Liệu pháp dinh dưỡng cho hội chứng ruột ngắn ở bệnh nhân trưởng thành
Bài viết bởi Bác sĩ Mai Viễn Phương - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park Điều trị thành công của bệnh nhân bị hội chứng ruột ngắn (Short Bowel Syndrome - SBS ) phụ thuộc vào sự thích nghi của ruột còn lại, đòi hỏi sự kết hợp của liệu pháp dược lý và dinh dưỡng. Mặc dù chế độ ăn kiêng hội chứng ruột ngắnkhá giống nhau đối với những người có và không có các đoạn đại tràng , nhưng cần lưu ý một số khác biệt chính. Bài viết này trọng tâm là can thiệp vào chế độ ăn uống nhằm tăng cường sự thích nghi, tăng khả năng hấp thụ và kết quả là giảm lượng phân. 1. Tổng quan Nếu không sử dụng tích cực các tác nhân dược lý, chế độ ăn uống một mình nói chung sẽ không có hiệu quả trong việc hạn chế tiêu chảy nhiều ở bệnh nhânhội chứng ruột ngắn. Tuy nhiên, liệu pháp ăn kiêng là một thành phần quan trọng của việc chăm sóc ở những bệnh nhân này. Nền tảng của liệu pháp ăn kiêng là điều chỉnh lượng thức ăn để tạo điều kiện sử dụng chất dinh dưỡng và chất lỏng tối đa bằng cách giảm lượng phân. Đầu ra của phân trong hội chứng ruột ngắn được thúc đẩy bởi tải trọng chất lỏng vượt quá khả năng hấp thụ của ruột rút ngắn; nhưng các yếu tố khác cũng góp phần
Ví dụ, ngoài việc mất diện tích bề mặt hấp thụ, các cơ chế phản hồi kiểm soát quá trình vận chuyển và tiết axit và bicarbonate thường bị. Sự hiểu biết rõ ràng về các yếu tố này là điều cần thiết để lựa chọn các can thiệp điều trị tốt nhất. 2. Đánh giá dinh dưỡng ban đầu Đánh giá ban đầu của tất cả bệnh nhânhội chứng ruột ngắnnên bao gồm đánh giá toàn diện về dinh dưỡng. Thông tin thu được phải bao gồm tiền sử liên quan đến sự thay đổi cân nặng, việc sử dụng thuốc (bao gồm cả thuốc bổ sung và thuốc không kê đơn), sự hiện diện của các triệu chứng khác có thể ảnh hưởng đến việc uống hoặc mất chất lỏng, các dấu hiệu / triệu chứng tiềm ẩn của thiếu vi chất dinh dưỡng và thể chất đánh giá các dấu hiệu mất nước và suy dinh dưỡng. Thông tin bổ sung cần được thu thập lúc ban đầu bao gồm tiền sử y tế, tâm thần và phẫu thuật liên quan trong quá khứ, bao gồm các bệnh đi kèm và sự hiện diện của cácbiến chứng ruộtchẳng hạn như miệng ống nối; tắc nghẽn mãn tính; lỗ rò qua da; và dẫn lưu phúc mạc
Cũng nên thu thập tiền sử hỗ trợ dinh dưỡng, bao gồm thông tin liên quan đến thiết bị tiếp cận đường ruột và / hoặc tĩnh mạch trung tâm, công thức được sử dụng, đường dùng và phương pháp sử dụng, và các biến chứng đã biết trước đó. Cuối cùng, với mức độ động lực cao cần thiết để tuân thủ chế độ ăn uống, chất lỏng và các phương pháp điều trị y tế được chỉ định, sẽ rất hữu ích khi hỏi về trình độ học vấn, động lực, hệ thống hỗ trợ và các rào cản tiềm năng về kinh tế hoặc khác của họ. 3. Kiểm soát lượng dịch xuất nhập của cơ thể Bệnh nhân bịhội chứng ruột ngắnnên được hướng dẫn về cách đo lượng chất lỏng hàng ngày và lượng nước tiểu / phân, vì đánh giá định kỳ các thông số này giúp định hướng nhu cầu chất lỏng. Cũng hữu ích khi xem lại nhật ký thực phẩm, tốt nhất là trong khoảng thời gian vài ngày, để xác định chế độ ăn uống thông thường của bệnh nhân hội chứng ruột ngắn và lượng năng lượng hàng ngày. Đánh giá cơ bản về chất điện giải và mức vi chất dinh dưỡng (xem phần vi chất dinh dưỡng bên dưới) nên được thực hiện khi khám bệnh ban đầu. Do nguy cơ mắc bệnh xương chuyển hóa cao ở những bệnh nhân này, mật độ xương nên được đánh giá ban đầu và theo dõi sau mỗi 1-2 năm. 4
Do nguy cơ mắc bệnh xương chuyển hóa cao ở những bệnh nhân này, mật độ xương nên được đánh giá ban đầu và theo dõi sau mỗi 1-2 năm. 4. Chế độ ăn uống - Bài học kinh nghiệm Bằng chứng ban đầu chứng minh tác dụng có lợi củaliệu pháp ăn kiêng ở bệnh nhân hội chứng ruột ngắndựa trên một số nghiên cứu hạn chế bao gồm một số lượng nhỏ bệnh nhân có các giải phẫu ruột khác nhau. Các nghiên cứu này thường chứng minh sự giảm lượng phân và tăng trong việc hấp thụ tùy thuộc vào giải phẫu ruột còn lại và loại và lượngcarbohydratevà chất béo được sử dụng. Cụ thể, những bệnh nhân hội chứng ruột ngắn với một đoạn ruột kết còn lại dường như thu được lợi ích nhiều nhất về mặt hấp thu chất dinh dưỡng và giảm thất thoát phân từ chế độ ăn nhiều carbohydrate phức hợp, ít chất béo vừa phải. Trong một môi trường nội trú, Byrne và cộng sự theo dõi gần 400 bệnh nhân trong khoảng thời gian 10 năm sau khi tư vấn chuyên sâu và theo dõi chặt chẽ trong 2-4 tuần và chứng minh thêm tầm quan trọng của chế độ ăn hội chứng ruột ngắn đối với việc cải thiện lượng phân và cả tình trạng dinh dưỡng và hydrat hóa. Họ kết luận rằng bệnh nhân đại tràng được hưởng lợi từ một chế độ ăn khác với những người không có ruột kết
Họ kết luận rằng bệnh nhân đại tràng được hưởng lợi từ một chế độ ăn khác với những người không có ruột kết. Bệnh nhân cắt hỗng tràng cuối thường hấp thụ nhiều chất dinh dưỡng hơn chất lỏng, vì vậy ban đầu có thể cần ít nhấtdịch truyền tĩnh mạch(IV). Ngược lại, ở những bệnh nhân hội chứng ruột ngắn có nối thông hỗng tràng hoặc hỗ trợ tràng, natri và nước được hấp thu nhiều hơn, và những bệnh nhân này có thể cần nhiều chất dinh dưỡng bổ sung hơn là dịch. Đối với tất cả bệnh nhân bịhội chứng ruột ngắn, các can thiệp chế độ ăn uống quan trọng nhất là cho ăn ít hơn, thường xuyên hơn, tránh ăn đường đơn dưới mọi hình thức và nhai thức ăn thật kỹ. Sự thành công lâu dài của chế độ ăn kiêng hội chứng ruột ngắn tối ưu đòi hỏi phải được giáo dục chuyên sâu, tư vấn và giám sát dinh dưỡng đầy đủ để duy trì sự tuân thủ và đạt được khả năng phục hồi đường ruột, tính độc lập của dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch và tự chủ về đường ruột. Một trong những vai trò quan trọng của chuyên gia dinh dưỡng là chuyển tất cả dữ liệu thành các loại thực phẩm và bữa ăn đáp ứng sở thích và lối sống của từng cá nhân
Bệnh nhân không chỉ cần được thông báo về những gì họ cần tránh mà quan trọng hơn là những gì họ có thể ăn. 5. Khả năng hấp thu ở bệnh nhân có hội chứng ruột ngắn Nhìn chung, hầu hết các bệnh nhânhội chứng ruột ngắnở tuổi trưởng thành ổn định chỉ hấp thụ khoảng một nửa đến hai phần ba năng lượng so với bình thường; do đó, khẩu phần ăn phải được tăng ít nhất 50% so với nhu cầu ước tính của họ (tức là, chế độ ăn “hyperphagic”) . Tuy nhiên, ở một số người, lượng tăng này có thể góp phần làm mất quá nhiều vi chất dinh dưỡng và chất lỏng do tiêu chảy nặng hơn. Việc thiết lập mục tiêu lượng calo và chất lỏng hàng ngày đạt được bằng cách theo dõi cẩn thận. Có thể cần điều chỉnh dựa trên sự dung nạp, được xác định bởi các triệu chứng, lượng phân, đánh giá liên tục về những gì họ ăn và khi làm như vậy, đánh giá sự hiểu biết của bệnh nhân về liệu pháp ăn kiêng, cùng với mức vi chất dinh dưỡng, thay đổi cân nặng và tình trạng hydrat hóa.