Dede paradoksu
Dede paradoksu, zaman yolculuğuyla ilgili olarak ortaya çıkan en ünlü mantık paradokslarından biridir. Bu paradoks, zaman yolculuğu kavramını sorgulayan felsefi ve bilimsel tartışmalarda sıklıkla kullanılır. Zaman yolculuğunun mümkün olup olmadığına dair düşünceler üzerine şekillenen dede paradoksu, neden-sonuç ilişkisini ve geçmişe müdahale edebilmenin doğuracağı olası çelişkileri ortaya koyar.
Paradoksu ilk olarak ortaya atan olarak kabul edilen René Barjavel, 1943 yılında yayınlamış olduğu "Le Voyageur Imprudent" adlı kitabında bu paradokstan bahsetmiş ve karakterleri bu paradokslar üzerinden çeşitli olaylara maruz bırakmıştır.
Dede paradoksu, basit bir olay örgüsüne dayanır: Bir kişi geçmişe yolculuk yaparak kendi büyükbabasını öldürmeye çalışır. Eğer kişi büyükbabasını öldürürse, büyükbabasının çocuğu (yani zaman yolcusunun ebeveyni) doğmayacak ve dolayısıyla zaman yolcusu da hiç var olmayacaktır. Fakat kişi var olmamışsa, büyükbabasını öldürmek için geçmişe gidemez. Bu durumda, büyükbabası yaşayacak ve kişi tekrar doğacak, böylece paradoks sonsuza dek devam edecektir.
Bu paradoks, zaman yolculuğunun neden mantıksal bir çelişkiye yol açabileceğini göstermektedir. Geçmişteki olaylara müdahale etmenin, neden-sonuç ilişkilerinde düzensizlik yaratacağını savunmaktadır.