Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
γένεσίς τε αὖ φθειρομένων ἑτέρων καὶ φθορὰ γεννωμένων ἄλλων ἀποτελεῖται , ὥστε ἀληθὲς εἶναι τὸ λεγόμενον ὅτι θνῄσκει δ οὐδὲν τῶν γιγνομένων , διακρινόμενον δ ἄλλο πρὸς ἄλλο μορφὴν ἑτέραν ἀπέδειξεν .
χαίρει δὲ ἡ φύσις ἑβδομάδι ·
πλάνητές τε γὰρ ἑπτὰ γεγόνασιν , ἀντίρροποι τῇ κατὰ τ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἐχούσῃ φορᾷ ·
καὶ ἄρκτος ἑπτὰ ἄστροις συμπληροῦται , κοινωνίας καὶ ἑνώσεως ἀνθρώπων , οὐκ ἐπιμιξίας αὐτὸ μόνον , οὖσα αἰτία ·
καὶ τροπαὶ δὲ σελήνης ἑβδομάσι γίνονται , συμπαθεστάτου πρὸς τὰ ἐπίγεια ἄστρου , καὶ ἃς κατὰ τὸν ἀέρα μεταβολὰς ἐργάζεται , μάλιστα τοῖς καθ ἑβδομάδα σχηματισμοῖς ἀποτελεῖ .
τά γε μὴν θνητὰ σπάσαντα ἀπ οὐρανοῦ θείαν ἀρχὴν καθ ἑβδομάδα σωτηρίως κινεῖται ·
τίς γὰρ οὐκ οἶδεν , ὅτι τῶν βρεφῶν τὰ μὲν ἑπτάμηνα γόνιμα , τὰ δὲ πλείω χρόνον προσλαβόντα , ὡς ὀκτὼ μῆνας ἐνδιαιτηθῆναι γαστρί , κατὰ τὸ πλεῖστον ἄγονα 0 1 ;
λογικόν τέ φασιν ἄνθρωπον κατὰ τὴν πρώτην ἑπταετίαν γίνεσθαι , ὅτε ἤδη ἱκανός ἐστιν ἑρμηνεὺς εἶναι τῶν συνήθων ὀνομάτων καὶ ῥημάτων τὴν λογικὴν ἕξιν περιπεποιημένος , κατὰ δὲ τὴν δευτέραν ἑπταετίαν ἄκρως τελειοῦσθαι ·
τελείωσις δέ ἐστι δύναμις τῆς τοῦ ὁμοίου σπορᾶς ·
περὶ γὰρ τὴν τετταρεσκαιδεκαετῆ ἡλικίαν τὸ ὅμοιον γεννᾶν δυνάμεθα ·
τρίτη πάλιν ἑπταετία πέρας ἐστὶν αὐξήσεως ·
ἄχρι γὰρ ἑνὸς καὶ εἴκοσιν ἐτῶν ἐπιδίδωσιν εἰς μέγεθος ἄνθρωπος , καὶ καλεῖται παρὰ πολλοῖς ὁ χρόνος οὗτος ἀκμή .
ψυχῆς γε μὴν τὸ ἄλογον ἑπταμερές , αἰσθήσεις πέντε καὶ φωνητήριον ὄργανον καὶ τὸ διῆκον ἄχρι παραστατῶν , ὃ δὴ γόνιμόν ἐστι 0 .
πάλιν αὖ σώματος ἑπτὰ κινήσεις , ὀργανικαὶ μὲν ἕξ , ἑβδόμη δὲ ἡ κύκλῳ 0 1 .
σπλάγχνα γε μὴν ἑπτά 0 ·
στόμαχος , καρδία , σπλήν , ἧπαρ , πνεύμων , νεφροὶ δύο 0 .
μέλη δὲ σώματος ὁμοίως ἰσάριθμα 0 ·
κεφαλή , τράχηλος , στέρνον , χεῖρες , κοιλία , ἦτρον , πόδες 0 .
τό τε ἡγεμονικώτατον τοῦ ζῴου πρόσωπον ἑπταχῆ κατατέτρηται , δυσὶν ὀφθαλμοῖς καὶ ὠσὶ δυσίν , ἴσοις μυκτῆρσιν , ἑβδόμῳ στόματι .
αἵ τε ἀποκρίσεις ἑπτά 0 ·
δάκρυα , μύξαι , σίελος , σπέρμα , διττοὶ περιττωμάτων ὀχετοί , καὶ δι ὅλου τοῦ σώματος ἱδρώς 0 .
ἔν γε μὴν ταῖς νόσοις κριτικωτάτη ἑβδομάς 0 .
καὶ γυναιξὶ δὲ αἱ καταμήνιοι καθάρσεις ἄχρι ἑβδομάδος παρατείνουσιν .
διελήλυθε δὲ ἡ δύναμις αὐτῆς καὶ ἐπὶ τὰς ὠφελιμωτάτας τῶν τεχνῶν ·
ἐν γοῦν γραμματικῇ τὰ ἄριστα τῶν στοιχείων καὶ πλείστην δύναμιν ἔχοντα ἑπτά ἐστιν ἀριθμῷ , τὰ φωνήεντα ·
κατά τε μουσικὴν ἡ ἑπτάχορδος λύρα πάντων σχεδὸν ὀργάνων ἀρίστη , διότι τὸ ἐναρμόνιον , ὃ δὴ τῶν μελῳδουμένων γενῶν ἐστι τὸ σεμνότατον , κατ αὐτὴν μάλιστά πως θεωρεῖται 0 ·
τάς τε τῶν φθόγγων τάσεις ἑπτὰ εἶναι συμβέβηκεν , ὀξύν , βαρύν , περισπώμενον , δασύν , ψιλόν , μακρόν , βραχύν .
ἔτι πρῶτός ἐστιν ἀπὸ τελείου τοῦ ἓξ καὶ μονάδι κατά τινα λόγον ὁ αὐτός .
οἵ τε ἐντὸς δεκάδος ἀριθμοὶ ἢ γεννῶνται ἢ γεννῶσι τοὺς ἐντὸς δεκάδος καὶ αὐτήν , ἡ δὲ ἑβδομὰς οὔ τε γεννᾷ τινα τῶν ἐντὸς δεκάδος ἀριθμῶν οὔ τε γεννᾶται ὑπό τινος .
παρὸ μυθεύοντες οἱ Πυθαγόρειοι τῇ ἀειπαρθένῳ καὶ ἀμήτορι αὐτὴν ἀπεικάζουσιν , ὅτι οὔ τε ἀπεκυήθη οὔ τε ἀποτέξεται .
„ Κατέπαυσεν οὖν τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ ἀπὸ πάντων τῶν ἔργων αὐτοῦ ὧν ἐποίησε "  Gen .
τοῦτο δ ἐστὶ τοιοῦτο ·
τὰ θνητὰ γένη παύεται πλάττων ὁ θεός , ὅταν ἄρχηται ποιεῖν τὰ θεῖα καὶ ἑβδομάδος φύσει οἰκεῖα .
ἡ δὲ πρὸς τὸ ἦθος ἀπόδοσίς ἐστι τοιαύτη ·
ὅταν ἐπιγένηται τῇ ψυχῇ ὁ κατὰ ἑβδομάδα ἅγιος λόγος , ἐπέχεται ἡ ἑξὰς καὶ ὅσα θνητὰ τουτὶ ποιεῖν δοκεῖ .
„ Καὶ εὐλόγησεν ὁ θεὸς τὴν ἡμέραν τὴν ἑβδόμην καὶ ἡγίασεν αὐτήν “  Gen .
τοὺς κατὰ τὸ ἕβδομον καὶ θεῖον ὡς ἀληθῶς φῶς κινηθέντας τρόπους εὐλογεῖ τε ὁ θεὸς καὶ εὐθὺς ἁγίους ἀποφαίνει ·
συγγενέστατοι γὰρ ἀλλήλοις ὁ εὐλόγιστός τε καὶ ὁ ἅγιος 0 .
διὰ τοῦτο ἐπὶ τοῦ τὴν μεγάλην εὐχὴν εὐξαμένου φησὶν ὅτι , ἐὰν τροπὴ κατασκήψασα αἰφνίδιον μιάνῃ τὸν νοῦν , οὐκέτ ἔσται ἅγιος  cf .
ἀλλ  " αἱ ἡμέραι αἱ πρότεραι ἄλογοι “  ib 0 .
κατὰ τὸ εἰκός 0 ·
ἀλόγιστος γὰρ ὁ μὴ ἅγιος τρόπος , ὥστε ὁ εὐλόγιστος ἅγιος 0 .
ὀρθῶς οὖν ἔφη ὅτι τὴν ἑβδόμην εὐλόγησέ τε καὶ ἡγίασεν , „ ὅτι ἐν αὐτῇ κατέπαυσεν ἀπὸ πάντων τῶν ἔργων αὐτοῦ ὧν ἤρξατο ποιεῖν ὁ θεός "  Gen .
αἰτία δ ἡ δι ἣν εὐλόγιστός τε καὶ ἅγιος γέγονεν ὁ κατὰ τὸ ἕβδομον καὶ τέλειον φῶς ἄγων ἑαυτόν , ἐπεὶ ἐν ταύτῃ τῇ φύσει παύεται ἡ τῶν θνητῶν σύστασις 0 .
ὅταν ἀνατείλῃ φέγγος τῆς ἀρετῆς τὸ λαμπρότατον καὶ θεῖον ὄντως , ἐπέχεται τῆς ἐναντίας φύσεως ἡ γένεσις .
ἐδηλώσαμεν δὲ ὅτι παύων ὁ θεὸς οὐ παύεται ποιῶν , ἀλλ  ἑτέρων γενέσεως ἄρχεται , ἅτε οὐ τεχνίτης μόνον ἀλλὰ καὶ πατὴρ ὢν τῶν γινομένων .
„ Αὕτη ἡ βίβλος γενέσεως οὐρανοῦ καὶ γῆς , ὅτε ἐγένετο “  Gen 0 .
οὗτος ὁ κατὰ ἑβδομάδα κινούμενος τέλειος λόγος ἀρχὴ γενέσεως τοῦ τε κατὰ τὰς ἰδέας νοῦ τεταγμένου καὶ τῆς κατὰ τὰς ἰδέας τεταγμένης νοητῆς , εἰ οἷόν τε τοῦτο εἰπεῖν , αἰσθήσεως 0 1 .
βιβλίον δὲ εἴρηκε τὸν τοῦ θεοῦ λόγον , ᾧ συμβέβηκεν ἐγγράφεσθαι καὶ ἐγχαράττεσθαι τὰς τῶν ἄλλων συστάσεις .
ἵνα δὲ μὴ καθ ὡρισμένας χρόνων περιόδους ὑπολάβῃς τὸ θεῖόν τι ποιεῖν , ἀλλ εἰδῇς ἄδηλα καὶ ἀτέκμαρτα καὶ ἀκατάληπτα τῷ θνητῷ γένει τὰ δημιουργούμενα , ἐπιφέρει τὸ „ ὅτε ἐγένετο “ , τὸ πότε κατὰ περιγραφὴν οὐ διορίζων ·
ἀπεριγράφως γὰρ γίνεται τὰ γινόμενα ὑπὸ τοῦ αἰτίου .
ἀνῄρηται τοίνυν τὸ ἐν ἓξ ἡμέραις γεγενῆσθαι τὸ πᾶν .
„ Ἧι ἡμέρᾳ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ πᾶν χλωρὸν ἀγροῦ πρὸ τοῦ γενέσθαι ἐπὶ τῆς γῆς καὶ πάντα χόρτον ἀγροῦ πρὸ τοῦ ἀνατεῖλαι ·
οὐ γὰρ ἔβρεξεν ὁ θεὸς ἐπὶ τὴν γῆν , καὶ ἄνθρωπος οὐκ ἦν ἐργάζεσθαι τὴν γῆν “  Gen .
τὴν ἡμέραν ταύτην ἐπάνω βίβλον εἴρηκεν , εἴ γε ἐν ἀμφοτέροις οὐρανοῦ καὶ γῆς ὑπογράφει γένεσιν ·
τῷ γὰρ περιφανεστάτῳ καὶ τηλαυγεστάτῳ ἑαυτοῦ λόγῳ ὁ θεὸς ἀμφότερα ποιεῖ , τήν τε ἰδέαν τοῦ νοῦ , ὃν συμβολικῶς οὐρανὸν κέκληκε , καὶ τὴν ἰδέαν τῆς αἰσθήσεως , ἣν διὰ σημείου γῆν ὠνόμασεν .
ἀγροῖς δὲ ἀπεικάζει δυσὶ τήν τε ἰδέαν τοῦ νοῦ καὶ τὴν ἰδέαν τῆς αἰσθήσεως ·
φέρει γὰρ ὁ μὲν νοῦς καρπὸν τὰ ἐν τῷ νοεῖν , ἡ δὲ αἴσθησις τὰ ἐν τῷ αἰσθάνεσθαι 0 .
ὃ δὲ λέγει , τοιοῦτόν ἐστιν ·
ὥσπερ τοῦ ἐπὶ μέρους καὶ ἀτόμου νοῦ προϋπάρχει τις ἰδέα ὡς ἂν ἀρχέτυπος καὶ παράδειγμα τούτου καὶ πάλιν τῆς κατὰ μέρος αἰσθήσεως ἰδέα τις αἰσθήσεως σφραγῖδος λόγον ἔχουσα εἴδη τυπούσης , οὕτως πρὶν μὲν γενέσθαι τὰ ἐπὶ μέρους νοητά , ἦν τὸ αὐτὸ τοῦτο γενικὸν νοητόν , οὗ κατὰ μετοχὴν καὶ τὰ ἄλλα ὠνόμασται , πρὶν δὲ γενέσθαι τὰ κατὰ μέρος αἰσθητά , ἦν τὸ αὐτὸ τοῦτο γενικὸν αἰσθητόν , οὗ κατὰ μετουσίαν καὶ τὰ ἄλλα αἰσθητὰ γέγονε 0 .
χλωρὸν μὲν οὖν ἀγροῦ τὸ νοητὸν εἴρηκε τοῦ νοῦ ·
ὡς γὰρ ἐν ἀγρῷ τὰ χλωρὰ βλαστάνει καὶ ἀνθεῖ , οὕτως βλάστημα τοῦ νοῦ τὸ νοητόν ἐστι .
πρὶν οὖν τὸ κατὰ μέρος νοητὸν γενέσθαι , τὸ αὐτὸ τοῦτο νοητὸν ἀποτελεῖ γενικὸν ὄν , ὃ δὴ καὶ „ πᾶν “ κέκληκεν ὑγιῶς ·
τὸ μὲν γὰρ κατὰ μέρος νοητὸν ἀτελὲς ὂν οὐ πᾶν , τὸ δὲ γενικὸν ἅπαν , ἅτε πλῆρες ὄν 0 1 .
„ καὶ πάντα “ φησί „ χόρτον ἀγροῦ πρὸ τοῦ ἀνατεῖλαι , “ τουτέστι ·
πρὸ τοῦ ἀνατεῖλαι τὰ κατὰ μέρος αἰσθητὰ ἦν τὸ γενικὸν αἰσθητὸν προμηθείᾳ τοῦ πεποιηκότος , ὃ δὴ πάλιν „ πᾶν “ εἴρηκεν .
εἰκότως μέντοι χόρτῳ τὸ αἰσθητὸν ἀπείκασεν ·
ὡς γὰρ ὁ χόρτος ἀλόγου τροφή , οὕτως τὸ αἰσθητὸν τῷ ἀλόγῳ μέρει ψυχῆς προσκεκλήρωται 0 1 ·
ἐπεὶ διὰ τί προειπὼν „ χλωρὸν ἀγροῦ “ ἐπιφέρει „ καὶ πάντα χόρτον “ , ὡς οὐ γινομένου χόρτου χλωροῦ τὸ παράπαν 0 ;
ἀλλὰ τὸ μὲν ἀγροῦ χλωρὸν τὸ νοητόν ἐστιν , ἐκβλάστημα νοῦ , ὁ δὲ χόρτος τὸ αἰσθητόν , τοῦ ἀλόγου τῆς ψυχῆς καὶ αὐτὸ βλάστημα 0 1 .
„ οὐ γὰρ ἔβρεξεν ὁ θεὸς “ φησίν „ ἐπὶ τὴν γῆν , καὶ ἄνθρωπος οὐκ ἦν ἐργάζεσθαι τὴν γῆν .
“ φυσικώτατα 0 ·
ἐὰν γὰρ μὴ ἐπομβρήσῃ ταῖς αἰσθήσεσι τὰς ἀντιλήψεις τῶν ὑποκειμένων ὁ θεός , οὐ δ ὁ νοῦς ἐργάσεται καὶ πραγματεύσεταί τι περὶ αἴσθησιν ·
ἄπρακτος γὰρ αὐτὸς ἐξ ἑαυτοῦ μὴ ὥσπερ ὕοντος καὶ ἐπιψεκάζοντος ὁράσει μὲν χρώματα , φωνὰς δὲ ἀκοῇ , γεύσει δὲ χυλοὺς καὶ ταῖς ἄλλαις τὰ οἰκεῖα τοῦ αἰτίου 0 1 .
ὅταν δὲ ἄρδειν ὁ θεὸς ἄρξηται τὴν αἴσθησιν αἰσθητοῖς , τηνικαῦτα καὶ ὁ νοῦς ἐργάτης οἷα πίονος γῆς ἀνευρίσκεται 0 .
ἡ δ ἰδέα τῆς αἰσθήσεως οὐ δεῖται τροφῆς ·
τροφὴ δὲ αἰσθήσεως , ἣν κατὰ σύμβολον βροχὴν εἴρηκεν , τὰ ἐπὶ μέρους αἰσθητά , ἃ δὴ σώματά ἐστιν 0 ·
ἰδέα δὲ σωμάτων ἀλλότριον 0 .
πρὶν οὖν γενέσθαι τὰ κατὰ μέρος συγκρίματα , οὐκ ἔβρεξεν ὁ θεὸς ἐπὶ τὴν ἰδέαν τῆς αἰσθήσεως , ἣν εἴρηκε γῆν , τοῦτο δέ ἐστι , τροφὴν οὐ παρέσχεν αὐτῇ ·
οὐ δὲ γὰρ ἐδεῖτο αἰσθητοῦ τὸ παράπαν οὐδενός .
τὸ δὲ " καὶ ἄνθρωπος οὐκ ἦν ἐργάζεσθαι τὴν γῆν “ τοιοῦτόν ἐστιν ·
ἡ ἰδέα τοῦ νοῦ τὴν ἰδέαν τῆς αἰσθήσεως οὐκ εἰργάζετο ·
ὁ μὲν γὰρ ἐμὸς καὶ σὸς νοῦς ἐργάζεται τὴν αἴσθησιν διὰ τῶν αἰσθητῶν , ἡ δὲ τοῦ νοῦ ἰδέα , ἅτε δὴ μηδενὸς ὄντος ἐπὶ μέρους οἰκείου σώματος , οὐκ ἐργάζεται τὴν ἰδέαν τῆς αἰσθήσεως ·
εἰ γὰρ εἰργάζετο , διὰ τῶν αἰσθητῶν ἂν εἰργάζετο , αἰσθητὸν δὲ ἐν ἰδέαις οὐδέν 0 .
„ Πηγὴ δὲ ἀνέβαινεν ἐκ τῆς γῆς καὶ ἐπότιζε πᾶν τὸ πρόσωπον τῆς γῆς “  Gen .
τὸν μὲν νοῦν εἴρηκε γῆς πηγήν , τὰς δὲ αἰσθήσεις πρόσωπον , ὅτι χωρίον αὐταῖς ἐξ ἅπαντος τοῦ σώματος πρὸς τὰς ἰδίας ἐνεργείας ἐπιτηδειότατον ἡ πάντα προμηθουμένη φύσις ἀπένειμε τοῦτο 0 ·
πηγῆς δὲ τρόπον ἄρδει τὰς αἰσθήσεις ὁ νοῦς , ἐπιπέμπων τὰ πρόσφορα ἑκάστῃ ῥεύματα .
ἴδε οὖν , πῶς ἁλύσεως τρόπον αἱ τοῦ ζῴου δυνάμεις ἀλλήλων ἔχονται ·
νοῦ γὰρ καὶ αἰσθήσεως ἔτι δὲ αἰσθητοῦ τριῶν ὄντων μέσον μέν ἐστιν αἴσθησις , ἄκρον δὲ ἑκάτερον ὅ τε νοῦς καὶ τὸ αἰσθητόν 0 1 .
ἀλλ  οὔ θ ὁ νοῦς δυνατὸς ἐργάσασθαι τουτ έστιν ἐνεργῆσαι κατὰ αἴσθησιν , ἐὰν μὴ βρέξῃ καὶ ὕσῃ τὸ αἰσθητὸν ὁ θεός , οὔ τε ὑσθέντος αἰσθητοῦ ὄφελός ἐστιν , ἐὰν μὴ πηγῆς τρόπον ὁ νοῦς τείνας ἑαυτὸν ἄχρι τῆς αἰσθήσεως κινήσῃ τε αὐτὴν ἠρεμοῦσαν καὶ ἀγάγῃ πρὸς ἀντίληψιν τοῦ ὑποκειμένου ·
ὥστε ἀντίδοσιν ὁ νοῦς καὶ τὸ αἰσθητὸν ἀεὶ μελετῶσι , τὸ μὲν προϋποκείμενον αἰσθήσει ὡς ἂν ὕλη , ὁ δὲ κινῶν τὴν αἴσθησιν πρὸς τὸ ἐκτὸς ὡς ἂν τεχνίτης , ἵνα γένηται ὁρμή 0 1 2 .
τὸ γὰρ ζῷον τοῦ μὴ ζῴου δυσὶ πρ οὔχει , φαντασίᾳ καὶ ὁρμῇ ·
ἡ μὲν οὖν φαντασία συνίσταται κατὰ τὴν τοῦ ἐκτὸς πρόσοδον τυποῦντος νοῦν δι αἰσθήσεως , ἡ δὲ ὁρμή , τὸ ἀδελφὸν τῆς φαντασίας , κατὰ τὴν τοῦ νοῦ τονικὴν δύναμιν , ἣν τείνας δι αἰσθήσεως ἅπτεται τοῦ ὑποκειμένου καὶ πρὸς αὐτὸ χωρεῖ γλιχόμενος ἐφικέσθαι καὶ συλλαβεῖν αὐτό 0 .
„ Καὶ ἔπλασεν ὁ θεὸς τὸν ἄνθρωπον χοῦν λαβὼν ἀπὸ τῆς γῆς , καὶ ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς , καὶ ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχὴν ζῶσαν “  Gen .
διττὰ ἀνθρώπων γένη 0 ·
ὁ μὲν γάρ ἐστιν οὐράνιος ἄνθρωπος , ὁ δὲ γήϊνος 0 1 .
ὁ μὲν οὖν οὐράνιος ἅτε κατ εἰκόνα θεοῦ γεγονὼς φθαρτῆς καὶ συνόλως γεώδους οὐσίας ἀμέτοχος , ὁ δὲ γήϊνος ἐκ σποράδος ὕλης , ἣν χοῦν κέκληκεν , ἐπάγη 0 ·
διὸ τὸν μὲν οὐράνιόν φησιν οὐ πεπλάσθαι , κατ εἰκόνα δὲ τετυπῶσθαι θεοῦ , τὸν δὲ γήϊνον πλάσμα , ἀλλ οὐ γέννημα , εἶναι τοῦ τεχνίτου .
ἄνθρωπον δὲ τὸν ἐκ γῆς λογιστέον εἶναι νοῦν εἰσκρινόμενον σώματι , οὔπω δ εἰσκεκριμένον .
ὁ δὲ νοῦς οὗτος γεώδης ἐστὶ τῷ ὄντι καὶ φθαρτός , εἰ μὴ ὁ θεὸς ἐμπνεύσειεν αὐτῷ δύναμιν ἀληθινῆς ζωῆς ·
τότε γὰρ γίνεται , οὐκέτι πλάττεται , εἰς ψυχήν , οὐκ ἀργὸν καὶ ἀδιατύπωτον , ἀλλ εἰς νοερὰν καὶ ζῶσαν ὄντως ·
„ εἰς ψυχὴν “ γάρ φησι „ ζῶσαν ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος “ .
ζητήσαι δ ἄν τις , διὰ τί ἠξίωσεν ὁ θεὸς ὅλως τὸν γηγενῆ καὶ φιλοσώματον νοῦν πνεύματος θείου , ἀλλ οὐχὶ τὸν κατὰ τὴν ἰδέαν γεγονότα καὶ τὴν εἰκόνα ἑαυτοῦ ·
δεύτερον δέ , τί ἐστι τὸ „ ἐνεφύσησε “ 0 ·
τρίτον , διὰ τί εἰς τὸ πρόσωπον ἐμπνεῖται 0 ·
τέταρτον , διὰ τί πνεύματος ὄνομα εἰδώς , ὅταν λέγῃ „ καὶ πνεῦμα θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος “  Gen 0 .
1 , 2  , πνοῆς νῦν ἀλλ οὐχὶ πνεύματος μέμνηται .
πρὸς μὲν οὖν τὸ πρῶτον λεκτέον ἓν μέν , ὅτι φιλόδωρος ὢν ὁ θεὸς χαρίζεται τὰ ἀγαθὰ πᾶσι καὶ τοῖς μὴ τελείοις , προκαλούμενος αὐτοὺς εἰς μετουσίαν καὶ ζῆλον ἀρετῆς ἅμα καὶ τὸν περιττὸν πλοῦτον ἐπιδεικνύμενος αὑτοῦ , ὅτι ἐξαρκεῖ καὶ τοῖς μὴ λίαν ὠφεληθησομένοις .
τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐμφαντικώτατα παρίστησιν .
ὅταν γὰρ ὕῃ μὲν κατὰ θαλάττης , πηγὰς δὲ ἐν τοῖς ἐρημοτάτοις ἀνομβρῇ , τὴν δὲ λεπτόγεων καὶ τραχεῖαν καὶ ἄγονον γῆν ἄρδῃ ποταμοὺς ἀναχέων ταῖς πλημμύραις , τί ἕτερον παρίστησιν ἢ τὴν ὑπερβολὴν τοῦ τε πλούτου καὶ τῆς ἀγαθότητος ἑαυτοῦ 0 ;
ἥδ ἐστὶν αἰτία δι ἣν ἄγονον οὐδεμίαν ψυχὴν ἐδημιούργησεν ἀγαθοῦ , κ ἂν ἡ χρῆσις ἀδύνατος ἐνίοις ᾖ αὐτοῦ .
ἕτερον δὲ λεκτέον ἐκεῖνο ·
βούλεται τὰ θέσει δίκαια εἰσαγαγεῖν .
ὁ μὲν οὖν μὴ ἐμπνευσθεὶς τὴν ἀληθινὴν ζωήν , ἀλλ ἄπειρος ὢν ἀρετῆς , κολαζόμενος ἐφ οἷς ἡμάρτανεν εἶπεν ἂν ὡς ἀδίκως κολάζεται , ἀπειρίᾳ γὰρ τοῦ ἀγαθοῦ σφάλλεσθαι περὶ αὐτό , αἴτιον δὲ εἶναι τὸν μηδεμίαν ἐμπνεύσαντα ἔννοιαν αὐτοῦ 0 ·
τάχα δὲ μη δὲ ἁμαρτάνειν φήσει τὸ παράπαν , εἴ γε τὰ ἀκούσια καὶ κατὰ ἄγνοιαν οὐ δὲ ἀδικημάτων ἔχειν λόγον φασί τινες .
τό γε μὴν „ ἐνεφύσησεν “ ἴσον ἐστὶ τῷ ἐνέπνευσεν ἢ ἐψύχωσε τὰ ἄψυχα ·
μὴ γὰρ τοσαύτης ἀτοπίας ἀναπλησθείημεν , ὥστε νομίσαι θεὸν στόματος ἢ μυκτήρων ὀργάνοις χρῆσθαι πρὸς τὸ ἐμφυσῆσαι ·
ἄποιος γὰρ ὁ θεός , οὐ μόνον οὐκ ἀνθρωπόμορφος 0 .
ἐμφαίνει δέ τι καὶ φυσικώτερον ἡ προφορά .
τρία γὰρ εἶναι δεῖ , τὸ ἐμπνέον , τὸ δεχόμενον , τὸ ἐμπνεόμενον ·
τὸ μὲν οὖν ἐμπνέον ἐστὶν ὁ θεός , τὸ δὲ δεχόμενον ὁ νοῦς , τὸ δὲ ἐμπνεόμενον τὸ πνεῦμα 0 1 .
τί οὖν ἐκ τούτων συνάγεται ;
ἕνωσις γίνεται τῶν τριῶν , τείναντος τοῦ θεοῦ τὴν ἀφ ἑαυτοῦ δύναμιν διὰ τοῦ μέσου πνεύματος ἄχρι τοῦ ὑποκειμένου  τίνος ἕνεκα ἢ ὅπως ἔννοιαν αὐτοῦ λάβωμεν ;
ἐπεὶ πῶς ἂν ἐνόησεν ἡ ψυχὴ θεόν , εἰ μὴ ἐνέπνευσε καὶ ἥψατο αὐτῆς κατὰ δύναμιν ;
οὐ γὰρ ἂν ἀπετόλμησε τοσοῦτον ἀναδραμεῖν ὁ ἀνθρώπινος νοῦς , ὡς ἀντιλαβέσθαι θεοῦ φύσεως , εἰ μὴ αὐτὸς ὁ θεὸς ἀνέσπασεν αὐτὸν πρὸς ἑαυτόν , ὡς ἐνῆν ἀνθρώπινον νοῦν ἀνασπασθῇναι , καὶ ἐτύπωσε κατὰ τὰς ἐφικτὰς νοηθῆναι δυνάμεις .
εἰς δὲ τὸ πρόσωπον ἐμπνεῖ καὶ φυσικῶς καὶ ἠθικῶς ·
φυσικῶς μέν , ὅτι ἐν προσώπῳ τὰς αἰσθήσεις ἐδημιούργει 0 ·
τοῦτο γὰρ μάλιστα τοῦ σώματος τὸ μέρος ἐψύχωται  καὶ ἐμπέπνευσται  ·
ἠθικῶς δὲ οὕτως 0 ·
ὥσπερ σώματος ἡγεμονικόν ἐστι τὸ πρόσωπον , οὕτως ψυχῆς ἡγεμονικόν ἐστιν ὁ νοῦς ·
τούτῳ μόνῳ ἐμπνεῖ ὁ θεός , τοῖς δ ἄλλοις μέρεσιν οὐκ ἀξιοῖ , ταῖς τε αἰσθήσεσι καὶ τῷ λόγῳ καὶ τῷ γονίμῳ ·
δεύτερα γάρ ἐστι τῇ δυνάμει .
ὑπὸ τίνος οὖν καὶ ταῦτα ἐνεπνεύσθη ;
ὑπὸ τοῦ νοῦ δηλονότι 0 ·
οὗ γὰρ μετέσχεν ὁ νοῦς παρὰ θεοῦ , τούτου μεταδίδωσι τῷ ἀλόγῳ μέρει τῆς ψυχῆς , ὥστε τὸν μὲν νοῦν ἐψυχῶσθαι ὑπὸ θεοῦ , τὸ δὲ ἄλογον ὑπὸ τοῦ νοῦ 0 ·
ὡσανεὶ γὰρ θεός ἐστι τοῦ ἀλόγου ὁ νοῦς , παρὸ καὶ Μωυσῆν οὐκ ὤκνησεν εἰπεῖν „ θεὸν τοῦ Φαραώ “  Exod .
τῶν γὰρ γινομένων τὰ μὲν καὶ ὑπὸ θεοῦ γίνεται καὶ δι αὐτοῦ , τὰ δὲ ὑπὸ θεοῦ μέν , οὐ δι αὐτοῦ δέ 0 1 ·
τὰ μὲν οὖν ἄριστα καὶ ὑπὸ θεοῦ γέγονε καὶ δι αὐτοῦ ·
προελθὼν γοῦν ἐρεῖ ὅτι „ ἐφύτευσεν ὁ θεὸς παράδεισον “  Gen .
τούτων καὶ ὁ νοῦς ἐστι ·
τὸ δὲ ἄλογον ὑπὸ θεοῦ μὲν γέγονεν , οὐ διὰ θεοῦ δέ , ἀλλὰ διὰ τοῦ λογικοῦ τοῦ ἄρχοντός τε καὶ βασιλεύοντος ἐν ψυχῇ . "
πνοὴν " δέ , ἀλλ  οὐ πνεῦμα , εἴρηκεν , ὡς διαφορᾶς οὔσης ·
τὸ μὲν γὰρ πνεῦμα νενόηται κατὰ τὴν ἰσχὺν καὶ εὐτονίαν καὶ δύναμιν , ἡ δὲ πνοὴ ὡς ἂν αὖρά τίς ἐστι καὶ ἀναθυμίασις ἠρεμαία καὶ πραεῖα 0 .
ὁ μὲν οὖν κατὰ τὴν εἰκόνα γεγονὼς καὶ τὴν ἰδέαν νοῦς πνεύματος ἂν λέγοιτο κεκοινωνηκέναι  ῥώμην γὰρ ἔχει ὁ λογισμὸς αὐτοῦ  , ὁ δὲ ἐκ τῆς ὕλης τῆς κούφης καὶ ἐλαφροτέρας αὔρας ὡς ἂν ἀποφορᾶς τινος , ὁποῖαι γίνονται ἀπὸ τῶν ἀρωμάτων 0 1 ·
φυλαττομένων γὰρ οὐδὲν ἧττον καὶ μὴ ἐκθυμιωμένων εὐωδία τις γίνεται .
„ Καὶ ἐφύτευσεν ὁ θεὸς παράδεισον ἐν Ἐδὲμ κατὰ ἀνατολάς ·
καὶ ἔθετο ἐκεῖ τὸν ἄνθρωπον ὃν ἔπλασε “  Gen .
τὴν μετάρσιον καὶ οὐράνιον σοφίαν πολλοῖς ὀνόμασι πολυώνυμον οὖσαν δεδήλωκε ·
καὶ γὰρ ἀρχὴν καὶ εἰκόνα καὶ ὅρασιν θεοῦ κέκληκε .
ταύτης δ  ὡς ἂν ἀρχετύπου μίμημα τὴν ἐπίγειον σοφίαν νυνὶ παρίστησι διὰ τῆς τοῦ παραδείσου φυτουργίας ·
μὴ γὰρ τοσαύτη κατάσχοι τὸν ἀνθρώπινον λογισμὸν ἀσέβεια , ὡς ὑπολαβεῖν ὅτι θεὸς γεωπονεῖ καὶ φυτεύει παραδείσους , ἐπεὶ καὶ τίνος ἕνεκα εὐθὺς διαπορήσομεν ·
οὐ γὰρ ὅπως ἀναπαύλας εὐδιαγώγους καὶ ἡδονὰς ἑαυτῷ πορίζῃ  μη δὲ εἰς νοῦν ἔλθοι ποτὲ τὸν ἡμέτερον ἡ τοιαύτη μυθοποιΐα  0 ·
θεοῦ γὰρ οὐ δὲ ὁ σύμπας κόσμος ἄξιον ἂν εἴη χωρίον καὶ ἐνδιαίτημα , ἐπεὶ αὐτὸς ἑαυτοῦ τόπος καὶ αὐτὸς ἑαυτοῦ πλήρης καὶ ἱκανὸς αὐτὸς ἑαυτῷ ὁ θεός , τὰ μὲν ἄλλα ἐπιδεᾶ καὶ ἔρημα καὶ κενὰ ὄντα πληρῶν καὶ περιέχων , αὐτὸς δὲ ὑπ οὐδενὸς ἄλλου περιεχόμενος , ἅτε εἷς καὶ τὸ πᾶν αὐτὸς ὤν 0 1 .
τὴν οὖν ἐπίγειον ἀρετὴν σπείρει καὶ φυτεύει τῷ θνητῷ γένει ὁ θεὸς μίμημα καὶ ἀπεικόνισμα οὖσαν τῆς οὐρανίου ·
ἐλεήσας γὰρ ἡμῶν τὸ γένος καὶ κατιδὼν ὅτι ἐξ ἀφθόνων καὶ πλουσίων κακῶν συνέστηκεν , ἐπίκουρον καὶ ἀρωγὸν τῶν ψυχῆς νόσων ἀρετὴν ἐπίγειον ἐρρίζου , μίμημα , ὡς ἔφην , τῆς οὐρανίου καὶ ἀρχετύπου , ἣν πολλοῖς ὀνόμασι καλεῖ .
παράδεισος μὲν δὴ τροπικῶς εἴρηται ἡ ἀρετή , τόπος δὲ οἰκεῖος τῷ παραδείσῳ Ἐδέμ , τοῦτο δέ ἐστι τρυφή 0 ·
ἀρετῇ δὲ ἁρμόττον εἰρήνη καὶ εὐπάθεια καὶ χαρά , ἐν οἷς τὸ τρυφᾶν ὡς ἀληθῶς ἐστι 0 .
καὶ μὴν κατὰ ἀνατολάς ἐστιν ἡ φυτουργία τοῦ παραδείσου ·
οὐ γὰρ δύεται καὶ σβέννυται , ἀλλ  ἀεὶ πέφυκεν ἀνατέλλειν ὁ ὀρθὸς λόγος , καὶ ὥσπερ , οἶμαι , ἀνατείλας ἥλιος τὸν ζόφον τοῦ ἀέρος φωτὸς ἐνέπλησεν , οὕτως καὶ ἀρετὴ ἀνατείλασα ἐν ψυχῇ τὴν ἀχλὺν αὐτῆς ἐναυγάζει καὶ τὸν πολὺν σκότον σκεδάννυσι .
„ καὶ ἔθετο “ φησίν „ ἐκεῖ τὸν ἄνθρωπον ὃν ἔπλασεν .
“ ἀγαθὸς γὰρ ὢν ὁ θεὸς καὶ ἐπ ἀρετὴν ὡς οἰκειότατον ἔργον ἀσκῶν τὸ γένος ἡμῶν τὸν νοῦν τίθησιν ἐν τῇ ἀρετῇ , ἵνα δηλονότι μηδὲν ἄλλο ἢ ταύτην καθάπερ ἀγαθὸς γεωργὸς τημελῇ καὶ περιέπῃ 0 .
ζητήσειε δ ἄν τις , διὰ τί , τοῦ μιμεῖσθαι θεοῦ τὰ ἔργα ὄντος ὁσίου , ἐμοὶ μὲν ἀπηγόρευται φυτεύειν ἄλσος παρὰ τῷ θυσιαστηρίῳ , τὸν δὲ παράδεισον ὁ θεὸς φυτεύει ;
„ οὐ φυτεύσεις σεαυτῷ ἄλσος , πᾶν ξύλον παρὰ τὸ θυσιαστήριον κυρίου τοῦ θεοῦ σου οὐ ποιήσεις σεαυτῷ “  Deuter .
τί οὖν λεκτέον ;
ὅτι πρέπει τῷ θεῷ φυτεύειν καὶ οἰκοδομεῖν ἐν ψυχῇ τὰς ἀρετάς 0 .
φίλαυτος δὲ καὶ ἄθεος ὁ νοῦς οἰόμενος ἴσος εἶναι θεῷ καὶ ποιεῖν δοκῶν ἐν τῷ πάσχειν ἐξεταζόμενος 0 ·
θεοῦ δὲ σπείροντος καὶ φυτεύοντος ἐν ψυχῇ τὰ καλά , ὁ λέγων νοῦς ὅτι „ ἐγὼ φυτεύω “ ἀσεβεῖ .
οὐ φυτεύσεις οὖν , ὅταν ὁ θεὸς φυτουργῇ ·
ἐὰν δὲ καὶ φυτὰ ἐν ψυχῇ καταβάλῃ , ὦ διάνοια , καρποτόκα φύτευε πάντα , ἀλλὰ μὴ ἄλσος , ἐν ἄλσει γὰρ καὶ ἀγρίας ὕλης ἐστὶ καὶ ἡμέρου δένδρα ·
κακίαν δὲ τὴν ἄγονον ἐν ψυχῇ μετὰ τῆς ἡμέρου καὶ καρποτόκου φυτεύειν ἀρετῆς λέπρας ἐστὶ τῆς διφυοῦς καὶ μιγάδος οἰκεῖον .
ἐὰν μέντοι γε τὰ ἄμικτα καὶ σύγκλυδα εἰς τ αὐτὸν ἄγῃς , χώριζε καὶ διάκρινε τῆς καθαρᾶς καὶ ἀμιάντου φύσεως τῆς ἀναφερούσης τὰ ἄμωμα τῷ θεῷ , αὕτη δέ ἐστι τὸ θυσιαστήριον ·
τούτου γὰρ ἀλλότριον τὸ λέγειν ἔργον τι εἶναι ψυχῆς , ἐπὶ θεὸν πάντων λαμβανόντων τὴν ἀναφοράν , καὶ τὸ τὰ ἄκαρπα τοῖς καρποτόκοις ἀναμιγνύναι 0 ·
μῶμος γὰρ τοῦτό γε , τὰ δὲ ἄμωμα τῷ θεῷ προσάγεται 0 .
ἐὰν οὖν τι τούτων παραβῇς , ὦ ψυχή , σαυτὴν βλάψεις , οὐ θεόν ·
„ οὐ φυτεύσεις σεαυτῷ “ ·
θεῷ γὰρ οὐδεὶς ἐργάζεται , καὶ μάλιστα τὰ φαῦλα ·
καὶ ἐπιφέρει πάλιν ·
„ οὐ ποιήσεις σεαυτῷ .
“ λέγει δὲ καὶ ἐν ἑτέροις ·
„ οὐ ποιήσετε μετ ἐμοῦ θεοὺς ἀργυροῦς , καὶ θεοὺς χρυσοῦς οὐ ποιήσετε ὑμῖν ἑαυτοῖς “  Exod .
ὁ γὰρ ἢ ποιότητα οἰόμενος ἔχειν τὸν θεὸν ἢ μὴ ἕνα εἶναι ἢ μὴ ἀγένητον καὶ ἄφθαρτον ἢ μὴ ἄτρεπτον ἑαυτὸν ἀδικεῖ , οὐ θεόν ·
„ ἑαυτοῖς “ γάρ φησιν „ οὐ ποιήσετε “ ·
δεῖ γὰρ ἡγεῖσθαι καὶ ἄποιον αὐτὸν καὶ ἕνα καὶ ἄφθαρτον καὶ ἄτρεπτον ·
ὁ δὲ μὴ οὕτως διανοούμενος ἑαυτοῦ τὴν ψυχὴν ψευδοῦς καὶ ἀθέου δόξης ἀναπίμπλησιν .
οὐχ ὁρᾷς ὅτι , κ ἂν εἰσαγάγῃ ἡμᾶς εἰς τὴν ἀρετὴν καὶ εἰσαχθέντες φυτεύσωμεν ἄκαρπον μὲν οὐδὲν „ πᾶν δὲ ξύλον βρώσιμον “ , κελεύει " περικαθαρίσαι τὴν ἀκαθαρσίαν αὐτοῦ “  Lev 0 .
τοῦτο δ ἐστὶ τὸ δοκεῖν φυτεύειν ·
ἀποτεμεῖν οἴησιν γὰρ ἐπαγγέλλεται , οἴησις δὲ ἀκάθαρτον φύσει 0 .
ὃν δὲ ἔπλασεν ἄνθρωπον τιθέναι φησὶν ἐν τῷ παραδείσῳ , νυνὶ μόνον ·
τίς οὖν ἐστιν , ἐφ οὗ ὕστερόν φησιν ὅτι „ ἔλαβε κύριος ὁ θεὸς τὸν ἄνθρωπον ὃν ἐποίησε καὶ ἔθετο αὐτὸν ἐν τῷ παραδείσῳ , ἐργάζεσθαι αὐτὸν καὶ φυλάσσειν “  Gen .
μήποτ οὖν ἕτερός ἐστιν ἄνθρωπος οὗτος , ὁ κατὰ τὴν εἰκόνα καὶ τὴν ἰδέαν γεγονώς , ὥστε δύο ἀνθρώπους εἰς τὸν παράδεισον εἰσάγεσθαι , τὸν μὲν πεπλασμένον , τὸν δὲ κατ εἰκόνα 0 .
ὁ μὲν οὖν κατὰ τὴν ἰδέαν γεγονὼς οὐ μόνον ἐν ταῖς φυτουργίαις τῶν ἀρετῶν ἐξετάζεται , ἀλλὰ καὶ ἐργάτης ἐστὶν αὐτῶν καὶ φύλαξ , τοῦτο δ ἐστὶ μνήμων ὧν ἤκουσε καὶ ἤσκησεν , ὁ δὲ πλαστὸς οὔ τε ἐργάζεται τὰς ἀρετὰς οὔ τε φυλάττει , ἀλλὰ μόνον εἰσάγεται εἰς τὰ δόγματα ἀφθονίᾳ θεοῦ , μέλλων αὐτίκα φυγὰς ἀρετῆς ἔσεσθαι .
διὰ τοῦτο ὃν μὲν μόνον τίθησιν ἐν τῷ παραδείσῳ , πλαστὸν καλεῖ , ὃν δὲ καὶ ἐργάτην καὶ φύλακα ἀποδείκνυσιν , οὐ πλαστόν , ἀλλὰ „ ὃν ἐποίησε “ 0 ·
καὶ τοῦτον μὲν λαμβάνει , ἐκεῖνον δὲ ἐκβάλλει .
ὃν δὲ λαμβάνει , τριῶν ἀξιοῖ , ἐξ ὧν συνέστηκεν ἡ εὐφυΐα , εὐθιξίας , ἐπιμονῆς , μνήμης ·
ἡ μὲν οὖν εὐθιξία θέσις ἐστὶν ἐν τῷ παραδείσῳ , ἡ δὲ ἐπιμονὴ πρᾶξις τῶν καλῶν  τὸ ἐργάζεσθαι τὰ καλά  , ἡ δὲ μνήμη φυλακὴ καὶ διατήρησις τῶν ἁγίων δογμάτων 0 1 .
ὁ δὲ πλαστὸς νοῦς οὔ τε μνημονεύει τὰ καλὰ οὔ τε ἐργάζεται , μόνον δὲ εὔθικτός ἐστι ·
παρὸ καὶ τεθεὶς ἐν τῷ παραδείσῳ μικρὸν ὕστερον ἀποδιδράσκει καὶ ἐκβάλλεται .
„ Καὶ ἐξανέτειλεν ὁ θεὸς ἐκ τῆς γῆς πᾶν ξύλον ὡραῖον εἰς ὅρασιν καὶ καλὸν εἰς βρῶσιν , καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς ἐν μέσῳ τῷ παραδείσῳ , καὶ τὸ ξύλον τοῦ εἰδέναι γνωστὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ “  Gen 0 .
ἃ φυτεύει ἐν τῇ ψυχῇ δένδρα ἀρετῆς , νῦν ὑπογράφει ·
ἔστι δὲ ταῦτα αἵ τε κατὰ μέρος ἀρεταὶ καὶ αἱ κατ αὐτὰς ἐνέργειαι καὶ τὰ κατορθώματα καὶ τὰ λεγόμενα παρὰ τοῖς φιλοσοφοῦσι καθήκοντα , ταῦτά ἐστι τοῦ παραδείσου τὰ φυτά .
χαρακτηρίζει μέντοι γε αὐτὰ ταῦτα δηλῶν ὅτι τὸ ἀγαθὸν καὶ ὀφθῆναι κάλλιστόν ἐστι καὶ ἀπολαυσθῆναι ·
ἔνιαι γὰρ τῶν τεχνῶν θεωρητικαὶ μέν εἰσιν , οὐ πρακτικαὶ δέ , γεωμετρία ἀστρονομία , ἔνιαι δὲ πρακτικαὶ μέν , οὐ θεωρητικαὶ δέ , τεκτονικὴ χαλκευτικὴ καὶ ὅσαι βάναυσοι λέγονται 0 1 2 ·
ἡ δὲ ἀρετὴ καὶ θεωρητική ἐστι καὶ πρακτική ·
καὶ γὰρ θεωρίαν ἔχει , ὁπότε καὶ ἡ ἐπ αὐτὴν ὁδὸς φιλοσοφία διὰ τῶν τριῶν αὐτῆς μερῶν , τοῦ λογικοῦ , τοῦ ἠθικοῦ , τοῦ φυσικοῦ , καὶ πράξεις 0 ·
ὅλου γὰρ τοῦ βίου ἐστὶ τέχνη ἡ ἀρετή , ἐν ᾧ καὶ αἱ σύμπασαι πράξεις 0 .
ἀλλὰ καίτοι θεωρίαν ἔχουσα καὶ πρᾶξιν , πάλιν ἐν ἑκατέρῳ ὑπερβάλλει κατὰ τὸ κρεῖττον ·
καὶ γὰρ ἡ θεωρία τῆς ἀρετῆς παγκάλη καὶ ἡ πρᾶξις καὶ ἡ χρῆσις περιμάχητος 0 .
διὸ καί φησιν ὅτι καὶ „ εἰς ὅρασίν ἐστιν ὡραῖον “ , ὅπερ ἦν τοῦ θεωρητικοῦ σύμβολον , καὶ " καλὸν εἰς βρῶσιν “ , ὅπερ ἐστὶ τοῦ χρηστικοῦ καὶ πρακτικοῦ σημεῖον 0 .
τὸ δὲ ξύλον τῆς ζωῆς ἐστιν ἡ γενικωτάτη ἀρετή , ἥν τινες ἀγαθότητα καλοῦσιν , ἀφ ἧς αἱ κατὰ μέρος ἀρεταὶ συνίστανται .
τούτου χάριν καὶ μέσον ἵδρυται τοῦ παραδείσου , τὴν συνεκτικωτάτην χώραν ἔχον , ἵνα ὑπὸ τῶν ἑκατέρωθεν βασιλέως τρόπον δορυφορῆται .
οἱ δὲ λέγουσι τὴν καρδίαν ξύλον εἰρῆσθαι ζωῆς , ἐπειδὴ αἰτία τε τοῦ ζῆν ἐστι καὶ τὴν μέσην τοῦ σώματος χώραν ἔλαχεν , ὡς ἂν κατ αὐτοὺς ἡγεμονικὸν ὑπάρχουσα .
ἀλλ οὗτοι μὲν ἰατρικὴν δόξαν ἐκτιθέμενοι μᾶλλον ἢ φυσικὴν μὴ λανθανέτωσαν , ἡμεῖς δέ , ὡς καὶ πρότερον ἐλέχθη , τὴν γενικωτάτην ἀρετὴν ξύλον εἰρῆσθαι ζωῆς λέγομεν 0 .
τοῦτο μὲν οὖν ῥητῶς φησιν ὅτι ἐστὶν ἐν μέσῳ τῷ παραδείσῳ ·
τὸ δὲ ἕτερον ξύλον , τὸ τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρόν , οὐ δεδήλωκεν οὔ τε εἰ ἐντὸς οὔ τε εἰ ἐκτός ἐστι τοῦ παραδείσου , ἀλλ εἰπὼν οὕτως „ καὶ τὸ ξύλον τοῦ εἰδέναι γνωστὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ “ εὐθὺς ἡσύχασεν οὐ δηλώσας ὅπου τετύχηκεν ὄν , ἵνα μὴ ὁ φυσιολογίας ἀμύητος τὸν ὄντα τῆς ἐπιστήμης θαυμάζῃ 0 .
τί οὖν χρὴ λέγειν ;
ὅτι τὸ ξύλον τοῦτο καὶ ἐν τῷ παραδείσῳ ἐστὶ καὶ ἐκτὸς αὐτοῦ , οὐσίᾳ μὲν ἐν αὐτῷ , δυνάμει δὲ ἐκτός 0 .
τὸ ἡγεμονικὸν ἡμῶν πανδεχές ἐστι καὶ ἔοικε κηρῷ πάντας τύπους καλούς τε καὶ αἰσχροὺς δεχομένῳ ·
παρὸ καὶ ὁ πτερνιστὴς Ἰακὼβ ὁμολογεῖ φάσκων " Ἐπ  ἐμὲ ἐγένετο πάντα ταῦτα “  Gen .
ἐπὶ γὰρ μίαν οὖσαν τὴν ψυχὴν αἱ ἀμύθητοι τυπώσεις ἁπάντων τῶν ἐν τῷ παντὶ ἀναφέρονται ·
ὅταν μὲν οὖν δέξηται τὸν τῆς τελείας ἀρετῆς χαρακτῆρα , γέγονε τὸ τῆς ζωῆς ξύλον , ὅταν δὲ τὸν τῆς κακίας , γέγονε τὸ τοῦ εἰδέναι γνωστὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ 0 1 ·
ἡ δὲ κακία πεφυγάδευται θείου χοροῦ ·
τὸ δεδεγμένον οὖν αὐτὴν ἡγεμονικὸν ἐν τῷ παραδείσῳ ἐστὶ κατὰ τὴν οὐσίαν , ἐν αὐτῷ γάρ ἐστι καὶ ὁ τῆς ἀρετῆς χαρακτὴρ οἰκεῖος ὢν τῷ παραδείσῳ , δυνάμει δὲ πάλιν οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῷ , ὅτι ὁ τύπος ὁ κακίας ἀλλότριός ἐστι θείων ἀνατολῶν .
ὃ δὲ λέγω , καὶ οὕτως ἄν τις καταμάθοι .
νῦν ἐν τῷ σώματί μου τὸ ἡγεμονικόν ἐστι κατὰ τὴν οὐσίαν , δυνάμει δὲ ἐν Ἰταλίᾳ ἢ Σικελίᾳ , ὁπότε περὶ τῶν χωρῶν τούτων ἐπιλογίζεται , καὶ ἐν οὐρανῷ , ὁπότε περὶ οὐρανοῦ σκοπεῖ 0 1 ·
παρὸ καὶ πολλάκις ἐν βεβήλοις ὄντες χωρίοις τινὲς κατὰ τὴν οὐσίαν ἐν ἱερωτάτοις ὑπάρχουσι φαντασιούμενοι τὰ ἀρετῆς , καὶ ἔμπαλιν ἐν τοῖς ἀδύτοις ὑπάρχοντες ἄλλοι τὴν διάνοιάν εἰσι βέβηλοι , τῷ τροπὰς πρὸς τὸ χεῖρον καὶ τύπους αὐτὴν λαμβάνειν φαύλους ·
ὥστε οὔ τε ἐν τῷ παραδείσῳ ἡ κακία ἐστὶν οὔ τε οὐχί ἐστι ·
δύναται μὲν γὰρ εἶναι κατ οὐσίαν , δυνάμει δὲ οὐ δύναται .
„ Ποταμὸς δὲ ἐκπορεύεται ἐξ Ἐδὲμ ποτίζειν τὸν παράδεισον ·
ὄνομα τῷ ἑνὶ Φεισών 0 ·
οὗτος ὁ κυκλῶν πᾶσαν τὴν γῆν Εὐιλάτ , ἐκεῖ οὗ ἐστι τὸ χρυσίον 0 ·
καὶ ὄνομα τῷ ποταμῷ τῷ δευτέρῳ Γηών 0 ·
οὗτος κυκλοῖ πᾶσαν τὴν γῆν Αἰθιοπίας 0 .
ὁ δὲ ποταμὸς ὁ τέταρτος Εὐφράτης “  Gen 0 .
διὰ τούτων βούλεται τὰς κατὰ μέρος ἀρετὰς ὑπογράφειν ·
εἰσὶ δὲ τὸν ἀριθμὸν τέτταρες , φρόνησις σωφροσύνη ἀνδρεία δικαιοσύνη .
ὁ μὲν δὴ μέγιστος ποταμός , οὗ αἱ τέτταρες ἀπόρροιαι γεγόνασιν , ἡ γενική ἐστιν ἀρετή , ἣν ἀγαθότητα ὠνομάσαμεν , αἱ δὲ τέτταρες ἀπόρροιαι αἱ ἰσάριθμοι ἀρεταί 0 .
λαμβάνει μὲν οὖν τὰς ἀρχὰς ἡ γενικὴ ἀρετὴ ἀπὸ τῆς Ἐδέμ , τῆς τοῦ θεοῦ σοφίας , ἣ χαίρει καὶ γάνυται καὶ τρυφᾷ ἐπὶ μόνῳ τῷ πατρὶ αὐτῆς ἀγαλλομένη καὶ σεμνυνομένη θεῷ , αἱ δὲ ἐν εἴδει τέτταρες ἀπὸ τῆς γενικῆς , ἥτις ποταμοῦ δίκην ἄρδει τὰ κατορθώματα ἑκάσταις πολλῷ ῥεύματι καλῶν πράξεων 0 .