Vì sao cần khám sàng lọc trước khi tiêm chủng vắc-xin?
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Đoàn Ngọc Quỳnh - Bác sĩ Nhi - Trung tâm Nhi - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City. Phòng bệnh hơn chữa bệnh vì vậy tiêm phòng là biện pháp phòng bệnh an toàn và hiệu quả nhất không chỉ với trẻ nhỏ mà với cả người lớn. Khám sàng lọc là điều cần thiết đối với tất cả các khách hàng nhằm phát hiện những bất thường trong cơ thể từ đó đưa ra quyết định có được tiêm chủng vắc- xin không? Trường hợp nào chống chỉ định, trường hợp nào tạm hoãn. 1. Vì sao cần khám sàng lọc trước khi tiêm chủng Khám sàng lọc để đảm bảo an toàn tiêm chủng: việc khám sàng lọc trước tiêm là điều quan trọng nhằm phát hiện bất thường, đảm bảo người tiêm chủng đủ điều kiện sức khỏe để tiến hành tiêm, hạn chế tối đa những phản ứng sau tiêm. Khám sàng lọc nhằm đảm bảo bạn hay con bạn đang tiêm phòng đúng lịch tiêm phòng. Khám sàng lọc nhằm phát hiện các tiền sử về dị ứng, các bất thường sau tiêm từ các lần tiêm phòng trước. Khám sàng lọc nhằm phát hiện tình trạng sức khỏe hiện tại có đủ điều kiện để tiêm phòng hay không. Khám sàng lọc nhằm đảm bảo bạn hay con bạn không thuộc đối tượng chống chỉ định tiêm phòng hay cần thiết phải hoãn tiêm phòng
Khám sàng lọc nhằm đảm bảo bạn hay con bạn không thuộc đối tượng chống chỉ định tiêm phòng hay cần thiết phải hoãn tiêm phòng. Kết quả khám sàng lọc trước tiêm chủng được căn cứ trên những thông tin người nhà hay người đi tiêm chủng cung cấp cho bác sĩ và những thông tin bác sĩ phát hiện sau khi thăm khám. 2. Trường hợp chống chỉ định tiêm chủng vắc-xin Trẻ có tiền sử sốc hoặc phản ứng nặng sau tiêm chủng vắc xin lần trước (có cùng thành phần): sốt cao trên 39°C kèm co giật hoặc dấu hiệu não/màng não, tím tái, khó thở. Trẻ bị suy giảm miễn dịch (bệnh suy giảm miễn dịch bẩm sinh, trẻ nhiễm HIV giai đoạn lâm sàng IV hoặc có biểu hiện suy giảm miễn dịch nặng) chống chỉ định tiêm chủng các vắc xin sống giảm độc lực. Các trường hợp chống chỉ định khác theo hướng dẫn của nhà sản xuất đối với từng loại vắc-xin. 3. Các trường hợp tạm hoãn 3.1. Đối với cơ sở tiêm chủng tại bệnh viện: Có tình trạng suy chức năng các cơ quan (như suy hô hấp, suy tuần hoàn, suy tim, suy thận, suy gan, hôn mê...). Tiêm chủng khi sức khỏe của trẻ ổn định. Trẻ mắc các bệnh cấp tính, các bệnh nhiễm trùng. Tiêm chủng khi sức khỏe của trẻ ổn định. Trẻ sốt ≥ 38°C hoặc hạ thân nhiệt ≤ 35,5°C (đo nhiệt độ tại nách)
Tiêm chủng khi sức khỏe của trẻ ổn định. Trẻ sốt ≥ 38°C hoặc hạ thân nhiệt ≤ 35,5°C (đo nhiệt độ tại nách). Trẻ mới dùng các sản phẩm globulin miễn dịch trong vòng 3 tháng (trừ kháng huyết thanh viêm gan B): tạm hoãn tiêm chủng vắc xin sống giảm độc lực. Trẻ đang hoặc mới kết thúc đợt điều trị corticoid (uống, tiêm) liều cao (tương đương prednison ≥2mg/kg/ngày), hóa trị, xạ trị trong vòng 14 ngày: tạm hoãn tiêm chủng vắc xin sống giảm độc lực. Trẻ mắc các bệnh tim bẩm sinh hoặc mạn tính kèm theo tăng áp lực động mạch phổi (≥40mmHg). Các trường hợp tạm hoãn tiêm chủng khác theo hướng dẫn của nhà sản xuất đối với từng loại vắc xin. 3.2. Đối với cơ sở tiêm chủng ngoài bệnh viện: Có tình trạng suy chức năng các cơ quan (như suy hô hấp, suy tuần hoàn, suy tim, suy thận, suy gan, hôn mê...). Tiêm chủng khi sức khỏe của trẻ ổn định. Mắc các bệnh cấp tính, các bệnh nhiễm trùng. Tiêm chủng khi sức khỏe của trẻ ổn định. Sốt ≥ 37,5°C hoặc hạ thân nhiệt ≤ 35,5°C (đo nhiệt độ tại nách). Trẻ mới dùng các sản phẩm globulin miễn dịch trong vòng 3 tháng (trừ kháng huyết thanh viêm gan B): tạm hoãn tiêm chủng vắc xin sống giảm độc lực
Trẻ mới dùng các sản phẩm globulin miễn dịch trong vòng 3 tháng (trừ kháng huyết thanh viêm gan B): tạm hoãn tiêm chủng vắc xin sống giảm độc lực. Trẻ đang hoặc mới kết thúc đợt điều trị corticoid (uống, tiêm) liều cao (tương đương prednison ≥ 2mg/kg/ngày), hóa trị, xạ trị trong vòng 14 ngày: tạm hoãn tiêm chủng vắc xin sống giảm độc lực. Trẻ có cân nặng dưới 2000g: chuyển khám sàng lọc và tiêm chủng tại bệnh viện. Có tiền sử phản ứng tăng dần sau các lần tiêm chủng trước của cùng loại vắc xin (ví dụ: lần đầu không sốt, lần sau sốt cao trên 39°C...): chuyển khám sàng lọc và tiêm chủng tại bệnh viện. Mắc các bệnh bẩm sinh hoặc bệnh mạn tính ở tim, phổi, hệ thống tiêu hóa, tiết niệu, máu, ung thư chưa ổn định: chuyển khám sàng lọc và tiêm chủng tại bệnh viện. Các trường hợp tạm hoãn tiêm chủng khác theo hướng dẫn của nhà sản xuất đối với từng loại vắc xin. 4
Các trường hợp tạm hoãn tiêm chủng khác theo hướng dẫn của nhà sản xuất đối với từng loại vắc xin. 4. Các bước thăm khám sàng lọc trước khi tiêm Hỏi tiền sử và các thông tin sức khỏe có liên quan như cân nặng, có bú (ăn), uống, ngủ, chơi bình thường không, có đang dùng thuốc, có tiền sử dị ứng với thuốc hay thức ăn nào không, trẻ có đang sốt hay mắc bệnh gì không, có tiền sử dị ứng với vắc-xin hoặc có phản ứng nặng ở các lần tiêm trước hay không? Đánh giá tình trạng sức khỏe hiện tại: kiểm tra thân nhiệt, kiểm tra tim, phổi và các cơ quan khác Từ đó đưa ra kết luận và đưa ra chỉ định tiêm chủng phù hợp. 5. Lưu ý đối với khách hàng tiêm chủng Với phụ nữ, ngoài các thông tin cơ bản như trên, cần thông báo cho bác sĩ biết mình đang có thai hay không, hoặc thời gian dự định có thai. Đối với trẻ em, bố mẹ cần theo dõi tình trạng sức khỏe của bé để thông báo cho bác sĩ trong quá trình khám sàng lọc trước khi tiêm. Khi đưa trẻ đi tiêm chủng, bố mẹ cần mang đầy đủ sổ/phiếu tiêm chủng và thông báo đầy đủ tình trạng sức khỏe, các loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ theo dõi và phối hợp cùng bố mẹ đưa ra lịch tiêm chủng hợp lý, tránh bỏ sót hay nhầm lẫn
Căn cứ vào kết quả khám và lịch sử tiêm chủng, bác sĩ sẽ phối hợp cùng bố mẹ lựa chọn mũi tiêm tiếp theo. Bố mẹ nên tuân thủ lịch tiêm chủng theo lứa tuổi đã được Bộ Y Tế và các chuyên gia khuyến cáo để giúp tạo miễn dịch tốt nhất cho trẻ để phòng bệnh, tránh trường hợp mắc bệnh có thể xảy ra nếu chưa kịp tiêm chủng. Khám sàng lọc trước khi tiêm chủnglà việc rất cần thiết nhằm phát hiện những bất thường cần lưu ý để quyết định cho trẻ (người được tiêm) tiêm chủng, tạm hoãn việc tiêm chủng hay không được tiêm một loại vắc-xin nào đó.