Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
παρὸ καὶ λίαν τεθαύμακεν ὁ ἀσκητικὸς καὶ ἀνδρεῖος , εἴ τις ἐν μέσῳ τοῦ βίου ποταμῷ φορούμενος ὑπ οὐδεμιᾶς ῥύμης κατασύρεται , δύναιτο δὲ καὶ πλούτῳ πολλῷ ῥέοντι ἀντισχεῖν καὶ ἡδονῆς ἀμέτρου φορὰν ἀν ῶσαι καὶ λαίλαπι κενῆς δόξης μὴ ἀναρπασθῆναι .
λέγει γοῦν οὐχ ὁ Ἰακὼβ τῷ Ἰωσὴφ μᾶλλον ἢ ὁ ἱερὸς λόγος παντὶ τῷ τὸ μὲν σῶμα εὐεκτοῦντι , ἐν ἀφθόνοις δὲ ταῖς εἰς περιουσίαν ὕλαις ἐξεταζομένῳ καὶ πρὸς μηδεμιᾶς ἁλισκομένῳ 0 ·
„ ἔτι γὰρ σὺ ζῇς “  Gen .
θαυμαστὸν ἐκφωνήσας λόγον καὶ τὸν ἡμέτερον βίον ὑπερδεδραμηκότα , οἳ μικρᾶς πρὸς εὐτυχίαν αὔρας λαβόμενοι , πάντα κάλων ἀνασείσαντες , λαμπρὰ φυσῶμεν καὶ πνεύσαντες μέγα καὶ σύντονον πλησίστιοι πρὸς τὰς ἀπολαύσεις τῶν παθῶν φερόμεθα καὶ οὐ πρότερον στέλλομεν τὰς ἀνειμένας καὶ κεχαλασμένας ἀκρατῶς ἐπιθυμίας , ἕως ἂν ἐξοκείλαντες ὅλῳ τῷ ψυχῆς ναυαγήσωμεν σκάφει .
παγκάλως οὖν τοῦτον τὸν Ἰσμαὴλ εὔχεται ζῆν .
προστίθησιν οὖν „ ἐνώπιον τοῦ θεοῦ ζήτω “  Gen .
17 , 18  , τέλος τῆς εὐδαιμονίας τιθέμενος ἐπισκόπου καὶ ἐφόρου τοῦ τῶν ὄντων ἀρίστου τὴν διάνοιαν ἀξιωθῆναι .
εἰ γὰρ παιδαγωγοῦ μὲν παρόντος οὐκ ἂν ἁμάρτοι ὁ ἀγόμενος , ὑφηγητὴς δὲ ἐγγὺς ὢν ὠφελεῖ τὸν μανθάνοντα , πρεσβυτέρου δὲ παρατυγχάνοντος αἰδοῖ καὶ σωφροσύνῃ κοσμεῖται νέος , πατὴρ δὲ ἢ μήτηρ υἱὸν μέλλοντα ἀδικεῖν ἐκώλυσαν ἐφ ἡσυχίας αὐτὸ μόνον ὀφθέντες , ἡλίκαις τισὶν ὑπερβολαῖς ἀγαθῶν χρήσεσθαι νομίζομεν τὸν ὑπολαμβάνοντ  ἀεὶ ὑπὸ θεοῦ θεωρεῖσθαι ;
τὸ γὰρ τοῦ παρόντος καὶ περιβλέπεται ἀξίωμα δεδιὼς καὶ τρέμων ἀνὰ κράτος τὸ ἀδικεῖν ἀποδράσεται .
τὸν δὲ Ἰσμαὴλ ὅταν εὔχηται ζῆν , οὐκ ἀπέγνωκε τὴν γένεσιν Ἰσαάκ , ὡς καὶ πρότερον εἶπον , ἀλλὰ πεπίστευκε μὲν τῷ θεῷ * * * οὐ δὲ γὰρ ἃ δοῦναι θεῷ , ταῦτα καὶ ἀνθρώπῳ λαβεῖν δυνατόν , ἐπειδὴ τῷ μὲν πλεῖστα καὶ μέγιστα χαρίσασθαι ῥᾴδιον , ἡμῖν δ οὐκ εὐμαρὲς τὰς προτεινομένας δέξασθαι δωρεάς 0 1 .
ἀγαπητὸν γάρ , εἰ τῶν ἐκ πόνου καὶ μελέτης συντρόφων καὶ συνηθεστέρων ἀγαθῶν ἐπιλάχοιμεν , τῶν δ ἄνευ τέχνης ἢ συνόλως ἀνθρωπίνης ἐπινοίας ἀπαυτοματιζόντων καὶ ἐξ ἑτοίμου γινομένων οὐ δ ἐλπὶς ἐφικέσθαι 0 ·
ταῦτα γὰρ ἅτε θεῖα ὄντα θειοτέραις καὶ ἀκηράτοις φύσεσιν ἀπηλλαγμέναις θνητοῦ σώματος εὑρίσκειν ἀναγκαῖον 0 .
ἐδίδαξε δὲ Μωυσῆς κατὰ δύναμιν τῶν χειρῶν τὰς εὐχαρίστους ὁμολογίας ποιεῖσθαι  Num .
6 , 21  , τὸν ἀγχίνουν ἀνάθημα ἀνατιθέντα τὸ συνετὸν καὶ τὸ φρόνιμον , τὸν λόγιον τὰς ἐν λόγῳ πάσας ἀρετὰς ἀνιεροῦντα διά τε ᾠδῆς καὶ τῶν καταλογάδην τοῦ ὄντος ἐγκωμίων , καὶ κατ εἶδος τὸν φυσικὸν φυσιολογίαν , τὸν ἠθικὸν πᾶσαν τὴν ἠθικὴν φιλοσοφίαν , τὸν τεχνικὸν καὶ ἐπιστήμονα τὰ θεωρήματα τῶν τεχνῶν καὶ ἐπιστημῶν 0 1 2 .
οὕτως εὔπλοιαν μὲν ναύτης καὶ κυβερνήτης , εὐφορίαν δὲ καρπῶν γεωπόνος , εὐτοκίαν δὲ ζῴων ἀγελάρχης , ὑγείαν δὲ καμνόντων ἰατρός , ὁ δ αὖ στρατείας ἡγεμὼν τοῦ πολέμου κράτος καὶ ὁ πολιτικὸς ἢ βασιλικὸς τὴν νόμιμον προστασίαν καὶ ἡγεμονίαν ἀναθήσει , καὶ συνελόντα φράσαι πάντων ὅσα ἢ ψυχῆς ἢ σώματος ἢ τῶν ἐκτὸς ἀγαθά ἐστιν ὁ μὴ φίλαυτος αἴτιον ἀποφανεῖ τὸν ἀψευδῶς μόνον αἴτιον θεόν 0 1 2 .
μηδεὶς οὖν τῶν ἀφανεστέρων καὶ ταπεινοτέρων εἶναι δοκούντων ἐλπίδος ἀπογνώσει τῆς ἀμείνονος ἀποκνησάτω ἱκέτης εὐχάριστος γενέσθαι θεοῦ , ἀλλ εἰ καὶ μηδὲν ἔτι προσδοκᾷ τῶν μειζόνων , ὑπὲρ τούτων ὧν ἔλαχεν ἤδη κατὰ τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν εὐχαριστείτω .
μυρίων δ ἔλαχε , γενέσεως , ζωῆς , τροφῆς , ψυχῆς , αἰσθήσεως , φαντασίας , ὁρμῆς , λογισμοῦ .
λογισμὸς δὲ βραχὺ μὲν ὄνομα , τελειότατον δὲ καὶ θειότατον ἔργον , τῆς τοῦ παντὸς ψυχῆς ἀπόσπασμα ἤ , ὅπερ ὁσιώτερον εἰπεῖν τοῖς κατὰ Μωυσῆν φιλοσοφοῦσιν , εἰκόνος θείας ἐκμαγεῖον ἐμφερές 0 .
ἐπαινεῖν ἄξιον καὶ τῶν κατασκόπων τοὺς ἐπιχειρήσαντας μὲν αὐτόπρεμνον τὸ ἀρετῆς ὅλον ἀνασπάσαι καὶ βαστάσαι στέλεχος , ἐπεὶ δ οὐκ ἠδυνήθησαν , κληματίδα γοῦν καὶ ἕνα βότρυν λαβόντας , δεῖγμα καὶ μέρος τῆς συμπάσης , ὃ φέρειν αὐτὸ μόνον ἴσχυον  Num 0 .
εὐκτὸν μὲν ἀθρόῳ τῷ πλήθει τῶν ἀρετῶν ἐγχορεύειν 0 ·
εἰ δὲ τοῦτο μεῖζον ἢ κατὰ ἀνθρωπίνην φύσιν , ἀγαπῶμεν , εἴ τῳ ἐξεγένετο μιᾷ τινι τῶν κατὰ μέρος ἐντυχεῖν , σωφροσύνῃ ἢ ἀνδρείᾳ ἢ δικαιοσύνῃ ἢ φιλανθρωπίᾳ 0 .
φερέτω γὰρ ἕν τι ἀγαθὸν ἡ ψυχὴ καὶ τικτέτω , μὴ πάντων ἄφορος καὶ στεῖρα γινέσθω .
σὺ δὲ τοιαῦτα ἐπιτάγματα ἐπιτάξεις υἱεῖ τῷ σεαυτοῦ ;
εἰ μὴ τοῖς οἰκέταις ἡμέρως χρῇ , μη δὲ τοῖς ὁμοτίμοις κοινωνικῶς 0 1 ·
εἰ μὴ κοσμίως γυναικί , μη δὲ γονεῦσι τιμητικῶς 0 1 2 ·
εἰ μητρὸς ὀλιγωρεῖς καὶ πατρός , ἀσέβει καὶ εἰς τὸ θεῖον .
εἰ χαίρεις ἡδονῇ , μη δὲ φιλαργυρίας ἀποστῇς 0 .
ἐφίεσαι πολυχρηματίας ;
καὶ κενοδόξει .
οὐ μετριάζειν ἐν ἐνίοις ἀξιοῖς , εἰ μὴ ἐν πᾶσι δύνασαι ;
οὐκ ἂν οὖν εἴποι ὁ υἱός ·
τί λέγεις , ὦ πάτερ ;
ἢ τέλειον ἀγαθὸν ἢ τέλειον κακὸν βούλει σοι τὸν υἱὸν γενέσθαι καὶ οὐκ ἀγαπήσεις , εἰ πρὸ τῶν ἄκρων τὰ μέσα ἕλοιτο ;
οὐ διὰ τοῦτο καὶ ὁ Ἀβραὰμ ἐπὶ τῆς Σοδομιτῶν ἀπωλείας ἀρξάμενος ἀπὸ πεντηκοντάδος εἰς δεκάδα τελευτᾷ  Gen .
32  , ποτνιώμενος καὶ ἱκετεύων , ἵν  , εἰ μὴ εὑρίσκοιτο ἐν γενέσει ἡ παντελὴς εἰς ἐλευθερίαν ἄφεσις  Lev .
25 , 10  , ἧς σύμβολον ὁ πεντηκοστὸς λόγος ἱερός , ἡ μέση παιδεία παραληφθῇ δεκάδι παραριθμουμένη πρὸς τὴν τῆς καταδικάζεσθαι ψυχῆς μελλούσης ἀπόλυσιν 0 ;
τῶν ἀναγώγων οἱ πεπαιδευμένοι καὶ τῶν ἀλύρων καὶ ἀμούσων οἱ ἐγ κεχορευκότες τῇ ἐγκυκλίῳ μουσικῇ πλείους ἀφορμὰς ἔχουσι πρὸς τὸ αὔξεσθαι , σχεδὸν ἐκ παίδων τοῖς περὶ καρτερίας καὶ ἐγκρατείας καὶ ἀρετῆς πάσης λόγοις ἐπαντληθέντες .
διὸ εἰ καὶ μὴ παντελῶς ἐξερρύψαντο καὶ ἀπελούσαντο τὸ ἀδικεῖν φαιδρυνόμενοι δέ , ἀλλὰ μετρίως γοῦν καὶ μέσως ἐρρύψαντο .
τὸ παραπλήσιον ὁ Ἠσαῦ λέγειν ἔοικε τῷ πατρί ·
„ μὴ εὐλογία σοι μία ἐστί , πάτερ ;
εὐλόγησον κ ἀμέ , πάτερ “  Gen .
ἄλλαι γὰρ ἄλλοις ἀποκεκρίσθωσαν , τελείοις μὲν τέλειαι , μέσαι δὲ ἀτελέσιν , ὡς ἔχει καὶ ἐπὶ τῶν σωμάτων ·
ὑγιαινόντων γὰρ καὶ νοσούντων ἕτερα μὲν γυμνάσματα , ἕτεραι δὲ τροφαί , καὶ ὅσα ἄλλα περὶ δίαιταν , οὐ τὰ αὐτά , ἀλλὰ τοῖς μὲν τὰ πρόσφορα , ἵνα μη δ ὅλως νοσήσωσι , τοῖς δὲ τὰ οἰκεῖα , ὅπως πρὸς τὸ ὑγιεινότερον μεταβάλωσι 0 1 2 .
πολλῶν οὖν ἀγαθῶν ὑπαρχόντων ἐν τῇ φύσει τὸ δοκοῦν ἐφαρμόττειν μοι τοῦτο χάρισαι , κ ἂν μικρότατον ᾖ , στοχασάμενος ἐκείνου μόνου , εἰ δυνήσομαι τὸ δοθὲν φέρειν εὐμαρῶς , ἀλλὰ καὶ μὴ πρὸς τοῦτο ἀπειπὼν ὁ δυστυχὴς ὀκλάσω .
τί δ οἰόμεθα ἐμφαίνεσθαι διὰ τοῦ ·
„ μὴ χεὶρ κυρίου οὐκ ἐξαρκέσει “  Num .
ἆρ οὐχὶ τὸ πάντῃ τὰς τοῦ ὄντος φθάνειν δυνάμεις ἐπ εὐεργεσίᾳ μὴ μόνον τῶν ἐνδόξων ἀλλὰ καὶ τῶν ἀφανεστέρων εἶναι δοκούντων 0 ;
οἷς τὰ ἁρμόττοντα χαρίζεται πρὸς τὰ τῆς ἑκάστου ψυχῆς σταθμήματα καὶ μέτρα σταθμώμενος καὶ διαμετρῶν ἰσότητι παρ ἑαυτῷ τὸ ἀνάλογον ἑκάστοις .
καταπλήττει με οὐχ ἥκιστα καὶ ὁ τεθεὶς νόμος ἐπὶ τοῖς ἐκδυομένοις τὰ ἁμαρτήματα καὶ μεταγινώσκειν δοκοῦσι .
κελεύει γὰρ τὸ μὲν πρῶτον ἱερεῖον προσάγειν θῆλυ πρόβατον ἄμωμον .
„ ἐὰν δὲ “ φησί „ μὴ ἰσχύῃ ἡ χεὶρ αὐτοῦ τὸ ἱκανὸν εἰς πρόβατον , οἴσει περὶ τῆς ἁμαρτίας ἧς ἥμαρτε δύο τρυγόνας ἢ δύο νεοσσοὺς περιστερῶν , ἕνα περὶ ἁμαρτίας καὶ ἕνα εἰς ὁλοκαύτωμα .
ἐὰν δὲ μὴ εὑρίσκῃ ἡ χεὶρ αὐτοῦ ζεῦγος τρυγόνων ἢ δύο νεοσσοὺς περιστερῶν , οἴσει τὸ δῶρον τὸ δέκατον οἶφι σεμίδαλιν .
οὐκ ἐπιχεεῖ ἐπ  αὐτὸ ἔλαιον οὐ δ ἐπιθήσει ἐπ αὐτὸ λίβανον , ὅτι περὶ ἁμαρτίας ἐστί .
καὶ οἴσει αὐτὸ πρὸς τὸν ἱερέα , καὶ δραξάμενος ὁ ἱερεὺς ἀπ αὐτοῦ πλήρη τὴν δράκα τὸ μνημόσυνον ἐπιθήσει ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον “  Lev .
οὐκοῦν τρισὶ μετανοίας τρόποις ἱλάσκεται τοῖς εἰρημένοις , κτήνεσιν ἢ πτηνοῖς ἢ λευκοπύροις , πρὸς τὴν τοῦ καθαιρομένου καὶ μετανοοῦντος δήπου δύναμιν ·
οὔ τε γὰρ μικρὰ μεγάλων οὔ τε μεγάλα μικρῶν δεῖται καθαρσίων , τῶν δὲ πρὸς τὸ ἀνάλογον ἴσων καὶ ὁμοίων 0 1 .
τί δήποτ οὖν διὰ τριῶν ἡ κάθαρσις , ἄξιον ἐρευνῆσαι 0 .
σχεδὸν τοίνυν καὶ τὰ ἁμαρτήματα καὶ τὰ κατορθώματα συμβέβηκεν ἐν τρισὶν ἐξετάζεσθαι , διανοίᾳ , λόγοις , πράξεσιν .
οὗ χάριν κ ἀν τοῖς προτρεπτικοῖς Μωυσῆς διδάσκων , ὅτι ἡ ἀγαθοῦ κτῆσις οὔ τ ἀδύνατός ἐστιν οὔ τε δυσθήρατος , φησίν ·
οὐκ εἰς οὐρανὸν ἀναπτῆναι δεῖ οὐ δ ἄχρι περάτων γῆς καὶ θαλάττης ἐλθεῖν ἐπὶ τὴν σύλληψιν αὐτοῦ ·
ἀλλ ἐστὶν ἐγγύς , καὶ σφόδρα ἐγγύς 0 .
εἶτα μόνον οὐκ ὀφθαλμοφανῶς δείκνυσι ·
„ πᾶν ἔργον “ φησί „ τῷ στόματί σου καὶ τῇ καρδίᾳ καὶ ταῖς χερσί “  Deut .
30 , 12  14  , συμβολικῶς ἐν λόγοις , ἐν βουλαῖς , ἐν ἔργοις 0 ·
ἐκ γὰρ εὐβουλίας καὶ εὐλογίας καὶ εὐπραξίας τὴν ἀνθρωπίνην εὐδαιμονίαν συνίστασθαι , ὥσπερ καὶ τὴν κακοδαιμονίαν ἐκ τῶν ἐναντίων 0 1 .
ἐν γὰρ τοῖς αὐτοῖς τό τε κατορθοῦν καὶ ἁμαρτάνειν χωρίοις ἐστί , καρδίᾳ , στόματι , χειρί ·
καὶ γὰρ βουλεύονταί τινες εὐγνωμονέστατα καὶ λέγουσιν ἄριστα καὶ πράττουσι τὰ πρακτέα .
τριῶν δὲ ὄντων κουφότατόν ἐστι τὸ βουλεύεσθαι ἃ μὴ χρή , βαρύτατον δὲ τὸ χειρουργεῖν τὰ ἄδικα , μέσον δὲ τὸ λέγειν ἃ μὴ δεῖ 0 1 .
συμβαίνει δὲ τὸ κουφότατον δυσαποτριπτότατον εἶναι ·
χαλεπὸν γὰρ ψυχῆς τροπὴν εἰς ἠρεμίαν ἀγαγεῖν , καὶ θᾶττον ἄν τις χειμάρρου φορὰν ἐπίσχοι ἢ ψυχῆς τροπὴν ῥέουσαν ἀκατασχέτως 0 1 ·
ἀμύθητα γὰρ ἐνθύμια ἄλλα ἐπ ἄλλοις τρικυμίας τρόπον ἐπιτρέχει , φοροῦντα καὶ κυκῶντα καὶ πᾶσαν αὐτὴν βιαίως ἀνατρέποντα .
τὸ μὲν οὖν ἄριστον τῆς καθάρσεως καὶ τελεώτατον τοῦτ ἐστί , μη δ ἐνθυμεῖσθαι τι τῶν ἀτόπων , ἀλλ  εἰρήνῃ καὶ εὐνομίᾳ , ὧν ἡγεμών ἐστι δικαιοσύνη , πολιτεύσασθαι ·
τὸ δὲ δεύτερον , λόγοις μὴ διαμαρτάνειν ψευδόμενον ἢ ψευδορκοῦντα ἢ ἀπατῶντα ἢ σοφιζόμενον ἢ συκοφαντοῦντα ἢ συνόλως στόμα καὶ γλῶτταν ἐπ  ὀλέθρῳ τινῶν ἀνιέντα , οἷς χαλινὸν ἦν ἄμεινον περιθεῖναι καὶ δεσμὸν ἄρρηκτον 0 .
διὰ τί δὲ τὸ λέγειν τοῦ νοεῖν τὰ μὴ προσήκοντα βαρύτερον ἁμάρτημα , ῥᾷον ἰδεῖν 0 .
ἐνθυμεῖται μέν τις οὐ παρ ἑαυτὸν ἔστιν ὅτε , ἀλλ ἀβουλῶν ·
ὧν γὰρ οὐ θέλει λαμβάνειν ἐννοίας ἀναγκάζεται , τῶν δ ἀκουσίων οὐδὲν ὑπαίτιον 0 .
λέγει δέ τις ἑκών , ὥστε , εἰ μὴ εὔφημον προΐεται φωνήν , ἀδικεῖ κακοδαιμονῶν , ὁ μη δ ἐκ τύχης ἐθέλων τι τῶν ἐπιεικεστέρων φθέγξασθαι ·
ᾧ λυσιτελὲς τὴν ἀσφαλεστάτην ἡσυχίαν δεξιοῦσθαι 0 ·
κ ἄπειτα μὴ ἡσυχάζων τις δύναται δήπου βουληθεὶς σιωπᾶν .
τὸ δὲ καὶ τοῦ λέγειν βαρύτερον ἁμάρτημα ἡ ἄδικος πρᾶξίς ἐστι ·
„ λόγος γὰρ ἔργου “ φασί „ σκιά , “ σκιᾶς δὲ βλαπτούσης πῶς οὐ τὸ ἔργον βλαβερώτερον 0 1 ;
διὰ τοῦτο καὶ Μωυσῆς τὴν μὲν γνώμην ἐγκλημάτων καὶ ἐπιτιμίων ἀπήλλαξεν , ἀκουσίοις τὰ πολλὰ μεταβολαῖς χρωμένην καὶ τροπαῖς καὶ πάσχουσαν μᾶλλον ὑπὸ τῶν ἐπεισφοιτώντων νοημάτων ἔξωθεν ἢ δρῶσαν 0 ·
τὰ δ ὅσα ἂν ἐξέλθῃ διὰ τοῦ στόματος , ταῦτ εἰς ἀπόλογον καὶ εὐθύνας ἄγει , ὡς ἂν δὴ τοῦ λέγειν ἐφ ἡμῖν ὑπάρχοντος .
ἀλλ  αἱ μὲν λόγων εὔθυναι μετριώτεραι , αἱ δ ὑπαιτίων ἔργων ἀργαλεώτεραι 0 1 .
μεγάλας γὰρ τάττει τιμωρίας ἐπὶ τοῖς μεγάλα ἀδικοῦσι καὶ ἔργῳ ἐπεξιοῦσιν ἃ γνώμῃ μὲν ἀγνώμονι ἐβουλεύσαντο , προπετείᾳ δὲ γλώττης ἐξελάλησαν .
τὰ δὲ καθάρσια τῶν τριῶν , διανοίας , λόγου , πράξεως , εἴρηκεν  οὖν  πρόβατον καὶ ζεῦγος τρυγόνων ἢ περιστερῶν καὶ σεμιδάλεως ἱεροῦ μέτρου δέκατον , ἀξιῶν προβάτῳ μὲν διάνοιαν καθαίρεσθαι , λόγον δὲ τοῖς πτηνοῖς , σεμιδάλει δὲ πρᾶξιν 0 .
ὅτι , καθάπερ ἐν ἡμῖν ἄριστον ὁ νοῦς , καὶ ἐν ζῴων ἀλόγων γένει τὸ πρόβατον ἅτε ἡμερώτατον ὑπάρχον καὶ καρπὸν ἐτήσιον ἀνατέλλον ἐξ ἑαυτοῦ πρὸς ὠφέλειαν ὁμοῦ καὶ κόσμον ἀνθρώπων 0 1 ·
ἐσθὴς γὰρ τὰς ἀπὸ κρυμοῦ καὶ θάλπους ἀνείργει βλάβας καὶ τὰ ἀπόρρητα τῆς φύσεως ἐπισκιάζουσα πρὸς εὐκοσμίας τοῖς χρωμένοις ἐστί .
σύμβολον οὖν ἔστω τῆς τοῦ ἀρίστου καθάρσεως , διανοίας , τὸ ζῴων ἄριστον , τὸ πρόβατον , λόγου δὲ τὰ πτηνά ·
κοῦφόν τε γὰρ ὁ λόγος καὶ πτηνὸν φύσει , βέλους θᾶττον φερόμενος καὶ πάντῃ διᾴττων 0 .
τὸ γὰρ ἅπαξ λεχθὲν ἀναδραμεῖν μὲν οὐκ ἔστιν , ἔξω δὲ φερόμενον , τάχει πολλῷ τρέχον , πλήττει τὰ ὦτα καὶ διὰ πάσης ἀκοῆς ἐρχόμενον εὐθὺς ἠχεῖ .
δίδυμος δὲ ὁ λόγος , ὁ μὲν ἀληθής , ὁ δὲ ψευδής 0 1 ·
οὗ μοι δοκεῖ χάριν ζεύγει τρυγόνων ἢ περιστερῶν ἐξομοιωθῆναι .
τῶν δὲ πτηνῶν τὸ μὲν περὶ ἁμαρτίας φησὶ δεῖν εἶναι , τὸ δὲ ὁλοκαύτωμα θύειν , ἐπειδὴ τὸν μὲν ἀληθῆ λόγον ὅλον δι  ὅλου συμβέβηκεν εἶναι ἱερόν τε καὶ τέλειον , τὸν δὲ ψευδῆ διημαρτῆσθαί τε καὶ ἐπανορθώσεως δεῖσθαι 0 .
πράξεως δέ , ὡς ἔφην , σύμβολον ἡ σεμίδαλις 0 ·
καὶ γὰρ ταύτην συμβέβηκεν οὐκ ἄνευ τέχνης καὶ ἐπινοίας καθαίρεσθαι , ἀλλὰ χερσὶ σιτοπόνων , ἐπιτήδευμα τὸ πρᾶγμα πεποιηκότων , διακρίνεται .
διὸ καί φησι ·
„ δραξάμενος ὁ ἱερεὺς πλήρη τὴν δράκα τὸ μνημόσυνον αὐτῆς ἀνοίσει “  Lev .
5 , 12  , διὰ τῆς δρακὸς τὸ ἐγχείρημα καὶ τὴν πρᾶξιν ἐμφαίνων .
ἄγαν δ ἐξητασμένως ἐπὶ μὲν τοῦ κτήνους εἶπεν ·
„ ἐὰν δὲ μὴ ἰσχύῃ ἡ χεὶρ τὸ ἱκανὸν εἰς πρόβατον “  ibid 0 .
5 , 7  , ἐπὶ δὲ τῶν πτηνῶν 0 ·
„ ἐὰν δὲ μὴ εὑρίσκῃ “  ibid 0 .
ὅτι μεγάλης μὲν ἰσχύος καὶ ὑπερβαλλούσης δυνάμεώς ἐστι καταλῦσαι τὰς τῆς διανοίας τροπάς , οὐ μεγάλης δὲ ῥώμης τὰ λόγων ἐπισχεῖν ἁμαρτήματα 0 .
πάντων γὰρ ἀλεξίκακον τῶν διὰ φωνῆς ἁμαρτανομένων , ὡς καὶ πρότερον εἶπον , ἡσυχία , ᾗ παντί τῳ ῥᾴδιον χρῆσθαι 0 1 ·
πολλοὶ δὲ διὰ τὸ λάλον καὶ ἀμετροεπὲς οὐχ εὑρίσκουσι πέρας ἐπιθεῖναι τῷ λόγῳ .
ταύταις καὶ ταῖς παραπλησίαις τομαῖς καὶ διαστολαῖς τῶν πραγμάτων ἐντραφεὶς καὶ ἐνασκηθεὶς ὁ ἀστεῖος ἆρ οὐκ εἰκότως εὔχεσθαι ἂν δόξαι τὸν Ἰσμαὴλ ζῆν , εἰ μὴ δύναται κυοφορῆσαί πω τὸν Ἰσαάκ ;
τί οὖν ὁ χρηστὸς θεός 0 ;
ἓν αἰτησαμένῳ δύο δίδωσι καὶ τὸ ἔλαττον εὐξαμένῳ χαρίζεται τὸ μεῖζον .
„ εἶπε “ γάρ φησι „ τῷ Ἀβραάμ ·
ναί , ἰδοὺ Σάρρα ἡ γυνή σου τέξεταί σοι υἱόν “  Gen .
εὐθυβόλος γε ἡ συμβολικὴ ἀπόκρισις ἡ ναί 0 .
τί γὰρ ἐμπρεπέστερον ἢ τ ἀγαθὰ ἐπινεύειν θεῷ καὶ ταχέως ὁμολογεῖν 0 1 2 ;
ἀλλ  οἷς ἐπινεύει τὸ θεῖον , ἅπας ἄφρων ἀνανένευκε .
τὴν γοῦν Λείαν μισουμένην εἰσάγουσιν οἱ χρησμοί ·
διὸ καὶ τοιαύτης ἔτυχε προσρήσεως ·
ἑρμηνευθεῖσα γάρ ἐστιν ἀνανευομένη καὶ κοπιῶσα διὰ τὸ πάντας ἡμᾶς ἀρετὴν ἀποστρέφεσθαι καὶ κοπώδη νομίζειν ἐπιτάγματα οὐχ ἡδέα πολλάκις ἐπιτάττουσαν .
ἀλλὰ τοσαύτης ἀποδοχῆς ἠξίωται παρὰ τοῦ πανηγεμόνος , ὥστε τὴν μήτραν ὑπ  αὐτοῦ διοιχθεῖσαν  Gen .
29 , 31  σπορὰν θείας γονῆς παραδέξασθαι πρὸς τὴν τῶν καλῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ πράξεων γένεσιν .
μάθε οὖν , ὦ ψυχή , ὅτι καὶ „ Σάρρα “ , ἡ ἀρετή , „ τέξεταί σοι υἱόν “ , οὐ μόνον Ἄγαρ , ἡ μέση παιδεία 0 ·
ἐκείνης μὲν γὰρ τὸ ἔγγονον διδακτόν , ταύτης δὲ πάντως αὐτομαθές ἐστι 0 .
μὴ θαυμάσῃς δ  , εἰ πάντα φέρων σπουδαῖα ὁ θεὸς ἤνεγκε καὶ τοῦτο τὸ γένος , σπάνιον μὲν ἐπὶ γῆς , πάμπολυ δ ἐν οὐρανῷ 0 .
μάθοις δ ἂν ἀπὸ τῶν ἄλλων , ἐξ ὧν συνέστηκεν ἄνθρωπος .
ἆρά γε οἱ ὀφθαλμοὶ διδαχθέντες ὁρῶσι ;
οἱ μυκτῆρες ὀσφραίνονται μαθήσει ;
ἅπτονται δ αἱ χεῖρες ἢ οἱ πόδες προΐασι κατ ἐπιτάγματα ἢ παραινέσεις ὑφηγητῶν ;
αἱ δ ὁρμαὶ καὶ φαντασίαι  πρῶται δ εἰσὶν αὗται κινήσεις καὶ σχέσεις ψυχῆς  διδασκαλίᾳ συνέστησαν ;
παρὰ δὲ σοφιστὴν φοιτήσας ὁ νοῦς ἡμῶν νοεῖν καὶ καταλαμβάνειν ἔμαθε ;
πάντα ταῦτ  ἀφειμένα διδασκαλίας ἀπαυτοματιζούσῃ φύσει χρῆται πρὸς τὰς οἰκείας ἐνεργείας .
τί οὖν ἔτι θαυμάζεις , εἰ καὶ ἀρετὴν ἄπονον καὶ ἀταλαίπωρον ὁ θεὸς ὀμβρήσει μηδεμιᾶς δεομένην ἐπιστασίας , ἀλλ ἐξ ἀρχῆς ὁλόκληρον καὶ παντελῆ ;
εἰ δὲ καὶ μαρτυρίαν βούλει λαβεῖν , Μωυσέως ἀξιοπιστοτέραν εὑρήσεις ;
ὅς φησι τοῖς μὲν ἄλλοις ἀνθρώποις ἀπὸ γῆς εἶναι τὰς τροφάς , μόνῳ δὲ ἀπ οὐρανοῦ τῷ ὁρατικῷ 0 .
ταῖς μὲν οὖν ἀπὸ γῆς καὶ ἄνθρωποι γεωπόνοι συνεργοῦσι , τὰς δ ἀπ  οὐρανοῦ νίφει χωρὶς συμπράξεως ἑτέρων ὁ μόνος αὐτουργὸς θεός .
καὶ μὴν λέγεται ·
„ ἰδοὺ ὕω ὑμῖν ἄρτους ἀπ οὐρανοῦ “  Exod 0 .
τίνα οὖν ἀπ οὐρανοῦ τροφὴν ἐνδίκως ὕεσθαι λέγει , ὅτι μὴ τὴν οὐράνιον σοφίαν 0 ;
ἣν ἄνωθεν ἐπιπέμπει ταῖς ἵμερον ἀρετῆς ἐχούσαις ψυχαῖς ὁ φρονήσεως εὐθηνίαν καὶ εὐετηρίαν ἔχων καὶ τὰ ὅλα ἄρδων καὶ μάλιστα ἐν ἱερᾷ ἑβδόμῃ , ἣν σάββατον καλεῖ  Exod .
τότε γὰρ τὴν τῶν αὐτομάτων ἀγαθῶν φορὰν ἔσεσθαί φησιν , οὐκ ἐξ ὅλης τέχνης ἀνατελλόντων , ἀλλ  αὐτογενεῖ καὶ αὐτοτελεῖ φύσει βλαστανόντων καὶ τοὺς οἰκείους φερόντων καρπούς .
τέξεται οὖν σοι ἡ ἀρετὴ υἱὸν γενναῖον ἄρρενα  Gen .
17 , 19  , παντὸς ἀπηλλαγμένον θήλεος πάθους , καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα τοῦ υἱοῦ τὸ πάθος , ὅπερ ἂν ἐπ αὐτῷ πάθῃς , πείσῃ δὲ πάντως χαράν ·
ὥστε καὶ τὸ σύμβολον αὐτῆς ὄνομα θήσεις , γέλωτα .
καθάπερ λύπη καὶ φόβος ἰδίας ἀναφθέγξεις ἔχουσιν , ἃς ἂν τὸ βιασάμενον καὶ κρατῆσαν ὀνοματοποιήσῃ πάθος , οὕτως εὐβουλίαι καὶ εὐφροσύναι φυσικαῖς ἐκφωνήσεσιν ἀναγκάζουσι χρῆσθαι , ὧν οὐκ ἂν εὕροι τις κυριωτέρας καὶ εὐθυβολωτέρας κλήσεις , κ ἂν τυγχάνῃ περὶ τὰς κλήσεις σοφός .
„ εὐλόγηκα αὐτόν , αὐξήσω αὐτόν , πληθυνῶ , δώδεκα ἔθνη γεννήσει “  ibid .
20  , τὸν κύκλον καὶ τὸν χορὸν ἅπαντα τῶν σοφιστικῶν προπαιδευμάτων 0 .
„ τὴν δὲ διαθήκην μου στήσω πρὸς Ἰσαάκ “  ibid .
21  , ἵν ἑκατέρας ἀρετῆς τὸ ἀνθρώπων μεταποιῆται γένος , διδακτῆς τε καὶ αὐτομαθοῦς , τὸ μὲν ἀσθενέστερον διδασκομένης , ἑτοίμης δὲ τὸ ἐρρωμένον 0 .
„ Εἰς δὲ τὸν καιρὸν τοῦτον τέξεταί σοι “ , φησίν , ἡ σοφία χαράν  ibid .
ποῖον , ὦ θαυμασιώτατε , δεικνύεις καιρόν ;
ἢ τὸν ὑπὸ γενέσεως ἄδεικτον μόνον 0 ;
ὁ γὰρ ἀληθὴς αὐτὸς ἂν εἴη καιρός , ἀνατολὴ τῶν ὅλων , ἡ εὐπραξία καὶ εὐκαιρία γῆς , οὐρανοῦ , τῶν μεταξὺ φύσεων , ζῴων ὁμοῦ καὶ φυτῶν ἁπάντων .
ὅθεν καὶ Μωυσῆς ἐθάρρησεν εἰπεῖν τοῖς ἀποδεδρακόσι καὶ μὴ θέλουσι τὸν ὑπὲρ ἀρετῆς ἄρασθαι πόλεμον πρὸς τοὺς ἀντιτεταγμένους ·
μόνον γὰρ οὐκ ἄντικρυς ὁμολογεῖ τὸν θεὸν καιρόν , ὃς παντὸς μὲν ἀσεβοῦς μακρὰν ἀφέστηκεν , ἀρετώσαις δ ἐμπεριπατεῖ ψυχαῖς .
„ περιπατήσω “ γάρ φησιν „ ἐν ὑμῖν , καὶ ἔσομαι ὑμῶν θεός “  Lev .
οἱ δὲ τὰς ὥρας τοῦ ἔτους καιροὺς εἶναι λέγοντες οὐ κυρίως καταχρῶνται τοῖς ὀνόμασιν , ἅτε μὴ πάνυ τὰς φύσεις τῶν πραγμάτων ἠκριβωκότες , ἀλλὰ πολλοῦ τοῦ εἰκῇ μετέχοντες .
ἐπιτείνων δὲ τὸ κάλλος τοῦ γεννωμένου φησὶν αὐτὸ „ ἐν τῷ ἐνιαυτῷ τῷ ἑτέρῳ “  Gen .
17 , 21  γεννηθήσεσθαι , ἐνιαυτὸν ἕτερον οὐ τὸ τοῦ χρόνου μηνύων διάστημα , ὃ ταῖς σεληνιακαῖς ἢ ἡλιακαῖς ἀναμετρεῖται περιόδοις , ἀλλὰ τὸ ἔκτοπον καὶ ξένον καὶ καινὸν ὄντως , ἕτερον τῶν ὁρωμένων καὶ αἰσθητῶν , ἐν ἀσωμάτοις καὶ νοητοῖς ἐξεταζόμενον , ὅπερ τὸ χρόνου παράδειγμα καὶ ἀρχέτυπον εἴληχεν , αἰῶνα .
αἰὼν δὲ ἀναγράφεται τοῦ νοητοῦ βίος κόσμου , ὡς αἰσθητοῦ χρόνος 0 .
ἐν ᾧ ἐνιαυτῷ καὶ „ τὴν ἑκατοστεύουσαν εὑρίσκει κριθὴν “  Gen .
26 , 12  ὁ τὰς θεοῦ χάριτας ἐπὶ γενέσει πλειόνων σπείρας ἀγαθῶν , ἵν ὡς πλεῖστοι τῶν ἐπαξίων τυχεῖν μεταλάβωσιν .
ἀλλὰ γὰρ τῷ σπείραντι καὶ θερίζειν ἔθος 0 ·
ὁ δ ἔσπειρε μὲν ἐπιδεικνύμενος τὴν ἐχθρὰν φθόνου καὶ κακίας ἀρετήν , εὑρεῖν δέ , ἀλλ οὐ θερίσαι λέγεται ·
ὁ γὰρ στάχυν ἁδρότερον τῶν εὐεργεσιῶν καὶ πλήρη πεποιηκὼς ἕτερος ἦν , ὃς εὐτρεπισάμενος καὶ ἑτοιμασάμενος ἐλπίδας μείζους καὶ πλείους δωρεὰς πρ οὔθηκε τοῖς ζητοῦσιν εἰς εὕρεσιν .
τὸ δὲ „ συνετέλεσε λαλῶν πρὸς αὐτὸν “  Gen .
17 , 22  ἴσον ἐστὶ τῷ τὸν ἀκροατὴν αὐτὸν ἐτελείωσε κενὸν ὄντα σοφίας πρότερον καὶ ἀθανάτων λόγων ἐπλήρωσεν .
ἐπεὶ δὲ τέλειος ὁ μαθητὴς ἐγένετο , „ ἀνέβη κύριος ἀπὸ Ἀβραάμ “  ibid .
δηλῶν , οὐχ ὅτι διεζεύχθη  φύσει γὰρ θεοῦ ὀπαδὸς ὁ σοφός  , ἀλλὰ τὸ ἑκούσιον τοῦ μαθητοῦ βουλόμενος παραστῆσαι , ἵν  , ὅπερ ἔμαθε , μηκέτι ἐφεστῶτος τοῦ διδάσκοντος χωρὶς ἀνάγκης αὐτὸς ἐπιδεικνύμενος , ἐθελουργῷ καὶ αὐτοκελεύστῳ προθυμίᾳ χρώμενος , ἐνεργῇ δι ἑαυτοῦ 0 .
δίδωσι γὰρ ὁ διδάσκαλος τῷ μαθόντι τόπον πρὸς τὴν ἄνευ ὑποβολῆς ἑκούσιον μελέτην , ἀλήστου μνήμης ἐγχαράττων βεβαιότατον εἶδος .
ἡ μὲν πρὸ ταύτης γραφὴ περιεῖχε τῶν θεοπέμπτων ὀνείρων τοὺς κατὰ τὸ πρῶτον εἶδος ταττομένους , ἐφ οὗ τὸ θεῖον ἐλέγομεν κατὰ τὴν ἰδίαν ἐπιβολὴν τὰς ἐν τοῖς ὕπνοις ἐπιπέμπειν φαντασίας .
ἐν ταύτῃ δ  , ὡς ἂν οἷόν τε ᾖ , δηλώσομεν τοὺς ἐφαρμόττοντας τῷ δευτέρῳ .
δεύτερον δ  εἶδος , ἐν ᾧ ὁ ἡμέτερος νοῦς τῷ τῶν ὅλων συγκινούμενος ἐξ ἑαυτοῦ κατέχεσθαί τε καὶ θεοφορεῖσθαι δοκεῖ , ὡς ἱκανὸς εἶναι προλαμβάνειν καὶ προγινώσκειν τι τῶν μελλόντων 0 .
ὄναρ δ ἐστὶ πρῶτον οἰκεῖον εἴδει τῷ σημαινομένῳ τὸ φανὲν ἐπὶ τῆς οὐρανοῦ κλίμακος τόδε ·
„ καὶ ἐνυπνιάσθη ·
καὶ ἰδοὺ κλῖμαξ ἐστηριγμένη ἐν τῇ γῇ , ἧς ἡ κεφαλὴ ἀφικνεῖτο εἰς τὸν οὐρανόν , καὶ οἱ ἄγγελοι τοῦ θεοῦ ἀνέβαινον καὶ κατέβαινον ἐπ  αὐτῆς ·
ὁ δὲ κύριος ἐπεστήρικτο ἐπ αὐτῆς ·
ἐγώ εἰμι ὁ θεὸς Ἀβραὰμ τοῦ πατρός σου καὶ ὁ θεὸς Ἰσαάκ ·
ἡ γῆ , ἐφ  ἧς σὺ καθεύδεις , σοὶ δώσω αὐτὴν καὶ τῷ σπέρματί σου , καὶ ἔσται τὸ σπέρμα σου ὡς ἡ ἄμμος τῆς γῆς , καὶ πλατυνθήσεται ἐπὶ θάλασσαν καὶ λίβα καὶ βορρᾶν καὶ ἀνατολάς 0 ·
καὶ ἐνευλογηθήσονται ἐν σοὶ πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς καὶ ἐν τῷ σπέρματί σου .
καὶ ἰδοὺ ἐγὼ μετὰ σοῦ , διαφυλάσσων σε ἐν τῇ ὁδῷ πάσῃ , ᾗ ἂν πορευθῇς 0 ·
καὶ ἀποστρέψω σε εἰς τὴν γῆν ταύτην , ὅτι οὐ μή σε ἐγκαταλίπω , ἕως τοῦ ποιῆσαί με πάντα ὅσα ἐλάλησα σοι “  Gen .
προκατασκευὴ δ ἐστὶ τῆς φαντασίας ἀναγκαία , ἣν ἀκριβώσαντες εὐμαρῶς ἴσως δυνησόμεθα καὶ τὰ δηλούμενα ὑπὸ τῆς φαντασίας καταλαβεῖν .
τίς οὖν ἡ προκατασκευή 0 ;
„ καὶ ἐξῆλθε “ φησίν „ Ἰακὼβ ἀπὸ τοῦ φρέατος τοῦ ὅρκου καὶ ἐπορεύθη εἰς Χαρράν , καὶ ἀπήντησε τόπῳ ·
καὶ ἔλαβεν ἀπὸ τῶν λίθων τοῦ τόπου καὶ ἔθηκε πρὸς κεφαλῆς αὐτοῦ , καὶ ἐκοιμήθη ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ “  ibid .
κ ἄπειτ εὐθύς ἐστι τὸ ὄναρ .
οὐκοῦν ἄξιον ἐν ἀρχῇ ταυτὶ τρία διαπορῆσαι 0 ·
ἓν μὲν τί τὸ τοῦ ὅρκου φρέαρ καὶ διὰ τί οὕτως ὠνομάσθη , δεύτερον δὲ τίς ἡ Χαρρὰν καὶ διὰ τί ἀπὸ τοῦ λεχθέντος φρέατος ἐξελθὼν εἰς Χαρρὰν ἔρχεται εὐθύς , τρίτον τίς ὁ τόπος καὶ διὰ τί , ὅταν γένηται κατ αὐτόν , ὁ μὲν ἥλιος δύεται , αὐτὸς δὲ κοιμᾶται 0 1 2 .
σκοπῶμεν οὖν αὐτίκα τὸ πρῶτον .
ἐμοὶ τοίνυν δοκεῖ σύμβολον εἶναι τὸ φρέαρ ἐπιστήμης ·
οὐ γάρ ἐστιν ἐπιπόλαιος αὐτῆς ἡ φύσις , ἀλλὰ πάνυ βαθεῖα ·
οὐ δ ἐν φανερῷ πρόκειται , ἀλλ ἐν ἀφανεῖ που κρύπτεσθαι φιλεῖ ·
οὐ δὲ ῥᾳδίως , ἀλλὰ μετὰ πολλῶν πόνων καὶ μόλις ἀνευρίσκεται .
καὶ ταῦτ οὐ μόνον ἐπὶ τῶν μεγάλα καὶ ἀμύθητα ὅσα θεωρήματα ἐχουσῶν , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν εὐτελεστάτων θεωρεῖται 0 .
ἣν γοῦν ἂν ἐθέλῃς ἑλοῦ τῶν τεχνῶν , μή μοι τὴν ἀρίστην , ἀλλὰ τὴν πασῶν ἀφανεστάτην , ἣν ἐλεύθερος μὲν ἴσως οὐδεὶς ἐν πόλει τραφεὶς ἑκὼν ἐπιτηδεύσειεν ἄν , ἐν ἀγρῷ δὲ μόλις ἄκων οἰκέτης δυσκόλῳ καὶ δυστρόπῳ παλαίων δεσπότῃ βιαζομένῳ πολλὰ δρᾶν τῶν ἀβουλήτων 0 .
εὑρεθήσεται γὰρ οὐχ ἁπλοῦν , ἀλλὰ ποικίλον τὸ πρᾶγμα , οὐ θήρᾳ ληπτόν , δυσεύρετον , δυσπεριγένητον , ἐχθρὸν μὲν ὄκνῳ καὶ ἀμελείᾳ καὶ ῥᾳθυμίᾳ , σπουδῆς δὲ καὶ φιλοτιμίας ἱδρώτων τε καὶ φροντίδων μεστόν .
οὗ χάριν οὐδ  ὕδωρ ἐν τῷ φρέατι τούτῳ φασὶν οἱ ὀρύττοντες εὑρεῖν  Gen .
26 , 32  , ἐπειδὴ τὰ τέλη τῶν ἐπιστημῶν οὐ δυσεύρετα μόνον , ἀλλὰ καὶ ἀνεύρετα παντελῶς εἶναι συμβέβηκε .
γραμματικώτερος δὲ διὰ τοῦτο καὶ γεωμετρικώτερος ἕτερος ἑτέρου γίνεται τῷ τὰς ἐπιτάσεις καὶ παραυξήσεις ἀμήχανον εἶναι ὅροις περιγραφῆναι ·
πλείω γὰρ ἀεὶ τῶν εἰς μάθησιν ἡκόντων τὰ ἀπολειπόμενα ἐκδέχεται καὶ ἐφεδρεύει , ὡς καὶ τὸν ἅπτεσθαι περάτων ἐπιστήμης ὑπολαμβανόμενον ἡμιτελῆ παρ ἑτέρῳ κριτῇ νομίζεσθαι , παρὰ δὲ ἀληθείᾳ δικαζούσῃ καὶ ἄρτι ἄρχεσθαι δοκεῖν .
„ βραχὺς μὲν γὰρ ὁ βίος , “ ἔφη τις , „ ἡ δὲ τέχνη μακρά , “ ἧς ἄριστα καταλαμβάνει τὸ μέγεθος ὁ ἀψευδῶς ἐμβαθύνων αὐτῇ καὶ ὥσπερ φρέαρ αὐτὴν ὀρύττων 0 1 .
διὸ καὶ τελευτῶντά τινα πολιὸν ἤδη καὶ ὑπέργηρων λόγος ἔχει δακρύειν , οὐ δι  ἀνανδρίαν φόβῳ θανάτου , ἀλλὰ διὰ παιδείας ἵμερον ὡς νῦν πρῶτον εἰς αὐτὴν εἰσιόντα , ὅτε πανύστατ ἔξεισιν 0 .
ἀνθεῖ γὰρ ἡ ψυχὴ πρὸς ἐπιστήμην , ὁπότε αἱ τοῦ σώματος ἀκμαὶ χρόνου μήκει μαραίνονται .
πρὶν οὖν ἡβῆσαι καὶ ἐννεάσαι τῇ τῶν πραγμάτων ἀκριβεστέρᾳ καταλήψει , χαλεπὸν ὑποσκελισθῆναι 0 .
τὸ δὲ πάθος τοῦτο κοινὸν ἁπάντων ἐστὶ τῶν φιλομαθῶν , οἷς νέα ἐπὶ παλαιοῖς ἀνίσχει καὶ ἀναλάμπει θεωρήματα , πολλὰ μὲν καὶ τῆς ψυχῆς , ὁπότε μὴ στεῖρα καὶ ἄγονος εἴη , τικτούσης , πολλὰ δὲ καὶ τῆς φύσεως ἀτεκμάρτως ἐκ τ αὐτομάτου προφαινούσης τοῖς διάνοιαν ὀξυδορκοῦσι .
τὸ μὲν οὖν ἐπιστήμης φρέαρ ὅρον καὶ τελευτὴν οὐκ ἔχον τοιοῦτον ἀπεδείχθη .
διὰ τί δὲ ὅρκος ὠνομάσθη  Gen .
26 , 33  , λεκτέον ·
τὰ ἐνδοιαζόμενα τῶν πραγμάτων ὅρκῳ διακρίνεται καὶ τὰ ἀβέβαια βεβαιοῦται καὶ τὰ ἄπιστα λαμβάνει πίστιν ·
ἐξ ὧν ἐκεῖνο συνάγεται , ὅτι περὶ οὐδενὸς ἄν τις οὕτως βεβαιώσαιτο , ὡς περὶ τοῦ τὸ σοφίας γένος ἀπερίγραφον καὶ ἀτελεύτητον εἶναι .
καλὸν μὲν οὖν καὶ ἀνωμότῳ διεξιόντι περὶ τούτων συνεπιγράφεσθαι 0 ·
ὁ δὲ μὴ λίαν εἰς συναίνεσιν εὐχερὴς ἐνωμότῳ γενομένῳ συναινείτω .
μηδεὶς δὲ ὀμνύναι τὸν τοιοῦτον ὅρκον ἀναδυέσθω σαφῶς εἰδώς , ὅτι ἐν εὐόρκων γραφήσεται στήλαις .
ἅλις μὲν δὴ τούτων 0 .
ἑπόμενον δ ἂν εἴη σκέψασθαι , διὰ τί τεττάρων ὀρυττομένων φρεάτων ὑπὸ τῶν ἀμφὶ τὸν Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ  Gen .
26 , 19  23  τὸ τέταρτον καὶ τελευταῖον „ ὅρκος “ προσερρήθη .
μήποτ  οὖν δι ὑπονοιῶν ἐκεῖνο βούλεται παραστῆσαι , ὅτι κ ἀν τῷ παντὶ τεττάρων ὄντων , ἐξ ὧν συνέστηκεν ὅδε ὁ κόσμος , καὶ ἐν ἡμῖν αὐτοῖς ἰσαρίθμων , ἐξ ὧν διαπλασθέντες εἰς ἀνθρωπόμορφον εἶδος ἐτυπώθημεν , τὰ μὲν   οὖν  ὗν  τρία πέφυκεν ἀμηγέπῃ καταλαμβάνεσθαι , τὸ δὲ τέταρτον ἀκατάληπτον πᾶσι τοῖς κριταῖς ἐστιν .
ἐν μὲν οὖν τῷ κόσμῳ γῆν καὶ ὕδωρ καὶ ἀέρα καὶ οὐρανὸν τέτταρα τὰ πάντα εἶναι συμβέβηκεν ·
ὧν τὰ μὲν ἄλλα κ ἂν δυσευρέτου , ἀλλ οὐκ εἰσάπαν ἀνευρέτου μοίρας ἠξίωται 0 .
καὶ γὰρ γῆν , ὅτι ἐστὶ σῶμα βαρὺ καὶ ἀδιάλυτον καὶ στερέμνιον καὶ τεμνόμενον εἰς ὄρη καὶ πεδιάδας χώρας καὶ ποταμοῖς καὶ θαλάττῃ διαιρούμενον , ὡς τὰ μὲν νησιάζειν , τὰ δὲ ἠπειροῦσθαι , καὶ ὅτι τὸ μὲν αὐτῆς λεπτόγεων , τὸ δὲ βαθύγειον , καὶ τὸ μὲν τραχὺ καὶ στρυφνὸν καὶ λιθῶδες καὶ εἰσάπαν ἄγονον , τὸ δὲ λεῖον καὶ μαλακὸν καὶ γονιμώτατον , καὶ μυρία πρὸς τούτοις ἕτερα καταλαμβάνομεν 0 1 2 ·
καὶ πάλιν ὕδωρ ὅτι πολλά τε τῶν εἰρημένων ἔχει κοινὰ πρὸς γῆν καὶ ἐξαίρετα ἕτερα 0 ·
τὸ μὲν γὰρ αὐτοῦ γλυκύ , τὸ δ ἁλμυρόν , τὸ δ ἄλλαις διακεκριμένον ἰδέαις 0 1 2 ·
καὶ τὸ μὲν πότιμον , τὸ δ οὐ πότιμον  καὶ ἑκάτερον οὐ πᾶσιν , ἀλλ οἷς θάτερον , οὐ τὸ ἕτερον , καὶ οἷς μὴ θάτερον , πάντως τὸ ἕτερον  , καὶ τὸ μὲν φύσει ψυχρόν , τὸ δὲ φύσει θερμόν  εἰσὶ γὰρ μυρίαι πολλαχόθι πηγαὶ ζέον ὕδωρ ἐκδιδοῦσαι , οὐ κατὰ γῆν μόνον ἀλλὰ καὶ κατὰ θάλατταν 0 1 2 ·