Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
καὶ εἰς τ αὐτὸν συνελθόντες ἐψηφίσαντο μήποτε ταύτην τὴν ζήτησιν εἰς διάλεξιν ἄγειν .
καὶ τὰ μὲν ὕστερον ὧδε ἀπέβη .
ἐπὶ δὲ τῆς παρούσης ἡγεμονίας καὶ Ναυατιανοὶ πρὸς σφᾶς διενεχθέντες περὶ τῆς πασχαλίας ἑορτῆς ἑτέραν αἵρεσιν τῶν καλουμένων Σαββατιανῶν συνεστήσαντο .
σαββάτιος γάρ τις πρεσβύτερος ὑπὸ Μαρκιανοῦ χειροτονηθεὶς ἅμα Θεοκτίστῳ καὶ Μακαρίῳ συμπρεσβυτέροις ἑπόμενος τοῖς ἐν Παζουκώμῃ συνεληλυθόσιν ἐπὶ τῆς Οὐάλεντος βασιλείας ἠξίου ἅμα τοῖς Ἰουδαίοις τὴν τοῦ πάσχα ἑορτὴν ἐπιτελεῖν .
ἀποστὰς δὲ τῆς ἐκκλησίας τὰ μὲν πρῶτα πῇ μὲν ἀσκήσεως ἕνεκεν  ἄριστα γὰρ ἐβίου  , πῇ δέ τινας ὑπονοεῖν ἀναξίους κοινωνίας μυστηρίων ἐσκήπτετο 0 ·
ὡς δὲ ἐγεγόνει δῆλος νεωτερίζων , ἐμέμφετο μὲν Μαρκιανὸς τὴν ἐπ αὐτῷ χειροτονίαν ·
ἄμεινόν τε ἦν ἐπὶ ἀκάνθας ἐπιτεθεικέναι τὰς χεῖρας ἢ ἐπ αὐτόν , πολλάκις , φασίν , ἀνεβόα 0 .
διατεμνομένην δὲ αὐτῷ τὴν ἐκκλησίαν εἰς ἕτερον πλῆθος ὁρῶν συνεκάλεσεν ὁμοδόξους ἐπισκόπους εἰς Σάγγαρον  χωρίον δὲ τοῦτο Βιθυνίας οὐκ ἀπὸ πολλοῦ Ἑλενοπόλεως ἐπὶ τῆς θαλάσσης κείμενον  0 ·
ἔνθα δὴ συνελθόντες μετεκαλέσαντο Σαββάτιον .
ἐπεὶ δὲ τῆς λύπης τὴν αἰτίαν ἀπαιτηθεὶς λέγειν ἐπῃτιᾶτο τῆς ἑορτῆς τὸ διάφορον , ὑπονοήσαντες ἔρωτι προεδρίας ταῦτα αὐτὸν σκήπτεσθαι ὅρκον ἀπῄτησαν ὡς ἐπισκοπὴν οὐκ ἂν ἕλοιτό ποτε .
τοῦ δὲ τάδε ἐνωμότως ὁμολογήσαντος λογισάμενοι μὴ ἀξιόχρεων εἶναι ταύτην τὴν αἰτίαν εἰς χωρισμὸν κοινωνίας , ἅπαντας μὲν ὁμονοεῖν καὶ ἅμα ἐκκλησιάζειν ἐψηφίσαντο , ἕκαστον δὲ ᾗ ἂν αὐτῷ δοκῇ ταύτην τὴν ἑορτὴν ἐπιτελεῖν .
καὶ κανόνα περὶ τούτου ἔθεντο , ὃν ἀδιάφορον ἐπωνόμασαν .
καὶ τὰ μὲν ὧδε ἔδοξε τοῖς ἐν Σαγγάρῳ συνελθοῦσιν .
ἐξ ἐκείνου δὲ Σαββάτιος τοῖς Ἰουδαίοις ἑπόμενος , εἰ μὴ κατὰ τ αὐτὸν ξυνηνέχθη πάντας ἄγειν τὴν ἑορτήν , φθάνων ὡς ἔθος ἐνήστευε καὶ καθ ἑαυτὸν διὰ τῶν νενομισμένων ἐπετέλει τὸ πάσχα .
τῷ δὲ σαββάτῳ ἀφ ἑσπέρας ἐπὶ τὸν δέοντα καιρὸν ἐν ἀγρυπνίᾳ καὶ ταῖς προσηκούσαις εὐχαῖς διαγενόμενος τῇ ἑξῆς ἡμέρᾳ κοινῇ πᾶσιν ἐκκλησίαζεν καὶ τῶν μυστηρίων μετεῖχεν .
καὶ τὰ μὲν πρῶτα τὸ πλῆθος ἐλάνθανεν ·
ὡς δὲ τῷ χρόνῳ ἐντεῦθεν ἐπίσημος ἐγένετο , πολλοὺς τοὺς ζηλοῦντας ἔσχεν , καὶ μάλιστα Φρύγας καὶ Γαλάτας , οἷς πάτριον ὧδε ταύτην τὴν ἑορτὴν ἐπιτελεῖν 0 .
ὕστερον δὲ εἰς τὸ προφανὲς ἀποστὰς τῶν αὐτῷ πειθομένων τὴν ἐπισκοπὴν ἀνεδέξατο , ὡς ἐν καιρῷ λελέξεται .
ἐμοὶ δὲ θαυμάζειν ἔπεισι τοῦδε τοῦ ἀνδρὸς καὶ τῶν ἑπομένων αὐτῷ , ὅτι τάδε ἐνεωτέρισαν , Ἑβραίων τῶν πάλαι , ὡς ἱστορεῖ Εὐσέβιος ὑπὸ μάρτυσι Φίλωνί τε καὶ Ἰωσήπῳ καὶ Ἀριστοβούλῳ καὶ ἑτέροις πλείστοις , μετὰ ἐαρινὴν ἰσημερίαν τὰ διαβατήρια θυόντων , ἡλίου τὸ πρῶτον δωδεκατημόριον τμῆμα ὁδεύοντος , ὃ κριὸν Ἕλληνες καλοῦσιν , ἐν διαμέτρῳ δὲ τῆς σελήνης τεσσαρεσκαιδεκαταίας τὴν πορείαν ποιουμένης .
ἐπεὶ καὶ αὐτοὶ οἱ Ναυατιανοὶ οἷς ἀκριβείας μέλει ἰσχυρίζονται , ὡς οὔ τε αὐτοῖς οὔ τε τῷ ἀρχηγῷ τῆς αἱρέσεως τοῦτο πρότερον ἦν ἔθος , ἀλλ ὑπὸ τῶν ἐν Παζουκώμῃ συνεληλυθότων ἐνεωτερίσθη ·
εἰσέτι τε νῦν τοὺς ἐν τῇ πρεσβυτέρᾳ Ῥώμῃ ὁμοδόξους αὐτοῖς σὺν τοῖς ἄλλοις Ῥωμαίοις ἑορτάζειν , οὓς οὔποτε ἄλλως ἑορτάσαι ὁ παρελθὼν χρόνος ἤλεγξε , Πέτρου καὶ Παύλου τῶν ἀποστόλων τῇ παραδόσει χρωμένους .
προσέτι δὲ καὶ Σαμαρεῖται , οἳ τοῦ Μωσέως νόμου τὰ μάλιστα ζηλωταὶ τυγχάνουσι , πρὶν τὸν νέον τελεσφορεῖσθαι καρπὸν οὐκ ἀνέχονται ταύτην ἐπιτελεῖν τὴν ἑορτήν ·
νέων γάρ , φασίν , αὐτὴν ἑορτὴν ὁ νόμος καλεῖ ·
μήπω τε τούτων φανέντων ἑορτάζειν οὐ θέμις , ὡς ἐξ ἀνάγκης φθάνειν τὴν ἐν τῷ ἦρι ἰσημερίαν 0 .
τοὺς μὲν Ἰουδαίους περὶ τοῦτο μιμουμένους θαυμαστὸν ὅτι μὴ τὴν παρ αὐτοῖς ἀρχαιότητα μᾶλλον ἐπῄνεσαν 0 .
ὡς ἔοικε δέ , πλὴν τούτων καὶ τῶν ἐπὶ τῆς Ἀσίας καλουμένων Τεσσαρεσκαιδεκατιτῶν , ὁμοίως Ῥωμαίοις καὶ Αἰγυπτίοις καὶ οἱ ἀπὸ τῶν ἄλλων αἱρέσεων ταύτην τὴν ἑορτὴν ἄγουσιν ·
ἀλλ οἱ μὲν ἐν αὐτῇ τῇ τεσσαρεσκαιδεκαταίᾳ σὺν τοῖς Ἰουδαίοις ἑορτάζουσι , ὅθεν ὧδε ὀνομάζονται .
οἱ δὲ Ναυατιανοὶ τὴν ἀναστάσιμον ἡμέραν ἐπιτηροῦσιν ·
ἰουδαίοις δὲ καὶ οὗτοι ἕπονται , καὶ εἰς τ αὐτὸν τοῖς Τεσσαρεσκαιδεκατίταις καταστρέφουσιν ·
πλὴν εἰ μὴ τύχῃ τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ τῆς σελήνης ἡ πρώτη τοῦ σαββάτου ἡμέρα συμπεσοῦσα , κατόπιν γίνονται τῶν Ἰουδαίων , ὅσαις ἂν ἡμέραις συμβαίη τὴν ἐχομένην κυριακὴν ὑστερίζειν τῆς τεσσαρεσκαιδεκαταίας τῆς σελήνης .
μοντανισταὶ δέ , οὓς Πεπουζίτας καὶ Φρύγας ὀνομάζουσι , ξένην τινὰ μέθοδον εἰσάγοντες κατὰ ταύτην τὸ πάσχα ἄγουσι .
τοῖς μὲν γὰρ ἐπὶ τούτῳ τὸν τῆς σελήνης δρόμον πολυπραγμονοῦσι καταμέμφονται , φασὶ δὲ χρῆναι μόνοις τοῖς ἡλιακοῖς ἕπεσθαι κύκλοις τοὺς ὀρθῶς ταῦτα κανονίζοντας ·
καὶ μῆνα μὲν ἕκαστον εἶναι ἡμερῶν τριάκοντα ὁρίζουσιν , ἄρχεσθαι δὲ τὸν πρῶτον ἀπὸ τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας , ἣ ῥηθείη ἂν κατὰ Ῥωμαίους πρὸ ἐννέα καλανδῶν Ἀπριλλίων , ἐπειδή , φησί , τότε οἱ δύο φωστῆρες ἐγένοντο , οἷς οἱ καιροὶ καὶ οἱ ἐνιαυτοὶ δηλοῦνται .
καὶ τοῦτο δείκνυσθαι τῷ τὴν σελήνην διὰ ὀκταετηρίδος τῷ ἡλίῳ συνιέναι καὶ ἀμφοῖν κατὰ τ αὐτὸν νουμηνίαν συμβαίνειν , καθότι ἡ ὀκταετηρὶς τοῦ σεληνιακοῦ δρόμου πληροῦται ἐννέα καὶ ἐνενήκοντα μησίν , ἡμέραις δὲ δισχιλίαις ἐνακοσίαις εἰκοσιδύο , ἐν αἷς ὁ ἥλιος τοὺς ὀκτὼ δρόμους ἀνύει , λογιζομένων ἑκάστῳ ἔτει τριακοσίων ἑξήκοντα πέντε ἡμερῶν καὶ προσέτι τετάρτου ἡμέρας μιᾶς 0 .
ἀπὸ γοῦν τῆς πρὸ ἐννέα καλανδῶν Ἀπριλλίων , ὡς ἀρχῆς οὔσης κτίσεως ἡλίου καὶ πρώτου μηνός , ἀναλογίζονται τὴν εἰρημένην ταῖς ἱεραῖς γραφαῖς τεσσαρεσκαιδεκαταίαν , καὶ ταύτην εἶναι λέγουσι τὴν πρὸ ὀκτὼ εἰδῶν Ἀπριλλίων , καθ ἣν ἀεὶ τὸ πάσχα ἄγουσιν , εἰ συμβαίη καὶ τὴν ἀναστάσιμον αὐτῇ συνδραμεῖν ἡμέραν ·
εἰ δὲ μή ,  ἐπὶ τῇ ἐχομένῃ κυριακῇ ἑορτάζουσι 0 .
γέγραπται γάρ , φασίν , ἀπὸ τεσσαρεσκαιδεκάτης μέχρις εἰκοστῆς πρώτης .
Αἵδε μὲν περὶ ταύτης τῆς ἑορτῆς αἱ διαφοραί 0 .
σοφώτατα δέ πως οἶμαι καταλῦσαι τὴν συμβᾶσαν πάλαι περὶ ταύτης φιλονικίαν τοὺς ἀμφὶ Βίκτορα τὸν τότε τῆς Ῥώμης ἐπίσκοπον καὶ Πολύκαρπον τὸν Σμυρναῖον .
ἐπεὶ γὰρ οἱ πρὸς δύσιν ἱερεῖς οὐκ ᾤοντο δεῖν Παύλου καὶ Πέτρου τὴν παράδοσιν ἀτιμάζειν , οἱ δὲ ἐκ τῆς Ἀσίας Ἰωάννῃ τῷ εὐαγγελιστῇ ἀκολουθεῖν ἰσχυρίζοντο , τοῦτο κοινῇ δόξαν , ἕκαστοι ὡς εἰώθεσαν ἑορτάζοντες τῆς πρὸς σφᾶς κοινωνίας οὐκ ἐχωρίσθησαν 0 .
εὔηθες γὰρ καὶ μάλα δικαίως ὑπέλαβον ἐθῶν ἕνεκα ἀλλήλων χωρίζεσθαι περὶ τὰ καίρια τῆς θρησκείας συμφωνοῦντες .
οὐ γὰρ δὴ τὰς αὐτὰς παραδόσεις περὶ πάντα ὁμοίας , κ ἂν ὁμόδοξοι εἶεν , ἐν πάσαις ταῖς ἐκκλησίαις εὑρεῖν ἔστι .
ἀμέλει Σκύθαι πολλαὶ πόλεις ὄντες ἕνα πάντες ἐπίσκοπον ἔχουσιν ·
ἐν ἄλλοις δὲ ἔθνεσιν ἔστιν ὅπῃ καὶ ἐν κώμαις ἐπίσκοποι ἱερῶνται , ὡς παρὰ Ἀραβίοις καὶ Κυπρίοις ἔγνων καὶ παρὰ τοῖς ἐν Φρυγίαις Ναυατιανοῖς καὶ Μοντανισταῖς .
διάκονοι δὲ παρὰ μὲν Ῥωμαίοις εἰσέτι νῦν οὐ πλείους εἰσὶν ἑπτὰ καθ ὁμοιότητα τῶν ὑπὸ τῶν ἀποστόλων χειροτονηθέντων , ὧν ἦν Στέφανος ὁ πρῶτος μαρτυρήσας ·
παρὰ δὲ τοῖς ἄλλοις ἀδιάφορος ὁ τούτων ἀριθμός 0 .
πάλιν αὖ ἑκάστου ἔτους ἅπαξ ἐν Ῥώμῃ τὸ ἀλληλούια ψάλλουσι κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς πασχαλίας ἑορτῆς , ὡς πολλοῖς Ῥωμαίων ὅρκον εἶναι τοῦτον ἀξιωθῆναι τὸν ὕμνον ἀκοῦσαί τε καὶ ψᾶλαι .
οὔ τε δὲ ὁ ἐπίσκοπος οὔ τε ἄλλος τις ἐνθάδε ἐπ ἐκκλησίας διδάσκει , παρὰ δὲ Ἀλεξανδρεῦσι μόνος ὁ τῆς πόλεως ἐπίσκοπος 0 .
φασὶ δὲ τοῦτο οὐ πρότερον εἰωθὸς ἐπιγενέσθαι ἀφ οὗ Ἄρειος πρεσβύτερος ὢν περὶ τοῦ δόγματος διαλεγόμενος ἐνεωτέρισε .
ξένον δὲ κ ἀκεῖνο παρὰ Ἀλεξανδρεῦσι τούτοις ·
ἀναγινωσκομένων γὰρ τῶν εὐαγγελίων οὐκ ἐπανίσταται ὁ ἐπίσκοπος ·
ὃ παρ ἄλλοις οὔ τε ἔγνων οὔ τε ἀκήκοα .
ταύτην δὲ τὴν ἱερὰν ἀναγινώσκει βίβλον ἐνθάδε μόνος ὁ ἀρχιδιάκονος , παρὰ δὲ ἄλλοις διάκονοι , ἐν πολλαῖς δὲ ἐκκλησίαις οἱ ἱερεῖς μόνοι , ἐν δὲ ἐπισήμοις ἡμέραις ἐπίσκοποι , ὡς ἐν Κωνσταντινουπόλει κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἀναστασίμου ἑορτῆς 0 1 2 .
καὶ τὴν πρὸ ταύτης δὲ καλουμένην τεσσαρακοστήν , ἐν ᾗ νηστεύει τὸ πλῆθος , οἱ μὲν εἰς ἓξ ἑβδομάδας ἡμερῶν λογίζονται , ὡς οἱ Ἰλλυριοὶ καὶ οἱ πρὸς δύσιν , Λιβύη τε πᾶσα καὶ Αἴγυπτος σὺν τοῖς Παλαιστίνοις , οἱ δὲ ἑπτά , ὡς ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ τοῖς πέριξ ἔθνεσι μέχρι Φοινίκων , ἄλλοι δὲ τρεῖς σποράδην ἐν ταῖς ἓξ ἢ ἑπτὰ νηστεύουσιν , οἱ δὲ ἅμα τρεῖς πρὸ τῆς ἑορτῆς συνάπτουσιν , οἱ δὲ δύο , ὡς οἱ τὰ Μοντανοῦ φρονοῦντες 0 1 2 .
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τοῦ ἐκκλησιάζειν οὐχ ὁ αὐτὸς παρὰ πᾶσι καιρὸς ἢ τρόπος 0 .
ἀμέλει οἱ μὲν καὶ τῷ σαββάτῳ ὁμοίως τῇ μιᾷ σαββάτου ἐκκλησιάζουσιν , ὡς ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ σχεδὸν πανταχῇ , ἐν Ῥώμῃ δὲ καὶ Ἀλεξανδρείᾳ οὐκέτι 0 ·
παρὰ δὲ Αἰγυπτίοις ἐν πολλαῖς πόλεσι καὶ κώμαις παρὰ τὸ κοινῇ πᾶσι νενομισμένον πρὸς ἑσπέραν τῷ σαββάτῳ συνιόντες , ἠριστηκότες ἤδη , μυστηρίων μετέχουσι .
καὶ εὐχαῖς δὲ καὶ ψαλμῳδίαις ταῖς αὐταῖς ἢ ἀναγνώσμασι κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν οὐ πάντας εὑρεῖν ἔστι κεχρημένους .
οὕτω γοῦν τὴν καλουμένην Ἀποκάλυψιν Πέτρου , ὡς νόθον παντελῶς πρὸς τῶν ἀρχαίων δοκιμασθεῖσαν , ἔν τισιν ἐκκλησίαις τῆς Παλαιστίνης εἰσέτι νῦν ἅπαξ ἑκάστου ἔτους ἀναγινωσκομένην ἔγνων ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς παρασκευῆς , ἣν εὐλαβῶς ἅπας ὁ λαὸς νηστεύει ἐπὶ ἀναμνήσει τοῦ σωτηρίου πάθους .
τὴν δὲ νῦν ὡς Ἀποκάλυψιν Παύλου τοῦ ἀποστόλου φερομένην , ἣν οὐδεὶς ἀρχαίων οἶδε , πλεῖστοι μοναχῶν ἐπαινοῦσιν .
ἐπὶ ταύτης δὲ τῆς βασιλείας ἰσχυρίζονταί τινες ταύτην ηὑρῆσθαι τὴν βίβλον .
λέγουσι γὰρ ἐκ θείας ἐπιφανείας ἐν Ταρσῷ τῆς Κιλικίας κατὰ τὴν οἰκίαν Παύλου μαρμαρίνην λάρνακα ὑπὸ γῆν εὑρεθῆναι καὶ ἐν αὐτῇ τὴν βίβλον εἶναι .
ἐρομένῳ δέ μοι περὶ τούτου ψεῦδος ἔφησεν εἶναι Κίλιξ πρεσβύτερος τῆς ἐν Ταρσῷ ἐκκλησίας ·
γεγονέναι μὲν γὰρ πολλῶν ἐτῶν καὶ ἡ πολιὰ τὸν ἄνδρα ἐδείκνυ ·
ἔλεγε δὲ μηδὲν τοιοῦτον ἐπίστασθαι παρ αὐτοῖς συμβάν , θαυμάζειν τε εἰ μὴ τάδε πρὸς αἱρετικῶν ἀναπέπλασται .
ἀλλὰ περὶ μὲν τούτου τάδε 0 .
πολλὰ δ ἂν εὕροι τις ἔθη κατὰ πόλεις καὶ κώμας , ἅπερ αἰδοῖ τῶν ἐξ ἀρχῆς παραδεδωκότων ἢ τῶν τούτους διαδεξαμένων οὐχ ὅσιον οὐ δὲ ἀνεκτὸν ἡγοῦνται παραβαίνειν οἱ τούτοις ἐντραφέντες .
τ αὐτὸν δὲ τοῦτο πεπονθέναι νομιστέον τοὺς ἀνθρώπους καὶ περὶ ταύτην τὴν ἑορτήν , ἧς ἕνεκεν εἰς τοὺς περὶ τούτων ἐξηνέχθην λόγους .
διασπωμένων δὲ ὡς εἴρηται τῶν ἀπὸ τῶν ἄλλων αἱρέσεων ἔτι μᾶλλον ἐπεδίδου ἡ καθόλου ἐκκλησία , προστιθεμένων αὐτῇ πλείστων ἔκ τε τῆς τῶν ἑτεροδόξων πρὸς σφᾶς διχονοίας καὶ μάλιστα ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ πλήθους .
ἐπεὶ γὰρ εἶδεν ὁ βασιλεὺς τὴν συνήθειαν τοῦ παρελθόντος χρόνου ἔτι πρὸς τὸ πατρῷον σέβας καὶ τοὺς θρησκευομένους παρ αὐτῶν τόπους ἕλκουσαν τὸ ὑπήκοον , ἀρξάμενος βασιλεύειν ἐκώλυσε τούτων ἐπιβαίνειν ·
τελευτῶν δὲ καὶ πολλοὺς καθεῖλεν .
οἱ δὲ ἀπορίᾳ εὐκτηρίων οἴκων τῷ χρόνῳ προσειθίσθησαν ταῖς ἐκκλησίαις φοιτᾶν ·
οὐ δὲ γὰρ οὐ δὲ λάθρα θύειν Ἑλληνικῶς ἀκίνδυνον ἦν , ἀλλ ἐν ἀφαιρέσει κεφαλῆς καὶ οὐσίας νόμος ἔκειτο κατὰ τῶν ταῦτα τολμώντων τὴν τιμωρίαν κυρῶν .
τηνικαῦτα δέ φασι τὸν Αἰγύπτου ποταμὸν κατόπιν τοῦ καιροῦ γενέσθαι περὶ τὴν πρώτην ἀνάβασιν τῶν ὑδάτων ·
οἱ δὲ Αἰγύπτιοι ἐχαλέπαινον ὅτι μὴ συγχωροῖντο κατὰ τὸν πάτριον νόμον τῷ ποταμῷ θύειν .
ὑπονοήσας δὲ ὁ τοῦ ἔθνους ἡγούμενος εἰς στάσιν αὐτοὺς παρασκευάζεσθαι τάδε ἐμήνυσεν .
μαθὼν δὲ ὁ βασιλεὺς ἄμεινον ἔφη πρὸς τὸ θεῖον διαμεῖναι πιστὸν ἢ τὰ Νείλου νάματα καὶ τὴν ἐντεῦθεν εὐετηρίαν προτιμῆσαι τῆς εὐσεβείας 0 ·
μηδέποτε γὰρ ῥεύσοιεν ἐκεῖνος ὁ ποταμός , εἴπερ ἀληθῶς οἷός τέ ἐστι γοητείαις ὑπάγεσθαι καὶ θυσίαις χαίρειν καὶ αἱμάτων ῥύσει μιαίνειν τὰς ἐκ τοῦ θείου παραδείσου ἐπιρροάς .
οὐκ εἰς μακρὰν δὲ ὁ Νεῖλος πολὺς ἐκχυθεὶς καὶ τοῖς ὑψηλοτέροις ἐπαφῆκε τὰ ῥεύματα .
ἐπεὶ δὲ πρὸς τὸ τελειότατον καὶ σπανίως πληρούμενον μέτρον ἔφθασεν , οὐδὲν δὲ ἧττον ἐκορυφοῦτο τὸ ὕδωρ , εἰς ἐναντίον φόβον περιέστησαν οἱ Αἰγύπτιοι ·
καὶ δέος ἦν μὴ καὶ τὴν Ἀλεξάνδρου πόλιν καὶ Λιβύης μέρος  οὖσαν  κατακλύσῃ ·
ἡνίκα δὴ λέγεται τοὺς Ἑλληνιστὰς Ἀλεξανδρέων ἀγανακτοῦντας πρὸς τὸ συμβὰν παρὰ γνώμην ἐπιτωθάσαι καὶ ἐν τοῖς θεάτροις ἀναβοῆσαι , ὡς οἷα γέρων καὶ λῆρος ἐξούρησεν ὁ ποταμός .
ἐκ τούτου δὲ πλεῖστοι Αἰγυπτίων τῆς πατρῴας δεισιδαιμονίας κατέγνωσαν καὶ εἰς Χριστιανισμὸν μετεβάλοντο .
καὶ τὰ μὲν ὡς ἐπυθόμην 0 .
ὑπὸ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον διεκομίσθη εἰς Κωνσταντινούπολιν ἡ Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ κεφαλή , ἣν Ἡρῳδιὰς ᾐτήσατο παρὰ Ἡρῴδου τοῦ τετράρχου .
λέγεται δὲ εὑρεθῆναι παρὰ ἀνδράσι μοναχοῖς τῆς Μακεδονίου αἱρέσεως , οἳ τὰ μὲν πρῶτα ἐν Ἱεροσολύμοις διέτριβον , ὕστερον δὲ εἰς Κιλικίαν μετῳκίσθησαν .
ἐπὶ δὲ τῆς πρὸ ταύτης ἡγεμονίας Μαρδονίου μηνύσαντος , ὃς τῆς βασιλικῆς οἰκίας μείζων ἦν εὐνοῦχος , προσέταξεν Οὐάλης εἰς Κωνσταντινούπολιν αὐτὴν κομισθῆναι .
καὶ οἱ μὲν ἐπὶ τοῦτο ἀποσταλέντες ἐπιθέντες ὀχήματι δημοσίῳ ἦγον ·
ὡς δὲ εἰς τὸ Παντείχιον ἧκον  χωρίον δὲ τοῦτο Χαλκηδόνος  , οὐκέτι προσωτέρω βαδίζειν ἠνείχοντο αἱ τὸ ὄχημα καθέλκουσαι ἡμίονοι , καὶ ταῦτα τῶν ἱπποκόμων ἐπαπειλούντων καὶ τοῦ ἡνιόχου χαλεπῶς τῇ μάστιγι κεντοῦντος .
ὡς δὲ οὐδὲν ἤνυον  ἐδόκει δὲ πᾶσι καὶ αὐτῷ τῷ βασιλεῖ παράδοξον εἶναι καὶ θεῖον τὸ πρᾶγμα  , ἀπέθεντο ταύτην τὴν ἱερὰν κεφαλὴν ἐν τῇ Κοσιλάου κώμῃ ·
ἔτυχε γὰρ ἐκ γειτόνων οὖσα καὶ Μαρδονίου τούτου κτῆμα .
περὶ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον ἢ τοῦ θεοῦ ἢ αὐτοῦ τοῦ προφήτου κινοῦντος ἧκεν εἰς τήνδε τὴν κώμην Θεοδόσιος ὁ βασιλεύς , βουλομένῳ τε τοῦ βαπτιστοῦ τὸ λείψανον λαβεῖν μόνην φασὶν ἀντειπεῖν Ματρώναν , ἣ παρθένος μὲν ἦν ἱερά , εἵπετο δὲ αὐτῷ διάκονος καὶ φύλαξ ·
ἀνθισταμένην δὲ παντὶ σθένει βιάσασθαι οὐχ ἡγήσατο δεῖν , ἀντιβολῶν δὲ ἐδεῖτο συγχωρεῖν .
ἐπεὶ δὲ μόλις εἶξεν ἀνήνυτον εἶναι νομίσασα τῷ κρατοῦντι τὴν ἐπιχείρησιν κατὰ τὸ συμβὰν ἐπὶ τῶν Οὐάλεντος χρόνων , περιλαβὼν τῇ ἁλουργίδι τὴν θήκην ἐν ᾗ ἔκειτο ἔχων ἐπανῆλθε , καὶ πρὸ τοῦ ἄστεως Κωνσταντινουπόλεως ἔθετο ἐν τῷ καλουμένῳ Ἑβδόμῳ , μέγιστον καὶ περικαλλέστατον τῷ θεῷ ἐνθάδε ναὸν ἐγείρας .
πολλὰ δὲ πολλάκις λιπαρήσας Ματρώναν καὶ κεχαρισμένα ὑποσχόμενος οὐκ ἔπεισε μεταθέσθαι τῆς δόξης ·
ἦν γὰρ τῆς Μακεδονίου αἱρέσεως .
καίτοι γε Βικέντιος πρεσβύτερος , ὁμόδοξος ὢν αὐτῇ καὶ τὴν σορὸν τοῦ προφήτου ἐπίσης θεραπεύων καὶ περὶ ταύτην ἱερώμενος , ἠκολούθησεν αὐτίκα καὶ τοῖς ἀπὸ τῆς καθόλου ἐκκλησίας ἐκοινώνησεν , ἀπώμοτον μέν , ὡς λέγουσιν οἱ τὰ Μακεδονίου φρονοῦντες , ποιησάμενος μήποτε μεταθήσεσθαι τῆς αὐτῶν δόξης , τὸ δὲ τελευταῖον εἰς τὸ προφανὲς ὁρίσας , ὡς εἰ ἕλοιτο ὁ βαπτιστὴς ἀκολουθῆσαι τῷ βασιλεῖ , καὶ αὐτὸν κοινωνήσειν αὐτῷ μηδὲν διαφερόμενον .
ἐγένετο δὲ οὗτος Πέρσης τὸ γένος , ἐπὶ δὲ τῆς Κωνσταντίου βασιλείας διωγμοῦ καταλαβόντος τοὺς ἐν Περσίδι Χριστιανοὺς φεύγων ἅμα Ἀδδᾷ τῷ αὐτοῦ ἀνεψιῷ εἰς Ῥωμαίους ἦλθεν .
ἀλλ  ὁ μὲν κλήρῳ ἐγκατελέγη καὶ εἰς πρεσβυτέρου προῆλθεν ἀξίαν ·
ἀδδᾶς δὲ γήμας μέγιστα τὴν ἐκκλησίαν ὠφέλησε παῖδα καταλιπὼν Αὐξέντιον , ἄνδρα περὶ τὸ θεῖον πιστότατον καὶ περὶ φίλους σπουδαῖον , ἐμμελῆ δὲ τὸν βίον καὶ φιλόλογον καὶ πολυμαθῆ τῶν Ἕλλησι καὶ τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς συγγραφεῦσιν ἱστορημένων , μέτριον δὲ τὸ ἦθος καὶ βασιλεῖ καὶ τοῖς ἀμφ αὐτὸν ἐπιτήδειον καὶ λαμπρᾶς ἐπειλημμένον στρατείας .
ἀλλὰ τοῦδε μὲν πολύς ἐστι λόγος παρά τε εὐδοκιμωτάτοις μοναχοῖς καὶ σπουδαίοις ἀνδράσι , οἵπερ αὐτοῦ ἐπειράθησαν .
ἡ δὲ Ματρώνα μέχρι τελευτῆς ἐν τῇ Κοσιλάου κώμῃ διέτριβε ·
διεβίω δὲ ἱεροπρεπῶς μάλα καὶ σωφρόνως ἱερῶν παρθένων ἡγουμένη ·
ὧν εἰσέτι νῦν πολλὰς περιεῖναι ἐπυθόμην , τῆς ὑπὸ Ματρώναν παιδεύσεως ἄξιον φερούσας ἦθος .
καὶ ὁ μὲν Θεοδόσιος ἐν εἰρήνῃ τὴν πρὸς ἕω ἀρχομένην ἰθύνων ἐν τούτοις ἐσπούδαζεν καὶ ἐπιμελῶς μάλα τὸ θεῖον ἐθεράπευεν .
ἐν τούτῳ δὲ ἀγγέλλεται Οὐαλεντινιανὸς ὁ βασιλεὺς ἀγχόνῃ ἀπολωλέναι .
ἐλέγετο δὲ ταύτην αὐτῷ καττῦσαι τὴν τελευτὴν διὰ τῶν θαλαμηπόλων εὐνούχων ἄλλους τέ τινας τῶν ἀμφὶ τὰ βασίλεια καὶ Ἀρουαγάστην τὸν ἐπὶ τῶν αὐτοῦ στρατευμάτων τεταγμένον , καθότι πατρῴζοντα τὸν νέον εὗρον περὶ τὴν ἀρχὴν καὶ πρὸς πολλὰ τῶν ἐκείνοις δοκούντων χαλεπαίνοντα .
οἱ δὲ αὐτὸν ἡγοῦνται αὐτόχειρα ἑαυτοῦ γενέσθαι , ὡς ἐπιχειροῦντά τισιν οὐ δέον ἐν τῷ ζέοντι τῆς ἡλικίας καὶ κωλυόμενον καὶ τούτου χάριν οὐ καταξιώσαντα ζῆν , ὅτι βασιλεύων μὴ συγχωροῖτο ποιεῖν ἃ βούλεται .
φασί γε μὴν τοῦτο τὸ μειράκιον εὐγενείᾳ σώματος καὶ βασιλικῶν τρόπων ἀρετῇ ὑπερφυῶς δόξαι τῆς ἡγεμονίας ἄξιον καὶ οἷος μεγαλοψυχίᾳ καὶ δικαιοσύνῃ ὑπερβαλέσθαι τὸν αὐτοῦ πατέρα , εἰ παρῆλθεν εἰς ἄνδρας 0 .
καὶ ὁ μὲν τοιοῦτος ὢν ὧδε τέθνηκεν ·
Εὐγένιος δέ τις οὐχ ὑγιῶς διακείμενος περὶ τὸ δόγμα τῶν Χριστιανῶν ἐπεισπηδᾷ τῇ ἀρχῇ καὶ τὰ σύμβολα τῆς βασιλείας ἀμφιέννυται ·
ᾤετο δὲ τοῦ ἐπιχειρήματος ἀσφαλῶς κρατήσειν ὑπαγόμενος λόγοις ἀνθρώπων εἰδέναι τὸ μέλλον ὑπισχνουμένων σφαγίοις τισὶ καὶ ἡπατοσκοπίαις καὶ καταλήψει ἀστέρων .
ἐσπούδαζον δὲ περὶ ταῦτα ἄλλοι τε τῶν ἐν τέλει Ῥωμαίων καὶ Φλαβιανὸς ὁ τότε ὕπαρχος , ἀνὴρ ἐλλόγιμος καὶ περὶ τὰ πολιτικὰ ἐχέφρων εἶναι δοκῶν , προσέτι δὲ καὶ τὰ μέλλοντα ἀκριβοῦν νομιζόμενος ἐπιστήμῃ παντοδαπῆς μαντείας .
ταύτῃ γὰρ μάλιστα τὸν Εὐγένιον ἔπεισεν εἰς πόλεμον παρασκευάσασθαι , μοιρίδιον εἶναι αὐτῷ τὴν βασιλείαν ἰσχυριζόμενος καὶ νίκην ἐπὶ τῇ μάχῃ ξυμβήσεσθαι καὶ μεταβολὴν τῆς τῶν Χριστιανῶν θρησκείας .
καὶ Εὐγένιος μὲν ταύταις ταῖς ἐλπίσι βουκολούμενος πλείστην ἤγειρε στρατιὰν καὶ τὰς πρὸς τῇ Ἰταλίᾳ πύλας , ἃς Ἰουλίας Ἄλπεις Ῥωμαῖοι καλοῦσι , προκαταλαβὼν ἐφρούρει , ὡς ἐν στενῷ μίαν πάροδον ἐχούσας , ἑκατέρωθεν περιπεφραγμένας ἀπορρῶξι καὶ ὑψηλοτάτοις ὄρεσι .
θεοδόσιος δὲ διανοούμενος , πῇ ἄρα τὴν ἀπόβασιν ἕξει ὁ πρὸς αὐτὸν πόλεμος καὶ πότερον ἐπ αὐτὸν χωρεῖν δεῖ ἢ ἐπιόντα περιμένειν , ἔγνωκε περὶ τούτου συμβούλῳ χρήσασθαι Ἰωάννῃ τῷ ἐν Θηβαΐδι μοναχῷ , ὃν ἐν τοῖς πρόσθεν εἴρηται ἐπιφανέστατον τηνικάδε γενέσθαι ἐπὶ προγνώσει τῶν ἐσομένων ·
καὶ Εὐτρόπιον , ὃς πιστὸς ἦν αὐτῷ τῶν ἐν τοῖς βασιλείοις εὐνούχων , πέπομφεν εἰς Αἴγυπτον , εἰ μὲν δυνατόν , ἄξοντα αὐτόν , εἰ δὲ παραιτήσαιτο , τὸ πρακτέον μαθεῖν 0 .
καὶ ὁ μὲν ὡς Ἰωάννην παραγενόμενος οὐκ ἔπεισε πρὸς τὸν βασιλέα ἐλθεῖν , ἐπανελθὼν δὲ ἤγγειλεν εἰπεῖν αὐτόν , ὡς νικήσει τὸν πόλεμον καθελών τε τὸν τύραννον μετὰ τὴν νίκην ἐν Ἰταλίᾳ μεταλλάξει τὸν βίον .
ἀμφότερα δὲ ἀληθῆ τὸ τέλος ἔδειξεν .
ἐν τούτῳ δὲ διὰ τὴν χρείαν τοῦ πολέμου ἔδοξε τοῖς ἄρχουσι , οἷς τούτου μέλει , πλέον τι τῶν εἰωθότων φόρων εἰσπράξασθαι τοὺς ὑποτελεῖς .
ἐπὶ τούτῳ δὲ στασιάσας ὁ ἐν Συρίᾳ τῶν Ἀντιοχέων δῆμος τοὺς βασιλέως ἀνδριάντας καθεῖλε καὶ τῆς αὐτοῦ γαμετῆς , καὶ σχοίνῳ προσάψας εἷλκεν , οἷα εἰκὸς ὑπὸ χαλεπαίνοντος τοῦ πλήθους , ὑβριστικὰς ἀφιεὶς φωνάς 0 .
ἐπεὶ δὲ πολλοὺς Ἀντιοχέων διαφθεῖραι διενοεῖτο , καὶ πρὸς μόνην τὴν φήμην κατεπλάγη τὸ πλῆθος καὶ παυσάμενοι μαίνεσθαι μετεμέλοντο ·
καὶ ὡς ἐπὶ παροῦσι τοῖς ἀγγελλομένοις κακοῖς ἔστενόν τε καὶ ἐδάκρυον καὶ τὸν θεὸν ἱκέτευον καταπαῦσαι τοῦ κρατοῦντος τὴν ὀργήν , μελῳδίαις τισὶν ὀλοφυρτικαῖς πρὸς τὰς λιτὰς κεχρημένοι ·
ἡνίκα δὴ καὶ Φλαβιανὸς ὁ τῆς Ἀντιοχέων ἐπίσκοπος πρεσβευόμενος ὑπὲρ τῶν πολιτῶν , ἔτι τοῦ βασιλέως χαλεπαίνοντος , πέπεικε τοὺς παρὰ τὴν βασιλικὴν τράπεζαν ᾄδειν εἰωθότας νέους τὰς ἐν ταῖς λιταῖς τῶν Ἀντιοχέων ψαλμῳδίας εἰπεῖν ·
ἐφ ᾧ λέγεται φιλανθρωπίᾳ διαχεθέντα τὸν βασιλέα κρατηθῆναι τῷ ἐλέῳ καὶ αὐτίκα τὴν ὀργὴν ἐκβαλεῖν καὶ σπείσασθαι πρὸς τὴν πόλιν , δάκρυσι βρέξαντα τὴν φιάλην ἣν ἔτυχε κατέχων .
φασὶ δὲ τῆς φθασάσης νυκτός , μεθ ἣν εὐθὺς ἐπιγενομένης ἡμέρας ἡ στάσις ἐγένετο , φάσμα γυναικὸς θεαθῆναι μεγέθει ἐξαίσιον καὶ θέᾳ φοβερόν , μετάρσιόν τε διατρέχον ἀνὰ τὰς ἀγυιὰς τῆς πόλεως τὸν ἀέρα μαστίζειν ὑπὸ μάστιγι δυσήχῳ , οἵαις εἰς θυμὸν προκαλοῦνται τοὺς θῆρας οἱ περὶ τὰ τοιαῦτα θέατρα πονοῦντες .
οὕτω τις ἀλαστόρων δαιμόνων ἐπιβουλῇ τὴν στάσιν ἐκίνησεν ·
ἐπηκολούθησε δ ἂν καὶ φόνος πολύς , εἰ μὴ τὴν ὀργὴν κατέπαυσεν ὁ βασιλεὺς τὴν ἱερατικὴν ὑπὸ εὐσεβείας ἱκεσίαν αἰδεσθείς .
ἐπεὶ δὲ τὰ πρὸς τὸν πόλεμον αὐτῷ παρεσκεύαστο , ἀναγορεύει βασιλέα καὶ Ὀνώριον τὸν νεώτερον υἱόν ·
ἀρκάδιον γὰρ ἤδη χειροτονήσας ἦν .
ἄμφω δὲ ἐν Κωνσταντινουπόλει καταλιπὼν σπουδῇ σὺν ταῖς ἀπὸ τῆς ἕω στρατιαῖς ἐπὶ τὴν πρὸς δύσιν ἀρχομένην ἠπείγετο .
συνείπετο δὲ αὐτῷ καὶ πλῆθος συμμάχων τῶν παρὰ τὸν Ἴστρον βαρβάρων .
λέγεται δὲ τότε τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐκδημῶν , πρὸς τῷ ἑβδόμῳ μιλίῳ γενόμενος , προσεύξασθαι τῷ θεῷ ἐν τῇ ἐνθάδε ἐκκλησίᾳ , ἣν ἐπὶ τιμῇ Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ ἐδείματο , αἰτῆσαί τε αἰσίαν αὐτῷ καὶ τῇ στρατιᾷ καὶ Ῥωμαίοις ἅπασι γενέσθαι τὴν ἔκβασιν τοῦ πολέμου , καὶ σύμμαχον αὐτὸν ἐπικαλέσασθαι τὸν βαπτιστήν .
ταῦτα δὲ προσευξάμενος εἰς Ἰταλίαν ἀφίκετο .
καὶ προσβαλὼν ταῖς Ἄλπεσιν εἷλε τὰς πρώτας φυλακάς .
παραμείψας δὲ τῆς παρόδου τὸ ἄκρον , ὡς πρὸς τῇ καθόδῳ ἐγένετο , εἶδε τὸ πεδίον πλῆρες ἱππέων καὶ πεζῶν , οὐκ ἄπωθεν δὲ κατὰ νώτου πολλοὺς τῶν πολεμίων ἐν τῇ κορυφῇ τοῦ ὄρους τέως ἠρεμοῦντας .
ἐπεὶ δὲ οἱ πρῶτοι παρελθόντες συνεμίσγοντο τοῖς ἐν τῷ πεδίῳ , μάχη καρτερὰ καὶ ἀμφήριστος ἐκινήθη ἔτι παριούσης τῆς στρατιᾶς ·
λογισάμενος δέ , ὅσον ἧκεν εἰς ἀνθρώπων δύναμιν καὶ βουλήν , μὴ δυνατὸν σῴζεσθαι , ἐπιτιθεμένων τῶν ἀπὸ νώτου τὴν ἀκρώρειαν καταλαβόντων , πρηνὴς ἐπὶ τοῦ ἐδάφους πεσὼν ηὔχετο δακρύων .
καὶ ὁ θεὸς αὐτίκα ἐπήκουσεν , ὡς τὸ ἀποβὰν ἔδειξεν .
πέμψαντες γάρ τινας συμμάχους σφᾶς ἔσεσθαι προσήγγειλαν οἱ ἡγεμόνες τῶν περικαθημένων τὴν ἄκραν , εἰ μέλλοιεν ἐν τιμῇ παρ αὐτῷ εἶναι .
ἐπεὶ δὲ χάρτην καὶ μέλαν ἐπιζητήσας οὐχ εὗρε , δέλτον λαβών , ἣν ἔτυχέ τις τῶν παρεστώτων ἔχων , ἐνέγραψεν αὐτοῖς ἐπισήμου καὶ ἁρμοδίας στρατείας τάξιν , ἣν ἕξουσι παρ αὐτῷ τὴν ὑπόσχεσιν πληροῦντες .
καὶ οἱ μὲν ἐπὶ τούτοις τῷ βασιλεῖ προσεχώρησαν .
μήπω δὲ θατέρου μέρους κλίναντος , ἀλλ ἔτι τῆς ἐν τῷ πεδίῳ μάχης ἑκατέρωθεν ἰσαζούσης , ἀντιπρόσωπον τοῖς ἐναντίοις ἐμβαλὼν ἄνεμος ἐξαίσιος καὶ οἷον οὔπω πρότερον ἱστορήσαμεν διέλυσε τὰς τῶν πολεμίων τάξεις , βέλη δὲ καὶ ἀκόντια κατὰ τῶν Ῥωμαίων πεμπόμενα ὡς ἀντιτύποις προσβάλλοντα εἰς τὰ τῶν ἀκοντιζόντων περιέστρεφε σώματα , καὶ τὰς ἀσπίδας ἐξαρπάζων τῶν χειρῶν σὺν φορυτῷ καὶ κονιορτῷ κατ αὐτῶν ἐκύλιε .
γυμνωθέντες δὲ τῶν ὅπλων οἱ μὲν πλείους αὐτίκα διεφθάρησαν , οἱ δὲ πρὸς ὀλίγον φυγῇ διασωθέντες μετ οὐ πολὺ ἥλωσαν .
Εὐγένιος δὲ προσδραμὼν τοῖς ποσὶ τοῦ βασιλέως ἐδεῖτο σῴζεσθαι ·
ἐν ᾧ δὲ ἱκέτευε , πρός του τῶν στρατιωτῶν τὴν κεφαλὴν ἀπετμήθη .
ἀρβογάστης δὲ φεύγων μετὰ τὴν μάχην αὐτόχειρ ἑαυτοῦ γέγονε .
λέγεται δέ , καθ ὃν καιρὸν οὗτος ὁ πόλεμος συνεκροτεῖτο , ὡς ἐν τῷ νεῷ τοῦ θεοῦ τῷ ὄντι ἐν τῷ Ἑβδόμῳ , οὗ προσηύξατο ὁ βασιλεὺς ἐξιών , δαιμονῶν τις ἀναρπασθεὶς μετάρσιος τὸν βαπτιστὴν Ἰωάννην ἐλοιδορεῖτο καὶ ὡς τῆς κεφαλῆς ἀποτμηθέντα ὠνείδιζε καὶ ἀνεβόα ·
σύ με νικᾷς καὶ τῇ ἐμῇ στρατιᾷ ἐπιβουλεύεις .
οἱ δὲ περιτυχόντες , ὡς εἰκός , πολλῆς οὔσης περὶ τοῦ πολέμου σπουδῆς νεώτερόν τι ἀκούειν καὶ λέγειν , καταπλαγέντες ἀνεγράψαντο τὴν ἡμέραν , καθ ἣν γενέσθαι τὰ περὶ τὸν πόλεμον οὐκ εἰς μακρὰν ἔγνωσαν παρὰ τῶν κοινωνησάντων τῇ μάχῃ 0 .
καὶ τὰ μὲν ὧδε γενέσθαι λόγος .
μετὰ δὲ τὴν Εὐγενίου καθαίρεσιν ἀφικόμενος εἰς Μεδιόλανον ὁ βασιλεὺς ἧκεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν εὐξόμενος .
ὡς δὲ πρὸς ταῖς θύραις ἐγένετο , ὑπήντετο Ἀμβρόσιος ὁ τῆς πόλεως ἐπίσκοπος , καὶ λαβόμενος τῆς ἁλουργίδος ἐπὶ τοῦ πλήθους ἐπίσχες , ἔφη ·
ἀνδρὶ γὰρ ὑπὸ ἁμαρτίας βεβήλῳ καὶ τὰς χεῖρας ᾑμαγμένας οὐκ ἐν δίκῃ ἔχοντι οὐ θεμιτὸν πρὸ μετανοίας τοῦ ἱεροῦ ἐπιβαίνειν οὐδοῦ ἢ μυστηρίων θείων κοινωνεῖν . 0
ὁ δὲ βασιλεὺς θαυμάσας τὸν ἱερέα τῆς παρρησίας , σύννους γεγονὼς ὑπέστρεφεν ὑπὸ μετανοίας κεντούμενος .
ἦν δὲ τῆς ἁμαρτίας πρόφασις τοιάδε ·
βουθερίχου τοῦ ἡγουμένου τότε τῶν παρ Ἰλλυριοῖς στρατιωτῶν ἡνίοχος τὸν οἰνοχόον αἰσχρῶς ἰδὼν ἐπείρασε , καὶ συλληφθεὶς ἐν φρουρᾷ ἦν .
ἐπισήμου δὲ ἱπποδρομίας ἐπιτελεῖσθαι μελλούσης ὡς ἀναγκαῖον εἰς τὴν ἀγωνίαν ὁ Θεσσαλονικέων δῆμος ἐξῄτει ἀφίεσθαι 0 ·
ὡς δὲ οὐδὲν ἤνυεν , εἰς χαλεπὴν κατέστη στάσιν καὶ τελευταῖον τὸν Βουθερίχαν ἀνεῖλε .
καὶ ἐπεὶ τάδε ἐμηνύθη , εἰς ἄμετρον ὀργὴν ἐμπεσὼν ὁ βασιλεὺς ῥητὸν τῶν προστυγχανόντων ἀριθμὸν ἀναιρεθῆναι προσέταξεν .
ἐντεῦθεν δὲ πολλῶν ἀδίκων ἐνεπλήσθη φόνων ἡ πόλις ·
ξένοι τε γὰρ αὐτίκα προσπλεύσαντες καὶ ἐξ ὁδοῦ ἀφικόμενοι ἀδοκήτως ἥλωσαν ·
καὶ πάθη ἐλεεινὰ συνέβη , ἐν οἷς καὶ τόδε 0 ·
ἔμπορος ἀντὶ δύο παίδων αὐτοῦ συλληφθέντων προσαγαγὼν ἑαυτὸν ἀποθανεῖν ἐδεῖτο , τοὺς δὲ σῴζεσθαι ·
καὶ μισθὸν τούτου χρυσίον ὅσον εἶχε προΐσχετο τοῖς στρατιώταις .
οἱ δὲ τὸν ἄνθρωπον τῆς συμφορᾶς ἐλεήσαντες ἀντὶ ἑνὸς οὗ ἂν ἕληται τῶν υἱέων τὴν ἱκεσίαν προσίεντο ·
τοὺς δὲ δύο ἀφιέναι ὡς ἐπιλείποντος τοῦ ἀριθμοῦ οὐκ ἀκίνδυνον σφίσιν ἔφασαν .
εἰς ἀμφοτέρους δὲ βλέπων ὁ πατήρ , ὀλοφυρόμενός τε καὶ κλαίων , οὐδετέρου τὴν αἵρεσιν ὑπέστη , ἀλλ  ἀπορῶν εἰσότε τεθνήκασιν διετέλεσεν ἑκατέρου τῷ φίλτρῳ ἐπίσης νικώμενος .
καὶ οἰκέτην δὲ ἀγαθὸν ἐπυθόμην τότε ἀντὶ δεσπότου ἀγομένου πρὸς τὴν σφαγὴν ἀναιρεθῆναι προθύμως .
τοιούτων δὲ καὶ ἑτέρων ὡς εἰκὸς συγκυρησάντων κακῶν ἐπαιτιώμενος Ἀμβρόσιος τὸν βασιλέα τῆς ἐκκλησίας εἷρξε καὶ ἀκοινώνητον ἐποίησε .
δημοσίᾳ δὲ καὶ αὐτὸς τὴν ἁμαρτίαν ἐπὶ τῆς ἐκκλησίας ὡμολόγησεν καὶ πάντα τὸν ὁρισθέντα αὐτῷ χρόνον εἰς μετάνοιαν , οἷά γε πενθῶν , βασιλικῷ κόσμῳ οὐκ ἐχρήσατο ·
καὶ νόμῳ προσέταξε τοὺς διακονουμένους τοῖς βασιλέως προστάγμασιν εἰς τριακοστὴν ἡμέραν ἀναβάλλεσθαι τὴν τιμωρίαν τῶν ἐπὶ θανάτῳ καταδεδικασμένων , ὥστε καὶ τὸν ἐν μέσῳ χρόνον μαλάσσειν τὴν τοῦ βασιλέως ὀργὴν καὶ τοῦ θυμοῦ παρακμάζοντος ἐλέῳ καὶ μεταμελείᾳ γενέσθαι χώραν .
ἀμβροσίῳ δὲ τούτῳ πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα κατώρθωται ἄξια ἱερωσύνης , ἃ μόνοις ἐπιχωρίοις κατὰ τὸ εἰκὸς ἔγνωσται .
τῶν δ αὖ ἐπισημοτάτων αὐτοῦ ἔργων καὶ τοῦτο ἐπυθόμην .
ἔθος ἦν τοὺς βασιλέας ἐν τῷ ἱερατείῳ ἐκκλησιάζειν κατ ἐξοχὴν τῶν ὁρίων τοῦ λαοῦ κεχωρισμένους ·
κολακείας δὲ ἢ ἀταξίας εἶναι τοῦτο συνιδὼν τόπον εἶναι βασιλέως ἐν ἐκκλησίαις τέταχε τὸν πρὸ τῶν δρυφάκτων τοῦ ἱερατείου , ὥστε τοῦ μὲν λαοῦ τὸν κρατοῦντα τὴν προεδρίαν ἔχειν , αὐτοῦ δὲ τοὺς ἱερέας προκαθῆσθαι .
ταύτην δὲ τὴν ἀρίστην παράδοσιν ἐπῄνεσε Θεοδόσιος ὁ βασιλεὺς καὶ οἱ μετὰ ταῦτα ἐκράτυναν , καὶ ἐξ ἐκείνου νυνὶ φυλαττομένην ὁρῶμεν .