Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
οὔ θ ἡ ἄνω οὔ θ ἡ εἰς τὸ πλάγιον διὰ τῶν κρούσεων φορά , οὔ θ ἡ κάτω διὰ τῶν ἰδίων βαρῶν 0 1 .
ἐφ ὁπόσον γὰρ ἂν κατίσχῃ ἑκάτερον , ἐπὶ τοσοῦτο ν ἅμα νοήματι τὴν φορὰν σχήσει , ἕως ἀντικόψῃ ἢ ἔξωθεν ἢ ἐκ τοῦ ἰδίου βάρους πρὸς τὴν τοῦ πλήξαντος δύναμιν .
“ Ἀλλὰ μὴν καὶ κατὰ τὰς συγκρίσεις θάττων ἑτέρα ἑτέρας 〈 φορ 〉 ηθήσεται τῶν ἀτόμων ἰσοταχῶν οὐσῶν , τῷ ἐφ ἕνα τόπον φέρεσθαι τὰς ἐν τοῖς ἀθροίσμασιν ἀτόμους κατὰ τὸν ἐλάχιστον συνεχῆ χρόνον , εἰ 〈 καὶ 〉 μὴ ἐφ ἕνα κατὰ τοὺς λόγῳ θεωρητοὺς χρόνους 0 1 ·
ἀλλὰ πυκνὸν ἀντικόπτουσιν , ἕως ἂν ὑπὸ τὴν αἴσθησιν τὸ συνεχὲς τῆς φορᾶς γίνηται .
τὸ γὰρ προσδοξαζόμενον περὶ τοῦ ἀοράτου , ὡς ἄρα καὶ οἱ διὰ λόγου θεωρητοὶ χρόνοι τὸ συνεχὲς τῆς φορᾶς ἕξουσιν , οὐκ ἀληθές ἐστιν ἐπὶ τῶν τοιούτων ·
ἐπεὶ τό γε θεωρούμενον πᾶν ἢ κατ ἐπιβολὴν λαμβανόμενον τῇ διανοίᾳ ἀληθές ἐστι 0 .
“ Μετὰ δὲ ταῦτα δεῖ συνορᾶν ἀναφέροντα ἐπὶ τὰς αἰσθήσεις καὶ τὰ πάθη  οὕτω γὰρ ἡ βεβαιοτάτη πίστις ἔσται ,  ὅτι ἡ ψυχὴ σῶμά ἐστι λεπτομερὲς παρ ὅλον τὸ ἄθροισμα παρεσπαρμένον , προσεμφερέστατον δὲ πνεύματι θερμοῦ τινα κρᾶσιν ἔχοντι καὶ πῇ μὲν τούτῳ προσεμφερές , πῇ δὲ τούτῳ 0 1 2 ·
ἔστι δὲ τὸ 〈 τρίτον 〉 μέρος πολλὴν παραλλαγὴν εἰληφὸς τῇ λεπτομερείᾳ καὶ αὐτῶν τούτων , συμπαθὲς δὲ τούτῳ μᾶλλον καὶ τῷ λοιπῷ ἀθροίσματι 0 ·
τοῦτο δὲ πᾶν αἱ δυνάμεις τῆς ψυχῆς δηλοῦσι καὶ τὰ πάθη καὶ αἱ εὐκινησίαι καὶ αἱ διανοήσεις καὶ ὧν στερόμενοι θνῄσκομεν .
καὶ μὴν ὅτι ἔχει ἡ ψυχὴ τῆς αἰσθήσεως τὴν πλείστην αἰτίαν δεῖ κατέχειν ·
οὐ μὴν εἰλήφει ἂν ταύτην , εἰ μὴ ὑπὸ τοῦ λοιποῦ ἀθροίσματος ἐστεγάζετό πως .
τὸ δὲ λοιπὸν ἄθροισμα παρασκευάσαν ἐκείνῃ τὴν αἰτίαν ταύτην μετείληφε καὶ αὐτὸ τοιούτου συμπτώματος παρ ἐκείνης , οὐ μέντοι πάντων ὧν ἐκείνη κέκτηται ·
διὸ ἀπαλλαγείσης τῆς ψυχῆς οὐκ ἔχει τὴν αἴσθησιν .
οὐ γὰρ αὐτὸ ἐν ἑαυτῷ ταύτην ἐκέκτητο τὴν δύναμιν , ἀλλ ἕτερον ἅμα συγγεγενημένον αὐτῷ παρεσκεύαζεν , ὃ διὰ τῆς συντελεσθείσης περὶ αὐτὸ δυνάμεως κατὰ τὴν κίνησιν σύμπτωμα αἰσθητικὸν εὐθὺς ἀποτελοῦν ἑαυτῷ ἀπεδίδου κατὰ τὴν ὁμούρησιν καὶ συμπάθειαν καὶ ἐκείνῳ , καθάπερ εἶπον .
“ Διὸ δὴ καὶ ἐνυπάρχουσα ἡ ψυχὴ οὐδέποτε ἄλλου τινὸς μέρους ἀπηλλαγμένου ἀναισθητεῖ ·
ἀλλ ἃ ἂν καὶ ταύτης ξυναπόληται τοῦ στεγάζοντος λυθέντος εἴ θ ὅλου εἴ τε καὶ μέρους τινός , ἐάν περ διαμένῃ , ἕξει τὴν αἴσθησιν 0 1 .
τὸ δὲ λοιπὸν ἄθροισμα διαμένον καὶ ὅλον καὶ κατὰ μέρος οὐκ ἔχει τὴν αἴσθησιν ἐκείνου ἀπηλλαγμένου , ὅσον ποτέ ἐστι τὸ συντεῖνον τῶν ἀτόμων πλῆθος εἰς τὴν τῆς ψυχῆς φύσιν .
καὶ μὴν καὶ λυομένου τοῦ ὅλου ἀθροίσματος ἡ ψυχὴ διασπείρεται καὶ οὐκέτι ἔχει τὰς αὐτὰς δυνάμεις οὐ δὲ κινεῖται , ὥσπερ οὐ δ αἴσθησιν κέκτηται .
“ Οὐ γὰρ οἷόν τε νοεῖν αὐτὸ αἰσθανόμενον μὴ ἐν τούτῳ τῷ συστήματι καὶ ταῖς κινήσεσι ταύταις χρώμενον , ὅταν τὰ στεγάζοντα καὶ περιέχοντα μὴ τοιαῦτα ᾖ , ἐν οἷς νῦν οὖσα ἔχει ταύτας τὰς κινήσεις 0 .
λέγει ἐν ἄλλοις καὶ ἐξ ἀτόμων αὐτὴν συγκεῖσθαι λειοτάτων καὶ στρογγυλωτάτων , πολλῷ τινι διαφερουσῶν τῶν τοῦ πυρός ·
καὶ τὸ μέν τι ἄλογον αὐτῆς , ὃ τῷ λοιπῷ παρεσπάρθαι σώματι 0 ·
τὸ δὲ λογικὸν ἐν τῷ θώρακι , ὡς δῆλον ἔκ τε τῶν φόβων καὶ τῆς χαρᾶς 0 1 .
ὕπνον τε γίνεσθαι τῶν τῆς ψυχῆς μερῶν τῶν παρ ὅλην τὴν σύγκρισιν παρεσπαρμένων ἐγκατεχομένων ἢ διαφορουμένων , εἶτα συμπιπτόντων τοῖς ἐπερεισμοῖς .
τό τε σπέρμα ἀφ ὅλων τῶν σωμάτων φέρεσθαι . 0
“ Ἀλλὰ μὴν καὶ τόδε γε δεῖ προσκατανοεῖν , ὅ τι τὸ ἀσώματον λέγομεν κατὰ τὴν πλείστην ὁμιλίαν τοῦ ὀνόματος ἐπὶ τοῦ καθ ἑαυτὸ νοηθέντος ἄν ·
καθ ἑαυτὸ δὲ οὐκ ἔστι νοῆσαι τὸ ἀσώματον πλὴν τοῦ κενοῦ .
τὸ δὲ κενὸν οὔ τε ποιῆσαι οὔ τε παθεῖν δύναται , ἀλλὰ κίνησιν μόνον δι ἑαυτοῦ τοῖς σώμασι παρέχεται .
ὥστε οἱ λέγοντες ἀσώματον εἶναι τὴν ψυχὴν ματαΐζουσιν .
οὐθὲν γὰρ ἂν ἐδύνατο ποιεῖν οὔ τε πάσχειν , εἰ ἦν τοιαύτη ·
νῦν δ ἐναργῶς ἀμφότερα ταῦτα διαλαμβάνεται περὶ τὴν ψυχὴν τὰ συμπτώματα .
“ Ταῦτα οὖν πάντα τὰ διαλογίσματα τὰ περὶ ψυχῆς ἀνάγων τις ἐπὶ τὰ πάθη καὶ τὰς αἰσθήσεις , μνημονεύων τῶν ἐν ἀρχῇ ῥηθέντων , ἱκανῶς κατόψεται τοῖς τύποις ἐμπεριειλημμένα εἰς τὸ κατὰ μέρος ἀπὸ τούτων ἐξακριβοῦσθαι βεβαίως .
“ Ἀλλὰ μὴν καὶ τὰ σχήματα καὶ τὰ χρώματα καὶ τὰ μεγέθη καὶ τὰ βάρη καὶ ὅσα ἄλλα κατηγορεῖται σώματος ὡσανεὶ συμβεβηκότα ἢ πᾶσιν ἢ τοῖς ὁρατοῖς καὶ κατὰ τὴν αἴσθησιν αὐτὴν γνωστά , οὔ θ ὡς καθ ἑαυτάς εἰσι φύσεις δοξαστέον  οὐ γὰρ δυνατὸν ἐπινοῆσαι τοῦτο  οὔ τε ὅλως ὡς οὐκ εἰσίν , οὔ θ ὡς ἕτερ ἄττα προσυπάρχοντα τούτῳ ἀσώματα , οὔ θ ὡς μόρια τούτου , ἀλλ ὡς τὸ ὅλον σῶμα καθόλου ἐκ τούτων πάντων τὴν ἑαυτοῦ φύσιν ἔχον ἀίδιον , οὐχ οἷον δὲ εἶναι συμπεφορημένον  ὥσπερ ὅταν ἐξ αὐτῶν τῶν ὄγκων μεῖζον ἄθροισμα συστῇ ἤτοι τῶν πρώτων ἢ τῶν τοῦ ὅλου μεγεθῶν τοῦδέ τινος ἐλαττόνων ,  ἀλλὰ μονον , ὡς λέγω , ἐκ τούτων ἁπάντων τὴν ἑαυτοῦ φύσιν ἔχον ἀίδιον 0 1 2 .
καὶ ἐπιβολὰς μὲν ἔχοντα ἰδίας πάντα ταῦτά ἐστι καὶ διαλήψεις , συμπαρακολουθοῦντος δὲ τοῦ ἀθρόου καὶ οὐθαμῇ ἀποσχιζομένου , ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀθρόαν ἔννοιαν τοῦ σώματος κατηγορίαν εἰληφότος .
“ Καὶ μὴν καὶ τοῖς σώμασι συμπίπτει πολλάκις καὶ οὐκ ἀίδιον παρακολουθεῖν οὔ τ ἐν τοῖς ἀοράτοις καὶ οὔ τε ἀσώματα .
ὥστε δὴ κατὰ τὴν πλείστην φορὰν τούτῳ τῷ ὀνόματι χρώμενοι φανερὰ ποιοῦμεν τὰ συμπτώματα οὔ τε τὴν τοῦ ὅλου φύσιν ἔχειν , ὃ συλλαβόντες κατὰ τὸ ἀθρόον σῶμα προσαγορεύομεν , οὔ τε τὴν τῶν ἀίδιον παρακολουθούντων , ὧν ἄνευ σῶμα οὐ δυνατὸν νοεῖσθαι 0 .
κατ ἐπιβολὰς δ ἄν τινας παρακολουθοῦντος τοῦ ἀθρόου ἕκαστα προσαγορευθείη , ἀλλ ὅτε δήποτε ἕκαστα συμβαίνοντα θεωρεῖται , οὐκ ἀίδιον τῶν συμπτωμάτων παρακολουθούντων .
καὶ οὐκ ἐξελατέον ἐκ τοῦ ὄντος ταύτην τὴν ἐνάργειαν , ὅτι οὐκ ἔχει τὴν τοῦ ὅλου φύσιν ᾧ συμβαίνει ὃ δὴ καὶ σῶμα προσαγορεύομεν , οὐ δὲ τὴν τῶν ἀίδιον παρακολουθούντων , οὐ δ αὖ καθ αὑτὰ νομιστέον  οὐ δὲ γὰρ τοῦτο διανοητὸν οὔ τ ἐπὶ τούτων οὔ τ ἐπὶ τῶν ἀίδιον συμβεβηκότων ,  ἀλλ ὅπερ καὶ φαίνεται , συμπτώματα πάντα 〈 κατὰ 〉 τὰ σώματα νομιστέον , καὶ οὐκ ἀίδιον παρακολουθοῦντα οὐ δ αὖ φύσεως καθ ἑαυτὰ τάγμα ἔχοντα , ἀλλ ὃν τρόπον αὐτὴ ἡ αἴσθησις τὴν ἰδιότητα ποιεῖ , θεωρεῖται 0 1 2 .
“ Καὶ μὴν καὶ τόδε γε δεῖ προσκατανοῆσαι σφοδρῶς ·
τὸν γὰρ δὴ χρόνον οὐ ζητητέον ὥσπερ καὶ τὰ λοιπά , ὅσα ἐν ὑποκειμένῳ ζητοῦμεν ἀνάγοντες ἐπὶ τὰς βλεπομένας παρ ἡμῖν αὐτοῖς προλήψεις , ἀλλ αὐτὸ τὸ ἐνάργημα , καθ ὃ τὸν πολὺν ἢ ὀλίγον χρόνον ἀναφωνοῦμεν , συγγενικῶς τοῦτο περιφέροντες , ἀναλογιστέον 0 .
καὶ οὔ τε διαλέκτους ὡς βελτίους μεταληπτέον , ἀλλ αὐταῖς ταῖς ὑπαρχούσαις κατ αὐτοῦ χρηστέον , οὔ τε ἄλλο τι κατ αὐτοῦ κατηγορητέον , ὡς τὴν αὐτὴν οὐσίαν ἔχοντος τῷ ἰδιώματι τούτῳ  καὶ γὰρ τοῦτο ποιοῦσί τινες ,  ἀλλὰ μόνον ᾧ συμπλέκομεν τὸ ἴδιον τοῦτο καὶ παραμετροῦμεν , μάλιστα ἐπιλογιστέον .
καὶ γὰρ τοῦτο οὐκ ἀποδείξεως προσδεῖται ἀλλ ἐπιλογισμοῦ , ὅτι ταῖς ἡμέραις καὶ ταῖς νυξὶ συμπλέκομεν καὶ τοῖς τούτων μέρεσιν , ὡσαύτως δὲ καὶ τοῖς πάθεσι καὶ ταῖς ἀπαθείαις , καὶ κινήσεσι καὶ στάσεσιν , ἴδιόν τι σύμπτωμα περὶ ταῦτα πάλιν αὐτὸ τοῦτο ἐννοοῦντες , καθ ὃ χρόνον ὀνομάζομεν .
φησὶ δὲ τοῦτο καὶ ἐν τῇ δευτέρᾳ Περὶ φύσεως καὶ ἐν τῇ Μεγάλῃ ἐπιτομῇ .
“ Ἐπί τε τοῖς προειρημένοις τοὺς κόσμους δεῖ καὶ πᾶσαν σύγκρισιν πεπερασμένην τὸ ὁμοειδὲς τοῖς θεωρουμένοις πυκνῶς ἔχουσαν νομίζειν γεγονέναι ἀπὸ τοῦ ἀπείρου , πάντων τούτων ἐκ συστροφῶν ἰδίων ἀποκεκριμένων καὶ μειζόνων καὶ ἐλαττόνων ·
καὶ πάλιν διαλύεσθαι πάντα , τὰ μὲν θᾶττον , τὰ δὲ βραδύτερον , καὶ τὰ μὲν ὑπὸ τῶν τοιῶνδε , τὰ δὲ ὑπὸ τῶν τοιῶνδε τοῦτο πάσχοντα 0 1 2 .
δῆλον οὖν ὡς καὶ φθαρτούς φησι τοὺς κόσμους , μεταβαλλόντων τῶν μερῶν 0 .
καὶ ἐν ἄλλοις τὴν γῆν τῷ ἀέρι ἐποχεῖσθαι . 0
“ Ἔτι δὲ καὶ τοὺς κόσμους οὔ τε ἐξ ἀνάγκης δεῖ νομίζειν ἕνα σχηματισμὸν ἔχοντας * *  ἀλλὰ καὶ διαφόρους αὐτοὺς ἐν τῇ ιβ Περὶ φύσεως αὐτός φησιν ·
οὓς μὲν γὰρ σφαιροειδεῖς , καὶ ᾠοειδεῖς ἄλλους , καὶ ἀλλοιοσχήμονας ἑτέρους 0 1 ·
οὐ μέντοι πᾶν σχῆμα ἔχειν 0 .
οὐ δὲ ζῷα εἶναι ἀποκριθέντα ἀπὸ τοῦ ἀπείρου .
οὐ δὲ γὰρ ἂν ἀποδείξειεν οὐδείς , ὡς 〈 ἐν 〉 μὲν τῷ τοιούτῳ καὶ οὐκ ἂν ἐμπεριελήφθη τὰ τοιαῦτα σπέρματα , ἐξ ὧν ζῷά τε καὶ φυτὰ καὶ τὰ λοιπὰ πάντα 〈 τὰ 〉 θεωρούμενα συνίσταται , ἐν δὲ τῷ τοιούτῳ οὐκ ἂν ἐδυνήθη .
ὡσαύτως δὲ καὶ ἐντραφῆναι 0 .
τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἐπὶ γῆς νομιστέον .
“ Ἀλλὰ μὴν ὑποληπτέον καὶ τὴν φύσιν πολλὰ καὶ παντοῖα ὑπὸ αὐτῶν τῶν πραγμάτων διδαχθῆναί τε καὶ ἀναγκασθῆναι ·
τὸν δὲ λογισμὸν τὰ ὑπὸ ταύτης παρεγγυηθέντα ὕστερον ἐπακριβοῦν καὶ προσεξευρίσκειν ἐν μὲν τισὶ θᾶττον , ἐν δὲ τισὶ βραδύτερον καὶ ἐν μὲν τισὶ περιόδοις καὶ χρόνοις 〈 μείζους λαμβάνειν ἐπιδόσεισ 〉 , ἐν δὲ τισὶ καὶ ἐλάττους 0 1 2 .
“ Ὅθεν καὶ τὰ ὀνόματα ἐξ ἀρχῆς μὴ θέσει γενέσθαι , ἀλλ αὐτὰς τὰς φύσεις τῶν ἀνθρώπων καθ ἕκαστα ἔθνη ἴδια πάσχουσας πάθη καὶ ἰδία λαμβανούσας φαντάσματα ἰδίως τὸν ἀέρα ἐκπέμπειν στελλόμενον ὑφ ἑκάστων τῶν παθῶν καὶ τῶν φαντασμάτων , ὡς ἄν ποτε καὶ ἡ παρὰ τοὺς τόπους τῶν ἐθνῶν διαφορὰ ᾖ 0 ·
ὕστερον δὲ κοινῶς καθ ἕκαστα ἔθνη τὰ ἴδια τεθῆναι πρὸς τὸ τὰς δηλώσεις ἧττον ἀμφιβόλους γενέσθαι ἀλλήλοις καὶ συντομωτέρως δηλουμένας 0 ·
τινὰ δὲ καὶ οὐ συνορώμενα πράγματα εἰσφέροντας τοὺς συνειδότας παρεγγυῆσαί τινας φθόγγους ἀναγκασθέντας ἀναφωνῆσαι , τοὺς δὲ τῷ λογισμῷ ἑλομένους κατὰ τὴν πλείστην αἰτίαν οὕτως ἑρμηνεῦσαι 0 .
“ Καὶ μὴν ἐν τοῖς μετεώροις φορὰν καὶ τροπὴν καὶ ἔκλειψιν καὶ ἀνατολὴν καὶ δύσιν καὶ τὰ σύστοιχα τούτοις μή τε λειτουργοῦντός τινος νομίζειν δεῖ γενέσθαι καὶ διατάττοντος ἢ διατάξοντος καὶ ἅμα τὴν πάσαν μακαριότητα ἔχοντος μετ ἀφθαρσίας  οὐ γὰρ συμφωνοῦσιν πραγματεῖαι καὶ φροντίδες καὶ ὀργαὶ καὶ χάριτες μακαριότητι , ἀλλ ἐν ἀσθενείᾳ καὶ φόβῳ καὶ προσδεήσει τῶν πλησίον ταῦτα γίγνεται  , μή τε αὖ πυρὸς ἀνάμματα συνεστραμμένου τὴν μακαριότητα κεκτημένα κατὰ βούλησιν τὰς κινήσεις ταύτας λαμβάνειν ·
ἀλλὰ πᾶν τὸ σέμνωμα τηρεῖν , κατὰ πάντα ὀνόματα φερόμενον ἐπὶ τὰς τοιαύτας ἐννοίας , ἵνα μη δ ὑπεναντίαι ἐξ αὐτῶν 〈 γένωνται 〉 τῷ σεμνώματι δόξαι 0 ·
εἰ δὲ μή , τὸν μέγιστον τάραχον ἐν ταῖς ψυχαῖς αὐτὴ ἡ ὑπεναντιότης παρασκευάσει 0 .
ὅθεν δὴ κατὰ τὰς ἐξ ἀρχῆς ἐναπολήψεις τῶν συστροφῶν τούτων ἐν τῇ τοῦ κόσμου γενέσει δεῖ δοξάζειν καὶ τὴν ἀνάγκην ταύτην καὶ περίοδον συντελεῖσθαι .
“ Καὶ μὴν καὶ τὸ τὴν ὑπὲρ τῶν κυριωτάτων αἰτίαν ἐξακριβῶσαι φυσιολογίας ἔργον εἶναι δεῖ νομίζειν , καὶ τὸ μακάριον ἐνταῦθα πεπτωκέναι καὶ ἐν τῷ τίνες φύσεις αἱ θεωρούμεναι κατὰ τὰ μετέωρα ταυτί , καὶ ὅσα συντείνει πρὸς τὴν εἰς τοῦτο ἀκρίβειαν 0 .
“ Ἔτι τε οὐ τὸ πλεοναχῶς ἐν τοῖς τοιούτοις εἶναι καὶ τὸ ἐνδεχόμενον καὶ ἄλλως πως ἔχειν , ἀλλ ἁπλῶς μὴ εἶναι ἐν ἀφθάρτῳ καὶ μακαρίᾳ φύσει τῶν διάκρισιν ὑποβαλλόντων ἢ τάραχον μηθέν 0 1 ·
καὶ τοῦτο καταλαβεῖν τῇ διανοίᾳ ἔστιν ἁπλῶς εἶναι .
“ Τὸ δ ἐν τῇ ἱστορίᾳ πεπτωκός , τῆς δύσεως καὶ ἀνατολῆς καὶ τροπῆς καὶ ἐκλείψεως καὶ ὅσα συγγενῆ τούτοις μηθὲν ἔτι πρὸς τὸ μακάριον τὰς γνώσεις συντείνειν , ἀλλ ὁμοίως τοὺς φόβους ἔχειν τοὺς ταῦτα κατειδότας , τίνες δ αἱ φύσεις ἀγνοοῦντας καὶ τίνες αἱ κυριώταται αἰτίαι , καὶ εἰ μὴ προσῄδεισαν ταῦτα 0 1 2 ·
τάχα δὲ καὶ πλείους , ὅταν τὸ θάμβος ἐκ τῆς τούτων προσκατανοήσεως μὴ δύνηται τὴν λύσιν λαμβάνειν καὶ τὴν περὶ τῶν κυριωτάτων οἰκονομίαν 0 .
“ Διὸ δὴ κ ἂν πλείους αἰτίας εὑρίσκωμεν τροπῶν καὶ δύσεων καὶ ἀνατολῶν καὶ ἐκλείψεων καὶ τῶν τοιουτοτρόπων , ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος γινομένοις ἦν , οὐ δεῖ νομίζειν τὴν ὑπὲρ τούτων χρείαν ἀκρίβειαν μὴ ἀπειληφέναι , ὅση πρὸς τὸ ἀτάραχον καὶ μακάριον ἡμῶν συντείνει .
ὥστε παραθεωροῦντας ποσαχῶς παρ ἡμῖν τὸ ὅμοιον γίνεται , αἰτιολογητέον ὑπέρ τε τῶν μετεώρων καὶ παντὸς τοῦ ἀδήλου , καταφρονοῦντας τῶν οὔ τε τὸ μοναχῶς ἔχον ἢ γινόμενον γνωριζόντων οὔ τε τὸ πλεοναχῶς συμβαῖνον , τὴν ἐκ τῶν ἀποστημάτων φαντασίαν παριδόντων , ἔτι τε ἀγνοούντων καὶ ἐν ποίοις οὐκ ἐστιν ἀταρακτῆσαι 〈 καὶ ἐν ποίοις ὁμοίως ἀταρακτῆσαι . 〉
ἂν οὖν οἰώμεθα καὶ ὡδί πως ἐνδεχόμενον αὐτὸ γίνεσθαι , αὐτὸ τὸ ὅτι πλεοναχῶς γίνεται γνωρίζοντες , ὥσπερ κ ἂν ὅτι ὡδί πως γίνεται εἴδωμεν , ἀταρακτήσομεν 0 .
“ Ἐπὶ δὲ τούτοις ὅλως ἅπασιν ἐκεῖνο δεῖ κατανοεῖν , ὅτι τάραχος ὁ κυριώτατος ταῖς ἀνθρωπίναις ψυχαῖς γίνεται ἐν τῷ ταῦτά τε μακάρια δοξάζειν 〈 εἶναι 〉 καὶ ἄφθαρτα , καὶ ὑπεναντίας ἔχειν τούτῳ βουλήσεις ἅμα καὶ πράξεις καὶ αἰτίας , καὶ ἐν τῷ αἰώνιόν τι δεινὸν ἀεὶ προσδοκᾶν ἢ ὑποπτεύειν κατὰ τοὺς μύθους εἴ τε καὶ αὐτὴν τὴν ἀναισθησίαν τὴν ἐν τῷ τεθνάναι φοβουμένους ὥσπερ οὖσαν κατ αὐτούς , καὶ ἐν τῷ μὴ δόξαις ταῦτα πάσχειν ἀλλ ἀλόγῳ γέ τινι παραστάσει , ὅθεν μὴ ὁρίζοντας τὸ δεινὸν τὴν ἴσην ἢ καὶ ἐπιτεταμένην ταραχὴν λαμβάνειν τῷ εἰκαίως δοξάζοντι ταῦτα 0 1 2 ·
ἡ δὲ ἀταραξία τὸ τούτων πάντων ἀπολελύσθαι καὶ συνεχῆ μνήμην ἔχειν τῶν ὅλων καὶ κυριωτάτων 0 .
“ Ὅθεν τοῖς πάθεσι προσεκτέον τοῖς παροῦσι , κατὰ μὲν τὸ κοινὸν ταῖς κοιναῖς , κατὰ δὲ τὸ ἴδιον ταῖς ἰδίαις , καὶ πάσῃ τῇ παρούσῃ καθ ἕκαστον τῶν κριτηρίων ἐναργείᾳ 0 1 .
ἂν γὰρ τούτοις προσέχωμεν , τὸ ὅθεν ὁ τάραχος καὶ ὁ φόβος ἐγίνετο ἐξαιτιολογήσομεν ὀρθῶς καὶ ἀπολύσομεν , ὑπέρ τε μετεώρων αἰτιολογοῦντες καὶ τῶν λοιπῶν τῶν ἀεὶ παρεμπιπτόντων , ὅσα φοβεῖ τοὺς λοιποὺς ἐσχάτως .
“ Ταῦτά σοι , ὦ Ἡρόδοτε , ἔστι κεφαλαιωδέστατα ὑπὲρ τῆς τῶν ὅλων φύσεως ἐπιτετμημένα .
ὥστ ἐὰν γένηται δυνατὸς ὁ λόγος οὗτος κατασχεθεὶς μετ ἀκριβείας , οἶμαι , ἐὰν μὴ καὶ πρὸς ἅπαντα βαδίσῃ τις τῶν κατὰ μέρος ἀκριβωμάτων , ἀσύμβλητον αὐτὸν πρὸς τοὺς λοιποὺς ἀνθρώπους ἁδρότητα λήψεσθαι .
καὶ γὰρ καὶ καθαρὰ ἀφ ἑαυτοῦ ποιήσει πολλὰ τῶν κατὰ μέρος ἐξακριβουμένων κατὰ τὴν ὅλην πραγματείαν ἡμῖν , καὶ αὐτὰ ταῦτα ἐν μνήμῃ τιθέμενα συνεχῶς βοηθήσει .
“ Τοιαῦτα γάρ ἐστιν , ὥστε καὶ τοὺς κατὰ μέρος ἤδη ἐξακριβοῦντας ἱκανῶς ἢ καὶ τελείως , εἰς τὰς τοιαύτας ἀναλύοντας ἐπιβολάς , τὰς πλείστας τῶν περιοδειῶν ὑπὲρ τῆς ὅλης φύσεως ποιεῖσθαι ·
ὅσοι δὲ μὴ παντελῶς τῶν ἀποτελουμένων εἰσίν , ἐκ τούτων καὶ κατὰ τὸν ἄνευ φθόγγων τρόπον τὴν ἅμα νοήματι περίοδον τῶν κυριωτάτων πρὸς γαληνισμὸν ποιοῦνται .
καὶ ἥδε μέν ἐστιν αὐτῷ ἐπιστολὴ περὶ τῶν φυσικῶν .
περὶ δὲ τῶν μετεώρων ἥδε 0 .
“ Ἐπίκουρος Πυθοκλεῖ χαίρειν .
“ Ἤνεγκέ μοι Κλέων ἐπιστολὴν παρά σου , ἐν ᾗ φιλοφρονούμενός τε περὶ ἡμᾶς διετέλεις ἀξίως τῆς ἡμετέρας περὶ σεαυτὸν σπουδῆς καὶ οὐκ ἀπιθάνως ἐπειρῶ μνημονεύειν τῶν εἰς μακάριον βίον συντεινόντων διαλογισμῶν , ἐδέου τε σεαυτῷ περὶ τῶν μετεώρων σύντομον καὶ εὐπερίγραφον διαλογισμὸν ἀποστεῖλαι , ἵνα ῥᾳδίως μνημονεύῃς ·
τὰ γὰρ ἐν ἄλλοις ἡμῖν γεγραμμένα δυσμνημόνευτα εἶναι , καί τοι , ὡς ἔφης , συνεχῶς αὐτὰ βαστάζεις 0 .
ἡμεῖς δὲ ἡδέως τέ σου τὴν δέησιν ἀπεδεξάμεθα καὶ ἐλπίσιν ἡδείαις συνεσχέθημεν .
γράψαντες οὖν τὰ λοιπὰ πάντα συντελοῦμεν ἅπερ ἠξίωσας πολλοῖς καὶ ἄλλοις ἐσόμενα χρήσιμα τὰ διαλογίσματα ταῦτα , καὶ μάλιστα τοῖς νεωστὶ φυσιολογίας γνησίου γεγευμένοις καὶ τοῖς εἰς ἀσχολίας βαθυτέρας τῶν ἐγκυκλίων τινὸς ἐμπεπλεγμένοις .
καλῶς δὴ αὐτὰ διάλαβε , καὶ διὰ μνήμης ἔχων ὀξέως αὐτὰ περιόδευε μετὰ τῶν λοιπῶν ὧν ἐν τῇ μικρᾷ ἐπιτομῇ πρὸς Ἡρόδοτον ἀπεστείλαμεν .
“ Πρῶτον μὲν οὖν μὴ ἄλλο τι τέλος ἐκ τῆς περὶ μετεώρων γνώσεως εἴ τε κατὰ συναφὴν λεγομένων εἴ τε αὐτοτελῶς νομίζειν εἶναι ἤπερ ἀταραξίαν καὶ πίστιν βέβαιον , καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν 0 1 2 .
μή τε τὸ ἀδύνατον παραβιάζεσθαι μή τε ὁμοίαν κατὰ πάντα τὴν θεωρίαν ἔχειν ἢ τοῖς περὶ βίων λόγοις ἢ τοῖς κατὰ τὴν τῶν ἄλλων φυσικῶν προβλημάτων κάθαρσιν , οἷον ὅτι τὸ πᾶν σώματα καὶ ἀναφὴς φύσις ἐστίν , ἢ ὅτι ἄτομα 〈 τὰ 〉 στοιχεῖα , καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα ὅσα μοναχὴν ἔχει τοῖς φαινομένοις συμφωνίαν 0 1 ·
ὅπερ ἐπὶ τῶν μετεώρων οὐχ ὑπάρχει , ἀλλὰ ταῦτά γε πλεοναχὴν ἔχει καὶ τῆς γενέσεως αἰτίαν καὶ τῆς οὐσίας ταῖς αἰσθήσεσι σύμφωνον κατηγορίαν .
“ Οὐ γὰρ κατὰ ἀξιώματα κενὰ καὶ νομοθεσίας φυσιολογητέον , ἀλλ ὡς τὰ φαινόμενα ἐκκαλεῖται ·
οὐ γὰρ ἤδη ἀλογίας καὶ κενῆς δόξης ὁ βίος ἡμῶν ἔχει χρείαν , ἀλλὰ τοῦ ἀθορύβως ἡμᾶς ζῆν .
πάντα μὲν οὖν γίνεται ἀσείστως καί , πάντων κατὰ πλεοναχὸν τρόπον ἐκκαθαιρομένων , συμφώνως τοῖς φαινομένοις , ὅταν τις τὸ πιθανολογούμενον ὑπὲρ αὐτῶν δεόντως καταλίπῃ 0 ·
ὅταν δέ τις τὸ μὲν ἀπολίπῃ , τὸ δὲ ἐκβάλῃ ὁμοίως σύμφωνον ὂν τῷ φαινομένῳ , δῆλον ὅτι καὶ ἐκ παντὸς ἐκπίπτει φυσιολογήματος ἐπὶ δὲ τὸν μῦθον καταρρεῖ 0 .
σημεῖα δὲ ἐπὶ τῶν ἐν τοῖς μετεώροις συντελουμένων φέρειν τῶν παρ ἡμῖν τινα φαινομένων , ἃ θεωρεῖται ᾗ ὑπάρχει , καὶ οὐ τὰ ἐν τοῖς μετεώροις φαινόμενα 0 ·
ταῦτα γὰρ ἐνδέχεται πλεοναχῶς γενέσθαι .
τὸ μέντοι φάντασμα ἑκάστου τηρητέον καὶ ἔτι τὰ συναπτόμενα τούτῳ διαιρετέον , ἃ οὐκ ἀντιμαρτυρεῖται τοῖς παρ ἡμῖν γινομένοις πλεοναχῶς συντελεῖσθαι .
“ Κόσμος ἐστὶ περιοχή ιτς οὐρανοῦ , ἄστρα τε καὶ γῆν καὶ πάντα τὰ φαινόμενα περιέχουσα , ἀποτομὴν ἔχουσα ἀπὸ τοῦ ἀπείρου καὶ λήγουσα  καὶ καταλήγουσα ἐν πέρατι ἢ ἀραιῷ ἢ πυκνῷ καὶ οὗ λυομένου πάντα τὰ ἐν αὐτῷ σύγχυσιν λήψεται .
ἢ ἐν περιαγομένῳ ἢ ἐν στάσιν ἔχοντι καὶ στρογγύλην ἢ τρίγωνον ἢ οἵαν δήποτε περιγραφήν 0 ·
πανταχῶς γὰρ ἐνδέχεται ·
τῶν γὰρ φαινομένων οὐδὲν ἀντιμαρτυρεῖ 〈 ἐν 〉 τῷδε τῷ κόσμῳ , ἐν ᾧ λῆγον οὐκ ἔστι καταλαβεῖν .
“ Ὅτι δὲ καὶ τοιοῦτοι κόσμοι εἰσὶν ἄπειροι τὸ πλῆθος ἔστι καταλαβεῖν , καὶ ὅτι καὶ ὁ τοιοῦτος δύναται κόσμος γίνεσθαι καὶ ἐν κόσμῳ καὶ μετακοσμίῳ , ὃ λέγομεν μεταξὺ κόσμων διάστημα , ἐν πολυκένῳ τόπῳ καὶ οὐκ ἐν μεγάλῳ εἰλικρινεῖ καὶ κενῷ , καθάπερ τινές φασιν , ἐπιτηδείων τινῶν σπερμάτων ῥυέντων ἀφ ἑνὸς κόσμου ἢ μετακοσμίου ἢ καὶ ἀπὸ πλειόνων κατὰ μικρὸν προσθέσεις τε καὶ διαρθρώσεις καὶ μεταστάσεις ποιούντων ἐπ ἄλλον τόπον , ἐὰν οὕτω τύχῃ , καὶ ἐπαρδεύσεις ἐκ τῶν ἐχόντων ἐπιτηδείως ἕως τελειώσεως καὶ διαμονῆς ἐφ ὅσον τὰ ὑποβληθέντα θεμέλια τὴν προσδοχὴν δύναται ποιεῖσθαι 0 .
οὐ γὰρ ἀθροισμὸν δεῖ μόνον γενέσθαι οὐ δὲ δῖνον ἐν ᾧ ἐνδέχεται κόσμον γίνεσθαι κενῷ κατὰ τὸ δοξαζόμενον ἐξ ἀνάγκης αὔξεσθαί τε , ἕως ἂν ἑτέρῳ προσκρούσῃ , καθάπερ τῶν φυσικῶν καλουμένων φησί τις ·
τοῦτο γὰρ μαχόμενόν ἐστι τοῖς φαινομένοις .
“ Ἥλιός τε καὶ σελήνη καὶ τὰ λοιπὰ ἄστρα οὐ καθ ἑαυτὰ γενόμενα ὕστερον ἐμπεριελαμβάνετο ὑπὸ τοῦ κόσμου  καὶ ὅσα γε δὴ σῴζει  , ἀλλ εὐθὺς διεπλάττετο καὶ αὔξησιν ἐλάμβανεν  ὁμοίως δὲ καὶ γῆ καὶ θάλαττα  κατὰ προσκρίσεις καὶ δινήσεις λεπτομερῶν τινων φύσεων , ἤτοι πνευματικῶν ἢ πυροειδῶν ἢ συναμφοτέρων ·
καὶ γὰρ ταῦτα οὕτως ἡ αἴσθησις ὑποβάλλει .
“ Τὸ δὲ μέγεθος ἡλίου τε καὶ τῶν λοιπῶν ἄστρων κατὰ μὲν τὸ πρὸς ἡμᾶς τηλικοῦτόν ἐστιν ἡλίκον φαίνεται ·
τοῦτο καὶ ἐν τῇ ια Περὶ φύσεως 0 ·
εἰ γάρ , φησί , τὸ μέγεθος διὰ τὸ διάστημα ἀπεβεβλήκει , πολλῷ μᾶλλον ἂν τὴν χρόαν 0 .
ἄλλο γὰρ τούτῳ συμμετρότερον διάστημα οὐθέν ἐστι .
κατὰ δὲ τὸ καθ αὑτὸ ἤτοι μεῖζον τοῦ ὁρωμένου ἢ μικρῷ ἔλαττον ἢ τηλικοῦτον τυγχάνει 0 .
οὕτω γὰρ καὶ τὰ παρ ἡμῖν πυρὰ ἐξ ἀποστήματος θεωρούμενα κατὰ τὴν αἴσθησιν θεωρεῖται .
καὶ πᾶν δὲ εἰς τοῦτο τὸ μέρος ἔνστημα ῥᾳδίως διαλυθήσεται , ἐάν τις τοῖς ἐναργήμασι προσέχῃ , ὅπερ ἐν τοῖς Περὶ φύσεως βιβλίοις δείκνυμεν .
ἀνατολὰς καὶ δύσεις ἡλίου καὶ σελήνης καὶ τῶν λοιπῶν ἄστρων καὶ κατὰ ἄναψιν γενέσθαι δυνατὸν καὶ σβέσιν , τοιαύτης οὔσης περιστάσεως καὶ καθ ἑκατέρους τοὺς τόπους , ὥστε τὰ προειρημένα ἀποτελεῖσθαι ·
οὐδὲν γὰρ τῶν φαινομένων ἀντιμαρτυρεῖ .
καὶ κατ ἐμφάνειάν τε ὑπὲρ γῆς καὶ πάλιν ἐπιπροσθέτησιν τὸ προειρημένον δύναιτ ἂν συντελεῖσθαι ·
οὐ δὲ γάρ τι τῶν φαινομένων ἀντιμαρτυρεῖ .
τάς τε κινήσεις αὐτῶν οὐκ ἀδύνατον μὲν γίνεσθαι κατὰ τὴν τοῦ ὅλου οὐρανοῦ δίνην , ἢ τούτου μὲν στάσιν , αὐτῶν δὲ δίνην κατὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς ἐν τῇ γενέσει τοῦ κόσμου ἀνάγκην ἀπογεννηθεῖσαν ἐπ ἀνατολῇ 0 1 ·
* * * 〈 σφοδρο 〉 τάτῃ θερμασίᾳ κατά τινα ἐπινέμησιν τοῦ πυρὸς ἀεὶ ἐπὶ τοὺς ἑξῆς τόπους ἰόντος 0 .
“ Τροπὰς ἡλίου καὶ σελήνης ἐνδέχεται μὲν γίνεσθαι κατὰ λόξωσιν οὐρανοῦ οὕτω τοῖς χρόνοις κατηναγκασμένου ·
ὁμοίως δὲ καὶ κατὰ ἀέρος ἀντέξωσιν ἢ καὶ ὕλης ἀεὶ ἐπιτηδείας τῆς μὲν ἐχομένης ἐμπιπραμένης τῆς δ ἐκλιπούσης 0 1 ·
ἢ καὶ ἐξ ἀρχῆς τοιαύτην δίνην κατειληθῆναι τοῖς ἄστροις τούτοις , ὥσθ οἷόν τιν ἕλικα κινεῖσθαι 0 .
πάντα γὰρ τὰ τοιαῦτα καὶ τὰ τούτοις συγγενῆ οὐθενὶ τῶν ἐναργημάτων διαφωνεῖ , ἐάν τις ἀεὶ ἐπὶ τῶν τοιούτων μερῶν , ἐχόμενος τοῦ δυνατοῦ , εἰς τὸ σύμφωνον τοῖς φαινομένοις ἕκαστον τούτων δύνηται ἐπάγειν , μὴ φοβούμενος τὰς ἀνδραποδώδεις ἀστρολόγων τεχνιτείας .
“ Κένωσίς τε σελήνης καὶ πάλιν πλήρωσις καὶ κατὰ στροφὴν τοῦ σώματος τούτου δύναιτ ἂν γίνεσθαι καὶ κατὰ σχηματισμοὺς ἀέρος ὁμοίως , ἔτι τε καὶ κατ ἐμπροσθετήσεις καὶ κατὰ πάντας τρόπους , καθ οὓς καὶ τὰ παρ ἡμῖν φαινόμενα ἐκκαλεῖται εἰς τὰς τοῦ εἴδους τούτου ἀποδόσεις , ἐὰν μή τις τὸν μοναχῆ τρόπον κατηγαπηκὼς τοὺς ἄλλους κενῶς ἀποδοκιμάζῃ , οὐ τεθεωρηκὼς τί δυνατὸν ἀνθρώπῳ θεωρῆσαι καὶ τί ἀδύνατον , καὶ διὰ τοῦτ ἀδύνατα θεωρεῖν ἐπιθυμῶν .
ἔτι τε ἐνδέχεται τὴν σελήνην ἐξ ἑαυτῆς ἔχειν τὸ φῶς , ἐνδέχεται δὲ ἀπὸ τοῦ ἡλίου 0 .
καὶ γὰρ παρ ἡμῖν θεωρεῖται πολλὰ μὲν ἐξ ἑαυτῶν ἔχοντα , πολλὰ δὲ ἀφ ἑτέρων .
καὶ οὐθὲν ἐμποδοστατεῖ τῶν ἐν τοῖς μετεώροις φαινομένων , ἐάν τις τοῦ πλεοναχοῦ τρόπου ἀεὶ μνήμην ἔχῃ καὶ τὰς ἀκολούθους αὐτοῖς ὑποθέσεις ἅμα καὶ αἰτίας συνθεωρῇ καὶ μὴ ἀναβλέπων εἰς τὰ ἀνακόλουθα ταῦτ ὀγκοῖ ματαίως καὶ καταρρέπῃ ἄλλοτε ἄλλως ἐπὶ τὸν μοναχὸν τρόπον .
ἡ δὲ ἔμφασις τοῦ προσώπου ἐν αὐτῇ δύναται μὲν γίνεσθαι καὶ κατὰ παραλλαγὴν μερῶν καὶ κατ ἐπιπροσθέτησιν , καὶ ὅσοι ποτ ἂν τρόποι θεωροῖντο τὸ σύμφωνον τοῖς φαινομένοις κεκτημένοι .
ἐπὶ πάντων γὰρ τῶν μετεώρων τὴν τοιαύτην ἴχνευσιν οὐ προετέον .
ἢν γάρ τις ᾖ μαχόμενος τοῖς ἐναργήμασιν , οὐδέποτε δυνήσεται ἀταραξίας γνησίου μεταλαβεῖν .
“ Ἔκλειψις ἡλίου καὶ σελήνης δύναται μὲν γίνεσθαι καὶ κατὰ σβένσιν , καθάπερ καὶ παρ ἡμῖν τοῦτο θεωρεῖται γιγνόμενον ·
καὶ ἤδη καὶ κατ ἐπιπροσθέτησιν ἄλλων τινῶν , ἢ γῆς ἢ ἀοράτου τινὸς ἑτέρου τοιούτου 0 .
καὶ ὧδε τοὺς οἰκείους ἀλλήλοις τρόπους συνθεωρητέον , καὶ τὰς ἅμα συγκυρήσεις τινῶν ὅτι οὐκ ἀδύνατον γίνεσθαι 0 .
ἐν δὲ τῇ ιβ Περὶ φύσεως ταῦτα λέγει καὶ πρός , ἥλιον ἐκλείπειν σελήνης ἐπισκοτούσης , σελήνην δὲ τοῦ τῆς γῆς σκιάσματος , ἀλλὰ καὶ κατ ἀναχώρησιν .
τοῦτο δὲ καὶ Διογένης ὁ Ἐπικούρειος ἐν τῇ α ′ τῶν Ἐπιλέκτων . 0
“ Ἔτι τε τάξις περιόδου , καθάπερ ἔνια καὶ παρ ἡμῖν τῶν τυχόντων γίνεται , λαμβανέσθω ·
καὶ ἡ θεία φύσις πρὸς ταῦτα μηδαμῇ προσαγέσθω , ἀλλ ἀλειτούργητος διατηρείσθω καὶ ἐν τῇ πάσῃ μακαριότητι ·
ὡς εἰ τοῦτο μὴ πραχθήσεται , ἅπασα ἡ περὶ τῶν μετεώρων αἰτιολογία ματαία ἔσται , καθάπερ τισὶν ἤδη ἐγένετο οὐ δυνατοῦ τρόπου ἐφαψαμένοις , εἰς δὲ τὸ μάταιον ἐκπεσοῦσι τῷ καθ ἕνα τρόπον μόνον οἴεσθαι γίνεσθαι τοὺς δ ἄλλους ἅπαντας τοὺς κατὰ τὸ ἐνδεχόμενον ἐκβάλλειν εἴς τε τὸ ἀδιανόητον φερομένους καὶ τὰ φαινόμενα , ἃ δεῖ σημεῖα ἀποδέχεσθαι , μὴ δυναμένους συνθεωρεῖν .
“ Μήκη νυκτῶν καὶ ἡμερῶν παραλλάττοντα καὶ παρὰ τὸ ταχείας ἡλίου κινήσεις γίνεσθαι καὶ πάλιν βραδείας ὑπὲρ γῆς παρὰ τὰ μήκη τόπων παραλλάττοντα καὶ τόπους τινὰς περαιοῦν τάχιον ἢ βραδύτερον , ὡς καὶ παρ ἡμῖν τινα θεωρεῖται , οἷς συμφώνως δεῖ λέγειν ἐπὶ τῶν μετεώρων 0 .
οἱ δὲ τὸ ἓν λαμβάνοντες τοῖς τε φαινομένοις μάχονται καὶ τοῦ ᾗ δυνατὸν ἀνθρώπῳ θεωρῆσαι διαπεπτώκασιν .
“ Ἐπισημασίαι δύνανται γίνεσθαι καὶ κατὰ συγκυρήσεις καιρῶν , καθάπερ ἐν τοῖς ἐμφανέσι παρ ἡμῖν ζῴοις , καὶ παρ ἑτεροιώσεις ἀέρος καὶ μεταβολάς 0 .
ἀμφότερα γὰρ ταῦτα οὐ μάχεται τοῖς φαινομένοις ·
ἐπὶ δὲ ποίοις παρὰ τοῦτο ἢ τοῦτο τὸ αἴτιον γίνεται οὐκ ἔστι συνιδεῖν .
“ Νέφη δύναται γίνεσθαι καὶ συνίστασθαι καὶ παρὰ πιλήσεις ἀέρος πνευμάτων συνώσει , καὶ παρὰ περιπλοκὰς ἀλληλούχων ἀτόμων καὶ ἐπιτηδείων εἰς τὸ τοῦτο τελέσαι καὶ κατὰ ῥευμάτων συλλογὴν ἀπό τε γῆς καὶ ὑδάτων ·
καὶ κατ ἄλλους δὲ τρόπους πλείους αἱ τῶν τοιούτων συστάσεις οὐκ ἀδυνατοῦσι συντελεῖσθαι .
ἤδη δ ἀπ αὐτῶν ᾗ μὲν θλιβομένων , ᾗ δὲ μεταβαλλόντων ὕδατα δύναται συντελεῖσθαι , ἔτι τε ῥευμάτων κατ ἀποφορὰν ἀπὸ ἐπιτηδείων τόπων δι ἀέρος κινουμένων , βιαιοτέρας ἐπαρδεύσεως γινομένης ἀπό τινων ἀθροισμάτων ἐπιτηδείων εἰς τὰς τοιαύτας ἐκπέμψεις .
βροντὰς ἐνδέχεται γίνεσθαι καὶ κατὰ πνεύματος ἐν τοῖς κοιλώμασι τῶν νεφῶν ἀνείλησιν , καθάπερ ἐν τοῖς ἡμετέροις ἀγγείοις , καὶ παρὰ πυρὸς πεπνευματωμένου βόμβον ἐν αὐτοῖς , καὶ κατὰ ῥήξεις δὲ νεφῶν καὶ διαστάσεις , καὶ κατὰ παρατρίψεις νεφῶν καὶ κατάξεις πῆξιν εἰληφότων κρυσταλλοειδῆ 0 1 .
καὶ τὸ ὅλον καὶ τοῦτο τὸ μέρος πλεοναχῶς γίνεσθαι λέγειν ἐκκαλεῖται τὰ φαινόμενα .
καὶ ἀστραπαὶ δ ὡσαύτως γίνονται κατὰ πλείους τρόπους ·
καὶ γὰρ κατὰ παράτριψιν καὶ σύγκρουσιν νεφῶν ὁ πυρὸς ἀποτελεστικὸς σχηματισμὸς ἐξολισθαίνων ἀστραπὴν γεννᾷ ·
καὶ κατ ἐκριπισμὸν ἐκ τῶν νεφῶν ὑπὸ πνευμάτων τῶν τοιούτων σωμάτων ἃ τὴν λαμπηδόνα ταύτην παρασκευάζει , καὶ κατ ἐκπιασμόν , θλίψεως τῶν νεφῶν γινομένης , εἴ θ ὑπ ἀλλήλων εἴ θ ὑπὸ πνευμάτων 0 1 2 ·
καὶ κατ ἐμπερίληψιν δὲ τοῦ ἀπὸ τῶν ἄστρων κατεσπαρμένου φωτός , εἶτα συνελαυνομένου ὑπὸ τῆς κινήσεως νεφῶν τε καὶ πνευμάτων καὶ διεκπίπτοντος διὰ τῶν νεφῶν 0 ·
ἢ κατὰ διήθησιν 〈 διὰ 〉 τῶν νεφῶν τοῦ λεπτομερεστάτου φωτός ,  ᾗ ἀπὸ τοῦ πυρὸς νέφη συνεφλέχθαι καὶ τὰς βροντὰς ἀποτελεῖσθαι  καὶ τὴν τούτου κίνησιν 0 1 ·
καὶ κατὰ τὴν τοῦ πνεύματος ἐκπύρωσιν τὴν γινομένην διά τε συντονίαν φορᾶς καὶ διὰ σφοδρὰν κατείλησιν ·
καὶ κατὰ ῥήξεις δὲ νεφῶν ὑπὸ πνευμάτων ἔκπτωσίν τε πυρὸς ἀποτελεστικῶν ἀτόμων καὶ τὸ τῆς ἀστραπῆς φάντασμα ἀποτελουσῶν 0 .
καὶ κατ ἄλλους δὲ πλείους τρόπους ῥᾳδίως ἔσται καθορᾶν ἐχόμενον ἀεὶ τῶν φαινομένων καὶ τὸ τούτοις ὅμοιον δυνάμενον συνθεωρεῖν .
προτερεῖ δὲ ἀστραπὴ βροντῆς ἐν τοιᾷδέ τινι περιστάσει νεφῶν καὶ διὰ τὸ ἅμα τῷ τὸ πνεῦμα ἐμπίπτειν ἐξωθεῖσθαι τὸν ἀστραπῆς ἀποτελεστικὸν σχηματισμόν , ὕστερον δὲ τὸ πνεῦμα ἀνειλούμενον τὸν βόμβον ἀποτελεῖν τοῦτον ·
καὶ κατ ἔμπτωσιν δὲ ἀμφοτέρων ἅμα , τῷ τάχει συντονωτέρῳ κεχρῆσθαι πρὸς ἡμᾶς τὴν ἀστραπήν , ὑστερεῖν δὲ τὴν βροντήν , καθά περ ἐπ ἐνίων ἐξ ἀποστήματος θεωρουμένων καὶ πληγάς τινας ποιουμένων 0 1 .