Tìm hiểu về vi khuẩn não mô cầu tuýp A,C,Y,W
Bệnh viêm màng não mô cầu là một bệnh lý truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do vi khuẩn não mô cầu gây ra, bệnh có tỷ lệ tử vong cao. Bệnh gây ra bởi một vi khuẩn có tên là Neisseria meningitidis (vi khuẩn não mô cầu). Vi khuẩn này có tổng 13 type huyết thanh. Tại Việt Nam theo nghiên cứu nhận thấy các type vi khuẩn thường gây bệnh nhất là type A, B, C, W, và Y. Mỗi một type huyết thanh khác nhau sẽ có khả năng gây bệnh tại các cơ quan khác nhau với nhiều bệnh cảnh khác nhau. 1. Vi khuẩn não mô cầu và các type huyết thanh viêm não mô cầu Bệnh não mô cầulà một trong những bệnh nhiễm trùng cấp tính nghiêm trọng, thường xảy ra ở lứa tuổi trẻ, đặc biệt là ở những người bịsuy giảm miễn dịchhoặc có tiền căn bịnhiễm khuẩn đường hô hấp. Bệnh có khả năng lây nhiễm từ người sang người qua đường hô hấp, tiếp xúc nói chuyện và có khả năng gây thành dịch bệnh trên diện rộng. Bệnh có thể gây bệnh trên nhiều cơ quan khác nhau như gây viêm đa khớp,viêm phổi, liệt dây thần kinh số II,suy hô hấp,liệt nửa người, suy giảm trí nhớ, suy tuần hoàn... Bệnh não mô cầu gây ra bởivi khuẩn Neisseria meningitidishay còn gọi là vi khuẩn meningococcus
Bệnh não mô cầu gây ra bởivi khuẩn Neisseria meningitidishay còn gọi là vi khuẩn meningococcus. Vi khuẩn não mô cầuNeisseria meningitidis là một loại vi khuẩn hiếu khí tuyệt đối, khi nuôi cấy chỉ mọc và sống được ở những môi trường có giàu chất dinh dưỡng như thạch máu, thạch chocolate. Neisseria meningitidis là một cầu khuẩn gram âm duy nhất trong nhóm cầu khuẩn sinh mủ. Nó có hình dạng như hạt cà phê, kích thước khoảng 0,8 x 0,6 mm, trong môi trường nuôi cấy và trong cơ thể, chúng có thể tồn tại theo kiểu đứng thành đôi riêng lẻ hoặc tụ lại thành từng đám nhỏ. Vi khuẩn này không có lông nhưng có nhiều chủng vỏ khác nhau, trên các lớp vỏ của chúng có chứa các typehuyết thanh viêm não mô cầukhác nhau để dựa vào đó, người ta phân chủng các typevi khuẩn não mô cầuthành các type A, B, C, W, Y... Trên lâm sàng, nếu muốn xem trực tiếp vi khuẩn từ bệnh phẩm của bệnh nhân não mô cầu, người ta sẽ tìm thấy vi khuẩn ở trong các bạch cầu đa nhân hay trongdịch não tủy. Vi khuẩn não mô cầu có chứa 2 loại kháng nguyên là kháng nguyên vỏ và kháng nguyên vách. Kháng nguyên vỏ Bản chất của kháng nguyên vỏ là các polysaccharide, có tính chất đặc hiệu nhóm
Kháng nguyên vỏ Bản chất của kháng nguyên vỏ là các polysaccharide, có tính chất đặc hiệu nhóm. Dựa vào kháng nguyên vỏ này người ta phân chia thành 13 nhómhuyết thanh viêm não mô cầukhác nhau gồm: A, B, C, 29-E, H, I, K, L, W-135, X, Y và Z. Khi vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể thì các kháng nguyên vỏ này sẽ được phóng thích vào trong dịch não tủy ngay ở giai đoạn đầu của bệnh nên có thể chẩn đoán bệnh bằng việc xác định sự có mặt của các kháng nguyên trong dịch não tủy. Hiện tại, theo số liệu nghiên cứu thống kê số liệu lâm sàng cho thấy, ở Việt Nam các type huyết thanh não mô cầu gây bệnh chủ yếu là A, B, C, Y, W: Typ huyết thanh A có chứa mannosamine phosphate. Typ huyết thanh B, C, Y và W-135 chứa acid sialic, đó là một chất đóng vai trò quan trọng trong sự tồn tại cũng như quyết định độc tính của vi khuẩn. Kháng nguyên vách Bản chất là một protein nằm ở màng ngoài cùng của vách tế bào vi khuẩn. Khác với kháng nguyên vỏ, kháng nguyên vách mang tính đặc hiệu type và cũng dựa vào đó, người ta chia nhóm vi khuẩn não mô cầu B thành 12 type khác nhau. Vi khuẩn não mô cầulà một vi khuẩn có sức đề kháng kém, dễ bị chết ở nhiệt độ 600 độ C trong 10 phút
Vi khuẩn não mô cầulà một vi khuẩn có sức đề kháng kém, dễ bị chết ở nhiệt độ 600 độ C trong 10 phút. Ở bệnh phẩm dịch não tủy, khi được đưa ra khỏi cơ thể, vi khuẩn chỉ có thể sống được trong khoảng 3 - 4 giờ đồng hồ. Thông thường, khi xâm nhập vào cơ thể, vi khuẩn chủ yếu sống ở vùng tỵ hầu mà không gây nên triệu chứng gì cho người bệnh. Giai đoạn này có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tháng tùy thuộc theo tình trạng sức khỏe của bệnh nhân. Khi gặp những yếu tố thuận lợi như bệnh nhân bịsuy nhược cơ thể, suy giảm chức năng hệ miễn dịch, bị cảm lạnh.., vi khuẩn sẽ di chuyển vào máu gây nên tình trạngviêm màng não mủ, nặng có thể gây nhiễm khuẩn huyết rồi dẫn đến tử vong. 2. Vacxin Menactra Bên cạnh những yếu tố phòng dịch khách quan, đến nay, phương pháp phòng bệnh não mô cầu tốt vẫn là tiêm vắc-xin. Như đã nói ở trên, trong 12 typehuyết thanh viêm não mô cầu, hiện nay có 5 type huyết thanh gây bệnh viêm não phổ biến nhất trên lâm sàng đó là type A, B, C, Y và W, trong đó các chủng A, B, C là những chủng gây bệnh nguy hiểm hơn cả. Trước năm 2018, trên lâm sàng chủ yếu sử dụng loại vắc-xin có tên là polysaccharide meningococcal A + C để phòng bệnh não mô cầu
Trước năm 2018, trên lâm sàng chủ yếu sử dụng loại vắc-xin có tên là polysaccharide meningococcal A + C để phòng bệnh não mô cầu. Tuy nhiên, loại này chỉ có tác dụng phòng bệnh đối với cầu khuẩn viêm não type A và C. Do đó, từ đầu năm 2018, người ta đã tạm ngừng sản xuất vắc-xin này và thay vào đó là sử dụngvacxin Menactrađược sản xuất tại công ty Sanofi Pasteur của Mỹ. Đặc điểm vượt trội của vắc-xin này là nó có khả năng chống lại cả 4 type huyết thanh viêm não mô cầu A, C, Y, W-135, cho hiệu quả phòng bệnh đạt tới 90% mà hạn chế tối đa các nguy cơ biến chứng cũng như tác dụng phụ của thuốc. Chủng bệnh của vi khuẩn não mô cầu rất đa dạng, mỗi type huyết thanh sẽ gây nên những bệnh cảnh lâm sàng khác nhau. Do đó, trên lâm sàng, có thể kết hợp sử dụng vacxin menactra phối hợp với vắc xin phòng ngừa viêm màng não mô cầu typ BC để đạt được hiệu quả phỏng bệnh tối ưu nhất. Bệnh viêm màng não do não mô cầu là một bệnh lý nghiêm trọng do bệnh có thể xảy ra trên nhiều cơ quan bộ phận khác nhau, diễn biến nặng nếu không được điều trị kịp thời, thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Mặt khác, bệnh có khả năng lây lan thành bệnh dịch lớn
Mặt khác, bệnh có khả năng lây lan thành bệnh dịch lớn. Bởi vậy nên có phương pháp phòng bệnh sớm để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe bản thân cũng như người thân và cộng đồng. Hiện tạiBệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmeccó cung cấp dịch vụ tiêm chủng vắc-xin cho mọi đối tượng có nhu cầu, trong đó có vắc-xin Menactra do công ty Sanofi Pasteur sản xuất để phòng mắc bệnh do 4 tuyp não mô cầu gây ra gồm type A, C, Y và W-135. Những ưu điểm vượt trội khi lựa chọn tiêm chủng tại Vinmec: Nguồnvắc-xin Menactrađảm bảo chất lượng, được bảo quản tại hệ thống kho lạnh hiện đại đạt tiêu chuẩn GSP, giữ vắc-xin trong điều kiện tốt để đảm bảo chất lượng và vắc-xin luôn sẵn có phục vụ nhu cầu của khách hàng Trước khi tiêm, khách hàng được khám sàng lọc đầy đủ, tư vấn về loại vắc-xin, phác đồ tiêm và cách chăm sóc theo dõi sau khi tiêm chủng bởi bác sĩ chuyên khoa. Đội ngũ bác sĩ và điều dưỡng nhi giàu kinh nghiệm, chuyên nghiệp, hiểu tâm lý khách hàng và áp dụng cách giảm đau hiệu quả trong quá trình tiêm chủng. Sau khi tiêm chủng, được theo dõi 30 phút tại phòng sau tiêm chủng