Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
ἡ οὖν τῷ ἀνθρώπῳ δοθεῖσα ὑπὸ τοῦ θεοῦ λογιστικὴ καὶ κριτικὴ σοφία ἡ δᾳδουχήσασα ἐπὶ Σολομῶντα , καθά φησιν ὁ μέγας Μωσῆς , λέγει ἐν Σολομῶντι κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ καὶ τὰ ἑξῆς .
ἧς ἐκ προσώπου τῆς προγενεστέρας σὺν τῷ ἀνθρώπῳ τοῦ κόσμου διηγούμενος τὰς ἐνεργείας τοῦ θεοῦ τὰς ἐν τῷ κόσμῳ παράγοντος φύσεις φησὶν ὁ αὐτός ·
κύριος ἐποίησε χώρας καὶ ἀοικήτους , ἄκρα οἰκούμενα τῆς ὑπ οὐρανόν .
ἡνίκα ἡτοίμασε τὸν οὐρανόν , συμπαρήμην αὐτῷ , ὅτε ἀφώριζε τὸν ἑαυτοῦ θρόνον ἐπ ἀνέμων .
ἡνίκα ἰσχυρὰ ἐποίει τὰ ἄνω νέφη , καὶ ὡς ἀσφαλεῖς ἐτίθει πηγὰς τῆς ὑπ οὐρανόν , ἐν τῷ τιθέναι τῇ θαλάσσῃ ἀκριβασμὸν αὐτοῦ , καὶ ὕδατα οὐ παρελεύσονται λόγον στόματος αὐτοῦ , καὶ ἰσχυρὰ ἐποίει τὰ θεμέλια τῆς γῆς , ἤμην παρ αὐτῷ ἁρμόζουσα , ἐγὼ ἤμην ἧ προσέχαιρε .
ταῦτα ἐκ προσώπου τῆς σοφίας , καὶ δείκνυσιν ἀσφαλῶς , ὅτι ὁ προὐπάρξας τοῦ κόσμου ἐν τῇ τοῦ θεοῦ ἐνθυμήσει , δι ὃν καὶ ὁ κόσμος εὐτρεπίσθη , δῆλον ὅτι καὶ τῶν τοῦ κόσμου φύσεων προὐπῆρξεν 0 .
ἴστωρ οὖν γενόμενος τῆς παρόδου τῶν φύσεων ὑπαριθμεῖ τὴν τάξιν αὐτῶν ὁ προγενέστερος αὐτῶν , ἡ σοφία , ἣν ἐξεῦρε τῇ συνέσει αὐτοῦ , ἣν ηὐτρέπισε τῷ ἀνθρώπῳ .
τίς οὖν ὁ ταύτην τὴν σοφίαν προευτρεπίσας καὶ δεδωκὼς τῷ ἀνθρώπῳ , ἣ ὑφηγήσατο αὐτῷ τὰς ἐνεργείας 0 ;
οὐκ ἄλλος ἀλλ ἢ πάντως ὁ κατασκευάσας τὴν γῆν εἰς τὸν αἰῶνα xpóvov , ὁ καὶ ἐμπλήσας αὐτὴν κτηνῶν τετραπόδων , ὁ καλέσας τὸ φῶς , καὶ ὑπήκουσεν αὐτῷ τρόμῳς , ὁ ἐπὶ γῆς ὀφθεὶς καὶ συναναστραφεὶς ἀνθρώποις 0 .
τούτῳ κεκλήρωνται αἱ ἐνεργοὶ τῶν φύσεων πάροδοι .
ὅτι δὲ εἰς τὸ πρόσωπον εἴρηται τῆς σοφίας οὐχὶ τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ τὸ κύριος ἔκτισέ με , ἀλλ ἢ τῆς λογιστικῆς σοφίας τῆς ὑπ αὐτοῦ τοῦ κυρίου εὐτρεπισθείσης καὶ δοθείσης τῷ ἀνθρώπῳ , δι ὃν ὁ κόσμος ἐγένετο , σαφέστατα διὰ πάντων δέδεικται , ὅτι εἰς τὸ πρόσωπον εἴρηται τῆς λογιστικῆς σοφίας .
βεβαιοῖ δὲ τὰ προειρημένα ὁ κύριος ἐν τῷ εὐαγγελίῳ λέγων τὸ σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον ἐγένετο , οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ σάββατον , προσωποποιήσας τὸν κόσμον εἰς πρόσωπον τοῦ σαββάτου , ἀντὶ τοῦ ὁ κόσμος διὰ τὸν ἄνθρωπον , ἀλλ οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸν κόσμονα 0 1 .
ἑτέρα ἀντίφρασις τοῦ φιλοσόφου 0 ·
ἀλλά , φησίν , ἡ σοφία ἡ ἐν Σολομῶντι ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ ἐστι , τουτ έστιν ἡ σοφία τοῦ θεοῦ , ὁ εἰπὼν κύριος ἔκτισέ με καὶ τὰ ἑξῆς .
ἀπόκρισις τῶν ἁγίων ἐπισκόπων πρὸς τὸν φιλόσοφον διὰ τοῦ ἐπισκόπου Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου 0 ·
εἰπέ , ὦ φιλόσοφε , ἡ σοφία ἡ ἐν Σολομῶντι , ὡς φής , ἡ τοῦ θεοῦ ἐστι σοφία ;
ὃ ἐπίσκοπος 0 ·
πῶς οὖν ἡ σοφία ἡ ἐν Σολομῶντι λέγει τρία ἐστὶν ἀδύνατά μοι νοῆσαι , καὶ τὸ τέταρτον οὐκ ἐπιγινώσκω ;
τὰ τρία εἰρηκυῖα ἡ ἐν Σολομῶντι σοφία ἀδυνατεῖν αὑτὴν νοῆσαι περὶ τοῦ τετάρτου εἶπε μὴ ἐπιγινώσκειν καὶ ὁδοὺς ἀνδρὸς ἐν νεότητι .
εἰ οὖν ἡ σοφία τοῦ θεοῦ ἐστιν ἡ ἐν Σολομῶντι , πῶς κρίνει τὸν κόσμον μὴ εἰδυῖα ἀνδρὸς ὁδοὺς ἐν νεότητι ;
καὶ πῶς τοῦτο ἀληθές , ὅτι ὁ ποιήσας τὸν ἄνθρωπον κατ εἰκόνα θεοῦ , τουτ έστιν ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ , καθώς φησι Μωσῆς ὁ προφήτης , ἔτι δὲ καὶ Ἰωάννης ὁ εὐαγγελιστής  πάντα δι αὐτοῦ φησίν ἐγένετος  οὐκ ἐπίσταται ὁδοὺς ἀνδρὸς ἐν νεότητι 0 ;
ὸ πλάσας κατὰ μόνας τὰς καρδίας αὐτῶν , ὁ συνιεὶς εἰς πάντα τὰ ἔργα αὐτῶν , ὁ ἐτάζων καρδίας καὶ νεφροὺς κατὰ τὸν προφήτην τὸν εἰπόντα σὺ ἔγνως τὴν καθέδραν μου καὶ τὴν ἔγερσίν μου , σὺ συνῆκας πάντας τοὺς διαλογισμούς μου φησίν ἀπὸ μακρόθεν ·
τὴν τρίβον μου καὶ τὴν σχοῖνόν μου σὺ ἐξιχνίασας καὶ πάσας τὰς ὁδούς μου προεῖδες .
καὶ ἐν ἑτέρῳ πάλιν 0 ·
ὁ οὖν ταῦτα ἐπιστάμενος καὶ πάντα προγινώσκων οὐκ ἐπίσταται ὁδοὺς ἀνδρὸς ἐν νεότητι ;
καὶ πολλὰ ἐστιν εὑρεῖν ἐκ τῶν γραφῶν τὰ ἐλέγχοντα τὴν ἄνοιαν τῶν κακῶς ὑπειληφότων περὶ τοῦ ῥητοῦ τούτου .
πῶς γὰρ ὁ διδάσκων ἄνθρωπον γνῶσιν αὐτὸς οὐκ ἐπίσταται ὁδοὺς ἀνδρὸς ἐν νεότητι ;
εὖ ἴσθι οὖν , ὦ φιλόσοφε , ὅτι Σολομῶν κριτικὴν ἔλαβε σοφίαν , ἣν ἐξεῦρε τῇ συνέσει αὐτοῦ ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ , ἣν ηὐτρέπισε τῷ κατ  εἰκόνα αὐτοῦ ἀνθρώπῳ συλλογιστικήν .
ἀμέλει δὲ ἐπιβεβαιοῖ τὰ ῥηθέντα ὁ κύριος ἐν εὐαγγελίοις .
λέγων τὸ καὶ ἰδοὺ πλείονα Σολομῶντος ὧδε ἀνέτρεψε τοὺς λέγοντας αὐτὸν εἶναι τὴν ἐν Σολομῶντι σοφίαν .
εἰ γὰρ καὶ τῷ ψόφῳ τῆς φωνῆς ἰσοπροσήγορός ἐστὶν ἡ σοφία , ἀλλ ἡ τοῦ θεοῦ σοφία , ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ , προγνώστης ἐστὶ καὶ κατὰ πρόγνωσιν κρίνει καὶ κατὰ τὰ ἔργα ὡς κτίστης καὶ δημιουργὸς τῶν ἁπάντων , καθὼς καὶ Παῦλος , τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς , Ἑβραίοις γράφων ὧδέ πως λέγει περὶ αὐτοῦ 0 ·
ζῶν γὰρ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ καὶ ἐνεργὴς καὶ τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον καὶ διικνούμενος ἄχρι μερισμοῦ ψυχῆς καὶ πνεύματος καὶ κριτικὸς ἐνθυμήσεων καὶ ἐννοιῶν καρδίας , καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτοῦ , πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ , πρὸς ὃν ἡμῖν ὁ λόγος 0 .
καὶ πρὸς Ῥωμαίους δὲ ὁ αὐτὸς γράφει λέγων ·
ὧν οἱ πατέρες καὶ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς τὸ κατὰ σάρκα ὁ ὧν ἐπὶ πάντων θεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας , ἀμήν 0 .
δείκνυσι δὲ ὧδε , ὅτι ἡ τοῦ θεοῦ καὶ πατρὸς σοφία θεός ἐστιν ἀληθῶς ἐξ αὐτοῦ τοῦ θεοῦ , ἀίδιος ἐξ ἀιδίου καὶ ἀληθινὸς ἐξ ἀληθινοῦ , φύσει ὧν ἀεὶ υἱὸς τοῦ ἀεὶ ὄντος θεοῦ καὶ πατρός .
τί οὖν ἔστιν ὅ φησιν ὁδὸν δὲ σοφίας οὐκ ἔγνωσαν οὐ δὲ ἐμνήσθησαν τὰς τρίβους αὐτῆς καὶ τὰ ἑξῆς ;
ἀπόκρισις τῶν ἁγίων ἐπισκόπων διὰ τοῦ αὐτοῦ Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου 0 ·
πολλάκις πρὸς τὰ ῥήματα τῆς σοφίας ἀπιδών , ὦ φιλόσοφε , ἐθαύμασας τῆς σοφίας τὴν δύναμιν , ὅτι δὴ μεγίστην νοημάτων ἀλήθειαν ἔστιν εὑρεῖν ἐν αὐτῇ βραχυτάταις ταῖς λέξεσι .
καὶ τάχα δικαίως ἄν τις παρεικάσειε τὰ ῥήματα τῆς γραφῆς τῇ εὐαγγελικῆ παραβολῇ τῇ διαγορευούσῃ ἐοικέναι τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν κόκκῳ σινάπεως , ὅπερ βραχύτερον μέν ἐστι πάν των τῶν σπερμάτων τῶν ἐπὶ τῆς γῆς , φυὲν δὲ καὶ ἀναπληρωθὲν ἱκανὴν σκέπην τοῖς πετεινοῖς δίδωσιν .
οὕτως ὁρῶμεν τὴν τῶν θείων ῥημάτων δύναμιν ἐν βραχέσι σπειρομένην λέξεσιν , ἀναπληρουμένων δὲ τῶν νοημάτων καὶ ὥσπερ κλάδων ἐπὶ τὴν διάνοιαν τῶν πετεινῶν ἐπεκτεινομένων , τουτέστι τῶν ἀνθρώπων , τοσαύτη τις εὑρίσκεται δύναμις , ὥστε μὴ μόνοις τοῖς γεωργοῖς , ἀλλὰ καὶ τοῖς παρεστῶσι πετεινοῖς ἱκανὴν παρέχειν τὴν σκέπην .
πόθεν οὖν ἐκινηθην πρὸς ταύτην τὴν ἔννοιαν ἢ ἐκ τοῦ λόγου τῆς ἱερᾶς γραφῆς τοῦ ἱεροψάλτου Δαυὶδ πρὸς ἀπόδειξιν καὶ σύστασιν οὐ τῆς λογιστικῆς σοφίας , ὡς αὐτὸς ὑπείληφας , ἀλλὰ τῆς καὶ ταύτην καὶ πάντα τὰ γενητὰ δημιουργησάσης ἀκαταλήπτου σοφίας τῆς ἀκτίστου καὶ ἀνάρχου , τουτέστι Χριστοῦ , ἐπείπερ Χριστὸς θεοῦ δύναμις καὶ θεοῦ σοφία κατὰ τὸν τῆς ἀρρήτου καὶ ἀπερινοήτου θεότητος αὐτοῦ τρόπον , ὁ ἀληθὴς τοῦ θεοῦ θεὸς λόγος 0 1 .
τῷ γὰρ λόγῳ κυρίου οἱ οὐρανοὶ φησίν ἐστερεώθησαν καὶ τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶν 0 .
ἤκουσας λόγον κυρίου , ἤκουσας πνεῦμα τοῦ στόματος αὐτοῦ .
ἄκουε τοίνυν καὶ πάλιν περὶ τῆς συστάσεως τῆς ἀληθοῦς πίστεως τῆς εὐσεβῶς ὑπὸ τῶν εὐσεβῶν νοουμένης τε καὶ κηρυττομένης , ἐπείπερ , οἶμαι , οὐδὲν τῶν προαναφωνηθέντων σοι παρὰ τοσαύτης ἁγίων ἀρχιερέων πνευματικῆς χορείας τὴν αἴσθησιν δέδεξαι 0 .
ἄκουε τοίνυν εὐσεβῶς καὶ μὴ τοῖς ἀνθρωπίνοις λογισμοῖς διερευνᾶσθαι πειρῶ τὰ ἀπόρρητα .
ὃ τέλειος οὔ τε μειοῦται οὔ τε αὔξει .
εἷς ἀγέννητος ὁ θεὸς καὶ πατήρ , εἷς καὶ ὁ γεγεννημένος ἐξ αὐτοῦ μονογενὴς υἱὸς θεὸς λόγος 0 1 .
ὥσπερ οὖν οὐκ ἔστι συναγέννήτος τῷ θεῷ καὶ πατρὶ θεὸς ἕτερος , οὕτως οὐ δὲ συγγεγεννημένος ἢ προγεγεννημένος ἢ μεταγεγεννημένος υἱὸς ἕτερος τοῦ θεοῦ τῷ μονογενεῖ αὐτοῦ υἱῷ θεῷ λόγῳ 0 1 .
εἷς ὄντως θεὸς καὶ πατήρ , εἷς ὄντως καὶ ὁ γεγεννημένος ἐξ αὐτοῦ ἀφράστως υἱὸς θεὸς λόγος 0 .
ὥσπερ οὖν οὐ λόγῳ μόνῳ πατὴρ ὁ θεός , οὕτως οὐ δὲ λόγῳ μόνῳ υἱός , ἀλλὰ ἀληθῶς υἱός 0 1 .
γνήσιος ὁ πατήρ , γνήσιος ὁ υἱός 0 .
θεὸς ὁ πατήρ , θεὸς καὶ ὁ ἐξ αὐτοῦ γεγεννημένος υἱός 0 1 .
τέλειος ὁ πατήρ , τέλειος αὐτοῦ καὶ ὁ υἱός 0 1 .
ἀσώματος ὁ πατήρ , ἀσώματος καὶ ὁ υἱός 0 1 ·
ἀσωμάτου γὰρ χαρακτὴρ καὶ εἰκὼν ἀσώματος δηλονότι 0 .
πιστεύεις τοῦτο , ὦ φιλόσοφε , ὅτι γεγέννηται ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ πατρὸς ὁ μονογενὴς υἱὸς αὐτοῦ , καθάπερ ἐξ ὑπαρχῆς τῶν λόγων διὰ πλείστων ὅσων γραφικῶν μαρτυριῶν ἀπεδείξαμεν , ἢ οὔ ;
ἀντεπερώτησις τοῦ φιλοσόφου ·
πῶς καὶ τίνι τρόπῳ , φράσον 0 .
Οἱ ἅγιοι ἐπίσκοποι διὰ τοῦ αὐτοῦ Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου εἶπον ·
μὴ ζήτει , πῶς , φιλόσοφε .
εἰ δὲ μή , καθὰ ἤδη διὰ πλειόνων εἴρηταί σοι καὶ ἐν ἀρχῇ τῆς διαλέξεως διεμαρτυράμεθα , ὅτι κρημνίσαι σεαυτὸν σπουδάζεις διερευνᾶν πειρώμενος τὰ ἀνεξερεύνητα 0 .
εἰ μὲν γὰρ ἐνδέχεται ζητεῖν πῶς ὁ ἀγέννητος , ἐνδέχεται ζητεῖν καὶ πῶς ὁ γεγεννημένος 0 ·
εἰ δὲ οὐ καταλείπει ζήτησιν ὁ ἀγέννητος , πῶς ἀγέννητος , οὕτως οὐ δὲ ὁ γεγεννημένος καταλείπει ζήτησιν , πῶς γεγέννηται 0 .
μὴ ζήτει τὰ ἀνερεύνητα , οὐ γὰρ εὑρίσκεις ·
τὰ εὑρισκόμενα ζήτει , καὶ εὑρίσκεις .
ἐὰν γὰρ ζητῆς , παρὰ τίνος ἔχεις μαθεῖν ;
παρὰ τῆς γῆς 0 ;
οὐχ ὑφίστατο .
παρὰ θαλάσσης 0 ;
οὐδέπω ἔκτιστο ἡ ὑγρά .
παρὰ οὐρανοῦ 0 ;
οὐκ ἦν ποιηθείς .
παρὰ ἡλίου καὶ σελήνης καὶ ἄστρων 0 ;
οὐδέπω δεδημιούργηντο .
παρὰ ἀγγέλων καὶ ἀρχαγγέλων 0 ;
οὐδέπω ἦσαν , ἐπείπερ καὶ αὐτῶν ποιητὴς ὁ υἱός 0 .
ἀλλὰ παρὰ αἰώνων 0 ;
πρὸ αἰώνων ὁ μονογενής 0 .
μὴ ἐξέταζε τὰ μὴ ἀεὶ ὄντα περὶ τοῦ ἀεὶ ὄντος .
ἄρρητος , ἀγέννητος ὁ πατήρ  ἄρρητος , ἀρρήτως γεγεννημένος ἐξ αὐτοῦ ὁ υἱός 0 .
σιώπησον περὶ τοῦ πῶς καὶ παραχώρει τοῦτο τῷ γεγεννηκότι καὶ τῷ γεγεννημένῳ .
ὁ γὰρ πατὴρ μόνος γινώσκει τὸν υἱὸν τίς ἐστι καὶ ὁ υἱὸς τὸν πατέρα καὶ ᾧ ἐὰν βούληται ὁ υἱὸς ἀποκαλύψαι , καθά φησι τὸ αὐτοῦ εὐαγγέλιον 0 .
εἰ δὲ μὴ θέλεις παύσασθαι ζητεῖν τὸ πῶς , ἀλλὰ φιλονεικεῖς διερευνᾶν τὰ ἀνεξερεύνητα , καταγελῶμέν σου τὴν τόλμαν , μᾶλλον δὲ καὶ πενθοῦμέν σε , ὅτι οὐ πίστει θέλεις νοεῖν τὸν θεὸν ἀεὶ πατέρα τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ καὶ τὸν μονογενῆ υἱὸν αὐτοῦ ἀεὶ υἱὸν αὐτοῦ , συνυπάρχοντα ἀεὶ τῷ πατρὶ καὶ οὐ μεταγενέστερον , καθὼς σὺ ἀσεβῶς φής .
ἀλλὰ νόει πίστει καὶ ὁμολόγει τέλειον ἐκ τελείου τὸν υἱόν , ὡς πολλάκις ἤκουσας , φῶς ἀίδιον ἐκ φωτὸς ἀιδίου , θεὸν ἀληθινὸν ἐξ ἀληθινοῦ θεοῦ καὶ πατρός , ἄκτιστον ἐξ ἀκτίστου , ἀσύνθετον ἐξ ἀσυνθέτου , ἀεὶ ὄντα πρὸς τὸν πατέρα .
ἐν ἀρχῇ γὰρ ἦν ὁ λόγος , καθά φησιν Ἰωάννης ὁ εὐαγγελιστής , καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν , καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος .
τὸ ἦν , φιλόσοφε , τὸ προὐπάρχον οὐκ ἔχει , τὸ ἦν , φιλόσοφε , περιγράφει τὸ οὐκ ἦν , καθὰ προαπεδείξαμεν , καὶ τὸ θεὸς περιγράφει τὸ οὐ θεός 0 .
τοῖς γεγραμμένοις πίστευε , τὰ μὴ γεγραμμένα μὴ ἐννόει μη δὲ ζήτει .
πίστευε ὅτι πάντα αὐτὸς ἐδημιούργησεν ὁ υἱὸς τὰ γεγενημένα νεύματι πατρικῷ , οὐκ ὀφθαλμῶν βλέμματι  ἀσύνθετος γὰρ ὁ θεός , ὡς προειρήκαμεν  , ἀλλὰ νεύματι , ὡς αὐτὸς οἶδε μόνος , ὅπερ ἡμεῖς πίστει νοοῦντες κηρύττομεν κατὰ τὴν διδασκαλίαν τῶν ἱερῶν γραφῶν , ὅτι βουλῇ τοῦ πατρὸς καὶ ἑαυτοῦ δεδημιούργηκε πᾶσαν τὴν κτίσιν τήν τε ἐπουράνιον καὶ ἐπίγειον τήν τε ὁρωμένην καὶ νοουμένην οὐκ ὀργάνοις οὔ τε μηχαναῖς οὐ δὲ συνεργίᾳ τινὸς ἑτέρου , ἀλλὰ βουλήσει πατρός , καθὰ ἀρτίως εἰρήκαμεν , τοῦ εἰπόντος πρὸς αὐτὸν καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ ὁμοίωσιν .
οὐκ εἶπε ποίησον ἢ ποιήσατε , ἀλλὰ ποιήσωμεν , δεικνὺς τὸ ὁμοούσιον καὶ ὁμότιμον ἐπὶ τῆς μακαρίας ἐκείνης καὶ ἀφράστου τριάδος .
μὴ ὑπογόγγυζε , ὦ φιλόσοφε , καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀνακίνει , ἀλλὰ ὅρα τῷ τῆς διανοίας βλέμματι τὴν τῶν ἀποστολικῶν δογμάτων ἀκρίβειαν καὶ δέχου πιστῶς , μὴ ἐπὶ πλεῖον γινόμενος ἄπιστος ἀλλὰ πιστός .
ἄκουε οὖν καὶ σύνες ·
ὁ τοῦ θεοῦ λόγος , ὁ πρὸ αἰώνων αὐτοῦ υἱός , πρὸς ὃν εἶπε ποιήσωμεν ἄνθρωπον καὶ τὰ ἑξῆς , αὐτὸς πάλιν ἐπ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν βουλῇ πατρικῇ καὶ οἰκείᾳ ἄνθρωπος γέγονε , σαρκωθεὶς ἐκ παρθένου , διὰ τὸν ἐκπεσόντα ἄνθρωπον Ἀδάμ , ὁ ἀσώματος ἐν σώματι κενώσας ἑαυτόν , ὡς εἶπεν ὁ ἀπόστολος Παῦλος , διὰ τὸ σῶμα .
ἔλαβε νέφος ὁ θεὸς λόγος τὸ σῶμα , ἵνα μὴ καταφλέξῃ τὰς κτιστὰς φύσεις τὰς ἐν τῷ κόσμῳ  θεὸν γὰρ οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε  , ἐκρατήθη σαρκί , ἵνα καὶ ἡ σὰρξ διὰ τῆς πρὸς αὐτὸν ἀτρέπτου ἑνώσεως ἐλευθερωθῇ τοῦ θανάτου , ἀόρατος ἐν ὁρατῷ , ἵνα ὑπομείνῃ τὰ ὁρώμενα , ὡς ἄνθρωπος ὑπὸ χρόνον , ἀλλ ἀληθείᾳ κατ ἀμφότερα θεὸς καὶ ἄνθρωπος , ἄνθρωπος καὶ θεὸς ὁ αὐτός 0 .
εἷς γὰρ ἐξ ἀμφοῖν Χριστός , νοουμένης καὶ γνωριζομένης τῆς διαφορᾶς τῶν οὐσιῶν , τῆς τε θεότητος αὐτοῦ καὶ τῆς σαρκός 0 ·
θεὸς ἦν καὶ ἔστι , γέγονεν ἄνθρωπος δι οἰκονομίαν .
δι  αὐτὸν προφῆται , δι αὐτὸν ἀπόστολοι , δι αὐτὸν μάρτυρες 0 ·
προφῆται διὰ τὸν προφητευθέντα , ἀπόστολοι διὰ τὸν ἀπεσταλμένον οἰκονομικῶς , μάρτυρες διὰ τὸν πρωτομάρτυρα 0 1 2 .
ἦλθε θεὸς ἐπὶ γῆς ὁ υἱός , σαρκὶ κρύψας , ὡς ἠβουλήθη , τὸ τῆς αὐτοῦ θεότητος μέγεθος , οὐκ ἐρημώσας τὰ ἐν οὐρανοῖς ·
οὐ δὲ γὰρ πρὸ τοῦ σαρκωθῆναι ἔρημος αὐτοῦ ὁ κόσμος 0 .
θεὸς ἦν καὶ ἔστι , γέγονε καὶ ἄνθρωπος δι οἰκονομίαν , σαρκωθεὶς καὶ τεχθεὶς ἐκ παρθένου δι οἰκείαν φιλανθρωπίαν .
ἄξιον ἑαυτοῦ καὶ ἴσον υἱὸν ἐγέννησεν ὁ πατήρ , ὡς οἶδεν ὁ γεννήσας αὐτὸν θεὸς καὶ πατὴρ καὶ ὁ ἐξ αὐτοῦ γεγεννημένος υἱός , ὦ φιλόσοφε .
μὴ ἐπὶ πλεῖστον ὅσον ἐπίμενε βιαζόμενος τὴν ἀλήθειαν καὶ τῇ τῶν λόγων εὐτεχνίᾳ ἐπισκιάζειν ὡς νέφος πειρῶ τὸ τῆς γραφῆς ἀνάμαυρον φέγγος , ἀλλὰ εἰς τὸ προφανὲς τῆς γραφῆς ἐλθὲ τὸ προτεθέν σοι καὶ μὴ φεῦγε τὸ κύριος ἐκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ καὶ τὸ κύριος ἐποίησε χώρας καὶ ἀοικήτους , ἄκρα οἰκούμενα τῆς ὑπ οὐρανόν .
μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἔχει ἔννοιαν περὶ τοῦ ἑνὸς κυρίου , ταῦτά ἐστι τοῦ θεοῦ τοῦ καὶ πρωτόκτιστον κτίσαντος elg dpxr|v ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ , ὃν καὶ υἱὸν αὐτοῦ προσηγόρευσε , τοῦ καὶ κτίσαντος δι αὐτοῦ ὡς δι ἐργαλείου χώρας καὶ ἀοικήτους 0 .
εἰ γὰρ καὶ ἡ κτιστὴ τοῦ θεοῦ σοφία , τουτ έστιν ὁ υἱός , εἰργάζετο , ἀλλ ὁ θεὸς ἦν ὁ κτίζων δι αὐτοῦ τὰ μὴ ὄντα ὡς δι ἐργαλείου 0 .
πολὺ διαστήκων τῆς βασιλικῆς λεωφόρου , τουτέστι τῆς ἀποστολικῆς πίστεως , ἔξω πως ταύτης φέρεσθαι ἀνέχῃ , κρημνίσαι σεαυτὸν ἅπαξ ἑλόμενος καὶ μικρὸν ἀνανεύσας ἐκ τοῦ περιέχοντός σε τῆς ἀσεβείας βυθοῦ , ὅταν ἤκουσας παρὰ τῆς ἁγίας συνόδου ταύτης τὴν προφητείαν τοῦ μεγάλου Ἰερεμίου δακτυλοδεικτοῦντος , ὡς ἂν εἴποι τις , καὶ λέγοντος οὗτος ὁ θεὸς ἡμῶν , οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτὸν καὶ τὰ ἑξῆς .
οἷς ἐπιλέγει μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὦφθη καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφης .
καὶ οἶσθα , ὦ φιλόσοφε , ἐπερωτηθεὶς παρὰ τῶν ἁγίων ἐπισκόπων τίς ὁ ἐπὶ τῆς γῆς ὀφθεὶς καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναναστραφείς , ὁ πατὴρ ἢ ὁ υἱός 0 ;
, καὶ ὡμολόγησας ὅτι ὁ υἱός , καθὼς αἱ θεῖαι γραφαὶ λέγουσιν 0 .
οὐ ταῦτα εἴρηκας ;
πῶς πάλιν ἐπὶ τὸν βυθὸν τῆς μοχθηρίας Ἀρείου ἑαυτὸν ἀκοντίζεις , μᾶλλον δὲ βυθίζεις ;
οὐ γὰρ ἀνέζευξας χωρισθεὶς ἐκείνου , ᾧ ἑαυτὸν συνέζευξας .
προκρίνεις , ὦ ἄθλιε , τῶν ἀποστολικῶν δογμάτων τὰ Ἀρείου βλάσφημα ῥήματα , κτίσμα καὶ ἐργαλεῖον τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ ἀποκαλῶν .
ἄκουε τοίνυν πρὸς ἡμῶν , ὦ φιλόσοφε , εἴπερ φιλόσοφος εἶ , καὶ πείθου μὴ αὐτὸν εἶναι τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ τὴν κτιστὴν σοφίαν τὴν λογιστικὴν τὴν τῷ ἀνθρώπῳ ὑπ αὐτοῦ τοῦ υἱοῦ δοθεῖσαν τοῦ κτίσαντος χώρας καὶ ἀοικήτους .
ἐπίστησόν σου τὸν νοῦν , μὴ πρὸς ἀπέχθειαν βλέπων , ἀλλὰ πρὸς ἀλήθειαν , καὶ ὁδηγήσει σε αὐτὴ ἡ ἀλήθεια , καὶ γνώσῃ ὅτι οὐ κτίσμα ὁ μονογενὴς υἱὸς τοῦ θεοῦ , ἀλλὰ αὐτὸς κτίστης καὶ δημιουργὸς πασῶν τῶν κτιστῶν φύσεων , καθὼς καὶ αὐτὸς μικρὸν διαβλέψας νενόηκας καὶ νοήσεις , ὥς γε ἐγὼ πεπίστευκα , εἴπερ σωθῆναι ποθεῖς 0 1 .
ἀντίρρησις τοῦ φιλοσόφου κατὰ τοῦ ἁγίου πνεύματος 0 ·
ἔστω , φησί , πιστὰ περὶ τοῦ υἱοῦ καὶ ἀναμφίλεκτα , ὥς φατε , ὅτι ἔκτισεν ἢ ὅτι συνέκτισε τῷ θεῷ καὶ πατρί , ὡς αἱ μαρτυρίαι δηλοῦσι , καὶ ὅτι οὐ ποίημα ἀλλὰ γέννημα τοῦ θεοῦ , φύσει ἐξ αὐτοῦ γεγεννημένος , καὶ ἰδοὺ δεχόμεθα 0 .
μὴ καὶ περὶ τοῦ πνεύματος ἐἔχετέ τι λέγειν ;
τίς γὰρ τολμήσειε φῆσαι τὸ ἅγιον πνεῦμα κτίστην τινῶν γενητῶν φύσεων ;
ποῦ δὲ καὶ μαρτυρίαι περὶ αὐτοῦ λέγουσι δεδημιουργηκέναι αὐτό τι τῶν ὁρατῶν καὶ ἀοράτων κτισμάτων ;
τίς δὲ ὅλως ἀνεγράψατο περὶ αὐτοῦ ὡς περὶ τοῦ υἱοῦ 0 ;
ἐκβοήσει τις ὑμῶν , εἰ ἔχοι .
ἀνταπόκρισις τῶν πατέρων διὰ Πρωτογένους ἐπισκόπου Σαρδικῆς 0 ·
οὐκ ἔστι δυσχερές , ὦ φιλόσοφε , ἐπιδεῖξαί σοι τὰς μαρτυρίας τῶν ἐνεργειῶν τοῦ ἁγίου πνεύματος , ἃς οἱ πατέρες ἡμῶν ἐξέθεντο περὶ αὐτοῦ , ὅτι ἔκτισε .
πάλιν φήσωμεν τὸ περὶ τῆς κτίσεως ῥηθὲν καὶ εἶπεν ὁ θεός ·
ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ ὁμοίωσιν , καὶ ἐπήγαγε λέγων καὶ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν ἄνθρωπον , κατ εἰκόνα θεοῦ ἐποίησεν αὐτόν , ἄρρεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς .
ὡς οὖν θεός ἐστιν ὁ πατὴρ ὁ εἰπὼν τῷ υἱῷ ποιήσωμεν , ὁ δὲ υἱὸς θεὸς ὧν ἐποίησε τὸν ἄνθρωπον , εἰ οὖν θεὸν λέγομεν τὸν εἰπόντα καὶ τὸν ποιήσαντα τὸν Ἀδὰμ καὶ τὴν Εὔαν , λοιπὸν ἄκουσον περὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος ·
ὁ ποιήσας τὸν Ἀδὰμ θεὸς ἦν ἢ οὔ 0 ;
ὁ φιλόσοφος 0 ·
ναί , θεός ἐστιν .
ὁ ἐπίσκοπος 0 ·
ἐν τῇ βίβλῳ Ἰὼβ Ἐλιοὺμ 0 .
ὁ Βουζανίτης λέγει πρὸς Ἰώβ ·
πνεῦμα θεῖον τὸ ποιῆσάν με 0 .
εἰ οὖν θεός ἐστιν ὁ ποιήσας τὸν Ἀδάμ , τί εἴποις τὸν ποιήσαντα τὸν Ἐλιούμ ;
ἢ ἑτεροούσιος δοκεῖ σοι εἶναι ὁ Ἐλιοὺμ τοῦ Ἀδάμ ;
τῶν γὰρ δημιουργῶν ἐπὶ τῆς ἴσης ἐπιστήμης τὸ ἰσοσχέδιον τοῦ συμπεράσματος φανεροῦσθαι πέφυκεν ἐπὶ τὸ τοῦ ἀνθρώπου πρόσωπον .
τί οὖν λέξεις , φιλόσοφε , τὸν ποιήσαντα τὸν Ἑλιούμ ;
ἄρα οὐχὶ θεὸν καὶ ποιητὴν ἀνθρώπου 0 ;
ὡς γὰρ ἔφη περὶ τοῦ ποιήσαντος τὸν Ἀδὰμ καὶ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν Ἀδάμ , οὕτως εἰπεῖν ἡμᾶς δίκαιον καὶ περὶ τοῦ ποιήσαντος τὸν Ἐλιούμ , ὅτι θεὸς τὸ ἅγιον πνεῦμα 0 .
ὧν ἴση τῆς δημιουργίας ἡ πλάσις , ἴση καὶ ἡ τῶν δημιουργῶν προσηγορία , εἴπερ μία θεότης τῆς ἁγίας τριάδος ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι τελείαις καὶ ἴσαις νοουμένη 0 1 .
ἐν βίβλῳ δὲ Ἀναλήψεως Μωσέως Μιχαὴλ ὁ ἀρχάγγελος διαλεγόμενος τῷ διαβόλῳ λέγει ·
ἀπὸ γὰρ πνεύματος ἁγίου αὐτοῦ πάντες ἐκτίσθημεν , καὶ πάλιν λέγει ·
ἀπὸ προσώπου τοῦ θεοῦ ἐξῆλθε τὸ πνεῦμα αὐτοῦ , καὶ ὁ κόσμος ἐγένετο .
ἴσον ἐστὶ τοῦτο τοῦ πάντα δι αὐτοῦ ἐγένετο .
ἀχώριστος γὰρ ἀεὶ ἡ θεία καὶ ἄρρητος τριάς , ὅ τε πατὴρ καὶ ὁ υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα , δημιουργήσασα ἅμα πᾶσαν τὴν κτίσιν τήν τε νοητὴν καὶ αἰσθητήν 0 .
λέγει γὰρ καὶ ἐν τῷ λβ΄ Ψαλμῷ ·
ἄκουε δὴ τοῦ θεοῦ ἐν Ἠσαΐᾳ λέγοντος ἐγὼ κύριος ὁ θεός σου , ἐπακούσομαί σου ὁ θεὸς Ἰσραήλ 0 .
εἰπὼν δὲ περὶ τῶν εὐεργεσιῶν τῶν πρὸς τὸν λαὸν ἐπάγει λέγων  ἵνα ἴδωσι καὶ νοήσωσι καὶ ἐπίστωνται ἅμα , ὅτι χεὶρ κυρίου ἐποίησε ταῦτα πάντα , καὶ ὁ ἅγιος τοῦ Ἰσραὴλ κατέδειξεν αὐτάς , χεῖρα φήσας τὸ ἅγιον πνεῦμα τοῦ θεοῦ , ἅγιον δὲ τοῦ Ἰσραὴλ τὸν υἱὸν αὐτοῦ .
καὶ πάλιν πρὸς Ἰακὼβ εἶπεν ·
ἡ χείρ μου ἐθεμελίωσε τὴν γῆν καὶ ἡ δεξιά μου ἐστερέωσε τὸν οὐρανόν , καθὰ καὶ Ἰεζεκιὴλ λέγει ·
ἐγένετο χεὶρ κυρίου ἐπ ἐμέ .
εἴωθεν ἡ γραφή , ὦ φιλόσοφε , ἢ χεῖρα ἢ βραχίονα καλεῖν τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῦ θεοῦ , δεξιὰν δὲ τὸν υἱὸν αὐτοῦ 0 .
ἔτι οἱ ἅγιοι πατέρες εἶπον διὰ Λεοντίου ἐπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας ·
ἱκανὰ μὲν τὰ λεχθέντα περὶ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ ἁγίου πνεύματος πεῖσαί σε , φιλόσοφε , ὅτι συνδημιουργὸν τῷ πατρὶ καὶ τῷ υἱῷ πασῶν τῶν κτιστῶν φύσεων καὶ τῆς αὐτῆς θεότητος καὶ οὐσίας ἧς ὁ πατὴρ καὶ ὁ υἱός 0 1 .
ἐπιστήσας οὖν τὸν νοῦν σου ἐκ τῶν προλεχθέντων σοι ἄκουε καὶ νῦν σαφεστέρας ἀποδείξεις περὶ αὐτοῦ ἐκ τῶν ἱερῶν γραφῶν .
λέγει ὁ προφήτης Δαυὶδ ἐν τῷ οζ΄ ψαλμῷ ·
ἄσατε τῷ κυρίῳ ἀἄσμα καινόν .
ὅτι θαυμαστὰ ἐποίησεν ὁ κύριος , ἔσωσεν αὐτὸν ἡ δεξιὰ αὐτοῦ  ἀντὶ τοῦ ὁ υἱὸς αὐτοῦ  καὶ ὁ βραχίων ὁ ἅγιος αὐτοῦ , τὸ πνεῦμα λέγων τὸ ἅγιον 0 .
καὶ ἐν καθολικαῖς δὲ Ἰωάννης ὁ εὐαγγελιστὴς βοᾷ περὶ τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου , θεολογῶν αὐτὸ καὶ αὐτὸς καθὰ καὶ πάντες ·
τὸ πνεῦμά ἐστι τὸ μαρτυροῦν , ὅτι τὸ πνεῦμά ἐστιν ἡ ἀλήθεια , καὶ μετ ὀλίγα ὁ πιστεύων φησίν εἰς τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ ἔχει τὴν μαρτυρίαν τοῦ θεοῦ ἐν ἑαυτῷ  ἀντὶ τοῦ τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ  , ὁ δὲ μὴ πιστεύων τῷ θεῷ ψεύστην πεποίηκεν αὐτόν 0 .
καὶ ὁ μέγας δὲ τῶν ἀποστόλων πρόβολος ὁ θεῖος Πέτρος φησὶ πρὸς Ἀνανίαν ·
εἰς τί ἐπλήρωσεν ὁ σατανᾶς τὴν καρδίαν σου ψεύσασθαί σε τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ;
καὶ μετ ὀλίγα οὐκ ἐψεύσω ἀνθρώποις , ἀλλὰ τῷ θεῷ .
καὶ ἐν τῇ παλαιᾷ πάλιν τὸν οὐρανὸν φησί καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ , λέγει κύριος , καὶ ὁ Σολομῶν δὲ δεικνύς , τίς ὁ πληρῶν , λέγει 0 ·
πνεῦμα κυρίου πεπλήρωκε τὴν οἰκουμένην .
πείθου τοίνυν καὶ περὶ τῆς τοῦ ἁγίου πνεύματος δεσποτείας καὶ δέχου καὶ τὰς περὶ αὐτοῦ μαρτυρίας , πιστεύων ὅτι τῆς αὐτῆς θεότητος καὶ οὐσίας καὶ τοῦ αὐτοῦ χρήματος τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον οὗπερ ὁ πατὴρ καὶ ὁ υἱός , συνυπάρχον ἀεὶ τῷ πατρὶ καὶ τῷ υἱῷ 0 1 .
ἀκούεις , φιλόσοφε ;
ἀπόκρισις τοῦ φιλοσόφου πρὸς τοὺς ἁγίους ἡμῶν πατέρας " οὐκοῦν , καθώς φατε καὶ αἱ μαρτυρίαι δὲ τῶν γραφῶν ὧν παρηγάγετε δηλοῦσι , θεολογεῖν δεῖ καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον .
καί μοι ἐδόκει βεβιασμένην εἶναι τὴν ἔννοιαν , εἰ μὴ τὰ τῶν γραφῶν ὑφ ὑμῶν παρήχθη .
πλὴν τὸ μὲν περὶ Ἐλιοὺμ τοῦ Βουζανίτου σαφὴς ἡ ἀπόδειξις , περὶ δὲ τῆς ῥηθείσης Ἀναλήψεως Μωσέως , περὶ ἧς ἀρτίως εἰρήκατε , οὔ τε ἀκηκόειν ποτὲ εἰ μὴ νῦν 0 1 .
ὅθεν αἰτῶ ὑμᾶς σαφεστέραν μοι τῶν λεχθέντων παραστῆσαι τὴν σύστασιν .
οὐ δὲ γάρ μοι αὐτάρκη τὰ ἤδη παρ ὑμῶν λεχθέντα πρὸς ἐντελεστάτην πληροφορίαν περὶ τοῦ πνεύματος 0 ·
λευκοτέρας γὰρ δεῖται φράσεως καὶ γενναιοτέρας ἡ ὑπόθεσις .
οὐ γὰρ περὶ τῶν τυχόντων ἡ ζήτησις 0 .
ἀπόκρισις τῶν ἁγίων ἡμῶν πατέρων διὰ τοῦ αὐτοῦ ἐπισκόπου Λεοντίου πρὸς τὸν φιλόσοφον 0 ·
πολλῆς οὔσης τῆς τῶν εἰσηγηθέντων σοι ἀποδείξεως καὶ ἐναργεστάτων τῶν μαρτυριῶν τῶν ἐκ τῶν θείων γραφῶν πεῖσαί σε δυναμένων περὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως , ὦ φιλόσοφε , θαυμάζομεν , πῶς τοσαύτης συνέσεως δοκῶν ἔμπλεως εἶναι ἔτι ἀμφιβάλλεις .
ἀλλ  ἐπειδή σε πρὸς τὴν ἀλήθειαν βλέπειν ἐθέλομεν καὶ τοῦτο εὐχόμεθα , παραινοῦμέν σου τῇ συνέσει ἄρξασθαι πίστει νοεῖν τὴν ἄκτιστον φύσιν ἐκείνην καὶ ἄτρεπτον , καὶ μὴ ἀνθρωπίνοις λογισμοῖς , ὡς πολλάκις εἰρήκαμεν , πολυπραγμονεῖν κατατόλμα τὰ ὑπὲρ νοῦν .
μὴ ταῖς κακοδόξοις καὶ ἀσεβέσιν ἐννοίαις Ἀρείου συμφύρεσθαι ἐπὶ πλεῖστον ὅσον ἀνέχου φιλόσοφος ὦν , ὡς φής , φιλόσοφε , ἀλλὰ δέχου πιστῶς , ὡς ἀρτίως εἰρήκαμεν , τά τε νῦν ῥηθέντα σοι τά τε μέλλοντα ῥηθήσεσθαι .
δέχου μίαν θεότητα τοῦ πατρὸς τοῦ γεννήσαντος τὸν υἱὸν ἀνεκφράστως καὶ τοῦ υἱοῦ τοῦ γεγεννημένου ἐξ αὐτοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος τοῦ ἐκπορευομένου ἐξ αὐτοῦ τοῦ πατρός , ἰδίου δὲ ὄντος τοῦ υἱοῦ , καθά φησιν ὁ ἀπόστολος Παῦλος ·
εἴ τις πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει , οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ , καὶ ἀλλαχοῦ ὁ αὐτός 0 ·
διαιρέσεις δὲ χαρισμάτων εἰσί , τὸ δὲ αὐτὸ πνεῦμα , καὶ διαιρέσεις διακονιῶν εἰσιν , ὁ δὲ αὐτὸς κύριος , καὶ διαιρέσεις ἐνεργημάτων εἰσίν , ὁ δὲ αὐτὸς θεὸς ὁ ἐνεργῶν τὰ πάντα ἐν πᾶσι , καὶ μετ οὐ πολλά 0 1 ·
πάντα δὲ ταῦτα ἐνεργεῖ τὸ ἕν καὶ τὸ αὐτὸ πνεῦμα , διαι ροῦν ἰδίᾳ ἑκάστῳ καθὼς βούλεται .
ἰδού , ὦ φιλόσοφε , σαφεστάτη καὶ τρανοτάτη ἀπόδειξις θεολογοῦσα τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον , δεικνύουσα αὐτοῦ τὴν αὐτεξουσιότητα 0 .
ὅρα πῶς ὧδε λέγει ·
διαιρέσεις δὲ ἐνεργημάτων εἰσίν , ὁ δὲ αὐτὸς θεὸς ὁ ἐνεργῶν τὰ πάντα ἐν πᾶσι καὶ πάντα δὲ ταῦτα ἐνεργεῖ τὸ ἕν καὶ τὸ αὐτὸ πνεῦμα , διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκάστῳ καθὼς βούλεται 0 .
καὶ ὁ κύριος δὲ ἐν εὐαγγελίοις , ὡς οἶσθα , σαφῶς διαλεγόμενος πρὸς τὴν Σαμαρείτιδα τί φησι ;
πνεῦμα ὁ θεός 0 .
εἰ οὖν πνεῦμα ὁ θεός , πάντως θεὸς καὶ τὸ πνεῦμα , ἀλλ οὐκ ἄλλος καὶ ἄλλος , ἀλλὰ μία θεότης τῶν θατέρων προσώπων κατὰ τὴν τῶν ὑποστάσεων ἐννοίαν 0 1 2 .
ἀλλὰ πρόσωπον ἀκούοντες μὴ ἀνθρωπόμορφον τὸ θεῖον ὑπολάβωμεν .
ἀσύνθετον γὰρ καὶ ἀσχημάτιστον , καθὼς καὶ ἐν ἀρχῇ τῶν λόγων καὶ αὐτὸς ὡς καὶ ἡμεῖς καθωμολόγησας 0 1 .
καὶ γὰρ καὶ ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ πρόσωπον ἔχειν μεμαρτύρηται , καθὰ αὐτὸς ὁ κύριος ἐν εὐαγγελίοις πρὸς τοὺς γραμματεῖς καὶ Φαρισαίους διαλεγόμενος ἔφη ·
ὑποκριταί , τὸ πρόσωπον τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς οἴδατε δοκιμάζειν καὶ τὰ ἑξῆς .
πᾶν γὰρ τὸ ὑφεστός , ἐφ ὅσον ὑφίσταται , πρόσὠπον ἔχειν λέγεται τῆς οἰκείας φύσεως ἤτοι σχῆμα .
ἀλλὰ μὴν ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ κτιστά , καθὰ καὶ πᾶσα ἡ τῶν γενητῶν φύσις , ἡ δὲ θεία καὶ ἄρρητος οὐσία ἄκτιστος , ἐπείπερ ἁπλῆ καὶ ἀσύνθετος καὶ ἀσχημάτιστος ἀίδιός τε καὶ ἀθάνατος 0 1 .
ἀπεδείξαμεν διὰ πλειόνων τῶν ἐκ τῶν θείων γραφῶν μαρτυριῶν συνδημιουργὸν τῷ πατρὶ καὶ τῷ υἱῷ πάσης κτίσεως ὁρωμένης τε καὶ νοουμένης εἶναι τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον , ἐπείπερ καὶ ἀχώριστον ἀεί ἐστι τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ , καθὰ καὶ ὁ υἱὸς τοῦ πατρὸς καὶ ὁ πατὴρ τοῦ υἱοῦ 0 1 .
δεῦρο δή , εἰ δοκεῖ , λάμβανε καὶ δι ὑποδειγμάτων εἰ καὶ ἀσθενεστέρων χρηστὰς ὑποθήκας 0 .
ὁ λόγος ὁ σὸς καθὰ καὶ παντὸς ἀνθρώπου προφορικὸς μέν ἐστι , γεννᾶται δὲ καὶ ἀτμήτως ἐκ τοῦ σοῦ νοῦ 0 .
ὁμοίως καὶ τὸ πνεῦμά σου καὶ ἐκπορεύεται ἐκ σοῦ , καὶ οὐκ ἂν οὐ δὲ τὸν λόγον σου οὔ τε τὸ πνεῦμά σου εἴποις ἀλλότριόν σου .
καὶ ταῦτα μὲν οὐκ ἂν ἀπαξιώσῃς ἐπ ἀνθρώπων νοεῖν , ἐπὶ δὲ τῆς ἀρρήτου καὶ ἀπερινοήτου καὶ ἀκαταλήπτου οὐσίας ἐκείνης τοῦ θεοῦ ἀλλότριον τὸν οὐ προφορικὸν αὐτοῦ λόγον , ἀλλὰ ζῶντα ἀεὶ καὶ ἐνεργῆ καὶ τομώτερον ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον κριτήν τε πάντων ἐπείπερ καὶ δημιουργόν , ᾧ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτοῦ , πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ , καὶ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ τὸ ἅγιον τὸ ἐρευνῶν καὶ τὰ βάθη τοῦ θεοῦ τολμᾷ τις ἀλλότριον εἶναι εἰπεῖν ἢ τὸν λόγον ἢ τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ ἢ τοὺς ταῦτα λέγοντας προσίεσθαι 0 1 2 ;
ναί , φιλόσοφε 0 ;
ἀπόκρισις τοῦ φιλοσόφου πρὸς τὸ κοινὸν τῶν ἁγίων ἐπισκόπων 0 ·
ἐπειδὴ πρὸς ὑψηλοτέραν ἐννοιάν με ἠγάγετε φήσαντες δεῖν μίαν θεότητα νοεῖσθαι καὶ πιστεύεσθαι τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος , ἐπιμέμνημαι τῶν παρ ὑμῶν ἔμπροσθεν ῥηθέντων , ὅτι θεὸς ὁ πατὴρ καὶ θεὸς ὁ υἱὸς καὶ θεὸς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον 0 .
νῦν δέ φατε μίαν θεότητα τῶν τριῶν τελείων ὑποστάσεων τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος .
λευκότερον σαφηνίσατέ μοι τὰς ῥήσεις , παρακαλῶ .
ἀπόκρισις τῶν ἁγίων πατέρων πρὸς τὸν φιλόσοφον διὰ τοῦ αὐτοῦ ἐπισκόπου Λεοντίου 0 ·
ἀνέκφραστός ἐστιν , ἐπείπερ καὶ ἀπερινόητος καὶ ἀνεπιλόγιστος καὶ πάντῃ ἀνεξιχνίαστος ἡ θεία καὶ ἄρρητος οὐσία ἐκείνη ἡ τὰ πάντα ὑπερέχουσα καὶ τὰ πάντα περιέχουσα 0 .