Vấn đề tâm lý và bệnh đau ngực không do tim
Bài viết của Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Bác sĩ nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park. Đau ngực không do tim được định nghĩa là đau ngực tái phát không phân biệt được với đau tim do thiếu máu cục bộ sau khi đã loại trừ nguyên nhân tim. Đau ngực không do tim là một rối loạn phổ biến dẫn đến việc sử dụng nhiều dịch vụ chăm sóc sức khỏe và nghỉ việc đáng kể. Tuy nhiên, mặc dù bản chất mãn tính của nó, đau ngực không do tim không ảnh hưởng đến tỷ lệ tử vong của bệnh nhân. 1. Đau ngực không do tim là gì? Đau ngực không do tim là tình trạng đau ngực tái phát không phân biệt được với đau tim do thiếu máu cục bộ sau khi đã loại trừ nguyên nhân tim. Bệnh nhân bịđau ngực không do timsẽ cảm thấy ngực bóp chặt, thắt chặt hoặc bỏng rát. Đau có thể lan ra sau lưng, cổ, cánh tay và hàm. Tất cả bệnh nhân đau ngực không do tim cần phải đi khám để được bác sĩ tim mạch đánh giá, loại trừ chứng đau thắt ngực do tim
Tất cả bệnh nhân đau ngực không do tim cần phải đi khám để được bác sĩ tim mạch đánh giá, loại trừ chứng đau thắt ngực do tim. Tuy nhiên, việc phân biệt trên cơ sở lâm sàng giữa đau thắt ngực do tim và không do tim là rất khó khăn, tỷ lệ bệnh nhân đau ngực không do tim có xu hướng cao hơn và cường độ đau lớn hơn Đối với bác sĩ tim mạch, bất kỳ 2 đặc điểm lâm sàng nào sau đây đều gợi ý đau thắt ngực do tim không điển hình và chỉ một hoặc không có đặc điểm nào trong số này là biểu hiện của đau ngực không do tim: Cảm thấy khó chịu ở ngực, áp lực hoặc nặng nề kéo dài vài phút Đau gây ra khi gắng sức, xúc động, tiếp xúc với lạnh hoặc ăn quá no Cơn đau thuyên giảm khi nghỉ ngơi hoặc nitroglycerine thường là dấu hiệu của cơn đau thắt ngực. 2. Các nguyên nhân gây ra đau ngực không do tim Có nhiều nguyên nhân gây rađau ngựckhông do tim và chúng không chỉ giới hạn ở thực quản. Do đó, thuật ngữ đau ngực không do tim bao hàm hơn và bao gồm các rối loạn về cơ xương, phổi, tim mạch, nhiễm trùng, liên quan đến thuốc, tâm lý và cácrối loạn tiêu hóakhác
Tiêu chí Rome không đề cập cụ thểđau ngực không do timmà là một nhóm nhỏ bệnh nhân mắc đau ngực không do ti được gọi là đau ngực chức năng có nguồn gốc thực quản giả định. Đây là những bệnh nhân có các cơn đau ngực về sau tái phát nhiều lần về chất lượng nội tạng mà không có lời giải thích rõ ràng bằng các xét nghiệm hiện có. 3. Vấn đề tâm lý và bệnh đau ngực không do tim Các bệnh lý tâm lý đi kèm, chẳng hạn như rối loạn hoảng sợ, lo lắng vàtrầm cảmthường gặp ở bệnh nhân đau ngực không do tim. Bệnh kèm theo tâm lý được chứng minh là phổ biến trong đau ngực không do tim và ảnh hưởng đến 75% bệnh nhân. Vẫn chưa xác định được liệu mức độ bệnh tâm lý cao có thể liên quan đến sự thiên vị chuyển tuyến đến các trung tâm chuyển tuyến sau đại học hay đó là kết quả của trải nghiệm đau đớn lâu dài. Bất kể các nghiên cứu đã báo cáo một tỷ lệ cao (> 50%) rối loạn hoảng sợ, lo âu và trầm cảm nặng ở bệnh nhân đau ngực không do tim. Các bất thường tâm lý khác cũng đã được báo cáo bao gồm rối loạn thần kinh, hành vi giả tạo,rối loạn ám ảnh cưỡng chế, rối loạn ám ảnh và buồn nôn. 4
4. Các dạng rối loạn tâm lý nào thường gặp trong đau ngực không do tim? Trong một nghiên cứu nhỏ trên 36 đối tượng mắc đau ngực không do tim, các tác giả phát hiện ra rằng 58% có một số dạng bất thường tâm lý. Trong số đó,rối loạn lo âu, trầm cảm vàhoảng sợlà phổ biến nhất. Trong một nghiên cứu dựa trên dân số lớn ở Úc, các tác giả đã khảo sát một mẫu ngẫu nhiên gồm 1.000 cư dân ở khu vực Sydney. Trong số những người bị đau ngực không do tim, tỷ lệ lo âu là 23% và trầm cảm là 7%. Trong một cuộc khảo sát qua điện thoại từ Hồng Kông bao gồm 2.209 đối tượng, các tác giả đã chứng minh rằng trầm cảm và lo âu phổ biến hơn đáng kể ở những bệnh nhân đau ngực không do tim so với những người không có đau ngực không do tim. Đau ngực được chứng minh là có tương quan chặt chẽ với các bất thường về vấn đề tâm lý Trong số tất cả các triệu chứng thực quản, đau ngực được chứng minh là có tương quan chặt chẽ với các bất thường về đo lường tâm lý. Ở một số bệnh nhân, đau ngực là một phần của một loạt các triệu chứng đặc trưng cho cơn hoảng sợ. Cơn hoảng loạn là một nguyên nhân phổ biến cho những lần vào phòng cấp cứu do đau ngực
Cơn hoảng loạn là một nguyên nhân phổ biến cho những lần vào phòng cấp cứu do đau ngực. Trong một nghiên cứu lớn bao gồm 441 bệnh nhân cấp cứu liên tiếp có biểu hiện đau ngực đến khoa cấp cứu của một trung tâm tim mạch, 25% được chẩn đoán là bị một cơn hoảng loạn. Tăng thông khí cũng có thể gây ra đau ngực Trong khi lý do cho mối liên hệ quan sát được giữa đau ngực không do tim và rối loạn hoảng sợ vẫn chưa được làm sáng tỏ đầy đủ,tăng thông khíđã được chứng minh là gây rađau ngựcở 15% bệnh nhân đau ngực không do tim. Ngoài ra, nó đã được chứng minh rằng tăng thông khí có thể gây ra các bất thường về áp suất thực quản có thể đảo ngược nhưco thắt thực quản(4%) vàrối loạn vận động thực quảnkhông đặc hiệu (22%). Hơn nữa, các nghiên cứu đã chứng minh rằng tăng thông khí có thể dẫn đến một cơn hoảng loạn. Lo lắng và trầm cảm ảnh hưởng đến đau ngực Lo lắng và trầm cảm ảnh hưởng đến các báo cáo về cơn đau và do đó góp phần vào sinh lý bệnh của đau ngực không do tim. Lantinga và cộng sự phát hiện ra rằng, bệnh nhân đau ngực không do tim có mức độ rối loạn thần kinh vàbệnh tâm thầntrước và sau khi đặt ống thông tim (stent mạch vành) cao hơn so với bệnh nhânbệnh mạch vành
Phát hiện này dường như có ý nghĩa tiên lượng vì những bệnh nhân này ít cải thiện tình trạng đau hơn, các cơn đau thường xuyên hơn, xã hội không điều chỉnh tốt hơn và lo lắng hơn khi theo dõi 1 năm so với những người có mức độ rối loạn tâm lý xã hội ban đầu tương đối thấp. Trong một nghiên cứu dịch tễ học lớn từ Anh, mối quan hệ đáng kể giữa đau ngực không do tim và các rối loạn tâm thần đã được chứng minh ở những người trẻ tuổi. Hai biến số độc lập có liên quan đến đau ngực, đó là bệnh của cha mẹ và mệt mỏi trong thời thơ ấu. 5. Tần suất rối loạn hoảng sợ, lo âu và trầm cảm giữa bệnh nhân đau ngực không do tim và bệnh mạch vành Các nghiên cứu không nhất quán khi so sánh tần suất rối loạn hoảng sợ, lo âu trầm cảm giữa bệnh nhân đau ngực không do tim và những người mắc bệnh mạch vành. Một số nghiên cứu báo cáo sự gia tăng rối loạn hoảng sợ, lo âu và trầm cảm ở bệnh nhân đau ngực không do tim, trong khi những nghiên cứu khác không tìm thấy sự khác biệt đáng kể về tỷ lệ rối loạn tâm lý giữa 2 nhóm. Trong 1 nghiên cứu với 199 người tham gia, rối loạn hoảng sợ phổ biến hơn ở đau ngực không do tim so với những người mắc bệnh mạch vành (41% so với 22%)
Tuy nhiên, các rối loạn tâm thần khác chiếm tỷ lệ cao (72%) nhưng không có sự khác biệt nào giữa 2 nhóm. Ngược lại, Cormier và cộng sự đã chứng minh rằng 98 bệnh nhân đau ngực không do tim đạt điểm cao hơn trong các phép đo về sự lo lắng và các sự kiện tiêu cực trong cuộc sống và có tỷ lệ rối loạn hoảng sợ DSM III cao hơn đáng kể (47% so với 6%), trầm cảm nặng (39% so với 8%) và 2 hoặc nhiều ám ảnh đơn giản ( 43% so với 12%) so với bệnh nhân bệnh mạch vành. Trong một phân tích đa biến gần đây, các tác giả đã có thể phát triển một mô hình dự đoán để phân biệt giữa đau ngực không do tim và bệnh mạch vành, bao gồm chứng rối loạn sắc tố máu (tình trạng bệnh nhân không thể bày tỏ cảm xúc bằng lời nói), chất lượng cuộc sống và cách đối phó dựa trên tôn giáo và tìm kiếm trợ giúp y tế (độ nhạy 85,4% và độ đặc hiệu 80,0%). 6. Chất lượng cuộc sống ở bệnh nhân đau ngực không do tim có rối loạn tâm lý Bệnh nhân đau ngực không do tim có rối loạn tâm lý cho thấy chất lượng cuộc sống giảm sút, đau ngực thường xuyên hơn và ít hài lòng với điều trị hơn so với bệnh nhân đau ngực không do tim không mắc bệnh tâm lý
Một nghiên cứu cho rằng bệnh nhân đau ngực không do tim có nhiều hơn 1 rối loạn tâm lý khó điều trị hơn những bệnh nhân chỉ có một rối loạn tâm lý. Cheng và cộng sự đã chứng minh rằng bệnh nhân đau ngực không do tim, khi so sánh với bệnh nhân thấp khớp và nhóm chứng khỏe mạnh, có xu hướng theo dõi nhiều hơn, sử dụng cách đối phó tập trung vào vấn đề hơn, hiển thị mô hình đối phó với tình huống phù hợp chiến lược kém hơn và nhận được ít hỗ trợ về mặt tinh thần hơn. của căng thẳng. Ngoài ra, theo dõi phong cách tri giác và cách đối phó tập trung vào vấn đề có liên quan đến mức độ lo lắng và trầm cảm cao hơn. Tóm lại, sự hiểu biết về dịch tễ học và diễn biến tự nhiên củađau ngực không do timvẫn còn tương đối hạn chế. Nhìn chung, căn bệnh này có vẻ rất phổ biến, không có bất kỳ khuynh hướng giới tính nào và có tiên lượng tốt. Người ta đã học được nhiều điều hơn trong những năm qua về GERD, rối loạn chức năng thực quản, quá mẫn thực quản và bệnh kèm theo tâm lý là những cơ chế cơ bản quan trọng của đau ngực không do tim. Ở những bệnh nhân bị đau ngực cơ năng, cơ chế bệnh sinh chính xác và sự kiện ban đầu hoặc các sự kiện dẫn đến đau ngực mãn tính suốt đời vẫn còn chưa được hiểu rõ
Tài liệu tham khảo: Ronnie Fass and Sami R Achem,Noncardiac Chest Pain: Epidemiology, Natural Course and Pathogenesis,J Neurogastroenterol Motil. 2011 Apr; 17(2): 110–123. Jerlock M, Welin C, Rosengren A, Gaston-Johannson F. Pain characteristics in patients with unexplained chest pain and patients with ischemic heart disease. Eur J Cardiovasc Nurs. 2007;6:130–136. [PubMed] [Google Scholar]2. Fass R, Navarro-Rodriguez T. Noncardiac chest pain. J Clin Gastroenterol. 2008;42:636–646. [PubMed] [Google Scholar]3. Fenster PE. Evaluation of chest pain: a cardiology perspective for gastroenterologists. Gastroenterol Clin North Am. 2004;33:35–40. [PubMed] [Google Scholar]