Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
οὕτω δὲ ἀποθανόντος Εὐμενοῦς οὐκ ἐπ ἄλλῳ τινὶ τὴν τιμωρίαν ἐποιήσατο τῶν προδόντων αὐτὸν ἡγεμόνων καὶ στρατιωτῶν τὸ δαιμόνιον , ἀλλ αὐτὸς Ἀντίγονος προβαλόμενος ὡς ἀσεβεῖς καὶ θηριώδεις τοὺς ἀργυράσπιδας παρέδωκε Σιβυρτίῳ τῷ διοικοῦντι τὴν Ἀραχωσίαν , πάντα τρόπον ἐκτρῖψαι καὶ καταφθεῖραι κελεύσας , ὅπως μηδεὶς αὐτῶν εἰς Μακεδονίαν ἄπεισι μη δὲ ὄψεται τὴν Ἑλληνικὴν θάλατταν .
θαυμαστὸν μὲν ἴσως οὐκ ἔστιν , ἐν ἀπείρῳ τῷ χρόνῳ τῆς τύχης ἄλλοτε ἄλλως ῥεούσης , ἐπὶ τ αὐτὰ συμπτώματα πολλάκις καταφέρεσθαι τὸ αὐτόματον .
εἴ τε γὰρ οὐκ ἔστι τῶν ὑποκειμένων ὡρισμένον τὸ πλῆθος , ἄφθονον ἔχει τῆς τῶν ἀποτελουμένων ὁμοιότητος χορηγὸν ἡ τύχη τὴν τῆς ὕλης εὐπειρίαν , εἴ τ ἔκ τινων ὡρισμένων ἀριθμῷ συμπλέκεται τὰ πράγματα , πολλάκις ἀνάγκη τ αὐτὰ γίνεσθαι διὰ τῶν αὑτῶν περαινόμενα 0 .
ἐπεὶ δ ἀγαπῶντες ἔνιοι τὰ τοιαῦτα συνάγουσιν ἱστορίᾳ καὶ ἀκοῇ τῶν κατὰ τύχην γεγονότων ὅσα λογισμοῦ καὶ προνοίας ἔργοις ἔοικεν , οἷον ὅτι δυεῖν Ἄττεων γενομένων ἐμφανῶν , τοῦ μὲν Σύρου , τοῦ δὲ Ἀρκάδος , ἑκάτερος ὑπὸ συὸς ἀπώλετο , δυεῖν δὲ Ἀκταιώνων , ὁ μὲν ὑπὸ τῶν κυνῶν , ὁ δ ὑπὸ τῶν ἐραστῶν διεσπάσθη , δυεῖν δὲ Σκηπιώνων , ὑφ οὗ μὲν ἐνικήθησαν Καρχηδόνιοι πρότερον , ὑφ οὗ δὲ ὕστερον ἄρδην ἀνῃρέθησαν , ἑάλω δὲ τὸ Ἴλιον ὑφ Ἡρακλέους διὰ τὰς Λαομέδοντος ἵππους καὶ ὑπὸ Ἀγαμέμνονος διὰ τοῦ δουρείου προσαγορευθέντος ἵππου , τρίτον δ ὑπὸ Χαριδήμου , ταῖς πύλαις ἵππου τινὸς ἐμπεσόντος ἀποκλεῖσαι ταχὺ τῶν Ἰλιέων μὴ δυνηθέντων δυεῖν δὲ ὁμωνύμων τοῖς εὐωδεστάτοις φυτοῖς πόλεων , Ἴου καὶ Σμύρνης , τὸν ποιητὴν Ὅμηρον ἐι ᾗ μὲν γενέσθαι λέγουσιν , ἐν ᾗ δὲ ἀποθανεῖν , φέρε καὶ τοῦτο προσθῶμεν αὐτοῖς , ὅτι καὶ τῶν στρατηγῶν οἱ πολεμικώτατοι καὶ πλεῖστα δόλῳ κατεργασάμενοι μετὰ δεινότητος ἑτερόφθαλμοι γεγόνασι , Φίλιππος , Ἀντίγονος , Ἀννίβας καὶ περὶ οὗ τόδε τὸ σύγγραμμα Σερτώριος , ὃν Φιλίππου μὲν ἄν τις ἀποφαίνοιτο σωφρονέστερον περὶ τὰς γυναῖκας , Ἀντιγόνου δὲ πιστότερον περὶ φίλους , Ἀννίβου δὲ ἡμερώτερον πρὸς πολεμίους , λειπόμενον δὲ συνέσει μὲν οὐδενὸς τούτων , τύχῃ δὲ πάντων , ᾗ πολὺ τῶν ἐμφανῶν πολεμίων χαλεπωτέρᾳ περὶ πάντα χρησάμενος ἐπανίσωσεν ἑαυτὸν ἐμπειρίᾳ μὲν τῇ Μετέλλου , τόλμῃ δὲ τῇ Πομπηΐου , τύχῃ δὲ τῇ Σύλλα , δυνάμει δὲ τῇ Ῥωμαίων , φυγὰς καὶ βαρβάρων ἔπηλυς ἄρχων ἀντιταξάμενος 0 1 2 .
τούτῳ δὴ μάλιστα τῶν Ἑλλήνων τὸν Καρδιανὸν ὁμοιοῦμεν Εὐμενῆ ·
ἀμφότεροι γὰρ ἀρχικοὶ καὶ σὺν δόλῳ πολεμικοί , καὶ τῆς μὲν αὑτῶν ἀποξενωθέντες , ἡγησάμενοι δ ἀλλοδαπῶν , τύχῃ δὲ χρησάμενοι βιαίῳ καὶ ἀδίκῳ περὶ τὴν τελευτήν ἐπιβουλευθέντες γὰρ ἀμφότεροι , μεθ ὧν τοὺς πολεμίους ἐνίκων , ὑπὸ τούτων ἀνῃρέθησαν 0 .
κοΐντῳ Σερτωρίῳ γένος ἦν οὐκ ἀσημότατον ἐν πόλει Νούρσοις τῆς Σαβίνων τραφεὶς δὲ κοσμίως ὑπὸ μητρὶ χήρᾳ πατρὸς ὀρφανός ὑπερφυῶς δοκεῖ φιλομήτωρ γενέσθαι , ὄνομα τῆς μητρὸς Ῥέαν λέγουσιν .
ἤσκητο μὲν οὖν καί περὶ δίκας ἱκανῶς , καί τινα καί δύναμιν ἐν τῇ πόλει μειράκιον ὢν ἀπὸ τοῦ λέγειν ἔσχεν αἱ δὲ περὶ τὰ στρατιωτικὰ λαμπρότητες αὐτοῦ καί κατορθώσεις ἐνταῦθα τὴν φιλοτιμίαν μετέστησαν .
πρῶτον μὲν οὖν Κίμβρων καὶ Τευτόνων ἐμβεβληκότων εἰς Γαλατίαν στρατευόμενος ὑπὸ Καιπίωνι , κακῶς ἀγωνισαμένων τῶν Ῥωμαίων καὶ τροπῆς γενομένης ἀποβεβληκὼς τὸν ἵππον καὶ κατατετρωμένος τὸ σῶμα τὸν Ῥοδανὸν διεπέρασεν , αὐτῷ τε τῷ θώρακι καὶ θυρεῷ πρὸς ἐναντίον ῥεῦμα πολὺ νηχόμενος ·
οὕτω τὸ σῶμα ῥωμαλέον ἦν αὐτῷ καὶ διάπονον τῇ ἀσκήσει .
δεύτερον δὲ τῶν αὑτῶν ἐπερχομένων μυριάσι πολλαῖς καὶ δειναῖς ἀπειλαῖς , ὥστε καὶ τὸ μένειν ἄνδρα Ῥωμαῖον ἐν τάξει τότε καὶ τ πείθεσθαι τῷ στρατηγῷ μέγα ἔργον εἶναι , Μάριος μὲν ἡγεῖτο , Σερτώριος δὲ κατασκοπὴν ὑπέστη τῶν πολεμίων , ἐσθῆτι δὲ Κελτικῇ σκευασάμενος καὶ τὰ κοινότατα τῆς διαλέκτου πρὸς ἔντευξιν ἐπὶ καιροῦ παραλαβών , ἀναμίγνυται τοῖς βαρβάροις ·
καὶ τὰ μὲν ἰδών , τὰ δ ἀκοῇ πυθόμενος τῶν ἐπειγόντων ἐπανῆλθε πρὸς Μάριον .
τότε μὲν οὖν ἀριστείων ἔτυχεν ·
ἐν δὲ τῇ λοιπῇ στρατείᾳ πολλὰ καὶ συνέσεως ἔργα καὶ τόλμης ἀποδειξάμενος εἰς ὄνομα καὶ πίστιν ὑπὸ τοῦ στρατηγοῦ προήχθη , Μετὰ δὲ τὸν Κίμβρων καὶ Τευτόνων πόλεμον ἐκπεμφθεὶς ὑπὸ Δειδίῳ στρατηγῷ χιλίαρχος ἐπὶ Ἰβηρίας ἐν τῇ πόλει Κάστλωνι παρεχείμαζε τῆς Κελτιβήρων .
ἐπεὶ δὲ τῶν στρατιωτῶν ἐν ἀφθόνοις ὑβριζόντων καὶ τὰ πολλὰ μεθυόντων καταφρονήσαντες οἱ βάρβαροι μετεπέμψαντο νυκτὸς ἐπικουρίαν παρὰ τῶν ἀστυγειτόνων Ὠριτανῶν καὶ κατ οἰκίας ἐπιόντες ἔκτεινον αὐτούς , ὑπεκδὺς ὁ Σερτώριος μετ ὀλίγων καὶ τοὺς ἐκπίπτοντας συναγαγών κύκλῳ τὴν πόλιν περιῆλθε ·
καὶ καθ ἃς οἱ βάρβαροι πύλας ἔλαθον παρεισπεσόντες ἀνεῳγμένας εὑρών , οὐ τ αὐτὸν ἐκείνοις ἔπαθεν , ἀλλὰ φρουρὰς ἐπιστήσας καὶ καταλαβὼν πανταχόθεν τὴν πόλιν ἔκτεινε τοὺς ἐν ἡλικίᾳ πάντας .
ὡς δὲ ἀνῃρέθησαν , ἐκέλευσε τοὺς στρατιώτας πάντας τὰ μὲν αὑτῶν ὅπλα καὶ τὴν ἐσθῆτα καταθέσθαι , τοῖς δὲ τῶν βαρβάρων ἐνσκευασαμένους ἕπεσθαι πρὸς τὴν πόλιν ἐκείνην ἐξ ἧς ἀπεστάλησαν οἱ νύκτωρ ἐπιπεσόντες αὐτοῖς .
ψευσάμενος δὲ τῇ τῶν ὅπλων ὄψει τοὺς βαρβάρους τάς τε πύλας ἀνεῳγμένας εὗρε καὶ πλῆθος ἀνθρώπων ἔλαβεν οἰομένων ἀπαντᾶν εὖ πεπραχόσι φίλοις καὶ πολίταις .
διὸ πλεῖστοι μὲν ὑπὸ τῶν Ῥωμαίων ἐσφάττοντο περὶ τὰς πύλας , οἱ δὲ λοιποὶ παραδόντες ἑαυτοὺς ἐπράθησαν .
ἐκ τούτου Σερτώριος ἐν τῇ Ἰβηρίᾳ διεβοήθη ·
καὶ ὅτε πρῶτον ἐπανῆκεν εἰς Ῥώμην , ταμίας ἀποδείκνυται τῆς περὶ Πάδον Γαλατίας , ἐν δέοντι .
τοῦ γὰρ Μαρσικοῦ πολέμου συνισταμένου , στρατιώτας τε προσταχθὲν αὐτῷ καταλέγειν καὶ ὅπλα ποιεῖσθαι , σπουδὴν καὶ τάχος προσθεὶς τῷ ἔργῳ παρὰ τὴν τῶν ἄλλων νέων βραδυτῆτα καὶ μαλακίαν ἀνδρὸς ἐμπράκτως βιωσομένου δόξαν ἔσχεν .
οὐ μὴν ὑφήκατο τῆς στρατιωτικῆς τόλμης εἰς ἀξίωμα προεληλυθὼς ἡγεμόνος , ἀλλὰ καὶ χειρὸς ἐπιδεικνύμενος ἔργα θαυμαστὰ καὶ τὸ σῶμα τοῖς ἀγῶσιν ἀφειδῶς ἐπιδιδούς , τῶν ὄψεων ἀπέβαλε τὴν ἑτέραν ἐκκοπεῖσαν .
ἐπὶ τούτῳ δὲ καὶ καλλωπιζόμενος ἀεὶ διετέλει .
τοὺς μὲν γὰρ ἄλλους οὐκ ἀεὶ τὰ μαρτύρια τῶν ἀριστειῶν περιφέρειν , ἀλλὰ καὶ ἀποτίθεσθαι στρεπτὰ καὶ δόρατα καὶ στεφάνους , αὐτῷ δὲ τῆς ἀνδραγαθίας παραμένειν τὰ γνωρίσματα , τοὺς αὐτοὺς ἔχοντι τῆς ἀρετῆς ἅμα καὶ τῆς συμφορᾶς θεατάς .
ἀπέδωκε δὲ καὶ ὁ δῆμος αὐτῷ τιμὴν πρέπουσαν .
εἰσελθόντα γὰρ εἰς θέατρον ἐδέξαντό τε κρότῳ καὶ κατευφήμησαν , ὧν οὐ δὲ τοῖς πάνυ προήκουσιν ἡλικίᾳ τε καὶ δόξῃ τυχεῖν ἦν ῥᾴδιον .
δημαρχίαν μέντοι μετιών Σύλλα καταστασιάσαντος αὑτὸν ἐξέπεσε ·
διὸ καὶ δοκεῖ γενέσθαι μισοσύλλας .
ἐπεὶ δὲ Μάριος μὲν ὑπὸ Σύλλα κρατηθεὶς ἔφευγε , Σύλλας δὲ Μιθριδάτῃ πολεμήσων ἀπῆρε , τῶν δὲ ὑπάτων Ὀκτάβιος μὲν ἐπὶ τῆς Σύλλα προαιρέσεως ἔμενε , Κίννας δὲ νεωτερίζων ὑποφερομένην ἀνεκαλεῖτο τὴν Μαρίου στάσιν , τούτῳ προσένειμεν αὑτὸν ὁ Σερτώριος , ἄλλως τε καὶ τὸν Ὀκτάβιον ὁρῶν αὑτὸν μὲν ἀμβλύτερον ὄντα , τοῖς δὲ Μαρίου φίλοις ἀπιστοῦντα .
γενομένης δὲ τοῖς ὑπάτοις ἐν ἀγορᾷ μάχης μεγάλης Ὀκτάβιος μὲν ἐκράτησε , Κίννας δὲ καὶ Σερτώριος οὐ πολλῷ ἐλάττους τῶν μυρίων ἀποβαλόντες ἔφυγον καὶ τῶν περὶ τὴν Ἰταλίαν ἔτι διεσπαρμένων στρατοπέδων προσαγόμενοι τὰ πλεῖστα πειθοῖ ταχὺ κατέστησαν ἀξιόμαχοι τοῖς περὶ τὸν Ὀκτάβιον .
μαρίου δὲ καταπλεύσαντος ἐκ Λιβύης καὶ τῷ Κίννᾳ προστιθέντος ἑαυτὸν ὡς ἰδιώτην ὑπάτῳ , τοῖς μὲν ἄλλοις ἐδόκει δέχεσθαι , Σερτώριος δὲ ἀπηγόρευεν , εἴ τε τὸν Κίνναν ἧττον οἰόμενος ἑαυτῷ προσέξειν ἀνδρὸς ἡγεμονικωτέρου παρόντος , εἴ τε τὴν βαρύτητα τοῦ Μαρίου δεδοικώς , μὴ πάντα τὰ πράγματα συγχέῃ θυμῷ μέτρον οὐκ ἔχοντι , πέρα δίκης ἐν τῷ κρατεῖν προερχόμενος 0 .
ἔλεγεν οὖν μικρὸν εἶναι τὸ ὑπολειπόμενον ἔργον αὐτοῖς ἤδη κρατοῦσι , δεξαμένων δὲ τὸν Μάριον τὸ σύμπαν οἴσεσθαι τῆς δόξης ἐκεῖνον καὶ τῆς δυνάμεως , χαλεπὸν ὄντα πρὸς κοινωνίαν ἀρχῆς καὶ ἄπιστον .
εἰπόντος δὲ τοῦ Κίννα ταῦτα μὲν ὀρθῶς ὑπολογίζεσθαι τὸν Σερτώριον , αἰδεῖσθαι δὲ καὶ διαπορεῖν ὅπως ἀπώσεται τὸν Μάριον αὐτὸς ἐπὶ κοινωνίᾳ πραγμάτων κεκληκώς , ὑπολαβὼν ὁ Σερτώριος εἶπεν ἀλλ ἐγὼ μὲν αὐτὸν ἀφ ἑαυτοῦ Μάριον ἥκειν νομίζων εἰς Ἰταλίαν τὸ συμφέρον ἐσκόπουν σοὶ δὲ τὴν ἀρχὴν οὐ δὲ βουλεύεσθαι καλῶς εἶχεν ἥκοντος ὃν αὐτὸς ἐλθεῖν ἠξίωσας , ἀλλὰ χρῆσθαι καὶ δέχεσθαι , τῆς πίστεως μηδενὶ λογισμῷ χώραν διδούσης οὕτως μεταπέμπεται τὸν Μάριον Κίννας ·
καὶ τριχῇ τῆς δυνάμεως διανεμηθείσης ἦρχον οἱ τρεῖς .
διαπολεμηθέντος δὲ τοῦ πολέμου καὶ τῶν περὶ τὸν Κίνναν καὶ Μάριον ἐμφορουμένων ὕβρεώς τε καὶ πικρίας ἁπάσης , ὥστε χρυσὸν ἀποδεῖξαι Ῥωμαίοις τὰ τοῦ πολέμου κακά , Σερτώριος λέγεται μόνος οὔ τε ἀποκτεῖναί τινα πρὸς ὀργὴν οὔ τε ἐνυβρίσαι κρατῶν , ἀλλὰ καὶ τῷ Μαρίῳ δυσχεραίνειν καὶ τὸν Κίνναν ἐντυγχάνων ἰδίᾳ καὶ δεόμενος μετριώτερον ποιεῖν .
τέλος δὲ τῶν δούλων , οὓς Μάριος συμμάχους μὲν ἐν τῷ πολέμῳ δορυφόρους δὲ τῆς τυραννίδος ἔχων ἰσχυροὺς καὶ πλουσίους ἐποίησε , τὰ μὲν ἐκείνου διδόντος καὶ κελεύοντος , τὰ δὲ καὶ βίᾳ παρανομούντων εἰς τοὺς δεσπότας , σφαττόντων μὲν αὐτούς , ταῖς δὲ δεσποίναις πλησιαζόντων καὶ βιαζομένων τοὺς παῖδας , οὐκ ἀνασχετὰ ποιούμενος ὁ Σερτώριος ἅπαντας ἐν τ αὐτῷ στρατοπεδεύοντας κατηκόντισεν , οὐκ ἐλάττους τετρακισχιλίων ὄντας .
ἐπεὶ δὲ Μάριος μὲν ἐτελεύτησε καὶ Κίννας ἀνῃρέθη μικρὸν ὕστερον , ὁ δὲ νεανίας Μάριος ἄκοντος αὐτοῦ παρὰ τοὺς νόμους ὑπατείαν ἔλαβε , Κάρβωνες δὲ καὶ Νωρβανοὶ καὶ Σκηπίωνες ἐπιόντι Σύλλᾳ κακῶς ἐπολέμουν , καὶ τὰ μὲν ἀνανδρίᾳ καὶ μαλακίᾳ τῶν στρατηγῶν ἐφθείρετο , τὰ δὲ οἱ προδιδόντες ἀπώλλυσαν , ἔργον δὲ οὐδὲν ἦν αὐτοῦ παρόντος τοῖς πράγμασι μοχθηρῶς ὑποφερομένοις διὰ τὸ χεῖρον φρονεῖν τοὺς μᾶλλον δυναμένους , τέλος δὲ Σύλλας Σκηπίωνι παραστρατοπεδεύσας καὶ φιλοφρονούμενος , ὡς εἰρήνης ἐσομένης , διέφθειρε τὸ στράτευμα , καὶ ταῦτα προλέγων Σκηπίωνι καὶ διδάσκων Σερτώριος οὐκ ἔπειθε , παντάπασιν ἀπογνοὺς τὴν πόλιν ὥρμησεν εἰς Ἰβηρίαν , ὡς , εἰ φθάσει τὴν ἐκεῖ κρατυνάμενος ἀρχήν , καταφυγὴ τοῖς πταίουσιν ἐνταῦθα τῶν φίλων ἐσόμενος .
χειμῶσι δὲ χαλεποῖς χρησάμενος ἐν χωρίοις ὀρεινοῖς ὑπὸ βαρβάρων ἐπράττετο τέλη καὶ μισθοὺς τοῦ παρελθεῖν τὴν ὁδόν .
ἀγανακτούντων δὲ τῶν σὺν αὐτῷ , καὶ δεινολογουμένων εἰ Ῥωμαίων ἀνθύπατος τέλη καταβαλεῖ βαρβάροις ὀλέθροις , μικρὰ φροντίσας τοῦ δοκοῦντος αἰσχροῦ , καὶ καιρὸν ὠνεῖσθαι φήσας , οὗ σπανιώτερον οὐδὲν ἀνδρὶ μεγάλων ἐφιεμένῳ , τοὺς μὲν βαρβάρους ἐθεράπευσε χρήμασι , τὴν δ Ἰβηρίαν ἐπειχθεὶς κατέσχε .
παραλαβὼν δὲ ἔθνη πλήθει μὲν καὶ ἡλικίᾳ ἀκμάζοντα , πλεονεξίᾳ δὲ καὶ ὕβρει τῶν πεμπομένων ἑκάστοτε στρατηγῶν πρὸς ὅλην κακῶς διακείμενα τὴν ἡγεμονίαν , ἀνελάμβανεν ὁμιλίᾳ τε τοὺς δυνατοὺς καὶ φόρων ἀνέσει τοὺς πολλούς , μάλιστα δὲ τῶν ἐπισταθμιῶν ἀπαλλάξας ἠγαπήθη ·
τοὺς γὰρ στρατιώτας ἠνάγκαζεν ἐν τοῖς προαστείοις χειμάδια πήγνυσθαι , πρῶτος αὐτὸς οὕτω κατασκηνῶν .
οὐ μὴν ἐπὶ τῇ τῶν βαρβάρων εὐνοίᾳ τὸ πᾶν ἐποιήσατο , Ῥωμαίων δὲ τῶν αὐτόθι μετοικούντων τοὺς ἐν ἡλικίᾳ καθοπλίσας , μηχανάς τε παντοδαπὰς καὶ ναυπηγίας τριήρων ὑποβαλόμενος , διὰ χειρὸς εἶχε τὰς πόλεις , ἥμερος μὲν ὢν ἐν ταῖς εἰρηνικαῖς χρείαις , φοβερὸς δὲ τῇ παρασκευῇ κατὰ τῶν πολεμίων φαινόμενος .
ὡς δὲ Σύλλαν μὲν ἐπυνθάνετο τῆς Ῥώμης κρατεῖν , ἔρρειν δὲ τὴν Μαρίου καὶ Κάρβωνος στάσιν , αὐτίκα προσδοκῶν στρατιὰν διαπολεμήσουσαν αὐτῷ μεθ ἡγεμόνος ἀφίξεσθαι φράγνυται τὰ Πυρηναῖα ὄρη διὰ Ἰουλίου Σαλινάτορος ἑξακισχιλίους ὁπλίτας ἔχοντος , καὶ μετ οὐ πολὺ Γάϊος Ἄννιος ἐκπεμφθεὶς ὑπὸ Σύλλα καὶ τὸν Ἰούλιον ἀπρόσμαχον ὁρῶν ἐν ἀπόρῳ καθῆστο παρὰ ταῖς ὑπωρείαις .
καλπουρνίου δέ τινος ἐπίκλησιν Λαναρίου δολοφονήσαντος τὸν Ἰούλιον καὶ τῶν στρατιωτῶν τὰ ἄκρα τῆς Πυρήνης ἐκλιπόντων , ὑπερβαλὼν Ἄννιος ἐπῄει χειρὶ μεγάλῃ τοὺς ἐμποδὼν ἀνιστάς .
σερτώριος δὲ οὐκ ὢν ἀξιόμαχος μετὰ τρισχιλίων εἰς Καρχηδόνα τὴν νέαν καταφυγών , κ ἀκεῖθεν ἐπιβὰς τῶν νεῶν καὶ διαπεράσας τὸ πέλαγος , Λιβύῃ κατὰ τὴν Μαυρουσίαν προσέσχεν .
ἀφυλάκτοις δὲ τοῖς στρατιώταις ὑδρευομένοις τῶν βαρβάρων ἐπιπεσόντων , συχνοὺς ἀποβαλὼν αὖθις εἰς Ἰβηρίαν ἀπέπλει ·
καὶ ταύτης μὲν ἀποκρούεται , Κιλισσῶν δὲ λῃστρίδων αὐτῷ προσγενομένων Πιτυούσσῃ νήσῳ προσέβαλε , καὶ ἀπέβη τὴν παρ Ἀννίου φρουρὰν βιασάμενος .
ἄννιος δὲ μετ οὐ πολὺ παρῆν ναυσί τε πολλαῖς καὶ πεντακισχιλίοις ὁπλίταις , πρὸς ὃν ἐπεχείρησε μὲν διαναυμαχεῖν , καίπερ ἐλαφροῖς καὶ πρὸς τάχος , οὐ πρὸς ἀλκήν , πεποιημένοις σκάφεσι χρώμενος , ζεφύρῳ δὲ λαμπρῷ τοῦ πελάγους ἀνισταμένου καὶ τὰ πολλὰ τῶν τοῦ Σερτωρίου πλοίων ὑπὸ κουφότητος πλάγια ταῖς ῥαχίαις περιβάλλοντος , αὐτὸς ὀλίγαις ναυσὶ τῆς μὲν θαλάσσης ὑπὸ τοῦ χειμῶνος εἰργόμενος , τῆς δὲ γῆς ὑπὸ τῶν πολεμίων , ἡμέρας δέκα σαλεύων πρὸς ἐναντίον κῦμα καὶ κλύδωνα τραχὺν ἐπιπόνως διεκαρτέρησεν .
ἐνδόντος δὲ τοῦ πνεύματος φερόμενος νήσοις τισὶν ἐναυλίζεται σποράσιν ἀνύδροις ·
κ ἀκεῖθεν ἄρας καὶ διεκβαλὼν τὸν Γαδειραῖον πορθμόν ἐν δεξιᾷ τοῖς ἐκτὸς ἐπιβάλλει τῆς Ἰβηρίας , μικρὸν ὑπὲρ τῶν τοῦ Βαίτιος ἐκβολῶν , ὃς εἰς τὴν Ἀτλαντικὴν ἐκφερόμενος θάλατταν ὄνομα τῇ περὶ αὐτὸν Ἰβηρίᾳ , παρέσχεν .
ἐνταῦθα ναῦταί τινες ἐντυγχάνουσιν αὐτῷ νέον ἐκ τῶν Ἀτλαντικῶν νήσων ἀναπεπλευκότες , αἳ δύο μέν εἰσι λεπτῷ παντάπασι πορθμῷ διαιρούμεναι , μυρίους δ ἀπέχουσι Λιβύης σταδίους καὶ ὀνομάζονται Μακάρων .
ὄμβροις δὲ χρώμεναι μετρίοις σπανίως , τὰ δὲ πλεῖστα πνεύμασι μαλακοῖς καὶ δροσοβόλοις , οὐ μόνον ἀροῦν καὶ φυτεύειν παρέχουσιν ἀγαθὴν καὶ πίονα χώραν , ἀλλὰ καὶ καρπὸν αὐτοφυῆ φέρουσιν ἀποχρῶντα πλήθει καὶ γλυκύτητι βόσκειν ἄνευ πόνων καὶ πραγματείας σχολάζοντα δῆμον .
ἀὴρ δὲ ἄλυπος ὡρῶν τε κράσει καὶ μεταβολῆς μετριότητι κατέχει τὰς νήσους , οἱ μέν γὰρ ἐνθένδε τῆς γῆς ἀποπνέοντες ἔξω βορέαι καὶ ἀπηλιῶται διὰ μῆκος ἐκπεσόντες εἰς τόπον ἀχανῆ διασπείρονται καὶ προαπολείπουσι , πελάγιοι δὲ περιρρέοντες ἀργέσται καὶ ζέφυροι βληχροὺς μέν ὑετοὺς καὶ σποράδας ἐκ θαλάττης ἐπάγοντες , τὰ δὲ πολλὰ νοτεραῖς αἰθρίαις ἐπιψύχοντες ἡσυχῇ τρέφουσιν , ὥστε μέχρι τῶν βαρβάρων διῖχθαι πίστιν ἰσχυράν αὐτόθι τὸ Ἠλύσιον εἶναι πεδίον καὶ τὴν τῶν εὐδαιμόνων οἴκησιν , ἣν Ὅμηρος ὕμνησε .
ταῦθ ὁ Σερτώριος ἀκούσας ἔρωτα θαυμαστὸν ἔσχεν οἰκῆσαι τὰς νήσους καὶ ζῆν ἐν ἡσυχίᾳ , τυραννίδος ἀπαλλαγεὶς καὶ πολέμων ἀπαύστων .
αἰσθόμενοι δὲ οἱ Κίλικες , οὐθὲν εἰρήνης δεόμενοι καὶ σχολῆς , ἀλλὰ πλούτου καὶ λαφύρων , εἰς Λιβύην ἀπέπλευσαν , Ἄσκαλιν τὸν Ἴφθα κατάξοντες ἐπὶ τὴν Μαυρουσίων βασιλείαν .
οὐ μὴν ἀπέκαμεν ὁ Σερτώριος , ἀλλὰ τοῖς πρὸς τὸν Ἄσκαλιν διαπολεμοῦσιν ἔγνω βοηθεῖν , ὡς οἱ σὺν αὐτῷ καινήν τινα λαβόντες ἐλπίδων ἀρχὴν καὶ πράξεων ἑτέρων ὑπόθεσιν μὴ διαλυθεῖεν ὑπὸ τῆς ἀπορίας , ἀσμένοις δὲ τοῖς Μαυρουσίοις ἀφικόμενος εἴχετο ἔργου , καὶ καταμαχεσάμενος τὸν Ἄσκαλιν ἐπολιόρκει .
σύλλα δὲ Πακκιανὸν ἐκπέμψαντος βοηθῆσαι τοῖς περὶ τὸν Ἄσκαλιν μετὰ δυνάμεως , συμβαλὼν ὁ Σερτώριος τὸν μὲν Πακκιανὸν ἀπέκτεινε , τὴν δὲ στρατιὰν κρατήσας προσηγάγετο , καὶ τὴν Τίγγιν , εἰς ἣν ὁ Ἄσκαλις συνέφυγε μετὰ τῶν ἀδελφῶν , ἐξεπολιόρκησεν .
ἐνταῦθα τὸν Ἀνταῖον οἱ Λίβυες ἱστοροῦσι κεῖσθαι ·
καὶ τὸν τάφον αὐτοῦ Σερτώριος διέσκαψε τοῖς βαρβάροις ἀπιστῶν διὰ μέγεθος , ἐντυχὼν δὲ τῷ σώματι πηχῶν ἑξήκοντα μῆκος , ὥς φασι , κατεπλάγη , καὶ σφάγιον ἐντεμὼν συνέχωσε τὸ μνῆμα , καὶ τὴν περὶ αὐτοῦ τιμήν τε καὶ φήμην συνηύξησε .
τιγγῖται δὲ μυθολογοῦσιν Ἀνταίου τελευτήσαντος τὴν γυναῖκα Τίγγην Ἡρακλεῖ συνελθεῖν , Σόφακα δ ἐξ αὐτῶν γενόμενον βασιλεῦσαι τῆς χώρας καὶ πόλιν ἐπώνυμον τῆς μητρὸς ἀποδεῖξαι , Σόφακος δὲ παῖδα γενέσθαι Διόδωρον , ᾧ πολλὰ τῶν Λιβυκῶν ἐθνῶν ὑπή ·
κουσεν Ἑλληνικὸν ἔχοντι στράτευμα τῶν αὐτόθι κατῳκισμένων ὑφ Ἡρακλέους Ὀλβιανῶν καὶ Μυκηναίων .
ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἀνακείσθω τῇ Ἰόβα χάριτι , τοῦ πάντων ἱστορικωτάτου βασιλέων ·
ἐκείνου γὰρ ἱστοροῦσι τοὺς προγόνους Διοδώρου καὶ Σόφακος ἀπογόνους εἶναι .
σερτώριος δὲ πάντων ἐγκρατὴς γενόμενος τοὺς δεηθέντας αὐτοῦ καὶ πιστεύσαντας οὐκ ἠδίκησεν , ἀλλὰ καὶ χρήματα καὶ πόλεις καὶ τὴν ἀρχὴν ἀπέδωκεν αὐτοῖς , ὅσα καλῶς εἶχε δεξάμενος διδόντων .
ἐντεῦθεν ὅποι χρὴ τραπέσθαι βουλευόμενον ἐκάλουν Λυσιτανοὶ πρέσβεις πέμψαντες ἐφ ἡγεμονίᾳ , πάντως μὲν ἄρχοντος ἀξίωμα μέγα καὶ ἐμπειρίαν ἔχοντος δεόμενοι πρὸς τὸν ἀπὸ Ῥωμαίων φόβον , ἐκείνῳ δὲ πιστεύοντες αὑτοὺς μόνῳ πυνθανόμενοι παρὰ τῶν συγγεγονότων τὸ ἦθος αὐτοῦ .
λέγεται δὲ ὁ Σερτώριος οὔ τε ὑφ ἡδονῆς οὔ τε ὑπὸ δέους εὐάλωτος γενέσθαι , φύσει δὲ ἀνέκπληκτος ὢν παρὰ τὰ δεινά καὶ μέτριος εὐτυχίαν ἐνεγκεῖν ·
καὶ πρὸς μὲν εὐθυμαχίαν οὐδενὸς ἀτολμότερος τῶν καθ ἑαυτὸν ἡγεμόνων , ὅσα δὲ κλωπείας ἐν πολέμοις ἔργα καὶ πλεονεξίας περὶ τόπους ἐχυροὺς καὶ διαβάσεις τάχους δεομένας ἀπάτης τε καὶ ψευδῶν ἐν δέοντι , σοφιστὴς δεινότατος 0 1 .
ἐν δὲ ταῖς τιμαῖς τῶν ἀνδραγαθημάτων δαψιλὴς φαινόμενος , περὶ τὰς τιμωρίας ἐμετρίαζε τῶν ἁμαρτημάτων , καίτοι δοκεῖ περὶ τὸν ἔσχατον αὐτοῦ βίον ὠμότητος καὶ βαρυθυμίας τὸ περὶ τοὺς ὁμήρους πραχθὲν ἔργον ἐπιδεῖξαι τὴν φύσιν οὐκ οὖσαν ἥμερον , ἀλλ ἐπαμπεχομένην λογισμῷ διὰ τὴν ἀνάγκην .
ἐμοὶ δὲ ἀρετὴν μὲν εἰλικρινῆ καὶ κατὰ λόγον συνεστῶσαν οὐκ ἄν ποτε δοκεῖ τύχη τις ἐκστῆσαι πρὸς τ οὐναντίον , ἄλλως δὲ προαιρέσεις καὶ φύσεις χρηστὰς ὑπὸ συμφορῶν μεγάλων παρ ἀξίαν κακωθείσας οὐκ ἀδύνατον τῷ δαίμονι συμμεταβαλεῖν τὸ ἦθος 0 .
ὃ καὶ Σερτώριον οἶμαι παθεῖν ἤδη τῆς τύχης αὐτὸν ἐπιλειπούσης , ἐκτραχυνόμενον ὑπὸ τῶν πραγμάτων γινομένων πονηρῶν πρὸς τοὺς ἀδικοῦντας .
οὐ μὴν ἀλλὰ τότε γε τῶν Λυσιτανῶν καλούντων ἀπῆρεν ἐκ Λιβύης , καὶ τούτους συνέταττεν εὐθὺς αὐτοκράτωρ στρατηγὸς , καὶ τὴν ἐγγὺς Ἰβηρίαν ὑπήκοον ἐποιεῖτο , τῶν πλείστων ἑκουσίως προστιθεμένων , μάλιστα μὲν διὰ τὸ πρᾷον αὐτοῦ καὶ δραστήριον , ἔστι δὲ ἃ καὶ σοφιστικῶς αὐτὸς εἰς ἀπάτην καὶ κήλησιν ἐμηχανᾶτο .
καὶ πρῶτόν γε πάντων τὸ περὶ τὴν ἔλαφον 0 .
ἦν δὲ τοιόνδε .
σπανὸς ἀνὴρ δημότης τῶν ἐπὶ χώρας βιούντων ἐλάφῳ νεοτόκῳ φευγούσῃ κυνηγέτας ἐπιτυχών αὐτῆς μὲν ἀπελείφθη , τὴν δὲ νεβρὸν , ἐκπλαγεὶς τῇ καινότητι τῆς χρόας λευκὴ γὰρ ἦν πᾶσα , λαμβάνει διώξας .
κατὰ τύχην δὲ Σερτωρίου τοῖς τόποις ἐναυλισαμένου , καὶ πᾶν ὅ τις ἐξ ἄγρας ἢ γεωργίας ἥκοι κομίζων δῶρον ἀσμένως δεχομένου , καὶ φιλοφρόνως ἀμειβομένου τοὺς θεραπεύοντας , ἐγχειρίζει φέρων αὐτῷ τὴν νεβρὸν .
ὁ δὲ δεξάμενος αὐτίκα μὲν ἥσθη μετρίως ·
χρόνῳ δὲ ποιησάμενος τιθασὸν οὕτω καὶ φιλάνθρωπον ὥστε καὶ καλοῦντος ἀκούειν , καὶ βαδίζοντί ποι παρακολουθεῖν , ὄχλου τε καὶ θορύβου παντὸς ἀνέχεσθαι στρατιωτικοῦ , κατὰ μικρὸν ἐξεθείαζε φάσκων Ἀρτέμιδος δῶρον τὴν ἔλαφον εἶναι , καὶ πολλὰ τῶν ἀδήλων ἐπεφήμιζεν αὐτῷ δηλοῦν , γινώσκων εὐάλωτον εἰς δεισιδαιμονίαν εἶναι φύσει τὸ βαρβαρικόν .
ὁ δὲ καὶ προσετεχνᾶτο τοιάδε ·
γνοὺς γὰρ ἂν κρύφα τοὺς πολεμίους ἐμβεβληκότας ποι τῆς ὑπ αὐτὸν χώρας ἢ πόλιν ἀφιστάντας , προσεποιεῖτο τὴν ἔλαφον αὐτῷ κατὰ τοὺς ὕπνους διειλέχθαι , κελεύουσαν ἐν ἑτοίμῳ τὰς δυνάμεις ἔχειν , αὖθις δὲ νίκην τινὰ τῶν ἑαυτοῦ στρατη ·
γῶν ἀκούσας τὸν μὲν ἄγγελον ἔκρυπτε , τὴν δὲ ἔλαφον ἐστεφανωμένην ἐπ εὐαγγελίοις προῆγεν , εὐθυμεῖσθαι παρακαλῶν καὶ τοῖς θεοῖς θύειν ὡς ἀγαθόν τι πευσομένους .
οὕτως δὲ χειροήθεις ποιησάμενος αὐτούς ἐχρῆτο πρὸς ἅπαντα μετριωτέροις , οὐχ ὑπ ἀνδρὸς ἀλλοδαποῦ λογισμῶν , ἀλλ ὑπὸ θεοῦ στρατηγεῖσθαι πειθομένοις , ἅμα καὶ τῶν πραγμάτων ἐπιμαρτυρούντων τῷ παρὰ λόγον τὴν δύναμιν αὐξάνεσθαι .
δισχιλίοις γὰρ ἑξακοσίοις οὓς ὠνόμαζε Ῥωμαίους , συμμείκτοις δὲ ἑπτακοσίοις Λιβύων εἰς Λυσιτανίαν αὐτῷ συνδιαβᾶσι πελταστὰς τετρακισχιλίους Λυσιτανῶν καὶ ἱππεῖς ἑπτακοσίους προσλαβὼν ἐπολέμει τέτταρσι Ῥωμαίων στρατηγοῖς , ὑφ οἷς ἦσαν πεζῶν μὲν δώδεκα μυριάδες , ἱππεῖς δὲ ἑξακισχίλιοι , τοξόται δὲ καὶ σφενδονῆται δισχίλιοι , πόλεις δὲ ἀναρίθμητοι τὸ πλῆθος , αὐτὸς εἴκοσι τὰς πάσας ἐν ἀρχῇ κεκτημένος 0 .
ἀλλ ὅμως ἀσθενὴς οὕτω καὶ μικρὸς ἀρξάμενος οὐ μόνον ἐθνῶν ἐκράτησε μεγάλων καὶ πόλεις εἷλε πολλάς , ἀλλὰ καὶ τῶν ἀντιστρατήγων Κότταν μὲν ἐν τῷ περὶ τὴν Μελλαρίαν πορθμῷ κατεναυμάχησε , Φουφίδιον δὲ τὸν ἄρχοντα τῆς Βαιτικῆς περὶ τὸν Βαῖτιν ἐτρέψατο δισχιλίους ἀποκτείνας Ῥωμαίων , Δομίτιον δὲ Λεύκιον ἀνθύπατον ὄντα τῆς ἑτέρας Ἰβηρίας διὰ τοῦ ταμίου καταγωνισάμενος , καὶ Θώράνιον , ἄλλον ἡγεμόνα τῶν ὑπὸ Μετέλλου πεμφθέντων μετὰ δυνάμεως , ἀνεῖλεν , αὐτόν τε τὸν Μέτελλον , ἄνδρα Ῥωμαίων ἐν τοῖς τότε μέγιστον καὶ δοκιμώτατον , οὐκ ὀλίγοις σφάλμασι περιβαλὼν εἰς τοσαύτην ἀπορίαν κατέστησεν ὥστε Λεύκιον μὲν Μάλλιον ἐκ τῆς περὶ Ναρβῶνα Γαλατίας ἐλθεῖν αὐτῷ βοηθόν , Πομπήϊον δὲ Μᾶγνον ἐκ Ῥώμης κατὰ τάχος ἀποσταλῆναι μετὰ δυνάμεως .
οὐ γὰρ εἶχεν ὁ Μέτελλος ὅ τι χρήσαιτο προσπολεμῶν ἀνδρὶ τολμητῇ πάσης ἐξαναδυομένῳ φανερᾶς μάχης , πᾶσαν δὲ μεταβαλλομένῳ μεταβολὴν εὐσταλείᾳ καὶ κουφότητι τῆς Ἰβηρικῆς στρατιᾶς , αὐτὸς ὁπλιτικῶν καὶ νομίμων ἀσκητὴς γεγονὼς ἀγώνων καὶ στρατηγὸς ἐμβριθοῦς καὶ μονίμου φάλαγγος , ὤσασθαι μὲν εἰς χεῖρας ἐλθόντας πολεμίους καὶ καταβαλεῖν ἄριστα γεγυμνασμένης , ὀρειβατεῖν δὲ καὶ συνηρτῆσθαι διώξεσι καὶ φυγαῖς ἀπαύστοις ἀνθρώπων ὑπηνεμίων καὶ λιμὸν ἀνέχεσθαι καὶ δίαιταν ἄπυρον καὶ ἄσκηνον , ὥσπερ ἐκεῖνοι , μὴ δυναμένης 0 .
ἔτι δὲ αὐτὸς μὲν ἤδη πρεσβύτερος ἦν καί τι καί πρὸς ἀνειμένην ἤδη καί τρυφερὰν δίαιταν ἐκ πολλῶν ἀγώνων καί μεγάλων ἐνδεδωκώς , τῷ δὲ Σερτωρίῳ συνειστήκει πνεύματος ἀκμαίου γέμοντι καί κατεσκευασμένον ἔχοντι θαυμασίως τὸ σῶμα ῥώμῃ καί τάχει καί λιτότητι .
μέθης μὲν γὰρ οὐ δὲ ῥᾳθυμῶν ἥπτετο , πόνους δὲ μεγάλους καί μακρὰς ὁδοιπορίας καί συνεχεῖς ἀγρυπνίας ὀλίγοις εἴθιστο καί φαύλοις ἀρκούμενος σιτίοις διαφέρειν , πλάνοις δὲ χρώμενος ἀεὶ καί κυνηγεσίοις ὁπότε σχολάζοι , πάσης διεκδύσεως φεύγοντι καί διώκοντι κυκλώσεως ἀβάτων τε καί βασίμων τόπων ἐμπειρίαν προσειλήφει .
διὸ τῷ μὲν εἰργομένῳ μάχης ὅσα νικώμενοι πάσχουσιν ἄνθρωποι βλάπτεσθαι συνέβαινεν , ὁ δὲ τῷ φεύγειν εἶχε τὰ τῶν διωκόντων .
καί γὰρ ὑδρείας ἀπέκοπτε καί σιτολογίας εἶργε , καί προϊόντι μὲν ἐκποδὼν ἦν , ἐκίνει δὲ ἱδρυνθέντα , πολιορκοῦντι δὲ ἄλλους ἐπιφαινόμενος ἀντεπολιόρκει ταῖς τῶν ἀναγκαίων ἀπορίαις , ὥστε τοὺς στρατιώτας ἀπαγορεύειν , καί τοῦ Σερτωρίου μονομαχῆσαι προκαλουμένου τὸν Μέτελλον , βοᾶν καί κελεύειν μάχεσθαι στρατηγὸν στρατηγῷ καί Ῥωμαῖον Ῥωμαίῳ , ἀναδυόμενον δὲ χλευάζειν .
ὁ δὲ τούτων μὲν , εὖ ποιῶν , κατεγέλα ·
στρατηγοῦ γὰρ , ὡς ἔφη Θεόφραστος , δεῖ θάνατον ἀποθνῄσκειν τὸν στρατηγόν , οὐ πελταστοῦ τοῦ τυχόντος , ὁρῶν δὲ τοὺς Λαγγοβρίγας οὐ μικρὰ τῷ Σερτωρίῳ συλλαμβανομένους , δίψῃ δὲ ὄντας εὐαλώτους ἓν γὰρ ἦν αὐτοῖς φρέαρ ἐν τῇ πόλει , τῶν δ ἐν τοῖς προαστείοις καί παρὰ τὰ τείχη ναμάτων ὁ πολιορκῶν ἐπικρατεῖν ἔμελλεν , ἧκεν ἐπὶ τὴν πόλιν ὡς ἡμέραις δυσὶ συναιρήσων τὴν πολιορκίαν , ὕδατος οὐκ ὄντος .
διὸ καί πέντε ἡμερῶν ἐπιφέρεσθαι σιτία μόνον προείρητο τοῖς στρατιώταις .
ὁ Σερτώριος δ ὀξέως βοηθήσας ἐκέλευσε δισχιλίους ἀσκοὺς ὕδατος ἐμπλῆσαι , καθ ἕκαστον ἀσκὸν ἀργύριον συχνὸν τάξας .
καί πολλῶν μὲν Ἰβήρων , πολλῶν δὲ Μαυρουσίων ὑφισταμένων τὸ ἔργον , ἐπιλεξάμενος ἄνδρας εὐρώστους ἅμα καί ποδώκεις ἔπεμψε διὰ τῆς ὀρεινῆς , κελεύσας , ὅταν παραδῶσι τοὺς ἀσκοὺς τοῖς ἐν τῇ πόλει , τὸν ἄχρηστον ὑπεξαγαγεῖν ὄχλον , ὅπως ἐξαρκῇ τοῖς ἀμυνομένοις τὸ ποτόν .
ἐκπύστου δὲ τούτου γενομένου πρὸς τὸν Μέτελλον , ἤχθετο μὲν ἤδη τὰ ἐπιτήδεια τῶν στρατιωτῶν ὑπαναλωκότων , ἐξέπεμψε δὲ ἐπὶ σιτολογίαν Ἀκυῗνον ἑξακισχιλίων ἡγούμενον .
αἰσθόμενος δὲ ὁ Σερτώριος καί προλοχίσας τὴν ὁδόν ἐπανερχομένῳ τῷ Ἀκυΐνῳ τρισχιλίους ἄνδρας ἔκ τινος συσκίου χαράδρας ἐπανίστησιν , αὐτὸς δὲ κατὰ στόμα προσβαλὼν τρέπεται , καί τοὺς μὲν διαφθείρει , τοὺς δὲ λαμβάνει ζῶντας .
ἀκυῗνον δὲ μετὰ τῶν ὅπλων καί τὸν ἵππον ἀποβεβληκότα δεξάμενος Μέτελλος αἰσχρῶς ἀπῄει , πολλὰ χλευαζόμενος ὑπὸ τῶν Ἰβήρων .
ἔκ τε δὴ τούτων θαυμαζόμενος ἠγαπᾶτο παρὰ τοῖς βαρβάροις ὁ Σερτώριος , καὶ ὅτι Ῥωμαϊκοῖς ὁπλισμοῖς καὶ τάξεσι καὶ συνθήμασιν ἀφαιρῶν τὸ μανικὸν καὶ θηριῶδες αὑτῶν τῆς ἀλκῆς ἀντὶ λῃστηρίου μεγάλου στρατὸν ἐποιεῖτο τὴν δύναμιν .
ἔτι δ ἀργύρῳ χρώμενος ἀφειδῶς καὶ χρυσῷ κράνη τε κατεκόσμει καὶ θυρεοὺς αὑτῶν διεποίκιλλε , καὶ χλαμύσιν ἀνθιναῖς καὶ χιτῶσι χρῆσθαι διδάσκων καὶ χορηγῶν εἰς ταῦτα καὶ συμφιλοκαλῶν ἐδημαγώγει .
μάλιστα δὲ εἷλεν αὐτοὺς τὰ τῶν παίδων , τοὺς γὰρ εὐγενεστάτους ἀπὸ τῶν ἐθνῶν συναγαγὼν εἰς Ὄσκαν , πόλιν μεγάλην , διδασκάλους ἐπιστήσας Ἑλληνικῶν τε καὶ Ῥωμαϊκῶν μαθημάτων ἔργῳ μὲν ἐξωμηρεύσατο , λόγῳ δὲ ἐπαίδευεν , ὡς ἀνδράσι γενομένοις πολιτείας τε μεταδώσων καὶ ἀρχῆς .
οἱ δὲ πατέρες ἥδοντο θαυμαστῶς τοὺς παῖδας ἐν περιπορφύροις ὁρῶντες μάλα κοσμίως φοιτῶντας εἰς τὰ διδασκαλεῖα , καὶ τὸν Σερτώριον ὑπὲρ αὑτῶν μισθοὺς τελοῦντα , καὶ πολλάκις ἀποδείξεις λαμβάνοντα , καὶ γέρα τοῖς ἀξίοις νέμοντα , καὶ τὰ χρυσᾶ περιδέραια δωρούμενον ἃ Ῥωμαῖοι βούλλας καλοῦσιν .
ἔθους δ ὄντος Ἰβηρικοῦ τοὺς περὶ τὸν ἄρχοντα τεταγμένους συναποθνῄσκειν αὐτῷ πεσόντι , καὶ τοῦτο τῶν ἐκεῖ βαρβάρων κατάσπεισιν ὀνομαζόντων , τοῖς μὲν ἄλλοις ἡγεμόσιν ὀλίγοι τῶν ὑπασπιστῶν καὶ τῶν ἑταίρων , Σερτωρίῳ δὲ πολλαὶ μυριάδες ἀνθρώπων κατεσπεικότων ἑαυτοὺς ἠκολούθουν 0 .
λέγεται δὲ πρός τινι πόλει τροπῆς γενομένης καὶ τῶν πολεμίων ἐπικειμένων τοὺς Ἴβηρας ἀμελήσαντας αὑτῶν τὸν Σερτώριον σῴζειν καὶ τοῖς ὤμοις ἐπαραμένους ἄλλους πρὸ ἄλλων ἀνακουφίσαι πρὸς τὰ τείχη , γενομένου δ ἐν ἀσφαλεῖ τοῦ ἄρχοντος , οὕτω τρέπεσθαι πρὸς φυγὴν ἕκαστον αὑτῶν .
οὐ μόνον δὲ τοῖς Ἴβηρσιν ἦν ποθεινός , ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐξ Ἰταλίας στρατευομένοις .
περπέννα γοῦν Οὐέντωνος ἀπὸ τῆς αὐτῆς Σερτωρίῳ στάσεως εἰς Ἰβηρίαν παραγενομένου μετὰ χρημάτων πολλῶν καὶ μεγάλης δυνάμεως , ἰδίᾳ δὲ καθ ἑαυτὸν ἐγνωκότος πολεμεῖν πρὸς τὸν Μέτελλον , ἐδυσχέραινον οἱ στρατιῶται , καὶ πολὺς ἦν τοῦ Σερτωρίου λόγος ἐν τῷ στρατοπέδῳ , τὸν Περπένναν ἀνιῶν εὐγενείᾳ καὶ πλούτῳ τετυφωμένον .
οὐ μὴν ἀλλ ἐπεὶ Πομπήϊος ἠγγέλλετο τὴν Πυρήνην ὑπερβάλλων , ἀναλαβόντες οἱ στρατιῶται τὰ ὅπλα καὶ τὰ σημεῖα τῶν τάξεων ἀναρπάσαντες κατεβόησαν τοῦ Περπέννα , κελεύοντες ὡς τὸν Σερτώριον ἄγειν αὐτοὺς ·
εἰ δὲ μή , καταλιπόντες ἐκεῖνον ἠπείλουν αὐτοὶ βαδιεῖσθαι πρὸς ἄνδρα σώζεσθαι καὶ σῴζειν δυνάμενον 0 .