Giá trị tham chiếu và ý nghĩa lâm sàng của kết quả xét nghiệm ANA (kháng thể kháng nhân)
Xét nghiệm ANA là nhằm phát hiện kháng thể kháng nhân (antinuclear antibody) trong máu. Hệ thống miễn dịch bình thường tạo ra các kháng thể để giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng. Ngược lại, các kháng thể kháng nhân thường tấn công các mô của chính cơ thể - nhắm mục tiêu cụ thể vào nhân của từng tế bào – là cơ chế phản ứng tự miễn dịch, trong các bệnh lý tự miễn như lupus, viêm khớp dạng thấp hoặc xơ cứng bì. 1. Xét nghiệm kháng thể kháng nhân là gì? Kháng thể kháng nhân(ANA - antinuclear antibody) là một nhóm tự kháng thể được tạo ra bởi hệ thống miễn dịch của một người khi hệ thống miễn dịch của cơ thể không phân biệt được đầy đủ giữa "bản thân" và "không phải chính mình". Xét nghiệm ANA là nhằm phát hiện các tự kháng thể này trong máu. ANA phản ứng với các thành phần của tế bào khỏe mạnh của chính cơ thể và gây ra các dấu hiệu và triệu chứng như viêm mô và cơ quan, đau khớp và cơ, sốt kéo dài. ANA nhắm mục tiêu cụ thể đến các chất được tìm thấy trong nhân tế bào
ANA nhắm mục tiêu cụ thể đến các chất được tìm thấy trong nhân tế bào. Mặc dù chúng không thể làm hỏng các tế bào sống vì chúng không thể tiếp cận nhân của chúng, ANA vẫn có thể gây tổn thương mô bằng cách phản ứng với các chất trong hạt nhân khi được giải phóng từ các tế bào bị tổn thương hoặc hoại tử. Xét nghiệm ANAlà một trong những xét nghiệm chính để giúp chẩn đoán nghi ngờ các rối loạn tự miễn dịch hoặc loại trừ các tình trạng khác có các dấu hiệu và triệu chứng tương tự. Xét nghiệm ANA có thể dương tính với một số rối loạn tự miễn dịch. Cụ thể là bệnh nhân mắcbệnh lupus ban đỏ hệ thốngdo rối loạn tự miễn dịch hầu như luôn dương tính với ANA. Tuy vậy, tỷ lệ bệnh nhân mắc các rối loạn tự miễn khác cókết quả ANA dương tínhlại khác nhau. Ngoài ra, một số lượng đáng kể bệnh nhân mắc các bệnh lý khác, và thậm chí một số người khỏe mạnh, cũng có thể dương tính với ANA, nhưng chỉ là ở mức độ thấp. Cơ thế thực hiện xét nghiệm ANA tại các phòng thí nghiệm khác nhau có thể sử dụng các phương pháp thử nghiệm khác nhau để phát hiện và đo lường nồng độ ANA, bao gồm: Phương pháp sử dụng kháng thể huỳnh quanggián tiếp: Phương pháp này là phương pháp truyền thống
Mẫu máu của một người được trộn với các tế bào được dán vào một phiến kính. Các tự kháng thể có thể có trong máu sẽ phản ứng với các tế bào. Các phiến kính được xử lý bằng thuốc thử kháng thể huỳnh quang và được kiểm tra dưới kính hiển vi. Sự hiện diện (hoặc không có) và kiểu huỳnh quang sẽ được ghi nhận để định tính và định lượng ANA. Phương pháp xét nghiệm miễn dịch: Các phòng thí nghiệm cũng có thể sử dụng xét nghiệm miễn dịch để sàng lọc ANA và chỉ có thể sử dụng phương pháp sử dụng kháng thể huỳnh quang gián tiếp để xác nhận lại kết quả dương tính hoặc kết quả không rõ ràng là dương tính hoặc âm tính. Trong phương pháp này, bệnh phẩm được thực hiện trên thiết bị đo đạc tự động nên có thể kém nhạy hơn so với phương pháp sử dụng kháng thể huỳnh quang gián tiếp trong việc phát hiện ANA nhưng có thể đặc hiệu hơn đối với các phương pháp xác định rối loạn tự miễn dịch khác. 2. Khi nào cần chỉ định thực hiện xét nghiệm kháng thể kháng nhân? Xét nghiệm ANA được chỉ định khi một bệnh nhân có các dấu hiệu và triệu chứng nghi ngờ là do rối loạn tự miễn dịch toàn thân
Theo đó, những người bị cóbệnh tự miễncó thể có nhiều triệu chứng mơ hồ và không đặc hiệu, thay đổi theo thời gian, nặng dần lên hoặc xen kẽ giữa các giai đoạn bùng phát và thuyên giảm. Một số ví dụ về các dấu hiệu và triệu chứng bao gồm: Sốt nhẹ Sốt kéo dài Mệt mỏi dai dẳng, suy nhược Đau giống như viêm khớp ở một hoặc nhiều khớp Phát ban đỏ; đối với bệnh lupus có hình dạng hồng ban cánh bướm trên mũi và má đặc hiệu Da nhạy cảm với ánh sáng Rụng tóc Đau cơ Tê hoặc ngứa ran ở bàn tay hoặc bàn chân Viêm và tổn thương các cơ quan và mô, bao gồm thận, phổi, tim, niêm mạc tim, hệ thần kinh trung ương và mạch máu 3. Kết quả xét nghiệm ANA dương tính nghĩa là gì? Kết quả đọc ANA âm tính có nghĩa là không có tự kháng thể nào trong cơ thể. Tuy nhiên, chỉ số ANA dương tính không đồng nghĩa với việc mắcbệnh tự miễndịch. Tỷ lệ có kết quả ANA dương tính ở những người khỏe mạnh là khoảng 3 - 15% trong dân số chung. Việc sản xuất các tự kháng thể này phụ thuộc nhiều vào độ tuổi và sẽ tăng lên 10 - 37% ở những người khỏe mạnh trên 65 tuổi. Ngay cả những người khỏe mạnh bị nhiễm virus cũng có thể có ANA dương tính, mặc dù chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn
Ngay cả những người khỏe mạnh bị nhiễm virus cũng có thể có ANA dương tính, mặc dù chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn. Bên cạnh đó, bệnh lý ung thư cũng có thể khiến ANA dương tính. Một số loại thuốc cũng có thể khiến chokết quả xét nghiệm ANAdương tính. Điều quan trọng là phải khai báo với bác sĩ về tất cả các loại thuốc đang dùng - theo toa, không kê toa và cả thực phẩm chức năng bổ sung. Như vậy, một kết quả ANA dương tính chỉ đơn giản là nền tảng cho các bác sĩ tiếp tục tìm kiếm nguyên nhân. Trên thực tế, một người bình thường vẫn có thể có ANA dương tính mà không có bất kỳ biểu hiện bệnh lý nào, có nghĩa là không có đủ bằng chứng để chẩn đoán bệnh lupus hoặc bất kỳbệnh tự miễndịch nào khác. Do đó, để chẩn đoán xác định nhóm bệnh này, bác sĩ sẽ cần thêm các bằng chứng trong xét nghiệm máu khác, cùng với tiền sử các triệu chứng cũng như thăm khám tổng quát. 4. Những hạn chế trong xét nghiệm ANA Nồng độ ANA thấp có thể gặp phải ở tới 40% số người khỏe mạnh. Đứng trước thực trạng này, hầu hết các phòng thí nghiệm sẽ giới hạn việc báo cáo ANA dương tính, nhằm chủ động loại trừ phần lớn các kết quả có nồng độ thấp và không có ý nghĩa về mặt lâm sàng
Tuy nhiên, ít nhất 5% dân số khỏe mạnh có ANA hiệu giá trung bình được coi là dương tính; tỷ lệ này tương đối cao hơn ở phụ nữ và người cao tuổi. Ngoài ra, tính không đặc hiệu trong xét nghiệm ANA là kết quả ANA dương tính cũng được nhìn thấy trong một số điều kiện mà lại không hữu ích về mặt chẩn đoán, bao gồm các tình trạng không tự miễn dịch như nhiễm trùng mãn tính, viêm gan virus và bệnh ác tính, và một số tình trạng tự miễn dịch như bệnh đa xơ cứng hoặc bệnh tuyến giáp mà sự hiện diện hoặc vắng mặt của ANA không đóng một vai trò quan trọng trong chẩn đoán hoặc tiên lượng. Mặt khác, nhiều bệnh nhân mắc một sốbệnh tự miễndịch cũng có thể không có kết quả ANA dương tính. Mặc dù xét nghiệm ANA có độ nhạy cao đối với một số bệnh thấp khớp như lupus ban đỏ hệ thống và bệnh xơ cứng bì toàn thân, một kết quả âm tính lại không loại trừ được một loạt các bệnh lý khác bao gồm viêm khớp dạng thấp, bệnh thoái hóa đốt sống, bệnh cơ viêm tự phát và viêm mạch máu tự miễn. Tóm lại,xét nghiệm kháng thể kháng nhân(ANA) được sử dụng rộng rãi như một dấu hiệu huyết thanh củabệnh tự miễn
Tóm lại,xét nghiệm kháng thể kháng nhân(ANA) được sử dụng rộng rãi như một dấu hiệu huyết thanh củabệnh tự miễn. Khi được chỉ định và sử dụng một cách chọn lọc, xét nghiệm ANA có thể là một công cụ hữu ích để giúp xác nhận hoặc loại trừ chẩn đoán nhómbệnh tự miễntoàn thân. Tuy nhiên, vì tỷ lệ ANA dương tính là tương đối cao trong các tình trạng viêm nhiễm khác, cũng như ở những người khỏe mạnh, kết quả này đòi hỏi cần phải biết cách biện luận dựa trên các bằng chứng lâm sàng và cận lâm sàng khác trước khi đưa ra kết luận cuối cùng. Mọi thắc mắc cần được bác sĩ chuyên khoa giải đáp cũng như quý khách hàng có nhu cầu khám và điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec vui lòng liên hệ Website để được phục vụ tốt.