Hồng cầu là gì? Thiếu hồng cầu có nguy hiểm không?
Bài được viết bởi bác sĩ Huyết học - Truyền máu - Khoa Xét nghiệm - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hạ Long. Tế bào hồng cầu, còn được gọi là hồng cầu, tiểu thể hồng cầu, huyết cầu,..., là loại tế bào máu phổ biến nhất và là phương tiện chính của động vật có xương sống để cung cấp oxy đến các mô cơ thể — thông qua dòng máu chảy qua hệ tuần hoàn. 1. Hồng cầu là gì? Hồng cầulà một loại tế bào máu, chức năng chính làvậnchuyển Oxy.Hồng cầucó chứaHemoglobinlàm nhiệm vụ vận chuyển Oxy từ phổi đến các mô, nhận và vận chuyển CO2 từ các mô trở lại phổi để thải ra ngoài. Ở nhiều động vật bậc thấp, Hemoglobin hòa tronghuyết tương. Ở người, Hemoglobin được chứa tronghồng cầuvì nếu ở dạng tự do trong huyết tương, nó sẽ thấm dần qua cácmao mạchvà bị thất thoát qua nước tiểu. Là mộtprotein, Hemoglobin còn có chức năng đệm kiềm - toan, đây cũng là một chức năng quan trọng củahồng cầu. Hồng cầuđược tạo ra từ các tế bào gốc tạo máu trong tủy xương. Tuy là một tế bào nhưnghồng cầutrưởng thành lại không có nhân. Cáckháng nguyêntrên bề mặthồng cầuđược dùng để xác định nhóm máu. Nhiều hệ thống nhóm máu đã được biết đến, trong đó, sớm nhất và quan trọng nhất là hệ thống nhóm máu ABO
Nhiều hệ thống nhóm máu đã được biết đến, trong đó, sớm nhất và quan trọng nhất là hệ thống nhóm máu ABO. Dưới kính hiển vi điện tử như hình dưới, tế bàohồng cầucó hình đĩa lõm hai mặt với đường kính khoảng 7,8 μm; chỗ dày nhất là 2,5 μm và không quá 1 μm ở trung tâm. Thể tích trung bình củahồng cầuvào khoảng 85 - 95 fL.Hồng cầucó khả năng biến dạng rất cao mà không bị vỡ, bị rách khi di chuyển qua các mao mạch chật hẹp. Đó là nhờ màng tế bàohồng cầuvừa có tính dẻo dai, lại có thừa khả năng chứa các thành phần bên trong. Số lượng hồng cầu trongmáuphụ thuộc vào giới tính, độ tuổi, chủng tộc, vùng địa lý,... Ở nam giới: 4,2 - 6,0 T/L. Nữ giới: 3,8 – 5,5 T/L. Trẻ sơ sinh: 4,5 – 6,0 T/L. 2. Hồng cầu được sinh ra ở đâu? Trong những tuần đầu tiên của phôi thai, những tế bàohồng cầucó nhân được tạo ra trong túi noãn hoàng. Ba tháng giữa thai kỳ,gan(chủ yếu), lách và các hạch lympho là những cơ quan tạohồng cầu (hồng cầucó nhân). Những tháng cuối thai kỳ về sau, chỉ có tủy xương là nơi tạohồng cầu. Dưới 5 tuổi, hầu như tủy xương nào cũng tạohồng cầu. Lớn lên, tủy các xương ống (trừ đoạn gần của xương cánh tay và xương chày) dần dần mỡ hóa và không sản xuấthồng cầunữa
Lớn lên, tủy các xương ống (trừ đoạn gần của xương cánh tay và xương chày) dần dần mỡ hóa và không sản xuấthồng cầunữa. Sau tuổi 20,hồng cầuđược tạo ra trong tủy các xương dẹt (như xương đốt sống, xương ức, xương sườn, xương vai, xương chậu, xương sọ). Càng lớn tuổi, chức năng sinhhồng cầucàng giảm. Các giai đoạn phát triển của dòng hồng cầu sau tế bào gốc đa năng: Các tế bào gốc đa năng sinh máu là nguồn tạo ra tất cả các loại tế bào máu, bao gồmhồng cầu. Các tế bào đa năng sinh sôi, một số tế bào con sẽ tiếp tục làm nguồn tế bào gốc đa năng, còn đa số sẽ biệt hóa qua nhiều giai đoạn để thành các dònghồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu. Sự sinh sản và phát triển của các tế bào gốc được điều khiển bởi cácproteingọi là các chất kích thích sinh máu, mỗi loại có những đặc điểm riêng. Interleukin-3 là chất kích thích sinh máu tác động lên hầu hết các dòng tế bào máu, trong khi các chất kích thích sinh máu khác chỉ ảnh hưởng đến một vài loại tế bào. Các chất kích thích sinh máu và phát triển không có vai trò trong sự biệt hóa các dòng tế bào máu. Đây là nhiệm vụ của loại protein khác - các chất kích thích biệt hóa
Đây là nhiệm vụ của loại protein khác - các chất kích thích biệt hóa. Các chất cảm ứng (biệt hóa và tăng trưởng) được tạo ra bên ngoài tủy xương.Hồng cầulưới xuyên mạch, rời tủy xương đi vào máu tuần hoàn. Tàn dư của các bào quan cũng tiêu hết trong vòng 1 đến 2 ngày. 3. Hồng cầu bị tiêu hủy ở đâu? Trung bình mộthồng cầungười sống được 120 ngày kể từ khi rời tủy xương đi vào máu tuần hoàn.Hồng cầucũng có thể bị các nguyên sinh vật tấn công và phá hủy, điển hình làký sinh trùng sốt rét,... Với đời sống chỉ khoảng120 ngày,hồng cầulà một trong những loại tế bào được thay thế nhiều nhất của cơ thể. Tuy không có nhân, ti thể và hệ lưới nội chất, trong bào tươnghồng cầuvẫn có một số enzyme thực hiện chức năng chuyển hóaglucosevà tạo ra một lượng nhỏ ATP. Đồng thời, các enzyme đó cũng giúp: Gìn giữ sự dẻo dai của mànghồng cầu. Đảm bảo trao đổi ion qua màng tế bào. Giữ sắt trong Hemoglobin dưới dạng hóa trị 2 thay vì hóa trị 3. Ngăn chặn phản ứng oxy hóa của các protein tronghồng cầu. Mặc dù vậy, theo thời gian, hệ chuyển hóa củahồng cầungày càng kém hiệu quả, khiến cho mànghồng cầutrở nên mong manh, dễ vỡ
Mặc dù vậy, theo thời gian, hệ chuyển hóa củahồng cầungày càng kém hiệu quả, khiến cho mànghồng cầutrở nên mong manh, dễ vỡ. Do đó, cáchồng cầugià sẽ bị vỡ khi đi qua tổ chức chật chội của hệ tuần hoàn, chủ yếu là tại lách và gan. Tủy đỏ của lách có cấu trúc vách mà hầu hết cáchồng cầuđều phải đi qua. Cấu trúc này chỉ rộng vẻn vẹn có 3 μm (trong khihồng cầucó đường kính trên dưới 7,5 μm). Ở những người bị cắt bỏ lách, lượnghồng cầubất thường lưu thông trong máu tăng lên đáng kể. Sự hủy Hemoglobin: Khihồng cầuvỡ ra và phóng thích Hemoglobin chứa bên trong, Hemoglobin gần như lập tức được hấp thụ bởi các đại thực bào tại khắp nơi trong cơ thể nhưng chủ yếu là bởi các tế bào Kupffer ở gan và các đại thực bào ở lách và tủy xương. Vài giờ đến vài ngày sau, các đại thực bào sẽ “nhả” sắt lấy từ Hemoglobin trở lại máu. Sắt được chuyên chở đến tủy xương để tạohồng cầumới hoặc đến gan và các mô khác để dự trữ. Thành phần porphyrin của Hemoglobin sau khi trải qua một loạt các biến đổi, trở thành sắt tố mật (tứcbilirubin). Chất này theo tĩnh mạch lách đổ vào tĩnh mạch cửa vào gan, được gan sử dụng để tổng hợp mật phục vụ cho tiêu hóa. 4
Chất này theo tĩnh mạch lách đổ vào tĩnh mạch cửa vào gan, được gan sử dụng để tổng hợp mật phục vụ cho tiêu hóa. 4. Thiếu hồng cầu có nguy hiểm không? Chức năng chính củahồng cầulà vận chuyển Oxy và cân bằng kiềm - toan cơ thể. Vậy, thiếuhồng cầusẽ dẫn đến giảm khả năng vận chuyển Oxy từ phổi đến các tổ chức và giảm khả năng nhận khí CO2 từ tổ chức đưa về phổi để đào thải ra ngoài. Bệnh thiếu máulà tình trạng máu có số lượnghồng cầuthấp hơn so với bình thường. Bệnh thiếu máu cũng có thể xảy ra nếu cáchồng cầukhông chứa đủ hemoglobin. Hemoglobin là một protein giàu chất sắt làm máu có màu đỏ. Protein này giúp cáchồng cầumang oxy từ phổi đến các phần còn lại của cơ thể. Các dấu hiệu thiếu máu là cơ thể thấy mệt mỏi do không nhận được đủhồng cầuvận chuyển oxy, yếu và cũng có thể có các triệu chứng khác như da xanh, khó thở, hoa mắt, chóng mặt (nhất là khi thay đổi tư thế), hay đau đầu,tim đập nhanh, trẻ em chậm phát triển,... Khi có các dấu hiệu như trên, bạn cần đến khám bác sĩ sớm để được tư vấn và xét nghiệm. Xét nghiệm máu thường quy là xét nghiệm đơn giản và phổ biến giúp kiểm tra xemhồng cầucó bình thường không
Xét nghiệm máu thường quy là xét nghiệm đơn giản và phổ biến giúp kiểm tra xemhồng cầucó bình thường không. Khoa Xét nghiệmBệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmecbao gồm đầy đủ các lĩnh vực chuyên sâu: Hóa sinh, Huyết học - Truyền máu, Vi sinh - Ký sinh trùng và Giải phẫu bệnh với đội ngũ y bác sĩ giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm mang đến những chẩn đoán chính xác nhất. Mọi xét nghiệm được vận hành theo quy trình xét nghiệm chuẩn của Bộ Y tế, kiểm tra chất lượng nghiêm ngặt. Lấy mẫu, vận chuyển mẫu xét nghiệm an toàn Đảm bảo chất lượng xét nghiệm Trả kết quả trong thời gian sớm nhất, hỗ trợ tích cực bác sĩ điều trị hiệu quả Các thiết bị xét nghiệm tự động hóa kết hợp bán tự động hiện đại, đồng bộ của các hãng nổi tiếng và uy tín trong lĩnh vực xét nghiệm trên thế giới như Beckman Coulter (Mỹ), Roche (Thụy Sĩ): Hệ thống vận chuyển bệnh phẩm và trả kết quả bằng khí nén hiện đại của hãng Beckman – Coulter (Mỹ) tránh ô nhiễm, nhầm lẫn mẫu bệnh phẩm, đồng thời tránh tác động của môi trường lên mẫu bệnh phẩm, cho kết quả xét nghiệm chính xác với thời gian trả kết quả nhanh
Hệ thống định danh và kháng sinh đồ tự động VITEK2 COMPACT Biormerieux thực hiện các xét nghiệm vi sinh là hệ thống thiết bị đang được sử dụng tại các bệnh viện lớn tại Hà Nội và Hải Phòng. Giải phẫu bệnh: Máy nhuộm hóa mô miễn dịch và lai tại chỗ tự động BenchMark XT đầu tiên tại Hải Phòng xác định nguồn gốc và phân loại các ung thư khác nhau giúp chẩn đoán chính xác các loại ung thư.   Bài viết tham khảo: login.medlatec.vn, vienhuyethoc.vn, bthh.org.vn