Giấc ngủ là gì và nó từ đâu đến?
Giấc ngủchiếm 1/4 đến 1/3 trong toàn bộ tuổi thọ của con người. Nhưng chính xác thì giấc ngủ là gì và nó từ đâu đến? Điều gì sẽ xảy ra khi bạn ngủ? Dưới đây là những thông tin hữu ích giúp bạn hiểu rõ hơn về giấc ngủ 1. Giấc ngủ là gì, nó từ đâu đến và tại sao nó lại quan trọng? Hầu hết mọi người đều cho rằng giấc ngủ là một hoạt động thụ động mà khi đó cơ thể và não bộ không hoạt động. “Nhưng thực chất cho thấy não bộ đang tham gia vào một số hoạt động cần thiết của chính cuộc sống của con người trong suốt một chu trình giấc ngủ- có liên quan rất chặt chẽ đến chất lượng cuộc sống của con người chúng ta”. Ngủ là một trạng thái mà nhận thức đối với các kích thích của môi trường bị giảm sút. Giấc ngủ khác với trạng tháihôn mê, ngủ đông và chết bởi thực tế là nó có thể được đảo ngược nhanh chóng. Ngủ là một hành vi sinh lý phổ biến ở tất cả các loài động vật. Nó hình thành khoảng một phần ba cuộc đời con người. Người ta không biết rõ ràng các chức năng chính xác của giấc ngủ nhưng nó dường như là điều cần thiết để tồn tại vì thiếu ngủ kéo dài dẫn đến suy giảm thể chất nghiêm trọng, sau đó là mất nhận thức và cuối cùng là tử vong
Các hóa chất truyền tín hiệu thần kinh được gọi là chất dẫn truyền thần kinh kiểm soát việc chúng ta đang ngủ hay đang thức bằng cách tác động lên các nhómtế bào thần kinhhoặc tế bào thần kinh khác nhau trongnão bộcon người. Các tế bào thần kinh trong thân não, kết nối não với tủy sống, sản xuất chất dẫn truyền thần kinh nhưserotoninvà norepinephrine giúp giữ cho một số bộ phận của não hoạt động trong khi chúng ta thức. Các tế bào thần kinh khác ở đáy não bắt đầu phát tín hiệu khi chúng ta chìm vào giấc ngủ. Những tế bào thần kinh này dường như "tắt" các tín hiệu giúp chúng ta tỉnh táo. Nghiên cứu cũng cho thấy rằng một chất hóa học có tên là adenosine tích tụ trong máu khi chúng ta thức và gây buồn ngủ. Hóa chất này dần dần bị phá vỡ trong khi chúng ta ngủ. Giấc ngủ quan trọng đối với sức khoẻ của chúng ta, vì sao? Giấc ngủ và các vấn đề liên quan đến giấc ngủ đóng một vai trò trong một số lượng lớn các rối loạn của con người và ảnh hưởng đến hầu hết các lĩnh vực y học. Ví dụ, các vấn đề nhưđột quỵvà cơnhen suyễncó xu hướng xảy ra thường xuyên hơn vào ban đêm và sáng sớm, có lẽ do sự thay đổi của hormone,nhịp timvà các đặc điểm khác liên quan đến giấc ngủ
Một số loại động kinh có thể liên quan đến giấc ngủ theo những cách phức tạp. Giấc ngủ REM dường như giúp ngăn chặn các cơn động kinh bắt đầu từ một phần não lan sang các vùng não khác, trong khi giấc ngủ sâu có thể thúc đẩy sự lây lan của các cơn động kinh này.Thiếu ngủcũng gây ra các cơn co giật ở những người mắc một số loạiđộng kinh. Tác động của giấc ngủ đếnhệ thống miễn dịch Các tế bào thần kinh kiểm soát giấc ngủ cũng là các tế bào thần kinh tương tác chặt chẽ với hệ thống miễn dịch. Như bất kỳ ai bị cúm đều biết, các bệnh truyền nhiễm có xu hướng khiến chúng ta cảm thấy buồn ngủ. Điều này có thể xảy ra bởi vì cytokine,hóa chất mà hệ thống miễn dịch của chúng ta tạo ra trong khi chống lại nhiễm trùng, là những hóa chất gây ngủ mạnh. Giấc ngủ có thể giúp cơ thể bảo tồn năng lượng và các nguồn lực khác mà hệ thống miễn dịch cần để tấn công. Một số vấn đề về giấc ngủ vàrối loạn tâm thần Các vấn đề về giấc ngủ xảy ra ở hầu hết những người bị rối loạn tâm thần, bao gồm cả những người bị trầm cảm vàtâm thần phân liệt. Ví dụ, những người bị trầm cảm thường thức dậy vào đầu giờ sáng và thấy mình không thể ngủ lại được
Ví dụ, những người bị trầm cảm thường thức dậy vào đầu giờ sáng và thấy mình không thể ngủ lại được. Thời lượng ngủ của một người cũng ảnh hưởng mạnh mẽ đến các triệu chứng của rối loạn tâm thần. Trong khi thiếu ngủ có thể gây ra trầm cảm ở người bình thường thì nó lại là một liệu pháp khá hiệu quả cho những người mắc một số loại trầm cảm. Cực đoan thiếu ngủ có thể dẫn đến tình trạng dường như tâm thần hoang tưởng và ảo giác ở những người khỏe mạnh khác, và giấc ngủ gián đoạn có thể kích hoạt cơn hưng (kích động và hiếu động thái quá) ở những người bịtrầm cảmhưng. Các vấn đề về giấc ngủ thường gặp ở nhiều chứng rối loạn khác, bao gồmbệnh Alzheimer, bệnh đột quỵ, bệnh ung thư và chấn thương đầu. Những vấn đề về giấc ngủ này có thể phát sinh do những thay đổi trong vùng não và chất dẫn truyền thần kinh kiểm soát giấc ngủ, hoặc có thể đến từ các loại thuốc sử dụng để kiểm soát các triệu chứng của các rối loạn hoặc bệnh khác. Ở những bệnh nhân đang nằm viện hoặc được chăm sóc 24/24, lịch trình điều trị hoặc thói quen của bệnh viện cũng có thể làmrối loạn giấc ngủ. Câu chuyện cổ tích về một bệnh nhân bị y tá đánh thức để anh tauống thuốc ngủchứa một hạt của sự thật
Câu chuyện cổ tích về một bệnh nhân bị y tá đánh thức để anh tauống thuốc ngủchứa một hạt của sự thật. Một khi các vấn đề về giấc ngủ phát triển, chúng có thể thêm vào sự suy yếu của một người và gây ra sự nhầm lẫn, thất vọng hoặc trầm cảm. Bệnh nhân không ngủ được cũng thấy đau nhiều hơn và có thể tăng yêu cầu dùng thuốc giảm đau. Quản lý tốt hơn các vấn đề về giấc ngủ ở những người mắc các chứng rối loạn khác có thể cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống của những bệnh nhân này. 2. Điều gì xảy ra khi bạn ngủ? Trong chu kỳ của một giấc ngủ, chúng ta thường trải qua 5 giai đoạn: giai đoạn 1, 2, 3, 4 vàgiấc ngủ REM(chuyển động mắt nhanh). Các giai đoạn này của giấc ngủ tiến triển theo chu kỳ từ giai đoạn 1 đến giai đoạn REM, sau đó chu kỳ bắt đầu lại với giai đoạn 1. Trẻ em và người lớn dành gần 50% tổng thời gian ngủ của họ ở giai đoạn 2, khoảng 20% ​​trong giai đoạn REM, và 30 phần trăm còn lại trong các giai đoạn khác. Ngược lại, trẻ sơ sinh dành khoảng một nửa thời gian ngủ trong giấc ngủ REM. Giai đoạn 1 Ngủ Trong giai đoạn 1, tức là ngủ nhẹ, chúng ta chìm vào giấc ngủ và có thể dễ dàng bị đánh thức
Giai đoạn 1 Ngủ Trong giai đoạn 1, tức là ngủ nhẹ, chúng ta chìm vào giấc ngủ và có thể dễ dàng bị đánh thức. Đôi mắt của chúng ta di chuyển rất chậm và hoạt động của cơ cũng chậm lại. Những người bị đánh thức từ giấc ngủ giai đoạn 1 thường ghi nhớ những hình ảnh trực quan bị phân mảnh. Nhiều người cũng trải qua các cơn co thắt cơ đột ngột được gọi là giảm trương lực cơ hoặc giật cơ giảm trương lực, thường xảy ra trước cảm giác bắt đầu ngã. Những chuyển động đột ngột này tương tự như "bước nhảy" mà chúng ta thực hiện khi bị giật mình. Một số người gặp phải chứng rối loạn giấc ngủ được gọi là Chuyển động chân tay định kỳ của giấc ngủ ( PLMS), nơi họ trải qua các chuyển động chân lặp đi lặp lại. Giai đoạn 2 Ngủ Khi chúng ta bước vào giai đoạn 2 của giấc ngủ, chuyển động mắt của chúng ta dừng lại và sóng não (dao động của hoạt động điện có thể được đo bằng điện cực) trở nên chậm hơn, với những đợt bùng phát sóng nhanh không thường xuyên được gọi là trục quay khi ngủ . Giai đoạn 3 và Giai đoạn 4 Ngủ Trong giai đoạn 3, các sóng não cực kỳ chậm được gọi là sóng delta bắt đầu xuất hiện, xen kẽ với các sóng nhỏ hơn, nhanh hơn. Đến giai đoạn 4, não hầu như chỉ tạo ra sóng delta
Đến giai đoạn 4, não hầu như chỉ tạo ra sóng delta. Rất khó đánh thức ai đó trong giai đoạn 3 và 4, gọi chung là giấc ngủ sâu. Trong giai đoạn này, không có hoạt động cơ bắp hoặc không có cử động mắt. Những người bị đánh thức trong giấc ngủ sâu không điều chỉnh ngay lập tức và thường cảm thấy chệnh choạng và mất phương hướng trong vài phút sau khi thức dậy. Một số trẻ em bị đái dầm , kinh hãi ban đêm hoặc mộng du khi ngủ sâu. Giấc ngủ REM Khi chúng ta chuyển sang giấc ngủ REM , hơi thở của chúng ta trở nên nhanh hơn, không đều và nông hơn, mắt chúng ta giật nhanh theo nhiều hướng khác nhau và các cơ tay chân của chúng ta tạm thời bị tê liệt trong khi ngủ . Nhịp tim của chúng ta tăng lên, huyết áp của chúng ta tăng lên và nam giới sẽ cương cứng dương vật. Có một khoảng trong giấc ngủ REM, vài người thường mô tả những câu chuyện kỳ ​​quái và phi logic còn được gọi là những giấc mơ. Giai đoạn giấc ngủ REM đầu tiên thường xảy ra khoảng 70 đến 90 phút sau khi chúng ta chìm vào giấc ngủ. ​​90 đến 110 phút là khoảng thời gian trung bình cho một chu kỳ ngủ hoàn chỉnh của con người. Các chu kỳ ngủ đầu tiên mỗi đêm chứa các giai đoạn REM tương đối ngắn và thời gian ngủ sâu kéo dài
Các chu kỳ ngủ đầu tiên mỗi đêm chứa các giai đoạn REM tương đối ngắn và thời gian ngủ sâu kéo dài. Càng về đêm, thời gian ngủ REM càng dài ra tương ứng là giấc ngủ sâu giảm đi. Vào buổi sáng, mọi người dành gần như tất cả thời gian để ngủ trong các giai đoạn 1, 2 và REM. 3. Điều gì ảnh hưởng đến chất lượng và thời gian ngủ ? Vì giấc ngủ và sự tỉnh táo bị ảnh hưởng bởi các tín hiệu dẫn truyền thần kinh khác nhau trong não, các loại thực phẩm và thuốc làm thay đổi sự cân bằng của các tín hiệu này sẽ ảnh hưởng đến việc chúng ta cảm thấy tỉnh táo hay buồn ngủ và chúng ta ngủ ngon như thế nào. Đồ uống chứa cafein như cà phê, và các loại thuốc như thuốc chế độ ăn uống và thuốc thông mũi kích thích một số bộ phận của não và có thể gây mất ngủ,hoặc không có khả năng ngủ. Nhiều loại thuốc chống trầm cảm ngăn chặn giấc ngủ REM. Những người nghiện thuốc lá nặng thường ngủ rất nhẹ và giảm số lượng giấc ngủ REM. Họ cũng có xu hướng thức dậy sau 3 hoặc 4 giờ ngủ do cai nicotine. Nhiều người bị mất ngủ cố gắng giải quyết vấn đề bằng rượu - cái được gọi là mũ ban đêm
Nhiều người bị mất ngủ cố gắng giải quyết vấn đề bằng rượu - cái được gọi là mũ ban đêm. Trong khi rượu giúp con người chìm vào giấc ngủ nhẹ, nó cũng cướp đi giấc ngủ say của họ và giấc ngủ sâu hơn, phục hồi hơn các giai đoạn của giấc ngủ. Thay vào đó, nó giữ họ ở giai đoạn nhẹ hơn của giấc ngủ , từ đó họ có thể dễ dàng bị đánh thức. Chúng ta mất một số khả năng điều chỉnh nhiệt độ cơ thể trong giai đoạn REM, vì vậy nhiệt độ nóng hoặc lạnh bất thường trong môi trường có thể làm gián đoạn giai đoạn này của giấc ngủ. Nếu giấc ngủ REM của chúng ta bị gián đoạn vào một đêm, cơ thể chúng ta sẽ không tuân theo tiến trình chu kỳ giấc ngủ bình thường vào lần ngủ gật tiếp theo. Thay vào đó, chúng ta thường trực tiếp đi vào giấc ngủ REM và trải qua giai đoạn REM kéo dài cho đến khi chúng ta “bắt kịp” giai đoạn này của giấc ngủ. Nếu chúng ta bị đánh thức sau khi ngủ hơn vài phút, chúng ta thường không thể nhớ lại vài phút cuối cùng trước khi chìm vào giấc ngủ. Dạng mất trí nhớ liên quan đến giấc ngủ này là lý do khiến mọi người thường quên các cuộc điện thoại hoặc cuộc trò chuyện mà họ đã có vào lúc nửa đêm
Nó cũng giải thích tại sao chúng ta thường không nhớ chuông báo thức của mình đổ chuông vào buổi sáng nếu chúng ta đi ngủ ngay sau khi tắt chúng đi. Những người đang được gây mê hoặc hôn mê thường được cho là đang ngủ. Tuy nhiên, những người trong tình trạng này không thể bị đánh thức và không tạo ra các mô hình sóng não hoạt động, phức tạp được thấy trong giấc ngủ bình thường. Thay vào đó, sóng não của họ rất chậm và yếu, đôi khi không thể phát hiện được. MẸO:Có một phòng ngủ thoải mái và nệm cũng rất quan trọng để tạo điều kiện cho giấc ngủ ngon. Nệm và giường phải thoải mái cho bạn và đối tác trên giường của bạn. Bạn cũng nên đảm bảo phòng ngủ của mình yên tĩnh. Có rất nhiều thay đổi bạn có thể thực hiện để giúp bạn có giấc ngủ ngon hơn. Tại sao chúng ta cần ngủ? Để tồn tại Trong khi các nhà khoa học vẫn đang cố gắng để tìm hiểu lý do con người cần phải ngủ, các nghiên cứu trên động vật đ cho thấy giấc ngủ là cần thiết cho sự sống còn. Nghiên cứu trên chuột so sánh thời gian sống của chuột bình thường, mất ngủ REM và không ngủ cho thấy những con chuột bình thường sống từ 2-4 năm, mất ngủ REM trung bình 5 tuần và không ngủ thì trung bình 3 tuần
Trong cùng điều kiện nuôi dưỡng thì những con chuột thiếu ngủ phát triển nhiệt độ cơ thể thấp bất thường và lở loét trên đuôi và bàn chân. Các vết loét xuất hiện có thể do hệ thống miễn dịch của chuột bị suy giảm. Một số nghiên cứu cho rằng thiếu ngủ ảnh hưởng không tốt đến hệ thống miễn dịch. Để giữ cho hệ thần kinh hoạt động Giấc ngủ là cần thiết để có một hệ thống thần kinh hoạt động bình thường. Do đó, nếu chúng ta ngủ quá ít thì cơ thể sẽ uể oải và khó để tập trung vào ngày hôm sau. Ngoài ra, nó cũng dẫn đến suy giảm trí nhớ và hoạt động thể chất, đồng thời giảm khả năng thực hiện các phép tính toán học. Ảo giác và thay đổi tâm trạng có thể phát triển nếu tình trạng thiếu ngủ kéo dài. Thậm chí, các tế bào thần kinh có thể trở nên cạn kiệt năng lượng hoặc bị ô nhiễm bởi các sản phẩm phụ của hoạt động của các tế bào bình thường nếu chúng ta không ngủ. Ngoài ra, giấc ngủ cũng tạo cơ hội để kết nối tế bào thần kinh quan trọng vốn có thể xấu đi do thiếu hoạt động. Để chúng ta phát triển Ở trẻ em và thanh thiếu niên, sự phát triển thường xảy ra trong khi ngủ do giấc ngủ sâu đồng thời với việc tiết ra hormone tăng trưởng
Trong giai đoạn ngủ sâu, nhiều tế bào của cơ thể cũng cho thấy sự gia tăng sản xuất và giảm sự phân hủy protein. Vì protein là các khối xây dựng cần thiết cho sự phát triển của tế bào và để sửa chữa các tổn thương do các yếu tố như căng thẳng và phơi nhiễm tia cực tím, nên giấc ngủ sâu có thể thực sự là “giấc ngủ đẹp”. Một nghiên cứu thực hiện trên chuột chỉ ra rằng một số mô hình tín hiệu thần kinh mà chuột tạo ra trong ngày được lặp lại khi ngủ sâu. Sự lặp lại này có thể giúp mã hóa ký ức và cải thiện việc học. Nếu có nhu cầu tư vấn và thăm khám tại các Bệnh viện Vinmec thuộc hệ thống Y tế trên toàn quốc, Quý khách vui lòng đặt lịch trên website (vinmec.com) để được phục vụ.   Nguồn tham khảo: sleepassociation.org, news-medical.net, tudu.com.vn