Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
ὁ μὲν οὖν Λυκοῦργος οὐδὲν ἐνδοὺς πρὸς τὸ πάθος , ἀλλὰ στὰς ἐναντίος ἔδειξε τοῖς πολίταις τὸ πρόσωπον ᾑμαγμένον καὶ διεφθαρμένην τὴν ὄψιν αἰδὼς δὲ πολλὴ καὶ κατήφεια τοὺς ἰδόντας ἔσχεν , ὥστε παραδοῦναι τὸν Ἄλκανδρον αὐτῷ καὶ προπέμψαι μέχρι τῆς οἰκίας συναγανακτοῦντας .
ὁ δὲ Λυκοῦργος ἐκείνους μὲν ἐπαινέσας ἀφῆκε , τὸν δὲ Ἄλκανδρον εἰσαγαγὼν οἴκαδε κακὸν μὲν οὐδὲν οὔ τ ἐποίησεν οὔ τ εἶπεν , ἀπαλλάξας δὲ τοὺς συνήθεις ὑπηρέτας καὶ θεραπευτῆρας ἐκεῖνον ἐκέλευσεν ὑπηρετεῖν .
ὁ δὲ οὐκ ὢν ἀγεννὴς ἐποίει τὸ προσταττόμενον σιωπῇ , καὶ παραμένων ἅμα τῷ Λυκούργῳ καὶ συνδιαιτώμενος ἐν τῷ κατανοεῖν τὴν πρᾳότητα καὶ τὸ ἀπαθὲς αὐτοῦ τῆς ψυχῆς καὶ τὸ περὶ τὴν δίαιταν αὐστηρὸν καὶ τὸ πρὸς τοὺς πόνους ἄκαμπτον , αὐτός τε δεινῶς διετέθη περὶ τὸν ἄνδρα , καὶ πρὸς τοὺς συνήθεις καὶ φίλους ἔλεγεν ὡς οὐ σκληρὸς οὐ δ αὐθάδης ὁ Λυκοῦργος , ἀλλὰ μόνος ἥμερος καὶ πρᾷός ἐστι τοῖς ἄλλοις .
οὕτω μὲν οὖν οὗτος ἐκεκόλαστο καὶ τοιαύτην ὑπεσχήκει δίκην , ἐκ πονηροῦ νέου καὶ αὐθάδους ἐμμελέστατος ἀνὴρ καὶ σωφρονικώτατος γενόμενος , τοῦ δὲ πάθους ὑπόμνημα Λυκοῦργος ἱδρύσατο τῆς Ἀθηνᾶς ἱερόν , ἣν Ὀπτιλῖτιν προσηγόρευσε ·
τοὺς γὰρ ὀφθαλμοὺς ὀπτίλους οἱ τῇδε Δωριεῖς καλοῦσιν .
ἔνιοι μέντοι τὸν Λυκοῦργον , ὧν καὶ Διοσκορίδης ἐστὶν ὁ συντεταγμένος τὴν Λακωνικὴν πολιτείαν , πληγῆναι μέν φασιν , οὐ τυφλωθῆναι δὲ τὸν ὀφθαλμόν , ἀλλὰ καὶ τὸ ἱερὸν τῇ θεῷ τῆς ἀκέσεως χαριστήριον ἱδρύσασθαι .
τὸ μέντοι φέρειν βακτηρίαν ἐκκλησιάζοντες οἱ Σπαρτιᾶται μετὰ τὴν συμφορὰν ἐκείνην ἀπέμαθον .
τὰ δὲ συσσίτια Κρῆτες μὲν ἀνδρεῖα , Λακεδαιμόνιοι δὲ φιδίτια προσαγορεύουσιν , εἴ τε ὡς φιλίας καὶ φιλοφροσύνης ὑπαρχόντων , ἀντὶ τοῦ λ τὸ δ λαμβάνοντες , εἴ τε ὡς πρὸς εὐτέλειαν καὶ φειδὼ συνεθιζόντων 0 1 2 .
οὐδὲν δὲ κωλύει καὶ τὸν πρῶτον ἔξωθεν ἐπικεῖσθαι φθόγγον , ὥσπερ ἔνιοί φασιν , ἐδιτίων παρὰ τὴν δίαιταν καὶ τὴν ἐδωδὴν λεγομένων .
συνήρχοντο δὲ ἀνὰ πεντεκαίδεκα καὶ βραχεῖ τούτων ἐλάττους ἢ πλείους 0 .
ἔφερε δὲ ἕκαστος κατὰ μῆνα τῶν συσσίτων ἀλφίτων μέδιμνον , οἴνου χόας ὀκτώ , τυροῦ πέντε μνᾶς , σύκων ἡμιμναῖα πέντε , πρὸς δὲ τούτοις εἰς ὀψωνίαν μικρόν τι κομιδῇ νομίσματος ·
ἄλλως δὲ καὶ θύσας τις ἀπαρχὴν καὶ θηρεύσας μέρος ἔπεμψεν εἰς τὸ συσσίτιον .
ἐξῆν γὰρ οἴκοι δειπνεῖν ὁπότε θύσας τις ἢ κυνηγῶν ὀψίσειε , τοὺς δὲ ἄλλους ἔδει παρεῖναι .
καὶ μέχρι γε πολλοῦ τὰς συσσιτήσεις ἀκριβῶς διεφύλαττον .
ἄγιδος γοῦν τοῦ βασιλέως , ὡς ἐπανῆλθεν ἀπὸ τῆς στρατείας καταπεπολεμηκὼς Ἀθηναίους , βουλομένου παρὰ τῇ γυναικὶ δειπνεῖν καὶ μεταπεμπομένου τὰς μερίδας , οὐκ ἔπεμψαν οἱ πολέμαρχοι , τοῦ δὲ μεθ ἡμέραν ὑπ ὀργῆς μὴ θύσαντος ἣν ἔδει θυσίαν , ἐζημίωσαν αὐτόν .
εἰς δὲ τὰ συσσίτια καὶ παῖδες ἐφοίτων , ὥσπερ εἰς διδασκαλεῖα σωφροσύνης ἀγόμενοι , καὶ λόγων ἠκροῶντο πολιτικῶν καὶ παιδευτὰς ἐλευθερίας ἑώρων , αὐτοί τε παίζειν εἰθίζοντο καὶ σκώπτειν ἄνευ βωμολοχίας καὶ σκωπτόμενοι μὴ δυσχεραίνειν .
σφόδρα γάρ ἐδόκει καὶ τοῦτο Λακωνικὸν εἶναι , σκώμματος ἀνέχεσθαι μὴ φέροντα δὲ ἐξῆν παραιτεῖσθαι , καὶ ὁ σκώπτων ἐπέπαυτο .
τῶν δ εἰσιόντων ἑκάστῳ δείξας ὁ πρεσβύτατος τὰς θύρας , διὰ τούτων φησίν , ἔξω λόγος οὐκ ἐκπορεύεται δοκιμάζεσθαι δὲ τὸν βουλόμενον τοῦ συσσιτίου μετασχεῖν οὕτω φασί .
λαβὼν τῶν συσσίτων ἕκαστος ἀπομαγδαλίαν εἰς τὴν χεῖρα , τοῦ διακόνου φέροντος ἀγγεῖον ἐπὶ τῆς κεφαλῆς , ἔβαλλε σιωπῇ καθάπερ ψῆφον , ὁ μὲν δοκιμάζων ἁπλῶς , ὁ δ ἐκκρίνων σφόδρα τῇ χειρὶ πιέσας 0 1 .
ἡ γὰρ πεπιεσμένη τὴν τῆς τετρημένης ἔχει δύναμιν .
κ ἂν μίαν εὕρωσι τοιαύτην , οὐ προσδέχονται τὸν ἐπεισιόντα , βουλόμενοι πάντας ἡ δομένους ἀλλήλοις συνεῖναι .
τὸν δὲ οὕτως ἀποδοκιμασθέντα κεκαδδίσθαι λέγουσι ·
κάδδιχος γὰρ καλεῖται τὸ ἀγγεῖον εἰς ὃ τὰς ἀπομαγδαλίας ἐμβάλλουσι , τῶν δὲ ὄψων εὐδοκίμει μάλιστα παρ αὐτοῖς ὁ μέλας ζωμός , ὥστε μη δὲ κρεαδίου δεῖσθαι τοὺς πρεσβυτέρους , ἀλλὰ παραχωρεῖν τοῖς νεανίσκοις , αὐτοὺς δὲ τοῦ ζωμοῦ καταχεομένους ἑστιᾶσθαι .
λέγεται δέ τινα τῶν Ποντικῶν βασιλέων ἕνεκα τοῦ ζωμοῦ καὶ πρίασθαι Λακωνικὸν μάγειρον εἶτα γευσάμενον δυσχερᾶναι ·
καὶ τὸν μάγειρον εἰπεῖν ὦβασιλεῦ , τοῦτον δεῖ τὸν ζωμὸν ἐν τῷ Εὐρώτᾳ λελουμένους ἐποψᾶσθαι .
πιόντες δὲ μετρίως ἀπίασι δίχα λαμπάδος , οὐ γάρ ἔξεστι πρὸς φῶς βαδίζειν , οὔ τε ταύτην οὔ τε ἄλλην ὁδόν , ὅπως ἐθίζωνται σκότους καὶ νυκτὸς εὐθαρσῶς καὶ ἀδεῶς ὁδεύειν .
τὰ μὲν οὖν συσσίτια τοιαύτην ἔχει τάξιν .
νόμους δὲ γεγραμμένους ὁ Λυκοῦργος οὐκ ἔθηκεν , ἀλλὰ μία τῶν καλουμένων ῥητρῶν ἔστιν αὕτη .
τὰ μὲν γάρ κυριώτατα καὶ μέγιστα πρὸς εὐδαιμονίαν πόλεως καὶ ἀρετήν , ἐν τοῖς ἤθεσιν ᾤετο καὶ ταῖς ἀγωγαῖς τῶν πολιτῶν ἐγκατεστοιχειωμένα , μένειν ἀκίνητα καὶ βέβαια , ἔχοντα τὴν προαίρεσιν δεσμὸν ἰσχυρότερον τῆς ἀνάγκης , ἣν ἡ παίδευσις ἐμποιεῖ τοῖς νέοις , νομοθέτου διάθεσιν ἀπεργαζομένη περὶ ἕκαστον αὐτῶν .
τὰ δὲ μικρὰ καὶ χρηματικὰ συμβόλαια καὶ μεταπίπτοντα ταῖς χρείαις ἄλλοτε ἄλλως , βέλτιον ἦν μὴ καταλαμβάνειν ἐγγράφοις ἀνάγκαις μη δὲ ἀκινήτοις ἔθεσιν , ἀλλ ἐᾶν ἐπὶ τῶν καιρῶν , προσθέσεις λαμβάνοντα καὶ ἀφαιρέσεις , ἃς ἂν οἱ πεπαιδευμένοι δοκιμάσωσι 0 1 .
τὸ γὰρ ὅλον καὶ πᾶν τῆς νομοθεσίας ἔργον εἰς τὴν παιδείαν ἀνῆψε .
μία μὲν οὖν τῶν ῥητρῶν ἦν , ὥσπερ εἴρηται , μὴ χρῆσθαι νόμοις ἐγγράφοις .
ἑτέρα δὲ πάλιν κατὰ τῆς πολυτελείας , ὅπως οἰκίᾳ πᾶσα τὴν μὲν ὀροφὴν ἀπὸ πελέκεως εἰργασμένην ἔχῃ , τὰς δὲ θύρας ἀπὸ πρίονος μόνου καὶ μηδενὸς τῶν ἄλλων ἐργαλείων , ὅπερ γάρ ὕστερον Ἐπαμεινώνδαν εἰπεῖν λέγουσιν ἐπὶ τῆς ἑαυτοῦ τραπέζης , ὡς τὸ τοιοῦτον ἄριστον οὐ χωρεῖ προδοσίαν , τοῦτο πρῶτος ἐνόησε Λυκοῦργος , ὡς οἰκίᾳ τοιαύτη τρυφὴν οὐ χωρεῖ καὶ πολυτέλειαν , οὐ δ ἔστιν οὐδεὶς οὕτως ἀπειρόκαλος καὶ ἀνόητος ὥστε εἰς οἰκίαν ἀφελῆ καὶ δημοτικὴν εἰσφέρειν κλίνας ἀργυρόποδας καὶ στρωμνὰς ἁλουργεῖς καὶ χρυσᾶς κύλικας καὶ τὴν τούτοις ἑπομένην πολυτέλειαν , ἀλλ ἀνάγκη συναρμόζεσθαι καὶ συνεξομοιοῦν τῇ μὲν οἰκίᾳ τὴν κλίνην , τῇ δὲ κλίνῃ τὴν ἐσθῆτα , ταύτῃ δὲ τὴν ἄλλην χορηγίαν καὶ κατασκευήν 0 1 2 .
ἐκ δὲ ταύτης τῆς συνηθείας φασὶ καὶ Λεωτυχίδην τὸν πρεσβύτερον ἐν Κορίνθῳ δειπνοῦντα , καὶ θεασάμενον τῆς στέγης τοῦ οἴκου τὴν κατασκευὴν πολυτελῆ καὶ φατνωματικήν , ἐρωτῆσαι τὸν ξένον εἰ τετράγωνα παρ αὐτοῖς τὰ ξύλα φύεται .
τρίτην δὲ ῥήτραν διαμνημονεύουσι τοῦ Λυκούργου , τὴν κωλύουσαν ἐπὶ τοὺς αὐτοὺς πολεμίους πολλάκις στρατεύειν , ἵνα μὴ πολλάκις ἀμύνεσθαι συνεθιζόμενοι πολεμικοὶ γένωνται .
καὶ τοῦτὸ γε μάλιστα κατηγοροῦσιν Ἀγησιλάου τοῦ βασιλέως ὕστερον , ὡς ταῖς συνεχέσι καὶ πυκναῖς εἰς τὴν Βοιωτίαν ἐμβολαῖς καὶ στρατείαις τοὺς Θηβαίους ἀντιπάλους τοῖς Λακεδαιμονίοις κατασκευάσαντος , διὸ καὶ τετρωμένον αὐτὸν ἰδὼν Ἀνταλκίδας , καλά , ἔφη , τὰ διδασκάλια παρὰ Θηβαίων ἀπολαμβάνεις , μὴ βουλομένους αὐτοὺς μη δὲ εἰδότας μάχεσθαι διδάξας .
τὰ μὲν οὖν τοιαῦτα νομοθετήματα ῥήτρας ὠνόμασεν , ὡς παρὰ τοῦ θεοῦ κομιζόμενα καὶ χρησμοὺς ὄντα .
τῆς δὲ παιδείας , ἣν μέγιστον ἡγεῖτο τοῦ νομοθέτου καὶ κάλλιστον ἔργον εἶναι , πόρρωθεν ἀρχόμενος εὐθὺς ἐπεσκόπει τὰ περὶ τοὺς γάμους καὶ τὰς γενέσεις , οὐ γάρ , ὡς Ἀριστοτέλης φησίν , ἐπιχειρήσας σωφρονίζειν τὰς γυναῖκας , ἐπαύσατο μὴ κρατῶν τῆς πολλῆς ἀνέσεως καὶ γυναικοκρατίας διὰ τὰς πολλὰς στρατείας τῶν ἀνδρῶν , ἐν αἷς ἠναγκάζοντο κυρίας ἀπολείπειν ἐκείνας , καὶ διὰ τοῦτο μᾶλλον τοῦ προσήκοντος αὐτὰς ἐθεράπευον καὶ δεσποίνας προσηγόρευον ἀλλὰ καὶ τούτων τὴν ἐνδεχομένην ἐπιμέλειαν ἐποιήσατο .
τὰ μέν γε σώματα τῶν παρθένων δρόμοις καὶ πάλαις καὶ βολαῖς δίσκων καὶ ἀκοντίων διεπόνησεν , ὡς ἥ τε τῶν γεννωμένων ῥίζωσις ἰσχυρὰν ἐν ἰσχυροῖς σώμασιν ἀρχὴν λαβοῦσα βλαστάνοι βέλτιον , αὐταί τε μετὰ ῥώμης τοὺς τόκους ὑπομένουσαι καλῶς ἅμα καὶ ῥᾳδίως ἀγωνίζοιντο πρὸς τὰς ὠδῖνας .
ἀφελὼν δὲ θρύψιν καὶ σκιατραφίαν καὶ θηλύτητα πᾶσαν οὐδὲν ἧττον εἴθισε τῶν κόρων τὰς κόρας γυμνάς τε πομπεύειν καὶ πρὸς ἱεροῖς τισιν ὀρχεῖσθαι καὶ ἄδειν τῶν νέων παρόντων καὶ θεωμένων .
ἔστι δὲ ὅτε καὶ σκώμματα λέγουσαι πρὸς ἕκαστον εὐχρήστως ἐπελαμβάνοντο τῶν ἁμαρτανομένων καὶ πάλιν εἰς τοὺς ἀξίους αὐτῶν ἐγκώμια μετ ᾠδῆς πεποιημένα διεξιοῦσαι , φιλοτιμίαν πολλὴν καὶ ζῆλον ἐνεποίουν τοῖς νεανίσκοις , ὁ γάρ ἐγκωμιασθεὶς ἐπ ἀνδραγαθίᾳ καὶ κλεινὸς ἐν ταῖς παρθένοις γεγονὼς ἀπῄει μεγαλυνόμενος ὑπὸ τῶν ἐπαίνων αἱ δὲ μετὰ παιδιᾶς καὶ σκωμμάτων δήξεις οὐδὲν ἀμβλύτεραι τῶν μετὰ σπουδῆς νουθετημάτων ἦσαν , ἅτε δὴ πρὸς τὴν θέαν ὁμοῦ τοῖς ἄλλοις πολίταις καὶ τῶν βασιλέων καὶ τῶν γερόντων συμπορευομένων .
ἡ δὲ γύμνωσις τῶν παρθένων οὐδὲν αἰσχρὸν εἶχεν , αἰδοῦς μὲν παρούσης , ἀκρασίας δὲ ἀπούσης , ἀλλ ἐθισμὸν ἀφελῆ καὶ ζῆλον εὐεξίας ἐνειργάζετο , καὶ φρονήματος τὸ θῆλυ παρέγευεν οὐκ ἀγεννοῦς , ὡς μηδὲν ἧττον αὐτῷ καὶ ἀρετῆς καὶ φιλοτιμίας μετουσίαν οὖσαν .
ὅθεν αὐταῖς καὶ λέγειν ἐπῄει καὶ φρονεῖν οἷα καὶ περὶ Γοργοῦς ἱστόρηται τῆς Λεωνίδου γυναικός , εἰπούσης γάρ τινος , ὡς ἔοικε , ξένης πρὸς αὐτὴν ὡς μόναι τῶν ἀνδρῶν ἄρχετε ὑμεῖς αἱ Λάκαιναι , μόναι γάρ , ἔφη , τίκτομεν ἄνδρας .
ἦν μὲν οὖν καὶ ταῦτα παρορμητικὰ πρὸς γάμον λέγω δὲ τὰς πομπὰς τῶν παρθένων καὶ τὰς ἀποδύσεις καὶ τοὺς ἀγῶνας ἐν ὄψει τῶν νέων , ἀγομένων οὐ γεωμετρικαῖς , ἀλλ ἐρωτικαῖς , ὥς φησιν ὁ Πλάτων , ἀνάγκαις ·
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἀτιμίαν τινὰ προσέθηκε τοῖς ἀγάμοις .
εἴργοντο γὰρ ἐν ταῖς γυμνοπαιδίαις τῆς θέας ·
τὸν δὲ χειμῶνος οἱ μὲν ἄρχοντες αὑτοὺς ἐκέλευον ἐν κύκλῳ γυμνοὺς περιϊέναι τὴν ἀγοράν , οἱ δὲ περιϊόντες ᾖδον εἰς αὑτοὺς ᾠδήν τινα πεποιημένην , ὡς δίκαια πάσχοιεν , ὅτι τοῖς νόμοις ἀπειθοῦσι ·
τιμῆς δὲ καὶ θεραπείας ἣν νέοι πρεσβυτέροις παρεῖχον , ἐστέρηντο .
ὅθεν καὶ τὸ πρὸς Δερκυλλίδαν ῥηθὲν οὐδεὶς ἐμέμψατο , καίπερ εὐδόκιμον ὄντα στρατηγόν .
ἐπιόντι γὰρ αὐτῷ τῶν νεωτέρων τις ἕδρας οὐχ ὑπεῖξεν , εἰπών , οὐ δὲ γὰρ ἐμοὶ σὺ τὸν ὑπείξοντα γεγέννηκας .
ἐγάμουν δὲ δι ἁρπαγῆς , οὐ μικρὰς Οὐδὲ ἀώρους πρὸς γάμον , ἀλλὰ καὶ ἀκμαζούσας καὶ πεπείρους .
τὴν δὲ ἁρπασθεῖσαν ἡ νυμφεύτρια καλουμένη παραλαβοῦσα , τὴν μὲν κεφαλὴν ἐν χρῷ περιέκειρεν , ἱματίῳ δὲ ἀνδρείῳ καὶ ὑποδήμασιν ἐνσκευάσασα κατέκλινεν ἐπὶ στιβάδα μόνην ἄνευ φωτός .
ὁ δὲ νυμφίος οὐ μεθύων Οὐδὲ θρυπτόμενος , ἀλλὰ νήφων , ὥσπερ ἀεί , δεδειπνηκὼς ἐν τοῖς φιδιτίοις , παρεισελθὼν ἔλυε τὴν ζώνην καὶ μετήνεγκεν ἀράμενος ἐπὶ τὴν κλίνην 0 .
συνδιατρίψας δὲ χρόνον οὐ πολὺν ἀπῄει κοσμίως ο ὑπὲρ εἰώθει τὸ πρότερον , καθευδήσων μετὰ τῶν ἄλλων νέων .
καὶ τὸ λοιπὸν οὕτως ἔπραττε , τοῖς μὲν ἡλικιώταις συνδιημερεύων καὶ συναναπαυόμενος , πρὸς δὲ τὴν νύμφην κρύφα μετ εὐλαβείας φοιτῶν , αἰσχυνόμενος καὶ δεδοικὼς μή τις αἴσθοιτο τῶν ἔνδον , ἅμα καὶ τῆς νύμφης ἐπιτεχνωμένης καὶ συνευπορούσης ὅπως ἂν ἐν καιρῷ καὶ λανθάνοντες ἀλλήλοις συμπορεύοιντο .
καὶ τοῦτο ἔπραττον οὐκ ὀλίγον χρόνον , ἀλλ ὥστε καὶ παῖδας γενέσθαι ἐνίοις πρὶν ἐς ἡμέραν θεάσασθαι τὰς ἑαυτῶν γυναῖκας , ἡ δὲ τοιαύτη σύνοδος οὐ μόνον ἐγκρατείας καὶ σωφροσύνης ἄσκησις ἦν , ἀλλὰ τοῖς τε σώμασι γονίμους καὶ τῷ φιλεῖν ἀεὶ καινοὺς καὶ προσφάτους ἦγεν ἐπὶ τὴν κοινωνίαν , οὐ διακορεῖς οὐ δ ἐξιτήλους ταῖς ἀνέδην κοινωνίαις , ἀλλ ἀεὶ τι λείψανον καὶ ὑπέκκαυμα πόθου καὶ χάριτος ἐναπολείποντας ἀλλήλοις .
τοσαύτην δὲ τοῖς γάμοις ἐπιστήσας αἰδῶ καὶ τάξιν , οὐδὲν ἧττον ἐξέβαλε τὴν κενὴν καὶ γυναικώδη ζηλοτυπίαν , ἐν καλῷ καταστήσας ὕβριν μὲν καὶ ἀναξίαν πᾶσαν εἴργειν ἀπὸ τοῦ γάμου , παίδων δὲ καὶ τεκνώσεως κοινωνεῖν τοῖς ἀξίοις , καταγελῶντας τῶν ὡς ἄμικτα καὶ ἀκοινώνητα ταῦτα μετιόντων σφαγαῖς καὶ πολέμοις .
ἐξῆν μὲν γὰρ ἀνδρὶ πρεσβυτέρῳ νέας γυναικός , εἰ δὴ τινα τῶν καλῶν καὶ ἀγαθῶν ἀσπάσαιτο νέων καὶ δοκιμάσειεν , εἰσαγαγεῖν παρ αὐτὴν καὶ πλήσαντα γενναίου σπέρματος ἴδιον αὑτοῖς ποιήσασθαι τὸ γεννηθέν .
ἐξῆν δὲ πάλιν ἀνδρὶ χρηστῷ , τῶν εὐτέκνων τινὰ καὶ σωφρόνων θαυμάσαντι γυναικῶν ἑτέρῳ γεγαμημένην , πεῖσαι τὸν ἄνδρα συνελθεῖν , ὥσπερ ἐν χώρᾳ , καλλικάρπῳ φυτεύοντα καὶ ποιούμενον παῖδας ἀγαθούς , ἀγαθῶν ὁμαίμους καὶ συγγενεῖς ἐσομένους 0 .
πρῶτον μὲν γάρ οὐκ ἰδίους ἡγεῖτο τῶν πατέρων τοὺς παῖδας , ἀλλὰ κοινοὺς τῆς πόλεως ὁ Λυκοῦργος , ὅθεν οὐκ ἐκ τῶν τυχόντων , ἀλλ ἐκ τῶν ἀρίστων ἐβούλετο γεγονότας εἶναι τοὺς πολίτας .
ἔπειτα πολλὴν ἀβελτερίαν καὶ τῦφον ἐνεώρα τοῖς περὶ ταῦτα τῶν ἄλλων νομοθετήμασιν , οἳ κύνας μὲν καὶ ἵππους ὑπὸ τοῖς κρατίστοις τῶν ὀχείων βιβάζουσι χάριτι πείθοντες ἢ μισθῷ τοὺς κυρίους , τὰς δὲ γυναῖκας ἐγκλεισάμενοι φρουροῦσιν , ἐξ αὐτῶν μόνων τίκτειν ἀξιοῦντες , κ ἂν ἄφρονες ὦσι , κ ἂν παρήλικες , κ ἂν νοσώδεις , ὡς οὐχὶ πρώτοις τοῖς κεκτημένοις καὶ τρέφουσι τῶν παίδων γινομένων πονηρῶν , ἐὰν ἐκ πονηρῶν γένωνται , καὶ τ οὐναντίον χρηστῶν , ἂν τοιαύτης τύχωσι γενέσεως , ταῦτα δὲ οὕτως πραττόμενα φυσικῶς καὶ πολιτικῶς τότε τοσοῦτον ἀπεῖχε τῆς ὕστερον λεγομένης γενέσθαι περὶ τὰς γυναῖκας εὐχερείας ὥστε ὅλως ἄπιστον εἶναι τὸ τῆς μοιχείας παρ αὑτοῖς 0 1 2 .
καὶ λόγος ἀπομνημονεύεται Γεράδα τινὸς Σπαρτιάτου τῶν σφόδρα παλαιῶν , ὃς ἐρωτηθεὶς ὑπὸ ξένου τί πάσχουσιν οἱ μοιχοὶ παρ αὑτοῖς , εἶπεν ·
ὦ ξένε , οὐδεὶς γίνεται μοιχὸς παρ ἡμῖν .
ἐκείνου δὲ ὑπολαβόντος , ἐὰν οὖν γένηται 0 ;
ταῦρον , ἔφη ὁ Γεράδας , ἐκτίνει μέγαν , ὃς ὑπερκύψας τὸ Ταΰγετον ἀπὸ τοῦ Εὐρώτα πίεται .
θαυμάσαντος δ ἐκείνου καὶ φήσαντος ·
πῶς δὲ ἂν γένοιτο βοῦς τηλικοῦτος ;
γελάσας ὁ Γεράδας , πῶς δ ἄν , ἔφη , ἐν Σπάρτῃ μοιχὸς γένοιτο ;
ταῦτα μὲν οὖν ἱστόρηται περὶ τῶν γάμων .
τὸ δὲ γεννηθὲν οὐκ ἦν κύριος ὁ γεννήσας τρέφειν , ἀλλ ἔφερε λαβὼν εἰς τόπον τινὰ λέσχην καλούμενον , ἐν ᾧ καθήμενοι τῶν φυλετῶν οἱ πρεσβύτατοι καταμαθόντες τὸ παιδάριον , εἰ μὲν εὐπαγὲς εἴη καὶ ῥωμαλέον , τρέφειν ἐκέλευον , κλῆρον αὐτῷ τῶν ἐνακισχιλίων προσνείμαντες εἰ δ ἀγεννὲς καὶ ἄμορφον , ἀπέπεμπον εἰς τὰς λεγομένας Ἀποθέτας , παρὰ Ταΰγετον βαραθρώδη τόπον , ὡς οὔ τε αὐτῷ ζῆν ἄμεινον ὂν οὔ τε τῇ πόλει τὸ μὴ καλῶς εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς πρὸς εὐεξίαν καὶ ῥώμην πεφυκός 0 .
ὅθεν οὐ δὲ ὕδατι τὰ βρέφη , ἀλλ οἴνῳ περιέλουον αἱ γυναῖκες , βάσανόν τινα ποιούμεναι τῆς κράσεως αὐτῶν .
λέγεται γὰρ ἐξίστασθαι τὰ ἐπιληπτικὰ καὶ νοσώδη πρὸς τὸν ἄκρατον ἀποσφακελίζοντα , τὰ δ ὑγιεινὰ μᾶλλον στομοῦσθαι καὶ κρατύνεσθαι τὴν ἕξιν .
ἦν δὲ περὶ τὰς τροφοὺς ἐπιμέλειά τις μετὰ τέχνης , ὥστ ἄνευ σπαργάνων ἐκτρεφούσας τὰ βρέφη τοῖς μέλεσι καὶ τοῖς εἴδεσιν ἐλευθέρια ποιεῖν , ἔτι δὲ εὔκολα ταῖς διαίταις καὶ ἄσικχα καὶ ἀθαμβῆ σκότου καὶ πρὸς ἐρημίαν ἄφοβα καὶ ἄπειρα δυσκολίας ἀγεννοῦς καὶ κλαυθμυρισμῶν 0 .
διὸ καὶ τῶν ἔξωθεν ἔνιοι τοῖς τέκνοις Λακωνικὰς ἐωνοῦντο τίτθας ·
καὶ τήν γε τὸν Ἀθηναῖον Ἀλκιβιάδην τιτθεύσασαν Ἀμύκλαν ἱστοροῦσι γεγονέναι Λάκαιναν .
ἀλλὰ τούτῳ μὲν , ὡς Πλάτων φησί , Ζώπυρον ἐπέστησε παιδαγωγὸν Περικλῆς , οὐδέν τι τῶν ἄλλων διαφέροντα δούλων τοὺς δὲ Σπαρτιατῶν παῖδας οὐκ ἐπὶ ὠνητοῖς οὐ δὲ μισθίοις ἐποιήσατο παιδαγωγοῖς ὁ Λυκοῦργος , οὐ δ ἐξῆν ἑκάστῳ τρέφειν οὐ δὲ παιδεύειν ὡς ἐβούλετο τὸν υἱόν , ἀλλὰ πάντας εὐθὺς ἑπταετεῖς γενομένους παραλαμβάνων αὐτὸς εἰς ἀγέλας κατελόχιζε , καὶ συννόμους ποιῶν καὶ συντρόφους μετ ἀλλήλων εἴθιζε συμπαίζειν καὶ συσχολάζειν .
ἄρχοντα δ αὑτοῖς παρίστατο τῆς ἀγέλης τὸν τῷ φρονεῖν διαφέροντα καὶ θυμοειδέστατον ἐν τῷ μάχεσθαι ·
καὶ πρὸς τοῦτον ἀφεώρων καὶ προστάττοντος ἠκροῶντο καὶ κολάζοντος ἐκαρτέρουν , ὥστε τὴν παιδείαν εἶναι μελέτην εὐπειθείας .
ἐπεσκόπουν δὲ οἱ πρεσβύτεροι παίζοντας αὐτούς , καὶ τὰ πολλὰ μάχας τινὰς ἐμβάλλοντες ἀεὶ καὶ φιλονεικίας , οὐ παρέργως κατεμάνθανον ὁποῖός ἐστι τὴν φύσιν ἕκαστος αὐτῶν πρὸς τὸ τολμᾶν καὶ μὴ φυγομαχεῖν ἐν ταῖς ἁμίλλαις .
γράμματα μὲν οὖν ἕνεκα τῆς χρείας ἐμάνθανον ἡ δ ἄλλη πᾶσα παιδεία πρὸς τὸ ἄρχεσθαι καλῶς ἐγίνετο καὶ καρτερεῖν πονοῦντα καὶ νικᾶν μαχόμενον .
διὸ καὶ τῆς ἡλικίας προερχομένης ἐπέτεινον αὐτῶν τὴν ἄσκησιν , ἐν χρῷ τε κείροντες καὶ βαδίζειν ἀνυποδήτους παίζειν τε γυμνοὺς ὡς τὰ πολλὰ συνεθίζοντες .
γενόμενοι δὲ δωδεκαετεῖς ἄνευ χιτῶνος ἤδη διετέλουν , ἓν ἱμάτιον εἰς τὸν ἐνιαυτὸν λαμβάνοντες , αὐχμηροὶ τὰ σώματα καὶ λουτρῶν καὶ ἀλειμμάτων ἄπειροι ·
πλὴν ὀλίγας ἡμέρας τινὰς τοῦ ἐνιαυτοῦ τῆς τοιαύτης φιλανθρωπίας μετεῖχον .
ἐκάθευδον δὲ ὁμοῦ κατ ἴλην καὶ ἀγέλην ἐπὶ στιβάδων , ἃς αὑτοῖς συνεφόρουν , τοῦ παρὰ τὸν Εὐρώταν πεφυκότος καλάμου τὰ ἄκρα ταῖς χερσὶν ἄνευ σιδήρου κατακλάσαντες .
ἐν δὲ τῷ χειμῶνι τοὺς λεγομένους λυκόφονας ὑπεβάλλοντο καὶ κατεμίγνυσαν ταῖς στιβάσι , θερμαντικὸν ἔχειν τι τῆς ὕλης δοκούσης .
ἤδη δὲ τοῖς τηλικούτοις ἐρασταὶ τῶν εὐδοκίμων νέων συνανεστρέφοντο ·
καὶ προσεῖχον οἱ πρεσβύτεροι , καὶ μᾶλλον ἐπιφοιτῶντες εἰς τὰ γυμνάσια , καὶ μαχομένοις καὶ σκώπτουσιν ἀλλήλους παρατυγχάνοντες , οὐ παρέργως , ἀλλὰ τρόπον τινὰ πάντες οἰόμενοι πάντων καὶ πατέρες εἶναι καὶ παιδαγωγοὶ καὶ ἄρχοντες , ὥστε μή τε καιρὸν ἀπολείπεσθαι μή τε χωρίον ἔρημον τοῦ νουθετοῦντος τὸν ἁμαρτάνοντα καὶ κολάζοντος .
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ παιδονόμος ἐκ τῶν καλῶν καὶ ἀγαθῶν ἀνδρῶν ἐτάττετο , καὶ κατ ἀγέλας αὐτοὶ προΐσταντο τῶν λεγομένων εἰρένων ἀεὶ τὸν σωφρονέστατον καὶ μαχιμώτατον .
εἴρενας δὲ καλοῦσι τοὺς ἔτος ἤδη δεύτερον ἐκ παίδων γεγονότας , μελλείρενας δὲ τῶν παίδων τοὺς πρεσβυτάτους 0 .
οὗτος οὖν ὁ εἴρην , εἴκοσι ἔτη γεγονώς , ἄρχει τε τῶν ὑποτεταγμένων ἐν ταῖς μάχαις , καὶ κατ οἶκον ὑπηρέταις χρῆται πρὸς τὸ δεῖπνον .
ἐπιτάσσει δὲ τοῖς μὲν ἁδροῖς ξύλα φέρειν , τοῖς δὲ μικροτέροις λάχανα , καὶ φέρουσι κλέπτοντες , οἱ μὲν ἐπὶ τοὺς κήπους βαδίζοντες , οἱ δὲ εἰς τὰ τῶν ἀνδρῶν συσσίτια παρεισρέοντες εὖ μάλα πανούργως καὶ πεφυλαγμένως 0 1 ·
ἂν δ ἁλῷ , πολλὰς λαμβάνει πληγὰς τῇ μάστιγι , ῥᾳθύμως δοκῶν κλέπτειν καὶ ἀτέχνως .
κλέπτουσι δὲ καὶ τῶν σιτίων ὅ τι ἂν δύνωνται , μανθάνοντες εὐφυῶς ἐπιτίθεσθαι τοῖς καθεύδουσιν ἢ ῥᾳθύμως φυλάττουσι .
τῷ δὲ ἁλόντι ζημία πληγαὶ καὶ τὸ πεινῆν 0 .
γλίσχρον γὰρ αὐτοῖς ἐστι δεῖπνον , ὅπως δι αὑτῶν ἀμυνόμενοι τὴν ἔνδειαν ἀναγκάζωνται τολμᾶν καὶ πανουργεῖν .
καὶ τοῦτο μὲν ἔργον τῆς ὀλιγοσιτίας 0 ·
παρέργον δέ φασι τὴν τῶν σωμάτων αὔξησιν 0 .
φέρεται , γάρ εἰς μῆκος , ὅταν τὸ πνεῦμα μὴ πολλὴν σχῇ διατριβὴν καὶ ἀσχολίαν ὑπὸ πλήθους τροφῆς εἰς βάθος καὶ πλάτος πιεζόμενον , ἀλλ ἄνω βαδίζῃ διὰ κουφότητα , τοῦ σώματος ἐκλύτως καὶ ῥᾳδίως ἐπιδιδόντος .
τὸ δ αὐτὸ τοῦτο καὶ καλοὺς δοκεῖ ποιεῖν αἱ γὰρ ἰσχναὶ καὶ διάκενοι μᾶλλον ἕξεις ὑπακούουσι πρὸς τὴν διάρθρωσιν , αἱ δὲ ὀγκώδεις καὶ πολύτροφοι διὰ βάρος ἀντιβαίνουσιν , ὥσπερ ἀμέλει καὶ τῶν ἐν τῷ κύειν καθαιρομένων γυναικῶν ἰσχνὰ μὲν , εὐειδῆ δὲ καὶ γλαφυρὰ γίνεται τὰ βρέφη , διὰ τὴν ἐλαφρότητα τῆς ὕλης κρατουμένης μᾶλλον ὑπὸ τοῦ τυποῦντος , ἀλλὰ γὰρ ἡ μὲν αἰτία τοῦ συμβαίνοντος ἐν μέσῳ προκείσθω σκοπεῖν 0 .
οὕτω δὲ κλέπτουσι πεφροντισμένως οἱ παῖδες , ὥστε λέγεταί τίς ἤδη σκύμνον ἀλώπεκος κεκλοφὼς καὶ τῷ τριβωνίῳ περιστέλλων , σπαρασσόμενος ὑπὸ τοῦ θηρίου τὴν γαστέρα τοῖς ὄνυξι καὶ τοῖς ὀδοῦσιν , ὑπὲρ τοῦ λαθεῖν ἐγκαρτερῶν ἀποθανεῖν .
καὶ τοῦτο μὲν οὐ δὲ ἀπὸ τῶν νῦν ἐφήβων ἄπιστόν ἐστιν , ὧν πολλοὺς ἐπὶ τοῦ βωμοῦ τῆς Ὀρθίας ἑωράκαμεν ἐναποθνήσκοντας ταῖς πληγαῖς .
δειπνήσας δὲ ὁ εἴρην κατακείμενος τῷ μὲν ᾆσαι προσέταξε τῶν παίδων , τῷ δὲ ἐρώτημά τι πρ οὔβαλε πεφροντισμένης δεόμενον ἀποκρίσεως ·
οἷον , ὅστις ἄριστος ἐν τοῖς ἀνδράσιν , ἢ ποία τίς ἡ τοῦδε πρᾶξις 0 1 2 .
ἐκ τούτου δὲ καὶ κρίνειν τὰ καλὰ καὶ πολυπραγμονεῖν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἰθίζοντο περὶ τῶν πολιτῶν , τὸ γὰρ ἐρωτηθέντα , τίς πολίτης ἀγαθός , ἢ τίς οὐκ εὐδόκιμος , ἀπορεῖν τοῦ ἀποκρίνασθαι , νωθρᾶς ἐποιοῦντο καὶ πρὸς ἀρετὴν ἀφιλοτίμου ψυχῆς σημεῖον 0 .
ἔδει δὲ τὴν ἀπόκρισιν καὶ μετ αἰτίας εἶναι καὶ ἀποδείξεως εἰς βραχύν τινα συνηγμένης λόγον καὶ σύντομον ὁ δὲ πλημμελῶς ἀποκρινάμενος ἐκολάζετο δῆγμα λαμβάνων ὑπὸ τοῦ εἴρενος εἰς τὸν ἀντίχειρα , πολλάκις δὲ καὶ πρεσβυτέρων παρόντων καὶ ἀρχόντων ὁ εἴρην ἐκόλαζε τοὺς παῖδας , ἀπόδειξιν διδοὺς εἰ μετὰ λόγου καὶ ὡς δεῖ κολάζει , καὶ κολάζων μὲν οὐκ ἐκωλύετο , τῶν δὲ παίδων ἀπελθόντων εὐθύνας ὑπεῖχεν , εἰ τραχύτερον τοῦ δέοντος ἐπετίμησεν ἢ τ οὐναντίον ἐκλελυμένως καὶ ἀτόνως 0 .
ἐκοινώνουν δὲ οἱ ἐρασταὶ τοῖς παισὶ τῆς δόξης ἐπ ἀμφότερα ·
καὶ λέγεταί ποτε παιδὸς ἐν τῷ μάχεσθαι φωνὴν ἀγεννῆ προεμένου ζημιωθῆναι τὸν ἐραστὴν ὑπὸ τῶν ἀρχόντων , οὕτω δὲ τοῦ ἐρᾶν ἐγκεκριμένου παρ αὐτοῖς , ὥστε καὶ τῶν παρθένων ἐρᾶν τὰς καλὰς καὶ ἀγαθὰς γυναῖκας , τὸ ἀντερᾶν οὐκ ἦν , ἀλλὰ μᾶλλον ἀρχὴν ἐποιοῦντο φιλίας πρὸς ἀλλήλους οἱ τῶν αὐτῶν ἐρασθέντες , καὶ διετέλουν κοινῇ σπουδάζοντες ὅπως ἄριστον ἀπεργάσαιντο τὸν ἐρώμενον .
ἐδίδασκον δὲ τοὺς παῖδας καὶ λόγῳ χρῆσθαι πικρίαν ἔχοντι μεμιγμένην χάριτι καὶ πολλὴν ἀπὸ βραχείας λέξεως ἀναθεώρησιν , τὸ μὲν γάρ σιδηροῦν νόμισμα μικρὰν ἔχειν ἐποίησεν ἀπὸ πολλοῦ σταθμοῦ δύναμιν ὁ Λυκοῦργος , ὡς εἴρηται , τὸ δὲ τοῦ λόγου νόμισμα τ οὐναντίον ἀπ εὐτελοῦς καὶ ὀλίγης λέξεως εἰς πολλὴν καὶ περιττὴν κατεσκεύασε διάνοιαν , τῇ πολλῇ σιωπῇ τοὺς παῖδας ἀποφθεγματικοὺς καὶ πεπαιδευμένους πρὸς τὰς ἀποκρίσεις μηχανώμενος , ὡς γάρ τὸ σπέρμα τῶν πρὸς τὰς συνουσίας ἀκολάστων ἄγονον ὡς τὰ πολλὰ καὶ ἄκαρπόν ἐστιν , οὕτως ἡ πρὸς τὸ λαλεῖν ἀκρασία κενὸν τὸν λόγον ποιεῖ καὶ ἀνόητον .
ἆγις μὲν οὖν ὁ βασιλεύς , σκώπτοντος Ἀττικοῦ τινος τὰς Λακωνικὰς μαχαίρας εἰς τὴν μικρότητα , καὶ λέγοντος ὅτι ῥᾳδίως αὐτὰς οἱ θαυματοποιοὶ καταπίνουσιν ἐν τοῖς θεάτροις , καὶ μὴν μάλιστα , εἶπεν , ἡμεῖς ἐφικνούμεθα τοῖς ἐγχειριδίοις τῶν πολεμίων ·
ἐγὼ δὲ καὶ τὸν λόγον ὁρῶ τὸν Λακωνικὸν βραχὺν μὲν εἶναι δοκοῦντα , μάλιστα δὲ τῶν πραγμάτων ἐφικνούμενον , καὶ τῆς διανοίας ἁπτόμενον τῶν ἀκροωμένων , καὶ γὰρ ὁ Λυκοῦργος αὐτὸς βραχυλόγος τις ἔοικε γενέσθαι καὶ ἀποφθεγματικός , εἰ δεῖ τεκμαίρεσθαι τοῖς ἀπομνημονεύμασιν οἷόν ἐστι τὸ περὶ τὰς πολιτείας πρὸς τὸν ἀξιοῦντα ποιεῖν δημοκρατίαν ἐν τῇ πόλει ·
σὺ γάρ , ἔφη , πρῶτος ἐν τῇ οἰκίᾳ σου ποίησον δημοκρατίαν καὶ περὶ τῶν θυσιῶν πρὸς τὸν πυθόμενον διὰ τί μικρὰς οὕτω καὶ εὐτελεῖς ἔταξεν , ἵνα μή ποτε , ἔφη , τιμῶντες τὸ θεῖον διαλίπωμεν .
καὶ περὶ τῶν ἀθλημάτων , ταῦτα μόνα μὴ κωλύσαντος ἀγωνίζεσθαι τοὺς πολίτας ἐν οἷς χεὶρ οὐκ ἀνατείνεται 0 .
φέρονται δὲ αὐτοῦ καὶ δι ἐπιστολῶν ἀποκρίσεις τοιαῦται πρὸς τοὺς πολίτας .
πῶς ἂν πολεμίων ἔφοδον ἀλεξοίμεθα ;
ἂν πτωχοὶ μένητε καὶ μὴ μέσδων ἅτερος θατέρω ἐρᾶτε ἦμεν .
καὶ πάλιν περὶ τῶν τειχῶν οὐκ ἂν εἴη ἀτείχιστος πόλις ἅτις ἄνδρεσσι , καὶ οὐ πλίνθοις ἐστεφάνωται .
περὶ μὲν οὖν τούτων καὶ τῶν τοιούτων ἐπιστολῶν οὔ τε ἀπιστῆσαι ῥᾴδιον οὔ τε πιστεῦσαι 0 .
τῆς δὲ πρὸς τὰ μήκη τῶν λόγων διαβολῆς δείγματα τοιαῦτα τῶν ἀποφθεγμάτων ἐστί .
λεωνίδας ὁ βασιλεὺς ἀκαίρως τινὸς περὶ πραγμάτων οὐκ ἀχρήστων διαλεχθέντος , ὦ ξένε , εἶπεν , οὐκ ἐν δέοντι χρέῃ τῷ δέοντι .
χαρίλαος δὲ ὁ ἀδελφιδοῦς τοῦ Λυκούργου περὶ τῆς ὀλιγότητος αὑτοῦ τῶν νόμων ἐρωτηθείς , εἶπεν ὡς οἱ λόγοις μὴ χρώμενοι πολλοῖς οὐ δὲ νόμων δέονται πολλῶν .
ἀρχιδαμίδας δὲ μεμφομένων τινῶν Ἑκαταῖον τὸν σοφιστὴν ὅτι παραληφθεὶς εἰς τὸ συσσίτιον οὐδὲν ἔλεγεν , ὁ εἰδώς , ἔφη , λόγον καὶ καιρὸν οἶδεν .
ἃ δὲ τῶν πικρῶν ἔφην ἀπομνημονευμάτων οὐκ ἀμοιρεῖν χάριτος , τοιαῦτ ἐστί .
δημάρατος ἀνθρώπου πονηροῦ κόπτοντος αὐτὸν ἀκαίροις ἐρωτήμασι καὶ δὴ τοῦτο πολλάκις ἐρωτῶντος , τίς ἄριστος Σπαρτιατῶν 0 ;
ὁ τὶν ἀνομοιότατος Ἆγις δέ , ἐπαινούντων τινῶν τοὺς Ἠλείους ὡς καλῶς τὰ Ὀλύμπια καὶ δικαίως ἄγοντας , καὶ τί μέγα , ἔφη , Ἠλεῖοι ποιοῦντι δι ἐτῶν πέντε ἁμέρᾳ μιᾷ χρώμενοι τᾷ δικαιοσύνᾳ 0 ;
θεόπομπος δὲ ξένου τινὸς εὔνοιαν ἐνδεικνυμένου , καὶ φάσκοντος ὡς παρὰ τοῖς αὑτοῦ πολίταις φιλολάκων καλεῖται , κάλλιον ἦν τοι , εἶπεν , ὦ ξένε , φιλοπολίταν καλεῖσθαι .
πλειστῶναξ δὲ ὁ Παυσανίου , ῥήτορος Ἀθηναίου τοὺς Λακεδαιμονίους ἀμαθεῖς ἀποκαλοῦντος , ὀρθῶς , ἔφη , λέγεις ·
μόνοι γάρ Ἑλλάνων ἄμμες οὐδὲν κακὸν μεμαθήκαμεν παρ ὑμῶν Ἀρχιδαμίδας δὲ πρὸς τὸν πυθόμενον πόσοι εἰσὶ Σπαρτιᾶται , ἱκανοί , εἶπεν , ὦ ξένε , τοὺς κακοὺς ἀπερύκειν 0 .
ἔστι δὲ καὶ τοῖς μετὰ παιδιᾶς εἰρημένοις ὑπ αὐτῶν τεκμήρασθαι τὸν ἐθισμόν , εἰθίζοντο γάρ μηδέποτε χρῆσθαι τῷ λόγῳ παρέργως , μη δὲ ἀφιέναι φωνὴν ἥτις οὐκ ἁμῶς γέ πως εἶχέ τινος θεωρίας ἀξίαν διάνοιαν .
ὁ μὲν γάρ ἀκοῦσαι τοῦ μιμουμένου τὴν ἀηδόνα παρακαλούμενος , αὐτᾶς , ἔφη , ἄκουκα τήνας .
ὁ δὲ ἀναγνοὺς τὸ ἐπίγραμμα τοῦτο 0 ·
σβεννύντας ποτὲ τούσδε τυραννίδα χάλκεος Ἄρης εἷλε ·
σελινοῦντος δ ἀμφὶ πύλας ἔθανον , δικαίως , εἶπε , τεθνάκαντι τοὶ ἄνδρες ·
ἔδει γὰρ ἀφέμεν ὅλαν αὐτὰν κατακαᾶμεν .
νεανίσκος δὲ πρὸς τὸν ἐπαγγελλόμενον αὐτῷ δώσειν ἀλεκτρυόνας ἀποθνήσκοντας ἐν τῷ μάχεσθαι , μὴ σὺ γε , εἶπεν , ἀλλὰ δός μοι τῶν ἀποκτεινόντων ἐν τῷ μάχεσθαι 0 .
ἕτερος δέ τις ἰδὼν ἐν ἀποχωρήσει θακεύοντας ἐπὶ δίφρων ἀνθρώπους , μὴ γένοιτο , εἶπεν , ἐνταῦθα καθίσαι ὅθεν οὐκ ἔστιν ὑπεξαναστῆναι πρεσβυτέρῳ .
τὸ μὲν οὖν τῶν ἀποφθεγμάτων εἶδος ἦν τοιοῦτον ὥστε καὶ λέγειν τινὰς οὐκ ἀτόπως ὅτι μᾶλλόν ἐστι τὸ φιλοσοφεῖν ἢ τὸ φιλογυμναστεῖν λακωνίζειν 0 .
ἡ δὲ περὶ τὰς ᾠδὰς καὶ τὰ μέλη παίδευσις οὐχ ἧττον ἐσπουδάζετο τῆς ἐν τοῖς λόγοις εὐζηλίας καὶ καθαριότητος , ἀλλὰ καὶ τὰ μέλη κέντρον εἶχεν ἐγερτικὸν θυμοῦ καὶ παραστατικὸν ὁρμῆς ἐνθουσιώδους καὶ πραγματικῆς , καὶ ἡ λέξις ἦν ἀφελὴς καὶ ἄθρυπτος ἐπὶ πράγμασι σεμνοῖς καὶ ἠθοποιοῖς .
ἔπαινοι γάρ ἦσαν ὡς τὰ πολλὰ τῶν τεθνηκότων ὑπὲρ τῆς Σπάρτης εὐδαιμονιζομένων , καὶ ψόγοι τῶν τρεσάντων , ὡς ἀλγεινὸν καὶ κακοδαίμονα βιούντων βίον , ἐπαγγελία τε καὶ μεγαλαυχία πρὸς ἀρετὴν πρέπουσα ταῖς ἡλικίαις 0 ·
ὧν ἕνεκα δείγματος οὐ χεῖρόν ἐστιν ἕν τι προενέγκασθαι .
τριῶν γάρ χορῶν κατὰ τὰς τρεῖς ἡλικίας συνισταμένων ἐν ταῖς ἑορταῖς , ὁ μὲν τῶν γερόντων ἀρχόμενος ᾖδεν ἄμμες πόκ ἦμες ἄλκιμοι νεανίαι 0 .
ὁ δὲ τῶν ἀκμαζόντων ἀμειβόμενος ἔλεγεν ἄμμες δὲ γ εἰμὲν αἰ δὲ λῇς , αὐγάσδεο .
ὁ δὲ τρίτος ὁ τῶν παίδων ἄμμες δὲ γ ἐσσόμεσθα πολλῷ κάρρονες .