Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
γράφει γὰρ ἀρχομένους αὐτοὺς τοῦ φιλοσοφεῖν ἐξίστασθαι τῶν ὄντων τοῖς προσήκουσι καὶ πράγμασι καὶ ἐπιμιξίαις ἀπαγορεύοντας ἔξω τειχῶν ἐν μοναγρίοις καὶ κήποις διατρίβειν , οἰκήματα δὲ αὐτοῖς εἶναι ἱερά , ἃ καλεῖται μοναστήρια , ἐν τούτοις δὲ μεμονωμένους σεμνὰ μυστήρια ἐπιτελεῖν , ἐπιμελῶς δὲ ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις τὸ θεῖον θεραπεύειν ·
καὶ πρὸ ἡλίου δύσεως μὴ ἀπογεύεσθαι τροφῆς , τοὺς δὲ διὰ τριῶν ἡμερῶν καὶ πλειόνων 0 ·
καὶ λοιπὸν ῥηταῖς ἡμέραις χαμευνεῖν , καὶ οἴνου πάμπαν καὶ ἐναίμων ἀπέχεσθαι , ὄψον δὲ αὐτοῖς εἶναι ἄρτον καὶ ἅλας καὶ ὕσσωπον καὶ ποτὸν ὕδωρ 0 ·
γυναῖκας δὲ αὐτοῖς συνεῖναι γηραλέας παρθένους δι ἔρωτα φιλοσοφίας ἑκουσίῳ γνώμῃ τὴν ἀγαμίαν ἀσκούσας .
καὶ ὁ μὲν Φίλων ὧδέ πῃ ἱστορῶν ἔοικεν ὑποφαίνειν τοὺς κατ αὐτὸν ἐξ Ἑβραίων χριστιανίσαντας ἔτι Ἰουδαϊκώτερον βιοῦντας καὶ τὰ ἐκείνων ἔθη φυλάττοντας .
παρ ἄλλοις γὰρ οὐκ ἔστιν εὑρεῖν ταύτην τοῦ βίου τὴν διαγωγήν .
ὅθεν συμβάλλω ἐξ ἐκείνου παρ Αἰγυπτίοις ἀκμάσαι ταυτηνὶ τὴν φιλοσοφίαν .
ἄλλοι δέ φασιν αἰτίαν ταύτῃ παρασχεῖν τοὺς κατὰ καιρὸν τῇ θρησκείᾳ συμβάντας διωγμούς .
ἐπεὶ γὰρ φεύγοντες ἐν ὄρεσι καὶ νάπαις καὶ ἐρημίαις τὰς διατριβὰς ἐποιοῦντο , ἐθάδες τοῦ βίου τούτου ἐγένοντο .
ἀλλ  εἴ τε Αἰγύπτιοι εἴ τε ἄλλοι τινὲς ταύτης πρ οὔστησαν ἐξ ἀρχῆς τῆς φιλοσοφίας , ἐκεῖνο γοῦν παρὰ πᾶσι συνωμολόγηται , ὡς εἰς ἄκρον ἀκριβείας καὶ τελειότητος ἤθεσι καὶ γυμνασίοις τοῖς πρέπουσιν ἐξήσκησε ταυτηνὶ τοῦ βίου τὴν διαγωγὴν Ἀντώνιος ὁ μέγας μοναχός 0 ·
ὃν τηνικαῦτα διαπρέποντα ἐν ταῖς κατ Αἴγυπτον ἐρημίαις κατὰ κλέος τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἀρετῆς φίλον ἐποιήσατο Κωνσταντῖνος ὁ βασιλεὺς καὶ γράμμασιν ἐτίμα καὶ περὶ ὧν ἐδεῖτο γράφειν προὐτρέπετο .
ἐγένετο δὲ οὗτος Αἰγύπτιος τῷ γένει τῶν εὐπατριδῶν ἀπὸ Κομᾶ ·
κώμη δὲ αὕτη νομοῦ Ἡρακλείας τῆς παρ Αἰγυπτίοις Ἀρκάσι 0 .
βούπαις δὲ καταλειφθεὶς ὀρφανὸς τοὺς μὲν πατρῴους ἀγροὺς ἐδωρήσατο τοῖς κωμήταις , τὴν δὲ ἄλλην οὐσίαν διαθεὶς τὸ τίμημα τοῖς πενομένοις διένειμε .
σπουδαίου γὰρ εἶναι φιλοσόφου κατεῖδεν μὴ μόνον ἑαυτὸν γυμνῶσαι χρημάτων , ἀλλὰ καὶ εἰς δέον ταῦτα ἀναλῶσαι .
συγγενόμενος δὲ τοῖς κατ αὐτὸν σπουδαίοις τὰς πάντων ἐζήλωσεν ἀρετάς ·
δοκιμάσας δὲ τὸν ἀγαθὸν βίον ἡδὺν ἔσεσθαι τῇ συνηθείᾳ καὶ χαλεπὸν ὄντα τὰ πρῶτα , τρόπους περινοῶν συντονωτέρας ἀσκήσεως , καθ ἡμέραν ἐπεδίδου τῇ ἐγκρατείᾳ , καὶ ὡς ἀεὶ ἀρχόμενος ἀνενέου τὴν προθυμίαν , ταῖς μὲν ταλαιπωρίαις τοῦ σώματος τὰς ἡδονὰς κολάζων , θεοσόφῳ δὲ προαιρέσει τοῖς πάθεσι τῆς ψυχῆς ἀντιταττόμενος .
ἦν δὲ αὐτῷ τροφὴ μόνος ἄρτος καὶ ἅλας , ὕδωρ δὲ ποτόν , καὶ ἀρίστου καιρὸς δυόμενος ἥλιος 0 .
πολλάκις δὲ δύο καὶ πλείους ἡμέρας διέμενεν ἄσιτος .
ἠγρύπνει δὲ ἀεὶ μέν , ὡς εἰπεῖν , ὁλοκλήρους νύκτας , καὶ εὐχόμενος τῆς ἡμέρας ἐφήπτετο ·
εἰ δ ἄρα καὶ ὕπνου ἐγεύσατο , ἐπὶ ῥιπὸς ἀκαριαῖον ἐκάθευδε .
τὰ πολλὰ δὲ καὶ χαμαὶ κείμενος αὐτὴν μόνην τὴν γῆν στρωμνὴν ἐποιεῖτο .
ἐλαίου τε τὴν ἀλοιφὴν καὶ λουτρῶν καὶ τῶν παραπλησίων τὴν χρῆσιν παρῃτεῖτο , ὡς ὑγρότητι τὸ σύντονον τοῦ σώματος εἰς τὸ χαῦνον μεταβάλλουσαν .
φασὶ δὲ μη δὲ γυμνὸν αὐτὸν θεαθῆναί ποτε .
γράμματα δὲ οὐ δὲ ἠπίστατο οὐ δὲ ἐθαύμαζεν , ἀλλὰ νοῦν ἀγαθὸν ὡς πρεσβύτερον τῶν γραμμάτων καὶ αὐτὸν τούτων εὑρετὴν ἐπῄνει 0 .
ἐγένετο δὲ πρᾶος τὰ μάλιστα καὶ φιλανθρωπότατος καὶ ἐχέφρων καὶ ἀνδρεῖος , χαρίεις τε τοῖς ἐντυγχάνουσι καὶ ἄλυπος οἷς διελέγετο , εἰ καὶ ἐριστικῶς τὰς διαλέξεις ἐποιοῦντο .
σοφῶς γάρ πως τῷ οἰκείῳ ἤθει καὶ ἐπιστήμῃ τινὶ φιλονικίαν αὐξομένην κατέπαυε καὶ πρὸς τὸ μέτρον μετετίθει καὶ τῶν ὁμιλούντων αὐτῷ τὸν τόνον ἐκίρνα καὶ τοὺς τρόπους ἐρρύθμιζε .
διὰ τοσούτων δὲ ἀρετῶν ἔμπλεως θείας προγνώσεως γεγονὼς οὐχ ἡγεῖτο ἀρετὴν προειδέναι τὸ μέλλον , καὶ κατὰ τοῦτο μὴ πονεῖν εἰκῇ περὶ τοῦτο συνεβούλευεν , οὔ τε τὸν ἀγνοοῦντα τὰ ἐσόμενα εὐθύνας ὑφέξειν οὔ τε τὸν εἰδότα παρὰ τοῦτο ζηλωτὸν ἔσεσθαι ἀποφαινόμενος ·
τὸ γὰρ ἀληθῶς μακάριον ὑπάρχειν ἐν τῷ σέβειν τὸν θεὸν εἶναι καὶ τοὺς νόμους αὐτοῦ φυλάττειν 0 .
εἰ δὲ καὶ τούτου , φησί , μέλει τῳ , καθαρευέτω τὴν ψυχήν ·
τουτὶ γὰρ δύνασθαι διορατικὴν αὐτὴν ποιεῖν καὶ τῶν ἐσομένων ἐπιστήμονα τοῦ θεοῦ τὸ μέλλον προαναφαίνοντος .
ἀργεῖν δὲ οὔ τε αὐτὸς ἠνείχετο καὶ τὸν μέλλοντα καλῶς βιοῦν ἐργάζεσθαι παρεκελεύετο καὶ καθ ἑαυτὸν ἀνακρίνειν καὶ λόγον τιθέναι ὧν ἐποίησε νύκτωρ καὶ μεθ ἡμέραν .
εἰ δέ τι μὴ δέον πέπραχεν , ἀναγράφεσθαι τοῦτο , ἵνα τοῦ λοιποῦ φείδοιτο τῶν ἁμαρτημάτων , ἑαυτὸν αἰδούμενος εἰ πολλὰ εὕροι ἐγγεγραμμένα , ἅμα τε δεδιώς , μὴ φωραθείσης αὐτῷ τῆς γραφῆς κατάδηλος ἄλλοις γένηται μοχθηρὸς ὤν .
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ περὶ τὰς προστασίας τῶν ἀδικουμένων , εἰ καί τις ἄλλος , ὑπερφυῶς σπουδαιότατος ἐγένετο 0 ·
καὶ τούτων ἕνεκα πολλάκις εἰς τὰς πόλεις ἐφοίτα .
παροδυρόμενοι γὰρ αὐτῷ πολλοὶ ἐβιάζοντο πρεσβεύειν ὑπὲρ αὐτῶν πρὸς τοὺς ἄρχοντας καὶ τοὺς ἐν τέλει ·
πολλοῦ γὰρ ἂν ἕκαστος ἐτιμήσατο ἰδεῖν αὐτὸν καὶ λαλοῦντος ἀκοῦσαι καὶ κελεύοντι πειθαρχῆσαι , ἐπεὶ καὶ τηλικοῦτος ὢν ἐσπούδαζεν ἀγνοεῖσθαι καὶ ἐν ταῖς ἐρημίαις λανθάνειν .
εἰ δὲ καὶ βιασθείς ποτε εἰς πόλιν ἦλθεν ἐπικουρῆσαι δεομένοις , διαθεὶς ὅτου χάριν παρεγένετο αὐτίκα ἐπὶ τὴν ἔρημον ἐπανῄει .
τοὺς μὲν γὰρ ἰχθύας ἔλεγε τὴν ὑγρὰν οὐσίαν τρέφειν , μοναχοῖς δὲ κόσμον φέρειν τὴν ἔρημον , ἐπίσης τε τοὺς μὲν ξηρᾶς ἁπτομένους τὸ ζῆν ἀπολιμπάνειν , τοὺς δὲ τὴν μοναστικὴν σεμνότητα ἀπολλύειν τοῖς ἄστεσι προσιόντας .
πειθήνιον δὲ καὶ κεχαρισμένον τοῖς ὁρῶσιν ἑαυτὸν παρέχων ἐπεμελεῖτο μή τε φύσιν ὑπερορῶσαν ἔχειν μή τε δοκεῖν εἶναι τοῦτο .
ἀλλὰ ταῦτα μὲν μικρὰ ἄττα τῶν Ἀντωνίου πολιτευμάτων εἰπεῖν προήχθην , ἵν ὑποδείγμασι χρώμενοι τοῖς εἰρημένοις ἀναλογισώμεθα τοῦ ἀνδρὸς τὴν φιλοσοφίαν .
πλείστους δὲ καὶ εὐδοκιμωτάτους μαθητὰς ἔσχεν , ὧν οἱ μὲν ἐν Αἰγύπτῳ καὶ Λιβύῃ , οἱ δὲ ἐν Παλαιστίνῃ καὶ Συρίᾳ καὶ Ἀραβίᾳ διέπρεψαν 0 .
καὶ ἕκαστος οὐχ ἧττον ἢ ὁ διδάσκαλος , παρ οἷς διέτριβε , διεβίω τε καὶ ἐπολιτεύσατο καὶ πολλοὺς ἐπαίδευσε καὶ εἰς τὴν ὁμοίαν ἀρετὴν καὶ φιλοσοφίαν ἤγαγεν , ὥστε ἔργον εἶναι κατὰ πόλεις καὶ χώρας περιιόντα ἐπιμελῶς ζητεῖν τοὺς Ἀντωνίου ἑταίρους ἢ τοὺς τούτων διαδόχους 0 .
πῶς γὰρ καὶ ῥᾳδία γένοιτο τούτων ἡ εὕρεσις , οἷς ἐν τῷ βίῳ λανθάνειν ἐσπουδάζετο ἐπιμελέστερον ἢ πολλοὶ τῶν νῦν ἀνθρώπων ὑπὸ φιλοτιμίας τυφούμενοι πομπεύουσιν ἑαυτοὺς καὶ καταδήλους ποιοῦσιν 0 .
ἐγένοντό γε μὴν εὐδοκιμώτατοι ὧν παρειλήφαμεν Ἀντωνίου μαθητῶν ἄλλοι τε πολλοί , οὓς κατὰ τὸν οἰκεῖον καιρὸν ἀναγράψομαι , καὶ Παῦλος ὁ ἐπίκλην ἁπλοῦς .
ὅν φασιν ἄγροικον ὄντα καλῇ τὸ εἶδος γυναικὶ συνοικῆσαι ·
ἐπ αὐτοφώρῳ δὲ αὐτὴν καταλαβόντα μοιχευομένην ἠρέμα ἐπιγελάσαι καὶ ὅρκον προσθεῖναι ὡς οὐκέτι αὐτῇ συνοικήσει ·
ἔχε δὲ αὐτήν πρὸς τὸν μοιχὸν εἰπὼν εὐθὺς ἐπὶ τὴν ἐρημίαν ἀνῆλθε πρὸς Ἀντώνιον .
πραότατον δὲ καὶ καρτερικὸν εἰσάγαν λέγεται τόνδε γενέσθαι τὸν ἄνδρα ·
ἀμέλει τοι καὶ γηραλέῳ ὄντι καὶ μοναστικῆς τληπαθείας ἀήθει  ἔτι γὰρ νέηλυς ἦν  παντοδαπαῖς πείραις προσβαλὼν Ἀντώνιος ἐν οὐδενὶ ἀγεννῆ ἐφώρασε ·
τελείαν δὲ αὐτῷ φιλοσοφίαν ἐπιμαρτυρήσας καθ ἑαυτὸν διάγειν ἐπέτρεπεν ὡς μηδὲν διδασκάλου δεόμενον .
ἐπεψηφίζετο δὲ καὶ ὁ θεὸς τῇ Ἀντωνίου μαρτυρίᾳ , καὶ τοῖς ἔργοις ἐπεδείκνυ τὸν ἄνδρα ἐνδοξότατον , κρείττονα δὲ καὶ αὐτοῦ τοῦ διδασκάλου εἰς τὸ κακοῦν καὶ ἀπελαύνειν τοὺς δαίμονας 0 .
περὶ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον καὶ Ἀμοῦν ὁ Αἰγύπτιος ἐφιλοσόφει .
ὃν δὴ λόγος βιασαμένων τῶν οἰκείων γυναῖκα ἀγαγέσθαι , μὴ πειραθῆναι δὲ αὐτῆς ᾗ θέμις ἀνδράσιν 0 .
ὡς γὰρ ἀρχὴν εἶχεν αὐτοῖς ὁ γάμος καὶ νύμφην οὖσαν οἷα νυμφίος εἰς τὸν θάλαμον λαβὼν ἐμονώθη , ὁ μὲν δὴ γάμος ἡμῖν οὗτος , ἔφη , ὦ γύναι , μέχρι τούτων τετέλεσται ·
ἡλίκον δὲ ἀγαθόν ἐστι δυνηθῆναι παρθένον διαμεῖναι , ἐκ τῶν ἱερῶν γραφῶν ὑφηγεῖτο , καὶ ἐπειρᾶτο καθ ἑαυτὸν οἰκεῖν .
ἀλλ  ἐπειδὴ τοὺς περὶ παρθενίας λόγους ἐπῄνει ἡ γυνή , χωρισθῆναι δὲ αὐτοῦ χαλεπῶς ἔφερεν , ἰδίᾳ καθεύδων ἐπὶ δέκα καὶ ὀκτὼ ἔτεσι συνῆν αὐτῇ μη δὲ οὕτω μοναχικῆς ἀσκήσεως ἀμελῶν .
ἐν τοσούτῳ δὲ χρόνῳ ζηλώσασα τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἀρετὴν ἡ γυνὴ ἐλογίσατο μὴ δίκαιον εἶναι τηλικοῦτον ὄντα οἴκοι κρύπτεσθαι δι αὐτήν , καὶ χρῆναι ἑκάτερον κεχωρισμένως οἰκοῦντα φιλοσοφεῖν .
καὶ περὶ τούτου ἐδεήθη τοῦ ἀνδρός .
ὁ δὲ χάριν ὁμολογήσας τῷ θεῷ ὑπὲρ τῶν βεβουλευμένων τῇ γυναικί σὺ μὲν δή , ἔφη , τοῦτον τὸν οἶκον ἔχε ·
ἐγὼ δὲ ἕτερον ἐμαυτῷ ποιήσω .
καὶ πρὸς μεσημβρίαν τῆς Μαρίας λίμνης καταλαβὼν ἔρημον τόπον ἀμφὶ τὴν Σκῆτιν καὶ τὸ καλούμενον τῆς Νιτρίας ὄρος δύο καὶ εἴκοσι ἔτη ἐνθάδε ἐφιλοσόφησε , δὶς ἑκάστου ἔτους τὴν γυναῖκα θεώμενος .
τούτῳ δὲ τῷ θεσπεσίῳ ἀρχηγῷ γενομένῳ τῶν τῇδε μοναστηρίων πολλοὶ καὶ ἀξιόλογοι ἐγένοντο μαθηταί , ὡς αἱ διαδοχαὶ ἐπιδείξουσι .
πολλὰ δὲ καὶ θεσπέσια ἐπ αὐτῷ συμβέβηκεν , ἃ μάλιστα τοῖς κατ Αἴγυπτον μοναχοῖς ἠκρίβωται , περὶ πολλοῦ ποιουμένοις διαδοχῇ παραδόσεως ἀγράφου ἐπιμελῶς ἀπομνημονεύειν τὰς τῶν παλαιοτέρων ἀσκητῶν ἀρετάς .
ἐμοὶ δὲ τῶν εἰς ἡμᾶς ἐλθόντων ἐκεῖνα ῥητέον .
ἐδέησεν αὐτῷ καὶ Θεοδώρῳ τῷ αὐτοῦ μαθητῇ ἀπιοῦσί που διαβῆναι διώρυγα , ἣν Λύκον καλοῦσιν .
ἵνα δὲ μὴ γυμνοὺς ἀλλήλους θεάσωνται , ἐκέλευσεν Ἀμοῦν ὑπαναχωρῆσαι Θεόδωρον .
ὡς δὲ καὶ ἑαυτὸν ᾐσχύνετο γυμνὸν ἰδεῖν , ἐξαπίνης ὑπὸ θείας δυνάμεως μετάρσιος ἀρθεὶς ἐπὶ τὴν ἀντικρὺ ὄχθην μετετέθη .
διαβὰς δὲ τὸ ὕδωρ Θεόδωρος καὶ θεασάμενος αὐτοῦ τὴν ἐσθῆτα καὶ τοὺς πόδας ἀβρόχους ἐλιπάρει τὸν πρεσβύτην φράζειν αὐτῷ τὴν αἰτίαν .
ἐπεὶ δὲ ὁ μὲν παρῃτεῖτο λέγειν , ὁ δὲ μὴ ἄλλως ἀνήσειν ἰσχυρίζετο , εἰ μὴ μάθοι , συνθεμένου Θεοδώρου ζῶντος αὐτοῦ μηδενὶ λέξειν , ὡμολόγησε τὸ συμβάν .
παραπλήσιον δὲ τῷ εἰρημένῳ εἰς θαῦμα καὶ τοῦτο 0 .
ἄδικοι πατέρες ὑπὸ κυνὸς λυσσῶντος ἴδιον παῖδα δηχθέντα καὶ ὅσον οὔπω ἀπολεῖσθαι προσδοκώμενον ἤγαγον ὡς αὐτόν , καὶ ὀλοφυρόμενοι ἐδέοντο αὐτοῦ θεραπεῦσαι τὸν υἱόν .
ὁ δὲ πρὸς αὐτούς ἀλλ  οὐδέν , ἔφη , δεῖται τῆς παρ ἐμοῦ θεραπείας ·
ὑμεῖς δὲ εἰ βούλεσθε τὸν βοῦν ὃν κεκλόφατε ἀποδοῦναι τοῖς δεσπόταις , αὐτίκα ἰαθήσεται .
ὃ καὶ συνέβη ·
ἅμα γὰρ ὁ βοῦς ἀπεδόθη καὶ τὸ πάθος τὸν παῖδα ἀπέλιπεν .
ἡνίκα δὲ ὁ Ἀμοῦς οὗτος ἐτελεύτα , λέγεται τὸν Ἀντώνιον θεάσασθαι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἐπὶ τὸν οὐρανὸν ἀναγομένην θείων δυνάμεων σὺν ψαλμῳδίαις ἡγουμένων .
πυνθανομένοις δὲ τοῖς περὶ αὐτὸν τοῦ θαύματος τὴν αἰτίαν οὐκ ἀπεκρύψατο ·
δῆλος γὰρ ἦν σπουδαίως τὸν ἀέρα κατανοῶν καὶ ἐκπεπληγμένος πρὸς τὴν ὄψιν τοῦ παραδόξου θεάματος .
ὡς δὲ μετὰ ταῦτα παραγενόμενοί τινες ἀπὸ τῆς Σκήτεως ἀνήγγειλαν τὴν ὥραν τῆς Ἀμοῦς τελευτῆς , τ ἀληθὲς ἐδείχθη τῆς Ἀντωνίου προρρήσεως .
καὶ ἀμφοτέρους ἐμακάριζον , τὸν μὲν ἐπὶ ὁμολογουμένοις ἀγαθοῖς μεταστάντα τῆς ἐνταῦθα βιοτῆς , τὸν δὲ τοσαύτης ἀξιωθέντα θέας , ἣν ὁ θεὸς αὐτῷ ἀπὸ τοσούτου ἐδήλωσε .
πολλῶν γὰρ ἡμερῶν ὁδός ἐστι τὸ μέσον τῶν τόπων ἐν οἷς ἑκάτερος διέτριβε .
καὶ τάδε μὲν ὧδε ἱστόρηται παρὰ τῶν Ἀντωνίῳ καὶ Ἀμοῦν συγγενομένων .
ἐπὶ ταύτης δὲ τῆς ἡγεμονίας εὐδοκίμως ἐπυθόμην φιλοσοφῆσαι καὶ Εὐτυχιανόν , ὃς ἐν Βιθυνίᾳ περὶ τὸν Ὄλυμπον τὰς διατριβὰς εἶχεν , αἵρεσιν δὲ τὴν Ναυατιανῶν πρεσβεύων θείας χάριτος μετεῖχε θεραπείαις παθῶν καὶ παραδόξοις πράξεσιν , ὡς καὶ αὐτῷ Κωνσταντίνῳ διὰ τὴν ἀρετὴν τοῦ βίου συνήθη καὶ φίλον εἶναι .
κατ  ἐκεῖνο γοῦν καιροῦ δεσμώτου ὄντος του τῶν δορυφόρων  ὑποπτευθεὶς γὰρ τυραννικὰ φρονεῖν ἔφυγε καὶ περὶ τὸν Ὄλυμπον ἀναζητηθεὶς συνελήφθη  , δεηθέντων δὲ τῶν ἐπιτηδείων Εὐτυχιανοῦ πρεσβεύειν ὑπὲρ αὐτοῦ πρὸς τὸν βασιλέα , πρότερον δὲ προνοεῖν , ὥστε τῶν δεσμῶν ἀφεθῆναι τὸν ἄνθρωπον , μὴ χαλεπῶς δεδεμένος φθάσῃ ἀπολόμενος , λέγεται , ὡς τοὺς δεσμοφύλακας πέμψας ἐδεήθη τῶν δεσμῶν αὐτὸν ἀνεῖναι οἱ δὲ οὐκ ἐπείθοντο , εἰς τὸ δεσμωτήριον ἐλθεῖν ·
αὐτομάτως δὲ κεκλεισμένας ἀναπετασθῆναι τὰς θύρας καὶ τοῦ δεσμώτου τὰ δεσμὰ διαρρυῆναι 0 ·
μετὰ δὲ ταῦτα καὶ πρὸς βασιλέα παραγενέσθαι ἐν Βυζαντίῳ τότε διατρίβοντα , ἑτοίμως τε τὴν χάριν λαβεῖν .
οὐ γὰρ εἰώθει Κωνσταντῖνος δυσχεραίνειν ἐπὶ ταῖς αὐτοῦ αἰτήσεσι ·
σφόδρα γὰρ ἐν πλείστῃ τιμῇ τὸν ἄνδρα ἦγε .
τάδε μὲν ἡμῖν ὡς ἐν βραχεῖ δεδηλώσθω περὶ τῶν τότε λαμπρῶς ἐν μοναχοῖς φιλοσοφησάντων ·
ᾧ δὲ ἀκριβείας τῆς περὶ τούτων μέλει , ζητῶν ἂν εὕροι τῶν πλειόνων τοὺς βίους ἀναγράπτους .
ἀλλὰ γὰρ καίπερ ὧδε καὶ διὰ πάντων τῶν ἄλλων τῆς θρησκείας εὐδοκιμούσης , ἐριστικαί τινες διαλέξεις ἐτάραττον τὰς ἐκκλησίας , ἐπὶ προφάσει δῆθεν εὐσεβείας καὶ τῆς τοῦ θεοῦ τελείας εὑρέσεως εἰς ζήτησιν ἄγουσαι τὰ πρότερον ἀνεξέταστα .
ἦρξε δὲ τούτων τῶν λόγων Ἄρειος πρεσβύτερος τῆς κατ Αἴγυπτον Ἀλεξανδρείας .
ὃς ἐξ ἀρχῆς σπουδαῖος εἶναι περὶ τὸ δόγμα δόξας νεωτερίζοντι Μελιτίῳ συνέπραττε ·
καταλιπὼν δὲ τοῦτον ἐχειροτονήθη διάκονος παρὰ Πέτρου τοῦ Ἀλεξανδρέων ἐπισκόπου ·
καὶ πάλιν αὖ παρ αὐτοῦ τῆς ἐκκλησίας ἐξεβλήθη , καθότι Πέτρου τοὺς Μελιτίου σπουδαστὰς ἀποκηρύξαντος καὶ τὸ αὐτῶν βάπτισμα μὴ προσιεμένου τοῖς γινομένοις ἐπέσκηπτε καὶ ἠρεμεῖν οὐκ ἠνείχετο .
ἐπεὶ δὲ Πέτρος ἐμαρτύρησε , συγγνώμην αἰτήσας Ἀχιλλᾶν ἐπετράπη διακονεῖν καὶ πρεσβυτερίου ἠξιώθη .
μετὰ δὲ ταῦτα καὶ Ἀλέξανδρος ἐν τιμῇ εἶχεν αὐτόν .
διαλεκτικώτατος δὲ γενόμενος  ἐλέγετο γὰρ μη δὲ τῶν τοιούτων ἀμοιρεῖν μαθημάτων  εἰς ἀτόπους ἐξεκυλίσθη λόγους , ὡς τοῦτο πρότερον παρ ἑτέρου μὴ εἰρημένον τολμῆσαι ἐν ἐκκλησίᾳ ἀποφήνασθαι , τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ ἐξ οὐκ ὄντων γεγενῆσθαι , καὶ εἶναί ποτε ὅτε οὐκ ἦν , καὶ αὐτεξουσιότητι κακίας καὶ ἀρετῆς δεκτικὸν ὑπάρχειν καὶ κτίσμα καὶ ποίημα καὶ ἄλλα πολλά , ἃ λέγειν εἰκὸς τὸν τούτοις συνιστάμενον εἰς διαλέξεις προϊόντα καὶ τὰς κατὰ μέρος ζητήσεις 0 .
λαβόμενοι δέ τινες τῶν εἰρημένων , ἐμέμφοντο Ἀλέξανδρον ὡς οὐ δέον ἀνεχόμενον τῶν κατὰ τοῦ δόγματος νεωτερισμῶν .
ὁ δὲ ὑπολαβὼν ἄμεινον εἶναι περὶ τῶν ἀμφιβόλων ἑκατέρῳ μέρει προθεῖναι λόγον , ὥστε μὴ δόξαι ἀνάγκῃ ἀλλὰ πειθοῖ τῆς ἔριδος αὐτοὺς παύειν , κριτὴς καθίσας σὺν τοῖς ἀπὸ τοῦ κλήρου εἰς ἅμιλλαν ἀμφοτέρους ἤγαγεν .
ὡς δὲ συμβαίνειν φιλεῖ περὶ τὰς ἔριδας τῶν λόγων , ἑκάτερος ἐπειρᾶτο νικᾶν .
συνίστατο δὲ Ἄρειος μὲν τοῖς παρ αὐτοῦ εἰρημένοις , οἱ δὲ ὡς ὁμοούσιος καὶ συναΐδιός ἐστιν ὁ υἱὸς τῷ πατρί 0 .
συνεδρίου δὲ πάλιν γενομένου τοσαύτας διαλέξεις ἀνακινήσαντες οὐ συνέβησαν ἀλλήλοις .
ἀμφηρίστου δὲ τῆς ζητήσεως ἔτι δοκούσης εἶναι πέπονθέ τι καὶ Ἀλέξανδρος τὰ πρῶτα πῇ μὲν τούτους πῇ δὲ ἐκείνους ἐπαινῶν .
τελευτῶν δὲ τοῖς ὁμοούσιον καὶ συναΐδιον εἶναι τὸν υἱὸν ἀποφαινομένοις ἔθετο ·
καὶ τὸν Ἄρειον ὁμοίως φρονεῖν ἐκέλευσε τῶν ἐναντίων λόγων ἀφέμενον .
ἐπεὶ δὲ οὐκ ἔπεισεν , ἤδη δὲ πολλοὶ τῶν ἀμφ αὐτὸν τῶν ἐπισκόπων καὶ τοῦ κλήρου λέγειν ὀρθῶς τὸν Ἄρειον ἐνόμιζον , ἀπεκήρυξε τῆς ἐκκλησίας αὐτόν τε καὶ τοὺς συμπράττοντας αὐτῷ περὶ τὸ δόγμα κληρικούς .
συνέπραττον δὲ αὐτῷ τῆς Ἀλεξανδρέων παροικίας πρεσβύτεροι μὲν Ἀειθαλὴς καὶ Ἀχιλλεύς , Καρπώνης τε καὶ Σαρμάτης καὶ Ἄρειος , διάκονοι δὲ Εὐζώιος καὶ Μακάριος , Ἰούλιος καὶ Μηνᾶς καὶ Ἑλλάδιος .
ἐντεῦθεν δὲ καὶ τοῦ λαοῦ οὐκ ὀλίγη μοῖρα μετέθεντο πρὸς αὐτούς , οἱ μὲν ὁμοίως χρῆναι περὶ θεοῦ νομίζειν ἡγούμενοι , οἱ δέ  τοῦτο δὴ τὸ τοῖς πολλοῖς συμβαῖνον  ὡς ἠδικημένους ἐλεοῦντες καὶ τῆς ἐκκλησίας ἀκρίτως ἐκβεβλημένους 0 1 .
ἐπεὶ δὲ τὰ κατὰ Ἀλεξάνδρειαν ὧδε εἶχεν , λογισάμενοι οἱ ἀμφὶ τὸν Ἄρειον ἀναγκαῖον εἶναι τὴν εὔνοιαν προφθάσαι τῶν κατὰ πόλιν ἐπισκόπων πρεσβεύονται πρὸς αὐτούς .
καὶ γράψαντες , ὡς ἐπίστευον , ἐζήτουν , εἰ μὲν ὀρθῶς ἔχει τάδε νομίζειν περὶ θεοῦ , δηλῶσαι Ἀλεξάνδρῳ μὴ χαλεπαίνειν αὐτοῖς ·
εἰ δὲ μή , διδάσκεσθαι ὃν χρὴ τρόπον δοξάζειν 0 1 .
οὐ μετρίως δὲ ὤνησεν αὐτοὺς τοῦτο τὸ σπουδαζόμενον .
διασπαρέντος γὰρ σχεδὸν εἰς πάντας τοῦ τοιούτου δόγματος , κοινῇ τοῖς πανταχῇ ἐπισκόποις ἡ αὐτὴ γέγονε ζήτησις .
καὶ οἱ μὲν ἔγραφον Ἀλεξάνδρῳ μὴ προσίεσθαι τοὺς περὶ Ἄρειον , εἰ μὴ τὴν ἑαυτῶν πίστιν ἀποκηρύξουσιν ·
οἱ δὲ μὴ τοῦτο ποιεῖν ἐδέοντο .
ἰδὼν οὖν Ἀλέξανδρος πλείστους ἀγαθοῦ βίου προσχήματι σεμνοὺς καὶ πιθανότητι λόγου δεινοὺς συλλαμβανομένους τοῖς ἀμφὶ τὸν Ἄρειον , καὶ μάλιστα Εὐσέβιον τὸν τότε προεστῶτα τῆς Νικομηδέων ἐκκλησίας , ἄνδρα ἐλλόγιμον καὶ ἐν τοῖς βασιλείοις τετιμημένον , ἔγραψε τοῖς πανταχῇ ἐπισκόποις μὴ κοινωνεῖν αὐτοῖς .
ἐκ τούτου δὲ ἔτι μᾶλλον ἐπὶ ἑκάτερα ἐξεκαίετο ἡ σπουδὴ καὶ μείζων , οἷα φιλεῖ , ἀνεκινήθη ἔρις .
ἐπεὶ γὰρ πολλάκις δεηθέντες Ἀλεξάνδρου οἱ ἀμφὶ τὸν Εὐσέβιον οὐκ ἔπεισαν , ὡς ὑβρισμένοι ἐχαλέπαινον καὶ προθυμότεροι ἐγένοντο κρατῦναι τὸ Ἀρείου δόγμα .
καὶ σύνοδον ἐν Βιθυνίᾳ συγκροτήσαντες γράφουσι τοῖς ἁπανταχῇ ἐπισκόποις ὡς ὀρθῶς δοξάζουσι κοινωνῆσαι τοῖς ἀμφὶ τὸν Ἄρειον , παρασκευάσαι δὲ καὶ Ἀλέξανδρον κοινωνεῖν αὐτοῖς .
ὡς δὲ οὐδὲν ἧττον παρὰ γνώμην αὐτοῖς ἐχώρει ἡ σπουδὴ Ἀλεξάνδρου μὴ εἴκοντος , πρεσβεύεται ὁ Ἄρειος πρὸς Παυλῖνον τὸν Τύρου ἐπίσκοπον καὶ Εὐσέβιον τὸν Παμφίλου , ἐπιτροπεύοντα τὴν ἐκκλησίαν τῆς ἐν Παλαιστίνῃ Καισαρείας , καὶ Πατρόφιλον τὸν Σκυθοπόλεως , καὶ ἐξαιτεῖ ἅμα τοῖς ἀμφ αὐτὸν ἐπιτραπῆναι ἐκκλησιάζειν τὸν μετ αὐτοῦ λαόν , ὡς πρότερον τὴν τῶν πρεσβυτέρων τάξιν ἐπέχοντας .
εἶναι γὰρ ἔθος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ  καθάπερ καὶ νῦν  ἑνὸς ὄντος τοῦ κατὰ πάντων ἐπισκόπου τοὺς πρεσβυτέρους ἰδίᾳ τὰς ἐκκλησίας κατέχειν καὶ τὸν ἐν αὐταῖς λαὸν συνάγειν 0 .
οἱ δὲ ἅμα καὶ ἄλλοις ἐπισκόποις ἐν Παλαιστίνῃ συνελθόντες ἐπεψηφίσαντο τῇ Ἀρείου αἰτήσει , παρακελευσάμενοι συνάγειν μὲν αὐτοὺς ὡς πρότερον , ὑποτετάχθαι δὲ Ἀλεξάνδρῳ καὶ ἀντιβολεῖν ἀεὶ τῆς πρὸς αὐτὸν εἰρήνης καὶ κοινωνίας μετέχειν 0 .
ἐπεὶ δὲ καὶ ἐν Αἰγύπτῳ συνόδων περὶ τούτου πολλῶν γενομένων ἤκμαζεν ἡ ἔρις , ὡς μέχρι τῶν βασιλείων ἐλθεῖν , οὐ μετρίως ἐδυσφόρει Κωνσταντῖνος ὁ βασιλεύς , καθότι προσφάτως τῆς θρησκείας αὔξειν ἀρχομένης πολλοὺς χριστιανίζειν ἀπέτρεπεν ἡ διαφωνία τῶν δογμάτων .
καὶ τούτου χάριν δῆλος ἦν ἐν αἰτίᾳ ποιούμενος Ἄρειόν τε καὶ Ἀλέξανδρον .
καὶ γράψας αὐτοῖς ἐνεκάλει , ὡς δυναμένην λαθεῖν εἰς τὸ φανερὸν ἐξήγαγον ταύτην τὴν ζήτησιν καὶ τῇ ἄγαν πρὸς τὸ ἐναντίον σπουδῇ φιλονίκως ἀνεκίνησαν , ἃ μή τε ζητεῖν τὴν ἀρχὴν ἔδει μή τε ἐνθυμεῖσθαι καὶ ἐνθυμηθέντας σιωπῇ παραδοῦναι , ἐξὸν ἀλλήλων μὴ χωρίζεσθαι , εἰ καὶ περί τι μέρος τοῦ δόγματος διαφέρονται .
περὶ μὲν γὰρ τῆς θείας προνοίας μίαν καὶ τὴν αὐτὴν πίστιν ἔχειν ἀναγκαῖον 0 ·
τὰς δὲ περὶ τῶν τοιούτων ζητήσεων ἀκριβολογίας , κ ἂν μὴ πρὸς μίαν συμφέρωνται γνώμην , προσήκειν ἐν ἀπορρήτῳ κατὰ διάνοιαν ἔχειν 0 .
ἀφεμένους τε τῆς περὶ ταῦτα λέσχης ἐκέλευσεν ὁμονοεῖν ·
ἄχθεσθαι γὰρ οὐ μετρίως , καὶ διὰ τοῦτο σπουδάζοντα τὰς ἐπὶ τῆς ἕω πόλεις ἰδεῖν ἐπισχεῖν 0 .
ἀλεξάνδρῳ μὲν οὖν καὶ Ἀρείῳ πῇ μὲν μεμφόμενος πῇ δὲ συμβουλεύων τοιάδε ἔγραψε .
χαλεπῶς δὲ ἔφερε πυνθανόμενός τινας ἐναντίως πᾶσι τὴν τοῦ πάσχα ἄγειν ἑορτήν .
τηνικαῦτα γὰρ ἐν ταῖς πρὸς ἕω πόλεσι διαφερόμενοί τινες περὶ τοῦτο τῆς μὲν πρὸς ἀλλήλους οὐκ ἀπείχοντο κοινωνίας , Ἰουδαϊκώτερον δὲ τὴν ἑορτὴν ἦγον , καὶ ὡς εἰκὸς τῇ περὶ τούτου διχονοίᾳ τὴν λαμπρότητα τῆς πανηγύρεως ἔβλαπτον .
κατ  ἀμφότερα τοίνυν ἀστασίαστον εἶναι τὴν ἐκκλησίαν ἐσπούδαζε ·
νομίσας τε δύνασθαι προκαταλαβεῖν τὸ κακόν , πρὶν εἰς πλείους χωρῆσαι , πέμπει ἄνδρα τῶν ἀμφ αὐτὸν πίστει καὶ βίῳ ἐπίσημον καὶ ταῖς ὑπὲρ τοῦ δόγματος ὁμολογίαις ἐν τοῖς ἔμπροσθεν χρόνοις εὐδοκιμηκότα , διαλλάξοντα τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ διὰ τὸ δόγμα στασιάζοντας καὶ τοὺς πρὸς ἕω περὶ τὴν ἑορτὴν διαφερομένους ·
ἦν δὲ οὗτος Ὅσιος ὁ Κουρδούβης ἐπίσκοπος .
ἐπεὶ δὲ παρ ἐλπίδας ἐχώρει τὸ πρᾶγμα καὶ κρείττων ἦν διαλλαγῶν ἡ ἔρις , ἄπρακτός τε ἐπανῄει ὁ τὴν εἰρήνην βραβεῦσαι ἀπεσταλμένος , συνεκάλεσε σύνοδον εἰς Νίκαιαν τῆς Βιθυνίας καὶ πανταχῇ τοῖς προεστῶσι τῶν ἐκκλησιῶν ἔγραψεν εἰς ῥητὴν ἡμέραν παρεῖναι .
ἐκοινώνουν δὲ τούτου τοῦ συλλόγου τῶν μὲν ἀποστολικῶν θρόνων Μακάριος ὁ Ἱεροσολύμων καὶ Εὐστάθιος ἤδη τὴν Ἀντιοχείας τῆς πρὸς τῷ Ὀρόντῃ ἐκκλησίαν ἐπιτραπεὶς καὶ Ἀλέξανδρος ὁ Ἀλεξανδρείας τῆς παρὰ τὴν Μαρίαν λίμνην .
ἰούλιος δὲ ὁ Ῥωμαίων ἐπίσκοπος διὰ γῆρας ἀπελιμπάνετο ·
παρῆσαν δὲ ἀντ  αὐτοῦ Βίτων καὶ Βικέντιος πρεσβύτεροι τῆς αὐτῆς ἐκκλησίας .
ἐπὶ τούτοις δὲ καὶ ἄλλοι πλεῖστοι καλοὶ καὶ ἀγαθοὶ ἐκ διαφόρων ἐθνῶν συνῆλθον , οἱ μὲν νοεῖν καὶ λέγειν ἱκανοὶ εἰδήσει τε τῶν ἱερῶν βίβλων καὶ τῆς ἄλλης παιδεύσεως ἐπίσημοι ἢ ἀρετῇ βίου διαπρέποντες , οἱ δὲ κατ ἀμφότερον εὐδοκιμοῦντες 0 1 .
ἦσαν δὲ ἐπίσκοποι ὑπὲρ ἀμφὶ τριακόσιοι εἴκοσι ·
πρεσβυτέρων τε καὶ διακόνων ὡς εἰκὸς ἑπομένων οὐκ ἦν ὀλίγον πλῆθος .
συμπαρῆσαν δὲ αὐτοῖς ἄνδρες διαλέξεως ἔμπειροι ἐκείνοις βοηθεῖν λόγοις σπουδάζοντες .
Οἷα δὲ φιλεῖ γίνεσθαι , πολλοὶ τῶν ἱερέων , ὡς ὑπὲρ ἰδίων πραγμάτων ἀγωνίσασθαι συνελθόντες , καιρὸν ἔχειν ἐνόμισαν τῆς τῶν λυπούντων διορθώσεως ·
καὶ περὶ ὧν ἕκαστος τὸν ἄλλον ἐμέμφετο , βιβλίον ἐπιδοὺς βασιλεῖ τὰ εἰς αὐτὸν ἡμαρτημένα προσήγγελλεν .
ἐπεὶ δὲ ἐφ ἑκάστης εὐχερῶς τοῦτο συνέβαινε , προσέταξεν ὁ βασιλεὺς εἰς ῥητὴν ἡμέραν ἕκαστον περὶ ὧν ἐνεκάλει δῆλον ποιεῖν .
ἀφικομένης δὲ τῆς προθεσμίας τὰ ἐπιδοθέντα βιβλία δεξάμενος αὗται μέν , ἔφη , αἱ κατηγορίαι καιρὸν οἰκεῖον ἔχουσι τὴν ἡμέραν τῆς μεγάλης κρίσεως , δικαστὴν δὲ τὸν μέλλοντα πᾶσι τότε κρίνειν 0 ·
ἐμοὶ δὲ οὐ θεμιτὸν ἀνθρώπῳ ὄντι τοιαύτην εἰς ἑαυτὸν ἕλκειν ἀκρόασιν , ἱερέων κατηγορούντων καὶ κατηγορουμένων , οὓς ἥκιστα χρὴ τοιούτους ἑαυτοὺς παρέχειν , ὡς παρ ἑτέρου κρίνεσθαι 0 .
ἄγε οὖν μιμησάμενοι τὴν θείαν φιλανθρωπίαν ἐν τῇ πρὸς ἀλλήλους συγγνώμῃ ἀπαλειφθέντων τῶν κατηγορουμένων σπεισώμεθα καὶ τὰ περὶ τῆς πίστεως σπουδάσωμεν , οὗ ἕνεκεν δεῦρο συνεληλύθαμεν .
ταῦτα εἰπὼν ὁ βασιλεὺς τὴν ἑκάστου γραφὴν ἀργεῖν καὶ τὰ βιβλία καυθῆναι προσέταξε ·
καὶ ἡμέραν ὥρισε , καθ ἣν ἐχρῆν λῦσαι τὰ ἀμφισβητούμενα .
πρὸ δὲ τῆς προθεσμίας συνιόντες καθ ἑαυτοὺς οἱ ἐπίσκοποι μετεκαλοῦντο τὸν Ἄρειον ·
καὶ προτιθεμένων εἰς τὸ κοινὸν ὧν ἐδόξαζον διελέγοντο .
οἷα δὲ εἰκὸς εἰς διαφόρους ζητήσεις περιισταμένης τῆς διασκέψεως , οἱ μὲν μηδὲν νεωτερίζειν περὶ τὴν ἀρχῆθεν παραδοθεῖσαν πίστιν συνεβούλευον , καὶ μάλιστα οἷς τὸ τῶν τρόπων ἁπλοῦν ἀπεριέργως εἰσηγεῖτο προσίεσθαι τὴν εἰς τὸ θεῖον πίστιν 0 ·
οἱ δὲ ἰσχυρίζοντο μὴ χρῆναι ἀβασανίστως ταῖς παλαιοτέραις δόξαις ἕπεσθαι .
πολλοὶ δὲ τῶν τότε συνεληλυθότων ἐπισκόπων καὶ τῶν ἑπομένων αὐτοῖς κληρικῶν , δεινοὶ διαλέγεσθαι καὶ τὰς τοιαύτας μεθόδους τῶν λόγων ἠσκημένοι , διέπρεψαν καὶ βασιλεῖ γνώριμοι καὶ τοῖς ἀμφ αὐτὸν ἐγένοντο .
ἐξ ἐκείνου δὲ καὶ Ἀθανάσιος ὁ Ἀλεξανδρείας ἔτι τότε διάκονος Ἀλεξάνδρῳ τῷ ἐπισκόπῳ συνὼν πλεῖστον ἔδοξεν εἶναι μέρος τῆς περὶ ταῦτα βουλῆς .
Οὐ μὴν ἀλλὰ καί τινες τῶν παρ Ἕλλησι φιλοσόφων ἐπίτηδες τουτωνὶ τῶν διαλέξεων μετέσχον , οἱ μὲν ὅ τι ποτέ ἐστι τὸ δόγμα μανθάνειν σπουδάζοντες ·
οἱ δὲ προσφάτως ἀπόλλυσθαι τῆς Ἑλληνικῆς θρησκείας ἀρχομένης ἀπεχθανόμενοι τοῖς Χριστιανοῖς τὴν περὶ τοῦ δόγματος ζήτησιν εἰς ἔριδας λόγων ἐνέβαλλον , ὥστε πρὸς ἑαυτὸ στασιάζειν καὶ ἐναντίον δοκεῖν .
λέγεται οὖν , ὥς τινος αὐτῶν ὑπὸ φιλοτιμίας λόγων κομπάζοντος καὶ τοῖς ἱερεῦσιν ἐπιτωθάζοντος οὐκ ἤνεγκε τὸν τῦφον γέρων ἁπλοῦς τις τῶν ἐν ὁμολογίαις εὐδοκιμησάντων ·
τοιούτων δὲ σκινδαλμῶν καὶ τερθρείας ἄμοιρος ὢν τὸν πρὸς αὐτὸν ἀνεδέξατο λόγον .
ἐπὶ τούτῳ δὲ τοῖς μὲν προπετέσι τῶν εἰδότων τὸν ὁμολογητὴν γέλωτα ἐκίνησε τὸ πρᾶγμα , τοῖς δὲ ἐπιεικέσι δέος , προορωμένοις μὴ παρὰ ἀνδρὶ τεχνίτῃ λόγων γελοῖος φανείη 0 .
ὅμως δ οὖν συγχωρησάντων λέγειν ἃ βούλεται  ἀντιτείνειν γὰρ αὐτῷ τοιούτῳ ὄντι ἐπὶ πολὺ ᾐδοῦντο  ἐν ὀνόματι , ἔφη , Ἰησοῦ Χριστοῦ , φιλόσοφε ἄκουσον .
εἷς ἐστι θεός , οὐρανοῦ καὶ γῆς καὶ πάντων τῶν ὁρωμένων καὶ ἀοράτων δημιουργός , ὁ πάντα ταῦτα τῇ δυνάμει τοῦ λόγου αὐτοῦ ποιήσας καὶ τῇ ἁγιωσύνῃ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ στηρίξας .
οὗτος οὖν ὁ λόγος , φησίν , ὃν ἡμεῖς υἱὸν θεοῦ προσαγορεύομεν , ἐλεήσας τοὺς ἀνθρώπους τῆς πλάνης καὶ τῆς θηριώδους πολιτείας εἵλετο ἐκ γυναικὸς τεχθῆναι καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνομιλῆσαι καὶ ἀποθανεῖν ὑπὲρ αὐτῶν ·
ἥξει δὲ πάλιν κριτὴς τῶν ἑκάστῳ βεβιωμένων .
ταῦτα οὕτως ἔχειν ἀπεριέργως πιστεύομεν .
μὴ τοίνυν μάτην πόνει τῶν πίστει κατορθουμένων ἐλέγχους ἐπιζητῶν καὶ τρόπον , ᾧ γενέσθαι ταῦτα ἢ μὴ γενέσθαι ἐνεδέχετο .
ἀλλ εἰ πιστεύεις , ἐρομένῳ μοι ἀποκρίνου .
πρὸς ταῦτα καταπλαγεὶς ὁ φιλόσοφος πιστεύω φησί .
καὶ τῆς ἥττης χάριν ὁμολογήσας τὰ αὐτὰ τῷ πρεσβύτῃ ἐδόξαζε καὶ τοῖς πρότερον ὁμοίως διακειμένοις ὁμοφρονεῖν συνεβούλευεν , οὐκ ἀθεεὶ μετατεθεῖσθαι ἐπομνύμενος , ἀλλ  ἀφράστῳ τινὶ δυνάμει χριστιανίσαι προτραπείς .
λέγεται δὲ τῷ εἰρημένῳ παραπλήσιον γενέσθαι θαῦμα δι Ἀλεξάνδρου τοῦ ἐπιτροπεύσαντος τὴν Κωνσταντινουπόλεως ἐκκλησίαν .
ἡνίκα γὰρ παρεγένετο Κωνσταντῖνος εἰς τὸ Βυζάντιον , προσελθόντες αὐτῷ φιλόσοφοί τινες ἐμέμφοντο ὡς οὐ δεόντως θρησκεύοι καὶ περὶ τὰ θεῖα νεωτερίζοι καινὸν εἰσάγων σέβας τῇ πολιτείᾳ παρὰ τὰ νενομισμένα τοῖς αὐτοῦ προγόνοις καὶ πᾶσιν , ὅσους Ἑλλήνων τε καὶ Ῥωμαίων ἡγεμόνας ὁ παρελθὼν αἰὼν ἤνεγκε ·
καὶ ἐζήτουν διαλεχθῆναι Ἀλεξάνδρῳ τῷ ἐπισκόπῳ περὶ τοῦ δόγματος .
ὁ δὲ καίπερ ὢν τοιαύτης γυμνασίας λόγων ἀτριβής , ἴσως δὲ τῷ βίῳ πεποιθώς  ἐγένετο γὰρ καλὸς καὶ ἀγαθός  ὑπέστη τὸν ἀγῶνα τοῦ βασιλέως προστάξαντος .
συνελθόντων δὲ τῶν φιλοσόφων , ἐπειδὴ πάντες διαλέγεσθαι ἠβούλοντο , ἕνα αὐτοὺς αἱρεῖσθαι ὃν θέλουσιν ἠξίου , τοὺς δὲ ἄλλους παρόντας ἡσυχίαν ἄγειν .
ἀναδεξαμένου δὲ ἑνὸς τὸν λόγον ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ , ἔφη πρὸς αὐτὸν Ἀλέξανδρος , ἐπιτάττω σοι μὴ λαλεῖν .
ἅμα δὲ τῷ λόγῳ καὶ ὁ ἄνθρωπος αὐτίκα τὸ στόμα πεδηθεὶς ἐσιώπα .
ἆρ οὖν δίκαιον ἀναλογίσασθαι , πότερον μεῖζον ἐν παραδόξοις ἄνθρωπον , καὶ ταῦτα φιλόσοφον , οὕτω ῥᾳδίως ἀφελέσθαι τοῦ λόγου ἢ λίθον βίᾳ λόγου τῇ χειρὶ διελεῖν , ὃ πρός τινων ἐπὶ Ἰουλιανῷ τῷ καλουμένῳ Χαλδαίῳ κεκομπολογῆσθαι ἀκήκοα 0 1 ;
καὶ τὰ μὲν ὧδε ἐπυθόμην .
Οἱ δὲ ἐπίσκοποι συνεχῶς συνιόντες τὸν Ἄρειον εἰς μέσον παρῆγον καὶ ἀκριβῆ βάσανον ἐποιοῦντο τῶν αὐτοῦ προτάσεων , προπετῶς δὲ ἐπὶ θάτερα τὴν ψῆφον ἄγειν ἐφυλάττοντο .
ἐπεὶ δὲ ἡ κυρία παρῆν , καθ ἣν ὥριστο τεμεῖν τὰ ἀμφίβολα , συνῆλθον εἰς τὰ βασίλεια , καθότι καὶ τῷ κρατοῦντι δέδοκτο κοινωνῆσαι αὐτοῖς τῆς βουλῆς .