Đối tượng nguy cơ mắc đái tháo đường thai kỳ
Bài viết bởi bác sĩ CKII Nguyễn Xuân Thắng - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park Nếu mẹ mắc đái tháo đường thai kỳ trong giai đoạn 3 tháng đầu, thai có thể không phát triển, sảy thai, dị tật bẩm sinh...Đối tượng nguy cơ mắc đái tháo đường thai kỳ lại rất phổ biến, bất kỳ thai phụ nào cũng cần có kiến thức về căn bệnh này. 1. Bệnh đái tháo đường thai kỳ là gì? Định nghĩabệnh đái tháo đường thai kỳ(ĐTĐTK) Theo Tổ chức Y tế thế giới (2013) là tăngglucose huyết tươngđược phát hiện lần đầu trong khi có thai. Được phân loại thành 2 nhóm : Đái tháo đường mang thai (Diabetes in pregnancy) Bệnh đái tháo đường thai kỳ (Gestational Diabetes Mellitus) 2
Được phân loại thành 2 nhóm : Đái tháo đường mang thai (Diabetes in pregnancy) Bệnh đái tháo đường thai kỳ (Gestational Diabetes Mellitus) 2. Đối tượng có nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường thai kỳ Các thai phụ có yếu tố nguy cơ sau đây dễ mắcbệnhđái tháo đường thai kỳ: Béo phì Tiền sử gia đình có ngườiđái tháo đường Tiền sử sinh con to ≥ 4000 gam Tiền sử bất thường về dung nạp glucose Glucose niệu dương tính Tuổi mang thai: Thai phụ nhỏ hơn 25 tuổi được xem là ít nguy cơ mắcbệnh đái tháo đường thai kỳ, hơn 35 tuổi thì nguy cơ ĐTĐTK tăng cao hơn Tiền sử sản khoa bất thường:Thai chết lưukhông rõ nguyên nhân, con bị dị tật bẩm sinh,tiền sản giật,sinh non Chủng tộc: Châu Á là chủng tộc có nguy cơ mắc ĐTĐTK cao. Hội chứngbuồng trứng đa nang 3. Hậu quả của bệnh đái tháo đường thai kỳ 3.1 Đối với thai phụ Tăng huyết áp Sinh non Đa ối Sẩy thai và thai lưu Nhiễm khuẩn niệu Ảnh hưởng về lâu dài: Nguy cơ cao diễn tiến thànhđái tháo đường type 2 3.2 Đối với thai nhi và trẻ sơ sinh Nếu mẹ mắc đái tháo đường thai kỳ trong giai đoạn 3 tháng đầu, thai có thể không phát triển,sảy thai, dị tật bẩm sinh, những thay đổi này thường xảy ra vào tuần thứ 6, 7 của thai kỳ
Nếu mẹ mắc đái tháo đường thai kỳ trong giai đoạn 3 tháng giữa, đặc biệt 3 tháng cuối thai kỳ có hiện tượng tăng tiết insulin: Tăng trưởng quá mức và thai to Hạ glucose huyết tương và các bệnh lý chuyển hóa ở trẻ sơ sinh Bệnh lý đường hô hấp: Hội chứng nguy kịch hô hấp Dị tật bẩm sinh Tử vong ngay sau sinh Tăng hồng cầu Vàng da sơ sinh Các ảnh hưởng lâu dài: Gia tăng tần suất trẻ béo phì, khi lớn trẻ sớm bị mắc bệnh đái tháo đường type 2, rối loạn tâm thần - vận động. 4. Tiêu chuẩn tầm soát và chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ 4.1. Đối tượng tầm soát đái tháo đường trong thai kỳ Các yếu tố nguy cơ được sử dụng trong tầm soát chọn lọc bao gồm 4 nhóm chủ yếu dưới đây: Yếu tố thai phụ: Lớn tuổi, nhiều con, béo phì trước khi có thai, tăng cân quá mức trong thai kỳ, hội chứng buồng trứng đa nang Tiền sử đái tháo đường trong gia đình thế hệ thứ nhất Tiền sử sản khoa: Thai lưu, sinh con to, đái tháo đường thai kỳ trong lần sinh trước. Các yếu tố trong thai kỳ: Tăng huyết áp,đa thai 4.2. Thời điểm tầm soát thường quy Nên tầm soátđái tháo đường thai kỳcho mọi thai phụ từ tuần thứ 24 -28 của tuổi thai
Thời điểm tầm soát thường quy Nên tầm soátđái tháo đường thai kỳcho mọi thai phụ từ tuần thứ 24 -28 của tuổi thai. Nếu là nhóm nguy cơ cao nên thực hiện nghiệm pháp tầm soát sớm và nếu nghiệm pháp âm tính lặp lại khi tuổi thai 24 -28 tuần. Tầm soát bằngnghiệm pháp dung nạp glucose 4.3. Nghiệm pháp dung nạp glucose Lấy máu xét nghiệm đường huyết lúc đói, sau đó thai phụ được uống 75g Glucose trong 5 – 10 phút và được kiểm tra đường huyết trước sau 1 giờ và 2 giờ Chẩn đoánđái tháo đường thai kỳkhi bất kỳ giá trị glucose huyết thoả mãn tiêu chuẩn sau đây: Lúc đói ≥ 92 mg/dL (5,1 mmol/L) Ở thời điểm sau uống 1 giờ ≥ 180 mg/dL (10,0 mmol/L) Ở thời điểm sau uống 2 giờ ≥ 153 mg/dL (8,5 mmol/L) Trước khi thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose: Ăn uống bình thường 3 ngày trước đó và thai phụ không dùng các thuốc corticoid, thuốc lợi tiểu, chẹn beta giao cảm. 4.4. Theo dõi tiền sản Khuyến cáo phụ nữ bị ĐTĐTK kiểm soát glucose huyết tương đạt mục tiêu hoặc càng gần bình thường càng tốt, nhưng không gây hạ glucose huyết tương. Khuyến cáo xử trí ban đầu ĐTĐTK nên bao gồm: Điều chỉnh chế độ ăn và tập luyện ở mức vừa phải trong 30 phút/ngày hoặc hơn
Khuyến cáo xử trí ban đầu ĐTĐTK nên bao gồm: Điều chỉnh chế độ ăn và tập luyện ở mức vừa phải trong 30 phút/ngày hoặc hơn. Khuyến cáo dùng các biện pháp làm hạ glucose huyết tương, nếu việc thay đổi lối sống (gồm dinh dưỡng và vận động) không đủ để duy trì glucose huyết tương đạt mục tiêu. Kiểm tra glucose huyết tương khi đói và sau ăn 2 giờ. Điều chỉnh liều Insulin sao cho đạt và duy trì ổn định glucose huyết tương mục tiêu. Khám và theo dõi thai định kỳ. Hướng dẫn thai phụ cách đếm và theo dõi cử động thai. 5. Phòng chống đái tháo đường thai kỳ: Điều chỉnh lối sống Để phòng chống đái tháo đường thai kỳ, phụ nữ có thai đặc biệt các thai phụ có nguy cơ cao như đã sinh con trên 3,5 kg, trên 30 tuổi, thừa cân, béo phì... cần điều chỉnh lối sống để phòng chốngbệnh đái tháo đường thai kỳ Lựa chọn thực phẩm lành mạnh Kiểm soát sự tăng cân trong thai kỳ Hạn chế sử dụng muối Hạn chế sử dụng rượu bia, thuốc lá và chất kích thích Hoạt động thể chất 6. Điều trị đái tháo đường thai kỳ Tại Việt Nam, các thuốc viên chưa được Bộ Y tế chấp thuận để điều trị cho phụ nữ mang thai bị đái tháo đường. Insulin là thuốc duy nhất được chấp nhận
Insulin là thuốc duy nhất được chấp nhận. Mục tiêu điều trị: Glucose đói: < 5,3 mmol/l Glucose sau ăn 1 giờ: < 7,8 mmol/l Glucose sau ăn 2 giờ: < 6,7 mmol/l HbA1c < 6% Và không có biểu hiện hạ đường máu Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec hiện có dịch vụthai sản trọn góinhư một giải pháp giúp mẹ bầu an tâm vì đã có sự đồng hành của đội ngũ y bác sĩ trong suốt thai kỳ. Khi lựa chọn Thai sản trọn gói, thai phụ được: Quá trình mang thai được theo dõi bởi đội ngũ bác sĩ giàu chuyên môn Thăm khám đều đặn, phát hiện sớm các vấn đề bất thường Thai sản trọn gói giúp thuận tiện cho quá trình sinh đẻ Trẻ sơ sinh được chăm sóc toàn diện Xem thêm :Hướng dẫn chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ