Cách chữa thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
Cách chữa thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng thường tập trung vào việc thuyên giảm triệu chứng, phòng tránh các biến chứng nguy hiểm. Lúc này, bác sĩ có thể đề xuất các phương pháp điều trị Đông y, vật lý trị liệu hoặc Tây y. Nếu các phương pháp trên không hiệu quả, bác sĩ sẽ xem xét chỉ định phẫu thuật để điều trị tình trạng thoát vị. Bài viết này được viết dưới sự hướng dẫn chuyên môn của các bác sĩ thuộc khoa Chấn thương chỉnh hình & Y học thể thao Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec. 1. Thoát vị đĩa đệm là gì? Đĩa đệm nằm giữa các khoang đốt sống Thoát vị đĩa đệm xảy ra khi một phần của đĩa đệm bị lệch khỏi vị trí bình thường, khiến cho nhân nhầy bên trong đĩa đệm thoát ra ngoài và chèn ép lên các dây thần kinh hoặc tủy sống, gây ra các triệu chứng đau đớn và khó chịu. Thoát vị đĩa đệmcó thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào trêncột sống, nhưng phổ biến nhất là ở cột sống thắt lưng và cột sống cổ. 2. Nguyên nhân thoát vị đĩa đệm Thoát vị đĩa đệm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó các nguyên nhân phổ biến nhất bao gồm: Yếu tốdi truyềnvà thoái hóa bẩm sinh: Một số người có nguy cơ cao mắc thoát vị đĩa đệm do yếu tố di truyền hoặc do thoái hóa cột sống từ khi sinh ra
Chấn thương và tai nạn: Các chấn thương hoặc tai nạn làm ảnh hưởng đến cột sống, có thể khiến đĩa đệm bị lệch hoặc rách, dẫn đến thoát vị. Lao động quá sức và vận động sai tư thế: Làm việc nặng nhọc, nâng vác vật nặng hoặc duy trì tư thế không đúng trong thời gian dài cũng có thể gây áp lực lên cột sống, làm tăng nguy cơ thoát vị đĩa đệm. Tuổi tác và quá trình lão hóa: Khi tuổi tác tăng lên, các đĩa đệm bị lão hóa, mất nước và trở nên kém đàn hồi, dẫn đến tình trạngxơ cứngvà dễ bị thoát vị. 3. Triệu chứng thoát vị đĩa đệm thắt lưng 3.1. Triệu chứng biểu hiện bên ngoài Khi bị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, người bệnh thường gặp phải triệu chứng đau dâythần kinh tọanếu có chèn ép rễ thần kinh. Cơn đau thường là đau nhói, kèm theo cảm giác tê cứng, nóng rát, chạy từ mông xuống bàn chân, theo đường đi của dây thần kinh tọa. Tình trạng đau có thể kéo dài và gia tăng khi vận động hoặc thay đổi tư thế. 3.2. Chẩn đoán bệnh bằng hình ảnh thoái hóa cột sống thắt lưng Chụp X-quang: Phương pháp này không thể chẩn đoán chính xác 100% nhưng giúp phát hiện các dấu hiệu như lệch vẹo cột sống, hẹp khoang gian đốt sống, từ đó giúp xác định vị trí thoát vị và các tổn thương ở cột sống lưng
Chụp cộng hưởng từ (MRI): Đây là phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại và có độ chính xác cao. Kết quả MRI có thể xác định chính xác hình thái thoát vị, số tầng bị thoát vị và vị trí thoát vị đĩa đệm. Chụp cắt lớp vi tínhkết hợp với chụp bao rễ cản quang: Phương pháp này áp dụng cho những trường hợp không thể sử dụng MRI. Ưu điểm của chụp cắt lớp vi tính là có thể xác định chính xác vị trí và mức độ chèn ép của thoát vị đĩa đệm với độ nhạy cao. 4. Khi nào bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cần đến gặp bác sĩ? Giống như các bệnh lý khác, việcđiều trị thoát vị đĩa đệmcần được thực hiện kịp thời để kiểm soát bệnh hiệu quả và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Theo lời khuyên của các chuyên gia cơ xương khớp, người bệnh nên đến gặp bác sĩ ngay khi gặp phải các triệu chứng sau: Triệu chứng chuyển biến xấu: Cơn đau, tê hoặc yếu cơ gia tăng mức độ và bắt đầu ảnh hưởng đến các hoạt động sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân. Rối loạn chức năng bàng quangvà ruột: Hội chứng Chùm đuôi ngựa (CES) do thoát vị đĩa đệm có thể dẫn đến việc mất khả năng kiểm soát đại tiện hoặc tiểu tiện, bệnh nhân có thể gặp khó khăn khi đi tiểu dù bàng quang đã đầy
Mất cảm giác: Tình trạng mất cảm giác có thể xuất hiện ở đùi trong, mặt sau của chân, hoặc khu vực xung quanh trực tràng. 5. Cách chữa thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng không phẫu thuật Hiện nay, có nhiều phương pháp điều trị bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, tùy thuộc vào mức độ bệnh và tình trạng của từng bệnh nhân. 5.1. Hỗ trợ điều trị thoát vị đĩa đệm tại nhà Phương pháp điều trị tại nhà có ưu điểm an toàn, lành tính, dễ thực hiện và ít tốn kém. Sử dụnglá lốt: Lá lốt được đem đi rửa sạch và để ráo nước, sau đó sao nóng cùng muối hạt rồi chườm lên vùng đau. Người bệnh cũng có thể xay nhuyễn lá lốt, lấy nước và thêm sữa tươi vào đun sôi, để nguội và uống 2 lần mỗi ngày. Sử dụng lángải cứu: Rửa sạch lá ngải cứu bằng nước muối, xay nhuyễn và vắt lấy nước. Thêm mật ong vào khuấy đều, uống 2 lần mỗi ngày. 5.2. Cách chữa thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng bằng biện pháp luyện tập thể dục và yoga Các bài tập thể dục,yogacó thể giúp giảm đau và tăng cường sự linh hoạt cho cột sống. Một số bài tập hiệu quả cho bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng bao gồm: Tư thế ôm tay bó gối. Tư thế rắn hổ mang. Tư thế bắc cầu
Một số bài tập hiệu quả cho bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng bao gồm: Tư thế ôm tay bó gối. Tư thế rắn hổ mang. Tư thế bắc cầu. Lưu ý: Các bài tập này cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của chuyên gia để tránh làm tổn thương thêm cho cột sống. Các cách chữa thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng cũng như bài thuốc trên chỉ có tác dụng hỗ trợ điều trị và giảm đau tạm thời, không thể chữa trị triệt để bệnh. Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng các phương pháp trên đây. 5.3. Trị thoát vị đĩa đệm cột sống lưng bằng thuốc Tây y Thuốc Tây y giúp giảm đau nhanh chóng và hiệu quả. Đây được xem là phương pháp phổ biến được nhiều người bệnh sử dụng. Các nhóm thuốc thường được bác sĩ chỉ định bao gồm: Nhómthuốc giảm đau: Dùng để giảm các cơn đau nhẹ, ví dụ như Paracetamol, Aspirin, Neurontin. Nhóm thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs): Dùng để tiêm, bôi hoặc uống tại chỗ, ví dụ như Meloxicam, Diclofenac. Vitamin cho thần kinh:Vitamin nhóm B(B1, B6, B12) là những loại thuốc vitamin thường được bác sĩ chỉ định cho các bệnh nhân. 5.4. Trị thoát vị đĩa đệm bằng Đông y Phương pháp Đông y giúp hỗ trợ điều trị từ gốc rễ, giảm đau và tăng cường sức đề kháng
5.4. Trị thoát vị đĩa đệm bằng Đông y Phương pháp Đông y giúp hỗ trợ điều trị từ gốc rễ, giảm đau và tăng cường sức đề kháng. Ngoài ra, phương pháp này an toàn, lành tính và ít gây tác dụng phụ. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc điều trị bằng Đông y cần phải được thực hiện tại các cơ sở uy tín, có bác sĩ chuyên môn và kinh nghiệm lâu năm trong việc điều trị thoát vị đĩa đệm. 6. Cách chữa thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng bằng phương pháp phẫu thuật Phẫu thuật điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng thường được chỉ định trong các trường hợp sau: Điều trị nội khoa không hiệu quả sau 5-8 tuần. Thoát vị đĩa đệm gây chèn ép thần kinh cấp tính. Bệnh gây rách bao xơ hoặc thoát vị di trú. Cơn đau quá mức, không đáp ứng với thuốc giảm đau. Bệnh gâyliệthoặc hội chứng chùm đuôi ngựa. Các phương pháp phẫu thuật phổ biến bao gồm: 6.1 Phẫu thuật mổ mở hoặc qua ống banh Đây là phương pháp giải nén cột sống sau, được thực hiện nhằm mục đích lấy bỏ phần nhân thoát vị để giải chèn ép thần kinh. Bác sĩ sẽ thực hiện một vết rạch trên lưng hoặc cổ, cắt bỏ phần Lamina (một phần xương bao phủtủy sống) để mở rộng ống sống, giảm áp lực lên tủy sống và cắt bỏ gai xương gây chèn ép rễ thần kinh
Nhược điểm: Có thể gây đau lưng dai dẳng, tổn thương dây thần kinh và rò rỉ dịch não tủy. 6.2 Phẫu thuật vi phẫu Sau khigây mê, bác sĩ sẽ tạo một vết rạch nhỏ và sử dụng các dụng cụ vi phẫu đặc biệt để loại bỏ phần đĩa đệm gây áp lực lên rễ thần kinh. Phương pháp này ít xâm lấn và có khả năng phục hồi nhanh hơn so với mổ mở. 6.3 Phẫu thuật nội soi Bác sĩ sử dụng hệ thống ống nội soi và các dụng cụ phẫu thuật chuyên dụng để tiếp cận cột sống, giải phóng áp lực lên các dây thần kinh và tủy sống. Phương pháp này chỉ áp dụng cho các bệnh nhân có chèn ép thần kinh cấp tính do thoát vị đĩa đệm và không đáp ứng điều trị nội khoa. 6.4. Hợp nhất cột sống Phương pháp này dùng để cố định vĩnh viễn các đốt sống, ngăn ngừa xương di chuyển và giảm đau cho bệnh nhân. 6.5. Thay đĩa đệm nhân tạo Phương pháp này thường chỉ định cho bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm ở lưng dưới, khi các phương pháp điều trị khác không hiệu quả. Bác sĩ sẽ rạch một vết mổ nhỏ ở bụng, thông qua kính vi phẫu để nới rộng khoảng cách giữa hai đốt sống và thay thế đĩa đệm hư hỏng bằng đĩa đệm nhân tạo làm từ nhựa hoặc kim loại. Lưu ý: Mỗi phương pháp phẫu thuật sẽ có ưu và nhược điểm riêng
Lưu ý: Mỗi phương pháp phẫu thuật sẽ có ưu và nhược điểm riêng. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ phụ thuộc vào tình trạng tổn thương cụ thể của bệnh nhân và chỉ định của bác sĩ chuyên môn. 7. Phòng ngừa bệnh tái phát Để bảo vệ cột sống và ngăn ngừa nguy cơ tái phát bệnh thoát vị đĩa đệm, người bệnh nên thực hiện các biện pháp phòng ngừa sau: Giữtư thế ngồivà đứng đúng: Khi ngồi, nên giữ lưng thẳng và tránh ngồi lâu ở một tư thế. Khi đứng, mọi người cần đảm bảo cột sống không bị cong vẹo, trọng lượng cơ thể phân bổ đều. Hạn chế việc vác, khiêng vật nặng. Gác một chân khi đứng lâu: Nếu phải đứng lâu, có thể gác một chân lên ghế hoặc vật cao để giảm áp lực lên cột sống và giảm áp lực tại lưng. Duy trì cân nặng ổn định: Cân nặng cơ thể quá cao sẽ tạo áp lực lên cột sống, làm tăng nguy cơ thoát vị đĩa đệm. Vì vậy, duy trì cân nặng hợp lý là rất quan trọng. Không hútthuốc lá:Thuốc lá gây xơ cứng động mạch và giảm lưu lượng máu đến các đĩa đệm, làm suy giảm chức năng của chúng và tăng nguy cơ thoái hóa. Chế độ dinh dưỡng hợp lý: Cung cấp đủ các dưỡng chất cần thiết cho xương và khớp, đặc biệt làcanxivàvitamin D, giúp bảo vệ và duy trì sức khỏe cột sống
Nên bổ sung các thực phẩm tốt cho xương như sữa, cá hồi, trứng, rau xanh và các loại hạt. Việc duy trì các thói quen lành mạnh và chăm sóc cột sống đúng cách sẽ giúp người bệnh giảm nguy cơ tái phát thoát vị đĩa đệm.