Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
ἦρξέ τε γὰρ στερρότερον τῆς πόλεως , πολύ τε τὸ ἐπιστρεφὲς ἔσχε πρὸς τοὺς φαύλους καὶ κούφους τῶν ὄχλων .
ὅθεν δεδιότες ἀπηρέσκοντο αὐτῷ , ἐβόων τε καὶ ἠπείλουν ἀποκτενεῖν αὐτούς :
ἠξίουν γὰρ τοῦ Γορδιανοῦ γένους βασιλέα αἱρεθῆναι , τό τε τῆς αὐτοκρατορικῆς ὄνομα ἀρχῆς ἐκείνῳ τῷ οἴκῳ καὶ ὀνόματι μεῖναι .
ὁ δὲ Βαλβῖνος καὶ Μάξιμος ἐκ τοῦ ἱππικοῦ τάγματος τοὺς νεανίας πάντας , στρατιώτας τε οἳ ἐν Ῥώμῃ διέτριβον , περιστήσαντες ἑαυτοῖς ξιφηφόρους προελθεῖν τοῦ Καπετωλίου ἐβιάζοντο , ὑπὸ δὲ πλήθους λίθων καὶ ξύλων ἐκωλύθησαν , ἔστε δὴ ὑποβαλόντος τινὸς αὐτοὶ τὸν δῆμον ἐσοφίσαντο .
ἦν τι παιδίον νήπιον , τῆς Γορδιανοῦ θυγατρὸς τέκνον , τῷ πάππῳ ὁμώνυμον .
πέμψαντες τοίνυν τῶν σὺν αὑτοῖς τινὰς κελεύουσι τὸ παιδίον κομισθῆναι .
οἳ δὲ εὑρόντες αὐτὸ ἀθῦρον οἴκοι , ἀράμενοι ἐπὶ τῶν ὤμων , διὰ μέσου τοῦ πλήθους , δεικνύντες τοῖς ὄχλοις Γορδιανοῦ τε ἔγγονον λέγοντες καὶ τῇ αὐτοῦ προσηγορίᾳ ἀποκαλοῦντες , ἀνάγουσιν ἐς τὸ Καπετώλιον εὐφημούμενον ὑπὸ τοῦ δήμου καὶ φυλλοβολούμενον .
τῆς τε συγκλήτου Καίσαρα αὐτὸ ἀποδειξάσης , ἐπειδὴ διὰ τὴν ἡλικίαν οὐχ οἷός τε ἦν προΐστασθαι τῶν πραγμάτων , τῆς τε ὀργῆς ὁ δῆμος ἐπαύσατο , ἠνέσχοντό τε προελθεῖν ἐς τὴν βασίλειον αὐλήν .
συνέβη δὲ κατὰ τοὺς αὐτοὺς χρόνους πταῖσμα ὀλέθριον τῇ Ῥωμαίων πόλει , ἀρχὴν καὶ πρόφασιν λαβὸν ἐξ εὐτόλμου θράσους δύο ἀνδρῶν τῶν ἀπὸ συγκλήτου .
συνεληλύθεσαν γὰρ ἐς τὸ βουλευτήριον πάντες σκεψόμενοι περὶ τῶν καθεστώτων :
μαθόντες δ οἱ στρατιῶται οὓς ἐν τῷ στρατοπέδῳ Μαξιμῖνος καταλελοίπει ʽἤδη γὰρ πρὸς ἄφεσιν τῆς στρατείας ὄντες καὶ δἰ ἡλικίαν οἴκοι μεμενηκότεσ ἦλθον μέχρι τῆς εἰσόδου τῆς συγκλήτου , βουλόμενοι τὸ πραττόμενον μαθεῖν , ὅπλων μὲν γυμνοί , ἐν λιταῖς δὲ ἐσθῆσι καὶ ἐφεστρίσιν , ἑστήκεσαν δὲ μετὰ τοῦ λοιποῦ δήμου 0 .
καὶ οἱ μὲν ἄλλοι πρὸ τῶν θυρῶν ἔμενον , δύο δέ τινες ἢ τρεῖς περιεργότερον ἐπακοῦσαι τῶν βουλευομένων θελήσαντες ἐς τὸ συνέδριον εἰσῆλθον , ὡς τὸν ἱδρυμένον βωμὸν τῆς νίκης ὑπερβῆναι τούτους .
τῆς δὲ συγκλήτου ἀνὴρ ἀπὸ ὑπατείας μὲν νεωστί , Γαλλικανὸς ὄνομα , Καρχηδόνιος δὲ τὸ γένος , καὶ ἕτερος στρατηγικὸς τὸ ἀξίωμα , Μαικήνας καλούμενος , οὐδέν τι προσδοκῶντας τοὺς στρατιώτας , ἔχοντας δὲ τὰς χεῖρας ὑποκαθειμένας ταῖς ἐφεστρίσι , παίουσι πληγαῖς κατακαρδίοις , ξίφεσιν οἷς ἐπεφέροντο ὑποκολπίοις :
πάντες γὰρ διὰ τὴν οὖσαν στάσιν τε καὶ ταραχήν , οἳ μὲν φανερῶς οἳ δὲ καὶ κρύβδην , ἐξιφηφόρουν , ἀμυντήρια δῆθεν φέροντες ἑαυτῶν διὰ τοὺς αἰφνιδίως ἐπιβουλεύοντας ἐχθρούς 0 .
τότε δὴ οἱ στρατιῶται πληγέντες καί πως ἀπροσδοκήτως προβαλεῖν οὐ δυνηθέντες πρὸ τοῦ βωμοῦ ἔκειντο .
οἱ δὲ λοιποὶ στρατιῶται τοῦτο θεασάμενοι , ἐκπλαγέντες τῷ πάθει τῶν συστρατιωτῶν , φοβηθέντες τοῦ δήμου τὸ πλῆθος ἄνευ τε ὅπλων ὄντες ἔφυγον .
ὁ δὲ Γαλλικανὸς ἐκδραμὼν τῆς συγκλήτου ἐς τὸν δῆμον μέσον , δεικνύς τε τὸ ξίφος καὶ τὴν χεῖρα ᾑμαγμένην , διεκελεύετο διώκειν καὶ φονεύειν τοὺς ἐχθροὺς μὲν συγκλήτου καὶ Ῥωμαίων φίλους δὲ καὶ συμμάχους Μαξιμίνου .
ὁ δὲ δῆμος ῥᾷστα πεισθεὶς τὸν μὲν Γαλλικανὸν εὐφήμει , τοὺς δὲ στρατιώτας ὡς ἐδύναντο διώκοντες ἔβαλλον λίθοις .
οἳ δὲ φθάσαντες , ὀλίγων τινῶν καὶ τρωθέντων , ἐς τὸ στρατόπεδον καταφυγόντες καὶ τὰς πύλας κλείσαντες , ὅπλα δὲ ἀναλαβόντες , ἐφρούρουν τὸ τεῖχος τοῦ στρατοπέδου .
ὁ δὲ Γαλλικανὸς ἅπαξ τολμήσας ἔργον τηλικοῦτον , ἐμφύλιον πόλεμον καὶ ὄλεθρον μέγαν ἤγειρε τῇ πόλει .
τάς τε γὰρ δημοσίας ἀποθήκας τῶν ὅπλων , εἴ τινες ἦσαν πρὸς πομπὴν μᾶλλον ἢ μάχην ἐπιτήδειοι , ἀναρρῆξαι τοὺς ὄχλους ἔπεισε , τό τε σῶμα ἕκαστον φράττεσθαι ὡς οἷός τε ἦν 0 :
τά τε τῶν μονομάχων καταγώγια ἀνοίξας ἐξήγαγε τοῖς οἰκείοις ὅπλοις ἕκαστον ἐξηρτυμένον .
ὅσα τε ἦν ἐν οἰκίαις ἢ ἐργαστηρίοις δόρατα ἢ ξίφη πελέκεις τε , πάντα διηρπάζετο .
ὅ τε δῆμος ἐνθουσιῶν πᾶν τὸ ἐμπῖπτον ὕλης ἀξιομάχου ἐργαλεῖον ὅπλον ἐποιεῖτο .
ἀθροισθέντες οὖν ἐπῆλθον τῷ στρατοπέδῳ , καὶ ὡς πολιορκήσοντες αὐτὸ δῆθεν προσέβαλλόν τε ταῖς πύλαις καὶ τοῖς τείχεσιν .
οἱ δὲ στρατιῶται μετὰ πολλῆς ἐμπειρίας ὡπλισμένοι . 0 .
τε τὰς ἐπάλξεις καὶ τὰς ἀσπίδας , τόξοις τε αὐτοὺς βάλλοντες καὶ δόρασι μακροῖς ἀπείργοντες τοῦ τείχους ἀπεδίωκον .
ὡς δὲ καμὼν ὁ δῆμος οἵ τε μονομάχοι τιτρωσκόμενοι ἤδη καὶ ἑσπέρας προσιούσης ἀπελθεῖν ἠθέλησαν , θεασάμενοι αὐτοὺς οἱ στρατιῶται ἀπεστραμμένους καὶ τὰ νῶτα δεδωκότας ἀπιόντας τε ἀμελέστερον , οἰομένους μὴ τολμήσειν ἐπεξελθεῖν ὀλίγους πλήθει τοσούτῳ , ἀνοίξαντες αἰφνιδίως τὰς πύλας ἐπέδραμον τῷ δήμῳ , καὶ τούς τε μονομάχους ἀπέκτειναν , τοῦ τε δήμου μέγα τι πλῆθος ἀπώλετο ὠθούμενον .
οἳ δὲ τοσοῦτον διώξαντες ὅσον μὴ πολύ τι τοῦ στρατοπέδου ἀποστῆναι , πάλιν ἐπανῆλθον ἐντός τε τοῦ τείχους ἔμενον 0 .
ἐντεῦθεν μείζων ἡ ὀργὴ τοῦ τε δήμου καὶ τῆς συγκλήτου ἐγένετο .
στρατηγοί τε οὖν κατελέγοντο ἔκ τε πάσης Ἰταλίας λογάδες , ἥ τε νεολαία πᾶσα ἠθροίζετο , ὅπλοις τε αὐτοσχεδίοις καὶ τοῖς προστυχοῦσιν ὡπλίζετο .
τούτων δὴ τὸ μὲν πλεῖστον μέρος ὁ Μάξιμος σὺν αὑτῷ ἀπήγαγεν ὡς δὴ Μαξιμίνῳ πολεμήσων :
οἱ δὲ λοιποὶ ἔμειναν , ὡς τὴν πόλιν φρουροῖέν τε καὶ προασπίζοιεν αὐτῆς .
ἑκάστοτε οὖν τῷ τείχει τοῦ στρατοπέδου ἐγίνοντο προσβολαί , ἔπραττον δὲ οὐδὲν προμαχομένων ἄνωθεν τῶν στρατιωτῶν :
οἳ δὲ βαλλόμενοι καὶ τιτρωσκόμενοι κακῶς ἀπηλλάγησαν .
ὁ δὲ Βαλβῖνος οἴκοι μένων διάταγμά τε προθεὶς ἱκέτευε τὸν δῆμον ἐς διαλλαγὰς χωρῆσαι , τοῖς τε στρατιώταις ὑπισχνεῖτο ἀμνηστίαν , ἄνεσίν τε πάντων ἐδίδου ἁμαρτημάτων .
ἀλλ οὐδετέρους ἔπειθε , τὸ δὲ δεινὸν ἑκάστοτε ηὔξετο , τοῦ μὲν τοσούτου δήμου ἀπαξιοῦντος ὑπ ὀλίγων καταφρονηθῆναι , τῶν δὲ στρατιωτῶν ἀγανακτούντων ὅτι δὴ ταῦτα ὑπὸ Ῥωμαίων ὡς ὑπὸ βαρβάρων πάσχουσι 0 .
τὸ δὴ τελευταῖον , ἐπειδὴ τειχομαχοῦντες οὐδὲν ἔπραττον , ἔδοξε τοῖς στρατηγοῖς ἐκκόψαι πάντας τοὺς εἰσρέοντας ἐς τὸ στρατόπεδον ἀγωγοὺς ὕδατος , σπάνει τε ποτοῦ καὶ ἐνδείᾳ ῥείθρων αὐτοὺς παραστήσασθαι .
προσπεσόντες οὖν πᾶν τὸ ὕδωρ τοῦ στρατοπέδου ἐς ἕτερα ῥεῖθρα μετωχέτευον , ἐκκόπτοντες καὶ εἰσφράττοντες τὰς ἐς τὸ στρατόπεδον εἰσόδους αὐτοῦ .
οἱ δὲ στρατιῶται ὁρῶντες τὸν κίνδυνον καὶ ἐν ἀπογνώσει γενόμενοι , τὰς πύλας ἀνοίξαντες ἐπεξῆλθον :
μάχης τε καρτερᾶς γενομένης καὶ φυγῆς τῶν δημοτῶν ἐπὶ πολὺ τῆς πόλεως διώκοντες οἱ στρατιῶται προύβησαν .
ἐπεὶ δὲ οἱ ὄχλοι ταῖς συστάδην μάχαις ἡττώμενοι , ἀναπηδῶντες ἐς τὰ δωμάτια τῷ τε κεράμῳ βάλλοντες αὐτοὺς καὶ λίθων βολαῖς τῶν τε ἄλλων ὀστράκων ἐλυμαίνοντο , ἐπαναβῆναι μὲν αὐτοῖς δἰ ἄγνοιαν τῶν οἰκήσεων οὐκ ἐτόλμησαν οἱ στρατιῶται , κεκλεισμένων δὲ τῶν οἰκιῶν καὶ τῶν ἐργαστηρίων ταῖς θύραις , καὶ εἴ τινες ἦσαν ξύλων ἐξοχαί ʽπολλαὶ δὲ αὗται κατὰ τὴν πόλιν , πῦρ προσετίθεσαν .
ῥᾷστα δὲ διὰ πυκνότητα τῶν συνοικιῶν ξυλείας τε πλῆθος ἐπάλληλον μέγιστον μέρος τῆς πόλεως τὸ πῦρ ἐνεμήθη , ὡς πολλοὺς μὲν ἐκ πλουσίων ποιῆσαι πένητας , ἀποβαλόντας θαυμαστὰ καὶ ἀμφιλαφῆ κτήματα , ἔν τε προσόδοις πλουσίαις καὶ ἐν ποικίλῃ πολυτελείᾳ τίμια .
πλῆθός τε ἀνθρώπων συγκατεφλέχθη , φυγεῖν μὴ δυνηθέντων διὰ τὸ τὰς ἐξόδους ὑπὸ τοῦ πυρὸς προκατειλῆφθαι .
οὐσίαι τε ὅλαι πλουσίων ἀνδρῶν διηρπάγησαν , ἐγκαταμιξάντων ἑαυτοὺς τοῖς στρατιώταις πρὸς τὸ ἁρπάζειν κακούργων καὶ εὐτελῶν δημοτῶν .
τοσοῦτον δὲ μέρος τῆς πόλεως τὸ πῦρ ἐλυμήνατο ὡς μηδεμίαν τῶν μεγίστων πόλεων ὁλόκληρον δύνασθαι τῷ μέρει ἐξισωθῆναι .
καὶ τὰ μὲν κατὰ τὴν Ῥώμην τοιαῦτα ἦν , ὁ δὲ Μαξιμῖνος ἀνύσας τὴν ὁδοιπορίαν ἐπέστη τοῖς τῆς Ἰταλίας ὅροις , θύσας τε ἐπὶ τῶν μεθορίων βωμῶν τῆς ἐπ Ἰταλίαν εἰσβολῆς εἴχετο , ἐκέλευσέ τε πάντα τὸν στρατὸν ἐν ὅπλοις εἶναι καὶ μετ εὐταξίας προχωρεῖν .
τὴν μὲν οὖν Λιβύης ἀπόστασιν καὶ τὸν κατὰ τὴν Ῥώμην ἐμφύλιον πόλεμον , τά τε Μαξιμίνῳ πραχθέντα καὶ τὴν ἐς Ἰταλίαν ἄφιξιν αὐτοῦ ἐδηλώσαμεν :
τὰ δὲ ἑπόμενα ἐν τοῖς ἑξῆς λεχθήσεται .
τὰ μὲν δὴ Μαξιμίνῳ πραχθέντα μετὰ τὴν Γορδιανοῦ τελευτήν , ἥ τε εἰς Ἰταλίαν ἄφιξις αὐτοῦ , Λιβύης τε ἀπόστασις καὶ ἡ ἐν Ῥώμῃ τῶν στρατιωτῶν πρὸς τὸν δῆμον διαφορὰ ἐν τοῖς πρὸ τούτων λέλεκται :
ὁ δὲ Μαξιμῖνος ἐπιστὰς τοῖς ὅροις προύπεμψε σκοποὺς τοὺς ἐρευνήσοντας μή τινες ἐνέδραι ἐν κοιλάσιν ὀρῶν ἢ λόχμαις ὕλαις τε κρύφιοι εἶεν .
αὐτός τε καταγαγὼν ἐς τὸ πεδίον τὸν στρατόν , τὰς μὲν τῶν ὁπλιτῶν φάλαγγας ἐς τετράγωνα ἔταξε σχήματα , ἐπιμήκεις μᾶλλον ἢ βαθείας , ὡς ἂν πλεῖστον τοῦ πεδίου διαλάβοιεν 0 :
τὰ δὲ σκευοφόρα πάντα κτήνη τε καὶ ὀχήματα ἐν μέσῳ τάξας , αὐτὸς ἅμα τοῖς δορυφόροις ὀπισθοφυλακῶν εἵπετο .
ἑκατέρωθεν δὲ παρέθεον αἵ τε τῶν καταφράκτων ἱππέων ἶλαι καὶ Μαυρούσιοι ἀκοντισταὶ τοξόται τε οἱ ἀπὸ τῆς ἀνατολῆς .
καὶ Γερμανῶν ἱππέων μέγα τι πλῆθος ἐπήγετο συμμάχους :
ἐκείνους γὰρ μάλιστα προυβάλλετο , ἵν ἐκδέχωνται τῶν πολεμίων τὰς πρώτας ἐμβολάς , θυμοειδεῖς ὄντες καὶ εὔτολμοι ἐν ἀρχομένῃ μάχῃ , εἰ δ ἄρα καὶ κινδυνεύειν δέοι , εὐκαταφρόνητοι ὡς βάρβαροι 0 .
ὡς δὲ πᾶν τὸ πεδίον διῆλθεν ὁ στρατὸς μετ εὐκοσμίας τε καὶ εὐταξίας , ἐπέστησαν πρώτῃ Ἰταλίας πόλει ἣν καλοῦσιν Ἡμᾶν οἱ ἐπιχώριοι :
πρόκειται δὲ αὕτη ἐπ ἀκροτάτῳ πεδίῳ ἱδρυμένη πρὸ τῆς ὑπωρείας τῶν Ἄλπεων .
ἔνθα ὑπαντώμενοι τῷ Μαξιμίνῳ οἱ προφύλακες καὶ σκοποὶ τοῦ στρατοῦ ἤγγειλαν κενὴν ἀνθρώπων εἶναι τὴν πόλιν , πανδημεί τε πεφευγέναι ἐμπρήσαντας τὰς θύρας ἱερῶν τε καὶ οἰκιῶν , πάντα τε , ὅσα ἦν ἐν τῇ πόλει ἢ τοῖς ἀγροῖς , ἃ μὲν ἐκφορήσαντας ἃ δὲ καταπρήσαντας , καὶ μή τε ὑποζυγίοις μή τε ἀνθρώποις καταλελεῖφθαι τροφάς 0 1 2 .
ὁ δὲ Μαξιμῖνος ἥσθη μὲν ἐπὶ τῇ τῶν Ἰταλιωτῶν εὐθὺς φυγῇ , ἐλπίζων πάντας τοὺς δήμους τοῦτο ποιήσειν οὐχ ὑπομένοντας τὴν ἔφοδον αὐτοῦ :
ὁ δὲ στρατὸς ἤχθετο εὐθὺς ἐν ἀρχῇ λιμοῦ πειρώμενος .
διανυκτερεύσαντες οὖν οἳ μὲν ἐν τῇ πόλει ἐν ἀθύροις καὶ κεναῖς πάντων οἰκίαις , οἳ δ ἐν τῷ πεδίῳ , ἅμα ἡλίῳ ἀνίσχοντι ἐπὶ τὰς Ἄλπεις ἠπείγοντο , ἅπερ ὄρη ὑπερμήκη ὥσπερ τεῖχος Ἰταλίας ἡ φύσις ἤγειρεν , ὑπερνεφῆ μὲν τὸ ὕψος , ἐπιμήκιστα δέ , ὡς πᾶσαν Ἰταλίαν διειληφότα καθήκειν ἐν μὲν τοῖς δεξιοῖς Ἰταλίας μέρεσιν ἐς τὸ Τυρρηναῖον πέλαγος , ἐν δὲ τοῖς λαιοῖς ἐς τὸν Ἰόνιον κόλπον 0 1 .
σκέπεται δὲ ὕλαις δασείαις καὶ πυκναῖς , τὰς δὲ διεξόδους ἐστένωται ἢ διὰ κρημνοὺς ἐς βάθος μέγιστον ἀπερρωγότας ἢ διὰ πετρῶν τραχύτητα :
στενωποὶ γάρ εἰσι χειροποίητοι , μετὰ πολλοῦ καμάτου τοῖς πάλαι Ἰταλιώταις εἰργασμένοι .
μετὰ δέους οὖν πολλοῦ διῄει ὁ στρατός , ἐλπίζοντες τάς τε ἄκρας κατειλῆφθαι πεφράχθαι τε τὰς διόδους ἐς κωλύμην τῆς αὐτῶν διαβάσεως .
ἤλπιζον δὲ καὶ ἐδεδοίκεσαν εἰκότα , τῶν χωρίων τεκμαιρόμενοι τὴν φύσιν .
ὡς δὲ διέβησαν ἀκωλύτως μηδενὸς ἐμποδὼν γενομένου , καταβαίνοντες ἐς τὸ ἰσόπεδον ἤδη ἀνεθάρρησάν τε καὶ ἐπαιάνισαν :
ῥᾷστά τε αὑτῷ πάντα προχωρήσειν ὁ Μαξιμῖνος ἤλπισεν Ἰταλῶν μη δὲ ταῖς δυσχωρίαις τεθαρρηκότων , ἔνθα ἢ κρύπτειν ἑαυτοὺς καὶ σώζειν ἠδύναντο ἢ δἰ ἐνέδρας ἐπιβουλεῦσαι , μάχεσθαί τε ἄνωθεν ἐξ ὑπερκειμένων χωρίων .
γενομένων δὲ αὐτῶν ἐν τῷ πεδίῳ , οἱ σκοποὶ ἀπήγγειλαν πόλιν Ἰταλίας τὴν μεγίστην , Ἀκυληίαν δὲ καλουμένην , κεκλεῖσθαι , τὰς δὲ προπεμφθείσας φάλαγγας τῶν Παιόνων προθύμως μὲν τειχομαχῆσαι , πολλάκις δὲ προσβαλούσας ἀνύειν οὐδέν , ἀπαγορεύειν δὲ καὶ ἀναχωρεῖν βαλλομένους λίθοις τε καὶ δόρασι τόξων τε πλήθει .
ὁ δὲ Μαξιμῖνος ἀγανακτήσας πρὸς τοὺς στρατηγοὺς τῶν Παιόνων ὡς ἀμελέστερον μαχομένους , αὐτὸς σὺν τῷ στρατῷ ἠπείγετο , ἐλπίζων ῥᾷστα αἱρήσειν τὴν πόλιν .
ἡ δὲ Ἀκυληία καὶ πρότερον μέν , ἅτε μεγίστη πόλις , ἰδίου δήμου πολυάνθρωπος ἦν , καὶ ὥσπερ τι ἐμπόριον Ἰταλίας ἐπὶ θαλάττῃ προκειμένη καὶ πρὸ τῶν Ἰλλυρικῶν ἐθνῶν πάντων ἱδρυμένη τά τε ἀπὸ τῆς ἠπείρου διὰ γῆς ἢ ποταμῶν κατακομιζόμενα παρεῖχεν ἐμπορεύεσθαι τοῖς πλέουσι , τά τε ἀπὸ θαλάττης τοῖς ἠπειρώταις ἀναγκαῖα , ὧν ἡ παῤ ἐκείνοις χώρα διὰ χειμῶνος οὐκ ἦν εὔφορος , ἀνέπεμπεν ἐς τὴν ἄνω γῆν 0 :
πρὸς οἶνόν τε μάλιστα πολύγονον χώραν γεωργοῦντες ἀφθονίαν ποτοῦ παρεῖχον τοῖς ἄμπελον μὴ γεωργοῦσιν .
ἔνθεν πολύ τι πλῆθος ἐπεδήμει οὐ πολιτῶν μόνον ἀλλὰ ξένων τε καὶ ἐμπόρων .
τότε δὲ μᾶλλον ἐπολυπλασιάσθη τὸ πλῆθος , τῶν ὄχλων πάντων ἐξ ἀγρῶν ἐκεῖσε συρρεόντων , πολίχνας τε καὶ κώμας τὰς περικειμένας καταλιπόντων , πιστευσάντων δὲ αὑτοὺς τῷ τε μεγέθει τῆς πόλεως καὶ τῷ προβεβλημένῳ τείχει , ὃ παλαιότατον ἐκ τοῦ πλείστου μέρους πρότερον μὲν κατερήριπτο , ἅτε μετὰ τὴν Ῥωμαίων ἀρχὴν μηκέτι τῶν ἐν Ἰταλίᾳ πόλεων ἢ τειχῶν ἢ ὅπλων δεηθεισῶν , μετειληφυιῶν δὲ ἀντὶ πολέμων εἰρήνην βαθεῖαν καὶ τῆς παρὰ Ῥωμαίοις πολιτείας κοινωνίαν :
πλὴν τότε ἡ χρεία ἤπειξε τὸ τεῖχος ἀνανεώσασθαι τά τ ἐρείπια ἀνοικοδομῆσαι , πύργους τε καὶ ἐπάλξεις ἐγεῖραι .
τάχιστα οὖν φράξαντες τῷ τείχει τὴν πόλιν , τάς τε πύλας κλείσαντες , πανδημεὶ ἐπὶ τῶν τειχῶν νύκτωρ τε καὶ μεθ ἡμέραν ἱδρυμένοι τοῖς προσιοῦσιν ἀπεμάχοντο .
ἐστρατήγουν δὲ αὐτῶν καὶ πάντα εἶχον διὰ φροντίδος ἄνδρες δύο , ἀπὸ ὑπατείας μέν , ἐπιλεχθέντες δὲ ὑπὸ τῆς συγκλήτου :
ὧν ὃ μὲν Κρισπῖνος ὃ δὲ Μηνίφιλος ἐκαλεῖτο 0 .
καὶ μετὰ πολλῆς προνοίας τά τε ἐπιτήδεια πάμπλειστα εἰσεκομίσαντο , ὡς ἐκτένειαν εἶναι , εἰ καὶ ἐπιμηκεστέρα γένοιτο πολιορκία .
ἦν δὲ καὶ ὕδατος ἀφθονία φρεατιαίου :
πολλὰ γὰρ τὰ ὀρύγματα ἐν τῇ πόλει 0 :
ποταμός τε παραρρεῖ τὸ τεῖχος , ὁμοῦ παρέχων τε προβολὴν τάφρου καὶ χορηγίαν ὕδατος .
τὰ μὲν οὖν ἐν τῇ πόλει οὕτω παρεσκεύαστο :
τῷ δὲ Μαξιμίνῳ ἐπειδὴ ἀπηγγέλη φρουρουμένη καὶ κεκλεισμένη γενναίως ἡ πόλις , ἔδοξε πέμψαι ἐν σχήματι πρεσβείας τοὺς κάτωθεν διαλεξομένους , εἰ ἄρα πείσαιεν αὐτοὺς ἀνοῖξαι τὰς πύλας .
ἦν δὲ ἐν τῷ στρατῷ χιλίαρχος ᾧ πατρὶς μὲν ἡ Ἀκυληία ἦν , τέκνα τε καὶ γυνὴ οἰκεῖοί τε πάντες ἔνδον ἀπεκέκλειντο .
τοῦτον οὖν ἔπεμψε σὺν ἑτέροις ἑκατοντάρχαις , ἐλπίσας ῥᾷστα πείσειν ὡς πολίτην .
ἀφικόμενοι δὲ οἱ πρέσβεις ἔλεγον ὅτι ἄρα κελεύει Μαξιμῖνος ὁ κοινὸς βασιλεὺς ὅπλα μὲν αὐτοὺς καταθέσθαι ἐν εἰρήνῃ , φίλον δὲ ἀντὶ πολεμίου δέχεσθαι , σπονδαῖς δὲ μᾶλλον καὶ θυσίαις σχολάζειν ἢ φόνοις , μη δὲ περιορᾶν πατρίδα μέλλουσαν ἄρδην καὶ ἐκ θεμελίων ἀπόλλυσθαι , ἐνὸν αὐτοῖς τε σώζεσθαι καὶ τὴν πατρίδα σώζειν , διδόντος αὐτοῖς χρηστοῦ βασιλέως ἀμνηστίαν συγγνώμην τε τῶν ἁμαρτηθέντων 0 :
οὐ γὰρ αὐτοὺς αἰτίους γεγενῆσθαι ἀλλ ἄλλους 0 .
οἱ μὲν οὖν πρέσβεις τοιαῦτά τινα κάτω παρεστῶτες ἐβόων , ὡς ἐξάκουστα εἴη :
ὁ δὲ πλεῖστος δῆμος τῷ τείχει καὶ τοῖς πύργοις ἐφεστώς , πλὴν τῶν τὰ λοιπὰ μέρη φρουρούντων , ἐπήκουεν ἡσυχάζων τῶν λεγομένων .
ὁ δὲ Κρισπῖνος φοβηθεὶς μή πως ἅτε ὄχλος ταῖς ὑποσχέσεσιν ἀναπεισθείς , εἰρήνην τε ἀντὶ πολέμου ἑλόμενος , ἀνοίξῃ τὰς πύλας , περιθέων τὸ τεῖχος ἐδεῖτο καὶ ἐλιπάρει μένειν τε θαρραλέως καὶ ἀντέχειν γενναίως , μη δὲ προδιδόναι τὴν πρὸς τὴν σύγκλητον καὶ Ῥωμαίων δῆμον πίστιν , σωτῆρας δὲ καὶ προμάχους Ἰταλίας πάσης ἀναγραφῆναι , μὴ πιστεύειν δὲ ὑποσχέσεσι τυράννου ἐπιόρκου τε καὶ ἀπατεῶνος , μη δὲ χρηστοῖς λόγοις δελεασθέντας ὀλέθρῳ προύπτῳ παραδοθῆναι , ἐνὸν πιστεῦσαι πολέμου ἀμφιβόλῳ τύχῃ :
πολλάκις γὰρ καὶ ὀλίγοι πλειόνων περιεγένοντο , καὶ δοκοῦντες ἀσθενέστεροι καθεῖλον τοὺς ἐν ὑπολήψει ἀνδρείας μείζονος :
μη δ ἐκπλήττεσθαι τῷ πλήθει τοῦ στρατοῦ .
οἱ μὲν γὰρ ὑπὲρ ἄλλου μαχόμενοι καὶ τῆς παῤ ἑτέρῳ ἐσομένης εὐδαιμονίας , εἴπερ γένοιτο , μετριάζουσιν ἐν τῷ προθύμῳ τῆς μάχης , εἰδότες ὡς τῶν μὲν κινδύνων αὐτοὶ μεθέξουσι , τὰ δὲ μέγιστα καὶ κορυφαῖα τῆς νίκης ἄλλος καρπώσεται :
τοῖς δὲ ὑπὲρ τῆς πατρίδος μαχομένοις καὶ παρὰ τῶν θεῶν ἐλπίδες κρείττους , ἐπειδὴ οὐ τὰ ἄλλων λαβεῖν ἀλλὰ τὰ αὑτῶν σώζειν εὔχονται 0 .
τό τε ἐς τὰς μάχας πρόθυμον οὐκ ἐξ ἄλλου κελεύσεως ἀλλ ἐξ οἰκείας ἀνάγκης ἔχουσιν , ἐπεὶ καὶ τῆς νίκης πᾶς ὁ καρπὸς αὐτοῖς περιγίνεται .
τοιαῦτά τινα λέγων ὁ Κρισπῖνος καὶ πρὸς ἑκάστους καὶ κοινῇ , φύσει μὲν καὶ ἄλλως αἰδέσιμος ὤν , ἔν τε τῇ Ῥωμαίων φωνῇ εὐπρόσφορος ἐν λόγοις , ἐπιεικῶς τε αὐτῶν προεστώς , ἔπεισε μένειν ἐν τοῖς προκειμένοις , τούς τε πρέσβεις ἀπράκτους ἀπιέναι ἐκέλευσεν .
ἐλέγετο δὲ τῇ ἐνστάσει τοῦ πολέμου ἐμμεμενηκέναι πολλῶν ἔνδον ὄντων περὶ θυτικήν τε καὶ ἡπατοσκοπίαν ἐμπείρων , τά τε ἱερὰ αἴσια ἀπαγγελλόντων :
μάλιστα γὰρ τῇ σκέψει ταύτῃ πιστεύουσιν Ἰταλιῶται .
καὶ χρησμοὶ δέ τινες ἐδίδοντο ὡς δὴ τοῦ ἐπιχωρίου θεοῦ νίκην ὑπισχνουμένου :
βέλιν δὲ καλοῦσι τοῦτον , σέβουσί τε ὑπερφυῶς , Ἀπόλλωνα εἶναι ἐθέλοντες .
οὗ καὶ τὴν εἰκόνα ἔλεγόν τινες τῶν Μαξιμίνου στρατιωτῶν φανῆναι πολλάκις ἐν ἀέρι ὑπὲρ τῆς πόλεως μαχομένην .
ὅπερ εἴ τε ἀληθῶς ἐφαντάσθη τισίν , ἢ καὶ βουλομένοις μὴ ἀσχημονεῖν τοσοῦτον στρατὸν πρὸς ὄχλον δημοτῶν πολὺ ἐλάττονα μὴ ἀντισχόντα , δοκεῖν δὲ ὑπὸ θεῶν ἀλλὰ μὴ ὑπὸ ἀνθρώπων νενικῆσθαι , εἰπεῖν οὐχ ἔχω :
τὸ δὲ παράδοξον τῆς ἀποβάσεως ποιεῖ πάντα πιστεῦσαι .
πλὴν τῶν πρέσβεων ἀπράκτων πρὸς Μαξιμῖνον ἐπανελθόντων , ὀργῇ καὶ θυμῷ χρώμενος πλείονι μᾶλλον ἠπείγετο .
ἐπεὶ δὲ ἐγένετο πρός τινι ποταμῷ μεγίστῳ , ἀπέχοντι τῆς πόλεως σημεῖα ἑκκαίδεκα , τὸ ῥεῖθρον εὗρε διά τε μεγίστου βάθους καὶ πλάτους φερόμενον :
τῶν γὰρ ὑπερκειμένων ὀρῶν τὰς δἰ ὅλου τοῦ χειμῶνος παγείσας χιόνας λύουσα ἡ τοῦ ἔτους ὥρα παμμεγέθη τὸν χειμάρρουν εἰργάζετο .
ἄπορος οὖν ἦν ἡ διάβασις τῷ στρατῷ :
τὴν γὰρ γέφυραν , ἔργον μέγα καὶ κάλλιστον ὑπὸ τῶν πάλαι βασιλέων γεγενημένον ἐκ τετραπέδων λίθων , πυλίσι κατ ὀλίγον αὐξανομέναις ὑπειλημμένον , διῃρήκεσαν καὶ καταλελύκεσαν οἱ Ἀκυλήσιοι .
οὔ τε οὖν γεφύρας οὔσης οὔ τε νεῶν ὁ στρατὸς ἐν ἀφασίᾳ καθειστήκει .
γερμανοὶ δέ τινες οὐκ εἰδότες τῶν Ἰταλιωτῶν ποταμῶν τὰ σφοδρὰ καὶ καταρρηγνύμενα ῥεύματα , οἰόμενοι δὲ σχολαίτερα ἐπινήχεσθαι τοῖς πεδίοις ὥσπερ παῤ αὐτοῖς ʽδιὸ καὶ πήγνυται ῥᾳδίως , μὴ σφοδρῶς κινουμένου τοῦ ῥεύματοσ , ἐπεισπηδήσαντες ἅμα τοῖς ἵπποις διανήχεσθαι εἰθισμένοις , παρενεχθέντες ἀπώλοντο 0 .
δύο μὲν οὖν ἢ τριῶν ἡμερῶν σκηνοποιησάμενος ὁ Μαξιμῖνος , τάφρου τῷ στρατῷ περιβληθείσης μή τινες ἐπέλθοιεν , ἔμεινεν ἐπὶ τῇ καθ αὑτὸν ὄχθῃ , σκεψόμενος ὅπως τὸν ποταμὸν γεφυρώσῃ .
ἐπεὶ δὲ ξύλων ἦν ἀπορία καὶ νεῶν , ἃς ἔδει ζευχθείσας γεφυρῶσαι τὸ ῥεῖθρον , ὑπέβαλόν τινες τῶν τεχνιτῶν πολλὰ εἶναι κενὰ οἰνοφόρα σκεύη περιφεροῦς ξύλου ἐν τοῖς ἐρήμοις ἀγροῖς , οἷς ἐχρῶντο μὲν πρότερον οἱ κατοικοῦντες ἐς ὑπηρεσίαν ἑαυτῶν , ὡς παραπέμπειν τὸν οἶνον ἀσφαλῶς τοῖς δεομένοις :
ἅπερ ὄντα κοῖλα δίκην νεῶν , ἀλλήλοις συνδεθέντα ἐπινήξεσθαι μὲν ἔμελλεν ὥσπερ σκάφη , μὴ παρενεχθήσεσθαι δὲ διά τε τοῦ δεσμοῦ τὸ ἐπάλληλον , φρυγάνων τε ἄνωθεν ἐπιβληθέντων , χοῦ τε τῆς γῆς μετρίως ἐς αὐτὰ σωρευθέντος χειρὶ πολλῇ καὶ σπουδῇ 0 .
ἐφεστῶτος οὖν αὐτοῦ διαβὰς ὁ στρατὸς ἐπὶ τὴν πόλιν ἐχώρει .
καὶ τὰ μὲν οἰκοδομήματα τῶν προαστείων ἔρημα εὕρισκον , ἀμπέλους μέντοι καὶ δένδρα πάντα ἐξέκοπτον , ἃ δὲ ἐνεπίμπρασαν , καὶ τὴν πρότερον τοῖς χωρίοις ὑπάρχουσαν ὥραν κατῄσχυνον .
δένδρων γὰρ στοίχοις ἴσοις ἀμπέλων τε πρὸς ἀλλήλας δέσει πανταχόθεν ἠρτημένων ἐν ἑορτῆς σχήματι , στεφάνῳ ἄν τις τὴν χώραν κεκοσμῆσθαι ἐτεκμήρατο :
ἅπερ πάντα ῥιζόθεν ἐκκόψας ὁ στρατὸς ἐπὶ τὰ τείχη ἠπείγετο .
κεκμηκότι δὲ αὐτῷ προσβαλεῖν εὐθέως οὐκ ἔδοξε :
μείναντες δὲ ἔξω τοξεύματος καὶ διαιρεθέντες κατὰ λόχους καὶ φάλαγγας περὶ πᾶν τὸ τεῖχος , ὡς ἑκάστοις κατὰ μέρος προστέτακτο , μιᾶς ἡμέρας ἀναπαυσάμενοι , τοῦ λοιποῦ εἴχοντο τῆς πολιορκίας .
μηχανάς τε οὖν παντοίας προσέφερον , καὶ τειχομαχοῦντες παντὶ σθένει οὐδὲν παρέλειπον εἶδος πολιορκίας .
πολλῶν δὲ καὶ σχεδὸν ἑκάστης ἡμέρας γινομένων προσβολῶν , καὶ παντὸς τοῦ στρατοῦ ὥσπερ σαγηνεύσαντος τὴν πόλιν , μετὰ πολλῆς βίας καὶ προθύμου μάχης τειχομαχοῦντες ἀντεῖχον οἱ Ἀκυλήσιοι , νεὼς μὲν καὶ οἰκίας ἀποκλείσαντες , πανδημεὶ δὲ ἅμα παισὶ καὶ γυναιξὶν ἄνωθεν ἐξ ἐπάλξεών τε καὶ πύργων ἀπομαχόμενοι :
οὐδέ τις οὕτως ἦν ἄχρηστος ἡλικία ὡς μὴ μετέχειν τῆς ὑπὲρ τῆς πατρίδος μάχης .
τὰ μὲν γὰρ προάστεια , καὶ εἴ τι τῶν πυλῶν ἔξωθεν ἦν , ὑπὸ τοῦ Μαξιμίνου στρατοῦ κατέστραπτο , τῇ τε ξυλείᾳ τῶν οἰκοδομημάτων ἐς τὰς μηχανὰς κατεκέχρηντο .
ἐβιάζοντο δὲ τοῦ τείχους κ ἂν μέρος τι καθελεῖν , ἵν ἐπεισελθὼν ὁ στρατὸς πάντα τε διαρπάσῃ καὶ κατασκάψας τὴν πόλιν μηλόβοτον καὶ ἔρημον τὴν χώραν καταλείπῃ :
οὐ δὲ γὰρ ἄλλως αὐτῷ τὴν ἐπὶ Ῥώμην ὁδὸν εὐπρεπῆ καὶ ἔνδοξον ἔσεσθαι , μὴ τῆς πρώτης ἐν Ἰταλίᾳ πόλεως ἀντιστάσης καθαιρεθείσης .
ὑποσχέσεσί τε οὖν δωρεῶν καὶ δεήσεσιν αὐτός τε καὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ , ὃν πεποιήκει Καίσαρα , περιθέοντες ἵπποις ἐποχούμενοι , τὸν στρατὸν ἀνέπειθον λιπαροῦντες ἐς προθυμίαν τε ἐγείροντες .
οἱ δὲ Ἀκυλήσιοι λίθοις τε ἔβαλλον ἄνωθεν , καὶ κιρνῶντες θείῳ τε καὶ ἀσφάλτῳ πίτταν ἔλαιόν τε , κοίλοις σκεύεσιν ἐμβαλόντες λαβὰς ἐπιμήκεις ἔχουσι καὶ πυρώσαντες , ἅμα τῷ προσπελάζειν τοῖς τείχεσι τὸν στρατὸν κατεσκεδάννυσαν , καταχέοντες ὄμβρου δίκην ὁμοθυμαδόν .
φερομένη δὲ ἡ πίσσα σὺν οἷς προείρηται , δυομένη τε διὰ τῶν γεγυμνωμένων μερῶν τοῦ σώματος , ἐς πᾶν ἐχεῖτο , ὥστε τοὺς θώρακας αὐτοὺς πεπυρωμένους ἀπορρίπτειν καὶ τὰ λοιπὰ ὅπλα , ὧν ὁ σίδηρος ἐθερμαίνετο , τά τε ἐκ βυρσῶν τε καὶ ξύλων ἐφλέγετο καὶ συνείλκετο .
ἦν γοῦν ἰδεῖν γεγυμνωμένους τοὺς στρατιώτας αὐτοὺς ὑφ ἑαυτῶν , καὶ σκύλων ὄψιν ὅπλα παρεῖχεν ἐρριμμένα , σοφίᾳ τέχνης ἀλλ οὐκ ἀνδρείᾳ μάχης περιῃρημένα 0 .
ἔκ τε τοῦ τοιούτου πάμπλειστον πλῆθος τοῦ στρατοῦ τάς τε ὄψεις ἐπηροῦτο καὶ τὸ πρόσωπον ἠκρωτηριάζετο , καὶ εἴ τι γυμνὸν ἦν τοῦ σώματος .
ἀλλὰ μὴν καὶ ταῖς μηχαναῖς προσαγομέναις δᾷδας ἐπέβαλλον ὁμοίως πίσσῃ καὶ ῥητίνῃ δεδευμένας ἐπί τε τῷ ἄκρῳ βελῶν ἀκίδας ἐχούσας :
αἳ ἀναφθεῖσαι φερόμεναι , ἐμπαγεῖσαι ταῖς μηχαναῖς καὶ προσπεφυκυῖαι ῥᾳδίως αὐτὰς κατέφλεγον .
τῶν μὲν οὖν πρώτων ἡμερῶν ἀντίπαλός πως καὶ ἰσόρροπος ἔμενεν ἡ τύχη τῆς μάχης :
χρόνου δὲ ἐγγινομένου ὅ τε στρατὸς τοῦ Μαξιμίνου ὀκνηρὸς ἐγίνετο , καὶ πταίων τῆς ἐλπίδος ἀθύμως διέκειτο :
οὓς γὰρ ἠλπίκεσαν μηδεμίαν ὑπομενεῖν προσβολήν , τούτους εὕρισκον οὐκ ἀντέχοντας μόνον ἀλλὰ καὶ ἀνθεστῶτας .
οἱ δὲ Ἀκυλήσιοι ἐπερρώννυντό τε καὶ πάσης ἐνεπίμπλαντο προθυμίας , τῇ τε συνεχείᾳ τῆς μάχης πεῖραν καὶ θάρσος ὁμοῦ προσλαμβάνοντες κατεφρόνουν τῶν στρατιωτῶν , ὡς καὶ ἀποσκώπτειν ἐς αὐτούς , ἐνυβρίζειν τε τῷ Μαξιμίνῳ περινοστοῦντι , ἔς τε αὐτὸν καὶ τὸν παῖδα ἀπορρίπτειν δυσφήμους καὶ αἰσχρὰς βλασφημίας , ἐφ αἷς ἐκεῖνος κινούμενος ὀργῆς μᾶλλον ἐνεπίμπλατο .
χρῆσθαι δὲ κατὰ τῶν πολεμίων οὐ δυνάμενος , ἐκόλαζε τοὺς πλείστους τῶν ἡγουμένων τῶν ἰδίων στρατιωτῶν ὡς ἀνάνδρως καὶ ῥᾳθύμως προσφερομένους τῇ τειχομαχίᾳ .
ὅθεν αὐτῷ περιεγένετο πρὸς μὲν τῶν οἰκείων μῖσός τε καὶ ὀργή , παρὰ δὲ τῶν ἀντιπάλων πλείων ἡ καταφρόνησις 0 .
συνέβαινε δὲ τοῖς Ἀκυλησίοις πάντα ὑπάρχειν ἔκπλεα καὶ ἐπιτηδείων ἀφθονίαν , ἐκ πολλῆς παρασκευῆς ἐς τὴν πόλιν πάντων σεσωρευμένων ὅσα ἦν ἀνθρώποις καὶ κτήνεσιν ἐς τροφὰς καὶ ποτὰ ἐπιτήδεια :
ὁ δὲ στρατὸς πάντων ἦν ἐν σπάνει , τῶν τε καρποφόρων δένδρων ἐκκεκομμένων καὶ τῆς γῆς ὑπ αὐτοῦ δεδῃωμένης .
μένοντες δὲ ὑπὸ σκηναῖς αὐτοσχεδίοις , οἱ δὲ πλεῖστοι ὑπὸ γυμνῷ τῷ ἀέρι , ὄμβρων τε καὶ ἡλίου ἠνείχοντο , λιμῷ τε διεφθείροντο , μη δὲ ἐπεισάκτου τροφῆς αὐτοῖς τε καὶ ὑποζυγίοις εἰσκομιζομένης .
πανταχόθεν γὰρ τὰς τῆς Ἰταλίας ὁδοὺς παραφράξαντες ἦσαν οἱ Ῥωμαῖοι τειχίων τε ἐγέρσεσι καὶ πυλίδων ἀσκήσεσιν .
ἄνδρας τε ὑπατευκότας ἐξέπεμψεν ἡ σύγκλητος σὺν ἐπιλέκτοις καὶ λογάσιν ἀπ Ἰταλίας πάσης ἀνδράσιν , ἵν αἰγιαλοί τε πάντες καὶ λιμένες φρουρῶνται καὶ μηδενὶ ἔκπλους συγχωρῆται , ὡς ἄπυστα καὶ ἄγνωστα εἶναι Μαξιμίνῳ τὰ ἐν Ῥώμῃ πραττόμενα :
αἵ τε λεωφόροι ὁδοὶ καὶ ἀτραποὶ πᾶσαι ἐφυλάττοντο ὡς μηδένα διαβαίνειν .
συνέβαινε δὲ τὸν στρατὸν δοκοῦντα πολιορκεῖν αὐτὸν πολιορκεῖσθαι , ἐπεὶ μή τε τὴν Ἀκυληίαν ἑλεῖν ἐδύνατο , μή τε ἀποστὰς ἐκεῖθεν ἐπὶ τὴν Ῥώμην χωρῆσαι διά τε νεῶν καὶ ὀχημάτων ἀπορίαν :
ἅπαντα γὰρ προκατείληπτο καὶ συνεκέκλειστο .
φῆμαι δὲ μείζους ἐξ ὑποψίας ἀληθείας διεδίδοντο , ὅτι πᾶς ὁ δῆμος ὁ Ῥωμαίων ἐν ὅπλοις εἴη , Ἰταλία τε πᾶσα συμπεπνεύκοι , πάντα τε ἔθνη Ἰλλυρικὰ καὶ βάρβαρα τά τε ὑπ ἀνατολαῖς καὶ μεσημβρίαις στρατὸν ἀγείροι , μιᾷ τε γνώμῃ καὶ ψυχῇ ὁμοίως Μαξιμῖνος μεμίσηται .
ὅθεν ἐν ἀπογνώσει ἦσαν καὶ πάντων σπάνει οἱ στρατιῶται , σχεδὸν καὶ ὕδατος αὐτοῦ 0 .
ὃ γὰρ ἦν μόνον ἐκ τοῦ παραρρέοντος ποταμοῦ ποτόν , αἵματι καὶ φόνοις μεμιασμένον ἐπίνετο :
οἵ τε γὰρ Ἀκυλήσιοι τοὺς ἐν τῇ πόλει τελευτῶντας οὐκ ἔχοντες ὅπως θάψωσιν , ἐς τὸν ποταμὸν ἀπερρίπτουν , οἵ τε ἐν τῷ στρατῷ φονευόμενοι ἢ διαφθειρόμενοι νόσῳ ἐδίδοντο τῷ ῥεύματι , οὐκ ἐχόντων αὐτῶν τὰ πρὸς ταφὰς ἐπιτήδεια .
παντοδαπῆς οὖν ἀπορίας καὶ δυσθυμίας τὸν στρατὸν κατεχούσης , αἰφνιδίως ἀναπαυομένου τοῦ Μαξιμίνου ἐν τῇ σκηνῇ , καὶ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἐν ἀνέσει τοῦ πολέμου οὔσης , τῶν τε πλείστων ἐς τὰς σκηνὰς καὶ τὰ ἐγκεχειρισμένα τῆς φρουρᾶς χωρία ἀνακεχωρηκότων , ἔδοξε τοῖς στρατιώταις οἳ πρὸς τῇ Ῥωμαίων πόλει στρατόπεδον εἶχον ὑπὸ τὸ καλούμενον ὄρος Ἀλβανόν , ἔνθα παῖδας καὶ γυναῖκας καταλελοίπεσαν , φονεῦσαι τὸν Μαξιμῖνον , ὡς παύσαιντο μὲν χρονίου καὶ ἀπεράντου πολιορκίας , μηκέτι δὲ πορθοῖεν Ἰταλίαν ὑπὲρ τυράννου κατεγνωσμένου καὶ μεμισημένου .
τολμήσαντες οὖν ἐπίασι τῇ σκηνῇ αὐτοῦ περὶ μέσην ἡμέραν , συναραμένων δὲ αὐτοῖς καὶ τῶν φρουρούντων δορυφόρων τάς τε εἰκόνας ἐκ τῶν σημείων κατασπῶσι , καὶ αὐτὸν σὺν τῷ παιδὶ προελθόντα τῆς σκηνῆς , ὡς δὴ ἄρα διαλέξαιτο αὐτοῖς , οὐκ ἀνασχόμενοι ἀναιροῦσι .
φονεύουσι δὲ καὶ τὸν ἔπαρχον τοῦ στρατοῦ πάντας τε τοὺς ἐκείνῳ θυμήρεις φίλους :
ῥίψαντές τε τὰ σώματα τοῖς βουλομένοις ἐνυβρίζειν καὶ πατεῖν εἴασαν κυσί τε καὶ ὄρνισι βοράν .
τοῦ δὲ Μαξιμίνου καὶ τοῦ παιδὸς τὰς κεφαλὰς ἐς τὴν Ῥώμην ἔπεμψαν .
τοιούτῳ μὲν δὴ τέλει Μαξιμῖνος καὶ ὁ παῖς αὐτοῦ ἐχρήσαντο , δίκας πονηρᾶς ἀρχῆς ὑποσχόντες :
ὁ δὲ στρατὸς πᾶς ὡς ἐπύθετο τὰ γενόμενα , ἔν τε ἀφασίᾳ ἦσαν καὶ οὐ πάνυ τι τῷ πραχθέντι πάντες ἠρέσκοντο , καὶ μάλιστά γε οἱ Παίονες καὶ ὅσοι βάρβαροι Θρᾷκες , οἳ καὶ τὴν ἀρχὴν αὐτῷ ἐγκεχειρίκεσαν 0 .
πλὴν τοῦ ἔργου ἅπαξ γεγονότος ἄκοντες μέν , ἔφερον δέ 0 :
ἀνάγκη τε ἦν συνήδεσθαι τοῖς πραχθεῖσιν ὑποκρινομένοις .
καταθέμενοί τε τὰ ὅπλα ἐν εἰρηνικῷ σχήματι προσῄεσαν τοῖς τείχεσι τοῖς Ἀκυλησίων , ἀγγέλλοντες τὸν φόνον τοῦ Μαξιμίνου :