Virus có thể gây ung thư?
Bài viết được viết bởi Bác sĩ chuyên khoa I Lê Thị Nhã Hiền - Bác sĩ Nội ung bướu, Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Nha Trang. Virus xâm nhập vào một tế bào sống và “Chiếm quyền điều khiển” máy móc của tế bào để sinh sản và tạo ra nhiều virus hơn. Một số virus thực hiện điều này bằng cách chèn DNA (hoặc RNA) của chính chúng vào tế bào chủ. Khi DNA hoặc RNA ảnh hưởng đến gen của tế bào chủ, nó có thể đẩy tế bào trở thành ung thư. Nhìn chung, mỗi loại virus chỉ có xu hướng lây nhiễm cho một loại tế bào nhất định trong cơ thể. (Ví dụ, virus gây cảm lạnh thông thường chỉ lây nhiễm sang các tế bào niêm mạc mũi và họng). Một số loại virus có liên quan đến ung thư ở người. Hiểu biết ngày càng tăng của chúng ta về vai trò của virus như một nguyên nhân gây ung thư dẫn đến sự phát triển của vắc xin để giúp ngăn ngừa một số bệnh ung thư ở người. Nhưng những loại vắc-xin này chỉ có thể bảo vệ khỏi nhiễm trùng nếu chúng được tiêm trước khi người đó tiếp xúc với virus gây ung thư
Nhưng những loại vắc-xin này chỉ có thể bảo vệ khỏi nhiễm trùng nếu chúng được tiêm trước khi người đó tiếp xúc với virus gây ung thư. Một số loại virus có thể gây ung thư ở người như: Human papillomavirus; Epstein Barr virus; Hepatitis B, C virus; Human immunodeficiency virus ( HIV); Human Herpesvirus 8; Human T-lymphotropic virus 1... 1.Human papillomavirus (HPV): virus gây u nhú ở người Human papillomaviruses (HPVs) là một nhóm gồm hơn 150 loại virus có liên quan. Chúng được gọi là u nhú vì một số chúng gây ra u nhú, thường được gọi là mụn cóc. Một số loại HPV chỉ phát triển ở da, trong khi một số loại khác phát triển ở màng nhầy như miệng, họng hoặc âm đạo. Tất cả các loại HPV đều lây lan khi tiếp xúc (chạm vào).Hơn 40 loại HPVcó thể lây truyền qua đường tình dục. Hầu hết những người hoạt động tình dục đều bị nhiễm một hoặc nhiều loại HPV này vào một thời điểm nào đó trong cuộc đời của họ. Ít nhất một tá loại này được biết là gây ung thư. Trong khi nhiễm trùng HPV rất phổ biến, ung thư do HPV gây ra thì không. Hầu hết những người bị nhiễm HPV sẽ không phát triển ung thư liên quan đến nhiễm trùng
Hầu hết những người bị nhiễm HPV sẽ không phát triển ung thư liên quan đến nhiễm trùng. Tuy nhiên, một số người bị nhiễm các loại HPV nguy cơ cao kéo dài, có nguy cơ phát triển thành ung thư. Nhiễm HPV ở màng nhầy có thể gây ramụn cóc sinh dục, nhưng chúng thường không có triệu chứng. Không có loại thuốc hoặc phương pháp điều trị hiệu quả nào đối với HPV, ngoài việc loại bỏ hoặc phá hủy các tế bào đã biết là bị nhiễm. Nhưng ở hầu hết mọi người, hệ thống miễn dịch của cơ thể kiểm soát hoặc loại bỏ nhiễm HPV theo thời gian. HPV có thể gâyung thư cổ tử cung,hậu môn,dương vật,âm đạo, miệng, họng... 2. Epstein-Barr virus (EBV) EBVlà một loại virus herpes. Nó có lẽ được biết đến nhiều nhất vì gây ra bệnhtăng bạch cầu đơn nhântruyền nhiễm, thường được gọi là “bệnh đơn nhân” hoặc “bệnh hôn”. Ngoài hôn, EBV có thể truyền từ người này sang người khác khi ho, hắt hơi, hoặc dùng chung dụng cụ ăn uống. Hầu hết mọi người ở Hoa Kỳ đều bị nhiễm EBV vào cuối những năm thiếu niên của họ, mặc dù không phải ai cũng phát triển các triệu chứng của mono. Cũng như các trường hợp nhiễm virus herpes khác, nhiễm EBV kéo dài suốt đời, ngay cả khi hầu hết mọi người không có triệu chứng sau vài tuần đầu tiên
EBV lây nhiễm và lưu trú trong một số tế bào bạch cầu trong cơ thể được gọi làtế bào lympho B(còn gọi là tế bào B). Không có thuốc hoặc phương pháp điều trị nào khác để loại bỏ EBV, cũng như không có vắc-xin nào để giúp ngăn ngừa nó, nhưng nhiễm EBV không gây ra vấn đề nghiêm trọng ở hầu hết mọi người. Nhiễm EBV làm tăng nguy cơ mắcung thư vòm họngcủa một người và một số loại u lympho phát triển nhanh nhưu lympho Burkitt. Nó cũng có thể liên quan đếnung thư hạch Hodgkinvà một số trường hợpung thư dạ dày. Các bệnh ung thư liên quan đến EBV phổ biến hơn ở châu Phi và các khu vực Đông Nam Á. Nhìn chung, rất ít người đã bị nhiễm EBV sẽ phát triển các bệnh ung thư này. >>>Chẩn đoán và điều trị virus EBV 3. Hepatitis B virus và hepatitis C virus (Viêm gan virus B, C – HBV, HCV) CảHBVvàHCVđều gây ra bệnhviêm gan siêu vi, một loại bệnh nhiễm trùng gan. Các virus khác cũng có thể gây viêm gan (ví dụ:virus viêm gan A), nhưng chỉ HBV và HCV mới có thể gây nhiễm trùng lâu dài (mãn tính) làm tăng nguy cơung thư gancủa một người. Tại Hoa Kỳ, ít hơn một nửa số ca ung thư gan có liên quan đến nhiễm HBV hoặc HCV
Tại Hoa Kỳ, ít hơn một nửa số ca ung thư gan có liên quan đến nhiễm HBV hoặc HCV. Nhưng con số này cao hơn nhiều ở một số quốc gia khác, nơi cả viêm gan virus và ung thư gan đều phổ biến hơn nhiều. Một số nghiên cứu cũng cho thấy rằng nhiễm HCV lâu dài có thể liên quan đến một số bệnh ung thư khác, chẳng hạn nhưung thư hạch không Hodgkin. HBV và HCV lây truyền từ người này sang người khác theo cách tương tự như HIV - thông qua việc dùng chung kim tiêm (chẳng hạn như khi tiêm chích ma túy), quan hệ tình dục không được bảo vệ hoặc sinh con. 4. Human immunodeficiency virus (HIV)- virus gây suy giảm miễn dịch ở người HIV, loại virus gây rahội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải(AIDS), không trực tiếp gây ra ung thư. Nhưng nhiễm HIV làm tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư của một người, đặc biệt là một số loại có liên quan đến các loại virus khác. HIV có thể lây qua tinh dịch, dịch âm đạo, máu và sữa mẹ từ người nhiễm HIV. HIV lây nhiễm và phá hủy các tế bào bạch cầu được gọi là tế bào T trợ giúp, làm suy yếu hệ thống miễn dịch của cơ thể. Điều này có thể cho phép một số virus khác, chẳng hạn như HPV, phát triển mạnh, có thể dẫn đến ung thư
Điều này có thể cho phép một số virus khác, chẳng hạn như HPV, phát triển mạnh, có thể dẫn đến ung thư. Nhiều nhà khoa học cho rằng hệ thống miễn dịch cũng rất quan trọng trong việc tấn công và tiêu diệt các tế bào ung thư mới hình thành. Hệ thống miễn dịch yếu có thể cho phép các tế bào ung thư mới tồn tại đủ lâu để phát triển thành một khối u nghiêm trọng, đe dọa tính mạng. Nhiễm HIV có liên quan đến nguy cơ phát triển sarcoma Kaposi vàung thư cổ tử cungcao hơn. Nó cũng liên quan đến một số loại ung thư hạch không Hodgkin, đặc biệt là ung thư hạch hệ thần kinh trung ương. Các loại ung thư khác có thể dễ phát triển hơn ở những người nhiễm HIV bao gồm: Ung thư hậu môn Bệnh Hodgkin Ung thư phổi Ung thư miệng và cổ họng Một số loại ung thư da Ung thư gan 5. Human herpesvirus 8 (HHV-8) HHV-8, còn được gọi là virus herpes liên quan đến sarcoma Kaposi (KSHV), đã được tìm thấy trong hầu hết các khối u ở bệnh nhân Kaposi sarcoma (KS). KS là một loại ung thư hiếm gặp, phát triển chậm, thường xuất hiện dưới dạng các khối u màu tím đỏ hoặc nâu xanh ngay dưới da. Trong KS, các tế bào dẫn máu và mạch bạch huyết bị nhiễm HHV-8
Trong KS, các tế bào dẫn máu và mạch bạch huyết bị nhiễm HHV-8. Nhiễm trùng khiến chúng phân chia quá nhiều và sống lâu hơn bình thường. Những loại thay đổi này cuối cùng có thể biến chúng thành tế bào ung thư. HHV-8 lây truyền qua đường tình dục và dường như cũng có thể lây lan theo những cách khác, chẳng hạn như qua máu và nước bọt. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng ít hơn 10% người dân ở Mỹ bị nhiễm virus này. Nhiễm trùng HHV-8 kéo dài suốt đời (như với các virus herpes khác), nhưng nó dường như không gây bệnh cho hầu hết những người khỏe mạnh. Nhiều người bị nhiễm HHV-8 hơn bao giờ hết phát triển KS, vì vậy có khả năng các yếu tố khác cũng cần thiết để nó phát triển. Có một hệ thống miễn dịch suy yếu dường như là một trong những yếu tố như vậy. Ở Mỹ, hầu như tất cả những người phát triển KS đều mắc các bệnh khác làm suy giảm hệ thống miễn dịch của họ, chẳng hạn như nhiễm HIV hoặc suy giảm miễn dịch sau khi cấy ghép nội tạng. KS rất hiếm ở Hoa Kỳ cho đến khi nó bắt đầu xuất hiện ở những người bị AIDS vào đầu những năm 1980. Số người bị KS đã giảm ở Mỹ kể từ khi đạt đỉnh vào đầu những năm 1990, rất có thể là do việc điều trị nhiễm HIV tốt hơn
Số người bị KS đã giảm ở Mỹ kể từ khi đạt đỉnh vào đầu những năm 1990, rất có thể là do việc điều trị nhiễm HIV tốt hơn. Nhiễm HHV-8 cũng có liên quan đến một số bệnhung thư máuhiếm gặp, chẳng hạn nhưu lympho tràn dịchnguyên phát. Loại virus này cũng được tìm thấy ở nhiều người mắc bệnhCastlemanđa trung tâm, một dạng phát triển quá mức của các hạch bạch huyết hoạt động rất giống và thường phát triển thành ung thư hạch bạch huyết (ung thư hạch). 6. Human T-lymphotropic virus-1 (HTLV-1) HTLV-1 có liên quan đến một loại bệnhbạch cầu dòng lymphovàu lympho không Hodgkinđược gọi là bệnh bạch cầu tế bào T / ung thư hạch người lớn (ATL). Bệnh ung thư này được tìm thấy chủ yếu ở miền nam Nhật Bản, vùng Caribê, trung Phi, một số khu vực của Nam Mỹ, và ở một số nhóm người nhập cư ở đông nam Hoa HTLV-1 thuộc về một lớp virus được gọi làretrovirus. Những virus này sử dụng RNA (thay vì DNA) cho mã di truyền của chúng. Để sinh sản, chúng phải trải qua một bước bổ sung là thay đổi gen RNA của chúng thành DNA. Một số gen DNA mới sau đó có thể trở thành một phần của nhiễm sắc thể của tế bào người bị nhiễm virus
Một số gen DNA mới sau đó có thể trở thành một phần của nhiễm sắc thể của tế bào người bị nhiễm virus. Điều này có thể thay đổi cách tế bào phát triển và phân chia, đôi khi có thể dẫn đến ung thư. HTLV-1 giống như HIV, là một loại virus retrovirus khác ở người. Nhưng HTLV-1 không thể gây ra bệnh AIDS. Ở người, HTLV-1 lây lan theo những cách giống như HIV, chẳng hạn như quan hệ tình dục không được bảo vệ với bạn tình bị nhiễm HTLV-1 hoặc tiêm bằng kim sau khi người bị nhiễm đã sử dụng nó. Các bà mẹ bị nhiễm HTLV-1 cũng có thể truyền vi rút cho con của họ, mặc dù nguy cơ này có thể giảm bớt nếu bà mẹ không cho con bú. Nhiễm HTLV-1 rất hiếm ở Hoa Kỳ. Ít hơn 1% người dân ở Mỹ bị nhiễm HTLV-1, nhưng tỷ lệ này cao hơn nhiều ở những nhóm người có nguy cơ cao (chẳng hạn như những người tiêm chích ma túy). Kể từ năm 1988, tất cả máu được hiến tặng tại Hoa Kỳ đều được sàng lọc để tìm HTLV-1. Điều này đã làm giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm qua truyền máu, và cũng giúp kiểm soát khả năng lây lan của nhiễm HTLV-1. Sau khi bị nhiễm HTLV-1, cơ hội phát triển ATL của một người có thể lên đến khoảng 5%, thường là sau một thời gian dài không có triệu chứng (20 năm trở lên). 7
7. Merkel cell polyomavirus (MCV) MCV được phát hiện vào năm 2008 trong các mẫu từ một loại ung thư da hiếm gặp và nguy hiểm có tên làung thư biểu mô tế bào Merkel. Hầu hết mọi người đều bị nhiễm MCV vào một thời điểm nào đó (thường là ở thời thơ ấu) và nó thường không gây ra triệu chứng. Nhưng ở một số ít người bị nhiễm trùng này, virus có thể ảnh hưởng đến DNA bên trong tế bào, có thể dẫn đếnung thư tế bào Merkel. Gần như tất cả các bệnh ung thư tế bào của Merkel hiện nay được cho là có liên quan đến bệnh nhiễm trùng này. Người ta vẫn chưa rõ làm thế nào mà mọi người bị nhiễm loại virus này, nhưng nó đã được tìm thấy ở một số nơi trên cơ thể, bao gồm cả da bình thường và nước bọt Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là một trong những bệnh viện không những đảm bảo chất lượng chuyên môn với đội ngũ y bác sĩ , hệ thống trang thiết bị công nghệ hiện đại. Bệnh viện cung cấp dịch vụ khám, tư vấn và chữa bệnh toàn diện, chuyên nghiệp, không gian khám chữa bệnh văn minh, lịch sự, an toàn và tiệt trùng tối đa. Khách hàng khi chọn thực hiện các xét nghiệm tại đây có thể hoàn toàn yên tâm về độ chính xác của kết quả xét nghiệm