Cơ chế bệnh sinh của Helicobacter pylori và các bệnh tự miễn về da
Bài viết của Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Bác sĩ nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park. Dữ liệu thực nghiệm và dịch tễ học hiện nay chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa cơ chế bệnh sinh của Helicobacter pylori và các bệnh tự miễn về da. Kháng nguyên H. pylori kích hoạt tế bào T phản ứng chéo và tạo ra tự kháng thể. Protein sốc nhiệt của vi sinh vật (HSP) đóng một vai trò quan trọng trong cơ chế bệnh sinh của các bệnh tự miễn vì mức độ tương đồng trình tự cao với HSP của con người. 1. Cơ chế bệnh sinh của helicobacter pylori và các bệnh tự miễn về da Cácbệnh tự miễn ngoài dađược đặc trưng bởi sự rối loạn điều hòa của hệ thống miễn dịch dẫn đến mất khả năng chịu đựng với các kháng nguyên tự thân của da. Sự tương tác kéo dài giữa vi khuẩn và cơ chế miễn dịch của vật chủ làm cho Helicobacter pylori (H. pylori) trở thành một tác nhân lây nhiễm hợp lý để gây ra hiện tượng tự miễn dịch. Dữ liệu thực nghiệm và dịch tễ học hiện nay chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa nhiễmH. pylorivới sự phát triển của nhiều bệnh ngoài dạ dày, bao gồm một số bệnhdị ứngvà tự miễn dịch. Kháng nguyênH
pylorivới sự phát triển của nhiều bệnh ngoài dạ dày, bao gồm một số bệnhdị ứngvà tự miễn dịch. Kháng nguyênH. pylorikích hoạt tế bào T phản ứng chéo và tạo ra tự kháng thể. Proteinsốc nhiệtcủa vi sinh vật (HSP) đóng một vai trò quan trọng trong cơ chế bệnh sinh của cácbệnh tự miễnvì mức độ tương đồng trình tự cao với HSP của con người. Các căng thẳng có nguồn gốc vật lý, hoá học hoặc sinh học, cũng như các bệnh như ung thư có thể gây ra sự tích tụ protein sốc nhiệt cần thiết cho sự sống còn của các tế bào ung thư. Việc loại bỏ nhiễmH. pyloriđã được chứng minh là có hiệu quả ở một số bệnh nhân bịmày đaytự miễn mãn tính,vảy nến,rụng tóc từng mảngvà ban xuất huyết Schoenlein-Henoch. Có dữ liệu mâu thuẫn và gây tranh cãi vềcơ chế bệnh sinh của helicobacter pylorivới bệnh Behçet,xơ cứng bìvà các bệnh bóng nước tự miễn. Không có dữ liệu nào đánh giá sự liên quan củanhiễm H. pyloricác bệnh tự miễn dịch về da khác, chẳng hạn như bệnh bạch biến, bệnhlupus ban đỏở da và bệnh viêm da cơ. 2. Mối quan hệ giữa vi khuẩn Helicobacter pylori và các bệnh lý về da Mối liên quan giữa vấn đề nhiễm trùng và tự miễn dịch đã được xác định dần dần trong 25 năm qua
Kể từ khi xác định được vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) vào năm 1983, ngày càng có nhiều kiến ​​thức thu thập được, với tác nhân gây bệnh này có liên quan trực tiếp đến cơ chế bệnh sinh của một số bệnh da liễu.H. pylorilà một loại vi khuẩn phổ biến rộng rãi, với gần 50% dân số phương Tây và hơn 80% những người sống ở các nước đang phát triển bị nhiễm vi trùng. Vi khuẩn có khả năng tuyệt vời là tồn tại trong cơ thể những người bị nhiễm bệnh trong nhiều thập kỷ và đã tồn tại chặt chẽ với con người ít nhất kể từ khi họ lần đầu tiên di cư ra khỏi Đông Phi khoảng 60000 năm trước. Dữ liệu thực nghiệm và dịch tễ học hiện nay chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ của nhiễmH. pylorivới sự phát triển của nhiều bệnh ngoài dạ dày, bao gồm một số bệnh dị ứng và tự miễn. Hình bên trái: Ban xuất huyết Schoenlein-Henoch ở bệnh nhân nhiễm H.Pylori. Hình bên phải: Tình trạng bệnh thuyên giảm sau tiệt trừ H.Pylori 3. Các cơ chế miễn dịch H. pylori trong bệnh tự miễn Nhiều cơ chế khác nhau đã được đề xuất trong nỗ lực giải thích các biểu hiện tự miễn dịch ngoài ruột của nhiễm trùngH. pylori
pylori. Các bệnh tự miễn được đặc trưng bởi sự rối loạn điều hòa củahệ thống miễn dịchdẫn đến mất khả năng dung nạp với các kháng nguyên tự thân. Căn nguyên chính xác của phần lớn các bệnh này vẫn chưa được biết rõ, tuy nhiên một quá trình phức tạp, bao gồm khuynh hướng di truyền,cân bằng nội tiết tốvà các yếu tố môi trường như tác nhân lây nhiễm được cho là đóng vai trò then chốt. Phản ứng viêm khi nhiễmH. pyloricó thể dẫn đến sự phát triển của phức hợp kháng nguyên-kháng thể hoặc các kháng thể phản ứng chéo dẫn đến tự miễn dịch. Bắt chước phân tử doH. pylorigây ra cũng có thể dẫn đến các phản ứng tự miễn dịch qua trung gian tế bào và dịch thể với sự phát triển của bệnh lý miễn dịch đặc hiệu cơ quan cũng như hệ thống. NhiễmH. pylorigây ra một sự điều hòa miễn dịch đáng kể, thường được kích hoạt bởi tình trạng viêm mãn tính và dẫn đến phản ứng chủ yếu của tế bào T Th1, dẫn đến sản xuất interleukin (IL) -2 và interferon gamma. Tình trạng nhiễm trùng mãn tính này cũng có đặc điểm là nồng độcytokinetiền viêm tại chỗ và toàn thân cao hơn như yếu tố hoại tử khối u-α, IL-6, IL-10 và IL-8. NhiễmH
NhiễmH. pylorimạn tính cũng có thể dẫn đến sự phát triển và tăng sinh không kiểm soát của tế bào B CD5 +, tạo ra các kháng thể IgM và IgG3 đa hoạt tính và tự phản ứng. Một số báo cáo gần đây cho thấy tế bào điều hòa T (Tregs) và tế bào đuôi gai (DC) có hoạt tính dung nạp trong việc làm trung gian các tác động điều hòa miễn dịch toàn thân của nhiễmH. pylori. Bằng chứng về vai trò chức năng của Tregs và các cytokine có nguồn gốc từ Treg trong việc thúc đẩy điều hòa miễn dịch doH. pylorigây ra đã được cung cấp trong các mô hình lây nhiễm thực nghiệm. Tế bào điều hòa T cảm ứng được tạo ra ở ngoại vi được cho là khởi đầu và duy trì khả năng dung nạp miễn dịch ngoại vi thông qua việc cảm ứng năng lượng, loại bỏ tế bào T tự hoạt động và hướng dẫn, biệt hóa các tế bào điều hòa T cảm ứng. Các tế bào đuôi gai dung nạp này hoạt động bằng cách chuyển đổi các tế bào T chưa trưởng thành thành FoxP3 + Tregs thông qua trình diện kháng nguyên khi không có tín hiệu đồng kích thích hoặc cytokine và dường như đóng vai trò trung tâm trong việc cảm ứng cũng như duy trì miễn dịch đặc hiệu củaH. pylori.Dung nạp và điều hòa miễn dịch.H
pylori.Dung nạp và điều hòa miễn dịch.H. pyloricũng có khả năng tái lập trình mạnh mẽ các tế bào đuôi gai theo hướng dung nạp bằng cách gây ra hiệu quả biểu hiện FoxP3 trong các tế bào T chưa trưởng thành theo cách phụ thuộc vào yếu tố tăng trưởng khối u (TGF) –β. Dựa trên những quan sát này đã chấp nhận rằng sự hiện diện hoặc không có nhiễmH. pyloricó thể ảnh hưởng đến nguy cơ phát triển một số tình trạng tự miễn dịch, bao gồm các bệnh da liễu qua trung gian miễn dịch. 4. Kết luận Các bệnh da tự miễn được đặc trưng bởi sự rối loạn điều hòa của hệ thống miễn dịch dẫn đến mất khả năng chịu đựng với các kháng nguyên tự thân của da. Sự tương tác kéo dài giữa vi khuẩn và cơ chế miễn dịch của vật chủ làm choH. pylori trởthành một tác nhân lây nhiễm hợp lý để kích hoạt tự miễn dịch.Cáckháng nguyênH. pyloriđược tìm thấy để kích hoạt các tế bào T phản ứng chéo và tạo ra tự kháng thể. Hơn nữa, protein sốc nhiệt của vi sinh vật (HSP) đóng một vai trò quan trọng trong cơ chế bệnh sinh của cácbệnh tự miễnvì mức độ tương đồng trình tự cao với HSP của con người. Việc loại bỏ nhiễmH
Việc loại bỏ nhiễmH. pyloriđã được chứng minh là có hiệu quả ở một số bệnh nhân bị mày đay tự miễn mãn tính,vẩy nến, rụng tóc từng mảng và ban xuất huyết Schoenlein-Henoch. Có dữ liệu mâu thuẫn và gây tranh cãi về mối liên quan của nhiễmH. pylorivới bệnh Behçet, xơ cứng bì và các bệnh bóng nước tự miễn. Không có dữ liệu nào đánh giá mối liên quan của nhiễmH. pylorivới các bệnh tự miễn dịch ở da khác, chẳng hạn như bệnh bạch biến, lupus ban đỏ ở da và viêm da cơ. Các nghiên cứu dịch tễ học và lâm sàng là cần thiết để điều tra mối liên quan giữaH. pylorivà các bệnh này.   Tài liệu tham khảo: Eli Magen và Jorge-Shmuel Delgado.Helicobacter pyloriand skin autoimmune diseases. World J Gastroenterol. 2014 Feb 14; 20(6): 1510–1516.