Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
ἐπεὶ δὲ εἰς Ἀντιόχειαν παρεγένετο ὁ βασιλεύς , παντελῶς ἐξήλασε τῶν τῇδε ἐκκλησιῶν ἀνά τε τὰς πέριξ πόλεις τοὺς ὁμοίως φρονοῦντας τοῖς ἐν Νικαίᾳ συνελθοῦσι , καὶ παντοδαπαῖς ἐπέτριβεν αὐτοὺς τιμωρίαις , ὡς καί τινας ἰσχυρίζεσθαι πολλοὺς αὐτῶν ἀνελεῖν ἄλλοις τε τρόποις καὶ εἰς τὸν Ὀρόντην ποταμὸν ἐμβάλλεσθαι προστάξαντα .
μαθὼν δὲ ἐν Ἐδέσσῃ εὐκτήριον ἐπιφανὲς εἶναι Θωμᾶ τοῦ ἀποστόλου ἐπώνυμον , ἦλθε τοῦτο ἱστορῆσαι .
ἀφαιρεθέντων δὲ κ ἀνταῦθα τῶν εὐκτηρίων οἴκων θεασάμενος ἐν πεδίῳ πρὸ τοῦ ἄστεως συνηγμένους τοὺς ἀπὸ τῆς καθόλου ἐκκλησίας λέγεται τὸν  καθόλου  ὕπαρχον λοιδορήσασθαι καὶ πὺξ κατὰ τῆς σιαγόνος πλῆξαι , ὡς παρὰ τὴν αὐτοῦ πρόσταξιν συγχωρήσαντα γενέσθαι τοιαύτας συνόδους .
ὁ δὲ Μόδεστος  τοῦτο γὰρ ὄνομα τῷ ὑπάρχῳ ἦν  καίπερ ἑτερόδοξος ὢν λάθρα τοῖς Ἐδεσσηνοῖς ἐμήνυσε φυλάξασθαι τὴν ὑστεραίαν καὶ μὴ συνελθεῖν εἰς τὸν εἰωθότα τόπον εὐξομένους ·
εἶναι γὰρ αὐτῷ προστεταγμένον παρὰ βασιλέως τιμωρεῖσθαι τοὺς ἁλισκομένους .
καὶ ὁ μὲν ταῦτα ἠπείλει ἢ ὀλίγους ἢ μηδένα κινδυνεῦσαι προνοῶν καὶ ἑαυτὸν παραιτεῖσθαι σπουδάζων πρὸς τὴν τοῦ κρατοῦντος ὀργήν .
οἱ δὲ Ἐδεσσηνοὶ παρ οὐδὲν ποιησάμενοι τὴν ἀπειλὴν σπουδαιότερον ἢ πρὸ τοῦ συνέρρεον ἕωθεν καὶ τὸν εἰωθότα τόπον ἐπλήρουν 0 .
ὁ δὲ Μόδεστος ἀγγελθέντος τούτου οὐκ εἶχεν ὅ τι καὶ ποιήσειεν , ἀμηχανῶν δὲ τοῖς παροῦσιν ὅμως ἐπὶ τὸ πεδίον ᾔει .
γυνὴ δέ τις παιδάριον ἕλκουσα καὶ τὸ φᾶρος εἰκῇ ἐπισυρομένη παρὰ τὸν πρέποντα γυναικὶ κόσμον , ὡς ἐπί τι σπουδαῖον ἐπειγομένη , τὴν ἡγουμένην τοῦ ὑπάρχου στρατιωτικὴν στίχα διέτεμεν .
ἰδὼν δὲ Μόδεστος προσέταξεν αὐτὴν συλληφθῆναι , καὶ προσκαλεσάμενος ἀπῄτει λέγειν τοῦ δρόμου τὴν αἰτίαν .
τῆς δὲ εἰπούσης , ἵνα θᾶττον καταλάβοι τὸ πεδίον ἔνθα συνίασι οἱ ἀπὸ τῆς καθόλου ἐκκλησίας , μόνη γοῦν , ἔφη Μόδεστος , οὐκ ἔγνως αὐτίκα μέλλειν ἐκεῖσε τὸν ὕπαρχον ἰέναι καὶ οὓς ἂν εὕροι πάντας ἀναιρήσειν ;
ναίχι ἀκήκοα , φησί , καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα δρόμου δεῖ μοι , ἵνα μὴ τοῦ καιροῦ κατόπιν γένωμαι καὶ ἁμάρτω τῆς περὶ θεοῦ μαρτυρίας .
ἀτὰρ τί καὶ τοῦτο τὸ παιδάριον μεθ ἑαυτῆς ἄγεις ;
ἤρετο ὁ ὕπαρχος .
ὡς ἂν καὶ αὐτός , ἔφη , τοῦ κοινοῦ πάθους μετάσχοι καὶ τῶν ἴσων ἀξιωθείη .
θαυμάσας δὲ ὁ Μόδεστος τὴν γυναῖκα τῆς ἀνδρείας ἀνέστρεψεν εἰς τὰ βασίλεια ·
καὶ κοινωσάμενος τῷ κρατοῦντι περὶ αὐτῆς ἔπεισε μὴ χρῆναι τὸ δόξαν ἐπιτελεῖν , αἰσχρὸν τοῦτο καὶ ἀσύμφορον ἐπιδείξας .
ἡ μὲν δὴ Ἐδεσσηνῶν πόλις πανδημεὶ τὸν εἰρημένον τρόπον ὑπὲρ τοῦ δόγματος ὡμολόγησεν .
ὑπὸ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον ἐτελεύτησεν Ἀθανάσιος ὁ τῆς Ἀλεξανδρέων ἐκκλησίας ἡγούμενος , ἀμφὶ τεσσαράκοντα καὶ ἓξ ἐνιαυτοὺς τὴν ἀρχιερωσύνην ἀνύσας .
τῶν δὲ τὰ Ἀρείου φρονούντων ἐν τάχει τὴν αὐτοῦ τελευτὴν δηλωσάντων οὐκ εἰς μακρὰν παραγενόμενος Εὐζώιος , ὃς ἐν Ἀντιοχείᾳ τῆς Ἀρείου αἱρέσεως προΐστατο , σὺν αὐτῷ δὲ καὶ Μάγνος ὁ τῶν θησαυρῶν ταμίας παρὰ τοῦ βασιλέως ἀποσταλείς , Πέτρον μέν , ᾧ τὴν ἐπισκοπὴν ἐπέτρεψεν Ἀθανάσιος , συλλαβόμενοι καθεῖρξαν , Λουκίῳ δὲ τὴν Ἀλεξανδρέων ἐκκλησίαν παρέδωκαν .
ἐντεῦθεν δὲ παρὰ τοὺς ἀλλαχόσε χαλεπώτερον συνέβη διατεθῆναι τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ ·
συμφοραί τε συμφοραῖς ἐπιγινόμεναι τοὺς ἀπὸ τῆς καθόλου ἐκκλησίας ἐπίεζον .
ἅμα γὰρ τῇ Ἀλεξανδρέων ἐνεδήμησε καὶ τὰς ἐκκλησίας κατασχεῖν ἐπεχείρησεν .
ἀντιπεσόντος δὲ τοῦ πλήθους στάσεως αἰτία τοῖς κληρικοῖς ἐπλάκη καὶ ταῖς ἱεραῖς παρθένοις ·
ὡς πολεμίων δὲ καταδραμόντων τὴν πόλιν οἱ μὲν ἔφυγον , οἱ δὲ διωκόμενοι κατελαμβάνοντο καὶ δεσμῶται ἐφρουροῦντο ·
καὶ ἀπὸ τοῦ δεσμωτηρίου προαγόμενοι ἐτιμωροῦντο , οἱ μὲν ὄνυξι καὶ βοείαις αἰκιζόμενοι , οἱ δὲ ὑπὸ λαμπάσι πυρὸς φλεγόμενοι .
παράδοξον δὲ ἦν ταῖς τιμωρίαις ἐπιβιῶναι , ἀποθανεῖν δὲ πρὸ τῆς τούτων πείρας ἢ ὑπερορίαν οἰκεῖν καταδικασθῆναι ζηλωτὸν ἐνομίζετο .
καὶ τὰ μὲν ὧδε ἐγίνετο .
πέτρος δὲ ὁ ἐπίσκοπος διαδρὰς ἀπὸ τοῦ δεσμωτηρίου , ὡς πρὸς ὁμόδοξον τὸν Ῥωμαίων ἐπίσκοπον νηὸς ἐπιτυχὼν ἀνέπλευσεν .
οἱ δὲ Ἀρείου καίπερ οὐ πολλοὶ ὄντες τῶν ἐκκλησιῶν ἐκράτησαν .
ἐν αὐτῷ δὲ καὶ βασιλέως ἐπηκολούθησε πρόσταγμα , τῶν ὁμοδόξων τοῖς ἐν Νικαίᾳ συνελθοῦσιν Ἀλεξανδρείας τε καὶ αὐτῆς Αἰγύπτου ἀπελαῦνον ὅσους ἐκέλευε Λούκιος ·
ὧδε γὰρ ἦν προστεταγμένον τῷ ἡγουμένῳ τοῦ ἔθνους .
Εὐζώιος δὲ κατωρθωμένων ὧν ἐσπούδαζεν ἐπὶ τὴν Ἀντιόχειαν ἀνέστρεψεν .
ὁ δὲ Λούκιος παραλαβὼν τὸν ἡγεμόνα τῶν ἐν Αἰγύπτῳ στρατιωτῶν σὺν πλήθει ἐπεστράτευε τοῖς ἐν ταῖς ἐρήμοις μοναχοῖς .
ᾤετο γὰρ ἴσως , εἰ διενοχλήσειεν αὐτοὺς ἡσυχίας ἐρῶντας , πειθηνίους ἕξειν καὶ ταύτῃ μάλιστα τοὺς ἐν ταῖς πόλεσι Χριστιανοὺς πρὸς αὐτὸν μεταστήσειν ·
καθότι πολλοὶ καὶ θεσπέσιοι ἄνδρες προΐσταντο τότε τῶν αὐτόθι μοναστηρίων καὶ πάντες τὴν Ἀρείου δόξαν ἀπεστρέφοντο ·
τῇ δὲ μαρτυρίᾳ τούτων καὶ τὸ πλῆθος ἑπόμενον ὁμοίως ἐφρόνει , διαλέγεσθαι μὲν καὶ περὶ δογμάτων ἀδολεσχεῖν οὔ τε θέλον οὔ τε ἐπιστάμενον , παρ ἐκείνοις δὲ πειθόμενον εἶναι τὴν ἀλήθειαν , οἳ τοῖς ἔργοις τὴν ἀρετὴν ἐπεδείκνυντο ·
ὁποίους τότε τῶν Αἰγυπτίων ἀσκητῶν ἡγεμόνας γενέσθαι ἀκούομεν τοὺς δύο Μακαρίους , οὓς ἐν τοῖς πρόσθεν ἔγνωμεν , καὶ Παμβὼ καὶ Ἡρακλείδην καὶ λοιποὺς Ἀντωνίου μαθητάς .
λογισάμενος οὖν Λούκιος , ὡς οὐκ ἐγγενήσεται τοῖς Ἀρείου βεβαίως κρατῆσαι τῶν ἀπὸ τῆς καθόλου ἐκκλησίας , εἰ μὴ τοὺς μοναχοὺς τούτους ὁμόφρονας σφίσιν ἀποδείξειεν , ἐπεχείρει βιάζεσθαι ·
πείθειν γὰρ οὐκ ἠδύνατο .
διημάρτανε δὲ καὶ οὕτως τοῦ σκοποῦ , εἰ καὶ ἀποθανεῖν δέοι , παρεσκευασμένων αὐτῶν καὶ τοὺς αὐχένας ἑτοίμως ὑποβαλλόντων τοῖς ξίφεσιν , ἢ τῶν ἐν Νικαίᾳ δοξάντων ὑπεριδεῖν .
λέγεται δὲ τότε προσδοκωμένων αὐτοῖς ἐπιθήσεσθαι τῶν στρατιωτῶν , διακομισθῆναί τινα πρὸς αὐτοὺς ἐκ πολλοῦ τὰ ἄρθρα ἀπεσκληκότα καὶ ἐπὶ τῶν ποδῶν στῆναι μὴ δυνάμενον .
ἐπεὶ δὲ ἐλαίῳ τοῦτον ἔχρισαν , παρεκελεύσαντο ἐπ ὀνόματι Χριστοῦ , ὃν Λούκιος διώκει , ἐξανίστασθαι καὶ οἴκαδε ἀπιέναι ·
ἐξαπίνης δὲ ὑγιὴς γενόμενος ὁ ἄνθρωπος ἀναφανδὸν ἀπέδειξε παραπλήσια χρῆναι δοξάζειν τούτοις , οἷς καὶ θεὸς αὐτὸς ἀλήθειαν ἐπεψηφίσατο κακηγορουμένου Λουκίου , καὶ καλούντων ἐπακούσας καὶ τὸν κάμνοντα ἰασάμενος .
ἀλλ  οὐ παρὰ τοῦτο μετεμελήθησαν οἱ τούτοις τοῖς μοναχοῖς ἐπιβουλεύοντες , εἰσότε δὴ νύκτωρ αὐτοὺς συλλαβόμενοι διήγαγον εἰς Αἰγυπτίαν τινὰ νῆσον ὑπὸ λιμνῶν κυκλουμένην .
ᾤκουν δὲ ταύτην ἄνδρες ἀμύητοι τοῦ Χριστιανῶν δόγματος καὶ δεισιδαίμονες , καθότι καὶ παλαιοτάτου ναοῦ παρ αὐτοῖς ὄντος πολὺ τούτου σέβας εἶχον .
ὡς δὲ κατῆραν ἐνταῦθα , φασὶν ἅμα τῇ ἐπιβάσει τῶν ἀνδρῶν δαίμονι κρατηθεῖσαν τὴν θυγατέρα τοῦ ἱερέως εἰς ἀπάντησιν αὐτοῖς ἐλθεῖν ·
θεούσης δὲ καὶ βοώσης τῆς κόρης καταπλαγέντες οἱ τῇδε ἄνθρωποι τῷ αἰφνιδίῳ καὶ παραδόξῳ τοῦ πράγματος εἵποντο .
ὡς δὲ πρὸς τῇ νηὶ ἐγένοντο , ἣ τοὺς ἱεροὺς πρεσβύτας ἔφερε , ποτνιωμένη καὶ ἐπὶ γῆν καλινδουμένη ἱκέτευε καὶ μέγα ἀνέκραγε ·
τί δὴ καὶ πρὸς ἡμᾶς ἥκετε , ὦ τοῦ μεγάλου θεοῦ θεράποντες ;
νησίον γὰρ τοῦτο παλαιὸν ἡμῖν ἐστιν οἰκητήριον ·
ὀχλοῦμεν δὲ οὐδενί ·
πᾶσι δὲ τοῖς ἄλλοις ἀνθρώποις ἀγνῶτες αὐτόθι λανθάνομεν ταύταις ταῖς λίμναις περικεκλεισμένοι πάντοθεν ·
εἰ δὲ τοῦτο φίλον ὑμῖν , δέχεσθε τὸ ἡμέτερον κτῆμα καὶ οἰκεῖον ποιήσατε 0 ·
ἡμεῖς δὲ ὑπείκομεν .
καὶ ἡ μὲν τοιαύτας ἠφίει φωνάς ·
ἐπιτιμησάντων δὲ τῷ δαιμονίῳ τῶν ἀμφὶ Μακάριον ἡ παῖς ἐσωφρόνησεν ·
ἐντεῦθεν δὲ ὁ ταύτης πατὴρ σὺν τοῖς οἰκείοις καὶ ἡ νῆσος πανδημεὶ εἰς Χριστιανισμὸν μετέβαλε , καὶ ἀμελλητὶ καθελόντες τὸν παρ αὐτοῖς ναὸν εἰς ἐκκλησίαν μετεσκεύασαν .
ταῦτα δὲ τοῖς ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἀγγελλόμενα οὐ μετρίως ἐλύπει τὸν Λούκιον ·
ἐκινδύνευε γὰρ καὶ παρὰ τῶν ἰδίων μισεῖσθαι , ὡς οὐκ ἀνθρώποις , ἀλλ  αὐτῷ τῷ θεῷ προφανῆ πόλεμον καταγγέλλων ·
αὐτίκα τε λάθρα τοὺς ἀμφὶ Μακάριον ἐπὶ τὰ ἴδια ἤθη καὶ τὴν ἔρημον ἐπανελθεῖν προσέταξεν .
ὁ μὲν οὖν Λούκιος ὧδε τὴν Αἴγυπτον ἐδόνει .
ὑπὸ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον οὐ μόνον Διδύμῳ τῷ φιλοσόφῳ κατ ἐκεῖνο καιροῦ ἀκμάζοντι , ἀλλὰ καὶ ἄλλοις ἐλλογίμοις διέπρεπεν , ὧν εἰς τὴν ἀρετὴν ἀποβλέπουσα καὶ τῶν αὐτόθι μοναχῶν ἐναντίως εἶχε τοῖς ἀμφὶ Λούκιον .
παρευδοκίμει δὲ τοὺς Ἀρείου πολλῷ τοῖς πλήθεσι καὶ διωκομένη ἡ κατ Αἴγυπτον ἐκκλησία .
τοῦτο δὲ τότε συνέβαινε καὶ παρὰ Ὀσροηνοῖς , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ Καππαδόκαις , οἷά γε ξυνωρίδα τινὰ θείαν καὶ λογιωτάτην λαχοῦσι Βασίλειον τὸν Καισαρείας τῆς παρ αὐτοῖς ἐπίσκοπον καὶ Γρηγόριον τὸν Ναζιανζοῦ .
συρία δὲ καὶ τὰ πέριξ ἔθνη , καὶ μάλιστα ἡ τῶν Ἀντιοχέων πόλις , ἐν ἀταξίαις καὶ ταραχαῖς ἦσαν πλειόνων μὲν ὄντων τῶν τὰ Ἀρείου φρονούντων καὶ τὰς ἐκκλησίας ἐχόντων , οὐκ ὀλίγων δὲ ὄντων οὐ δὲ τῶν ἀπὸ τῆς καθόλου ἐκκλησίας , οὓς Εὐσταθιανοὺς καὶ Παυλιανοὺς ὠνόμαζον , ὧν ἡγεῖτο Παυλῖνός τε καὶ Μελέτιος , ὡς ἐν τοῖς πρόσθεν ἔγνωμεν ·
διὰ δὲ τούτους ἡ Ἀντιοχέων ἐκκλησία πᾶσα κινδυνεύσασα γενέσθαι τῆς Ἀρείου αἱρέσεως μόλις ὑπερέσχεν ἐναντίον τῆς βασιλέως σπουδῆς καὶ τῶν ἀμφ αὐτὸν δυναμένων .
ὡς ἔοικε γάρ , εἰ συνέβη ἀνδρείους τὰς ἐκκλησίας ἰθύνειν , οὐ μετεβάλλοντο τῆς προτέρας δόξης τὰ πλήθη .
ἀμέλει τοι καὶ Σκύθας λόγος διὰ τοιαύτην αἰτίαν ἐπὶ τῆς αὐτῆς μεῖναι πίστεως .
τοῦτο δὲ τὸ ἔθνος πολλὰς μὲν ἔχει καὶ πόλεις καὶ κώμας καὶ φρούρια , μητρόπολις δέ ἐστι Τόμις , πόλις μεγάλη καὶ εὐδαίμων , παράλιος ἐξ εὐωνύμων εἰσπλέοντι τὸν Εὔξεινον καλούμενον πόντον .
εἰσέτι δὲ καὶ νῦν ἔθος παλαιὸν ἐνθάδε κρατεῖ τοῦ παντὸς ἔθνους ἕνα τὰς ἐκκλησίας ἐπισκοπεῖν .
κατὰ δὴ τὸν παρόντα καιρὸν ἐπετρόπευε τούτων Βρετανίων .
καὶ Οὐάλης ὁ βασιλεὺς ἧκεν εἰς Τόμιν ·
ἐπεὶ δὲ εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἀφίκετο καὶ ὡς εἰώθει ἔπειθεν αὐτὸν κοινωνεῖν τοῖς ἀπὸ τῆς ἐναντίας αἱρέσεως , ἀνδρείως μάλα πρὸς τὸν κρατοῦντα παρρησιασάμενος περὶ τοῦ δόγματος τῶν ἐν Νικαίᾳ συνεληλυθότων ἀπέλιπεν αὐτὸν καὶ εἰς ἑτέραν ἦλθεν ἐκκλησίαν , καὶ ὁ λαὸς ἐπηκολούθησε ·
σχεδὸν γὰρ πᾶσα ἡ πόλις συνεληλύθεσαν βασιλέα τε ὀψόμενοι καὶ νεώτερον ἔσεσθαί τι προσδοκήσαντες ·
ἀπολειφθεὶς δὲ Οὐάλης σὺν τοῖς ἀμφ αὐτὸν χαλεπῶς ἤνεγκε τὴν ὕβριν , καὶ συλληφθέντα Βρετανίωνα εἰς ὑπερορίαν ἄγεσθαι προσέταξε .
καὶ οὐκ εἰς μακρὰν αὖθις ἐπανάγεσθαι ἐπέτρεψε .
χαλεπαίνοντας γὰρ ὡς οἶμαι πρὸς τὴν φυγὴν τοῦ ἐπισκόπου ἰδὼν τοὺς Σκύθας ἐδεδίει , μή τι νεωτερίσωσιν , ἀνδρείους τε ἐπιστάμενος καὶ τῇ θέσει τῶν τόπων ἀναγκαίους τῇ Ῥωμαίων οἰκουμένῃ καὶ τῶν κατὰ τόδε τὸ κλίμα βαρβάρων προβεβλημένους .
βρετανίων μὲν οὖν ὧδε κρείττων ἀνεφάνη τῆς τοῦ κρατοῦντος σπουδῆς , ἀνὴρ τά τε ἄλλα ἀγαθὸς καὶ ἐπὶ βίου ἀρετῇ ἐπίσημος , ὡς καὶ αὐτοὶ Σκύθαι μαρτυροῦσιν .
ὡς ἐπίπαν δὲ πᾶς κλῆρος ἐπειράθη διὰ ταῦτα τῆς τοῦ βασιλέως ὀργῆς , πλὴν τῶν πρὸς ἑσπέραν τῆς ἀρχομένης ἐκκλησιῶν , καθότι τῶν ἐπέκεινα Ῥωμαίων ἦρχεν Οὐαλεντινιανός , ἐπαινέτης τε ὢν τοῦ δόγματος τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου καὶ εὐλαβῶς εἰσάγαν περὶ τὸ θεῖον ἔχων , ὡς μή τε ἐπιτάττειν τοῖς ἱερεῦσι μηδὲν μή τε ἄλλως αἱρεῖσθαι νεωτερίζειν ἐπὶ χείρονι ἢ ἀμείνονι δοκοῦντι περὶ τοὺς τῆς ἐκκλησίας θεσμούς ·
τάδε γὰρ κρείττω τῆς αὐτοῦ δοκιμασίας ἡγεῖτο , καίπερ βασιλεὺς ἄριστος γεγονὼς καὶ ἱκανὸς ἄρχειν διὰ τῶν πραγμάτων ἀναφανείς .
ἐν τούτῳ δὲ πάλιν ἤδη μὲν πρότερον ἀρξαμένη , νῦν δὲ πλέον ἐπιδοῦσα ζήτησις ἦν , εἰ καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα πατρί τε καὶ υἱῷ ὁμοούσιον δοξάζειν προσῆκεν .
ἐριστικαί τε καὶ περὶ τούτου πολλαὶ διαλέξεις οὐχ ἧττον ἢ πρότερον περὶ τοῦ θεοῦ λόγου συνέβησαν .
κατὰ τοῦτο δὲ ἀλλήλοις συνεφέροντο οἵ τε ἀνόμοιον καὶ ὁμοιούσιον τὸν υἱὸν εἶναι λέγοντες ·
ἀμφότεροι γὰρ διακονικὸν καὶ τρίτον τῇ τάξει καὶ τῇ τιμῇ καὶ τῇ οὐσίᾳ ἀλλοῖον τὸ πνεῦμα ἰσχυρίζοντο ·
ὅσοι δὲ ὁμοούσιον τῷ πατρὶ τὸν υἱὸν ἐδόξαζον , τὰ αὐτὰ καὶ περὶ τοῦ πνεύματος ἐφρόνουν .
οὐκ ἀγεννῶς δὲ τούτῳ τῷ λόγῳ συνίσταντο ἐν μὲν τῇ Συρίᾳ Ἀπολινάριος ὁ Λαοδικεύς , ἐν Αἰγύπτῳ δὲ Ἀθανάσιος ὁ ἐπίσκοπος , παρὰ δὲ Καππαδόκαις καὶ ταῖς παρὰ τὸν Πόντον ἐκκλησίαις Βασίλειος καὶ Γρηγόριος 0 .
ἀνακινουμένης δὲ τῆς τοιαύτης ζητήσεως καὶ ὡς εἰκὸς ταῖς φιλονικίαις ὁσημέραι πλέον ἐπιδιδούσης , μαθὼν ὁ Ῥώμης ἐπίσκοπος ἔγραψε ταῖς ἀνὰ τὴν ἕω ἐκκλησίαις σὺν τοῖς ἀπὸ τῆς δύσεως ἱερεῦσι τριάδα ὁμοούσιον καὶ ὁμόδοξον πρεσβεύειν 0 .
τούτου δὲ γενομένου ὡς ἐπὶ κεκριμένοις ἅπαξ παρὰ τῆς Ῥωμαίων ἐκκλησίας ἡσυχίαν ἦγον ἕκαστοι , καὶ τέλος ἔχειν ἔδοξεν ἡ τοιαύτη ζήτησις .
περὶ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον Λιβερίου τελευτήσαντος ἐπιτρέπεται Δάμασος τὸν Ῥωμαίων θρόνον .
ὑπόψηφος δὲ ὢν τῇ χειροτονίᾳ καὶ Οὐρσακῖνός τις διάκονος , ἀποτυχὼν οὐκ ἤνεγκε ·
λάθρα δὲ ὑπό τινων ἀσήμων ἐπισκόπων χειροτονηθεὶς διασπᾶν τὸν λαὸν ἐσπούδαζε καὶ καθ ἑαυτὸν ἐκκλησιάζειν .
μερισθέντος δὲ τοῦ πλήθους οἱ μὲν τοῦτον , οἱ δὲ Δάμασον ἐπισκοπεῖν ἠξίουν 0 1 ·
καὶ πολλὴ τὸν δῆμον ὡς εἰκὸς ἔρις εἶχε καὶ στάσις , ὡς μέχρι τραυμάτων καὶ φόνων τὸ κακὸν προελθεῖν , εἰσότε δὴ ὁ τῆς Ῥώμης ὕπαρχος πολλοὺς τοῦ δήμου καὶ τοῦ κλήρου τιμωρίαις ὑποβαλὼν ἔπαυσε τὴν Οὐρσακίνου ἐπιχείρησιν .
δογμάτων δὲ πέρι , καθὰ πρότερον , οὔ τε Ῥωμαῖοι διεφέροντο οὔ τε ἕτεροι τῶν ἀνὰ τὴν δύσιν , ἀλλὰ πάντες τὰ δόξαντα τοῖς ἐν Νικαίᾳ συνελθοῦσιν ἐπῄνουν καὶ τριάδα ἰσότιμόν τε καὶ ἰσοδύναμον ἐδόξαζον , πλὴν τῶν ἀμφὶ τὸν Αὐξέντιον 0 ·
ὃς προεστὼς τότε τῆς ἐν Μεδιολάνῳ ἐκκλησίας ἅμα τισὶν ἐπεχείρει νεωτερίζειν καὶ παρὰ τὴν κοινὴν συνθήκην τῶν πρὸς δύσιν ἱερέων τὸ Ἀρείου δόγμα κρατύνειν καὶ τὰ ἴσα φρονεῖν τοῖς ἀνόμοιον καὶ τὸ πνεῦμα δοξάζουσι κατὰ τὴν ὕστερον ἐπιγενομένην ζήτησιν .
καταμηνυσάντων δὲ τῶν ἀπὸ Γαλλίας καὶ Βενετίας καὶ παρ  ἑτέρων τινῶν ταῦτα σπουδάζεσθαι παρ αὐτοῖς , οὐ πολλῷ ὕστερον πολλῶν ἐθνῶν ἐπίσκοποι συνελθόντες εἰς Ῥώμην ἐψηφίσαντο τῆς αὐτῶν κοινωνίας ἀλλότριον εἶναι Αὐξέντιον καὶ τοὺς ὁμοίως αὐτῷ δοξάζοντας , βεβαίαν δὲ μένειν τὴν παραδοθεῖσαν πίστιν παρὰ τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου , τῶν ἐν Ἀριμήνῳ δοξάντων ὑπεναντίων ταύτης ἀκύρων ὄντων , ὡς μή τε τοῦ Ῥωμαίων ἐπισκόπου μή τε τῶν ἄλλων συνθεμένων αὐτοῖς καὶ ὡς πολλῶν τῶν αὐτόθι συνελθόντων ἀπαρεσθέντων τοῖς τότε παρ αὐτῶν δεδογμένοις .
ταῦτα δὲ οὕτως γενέσθαι καὶ δόξαι μαρτυρεῖ καὶ ἡ ἐπιστολὴ Δαμάσου τοῦ Ῥωμαίων ἐπισκόπου καὶ τῶν ἅμα αὐτῷ τότε συνελθόντων πρὸς τοὺς Ἰλλυριῶν ἐπισκόπους γραφεῖσα ·
Οἱ ἐπίσκοποι οἱ ἐπὶ τῆς Ῥωμαίων εἰς τὸ ἱερὸν συνέδριον συνελθόντες τοῖς ἐν τῷ Ἰλλυρικῷ καθεστῶσιν ἐπισκόποις , Δάμασος καὶ Οὐαλέριος καὶ οἱ λοιποὶ τοῖς ἀγαπητοῖς ἀδελφοῖς ἐν κυρίῳ χαίρειν 0 .
πιστεύομεν τὴν ἁγίαν πίστιν ὑμῶν ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τῶν ἀποστόλων θεμελιωθεῖσαν ταύτην κατέχειν καὶ ταύτην τῷ λαῷ ὑφηγεῖσθαι , ἥτις ἀπὸ τῶν ὁρισθέντων παρὰ τῶν πατέρων οὐδενὶ λόγῳ διαφωνεῖ .
οὐ δὲ γὰρ ἄλλως ἁρμόζει διανοεῖσθαι τοὺς τοῦ θεοῦ ἱερεῖς , ὑφ ὧν δίκαιόν ἐστι τοὺς λοιποὺς παιδεύεσθαι .
ἀλλὰ δι ἀναφορᾶς τῶν ἐν Γαλλίᾳ καὶ Βενετίᾳ ἀδελφῶν ἔγνωμέν τινας αἵρεσιν σπουδάζειν , ὅπερ κακὸν οὐ μόνον παραφυλάττεσθαι ὀφείλουσιν οἱ ἐπίσκοποι , ἀλλὰ καὶ ὅσα ἀπειρίᾳ τινῶν ἢ ἁπλότητι εἰκαίαις ἑρμηνείαις  ἀνθίσταται  ·
ἀπὸ οὖν τῶν διαφόρους διδασκαλίας διανοουμένων μὴ παρολισθαίνειν , ἀλλὰ μᾶλλον τῶν πατέρων ἡμῶν κατέχειν τὴν γνώμην , ὁσάκις ἂν διαφόροις βουλαῖς περιφέρωνται .
τοιγαροῦν Αὐξέντιον τὸν Μεδιολάνου ἐξαιρέτως ἐν τούτῳ τῷ πράγματι κατακεκρίσθαι προγέγραπται .
δίκαιον οὖν ἐστι πάντας τοὺς ἐν τῷ Ῥωμαίων κόσμῳ διδασκάλους ὁμοφρονεῖν καὶ μὴ διαφόροις διδασκαλίαις τὴν πίστιν μιαίνειν ·
καὶ γὰρ ἡνίκα πρῶτον ἡ κακία τῶν αἱρετικῶν ἀκμάζειν ἤρξατο , ὡς καὶ νῦν μάλιστα , ὅπερ ἀπείη , τῶν Ἀρειανῶν ἡ βλασφημία , οἱ πατέρες ἡμῶν τριακόσιοι δέκα ὀκτὼ ἐπίλεκτοι , εἰς Νίκαιαν γενομένου σκέμματος , τοῦτο τὸ τεῖχος ὑπεναντίον τῶν ὅπλων τοῦ διαβόλου ὥρισαν καὶ ταύτῃ τῇ ἀντιδότῳ τὰ θανάσιμα φάρμακα ἀπεώσαντο , ὥστε τὸν πατέρα καὶ τὸν υἱὸν μιᾶς θεότητος , μιᾶς ἀρετῆς καὶ ἑνὸς σχήματος πιστεύεσθαι ·
χρὴ δὲ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεως καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον πιστεύειν ·
τὸν δὲ ἄλλως φρονοῦντα ἀλλότριον εἶναι τῆς ἡμετέρας κοινωνίας ἐκρίναμεν .
ὅνπερ σωτηριώδη ὅρον καὶ τὴν προσκυνητὴν σκέψιν τινὲς μιᾶναι ἠθέλησαν .
ἀλλ ἐν αὐτῇ τῇ ἀρχῇ ἀπ αὐτῶν τούτων , οἵτινες τοῦτο ἐν Ἀριμήνῳ ἀνανεώσασθαι ἢ ψηλαφῆσαι ἠναγκάζοντο , μέχρι τούτου διωρθώθη , ὡς ὁμολογεῖν αὐτοὺς ἑτέρᾳ τινὶ διαλέξει ὑφηρπάσθαι , ὅτι οὐκ ἐνόησαν τῇ τῶν πατέρων γνώμῃ τῇ ἐν Νικαίᾳ ἀρεσάσῃ ἐναντίον εἶναι .
οὐ δὲ γὰρ πρόκριμά τι ἠδυνήθη γενέσθαι ἀπὸ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν Ἀριμήνῳ συναχθέντων , ὁπότε συνέστηκε μή τε τοῦ Ῥωμαίων ἐπισκόπου , οὗ πρὸ πάντων ἔδει τὴν γνώμην ἐκδέξασθαι , οὔ τε Βικεντίου , ὃς ἐπὶ τοσούτοις ἔτεσι τὴν ἐπισκοπὴν ἀσπίλως ἐφύλαξεν , οὔ τε τῶν ἄλλων τοῖς τοιούτοις συγκαταθεμένων , ὁπότε μάλιστα , καθὼς προειρήκαμεν , αὐτοὶ οὗτοι , οἵτινες κατὰ συσκευὴν ὑποκλίνεσθαι ἔδοξαν , οὗτοι καλλίονι γνώμῃ χρησάμενοι ἀπαρέσκειν αὐτοῖς ταῦτα ἐμαρτύραντο .
συνορᾷ οὖν ἡ ὑμετέρα καθαρότης ταύτην μόνην τὴν πίστιν , ἥτις ἐν Νικαίᾳ κατὰ τὴν αὐθεντίαν τῶν ἀποστόλων ἐθεμελιώθη , διηνεκεῖ βεβαιότητι καθεκτέον εἶναι , καὶ μεθ ἡμῶν τοὺς ἀνατολικούς , οἵτινες ἑαυτοὺς τῆς καθολικῆς εἶναι ἐπιγιγνώσκουσι , τοὺς δὲ δυτικοὺς καυχᾶσθαι .
πιστεύομεν δὲ οὐκ εἰς μακρὰν τοὺς ἄλλα νοοῦντας αὐτῇ τῇ ἐπιχειρήσει ἀπὸ τῆς ἡμετέρας κοινωνίας χωρισθήσεσθαι καὶ περιαιρεθήσεσθαι αὐτῶν τὸ τοῦ ἐπισκόπου ὄνομα , ὥστε τοὺς λαοὺς τῆς πλάνης αὐτῶν ἐλευθερωθέντας ἀναπνεῦσαι .
συμφωνείτω τοίνυν μετὰ πάντων τῶν τοῦ θεοῦ ἱερέων καὶ τῆς ὑμετέρας τιμιότητος ἡ γνώμη , ἐν ᾗ ὑμᾶς παγίους καὶ βεβαίους πιστεύομεν .
ὅτι δὲ οὕτως ἡμεῖς μεθ ὑμῶν πιστεύειν ὀφείλομεν , τοῖς ἀμοιβαίοις τῆς ὑμετέρας ἀγάπης ἐπιδείξασθε .
Οἱ μὲν οὖν πρὸς δύσιν ἱερεῖς ὧδε φθάνοντες τοὺς παρ αὐτοῖς νεωτερίζοντας , ἐπιμελῶς ἐφύλαττον τὴν ἀρχῆθεν παραδοθεῖσαν αὐτοῖς πίστιν , ὡς κομιδῇ ὀλίγους ἐνθάδε ἑτεροδόξους γενέσθαι καὶ σχεδὸν μόνους τοὺς ἀμφὶ τὸν Αὐξέντιον .
οὐκ εἰς μακρὰν δὲ καὶ οὗτος θανάτῳ ἐκποδὼν ἐγένετο ·
τελευτήσαντος δὲ αὐτοῦ ἐστασίαζε τὸ πλῆθος , οὐ τὸν αὐτὸν αἱρούμενοι τὴν Μεδιολάνου ἐκκλησίαν ἐπισκοπεῖν ·
καὶ ἡ πόλις ἐκινδύνευεν .
ἕκαστοι γὰρ ἀποτυχόντες ἠπείλουν ποιεῖν ἃ φιλεῖ γίνεσθαι ἐν ταῖς τοιαύταις ταραχαῖς .
δείσας δὲ τὴν τοῦ δήμου κίνησιν Ἀμβρόσιος ὁ τότε τοῦ ἔθνους ἡγούμενος , ἐλθὼν εἰς τὴν ἐκκλησίαν συνεβούλευε τοῖς πλήθεσι παύεσθαι τῆς ἔριδος , νόμων ὑπομιμνήσκων ὁμονοίας τε καὶ τῶν ἀπὸ τῆς εἰρήνης ἀγαθῶν .
οὔπω δὲ αὐτοῦ παυσαμένου περὶ τούτων δημηγορεῖν ἐξαπίνης πάντες ἀφέμενοι τῆς πρὸς ἀλλήλους ὀργῆς ἐπ αὐτὸν τὸν σύμβουλον τῆς ὁμονοίας ἄγουσι τὴν τῆς ἐπισκοπῆς ψῆφον , καὶ βαπτίζεσθαι παρεκελεύοντο  ἔτι γὰρ ἀμύητος ἦν  καὶ τὴν ἱερωσύνην παραλαμβάνειν ἐδέοντο .
ἐπεὶ δὲ ὁ μὲν παρῃτεῖτο καὶ ἀπεμάχετο καὶ ἀτεχνῶς τὸ πρᾶγμα ἀπέφευγεν , ὁ δὲ δῆμος ἐπέκειτο καὶ τῆς ἔριδος οὐκ ἄλλως ἀνήσειν ἰσχυρίζετο , μηνύεται τάδε ταῖς ἐν τοῖς βασιλείοις ἀρχαῖς .
ἅμα δὲ τῇ περὶ τούτων ἀγγελίᾳ λέγεται Οὐαλεντινιανὸς ὁ βασιλεὺς εὔξασθαι καὶ φάναι χάριν ὁμολογεῖν τῷ θεῷ ὡς ἱερᾶσθαι ἐπιλεγομένῳ οὓς αὐτὸς ἄρχειν προβάλλεται .
μαθὼν δὲ τὴν τοῦ πλήθους ἔνστασιν καὶ τὴν Ἀμβροσίου παραίτησιν συνέβαλεν ἐπὶ ὁμονοίᾳ τῆς ἐν Μεδιολάνῳ ἐκκλησίας ταῦτα βραβεύειν τὸν θεόν , καὶ τὴν ταχίστην αὐτὸν χειροτονεῖσθαι προσέταξεν .
ἅμα δὲ ἐμυήθη καὶ τὴν ἱερωσύνην παρέλαβεν , ὁμοφρονεῖν πέπεικε περὶ τὰ θεῖα τὴν ὑπ αὐτὸν ἐκκλησίαν , ἐπὶ πολλῷ χρόνῳ διχονοίᾳ καμοῦσαν ἐκ τῆς Αὐξεντίου προστασίας .
ἀλλ  οἷος μὲν Ἀμβρόσιος οὗτος μετὰ τὴν χειροτονίαν ἐγένετο καὶ ὡς ἀνδρείως καὶ μάλα θείως τὴν ἱερωσύνην διήνυσεν , ἐν τοῖς ἑξῆς κατὰ χώραν λελέξεται .
περὶ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον οἱ ἀμφὶ τὴν Φρυγίαν Ναυατιανοὶ παρὰ τὸ πρότερον εἰωθὸς ἤρξαντο μετὰ τῶν Ἰουδαίων τὴν τοῦ πάσχα ἑορτὴν ἐπιτελεῖν .
ναυάτος μὲν γάρ , ὃς ἀρχηγὸς ἐγένετο τῆς αἱρέσεως , τοὺς μεταμελομένους ἐπὶ τοῖς ἁμαρτήμασιν εἰς κοινωνίαν οὐ προσίετο καὶ τοῦτο μόνον ἐκαινοτόμει ·
παραπλησίως δὲ τῇ Ῥωμαίων ἐκκλησίᾳ μετὰ τὴν ἐαρινὴν ἰσημερίαν διετέλεσεν αὐτός τε καὶ οἱ μετ αὐτὸν ταύτην ἄγοντες τὴν ἑορτήν , εἰσότε δὴ ἐπὶ ταύτης τῆς ἡγεμονίας τινὲς τῶν ἀνὰ τὴν Φρυγίαν Ναυατιανῶν ἐπισκόπων συνελθόντες ἐν Παζουκώμῃ  χωρίον δὲ τοῦτο Φρυγῶν ὅθεν Σαγαρίου τοῦ ποταμοῦ αἱ πηγαὶ ῥέουσιν  ὡς οὐ δὲ ταύτῃ κοινωνεῖν ἀξιοῦντες τοῖς ἑτέρως αὐτοῖς δοξάζουσιν ἴδιον ἔθεντο νόμον , ὥστε τὴν τῶν ἀζύμων ἐπιτηρεῖν ἑορτὴν καὶ σὺν τοῖς Ἰουδαίοις τὸ πάσχα ἐπιτελεῖν .
οὐκ ἐκοινώνει δὲ ταύτῃ τῇ συνόδῳ οὔ τε Ἀγέλιος ὁ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει Ναυατιανῶν ἐπίσκοπος οὔ τε ὁ Νικαίας ἢ ὁ Νικομηδείας ἢ ὁ Κοτυαείου  πόλις δὲ αὕτη Φρυγίας οὐκ ἄσημος  , οὓς δὴ κυρίους καὶ κολοφῶνας , ὡς εἰπεῖν , οἱ Ναυατιανοὶ νομίζουσι τῶν περὶ τὴν οἰκείαν αἵρεσιν καὶ τὰς αὐτῶν ἐκκλησίας πραττομένων 0 .
ἐκ ταύτης δὲ τῆς αἰτίας ὅπως καὶ οὗτοι εἰς διαφορὰν κατέστησαν καὶ σφᾶς αὐτοὺς διατεμόντες χωρὶς ἐκκλησίαζον , κατὰ καιρὸν ἐρῶ .
ἐν τούτῳ δὲ εἰς τὸ προφανὲς προΐστατο Ἀπολινάριος τῆς ἀπ αὐτοῦ ὀνομαζομένης αἱρέσεως , καὶ πολλοὺς ἀποτεμὼν τῆς ἐκκλησίας καθ ἑαυτὸν συνῆγε .
συνελάβετο δὲ αὐτῷ πρὸς τὴν τοῦ οἰκείου δόγματος σύστασιν καὶ Βιτάλιος , πρεσβύτερος Ἀντιοχεὺς τῶν ὑπὸ Μελέτιον ἱερωμένων , ἀνὴρ εἰ καί τις ἄλλος ἐκ τοῦ βίου καὶ τῆς πολιτείας ἐπιφανὴς καὶ περὶ τοὺς ὑπ αὐτὸν ἀγομένους σπουδαῖος καὶ τούτου χάριν τῷ λαῷ σεβάσμιος 0 .
μετ  οὐ πολὺ γὰρ ἀποσχίσας ἑαυτὸν τῆς Μελετίου κοινωνίας Ἀπολιναρίῳ προσέθετο ·
καὶ τῶν τὰ αὐτὰ δοξαζόντων ἐπὶ τῆς Ἀντιοχέων ἡγεῖτο , αἰδοῖ τῆς αὐτοῦ πολιτείας πλῆθος οὐκ ὀλίγον πειθόμενον ἔχων , οἳ καὶ ἀπ αὐτοῦ τὴν προσηγορίαν ἔλαχον , Βιταλιανοὶ παρὰ Ἀντιοχεῦσιν εἰσέτι νῦν ὀνομαζόμενοι .
λέγεται δὲ τοῦτο παθεῖν ὑπὸ λύπης , ὡς ὑπεροφθεὶς καὶ παρὰ Φλαβιανοῦ , ὃς ὕστερον ἐπετράπη τὸν Ἀντιοχέων θρόνον , συμπρεσβυτέρου τότε ὄντος αὐτῷ , κωλυθεὶς συνήθως ἰδεῖν τὸν ἐπίσκοπον ·
παρευδοκιμεῖσθαι γὰρ νομίσας ἀνθρώπειον ὑπέστη ·
καὶ πρὸς Ἀπολινάριον ἐλθὼν ἐκοινώνησε καὶ φίλον αὐτὸν εἶχεν .
ἐκ τούτου δὲ καὶ ἐν ἄλλαις πόλεσι χωρὶς ἐκκλησίαζον ὑπὸ ἐπισκόποις ἰδίοις , καὶ θεσμοῖς ἐχρῶντο ἀλλοτρίοις τῆς καθόλου ἐκκλησίας , παρὰ τὰς νενομισμένας ἱερὰς ᾠδὰς ἔμμετρά τινα μελύδρια ψάλλοντες παρ αὐτοῦ Ἀπολιναρίου ηὑρημένα .
πρὸς γὰρ τῇ ἄλλῃ παιδεύσει καὶ ποιητικὸς ὢν καὶ παντοδαπῶν μέτρων εἰδήμων καὶ τοῖς ἐντεῦθεν ἡδύσμασι τοὺς πολλοὺς ἔπειθεν αὐτῷ προσέχειν ·
ἄνδρες τε γὰρ παρὰ τοὺς πότους καὶ ἐν ἔργοις καὶ γυναῖκες παρὰ τοὺς ἱστοὺς τὰ αὐτοῦ μέλη ἔψαλλον 0 .
σπουδῆς γὰρ καὶ ἀνέσεως καὶ ἑορτῶν καὶ τῶν ἄλλων πρὸς τὸν ἑκάστου καιρὸν εἰδύλλια αὐτῷ πεπόνητο , πάντα εἰς εὐλογίαν θεοῦ τείνοντα .
μαθὼν οὖν ταύτην τὴν αἵρεσιν εἰς πολλοὺς ἕρπειν πρῶτος Δάμασος ὁ Ῥωμαίων ἐπίσκοπος καὶ Πέτρος ὁ Ἀλεξανδρείας , συνόδου γενομένης ἐν Ῥώμῃ , ἀλλοτρίαν τῆς καθόλου ἐκκλησίας ἐψηφίσαντο .
λέγεται δὲ καὶ Ἀπολινάριος ὁμοίως ὑπὸ μικροψυχίας νεωτερίσαι περὶ τὸ δόγμα ἐξ αἰτίας τοιᾶσδε .
ἡνίκα γὰρ Ἀθανάσιος ὁ τὴν Ἀλεξανδρέων ἐκκλησίαν ἐπιτροπεύσας μετὰ τὴν ἐπὶ Κωνσταντίου φυγὴν προσετάχθη ἐπανελθεῖν εἰς Αἴγυπτον , διοδεύοντι τὴν Λαοδίκειαν συνήθης αὐτῷ ἐγένετο καὶ εἰς τὰ μάλιστα φίλος .
ἀπωμότου δὲ οὔσης τῆς πρὸς αὐτὸν κοινωνίας τοῖς ἀπὸ τῆς ἐναντίας αἱρέσεως , ὧν ἦν καὶ Γεώργιος ὁ ἐνθάδε ἐπίσκοπος , ὑβριστικῶς ἐκβάλλεται τῆς ἐκκλησίας , ὡς παρὰ κανόνας καὶ τοὺς τῶν ἱερέων νόμους Ἀθανασίῳ συγγενόμενος .
ἐπῃτιᾶτο δὲ αὐτὸν διὰ ταῦτα , καὶ εὐθύνας παλαιῶν ἁμαρτημάτων μεταμελείᾳ λελυμένων ὠνείδιζεν .
ἔτι γὰρ Θεοδότου τοῦ πρὸ αὐτοῦ τὴν Λαοδικέων ἐκκλησίαν ἰθύνοντος , κατ ἐκεῖνο καιροῦ διαπρέπων Ἐπιφάνιος ὁ σοφιστὴς ὕμνον εἰς τὸν Διόνυσον παρῄει ·
διδασκάλῳ δὲ αὐτῷ χρώμενος Ἀπολινάριος  ἔτι γὰρ νέος ἦν  παρεγένετο τῇ ἀκροάσει σὺν τῷ πατρί ·
ὁμώνυμος δὲ ἦν αὐτῷ , γραμματικὸς οὐκ ἄσημος .
ἐπεὶ δὲ τοῦ λόγου ἀρχόμενος Ἐπιφάνιος , ὡς ἔθος τοῖς τὰ τοιάδε ἐπιδεικνυμένοις λέγειν , τοὺς ἀμυήτους καὶ βεβήλους ἐξιέναι θύραζε ἐκέλευεν , οὔ τε δὲ Ἀπολινάριος ὁ νέος οὔ τε ὁ πρεσβύτης οὔ τε ἕτερός τις τῶν παρόντων Χριστιανῶν τῆς ἀκροάσεως ἀπεχώρησε , μαθὼν ταῦτα Θεόδοτος ὁ ἐπίσκοπος χαλεπῶς ἤνεγκε 0 ·
καὶ τοῖς μὲν ἄλλοις ἐν λαῷ τεταγμένοις μετρίως ἐγκαλέσας συγγνώμην ἔνειμεν , Ἀπολιναρίω δὲ ἄμφω δημοσίᾳ τὴν ἁμαρτίαν ἐλέγξας τῆς ἐκκλησίας ἀφώρισεν ·
ἤστην γὰρ κληρικώ , ὁ μὲν πατὴρ πρεσβύτερος , ὁ δὲ παῖς ἀναγνώστης ἔτι τῶν ἱερῶν γραφῶν 0 .
χρόνου δέ τινος διαγενομένου ἐν δάκρυσι καὶ νηστείαις ἐπαξίως τῆς ἁμαρτίας μεταμεληθέντας προσίεται πάλιν Θεόδοτος .
ὡς δὲ τὴν αὐτὴν ἐπισκοπὴν ἔλαχε Γεώργιος καὶ ἡ πρὸς Ἀθανάσιον συνουσία γέγονεν Ἀπολιναρίῳ ὡς εἴρηται , ἀκοινώνητον αὐτὸν ἀποφαίνει καὶ τῆς ἐκκλησίας ἀλλότριον .
ὁ δὲ λέγεται μὲν πολλάκις αὐτοῦ δεηθῆναι τὴν κοινωνίαν ἀπολαβεῖν ·
ὡς δὲ οὐκ ἔπειθε , λύπῃ κρατηθεὶς ἐτάραξε τὴν ἐκκλησίαν , καὶ δογμάτων καινότητι τὴν εἰρημένην αἵρεσιν εἰσήγαγεν , ᾧπερ ἠδύνατο  τέχνῃ φημὶ λόγων  τὸν ἐχθρὸν ἀμυνόμενος καὶ διελέγχων , ὡς ἐν διδασκαλίᾳ ἱερῶν δογμάτων οὐ τοιοῦτος ὢν τὸν ἀμείνω καθεῖλεν .
οὕτω πῃ αἱ ἴδιαι ἔχθραι τῶν κατὰ καιρὸν κληρικῶν τὰ μέγιστα τὴν ἐκκλησίαν ἔβλαψαν καὶ τὴν θρησκείαν εἰς πολλὰς αἱρέσεις κατέτεμον .
τεκμήριον δὲ τοῦτο 0 ·
εἰ γὰρ ὁμοίως Θεοδότῳ καὶ Γεώργιος μεταμεληθέντα Ἀπολινάριον ἐδέξατο , οὐκ ἄν , οἶμαι , ἡ ἀπ αὐτοῦ καλουμένη αἵρεσις ἦν .
ἡ γὰρ ἀνθρωπεία φύσις ὑπερφρονουμένη μὲν ἀπαυθαδίζεται καὶ εἰς φιλονικίαν καὶ νεωτερισμοὺς καθίσταται , ἀπολαύουσα δὲ τῶν ἴσων μετριάζειν καὶ ἐπὶ τῶν αὐτῶν μένειν φιλεῖ .
ἀμφὶ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον καὶ Εὐνόμιος , ὃς ἀντὶ Ἐλευσίου τὴν ἐν Κυζίκῳ ἐκκλησίαν κατεῖχε , τῆς Ἀρείου αἱρέσεως προϊστάμενος ἑτέραν παρὰ ταύτην εἰσηγήσατο , ἣν οἱ μὲν ἀπ αὐτοῦ ὀνομάζουσιν , οἱ δὲ τὴν τῶν Ἀνομοίων καλοῦσι .
φασὶ δέ τινες πρῶτον τοῦτον Εὐνόμιον τολμῆσαι εἰσηγήσασθαι ἐν μιᾷ καταδύσει χρῆναι ἐπιτελεῖν τὴν θείαν βάπτισιν , καὶ παραχαράξαι τὴν ἀπὸ τῶν ἀποστόλων εἰσέτι νῦν ἐν πᾶσι φυλαττομένην παράδοσιν , καὶ ὡς ἐπίπαν ἑτέραν τινὰ τῆς αὐτοῦ ἐκκλησίας ἐξευρεῖν ἀγωγήν , σεμνότητι καὶ ἀκριβείᾳ πλείονι τὴν καινότητα περιπέττουσαν .
ἐγένετο δὲ καὶ τεχνίτης λόγων καὶ ἐριστικὸς καὶ συλλογισμοῖς χαίρων ·
τοιούτους δὲ τοὺς πολλοὺς τῶν τὰ αὐτοῦ φρονούντων ἔστιν ἰδεῖν .