Kỹ thuật multiplex Real-Time PCR đa tác nhân trong chẩn đoán nhiễm khuẩn hô hấp ở trẻ
Bài viết được viết bởi Bác sĩ nội trú, Bác sĩ Nguyễn Thị Thúy Hằng - Bác sĩ Xét nghiệm Vi sinh, Khoa Xét nghiệm - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City. Nhiễm khuẩn hô hấp do vô số căn nguyên gây ra, chủ yếu vi khuẩn và virus. Tuy nhiên các triệu chứng lâm sàng đặc trưng cho các căn nguyên thường ít, dẫn đến việc chẩn đoán căn nguyên nhầm lẫn và điều trị kháng sinh quá mức. Do đó, việc chẩn đoán đúng căn nguyên nhiễm khuẩn để điều trị kháng sinh phù hợp là rất quan trọng. 1. Thực trạng bệnh nhiễm khuẩn hô hấp Nhiễm khuẩn hô hấp là một vấn đề phổ biến trong những năm đầu đời của trẻ. Ước tính mộttrẻ em dưới 3 tuổi khỏe mạnh có thể bị nhiễm khuẩn hô hấp3-10 lần trong một năm. 2. Căn nguyên gây nhiễm khuẩn hô hấp Đối với các căn nguyên vi khuẩn, đa số có thể nuôi cấy dễ dàng nhưStreptococcus pneumoniae,Haemophilus influenzae,Staphylococcus aureus... Tuy nhiên, một số căn nguyên lại đòi hỏi môi trường và điều kiện nuôi cấy riêng biệt như Mycoplasma pneumoniae, Bordetella pertussis... Hơn nữa, thời gian nuôi cấy có thể kéo dài lên tới 7-10 ngày
Hơn nữa, thời gian nuôi cấy có thể kéo dài lên tới 7-10 ngày. Đối với các căn nguyên virus, việc xác định nhiễm virus bằng các phương pháp truyền thống - nuôi cấy virus, xét nghiệm miễn dịch huỳnh quang trực tiếp vàxét nghiệm kháng nguyênnhanh - trong nhiều trường hợp quá tốn công sức hoặc không đáng tin cậy như xét nghiệm miễn dịch huỳnh quang trực tiếp và xét nghiệm kháng nguyên nhanh mang lại kết quả trong vòng vài giờ, nhưng trong nhiều trường hợp, chúng thiếu độ nhạy và độ đặc hiệu và chỉ có sẵn cho một số virus. Cácxét nghiệm huyết thanh họckhông thích hợp để đánh giá chẩn đoánnhiễm khuẩn đường hô hấp cấp tính. 3. Giới thiệu phương pháp Real-time PCR Phương pháp Real-time PCRcó độ nhạy, độ đặc hiệu cao, lên đến trên 95%, rút ngắn thời gian trả kết quả so với phương pháp nuôi cấy truyền thống từ 72-120 giờ xuống 24 giờ, giúp cho việc chẩn đoán căn nguyên nhiễm khuẩn dễ dàng hơn
Hơn nữa, phương pháp Real-time PCR đa tác nhân cho phép xét nghiệm đồng thời nhiều mầm bệnh trong một lần phân tích và do đó ngày càng trở nên quan trọng hơn, vì thể tích bệnh phẩm cần thiết, thời gian và chi phí hầu như không khác với PCR đơn tác nhân, giúp bác sĩ tiết kiệm được số lần chỉ định, giảm thời gian chờ đợi kết quả do thiếu các triệu chứng lâm sàng để định hướng căn nguyên nhiễm khuẩn. Bệnh viện Đa khoa quốc tế Vinmec Times City đã áp dụngkỹ thuật Real-time PCRđa tác nhân trong chẩn đoán căn nguyên gâynhiễm khuẩn đường hô hấp, bao gồm những panel riêng lẻ cho vi khuẩn và virus (mỗi panel khoảng 7 tác nhân). Đặc biệt, hiện nay bệnh viện đã cóhệ thống Real-time PCR tự động(hệ thống FilmArray), rút ngắn thời gian trả kết quả xuống còn 2 giờ với panel tổng hợp cho 34 tác nhân gây nhiễm khuẩn đường hô hấp bao gồm cả vi khuẩn, virus, nấm men và một số gen kháng thuốc đặc biệt. Các kết quả này hết sức hữu ích, giúp cho bác sĩ tránh được việc sử dụng những kháng sinh không đúng, đặc biệt tránh sử dụng kháng sinh mà vi khuẩn đã mang gen kháng thuốc. Tuy nhiên, mỗi một phương pháp đều có nhược điểm riêng của nó
Tuy nhiên, mỗi một phương pháp đều có nhược điểm riêng của nó. PCR có thể phát hiện được nhiều căn nguyên, rút ngắn thời gian trả kết quả, nhưng không có đượckết quả kháng sinh đồ. Do đó, để đạt được chẩn đoán và điều trị hiệu quả nhất, bác sĩ nên cân nhắc phối hợp chỉ định các xét nghiệm nuôi cấy và PCR một cách phù hợp.