Thang điểm IPSS: Chìa khóa chẩn đoán và theo dõi phì đại tuyến tiền liệt
Phì đại tuyến tiền liệt (BPH) là tình trạng phổ biến ở nam giới lớn tuổi, gây ra nhiều triệu chứng khó chịu ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Thang điểm IPSS ra đời như một công cụ đánh giá hiệu quả, giúp chẩn đoán và theo dõi mức độ nghiêm trọng của BPH dựa trên các triệu chứng tiểu tiện. Sử dụng thang điểm IPSS mang lại nhiều lợi ích cho việc chẩn đoán, điều trị BPH, giúp cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống cho nam giới.  Thang điểm IPSS được xây dựng dựa trên nghiên cứu khoa học, giúp theo dõi hiệu quả điều trị phì đại tuyến tiền liệt theo thời gian, mang lại kết quả chính xác và tin cậy.  Tổng quan về phì đại tuyến tiền liệt  Phì đại tuyến tiền liệt (BPH), còn được gọi là tăng sản tuyến tiền liệt lành tính (BPSA), là tình trạng tuyến tiền liệt bị to ra bất thường, xảy ra phổ biến ở nam giới lớn tuổi.  Phì đại tuyến tiền liệt là tình trạng phổ biến ở nam giới lớn tuổi  Nguyên nhân gây phì đại tuyến tiền liệt  Nguyên nhân dẫn đến phì đại tuyến tiền liệt (BPH) hiện vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn, nhưng các nghiên cứu đã chỉ ra một số yếu tố nguy cơ chính sau:  Tuổi tác: Đây là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất
BPH hiếm gặp ở nam giới dưới 40 tuổi, nhưng tỷ lệ mắc bệnh tăng cao theo tuổi tác. Sau 50 tuổi, khoảng 50% nam giới bị BPH và tỷ lệ này tăng lên 80% ở nam giới trên 80 tuổi. Nguyên nhân được cho là do sự thay đổi nội tiết tố theo tuổi tác, cụ thể là sự giảm nồng độ  và tăng nồng độ dihydrotestosterone (DHT). DHT kích thích sự phát triển của tuyến tiền liệt.  Yếu tố di truyền: Nếu bố hoặc anh em trai mắc BPH, bạn có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Một số nghiên cứu đã xác định được các gen liên quan đến nguy cơ mắc phải BPH.  Lối sống: Hoạt động thể chất ít cùng với chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa,  và thịt đỏ có thể làm tăng nguy cơ BPH. Hút thuốc lá và uống nhiều rượu bia cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.  Các yếu tố khác: Một số yếu tố khác có thể làm tăng nguy cơ BPH, bao gồm  Mặc dù BPH thường không đe dọa tính mạng, nhưng nó có thể gây ra một số biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của nam giới. Dưới đây là một số biến chứng thường gặp của BPH:  Bí tiểu: Đây là biến chứng phổ biến nhất của BPH, xảy ra khi bàng quang không thể tống nước tiểu ra ngoài hoàn toàn. Bí tiểu có thể dẫn đến  , suy thận và các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác
Bí tiểu có thể dẫn đến  , suy thận và các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác.  Viêm đường tiết niệu: Do ứ đọng nước tiểu trong bàng quang, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Viêm đường tiết niệu có thể gây đau rát khi đi tiểu, tiểu gắt buốt,  Sỏi thận: Do nước tiểu ứ đọng lâu ngày, tạo điều kiện hình thành sỏi trong thận. Sỏi thận có thể gây đau đớn dữ dội, buồn nôn, nôn mửa, tiểu ra máu và tắc nghẽn đường tiết niệu.  Suy thận: Do nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc sỏi thận không được điều trị kịp thời. Suy thận có thể dẫn đến mệt mỏi, phù, khó thở, tim đập nhanh, buồn nôn, nôn và tử vong.  Các vấn đề về sức khỏe tình dục: BPH có thể gây giảm ham muốn tình dục,  Ngoài ra, BPH còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của nam giới, gây ra lo lắng, trầm cảm và giảm chất lượng cuộc sống.  BPH thường không đe dọa tính mạng, nhưng nó có thể gây ra một số biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe  Thang điểm (International Prostate Symptom Score - Điểm triệu chứng tuyến tiền liệt quốc tế) là một công cụ gồm 7 câu hỏi được sử dụng để sàng lọc, chẩn đoán nhanh chóng, theo dõi các triệu chứng và đề xuất xử trí các triệu chứng đường tiết niệu dưới của phì đại tuyến tiền liệt
Cụ thể như sau:  Sàng lọc: Phát hiện sớm các trường hợp có nguy cơ cao mắc bệnh phì đại tuyến tiền liệt (BPH).  Chẩn đoán nhanh: Đánh giá mức độ nghiêm trọng của triệu chứng.  Theo dõi: Theo dõi hiệu quả điều trị BPH theo thời gian.  Dưới đây là bảng thang điểm IPSS:  Cảm giác chưa đi hết sau khi đi tiểu  Đi tiểu lại trong vòng 2 giờ sau khi đã đi tiểu  Dòng nước tiểu yếu hoặc chậm  Nước tiểu bị gián đoạn và ngắt quãng  Đánh giá mức độ nghiêm trọng của triệu chứng BPH dựa trên tổng điểm của 7 câu hỏi:  0 - 7 điểm: Triệu chứng nhẹ (không cần điều trị).  8 - 19 điểm: Triệu chứng trung bình (cần theo dõi và có thể cần điều trị).  20 - 35 điểm: Triệu chứng nặng (cần điều trị).  Lưu ý rằng thang điểm IPSS chỉ là một công cụ sàng lọc và không thể thay thế cho chẩn đoán y tế. Bác sĩ sẽ chẩn đoán BPH dựa trên kết quả IPSS, khám lâm sàng và các  bổ sung. Việc điều trị BPH sẽ phụ thuộc vào mức độ điểm IPSS, chất lượng cuộc sống và tình trạng sức khỏe tổng thể của bệnh nhân.  Điều trị phì đại tuyến tiền liệt  Cách điều trị bệnh phì đại tuyến tiền liệt (BPH) phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, tuổi tác, sức khỏe tổng thể và nguyện vọng của bệnh nhân
Theo dõi: Nếu triệu chứng BPH nhẹ, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ và khuyến cáo thay đổi lối sống để cải thiện triệu chứng.  Thay đổi lối sống: Một số thay đổi lối sống có thể giúp cải thiện triệu chứng BPH như giảm cân, hạn chế uống bia rượu, bỏ hút thuốc lá, uống nhiều nước, hạn chế caffeine hay đồ uống có gas, thường xuyên tập thể dục,....  Thuốc: Nếu thay đổi lối sống không đủ để cải thiện triệu chứng, bác sĩ có thể kê đơn thuốc. Một số loại thuốc thường được sử dụng để điều trị BPH bao gồm thuốc chẹn alpha, thuốc ức chế 5-alpha reductase, thuốc chống co thắt bàng quang.  Phẫu thuật: Phẫu thuật có thể được xem xét nếu các phương pháp điều trị khác không hiệu quả hoặc nếu có biến chứng. Một số loại phẫu thuật thường được sử dụng để điều trị BPH là phẫu thuật cắt bỏ tuyến tiền liệt qua đường niệu đạo (TURP), phẫu thuật cắt bỏ tuyến tiền liệt qua đường bụng (RRP), phẫu thuật cắt bỏ tuyến tiền liệt bằng laser
Nếu thay đổi lối sống không đủ để cải thiện triệu chứng, bác sĩ có thể kê đơn thuốc  Các biện pháp phòng ngừa phì đại tuyến tiền liệt  Dưới đây là một số biện pháp phòng ngừa hiệu quả để giảm nguy cơ mắc phì đại tuyến tiền liệt:  Duy trì lối sống lành mạnh  Chế độ ăn uống: Ăn nhiều trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt và các thực phẩm giàu chất xơ. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, thức ăn nhiều dầu mỡ và đường. Giảm lượng muối nạp vào cơ thể. Uống đủ nước mỗi ngày (khoảng 2 lít).  Tập thể dục thường xuyên: Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, hầu hết các ngày trong tuần. Lựa chọn các bài tập phù hợp với sức khỏe và sở thích, ví dụ như đi bộ, chạy bộ, bơi lội, đạp xe, yoga. Duy trì cân nặng hợp lý bằng cách kết hợp chế độ ăn uống lành mạnh và tập luyện thể dục thể thao.  : Hút thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ cao dẫn đến BPH. Bỏ thuốc lá là việc làm quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe tổng thể, giảm nguy cơ mắc BPH.  Hạn chế uống rượu bia: Uống nhiều rượu bia có thể làm tăng nguy cơ mắc BPH. Hạn chế lượng rượu bia nạp vào cơ thể hoặc tốt nhất là nên cai rượu bia hoàn toàn
Hạn chế lượng rượu bia nạp vào cơ thể hoặc tốt nhất là nên cai rượu bia hoàn toàn.  Quản lý căng thẳng: Căng thẳng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tuyến tiền liệt và làm tăng nguy cơ mắc BPH. Tìm kiếm các phương pháp giải tỏa căng thẳng hiệu quả, chẳng hạn như yoga, thiền, dành thời gian trong thiên nhiên,...  Khám sức khỏe định kỳ  Đi khám bác sĩ định kỳ để theo dõi sức khỏe tuyến tiền liệt, đặc biệt là nam giới từ 40 tuổi trở lên. Bác sĩ sẽ tiến hành các xét nghiệm cần thiết, bao gồm khám trực tràng, xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu,... để chẩn đoán sớm và có biện pháp điều trị kịp thời nếu phát hiện bất thường.  Đi khám bác sĩ định kỳ để theo dõi sức khỏe tuyến tiền liệt, đặc biệt là nam giới từ 40 tuổi trở lên  Sử dụng các biện pháp bổ sung (nếu cần thiết)  Kẽm: Giúp tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ chức năng tuyến tiền liệt.  Beta-sitosterol: Giúp giảm các triệu chứng BPH.  Chiết xuất từ cây cọ lùn: Giúp cải thiện dòng chảy của nước tiểu và giảm triệu chứng BPH.  là một công cụ đánh giá hiệu quả được sử dụng rộng rãi bởi các bác sĩ nam khoa, giúp chẩn đoán và theo dõi mức độ nghiêm trọng của phì đại tuyến tiền liệt (BPH) dựa trên các triệu chứng tiểu tiện
Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn có thêm nhiều kiến thức bổ ích về căn bệnh phì đại tuyến tiền liệt, cũng như thang điểm IPSS.  Ống wharton là gì?