Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
εἰκαῖος μὲν γὰρ καὶ πεφυρμένος ὁ φαῦλος τρόπος , ἐκλεκτὸς δὲ ὁ ἀγαθός , ἐπικριθεὶς ἐξ ἁπάντων ἀριστίνδην 0 1 .
τῷ μὲν οὖν μετεωρολογικῷ μεῖζον οὐδὲν τοῦ κόσμου τὸ παράπαν εἶναι δοκεῖ , ᾧ καὶ τὰς τῶν γινομένων αἰτίας ἀνατίθησιν ·
ὁ δὲ σοφὸς ἀκριβεστέροις ὄμμασιν ἰδών τι τελεώτερον νοητὸν ἄρχον τε καὶ ἡγεμονεῦον , ὑφ οὗ τ ἄλλα δεσπόζεται καὶ κυβερνᾶται , πολλὰ κατεμέμψατο τῆς προτέρας ζωῆς ἑαυτὸν ὡς τυφλὸν βίον διεξεληλυθότα , σκηριπτόμενον ἐπὶ τοῖς αἰσθητοῖς , ἀβεβαίῳ καὶ ἀνιδρύτῳ φύσει πράγματι .
δευτέραν δ  ἀποικίαν στέλλεται λογίῳ πάλιν πεισθεὶς ὁ ἀστεῖος οὐκέτ ἐκ πόλεως εἰς πόλιν , ἀλλ εἰς χώραν ἐρήμην  Gen .
12 , 9  , ἐν ᾗ πλαζόμενος διετέλει μὴ δυσαρεστῶν τῇ πλάνῃ καὶ τῷ δι αὐτὴν ἀνιδρύτῳ .
καίτοι τίς ἕτερος οὐκ ἂν ἠχθέσθη μὴ μόνον τῆς οἰκείας ἀπανιστάμενος , ἀλλὰ καὶ ἐξ ἁπάσης πόλεως ἐλαυνόμενος εἰς δυσβάτους καὶ δυσπορεύτους ἀνοδίας ;
τίς δ οὐκ ἂν μετατραπόμενος ἐπαλινδρόμησεν οἴκαδε , βραχέα μὲν φροντίσας τῶν μελλουσῶν ἐλπίδων , τὴν δὲ παροῦσαν ἀπορίαν σπεύδων ἐκφυγεῖν , εὐήθειαν ὑπολαβὼν ἀδήλων χάριν ἀγαθῶν ὁμολογούμενα αἱρεῖσθαι κακά ;
μόνος δ οὑτοσὶ τ οὐναντίον πεπονθέναι φαίνεται , βίον ἥδιστον νομίζων τὸν ἄνευ συνδιαιτήσεως τῆς τῶν πολλῶν .
οἱ γὰρ ζητοῦντες καὶ ἐπιποθοῦντες θεὸν ἀνευρεῖν τὴν φίλην αὐτῷ μόνωσιν ἀγαπῶσι , κατ αὐτὸ τοῦτο σπεύδοντες πρῶτον ἐξομοιοῦσθαι τῇ μακαρίᾳ καὶ εὐδαίμονι φύσει .
ἑκατέραν οὖν ἀπόδοσιν πεποιημένοι , τήν τε ῥητὴν ὡς ἐπ ἀνδρὸς καὶ τὴν δι ὑπονοιῶν ὡς ἐπὶ ψυχῆς , ἀξιέραστον καὶ τὸν ἄνδρα καὶ τὸν νοῦν ἀπεφήναμεν , τὸν μὲν πεισθέντα λογίοις ἐκ δυσαποσπάστων ἀφελκυσθέντα , τὸν δὲ νοῦν , ὅτι οὐ μέχρι παντὸς ἀπατηθεὶς ἐπὶ τῆς αἰσθητῆς οὐσίας ἔστη τὸν ὁρατὸν κόσμον ὑπολαβὼν μέγιστον καὶ πρῶτον εἶναι θεόν , ἀλλὰ ἀναδραμὼν τῷ λογισμῷ φύσιν ἑτέραν ἀμείνω τῆς ὁρατῆς νοητὴν ἐθεάσατο καὶ τὸν ἀμφοῖν ποιητὴν ὁμοῦ καὶ ἡγεμόνα 0 1 2 .
ταῦτα τοῦ θεοφιλοῦς τὰ προτέλεια , οἷς ἕπονται πράξεις οὐκ εὐκαταφρόνητοι 0 .
τὸ δὲ μέγεθος αὐτῶν οὐ παντί τῳ δῆλον , ἀλλὰ μόνον τοῖς γευσαμένοις ἀρετῆς , οἳ τὰ θαυμαζόμενα παρὰ τοῖς πολλοῖς εἰώθασι χλευάζειν ἕνεκα μεγέθους τῶν περὶ ψυχὴν ἀγαθῶν 0 .
ἀποδεξάμενος οὖν ὁ θεὸς τὴν εἰρημένην πρᾶξιν αὐτίκα τὸν ἀστεῖον ἀμείβεται μεγάλῃ δωρεᾷ , τὸν γάμον αὐτῷ κινδυνεύσαντα πρὸς δυνατοῦ καὶ ἀκρατοῦς ἀνδρὸς ἐπιβουλευθῆναι διατηρήσας ἄψαυστόν τε καὶ σῷον .
ἡ δ αἰτία τῆς ἐπιθέσεως ἀρχὴν ἔλαβε τοιάνδε .
καρπῶν ἀφορίας ἐπὶ συχνὸν χρόνον γενομένης , τοτὲ μὲν διὰ πολλὴν καὶ ἄμετρον ἐπομβρίαν τοτὲ δὲ δι αὐχμὸν καὶ ζάλην , αἱ κατὰ Συρίαν πόλεις συνεχεῖ λιμῷ πιεσθεῖσαι κεναὶ τῶν οἰκητόρων ἦσαν , ἄλλων ἀλλαχόσε σκιδναμένων κατὰ ζήτησιν τροφῆς καὶ πορισμὸν τῶν ἀναγκαίων .
πυθόμενος οὖν Ἀβραὰμ ἄφθονον εὐθηνίαν καὶ εὐετηρίαν ἐν Αἰγύπτῳ , τοῦ μὲν ποταμοῦ ταῖς πλημμύραις λιμνάσαντος ἐν καιρῷ τὰ πεδία , τῶν δὲ τὸν σπόρον εὔσταχυν ἐνεγκόντων καὶ ἀναθρεψαμένων εὐκρασίαις πνευμάτων , ἀπαίρει πᾶσαν τὴν οἰκίαν ἐπαγόμενος .
ἦν δ αὐτῷ γυνὴ τήν τε ψυχὴν ἀρίστη καὶ τὸ σῶμα τῶν καθ αὑτὴν περικαλλεστάτη ·
ταύτην ἰδόντες τῶν Αἰγυπτίων οἱ ἐν τέλει καὶ τῆς εὐμορφίας ἀγάμενοι  λανθάνει γὰρ τοὺς ἐν ἐξοχαῖς οὐδέν  μηνύουσι τῷ βασιλεῖ .
μεταπεμψάμενος δὲ τὴν ἄνθρωπον καὶ θεασάμενος ἐκπρεπεστάτην ὄψιν , βραχὺ φροντίσας αἰδοῦς καὶ νόμων τῶν ἐπὶ τιμῇ ξένων ὁρισθέντων , ἐνδοὺς ἀκρασίᾳ διενοεῖτο λόγῳ μὲν αὐτὴν ἀγαγέσθαι πρὸς γάμον , τὸ δ  ἀληθὲς αἰσχύνειν .
ἡ δ ἅτε ἐν ἀλλοτρίᾳ γῇ παρ ἀκρατεῖ τε καὶ ὠμοθύμῳ δυνάστῃ τοῦ βοηθήσοντος ἀποροῦσα  οὐ δὲ γὰρ ὁ ἀνὴρ ἔσθενεν ἀρήγειν τὸν ἐπικρεμάμενον ἐκ τῶν δυνατωτέρων φόβον δεδιώς  ἐπὶ τὴν τελευταίαν ἅμ ἐκείνῳ καταφεύγει συμμαχίαν τὴν ἐκ θεοῦ .
λαβὼν δὲ τῶν ξένων οἶκτον ὁ εὐμενὴς καὶ ἵλεως καὶ ὑπέρμαχος τῶν ἀδικουμένων ἀλγηδόνας δυσκαρτερήτους καὶ χαλεπὰς τιμωρίας ἐπάγει τῷ βασιλεῖ , παντοίων κακῶν ἀναπλήσας αὐτοῦ σῶμα καὶ ψυχὴν δυσιάτων , ὡς τὰς μὲν ἐφ ἡδονὴν ἀγούσας ὀρέξεις ἁπάσας ἐκκεκόφθαι , τὰς δ ἐναντίας παρεισεληλυθέναι φροντίδας περὶ ἀπαλλαγῆς ἀνηνύτων βασάνων , ὑφ ὧν γυμναζόμενος μεθ ἡμέραν καὶ νύκτωρ ἐξετραχηλίζετο .
παραπέλαυσε δὲ τῆς τιμωρίας καὶ σύμπας ὁ οἶκος αὐτῷ , μηδενὸς ἐπὶ τῇ παρανομίᾳ δυσχεράναντος , ἀλλὰ πάντων ἕνεκα τοῦ συναινεῖν μόνον οὐ συγχειρουργησάντων τὸ ἀδίκημα .
τοῦτον τὸν τρόπον ἡ μὲν ἁγνεία τῆς γυναικὸς διασῴζεται , τοῦ δὲ ἀνδρὸς τὴν κ αλοκἀγαθίαν καὶ εὐσέβειαν ὁ θεὸς ἠξίωσεν ἐπιδείξασθαι γέρας αὐτῷ μέγιστον παρασχών , ἀσινῆ καὶ ἀνύβριστον ὅσον οὔπω κινδυνεύσαντα διαφθαρῆναι τὸν γάμον , ὃς οὐκ ἔμελλεν ὀλίγων ἀριθμὸν υἱῶν ἢ θυγατέρων γεννᾶν , ἀλλ ὅλον ἔθνος καὶ ἐθνῶν τὸ θεοφιλέστατον , ὅ μοι δοκεῖ τὴν ὑπὲρ παντὸς ἀνθρώπων γένους ἱερωσύνην καὶ προφητείαν λαχεῖν .
ἤκουσα μέντοι καὶ φυσικῶν ἀνδρῶν οὐκ ἀπὸ σκοποῦ τὰ περὶ τὸν τόπον ἀλληγορούντων , οἳ τὸν μὲν ἄνδρα συμβολικῶς ἔφασκον σπουδαῖον εἶναι νοῦν ἐκ τῆς περὶ τ οὔνομα ἑρμηνευθείσης δυνάμεως τεκμαιρόμενοι τρόπον ἀστεῖον ἐν ψυχῇ , τὴν δὲ τούτου γυναῖκα ἀρετήν , ἧς τ οὔνομά ἐστι Χαλδαϊστὶ μὲν Σάρρα , Ἑλληνιστὶ δὲ „ ἄρχουσα “ , διὰ τὸ μηδὲν ἀρετῆς ἀρχικώτερον εἶναι καὶ ἡγεμονικώτερον 0 1 .
γάμος δέ , ὃν μὲν ἁρμόζεται ἡδονή , σωμάτων κοινωνίαν ἔλαχεν , ὃν δὲ σοφία , λογισμῶν καθάρσεως ἐφιεμένων καὶ τελείων ἀρετῶν 0 1 .
ἐναντιώτατοι δὲ ἀλλήλοις εἰσὶν οἱ λεχθέντες γάμοι .
κατὰ μὲν γὰρ τὸν τῶν σωμάτων σπείρει μὲν τὸ ἄρρεν , γονὴν δ ὑποδέχεται τὸ θῆλυ , κατὰ δὲ τὴν ἐν ψυχαῖς σύνοδον ἔμπαλιν ἡ μὲν ἀρετὴ τάξιν γυναικὸς ἔχειν δοκοῦσα σπείρειν πέφυκε βουλὰς ἀγαθὰς καὶ λόγους σπουδαίους καὶ βιωφελεστάτων εἰσηγήσεις δογμάτων , ὁ δὲ λογισμὸς εἰς τὴν ἀνδρὸς χώραν τάττεσθαι νομισθεὶς τὰς ἱεροπρεπεῖς καὶ θείας ὑποδέχεται σποράς ·
ἢ μήποτε τὸ λεχθὲν ἔψευσται δι ἀπάτην ὀνομάτων , ἐπειδήπερ ὁ μὲν νοῦς ἄρρενος ἡ δ ἀρετὴ θήλεος μετέχει χαρακτῆρος ἐν φωναῖς 0 .
εἰ δέ τις τὰς ἐπισκιαζούσας κλήσεις ἀπαμφιάσας γυμνὰ τὰ πράγματα βουληθείη καθαρῶς ἰδεῖν , εἴσεται διότι ἄρρεν μέν ἐστιν ἡ ἀρετὴ φύσει , παρόσον κινεῖ καὶ διατίθησι καὶ καλὰς ἐννοίας καλῶν πράξεων καὶ λόγων ὑπηχεῖ , θῆλυ δὲ ὁ λογισμὸς κινούμενος καὶ παιδευόμενος καὶ ὠφελούμενος καὶ συνόλως ἐν τῷ πάσχειν ἐξεταζόμενος , καὶ τὸ πάθος αὐτῷ τοῦτο μόνον ἐστὶ σωτήριον 0 .
ἅπαντες μὲν οὖν καὶ οἱ φαυλότατοι τῷ λόγῳ τιμῶσι καὶ θαυμάζουσιν ἀρετὴν ὅσα τῷ δοκεῖν , χρῶνται δ  αὐτῆς τοῖς παραγγέλμασιν οἱ ἀστεῖοι μόνοι 0 .
διὸ καὶ ὁ τῆς Αἰγύπτου βασιλεύς , ὅπερ ἐστὶ συμβολικῶς νοῦς φιλοσώματος , καθυποκρινόμενος ὡς ἐν θεάτρῳ προσποίητον ἐπιμορφάζει κοινωνίαν , πρὸς ἐγκράτειαν ὁ ἀκρατὴς καὶ πρὸς σωφροσύνην ὁ ἀκόλαστος καὶ πρὸς δικαιοσύνην ὁ ἄδικος , καὶ καλεῖ τὴν ἀρετὴν ὡς ἑαυτὸν τῆς παρὰ τοῖς πολλοῖς εὐφημίας γλιχόμενος 0 1 2 .
ὅπερ κατιδὼν ὁ ἔφορος  μόνῳ γὰρ ἔξεστι θεῷ ψυχὴν ἰδεῖν  ἐμίσησε καὶ πρ οὐβάλετο καὶ βασάνοις ἤλεγξεν ἀργαλεωτάταις ἦθος κατεψευσμένον .
αἱ δὲ βάσανοι διὰ τίνων ὀργάνων 0 ;
ἢ πάντως διὰ τῶν τῆς ἀρετῆς μερῶν , ἅπερ ἐπεισιόντα χαλεπῶς αἰκίζεται καὶ τιτρώσκει 0 ;
βάσανος μὲν γάρ ἐστιν ἀπληστίας ὀλιγοδεΐα , βάσανος δὲ λαγνείας ἐγκράτεια 0 ·
στρεβλοῦται δὲ καὶ ὁ φιλόδοξος ἀτυφίας εὐημερούσης καὶ ὁ ἄδικος δικαιοσύνης ἐπαινουμένης .
μίαν γὰρ ἀμήχανον ψυχὴν κατοικεῖν δύο τὰς ἐχθρὰς φύσεις , κακίαν καὶ ἀρετήν 0 ·
οὗ χάριν , ἐπειδὰν συνενεχθῶσιν , ἀσύμβατοι καὶ ἀκατάλλακτοι στάσεις καὶ πόλεμοι συγκροτοῦνται , καίτοι τῆς ἀρετῆς εἰρηνικωτάτην φύσιν ἐχούσης , ᾗ φασιν ἐπιμελὲς εἶναι , ὅταν εἰς χειρῶν ἅμιλλαν ἰέναι μέλλῃ , τῆς ἰδίας δυνάμεως ἀποπειρᾶσθαι πρότερον , ἵν  , εἰ μὲν ἰσχύοι καταγωνίσασθαι , συνιστῆται , εἰ δ ἀσθενεστέρᾳ χρῷτο τῇ δυνάμει , μη δὲ συγκαταβῆναι τὴν ἀρχὴν εἰς τὸν ἀγῶνα θαρρήσῃ ·
κακίαν μὲν γὰρ ἡττᾶσθαι οὐκ αἰσχρόν , ᾗ συγγενὲς ἀδοξία , ἀρετὴν δὲ ὄνειδος , ᾗ πάντων οἰκειότατον εὔκλεια , δι ἣν πέφυκε νικᾶν ἢ διατηρεῖν αὑτὴν ἀήττητον 0 1 2 .
τὸ μὲν οὖν Αἰγυπτίων ἄξενον καὶ ἀκόλαστον εἴρηται .
τοῦ δὲ τοιαῦτα πεπονθότος ἄξιον θαυμάσαι τὴν φιλανθρωπίαν , ὃς μεσημβρίας θεασάμενος τρεῖς ὡς ἄνδρας ὁδοιποροῦντας  οἱ δὲ θειοτέρας ὄντες φύσεως ἐλελήθεσαν  προσδραμὼν ἱκέτευε λιπαρῶς μὴ παρελθεῖν αὑτοῦ τὴν σκηνήν , ἀλλ ὡς πρέπον εἰσεληλυθότας ξενίων μετασχεῖν 0 ·
οἱ δ οὐκ ἐκ τῶν λεγομένων μᾶλλον ἢ τῆς διανοίας εἰδότες ἀληθεύοντα μηδὲν ἐνδοιάσαντες ἐπινεύουσι 0 .
πληρωθεὶς δὲ τὴν ψυχὴν χαρᾶς πάντ ἐσπούδαζεν εἰς τὸ ἀνυπέρθετον τῆς ὑποδοχῆς καὶ τῇ μὲν γυναικί φησι „ σπεῦσον καὶ τρία μέτρα ποίησον ἐγκρυφιῶν , “ αὐτὸς δὲ εἰς τὰ βουκόλια συντείνας , ἁπαλὸν καὶ εὔσαρκον ἀγαγὼν μόσχον , οἰκέτῃ παραδίδωσιν .
ὁ δὲ καταθύσας σκευάζει τάχιστα ·
βραδὺς γὰρ οὐδεὶς πρὸς φιλανθρωπίαν ἐν οἴκῳ σοφοῦ , ἀλλὰ καὶ γυναῖκες καὶ ἄνδρες καὶ δοῦλοι καὶ ἐλεύθεροι προθυμότατοι πρὸς τὰς τῶν ξενιζομένων ὑπηρεσίας 0 1 .
ἑστιαθέντες δ οὐ τοῖς εὐτρεπισθεῖσι μᾶλλον ἢ τῇ τοῦ ξενοδόχου γνώμῃ καὶ πολλῇ τινι καὶ ἀπεράντῳ φιλοτιμίᾳ παρέχουσιν ἆθλον ἐλπίδος μεῖζον αὐτῷ , υἱοῦ γνησίου γένεσιν εἰς νέωτα βεβαιωθησομένην ὑποσχόμενοι δι ἑνὸς τοῦ τῶν τριῶν ἀρίστου  λέγειν γὰρ ἐν τ αὐτῷ πάντας ἀθρόους ἦν ἀφιλόσοφον , ἑνὶ δὲ λέγοντι τοὺς ἄλλους συνεπινεύειν ἐμπρεπές  0 .
ἀλλὰ γὰρ οὐ δ ὑπισχνουμένοις ἕνεκα τοῦ περὶ τὸ πρᾶγμα ἀπίστου βεβαίως προσεῖχον ·
ἤδη γὰρ ὑπερήλικες γεγονότες διὰ μακρὸν γῆρας ἀπεγνώκεσαν παιδὸς σποράν .
ἀκούσασαν οὖν τὴν γυναῖκα ἐν ἀρχῇ φησι γελάσαι καὶ μετὰ ταῦτα , εἰπόντων " μὴ ἀδυνατεῖ παρὰ τῷ θεῷ πᾶν ῥῆμα ;
“ καταιδεσθεῖσαν ἠρνῆσθαι τὸν γέλωτα ·
πάντα γὰρ ᾔδει θεῷ δυνατὰ σχεδὸν ἐξ ἔτι σπαργάνων τουτὶ τὸ δόγμα προμαθοῦσα .
τότε μοι δοκεῖ πρῶτον οὐκέθ ὁμοίαν τῶν ὁρωμένων λαβεῖν φαντασίαν , ἀλλὰ σεμνοτέραν ἢ προφητῶν ἢ ἀγγέλων μεταβαλόντων ἀπὸ πνευματικῆς καὶ ψυχοειδοῦς οὐσίας εἰς ἀνθρωπόμορφον ἰδέαν .
τὸ μὲν οὖν φιλόξενον τοῦ ἀνδρὸς εἴρηται , πάρεργον ὂν ἀρετῆς μείζονος ·
ἡ δ ἀρετὴ θεοσέβεια , περὶ ἧς καὶ πρότερον εἴπομεν , ἧς δεῖγμα σαφέστατον τὰ νῦν λεχθέντα ἐστὶν ὡς ἐπὶ ξένων ἀνδρῶν 0 1 .
εἰ δ εὐδαίμονα καὶ μακάριον οἶκον ὑπέλαβον εἶναί τινες , ἐν ᾧ συνέβη καταχθῆναι καὶ ἐνδιατρῖψαι σοφούς , οὐκ ἂν ἀξιώσαντας ἀλλ οὐδ  ὅσον διακῦψαι μόνον , εἴ τι πάθος ἐνεώρων ταῖς ψυχαῖς τῶν ἔνδον ὄντων ἀνίατον , ἐγὼ δὲ οὐκ οἶδα , τίνα ὑπερβολὴν εὐδαιμονίας καὶ μακαριότητος εἶναι φῶ περὶ τὴν οἰκίαν , ἐν ᾗ καταχθῆναι καὶ ξενίων λαχεῖν ὑπέμειναν ἄγγελοι πρὸς ἀνθρώπους , ἱεραὶ καὶ θεῖαι φύσεις , ὑποδιάκονοι καὶ ὕπαρχοι τοῦ πρώτου θεοῦ , δι ὧν οἷα πρεσβευτῶν ὅσα ἂν θελήσῃ τῷ γένει ἡμῶν προθεσπίσαι διαγγέλλει .
πῶς γὰρ ἂν τὴν ἀρχὴν εἰσελθεῖν ὑπέμειναν , εἰ μὴ καθάπερ νεὼς εὖ συντεταγμένον πλήρωμα τοὺς ἔνδον ἅπαντας ᾔδεσαν ἑνὶ πειθαρχοῦντας κελεύσματι τῷ τοῦ προεστηκότος ὡσανεὶ κυβερνήτου 0 ;
πῶς δ  ἂν ἑστιωμένων καὶ ξενιζομένων παρέσχον ὑπόληψιν , εἰ μὴ τὸν ἑστιάτορα συγγενῆ καὶ ὁμόδουλον ἡγοῦντο τῷ αὐτῶν προσπεφευγότα δεσπότῃ ;
νομιστέον μέντοι καὶ κατὰ τὴν εἴσοδον αὐτῶν ἔτι μᾶλλον ἐπιδοῦναι πάντα τὰ μέρη τῆς οἰκίας πρὸς τὸ βέλτιον αὔρᾳ τινὶ τελειοτάτης ἀρετῆς ἐπιπνευσθέντα .
τὸ δὲ συμπόσιον οἷον εἰκὸς γενέσθαι , τὴν ἐν εὐωχίαις ἀφέλειαν ἐπιδεικνυμένων πρὸς τὸν ἑστιάτορα τῶν ἑστιωμένων καὶ γυμνοῖς ἤθεσι προσαγορευόντων καὶ ὁμιλίας τὰς ἁρμοττούσας τῷ καιρῷ ποιουμένων 0 .
τεράστιον δὲ καὶ τὸ μὴ πίνοντας πινόντων καὶ τὸ μὴ ἐσθίοντας ἐσθιόντων παρέχειν φαντασίαν 0 .
ἀλλὰ ταυτί γε ὡς ἀκόλουθα 0 ·
τὸ δὲ πρῶτον ἐκεῖνο τερατωδέστατον , ἀσωμάτους ὄντας  τοῦδε σώματος  εἰς ἰδέαν ἀνθρώπων μεμορφῶσθαι χάριτι τῇ πρὸς τὸν ἀστεῖον 0 ·
τίνος γὰρ ἕνεκα ταῦτα ἐθαυματουργεῖτο ἢ τοῦ παρασχεῖν αἴσθησιν τῷ σοφῷ διὰ τρανοτέρας ὄψεως , ὅτι οὐ λέληθε τὸν πατέρα τοιοῦτος ὤν 0 ;
τὰ μὲν οὖν τῆς ῥητῆς ἀποδόσεως ὡδὶ λελέχθω ·
τῆς δὲ δι ὑπονοιῶν ἀρκτέον .
σύμβολα τὰ ἐν φωναῖς τῶν διανοίᾳ μόνῃ καταλαμβανομένων ἐστίν ·
ἐπειδὰν οὖν ἡ ψυχὴ καθάπερ ἐν μεσημβρίᾳ θεῷ περιλαμφθῇ καὶ ὅλη δι ὅλων νοητοῦ φωτὸς ἀναπλησθεῖσα ταῖς ἐν κύκλῳ κεχυμέναις αὐγαῖς ἄσκιος γένηται , τριττὴν φαντασίαν ἑνὸς ὑποκειμένου καταλαμβάνει , τοῦ μὲν ὡς ὄντος , τῶν δ ἄλλων δυοῖν ὡς ἂν ἀπαυγαζομένων ἀπὸ τούτου σκιῶν 0 ·
ὁποῖόν τι συμβαίνει καὶ τοῖς ἐν αἰσθητῷ φωτὶ διατρίβουσιν ·
ἢ γὰρ ἑστώτων ἢ κινουμένων διτταὶ σκιαὶ πολλάκις συνεμπίπτουσι .
μὴ μέντοι νομισάτω τις ἐπὶ θεοῦ τὰς σκιὰς κυριολογεῖσθαι ·
κατάχρησις ὀνόματός ἐστι μόνον πρὸς ἐναργεστέραν ἔμφασιν τοῦ δηλουμένου πράγματος , ἐπεὶ τό γε ἀληθὲς οὐχ ὧδε ἔχει ·
ἀλλ  ἔστιν , ὡς ἄν τις ἐγγύτατα τῆς ἀληθείας ἱστάμενος εἴποι , πατὴρ μὲν τῶν ὅλων ὁ μέσος , ὃς ἐν ταῖς | ἱεραῖς γραφαῖς κυρίῳ ὀνόματι καλεῖται ὁ ὤν , αἱ δὲ παρ ἑκάτερα αἱ πρεσβύταται καὶ ἐγγυτάτω τοῦ ὄντος δυνάμεις , ἡ μὲν ποιητική , ἡ δ αὖ βασιλική 0 1 2 ·
προσαγορεύεται δὲ ἡ μὲν ποιητικὴ θεός , ταύτῃ γὰρ ἔθηκέ τε καὶ διεκόσμησε τὸ πᾶν , ἡ δὲ βασιλικὴ κύριος , θέμις γὰρ ἄρχειν καὶ κρατεῖν τὸ πεποιηκὸς τοῦ γενομένου 0 .
δορυφορούμενος οὖν ὁ μέσος ὑφ ἑκατέρας τῶν δυνάμεων παρέχει τῇ ὁρατικῇ διανοίᾳ τοτὲ μὲν ἑνὸς τοτὲ δὲ τριῶν φαντασίαν , ἑνὸς μὲν ὅταν ἄκρως τύχῃ καθαρθεῖσα καὶ μὴ μόνον τὰ πλήθη τῶν ἀριθμῶν ἀλλὰ καὶ τὴν γείτονα μονάδος δυάδα ὑπερβᾶσα πρὸς τὴν ἀμιγῆ καὶ ἀσύμπλοκον καὶ καθ αὑτὴν οὐδενὸς ἐπιδεᾶ τὸ παράπαν ἰδέαν ἐπείγηται , τριῶν δὲ ὅταν μήπω τὰς μεγάλας τελεσθεῖσα τελετὰς ἔτι ἐν ταῖς βραχυτέραις ὀργιάζηται καὶ μὴ δύνηται τὸ ὂν ἄνευ ἑτέρου τινὸς ἐξ αὐτοῦ μόνου καταλαβεῖν , ἀλλὰ διὰ τῶν δρωμένων , ἢ κτίζον ἢ ἄρχον 0 1 2 .
δεύτερος μὲν οὖν , ὥς φασι , πλοῦς οὗτος , μετέχει δ οὐδὲν ἧττον δόξης θεοφιλοῦς 0 ·
ὁ δὲ πρότερος τρόπος οὐ μετέχει , ἀλλ αὐτός ἐστι θεοφιλὴς δόξα , μᾶλλον δὲ καὶ δόξης πρεσβυτέρα καὶ παντὸς τιμιωτέρα τοῦ δοκεῖν ἀλήθεια 0 .
γνωριμώτερον δὲ τὸ δηλούμενον παραστατέον .
τρεῖς εἰσιν ἠθῶν ἀνθρωπίνων τάξεις , ὧν ἑκάστη διακεκλήρωται μίαν τῶν εἰρημένων φαντασιῶν , ἡ μὲν ἀρίστη τὴν μέσην τοῦ ὄντως ὄντος , ἡ δὲ μετ ἐκείνην τὴν ἐπὶ δεξιά , τὴν εὐεργέτιν , ᾗ θεὸς ὄνομα , ἡ δὲ τρίτη τὴν ἐπὶ θάτερα , τὴν ἀρχικήν , ἣ καλεῖται κύριος 0 1 2 .
τὰ μὲν οὖν ἄριστα τῶν ἠθῶν τὸν καθ αὑτὸν ἄνευ τινὸς ὄντα θεραπεύει πρὸς μηδενὸς ἑτέρου μεθελκόμενα , τῷ τετάσθαι μοναδικῶς πρὸς τὴν ἑνὸς τιμήν ·
τῶν δ ἄλλων τὰ μὲν διὰ τῆς εὐεργέτιδος συνίσταται καὶ γνωρίζεται δυνάμεως τῷ πατρί , τὰ δὲ διὰ τῆς βασιλικῆς 0 .
ὃ δὲ λέγω , τοιοῦτόν ἐστιν .
ἄνθρωποι μὲν ἐπειδὰν αἴσθωνται κατὰ πρόφασιν ἑταιρείας προσιόντας αὐτοῖς τινας ἐπὶ θήρᾳ πλεονεξιῶν , ὑποβλέπονταί τε καὶ ἀποστρέφονται τὴν προσποίητον κολακείαν καὶ τιθασείαν αὐτῶν δεδιότες ὡς σφόδρα ἐπιζήμιον 0 ·
ὁ δὲ θεὸς ἅτε βλάβην οὐκ ἐπιδεχόμενος ἅπαντας τοὺς καθ ἡντινοῦν ἰδέαν προαιρουμένους τιμᾶν αὐτὸν ἄσμενος προσκαλεῖται , μηδένα σκορακίζειν ἀξιῶν τὸ παράπαν , ἀλλὰ μόνον οὐκ ἄντικρυς τοῖς ἀκοὰς ἔχουσιν ἐν τῇ ψυχῇ θεσπίζει τάδε ·
„ τὰ μὲν πρῶτα τῶν ἄθλων κείσεται τοῖς ἐμὲ θεραπεύουσι δι ἐμὲ αὐτόν , τὰ δὲ δεύτερα τοῖς δι  ἑαυτούς , ἢ τυχεῖν ἀγαθῶν ἐλπίζουσιν ἢ τιμωριῶν ἀπαλλαγὴν εὑρήσεσθαι προσδοκῶσι ·
καὶ γὰρ εἰ ἔμμισθος ἡ τῶνδε θεραπεία καὶ μὴ ἀδέκαστος , ἀλλ οὐδὲν ἧττον ἐντὸς εἱλεῖται θείων περιβόλων καὶ οὐκ ἔξω πλάζεται 0 .
τὰ δὲ ἆθλα τοῖς μὲν ἐμὲ τιμῶσι δι ἐμὲ κείσεται φίλια , τοῖς δὲ διὰ τὰς χρείας φίλια μὲν οὔ , τὸ δὲ μὴ ἀλλοτρίοις νομίζεσθαι 0 1 ·
δέχομαι γὰρ καὶ τὸν τῆς εὐεργέτιδός μου δυνάμεως βουλόμενον μεταλαχεῖν εἰς μετουσίαν ἀγαθῶν καὶ τὸν φόβῳ τὴν ἡγεμονικὴν καὶ δεσποτικὴν ἱλασκόμενον ἐξουσίαν εἰς ἀποτροπὴν κολάσεως ·
οὐ γὰρ ἀγνοῶ , διότι πρὸς τῷ χείρους μὴ γίγνεσθαι καὶ βελτίους ἔσονται τῷ συνεχεῖ τῆς θεραπείας εἱλικρινῆ καὶ καθαρὰν εὐσέβειαν ἀσκήσαντες .
εἰ γὰρ καὶ μάλιστα οἱ τρόποι διαφέρουσιν , ἀφ ὧν ποιοῦνται τὰς πρὸς τὴν ἀρέσκειαν ὁρμάς , οὐκ αἰτιατέον , ὅτι σκοπὸς εἷς καὶ τέλος ἕν ἐστιν αὐτοῖς , τὸ θεραπεύειν ἐμέ .
“ ὅτι δ ἡ τριττὴ φαντασία δυνάμει ἑνός ἐστιν ὑποκειμένου , φανερὸν οὐ μόνον ἐκ τῆς ἐν ἀλληγορίᾳ θεωρίας , ἀλλὰ καὶ τῆς ῥητῆς γραφῆς τάδε περιεχούσης 0 ·
ἡνίκα μὲν γὰρ ὁ σοφὸς ἱκετεύει τοὺς ἐοικότας ὁδοιπόροις τρεῖς ξενισθῆναι παρ αὑτῷ , διαλέγεται τούτοις οὐχ ὡς τρισίν , ἀλλ ὡς ἑνί , καί φησι 0 ·
„ κύριε , εἰ ἄρα εὗρον χάριν παρὰ σοί , μὴ παρέλθῃς τὸν παῖδά σου “  Gen .
τὸ γὰρ „ κύριε “ καὶ τὸ „ παρὰ σοὶ “ καὶ τὸ „ μὴ παρέλθῃς “ καὶ ὅσα τοιαῦτα πρὸς ἕνα πέφυκεν ἀλλ οὐ πρὸς πλείους λέγεσθαι 0 ·
ἡνίκα δὲ ξενιζόμενοι φιλοφρονοῦνται τὸν ξενοδόχον , πάλιν εἷς ὑπισχνεῖται ὡς μόνος αὐτὸς παρὼν γνησίου παιδὸς σπορὰν διὰ τῶνδε · "
ἐπανιὼν ἥξω πρὸς σὲ κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον εἰς νέωτα , καὶ ἕξει υἱὸν Σάρρα ἡ γυνή σου “  Gen .
φανερώτατα μέντοι καὶ διαπονητότατα μηνύει διὰ τῶν ἑξῆς τὸ δηλούμενον .
ἡ Σοδομιτῶν χώρα , μοῖρα τῆς Χανανίτιδος γῆς , ἣν ὕστερον ὠνόμασαν Συρίαν Παλαιστίνην , ἀδικημάτων μυρίων ὅσων γεμισθεῖσα καὶ μάλιστα τῶν ἐκ γαστριμαργίας καὶ λαγνείας ὅσα τε μεγέθη καὶ πλήθη τῶν ἄλλων ἡδονῶν ἐπιτειχίσασα ἤδη παρὰ τῷ δικαστῇ τῶν ὅλων κατέγνωστο .
αἴτιον δὲ τῆς περὶ τὸ ἀκολασταίνειν ἀμετρίας ἐγένετο τοῖς οἰκήτορσιν ἡ τῶν χορηγιῶν ἐπάλληλος ἀφθονία ·
βαθύγειος γὰρ καὶ εὔυδρος οὖσα ἡ χώρα παντοίων ἀνὰ πᾶν ἔτος εὐφορίᾳ καρπῶν ἐχρῆτο ·
„ μεγίστη δ ἀρχὴ κακῶν “ ὡς εἶπέ τις οὐκ ἀπὸ σκοποῦ „ τὰ λίαν ἀγαθά 0 .
“ ὧν ἀδυνατοῦντες φέρειν τὸν κόρον ὥσπερ τὰ θρέμματα σκιρτῶντες ἀπαυχενίζουσι τὸν τῆς φύσεως νόμον , ἄκρατον πολὺν καὶ ὀψοφαγίας καὶ ὀχείας ἐκθέσμους μεταδιώκοντες 0 ·
οὐ γὰρ μόνον θηλυμανοῦντες ἀλλοτρίους γάμους διέφθειρον , ἀλλὰ καὶ ἄνδρες ὄντες ἄρρεσιν ἐπιβαίνοντες , τὴν κοινὴν πρὸς τοὺς πάσχοντας οἱ δρῶντες φύσιν οὐκ αἰδούμενοι , παιδοσποροῦντες ἠλέγχοντο μὲν ἀτελῆ γονὴν σπείροντες , ὁ δ ἔλεγχος πρὸς οὐδὲν ἦν ὄφελος , ὑπὸ βιαιοτέρας νικωμένων ἐπιθυμίας .
εἶτ ἐκ τοῦ κατ ὀλίγον ἐθίζοντες τὰ γυναικῶν ὑπομένειν τοὺς ἄνδρας γεννηθέντας θήλειαν κατεσκεύασαν αὐτοῖς νόσον , κακὸν δύσμαχον , οὐ μόνον τὰ σώματα μαλακότητι καὶ θρύψει γυναικοῦντες , ἀλλὰ καὶ τὰς ψυχὰς ἀγεννεστέρας ἀπεργαζόμενοι , καὶ τό γε ἐπ  αὐτοὺς ἧκον μέρος τὸ σύμπαν ἀνθρώπων γένος διέφθειρον ·
εἰ γοῦν Ἕλληνες ὁμοῦ καὶ βάρβαροι συμφωνήσαντες ἐζήλωσαν τὰς τοιαύτας ὁμιλίας , ἠρήμωντο ἂν ἑξῆς αἱ πόλεις ὥσπερ λοιμώδει νόσῳ κενωθεῖσαι 0 .
λαβὼν δὲ ὁ θεὸς οἶκτον ἅτε σωτὴρ καὶ φιλάνθρωπος τὰς μὲν κατὰ φύσιν ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν συνόδους γινομένας ἕνεκα παίδων σπορᾶς ηὔξησεν ὡς ἔνι μάλιστα , τὰς δ ἐκφύλους καὶ ἐκθέσμους διαμισήσας ἔσβεσε καὶ τοὺς ὀργῶντας ἐπὶ ταύτας προβαλόμενος οὐχὶ τὰς ἐν ἔθει καινουργήσας δ ἐκτόπους καὶ παρηλλαγμένας τιμωρίας ἐτιμωρήσατο .
κελεύει γὰρ ἐξαίφνης τὸν ἀέρα νεφωθέντα πολὺν ὄμβρον οὐχ ὕδατος ἀλλὰ πυρὸς ὕειν ·
ἀθρόας δὲ νιφούσης ἀδιαστάτῳ καὶ ἀπαύστῳ ῥύμῃ φλογός , ἐκαίοντο μὲν ἀγροὶ καὶ λειμῶνες καὶ λάσια ἄλση καὶ ἕλη δασύτατα καὶ δρυμοὶ βαθεῖς , ἐκαίετο δ ἡ πεδιὰς καὶ ὁ τοῦ σίτου καὶ τῶν ἄλλων σπαρτῶν ἅπας καρπός , ἐκαίετο δὲ καὶ τῆς ὀρεινῆς ἡ δενδροφόρος , στελεχῶν ῥίζαις αὐταῖς ἐμπιπραμένων ·
ἐπαύλεις δὲ καὶ οἰκίαι καὶ τείχη καὶ ὅσα ἐν οἰκοδομαῖς ἰδιωτικὰ καὶ δημόσια πάντα συγκατεπίμπραντο καὶ ἡμέρᾳ μιᾷ αἱ μὲν εὐανδροῦσαι πόλεις τάφος τῶν οἰκητόρων ἐγεγένηντο , αἱ δ ἐκ λίθων καὶ ξύλων κατασκευαὶ τέφρα καὶ λεπτὴ κόνις 0 1 .
ἐπεὶ δὲ τὰ ἐν φανερῷ καὶ ὑπὲρ γῆς ἅπαντα κατανάλωσεν ἡ φλόξ , ἤδη καὶ τὴν γῆν αὐτὴν ἔκαιε κατωτάτω διαδῦσα καὶ τὴν ἐνυπάρχουσαν ζωτικὴν δύναμιν ἔφθειρεν εἰς ἀγονίαν παντελῆ , ὑπὲρ τοῦ μη δ αὖθίς ποτε καρπὸν ἐνεγκεῖν ἢ χλοηφορῆσαι τὸ παράπαν δυνηθῆναι ·
καὶ μέχρι νῦν καίεται , τὸ γὰρ κεραύνιον πῦρ ἥκιστα σβεννύμενον ἢ νέμεται ἢ ἐντύφεται .
πίστις δὲ σαφεστάτη τὰ ὁρώμενα 0 ·
τοῦ γὰρ συμβεβηκότος πάθους μνημεῖόν ἐστιν ὅ τε ἀναδιδόμενος ἀεὶ καπνὸς καὶ ὃ μεταλλεύουσι θεῖον ·
τῆς δὲ περὶ τὴν χώραν παλαιᾶς εὐδαιμονίας ἐναργέστατον ὑπολείπεται δεῖγμα πόλις μία τῶν ὁμόρων καὶ ἡ ἐν κύκλῳ γῆ , πολυάνθρωπος μὲν ἡ πόλις , εὔχορτος δὲ καὶ εὔσταχυς καὶ συνόλως καρποφόρος ἡ γῆ , πρὸς ἔλεγχον δίκης γνώμῃ θείᾳ δικασθείσης 0 .
ἀλλὰ γὰρ οὐχ ἕνεκα τοῦ δηλῶσαί με τὰς μεγαλουργηθείσας συμφορὰς καινὰς ταῦτα διεξῆλθον , ἀλλ ἐκεῖνο βουλόμενος παραστῆσαι , ὅτι τῶν τριῶν ὡς ἀνδρῶν ἐπιφανέντων τῷ σοφῷ δύο μόνους εἰς τὴν ἀφανισθεῖσαν χώραν τὰ λόγιά φησιν ἐλθεῖν ἐπ ὀλέθρῳ τῶν οἰκητόρων , τοῦ τρίτου μὴ δικαιώσαντος ἥκειν ·
ὃς κατά γε τὴν ἐμὴν ἔννοιαν ἦν ὁ πρὸς ἀλήθειαν ὤν , ἁρμόττον ὑπολαβὼν εἶναι τὰ μὲν ἀγαθὰ παρὼν δι αὑτοῦ χαρίζεσθαι , μόναις δ  ἐπιτρέπειν ταῖς δυνάμεσι καθ ὑπηρεσίαν τὰ ἐναντία χειρουργεῖν , ἵνα μόνων ἀγαθῶν αἴτιος , κακοῦ δὲ μηδενὸς προηγουμένως νομίζηται .
τοῦτό μοι δοκοῦσι καὶ τῶν βασιλέων οἱ μιμούμενοι τὴν θείαν φύσιν πράττειν , τὰς μὲν χάριτας δι ἑαυτῶν προτείνοντες , τὰς δὲ τιμωρίας δι ἑτέρων βεβαιοῦντες .
ἀλλ  ἐπειδὴ τῶν δυεῖν δυνάμεων ἡ μὲν εὐεργέτις ἐστίν , ἡ δὲ κολαστήριος , ἑκατέρα κατὰ τὸ εἰκὸς ἐπιφαίνεται τῇ Σοδομιτῶν γῇ , διότι τῶν ἀρίστων ἐν αὐτῇ πέντε πόλεων τέτταρες μὲν ἔμελλον ἐμπίπρασθαι , μία δὲ ἀπαθὴς παντὸς κακοῦ σῷος ὑπολείπεσθαι 0 ·
ἐχρῆν γὰρ διὰ μὲν τῆς κολαστηρίου γίνεσθαι τὴν φθοράν , σῴζεσθαι δὲ διὰ τῆς εὐεργέτιδος .
ἀλλ  ἐπειδὴ καὶ τὸ σῳζόμενον μέρος οὐχ ὁλοκλήρους καὶ παντελεῖς εἶχεν ἀρετάς , δυνάμει μὲν τοῦ ὄντος εὐεργετεῖτο , προηγουμένως δὲ τῆς ἐκείνου φαντασίας ἀνάξιον ἐνομίσθη τυχεῖν .
ἡ μὲν οὖν ἐν φανερῷ καὶ πρὸς τοὺς πολλοὺς ἀπόδοσις ἥδ  ἐστίν ·
ἡ δ ἐν ἀποκρύφῳ καὶ πρὸς ὀλίγους , ὅσοι τρόπους ψυχῆς ἐρευνῶσιν ἀλλ  οὐ σωμάτων μορφάς , αὐτίκα λεχθήσεται 0 .
συμβολικῶς ἡ πεντάπολις αἱ ἐν ἡμῖν πέντε αἰσθήσεις εἰσί , τὰ τῶν ἡδονῶν ὄργανα , δι  ὧν ἅπασαι μικραί τε αὖ καὶ μεγάλαι τελεσιουργοῦνται .
ἢ γὰρ ὁρῶντες χρωμάτων καὶ σχημάτων ποικιλίας ἔν τε ἀψύχοις καὶ ψυχὴν ἔχουσιν ἡδόμεθα ἢ φωνῶν ἐμμελεστάτων ἀκούοντες ἢ κατὰ γεῦσιν ἐν τοῖς περὶ ἐδωδὴν καὶ πόσιν ἢ κατ ὄσφρησιν ἐν εὐωδίαις ἀτμῶν ἢ ἐν μαλακοῖς καὶ θερμοῖς ἔτι δὲ λείοις κατὰ τὴν ἁφήν 0 1 .
ζωωδέσταται μὲν οὖν καὶ ἀνδραποδωδέσταται τῶν πέντε τρεῖς εἰσιν αἰσθήσεις , γεῦσις , ὄσφρησις , ἁφή , περὶ ἃς τῶν θρεμμάτων καὶ τῶν θηρίων τὰ γαστριμαργότατα καὶ συνουσιαστικώτατα μάλιστα ἐπτόηται ·
δι ὅλης γὰρ ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἢ τροφῶν ἀπλήστως ἐμφορεῖται ἢ πρὸς τὰς ὀχείας ὁρμᾷ .
δύο δ εἰσὶν ἐμφιλόσοφοι καὶ ἡγεμονίδες , ἀκοὴ καὶ ὅρασις ·
βραδύτερα δέ πως καὶ θηλύτερα ὦτα ὀφθαλμῶν ἐπὶ τὰ ὁρατὰ φθανόντων ὑπὸ εὐτολμίας καὶ οὐκ ἀναμενόντων , ἄχρις ἂν ἐκεῖνα κινήσῃ , προϋπαντιαζόντων δὲ καὶ ἀντικινῆσαι γλιχομένων 0 .
ἀκοὴ μὲν οὖν , διότι βραδεῖα καὶ θηλυτέρα , δευτερεύουσαν τάξιν τετάχθω , προνομία δ ἔστω τις ἐξαίρετος ὁράσει 0 ·
ταύτην γὰρ ὁ θεὸς βασιλίδα τῶν ἄλλων ἀπέφηνεν ἐπάνω θεὶς ἁπασῶν καὶ ὥσπερ ἐπ ἀκροπόλεως ἱδρυσάμενος οἰκειοτάτην ἀπειργάσατο ψυχῇ .
τεκμηριώσαιτο δ ἄν τις ἐκ τοῦ συμμεταβάλλειν ταῖς ἐκείνης τροπαῖς ·
λύπης μὲν γὰρ ἐγγινομένης , ὀφθαλμοὶ συννοίας γέμουσι καὶ κατηφείας , χαρᾶς δ ἔμπαλιν , ὑπομειδιῶσι καὶ γεγήθασι , φόβου δὲ κρατήσαντος , ταραχώδους γέμουσιν ἀταξίας , κινήσεις καὶ παλμοὺς καὶ περιστροφὰς ἀτάκτους ἐνδεχόμενοι ·
εἰ δ ὀργὴ κατάσχοι , τραχυτέρα πως καὶ ὕφαιμος ἡ ὄψις , καὶ ἐν μὲν τῷ λογίζεσθαι καὶ φροντίζειν τινὸς ἠρεμεῖ καὶ ἐκνένευκε , μόνον οὐ συνεκτείνουσα τῇ διανοίᾳ ἑαυτήν , ἐν δὲ ταῖς ἀναψύξεσι καὶ ἀνέσεσι συνανίεται καὶ χαλᾶται 0 ·
καὶ προσιόντι μὲν φίλῳ προευαγγελίζεται τὸ τῆς εὐνοίας πάθος εὐδίῳ καὶ γαληνῷ βλέμματι , εἰ δ ἐχθρὸς τύχοι , τὸ δυσάρεστον τῆς ψυχῆς πάθος προμηνύει ·
καὶ θρασύτητι μὲν προπηδῶσι καὶ προεκτρέχουσιν ὀφθαλμοί , αἰδοῖ δὲ πρᾴως ἠρεμοῦσι ·
καὶ  ὡς συνελόντι φράσαι 0 .
ψυχῆς εἰκόνα δεδημιουργῆσθαι τὴν ὅρασιν ἀκρότητι τέχνης εὖ μεμιμημένης ἐναργὲς ἐμφαίνουσαν εἴδωλον οἷα διὰ κατόπτρου τὴν φύσιν ὁρατὴν ἐξ αὑτῆς οὐκ ἐχούσης 0 .
ἀλλὰ γὰρ οὐ ταύτῃ μόνον τὰς ἄλλας αἰσθήσεις ὑπερβάλλει τὸ κάλλος ὀφθαλμῶν , ἀλλὰ καὶ διότι τῶν ἄλλων ἐν ταῖς ἐγρηγόρσεσι  τὴν γὰρ καθ  ὕπνον ἀπραξίαν οὐ παραληπτέον  ἐπιλείπουσιν αἱ χρήσεις ·
ὁπότε γὰρ μὴ κινήσειέ τι τῶν ἐκτός , ἡσυχάζουσιν , αἱ δὲ τῶν ὀφθαλμῶν ἀναπεπταμένων ἐνέργειαι συνεχεῖς καὶ ἀδιάστατοι μηδέποτε πληρουμένων εἰσὶ καὶ ταύτῃ παριστάντων , ἣν ἔχουσι πρὸς ψυχὴν συγγένειαν .
ἀλλ  ἐκείνη μὲν ἀεικίνητος οὖσα μεθ ἡμέραν καὶ νύκτωρ διανίσταται , τοῖς δ ἅτε σαρκὸς πλεῖστον μετέχουσιν αὐτάρκης ἐδόθη δωρεά , μέρος ἥμισυ τοῦ παντὸς χρόνου καὶ βίου διατελεῖν ἐνεργοῦντας τὰς ἁρμοττούσας ἐνεργείας .
ὃ δ ἐστὶν ἀναγκαιότατον τῆς ἀπὸ τῶν ὀμμάτων ὠφελείας , ἤδη λεκτέον .
μόνῃ γὰρ ὁράσει τῶν αἰσθήσεων ὁ θεὸς ἀνέτειλε φῶς , ὃ καὶ τῶν ὄντων ἐστὶ κάλλιστον καὶ πρῶτον ἐν ἱεραῖς βίβλοις ὠνομάσθη καλόν  Gen .
διττὴ δὲ φωτὸς φύσις 0 ·
τὸ μὲν γὰρ ἀπὸ τοῦ χρειώδους πυρός , φθαρτοῦ φθαρτόν , ἐκλάμπει σβέσιν ἐνδεχόμενον , τὸ δὲ ἄσβεστον καὶ ἀδιάφθορόν ἐστιν , ἄνωθεν ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ πρὸς ἡμᾶς φερόμενον , ὥσπερ ἀπ ἀενάων πηγῶν ἑκάστου τῶν ἀστέρων αὐγὰς ἐκχέοντος ·
ἑκατέρῳ δ ἡ ὄψις ἐνομιλεῖ καὶ δι ἀμφοτέρων προσβάλλει τοῖς ὁρατοῖς εἰς ἀκριβεστάτην ἀντίληψιν .
ἔτι τοίνυν ἐπιχειρῶμεν ὀφθαλμοὺς λόγοις ἐγκωμιάζειν , τοῦ θεοῦ τοὺς ἀληθεῖς ἐπαίνους αὐτῶν στηλιτεύσαντος ἐν οὐρανῷ , τοὺς ἀστέρας ;
ἡλίου γὰρ αὐγαὶ καὶ σελήνης καὶ τῶν ἄλλων πλανήτων καὶ ἀπλανῶν τοῦ χάριν γεγόνασιν ὅτι μὴ τῆς ὀφθαλμῶν ἐνεργείας εἰς τὴν τοῦ ὁρᾶν ὑπηρεσίαν 0 ;
διὸ καὶ προσχρώμενοι τῇ πασῶν ἀρίστῃ δωρεᾷ φωτὶ καταθεῶνται τὰ ἐν κόσμῳ , γῆν , φυτά , ζῷα , καρπούς , πελαγῶν ἀναχύσεις , ποταμοὺς αὐθιγενεῖς τε καὶ χειμάρρους πηγῶν τε διαφοράς , ὧν αἱ μὲν ψυχρὸν αἱ δὲ θερμὸν νᾶμα προχέουσι , πάντων τῶν κατὰ τὸν ἀέρα συνισταμένων τὰς φύσεις  ἀμύθητοι δέ εἰσιν ἰδέαι καὶ ἀπερίληπτοι λόγῳ  , καὶ ἐπὶ πᾶσι τὸν οὐρανόν , ὃς ἀληθείᾳ κόσμος ἐν κόσμῳ δεδημιούργηται , καὶ τὰ κατ  οὐρανὸν κάλλη καὶ θεῖα ἀγάλματα 0 1 2 .
τίς οὖν τῶν ἄλλων αἰσθήσεων ἐπαυχήσει διαβῆναί ποτε τοσοῦτον ;
ἀλλ ἐάσαντες τὰς ἐπὶ ταῖς φάτναις τὸ σύμφυτον ἡμῖν θρέμμα πιαινούσας , τὴν ἐπιθυμίαν , ἐξετάσωμεν τὴν λόγου μεταποιουμένην ἀκοήν ·
ἧς ὁ σύντονος καὶ τελειότατος δρόμος ἵσταται κατὰ ἀέρα τὸν περίγειον , ὅταν βία πνευμάτων καὶ κτύποι βροντῶν συρμὸν πολὺν καὶ χαλεπὸν πάταγον ἐξηχῶσιν .