Tác dụng của cây chìa vôi
Cây chìa vôi là loài cây quen thuộc ở vùng thôn quê nước ta và thường được người dân ứng dụng để điều trị nhiều bệnh lý khác nhau, đặc biệt là khả năng giảm sưng, giảm đau rất hiệu quả. Vậy theo y học, cây chìa vôi chữa được bệnh gì? 1. Vài nét về vị thuốc từ cây chìa vôi Cây chìa vôicòn có tên gọi khác là bạch liễm, bạch phấn đằng... Tên khoa học của dược liệucây chìa vôilà Cissus modeccoides Planch vớ họ khoa học là họ Nho - Vitaceae. Chi Cissus L. củacây chìa vôicó đặc điểm phân bố ở vùng nhiệt đới, thường gặp ở một số tỉnh phía nam Trung Quốc, Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan và một số nước thuộc khí hậu nhiệt đới khác. Có 14 loàicây chìa vôiđược tìm thấy ở Việt Nam, trong đó có 8 loài chìa vôi được dùng làm thuốc. Cây chìa vôiđược phân bố rải rác ở hầu hết các tỉnh đồng bằng và các tỉnh trung du nước ta, tuy nhiên ở vùng núi cao ít gặpcây chìa vôihơn.Cây chìa vôithường xen mọc lẫn trong các bụi cây khác, các gò đống mọc xung quanh làng ở vùng đồng bằng, cây còn mọc ở ven các đồi cây bụi, mương гẫу ở vùng trung du và khu vực núi thấp
Cây chìa vôithuộc loại dây leo, cây rất ưa sáng và có khả năng chịu được hạn hán do đặc điểm toàn cây mọng nước.Cây chìa vôiđược bao phủ bởi lớp phấn trắng. Cây có nhiều rễ củ nằm sâu bên dưới mặt đất.Cây chìa vôira hoa kết quả hàng năm và có khả năng tái sinh cây con từ hạt rất tốt, vì vậy có thể gieo trồngcây chìa vôibằng hạt, bằng củ hoặc bằng các đoạn dây từ phần non trên ngọn củacây chìa vôi. Vào tháng 2 - 3 hàng năm, người dân thường dùng một đoạn dây chìa vôi dài khoảng 30 - 50cm, có 3 - 5 mắt hoặc củ con sau đó vùi xuống đất ẩm, sau đó sẽ mọc thành cây.Cây chìa vôidùng làm thuốc thường được nhân dân khai thác từ nguồn cây mọc hoang dại, tuy vậycây chìa vôihiện nay vẫn được nuôi trồng khá rộng rãi. Cây chìa vôithường ra hoa vào tháng 4 – 8 và kết quả vào tháng 5 – 10. Dược liệu chìa vôi có thể được thu hái quanh năm, tuy nhiên thời điểm thích hợp nhất để thu hái chìa vôi là vào mùa thu - đông. 2
Dược liệu chìa vôi có thể được thu hái quanh năm, tuy nhiên thời điểm thích hợp nhất để thu hái chìa vôi là vào mùa thu - đông. 2. Dược liệu chìa vôi được sử dụng như thế nào? Bộ phận dùng làm thuốc củacây chìa vôilà tất cả phần lá, thân, rễ củ với nhiều hình thức sơ chế khác nhau: Đối với dây lá chìa vôi: Sau khi thu hái sẽ đem cắt ngắn, dài khoảng 2 – 3cm, sau đó đem đi rửa sạch và sao nóng rồi phơi khô, khi dùng đem ra tẩm với rượu và sao lại hoặc có thể đem đi ngâm trực tiếp với nước vo gạo; Đối với phần rễ củ củacây chìa vôi: Sau khi đào phần rễ củ củacây chìa vôivề, chúng ta tiến hành rửa sạch đất cát bên ngoài, sau đó ngâm nước qua đêm để phần rễ củ chìa vôi mềm ra rồi thái mỏng và phơi khô, khi dùng đem rễ ngâm trực tiếp với nước vo gạo. Dược liệu chìa vôi sau khi đã được sơ chế phơi khô cần được bảo quản ở trong túi kín, để ở những nơi khô ráo, thông thoáng, tránh ẩm thấp, tránh ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp vào dược liệu và chống mối mọt. 3. Tác dụng của cây chìa vôi Tác dụng cây chìa vôicó được là nhờ vào các hoạt chất bên trong cây, bao gồm: Phần ngọn và lá bao gồm 91.3% là nước, 5.4% glucid, 1.4% protid và 1.1% chất xơ 1,1%
Ngoài ra còn có 1.5 mg% caroten, 45mg% vitamin C; Thâncây chìa vôichứa có chứa hợp chất phenolic, cácacid amin, saponin, các acid hữu cơ.... 3.1. Tác dụng của cây chìa vôi theo quan điểm của Y Học Hiện Đại: Phần lá và ngọn cây có thể cung cấp các dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe xương khớp. Đồng thời, những hoạt chất trong ngọn và lá hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp trong bệnh đau lưng,viêm khớp... Thâncây chìa vôicó khả năng làm giãn các mạch máu vàhạ huyết áp. Bên cạnh đó,tác dụng cây chìa vôicòn bao gồm chống viêm,giảm đautự nhiên ở những bệnh nhân mắcbệnh xương khớp; Cây chìa vôi chữa bệnh gì? Một số nghiên cứu cho thấy loài cây này có tác dụng lợi tiểu, chữa đượcsỏi thận(chỉ những sỏi nhỏ đường kính không quá 0.5 cm); Một thực nghiệm ở chuột cho thấy, dược liệucây chìa vôicó thể nâng tỷ lệ sống và kéo dài thời gian cầm cự của chuột đối với nọc độc rắn hổ mang. 3.2
3.2. Tác dụng của cây chìa vôi theo Y Học Cổ Truyền Về mặt tính vị,cây chìa vôicó vị đắng nhẹ, hơi the the và chua, tính mát; Tác dụng bao gồm thanh nhiệt, giải độc, chữa sưng tấy, đau lưng, đau xương khớp,tê mỏi tay chân, đau đầu, ung nhọt, bỏng; Phần lá chìa vôi có tác dụng tiêu sưng, chữa nhọt độc nên thường sử dụng để chữaung nhọt, chai chân, lở ngứa; Phần củ chìa vôi mang lại tác dụng tán huyết ứ, thông kinh, tiêu độc, lợi tiểu, trừ tê thấp. Tùy thuộc vào mục đích sử dụng và từng bài thuốc mà có thể dùngcây chìa vôibằng nhiều phương pháp khác nhau. Cách thông thường nhất là sắc lấy nước uống hoặc dùngcây chìa vôitươi giã nát đắp ngoài da. Liều dùng cụ thể như sau: Sắc uống: 6 – 20g; Đắp ngoài: Liều không hạn chế. 4. Một số bài thuốc kinh nghiệm từ cây chìa vôi 4.1. Trị phong thấp, đau nhức xương khớp Sử dụng 20gcây chìa vôi, 15g dây đau xương, 15gcây lá lốt(gồm cả phần rễ). Đem tất cả sao vàng, hạ thổ và sắc lấy nước thuốc uống trong ngày. Hoặc theo cách khác thì sử dụng 40g cây chìa vôi, 20g lá lốt, 20g cỏ xước, 20g cây tầm gửi, 20g cây dền gai. Đem nguyên liệu sắc chung với 1.5 lít nước. Sau đó chia ra uống 3 lần trong ngày, sau ăn khoảng 30 phút
Đem nguyên liệu sắc chung với 1.5 lít nước. Sau đó chia ra uống 3 lần trong ngày, sau ăn khoảng 30 phút. Lưu ý nên uống khi nước thuốc còn ấm, thời gian điều trị ít nhất 1 tháng. 4.2. Chữa bong gân, chữa chấn thương sưng nề, tụ máu với cây chìa vôi Chuẩn bị lá chìa vôi và lá thầu dầu tía với số lượng bằng nhau. Sau đó đem cả 2 đi giã nát, trộn với giấm hoặc rượu, sao nóng, cuối cùng là đắp và bó kín vào vị trí chấn thương, thay thuốc 1 – 2 lần mỗi ngày. 4.3. Trị ung nhọt sưng tấy, viêm lở da Chuẩn bị lácây chìa vôitươi, đem đi giã nát và đắp lên tổn thương. Ngoài ra nên uống kết hợp với bài thuốc tiêu độc bao gồmthổ phục linh20g,kim ngân hoa10g, bồ công anh 10g đem sắc lấy nước uống trong ngày. 4.4. Chìa vôi hỗ trợ điều trị rắn rết cắn Giã nát lá chìa vôi tươi với muối, sau đó nhai và nuốt dần dần lấy phần nước còn phần bã đắp trực tiếp lên vết cắn. 4.5. Hỗ trợ điều trị sỏi niệu quản Chuẩn bị 16gcây chìa vôi, cỏ bợ 50g, kim tiền thảo 30g, rễ dứa dại 30g, cỏ hàn the 30g, ngải cứu 20g, nếu sỏi niệu quản gây đau đớn nhiều cần thêm 12g chỉ xác, sỏi nằm ở vị trí cao thì thêm 12 dược liệu rễ cỏ xước, có triệu chứng đái ra máu nhiều thì thêm 16g cỏ nhọ nồi
Đem các nguyên liệu trên sắc chung với 1 lít nước trên lửa nhỏ trong 15 phút. Lấy phần nước thuốc chia làm nhiều lần uống trong ngày khi còn ấm, mỗi ngày dùng 1 thang duy nhất. 5. Lưu ý khi sử dụng cây chìa vôi để chữa bệnh Để sử dụng cây chìa vôi một cách hiệu quả và không để lại tác dụng phụ, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ quy định của bác sĩ. Đối với người bệnh bị dị ứng với bất kỳ thành phần nào có trongcây chìa vôicũng chống chỉ định sử dụng dược liệu này. Phụ nữ đang mang thai cũng không được phép kê đơn thuốc. Tùy theo từng bệnh lý mà có thể dùng đơn độc hoặc phối hợp với các vị thuốc khác theo hướng dẫn của bác sĩ Y Học Cổ Truyền. Vì vậy, người bệnh không nên tự ý dùngcây chìa vôinếu chưa được thăm khám và kê đơn của thầy thuốc Đông y. Tuyệt đối không dùng theo sự kinh nghiệm truyền miệng.