Các phương pháp xét nghiệm chẩn đoán nhiễm virus
Bài viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Trần Thị Vượng - Khoa Xét nghiệm - Bệnh viện đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng Phần lớn các bệnh lý do virus gây ra là các bệnh cấp tính và mạn tính, có thể gây ra ảnh hưởng nhất định đến sức khỏe của người bệnh. Ngày nay, nhờ vào các phương pháp xét nghiệm chẩn đoán nhiễm virus mà hơn 500 loại virus khác nhau có thể được phát hiện, nâng cao hiệu quả điều trị bệnh cho con người. 1. Thu thập mẫu để chẩn đoán nhiễm virus như thế nào? Bệnh lý trên cơ thể người rất đa dạng, có thể do một hoặc nhiều căn nguyên gây ra với những biểu hiện lâm sàng từ nhẹ đến nặng. Chính vì thế, muốn chẩn đoán chính xác bệnh lý và nguyên nhân gây bệnh là gì thì cần phải dùng đến phòng thí nghiệm. Đối với phòng thí nghiệmchẩn đoán nhiễm virus, kỹ thuật viên phải làm việc với những mẫu bệnh phẩm lâm sàng có nguy cơ gây nhiễm dưới dạng khí dung, nên khả năng đối mặt với nguy cơ phơi nhiễm rất cao, để đảm bảo an toàn phòng thí nghiệm thì cần sử dụng hốt sinh học. Công việc thu thập mẫu đểchẩn đoán nhiễm virusrất quan trọng, thời gian lấy mẫu bệnh phẩm ở người bệnh, vị trí lấy mẫu, cách bảo quản và vận chuyển mẫu..
là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm của người bệnh. Trong trường hợp muốnphân lập virusthì mẫu bệnh phẩm cần phải được thu thập trong giai đoạn sớm của bệnh (thời gian nhiễm virus huyết) và trong suốt thời gian đào thải virus. Nếu muốn chẩn đoánhuyết thanhthì các mẫu huyết thanh cần được lấy theo đúng thời gian quy định. Quá trình lựa chọn loại mẫu để thu thập đối với từng bệnh cũng đòi hỏi kỹ thuật viên xét nghiệm phải có sự hiểu biết về bệnh sinh 2. Nuôi cấy virus từ bệnh phẩm lâm sàng Động vật phòng thí nghiệm hoặc tế bào một lớp có thểphân lập virus. Quá trình nuôi cấy virus phải đảm bảo nghiêm ngặt về cách bảo quản, nhiệt độ và thời gian gửi đến phòng thí nghiệm (thời gian ngắn nhất). Các bệnh phẩm không có khả năng bội nhiễmvi khuẩnnhư máu,dịch não tủy, mảnh tổ chức sinh thiết... thì không cần xử lýkháng sinh, nếu bệnh phẩm có thể bội nhiễm vi khuẩn như nước tiểu, nước mũi họng, phân... thì cần xử lý bằng kháng sinh diệt khuẩn và nấm ở nồng độ thích hợp trước khi thực hiện việc nuôi cấy virus
thì cần xử lý bằng kháng sinh diệt khuẩn và nấm ở nồng độ thích hợp trước khi thực hiện việc nuôi cấy virus. Sau khi đã tiến hành nuôi cấy virus trên các dòng tế bào nhạy cảm hoặc trên động vật thí nghiệm thì cần quan sát các biểu hiện bệnh lý trên tế bào hoặc trên động vật để có thể thu nhặt các mẫu virus nghi ngờ và tiếp tục định loại bằng các kỹ thuật thích hợp. 3. Các phương pháp xét nghiệm chẩn đoán nhiễm virus Phát hiện virus nhanh bằng kính hiển vi Nhờ vào kính hiển vi có thể giúp quan sát được các vật thể có kích thước vô cùng nhỏ bé mà mắt thường không thể nhìn thấy được. Khả năng gấp độ phóng đại bình thường từ 40 - 3000 lần của kính hiển vi giúp phát hiện virus gián tiếp qua sự xuất hiện của các tế bào lympho, macrophage và tế bào khổng lồ. Phát hiện virus bằng kính hiển vi điện tử Phát hiện virus bằng kính hiển vi điện tử là một trong những phương pháp xét nghiệmchẩn đoán nhiễm virusđược sử dụng phổ biến, giúp phát hiện virus từ mẫu bệnh phẩm lâm sàng. Phát hiện kháng nguyên Trong trường hợp chủng virus gây bệnh không có nhiều type huyết thanh thì việc phát hiện kháng nguyên trực tiếp sẽ giúp chẩn đoán nhanh