Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
πιθανὸν δέ φησὶ μη δ ἀκολασταίνειν ἀεὶ τὸν φαῦλον εἴπερ οὖν τὸ ἀνδρίζεσθαι τοιοῦτόν ἐστιν οἷον ἀνδρείᾳ χρῆσθαι καὶ τὸ δειλαίνειν οἷον δειλίᾳ χρῆσθαι , μαχόμενα λέγουσι λέγοντες κατὰ πάσας μὲν ἅμα τὰς ἀρετὰς καὶ τὰς κακίας ἐνεργεῖν τὸν ἔχοντα , μὴ ἀεὶ δὲ τὸν ἀστεῖον ἀνδρίζεσθαι μη δὲ δειλαίνειν τὸν φαῦλον 0 1 .
τὴν ῥητορικὴν ὁρίζεται τέχνην , περὶ κόσμου καὶ εἰρημένου λόγου τάξιν ·
ἔτι δ ἐν τῷ πρώτῳ καὶ ταῦτα γέγραφεν οὐ μόνον δὲ τοῦ ἐλευθερίου καὶ ἀφελοῦς κόσμου δεῖν οἴομαι ἐπιστρέφεσθαι κ ἀπὶ τῶν λόγων ᾧ καὶ τῶν οἰκείων ὑποκρίσεων κατὰ τὰς ἐπιβαλλούσας τάσεις τῆς φωνῆς καὶ σχηματισμοὺς τοῦ τε προσώπου καὶ τῶν χειρῶν οὕτω δέ τις φιλότιμος ἐνταῦθα περὶ τὸν λόγον γενόμενος πάλιν ἐν τῷ αὐτῷ βιβλίῳ περὶ τῆς τῶν φωνηέντων συγκρούσεως ὑπειπών οὐ μόνον φησὶ ταῦτα παρετέον τοῦ βελτίονος ἐχομένους , ἀλλὰ καὶ ποιὰς ἀσαφείας καὶ ἐλλείψεις καὶ νὴ Δία σολοικισμούς , ἐφ οἷς ἄλλοι ἂν αἰσχυνθείησαν οὐκ ὀλίγοι τὸ δὴ ποτὲ μὲν ἄχρι χειρῶν καὶ στόματος εὐπρεπείας ἐπιχωρεῖν τοῖς λέγουσιν ἐν κόσμῳ τὸν λόγον διατίθεσθαι ·
ποτὲ δὲ μή τ ἐλλείψεων ἐπιστρέφεσθαι καὶ ἀσαφειῶν μή τε σολοικίζοντας αἰσχύνεσθαι τελέως ὅ τι ἂν ἐπίῃ λέγοντός ἐστιν .
ἐν δὲ ταῖς Φυσικαῖς Θέσεσι περὶ τῶν ἐμπειρίας καὶ ἱστορίας δεομένων διακελευσάμενος τὴν ἡσυχίαν ἔχειν , ἂν μή τι κρεῖττον καὶ ἐναργέστερον ἔχωμεν λέγειν , ἵνα φησὶ μή τε Πλάτωνι παραπλησίως ὑπονοήσωμεν τὴν μὲν ὑγρὰν τροφὴν εἰς τὸν πλεύμονα φέρεσθαι τὴν δὲ ξηρὰν εἰς τὴν κοιλίαν , μή θ ἕτερα παραπλήσια γεγονότα τούτοις διαπτώματα δοκῶ δὴ τὸ ἐγκαλεῖν ἑτέροις εἶτα περιπίπτειν αὐτὸν οἷς ἐγκαλεῖ καὶ μὴ φυλάττεσθαι , τῶν ἐναντιωμάτων μέγιστον εἶναι καὶ τῶν διαπτωμάτων αἴσχιστον 0 .
ἀλλὰ μὴν αὐτὸς τὰς διὰ δέκα ἀξιωμάτων συμπλοκὰς πλήθει φησὶν ὑπερβάλλειν ἑκατὸν μυριάδας οὔ τε δι αὑτοῦ ζητήσας ἐπιμελῶς οὔ τε διὰ τῶν ἐμπείρων τ ἀληθὲς ἱστορήσας .
καίτοι Πλάτων μὲν ἔχει τῶν ἰατρῶν τοὺς ἐνδοξοτάτους μαρτυροῦντας , Ἱπποκράτην Φιλιστίωνα Διώξιππον τὸν Ἱπποκράτειον , καὶ τῶν ποιητῶν Εὐριπίδην Ἀλκαῖον Εὔπολιν Ἐρατοσθένην , λέγοντας ὅτι τὸ ποτὸν διὰ τοῦ πνεύμονος διέξεισι ·
χρύσιππον δὲ πάντες ἐλέγχουσιν οἱ ἀριθμητικοί , ὧν καὶ Ἵππαρχός ἐστιν ἀποδεικνύων τὸ διάπτωμα τοῦ λογισμοῦ παμμέγεθες αὐτῷ γεγονός ·
εἴγε τὸ μὲν καταφατικὸν ποιεῖ συμπεπλεγμένων ἀξιωμάτων μυριάδας δέκα καὶ πρὸς ταύταις τρισχίλια τεσσαράκοντα ἐννέα , τὸ δ ἀποφατικὸν ἐννακόσια πεντήκοντα δύο πρὸς τριάκοντα καὶ μιᾷ μυριάσι 0 1 .
τῶν πρεσβυτέρων τινές , ἃ τῷ τὸν ὀξίνην ἔχοντι συνέβαινε μή θ ὡς ὄξος ἀποδόσθαι δυναμένῳ μή θ ὡς οἶνον , ἔφασαν τῷ Ζήνωνι συμβαίνειν 0 ·
τὸ γὰρ προηγμένον αὐτῷ μή θ ὡς ἀγαθὸν μή θ ὡς ἀδιάφορον ἔχειν διάθεσιν 0 .
ἀλλ ὁ Χρύσιππος ἔτι μᾶλλον τὸ πρᾶγμα δυσδιάθετον πεποίηκεν ὁτὲ μὲν γάρ φησι μαίνεσθαι τοὺς τὸν πλοῦτον καὶ τὴν ὑγίειαν καὶ τὴν ἀπονίαν καὶ τὴν ὁλοκληρίαν τοῦ σώματος ἐν μηδενὶ ποιουμένους μη δ ἀντεχομένους τῶν τοιούτων ὁτὲ δὲ παραθέμενος τὰ τοῦ Ἡσιόδου ἐργάζευ , Πέρση , δῖον γένος ·
ἐπιπεφώνηκεν ὅτι τ ἀναντία παραινεῖν μανικόν ἐστι , τὸ μὴ ἐργάζευ , Πέρση , δῖον γένος .
καὶ τὸν μὲν σοφὸν ἐν τοῖς περὶ βίων καὶ βασιλεῦσι συνέσεσθαί φησιν ἕνεκα χρηματισμοῦ καὶ σοφιστεύσειν ἐπ ἀργυρίῳ , παρ ὧν μὲν προλαμβάνοντα πρὸς οὓς δὲ συντιθέμενον τῶν μαθητῶν ·
ἐν δὲ τῷ ἑβδόμῳ τοῦ Καθήκοντος καὶ κυβιστήσειν τρὶς ἐπὶ τούτῳ λαβόντα τάλαντον ἐν δὲ τῷ πρώτῳ περὶ Ἀγαθῶν τρόπον τινὰ συγχωρεῖ καὶ δίδωσι τοῖς βουλομένοις τὰ προηγμένα καλεῖν ἀγαθὰ καὶ κακὰ τ ἀναντία , ταύταις ταῖς λέξεσιν ·
ἔστιν εἴ τις βούλεται κατὰ τὰς τοιαύτας παραλλαγὰς τὸ μὲν ἀγαθὸν αὐτῶν λέγειν τὸ δὲ κακόν , ἐπὶ γ αὐτὰ φερόμενος τὰ πράγματα καὶ μὴ ἄλλως ἀποπλανώμενος , ἐν μὲν τοῖς σημαινομένοις οὐ διαπίπτοντος αὐτοῦ , τὰ δ ἄλλα στοχαζομένου τῆς κατὰ τὰς ὀνομασίας συνηθείας .
οὕτω δὲ τὸ προηγμένον τ ἀγαθῷ συναγαγὼν ἐγγὺς ἐνταῦθα καὶ συμμίξας ἐν ἑτέροις πάλιν οὐδὲν εἶναί φησι τούτων καθόλου πρὸς ἡμᾶς , ἀλλ ἀποσπᾶν τὸν λόγον ἡμᾶς καὶ ἀποστρέφειν ἁπάντων τῶν τοιούτων ·
ταῦτα γὰρ ἐν τῷ πρώτῳ περὶ τοῦ Προτρέπεσθαι γέγραφεν .
ἐν δὲ τῷ τρίτῳ περὶ Φύσεως μακαρίζεσθαί φησιν ἐνίους βασιλεύοντας καὶ πλουτοῦντας , ὅμοιον εἰ χρυσαῖς ἀμίσι χρώμενοι καὶ χρυσοῖς κρασπέδοις ἐμακαρίζοντο 0 ·
τῷ δ ἀγαθῷ τὸ τὴν οὐσίαν ἀποβαλεῖν οἱονεὶ δραχμὴν ἀποβαλεῖν καὶ τὸ νοσῆσαι οἷον προσκόψαι 0 1 .
διὸ τῶν ἐναντιωμάτων τούτων οὐ μόνον τὴν ἀρετὴν ἀλλὰ καὶ τὴν πρόνοιαν ἀναπέπληκεν .
ἡ μὲν γὰρ ἀρετὴ μικρολόγος ἐσχάτως φανεῖται καὶ ἀνόητος περὶ ταῦτα πραγματευομένη καὶ τούτων ἕνεκα πλεῖν εἰς Βόσπορον κελεύουσα καὶ κυβιστᾶν τὸν σοφόν , ὁ δὲ Ζεὺς γελοῖος εἰ Κτήσιος χαίρει καὶ Ἐπικάρπιος καὶ Χαριδότης προσαγορευόμενος , ὅτι δηλαδὴ χρυσᾶς ἀμίδας καὶ χρυσᾶ κράσπεδα χαρίζεται τοῖς φαύλοις , τοῖς δ ἀγαθοῖς ἄξια δραχμῆς , ὅταν πλούσιοι γένωνται κατὰ τὴν τοῦ Διὸς πρόνοιαν 0 1 ·
ἔτι δὲ γελοιότερος ὁ Ἀπόλλων , εἰ περὶ χρυσῶν κρασπέδων καὶ ἀμίδων κάθηται θεμιστεύων καὶ περὶ προσκομμάτων ἀπολύσεως 0 1 .
ἔτι δὲ μᾶλλον τῇ ἀποδείξει τὸ ἐναντίωμα ποιοῦσι φανερώτερον .
γὰρ ἔστιν εὖ χρήσασθαι καὶ κακῶς , τοῦτό φασι μή τ ἀγαθὸν εἶναι μή τε κακόν .
πλούτῳ δὲ καὶ ὑγιείᾳ καὶ ῥώμῃ σώματος κακῶς χρῶνται πάντες οἱ ἀνόητοι ·
διόπερ οὐδέν ἐστι τούτων ἀγαθόν .
εἴπερ οὖν ὁ θεὸς ἀρετὴν μὲν οὐ δίδωσιν ἀνθρώποις , ἀλλὰ τὸ καλὸν αὐθαίρετόν ἐστι , πλοῦτον δὲ καὶ ὑγίειαν χωρὶς ἀρετῆς δίδωσιν , οὐκ εὖ χρησομένοις δίδωσιν ἀλλὰ κακῶς , τουτέστι βλαβερῶς καὶ αἰσχρῶς καὶ ὀλεθρίως καίτοι εἰ μὲν δύνανται τὴν ἀρετὴν παρέχειν οἱ θεοί , οὔκ εἰσι χρηστοὶ μὴ παρέχοντες ·
εἰ δὲ μὴ δύνανται ποιεῖν ἀγαθούς , οὐ δ ὠφελεῖν δύνανται , μηδενός γε τῶν ἄλλων ὄντος ἀγαθοῦ μη δ ὠφελίμου .
τὸ δὲ τοὺς ἄλλως γενομένους ἀγαθοὺς κρίνειν κατ ἀρετὴν ἢ ἰσχὺν οὐδέν ἐστι ·
καὶ γὰρ τοὺς θεοὺς οἱ ἀγαθοὶ κρίνουσι κατ ἀρετὴν καὶ ἰσχύν ·
ὥστε μηδὲν μᾶλλον ὠφελεῖν ἢ ὠφελεῖσθαι τοὺς θεοὺς ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων 0 .
καὶ μὴν οὔ θ αὑτὸν ὁ Χρύσιππος ἀποφαίνει σπουδαῖον οὔ τε τινὰ τῶν αὑτοῦ γνωρίμων ἢ καθηγεμόνων .
τί οὖν περὶ τῶν ἄλλων φρονοῦσιν ἢ ταῦτα ἅπερ λέγουσι ;
μαίνεσθαι πάντας , ἀφραίνειν , ἀνοσίους εἶναι , παρανόμους , ἐπ ἄκρον ἥκειν δυστυχίας , κακοδαιμονίας ἁπάσης ·
εἶτα προνοίᾳ θεῶν διοικεῖσθαι τὰ καθ ἡμᾶς οὕτως ἀθλίως πράττοντας 0 ;
εἰ γοῦν οἱ θεοὶ μεταβαλόμενοι βλάπτειν ἐθέλοιεν ἡμᾶς καὶ κακοῦν καὶ διαστρέφειν καὶ προσεπιτρίβειν , οὐκ ἂν δύναιντο διαθεῖναι χεῖρον ἢ νῦν ἔχομεν , ὡς Χρύσιππος ἀποφαίνει μή τε κακίας ὑπερβολὴν ἀπολείπειν μή τε κακοδαιμονίας τὸν βίον ὥστ , εἰ λάβοι φωνήν , εἰπεῖν ἂν αὐτὸν τὰ τοῦ Ἡρακλέους γέμω κακῶν δή , κ οὐκέτ ἔσθ ὅπου τεθῇ .
τίνας οὖν ἄν τις εὕροι μαχομένας μᾶλλον ἀλλήλαις ἀποφάσεις τῆς περὶ θεῶν Χρυσίππου καὶ , τῆς περὶ ἀνθρώπων , τοὺς μὲν ὡς ἔνι βέλτιστα προνοεῖν τοὺς δ ὡς ἔνι χείριστα πράττειν λέγοντος 0 1 2 ;
ἐγκαλοῦσιν αὐτῷ τινες τῶν Πυθαγορικῶν ἐν τοῖς περὶ Δικαιοσύνης γράφοντι περὶ τῶν ἀλεκτρυόνων ὅτι χρησίμως γεγόνασι ·
ἐπεγείρουσι γὰρ ἡμᾶς καὶ τοὺς σκορπίους ἐκλέγουσι καὶ κατὰ τὰς μάχας ἐπιστρέφουσι , ζῆλόν τινα πρὸς ἀλκὴν ἐμποιοῦντες ·
ὅμως δὲ δεῖ κατεσθίειν καὶ τούτους , ἵνα μὴ τὴν χρείαν ὑπερβάλλῃ τὸ πλῆθος τῶν νεοττῶν .
ὁ δ οὕτω καταγελᾷ τῶν ἐπὶ τούτοις ἐγκαλούντων , ὥστε περὶ τοῦ Διός , τοῦ Σωτῆρος καὶ Γενέτορος καὶ πατρὸς Δίκης καὶ Εὐνομίας καὶ Εἰρήνης , ταῦτα γράφειν ἐν τῷ τρίτῳ περὶ Θεῶν ὡς δ αἱ πόλεις πλεονάσασαι εἰς ἀποικίας ἀπερῶσι τὰ πλήθη καὶ πολέμους ἐνίστανται πρός τινας , οὕτως ὁ θεὸς φθορᾶς ἀρχὰς δίδωσι ·
καὶ τὸν Εὐριπίδην μάρτυρα καὶ τοὺς ἄλλους προσάγεται , τοὺς λέγοντας ὡς ὁ Τρωικὸς πόλεμος ὑπὸ τῶν θεῶν ἀπαντλήσεως χάριν τοῦ πλήθους τοῦ τῶν ἀνθρώπων γένους γένοιτο ·
τούτων δὲ τὰς μὲν ἄλλας ἀτοπίας ἄφες οὐ γὰρ εἴ τι μὴ καλῶς ἀλλ ὅσα πρὸς ἑαυτοὺς διαφόρως λέγουσιν , ἐξετάσαι μόνον πρόκειται 0 ·
σκόπει δ ὅτι τῷ θεῷ καλὰς μὲν ἐπικλήσεις ἀεὶ καὶ φιλανθρώπους , ἄγρια δ ἔργα καὶ βάρβαρα καὶ Γαλατικὰ προστίθησιν 0 .
οὐ γὰρ ἀποικίαις ἐοίκασιν αἱ τοσαῦται φθοραὶ καὶ πανωλεθρίαι τῶν ἀνθρώπων , οἵας ὁ Τρωικὸς εἰργάσατο πόλεμος καὶ πάλιν ὁ Μηδικὸς καὶ Πελοποννησιακός , εἰ μή τινας ἐν Ἅιδου καὶ ὑπὸ γῆς ἴσασιν οὗτοι πόλεις κτιζομένας , ἀλλὰ τῷ Γαλάτῃ Δηιοτάρῳ ποιεῖ Χρύσιππος ;
ὅμοιον τὸν θεὸν , ὅς , πλειόνων αὐτῷ παίδων γεγονότων , ἑνὶ βουλόμενος τὴν ἀρχὴν ἀπολιπεῖν καὶ τὸν οἶκον ἅπαντας ἐκείνους ἀπέσφαξεν , ὥσπερ ἀμπέλου βλαστοὺς ἀποτεμὼν καὶ κολούσας , ἵν εἷς ὁ λειφθεὶς ἰσχυρὸς γένηται καὶ μέγας 0 .
καίτοι γ ὁ μὲν ἀμπελουργὸς ἔτι μικρῶν ὄντων καὶ ἀσθενῶν τοῦτο ποιεῖ τῶν κλημάτων , καὶ ἡμεῖς νεογνῶν καὶ τυφλῶν ὄντων τῶν σκυλακίων ὑφαιροῦμεν τὰ πολλὰ φειδόμενοι τῆς κυνός ὁ δὲ Ζεὺς οὐ μόνον ἐάσας καὶ περιιδὼν ἐν ἡλικίᾳ γενομένους ἀλλὰ καὶ φύσας αὐτὸς καὶ αὐξήσας ἀποτυμπανίζει , φθορᾶς καὶ ὀλέθρου μηχανώμενος προφάσεις , δέον αἰτίας καὶ ἀρχὰς γενέσεως μὴ παρασχεῖν .
τοῦτο μὲν οὖν ἔλαττόν ἐστιν ἐκεῖνο δὲ μεῖζον 0 ·
γὰρ φύεται ἀνθρώποις πόλεμος ἄνευ κακίας , ἀλλὰ τὸν μὲν φιληδονία τὸν δὲ πλεονεξία τὸν δὲ φιλοδοξία τις ἢ φιλαρχία συρρήγνυσιν 0 1 .
οὐκοῦν εἰ πολέμους ὁ θεὸς ἐνεργάζεται , καὶ κακίας , παροξύνων καὶ διαστρέφων τοὺς ἀνθρώπους 0 .
καίτοι λέγει δ αὐτὸς ἐν τῷ περὶ τοῦ Δικάζειν καὶ πάλιν ἐν τῷ δευτέρῳ περὶ Θεῶν ὡς τῶν αἰσχρῶν τὸ θεῖον παραίτιον γίγνεσθαι οὐκ εὔλογόν ἐστιν ·
ὃν τρόπον γὰρ οὔ τε νόμος τοῦ παρανομεῖν παραίτιος γένοιτ ἂν οὔ θ οἱ θεοὶ τοῦ ἀσεβεῖν , οὕτως εὔλογον μη δ αἰσχροῦ μηδενὸς εἶναι παραιτίους 0 .
τί οὖν αἴσχιον ἀνθρώποις φθορᾶς ὑπ ἀλλήλων γιγνομένης , ἧς φησι Χρύσιππος ἐνδιδόναι τὰς ἀρχὰς τὸν θεόν 0 ;
ἀλλὰ νὴ Δία φήσει τις ·
ἐπαινεῖν πάλιν τοῦ Εὐριπίδου λέγοντος εἰ θεοί τι δρῶσιν αἰσχρόν , οὔκ εἰσιν θεοί καί τὸ ῥᾷστον εἶπας , αἰτιάσασθαι θεούς ·
ὥσπερ ἡμῶν ἄλλο τι νῦν πραττόντων ἢ τὰς ἐναντίας 0 1 ·
αὐτοῦ φωνὰς καὶ ὑπολήψεις παρατιθεμένων .
οὐ μὴν ἀλλ αὐτό γε τοῦτο τὸ νῦν ἐπαινούμενον οὐχ ἅπαξ οὐ δὲ δὶς οὐ δὲ τρὶς ἀλλὰ μυριάκις ἔσται πρὸς Χρύσιππον εἰπεῖν τὸ ῥᾷστον εἶπας , αἰτιάσασθαι θεούς .
πρῶτον γὰρ ἐν τῷ πρώτῳ περὶ Φύσεως τὸ ἀίδιον τῆς κινήσεως κυκεῶνι παρεικάσας , ἄλλα ἄλλως ·
στρέφοντι καὶ ταράσσοντι τῶν γιγνομένων , ταῦτ εἴρηκεν ·
οὕτω δὲ τῆς τῶν ὅλων οἰκονομίας προαγούσης , ἀναγκαῖον κατὰ ταύτην , ὡς ἄν ποτ ἔχωμεν , ἔχειν ἡμᾶς , εἴ τε παρὰ φύσιν τὴν ἰδίαν νοσοῦντες εἴ τε πεπηρωμένοι εἴ τε γραμματικοὶ γεγονότες ἢ μουσικοί 0 1 2 .
καὶ πάλιν μετ ὀλίγον κατὰ τοῦτον δὲ τὸν λόγον τὰ παραπλήσια ἐροῦμεν καὶ περὶ τῆς ἀρετῆς ἡμῶν καὶ περὶ τῆς κακίας καὶ τὸ ὅλον τῶν τεχνῶν καὶ τῶν ἀτεχνιῶν , ὡς ἔφην .
καὶ μετ ὀλίγον ἃπασαν ἀναιρῶν ἀμφιβολίαν οὐδὲν γὰρ ἔστιν ἄλλως τῶν κατά μέρος γενέσθαι οὐ δὲ τ οὐλάχιστον ἢ κατὰ τὴν κοινὴν φύσιν καὶ κατὰ τὸν ἐκείνης λόγον 0 .
ὅτι δ ἡ κοινὴ φύσις καὶ ὁ κοινὸς τῆς φύσεως λόγος εἱμαρμένη καὶ πρόνοια καὶ Ζεύς ἐστιν , οὐ δὲ τοὺς ἀντίποδας λέληθε ·
πανταχοῦ γὰρ ταῦτα θρυλεῖται ὑπ αὐτῶν ·
καὶ τὸ Διὸς δ ἐτελείετο βουλή , τὸν Ὅμηρον εἰρηκέναι φησὶν ὀρθῶς , ἐπὶ τὴν εἱμαρμένην ἀναφέροντα καὶ τὴν τῶν ὅλων φύσιν , καθ ἣν πάντα διοικεῖται .
πῶς οὖν ἅμα μὲν οὐδενὸς αἰσχροῦ παραίτιος ὁ θεός , ἅμα δ οὐ δὲ τ οὐλάχιστον ἐνδέχεται γίγνεσθαι ἄλλως ἢ κατὰ τὴν κοινὴν φύσιν καὶ τὸν ἐκείνης λόγον 0 ;
ἐν γὰρ πᾶσι τοῖς γιγνομένοις καὶ τὰ αἰσχρὰ δήπουθὲν ἐστιν .
καίτοι ὁ μὲν Ἐπίκουρος ἁμωσγέπως στρέφεται καὶ φιλοτεχνεῖ , τῆς ἀιδίου κινήσεως μηχανώμενος ἐλευθερῶσαι καὶ ἀπολῦσαι τὸ ἑκούσιον ὑπὲρ τοῦ μὴ καταλιπεῖν ἀνέγκλητον τὴν κακίαν ·
ὁ δὲ Χρύσιππος ἀναπεπταμένην παρρησίαν αὐτῇ δίδωσιν , ὡς οὐ μόνον ἐξ ἀνάγκης οὐ δὲ καθ εἱμαρμένην ἀλλὰ καὶ ·
κατὰ λόγον θεοῦ καὶ κατὰ φύσιν πεποιημένῃ τὴν ἀρίστην 0 .
ἔτι δὲ καὶ ταῦθ ὁρᾶται κατὰ λέξιν οὕτως ἔχοντα ·
τῆς γὰρ κοινῆς φύσεως εἰς πάντα διατεινούσης , δεήσει πᾶν τὸ ὁπωσοῦν γιγνόμενον ἐν τῷ ὅλῳ καὶ τῶν μορίων ὁτῳοῦν κατ ἐκείνην γενέσθαι καὶ τὸν ἐκείνης λόγον κατὰ τὸ ἑξῆς ἀκωλύτως 0 ·
διὰ τὸ μή τ ἔξωθεν εἶναι τὸ ἐνστησόμενον τῇ οἰκονομίᾳ μή τε τῶν μερῶν μηδὲν ἔχειν ὅπως κινηθήσεται ἢ σχήσει ἄλλως ἢ κατὰ τὴν κοινὴν φύσιν 0 .
τίνες οὖν αἱ τῶν μερῶν σχέσεις εἰσὶ καὶ κινήσεις ;
δῆλον μὲν ὅτι σχέσεις αἱ κακίαι καὶ τὰ νοσήματα , φιλαργυρίαι φιληδονίαι φιλοδοξίαι δειλίαι ἀδικίαι 0 1 ·
κινήσεις δὲ μοιχεῖαι κλοπαὶ προδοσίαι ἀνδροφονίαι πατροκτονίαι 0 1 .
τούτων οἴεται Χρύσιππος οὔ τε μικρὸν οὔ τε μέγα παρὰ τὸν τοῦ Διὸς λόγον εἶναι καὶ νόμον καὶ δίκην καὶ πρόνοιαν ·
ὥστε μὴ γίγνεσθαι παρὰ τὸν νόμον τὸ παρανομεῖν μη δὲ παρὰ τὴν δίκην τὸ ἀδικεῖν μη δὲ παρὰ τὴν πρόνοιαν τὸ κακοποιεῖν 0 .
ἀλλὰ μὴν τὸν θεὸν κολάζειν φησὶ τὴν κακίαν καὶ πολλὰ ποιεῖν ἐπὶ κολάσει τῶν πονηρῶν ·
ὥσπερ ἐν τῷ δευτέρῳ περὶ Θεῶν ποτὲ μὲν τὰ δύσχρηστα συμβαίνειν φησὶ τοῖς ἀγαθοῖς οὐχ ὥσπερ τοῖς φαύλοις κολάσεως χάριν , ἀλλὰ κατ ἄλλην οἰκονομίαν ὥσπερ ἐν ταῖς πόλεσι 0 1 .
καὶ πάλιν ἐν τούτοις πρῶτον δὲ τῶν κακῶν παραπλησίως ἐστὶν ἀκουστέον τοῖς προειρημένοις ·
εἶθ ὅτι ταῦτ ἀπονέμεται κατὰ τὸν τοῦ Διὸς λόγον ἢτοι ἐπὶ κολάσει ἢ κατ ἄλλην ἔχουσάν πως πρὸς τὰ ὅλα οἰκονομίαν 0 .
ἔστι μὲν οὖν καὶ τοῦτο δεινόν , τὸ καὶ γίγνεσθαι τὴν κακίαν καὶ κολάζεσθαι κατὰ τὸν τοῦ Διὸς λόγον .
ἐπιτείνει δὲ τὴν ὑπεναντίωσιν ἐν τῷ δευτέρῳ περὶ Φύσεως γράφων τάδε ἡ δὲ κακία πρὸς τὰ δεινὰ συμπτώματα ἴδιὸν τιν ἔχει λόγον ·
γίγνεται μὲν γὰρ καὶ αὐτή πως κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον καί , ἵν οὕτως εἴπω , οὐκ ἀχρήστως γίγνεται πρὸς τὰ ὅλα ·
οὐ δὲ γὰρ ἂν τ ἀγαθὸν ἦν .
καὶ οὗτος ἐπιτιμᾷ τοῖς ἐπίσης πρὸς τ ἀναντία διαλεγομένοις , ὃς ὑπὸ τοῦ πάντως τι βούλεσθαι καὶ περὶ παντὸς εἰπεῖν ἴδιον καὶ περιττὸν οὐκ ἀχρήστως λέγει βαλλαντιοτομεῖν , συκοφαντεῖν καὶ ἀφραίνειν , οὐκ ἀχρήστως ἀχρήστους εἶναι , βλαβερούς , κακοδαίμονας .
εἶτα ποῖός τις ὁ Ζεύς , λέγω δὲ τὸν Χρυσίππου , κολάζων πρᾶγμα μή τ ἀφ ἑαυτοῦ μή τ ἀχρήστως γιγνόμενον 0 ;
ἡ μὲν γὰρ κακία πάντως ἀνέγκλητός ἐστι κατὰ τὸν τοῦ Χρυσίππου λόγον ὁ δὲ Ζεὺς ἐγκλητέος εἴ τ ἄχρηστον οὖσαν τὴν κακίαν πεποίηκεν εἴ τε , ποιήσας οὐκ ἀχρήστως , κολάζει 0 .
πάλιν ἐν τῷ πρώτῳ περὶ Δικαιοσύνης εἰπὼν περὶ τῶν θεῶν , ὡς ἐνισταμένων ἐνίοις ἀδικήμασι , κακίαν δέ φησὶ καθόλου ἆραι οὔ τε δυνατόν ἐστιν οὔ τ ἔχει καλῶς ;
ἀρθῆναι ἀλλ εἰ μὲν οὑκ ἔχει καλῶς ἀρθῆναι τὴν ἀνομίαν τὴν ἀδικίαν τὴν ἀβελτερίαν , οὐ τοῦ παρόντος ἐστὶ λόγου ζητεῖν ·
αὐτὸς δὲ τὴν κακίαν , ὅσον ἐφ ἑαυτῷ , διὰ τοῦ φιλοσοφεῖν ἀναιρῶν , ἣν οὐκ ἔχει καλῶς ἀναιρεῖν , μαχόμενὸν τι ποιεῖ καὶ τῷ λόγῳ καὶ τῷ θεῷ 0 ·
πρὸς δὲ τούτοις λέγων ἐνίοις ἀδικήμασιν ἐνίστασθαι τὸν θεὸν ἔμφασιν πάλιν τῆς τῶν ἁμαρτημάτων δίδωσιν ἀνοσιότητος .
ἔτι περὶ τοῦ μηδὲν ἐγκλητὸν εἶναι μη δὲ μεμπτὸν ἐν τῷ κόσμῳ , κατὰ τὴν ἀρίστην φύσιν ἁπάντων παραγομένων , πολλάκις γεγραφὼς ἔστιν ὅπου πάλιν ἐγκλητάς τινας ἀμελείας οὐ περὶ μικρὰ καὶ φαῦλα καταλείπει .
ἐν γοῦν τῷ τρίτῳ περὶ Οὐσίας μνησθεὶς ὅτι συμβαίνει τινὰ τοῖς καλοῖς 0 ;
κ ἀγαθοῖς τοιαῦτα πότερον φησὶν ἀμελουμένων τινῶν , καθάπερ ἐν οἰκίαις μείζοσι παραπίπτει τινὰ πίτυρα καὶ ποσοὶ πυροί τινες , τῶν ὅλων εὖ οἰκονομουμένων 0 ·
ἢ διὰ τὸ καθίστασθαι ἐπὶ τῶν τοιούτων δαιμόνια φαῦλα , ἐν οἷς τῷ ὄντι γίγνονται καὶ ἐγκλητέαι ἀμέλειαι 0 ;
φησὶ δὲ πολὺ καὶ τὸ τῆς ἀνάγκης μεμῖχθαι .
τὸ μὲν οὖν τὰ τοιαῦτα συμπτώματα τῶν καλῶν κ ἀγαθῶν ἀνδρῶν , οἷον ἡ Σωκράτους καταδίκη καὶ ὁ Πυθαγόρου ζῶντος ἐμπρησμὸς ὑπὸ τῶν Κυλωνείων καὶ Ζήνωνος ὑπὸ Δημύλου τοῦ τυράννου καὶ Ἀντιφῶντος ὑπὸ Διονυσίου στρεβλουμένων ἀναιρέσεις , πιτύροις παραπίπτουσιν ἀπεικάζειν , ὅσης ἐστὶν εὐχερείας , ἐῶ 0 ·
τὸ δὲ φαύλους δαίμονας ἐκ προνοίας ἐπὶ τὰς τοιαύτας ἐπιστασίας καθίστασθαι πῶς οὐκ ἔστιν ἔγκλημα τοῦ θεοῦ , καθάπερ βασιλέως κακοῖς καὶ ἐμπλήκτοις σατράπαις καὶ στρατηγοῖς διοικήσεις ἐπιτρέποντος καὶ περιορῶντος ὑπὸ τούτων ἀμελουμένους καὶ παροινουμένους τοὺς ἀρίστους 0 ;
καὶ μὴν εἰ πολὺ τὸ τῆς ἀνάγκης 0 1 ·
μέμικται τοῖς πράγμασιν οὔ τε κρατεῖ πάντων ὁ θεὸς οὔ τε πάντα κατὰ τὸν ἐκείνου λόγον διοικεῖται .
πρὸς τὸν Ἐπίκουρον μάλιστα μάχεται καὶ πρὸς τοὺς ἀναιροῦντας τὴν πρόνοιαν ἀπὸ τῶν ἐννοιῶν , ἃς ἔχομεν περὶ θεῶν , εὐεργετικοὺς καὶ φιλανθρώπους ἐπινοοῦντες .
καὶ τούτων πολλαχοῦ γραφομένων καὶ λεγομένων παρ αὐτοῖς οὐδὲν ἔδει λέξεις παρατίθεσθαι καὶ τὸ χρηστοὺς ἅπαντας εἶναι τοὺς θεοὺς προσλαμβάνειν .
ὅρα γὰρ οἷα ·
ἰουδαῖοι καὶ Σύροι περὶ θεῶν φρονοῦσιν , ὅρα τὰ τῶν ποιητῶν πόσης ἐμπέπλησται δεισιδαιμονίας .
φθαρτὸν δὲ καὶ γενητὸν οὐδεὶς ὡς ἔπος εἰπεῖν διανοεῖται θεόν .
ὧν ἵνα τοὺς ἄλλους ἀφῶ πάντας , Ἀντίπατρος ὁ Ταρσεὺς ἐν τῷ περὶ Θεῶν γράφει ταῦτα κατὰ λέξιν πρὸ δὲ τοῦ σύμπαντος λόγου τὴν ἐνάργειαν , ἣν ἔχομεν περὶ θεοῦ , διὰ βραχέων ἐπιλογιούμεθα .
θεὸν τοίνυν νοοῦμεν ζῷον μακάριον καὶ ἄφθαρτον καὶ εὐποιητικὸν ἀνθρώπων εἶτα τούτων ἕκαστον ἀφηγούμενος φησιν οὕτω καὶ μὴν ἀφθάρτους αὐτοὺς ἡγοῦνται πάντες .
οὐδεὶς οὖν ἐστι τῶν πάντων ὁ Χρύσιππος κατ Ἀντίπατρον ·
οὐδένα γὰρ οἴεται πλὴν τοῦ πυρὸς ἄφθαρτον εἶναι τῶν θεῶν , ἀλλὰ πάντας ὁμαλῶς καὶ γεγονότας καὶ φθαρησομένους .
ταῦτα δὲ πανταχοῦ , ὡς ἔπος εἰπεῖν , ὑπ αὐτοῦ λέγεται .
παραθήσομαι δὲ λέξιν ἐκ τοῦ τρίτου περὶ Θεῶν καθ ἕτερον λόγον οἱ μὲν γὰρ γενητοὶ εἶναι καὶ φθαρτοὶ λέγονται , οἱ δ ἀγένητοι 0 ·
καὶ ταῦτ ἀπ ἀρχῆς ὑποδείκνυσθαι φυσικώτερον 0 .
ἥλιος μὲν γὰρ καὶ σελήνη καὶ οἱ ἄλλοι θεοὶ παραπλήσιον ἔχοντες λόγον γενητοὶ εἰσιν , ὁ δὲ Ζεὺς ἀίδιός ἐστιν .
καὶ πάλιν προελθὼν ὅμοια δὲ καὶ περὶ τοῦ φθίνειν καὶ περὶ τοῦ γενέσθαι ῥηθήσεται , περί τε τῶν ἄλλων θεῶν καὶ τοῦ Διός ·
οἱ μὲν γὰρ φθαρτοί εἰσι ·
τοῦ δὲ τὰ μέρη ἄφθαρτα τούτοις ἔτι βούλομαι παραβαλεῖν μικρὰ τῶν ὑπὸ τοῦ Ἀντιπάτρου λεγομένων ·
ὅσοι δὲ περιαιροῦνται τὸ εὐποιητικὸν ἐκ τῶν θεῶν , ἀπὸ μέρους προσβάλλουσι τῇ τούτων προλήψει ·
κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ οἱ νομίζοντες αὐτοὺς γενέσεώς τε καὶ φθορᾶς κοινωνεῖν εἴπερ οὖν ἐπίσης ἄτοπος ὁ φθαρτοὺς ἡγούμενος τοὺς θεοὺς τῷ μὴ νομίζοντι προνοητικοὺς εἶναι καὶ φιλανθρώπους , ἐπίσης 0 1 ;
διαπέπτωκεν Ἐπικούρῳ Χρύσιππος ·
ὁ μὲν γὰρ τὸ εὐποιητικὸν ὁ δὲ τὸ ἄφθαρτον ἀφαιρεῖται τῶν θεῶν 0 .
καὶ μὴν ἐν τῷ τρίτῳ περὶ Θεῶν ὁ Χρύσιππος περὶ τοῦ τρέφεσθαι τοὺς ἄλλους θεοὺς τάδε λέγει τροφῇ τε οἱ μὲν ἄλλοι θεοὶ χρῶνται , παραπλησίως συνεχόμενοι δι αὐτήν ·
ὁ δὲ Ζεὺς καὶ ὁ κόσμος καθ ἕτερον τρόπον ἀναλισκομένων καὶ ἐκ πυρὸς γινομένων ἐνταῦθα μὲν οὖν ἀποφαίνεται πάντας τοὺς ἄλλους θεοὺς τρέφεσθαι , πλὴν τοῦ κόσμου καὶ τοῦ Διός ·
ἐν δὲ τῷ πρώτῳ περὶ Προνοίας τὸν Δία φησὶν αὔξεσθαι , μέχρι ἂν εἰς αὑτὸν ἅπαντα καταναλώσῃ .
ἐπεὶ γὰρ ὁ θάνατος μέν ἐστι χωρισμὸς ψυχῆς ἀπὸ τοῦ σώματος , ἡ δὲ τοῦ κόσμου ψυχὴ οὐ χωρίζεται μὲν αὔξεται δὲ συνεχῶς μέχρι ἂν εἰς ἑαυτὴν καταναλώσῃ τὴν ὕλην , οὐ ῥητέον ἀποθνήσκειν τὸν κόσμον τίς ἂν οὖν ἐναντιώτερα λέγων ἑαυτῷ φανείη τοῦ τὸν αὐτὸν θεὸν νῦν μὲν αὔξεσθαι νῦν δὲ μὴ τρέφεσθαι λέγοντος ;
καὶ τοῦτ οὐ δεῖ συλλογίζεσθαι ·
σαφῶς γὰρ αὐτὸς ἐν τῷ αὐτῷ γέγραφεν αὐτάρκης δ εἶναι λέγεται μόνος ὁ κόσμος διὰ τὸ μόνος ἐν αὑτῷ πάντ ἔχειν ὧν δεῖται ·
καὶ τρέφεται ἐξ αὑτοῦ καὶ αὔξεται , τῶν ἄλλων μορίων εἰς ἄλληλα καταλλαττομένων οὐ μόνον οὖν ἐν ἐκείνοις τοὺς ἄλλους θεοὺς ἀποφαίνων τρεφομένους , πλὴν τοῦ κόσμου καὶ τοῦ Διός , ἐν τούτοις δὲ καὶ τὸν κόσμον λέγων τρέφεσθαι , μάχεται πρὸς ἑαυτόν ·
ἀλλ ἔτι μᾶλλον , ὅτι τὸν κόσμον αὔξεσθαί φησιν ἐξ ἑαυτοῦ τρεφόμενον 0 .
τ οὐναντίον δ εἰκὸς ἦν τοῦτον μόνον μὴ αὔξεσθαι τὴν αὑτοῦ φθίσιν ἔχοντα τροφήν , τοῖς δ ἄλλοις θεοῖς ἔξωθεν τρεφομένοις ἐπίδοσιν γίγνεσθαι καὶ αὔξησιν καὶ μᾶλλον εἰς τούτους καταναλίσκεσθαι τὸν κόσμον , εἲ γ ἐκείνῳ μὲν ἐξ αὑτοῦ τούτοις δ ἀπ ἐκείνου λαμβάνειν ἀεὶ τι καὶ τρέφεσθαι συμβέβηκε .
δεύτερον τοίνυν ἡ τῶν θεῶν ἔννοια περιέχει τὸ εὔδαιμον καὶ μακάριον καὶ αὐτοτελές .
διὸ καὶ τὸν Εὐριπίδην ἐπαινοῦσιν εἰπόντα δεῖται γὰρ ὁ θεός , εἴπερ ἔστ ὀρθῶς 0 ;
θεός , οὐδενός 0 ·
ἀλλ ὅ γε Χρύσιππος , ἐν οἷς παρεθέμην , αὐτάρκη μόνον εἶναι τὸν κόσμον φησὶ διὰ τὸ μόνον ἐν αὑτῷ πάντ ἔχειν ὧν δεῖται .
τί οὖν ἕπεται τῷ μόνον αὐτάρκη τὸν κόσμον εἶναι ;
τὸ μή τε τὸν ἣλιον αὐτάρκη μή τε τὴν σελήνην εἶναι μή τε ἄλλον τινὰ τῶν θεῶν , αὐτάρκεις δὲ μὴ ὄντες οὐκ ἂν εἶεν εὐδαίμονες οὐ δὲ μακάριοι .
τὸ βρέφος ἐν τῇ γαστρὶ φύσει τρέφεσθαι νομίζει καθάπερ φυτόν 0 ·
ὅταν δὲ τεχθῇ , ψυχόμενον ὑπὸ τοῦ ἀέρος καὶ στομούμενον τὸ πνεῦμα μεταβάλλειν καὶ γίγνεσθαι ζῷον ·
ὅθεν οὐκ ἀπὸ τρόπου τὴν ψυχὴν ὠνομάσθαι παρὰ τὴν ψῦξιν αὐτὸς δὲ πάλιν τὴν ψυχὴν ἀραιότερον πνεῦμα τῆς φύσεως καὶ λεπτομερέστερον ἡγεῖται μαχόμενος ἑαυτῷ 0 .
πῶς γὰρ οἷόν τε λεπτομερὲς ἐκ παχυμεροῦς καὶ ἀραιὸν γενέσθαι κατὰ περίψυξιν καὶ πύκνωσιν 0 ;
ὃ δὲ μεῖζόν ἐστι , πῶς περιψύξει γίγνεσθαι τὸ ἔμψυχον ἀποφαινόμενος ἔμψυχον ἡγεῖται τὸν ἥλιον , πύρινον ὄντα καὶ γεγενημένον ἐκ τῆς ἀναθυμιάσεως εἰς πῦρ μεταβαλούσης ;
λέγει γὰρ ἐν τῷ πρώτῳ περὶ Φύσεως ἡ δὲ πυρὸς μεταβολή ἐστι τοιαύτη ·
δι ἀέρος εἰς ὕδωρ τρέπεται ·
κ ἀκ τούτου , γῆς ὑφισταμένης , ἀὴρ ἀναθυμιᾶται ·
λεπτυνομένου δὲ τοῦ ἀέρος , ὁ αἰθὴρ περιχεῖται κύκλῳ , οἱ δ ἀστέρες ἐκ θαλάσσης μετὰ τοῦ ἡλίου ἀνάπτονται τί οὖν ἀνάψει περιψύξεως ἐναντιώτερον ἢ διαχύσει πυκνώσεως 0 ;
τὰ μὲν ὕδωρ καὶ γῆν ἐκ πυρὸς καὶ ἀέρος ποιεῖ , τὰ δ εἰς πῦρ καὶ ἀέρα τρέπει τὸ ὑγρὸν καὶ γεῶδες .
ἀλλ ὅμως ὅπου μὲν τὴν ἄναψιν ὅπου δὲ τὴν περίψυξιν ἀρχὴν ἐμψυχίας ποιεῖ 0 1 2 .
καὶ μὴν ὅταν ἐκπύρωσις γένηται , διόλου ζῆν καὶ ζῷον τὸν κόσμον εἶναί φησι σβεννύμενον δ αὖθις καὶ παχυνόμενον εἰς ὕδωρ καὶ γῆν καὶ τὸ σωματοειδὲς τρέπεσθαι .
λέγει δ ἐν τῷ πρώτῳ περὶ Προνοίας διόλου μὲν γὰρ ὢν ὁ κόσμος πυρώδης εὐθὺς καὶ ψυχή ἐστιν ἑαυτοῦ καὶ ἡγεμονικόν ὅτε δὲ μεταβαλὼν εἴς τὸ ὑγρὸν καὶ τὴν ἐναπολειφθεῖσαν ψυχὴν τρόπον τινὰ εἰς σῶμα καὶ ψυχὴν μετέβαλεν ὥστε συνεστάναι ἐκ τούτων , ἄλλον τινὰ ἔσχε λόγον ἐνταῦθα δήπου σαφῶς τῇ μὲν ἐκπυρώσει καὶ τὰ ἄψυχα τοῦ κόσμου φησὶν εἰς τὸ ἔμψυχον τρέπεσθαι ·
τῇ δὲ σβέσει πάλιν καὶ τὴν ψυχὴν ἀνίεσθαι καὶ ἀνυγραίνεσθαι , μεταβάλλουσαν εἰς τὸ σωματοειδές 0 .
ἄτοπος οὖν φαίνεται τῇ περιψύξει νῦν μὲν ἐξ ἀναισθήτων ποιῶν ἔμψυχα , νῦν δ εἰς ἀναίσθητα καὶ ἄψυχα μεταβάλλων τὸ πλεῖστον μέρος τῆς τοῦ κόσμου ψυχῆς .
ἄνευ δὲ τούτων ὁ περὶ ψυχῆς γενέσεως αὐτῷ λόγος μαχομένην ἔχει πρὸς τὸ δόγμα τὴν ἀπόδειξιν .
γίγνεσθαι μὲν γάρ φησι τὴν ψυχήν , ὅταν τὸ βρέφος ἀποτεχθῇ , καθάπερ στομώσει τῇ περιψύξει τοῦ πνεύματος μεταβαλόντος 0 ·
ἀποδείξει δὲ χρῆται τοῦ γεγονέναι τὴν ψυχὴν καὶ μεταγενεστέραν εἶναι μάλιστα τῷ καὶ τὸν τρόπον καὶ τὸ ἦθος ἐξομοιοῦσθαι τὰ τέκνα τοῖς γονεῦσι .
βλέπεται δ ἡ τούτων ἐναντίωσις ·
οὐ γὰρ οἷόν τε τὴν ψυχὴν πρὸ τῆς ἀποκυήσεως ἠθοποιεῖσθαι , γιγνομένην μετὰ τὴν ἀποκύησιν ἢ συμβήσεται , πρὶν ἢ γενέσθαι ψυχήν , ὁμοίαν εἶναι ψυχῇ , τουτέστι καὶ εἶναι τῇ ὁμοιότητι καὶ μὴ εἶναι διὰ τὸ μήπω γεγονέναι 0 .
εἰ δὲ φήσει τις ὅτι , ταῖς κράσεσι τῶν σωμάτων ἐγγιγνομένης τῆς ὁμοιότητος , αἱ ψυχαὶ γενόμεναι μεταβάλλουσι , διαφθείρει τὸ τεκμήριον τοῦ γεγονέναι τὴν ψυχήν ·
ἐνδέχεται γὰρ οὕτω καὶ ἀγένητον οὖσαν , ὅταν ἐπεισέλθῃ , μεταβάλλειν τῇ κράσει τῆς ὁμοιότητος .
τὸν ἀέρα ποτὲ μὲν ἀνωφερῆ καὶ κοῦφον εἶναί φησι , ποτὲ δὲ μή τε βαρὺν μή τε κοῦφον 0 .
ἐν μὲν οὖν τῷ δευτέρῳ περὶ Κινήσεως τό τε πῦρ ἀβαρὲς ὂν ἀνωφερὲς εἶναι λέγει καὶ τούτῳ παραπλησίως τὸν ἀέρα , τοῦ μὲν ὕδατος τῇ γῇ μᾶλλον προσνεμομένου τοῦ δ ἀέρος τῷ πυρί ἐν δὲ ταῖς Φυσικαῖς Τέχναις ἐπὶ τὴν ἑτέραν ῥέπει δόξαν , ὡς μή τε βάρος ἐξ αὑτοῦ μή τε κουφότητα τοῦ ἀέρος ἔχοντος 0 .
τὸν ἀέρα φύσει ζοφερὸν εἶναι λέγει , καὶ τούτῳ τεκμηρίῳ χρῆται τοῦ καὶ ψυχρὸν εἶναι πρώτως ·
ἀντικεῖσθαι γὰρ αὐτοῦ τὸ μὲν ζοφερὸν πρὸς τὴν λαμπρότητα τὸ δὲ ψυχρὸν πρὸς τὴν θερμότητα τοῦ πυρός 0 1 .
ταῦτα κινῶν ἐν τῷ πρώτῳ περὶ Φυσικῶν Ζητημάτων πάλιν ἐν τοῖς περὶ Ἕξεων οὐδὲν ἄλλο τὰς 0 ·
ἕξεις πλὴν ἀέρας εἶναί φησιν ·
ὑπὸ τούτων γὰρ συνέχεται τὰ σώματα ·
καὶ τοῦ ποιὸν ἕκαστον εἶναι τῶν ἕξει συνεχομένων ὁ συνέχων αἴτιος ἀήρ ἐστιν , ὃν σκληρότητα μὲν ἐν σιδήρῳ πυκνότητα δ ἐν λίθῳ λευκότητα δ ἐν ἀργύρῳ καλοῦσι , πολλὴν ἀτοπίαν καὶ μάχην τούτων ἐχόντων 0 1 ·
εἰ μὲν γὰρ μένει ὁποῖὸς γ ἐστι φύσει , πῶς τὸ μέλαν ἐν τῷ μὴ λευκῷ λευκότης γίγνεται καὶ τὸ μαλθακὸν ἐν τῷ μὴ σκληρῷ σκληρότης καὶ τὸ μανὸν ἐν τῷ μὴ πυκνῷ πυκνότης 0 1 ;
εἰ δὲ μιγνύμενος ἐν τούτοις ἐξίσταται καὶ συνομοιοῦται , πῶς ἕξις ἐστὶν ἢ δύναμις ἢ αἰτία τούτων , ὑφ ὧν κρατεῖται ;
πάσχοντος γάρ ἐστιν , οὐ δρῶντος οὐ δὲ συνέχοντος ἀλλ ἐξασθενοῦντος , ἡ τοιαύτη μεταβολή , καθ ἣν ἀπόλλυσι τὰς αὑτοῦ ποιότητας , καίτοι πανταχοῦ τὴν ὕλην ἀργὸν ἐξ ἑαυτῆς καὶ ἀκίνητον ὑποκεῖσθαι ταῖς ποιότησιν ἀποφαίνουσι , τὰς δὲ ποιότητας πνεύματα οὔσας καὶ τόνους ἀερώδεις , οἷς ἂν ἐγγένωνται μέρεσι τῆς ὕλης , εἰδοποιεῖν ἕκαστα καὶ σχηματίζειν .
ταῦτα δ οὐκ ἔνεστι λέγειν αὐτοῖς , τὸν ἀέρα φύσει τοιοῦτον ὑποτιθεμένοις ·
ἕξις γὰρ ὢν καὶ τόνος αὑτῷ συνεξομοιώσει τῶν σωμάτων ἕκαστον , ὥστε μέλαν εἶναι καὶ μαλθακόν ·
εἰ δὲ τῇ πρὸς ἐκεῖνα κράσει τὰς ἐναντίας λαμβάνει μορφὰς αἷς ἔχειν πέφυκεν , ὕλη τρόπον τινὰ τῆς ὕλης οὐκ αἴτιον οὐ δὲ δύναμίς ἐστιν .
ὅτι τοῦ κόσμου κενὸν ἐκτὸς ἄπειρόν ἐστι , τὸ δ ἄπειρον οὔ τε ἀρχὴν οὔ τε μέσον οὔ τε τελευτὴν ἔχει πολλάκις ὑπ αὐτοῦ λέγεται .
καὶ τούτῳ μάλιστα τὴν λεγομένην ὑπ Ἐπικούρου τῆς ἀτόμου κάτω φορὰν ἐξ αὑτῆς ἀναιροῦσιν , οὐκ οὔσης ἐν ἀπείρῳ διαφορᾶς , καθ ἣν τὸ μὲν ἄνω τὸ δὲ κάτω νοεῖται γιγνόμενον .
ἀλλ ἔν γε τῷ τετάρτῳ περὶ Δυνατῶν μέσον τινὰ τόπον καὶ μέσην χώραν ὑποθέμενος ἐνταῦθά φησιν ἱδρῦσθαι τὸν κόσμον ἔστι δ ἡ λέξις αὕτη διὸ καὶ ἐπὶ τοῦ κόσμου εἰ ῥητέον αὐτὸν φθαρτὸν εἶναι , λόγου οἴομαι δεῖσθαι .
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐμοὶ φαίνεται οὕτως ἔχειν .
οἱονεὶ δ εἰς τὴν ὥσπερ ἀφθαρσίαν πολύ τι αὐτῷ συνεργεῖ καὶ ἡ τῆς χώρας ;
κατάληψις , οἷον διὰ τὸ ἐν μέσῳ εἶναι 0 ·
ἐπεί , εἰ ἀλλαχῆ νοηθείη ὤν , καὶ παντελῶς ἂν αὐτῷ συνάπτοι ἡ φθορά 0 .
καὶ μετὰ μικρὸν αὖθις οὕτω γάρ πως καὶ ἡ οὐσία συντέτευχεν ἀιδίως τὸν μέσον κατειληφυῖα τόπον , εὐθὺς τοιάδε τις οὖσα , ὥστε καθ ἕτερον τρόπον , ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν συντυχίαν μὴ ἐπιδέχεσθαι αὐτὴν φθοράν , καὶ κατὰ τοῦτ αὐτὸ εἶναι ἀίδιον .