Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
οὐδὲν δηλαδή 0 .
αὕτη γὰρ ἡ τῶν πραγμάτων συμπλήρωσις αἰσθήσει παρείληφε τὸ τῆς βουλήσεως πρόσταγμα , οὐχὶ δὲ μερισθεῖσαν ἐκ τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας τὴν βούλησιν διέστησεν .
ὃ δὲ τούτοις ἕπεται ·
τίς ἐστιν , ὃς τοῦ Χριστοῦ τοῦ ἐμοῦ δεσπότου πάθος δι αἰδῶ μᾶλλον ἢ μωρίαν δέδιεν ;
ἆρ οὖν πάσχει τὸ θεῖον , ἐπειδὰν ἡ τοῦ σεμνοῦ σώματος οἴκησις πρὸς ἐπίγνωσιν τῆς ἰδίας ἁγιότητος ὁρμᾷ , ἢ ὑποπίπτει θίξει τὸ τοῦ σώματος ἐκκεχωρισμένον ;
ἆρ οὐχὶ διέστηκε τοῦθ  ὅπερ ἐκ τῆς τοῦ σώματος ἀφῄρηται ταπεινότητος ;
οὐχὶ δὲ ζῶμεν , κ ἂν πρὸς θάνατον ἡ τῆς ψυχῆς εὔκλεια τὸ σῶμα προσκαλέσηται ;
τί τοίνυν ἐνταῦθα ἡ ἀβλαβής τε καὶ εἰλικρινὴς πίστις ἄξιον ἀμφιβολίας κατείληφεν ;
ἢ οὐχ ὁρᾷς ὅτι σεμνότατον σῶμα ὁ θεὸς ἐπελέξατο , δι οὗ τὰ τῆς πίστεως τεκμήρια καὶ τὰ τῆς οἰκείας ἀρετῆς ὑποδείγματα ἔμελλεν ἐμφανίζειν καὶ τὴν ἤδη συγκεχυμένην ὀλεθρίῳ πλάνῃ τοῦ ἀνθρωπίνου γένους ἀπώλειαν ἀποσείσασθαι καινήν τε θρησκείας διδόναι διδασκαλίαν καὶ τῷ τῆς ἁγνείας ὑποδείγματι τὰς ἀναξίας τοῦ νοῦ πράξεις καθαίρειν , ἔπειτα δὲ τὴν μὲν τοῦ θανάτου βάσανον ἐκλύειν , τὰ δὲ τῆς ἀθανασίας ἔπαθλα προαναφωνεῖν ;
ἀλλ  ὑμεῖς , οὓς λοιπὸν ἀδελφοὺς ἡ τῆς ἀγάπης κοινωνία εἰκότως ὑπ ἐμοῦ προσαγορεύεσθαι ποιεῖ , οὐκ ἀγνοεῖτέ με τὸν ὑμέτερον συνθεράποντα , οὐκ ἀγνοεῖτε τὸ τῆς ὑμετέρας σωτηρίας ὀχύρωμα , οὗ τὴν φροντίδα γνησίως ἐπανῄρημαι , καὶ δι οὗ τῶν ἡμετέρων ἐχθρῶν οὐ μόνον τὰ ὅπλα κατεμαχεσάμεθα , ἀλλὰ καὶ ζῶντας ἔτι τὴν ψυχὴν συνκαθείρξαμεν πρὸς τὸ τὴν τῆς φιλανθρωπίας ἀληθῆ πίστιν ἐκφάναι .
ἀλλ  ἐγὼ ἐπὶ τοῖς ἀγαθοῖς τούτοις διὰ τὴν τῆς οἰκουμένης μάλιστα ἀνανέωσιν ἔχαιρον .
καὶ γὰρ θαύματος ἦν ἄξιον ἀληθῶς ἔθνη τοσαῦτα εἰς ὁμόνοιαν ἐπαγαγεῖν , ἃ πρὸ βραχέος ἐλέγετο τὸν θεὸν ἀγνοεῖν .
πλὴν τί ἔμελλε γινώσκειν τὰ ἔθνη ταῦτα , ἃ οὐδεμίαν φιλονεικίας ἐπανῄρηνται φροντίδα ;
τί οὖν νοεῖτε , ἀδελφοὶ ἀγαπητοί , ὡς ὑμᾶς αὐτοὺς αἰτιῶμαι ;
χριστιανοί ἐσμεν καὶ οἰκτρᾷ διαθέσει διχονοοῦμεν .
αὕτη ἄρα ἐστὶν ἡ ἡμετέρα πίστις , αὕτη ἡ τοῦ ἁγιωτάτου νόμου διδασκαλία ;
ἀλλὰ τίς ἐστιν αἰτία δι ἣν ὁ τοῦ παρόντος κακοῦ ὄλεθρος ἐξεγήγερται ;
ὢ τῆς ἀτοπίας , ὢ μίσους ὑπερβολὴ πάσης ἀγανακτήσεως μέγεθος ὑπερβαίνουσα 0 .
τίς ἡ τοῦ λῃστηρίου τούτου ἀναπέφανται δεινότης , ἣ τὸν τοῦ θεοῦ υἱὸν ἀρνεῖται ἐξ ἀμερίστου τοῦ πατρὸς οὐσίας προεληλυθέναι ;
ἆρ οὐχὶ πανταχοῦ ἐστιν ὁ θεός , καίτοι γε τοῦτον πάντοτε παρεῖναι ἡμῖν αἰσθανόμεθα ;
ἆρ οὐχὶ διὰ τῆς τούτου δυνάμεως ἡ τῶν ὅλων συνέστηκεν εὐκοσμία , καίτοι γε τῆς τοῦ χωρισμοῦ διαστάσεως ἐστέρηται ;
μὴ οὖν ὑμῖν τι πέπρακται ;
ἀγαπητοὶ ἀδελφοί , καταμάθετε νῦν , ἀξιῶ , τὰς βασάνους τῆς παρούσης ἀλγηδόνος ·
ὁμολογητὰς ὑμᾶς εἶναι τούτου ἐπηγγέλλεσθε ὃν θεὸν εἶναι ἀρνεῖσθε , τοῦθ ὑμᾶς τοῦ πανώλου διδασκάλου πείθοντος .
ἱκετεύω , τίς ἐστιν ὁ διδάξας ταῦτα οὕτως ἄκακον πλῆθος ;
τοῦτο μὲν γὰρ αἱ τῶν ἐπισκόπων σφαγαὶ διαμαρτύρονται , ἀλλὰ τῶν ἀληθῶς ἐπισκόπων , τοῦτο δὲ ἡ χαλεπωτάτη τῶν Χριστιανῶν ἐκδίωξις διαρρήδην βοᾷ 0 .
οὐδὲν γὰρ περὶ τῶν εἰς ἐμὲ γεγενημένων ὕβρεων νῦν ἐρῶ , δι ὧν , ὅτε μάλιστα αἱ τῶν ἐναντίων μερῶν ἐπραγματεύσαντο συνδρομαί , οὗτος καὶ ὀφθαλμοὺς κατασκόπους ὑπέπεμπε κατ ἐμοῦ καὶ μόνον οὐκ ἐνόπλους τῷ τυράννῳ συνεισέφερεν ὑπουργίας .
μηδ  ἐμέ τις οἰέσθω εἶναι πρὸς τὴν τούτων ἀπόδειξιν ἀπαράσκευον .
ἀλλὰ ταῦτα μὲν παρίημι , ἃ νῦν οὐκ ἀγανακτήσεως ἕνεκεν , ἀλλ εἰς ἐκείνων αἰσχύνην ὑπ ἐμοῦ προενήνεκται .
διὰ γὰρ τῆς Εὐσεβίου ἀγωγῆς τε καὶ διαστροφῆς συνείδησιν τῆς ἀληθείας κεχωρισμένην ἀνειλήφατε .
ἀλλ  ἔστιν οὐ βραδεῖα θεραπεία , εἴ γε ἐπίσκοπον πιστόν τε καὶ ἀκέραιον νῦν γοῦν λαβόντες πρὸς τὸν θεὸν ἀπίδητε , ὅπερ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐν ὑμῖν ἐστι καὶ πάλαι ἐχρῆν τῆς ὑμετέρας κρίσεως ἠρτῆσθαι , εἰ μὴ ὁ προειρημένος Εὐσέβιος σὺν δίνῃ τῶν συναγομένων αὐτῷ ἐνταῦθα ἐληλύθει καὶ τὴν τῆς τάξεως ὀρθότητα ἀναισχύντως συνετεταράχει .
ἀλλ  ἐπειδὴ περὶ αὐτοῦ τοῦ Εὐσεβίου πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην ὀλίγα προσῆκε φράσαι , μέμνηται ἡ ὑμετέρα ἀνεξικακία ἐπὶ τῆς Νικαέων πόλεως γεγενῆσθαι σύνοδον , ᾗ καὶ αὐτὸς ἐγὼ πρεπόντως τῇ τῆς ἐμῆς συνειδήσεως λατρείᾳ παρήμην , οὐδὲν ἕτερον βουλόμενος ἢ ὁμόνοιαν ἅπασιν ἐργάσασθαι καὶ πρὸ πάντων ἐλέγξαι τε καὶ ἀποσείσασθαι τὸ πρᾶγμα τοῦτο , ὃ τὴν μὲν ἀρχὴν εἰλήφει διὰ τῆς Ἀρείου τοῦ Ἀλεξανδρέως ἀπονοίας , ἰσχυροποιεῖτο δὲ παραχρῆμα διὰ τῆς Εὐσεβίου ἀτόπου τε καὶ ὀλεθρίας σπουδῆς .
ἀλλ  αὐτὸς οὗτος Εὐσέβιος , προσφιλέστατοι καὶ τιμιώτατοι , μεθ ὅσης νομίζετε συνδρομῆς ἅτε δὴ ὑπὸ τῆς συνειδήσεως αὐτῆς ἡττώμενος , μεθ ὅσης δὲ αἰσχύνης τῇ πανταχόθεν ἐληλεγμένῃ ψευδολογίᾳ συνίστατο , ὑποπέμπων μέν μοι διαφόρους τοὺς ἀξιοῦντας ὑπὲρ αὐτοῦ , ἐξαιτούμενος δὲ παρ ἐμοῦ συμμαχίαν τινά , ὅπως μὴ ἐπὶ τοσούτῳ ἐλεγχθεὶς πλημμελήματι τῆς ὑπαρχούσης αὐτῷ τιμῆς ἐκβάλλοιτο ;
πάντα μὲν γὰρ ἐπράχθη τότε , καθὼς αὐτὸς ἐπόθει πᾶν ὁτιοῦν κακὸν ἐπὶ τῆς ἑαυτοῦ διανοίας ἀποκρυπτόμενος .
ἀλλὰ πρώην , ἵνα τὰ λοιπὰ τῆς τούτου σκαιότητος παρῶ , τί μάλιστα μετὰ Θεογνίου , ὃν τῆς ἀνοίας ἔχει κοινωνόν , διεπράξατο , ἀκούσατε , παρακαλῶ .
ἀλλ  οὗτοι οἱ καλοί τε καὶ ἀγαθοὶ ἐπίσκοποι , οὓς ἅπαξ ἡ τῆς συνόδου ἀλήθεια πρὸς μετάνοιαν τετηρήκει , οὐ μόνον ἐκείνους ὑπεδέξαντο καὶ παρ ἑαυτοῖς ἠσφαλίσαντο , ἀλλὰ καὶ ἐκοινώνησαν αὐτοῖς τῆς τῶν τρόπων κακοηθείας .
νῦν ὑμέτερόν ἐστι πρὸς τὸν θεὸν ἐκείνῃ τῇ πίστει βλέπειν , ἣ πάντοτε καὶ γεγενῆσθαι καὶ συνέστηκε καὶ εἶναι πρέπει , καὶ διαπράξασθαι οὕτως , ἵνα ἐπισκόπους ἁγνούς τε καὶ ὀρθοδόξους καὶ φιλανθρώπους ἔχοντες χαίρωμεν ·
εἴ τις δὲ ἢ πρὸς μνήμην τῶν λυμεώνων ἐκείνων ἢ πρὸς ἔπαινον ἀπρονοήτως ἐξαφθῆναι τολμήσει , παραχρῆμα τῆς ἰδίας τόλμης διὰ τῆς τοῦ θεράποντος τοῦ θεοῦ τοῦτ ἔστιν ἐμοῦ ἐνεργείας ἀνασταλήσεται .
νικητὴς Κωνσταντῖνος Σεβαστὸς Θεοδότῳ 0 .
ὅση τῆς θείας ὀργῆς ἡ ἰσχὺς πέφυκε , καὶ ἐξ ὧν Εὐσέβιός τε καὶ Θεόγνιος πεπόνθασιν εὐχερὲς καὶ σὲ μαθεῖν , οἳ εἰς τὴν ἁγιωτάτην παροινοῦντες θρησκείαν τὸ τοῦ σωτῆρος θεοῦ ὄνομα τῷ συστήματι τοῦ οἰκείου λῃστηρίου καὶ μετὰ τὸ τυχεῖν συγγνώμης ἐμίαναν 0 .
ὅτε γὰρ μάλιστα μετὰ τὴν τῆς συνόδου ὁμογνώμονα συμφωνίαν ἐχρῆν τὴν προτέραν ἐπανορθώσασθαι πλάνην , τότε τοῖς αὐτοῖς ἀτοπήμασιν ἐμμένοντες ἑάλωσαν .
διὰ τοῦτο γοῦν ἡ θεία πρόνοια αὐτοὺς τοῦ ἑαυτῆς ἀπώσατο λαοῦ .
ἐπειδὴ μη δὲ ἔφερε τὰς ἀκάκους ψυχὰς ὀλίγων ἀπονοίᾳ φθειρομένας καθορᾶν , καὶ νῦν μὲν ἀξίαν παρ αὐτῶν ᾔτησε δίκην , μείζονα δὲ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς διὰ τοῦ παντὸς αἰῶνος λήψεται .
ὅπερ τῇ σῇ ἀγχινοίᾳ δηλωθῆναι δεῖν ἡγησάμην , ἵν εἴ τις κακὴ παραίνεσις τῶν τοιούτων , ὡς ἔγωγε οὐκ οἶμαι , τῇ σῇ ἐνεκαθέσθη προαιρέσει , ταύτην τῆς ψυχῆς ἀφελόμενος καθαρὰν ὡς προσῆκε τὴν διάνοιαν εἰλικρινῆ τε καθοσίωσιν καὶ ἄχραντον πίστιν τῷ σωτῆρι θεῷ παρασχέσθαι προθυμηθῇς .
καὶ γὰρ τοῦτο προσῆκόν ἐστιν ὑπὸ τούτου πράττεσθαι , ὃς δ ἂν ἀκεραίων τῶν τῆς αἰωνίου ζωῆς ἐπάθλων ἀξιοῦσθαι βουλεύηται .
βραδέως ἐδήλωσας περὶ τῆς νῦν διαλέξεως τῆς γενομένης παρ ὑμῖν πρὸς τοὺς χριστομάχους ·
καὶ γὰρ πρὶν γράψαι τὴν σὴν διάθεσιν ἔμαθον φιλοπευστῶν καὶ ἡδέως ἀκούων περὶ τῶν τοιούτων .
τὴν μὲν οὖν σὴν εὐλάβειαν ἀπεδεξάμην καλῶς φρονοῦσαν περὶ τῶν μακαρίων πατέρων ἡμῶν , τῶν δ Ἀρειομανιτῶν τὴν ἀλογίαν καὶ νῦν ἐπέγνων .
οὐδὲν γὰρ οὔ τ εὔλογον οὔ τε πρὸς ἀπόδειξιν ἐκ τῆς θείας γραφῆς ῥητὸν ἐχούσης τῆς αἱρέσεως αὐτῶν ἀεὶ μὲν προφάσεις ἀναισχύντους ἐπορίζοντο καὶ σοφίσματα πιθανά , νῦν δὲ καὶ διαβάλλειν τοὺς πατέρας τετολμήκασι .
καὶ οὐκ ἀλλότριόν γε ἀλλὰ καὶ οἰκεῖον τοῦτο τῆς κακονοίας ἐστὶν αὐτῶν ·
οἱ γὰρ κατὰ τοῦ κυρίου καὶ κατὰ τοῦ χριστοῦ αὐτοῦ μελετᾶν ἐπιχειρήσαντες , τί θαυμαστὸν εἰ καὶ τὸν μακαρίτην Διονύσιον τὸν ἐπίσκοπον Ἀλεξανδρείας ὡς ὁμόδοξον ἑαυτῶν καὶ ὁμόφρονα λοιδοροῦσιν 0 ;
ὃν γὰρ ἐὰν οὗτοι πρὸς σύστασιν τῆς ἑαυτῶν αἱρέσεως δόξωσιν εὐφημεῖν , κ ἂν μακάριον αὐτὸν ὀνομάζωσι , τοῦτον οὐχ ἁπλῶς ἀλλὰ καὶ μεγάλως διαβάλλουσιν ὥσπερ λῃσταί τινες καὶ τὸν τρόπον ἄσεμνοι , οἳ ἐπειδὰν ἐπὶ τοῖς ἰδίοις ἐπιτηδεύμασιν ὀνειδίζωνται , τοὺς σώφρονας συναριθμοῦσιν ἑαυτοῖς καταψευδόμενοι τῆς ἐκείνων σωφροσύνης 0 .
Εἰ μὲν οὖν θαρροῦσιν οἷς φρονοῦσι καὶ λέγουσι , προφερέτωσαν γυμνὴν τὴν αἵρεσιν καὶ δεικνύτωσαν ἐξ αὐτῆς εἴ τινα νομίζουσιν ἢ ἐκ τῶν γραφῶν ἔχειν ἢ κ ἂν ἀνθρώπινόν τινα λογισμὸν εὐσεβῆ πρὸς ἀπολογίαν , εἰ δὲ μηδέν τι τοιοῦτον ἔχουσι , σιωπάτωσαν .
οὐδαμόθεν γὰρ εὑρήσουσιν εἰ μὴ μᾶλλον ἔλεγχον καθ ἑαυτῶν , ἀπὸ μὲν τῶν γραφῶν , τοῦ μὲν Ἰωάννου λέγοντος 0 ·
ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος , ὃν οὗτοι λέγουσιν οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ , τοῦ δὲ Δαυὶδ ψάλλοντος ἐκ προσώπου τοῦ πατρός ·
ἐξηρεύξατο ἡ καρδία μου λόγον ἀγαθόν , ὃν οὗτοι λέγουσι κατ ἐπίνοιαν εἶναι καὶ ἐξ οὐκ ὄντων γεγενῆσθαι , εἶτα τοῦ μὲν Ἰωάννου πάλιν εὐαγγελιζομένου , ὅτι πάντα δι αὐτοῦ ἐγένετο καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐ δὲ ἕν , τοῦ δὲ Παύλου γράφοντος 0 ·
εἷς κύριος Ἰησοῦς Χριστός , δι οὗ τὰ πάντα , καὶ ἐν ἑτέροις 0 1 ·
ὅτι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα 0 .
ποίαν παρρησίαν ἕξουσιν οὗτοι καὶ οὐ μᾶλλον αἰσχύνην ὀφλήσουσιν ἐναντιούμενοι τοῖς τῶν ἁγίων ῥήμασιν , ὅταν λέγωσι ποίημα εἶναι τὸν τῶν πάντων δημιουργὸν καὶ κτίσμα τοῦτον , ἐν ᾧ τὰ κτίσματα γέγονε καὶ συνέστηκεν ;
οὐ δὲ ἀνθρώπινος δέ τις αὐτοῖς λογισμὸς εὐσεβὴς εἰς ἀπολογίαν περιλείπεται .
τίς γὰρ ἀνθρώπων ἢ Ἕλλην ἢ βάρβαρος , ὃν ὁμολογεῖ θεόν , τοῦτον ἐπιχειρήσει κτίσμα λέγειν ἢ ὅτι οὐκ ἦν πρὶν γένηται ;
ἢ τίς ἀνθρώπων ἀκούσας παρὰ τούτου , ὃν ἐπίστευσε μόνον εἶναι θεόν , λέγοντος ·
οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός , καὶ ἐξηρεύξατο ἡ καρδία μου λόγον ἀγαθόν , τολμήσει κ ἂν εἰπεῖν ὅτι ὁ ἐκ καρδίας τοῦ θεοῦ λόγος ἐξ οὐκ ὄντων γέγονεν ἢ ὁ υἱὸς κτίσμα ἐστὶ καὶ οὐκ ἴδιον τοῦ λέγοντος γέννημα ;
πάλιν δὲ τίς ἀκούων τούτου , ὃν ἐπίστευσε κύριον εἶναι καὶ σωτῆρα , λέγοντος 0 ·
ἐγὼ ἐν τῷ πατρὶ καὶ ὁ πατὴρ ἐν ἐμοί , καὶ ἐγὼ καὶ ὁ πατὴρ ἕν ἐσμεν , ἐπιχειρήσει διαιρεῖν ἃ ἐκεῖνος ἥνωσε καὶ ἀμέριστα τετήρηκε 0 1 ;
ταῦτα γοῦν καὶ αὐτοὶ συνορῶντες καὶ παρρησίαν οὐκ ἔχοντες ἐν τοῖς ἰδίοις καταψεύδονται τῶν εὐσεβῶν .
ἀλλ ἔδει πάντων αὐτοὺς ἐρήμους ὄντας καὶ συνορῶντας ἑαυτοὺς ἐν ταῖς ἐρωτήσεσι πανταχόθεν ἀποροῦντας καὶ χασμωμένους μεταγινώσκειν μᾶλλον ἀποστραφέντας ἀπὸ τῆς ὁδοῦ τῆς πλάνης καὶ μὴ συναριθμεῖν ἑαυτοῖς οὓς οὐκ ἴσασιν , ἵνα μὴ καὶ παρ αὐτῶν ἐλεγχόμενοι πλείονα τὴν αἰσχύνην ἀπενέγκωνται .
ἴσως δὲ τῆς τοιαύτης πανουργίας οὐ θελήσουσιν ἀποστῆναί ποτε ·
καὶ γὰρ καὶ τοῦτο τῶν περὶ Καιάφαν ἐζήλωσαν , ὥσπερ καὶ τὸ ἀρνεῖσθαι τὸν Χριστὸν παρ αὐτῶν μεμαθήκασι .
καὶ γὰρ κ ἀκεῖνοι τοσαῦτα τοῦ κυρίου πεποιηκότος ἔργα , δι  ὧν ἐγνώριζεν ἑαυτὸν εἶναι τὸν Χριστὸν τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος , ἐλεγχόμενοί τε παρ αὐτοῦ πάντα παρὰ τὰς γραφὰς λοιπὸν καὶ φρονοῦντες καὶ λέγοντες καὶ μὴ δυνάμενοι κ ἂν πρὸς τὸ βραχὺ πρὸς τοὺς κατ αὐτῶν ἐλέγχους ἀντιβλέπειν , εἰς τὸν πατριάρχην κατέφυγον λέγοντες ·
ἡμεῖς πατέρα ἔχομεν τὸν Ἁβραάμ , καὶ νομίζοντες ἐν τούτῳ δύνασθαι τὴν ἀλογίαν αὐτῶν ἐπικαλύπτειν .
ἀλλ οὔ τε ἐκεῖνοι τοῦτο λέγοντες ὤνησάν τι οὔ τε οὗτοι Διονύσιον ὀνομάζοντες φυγεῖν τὴν ὁμοίαν ἐκείνοις αἰτίαν δυνήσονται .
καὶ γὰρ κ ἀκείνους ἐφ  οἷς παρηνόμουν ἤλεγξεν ὁ κύριος λέγων ·
τοῦτο Ἁβραὰμ οὐκ ἐποίησε , καὶ τούτους ἀσεβοῦντας καὶ ψευδομένους ἡ αὐτὴ πάλιν ἀλήθεια διελέγξει , ὅτι τὰ Ἀρείου Διονύσιος ὁ ἐπίσκοπος οὔτ  ἐφρόνησεν οὔ τε τὴν ἀλήθειαν ἠγνόησεν .
ἀλλὰ καὶ οἱ τότε Ἰουδαῖοι καὶ οἱ νέοι νῦν παρὰ τοῦ πατρὸς ἑαυτῶν τοῦ διαβόλου τὴν χριστομάχον ἐκληρώσαντο μανίαν .
μέγα μὲν οὖν τεκμήριον τοῦ μη δὲ τοῦτο λέγειν αὐτοὺς ἀληθές , ἀλλὰ τὸν ἄνδρα συκοφαντεῖν , ὅτι μή τε παρ ἑτέρων ἐπισκόπων ἐπ ἀσεβείᾳ καταγνωσθεὶς ἀπεβλήθη τῆς ἐπισκοπῆς ὥσπερ οὗτοι τοῦ κλήρου μή τε αὐτὸς ὡς αἵρεσιν ἐκδικῶν ἐξῆλθε τῆς ἐκκλησίας , ἀλλ ἐν αὐτῇ κεκοίμηται καλῶς καὶ ἡ μνήμη μέχρι νῦν αὐτοῦ μετὰ τῶν πατέρων ἐστὶ καὶ γέγραπται 0 1 .
εἰ γὰρ ἦν τὰ τούτων φρονήσας ἢ περὶ ὧν ἔγραψε μὴ ἦν ἀπολογησάμενος , οὐκ ἦν ἀμφίβολον , ὅτι πάντως τὰ αὐτὰ καὶ αὐτὸς αὐτοῖς ἐπεπόνθει .
καὶ ἤρκει μὲν ταῦτα πρὸς πᾶσαν κατάγνωσιν τῶν νέων Ἰουδαίων τῶν καὶ τὸν κύριον ἀρνουμένων καὶ τοὺς πατέρας διαβαλλόντων καὶ πάντας Χριστιανοὺς ἐπιχειρούντων ἀπατᾶν .
ἐπειδὴ δὲ προφάσεις ἔχειν νομίζουσι τῆς εἰς τὸν ἐπίσκοπον διαβολῆς μέρη τινὰ ἐπιστολῆς αὐτοῦ , φέρε καὶ ταύτας ἴδωμεν , ἵνα καὶ ἐκ τούτων αὐτῶν ἡ ματαιολογία δειχθῇ καὶ παύσωνται μὲν κ ἂν ὀψέ ποτε βλασφημοῦντες παρ ἑαυτοῖς τὸν κύριον , ὁμολογήσωσι δὲ κ ἂν μετὰ τῶν στρατιωτῶν βλέποντες μαρτυροῦσαν τὴν κτίσιν , ὅτι ἀληθῶς οὗτος ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ ἐστι καὶ οὐκ ἔστι τῶν κτισμάτων .
φασὶ τοίνυν ἐν τὸν μακάριον Διονύσιον εἰρηκέναι , ποίημα καὶ γενητὸν εἶναι τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ μή τε δὲ φύσει ἴδιον , ἀλλὰ ξένον κατ  οὐσίαν αὐτὸν εἶναι τοῦ πατρός , ὥσπερ ἐστὶν ὁ γεωργὸς πρὸς τὴν ἄμπελον καὶ ὁ ναυπηγὸς πρὸς τὸ σκάφος 0 1 2 ·
καὶ γὰρ ὡς ποίημα ὢν οὐκ ἦν πρὶν γένηται .
ναὶ ἔγραψεν , ὁμολογοῦμεν καὶ ἡμεῖς εἶναι τοιαύτην αὐτοῦ .
ἀλλ ὥσπερ ταύτην ἔγραψεν , οὕτως καὶ ἑτέρας πλείστας ἐπιστολὰς ἔγραψε καὶ ἔδει καὶ ταύταις ἐντυχεῖν αὐτούς , ἵνα ἐκ πασῶν καὶ μὴ μόνης ἐκ τῆς μιᾶς ἡ πίστις δειχθῇ τοῦ ἀνδρός ·
καὶ γὰρ καὶ ναυπηγοῦ πολλὰς τριήρεις κατασκευάσαντος οὐκ ἐκ μιᾶς ἀλλ  ἐκ πασῶν ἡ τούτου τέχνη κρίνεται .
εἰ μὲν οὖν ἁπλῶς ὡς πίστιν ἐκτιθέμενος ἔγραψεν ἣν λέγουσιν ἢ ταύτην μόνην ἔγραψε , κατηγορείτωσαν ὡς βούλονται ·
κατηγορία γὰρ ἀληθῶς τὸ τοιοῦτον φρόνημα 0 ·
εἰ δὲ καιροῦ καὶ προσώπου πρόφασις εἵλκυσεν αὐτὸν τοιαῦτα γράψαι , ἔγραψε δὲ πάλιν καὶ ἄλλας ἐπιστολὰς ἀπολογούμενος περὶ ὧν ὑπωπτεύθη , ἔδει πάλιν αὐτοὺς μὴ ἀφέντας τὰ αἴτια φθόνον ἐπάγειν τῷ ἀνδρὶ προπετῶς , ἵνα μὴ δόξωσι λεξείδια μὲν μόνον θηρᾶν , παραπέμπεσθαι δὲ τὴν ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπιστολαῖς ἀλήθειαν .
καὶ γὰρ καὶ γεωργὸς τῶν αὐτῶν δένδρων ἄλλοτε ἄλλως ἐπιμελεῖται διὰ τὴν ὑποκειμένην τῆς γῆς ποιότητα , καὶ οὐ διὰ τοῦτο μέμψαιτο ἄν τις αὐτόν , ὅτι τοῦτο μὲν τέμνει , ἐκεῖνο δὲ ἐγκεντρίζει , καὶ τοῦτο μὲν φυτεύει , ἕτερον δὲ ἐκτίλλει , ἀλλὰ καὶ μᾶλλον μαθὼν τὴν αἰτίαν θαυμάσει τὸ ποικίλον αὐτοῦ τῆς ἐπιστήμης .
οὐκοῦν εἰ μὴ παρέργως ἐνέτυχον τοῖς γράμμασιν , εἰπάτωσαν καὶ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ·
οὕτω γὰρ αὐτῶν ἥ τε συκοφαντία καὶ ἡ πονηρία τῆς προαιρέσεως δειχθήσεται .
ἐπειδὴ δὲ ἢ οὐκ ἴσασιν ἢ αἰσχύνονται , λέγειν ἀναγκαῖον ἡμᾶς 0 .
ἐν Πενταπόλει τῆς ἄνω Λιβύης τηνικαῦτά τινες τῶν ἐπισκόπων ἐφρόνησαν τὰ Σαβελλίου καὶ τοσοῦτον ἴσχυσαν ταῖς ἐπινοίαις , ὡς ὀλίγου δεῖν μηκέτι ἐν ταῖς ἐκκλησίαις κηρύττεσθαι τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ .
τοῦτο μαθὼν Διονύσιος , αὐτὸς γὰρ εἶχε τὴν μέριμναν τῶν ἐκκλησιῶν ἐκείνων , πέμπει καὶ συμβουλεύει τοῖς αἰτίοις παύσασθαι τῆς κακοδοξίας .
ὡς δὲ οὐκ ἐπαύοντο , ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἀναιδέστερον ἠσέβουν , ἠναγκάσθη πρὸς τὴν ἀναίδειαν ἐκείνων γράψαι καὶ τὰ ἀνθρώπινα τοῦ σωτῆρος ἐκ τῶν εὐαγγελίων παραθέσθαι , ἵν  ἐπειδὴ τολμηρότερον ἐκεῖνοι τὸν υἱὸν ἠρνοῦντο καὶ τὰ ἀνθρώπινα αὐτοῦ τῷ πατρὶ ἀνετίθεσαν , οὕτως οὗτος δείξας , ὅτι οὐχ ὁ πατὴρ ἀλλ ὁ υἱός ἐστιν ὁ γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν ἄνθρωπος , πείσῃ τοὺς ἀμαθεῖς μὴ εἶναι τὸν πατέρα υἱόν , καὶ οὕτως λοιπὸν κατ  ὀλίγον ἐκείνους εἰς τὴν ἀληθινὴν ἀναγάγῃ θεότητα τοῦ υἱοῦ καὶ τὴν γνῶσιν τὴν περὶ τοῦ πατρός .
αὕτη ἡ ὑπόθεσις καὶ διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν οὕτως ἔγραψε καὶ αὐτός , διὰ τοὺς οὕτως ἀναισχύντως θελήσαντας μεταθεῖναι τὴν τῆς ἀληθείας πίστιν .
τί τοίνυν ὅμοιον ἡ Ἀρείου αἵρεσις καὶ ἡ Διονυσίου διάνοια 0 ;
ἢ διὰ τί Διονύσιος ὡς Ἄρειος ὀνομάζεται πολλῆς οὔσης αὐτῶν τῆς διαφορᾶς 0 ;
ὁ μὲν γὰρ τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας διδάσκαλός ἐστιν , ὁ δὲ καινῆς αἱρέσεως ἐφευρετὴς γέγονε .
καὶ ὁ μὲν Ἄρειος τὴν ἰδίαν κακοδοξίαν ἐκτιθέμενος ἔργαψε Θαλίαν ἐκτεθηλυμένοις καὶ γελοίοις ἤθεσι κατὰ τὸν Αἰγύπτιον Σωσάτην , ὁ δὲ Διονύσιος ἔγραψε μὲν καὶ , ἀπελογήσατο δὲ καὶ περὶ ὧν ὑπωπτεύθη καὶ ἐφάνη φρονῶν ὀρθῶς .
εἰ μὲν οὖν ἐναντία ἑαυτῷ γράφει , μὴ ἑλκέτωσαν αὐτὸν πρὸς ἑαυτούς , οὐ γὰρ ἀξιόπιστος κατὰ τοῦτο 0 .
εἰ δὲ γράψας ὑπωπτεύθη καὶ ἀπελογήσατο θεραπεύων τὰ πρῶτα ἀπολογησάμενός τε οὐ μεταβέβληται , δῆλον ἂν εἴη , ὅτι καὶ τὰ ὑποπτευθέντα κατ  οἰκονομίαν ἔργαψεν .
οὐ δεῖ δὲ τὰ κατ οἰκονομίαν γραφόμενα καὶ γινόμενα ταῦτα κακοτρόπως δέχεσθαι καὶ εἰς τὴν ἰδίαν ἕλκειν ἕκαστον βούλησιν .
καὶ γὰρ καὶ ἰατρὸς πολλάκις τὰ δοκοῦντά τισι μὴ εἶναι κατάλληλα ταῦτα τοῖς ὑποκειμένοις τραύμασιν , ὡς οἶδεν αὐτός , ἐπιτίθησιν οὐδὲν ἕτερον ἢ πρὸς τὴν ὑγιείαν ἔχων τὸν σκοπόν 0 .
καὶ διδασκάλου δὲ φρονίμου τρόπος οὗτος πρὸς τὰ τῶν διδασκομένων ἤθη διατίθεσθαι καὶ λαλεῖν , ἕως ἂν αὐτοὺς εἰς τὴν ὁδὸν τῆς τελειότητος μεταγάγῃ 0 .
Εἰ δὲ ὅτι μόνον ἔγραψεν οὕτως ὁ μακαρίτης , αἰτιῶνται αὐτόν  αἱ γὰρ τῶν Ἀρειανῶν ὑπὲρ αὐτοῦ προφάσεις αἰτίαι κατ αὐτοῦ τυγχάνουσι  , τί ποιήσουσιν ἀκούοντες καὶ τῶν μεγάλων καὶ μακαρίων ἀποστόλων , τοῦ μὲν Πέτρου λέγοντος ·
ἄνδρες Ἰσραηλῖται , ἀκούσατε τοὺς λόγους τούτους .
ἰησοῦν τὸν Ναζωραῖον , ἄνδρα ἀποδεδειγμένον ἀπὸ τοῦ θεοῦ εἰς ὑμᾶς δυνάμεσι καὶ τέρασι καὶ σημείοις , οἷς ἐποίησεν ὁ θεὸς δι αὐτοῦ ἐν μέσῳ ὑμῶν , καθὼς οἴδατε , τοῦτον τῇ ὡρισμένῃ βουλῇ καὶ προγνώσει τοῦ θεοῦ ἔκδοτον διὰ χειρὸς ἀνόμων προσπήξαντες ἀνείλατε , καὶ πάλιν ·
ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Ναζωραίου , ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε , ὃν ὁ θεὸς ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν , ἐν τούτῳ οὗτος παρέστηκεν ἐνώπιον ὑμῶν ὑγιής ·
τοῦ δὲ Παύλου ἐξηγουμένου ἐν Ἀντιοχείᾳ τῆς Πισιδίας , ὅτι μεταστήσας ὁ θεὸς τὸν Σαοὺλ ἤγειρε τὸν Δαυὶδ εἰς βασιλέα , ᾧ καὶ εἶπε μαρτυρήσας 0 ·
εὗρον Δαυὶδ τὸν τοῦ Ἰεσσαὶ ἄνδρα κατὰ τὴν καρδίαν μου , ὃς ποιήσει τὰ θελήματά μου ·
τούτου ὁ θεὸς ἀπὸ τοῦ σπέρματος κατ ἐπαγγελίαν ἤγαγε τῷ Ἰσραὴλ σωτῆρα Ἰησοῦν , καὶ πάλιν ἐν ταῖς Ἀθήναις 0 ·
τοὺς μὲν οὖν χρόνους τῆς ἀγνοίας ὑπεριδὼν ὁ θεὸς τὰ νῦν παραγγέλλει τοῖς ἀνθρώποις , πάντας πανταχοῦ μετανοεῖν , καθότι ἔστησεν ἡμέραν , ἐν ᾗ μέλλει κρίνειν τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ , ἐν ἀνδρὶ ᾧ ὥρισε , πίστιν παρασχὼν πᾶσιν , ἀναστήσας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν ·
ἢ Στε φάνου τοῦ μεγαλομάρτυρος , ὅταν λέγῃ ·
ἰδοὺ θεωρῶ τοὺς οὐρανοὺς διηνοιγμένους καὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τοῦ θεοῦ ;
ὥρα γὰρ λοιπὸν αὐτοὺς ἀποθρασύνεσθαι καὶ λέγειν  οὐδὲν γὰρ αὐτοῖς ἀτόλμητον  , ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ ἀπόστολοι τὰ Ἀρείου ἐφρόνουν 0 ·
ἄνθρωπον γὰρ ἀπὸ Ναζαρὲτ καὶ παθητὸν τὸν Χριστὸν ἀπαγγέλλουσιν .
ἐκείνων τοίνυν τοιαῦτα φανταζομένων , ἆρ  ἐπειδὴ τοῖς ῥήμασι τούτοις ἐχρήσαντο , μόνον ἄνθρωπον ᾔδεισαν τὸν Χριστὸν οἱ ἀπόστολοι καὶ πλέον οὐδέν ;
μὴ γένοιτο ·
οὐκ ἔστιν οὐ δὲ εἰς νοῦν ποτε τοῦτο λαβεῖν , ἀλλὰ καὶ τοῦτο ὡς ἀρχιτέκτονες σοφοὶ καὶ οἰκονόμοι μυστηρίων θεοῦ πεποιήκασι καὶ τὴν αἰτίαν ἔχουσιν εὔλογον 0 .
ἐπειδὴ γὰρ οἱ τότε Ἰουδαῖοι πλανηθέντες τε καὶ πλανήσαντες Ἕλληνας ἐνόμιζον τὸν Χριστὸν ψιλὸν ἄνθρωπον μόνον ἐκ σπέρματος Δαυὶδ ἔρχεσθαι καθ ὁμοιότητα τῶν ἐκ τοῦ Δαυὶδ ἄλλων γενομένων τέκνων , οὔ τε δὲ θεὸν αὐτὸν οὐ δὲ ὅτι ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο ἐπίστευον , τούτου ἕνεκα μετὰ πολλῆς τῆς συνέσεως οἱ μακάριοι ἀπόστολοι τὰ ἀνθρώπινα τοῦ σωτῆρος πρῶτον ἐξηγοῦντο τοῖς Ἰουδαίοις , ἵν ὅλως πείσαντες αὐτοὺς ἐκ τῶν φαινομένων καὶ γενομένων σημείων ἐληλυθέναι τὸν Χριστὸν λοιπὸν καὶ εἰς τὴν περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ πίστιν αὐτοὺς ἀναγάγωσι δεικνύντες , ὅτι τὰ γενόμενα ἔργα οὐκ ἔστιν ἀνθρώπου , ἀλλὰ θεοῦ .
ἀμέλει Πέτρος ὁ λέγων ἄνδρα παθητὸν τὸν Χριστὸν εὐθὺς συνῆπτεν ·
οὗτος ἀρχηγὸς τῆς ζωῆς ἐστιν , ἐν δὲ τῷ εὐαγγελίῳ ὁμολογεῖ ·
σὺ εἶ ὁ Χριστός , ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος , ἐν δὲ τῇ ἐπιστολῇ φησιν αὐτὸν ἐπίσκοπον ψυχῶν καὶ κύριον ἑαυτοῦ τε καὶ ἀγγέλων καὶ δυνάμεων εἶναι .
πάλιν τε Παῦλος ὁ λέγων ἄνδρα ἐκ σπέρματος Δαυὶδ εἶναι τὸν Χριστόν , οὗτος ἐπέστελλεν Ἑβραίοις μέν ·
ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ , Φιλιππησίοις δέ 0 1 ·
ὃς ἐν μορφῇ θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα θεῷ 0 .
τὸ δὲ λέγειν ἀρχηγὸν τῆς ζωῆς καὶ υἱὸν τοῦ θεοῦ καὶ ἀπαύγασμα καὶ χαρακτῆρα καὶ ἴσα θεῷ καὶ κύριον καὶ ἐπίσκοπον ψυχῶν τί ἂν εἴη ἕτερον ἢ ὅτι ἐν σώματι λόγος ἦν θεοῦ , δι  οὗ τὰ πάντα ἐγένετο , καὶ ἔστιν ἀδιαίρετος τοῦ πατρός , ὡς ἔστι τὸ ἀπαύγασμα πρὸς τὸ φῶς ;
καὶ Διονύσιος τοίνυν παρὰ τῶν ἀποστόλων τοῦτο μαθὼν πεποίηκεν .
ἐπειδὴ γὰρ εἷρπεν ἡ Σαβελλίου αἵρεσις , ἠναγκάσθη τὴν τοιαύτην , καθὰ προεῖπον , ἐπιστολὴν γράψαι καὶ τὰ ἀνθρωπίνως καὶ εὐτελῶς περὶ τοῦ σωτῆρος εἰρημένα ῥῖψαι κατ αὐτῶν , ἵνα τούτους ἀποσχοινίσας διὰ τὰ ἀνθρώπινα τοῦ μὴ λέγειν υἱὸν εἶναι τὸν πατέρα εὐκολωτέραν αὐτοῖς κατασκευάσῃ τὴν περὶ τῆς θεότητος τοῦ υἱοῦ διδασκαλίαν , ὅταν αὐτὸν ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπιστολαῖς ἀπὸ τῶν γραφῶν λέγῃ λόγον , σοφίαν , δύναμιν , ἀτμίδα καὶ ἀπαύγασμα τοῦ πατρός .
ἐν γοῦν ταῖς ἐπιστολαῖς τῆς ἀπολογίας τοιαῦτα λέγων παρρησιάζεται ἐν τῇ πίστει καὶ τῇ εἰς Χριστὸν εὐσεβείᾳ .
ὥσπερ οὖν οὐ κατηγορητέοι οἱ ἀπόστολοι διὰ τὰ ἀνθρώπινα ῥήματα περὶ τοῦ κυρίου  καὶ γὰρ ἄνθρωπος γέγονεν ὁ κύριος  , ἀλλὰ καὶ μᾶλλον θαύματος ἄξιοι διὰ τὴν οἰκονομίαν καὶ τὴν ἐν καιρῷ διδασκαλίαν , οὕτως οὐκ Ἀρειανὸς ὁ Διονύσιος διὰ 0 .
εἰ γὰρ καὶ ταπεινοῖς ἐχρήσατο λόγοις καὶ παραδείγμασιν , ἀλλ ἐκ τῶν εὐαγγελίων ἐστὶ καὶ ταῦτα , καὶ πρόφασιν ἔχει τούτων τὴν τοῦ σωτῆρος ἔνσαρκον παρουσίαν , δι ἣν καὶ ταῦτα καὶ τὰ ὅμοια γέγραπται .
καὶ γὰρ ὥσπερ λόγος ἐστὶ τοῦ θεοῦ , οὕτως μετὰ ταῦτα ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο , καὶ ἐν ἀρχῇ μὲν ἦν ὁ λόγος , ἡ δὲ παρθένος ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ἐν γαστρὶ ἔσχε καὶ γέγονεν ὁ κύριος ἄνθρωπος .
καὶ εἷς μέν ἐστιν ὁ ἐξ ἀμφοτέρων σημαινόμενος  ὁ γὰρ λόγος σὰρξ ἐγένετο  , τὰ δὲ περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ καὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως εἰρημένα ῥήματα ἰδίαν καὶ κατάλληλον ἔχει πρὸς ἕκαστον τῶν λεγομένων τὴν ἑρμηνείαν .
καὶ ὁ τὰ ἀνθρώπινα τοῦ λόγου γράφων οἶδε καὶ τὰ περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ καὶ ὁ περὶ τῆς θεότητος ἐξηγούμενος οὐκ ἀγνοεῖ τὰ ἴδια τῆς ἐνσάρκου παρουσίας αὐτοῦ , ἀλλ  ἕκαστον ὡς ἐπιστήμων καὶ δόκιμος τραπεζίτης διακρίνων κατ ὀρθὸν τῆς εὐσεβείας βαδιεῖται .
ὅτε γοῦν αὐτὸν κλαίοντα λέγει , οἶδεν ὅτι ἄνθρωπος γενόμενος ὁ κύριος δείκνυσι τὸ μὲν κλαίειν τοῦ ἀνθρωπίνου , ἐγείρει δὲ Λάζαρον ὡς θεός , καὶ πεινῶντα μὲν αὐτὸν καὶ διψῶντα οἶδε σωματικῶς , θεικῶς δὲ χορτάζοντα ἀπὸ πέντε ἄρτων πεντακισχιλίους , καὶ κείμενον μὲν οἶδεν ἐν μνημείῳ σῶμα ἀνθρώπινον , ἐγειρόμενον δὲ ὡς θεοῦ σῶμα παρ αὐτοῦ τοῦ λόγου 0 1 2 .
ταῦτα καὶ Διονύσιος διδάσκων ἐν μὲν περὶ τῶν ἀνθρωπίνως εἰρημένων περὶ τοῦ σωτῆρος διὰ Σαβέλλιον ἔγραψεν  ἀνθρωπίνως γάρ ἐστιν εἰρημένα περὶ αὐτοῦ τὸ ἐγὼ ἡ ἄμπελος , ὁ πατὴρ ὁ γεωργὸς καὶ τὸ πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν καὶ τὸ ἔκτισε καὶ τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων  , οὐκ ἠγνόει δὲ τὸ ἐγὼ ἐν τῷ πατρὶ καὶ ὁ πατὴρ ἐν ἐμοὶ καὶ τὸ ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς ἑώρακε τὸν πατέρα 0 .
ταῦτα γὰρ αὐτὸν ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπιστολαῖς ἔγνωμεν γράψαντα ·
καὶ γὰρ κ ἀκεῖ ταῦτα γράφων ἐμνημόνευσε τῶν ἀνθρωπίνων τοῦ κυρίου .
ὥσπερ γὰρ ἐν μορφῇ θεοῦ ὢν οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα θεῷ , ἀλλ ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν δούλου λαβὼν καὶ πλούσιος ὢν ἐπτώχευσε δι  ἡμᾶς , οὕτως ὄντων ὑψηλῶν καὶ πλουσίων τῶν περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ λόγων εἰσὶ καὶ αἱ περὶ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας αὐτοῦ ταπειναὶ καὶ πτωχαὶ λέξεις .
ὅτι δὲ ἀνθρωπίνως εἴρηται ταῦτα περὶ τοῦ σωτῆρος , σκοπεῖν ἐντεῦθεν προσήκει ·
ὁ μὲν γεωργὸς ξένος ἐστὶ κατ οὐσίαν τῆς ἀμπέλου , τὰ δὲ κλήματα ὁμοούσια καὶ συγγενῆ καὶ ἀδιαίρετα τῆς ἀμπέλου τυγχάνει ὄντα καὶ μίαν ἔχει καὶ τὴν αὐτὴν γένεσιν ταῦτά τε καὶ ἡ ἄμπελος 0 .
ἔστι δέ , ὡς εἶπεν ὁ κύριος , αὐτὸς ἡ ἄμπελος , ἡμεῖς τὰ κλήματα .
εἰ μὲν οὖν ὁμοούσιός ἐστιν ἡμῖν ὁ υἱὸς καὶ τὴν αὐτὴν ἡμῖν ἔχει γένεσιν , ἔστω κατὰ τοῦτο καὶ ὁ υἱὸς ἀλλότριος κατ οὐσίαν τοῦ πατρός , ὥσπερ καὶ ἡ ἄμπελος τοῦ γεωργοῦ , εἰ δὲ ἄλλος ἐστὶν ὁ υἱὸς παρ ὅ ἐσμεν ἡμεῖς , κ ἀκεῖνος μὲν λόγος τοῦ πατρός , ἡμεῖς δὲ ἐκ γῆς γεγόναμεν καὶ τοῦ Ἀδάμ ἐσμεν ἔκγονοι , οὐκ ὀφείλει τὸ ῥητὸν εἰς τὴν θεότητα ἀναφέρεσθαι τοῦ λόγου , ἀλλὰ λοιπὸν εἰς τὴν ἀνθρωπίνην αὐτοῦ παρουσίαν , ἐπεὶ καὶ οὕτως εἴρηκεν ὁ σωτήρ 0 1 ·
ἐγὼ ἡ ἄμπελος , ὑμεῖς τὰ κλήματα , ὁ πατὴρ ὁ γεωργός 0 .
ἡμεῖς γὰρ τοῦ κυρίου κατὰ τὸ σῶμα συγγενεῖς ἐσμεν καὶ αὐτὸς διὰ τοῦτο εἶπεν ·
ἀπαγγελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου .
καὶ ὥσπερ ἐστὶ τὰ κλήματα ὁμοούσια τῆς ἀμπέλου καὶ ἐξ αὐτῆς , οὕτως καὶ ἡμεῖς ὁμογενῆ τὰ σώματα ἔχοντες τῷ σώματι τοῦ κυρίου ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ λαμβάνομεν , κ ἀκεῖνο ῥίζαν ἔχομεν εἰς τὴν ἀνάστασιν καὶ τὴν σωτηρίαν .
ὁ δὲ πατὴρ εἴρηται ὁ γεωργός ·
αὐτὸς γὰρ εἰργάσατο διὰ τοῦ λόγου τὴν ἄμπελον , ἥτις ἐστὶ τὸ ἀνθρώπινον τοῦ σωτῆρος , καὶ αὐτὸς δι  αὐτοῦ τοῦ λόγου τὴν εἰς βασιλείαν ὁδὸν ἡμῖν ἡτοίμασε , καὶ οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν κύριον , εἰ μὴ ὁ πατὴρ αὐτὸν ἑλκύσει πρὸς αὐτόν .
ταύτην δὲ τοῦ ῥητοῦ τὴν ἑρμηνείαν ἔχοντος ἀνάγκη περὶ τῆς οὕτως λεγομένης ἀμπέλου γράφεσθαι πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν , καὶ τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων καὶ τὸ ἔκτισεν 0 .
ὅτε γὰρ ἔλαβεν ὅπερ εἶχε προσενεγκεῖν ὑπὲρ ἡμῶν , ἦν δὲ τοῦτο τὸ ἐκ Μαρίας τῆς παρθένου σῶμα , τότε καὶ ἐκτίσθαι καὶ πεποιῆσθαι καὶ γεγενῆσθαι περὶ αὐτοῦ γέγραπται ·
ἀνθρώποις γὰρ ἁρμόζουσιν αἱ τοιαῦται λέξεις ·
ἄλλως τε οὐ μετὰ τὸ σῶμα γέγονε κρείττων τῶν ἀγγέλων , ἵνα μὴ τὸ πρὶν ἐλάττων ἢ ἴσος αὐτῶν φαίνηται .
ἀλλὰ πρὸς Ἰουδαίους γράφων καὶ τὴν ἀνθρωπίνην τοῦ κυρίου διακονίαν συγκρίνων τῇ Μωσέως ἔφησε ·
τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων 0 ·
διὰ γὰρ ἀγγέλων ὁ νόμος ἐλαλήθη ·
διότι ὁ μὲν νόμος διὰ Μωσέως ἐδόθη , ἡ δὲ χάρις διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο καὶ τοῦ πνεύματος ἡ χορηγία 0 .
καὶ τότε μὲν ἀπὸ Δὰν καὶ μέχρι Βηρσαβεὲ ὁ νόμος κατηγγέλλετο , νῦν δὲ εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν καὶ τὰ ἔθνη τὸν Χριστὸν προσκυνοῦσι καὶ δι αὐτοῦ τὸν πατέρα γινώσκουσιν .
ἀνθρωπίνως ἄρα περὶ τοῦ σωτῆρος ἐκεῖνα γέγραπται καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλως .
ἆρ  οὖν , ὡς οἱ χριστομάχοι θρυλοῦσι , Διονύσιος τὰ ἀνθρώπινα τοῦ υἱοῦ γράφων καὶ λέγων οὕτως ποίημα αὐτὸν ἕνα τῶν ἀνθρώπων ἔλεγεν αὐτὸν εἶναι ;