Kanıkey
Kanıkey Hanım, Orta Asya Türk destanlarından biri olan "Manas Destanı"nda önemli bir kadın karakterdir. Bu destan, Kırgız halkının milli kahramanı Manas ve onun soyundan gelenlerin hikayelerini anlatır. Kanıkey Hanım, Manas'ın eşi olarak destanda yer alır ve onun en güvendiği destekçilerinden biri olarak betimlenir.
Kanıkey Hanım, sadece bir hükümdar eşi olmanın ötesinde, zor zamanlarda liderlik ve bilgelik sergileyen kuvvetli bir karakterdir. Manas Destanı'nın “Kanıkey’in Manas’ı Ölümden Kurtarması” başlıklı bölümde Kalmukların elinde esir bulunan Manas’ı Kanıkey’in kurtardığı sahnede Kanıkey şöyle anlatılır: “Saç örgüsünü toplayıp tepesine bağladı, Manas’ın silahlarını takınarak, zırhını giyip Akkula’ya bindi… Kanıkey arslan gibi savaşıyor… Kanıkey bir yerinden yara yedi. Buna rağmen Manas’ı mahfuz bir yere getirmeyi başardı ve tedavisine başladı.” (İnan, 1992, s. 43). Burada Kanıkey’in korkusuzca düşmanla savaşması, ata binmesi kendisi yara almasına rağmen mücadeleden kaçmayıp Manas’ı ölümden kurtarması kişliği ve cesareti hakkında önemli bilgiler verir. Yanında kendisi gibi cesur ve savaşçı kırk yardımcı kızı vardır (Kırk Kız) ve onlarla savaşlara katılır.
Manas'ın ölümünden sonra bile, oğlu Semetey'i büyütürken halkının birliğini ve refahını sağlamak için çaba gösterir. Kanıkey Hanım, destan boyunca hem merhametli bir anne hem de dirayetli bir yönetici olarak tasvir edilir. Hikayede, oğlu Semetey'in lider olarak yetişmesinde ve Manas'ın mirasını sürdürmede önemli bir rol oynar.
Destan, Kanıkey Hanım'ın hem savaş stratejileri konusunda bilgisi hem de içgörüsüyle öne çıktığını belirtir. Özellikle zor kararlar alırken gösterdiği sağduyu, onun halkı tarafından saygı görmesini sağlar. Kanıkey Hanım, Kırgız halkı için sadece tarihi bir figür değil, aynı zamanda güçlü bir kadın simgesi olarak da görülür.
Manas Destanı, Kırgızistan'da ve genel olarak Türk kültüründe büyük bir öneme sahiptir. Destan, Kırgız halkının tarihini, kültürel değerlerini ve toplumsal yapısını yansıtan bir eser olarak kabul edilir. Kanıkey Hanım karakteri de bu büyük hikayenin parçası olarak, Kırgız kadınlarının güçlü ve etkili roller alabileceğini gösteren tarihsel bir örnek teşkil eder.