Có cần bổ sung men tiêu hóa cho người lớn?
Bổ sung men tiêu hóa thường được xem là cần thiết bởi nhiều người, đặc biệt khi cơ thể lớn tuổi và khả năng sản xuất men tiêu hóa tự nhiên giảm. Điều này làm dấy lên quan điểm rằng việc sử dụng men tiêu hóa trong mỗi bữa ăn sẽ giúp cải thiện quá trình tiêu hóa. Nhưng liệu quan điểm này có hoàn toàn đúng? Bài viết này được viết dưới sự hướng dẫn chuyên môn của các bác sĩ chuyên khoa Tiêu hoá - Gan Mật - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec. 1. Men tiêu hóa là gì? Men tiêu hóalà các enzym có bản chất làprotein, giữ vai trò quan trọng trong việc xúc tác các phản ứng hóa học, giúp phân giải các chất dinh dưỡng trong thức ăn thành dạng mà cơ thể có thể hấp thụ. Hiện nay, các sản phẩm bổ sung men tiêu hóa ngày càng phổ biến trên thị trường, được quảng bá là có tác dụng ải thiện các triệu chứng rối loạn tiêu hóa nhưđầy hơi, chướng bụng và khó tiêu. Tuy nhiên, liệu việc sử dụng men tiêu hóa bổ sung có thực sự hiệu quả trong việchỗ trợ tiêu hóavà giảm các triệu chứng này hay không? Và bản thân đã thực sự hiểu rõ về men tiêu hóa cùng cách sử dụng một cách đúng đắn? Men tiêu hóa được sản xuất tại nhiều cơ quan trong đường tiêu hóa, bao gồm:nước bọt, dạ dày, tuyến tụy và ruột non
Trong đó, tuyến tụy là nơi sản xuất phần lớn men tiêu hóa, sau đó bài tiết vào ruột non – nơi diễn ra quá trình tiêu hóa và hấp thụ thức ăn chính. Khituyến tụykhông sản xuất đủ lượng men tiêu hóa cần thiết, cơ thể sẽ khôngtiêu hóa thức ănmột cách hiệu quả. Tình trạng thiếu hụt men tiêu hóa ở mức độ nhẹ có thể dẫn đến các triệu chứng như đầy bụng, chướng hơi, trong khi thiếu hụt nghiêm trọng có thể gây sụt cân và suy dinh dưỡng. Ở những bệnh nhân được chẩn đoán suy tuyến tụy, việc bổ sung men tiêu hóa thường cần thực hiện theo chỉ định của bác sĩ với các loại thuốc kê đơn phù hợp. 2. Các loại men tiêu hóa trong cơ thể người Cơ thể con người sản xuất ba loại men tiêu hóa chính, mỗi loại đảm nhiệm vai trò phân giải một nhóm chất dinh dưỡng khác nhau: Amylase: Đây là men tiêu hóa giúp phân giải tinh bột và carbohydrate thành đường để dễ dàng hấp thụ vào máu. Một loại amylase đặc biệt được gọi là ptyalin sẽ tiết ra từ tuyến nước bọt. Ptyalin đóng vai trò quan trọng trong việc tiêu hóa tinh bột và glycogen ngay từ miệng, chuyển các chất này thành những đường đơn như maltose, glucose. Protease: Men tiêu hóa này giúp phân giải protein thành cácaxit amin– dạng chất cơ thể có thể hấp thụ
Protease: Men tiêu hóa này giúp phân giải protein thành cácaxit amin– dạng chất cơ thể có thể hấp thụ. Protease được sản xuất tại dạ dày, tuyến tụy và ruột non. Trong dạ dày, pepsin là men tiêu hóa chính thuộc nhóm protease, đảm nhiệm việc phân hủy protein thành các peptide và axit amin, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình hấp thụ ở ruột non. Lipase: Đây là men tiêu hóa chịu trách nhiệm phân giảilipid(chất béo và dầu) thành glycerol cũng như axit béo. Lipase được sản xuất chủ yếu tại tuyến tụy và ruột non. Ngoài ra, lipase cũng có trong sữa mẹ giúp trẻ sơ sinh tiêu hóa và hấp thụ chất béo hiệu quả hơn khi bú. Lipid không chỉ là nguồn năng lượng dự trữ quan trọng của cơ thể mà còn tham gia vào cấu trúc màng tế bào và các quá trình sinh học khác. Nhờ sự phối hợp của các loại men tiêu hóa này, cơ thể có thể hấp thụ tối đa các chất dinh dưỡng từ thực phẩm. 3. Đối tượng sử dụng, bổ sung men tiêu hóa Dưới đây là các trường hợp được chỉ định và chống chỉ định khi sử dụng hoặc cầnbổ sung men tiêu hóa. Người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi sử dụng: 3.1
Người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi sử dụng: 3.1. Chỉ định bổ sung men tiêu hóa Men tiêu hóa không kê đơn (OTC) thường được chỉ định sử dụng trong các trường hợp sau: Người mắc rối loạn phổ tự kỷ (ASD): Men tiêu hóa giúp cải thiện các triệu chứng tiêu hóa bất thường, như đau bụng do không dung nạp lactose, nôn mửa hoặc giảm các phản ứng cảm xúc và hành vi liên quan. Biến chứng trong điều trị ung thư. Bệnh Celiac. Khó tiêu hóa carbohydrate lên men. Chứng khó tiêu chức năng. Bệnh viêm ruột(IBD). Hội chứng ruột kích thích(IBS). Hấp thu hay không dung nạp lactose. Đau nhức cơ bắp sau tập thể dục. Thoái hoá khớp. Đối với các tình trạng nghiêm trọng hơn như suy tụy ngoại tiết (EPI), viêm tụy, phẫu thuật cắt bỏ tuyến tụy hoặc xơ nang, bệnh nhân thường cần điều trị bằng liệu pháp thay thế enzym (ERT) theo toa của bác sĩ. 3.2. Đối tượng chống chỉ định sử dụng men tiêu hóa Một số trường hợp không nên sử dụng men tiêu hóa, bao gồm: Men tiêu hóa nguồn gốc từ động vật: Không phù hợp với người ăn chay hoặc kiêng thực phẩm từ động vật. Dị ứng với thành phần men tiêu hóa: Tránh sử dụng nếu có tiền sử dị ứng với các thành phần hoặc dẫn xuất từ loại men đó
Dị ứng với thành phần men tiêu hóa: Tránh sử dụng nếu có tiền sử dị ứng với các thành phần hoặc dẫn xuất từ loại men đó. Men Bromelain: Không dùng cho người có lượng tiểu cầu thấp hoặc đang sử dụng thuốc làm loãng máu. Phụ nữmang thaihoặc đang cho con bú. 4. Khả năng sản xuất men tiêu hóa của cơ thể có giảm theo độ tuổi không? Câu trả lời là có. Theo thời gian, khả năng sản xuất men tiêu hóa của cơ thể có thể bị giảm đi do nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm: Suy giảm chức năng của các cơ quan sản xuất men tiêu hóa: Các cơ quan như tuyến nước bọt, dạ dày, tuyến tụy vàruột nonđảm nhiệm vai trò sản xuất men tiêu hóa. Khi cơ thể lão hóa, các cơ quan này dần mất đi chức năng hoạt động bình thường, dẫn đến giảm khả năng sản xuất men tiêu hóa. Bệnh lý tại các cơ quan sản xuất men tiêu hóa: Các bệnh lý tại dạ dày, tuyến tụy hoặc ruột non có thể gây suy giảm nghiêm trọng khả năng sản xuất men tiêu hóa. Ví dụ, các bệnh như bệnh Celiac, viêm tụy hoặc ung thư tuyến tụy đều ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếtenzymcủa các cơ quan này, dẫn đến các vấn đề tiêu hóa nghiêm trọng
Chế độ ăn uống không cân đối: Một chế độ ăn nghèo nàn dinh dưỡng hoặc lạm dụng thực phẩm chế biến sẵn có thể gây thiếu hụt các dưỡng chất cần thiết cho hoạt động của các cơ quan sản xuất men tiêu hóa, từ đó làm giảm hiệu quả tiêu hóa thức ăn. Căng thẳng và các bệnh lý thần kinh:Stresskéo dài, đặc biệt là các rối loạn tâm thần như trầm cảm hoặc tự kỷ, không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể mà còn có thể làm giảm sản xuất men tiêu hóa, khiến các triệu chứng rối loạn tiêu hóa trở nên trầm trọng hơn. Những yếu tố này góp phần khiến khả năng tiêu hóa của cơ thể giảm sút khi lớn tuổi, đòi hỏi sự chú ý đến chế độ dinh dưỡng, cải thiện sức khỏe tổng thể và bổ sung men tiêu hóa để duy trì hệ tiêu hóa khỏe mạnh. 5. Hướng dẫn bổ sung men tiêu hóa cho người lớn Việc sử dụng men tiêu hóa có thể mang lại hiệu quả đặc biệt trong các trường hợp người lớn bị tiêu hóa kém, suy dinh dưỡng, thiếu hụt men tiêu hóa hoặc mắc các bệnh lý ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa như bệnh Celiac,đái tháo đườnghoặc xơ nang. Một số nguyên tắc sử dụng men tiêu hóa: 5.1 Sử dụng đúng chỉ định Men tiêu hóa chỉ nên được bổ sung theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế
Một số nguyên tắc sử dụng men tiêu hóa: 5.1 Sử dụng đúng chỉ định Men tiêu hóa chỉ nên được bổ sung theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế. Việc tự ý sử dụng mà không có chỉ định có thể gây ra những ảnh hưởng không mong muốn. 5.2 Dùng men tiêu hóa cùng với thức ăn Đa phần các loại men tiêu hóa phát huy hiệu quả tốt nhất khi được bổ sung trong hoặc ngay trước bữa ăn. Men tiêu hoá hoạt động tối ưu khi kết hợp với các loại thực phẩm tương ứng. Ví dụ: Men lactase (giúp tiêu hóa đường lactose trong sữa) nên được uống cùng với các sản phẩm từ sữa. Men amylase (hỗ trợ tiêu hóa carbohydrate phức hợp có trong đậu và rau) nên được bổ sung ngay trước khi ăn các thực phẩm này để giảm cảm giác đầy bụng khó tiêu. 5.3 Liều lượng và thời điểm sử dụng Thời điểm sử dụng, bổ sung men tiêu hóa có thể khác nhau tùy theo loại sản phẩm. Một số loại cần được dùng trong bữa ăn, trong khi những loại khác nên uống ngay trước khi ăn. Liều lượng bổ sung phụ thuộc vào loại men tiêu hóa và tình trạng cụ thể của người sử dụng. Ngoài ra, người sử dụng cần tuân thủ hướng dẫn trên bao bì sản phẩm hoặc theo chỉ định của bác sĩ
Ngoài ra, người sử dụng cần tuân thủ hướng dẫn trên bao bì sản phẩm hoặc theo chỉ định của bác sĩ. Nếu người dùng không chắc chắn về loại men tiêu hóa phù hợp, thời gian uống hoặc liều lượng, hãy tham khảo ý kiến của dược sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Điều này giúp đảm bảo việc bổ sung men tiêu hóa đạt hiệu quả tối ưu và an toàn cho sức khỏe.  Nguồn tham khảo: suckhoedoisong.vn, hellobacsi.com, health.usnews.com