Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
ὡς δὲ πεισθεὶς ἔχειν ἃ ᾔτησεν ὁ Γένθιος ἔργον ἀσεβὲς καὶ δεινὸν ἔδρασε  πρέσβεις γὰρ ἐλθόντας Ῥωμαίων πρὸς αὐτὸν συνέλαβε καὶ κατέδησεν  , ἡγούμενος ὁ Περσεὺς οὐδὲν ἔτι δεῖσθαι τῶν χρημάτων τὴν ἐκπολέμωσιν , ἄλυτα τοῦ Γενθίου προδεδωκότος ἔχθρας ἐνέχυρα καὶ διὰ τηλικαύτης ἀδικίας ἐμβεβληκότος ἑαυτὸν εἰς τὸν πόλεμον , ἀπεστέρησε τὸν κακοδαίμονα τῶν τριακοσίων ταλάντων , καὶ περιεῖδεν ὀλίγῳ χρόνῳ μετὰ τέκνων καὶ γυναικὸς ὡς ἀπὸ νεοττιᾶς ἀρθέντα τῆς βασιλείας ὑπὸ Λευκίου Ἀνικίου στρατηγοῦ πεμφθέντος ἐπ αὐτὸν μετὰ δυνάμεως .
ἐπὶ τοιοῦτον ἀντίπαλον ἐλθὼν ὁ Αἰμίλιος αὐτοῦ μὲν κατεφρόνει , τὴν δ ὑπ αὐτῷ παρασκευὴν καὶ δύναμιν ἐθαύμαζεν .
ἦσαν γὰρ ἱππεῖς μὲν τετρακισχίλιοι , πεζοὶ δ εἰς φάλαγγα τετρακισμυρίων οὐ πολλοῖς ἀποδέοντες 0 .
ἱδρυμένος δὲ πρὸ τῆς θαλάττης παρὰ τὴν Ὀλυμπικὴν ὑπώρειαν ἐπὶ χωρίων οὐδαμόθεν προσαγωγὴν ἐχόντων καὶ πάντοθεν ὑπ αὐτοῦ διαπεφραγμένων ἐρύμασι καὶ προτειχίσμασι ξυλίνοις πολλὴν ἄδειαν ἦγεν , ἀποτρύσειν χρόνῳ καὶ χρημάτων δαπάνῃ τὸν Αἰμίλιον ἡγούμενος .
ὁ δὲ τῇ γνώμῃ μὲν ἦν ἐνεργός ἐπὶ πᾶν βούλευμα καὶ πᾶσαν τρεπόμενος πεῖραν , ὑπ ἀδείας δὲ τῆς πρόσθεν τὸν στρατὸν ὁρῶν δυσανασχετοῦντα καὶ λόγῳ πολλὰ διαστρατηγοῦντα τῶν ἀπράκτων , ἐπετίμησεν αὐτοῖς , καὶ παρήγγειλε μηδὲν πολυπραγμονεῖν μη δὲ φροντίζειν , ἀλλ ἢ τὸ σῶμα τὸ ἑαυτοῦ καὶ τὴν πανοπλίαν ἕκαστον ὅπως ἐνεργὸν παρέξει καὶ χρήσεται Ῥωμαϊκῶς τῇ μαχαίρᾳ , τὸν καιρὸν παραδόντος τοῦ στρατηγοῦ .
τὰς δὲ νυκτερινὰς ἐκέλευσε φυλακὰς ἄνευ λόγχης φυλάττειν , ὡς μᾶλλον προσέξοντας καὶ διαμαχουμένους πρὸς τὸν ὕπνον , ἂν ἀμύνασθαι τοὺς πολεμίους μὴ δύνωνται προσιόντας .
ἐνοχλουμένων δὲ τῶν ἀνθρώπων μάλιστα περὶ τὴν τοῦ ποτοῦ χρείαν καὶ γὰρ ὀλίγον καὶ πονηρὸν ἐπίδυε καὶ συνελείβετο παρ αὐτὴν τὴν θάλατταν , ὁρῶν ὁ Αἰμίλιος μέγα καὶ κατηρεφὲς δένδρεσιν ὄρος τὸν Ὄλυμπον ἐπικείμενον , καὶ τεκμαιρόμενος τῇ χλωρότητι τῆς ὕλης ναμάτων ἔχειν ἀρχὰς διὰ βάθους ὑποφερομένων , ἀναπνοὰς αὐτοῖς καὶ φρέατα πολλὰ παρὰ τὴν ὑπώρειαν ὤρυττε .
τὰ δ εὐθὺς ἐπίμπλατο ῥευμάτων καθαρῶν , ἐπισυνδιδόντων ὁλκῇ καὶ φορᾷ τοῦ θλιβομένου πρὸς τὸ κενούμενον .
καίτοι τινὲς οὔ φασιν ὑδάτων ἑτοίμων κεκρυμμένων πηγὰς ἐναποκεῖσθαι τοῖς τόποις ἐξ ὧν ῥέουσιν , οὐ δ ἀποκάλυψιν οὐ δὲ ῥῆξιν εἶναι τὴν ἐκβολὴν αὐτῶν , ἀλλὰ γένεσιν καὶ σύστασιν ἐνταῦθα τῆς ὕλης ἐξυγραινομένης ·
ἐξυγραίνεσθαι δὲ πυκνότητι καὶ ψυχρότητι τὴν νοτερὰν ἀναθυμίασιν , ὅταν ἐν βάθει καταθλιβεῖσα ῥευστικὴ γένηται 0 .
καθάπερ γὰρ οἱ μαστοὶ τῶν γυναικῶν οὐχ ὥσπερ ἀγγεῖα πλήρεις εἰσὶν ἐπιρρέοντος ἑτοίμου γάλακτος , ἀλλὰ μεταβάλλοντες τὴν τροφὴν ἐν αὑτοῖς ἐργάζονται γάλα καὶ διηθοῦσιν 0 .
οὕτως οἱ περίψυκτοι καὶ πιδακώδεις τόποι τῆς γῆς ὕδωρ μὲν οὐκ ἔχουσι καλυπτόμενον , οὐ δὲ κόλπους ῥεύματα καὶ βάθη ποταμῶν τοσούτων ἐξ ἑτοίμης καὶ ὑποκειμένης ἀφιέντας ἀρχῆς , τὸ δὲ πνεῦμα καὶ τὸν ἀέρα τῷ πιέζειν καὶ καταπυκνοῦν ἀποθλίβοντες εἰς ὕδωρ τρέπουσι .
τὰ γοῦν ὀρυττόμενα τῶν χωρίων μᾶλλον ἀναπιδύει καὶ διανάει πρὸς τὴν τοιαύτην ψηλάφησιν , ὥσπερ οἱ μαστοὶ τῶν γυναικῶν πρὸς τὸν θηλασμόν , ἀνυγραίνοντα καὶ μαλάττοντα τὴν ἀναθυμίασιν 0 ·
ὅσα δ ἀργὰ τῆς γῆς συμπέφρακται , τυφλὰ πρὸς γένεσιν ὑδάτων ἐστίν , οὐκ ἔχοντα τὴν ἐργαζομένην τὸ ὑγρὸν κίνησιν .
οἱ δὲ ταῦτα λέγοντες ἐπιχειρεῖν δεδώκασι τοῖς ἀπορητικοῖς , ὡς οὐ δὲ τὸ αἷμα τοῖς ζῴοις ἔνεστιν , ἀλλὰ γεννᾶται πρὸς τὰ τραύματα πνεύματός τινος ἢ σαρκῶν μεταβολῇ , ῥύσιν ἀπεργασαμένῃ καὶ σύντηξιν .
ἐλέγχονται δὲ τοῖς πρὸς τοὺς ὑπονόμους καὶ τὰς μεταλλείας ἀπαντῶσιν εἰς βάθη ποταμοῖς , οὐ κατ ὀλίγον συλλεγομένοις , ὥσπερ εἰκός ἐστιν εἰ γένεσιν ἐκ τοῦ παραχρῆμα κινουμένης τῆς γῆς λαμβάνουσιν , ἀλλ ἀθρόοις ἀναχεομένοις .
ὁρῶν δὲ καὶ πέτρας πληγῇ ῥαγείσης ἐξεπήδησε ῥεῦμα λάβρον ὕδατος , εἶτα ἐπέλιπε .
ταῦτα μὲν περὶ τούτων 0 ·
ὁ δ Αἰμίλιος ἡμέρας μέν τινας ἠρέμει , καί φασι μήποτε τηλικούτων στρατοπέδων ἐγγὺς οὕτω συνελθόντων ἡσυχίαν γενέσθαι τοσαύτην .
ἐπεὶ δὲ κινῶν ἅπαντα καὶ πειρώμενος ἐπυνθάνετο μίαν εἰσβολὴν ἔτι μόνον ἄφρουρον ἀπολείπεσθαι , τὴν διὰ Περραιβίας παρὰ τὸ Πύθιον καί τὴν Πέτραν , τῷ μὴ φυλάττεσθαι τὸν τόπον ἐλπίσας μᾶλλον ἢ δι ἣν οὐκ ἐφυλάττετο δυσχωρίαν καί τραχύτητα δείσας ἐβουλεύετο 0 .
πρῶτος δὲ τῶν παρόντων ὁ Νασικᾶς ἐπικαλούμενος Σκηπίων , γαμβρὸς Ἀφρικανοῦ Σκηπίωνος , ὕστερον δὲ μέγιστον ἐν τῇ συγκλήτῳ δυνηθείς , ὑπεδέξατο τῆς κυκλώσεως ἡγεμὼν γενέσθαι .
δεύτερος δὲ Φάβιος Μάξιμος , ὁ πρεσβύτατος τῶν Αἰμιλίου παίδων , ἔτι μειράκιον ὤν , ἀνέστη προθυμούμενος .
ἡσθεὶς οὖν ὁ Αἰμίλιος δίδωσιν αὐτοῖς οὐχ ὅσους Πολύβιος εἴρηκεν , ἀλλ ὅσους αὐτὸς ὁ Νασικᾶς λαβεῖν φησι , γεγραφὼς περὶ τῶν πράξεων τούτων ἐπιστόλιον πρός τινα τῶν βασιλέων , οἱ μέν ἐκτὸς τάξεως Ἰταλικοὶ τρισχίλιοι τὸ πλῆθος ἦσαν , τὸ δ εὐώνυμον κέρας εἰς πεντακισχιλίους 0 .
τούτοις προσλαβὼν ὁ Νασικᾶς ἱππεῖς ἑκατὸν εἴκοσι καί τῶν παρἉρπάλῳ Θρᾳκῶν καί Κρητῶν ἀναμεμιγμένων διακοσίους , ἐξώρμησε τῇ πρὸς θάλασσαν ὁδῷ , καί κατεστρατοπέδευσε παρὰ τὸ Ἡράκλειον , ὡς δὴ ταῖς ναυσὶ μέλλων ἐκπεριπλεῖν καί κυκλοῦσθαι τὸ στρατόπεδον τῶν πολεμίων .
ἐπεὶ δ ἐδείπνησαν οἱ στρατιῶται καί σκότος ἐγένετο , τοῖς ἡγεμόσι φράσας τὸ ἀληθὲς ἦγε διὰ νυκτὸς τὴν ἐναντίαν ἀπὸ θαλάττης , καί καταλύσας ἀνέπαυε τὴν στρατιὰν ὑπὸ τὸ Πύθιον .
ἐνταῦθα τοῦ Ὀλύμπου τὸ ὕψος ἀνατείνει πλέον ἢ δέκα σταδίους ·
σημαίνεται δὲ ἐπιγράμματι τοῦ μετρήσαντος οὕτως ·
Οὐλύμπου κορυφῆς ἐπὶ Πυθίου Ἀπόλλωνος ἱερὸν ὕψος ἔχει , πρός κάθετον δὲ μέτρον , πλήρη μέν δεκάδα σταδίων μίαν , αὐτὰρ ἐπ αὐτῇ πλέθρον τετραπέδῳ λειπόμενον μεγέθει 0 1 .
Εὐμήλου δέ μιν υἱὸς ἐθήκατο μέτρα κελεύθου Ξειναγόρης ·
σὺ δ , ἄναξ , χαῖρε καί ἐσθλὰ δίδου .
καίτοι λέγουσιν οἱ γεωμετρικοὶ μή τε ὄρους ὕψος μή τε βάθος θαλάττης ὑπερβάλλειν δέκα σταδίους .
ὁ μέντοι Ξεναγόρας οὐ παρέργως , ἀλλὰ μεθόδῳ καί δι ὀργάνων εἰληφέναι δοκεῖ τὴν μέτρησιν .
ὁ μὲν οὖν Νασικᾶς ἐνταῦθα διενυκτέρευσε ·
τῷ δὲ Περσεῖ τὸν Αἰμίλιον ἀτρεμοῦντα κατὰ χώραν ὁρῶντι καὶ μὴ λογιζομένῳ τὸ γινόμενον ἀποδρὰς ἐκ τῆς ὁδοῦ Κρὴς αὐτόμολος ἧκε μηνύων τὴν περίοδον τῶν Ῥωμαίων .
ὁ δὲ συνταραχθείς τὸ μὲν στρατόπεδον οὐκ ἐκίνησε , μυρίους δὲ μισθοφόρους ξένους καὶ δισχιλίους Μακεδόνας Μίλωνι παραδοὺς ἐξαπέστειλε , παρακελευσάμενος ταχῦναι καὶ καταλαβεῖν τὰς ὑπερβολάς .
τούτοις ὁ μὲν Πολύβιός φησιν ἔτι κοιμωμένοις ἐπιπεσεῖν τοὺς Ῥωμαίους , ὁ δὲ Νασικᾶς ὀξὺν ἀγῶνα περὶ τοῖς ἄκροις γενέσθαι καὶ κίνδυνον , αὐτὸς δὲ Θρᾷκα μισθοφόρον εἰς χεῖρας συνδραμόντα τῷ ξυστῷ διὰ τοῦ στήθους πατάξας καταβαλεῖν , ἐκβιασθέντων δὲ τῶν πολεμίων , καὶ τοῦ Μίλωνος αἴσχιστα φεύγοντος ἄνευ τῶν ὅπλων μονοχίτωνος , ἀσφαλῶς ἀκολουθεῖν , ἅμα καταβιβάζων εἰς τὴν χώραν τὸ στράτευμα 0 .
τούτων δὲ τῷ Περσεῖ προσπεσόντων κατὰ τάχος ἀναζεύξας ἦγεν ὀπίσω , περίφοβος γεγονὼς καὶ συγκεχυμένος ταῖς ἐλπίσιν .
αὐτοῦ δ ὅμως πρὸ τῆς Πύδνης ὑπομένοντα πειρᾶσθαι μάχης ἀναγκαῖον ἦν , ἢ τῷ στρατῷ σκεδασθέντι περὶ τὰς πόλεις δέχεσθαι τὸν πόλεμον , ἐπείπερ ἅπαξ ἐμβέβηκε τῇ χώρᾳ , δίχα πολλοῦ φόνου καὶ νεκρῶν ἐκπεσεῖν μὴ δυνάμενον .
πλήθει μὲν οὖν ἀνδρῶν αὐτόθεν περιεῖναι , προθυμίαν δὲ πολλὴν ὑπάρχειν ἀμυνομένοις περὶ τέκνων καὶ γυναικῶν , ἐφορῶντος ἕκαστα τοῦ βασιλέως καὶ προκινδυνεύοντος .
ἐκ τούτων ἐθάρσυνον οἱ φίλοι τὸν Περσέα ·
καὶ βαλόμενος στρατόπεδον συνετάττετο πρὸς μάχην , καὶ τὰ χωρία κατεσκοπεῖτο , καὶ διῄρει τὰς ἡγεμονίας , ὡς εὐθὺς ἐξ ἐφόδου τοῖς Ῥωμαίοις ἀπαντήσων .
ὁ δὲ τόπος καὶ πεδίον ἦν τῇ φάλαγγι βάσεως ἐπιπέδου καὶ χωρίων ὁμαλῶν δεομένῃ , καὶ λόφοι συνεχεῖς ἄλλος ἐξ ἄλλου τοῖς γυμνητεύουσι καὶ ψιλοῖς ἀναφυγὰς καὶ περιδρομὰς ἔχοντες 0 .
διὰ μέσου δὲ ποταμοὶ ῥέοντες Αἴσων καὶ Λεῦκος οὐ μάλα βαθεῖς τότε ʽθέρους γὰρ ἦν ὥρα φθίνοντοσ ἐδόκουν τινὰ δυσεργίαν ὅμως τοῖς Ῥωμαίοις παρέξειν 0 .
ὁ δ Αἰμίλιος , ὡς εἰς τ αὐτὸν συνέμιξε τῷ Νασικᾷ , κατέβαινε συντεταγμένος ἐπὶ τοὺς πολεμίους .
ὡς δ εἶδε τὴν παράταξιν αὐτῶν καὶ τὸ πλῆθος , θαυμάσας ἐπέστησε τὴν πορείαν , αὐτός τι πρὸς ἑαυτὸν συλλογιζόμενος .
οἱ δ ἡγεμονικοὶ νεανίσκοι προθυμούμενοι μάχεσθαι παρελαύνοντες ἐδέοντο μὴ μέλλειν , καὶ μάλιστα πάντων ὁ Νασικᾶς τῇ περὶ τὸν Ὄλυμπον εὐτυχίᾳ τεθαρρηκώς 0 .
ὁ δ Αἰμίλιος , μειδιάσας , εἴ γε τὴν σὴν , εἶπεν , ἡλικίαν εἶχον αἱ δὲ πολλαί με νῖκαι διδάσκουσαι τὰ τῶν ἡττωμένων ἁμαρτήματα , κωλύουσιν ἐξ ὁδοῦ μάχην τίθεσθαι πρὸς φάλαγγα συντεταγμένην ἤδη καὶ συνεστῶσαν .
ἐκ τούτου τὰ μὲν πρῶτα καὶ καταφανῆ πρὸς τοὺς πολεμίους ἐκέλευσεν εἰς σπείρας καθιστάμενα ποιεῖν σχῆμα παρατάξεως , τοὺς δ ἀπ οὐρᾶς στραφέντας ἐν χώρᾳ χάρακα βαλέσθαι καὶ στρατοπεδεύειν .
οὕτω δὲ τῶν συνεχῶν τοῖς τελευταίοις καθ ὑπαγωγὴν ἐξελιττομένων ἔλαθε τὴν παράταξιν ἀναλύσας καὶ καταστήσας ἀθορύβως εἰς τὸν χάρακα πάντας .
ἐπεὶ δὲ νὺξ γεγόνει καὶ μετὰ δεῖπνον ἐτράποντο πρὸς ὕπνον καὶ ἀνάπαυσιν , αἰφνίδιον ἡ σελήνη πλήρης οὖσα καὶ μετέωρος ἐμελαίνετο καὶ τοῦ φωτὸς ἀπολιπόντος αὐτὴν χρόας ἀμείψασα παντοδαπὰς ἠφανίσθη .
τῶν δὲ Ῥωμαίων , ὥσπερ ἐστὶ νενομισμένον , χαλκοῦ τε πατάγοις ἀνακαλουμένων τὸ φῶς αὐτῆς καὶ πυρὰ πολλὰ δαλοῖς καὶ δᾳσὶν ἀνεχόντων πρὸς τὸν οὐρανόν , οὐδὲν ὅμοιον ἔπραττον οἱ Μακεδόνες , ἀλλὰ φρίκη καὶ θάμβος τὸ στρατόπεδον κατεῖχε καὶ λόγος ἡσυχῇ διὰ πολλῶν ἐχώρει , βασιλέως τὸ φάσμα σημαίνειν ἔκλειψιν .
ὁ δ Αἰμίλιος οὐκ ἦν μὲν ἀνήκοος οὐ δ ἄπειρος παντάπασι τῶν ἐκλειπτικῶν ἀνωμαλιῶν , αἳ τὴν σελήνην περιφερομένην εἰς τὸ σκίασμα τῆς γῆς ἐμβάλλουσι τεταγμέναις περιόδοις καὶ ἀποκρύπτουσιν , ἄχρι οὗ παρελθοῦσα τὴν ἐπισκοτουμένην χώραν πάλιν ἐπιλάμψῃ πρὸς τὸν ἥλιον ·
οὐ μὴν ἀλλὰ τῷ θείῳ πολὺ νέμων καὶ φιλοθύτης ὢν καὶ μαντικός , ὡς εἶδε πρῶτον τὴν σελήνην ἀποκαθαιρομένην , ἕνδεκα μόσχους αὐτῇ κατέθυσεν .
ἅμα δ ἡμέρᾳ τῷ Ἡρακλεῖ βουθυτῶν οὐκ ἐκαλλιέρει μέχρις εἴκοσι ·
τῷ δὲ πρώτῳ καὶ εἰκοστῷ παρῆν τὰ σημεῖα καὶ νίκην ἀμυνομένοις ἔφραζεν .
εὐξάμενος οὖν κατὰ βοῶν ἑκατὸν καὶ ἀγῶνος ἱεροῦ τῷ θεῷ , προσέταξε διακοσμεῖν τοῖς ἡγεμόσι τὸν στρατὸν εἰς μάχην ·
αὐτός δὲ τὴν ἀπόκλισιν καὶ περιφορὰν ἀναμένων τοῦ φωτός , ὅπως μὴ κατὰ προσώπου μαχομένοις αὐτοῖς ἕωθεν ἥλιος ἀντιλάμποι , παρῆγε τὸν χρόνον ἐν τῇ σκηνῇ καθεζόμενος ἀναπεπταμένῃ πρὸς τὸ πεδίον καὶ τὴν στρατοπεδείαν τῶν πολεμίων .
περὶ δὲ δείλην οἱ μὲν αὐτοῦ φασι τοῦ Αἰμιλίου τεχνάζοντος ἐκ τῶν πολεμίων γενέσθαι τὴν ἐπιχείρησιν , ἀχάλινον ἵππον ἐξελάσαντας ἐμβαλεῖν αὐτοῖς τοὺς Ῥωμαίους , καὶ τοῦτον ἀρχὴν μάχης διωκόμενον παρασχεῖν ·
οἱ δὲ Ῥωμαϊκῶν ὑποζυγίων χορτάσματα παρακομιζόντων ἅπτεσθαι Θρᾷκας , ὧν Ἀλέξανδρος ἡγεῖτο , πρὸς δὲ τούτους ἐκδρομὴν ὀξεῖαν ἑπτακοσίων Λιγύων γενέσθαι 0 ·
παραβοηθούντων δὲ πλειόνων ἑκατέροις οὕτω συνάπτεσθαι τὴν μάχην ἀμφοτέρων .
ὁ μὲν οὖν Αἰμίλιος ὥσπερ κυβερνήτης τῷ παρόντι σάλῳ καὶ κινήματι τῶν στρατοπέδων τεκμαιρόμενος τὸ μέγεθος τοῦ μέλλοντος ἀγῶνος , ἐκ τῆς σκηνῆς προῆλθε καὶ τὰ τάγματα τῶν ὁπλιτῶν ἐπιὼν παρεθάρρυνεν , ὁ δὲ Νασικᾶς ἐξιππασάμενος πρὸς τοὺς ἀκροβολιζομένους ὁρᾷ πάντας ὅσον οὔπω τοὺς πολεμίους ἐν χερσὶν ὄντας 0 .
πρῶτοι δ οἱ Θρᾷκες ἐχώρουν , ὧν μάλιστά φησιν ἐκπλαγῆναι τὴν ὄψιν , ἄνδρες ὑψηλοὶ τὰ σώματα , λευκῷ καὶ περιλάμποντι θυρεῶν καὶ περικνημίδων ὁπλισμῷ μέλανας ὑπενδεδυμένοι χιτῶνας , ὀρθὰς δὲ ῥομφαίας βαρυσιδήρους ἀπὸ τῶν δεξιῶν ὤμων ἐπισείοντες .
παρὰ δὲ τοὺς Θρᾷκας οἱ μισθοφόροι παρενέβαλλον , ὧν σκευαί τε παντοδαπαὶ , καὶ μεμιγμένοι Παίονες ἦσαν 0 ·
ἐπὶ δὲ τούτοις ἄγημα τρίτον οἱ λογάδες , αὐτῶν Μακεδόνων ἀρετῇ καὶ ἡλικίᾳ τὸ καθαρώτατον , ἀστράπτοντες ἐπιχρύσοις ὅπλοις καὶ νεουργοῖς φοινικίσιν 0 .
οἷς καθισταμένοις εἰς τάξιν αἱ τῶν χαλκασπίδων ἐπανατέλλουσαι φάλαγγες ἐκ τοῦ χάρακος ἐνέπλησαν αὐγῆς σιδήρου καὶ λαμπηδόνος χαλκοῦ τὸ πεδίον , κραυγῆς δὲ καὶ θορύβου παρακελευομένων τὴν ὀρεινήν .
οὕτω δὲ θρασέως καὶ μετὰ τάχους ἐπῄεσαν ὥστε τοὺς πρώτους νεκροὺς ἀπὸ δυεῖν σταδίων τοῦ Ῥωμαϊκοῦ χάρακος καταπεσεῖν .
γιγνομένης δὲ τῆς ἐφόδου παρῆν ὁ Αἰμίλιος , καὶ κατελάμβανεν ἤδη τοὺς ἐν τοῖς ἀγήμασι Μακεδόνας ἄκρας τάς σαρίσας προσερηρεικότας τοῖς θυρεοῖς τῶν Ῥωμαίων καὶ μὴ προσιεμένους εἰς ἐφικτὸν αὐτῶν τάς μαχαίρας .
ἐπεὶ δὲ καὶ τῶν ἄλλων Μακεδόνων τάς τε πέλτας ἐξ ὤμου περισπασάντων καὶ ταῖς σαρίσαις ἀφ ἑνὸς συνθήματος κλιθείσαις ὑποστάντων τοὺς θυρεοφόρους εἶδε τήν τε ῥώμην τοῦ συνασπισμοῦ καὶ τήν τραχύτητα τῆς προβολῆς , ἔκπληξις αὐτὸν ἔσχε καὶ δέος , ὡς οὐδὲν ἰδόντα πώποτε θέαμα φοβερώτερον ·
καὶ πολλάκις ὕστερον ἐμέμνητο τοῦ πάθους ἐκείνου καὶ τῆς ὄψεως .
τότε δὲ πρὸς τοὺς μαχομένους ἐπιδεικνύμενος ἵλεω καὶ φαιδρὸν ἑαυτόν ἄνευ κράνους καὶ θώρακος ἵππῳ παρήλαυνεν .
ὁ δὲ τῶν Μακεδόνων βασιλεύς , ὥς φησι Πολύβιος , τῆς μάχης ἀρχὴν λαμβανούσης ἀποδειλιάσας εἰς πόλιν ἀφιππάσατο , σκηψάμενος Ἡρακλεῖ θύειν , δειλὰ παρὰ δειλῶν ἱερὰ μὴ δεχομένῳ μη δ εὐχὰς ἀθεμίτους ἐπιτελοῦντι .
θεμιτὸν γὰρ οὐκ ἔστιν οὔ τε τόν μὴ βάλλοντα κατευστοχεῖν οὔ τε τόν μὴ μένοντα κρατεῖν οὔ θ ὅλως τόν ἄπρακτον εὐπραγεῖν οὔ τε τόν κακὸν εὐδαιμονεῖν .
ἀλλὰ ταῖς Αἰμιλίου παρῆν εὐχαῖς ὁ θεός ·
εὔχετο γὰρ κράτος πολέμου καὶ νίκην δόρυ κρατῶν , καὶ μαχόμενος παρεκάλει σύμμαχον τόν θεόν .
οὐ μὴν ἀλλὰ Ποσειδώνιός τις ἐν ἐκείνοις τοῖς χρόνοις καὶ ταῖς πράξεσι γεγονέναι λέγων , ἱστορίαν δὲ γεγραφὼς περὶ Περσέως ἐν πλείοσι βιβλίοις , φησὶν αὐτὸν οὐχ ὑπὸ δειλίας οὐ δὲ τήν θυσίαν ποιησάμενον αἰτίαν ἀπελθεῖν , ἀλλὰ τῇ προτέρᾳ τῆς μάχης τυχεῖν λελακτισμένον ὑφ ἵππου τὸ σκέλος ·
ἐν δὲ τῇ μάχῃ , καίπερ ἔχοντα δυσχρήστως καὶ κωλυόμενον ὑπὸ τῶν φίλων , ἵππον αὑτῷ κελεῦσαι τῶν φορέων προσαγαγεῖν καὶ περιβάντα συμμῖξαι τοῖς ἐπὶ τῆς φάλαγγος ἀθωράκιστον 0 ·
φερομένων δὲ παντοδαπῶν ἑκατέρωθεν βελῶν , παλτὸν ἐμπεσεῖν ὁλοσίδηρον αὐτῷ , καὶ τῇ μὲν ἀκμῇ μὴ θιγεῖν , ἀλλὰ πλάγιον παρὰ τήν ἀριστερὰν πλευρὰν παραδραμεῖν , ῥύμῃ δὲ τῆς παρόδου τόν τε χιτῶνα διακόψαι καὶ τήν σάρκα φοινίξαι τυφλῷ μώλωπι , πολὺν χρόνον διαφυλάξαντι τόν τύπον .
ταῦτα μὲν οὖν ὁ Ποσειδώνιος ὑπὲρ τοῦ Περσέως ἀπολογεῖται .
τῶν δὲ Ῥωμαίων , ὡς ἀντέστησαν τῇ φάλαγγι , μὴ δυναμένων βιάζεσθαι , Σάλουιος ὁ τῶν Πελιγνῶν ἡγούμενος ἁρπάσας τὸ σημεῖον τῶν ὑφ αὑτὸν εἰς τοὺς πολεμίους ἔρριψε .
τῶν δὲ Πελιγνῶν  οὐ γάρ ἐστιν Ἰταλοῖς θεμιτὸν οὐ δ ὅσιον ἐγκαταλιπεῖν σημεῖον  ἐπιδραμόντων πρὸς ἐκεῖνον τὸν τόπον ἔργα δεινὰ καὶ πάθη παρ ἀμφοτέρων ἀπήντα συμπεσόντων .
οἱ μὲν γὰρ ἐκκρούειν τε τοῖς ξίφεσι τὰς σαρίσας ἐπειρῶντο καὶ πιέζειν τοῖς θυρεοῖς καὶ ταῖς χερσὶν αὐταῖς ἀντιλαμβανόμενοι παραφέρειν , οἱ δὲ τὴν προβολὴν κρατυνάμενοι δι ἀμφοτέρων καὶ τοὺς προσπίπτοντας αὐτοῖς ὅπλοις διελαύνοντες , οὔ τε θυρεοῦ στέγοντος οὔ τε θώρακος τὴν βίαν τῆς σαρίσης , ἀνερρίπτουν ὑπὲρ κεφαλὴν τὰ σώματα τῶν Πελιγνῶν καὶ Μαρρουκινῶν , κατ οὐδένα λογισμὸν , ἀλλὰ θυμῷ θηριώδει , πρὸς ἐναντίας πληγὰς καὶ πρ οὖπτον ὠθουμένων θάνατον .
οὕτω δὲ τῶν προμάχων διαφθαρέντων ἀνεκόπησαν οἱ κατόπιν αὐτῶν ἐπιτεταγμένοι ·
καὶ φυγὴ μὲν οὐκ ἦν , ἀναχώρησις δὲ πρὸς ὄρος τὸ καλούμενον Ὀλόκρον , ὥστε καὶ τὸν Αἰμίλιον ἰδόντα φησὶν ὁ Ποσειδώνιος καταρρήξασθαι τὸν χιτῶνα , τούτων μὲν ἐνδιδόντων , τῶν δ ἄλλων Ῥωμαίων διατρεπομένων τὴν φάλαγγα προσβολὴν οὐκ ἔχουσαν , ἀλλ ὥσπερ χαρακώματι τῷ πυκνώματι τῶν σαρισῶν ὑπαντιάζουσαν πάντοθεν ἀπρόσμαχον 0 .
ἐπεὶ δὲ τῶν τε χωρίων ἀνωμάλων ὄντων , καὶ διὰ τὸ μῆκος τῆς παρατάξεως οὐ φυλαττούσης ἀραρότα τὸν συνασπισμόν , κατεῖδε τὴν φάλαγγα τῶν Μακεδόνων κλάσεις τε πολλὰς καὶ διασπάσματα λαμβάνουσαν , ὡς εἰκὸς ἐν μεγάλοις στρατοῖς καὶ ποικίλαις ὁρμαῖς τῶν μαχομένων , τοῖς μὲν ἐκθλιβομένην μέρεσι , τοῖς δὲ προπίπτουσαν , ἐπιὼν ὀξέως καὶ διαιρῶν τὰς σπείρας ἐκέλευεν εἰς τὰ διαλείμματα καὶ κενώματα τῆς τῶν πολεμίων τάξεως παρεμπίπτοντας καὶ συμπλεκομένους μὴ μίαν πρὸς ἅπαντας , ἀλλὰ πολλὰς καὶ μεμιγμένας κατά μέρος τὰς μάχας τίθεσθαι 0 .
ταῦτα τοῦ μὲν Αἰμιλίου τοὺς ἡγεμόνας , τῶν δ ἡγεμόνων τοὺς στρατιώτας διδασκόντων , ὡς πρῶτον ὑπέδυσαν καὶ διέσχον εἴσω τῶν ὅπλων , τοῖς μὲν ἐκ πλαγίου κατὰ γυμνὰ προσφερόμενοι , τοὺς δὲ ταῖς περιδρομαῖς ἀπολαμβάνοντες , ἡ μὲν ἰσχὺς καὶ τὸ κοινὸν ἔργον εὐθὺς ἀπωλώλει τῆς φάλαγγος ἀναρρηγνυμένης , ἐν δὲ ταῖς καθ ἕνα καὶ κατ ὀλίγους συστάσεσιν οἱ Μακεδόνες μικροῖς μὲν ἐγχειριδίοις στερεοὺς καὶ ποδήρεις θυρεοὺς νύσσοντες , ἐλαφροῖς δὲ πελταρίοις πρὸς τὰς ἐκείνων μαχαίρας ὑπὸ βάρους καὶ καταφορᾶς διὰ παντὸς ὅπλου χωρούσας ἐπὶ τὰ σώματα , κακῶς ἀντέχοντες ἐτράποντο , κατὰ τούτους δὲ μέγας ἦν ἀγών , ἔνθα δὴ καὶ Μᾶρκος ὁ Κάτωνος υἱός , Αἰμιλίου δὲ γαμβρός , πᾶσαν ἀλκὴν ἐπιδεικνύμενος ἀπέβαλε τὸ ξίφος .
οἷα δὲ νεανίας ἐντεθραμμένος πλείστοις παιδεύμασι καὶ μεγάλῳ πατρὶ μεγάλης ἀρετῆς ἀποδείξεις ὀφείλων , οὐ βιωτὸν ἡγησάμενος εἶναι προεμένῳ σκῦλον αὑτοῦ ζῶντος τοῖς πολεμίοις ἐπέδραμε τὴν μάχην , εἴ τινά που φίλον καὶ συνήθη κατίδοι , φράζων τὸ συμπεσὸν αὐτῷ καὶ δεόμενος βοηθεῖν , οἱ δὲ πολλοὶ καὶ ἀγαθοὶ γενόμενοι καὶ διασχόντες ὁρμῇ μιᾷ τοὺς ἄλλους , περὶ αὐτὸν ὑφηγούμενον ἐμβάλλουσι τοῖς ἐναντίοις .
μεγάλῳ δ ἀγῶνι καὶ φόνῳ πολλῷ καὶ τραύμασιν ὤσαντες ἐκ χώρας καὶ τόπον ἔρημον καὶ γυμνὸν κατασχόντες ἐπὶ ζήτησιν ἐτράποντο τοῦ ξίφους .
ὡς δὲ μόλις ἐν πολλοῖς ὅπλοις καὶ πτώμασι νεκρῶν κεκρυμμένον ἀνευρέθη , περιχαρεῖς γενόμενοι καὶ παιανίσαντες ἔτι λαμπρότερον ἐνέκειντο τοῖς συνεστῶσιν ἔτι τῶν πολεμίων .
καὶ τέλος οἱ τρισχίλιοι λογάδες ἐν τάξει μένοντες καὶ μαχόμενοι κατεκόπησαν ἅπαντες ·
τῶν δ ἄλλων φευγόντων πολὺς ἦν ὁ φόνος , ὥστε τὸ μὲν πεδίον καὶ τὴν ὑπώρειαν καταπεπλῆσθαι νεκρῶν , τοῦ δὲ Λεύκου ποταμοῦ τὸ ῥεῦμα τοὺς Ῥωμαίους τῇ μετὰ τὴν μάχην ἡμέρᾳ διελθεῖν ἔτι μεμιγμένον αἵματι .
λέγονται γὰρ ὑπὲρ δισμυρίους πεντακισχιλίους ἀποθανεῖν .
τῶν δὲ Ῥωμαίων ἔπεσον , ὡς μὲν Ποσειδώνιός φησιν , ἑκατόν , ὡς δὲ Νασικᾶς , ὀγδοήκοντα 0 1 .
καὶ κρίσιν μὲν ὀξυτάτην μέγιστος ἀγὼν οὗτός ἔσχεν ἐνάτης γὰρ ὥρας ἀρξάμενοι μάχεσθαι πρὸ δεκάτης ἐνίκησαν τῷ δὲ λειπομένῳ τῆς ἡμέρας χρησάμενοι πρὸς τὴν δίωξιν καὶ μέχρι σταδίων ἑκατὸν καὶ εἴκοσι διώξαντες ἑσπέρας ἤδη βαθείας ἀπετράποντο .
καὶ τοὺς μὲν ἄλλους οἱ θεράποντες ὑπὸ λαμπάδων ἀπαντῶντες μετὰ χαρᾶς καὶ βοῆς ἀπῆγον ἐπὶ τὰς σκηνάς φωτὶ λαμπομένας καὶ κεκοσμημένας κιττοῦ καὶ δάφνης στεφάνοις ·
αὐτὸν δὲ τὸν στρατηγὸν μέγα πένθος εἶχε .
δυεῖν γὰρ υἱῶν αὐτοῦ στρατευομένων ὁ νεώτερος οὐδαμοῦ φανερὸς ἦν , ὃν ἐφίλει τε μάλιστα καὶ πλεῖστον εἰς ἀρετὴν φύσει πρ οὔχοντα τῶν ἀδελφῶν ἑώρα .
θυμοειδῆ δὲ καὶ φιλότιμον ὄντα τὴν ψυχήν , ἔτι δ ἀντίπαιδα τὴν ἡλικίαν , παντάπασιν ἀπολωλέναι κατεδόξαζεν , ὑπ ἀπειρίας ἀναμιχθέντα τοῖς πολεμίοις μαχομένοις .
ἀπορουμένου δὲ αὐτοῦ καὶ περιπαθοῦντος ᾔσθετο πᾶν τὸ στράτευμα , καὶ μεταξὺ δειπνοῦντες ἀνεπήδων καὶ διέθεον μετὰ λαμπάδων , πολλοὶ μὲν ἐπὶ τὴν σκηνὴν τοῦ Αἰμιλίου , πολλοὶ δὲ πρὸ τοῦ χάρακος ἐν τοῖς πρώτοις νεκροῖς ζητοῦντες .
κατήφεια δὲ τὸ στρατόπεδον καὶ κραυγὴ τὸ πεδίον κατεῖχεν ἀνακαλουμένων τὸν Σκηπίωνα .
πᾶσι γὰρ ἀγαστὸς ἦν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς , πρὸς ἡγεμονίαν καὶ πολιτείαν ὡς ἄλλος οὐδεὶς τῶν συγγενῶν κεκραμένος τὸ ἦθος 0 .
ὀψὲ δ οὖν ἤδη σχεδὸν ἀπεγνωσμένος ἐκ τῆς διώξεως προσῄει μετὰ δύο ἢ τριῶν ἑταίρων , αἵματος καὶ φόνου πολεμίων ἀνάπλεως , ὥσπερ σκύλαξ γενναῖος , ὑφ ἡδονῆς ἀκρατῶς τῇ νίκῃ συνεξενεχθείς 0 .
οὗτός ἐστι Σκηπίων ὁ τοῖς ἱκνουμένοις χρόνοις Καρχηδόνα καὶ Νομαντίαν κατασκάψας καὶ πολὺ πρῶτος ἀρετῇ τῶν τότε Ῥωμαίων γενόμενος καὶ δυνηθεὶς μέγιστον .
Αἰμιλίῳ μὲν οὖν τὴν τοῦ κατορθώματος νέμεσιν εἰς ἕτερον ἡ τύχη καιρὸν ὑπερβαλλομένη τότε παντελῆ τὴν ἡδονὴν ἀπεδίδου τῆς νίκης .
περσεὺς δὲ φυγῇ μέν ἐκ Πύδνης εἰς Πέλλαν ἀπεχώρει , τῶν ἱππέων ἐπιεικῶς πάντων ἀπὸ τῆς μάχης διασεσῳσμένων .
ἐπεὶ δὲ καταλαμβάνοντες οἱ πεζοὶ τοὺς ἱππεῖς ὡς ἀνάνδρους καὶ προδεδωκότας λοιδοροῦντες ἀπὸ τῶν ἵππων ὤθουν καὶ πληγὰς ἐδίδοσαν , δείσας τὸν θόρυβον ἐκ τῆς ὁδοῦ παρέκλινε τὸν ἵππον , καὶ τὴν πορφύραν , ὡς μὴ διάσημος εἴη , περισπάσας ἔθετο πρόσθεν αὑτοῦ , καὶ τὸ διάδημα διὰ χειρῶν εἶχεν .
ὡς δὲ καὶ προσδιαλέγοιτο τοῖς ἑταίροις ἅμα βαδίζων , καταβὰς ἐφείλκετο τὸν ἵππον .
τῶν δὲ ὁ μέν τις ὑπόδημα προσποιούμενος λελυμένον συνάπτειν , ὁ δ ἵππον ἄρδειν , ὁ δὲ ποτοῦ χρῄζειν , ὑπολειπόμενοι κατὰ μικρὸν ἀπεδίδρασκον , οὐχ οὕτω τοὺς πολεμίους , ὡς τὴν ἐκείνου χαλεπότητα δεδοικότες 0 1 .
κεχαραγμένος γὰρ ὑπὸ τῶν κακῶν εἰς πάντας ἐζήτει τρέπειν ἀφ αὐτοῦ τὴν αἰτίαν τῆς ἥττης .
ἐπεὶ δὲ νυκτὸς εἰς Πέλλαν εἰσελθὼν Εὖκτον καὶ Εὔλαιον , τοὺς ἐπὶ τοῦ νομίσματος , ἀπαντήσαντας αὐτῷ καὶ τὰ μέν ἐγκαλοῦντας περὶ τῶν γεγονότων , τὰ δὲ παρρησιαζομένους ἀκαίρως καὶ συμβουλεύοντας ὀργισθεὶς ἀπέκτεινεν , αὐτὸς τῷ ξιφιδίῳ παίων ἀμφοτέρους , οὐδεὶς παρέμεινεν αὐτῷ πάρεξ Εὐάνδρου τε τοῦ Κρητὸς καὶ Ἀρχεδάμου τοῦ Αἰτωλοῦ καὶ τοῦ Βοιωτοῦ Νέωνος .
τῶν δὲ στρατιωτῶν ἐπηκολούθησαν οἱ Κρῆτες , οὐ δι εὔνοιαν , ἀλλὰ τοῖς χρήμασιν , ὥσπερ κηρίοις μέλιτται , προσλιπαροῦντες 0 1 .
πάμπολλα γὰρ ἐπήγετο , καὶ πρ οὔθηκεν ἐξ αὐτῶν διαρπάσαι τοῖς Κρησὶν ἐκπώματα καὶ κρατῆρας καὶ τὴν ἄλλην ἐν ἀργύρῳ καὶ χρυσῷ κατασκευὴν εἰς πεντήκοντα ταλάντων λόγον .
γενόμενος δ ἐν Ἀμφιπόλει πρῶτον , εἶτ ἐκεῖθεν ἐν Γαληψῷ , καὶ τοῦ φόβου μικρὸν ὑπανέντος , εἰς τὸ συγγενὲς καὶ πρεσβύτατον αὐτοῦ τῶν νοσημάτων , τὴν μικρολογίαν , αὖθις ὑπενεχθείς ὠδύρετο πρὸς τοὺς φίλους ὡς τῶν Ἀλεξάνδρου τοῦ μεγάλου χρυσωμάτων ἔνια τοῖς Κρησὶ διερριφὼς ὑπ ἀγνοίας , καὶ παρεκάλει τοὺς ἔχοντας ἀντιβολῶν καὶ δακρύων ἀμείψασθαι πρὸς νόμισμα .
τοὺς μέν οὖν ἐπισταμένους ἀκριβῶς αὐτὸν οὐκ ἔλαθε κρητίζων πρὸς Κρῆτας , οἱ δὲ πεισθέντες καὶ ἀποδόντες ἀπεστερήθησαν .
οὐ γὰρ ἀπέδωκε τ ἀργύριον , ἀλλὰ τριάκοντα τάλαντα κερδάνας ἀπὸ τῶν φίλων , ἃ μικρὸν ὕστερον ἔμελλον οἱ πολέμιοι λήψεσθαι , μετ αὐτῶν διέπλευσεν εἰς Σαμοθρᾴκην καὶ διαφεύγων ἐπὶ τοὺς Διοσκούρους ἱκέτευεν .
ἀεὶ μὲν οὖν λέγονται φιλοβασίλειοι Μακεδόνες , τότε δ ὡς ἐρείσματι κεκλασμένῳ πάντων ἅμα συμπεσόντων ἐγχειρίζοντες αὑτοὺς τῷ Αἰμιλίῳ δύο ἡμέραις ὅλης κύριον αὐτὸν κατέστησαν Μακεδονίας 0 .
καὶ δοκεῖ τοῦτο μαρτυρεῖν τοῖς εὐτυχίᾳ τινὶ τὰς πράξεις ἐκείνας γεγονέναι φάσκουσιν .
ἔτι δὲ καὶ τὸ περὶ τὴν θυσίαν σύμπτωμα δαιμόνιον ἦν ἐν Ἀμφιπόλει θύοντος τοῦ Αἰμιλίου καὶ τῶν ἱερῶν ἐνηργμένων κεραυνὸς ἐνσκήψας εἰς τὸν βωμὸν ἐπέφλεξε καὶ συγκαθήγισε τὴν ἱερουργίαν .
ὑπερβάλλει δὲ θειότητι πάντως καὶ τύχῃ τὰ τῆς φήμης , ἦν μὲν γὰρ ἡμέρα τετάρτη νενικημένῳ Περσεῖ περὶ Πύδναν , ἐν δὲ τῇ Ῥώμῃ τοῦ δήμου θεωροῦντος ἱππικοὺς ἀγῶνας ἐξαίφνης ἐνέπεσε λόγος εἰς τὸ πρῶτον τοῦ θεάτρου μέρος ὡς Αἰμίλιος μεγάλῃ μάχῃ νενικηκὼς Περσέα καταστρέφοιτο σύμπασαν Μακεδονίαν .
ἐκ δὲ τούτου ταχὺ τῆς φήμης ἀναχεομένης εἰς τὸ πλῆθος ἐξέλαμψε χαρὰ μετὰ κρότου καὶ βοῆς τὴν ἡμέραν ἐκείνην κατασχοῦσα τὴν πόλιν .
εἶτα , ὡς ὁ λόγος οὐκ εἶχεν εἰς ἀρχὴν ἀνελθεῖν βέβαιον , ἀλλ ἐν πᾶσιν ὁμοίως ἐφαίνετο πλανώμενος , τότε μὲν ἐσκεδάσθη καὶ διερρύη τὰ τῆς φήμης , ὀλίγαις δ ὕστερον ἡμέραις πυθόμενοι σαφῶς ἐθαύμαζον τὴν προδραμοῦσαν ἀγγελίαν , ὡς ἐν τῷ ψεύδει τὸ ἀληθὲς εἶχε , λέγεται δὲ καὶ τῆς ἐπὶ Σάγρᾳ ποταμῷ μάχης Ἰταλιωτῶν αὐθημερὸν ἐν Πελοποννήσῳ λόγον γενέσθαι , καὶ Πλαταιᾶσι τῆς ἐν Μυκάλῃ πρὸς Μήδους .
ἣν δὲ Ῥωμαῖοι Ταρκυνίους μετὰ Λατίνων ἐπιστρατεύσαντας ἐνίκησαν , αὐτάγγελοι φράζοντες ὤφθησαν ἀπὸ τοῦ στρατοῦ μικρὸν ὕστερον ἄνδρες δύο καλοὶ καὶ μεγάλοι , τούτους εἴκασαν εἶναι Διοσκούρους .
ὁ δ ἐντυχὼν πρῶτος αὐτοῖς κατ ἀγορὰν πρὸ τῆς κρήνης , ἀναψύχουσι τοὺς ἵππους ἱδρῶτι πολλῷ περιρρεομένους , ἐθαύμαζε τὸν περὶ τῆς νίκης λόγον .
εἶθ οἱ μὲν ἐπιψαῦσαι λέγονται τῆς ὑπήνης αὐτοῦ τοῖν χεροῖν ἀτρέμα μειδιῶντες ·
ἡ δὲ εὐθὺς ἐκ μελαίνης τριχὸς εἰς πυρρὰν μεταβαλοῦσα τῷ μὲν λόγῳ πίστιν , τῷ δ ἀνδρὶ παρασχεῖν ἐπίκλησιν τὸν Ἀηνόβαρβον , ὅπερ ἐστὶ χαλκοπώγωνα 0 .
πᾶσι δὲ τούτοις τὸ καθ ἡμᾶς γενόμενον πίστιν παρέσχεν .
ὅτε γὰρ Ἀντώνιος ἀπέστη Δομετιανοῦ καὶ πολὺς πόλεμος ἀπὸ Γερμανίας προσεδοκᾶτο , τῆς Ῥώμης ταραττομένης ἄφνω καὶ αὐτομάτως ὁ δῆμος ἐξ αὑτοῦ φήμην ἀνέδωκε νίκης , καὶ τὴν Ῥώμην ἐπέδραμε λόγος αὐτόν τε τὸν Ἀντώνιον ἀνῃρῆσθαι καὶ τοῦ σὺν αὐτῷ στρατεύματος ἡττημένου μηδὲν μέρος λελεῖφθαι .
τοσαύτην δὲ λαμπρότητα καὶ ῥύμην ἡ πίστις ἔσχεν ὥστε καὶ θῦσαι τῶν ἐν τέλει πολλούς .
ζητουμένου δὲ τοῦ πρώτου φράσαντος , ὡς οὐδεὶς ἦν , ἀλλ ο λόγος εἰς ἄλλον ἐξ ἄλλου διωκόμενος ἀνέφευγε , καὶ τέλος καταδὺς ὥσπερ εἰς πέλαγος ἀχανὲς τὸν ἄπειρον ὄχλον ἐφάνη μηδεμίαν ἀρχὴν ἔχων βέβαιον , αὕτη μὲν ἡ φήμη ταχὺ τῆς πόλεως ἐξερρύη , πορευομένῳ δὲ τῷ Δομετιανῷ μετὰ δυνάμεως ἐπὶ τὸν πόλεμον ἤδη καθ ὁδὸν ἀγγελία καὶ γράμματα φράζοντα τὴν νίκην ἀπήντησεν .
ἡ δ αὐτοῦ τοῦ κατορθώματος ἡμέρα καὶ τῆς φήμης ἐγίνετο , ἐπὶ πλέον ἢ δισμυρίους σταδίους τῶν τόπων διεστώτων 0 .
ταῦτα μὲν οὐδεὶς ἀγνοεῖ τῶν καθ ἡμᾶς .
γναῖος δὲ Ὀκτάβιος ὁ ναυαρχῶν Αἰμιλίῳ προσορμισάμενος τῇ Σαμοθρᾴκῃ τὴν μὲν ἀσυλίαν παρεῖχε τῷ Περσεῖ διὰ τοὺς θεούς , ἔκπλου δὲ καὶ φυγῆς εἶργεν .
οὐ μὴν ἀλλὰ λανθάνει πως ὁ Περσεὺς Ὀροάνδην τινὰ Κρῆτα λέμβον ἔχοντα συμπείσας μετὰ χρημάτων ἀναλαβεῖν αὐτόν , ὁ δὲ κρητισμῷ χρησάμενος τὰ μὲν χρήματα νύκτωρ ἀνέλαβεν , ἐκεῖνον δὲ τῆς ἑτέρας νυκτὸς ἥκειν κελεύσας ἐπὶ τὸν πρὸς τῷ Δημητρίῳ λιμένα μετὰ τῶν τέκνων καὶ θεραπείας ἀναγκαίας , εὐθὺς ἀφ ἑσπέρας ἀπέπλευσεν .
ὁ δὲ Περσεὺς οἰκτρὰ μὲν ἔπασχε διὰ στενῆς θυρίδος παρὰ τὸ τεῖχος ἐκμηρυόμενος αὑτὸν καὶ παιδία καὶ γυναῖκα πόνων καὶ πλάνης ἀπείρους , οἰκτρότατον δὲ στεναγμὸν ἀφῆκεν , ὥς τις αὐτῷ πλανωμένῳ παρὰ τὸν αἰγιαλὸν ἤδη πελάγιον τὸν Ὀροάνδην θέοντα κατιδὼν ἔφρασεν .
ὑπέλαμπε γὰρ ἡμέρα , καὶ πάσης ἐλπίδος ἔρημος ὑπεχώρει φυγῇ πρὸς τὸ τεῖχος , οὐ λαθὼν μέν , ὑποφθάσας δὲ τοὺς Ῥωμαίους , μετὰ τῆς γυναικός .