Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
ἀπαλείψω τὸν ἄνθρωπον ὃν ἐποίησα ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς “  Gen .
ἴσως τινὲς τῶν ἀνεξετάστων ὑποτοπήσουσι τὸν νομοθέτην αἰνίττεσθαι , ὅτι ἐπὶ τῇ γενέσει τῶν ἀνθρώπων ὁ δημιουργὸς μετέγνω κατιδὼν τὴν ἀσέβειαν αὐτῶν , ἧς χάριν αἰτίας ἐβουλήθη σύμπαν διαφθεῖραι τὸ γένος .
ἀλλ ἴστωσαν ὅτι ταῦτα δοξάζοντες ἐπελαφρίζουσι καὶ ἐπικουφίζουσι τὰ τῶν παλαιῶν ἐκείνων ἁμαρτήματα δι ὑπερβολὴν τῆς περὶ αὐτοὺς ἀθεότητος .
τί γὰρ ἂν ἀσέβημα μεῖζον γένοιτο τοῦ ὑπολαμβάνειν τὸν ἄτρεπτον τρέπεσθαι ;
καίτοι τινῶν ἀξιούντων μη δὲ πάντας ἀνθρώπους ταῖς γνώμαις ἐπαμφοτερίζειν 0 ·
τοὺς γὰρ ἀδόλως καὶ καθαρῶς φιλοσοφήσαντας μέγιστον ἐκ τῆς ἐπιστήμης ἀγαθὸν εὕρασθαι τὸ μὴ τοῖς πράγμασι συμμεταβάλλειν , ἀλλὰ μετὰ στερρότητος ἀκλινοῦς καὶ παγίου βεβαιότητος ἅπασι τοῖς ἁρμόττουσιν ἐγχειρεῖν 0 .
ἀρέσκει δὲ καὶ τῷ νομοθέτῃ τὸν τέλειον ἠρεμίας ἐφίεσθαι ·
τὸ γὰρ εἰρημένον τῷ σοφῷ ἐκ προσώπου τοῦ θεοῦ „ σὺ δὲ αὐτοῦ στῆθι μετ ἐμοῦ “  Deut 0 .
5 , 31  τὸ ἀκλινὲς καὶ ἀρρεπὲς τῆς γνώμης καὶ ἱδρυμένον πάντῃ σαφέστατα παρίστησι .
τῷ γὰρ ὄντι θαυμάσιον , ὥσπερ τινὰ λύραν τὴν ψυχὴν μουσικῶς ἁρμοσάμενον οὐκ ὀξέσι καὶ βαρέσι τοῖς φθόγγοις , ἀλλ ἐπιστήμῃ μὲν τῶν ἐναντίων , χρήσει δὲ τῶν ἀμεινόνων , μή τε ἐπιτεῖναι προσυπερβάλλοντα μή τε ἀνεῖναι μαλθάξαντα τὴν ἀρετῶν καὶ τῶν φύσει καλῶν ἁρμονίαν , δι ἴσου δ αὐτὴν φυλάξαντα κροτεῖν καὶ ἐπιψάλλειν ἐμμελῶς 0 1 2 .
ὄργανον γὰρ τελεώτατον ὑπὸ φύσεως δημιουργηθὲν ἀρχέτυπον τῶν χειροκμήτων τοῦτό γε 0 ·
ὅπερ εἰ καλῶς ἁρμοσθείη , τὴν πασῶν ἀρίστην συμφωνίαν ἀπεργάσεται , ἥτις οὐκ ἐν κλάσει καὶ τόνοις ἐμμελοῦς φωνῆς , ἀλλ ἐν ὁμολογίᾳ τῶν κατὰ τὸν βίον πράξεων ἔχει τὸ τέλος .
ὅπου γοῦν ἀνθρώπων ψυχὴ τὸν πολὺν κλύδωνα καὶ σάλον , ὃν καταρραγὲν σφοδρὸν πνεῦμα τὸ κακίας αἰφνίδιον ἤγειρεν , ἐπιστήμης καὶ σοφίας αὔραις ἀποτίθεται καὶ τὸ κυμαῖνον καὶ παρῳδηκὸς ὑφεῖσα νηνέμῳ εὐδίᾳ χρωμένη γαληνιάζει , εἶτ ἐνδοιάζεις , ὅτι ὁ ἄφθαρτος καὶ μακάριος καὶ τῶν ἀρετῶν καὶ αὐτῆς τελειότητος καὶ εὐδαιμονίας ἀνημμένος τὸ κράτος οὐ χρῆται γνώμης μεταβολῇ , μένει δὲ ἐφ ὧν ἐξ ἀρχῆς ἐβουλεύσατο οὐδὲν αὐτῶν μετατιθείς ;
ἀνθρώποις μὲν οὖν τὸ εὐμετάβολον ἢ διὰ τὴν ἐν αὐτοῖς ἢ διὰ τὴν ἐκτὸς ἀβεβαιότητα συμβαίνειν ἀνάγκη 0 ·
οἷον οὕτως φίλους ἑλόμενοι πολλάκις καὶ βραχύν τινα αὐτοῖς συνδιατρίψαντες χρόνον , οὐδὲν ἐγκαλεῖν ἔχοντες ἀπεστράφημεν , ὡς εἰς ἐχθρῶν ἢ ἀγνουμένων γοῦν τάξιν ἐμβιβάσαι .
τοῦτο τὸ ἔργον κούφην εὐχέρειαν ἡμῶν αὐτῶν ἐλέγχει τὰς ἐξ ἀρχῆς ὑποθέσεις ἀδυνατούντων κραταιῶς διαφυλάττειν ·
ὁ δὲ θεὸς οὐχ ἁψίκορος 0 .
καὶ μὴν ἔστιν ὅτε διανοούμεθα μὲν ἐπιμένειν κριτηρίοις τοῖς αὐτοῖς , οἱ δὲ προσελθόντες οὐκ ἔμειναν ἐν ὁμοίῳ , ὥστ ἐξ ἀνάγκης καὶ αἱ ἡμέτεραι γνῶμαι συμμετέβαλον .
προϊδέσθαι γὰρ ἢ μελλόντων πραγμάτων συντυχίας ἢ γνώμας ἑτέρων ἄνθρωπον ὄντα ἀμήχανον , τῷ δὲ θεῷ ὡς ἐν αὐγῇ καθαρᾷ πάντα ἀρίδηλα 0 1 .
καὶ γὰρ ἄχρι τῶν ψυχῆς μυχῶν φθάσας , ἃ τοῖς ἄλλοις ἐστὶν ἀόρατα τηλαυγῶς πέφυκε καθορᾶν , καὶ προμηθείᾳ καὶ προνοίᾳ χρώμενος , οἰκείαις ἀρεταῖς , οὐδὲν ἀπελευθεριάζειν καὶ ἔξω τῆς ἑαυτοῦ καταλήψεως βαίνειν ἐᾷ ·
ἐπειδήπερ οὐ δ ἡ τῶν μελλόντων ἀδηλότης αὐτῷ συμβατή 0 ·
οὔ τε γὰρ ἄδηλον οὔ τε μέλλον οὐδὲν θεῷ 0 .
δῆλον μὲν οὖν , ὅτι καὶ τῶν γεννηθέντων τὸν φυτεύσαντα καὶ τῶν δημιουργηθέντων τὸν τεχνίτην καὶ τὸν ἐπίτροπον τῶν ἐπιτροπευομένων ἐπιστήμονα  ἀναγκαῖον  εἶναι δεῖ 0 .
ὁ δὲ θεὸς πατὴρ καὶ τεχνίτης καὶ ἐπίτροπος τῶν ἐν οὐρανῷ τε καὶ κόσμῳ πρὸς ἀλήθειάν ἐστι .
καὶ μὴν τά γε μέλλοντα συσκιάζεται ὑπὸ τοῦ αὖθις χρόνου , τοτὲ μὲν βραχεῖ , τοτὲ δὲ μακρῷ διαστήματι .
δημιουργὸς δὲ καὶ χρόνου θεός 0 ·
καὶ γὰρ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ πατὴρ  πατὴρ δὲ χρόνου κόσμος  τὴν κίνησιν αὐτοῦ γένεσιν ἀποφήνας ἐκείνου 0 1 ·
ὥστε υἱωνοῦ τάξιν ἔχειν πρὸς θεὸν τὸν χρόνον 0 .
ὁ μὲν γὰρ κόσμος οὗτος νεώτερος υἱὸς θεοῦ , ἅτε αἰσθητὸς ὤν 0 ·
τὸν γὰρ πρεσβύτερον  οὐδένα εἶπε   νοητὸς δ ἐκεῖνος  πρεσβείων ἀξιώσας παρ  ἑαυτῷ καταμένειν διενοήθη 0 .
οὗτος οὖν ὁ νεώτερος υἱὸς ὁ αἰσθητὸς κινηθεὶς τὴν χρόνου φύσιν ἀναλάμψαι καὶ ἀνασχεῖν ἐποίησεν ·
ὥστε οὐδὲν παρὰ θεῷ μέλλον τῷ καὶ τὰ τῶν χρόνων ὑπηγμένῳ πέρατα 0 .
καὶ γὰρ οὐ χρόνος , ἀλλὰ τὸ ἀρχέτυπον τοῦ χρόνου καὶ παράδειγμα αἰὼν ὁ βίος ἐστὶν αὐτοῦ ·
ἐν αἰῶνι δὲ οὔ τε παρελήλυθεν οὐδὲν οὔ τε μέλλει , ἀλλὰ μόνον ὑφέστηκεν .
ἱκανῶς οὖν διειλεγμένοι περὶ τοῦ μὴ χρῆσθαι μετανοίᾳ τὸ ὂν ἀκολούθως ἀποδώσομεν , τί ἐστι τὸ „ ἐνεθυμήθη ὁ θεὸς ὅτι ἐποίησε τὸν ἄνθρωπον ἐπὶ τῆς γῆς καὶ διενοήθη “  Gen .
ἔννοιαν καὶ διανόησιν , τὴν μὲν ἐναποκειμένην οὖσαν νόησιν , τὴν δὲ νοήσεως διέξοδον , βεβαιοτάτας δυνάμεις ὁ ποιητὴς τῶν ὅλων κληρωσάμενος καὶ χρώμενος ἀεὶ ταύταις τὰ ἔργα ἑαυτοῦ καταθεᾶται 0 .
τὰ μὲν δὴ μὴ λείποντα τὴν τάξιν τῆς πειθαρχίας ἕνεκα ἐπαινεῖ , τὰ δὲ μεθιστάμενα τῇ κατὰ λιποτακτῶν ὡρισμένῃ μετέρχεται δίκῃ .
τῶν γὰρ σωμάτων τὰ μὲν ἐνεδήσατο ἕξει , τὰ δὲ φύσει , τὰ δὲ ψυχῇ , τὰ δὲ λογικῇ ψυχῇ 0 1 2 .
λίθων μὲν οὖν καὶ ξύλων , ἃ δὴ τῆς συμφυΐας ἀπέσπασται , δεσμὸν κραταιότατον ἕξιν εἰργάζετο ·
ἡ δέ ἐστι πνεῦμα ἀναστρέφον ἐφ ἑαυτό ·
ἄρχεται μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν μέσων ἐπὶ τὰ πέρατα τείνεσθαι , ψαῦσαν δὲ ἄκρας ἐπιφανείας ἀνακάμπτει πάλιν , ἄχρις ἂν ἐπὶ τὸν αὐτὸν ἀφίκηται τόπον , ἀφ οὗ τὸ πρῶτον ὡρμήθη ·
ἕξεως ὁ συνεχὴς οὗτος δίαυλος ἄφθαρτος , ὃν οἱ δρομεῖς ἀπομιμούμενοι ταῖς τριετηρίσιν ἐν τοῖς ἀνθρώπων ἁπάντων κοινοῖς θεάτροις ὡς μέγα δὴ καὶ λαμπρὸν καὶ περιμάχητον ἔργον ἐπιδείκνυνται 0 .
τὴν δὲ φύσιν ἀπένειμε τοῖς φυτοῖς κερασάμενος αὐτὴν ἐκ πλείστων δυνάμεων , θρεπτικῆς τε καὶ μεταβλητικῆς καὶ αὐξητικῆς .
καὶ γὰρ τρέφεται τροφῆς ὄντα χρεῖα , τεκμήριον δέ 0 ·
τὰ μὴ ἀρδόμενα φθίνει καὶ ἀφαυαίνεται , ὥσπερ αὖ τὰ ποτιζόμενα ἐμφανῶς αὔξεται ·
τὰ γὰρ τέως διὰ βραχύτητα χαμαίζηλα ἐξαίφνης ἀναδραμόντα ἔρνη γίνεται περιμηκέστατα .
τί χρὴ λέγειν περὶ μεταβολῆς αὐτῶν ;
ταῖς μὲν γὰρ χειμεριναῖς τροπαῖς τὰ πέταλα μαρανθέντα εἰς τ οὔδαφος χεῖται , οἵ τε ἐν ταῖς κληματίσι λεγόμενοι πρὸς τῶν γεωπόνων ὀφθαλμοὶ καθάπερ ἐν τοῖς ζῴοις καταμύουσι , τά τε πρὸς τὰς ἐκφύσεις στόμια πάντα ἔσφιγκται τῆς φύσεως εἴσω τότε συνειλημμένης καὶ ἡσυχαζούσης , ἵνα διαπνεύσασα οἷά τις ἀθλητὴς προηγωνισμένος καὶ συλλεξαμένη τὴν ἰδίαν ἰσχὺν πρὸς τοὺς ἐθάδας ἄθλους ἐξ ὑπαρχῆς ἀπαντᾷ 0 .
γίνεται δὲ τοῦτο ταῖς ἐαριναῖς καὶ κατὰ θέρος ὥραις ·
ὥσπερ γὰρ ἐκ βαθέος ὕπνου περιαναστᾶσα τούς τε ὀφθαλμοὺς διοίγνυσι τά τε μεμυκότα τῶν στομίων ἀναστείλασα εὐρύνει , ὧν δ ἐστὶν ἐγκύμων πάντα ἀποτίκτει , πέταλα καὶ κληματίδας , ἕλικας , οἴναρα , καρπὸν ἐπὶ πᾶσιν ·
εἶθ ὅταν τελεσθῇ , παρέχεται τὰς τροφὰς οἷα μήτηρ τῷ γενομένῳ διά τινων ἀφανῶν πόρων , οἳ τοῖς ἐν γυναιξὶ μαστοῖς ἀναλογοῦσι , καὶ οὐ πρότερον παύεται τρέφουσα ἢ τὸν καρπὸν τελεσφορηθῆναι 0 ·
τελεσφορεῖται δὲ ὁ πεπανθεὶς ἄκρως , ἡνίκα , κ ἂν μηδεὶς δρέπηται , τῆς συμφυΐας αὐτὸς ἐπείγεται διαζεύγνυσθαι ἅτε μηκέτι τροφῶν τῶν ἀπὸ τῆς τεκούσης δεόμενος , ἱκανὸς δ ὤν , εἰ χώρας ἀγαθῆς ἐπιλάχοι , σπείρειν καὶ γεννᾶν ὅμοια τοῖς φυτεύσασι .
ψυχὴν δὲ φύσεως τρισὶ διαλλάττουσαν ὁ ποιῶν ἐποίει , αἰσθήσει , φαντασίᾳ , ὁρμῇ ·
τὰ μὲν γὰρ φυτὰ ἀόρμητα , ἀφάνταστα , αἰσθήσεως ἀμέτοχα , τῶν δὲ ζῴων ἕκαστον ἀθρόων μετέχει τῶν εἰρημένων 0 .
αἴσθησις μὲν οὖν , ὡς αὐτό που δηλοῖ τ οὔνομα , εἴσθεσίς τις οὖσα τὰ φανέντα ἐπεισφέρει τῷ νῷ ·
τούτῳ γάρ , ἐπειδὴ μέγιστόν ἐστι ταμεῖον καὶ πανδεχές , πάνθ ὅσα δι  ὁράσεως καὶ ἀκοῆς καὶ τῶν ἄλλων αἰσθητικῶν ὀργάνων ἐντίθεται καὶ ἐναποθησαυρίζεται 0 .
φαντασία δέ ἐστι τύπωσις ἐν ψυχῇ ·
ὧν γὰρ εἰσήγαγεν ἑκάστη τῶν αἰσθήσεων , ὥσπερ δακτύλιός τις ἢ σφραγὶς ἐναπεμάξατο τὸν οἰκεῖον χαρακτῆρα ·
κηρῷ δὲ ἐοικὼς ὁ νοῦς τὸ ἐκμαγεῖον δεξάμενος ἄκρως παρ ἑαυτῷ φυλάττει , μέχρις ἂν ἡ ἀντίπαλος μνήμης τὸν τύπον λεάνασα λήθη ἀμυδρὸν ἐργάσηται ἢ παντελῶς ἀφανίσῃ .
τὸ δὲ φανὲν καὶ τυπῶσαν τοτὲ μὲν οἰκείως τοτὲ δὲ ὡς ἑτέρως διέθηκε τὴν ψυχήν 0 .
τοῦτο δὲ αὐτῆς τὸ πάθος ὁρμὴ καλεῖται , ἣν ὁριζόμενοι πρώτην ἔφασαν εἶναι ψυχῆς κίνησιν .
τοσούτοις μὲν δὴ ζῷα πρ οὔχει φυτῶν ·
ἴδωμεν δὲ τίνι τῶν ἄλλων ζῴων ὑπερβέβληκεν ἄνθρωπος .
ἐξαίρετον οὗτος τοίνυν γέρας ἔλαχε διάνοιαν , ἣ τὰς ἁπάντων φύσεις σωμάτων τε ὁμοῦ καὶ πραγμάτων εἴωθε καταλαμβάνειν .
καθάπερ γὰρ ἐν μὲν τῷ σώματι τὸ ἡγεμονικὸν ὄψις ἐστίν , ἐν δὲ τῷ παντὶ ἡ τοῦ φωτὸς φύσις , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τῶν ἐν ἡμῖν τὸ κρατιστεῦον ὁ νοῦς 0 1 ·
ψυχῆς γὰρ ὄψις οὗτος οἰκείαις περιλαμπόμενος αὐγαῖς , δι ὧν ὁ πολὺς καὶ βαθὺς ζόφος , ὃν κατέχεεν ἄγνοια τῶν πραγμάτων , ἀνασκίδναται .
τοῦτο τῆς ψυχῆς τὸ εἶδος οὐκ ἐκ τῶν αὐτῶν στοιχείων , ἐξ ὧν τὰ ἄλλα ἀπετελεῖτο , διεπλάσθη , καθαρωτέρας δὲ καὶ ἀμείνονος ἔλαχε τῆς οὐσίας , ἐξ ἧς αἱ θεῖαι φύσεις ἐδημιουργοῦντο ·
παρὸ καὶ μόνον τῶν ἐν ἡμῖν εἰκότως ἄφθαρτον ἔδοξεν εἶναι διάνοια .
μόνην γὰρ αὐτὴν ὁ γεννήσας πατὴρ ἐλευθερίας ἠξίωσε , καὶ τὰ τῆς ἀνάγκης ἀνεὶς δεσμὰ ἄφετον εἴασε , δωρησάμενος αὐτῇ τοῦ πρεπωδεστάτου καὶ οἰκείου κτήματος αὐτῷ , τοῦ ἑκουσίου , μοῖραν , ἣν ἠδύνατο δέξασθαι ·
τὰ μὲν γὰρ ἄλλα ζῷα , ὧν ἐν ταῖς ψυχαῖς τὸ ἐξαιρούμενον εἰς ἐλευθερίαν νοῦς οὐκ ἔστι , καταζευχθέντα καὶ ἐγχαλινωθέντα πρὸς ὑπηρεσίαν ἀνθρώποις παραδέδοται ὥσπερ οἰκέται δεσπόταις , ὁ δὲ ἄνθρωπος ἐθελουργοῦ καὶ αὐτοκελεύστου γνώμης λαχὼν καὶ προαιρετικαῖς χρώμενος τὰ πολλὰ ταῖς ἐνεργείαις εἰκότως ψόγον μὲν ἔσχεν ἐφ  οἷς ἐκ προνοίας ἀδικεῖ , ἔπαινον δὲ ἐφ οἷς ἑκὼν κατορθοῖ 0 .
τῶν μὲν γὰρ ἄλλων φυτῶν τε καὶ ζῴων οὔ τε αἱ εὐφορίαι ἐπαινεταὶ οὔ θ αἱ κακοπραγίαι ψεκταί  τὰς γὰρ ἐφ ἑκάτερα κινήσεις καὶ μεταβολὰς ἀπροαιρέτους καὶ ἀκουσίους ἔλαβον  , μόνη δὲ ἡ ἀνθρώπου ψυχὴ δεξαμένη παρὰ θεοῦ τὴν ἑκούσιον κίνησιν καὶ κατὰ τοῦτο μάλιστα ὁμοιωθεῖσα αὐτῷ , χαλεπῆς καὶ ἀργαλεωτάτης δεσποίνης , τῆς ἀνάγκης , ὡς οἷόν τε ἦν ἐλευθερωθεῖσα κατηγορίας ἂν δεόντως τυγχάνοι , ὅτι τὸν ἐλευθερώσαντα οὐ περιέπει 0 ·
τοιγάρτοι τὴν κατ ἀπελευθέρων ἀχαρίστων ἀπαραίτητον δίκην ὀρθότατα τίσει .
ὥστε „ ἐνεθυμήθη καὶ διενοήθη ὁ θεὸς “ οὐχὶ νῦν πρῶτον , ἀλλ ἐξέτι πάλαι παγίως καὶ βεβαίως , „ ὅτι ἐποίησε τὸν ἄνθρωπον “ , τουτ έστιν ὁποῖον αὐτὸν εἰργάσατο ·
εἰργάσατο γὰρ αὐτὸν ἄφετον καὶ ἐλεύθερον , ἑκουσίοις καὶ προαιρετικαῖς χρησόμενον ταῖς ἐνεργείαις πρὸς τήνδε τὴν χρείαν , ἵνα ἐπιστάμενος ἀγαθά τε αὖ καὶ κακὰ καὶ καλῶν καὶ αἰσχρῶν λαμβάνων ἔννοιαν καὶ δικαίοις καὶ ἀδίκοις καὶ ὅλως τοῖς ἀπ ἀρετῆς καὶ κακίας καθαρῶς ἐπιβάλλων αἱρέσει μὲν τῶν ἀμεινόνων , φυγῇ δὲ τῶν ἐναντίων χρῆται .
παρὸ καὶ λόγιόν ἐστι τοιοῦτον ἀναγεγραμμένον ἐν Δευτερονομίῳ ·
„ ἰδοὺ δέδωκα πρὸ προσώπου σου τὴν ζωὴν καὶ τὸν θάνατον , τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακόν , ἔκλεξαι τὴν ζωήν “  Deut .
οὐκοῦν ἀμφότερα διὰ τούτου παρίσταται , ὅτι καὶ ἐπιστήμονες τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν ἐναντίων γεγόνασιν ἄνθρωποι καὶ ὀφείλουσι πρὸ τῶν χειρόνων αἱρεῖσθαι τὰ κρείττω λογισμὸν ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς ὥσπερ τινὰ δικαστὴν ἀδωροδόκητον , οἷς ἂν ὁ ὀρθὸς ὑποβάλλῃ λόγος πεισθησόμενον , οἷς δ ἂν ὁ ἐναντίος ἀπειθήσοντα 0 .
δεδηλωκότες οὖν ἀποχρώντως περὶ τούτων τὰ ἑξῆς ἴδωμεν .
„ ἀπαλείψω τὸν ἄνθρωπον ὃν ἐποίησα ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς , ἀπὸ ἀνθρώπου ἕως κτήνους , ἀπὸ ἑρπετῶν ἕως πετεινῶν τοῦ οὐρανοῦ , ὅτι ἐθυμώθην , ὅτι ἐποίησα αὐτόν “  Gen .
πάλιν τινὲς τῶν εἰρημένων ἀκούσαντες ὑπολαμβάνουσι θυμοῖς καὶ ὀργαῖς χρῆσθαι τὸ ὄν .
ἔστι δ οὐδενὶ ληπτὸν πάθει τὸ παράπαν ·
ἀσθενείας γὰρ ἀνθρωπίνης τὸ κηραίνειν ἴδιον , θεῷ δὲ οὔ τε τὰ ψυχῆς ἄλογα πάθη οὔ τε τὰ σώματος μέρη καὶ μέλη συνόλως ἐστὶν οἰκεῖα 0 .
λέγεται δὲ οὐδὲν ἧττον παρὰ τῷ νομοθέτῃ μέχρι τινὸς εἰσαγωγῆς τὰ τοιαῦτα , τοῦ νουθετῆσαι χάριν τοὺς ἑτέρως μὴ δυναμένους σωφρονίζεσθαι .
τῶν γὰρ ἐν ταῖς προστάξεσι καὶ ἀπαγορεύσεσι νόμων , οἳ δὴ κυρίως εἰσὶ νόμοι , δύο τὰ ἀνωτάτω πρόκειται κεφάλαια περὶ τοῦ αἰτίου , ἓν μὲν ὅτι „ οὐχ ὡς ἄνθρωπος ὁ θεός “  Num 0 .
23 , 19  , ἕτερον δὲ ὅτι ὡς ἄνθρωπος 0 1 2 .
ἀλλὰ τὸ μὲν πρότερον ἀληθείᾳ βεβαιοτάτῃ πεπίστωται , τὸ δ ὕστερον πρὸς τὴν τῶν πολλῶν διδασκαλίαν εἰσάγεται ·
παρὸ καὶ λέγεται ἐπ αὐτοῦ ·
„ ὡς ἄνθρωπος παιδεύσει τὸν υἱὸν αὐτοῦ “  Deut .
ὥστε παιδείας ἕνεκα καὶ νουθεσίας , ἀλλ οὐχὶ τῷ πεφυκέναι τοιοῦτον εἶναι λέλεκται .
τῶν γὰρ ἀνθρώπων οἱ μὲν ψυχῆς , οἱ δὲ σώματος γεγόνασι φίλοι 0 1 ·
οἱ μὲν οὖν ψυχῆς ἑταῖροι νοηταῖς καὶ ἀσωμάτοις φύσεσιν ἐνομιλεῖν δυνάμενοι οὐδεμιᾷ τῶν γεγονότων ἰδέᾳ παραβάλλουσι τὸ ὄν , ἀλλ ἐκβιβάσαντες αὐτὸ πάσης ποιότητος  ἓν γάρ τι τῶν εἰς τὴν μακαριότητα αὐτοῦ καὶ τὴν ἄκραν εὐδαιμονίαν ἦν τὸ ψιλὴν ἄνευ χαρακτῆρος τὴν ὕπαρξιν καταλαμβάνεσθαι  τὴν κατὰ τὸ εἶναι φαντασίαν μόνην ἐνεδέξαντο μὴ μορφώσαντες αὐτό .
οἱ δὲ συμβάσεις καὶ σπονδὰς πρὸς σῶμα θέμενοι , ἀδυνατοῦντες ἀπαμφιάσασθαι τὸ σαρκῶν περίβλημα καὶ μόνην καὶ καθ ἑαυτὴν ἀπροσδεᾶ καὶ ἁπλῆν φύσιν ἰδεῖν ἀμιγῆ καὶ ἀσύγκριτον , οἷα περὶ ἑαυτῶν τοιαῦτα καὶ περὶ τοῦ πάντων αἰτίου διενοήθησαν , οὐ λογισάμενοι ὅτι τῷ μὲν ἐκ πλειόνων συνόδου δυνάμεων γενομένῳ πλειόνων ἔδει μερῶν πρὸς τὴν τῶν καθ ἕκαστον χρειῶν ὑπηρεσίαν , ὁ δὲ θεὸς ἅτε ἀγένητος ὢν καὶ τὰ ἄλλα ἀγαγὼν εἰς γένεσιν οὐδενὸς ἐδεήθη τῶν τοῖς γεννήμασι προσόντων ·
ἐπεὶ καὶ τί φῶμεν ;
εἰ κέχρηται τοῖς ὀργανικοῖς μέρεσι , βάσεις μὲν ἔχει τοῦ προέρχεσθαι χάριν  βαδιεῖται δὲ ποῖ πεπληρωκὼς τὰ πάντα ;
καὶ πρὸς τίνα μηδενὸς ὄντος ἰσοτίμου 0 ;
καὶ ἕνεκα τοῦ 0 ;
οὐ γὰρ ὑγείας φροντίζων ὥσπερ καὶ ἡμεῖς  καὶ χεῖρας μέντοι πρὸς τὸ λαβεῖν τε καὶ δοῦναι 0 1 ·
λαμβάνει μὲν δὴ παρ οὐδενὸς οὐδέν  πρὸς γὰρ τῷ ἀνεπιδεεῖ καὶ τὰ σύμπαντα ἔχει κτήματα  , δίδωσι δὲ λόγῳ χρώμενος ὑπηρέτῃ δωρεῶν , ᾧ καὶ τὸν κόσμον εἰργάζετο .
ὀφθαλμῶν γε μὴν οὐκ ἐδεῖτο , οἷς ἄνευ φωτὸς αἰσθητοῦ κατάληψις οὐ γίνεται ·
τὸ δὲ αἰσθητὸν φῶς γενητόν , ἑώρα δὲ ὁ θεὸς καὶ πρὸ γενέσεως φωτὶ χρώμενος ἑαυτῷ 0 .
τί δὲ δεῖ λέγειν περὶ τῶν τῆς τροφῆς ὀργάνων ;
εἰ γὰρ ταῦτ ἔχει , καὶ τρέφεται καὶ πληρωθεὶς μὲν ἀποπατεῖ , παυσάμενος δὲ δεῖται πάλιν , καὶ τ ἄλλα ὅσα τούτοις ἀκόλουθα οὐκ ἂν εἴποιμι ·
ἀσεβῶν αὗται μυθοποιίαι λόγῳ μὲν ἀνθρωπόμορφον ἔργῳ δὲ ἀνθρωποπαθὲς εἰσαγόντων τὸ θεῖον 0 .
τίνος οὖν ἕνεκα Μωυσῆς βάσεις , χεῖρας , εἰσόδους , ἐξόδους φησὶν εἶναι μερὶ τὸ ἀγένητον , τίνος δὲ χάριν ὅπλισιν τὴν πρὸς ἐχθρῶν ἄμυναν 0 ;
ξιφηφοροῦντα γὰρ εἰσάγει καὶ βέλεσι χρώμενον καὶ πνεύμασι καὶ φθοροποιῷ πυρί  καταιγίδα καὶ κεραυνὸν ἑτέροις ὀνόμασι ταῦτα ποιηταὶ προσαγορεύοντες ὅπλα τοῦ αἰτίου φασὶν εἶναι  , πρὸς δὲ ἔτι ζῆλον , θυμόν , ὀργάς , ὅσα τούτοις ὅμοια ἀνθρωπολογῶν διεξέρχεται ;
ἀλλὰ τοῖς πυνθανομένοις ἀποκρίνεται ·
ὦ οὗτοι , τῷ ἄριστα νομοθετήσοντι τέλος ἓν δεῖ προκεῖσθαι , πάντας ὠφελῆσαι τοὺς ἐντυγχάνοντας .
οἱ μὲν οὖν εὐμοίρου φύσεως λαχόντες καὶ ἀγωγῆς ἐν πᾶσιν ἀνυπαιτίου , τὴν μετὰ ταῦθ ὁδὸν τοῦ βίου λεωφόρον καὶ εὐθεῖαν εὑρίσκοντες , ἀληθείᾳ συνοδοιπόρῳ χρῶνται , παρ ἧς μυηθέντες τὰ περὶ τοῦ ὄντος ἀψευδῆ μυστήρια τῶν γενέσεως οὐδὲν προσαναπλάττουσιν αὐτῷ .
τούτοις οἰκειότατον πρόκειται κεφάλαιον ἐν τοῖς ἱεροφαντηθεῖσι χρησμοῖς , ὅτι „ οὐχ ὡς ἄνθρωπος ὁ θεός “ , ἀλλ οὐδ  ὡς οὐρανὸς οὐ δ ὡς κόσμος 0 1 2 ·
ποιὰ γὰρ εἴδη ταῦτά γε καὶ εἰς αἴσθησιν ἐρχόμενα , ὁ δ  ἄρα οὐ δὲ τῷ νῷ καταληπτὸς ὅτι μὴ κατὰ τὸ εἶναι μόνον 0 1 ·
ὕπαρξις γὰρ ἔσθ  ἣν καταλαμβάνομεν αὐτοῦ , τῶν δέ γε χωρὶς ὑπάρξεως οὐδέν 0 .
οἱ δέ γε νωθεστέρᾳ μὲν καὶ ἀμβλείᾳ κεχρημένοι τῇ φύσει , περὶ δὲ τὰς ἐν παισὶ τροφὰς πλημμεληθέντες , ὀξὺ καθορᾶν ἀδυνατοῦντες ἰατρῶν δέονται νουθετητῶν , οἳ πρὸς τὸ παρὸν πάθος τὴν οἰκείαν ἐπινοήσουσι θεραπείαν ·
ἐπεὶ καὶ ἀναγώγοις καὶ ἄφροσιν οἰκέταις φοβερὸς δεσπότης ὠφέλιμος , τὰς γὰρ ἐπανατάσεις καὶ ἀπειλὰς αὐτοῦ δεδιότες ἄκοντες φόβῳ νουθετοῦνται 0 .
μανθανέτωσαν οὖν πάντες οἱ τοιοῦτοι τὰ ψευδῆ , δι ὧν ὠφεληθήσονται , εἰ μὴ δύνανται δι ἀληθείας σωφρονίζεσθαι .
καὶ γὰρ τοῖς τὰ σώματα κάμνουσιν ἐπισφαλῶς οἱ δοκιμώτατοι τῶν ἰατρῶν τ ἀληθῆ λαλεῖν οὐχ ὑπομένουσιν εἰδότες ἀθυμοτέρους μὲν ἐκ τούτου γενησομένους καὶ οὐ ῥωσθησομένην τὴν νόσον , ἐκ δὲ τῆς τῶν ἐναντίων παρηγορίας πραότερον τὰ ἐν χερσὶν οἴσοντας καὶ τὸ ἀρρώστημα λωφῆσον .
τίς γὰρ ἂν τῶν εὖ φρονούντων εἴποι τῷ θεραπευομένῳ ·
ὦ οὗτος , τετμήσῃ , κεκαύσῃ , ἀκρωτηριασθήσῃ , κ ἂν εἰ μέλλοι ταῦτ ἐξ ἀνάγκης ὑπομένειν ;
οὐδεὶς ἐρεῖ .
προαναπεσὼν γὰρ τὴν γνώμην ἐκεῖνος καὶ νόσον ἑτέραν τῆς ψυχῆς ἀργαλεωτέραν τῆς προϋπούσης τοῦ σώματος προσλαβὼν ἀπερεῖ πρὸς τὴν θεραπείαν ἄσμενος , ἐκ δὲ τοῦ τὰ ἐναντία ἀπάτῃ τοῦ θεραπεύοντος προσδοκῆσαι τλητικῶς πάνθ ὑποστήσεται , κ ἂν ἀλγεινότατα ᾖ τὰ σῴζοντα .
γενόμενος οὖν τῶν τῆς ψυχῆς παθῶν καὶ νοσημάτων ἄριστος ἰατρὸς ὁ νομοθέτης ἓν ἔργον καὶ τέλος πρ οὔθετο , αὐταῖς ῥίζαις τὰς τῆς διανοίας νόσους ἐκτεμεῖν , ἵνα μή τις ὑπολειφθεῖσα βλάστην ἀρρωστήματος ἐνέγκῃ δυσιάτου .
τοῦτον δὴ τὸν τρόπον ἤλπισεν ἐκκόψαι δυνήσεσθαι , εἰ χρώμενον ἀπειλαῖς καὶ ἀγανακτήσεσι καὶ ἀπαραιτήτοις ὀργαῖς , ἔτι δὲ ἀμυντηρίοις ὅπλοις πρὸς τὰς κατὰ τῶν ἀδικούντων ἐπεξόδους εἰσαγάγοι τὸ αἴτιον ·
μόνως γὰρ οὕτως ὁ ἄφρων νουθετεῖται .
παρό μοι δοκεῖ τοῖς προειρημένοις δυσὶ κεφαλαίοις , τῷ τε „ ὡς ἄνθρωπος “ καὶ τῷ „ οὐχ ὡς ἄνθρωπος ὁ θεὸς “ ἕτερα δύο συνυφῆναι ἀκόλουθα καὶ συγγενῆ , φόβον τε καὶ ἀγάπην 0 ·
τὰς γὰρ διὰ τῶν νόμων εἰς εὐσέβειαν ὁρῶ παρακελεύσεις ἁπάσας ἀναφερομένας ἢ πρὸς τὸ ἀγαπᾶν ἢ πρὸς τὸ φοβεῖσθαι τὸν ὄντα .
τοῖς μὲν οὖν μή τε μέρος μή τε πάθος ἀνθρώπου περὶ τὸ ὂν νομίζουσιν , ἀλλὰ θεοπρεπῶς αὐτὸ δι αὐτὸ μόνον τιμῶσι τὸ ἀγαπᾶν οἰκειότατον , φοβεῖσθαι δὲ τοῖς ἑτέροις 0 .
ἃ μὲν οὖν προκαταστήσασθαι τῆς ζητήσεως ἁρμόττον ἦν , τοιαῦτά ἐστιν .
ἐπανιτέον δὲ ἐπὶ τὴν ἐξ ἀρχῆς σκέψιν , καθ ἣν ἠποροῦμεν , τίνα ὑπογράφει νοῦν τὸ „ ἐθυμώθην ὅτι ἐποίησα αὐτούς “ .
ἴσως οὖν τοιοῦτόν τι βούλεται παραστῆσαι , ὅτι οἱ μὲν φαῦλοι θυμῷ γεγόνασι θεοῦ , οἱ δ ἀγαθοὶ χάριτι 0 1 .
καὶ γὰρ ἑξῆς φησι ·
„ Νῶε δὲ εὗρε χάριν “  Gen .
τὸ δὲ κυριολογούμενον ἐπ ἀνθρώπων πάθος ὁ θυμὸς εὐθυβόλως εἴρηται τροπικώτερον ἐπὶ τοῦ ὄντος εἰς τὴν ἀναγκαιοτάτου πράγματος δήλωσιν , ὅτι πάνθ ὅσα δι ὀργὴν ἢ φόβον ἢ λύπην ἢ ἡδονὴν ἤ τι τῶν ἄλλων παθῶν πράττομεν , ὑπαίτια καὶ ἐπίληπτα ὁμολογουμένως ἐστίν , ὅσα δὲ μετ ὀρθότητος λόγου καὶ ἐπιστήμης , ἐπαινετά 0 .
ὁρᾷς ὅσῃ καὶ περὶ τὴν προφορὰν κέχρηται προφυλακῇ , „ ὅτι ἐθυμώθην , ὅτι ἐποίησα αὐτοὺς “ εἰπών , ἀλλ οὐ κατ ἀναστροφήν ·
διότι ἐποίησα αὐτούς , ἐθυμώθην .
τοῦτο μὲν γὰρ μετανοοῦντος ἦν , ὅπερ ἡ τὰ πάντα προμηθουμένη θεοῦ φύσις οὐκ ἀνέχεται , ἐκεῖνο δὲ δόγμα συνεκτικώτατον εἰσηγουμένου , ὅτι πηγὴ μὲν ἁμαρτημάτων θυμός , λογισμὸς δὲ κατορθωμάτων 0 1 2 .
μεμνημένος δὲ τῆς περὶ πάντα τελείας ἀγαθότητος ἑαυτοῦ ὁ θεός , κ ἂν τὸ σύμπαν ἀνθρώπων πλῆθος ἐξ ἑαυτοῦ δι ὑπερβολὰς ἁμαρτημάτων περιπίπτῃ , τὴν δεξιὰν καὶ σωτήριον χεῖρα ὀρέγων ὑπολαμβάνει καὶ ἐξανίστησιν οὐκ ἐῶν εἰσάπαν φθαρῆναι καὶ ἀφανισθῆναι τὸ γένος .
διὸ νῦν φησι τὸν Νῶε χάριν εὑρεῖν παρ αὐτῷ , ὅτε οἱ ἄλλοι φανέντες ἀχάριστοι τίνειν μέλλουσι δίκας , ἵνα τὸν σωτήριον ἔλεον ἀνακεράσηται τῇ κατὰ ἁμαρτανόντων κρίσει ·
καθάπερ καὶ ὁ ὑμνῳδὸς εἶπέ που ·
„ ἔλεον καὶ κρίσιν ᾄσομαί σοι “  Psalm .
εἰ γὰρ βουληθείη ὁ θεὸς δικάσαι τῷ θνητῷ γένει χωρὶς ἐλέου , τὴν καταδικάζουσαν ψῆφον οἴσει μηδενὸς ἀνθρώπων τὸν ἀπὸ γενέσεως ἄχρι τελευτῆς βίον ἄπταιστον ἐξ ἑαυτοῦ δραμόντος , ἀλλὰ τὸ μὲν ἑκουσίοις , τὸ δὲ ἀκουσίοις χρησαμένου τοῖς ἐν ποσὶν ὀλισθήμασιν 0 .
ἵν  οὖν ὑπάρχῃ τὸ γένος , κ ἂν πολλὰ τῶν εἰδικῶν βύθια χωρῇ , τὸν ἔλεον ἀνακίρνησιν , ᾧ πρὸς εὐεργεσίας καὶ τῶν ἀναξίων χρῆται , καὶ οὐ μόνον δικάσας ἐλεεῖ , ἀλλὰ καὶ ἐλεήσας δικάζει ·
πρεσβύτερος γὰρ δίκης ὁ ἔλεος παρ αὐτῷ ἐστιν ἅτε τὸν κολάσεως ἄξιον οὐ μετὰ τὴν δίκην , ἀλλὰ πρὸ δίκης εἰδότι .
διὰ τοῦτο ἐν ἑτέροις εἴρηται ·
„ ποτήριον ἐν χειρὶ κυρίου , οἴνου ἀκράτου πλῆρες κεράσματος “  Psalm 0 .
καίτοι τό γε κεκραμένον οὐκ ἄκρατον 0 .
ἀλλ  ἔχει λόγον ταῦτα φυσικώτατον καὶ τοῖς προειρημένοις ἀκόλουθον ·
ὁ γὰρ θεὸς ταῖς δυνάμεσι πρὸς μὲν ἑαυτὸν ἀκράτοις χρῆται , κεκραμέναις δὲ πρὸς γένεσιν 0 ·
τὰς γὰρ ἀμιγεῖς θνητὴν ἀμήχανον φύσιν χωρῆσαι 0 .
ἢ νομίζεις ἄκρατον μὲν τὴν ἡλίου φλόγα μὴ δύνασθαι θεαθῆναι  σβεσθήσεται γὰρ πρότερον ἡ ὄψις μαρμαρυγαῖς τῶν ἀκτίνων ἀμυδρωθεῖσα ἢ προσβάλλουσα καταλήψεται ·
καίτοι καὶ ἥλιος ἓν ἦν ἔργον θεοῦ , μοῖρα οὐρανοῦ , πίλημα αἰθέριον  , τὰς δὲ ἀγενήτους ἄρα δυνάμεις ἐκείνας , αἳ περὶ αὐτὸν οὖσαι λαμπρότατον φῶς ἀπαστράπτουσιν , ἀκράτους περινοῆσαι δύνασθαι ;
ὥσπερ οὖν τὰς ἡλιακὰς ἀκτῖνας ἔτεινε μὲν ἀπ οὐρανοῦ μέχρι τερμάτων γῆς τὸ σφοδρὸν τῆς ἐν αὐταῖς θερμότητος ἀνεὶς καὶ χαλάσας ἀέρι ψυχρῷ  τοῦτο γὰρ αὐταῖς ἀνεκεράσατο , ὅπως τὸ αὐγοειδὲς ἀπὸ τοῦ φλογώδους πυρὸς ἀνασταλέν , τὴν μὲν τοῦ καίειν μεθειμένον δύναμιν , τὴν δὲ τοῦ φωτίζειν περιέχον τῷ ταμιευομένῳ ἐν ταῖς ὄψεσι συγγενεῖ αὐτοῦ καὶ φίλῳ ὑπαντιάσαν ἀσπάσηται ·
ἡ γὰρ τούτων ἐξ ἐναντίας εἰς τ αὐτὸ σύνοδός τε καὶ δεξίωσις τὴν δι ὁράσεως ἀντίληψιν ἐργάζεται  , οὕτως ἐπιστήμην θεοῦ καὶ σοφίαν καὶ φρόνησιν καὶ δικαιοσύνην καὶ τῶν ἄλλων ἑκάστην ἀρετῶν τίς ἂν ἀκραιφνῆ δέξασθαι δύναιτο θνητὸς ὤν ;
ἀλλ οὐδ  ὁ σύμπας οὐρανός τε καὶ κόσμος 0 .
εἰδὼς τοίνυν ὁ δημιουργὸς τὰς περὶ αὑτὸν ἐν ἅπασι τοῖς ἀρίστοις ὑπερβολὰς καὶ τὴν τῶν γεγονότων , εἰ καὶ σφόδρα μεγαλαυχοῖεν , φυσικὴν ἀσθένειαν οὔ τε εὐεργετεῖν οὔ τε κολάζειν ὡς δύναται βούλεται , ἀλλ ὡς ἔχοντας ὁρᾷ δυνάμεως τοὺς ἑκατέρου μεθέξοντας .
εἰ δὴ τοῦ ἀνειμένου καὶ μεσότητας ἔχοντος τῶν δυνάμεων αὐτοῦ κράματος ἐμπιεῖν καὶ ἀπολαῦσαι δυνηθείημεν , ἀποχρῶσαν ἂν εὐφροσύνην καρπωσαίμεθα , ἧς τελειοτέραν μὴ ζητείτω λαβεῖν τὸ ἀνθρώπων γένος ·
ἐδείχθησαν γὰρ αἱ ἀμιγεῖς καὶ ἄκρατοι καὶ τῷ ὄντι ἀκρότητες περὶ τὸ ὂν μόνον ὑπάρχουσαι .
τοῖς δ εἰρημένοις ὅμοιόν ἐστι καὶ τὸ ἑτέρωθι λεχθὲν „ ἅπαξ κύριος ἐλάλησε , δύο ταῦτα ἤκουσα “  Psalm .
τὸ μὲν γὰρ ἅπαξ ἔοικε τῷ ἀκράτῳ  καὶ γὰρ τὸ ἄκρατον μονὰς καὶ ἡ μονὰς ἄκρατον  , τὸ δὲ δὶς τῷ κεκραμένῳ 0 1 2 ·
τὸ γὰρ κεκραμένον οὐχ ἁπλοῦν ἅτε καὶ σύγκρισιν καὶ διάκρισιν ἐπιδεχόμενον 0 .
μονάδας μὲν οὖν ἀκράτους ὁ θεὸς λαλεῖ ·
οὐ γάρ ἐστιν ὁ λόγος αὐτῷ γεγωνὸς ἀέρος πλῆξις ἀναμιγνύμενος ἄλλῳ τὸ παράπαν οὐδενί , ἀλλὰ ἀσώματός τε καὶ γυμνός , ἀδιαφορῶν μονάδος 0 .
ἀκούομεν δ ἡμεῖς δυάδι ·
τὸ γὰρ ἀφ ἡγεμονικοῦ πνεῦμα διὰ τραχείας ἀναπεμπόμενον ἀρτηρίας τυποῦται μὲν ἐν στόματι ὥσπερ ὑπὸ δημιουργοῦ τινος γλώττης , φερόμενον δ ἔξω καὶ ἀναμιχθὲν ἀέρι συγγενεῖ καὶ πλῆξαν αὐτὸν τὴν δυάδος κρᾶσιν ἁρμονίως ἀποτελεῖ ·
τὸ γὰρ συνηχοῦν ἐκ φθόγγων διαφερόντων δυάδι μεριστῇ τὸ πρῶτον ἁρμόζεται ὀξὺν καὶ βαρὺν τόνον ἐχούσῃ .
παγκάλως οὖν τῷ πλήθει τῶν ἀδίκων λογισμῶν ἀντέθηκεν ἕνα τὸν δίκαιον , ἀριθμῷ μὲν ἐλάττονα δυνάμει δὲ πλείονα , ἵνα μὴ ταλαντεῦσαν ὥσπερ ἐπὶ πλάστιγγος βρίσῃ τὸ χεῖρον , ἀλλὰ κράτει τῆς ἐναντίας πρὸς τὸ βέλτιον ῥοπῆς ἀνακουφισθὲν ἀσθενήσῃ 0 .
τί δέ ἐστι τὸ „ Νῶε εὗρε χάριν ἐναντίον κυρίου τοῦ θεοῦ “  Gen .
6 , 8  , συνεπισκεψώμεθα ·
τῶν εὑρισκόντων οἱ μὲν ἃ πρότερον ἔχοντες ἀπέβαλον αὖθις εὑρίσκουσιν , οἱ δὲ ἃ μὴ πάλαι νῦν δὲ πρῶτον περιεποιήσαντο 0 .
τουτὶ μὲν οὖν τὸ ἔργον εὕρεσιν , ἐκεῖνο δὲ ἀνεύρεσιν οἱ ζητητικοὶ τῶν κυρίων ὀνομάτων καλεῖν εἰώθασι 0 .
τοῦ μὲν οὖν προτέρου παράδειγμα ἐναργέστατον τὰ περὶ τῆς μεγάλης εὐχῆς  Num 0 .
διατεταγμένα .
ἔστι δὲ εὐχὴ μὲν αἴτησις ἀγαθῶν παρὰ θεοῦ , μεγάλη δὲ εὐχὴ τὸν θεὸν αἴτιον ἀγαθῶν αὐτὸν ἀφ ἑαυτοῦ νομίζειν μηδενὸς ἑτέρου τῶν εἰς τὸ δοκεῖν ὠφελεῖν συνεργοῦντος , μὴ γῆς ὡς καρποτόκου , μὴ ὑετῶν ὡς σπέρματα καὶ φυτὰ συναυξόντων , μὴ ἀέρος ὡς τρέφειν ἱκανοῦ , μὴ γεωργίας ὡς φορᾶς αἰτίας , μὴ ἰατρικῆς ὡς ὑγείας , μὴ γάμου ὡς γενέσεως παίδων 0 1 2 .
πάντα γὰρ ταῦτα δυνάμει θεοῦ μεταβολὰς δέχεται καὶ τροπάς , ὡς τ ἀναντία πολλάκις τοῖς ἐξ ἔθους ἀποτελεῖν .
τοῦτον οὖν φησι Μωυσῆς „ ἅγιον “ εἶναι , „ τρέφοντα κόμην τρίχα κεφαλῆς “  ibid .
5  , ὅπερ ἦν τὰς ἐν τῷ ἡγεμονικῷ τῶν ἀρετῆς δογμάτων κεφαλαιώδεις ἀνατολὰς συναύξοντα καὶ τρόπον τινὰ κομῶντα καὶ σεμνυνόμενον ἐπ αὐταῖς .
ἀλλ  ἔστιν ὅτε ἀπέβαλεν αὐτὰς αἰφνίδιον κατασκήψαντος οἷά τινος τυφῶνος εἰς τὴν ψυχὴν καὶ τὰ καλὰ πάντα αὐτῆς ἐξαρπάσαντος ·
ὁ δὲ τυφὼν οὗτος τροπή τίς ἐστιν ἀκούσιος παραχρῆμα τὸν νοῦν μιαίνουσα , ἣν καλεῖ θάνατον  ibid .
ἀλλ  ὅμως ἀποβαλὼν αὖθις καὶ καθαρθεὶς ἀναλαμβάνει καὶ ἀναμιμνῄσκεται ὧν τέως ἐπελέληστο , καὶ ἅπερ ἀπέβαλεν εὑρίσκει , ὡς τὰς προτέρας τῆς τροπῆς ἡμέρας ἀλόγους ἐξετάζεσθαι  ibid .
12  , ἢ διότι παράλογον ἡ τροπὴ πρᾶγμα , ἀπᾷδον ὀρθοῦ λόγου καὶ φρονήσεως ἀμέτοχον , ἢ παρόσον οὐκ ἔστιν ἀξία καταριθμεῖσθαι 0 ·
„ τῶν γὰρ τοιούτων “ ἔφη τις „ οὐ λόγος οὐ δ ἀριθμός “ 0 .
πολλάκις δὲ ἐνετύχομεν τούτοις , ἃ μη δ ὄναρ πρότερον εἴδομεν ·
ὥσπερ γεωπόνον φασί τινες ὑπὲρ τοῦ τι τῶν ἡμέρων δένδρων φυτεῦσαι σκάπτοντα χωρίον θησαυρῷ περιτυχεῖν ἀνελπίστῳ χρησάμενον εὐτυχίᾳ 0 .
ὁ γοῦν ἀσκητὴς πυθομένου τοῦ πατρὸς αὐτοῦ τῆς ἐπιστήμης τὸν τρόπον τοῦτον · 0 "
τί τοῦτο ὃ ταχὺ εὗρες , τέκνον “ ;
ἀποκρίνεται καί φησιν ·
„ ὃ παρέδωκε κύριος ὁ θεὸς ἐναντίον μου “  Gen .
ὅταν γὰρ ὁ θεὸς παραδιδῷ τὰ τῆς ἀιδίου σοφίας θεωρήματα καμάτου χωρὶς καὶ πόνου , ταῦτα ἐξαίφνης οὐ προσδοκήσαντες θησαυρὸν εὐδαιμονίας τελείας εὑρίσκομεν .
συμβαίνει δὲ πολλάκις τοῖς μὲν ἐπιπόνως ζητοῦσιν ἀποτυγχάνειν τοῦ ζητουμένου , τοῖς δ  ἄνευ φροντίδος ῥᾷστα καὶ ἃ μὴ διενοήθησαν εὑρίσκειν 0 ·
οἱ μὲν γὰρ νωθέστεροι καὶ βραδεῖς τὰς ψυχὰς ὥσπερ οἱ τὰ ὄμματα πεπηρωμένοι τὸν εἰς τὸ θεωρῆσαί τι τῶν κατ ἐπιστήμην πόνον ἴσχουσιν ἀτελῆ , οἱ δὲ φύσεως εὐμοιρίᾳ δίχα ζητήσεως μυρίοις ἐνέτυχον εὐθυβόλῳ καὶ εὐθίκτῳ χρησάμενοι προσβολῇ , ὡς δοκεῖν αὐτοὺς μὲν μὴ σπουδάσαι τοῖς πράγμασιν ἐντυχεῖν , ἐκεῖνα δὲ μεθ ὁρμῆς προαπαντήσαντα εἰς ὄψιν ἐλθεῖν ἐπειχθῆναι καὶ τὴν ἀπ αὐτῶν ἀκριβεστάτην ἐμποιῆσαι κατάληψιν 0 .