Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
ὁ δὲ πρῶτος ἐκφανῶς ἁψάμενος ἀμφοῖν καὶ τῷ κατὰ λόγον ποιοῦντι καὶ κινοῦντι προσλαβὼν ἀναγκαίως τὸ ὑποκείμενον καὶ πάσχον , ἀπολύεται καὶ ὑπὲρ ἡμῶν πᾶσαν ὑποψίαν καὶ διαβολήν .
οὐ γὰρ ἄθεον ποιοῦμεν οὐ δ ἄλογον τὴν μαντικήν , ὕλην μὲν αὐτῇ τὴν ψυχὴν τοῦ ἀνθρώπου τὸ δ ἐνθουσιαστικὸν πνεῦμα καὶ τὴν ἀναθυμίασιν οἷον ὄργανον ἢ πλῆκτρον ἀποδιδόντες 0 1 ·
πρῶτον μὲν γὰρ ἡ γεννήσασα γῆ τὰς ἀναθυμιάσεις ὅ τε πᾶσαν ἐνδιδοὺς κράσεως 0 1 ·
τῇ γῇ καὶ μεταβολῆς δύναμιν ἥλιος νόμῳ πατέρων θεός ἐστιν ἡμῖν ἔπειτα δαίμονας ἐπιστάτας καὶ περιπόλους καὶ φύλακας οἷον ἁρμονίας τῆς κράσεως ταύτης 0 ;
τὰ μὲν ἀνιέντας ἐν καιρῷ τὰ δ ἐπιτείνοντας , καὶ τὸ ἄγαν ἐκστατικὸν αὐτῆς καὶ ταρακτικὸν ἀφαιροῦντας τὸ δὲ κινητικὸν ἀλύπως καὶ ἀβλαβῶς τοῖς χρωμένοις καταμιγνύντας ἀπολείποντες , οὐδὲν ἄλογον ποιεῖν οὐ δ ἀδύνατον δόξομεν .
οὐδέ γε προθυόμενοι καὶ καταστέφοντες ἱερεῖα καὶ κατασπένδοντες ἐναντία τῷ λόγῳ τούτῳ πράττομεν .
οἱ γὰρ ἱερεῖς καὶ ὅσιοι θύειν φασὶ τὸ ἱερεῖον καὶ κατασπένδειν καὶ τὴν κίνησιν αὐτοῦ καὶ τὸν τρόμον ἀποθεωρεῖν , ἑτέρου τίνος τοῦτο σημεῖον ἢ τοῦ θεμιστεύειν τὸν θεὸν λαμβάνοντες 0 ;
δεῖ γὰρ τὸ θύσιμον τῷ τε σώματι καὶ τῇ ψυχῇ καθαρὸν εἶναι καὶ ἀσινὲς καὶ ἀδιάφθορον .
μήνυτρα μὲν οὖν τῶν περὶ τὸ σῶμα κατιδεῖν οὐ πάνυ χαλεπόν ἐστι ;
τὴν δὲ ψυχὴν δοκιμάζουσι , τοῖς μὲν ταύροις ἄλφιτα τοῖς δὲ κάπροις ἐρεβίνθους παρατιθέντες ·
τὸ γὰρ μὴ γευσάμενον ὑγιαίνειν οὐκ οἴονται .
τὴν δ αἶγα διελέγχειν τὸ ψυχρὸν ὕδωρ ·
οὐ γὰρ εἶναι ψυχῆς κατὰ φύσιν ἐχούσης τὸ πρὸς τὴν κατάσπεισιν ἀπαθὲς καὶ ἀκίνητον 0 .
ἐγὼ δέ , κ ἂν ᾖ βέβαιον ὅτι σημεῖόν ἐστι τοῦ θεμιστεύειν τὸ σείσασθαι καὶ τοῦ μὴ θεμιστεύειν τ οὐναντίον , οὐχ ὁρῶ τί συμβαίνει δυσχερὲς ἀπ αὐτοῦ τοῖς εἰρημένοις .
πᾶσα γὰρ δύναμις ὃ πέφυκε σὺν καιρῷ βέλτιον ἢ χεῖρον ἀποδίδωσι τοῦ δὲ καιροῦ διαφεύγοντος ἡμᾶς , σημεῖα διδόναι τὸν θεὸν εἰκός ἐστιν .
οἴομαι μὲν οὖν μή τε τὴν ἀναθυμίασιν ὡσαύτως ἔχειν ἀεὶ διὰ παντός , ἀνέσεις δέ τινας ἴσχειν καὶ πάλιν σφοδρότητας ·
ᾧ δὲ τεκμηρίῳ χρῶμαι , μάρτυρας ἔχω καὶ ξένους πολλοὺς καὶ τοὺς θεραπεύοντας τὸ ἱερὸν ἅπαντας .
ὁ γὰρ οἶκος , ἐν ᾧ τοὺς χρωμένους τῷ θεῷ καθίζουσιν , οὔ τε πολλάκις οὔ τε τεταγμένως ἀλλ ὡς ἔτυχε διὰ χρόνων εὐωδίας ἀναπίμπλαται καὶ πνεύματος , οἵας ἂν τὰ ἥδιστα καὶ πολυτελέστατα τῶν μύρων ἀποφορὰς ὥσπερ ἐκ πηγῆς τοῦ ἀδύτου προσβάλλοντος 0 ·
ἐξανθεῖν γὰρ εἰκὸς ὑπὸ θερμότητος ἤ τινος ἄλλης ἐγγιγνομένης δυνάμεως 0 .
εἰ δὲ τοῦτο μὴ δοκεῖ πιθανόν , ἀλλά γε τὴν Πυθίαν αὐτὴν ἐν πάθεσι καὶ διαφοραῖς ἄλλοτ ἄλλαις ἐκεῖνο τὸ μέρος τῆς ψυχῆς 0 ;
ἴσχειν , ᾧ πλησιάζει τὸ πνεῦμα , καὶ μὴ μίαν ἀεὶ κρᾶσιν ὥσπερ ἁρμονίαν ἀμετάβολον ἐν παντὶ καιρῷ διαφυλάττειν , ὁμολογήσετε 0 .
πολλαὶ μὲν γὰρ αἰσθομένης πλείονες δ ἄδηλοι τό τε σῶμα καταλαμβάνουσι καὶ τὴν ψυχὴν ὑπορρέουσι δυσχέρειαι καὶ κινήσεις ·
ὧν ἀναπιμπλαμένην οὐκ ἄμεινον ἐκεῖ βαδίζειν οὐ δὲ παρέχειν ἑαυτὴν τῷ θεῷ μὴ παντάπασι καθαρὰν οὖσαν ὥσπερ ὄργανον ἐξηρτυμένον καὶ εὐηχές , ἀλλ ἐμπαθῆ καὶ ἀκατάστατον 0 1 .
οὔ τε γὰρ ὁ οἶνος ὡσαύτως ἀεὶ τὸν μεθυστικὸν οὔ θ ὁ αὐλὸς τὸν ἐνθουσιαστικὸν ὁμοίως διατίθησιν , ἀλλὰ νῦν μὲν ἧττον οἱ αὐτοὶ νῦν δὲ μᾶλλον ἐκβακχεύονται καὶ παροινοῦσι , τῆς κράσεως ἐν αὐτοῖς ἑτέρας γενομένης .
μάλιστα δὲ τὸ φανταστικὸν ἔοικε τῆς ψυχῆς ὑπὸ τοῦ σώματος ἀλλοιουμένου κρατεῖσθαι καὶ συμμεταβάλλειν , ὡς δῆλόν ἐστιν ἀπὸ τῶν ὀνείρων ·
ποτὲ μὲν γὰρ ἐν πολλαῖς γιγνόμεθα καὶ παντοδαπαῖς ἐνυπνίων ὂψεσι , ποτὲ δ αὖ πάλιν πᾶσα γίγνεται γαλήνη καὶ ἡσυχία τῶν τοιούτων .
καὶ Κλέωνα μὲν ἴσμεν αὐτοὶ τὸν ἐκ Δαυλίας τοῦτον ἐν πολλοῖς ἔτεσιν οἷς βεβίωκε φάσκοντα μηδὲν ἰδεῖν πώποτ ἐνύπνιον τῶν δὲ πρεσβυτέρων τ αὐτὸ τοῦτο λέγεται περὶ Θρασυμήδους τοῦ Ἡραιέως .
αἰτία δ ἡ κρᾶσις τοῦ σώματος , ὥσπερ αὖ πάλιν ἡ τῶν μελαγχολικῶν πολυόνειρος καὶ πολυφάνταστος , καὶ δοκεῖ τὸ εὐθυόνειρον αὐτοῖς ὑπάρχειν 0 1 ·
ἐπ ἄλλα γὰρ ἄλλοτε τῷ φανταστικῷ τρεπόμενοι , καθάπερ οἱ πολλὰ βάλλοντες , ἐπιτυγχάνουσι πολλάκις 0 .
ὅταν οὖν ἁρμοστῶς ἔχῃ πρὸς τὴν τοῦ πνεύματος ὥσπερ φαρμάκου κρᾶσιν ἡ φανταστικὴ καὶ μαντικὴ δύναμις , ἐν τοῖς προφητεύουσιν ἀνάγκη γίγνεσθαι τὸν ἐνθουσιασμὸν ὅταν δὲ μὴ οὕτως , μὴ γίγνεσθαι , ἢ γίγνεσθαι παράφορον καὶ οὐκ ἀκέραιον καὶ ταρακτικόν , ὥσπερ ἴσμεν ἐπὶ τῆς ἔναγχος ἀποθανούσης Πυθίας 0 1 2 .
θεοπρόπων γὰρ ἀπὸ ξένης παραγενομένων , λέγεται τὰς πρώτας κατασπείσεις ἀκίνητον ὑπομεῖναι καὶ ἀπαθὲς τὸ ἱερεῖον ·
ὑπερβαλλομένων δὲ φιλοτιμίᾳ τῶν ἱερέων καὶ προσλιπαρούντων , μόλις ὕπομβρον γενόμενον καὶ κατακλυσθὲν ἐνδοῦναι .
τί οὖν συνέβη περὶ τὴν Πυθίαν ;
κατέβη μὲν εἰς τὸ μαντεῖον ὥς φασιν ἄκουσα καὶ ἀπρόθυμος , εὐθὺς δὲ περὶ τὰς πρώτας ἀποκρίσεις ἦν καταφανὴς τῇ τραχύτητι τῆς φωνῆς οὐκ ἀναφέρουσα δίκην νεὼς ἐπειγομένης , ἀλάλου καὶ κακοῦ πνεύματος οὖσα πλήρης ·
τέλος δὲ παντάπασιν ἐκταραχθεῖσα καὶ μετὰ κραυγῆς φοβερᾶς φερομένη πρὸς τὴν ἔξοδον ἔρριψεν ἑαυτήν , ὥστε φυγεῖν μὴ μόνον τοὺς θεοπρόπους ἀλλὰ καὶ τὸν προφήτην Νίκανδρον καὶ τοὺς παρόντας τῶν ὁσίων .
ἀνείλοντο μέντοι μετὰ μικρὸν αὐτὴν εἰσελθόντες ἔμφρονα καὶ διεβίωσεν ὀλίγας ἡμέρας .
τούτων ἕνεκα καὶ συνουσίας ἁγνὸν τὸ σῶμα καὶ τὸν βίον ὅλως ἀνεπίμικτον ἀλλοδαπαῖς ὁμιλίαις καὶ ἄθικτον φυλάττουσι τῆς Πυθίας , καὶ πρὸ τοῦ χρηστηρίου τὰ σημεῖα λαμβάνουσιν , οἰόμενοι τῷ θεῷ κατάδηλον εἶναι , πότε τὴν πρόσφορον ἔχουσα κρᾶσιν καὶ διάθεσιν ἀβλαβῶς ὑπομενεῖ τὸν ἐνθουσιασμόν , οὔ τε γὰρ πάντας οὔ τε τοὺς αὐτοὺς ἀεὶ διατίθησιν ὡσαύτως ἡ τοῦ πνεύματος δύναμις , ἀλλ ὑπέκκαυμα παρέχει καὶ ἀρχὴν ὥσπερ εἴρηται τοῖς πρὸς ;
τὸ παθεῖν καὶ μεταβαλεῖν οἰκείως ἔχουσιν .
ἔστι δὲ θεία μὲν ὄντως καὶ δαιμόνιος , οὐ μὴν ἀνέκλειπτος οὐ δ ἄφθαρτος οὐ δ ἀγήρως καὶ διαρκὴς εἰς τὸν ἄπειρον χρόνον ὑφ οὗ πάντα κάμνει τὰ μεταξὺ γῆς καὶ σελήνης κατὰ τὸν ἡμέτερον λόγον .
εἰσὶ δ οἱ καὶ τὰ ἐπάνω φάσκοντες οὐχ ὑπομένειν , ἀλλ ἀπαυδῶντα πρὸς τὸ ἀίδιον καὶ ἄπειρον ὀξέσι χρῆσθαι μεταβολαῖς καὶ παλιγγενεσίαις .
ταῦτ ἔφην ἐγώ πολλάκις ἀνασκέπτεσθαι καὶ ὑμᾶς παρακαλῶ καὶ ἐμαυτόν , ὡς ἔχοντα πολλὰς ἀντιλήψεις καὶ ὑπονοίας πρὸς τ οὐναντίον , ἃς ὁ καιρὸς οὐ παρέχει πάσας ἐπεξελθεῖν ὥστε καὶ ταῦθ ὑπερκείσθω καὶ ἃ Φίλιππος διαπορεῖ περὶ ἡλίου καὶ Ἀπόλλωνος .
περὶ τῆς ἀρετῆς βουλευόμεθα καὶ διαποροῦμεν , εἰ διδακτόν ἐστι τὸ φρονεῖν τὸ δικαιοπραγεῖν τὸ εὖ ζῆν ·
εἶτ οὐ θαυμάζομεν , εἰ ῥητόρων μὲν ἔργα καὶ κυβερνητῶν καὶ ἁρμονικῶν καὶ οἰκοδόμων καὶ γεωργῶν μυρία γ ἐστίν ·
ἀγαθοὶ δ ἄνδρες ὀνομάζονται καὶ λέγονται μόνον , ὡς ἱπποκένταυροι καὶ γίγαντες καὶ κύκλωπες , ἔργον δ ἀμεμφὲς εἰς ἀρετὴν καὶ ἀκέραιον οὐκ ἔστιν εὑρεῖν οὐ δὲ πάθους ἀκέραιον ἦθος καὶ ἄθικτον αἰσχροῦ βίον ἀλλ εἰ καί τι καλὸν ἡ φύσις αὐτομάτως ἐκφέρει , τοῦτο πολλῷ τῷ ἀλλοτρίῳ , καθάπερ ὕλῃ καρπὸς ἀγρίᾳ καὶ ἀκαθάρτῳ μιγνύμενος , ἐξαμαυροῦται 0 .
ψάλλειν μανθάνουσιν οἱ ἄνθρωποι καὶ ὀρχεῖσθαι καὶ ἀναγιγνώσκειν γράμματα καὶ γεωργεῖν καὶ ἱππεύειν ὑποδεῖσθαι μανθάνουσι περιβάλλεσθαι καὶ ἀλείφεσθαι ·
οἰνοχοεῖν διδάσκουσιν ὀψοποιεῖν ταῦτ ἄνευ τοῦ μαθεῖν οὐκ ἔστι χρησίμως ;
ποιεῖν 0 .
δι ὃ δὲ ταῦτα πάντα , τὸ εὖ βιοῦν , ἀδίδακτον καὶ ἄλογον καὶ ἄτεχνον καὶ αὐτόματον 0 .
ὦ ·
ἄνθρωποι , τί τὴν ἀρετὴν λέγοντες ἀδίδακτον εἶναι ποιοῦμεν ἀνύπαρκτον ;
εἰ γὰρ ἡ μάθησις γένεσίς ἐστιν , ἡ τοῦ μαθεῖν κώλυσις ἀναίρεσις 0 .
καίτοι γ ὥς φησιν ὁ Πλάτων διὰ τὴν τοῦ ποδὸς πρὸς τὴν λύραν καὶ ἀμετρίαν καὶ ἀναρμοστίαν οὔ τ ἀδελφὸς ἀδελφῷ πολεμεῖ οὔ τε φίλος φίλῳ διαφέρεται , οὔ τε πόλεις πόλεσι δι ἀπεχθείας γιγνόμεναι τὰ ἔσχατα δρῶσί τε καὶ πάσχουσιν ὑπ ἀλλήλων ·
οὐ δὲ περὶ προσῳδίας ἔχει τις εἰπεῖν στάσιν ἐν πόλει γενομένην , πότερον Τελχινας ἢ Τέλχινας ἀναγνωστέον οὐ δ ἐν οἰκίᾳ διαφορὰν ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς ὑπὲρ κρόκης ἢ στήμονος 0 .
ἀλλ ὅμως οὔ τ ἂν ἱστὸν οὔ τε βιβλίον ἢ λύραν ὁ μὴ μαθὼν μεταχειρίσαιτο , καίπερ εἰς οὐδὲν μέγα βλαβησόμενος , ἀλλ αἰδεῖται γενέσθαι καταγέλαστος ·
ἀμαθίην γὰρ Ἡράκλειτός φησι κρύπτειν ἄμεινον ·
οἶκον δὲ καὶ γάμον καὶ πολιτείαν καὶ ἀρχὴν οἷόν τε καλῶς μεταχειρίσασθαι μὴ γυναικὶ μὴ θεράποντι μὴ πολίτῃ μὴ ἀρχομένῳ καὶ ἄρχοντι 0 ;
παιδὸς ὀψοφαγοῦντος , ὁ Διογένης τῷ παιδαγωγῷ κόνδυλον ἔδωκεν , ὀρθῶς οὐ τοῦ μὴ μαθόντος ἀλλὰ τοῦ μὴ διδάξαντος τὸ ἁμάρτημα ποιήσας .
εἶτα παροψίδος μὲν ἢ κύλικος οὐκ ἔστι κοινωνεῖν ἐπιδεξίως , ἂν μὴ μάθῃ τις εὐθὺς ἐκ παίδων ἀρξάμενος , ὡς Ἀριστοφάνης μὴ κιχλίζειν μη δ ὀψοφαγεῖν μη δ ἴσχειν τὼ πόδ ἐπαλλάξ 0 ·
οἴκου δὲ καὶ πόλεως καὶ γάμου καὶ βίου καὶ ἀρχῆς κοινωνίαν ἀνέγκλητον ἐνδέχεται γενέσθαι , μὴ μαθόντων ὅντινα χρὴ τρόπον ἀλλήλοις συμφέρεσθαι ;
ὁ Ἀρίστιππος ἐρωτηθεὶς ὑπό τινος πανταχοῦ σὺ ἄρ εἶ 0 ;
γελάσας οὐκοῦν ἔφη παραπόλλυμι τὸ ναῦλον , εἴ γε πανταχοῦ εἰμι .
τί οὖν οὐκ ἂν εἴποις καὶ αὐτός εἰ μὴ γίγνονται μαθήσει βελτίονες ἄνθρωποι , παραπόλλυται ὁ μισθὸς τῶν παιδαγωγῶν πρῶτον γὰρ οὗτοι λαμβάνοντες ἐκ γάλακτος , ὥσπερ αἱ τίτθαι ταῖς χερσὶ τὸ σῶμα πλάττουσιν , οὕτω τὸ ἦθος ῥυθμίζουσι τοῖς ἔθεσιν , εἰς ἴχνος τι πρῶτον ἀρετῆς καθιστάντες .
καὶ ὁ Λάκων ἐρωτηθείς τί παρέχει παιδαγωγῶν , ·
τὰ καλά ἔφη τοῖς παισὶν ἡδέα ποιῶ .
καίτοι διδάσκουσιν οἱ παιδαγωγοὶ κεκυφότας ἐν ταῖς ὁδοῖς περιπατεῖν , ἑνὶ δακτύλῳ τὸ τάριχος ἅρασθαι , δυσὶ τὸν ἰχθῦν σῖτον κρέας 0 ·
οὕτω καθῆσθαι , τὸ ἱμάτιον οὕτως ἀναλαβεῖν 0 .
ὁ λέγων λειχῆνος ἰατρικὴν εἶναι καὶ παρωνυχίας , πλευρίτιδος δὲ καὶ πυρετοῦ καὶ φρενίτιδος μὴ εἶναι , τί διαφέρει τοῦ λέγοντος ὅτι τῶν μικρῶν καὶ παιδικῶν καθηκόντων εἰσὶ διδασκαλεῖα καὶ λόγοι καὶ ὑποθῆκαι , τῶν δὲ μεγάλων καὶ τελείων ἄλογος τριβὴ καὶ περίπτωσίς ἔστιν ;
ὡς γὰρ ὁ λέγων ὅτι δεῖ κώπην ἐλαύνειν μαθόντα κυβερνᾶν δὲ καὶ μὴ μαθόντα γελοῖός ἐστιν , οὕτως ὁ μὲν τῶν ἄλλων ἀπολείπων τεχνῶν μάθησιν ἀρετῆς δ ἀναιρῶν τ οὐναντίον ἔοικε τοῖς Σκύθαις ποιεῖν ·
ἐκεῖνοι μὲν γάρ , ὥς φησιν Ἡρόδοτος , τοὺς οἰκέτας ἐκτυφλοῦσιν ὅπως παραδῶσιν αὐτοῖς ·
οὗτος δὲ ταῖς δούλαις καὶ ὑπηρέτισι τέχναις ὥσπερ ὄμμα τὸν λόγον ἐντιθεὶς τῆς ἀρετῆς ἀφαιρεῖ 0 .
καίτοι γ ὁ στρατηγὸς Ἰφικράτης πρὸς τὸν Χαβρίου Καλλίαν ἐρωτῶντα καὶ λέγοντα τίς εἶ 0 ;
τοξότης 0 ;
πελταστής 0 ;
ἱππεύς 0 ;
ὁπλίτης 0 ;
, οὐδείς ἔφη τούτων ἀλλ ὁ τούτοις πᾶσιν ἐπιτάττων .
γελοῖος οὖν ὁ λέγων , ὅτι τοξικὴ καὶ ὁπλιτικὴ καὶ τὸ σφενδονᾶν καὶ τὸ ἱππεύειν διδακτόν ἐστι , στρατηγία δὲ καὶ τὸ στρατηγεῖν ὡς ἔτυχε παραγίγνεται καὶ οἷς ἔτυχε μὴ μαθοῦσιν 0 .
οὐκοῦν ἔτι γελοιότερος ὁ μόνην τὴν φρόνησιν μὴ διδακτὴν ἀποφαίνων , ἧς ἄνευ τῶν ἄλλων τεχνῶν ὄφελος οὐδὲν οὐ δ ὄνησίς ἐστιν 0 .
εἰ δ ἡγεμὼν αὕτη καὶ κόσμος οὖσα πασῶν καὶ τάξις εἰς τὸ χρήσιμον ἕκαστον καθίστησιν , αὐτίκα τίς δείπνου χάρις , ἠσκημένων καὶ μεμαθηκότων παίδων δαιτρεῦσαί τε καὶ ὀπτῆσαι καὶ οἰνοχοῆσαι , εἰ μὴ διάθεσις μη δὲ τάξις εἴη περὶ τοὺς διακονοῦντας 0 ;
περὶ τῆς ἠθικῆς λεγομένης 0 ;
ἀρετῆς καὶ δοκούσης , ᾧ δὴ μάλιστα τῆς θεωρητικῆς διαφέρει , τῷ τὸ μὲν πάθος ὕλην ἔχειν τὸν δὲ λόγον εἶδος , εἰπεῖν πρόκειται τίν οὐσίαν ἔχει καὶ πῶς ὑφίστασθαι πέφυκε 0 ·
καὶ πότερον οἰκείῳ λόγῳ κεκόσμηται τὸ δεδεγμένον μόριον αὐτὴν τῆς ψυχῆς ἢ μετέσχηκεν ἀλλοτρίου ·
καὶ εἰ μετέσχηκε , πότερον ὡς τὰ μεμιγμένα πρὸς τὸ βέλτιον ἢ μᾶλλον ὡς ἐπιστασίᾳ τινὶ χρώμενον καὶ ἀρχῇ μετέχειν λέγεται τῆς τοῦ ἄρχοντος δυνάμεως 0 1 .
ὅτι μὲν γὰρ δυνατὸν καὶ ἀρετὴν γεγονέναι καὶ μένειν παντάπασιν 0 ·
ἄυλον καὶ ἄκρατον , οἶμαι δῆλον εἶναι .
βέλτιον δὲ βραχέως ἐπιδραμεῖν καὶ τὰ τῶν ἑτέρων , οὐχ ἱστορίας ἕνεκα μᾶλλον ἢ τοῦ σαφέστερα γενέσθαι τὰ οἰκεῖα καὶ βεβαιότερα , προεκτεθέντων ἐκείνων 0 1 .
μενέδημος μὲν ὁ ἐξ Ἐρετρίας ἀνῄρει τῶν ἀρετῶν καὶ τὸ πλῆθος καὶ τὰς διαφοράς , ὡς μιᾶς οὔσης καὶ χρωμένης πολλοῖς ὀνόμασι ·
τὸ γὰρ αὐτὸ σωφροσύνην καὶ ἀνδρείαν καὶ δικαιοσύνην λέγεσθαι , καθάπερ βροτὸν καὶ ἄνθρωπον 0 .
ἀρίστων δ ὁ Χῖος τῇ μὲν οὐσίᾳ μίαν καὶ αὐτὸς ἀρετὴν ἐποίει καὶ ὑγίειαν ὠνόμαζε ·
τῷ δὲ πρὸς τί πως διαφόρους καὶ πλείονας , ὡς εἴ τις ἐθέλοι τὴν ὅρασιν ἡμῶν λευκῶν μὲν ἀντιλαμβανομένην λευκοθέαν καλεῖν , μελάνων δὲ μελανθέαν ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον 0 1 2 .
καὶ γὰρ ἡ ἀρετὴ ποιητέα μὲν ἐπισκοποῦσα καὶ μὴ ποιητέα κέκληται φρόνησις , ἐπιθυμίαν δὲ κοσμοῦσα καὶ τὸ μέτριον καὶ τὸ εὔκαιρον ἐν ἡδοναῖς ὁρίζουσα σωφροσύνη , κοινωνήμασι δὲ καὶ συμβολαίοις ὁμιλοῦσα τοῖς πρὸς ἑτέρους δικαιοσύνη 0 ·
καθάπερ τὸ μαχαίριον ἓν μὲν ἐστιν ἄλλοτε δ ἄλλο διαιρεῖ , καὶ τὸ πῦρ ἐνεργεῖ περὶ ὕλας διαφόρους μιᾷ φύσει χρώμενον .
ἔοικε δὲ καὶ Ζήνων εἰς τοῦτό πως ὑποφέρεσθαι ὁ Κιτιεύς , ὁριζόμενος τὴν φρόνησιν ἐν μὲν ἀπονεμητέοις δικαιοσύνην ἐν δ αἱρετέοις σωφροσύνην ἐν δ ὑπομενετέοις ἀνδρείαν ·
ἀπολογούμενοι δ ἀξιοῦσιν ἐν τούτοις τὴν ἐπιστήμην φρόνησιν ὑπὸ τοῦ Ζήνωνος ὠνομάσθαι .
χρύσιππος δὲ κατὰ τὸ ποιὸν ἀρετὴν ἰδίαν ποιότητι συνίστασθαι νομίζων , ἔλαθεν ἑαυτὸν κατὰ τὸν Πλάτωνα σμῆνος ἀρετῶν οὐ σύνηθες οὐ δὲ γνώριμον ἐγείρας ὡς γὰρ παρὰ τὸν ἀνδρεῖον ἀνδρείαν καὶ παρὰ τὸν πρᾶον πραότητα καὶ δικαιοσύνην παρὰ τὸν δίκαιον , οὕτω παρὰ τὸν χαρίεντα χαριεντότητας καὶ παρὰ τὸν ἐσθλὸν ἐσθλότητας καὶ παρὰ τὸν μέγαν μεγαλότητας καὶ παρὰ τὸν καλὸν καλότητας , ἑτέρας τε τοιαύτας ἐπιδεξιότητας εὐαπαντησίας εὐτραπελίας ἀρετὰς τιθέμενος , πολλῶν καὶ ἀτόπων ὀνομάτων οὐδὲν δεομένην ἐμπέπληκε φιλοσοφίαν 0 1 2 .
κοινῶς δ ἅπαντες οὗτοι τὴν ἀρετὴν τοῦ ἡγεμονικοῦ τῆς ψυχῆς διάθεσίν τινα καὶ δύναμιν γεγενημένην ὑπὸ λόγου , μᾶλλον δὲ λόγον οὖσαν αὐτὴν ὁμολογούμενον καὶ βέβαιον καὶ ἀμετάπτωτον ὑποτίθενται ·
καὶ νομίζουσιν οὐκ εἶναι τὸ παθητικὸν καὶ ἄλογον διαφορᾷ τινι καὶ φύσει ψυχῆς τοῦ λογικοῦ διακεκριμένον , ἀλλὰ τ αὐτὸ τῆς ψυχῆς μέρος , ὃ δὴ καλοῦσι διάνοιαν καὶ ἡγεμονικόν , δι ὅλου τρεπόμενον καὶ μεταβάλλον ἔν τε τοῖς πάθεσι καὶ ταῖς καθ ἕξιν ἢ διάθεσιν μεταβολαῖς κακίαν τε γίνεσθαι καὶ ἀρετήν , καὶ μηδὲν ἔχειν ἄλογον ἐν ἑαυτῷ ·
λέγεσθαι δ ἄλογον , ὅταν τῷ πλεονάζοντι τῆς ὁρμῆς ἰσχυρῷ γενομένῳ καὶ κρατήσαντι πρός τι τῶν ἀτόπων παρὰ τὸν αἱροῦντα λόγον ἐκφέρηται 0 ·
καὶ γὰρ τὸ πάθος εἶναι λόγον πονηρὸν καὶ ἀκόλαστον ἐκ φαύλης καὶ διημαρτημένης κρίσεως σφοδρότητα καὶ ῥώμην προσλαβούσης 0 .
ἔοικε δὲ λαθεῖν τούτους ἅπαντας , ᾗ διττὸς ἡμῶν ὡς ἀληθῶς ἕκαστός ἐστι καὶ σύνθετος ·
τὴν γὰρ ἑτέραν διπλόην οὐ κατεῖδον , ἀλλὰ τὴν ψυχῆς καὶ σώματος μῖξιν ἐμφανεστέραν οὖσαν ·
ὅτι δ αὐτῆς ἔστι τῆς ψυχῆς ἐν ἑαυτῇ σύνθετόν τι καὶ διφυὲς καὶ ἀνόμοιον , ὥσπερ ἑτέρου σώματος τοῦ ἀλόγου πρὸς τὸν λόγον ἀνάγκῃ τινὶ καὶ φύσει συμμιγέντος καὶ συναρμοσθέντος , εἰκὸς μέν ἐστι μη δὲ Πυθαγόραν ἀγνοῆσαι , τεκμαιρομένοις τῇ περὶ μουσικὴν σπουδῇ τοῦ ἀνδρός , ἣν ἐπηγάγετο τῇ ψυχῇ κηλὴσεως ἕνεκα καὶ παραμυθίας , ὡς οὐ πᾶν ἐχούσῃ διδασκαλίας καὶ μαθήματος ὑπήκοον οὐ δὲ λόγῳ μεταβλητὸν ἐκ κακίας , ἀλλά τινος ἑτέρας πειθοῦς συνεργοῦ καὶ πλάσεως καὶ τιθασεύσεως δεόμενον , εἰ μὴ παντάπασι μέλλοι φιλοσοφίᾳ δυσμεταχείριστον εἶναι καὶ ἀπειθές 0 .
ἐμφανῶς μέντοι καὶ βεβαίως καὶ ἀναμφιδόξως Πλάτων συνεῖδεν , ὅτι τούτου γε τοῦ κόσμου τὸ ἔμψυχον οὐχ ἁπλοῦν οὐ δ ἀσύνθετον οὐ δὲ μονοειδές ἐστιν , ἀλλ ἐκ τῆς τ αὐτοῦ καὶ τῆς τοῦ ἑτέρου μεμιγμένον δυνάμεως πῆ μὲν ἀεὶ κατὰ τ αὐτὰ κοσμεῖται καὶ περιπολεῖ μιᾷ τάξει κράτος ἐχούσῃ χρώμενον , πῆ δ εἴς τε κινήσεις καὶ κύκλους σχιζόμενον ὑπεναντίους καὶ πλανητοὺς ἀρχὴν διαφορᾶς καὶ μεταβολῆς καὶ ἀνομοιότητος ἐνδίδωσι ταῖς περὶ γῆν φθοραῖς καὶ γενέσεσιν ἥ τ ἀνθρώπου ψυχὴ μέρος ἤ τι μίμημα τῆς τοῦ παντὸς οὖσα καὶ συνηρμοσμένη κατὰ λόγους καὶ ἀριθμοὺς ἐοικότας ἐκείνοις οὐχ ἁπλῆ τίς ἐστιν οὐ δ ὁμοιοπαθής , ἀλλ ἕτερον μὲν ἔχει τὸ νοερὸν καὶ λογιστικόν , ᾧ κρατεῖν τοῦ ἀνθρώπου κατὰ φύσιν καὶ ἄρχειν προσῆκόν ἐστιν ·
ἕτερον δὲ τὸ παθητικὸν καὶ ἄλογον καὶ πολυπλανὲς καὶ ἄτακτον ἐξ ἑαυτοῦ δεόμενον 0 .
οὗ πάλιν διχῆ μεριζομένου , τὸ μὲν ἀεὶ σώματι βουλόμενον συνεῖναι καὶ σῶμα θεραπεύειν πεφυκὸς ἐπιθυμητικὸν κέκληται , τὸ δ ἔστι μὲν τούτῳ προστιθέμενον , ἔστι δ ᾗ τῷ λογισμῷ παρέχον ἰσχὺν ἐπὶ τοῦτο καὶ δύναμιν , θυμοειδές 0 .
ἀποδείκνυσι δὲ τὴν διαφορὰν μάλιστα τῇ τοῦ λογιζομένου καὶ φρονοῦντος ἀντιβάσει πρὸς τὸ ἐπιθυμοῦν καὶ θυμούμενον , ὡς τὸ ἕτερον εἶναι πολλάκις ἀπειθοῦν τε καὶ δυσμαχοῦν πρὸς τὸ βέλτιστον .
ταύταις ἐχρήσατο ταῖς ἀρχαῖς ἐπὶ πλέον Ἀριστοτέλης , ὡς δῆλόν ἐστιν ἐξ ὧν ἔγραψεν ὕστερον δὲ τὸ μὲν θυμοειδὲς τῷ ἐπιθυμητικῷ προσένειμεν , ὡς ἐπιθυμίαν τινὰ τὸν θυμὸν ὄντα καὶ ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως 0 .
τῷ μέντοι παθητικῷ καὶ ἀλόγῳ μέχρι παντὸς ὡς διαφέροντι τοῦ λογιστικοῦ χρώμενος διετέλεσεν , οὐχ ὅτι παντελῶς ἄλογόν ἐστιν ὥσπερ τὸ αἰσθητικὸν ἢ τὸ θρεπτικὸν καὶ φυτικὸν τῆς ψυχῆς μέρος 0 1 ·
ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὅλως ἀνήκοα λόγου καὶ κωφὰ τρόπον τινὰ τῆς σαρκὸς ἐκβεβλάστηκε καὶ περὶ τὸ σῶμα παντελῶς καταπέφυκε ·
τὸ δὲ παθητικὸν οἰκείου λόγου στέρεται καὶ ἄμοιρόν ἐστιν , ἄλλως δὲ τοῦ λογιζομένου καὶ φρονοῦντος εἰσακούειν καὶ τρέπεσθαι πρὸς ἐκεῖνο καὶ ὑπείκειν καὶ κατασχηματίζεσθαι πέφυκεν , ἐὰν μὴ τέλεον ᾗ διεφθαρμένον ὑφ ἡδονῆς ἀμαθοῦς καὶ ἀκολάστου διαίτης .
οἱ δὲ θαυμάζοντες ὅπως ἄλογον μέν ἐστι λόγῳ δ ὑπήκοον , οὔ μοι δοκοῦσι τοῦ λόγου περινοεῖν τὴν δύναμιν ὅση πέφυκε κ ἀφ ὅσον διέρχεται τῷ κρατεῖν καὶ ἄγειν οὐ σκληραῖς οὐ δ ἀντιτύποις ἀγωγαῖς ἀλλὰ τυπικαῖς καὶ τὸ ἐνδόσιμον καὶ πειθήνιον ἁπάσης ἀνάγκης καὶ βίας ἐχούσαις ἀνυσιμώτερον 0 .
ἐπεὶ καὶ πνεῦμα δήπου καὶ νεῦρα καὶ ὀστᾶ καὶ τὰ λοιπὰ μέρη τοῦ σώματος ἄλογ ἐστίν , ἀλλ ὅταν ὁρμὴ γένηται , σείσαντος ὥσπερ ἡνίας τοῦ λογισμοῦ , πάντα τέταται καὶ συνῆκται καὶ ὑπακούει 0 ·
καὶ πόδες τε θεῖν διανοηθέντος εὔτονοι καὶ χεῖρες εἰς ἔργον καθίστανται βαλεῖν ἢ λαβεῖν ὁρμήσαντος ἄριστα δ ὁ ποιητὴς τὸ συμπαθοῦν καὶ συγκατασχηματιζόμενον τῷ λόγῳ τοῦ ἀλόγου παρίστησι διὰ τούτων ὣς τῆς τήκετο καλὰ παρήια δάκρυ χεούσης , κλαιούσης ἑὸν ἄνδρα παρήμενον ·
αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς θυμῷ μὲν γοόωσαν ἑὴν ἐλέαιρε γυναῖκα , ὀφθαλμοὶ δ ὡς εἰ κέρα ἕστασαν ἠὲ σίδηρος ἀτρέμας ἐν βλεφάροισι , δόλῳ δ ὅ γε δάκρυα ἔκευθεν 0 1 .
οὕτως κατήκοον εἶχε τῆς κρίσεως καὶ τὸ πνεῦμα καὶ τὸ αἷμα καὶ τὸ δάκρυον .
δηλοῦσι δὲ καὶ παρὰ καλαῖς καὶ καλοῖς , ὧν οὐκ ἐᾷ λόγος οὐ δὲ νόμος θιγεῖν , αἰδοίων φυγαὶ καὶ ἀναχωρήσεις ἡσυχίαν ἀγόντων καὶ ἀτρεμούντων .
ὃ μάλιστα συμβαίνει τοῖς ἐρῶσιν , εἶτ ἀκούσασιν ὡς ἀδελφῆς ἐρῶντες ἢ θυγατρὸς ἠγνοήκασιν ἅμα γὰρ ἔπτηξε τὸ ἐπιθυμοῦν ἁψαμένου τοῦ λόγου καὶ τὸ σῶμα τὰ μέρη συνευσχημονοῦντα τῇ κρίσει παρέσχε .
σιτίοις γε μὴν πολλάκις καὶ ὄψοις μάλ ἡδέως προσενεχθέντες ἂν αἴσθωνται καὶ μάθωσιν αὑτοὺς τῶν μὴ καθαρῶν τι μη δὲ νομίμων ἐδηδοκότας , οὐ τῇ κρίσει μόνον ἐπιτίθεται τὸ λυποῦν καὶ δάκνον , ἀλλὰ καὶ τὸ σῶμα τῇ δόξῃ συνδιατρεπόμενον καὶ ἀναπιμπλάμενον ἔμετοι καὶ ἀνατροπαὶ ναυτιώδεις ἴσχουσι .
δέδοικα δὲ μὴ δόξαιμι παντάπασιν ἐπαγωγὰ καὶ νεαρὰ τῷ λόγῳ περαίνειν , ψαλτήρια διεξιὼν καὶ λύρας καὶ πηκτίδας καὶ αὐλοὺς , καὶ ὅσα μουσικῆς προσῳδὰ καὶ προσήγορα μηχανησαμένης ἀνθρωπίνοις πάθεσιν ἄψυχα συνήδεται καὶ συνεπιθρηνεῖ καὶ συνᾴδει καὶ συνακολασταίνει , τὰς κρίσεις ἀναφέροντα καὶ τὰ πάθη καὶ τὰ ἔθη τῶν χρωμένων .
καίτοι καὶ Ζήνωνά φασιν εἰς θέατρον ἀνιόντα κιθαρῳδοῦντος Ἀμοιβέως πρὸς τοὺς μαθητὰς ἴωμεν εἰπεῖν ὅπως καταμάθωμεν οἵαν ἔντερα καὶ νεῦρα καὶ ξύλα καὶ ὀστᾶ λόγου καὶ ἀριθμοῦ μετασχόντα καὶ τάξεως ἐμμέλειαν καὶ φωνὴν ἀφίησιν ἀλλὰ ταῦτ ἐάσας , ἡδέως ἂν αὐτῶν πυθοίμην , εἰ κύνας καὶ ἵππους καὶ ὄρνιθας οἰκουροὺς ὁρῶντες ἔθει καὶ τροφῇ καὶ διδασκαλίᾳ φωνὰς τε συνετὰς καὶ πρὸς λόγον ὑπηκόους κινήσεις καὶ σχέσεις ἀποδιδόντας καὶ πράξεις τὸ μέτριον καὶ τὸ χρήσιμον ἡμῖν ἐχούσας , Ὁμήρου τ ἀκούοντες τὸν Ἀχιλλέα λέγοντος ὀτρύνειν ἵππους τε καὶ ἀνέρας ἐπὶ τὴν μάχην , ἔτι θαυμάζουσι καὶ διαποροῦσιν εἰ τὸ θυμούμενον ἐν ἡμῖν καὶ ἐπιθυμοῦν καὶ λυπούμενον καὶ ἡδόμενον ὑπακούειν τε τῷ φρονοῦντι καὶ πάσχειν ὑπ αὐτοῦ καὶ συνδιατίθεσθαι πέφυκεν , οὐκ ἀποικοῦν οὐ δ , ἀπεσχοινισμένον οὐ δὲ πλασσόμενον ἔξωθεν οὐ δὲ τυπούμενον ἀνάγκαις τισὶν ἢ πληγαῖς , ἀλλὰ φύσει μὲν ἐξηρτημένον ἀεὶ δ ὁμιλοῦν καὶ συντρεφόμενον καὶ ἀναπιμπλάμενον ὑπὸ συνηθείας διὸ καὶ καλῶς ὠνόμασται τὸ ἦθος ·
ἔστι μὲν γάρ , ὡς τύπῳ εἰπεῖν ;
ποιότης τοῦ ἀλόγου τὸ ἦθος 0 ·
ὠνόμασται δ ὅτι τὴν ποιότητα ταύτην καὶ τὴν διαφορὰν ἔθει λαμβάνει τὸ ἄλογον ὑπὸ τοῦ λόγου πλαττόμενον , οὐ βουλομένου τὸ πάθος ἐξαιρεῖν παντάπασιν ʽ οὔ τε γὰρ δυνατὸν οὔ τ ἄμεινον , ἀλλ ὅρον τινὰ καὶ τάξιν ἐπιτιθέντος αὐτῷ καὶ τὰς ἠθικὰς , ἀρετάς , οὐκ ἀπαθείας οὔσας ἀλλὰ συμμετρίας παθῶν καὶ μεσότητας , ἐμποιοῦντος 0 ·
ἐμποιεῖ δὲ τῇ φρονήσει τὴν τοῦ παθητικοῦ δύναμιν εἰς ἕξιν ἀστείαν καθιστάς .
τρία γὰρ δὴ ταῦτά φασι περὶ τὴν ψυχὴν ὑπάρχειν , δύναμιν πάθος ἕξιν .
ἡ μὲν οὖν δύναμις ἀρχὴ καὶ ὕλη τοῦ πάθους , οἷον ὀργιλότης αἰσχυντηλία θαρραλεότης 0 1 ·
τὸ δὲ πάθος κίνησίς τις ἤδη τῆς δυνάμεως , οἷον ὀργὴ αἰδὼς θάρσος ἡ δ ἕξις ἰσχὺς καὶ κατασκευὴ τῆς περὶ τὸ ἄλογον δυνάμεως ἐξ ἔθους ἐγγιγνομένη , κακία μὲν ἂν φαύλως δ ἂν καλῶς ὑπὸ τοῦ λόγου παιδαγωγηθῇ τὸ πάθος 0 1 .
ἐπεὶ δ οὐ πᾶσαν ἀρετὴν μεσότητα ποιοῦσιν οὐ δ ἠθικὴν καλοῦσι , λεκτέον ἂν εἴη περὶ τῆς διαφορᾶς ἀρξαμένοις ἄνωθεν .
ἔστι τοίνυν τῶν πραγμάτων τὰ μὲν ἁπλῶς ἔχοντα τὰ δὲ πῶς ἔχοντα πρὸς ἡμᾶς 0 ·
ἁπλῶς μὲν οὖν ἔχοντα , γῆ οὐρανὸς ἄστρα θάλασσα 0 ·
πῶς δ ἔχοντα πρὸς ἡμᾶς , ἀγαθὸν κακόν , αἱρετὸν φευκτόν , ἡδὺ ἀλγεινόν 0 ·
ἀμφοῖν δὲ τοῦ λόγου θεωρητικοῦ ὄντος , τὸ μὲν περὶ τὰ ἁπλῶς ἔχοντα μόνον ἐπιστημονικὸν καὶ θεωρητικόν ἐστι ·
τὸ δ ἐν τοῖς πῶς ἔχουσι πρὸς ἡμᾶς βουλευτικὸν καὶ πρακτικόν 0 ·
ἀρετὴ δὲ τούτου μὲν ἡ φρόνησις ἐκείνου δ ἡ σοφία 0 1 .
διαφέρει δὲ σοφίας φρόνησις , ᾗ τοῦ θεωρητικοῦ πρὸς τὸ πρακτικὸν καὶ παθητικὸν ὑποστροφῆς καὶ σχέσεώς τινος γενομένης ὑφίσταται κατὰ ·
λόγον ἡ φρόνησις 0 .
διὸ φρόνησις μὲν τύχης δεῖται , σοφία δ οὐ δεῖται πρὸς τὸ οἰκεῖον τέλος οὐ δὲ βουλῆς ·
ἔστι γὰρ περὶ τὰ ἀεὶ κατὰ τ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἔχοντα .
καὶ καθάπερ ὁ γεωμέτρης οὐ βουλεύεται περὶ τοῦ τριγώνου , εἰ δυεῖν ὀρθαῖς ἴσας ἔχει τὰς ἐντὸς γωνίας ἀλλ οἶδεν ʽ αἱ γὰρ βουλαὶ περὶ τῶν ἄλλοτ ἄλλως ἐχόντων οὐ περὶ τῶν βεβαίων καὶ ἀμεταπτώτων  οὕτως ὁ θεωρητικὸς νοῦς περὶ τὰ πρῶτα καὶ μόνιμα καὶ μίαν ἀεὶ φύσιν ἔχοντα μὴ δεχομένην μεταβολὰς ἐνεργῶν ἀπήλλακται τοῦ βουλεύεσθαι 0 ·
τὴν δὲ φρόνησιν εἰς πράγματα πλάνης μεστὰ καὶ ταραχῆς καθιεῖσαν ἐπιμίγνυσθαι τοῖς τυχηροῖς πολλάκις ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ τῷ βουλευτικῷ χρῆσθαι περὶ τῶν ἀδηλοτέρων , τῷ δὲ πρακτικῷ τὸ βουλευτικὸν ἐκδεχομένην ἐνεργεῖν ἤδη καὶ τοῦ ἀλόγου συμπαρόντος καὶ συνεφελκομένου ταῖς κρίσεσιν .
ὁρμῆς γὰρ δέονται ·
τὴν δ ὁρμὴν τῷ πάθει ποιεῖ τὸ ἦθος , λόγου δεομένην ὁρίζοντος , ὅπως μετρία παρῇ καὶ μή θ ὑπερβάλλῃ μή τ ἐγκαταλείπῃ τὸν καιρόν .
τὸ γὰρ δὴ παθητικὸν καὶ ἄλογον κινήσεσι χρῆται ταῖς μὲν ἄγαν σφοδραῖς καὶ ὀξείαις ταῖς δὲ μαλακωτέραις ἢ προσήκει καὶ ἀργοτέραις 0 .
ὅθεν ἕκαστον ὧν πράττομεν ἀεὶ μοναχῶς μὲν κατορθοῦται πλεοναχῶς δ ἁμαρτάνεται ·
τὸ γὰρ βαλεῖν τὸν σκοπὸν ἕν ἐστι καὶ ἁπλοῦν , ἀστοχοῦσι δ ἄλλοτ ἄλλως , ὑπερβάλλοντες τὸ μέτριον ἢ προαπολείποντες .
τοῦτ οὖν τοῦ πρακτικοῦ λόγου κατὰ φύσιν ἔργον ἐστί , τὸ ἐξαιρεῖν τὰς ἀμετρίας τῶν παθῶν καὶ πλημμελείας .
ὅπου μὲν γὰρ ὑπ ἀρρωστίας καὶ μαλακίας ἢ δέους καὶ ὄκνου προενδίδωσιν ἡ ὁρμὴ καὶ προαπολείπει τὸ καλόν , ἐνταῦθα πάρεστιν ἐξεγείρων καὶ ἀναρριπίζων , ὅπου δὲ πάλιν ἐκφέρεται ῥυεῖσα πολλὴ καὶ ἄτακτος , ἐκεῖ τὸ σφοδρὸν ἀφαιρεῖ καὶ ἵστησιν .
οὕτως δ ὁρίζων τὴν παθητικὴν κίνησιν ἐμποιεῖ τὰς ἠθικὰς ἀρετὰς περὶ τὸ ἄλογον , ἐλλείψεως καὶ ὑπερβολῆς μεσότητας οὔσας .
οὐ γὰρ ἅπασαν ἀρετὴν μεσότητι γίνεσθαι ῥητέον ·
ἀλλ ἡ μὲν ἀπροσδεὴς τοῦ ἀλόγου καὶ περὶ τὸν εἰλικρινῆ καὶ ἀπαθῆ νοῦν συνισταμένη σοφία καὶ φρόνησις αὐτοτελής τίς ἐστιν ἀκρότης τοῦ λόγου καὶ δύναμις , ᾗ τὸ θειότατον ἐγγίνεται τῆς ἐπιστήμης καὶ μακαριώτατον , ἡ δ ἀναγκαία διὰ τὸ σῶμα καὶ δεομένη νὴ Δία τῆς παθητικῆς ὥσπερ ὀργανικῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ τὸ πρακτικόν , οὐκ οὖσα φθορὰ τοῦ ἀλόγου τῆς ψυχῆς οὐ δ ἀναίρεσις ἀλλὰ τάξις καὶ διακόσμησις , ἀκρότης μέν ἐστι τῇ δυνάμει καὶ τῇ ποιότητι , τῷ ποσῷ δὲ μεσότης γίνεται τὸ ὑπερβάλλον ἐξαιροῦσα καὶ τὸ ἐλλεῖπον 0 1 2 .
ἐπεὶ δὲ πολλαχῶς τὸ μέσον ʽ καὶ γὰρ τὸ κεκραμένον τῶν ἀκράτων μέσον , ὡς λευκοῦ καὶ μέλανος τὸ φαιόν 0 1 2 ·
καὶ τὸ περιέχον καὶ περιεχόμενον τοῦ περιεχομένου καὶ περιέχοντος , ὡς τῶν δώδεκα καὶ τεττάρων τὰ ὀκτώ 0 1 ·
καὶ τὸ μηδετέρου τῶν ἄκρων μετέχον , ὡς ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ τὸ ἀδιάφορον , τούτων μὲν οὐδενὶ τῶν τρόπων ἡ ἀρετὴ προσρητέα μεσότης 0 .
οὔ τε γὰρ μῖγμα τῶν κακιῶν ἐστιν οὔ τ ἐμπεριέχουσα τ οὔλαττον ἐμπεριέχεται τῷ πλεονάζοντι τοῦ προσήκοντος ·
οὔ τ ἀπήλλακται παντάπασι τῶν παθητικῶν ὁρμῶν , ἐν αἷς τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον ἐστι .
γίγνεται δὲ μεσότης καὶ λέγεται μάλιστα τῇ περὶ φθόγγους καὶ ἁρμονίας ὁμοίως ·
ἐκείνη τε γὰρ ἐμμελὴς οὖσα φωνὴ καθάπερ ἡ νήτη καὶ ὑπάτη , τῆς μὲν τὴν ὀξύτητα τῆς δὲ τὴν βαρύτητα τὴν ἄγαν διαπέφευγεν 0 1 ·
αὕτη τε κίνησις οὖσα καὶ δύναμις περὶ τὸ ἄλογον , τὰς ἐκλύσεις καὶ τὰς ἐπιτάσεις καὶ ὅλως τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον ἐξαιρεῖ τῆς ὁρμῆς , εἰς τὸ μέτριον καὶ ἀναμάρτητον καθιστᾶσα τῶν παθῶν ἕκαστον .
αὐτίκα τὴν μὲν ἀνδρείαν μεσότητά φασιν εἶναι δειλίας καὶ θρασύτητος , ὧν ἡ μὲν ἔλλειψις ἡ δ ὑπερβολὴ τοῦ θυμοειδοῦς ἐστι ·
τὴν δ ἐλευθεριότητα μικρολογίας καὶ ἀσωτίας , πραότητα δ ἀναλγησίας καὶ ὠμότητος 0 ·
αὐτήν τε σωφροσύνην καὶ δικαιοσύνην , τὴν μὲν περὶ τὰ συμβόλαια μή τε πλέον νέμουσαν αὑτῇ τοῦ προσήκοντος μή τ ἔλαττον , τὴν δ εἰς τὸ μέσον ἀπαθείας καὶ ἀναισθησίας καὶ ἀκολασίας ἀεὶ τὰς ἐπιθυμίας καθιστᾶσαν 0 .
ἐν ᾧ δὴ καὶ μάλιστα δοκεῖ τὸ ἄλογον τῆς πρὸς τὸ λογικὸν διαφορᾶς αὑτοῦ παρέχειν κατανόησιν , καὶ δεικνύειν τὸ πάθος ὡς ἕτερόν τι κομιδῇ τοῦ λόγου ἐστίν .
οὐ γὰρ ἂν διέφερε σωφροσύνης ἐγκράτεια , καὶ ἀκολασίας ἀκρασία περὶ τὰς ἡδονὰς καὶ τὰς ἐπιθυμίας , εἰ τ αὐτὸν ἦν τῆς ψυχῆς ᾧ ἐπιθυμεῖν ᾧ τε κρίνειν πέφυκε 0 .