Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
ὥστε ὁ μὲν τοῦ ἀστείου νοῦς φύλαξ καὶ ταμίας τῶν ἀρετῆς ἔσται δογμάτων , ὁ δ ἀδελφὸς αὐτοῦ λόγος λειτουργήσει τοῖς παιδείαν μετιοῦσι διεξιὼν τὰ σοφίας δόγματά τε καὶ θεωρήματα 0 .
διὸ καὶ ὁ Μωυσῆς ἐν ταῖς εὐλογίαις Λευὶ πολλὰ καὶ θαυμάσια προειπὼν ἐπιφέρει ·
„ ἐφύλαξε τὰ λόγιά σου , καὶ τὴν διαθήκην σου διετήρησεν “ ·
„ δηλώσουσι τὰ δικαιώματά σου Ἰακὼβ καὶ τὸν νόμον σου Ἰσραήλ “  Deut .
οὐκοῦν ὅτι καὶ λόγων καὶ διαθήκης θεοῦ φύλαξ ὁ ἀστεῖός ἐστιν , ἐναργῶς παρίστησι ·
καὶ μὴν ὅτι δικαιωμάτων καὶ νόμων ἑρμηνεὺς καὶ ὑφηγητὴς ἄριστος , πάλιν δεδήλωκε , τῆς μὲν ἑρμηνείας διὰ συγγενικοῦ ὀργάνου , τοῦ φωνητηρίου δήπου , συνισταμένης , τῆς δὲ φυλακῆς περὶ τὸν νοῦν ἐξεταζομένης , ὃς μέγα ταμεῖον ὑπὸ φύσεως δημιουργηθεὶς τὰς ἁπάντων καὶ σωμάτων καὶ πραγμάτων ἐννοίας εὐμαρῶς κεχώρηκεν 0 .
ἐλυσιτέλει δὴ καὶ τῷ φιλαύτῳ Κάιν φυλάξαι τὸν Ἄβελ ·
εἰ γὰρ διετήρησεν αὐτόν , κεκριμένου καὶ μέσου βίου μετεποιήσατ  ἄν , ἀλλ οὐκ ἀμιγοῦς καὶ ἀκράτου κακίας ἐνεφορήθη .
„ Καὶ εἶπεν ὁ θεός Τί ἐποίησας ;
φωνὴ αἵματος τοῦ ἀδελφοῦ σου βοᾷ πρὸς μὲ ἐκ τῆς γῆς “  Gen .
τὸ „ τί ἐποίησας „ καὶ ἀγανάκτησιν ἐμφαίνει ἐπὶ οὐκ εὐαγεῖ πράξει καὶ χλευασμὸν ἐπὶ τῷ δολοφονῆσαι δοκοῦντι .
ἡ μὲν οὖν ἀγανάκτησις ἐπὶ τῇ τοῦ δεδρακότος γνώμῃ γίνεται , ὅτι τὸ καλὸν ἀνελεῖν ἐβούλευσεν ·
ἡ δὲ χλεύη διὰ τὸ οἴεσθαι μὲν ἐπιβεβουλευκέναι τῷ κρείττονι , ἐπιβεβουλευκέναι δ οὐκ ἐκείνῳ μᾶλλον ἢ ἑαυτῷ 0 1 ·
ζῇ μὲν γάρ , ὡς καὶ πρότερον ἔφην , ὁ τεθνάναι δοκῶν , εἴ γε καὶ ἱκέτης ὢν θεοῦ καὶ φωνῇ χρώμενος εὑρίσκεται , τέθνηκε δὲ ὁ περιεῖναι νομιζόμενος τὸν ψυχικὸν θάνατον , ἀρετῆς καθ ἣν ἄξιον μόνην ἐστὶ ζῆν ἀποσχοινισθείς ·
ὥστε καὶ τὸ „ τί ἐποίησας “ ἴσον εἶναι τῷ „ οὐδὲν ἐποίησας “ , οὐδὲν ἤνυσας .
οὐ δὲ γὰρ ὁ σοφιστὴς Βαλαάμ , μάταιος ὢν ὄχλος ἐναντίων καὶ μαχομένων δοξῶν , βουληθεὶς ἀρὰς τίθεσθαι καὶ βλάπτειν τὸν ἀστεῖον ἴσχυσε , τοῦ θεοῦ τὰς κατάρας εἰς εὐλογίαν τρέποντος  Num .
23 , 8  , ἵνα καὶ τῆς πανουργίας ἀπελέγξῃ τὸν ἄδικον καὶ ἑαυτοῦ τὸ φιλάρετον παραστήσῃ .
πεφύκασι δὲ οἱ σοφισταὶ πολεμίοις χρῆσθαι ταῖς ἐν αὑτοῖς δυνάμεσι , λόγων ἐνθυμήμασι καὶ βουλημάτων λόγοις ἀντιστατούντων καὶ μηδαμῇ μηδαμῶς συνᾳδόντων ·
ἀποκναίουσι γοῦν ἡμῶν τὰ ὦτα , τὴν δικαιοσύνην κοινωνικόν , τὴν σωφροσύνην συμφέρον , τὴν ἐγκράτειαν ἀστεῖον , τὴν εὐσέβειαν ὠφελιμώτατον , τὴν ἄλλην ἀρετὴν ὑγιεινότατόν τε καὶ σωτήριον ἀποφαίνοντες , καὶ πάλιν τὴν ἀδικίαν ἄσπονδον , τὴν ἀκολασίαν νοσερόν , τὴν ἀσέβειαν ἔκθεσμον , τὴν ἄλλην κακίαν βλαβερώτατον διεξιόντες 0 1 ·
καὶ ὅμως τὰ ἐναντία τοῖς λεγομένοις φρονοῦντες οὐ παύονται , ἀλλ ὅταν φρόνησιν καὶ σωφροσύνην καὶ δικαιοσύνην καὶ εὐσέβειαν ὑμνῶσι , τότε δὴ μάλιστα ἀφραίνοντες ἀκολασταίνοντες ἀδικοῦντες ἀσεβοῦντες πάνθ ὡς ἔπος εἰπεῖν ἀνθρώπεια καὶ θεῖα συγχέοντές τε καὶ ἀνατρέποντες εὑρίσκονται .
πρὸς οὓς εἴποι τις ἂν ὀρθῶς , ὅπερ καὶ ὁ χρησμὸς ἔφη τῷ Κάιν ·
τί ἐποιήσατε ;
τί εἰργάσασθε αὑτοὺς ἀγαθόν ;
τί οἱ τοσοῦτοι περὶ ἀρετῆς λόγοι τὴν ὑμετέραν ψυχὴν ὠφέλησαν ;
τί τοῦ βίου μικρὸν ἢ μέγα μέρος ἐπηνωρθώσασθε ;
οὐχὶ τ ἀναντία διαβολὰς καθ αὑτῶν ἀληθεῖς ἠρανίσατε , ὅτι συνιέντες τὰ καλὰ καὶ τῷ λόγῳ φιλοσοφοῦντες ἑρμηνεῖς μὲν ἄριστοι γεγόνατε , τὰ δ  αἴσχιστα καὶ φρονοῦντες καὶ ἐπιτηδεύοντες ἀεὶ ἁλίσκεσθε ;
οὐ μὴν ἔτι γε ἐν ταῖς ὑμετέραις ψυχαῖς τέθνηκε τὰ καλά , ζωπυρηθέντων κακῶν ;
διὰ τοῦτο ἕκαστος ὑμῶν οὐ περίεστιν .
ὥσπερ γὰρ μουσικοῦ τινος ἢ γραμματικοῦ τελευτήσαντος ἡ μὲν ἐν τοῖς ἀνδράσι μουσικὴ καὶ γραμματικὴ συνέφθαρται , αἱ δὲ τούτων ἰδέαι μένουσι καὶ τρόπον τινὰ βιοῦσιν ἰσοχρόνιοι τῷ κόσμῳ , καθ ἃς οἵ τε ὄντες καὶ οἱ μέλλοντες διαδοχαῖς ταῖς εἰσαεὶ μουσικοί τε καὶ γραμματικοὶ γενήσονται , οὕτως καὶ τὸ ἔν τινι φρόνιμον ἢ σῶφρον ἢ ἀνδρεῖον ἢ δίκαιον ἢ συνόλως σοφὸν ἂν ἀναιρεθῇ , οὐδὲν ἧττον ἐν τῇ τοῦ παντὸς ἀθανάτῳ φύσει φρόνησις ἀθάνατος καὶ ἀρετὴ σύμπασα ἄφθαρτος ἐστηλίτευται , καθ ἣν καὶ νῦν εἰσιν ἀστεῖοί τινες καὶ αὖθις γενήσονται ·
εἰ μὴ καὶ ἀνθρώπου τινὸς τῶν ἐν μέρει θάνατον φθορὰν ἐργάσασθαι φήσομεν ἀνθρωπότητι , ἣν εἴ τε γένος εἴ τε ἰδέαν εἴ τε ἐννόημα εἴ θ ὅ τί ποτε χρὴ καλεῖν οἱ ζητητικοὶ τῶν κυρίων ὀνομάτων εἴσονται 0 1 2 .
μία σφραγὶς πολλάκις μυρίας ὅσας ἀπείρους οὐσίας τυπώσασα πάντων ἔστιν ὅτε τῶν τύπων ἐξιτήλων αὐταῖς οὐσίαις γενομένων ἐν τῇ ἑαυτῆς φύσει μηδὲν βλαβεῖσα κατὰ χώραν ἔμεινεν .
εἶτ  οὐκ οἰόμεθα τὰς ἀρετάς , κ ἂν πάντες οἱ χαρακτῆρες , οὓς ἐνεσημήναντο ταῖς τῶν προσεληλυθότων ψυχαῖς , ὑπὸ μοχθηρᾶς διαίτης ἤ τινος ἑτέρας ἐξ αἰτίας ἐξίτηλοι γένωνται , τὴν ἀκήρατον ἑαυτῶν καὶ ἄφθαρτον φύσιν εἰσαεὶ σχήσειν ;
οὐκ εἰδότες οὖν οἱ παιδείας ἀμύητοι διαφορὰς οὔθ  ὅλων πρὸς μέρη οὔ τε γενῶν πρὸς εἴδη οὔ τε τὰς ἐν τούτοις ὁμωνυμίας πάντα διὰ πάντων συγχέουσι καὶ φύρουσι .
διὸ πᾶς φίλαυτος , ἐπίκλησιν Κάιν , διδαχθήτω ὅτι τὸ ὁμώνυμον τοῦ Ἄβελ ἀνῄρηκε , τὸ εἶδος , τὸ μέρος , τὸν ἀπεικονισθέντα τύπον , οὐ τὸ ἀρχέτυπον , οὐ τὸ γένος , οὐ τὴν ἰδέαν , ἅπερ οἴεται μετὰ ζῴων ἄφθαρτα ὄντα συνεφθαρκέναι .
λεγέτω δή τις κατακερτομῶν αὐτὸν κἀπιχλευάζων ·
τί πεποίηκας , ὦ κακόδαιμον ;
οὐχ ἣν μὲν δοκεῖς ἀνῃρηκέναι φιλόθεον δόξαν , ζῇ παρὰ θεῷ ;
σαυτοῦ δὲ γέγονας αὐθέντης , ᾧ μόνῳ βιοῦν ἀνυπαιτίως ἠδύνασο ἐξ ἐνέδρας ἀνελών .
πάνυ δὲ πεφώνηται καὶ πρὸς κάλλος ἑρμηνείας καὶ πρὸς νοημάτων εὕρεσιν τὰ ἐπιλεγόμενα ταῦτα ·
„ φωνὴ αἵματος τοῦ ἀδελφοῦ σου βοᾷ πρὸς μὲ ἐκ τῆς γῆς “  Gen .
ἡ μὲν οὖν κατὰ τὴν φράσιν ὑψηγορία πᾶσι τοῖς μὴ λόγων ἀμυήτοις γνώριμος 0 ·
τὰ δ ἐμφαινόμενα νοήματα , ὡς ἂν οἷοί τε ὦμεν , ἐπισκεψώμεθα , καὶ πρότερόν γε περὶ τοῦ αἵματος .
πολλαχοῦ μὲν γὰρ τῆς νομοθεσίας οὐσίαν τῆς ψυχῆς ἀποφαίνεται τὸ αἷμα λέγων ἄντικρυς ·
„ ἡ γὰρ ψυχὴ πάσης σαρκὸς αἷμά ἐστιν “  Lev .
ὁπότε δὲ πρῶτον μετὰ τὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς καὶ τῶν μεταξὺ γένεσιν ἐδημιούργει τὸν ἄνθρωπον ὁ ζῳοπλάστης , φησὶν ὅτι „ ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνεῦμα ζωῆς , καὶ ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχὴν ζῶσαν “  Gen .
2 , 7  , πάλιν διὰ τούτου παριστάς , ὅτι πνεῦμά ἐστιν ἡ ψυχῆς οὐσία .
καὶ μὴν τῶν ἐξ ἀρχῆς ὑποθέσεων ἄκρως εἴωθε διαμεμνῆσθαι , τὰ ἀκόλουθα καὶ ὁμολογούμενα τοῖς προτέροις δικαιῶν ἐφαρμόττειν ·
οὐκ ἂν οὖν πνεῦμα ψυχῆς οὐσίαν προειπὼν αἷμα διαφέρον σῶμά τι αὖθις ἔλεγεν , εἰ μὴ πρός τι τῶν ἀναγκαιοτάτων καὶ συνεκτικωτάτων τὴν ἀναφορὰν ἐποιεῖτο .
ἕκαστον ἡμῶν κατὰ τὰς προσεχεῖς τομὰς ἀριθμῷ δύο εἶναι συμβέβηκε , ζῷόν τε καὶ ἄνθρωπον ·
ἑκατέρῳ δὲ τούτων συγγενὴς δύναμις τῶν κατὰ ψυχὴν ἀποκεκλήρωται , τῷ μὲν ἡ ζωτική , καθ ἣν ζῶμεν , τῷ δ ἡ λογική , καθ  ἣν λογικοὶ γεγόναμεν 0 1 2 ·
τῆς μὲν οὖν ζωτικῆς μετέχει καὶ τὰ ἄλογα , τῆς δὲ λογικῆς οὐ μετέχει μέν , ἄρχει δὲ ὁ θεός , ἡ τοῦ πρεσβυτάτου λόγου πηγή .
ἡ μὲν οὖν κοινὴ πρὸς τὰ ἄλογα δύναμις οὐσίαν ἔλαχεν αἷμα , ἡ δὲ ἐκ τῆς λογικῆς ἀπορρυεῖσα πηγῆς τὸ πνεῦμα , οὐκ ἀέρα κινούμενον , ἀλλὰ τύπον τινὰ καὶ χαρακτῆρα θείας δυνάμεως , ἣν ὀνόματι κυρίῳ Μωυσῆς εἰκόνα καλεῖ , δηλῶν ὅτι ἀρχέτυπον μὲν φύσεως λογικῆς ὁ θεός ἐστι , μίμημα δὲ καὶ ἀπεικόνισμα ἄνθρωπος , οὐ τὸ διφυὲς ζῷον , ἀλλὰ τὸ τῆς ψυχῆς ἄριστον εἶδος , ὃ νοῦς καὶ λόγος κέκληται 0 1 .
διὰ τοῦτο σαρκὸς μὲν ψυχήν φησι τὸ αἷμα , εἰδὼς ὅτι ἡ σαρκῶν φύσις νοῦ μὲν οὐ μεμοίραται , ζωῆς δὲ καθάπερ καὶ ὅλον ἡμῶν τὸ σῶμα μετέχει , ἀνθρώπου δὲ ψυχὴν πνεῦμα ὀνομάζει , ἄνθρωπον οὐ τὸ σύγκριμα καλῶν , ὡς ἔφην , ἀλλὰ τὸ θεοειδὲς ἐκεῖνο δημιούργημα , ᾧ λογιζόμεθα , οὗ τὰς ῥίζας εἰς οὐρανὸν ἔτεινε καὶ τῆς ὑστάτης τῶν λεγομένων ἀπλανῶν ἁψῖδος ἐξῆψε .
μόνον γὰρ δὴ τῶν ἐπὶ γῆς φυτὸν οὐράνιον ὁ θεὸς ἄνθρωπον εἰργάσατο , τῶν μὲν ἄλλων τὰς κεφαλὰς πηξάμενος ἐν χέρσῳ  κατωκάρα γὰρ πάντα  , ἀνθρώπου δὲ εἰς τὸ ἄνω προαγαγών , ἵνα τὰς τροφὰς ὀλυμπίους καὶ ἀφθάρτους ἀλλὰ μὴ γεώδεις καὶ φθαρτὰς ἔχοι ·
παρὸ καὶ τοῦ σώματος ἡμῶν τὸ μὲν ὅσον ἀναισθητότατον πλεῖστον ἀποστήσας λογισμοῦ τὰς βάσεις γῇ προσερρίζου , τὰς δὲ νοῦ δορυφόρους αἰσθήσεις καὶ αὐτὸν ἐκεῖνον πορρωτάτω μὲν τῶν περὶ γῆν ἐξῴκισε , ταῖς δὲ ἀέρος καὶ οὐρανοῦ περιόδοις ἀφθάρτοις οὔσαις ἐνεδήσατο .
μηκέτ οὖν ἀπορῶμεν , πῶς ἔννοιαν ἔλαβεν ἄνθρωπος θεοῦ τοῦ ἀειδοῦς , οἱ Μωυσέως γνώριμοι ·
τὴν γὰρ αἰτίαν χρησμῷ μαθὼν αὐτὸς ἡμῖν ὑφηγήσατο .
ἔλεγε δὲ ὧδε ·
ψυχὴν οὐδεμίαν τῷ σώματι ὁ ποιῶν εἰργάζετο ἱκανὴν ἐξ ἑαυτῆς τὸν ποιητὴν ἰδεῖν , λογισάμενος δὲ μεγάλα ὀνήσειν τὸ δημιούργημα , εἰ λάβοι τοῦ δημιουργήσαντος ἔννοιαν  εὐδαιμονίας γὰρ καὶ μακαριότητος ὅρος οὗτος  , ἄνωθεν ἐνέπνει τῆς ἰδίου θειότητος 0 ·
ἡ δ ἀόρατος ἀοράτῳ ψυχῇ τοὺς ἑαυτῆς τύπους ἐνεσφαγίζετο , ἵνα μη δ ὁ περίγειος χῶρος εἰκόνος ἀμοιρήσῃ θεοῦ .
τὸ δ  ἀρχέτυπον οὕτως ἦν ἄρα ἀειδές , ὥστε καὶ ἡ εἰκὼν οὐχ ὁρατή , τυπωθεῖσα μέντοι κατὰ τὸ παράδειγμα οὐκέτι θνητὰς ἀλλ ἀθανάτους ἐννοίας ἐδέχετο 0 ·
πῶς γὰρ ἂν θνητὴ φύσις μένειν ἅμα καὶ ἀποδημεῖν ἠδύνατο ἢ τὰ ἐνταῦθα καὶ τὰ ἑτέρωθι καθορᾶν ἢ θάλατταν μὲν περιπλεῖν ἅπασαν , γῆν δὲ ἄχρι περάτων ἐπέρχεσθαι , ἢ νόμων καὶ ἐθῶν ἢ συνόλως πραγμάτων καὶ σωμάτων ἐφάπτεσθαι ;
ἢ δίχα τῶν ἐπιγείων καὶ τὰ μετάρσια καταλαμβάνειν , ἀέρα καὶ τροπὰς αὐτοῦ καὶ καιρῶν ἰδιότητας καὶ ὅσα ταῖς ἐτησίοις ὥραις καινουργούμενά τε κ ἀξ ἔθους ἀποτελεῖται 0 ;
ἢ πάλιν δι ἀέρος εἰς οὐρανὸν ἀπὸ γῆς ἀνίπτασθαι καὶ τὰς ἐν οὐρανῷ φύσεις ἐξετάζειν , ὡς ἔχουσιν , ὡς κινοῦνται , τίνες ὅροι τῆς κινήσεως ἀρχῆς καὶ τέλους αὐταῖς , πῶς ἀλλήλαις τε καὶ τῷ παντὶ κατά τι συγγενείας δίκαιον ἁρμόζονται 0 ;
τέχνας τε καὶ ἐπιστήμας ἐπινοῆσαι , ὅσαι τά τε ἐκτὸς δημιουργοῦσι καὶ τὰ περὶ σῶμα καὶ ψυχήν , ὡς ἑκάτερον βελτιωθήσεται , πραγματεύονται , καὶ μυρία ἄλλα , ὧν οὔ τε ἀριθμὸν οὔ τε φύσιν λόγῳ περιλαβεῖν εὔπορον 0 1 ;
μόνον γὰρ αὐτὸ τῶν παρ  ἡμῖν ὁ νοῦς ἅτε πάντων ὠκυδρομώτατος καὶ τὸν χρόνον , ἐν ᾧ γίνεσθαι δοκεῖ , φθάνει καὶ παραμείβεται , κατὰ ἀοράτους δυνάμεις ἀχρόνως τοῦ τε παντὸς καὶ μερῶν καὶ τῶν τούτων αἰτίων ἐπιψαύων .
ἤδη δὲ οὐ μόνον ἄχρι τῶν γῆς καὶ θαλάττης ἀλλὰ καὶ ἀέρος καὶ οὐρανοῦ περάτων ἐλθὼν οὐ δ ἐνταῦθα ἔστη , βραχὺν ὅρον τοῦ συνεχοῦς καὶ ἀπαύστου δρόμου νομίσας τὸν κόσμον εἶναι , προσωτέρω δὲ χωρῆσαι γλιχόμενος καὶ τὴν ἀκατάληπτον θεοῦ φύσιν , ὅτι μὴ πρὸς τὸ εἶναι μόνον , καταλαβεῖν , ἢν δύνηται 0 .
πῶς οὖν εἰκὸς βραχὺν οὕτως ὄντα τὸν ἀνθρώπινον νοῦν μήνιγγι ἢ καρδίᾳ , βραχέσιν ὄγκοις , ἐγκατειλημμένον μέγεθος οὐρανοῦ καὶ κόσμου χωρῆσαι τοσοῦτον , εἰ μὴ τῆς θείας καὶ εὐδαίμονος ψυχῆς ἐκείνης ἀπόσπασμα ἦν οὐ διαιρετόν 0 ;
τέμνεται γὰρ οὐδὲν τοῦ θείου κατ ἀπάρτησιν , ἀλλὰ μόνον ἐκτείνεται .
διὸ μεμοιραμένος τῆς ἐν τῷ παντὶ τελειότητος , ὅταν ἐννοῇ κόσμον , τοῖς πέρασι τοῦ παντὸς συνευρύνεται ῥῆξιν οὐ λαμβάνων ·
ὁλκὸς γὰρ ἡ δύναμις αὐτοῦ 0 .
ταῦτα μὲν οὖν ὡς ἐν βραχέσιν εἰρήσθω περὶ οὐσίας ψυχῆς .
τὸ δὲ „ φωνὴν αἵματος βοᾶν “  Gen 0 .
4 , 10  κατ ἀκόλουθον οὕτως ἀποδώσομεν .
τῆς ἡμετέρας ψυχῆς τὸ μὲν ἄφωνόν ἐστι , τὸ δὲ φωνῆεν 0 ·
τὸ μὲν ἄλογον ἄφωνον , φωνῆεν δ ὅσον λογικόν , ὃ δὴ μόνον ἔννοιαν εἴληφε θεοῦ 0 1 ·
τοῖς γὰρ ἄλλοις μέρεσιν οὔ τε θεὸν οὔ τε τι νοητὸν καταλαβεῖν δυνάμεθα .
τῆς οὖν ζωτικῆς δυνάμεως , ἧς τὸ οὐσιῶδες αἷμα , μοῖρά τις ἐξαίρετον ἔσχε γέρας φωνὴν καὶ λόγον , οὐ τὸ διὰ στόματος καὶ γλώττης ῥέον νᾶμα , ἀλλὰ τὴν πηγήν , ἀφ ἧς αἱ τοῦ προφορικοῦ δεξαμεναὶ πληροῦσθαι πεφύκασιν 0 ·
ἡ δὲ πηγὴ νοῦς ἐστι , δι οὗ τὰς πρὸς τὸν ὄντα ἐντεύξεις καὶ ἐκβοήσεις τῇ μὲν ἑκόντες τῇ δὲ καὶ ἄκοντες ἀναφθεγγόμεθα 0 .
ὁ δὲ ἅτε ἀγαθὸς ὢν καὶ ἵλεως τοὺς ἱκέτας οὐκ ἀποστρέφεται , καὶ μάλισθ ὅταν ἐπὶ τοῖς Αἰγυπτίοις ἔργοις καὶ πάθεσι στενάζοντες ἀψευδῶς καὶ ἀπλάστως ἐκβοῶσι ·
τότε γὰρ ἀναβαίνειν φησὶ Μωυσῆς τοὺς λόγους αὐτῶν πρὸς τὸν θεόν  Exod .
2 , 23  , τὸν δὲ ἐπακούσαντα ῥύεσθαι τῶν παρεστώτων κακῶν ·
ταῦτα δὲ πάντα γίνεσθαι , ὅταν ὁ βασιλεὺς Αἰγύπτου τελευτήσῃ ·
τὸ παραδοξότατον 0 ·
εἰκὸς γὰρ ἦν ἀποθανόντος τυράννου χαίρειν καὶ γεγηθέναι τοὺς τυραννουμένους ·
ἀλλὰ τότε λέγονται στενάζειν ·
„ μετὰ γὰρ τὰς ἡμέρας τὰς πολλὰς ἐκείνας ἐτελεύτησεν ὁ βασιλεὺς Αἰγύπτου , καὶ κατεστέναξαν οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ “  ibid .
πρὸς μὲν οὖν τὸ ῥητὸν ἡ λέξις τὸ εὔλογον οὐ περιέχει , πρὸς δὲ τὰς ἐν ψυχῇ δυνάμεις τὸ κατ αὐτὴν ἀκόλουθον εὑρίσκεται .
ὁ γὰρ ἀνασκιδνὰς καὶ ἀπορρίπτων τὰς περὶ τῶν καλῶν δόξας ὅταν ἐν ἡμῖν ζωπυρῆται Φαραὼ καὶ ὑγιαίνειν δοκῇ , εἰ δή τινα τῶν φαύλων ὑγιαίνειν λεκτέον , τὴν ἡδονὴν ἀποδεχόμεθα ἐγκράτειαν πέραν ὅρων ἐλαύνοντες ·
ὅταν δὲ ἀπόκρατος γένηται καὶ τρόπον τινὰ τελευτήσῃ ὁ τοῦ βδελυρῶς καὶ ἀσελγῶς ζῆν αἴτιος , τὸν σώφρονα ἐναυγασθέντες βίον μετακλαίομεν καὶ μεταστένομεν τῆς παλαιᾶς διαίτης ἑαυτούς , ὅτι ἡδονὴν ἀρετῆς προτιμήσαντες θνητὸν βίον ἀθανάτῳ ἐπεζεύξαμεν ·
λαβὼν δ  οἶκτον τῆς συνεχοῦς ἡμῶν ὀλοφύρσεως ὁ μόνος εὐμενὴς προσίεται ψυχὰς ἱκέτιδας , τὸν δὲ ἐπισεισθέντα τῶν παθῶν Αἰγύπτιον σκηπτὸν ῥᾳδίως ἀπωθεῖται .
τῷ δὲ μὴ δεχομένῳ μετάνοιαν Κάιν δι ὑπερβολὴν ἄγους ἀδελφοκτονίας οἰκειοτάτας ἀρὰς τίθεται ·
πρῶτον μὲν γάρ φησιν αὐτῷ ·
„ καὶ νῦν ἐπικατάρατος σὺ ἀπὸ τῆς γῆς “  Gen 0 .
4 , 11  , δηλῶν πρῶτον ὅτι οὐχὶ νῦν ὅτε ἐδολοφόνησεν ἐναγὴς καὶ ἐπάρατός ἐστιν , ἀλλὰ καὶ πρότερον ὅτε ἐβούλευσε τὸν φόνον , τῆς γνώμης ἴσον τῷ τελείῳ δυναμένης 0 .
ἕως μὲν γὰρ τὰ αἰσχρὰ μόνον ἐννοοῦμεν κατὰ ψιλὴν τοῦ νοῦ φαντασίαν , τότε τῆς διανοίας οὔκ ἐσμεν ὕποχοι , δύναται γὰρ καὶ ἀκουσίως ἡ ψυχὴ τρέπεσθαι ·
ὅταν δὲ προσγένηται τοῖς βουλευθεῖσιν ἡ πρᾶξις , ὑπαίτιον γίνεται καὶ τὸ βουλεύσασθαι , τὸ γὰρ ἑκουσίως διαμαρτάνειν ταύτῃ μάλιστα διαγνωρίζεται .
κατάρατον δέ φησι τὸν νοῦν οὐκ ἀπ  ἄλλου τινὸς ἢ ἀπὸ τῆς γῆς ἔσεσθαι ·
τῶν γὰρ χαλεπωτάτων αὐτοῦ συμφορῶν τὸ περὶ ἕκαστον ἡμῶν γεῶδες αἴτιον εὑρίσκεται ·
τὸ γοῦν σῶμα ἢ νόσῳ χρησάμενον τὰς ἀφ ἑαυτοῦ προσβαλὸν κῆρας ἄσης καὶ ἀδημονίας αὐτὸν ἐνέπλησεν ἢ πιανθὲν ἀμέτρως ἀπολαύσει ἡδονῶν ἀμβλυτέρας τὰς εἰς τὸ καταλαμβάνειν ἀκμὰς ἀπειργάσατο .
καὶ μὲν δὴ ἑκάστη τῶν αἰσθήσεων δεκτικὴ βλάβης ἐστίν ·
ἢ γὰρ κάλλος ἰδὼν ἔρωτος ἐτρώθη δεινοῦ πάθους βέλεσιν ἢ θάνατον ἀκούσας γένει προσήκοντός τινος ὑπὸ λύπης ἐκάμφθη ·
πολλάκις δὲ καὶ γεῦσις αὐτὸν κατέβαλεν ἀηδέσι χυλοῖς αἰκισαμένη ἢ πλήθει ἡδέων βαρύνασα ·
τῶν μὲν γὰρ πρὸς συνουσίαν οἴστρων τί δεῖ μεμνῆσθαι ;
πόλεις ὅλας καὶ χώρας καὶ κλίματα μεγάλα γῆς οὗτοι διέφθειραν , ὧν μάρτυς ἡ ποιητῶν καὶ συγγραφέων πληθὺς σχεδὸν ἅπασα 0 .
τὸν δὲ τρόπον , καθ ὃν ἀπὸ τῆς γῆς κατάρατος ὁ νοῦς γίνεται , προσυπογράφει λέγων ·
„ ἣ ἔχανε τὸ στόμα αὐτῆς δέξασθαι τὸ αἷμα τοῦ ἀδελφοῦ σου “  Gen .
χαλεπὸν γὰρ διοιχθῆναί τε καὶ ἀνευρυνθῆναι τὰ τῶν αἰσθήσεων στόμια , ὡς ἀχανέσιν αὐτοῖς τὴν τῶν αἰσθητῶν φορὰν ποταμοῦ πλημμυροῦντος δίκην ἐπιχεῖσθαι , μηδενὸς τὴν βίαιον ὁρμὴν ἀνωθοῦντος 0 ·
τότε γὰρ ἐγκαταποθεὶς ὁ νοῦς τοσούτῳ κλύδωνι βύθιος εὑρίσκεται , μη δ ὅσον ἀνανήξασθαι καὶ ὑπερκῦψαι δυνάμενος .
ἀλλὰ χρὴ τούτων ἑκάστῳ καταχρῆσθαι μὴ πρὸς ἃ δύναται μᾶλλον ἢ πρὸς τὰ βέλτιστα 0 ·
δύναται μὲν γὰρ πάνθ ὁρᾶν χρώματα καὶ σχήματα ἡ ὄψις , ἀλλ ὁράτω τὰ φωτός , μὴ σκότους , ἄξια ·
δύναται δὲ καὶ τὸ οὖς πασῶν ἀντιλαμβάνεσθαι φωνῶν , ἀλλ ἐνίων παρακουέτω , μυρία γὰρ τῶν λεγομένων αἰσχρά 0 ·
μη δ ὅτι γεύσεώς σοι μεταδέδωκεν ἡ φύσις , ὦ τετυφωμένε , τρόπον αἰθυίης πάντων ἀπλήστως ἐμφοροῦ 0 ·
πολλὰ γὰρ τῶν οὐ τροφίμων μόνον ἀλλὰ καὶ περιττῶν νόσους μετὰ χαλεπῆς ὠδῖνος ἔτεκε ·
μηδ  ὅτι μερῶν τῶν πρὸς γονὰς ἠξιώθης ἕνεκα τῆς διαμονῆς τοῦ παντός , φθορὰς καὶ μοιχείας καὶ τὰς ἄλλας οὐκ εὐαγεῖς μίξεις μετέρχου , ἀλλ ὅσαι μετὰ νόμου τὸ ἀνθρώπων σπείρουσί τε καὶ φυτεύουσι γένος ·
μη δ ὅτι γλώττης καὶ στόματος καὶ φωνητηρίων ὀργάνων μεμοίρασαι , πάντ  ἐκλάλει , καὶ τὰ ἄρρητα 0 ·
τὸ γὰρ ἐχεμυθεῖν ἔστιν ὅπου χρήσιμον , καί μοι δοκοῦσιν οἱ μαθόντες λέγειν μεμαθηκέναι καὶ ἡσυχάζειν , τῆς αὐτῆς δυνάμεως περιποιούσης ἑκάτερον , οἱ δ ὅσα μὴ προσῆκε διεξιόντες οὐ δύναμιν λόγων ἀλλ ἡσυχίας ἀσθένειαν ἐπιδείκνυσθαι 0 .
διὸ σπουδάζωμεν ἕκαστον τῶν εἰρημένων στομίων καταδεῖν τοῖς ἀρρήκτοις ἐγκρατείας δεσμοῖς ·
„ ὅσα γὰρ οὐχὶ δεσμῷ καταδεῖται “ φησὶ Μωυσῆς ἐν ἑτέροις  Num .
19 , 15  „ ἀκάθαρτα εἶναι , “ ὡς ἂν τοῦ κεχαλάσθαι καὶ κεχηνέναι καὶ λελύσθαι τὰ ψυχῆς μέρη κακοδαιμονίας αἰτίου , τοῦ δὲ συνῆχθαι καὶ συνεσφίγχθαι ὀρθὸν καὶ βίον καὶ λόγον ἐργαζομένου 0 .
τὸν ἄθεον οὖν καὶ ἀσεβῆ Κάιν δεόντως καταρᾶται , ὅτι τοὺς φωλεοὺς τοῦ συγκρίματος διοίξας ἐπικέχηνε πᾶσι τοῖς ἐκτός , εὐχόμενος δι ἀπληστίαν δέξασθαί τε αὐτὰ καὶ χωρῆσαι ἐπ ὀλέθρῳ τοῦ φιλοθέου δόγματος Ἄβελ .
ἐργάσεται διὰ τοῦτο τὴν γῆν  Gen .
4 , 12  , οὐ γεωργήσει ·
γεωργὸς μὲν γὰρ πᾶς τεχνίτης , ὅτι τέχνη καὶ ἡ γεωργία , πολλοὶ δὲ τῶν ἰδιωτῶν γεωπόνοι τὴν ἄνευ ἐμπειρίας ἕνεκα τῶν ἀναγκαίων μετιόντες ὑπηρεσίαν 0 1 ·
οὗτοι μὲν οὖν ἐν οἷς δρῶσι πολλὰ βλάπτουσιν ἐπιστάτου μὴ τυχόντες ·
ἃ δ ἂν καὶ εὖ ἐργάσωνται , κατὰ τύχην , οὐ σὺν λόγῳ , κατορθοῦσι ·
τὰ δὲ τῶν γεωργῶν τὰ μετ ἐπιστήμης ἐνεργούμενα πάντ  ἐστὶν ἐξ ἀνάγκης ὠφέλιμα .
τούτου χάριν ὁ νομοθέτης τῷ δικαίῳ Νῶε τὴν γεωργικὴν ἀνῆψε τέχνην  Gen .
9 , 20  , ἐκδιδάσκων ὅτι καθάπερ γεωργὸς ἀγαθὸς ὁ σπουδαῖος τῆς τε ἀγρίας ὕλης τὰ μὲν ὅσα βλαβερὰ ἔρνη πρὸς παθῶν ἢ κακιῶν φυτευθέντα ἐκκόπτει , τὰ δ ὅσα μὴ καρποτόκα μὲν δύναται δὲ ἀντὶ τείχους φραγμὸς εἶναι ψυχῆς ὀχυρώτατος ἐᾷ , καὶ πάλιν αὖ τῆς ἡμέρου πάσης κατὰ διαφέροντας καὶ οὐχὶ τοὺς αὐτοὺς τρόπους ἐπιμελεῖται , τῶν μὲν ἀφαιρῶν , τοῖς δὲ προστιθείς , καὶ τὰ μὲν εἰς μέγεθος αὔξων , τὰ δὲ εἰς βραχύτητα συντέμνων 0 1 2 ·
ἤδη δὲ καὶ ἄμπελον ἰδὼν εὐθηνοῦσαν τὰς κληματίδας ἔτεινε κατὰ γῆς , τάφρους ὀρυξάμενος καὶ τὸν χοῦν αὖθις ἐπενεγκών ·
αἱ δ ἀντὶ μερῶν ὅλαι καὶ ἀντὶ θυγατέρων μητέρες οὐκ εἰς μακρὰν ἐγίνοντο , ἔτι καὶ τῆς φύσει μητρὸς ἀποδύσασαι τὸ γῆρας ·
παυσαμένη γὰρ τοῦ διανέμειν καὶ κατακερματίζειν τὴν τροφὴν πολλοῖς ἐκγόνοις ἅτε ἱκανοῖς γεγονόσιν ἐξ ἑαυτῶν τρέφεσθαι , παρ ἣν αἰτίαν λιμώττουσα ἠσθένει , μόλις διακορὴς ἐγένετο , ὡς πιανθεῖσαν πάλιν ἀνηβῆσαι .
ἕτερον δὲ ἐθεασάμην , ὃς τῶν ἡμέρων δένδρων οὐκ εὐγενὲς ὃ μὲν ὑπερεῖχε τῆς γῆς ἔρνος ἔτεμε , μικρὸν δ  ὅσον πρὸς αὐταῖς ῥίζαις ἀνέχον εἴασε , λαβὼν δ ἀπ  εὐγενοῦς ἑτέρου κλάδον εὐφυᾶ τὸν μὲν ἄχρι τῆς ἐντεριώνης καθ ἓν μέρος ἀπέξεσε , τὸ δὲ πρὸς ταῖς ῥίζαις οὐ κατὰ πολλοῦ βάθους ἐντεμών , ἀλλ ὥστε διαστῆσαι μόνον τὴν ἕνωσιν , τὸ ἀπεξεσμένον ὑπενεγκὼν ἐνηρμόσατο τῷ διαστήματι ·
ἐξ ὧν ἀμφοτέρων μία δένδρου φύσις ἡνωμένη γίνεται , ἑκατέρου μέρους ἀντίδοσιν τῆς ὠφελείας θατέρῳ ποιουμένου ·
αἱ μὲν γὰρ ῥίζαι τὸν ἐφαρμοσθέντα τρέφουσι καὶ κωλύουσιν ἀφαυαίνεσθαι κλάδον , ὁ δ εὐκαρπίαν ἀμοιβὴν τροφῆς ἀντιχαρίζεται ταύταις .
ἔστι δὲ καὶ ἄλλα μυρία τῶν κατὰ γεωργίαν τεχνικὰ ἔργα , ὧν περιττὸν ἐν τῷ παρόντι μεμνῆσθαι 0 ·
τοῦ γὰρ διαφορὰν ἐνδείξασθαι μόνον ἐργάτου γῆς καὶ γεωργοῦ χάριν ταῦτ ἐμηκύναμεν .
ὁ μὲν δὴ φαῦλος τὸ γεῶδες σῶμα καὶ τὰς συγγενεῖς αἰσθήσεις αὐτῷ καὶ ὅσα ἐκτὸς αἰσθητὰ ἐργαζόμενος ἀτέχνως οὐ παύεται , καὶ βλάπτει μὲν τὴν παναθλίαν ψυχὴν ἑαυτοῦ , βλάπτει δὲ καὶ ὃ δοκεῖ μάλιστα ὠφελεῖν τὸ ἴδιον σῶμα ·
τῷ δὲ σπουδαίῳ  τέχνης γὰρ ἔμπειρος γεωργικῆς ἐστιν  ἡ ὕλη πᾶσα τεχνικῶς καὶ σὺν λόγῳ μεθοδεύεται .
ὅταν μέν γε αἱ αἰσθήσεις ἐξυβρίζωσι πρὸς τὰ ἐκτὸς αἰσθητὰ μετὰ ἀκατασχέτου ῥύμης ἐκφερόμεναι , μηχανῇ τινι ὧν ἡ τέχνη κατεσκευάσατο ῥᾳδίως στέλλονται ·
ὅταν δὲ παλμῶδες ἐν ψυχῇ πάθος ὠμὸν γένηται κνησμοὺς καὶ γαργαλισμοὺς ἐξ ἡδονῆς καὶ ἐπιθυμίας ἢ πάλιν δηγμούς τε καὶ πτοίας ἐκ φόβου καὶ λύπης ἐμποιοῦν , προευτρεπισθέντι σωτηρίῳ πεπαίνεται φαρμάκῳ ·
καὶ μὴν εἴ τις ἐπινεμομένη κακία μηκύνεται , τῆς ἐν σώματι ἑρπηνώδους ἀδελφὴ νόσου , λόγῳ τομεῖ τῷ κατ ἐπιστήμην τέμνεται .
τὸν μὲν δὴ τρόπον τοῦτον τὰ τῆς ἀγρίας ὕλης τιθασεύεται , τῶν δ ἡμέρων καὶ καρποτόκων ἀρετῶν τὰ φυτὰ πάντα βλαστὰ μὲν ἔχει τὰ ἐπιτηδεύματα , καρπὸν δὲ τὰς καλὰς πράξεις ·
ὧν ἕκαστον ἡ γεωργικὴ ψυχῆς τέχνη συναύξει καὶ τό γε ἐφ ἑαυτὴν ἧκον μέρος ἀπαθανατίζει ταῖς ἐπιμελείαις .
ἐναργῶς οὖν ἐπιδέδεικται γεωργὸς μὲν ὁ ἀστεῖος , γεωπόνος δὲ ὁ φαῦλος 0 1 .
καὶ εἴθε μέντοι γεωπονοῦντι αὐτῷ προσετίθει τὴν ἰσχὺν τὸ περὶ αὐτὸν γεῶδες , ἀλλὰ μὴ καὶ τῆς οὔσης ὑφῄρει δυνάμεως ·
λέγεται γὰρ ὅτι „ οὐ προσθήσει τὴν ἰσχὺν αὐτῆς δοῦναί σοι “  Gen .
ὁποῖός τις ἂν γένοιτο ἄνθρωπος ἐσθίων μὲν ἢ πίνων ἀεί , ἐμπιπλάμενος δὲ μηδέποτε , ἢ ταῖς μετὰ γαστέρα χρώμενος ἡδοναῖς ἐπαλλήλοις καὶ ἔτι ταῖς πρὸς συνουσίαν ὀρέξεσιν ἀκμάζων ·
ἡ μὲν γὰρ ἔνδεια ἀσθένειαν , ἰσχὺν δ  ἡ πλήρωσις ἀπεργάζεται 0 ·
τὸ δ ἀκόρεστον ὁ μετ ἀφθονίας τῶν ἐπιτηδείων σὺν ἀκρασίᾳ δεινῇ λιμός ἐστιν ·
ἄθλιοι δ ὧν μεστοὶ μὲν οἱ ὄγκοι , κεναὶ δ αἱ ἐπιθυμίαι καὶ ἔτι διψῶσαι 0 1 .
ἀλλὰ τοὺς ἐραστὰς ἐπιστήμης ἐν ᾠδῇ μεγάλῃ φησὶν ὅτι „ ἀνεβίβασεν ἐπὶ τὴν ἰσχὺν τῆς γῆς , καὶ ἐψώμισε γεννήματα ἀγρῶν „  Deut .
32 , 13  , δηλῶν ὅτι ὁ μὲν ἄθεος ἀτυχεῖ τοῦ τέλους , ἵνα μᾶλλον ὀδυνᾶται , μὴ προστιθεμένης ἰσχύος οἷς ἐνεργεῖ , τ οὐναντίον δ ὑφαιρουμένης , οἱ δὲ μετιόντες ἀρετὴν ὑπεράνω τῶν ὅσα γεώδη καὶ θνητὰ ἱστάμενοι τοῦ κράτους αὐτῶν κατὰ πολλὴν περιουσίαν ἀλογοῦσιν , ἅτε ἡγεμόνι χρησάμενοι τῆς ἀνόδου θεῷ , ὃς καὶ τὰ γεννήματα τῶν ἀγρῶν εἰς ἀπόλαυσιν καὶ χρῆσιν ὠφελιμωτάτην αὐτοῖς ὀρέγει , τὰς μὲν ἀρετὰς ἀγροῖς , ἃ δ ἀποκύουσι γεννήμασι παρὰ τὴν γένεσιν ἀπεικάζων ·
γίνεται μὲν γὰρ ἐκ φρονήσεως τὸ φρονεῖν , ἐκ δὲ σωφροσύνης τὸ σωφρονεῖν , ἐκ δὲ εὐσεβείας τὸ εὐσεβεῖν , καὶ ἀφ  ἑκάστης τῶν ἄλλων τὸ κατ αὐτὴν ἐνέργημα 0 1 .
ταῦτα δὲ ψυχῆς τροφαὶ κυρίως εἰσὶ τῆς θηλάζειν ἱκανῆς , ὡς ὁ νομοθέτης φησί , „ μέλι ἐκ πέτρας καὶ ἔλαιον ἐκ στερεᾶς πέτρας “  ibid .
, πέτραν τὴν στερεὰν καὶ ἀδιάκοπον ἐμφαίνων σοφίαν θεοῦ , τὴν τροφὸν καὶ τιθηνοκόμον καὶ κουροτρόφον τῶν ἀφθάρτου διαίτης ἐφιεμένων 0 .
αὕτη γὰρ οἷα μήτηρ τῶν ἐν κόσμῳ γενομένη τὰς τροφὰς ἐξ ἑαυτῆς εὐθὺς ἤνεγκε τοῖς ἀποκυηθεῖσιν ·
ἀλλ  οὐχ ἅπαντα τροφῆς θείας ἠξιώθη , τὰ δ ὅσα τῶν ἐκγόνων ἐπάξια τῶν γεννησάντων εὑρίσκετο 0 ·
πολλὰ γὰρ ἔσθ ἃ λιμὸς ἀρετῆς , ὁ τοῦ περὶ τὰ σιτία καὶ ποτὰ σχετλιώτερος , διέφθειρε 0 .
φέρεται δ  ἡ τῆς θείας σοφίας πηγὴ τοτὲ μὲν ἠρεμαιοτέρῳ καὶ πρᾳοτέρῳ ῥεύματι , τοτὲ δὲ αὖ μετ ὀξυτέρου τοῦ τάχους καὶ πλείονος φορᾶς τε καὶ ῥύμης ·
ὅταν μὲν οὖν ἠρέμα κατέρχηται , μέλιτος γλυκαίνει τὸν τρόπον , ὅταν δὲ μετ ὠκύτητος , ἀθρόα ὕλη καθάπερ ἔλαιον ψυχικοῦ γίνεται φωτός 0 .
τὴν πέτραν ταύτην ἑτέρωθι συνωνυμίᾳ χρώμενος καλεῖ μάννα , τὸν πρεσβύτατον τῶν ὄντων λόγον θεῖον , ὃς ὀνομάζεται τὸ γενικώτατον τί , ἀφ οὗ δύο ἐγκρίδες , ἡ μὲν ἐκ μέλιτος , ἡ δὲ ἐξ ἐλαίου , γίνονται , τουτ έστιν ἀγωγαὶ δύο σφόδρα ἀδιάκριτοι καὶ σπουδῆς ἄξιαι , κατ  ἀρχὰς μὲν γλυκύτητα ἐμποιοῦσαι τῶν ἐπιστήμης θεωρημάτων , αὖθις δὲ καὶ φῶς τηλαυγέστατον ἀπαστράπτουσαι τοῖς μὴ ἁψικόρως κραταιῶς δὲ καὶ παγίως ἐξ ἀδιαστάτου καὶ συνεχοῦς ἐπιμονῆς ἐλλαμβανομένοις ὧν ἐρῶσιν 0 1 2 .
οὗτοι μὲν οὖν , ὡς ἔφην , „ ἐπὶ τὴν ἰσχὺν τῆς γῆς ἀναβιβάζονται “  Deut .
τῷ δὲ ἀθέῳ Κάιν οὐδὲν ἡ γῆ τῶν εἰς εὐτονίαν προστίθησι , καίτοι μηδὲν ἔξω τῶν περὶ αὐτὴν πραγματευομένῳ .
διὸ καὶ κατ  ἀκόλουθον „ στένων καὶ τρέμων ἐπὶ τῆς γῆς “ εὑρίσκεται  Gen .
4 , 12  , τουτέστι λύπῃ καὶ φόβῳ χρώμενος .
τοιοῦτος δ ὁ φαῦλος κακοδαίμονος βίος , τῶν τεττάρων παθῶν τὰ ὀδυνηρότερα ἀποκεκληρωμένος φόβον τε καὶ λύπην , τὴν μὲν τοῦ στένειν , τὸν δὲ τοῦ τρέμειν συνώνυμον 0 1 ·
ἀνάγκη γὰρ ἢ παρεῖναί τι κακὸν ἢ μέλλειν γε τῷ τοιούτῳ 0 ·
τοῦ μὲν οὖν μέλλοντος ἡ προσδοκία φόβον , τοῦ δὲ παρόντος ἡ χρῆσις λύπην ἐγέννησεν 0 .
ἀλλ  ὅ γε μετιὼν ἀρετὴν ἐν εὐπαθείαις ἀναλογούσαις ἐξετάζεται ·
ἢ γὰρ περιπεποίηται τ ἀγαθὸν ἢ περιποιήσεται ·
τὸ μὲν οὖν ἔχειν ἀποτελεῖ χαράν , κτημάτων τὸ κάλλιστον , τὸ δὲ σχήσειν προσδοκᾶν τὴν τροφὴν φιλαρέτων ψυχῶν ἐλπίδα , δι ἣν ὄκνον μεθιέμενοι σὺν αὐτοκελεύστῳ ἑτοιμότητι πρὸς τὰ καλὰ τῶν ἔργων ἀπαντῶμεν 0 1 .
ᾗ μὲν οὖν ἀποκεκύηκε δικαιοσύνη ψυχῇ γενεὰν ἄρρενα , τὸν δίκαιον λογισμόν , ταύτης τὰ λυπηρὰ πάντα ἐξῴκισται .
μαρτυρήσει δ ἡ Νῶε γένεσις  ὃ ἑρμηνεύεται δίκαιος  , ἐφ οὗ λέγεται ·
„ οὗτος διαναπαύσει ἡμᾶς ἀπὸ τῶν ἔργων ἡμῶν καὶ ἀπὸ τῶν λυπῶν τῶν χειρῶν ἡμῶν καὶ ἀπὸ τῆς γῆς ἧς κατηράσατο κύριος ὁ θεός “  Gen .
πέφυκε γὰρ ἡ δικαιοσύνη πρῶτον μὲν ἀνάπαυλαν ποιεῖν ἀντὶ καμάτου τὰ μεθόρια κακίας καὶ ἀρετῆς ἐξαδιαφοροῦσα , πλοῦτον καὶ δόξαν καὶ ἀρχὰς καὶ τιμὰς καὶ ὅσα τούτων ἀδελφά , περὶ ἃ πραγματεύεται τὸ πλεῖστον ἀνθρώπων γένος , ἔπειτα λύπας ἀναιρεῖν , αἳ συνίστανται κατὰ τὰς ἐξ ἡμῶν αὐτῶν ἐνεργείας  οὐ γάρ , ὡς ἔνιοι τῶν ἀσεβῶν , τὸν θεὸν αἴτιον κακῶν φησι Μωυσῆς , ἀλλὰ τὰς ἡμετέρας χεῖρας , συμβολικῶς τὰ ἡμέτερα παριστὰς ἐγχειρήματα καὶ τὰς ἑκουσίους τῆς διανοίας πρὸς τὸ χεῖρον τροπάς  , ἐπὶ πᾶσι μέντοι „ ἀπὸ τῆς γῆς ἧς κατηράσατο κύριος ὁ θεὸς “ διαναπαύειν 0 ·
αὕτη δέ ἐστι κακία , ἣ ταῖς τῶν ἀφρόνων ἐνίδρυται ψυχαῖς , ἧς καθάπερ νόσου βαρείας ἀποτροπὴ ὁ δίκαιος εὑρίσκεται πανακείας τυχὼν δικαιοσύνης .
ὅταν μέντοι διώσηται τὰ κακά , χαρᾶς ἀναπίμπλαται , ὥσπερ ἡ Σάρρα 0 ·
„ γέλωτά μοι ἐποίησε κύριος “ καὶ προστίθησιν ·
δημιουργὸς γὰρ ὁ θεὸς σπουδαίου γέλωτος καὶ χαρᾶς ἐστιν , ὥστε οὐ γενέσεως πλάσμα τὸν Ἰσαάκ , ἔργον δὲ τοῦ ἀγενήτου νομιστέον 0 ·
εἰ γὰρ γέλως μὲν Ἰσαὰκ ἑρμηνεύεται , γέλωτος δὲ ποιητὴς ὁ θεὸς κατὰ τὴν Σάρρας ἀψευδῆ μαρτυρίαν , καὶ τοῦ Ἰσαὰκ ὀρθότατα λέγοιτ ἂν εἶναι πατήρ 0 .
μεταδίδωσι δὲ καὶ τῷ σοφῷ τῆς ἰδίου κλήσεως Ἀβραάμ , ᾧ καὶ τὸ χαίρειν , ἐπιγέννημα σοφίας , ἐκτεμὼν λύπην δεδώρηται .
εἴ τις οὖν ἱκανός ἐστιν ἀκοῦσαι τῆς θεοῦ ποιητικῆς , γέγηθε μὲν ἐξ ἀνάγκης αὐτός , συγχαίρει δὲ καὶ τοῖς ἀκροατικῶς πρότερον ἐσχηκόσιν .
ἐν δὲ τῇ τοῦ θεοῦ ποιητικῇ μύθου μὲν πλάσμα οὐδὲν εὑρήσεις , τοὺς δὲ ἀληθείας ἀσινεῖς κανόνας ἅπαντας ἐστηλιτευμένους , οὐ δ αὖ τὰ φωνῆς μέτρα καὶ ῥυθμοὺς καὶ μέλη ἀκοὰς διὰ μουσικῆς ψυχαγωγοῦντα , τὰ δὲ φύσεως αὐτῆς τελειότατα ἔργα τὴν ἴδιον εὐαρμοστίαν κεκληρωμένα .