Hội chứng tăng áp tĩnh mạch cửa
Tăng áp lực tĩnh mạch cửa là tình trạng tăng áp lực trong lòng tĩnh mạch thường gặp ở nhiều bệnh lý. Tăng áp lực tĩnh mạch cửa gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm và có thể dẫn đến tử vong nếu không được chẩn đoán, điều trị kịp thời, trong đó có biến chứng xuất huyết tiêu hóa. 1. Tăng áp lực tĩnh mạch cửa là gì? Trong cơ thể người, động mạch thực hiện nhiệm vụ vận chuyển máu từ tim đến các cơ quan và tĩnh mạch thực hiện nhiệm vụ vận chuyển máu từ các cơ quan về lại tim. Trong đó, không giống như những tĩnh mạch bình thường, tĩnh mạch cửa lại thực hiện nhiệm vụ vận chuyển máu từ các cơ quan bao gồmdạ dày, ruột non, ruột già, tuyến tụy, lách đến gan. Sau khi nhận máu từ tĩnh mạch cửa vận chuyển tới, gan thực hiện chức năng lọc và đào thải những chất độc khác có trong máu ra khỏi cơ thể. Tăng áp lực tĩnh mạch cửalà tình trạng huyết áp tĩnh mạch cửa tăng cao, >10mmHg, trong khi thông thường chỉ số này là từ 3 - 6 mmHg. 2
Tăng áp lực tĩnh mạch cửalà tình trạng huyết áp tĩnh mạch cửa tăng cao, >10mmHg, trong khi thông thường chỉ số này là từ 3 - 6 mmHg. 2. Nguyên nhân gây tăng áp lực tĩnh mạch cửa Có nhiều nguyên nhân gây tăng áp lực tĩnh mạch cửa, tùy thuộc vào vị trí tổn thương của tĩnh mạch cửa so với gan, các nguyên nhân được phân thành như sau: Tăng áp lực tĩnh mạch cửatrước gan: hẹp tĩnh mạch cửa bẩm sinh (thường gặp ở trẻ nhỏ), viêm tắc tĩnh mạch cửa hoặc tĩnh mạch lách (thường gặp ở phụ nữ mang thai, phụ nữ sau sinh, người già, bệnh nhân mắc bệnh nặng phải nằm một chỗ trong thời gian dài, ...),khối uở bụng gây chèn ép doung thư tụy,ung thư dạ dày,ung thư đại tràng. Tăng áp lực tĩnh mạch cửatại gan:ung thư di cănđến gan,xơ gan, xơ gan ứ mật nguyên phát,viêm gan do bia rượu,gan nhiễm mỡ. Trong đó, xơ gan được cho là nguyên nhân chủ yếu. Tăng áp lực tĩnh mạch cửa sau gan:viêm màng ngoài tim co thắt,các bệnh lý gây tăng áp lực tim phải nhưsuy timphải,hở van tim 3 lá, cơ tim. 3. Triệu chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa Thông thường bệnh nhântăng áp lực tĩnh mạch cửakhông có triệu chứng bất thường nào cho đến khi xuất hiện các biến chứng
Tuy nhiên một số biểu hiện sau là thường gặp trong tăng áp lực tĩnh mạch cửa: Bụng căng, báng bụng Lách to Giãn tĩnh mạch thành bụng 4. Biến chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa Tăng áp lực tĩnh mạch cửacó thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là tăng áp lực tĩnh mạch cửa do xơ gan. Các biến chứng đó là: Giãn và vỡ tĩnh mạch thực quản Xuất huyết tiêu hóado giãn, vỡ tĩnh mạch thực quản gây ra Thiếu máudo xuất huyết tiêu hóa Rối loạn đông máu do gan không tổng hợp được các yếu tố đông máu Cường aldosteron Suy giảm chức năng gan, thận Bệnh lý não 5. Chẩn đoán tăng áp lực tĩnh mạch cửa Hầu hết bệnh nhân tăng áp lực tĩnh mạch cửa được phát hiện khi nhập viện với các biến chứng như: xuất huyết tiêu hóa, đau bụng cấp, tiểu ít, giảm sút tri giác. Để chẩn đoántăng áp lực tĩnh mạch cửa, gồm có các kỹ thuật sau: Xét nghiệm máu: nồng độ albumin trong máu giảm, nồng độ globulin tăng,AST,ALTtăng nhẹ, nồng độ bilirubin, phosphatase kiềm bình thường hoặc tăng, thiếu máu, bạch cầu và tiểu cầu giảm. Siêu âm: Siêu âm để tầm soát xơ gan và siêu âm Doppler để đánh giá lưu lượng máu trong tĩnh mạch cửa với hình ảnh sóng dòng chảy dẹp
Siêu âm: Siêu âm để tầm soát xơ gan và siêu âm Doppler để đánh giá lưu lượng máu trong tĩnh mạch cửa với hình ảnh sóng dòng chảy dẹp. Chụp cắt lớp vi tínhvàchụp cộng hưởng từ: Phương pháp này được chỉ định khi siêu âm không cho kết quả rõ ràng. Nội soi thực quản - dạ dày: Phương pháp này được chỉ định khi nghi ngờ bệnh nhân bịtăng áp lực tĩnh mạch cửavới hình ảnh giãn tĩnh mạch thực quản. Chụp X-quangđộng mạch thân tạng: Phương pháp này được thực hiện trước khi tiến hành phẫu thuật tạo shunt tĩnh mạch cửa - tĩnh mạch chủ vì cho pháp đánh giá được cấu trúc giải phẫu của tĩnh mạch cửa. Ngoài ra, việc chẩn đoán tăng áp lực tĩnh mạch cửa còn có thể bằng cách đo áp lực tĩnh mạch cửa trực tiếp và tĩnh mạch cửa trên gan, xạ hình gan,sinh thiết gan. 6. Điều trị tăng áp lực tĩnh mạch cửa Điều trịtăng áp lực tĩnh mạch cửabao gồm các điều trị sau: điều trị giảm áp lực tĩnh mạch cửa, điều trị biến chứng (xuất huyết tiêu hóa, cổ trướng), cấy ghép gan
Điều trị làm giảm áp lực tĩnh mạch cửa: Có các phương pháp điều trị như phẫu thuật dẫn lưu máu hệ cửa - chủ (được chỉ định trong trường hợp bệnh nhân có triệu chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa rõ rệt, tiền sử xuất huyết tiêu hóa và hay tái phát, tĩnh mạch thực quản bị co giãn nhưng chức năng gan bình thường), phẫu thuật tạo dính cơ quan hệ cửa - chủ (được chỉ định khi không có khả năng hoặc không có chỉ định nối mạch máu), phẫu thuật làm giảm lưu lượng máu đến tĩnh mạch cửa như cắt lách, thắt động mạch lách, gan, phẫu thuật triệt mạch. Điều trị biến chứng: Xuất huyết tiêu hóa là biến chứng thường gặp củatăng áp lực tĩnh mạch cửa.Điều trị xuất huyết tiêu hóado vỡ tĩnh mạch thực quản bao gồm điều trị nội - ngoại khoa. Khi bệnh nhân không đáp ứng với điều trị nội khoa thì tiến hành điều trị ngoại khoa với các phẫu thuật giúp làm giảm áp lực tĩnh mạch cửa, can thiệp trực tiếp tĩnh mạch thực quản bị giãn, phẫu thuật ngăn chặn luồng máu được vận chuyển nối tiếp giữa tĩnh mạch cửa - chủ đi qua thực quản. Một biến chứng khác củatăng áp lực tĩnh mạch cửalà cổ trướng, thường được điều trị bằng các phương pháp ngoại khoa
Một biến chứng khác củatăng áp lực tĩnh mạch cửalà cổ trướng, thường được điều trị bằng các phương pháp ngoại khoa. Ghép gan:Ghép ganđược chỉ định trong một số trường hợp nhằm điều trị triệt để chứng tăng áp tĩnh mạch cửa. Tuy nhiên, đây là kỹ thuật phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nguồn gan được ghép, phản ứng thải trừ, miễn dịch, sinh hoá, ... Hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửalà tình trạng có thể thấy ở nhiều bệnh lý, trong đó chủ yếu là xơ gan. Bệnh nhân cần được điều trị dự phòng tăng áp tĩnh mạch cửa để tránh các biến chứng nguy hiểm xảy ra và gây tử vong. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là địa chỉ thăm khám, chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa nhiều bệnh lý, trong đó có khám chuyên khoa tiêu hóa. Với cơ sở vật chất hiện đại, đội ngũ bác sĩ được đào tạo bài bản, giàu chuyên môn đi kèm với các dịch vụ y tế hoàn hảo sẽ đem lại sự hài lòng cho toàn thể Quý khách hàng.