Giảm đau sau mổ tim
Đau sau mổ tim là trạng thái gây khó chịu về cảm giác và cảm xúc cho bệnh nhân. Tình trạng này gây nhiều rối loạn trên các hệ cơ quan, làm ức chế hệ miễn dịch, làm tăng quá trình viêm, chậm liền sẹo, rối loạn dinh dưỡng, kéo dài thời gian nằm viện,... Chính vì vậy, việc lựa chọn phương pháp giảm đau sau mổ tim phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc tạo sự thoải mái, nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân. 1. Ảnh hưởng của đau sau mổ tim tới sức khỏe bệnh nhân Đau sau mổ tim là một phản ứng phức tạp do nhiều nguyên nhân, biểu hiện trên lâm sàng là các dấu hiệu bất thường của hệ thần kinh tự động, tình trạng rối loạn tinh thần hoặc thay đổi tính nết của bệnh nhân. Mức độđau sau mổ timphụ thuộc vào tính chất, mức độ phẫu thuật,phương pháp vô cảmđược thực hiện, tâm sinh lý của bệnh nhân
Mức độđau sau mổ timphụ thuộc vào tính chất, mức độ phẫu thuật,phương pháp vô cảmđược thực hiện, tâm sinh lý của bệnh nhân. Ảnh hưởng của tình trạng đau sau mổ tới sức khỏe người bệnh: Làm tăng nguy cơ đau mãn tính; Tình trạng ức chế miễn dịch do đau khiến vết mổ lâu lành, chậm bình phục, tăng nguy cơ nhiễm khuẩn sau mổ; Người bệnh dễ gặp những biến chứng nhưthiếu máu cục bộ cơ timhoặc liệt ruột; Tác động của tâm lý có thể gây lo âu, trầm cảm; Hạn chế vận động làm tăng nguy cơ tắc mạch, ảnh hưởng xấu tới việc chăm sóc vết thương, tập phục hồi chức năng. 2. Lợi ích của việc giảm đau sau mổ tim Giảm đau sau phẫu thuật tim là một biện pháp điều trị giúp đem lại cảm giác dễ chịu về thể xác và tinh thần bệnh nhân để người bệnh lấy lại cân bằng tâm - sinh lý, nâng cao hiệu quả điều trị. Những lợi ích của việc giảm đau sau mổ tim gồm: Giúp vết thương mau lành; Giảm nguy cơ bội nhiễm vết thương sau phẫu thuật; Giúp bệnh nhân sớm phục hồi sức khỏe, tập phục hồi chức năng sớm; Giảm nguy cơ tắc mạch vàviêm phổi; Rút ngắn thời gian nằm viện. 3
3. Phương pháp giảm đau sau mổ tim Lựa chọn kỹ thuậtgiảm đau sau mổ timtùy thuộc mức độ phẫu thuật, vị trí cảm giác đau, đau khi nghỉ ngơi hay khi vận động,... Các phương pháp giảm đau thường dùng gồm: 3.1 Dùng thuốc đường uống Saumổ tim hở, bệnh nhân cần được giúp đỡ trong vài tuần đầu tiên. Vết mổ thường khó chịu, ngứa, đau hoặc tê dọc theo vết rạch. Đây là hiện tượng bình thường, bệnh nhân thường được bác sĩ kê đơnthuốc giảm đautrước khi xuất viện. Các triệu chứng đau, ngứa có thể kéo dài từ vài tuần tới vài tháng nhưng bệnh nhân chỉ được dùng thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ, không được tự ý dùng thêm. Các thuốc giảm đau được sử dụng gồm: Paracetamolcó các biệt dược khác nhau trên thị trường như: Dạng chỉ có paracetamol, dạng kết hợp với morphine tác dụng yếu như codein hoặc dạng kết hợp với dextropropoxyphène; Thuốc kháng viêm không steroid (NSAID)
3.2 Dùng thuốc ngoài đường uống Đường tĩnh mạch: Đường dùng thuốc giảm đau không thuộc họ morphine và morphine dùng theo kỹ thuật giảm đau người bệnh tự kiểm soát; Đường dưới da: Các loại thuốc thuộc họ morphine; Đường tiêm bắp: Được đề nghị nên bỏ vì gây đau khi tiêm, gây khối máu tụ sau tiêm do dùng thuốc chống đông sau phẫu thuật. Sử dụng thuốc họ morphine Hai kỹ thuật được sử dụng sau mổ gồm: Giảm đau bệnh nhân tự kiểm soát hoặc tiêm ngắt quãng tĩnh mạch, dưới da. Bơm thuốc qua catheter ngoài màng cứng Phương pháp bơm thuốc qua catheter ngoài màng cứng giúp giảm đau tốt hơn so với dùng đường tĩnh mạch và đường dưới da. Phương pháp này có thể chỉ sử dụng morphin hoặc kết hợp thuốc thuộc họ morphine tan nhiều trong mỡ với thuốc tê hay clonidine. Dùng thuốc đường hậu môn Bệnh nhân có thể được chỉ định sử dụng Paracetamol dạng viên đạn, Morniflumate (Nifluril), Voltaren dạng viên đạn,... 3.3 Giảm đau, phục hồi sức khỏe bằng cách vận động Sau thời gianhồi sức sau mổ tim, người bệnh cần lưu ý: Vớiphẫu thuật bắc cầu động mạch vành: Bệnh nhân có thể cảm thấy đau nhiều ở chân hơn so với khu vực bị rạch ở vùng ngực (nếu lấy tĩnh mạch chân làm cầu nối)
Để giảm khó chịu ở chân và giảm cứng khớp, người bệnh nên đi bộ nhẹ nhàng, tham gia các hoạt động hằng ngày; Vớiphẫu thuật van tim: Người bệnh nên bắt đầu quá trình vận động từ sớm, tăng dần từng chút một. Đi bộ nhẹ nhàng sẽ rất tốt cho hoạt động của tim và phổi. Bệnh nên bắt đầu đi chậm từng bước rồi tăng dần tốc độ, ngừng vận động nếu có các dấu hiệu như khó thở, đau ngực hoặc chóng mặt. 4. Lưu ý cho bệnh nhân sau phẫu thuật tim Vận động: Sau phẫu thuật, người bệnh có thể thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày như bình thường nhưng cần chú ý: Không nhấc vật nặng trên 2kg trong 3 tháng đầu, không đứng tại chỗ quá 15 phút, có thể leo cầu thang một cách từ từ, không thực hiện những động tác gây căng lồng ngực hoặc gây đau nhiều ở vết mổ, không lái xe trong vòng 4 - 6 tuần, nghỉ ngơi trong 8 tuần, không đi du lịch trong 4 tuần đầu, không giơ tay quá đầu,...; Ăn uống: Động viên bệnh nhân ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày nhưng không ép phải ăn quá nhiều hoặc bồi bổ nhiều. Nên duy trì chế độ ăn phù hợp cho người bệnh sau phẫu thuật, vừa đủ để đảm bảo dinh dưỡng và không tạo gánh nặng cho tim
Nên duy trì chế độ ăn phù hợp cho người bệnh sau phẫu thuật, vừa đủ để đảm bảo dinh dưỡng và không tạo gánh nặng cho tim. Thực phẩm có lợi cho người bệnh sau mổ tim gồm vitamin, chất béo có lợi,chất xơvà nên hạn chế chất béo có hại, hạn chếthực phẩm giàu vitamin K,...; Giấc ngủ: Cải thiện giấc ngủ cho người bệnh bằng cách: Sử dụng thuốc giảm đau, sắp xếp giường nệm để bệnh nhân có tư thế ngủ thoải mái, nghe nhạc thư giãn, tránh sử dụng thuốc kích thích,... Nếu đã áp dụng các biện pháp trên mà người bệnh vẫn thiếu ngủ, khó ngủ thì cần thông báo cho bác sĩ; Sinh hoạt: Khi tắm, không được làm ướt sẹo mổ trong vài tuần đầu tiên. Nếu sẹo mổ bị nhiễm trùng, người bệnh cần báo ngay cho bác sĩ
Nếu sẹo mổ bị nhiễm trùng, người bệnh cần báo ngay cho bác sĩ. Đồng thời, bệnh nhân nên tập thở theo hướng dẫn của bác sĩ, dùng thuốc đúng theo chỉ định; Báo cho bác sĩ ngay nếu: Có hiện tượng căng ở vết mổ hoặc vùng xương ức, cảm thấy xương ức di chuyển bất thường khi vận động, khó thở, đau ngực, đau vết mổ không cải thiện, mạch chậm, nhanh hoặc không đều, nhức đầu nhiều, ho nhiều, có thểho ra máu, gặp các tác dụng phụ của thuốc điều trị bệnh tim mạch, tăng cân nhiều và nhanh, vết mổ đỏ hoặc chảy dịch, nhiều vết bầm xuất hiện trên da, chảy máu mũi và chảy máu chân răng nhiều, đi tiểu ra máu hoặc nước tiểu có màu hồng, đi tiêu ra máu hoặc phân đen, chóng mặt và nôn ói nhiều, yếu nửa người, sốt trên 38,5°C,... Có nhiều phương pháp, kỹ thuậtgiảm đau sau mổ tim. Việc lựa chọn phương pháp nào sẽ tùy thuộc vào mức độ đau, tiền sử bệnh đi kèm, trang thiết bị, khả năng chăm sóchồi sức sau mổ tim,... Bệnh nhân cần phối hợp chặt chẽ với bác sĩ để đảm bảo hiệu quả giảm đau tốt, sớm hồi phục sức khỏe và giảm nguy cơ gặp phải các biến chứng nguy hiểm.