Liệu pháp hormone thời kỳ mãn kinh và sự liên quan đến bệnh tim
Bài viết được tham vấn chuyên môn cùng Bác sĩ chuyên khoa II Trần Thị Mai Hương - Bác sĩ Sản phụ khoa -Khoa Sản phụ khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng. Liệu pháp hormone giúp điều trị các triệu chứng khó chịu thời kỳ tiền mãn kinh và mãn kinh. Tuy nhiên, cách này đi kèm với rủi ro tiềm ẩn cho trái tim và không phù hợp với tất cả mọi người. Cần nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về quan hệ giữa liệu pháp hormone thời kỳ mãn kinh và bệnh tim. 1. Kết quả của các nghiên cứu Liệu pháp thay thế hormonedài hạn được sử dụng rộng rãi, chỉ định cho phụ nữ sau mãn kinh để làm giảm các cơn bốc hỏa và các triệu chứng khó chịu khác. Tuy nhiên cách này cũng được cho là làm tăng nguy cơ mắcbệnh tim. Trước khi mãn kinh, phụ nữ cónguy cơ mắc bệnh timthấp hơn nam giới. Nhưng khi đã có tuổi vànồng độ estrogengiảm sau mãn kinh, nguy cơ mắcbệnh timcủa phụ nữ sẽ tăng lên. Nhìn chung, phụ nữ ở mọi lứa tuổi nên chú ý tới nguy cơbệnh tim. Gần 1 trong 3 trường hợp phụ nữ Hoa Kỳ tử vong mỗi năm là dobệnh timvà mạch máu (tim mạch). Trong những năm 1980 và 1990, các chuyên gia khuyên phụ nữ lớn tuổi nên dùng estrogen và các hormone khác để giữ cho trái tim khỏe mạnh
Trong những năm 1980 và 1990, các chuyên gia khuyên phụ nữ lớn tuổi nên dùng estrogen và các hormone khác để giữ cho trái tim khỏe mạnh. Nhưng hiện tại, việc áp dụngliệu pháp hormone thời kỳ mãn kinhđã cho một số kết quả trái ngược. Nhiều lợi ích được kỳ vọng đã không trở thành hiện thực ở số lượng lớn phụ nữ sử dụng. Không những vậy, thử nghiệm đã tìm thấy có gia tăng một ít nguy cơbệnh tim ở phụ nữ mãn kinhđã sử dụng liệu pháp hormone kết hợp (cảestrogen và progestin). Trong khi đó, phụ nữ sử dụng estrogen đơn thuần sẽ không có nguy cơ mắcbệnh tim. Các nghiên cứu khác cho thấy liệu pháp hormone, đặc biệt là estrogen đơn thuần, có thể không ảnh hưởng hoặc thậm chí là giảm nguy cơ mắcbệnh timnếu được dùng sớm trong những năm đầu sau mãn kinh. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, chẳng hạn như: Độ tuổi của những người tham gia Thời gian kể từ khi mãn kinh Thời gian sử dụng liệu pháp hormone Vì vậy, cần thêm nhiều nghiên cứu để giúp các bác sĩ hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữaliệu pháp hormone thời kỳ mãn kinhvàbệnh tim. 2
2. Đánh giá lợi ích và rủi ro Nếu bạn đang phải chịu đựng cáctriệu chứng mãn kinhkhó chịu, nhưng đồng thời cũng lo lắng về việc liệu pháp hormone sẽ ảnh hưởng xấu đến trái tim thì hãy trình bày với bác sĩ để cùng nhau xem xét và đánh giá nguy cơ cá nhân. Ngoài ra, cũng cần lưu ý những điểm sau: Nguy cơ mắcbệnh timđối với một phụ nữ dùng liệu pháp hormone là rất thấp Nếu bạn đang trong giai đoạn đầu mãn kinh, bịbốc hỏatừ trung bình đến nặng, kèm theo các triệu chứng khó chịu khác thì lợi ích của liệu pháp hormone có thể vượt xa mọi nguy cơbệnh timtiềm ẩn. Nguy cơ phát triểnbệnh tim ở phụ nữ mãn kinhphụ thuộc vào nhiều yếu tố cá nhân Bao gồm lịch sử y tế bản thân và gia đình, cũng như thói quen, lối sống. Sau khi bác sĩ xem xét và đánh giá, nếu có nguy cơ mắcbệnh timthấp, đồng thời các triệu chứng mãn kinh ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống, liệu pháp hormone là một lựa chọn hợp lý. Phụ nữ mãn kinh sớm hoặc suy buồng trứng sớm có nguy cơ khác Nếu ngừng kinh nguyệt trước tuổi 40 (mãn kinh sớm) hoặc mất chức năng bình thường của buồng trứng trước tuổi 40 (suy buồng trứng sớm), bạn có nguy cơ mắcbệnh tim,bệnh mạch vànhcao hơn so với phụ nữ mãn kinh ở độ tuổi 50
Phụ nữ bị suy buồng trứng sớm nhiều khả năng sẽ được điều trị bằng hormone để bảo vệ chống lạibệnh tim. Ngoài ra, rủi ro khi điều trị các triệu chứng mãn kinh bằng nội tiết tố còn có thể thay đổi tùy thuộc vào: Hormone estrogen đơn thuần hoặc kết hợp với progestin Tuổi tác hiện tại và tuổi mãn kinh Liều lượng, loại estrogen và lộ trình, hoặc cách dùng thuốc (uống, qua da, đặt âm đạo) Các yếu tố sức khỏe khác, nhưtiền sử bệnhcủa gia đình và nguy cơ ung thư Nhìn chung,liệu pháp hormone thời kỳ mãn kinhkhông dành cho người đã bịđau tim. Nếu bạn đã bịbệnh timhoặc có tiền sử bịcục máu đông, những rủi ro của liệu pháp hormone sẽ nhiều hơn lợi ích tiềm năng. 3. Cách hạn chế rủi ro bệnh tim ở phụ nữ mãn kinh Để giảm nguy cơ rủi ro từ việc điều trị nội tiết tố thời kỳ mãn kinh, bạn có thể nhờ bác sĩ tư vấn những cách sau đây: Trị liệu bằng hormone liều thấp Estrogen và progestin có sẵn ở nhiều dạng, bao gồm thuốc viên, miếng dán da, gel, kem bôi âm đạo và thuốc đạn (thuốc đặt và tan dần trong âm đạo). Các chế phẩm estrogen liều thấp có thể điều trị hiệu quả các triệu chứng mãn kinh, đồng thời giảm thiểu hấp thụ vào cơ thể
Các chế phẩm estrogen liều thấp có thể điều trị hiệu quả các triệu chứng mãn kinh, đồng thời giảm thiểu hấp thụ vào cơ thể. Tương tự như vậy, các hormone được cung cấp qua da sẽ không chuyển hóa rộng rãi vào cơ thể, nhờ đó ít có khả năng gây ra tác dụng phụ không mong muốn. Giảm thiểu lượng thuốc dùng Nên sử dụng liều thấp nhất và có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất, vừa đủ để kiểm soát các triệu chứng. Tuy nhiên, phụ nữ dưới 45 tuổi cần bổ sung đủ estrogen để bảo vệ cơ thể, chống lại ảnh hưởng lâu dài của tình trạngthiếu hụt estrogen. Nếu bạn gặp các triệu chứng mãn kinh kéo dài, làm giảm đáng kể chất lượng cuộc sống, bác sĩ có thể đề nghị điều trị lâu dài hơn. Thực hiện lối sống lành mạnh Chọnlối sống lành mạnh cho tim là cách để chống lại các rủi ro phát triểnbệnh tim. Cụ thể, khônghút thuốc ládưới bất kỳ hình thức nào; vận động thể chất thường xuyên; tuân thủchế độ ăn uống lành mạnh, tập trung vào trái cây, rau, ngũ cốc và protein ít chất béo; duy trì cân nặng khỏe mạnh. Kiểm tra sức khỏe thường xuyên, bao gồmđo huyết ápvà nồng độcholesterol, cũng là bước quan trọng để phát hiện sớm các dấu hiệubệnh tim ở phụ nữ mãn kinh
Theo dõi liệu trình hormone thường xuyên Nên đến thăm khám định kỳ với bác sĩ để theo dõi hiệu quả củaliệu pháp hormone thời kỳ mãn kinh, đảm bảo lợi ích vẫn lớn hơn các rủi ro. Bên cạnh đó, cần chú ý sàng lọc các nguy cơ ung thư bằng cáchchụp X quang tuyến vúvàkhám phụ khoa. Tóm lại, trong vòng 5 năm đầu mãn kinh, hầu hết phụ nữ khỏe mạnh có thể dùng liệu pháp hormone ngắn hạn một cách an toàn, giúp kiểm soát các triệu chứng mãn kinh mà không làm tăng đáng kể nguy cơ mắcbệnh tim. Nếu bạn gặp các triệu chứng mãn kinh điển hình, bao gồm bốc hỏa, khô âm đạo hoặcmất ngủ, hãy hỏi ý kiến bác sĩ về cách kiểm soát các triệu chứng khó chịu mà không gây nguy hiểm cho sức khỏe.   Nguồn tham khảo: mayoclinic.org