Xét nghiệm nào được dùng để phát hiện ung thư tiền liệt tuyến?
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi ThS.BS Hoàng Thọ Khoa Ngoại tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City. Ung thư tiền liệt tuyếnlà một trong những bệnh ung thư phổ biến ở nam giới. Đây là một căn bệnh khá nguy hiểm, nếu không được phát hiện và chữa trị kịp thời có thể dẫn đến hậu quả khôn lường. 1. Tìm hiểu chung về ung thư tiền liệt tuyến Tuyến tiền liệtlà tuyến chỉ có ở nam giới, vị trí nằm ở dưới bọng đái, phía trước ruột già. Tuyến tiền liệt bao quanh niệu đạo, có chức năng vô cùng quan trọng đối với quá trình sinh sản, vì đây là bộ phận sản sinh ra tinh dịch và vận chuyển tinh trùng. Ung thư tiền liệt tuyếnthường bắt gặp ở nam giới trong độ tuổi trung niên. Do bệnh không có triệu chứng gì đặc biệt ở giai đoạn đầu, vì vậy muốn phát hiện bệnh sớm, nam giới trên 40 tuổi nên đi kiểm tra tầm soát ung thư tuyến tiền liệt định kỳ hằng năm. Trong trường hợp gia đình có tiền sử mắc bệnhung thư tuyến tiền liệt. Thông thường,ung thư tiền liệt tuyếnsẽ được chẩn đoán thông qua khám lâm sàng kết hợp với việc tiến hành xét nghiệm cận lâm sàng ở hậu môn, trực tràng, kiểm tra sinh thiết tuyến tiền liệt bằng cách siêu âm trực tràng và xét nghiệm máu
Trong các phương phápxét nghiệm chẩn đoán bệnh ung thư tiền liệt tuyến, PSAđược coi là phương pháp cho tỷ lệ chính xác nhất, qua đó kịp thời chữa trị bệnh. 2. PSA là gì? PSA là một kháng nguyên được tiết ra nhờ các tế bào biểu mô của tuyến tiền liệt, có khối lượng phân tử từ 30.000 – 34.000 dalton. Đây là kháng nguyên đặc hiệu của tuyến tiền liệt và được gen KLK 3 mã hóa. PSA được coi là dấu ấn trong việc chẩn đoán ung thư tiền liệt tuyếnthông qua tỷ lệ PSA tự do/ PSA toàn phần. Khoảng 30% PSA trong máu không gắn với protein, hay còn gọi là PSA tự do và không có chức năng phân hủy protein. 3. Ý nghĩa của xét nghiệm PSA trong chẩn đoán ung thư tiền liệt tuyến Xét nghiệm PSAnên được thực hiện định kỳ hàng năm đối với nam giới trong độ tuổi từ 50 trở lên, 40 tuổi trở lên với những trường hợp gia đình có tiền sử mắc bệnh, qua đó giúp sàng lọc và phát hiện sớmung thư tiền liệt tuyến. 3.1 Chỉ số đánh giá PSA toàn phần ở người bình thường Người bình thường sẽ cónồng độ PSAtoàn phần trong máu rất thấp, < 4 ng/mL. Tuy nhiên, do kích thước tiền liệt tuyến gia tăng theo độ tuổi, nên có những tiêu chí đánh giá khác nhau cho từng độ tuổi khác nhau
Tuy nhiên, do kích thước tiền liệt tuyến gia tăng theo độ tuổi, nên có những tiêu chí đánh giá khác nhau cho từng độ tuổi khác nhau. Từ 40 – 49 tuổi: PSA ≤ 2.5 ng/mL Từ 50 – 59 tuổi: PSA ≤ 3.5 ng/mL Từ 60 – 69 tuổi: PSA ≤ 4.5 ng/mL Từ 70 – 79 tuổi: PSA ≤ 6.5 ng/mL 3.2 Xác định nguy cơ mắc bệnh ung thư tiền liệt tuyến thông qua chỉ số PSA toàn phần Nồng độ PSAtoàn phần trong máu tăng kéo theo gia tăng nguy cơ mắc bệnhung thư tiền liệt tuyến. Giá trị giới hạn của chỉ số PSA toàn phần trong việc chẩn đoán ung thư là ≥ 4 ng/mL, độ nhạy là 21% và độ đặc hiệu 91%. Những người có tốc độ gia tăng PSA toàn phần > 0.75 ng/mL/năm được xác định có nguy cơ cao mắc bệnh ung thư tuyến tiền liệt, ngoài ra trong trường hợp tốc độ tăng PSA < 0.75 ng/mL/năm được chẩn đoán có nguy cơ mắc các bệnh lý về tuyến tiền liệt nhưng lành tính. Tuy nhiên, chỉ số PSA toàn phần trong máu tăng không có nghĩa là mắc bệnhung thư tuyến tiền liệt, mà có thể là dấu hiệu nhận biết một số bệnh khác như viêm tuyến tiền liệt, phì đại tuyến tiền liệt lành tính. Vì vậy, để chẩn đoán chính xác bệnh ung thư tiền liệt tuyến, cần phải xem xét thêm chỉ số PSA tự do trong máu
Vì vậy, để chẩn đoán chính xác bệnh ung thư tiền liệt tuyến, cần phải xem xét thêm chỉ số PSA tự do trong máu. 3.3 Chẩn đoán chính xác bệnh ung thư tiền liệt tuyến qua tỷ lệ PSA tự do/PSA toàn bộ trong máu Trường hợp chỉ số PSA toàn phần tăng từ 4.1-10 ng/mL, kết hợp với việc xác định tỷ lệ PSA tự do/PSA toàn bộ trong máu ≤ 0.155, với độ nhạy 85% và độ đặc hiệu 56.5% giúp chẩn đoán bệnh nhân mắc bệnhung thư tiền liệt tuyến. Hệ thống bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là một trong những cơ sở y tế hàng đầu trong việc điều trị các bệnh liên quan đến đường tiết niệu. Vinmec luôn triển khai cácGói khám chuyên sâu ung thư tiền liệt tuyến, nhằm mục đích bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình, hãy đitầm soát sàng lọc ung thưnhằm phát hiện và điều trị bệnh sớm.