Vai trò của nội soi nhuộm màu quang học trong chẩn đoán bệnh Crohn
Bài viết được viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Bác sĩ nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park. Bác sĩ có gần 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Nội soi tiêu hóa. Kỹ thuật nội soi nhuộm màu quang học nói riêng và nội soi nâng cao nói chung cho phép bác sĩ nội soi phát hiện và xác định đặc điểm của các tổn thương tiền ung thư và tân sinh và dự đoán tình trạng viêm niêm mạc chính xác hơn so với nội soi ánh sáng trắng thông thường. 1. Tổng quan Bệnh viêm ruột (IBD) bao gồm 2 loại bệnh chính,viêm loét đại tràng(UC) và bệnh Crohn (CD). Hiện nay người ta đã chấp nhận rằng cả 2 nhóm bệnh nhân đều có nguy cơ phát triển ung thư liên quan đến viêm đại tràng (CAC). Tình trạng viêm mãn tính của niêm mạc đường tiêu hóa là một yếu tố quan trọng cho sự phát triển của bệnh ung thư liên quan đến viêm đại tràng (CAC). Do đó, sử dụng thuốc chống viêm mãn tính đã được đề xuất để giảm nguy cơ mắc viêm đại tràng. Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu không thể chứng minh rằng các loại thuốc chống viêm được sử dụng phổ biến để điều trị bệnh viêm ruột có tác dụng phòng ngừa hóa học chống lại ung thư
Do đó, những nỗ lực mới đã được thực hiện để xác định rõ hơn sự phát triển của viêm niêm mạc trong IBD nhằm thiết lập các liệu pháp phòng ngừa và nhắm mục tiêu hiệu quả hơn. Gần đây, Günther và các cộng sự đã chỉ ra rằng cystein protease caspase 8 có liên quan nghiêm trọng đến việc điều chỉnh cân bằng nội môi ruột và bảo vệ các tế bào biểu mô ruột khỏi cái chết của tế bào hoại tử do TNF-αgây ra, do đó gợi ý các phương pháp điều trị mới trong bệnh viêm ruột. Rõ ràng là cần có các kỹ thuật hình ảnh nội soi mới và tiên tiến hơn để giám sát bệnh viêm ruột. Trong những năm gần đây, các kỹ thuật hình ảnh nội soi mới nổi ra đời, cho phép phân tích chi tiết hơn về niêm mạc và dưới niêm mạc. Bài viết này mô tả khái niệm hình ảnh nội soi nâng cao để chẩn đoán và mô tả đặc điểm củabệnh Crohn. 2. Phương pháp chẩn đoán hình ảnh nội soi nâng cao 2.1. Nội soi phóng đại và nội soi nhuộm màu dựa trên thuốc nhuộm Nội soi phóng đại sử dụng một thấu kính di động để thay đổi mức độ phóng đại lên đến 150 lần, do đó cho phép mô tả đặc điểm bề mặt niêm mạc (ví dụ, phân loại mô hình bề mặt của polyp đại tràng theo đề xuất của Kudo và cộng sự năm 1996)
Nội soi nhuộm màu được chia thành nội soi nhuộm màu dựa trên thuốc nhuộm (DBC) và nội soi nhuộm màu không cần thuốc nhuộm (DLC). Nội soi nhuộm màu không cần thuốc nhuộm còn bao gồm nội soi nhuộm màu quang học và nội soi nhuộm màu quang ảo. Nguyên tắc cơ bản của phương pháp nội soi nhuộm màu quang là tăng cường chi tiết niêm mạc và/hoặc mạng lưới mạch máu dưới niêm mạc với việc sử dụng các loại thuốc nhuộm khác nhau hoặc các chương trình màu nội soi/quang học và máy tính. Sự tăng cường độ tương phản của bề mặt niêm mạc thường dẫn đến cải thiện việc phát hiện các tổn thương tinh vi. Nội soi nhuộm màu dựa trên thuốc nhuộm sử dụng các chất nhuộm màu khác nhau được chia thành các chất hấp thụ (Lugol, xanh methylen, xanh toluidine, và tím cresyl), chất tương phản (chàm carmine, axit axetic) và chất nhuộm phản ứng (đỏ congo, đỏ phenol). Thuốc nhuộm chủ yếu được sử dụng thông qua phun tiêu chuẩn hoặc ống thông catheter dùng trong thủ thuậtERCP đường mật. Nhiều nghiên cứu khác nhau đã cho thấy tiềm năng của nội soi nhuộm màu để tăng cường phát hiện các tổn thương tiền ung thư và ung thư trong bệnh viêm ruột. 2.2
2.2. Nội soi nhuộm màu không cần thuốc nhuộm (nhuộm màu quang học) Nội soi nhuộm màu không cần thuốc nhuộm được chia thành nội soi sắc tố quang học bao gồm hình ảnh dải hẹp (NBI; Olympus, Tokyo, Nhật Bản) và nội soi sắc tố ảo bao gồm i-scan (Pentax, Tokyo, Nhật Bản) và tăng cường màu sắc thông minh Fujinon (FICE; Fujinon, Tokyo, Nhật Bản). Trong khiNBIdựa trên các bộ lọc quang học bên trong nguồn sáng của ống nội soi, thu hẹp băng thông truyền phổ, do đó tăng cường mạch máu, i-scan và FICE sử dụng xử lý hậu kỹ thuật số để ước tính phổ được tính toán nhằm tạo ra độ tương phản mô tốt hơn. Nhiều nghiên cứu khác nhau đã đề cập đến tiềm năng của NBI trong chẩn đoán và xác định đặc điểm của những thay đổi tiền ung thư và tân sinh trong bệnh viêm ruột. Một bài báo được xuất bản gần đây đánh giá các phát hiện nội soi dưới hình ảnh dải hẹp. Nó chỉ ra rằng các phát hiện NBI có mối tương quan chặt chẽ với các phát hiện mô học bao gồm biến dạng các tháp niêm mạc, suy giảm tế bào hình cốc, và tăng plasmacytosis cơ bản, do đó, mang lại tiềm năng đánh giá tốt hơn mức độ nghiêm trọng của mô học chỉ ở bệnh nhẹ và không hoạt động
Gần đây, Vden Broek và các đồng nghiệp đã thực hiện một thử nghiệm chéo ngẫu nhiên, trong đó bệnh nhân UC được trải qua cảnội soi đại tràngánh sáng trắng bệnh viêm ruột và độ nét cao (HD) theo thứ tự ngẫu nhiên. Nó được chỉ ra rằng NBI không cải thiện việc phát hiện ung thư ở bệnh nhân viêm loét đại tràng so với nội soi HD. Ngoài ra, NBI tỏ ra không đạt yêu cầu trong việc phân biệt ung thư với niêm mạc không phải ung thư. Cùng một nhóm đánh giá giá trị của hình ảnh ba phương thức nội soi để giám sát trong viêm loét đại tràng. 50 bệnh nhân đã trải qua nội soi đại tràng giám sát và mỗi đoạn ruột kết được kiểm tra 2 lần, một lần với hình ảnh huỳnh quang tự động (AFI) và một lần với nội soi ánh sáng trắng, theo thứ tự ngẫu nhiên. Tất cả các tổn thương phát hiện được NBI kiểm tra để phân tích mô hình bề mặt của Kudo và sinh thiết ngẫu nhiên bổ sung được thực hiện. AFI cải thiện việc phát hiện ung thư và giảm năng suất sinh thiết ngẫu nhiên. Phân tích mẫu hố bằng NBI có độ chính xác vừa phải để dự đoán mô học, trong khi màu AFI có giá trị trong việc loại trừ sự hiện diện của khối u. 3
Phân tích mẫu hố bằng NBI có độ chính xác vừa phải để dự đoán mô học, trong khi màu AFI có giá trị trong việc loại trừ sự hiện diện của khối u. 3. Vai trò của nội soi nhuộm màu quang học NBI trong đánh giá các tổn thương viêm loạn sản ở đại tràng Kudo và cộng sự đã phân tích mô hình mạch máu niêm mạc (MVP) trong viêm loét đại tràng bằng cả nội soi đại tràng thông thường và NBI. Trong nghiên cứu này, nội soi đại tràng NBI chính xác hơn để xác định mức độ viêm ở những bệnh nhân có viêm loét đại tràng không ổn định so với tiêu chuẩn vàng về mô học. Trong một nghiên cứu khác, cùng một nhóm đã thực hiện một nghiên cứu thí điểm về phương pháp soi đại tràng phóng đại với NBI để chẩn đoán chứng loạn sản ở viêm loét đại tràng. Mô hình bề mặt được xác định là giống như tổ ong, giống như lông nhung hoặc giống như khúc khuỷu. Bằng cách tính đến mô hình bề mặt, tỷ lệ loạn sản dương tính ở mô hình khúc khuỷu cao hơn so với nhóm mô hình hình tổ ong hoặc lông nhung. Do đó, mô hình quanh co được xác định bởi nội soi đại tràng NBI có thể là manh mối để xác định loạn sản trong quá trình giám sát viêm loét đại tràng
Do đó, mô hình quanh co được xác định bởi nội soi đại tràng NBI có thể là manh mối để xác định loạn sản trong quá trình giám sát viêm loét đại tràng. Gần đây, người ta cũng chỉ ra rằng NBI dường như là một phương pháp thay thế tiêu tốn ít thời gian hơn và hiệu quả không kém so với nội soi sắc tố để phát hiện ung thư trong biểu mô. NBI dẫn đến tỷ lệ sinh thiết dương tính giả thấp hơn đáng kể và tỷ lệ dương tính thật tương tự. Tuy nhiên, với tỷ lệ tổn thương NBI và tỷ lệ bỏ sót của bệnh nhân, NBI không thể được khuyến nghị làm kỹ thuật giám sát tiêu chuẩn trong bệnh viêm ruột. Một nghiên cứu thí điểm khác giải quyết câu hỏi liệu NBI có thể đánh giá thành công sự hình thành mạch niêm mạc trong bệnh viêm ruột hay không. Ở những khu vực nội soi bình thường nhưng dương tính với NBI, có sự gia tăng đáng kể hình thành mạch niêm mạc. Do đó, NBI có thể cho phép tạo hìnhin vivovề tân sinh đường ruột ở bệnh nhân bệnh viêm ruột. 4. Vai trò của nội soi độ nét cao (HD) trong chẩn đoán bệnh Crohn Hiện chỉ có dữ liệu hạn chế về kỹ thuật nội soi sắc tố ảo trong bệnh viêm ruột
4. Vai trò của nội soi độ nét cao (HD) trong chẩn đoán bệnh Crohn Hiện chỉ có dữ liệu hạn chế về kỹ thuật nội soi sắc tố ảo trong bệnh viêm ruột. Cho đến nay, chỉ có một nghiên cứu đánh giá FICE trong môi trường bệnh viêm ruột, cho thấy hệ thống này không thể cải thiện việc phát hiện hoặc xác định vết loét và vết ăn mòn trong CD. Một nghiên cứu khác đã so sánh phương pháp soi ruột thừa bằng xanh methylene (0,1%) và phương pháp nội soi ruột kết HD sử dụng i-scan. Nội soi đại tràng HD có và không có i-scan là khả thi để phát hiện ra rất nhiều tổn thương nhỏ nhưng nội soi sắc tố thậm chí có thể làm tăng số lượng. Hơn nữa, i-scan có thể dự đoán ung thư chính xác như nội soi sắc tố. Một nghiên cứu ngẫu nhiên có đối chứng đánh giá nội soi đại tràng HD kết hợp với i-scan hoặc nội soi video tiêu chuẩn để phát hiện các tổn thương đại trực tràng. Nội soi HD với i-scan phát hiện nhiều bệnh nhânung thư đại trực trànghơn đáng kể (38%) so với nội soi độ phân giải tiêu chuẩn (13%). Cũng có thể phát hiện thêm nhiều tổn thương ung thư đáng kể và nhiều u tuyến phẳng hơn bằng nội soi HD với i-scan
Cũng có thể phát hiện thêm nhiều tổn thương ung thư đáng kể và nhiều u tuyến phẳng hơn bằng nội soi HD với i-scan. Gần đây, nhóm chúng tôi đã nghiên cứu thành công tác động của i-scan trong việc dự đoán tình trạng viêm niêm mạc trong IBD. Bệnh nhân đã trải qua nội soi tổng thể đại tràng và được kiểm tra bằng cả HD (Nhóm A) và HD cộng với nội soi đại tràng i-scan (Nhóm B). Sự thống nhất giữa dự đoán nội soi về mức độ nghiêm trọng của bệnh và kết quả mô học là 65% ở nhóm A và 88% ở nhóm B. Khi so sánh dự đoán nội soi về mức độ hoạt động viêm với kết quả mô học từ các mẫu tương ứng, chúng tôi nhận thấy có sự đồng ý ở 42% trong nhóm A và 85% ở nhóm B. So với kết quả mô học của tình trạng viêm, i-scan cho phép chẩn đoán chính xác hơn đáng kể tình trạng viêm niêm mạc so với nội soi đại tràng thông thường. Phương pháp nội soi sắc tố không dùng thuốc nhuộm có tiềm năng thay thế phương pháp nội soi sắc tố dựa trên thuốc nhuộm thông thường để phát hiện tổn thương và đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh trong bệnh viêm ruột. Nội soi sắc tố ảo với i-scan vượt trội hơn so với nội soi đại tràng video tiêu chuẩn để phát hiện ung thư đại trực tràng
Nội soi sắc tố ảo với i-scan vượt trội hơn so với nội soi đại tràng video tiêu chuẩn để phát hiện ung thư đại trực tràng. I-scan cải thiện đáng kể chẩn đoán mức độ nghiêm trọng và mức độ viêm niêm mạc ở bệnh nhân IBD. 5. Kết luận Hình ảnh nội soi tiên tiến trong bệnh viêm ruột đã chứng kiến ​​một cuộc cách mạng đổi mới lớn trong 10 năm qua, bao gồm cả nội soi sắc tố sống và ảo. Bằng cách sử dụngnội soi viên nanghoặc nội soi ruột non hỗ trợ bằng bóng, bác sĩ nội soi giờ đây có thể đánh giá toàn bộ ruột non và thực hiện các liệu pháp nội soi tại một nơimà trước đây chưa có ai đi qua. Hơn nữa, những tiến bộ gần đây trong hình ảnh nội soi hiện cho phép bác sĩ nội soi có được thời gian thựcin vivomô học trong quá trình nội soi đang diễn ra bằng cách sử dụng nội soi vi thể hoặc nội soi tế bào. Các phương thức hình ảnh mới nổi này cho phép bác sĩ nội soi phát hiện và xác định đặc điểm của các tổn thương tiền ung thư và tân sinh và dự đoán tình trạng viêm niêm mạc chính xác hơn so với nội soi ánh sáng trắng thông thường. Những nỗ lực gần đây đã được thực hiện để giới thiệu hình ảnh phân tử trong bệnh viêm ruột bằng cách làm nổi bật các tế bào viêm và các thụ thể cụ thể
Kết quả của những thử nghiệm này rất được mong đợi và có thể mở ra con đường mới cho các chiến lược chẩn đoán và điều trị trong bệnh viêm ruột. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmeclà địa chỉ uy tín được nhiều bệnh nhân tin cậy trong thực hiện kỹ thuật chẩn đoán các bệnh lý tiêu hóa, bệnh lý gây tiêu chảy mạn tính, bệnh Crohn...Cùng với đó, tại Bệnh viện Vinmec, sàng lọc ung thư dạ dày, polyp dạ dày được thực hiện thông qua nội soi dạ dày vớimáy nội soi Olympus CV 190, với chức năng NBI (Narrow Banding Imaging - nội soi với dải tần ánh sáng hẹp) cho kết quả hình ảnh phân tích bệnh lý niêm mạc rõ nét hơn so với nội soi thông thường, phát hiện các tổn thương viêm loét đại tràng, các tổn thương ung thư tiêu hoá giai đoạn sớm... Bệnh viện Vinmec với cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại cùng đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, luôn tận tâm tận lực trong khám chữa bệnh, khách hàng có thể yên tâm với dịch vụ nội soi dạ dày, thực quản tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec.
Tài liệu tham khảo: 1. Ullman TA, Itzkowitz SH. Intestinal inflammation and cancer. Gastroenterology. 2011;140(6):1807–1816. [PubMed] [Google Scholar] 2. Farraye FA, Odze RD, Eaden J, Itzkowitz SH. AGA technical review on the diagnosis and management of colorectal neoplasia in inflammatory bowel disease. Gastroenterology. 2010;138(2):746–e4. [PubMed] [Google Scholar] 3. Günther C, Martini E, Wittkopf N, et al. Caspase-8 regulates TNF-alpha induced epithelial necroptosis and terminal ileitis. Nature. 2011;477(7364):335–339. [PMC free article] [PubMed] [Google Scholar] 4. Neumann H, Vieth M, Langner C, Neurath MF, Mudter J. Cancer risk in IBD: how to diagnose and how to manage DALM and ALM. World Journal of Gastroenterology. 2011;17(27):3184–3191. [PMC free article] [PubMed] [Google Scholar] 5. Rutter MD, Saunders BP, Wilkinson KH, et al. Thirty-year analysis of a colonoscopic surveillance program for neoplasia in ulcerative colitis. Gastroenterology. 2006;130(4):1030–1038. [PubMed] [Google Scholar] 6. Helmut Neumann,Klaus Mönkemüller
Gastroenterology. 2006;130(4):1030–1038. [PubMed] [Google Scholar] 6. Helmut Neumann,Klaus Mönkemüller. Advanced Endoscopic Imaging for Diagnosis of Crohn's Disease, Gastroenterol Res Pract. 2012; 2012: 301541