Siêu âm tim trong tứ chứng Fallot
Tứ chứng Fallot được xem là một trong những bệnh lý tim bẩm sinh có tím phổ biến nhất trên lâm sàng, bệnh rất nguy hiểm với tính mạng của bệnh nhân và có kèm theo những bất thường khác trong cơ thể ngoài hệ tim mạch. Để chẩn đoán xác định bệnh lý Tứ chứng Fallot thì cần kết hợp cả thăm khám lâm sàng và một số cận lâm sàng, trong đó quan trọng nhất là kỹ thuật siêu âm tim. 1. Tứ chứng Fallot Tứ chứng Fallotlà một trong những bệnh lýtim bẩm sinhthường gặp, chiếm tỷ lệ khoảng 10% và thường biểu hiện kèm theo với những triệu chứng tổn thương ngoài tim.Tứ chứng Fallotthường liên quan đến một số bệnh lý như hội chứng nhiễm độc rượu bào thai, hội chứng 3 nhiễm sắc thể số 21, hội chứng Goldenhar và một số vấn đề sức khỏe khác có liên quan đến yếu tố di truyền. Tứ chứng Fallotgồm 4 đặc điểm nổi bật đó là hẹp đường ra động mạch phổi,thông liên thất, động mạch chủ cưỡi ngựa hay lệch sang bên phải và tình trạng phì đại thất phải. Trong đó, hẹp đường ra động mạch phổi cùng với thông liên thất là 2 hội chứng quan trọng nhất đối vớitứ chứng Fallot
Trong đó, hẹp đường ra động mạch phổi cùng với thông liên thất là 2 hội chứng quan trọng nhất đối vớitứ chứng Fallot. Hẹp đường ra động mạch phổi thường hẹp phễu động mạch, có thể hẹp dài hoặc hẹp ngắn, hẹp cao hoặc hẹp thấp trong từng trường hợp cụ thể, một số có thể có hẹp van động mạch phổi hay hẹp phần trên van động mạch phổi kèm theo. Còn với thông liên thất trongtứ chứng Fallotthì thường lỗ thông tương đối rộng, giới hạn ở bờ của cơ dưới cựa Wolf. Đây là 2 chứng quan trọng nhất cần lưu ý trongtứ chứng Fallotvì nó có thể dẫn đến nguy cơ xảy ra phì đại thất phải. Ngoài ra, một số tình trạng bệnh lý có thể đi kèm vớitứ chứng Fallotbao gồm: Động mạch chủ quay sang phải Hẹp động mạch phổi Thông liên thất ở phần cơ phối hợp Tuần hoàn bàng hệ động mạch chủ và động mạch phổi Những bất thường đối với động mạch vành Thiểu sản động mạch phổi kèm theo nhiều tuần hoàn bàng hệ. Về sinh lý bệnh củatứ chứng Fallotthì khi động mạch phổi gặp phải tình trạng hẹp thì dòng máu nuôi dưỡng sẽ bị cản trở, dẫn đến việc hình thành tiếng thổi tâm thu tại van động mạch phổi làm tăng gánh tim phải
Lỗ thông liên thất xuất hiện khiến máu có thể thoát ra vòng tuần hoàn lớn của cơ thể, gây nên những vấn đề về hẹp động mạch phổi cũng như những cản trở đối với đại tuần hoàn. Do đó, những trở ngại dòng máu đối với đường ra ở thất phải ngày càng tăng lên theo thời gian và kèm với nó là sức cản đối với vòng tuần hoàn lớn giảm dần nên dòng shunt di chuyển từ phải sang trái, làm giảm đi độ bão hòa của oxy đối với vòng tuần hoàn lớn của cơ thể. Kết quả cuối cùng là bệnh nhân sẽ bị tím trong thời gian rất sớm, cùng với đó là sự giãn động mạch phổi ngày càng tăng với những bệnh nhân bị hẹp động mạch phổi nhiều. Một số triệu chứng lâm sàng của bệnh nhân mắc phảitứ chứng Fallotđó là: Tím da và niêm mạc khi giảm vận động, không nhất định, tăng nhiều hơn khi bệnh nhân gắng sức hoặc khi cơ thể gặp lạnh. Có thể xuất hiện những cơn tim kịch phát kèm theo đó là một số triệu chứng nguy hiểm như ngừng thở, ngất xỉu, co giật, những triệu chứng về thần kinh và có thể dẫn đến tử vong sau đó
Dấu ngồi xổm Dấu ngón tay dùi trống Tiếng thổi tâm thu với cường độ 3 – 5, nghe được ở khoang liên sườn II đến IV bên trái đối với xương ức T2 mạnh hoặc T2 tách đôi Tiếng thổi liên tục phía dưới xương đòn hay vùng lưng của bệnh nhân. 2. Siêu âm tim bẩm sinh Bên cạnh những triệu chứng lâm sàng thì các phương tiện cận lâm sàng cũng hỗ trợ chẩn đoán và điều trịtứ chứng Fallotrất nhiều, điển hình nhưchụp X – quang ngực, đo điện tâm đồ vàsiêu âm tim.Trong đó,siêu âm timlà một phương pháp chẩn đoán hình ảnh có giá trị rất cao trong việc chẩn đoán và tìm ra những nguyên nhân gây nên các triệu chứng lâm sàng củatứ chứng Fallot. Một số mục tiêu chính đối vớisiêu âm tim bẩm sinhnói chung và chẩn đoántứ chứng Fallotnói riêng bao gồm: Đánh giá vị trí cũng như mức độ tình trạng thông liên thất Khảo sát đặc điểm và tình trạng tắc nghẽn đường ra thất phải, nhất là ở những vị trí hay gặp phải tình trạng này như van, phễu hay phần giữa thất phải. Đánh giá kích thước cũng như những tình trạng bất thường của nhánh động mạch phổi
Đánh giá kích thước cũng như những tình trạng bất thường của nhánh động mạch phổi. Khảo sát lộ trình của động mạch vành cũng như sự tương ứng giữa động mạch vành và phễu thất phải Xác định vị trí của cung động mạch chủ và những nhánh từ cung của động mạch chủ Đo kích thước của những buồng tim Đánh giá chức năng tâm thu thất trái Khảo sát độ dày ở thành tim, đặc biệt là thành của thất phải. Tìm những tổn thương phối hợp nếu có. Trongsiêu âm timchẩn đoán bệnhtim bẩm sinhthì có 2 loại siêu âm được sử dụng rộng rãi ngày nay đó là: Siêu âm 2D: Thực hiện thăm dò tim với 4 mặt cắt chính là trục dọc cạnh ức trái, trục ngang cạnh ức trái, hõm trên ức và mặt dưới mũi ức. Khi thực hiện siêu âm 2D thì thường sẽ phát hiện được những tình trạng bệnh lý như thông liên thất rộng quang màng lan đến phễu, động mạch chủ cưỡi ngựa, động mạch chủ lên bị giãn... Siêu âm Doppler liên tục: Siêu âm Doppler liên tục trongtim bẩm sinhcho phép đo được độ chênh lệch áp suất ở những vị trí hẹp tại phễu hoặc đo được độ chênh lệch áp suất giữa thất phải và động mạch phổi
Một số tình trạng bệnh lý có thể quan sát được thông qua phương phápsiêu âm timnày đó là hiện tượng thông liên thất rộng và cao quanh màng, động mạch chủ cưỡi ngựa lên vách liên thất, phát hiện được những tổn thương kèm theo như thông liên nhĩ hay nhưng thông liên thất phần cơ cùng với những dị tật kèm theo khác. 3. Kết luận Tứ chứng Fallotlà bệnh lýtim bẩm sinhthường gặp trên lâm sàng, bao gồm những tổn thương tại tim hoặc có thể kèm theo những bất thường khác ngoài tim.Siêu âm tim bẩm sinhđược xem là một phương pháp hỗ trợ chẩn đoán cực kỳ hiệu quả vì nó cho phép khảo sát được những bất thường trong các cấu trúc của tim cũng như phần lồng ngực xung quanh tim, từ đó có thể tìm ra những bất thường trong bệnh lý và có phương pháp điều trị hiệu quả nhất cho bệnh nhân.