Bệnh viêm đa dây thần kinh
Viêm đa dây thần kinh là dạng bệnh lý thần kinh ngoại biên phổ biến nhất, liên quan đến tổn thương các dây thần kinh ngoại vi - bên ngoài não và tủy sống. Trong dạng bệnh thần kinh này, nhiều dây thần kinh bị ảnh hưởng. 1. Bệnh đa dây thần kinh là gì? Viêm đa dây thần kinhlà khi nhiều dây thần kinh ngoại biên bị tổn thương, còn được gọi là bệnh thần kinh ngoại biên. Các dây thần kinh ngoại biên là các dây thần kinh bên ngoài của não và tủy sống. Chúng chuyển tiếp thông tin giữa hệ thống thần kinh trung ương (CNS) và tất cả các bộ phận khác của cơ thể. Não và tủy sống là một phần của thần kinh trung ương. Bệnh đa dây thần kinh ảnh hưởng đến một số dây thần kinh ở các bộ phận khác nhau của cơ thể cùng một lúc. Trong trường hợp bệnh đơn dây thần kinh, chỉ cần một dây thần kinh bị ảnh hưởng. Bệnh đa dây thần kinhcó thể ảnh hưởng đến các dây thần kinh chịu trách nhiệm về cảm giác (bệnh thần kinh cảm giác), vận động (bệnh thần kinh vận động) hoặc cả hai (bệnh thần kinh cảm giác). Nó cũng có thể ảnh hưởng đến các dây thần kinh tự chủ chịu trách nhiệm kiểm soát các chức năng như tiêu hóa, bàng quang, huyết áp và nhịp tim. 2
Nó cũng có thể ảnh hưởng đến các dây thần kinh tự chủ chịu trách nhiệm kiểm soát các chức năng như tiêu hóa, bàng quang, huyết áp và nhịp tim. 2. Bệnh đa dây thần kinh có nhiều loại không? Có hơn 100 loại bệnh thần kinh ngoại biên và hầu hết trong số này là bệnh đa dây thần kinh. Mỗi loại được phân loại theo loại tổn thương thần kinh, nguyên nhân cơ bản và các triệu chứng mà nó tạo ra. Ví dụ,bệnh thần kinh do đái tháo đườngxảy ra ở những người bị đái tháo đường, trong khi bệnh thần kinh vô căn dường như không rõ nguyên nhân. Có ba dạng chính của bệnh viêm đa dây thần kinh: Bệnh thần kinh ngoại biên đối xứng mãn tính: Hầu hết các bệnh đa dây thần kinh đều mãn tính và phát triển trong nhiều tháng. Bệnh đa dây thần kinh: Có tổn thương ở ít nhất hai vùng thần kinh riêng biệt. Bệnh thần kinh ngoại biên đối xứng cấp tính: Trường hợp này hiếm gặp. Nguyên nhân phổ biến nhất làhội chứng Guillain-Barre, một tình trạng có thể gây tử vong. Một số bệnh thần kinh có thể mất nhiều năm để phát triển, nhưng những bệnh khác trở nên nghiêm trọng trong vòng vài giờ đến vài ngày sau khi khởi phát. 3
3. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ Tiểu đường: Đây là yếu tố nguy cơ nguy hiểm đặc biệt là đường huyết nếu không được kiểm soát. Lạm dụng rượu: Rượu có thể làm hỏng các mô thần kinh và lạm dụng rượu thường liên quan đến sự thiếu hụt dinh dưỡng góp phần gây ra bệnh thần kinh. Tình trạng tự miễn dịch: Hệ thống miễn dịch tấn công cơ thể, gây ra tổn thương cho các dây thần kinh và các khu vực khác. Các tình trạng bao gồmhội chứng Sjogren,bệnh Celiac,hội chứng Guillain-Barre,viêm khớp dạng thấpvàlupus. Bị mắc nhiễm trùng do vi khuẩn và virus gây nên ví dụ như bệnh gan, HIV, zona. Mắc bệnh về tủy xương nhưung thư xương,ung thư hạch. Tiếp xúc với chất độc: Bệnh thần kinh nhiễm độc có thể do tiếp xúc với các hóa chất công nghiệp như asen, chì, thủy ngân và thallium. Lạm dụng thuốc hoặc hóa chất cũng là một yếu tố nguy cơ. Suy giáp: Tuyến giáp hoạt động kém có thể dẫn đến bệnh viêm đa dây thần kinh, mặc dù điều này không phổ biến. Bệnh thận: Bệnh thần kinh thiếu máu là một dạng bệnh lý đa dây thần kinh ảnh hưởng đến 20% đến 50% những người bị bệnh thận, theo Trung tâm Bệnh thần kinh ngoại vi. Bệnh gan: Nghiên cứu chỉ ra rằng bệnh thần kinh ngoại biên rất phổ biến ở những người bịxơ gan
Bệnh gan: Nghiên cứu chỉ ra rằng bệnh thần kinh ngoại biên rất phổ biến ở những người bịxơ gan. Thuốc: Hóa trị, cùng với một số loại thuốc dùng để điều trị HIV/AIDS, có thể gây ra bệnh thần kinh. Dinh dưỡng kém:Thiếu vitamin B1, B6, B12 và E có thể dẫn đến bệnh viêm đa dây thần kinh, vì đây là những chất rất quan trọng đối với sức khỏe thần kinh. Chấn thương hoặc chấn thương thực thể: Chuyển động lặp đi lặp lại như đánh máy, tai nạn hoặc các chấn thương khác có thể làm tổn thương các dây thần kinh ngoại vi. Một số trường hợp viêm đa dây thần kinh không rõ nguyên nhân. Chúng được gọi là bệnh thần kinh vô căn. 4. Các triệu chứng của bệnh đa thần kinh Các triệu chứng củabệnh viêm đa dây thần kinhphụ thuộc vào việc các dây thần kinh tự chủ, cảm giác hoặc vận động hoặc sự kết hợp của chúng có liên quan hay không. Tổn thương dây thần kinh tự chủ có thể ảnh hưởng đến các chức năng cơ thể hoặc huyết áp, và thậm chí tạo ra các triệu chứng tiêu hóa. Tổn thương dây thần kinh cảm giác có thể ảnh hưởng đến cảm giác và cảm giác thăng bằng, trong khi tổn thương dây thần kinh vận động có thể ảnh hưởng đến vận động và phản xạ
Khi cả dây thần kinh cảm giác và vận động đều có liên quan, tình trạng này được gọi là bệnh đa dây thần kinh cảm giác, trong đó tổn thương xảy ra trên toàn cơ thể đối với các tế bào thần kinh, sợi (sợi trục) và lớp phủ (vỏ myelin). Tùy thuộc vào nguyên nhân và bệnh nhân, các triệu chứng của bệnh viêm đa dây thần kinh có thể bao gồm: Tê tạm thời hoặc vĩnh viễn; ngứa ran; cảm giác châm chích hoặc bỏng rát; tăng độ nhạy cảm ứng; đau đớn; yếu cơ hoặc gầy mòn; tê liệt; hoặc rối loạn chức năng trong các cơ quan hoặc các tuyến; suy giảm chức năng tiểu tiện và tình dục 5. Điều trị bệnh đa dây thần kinh Mục tiêu củađiều trị bệnh đa dây thần kinhlà kiểm soát các triệu chứng, đôi khi liên quan đến việc điều trị nguyên nhân cơ bản, nếu được biết (chẳng hạn như bệnh tiểu đường). Khi nguyên nhân cơ bản được điều chỉnh, bệnh thần kinh thường tự cải thiện. Việc điều trị nào được đưa ra cũng phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng. Kiểm soát cơn đau đơn giản có thể là một phần quan trọng trong điều trị bệnh thần kinh. Liệu pháp tích cực nhất thường dành cho các triệu chứng ảnh hưởng nhiều đến hoạt động hàng ngày
Liệu pháp tích cực nhất thường dành cho các triệu chứng ảnh hưởng nhiều đến hoạt động hàng ngày. Các liệu pháp để kiểm soát cơn đau do viêm đa dây thần kinh có thể bao gồm: Thuốc giảm đau: Thuốc giảm đau không kê đơn có thể phù hợp với các triệu chứng nhẹ. Đối với những cơn đau nặng hơn, có thể dùng thuốc giảm đau theo đơn. Một số loại thuốc giảm đau có thể dẫn đến sự phụ thuộc và các tác dụng phụ khác, vì vậy chúng thường được kê đơn khi các phương pháp điều trị khác không thành công. Corticosteroid: Corticosteroid là thuốc chống viêm có thể làm giảm cơn đau dữ dội liên quan đến kích ứng và viêm dây thần kinh. Chúng có thể được dùng bằng đường uống hoặc tiêm trực tiếp vào các vùng cơ thể bị đau. Corticosteroid có thể làm giảm đáng kể và có thể loại bỏ cơn đau trong thời gian dài. Thuốc chống động kinh: Thuốc ban đầu được phát triển để điều trị chứng động kinh đôi khi được sử dụng để giảm đau dây thần kinh. Tác dụng phụ của những loại thuốc này có thể gây buồn ngủ và chóng mặt. Kích thích dây thần kinh điện qua da (TENS): TENS là một liệu pháp không dùng thuốc, hoạt động bằng cách áp dụng các xung điện rất nhỏ trên các đường dẫn thần kinh cụ thể
Các xung điện được truyền qua các điện cực đặt trên da. Mặc dù nó không hiệu quả với tất cả mọi người hoặc tất cả các loại đau, TENS có thể được kê đơn kết hợp với các phương pháp điều trị khác, chủ yếu để giúp giảm các dạng đau thần kinh cấp tính. Thuốc chống trầm cảm: Một số loại thuốc chống trầm cảm đã được tìm thấy để giúp giảm đau do bệnh thần kinh gây ra bằng cách can thiệp vào các quá trình hóa học trong não liên quan đến phản ứng đau. Khi cần điều trị tích cực hơn đối với các loại bệnh thần kinh tiến triển gây rối loạn chức năng cơ thể nghiêm trọng, một số lựa chọn bao gồm: Thuốc ức chế miễn dịch, bao gồm cả những thuốc có chứa kháng thể hạn chế quá trình tự miễn dịch dẫn đến tổn thương thần kinh. Loại bỏ các kháng thể bị trục trặc ra khỏi máu bằng phương pháp di chuyển tế bào chất, một quá trình loại bỏ các kháng thể khỏi phần huyết tương của máu trước khi được đưa trở lại cơ thể. 6. Các liệu pháp thay thế và chăm sóc sức khỏe Một số lựa chọn lối sống và kỹ thuật chăm sóc sức khỏe có thể giúp những người mắcbệnh viêm đa dây thần kinhkiểm soát chứng rối loạn của họ. Duy trì hoạt động: Tập thể dục được chứng minh là giúp giảm đau do bệnh thần kinh
Duy trì hoạt động: Tập thể dục được chứng minh là giúp giảm đau do bệnh thần kinh. Thực hành chăm sóc chân tốt: Tránh đi tất và giày chật có thể làm trầm trọng thêm cơn đau. Thường xuyên kiểm tra bàn chân để tìm các vấn đề đang phát triển, chẳng hạn như mụn nước hoặc vết chai quá mức. Mát-xa chân cũng có thể hữu ích bằng cách kích thích tuần hoàn. Lưu ý các điểm có áp lực: Tránh gây áp lực kéo dài lên dây thần kinh bằng cách không bắt chéo chân hoặc dựa vào cánh tay hoặc khuỷu tay trong thời gian dài. Không hút thuốc: Hút thuốc làm giảm tuần hoàn và có thể làm trầm trọng thêm ảnh hưởng của bệnh thần kinh. Mặc dù các liệu pháp thay thế chưa được nghiên cứu rộng rãi như các phương pháp điều trị bằng thuốc đối với bệnh thần kinh, nhưng hầu hết các liệu pháp tương đối an toàn để sử dụng. Chúng bao gồm: Châm cứu: Châm cứu nên được thực hiện bởi một bác sĩ đã được chứng nhận. Có thể mất vài buổi trước khi các triệu chứng được cải thiện. Axit alpha lipoic: Axit alpha lipoic là một axit béo tự nhiên được tìm thấy trong mọi tế bào trong cơ thể. Nó chuyển hóa lượng đường trong máu thành năng lượng để cung cấp nhiên liệu cho các chức năng của cơ thể
Nó chuyển hóa lượng đường trong máu thành năng lượng để cung cấp nhiên liệu cho các chức năng của cơ thể. Axit alpha lipoic cũng là một chất chống oxy hóa, có thể hoạt động để bảo vệ tế bào khỏi bị tổn thương bởi các gốc tự do. Vì nó có thể ảnh hưởng đến lượng đường trong máu, người bệnh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng loại thực phẩm chức năng không kê đơn này. Capsaicin: Một chất tự nhiên được tìm thấy trong ớt cay, Capsaicin có thể cải thiện vừa phải các triệu chứng bệnh thần kinh. Có sẵn trong một loại kem, bệnh nhân phải dần dần phát triển khả năng chịu đựng với nhiệt tạo ra khi tiếp xúc trước khi tận hưởng sự giảm đau của họ. Các triệu chứng của bệnh viêm đa dây thần kinh biểu hiện rất đa dạng từ cảm giác tê, yếu chi đến rối loạn chức năng tim mạch, tiêu hóa. Do vậy cần phát hiện và điều trị sớm nhằm ngăn cản các tổn thương thêm trên dây thần kinh ngoại biên.