Tìm hiểu về thuốc hóa giải giãn cơ
Bài viết được viết bởi Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Trung Thành - Bác sĩ Gây mê Giảm đau,Khoa Gây mê phẫu thuật - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park. Trong gây mê phẫu thuật bác sĩ gây mê thường kết hợp nhiều loại thuốc để đạt được vô cảm tốt cho người bệnh, trong đó có 3 loại thuốc không thể thiếu là thuốc mê, thuốc giảm đau và thuốc giãn cơ. Thuốc giãn cơ là thuốc có tác dụng gây liệt cơ vân kể cả cơ hô hấp có hồi phục nhằm tạo thuận lợi cho quá trình gây mê và phẫu thuật. Nhằm tránh tình trạng suy hô hấp sau gây mê do tồn dư thuốc giãn cơ thì bác sĩ gây mê có thể cho thêm thuốc hóa giải giãn cơ. 1. Thuốc hóa giải giãn cơ là gì? Thuốc hóa giải giãn cơlà thuốc tiêm cho người bệnh khi kết thúc phẫu thuật (dướigây mê toàn thâncó sử dụng thuốc giãn cơ) với mục đích để đối kháng với tác dụng của thuốc giãn cơ, làm nhanh chóng hồi phục chức năng co cơ đặc biệt làcơ hô hấp. 2. Sự hồi phục giãn cơ Thông thường thời gian để hồi phục giãn cơ từ thuốc giãn cơ khử cực là 10 – 15 phút và có thể lâu hơn đối với người bệnh có tình trạng mencholinesterasegiảm hoặc bị ức chế
Đối với thuốc giãn cơ không khử cực, hồi phục tự nhiên bắt đầu khi thuốc rời khỏi vị trí tác động để nhường chỗ choAcetylcholin (Ach)gắn kết với thụ thể. Thời gian tùy thuộc vào chu kỳ bán hủy của từng loại thuốc. Để thúc đẩy sự hồi phục giãn cơ nhanh chóng hơn, bác sĩ gây mê có thể tiêm cho người bệnh thuốc hóa giải giãn cơ. Theo cơ chế hoạt động thì hóa giải giãn cơ được chia thành 2 loại làhóa giải gián tiếpvàhóa giải trực tiếp. Thuốc hóa giải gián tiếp dùng để hóa giải sau dùng thuốc giãn cơ không khử cực và chỉ có thể sử dụng để hóa giải sau dùng thuốc giãn cơ khử cực trong một số tình huống đặc biệt. Thuốc hóa giải trực tiếp hiện nay chỉ chỉ có một loại và chỉ hóa giải sau dùng thuốc giãn cơ nhóm aminosteroid như vecuronium và rocuronium. 3. Cơ chế tác dụng của thuốc hóa giải giãn cơ 3.1 Thuốc đối kháng anticholinesterase Thường sử dụng neostigmine. Như đã trình bày trong phần cơ chế tác dụng của thuốc giãn cơ (bài “vai trò của thuốc giãn cơ trong gây mê”), Ach sau khi gắn kết với thụ thể sẽ bị phân cắt thành acetyl và cholin bởi men cholinesterase
Thuốc đối kháng anticholinesterase có tác dụng ức chế men cholinesterase không cho nó phân hủy Ach, do đó giúp gia tăng nồng độ Ach cạnh tranh với thuốc giãn cơ để gắn vàothụ thể nicotinic(tác dụng mong muốn) và cũng làm tang Ach sẵn sàng tại cácthụ thể muscarinic(nguồn gốc của tác dụng phụ). 3.2 Sugammadex Sugammadex là thuốc hóa giải giãn cơ thế hệ mới, cấu trúc có 8 đơn vị glucopyranoside gắn kết duy trì hình dạng giống như chiếc nhẫn. Khi tiêm vào tuần hoàn, sugammadex gắn kết với các phân tử thuốc giãn cơ không khử cựcnhóm steroidtự do (rocuronium, vecuronium) làm giảm nồng độ tự do của nó trong huyết tương tạo độ chênh nồng độ giữa tiếp hợp thần kinh cơ và huyết tương dẫn đến việc di chuyển rocuronium ra khỏi tiếp hợp thần kinh cơ trở về huyết tương, ở đó nó sẽ được phân tử sugammadex bắt lấy. Sựức chế thần kinhcơ nhanh chóng chấm dứt. Không giống như các thuốc anticholinesterase, sugammadex không có tác dụng trên Ach, vì vậy có thể tránh được các tác dụng phụ như anticholinergic.Sugammadexbị đào thải nhanh bởi thận đồng thời mang theo các phân tử rocuronium nên có thể tránh được hiện tượng tái giãn cơ sau đó