Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
οὐ μὴν ἁρπαγμὸν ἡγούμενος τὸ εἶναι ἴσα θεῷ , ἑαυτὸν δ οὖν κενώσας καὶ μορφὴν δούλου λαβὼν ἐταπείνωσεν ἑαυτόν , ὑπήκοος τῷ πατρὶ γενόμενος μέχρι θανάτου , ἵν ὥσπερ ὁ θάνατος δι  ἑνὸς ἁμαρτήσαντος ἀνθρώπου παντὸς κατεκυρίευσεν γένους , οὕτως καὶ ἡ αἰώνιος ζωὴ διὰ τῆς αὐτοῦ χάριτος τῶν εἰς αὐτὸν πιστευόντων καὶ δι αὐτοῦ τῷ θεῷ καὶ πατρὶ αὐτοῦ γνωριζομένων βασιλεύσειεν .
εἰκότως δὴ ταῦτα κηρύττουσα ἡ ἐκκλησία , ὥσπερ τι κίβδηλον παραχαράξαντα νόμισμα τὴν ἄρνησιν τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ , τὸν Σαβέλλιον ἀπεδοκίμασεν , καίτοι θεὸν ἕνα εἰδέναι καὶ πλὴν αὐτοῦ μὴ εἶναι Μαρκέλλῳ παραπλησίως λέγοντα ·
καὶ αὐτοῦ δὲ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν οἱ πρωτοκήρυκες Ἐβιωναίους ὠνόμαζον , Ἐβραϊκῇ φωνῇ πτωχοὺς τὴν διάνοιαν ἀποκαλοῦντες , τοὺς ἕνα μὲν θεὸν λέγοντας εἰδέναι καὶ τοῦ σωτῆρος τὸ σῶμα μὴ ἀρνουμένους , τὴν δὲ τοῦ υἱοῦ θεότητα μὴ εἰδότας .
καὶ τὸν Σαμοσατέα δέ , καίπερ Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν τοῦ θεοῦ εἶναι διδάσκοντα , θεόν τε ἕνα τὸν ἐπὶ πάντων ὁμοίως ὁμολογοῦντα Μαρκέλλῳ , τῆς ἐκκλησίας τοῦ θεοῦ ἀλλότριον ἀπέφηναν οἱ ἐκκλησιαστικοὶ πατέρες , ὅτι μὴ καὶ υἱὸν θεοῦ καὶ θεὸν πρὸ τῆς ἐνσάρκου γενέσεως ὄντα τὸν Χριστὸν ὡμολόγει .
ἀλλ οὗτος μὲν ὡς εἰς τὸν Χριστὸν ἀσεβῶν τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ μακρὰν ἠλαύνετο ·
σαβέλλιος δ ὡς εἰς αὐτὸν πλημμελῶν τὸν πατέρα , ὃν υἱὸν λέγειν ἐτόλμα , τὴν ἴσην τοῖς ἀθέοις αἱρεσιώταις ὑπεῖχε τιμωρίαν .
τὰ ἴσα δ αὐτῶ ὑπιδόμενος Μάρκελλος παθεῖν , καινοτέραν ἐξεῦρε τῇ πλάνῃ μηχανήν , θεὸν καὶ τὸν ἐν αὐτῷ λόγον ἕνα μὲν εἶναι ὁριζόμενος , δύο δ αὐτῷ πατρὸς καὶ υἱοῦ χαριζόμενος ἐπηγορίας .
οὐ μὴν ἔλαθεν οὐ δ ἐξέφυγεν , ὀψέ ποτε φωραθεὶς τοῖς αὐτὸς αὐτοῦ δικτύοις ·
πλὴν καὶ πρὶν ἁλῶναι συνειδήσει πληττόμενος εἰς ἀποσκευὴν τῆς ὑπονοίας βλασφημεῖν ὥρμητο τὸν Σαβέλλιον .
ὅπως δὲ τὸν ἄνδρα διέβαλεν ὀνομαστὶ μνημονεύσας αὐτοῦ , ἐπάκουσον ταῦτα περὶ αὐτοῦ γράφοντος αὐταῖς συλλαβαῖς Σαβέλλιος γὰρ καὶ αὐτὸς τῆς ὀρθῆς ὀλισθήσας πίστεως οὕτε τὸν θεὸν ἀκριβῶς ἔγνω οὕτε τὸν ἄγιον αὐτοῦ λόγον .
ὁ γὰρ μὴ τὸν λόγον γνοὺς ἠγνόησεν καὶ τὸν πατέρα .
οὐδεὶς γὰρ οἶδεν φησὶν τὸν πατέρα , εἰ μὴ ὁ υἱός , τουτ έστιν ὁ λόγος 0 ·
ὁ γὰρ λόγος δι αὑτοῦ τὴν τοῦ πατρὸς παρέχει γνῶσιν .
οὕτω γὰρ καὶ πρὸς τοὺς οἰομένους τηνικαῦτα τῶν Ἰουδαίων εἰδέναι τὸν θεόν , ἀθετοῦντας δ αὐτοῦ τὸν λόγον , δι οὑ μόνου γινώσκεται ὁ θεός ἔλεγεν οὐδεὶς ἐπιγινώσκει τὸν πατέρα εἰ μὴ ὁ υἱὸς καὶ ᾧ ἂν ὁ υἱὸς ἀποκαλύψῃ 0 .
ἐπειδὴ γὰρ ἀδύνατον ἦν ἑτέρως γνῶναι τὸν θεόν , διὰ τοῦ ἰδίου λόγου εἰδέναι αὐτὸν τοὺς ἀνθρώπους διδάσκει , ὥστε ἐσφάλη μὲν κ ἀκεῖνος μὴ τὸν πατέρα καὶ τὸν τούτου λόγον ἀκριβῶς γνούς .
ταῦτα Μάρκελλος ἔγραφεν , τῆς τοῦ Σαβελλίζειν ὑπονοίας καθαίρων ἑαυτὸν μέχρι φωνῆς καὶ λόγου ·
τῇ γε μὴν γνώμῃ καὶ τῇ πρὸς τὸν ἄνδρα ὁμοφροσύνῃ ἁλίσκεται τοῖς αὐτοῖς ἐκείνῳ περιπειρόμενος βέλεσιν , ὡς ἔμοιγε καὶ δι εὐχῆς ὑπῆρξεν ἂν τὸ μὴ τοῖς αὐτοῖς αὐτὸν περιπεσεῖν ·
νυνὶ δὲ κάκιον ἢ ἐκεῖνος πλημμελῶν φαίνεται 0 .
ὁ μὲν γὰρ τάχα που σφαλλόμενος ἠγνόει ·
ὁ δ ὁμολογῶν ἐσφάλθαι τὸν ἄνδρα , κ ἄπειτα αὑτὸν ὠθῶν ἐπὶ τὸν προφανῆ τῆς αὐτῆς δυσσεβείας κρημνόν , οὐδεμιᾶς γένοιτ ἂν συγγνώμης ἄξιος .
ἀλλὰ γὰρ διασκεψώμεθα τὰ λελεγμένα .
πρῶτον μὲν οὖν ὅτι μή τε τὸν Σαβέλλιον μή τε Ἰουδαίους ἐγνωκέναι τὸν θεὸν ἔφη τῷ μὴ τὸν λόγον ἐγνωκέναι αὐτούς , σκέψασθαι χρὴ ὁποῖον ὑποτίθεται λόγον ·
εἰ μὲν γὰρ τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ τὸν μονογενῆ , τὸν ὑφεστῶτα καὶ ζῶντα , ἀλλ οὐδ  αὐτὸς τοῦτον ἔγνω 0 .
αὐτίκα δ οὖν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν διαφόρως μνημονεύσαντος τοῦ υἱοῦ καὶ πολλάκις μονογενῆ υἱὸν ἀνειπόντος καὶ μηδεπώποτε λόγον ἑαυτὸν ἀποκαλέσαντος , διὰ πάντων δὲ τῶν εὐαγγελίων υἱὸν θεοῦ εἶναι διδάξαντος  ἐφ  ᾧ καὶ μακαρίζει τὸν Πέτρον εἰρηκότα σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος , καὶ τὴν γνῶσιν αὐτῷ δι  ἀποκαλύψεως τοῦ πατρὸς γεγονέναι μαρτυρεῖ φήσας μακάριος εἶ , Σίμων βὰρ Ἰωνᾶ , ὅτι σὰρξ καὶ αἷμα οὐκ ἀπεκάλυψέν σοι ἀλλ ὁ πατήρ μου ὁ οὐράνιος  , ὁ θαυμαστὸς οὗτος ὥσπερ βεβυσμένος τὰ ὦτα ταῦτα κατὰ λέξιν γράφει καὶ διὰ τοῦτο οὐχ υἱὸν θεοῦ ἑαυτὸν ὀνομάζει .
ἀλλὰ πανταχοῦ υἱὸν ἀνθρώπου ἑαυτὸν λέγει , ἵνα διὰ τῆς τοιαύτης ὁμολογίας θέσει τὸν ἄνθρωπον διὰ τῆς πρὸς αὐτὸν κοινωνίας υἱὸν θεοῦ γενέσθαι παρασκευάσῃ .
ὁρᾷς ὅπως υἱὸν μὲν αὐτὸν τοῦ θεοῦ ὁμολογεῖν οὐ τολμᾷ , ὡς ἂν μὴ ἐκπέσοι τοῦ Σαβελλίου δόγματος ·
υἱὸν δὲ ἀνθρώπου καλεῖ , δι ἣν ἀνείληφεν σάρκα .
καὶ λόγον δὲ δι ὅλου τοῦ οἰκείου συγγράμματος ὀνομάζει συνεχῶς ἐπισημαινόμενος , ὡς οὐδὲν ἕτερον ἦν ἢ λόγος .
καὶ ἐν οἷς δ οὖν τὸν Σαβέλλιον καταμέμφεται , παρατίθεται μὲν τὰς τοῦ σωτῆρος φωνάς , δι ὧν ἔφη οὐδεὶς ἔγνω τὸν πατέρα εἰ μὴ ὁ υἱὸς καὶ ᾧ ἂν ὁ υἱὸς ἀποκαλύψῃ , ὥσπερ δὲ ἐπανορθούμενος αὐτὰς ἀντὶ τοῦ υἱοῦ λόγον αὖθις ὀνομάζει , ὧδε λέγων οὐδεὶς γὰρ οἶδεν φησὶν τὸν πατέρα εἰ μὴ ὁ υἱός , τουτ έστιν ὁ λόγος , καὶ ἐπιφέρει ὁ γὰρ λόγος δι ἑαυτοῦ τὴν τοῦ πατρὸς παρέχει γνῶσιν , καὶ προστίθησιν ἀδύνατον ἦν ἑτέρως γνῶναι τὸν θεὸν ἢ διὰ τοῦ ἰδίου λόγου καὶ αὖθις λόγον ἀντὶ τοῦ υἱοῦ τίθησιν καὶ τὸν ἴδιον αὐτοῦ λόγον ἀποκαλεῖ 0 ·
καὶ ἐν οὕτω βραχυτάτοις ῥήμασιν πολλάκις μὲν ἐμνημόνευσεν λόγου , υἱοῦ δὲ οὐ δ ἅπαξ .
ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τοῦ σωτῆρος μεταποιεῖ τὴν ῥῆσιν , ἀντὶ τοῦ ὁ υἱὸς ἐπάγων τουτ έστιν ὁ λόγος , ὡς οὐχὶ μᾶλλον τῆς τοῦ υἱοῦ σημασίας ἁρμοζούσης τῇ τοῦ πατρὸς ἐπηγορίᾳ ·
ὅθεν εἰκότως ὁ μὲν σωτὴρ προσφυῶς ἐφήρμοσεν τῇ τοῦ πατρὸς τὴν τοῦ υἱοῦ συζυγίαν , ὁ δὲ τὸν υἱὸν εἰπεῖν παραιτησάμενος ἄνω κάτω τὸν λόγον θρυλεῖ , καὶ Σαβελλίου μὲν κατηγορεῖ τὸν υἱὸν ἀρνουμένου , τ αὐτὸν δὲ πράττων ἐκείνῳ σχηματίζεται , τῇ κατ αὐτοῦ διαβολῇ τὴν τῆς κακοδοξίας ὑπόνοιαν ἐκκλίνειν οἰόμενος .
εἰ μὲν οὖν τῷ Σαβελλίῳ μέμφεται τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ ἀρνουμένῳ , ἑαυτῷ πρότερον χρῆν μέμψασθαι ·
εἰ δὲ ὅτι ὃν αὐτὸς ὡρίζετο λόχον Σαβέλλιος ἠγνόει , οὐκ ὀρθῶς τοῦτό γε ᾐτιᾶτο .
οὔ τε γὰρ Σαβέλλιον οὔ τ αὐτοὺς Ἰουδαίους , τοὺς τὸν Χριστὸν τοῦ θεοῦ ἀρνουμένους , ὅν φησιν Μάρκελλος ἐν τῷ θεῷ εἶναι λόγον , δι οὑ Μωσεῖ καὶ τοῖς προφήταις κεχρημάτικεν , ἀγνοῆσαι , τοῦτον δὲ ἀκριβῶς εἰδέναι καὶ ὁπᾶς εἴποι ἂν οὐ μόνον Ἰουδαίων ἀλλὰ καὶ Ἑλλήνων .
λογικὸν γὰρ τίς οὐκ ἂν ὁμολογήσειεν εἶναι τὸν θεόν , ὡς καὶ σοφὸν καὶ ἀγαθὸν καὶ δυνατόν 0 ;
σαβέλλιος τοῦτο μὲν οὐκ ἂν ἀρνηθείη εἰδέναι ·
ὅτι δὲ μὴ καὶ υἱὸν τοῦ θεοῦ ζῶντα καὶ ὑφεστῶτα ὄντα τε καὶ προόντα τῆς σαρκὸς ὡμολόγει , ταύτης ἕνεκα τῆς πρὸς Μάρκελλον συμφωνίας ὁμοίως αὐτῷ τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας ἠλάθη .
πῶς δὲ τὰ ἴσα Μάρκελλος τῷ Σαβελλίῳ ἐφρόνει , δῆλος ἂν εἴη ἐξ ὧν ἓν καὶ τ αὐτὸν εἶναι τὸν θεὸν καὶ τὸν αὐτοῦ λόγον διεστείλατο , ποτὲ μὲν αὐτοῖς ῥήμασιν εἰπὼν εἰ μὲν γὰρ ἡ τοῦ πνεύματος ἐξέτασις γίγνοιτο μόνη , ἓν καὶ τ αὐτὸν εἰκότως ἂν ὁ λόγος εἶναι τῷ θεῷ φαίνοιτο ·
ποτὲ δὲ παραβάλλων τῷ ἀνθρωπείῳ λόγῳ τὸν τοῦ θεοῦ καὶ ἐπι λέγων ἓν καὶ τ αὐτὸν εἶναι τῷ ἀνθρώπῳ τὸν ἐν αὐτῷ λόγον , οὐδενὶ χωριζόμενον ἑτέρῳ ἢ μόνῃ τῇ τῆς πράξεως ἐνεργείᾳ 0 .
διόπερ ποτὲ μὲν ἀπεφαίνετο πρὸ τῆς τοῦ κόσμου συστάσεως μηδὲν ἕτερον εἶναι πλὴν θεοῦ , καὶ πάλιν αὐτοῖς ῥήμασιν ἔλεγεν ὅτι μήπω τοῦ κόσμου γεγονότος οὐδὲν ἕτερον ἦν πλὴν θεοῦ μόνου ·
ποτὲ δὲ τῷ ἡμετέρῳ σημαντικῷ λόγῳ τὸν τοῦ θεοῦ παρέβαλλεν , ἐν οἷς ὧδε ἔγραφεν ὥσπερ τὰ γεγονότα πάντα ὑπὸ τοῦ πατρὸς διὰ τοῦ λόγου γέγονεν , οὕτω καὶ τὰ λεγόμενα ὑπὸ τοῦ πατρὸς διὰ τοῦ λόγου σημαίνεται .
καὶ δὴ λόγον σημαντικὸν ἐν τούτοις αὐτὸν ἀνειπών , προϊὼν ἑξῆς ἀχώριστον αὐτὸν τῇ ὑποστάσει ἓν καὶ τ αὐτὸν εἶναι τῷ πατρὶ παρίστησιν , ὡδέ πη λέγων τοῦτο δὲ ῥᾴδιον , οἶμαι , τοῖς εὖ φρονοῦσιν καὶ ἀπὸ μικροῦ τινος καὶ ταπεινοῦ καθ ἡμᾶς παραδείγματος γνῶναι 0 .
οὐ δὲ γὰρ τὸν τοῦ ἀνθρώπου λόγον δυνάμει καὶ ὑποστάσει χωρίσαι τινὶ δυνατόν 0 .
ἓν γάρ ἐστιν καὶ τ αὐτὸν τῷ ἀνθρώπῳ ὁ λόγος , καὶ οὐδενὶ χωριζόμενος ἑτέρῳ ἢ μόνῃ τῇ τῆς πράξεως ἐνεργείᾳ 0 .
καὶ αὖθις τῇ αὐτῇ κέχρηται εἰκόνι ἐν οἷς φησιν πάντα γὰρ ὅσα ἂν ὁ πατὴρ λέγῃ , ταῦτα πανταχοῦ διὰ τοῦ λόγου λέγων φαίνεται .
ταῦτα οὐ μᾶλλον Μαρκέλλου ἢ Σαβελλίου λέγοντος ἀκούειν προσήκει νομίζειν , εἰ μὴ ἄρα τοῦτ ἐπισκώπτοι Σαβελλίῳ Μάρκελλος , ὅτι μὴ ἀναιδῶς τὸν ἐν τῷ θεῷ σημαντικὸν λόγον , ὡς αὐτὸς οἴεται , υἱὸν ἐτόλμα ὀνομάζειν .
οὐ γὰρ αὖ τοσαύτη αὐτῷ λογισμοῦ παρῆν ἄνοια .
ὡς λόγον ὁμοίως ἀνθρώποις καὶ τῷ ἐπὶ πάντων διδό ναι θεῷ , οὐ δ οὕτως ἠλίθιος ἦν , ὡς τὸν μὴ ὑφεστῶτα λόγον υἱὸν θεοῦ καλεῖν .
διόπερ Σαβέλλιος ἕνα θεὸν εἰπών , τὸν δ υἱὸν ἀρνησάμενος , ἑπομένως τῇ αὐτῷ δοθείσῃ ὑποθέσει τὸν αὐτὸν πατέρα εἶναι καὶ υἱὸν ἔφασκεν ·
μάρκελλος δ ὁμοίως ἐκείνῳ ἓν καὶ τ αὐτὸν εἶναι τὸν θεὸν καὶ τὸν ἐν αὐτῷ λόγον διδούς 0 .
μάτην ἐσφάλθαι τὸν Σαβέλλιον , οὐχὶ δὲ καὶ ἑαυτὸν ὁμολογεῖ .
ἢ γὰρ κ ἀκεῖνον ἀποδέχεσθαι χρῆν ·
ἢ καὶ αὐτὸν μέμφεσθαι καὶ μεμφόμενον ἐκεῖνον τὴν ὁμοίαν αὐτῷ κακοδοξίαν ἐκτρέπεσθαι , καὶ μὴ ἀνδριαντοποιοῦ δίκην ὑποτίθεσθαι τὸν θεὸν τῇ ἑαυτοῦ ἐνθυμήσει καὶ τῷ ἰδίῳ λογισμῷ προσδιαλεγόμενον αὐτόν τε ἑαυτῷ παρακελευόμενον λέγειν ·
ἄγε ποιήσωμεν , ἄγε πλάσωμεν ἀνδριάντα  οὕτω γὰρ καὶ τὸν θεὸν εἰρηκέναι τὸ ποιήσωμεν ἄνθρωπον ἔφη  , μη δὲ ποτὲ μὲν ἐνδιάθετον ὡς ἐπ ἀνθρώπῳ λόγον ποτὲ δὲ σημαντικὸν ὡς τὸν ἐν ἡμῖν προφορικὸν καὶ ἐν τῷ θεῷ ὑποτίθεσθαι 0 1 2 .
ταῦτα γὰρ Σαβελλίου ἢ Ἰουδαίων τινὸς τῶν τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ ἀπαρακαλύπτως ἀρνουμένων ἀνεκτὸν ἦν μᾶλλον ἢ Χριστιανοῦ λέγοντος ἀκούειν 0 .
ὁ δ ὥσπερ ἐγκαλλωπιζόμενος τῇ Ἰουδαϊκῇ διδασκαλίᾳ τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ Χριστοῦ περὶ τοῦ μὴ εἶναι τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ τὸ δυσσεβὲς τουτὶ καὶ ἄθεον εἰσάγει δόγμα , πρὸ τοῦ τὸν κόσμον γενέσθαι μηδὲν ἕτερον εἶναι πλὴν θεοῦ μόνου δι ὅλου τοῦ πονηθέντος αὐτῷ συγγράμματος κατασκευάζων , ἵν ἀποκλείσῃ τῷ υἱῷ τὴν πάροδον .
ἀλλὰ καὶ σεμνύνεται αὐχῶν ἕνα θεὸν εἰδέναι ·
ὡς οὐχὶ καὶ ἡμῶν τοῦτο λεγόντων 0 .
τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ ἀληθῶς υἱὸν εἶναι παραδεδεγμένων 0 .
παρ αὐτοῦ τε μεμαθηκότων ἕνα γνωρίζειν θεόν , αὐτόν τε εἶναι θεὸν ὁμοῦ καὶ πατέρα υἱοῦ τοῦ μονογενοῦς , ἑαυ τοῦ δηλαδὴ ὄντος ἀληθῶς υἱοῦ πρὸ πάντων αἰώνων ἐξ αὐτοῦ γεγεννημένου , καὶ οὐ μόνον λόγου κεκλημένου πρὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς σαρκός , ὅπερ ὁ γενναῖος διορίζεται , ἀλλὰ καὶ μυρία ἕτερα 0 ·
ὁ δὲ κ ἀν τούτῳ τῆς θείας γραφῆς καταψεύδεται , πρὸ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας μηδὲν ἕτερον κεκλῆσθαι αὐτὸν ἀπισχυριζόμενος ἢ λόγον 0 .
ἐπάκουσον γοῦν , ὡς διαβεβαιοῦται , αὐτοῖς ῥήμασιν τοῦτον γράφων τὸν τρόπον ὥστε πανταχόθεν δῆλόν ἐστιν μηδὲν ἕτερον τῇ ἀιδιότητι τοῦ λόγου ἁρμόττειν ὄνομα ἢ τοῦθ ὅπεο ὁ ἁγιώτατος τοῦ θεοῦ μαθητὴς καὶ ἀπόστολος Ἰωάννης ἐν ἀρχῇ τοῦ εὐαγγελίου εἴρηκεν 0 .
ἐπειδὴ γὰρ τὴν μετὰ τὴν τῆς σαρκὸς ἀνάληψιν Χριστός τε καὶ Ἰησοῦς κηρύττεται , ζωή τε καὶ ὁδὸς καὶ ἡμέρα καὶ ἀνάστασις καὶ θύρα καὶ ἄρτος καὶ εἰ τι ἕτερον ὑπὸ τῶν θείων ὀνομάζοιτο γραφῶν , οὐ παρὰ τοῦτο ἀγνοεῖν ἡμᾶς προσήκει τὸ πρῶτον ὄνομα , ὅτι λόγος ἦν .
διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ὁ ἁγιώτατος εὐαγγελιστὴς καὶ μαθητὴς τοῦ κυρίου , σφόδρα ἐγρηγορὼς τῷ πνεύματι τῆς ἄνωθεν μνημονεύων ἀρχῆς καὶ μηδενὸς νεωτέρου , ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος , ἔφη καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν ,  καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος , ἵνα δείξῃ ὅτι , εἴ τι καινὸν καὶ νεώτερον ὄνομα , τοῦτ ἀπὸ τῆς καινῆς αὐτῷ καὶ νέας ὑπῆρξε κατὰ σάρκα καὶ οἰκονομίας .
καὶ ἑξῆς ἐπιλέγει οὐκοῦν πρὸ μὲν τοῦ κατελθεῖν καὶ διὰ τῆς παρθένου τεχθῆναι λόγος ἦν μόνον .
ἐπεὶ τί ἕτερον ἦν πρὸ τοῦ τὴν ἀνθρωπίνην ἀναλαβεῖν σάρκα τὸ κατελθὸν  ἐπ  ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν  , ὡς καὶ αὐτὸς ἔγραφεν , καὶ τὸ γεννηθὲν ἐκ τῆς ἁγίας παρθένου ;
οὐδὲν ἕτερον ἢ λόγος 0 1 .
καὶ πάλιν ἐπιφέρει πρότερον γάρ , ὥσπερ πολλάκις ἔφην , οὐδὲν ἕτερον ἦν ἢ λόγος 0 .
καὶ προστίθησιν αὖθις φάσκων ὁ μὲν γὰρ λόγος ἐν ἀρχῇ ἦν , μηδὲν ἕτερον ὢν ἢ λόγος ·
ὁ δὲ τῷ λόγῳ ἑνωθεὶς ἄνθρωπος , οὐκ ὢν πρότερον , γέγονεν ἄνθρωπος .
ὡς διδάσκει ἡμᾶς Ἰωάννης ·
καὶ ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο .
διὰ τοῦτο τοίνυν τοῦ λόγου μνημονεύων φαίνεται μόνου .
εἴ τε γὰρ Ἰησοῦ εἴ τε Χριστοῦ ὀνόματος μνημονεύοι ἡ θεία γραφή , τὸν μετὰ τὸν τῆς ἀνθρωπίνης ὄντα σαρκὸς τοῦ θεοῦ λόγον ὀνο μάζειν φαίνεται 0 .
εἰ δέ τις καὶ πρὸ τῆς νέας διαθήκης τὸ τοῦ Χριστοῦ ἢ Ἰησοῦ ὄνομα ἐπὶ τοῦ λόγου μόνου δεικνύναι δύνασθαι ἐπαγγέλλοιτο , εὑρήσει τοῦτο προφητικῶς εἰρημένον .
καὶ μεθ ἕτερα ἐπάγει λέγων εἰκότως οὖν πρὸ τῆς καθόδου τοῦτο ἦν .
ὅπερ πολλάκις ἔφαμεν , λόγος 0 ·
μετὰ δὲ τὴν κάθοδον καὶ τὴν τῆς σαρκὸς ἀνάληψιν διαφόρων καὶ τῶν ἐπηγοριῶν τετύχηκεν .
ταῦτα μὲν οὖν δι ὧν Μάρκελλος ἁλίσκεται τὸν μὲν υἱὸν τοῦ θεοῦ τὸν ὄντα καὶ ζῶντα καὶ ἀληθῶς υἱὸν ὄντα ἀρνούμενος , λόγον δὲ ψιλὸν εἰσάγων .
δέδεικται δὲ διὰ τῶν ἔμπροσθεν παρατεθεισῶν αὐτοῦ φωνῶν καὶ ὁποῖον αὐτὸν εἶναι λόγον ὑπετίθετο , παραδείγματι χρώμενος τῷ ἀνθρωπείῳ λόγῳ ἕν τε καὶ τ αὐτὸν εἶναι λέγων αὐτὸν τῷ θεῷ .
καὶ δὴ ταύτην ἀρχὴν ὑποστησάμενος , ἀκολούθως ἐκ τῆς δοθείσης αὐτῷ ὑποθέσεως ἐπὶ τὸ καταψεύδεσθαι τῆς θεοπνεύστου γραφῆς διαστρόφους τε αὐτῆς ποιεῖσθαι τὰς ἑρμηνείας προῆλθεν .
ὧν βραχείας ἐπὶ τοῦ παρόντος καλῶς ἔχειν ἐφάνη μοι διασκέψασθαι .
τοῖς τε ἀγνοοῦσιν ἐπιδεῖξαι , ὡς οὐδεμία μὲν αὐτῷ νεωτερίζοντι καὶ τῆς ὑγιοῦς ἐκτρεπομένῳ πίστεως συνᾴδει γραφή , τ οὐναντίον δὲ πᾶσαι ἀντιφθέγγονται καὶ ἀντιμαρτυροῦσιν ταῖς οὐκ ὀρθῶς αὐτῷ παραληφθείσαις διηγήσεσιν .
ὅπερ ἐχρῆν μάλιστα τοῖς τὸν ἄνδρα τιμῶσιν ἐνδείξασθαι μήποτ ἄρα τις αὐτῶν ἀπειρίᾳ τῶν θείων ἀναγνωσμάτων τυγχάνειν αὐτὸν τοῦ τῆς ἀληθείας σκοποῦ νομίσειεν .
καὶ δὴ τοῦτο πρῶτον διασκοπητέον , ὃ δὴ καὶ πρῶτον τετόλμηκεν ἀποφήνασθαι , πρὶν τεχθῆναι διὰ τῆς παρθένου τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ μὴ κεκλῆσθαι ἑτέρῳ ὀνόματι ἢ λόγον .
μή τε γὰρ εἶναι αὐτόν τι πρὸ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας ἢ λόγον , μή τ ὠνομάσθαι ἑτέρως εἰ μὴ ἄρα προφητικῶς , λόγον γὰρ εἶναί τε καὶ ὠνομάσθαι καὶ οὐδὲν ἕτερον φάσκει , μετὰ δὲ τὴν ἔνσαρκον παρουσίαν διαφόρων καὶ τῶν ἐπηγοριῶν τετυχηκέναι 0 1 .
τοῦτο δὴ οὖν πρῶτον δεικτέον ἀμαθῶς καὶ τῶν θείων γραφῶν ἀνεπιστημόνως αὐτὸν ἀποφηνάμενον .
α ′ .
πρῶτος μὲν γὰρ αὐτὸς ὁ θεῖος εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης , ὁ δὴ λόγον αὐτὸν ἀνειπών , β ′ 0 .
οὐκ εἰς μακρὸν ἀλλ εὐθὺς καὶ παρὰ πόδα θεὸν αὐτὸν ὠνόμασεν φήσας καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος  .
δυνάμενος γοῦν εἰπεῖν 0 ·
καὶ θεοῦ ἦν ὁ λόγος , τοῦτο μὲν οὐκ ἔφη , ὡς ἂν μή τις αὐτὸν τῷ παρὰ ἀνθρώποις ὅμοιον εἶναι φήσειεν , θεὸν δὲ αὐτὸν καλεῖ , τὸ ὑπερφυὲς τοῦ περὶ αὐτὸν θεοπρεποῦς ἀξιώματος οὕτω δεικνύς .
μεταβὰς δὲ ἐφ ἑτέραν ἐπίνοιαν τῆς περὶ αὐτοῦ δοξολογίας φῶς αὐτὸν ὠνόμασεν , προϋπάρχειν αὐτὸν τῆς τοῦ σώματος ἀναλήψεως κατὰ τοῦτο αὐτὸ δηλώσας , ἐν οἷς περὶ τοῦ βαπτιστοῦ φησιν οὐκ ἦν ἐκεῖνος τὸ φῶς , ἀλλ ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός , ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον , ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον .
ἐν τῷ κόσμῳ ἦν , καὶ ὁ κόσμος δι αὐτοῦ ἐγένετο , καὶ ὁ κόσμος αὐτὸν οὐκ ἔγνω .
εἰς τὰ ἴδια ἦλθεν , καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαβον .
ὁρᾷς ὅπως τούτοις οὐ λόγον μόνον , ὡς ἐδόκει Μαρκέλλῳ , ἀλλὰ καὶ θεὸν καὶ φῶς αὐτὸν ὠνόμασεν , προϋπάρχειν τε αὐτὸν ἐδίδαξεν καὶ τὸν κόσμον δι αὐτοῦ γεγονέναι .
ὥσπερ γὰρ διὰ τοῦ θεοῦ λόγου γεγενῆσθαι τὰ πάντα καὶ χωρὶς αὐτοῦ γενέσθαι οὐδὲν προειρήκει , οὕτως καὶ διὰ τοῦ φωτός 0 ·
ὁγὰρ κόσμος φησὶν δι  αὐτοῦ ἐγένετο .
ὡς εἶναι ἓν καὶ τ αὐτὸν τὸ φῶς καὶ τὸν θεὸν λόγον .
λέγων δὲ δι αὐτοῦ γεγενῆσθαι ποτὲ μὲν τὸν κόσμον ποτὲ δὲ τὰ πάντα τὸ ὑπηρετικὸν τοῦ θεοῦ παρίστησιν .
δυνάμενος γοῦν ὁ εὐαγγελιστὴς εἰπεῖν 0 ·
πάντα ὑπ αὐτοῦ ἐγένετο , καὶ αὖθις 0 ·
καὶ ὁ κόσμος ὑπ αὐτοῦ ἐγένετο , οὐχ ὑπ αὐτοῦ ἔφη ἀλλὰ δι  αὐτοῦ ἦν , ἵν ἡμᾶς ἀναπέμψῃ ἐπὶ τὴν τῶν ὅλων ποιητικὴν τοῦ πατρὸς αὐθεντίαν .
ἀλλὰ καὶ ὁ κόσμος φησὶν αὐτὸν οὐκ ἔγνω .
τὸν δὲ ἐπὶ πάντων θεὸν φυσικαῖς ἐννοίαις ἅπαντες ὁμολογοῦσιν ἄνθρωποι .
καὶ πρῶτοί γε Ἰουδαίων παῖδες ἐκ τῶν προφητικῶν γραφῶν χειραγωγούμενοι , ὡς καὶ αὐτὸς παρίστη Μάρκελλος ἐν τοῖς ἑξῆς προϊών 0 .
οὐκοῦν ἕτερος ἦν οὗτος , ὃν ὁ κόσμος οὐκ ἔγνω , θεὸς καὶ λόγος , φῶς ὑπάρχων τε καὶ ὠνομασμένος .
φῶς δὲ οὐκ αἰσθητὸν οὐ δὲ σαρκῶν ὀφθαλμοὺς ὁμοίως ἡλίῳ φωτίζον 0 .
οὕτω γὰρ ἂν καὶ ἡ τῶν ἀλόγων ζῴων φύσις μετεῖχεν αὐτοῦ .
νυνὶ δὲ διδάσκει ὁποῖον ἦν φῶς , λέγων ἦν τὸ φῶς τὸ φωτίζον πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον .
μόνον ἄρα ἦν ἀνθρώπων τὸ λογικὸν τοῦτο φῶς .
διὸ δυνάμει νοερᾷ καὶ λογικῇ τὰς κατ  εἰκόνα τὴν αὐτοῦ καὶ ὁμοίωσιν πεποιημένας ψυχὰς νοερὰς καὶ λογικὰς ἀπειργάζετο .
ὡς δὲ οὐκ αἰσθητὸν ἐτύγχανεν φῶς , οὕτως οὐ δὲ τὸ ἐπέκεινα τῶν ὅλων , αὐτὸς ὁ θεός , ἦν .
ὁγὰρ θεὸς φῶς ἐστιν καὶ σκοτία οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῷ οὐδεμία  .
καὶ γὰρ ὁ μὲν φῶς ἀπροσιτον ἦν .
ὡς ὁ θεῖος ἀπόστολος διδάσκει λέγων φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον 0 .
ὃν εἶδεν οὐδεὶς οὐ δὲ ἰδεῖν δύναται ·
ὁ δ ἐν τῷ κόσμῳ ἦν , φωτίζων πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον .
ἀλλὰ καὶ ὁ κόσμος , φησίν 0 .
διὰ τοῦδε τοῦ φωτὸς γέγονεν , τοῦ κρείττονος , δηλαδὴ τοῦ πατρός , διὰ τοῦ υἱοῦ τὸ πᾶν συνισταμένου .
τρεῖς μὲν δὴ αὗται κατὰ τὸ αὐτὸ τῶν τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ δυνάμεων εὔφημοι καὶ εὐσεβεῖς ἐπηγορίαι τῷ θεολόγῳ τῆς γραφῆς ἀρχομένῳ παρελήφθησαν ·
ὁ λόγος καὶ ὁ θεὸς καὶ τὸ φῶς 0 .
ἤδη δὲ καὶ τετάρτην προστίθησιν ὁ αὐτός , μονογενῆ τὸν αὐτὸν ἀποκαλῶν ἐν οἷς φησιν καὶ ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν , καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ , δόξαν ὡς μονογενοῦς παρὰ πατρός , πλήρης χάριτος καὶ ἀληθείας 0 .
οὐκοῦν καὶ ὁμονογενὴς τοῦ θεοῦ πρὶν τὴν σάρκα ἀναλαβεῖν ἐχρημάτιζεν .
εἰ γὰρ καὶ τὰ μάλιστα , φησίν , δι ἡμᾶς ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο , ἀλλ ὅμως ἡμεῖς 0 .
οἷς κατηξίωσεν ἐνδείξασθαι τὴν ἑαυτοῦ θεότητα .
οὐκ εἰς τὴν σάρκα ἀφορῶντες 0 .
αὕτη γὰρ μορφὴ δούλου ἦν  ἀλλ εἰς τὴν δόξαν αὐτοῦ τὴν ἐκτὸς τοῦ σώματος νῷ καθαρῷ θεωρουμένην , ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ , δόξαν ἄρρητον καὶ πάντα θνητῶν λογισμὸν ὑπερβαίνουσαν , ὁποίαν ἄν τις ἐννοήσειεν δόξαν υἱοῦ θεοῦ μονογενοῦς .
ἦν δὲ αὕτη παρὰ τοῦ πατρὸς δόξα .
ὁρᾷς ὅπως οὐκ εἶπεν ·
καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ , δόξαν ὡς λόγου , καίτοι προειπὼν ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο , ἀλλ ἵνα διδάξῃ ὁποῖον αὐτὸν ὑπεστήσατο λόγον  ὅτι μὴ σημαντικόν 0 1 ·
πῶς γὰρ καὶ οἷόν τε ἦν τὸν τοιοῦτον σάρκα γενέσθαι ;
ἀναγκαίως μονογενῆ αὐτὸν προσεῖπεν .
καὶ τὴν δόξαν αὐτοῦ ταύτην εἶναι διδάσκει , καθ ἣν νοεῖται μονογενὴς τοῦ θεοῦ υἱός .
ὑπάρχειν τε αὐτῷ φησιν τὴν δόξαν οὐκ ἄλλοθεν ἢ παρὰ τοῦ πατρός 0 ·
οὐ γὰρ ἀγένητον οὐ δὲ ἄναρχον οὐ δὲ ἰδιόκτητον εἶχε τὴν δόξαν .
ἀλλὰ παρὰ τοῦ πατρὸς λαβών 0 .
ὃ δὴ καὶ αὐτὸς παρίστη λέγων πάτερ δόξασόν με τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρά σοι .
ὃν καὶ ἀμείβεται λέγων ὁ πατὴρ καὶ ἐδόξασα καὶ πάλιν δοξάσω .
καὶ ἔτι μᾶλλον τὴν ὑπόστασιν αὐτοῦ συνίστησιν ὁ αὐτὸς εὐαγγελιστὴς ἐπιφέρων Ἰωάννης μαρτυρεῖ περὶ αὐτοῦ καὶ κέκραγεν λέγων ·
οὗτος ἦν ὁ ὀπίσω μου ἐρχόμενος , ὃς ἔμπροσθέν μου γέγονεν , ὅτι πρῶτός μου ἦν .
ὅτι ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν 0 .
ἀλλὰ βοῶντος Ἰωάννου ὅτι πρῶτος ἦν αὐτοῦ , οὐκ ἀκούει ὁ νέος Σαβέλλιος .
καίτοι κατὰ σάρκα προῆγεν τοῦ σωτῆρος τὴν γένεσιν ὁ βαπτιστὴς Ἰωάννης ·
πῶς οὖν μαρτύρεται , ὅτι πρῶτος αὐτοῦ γέγονεν ;
τῇ μὲν γὰρ κατὰ σάρκα γενέσει οὐκ ἦν πρῶτος αὐτοῦ ὁ σωτήρ ·
οὐκοῦν καθ ὃ μονογενὴς ἦν τοῦ θεοῦ πρῶτος ἦν Ἰωάννου καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ γέγονεν .
ἆρ οὖν ἐπιδέχεται ταῦτα ἐπὶ τὸν πατέρα καὶ θεὸν τῶν ὅλων ἀναφέρεσθαι , ἢ ἐπὶ ἀνούσιον καὶ ἀνυπόστατον ἐν τῷ θεῷ λόγον τὸν αὐτὸν ὄντα τῷ θεῷ ;
καὶ πῶς ἂν εἴη δυνατὸν περὶ τοῦ μὴ ὑφεστῶτος λόγου λέγεσθαι τὸ ἔμπροσθέν μου γέγονεν ;
τίς δ οὕτως ἂν μανείη , ὡς νομίσαι Ἰωάννην τὸν βαπτιστὴν περὶ τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων εἰρηκέναι τὸ ἔμπροσθέν μου γέγονεν καὶ ὅτι πρῶτός μου ἦν ;
οὐκοῦν δέδεικται διὰ τούτων προϋπάρχων τῆς Ἰωάννου γενέσεως ὁ θεολογούμενος καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ γεγονώς , συνέστη τε οὐ μόνον λόγος ἀλλὰ καὶ θεὸς καὶ φῶς καὶ μονογενὴς πρὸ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας ὑπάρχων τε καὶ ὠνομασμένος .
εʹ .
τούτων δὲ πόθεν ἡ γνῶσις τῷ εὐαγγελιστῇ , αὐτὸς δηλώσει λέγων ἑξῆς ὁ μονογενὴς υἱὸς ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ πατρός , ἐκεῖνος ἐξηγήσατο 0 .
ὁρᾷς παρὰ τίνος μεμάθηκεν τοῦ υἱοῦ τὴν θεολογίαν .
οὐ γὰρ Μωσῆς φησιν οὐ δὲ προφητῶν τις τῶν μετὰ Μωσέα οὐδέ γε ἀγγέλων τις ἢ τῶν κρειττόνων δυνάμεων , ἀλλ αὐτὸς ὁ μονογενὴς υἱὸς τοῦτ ἐξηγήσατο .
οὐκοῦν ὁ μὲν ἀόρατος θεὸς οὐκ ἐξηγήσατο , ὁ δὲ μονογενὴς υἱὸς ὁρατὸς γενόμενος τὴν περὶ τοῦ πατρὸς ἀνθρώποις ἐξήγησιν ἐποιήσατο .
ἕτερος ὢν δηλαδὴ παρὰ τὸν ἀόρατον θεόν 0 .
ἀλλὰ καὶ προϋπάρχων ἦν οὐκ ἐν τῇ διανοίᾳ τοῦ πατρός , ὡς ἐδόκει Μαρκέλλῳ , ἀλλ ἐν τοῖς κόλποις αὐτοῦ ·
ὥσπερ δὴ ἡμῖν ἐπήγγελται ὁ σωτὴρ εἰς κόλπους Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ διαναπαύσασθαι , οὕτως καὶ ὁ υἱὸς εἰς τὸν κόλπον ἦν τοῦ πατρός , οὐχ εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὢν τῷ πατρί , ἐπεὶ μη δὲ ἡμεῖς οἱ αὐτοὶ ἐσόμεθα τοῖς ἁγίοις πατράσιν .
ἀλλὰ γὰρ ἐπὶ τούτοις τήρει , ὅπως μετὰ τὸ ἅπαξ ὀνομάσαι λόγον καὶ θεὸν τὸν αὐτὸν ἀνειπεῖν καὶ φῶς ἀποκαλέσαι καὶ μονογενῆ φάναι καὶ υἱὸν θεοῦ ὁμολογῆσαι , οὐκέτι λόγον ὀνομάζει , ἀλλὰ καὶ αὐτὸν λοιπὸν ἱστορεῖ τὸν σωτῆρα οὐ λόγον ἑαυτὸν ἀποκαλοῦντα , ἀλλὰ υἱὸν καὶ μονογενῆ καὶ φῶς καὶ ζωὴν καὶ ἀλήθειαν καὶ ἄλλα μυρία , ὥσπερ οὖν ἀκοῦσαι πάρεστιν αὐτοῦ ὧδέ πη διδάσκοντος οὕτως γὰρ ἠγάπησεν ὁ θεὸς τὸν κόσμον , ὥστε τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν , ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται , καὶ πάλιν οὐ γὰρ ἀπέστειλεν ὁ θεὸς τὸν υἱὸν εἰς τὸν κόσμον , ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον , καὶ αὖθις ὁ δὲ μὴ πιστεύων ἤδη κέκριται , ὅτι οὐ πεπίστευκεν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ θεοῦ .
καὶ ἐνταῦθα πάλιν ὁ μὲν θεὸς ἐδίδου καὶ ἀπέστελλεν τὸν υἱὸν σωτῆρα τοῦ κόσμου , ὁ δὲ ἀπεστέλλετο ἕτερος ὢν δηλαδὴ παρὰ τὸν ἀποστέλλοντα 0 .
διό μοι δοκεῖ διὰ τῶν ἑξῆς ὡς πρὸς αὐτὸν Μάρκελλον καὶ πρὸς τοὺς διαφθονουμένους τῇ τοῦ υἱοῦ φύσει ἀναγεγράφθαι αὐτὸς ὁ σωτὴρ ἡμῶν εἰρηκὼς οὐκ ἔστιν γεγραμμένον ἐν τῷ νόμῳ ὅτι ἐγὼ εἶπα ·
θεοί ἐστε ;
εἰ ἐκείνους εἶπεν θεοὺς πρὸς οὓς ὁ λόγος ἐγένετο τοῦ θεοῦ , καὶ οὐ δύναται λυθῆναι ἡ γραφή , ὃν ὁ πατὴρ ἡγίασεν καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον ὑμεῖς λέγετε ὅτι βλασφημεῖς , ὅτι εἶπον ·
υἱὸς τοῦ θεοῦ εἰμί .
ἀκούεις ὁσάκις αὐτὸς ὁ σωτὴρ ἑαυτὸν οὐ λόγον , ἀλλὰ υἱὸν ὠνόμασεν καὶ μονογενῆ προσεῖπεν , ὅπως δὲ ἀπεστάλθαι ἑαυτὸν καὶ ἡγιάσθαι πρὸ τοῦ ἀποσταλῆναι ὑπὸ τοῦ πατρὸς ἐδίδασκεν , καὶ ὡς τοὺς ὀκνοῦντας υἱὸν αὐτὸν ὁμολογεῖν τοῦ θεοῦ δυσωπεῖ διδάσκων ἐκ τῆς θείας γραφῆς ὡς οὐ μόνον υἱοὶ θεοῦ ἀλλὰ καὶ θεοὶ θνητοὶ τὴν φύσιν ἄνδρες ἐκλήθησαν ·
διὸ μὴ χρῆναι νομίζειν βλάσφημον εἶναι τὸ καὶ υἱὸν θεοῦ καὶ θεὸν ὁμολογεῖν ὃν ὁ πατὴρ ἡγίασεν καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον .
τί οὖν ἐχρῆν παθεῖν τὸν μετὰ τὰς τοσαύτας φωνὰς τολμήσαντα φάναι λόγον εἶναι αὐτὸν καὶ οὐδὲν ἕτερον , αὐτολεξεί τε εἰρηκότα καὶ διὰ τοῦτο οὐχ υἱὸν θεοῦ αὑτὸν ὀνομάζει , ἀλλὰ πανταχοῦ υἱὸν ἀνθρώπου ἑαυτὸν λέγει , ἵνα διὰ τῆς τοιαύτης ὁμολογίας θέσει τὸν ἄνθρωπον διὰ τῆς πρὸς αὐτὸν κοινωνίας υἱὸν θεοῦ γενέσθαι παρασκευάσῃ .
ταῦτα γὰρ Μάρκελλος εἰπὼν οὐκ οἶδ ὅπως ὁποίοις ὀφθαλμοῖς οἷός τε ἦν ἀντιβλέπειν ἢ ποίοις χείλεσιν ἀντιφθέγγεσθαι ταῖς τοσαύταις μαρτυρίαις .
καὶ φῶς δὲ αὑτὸν εἶναι ὁ σωτὴρ παρίστη συμφώνως τοῖς περὶ τοῦ φωτὸς προαποδοθεῖσιν λέγων ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου , καὶ πάλιν ἐγώ εἰμι τὸ φῶς , καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή , καὶ αὖθις ὅτι τὸ φῶς ἐλήλυθεν εἰς τὸν κόσμον καὶ ἠγάπησαν οἱ ἄνθρωποι μᾶλλον τὸ σκότος ἢ τὸ φῶς 0 .
καὶ εἴγε τις ἔροιτο , πόθεν ἐλήλυθεν , ἀποκρινεῖται ὁ εἰπὼν ὁ ἄνωθεν ἐρχόμενος ἐπάνω πάντων ἐστίν καὶ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἐρχόμενος ὃ ἑώρακεν καὶ ἤκουσεν μαρτυρεῖ ·
τίς δ ἦν ὁ ἐρχόμενος ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ;
μήτι γε ἡ σὰρξ ἣν ἀνείληφεν ὁ σωτήρ ;
ἀλλ αὐτός δηλονότι τὸ φῶς καὶ ὁ λόγος καὶ ὁ θεὸς καὶ ὁ μονογενὴς καὶ ὁ υἱός , αὐτὸς ὢν ταῦτα πάντα , ἃ ἑώρακεν τοίνυν οὗτος καὶ ἃ ἤκουσεν , φησίν , μαρτυρεῖ .
οὐκοῦν καὶ ἑώρα καὶ ἤκουσεν πρὶν ἐπὶ γῆς ἐλθεῖν .
τίνα δὲ ἑώρα ἢ τὸν πατέρα ;
τίνος δὲ ἤκουσεν ἢ τοῦ πατρός ;
οὕτω δὲ ἑαυτὸν οὐ λόγον σημαντικόν , ἀλλ υἱὸν ἀληθῶς ζῶντα καὶ ὑφεστῶτα ἐδίδασκεν , ὡς λέγειν ὁ πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν υἱόν , καὶ πάντα δέδωκεν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ .
ὁ πιστεύων εἰς τὸν υἱὸν ἔχει ζωὴν αἰώνιον .
πιστεύωμεν τοίνυν , ὅτι τὸν υἱὸν ἀγαπῶν ὁ πατὴρ πάντα δέδωκεν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ .
ἐπιμελῶς δὲ προσεκτέον τῷ πάντα , τῆς τῶν γενητῶν ἁπάντων ὑπάρξεως περιληπτικῷ ὄντι , δι οὗ τὸ μέγεθος τῆς τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ δυνάμεως ἴδοι ἄν τις , ἐννοήσας ὅσῃ καὶ ὁποίᾳ χειρὶ παρὰ τοῦ πατρὸς ὑποδέδεκτο τὴν τῶν ὄντων ἁπάντων ὕπαρξιν .
εἰ γὰρ δὴ μέγας ὁ σύμπας οὐρανός τε καὶ κόσμος , καὶ τούτων ἔτι μακρῷ κρείττονα καὶ διαφέροντα τυγχάνει τὰ ἐπέκεινα τῶν ὁρωμένων ἐν ἀσωμάτοις καὶ ἀφθάρτοις νοεραῖς τε καὶ θείαις ὑφεστῶτα δυνάμεσιν , πάντα τε ὅσα τὸν ἡμέτερον διαδιδράσκοντα νοῦν τὴν ἡμετέραν γνῶσιν λανθάνει , τούτων ἀπάντων μία τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ θεοῦ χεὶρ περιδραττομένη τῆς ἀπειρομεγέθους αὐτοῦ δυνάμεως τὴν ἀρετὴν ἐπιδείκνυται 0 .
ὃ δὴ καὶ δι ἑτέρας πάλιν αὐτὸς ὁ υἱὸς παρίστη φωνῆς λέγων πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ πατρός μου .
εἶθ  , ὡς ἡμῶν ἀπορούντων , τίς ποτ ἦν καὶ ὁπηλίκος ὁ τὴν τοσαύτην παρακαταθήκην ὑποδεδεγμένος , μὴ ζήτει , φησίν , μη δ ἐρώτα .
οὐ γὰρ ἔχει φύσιν ἀνθρώποις γνωρίζεσθαι , ἀλλ οὐ δὲ ταῖς κρείττοσιν καὶ θειοτέραις δυνάμεσιν ἡ ἀκριβὴς τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ κατάληψις .
διὸ προφήσας πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ πατρός μου ἐπήγαγεν καὶ οὐδεὶς ἐπιγινώσκει τὸν υἱὸν εἰ μὴ ὁ πατήρ 0 .
σεσιγήσθω τοίνυν πᾶς ἀπόρρητος περὶ τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ λόγος , καὶ μόνῳ τῷ πατρὶ παραδεδόσθω ἡ τῆς ἐξ αὐτοῦ γενέσεως αὐτοῦ γνῶσις , μη δὲ περαιτέρω τις ζητῶν χωρείτω φύσεως πέρι καὶ οὐσίας ἀπορρήτου , μόνη δὲ ἡμῖν ἡ αὐτοῦ περὶ αὑτοῦ διδασκαλία τῇ τῆς πίστεως βεβαιώσθω χάριτι , σαφῶς πάντα αὐτῷ ὑπὸ τοῦ πατρὸς παραδεδόσθαι παιδεύουσα .
οὐκοῦν ὁ μὲν θεὸς ἐδίδου καὶ παρεδίδου ἐπὶ βελτιώσει καὶ ὠφελείᾳ , οἷα σωτῆρι καὶ ἰατρῷ καὶ κυβερνήτῃ τῶν ὅλων τὴν παράδοσιν ποιούμενος ·
ὁ δὲ υἱὸς ἐλάμβανεν καὶ οἷα πιστὸς παραθηκοφύλαξ τὴν δόσιν ὑπεῖχεν , οὐχ ὡς λόγος ἀνούσιος καὶ ἀνυπόστατος , ἀλλ ὡς ἀληθῶς υἱὸς ὢν μονογενὴς καὶ ἀγαπητὸς τοῦ πατρός .