Cảnh giác hội chứng suy mòn do ung thư
Suy mòn là tình trạng mất cơ và mô mỡ đáng kể xảy ra ở những bệnh nhânung thưtiến triển, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, nhiễm trùng mạn tính bao gồm hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải và bệnh lao, suy tim mạn tính và viêm khớp dạng thấp. Sự gia tăng các yếu tố gây viêm đặc trưng cho chứng suy mòn. Chất lượng cuộc sống giảm, khả năng chịu đựng các can thiệp phẫu thuật hoặc y tế giảm và thời gian sống ngắn hơn. Bài viết được viết bởi ThS. BS Mai Viễn Phương - Trưởng đơn nguyên Nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park. Tần suất và cường độ của chứng suy mòn khác nhau giữa các loại ung thư; bệnh nhânung thư đường tiêu hóa, tuyến tụy và phổi có nhiều khả năng bị chứng suy mòn hơn các khối u khác. Ngược lại, chứng suy mòn tương đối hiếm gặp ở những bệnh nhân mắc bệnhung thư vú, sarcoma và bệnh ác tính về máu. Chứng suy mòn không chỉ đơn thuần là tình trạng đói; chất béo dự trữ thay thế glucose làm nhiên liệu chính.Ung thưgây ra sự thay đổi trong quá trình trao đổi chất thay vì thiếu hụt năng lượng, do đó, hỗ trợ dinh dưỡng thông thường là không đủ
Nguyên nhân suy mòn do ung thư Chứng suy mòn liên quan đến ung thư có thể được chia thành 3 loại: Rối loạn chuyển hóa Chán ăn Rối loạn chức năng đường tiêu hóa Nguyên nhân gây ra chứng chán ăn có thể liên quan đến bệnh tật, phương pháp điều trị hoặc đau khổ về mặt cảm xúc. Buồn nôn, no sớm và loạn vị giác là những yếu tố gây ra chứng chán ăn. Cytokine Các chất trung gian của chứng suy mòn liên quan đến ung thư bao gồm yếu tố hoại tử khối u (TNF)-alpha, interleukin (IL) 1 và 6, yếu tố dinh dưỡng thần kinh lông mao, yếu tố ức chế bệnh bạch cầu và interferon-gamma (IFN). Những chất này được sản xuất bởi các tế bào khối u vàtế bào miễn dịchcủa vật chủ và là các yếu tố procachectic, vì chúng dẫn đến chán ăn, giảm cân, phân hủy protein và chất béo, phản ứng protein giai đoạn cấp, giảm nồng độinsulin, kháng insulin, tăng nồng độ cortisol và glucagon, sốt, thiếu máu và tăng chi tiêu năng lượng. Các tế bào miễn dịch của vật chủ, bao gồm đại thực bào, tế bào T hỗ trợ loại 1 và tế bào ức chế có nguồn gốc từ tủy, sản xuất ra các cytokine procachectic. Nhiều khối u gây ra trạng thái adrenergic tăng cao dẫn đến tăng tốc độ tiêu hao năng lượng
Nhiều khối u gây ra trạng thái adrenergic tăng cao dẫn đến tăng tốc độ tiêu hao năng lượng. Cơ xương là vị trí chính gây suy giảm khối lượng cơ nạc như một phần của phản ứng viêm dai dẳng. Các khối u chỉ sản xuất ra các yếu tố gây phân giảiprotein(PIF). TNF-alpha và PIF gây ra chứng suy mòn bằng cách kích hoạt yếu tố hạt nhân kappa B, một yếu tố phiên mã cơ. Đây là thứ phát do tăng chuyển hóa protein mà không có sự tổng hợp protein tương đương. Các phối tử họ IL-6 kích hoạt mạnh mẽ con đường kinase liên kết Janus (JAK)/các bộ chuyển tín hiệu và các chất kích hoạt phiên mã (STAT). Hoạt hóa STAT3 bởi IL-6 là cần thiết cho sự teo cơ. Ức chế STAT3 về mặt dược lý bằng cách sử dụng chất ức chế STAT3 hoặc JAK làm giảm teo cơ. Điều này chỉ ra rằng STAT3 là chất trung gian chính của sự teo cơ khi có tín hiệu họ IL-6 cao. Chán ăn và sụt cân ởbệnh nhân ung thưkhông tương quan với nồng độ IL-1, IL-6, IFN-gamma và TNF-alpha lưu hành trong huyết thanh. Có thể có một cơ chế hoạt động trung tâm gây ra chứng suy mòn. Các cytokine được cho là có liên quan đến chứng suy mòn bao gồm TNF-alpha, IFN-alpha, IL-1, IL-6, IL-8 và các cytokine khác
Các cytokine được cho là có liên quan đến chứng suy mòn bao gồm TNF-alpha, IFN-alpha, IL-1, IL-6, IL-8 và các cytokine khác. Serotonin và rối loạn chức năng của các mạch neuropeptidergic có thể liên quan. Nồng độ tryptophan không có trong huyết tương tăng cao đã được quan sát thấy ở những bệnh nhân ung thư và chán ăn. Điều này làm tăng nồng độ tryptophan trong dịch não tủy, dẫn đến tăng tổng hợp serotonin. Nồng độ serotonin cao góp phần gây ra chứng chán ăn do ung thư. Insulin và Ghrelin Nồng độ insulin và leptin tỷ lệ thuận với hàm lượng mỡ trong cơ thể, và nồng độ hệ thần kinh trung ương (CNS) tỷ lệ thuận với nồng độ huyết tương. Tiết insulin tăng khi cân nặng tăng, xảy ra ở trạng thái cơ bản và để đáp ứng với bữa ăn. Leptin tham gia nhiều hơn vào quá trình kiểm soát cân bằng năng lượng của CNS so với insulin, và tình trạng thiếu leptin gây ra tình trạng béo phì kèm theo chứng ăn quá mức; tình trạng này vẫn tiếp diễn mặc dù nồng độ insulin cao. Chức năng Ghrelin là một peptide được sản xuất bởi các tế bào ghrelin trong đường tiêu hóa, được tiết ra khi dạ dày trống rỗng và hoạt động trong CNS. Quá trình tiết dừng lại khi dạ dày căng ra
Quá trình tiết dừng lại khi dạ dày căng ra. Ghrelin làm tăng cơn đói, axit dạ dày, tiết dịch và nhu động đường tiêu hóa ở trung ương. Các tế bào não tương tự có thụ thể cho ghrelin và leptin, với các tác dụng đối lập. Rối loạn chức năng đường tiêu hóa Bệnh nhân ung thưthường có bất thường về vị giác và khứu giác, và các khối u ở miệng, cổ, thực quản và dạ dày có thể làm giảm khả năng hấp thụ qua đường miệng. Tắc nghẽn có thể xảy ra ở các khối u ở tuyến tụy, gan và phúc mạc; tắc nghẽn ruột là phổ biến. Thiếu hụt enzym thứ phát do suy tụy có thể góp phần gây ra tình trạng kém hấp thu. U lympho ở ruột hoặc mạc treo ruột có thể dẫn đến các vấn đề.Làm chậm nhu động ruột và làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày góp phần gây ra cảm giác no sớm. Hóa trị thường gây buồn nôn, nôn, viêm niêm mạc và cảm giác vị giác bất thường. Viêm miệng, thay đổi vị giác và khứu giác, và chứng khô miệng thường xảy ra thứ phát sau xạ trị vùng đầu và cổ. Xạ trị vùng bụng có thể gây buồn nôn, nôn, chán ăn, tiêu chảy và kém hấp thu. Rối loạn sinh hóa và chuyển hóa Cáctế bào ung thưcó mức độ sử dụng glucose và sản xuất axit lactic cao, một tình trạng được gọi là hiệu ứng Warburg
Rối loạn sinh hóa và chuyển hóa Cáctế bào ung thưcó mức độ sử dụng glucose và sản xuất axit lactic cao, một tình trạng được gọi là hiệu ứng Warburg. Hexokinase là bước đầu tiên của con đường phân giải glucose và sự biểu hiện quá mức trong các tế bào khối u góp phần vào quá trình này. Phân giải glucose khối u và quá trình tân tạo glucose của vật chủ có thể là nguyên nhân quan trọng gây ra chứng suy mòn do ung thư. Gần đây, một cuộc kiểm tra lại toàn diện về hiệu ứng Warburg cho thấy, không giống như hầu hết các tế bào, nhiều dòng tế bào ung thư có được một phần đáng kể năng lượng của chúng từ quá trình phân giải glucose hiếu khí. Nhiều tế bào ác tính tiết ra hydrogen peroxide và các gốc tự do oxy thúc đẩy quá trình thực bào ty thể, phân giải glucose hiếu khí và tự thực
Nguyên nhân gây ra vấn đề chán ăn do ung thư Chứng chán ăn do ung thư có thể do: Cytokine, TNF-alpha, IL-1, IL-6 Huyết thanh lactat Neuropeptide Glucagon và các peptit tương tự Bombesin Serotonin Cisplatin, nitơ mù tạt, doxorubicin và các tác nhân hóa trị liệu khác Tăng canxi huyết Chất Satietin Toxohormone-L Neuropeptide gây chán ăn và gây buồn nôn Phân tử Orexigenic Các phân tử gây chán ăn có thể đóng vai trò trong chứng suy mòn liên quan đến ung thư bao gồm: Hypocretin 1 và 2 Bản sao được điều chỉnh bởi cocaine và amphetamine Protein liên quan đến Agouti Galanin Ghrelin Neuropeptide Y Hormone tập trung melanin Phân tử gây chán ăn Các phân tử gây chán ăn có thể đóng vai trò trong chứng chán ăn liên quan đếnung thưbao gồm: Hormone kích thích tế bào hắc tố a Bombesin Peptit liên quan đến gen canxi Cholecystokinin Bản sao được điều chỉnh bởi cocaine và amphetamine Hormon giải phóng corticotropin Thuốc Urocortin Dopamin Peptide giống Glucagon 1 Histamin Insulin Thuốc Neurotensin Leptin IL-1b Oxytocin Pro-opiomelanocortin Serotonin Hormone giải phóng thyrotropin Tài liệu tham khảo 1.    Del Fabbro E. Combination therapy in cachexia. Ann Palliat Med. 2019 Jan;8(1):59-66. 2
Combination therapy in cachexia. Ann Palliat Med. 2019 Jan;8(1):59-66. 2. Turcott JG, Oñate-Ocaña LF, Soca-Chafre G, Ramírez-Tirado LA, Flores-Estrada D, Zatarain-Barrón ZL, Arrieta O. FAACT-Anorexia Cachexia Scale: Cutoff Value for Anorexia Diagnosis in Advanced Non-Small Cell Lung Cancer Patients. Nutr Cancer. 2019;71(3):409-417.