Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
χρόνῳ δὲ προϊόντι Δάμιππόν τινα Σπαρτιάτην ἐκ Συρακουσῶν λαβὼν ἐκπλέοντα αἰχμάλωτον , ἀξιούντων ἐπὶ λύτροις τῶν Συρακοσίων κομίσασθαι τὸν ἄνδρα , πολλάκις ὑπὲρ τούτου διαλεγόμενος καὶ συντιθέμενος πύργον τινὰ κατεσκέψατο φυλαττόμενον μὲν ἀμελῶς , ἄνδρας δὲ δυνάμενον δέξασθαι κρύφα , τοῦ τείχους ἐπιβατοῦ παρ αὐτὸν ὄντος .
ὡς οὖν τό τε ὕψος ἐκ τοῦ πολλάκις προσιέναι καὶ διαλέγεσθαι πρὸς τὸν πύργον εἰκάσθη καλῶς καὶ κλίμακες παρεσκευάσθησαν , ἑορτὴν Ἀρτέμιδι τοὺς Συρακουσίους ἄγοντας καὶ πρὸς οἶνον ὡρμημένους καὶ παιδιὰν παραφυλάξας , ἔλαθεν οὐ μόνον τὸν πύργον κατασχών , ἀλλὰ καὶ κύκλῳ τὸ τεῖχος παρεμπλήσας ὅπλων πρὶν ἡμέραν γενέσθαι , καὶ τὰ Ἑξάπυλα διακόψας .
ἀρχομένων δὲ κινεῖσθαι καὶ ταράττεσθαι τῶν Συρακουσίων πρὸς τὴν αἴσθησιν , ἅμα πανταχόθεν ταῖς σάλπιγξι χρῆσθαι κελεύσας φυγὴν ἐποίησε πολλὴν καὶ φόβον , ὡς οὐδενὸς μέρους ἀναλώτου μένοντος , ἔμενε δὲ τὸ καρτερώτατον καὶ κάλλιστον καὶ μέγιστον Ἀχραδινὴ καλεῖται διὰ τὸ τετειχίσθαι πρὸς τὴν ἔξω πόλιν , ἧς τὸ μὲν Νέαν , τὸ δὲ Τύχην ὀνομάζουσι .
καὶ τούτων ἐχομένων ἅμα φάει διὰ τῶν Ἑξαπύλων ὁ Μάρκελλος κατῄει , μακαριζόμενος ὑπὸ τῶν ὑφ ἑαυτὸν ἡγεμόνων .
αὐτός μέντοι λέγεται κατιδὼν ἄνωθεν καὶ περισκεψάμενος τῆς πόλεως τὸ μέγεθος καὶ τὸ κάλλος ἐπὶ πολὺ δακρῦσαι τῷ μέλλοντι γίνεσθαι συμπαθήσας , ἐννοήσας οἷον ἐξ οἵου σχῆμα καὶ μορφὴν ἀμείψει μετὰ μικρόν ὑπὸ τοῦ στρατοπέδου διαφορηθεῖσα .
τῶν γὰρ ἡγεμόνων οὐδεὶς μὲν ἦν ὁ τολμῶν ἐναντιοῦσθαι τοῖς στρατιώταις αἰτουμένοις δι ἁρπαγῆς ὠφεληθῆναι , πολλοὶ δὲ καὶ πυρπολεῖν καὶ κατασκάπτειν ἐκέλευον .
ἀλλὰ τοῦτον μὲν οὐ δὲ ὅλως προσήκατο τὸν λόγον ὁ Μάρκελλος , μάλα δὲ ἄκων βιασθεὶς ἔδωκεν ἀπὸ χρημάτων καὶ ἀνδραπόδων ὠφελεῖσθαι , τῶν δὲ ἐλευθέρων σωμάτων ἀπεῖπεν ἅψασθαι , καὶ διεκελεύσατο μή τε ἀποκτεῖναί τινα μή τε αἰσχῦναι μή τε ἀνδραποδίσασθαι Συρακουσίων .
οὐ μὴν ἀλλὰ καίπερ οὕτω μετριάσαι δόξας οἰκτρὰ πάσχειν ἡγεῖτο τήν πόλιν , καὶ τὸ συμπαθοῦν καὶ τὸ συναλγοῦν ὅμως ἐν τοσούτῳ μεγέθει χαρᾶς ἡ ψυχὴ διέφαινεν ὁρῶντος ἐν βραχεῖ χρόνῳ πολλῆς καὶ λαμπρᾶς ἀφανισμὸν εὐδαιμονίας , λέγεται γὰρ οὐκ ἐλάττονα τοῦτον ἢ τὸν ὕστερον ἀπὸ Καρχηδόνος διαφορηθέντα πλοῦτον γενέσθαι 0 ·
καὶ γὰρ τήν ἄλλην πόλιν οὐ μετὰ πολὺν χρόνον ἁλοῦσαν ἐκ προδοσίας ἐβιάσαντο διαρπάσαι , πλὴν τῶν βασιλικῶν χρημάτων ·
ταῦτα δὲ εἰς τὸ δημόσιον ἐξῃρέθη .
μάλιστα δὲ τὸ Ἀρχιμήδους πάθος ἠνίασε Μάρκελλον .
ἔτυχε μὲν γὰρ αὐτός τι καθ ἑαυτὸν ἀνασκοπῶν ἐπὶ διαγράμματος ·
καὶ τῇ θεωρίᾳ δεδωκὼς ἅμα τήν τε διάνοιαν καὶ τήν πρόσοψιν οὐ προῄσθετο τήν καταδρομὴν τῶν Ῥωμαίων οὐ δὲ τήν ἅλωσιν τῆς πόλεως , ἄφνω δὲ ἐπιστάντος αὐτῷ στρατιώτου καὶ κελεύοντος ἀκολουθεῖν πρὸς Μάρκελλον οὐκ ἐβούλετο πρὶν ἢ τελέσαι τὸ πρόβλημα καὶ καταστῆσαι πρὸς τήν ἀπόδειξιν .
ὁ δὲ ὀργισθεὶς καὶ σπασάμενος τὸ ξίφος ἀνεῖλεν αὐτόν .
ἕτεροι μὲν οὖν λέγουσιν ἐπιστῆναι μὲν εὐθὺς ὡς ἀποκτενοῦντα ξιφήρη τὸν Ῥωμαῖον , ἐκεῖνον δ ἰδόντα δεῖσθαι καὶ ἀντιβολεῖν ἀναμεῖναι βραχὺν χρόνον , ὡς μὴ καταλίπῃ τὸ ζητούμενον ἀτελὲς καὶ ἀθεώρητον , τὸν δὲ οὐ φροντίσαντα διαχρήσασθαι .
καὶ τρίτος ἐστὶ λόγος , ὡς κομίζοντι πρὸς Μάρκελλον αὐτῷ τῶν μαθηματικῶν ὀργάνων σκιόθηρα καὶ σφαίρας καὶ γωνίας , αἷς ἐναρμόττει τὸ τοῦ ἡλίου μέγεθος πρὸς τήν ὄψιν , στρατιῶται περιτυχόντες καὶ χρυσίον ἐν τῷ τεύχει δόξαντες φέρειν ἀπέκτειναν .
ὅτι μέντοι Μάρκελλος ἤλγησε καὶ τὸν αὐτόχειρα τοῦ ἀνδρὸς ἀπεστράφη καθάπερ ἐναγῆ , τοὺς δὲ οἰκείους ἀνευρὼν ἐτίμησεν , ὁμολογεῖται 0 .
τῶν δὲ Ῥωμαίων τοῖς ἐκτὸς ἀνθρώποις δεινῶν μὲν εἶναι πόλεμον μεταχειρίσασθαι καὶ φοβερῶν εἰς χεῖρας ἐλθεῖν νομιζομένων , εὐγνωμοσύνης δὲ καὶ φιλανθρωπίας καὶ ὅλως πολιτικῆς ἀρετῆς ὑποδείγματα μὴ δεδωκότων , πρῶτος δοκεῖ τότε Μάρκελλος ὑποδεῖξαι τοῖς Ἕλλησι δικαιοτέρους Ῥωμαίους .
οὕτω γὰρ ἐχρῆτο τοῖς συμβάλλουσι καὶ τοσαῦτα καὶ πόλεις καὶ ἰδιώτας εὐεργέτησεν ὥστε , εἴ τι περὶ Ἔνναν ἢ Μεγαρεῖς ἢ Συρακουσίους ἔργον ἦν εἰργασμένον οὐκ ἐπιεικὲς αὐτοῖς , τοῦτο τῶν πεπονθότων αἰτίᾳ μᾶλλον ἢ τῶν πεποιηκότων δοκεῖν γεγονέναι 0 .
μνησθήσομαι δὲ ἑνὸς ἀπὸ πολλῶν , πόλις ἐστι τῆς Σικελίας Ἐγγύϊον οὐ μεγάλη , ἀρχαία δὲ πάνυ καὶ διὰ θεῶν ἐπιφάνειαν ἔνδοξος , ἃς καλοῦσι Ματέρας .
ἵδρυμα λέγεται Κρητῶν γενέσθαι τὸ ἱερόν καὶ λόγχας τινὰς ἐδείκνυσαν καὶ κράνη χαλκᾶ , τὰ μὲν ἔχοντα Μηριόνου , τὰ δὲ Οὐλίξου , τουτ έστιν Ὀδυσσέως , ἐπιγραφάς , ἀνατεθεικότων ταῖς θεαῖς .
ταύτην προθυμότατα καρχηδονίζουσαν Νικίας , ἀνὴρ πρῶτος τῶν πολιτῶν , ἔπειθε μεταθέσθαι πρὸς Ῥωμαίους , ἀναφανδὸν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις παρρησιαζόμενος καὶ κακῶς φρονοῦντας ἐξελέγχων τοὺς ὑπεναντίους .
οἱ δὲ φοβούμενοι τὴν δύναμιν αὐτοῦ καὶ τὴν δόξαν ἐβουλεύσαντο συναρπάσαι καὶ παραδοῦναι τοῖς Φοίνιξιν .
αἰσθόμενος οὖν ὁ Νικίας ἤδη καὶ παραφυλαττόμενον ἀδήλως ἑαυτόν , ἐξέφερεν ἐν φανερῷ λόγους περὶ τῶν Ματέρων ἀνεπιτηδείους , καὶ πολλὰ πρὸς τὴν νομιζομένην ἐπιφάνειαν καὶ δόξαν ὡς ἀπιστῶν καὶ καταφρονῶν ἔπραττεν , ἡδομένων τῶν ἐχθρῶν ὅτι τὴν μεγίστην αἰτίαν αὐτὸς ἐφ ἑαυτὸν ὧν πείσεται παρεῖχε .
γεγονότων δὲ τῶν πρὸς τὴν σύλληψιν ἑτοίμων ἦν μὲν ἐκκλησία τῶν πολιτῶν , ὁ δὲ Νικίας μεταξύ τι λέγων καὶ συμβουλεύων πρὸς τὸν δῆμον ἐξαίφνης ἀφῆκεν εἰς τὴν γῆν τὸ σῶμα , καὶ μικρὸν διαλιπών , οἷον εἰκὸς , ἡσυχίας σὺν ἐκπλήξει γενομένης , τὴν κεφαλὴν ἐπάρας καὶ περιενεγκὼν , ὑποτρόμῳ φωνῇ καὶ βαρείᾳ , κατὰ μικρὸν συντείνων καὶ παροξύνων τὸν ἦχον , ὡς ἑώρα φρίκῃ καὶ σιωπῇ κατεχόμενον τὸ θέατρον , ἀπορρίψας τὸ ἱμάτιον καὶ περιρρηξάμενος τὸν χιτωνίσκον , ἡμίγυμνος ἀναπηδήσας ἔθεε πρὸς τὴν ἔξοδον τοῦ θεάτρου , βοῶν ὑπὸ τῶν Ματέρων ἐλαύνεσθαι 0 .
μηδενὸς δὲ τολμῶντος ἅψασθαι μη δὲ ἀπαντῆσαι διὰ δεισιδαιμονίαν , ἀλλ ἐκτρεπομένων , ἐπὶ τὰς πύλας ἐξέδραμεν , οὔ τε φωνῆς τινος οὔ τε κινήσεως πρεπούσης δαιμονῶντι καὶ παραφρονοῦντι φεισάμενος .
ἡ δὲ γυνὴ συνειδυῖα καὶ συντεχνάζουσα τῷ ἀνδρί , λαβοῦσα τὰ παιδία πρῶτον μὲν ἱκέτις προσεκυλινδεῖτο τοῖς μεγάροις τῶν θεῶν , ἔπειτα πλανώμενον ἐκεῖνον προσποιουμένη ζητεῖν κωλύοντος οὐδενὸς ἀσφαλῶς ἀπῆλθεν ἐκ τῆς πόλεως .
καὶ διεσώθησαν μὲν οὕτως εἰς Συρακούσας πρὸς Μάρκελλον ἐπεὶ δὲ πολλὰ τοὺς Ἐγγυΐους ὑβρίσαντας καὶ πλημμελήσαντας ἐλθὼν Μάρκελλος ἔδησε πάντας ὡς τιμωρησόμενος , ὁ δὲ Νικίας ἐδάκρυσε παρεστώς , τέλος δὲ χειρῶν καὶ γονάτων ἁπτόμενος παρῃτεῖτο τοὺς πολίτας , ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν ἀρξάμενος , ἐπικλασθεὶς ἀφῆκε πάντας καὶ τὴν πόλιν οὐδὲν ἠδίκησε , τῷ δὲ Νικίᾳ χώραν τε πολλὴν καὶ δωρεὰς πολλὰς ἔδωκε .
ταῦτα μὲν οὖν Ποσειδώνιος ὁ φιλόσοφος ἱστόρησε .
τὸν δὲ Μάρκελλον ἀνακαλουμένων τῶν Ῥωμαίων ἐπὶ τὸν ἐγχώριον καὶ σύνοικον πόλεμον , ἐπανερχόμενος τὰ πλεῖστα καὶ κάλλιστα τῶν ἐν Συρακούσαις ἐκίνησεν ἀναθημάτων , ὡς αὐτῷ τε πρὸς τὸν θρίαμβον ὄψις εἴη καὶ τῇ πόλει κόσμος .
οὐδὲν γὰρ εἶχεν οὐ δ ἐγίνωσκε πρότερον τῶν κομψῶν καὶ περιττῶν , οὐ δὲ ἦν ἐν αὐτῇ τὸ χάριεν τοῦτο καὶ γλαφυρὸν ἀγαπώμενον , ὅπλων δὲ βαρβαρικῶν καὶ λαφύρων ἐναίμων ἀνάπλεως οὖσα καὶ περιεστεφανωμένη θριάμβων ὑπομνήμασι καὶ τροπαίοις οὐχ ἱλαρὸν οὐ δ ἄφοβον οὐ δὲ δειλῶν ἦν θέαμα καὶ τρυφώντων θεατῶν , ἀλλ ὥσπερ Ἐπαμεινώνδας τὸ Βοιώτιον πεδίον Ἄρεως ὀρχήστραν , Ξενοφῶν δὲ τὴν Ἔφεσον πολέμου ἐργαστήριον , οὕτως ἄν μοι δοκεῖ τις τότε τὴν Ῥώμην κατὰ Πίνδαρον βαθυπτολέμου τέμενος Ἄρεως προσειπεῖν 0 1 2 .
διὸ καὶ μᾶλλον εὐδοκίμησε παρὰ μὲν τῷ δήμῳ Μάρκελλος ἡδονὴν ἐχούσαις καὶ χάριν Ἑλληνικὴν καὶ πιθανότητα διαποικίλας ὄψεσι τὴν πόλιν , παρὰ δὲ τοῖς πρεσβυτέροις Φάβιος Μάξιμος , οὐδὲν γὰρ ἐκίνησε τοιοῦτον οὐ δὲ μετήνεγκεν ἐκ τῆς Ταραντίνοις πόλεως ἁλούσης , ἀλλὰ τὰ μὲν ἄλλα χρήματα καὶ τὸν πλοῦτον ἐξεφόρησε , τὰ δὲ ἀγάλματα μένειν εἴασεν , ἐπειπὼν τὸ μνημονευόμενον 0 ·
ἀπολείπωμεν γὰρ ἔφη , τοὺς θεοὺς τούτους τοῖς Ταραντίνοις κεχολωμένους .
μάρκελλον δ ᾐτιῶντο πρῶτον μὲν ὡς ἐπίφθονον ποιοῦντα τὴν πόλιν , οὐ μόνον ἀνθρώπων , ἀλλὰ καὶ θεῶν οἷον αἰχμαλώτων ἀγομένων ἐν αὐτῇ καὶ πομπευομένων , ἔπειτα ὅτι τὸν δῆμον εἰθισμένον πολεμεῖν ἢ γεωργεῖν , τρυφῆς δὲ καὶ ῥᾳθυμίας ἄπειρον ὄντα καὶ κατὰ τὸν Εὐριπίδειον Ἡρακλέα , φαῦλον , ἄκομψον , τὰ μέγιστ ἀγαθόν , σχολῆς ἐνέπλησε καὶ λαλιᾶς περὶ τεχνῶν καὶ τεχνιτῶν , ἀστεϊζόμενον καὶ διατρίβοντα πρὸς τούτῳ πολὺ μέρος τῆς ἡμέρας , οὐ μὴν ἀλλὰ τούτοις ἐσεμνύνετο καὶ πρὸς τοὺς Ἕλληνας , ὡς τὰ καλὰ καὶ θαυμαστὰ τῆς Ἑλλάδος οὐκ ἐπισταμένους τιμᾶν καὶ θαυμάζειν Ῥωμαίους διδάξας .
ἐνισταμένων δὲ τῶν ἐχθρῶν τῷ Μαρκέλλῳ πρὸς τὸν θρίαμβον , ἐπεὶ καὶ πράξεις τινὲς ὑπολιπεῖς ἦσαν ἔτι περὶ Σικελίαν καὶ φθόνον εἶχεν ὁ τρίτος θρίαμβος , συνεχώρησεν αὐτὸς τὸν μὲν ἐντελῆ καὶ μέγαν εἰς τὸ Ἀλβανὸν ὄρος ἐξελάσαι , τὸν δὲ ἐλάττω καταγαγεῖν εἰς τὴν πόλιν , ὃν εὔαν Ἕλληνες , ὄβαν δὲ Ῥωμαῖοι καλοῦσι .
πέμπει δὲ αὐτὸν οὐκ ἐπὶ τὸν τεθρίππου βεβηκὼς οὐ δὲ δάφνης ἔχων στέφανον οὐ δὲ περισαλπιζόμενος , ἀλλὰ πεζὸς ἐν βλαύταις , ὑπ αὐλητῶν μάλα πολλῶν , καὶ μυρρίνης στέφανον ἐπικείμενος , ὡς ἀπόλεμος καὶ ἡδὺς ὀφθῆναι μᾶλλον ἢ καταπληκτικός , ὃ καὶ μέγιστον ἐμοὶ τεκμήριόν ἐστι τοῦ τρόπῳ πράξεως , ἀλλὰ μὴ μεγέθει , διωρίσθαι τοὺς θριάμβους τὸ παλαιόν 0 1 2 .
οἱ μὲν γὰρ μετὰ μάχης καὶ φόνου τῶν πολεμίων ἐπικρατήσαντες τὸν Ἀρήϊον ἐκεῖνον , ὡς ἔοικε , καὶ φοβερὸν εἰσῆγον , ὥσπερ ἐν τοῖς καθαρμοῖς τῶν στρατοπέδων εἰώθεσαν , δάφνῃ πολλῇ καταστέψαντες τὰ ὅπλα καὶ τοὺς ἄνδρας , τοῖς δὲ πολέμου μὲν μὴ δεηθεῖσι στρατηγοῖς , ὁμιλίᾳ δὲ καὶ πειθοῖ καὶ διὰ λόγου πάντα θεμένοις καλῶς , οἷον ἐπιπαιανίσαι τὴν ἀπόλεμον ταύτην καὶ πανηγυρικὴν ἀπεδίδου πομπὴν ὁ νόμος .
καὶ γὰρ ὁ αὐλὸς εἰρήνης μέρος καὶ τὸ μύρτον Ἀφροδίτης φυτόν , ἣ μάλιστα θεῶν ἀπέχθεται βίᾳ καὶ πολέμοις 0 .
ὄβας δ οὐ παρὰ τὸν εὐασμόν , ὡς οἱ πολλοὶ νομίζουσιν , ὁ θρίαμβος οὗτος ὀνομάζεται καὶ γὰρ ἐκεῖνον ἐφευάζοντες καὶ ᾄδοντες παραπέμπουσιν , ἀλλ ὑφ Ἑλλήνων εἰς τὸ σύνηθες αὐτοῖς παρῆκται τ οὔνομα , πεπεισμένων ἅμα καὶ Διονύσῳ τι τῆς τιμῆς προσήκειν , ὃν Εὔϊον καὶ Θρίαμβον ὀνομάζομεν .
οὐχ οὕτω δὲ ἔχει τὸ ἀληθές , ἀλλ ἐπὶ μὲν τῷ μεγάλῳ θριάμβῳ βουθυτεῖν πάτριον ἦν τοῖς στρατηγοῖς , ἐπὶ δὲ τούτῳ πρόβατον ἔθυον .
ὄβα δὲ τὰ πρόβατα Ῥωμαῖοι καλοῦσιν ἐκ τούτου καὶ τὸν θρίαμβον ὄβαν ὠνόμασαν .
ἄξιον δὲ καὶ τὸν Λακωνικὸν ἀποθεωρῆσαι νομοθέτην ὑπεναντίως τῷ Ῥωμαϊκῷ τάξαντα τὰς θυσίας , θύει γὰρ ἐν Σπάρτῃ τῶν ἀποστρατήγων ὁ μὲν δι ἀπάτης ἢ πειθοῦς ὃ βούλεται διαπραξάμενος βοῦν , ὁ δὲ διὰ μάχης ἀλεκτρυόνα 0 1 .
καίπερ γὰρ ὄντες πολεμικώτατοι μείζονα καὶ μᾶλλον ἀνθρώπῳ πρέπουσαν ἡγοῦντο τὴν διὰ λόγου καὶ συνέσεως πρᾶξιν ἢ τὴν μετὰ βίας καὶ ἀνδρείας , ταῦτα μὲν οὖν ὅπως ἔχει σκοπεῖν πάρεστι 0 .
τοῦ δὲ Μαρκέλλου τὸ τέταρτον ὑπατεύοντος οἱ ἐχθροὶ τοὺς Συρακουσίους ἀνέπεισαν εἰς Ῥώμην ἀφικομένους κατηγορεῖν καὶ καταβοᾶν πρὸς τὴν σύγκλητον ὡς δεινὰ καὶ παράσπονδα πεπονθότας .
ἔτυχε μὲν οὖν ἐν Καπιτωλίῳ θυσίαν τινὰ συντελῶν ὁ Μάρκελλος ·
ἔτι δὲ συγκαθεζομένῃ τῇ γερουσίᾳ τῶν Συρακουσίων προσπεσόντων καὶ δεομένων λόγου τυχεῖν καὶ δίκης , ὁ μὲν συνάρχων ἐξεῖργεν αὑτούς , ἀγανακτῶν ὑπὲρ τοῦ Μαρκέλλου μὴ παρόντος , ὁ δὲ Μάρκελλος εὐθὺς ἧκεν ἀκούσας , καὶ πρῶτον μὲν ἐπὶ τοῦ δίφρου καθίσας ὡς ὕπατος ἐχρημάτιζεν , ἔπειτα , τῶν ἄλλων τέλος ἐχόντων , καταβὰς ἀπὸ τοῦ δίφρου καὶ καταστὰς ὥσπερ ἰδιώτης εἰς τὸν τόπον ἐν ᾧ λέγειν εἰώθασιν οἱ κρινόμενοι , τοῖς Συρακουσίοις ἐλέγχειν αὑτὸν παρεῖχεν 0 .
οἱ δὲ δεινῶς μὲν συνεταράχθησαν πρὸς τὸ ἀξίωμα καὶ τὸ πεποιθὸς τοῦ ἀνδρός , καὶ τὸ ἐν τοῖς ὅπλοις ἀνυπόστατον ἔτι μᾶλλον ἐν τῇ περιπορφύρῳ φοβερὸν ἡγοῦντο καὶ δυσαντίβλεπτον .
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ παραθαρρυνόντων αὐτοὺς τῶν διαφερομένων πρὸς τὸν Μάρκελλον ἤρξαντο τῆς κατηγορίας καὶ διεξῆλθον ὀλοφυρμῷ τινι μεμιγμένην δικαιολογίαν , ἧς ἦν τὸ κεφάλαιον ὅτι σύμμαχοι καὶ φίλοι Ῥωμαίοις ὄντες πεπόνθασιν ἃ πολλοῖς τῶν πολεμίων ἕτεροι στρατηγοὶ μὴ παθεῖν ἐχαρίσαντο .
πρὸς ταῦτα ὁ Μάρκελλος ἔλεγεν ὡς ἀντὶ πολλῶν ὧν δεδράκασι Ῥωμαίους κακῶς οὐδὲν πεπόνθασι , πλὴν ἃ πολέμῳ καὶ κατὰ κράτος ἁλόντας ἀνθρώπους κωλῦσαι παθεῖν οὐ δυνατόν ἐστιν , οὕτω δὲ ἁλῶναι δι αὑτούς , πολλὰ προκαλουμένῳ πεισθῆναι μὴ ἐθελήσαντας .
οὐ γὰρ ὑπὸ τῶν τυράννων πολεμῆσαι βιασθέντας , ἀλλὰ κ ἀκείνους ἐπὶ τῷ πολεμεῖν ἑλέσθαι τυράννους 0 .
λεχθέντων δὲ τῶν λόγων καὶ μεθισταμένοις , ὥσπερ εἴωθεν , ἐκ τῆς βουλῆς τοῖς Συρακουσίοις συνεξῆλθε Μάρκελλος , ἐπὶ τῷ συνάρχοντι ποιησάμενος τὴν σύγκλητον , καὶ πρὸ τῶν θυρῶν τοῦ βουλευτηρίου διέτριβεν , οὔ τε φόβῳ διὰ τὴν δίκην οὔ τε θυμῷ πρὸς τοὺς Συρακουσίους τοῦ συνήθους μεταβαλὼν καταστήματος , ἀλλὰ πρᾴως πάνυ καὶ κοσμίως τὸ τῆς δίκης τέλος ἐκδεχόμενος .
ἐπεὶ δὲ διηνέχθησαν αἱ γνῶμαι καὶ νικῶν ἀπεδείχθη , προσπίπτουσιν αὐτῷ οἱ Συρακούσιοι , μετὰ δακρύων δεόμενοι τὴν ὀργὴν εἰς αὐτοὺς ἀφεῖναι τοὺς παρόντας , οἰκτεῖραι δὲ τὴν ἄλλην πόλιν μεμνημένην ὧν ἔτυχεν ἀεὶ καὶ χάριν ἔχουσαν .
ἐπικλασθεὶς οὖν ὁ Μάρκελλος τούτοις τε διηλλάγη , καὶ τοῖς ἄλλοις Συρακουσίοις ἀεί τι πράττων ἀγαθὸν διετέλει .
καὶ τὴν ἐλευθερίαν ἣν ἀπέδωκεν αὐτοῖς , καὶ τοὺς νόμους καὶ τῶν κτημάτων τὰ περιόντα βέβαια παρέσχεν ἡ σύγκλητος , ἀνθ ὧν ἄλλας τε τιμὰς ὑπερφυεῖς ἔσχε παρ αὐτοῖς , καὶ νόμον ἔθεντο τοιοῦτον , ὁπόταν ἐπιβῇ Σικελίας Μάρκελλος ἢ τῶν ἐκγόνων τις αὐτοῦ , στεφανηφορεῖν Συρακουσίους καὶ θύειν τοῖς θεοῖς .
τ οὐντεῦθεν ἤδη τρέπεται πρὸς Ἀννίβαν .
καὶ τῶν ἄλλων ὑπάτων καὶ ἡγεμόνων σχεδὸν ἁπάντων μετὰ τὰ ἐν Κάνναις ἑνὶ στρατηγήματι τῷ φυγομαχεῖν χρωμένων ἐπὶ τὸν ἄνδρα , παρατάττεσθαι δὲ καὶ συμπλέκεσθαι μηδενὸς τολμῶντος , αὐτὸς ἐπὶ τὴν ἐναντίαν ὥρμησεν ὁδόν , οἰόμενος τῷ δοκοῦντι καταλύειν Ἀννίβαν χρόνῳ πρότερον ἐκτριβεῖσαν ὑπ ἐκείνου λήσεσθαι τὴν Ἰταλίαν , καὶ τὸν Φάβιον ἀεὶ τῆς ἀσφαλείας ἐχόμενον οὐ καλῶς ἔχειν ἰᾶσθαι τὸ νόσημα τῆς πατρίδος , περιμένοντα τῇ ῥώμῃ μαραινομένῃ συναποσβῆναι τὸν πόλεμον , ὥσπερ ἰατρῶν τοὺς ἀτόλμους καὶ δειλοὺς πρὸς τὰ βοηθήματα , τῆς νόσου παρακμὴν τὴν τῆς δυνάμεως ἐξανάλωσιν ἡγουμένους .
πρῶτον μὲν οὖν τὰς Σαυνιτικὰς πόλεις μεγάλας ἀφεστώσας ἑλών , σῖτόν τε πολὺν ἀποκείμενον ἐν αὐταῖς καὶ χρήματα καὶ τοὺς φυλάσσοντας Ἀννίβου στρατιώτας τρισχιλίους ὄντας ἔλαβεν ἔπειτα τοῦ Ἀννίβου Φούλβιον Γναῖον ἀνθύπατον ἐν Ἀπουλίᾳ , κατακτείναντος μὲν αὐτὸν σὺν ἕνδεκα χιλιάρχοις , κατακόψαντος δὲ τῆς στρατιᾶς τὸ πλεῖστον , ἔπεμψεν εἰς Ῥώμην γράμματα τοὺς πολίτας παρακαλῶν θαρρεῖν αὐτὸς γὰρ ἤδη βαδίζειν ὡς ἀφέλοιτο τὴν χαρὰν Ἀννίβου .
καὶ ταῦτα μὲν ὁ Λίβιός φησιν ἀναγνωσθέντα τὰ γράμματα μὴ τῆς λύπης ἀφελεῖν , ἀλλὰ τῷ φόβῳ προσθεῖναι , τῶν Ῥωμαίων μεῖζον ἡγουμένων τοῦ γεγονότος τὸ κινδυνευόμενον ὅσῳ Φουλβίου κρείττων ἦν Μάρκελλος ὁ δέ , ὥσπερ ἔγραψεν , εὐθὺς Ἀννίβαν διώκων εἰς τὴν Λευκανίαν ἐνέβαλε , καὶ περὶ πόλιν Νομίστρωνα καθήμενον ὑπὲρ λόφων ὀχυρῶν καταλαβών αὐτὸς ἐν τῷ πεδίῳ κατεστρατοπέδευσε .
τῇ δ ὑστεραίᾳ πρότερος εἰς μάχην παρατάξας τὸ στράτευμα καταβάντος Ἀννίβου , συνέβαλε μάχην κρίσιν οὐ λαβοῦσαν , ἰσχυρὰν δὲ καὶ μεγάλην γενομένην ἀπὸ γὰρ ὥρας τρίτης συμπεσόντες ἤδη σκότους μόλις διελύθησαν .
ἅμα δ ἡμέρᾳ προαγαγὼν αὖθις τὸ στράτευμα παρέταξε διὰ τῶν νεκρῶν καὶ πρ οὐκαλεῖτο διαγωνίσασθαι περὶ τῆς νίκης τὸν Ἀννίβαν .
ἀναζεύξαντος δὲ ἐκείνου σκυλεύσας τοὺς πολεμίους νεκροὺς καὶ θάψας τοὺς φίλους ἐδίωκεν αὖθις ·
καὶ πολλὰς μὲν ὑφέντος ἐνέδρας οὐδεμιᾷ περιπεσών , ἐν δὲ πᾶσι τοῖς ἀκροβολισμοῖς πλεῖον ἔχων ἐθαυμάζετο .
διὸ καὶ τῶν ἀρχαιρεσίων ἐπειγόντων ἔδοξε τῇ βουλῇ μᾶλλον ἐκ Σικελίας τὸν ἕτερον ἀπάγειν ὕπατον ἢ Μάρκελλον Ἀννίβᾳ συνηρτημένον κινεῖν , ἐλθόντα δ ἐκέλευεν εἰπεῖν δικτάτορα Κόϊντον Φούλβιον 0 .
ὁ γὰρ δικτάτωρ οὐκ ἔστιν ὑπὸ τοῦ πλήθους οὐ δὲ τῆς βουλῆς αἱρετός , ἀλλὰ τῶν ὑπάτων τις ἢ τῶν στρατηγῶν προελθὼν εἰς τὸν δῆμον ὃν αὐτῷ δοκεῖ λέγει δικτάτορα , καὶ διὰ τοῦτο δικτάτωρ ὁ ῥηθεὶς καλεῖται ·
τὸ γὰρ λέγειν δίκερε Ῥωμαῖοι καλοῦσιν ἔνιοι δὲ τὸν δικτάτορα τῷ μὴ προτιθέναι ψῆφον ἢ χειροτονίαν , ἀλλ ἀφ αὑτοῦ τὰ δόξαντα προστάττειν καὶ λέγειν οὕτως ὠνομάσθαι καὶ γὰρ τὰ διαγράμματα τῶν ἀρχόντων Ἕλληνες μὲν διατάγματα , Ῥωμαῖοι δὲ ἔδικτα προσαγορεύουσιν 0 .
ἐπεὶ δὲ ἐλθὼν ἀπὸ τῆς Σικελίας ὁ τοῦ Μαρκέλλου συνάρχων ἕτερον ἐβούλετο λαβεῖν δικτάτορα , καὶ βιασθῆναι παρὰ γνώμην μὴ βουλόμενος ἐξέπλευσε νυκτὸς εἰς Σικελίαν , οὕτως ὁ μὲν δῆμος ὠνόμασε δικτάτορα Κόϊντον Φούλβιον , ἡ βουλὴ δ ἔγραψε Μαρκέλλῳ κελεύουσα τοῦτον εἰπεῖν .
ὁ δὲ πεισθεὶς ἀνεῖπε καὶ συνεπεκύρωσε τοῦ δήμου τὴν γνώμην , αὐτὸς δὲ πάλιν ἀνθύπατος εἰς τ οὐπιὸν ἀπεδείχθη .
συνθέμενος δὲ πρὸς Φάβιον Μάξιμον ὅπως ἐκεῖνος μὲν ἐπιχειρῇ Ταραντίνοις , αὐτὸς δὲ συμπλεκόμενος καὶ περιέλκων Ἀννίβαν ἐμποδὼν ᾖ τοῦ βοηθεῖν πρὸς ἐκεῖνον , ἐπέβαλε περὶ Κανύσιον , καὶ πολλὰς ἀλλάσσοντι στρατοπεδείας καὶ φυγομαχοῦντι πανταχόθεν ἐπεφαίνετο , τέλος δ ἱδρυνθέντα προσκείμενος ἐξανίστη τοῖς ἀκροβολισμοῖς .
ὁρμήσαντος δὲ μάχεσθαι δεξάμενος ὑπὸ νυκτὸς διελύθη ·
καὶ μεθ ἡμέραν αὖθις ἐν τοῖς ὅπλοις ἑωρᾶτο τὸν στρατὸν ἔχων παρατεταγμένον , ὥστε τὸν Ἀννίβαν περιαλγῆ γενόμενον τοὺς Καρχηδονίους ἀθροῖσαι καὶ δεηθῆναι τὴν μάχην ἐκείνην ὑπὲρ πασῶν ἀγωνίσασθαι τῶν ἔμπροσθεν .
ὁρᾶτε γὰρ , εἶπεν , ὡς οὐ δὲ ἀναπνεῦσαι μετὰ νίκας τοσαύτας οὐ δὲ σχολὴν ἄγειν κρατοῦσιν ἡμῖν ἔστιν , εἰ μὴ τοῦτον ὠσαίμεθα τὸν ἄνθρωπον .
ἐκ τούτου συμβαλόντες ἐμάχοντο .
καὶ δοκεῖ παρὰ τὸ ἔργον ἀκαίρῳ στρατηγήματι χρώμενος ὁ Μάρκελλος σφαλῆναι .
τοῦ γὰρ δεξιοῦ πονοῦντος ἐκέλευσεν ἓν τῶν ταγμάτων εἰς τ οὔμπροσθεν προελθεῖν ἡ δὲ μετακίνησις αὕτη ταράξασα τοὺς μαχομένους παρέδωκε τὸ νίκημα τοῖς πολεμίοις , ἑπτακοσίων ἐπὶ δισχιλίοις Ῥωμαίων πεσόντων .
ἀναχωρήσας δὲ ὁ Μάρκελλος εἰς τὸν χάρακα καὶ συναγαγὼν τὸν στρατόν , ὁρᾶν ἔφη Ῥωμαίων ὅπλα πολλὰ καὶ σώματα , Ῥωμαῖον δὲ μηδένα ὁρᾶν .
αἰτουμένων δὲ συγγνώμην οὐκ ἔφη διδόναι νενικημένοις , ἐὰν δὲ νικήσωσι , δώσειν αὔριον δὲ μαχεῖσθαι πάλιν , ὅπως οἱ πολῖται τὴν νίκην πρότερον ἢ τὴν φυγὴν ἀκούσωσι 0 .
διαλεχθεὶς δὲ ταῦτα , προσέταξε ταῖς ἡττημέναις σπείραις ἀντὶ πυρῶν κριθὰς μετρῆσαι .
δι ἃ πολλῶν ἀπὸ τῆς μάχης ἐπικινδύνως καὶ πονήρως ἐχόντων οὐδένα φασὶν ὃν οἱ Μαρκέλλου λόγοι τῶν τραυμάτων οὐχὶ μᾶλλον ἤλγυναν .
ἅμα δὲ ἡμέρᾳ πρ οὔκειτο μὲν ὁ φοινικοῦς χιτὼν , ὡς εἴωθε , μάχης ἐσομένης σύμβολον , αἱ δὲ ἠτιμασμέναι σπεῖραι τὴν πρώτην αὐταὶ δεηθεῖσαι τάξιν ἐλάμβανον , τὴν δὲ ἄλλην ἐξάγοντες οἱ χιλίαρχοι στρατιὰν παρενέβαλλον , ἀκούσας δὲ ὁ Ἀννίβας , ὦ Ἡράκλεις , εἶπε , τί χρήσεταί τις ἀνθρώπῳ μή τε τὴν χείρονα τύχην μή τε τὴν βελτίονα φέρειν εἰδότι ;
μόνος γὰρ οὗτος οὔ τε νικῶν δίδωσιν ἀνάπαυσιν οὔ τε λαμβάνει νικώμενος , ἀλλ ἀεὶ μαχησόμεθα πρὸς τοῦτον , ὡς ἔοικεν , ᾧ τοῦ τολμᾶν ἀεὶ καὶ τὸ θαρρεῖν εὐτυχοῦντι καὶ σφαλλομένῳ τὸ αἰδεῖσθαι πρόφασίς ἐστιν .
ἐκ τούτου συνῄεσαν αἱ δυνάμεις ·
καὶ τῶν ἀνδρῶν ἴσα φερομένων ἐκέλευσεν Ἀννίβας τὰ θηρία καταστήσαντας εἷς πρώτην τάξιν ἐπάγειν τοῖς ὅπλοις τῶν Ῥωμαίων , ὠθισμοῦ δὲ μεγάλου καὶ ταραχῆς εὐθὺς ἐν τοῖς πρώτοις γενομένης , εἷς τῶν χιλιάρχων ὄνομα Φλάβιος ἀναρπάσας σημαίαν ὑπηντίαζε καὶ τῷ στύρακι τὸν πρῶτον ἐλέφαντα τύπτων ἀπέστρεφεν .
ὁ δὲ ἐμβαλὼν εἷς τὸν ὀπίσω συνετάραξε καὶ τοῦτον καὶ τοὺς ἐπιφερομένους , κατιδὼν δὲ τοῦτο Μάρκελλος ἐκέλευσε τοὺς ἱππεῖς ἐλαύνειν ἀνὰ κράτος πρὸς τὸ θορυβούμενον καὶ ποιεῖν ἔτι μᾶλλον αὑτοῖς περιπετεῖς τοὺς πολεμίους , οὗτοί τε δὴ λαμπρῶς ἐμβαλόντες ἀνέκοπτον ἄχρι τοῦ στρατοπέδου τοὺς Καρχηδονίους , καὶ τῶν θηρίων τὰ κτεινόμενα καὶ πίπτοντα τὸν πλεῖστον αὐτῶν φόνον ἀπειργάζετο .
λέγονται γὰρ ὑπὲρ ὀκτακισχιλίους ἀποθανεῖνῬωμαίων δὲ νεκροὶ μὲν ἐγένοντο τρισχίλιοι , τραυματίαι δὲ ὀλίγου δεῖν ἅπαντες 0 .
καὶ τοῦτο παρέσχεν Ἀννίβᾳ καθ ἡσυχίαν ἀναστάντι νυκτὸς ἆραι πορρωτάτω τοῦ Μαρκέλλου .
διώκειν γὰρ οὐκ ἦν δυνατὸς ὑπὸ πλήθους τῶν τετρωμένων , ἀλλὰ κατὰ σχολὴν εἷς Καμπανίαν ἀνέζευξε , καὶ τὸ θέρος ἐν Σινοέσσῃ διῆγεν ἀναλαμβάνων τοὺς στρατιώτας .
ὁ δὲ Ἀννίβας ὡς ἀπέρρηξεν ἑαυτὸν τοῦ Μαρκέλλου , χρώμενος ὥσπερ λελυμένῳ τῷ στρατεύματι , πᾶσαν ἀδεῶς ἐν κύκλῳ περιϊὼν ἔφλεγε τὴν Ἰταλίαν καὶ κακῶς ἤκουσεν ἐν Ῥώμῃ Μάρκελλος , οἱ δὲ ἐχθροὶ Πουβλίκιον Βίβλον , ἕνα τῶν δημάρχων , ἀνέστησαν ἐπὶ τὴν κατηγορίαν αὐτοῦ , δεινὸν εἰπεῖν ἄνδρα καὶ βίαιον ·
ὃς πολλάκις συναγαγὼν τὸν δῆμον ἔπειθεν ἄλλῳ παραδοῦναι στρατηγῷ τὴν δύναμιν , ἐπεὶ Μάρκελλος , ἔφη , μικρὰ τῷ πολέμῳ προσγεγυμνασμένος ὥσπερ ἐκ παλαίστρας ἐπὶ θερμὰ λουτρὰ θεραπεύσων ἑαυτὸν τέτραπται 0 .
ταῦτα πυνθανόμενος ὁ Μάρκελλος ἐπὶ μὲν τοῦ στρατοπέδου τοὺς πρεσβευτὰς ἀπέλιπεν , αὐτὸς δὲ πρὸς τὰς διαβολὰς ἐπλογησόμενος εἰς Ῥώμην ἐπανῆλθεν .
ἐκ δὲ τῶν διαβολῶν ἐκείνων δίκην εὗρε παρεσκευασμένην ἐφ αὑτόν , ἡμέρας οὖν ὁρισθείσης καὶ τοῦ δήμου συνελθόντος εἰς τὸν Φλαμίνιον ἱππόδρομον , ὁ μὲν Βίβλος ἀναβὰς κατηγόρησεν , ὁ δὲ 0 ·
μάρκελλος ἀπελογεῖτο , βραχέα μὲν καὶ ἁπλᾶ δι ἑαυτοῦ , πολλὴν δὲ καὶ λαμπρὰν οἱ δοκιμώτατοι καὶ πρῶτοι τῶν πολιτῶν παρρησίαν ἦγον , παρακαλοῦντες μὴ χείρονας τοῦ πολεμίου κριτὰς φανῆναι δειλίαν Μαρκέλλου καταψηφισαμένους , ὃν μόνον φεύγει τῶν ἡγεμόνων ἐκεῖνος καὶ διατελεῖ τούτῳ μὴ μάχεσθαι στρατηγῶν , ὡς τοῖς ἄλλοις μάχεσθαι .
ῥηθέντων δὲ τῶν λόγων τούτων τοσοῦτον ἡ τῆς δίκης ἐλπὶς ἐψεύσατο τὸν κατήγορον ὥστε μὴ μόνον ἀφεθῆναι τῶν αἰτιῶν τὸν Μάρκελλον , ἀλλὰ καὶ τὸ πέμπτον ὕπατον ἀποδειχθῆναι .
παραλαβὼν δὲ τὴν ἀρχήν πρῶτον μὲν ἐν Τυρρηνίᾳ μέγα κίνημα πρὸς ἀπόστασιν ἔπαυσε καὶ κατεπράϋνεν ἐπελθὼν τὰς πόλεις ·
ἔπειτα ναὸν ἐκ τῶν Σικελικῶν λαφύρων ᾠκοδομημένον ὑπ αὐτοῦ Δόξης καὶ Ἀρετῆς καθιερῶσαι βουλόμενος , καὶ κωλυθεὶς ὑπὸ τῶν ἱερέων οὐκ ἀξιούντων ἑνὶ ναῷ δύο θεοὺς περιέχεσθαι , πάλιν ἤρξατο προσοικοδομεῖν ἕτερον , οὐ ῥᾳδίως φέρων τὴν γεγενημένην ἀντίκρουσιν , ἀλλ ὥσπερ οἰωνιζόμενος .
καὶ γὰρ ἄλλα πολλὰ σημεῖα διετάραττεν αὐτόν , ἱερῶν τινων κεραυνώσεις καὶ μύες τὸν ἐν Διὸς χρυσὸν διαφαγόντες ἐλέχθη δὲ καὶ βοῦν ἀνθρώπου φωνὴν ἀφεῖναι καὶ παιδίον ἔχον κεφαλὴν ἐλέφαντος γενέσθαι ·
καὶ περὶ τὰς ἐκθύσεις καὶ ἀποτροπὰς δυσιεροῦντες οἱ μάντεις κατεῖχον αὐτὸν ἐν Ῥώμῃ σπαργῶντα καὶ φλεγόμενον .
οὐδεὶς γὰρ ἔρωτα τοσοῦτον ἠράσθη πράγματος οὐδενός ὅσον οὗτος ὁ ἀνὴρ τοῦ μάχῃ κριθῆναι πρὸς Ἀννίβαν 0 .
τοῦτο καὶ νύκτωρ ὄνειρον ἦν αὐτῷ καὶ μετὰ φίλων καὶ συναρχόντων ἓν βούλευμα καὶ μία πρὸς θεοὺς φωνή , παραταττόμενον Ἀννίβαν λαβεῖν , ἥδιστα δ ἄν μοι δοκεῖ τείχους ἑνὸς ἤ τινος χάρακος ἀμφοτέροις τοῖς στρατεύμασι περιτεθέντος διαγωνίσασθαι , καὶ εἰ μὴ πολλῆς μὲν ἤδη μεστὸς ὑπῆρχε δόξης , πολλὴν δὲ πεῖραν παρεσχήκει τοῦ παρ ὁντινοῦν τῶν στρατηγῶν ἐμβριθὴς γεγονέναι καὶ φρόνιμος , εἶπον ἂν ὅτι μειρακιῶδες αὐτῷ προσπεπτώκει καὶ φιλοτιμότερον πάθος ἢ κατὰ πρεσβύτην τοσοῦτον 0 ·
ὑπὲρ γὰρ ἑξήκοντα γεγονὼς ἔτη τὸ πέμπτον ὑπάτευεν .
οὐ μὴν ἀλλὰ θυσιῶν καὶ καθαρμῶν ὧν ὑπηγόρευον οἱ μάντεις γενομένων ἐξῆλθε μετὰ τοῦ συνάρχοντος ἐπὶ τόν πόλεμον , καὶ πολλὰ μεταξὺ Βαντίας πόλεως καὶ Βενυσίας καθήμενον ἠρέθιζε τόν Ἀννίβαν .
ὁ δὲ εἰς μάχην μὲν οὐ κατέβαινεν , αἰσθόμενος δὲ πεμπομένην ὑπ αὐτῶν στρατιὰν ἐπὶ Λοκροὺς τοὺς Ἐπιζεφυρίους , κατὰ τόν περὶ Πετηλίαν λόφον ὑφεὶς ἐνέδρας πεντακοσίους καὶ δισχιλίους ἀπέκτεινε .
τοῦτο Μάρκελλον ἐξέφερε τῷ θυμῷ πρὸς τὴν μάχην , καὶ προσῆγεν ἄρας ἐγγυτέρω τὴν δύναμιν .
ἦν δὲ μεταξὺ τῶν στρατοπέδων λόφος ἐπιεικῶς μὲν εὐερκής , ὕλης δὲ παντοδαπῆς ἀνάπλεως ·
εἶχε δὲ καὶ σκοπὰς περικλινεῖς ἐπ ἀμφότερα , καὶ ναμάτων ὑπεφαίνοντο πηγαὶ καταρρεόντων , ἐθαύμαζον οὖν οἱ Ῥωμαῖοι Ἀννίβαν ὅτι πρῶτος ἐλὼν εὐφυᾶ τόπον οὕτως οὐ κατέσχεν , ἀλλ ἀπέλιπε τοῖς πολεμίοις .
τῷ δὲ ἄρα καλὸν μὲν ἐνστρατοπεδεῦσαι τὸ χωρίον ἐφαίνετο , πολὺ δὲ κρεῖττον ἐνεδρεῦσαι ·
καὶ πρὸς τοῦτο μᾶλλον αὐτῷ χρῆσθαι βουλόμενος ἐνέπλησε τὴν ὕλην καὶ τὰς κοιλάδας ἀκοντιστῶν τε πολλῶν καὶ λογχοφόρων , πεπεισμένος ἐπάξεσθαι δι εὐφυΐαν αὐτὰ τὰ χωρία τοὺς Ῥωμαίους .
οὐ δὲ ἀπεψεύσθη τῆς ἐλπίδος ·
εὐθὺς γὰρ ἦν πολὺς ἐν τῷ στρατοπέδῳ τῶν Ῥωμαίων λόγος ὡς χρὴ τὸ χωρίον καταλαμβάνειν , καὶ διεστρατήγουν ὅσα πλεονεκτήσουσι τοὺς πολεμίους , μάλιστα μὲν ἐκεῖ στρατοπεδεύσαντες , εἰ δὲ μή , τειχίσαντες τόν λόφον 0 .
ἔδοξεν οὖν τῷ Μαρκέλλῳ μετ ὀλίγων ἱπποτῶν ἐπελάσαντι κατασκέψασθαι .
καὶ λαβὼν τόν μάντιν ἐθύετο ·
καὶ τοῦ πρώτου πεσόντος ἱερείου δείκνυσιν αὐτῷ τὸ ἧπαρ οὐκ ἔχον κεφαλὴν ὁ μάντις .
ἐπιθυσαμένου δὲ τὸ δευτέρον ἥ τε κεφαλὴ μέγεθος ὑπερφυὲς ἀνέσχε καὶ τ ἆλλα φαιδρὰ θαυμαστῶς διεφάνη , καὶ λύσιν ἔχειν ὁ τῶν πρώτων φόβος ἔδοξεν .
οἱ δὲ μάντεις ταῦτα μᾶλλον ἔφασαν δεδιέναι καὶ ταράττεσθαι ·
λαμπροτάτων γὰρ ἐπ αἰσχίστοις καὶ σκυθρωποτάτοις ἱεροῖς γενομένων ὕποπτον εἶναι τῆς μεταβολῆς τὴν ἀτοπίαν 0 .
ἀλλὰ γὰρ τὸ πεπρωμένον οὐ πῦρ , οὐ σιδαροῦν σχήσει τεῖχος , κατὰ Πίνδαρον , ἐξῄει τόν τε συνάρχοντα Κριοπῖνον παραλαβὼν καὶ τόν υἱὸν χιλιαρχοῦντα καὶ τοὺς σύμπαντας ἱππεῖς εἴκοσι καὶ διακοσίους .
ὧν Ῥωμαῖος οὐδεὶς ἦν , ἀλλ οἱ μὲν ἄλλοι Τυρρηνοί , τεσσαράκοντα δὲ Φρεγελλανοί , πεῖραν ἀρετῆς καὶ πίστεως ἀεὶ τῷ Μαρκέλλῳ δεδωκότες 0 .
ὑλώδους δὲ τοῦ λόφου καὶ συνηρεφοῦς ὄντος ἀνὴρ καθήμενος ἄνω σκοπὴν εἶχε τοῖς πολεμίοις , αὐτὸς οὐ συνορώμενος , καθορῶν δὲ τῶν Ῥωμαίων τὸ στρατόπεδον .
καὶ τὰ γινόμενα τούτου φράσαντος τοῖς λοχῶσι , προσελαύνοντα τόν Μάρκελλον ἐάσαντες ἐγγὺς προσελθεῖν ἐξαίφνης ἀνέστησαν , καὶ περιχυθέντες ἅμα πανταχόθεν ἠκόντιζον , ἔπαιον , ἐδίωκον τοὺς φεύγοντας , συνεπλέκοντο τοῖς ὑφισταμένοις ·
οὗτοι δ ἦσαν οἱ τεσσαράκοντα Φρεγελλανοί .
καὶ τῶν Τυρρηνῶν εὐθὺς ἐν ἀρχῇ διατρεσάντων αὐτοὶ συστραφέντες ἠμύνοντο πρὸ τῶν ὑπάτων , ἄχρι οὗ Κρισπῖνος μὲν ἀκοντίσμασι δυσὶ βεβλημένος ἐπέστρεψεν εἰς φυγὴν τόν ἵππον , Μάρκελλον δέ τις λόγχῃ πλατείᾳ διὰ τῶν πλευρῶν διήλασεν , ἣν λαγκίαν καλοῦσιν .
οὕτω δὲ καὶ τῶν Φρεγελλανῶν οἱ περιόντες ὀλίγοι παντάπασιν αὐτὸν μὲν πεσόντα λείπουσι , τόν δ υἱὸν ἁρπάσαντες τετρωμένον φεύγουσιν ἐπὶ τὸ στρατόπεδον .