Các thuốc điều trị chán ăn và suy mòn
Cachexia - suy mòn là tình trạng mất cơ và mô mỡ đáng kể xảy ra ở những bệnh nhân ung thư tiến triển, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, nhiễm trùng mạn tính bao gồm hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải và bệnh lao, suy tim mạn tính và viêm khớp dạng thấp. Sự gia tăng các yếu tố gây viêm đặc trưng cho chứng suy mòn. Chất lượng cuộc sống giảm, khả năng chịu đựng các can thiệp phẫu thuật hoặc y tế giảm và thời gian sống ngắn hơn. Bài viết được viết bởi ThS. BS Mai Viễn Phương - Trưởng đơn nguyên Nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park. Tần suất và cường độ của chứng suy mòn khác nhau giữa các loại ung thư; bệnh nhânung thư đường tiêu hóa, tuyến tụy và phổi có nhiều khả năng bị chứng suy mòn hơn các khối u khác. Ngược lại, chứng suy mòn tương đối hiếm gặp ở những bệnh nhân mắc bệnhung thư vú,sarcomavà bệnh ác tính về máu. Chứng suy mòn không chỉ đơn thuần là tình trạng đói; chất béo dự trữ thay thếglucoselàm nhiên liệu chính. Ung thư gây ra sự thay đổi trong quá trình trao đổi chất thay vì thiếu hụt năng lượng, do đó, hỗ trợ dinh dưỡng thông thường là không đủ
Ung thư gây ra sự thay đổi trong quá trình trao đổi chất thay vì thiếu hụt năng lượng, do đó, hỗ trợ dinh dưỡng thông thường là không đủ. Nguyên nhân gây ra chứng chán ăn và suy mòn Chứng suy mòn liên quan đến ung thư có thể được chia thành 3 loại:•Rối loạn chuyển hóa•Chán ăn•    Rối loạn chức năng đường tiêu hóaNguyên nhân gây ra chứngchán ăncó thể liên quan đến bệnh tật, phương pháp điều trị hoặc đau khổ về mặt cảm xúc. Buồn nôn, no sớm và loạn vị giác là những yếu tố gây ra chứng chán ăn. Điều trị / Quản lý Việc cắt bỏ khối u là phương pháp điều trị tốt nhất cho chứng suy mòn do ung thư. Khi không thể điều trị dứt điểm, đã có một số thành công với nhiều phương thức điều trị. Chăm sóc hỗ trợ Can thiệp từ giai đoạn tiền suy mòn là tốt nhất. Can thiệp dinh dưỡng sớm có thể cải thiện tình trạng dinh dưỡng. Điều này có thể làm giảm phản ứng viêm. Ổn định trọng lượng cơ thể trong quá trình hóa trị thường làm giảm độc tính và cải thiện khả năng sống sót nói chung
Ổn định trọng lượng cơ thể trong quá trình hóa trị thường làm giảm độc tính và cải thiện khả năng sống sót nói chung. Tất cả những điều sau đây đều cho thấy thành công hạn chế: Thuốc chống nôn Chiết xuất tuyến tụy ngoại sinh Cho ăn thường xuyên với số lượng ít Thực phẩm bổ sung tự chế có thể được dung nạp tốt hơn Thực phẩm bổ sung dinh dưỡng qua đường uống và đường tiêm Điều trị viêm miệng Truyền các thành phần máu Điều trị nội khoa Nhiều tác nhân có cơ chế hoạt động khác nhau có thể được sử dụng riêng lẻ hoặc kết hợp, bao gồm: Olanzapine, một chất đối kháng monoaminergic chọn lọc, có ái lực mạnh với thụ thể dopamine và serotonin. Thuốc này đã được sử dụng ở liều thấp, cho thấy tình trạng cân nặng và dinh dưỡng được cải thiện và tỷ lệ tác dụng phụ thấp. Ghrelin và các chất tương tự , bao gồm anamorelin, có tác dụng hữu ích ở một số bệnh nhân mắc chứng suy mòn. Các tác dụng phụ bao gồm buồn nôn và tăng đường huyết. GH tái tổ hợp của người với insulin đã được đánh giá và sự cân bằng ròng của protein toàn cơ thể đã được cải thiện. Steroid đồng hóa-androgen đã được sử dụng để thúc đẩy sự phát triển và sức mạnh của cơ
Steroid đồng hóa-androgen đã được sử dụng để thúc đẩy sự phát triển và sức mạnh của cơ. Nandrolone decanoate đã được nghiên cứu ở những bệnh nhân mắc ung thư phổi không phải tế bào nhỏ. Nhóm được điều trị giảm cân ít hơn, nhưng tỷ lệ sống sót là tương đương. Fluoxymesterone, một loại steroid đồng hóa, được phát hiện là kém hơn megestrol acetate hoặc dexamethasone. Enobosarm (GTx-024) là thuốc điều biến thụ thể androgen. Thuốc này có tác dụng đồng hóa chọn lọc mô ở cơ và xương. Kết quả từ một nghiên cứu cho thấy khối lượng cơ nạc tăng lên. Thalidomide ức chế sản xuất TNF ở bệnh nhân ung thư và được kết hợp với medroxyprogesterone hoặc megestrol acetate, axit eicosapentaenoic đường uống và L-carnitine, giúp tăng đáng kể khối lượng cơ nạc, giảm mệt mỏi và cải thiện cảm giác thèm ăn. MABp1 (Xilonix; Xbiotech, Inc, Austin, TX) là kháng thể đơn dòng anti-IL-1a hoàn toàn nhân bản. Thuốc này là chất đối kháng thụ thể dẫn đến thuyên giảm một phần hoặc ổn định chứng suy mòn. Corticosteroid đã được tìm thấy trong kết quả từ các nghiên cứu không kiểm soát để làm giảm chứngchán ăn, suy nhược và đau ở bệnh nhân ung thư
Corticosteroid đã được tìm thấy trong kết quả từ các nghiên cứu không kiểm soát để làm giảm chứngchán ăn, suy nhược và đau ở bệnh nhân ung thư. Những cải thiện không kéo dài và tất cả tình trạng dinh dưỡng trở lại mức cơ bản mà không có sự khác biệt về tỷ lệ tử vong. Megestrol acetate đã được sử dụng trong lịch sử để cải thiện sự thèm ăn và tăng mỡ cơ thể nhiều hơn khối lượng cơ nạc. Có sự giảm nồng độ IL-1a và b, IL-2, IL-6 và TNF-a trong huyết thanh. Medroxyprogesterone acetate cũng là một progestagen tổng hợp được sử dụng để giảm sản xuất cytokine và serotonin. Thuốc này làm tăng cảm giác thèm ăn ở bệnh nhân ung thư nhưng không gây tăng cân. Metoclopramidecó thể được sử dụng cho những bệnh nhân bị chậm làm rỗng dạ dày hoặc liệt dạ dày. Dronabinol và cần sa dronabinol (delta 9-tetrahydrocannabinol, THC) đã được nghiên cứu. Cannabinoid không cho thấy hiệu quả hơn megestrol mặc dù cải thiện cảm giác thèm ăn. Kháng thể kháng TNF đã được nghiên cứu với kết quả trái ngược nhau. Axit eicosapentaenoic được phát hiện có hoạt tính chống khối u và chống chứng suy mòn ở mô hình động vật suy mòn, nhưng các nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên không cho thấy lợi ích đặc biệt nào
Chất ức chế myostatin có thể là một mục tiêu điều trị tiềm năng mới. Thụ thể Activin loại 2 (ActRIIB) đã được sử dụng để điều trị teo cơ. ActRIIB là thụ thể activin loại 2 có ái lực cao được biết đến với chức năng trung gian truyền tín hiệu thông qua một tập hợp con các phối tử họ yếu tố tăng trưởng chuyển dạng-b, bao gồm myostatin, activin, yếu tố biệt hóa tăng trưởng 11 và các chất khác. Bimagrumab là kháng thể đơn dòng kháng ActRII được nhân hóa hoàn toàn, sẽ được nghiên cứu để điều trị chứng suy mòn liên quan đến ung thư phổi không phải tế bào nhỏ. NSAID, bao gồm indomethacin và celecoxib , chưa được chứng minh là có tác dụng cải thiện tình trạng dinh dưỡng. Hydrazine sulfate là chất ức chế enzyme phosphoenolpyruvate carboxykinase làm gián đoạn quá trình tân tạo glucose ở động vật. Kết quả từ các nghiên cứu không cho thấy lợi ích. Beta-hydroxy-beta-methyl butyrate với L-arginine và L-glutamine đã được sử dụng cho chứng suy mòn. Đây là chất chuyển hóa của leucine và can thiệp vào quá trình hoạt hóa của yếu tố tăng cường chuỗi nhẹ kappa hạt nhân của tế bào B được hoạt hóa
Đây là chất chuyển hóa của leucine và can thiệp vào quá trình hoạt hóa của yếu tố tăng cường chuỗi nhẹ kappa hạt nhân của tế bào B được hoạt hóa. Ở chuột mang khối u, nó ức chế sự phân hủy protein do yếu tố gây phân giải protein và làm giảm sự phân hủy protein tăng lên. OHR/AVR118 (OHR Pharmaceuticals, Inc, New York, NY) là một chất điều biến miễn dịch peptide-nucleotic phổ rộng được cho là có đặc tính bảo vệ tế bào. Kết quả từ một nghiên cứu ở những bệnh nhân ung thư cho thấy sự ổn định của khối lượng cơ thể và cơ, tăng cảm giác thèm ăn và cải thiện chất lượng cuộc sống. Dinh dưỡng qua đường tiêm truyền hoàn toàn  chưa được chứng minh là mang lại lợi ích đáng kể cho bệnh nhân đang trải qua liệu pháp hóa trị hoặc xạ trị về khả năng dung nạp, đáp ứng hoặc khả năng sống sót. Cyproheptadine là thuốc đối kháng thụ thể serotonin và histamine có thể giúp tăng cân ở những bệnh nhân mắc khối u carcinoid. Vấn đề cần lưu ý Những sự thật quan trọng cần ghi nhớ về chứngchán ănvà chứng suy mòn như sau: Việc phát hiện và can thiệp sớm chứng suy mòn có thể cải thiện chất lượng cuộc sống và khả năng sống sót. Tập thể dục nên là một phần của phác đồ điều trị chứng đau nhức đầu
Tập thể dục nên là một phần của phác đồ điều trị chứng đau nhức đầu. Các loại thuốc cần được nghiên cứu nhiều hơn bao gồm peptide giải phóng hormone tăng trưởng 2 và plasmid biểu hiện hormone giải phóng hormone tăng trưởng. Sự kết hợp của các thuốc chống đau nhức có thể mang lại hiệu quả. Các chất tương tự ghrelin, bao gồm anamorelin, cho thấy hiệu quả hứa hẹn nhất. Thuốc được sử dụng là Medroxyprogesterone acetate, celecoxib, cannabinoid và chất chống oxy hóa. Các loại thuốc đang được nghiên cứu bao gồm các chất bắt chước ghrelin như BIM-28131, BIM-28125, L163 255 và RC-1291.Enobosarm là chất điều biến thụ thể androgen.MT-102 là chất chuyển hóa đồng hóa-dị hóa. Enobosarm là chất điều biến thụ thể androgen. MT-102 là chất chuyển hóa đồng hóa-dị hóa. Các mục tiêu thuốc mới bao gồm thuốc ức chế cytokine gây viêm và thuốc ức chế myostatin. Nâng cao hiệu quả điều trị của nhân viên y tế Suy mòn doung thưlà một vấn đề nổi tiếng đối với nhiều bệnh nhân mắc bệnh ác tính tiến triển
Nâng cao hiệu quả điều trị của nhân viên y tế Suy mòn doung thưlà một vấn đề nổi tiếng đối với nhiều bệnh nhân mắc bệnh ác tính tiến triển. Nguyên nhân gây suy mòn do ung thư là do nhiều yếu tố và được quản lý tốt nhất bởi một nhóm liên chuyên ngành bao gồm bác sĩ ung thư, điều dưỡng ung thư, chuyên gia dinh dưỡng, nhân viên xã hội, dược sĩ, nhà vật lý trị liệu và cố vấn sức khỏe tâm thần. Điều quan trọng là nhận ra vấn đề sớm khi điều trị thành công nhất. Mặc dù nhiều tác nhân dược lý có thể giúp tăng cảm giác thèm ăn, nhưng vẫn còn thiếu các nghiên cứu dài hạn về hiệu quả của các tác nhân này. Ít nhất, bệnh nhân nên được chuyên gia dinh dưỡng và nhà trị liệu thăm khám. Cải thiện tâm trạng và cung cấp các dịch vụ hỗ trợ cũng có thể hữu ích. Đáng buồn thay, khi suy mòn do ung thư tiến triển, triển vọng của hầu hết bệnh nhân đều kém, do đó, người ta nên luôn cố gắng đảm bảo chất lượng cuộc sống không giảm sút. Điều dưỡng chuyên khoa ung thư nên tập trung vào việc theo dõi bệnh nhân và đảm bảo duy trì các cuộc hẹn tái khám thường xuyên. Giáo dục gia đình của điều dưỡng là điều cần thiết
Giáo dục gia đình của điều dưỡng là điều cần thiết. Nếu bệnh nhân có dấu hiệu của chứng suy mòn, điều dưỡng nên báo cáo mối quan tâm của họ với bác sĩ lâm sàng đang điều trị ca bệnh. Dược sĩ cũng đóng một vai trò, và thường thì dược sĩ có thể cung cấp các giải pháp dược phẩm bổ sung có thể giúp kiểm soát bệnh nhân. Hơn nữa, với sự phức tạp của việc kết hợp liệu pháp y tế, việc đối chiếu các loại thuốc và báo cáo với bác sĩ lâm sàng nếu có mối quan tâm về các kết hợp thuốc có thể làm tình trạng bệnh trở nên tồi tệ hơn là điều cần thiết. Mặc dù vô cùng khó khăn, nhưng một nhóm liên chuyên gia cung cấp dịch vụ chăm sóc có thể đạt được kết quả tốt nhất. Tài liệu tham khảo 1. Del Fabbro E. Combination therapy in cachexia. Ann Palliat Med. 2019 Jan;8(1):59-66. 2. Turcott JG, Oñate-Ocaña LF, Soca-Chafre G, Ramírez-Tirado LA, Flores-Estrada D, Zatarain-Barrón ZL, Arrieta O. FAACT-Anorexia Cachexia Scale: Cutoff Value for Anorexia Diagnosis in Advanced Non-Small Cell Lung Cancer Patients. Nutr Cancer. 2019;71(3):409-417.