Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
καὶ μὴν ὥσπερ ἐπάνω πρὸς τὰ φαῦλα καὶ βλαβερὰ ποιήματα λόγους καὶ γνώμας ἀντιτάσσοντες ἐνδόξων καὶ πολιτικῶν ἀνδρῶν ἐδοκοῦμεν ἀφιστάναι καὶ ἀνακρούειν τὴν πίστιν , οὕτως ὅ τι ἂν ἀστεῖον εὕρωμεν παρ αὐτοῖς καὶ χρηστόν , ἐκτρέφειν χρὴ καὶ αὔξειν ἀποδείξεσι καὶ μαρτυρίαις φιλοσόφοις , ἀποδιδόντας τὴν εὕρεσιν ἐκείνοις , καὶ γὰρ δίκαιον καὶ ὠφέλιμον , ἰσχὺν τῆς πίστεως καὶ ἀξίωμα προσλαμβανούσης , ὅταν τοῖς ἀπὸ σκηνῆς λεγομένοις καὶ πρὸς λύραν ᾀδομένοις καὶ μελετωμένοις ἐν διδασκαλείῳ τὰ Πυθαγόρου δόγματα καὶ τὰ Πλάτωνος ὁμολογῇ , καὶ τὰ Χίλωνος παραγγέλματα καὶ τὰ Βίαντος ἐπὶ τὰς αὐτὰς ἄγῃ γνώμας ἐκείνοις τοῖς παιδικοῖς ἀναγνώσμασιν 0 .
ὅθεν οὐ παρέργως ὑποδεικτέον ὅτι τὸ μὲν οὔ τοι , τέκνον ἐμόν , δέδοται πολεμήια ἔργα , ἀλλὰ σὺ γ ἱμερόεντα μετέρχεο ἔργα γάμοιο καὶ τὸ Ζεὺς γάρ τοι νεμεσᾷ , ὅτ ἀμείνονι φωτὶ μάχοιο οὐδὲν διαφέρει τοῦ γνῶθι σαυτόν , ἀλλὰ τὴν αὐτὴν ἔχει διάνοιαν ἐκείνῳ ·
τὸ δὲ νήπιοι , οὐ δ ἴσασιν ὅσῳ πλέον ἥμισυ παντὸς καὶ τὸ ἡ δὲ κακὴ βουλὴ τῷ βουλεύσαντι κακίστη τ αὐτόν ἐστι τοῖς Πλάτωνος ἐν Γοργίᾳ καὶ Πολιτείᾳ δόγμασι περὶ τοῦ τὸ ἀδικεῖν κάκιον εἶναι τοῦ ἀδικεῖσθαι καὶ τοῦ κακῶς πάσχειν τὸ ποιεῖν κακῶς βλαβερώτερον 0 .
ἐπιρρητέον δὲ καὶ τῷ τοῦ Αἰσχύλου θάρσει ·
πόνου γὰρ ἄκρον οὐκ ἔχει χρόνον ὅτι τοῦτ ἐστὶ τὸ παρ Ἐπικούρου θρυλούμενον ἀεὶ καὶ θαυμαζόμενον , ὡς οἱ μεγάλοι πόνοι συντόμως ἐξάγουσιν , οἱ δὲ χρόνιοι μέγεθος οὐκ ἔχουσιν ὧν τὸ μὲν εἴρηκεν ὁ Αἰσχύλος ἐναργῶς , τὸ δὲ τῷ εἰρημένῳ παρακείμενόν ἐστιν ·
εἰ γὰρ ὁ μέγας καὶ σύντονος οὐ παραμένει πόνος , οὐκ ἔστι μέγας ὁ παραμένων οὐ δὲ δυσκαρτέρητος .
τὰ δὲ τοῦ Θέσπιδος ταυτὶ ὁρᾷς ὅτι Ζεὺς τῷδε πρωτεύει θεῶν , οὐ ψεῦδος οὐ δὲ κόμπον οὐ μῶρον γέλων ἀσκῶν τὸ δ ἡδὺ μοῦνος οὐκ ἐπίσταται τί διαφέρει τοῦ πόρρω γὰρ ἡδονῆς καὶ λύπης ἵδρυται τὸ θεῖον , ὡς Πλάτων ἔλεγε .
τὸ δὲ φάσωμεν πιστὸν κῦδος ἔχειν ἀρετάν ·
πλοῦτος δὲ καὶ δειλοῖσιν ἀνθρώπων ὁμιλεῖ λεγόμενον ὑπὸ τοῦ Βακχυλίδου καὶ πάλιν ὑπὸ τοῦ Εὐριπίδου παραπλησίως καὶ τό ἐγὼ δ οὐδὲν πρεσβύτερον νομίζω τᾶς σωφροσύνας , ἐπεὶ τοῖς ἀγαθοῖς ἀεὶ ξύνεστι τιμᾶν τὰν τέτασθε , πλούτῳ δ ἀρετὰν κατεργάσασθαι δοκεῖτ , ἐν ἐσθλοῖς δὲ καθήσεσθ ἄνολβοι ἆρ οὐκ ἀπόδειξίς ἐστιν ὧν οἱ φιλόσοφοι λέγουσι περὶ πλούτου καὶ τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν , ὡς χωρὶς ἀρετῆς ἀνωφελῶν ὄντων καὶ ἀνονήτων τοῖς ἔχουσι 0 ;
τὸ γὰρ οὕτω συνάπτειν καὶ συνοικειοῦν τοῖς δόγμασιν ἐξάγει τὰ ποιήματα τοῦ μύθου καὶ τοῦ προσωπείου , καὶ σπουδὴν περιτίθησιν αὐτοῖς χρησίμως λεγομένοις ·
ἔτι δὲ προανοίγει καὶ προκινεῖ τὴν τοῦ νέου ψυχὴν τοῖς ἐν φιλοσοφίᾳ λόγοις .
ἔρχεται γὰρ οὐκ ἄγευστος αὐτῶν παντάπασιν οὐ δ ἀνήκοος , οὐ δ ἀκρίτως ἀνάπλεως ὧν ἤκουε τῆς μητρὸς ἀεὶ καὶ τίτθης καὶ νὴ Δία τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ παιδαγωγοῦ , τοὺς πλουσίους εὐδαιμονιζόντων καὶ σεβομένων , φριττόντων δὲ τὸν θάνατον καὶ τὸν πόνον , ἄζηλον δὲ τὴν ἀρετὴν καὶ τὸ μηδὲν ἄνευ χρημάτων καὶ δόξης ἀγόντων .
οἷς ἀντίφωνα τὰ τῶν φιλοσόφων ἀκούοντας αὐτοὺς τὸ πρῶτον ἔκπληξις ἴσχει καὶ ταραχὴ καὶ θάμβος , οὐ προσιεμένους οὐ δ ὑπομένοντας , ἂν μὴ καθάπερ ἐκ σκότους πολλοῦ μέλλοντες ἥλιον ὁρᾶν ἐθισθῶσιν οἷον ἐν νόθῳ φωτὶ κεκραμένης μύθοις ἀληθείας αὐγὴν ἔχοντι μαλακὴν ἀλύπως διαβλέπειν τὰ τοιαῦτα καὶ μὴ φεύγειν 0 .
προακηκοότες γὰρ ἐν τοῖς ποιήμασι καὶ προανεγνωκότες τὸν φύντα θρηνεῖν εἰς ὅσ ἔρχεται κακά , τὸν δ αὖ θανόντα καὶ πόνων πεπαυμένον χαίροντας εὐφημοῦντας ἐκπέμπειν δόμων καὶ ἐπεὶ τί δεῖ βροτοῖσι πλὴν δυεῖν μόνον Δήμητρος ἀκτῆς πώματὸς θ ὑδρηχόου 0 ;
καὶ ἰὼ τυραννὶ βαρβάρων ἀνδρῶν φίλη καὶ ἡ βροτῶν τ εὐπραξία τῶν τ ἀλάχιστα γίγνεται λυπουμένων ἧττον ταράττονται καὶ δυσκολαίνουσι παρὰ τοῖς φιλοσόφοις ἀκούοντες ὡς ὁ θάνατος οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς καὶ ὁ τῆς φύσεως πλοῦτος ὥρισται καὶ τὸ εὔδαιμον καὶ μακάριον οὐ χρημάτων πλῆθος οὐ δὲ πραγμάτων ὄγκος οὐ δ ἀρχαί τινες ἔχουσιν οὐ δὲ δυνάμεις , ἀλλ ἀλυπία καὶ πραότης παθῶν καὶ διάθεσις ψυχῆς τὸ κατὰ φύσιν ὁρίζουσα 0 1 .
διὸ καὶ τούτων ἕνεκα καὶ τῶν προειρημένων ἁπάντων ἀγαθῆς δεῖ τῷ νέῳ κυβερνήσεως περὶ τὴν ἀνάγνωσιν , ἵνα μὴ προδιαβληθεὶς ἀλλὰ μᾶλλον προπαιδευθεὶς εὐμενὴς καὶ φίλος καὶ οἰκεῖος ὑπὸ ποιητικῆς ἐπὶ φιλοσοφίαν προπέμπηται .
τὴν γενομένην μοι σχολὴν περὶ τοῦ ἀκούειν , ὦ Νίκανδρε , ἀπέσταλκά σοι γράψας , ὅπως εἰδῇς τοῦ πείθοντος ὀρθῶς ἀκούειν , ὅτε τῶν προσταττόντων ἀπήλλαξαι τὸ ἀνδρεῖον ἀνειληφὼς ἱμάτιον .
ἀναρχία μὲν γάρ , ἣν ἔνιοι τῶν νέων ἐλευθερίαν ἀπαιδευσίᾳ νομίζουσι , χαλεπωτέρους ἐκείνων τῶν ἐν παισὶ διδασκάλων καὶ παιδαγωγῶν δεσπότας ἐφίστησι τὰς ἐπιθυμίας ὥσπερ ἐκ δεσμῶν λυθείσας 0 ·
καὶ καθάπερ Ἡρόδοτός φησιν ἅμα τῷ χιτῶνι συνεκδύεσθαι τὴν αἰδῶ τὰς γυναῖκας , οὕτως ἔνιοι τῶν νέων ἅμα τῷ τὸ παιδικὸν ἱμάτιον ἀποθέσθαι συναποθέμενοι τὸ αἰδεῖσθαι καὶ φοβεῖσθαι καὶ λύσαντες τὴν κατασχηματίζουσαν αὐτοὺς περιβολὴν εὐθὺς ἐμπίπλανται τῆς ἀναγωγίας .
σὺ δὲ πολλάκις ἀκηκοὼς ὅτι τ αὐτόν ἐστι τὸ ἕπεσθαι θεῷ καὶ τὸ πείθεσθαι λόγῳ , νόμιζε τὴν εἰς ἄνδρας ἐκ παίδων ἀγωγὴν οὐκ ἀρχῆς εἶναι τοῖς εὖ φρονοῦσιν ἀποβολήν , ἀλλὰ μεταβολὴν ἄρχοντος , ἀντὶ μισθωτοῦ τινος ἢ ἀργυρωνήτου θεῖον ἡγεμόνα τοῦ βίου λαμβάνουσι τὸν λόγον , ᾧ τοὺς ἑπομένους ἄξιόν ἐστι μόνους ἐλευθέρους νομίζειν .
μόνοι γὰρ ἃ δεῖ βούλεσθαι μαθόντες , ὡς βούλονται ζῶσι ·
ταῖς δ ἀπαιδεύτοις καὶ παραλόγοις ὁρμαῖς καὶ πράξεσιν ἀγεννὲς ἔνεστι καὶ μικρὸν ἐν πολλῷ τῷ μετανοοῦντι τὸ ἑκούσιον .
ἐπεὶ δ ὥσπερ τῶν ἐγγραφομένων εἰς τὰς πολιτείας οἱ μὲν ἀλλοδαποὶ καὶ ξένοι κομιδῇ πολλὰ μέμφονται καὶ δυσκολαίνουσι τῶν γιγνομένων , οἱ δ ἐκ μετοίκων σύντροφοι καὶ συνήθεις τῶν νόμων ὄντες οὐ χαλεπῶς προσδέχονται τὰ ἐπιβάλλοντα καὶ στέργουσιν , οὕτω σε δεῖ πολὺν χρόνον ἐν φιλοσοφίᾳ παρατρεφόμενον καὶ πᾶν μάθημα καὶ ἄκουσμα παιδικὸν ἀπ ἀρχῆς ἐθισθέντα προσφέρεσθαι λόγῳ φιλοσόφῳ μεμιγμένον , εὐμενῆ καὶ οἰκεῖον ἥκειν εἰς φιλοσοφίαν , ἣ μόνη τὸν ἀνδρεῖον καὶ τέλειον ὡς ἀληθῶς ἐκ λόγου τοῖς νέοις περιτίθησι κόσμον .
Οὐκ ἂν ἀηδῶς οἶμαί σε προακοῦσαι περὶ τῆς ἀκουστικῆς αἰσθήσεως , ἣν ὁ Θεόφραστος παθητικωτάτην εἶναί φησι πασῶν .
οὔ τε γὰρ ὁρατὸν οὐδὲν οὔ τε γευστὸν οὔ τε ἁπτὸν ἐκστάσεις ἐπιφέρει καὶ ταραχὰς καὶ πτοίας τηλικαύτας ἡλίκαι καταλαμβάνουσι τὴν ψυχὴν κτύπων τινῶν καὶ πατάγων καὶ ἤχων τῇ ἀκοῇ προσπεσόντων .
ἔστι δὲ λογικωτέρα μᾶλλον ἢ παθητικωτέρα 0 .
τῇ μὲν γὰρ κακίᾳ πολλὰ χωρία καὶ μέρη τοῦ σώματος παρέχει δι αὐτῶν ἐνδῦσαν ἅψασθαι τῆς ψυχῆς , τῇ δ ἀρετῇ μία λαβὴ τὰ ὦτα τῶν νέων ἐστίν , ἂν ᾖ καθαρὰ καὶ ἄθρυπτα κολακείᾳ καὶ λόγοις ἄθικτα φαύλοις ἀπ ἀρχῆς φυλάττηται .
διὸ καὶ Ξενοκράτης τοῖς παισὶ μᾶλλον τοῖς ἀθληταῖς ἐκέλευε περιάπτειν ἀμφωτίδας , ὡς ἐκείνων μὲν τὰ ὦτα ταῖς πληγαῖς , τούτων δὲ τοῖς λόγοις τὰ ἤθη διαστρεφομένων , οὐκ ἀνηκοΐαν οὐ δὲ κωφότητα προμνώμενος , ἀλλὰ τῶν λόγων τοὺς φαύλους φυλάττεσθαι παραινῶν , πρὶν ἑτέρους χρηστούς , ὥσπερ φύλακας ἐντραφέντας ὑπὸ φιλοσοφίας τῷ ἤθει , τὴν μάλιστα κινουμένην αὐτοῦ καὶ ἀναπειθομένην χώραν κατασχεῖν 0 1 .
καὶ Βίας ὁ παλαιὸς Ἀμάσιδι , κελευσθεὶς τὸ χρηστότατον ὁμοῦ καὶ φαυλότατον ἐκπέμψαι κρέας τοῦ ἱερείου , τὴν γλῶτταν ἐξελὼν ἀπέπεμψεν , ὡς καὶ βλάβας καὶ ὠφελείας τοῦ λέγειν ἔχοντος μεγίστας .
οἵ τε πολλοὶ τὰ μικρὰ παιδία καταφιλοῦντες αὐτοὶ τε τῶν ὤτων ἅπτονται κ ἀκεῖνα τοῦτο ποιεῖν κελεύουσιν , αἰνιττόμενοι μετὰ παιδιᾶς ὅτι δεῖ φιλεῖν μάλιστα τοὺς διὰ τῶν ὤτων ὠφελοῦντας .
ἐπεὶ ὅτι γε πάσης ἀκροάσεως ἀπειργόμενος ὁ νέος καὶ λόγου μηδενὸς γευόμενος οὐ μόνον ἄκαρπος ὅλως καὶ ἀβλαστὴς διαμένει πρὸς ἀρετήν , ἀλλὰ καὶ διαστρέφοιτ ἂν πρὸς κακίαν , ὥσπερ ἐκ χώρας ἀκινήτου καὶ ἀργῆς ἄγρια πολλὰ τῆς ψυχῆς ἀναδιδούς , δῆλόν ἐστι 0 .
τὰς γὰρ ἐφ ἡδονὴν ὁρμὰς καὶ πρὸς πόνον ὑποψίας οὐ θυραίους οὐ δ ὑπὸ λόγων ἐπεισάκτους , ἀλλ ὥσπερ αὐτόχθονας οὔσας μυρίων παθῶν καὶ νοσημάτων πηγάς ἂν ἐᾷ τις ἀφέτους ᾗ πεφύκασι χωρεῖν καὶ μὴ λόγοις χρηστοῖς ἀφαιρῶν ἢ παρατρέπων καταρτύῃ τὴν φύσιν , οὐκ ἔστιν ὃ τῶν θηρίων οὐκ ἂν ἡμερώτερον ἀνθρώπου φανείη 0 .
διὸ δὴ μεγάλην μὲν ὠφέλειαν οὐκ ἐλάττω δὲ κίνδυνον τοῖς νέοις τοῦ ἀκούειν ἔχοντος , οἶμαι καλῶς ἔχειν καὶ πρὸς αὑτὸν ἀεὶ καὶ πρὸς ἕτερον διαλέγεσθαι περὶ τοῦ ἀκούειν 0 .
ἐπεὶ καὶ τούτῳ κακῶς τοὺς πλείστους χρωμένους ὁρῶμεν ;
οἳ λέγειν ἀσκοῦσι πρὶν ἀκούειν ἐθισθῆναι ·
καὶ λόγων μὲν οἴονται μάθησιν εἶναι καὶ μελέτην , ἀκροάσει δὲ καὶ τοὺς ὁπωσοῦν χρωμένους ὠφελεῖσθαι .
καίτοι τοῖς μὲν σφαιρίζουσιν ἅμα τοῦ βαλεῖν καὶ τοῦ λαβεῖν τὴν σφαῖραν ἡ μάθησις 0 ·
ἐν δὲ τῇ τοῦ λόγου χρείᾳ τὸ δέξασθαι καλῶς τοῦ προέσθαι πρότερόν ἐστιν , ὥσπερ τοῦ τεκεῖν τὸ συλλαβεῖν καὶ κατασχεῖν τι τῶν γονίμων 0 .
ταῖς μὲν οὖν ὄρνισι τὰς ὑπηνεμίους λοχείας καὶ ὠδῖνας ἀτελῶν τινων καὶ ἀψύχων ὑπολειμμάτων ἀρχὰς λέγουσιν εἶναι ·
τῶν δ ἀκούειν μὴ δυναμένων νέων μη δ ὠφελεῖσθαι δι ἀκοῆς ἐθισθέντων ὑπηνέμιος ὄντως ὁ λόγος ἐκπίπτων ἀκλειὴς ἀίδηλος ὑπαὶ νεφέεσσι κεδάσθη τὰ μὲν γὰρ ἀγγεῖα πρὸς τὴν ὑποδοχὴν τῶν ἐγχεομένων ἐπικλίνουσι καὶ συνεπιστρέφουσιν , ἵν ἔγχυσις ἀληθῶς , μὴ ἔκχυσις γένηται , αὑτοὺς δὲ τῷ λέγοντι παρέχειν καὶ , συναρμόττειν τῇ προσοχῇ τὴν ἀκρόασιν , ὡς μηδὲν ἐκφύγῃ τῶν χρησίμως λεγομένων , οὐ μανθάνουσιν , ἀλλ ὃ πάντων καταγελαστότατόν ἐστιν , ἂν μέν τινι προστύχωσι διηγουμένῳ δεῖπνον ἢ πομπὴν ἢ ὄνειρον ἢ λοιδορίαν γεγενημένην αὐτῷ πρὸς ἄλλον , ἀκροῶνται σιωπῇ καὶ προσλιπαροῦσιν ἂν δέ τις αὐτοὺς ἐπισπασάμενος διδάσκῃ τι τῶν χρησίμων ἢ παραινῇ τῶν δεόντων ἢ νουθετῇ πλημμελοῦντας ἢ καταπραΰνῃ χαλεπαίνοντας , οὐχ ὑπομένουσιν , ἀλλ ἂν μὲν δύνωνται , περιγενέσθαι φιλοτιμούμενοι διαμάχονται πρὸς τὸν λόγον ·
εἰ δὲ μή , φεύγοντες ἀπίασι πρὸς ἑτέρους λόγους καὶ φλυάρους , ὡς ἀγγεῖα φαῦλα καὶ σαθρὰ τὰ ὦτα πάντων μᾶλλον ἢ τῶν ἀναγκαίων ἐμπιπλάντες 0 1 .
τοὺς μὲν οὖν ἵππους οἱ καλῶς τρέφοντες εὐστόμους τῷ χαλινῷ , τοὺς δὲ παῖδας εὐηκόους τῷ λόγῳ παρέχουσι , πολλὰ μὲν ἀκούειν μὴ πολλὰ δὲ λέγειν διδασκομένους 0 .
καὶ γὰρ τὸν Ἐπαμεινώνδαν ὁ Σπίνθαρος ἐπαινῶν ἔφη μή τε πλείονα γιγνώσκοντι μή τ ἐλάττονα φθεγγομένῳ ῥᾳδίως ἐντυχεῖν ἑτέρῳ .
καὶ τὴν φύσιν ἡμῶν ἑκάστῳ λέγουσι δύο μὲν ὦτα δοῦναι , μίαν δὲ γλῶτταν , ὡς ἐλάττονα λέγειν ἢ ἀκούειν ὀφείλοντι 0 .
πανταχοῦ μὲν οὖν τῷ νέῳ κόσμος ἀσφαλής ἐστιν ἡ σιωπή , μάλιστα δ ὅταν ἀκούων ἑτέρου μὴ συνταράττηται μη δ ἐξυλακτῇ πρὸς ἕκαστον , ἀλλὰ κ ἂν ὁ λόγος ᾖ μὴ λίαν ἀρεστός , ἀνέχηται καὶ περιμένῃ παύσασθαι τὸν διαλεγόμενον , καὶ παυσαμένου μὴ εὐθέως ἐπιβάλλῃ τὴν ἀντίρρησιν , ἀλλ ὡς Αἰσχίνης φησί , διαλείπῃ χρόνον , εἴ τε προσθεῖναί τι βούλοιτο τοῖς λελεγμένοις ὁ εἰρηκώς , εἴ τε μεταθέσθαι καὶ ἀφελεῖν 0 .
οἱ δ εὐθὺς ἀντικόπτοντες , οὔ τ ἀκούοντες οὔ τ ἀκουόμενοι λέγοντες δὲ πρὸς λέγοντας , ἀσχημονοῦσιν ·
ὁ δ ἐγκρατῶς καὶ μετ αἰδοῦς ἀκούειν ἐθισθεὶς τὸν μὲν ὠφέλιμον λόγον ἐδέξατο καὶ κατέσχε , τὸν δ ἄχρηστον ἢ ψευδῆ μᾶλλον διεῖδε καὶ κατεφώρασε , φιλαλήθης φανείς , οὐ φιλόνεικος οὐ δὲ προπετὴς καὶ δύσερις .
ὅθεν οὐ κακῶς ἔνιοι λέγουσιν ὅτι δεῖ τῶν νέων μᾶλλον ἐκπνευματοῦν τὸ οἴημα καὶ τὸν τῦφον ἢ τῶν ἀσκῶν τὸν ἀέρα τοὺς ἐγχέαι τι βουλομένους χρήσιμον εἰ δὲ μή , γέμοντες ὄγκου καὶ φυσήματος οὐ προσδέχονται 0 1 2 .
φθόνος τοίνυν μετὰ βασκανίας καὶ δυσμενείας οὐδενὶ μὲν ἔργῳ παρὼν ἀγαθόν , ἀλλὰ πᾶσιν ἐμπόδιος τοῖς καλοῖς , κάκιστος δ ἀκροωμένῳ πάρεδρος καὶ σύμβουλος , ἀνιαρὰ καὶ ἀηδῆ καὶ δυσπρόσδεκτα ποιῶν τὰ ὠφέλιμα διὰ τὸ πᾶσι μᾶλλον ἥδεσθαι τοὺς φθονοῦντας ἢ τοῖς εὖ λεγομένοις 0 1 .
καίτοι πλοῦτος μὲν ὅντινα δάκνει καὶ δόξα καὶ κάλλος , ἑτέροις ὑπάρχοντα , φθονερός ἐστι μόνον ·
ἄχθεται γὰρ ἄλλων εὐτυχούντων ὁ δὲ λόγῳ καλῶς λεγομένῳ δυσχεραίνων ὑπὸ τῶν ἰδίων ἀγαθῶν ἀνιᾶται .
ὡς γὰρ τὸ φῶς τῶν βλεπόντων , καὶ ὁ λόγος τῶν ἀκουόντων ἀγαθόν ἐστιν , ἂν βούλωνται δέχεσθαι .
τὸν μὲν οὖν ἐφ ἑτέροις φθόνον ἄλλαι τινὲς ἀπαίδευτοι καὶ κακαὶ διαθέσεις ἐμποιοῦσιν , ὁ δὲ πρὸς τοὺς λέγοντας ἐκ φιλοδοξίας ἀκαίρου καὶ φιλοτιμίας ἀδίκου γεννώμενος οὐ δὲ προσέχειν ἐᾷ τοῖς λεγομένοις τὸν οὕτω διακείμενον , ἀλλὰ θορυβεῖ καὶ περισπᾷ τὴν διάνοιαν , ἅμα μὲν τὴν ἑαυτῆς ἕξιν ἐπισκοποῦσαν εἰ λείπεται τῆς τοῦ λέγοντος , ἅμα δὲ τοὺς ἄλλους ἐπιβλέπουσαν εἰ ἄγανται καὶ θαυμάζουσιν , ἐκπληττομένην τε ὑπὸ τῶν ἐπαίνων καὶ ἀγριαίνουσαν πρὸς τοὺς παρόντας ἂν ἀποδέχωνται τὸν λέγοντα , τῶν δὲ λόγων τοὺς μὲν εἰρημένους ἐῶσαν καὶ προϊεμένην , ὅτι λυποῦσι μνημονευόμενοι , πρὸς δὲ τοὺς λείποντας ταραττομένην καὶ τρέμουσαν μὴ τῶν εἰρημένων βελτίονες γένωνται , σπεύδουσαν δὲ τάχιστα παύσασθαι τοὺς λέγοντας ὅταν κάλλιστα λέγωσι , λυθείσης δὲ τῆς ἀκροάσεως πρὸς οὐδενὶ τῶν εἰρημένων οὖσαν ἀλλὰ τὰς φωνὰς καὶ διαθέσεις τῶν παρόντων ἐπιψηφίζουσαν , καὶ τοὺς μὲν ἐπαινοῦντας ὥσπερ ἐμμανῆ φεύγουσαν καὶ ἀποπηδῶσαν , προστρέχουσαν δὲ καὶ συναγελαζομένην τοῖς ψέγουσι τὰ εἰρημένα καὶ διαστρέφουσιν ἂν δὲ μηδὲν διαστρέψαι , παραβάλλουσαν ἑτέρους τινὰς ὡς ἄμεινον εἰρηκότας εἰς τ αὐτὸ καὶ δυνατώτερον , ἕως διαφθείρασα καὶ λυμηναμένη τὴν ἀκρόασιν ἀχρεῖον ἑαυτῇ καὶ ἀνόνητον ἀπεργάσηται , διὸ δεῖ τῇ φιληκοΐᾳ πρὸς τὴν φιλοδοξίαν σπεισάμενον ἀκροᾶσθαι τοῦ λέγοντος ἵλεων καὶ πρᾶον , ὥσπερ ἐφ ἑστίασιν ἱερὰν καὶ θυσίας ἀπαρχὴν παρειλημμένον , ἐπαινοῦντα μὲν ἐν οἷς ἐπιτυγχάνει τὴν δύναμιν , ἀγαπῶντα δὲ τὴν προθυμίαν αὐτὴν τοῦ φέροντος εἰς μέσον ἃ γιγνώσκει καὶ πείθοντος ἑτέρους δι ὧν αὐτὸς πέπεισται .
τοῖς μὲν οὖν κατορθουμένοις ἐπιλογιστέον ὡς οὐκ ἀπὸ τύχης οὐ δ αὐτομάτως ἀλλ ἐπιμελείᾳ καὶ πόνῳ καὶ μαθήσει κατορθοῦνται , καὶ μιμητέον γε ταῦτα θαυμάζοντάς γε δὴ καὶ ζηλοῦντας τοῖς δ ἁμαρτανομένοις ἐφιστάναι χρὴ τὴν διάνοιαν , ὑφ ὧν αἰτιῶν καὶ ὅθεν ἡ παρατροπὴ γέγονεν .
ὡς γὰρ ὁ Ξενοφῶν φησι τοὺς οἰκονομικοὺς καὶ ἀπὸ τῶν φίλων ὀνίνασθαι καὶ ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν , οὕτω τοὺς ἐγρηγορότας καὶ προσέχοντας οὐ μόνον κατορθοῦντες ἀλλὰ καὶ διαμαρτάνοντες ὠφελοῦσιν οἱ λέγοντες ·
καὶ γὰρ διανοήματος εὐτέλεια καὶ ῥήματος κενότης καὶ σχῆμα φορτικὸν καὶ πτόησις μετὰ χαρᾶς ἀπειροκάλου πρὸς ἔπαινον καὶ ὅσα τοιαῦτα μᾶλλον ἀκροωμένοις ἐφ ἑτέρων ἢ λέγουσιν ἐφ ἑαυτῶν καταφαίνεται 0 .
διὸ δεῖ μεταφέρειν τὴν εὐθύνην ἐφ ἑαυτοὺς ἀπὸ τοῦ λέγοντος , ἀνασκοποῦντας εἴ τι τοιοῦτο λανθάνομεν ἁμαρτάνοντες , ῥᾷστον γάρ ἐστι τῶν ὄντων τὸ μέμψασθαι τὸν πλησίον , ἀχρήστως τε καὶ κενῶς γιγνόμενον , ἂν μὴ πρός τινα διόρθωσιν ἢ φυλακὴν ἀναφέρηται τῶν ὁμοίων .
καὶ τὸ τοῦ Πλάτωνος οὐκ ὀκνητέον ἀεὶ πρὸς αὑτὸν ἐπὶ τῶν ἁμαρτανόντων ἀναφθέγγεσθαι , μή που ἄρ ἐγὼ τοιοῦτος 0 ;
ὡς γὰρ ἐν τοῖς ὄμμασι τῶν πλησίον ἐλλάμποντα τὰ ἑαυτῶν ὁρῶμεν , οὕτως ἐπὶ τῶν λόγων δεῖ τοὺς ἑαυτῶν ἐνεικονίζεσθαι τοῖς ἑτέρων , ἵνα μή τ ἄγαν θρασέως καταφρονῶμεν ἄλλων , αὑτοῖς τε προσέχωμεν ἐν τῷ λέγειν ἐπιμελέστερον .
χρήσιμον δὲ πρὸς τοῦτο καὶ τὸ τῆς παραβολῆς , ὅταν γενόμενοι καθ αὑτοὺς ἀπὸ τῆς ἀκροάσεως καὶ λαβόντες τι τῶν μὴ καλῶς ἢ μὴ ἱκανῶς εἰρῆσθαι δοκούντων ἐπιχειρῶμεν εἰς τ αὐτὸ καὶ προάγωμεν αὑτοὺς τὰ μὲν ὥσπερ ἀναπληροῦν , τὰ δ ἐπανορθοῦσθαι , τὰ δ ἑτέρως φράζειν , τὰ δ ὅλοις ἐξ ὑπαρχῆς εἰσφέρειν πειρώμενοι πρὸς τὴν ὑπόθεσιν 0 1 .
ὃ καὶ Πλάτων ἐποίησε πρὸς τὸν Λυσίου λόγον .
τὸ μὲν γὰρ ἀντειπεῖν οὐ χαλεπὸν ἀλλὰ καὶ πάνυ ῥᾴδιον εἰρημένῳ λόγῳ 0 ·
τὸ δ ἕτερον ἀνταναστῆσαι βελτίονα παντάπασιν ἐργῶδες 0 .
ὥσπερ ὁ Λακεδαιμόνιος ἀκούσας ὅτι Φίλιππος Ὄλυνθον κατέσκαψεν ἀλλ οὐκ ἀναστῆσαί γε τοιαύτην ἔφη πόλιν ἐκεῖνος ἂν δυνηθείη .
ὅταν οὖν ἐν τῷ διαλέγεσθαι πρὸς τὴν τοιαύτην ὑπόθεσιν μὴ πολὺ φαινώμεθα τῶν εἰρηκότων διαφέροντες , πολὺ τοῦ καταφρονεῖν ἀφαιροῦμεν , καὶ τάχιστα κολούεται τὸ αὔθαδες ἡμῶν καὶ φίλαυτον ἐν ταῖς τοιαύταις ἐλεγχόμενον ἀντιπαραβολαῖς .
τῷ τοίνυν καταφρονεῖν τὸ θαυμάζειν ἀντικείμενον εὐγνωμονεστέρας μέν ἐστι δήπου καὶ ἡμερωτέρας φύσεως , δεῖταί γε μὴν οὐ δ αὐτὸ μικρᾶς εὐλαβείας , τάχα δὲ καὶ μείζονος ·
οἱ μὲν γὰρ καταφρονητικοὶ καὶ θρασεῖς ἧττον ὠφελοῦνται ὑπὸ τῶν λεγόντων , οἱ δὲ θαυμαστικοὶ καὶ ἄκακοι μᾶλλον βλάπτονται , καὶ τὸν Ἡράκλειτον οὐκ ἐλέγχουσιν εἰπόντα βλὰξ ἄνθρωπος ἐπὶ παντὶ λόγῳ ἐπτοῆσθαι φιλεῖ .
δεῖ δὲ τὸν μὲν ἔπαινον ἀφελῶς τοῖς λέγουσι τὴν δὲ πίστιν εὐλαβῶς προΐεσθαι τοῖς λόγοις , καὶ τῆς μὲν λέξεως καὶ προφορᾶς τῶν ἀγωνιζομένων εὐμενῆ καὶ ἁπλοῦν εἶναι θεατήν , τῆς δὲ χρείας καὶ τῆς ἀληθείας τῶν λεγομένων ἀκριβῆ καὶ πικρὸν ἐξεταστήν , ἵν οἱ μὲν λέγοντες μὴ μισῶσιν , οἱ δὲ λόγοι μὴ βλάπτωσιν 0 ·
ὡς πολλὰ ψευδῆ καὶ πονηρὰ δόγματα λανθάνομεν εὐνοίᾳ καὶ πίστει τῇ πρὸς τοὺς λέγοντας ἐνδεχόμενοι 0 .
οἱ μὲν οὖν Λακεδαιμονίων ἄρχοντες ἀνδρὸς οὐκ εὖ βεβιωκότος γνώμην δοκιμάσαντες ἑτέρῳ προσέταξαν εἰπεῖν εὐδοκιμοῦντι περὶ τὸν βίον καὶ τὸ ἦθος , ὀρθῶς πάνυ καὶ πολιτικῶς ἐθίζοντες τὸν δῆμον ὑπὸ τοῦ τρόπου μᾶλλον ἢ τοῦ λόγου τῶν συμβουλευόντων ἄγεσθαι 0 .
τοὺς δ ἐν φιλοσοφίᾳ λόγους ἀφαιροῦντα χρὴ τὴν τοῦ λέγοντος δόξαν αὐτοὺς ἐφ ἑαυτῶν ἐξετάζειν .
ὡς γὰρ πολέμου , καὶ ἀκροάσεως πολλὰ τὰ κενά ἐστι 0 .
καὶ γὰρ πολιὰ τοῦ λέγοντος καὶ πλάσμα καὶ ὀφρῦς καὶ περιαυτολογία , μάλιστα δ αἱ κραυγαὶ καὶ οἱ θόρυβοι καὶ τὰ πηδήματα τῶν παρόντων συνεκπλήττει τὸν ἄπειρον ἀκροατὴν καὶ νέον ὥσπερ ὑπὸ ῥεύματος παραφερόμενον 0 .
ἔχει δέ τι καὶ ἡ λέξις ἀπατηλόν , ὅταν ἡδεῖα καὶ πολλὴ καὶ μετ ὄγκου τινὸς καὶ κατασκευῆς ἐπιφέρηται τοῖς πράγμασιν .
ὡς γὰρ τῶν ὑπ αὐλοῖς ᾀδόντων αἱ πολλαὶ τοὺς ἀκούοντας ἁμαρτίαι διαφεύγουσιν , οὕτω περιττὴ καὶ σοβαρὰ λέξις ἀντιλάμπει τῷ ἀκροατῇ πρὸς τὸ δηλούμενον .
ὁ μὲν γὰρ Μελάνθιος , ὡς ἔοικε , περὶ τῆς Διογένους τραγῳδίας ἐρωτηθεὶς οὐκ ἔφη κατιδεῖν αὐτὴν ὑπὸ τῶν ὀνομάτων ἐπιπροσθουμένην αἱ δὲ τῶν πολλῶν διαλέξεις καὶ μελέται σοφιστῶν οὐ μόνον τοῖς ὀνόμασι παραπετάσμασι χρῶνται τῶν διανοημάτων , ἀλλὰ καὶ τὴν φωνὴν ἐμμελείαις τισὶ καὶ μαλακότησι καὶ παρισώσεσιν ἐφηδύνοντες ἐκβακχεύουσι καὶ παραφέρουσι τοὺς ἀκροωμένους , κενὴν ἡδονὴν διδόντες καὶ κενωτέραν δόξαν ἀντιλαμβάνοντες .
ὥστ αὐτοῖς συμβαίνει τὸ ὑπὸ Διονυσίου ῥηθέν .
ἐκεῖνος γάρ , ὡς ἔοικεν , εὐδοκιμοῦντι κιθαρῳδῷ παρὰ τὴν θέαν ἐπαγγειλάμενος δωρεάς τινας μεγάλας ὕστερον οὐδὲν ἔδωκεν ὡς ἀποδεδωκὼς τὴν χάριν ·
ὅσον γάρ ἔφη χρόνον εὔφραινες ᾄδων , τοσοῦτον ἔχαιρες ἐλπίζων τοῦτον δὲ τὸν ἔρανον αἱ τοιαῦται πληροῦσιν ἀκροάσεις τοῖς λέγουσι ·
θαυμάζονται γὰρ ἐφ ὅσον τέρπουσιν , εἶθ ἅμα τῆς ἀκοῆς ἐξερρύη τὸ ἡδὺ κ ἀκείνους προλέλοιπεν ἡ δόξα , καὶ μάτην , τοῖς μὲν ὁ χρόνος τοῖς δὲ καὶ ὁ βίος ἀνάλωται 0 .
διὸ δεῖ τὸ πολὺ καὶ κενὸν ἀφαιροῦντα τῆς λέξεως αὐτὸν διώκειν τὸν καρπὸν καὶ μιμεῖσθαι μὴ τὰς στεφανηπλόκους ἀλλὰ τὰς μελίσσας .
αἱ μὲν γὰρ ἐπιοῦσαι τὰ ἀνθηρὰ καὶ εὐώδη τῶν φύλλων συνείρουσι καὶ διαπλέκουσιν ἡδὺ μὲν ἐφήμερον δὲ καὶ ἄκαρπον ἔργον ·
αἱ δὲ πολλάκις ἴων καὶ ῥόδων καὶ ὑακίνθων διαπετόμεναι λειμῶνας ἐπὶ τὸν τραχύτατον καὶ δριμύτατον θύμον καταίρουσι καὶ τούτῳ προσκάθηνται ξανθὸν μέλι μηδόμεναι , καὶ λαβοῦσαί τι τῶν χρησίμων ἀποπέτονται πρὸς τὸ οἰκεῖον ἔργον .
οὕτως οὖν δεῖ τὸν φιλότεχνον καὶ καθαρὸν ἀκροατὴν τὰ μὲν ἀνθηρὰ καὶ τρυφερὰ τῶν ὀνομάτων καὶ τῶν πραγμάτων τὰ δραματικὰ καὶ πανηγυρικὰ κηφήνων βοτάνην σοφιστιώντων ἡγούμενον ἐᾶν , αὐτὸν δὲ τῇ προσοχῇ καταδυόμενον εἰς τὸν νοῦν τοῦ λόγου καὶ τὴν διάθεσιν τοῦ λέγοντος ἕλκειν ἀπ αὐτῆς τὸ χρήσιμον καὶ ὠφέλιμον , μεμνημένον ὡς οὐκ εἰς θέατρον οὐ δ ᾠδεῖον ἀλλ εἰς σχολὴν καὶ διδασκαλεῖον ἀφῖκται , τῷ λόγῳ τὸν βίον ἐπανορθωσόμενος .
ὅθεν δὴ καὶ ποιητέον ἐπίσκεψιν καὶ κρίσιν τῆς ἀκροάσεως ἐξ αὑτοῦ καὶ τῆς περὶ αὑτὸν διαθέσεως , ἀναλογιζόμενον εἴ τι τῶν παθῶν γέγονε μαλακώτερον , εἴ τι τῶν ἀνιαρῶν κουφότερον , εἰ θάρσος εἰ φρόνημα βέβαιον , εἰ πρὸς ἀρετὴν καὶ τὸ καλὸν ἐνθουσιασμός 0 1 2 .
οὐ γὰρ ἐκ κουρείου μὲν ἀναστάντα δεῖ τῷ κατόπτρῳ παραστῆναι καὶ τῆς κεφαλῆς ἅψασθαι , τὴν περικοπὴν τῶν τριχῶν ἐπισκοποῦντα καὶ τῆς κουρᾶς τὴν διαφοράν , ἐκ δὲ ἀκροάσεως ἀπιόντα καὶ σχολῆς οὐκ εὐθὺς ἀφορᾶν χρὴ πρὸς ἑαυτόν , καταμανθάνοντα τὴν ψυχὴν εἴ τι τῶν ὀχληρῶν ἀποτεθειμένη καὶ περιττῶν ἐλαφροτέρα γέγονε καὶ ἡδίων .
οὔ τε γὰρ βαλανείου φησὶν ὁ Ἀρίστων οὔ τε λόγου μὴ καθαίροντος ὄφελός ἐστιν .
ἡδέσθω μὲν οὖν ὑπὸ λόγων ὠφελούμενος ὁ νέος ·
οὐ δεῖ δὲ τὸ ἡδὺ τῆς ἀκροάσεως ποιεῖσθαι τέλος , οὐ δ οἴεσθαι δεῖν ἐκ σχολῆς ἀπιέναι φιλοσόφου μινυρίζοντα καὶ γεγανωμένον , οὐ δὲ ζητεῖν μυρίζεσθαι δεόμενον ἐμβροχῆς καὶ καταπλάσματος , ἀλλὰ χάριν ἔχειν , ἄν τις ὥσπερ καπνῷ σμῆνος λόγῳ δριμεῖ τὴν διάνοιαν ἀχλύος πολλῆς καὶ ἀμβλύτητος γέμουσαν ἐκκαθήρῃ .
καὶ γὰρ εἰ τοῖς λέγουσι προσήκει μὴ παντάπασιν ἡδονὴν ἐχούσης καὶ πιθανότητα λέξεως 0 .
παραμελεῖν , ἐλάχιστα τούτου φροντιστέον τῷ νέῳ , τό γε πρῶτον 0 .
ὕστερον δέ που , καθάπερ οἱ πίνοντες , ὅταν παύσωνται διψῶντες , τότε τὰ τορεύματα τῶν ἐκπωμάτων ὑποθεωροῦσι καὶ στρέφουσιν , οὕτως ἐμπλησθέντι δογμάτων καὶ ἀναπνεύσαντι δοτέον τὴν λέξιν εἴ τι κομψὸν ἔχει καὶ περιττὸν ἐπισκοπεῖν 0 .
ὁ δ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς μὴ τοῖς πράγμασιν ἐμφυόμενος ἀλλὰ τὴν λέξιν Ἀττικὴν ἀξιῶν εἶναι καὶ ἰσχνὴν ὅμοιός ἐστι μὴ βουλομένῳ πιεῖν ἀντίδοτον , ἂν μὴ τὸ ἀγγεῖον ἐκ τῆς Ἀττικῆς κωλιάδος κεκεραμευμένον , μη δ ἱμάτιον περιβαλέσθαι χειμῶνος , εἰ μὴ προβάτων Ἀττικῶν εἴη τὸ ἔριον , ἀλλ ὥσπερ ἐν τρίβωνι Λυσιακοῦ λόγου λεπτῷ καὶ ψιλῷ καθήμενος ἄπρακτος καὶ ἀκίνητος 0 1 .
ταῦτα γὰρ τὰ νοσήματα πολλὴν μὲν ἐρημίαν νοῦ καὶ φρενῶν ἀγαθῶν , πολλὴν δὲ τερθρείαν καὶ στωμυλίαν ἐν ταῖς σχολαῖς πεποίηκε , τῶν μειρακίων οὔ τε βίον οὔ τε πρᾶξιν οὔ τε πολιτείαν φιλοσόφου παραφυλαττόντων ἀνδρός , ἀλλὰ λέξεις καὶ ῥήματα καὶ τὸ καλῶς ἀπαγγέλλειν ἐν ἐπαίνῳ τιθεμένων , τὸ δ ἀπαγγελλόμενον εἴ τε χρήσιμον εἴ τ ἄχρηστον εἴ τ ἀναγκαῖον εἴ τε κενόν ἐστι καὶ περιττὸν οὐκ ἐπισταμένων οὐ δὲ βουλομένων ἐξετάζειν 0 1 2 .
ἀκολουθεῖ δὲ τούτοις τὸ περὶ τῶν προβλημάτων παράγγελμα .
δεῖ γὰρ τὸν ἐπὶ δεῖπνον ἥκοντα τοῖς παρακειμένοις χρῆσθαι καὶ μηδὲν αἰτεῖν ἄλλο μη δ ἐξελέγχειν ὁ δ ἐπὶ λόγων ἀφιγμένος ἑστίασιν , ἂν μὲν ἐπὶ ῥητοῖς , ἀκροάσθω σιωπῇ τοῦ λέγοντος οἱ γὰρ εἰς ἄλλας ὑποθέσεις ἐξάγοντες καὶ παρεμβάλλοντες ἐρωτήματα καὶ προσδιαποροῦντες , οὐχ ἡδεῖς οὐ δ εὐσυνάλλακτοι πρὸς ἀκρόασιν ὄντες , ὠφελοῦνται μὲν οὐδέν , τὸν δὲ λέγοντα καὶ τὸν λόγον ὁμοῦ συνταράττουσιν 0 ·
ὅταν δὲ τοὺς ἀκούοντας ὁ λέγων ἐρωτᾶν καὶ προβάλλειν κελεύσῃ , χρήσιμόν τι δεῖ καὶ ἀναγκαῖον ἀεὶ προβάλλοντα φαίνεσθαι .
ὁ μὲν γὰρ Ὀδυσσεὺς καταγελᾶται παρὰ τοῖς μνηστῆρσιν αἰτίζων ἀκόλους , οὐκ ἄορας οὐ δὲ λέβητας ·
μεγαλοψυχίας γὰρ ἡγοῦνται σημεῖον , ὡς τὸ διδόναι τι τῶν μεγάλων , καὶ τὸ αἰτεῖν 0 .
μᾶλλον δ ἄν τις ἀκροατοῦ καταγελάσειεν εἰς μικρὰ καὶ γλίσχρα προβλήματα τὸν διαλεγόμενον κινοῦντος , οἷα τερθρευόμενοί τινες τῶν νέων καὶ παρεπιδεικνύμενοι διαλεκτικὴν ἢ μαθηματικὴν ἕξιν εἰώθασι προβάλλειν περὶ τῆς τῶν ἀορίστων τομῆς , καὶ τίς ἡ κατὰ πλευρὰν ἢ κατὰ διάμετρον κίνησις 0 .
πρὸς οὓς ἔστιν εἰπεῖν τὸ ὑπὸ Φιλοτίμου πρὸς τὸν ἔμπυον καὶ φθισιῶντα ῥηθέν .
ἐπεὶ γὰρ ἐλάλησεν αὐτῷ φαρμάκιον αἰτῶν πρὸς παρωνυχίαν , αἰσθόμενος ἀπὸ τῆς χρόας καὶ τῆς ἀναπνοῆς τὴν διάθεσιν οὐκ ἔστι σοι φησὶν ὦ βέλτιστε περὶ παρωνυχίας ὁ λόγος .
οὐδέ σοὶ τοίνυν , ὦ νεανία , περὶ τοιούτων ζητημάτων ὥρα σκοπεῖν , ἀλλὰ πῶς οἰήματος καὶ ἀλαζονείας ἐρώτων τε καὶ φλυαρίας ἀπολυθεὶς εἰς βίον ἄτυφον καὶ ὑγιαίνοντα καταστήσεις σαυτόν 0 .
εὖ μάλα δὲ χρὴ καὶ πρὸς τὴν τοῦ λέγοντος ἐμπειρίαν ἢ φυσικὴν δύναμιν ἡρμοσμένον , ἐν οἷς αὐτὸς ἑαυτοῦ κράτιστός ἐστι , ποιεῖσθαι τὰς ἐρωτήσεις , καὶ μὴ παραβιάζεσθαι τὸν μὲν ἠθικώτερον φιλοσοφοῦντα φυσικὰς ἐπάγοντα καὶ μαθηματικὰς ἀπορίας , τὸν δὲ τοῖς φυσικοῖς σεμνυνόμενον εἰς συνημμένων ἐπικρίσεις ἕλκοντα καὶ ψευδομένων λύσεις .
ὡς γὰρ ὁ τῇ κλειδὶ τὰ ξύλα σχίζειν τῇ δ ἀξίνῃ τὴν θύραν ἀνοίγειν πειρώμενος οὐκ ἐκεῖνα δόξειεν ἂν ἐπηρεάζειν , ἀλλ αὑτὸν ἀποστερεῖν τῆς ἑκατέρου χρείας καὶ δυνάμεως , οὕτως οἱ παρὰ τοῦ λέγοντος ὃ μὴ πέφυκε μη δ ἤσκηκεν αἰτοῦντες , ὃ δ ἔχει καὶ δίδωσι μὴ δρεπόμενοι μη δὲ λαμβάνοντες , οὐ τοῦτο βλάπτονται μόνον ἀλλὰ καὶ κακοήθειαν καὶ δυσμένειαν προσοφλισκάνουσι .
φυλακτέον δὲ καὶ τὸ πολλὰ καὶ πολλάκις αὐτὸν προβάλλειν ·
ἔστι γὰρ καὶ τοῦτο τρόπον τινὰ παρεπιδεικνυμένου .
τὸ δ ἑτέρου προτείνοντος ἀκροᾶσθαι μετ εὐκολίας φιλόλογον καὶ κοινωνικόν 0 .
ἂν μή τι τῶν ἰδίων ἐνοχλῇ καὶ κατεπείγῃ πάθος ἐπισχέσεως δεόμενον ἢ νόσημα παρηγορίας 0 .
τάχα μὲν γὰρ οὐ δ ἀμαθίην κρύπτειν ἄμεινον , ὥς φησιν Ἡράκλειτος , ἀλλ εἰς μέσον τιθέναι καὶ θεραπεύειν 0 .
ἂν δ ὀργή τις ἢ προσβολὴ δεισιδαιμονίας ἢ διαφορὰ πρὸς οἰκείους σύντονος ἢ περιμανὴς ἐξ ἔρωτος ἐπιθυμία κινοῦσα χορδὰς τὰς ἀκινήτους φρενῶν ἐπιταράξῃ τὴν διάνοιαν , οὐ φευκτέον εἰς ἑτέρους λόγους ἀποδιδράσκοντας τὸν ἔλεγχον , ἀλλὰ περὶ αὐτῶν τούτων ἀκουστέον ἐν ταῖς διατριβαῖς , καὶ μετὰ τὰς διατριβὰς ἰδίᾳ προσιόντας αὐτοὺς καὶ προσανακρίνοντας .
ἀλλὰ μὴ τ οὐναντίον , ὥσπερ οἱ πολλοὶ χαίρουσι τοῖς φιλοσόφοις περὶ ἄλλων διαλεγομένοις καὶ θαυμάζουσιν 0 ·
ἂν δὲ τοὺς ἄλλους ἐάσας ὁ φιλόσοφος αὐτοῖς ἐκείνοις ἰδίᾳ παρρησιάζηται περὶ τῶν διαφερόντων καὶ ὑπομιμνήσκῃ , δυσχεραίνουσι καὶ περίεργον νομίζουσιν .
ἐπιεικῶς γάρ , ὥσπερ τῶν τραγῳδῶν ἐν τοῖς θεάτροις , καὶ τῶν φιλοσόφων ἐν ταῖς σχολαῖς οἴονται δεῖν ἀκούειν , ἐν δὲ τοῖς ἔξω πράγμασιν οὐδὲν αὐτοὺς ἑαυτῶν διαφέρειν ἡγοῦνται , πρὸς μὲν τοὺς σοφιστὰς εἰκότως τοῦτο πεπονθότες 0 ·
ἀναστάντες γὰρ ἀπὸ τοῦ θρόνου καὶ ἀποθέμενοι τὰ βιβλία καὶ τὰς εἰσαγωγὰς ἐν τοῖς ἀληθινοῖς τοῦ βίου μέρεσι μικροὶ καὶ ὑπὸ χεῖρα φαίνονται τοῖς πολλοῖς , πρὸς δὲ τοὺς ὄντως φιλοσόφους οὐ καλῶς , ἀγνοοῦντες ὅτι καὶ σπουδὴ καὶ παιδιὰ καὶ νεῦμα καὶ μειδίαμα καὶ σκυθρωπασμὸς αὐτῶν , μάλιστα δ ὁ πρὸς ἕκαστον ἰδίᾳ περαινόμενος λόγος ἔχει τινὰ καρπὸν ὠφέλιμον τοῖς ὑπομένειν καὶ προσέχειν ἐθισθεῖσι 0 1 2 .
δεῖται δὲ καὶ τὸ περὶ τοὺς ἐπαίνους καθῆκον εὐλαβείας τινὸς καὶ μετριότητος διὰ τὸ μή τε τὴν ἔλλειψιν αὐτοῦ μή τε τὴν ὑπερβολὴν ἐλευθέριον εἶναι .