Công dụng cây mạch ba góc
Cây mạch ba góc là loại dược liệu còn có tên gọi khác là tam giác mạch, lúa mạch đen. Ở nước ta, hiện nay, tại nhiều địa phương chỉ trồng cây mạch ba góc để làm thức ăn cho người và động vật nuôi. Hơn nữa, theo tài liệu về Y Học Cổ Truyền, đây là loại thảo dược quý với nhiều tác dụng cho sức khỏe. 1. Cây mạch ba góc là gì? Cây mạch ba góchay còn được gọi làkiều mạch, tam giác mạch, lúa mạch đen. Một số địa phương như Lào Cai, Yên Bái thìcây mạch ba góccòn được gọi là sèo. Tên khoa học của cây là Fagopyrum esculentum Moench. Fagopyrum sagittatum Clib).Thuộc họ Rau răm Polygonaceae.Mạch ba góccó thể sử dụng toàn cây, tuy nhiên, phần lớn là dùng lá và hoa của cây để làm nguyên liệu chiết xuất ra rutin. 1.1. Đặc điểm sinh học Mạch ba góclà một cây thuộc thuộc loại thân thảo, có nhiều cành, cao trung bình khoảng 0,5- 1m, thân hình trụ và có màu xanh hay đỏ. Lá nguyên đơn, mọc cách, mép nguyên, có bẹ chìa, lá phía dưới có dạng hình tim, đầu lá hơi nhọn, có cuống, lá phía trên giống hình mũi tên, không có cuống và gân lá dạng hình chân vịt. Hoa mọc thành từng chùm, từng cụm hoa ở ngọn cây và nách lá. Hoa lưỡng tính chỉ có duy nhất một vòng bao hoa với màu trắng, đỏ hoặc trắng hồng
Hoa mọc thành từng chùm, từng cụm hoa ở ngọn cây và nách lá. Hoa lưỡng tính chỉ có duy nhất một vòng bao hoa với màu trắng, đỏ hoặc trắng hồng. Bao hoa tồn tại 5 bản ở vị trí trên quả. Nhị 8, có 3 vòi rời nhau. Bầu hoa có tuyến mật ở xung quanh. Quả khô có 3 góc gồm 2 lượt vỏ. Lớp vỏ ngoài có màu đen xám khi già, lớp vỏ hạt vỏ trong mọng, màu trắng vàng, có bao hoa tồn tại. Hạt có chứa nội nhũ bột lớn, phôi thẳng và hình lá xếp nếp. 1.2. Địa điểm phân bố Cây mạch ba gócđược trồng ở các tỉnh trung du miền núi phía Bắc nước ta như Cao Bằng, Lạng Sơn, Hà Giang, Thái Nguyên, Bắc Kạn. Mạch ba gócđược trồng lấy hạt sau đó trộn thêm bột ăn như lương thực cho người và động vật nuôi. Tuy nhiên, nếu chỉ ănmạch ba góccó thể gây ra cảm giác rất mệt, nên khi ăn người ta thường trộn thêm với ngô và gạo. Mạch ba gócở tỉnh các biên giới nước ta có thể trồng vào 2 vụ: Vụ xuân hạ được gieo trồng vào tháng 1-2 và tháng 4-5 thu hoạch Vụ thu đông được gieo trồng vào tháng 8-9 và tháng 11-12 thu hoạch Trung bình một vụ cây từ khi trồng đến khi thu hoạch là khoảng 2-3 tháng
Nhiều người có thể trồngmạch ba gócđể lấy quả ăn rồi dùng cây bỏ đi để chiết xuất rutin hoặc họ có thể trồng để lấy lá và hoa chiết rutin. 1.3. Tác dụng dược lý Mạch ba góccó chứa thành phần là Rutin. Đây là hoạt chất có tác dụng giảm tính thẩm thấu của mao mạch, tăng cường sức bền thành mạch và ngăn ngừa những vấn đề tai biến ở mạch máu. 2. Cây mạch ba góc có tác dụng gì? Tính vị:mạch ba góccó vị chát, hơi cay, tính bình. Đây là vị thuốc có tác dụng lợi thấp,thanh nhiệt giải độcvà tiêu thũng. Thành phần rutosid trong củamạch ba góccó tác dụng tương tự với vitamin P. Tác dụng chính là làm tăng khả năng chịu đựng và giảm độ thấm của mao mạch và có tác dụng lợi tiểu. Quy kinh vào kinh tỳ, vị và đại tràng. Công dụng:Mạch ba góccó thể chế thành bột dùng để ăn hay nấu cháo và làm bánh. Đây là nguồn thức ăn chống đói quan trọng đối với đồng bào miền núi. Quả và lámạch ba gócthường được dùng làm thức ăn chăn nuôi cho gia súc. Nhân dân một số nơi dùng lámạch ba gócđể nấu canh ăn và làm cho sáng mắt, thính tai. Bột hạtmạch ba gócđược dùng như chất làm mềm và tan chứng sưng đau. Sử dụng phần lá và hoa củamạch ba gócđể làm nguyên liệu chiết xuất ra rutin
Bột hạtmạch ba gócđược dùng như chất làm mềm và tan chứng sưng đau. Sử dụng phần lá và hoa củamạch ba gócđể làm nguyên liệu chiết xuất ra rutin. Chủ trị: Điều trị bệnh viêm ruột cấp tính, tràng vị tích trệ, tiết tả, lỵ tật, tràng nhạc, bỏng, mụn nhọt, lở loét ngoài da. Giảm nồng độ mỡ máu, giảm mỡ gan: thường được sử dụng cho những người bịgan nhiễm mỡ, mỡ trong máu cao, hạ cholesterol. Làm chậm quá trình vữa xơ động mạch: hiệu quả cho những người bị các bệnh về tim mạch vàcao huyết áp... Liều dùng: dùng dược liệu dưới dạng sắc thuốc uống, dùng để nấu cháo hoặc chế biến món ăn. Tuy nhiên, hiện nay, chưa có liều dùngmạch ba góccố định. Chú ý: Tuyệt đối không sử dụng hạtcây mạch ba gócvà sản phẩm từ hạt tam giác mạch có dấu hiệu nấm mốc. 3. Một số cách dùng của dược liệu mạch ba góc Nước sắcmạch ba góc: chuẩn bị: lámạch ba góctươi 100g, ngó sen 4 cái, sắc thuốc uống trong ngày. Tác dụng điều trị tăng huyết áp, xuất huyết đáy mắt và ban xuất huyết. Bột tam giác mạch: thực hiện: sao vàng lámạch ba góc, sau đó, xay thành bột mỗi lần uống 10 – 15g, ngày uống 2 lần chiêu với nước sôi còn ấm. Bài thuốc có tác dụng chữa đầy bụng, tiêu chảy, mụn nhọt, bạch đới, lỵ
Bài thuốc có tác dụng chữa đầy bụng, tiêu chảy, mụn nhọt, bạch đới, lỵ. Bánhmạch ba góc: chuẩn bị:mạch ba góc500g, cho đường đỏ (đường mía). Thực hiện: cho hỗn hợp đã chuẩn bị vào nước vừa đủ nhào trộn làm thành bánh, rồi nướng chín ăn liên tục trong mấy ngày liền. Đây là bài thuốc có tác dụng tốt trong điều trị suy nhược cơ thể và ra mồ hôi trộm. Mạch ba góchấp mực, nấm: chuẩn bị: mực ống 200g, hạtmạch ba góc50g, nấm rơm 50g, hành tây 50g; muối, đường, tiêu và phô mai vừa đủ. Thực hiện: mực rửa sạch bằng gừng và rượu cho hết mùi tanh, tẩm ướp muối, đường, tiêu, phô mai. Hành tây, nấm rơm (ngâm nở, rửa sạch), sau đó thái hạt lựu, trộn cùng với hạt tam giác mạch và hấp chín. Món ăn này vừa bổ dưỡng lại có tác dụng thanh nhiệt giải độc. Làmsữa rửa mặt: bộtmạch ba góccho vừa đủ cho chút nước để trộn đều sền sệt như cháo, rồi thoa đều lên da mặt và mát-xa nhẹ nhàng chừng vài phút sau đó rửa mặt. Đây là loại sữa rửa mặt có tác dụngtrị mụn đầu đen, làm mịn da. Với những công dụng cây mạch ba góc, bạn có thể tham khảo và sử dụng để thấy hiệu quả tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ để có cách sử dụng cho hiệu quả
Tuy nhiên, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ để có cách sử dụng cho hiệu quả.