Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
νῦν δὲ σωφροσύνη μέν ἐστιν , οὗ τὸ παθητικὸν ὥσπερ εὐήνιον θρέμμα καὶ πρᾶον ὁ λογισμὸς ἡνιοχεῖ καὶ μεταχειρίζεται , περὶ τὰς ἐπιθυμίας χρώμενος ὑπείκοντι καὶ δεχομένῳ τὸ μέτριον καὶ τὸ εὔσχημον ἑκουσίως 0 ·
ὁ δ ἐγκρατὴς ἄγει μὲν ἐρρωμένῳ τῷ λογισμῷ καὶ κρατοῦντι τὴν ἐπιθυμίαν , ἄγει δ οὐκ ἀλύπως οὐ δὲ πειθομένην ἀλλὰ πλαγίαν καὶ ἀντιτείνουσαν , οἷον ὑπὸ πληγῆς καὶ χαλινοῦ καταβιαζόμενος καὶ ἀνακρούων , ἀγῶνος ὢν ἐν ἑαυτῷ καὶ θορύβου μεστός ·
οἷον ὁ Πλάτων ἐξεικονίζει περὶ τὰ τῆς ψυχῆς ;
ὑποζύγια , τοῦ χείρονος πρὸς τὸ βέλτιον ζυγομαχοῦντος ἅμα καὶ τὸν ἡνίοχον διαταράττοντος , ἀντέχειν ὀπίσω καὶ κατατείνειν ὑπὸ σπουδῆς ἀναγκαζόμενον ἀεὶ μὴ βάλῃ φοίνικας ἐκ χειρῶν ἱμάντας κατὰ Σιμωνίδην 0 .
ὅθεν οὐ δ ἀρετὴν αὐτοτελῆ ἀξιοῦσι τὴν ἐγκράτειαν ἀλλ ἔλαττον ἀρετῆς εἶναι ·
μεσότης γὰρ οὐ γέγονεν ἐκ συμφωνίας τοῦ χείρονος πρὸς τὸ βέλτιον οὐ δ ἀνῄρηται τοῦ πάθους τὸ ὑπερβάλλον , οὐ δὲ πειθόμενον οὐ δ ὁμολογοῦν τῷ φρονοῦντι τῆς ψυχῆς τὸ ἐπιθυμοῦν ἀλλὰ λυποῦν καὶ λυπούμενον καὶ καθειργόμενον ὑπ ἀνάγκης ὥσπερ ἐν στάσει δυσμενὲς καὶ πολέμιον συνοικεῖ 0 ·
πόλις δ ὁμοῦ μὲν θυμιαμάτων γέμει , ὁμοῦ δὲ παιάνων τε καὶ στεναγμάτων ἡ τοῦ ἐγκρατοῦς ψυχὴ διὰ τὴν ἀνωμαλίαν καὶ τὴν διαφοράν .
κατὰ τ αὐτὰ δ οἴονται καὶ τὴν ἀκρασίαν ἔλαττόν τι κακίας εἶναι παντελῆ δὲ κακίαν τὴν ἀκολασίαν 0 .
αὕτη μὲν γὰρ ἔχουσα καὶ πάθος φαῦλον καὶ λόγον , ὑφ οὗ μὲν ἐξάγεται τῷ ἐπιθυμεῖν πρὸς τὸ αἰσχρόν , ὑφ οὗ δὲ τῷ κακῶς κρίνειν προστιθεμένου ταῖς ἐπιθυμίαις καὶ τὴν αἴσθησιν ἀποβάλλει τῶν ἁμαρτανομένων .
ἡ δ ἀκρασία τῷ μὲν λόγῳ σῴζει τὴν κρίσιν ὀρθὴν οὖσαν , τῷ δὲ πάθει φέρεται παρὰ τὴν κρίσιν ἰσχύοντι τοῦ λόγου μᾶλλον .
ὅθεν διαφέρει τῆς ἀκολασίας ·
ὅπου μὲν γὰρ ἡττᾶται τοῦ πάθους ὁ λογισμὸς ὅπου δ οὐ δὲ μάχεται , καὶ ὅπου μὲν ἀντιλέγων ἕπεται ταῖς 0 1 ·
ἐπιθυμίαις ὅπου δ ὑφηγεῖται συναγορεύων , καὶ ὅπου μὲν ἡδομένῳ κοινωνεῖν ὑπάρχει τῶν ἁμαρτανομένων ὅπου δ ἀχθομένῳ , καὶ ὅπου μὲν ἑκὼν φέρεται πρὸς τὸ αἰσχρὸν ὅπου δὲ προδίδωσιν ἄκων τὸ καλόν 0 1 2 ·
ὡς τοῖς πραττομένοις ὑπ αὐτῶν , οὐχ ἧττον δὲ καὶ τοῖς λεγομένοις ἔνεστιν ἡ διαφορὰ κατάδηλος 0 ·
ἀκολάστων μὲν γὰρ αἵδε φωναὶ τίς δὲ χάρις , τί δὲ τερπνὸν ἄτερ χρυσῆς Ἀφροδίτης 0 1 2 ;
τεθναίην , ὅτε μοι μηκέτι ταῦτα μέλοι .
καὶ ἕτερος τὸ φαγεῖν τὸ πιεῖν τὸ τῆς Ἀφροδίτης τυγχάνειν , τὰ δ ἄλλα προσθήκας ἅπαντ ἐγὼ καλῶ φησίν , ὥσπερ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς συνεπινεύων ταῖς ἡδοναῖς καὶ ὑπερειπόμενος 0 .
οὐχ ἧττον δὲ τούτων ὁ εἰπών ἔα μ ἀπολέσθαι ·
τοῦτο γάρ μοι συμφέρει τὴν κρίσιν ἔχει τῷ πάθει συννοσοῦσαν .
αἱ δὲ τῆς ἀκρασίας ἕτεραι καὶ διαφέρουσαι γνώμην ἔχοντὰ μ ἡ φύσις βιάζεται 0 ·
καί αἰαῖ , τόδ ἤδη θεῖον ἀνθρώποις κακόν , ὅταν τις εἰδῇ τ ἀγαθὸν χρῆται δὲ μή 0 ·
καὶ εἴκει γὰρ ἤδη θυμὸς οὐ δ ἔτ ἀντέχει , θινῶδες ὡς ἄγκιστρον ἀγκύρας σάλῳ θινῶδες ἄγκιστρον οὐ φαύλως λέγων τὸ μὴ κάτοχον τοῦ λογισμοῦ μη δ ἀραρός , ἀλλὰ μανότητι τῆς ψυχῆς καὶ μαλακίᾳ προϊέμενον τὴν κρίσιν 0 1 .
οὐ πόρρω δὲ τῆς εἰκόνος ταύτης κ ἀκεῖνα εἴρηται ναῦς ὥς τις ἐκ μὲν γῆς ἀνήρτημαι βρόχοις , πνεῖ δ οὖρος , ἡμῖν δ οὐ κρατεῖ τὰ πείσματα πείσματα γὰρ λέγει τὰς ἀντεχούσας κρίσεις πρὸς τὸ αἰσχρόν , εἶθ ὥσπερ ὑπὸ πνεύματος πολλοῦ ῥηγνυμένας τοῦ πάθους 0 .
τῷ γὰρ ὄντι πλησίστιος μὲν ἐπὶ τὰς ἡδονὰς ὁ ἀκόλαστος ὑπὸ τῶν ἐπιθυμιῶν φέρεται καὶ δίδωσιν ἑαυτὸν καὶ συγκατευθύνει ·
πλάγιος δ ὁ ἀκρατής , οἷον ἐξαναφέρειν γλιχόμενος καὶ διωθεῖσθαι τὸ πάθος , ὑποσύρεται καὶ περιπίπτει περὶ τὸ αἰσχρὸν ὡς Ἀνάξαρχον ἐσίλλαινε Τίμων ἐν δὲ τὸ θαρσαλέον τε καὶ ἐμμανὲς ὅππη ὀρούσαι φαίνετ Ἀναξάρχου κύνεον μένος ὃς ῥα καὶ εἰδώς , ὡς φάσαν , ἄθλιος ἔσκε , φύσις δέ μιν ἔμπαλιν ἦγεν ἡδονοπλήξ , ἣν πλεῖστοι ὑποτρείουσι σοφιστῶν 0 .
οὔ τε γὰρ ὁ σοφὸς ἐγκρατὴς ἀλλὰ σώφρων , οὔ θ ὁ ἀμαθὴς ἀκρατὴς ἀλλ ἀκόλαστος ὁ μὲν γὰρ ἥδεται τοῖς καλοῖς ὁ δ οὐκ ἄχθεται τοῖς αἰσχροῖς 0 1 .
σοφιστικῆς οὖν ψυχῆς ἡ ἀκρασία , λόγον ἐχούσης οἷς ἔγνωκεν ὀρθῶς ἐμμένειν μὴ δυνάμενον 0 .
ἡ μὲν οὖν ἀκρασία τοιαύτας ἔχει διαφορὰς πρὸς τὴν ἀκολασίαν , ἡ δ ἐγκράτεια πρὸς τὴν σωφροσύνην αὖθις αὖ τὰς ἀντιστρόφους 0 1 ;
ἀναλόγως 0 .
τὸ γὰρ δάκνον καὶ τὸ λυποῦν καὶ τὸ ἀγανακτοῦν οὔπω τὴν ἐγκράτειαν ἀπολέλοιπε ·
τῆς δὲ σώφρονος ψυχῆς τὸ πανταχόθεν ὁμαλὲς καὶ ἄσφυκτον καὶ ὑγιαῖνον ᾧ συνήρμοσται καὶ συγκέκραται τὸ ἄλογον πρὸς τὸν λογισμὸν εὐπειθείᾳ καὶ πραότητι θαυμαστῇ κεκοσμημένον , εἴποις ἂν ἐπιβλέψας δὴ τότ ἔπειτ ἄνεμος μὲν ἐπαύσατο , ἡ δὲ γαλήνη ἔπλετο νηνεμίη , κοίμισσε δὲ κύματα δαίμων ·
τὰ σφοδρὰ καὶ περιμανῆ καὶ οἰστρώδη κινήματα τῶν ἐπιθυμιῶν τοῦ λόγου κατασβέσαντος , ὧν δ ἡ φύσις ἀναγκαίως δεῖται , ταῦθ ὁμοιοπαθῆ καὶ ὑπήκοα καὶ φίλα καὶ συνεργὰ πεποιημένου ταῖς πρακτικαῖς προαιρέσεσιν ὥστε μὴ προεκθεῖν τοῦ λογισμοῦ μη δ ὑπενδιδόναι μη δ ἀτακτεῖν μη δ ἀπειθεῖν , ἀλλὰ πᾶσαν ὁρμὴν εὐάγωγον οὖσαν ἄθηλον ἵππῳ πῶλον ὣς ἅμα τρέχειν ἐπιβεβαιοῦσαν τὸν Ξενοκράτους λόγον , ὃν ἐκεῖνος εἶπε περὶ τῶν ἀληθῶς φιλοσοφούντων , ὅτι μόνοι ποιοῦσιν ἑκουσίως ἃ ποιοῦσιν ἄκοντες οἱ λοιποὶ διὰ τὸν νόμον , ὥσπερ ὑπὸ πληγῆς κύνες ἢ γαλαῖ ψόφῳ τῶν ἡδονῶν ἀποτρεπόμενοι καὶ πρὸς τὸ δεινὸν ἀποβλέποντες 0 .
ὅτι μὲν οὖν γίγνεταί τις ἐν τῇ ψυχῇ τοιαύτης ἑτερότητος αἴσθησις καὶ διαφορᾶς περὶ τὰς ἐπιθυμίας , ὥς τινος μαχομένου καὶ τ ἀναντία λέγοντος αὐταῖς , οὐκ ἄδηλόν ἐστιν .
ἔνιοι δέ φασιν οὐχ ἕτερον εἶναι τοῦ λόγου τὸ πάθος οὐ δὲ δυεῖν διαφορὰν καὶ στάσιν , ἀλλ ἑνὸς λόγου τροπὴν ἐπ ἀμφότερα , λανθάνουσαν ἡμᾶς ὀξύτητι καὶ τάχει μεταβολῆς , οὐ συνορῶντας ὅτι τ αὐτόν ἐστι τῆς ψυχῆς ᾧ πέφυκεν ἐπιθυμεῖν καὶ μετανοεῖν , ὀργίζεσθαι καὶ δεδιέναι , φέρεσθαι πρὸς τὸ αἰσχρὸν ὑφ ἡδονῆς καὶ φερομένης πάλιν αὑτῆς ἐπιλαμβάνεσθαι ·
καὶ γὰρ ἐπιθυμίαν καὶ ὀργὴν καὶ φόβον καὶ τὰ τοιαῦτα πάντα δόξας εἶναι καὶ κρίσεις πονηράς , οὐ περὶ ἓν τι γιγνομένας τῆς ψυχῆς μέρος , ἀλλ ὅλου τοῦ ἡγεμονικοῦ ῥοπὰς καὶ εἴξεις καὶ συγκαταθέσεις καὶ ὁρμάς , καὶ ὅλως ἐνεργείας τινὰς οὔσας ἐν ὀλίγῳ μεταπτωτάς , ὥσπερ αἱ τῶν παίδων ἐπιδρομαὶ τὸ ῥαγδαῖον καὶ τὸ σφοδρὸν ἐπισφαλὲς ὑπ ἀσθενείας καὶ ἀβέβαιον ἔχουσι 0 1 .
ταῦτα δὲ πρῶτον μὲν παρὰ 0 ·
τὴν ἐνάργειάν ἐστι καὶ τὴν αἴσθησιν ·
οὐδεὶς γὰρ ἐν ἑαυτῷ τοῦ ἐπιθυμοῦντος αἰσθάνεται μεταβολὴν εἰς τὸ κρῖνον οὐ δὲ τοῦ κρίνοντος αὖ πάλιν εἰς τὸ ἐπιθυμοῦν , οὐ δὲ παύεται μὲν ἐρῶν ὅτε λογίζεται καθεκτέον εἶναι τὸν ἔρωτα καὶ διαμαχετέον πρὸς αὐτόν , ἐξίσταται δὲ πάλιν τοῦ λογίζεσθαι καὶ κρίνειν , ὅταν ἐνδιδῷ μαλασσόμενος ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας .
ἀλλὰ καὶ τῷ λόγῳ πρὸς τὸ πάθος ἀντιβαίνων ἐν τῷ πάθει ἐστὶν ἔτι , καὶ πάλιν κρατούμενος ὑπὸ τοῦ πάθους διορᾷ τῷ λογισμῷ τὸ ἁμαρτανόμενον ·
καὶ οὔ τε τῷ πάθει τὸν λόγον ἀνῄρηκεν οὔ τε τῷ λογίζεσθαι τοῦ πάθους ἀπήλλακται , φερόμενος δ ἑκατέρωσε μέσος ἀμφοῖν καὶ κοινός ἐστιν .
οἱ δὲ νῦν 0 .
μὲν ἐπιθυμίαν γίγνεσθαι τὸ ἡγεμονικόν , νῦν δὲ τὸν ἀντιταττόμενον τῇ ἐπιθυμίᾳ λογισμὸν ὑπολαμβάνοντες , οὐδὲν ἀπέχουσι τῶν μὴ δύο τὸν κυνηγὸν εἶναι καὶ τὸ θηρίον ὑπολαμβανόντων , ἀλλὰ τ αὐτὸ σῶμα χρώμενον μεταβολῇ νῦν μὲν εἶναι θηρίον νῦν δὲ γίγνεσθαι κυνηγόν 0 1 .
ἐκεῖνοί τε γὰρ ἐμφανές τι παρορῶσιν οὗτοί τε πρὸς τὴν αἴσθησιν ἀντιμαρτυροῦσιν , οὐχ ἑνός τινος μεταβολῆς ἀλλὰ δυεῖν ἅμα μάχης καὶ διαφορᾶς ἐν ἑαυτοῖς αἰσθανόμενοι .
φασίν , οὐχὶ καὶ τὸ βουλευόμενον τοῦ ἀνθρώπου πολλάκις διχοφορεῖ καὶ πρὸς ἐναντίας ἀνθέλκεται δόξας περὶ τοῦ συμφέροντος ἀλλ ἕν ἐστι ;
πάνυ μὲν οὖν φήσομεν , ἀλλὰ τὸ συμβαῖνον οὐχ ὅμοιον 0 ·
οὐ γὰρ μάχεται πρὸς ἑαυτὸ τῆς ψυχῆς τὸ φρονοῦν , ἀλλὰ μιᾷ χρώμενον δυνάμει διαφόρων ἐφάπτεται λογισμῶν ·
μᾶλλον δ εἷς λογισμὸς ἔστιν ἐν πράγμασι γιγνόμενος ἑτέροις ὥσπερ ὕλαις διαφερούσαις 0 .
ὅθεν οὔ τε λύπη τοῖς ἄνευ πάθους λογισμοῖς ἔνεστιν , οὔ θ ὥσπερ ἐκβιαζόμενοι παρὰ γνώμην αἱροῦνται θάτερον , ἂν μὴ νὴ Δία λανθάνῃ πάθος τι προσηρτημένον ὥσπερ ἐπὶ ζυγοῦ 0 1 .
καὶ γὰρ τοῦτο συμβαίνει πολλάκις , οὐ λογισμοῦ τινος πρὸς λογισμὸν ἀλλὰ φιλοτιμίας ἢ φιλονεικίας ἢ χάριτος ἢ ζηλοτυπίας ἢ δέους ἀντιβαίνοντος , οἴεσθαι λόγων εἶναι δυεῖν διαφορὰν ὥσπερ ἐν τούτοις αἴδεσθεν μὲν ἀνήνασθαι , δεῖσαν δ ὑποδέχθαι 0 ·
καὶ τὸ μὲν σφαγῆναι δεινὸν εὔκλειαν δ ἔχει , τὸ μὴ θανεῖν δὲ δειλὸν ἡδονὴ δ ἔνι ,  καὶ περὶ τὰς κρίσεις δὲ τῶν συμβολαίων ὑποτρέχοντα τὰ πάθη τὴν πλείστην ἐμποιεῖ διατριβήν καὶ περὶ τὰ συμβούλια τῶν βασιλέων οἱ πρὸς χάριν λέγοντες οὐ δυεῖν κρίσεων τῇ ἑτέρᾳ συναγορεύουσιν , ἀλλὰ πάθει τινὶ προστίθενται παρὰ τὸν τοῦ συμφέροντος λογισμόν ·
διὸ τοὺς ῥήτορας ἐν ταῖς ἀριστοκρατίαις οἱ ἄρχοντες οὐκ ἐῶσι παθαίνεσθαι ·
ῥέπει γὰρ εὐθεῖαν ῥοπὴν ὁ ἀπαθὴς λογισμὸς ἐπὶ τὸ δίκαιον ·
ἂν δὲ πάθος ἐγγένηται , μάχην ποιεῖ καὶ διαφορὰν τὸ ἡδόμενον καὶ τὸ ἀλγοῦν πρὸς τὸ κρῖνον καὶ τὸ βουλευόμενον .
ἐπεὶ διὰ τί τοῖς ἐν φιλοσοφίᾳ σκέμμασιν οὐ πρόσεστι τὸ μετὰ λύπης ὑπὸ τῶν ἑτέρων ἄγεσθαι καὶ μετατίθεσθαι πολλάκις , ἀλλ αὐτὸς τ Ἀριστοτέλης Δημόκριτός τε καὶ Χρύσιππος ἔνια τῶν πρόσθεν αὐτοῖς ἀρεσκόντων ἀθορύβως καὶ ἀδήκτως καὶ μεθ ἡδονῆς ἀφεῖσαν ;
ὅτι τῷ θεωρητικῷ καὶ μαθηματικῷ τῆς ψυχῆς πάθος οὐδὲν ἀνθέστηκεν ἀλλ ἀτρεμεῖ καὶ οὐ πολυπραγμονεῖ τὸ ἄλογον ἐν τούτοις .
διὸ πρὸς τ ἀληθὲς ὁ λογισμός , ὅταν φανῇ , προέμενος τὸ ψεῦδος ἀσμένως ἀπέκλινεν ἐν αὐτῷ γὰρ ἔστιν οὐκ ἐν ἑτέρῳ τὸ πειθόμενον καὶ μεταπειθόμενον .
αἱ δὲ πραγματικαὶ βουλαὶ καὶ κρίσεις καὶ δίαιται τῶν πολλῶν ἐμπαθεῖς οὖσαι δυσοδίαν τῷ λόγῳ παρέχουσι καὶ δυσκολίαν , ἐνισχομένῳ καὶ ταραττομένῳ περὶ τὸ ἄλογον , ἀνταῖρον αὐτῷ μεθ ἡδονῆς τινος ἢ δέους ἢ λύπης ἢ ἐπιθυμίας .
καὶ τούτων κριτήριον ἡ αἴσθησίς ἐστιν ἀμφοτέρων ἐφαπτομένη ·
καὶ γὰρ ἂν περιγένηται θάτερον , οὐκ ἀνῄρηκε θάτερον , ἀλλ ἐφέλκεται καταβιαζόμενον καὶ ἀντιτεῖνον .
ὁ γὰρ νουθετῶν αὑτὸν ἐρῶντα χρῆται τῷ λογισμῷ πρὸς τὸ πάθος , ὡς ἀμφοτέρων ἐνόντων ἅμα τῇ ψυχῇ , καθάπερ χειρὶ φλεγμαῖνον ἕτερον μέρος πιέζων καὶ δυεῖν ὄντων καὶ διαφερόντων ἐπαισθανόμενος 0 .
ἐν μέντοι ταῖς ἀπαθέσι βουλαῖς καὶ σκέψεσιν οἵας ἔχει μάλιστα τὸ θεωρητικόν , ἂν μὲν ἴσαι μένωσιν , οὐ γέγονε κρίσις ἀλλ ἀπορία , στάσις οὖσα καὶ μονὴ διανοίας ὑπ ἐναντίων λόγων ·
ἂν δὲ ῥοπὴ γένηται πρὸς θάτερον ἡ κρατήσασα τὴν ἑτέραν λέλυκεν , ὥστε μὴ λυπεῖν μη δ ὑπεναντιοῦσθαι πρὸς τὴν δόξαν .
ὅλως δὲ λογισμοῦ μὲν ἀντικεῖσθαι λογισμῷ δοκοῦντος , οὐ γίγνεται δυεῖν καὶ ἑτέρων αἴσθησις ἀλλ ἑνός τινος ἐν διαφόροις γιγνομένου φαντασίαις ·
ὅταν δὲ τὸ ἄλογον μάχηται τῷ λογισμῷ , μή τε κρατεῖν ἀλύπως μή τε κρατεῖσθαι πεφυκὸς εὐθὺς εἰς δύο διίστησι τῇ μάχῃ τὴν ψυχὴν καὶ ποιεῖ τὴν διαφορὰν πρόδηλον .
οὐ μόνον τοίνυν ἀπὸ τῆς μάχης ἀλλ οὐδὲν ἧττον ἀπὸ τῆς ἀκολουθίας κατίδοι τις ἂν τὴν παθητικὴν ἀρχὴν τῆς λογικῆς οὖσαν ἑτέραν .
ἐπεὶ γὰρ ἔστι μὲν ἐρᾶν εὐφυοῦς πρὸς ἀρετὴν καὶ γενναίου παιδὸς ἔστι δὲ φαύλου καὶ ἀκολάστου , συμβαίνει δὲ θυμῷ χρῆσθαι μὲν ἀλόγως πρὸς παῖδας αὑτοῦ καὶ γονεῖς χρῆσθαι δ ὑπὲρ γονέων καὶ παίδων δικαίως πρὸς πολεμίους καὶ τυράννους ·
ὥσπερ ἐκεῖ μάχης καὶ διαφορᾶς τοῦ πάθους πρὸς τὸν λογισμὸν αἴσθησις ἔστιν , οὕτως ἐνταῦθα πειθοῦς καὶ ἀκολουθίας , οἷον ἐπιρρέποντος καὶ συνεπιδιδόντος 0 1 .
ἔτι τοίνυν καὶ γυναῖκα γήμας κατὰ νόμους ἀνὴρ ἐπιεικὴς διανοεῖται περιέπειν καὶ συνεῖναι δικαίως καὶ σωφρόνως , χρόνῳ δὲ τῆς συνηθείας ἐντεκούσης πάθος αἰσθάνεται τῷ λογισμῷ τὸ φιλεῖν καὶ τὸ ἀγαπᾶν ἐπιτεινόμενον ὥσπερ αὖ καὶ νέοι διδασκάλοις ἐπιτυχόντες ἀστείοις ὑπὸ χρείας τὸ πρῶτον ἕπονται καὶ ζηλοῦσιν , ὕστερον δὲ καὶ φιλοῦσιν ἀντὶ γνωρίμων καὶ μαθητῶν ἐρασταὶ καλούμενοι καὶ ὄντες .
τὸ δ αὐτὸ συμβαίνει καὶ πρὸς ἄρχοντας ἐν πόλεσι χρηστοὺς καὶ γείτονας καὶ κηδεστάς ·
ἀρξάμενοι γὰρ ὑπὸ χρείας τινὸς καθηκόντως ἀλλήλοις ὁμιλεῖν , ἔπειτα λανθάνουσιν εἰς τὸ φιλεῖν ὑποφερόμενοι , συνεπισπασαμένου τοῦ λογισμοῦ καὶ συναναπείσαντος τὸ παθητικόν .
ὁ δ εἰπών αἰδώς τε 0 ·
δισσαὶ δ εἰσίν , ἡ μὲν οὐ κακὴ ἡ δ ἄχθος οἴκων 0 ·
ἆρ οὐ δῆλός ἐστι συνῃσθημένος ;
ἐν ἑαυτῷ τοῦτο τὸ πάθος πολλάκις μὲν ἀκολουθοῦν τῷ λόγῳ καὶ συγκατακοσμούμενον , πολλάκις δὲ παρὰ τὸν λόγον ὄκνοις καὶ μελλήσεσι καιροὺς καὶ πράγματα λυμαινόμενον 0 ;
οἷς καὶ αὐτοὶ τρόπον τινὰ διὰ τὴν ἐνάργειαν ὑπείκοντες , αἰδεῖσθαι τὸ αἰσχύνεσθαι καλοῦσι καὶ τὸ ἣδεσθαι χαίρειν καὶ τοὺς φόβους εὐλαβείας 0 ·
ταύτην μὲν οὐδενὸς 0 ;
ἂν αἰτιασαμένου τὴν εὐφημίαν , εἰ τ αὐτὰ πάθη προστιθέμενα μὲν τῷ λογισμῷ τούτοις καλοῦσι τοῖς ὀνόμασι , μαχόμενα δὲ καὶ βιαζόμενα τὸν λογισμὸν ἐκείνοις 0 .
ὅταν δὲ δακρύοις ἐλεγχόμενοι καὶ τρόμοις καὶ χρόας μεταβολαῖς , ἀντὶ λύπης καὶ φόβου δηγμούς τινας καὶ συνθροήσεις λέγωσι καὶ προθυμίας τὰς ἐπιθυμίας ὑποκορίζωνται , σοφιστικὰς δοκοῦσιν οὐ φιλοσόφους δικαιώσεις καὶ ἀποδράσεις ἐκ τῶν πραγμάτων μηχανᾶσθαι διὰ τῶν ὀνομάτων .
καίτοι πάλιν αὐτοὶ τάς τε χαρὰς ἐκείνας καὶ τὰς βουλήσεις καὶ τὰς εὐλαβείας εὐπαθείας καλοῦσιν οὐκ ἀπαθείας , ὀρθῶς ἐνταῦθα χρώμενοι τοῖς ὀνόμασι · ·
γίγνεται γὰρ εὐπάθεια τοῦ λογισμοῦ τὸ πάθος οὐκ ἀναιροῦντος ἀλλὰ κοσμοῦντος καὶ τάττοντος ἐν τοῖς σωφρονοῦσιν .
οἱ δὲ φαῦλοι καὶ ἀκρατεῖς τί πάσχουσιν , ὅταν τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα κρίναντες φιλεῖν ἀντὶ τοῦ ἐρωμένου καὶ τῆς ἐρωμένης μὴ δύνωνται , τὴν δ ἑταίραν καὶ τὸν κόλακα κρίναντες , εὐθὺς καὶ φιλῶσιν ;
εἰ γὰρ τὸ πάθος ἦν κρίσις , ἔδει τῇ τοῦ φιλεῖν χρῆναι καὶ μισεῖν κρίσει τὸ φιλεῖν ἕπεσθαι καὶ τὸ μισεῖν νυνὶ δὲ συμβαίνει τ ἀναντία , ταῖς μὲν προστιθεμένου τοῦ πάθους κρίσεσι ταῖς δ ἀπειθοῦντος .
καί φασιν αὐτοί , τῶν πραγμάτων ἐκβιαζομένων , οὐ πᾶσαν εἶναι κρίσιν πάθος ἀλλὰ τὴν κινητικὴν ὁρμῆς βιαίου καὶ πλεοναζούσης , ὁμολογοῦντες ἕτερον εἶναι τὸ κρῖνον καὶ τὸ πάσχον ἐν ἡμῖν ὥσπερ τὸ κινοῦν καὶ τὸ κινούμενον 0 1 .
αὐτός τε Χρύσιππος ἐν πολλοῖς ὁριζόμενος τὴν καρτερίαν καὶ τὴν ἐγκράτειαν ἕξεις ἀκολουθητικὰς τῷ αἱροῦντι λόγῳ , δῆλός ἐστιν ὑπὸ τῶν πραγμάτων ὁμολογεῖν ἀναγκαζόμενος , ὡς ἕτερόν ἐστι τὸ ἀκολουθοῦν ἐν ἡμῖν τοῦ ᾧ ἀκολουθεῖ πειθόμενον ἢ πάλιν μάχεται μὴ πειθόμενον .
ἴσα τοίνυν τὰ ἁμαρτήματα πάντα καὶ πάσας τιθέμενοι τὰς ἁμαρτίας , εἰ μὲν ἄλλῃ πη παρορῶσι τ ἀληθές , οὐκ ἔστι καιρὸς ἐν τῷ παρόντι διελέγχειν ·
ἐν δὲ τοῖς πάθεσι φαίνονται κομιδῇ παρὰ τὴν ἐνάργειαν ἐνιστάμενοι τῷ λόγῳ .
πᾶν μὲν γὰρ πάθος ἁμαρτία κατ αὐτούς ἐστι , καὶ πᾶς ὁ λυπούμενος ἢ φοβούμενος ἢ ἐπιθυμῶν ἁμαρτάνει .
μεγάλαι δὲ τῶν παθῶν διαφοραὶ κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον ὁρῶνται ·
τίς γὰρ ἂν φαίη τὸν Δόλωνος φόβον ἴσον εἶναι τῷ Αἴαντος ἐντροπαλιζομένου καὶ βάδην ἀπιόντος ἐκ τῶν πολεμίων ὀλίγον γόνυ γουνὸς ἀμείβοντος ;
ἢ τῇ Πλάτωνος ἐπὶ Σωκράτει τελευτήσαντι λύπῃ τὴν Ἀλεξάνδρου διὰ Κλεῖτον , αὑτὸν ἀνελεῖν ὁρμήσαντος 0 ;
ἐπιτείνονται γὰρ οὐ μετρίως καὶ τῷ παρὰ λόγον αἱ λῦπαι , καὶ τὸ παρ ἐλπίδα σύμπτωμα τοῦ κατὰ λόγον ὀδυνηρότερον εἰ προσδοκῶν εὐημεροῦντα καὶ θαυμαζόμενον ὄψεσθαι πύθοιτο κατεστρεβλωμένον , ὡς Φιλώταν Παρμενίων 0 .
θυμῷ δὲ τίς ἂν εἴποι πρὸς Ἀνάξαρχον ἴσῳ κεχρῆσθαι Νικοκρέοντα καὶ πρὸς Φιλήμονα Μάγαν , ἀμφοτέρους λοιδορηθέντας ὑπ αὐτῶν ;
ὁ μὲν γὰρ ὑπέροις σιδηροῖς κατέπτισσε καὶ κατέκοπτεν ἐκεῖνον ὁ δὲ τῷ Φιλήμονι τὸν δήμιον ἐκέλευσεν ἐπὶ τὸν τράχηλον ἐπιθεῖναι γυμνὴν τὴν μάχαιραν εἶτ ἀφεῖναι .
διὸ καὶ νεῦρα τῆς ψυχῆς τὸν θυμὸν ὁ Πλάτων προσεῖπεν ὡς ἐπιτεινόμενόν τε πικρίᾳ καὶ πραότητι χαλώμενον .
ταῦτα τοίνυν καὶ τὰ τοιαῦτα διακρουόμενοι τὰς ἐπιτάσεις τῶν παθῶν καὶ τὰς σφοδρότητας οὔ φασι γίγνεσθαι κατὰ τὴν κρίσιν ἐν ᾗ τὸ ἁμαρτητικόν , ἀλλὰ τὰς δήξεις καὶ τὰς συστολὰς καὶ τὰς διαχύσεις εἶναι τὰς τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον τῷ ἀλόγῳ δεχομένας 0 .
καίτοι καὶ περὶ τὰς κρίσεις φαίνονται γιγνόμεναι διαφοραί ·
τήν τε γὰρ πενίαν οἱ μὲν οὐ κακὸν οἱ δὲ καὶ μέγα κρίνουσι κακόν , οἱ δέ γε καὶ μέγιστον , ὥστε καὶ κατὰ τῶν πετρῶν καὶ κατὰ τῆς θαλάττης ὠθεῖν ἑαυτούς 0 1 2 ·
τόν τε θάνατον οἱ μὲν ἀγαθῶν στερήσει μόνον οἱ δὲ καὶ τιμωρίαις αἰωνίοις ὑπὸ γῆν καὶ κολασμοῖς φρικώδεσι κακὸν εἶναι νομίζουσιν ἥ τε τοῦ σώματος ὑγίεια τοῖς μὲν ὡς κατὰ φύσιν καὶ χρήσιμον ἀγαπᾶται , τοῖς δὲ τῶν ὄντων δοκεῖ μέγιστον ἀγαθόν 0 1 ·
οὔ τε γάρ πλούτου χάριν ἢ τεκέων οὔ τε τᾶς ἰσοδαίμονος ἀνθρώποις βασιληίδος ἀρχᾶς , τελευτῶντες δὲ καὶ τὴν ἀρετὴν ἀνωφελῆ καὶ ἀνόνητον ἡγοῦνται , τοῦ ὑγιαίνειν μὴ παρόντος ὥστε φαίνεσθαι καὶ περὶ τὰς κρίσεις αὐτὰς τοὺς μὲν μᾶλλον τοὺς δ  ἧττον ἁμαρτάνοντας 0 1 .
ἀλλ οὐ τοῦτο νῦν διελεγκτέον , ἐκεῖνο δ ἐκ τούτου ληπτέον , ὅτι συγχωροῦσι καὶ αὐτοὶ τῆς κρίσεως ἕτερον εἶναι τὸ ἄλογον , καθ ὅ φασι γίγνεσθαι τὸ πάθος σφοδρότερον καὶ μεῖζον , ἐρίζοντες πρὸς τ οὔνομα καὶ τὸ ῥῆμα , τὰ δὲ πράγματα διδόντες τοῖς διαφέρειν τὸ παθητικὸν καὶ ἄλογον τοῦ λογιζομένου καὶ κρίνοντος ἀποφαινομένοις .
ἐν δὲ τοῖς περὶ Ἀνωμαλίας ὁ Χρύσιππος εἰπών , ὅτι τυφλόν ἐστιν ἡ ὀργὴ καὶ πολλάκις μὲν οὐκ ἐᾷ ὁρᾶν τὰ ἐκφανῆ πολλάκις δὲ τοῖς καταλαμβανομένοις ἐπιπροσθεῖ , μικρὸν προελθών τὰ γὰρ ἐπιγιγνόμενα φησὶ πάθη ἐκκρούει τοὺς λογισμούς , καὶ τὰ ὡς ἑτέρως φαινόμενα βιαίως προωθοῦντα ἐπὶ τὰς ἐναντίας πράξεις 0 ·
εἶτα χρῆται μάρτυρι τῷ Μενάνδρῳ λέγοντι οἴμοι τάλας ἔγωγε , ποῦ ποτε φρένες ἡμῶν ἐκεῖνον ἦσαν ἐν τῷ σώματι τὸν χρόνον , ὅτ οὐ ταῦτ ἀλλ ἐκεῖν ᾑρούμεθα καὶ πάλιν ὁ Χρύσιππος προελθὼν τοῦ λογικοῦ φησι ζῴου φύσιν ἔχοντος προσχρῆσθαι εἰς ἕκαστα τῷ λόγῳ καὶ ὑπὸ τούτου κυβερνᾶσθαι , πολλάκις ἀποστρέφεσθαι αὐτὸν ἡμᾶς ἄλλῃ βιαιοτέρᾳ φορᾷ χρωμένους ·
ὁμολογῶν τὸ συμβαῖνον ἐκ τῆς πρὸς τὸν λόγον τοῦ πάθους διαφορᾶς 0 .
ἐπεὶ καὶ γελοῖόν ἐστιν , ᾗ φησι Πλάτων , αὐτόν τινα λέγειν αὑτοῦ κρείττονα καὶ πάλιν χείρονα , καὶ τὸν μὲν κρατοῦνθ ἑαυτοῦ τὸν δὲ μὴ κρατοῦντα 0 1 .
πῶς γὰρ οἷόν τε τὸν αὐτὸν αὑτοῦ κρείττον εἶναι καὶ χείρονα ἢ κρατεῖν ἅμα καὶ κρατεῖσθαι , μὴ τρόπον τινὰ διττοῦ πεφυκότος ἑκάστου καὶ τὸ μὲν χεῖρον ἐν ἑαυτῷ τὸ βέλτιον ἔχοντος 0 ;
οὕτω γὰρ ὁ μὲν τοῦ βελτίονος ὑπηκόῳ τῷ χείρονι χρώμενος ἐγκρατὴς ἑαυτοῦ καὶ κρείττων ἐστίν , ὁ δὲ τῷ ἀκολάστῳ καὶ ἀλόγῳ τῆς ψυχῆς ἑπόμενον περιορῶν καὶ ὑπηρετοῦν τὸ κρεῖττον ἥττων ἑαυτοῦ καὶ ἀκρατὴς λέγεται καὶ παρὰ φύσιν διακείμενος .
φύσει γὰρ προσήκει θεῖον ὄντα τὸν λογισμὸν ἡγεῖσθαι καὶ ἄρχειν τοῦ ἀλόγου , τοῦ τὴν γένεσιν αὐτόθεν ἔχοντος ἐκ τοῦ σώματος ·
ᾧ καὶ συνεξομοιοῦσθαι καὶ κοινωνεῖν παθῶν καὶ ἀναπίμπλασθαι πέφυκεν , ἐνδεδυκὸς αὐτῷ καὶ καταμεμιγμένον , ὡς δηλοῦσιν αἱ ὁρμαὶ πρὸς τὰ σωματικὰ κινούμεναι καὶ ἱστάμεναι καὶ σφοδρότητας ἐν ταῖς τοῦ σώματος μεταβολαῖς καὶ ἀνέσεις λαμβάνουσαι .
διὸ νέοι μὲν καὶ ὀξεῖς καὶ ἰταμοὶ περί τε τὰς ὀρέξεις διάπυροι καὶ οἰστρώδεις αἵματος πλήθει καὶ θερμότητι , τῶν δὲ πρεσβυτῶν ἡ περὶ τὸ ἧπαρ ἀρχὴ τοῦ ἐπιθυμητικοῦ κατασβέννυται καὶ γίγνεται μικρὰ καὶ ἀσθενής 0 1 ·
ἰσχύει δὲ μᾶλλον ὁ λόγος τοῦ παθητικοῦ τῷ σώματι συναπομαραινομένου .
τοῦτο δ ἀμέλει καὶ τὰς τῶν θηρίων ἠθοποιεῖ πρὸς τὰ πάθη φύσεις οὐ γὰρ ὀρθότητι δοξῶν οὐ δὲ φαυλότητι δήπου τοῖς μὲν ἀλκαὶ καὶ ὁρμαὶ πρὸς τὰ φαινόμενα δεινὰ παρίστανται , τοῖς δ ἀμήχανοι πτοῖαι καὶ φόβοι τῆς ψυχῆς 0 ·
ἀλλ αἱ περὶ τὸ αἷμα καὶ τὸ πνεῦμα καὶ τὸ σῶμα δυνάμεις τὰς τῶν παθῶν διαφορὰς ποιοῦσιν , ὥσπερ ἐκ ῥίζης τοῦ παθητικοῦ τῆς σαρκὸς ἀναβλαστάνοντος καὶ συναναφέροντος τὴν ποιότητα καὶ τὴν κρᾶσιν .
τοῦ δ ἀνθρώπου ταῖς μὲν παθητικαῖς ὁρμαῖς τὸ σῶμα συμπαθοῦν καὶ συγκινούμενον ἐλέγχουσιν ὠχρότητες ἐρυθήματα τρόμοι πηδήσεις καρδίας , διαχύσεις αὖ πάλιν ἐν ἐλπίσιν ἡδονῶν καὶ προσδοκίαις ὅταν δὲ μὴ μετὰ πάθους ἀλλ αὐτὸ καθ αὑτὸ κινῆται τὸ διανοητικόν , ἡσυχίαν ἄγει τὸ σῶμα καὶ καθέστηκεν οὔ τε κοινωνοῦν οὔ τε μετέχον αὐτὸ τῆς ἐνεργείας τοῦ φρονοῦντος , εἰ τοῦ παθητικοῦ μὴ συνεφάπτοιτο μη δὲ συμπαραλαμβάνοι τὸ ἄλογον ὥστε καὶ τούτῳ δύ ὄντα καὶ διαφέροντα δηλοῦσθαι ταῖς δυνάμεσιν ἀλλήλων 0 .
καθόλου δὲ τῶν ὄντων αὐτοὶ τέ φασι καὶ δῆλόν ἐστιν , ὅτι τὰ μὲν ἕξει διοικεῖται τὰ δὲ φύσει τὰ δ ἀλόγῳ ψυχῇ , τὰ δὲ καὶ λόγον ἐχούσῃ καὶ διάνοιαν 0 1 2 ·
ὧν ὁμοῦ τι πάντων ὁ ἄνθρωπος μετέσχηκε καὶ γέγονεν ἐν πάσαις ταῖς εἰρημέναις διαφοραῖς ·
καὶ γὰρ ἕξει συνέχεται καὶ φύσει τρέφεται καὶ λόγῳ χρῆται καὶ διανοίᾳ .
μέτεστιν οὖν αὐτῷ καὶ τοῦ ἀλόγου , καὶ σύμφυτον ἔχει τὴν τοῦ πάθους ἀρχήν , οὐκ ἐπεισόδιον ἀλλ ἀναγκαίαν οὖσαν , οὐ δ ἀναιρετέαν παντάπασιν ἀλλὰ θεραπείας καὶ παιδαγωγίας δεομένην .
ὅθεν οὐ Θρᾴκιον οὐ δὲ Λυκούργειον τοῦ λόγου τὸ ἔργον ἐστί , συνεκκόπτειν καὶ συνδιαφθείρειν τὰ ὠφέλιμα τοῖς βλαβεροῖς τοῦ πάθους , ἀλλ ᾗπερ ὁ φυτάλμιος θεὸς καὶ ἡμερίδης , τὸ ἄγριον κολοῦσαι καὶ ἀφελεῖν τὴν ἀμετρίαν , εἶτα τιθασεύειν καὶ περιίστασθαι τὸ χρήσιμον 0 1 .
οὔ τε γὰρ οἶνον οἱ φοβούμενοι τὸ μεθύειν ἐκχέουσιν οὔ τε πάθος οἱ δεδιότες τὸ ταρακτικὸν ἀναιροῦσιν ἀλλὰ κεραννύουσι .
καὶ γὰρ καὶ βοῶν καὶ ἵππων τὰ πηδήματα καὶ τοὺς ἀφηνιασμοὺς οὐ τὰς κινήσεις οὐ δὲ τὰς ἐνεργείας ἀφαιροῦσι ·
καὶ τοῖς πάθεσι δεδαμασμένοις χρῆται καὶ χειροήθεσιν ὁ λογισμός , οὐκ ἐκνευρίσας οὐ δ ἐκτεμὼν παντάπασι τῆς ψυχῆς τὸ ὑπηρετικὸν ·
ὑφ ἅρμασι γὰρ ἵππος ὥς φησι Πίνδαρος ἐν δ ἀρότρῳ βοῦς 0 ·
κάπρῳ δὲ βουλεύοντα φόνον κύνα χρὴ τλάθυμον ἐξευρεῖν .
ὧν πολὺ χρησιμώτερα τὰ τῶν παθῶν θρέμματα τῷ λογισμῷ συμπαρόντα καὶ συνεπιτείνοντα ταῖς ἀρεταῖς 0 ·
ὁ θυμὸς τῇ ἀνδρείᾳ μέτριος ὤν , ἡ μισοπονηρία τῇ δικαιοσύνῃ , καὶ ἡ νέμεσις ἐπὶ τοὺς παρ ἀξίαν εὐτυχοῦντας , ὅταν ἅμ ἀνοίᾳ καὶ ὕβρει φλεγόμενοι τὴν ψυχὴν ἐπισχέσεως δέωνται 0 1 .
φιλίας δὲ φιλοστοργίαν ἢ φιλανθρωπίας ἔλεον ἢ τὸ συγχαίρειν καὶ συναλγεῖν εὐνοίας ἀληθινῆς οὐ δὲ βουλόμενος ἄν τις ἀποσπάσειεν οὐ δ ἀποτήξειεν .
εἰ δ οἱ τὸν ἔρωτα τῇ ἐρωτομανίᾳ συνεκβάλλοντες ἁμαρτάνουσιν , οὐ δ οἱ τὴν ἐπιθυμίαν διὰ τὴν φιλαργυρίαν ψέγοντες κατορθοῦσιν ἀλλ ὅμοιόν τι πράττουσι τοῖς τὸ τρέχειν διὰ τὸ προσπταίειν καὶ τὸ βάλλειν διὰ τὸ ὑπερβάλλειν ἀναιροῦσι , καὶ πρὸς τὸ ᾄδειν τὸ παράπαν διὰ τὸ ἀπᾴδειν ἀπεχθῶς ἔχουσιν .
οἷον γὰρ ἐν φθόγγοις μουσικὴ τὸ ἐμμελὲς οὐκ ἀναιρέσει βαρύτητος καὶ ὀξύτητος , ἐν δὲ σώμασιν ἰατρικὴ τὸ ὑγιεινὸν οὐ φθορᾷ θερμότητος καὶ ψυχρότητος , ἀλλὰ συμμετρίαις καὶ ποσότησι κραθεισῶν ἀπεργάζεται , τοιοῦτον ἐν ψυχῇ τὸ νικῶν , ἐγγενομένης ὑπὸ λόγου ταῖς παθητικαῖς δυνάμεσι καὶ κινήσεσιν ἐπιεικείας καὶ μετριότητος 0 1 2 .
οἰδοῦντι γὰρ ἔοικε καὶ φλεγμαίνοντι σώματι τὸ περιαλγοῦν καὶ περιχαρὲς καὶ περίφοβον τῆς ψυχῆς , οὐ τὸ χαῖρον οὐ δὲ τὸ λυπούμενον οὐ δὲ τὸ φοβούμενον 0 .
καὶ καλῶς Ὅμηρος εἰπών τοῦ δ ἀγαθοῦ οὔ τ ἂρ τρέπεται χρὼς οὔ τε τι λίην ταρβεῖ τὸν φόβον οὐκ ἀφεῖλεν ἀλλὰ τὸν ἄγαν φόβον , ὅπως ἀνδρεία μὴ ἀπόνοια καὶ θαρραλεότης μὴ θρασύτης γένηται .
διὸ καὶ περὶ τὰς ἡδονὰς τὴν ἄγαν ἀφαιρετέον ἐπιθυμίαν καὶ περὶ τὰς ἀμύνας τὴν ἄγαν μισοπονηρίαν οὕτω γὰρ ὁ μὲν οὐκ ἀνάλγητος ἀλλὰ σώφρων , ὁ δὲ δίκαιος οὐκ ὠμὸς οὐ δὲ πικρὸς ἔσται 0 1 .
τῶν δὲ παθῶν παντάπασιν ἀναιρεθέντων , εἰ καὶ δυνατόν ἐστιν , ἐν πολλοῖς ἀργότερος 0 ;
ὁ λόγος καὶ ἀμβλύτερος , ὥσπερ κυβερνήτης , πνεύματος ἐπιλιπόντος 0 1 .
ταῦτα δ ἀμέλει καὶ οἱ νομοθέται συνιδόντες ἐμβάλλουσιν εἰς τὰς πολιτείας καὶ φιλοτιμίαν καὶ ζῆλον πρὸς ἀλλήλους ·
πρὸς δὲ τοὺς πολεμίους καὶ σάλπιγξι καὶ αὐλοῖς ἐπεγείρουσι καὶ αὔξουσι τὸ θυμοειδὲς καὶ μάχιμον .
οὐ γὰρ μόνον ἐν ποιήμασιν , φησιν ὁ Πλάτων , τὸν τεχνίτην καὶ διηκριβωμένον ὁ μουσόληπτος καὶ κατάσχετος ἀποδείκνυσι γελοῖον , ἀλλὰ καὶ περὶ τὰς μάχας τὸ παθητικὸν καὶ τὸ ἐνθουσιῶδες ἀνυπόστατόν ἐστι καὶ ἀήττητον ·
ὃ καὶ τοὺς θεοὺς Ὅμηρος ἐμποιεῖν φησι τοῖς ἀνθρώποις , ὣς εἰπὼν ἔμπνευσε μένος μέγα ποιμένι λαῶν ·
καὶ οὐχ ὃ γ ἄνευθε θεοῦ τάδε μαίνεται ·
καθάπερ ὅρμημα τῷ λογισμῷ καὶ ὄχημα τὸ πάθος προστιθέντας 0 .
αὐτούς γε μὴν τούτους ὁρᾶν ἔστι πολλάκις μὲν ἐπαίνοις τοὺς νέους παρορμῶντας πολλάκις δὲ νουθεσίαις κολάζοντας ·
ὧν τῷ μὲν ἕπεται τὸ ἥδεσθαι τῷ δὲ τὸ λυπεῖσθαι 0 1 ·
καὶ γὰρ ἡ νουθεσία καὶ ὁ ψόγος ἐμποιεῖ μετάνοιαν καὶ αἰσχύνην , ὧν τὸ μὲν λύπη τῷ γένει τὸ δὲ φόβος ἐστί 0 1 ·
καὶ τούτοις μάλιστα χρῶνται πρὸς τὰς ἐπανορθώσεις .
ᾗ καὶ Διογένης , ἐπαινουμένου Πλάτωνος , τί δ ἐκεῖνος εἶπεν ἔχει σεμνόν , ὃς τοσοῦτον χρόνον φιλοσοφῶν οὐδένα λελύπηκεν οὐ γὰρ οὕτω τὰ μαθήματα φαίη τις ἄν , ὡς ἔλεγε Ξενοκράτης , λαβὰς εἶναι φιλοσοφίας , ὡς τὰ πάθη τῶν νέων , αἰσχύνην ἐπιθυμίαν μετάνοιαν ἡδονὴν λύπην φιλοτιμίαν ὧν ἐμμελῆ καὶ σωτήριον ἁφὴν ἁπτόμενος ὁ λόγος καὶ ὁ νόμος εἰς τὴν προσήκουσαν ὁδὸν ἀνυσίμως καθίστησι τὸν νέον 0 .
ὥστε μὴ κακῶς εἰπεῖν τὸν Λάκωνα παιδαγωγόν , ὅτι ποιήσει τὸν παῖδα τοῖς καλοῖς ἣδεσθαι καὶ ἄχθεσθαι τοῖς αἰσχροῖς , οὗ μεῖζον οὐδέν ἐστιν οὐ δὲ κάλλιον ἀποφῆναι τέλος ἐλευθέρῳ προσηκούσης ;
παιδείας .
σΥλλΑσ .
καλῶς μοι δοκοῦσιν , ὦ Φουνδάνε , ποιεῖν οἱ ζωγράφοι διὰ χρόνου τὰ ἔργα πρὶν ἢ συντελεῖν ἐπισκοποῦντες ·
ὅτι τὴν ὄψιν αὐτῶν ἀφιστάντες τῇ πολλάκις κρίσει ποιοῦσι καινὴν καὶ μᾶλλον ἁπτομένην τῆς παρὰ μικρὸν διαφορᾶς , ἣν ἀποκρύπτει τὸ συνεχὲς καὶ τὸ σύνηθες 0 .
ἐπεὶ τοίνυν οὐκ ἔστιν αὐτὸν αὑτῷ διὰ χρόνου προσελθεῖν χωρὶς γενόμενον καὶ διαστήσαντα τῆς συνεχείας τὴν αἴσθησιν , ἀλλὰ τοῦτ ἐστὶ τὸ μάλιστα ποιοῦν ἕκαστον αὑτοῦ φαυλότερον κριτὴν ἢ ἑτέρων 0 1 ·
δεύτερον ἂν εἴη τὸ τοὺς φίλους ἐφορᾶν διὰ χρόνου καὶ παρέχειν ὁμοίως ἐκείνοις ἑαυτόν , οὐκ εἰ γέρων γέγονε ταχὺ καὶ τὸ σῶμα βέλτιον ἢ χεῖρον ἔσχηκεν , ἀλλὰ καὶ τὸν τρόπον καὶ τὸ ἦθος ἐπισκοπεῖν , εἴ τι χρηστὸν ὁ χρόνος προστέθεικεν ἢ τῶν φαύλων ἀφῄρηκεν .
ἐγὼ γοῦν ἐνιαυτῷ μὲν ἀφιγμένος εἰς Ῥώμην δευτέρῳ , συνὼν δέ σοι μῆνα τουτονὶ πέμπτον , τὸ μὲν ἐξ ὑπαρχόντων δι εὐφυΐαν ἀγαθῶν ἐπίδοσιν γεγονέναι τοσαύτην καὶ αὔξησιν οὐ πάνυ θαυμαστὸν ἡγοῦμαι ·
τὸ δὲ σφοδρὸν ἐκεῖνο καὶ διάπυρον πρὸς ὀργὴν ὁρῶντί μοι πρᾶον οὕτω καὶ χειρόηθες τῷ λογισμῷ γεγενημένον ἐπέρχεται πρὸς τὸν θυμὸν εἰπεῖν ὢ πόποι , ἦ μάλα δὴ μαλακώτερος αὓτη δ ἡ μαλακότης οὐκ ἀργίαν οὐ δ ἔκλυσιν , ἀλλ ὥσπερ ἡ κατειργασμένη γῆ λειότητα καὶ βάθος ἐνεργὸν ἐπὶ τὰς πράξεις ἔσχηκεν ἀντὶ τῆς φορᾶς ἐκείνης καὶ τῆς ὀξύτητος 0 .
διὸ καὶ δῆλόν ἐστιν οὐ παρακμῇ τινι δι ἡλικίαν τὸ θυμοειδὲς οὐ δ αὐτομάτως ἀπομαραινόμενον , ἀλλ ὑπὸ λόγων τινῶν χρηστῶν θεραπευόμενον .