Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
καὶ συνῆλθον ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος πρέσβεις εἰς Λακεδαίμονα ποιησόμενοι τὰς διαλύσεις .
ὧν εἷς ἦν Ἐπαμεινώνδας , ἀνὴρ ἔνδοξος ἐπὶ παιδείᾳ καὶ φιλοσοφίᾳ , στρατηγίας δὲ πεῖραν οὔπω δεδωκώς .
οὗτος ὁρῶν τοὺς ἄλλους ἅπαντας ὑποκατακλινομένους τῷ Ἀγησιλάῳ , μόνος ἐχρήσατο φρονήματι παρρησίαν ἔχοντι , καὶ διεξῆλθε λόγον , οὐχ ὑπὲρ Θηβαίων , ἀλλὰ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ὁμοῦ κοινόν , τὸν μὲν πόλεμον ἀποδεικνύων αὔξοντα τὴν Σπάρτην ἐξ ὧν ἅπαντες οἱ λοιποὶ κακῶς πάσχουσι , τὴν δὲ εἰρήνην ἰσότητι καὶ τῷ δικαίῳ κτᾶσθαι κελεύων οὕτω γὰρ αὐτὴν διαμενεῖν , ἴσων ἁπάντων γενομένων .
ὁρῶν οὖν ὁ Ἀγησίλαος ὑπερφυῶς ἀγαμένους καὶ προσέχοντας αὐτῷ τοὺς Ἕλληνας , ἠρώτησεν εἰ νομίζει δίκαιον εἶναι καὶ ἴσον αὐτονομεῖσθαι τὴν Βοιωτίαν .
ἀντερωτήσαντος δὲ τοῦ Ἐπαμεινώνδου ταχὺ καὶ τεθαρρηκότως εἰ κ ἀκεῖνος οἴεται δίκαιον αὐτονομεῖσθαι τὴν Λακωνικήν , ἀναπηδήσας ὁ Ἀγησίλαος μετ ὀργῆς ἐκέλευσε λέγειν σαφῶς αὐτὸν εἰ τὴν Βοιωτίαν ἀφίησιν αὐτόνομον .
τὸ δὲ αὐτὸ τοῦτο πάλιν τοῦ Ἐπαμεινώνδου φήσαντος , εἰ τὴν Λακωνικὴν ἀφίησιν αὐτόνομον , οὕτω τραχέως ἔσχεν ὁ Ἀγησίλαος καὶ τὴν πρόφασιν ἠγάπησεν ὡς εὐθὺς ἐξαλεῖψαι τὸ τῶν Θηβαίων ὄνομα τῆς εἰρήνης καὶ προειπεῖν πόλεμον αὐτοῖς τοὺς δὲ ἄλλους Ἕλληνας διαλλαγέντας ἐκέλευσεν ἀπιέναι , τὰ μὲν ἀκεστὰ τῆς εἰρήνης , τὰ δὲ ἀνήκεστα τοῦ πολέμου ποιοῦντας .
ἔργον γὰρ ἦν πάσας ἐκκαθᾶραι καὶ διαλῦσαι τὰς ἀμφιλογίας .
ἔτυχε δὲ κατ ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἐν Φωκεῦσιν ὢν ὁ Κλεόμβροτος μετὰ δυνάμεως , εὐθὺς οὖν ἔπεμπον οἱ ἔφοροι κελεύοντες αὐτὸν ἐπὶ Θηβαίους ἄγειν τὸ στράτευμα ·
καὶ τοὺς συμμάχους περιπέμποντες ἤθροιζον , ἀπροθύμους μὲν ὄντας καὶ βαρυνομένους τὸν πόλεμον , οὔπω δὲ θαρροῦντας ἀντιλέγειν οὐ δὲ ἀπειθεῖν τοῖς Λακεδαιμονίοις .
πολλῶν δὲ σημείων μοχθηρῶν γενομένων , ὡς ἐν τῷ περὶ Ἐπαμεινώνδου γέγραπται , καὶ Προθόου τοῦ Λάκωνος ἐναντιουμένου πρὸς τὴν στρατείαν , οὐκ ἀνῆκεν ὁ Ἀγησίλαος , ἀλλ ἐξέπραξε τὸν πόλεμον , ἐλπίζων αὐτοῖς μὲν τῆς Ἑλλάδος ὅλης ὑπαρχούσης , ἐκσπόνδων δὲ τῶν Θηβαίων γενομένων , καιρὸν εἶναι δίκην λαβεῖν παρ αὐτῶν .
δηλοῖ δὲ τὸ σὺν ὀργῇ μᾶλλον ἢ λογισμῷ γενέσθαι τὴν στρατείαν ἐκείνην ὁ καιρός , τῇ γὰρ τετράδι ἐπὶ δέκα τοῦ Σκιροφοριῶνος μηνὸς ἐποιήσαντο τὰς σπονδὰς ἐν Λακεδαίμονι , τῇ δὲ πέμπτῃ τοῦ Ἑκατομβαιῶνος ἡττήθησαν ἐν Λεύκτροις ἡμερῶν εἴκοσι διαγενομένων .
ἀπέθανον δὲ χίλιοι Λακεδαιμονίων καὶ Κλεόμβροτος ὁ βασιλεὺς καὶ περὶ αὐτὸν οἱ κράτιστοι τῶν Σπαρτιατῶν .
ἐν οἷς καὶ Κλεώνυμόν φασι τὸν Σφοδρίου τὸν καλὸν τρὶς πεσόντα πρὸ τοῦ βασιλέως καὶ τοσαυτάκις ἐξαναστάντα καὶ μαχόμενον τοῖς Θηβαίοις ἀποθανεῖν .
συμβάντος δὲ τοῖς τε Λακεδαιμονίοις πταίσματος ἀπροσδοκήτου καὶ τοῖς Θηβαίοις παρὰ δόξαν εὐτυχήματος οἷον οὐ γέγονεν ἄλλοις Ἕλλησι πρὸς Ἕλληνας ἀγωνισαμένοις , οὐδὲν ἄν τις ἧττον ἐζήλωσε τῆς ἀρετῆς καὶ ἠγάσθη τὴν ἡττημένην πόλιν ἢ τὴν νικῶσαν 0 .
ὁ μὲν γὰρ Ξενοφῶν φησι τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν ἔχειν τι καὶ τὰς ἐν οἴνῳ καὶ παιδιᾷ φωνὰς καὶ διατριβὰς ἀξιομνημόνευτον , ὀρθῶς λέγων ·
ἔστι δὲ οὐχ ἧττον , ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἄξιον κατανοεῖν καὶ θεᾶσθαι τῶν ἀγαθῶν ἃ παρὰ τὰς τύχας πράττουσι καὶ λέγουσι διευσχημονοῦντες .
ἔτυχε μὲν γὰρ ἡ πόλις ἑορτὴν ἄγουσα καὶ ξένων οὖσα μεστή ·
γυμνοπαιδίαι γὰρ ἦσαν ἀγωνιζομένων χορῶν ἐν τῷ θεάτρῳ ·
παρῆσαν δ ·
ἀπὸ Λεύκτρων οἱ τὴν συμφορὰν ἀπαγγέλλοντες 0 .
οἱ δὲ ἔφοροι , καίπερ εὐθὺς ὄντος καταφανοῦς ὅτι διέφθαρται τὰ πράγματα καὶ τὴν ἀρχὴν ἀπολωλέκασιν , οὔ τε χορὸν ἐξελθεῖν εἴασαν οὔ τε τὸ σχῆμα τῆς ἑορτῆς μεταβαλεῖν τὴν πόλιν , ἀλλὰ κατ οἰκίαν τῶν τεθνεώτων τοῖς προσήκουσι τὰ ὀνόματα πέμψαντες , αὐτοὶ τὰ περὶ τὴν θέαν καὶ τὸν ἀγῶνα τῶν χορῶν ἔπραττον .
ἅμα δὲ ἡμέρᾳ φανερῶν ἤδη γεγονότων πᾶσι τῶν σωζομένων καὶ τῶν τεθνεώτων , οἱ μὲν τῶν τεθνεώτων πατέρες καὶ κηδεσταὶ καὶ οἰκεῖοι καταβαίνοντες εἰς ἀγορὰν ἀλλήλους ἐδεξιοῦντο λιπαροὶ τὰ πρόσωπα , φρονήματος μεστοὶ καὶ γήθους , οἱ δὲ τῶν σωζομένων , ὥσπερ ἐπὶ πένθει , μετὰ τῶν γυναικῶν οἴκοι διέτριβον , εἰ δέ τις ὑπ ἀνάγκης προέλθοι , καὶ σχήματι καὶ φωνῇ καὶ βλέμματι ταπεινὸς ἐφαίνετο καὶ συνεσταλμένος 0 .
ἔτι δὲ μᾶλλον τῶν γυναικῶν ἰδεῖν ἦν καὶ πυθέσθαι τὴν μὲν ζῶντα προσδεχομένην υἱὸν ἀπὸ τῆς μάχης κατηφῆ καὶ σιωπηλήν , τὰς δὲ τῶν πεπτωκέναι λεγομένων ἔν τε τοῖς ἱεροῖς εὐθὺς ἀναστρεφομένας , καὶ πρὸς ἀλλήλας ἱλαρῶς καὶ φιλοτίμως βαδιζούσας 0 .
οὐ μὴν ἀλλὰ τοῖς πολλοῖς , ὡς ἀφίσταντο μὲν οἱ σύμμαχοι , προσεδοκᾶτο δὲ νενικηκὼς Ἐπαμεινώνδας καὶ μεγαλοφρονῶν ἐμβαλεῖν εἰς Πελοπόννησον , ἔννοια τῶν χρησμῶν ἐνέπεσε τότε , πρὸς τὴν χωλότητα τοῦ Ἀγησιλάου , καὶ δυσθυμία πολλὴ καὶ πτοία πρὸς τὸ θεῖον , ὡς διὰ τοῦτο πραττούσης κακῶς τῆς πόλεως , ὅτι τὸν ἀρτίποδα τῆς βασιλείας ἐκβαλόντες εἵλοντο χωλὸν καὶ πεπηρωμένον ·
ὃ παντὸς μᾶλλον αὐτοὺς ἐδίδασκε φράζεσθαι καὶ φυλάττεσθαι τὸ δαιμόνιον .
διὰ δὲ τὴν ἄλλην δύναμιν αὐτοῦ καὶ ἀρετὴν καὶ δόξαν οὐ μόνον ἐχρῶντο βασιλεῖ καὶ στρατηγῷ τῶν κατὰ πόλεμον , ἀλλὰ καὶ τῶν πολιτικῶν ἀποριῶν ἰατρῷ καὶ διαιτητῇ , τοῖς ἐν τῇ μάχῃ καταδειλιάσασιν , οὓς αὐτοὶ τρέσαντας ὀνομάζουσιν , ὀκνοῦντες τὰς ἐκ τῶν νόμων ἀτιμίας προσάγειν , πολλοῖς οὖσι καὶ δυνατοῖς , φοβούμενοι νεωτερισμὸν ἀπ αὐτῶν .
οὐ γὰρ μόνον ἀρχῆς ἀπείργονται πάσης , ἀλλὰ καὶ δοῦναί τινι τούτων γυναῖκα καὶ λαβεῖν ἄδοξόν ἐστι ·
παίει δὲ ὁ βουλόμενος αὐτοὺς τῶν ἐντυγχανόντων .
οἱ δὲ καρτεροῦσι περιϊόντες αὐχμηροὶ καὶ ταπεινοί , τρίβωνάς τε προσερραμμένους χρώματος βαπτοῦ φοροῦσι , καὶ ξυρῶνται μέρος τῆς ὑπήνης , μέρος δὲ τρέφουσι .
δεινὸν οὖν ἦν τοιούτους ἐν τῇ πόλει περιορᾶν πολλοὺς οὐκ ὀλίγων δεομένῃ στρατιωτῶν , καὶ νομοθέτην αἱροῦνται τὸν Ἀγησίλαον .
ὁ δὲ μή τε προσθείς τι μή τε ἀφελὼν μή τε μεταγράψας εἰσῆλθεν εἰς τὸ πλῆθος τῶν Λακεδαιμονίων καὶ φήσας ὅτι τούς νόμους δεῖ σήμερον ἐᾶν καθεύδειν , ἐκ δὲ τῆς σήμερον ἡμέρας κυρίους εἶναι πρὸς τὸ λοιπόν , ἅμα τούς τε νόμους τῇ πόλει καὶ τούς ἄνδρας ἐπιτίμους ἐφύλαξε .
βουλόμενος δὲ τὴν παροῦσαν ἀθυμίαν καὶ κατήφειαν ἀφελεῖν τῶν νέων ἐνέβαλεν εἰς Ἀρκαδίαν , καὶ μάχην μὲν ἰσχυρῶς ἐφυλάξατο συνάψαι τοῖς ἐναντίοις , ἑλὼν δὲ πολίχνην τινὰ τῶν Μαντινέων καὶ τὴν χώραν ἐπιδραμών , ἐλαφροτέραν ἐποίησε ταῖς ἐλπίσι καὶ ἡδίω τὴν πόλιν , ὡς οὐ παντάπασιν ἀπεγνωσμένην .
ἐκ δὲ τούτου παρῆν εἰς τὴν Λακωνικὴν ὁ Ἐπαμεινώνδας μετὰ τῶν συμμάχων , οὐκ ἐλάττονας ἔχων τετρακισμυρίων ὁπλιτῶν , πολλοὶ δὲ καὶ ψιλοὶ καὶ ἄνοπλοι πρὸς ἁρπαγὴν συνηκολούθουν , ὥστε μυριάδας ἑπτὰ τοῦ σύμπαντος ὄχλου συνεισβαλεῖν εἰς τὴν Λακωνικήν .
ἦν μὲν δὴ χρόνος οὐκ ἐλάττων ἐτῶν ἑξακοσίων ἀφ οὗ κατῴκουν τὴν Λακεδαίμονα Δωριεῖς ·
ἐν δὲ τούτῳ παντὶ τότε πρῶτον ὤφθησαν ἐν τῇ χώρᾳ πολέμιοι , πρότερον δὲ οὐδεὶς ἐτόλμησεν ἀλλὰ ἀδῄωτον καὶ ἄθικτον οὖσαν ἐμβαλόντες ἐπυρπόλουν καὶ διήρπαζον ἄχρι τοῦ ποταμοῦ καὶ τῆς πόλεως , μηδενὸς ἐπεξιόντος .
γὰρ Ἀγησίλαος οὐκ εἴα πρός τοσοῦτον , ὥς φησι Θεόπομπος , ῥεῦμα καὶ κλύδωνα πολέμου μάχεσθαι τοὺς Λακεδαιμονίους , ἀλλὰ τῆς πόλεως τὰ μέσα καὶ κυριώτατα τοῖς ὁπλίταις περιεσπειραμένος ἐκαρτέρει τὰς ἀπειλὰς καὶ τὰς μεγαλαυχίας τῶν Θηβαίων , προκαλουμένων ἐκεῖνον ὀνομαστὶ καὶ διαμάχεσθαι περὶ τῆς χώρας κελευόντων , ὃς τῶν κακῶν αἴτιός ἐστιν ἐκκαύσας τὸν πόλεμον .
οὐχ ἧττον δὲ τούτων ἐλύπουν τὸν Ἀγησίλαον οἱ κατὰ τὴν πόλιν θόρυβοι καὶ κραυγαὶ καὶ διαδρομαὶ τῶν τε πρεσβυτέρων δυσανασχετούντων τὰ γινόμενα καὶ τῶν γυναικῶν οὐ δυναμένων ἡσυχάζειν , ἀλλὰ παντάπασιν ἐκφρόνων οὐσῶν πρός τε τὴν κραυγὴν καὶ τὸ πῦρ τῶν πολεμίων .
ἠνία δὲ καὶ τὸ τῆς δόξης αὐτόν , ὅτι τὴν πόλιν μεγίστην παραλαβὼν καὶ δυνατωτάτην , ἑώρα συνεσταλμένον αὐτῆς τὸ ἀξίωμα καὶ τὸ αὔχημα κεκολουμένον , ᾧ καὶ αὐτὸς ἐχρήσατο πολλάκις , εἰπὼν ὅτι γυνὴ Λάκαινα καπνὸν οὐχ ἑώρακε πολέμιον , λέγεται δὲ καὶ Ἀνταλκίδας , Ἀθηναίου τινὸς ἀμφισβητοῦντος ὑπὲρ ἀνδρείας πρός αὐτὸν καὶ εἰπόντος , ἡμεῖς μέντοι πολλάκις ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ Κηφισοῦ ἐδιώξαμεν , ὑποτυχεῖν , ἀλλ Ἡμεῖς γε οὐδέποτε ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ Εὐρώτα 0 .
παραπλησίως δὲ καὶ πρός τὸν Ἀργεῖον ἀπεκρίνατο τῶν ἀσημοτέρων τις Σπαρτιατῶν ·
ὁ μὲν γὰρ εἶπε ·
πολλοὶ ὑμῶν ἐν τῇ Ἀργολίδι κεῖνται ὁ δὲ ἀπήντησεν ὑμῶν δέ γε οὐδεὶς ἐν τῇ Λακωνικῇ 0 .
τότε μέντοι τὸν Ἀνταλκίδαν φασὶν ἔφορον ὄντα τοὺς παῖδας εἰς Κύθηρα ὑπεκθέσθαι , περίφοβον γενόμενον .
ὁ δὲ Ἀγησίλαος , ἐπιχειρούντων διαβαίνειν τὸν ποταμὸν τῶν πολεμίων καὶ βιάζεσθαι πρὸς τὴν πόλιν , ἐκλιπὼν τὰ λοιπὰ παρετάξατο πρὸ τῶν μέσων καὶ ὑψηλῶν .
ἐρρύη δὲ πλεῖστος ἑαυτοῦ καὶ μέγιστος τότε ὁ Εὐρώτας , χιόνων γενομένων , καὶ τὸ ῥεῦμα μᾶλλον ὑπὸ ψυχρότητος ἢ τραχύτητος ἐγένετο σκληρὸν καὶ χαλεπὸν τοῖς Θηβαίοις .
πορευόμενον δὲ πρῶτον τῆς φάλαγγος τὸν Ἐπαμεινώνδαν ἐδείκνυσάν τινες τῷ Ἀγησιλάῳ ·
κ ἀκεῖνος , ὡς λέγεται , πολὺν χρόνον ἐμβλέψας αὐτῷ καὶ συμπαραπέμψας τὴν ὄψιν οὐδὲν ἢ τοσοῦτον μόνον εἶπεν ὢ τοῦ μεγαλοπράγμονος ἀνθρώπου .
ἐπεὶ δὲ φιλοτιμούμενος ὁ Ἐπαμεινώνδας ἐν τῇ πόλει μάχην συνάψαι καὶ στῆσαι τρόπαιον οὐκ ἴσχυσεν ἐξαγαγεῖν οὐ δὲ προκαλέσασθαι τὸν Ἀγησίλαον , ἐκεῖνος μὲν ἀναζεύξας πάλιν ἐπόρθει τὴν χώραν , ἐν δὲ Λακεδαίμονι τῶν πάλαι τινὲς ὑπούλων καὶ πονηρῶν ὡς διακόσιοι συστραφέντες κατελάβοντο τὸ Ἰσσώριον , οὗ τὸ τῆς Ἀρτέμιδος ἱερόν ἐστιν , εὐερκῆ καὶ δυσεκβίαστον τόπον 0 .
ἐφ οὓς βουλομένων εὐθὺς ὠθεῖσθαι τῶν Λακεδαιμονίων , φοβηθεὶς τὸν νεωτερισμὸν ὁ Ἀγησίλαος ἐκέλευσε τοὺς μὲν ἄλλους ἡσυχίαν ἄγειν , αὐτὸς δὲ ἐν ἱματίῳ καὶ μεθ ἑνὸς οἰκέτου προσῄει , βοῶν ἄλλως ἀκηκοέναι τοῦ προστάγματος αὐτούς ·
οὐ γὰρ ἐνταῦθα κελεῦσαι συνελθεῖν οὐ δὲ πάντας , ἀλλὰ τοὺς μὲν ἐκεῖ ʽδείξας ἕτερον τόπον , τοὺς δὲ ἀλλαχόσε τῆς πόλεως 0 1 2 .
οἱ δὲ ἀκούσαντες ἥσθησαν οἰόμενοι λανθάνειν , καὶ διαστάντες ἐπὶ τοὺς τόπους οὓς ἐκεῖνος ἐκέλευσεν ἀπεχώρουν .
ὁ δὲ τὸ μὲν Ἰσσώριον εὐθὺς μεταπεμψάμενος ἑτέρους κατέσχε , τῶν δὲ συστάντων ἐκείνων περὶ πεντεκαίδεκά τινας συλλαβὼν νυκτὸς ἀπέκτεινεν .
ἄλλη δὲ μείζων ἐμηνύθη συνωμοσία καὶ σύνοδος ἀνδρῶν Σπαρτιατῶν ἐπὶ πράγμασι νεωτέροις εἰς οἰκίαν κρύφα συνερχομένων , οὓς καὶ κρίνειν ἄπορον ἦν ἐν ταραχῇ τοσαύτῃ καὶ περιορᾶν ἐπιβουλεύοντας .
ἀπέκτεινεν οὖν καὶ τούτους μετὰ τῶν ἐφόρων βουλευσάμενος ὁ Ἀγησίλαος ἀκρίτους , οὐδενὸς δίχα δίκης τεθανατωμένου πρότερον Σπαρτιατῶν .
ἐπεὶ δὲ πολλοὶ τῶν συντεταγμένων εἰς τὰ ὅπλα περιοίκων καὶ εἱλώτων ἀπεδίδρασκον ἐκ τῆς πόλεως πρὸς τοὺς πολεμίους , καὶ τοῦτο πλείστην ἀθυμίαν παρεῖχεν , ἐδίδαξε τοὺς ὑπηρέτας περὶ ὄρθρον ἐπιφοιτᾶν ταῖς στιβάσι καὶ τὰ ὅπλα τῶν ἀποκεχωρηκότων λαμβάνειν καὶ ἀποκρύπτειν , ὅπως ἀγνοῆται τὸ πλῆθος .
ἀναχωρῆσαι δὲ τοὺς Θηβαίους ἐκ τῆς Λακωνικῆς οἱ μὲν ἄλλοι λέγουσι χειμώνων γενομένων καὶ τῶν Ἀρκάδων ἀρξαμένων ἀπιέναι καὶ διαρρεῖν ἀτάκτως , οἱ δὲ τρεῖς μῆνας ἐμμεμενηκότας ὅλους καὶ τὰ πλεῖστα τῆς χώρας διαπεπορθηκότας 0 ·
θεόπομπος δέ φησιν , ἤδη τῶν βοιωταρχῶν ἐγνωκότων ἀπαίρειν , ἀφικέσθαι πρὸς αὐτοὺς Φρίξον , ἄνδρα Σπαρτιάτην , παρὰ Ἀγησιλάου δέκα τάλαντα κομίζοντα τῆς ἀναχωρήσεως μισθόν , ὥστε τὰ πάλαι δεδογμένα πράττουσιν αὐτοῖς ἐφόδιον παρὰ τῶν πολεμίων προσπεριγενέσθαι .
τοῦτο μὲν οὖν οὐκ οἶδα ὅπως ἠγνόησαν οἱ ἄλλοι , μόνος δὲ Θεόπομπος ᾔσθετο .
τοῦ δὲ σωθῆναι τήν Σπάρτην τότε πάντες αἴτιον ὁμολογοῦσι γενέσθαι τὸν Ἀγησίλαον , ὅτι τῶν ἐμφύτων αὐτῷ παθῶν , φιλονεικίας καὶ φιλοτιμίας , ἀποστάς , ἐχρήσατο τοῖς πράγμασιν ἀσφαλῶς .
οὐ μέντοι τήν γε δύναμιν καὶ τήν δόξαν ἐδυνήθη τῆς πόλεως ἀναλαβεῖν ἐκ τοῦ πταίσματος , ἀλλ ὥσπερ σώματος ὑγιεινοῦ , λίαν δὲ ἀκριβεῖ καὶ κατησκημένῃ κεχρημένου διαίτῃ παρὰ πάντα τὸν χρόνον , ἁμαρτία μία καὶ ῥοπὴ τήν πᾶσαν ἔκλινεν εὐτυχίαν τῆς πόλεως 0 ·
οὐκ ἀλόγως 0 .
πρὸς γὰρ εἰρήνην καὶ ἀρετὴν καὶ ὁμόνοιαν ἄριστα συντεταγμένῳ 0 ·
πολιτεύματι προσαγαγόντες ἀρχὰς καὶ δυναστείας βιαίους , ὧν οὐδενὸς ἡγεῖτο δεῖσθαι πόλιν εὐδαιμόνως βιωσομένην ὁ Λυκοῦργος , ἐσφάλησαν .
αὐτὸς μὲν οὖν ὁ Ἀγησίλαος ἤδη πρὸς τάς στρατείας ἀπειρήκει διὰ τὸ γῆρας , Ἀρχίδαμος δὲ ὁ υἱὸς αὐτοῦ , τήν ἐκ Σικελίας ἥκουσαν παρὰ τοῦ τυράννου βοήθειαν ἔχων , ἐνίκησεν Ἀρκάδας τήν λεγομένην ἄδακρυν μάχην οὐδεὶς γὰρ ἔπεσε τῶν μετ αὐτοῦ , συχνοὺς δὲ τῶν ἐναντίων ἀνεῖλεν .
αὕτη μάλιστα τήν ἀσθένειαν ἤλεγξεν ἡ νίκη τῆς πόλεως .
πρότερον μὲν γὰρ οὕτω σύνηθες ἡγοῦντο καὶ προσῆκον ἔργον αὐτοῖς εἶναι τὸ νικᾶν τοὺς πολεμίους , ὥστε μή τε θύειν τοῖς θεοῖς πλὴν ἀλεκτρυόνα νικητήριον ἐν τῇ πόλει , μή τε μεγαληγορεῖν τοὺς ἀγωνισαμένους , μή τε ὑπερχαίρειν τοὺς πυνθανομένους , ἀλλὰ καὶ τῆς ἐν Μαντινείᾳ μάχης γενομένης , ἣν Θουκυδίδης γέγραφε , τῷ πρώτῳ φράσαντι τήν νίκην οἱ ἄρχοντες ἐκ φιδιτίου κρέας ἔπεμψαν εὐαγγέλιον , ἄλλο δὲ οὐδέν ·
τότε δὲ τῆς μάχης ἀγγελθείσης καὶ τοῦ Ἀρχιδάμου προσιόντος οὐδεὶς ἐκαρτέρησεν , ἀλλὰ πρῶτος ὁ πατὴρ ἀπήντα δακρύων ὑπὸ χαρᾶς καὶ μετ ἐκεῖνον τὰ ἀρχεῖα , τῶν δὲ πρεσβυτέρων καὶ τῶν γυναικῶν τὸ πλῆθος ἐπὶ τὸν ποταμὸν κατῄει , τάς τε χεῖρας ὀρεγόντων καὶ θεοκλυτούντων , ὥσπερ ἀπεωσμένης τὰ παρ ἀξίαν ὀνείδη τῆς Σπάρτης καὶ λαμπρὸν αὖθις ἐξ ἀρχῆς τὸ φῶς ὁρώσης ·
ἐπεὶ πρότερόν γέ φασιν οὐ δὲ ταῖς γυναιξὶν ἀντιβλέπειν τοὺς ἄνδρας αἰσχυνομένους ἐφ οἷς ἔπταισαν .
οἰκιζομένης δὲ Μεσσήνης ὑπὸ τῶν περὶ τὸν Ἐπαμεινώνδαν , καὶ τῶν ἀρχαίων πολιτῶν πανταχόθεν εἰς αὐτὴν συμπορευομένων , διαμάχεσθαι μὲν οὐκ ἐτόλμων οὐ δὲ κωλύειν ἐδύναντο , χαλεπῶς δὲ καὶ βαρέως πρὸς τὸν Ἀγησίλαον εἶχον , ὅτι χώραν οὔ τε πλήθει τῆς Λακωνικῆς ἐλάττονα καὶ πρωτεύουσαν ἀρετῇ τῆς Ἑλληνικῆς ἔχοντες καὶ καρπούμενοι χρόνον τοσοῦτον ἐπὶ τῆς ἐκείνου βασιλείας ἀπολωλέκασι .
διὸ καὶ προτεινομένην ὑπὸ τῶν Θηβαίων τὴν εἰρήνην ὁ Ἀγησίλαος οὐκ ἐδέξατο .
μὴ βουλόμενος δὲ τῷ λόγῳ προέσθαι τοῖς ἔργῳ κρατοῦσι τὴν χώραν , ἀλλὰ φιλονεικῶν , ἐκείνην μὲν οὐκ ἀπέλαβε , μικροῦ δὲ τὴν Σπάρτην προσαπέβαλε καταστρατηγηθείς .
ἐπεὶ γὰρ οἱ Μαντινεῖς αὖθις ἀπέστησαν τῶν Θηβαίων καὶ μετεπέμποντο τοὺς Λακεδαιμονίους , αἰσθόμενος ὁ Ἐπαμεινώνδας τὸν Ἀγησίλαον ἐξεστρατευμένον μετὰ τῆς δυνάμεως καὶ προσιόντα , λαθὼν τοὺς Μαντινεῖς ἀνέζευξε νυκτὸς ἐκ Τεγέας ἄγων ἐπ αὐτὴν τὴν Λακεδαίμονα τὸ στράτευμα , καὶ μικρὸν ἐδέησε παραλλάξας τὸν Ἀγησίλαον ἔρημον ἐξαίφνης καταλαβεῖν τὴν πόλιν .
Εὐθύνου δὲ Θεσπιέως , ὡς Καλλισθένης φησίν , ὡς δὲ Ξενοφῶν , Κρητός τινος , ἐξαγγείλαντος τῷ Ἀγησιλάῳ , ταχὺ προπέμψας ἱππέα τοῖς ἐν τῇ πόλει φράσοντα , μετ οὐ πολὺ καὶ αὐτὸς παρῆλθεν εἰς τὴν Σπάρτην 0 1 .
ὀλίγῳ δὲ ὕστερον οἱ Θηβαῖοι διέβαινον τὸν Εὐρώταν καὶ προσέβαλλον τῇ πόλει , μάλα ἐρρωμένως τοῦ Ἀγησιλάου καὶ παρ ἡλικίαν ἐπαμύνοντος .
οὐ γὰρ , ὡς πρότερον , ἀσφαλείας ἑώρα τὸν καιρὸν ὄντα καὶ φυλακῆς , ἀλλὰ μᾶλλον ἀπονοίας καὶ τόλμης , οἷς τὸν ἄλλον χρόνον οὐδέποτε πιστεύσας οὐ δὲ χρησάμενος , τότε μόνοις ἀπεώσατο τὸν κίνδυνον , ἐκ τῶν χειρῶν τοῦ Ἐπαμεινώνδου τὴν πόλιν ἐξαρπάσας , καὶ στήσας τρόπαιον , καὶ τοῖς παισὶ καὶ ταῖς γυναιξὶν ἐπιδείξας τὰ κάλλιστα τροφεῖα τῇ πατρίδι τοὺς Λακεδαιμονίους ἀποδιδόντας , ἐν δὲ πρώτοις τὸν Ἀρχίδαμον ἀγωνιζόμενον ὑπερηφάνως τῇ τε ῥώμῃ τῆς ψυχῆς καὶ τῇ κουφότητι τοῦ σώματος , ὀξέως ἐπὶ τὰ θλιβόμενα τῆς μάχης διαθέοντα διὰ τῶν στενωπῶν καὶ πανταχοῦ μετ ὀλίγων ἀντερείδοντα τοῖς πολεμίοις ·
ἰσίδαν δὲ δοκῶ , τὸν Φοιβίδου υἱόν , οὐ τοῖς πολίταις μόνον , ἀλλὰ καὶ τοῖς πολεμίοις θέαμα φανῆναι καινὸν καὶ ἀγαστόν .
ἦν μὲν γὰρ ἐκπρεπὴς τὸ εἶδος καὶ τὸ μέγεθος τοῦ σώματος , ὥραν δὲ ἐν ᾗ τὸ ἥδιστον ἀνθοῦσιν ἄνθρωποι παριόντες εἰς ἄνδρας ἐκ παίδων εἶχε , γυμνὸς δὲ καὶ ὅπλων τῶν σκεπὸν τῶν καὶ ἱματίων , λίπα χρισάμενος τὸ σῶμα , καὶ τῇ μὲν ἔχων χειρὶ λόγχην , τῇ δὲ ξίφος , ἐξήλατο τῆς οἰκίας , καὶ διὰ μέσων τῶν μαχομένων ὠσάμενος ἐν τοῖς πολεμίοις ἀνεστρέφετο , παίων τὸν προστυχόντα καὶ καταβάλλων .
ἐτρώθη δὲ ὑπ οὐδενός , εἴ τε θεοῦ δι ἀρετὴν φυλάττοντος αὐτόν , εἴ τε μεῖζόν τι καὶ κρεῖττον ἀνθρώπου φανεὶς τοῖς ἐναντίοις 0 1 .
ἐπὶ τούτῳ δὲ λέγεται τοὺς ἐφόρους στεφανώσαντας αὐτὸν εἶτα χιλίων δραχμῶν ἐπιβαλεῖν ζημίαν , ὅτι χωρὶς ὅπλων διακινδυνεύειν ἐτόλμησεν .
ὀλίγαις δὲ ὕστερον ἡμέραις περὶ τὴν Μαντίνειαν ἐμαχέσαντο , καὶ τὸν Ἐπαμεινώνδαν ἤδη κρατοῦντα τῶν πρώτων , ἔτι δὲ ἐγκείμενον καὶ κατασπεύδοντα τὴν δίωξιν , Ἀντικράτης Λάκων ὑποστὰς ἔπαισε δόρατι μέν , ὡς Διοσκουρίδης ἱστόρηκε , Λακεδαιμόνιοι δὲ Μαχαιρίωνας ἔτι νῦν τοὺς ἀπογόνους τοῦ Ἀντικράτους καλοῦσιν , ὡς μαχαίρᾳ πατάξαντος .
οὕτω γὰρ ἐθαύμασαν καὶ ὑπερηγάπησαν αὐτὸν φόβῳ τοῦ Ἐπαμεινώνδου ζῶντος , ὥστε τιμὰς μὲν ἐκείνῳ καὶ δωρεὰς ψηφίσασθαι , γένει δ ἀτέλειαν , ἣν ἔτι καὶ καθ ἡμᾶς ἔχει Καλλικράτης , εἷς τῶν Ἀντικράτους ἀπογόνων 0 .
μετὰ δὲ τὴν μάχην καὶ τὸν θάνατον τοῦ Ἐπαμεινώνδου γενομένης εἰρήνης τοῖς Ἕλλησι πρὸς αὑτούς , ἀπήλαυνον οἱ περὶ τὸν Ἀγησίλαον τοῦ ὅρκου τοὺς Μεσσηνίους , ὡς πόλιν οὐκ ἔχοντας .
ἐπεὶ δὲ οἱ λοιποὶ πάντες ἐδέχοντο καὶ τοὺς ὅρκους ἐλάμβανον παρ αὐτῶν , ἀπέστησαν οἱ Λακεδαιμόνιοι , καὶ μόνοις αὐτοῖς πόλεμος ἦν ἐλπίζουσιν ἀναλήψεσθαι τὴν Μεσσηνίαν .
βίαιος οὖν ἐδόκει καὶ ἀτενὴς καὶ πολέμων ἄπληστος ὁ Ἀγησίλαος εἶναι , τὰς μὲν κοινὰς διαλύσεις πάντα τρόπον ὑπορύττων καὶ ἀναβάλλων , πάλιν δὲ ὑπὸ χρημάτων ἀπορίας ἀναγκαζόμενος ἐνοχλεῖν τοῖς κατὰ πόλιν φίλοις καὶ δανείζεσθαι καὶ συνερανίζεσθαι , δέον ἀπηλλάχθαι κακῶν εἰς τοῦτο περιήκοντι τῷ καιρῷ , καὶ μὴ τὴν ἅπασαν ἀρχὴν τοσαύτην γενομένην ἀφεικότα καὶ πόλεις καὶ γῆν καὶ θάλατταν , ὑπὲρ τῶν ἐν Μεσσήνῃ κτημάτων καὶ προσόδων σφαδάζειν .
ἔτι δὲ μᾶλλον ἠδόξησε Τάχῳ τῷ Αἰγυπτίῳ στρατηγὸν ἐπιδοὺς ἑαυτόν ·
οὐ γὰρ ἠξίουν ἄνδρα τῆς Ἑλλάδος ἄριστον κεκριμένον καὶ δόξης ἐμπεπληκότα τὴν οἰκουμένην , ἀποστάτῃ βασιλέως , ἀνθρώπῳ βαρβάρῳ , χρῆσαι τὸ σῶμα καὶ τ οὔνομα καὶ τὴν δόξαν ἀποδόσθαι χρημάτων , ἔργα μισθοφόρου καὶ ξεναγοῦ διαπραττόμενον .
κεἰ γὰρ ὑπὲρ ὀγδοήκοντα γεγονὼς ἔτη καὶ πᾶν ὑπὸ τραυμάτων τὸ σῶμα κατακεκομμένος ἐκείνην αὖθις ἀνεδέξατο τὴν καλὴν καὶ περίβλεπτον ἡγεμονίαν ὑπὲρ τῆς τῶν Ἑλλήνων ἐλευθερίας , οὐ πάμπαν ἄμεμπτον εἶναι τὴν φιλοτιμίαν ·
τοῦ γὰρ καλοῦ καιρὸν οἰκεῖον εἶναι καὶ ὥραν , μᾶλλον δὲ ὅλως τὰ καλὰ τῶν αἰσχρῶν τῷ μετρίῳ διαφέρειν 0 .
οὐ μὴν ἐφρόντιζε τούτων ὁ Ἀγησίλαος , οὐ δὲ ᾤετο παρ ἀξίαν εἶναι λειτούργημα δημόσιον οὐδέν , ἀλλὰ μᾶλλον ἀνάξιον ἑαυτοῦ τὸ ζῆν ἄπρακτον ἐν τῇ πόλει καὶ καθῆσθαι περιμένοντα τὸν θάνατον , ὅθεν ἀθροίσας μισθοφόρους ἀφ ὧν ὁ Τάχως αὐτῷ χρημάτων ἔπεμψε , καὶ πλοῖα πληρώσας , ἀνήχθη , τριάκοντα συμβούλους ἔχων μεθ ἑαυτοῦ Σπαρτιάτας , ὡς πρότερον 0 .
ἐπεὶ δὲ κατέπλευσεν εἰς τὴν Αἴγυπτον , εὐθὺς οἱ πρῶτοι τῶν βασιλικῶν ἡγεμόνων καὶ διοικητῶν ἐβάδιζον ἐπὶ ναῦν θεραπεύοντες αὐτόν , ἦν δὲ καὶ τῶν ἄλλων Αἰγυπτίων σπουδή τε μεγάλη καὶ προσδοκία διὰ τ οὔνομα καὶ τὴν δόξαν τοῦ Ἀγησιλάου , καὶ συνετρόχαζον ἅπαντες ἐπὶ τὴν θέαν .
ὡς δὲ ἑώρων λαμπρότητα μὲν καὶ κατασκευὴν οὐδεμίαν , ἄνθρωπον δὲ πρεσβύτην κατακείμενον ἔν τινι πόᾳ παρὰ τὴν θάλασσαν , εὐτελῆ καὶ μικρὸν τὸ σῶμα , τραχὺ καὶ φαῦλον ἱμάτιον ἀμπεχόμενον , σκώπτειν αὐτοῖς καὶ γελωτοποιεῖν ἐπῄει , καὶ λέγειν ὅτι τοῦτο ἦν τὸ μυθολογούμενον ὠδίνειν ὄρος , εἶτα μῦν ἀποτεκεῖν .
ἔτι δὲ μᾶλλον αὐτὸν τὴν ἀτοπίαν ἐθαύμασαν , ὅτε ξενίων προσκομισθέντων καὶ προσαχθέντων ἄλευρα μὲν καὶ μόσχους καὶ χῆνας ἔλαβε , τραγήματα δὲ καὶ πέμματα καὶ μύρα διωθεῖτο , καὶ βιαζομένων λαβεῖν καὶ λιπαρούντων ἐκέλευσε τοῖς εἵλωσι διδόναι κομίζοντας .
τῇ μέντοι στεφανωτρίδι βύβλῳ φησὶν αὐτὸν ἡσθέντα Θεόφραστος διὰ τὴν λιτότητα καὶ καθαριότητα τῶν στεφάνων αἰτήσασθαι καὶ λαβεῖν , ὅτε ἀπέπλει , παρὰ τοῦ βασιλέως .
τότε δὲ συμμίξας τῷ Τάχῳ παρασκευαζομένῳ πρὸς τὴν στρατείαν , οὐχ , ὥσπερ ἤλπιζεν , ἁπάσης στρατηγὸς ἀπεδείχθη τῆς δυνάμεως , ἀλλὰ τῶν μισθοφόρων μόνων , τὸν δὲ ναυτικοῦ Χαβρίας ὁ Ἀθηναῖος 0 ·
ἡγεμὼν δὲ συμπάντων αὐτὸς ἦν ὁ Τάχως .
καὶ τοῦτο πρῶτον ἠνίασε τὸν Ἀγησίλαον ·
ἔπειτα τὴν ἄλλην ἀλαζονείαν καὶ κενοφροσύνην τοῦ Αἰγυπτίου βαρυνόμενος ἠναγκάζετο φέρειν καὶ συνεξέπλευσεν ἐπὶ τοὺς Φοίνικας αὐτῷ , παρὰ τὴν ἀξίαν τὴν ἑαυτοῦ καὶ τὴν φύσιν ὑπείκων καὶ καρτερῶν , ἄχρι οὗ καιρὸν ἔλαβε .
νεκτάναβις γὰρ ἀνεψιὸς ὢν τοῦ Τάχω καὶ μέρος ἔχων ὑφ ἑαυτῷ τῆς δυνάμεως ἀπέστη ·
καὶ βασιλεὺς ὑπὸ τῶν Αἰγυπτίων ἀναγορευθεὶς διεπέμπετο πρὸς τὸν Ἀγησίλαον ἀξιῶν αὐτῷ βοηθεῖν τὰ δ αὐτὰ καὶ τὸν Χαβρίαν παρεκάλει , μεγάλας ὑπισχνούμενος ἀμφοτέροις δωρεάς .
αἰσθομένου δὲ ταῦτα τοῦ Τάχω καὶ τραπομένου πρὸς δέησιν αὐτῶν , ὁ μὲν Χαβρίας ἐπειρᾶτο καὶ τὸν Ἀγησίλαον ἐν τῇ φιλίᾳ τοῦ Τάχω πείθων καὶ παραμυθούμενος κατέχειν , ὁ δὲ Ἀγησίλαος εἶπεν ὅτι σοὶ μέν , ὦ Χαβρία , κατὰ σεαυτὸν ἀφιγμένῳ χρῆσθαι τοῖς ἑαυτοῦ λογισμοῖς ἔξεστιν , ἐγὼ δὲ ὑπὸ τῆς πατρίδος ἐδόθην Αἰγυπτίοις στρατηγός , οὐκ οὖν ἂν ἔχοι μοι καλῶς οἷς ἐπέμφθην σύμμαχος πολεμεῖν , ἐὰν μὴ πάλιν ἡ πατρὶς κελεύσῃ .
ταῦτα δὲ εἰπὼν ἔπεμψεν εἰς Σπάρτην ;
ἄνδρας , οἳ τοῦ μὲν Τάχω κατηγορήσειν , ἐπαινέσεσθαι δὲ τὸν Νεκτάναβιν ἔμελλον 0 .
ἔπεμψαν δὲ κ ἀκεῖνοι δεόμενοι τῶν Λακεδαιμονίων , ὁ μὲν ὡς πάλαι σύμμαχος γεγονὼς καὶ φίλος , ὁ δὲ ὡς εὔνους καὶ προθυμότερος περὶ τὴν πόλιν ἐσόμενος 0 1 .
ἀκούσαντες οὖν οἱ Λακεδαιμόνιοι τοῖς μὲν Αἰγυπτίοις ἀπεκρίναντο φανερῶς Ἀγησιλάῳ περὶ τούτων μελήσειν , ἐκείνῳ δὲ ἐπέστειλαν ὁρᾶν κελεύοντες ὅπως πράξει τὸ τῇ Σπάρτῃ συμφέρον .
οὕτω δὴ λαβὼν τοὺς μισθοφόρους ὁ Ἀγησίλαος ἀπὸ τοῦ Τάχω μετέστη πρὸς τὸν Νεκτάναβιν , ἀτόπου καὶ ἀλλοκότου πράγματος παρακαλύμματι τῷ συμφέροντι τῆς πατρίδος χρησάμενος ·
ἐπεὶ ταύτης γε τῆς προφάσεως ἀφαιρεθείσης τὸ δικαιότατον ὄνομα τῆς πράξεως ἦν προδοσία 0 .
λακεδαιμόνιοι δὲ τὴν πρώτην τοῦ καλοῦ μερίδα τῷ τῆς πατρίδος συμφέροντι διδόντες οὔ τε μανθάνουσιν οὔ τε ἐπίστανται δίκαιον ἄλλο πλὴν ὃ τὴν Σπάρτην αὔξειν νομίζουσιν 0 .
ὁ μέν οὖν Τάχως ἐρημωθεὶς τῶν μισθοφόρων ἔφυγεν , ἐκ δὲ Μένδητος ἕτερος ἐπανίσταται τῷ Νεκτανάβιδι βασιλεὺς ἀναγορευθείς ·
καὶ συναγαγὼν δέκα μυριάδας ἀνθρώπων ἐπῄει .
θαρσύνοντος δὲ τοῦ Νεκτανάβιδος τὸν Ἀγησίλαον , καὶ λέγοντος ὅτι πολλοὶ μέν εἰσιν οἱ πολέμιοι , μιγάδες δὲ Καὶ βάναυσοι Καὶ δι ἀπειρίαν εὐκαταφρόνητοι , καὶ μὴν οὐ τὸ πλῆθος αὐτῶν , ὁ Ἀγησίλαος εἶπεν , ἀλλὰ τὴν ἀπειρίαν φοβοῦμαι καὶ τὴν ἀμαθίαν ὡς δυσεξαπάτητον 0 .
αἱ γὰρ ἀπάται τὸ παράδοξον ἐπάγουσι τοῖς πρὸς ἄμυναν ὑπονοοῦσι Καὶ προσδοκῶσι τρεπομένοις , ὁ δὲ μὴ προσδοκῶν μη δὲ ὑπονοῶν μηδὲν οὐ δίδωσι τῷ παραλογιζομένῳ λαβήν , ὥσπερ οὐ δὲ τῷ παλαίοντι ῥοπὴν ὁ μὴ κινούμενος 0 .
ἐκ τούτου Καὶ ὁ Μενδήσιος ἔπεμπε πειρῶν τὸν Ἀγησίλαον .
ἔδεισεν οὖν ὁ Νεκτάναβις , Καὶ κελεύοντος αὐτοῦ διαμάχεσθαι τὴν ταχίστην Καὶ μὴ χρόνῳ πολεμεῖν πρὸς ἀνθρώπους ἀπείρους ἀγῶνος , πολυχειρίᾳ δὲ περιελθεῖν Καὶ περιταφρεῦσαι Καὶ φθάσαι πολλὰ Καὶ προλαβεῖν δυναμένους , ἔτι μᾶλλον ἐν ὑποψίᾳ Καὶ φόβῳ γενόμενος πρὸς αὐτὸν ἀπεχώρησεν εἰς πόλιν εὐερκῆ Καὶ μέγαν ἔχουσαν περίβολον .
ὁ δὲ Ἀγησίλαος ἠγανάκτει μέν ἀπιστούμενος Καὶ βαρέως ἔφερεν , αἰσχυνόμενος δὲ Καὶ πάλιν μεταστῆναι πρὸς τὸν ἕτερον Καὶ τελέως ἀπελθεῖν ἄπρακτος , ἠκολούθησε Καὶ συνεισῆλθεν εἰς τὸ τεῖχος .
ἐπελθόντων δὲ τῶν πολεμίων καὶ περιταφρευόντων τὴν πόλιν , αὖθις αὖ δείσας τὴν πολιορκίαν ὁ Αἰγύπτιος ἐβούλετο μάχεσθαι καὶ τοὺς Ἕλληνας μάλα συμπροθυμουμένους εἶχεν ·
οὐ γὰρ ἦν ἐν τῷ χωρίῳ σῖτος , ὁ δὲ Ἀγησίλαος οὐκ ἐῶν , ἀλλὰ κωλύων ἤκουε μὲν ἔτι μᾶλλον κακῶς ἢ πρότερον ὑπὸ τῶν Αἰγυπτίων καὶ προδότης ἀπεκαλεῖτο τοῦ βασιλέως , ἔφερε δὲ πρᾳότερον ἤδη τὰς διαβολὰς καὶ προσεῖχε τῷ καιρῷ τοῦ στρατηγήματος 0 .
τάφρον ἔξωθεν ἦγον οἱ πολέμιοι περὶ τὸ τεῖχος βαθεῖαν ὡς παντάπασιν ἀποκλείσοντες αὐτούς , ὡς οὖν ἐγγὺς ἦσαν αἱ τελευταὶ τοῦ ὀρύγματος ἀπαντῶντος αὑτῷ καὶ περιϊόντος ἐν κύκλῳ τὴν πόλιν , ἑσπέραν ἀναμείνας γενέσθαι καὶ κελεύσας ἐξοπλίζεσθαι τοὺς Ἕλληνας ἔλεγεν ἐλθὼν πρὸς τὸν Αἰγύπτιον ·
ὁμὲν τῆς σωτηρίας , ὦ νεανία , καιρὸς οὗτός ἐστιν , ὃν ἐγὼ διαφθεῖραι φοβούμενος οὐκ ἔφραζον πρὶν ἐλθεῖν .
ἐπεὶ δὲ ἡμῖν οἱ πολέμιοι τὴν ἀσφάλειαν αὐτοὶ διὰ τῶν χειρῶν παρεσκευάκασι , τοσαύτην ὀρυξάμενοι τάφρον , ἧς τὸ μὲν ἐξειργασμένον ἐκείνοις ἐμποδών ἐστι τοῦ πλήθους , τὸ δὲ διαλεῖπον ἡμῖν δίδωσιν ἴσῳ καὶ δικαίῳ μέτρῳ διαμάχεσθαι πρὸς αὐτούς , φέρε νῦν , προθυμηθεὶς ἀνὴρ ἀγαθὸς γενέσθαι καὶ μεθ ἡμῶν ἐπισπόμενος δρόμῳ σῶζε σεαυτὸν ἅμα καὶ τὴν στρατιάν .
ἡμᾶς γὰρ οἱ μὲν κατὰ στόμα τῶν πολεμίων οὐχ ὑπομενοῦσιν , οἱ δὲ ἄλλοι διὰ τὴν τάφρον οὐ βλάψουσιν .
ἐθαύμασεν οὖν ὁ Νεκτάναβις τοῦ Ἀγησιλάου τὴν δεινότητα , καὶ δοὺς ἑαυτὸν εἰς μέσα τὰ τῶν Ἑλλήνων ὅπλα καὶ προσπεσὼν ἐτρέψατο ῥᾳδίως τοὺς ἀντιστάντας .
ὡς δὲ ἅπαξ ἔλαβε πειθόμενον αὑτῷ τὸν Νεκτάναβιν ὁ Ἀγησίλαος , αὖθις ἐπῆγε τὸ αὐτὸ στρατήγημα καθάπερ πάλαισμα τοῖς πολεμίοις 0 .
τὰ μὲν γὰρ ὑποφεύγων καὶ ὑπάγων , τὰ δὲ ἀντιπεριχωρῶν , ἐμβάλλει τὸ πλῆθος αὐτῶν εἰς τόπον ἔχοντα διώρυχα βαθεῖαν ἐξ ἑκατέρας πλευρᾶς παραρρέουσαν , ὧν τὸ μέσον ἐμφράξας καὶ καταλαβὼν τῷ μετώπῳ τῆς φάλαγγος ἐξίσωσε πρὸς τοὺς μαχομένους τῶν πολεμίων τὸ πλῆθος , οὐκ ἔχοντας περιδρομὴν καὶ κύκλωσιν .
ὅθεν οὐ πολὺν χρόνον ἀντιστάντες ἐτράποντο ·
καὶ πολλοὶ μὲν ἀνῃρέθησαν , οἱ δὲ φεύγοντες ἐσκεδάσθησαν καὶ διερρύησαν .
ἐκ δὲ τούτου καλῶς μὲν εἶχε τὰ πράγματα καὶ βεβαίως τῷ Αἰγυπτίῳ πρὸς ἀσφάλειαν ἀγαπῶν δὲ καὶ φιλοφρονούμενος ἐδεῖτο μεῖναι καὶ συνδιαχειμάσαι μετ αὐτοῦ τὸν Ἀγησίλαον .
ὁ δὲ ὥρμητο πρὸς τὸν οἴκοι πόλεμον , εἰδὼς χρημάτων δεομένην τὴν πόλιν καὶ ξενοτροφοῦσαν .
πρ οὔπεμψεν οὖν αὐτὸν ἐντίμως καὶ μεγαλοπρεπῶς , ἄλλας τε λαβόντα τιμὰς καὶ δωρεὰς καὶ πρὸς τὸν πόλεμον ἀργυρίου διακόσια καὶ τριάκοντα τάλαντα .
χειμῶνος δὲ ὄντος ἤδη τῆς γῆς ἐχόμενος ταῖς ναυσὶ καὶ παρὰ τὴν Λιβύην εἰς χωρίον ἔρημον κομισθείς , ὃ καλοῦσι Μενελάου λιμένα , θνήσκει , βιώσας μὲν ὀγδοήκοντα καὶ τέσσαρα ἔτη , βασιλεύσας δὲ τῆς Σπάρτης ἑνὶ τῶν τεσσαράκοντα πλέον , καὶ τούτων ὑπὲρ τριάκοντα πάντων μέγιστος καὶ δυνατώτατος γενόμενος καὶ σχεδὸν ὅλης τῆς Ἑλλάδος ἡγεμὼν καὶ βασιλεὺς νομισθεὶς ἄχρι τῆς ἐν Λεύκτροις μάχης .