Hội chứng giảm thông khí béo phì: yếu tố nguy cơ, đặc điểm lâm sàng và xét nghiệm
Bài viết được viết bởi ThS, BS Nguyễn Ngọc Bách, Khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City Hội chứng giảm thông khí béo phì (OHS) được định nghĩa là sự hiện diện của giảm thông khí phế nang khi thức ở một cá nhân béo phì và không tìm thấy căn nguyên khác gây ra giảm lưu lượng phế nang. OHS có liên quan đến tăng tỷ lệ mắc bệnh và tử vong tim mạch. Do đó, phát hiện và điều trị sớm là rất quan trọng để giảm thiểu các biến chứng này. Vậy đối với những người béo phì, có những yếu tố nguy cơ nào có thể gây ra hội chứng này? Các bệnh nhân mắc hội chứng này cần phải kiểm tra và làm những xét nghiệm gì? 1. Các yếu tố nguy cơ Yếu tố nguy cơ chính của OHS làbéo phì(chỉ số khối cơ thể [BMI]> 30 kg / m2), đặc biệt là béo phì nặng (BMI> 50 kg / m2), trong đó tỷ lệ lưu hành có thể lên tới 50%. Tuy nhiên, không phải tất cả bệnh nhân béo phì đều mắc OHS. Các yếu tố nguy cơ khác có thể bao gồm: + Tăng đáng kể vòng eo: tỷ lệ hông (tức là béo phì trung tâm) + Giảm chức năng phổi do béo phì: được phát hiện qua chức năng hô hấp
Nếu có bất thường chức năng hô hấp thì nên kiểm tra có mắc OHS + Giảm sức mạnh cơ hô hấp: kiểm tra qua lực hít vào và thở ra tối đa trên máy phế thân ký +Ngưng thở khi ngủtắc nghẽn nghiêm trọng (OSA; ví dụ, chỉ số ngưng thở khi ngủ> 50 sự kiện mỗi giờ) Không giống như hội chứng ngưng thở khi ngủ, giới tính nam không phải là yếu tố rủi ro đối với OHS Bệnh nhân mắc OHS thường xuất hiện trong thập kỷ thứ năm và thứ sáu của cuộc đời. 2. Biểu hiện lâm sàng 2.1 Giai đoạn đầu Bệnh nhân mắc OHS bị béo phì (chỉ số khối cơ thể [BMI]> 30 kg / m2), trong số các đối tượng này 90% có hội chứng ngưng thở khi ngủ cùng tồn tại (chỉ số apnea-hypopnea [AHI]> 5 sự kiện mỗi giờ), đặc biệt là hội chứng ngưng thở khi ngủ mức độ nặng (AHI> 30 sự kiện mỗi giờ) gặp ở 70% bệnh nhân. Các triệu chứng hội chứng ngưng thở khi ngủ bao gồm biểu hiện buồn ngủ ban ngày, ngáy to, nghẹt thở khi ngủ, khịt mũi hồi sức, mệt mỏi, suy giảm tập trung và trí nhớ, một hầu họng nhỏ và cổ dày. 10 phần trăm những người mắc OHS bị hội chứng giảm thông khí khi ngủ cùng lúc mà không có OSA và biểu hiện tương tự như những người có kiểu hình OHS-OSA. Hay gặp là phụ nữ lớn tuổi
Hay gặp là phụ nữ lớn tuổi. 2.2 Giai đoạn muộn Nhiều bệnh nhân mắc OHS phát hiện muộn và có các biểu hiện của biến chứng Giảm thông khí nặng và tăng CO2 máu: Trong khi nhiều bệnh nhân có biểu hiện suy hô hấp mãn tính tăng CO2 và các đợt cấp mất bù khiến bệnh viện phải nhập viện. Các nghiên cứu chỉ ra phụ nữ có thể xuất hiện muộn hơn nam giới khi bệnh tiến triển những đợt cấp mất bù. Những bệnh nhân như vậy thường bị chẩn đoán nhầm là mắcbệnh phổi tắc nghẽn mạn tính(COPD) hoặchen suyễn, mặc dù không có sự tắc nghẽn trong xét nghiệm chức năng phổi. Dấu hiệu giảm oxy máu ban ngày và oxy bão hòa trong đêm là những đặc điểm không phổ biến trong OSA hoặc béo phì đơn thuần. Dấu hiệu suy tim:Suy timphải do tăng áp động mạch phổi (khó thở khi gắng sức, tăng áp lực tĩnh mạch cảnh, gan to và phù bàn chân) và ít gặp hơn là các dấu hiệu do bệnh đa hồng cầu. 3. Xét nghiệm Tăng bicarbonate huyết thanh (> 27 mEq / L) - Hầu hết tất cả bệnh nhân mắc OHS đều có bicarbonate huyết thanh tăng (tĩnh mạch và / hoặc động mạch), thường là dấu hiệu cho thấy bệnh nhân bị tăng CO2 máu mãn tính
Tuy nhiên, điều này là không đặc hiệu cần loại trừ các nguyên nhân khác có thể làm tăng mức độ bicarbonate (ví dụ như mất nước, thuốc) và nó có thể ảnh hưởng vì các điều kiện khác (ví dụ, nhiễm axit lactic, tăng thông khí mãn tính) có thể làm giảm mức độ bicarbonate. Giá trị đánh giá dựa trên dữ liệu hạn chế. Một nghiên cứu quan sát đã báo cáo rằng một bicarbonate huyết thanh tĩnh mạch> 27 mEq / L có độ nhạy 92% để xác định chứng tăng huyết áp tỉnh táo ở những người béo phì, mặc dù độ đặc hiệu thấp hơn đáng kể (50%). Một mức độ bicarbonate <27 mEq / L có 97 phần trăm giá trị tiên đoán âm tính để loại trừ chẩn đoán trong nghiên cứu này. Một nghiên cứu khác báo cáo độ nhạy 85% và độ đặc hiệu 89% ở bệnh nhân có mức> 27 mEq / L khi sử dụng mẫu khí máu mao mạch. Tăng CO2 máu (PaCO2> 45 mmHg) - Phù hợp với hiện tượng giảm thông khí, tất cả bệnh nhân mắc OHS đều bị tăng CO2 khi phân tích khí máu động mạch khi thức và trên không khí trong phòng. Hầu hết bệnh nhân mắc OHS có biểu hiện tăng mạn tính ở PaCO2
Hầu hết bệnh nhân mắc OHS có biểu hiện tăng mạn tính ở PaCO2. Tuy nhiên khi nồng độ bicarbonate tăng (> 27 mmol / L) hoặc dư thừa cơ sở (> 3 mmol / L) trong trường hợp không có nguyên nhân khác gây nhiễm kiềm chuyển hóa ở một người béo phì có PaCO2 <45 mmHg có thể là một chỉ số sớm của OHS. Hạ oxy máu (PaO2 <70 mmHg) – Đặc biệt giảm bão hòa oxy náy về đêm nghiêm trọng cũng rất phổ biến Bệnh đa hồng cầu -Bệnh đa hồng cầudo giảm thông khí, hoặc thiếu oxy liên quan đến OSA là không phổ biến nhưng có thể xuất hiện dưới dạng biểu hiện muộn. 4. Thăm dò chức năng Rối loạn thông khí hạn chế thường thấy ở bệnh nhân béo phì mắc OHS, nhưng chúng không đặc hiệu và chức năng phổi bình thường (PFT) không loại trừ chẩn đoán. Nhìn chung, các PFT hữu ích hơn trong việc loại trừ các nguyên nhân cơ bản của tình trạng giảm thông khí. Trong OHS, rối loạn thông khí hạn chế do béo phì là phổ biến, đặc biệt ở những người có BMI cao hơn (ví dụ: BMI> 50 kg / m2); cả khả năng sinh lực bắt buộc (FVC) và thể tích thở ra trong một giây (FEV1) đều giảm, trong khi tỷ lệ FEV1 / FVC được bảo tồn. Rối loạn thông khí hạn chế nghiêm trọng là không phổ biến với béo phì và nên tìm căn nguyên khác
Rối loạn thông khí hạn chế nghiêm trọng là không phổ biến với béo phì và nên tìm căn nguyên khác. Bằng chứng về tăng gánh thất phải: do tăng áp động mạch phổi là biến chứng OHS tiến triển có thể được nhìn thấy trên điện tâm đồ và siêu âm tim. Kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm bệnh tật đặc biệt là những người béo phì, từ đó có kế hoạch điều trị đạt kết quả tối ưu. Hiện nay, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec có các góiKhám sức khỏe tổng quátphù hợp với từng độ tuổi, giới tính và nhu cầu riêng của quý khách hàng với chính sách giá hợp lý, bao gồm: Gói khám sức khỏe tổng quát Vip Gói khám sức khỏe tổng quát tiêu chuẩn Kết quả khám của người bệnh sẽ được trả về tận nhà. Sau khi nhận được kết quả khám sức khỏe tổng quát, nếu phát hiện các bệnh lý cần khám và điều trị chuyên sâu, Quý khách có thể sử dụng dịch vụ từ các chuyên khoa khác ngay tại Bệnh viện với chất lượng điều trị và dịch vụ khách hàng vượt trội.