Hình ảnh vi thể của nhiễm amib ruột cấp tính
Bệnhamipxâm lấn đường ruột có thể liên quan đến nhiều biến đổi giải phẫu khác nhau nhưviêm loét đại tràngcấp tính, đại tràng to do nhiễm độc, u amip hoặc viêm ruột thừa do amip. Viêm loét đại tràng do amip là bệnh thường gặp nhất và do đó là trọng tâm của cuộc thảo luận này. Bài viết được viết bởi ThS.BS Mai Viễn Phương - Bác sĩ nội soi tiêu hóa, Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park. Tổn thương vĩ mô do nhiễm amib ruột cấp tính Loét amip đường ruộtđiển hình được tìm thấy ở đại tràng (chủ yếu ở manh tràng), đại tràng sigma và trực tràng. Hai loại loét, dạng nốt và không đều, đã được mô tả. Các tổn thương dạng nốt xuất hiện dưới dạng các vùng nhỏ (0,1 đến 0,5 cm), tròn, hơi nhô lên của niêm mạc với các trung tâm hoại tử không đều được bao quanh bởi một vành mô phù nề. Trung tâm hoại tử có thể xuất hiện lõm hoặc xuất huyết nhưng thường chứa đầy chất nhầy màu vàng. Khi có ít vết loét, các nếp niêm mạc xen kẽ có thể trông bình thường. Tuy nhiên, các tổn thương cũng có thể bao phủ hầu hết toàn bộ niêm mạc của đại tràng, với các đoạn không bị ảnh hưởng bị tắc nghẽn và phù nề
Tuy nhiên, các tổn thương cũng có thể bao phủ hầu hết toàn bộ niêm mạc của đại tràng, với các đoạn không bị ảnh hưởng bị tắc nghẽn và phù nề. Các vết loét không đều hoặc hình lưỡi liềm dài từ 1 đến 5 cm thường được tìm thấy ở manh tràng và đại tràng lên. Các vết loét này đặc trưng là nông với các bờ rộng, nhô cao và chứa đầy fibrin. Tình trạng tắc nghẽn và phù nề của các dải hẹp của niêm mạc không bị ảnh hưởng và tình trạng dày lên phù nề của toàn bộ thành ruột thường được quan sát thấy đi kèm với các vết loét lớn này. Cả hai loại loét ruột thường xuất hiện ở cùng một bệnh nhân. Trong các mẫu phẫu thuật, người ta quan sát thấy tình trạng bong tróc niêm mạc nông rộng rãi. Mẫu ruột từ một bệnh nhân bị viêm đại tràng do amip cấp tính. Một số tổn thương dạng nốt cho thấy các vùng niêm mạc tròn, hơi nhô lên đặc trưng với các trung tâm hoại tử không đều được bao quanh bởi mô sung huyết phù nề. Các trung tâm hoại tử chứa đầy chất nhầy màu vàng, ngoại trừ hai vết loét, nơi trung tâm bị xuất huyết. Các nếp niêm mạc xen kẽ có vẻ ngoài hầu như bình thường, mặc dù một đoạn bị tắc nghẽn và phù nề
Các nếp niêm mạc xen kẽ có vẻ ngoài hầu như bình thường, mặc dù một đoạn bị tắc nghẽn và phù nề. Các hình ảnh vi thể Những thay đổi vi mô đặc trưng của viêm loét đại tràng do amip đã được nghiên cứu trong các mẫu sinh thiết trực tràng của con người. Có rất ít thông tin được bổ sung vào mô tả hiện tại mang tính cổ điển của Prathap và Gilman, được công bố vào năm 1970, những người đã tìm thấy năm loại tổn thương có vẻ tương ứng với sự tiến triển của tổn thương do thể tư dưỡng E. histolytica gây ra. Ở giai đoạn đầu, thể tư dưỡng tạo ra các tổn thương không đặc hiệu đặc trưng bởi niêm mạc dày lên, do tăng sản tuyến và phù nề mô đệm, với biểu mô bề mặt nguyên vẹn mặc dù có dạng gợn sóng. Sự thâm nhiễm bạch cầu trung tính từ nhẹ đến trung bình được quan sát thấy bên trong và xung quanh mao mạch, nhưng cũng có thể xác định được các tập hợp nhỏ bên dưới biểu mô bề mặt. Các tập hợp lymphoid cho thấy tăng sản phản ứng với nhiều tế bào mô bào. Amip có mặt với số lượng nhỏ trong dịch tiết bề mặt. Khi tổn thương tiến triển, có sự sụt giảm chất nhầy do mất mucin từ bề mặt và từ các tế bào biểu mô tuyến, giảm chiều cao từ các tế bào hình trụ thành hình khối và tế bào phân chia dẹt
Có thể thấy sự thâm nhiễm bạch cầu trung tính lớn hơn và cũng có thể xác định được các tế bào plasma, bạch cầu ái toan, đại thực bào và tế bào lympho. Amip có thể có mặt với số lượng lớn trên bề mặt lòng nhưng đặc biệt nhiều ở gần các vị trí phân hủy biểu mô. Chúng được bao quanh bởi dịch tiết protein chủ yếu bao gồm fibrin, mucin, hồng cầu và đôi khi là bạch cầu trung tính và tế bào đơn nhân. Sự xâm nhập niêm mạc đại tràng và manh tràng của E. histolytica bắt đầu ở biểu mô liên tuyến, hình thành các tổn thương xâm lấn sớm với loét nông . Tùy thuộc vào mức độ tổn thương, đây có thể là các ổ vi xâm lấn nhỏ giữa các tuyến, với ít hoại tử mô và phản ứng tế bào viêm, hoặc các vùng loét nông lớn hơn, nơi các tập hợp amip tách khỏi mô sống sót bằng một vùng hoại tử và bạch cầu trung tính mỏng. Sự thâm nhiễm tế bào xung quanh amip xâm lấn dẫn đến sự phân hủy nhanh chóng các tế bào viêm và hoại tử mô; do đó, các tế bào viêm cấp tính hiếm khi được tìm thấy trong các mẫu sinh thiết hoặc trong các vết cạo tổn thương niêm mạc trực tràng. Bệnh amip đường ruột thực nghiệm ở chuột lang. Một thể tư dưỡng E. histolytica xâm nhập tiến hành qua biểu mô liên tuyến
Bệnh amip đường ruột thực nghiệm ở chuột lang. Một thể tư dưỡng E. histolytica xâm nhập tiến hành qua biểu mô liên tuyến. Một chân giả lớn được ký sinh trùng kéo dài trong quá trình xâm nhập vào lớp niêm mạc. Một phần bán mỏng nhuộm xanh toluidine được hiển thị. Ảnh chụp bằng kính hiển vi điện tử quét về bệnh amip đường ruột thực nghiệm ở chuột lang. (A) Các thể tư dưỡng của E. histolytica bám chủ yếu vào biểu mô liên tuyến nâng cao. (B) Một vùng liên tuyến nhỏ của vi xâm lấn được quan sát thấy trong tổn thương xâm lấn sớm với loét nông. (C) Ở giai đoạn xâm lấn tiến triển hơn, nhiều thể tư dưỡng được nhìn thấy đang xâm nhập vào vết loét đại tràng. Tổn thương xâm lấn muộn với loét sâu tương ứng với loét bình được mô tả trong chuyên khảo kinh điển năm 1891 của Councilman và Lafleur. Loét niêm mạc lan sâu vào một vùng lớn hơn của lớp dưới niêm mạc, dường như đặc biệt dễ bị tác động ly giải của ký sinh trùng và tạo ra nhiều xuất huyết nhỏ. Điều này giải thích cho việc tìm thấy amip ăn máu trong mẫu phân hoặc trong dịch cạo trực tràng, vẫn là dấu hiệu tốt nhất về bản chất amip của trường hợp kiết lỵ hoặc tiêu chảy ra máu
Một chất tiết đặc chứa vật liệu protein không có tế bào, các tế bào hồng cầu và các sợi fibrin được nhìn thấy trên sàn của vết loét, nơi các nhóm amip được xác định, đặc biệt là ở các lớp sâu hơn. Một vùng hoại tử fibrinoid ái toan sâu ngăn cách chất tiết với lớp dưới niêm mạc sống bên dưới. Lớp dưới niêm mạc phù nề, sung huyết và thâm nhiễm nhiều tế bào plasma. Bạch cầu trung tính chỉ có nhiều ở rìa loét, một sốtế bào lymphovà đại thực bào có mặt, và bạch cầu ái toan rất hiếm. Sự hiện diện của amip sống trong lớp cơ bên trong của thành đại tràng khi không có tổn thương mô hoặc phản ứng viêm đã được báo cáo ở các mô gần đó. Cuối cùng, mất niêm mạc và lớp dưới niêm mạc với sự hình thành mô hạt là đặc trưng của loét hạt. Không quan sát thấy sự suy yếu của rìa loét và không tìm thấy amip trong mô, nhưng đôi khi có trong dịch tiết bề mặt. Tài liệu tham khảo 1. Adler P, Wood S J, Lee Y C, Lee R T, Petri W A, Jr, Schnaar R L. High affinity binding of the Entamoeba histolytica lectin to polyvalent N-acetylgalactosaminides. J Biol Chem. 1995;270:5164–5171. 2. Aguirre A, Warhurst D C, Guhl F, Frame I A
J Biol Chem. 1995;270:5164–5171. 2. Aguirre A, Warhurst D C, Guhl F, Frame I A. Polymerase chain reaction-solution hybridization enzyme-linked immunoassay (PCR-SHELA) for the differential diagnosis of pathogenic and non-pathogenic Entamoeba histolytica. Trans R Soc Trop Med Hyg. 1995;89:187–188.