Bệnh trứng cá: Nguyên nhân và cách điều trị
Bài viết được viết bởi Bác sĩ chuyên khoa I Lê Thị Thu Hằng - Bác sĩ Da Liễu, Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng. Trứng cá (acne) là bệnh da thông thường gây nên do tăng tiết chất bã và viêm của hệ thống nang lông tuyến bã. Bệnh hay gặp ở tuổi thanh thiếu niên, đặc biệt giai đoạn dậy thì. 1. Biểu hiện trứng cá Bệnh biểu hiện với nhiều loại tổn thương khác nhau như mụn cám, sẩn, sẩn viêm, mụn mủ, mụn bọc, nang... khu trú ở vị trí tiết nhiều chất bã như mặt, ngực, lưng. Bệnh có thể tiến triển lâu dài trong nhiều năm, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và chất lượng cuộc sống của người bệnh. 2. Nguyên nhân gây trứng cá Mụn được hình thành dưới tác động của 3 yếu tố chính: Tăng tiết chất bã Tuyến bã chịu sự điều tiết hoạt động của các hormon, đặc biệt làhormon sinh dục nam, các hormon này kích thích tuyến bã hoạt động và phát triển thể tích làmtăng bài tiết chất bã. Sừng hóa cổ nang lông Cổ nang lông tuyến bã bị sừng hóalàm ống bài xuất tuyến bã bị hẹp lại, chất bã không thoát ra ngoài được nên bị ứ đọng lại trong lòng tuyến bã, lâu ngày bị cô đặc lại hình thành nhân trứng cá. Sự gia tăng hoạt động của vi khuẩn Propionibacterium acnes (P. Acnes) P
Sự gia tăng hoạt động của vi khuẩn Propionibacterium acnes (P. Acnes) P. acnes là một trực khuẩn Gram (+) yếm khí và hiếu khí nhẹ cư trú trong nang lông, tuyến bã. Bình thường P.acnes cư trú trên da một cách vô hại. Khi các lỗ nang lông bị ứ lại, các chất bã và tế bào chết sẽ tạo nên môi trường kỵ khí và P. Acnes có thể phát triển, trở nên gây bệnh. Một số yếu tố khác Lạm dụng mỹ phẩm và các thuốc bôi, đặc biệt các sản phẩm có chứa corticoidLạm dụng các thuốc dùng đường toàn thân, đặc biệt làcorticoidĂn uống: quá nhiều đường, sữa..StressMôi trường, khí hậu... Lạm dụng mỹ phẩm và các thuốc bôi, đặc biệt các sản phẩm có chứa corticoidLạm dụng các thuốc dùng đường toàn thân, đặc biệt làcorticoidĂn uống: quá nhiều đường, sữa..StressMôi trường, khí hậu... Lạm dụng mỹ phẩm và các thuốc bôi, đặc biệt các sản phẩm có chứa corticoid Lạm dụng các thuốc dùng đường toàn thân, đặc biệt làcorticoid Ăn uống: quá nhiều đường, sữa.. Stress Môi trường, khí hậu... 3. Chẩn đoán bệnh trứng cá Chẩn đoán xác định:chủ yếu dựa vào lâm sàng: mụn cám, sẩn, mụn mủ, mụn bọc, nang tập trung chủ yếu ở vùng tiết nhiều chất bã như mặt, ngực, lưng
Chẩn đoán mức độ:Theo Karen McCoy (2008), bệnh trứng cá chia thành ba mức độ: Mức độ nhẹ: dưới 20 tổn thương không viêm, hoặc dưới 15 tổn thương viêm hoặc tổng số lượng tổn thương dưới 30.Mức độ vừa: có 20-100 tổn thương không viêm hoặc 15-50 tổn thương viêm, hoặc 20-125 tổng tổn thương.Mức độ nặng: trên 5 nang, cục hoặc trên 100 tổn thương không viêm, hoặc tổng tổn thương viêm trên 50 hoặc trên 125 tổng tổn thương. Mức độ nhẹ: dưới 20 tổn thương không viêm, hoặc dưới 15 tổn thương viêm hoặc tổng số lượng tổn thương dưới 30.Mức độ vừa: có 20-100 tổn thương không viêm hoặc 15-50 tổn thương viêm, hoặc 20-125 tổng tổn thương.Mức độ nặng: trên 5 nang, cục hoặc trên 100 tổn thương không viêm, hoặc tổng tổn thương viêm trên 50 hoặc trên 125 tổng tổn thương. Mức độ nhẹ: dưới 20 tổn thương không viêm, hoặc dưới 15 tổn thương viêm hoặc tổng số lượng tổn thương dưới 30. Mức độ vừa: có 20-100 tổn thương không viêm hoặc 15-50 tổn thương viêm, hoặc 20-125 tổng tổn thương. Mức độ nặng: trên 5 nang, cục hoặc trên 100 tổn thương không viêm, hoặc tổng tổn thương viêm trên 50 hoặc trên 125 tổng tổn thương. 4
Mức độ nặng: trên 5 nang, cục hoặc trên 100 tổn thương không viêm, hoặc tổng tổn thương viêm trên 50 hoặc trên 125 tổng tổn thương. 4. Điều trị trứng cá 4.1 Nguyên tắc điều trị 4.2 Điều trị cụ thể Các thuốc điều trị tại chỗ: có thể sử dụng một trong các thuốc sau: Kháng sinh tại chỗ: Clindamycin 1%, Erythromycin ...không nên sử dụng một loại thuốc bôi quá 2 tháng. Benzoyl peroxide (BPO): thuốc vừa có tính chất diệt khuẩn vừa có tác dụng tiêu sừng ở cổ nang lông. Retinoid: thuốc có tác dụng diệt khuẩn, chống viêm, tiêu sừng và điều hòa miễn dịch tại chỗ. Các thuốc hay được dùng là Tretinoin, Adaphalene, Tazaroten ... Acid azelaic: thuốc có tác dụng tiêu sừng và kháng viêm. Các thuốc điều trị toàn thân: Kháng sinh: Azithromycin Cyclin thế hệ 2: Doxycyclin, Minocyclin. Erythromycin Clindamycin Isotretinoin: Chỉ định trong điều trị trứng cá mức độ vừa đến nặng, trứng cá dai - dẳng, điều trị bằng các thuốc khác không đáp ứng. Liệu pháp hormon: Chỉ định trong trứng cá mức độ vừa đến nặng Thuốc khác:Biotin, kẽm, Bepanthen... 5. Tư vấn và giáo dục sức khỏe các vấn đề liên quan đến bệnh Hạn chế dùng thuốc có chứa các chất thuộc nhóm Halogen, Corticoid
5. Tư vấn và giáo dục sức khỏe các vấn đề liên quan đến bệnh Hạn chế dùng thuốc có chứa các chất thuộc nhóm Halogen, Corticoid. Ăn ít đường, chocolate, chất béo, đồ rán... Tránh stress tâm lý...