Các xét nghiệm lipid máu cần thực hiện khi đi khám sức khỏe tổng quát
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa II Hồ Viết Lệ Diễm -Bác sĩ Nội tổng quát -Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park. Rối loạn lipid máu là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của các bệnh lý tim mạch. Tuy nhiên, không giống như tuổi tác, giới tính, đây là yếu tố nguy cơ hoàn toàn có thể thay đổi được. Vì vậy, việc thực hiện xét nghiệm lipid máu khi đi khám sức khỏe tổng quát và kiểm soát nồng độ mỡ máu tốt là một cách phòng tránh bệnh tật, đảm bảo chất lượng sống và kéo dài tuổi thọ về sau. 1. Rối loạn lipid máu là gì? Rối loạn lipid máulà tình trạng nồng độ các chất chuyển hóa của cholesterol trong huyết tương cao hơn các giá trị bình thường. Cùng vớităng huyết áp, bệnh tim thiếu máu cục bộ, đái tháo đường, đây là một rối loạn chuyển hóa mạn tính khá thường gặp, làm tăng quá trìnhxơ vữa động mạch, tổn thương các cơ quan đích như tim, não, thận. Thực vậy, nhiều nghiên cứu cho thấy khi bị tăng lipid máu, đây là nguyên nhân chính dẫn đến tăng xơ vữa động mạch vàbệnh mạch vành. Lúc này, việc điều trị làm giảm nồng độ cholesterol sẽ có ý nghĩa giúp làm giảm nguy cơ các biến cố tim mạch một cách đáng kể. 2
Lúc này, việc điều trị làm giảm nồng độ cholesterol sẽ có ý nghĩa giúp làm giảm nguy cơ các biến cố tim mạch một cách đáng kể. 2. Các xét nghiệm lipid máu khám sức khỏe tổng quát là gì? Cholesterollà một loạilipid máuhiện diện ở màng tế bào và là tiền chất của các acid mật và hormone steroid. Cholesterol di chuyển trong máu dưới dạng những hạt riêng biệt chứa cả lipid và protein (lipoprotein). Trong các loại sản phẩm chuyển hóa của cholesterol, hai loại lipoprotein chính được tìm thấy ở huyết thanh là lipoprotein trọng lượng phân tử thấp (LDL-C) và lipoprotein trọng lượng phân tử cao (HDL-C). LDL-Ctạo nên 60 - 70% tổng lượng cholesterol huyết thanh, chứa một apolipoprotein đơn tên là apo B-100 (apo B). LDL-C là loại lipoprotein có tính sinh xơ vữa động mạch chính và được xác định là mục tiêu đầu tiên trong điều trị hạ cholesterol. HDL-Cchiếm 20 - 30% tổng lượng cholesterol huyết thanh. Các apolipoprotein chính của HDL-C là apo A-I và apo A-II. Nồng độ HDL-C có mối tương quan nghịch với nguy cơ bệnh mạch vành tim. Một số bằng chứng cho thấy HDL-C có vai trò bảo vệ chống lại quá trình xơ vữa động mạch. Loại lipoprotein thứ ba là chylomicron, rất giàutriglyceride
Loại lipoprotein thứ ba là chylomicron, rất giàutriglyceride. Chúng được sản xuất tạiruột nonvà xuất hiện trong máu sau bữa ăn có chất béo. Tuy nhiên, nguồn triglyceride chính là được tổng hợp qua hai con đường là tại gan, mô mỡ và tại ruột non. Nhiều nghiên cứu cho thấy mối liên quan giữa nồng độ triglyceride với bệnh mạch vành tim. Chính vì các lý do trên, trong thực hành lâm sàng, bác sĩxét nghiệm lipid máulà xét nghiệm định lượng của nồng độ cholesterol toàn phần, HDL-C, LDL-C và triglyceride theo đơn vị chuẩn milimol/Lit (mmol/L) hoặc milligram/decilit (mg/dL). Tuy nhiên, một số thiết bị xét nghiệm có thể tính toán gián tiếp nồng độ LDL-C thông qua các thông số đã có, bằng công thức như sau: LDL-C = cholesterol toàn phần - HDL-C - triglyceride/2,2 (nếu các giá trị được tính theo đơn vị mmol/L) LDL-C = cholesterol toàn phần - HDL-C - triglyceride/5 (nếu các giá trị được tính theo đơn vị mg/dL) 3. Nhận xét các kết quả xét nghiệm lipid máu như thế nào? Vì nồng độlipid máucó liên quan đến bữa ăn, thời điểm thực hiện lý tưởng là khi người bệnh đã nhịn ăn 12 giờ đồng hồ, thường là buổi sáng sau khi ngủ dậy
Nếu lấy máu bất kỳ hay khi người bệnh đã ăn thì kết quả có thể là tănglipid máugiả tạo. Ngưỡng bất thường và các mức độ rối loạn từng chỉ số trongxét nghiệm lipid máuđược trình bày trong bảng sau: 4. Khám sức khỏe tổng quát định kỳ và xét nghiệm lipid máu tại Vinmec Khi đời sống vật chất và trình độ hiểu biết không ngừng được nâng cao, việc kiểm tra sức khỏe thường xuyên là vô cùng cần thiết để mọi người có cơ hội sống lâu hơn và sống khỏe hơn. Thực vậy, bằng cách chủ động đikhám sức khỏe tổng quátngay từ khi chưa có bất kỳ một dấu hiệu bất thường nào, thông qua việc thăm hỏi, khám bệnh và thực hiện các xét nghiệm tầm soát, bác sĩ có thể giúp xác định các dấu hiệu cảnh báo sớm. Đặc biệt làrối loạn lipid máuhay cáchội chứng chuyển hóanói chung, khi được phát hiện ở giai đoạn đầu, việc điều trị có thể hiệu quả hơn, thành công hơn và chủ động phòng ngừa các biến cố tim mạch cho người bệnh. Theo đó, kiểm tra mức độ lipid trong máu là một trong những cận lâm sàng cho bệnh tim mạch cơ bản. Nếu nằm ở mức cao, đây sẽ là yếu tố của bệnh lý xơ vữa động mạch, gây ra nhồi máu cơ tim và đột quỵ
Nếu nằm ở mức cao, đây sẽ là yếu tố của bệnh lý xơ vữa động mạch, gây ra nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Lúc này, người bệnh sẽ được điều trị bằng thuốc hạ mỡ máu và hẹn đánh giá hiệu quả sau ít nhất ba tháng. Trong trường hợp chưa đạt mục tiêu điều trị, điều chỉnh thuốc bằng cách tăng liều hoặc phối hợp thuốc sẽ được xem xét. Điều cần lưu ý khixét nghiệm lipid máulà người bệnh cần nhịn ăn ít nhất 12 giờ nhằm cho ra kết quả chính xác. Song song đó, các xét nghiệm tầm soát khác cũng cần thực hiện đồng thời vớixét nghiệm lipid máunhư đường huyết, chức năng gan và thận.