Các trường hợp sản phụ bắt buộc sinh mổ
Bài viết được viết bởi Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Đình Tời - Bác sĩ sản phụ khoa, Khoa Sản - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City. FIGO khuyến cáo tỷ lệ mổ lấy thai khoảng 20%, tỷ lệ mổ lấy thai có xu hướng đang tăng cao ở các nước đang phát triển. Sinh mổ sẽ tăng rất nhiều nguy cơ nặng nề cho mẹ và con, nên chỉ định mổ không nên mở rộng nếu không cần thiết. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, mổ lấy thai là chỉ định bắt buộc. 1. Khung chậu bất thường Làm nghiệm pháp lọt nếu là ngôi chỏm - khung giới hạn. Mổ lấy thainếu khung chậu hẹp tuyệt đối, khung chậu méo, khung chậu giới hạn làmnghiệm pháp lọt ngôi chỏmthất bại. Mổ lấy thaivới các trường hợp khung chậu bất thường không phải ngôi chỏm. 2. Đường ra của thai bị cản trở Khốiu tiền đạo: thường hay gặp làu xơ tử cunghay cổ tử cung,u nang buồng trứng, các khối u khác nằm trên đường thai đi ra. Rau tiền đạotrung tâm hay các trường hợp rau tiền đạo chảy máu cần mổ cấp cứu để cứu mẹ. 3. Tử cung có sẹo mổ trong trường hợp sau Cácsẹo mổ ở thân tử cung: sẹo bóc u xơ, sẹo của phẫu thuật tạo hình tử cung, sẹo khâu chỗ vỡ, chỗ thủng tử cung, sẹo của phẫu thuật cắt xén góc tử cung, sừng tử cung
Sẹo của phẫu thuật mổngang đoạn dưới tử cung từ 2 lần trở lên, cân nhắc nếu lần mổ lấy thai trước cách chưa được 24 tháng. 4. Chỉ định mổ vì nguyên nhân của người mẹ Mẹ bị các bệnh lý toàn thân mạn tính hay cấp tính nếu sinh đường dưới có nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng (bệnh tim nặng,tiền sản giật nặngvà sản giật...). Các bất thường ở đường sinh dục dưới: hẹp âm đạo (bẩm sinh hay mắc phải), Vách ngăn ngang âm đạo tiền sử mổ rò âm đạo trực tràng,mổ sa sinh dục, tiền sử sinh trước có rách tầng sinh môn độ 4. Các dị dạng của tử cung như:tử cung đôi(tử cung không có thai thường trở thành khốiu tiền đạo), tử cung hai sừng... đặc biệt là khi kèm theo ngôi thai bất thường,vách ngăn tử cungảnh hưởng đến đường ra của thai nhi. 5. Nguyên nhân về phía thai Thai bị suy dinh dưỡng/chậm tăng trưởng trong tử cung nặng Thai thiếu máu: bất đồng nhóm máu với mẹ có nguy cơ thai chết lưu trong tử cung Các ngôi bất thường: ngôi vai/ngang, ngôi trán, ngôi thóp trước, ngôi mặt cằm sau. Đa thai: nếu thai thứ nhất không phải là ngôi đầu. Chuyển dạcó diễn tiếnsuy thaikhi chưa đủ điều kiện sinh đường dưới. 6. Chỉ định mổ lấy thai vì các diễn biến bất thường trong chuyển dạ Cổ tử cung mở hết đầu không lọt
6. Chỉ định mổ lấy thai vì các diễn biến bất thường trong chuyển dạ Cổ tử cung mở hết đầu không lọt. Suy thai cấp. Chuyển dạ kéo dài, cổ tử cung không tiến triển đã có can thiệp nhưng không hiệu quả. Chảy máu vìrau tiền đạo,rau bong non. Dọa vỡ vàvỡ tử cung. Sa dây rốnkhi thai còn sống. Sa chi sau khi đã thử đẩy lên nhưng không thành công Mang thai và chuyển dạ sinh là quá trình “động”, do đó, cácchỉ định mổ lấy thaicó thể chủ động có thể bán cấp cứu, cấp cứu hoặc tối cấp. Tuỳ thuộc vào từng trường hợp cụ thể để có chỉ định phù hợp. 7. Các nguy cơ khi mổ lấy thai Sinh đường âm đạo luôn được khuyến cáo nếu không có các chỉ định mổ lấy thai tuyệt đối, các nguy cơ có thể gặp khi mổ lấy thai như sau: 7.1 Về phía mẹ Tai biến gần Chảy máu: băng huyết trong hay sau mổ do đờ tử cung; chảy máu do rách đoạn dưới tử cung xé vào động mạch. Nguy cơ tử vong cho mẹ cao hơn: có thể dothuyên tắc mạch do ốihoặc do huyết khối, chảy máu không cầm được hoặc do không có đủ máu khi người mẹ thuộc nhóm máu hiếm. Tai biến do phẫu thuật như chạm phải các cơ quan lân cận (bàng quang, ruột, niệu quản), rò bàng quang – tử cung/ bàng quang – âm đạo
Tai biến do phẫu thuật như chạm phải các cơ quan lân cận (bàng quang, ruột, niệu quản), rò bàng quang – tử cung/ bàng quang – âm đạo. Nhiễm trùng: nhiễm trùng vết mổ,nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm phổi. Thường gặp là nhiễm trùng vết mổ;viêm phúc mạc Liệt ruột. Bung vết mổ, thoát vị thành bụng. Các tai biến do gây mê – hồi sức: có thể có những biến chứng do vô cảm như hội chứng hít (trong trường hợpgây mê nội khí quản);tụt huyết áp, nhức đầu sau mổ (trong trường hợpgây tê tủy sống), phản ứng thuốc (choáng phản vệ). Tai biến xa Dính ruột, tắc ruột. Tắc ống dẫn trứng, sẹo khuyết vết mổ gâyvô sinh thứ phát Lạc nội mạc tử cungtại sẹo mổ lấy thai hay sẹo mổ thành bụng Chửa vết mổ, rau tiền đạo, rau cài răng lược ở các lần có thai sau Sẹo trên thân tử cung có thể bị nứt trong những lần có thai sau (nứt khi chưa vào chuyển dạ hoặc khi đã vào chuyển dạ) Trong những lần có thai sau, khả năng sẽ phải mổ lại tăng và nếu sanh ngã âm đạo phải giúp sinh thủ thuật, thai ở sẹo mổ cũ... 7.2 Về phía con Thai nhi có thể bị ảnh hưởng bởi thuốc mê. Bị chạm thương trong khi phẫu thuật
7.2 Về phía con Thai nhi có thể bị ảnh hưởng bởi thuốc mê. Bị chạm thương trong khi phẫu thuật. Sơ sinh có nguy cơsuy hô hấp, chậm tiêu dịch phổi cao hơn và có thể đe dọa tính mạng của trẻ đặc biệt khi mẹ chưa chuyển dạ, nhất là trẻ được can thiệp sanh mổ ở thời kỳ thai chưa đủ tháng. Tử vong chu sinh (trong vòng 28 ngày sau khi sinh) ở trường hợpmổ lấy thaicao hơn so với sinh thường. 8. Lưu ý trước khi mổ lấy thai Tất các thông tin về cuộc mổ, chỉ định và các nguy cơ trong và sau mổ của cả mẹ và con cần được tư vấn, thảo luận rõ ràng với thai phụ và gia đình trước cuộc mổ. Hoàn tất các thủ tục pháp lý bắt buộc. Mổ chương trình – chủ động: Chuẩn bị từ đêm trước mổ Nhịn ăn Thụt tháo Vệ sinh vùng bụng hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn