Đồng vị phóng xạ: Ứng dụng trong chẩn đoán và điều trị khối u
Đồng vị phóng xạ là phương pháp được dùng trong chẩn đoán và điều trị các khối u. Để tạo ảnh bằng đồng vị phóng xạ, người ta sử dụng máy scanner, buồng gamma hoặc máy SPECT, PET, kết hợp với máy chụp CT. Mỗi thiết bị được dùng để tạo ảnh bằng đồng vị phóng xạ cũng đều có ưu điểm và nguyên lý tạo ảnh riêng.  Ghi hình khối u bằng sử dụng đồng vị phóng xạ như thế nào?  Hiện nay, những kỹ thuật ghi hình thường quy như  , chụp X-quang, chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ,... thường được dùng để chẩn đoán và phát hiện các bệnh lý khối u.  Có 3 nhóm phương pháp chính được dùng để ghi hình khối u bằng đồng vị phóng xạ:  Ghi hình khối u theo nguyên tắc tương phản âm tính và tương phản dương tính bằng buồng gamma, máy SPECT.  Ghi hình khối u đặc hiệu.  Ghi hình khối u bằng máy PET theo nguyên tắc chuyển hóa
Ghi hình khối u đặc hiệu.  Ghi hình khối u bằng máy PET theo nguyên tắc chuyển hóa.  Đồng vị phóng xạ là kỹ thuật cho phép ghi hình phát hiện khối u trong nhiều bệnh lý ung thư  Tạo ảnh bằng đồng vị phóng xạ bằng máy SPECT  Tạo ảnh bằng đồng vị phóng xạ khi dùng máy xạ hình SPECT là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại cho phép phát hiện những thay đổi của khối u ở mức độ phân tử với nguyên lý tạo ảnh như sau:  Đưa nguồn phóng xạ vào người bệnh, đến vị trí cần ghi hình bằng đường uống hoặc tiêm. Sau khi cơ thể phát ra chùm bức xạ photon, hệ detector sẽ quay quanh người bệnh và ghi nhận chùm bức xạ.  Dựa vào đặc điểm bệnh lý và sinh lý, hình ảnh thu được là vùng tổn thương tập trung đồng vị phóng xạ, nhờ đó cung cấp thông tin về chức năng của tổ chức, bộ phận được thăm khám.  Hình ảnh ghi được bằng máy SPECT là hình ảnh hiển thị 3 chiều rõ rệt nhằm đánh giá quá trình chuyển hóa tế bào, chức năng của một số cơ quan trong cơ thể.  Thăm dò và đánh giá hình thể, chức năng một số cơ quan như não, gan, mật, thận, tuyến giáp,... với độ chính xác cao.  Chẩn đoán và phát hiện sớm các tổn thương ở não như  tai biến mạch máu não  dẫn đến nhồi máu não, thiếu máu não,..
với độ chính xác cao.  Chẩn đoán và phát hiện sớm các tổn thương ở não như  tai biến mạch máu não  dẫn đến nhồi máu não, thiếu máu não,...  Chẩn đoán và đánh giá một số bệnh tim mạch như nhồi máu cơ tim, bệnh mạch vành,...  Sử dụng đồng vị phóng xạ để xạ hình phổi, gan, mật, thận, hệ tiêu hóa, xương, tuyến giáp, hệ bạch huyết.  Xác định khối u thần kinh nội tiết bằng sử dụng đồng vị phóng xạ của iot.  Hỗ trợ phẫu thuật điều trị cắt bỏ hay lấy mẫu sinh thiết.  Ưu điểm của tạo ảnh bằng đồng vị phóng xạ  Máy SPECT là thiết bị chẩn đoán hình ảnh hiện đại với những ưu điểm sau:  Có thể phát hiện sớm khối u và  Đánh giá khả năng tái phát so với những phương pháp khác như chụp cắt lớp vi tính, siêu âm và cộng hưởng từ.  Theo dõi khả năng đáp ứng của việc điều trị và đánh giá hiệu quả sau điều trị, từ đó bác sĩ sẽ thay đổi liều lượng hóa trị hoặc xạ trị phù hợp.  Tạo ảnh bằng đồng vị phóng xạ với máy SPECT cho phép phát hiện sớm khối u và ung thư di căn  Tạo ảnh bằng đồng vị phóng xạ khi dùng với máy PET  Tạo ảnh bằng đồng vị phóng xạ khi dùng máy xạ hình PET là kỹ thuật ghi hình ở mức độ tế bào và phân tử
Nguyên lý tạo ảnh như sau:  Dùng nguồn phóng xạ phát ra chùm bức xạ positron để đánh dấu các chất chuyển hóa trong khối u. Nguồn phóng xạ này sẽ tập trung ở những vùng bị tổn thương là khối u và ngay tại đây tham gia vào quá trình chuyển hóa, tổng hợp, biến đổi của tế bào ung th­ư.  Khối u sẽ tập trung dược chất phóng xạ và thể hiện rõ nét sự chênh lệch hoạt độ phóng xạ so với những tổ chức lành xung quanh.  Nếu chẩn đoán hình ảnh bằng  hoặc chụp MRI chỉ phát hiện được khối u­ bị phá hủy ở mức độ lớn thì tạo ảnh bằng đồng vị phóng xạ bằng máy PET thu đư­ợc hình ảnh chức năng của những tổ chức ung thư­ đặc hiệu từ giai đoạn các tế bào ung thư­ còn đang trong giai đoạn rối loạn chuyển hóa.  Tạo ảnh bằng đồng vị phóng xạ với máy xạ hình PET  Cơ chế sử dụng đồng vị phóng xạ để tạo ảnh  Áp dụng cơ chế tập trung các dược chất phóng xạ ở những tế bào ung thư là nguyên tắc cơ bản để thu được hình ảnh khối u khi dùng máy PET. Sử dụng cơ chế này như sau:  So với những tổ chức lành, tốc độ phát triển của khối u rất nhanh, làm tỷ lệ sử dụng những tiền thân của DNA trong khối u tăng
Bằng cách dùng đồng vị phóng xạ C-11 gắn với những tiền thân này, có thể ghi hình những nơi tập trung khối u ác tính và thể hiện vùng tăng hoạt tính phóng xạ trên hình ảnh.  So với những tổ chức lành, tốc độ tổng hợp protein của khối u cao hơn, làm quá trình vận chuyển, sử dụng và kết hợp nhiều loại axit amin trong các tổ chức ung thư tăng lên. Bằng cách dùng đồng vị phóng xạ C-11 gắn với những axit amin này, có thể ghi hình những nơi tập trung khối u ác tính và thể hiện vùng tăng hoạt tính phóng xạ trên hình ảnh.  So với những tổ chức lành, nhu cầu sử dụng glucose của khối u cao hơn do khối u có hiện tư­ợng phân hủy glucose kỵ khí và ­ưa khí hơn. Gắn vào những đồng vị phóng xạ 18F-FDG hoặc C-11 có thể ghi hình những nơi tập trung vùng tổn thương ác tính và thể hiện vùng tăng hoạt tính phóng xạ trên hình ảnh.  Việc sử dụng dược chất phóng xạ nào để ghi hình là tùy vào đặc điểm và tính chất của tế bào ung thư.  Dùng máy PET để tạo ảnh bằng đồng vị phóng xạ cung cấp hình ảnh 3 chiều, có thể được cắt theo cả 3 chiều (ngang, dọc trước - sau, phải - trái) với độ dày lớp cắt khoảng từ 3 - 4mm
Máy PET có thể ghi hình toàn thân hoặc từng vùng và thường được chỉ định trong những trường hợp sau:  Ghi hình tưới máu cơ tim hoặc ghi hình tưới máu não,...  Phát hiện các khối u trong nhiều bệnh lý ung thư.  Theo dõi và đánh giá kết quả của quá trình điều trị.  Tạo ảnh bằng đồng vị phóng xạ giúp đánh giá sớm khả năng đáp ứng trong điều trị ung thư  Ưu điểm của tạo ảnh bằng đồng vị phóng xạ  Kỹ thuật ghi hình khi dùng máy PET có những ưu điểm sau:  Trong khi chẩn đoán bằng chụp CT và MRT chỉ cung cấp hình ảnh giải phẫu thì máy PET cung cấp cả hình ảnh chức năng chuyển hóa và giải phẫu của khối u.  Giúp phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm nhờ có độ nhạy và độ đặc hiệu cao hơn.  Đánh giá sớm, chính xác khả năng đáp ứng điều trị ung thư.  Phân biệt giữa tổ chức ung thư so và các tổ chức sẹo xơ hoặc hoại tử.  với máy PET và SPECTkết hợp với chụp CT là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại cho phép phát hiện ung thư ở giai đoạn rất sớm, đồng thời giúp bác sĩ theo dõi và đánh giá khả năng đáp ứng trong và sau điều trị của người bệnh
Chụp CT ngực là gì? Các trường hợp cần chụp CT ngực  Chụp CT có gây ung thư không? Những rủi ro có thể gặp khi chụp CT  Đã kiểm duyệt nội dung  Dược sĩ Đại học có nhiều năm kinh nghiệm trong việc tư vấn Dược phẩm và hỗ trợ giải đáp thắc mắc về Bệnh học. Hiện đang là giảng viên cho Dược sĩ tại Nhà thuốc Long Châu
Các bài viết liên quan  Khám phá công nghệ chụp MRI mở: Cải tiến đột phá trong lĩnh vực y tế  Đặt vòng tránh thai có được chụp MRI không? Những điều cần biết  Chụp CT não giá bao nhiêu? Tầm soát đột quỵ não thế nào?  Chụp CT sọ não được thực hiện khi nào? Có ảnh hưởng gì không?  Hiện nay giá chụp CT có bảo hiểm y tế​ là bao nhiêu?  Bạn đã biết chụp MRI và CT cái nào tốt hơn​ hay chưa?  Những thông tin cơ bản về phương pháp chụp CT cột sống thắt lưng  Chụp cắt lớp là gì? Những điều bạn cần lưu ý về rủi ro khi chụp cắt lớp  Chụp CT toàn thân và những thông tin cần biết  Chụp MRI tuyến yên là gì? Chụp MRI tuyến yên được chỉ định khi nào?  nhà thuốc trên toàn quốc  Xem danh sách nhà thuốc  Mua thuốc trực tuyến, giao hàng tận nơi dễ dàng và nhanh chóng  TỔNG ĐÀI (8:00-22:00)  Góp ý, khiếu nại và tiếp nhận cảnh báo thông tin vi phạm  KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI  Chính sách đổi trả thuốc  Chính sách bảo mật dữ liệu cá nhân khách hàng  Chính sách thanh toán  Kiểm tra hóa đơn điện tử  Chính sách thu thập và xử lý dữ liệu cá nhân  Chính sách hoàn hủy đổi trả Vắc xin  Thông tin trung tâm bảo hành máy thiết bị y tế từng hãng  Thể lệ chương trình “Tích điểm nhận đặc quyền”  Chính sách đổi trả