Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
οὐ παύσῃ δὲ ἔλεγον , ὦ δέσποτα , πηγνύμενόν τε καὶ ὀρυττόμενον πίνων ὕδωρ ;
ἄλλοι δὲ ἀπολαύσουσι πηγῶν τε θερμῶν καὶ ψυχροῦ νάματος ἀτμίδων τε καὶ ἀέρων ὧν Ἰταλία μόνη εὔφορος 0 ;
τοιαῦτα δή τινα τῷ μειρακίῳ ὑποτυπούμενοι ἤγειρον αὐτοῦ τὰς ὀρέξεις ἐς τὴν ἡδονῶν ἐπιθυμίαν .
αἰφνιδίως δὲ καλέσας τοὺς φίλους ποθεῖν ἔλεγε τὴν πατρίδα :
ὁμολογεῖν δὲ τὰς αἰτίας τῆς αἰφνιδίου ὁρμῆς αἰδούμενος , δεδιέναι προσεποιεῖτο μή τις ἐκεῖσε προκαταλάβοι τὴν βασίλειον ἑστίαν τῶν εὐπατριδῶν πλουσίων , εἶθ ὥσπερ ἐξ ὀχυρᾶς ἀκροπόλεως δύναμιν καὶ περιβολὴν συγκροτήσας ἐπιθῆται τῇ ἀρχῇ :
αὐτάρκης δὲ ὁ δῆμος χορηγῆσαι πλῆθος ἐπιλέκτων νεανιῶν 0 .
τοιαῦτά τινα προφασιζομένου τοῦ μειρακίου οἱ μὲν ἄλλοι συνεστάλησάν τε τὴν ψυχήν , καὶ σκυθρωπαῖς ταῖς ὄψεσιν ἐς γῆν ἔνευσαν :
πομπηιανὸς δέ , ὃς πρεσβύτατός τε ἦν ἁπάντων καὶ κατ ἐπιγαμίαν προσήκων αὐτῷ ʽσυνῴκει γὰρ τῇ πρεσβυτάτῃ τῶν ἀδελφῶν τοῦ Κομμόδοὐ ποθεῖν μέν σε ἔφη , τέκνον καὶ δέσποτα , τὴν πατρίδα εἰκός 0 :
καὶ γὰρ αὐτοὶ τῶν οἴκοι ὁμοίᾳ ἐπιθυμίᾳ ἑαλώκαμεν .
ἀλλὰ τὰ ἐνταῦθα προυργιαίτερα ὄντα καὶ μᾶλλον ἐπείγοντα ἐπέχει τὴν ἐπιθυμίαν .
τῶν μὲν γὰρ ἐκεῖσε καὶ ὕστερον ἐπὶ πλεῖστον αἰῶνα ἀπολαύσεις , ἐκεῖ τε ἡ Ῥώμη ὅπου ποτ ἂν ὁ βασιλεὺς ᾖ 0 :
τὸν δὲ πόλεμον ἀτελῆ καταλιπεῖν μετὰ τοῦ ἀπρεποῦς καὶ ἐπισφαλές 0 :
θάρσος γὰρ ἐμβαλοῦμεν τοῖς βαρβάροις , οὐκ ἐπανόδου πόθον ἀλλὰ φυγὴν καὶ δέος ἡμῶν καταγνοῦσι .
καλὸν δέ σοι χειρωσαμένῳ πάντας αὐτούς , καὶ τὴν ὑπὸ τῇ ἄρκτῳ ἀρχὴν ὠκεανῷ ὁρίσαντα , ἐπανελθεῖν οἴκαδε θριαμβεύοντί τε καὶ δεσμίους ἀπάγοντι καὶ αἰχμαλώτους βασιλεῖς τε καὶ σατράπας βαρβάρους 0 :
τούτοις γὰρ καὶ οἱ πρὸ σοῦ Ῥωμαῖοι μεγάλοι τε καὶ ἔνδοξοι γεγόνασι .
δεδιέναι δέ σε οὐ χρὴ μή τις ἐκεῖ τοῖς πράγμασιν ἐπιθῆται .
οἵ τε γὰρ ἄριστοι τῆς βουλῆς ἐνταῦθα σὺν σοί 0 :
ἥ τε στρατιωτικὴ δύναμις παροῦσα πᾶσα τῆς σῆς ἀρχῆς προασπίζει :
ταμιεῖά τε χρημάτων βασιλικῶν ἐνταῦθα πάντα 0 :
ἥ τε τοῦ πατρὸς μνήμη αἰώνιόν σοι πίστιν καὶ εὔνοιαν παρὰ τῶν ἀρχομένων ἐβεβαίωσεν .
τοιαῦτά τινα ἐς προτροπὴν καὶ τὴν πρὸς τὰ κρείττονα ὁρμὴν ὁ Πομπηιανὸς εἰπὼν διέτρεψε πρὸς ὀλίγον τὸ μειράκιον :
αἰδεσθεὶς γὰρ ὁ Κόμμοδος τὰ λεχθέντα , οὐδέν τε οἷός2τε ὢν εὐλόγως ἀποκρίνασθαι , τοὺς φίλους ἀπεπέμψατο , φήσας ἀκριβέστερον καθ αὑτὸν ἐπισκέψεσθαι τὸ πρακτέον .
ἐγκειμένων δὲ τῶν περὶ αὐτὸν θεραπόντων οὐκέτι μὲν τοῖς φίλοις οὐδὲν ἐκοινώσατο , ἐκπέμψας δὲ γράμματα , καὶ διανείμας οἷς ἐδοκίμασε τῆς ὄχθης τοῦ Ἴστρου τὴν πρόνοιαν , προστάξας τε αὐτοῖς ἀνέχειν τὰς τῶν βαρβάρων ἐπιδρομάς , ἐπαγγέλλει τὴν ἔξοδον .
οἳ μὲν οὖν διῴκουν τὰ ἐγκεχειρισμένα :
οἳ καὶ οὐ πολλῷ χρόνῳ πλείστους τῶν βαρβάρων ὅπλοις ἐχειρώσαντο , τοὺς δὲ ἐπὶ μεγάλαις συντάξεσιν ἐς φιλίαν ἐπηγάγοντο , ῥᾷστα πείσαντες .
φύσει γὰρ τὸ βάρβαρον φιλοχρήματον , καὶ κινδύνων καταφρονήσαντες ἢ δἰ ἐπιδρομῆς καὶ ἐφόδου τὸ χρειῶδες πρὸς τὸν βίον πορίζονται , ἢ μεγάλων μισθῶν τὴν εἰρήνην ἀντικαταλλάσσονται 0 .
ἅπερ ὁ Κόμμοδος εἰδώς , καὶ τὸ ἀμέριμνον ὠνούμενος , ἀφειδῶς τε ἔχων χρημάτων , πάντα ἐδίδου τὰ αἰτούμενα .
τῆς δὲ ἐξόδου διαγγελθείσης κίνησις δὴ μεγίστη καταλαμβάνει τὸ στρατόπεδον , καὶ πάντες αὐτῷ συναπελθεῖν ἤθελον , ὡς ἀπαλλαγεῖεν μὲν τῆς ἐν τῇ πολεμίᾳ διατριβῆς , ἀπολαύσειαν δὲ τῆς ἐν Ῥώμῃ τρυφῆς .
ἐπειδὴ δὲ διεφοίτησεν ἡ φήμη ἄγγελοί τε ἧκον κηρύττοντες τὴν τοῦ βασιλέως ἄφιξιν , ὑπερήσθη τε ὁ Ῥωμαίων δῆμος καὶ χρηστὰς εἶχεν ἐλπίδας νέου αὐτοκράτορος ἐπιδημίᾳ , πατρῴζειν τὸ μειράκιον ἡγούμενοι .
ἀνύσας δὲ τὴν ὁδοιπορίαν ὁ Κόμμοδος μετὰ νεανικῆς σπουδῆς , καὶ διαδραμὼν τὰς ἐν μέσῳ πόλεις , ὑποδεχθείς τε πανταχοῦ βασιλικῶς καὶ δήμοις ἑορτάζουσιν ἐπιφανείς , ἀσπαστός τε καὶ ποθεινὸς πᾶσιν ὤφθη .
ὡς δὲ πλησίον ἐγένετο τῆς Ῥώμης , πᾶσά τε ἡ σύγκλητος βουλὴ καὶ πανδημεὶ ὅσοι τὴν Ῥώμην κατῴκουν ἄνθρωποι , μὴ κατασχόντες αὑτῶν ἀλλ ἕκαστος φθάσαι θέλων , δαφνηφόροι τε καὶ πάντα ἐπιφερόμενοι ἄνθη τότε ἀκμάζοντα , ὡς ἕκαστος οἷός2τε ἦν , πόρρω τῆς πόλεως ὑπήντων , θεασόμενοι τὸν νέον καὶ εὐγενῆ βασιλέα .
ἐπόθουν γὰρ αὐτὸν ἀληθεῖ ψυχῆς διαθέσει ἅτε παῤ αὐτοῖς γεννηθέντα τε καὶ τραφέντα καὶ ἄνωθεν ἐκ τριγονίας βασιλέα τε καὶ εὐπατρίδην ὄντα Ῥωμαίων .
τὸ μὲν γὰρ πρὸς πατρὸς αὐτῷ γένος ἐκ τῶν τῆς συγκλήτου βουλῆς ἐπισήμων ἦν :
φαυστῖνα δὲ ἡ μήτηρ βασίλισσα γεγένητο θυγάτηρ τε οὖσα Ἀντωνίνου τοῦ εὐσεβοῦς ἐπικληθέντος , καὶ Ἀδριανοῦ ἔγγονος κατὰ θηλυγονίαν , ἀνήνεγκε δὲ τὸ γένος αὕτη ἐπὶ Τραϊανὸν πρόπαππον .
γένους μὲν οὖν ὁ Κόμμοδος οὕτως εἶχε , πρὸς δὲ τῇ τῆς ἡλικίας ἀκμῇ καὶ τὴν ὄψιν ἦν ἀξιοθέατος σώματός τε συμμετρίᾳ καὶ κάλλει προσώπου μετ ἀνδρείας .
ὀφθαλμῶν τε γὰρ ἄρθμιαι καὶ πυρώδεις βολαί , κόμη τε φύσει ξανθὴ καὶ οὔλη , ὡς , εἴ ποτε φοιτῴη δἰ ἡλίου , τοσοῦτον ἐκλάμπειν αὐτῷ πυροειδές τι ὡς τοὺς μὲν οἴεσθαι ῥίνημα χρυσοῦ προϊόντι ἐπιπάσσεσθαι , τοὺς δὲ ἐκθειάζειν , λέγοντας αἴγλην τινὰ οὐράνιον περὶ τὴν κεφαλὴν συγγεγενῆσθαι 0 .
αὐτῷ :
ἴουλοί τε αὐτοῦ κατιόντες ταῖς παρειαῖς ἐπήνθουν .
τοιοῦτον δὴ θεασάμενοι τὸν βασιλέα οἱ Ῥωμαῖοι εὐφημίαις τε παντοδαπαῖς καὶ στεφάνων καὶ ἀνθέων βολαῖς ὑπεδέχοντο .
ὡς δ ἐς τὴν Ῥώμην εἰσήλασεν , ἔς τε τοῦ Διὸς τὸ τέμενος καὶ τοὺς ἄλλους νεὼς ἀνελθὼν εὐθύς , τῇ συγκλήτῳ καὶ τοῖς ἐν Ῥώμῃ καταλειφθεῖσι στρατιώταις χαριστήρια ὁμολογήσας τῆς φυλαχθείσης πίστεως , ἐς τὴν βασίλειον αὐλὴν ἀνεχώρησεν .
χρόνου μὲν οὖν τινὸς ὀλίγων ἐτῶν τιμὴν πᾶσαν ἀπένεμε τοῖς πατρῴοις φίλοις , πάντα τε ἔπραττεν ἐκείνοις συμβούλοις χρώμενος :
ἐπεὶ δὲ τὴν πρόνοιαν ἐνεχείρισε τῆς ἀρχῆς ἑαυτῷ , ἐπιστήσας τοῖς στρατοπέδοις Περέννιον , ἄνδρα τὸ μὲν γένος Ἰταλιώτην , στρατιωτικὸν δ εἶναι δοκοῦντα ʽδιὸ καὶ μάλιστα αὐτὸν ἔπαρχον ἐποίησε τῶν στρατοπέδων , τῇ τοῦ μειρακίου ἀποχρώμενος ἡλικίᾳ ἐκεῖνος εἴασεν αὐτὸν τρυφαῖς σχολάζοντα καὶ κραιπάλαις , τῆς τε φροντίδος καὶ τῶν βασιλείων καμάτων ἀπῆγεν αὐτόν , πᾶσαν δὲ τὴν διοίκησιν τῆς ἀρχῆς αὐτὸς ἀνεδέξατο πλούτου τε ἀκρατήτῳ ἐπιθυμίᾳ καὶ τῶν μὲν προσκτωμένων ἀεὶ καταφρονήσει , τῶν δ οὔπω παρόντων ἀπλήστῳ ἀντιποιήσει .
τούς τε πατρῴους φίλους πρῶτος διαβάλλειν ἤρξατο , καὶ ὅσοι πλούσιοί τε ἦσαν καὶ εὐγενεῖς , τούτους ἐς ὑποψίαν ἄγων τὸ μειράκιον ἐφόβει , ὡς ἂν αὐτοὺς διαχρησάμενος ἀφορμὴν αὐτῷ παράσχοι καὶ ἐξουσίαν ἁρπάζειν τὰ ἐκείνων κτήματα .
μέχρι μὲν οὖν τινὸς ἐπεῖχε τὸν νεανίσκον ἥ τε τοῦ πατρὸς μνήμη καὶ ἡ πρὸς τοὺς φίλους αἰδώς .
ἀλλὰ γάρ , ὥσπερ τινὸς πονηρᾶς καὶ βασκάνου τύχης ἀνατρεπούσης αὐτοῦ τὸ ἔτι σῶφρον καὶ κόσμιον , συνέβη τι τοιοῦτον 0 .
λουκίλλα ἦν τῷ Κομμόδῳ πρεσβυτάτη πάντων ἀδελφή .
αὕτη πρότερον Λουκίῳ ʽ ? 0 ?
ήρῳ αὐτοκράτορι συνῴκει , ὃν κοινωνὸν τῆς βασιλείας Μάρκος ποιησάμενος , ἐκδούς τε αὐτῷ τὴν θυγατέρα , δεσμὸν εὐνοίας ἐχυρώτατον τὴν πρὸς αὐτὸν ἐπιγαμίαν ἐποιήσατο .
ἀλλ ἐπεὶ συνέβη τὸν Λούκιον τελευτῆσαι , μενόντων τῇ Λουκίλλῃ τῶν τῆς βασιλείας συμβόλων Πομπηιανῷ ὁ πατὴρ ἐξέδοτο αὐτήν .
οὐδὲν ἧττον μέντοι καὶ ὁ Κόμμοδος ἐφύλαττε τὰς τιμὰς τῇ ἀδελφῇ :
καὶ γὰρ ἐπὶ τοῦ βασιλείου θρόνου καθῆστο ἐν τοῖς θεάτροις , καὶ τὸ πῦρ προεπόμπευεν αὐτῆς .
ἐπεὶ δὲ ὁ Κόμμοδος γυναῖκα ἠγάγετο , Κρισπῖναν ὄνομα , ἀνάγκη τε ἐγένετο τὴν προεδρίαν ἀπονέμεσθαι τῇ τοῦ βασιλεύοντος γυναικί , δυσφόρως τοῦτο φέρουσα ἡ Λουκίλλα , καὶ τὴν ἐκείνης τιμὴν ἑαυτῆς ὕβριν νομίζουσα , τὸν μὲν ἑαυτῆς ἄνδρα Πομπηιανὸν εἰδυῖα ἀγαπῶντα τὸν Κόμμοδον , οὐδὲν αὐτῷ περὶ ἐπιθέσεως τῆς ἀρχῆς ἀνακοινοῦται , Κοδράτου δέ , νεανίσκου εὐγενοῦς τινὸς καὶ πλουσίου , ἐφ οὗ καὶ λανθανούσῃ συνουσίᾳ διεβάλλετο , πεῖραν τῆς γνώμης λαμβάνουσα , περί τε τῆς προεδρίας συνεχῶς ἀπωδύρετο , καὶ κατ ὀλίγον ἀνέπεισε τὸν νεανίσκον ὀλέθρια βουλεύσασθαι ἑαυτῷ τε καὶ πάσῃ τῇ συγκλήτῳ .
συνωμότας γὰρ ἐκεῖνος τῆς ἐπιβουλῆς λαβών τινας τῶν ἐξεχόντων , ἀναπείθει νεανίσκον τινά , καὶ αὐτὸν ὄντα τῆς βουλῆς , Κυιντιανὸν ὄνομα , προπετῆ δὲ καὶ θρασύν , λαβόντα ἐγχειρίδιον ὑπὸ κόλπου , καιρὸν φυλάξαντα καὶ τόπον ἐπιτήδειον ἐπιπεσεῖν τε τῷ Κομμόδῳ καὶ φονεῦσαι , τὰ λοιπὰ φήσας αὐτὸς κατορθώσεσθαι χρημάτων ἐπιδόσει .
ὃ δ ὑποστὰς ἐν τῇ τοῦ ἀμφιθεάτρου εἰσόδῳ ʽζοφώδης δὲ αὕτη , διὸ καὶ λήσεσθαι ἤλπισἐ , γυμνώσας τὸ ξιφίδιον , ἐπελθών τε αἰφνιδίως τῷ Κομμόδῳ , καὶ μεγάλῃ φωνῇ προειπὼν ὑπὸ τῆς συγκλήτου αὐτῷ ἐπιπεπέμφθαι , τρῶσαι μὴ φθάσας , ἀλλ ἐν ᾧ περὶ τὴν τῶν ῥημάτων προφορὰν ἠσχολεῖτο καὶ τὴν δεῖξιν τοῦ ξίφους , συλληφθεὶς ὑπὸ τῶν σωματοφυλάκων τοῦ βασιλέως , δίκην ἀνοίας ὑπέσχεν , ὃς προεῖπε τὸ βεβουλευμένον μᾶλλον ἢ ἔδρασε , παρέσχε τε αὑτῷ μὲν προγνωσθέντι ἁλῶναι , ἐκείνῳ δὲ προμαθόντι φυλάξασθαι .
αὕτη μὲν δὴ πρώτη καὶ μεγίστη αἰτία τῷ μειρακίῳ μίσους ἐγένετο πρὸς τὴν σύγκλητον βουλήν , ἔτρωσέ τε αὐτοῦ τὴν ψυχὴν τὰ λεχθέντα , καὶ κοινοὺς ἐχθροὺς πάντας ἡγεῖτο , μεμνημένος ἀεὶ τῆς τοῦ ἐπιδραμόντος φωνῆς .
ὑπῆρξε δὲ καὶ τῷ Περεννίῳ πρόφασίς τε καὶ ὑπόθεσις αὐτάρκης :
ἐκκόπτειν γὰρ ἀεὶ καὶ κολούειν αὐτῷ συνεβούλευε τοὺς ὑπερέχοντας , ὧν ἁρπάζων τὰς οὐσίας ῥᾷστα πλουσιώτατος ἐγένετο τῶν καθ αὑτὸν ἀνθρώπων .
γενομένης δ ἐξετάσεως διὰ τοῦ Περεννίου ἀκριβεστέρας , τήν τε ἀδελφὴν ὁ Κόμμοδος διεχρήσατο καὶ πάντας ἀφειδῶς τούς τε ὄντας ἐν τῇ συνωμοσίᾳ καὶ τοὺς ἐφ οἱαισδήποτε διαβληθέντας ὑποψίαις 0 .
ὁ δὲ Περέννιος ἀποσκευασάμενος πάντας οὓς καὶ ὁ Κόμμοδος ᾐδεῖτο καὶ ὅσοι πατρῴαν αὐτῷ εὔνοιαν ἐπεδείκνυντο τῆς τε ἐκείνου σωτηρίας προμήθειαν εἶχον , ποιησάμενός τε αὑτὸν ἐπ ἐξουσίαν , ἐπεβούλευε τῇ ἀρχῇ , καὶ τοῖς τε υἱοῖς ἑαυτοῦ νεανίαις οὖσιν ἐγχειρίσαι πείθει τὸν Κόμμοδον τὴν πρόνοιαν τῶν Ἰλλυρικῶν στρατευμάτων , αὐτός τε πλεῖστα χρήματα ἤθροιζεν ἐς τὸ ἐπιδόσεσι λαμπραῖς ἀποστῆσαι τὸ στρατιωτικόν .
οἱ δὲ παῖδες αὐτοῦ λανθάνοντες συνεκρότουν δύναμιν , ὡς ἂν τοῦ Περεννίου κατεργασαμένου τὸν Κόμμοδον ἐπιθεῖντο τῇ ἀρχῇ .
ἐγνώσθη δ ἡ ἐπιβουλὴ παραδόξῳ τρόπῳ .
ἱερὸν ἀγῶνα τελοῦσι Ῥωμαῖοι Διὶ Καπετωλίῳ , θεάματά τε σοφίας καὶ ἰσχύος πάντα ἀθροίζεται ὡς ἐς βασιλίδα πόλιν πανηγυρίζουσαν .
θεατὴς δὲ καὶ ἀθλοθέτης σὺν τοῖς λοιποῖς ἱερεῦσιν , οὓς ἐκ περιόδων χρόνου ἡ τάξις καλεῖ , ὁ βασιλεὺς γίνεται .
κατελθόντος δὴ τοῦ Κομμόδου ἐπὶ τὴν ἀκρόασιν τῶν ἐνδόξων ἀγωνιστῶν , καὶ αὐτοῦ μὲν προκαθίσαντος ἐν τῇ βασιλείῳ ἕδρᾳ , πληρωθέντος δὲ τοῦ θεάτρου μετὰ πάσης εὐκοσμίας , τῶν τε ἐν ἀξιώσεσιν ἐν ἐξαιρέτοις ἕδραις καὶ ὡς ἑκάστοις διετέτακτο ἱδρυμένων , πρίν τι λέγεσθαι ἢ πράττεσθαι ἐπὶ τῆς σκηνῆς ἀνὴρ φιλοσόφου φέρων σχῆμα ʽβάκτρον γὰρ ἦν αὐτῷ μετὰ χεῖρας , ἡμιγύμνῳ τε αὐτῷ ἐκκρεμὴς πήρἀ εἰσδραμών , καὶ στὰς ἐν μέσῃ τῇ σκηνῇ , τῷ τε τῆς χειρὸς νεύματι τὸν δῆμον κατασιγάσας , οὐ πανηγυρίζειν σοι καιρός ἔφη Κόμμοδε νῦν , οὐ δὲ θέαις καὶ ἑορταῖς σχολάζειν 0 :
ἐπίκειται γάρ σου τοῖς αὐχέσι τὸ τοῦ Περεννίου ξίφος , καὶ εἰ μὴ φυλάξῃ κίνδυνον οὐκ ἐπαιωρούμενον ἀλλ ἤδη παρόντα , λήσεις ἀπολόμενος .
αὐτός τε γὰρ ἐνταῦθα δύναμιν ἐπὶ σοὶ καὶ χρήματα ἀθροίζει οἵ τε παῖδες αὐτῷ τὴν Ἰλλυρικὴν στρατιὰν ἀναπείθουσιν .
εἰ δὲ μὴ φθάσεις , διαφθείρῃ .
ταῦτα εἰπόντος αὐτοῦ , εἴ τε ὑπό τινος δαιμονίου τύχης ἐπειχθέντος , εἴ τε καὶ τολμήσαντος ἵνα δόξαν ἄρηται πρότερον ἄγνωστος καὶ ἄσημος ὤν , εἴ τε ἐλπίσαντος ἀμοιβῆς μεγαλοδώρου τεύξεσθαι παρὰ τοῦ βασιλέως , ἀφασία τὸν Κόμμοδον καταλαμβάνει 0 1 .
καὶ πάντες ὑπώπτευον μὲν τὰ λεχθέντα , πιστεύειν δὲ οὐ προσεποιοῦντο .
κελεύει δὲ αὐτὸν συλληφθῆναι ὁ Περέννιος , οἷά τε μεμηνότα καὶ ψευδῆ λέγοντα πυρὶ παραδοθῆναι .
ὃ μὲν δὴ ἀκαίρου παρρησίας τοιαύτην ὑπέσχε δίκην :
οἱ μέντοι περὶ τὸν Κόμμοδον , ὅσοι τε εὐνοεῖν προσεποιοῦντο , καὶ πάλαι μὲν ἀπεχθῶς πρὸς τὸν Περέννιον διακείμενοι ʽβαρὺς γὰρ καὶ ἀφόρητος ἦν ὑπεροψίᾳ καὶ ὕβρεἰ τότε καιρὸν εὔκαιρον ἔχοντες διαβάλλειν ἐπειρῶντο .
ἐχρῆν τε ἄρα τὸν Κόμμοδον τὴν ἐπιβουλὴν ἐκφυγεῖν καὶ τὸν Περέννιον σὺν τοῖς παισὶ διολέσθαι κακῶς .
ἦλθον γὰρ μετ οὐ πολὺ στρατιῶταί τινες λαθόντες τὸν τοῦ Περεννίου παῖδα , καὶ νομίσματα ἐκόμισαν ἐκτετυπωμένα τὴν ἐκείνου εἰκόνα :
λαθόντες δὲ καίτοι ἔπαρχον ὄντα τὸν Περέννιον , καὶ δείξαντες τῷ Κομμόδῳ τὰ νομίσματα , διδάξαντές τε τῆς ἐπιβουλῆς τὰ λανθάνοντα , αὐτοὶ μὲν ἔτυχον μεγάλων δωρεῶν , ἀγνοοῦντος δὲ ταῦτα τοῦ Περεννίου μηδέν τε τοιοῦτον προσδεχομένου , νύκτωρ ὁ Κόμμοδος πέμψας ἀποτέμνει τὴν κεφαλήν :
καὶ τὴν ταχίστην , ὅπως τὴν τῶν πραττομένων γνῶσιν φθάσωσιν , ἐκπέμπει τοὺς πορευσομένους φήμης ὀξυτέρῳ δρόμῳ ἐπιστῆναί τε δυνησομένους τῷ παιδὶ τοῦ Περεννίου τὰ ἐπὶ τῆς Ῥώμης ἀγνοοῦντι , γράμματά τε φιλικὰ ποιήσας καὶ μείζοσι φήσας καλεῖν ἐλπίσιν αὐτὸν ἥκειν κελεύει .
ὃ δὲ μή τε τι τῆς παρασκευῆς πω καὶ τῶν βεβουλευμένων μή τε τι τῶν κατὰ τὸν πατέρα εἰδώς , τῶν τε ἀγγέλων εἰπόντων ταῦτα καὶ τὸν πατέρα ἐντετάλθαι ῥήμασι , μηδὲν δὲ ἐπεσταλκέναι τοῖς βασιλείοις ἀρκούμενον γράμμασι , πιστεύσας ὁ νεανίας , ἀσχάλλων μὲν καὶ δυσφορῶν ὅτι δὴ ἀτελῆ κατέλιπε τὰ βεβουλευμένα , ὅμως δὲ θαρρῶν τῇ τοῦ πατρὸς ὡς ἔτι συνεστώσῃ δυνάμει , ποιεῖται τὴν ἔξοδον .
γενόμενον δὲ αὐτὸν κατὰ τὴν Ἰταλίαν , οἷς τοῦτο ἐντέταλτο , διεχρήσαντο .
τοιοῦτον μὲν δὴ τέλος ἐκείνους κατέλαβεν :
ὁ δὲ Κόμμοδος δύο τοὺς ἐπάρχους καταστήσας ἀσφαλέστερον ᾠήθη μὴ ἑνὶ πιστεύειν τοσαύτην ἐξουσίαν , μερισθεῖσαν δὲ αὐτὴν ἀσθενεστέραν ἔσεσθαι ἤλπισε πρὸς τὴν βασιλείας ἐπιθυμίαν .
χρόνου δὲ οὐ πολλοῦ διαγενομένου ἑτέρα τις ἐπιβουλὴ τοιαύτη κατ αὐτοῦ συνεσκευάσθη .
μάτερνος ἦν τις , στρατιώτης μὲν πρότερον , πολλὰ δὲ καὶ δεινὰ τολμήσας , τήν τε τάξιν λιπὼν καὶ πείσας ἑτέρους ἀπὸ τῶν αὐτῶν ἔργων συναποδρᾶναι , χεῖρα πολλὴν κακούργων ἐν ὀλίγῳ ἀθροίσας χρόνῳ , τὰ μὲν πρῶτα κώμαις τε καὶ ἀγροῖς ἐπιτρέχων ἐλῄστευεν , ἐπεὶ δὲ πολλῶν χρημάτων ἐγκρατὴς ἐγένετο , μεῖζόν τι πλῆθος ἤθροισε κακούργων μεγάλαις τε δωρεῶν ὑποσχέσεσι καὶ τῶν ἁλισκομένων κοινωνίᾳ , ὡς μηκέτι λῃστῶν ἀλλὰ καὶ πολεμίων ἔχειν ἀξίωμα .
πόλεσι γὰρ ἤδη μεγίσταις ἐπετίθεντο , καὶ τὰ ἐν αὐταῖς δεσμωτήρια βίᾳ ῥηγνύντες , τοὺς ἐφ οἱαισδὴ καθειρχθέντας αἰτίαις δεσμῶν ἐλευθέρους ἀφιέντες ἄδειάν τε ὑπισχνούμενοι , εὐεργεσίαις ἐς τὴν συμμαχίαν προσήγοντο :
πᾶσάν τε κατατρέχοντες τὴν Κελτῶν καὶ Ἰβήρων χώραν , πόλεσί τε ταῖς μεγίσταις ἐπιόντες , καὶ μέρη μὲν ἐμπιπράντες , τὰ δὲ λοιπὰ ἁρπαγὴν ποιούμενοι , ἀνεχώρουν .
ὡς δὲ ταῦτα ἐδηλώθη τῷ Κομμόδῳ , μετὰ πάσης ὀργῆς τε καὶ ἀπειλῆς ἐπιστέλλει τοῖς τῶν ἐθνῶν ἡγουμένοις , ῥᾳθυμίαν ἐγκαλῶν , καὶ κελεύει στρατὸν ἐπ αὐτοὺς ἀθροισθῆναι .
μαθόντες δὲ ἐκεῖνοι δύναμιν ἀγειρομένην ἐπ αὐτούς , τῶν μὲν χωρίων ἃ ἐπόρθουν ἀπέστησαν , λαθόντες δὲ διὰ ταχείας καὶ ἀβάτου ὁδοιπορίας κατ ὀλίγους ἐς τὴν Ἰταλίαν παρεδύοντο :
καὶ περὶ βασιλείας ἤδη καὶ μειζόνων πραγμάτων ὁ Μάτερνος ἐβουλεύετο .
ἐπεὶ γὰρ αὐτῷ τὰ προπεπραγμένα πάσης ἐλπίδος μεῖζον ἦν προχωρήσαντα , ᾠήθη δεῖν μέγα τι δράσας κατορθῶσαι , ἢ ἐπείπερ ἅπαξ ἐν κινδύνῳ καθειστήκει , μὴ ἀσήμως μη δ ἀδόξως τελευτῆσαι .
ἐπεὶ δὲ αὑτῷ μὴ τοσαύτην ὑπάρχειν δύναμιν ἡγεῖτο ὡς ἐξ ἀντιστάσεως ἰσορρόπου καὶ φανερᾶς ἐφόδου συστῆναι πρὸς τὸν Κόμμοδον ʽτό τε γὰρ πλῆθος τοῦ Ῥωμαίων δήμου ἐλογίζετο εὔνουν ἔτι τῷ Κομμόδῳ ὑπάρχον , τήν τε τῶν περὶ αὐτὸν δορυφόρων εὔνοιαν , τέχνῃ καὶ σοφίᾳ ἤλπισε περιέσεσθαι .
καὶ μηχανᾶται τοιόνδε τι .
ἦρος ἀρχῇ ἑκάστου ἔτους , ὡρισμένης ἡμέρας , μητρὶ θεῶν πομπὴν τελοῦσι Ῥωμαῖοι :
καὶ πάντα ὅσα παῤ ἑκάστοις πλούτου σύμβολα κειμήλιά τε βασιλέων ὕλης τε ἢ τέχνης θαύματα , τῆς θεοῦ προπομπεύει 0 .
ἄνετός τε πᾶσι δέδοται ἐξουσία παντοδαπῆς παιδιᾶς , ἕκαστός τε ὃ βούλεται σχῆμα ὑποκρίνεται :
οὐ δ ἔστιν οὕτω μέγα ἢ ἐξαίρετον ἀξίωμα , ὃ μὴ παντὶ τῷ βουλομένῳ ἀμφιεσθέντι ὑπάρχει παῖξαί τε καὶ κρύψαι τὴν ἀλήθειαν , ὡς μὴ ῥᾳδίως διαγνῶναι τόν τε ὄντα καὶ τὸν μιμούμενον .
ἔδοξε δὴ τῷ Ματέρνῳ καιρὸς ἐπιτήδειος εἶναι ἐς τὸ τὴν ἐπιβουλὴν λαθεῖν :
ἤλπισε γὰρ αὐτός τε ἀναλαβὼν τὸ τῶν δορυφόρων σχῆμα καὶ τοὺς σὺν αὑτῷ ὁπλίσας ὁμοίως , ἀναμίξας τε τῷ πλήθει τῶν αἰχμοφόρων καὶ τῆς πομπῆς νομισθεὶς μέρος , μηδενός τε προφυλαττομένου αἰφνιδίως ἐπιπεσὼν τὸν Κόμμοδον διαχρήσασθαι .
ἀλλὰ προδοσίας γενομένης , καὶ τινῶν τῶν σὺν αὐτῷ προκατελθόντων ἐς τὴν πόλιν καὶ τὴν ἐπιβουλὴν κατειπόντων ʽφθόνος γὰρ αὐτοὺς ἐς τοῦτο παρώξυνεν , εἰ δὴ ἔμελλον ἀντὶ λῃστοῦ δεσπότην ἕξειν καὶ βασιλέἀ , πρὶν ἐλθεῖν τὴν ἑορτὴν αὐτός τε ὁ Μάτερνος συλληφθεὶς τὴν κεφαλὴν ἀπετμήθη καὶ οἱ συνωμόται ἀξίας ὑπέσχον δίκας .
ὁ δὲ Κόμμοδος θύσας τε τῇ θεῷ καὶ χαριστήρια 0 :
ὁμολογήσας τὴν ἑορτὴν ἐπετέλει , παρέπεμπέ τε τὴν θεὸν χαίρων .
καὶ σωτήρια τοῦ βασιλέως ὁ δῆμος μετὰ τῆς ἑορτῆς ἐπανηγύριζεν .
θρησκεύουσι δὲ μάλιστα τὴν θεὸν τήνδε Ῥωμαῖοι ἐξ αἰτίας τοιαύτης , ὡς ἱστορίᾳ παρειλήφαμεν , ἧς ἐπιμνησθῆναι ἔδοξε διὰ τὴν παῤ Ἑλλήνων τισὶν ἀγνωσίαν .
αὐτὸ μὲν τὸ ἄγαλμα διιπετὲς εἶναι λέγουσιν , οὔ τε δὲ τὴν ὕλην οὔ τε τεχνιτῶν ὅστις ἐποίησεν ἐγνωσμένον , οὐ δὲ ψαυστὸν χειρὸς ἀνθρωπίνης 0 .
τοῦτο δὲ πάλαι μὲν ἐξ οὐρανοῦ κατενεχθῆναι λόγος ἔς τινα τῆς Φρυγίας χῶρον ʽΠεσσινοῦς δὲ ὄνομα αὐτῷ , τὴν δὲ προσηγορίαν λαβεῖν τὸν τόπον ἐκ τοῦ πεσόντος ἀγάλματος ἐξ οὐρανοὖ καὶ πρῶτον ἐκεῖσε ὀφθῆναι 0 .
ὡς δὲ παῤ ἑτέροις εὕρομεν , Ἴλῳ τῷ Φρυγὶ καὶ Ταντάλῳ τῷ Λυδῷ πόλεμον ἐκεῖ γενέσθαι λέγουσιν , οἳ μὲν περὶ ὅρων , οἳ δὲ περὶ τῆς Γανυμήδους ἁρπαγῆς 0 :
ἰσορρόπου δὲ ἐπὶ πολὺ τῆς μάχης γενομένης ἑκατέρωθεν πεσεῖν ἱκανούς , καὶ τὴν συμφορὰν ὄνομα δοῦναι τῷ χωρίῳ .
ἔνθα καὶ τὸν Γανυμήδην ἁρπασθέντα ἀφανῆ γενέσθαι λόγος , ἀνθελκόντων αὐτὸν τοῦ ἀδελφοῦ καὶ τοῦ ἐραστοῦ 0 :
ἀφανοῦς δὲ γενομένου τοῦ σώματος ἐκθειασθῆναι τὸ πάθος τοῦ μειρακίου ἐς μῦθον καὶ τὴν Διὸς ἁρπαγήν .
ἐν δὲ τῷ προειρημένῳ Πεσσινοῦντι πάλαι μὲν Φρύγες ὠργίαζον ἐπὶ τῷ ποταμῷ Γάλλῳ παραρρέοντι , ἀφ οὗ τὴν ἐπωνυμίαν φέρουσιν οἱ τῇ θεῷ τομίαι ἱερωμένοι :
ἐπεὶ δὲ Ῥωμαίων ηὔξετο τὰ πράγματα , φασὶν αὐτοῖς χρησθῆναι μενεῖν τε τὴν ἀρχὴν καὶ ἐς μέγα προχωρήσειν , εἰ τὴν Πεσσινουντίαν θεὸν μεταγάγοιεν ὡς αὑτούς .
πέμψαντες δὲ πρέσβεις ἐς Φρύγας τὸ ἄγαλμα ᾔτουν :
ἔτυχον δὲ ῥᾳδίως , συγγένειαν προβαλλόμενοι καὶ τὴν ἀπ Αἰνείου τοῦ Φρυγὸς ἐς αὐτοὺς διαδοχὴν καταλέγοντες .
κομισθὲν δὲ ἐπὶ νεὼς τὸ ἄγαλμα καὶ γενόμενον ἐν ταῖς τοῦ Θύμβριδος ἐκβολαῖς ʽταύταις γὰρ ἀντὶ λιμένων ἐχρῶντο οἱ Ῥωμαῖοἰ ἔστησε θείᾳ δυνάμει τὸ σκάφος .
ἐπὶ πολὺ δὲ πανδημεὶ τῶν Ῥωμαίων τὴν ναῦν ἐφελκόντων , ἀντεχούσης τῆς ἰλύος οὐ πρότερον ἡ ναῦς ἀνέδραμε πρὶν ἢ τὴν ἱέρειαν ἐνεχθῆναι τῆς Ἑστίας .
ταύτην ἔδει παρθενεύεσθαι , αἰτίαν δὲ διαφθορᾶς εἶχεν .
ὡς μέλλουσα δὲ κριθήσεσθαι , ἱκετεύει τὸν δῆμον ἐπιτρέψαι τῇ Πεσσινουντίᾳ θεῷ τὴν κρίσιν :
καὶ λυσαμένη τὴν ζώνην ἐπαφῆκε τῇ πρῴρᾳ τῆς νεώς , προσευξαμένη , εἰ παρθένος εἴη καὶ ἁγνή , πεισθῆναι τὸ σκάφος .
ῥᾳδίως δὲ τῆς ζώνης ἐξηρτημένης ἡ ναῦς ἠκολούθησεν :
ὁμοῦ δὲ τὸ ἐναργὲς τῆς θεοῦ καὶ τὸ σεμνὸν τῆς παρθένου Ῥωμαῖοι ἐθαύμασαν .
τοσαῦτα μὲν δὴ τῆς Πεσσινουντίας θεοῦ φιλοτιμότερον ἱστορήσθω , οὐκ ἄχαριν ἕξοντα γνῶσιν τοῖς τὰ Ῥωμαίων οὐκ ἀκριβοῦσιν :
ὁ δὲ Κόμμοδος ἐκφυγὼν τὴν Ματέρνου ἐπιβουλήν , πλείονί τε περὶ αὑτὸν ἐχρῆτο φρουρᾷ καὶ σπανίως τοῖς δήμοις ἐπεφαίνετο , τὰ πλεῖστα ἐν προαστείοις καὶ τοῖς ἀπωτέρω τῆς πόλεως βασιλικοῖς κτήμασι διατρίβων , καὶ ἑαυτὸν δικαστηρίων ἀπείργων καὶ βασιλικῶν πράξεων .
συνέβη δὲ κατ ἐκεῖνο καιροῦ λοιμώδη νόσον κατασχεῖν τὴν Ἰταλίαν :
μάλιστα δὲ τὸ πάθος τῇ Ῥωμαίων πόλει ἤκμασεν ἅτε πολυανθρώπῳ τε οὔσῃ φύσει καὶ τοὺς πανταχόθεν ὑποδεχομένῃ , πολλή τε τις φθορὰ ἐγένετο ὑποζυγίων ἅμα καὶ ἀνθρώπων .
τότε ὁ Κόμμοδος , συμβουλευσάντων αὐτῷ τινῶν ἰατρῶν , ἐς τὴν Λαύρεντον ἀνεχώρησεν :
εὐψυχέστερον γὰρ ὂν τὸ χωρίον καὶ μεγίστοις κατάσκιον δαφνηφόροις ἄλσεσιν , ὅθεν καὶ τὸ ὄνομα τῷ χωρίῳ , σωτήριον εἶναι ἐδόκει , καὶ πρὸς τὴν τοῦ ἀέρος φθορὰν ἀντέχειν ἐλέγετο εὐωδίᾳ τε τῆς τῶν δαφνῶν ἀποφορᾶς καὶ τῇ τῶν δένδρων ἡδείᾳ σκιᾷ 0 .
ἀλλὰ καὶ οἱ κατὰ τὴν πόλιν , κελευόντων τῶν ἰατρῶν , μύρου εὐωδεστάτου τάς τε ὀσφρήσεις καὶ τὰ ὦτα ἐνεπίμπλασαν , θυμιάμασί τε καὶ ἀρώμασι συνεχῶς ἐχρῶντο , φασκόντων τινῶν τὴν εὐωδίαν φθάσασαν ἐμπιπλάναι τοὺς πόρους τῶν αἰσθήσεων καὶ κωλύειν δέχεσθαι τὸ φθορῶδες τοῦ ἀέρος , ἢ εἰ καί τι προεμπέσοι , κατεργάζεσθαι δυνάμει κρείττονι .
πλὴν οὐδὲν ἧττον ἡ νόσος ἐπὶ πλεῖστον ἤκμασε , πολλῆς ἀνθρώπων φθορᾶς γενομένης πάντων τε ζῴων τῶν τοῖς ἀνθρώποις συνοίκων .
ἐπέσχε δὲ κατ αὐτὸ καὶ λιμὸς τὴν πόλιν ἐξ αἰτίας τοιαύτης .
κλέανδρός τις ἦν , τὸ μὲν γένος Φρύξ , τῶν δημοσίᾳ εἰωθότων ὑπὸ κήρυκι πιπράσκεσθαι :
οἰκέτης δὲ βασιλικὸς γενόμενος συναυξηθείς τε τῷ Κομμόδῳ ἐς τοσοῦτον ὑπ αὐτοῦ τιμῆς καὶ ἐξουσίας προήχθη ὡς τήν τε τοῦ σώματος φρουρὰν καὶ τὴν τοῦ θαλάμου ἐξουσίαν τήν τε τῶν στρατῶν ἀρχὴν ἐγχειρισθῆναι :
ὑπὸ δὲ πλούτου καὶ τρυφῆς ἀνεπείσθη καὶ πρὸς βασιλείας ἐπιθυμίαν .
ἀθροίζων δὲ χρήματα , καὶ σῖτον πλεῖστον συνωνούμενος καὶ ἀποκλείων , ἤλπιζε προσάξεσθαι τόν τε δῆμον καὶ τὸ στρατόπεδον , εἰ πρῶτον ἐν σπάνει τῶν ἐπιτηδείων καταστήσας ἐπιδόσεσι λαμπραῖς ἁλόντας πόθῳ τοῦ χρειώδους προσαγάγοιτο .
μέγιστον δὲ γυμνάσιον κατασκευάσας λουτρὸν δημόσιον ἀνῆκεν αὐτοῖς .
ὃ μὲν οὖν οὕτω τὸν δῆμον ἐδελέαζεν :
οἱ δὲ Ῥωμαῖοι ἀπεχθῶς ἔχοντες πρὸς αὐτόν , καὶ τῶν δεινῶν τὰς αἰτίας ἐς ἐκεῖνον ἀναφέροντες , μισοῦντες αὐτοῦ τὸ ἀκόρεστον τῆς τοῦ πλούτου ἐπιθυμίας , τὰ μὲν πρῶτα ἔν τε θεάτροις συνιστάμενοι καὶ κατὰ πλήθη κακῶς ἠγόρευον , καὶ τὸ τελευταῖον , διάγοντος ἐν προαστείῳ τοῦ Κομμόδου , ἐπελθόντες πανδημεὶ ἐβόων καὶ τὸν Κλέανδρον ἐς θάνατον ᾔτουν .
ταραχῆς δὲ οὔσης περὶ τὸ προάστειον , τοῦ τε Κομμόδου ἐν τοῖς ἀνακεχωρηκόσι τόποις ἡδοναῖς σχολάζοντος , ἀγνοοῦντός τε τὰ θρυλούμενα , ἐπείπερ ὁ Κλέανδρος ἀγγέλλεσθαί τι τῶν πραττομένων ἐκώλυεν αὐτῷ , αἰφνιδίως , οὐ προσδοκῶντος τοῦ δήμου , ἐπιφαίνονται ὡπλισμένοι κελεύσαντος τοῦ Κλεάνδρου πάντες οἱ βασίλειοι ἱππεῖς , τούς τε ἐντυγχάνοντας ἔβαλλον καὶ ἐτίτρωσκον .
ὁ δὲ δῆμος οὐ δὲ ἀντιστῆναι οἷός τε ἦν , ἄνοπλοι πρὸς ὡπλισμένους καὶ πεζοὶ πρὸς ἱππεῖς 0 :
τροπῆς δὲ γενομένης ἔφυγον ἐς τὴν πόλιν .
ἐφθείρετο δὲ ὁ δῆμος οὐ μόνον βαλλόμενος ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν οὐ δὲ πατούμενος ὑπὸ τῶν ἵππων , ἀλλ ὑπό τε πλήθους ὠθούμενοι καὶ ὑπὸ τῶν ἱππέων ἐπ ἀλλήλους πίπτοντες πολλοὶ ἀπώλοντο .
μέχρι μὲν οὖν τῶν τῆς Ῥώμης πυλῶν ἀκωλύτως οἱ ἱππεῖς διώκοντες τοὺς ἐμπίπτοντας ἀφειδῶς ἀνῄρουν :
ἐπεὶ δὲ οἱ ἐν τῇ πόλει μείναντες , αἰσθόμενοι τὸ κατειληφὸς πάθος , ἀποκλείσαντες τὰς τῶν οἰκιῶν εἰσόδους ἔς τε τὰ δωμάτια ἀναβάντες λίθοις καὶ κεράμοις ἔβαλλον τοὺς ἱππεῖς , οἳ δὲ ἔπασχον ἅπερ δεδράκεσαν , οὐδενὸς μὲν αὐτοῖς συστάδην μαχομένου , τοῦ δὲ πλήθους ἐξ ἀσφαλοῦς ἤδη βάλλοντος αὐτούς .
τιτρωσκόμενοι τοίνυν καὶ μὴ φέροντες ἐς φυγὴν ἐτράπησαν , πολλοὶ δὲ αὐτῶν διεφθείροντο :
ὑπό τε τῆς τῶν λίθων συνεχοῦς βολῆς οἱ ἵπποι , κυλινδουμένοις τοῖς λίθοις ἐπιβαίνοντες , ὠλίσθαινον καὶ τοὺς ἐπιβάτας ἀπωθοῦντο .
πολλῶν δὲ ἑκατέρωθεν πιπτόντων ἐπεβοήθουν τῷ δήμῳ καὶ οἱ τῆς πόλεως πεζοὶ στρατιῶται μίσει τῶν ἱππέων .
ὄντος δὲ πολέμου ἐμφυλίου ἄλλος μὲν οὐδεὶς ἀγγεῖλαι τὰ πραττόμενα τῷ Κομμόδῳ ἐβούλετο δέει τῆς Κλεάνδρου ἐξουσίας :
ἡ δὲ πρεσβυτάτη τῶν Κομμόδου ἀδελφῶν ʽΦαδίλλα ἦν ὄνομα αὐτᾖ εἰσδραμοῦσα πρὸς τὸν βασιλέα ʽῥᾳδία δὲ ἡ εἴσοδος αὐτῇ καὶ ἀκώλυτος ἅτε ἀδελφᾖ , λυσαμένη τὰς τρίχας ῥίψασά τε ἐς τὴν γῆν ἑαυτήν , οὐδὲν ἀλλ ἢ πένθους σχῆμα δείξασα σὺ μέν ἔφη , ὦ βασιλεῦ , μένων ἐπὶ ἡσυχίᾳ τῶν παραττομένων ἀγνοίᾳ , ἐν ἐσχάτῳ καθέστηκας κινδύνῳ 0 :
ἡμεῖς δέ , τὸ σὸν γένος , ὅσον οὐδέπω ἀπολούμεθα .
οἴχεται δέ σοι ὅ τε δῆμος Ῥωμαίων καὶ τὸ πλεῖστον τοῦ στρατιωτικοῦ .
ἃ δὲ πρὸς μηδενὸς βαρβάρων πείσεσθαι προσεδοκῶμεν , ταῦτα δρῶσιν ἡμᾶς οἱ οἰκεῖοι :
καὶ οὓς μάλιστα εὐηργέτησας , τούτους ἐχθροὺς ἔχεις .
κλέανδρος ἐπὶ σὲ τόν τε δῆμον καὶ τὸ στρατιωτικὸν ὥπλισεν :
ἐκ δὲ διαφόρου καὶ ἐναντίας γνώμης οἳ μὲν μισοῦντες αὐτόν , ὁ δῆμος , οἳ δὲ στέργοντες , πᾶν τὸ ἱππικὸν τάγμα , ἐν ὅπλοις εἰσί , καὶ φθείροντες ἀλλήλους ἐμφυλίου αἵματος τὴν Ῥώμην ἐπλήρωσαν .
τὰ δ ἑκατέρου τοῦ πλήθους δεινὰ ἡμᾶς προσλήψεται , εἰ μὴ τὴν ταχίστην πρὸς θάνατον ἐκδώσεις πονηρὸν οἰκέτην , ὀλέθρου τοσούτου τοῖς μὲν αἴτιον ἤδη γεγονότα , ἡμῖν δὲ ἐσόμενον ὅσον οὐδέπω 0 .
τοιαῦτά τινα εἰποῦσα , ῥηξαμένη τε τὴν ἐσθῆτα , καὶ τῶν παρόντων τινὲς θαρρήσαντες τοῖς τῆς ἀδελφῆς τοῦ βασιλέως λόγοις τὸν Κόμμοδον ἐτάραξαν .
ἐκπλαγεὶς δὲ ἐκεῖνος , τόν τε ἐπικείμενον κίνδυνον οὐ μέλλοντα ἀλλὰ παρόντα ἤδη φοβηθείς , μεταπέμπεται τὸν Κλέανδρον , οὐδὲν μέν τι εἰδότα τῶν ἀπηγγελμένων , οἰόμενον δέ .
ἐλθόντα δ αὐτὸν συλληφθῆναι κελεύει , καὶ τὴν κεφαλὴν ἀποτεμὼν δόρατί τε ἐπιμήκει ἐγκαταπήξας ἐκπέμπει τερπνὸν καὶ ποθεινὸν τῷ δήμῳ θέαμα .
ἔστη γὰρ οὕτω τὸ δεινόν , καὶ ἑκάτεροι πολεμοῦντες ἐπαύσαντο , οἱ μὲν στρατιῶται ἀνῃρημένον ἰδόντες ὑπὲρ οὗ ἐμάχοντο , δέει τε τῆς τοῦ βασιλέως ὀργῆς ʽσυνίεσαν γὰρ ἐξηπατῆσθαι καὶ τὰ δρασθέντα παρὰ γνώμην αὐτοῦ τετολμηκέναἰ :
ὁ δὲ δῆμος κεκόρεστο τιμωρίαν παρὰ τοῦ τὰ δεινὰ δράσαντος εἰληφώς .
προσανεῖλον δὲ καὶ τοὺς παῖδας τοῦ Κλεάνδρου ʽδύο δὲ ἦσαν ἄρρενες αὐτᾦ , πάντας τε ὅσους ᾔδεσαν ἐκείνου φίλους διεχρήσαντο :
σύροντές τε τὰ σώματα καὶ πᾶσαν ὕβριν ἐνυβρίσαντες , τέλος λελωβημένους ἐς τοὺς ὀχετοὺς ἔρριψαν φέροντες .
τοιούτῳ μὲν δὴ τέλει Κλέανδρός τε καὶ οἱ περὶ αὐτὸν ἐχρήσαντο , φιλοτιμησαμένης , ὡς ἄν τις εἴποι , τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἐν ἑνὶ δεῖξαι ὅτι ἐκ τῆς ἐσχάτης εὐτελείας ἐς τὸ μέγιστον ὕψος ἆραι καὶ πάλιν τὸν ἀρθέντα ῥῖψαι ὀλίγη καὶ ἀνέλπιστος δύναται τύχης ῥοπή .
ὁ δὲ Κόμμοδος δεδιὼς μὲν τὴν τοῦ δήμου κίνησιν , μή τι καὶ περὶ αὐτὸν νεωτερίσειεν , ὅμως δὲ παρορμησάντων αὐτὸν τῶν οἰκείων κατελθὼν ἐς τὸ ἄστυ , μετὰ πάσης εὐφημίας τε καὶ παραπομπῆς τοῦ δήμου ὑποδεχθεὶς ἐς τὴν βασίλειον ἐπανῆλθεν αὐλήν .