Hiệu quả và an toàn của thuốc chống xơ gan do bệnh gan ứ mật
Bài viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park Việc xác định hiệu quả và an toàn của thuốc chống xơ gan do bệnh gan ứ mật vẫn còn là một thách thức vì có nhiều phương thức khác nhau có sẵn để đánh giá tình trạng xơ hóa gan ở người bệnh. 1. Bệnh viêm đường mật nguyên phát và viêm đường mật xơ cứng nguyên phát Mặc dù đã được sử dụng nhiều thập kỷ và phát triển thuốc gần đây, UDCA vẫn là tiêu chuẩn chăm sóc chobệnh viêm đường mật nguyên phát (PBC). UDCA là một axit mật ưa nước đã được chứng minh là cải thiện sinh hóa gan và làm chậm sự tiến triển mô học của bệnh, cải thiện tỷ lệ sống không cần ghép gan. Trong một nghiên cứu được thực hiện bởi Corpechotvà cộng sự, liệu pháp UDCA đã được chứng minh là làm giảm đáng kể tỷ lệ tiến triển từ bệnh ở giai đoạn đầu đếnxơ hóa ganrộng hoặc xơ gan với tốc độ 7% mỗi năm đối với UDCA so với 34% đối với giả dược (P<0,002). 2. Vai trò của Axit Norursodeoxycholic Axit Norursodeoxycholic là chất tương đồng C23 của UDCA đã cho thấy trong nghiên cứu đối chứng giả dược, ngẫu nhiên, pha 2, cải thiện sinh hóa đáng kể bao gồm giảm phosphatase kiềm (ALP) và men gan
Tuy nhiên, các nghiên cứu sâu hơn được yêu cầu để đánh giá hiệu quả mô học. Không giống như vai trò tiền tuyến của nó trong PBC, UDCA có những vai trò đáng nghi ngờ trong điều trị viêm đường mật xơ cứng nguyên phát (PSC). AASLD khuyến cáo không nên sử dụng UDCA do thiếu dữ liệu có lợi và có thể có kết quả xấu hơn. 3. Vai trò của axit obeticholic Lựa chọn điều trị dòng thứ 2 bao gồm axit obeticholic cho những người không đáp ứng với UDCA, đã cho thấy một số kết quả không phải mô học đầy hứa hẹn. Sự chấp thuận của nó dựa trên nghiên cứu POISE, một nghiên cứu có đối chứng với giả dược kéo dài 1 năm đã chứng minh sự giảm đáng kể ALP,bilirubintoàn phần và aminotransferase. Các nhà điều tra cũng đánh giá bệnh lý gan tiềm ẩn bằng các biện pháp không xâm lấn như TE và chấm điểm xơ gan tăng cường, nhưng kết quả không có sự khác biệt đáng kể giữa nhóm OCA và nhóm giả dược. Cần lưu ý rằng bệnh nhân dùng OCA, bị ngứa tăng phụ thuộc vào liều lượng so với giả dược. Cơ sở sinh thiết POISE đánh giá kết quả mô học khi so sánh các sinh thiết gan ghép cặp trước và sau 3 năm điều trị bằng OCA ở bệnh nhân PBC dùng đồng thời UDCA
Kết quả cho thấy cải thiện hoặc ổn định xơ hóa (71% bệnh nhân), giảm tỷ lệ diện tích collagen (-31%,P= 0,013) có ý nghĩa thống kê, mật độ sợi collagen (-35%,P= 0,021), chỉ số lưới collagen (-7 %,P= 0,008) và điểm tổng hợp xơ hóa (-25%,P= 0,002). Hiện tại, OCA đang được điều tra trong một nghiên cứu giai đoạn 4 (COBALT; NCT02308111) đánh giá kết quả lâm sàng, bao gồm điểm gan không xâm lấn và mẫusinh thiết gancó thể hỗ trợ thêm cho kết quả lâm sàng đáng khích lệ ở bệnh nhân PBC. Về vai trò của OCA trong điều trị PSC, thử nghiệm AESOP đã chứng minh sự cải thiện sinh hóa, tuy nhiên dữ liệu mô học không được thu thập. 4. Vai trò của thuốc bezafibrate Các lựa chọn dòng thứ ba để điều trị PBC bao gồm bezafibrate, và hiệu quả và độ an toàn của nó lần đầu tiên được chứng minh trong thử nghiệm giai đoạn 3 có đối chứng với giả dược (BEZURSO; NCT01654731). Những người tham gia được chỉ định nhận bezafibrate hoặc giả dược ngoài UDCA trong 24 tháng. Kết quả bao gồm bình thường hóa ALP và aminotransferase ở nhóm bezafibrate so với giả dược. Điều này bao gồm giảm 15% độ cứng của gan và giảm điểm số xơ hóa gan tăng cường trong nhóm điều trịso với giảdược
Điều này bao gồm giảm 15% độ cứng của gan và giảm điểm số xơ hóa gan tăng cường trong nhóm điều trịso với giảdược. Một nhóm nhỏ bệnh nhân có dữ liệu mô học trước và sau khi nghiên cứu, và những thay đổi về giai đoạn mô học, giai đoạn xơ hóa và mức độ hoạt động không khác biệt đáng kể giữa hai nhóm. Các tác dụng ngoại ý đáng kể bao gồm tăng creatinin huyết thanh ban đầu 5% so với giảm 3% ở nhóm dùng giả dược. Myalgias cũng phổ biến hơn ở nhóm điều trị, tuy nhiên điều này không có ý nghĩa thống kê. Tóm lại, có vô số loại thuốc đã và đang tiếp tục được thử nghiệm ở cả PBC và PSC. Tuy nhiên, nhiều loại thuốc đã được chứng minh là không hiệu quả trong điều trịbệnh gan ứ mật. Các nghiên cứu chủ yếu điều tra tác dụng sinh hóa của thuốc, và có một số nghiên cứu hạn chế đánh giá sự tiến triển và/hoặc thoái triển của xơ hóa gan. 5. Vai trò của Phlebotomy trong xơ gan do ứ sắt Tích tụ thừa sắt sẽ gây độc cho tế bào gan vì nó cho phép tạo ra các loại oxy phản ứng quá mức dẫn đến các tế bào bị hư hỏng và tiết ra các cytokine tiền sinh sợi
Đáp ứng của sợi không chỉ được thực hiện qua trung gian của các loại oxy, mà còn từ một mảng lớn các con đường truyền tín hiệu tế bào do sắt tạo ra, hoạt hóa HSC bởi các protein liên quan đến sắt và có thể là tái tạo ECM qua trung gian sắt. Phlebotomy là một phương pháp điều trị thường được sử dụng cho bệnh huyết sắc tố di truyền, vì nó không chỉ loại bỏ lượng sắt dư thừa trong cơ thể mà còn thúc đẩy quá trình tạo máu sử dụng lượng sắt dự trữ toàn thân. Trong một nghiên cứu được thực hiện bởi Falizevà cộng sự,69% người tham gia với giai đoạn F3 và 35% với giai đoạn F4 bị xơ hóa đã chứng minh sự thoái triển của xơ hóa sau khi cắt lọc (giảm ít nhất 2 đơn vị METAVIR). Ở những người không thể phẫu thuật cắt bỏ tĩnh mạch, thuốc thải sắt khử độc tố đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc loại bỏ lượng sắt dư thừa ra khỏi gan và cuối cùng góp phần kiểm soát xơ hóa. Lợi ích của thải sắt cũng được chứng minh bởi Deugniervà cộng sự, người đã thực hiện một nghiên cứu đánh giá hiệu quả của deferasirox ở những người mắcbệnh beta thalassemia
Kết quả cho thấy sự ổn định của điểm phân giai đoạn xơ hóa Ishak hoặc sự cải thiện (thay đổi ≤ 2) ở 82,6% bệnh nhân, và cải thiện điểm số viêm hoại tử Ishak trung bình với giá trị trung bình là -1,3 (P<0,001) ở những người được điều trị ít nhất 3 năm. Tóm lại, việc xác định hiệu quả của thuốc vẫn còn là một thách thức vì có nhiều phương thức khác nhau có sẵn để đánh giá tình trạng xơ hóa gan, khác xa với sinh thiết gan truyền thống. Như đã thấy trong tổng quan này, có vô số các thử nghiệm lâm sàng từ các nghiên cứu quan sát và điều trị. Theo ý kiến ​​của các tác giả, các nghiên cứu trong tương lai bắt buộc phải chuẩn hóa các tiêu chí lâm sàng và đo độ xơ hóa để cho phép hiểu rõ hơn về hiệu quả của thuốc dưới dạng thuốc đơn lẻ hoặc kết hợp với nhau. Trong khi hầu hết các thử nghiệm hiện đang tập trung vào MAFLD, nghiên cứu tiếp tục là cần thiết giữa tất cả các nguyên nhân gây xơ gan để cải thiện lợi ích trên toàn thế giới. Để bảo vệ sức khỏe của mỗi người, hiện nay,Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmeccung cấp cho khách hàngGói Sàng lọc gan mậttừ tiêu chuẩn đến nâng cao giúp chẩn đoán bệnhxơ gannói riêng và các bệnh lý gan mật nói chung
Tài liệu tham khảo Toosi AE. Liver Fibrosis: Causes and Methods of Assessment, A Review. Rom J Intern Med. 2015;53:304-314. [PubMed] [DOI] Hernandez-Gea V, Friedman SL. Pathogenesis of liver fibrosis. Annu Rev Pathol. 2011;6:425-456. [PubMed] [DOI] Perumpail BJ, Khan MA, Yoo ER, Cholankeril G, Kim D, Ahmed A. Clinical epidemiology and disease burden of nonalcoholic fatty liver disease. World J Gastroenterol. 2017;23:8263-8276. [PubMed] [DOI] Friedman SL, Neuschwander-Tetri BA, Rinella M, Sanyal AJ. Mechanisms of NAFLD development and therapeutic strategies. Nat Med. 2018;24:908-922. [PubMed] [DOI] Kochanek KD, Murphy SL, Xu J, Arias E. Deaths: Final Data for 2017. Natl Vital Stat Rep. 2019;68:1-77. [PubMed] Konstantinos Damiris, Efficacy and safety of anti-hepatic fibrosis drugs, World J Gastroenterol. Nov 7, 2020; 26(41): 6304-6321