Ericu950/Stoicheia-meter-silver huggingface dataset:
ὁ δὲ Λάμαχος ἦν μὲν ἀνδρώδης καὶ δίκαιος ἀνὴρ καὶ τῇ χειρὶ χρώμενος ἀφειδῶς κατὰ τὰς μάχας , πένης δὲ τοσοῦτον καὶ λιτὸς ὥστε καθ ἑκάστην στρατηγίαν ἀπολογίζεσθαι τοῖς Ἀθηναίοις μικρὸν ἀργύριον εἰς ἐσθῆτα καὶ κρηπῖδας ἑαυτῷ .
τοῦ δὲ Νικίου καὶ διὰ τ ἆλλα μέγας ἦν καὶ διὰ τὸν πλοῦτον καὶ διὰ τὴν δόξαν ὁ ὄγκος .
λέγεται δ ἐν τῷ στρατηγίῳ ποτὲ βουλευομένων τι κοινῇ τῶν συναρχόντων , κελευσθεὶς ὑπ αὐτοῦ πρῶτος εἰπεῖν γνώμην Σοφοκλῆς ὁ ποιητὴς ὡς πρεσβύτατος ὢν τῶν συστρατήγων , ἐγώ , φάναι , παλαιότατος εἰμί , σὺ δὲ πρεσβύτατος .
οὕτω δὴ καὶ τότε τὸν Λάμαχον ἄγων ὑφ ἑαυτῷ στρατηγικώτερον ὄντα , καὶ χρώμενος εὐλαβῶς καὶ διὰ μελλήσεως ἀεὶ τῇ δυνάμει , πρῶτον μὲν ἀπωτάτω τῶν πολεμίων ἐκπεριπλέων Σικελίαν θάρσος ἔδωκεν αὐτοῖς , ἔπειτα προσβαλὼν Ὕβλῃ , πολιχνίῳ μικρῷ , καὶ πρὶν ἑλεῖν ἀποστάς , κομιδῇ κατεφρονήθη .
καὶ τέλος εἰς Κατάνην ἀπῆλθε πράξας οὐδὲν ἢ καταστρεψάμενος Ὕκκαρα , βαρβαρικὸν χωρίον , ὅθεν λέγεται καὶ Λαΐδα τὴν ἑταίραν ἔτι κόρην ἐν τοῖς αἰχμαλώτοις πραθεῖσαν εἰς Πελοπόννησον κομισθῆναι 0 .
τοῦ δὲ θέρους διελθόντος , ἐπεὶ τοὺς Συρακουσίους ἐπυνθάνετο προτέρους ἐπ αὐτοὺς ἀφίξεσθαι τεθαρρηκότας , οἱ δ ἱππεῖς ὕβρει προσελαύνοντες ἤδη πρὸς τὸ στρατόπεδον ἠρώτων εἰ Καταναίοις συνοικήσοντες ἢ Λεοντίνους κατοικιοῦντες ἥκουσι , μόλις ὁ Νικίας ὥρμησε πλεῖν ἐπὶ Συρακούσας .
καὶ βουλόμενος ἀδεῶς καὶ καθ ἡσυχίαν ἱδρῦσαι τὸν στρατόν , ὑπέπεμψεν ἄνθρωπον ἐκ Κατάνης κελεύοντα τοὺς Συρακουσίους , εἰ βούλονται λαβεῖν ἔρημον ἀνδρῶν τὸ στρατόπεδον καὶ τὰ ὅπλα τῶν Ἀθηναίων , ἐν ἡμέρᾳ ῥητῇ πρὸς Κατάνην πανστρατιᾷ παραγενέσθαι , τῶν δ Ἀθηναίων ἐν τῇ πόλει τὰ πλεῖστα διατριβόντων ἐγνωκέναι τοὺς Συρακουσίων φίλους , ὅταν ἐκείνους προσιόντας αἴσθωνται , τάς τε πύλας καταλαμβάνειν ἅμα καὶ τὸν ναύσταθμον ὑποπιμπράναι ·
πολλοὺς δὲ εἶναι τοὺς συνεστῶτας ἤδη καὶ τὴν ἐκείνων περιμένοντας ἄφιξιν .
τοῦτ ἄριστα Νικίας ἐστρατήγησε περὶ Σικελίαν .
πανστρατιᾷ γὰρ ἐξαγαγὼν τοὺς πολεμίους καὶ τὴν πόλιν ὁμοῦ τι ποιήσας ἔρημον ἀνδρῶν , αὐτὸς ἐκ Κατάνης ἀναχθεὶς τῶν τε λιμένων ἐκράτησε καὶ τῷ στρατοπέδῳ κατέλαβε χώραν , ὅθεν ἥκιστα βλαπτόμενος οἷς ἐλείπετο τῶν πολεμίων , ἤλπιζεν ἐξ ὧν ἐθάρρει πολεμήσειν ἀκωλύτως .
ἐπεὶ δ ἀναστρέψαντες ἐκ Κατάνης οἱ Συρακούσιοι παρετάξαντο πρὸ τῆς πόλεως , ἐπαγαγὼν ταχὺ τοὺς Ἀθηναίους ἐκράτησε .
καὶ πολλοὺς μὲν οὐκ ἀπέκτεινε τῶν πολεμίων ·
οἱ γὰρ ἱππεῖς ἐμποδὼν ἐγένοντο τῇ διώξει ·
τοῦ δὲ ποταμοῦ διαφθείρων καὶ ἀποκόπτων τὰς γεφύρας , παρέσχεν Ἑρμοκράτει λέγειν παραθαρρύνοντι τοὺς Συρακουσίους ὅτι γελοῖός ἐστιν ὁ Νικίας , ὅπως οὐ μαχεῖται στρατηγῶν , ὥσπερ οὐκ ἐπὶ μάχῃ πεπλευκώς .
οὐ μὴν ἀλλὰ φόβον τε καὶ κατάπληξιν ἰσχυρὰν ἐνειργάσατο τοῖς Συρακουσίοις , ὥστ ἀντὶ τῶν ὄντων τότε πεντεκαίδεκα στρατηγῶν ἑτέρους ἑλέσθαι τρεῖς , οἷς πίστιν ἔδωκεν ὁ δῆμος δι ὅρκων , ἦ μὴν ἐάσειν ἄρχειν αὐτοκράτορας .
τοῦ δ Ὀλυμπιείου πλησίον ὄντος ὥρμησαν οἱ Ἀθηναῖοι καταλαβεῖν , πολλῶν ὄντων ἐν αὐτῷ χρυσῶν καὶ ἀργυρῶν ἀναθημάτων .
ὁ δὲ Νικίας ἐπίτηδες ἀναβαλλόμενος ὑστέρησε καὶ περιεῖδε φρουρὰν εἰσελθοῦσαν παρὰ τῶν Συρακουσίων , ἡγούμενος , ἐὰν τὰ χρήματα διαρπάσωσιν οἱ στρατιῶται , τὸ μὲν κοινὸν οὐκ ὠφεληθήσεσθαι , τὴν δ αἰτίαν αὐτὸς ἕξειν τοῦ ἀσεβήματος .
τῇ δὲ νίκῃ περιβοήτῳ γενομένῃ χρησάμενος εἰς οὐδέν , ὀλίγων ἡμερῶν διαγενομένων αὖθις ἀνεχώρησεν εἰς Νάξον , κ ἀκεῖ διεχείμασε , πολλὰ μὲν ἀναλίσκων στρατιᾷ τοσαύτῃ , πράττων δὲ μικρὰ πρὸς Σικελούς τινας ἀφισταμένους πρὸς αὐτόν , ὥστε τοὺς Συρακουσίους αὖθις ἀναθαρρήσαντας ἐξελάσαι πρὸς Κατάνην καὶ τήν τε χώραν τεμεῖν καὶ τὸ στρατόπεδον κατακαῦσαι τῶν Ἀθηναίων .
ἃ δὴ πάντες ᾐτιῶντο τὸν Νικίαν , ὡς ἐν τῷ διαλογίζεσθαι καὶ μέλλειν καὶ φυλάττεσθαι τὸν τῶν πράξεων ἀπολλύντα καιρόν ·
ἐπεὶ τάς γε πράξεις οὐδεὶς ἂν ἐμέμψατο τοῦ ἀνδρός ·
ὁρμήσας γὰρ ἦν ἐνεργὸς καὶ δραστήριος , τολμῆσαι δὲ μελλητὴς καὶ ἄτολμος 0 .
ὡς δ οὖν ἐκίνησε τὴν στρατιὰν πάλιν ἐπὶ τὰς Συρακούσας , οὕτως ἐστρατήγησε καὶ μετὰ τοσαύτης ὀξύτητος ἅμα καὶ ἀσφαλείας ἐπῆλθεν , ὥστε λαθεῖν μὲν εἰς Θάψον ταῖς ναυσὶ προσμίξας καὶ ἀποβάς , φθάσαι δὲ τὰς Ἐπιπολὰς κατασχών , τῶν δὲ προσβοηθούντων λογάδων κρατήσας ἑλεῖν μὲν τριακοσίους , τρέψασθαι δὲ καὶ τὴν ἵππον τῶν πολεμίων ἄμαχον εἶναι δοκοῦσαν .
ὃ δὲ πάντων μάλιστα καὶ Σικελιώτας ἐξέπληξε καὶ τοῖς Ἕλλησιν ἀπιστίαν παρέσχεν , ὀλίγῳ χρόνῳ περιετείχισε Συρακούσας , πόλιν Ἀθηνῶν οὐκ ἐλάττονα , δυσεργοτέραν δὲ χωρίων ἀνωμαλίαις καὶ θαλάσσῃ γειτνιώσῃ καὶ παρακειμένοις ἕλεσι τεῖχος κύκλῳ περὶ αὐτὴν τοσοῦτον ἀγαγεῖν .
ἀλλὰ τοῦτ ἐξεργάσασθαι μικρὸν ἐδέησε τοῦ παντὸς ἄνθρωπος οὐ δ ὑγιαίνοντι χρώμενος ἑαυτῷ πρὸς τοσαύτας φροντίδας , ἀλλὰ νόσον νοσῶν νεφρῖτιν , ἧς τὸ μὴ προσεκπονηθὲν λεῖμμα ποιεῖσθαι δίκαιόν ἐστι .
θαυμάζω δὲ τοῦ στρατηγοῦ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ τὴν τῶν στρατιωτῶν ἀνδραγαθίαν ἐν οἷς κατώρθουν .
ὁ μὲν γὰρ Εὐριπίδης μετὰ τὴν ἧτταν αὐτῶν καὶ τὸν ὄλεθρον γράφων ἐπικήδειον ἐποίησεν ·
οἵδε Συρακοσίους ὀκτὼ νίκας ἐκράτησαν ἄνδρες , ὅτ ἦν τὰ θεῶν ἐξ ἴσου ἀμφοτέροις ·
οὐκ ὀκτὼ δὲ νίκας , ἀλλὰ πλείονας ἄν τις εὕροι Συρακουσίους νενικημένους ὑπ αὐτῶν , πρὶν ἐκ θεῶν ὄντως ἢ τύχης ἀντίστασίν τινα γενέσθαι τοῖς Ἀθηναίοις ἐπὶ πλεῖστον αἰρομένοις δυνάμεως .
ταῖς μὲν οὖν πλείσταις πράξεσι βιαζόμενος τὸ σῶμα παρῆν ὁ Νικίας ·
ἀκμὴν δέ ποτε τῆς ἀρρωστίας λαβούσης ὁ μὲν ἐν τείχεσι μετ ὀλίγων ὑπηρετῶν κατέκειτο , τὴν δὲ στρατιὰν ἔχων ὁ Λάμαχος προσεμάχετο τοῖς Συρακουσίοις ἐκ τῆς πόλεως τεῖχος ἀνάγουσι πρὸς τὸ τῶν Ἀθηναίων , ὃ κωλύσειν ἔμελλε διὰ μέσου τὸν ἀποτειχισμόν .
τῷ δὲ κρατεῖν τῶν Ἀθηναίων ἀτακτότερον φερομένων πρὸς τὰς διώξεις , ἀπομονωθεὶς ὁ Λάμαχος ὑπέστη τῶν Συρακουσίων τοὺς ἱππεῖς ἐπιφερομένους .
ἦν δὲ πρῶτος αὐτῶν Καλλικράτης , ἀνὴρ πολεμικὸς καὶ θυμοειδής .
πρὸς τοῦτον ἐκ προκλήσεως καταστὰς ὁ Λάμαχος ἐμονομάχησε , καὶ λαβὼν πληγὴν πρότερος , εἶτα δοὺς καὶ πεσὼν ὁμοῦ συναπέθανε τῷ Καλλικράτει .
καὶ τὸ μὲν σῶμα κρατήσαντες αὐτοῦ μετὰ τῶν ὅπλων ἐξῆραν οἱ Συρακούσιοι , δρόμῳ δ ἐφέροντο πρὸς τὰ τείχη τῶν Ἀθηναίων , ἐν οἷς ὁ Νικίας ἦν οὐκ ἔχων τοὺς βοηθοῦντας .
ὅμως δ ὑπὸ τῆς ἀνάγκης ἐξαναστὰς καὶ κατιδὼν τὸν κίνδυνον ἐκέλευσε τοὺς καθ ἑαυτόν , ὅσα ξύλα πρὸ τῶν τειχῶν ἐτύγχανεν εἰς μηχανὰς παραβεβλημένα , καὶ τὰς μηχανὰς αὐτὰς πῦρ κομίσαντας ἅψαι .
τοῦτο τοὺς Συρακουσίους ἐπέσχε καὶ τὸν Νικίαν ἔσωσε καὶ τὰ τείχη καὶ τὰ χρήματα τῶν Ἀθηναίων ·
φλόγα γὰρ ἀρθεῖσαν διὰ μέσου πολλὴν ἰδόντες ἀπετράπησαν οἱ Συρακούσιοι .
τούτων δὲ πραχθέντων ἀπολέλειπτο μὲν ὁ Νικίας μόνος τῶν στρατηγῶν , ἦν δ ἐλπίδος μεγάλης .
καὶ γὰρ πόλεις μεθίσταντο καὶ πλοῖα μεστὰ σίτου πολλαχόθεν ἦλθεν εἰς τὸ στρατόπεδον , τοῖς πράγμασιν εὖ φερομένοις πάντων προστιθεμένων .
καὶ λόγοι τινὲς ἤδη παρὰ τῶν Συρακουσίων ἐγίνοντο περὶ συμβάσεως πρὸς αὐτόν , ἀπεγνωκότων τὴν πόλιν .
ὅπου καὶ Γύλιππος ἐκ Λακεδαίμονος πλέων βοηθὸς αὐτοῖς , ὡς ἤκουσε κατὰ πλοῦν τὸν ἀποτειχισμὸν καὶ τὰς ἀπορίας , οὕτως ἔπλει τὸ λοιπὸν ὡς ἐχομένης μὲν ἤδη τῆς Σικελίας , Ἰταλιώταις δὲ τὰς πόλεις διαφυλάξων , εἰ καὶ τοῦτό πως ἐγγένοιτο .
μεγάλη γὰρ ἡ δόξα διεφοίτα τοῦ κρατεῖν πάντα τοὺς Ἀθηναίους καὶ στρατηγὸν ἔχειν ἄμαχον δι εὐτυχίαν καὶ φρόνησιν .
ὁ δὲ Νικίας εὐθὺς αὐτὸς καὶ παρὰ φύσιν ὑπὸ τῆς ἐν τῷ παρόντι ῥώμης καὶ τύχης ἀνατεθαρρηκώς , μάλιστα δὲ τοῖς ἐκ Συρακουσῶν διαλεγομένοις κρύφα καὶ πέμπουσι πρὸς αὐτὸν ὅσον οὔπω τὴν πόλιν ἐνδίδοσθαι κατὰ συμβάσεις νομίζων , οὐδένα τοῦ Γυλίππου λόγον ἔσχε προσπλέοντος , οὐ δὲ φυλακὴν ἐποιήσατο καθαράν , ἀλλὰ τῷ παντελῶς ὑπερορᾶσθαι καὶ καταφρονεῖσθαι λαθὼν αὐτὸν ὁ ἀνὴρ εἰσέπλευσε διὰ πορθμοῦ , καὶ προσκομισθεὶς ἀπωτάτω τῶν Συρακουσῶν στρατιὰν συνηγάγετο πολλήν , οὐ δ εἰ πάρεστι τῶν Συρακουσίων ἐπισταμένων οὐ δὲ προσδοκώντῶν .
διὸ καὶ παρήγγελτο μὲν αὐτοῖς ἐκκλησία περὶ τῶν πρὸς τὸν Νικίαν ὁμολογιῶν , καί τινες ἐβάδιζον ἤδη , πρὶν ἢ παντελῶς ἀποτειχισθῆναι τὴν πόλιν οἰόμενοι δεῖν γενέσθαι τὰς διαλύσεις ·
βραχὺ γὰρ ἦν κομιδῇ τὸ ἀπολειπόμενον τοῦ ἔργου , καὶ τοῦτο παραβεβλημένην εἶχε τὴν παρασκευὴν τῆς τειχοδομίας σύμπασαν .
ἐν τούτῳ δὲ καιροῦ παρόντος τοῦ κινδύνου ἀφικνεῖται Γογγύλος ἐκ Κορίνθου μιᾷ τριήρει ·
καὶ συνδραμόντων πρὸς αὐτόν , ὡς εἰκός , πάντων ἔφραζεν ὅτι Γύλιππος ἀφίξεται διὰ ταχέων καὶ νῆες ἄλλαι βοηθοὶ προσπλέουσιν 0 .
οὔπω δὲ τῷ Γογγύλῳ πιστευόντων βεβαίως , ἧκεν ἄγγελος παρὰ τοῦ Γυλίππου κελεύοντος ἀπαντᾶν .
οἱ δὲ θαρρήσαντες ἐξωπλίζοντο ·
καὶ προσῆγεν εὐθὺς ὁ Γύλιππος ἐξ ὁδοῦ παρατεταγμένος ἐπὶ τοὺς Ἀθηναίους .
ὡς δὲ κ ἀκείνους ἀντέταξεν ὁ Νικίας , θέμενος ἐπὶ τοὺς Ἀθηναίους ὁ Γύλιππος τὰ ὅπλα καὶ κήρυκα πέμψας ἔλεγε διδόναι τοῖς Ἀθηναίοις ἄδειαν ἀπιοῦσιν ἐκ Σικελίας .
ὁ μὲν οὖν Νικίας οὐθὲν ἠξίωσεν ἀποκρίνασθαι ·
τῶν δὲ στρατιωτῶν τινες καταγελῶντες ἠρώτων εἰ διὰ παρουσίαν ἑνὸς τρίβωνος καὶ βακτηρίας Λακωνικῆς οὕτως ἰσχυρὰ τὰ Συρακουσίων ἐξαίφνης γέγονεν ὥστ Ἀθηναίων καταφρονεῖν , οἳ πολὺ ῥωμαλεωτέρους Γυλίππου καὶ μᾶλλον κομῶντας τριακοσίους ἔχοντες ἐν πέδαις δεδεμένους ἀπέδωκαν Λακεδαιμονίοις .
τίμαιος δὲ καὶ τοὺς Σικελιώτας φησὶν ἐν μηδενὶ λόγῳ ποιεῖσθαι τὸν Γύλιππον , ὕστερον μὲν αἰσχροκέρδειαν αὐτοῦ καὶ μικρολογίαν καταγνόντας , ὡς δὲ πρῶτον ὤφθη , σκώπτοντας εἰς τὸν τρίβωνα καὶ τὴν κόμην .
εἶτα μέντοι φησὶν αὐτὸς ὅτι τῷ Γυλίππῳ φανέντι καθάπερ γλαυκὶ πολλοὶ προσέπτησαν ἑτοίμως στρατευόμενοι 0 .
καὶ ταῦτα τῶν πρώτων ἀληθέστερά εἰσιν ·
ἐν γὰρ τῇ βακτηρίᾳ καὶ τῷ τρίβωνι τὸ σύμβολον καὶ τὸ ἀξίωμα τῆς Σπάρτης καθορῶντες συνίσταντο .
κ ἀκείνου τὸ πᾶν ἔργον γεγονέναι φησὶν οὐ Θουκυδίδης μόνον , ἀλλὰ καὶ Φίλιστος , ἀνὴρ Συρακούσιος καὶ τῶν πραγμάτων ὁρατὴς γενόμενος .
τῇ μὲν οὖν πρώτῃ μάχῃ κρατήσαντες οἱ Ἀθηναῖοι τῶν Συρακουσίων ὀλίγους τινὰς ἀπέκτειναν καὶ Γογγύλον τὸν Κορίνθιον , εἰς δὲ τὴν ἐπιοῦσαν ἡμέραν ἔδειξεν ὁ Γύλιππος οἷόν ἐστιν ἐμπειρία .
τοῖς γὰρ αὐτοῖς ὅπλοις καὶ ἵπποις καὶ χωρίοις χρησάμενος οὐχ ὡσαύτως , ἀλλὰ μεταθεὶς τὴν τάξιν , ἐνίκησε τοὺς Ἀθηναίους ·
καὶ φυγόντων εἰς τὸ στρατόπεδον ἐπιστήσας τοὺς Συρακουσίους , τοῖς λίθοις οἷς ἐκεῖνοι προσεκόμιζον καὶ τῇ ὕλῃ παροικοδομῶν εἰς διαστολὰς ἀπέκοψε τὸν ἐκείνων περιτειχισμόν , ὥστ αὐτοῖς μηδὲν εἶναι πλέον κρατοῦσιν .
ἐκ τούτου δὲ θαρρήσαντες οἱ Συρακούσιοι τάς τε ναῦς ἐπλήρουν , καὶ τοῖς ἱππεῦσι τοῖς ἑαυτῶν καὶ ἀκολούθοις περιελαύνοντες πολλοὺς ᾕρουν .
καὶ ὁ Γύλιππος ἐπιὼν ἐπὶ τὰς πόλεις αὐτὸς ἐξώρμα καὶ συνίστη πάντας ἐρρωμένως ὑπακούοντας αὐτῷ καὶ συλλαμβανομένους , ὥστε τὸν Νικίαν αὖθις εἰς ἐκείνους ἀποτρεπόμενον τοὺς πρώτους λογισμοὺς καὶ συμφρονοῦντα τὴν τῶν πραγμάτων μεταβολὴν ἀθυμεῖν , καὶ γράφειν τοῖς Ἀθηναίοις κελεύοντα πέμπειν ἕτερον στρατὸν ἢ καὶ τοῦτον ἀπαγαγεῖν ἐκ Σικελίας , αὑτῷ δὲ πάντως αἰτούμενον τῆς στρατηγίας ἄφεσιν διὰ τὴν νόσον .
οἱ δ Ἀθηναῖοι καὶ πρότερον μὲν ὥρμηντο πέμπειν ἑτέραν δύναμιν εἰς Σικελίαν , φθόνῳ δὲ τῶν πρῶτον πραττομένων πρὸς εὐτυχίαν τοῦ Νικίου τοσαύτην πολλὰς διατριβὰς ἐμβαλόντων τότε γοῦν ἔσπευδον βοηθεῖν .
καὶ Δημοσθένης μὲν ἔμελλε μεγάλῳ στόλῳ πλεῖν ἐκ χειμῶνος , Εὐρυμέδων δὲ διὰ χειμῶνος προεξέπλευσε χρήματα κομίζων καὶ συστρατήγους ἀποφαίνων ᾑρημένους τῷ Νικίᾳ τῶν αὐτόθι στρατευομένων Εὐθύδημον καὶ Μένανδρον .
ἐν τούτῳ δὲ καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν ἐξαίφνης ἐπιχειρούμενος ὁ Νικίας ταῖς μὲν ναυσὶν ἡττώμενος τὸ πρῶτον ὅμως ἐξέωσε καὶ κατέδυσε πολλὰς τῶν πολεμίων , πρὸς δὲ τὸ πεζὸν οὐκ ἔφθασε βοηθῶν , ἀλλ ἄφνω προσπεσὼν ὁ Γύλιππος εἷλε τὸ Πλημμύριον , ἐν ᾧ σκευῶν τριηρικῶν καὶ χρημάτων πολλῶν ἀποκειμένων ἐκράτησε πάντων καὶ διέφθειρεν ἄνδρας οὐκ ὀλίγους καὶ ζῶντας ἔλαβε ·
τὸ δὲ μέγιστον , ἀφείλετο τοῦ Νικίου τῆς ἀγορᾶς τὴν εὐπέτειαν .
ἦν γὰρ ἡ κομιδὴ παρὰ τὸ Πλημμύριον ἀσφαλὴς καὶ ταχεῖα τῶν Ἀθηναίων κρατούντων , ἐκπεσόντων δὲ χαλεπὴ καὶ μετὰ μάχης ἐγίνετο πρὸς τοὺς πολεμίους ἐκεῖ ναυλοχοῦντας .
ἔτι δὲ καὶ τὸ ναυτικὸν τοῖς Συρακουσίοις οὐκ ἀπὸ κράτους ἐφαίνετο νενικημένον , ἀλλ ἀταξίᾳ περὶ τὴν δίωξιν .
αὖθις οὖν ἐπεχείρουν παρασκευαζόμενοι λαμπρότερον .
ὁ δὲ Νικίας οὐκ ἐβούλετο ναυμαχεῖν , ἀλλὰ πολλὴν ἀβελτερίαν ἔλεγεν εἶναι , στόλου τοσούτου προσπλέοντος αὐτοῖς καὶ δυνάμεως ἀκραιφνοῦς , ἣν ἦγε Δημοσθένης σπεύδων , ἀπ ἐλαττόνων καὶ χορηγουμένων φαύλως διαγωνίσασθαι .
τοῖς δὲ περὶ τὸν Μένανδρον καὶ τὸν Εὐθύδημον ἀρτίως εἰς τὴν ἀρχὴν καθισταμένοις φιλοτιμία καὶ ζῆλος ἦν πρὸς ἀμφοτέρους τοὺς στρατηγούς , τὸν μὲν Δημοσθένην φθῆναι πράξαντάς τι λαμπρόν , ὑπερβαλέσθαι δὲ τὸν Νικίαν .
πρόσχημα δ ἦν ἡ δόξα τῆς πόλεως , ἣν ἀπόλλυσθαι καὶ καταλύεσθαι παντάπασι φάσκοντες εἰ φοβηθήσονται Συρακουσίους ἐπιπλέοντας , ἐξεβιάσαντο ναυμαχῆσαι .
καὶ καταστρατηγηθέντες ὑπ Ἀρίστωνος τοῦ Κορινθίων κυβερνήτου τοῖς περὶ τὸ ἄριστον , ὡς εἴρηκε Θουκυδίδης , κατὰ κράτος ἡττήθησαν καὶ πολλοὺς ἀπέβαλον ·
καὶ ἀθυμία πολλὴ περιεστήκει τὸν Νικίαν τῇ τε μοναρχίᾳ κακοπαθοῦντα καὶ σφαλλόμενον αὖθις ὑπὸ τῶν συναρχόντων .
ἐν τούτῳ δὲ Δημοσθένης ὑπὲρ τῶν λιμένων ἐπεφαίνετο λαμπρότατος τῇ παρασκευῇ καὶ δεινότατος τοῖς πολεμίοις , ἐπὶ νεῶν ἑβδομήκοντα καὶ τριῶν ἄγων ὁπλίτας πεντακισχιλίους , ἀκοντιστὰς δὲ καὶ τοξότας καὶ σφενδονήτας τρισχιλίων οὐκ ἐλάττους , ὅπλων δὲ κόσμῳ καὶ παρασήμοις τριήρων καὶ πλήθει κελευστῶν καὶ αὐλητῶν θεατρικῶς καὶ πρὸς ἔκπληξιν πολεμίων ἐξησκημένος 0 .
ἦν οὖν , ὡς εἰκός , αὖθις ἐν φόβῳ μεγάλῳ τὰ Συρακουσίων εἰς οὐδὲν πέρας οὐ δὲ ἀπαλλαγήν , ἀλλὰ πονοῦντας ἄλλως καὶ φθειρομένους αὑτοὺς μάτην ὁρώντων .
τὸν δὲ Νικίαν οὐ πολὺν χρόνον εὔφρανεν ἡ παρουσία τῆς δυνάμεως , ἀλλ ἅμα τῷ πρῶτον ἐν λόγοις γενέσθαι , τοῦ Δημοσθένους εὐθὺς ἐπιχειρεῖν τοῖς πολεμίοις κελεύοντος καὶ τῷ ταχίστῳ τῶν κινδύνων περὶ τοῦ παντὸς διαγωνισαμένους ἑλεῖν Συρακούσας ἢ ἀποπλεῖν οἴκαδε , δείσας καὶ θαυμάσας τὴν ὀξύτητα καὶ τόλμαν ἐδεῖτο μηδὲν ἀπεγνωσμένως πράττειν μη δὲ ἀνοήτως .
τὴν γὰρ τριβὴν εἶναι κατὰ τῶν πολεμίων οὔ τε χρήματα κεκτημένων ἔτι , μή τε τῶν συμμάχων αὐτοῖς πολὺν χρόνον παραμενούντων , εἰ δὲ θλίβοιντο ταῖς ἀπορίαις , ταχὺ πάλιν ἐπ αὐτὸν ἐπὶ συμβάσεις τραπησομένων , ὡς πρότερον 0 .
καὶ γὰρ ἦσαν ἄνδρες οὐκ ὀλίγοι τῶν ἐν Συρακούσαις διαλεγόμενοι τῷ Νικίᾳ κρύφα καὶ μένειν κελεύοντες , ὡς καὶ νῦν ὑπερπονούντων τῷ πολέμῳ καὶ τὸν Γύλιππον βαρυνομένων , ἐὰν δὲ μικρὸν ἐπιτείνωσιν αἱ ἀνάγκαι , παντάπασιν ἀπαγορευσόντων .
τούτων ὁ Νικίας τὰ μὲν αἰνιττόμενος , τὰ δ οὐ θέλων ἐν φανερῷ λέγειν , ἀτολμίας παρέσχε τοῖς στρατηγοῖς δόξαν , καὶ ταῦτ ἐκεῖνα πάλιν ἥκειν φάσκοντες αὐτοῦ , μελλήματα καὶ διατριβὰς καὶ ἀκριβολογίας , αἷς ἀπώλεσε τὴν ἀκμὴν οὐκ εὐθὺς ἐπιχειρῶν τοῖς πολεμίοις , ἀλλ ἕωλος καὶ καταφρονούμενος , τῷ Δημοσθένει προσετίθεντο .
καὶ ὁ Νικίας μόλις συνεχώρησεν ἐκβιασθείς .
οὕτω δὴ τὴν πεζὴν στρατιὰν ἀναλαβὼν ὁ Δημοσθένης νυκτὸς ἐπεχείρει ταῖς Ἐπιπολαῖς ·
καὶ τοὺς μὲν φθάσας πρὶν αἰσθέσθαι τῶν πολεμίων ἀπέκτεινε , τοὺς δ ἀμυνομένους ἐτρέψατο .
καὶ κρατῶν οὐκ ἔμενεν , ἀλλ ἐχώρει προσωτέρω , μέχρι οὗ τοῖς Βοιωτοῖς ἐνέτυχε .
πρῶτοι γὰρ οὗτοι συστρέψαντες ἑαυτοὺς καὶ συνδραμόντες εἰς τοὺς Ἀθηναίους ἐναντίοις τοῖς δόρασι μετὰ βοῆς ἐώσαντο καὶ πολλοὺς αὐτοῦ κατέβαλον .
δι ὅλου δὲ τοῦ στρατεύματος εὐθὺς ἦν πτοία καὶ ταραχή , καὶ τοῦ φεύγοντος ἤδη καταπιμπλάμενον τὸ ἔτι νικῶν , καὶ τὸ ἐπιβαῖνον καὶ προσφερόμενον ὑπὸ τῶν πεφοβημένων ἀνακοπτόμενον ἑαυτῷ περιέπιπτε , τοὺς μὲν φεύγοντας οἰόμενον διώκειν , τοῖς δὲ φίλοις ὡς πολεμίοις χρώμενον 0 .
ἡ γὰρ ἄτακτος ἀνάμιξις ἐν τ αὐτῷ μετὰ φόβου καὶ ἀγνοίας , καὶ τὸ τῆς ὄψεως ἄπιστον ἐν νυκτὶ μή τε σκότος ἄκρατον μή τε φῶς ἐχούσῃ βέβαιον , ἀλλ οἵαν εἰκὸς ἤδη καταφερομένης σελήνης καὶ περισκιαζομένης ὅπλοις πολλοῖς καὶ σώμασι κινουμένοις διὰ τοῦ φωτὸς μὴ διασαφοῦσαν τὰ εἴδη φόβῳ τοῦ πολεμίου καὶ τὸ οἰκεῖον ποιεῖν ὕποπτον , εἰς δεινὰς ἀπορίας καὶ περιπετείας καθίστη τοὺς Ἀθηναίους 0 .
ἔτυχον δέ πως καὶ τὴν σελήνην ἔχοντες ὄπισθεν ·
ὅθεν αὐτοὶ μὲν αὑτοῖς τὰς σκιὰς ἐπιβάλλοντες ἀπέκρυπτον τὸ πλῆθος τῶν ὅπλων καὶ τὴν λαμπρότητα , τοὺς δ ἐναντίους ὁ πρὸς τὴν σελήνην τῶν ἀσπίδων ἀντιφωτισμὸς πολὺ πλείονας ὁρᾶσθαι καὶ λαμπροτέρους ἐποίει .
τέλος δὲ πανταχόθεν αὐτοῖς , ὡς ἐνέδοσαν , προσκειμένων τῶν πολεμίων φεύγοντες οἱ μὲν ὑπ ἐκείνων , οἱ δ ὑπ ἀλλήλων ἀπέθνησκον , οἱ δὲ κατὰ τῶν κρημνῶν ὀλισθαίνοντες 0 1 ·
τοὺς δ ἀποσκεδασθέντας καὶ πλανωμένους ἡμέρας ἐπιγενομένης οἱ ἱππεῖς καταλαμβάνοντες διέφθειρον .
ἐγένοντο δὲ νεκροὶ δισχίλιοι , καὶ τῶν περιγενομένων ὀλίγοι μετὰ τῶν ὅπλων ἀπεσώθησαν .
ὁ μὲν οὖν Νικίας πληγεὶς οὐκ ἀπροσδοκήτως ᾐτιᾶτο τοῦ Δημοσθένους τὴν προπέτειαν ·
ἐκεῖνος δὲ περὶ τούτων ἀπολογησάμενος ἐκέλευσεν ἀποπλεῖν τὴν ταχίστην ·
οὔ τε γὰρ ἄλλην ἀφίξεσθαι δύναμιν αὐτοῖς , οὔ τ ἀπὸ τῆς παρούσης τῶν πολεμίων κρατεῖν , ὅπου γε καὶ κρατοῦντας ἐκείνων ἔδει μεταστῆναι καὶ φυγεῖν τὸ χωρίον , ἀεὶ μέν , ὡς πυνθάνονται , βαρὺ καὶ νοσῶδες ὂν στρατοπέδῳ , νῦν δ , ὡς βλέπουσι , καὶ διὰ τὴν ὥραν ὀλέθριον 0 1 .
μετοπώρου γὰρ ἦν ἡ ἀρχή ·
καὶ πολλοὶ μὲν ἠσθένουν ἤδη , πάντες δὲ ἠθύμουν .
ὁ δὲ Νικίας χαλεπῶς ἤκουε τὴν φυγὴν καὶ τὸν ἀπόπλουν , οὐ τῷ μὴ δεδιέναι τοὺς Συρακουσίους , ἀλλὰ τῷ μᾶλλον τοὺς Ἀθηναίους καὶ τὰς ἐκείνων δίκας καὶ συκοφαντίας φοβεῖσθαι .
δεινὸν μὲν οὖν οὐδὲν αὐτόθι προσδοκᾶν ἔφασκεν , εἰ δὲ συμβαίη , μᾶλλον αἱρεῖσθαι τὸν ὑπὸ τῶν πολεμίων θάνατον ἢ τὸν ὑπὸ τῶν πολιτῶν , οὐχ ὅμοια φρονῶν οἷς ὕστερον ὁ Βυζάντιος Λέων εἶπε πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ πολίτας 0 ·
βούλομαι γὰρ , ἔφη , μᾶλλον ὑφ ὑμῶν ἢ μεθ ὑμῶν ἀποθανεῖν 0 .
περὶ μέντοι τόπου καὶ χώρας εἰς ἣν μετατάξουσι τὸ στρατόπεδον , βουλεύσεσθαι καθ ἡσυχίαν 0 .
ταῦτα δ αὐτοῦ λέγοντος ὁ μὲν Δημοσθένης οὐ δὲ τῇ προτέρᾳ γνώμῃ κατευτυχήσας ἐπαύσατο βιαζόμενος , τοῖς δ ἄλλοις παρέσχε τὸν Νικίαν προσδοκῶντα καὶ πιστεύοντα τοῖς ἔνδον οὕτως ἐρρωμένως ἀναμάχεσθαι περὶ τῆς ἀποβάσεως ·
διὸ καὶ συνεχώρησαν .
ὡς μέντοι στρατιὰ Συρακουσίοις ἐπῆλθεν ἄλλη καὶ μᾶλλον ἥπτετο τῶν Ἀθηναίων ἡ νόσος , ἤδη καὶ τῷ Νικίᾳ συνεδόκει μεθίστασθαι , καὶ παρήγγειλε τοῖς στρατιώταις εὐτρεπεῖς εἶναι πρὸς ἀπόπλουν .
ὡς δ ἦν ἕτοιμα ταῦτα πάντα καὶ τῶν πολεμίων οὐδεὶς παρεφύλαττεν , ἅτε δὴ μὴ προσδοκώντων , ἐξέλιπεν ἡ σελήνη τῆς νυκτός , μέγα δέος τῷ Νικίᾳ καὶ τῶν ἄλλων τοῖς ὑπὸ ἀπειρίας ἢ δεισιδαιμονίας ἐκπεπληγμένοις τὰ τοιαῦτα 0 .
τοῦ μὲν γὰρ ἡλίου τὴν περὶ τὰς τριακάδας ἐπισκότησιν ἁμῶς γέ πως ἤδη συνεφρόνουν καὶ οἱ πολλοὶ γενομένην ὑπὸ τῆς σελήνης ·
αὐτὴν δὲ τὴν σελήνην , ᾧτινι συντυγχάνουσα καὶ πῶς αἰφνίδιον ἐκ πανσελήνου τὸ φῶς ἀπόλλυσι καὶ χρόας ἵησι παντοδαπάς , οὐ ῥᾴδιον ἦν καταλαβεῖν , ἀλλ ἀλλόκοτον ἡγοῦντο καὶ πρὸ συμφορῶν τινων μεγάλων ἐκ θεοῦ γινόμενον σημεῖον .
ὁ γὰρ πρῶτος σαφέστατόν τε πάντων καὶ θαρραλεώτατον περὶ σελήνης καταυγασμῶν καὶ σκιᾶς λόγον εἰς γραφὴν καταθέμενος Ἀναξαγόρας οὔ τ αὐτὸς ἦν παλαιὸς οὔ τε ὁ λόγος ἔνδοξος , ἀλλ ἀπόρρητος ἔτι καὶ δι ὀλίγων καὶ μετ εὐλαβείας τινὸς ἢ πίστεως βαδίζων .
οὐ γὰρ ἠνείχοντο τοὺς φυσικοὺς καὶ μετεωρολέσχας τότε καλουμένους , ὡς εἰς αἰτίας ἀλόγους καὶ δυνάμεις ἀπρονοήτους καὶ κατηναγκασμένα πάθη διατρίβοντας τὸ θεῖον , ἀλλὰ καὶ Πρωταγόρας ἔφυγε , καὶ Ἀναξαγόραν εἱρχθέντα μόλις περιεποιήσατο Περικλῆς , καὶ Σωκράτης , οὐδὲν αὐτῷ τῶν γε τοιούτων προσῆκον , ὅμως ἀπώλετο διὰ φιλοσοφίαν .
ὀψὲ δ ἡ Πλάτωνος ἐκλάμψασα δόξα διὰ τὸν βίον τοῦ ἀνδρός , καὶ ὅτι ταῖς θείαις καὶ κυριωτέραις ἀρχαῖς ὑπέταξε τὰς φυσικὰς ἀνάγκας , ἀφεῖλε τὴν τῶν λόγων τούτων διαβολήν , καὶ τοῖς μαθήμασιν εἰς ἅπαντας ὁδὸν ἐνέδωκεν .
ὁ γοῦν ἑταῖρος αὐτοῦ Δίων , καθ ὃν χρόνον ἔμελλεν ἄρας ἐκ Ζακύνθου πλεῖν ἐπὶ Διονύσιον , ἐκλιπούσης τῆς σελήνης , οὐδὲν διαταραχθεὶς ἀνήχθη , καὶ κατασχὼν ἐν Συρακούσαις ἐξέβαλε τὸν τύραννον .
τῷ μέντοι Νικίᾳ συνηνέχθη τότε μη δὲ μάντιν ἔχειν ἔμπειρον ·
ὁ γὰρ συνήθης αὐτοῦ καὶ τὸ πολὺ τῆς δεισιδαιμονίας ἀφαιρῶν Στιλβίδης ἐτεθνήκει μικρὸν ἔμπροσθεν .
ἐπεὶ τὸ σημεῖον , ὥς φησι Φιλόχορος , φεύγουσιν οὐκ ἦν πονηρόν , ἀλλὰ καὶ πάνυ χρηστόν ·
ἐπικρύψεως γὰρ αἱ σὺν φόβῳ πράξεις δέονται , τὸ δὲ φῶς πολέμιόν ἐστιν αὐταῖς .
ἄλλως τε καὶ τῶν περὶ ἥλιον καὶ σελήνην ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας ἐποιοῦντο φυλακήν , ὡς Αὐτοκλείδης διέγραψεν ἐν τοῖς ἐξηγητικοῖς ·
ὁ δὲ Νικίας ἄλλην ἔπεισε σελήνης ἀναμένειν περίοδον , ὥσπερ οὐκ εὐθὺς θεασάμενος αὐτὴν ἀποκαθαρθεῖσαν , ὅτε τὸν σκιερὸν τόπον καὶ ὑπὸ τῆς γῆς ἀντιφραττόμενον παρῆλθε .
μικροῦ δὲ πάντων ἀφέμενος τῶν ἄλλων ἔθυέ τε καὶ διεμαντεύετο καθήμενος , ἕως ἐπῆλθον αὐτοῖς οἱ πολέμιοι , τῷ μὲν πεζῷ τὰ τείχη καὶ τὸ στρατόπεδον αὐτῶν πολιορκοῦντες , ταῖς δὲ ναυσὶ κύκλῳ τὸν λιμένα περιλαμβάνοντες , οὐκ αὐτοὶ μόνον ταῖς τριήρεσιν , ἀλλὰ καὶ τὰ παιδάρια πανταχόθεν ἐπιβαίνοντα τῶν ἁλιάδων καὶ ταῖς σκάφαις προσπλέοντα πρ οὐκαλεῖτο τοὺς Ἀθηναίους καὶ πρ οὐπηλάκιζεν .
ὧν ἕνα , παῖδα γνωρίμων γονέων , Ἡρακλείδην , προεξελάσαντα τῷ πλοίῳ ναῦς Ἀττικὴ διώκουσα κατελάμβανε .
δείσας δὲ περὶ αὐτῷ Πόλλιχος ὁ θεῖος ἀντελαύνει δέκα τριήρεσιν ὧν ἦρχεν ·
οἱ δ ἄλλοι περὶ τοῦ Πολλιχου φοβηθέντες ὡσαύτως ἀνήγοντο .
καὶ ναυμαχίας ἰσχυρᾶς γενομένης ἐνίκησαν οἱ Συρακούσιοι , καὶ τὸν Εὐρυμέδοντα πολλῶν μετ ἄλλων διέφθειραν .
ἦν οὖν οὐκέτι μένειν ἀνασχετὰ Ἀθηναίοις , ἀλλὰ τῶν στρατηγῶν κατεβόων πεζῇ κελεύοντες ἀναχωρεῖν .
καὶ γὰρ οἱ Συρακούσιοι νικήσαντες εὐθὺς ἐνέφραξαν καὶ ἀπέκλεισαν τὸν διέκπλουν τοῦ λιμένος .
οἱ δὲ περὶ τὸν Νικίαν τοῦτο μὲν οὐκ ἐπείθοντο ·
δεινὸν γὰρ ἦν ἀπολιπεῖν ὁλκάδας τε πολλὰς καὶ τριήρεις ὀλίγον ἀριθμῷ διακοσίω .
ἀποδεούσας ·
ἐμβιβάσαντες δὲ τῶν πεζῶν τοὺς ἀρίστους καὶ τῶν ἀκοντιστῶν τοὺς ἀλκιμωτάτους ἐπλήρωσαν ἑκατὸν καὶ δέκα τριήρεις ·
αἱ γὰρ ἄλλαι ταρσῶν ἐνδεεῖς ἦσαν .
τὸν δὲ λοιπὸν ὄχλον ἔστησε παρὰ θάλασσαν ὁ Νικίας , ἐκλιπὼν τὸ μέγα στρατόπεδον καὶ τὰ τείχη τὰ συνάπτοντα πρὸς τὸ Ἡράκλειον , ὥστε μὴ τεθυκότων τὴν εἰθισμένην θυσίαν τῷ Ἡρακλεῖ τῶν Συρακουσίων , θῦσαι τότε τοὺς ἱερεῖς καὶ στρατηγοὺς ἀναβάντας ἤδη πληρουμένων τῶν τριήρων .
ἐπεὶ δ οἱ μάντεις τοῖς Συρακουσίοις ἀπήγγειλαν ἐκ τῶν ἱερῶν λαμπρότητα καὶ νίκην μὴ καταρχομένοις μάχης , ἀλλ ἀμυνομένοις  καὶ γὰρ τὸν Ἡρακλέα πάντων κρατεῖν ἀμυνόμενον καὶ προεπιχειρούμενον  , ἀνήχθησαν 0 .
ἡ δὲ ναυμαχία πολὺ μεγίστη καὶ καρτερωτάτη γενομένη , καὶ μηδὲν ἐλάττονα πάθη καὶ θορύβους παρασχοῦσα τοῖς θεωμένοις ἢ τοῖς ἀγωνιζομένοις διὰ τὴν παντὸς ἐπίβλεψιν τοῦ ἔργου ποικίλας μεταβολὰς καὶ ἀπροσδοκήτους ἐν ὀλίγῳ λαμβάνοντος , ἔβλαπτε ταῖς αὐτῶν παρασκευαῖς οὐχ ἧττον τῶν πολεμίων τοὺς Ἀθηναίους 0 .
ἀθρόαις γὰρ ἐμάχοντο ταῖς ναυσὶ καὶ βαρείαις πρὸς κούφας ἀλλαχόθεν ἄλλας ἐπιφερομένας , καὶ βαλλόμενοι λίθοις ὁμοίαν ἔχουσι τὴν πληγὴν πανταχόθεν ἀντέβαλλον ἀκοντίοις καὶ τοξεύμασιν , ὧν ὁ σάλος τὴν εὐθυβολίαν διέστρεφεν , ὥστε μὴ πάντα κατ αἰχμὴν προσφέρεσθαι .
ταῦτα δ Ἀρίστων ὁ Κορίνθιος κυβερνήτης ἐδίδαξε τοὺς Συρακουσίους , καὶ παρὰ τὴν μάχην αὐτὴν ἀγωνιζόμενος προθύμως ἔπεσεν ἤδη κρατούντων τῶν Συρακουσίων .
γενομένης δὲ μεγάλης τροπῆς καὶ φθορᾶς , ἡ μὲν κατὰ θάλασσαν φυγὴ τοῖς Ἀθηναίοις ἀποκέκοπτο ·
χαλεπὴν δὲ καὶ διὰ γῆς τὴν σωτηρίαν ὁρῶντες οὔ τε ναῦς ἀφέλκοντας ἐγγύθεν ἔτι τοὺς πολεμίους ἐκώλυον οὔ τε νεκρῶν ᾔτησαν ἀναίρεσιν , ἅτε δὴ τῆς ἐκείνων ἀταφίας τὴν τῶν νοσούντων καὶ τετρωμένων ἀπόλειψιν οἰκτροτέραν οὖσαν ἤδη πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχοντες , αὑτοὺς δὲ κ ἀκείνων ἐπιπονωτέρους ἡγούμενοι , μετὰ πλειόνων κακῶν ἐπὶ τ αὐτὸ πάντως ἀφιξομένους τέλος .
ὡρμημένων δ αὐτῶν ἀπαίρειν διὰ νυκτὸς οἱ μὲν περὶ τὸν Γύλιππον , ὁρῶντες ἐν θυσίαις καὶ πότοις τοὺς Συρακουσίους διά τε τὴν νίκην καὶ τὴν ἑορτὴν ὄντας , οὔ τε πείσειν οὔ τε βιάσεσθαι προσεδόκων ἀναστάντας ἤδη προσφέρεσθαι τοῖς πολεμίοις ἀπιοῦσιν , Ἑρμοκράτης δ αὐτὸς ἀφ ἑαυτοῦ συνθεὶς ἐπὶ τὸν Νικίαν ἀπάτην , ἔπεμψέ τινας τῶν ἑταίρων πρὸς αὐτόν , ἀπ ἐκείνων μὲν ἥκειν τῶν ἀνδρῶν φάσκοντας , οἳ καὶ πρότερον εἰώθεσαν κρύφα τῷ Νικίᾳ διαλέγεσθαι , παραινοῦντας δὲ μὴ πορεύεσθαι διὰ τῆς νυκτός , ὡς τῶν Συρακουσίων ἐνέδρας πεποιημένων αὐτοῖς καὶ προκατεχόντων τὰς παρόδους .
τούτῳ δὲ καταστρατηγηθεὶς ὁ Νικίας ὑπέμενεν ἃ ψευδῶς ἔδεισεν ὑπὸ τῶν πολεμίων ἀληθῶς παθεῖν .
προελθόντες γὰρ ἅμ ἡμέρα τὰς δυσχωρίας τῶν ὁδῶν κατέλαβον καὶ τὰς διαβάσεις τῶν ποταμῶν ἀπετείχισαν τάς τε γεφύρας ἀπέκοψαν , ἐν δὲ τοῖς ὁμαλοῖς καὶ πεδινοῖς τοὺς ἱππεῖς ἔταξαν , ὥστε μηδένα λελεῖφθαι τοῖς Ἀθηναίοις τόπον ἀμαχεὶ προελθεῖν .
οἱ δὲ καὶ τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ τὴν νύκτα τὴν ἑτέραν ἐπιμείναντες ἐπορεύοντο κλαυθμῷ καὶ ὀλοφυρμῷ , καθάπερ ἐκ πατρίδος , οὐ πολεμίας , ἀνιστάμενοι , διὰ τὰς ἀπορίας τῶν ἀναγκαίων καὶ τὰς ἀπολείψεις τῶν ἀδυνάτων φίλων καὶ συνήθων , ὅμως τὰ παρόντα κακὰ κουφότερα τῶν προσδοκωμένων νομίζοντες εἶναι 0 .
πολλῶν δὲ δεινῶν ἐν τῷ στρατοπέδῳ φαινομένων , οὐδὲν ἦν οἰκτρότερον αὐτοῦ Νικίου θέαμα , κεκακωμένου μὲν ὑπὸ τῆς ἀσθενείας , συνεσταλμένου δὲ παρ ἀξίαν εἰς ἀναγκαίαν δίαιταν καὶ τὰ μικρότατα τῶν ἐφοδίων εἰς τὸ σῶμα πολλῶν διὰ τὴν νόσον δεόμενον , πράττοντος δὲ μετ ἀρρωστίας καὶ καρτεροῦντος ἃ πολλοὶ τῶν ἐρρωμένων μόλις ὑπέμενον , καταφανοῦς δὲ πᾶσιν ὄντος οὐ δι αὑτὸν οὐ δὲ τῷ φιλοψυχεῖν τοῖς πόνοις ἐμμένοντος , ἀλλὰ δι ἐκείνους τὴν ἐλπίδα μὴ προϊεμένου .
καὶ γὰρ εἰς δάκρυα καὶ ὀδυρμοὺς τῶν ἄλλων ὑπὸ φόβου καὶ λύπης τρεπομένων , ἐκεῖνος , εἴ ποτε βιασθείη τοῦτο ποιῆσαι , δῆλος ἦν τὸ αἰσχρὸν καὶ τὸ ἀκλεὲς τῆς στρατείας ἀναλογιζόμενος πρὸς τὸ μέγεθος καὶ τὴν δόξαν ὧν ἤλπιζε κατορθώσειν .
οὐ μόνον δ αὐτοῦ τὴν ὄψιν ὁρῶντες , ἀλλὰ καὶ τῶν λόγων μνημονεύοντες καὶ τῶν παραινέσεων ἃς ἐποιήσατο κωλύων τὸν ἔκπλουν , ἔτι μᾶλλον ἐνόμιζον ἀναξίως ταλαιπωρεῖν ·
καὶ πρὸς τὰς ἐκ θεῶν ἐλπίδας ἀθύμως εἶχον , ἐννοοῦντες ὡς ἀνὴρ θεοφιλὴς καὶ πολλὰ καὶ μεγάλα λαμπρυνάμενος πρὸς τὸ θεῖον οὐδενὸς ἐπιεικεστέρᾳ τύχῃ χρῆται τῶν κακίστων ἐν τῷ στρατεύματι καὶ ταπεινοτάτων .