα δ αὐτὴ τὰς φύσεις τῶν ὑποκειμένων , ὡς τοῖς μὲν συναινεῖν , τὰ δὲ ἀποστρέφεσθαι  , οὕτως αἱ μὲν λεγόμεναι μέσαι τέχναι ταῖς κατὰ τὸ σῶμα δυνάμεσιν ἐοικυῖαι τοῖς θεωρήμασιν ἐντυγχάνουσι κατά τινας ἁπλᾶς ἐπιβολάς , ἀκριβέστερον δὲ ἐπιστῆμαι καὶ σὺν ἐξετάσει περιττῇ 0 1 2 .
ὃ γὰρ νοῦς πρὸς αἴσθησιν , τοῦτ ἐπιστήμη πρὸς τέχνην ἐστί 0 ·
καθάπερ γὰρ αἴσθησίς τις αἰσθήσεων , ὡς ἐλέχθη πρότερον , ἐστὶν ἡ ψυχή * * * ἐκείνων μὲν οὖν ἑκάστη μικρὰ ἄττα τῶν ἐν τῇ φύσει παρεσπάσατο , περὶ ἃ πονεῖται καὶ πραγματεύεται , γραμμὰς μὲν γεωμετρία , φθόγγους δὲ μουσική , φιλοσοφία δὲ πᾶσαν τὴν τῶν ὄντων φύσιν 0 1 2 ·
ὕλη γάρ ἐστιν αὐτῆς ὅδε ὁ κόσμος καὶ πᾶσα ἡ τῶν ὄντων ὁρατή τε καὶ ἀόρατος οὐσία .
τί οὖν θαυμαστόν , εἰ ἡ τὰ ὅλα καθορῶσα θεᾶται καὶ τὰ μέρη , καὶ ἄμεινον ἐκείνων , ἅτε ὀφθαλμοῖς μείζοσι καὶ ὀξυδερκεστέροις ἐνομματωθεῖσα 0 1 ;
εἰκότως οὖν ἡ κυρία φιλοσοφία τὴν μέσην παιδείαν , τὴν θεραπαινίδα αὐτῆς , ἐγκύμονα θεάσεται μᾶλλον ἢ ἑαυτὴν ἐκείνη 0 .
καίτοι γ οὐ δὲ τοῦτό τις ἀγνοεῖ , ὅτι πάσαις ταῖς κατὰ μέρος τὰς ἀρχὰς καὶ τὰ σπέρματα , ἐξ ὧν ἀναβλαστεῖν ἔδοξε τὰ θεωρήματα , φιλοσοφία δεδώρηται .
ἰσόπλευρα γὰρ καὶ σκαληνὰ κύκλους τε καὶ πολυγώνια καὶ τὰ ἄλλα σχήματα γεωμετρία προσεξεῦρε , σημείου δὲ καὶ γραμμῆς καὶ ἐπιφανείας καὶ στερεοῦ φύσιν , ἃ δὴ ῥίζαι καὶ θεμέλιοι τῶν λεχθέντων εἰσίν , οὐκέτι γεωμετρία .
πόθεν γὰρ αὐτῇ λέγειν ὁριζομένῃ , ὅτι σημεῖον μέν ἐστιν οὗ μέρος οὐδέν , γραμμὴ δὲ μῆκος ἀπλατές , ἐπιφάνεια δὲ ὃ μῆκος καὶ πλάτος μόνον ἔχει , στερεὸν δὲ ὃ τὰς τρεῖς ἔχει διαστάσεις , μῆκος , πλάτος , βάθος 0 1 ;
ταῦτα γὰρ ἀνάκειται φιλοσοφίᾳ καὶ ἡ περὶ ὅρων πραγματεία πᾶσα τῷ φιλοσόφῳ .
τό γε μὴν γράφειν καὶ ἀναγινώσκειν γραμματικῆς τῆς ἀτελεστέρας ἐπάγγελμα , ἣν παρατρέποντές τινες γραμματιστικὴν καλοῦσι , τῆς δὲ τελειοτέρας ἀνάπτυξις τῶν παρὰ ποιηταῖς τε καὶ συγγραφεῦσιν 0 1 .
ἐπειδὰν οὖν περὶ τῶν τοῦ λόγου διεξέρχωνται μερῶν , τότε οὐ τὰ φιλοσοφίας εὑρήματα παρασπῶνταί τε καὶ παρεργολαβοῦσι ;
ταύτης γὰρ ἴδιον ἐξετάζειν , τί σύνδεσμος , τί ὄνομα , τί ῥῆμα , τί κοινὸν ὄνομα , τί ἴδιον , τί ἐλλιπὲς ἐν λόγῳ , τί πλῆρες , τί ἀποφαντόν , τί ἐρώτημα , τί πύσμα , τί περιεκτικόν , τί εὐκτικόν , τί ἀρατικόν 0 1 2 ·
τὰς γὰρ περὶ αὐτοτελῶν καὶ ἀξιωμάτων καὶ κατηγορημάτων πραγματείας ἥδ ἐστὶν ἡ συνθεῖσα .
ἡμίφωνον δὲ ἢ φωνῆεν ἢ παντελῶς ἄφωνον στοιχεῖον ἰδεῖν , καὶ πῶς ἕκαστον τούτων εἴωθε λέγεσθαι , καὶ πᾶσα ἡ περὶ φωνῆς καὶ στοιχείων καὶ τῶν τοῦ λόγου μερῶν ἰδέα οὐ φιλοσοφίᾳ πεπόνηται καὶ κατήνυσται 0 ;
βραχείας δ  ὥσπερ ἀπὸ χειμάρρου σπάσαντες λιβάδας καὶ βραχυτέραις ταῖς ἑαυτῶν ψυχαῖς ἐναποθλίψαντες τὸ κλαπὲν οἱ φῶρες οὐκ ἐρυθριῶσι προφέροντες ὡς ἴδιον 0 .
Οὗ χάριν φρυαττόμενοι τῆς κυρίας , ᾗ τὸ κῦρος ὄντως καὶ ἡ τῶν θεωρουμένων ἀνάκειται βεβαίωσις , ἀλογοῦσι .
συναισθομένη δὲ αὕτη τῆς ὀλιγωρίας τούτων ἐλέγξει καὶ μετὰ παρρησίας φήσει ·
ἀδικοῦμαι καὶ παρασπονδοῦμαι τό γε ἐφ ὑμῖν ὁμολογίας παραβαίνουσιν .
ἀφ  οὗ γὰρ ἐνεκολπίσασθε τὰ προπαιδεύματα , τῆς ἐμῆς θεραπαινίδος τὰ ἔγγονα , τὴν μὲν ὡς γαμετὴν ἐξετιμήσατε , ἐμὲ δὲ οὕτως ἀπεστράφητε , ὡς μη δὲ πώποτε ἐς τ αὐτὸν ἐλθόντες .
ἀλλ ἴσως ἐγὼ μὲν ταῦτα περὶ ὑμῶν ὑπείληφα , ἐκ τῆς φανερᾶς πρὸς τὴν οἰκέτιν ὁμιλίας τὴν ἄδηλον πρὸς ἐμὲ αὐτὴν ἀλλοτρίωσιν τεκμαιρομένη ·
εἰ δ ὑμεῖς ἐναντίως ἢ ὡς ὑπείληφα διάκεισθε , γνῶναι μὲν ἀμήχανον ἑτέρῳ , ῥᾴδιον δὲ μόνῳ θεῷ 0 1 .
διόπερ οἰκείως ἐρεῖ ·
„ κρίναι ὁ θεὸς ἀνὰ μέσον ἐμοῦ καὶ σοῦ “  Gen .
16 , 5  , οὐ προκατεγνωκυῖα ὡς ἠδικηκότος , ἀλλ ἐνδοιάζουσα ὡς τάχ  ἂν ἴσως καὶ κατορθοῦντος 0 ·
ὅπερ ἀψευδῶς οὐκ εἰς μακρὰν ἀναφαίνεται δι  ὧν ἀπολογούμενος καὶ τὸν ἐνδοιασμὸν αὐτῆς ἐξιώμενός φησιν ·
„ ἰδοὺ ἡ παιδίσκη ἐν ταῖς χερσί σου , χρῶ αὐτῇ , ὡς ἄν σοι ἀρεστὸν ᾖ “  Gen 0 .
καὶ γὰρ ὁ παιδίσκην εἰπὼν ἀμφότερα ὁμολογεῖ , τό τε δούλην καὶ τὸ νηπίαν εἶναι  τὸ γὰρ τῆς παιδίσκης ὄνομα ἑκατέρῳ τούτων ἐφαρμόζει  , συνομολογεῖ δὲ πάντως εὐθὺς καὶ τ ἀναντία , τῇ μὲν νηπίᾳ τὴν τελείαν , τῇ δὲ δούλῃ τὴν κυρίαν , μονονοὺ βοῶν ἄντικρυς , ὅτι τὴν μὲν ἐγκύκλιον παιδείαν καὶ ὡς νεωτέραν καὶ ὡς θεραπαινίδα ἀσπάζομαι , τὴν δὲ ἐπιστήμην καὶ φρόνησιν ὡς τελείαν καὶ δέσποιναν ἐκτετίμηκα 0 1 2 .
τὸ δὲ " ἐν ταῖς χερσί σου “ δηλοῖ μὲν τὸ ὑποχείριός ἐστί σοι .
σημαίνει δὲ καὶ τοιοῦτον ἕτερον ·
τὰ μὲν τῆς δούλης εἰς χεῖρας ἀφικνεῖται σώματος  σωματικῶν γὰρ ὀργάνων καὶ δυνάμεων τὰ ἐγκύκλια χρεῖα  , τὰ δὲ τῆς κυρίας εἰς ψυχὴν ἔρχεται 0 ·
λογισμοῖς γὰρ τὰ κατά τε φρόνησιν καὶ ἐπιστήμην ἀνατίθεται .
ὥσθ  ὅσῳ δυνατώτερον καὶ δραστικώτερον καὶ τοῖς ὅλοις κρεῖττον διάνοια χειρός ἐστι , τοσούτῳ τῆς ἐγκυκλίου μουσικῆς ἐπιστήμην καὶ φρόνησιν θαυμασιωτέραν εἶναι νενόμικα καὶ διαφερόντως ἐκτετίμηκα .
λαβοῦσα οὖν , ὦ καὶ ὑπάρχουσα καὶ πρὸς ἐμοῦ νομιζομένη κυρία , τὴν ἐμὴν ἅπασαν παιδείαν ὡς θεραπαινίδι χρῶ , „ ὡς εὐάρεστόν σοι 0 .
“ τὸ δὲ σοὶ εὐάρεστον οὐκ ἀγνοῶ ὅτι πάντως ἐστὶν ἀγαθόν , εἰ καὶ μὴ προσηνές , καὶ ὠφέλιμον , εἰ καὶ μακρὰν τοῦ ἡδέος ἀφέστηκεν .
ἀγαθὸν δὲ καὶ ὠφέλιμον τοῖς ἐλέγχου δεομένοις νουθεσία , ὃ ἑτέρῳ ὀνόματι κάκωσιν ὁ ἱερὸς μηνύει λόγος 0 .
διόπερ ἐπιφέρει ·
„ καὶ ἐκάκωσεν αὐτὴν “  Gen .
16 , 6  , ἴσον τῷ ἐνουθέτησε καὶ ἐσωφρόνισε 0 .
λυσιτελὲς γὰρ σφόδρα τοῖς ἐν ἀδείᾳ καὶ ἐκεχειρίᾳ , καθάπερ ἵπποις ἀφηνιασταῖς , ὀξὺ κέντρον , ἐπεὶ μάστιγι μόλις καὶ ἀγωγῇ δαμασθῆναι καὶ τιθασευθῆναι δύνανται 0 .
ἢ τὰ προκείμενα ἆθλα οὐχ ὁρᾷς τοῖς ἀνεπιπλήκτοις ;
λιπῶσιν , εὐρύνονται , πιαίνονται , λαμπρὸν πνέουσιν ·
εἶτα αἴρονται τὰ ἀσεβείας , οἱ πανάθλιοι καὶ βαρυδαίμονες , οἰκτρὰ βραβεῖα , ἐπ  ἀθεότητι κηρυττόμενοι καὶ στεφανούμενοι .
διὰ γὰρ τὴν λείως ῥέουσαν εὐτυχίαν ὑπέλαβον ἑαυτοὺς εἶναι τοὺς ὑπαργύρους καὶ ὑποχρύσους θεούς , νομίσματος κεκιβδηλευμένου τὸν τρόπον , τοῦ ἀληθινοῦ καὶ ὄντως ὄντος ἐκλαθόμενοι .
μαρτυρεῖ δὲ καὶ Μωυσῆς ἐν οἷς φησιν ·
„ ἐλιπάνθη , ἐπαχύνθη , ἐπλατύνθη καὶ ἐγκατέλιπε θεὸν τὸν ποιήσαντα αὐτόν “  Deut .
ὥστε εἰ ἡ ἐπὶ πλέον ἄνεσις τὸ μέγιστον κακόν , ἀσέβειαν , ὠδίνει , τ οὐναντίον ἡ μετὰ νόμου κάκωσις ἀγαθὸν τέλειον ἀποτίκτει , τὴν ἀοίδιμον νουθεσίαν .
ἐνθένδε ὁρμηθεὶς καὶ τῆς πρώτης ἑορτῆς τὸ σύμβολον „ ἄρτον κακώσεως “ εἶπε  Deut .
16 , 3  , τὰ ἄζυμα 0 .
καίτοι τίς οὐκ οἶδεν , ὅτι ἑορταὶ καὶ θαλίαι περιποιοῦσιν ἱλαρὰς εὐφροσύνας καὶ εὐθυμίας , οὐ κακώσεις ;
ἀλλὰ δῆλον , ὡς ὀνόματι κατακέχρηται πόνου , τοῦ σωφρονιστοῦ 0 1 .
τὰ γὰρ πλεῖστα καὶ μέγιστα τῶν ἀγαθῶν ἀσκητικαῖς ἀθλήσεσι καὶ ἡβῶσι πόνοις εἴωθε περιγίνεσθαι ·
ψυχῆς δὲ ἑορτὴ ζῆλος ὁ τῶν ἀρίστων καὶ τελεσφορούμενος πόνος 0 .
οὗ χάριν διείρηται καὶ „ ἐπὶ πικρίδων τὰ ἄζυμα ἐσθίειν “  Exod .
12 , 8  οὐχ ὡς προσεψήματος , ἀλλ ἐπειδὴ τὸ μὴ οἰδεῖν καὶ ἀναζεῖν ταῖς ἐπιθυμίαις , ἐστάλθαι δὲ καὶ συνῆχθαι πρὸς ἀηδίας οἱ πολλοὶ τίθενται , πικρὸν ἡγούμενοι τὸ ἀπομαθεῖν τὸ πάθος , ὅπερ ἐστὶν εὐφροσύνη καὶ ἑορτὴ διανοίᾳ φιλάθλῳ 0 .
ταύτης ἕνεκά μοι δοκεῖ τῆς αἰτίας ἐν χωρίῳ , ὃ κέκληται πικρία , τὰ νόμιμα ἀναδιδαχθῆναι ·
ἡδὺ μὲν γὰρ τὸ ἀδικεῖν , ἐπίπονον δὲ τὸ δικαιοπραγεῖν 0 1 ·
τοῦτο δέ ἐστιν ὁ ἀψευδέστατος νόμος .
ἐξελθόντες , γάρ φησιν , ἐκ τῶν Αἰγυπτιακῶν παθῶν „ ἦλθον εἰς Μερρά , καὶ οὐκ ἠδύναντο πιεῖν ὕδωρ ἐκ Μερρῶν ·
διὰ τοῦτο ἐπωνομάσθη τὸ ὄνομα τοῦ τόπου ἐκείνου πικρία .
καὶ διεγόγγυζεν ὁ λαὸς κατὰ Μωυσῆ λέγοντες ·
τί πιόμεθα ;
ἐβόησε δὲ Μωυσῆς πρὸς κύριον , καὶ ἔδειξεν αὐτῷ κύριος ξύλον , καὶ ἐνέβαλεν αὐτὸ εἰς τὸ ὕδωρ , καὶ ἐγλυκάνθη τὸ ὕδωρ .
ἐκεῖ ἔθετο αὐτῷ δικαιώματα καὶ κρίσεις , κ ἀκεῖ αὐτὸν ἐπείραζεν “  Exod .
ἡ γὰρ ἄδηλος ἀπόπειρα καὶ δοκιμασία τῆς ψυχῆς ἐστιν ἐν τῷ πονεῖν καὶ πικραίνεσθαι ·
ὅπῃ γὰρ ταλαντεύσει , χαλεπὸν διαγνῶναι 0 .
οἱ μὲν γὰρ προκαμόντες ἀνέπεσον , βαρὺν ἀντίπαλον ἡγησάμενοι τὸν πόνον , καὶ τὰς χεῖρας ὑπ ἀσθενείας ὥσπερ ἀπειρηκότες ἀθληταὶ καθῆκαν , παλινδρομεῖν εἰς Αἴγυπτον ἐπὶ τὴν ἀπόλαυσιν τοῦ πάθους ἐγνωκότες .
οἱ δὲ τὰ φοβερὰ καὶ δεινὰ τῆς ἐρήμης πάνυ τλητικῶς καὶ ἐρρωμένως ἀναδεχόμενοι τὸν ἀγῶνα τοῦ βίου διήθλησαν ἀδιάφθορον καὶ ἀήττητον φυλάξαντες καὶ τῶν τῆς φύσεως ἀναγκαίων κατεξαναστάντες , ὡς πεῖναν , δίψος  ῥῖγος  , κρύος , θάλπος , ὅσα τοὺς ἄλλους εἴωθε δουλοῦσθαι , κατὰ πολλὴν ἰσχύος περιουσίαν ὑπάγεσθαι .
αἴτιον δὲ ἐγένετο οὐ ψιλὸς ὁ πόνος , ἀλλὰ σὺν τῷ γλυκανθῆναι ·