Nguyên nhân và các dấu hiệu của xơ nang tuyến vú
Bài viết được tham vấn chuyên môn cùng Bác sĩ chuyên khoa II Lại Thị Nguyệt Hằng - Bác sĩ Sản phụ khoa -Khoa Sản phụ khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hạ Long. Một số biểu hiện gần giống với ung thư vú nhưng thực ra có thể là do xơ nang tuyến vú gây ra. Xơ nang tuyến vú là một dạng tổn thương lành tính, hay gặp ở phụ nữ trung tuổi, nguyên nhân chủ yếu liên quan tới yếu tố nội tiết, do tình trạng rối loạn nội tiết tố gây ra. 1. Xơ nang tuyến vú là gì? Xơ nang tuyến vúlà một tổn thương lan toả bao gồm nhiều bất thường phối hợp của nhiều yếu tố: tăng sinh các tuyến và ống tuyến vú kết hợp với xơ hóa mô đệm. Tình trạng này thường gặp ở phụ nữ từ 30 đến 50 tuổi, bệnh lý có tính chất lành tính nhưng là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơung thư vú. 2. Các dạng xơ nang tuyến vú thường gặp U nang tuyến vú:Nang vú là tình trạng ống tuyến sữa hay ống dẫn sữa giãn ra thành nang chứa dịch, dịch tiết ra càng nhiều nang càng phình to lên. Đặc điểm tổn thương là một khối tròn hay bầu dục, kích thước thay đổi từ vài mm đến vài cm, bên trong chứa dịch, bọc bên ngoài là vỏ nang có thể mỏng hoặc dày
Viêm xơ tuyến vú:Là tổn thương dạng khối đặc, kích thước vài cm, không rõ ranh giới, thường xuất hiện ở nửa trên ngoài củavú, đau nhẹ trước mỗi kỳ kinh. Sau khi mãn kinh, hiện tượng này giảm dần và mất đi Tăng sản ống tuyến vú: Tổn thương thường dưới dạng mảng hay khối đặc, kích thước từ 1 đến vài cm, có thể là một mảng hoặc nhiều mảng ở 1 hoặc 2 vú. Gần ngày có kinh, kích thước to hơn và gây đau nhiều, khi có kinh thì kích thước lại nhỏ lại và ít đau hơn. 3. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây xơ nang tuyến vú 3.1 Nguyên nhân gây bệnh Bệnh chủ yếu là do tổ chức tuyến vú bị tác động kéo dài của tình trạng rối loạn cân bằng giữaestrogenvàprogesterone. Trong đó nồng độ estrogen tăng hơn so với progesterone, có thể do tăng nồng độ estrogen nội sinh hoặc tăng sự nhạy cảm của tuyến vú với estrogen nội sinh. 3.2 Yếu tố nguy cơ Phụ nữ từ 30 đến 50 tuổi. Thường xuyên sử dụng các thuốc có chứa estrogen. Liên quan đến chế độ ăn uống: Một số trường hợp ăn chocolate, uống caffeine hoặc ăn thức ăn nhiều chất béo gây ra triệu chứng bệnh. Tuy nhiên chưa có bằng chứng rõ ràng cho điều này. 4
Tuy nhiên chưa có bằng chứng rõ ràng cho điều này. 4. Dấu hiệu của xơ nang tuyến vú Có rất nhiều phụ nữ không có dấu hiệu gì khi bịxơ nang tuyến vú, tuy nhiên một số sẽ có các dấu hiệu bệnh như: Đau vú: Đây là dấu hiệu thường gặp nhất, đau có liên quan tới chu kỳ kinh nguyệt, thường xuất hiện khoảng 8 ngày trước khi hành kinh, mất đi sau hành kinh. Đau có thể ở 1 hoặc 2 vú, thường gặp ở nửa trên ngoài vú. Nhiều phụ nữ đau nhiều không dám động vào ngực. Đau có thể lan ra hai tay. Sờ thấy khối hay những tổn thương tại vú với đặc trưng: Các u nang đặc trưng: Khối u tròn, giới hạn rõ, hơi cứng, thường đau, vị trí thường ở 1/4 trên ngoài hay thấynổi cục ở nhũ hoa, kích thước và số lượng thay đổi. Sờ thấy những mảng cứng trên vú giới hạn không rõ, vị trí hay gặp là 1/4 trên ngoài, mất đi sau hành kinh. Cảm thấy vú to hơn bình thường. 5. Chẩn đoán xơ nang tuyến vú như thế nào? Để chẩn đoán bệnh cần dựa vào các dấu hiệu lâm sàng và kết hợp với các xét nghiệm cận lâm sàng bao gồm: Siêu âm là phương pháp đơn giản, phát hiện vị trí, số lượng, kích thước các khối u, sự tăng xơ của tuyến vú và có thể giúp phân biệt giữa các tổn thương dạng nang hay tổn thương đặc
Chụp X - quang vú: Trên X- quang có thể thấy:Vú tăng mật độ.Cản quang mờ tương ứng với các vùng bị phù nề.Cản quang tròn tương ứng với u nang.Những vết canxi hoá to, nhỏ rải rác, không tập trung thành nhóm. Vú tăng mật độ. Cản quang mờ tương ứng với các vùng bị phù nề. Cản quang tròn tương ứng với u nang. Những vết canxi hoá to, nhỏ rải rác, không tập trung thành nhóm. Chọc hút làm tế bào: Chọc hút dịch trong nang vú cho phép đánh giá màu sắc của dịch:Khi chọc hút dịch lẫn máu thường nghĩ tới ung thư dạng nang.Nếu dịch trong, vẩn đục, vàng hoặc xanh, khi đó thường là nang lành tính. Sau chọc hút nang, cần khám lại vú nhằm đảm bảo khối u đã hoàn toàn loại bỏ. Nếu khối u còn sót, cần tiến hành sinh thiết. Khi chọc hút dịch lẫn máu thường nghĩ tới ung thư dạng nang. Nếu dịch trong, vẩn đục, vàng hoặc xanh, khi đó thường là nang lành tính. Sau chọc hút nang, cần khám lại vú nhằm đảm bảo khối u đã hoàn toàn loại bỏ. Nếu khối u còn sót, cần tiến hành sinh thiết. Xơ nang tuyến vúlà tổn thương lành tính nên khi các chị em gặp phải tình trạng này không nên lo lắng, tuy nhiên bệnh làm tăng nguy cơ ung thư nhất là ở những đối tượng có tiền sử gia đình mắcung thư vú
Khi sờ thấy các mảng cứng hay cục ở vú chị em nên đi khám, phát hiện bệnh qua các phương tiện cận lâm sàng. Hiện nay, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec áp dụngsinh thiết vú bằng kim có hút chân không hỗ trợ dưới định vị Stereotactic:Kỹ thuật này sử dụng kim sinh thiết có kích thước lớn từ 12 G trở lên, kết hợp với lực hút chân không nên giúp lấy được nhiều bệnh phẩm hơn, từ đó khả năng thành công cao hơn. Bên cạnh đó, kỹ thuật này cũng ít xâm lấn hơn so với phương pháp sinh thiết mở: Vị trí rạch da không cần khâu phục hồi, không cần chăm sóc đặc biệt, người bệnh có thể trở lại cuộc sống sinh hoạt bình thường ngay ngày hôm sau. Ngoài ra, việc đặt marker đánh dấu vị trí can thiệp được tiến hành ngay trong thủ thuật giúp việc quản lý tổn thương sau khi có kết quả xét nghiệm được thuận lợi hơn. Đây làkỹ thuật hiện đại nhất hiện nay, đang được Vinmec Times City (Hà Nội) và rất ít bệnh viện tại Việt Nam triển khai.