Định lượng Protein toàn phần để làm gì?
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Lê Ngọc Hùng - Trưởng khoa Xét nghiệm - Bác sĩ vi sinh -Khoa Xét nghiệm - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park. Protein có vai trò quan trọng khi tham gia vào nhiều hoạt động của cơ thể như tạo khối (building block)của nhiều cơ quan, hốc môn và enzymes, tạo áp lực keo, góp phần giữ cân bằng pH, bảo vệ cơ thể. Xét nghiệm định lượng Protein toàn phần sẽ giúp phát hiện mức bất thường protein trong cơ thể có thể là nguyên nhân của một số bệnh lý. 1. Xét nghiệm định lượng protein toàn phần để làm gì? Protein toàn phần trong máuđược cấu tạo từ 3 thành phần làalbumin,globulinvàfibrinogen(chỉ có trong huyết tương) trong đó albumin và fibrinogen được tổng hợp duy nhất ở gan còn globulin do tế bào miễn dịch sản xuất ra. Xét nghiệmđịnh lượng protein toàn phầngồm có 2 loại làxét nghiệm protein trong máuvà xét nghiệm protein trong nước tiểu. Trong xét nghiệm máu: Định lượng protein toàn phầnđược xác định là lượng albumin và globulin trong huyết thanh
Trong xét nghiệm máu: Định lượng protein toàn phầnđược xác định là lượng albumin và globulin trong huyết thanh. Albumin trong huyết thanh chiếm tới một nửa số protein tìm thấy trong huyết tương và có chức năng như sau: Duy trì áp lực keo trong máu giúp giữ nước không rò rỉ ra bên ngoài thành mạch máu Tham gia và quá trình tổng hợp protein ngoại vi thông qua việc cung cấp acid amin Đóng vai trò liên kết, vận chuyển một số chất sinh ra trong quá trình chuyển hóa cơ thể như acid béo, bilirubin, hormon steroid và các hoạt chất khác đi khắp cơ thể Protein globulin có nhiều kích thước, trọng lượng và chức năng khác nhau, phân theo cách di chuyển trên điện di gồm có protein vận chuyển, enzyme, bổ sung và immunoglobulin (IgA, IgD, IgE, IgM và IgM). Với những chức năng trên thì việcđịnh lượng protein toàn phầnmáu sẽ giúp đánh giá các bệnh lý về rối loạn kiềm - toan, đáp ứng viêm hoặcrối loạn chuyển hóatrong cơ thể. Trong xét nghiệm nước tiểu Ở người bình thường thì nước tiểu sẽ không có hoặc rất ít protein do cơ chế tái hấp thu ở thận. Vì vậy khi trong nước tiểu có protein thì thận có thể bệnh nhân đã mắc các tình trạng bệnh lý về thận khiến lượng lớn protein thải ra nước tiểu
Vì vậy khi trong nước tiểu có protein thì thận có thể bệnh nhân đã mắc các tình trạng bệnh lý về thận khiến lượng lớn protein thải ra nước tiểu. Xét nghiệmđịnh lượng protein toàn phầntrong nước tiểu giúp khẳng định tình trạng đó và giúp bước đầu định hướng các rối loạn bất thường trong cơ thể. 2. Giới hạn protein toàn phần trong máu và nước tiểu là bao nhiêu? Tronghuyết thanh, chỉ số protein bình thường nằm ở khoảng 6-8 g/dl trong đó albumin chiếm 3,5- 5,0 g/dl, còn lại là globulin. Trong nước tiểu, chỉ số protein bình thường thải loại sẽ ít hơn 150 mg và albumin dưới 20 mg mỗi 24 giờ. Đối với phụ nữ mang thai, khi lượng protein trong nước tiểu vượt quá 300 mg/ ngày thì có thể nghi ngờtiền sản giật- sản giật là bệnh lý nghiêm trọng trong thai kỳ. Trong một số trường hợp,định lượng protein toàn phầntrong máu hay nước tiểu cũng có thể biến thiên bất thường nhưng không phải do bệnh lý, cụ thể như các trường hợp sau: Người tập thể dục cường độ cao Người có chế độ ăn nhiều đạm Do tuổi tác hoặc căng thẳng Do thai kỳ Phụ nữ sử dụngthuốc tránh thai nội tiết Biến chứng từ phẫu thuật. 3
3. Khi nào thì cần làm xét nghiệm định lượng protein toàn phần? Xét nghiệmđịnh lượng protein toàn phầncó thể thực hiện trong kỳ kiểm tra sức khỏe định kỳ hoặc khi bệnh nhân có các biểu hiện của bệnh lý đường tiêu hóa, gan, thận, cụ thể như: Ăn không ngon, sút cân mất kiểm soát Mệt mỏi Phù Khó tiểu Buồn nôn hoặc nôn Các biểu hiện củathiếu dinh dưỡng. 4. Kết quả xét nghiệm định lượng protein toàn phần có ý nghĩa như thế nào? Nếu protein toàn phần cao:Nếu chỉ số này xảy ra liên tục có thể nghĩ đến các tình trạng sức khỏe như: Tình trạng viêm do nhiễm trùng, như viêm gan virus hoặcnhiễm HIV Ung thư, ví dụđa u tủy Bệnh thận mãn tínhhoặc bệnh gan Bệnh nhân mất nước Nếu protein toàn phần thấp:có thể do các tình trạng sức khỏe sau: Suy dinh dưỡng Rối loạn kém hấp thu Bệnh gan Bệnh thận: hội chứng thận hư hoặcviêm cầu thận Suy tim sung huyết
Tỉ số Albumin / globulin Đi kèm với protein huyết thanh toàn phần, còn có thể tính toán tỉ số Albumin đối với globulin (A/G) của máu, Do bởi một số bệnh lý có thể tác động lên albumin hặc globulin của máu: Tỉ số A/G thấp có thể do quá tăng sản xuất globulin, giảm sản xuất albumin, hoặc mất albumin, trong các trường hợp: Bệnh lý tự miễn Xơ gan, bao gồm viêm hoặc xơ gan Đa u tủy Hội chứng thận hư Tỉ số A/G cao có thể nghỉ đến: Kém sản xuất kháng thể Ung thư máu, hoặc ung thư tủy xương.