Khi nào cần tiêm vắc-xin phế cầu?
Bài viết bởi Dược sĩ Dương Thu Hương - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City Vắc-xin phế cầu (pneumoccocal vaccine) giúp phòng ngừa các bệnh gây ra bởi vi khuẩn Streptococcus pneumonia như viêm phổi, viêm màng não và nhiễm trùng máu. Vắc-xin phế cầu thường được khuyến cáo cho trẻ em dưới 2 tuổi, tuy nhiên người lớn có các yếu tố nguy cơ cũng cần được tiêm vắc-xin phế cầu. Theo khuyến cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ,vắc-xin phế cầunên được tiêm cho người ở độ tuổi 19-64 với một số bệnh nền và đặc biệt người trên 65 tuổi để phòng ngừa biến cố bất lợi doS.pneumoniagây ra. 1. Vắc-xin phế cầu cho người lớn gồm những loại nào? Có 2 loạivắc-xin phế cầuđược dùng cho người lớn, đó là Prevnar 13 và Pneumovax 23 Prevnar 13 (PCV13): Là vắc-xin cộng hợp bao gồm 13 chủng phế cầu. Vắc-xin được tạo ra từ một phần vỏ polysaccharide của vi khuẩn gắn với protein vận chuyển để tăng khả năng tạo miễn dịch. Vắc-xin có tác dụng lâu dài, vì vậy chỉ cần tiêm 1 lần với đa số các trường hợp. Pneumovax 23 (PPSV23): Là vắc-xin polysaccharide bao gồm 23 chủng phế cầu. Các chủng phế cầu này được tìm thấy ở trên 50% cácbệnh phế cầuở người lớn
Pneumovax 23 (PPSV23): Là vắc-xin polysaccharide bao gồm 23 chủng phế cầu. Các chủng phế cầu này được tìm thấy ở trên 50% cácbệnh phế cầuở người lớn. Vắc-xin được tạo ra từ vỏ polysaccharide của vi khuẩn không được gắn với protein. Do đó, tuy có nhiều chủng hơn PCV13, hiệu quả của vắc-xin PPSV23 giảm dần theo thời gian. Vì vậy trong một số trường hợp có chỉ định tiêm nhắc PPSV23 sau 5 năm. 2
Đối tượng cần tiêm vắc-xin phế cầu Lịch tiêm vắc-xin phế cầutương đối phức tạp tùy thuộc vào tuổi và bệnh lý của bệnh nhân 2.1 Bệnh nhân 19-64 tuổi có các bệnh nền Bệnh nhân cần tiêm 1 mũi PPSV23 do tăng nguy cơ mắc bệnh phế cầu hoặc tăng nguy cơ gặp biến chứng nguy hiểm nếu mắc phế cầu trong trường hợp có: Bệnh hô hấp như hen, COPD,khí phế thũng, hút thuốc lá thường xuyên và lâu năm Bệnh tim mạch nhưnhồi máu cơ tim, suy tim, xơ vữa thành mạch (không bao gồm cao huyết áp) Bệnh gan như viêm gan, xơ gan,nghiện rượu Bệnh tiểu đường không kiểm soát bao gồm cả type 1 và type 2 Bệnh nhân cần tiêm 1 mũi PCV13 và 1 mũi PPSV23 (sau 8 tuần) do tăng nguy cơ viêm màng não nếu có: Dò dịch não tủy Cấy điện cực ốc tai Tiền sử viêm màng não do phế cầu Bệnh nhân cần tiêm 1 mũi PCV13 và 2 mũi PPSV23 (sau 8 tuần và sau 5 năm) dohệ miễn dịch suy giảmnếu có các bệnh lý: HIV Suy thận, đặc biệt suy thận mạn cần lọc thận hoặc suy thận mạn tiến triển có nguy cơ lọc thận Ung thư Ghép tạng đặc Ghép tế bào gốc tạo máu Mất lách chức năng hoặc sinh lý Sử dụng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài Bệnh lý miễn dịch do di truyền hoặc mắc phải như suy giảm chức năngtế bào lympho Bvà T, suy giảm bổ thể Trường hợp cần cả
ức chế miễn dịch kéo dài Bệnh lý miễn dịch do di truyền hoặc mắc phải như suy giảm chức năngtế bào lympho Bvà T, suy giảm bổ thể Trường hợp cần cả 2 vắc-xin PCV13 và PPSV23, PCV13 được khuyến cáo tiêm trước
Trường hợp đã tiêm PPSV23 trước khi tiêm PCV13 cần đợi sau 1 năm để tiêm PCV13 2.2 Bệnh nhân trên 65 tuổi Tất cả bệnh nhân trên 65 tuổi cần được tiêm phòngvắc-xin phế cầudo nguy cơ nhiễm phế cầu tăng dần theo tuổi, đặc biệt sau tuổi 65. Tùy thuộc vào lịch sử tiêm phế cầu trước đó mà đối tượng trên 65 tuổi có thể cần tiêm 1 hoặc 2 mũi vắc-xin Bệnh nhân cần tiêm 1 mũi PCV13, và 1 mũi PPSV23 sau đó 1 năm nếu: Chưa từng tiêm vắc-xin phế cầu (cả PCV13 và PPSV23) trước đó Chỉ tiêm vắc-xin PPSV23 trước tuổi 65. Lưu ý nếu đã tiêm PPSV23 trước năm 65 tuổi cần đợi 1 năm để tiêm PCV13 Bệnh nhân cần tiêm 1 mũi PCV13 và không cần tiêm PPSV23 nếu đã tiêm PPSV23 sau tuổi 65. Bệnh nhân cần tiêm 1 mũi PPSV23 nếu chưa được tiêm PPSV23 sau tuổi 65 và đã tiêm PSV13 trước đó. 3. Các tác dụng không mong muốn khi tiêm vắc-xin phế cầu Vắc-xin phế cầukhá an toàn. Giống như việc tiêm bất kỳ loại vắc-xin nào, người tiêm vắc-xin phế cầu có thể bị chóng mặt sau khi tiêm. Vì vậy người tiêm cần được theo dõi ít nhất 15 phút tại phòng khám sau tiêm
Vì vậy người tiêm cần được theo dõi ít nhất 15 phút tại phòng khám sau tiêm. Các tác dụng phụ của vắc-xin phế cầu thường không nguy hiểm, bao gồm các phản ứng tại chỗ như sưng, viêm, đau ở vị trí tiêm, hay các phản ứng toàn thân như sốt nhẹ,đau đầu, rét run. Trường hợp có các phản ứng tại chỗ có thể chườm ấm lên chỗ tiêm hoặc dùng thuốc giảm đau (NSAIDs). Các Triệu chứng thường được cải thiện sau 2 ngày tiêm vắc-xin. Trong một vài trường hợp hiếm gặp, người bệnh có thể bị dị ứng với vắc-xin. Cơ sở y tế luôn trang bị thiết bị chống sốc trong trường hợp các biến cố bất lợi xảy ra. Bên cạnh đó cần khai báo chi tiết với nhân viên y tế về tiền sử dị ứng để tránh nguy cơ phản vệ do vắc-xin gây ra.Vắc-xin phế cầulà vắc-xin bất hoạt, vì vậy có thể tiêm cho những đối tượngsuy giảm miễn dịch. Vắc-xin không thể truyền bệnh cho người tiêm trong mọi trường hợp. Đối tượng có thể hưởng lợi từ việc tiêm phòngvắc-xin phế cầuvà dự phòng biến chứng do S.pneumoniae gây ra khá rộng, tuy nhiên nhiều người có thể không biết họ có chỉ định tiêm vắc-xin
Nếu bạn hay người thân trên 65 tuổi hoặc mắc một trong các bệnh nền nhưtiểu đường, tim mạch, hô hấp, suy gan, thận, vv...hãy gọi liên hệ với Hệ thống Y tế Vinmec trên toàn quốc để được tư vấn về việc tiêm vắc-xin phế cầu. Hiện Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec có cung cấp dịch vụ tiêm vắc-xin phế cầu cho mọi đối tượng khách hàng, những ưu điểm khi tiêm vắc-xin tại Vinmec bao gồm: Khách hàng sẽ được các bác sĩ chuyên khoa thăm khám, sàng lọc đầy đủ các vấn đề về thể trạng và sức khỏe, tư vấn về vắc-xin và phác đồ tiêm, các phản ứng có thể gặp, cách theo dõi và chăm sóc trẻ sau tiêm vắc-xin trước khi ra chỉ định tiêm vắc-xin nhằm đảm bảo hiệu quả tốt nhất và an toàn nhất cho trẻ. Đội ngũ bác sĩ và điều dưỡng nhi giàu kinh nghiệm, chuyên nghiệp, hiểu tâm lý trẻ và áp dụng cách giảm đau hiệu quả cho trẻ trong quá trình tiêm chủng. 100% trẻ tiêm chủng được theo dõi 30 phút sau tiêm và đánh giá lại sức khỏe trước khi ra về. Phòng theo dõi sau tiêm chủng được trang bị đầy đủ các phương tiện cấp cứu; đội ngũ bác sĩ - điều dưỡng được đào tạo về xử trí cấp cứu phản vệ nhằm đảm bảo xử lý kịp thời, đúng phác đồ khi có sự cố xảy ra
Ngoài ra, hệ thống Bệnh viện Vinmec luôn luôn có ekip cấp cứu sẵn sàng phối hợp với phòng tiêm chủng để xử trí các trường hợp sốc phản vệ, suy hô hấp – ngừng tuần hoàn để đảm bảo cho trẻ được tiêm chủng an toàn nhất. Phòng tiêm chủng thoáng mát, có khu chơi, giúp trẻ có cảm giác thoải mái như đang dạo chơi và có tâm lý tốt trước và sau khi tiêm chủng.