Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
ἐπειδὴ δὲ ἡ ἐκ πατρὸς τοῦ υἱοῦ γέννησις ἄλλη παρὰ τὴν ἀνθρώπων φύσιν ἐστὶ καὶ οὐ μόνον ὅμοιος , ἀλλὰ καὶ ἀδιαίρετός ἐστι τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας καὶ ἓν μέν εἰσιν αὐτὸς καὶ ὁ πατήρ , ὡς αὐτὸς εἴρηκεν , ἀεὶ δὲ ἐν τῷ πατρί ἐστιν ὁ λόγος καὶ ὁ πατὴρ ἐν τῷ λόγῳ , ὡς ἔστι τὸ ἀπαύγασμα πρὸς τὸ φῶς  τοῦτο γὰρ καὶ ἡ λέξις σημαίνει  , διὰ τοῦτο ἡ σύνοδος τοῦτο νοοῦσα καλῶς ὁμοούσιον ἔγραψεν , ἵνα τήν τε τῶν αἱρετικῶν κακοήθειαν ἀνατρέψωσι καὶ δείξωσιν ἄλλον εἶναι τῶν γενητῶν τὸν λόγον .
καὶ γὰρ τοῦτο γράψαντες εὐθὺς ἐπήγαγον ·
τοὺς δὲ λέγοντας ἐξ οὐκ ὄντων τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ ἢ κτιστὸν ἢ τρεπτὸν ἢ ποίημα ἢ ἐξ ἑτέρας οὐσίας τούτους ἀναθεματίζει ἡ ἁγία καὶ καθολικὴ ἐκκλησία .
ταῦτα δὲ εἰρηκότες ἐδήλωσαν φανερῶς , ὅτι τὸ ἐκ τῆς οὐσίας καὶ τὸ ὁμοούσιον ἀναιρετικὰ τῶν τῆς ἀσεβείας λογαρίων εἰσίν , ἅπερ ἐστὶ κτίσμα καὶ ποίημα καὶ γενητὸν καὶ τρεπτὸν καὶ οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ .
ὁ γὰρ ταῦτα φρονῶν ἀντιλέγει τῇ συνόδῳ , ὁ δὲ τὰ Ἀρείου μὴ φρονῶν ἐξ ἀνάγκης τὰ τῆς συνόδου φρονεῖ καὶ διανοεῖται καλῶς αὐτὰ βλέπων , ὅπως ἐστὶ τὸ ἀπαύγασμα πρὸς τὸ φῶς , καὶ ἐξ αὐτοῦ τὴν εἰκόνα τῆς ἀληθείας λαμβάνων .
Οὐκοῦν εἰ τὰ ῥήματα καὶ οὗτοι ὡς ξένα προφασίζονται , φρονείτωσαν τὴν διάνοιαν , καθ ἣν ἡ σύνοδος οὕτως ἔγραψεν , ἀναθεματίζοντες ἅπερ ἀνεθεμάτισεν ἡ σύνοδος καὶ λοιπόν , εἰ δύνανται , μεμφέσθωσαν τὰς λέξεις .
εὖ δὲ οἶδα , ὅτι φρονήσαντες τὴν διάνοιαν τῆς συνόδου καὶ τὰ ῥήματα τῆς διανοίας πάντως ἀποδέξονται .
ἂν δὲ καὶ ταύτην αἰτιᾶσθαι θελήσωσι , δῆλοι πᾶσίν εἰσι μάτην καὶ περὶ ἐκείνων λέγοντες καὶ μόνον ἀφορμὰς ἑαυτοῖς εἰς ἀσέβειαν ἐπινοοῦντες .
ἡ μὲν οὖν πρόφασις τῶν τοιούτων λέξεων αὕτη 0 ·
εἰ δ ὅτι καὶ μὴ ἔγγραφοί εἰσι πάλιν γογγύζουσιν , αὐτόθεν μὲν αὐτοὶ ἐκβαλλέσθωσαν ὡς κενολογοῦντες καὶ τὸν νοῦν οὐχ ὑγιαίνοντες ·
ἑαυτοὺς δὲ καὶ ἐν τούτοις αἰτιάσθωσαν , ὅτι πρῶτοι παρασχόντες τὴν τοιαύτην πρόφασιν ἐξ ἀγράφων θεομαχεῖν ἤρξαντο .
γινωσκέτω δὲ ὅμως , εἴ τίς ἐστι φιλομαθής , ὅτι εἰ καὶ μὴ οὕτως ἐν ταῖς γραφαῖς εἰσιν αἱ λέξεις , ἀλλά , καθάπερ εἴρηται πρότερον , τὴν ἐκ τῶν γραφῶν διάνοιαν ἔχουσι καὶ ταύτην ἐκφωνούμεναι σημαίνουσι τοῖς ἔχουσιν εἰς εὐσέβειαν τὴν ἀκοὴν ὁλόκληρον .
σκοπεῖν δὲ τοῦτό σε μὲν ἔξεστιν , ἐκείνους δὲ κατακούειν τοὺς ἀπαιδεύτους .
δέδεικται ἐν τοῖς ἔμπροσθεν , καὶ τοῦτ ἔστιν ἀληθὲς πιστεύειν , τὸν λόγον ἐκ τοῦ πατρὸς εἶναι καὶ μόνον ἴδιον αὐτοῦ καὶ φύσει γέννημα .
πόθεν γὰρ ἄλλοθεν νοήσειέ τις τὸν υἱόν , ὅς ἐστιν ἡ σοφία καὶ ὁ λόγος , ἐν ᾧ τὰ πάντα γέγονεν , ἢ ἐξ αὐτοῦ τοῦ θεοῦ ;
ὅμως δὲ τοῦτο καὶ παρὰ τῶν γραφῶν μεμαθήκαμεν , τοῦ μὲν πατρὸς διὰ τοῦ Δαυὶδ λέγοντος ·
ἐξηρεύξατο ἡ καρδία μου λόγον ἀγαθόν , καί ·
ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά σε , τοῦ δὲ υἱοῦ περὶ ἑαυτοῦ δεικνύντος τοῖς Ἰουδαίοις εἰ ὁ θεὸς πατὴρ ὑμῶν ἦν , ἠγαπᾶτε ἂν ἐμέ ·
ἐγὼ γὰρ ἐκ τοῦ πατρὸς ἐξῆλθον , καὶ πάλιν ·
οὐχ ὅτι τὸν πατέρα τις ἑώρακεν , εἰ μὴ ὁ ὢν παρὰ τοῦ θεοῦ , οὗτος ἑώρακε τὸν πατέρα , καὶ μὴν καὶ τό 0 ·
ἐγὼ καὶ ὁ πατὴρ ἕν ἐσμεν , καί ·
ἐγὼ ἐν τῷ πατρί , καὶ ὁ πατὴρ ἐν ἐμοί ἴσον ἐστὶ τῷ λέγειν 0 ·
ἐγὼ ἐκ τοῦ πατρός εἰμι καὶ ἀδιαίρετος αὐτοῦ .
καὶ ὁ Ἰωάννης δὲ λέγων 0 ·
ὁ μονογενὴς υἱός , ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ πατρός , ἐκεῖνος ἐξηγήσατο , μαθὼν ταῦτα παρὰ τοῦ πατρὸς εἴρηκε .
τί γὰρ ἄλλο τὸ ἐν κόλποις σημαίνει ἢ τὴν γνησίαν ἐκ τοῦ πατρὸς τοῦ υἱοῦ γέννησιν 0 ;
Εἰ μὲν οὖν τὸν θεὸν ἡγεῖταί τις εἶναι σύνθετον ὡς ἐν τῇ οὐσίᾳ τὸ συμβεβηκὸς ἢ ἔξωθέν τινα περιβολὴν ἔχειν καὶ καλύπτεσθαι ἢ εἶναί τινα περὶ αὐτὸν τὰ συμπληροῦντα τὴν οὐσίαν αὐτοῦ , ὥστε λέγοντας ἡμᾶς θεὸν ἢ ὀνομάζοντας πατέρα μὴ αὐτὴν τὴν ἀόρατον αὐτοῦ καὶ ἀκατάληπτον οὐσίαν σημαίνειν , ἀλλά τι τῶν περὶ αὐτόν , μεμφέσθωσαν μὲν τὴν σύνοδον γράψασαν ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι τοῦ θεοῦ τὸν υἱόν , κατανοείτωσαν δέ , ὅτι δύο ταῦτα βλασφημοῦσιν οὕτω διανοούμενοι .
τόν τε γὰρ θεὸν σωματικόν τινα εἰσάγουσι καὶ τὸν κύριον οὐκ αὐτοῦ τοῦ πατρός , ἀλλὰ τῶν περὶ αὐτὸν εἶναι υἱὸν καταψεύδονται .
εἰ δὲ ἁπλοῦν τί ἐστιν ὁ θεός , ὥσπερ οὖν καὶ ἔστι , δηλονότι λέγοντες τὸν θεὸν καὶ ὀνομάζοντες τὸν πατέρα οὐδέν τι ὡς περὶ αὐτὸν ὀνομάζομεν , ἀλλ αὐτὴν τὴν οὐσίαν αὐτοῦ σημαίνομεν 0 .
κ ἂν γὰρ καταλαβεῖν ὅ , τί ποτέ ἐστιν ἡ τοῦ θεοῦ οὐσία , μὴ ᾖ δυνατόν , ἀλλὰ μόνον νοοῦντες εἶναι τὸν θεὸν καὶ τῆς γραφῆς ἐν τούτοις αὐτὸν σημαινούσης οὐκ ἄλλον τινὰ καὶ ἡμεῖς ἢ αὐτὸν σημᾶναι θέλοντες λέγομεν θεὸν καὶ πατέρα καὶ κύριον 0 .
ὅταν γοῦν λέγῃ 0 ·
ἐγώ εἰμι ὁ ὤν , καὶ τὸ ἐγώ εἰμι κύριος ὁ θεός , καὶ ὅπου ποτὲ λέγει ἡ γραφὴ ὁ θεός , ἡμεῖς ἀναγινώσκοντες οὐδὲν ἕτερον ἢ αὐτὴν τὴν ἀκατάληπτον αὐτοῦ οὐσίαν σημαινομένην νοοῦμεν καὶ ὅτι ἔστιν ὅνπερ λέγουσιν 0 .
οὐκοῦν μὴ ξενιζέσθω τις ἀκούων ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ θεοῦ εἶναι τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ , ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἀποδεχέσθω τοὺς πατέρας διακαθάραντας τὸν νοῦν καὶ λευκότερον καὶ ὡς ἐκ παραλλήλου τὸ ἐκ τοῦ θεοῦ γράψαντας τὸ ἐκ τῆς οὐσίας 0 .
τ αὐτὸν γὰρ ἡγήσαντο τὸ λέγειν ἐκ τοῦ θεοῦ καὶ τὸ λέγειν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ θεοῦ εἶναι τὸν λόγον , ἐπεὶ καὶ τὸ θεός , καθὰ προεῖπον , οὐδὲν ἕτερον ἢ τὴν οὐσίαν αὐτοῦ τοῦ ὄντος σημαίνει 0 .
εἰ μὲν οὖν μὴ ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν ὁ λόγος , ὡς ἂν εἴη υἱὸς φύσει γνήσιος ἐκ πατρός , ἀλλ  ὡς τὰ κτίσματα διὰ τὸ δεδημιουργῆσθαι λέγεται καὶ αὐτὸς ὡς τὰ πάντα ἐκ τοῦ θεοῦ , οὔ τε ἐκ τῆς οὐσίας ἐστὶ τοῦ πατρὸς οὔ τε αὐτὸς ὁ υἱὸς κατ οὐσίαν ἐστὶν υἱός , ἀλλ  ἐξ ἀρετῆς , ὡς ἡμεῖς οἱ κατὰ χάριν καλούμενοι υἱοί 0 1 .
εἰ δὲ ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστι μόνος ὡς υἱὸς γνήσιος , ὥσπερ οὖν καὶ ἔστι , λεχθείη ἂν εἰκότως καὶ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ θεοῦ ὁ υἱός .
καὶ γὰρ καὶ τὸ παράδειγμα τοῦ φωτὸς καὶ τοῦ ἀπαυγάσματος τοιοῦτον ἔχει τὸν νοῦν .
οὐ γὰρ κατὰ τὸ ἐξαπτόμενον ἐκ τῆς θέρμης τοῦ ἡλίου πῦρ , ὅπερ καὶ σβέννυσθαι πάλιν εἴωθεν , εἰρήκασιν οἱ ἅγιοι εἶναι τὸν λόγον πρὸς τὸν θεόν , τοῦτο γὰρ ἔργον ἔξωθεν καὶ κτίσμα τοῦ ποιοῦντος ἦν , ἀλλὰ ἀπαύγασμα αὐτὸν εὐηγγελίσαντο πάντες , ἵνα τὸ ἐκ τῆς οὐσίας ἴδιον καὶ ἀδιαίρετον καὶ τὴν πρὸς τὸν πατέρα ἑνότητα δηλώσωσι .
καὶ γὰρ οὕτω καὶ τὸ ἄτρεπτον καὶ ἀναλλοίωτον αὐτὸν ἀληθῶς εἶναι σωθήσεται ·
πῶς γὰρ ἂν ἄλλως εἴη τοιοῦτος , εἰ μὴ τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας ἴδιόν ἐστι γέννημα ;
ἀνάγκη γὰρ καὶ ἐν τούτῳ τὴν ταυτότητα πρὸς τὸν ἑαυτοῦ πατέρα σώζειν 0 .
οὕτω δὴ τοῦ λόγου φανέντος εὐσεβοῦς ἀκόλουθον ἂν εἴη μη δὲ ἐπὶ τῷ ὁμοουσίῳ ξενίζεσθαι τοὺς χριστομάχους , ἐχούσης καὶ τῆς λέξεως ταύτης ὑγιῆ τὴν διάνοιαν καὶ τὴν ἀπόδειξιν .
εἰ γὰρ δή φαμεν ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι τοῦ θεοῦ τὸν λόγον  λοιπὸν γὰρ ἡ λέξις ὁμολογείσθω καὶ παρ αὐτῶν  , τί ἂν εἴη τοῦτο ἢ τὸ ἀληθῶς καὶ ἀίδιον τῆς οὐσίας , ἐξ ἧς καὶ γεγέννηται ;
οὐ γὰρ ἑτεροειδές , ἵνα μὴ ξένον καὶ ἀνόμοιον τῇ οὐσίᾳ τοῦ πατρὸς ἐπιμιγνύηται , οὐ δὲ ἔξωθεν ἁπλῶς ὅμοιος , ἵνα μὴ καθ ἕτερον ἢ ὅλως ἑτεροούσιος φαίνηται , ὥσπερ χαλκὸς στίλβων καὶ χρυσὸς καὶ ἄργυρος καὶ κασσίτερος 0 1 .
ταῦτα γὰρ ξένα καὶ ἑτεροφυῆ ἀλλήλων καὶ ἀπεσχοινισμένα τῇ φύσει καὶ τῇ δυνάμει τυγχάνουσι ·
καὶ οὔ τε ὁ χαλκὸς ἴδιος τοῦ χρυσοῦ οὔ τε ἡ φάσσα ἐκ τῆς περιστερᾶς , ἀλλὰ ὅμοια μὲν νομίζεται εἶναι , ἑτεροούσια δὲ ἀλλήλων ἐστίν 0 .
εἰ μὲν οὖν καὶ ὁ υἱὸς οὕτως ἐστίν , ἔστω κτίσμα ὥσπερ καὶ ἡμεῖς καὶ μὴ ὁμοούσιος 0 ·
εἰ δὲ υἱός ἐστι λόγος , σοφία , εἰκὼν τοῦ πατρός , ἀπαύγασμα , εἰκότως ὁμοούσιος ἂν εἴη .
εἰ μὴ γὰρ τὸ μὴ ἐκ τοῦ θεοῦ , ἀλλ ὡς ὄργανον ἑτεροφυὲς καὶ ἑτεροούσιον δείκνυται , καλῶς ἄρα ἡ σύνοδος ἔγραψε καὶ νενόηκεν ὀρθῶς 0 .
ἐξῃρήσθω δὲ πάλιν ἐν τούτοις πᾶς λογισμὸς σωματικός , φαντασίαν τε πάσης αἰσθήσεως ὑπερβάντες καθαρᾷ τῇ νοήσει καὶ μόνῳ τῷ νῷ νοῶμεν υἱοῦ πρὸς πατέρα τὸ γνήσιον καὶ λόγου τὴν πρὸς τὸν θεὸν ἰδιότητα καὶ τὴν ἀπαράλλακτον ὁμοιότητα τοῦ ἀπαυγάσματος πρὸς τὸ φῶς .
ὡς γὰρ τὸ γέννημα καὶ τὸ υἱὸς οὐκ ἀνθρώπινον , ἀλλ  ὡς θεῷ πρέπον ἐστίν , εἴρηταί τε καὶ ἔστι , τὸν αὐτὸν τρόπον τὴν λέξιν τοῦ ὁμοουσίου ἀκούοντες μὴ εἰς τὰς ἀνθρωπίνας αἰσθήσεις πίπτοντες μερισμοὺς καὶ διαιρέσεις τῆς θεότητος λογιζώμεθα ·
ἀλλ ὡς ἐπὶ ἀσωμάτων διανοούμενοι τὴν ἑνότητα τῆς φύσεως καὶ τὴν ταυτότητα τοῦ φωτὸς μὴ διαιρῶμεν .
τοῦτο γὰρ ἴδιον υἱοῦ πρὸς πατέρα καὶ τοῦτο δείκνυσι τὸν θεὸν ἀληθῶς ὄντα πατέρα τοῦ λόγου 0 .
πάλιν γὰρ τὸ παράδειγμα τοῦ φωτὸς καὶ τοῦ ἀπαυγάσματος ἀναγκαῖον εἰς τοῦτο 0 .
τίς τολμήσει λέγειν τὸ ἀπαύγασμα ξένον καὶ ἀνόμοιον εἶναι τοῦ ἡλίου ;
ἢ τίς μᾶλλον ἐνορῶν οὕτως τὸ ἀπαύγασμα πρὸς τὸν ἥλιον καὶ τὴν ταυτότητα τοῦ φωτὸς οὐκ ἂν εἴποι θαρρήσας ·
ὄντως τὸ φῶς καὶ τὸ ἀπαύγασμα ἕν εἰσι καὶ τοῦτο ἐν ἐκείνῳ δείκνυται καὶ τὸ ἀπαύγασμα ἐν τῷ ἡλίῳ τυγχάνει ὄν , ὥστε τὸν ὁρῶντα τοῦτο βλέπειν κ ἀκεῖνο ;
τὴν δὲ τοιαύτην ἑνότητα καὶ φυσικὴν ἰδιότητα πῶς ἂν οἱ πιστεύοντες καὶ βλέποντες ὀρθῶς καλέσαιεν ἢ ὁμοούσιον γέννημα 0 ;
τὸ δὲ τοῦ θεοῦ γέννημα τί ἄν τις οἰκείως καὶ πρεπόντως νοήσειεν ἢ λόγον καὶ σοφίαν καὶ δύναμιν , ἥνπερ οὔ τε τοῦ πατρὸς λέγειν ξένην ὅσιόν ἐστιν οὔ τε μὴ ἀιδίως εἶναι παρὰ τῷ πατρὶ κ ἂν φαντάζεσθαι θέμις ἐστί 0 ;
τούτῳ γὰρ τῷ γεννήματι τὰ πάντα πεποίηκεν ὁ πατὴρ καὶ τὴν εἰς πάντα πρόνοιαν ἐκτείνων δι αὐτοῦ φιλανθρωπεύεται .
καὶ οὕτως ἓν αὐτὸς καὶ ὁ πατήρ εἰσιν , ὥσπερ εἴρηται , εἰ μὴ ἄρα οἱ κακόφρονες τολμήσαντες πάλιν εἴποιεν ἄλλην εἶναι τὴν τοῦ λόγου οὐσίαν καὶ ἄλλο τὸ ἐκ τοῦ πατρὸς ἐν αὐτῷ φῶς , ἵν ᾖ τὸ μὲν ἐν τῷ υἱῷ φῶς ἓν πρὸς τὸν πατέρα , αὐτὸς δὲ ξένος κατ  οὐσίαν ὡς κτίσμα 0 1 2 .
ἀλλὰ τοῦτο τοῦ Καιάφα καὶ τοῦ Σαμοσατέως ἀτεχνῶς ἐστι τὸ φρόνημα , ὅπερ ἡ μὲν ἐκκλησία ἐξέβαλεν , οὗτοι δὲ νῦν ὑποκρίνονται , διὸ καὶ αὐτοὶ τῆς ἀληθείας ἐκπεσόντες ἀπεδείχθησαν αἱρετικοί .
εἰ γὰρ ὅλως μετέχει τοῦ ἐκ τοῦ πατρὸς φωτός , διατί μὴ μᾶλλον αὐτός ἐστι τὸ μετεχόμενον , ἵνα μὴ μέσον αὐτοῦ τι καὶ τοῦ πατρὸς εὑρίσκηται ;
εἰ γὰρ μὴ οὕτως ἐστίν , οὐκέτι δείκνυται διὰ τοῦ υἱοῦ γεγενῆσθαι τὰ πάντα , ἀλλὰ δι ἐκείνου , οὗ καὶ αὐτὸς μετέχει .
εἰ δὲ οὗτός ἐστιν ὁ λόγος , ἡ σοφία τοῦ πατρός , ἐν ᾧ ὁ πατὴρ ἀποκαλύπτεται καὶ γινώσκεται καὶ δημιουργεῖ καὶ οὗ ἄνευ οὐδὲν ὁ πατὴρ ποιεῖ , δηλονότι αὐτός ἐστι τὸ ἐκ τοῦ πατρός ·
αὐτοῦ γὰρ καὶ πάντα τὰ γενητὰ μετέχει , μετέχοντα τοῦ ἁγίου πνεύματος .
οὕτω δὲ ὢν οὐκ ἔσται ἐξ οὐκ ὄντων οὔ τε ὅλως κτίσμα , ἀλλὰ μᾶλλον ἐκ τοῦ πατρὸς ἴδιον γέννημα ὡς ἐκ φωτὸς τὸ ἀπαύγασμα 0 1 .
Οἱ μὲν οὖν ἐν τῇ Νικαίᾳ συνελθόντες ταύτην ἔχοντες τὴν διάνοιαν τοιαύτας καὶ τὰς λέξεις ἔγραψαν .
ὅτι δὲ οὐχ ἑαυτοῖς πλάσαντες ἐπενόησαν ταύτας , ἐπειδὴ καὶ τοῦτο προφασίζονται , ἀλλ ἄνωθεν παρὰ τῶν πρὸ αὐτῶν παραλαβόντες εἰρήκασι , φέρε καὶ τοῦτο διελέγξωμεν , ἵνα μη δὲ αὕτη αὐτοῖς ἡ πρόφασις περιλείπηται .
μάθετε τοίνυν , ὦ χριστομάχοι Ἀρειανοί , ὅτι Θεόγνωστος μέν , ἀνὴρ λόγιος , οὐ παρῃτήσατο τὸ ἐκ τῆς οὐσίας εἰπεῖν .
γράφων γὰρ περὶ υἱοῦ ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ὑποτυπώσεων οὕτως εἴρηκεν ·
οὐκ ἔξωθέν τίς ἐστιν ἐφευρεθεῖσα ἡ τοῦ υἱοῦ οὐσία οὐ δὲ ἐκ μὴ ὄντων ἐπεισήχθη , ἀλλὰ ἐκ τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας ἔφυ ὡς τοῦ φωτὸς τὸ ἀπαύγασμα , ὡς ὕδατος ἀτμίς 0 1 .
οὔ τε γὰρ τὸ ἀπαύγασμα οὔ τε ἡ ἀτμὶς αὐτὸ τὸ ὕδωρ ἐστὶν ἢ αὐτὸς ὁ ἥλιος οὔ τε ἀλλότριον , καὶ οὔ τε ἡ τοῦ υἱοῦ οὐσία αὐτός ἐστιν ὁ πατὴρ οὔ τε ἀλλότριος , ἀλλὰ ἀπόρροια τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας , οὐ μερισμὸν ὑπομεινάσης τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας 0 1 2 .
ὡς γὰρ μένων ὁ ἥλιος ὁ αὐτὸς οὐ μειοῦται ταῖς ἐκχεομέναις ὑπ αὐτοῦ αὐγαῖς , οὕτως οὐ δὲ ἡ οὐσία τοῦ πατρὸς ἀλλοίωσιν ὑπέμεινεν εἰκόνα ἑαυτῆς ἔχουσα τὸν υἱόν .
ὁ μὲν οὖν Θεόγνωστος τὰ πρότερα ὡς ἐν γυμνασίᾳ ἐξετάσας , ὕστερον τὴν ἑαυτοῦ δόξαν τιθεὶς οὕτως εἴρηκεν .
διονύσιος δὲ ὁ γενόμενος ἐπίσκοπος τῆς Ἀλεξανδρείας κατὰ Σαβελλίου γράφων τήν τε κατὰ σάρκα οἰκονομίαν τοῦ σωτῆρος διὰ πλειόνων ἐξηγούμενος καὶ ἐξ αὐτῆς διελέγχων τοὺς Σαβελλίζοντας , ὅτι μὴ ὁ πατήρ ἐστιν ὁ γενόμενος σάρξ , ἀλλ ὁ τούτου λόγος , ὡς εἶπεν ὁ Ἰωάννης , ἐπειδὴ ὑπενοήθη ὡς ποίημα καὶ γενητὸν λέγων τὸν υἱὸν καὶ μὴ ὁμοούσιον τῷ πατρί , γράφει πρὸς τὸν ὁμώνυμον αὐτῷ Διονύσιον τὸν ἐπίσκοπον Ῥώμης ἀπολογούμενος συκοφαντίαν εἶναι ταύτην κατ αὐτοῦ 0 .
μή τε γὰρ ποιητὸν εἰρηκέναι τὸν υἱόν , ἀλλὰ καὶ ὁμοούσιον αὐτὸν ὁμολογεῖν διεβεβαιώσατο .
ἔχει δὲ αὐτοῦ ἡ λέξις οὕτως ·
καὶ δι  ἄλλης ἐπιστολῆς ἔγραψα , ἐν οἷς ἤλεγξα καὶ ὃ προφέρουσιν ἔγκλημα κατ ἐμοῦ ψεῦδος ὄν , ὡς οὐ λέγοντος τὸν Χριστὸν ὁμοούσιον εἶναι τῷ θεῷ .
εἰ γὰρ καὶ τὸ ὄνομα τοῦτό φημι μὴ εὑρηκέναι που τῶν ἁγίων γραφῶν , ἀλλά γε τὰ ἐπιχειρήματά μου τὰ ἑξῆς , ἃ σεσιωπήκασι , τῆς διανοίας ταύτης οὐκ ἀπᾴδει .
καὶ γὰρ ἀνθρωπίνην γονὴν παρεθέμην δῆλον ὡς οὖσαν ὁμογενῆ , φήσας πάντως τοὺς γονεῖς μόνον ἑτέρους εἶναι τῶν τέκνων , ὅτι μὴ αὐτοὶ εἶεν τὰ τέκνα , ἢ μή τε γονεῖς ἀναγκαῖον ὑπάρχειν εἶναι μή τε τέκνα 0 .
καὶ τὴν μὲν ἐπιστολήν , ὡς προεῖπον , διὰ τὰς περιστάσεις οὐκ ἔχω προκομίσαι ·
εἰ δ οὖν , αὐτά σοι τὰ τότε ῥήματα , μᾶλλον δὲ καὶ πάσης ἂν ἔπεμψα τὸ ἀντίγραφον 0 ·
ὅπερ ἂν εὐπορήσω , ποιήσω .
οἶδα δὲ καὶ μέμνημαι πλείονα προσθεὶς τῶν συγγενῶν ὁμοιώματα ·
καὶ γὰρ καὶ φυτὸν εἶπον ἀπὸ σπέρματος ἢ ἀπὸ ῥίζης ἀνελθὸν ἕτερον εἶναι τοῦ ὅθεν ἐβλάστησε , καὶ πάντως ἐκείνῳ καθέστηκεν ὁμοφυές .
καὶ ποταμὸν εἶπον ἀπὸ πηγῆς ῥέοντα ἕτερον ὄνομα μετειληφέναι ·
μή τε γὰρ τὴν πηγὴν ποταμὸν μή τε τὸν ποταμὸν πηγὴν λέγεσθαι καὶ ἀμφότερα ὑπάρχειν καὶ τὸν ποταμὸν εἶναι τὸ ἐκ τῆς πηγῆς ὕδωρ .
ὅτι δὲ οὐ ποίημα οὐ δὲ κτίσμα ὁ τοῦ θεοῦ λόγος , ἀλλὰ ἴδιον τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας γέννημα ἀδιαίρετόν ἐστιν , ὡς ἔγραψεν ἡ μεγάλη σύνοδος , ἰδοὺ καὶ ὁ τῆς Ῥώμης ἐπίσκοπος Διονύσιος γράφων κατὰ τῶν τὰ Σαβελλίου φρονούντων σχετλιάζει κατὰ τῶν ταῦτα τολμώντων λέγειν καί φησιν οὕτως ·
ἑξῆς δ ἂν εἰκότως λέγοιμι καὶ πρὸς τοὺς διαιροῦντας καὶ κατατέμνοντας καὶ ἀναιροῦντας τὸ σεμνότατον κήρυγμα τῆς ἐκκλησίας τοῦ θεοῦ , τὴν μοναρχίαν , εἰς τρεῖς δυνάμεις τινὰς καὶ μεμερισμένας ὑπο  στάσεις καὶ θεότητας τρεῖς .
πέπυσμαι γὰρ εἶναί τινας τῶν παρ ὑμῖν κατηχούντων καὶ διδασκόντων τὸν θεῖον λόγον ταύτης ὑφηγητὰς τῆς φρονήσεως , οἳ κατὰ διάμετρον , ὡς ἔπος εἰπεῖν , ἀντίκεινται τῇ Σαβελλίου γνώμῃ .
ὁ μὲν γὰρ βλασφημεῖ αὐτὸν τὸν υἱὸν εἶναι λέγων τὸν πατέρα καὶ ἔμπαλιν , οἱ δὲ τρεῖς θεοὺς τρόπον τινὰ κηρύττουσιν , εἰς τρεῖς ὑποστάσεις ξένας ἀλλήλων παντάπασι κεχωρισμένας διαιροῦντες τὴν ἁγίαν μονάδα .
ἡνῶσθαι γὰρ ἀνάγκη τῷ θεῷ τῶν ὅλων τὸν θεῖον λόγον , ἐμφιλοχωρεῖν δὲ τῷ θεῷ καὶ ἐνδιαιτᾶσθαι δεῖ τὸ ἅγιον πνεῦμα 0 .
ἤδη καὶ τὴν θείαν τριάδα εἰς ἕνα , ὥσπερ εἰς κορυφήν τινα , τὸν θεὸν τῶν ὅλων τὸν παντοκράτορα λέγω , συγκεφαλαιοῦσθαί τε καὶ συνάγεσθαι πᾶσα ἀνάγκη 0 .
μαρκίωνος γὰρ τοῦ ματαιόφρονος δίδαγμα εἰς τρεῖς ἀρχὰς τῆς μοναρχίας τομὴ καὶ διαίρεσις , παίδευμα ὂν διαβολικόν , οὐχὶ δὲ τῶν ὄντως μαθητῶν τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν ἀρεσκομένων τοῖς τοῦ σωτῆρος μαθήμασιν 0 .
οὗτοι γὰρ τριάδα μὲν κηρυττομένην ὑπὸ τῆς θείας γραφῆς σαφῶς ἐπίστανται , τρεῖς δὲ θεοὺς οὔ τε παλαιὰν οὔ τε καινὴν διαθήκην κηρύττουσαν .
οὐ μεῖον δ ἄν τις καταμέμφοιτο καὶ τοὺς ποίημα τὸν υἱὸν εἶναι δοξάζοντας καὶ γεγονέναι τὸν κύριον ὥσπερ ἕν τι τῶν ὄντως γενομένων νομίζοντας , τῶν θείων λογίων γέννησιν αὐτῷ τὴν ἁρμόττουσαν καὶ πρέπουσαν , ἀλλ οὐχὶ πλάσιν τινὰ καὶ ποίησιν προσμαρτυρούντων .
βλάσφημον οὖν οὐ τὸ τυχόν , μέγιστον μὲν οὖν , χειροποίητον τρόπον τινὰ λέγειν τὸν κύριον 0 1 .
εἰ γὰρ γέγονεν υἱός , ἦν ὅτε οὐκ ἦν ·
ἀεὶ δὲ ἦν , εἴ γε ἐν τῷ πατρί ἐστιν , ὡς αὐτός φησι , καὶ εἰ λόγος καὶ σοφία καὶ δύναμις ὁ Χριστός 0 .
ταῦτα γὰρ εἶναι τὸν Χριστὸν αἱ θεῖαι λέγουσι γραφαί , ὥσπερ ἐπίστασθε ·
ταῦτα δὲ δυνάμεις οὖσαι τοῦ θεοῦ τυγχάνουσιν .
εἰ τοίνυν γέγονεν ὁ υἱός , ἦν ὅτε οὐκ ἦν ταῦτα , ἦν ἄρα καιρός , ὅτε χωρὶς τούτων ἦν ὁ θεός .
ἀτοπώτατον δὲ τοῦτο 0 .
καὶ τί ἂν ἐπὶ πλέον περὶ τούτων πρὸς ὑμᾶς διαλεγοίμην , πρὸς ἄνδρας πνευματοφόρους καὶ σαφῶς ἐπισταμένους τὰς ἀτοπίας τὰς ἐκ τοῦ ποίημα λέγειν τὸν υἱὸν ἀνακυπτούσας ;
αἷς μοι δοκοῦσι μὴ προσεσχηκέναι τὸν νοῦν οἱ καθηγησάμενοι τῆς δόξης ταύτης καὶ διὰ τοῦτο κομιδῇ τοῦ ἀληθοῦς διημαρτηκέναι , ἑτέρως ἢ βούλεται ταύτῃ ἡ θεία καὶ προφητικὴ γραφὴ τὸ κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ ἐκδεξά μενοι .
οὐ μία γὰρ ἡ τοῦ ἔκτισεν , ὡς ἴστε , σημασία 0 ·
ἔκτισε γὰρ ἐνταῦθα ἀκουστέον ἀντὶ τοῦ ἐπέστησε τοῖς ὑπ αὐτοῦ γεγονόσιν ἔργοις , γεγονόσι δὲ δι  αὐτοῦ τοῦ υἱοῦ .
οὐχὶ δέ γε τὸ ἔκτισε νῦν λέγοιτ ἂν ἐπὶ τοῦ ἐποίησε ·
διαφέρει γὰρ τοῦ ποιῆσαι τὸ κτίσαι .
οὐκ αὐτὸς οὗτός σου πατὴρ ἐκτήσατό σε καὶ ἐποίησέ σε καὶ ἔκτισέ σε ;
τῇ ἐν τῷ μεγάλῃ ᾠδῇ ὁ Μωσῆς φησι .
πρὸς οὓς καὶ εἴποι ἄν τις ·
ὦ ῥιψοκίν  δυνοι ἄνθρωποι , ποίημα ὁ πρωτότοκος πάσης κτίσεως , ὁ ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου γεννηθείς , ὁ εἰπὼν ὡς σοφία 0 ·
πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεννᾷ με ;
καὶ πολλαχοῦ δὲ τῶν θείων λογίων γεγεννῆσθαι , ἀλλ οὐ γεγονέναι τὸν υἱὸν λεγόμενον εὕροι τις ἄν .
ὑφ ὧν καταφανῶς ἐλέγχονται τὰ ψεύδη περὶ τῆς τοῦ κυρίου γεννήσεως ὑπολαμβάνοντες οἱ ποίησιν αὐτοῦ τὴν θείαν καὶ ἄρρητον γέννησιν λέγειν τολμῶντες .
οὔτ  οὖν καταμερίζειν χρὴ εἰς τρεῖς θεότητας τὴν θαυμαστὴν καὶ θείαν μονάδα οὔ τε ποιήσει κωλύειν τὸ ἀξίωμα καὶ τὸ ὑπερβάλλον μέγεθος τοῦ κυρίου , ἀλλὰ πεπιστευκέναι εἰς θεὸν πατέρα παντοκράτορα καὶ εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν τὸν υἱὸν αὐτοῦ καὶ εἰς τὸ ἅγιον πνεῦμα , ἡνῶσθαι δὲ τῷ θεῷ τῶν ὅλων τὸν λόγον ·
ἐγὼ γάρ , φησί , καὶ ὁ πατὴρ ἕν ἐσμεν ·
καὶ ἐγὼ ἐν τῷ πατρί , καὶ ὁ πατὴρ ἐν ἐμοί 0 1 .
οὕτω γὰρ ἂν καὶ ἡ θεία τριὰς καὶ τὸ ἅγιον κήρυγμα τῆς μοναρχίας διασώζοιτο .
περὶ δὲ τοῦ ἀιδίως συνεῖναι τὸν λόγον τῷ πατρὶ καὶ μὴ ἐξ ἑτέρας οὐσίας ἢ ὑποστάσεως , ἀλλὰ τῆς τοῦ πατρὸς ἴδιον γέννημα αὐτὸν εἶναι , ὡς εἰρήκασιν οἱ ἐν τῇ συνόδῳ , ἐξέστω πάλιν ὑμᾶς ἀκοῦσαι καὶ παρὰ τοῦ φιλοπόνου Ὠριγένους .
ἃ μὲν γὰρ ὡς ζητῶν καὶ γυμνάζων ἔγραψε , ταῦτα μὴ ὡς αὐτοῦ φρονοῦντος δεχέσθω τις , ἀλλὰ τῶν πρὸς ἔριν φιλονεικούντων ἐν τῷ ζητεῖν ·
ἃ δὲ ἀδεῶς ὁρίζων ἀποφαίνεται , τοῦτο τοῦ φιλοπόνου τὸ φρόνημά ἐστι .
μετὰ γοῦν τὰ ὡς ἐν γυμνασίᾳ λεγόμενα πρὸς τοὺς αἱρετικοὺς εὐθὺς αὐτὸς ἐπιφέρει τὰ ἴδια λέγων οὕτως ·
εἰ ἔστιν εἰκὼν τοῦ θεοῦ τοῦ ἀοράτου , ἀόρατος εἰκών 0 ·
ἐγὼ δὲ τολμήσας προσθείην ἄν , ὅτι καὶ ὁμοιότης τυγχάνων τοῦ πατρὸς οὐκ ἔστιν ὅτε οὐκ ἦν .
πότε γὰρ ὁ θεὸς ὁ κατὰ τὸν Ἰωάννην φῶς λεγόμενος , ὁ θεὸς γὰρ φῶς ἐστιν , ἀπαύγασμα οὐκ εἶχε τῆς ἰδίας δόξης , ἵνα τολμήσας τις ἀρχὴν δῷ εἶναι υἱοῦ πρότερον οὐκ ὄντος ;
πότε δὲ ἡ τῆς ἀρρήτου καὶ ἀκατονομάστου καὶ ἀφθέγκτου ὑποστάσεως τοῦ πατρὸς εἰκών , ὁ χαρακτήρ , ὁ λόγος ὁ γινώσκων τὸν πατέρα οὐκ ἦν ;
κατανοείτω γὰρ ὁ τολμῶν καὶ λέγων ·
ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν ὁ υἱός , ὅτι ἐρεῖ καὶ τὸ σοφία ποτὲ οὐκ ἦν καὶ λόγος οὐκ ἦν καὶ ζωὴ οὐκ ἦν .
καὶ πάλιν ἐν ἑτέροις οὕτω λέγει ·
ἀλλ  οὐ θέμις ἐστὶν οὐ δὲ ἀκίνδυνον διὰ τὴν ἀσθένειαν ἡμῶν τὸ ὅσον ἐφ ἡμῖν ἀποστερεῖσθαι τὸν θεὸν τοῦ ἀεὶ συνόντος αὐτῷ λόγου μονογενοῦς , σοφίας ὄντος ᾗ προσέχαιρεν ·
οὕτω γὰρ οὐ δὲ ἀεὶ χαίρων νοηθήσεται .
ἰδοὺ ἡμεῖς μὲν ἐκ πατέρων εἰς πατέρας διαβεβηκέναι τὴν τοιαύτην διάνοιαν ἀποδεικνύομεν , ὑμεῖς δέ , ὦ νέοι Ἰουδαῖοι καὶ τοῦ Καιάφα μαθηταί , τίνας ἄρα τῶν ῥημάτων ὑμῶν ἔχετε δεῖξαι πατέρας ;
ἀλλ  οὐδένα τῶν φρονίμων καὶ σοφῶν ἂν εἴποιτε ·
πάντες γὰρ ὑμᾶς ἀποστρέφονται , πλὴν μόνου τοῦ διαβόλου .
μόνος γὰρ ὑμῖν οὗτος τῆς τοιαύτης ἀποστασίας πατὴρ γέγονεν , ὁ καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν ὑμῖν ἐπισπείρας τὴν ἀσέβειαν ταύτην καὶ νῦν λοιδορεῖν τὴν οἰκουμενικὴν σύνοδον πείσας ὑμᾶς , ὅτι μὴ τὰ ὑμέτερα ἀλλὰ ταῦτα γεγράφασιν , ἅπερ οἱ ἀπ ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται τοῦ λόγου γενόμενοι παραδεδώκασιν .
ἣν γὰρ ἡ σύνοδος ἐγγράφως ὡμολόγησε πίστιν , αὕτη τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας ἐστί .
ταύτην ἐκδικοῦντες οἱ μακάριοι πατέρες οὕτως ἔγραψαν καὶ κατέκριναν τὴν ἀρειανὴν αἵρεσιν ·
διὸ μάλιστα καὶ διαβάλλειν τὴν σύνοδον ἐπιχειροῦσιν .
οὐ γὰρ αἱ λέξεις αὐτοὺς λυποῦσιν , ἀλλ ὅτι ἐν αὐταῖς ἀπεδείχθησαν αἱρετικοὶ καὶ τῶν ἄλλων αἱρέσεων τολμηρότεροι .
ἀμέλει τῶν λεξειδίων αὐτῶν δειχθέντων τότε φαύλων καὶ ἀεὶ δὲ εὐελέγκτων ὄντων ὡς ἀσεβῶν ἐχρήσαντο παρ  Ἑλλήνων λοιπὸν τὴν λέξιν τοῦ ἀγενήτου , ἵνα προφάσει καὶ τούτου τοῦ ὀνόματος ἐν τοῖς γενητοῖς πάλιν καὶ τοῖς κτίσμασι συναριθμῶσι τὸν τοῦ θεοῦ λόγον , δι οὗ αὐτὰ τὰ γενητὰ γέγονεν ·
οὕτως εἰσὶ πρὸς ἀσέβειαν ἀναίσχυντοι καὶ πρὸς τὰς τοῦ κυρίου βλασφημίας φιλόνεικοι .
εἰ μὲν οὖν ἀγνοοῦντες τὸ ὄνομα οὕτως ἀναισχυντοῦσιν , ἔδει μαθεῖν αὐτοὺς παρὰ τῶν αὐτοῖς δεδωκότων αὐτό , ὅτι καὶ ὃν λέγουσιν ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ νοῦν καὶ τὴν ἐκ τοῦ νοῦ ψυχήν , καίτοι γινώσκοντες τὸ ἐξ ὧν εἰσιν οὐκ ἐφοβήθησαν ὅμως καὶ αὐτὰ εἰπεῖν ἀγένητα εἰδότες , ὅτι καὶ τοῦτο λέγοντες οὐκ ἐλαττοῦσι τὸ πρῶτον ἐξ οὗ καὶ ταῦτα πέφυκε , καὶ ἢ καὶ αὐτοὺς οὕτω λέγειν ἢ μη δ ὅλως λέγειν περὶ ὧν οὐκ ἴσασιν .
εἰ δὲ νομίζουσι γινώσκειν , ἀναγκαῖον αὐτοὺς ἐρωτῆσαι , ἐπεὶ μάλιστα καὶ οὐκ ἔστιν ἐκ τῶν θείων γραφῶν ἡ λέξις , ἀλλὰ πάλιν ἀγράφως λαλοῦντες φιλονεικοῦσιν 0 .
ἐγὼ μὲν γὰρ τὴν αἰτίαν καὶ τὴν διάνοιαν , καθ ἣν ἡ σύνοδος τὸ ἐκ τῆς οὐσίας καὶ τὸ ὁμοούσιον συμφώνως τοῖς ἐκ τῶν γραφῶν περὶ τοῦ σωτῆρος εἰρημένοις καὶ ὅσοι πρὸ αὐτῶν ἐξέθεντο πατέρες καὶ ἔγραψαν , διηγησάμην ·
καὶ αὐτοὶ δέ , εἴπερ ἄρα δύνανται , ἀποκρινέσθωσαν , πῶς εὗρον τὴν ἄγραφον ταύτην λέξιν , ἢ ποίᾳ διανοίᾳ τὸν θεὸν ἀγένητον λέγουσι .
διαφόρους γὰρ σημασίας ἔχειν τὸ ὄνομα ἀκήκοα .
λέγεσθαι γάρ φασιν ἀγένητον τὸ μήπω μὲν γενόμενον , δυνάμενον δὲ γενέσθαι , καὶ πάλιν τὸ μή τε ὑπάρχον μή τε δυνάμενον εἰς τὸ εἶναι γενέσθαι , καὶ τρίτον ἐστὶν αὐτοῦ σημαινόμενον τὸ ὑπάρχον μέν , μή τε δὲ γενητὸν μή τε ἀρχὴν ἐσχηκὸς εἰς τὸ εἶναι , ἀλλ ἀίδιον ὂν καὶ ἀδιάφθορον .
ἴσως μὲν οὖν τὰς πρώτας δύο διανοίας παρελθεῖν ἐθελήσουσι διὰ τὸ ἐκεῖθεν ἄτοπον ·
κατὰ γὰρ τὴν πρώτην ἔσται τά τε ἤδη γινόμενα καὶ τὰ προσδοκώμενα γενέσθαι ἀγένητα ·
τὸ γὰρ δεύτερον πλέον ἔχει τούτου τὸ ἄτοπον .
ἐπὶ δὲ τὴν τρίτην λοιπὸν βαδιοῦνται κατ αὐτὴν ὀνομάζοντες τὸ ἀγένητον .
ἀλλὰ καὶ τοῦτο λέγοντες οὐδὲν ἧττόν εἰσιν ἀσεβεῖς .
εἰ γὰρ τὸ μὴ ἔχον ἀρχὴν εἰς τὸ εἶναι μη δὲ γενητὸν ἢ κτιστόν , ἀλλ ἀίδιον ὄν , τοῦτο λέγουσιν ἀγένητον , τ οὐναντίον δὲ τούτων εἶναι τὸν τοῦ θεοῦ λόγον , τίς οὐ συνορᾷ τὴν πανουργίαν τῶν θεομάχων 0 ;
τίς οὐκ ἂν αὐτοὺς οὕτω μαινομένους καταλιθώσειεν ;
ἐπειδὴ γὰρ αἰσχύνονται προφέρειν ἔτι τὰ πρῶτα τῶν μύθων ἑαυτῶν λογάρια , ἐφ οἷς κατεγνώσθησαν , ἄλλως πάλιν αὐτὰ σημαίνειν ἐπενόησαν οἱ δείλαιοι διὰ τοῦ ὀνόματος τοῦ ὡς αὐτοὶ λέγουσιν ἀγενήτου .
εἰ γὰρ ὁ υἱὸς τῶν γενητῶν ἐστι , δηλονότι ἐξ οὐκ ὄντων καὶ αὐτὸς γέγονε , καὶ εἰ ἀρχὴν ἔχει τοῦ εἶναι , οὐκ ἦν ἄρα πρὶν γεννηθῇ , καὶ εἰ μή ἐστιν ἀίδιος , ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν .
ἔδει οὖν ταῦτα πάλιν αὐτοὺς φρονοῦντας ἐν αὐτοῖς τοῖς ἰδίοις αὐτῶν ῥήμασι σημαίνειν ἑαυτῶν τὴν ἑτεροδοξίαν καὶ μὴ τῇ λέξει δῆθεν τοῦ ἀγενήτου σκέπειν ἑαυτῶν τὴν κακόνοιαν .
ἀλλ οὐ ποιοῦσι τοῦτο οἱ κακοήθεις , πάντα δὲ κατὰ τὸν πατέρα ἑαυτῶν τὸν διάβολον μετὰ πανουργίας πράττουσιν .
ὡς γὰρ ἐκεῖνος μετὰ ἀλλοτρίων ἐνδυμάτων ἀπατᾶν ἐπιχειρεῖ , οὕτως οὗτοι τὸ ἀγένητον ἐπενόησαν ὀνομάζειν , ἵνα προσποιούμενοι τὸν θεὸν εὐφημεῖν κεκρυμμένην ἔχωσι τὴν κατὰ τοῦ κυρίου βλασφημίαν καὶ μετὰ καλύμματος αὐτὴν ἄλλοις σημαίνωσιν .
ἀλλὰ καὶ τούτου τοῦ σοφίσματος αὐτῶν γνωσθέντος , τί ἄρα πάλιν αὐτοῖς ἕτερον περιλείπεται , λεγέτωσαν .
εὕρομεν , φασὶν οἱ κακοῦργοι καὶ προστιθέντες τοῖς προτέροις λέγουσιν , ἀγένητον εἶναι τοῦτο τὸ μὴ ἔχον τοῦ εἶναι τὸν αἴτιον , ἀλλὰ καὶ τοῖς γενητοῖς αὐτὸν αἴτιον εἰς τὸ γενέσθαι τυγχάνοντα .
ἀχάριστοι καὶ τῷ ὄντι τῶν γραφῶν ἀνήκοοι , οἱ μὴ διὰ τιμὴν τὴν εἰς τὸν θεόν , ἀλλὰ διὰ τὴν εἰς τὸν υἱὸν ἀτιμίαν πάντα καὶ ποιοῦντες καὶ λαλοῦντες οὐκ εἰδότες , ὅτι ὁ τὸν υἱὸν ἀτιμάζων ἀτιμάζει τὸν πατέρα 0 .
πρῶτον μὲν γὰρ κ ἂν οὕτω τὸν θεὸν ὀνομάζωσιν , οὐ δείκνυται τῶν γενητῶν ὁ λόγος .
τῆς γὰρ οὐσίας τοῦ πατρὸς ὡς γέννημα πάλιν οὕτως παρ αὐτῷ ἐστιν ἀιδίως .
οὐ γὰρ τὸ ὄνομα τοῦτο παραιρεῖ τὴν τοῦ λόγου φύσιν , οὐ δὲ πάλιν τὸ ἀγένητον πρὸς τὸν υἱὸν ἔχει τὸ σημαινόμενον , ἀλλὰ πρὸς τὰ διὰ τοῦ υἱοῦ γενόμενα .
καὶ ὥσπερ ὁ τὸν ἀρχιτέκτονα προσφωνῶν καὶ λέγων δημιουργὸν οἰκίας ἢ πόλεως οὐ συναριθμεῖ τῷ ὀνόματι τούτῳ τὸν ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντα υἱόν , ἀλλὰ διὰ μὲν τὴν εἰς τὰ ἔργα τέχνην καὶ τὴν ἐπιστήμην σημαίνων μὴ εἶναι αὐτὸν τοιοῦτον , οἷά ἐστι τὰ παρ  αὐτοῦ γενόμενα , δημιουργὸν αὐτὸν καλεῖ , τὴν δὲ φύσιν τοῦ ποιήσαντος εἰδὼς οἶδεν ἄλλον εἶναι παρὰ ταῦτα τὸν ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντα καὶ διὰ μὲν τὸν υἱὸν πατέρα αὐτὸν καλεῖ , διὰ δὲ τὰ ἔργα κτίστην καὶ ποιητήν 0 .
τὸν αὐτὸν τρόπον ὁ λέγων οὕτως τὸν θεὸν ἀγένητον ἐκ τῶν ἔργων αὐτὸν ὀνομάζει σημαίνων μὴ μόνον μὴ εἶναι αὐτὸν γενητόν , ἀλλ ὅτι καὶ τῶν γενητῶν ποιητής ἐστιν , οἶδε μέντοι τὸν λόγον ἄλλον ὄντα τῶν καὶ μόνον ἴδιον τοῦ πατρὸς γέννημα , δι οὗ καὶ τὰ πάντα γέγονε καὶ συνέστηκε .
καὶ γὰρ καὶ παντοκράτορα τὸν θεὸν οἱ προφῆται λέγοντες οὐ διὰ τὸ εἶναι τὸν λόγον ἕνα τῶν πάντων οὕτως αὐτὸν ἐπεκαλοῦντο  ᾔδεισαν γὰρ τὸν υἱὸν ἄλλον ὄντα τῶν γενητῶν καὶ πάντων καὶ αὐτὸν κρατοῦντα κατὰ τὴν τοῦ πατρὸς ὁμοιότητα  ἀλλ ὅτι πάντων , ὧν διὰ τοῦ υἱοῦ πεποίηκεν , αὐτὸς κρατεῖ , τούτων τε τὴν ἐξουσίαν τῷ υἱῷ δέδωκε καὶ δεδωκὼς πάλιν αὐτὸς τῶν πάντων διὰ τοῦ λόγου κυριεύει .
πάλιν τε κύριον τῶν δυνάμεων λέγοντες τὸν θεὸν οὐ διὰ τὸ εἶναι καὶ τὸν λόγον ἕνα τούτων τῶν δυνάμεων τοῦτ ἔλεγον , ἀλλ ὅτι τοῦ μὲν υἱοῦ πατήρ ἐστι , τῶν δὲ διὰ τοῦ υἱοῦ γενομένων δυνάμεων κύριός ἐστι .
καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς πάλιν ὁ λόγος ἐν τῷ πατρὶ ὢν πάντων τούτων ἐστὶ κύριος καὶ πάντων κρατεῖ ·
πάντα γάρ , ὅσα ἔχει ὁ πατήρ , τοῦ υἱοῦ ἐστιν .
ὥσπερ οὖν τοῦτο τοιοῦτον ἔχει τὸν νοῦν , οὕτως ὁ βουλόμενος λέγειν τὸν θεὸν ἀγένητον , λεγέτω μέν , εἰ ἅπαξ οὕτως αὐτῷ δοκεῖ , μὴ μέντοι διὰ τὸ εἶναι τὸν λόγον τῶν γενητῶν , ἀλλ ὅτι , καθὰ προεῖπον , ὁ θεὸς οὐ μόνον οὐκ ἔστι γενητός , ἀλλὰ καὶ τῶν γενητῶν ποιητής ἐστι διὰ τοῦ ἰδίου λόγου .
καὶ γὰρ καὶ οὕτως λεγομένου τοῦ πατρὸς πάλιν εἰκὼν ὁ λόγος ἐστὶ καὶ ὁμοούσιος τοῦ πατρός ·
εἰκὼν δὲ ὢν αὐτοῦ ἄλλος ἂν εἴη τῶν γενητῶν καὶ τῶν πάντων .