Đái tháo đường và thai nghén - Mối hiểm họa khôn lương cho thai phụ và thai nhi
Bài viết bởi Bác sĩ nội trú Trịnh Ngọc Anh - Bác sĩ chuyên khoa Nội tiết - Khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City Bệnh đái tháo đường thai kỳ là tình trạng lượng đường trong máu cao hơn mức bình thường và xảy ra trong quá trình mang thai từ tuần thai 24 – 28. Nếu bệnh đái tháo đường không được chẩn đoán và điều trị kịp thời có thể để lại biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và thai nhi. 1. Đái tháo đường thai kỳ là gì? Trong suốt thời kỳ mang thai, đặc biệt xung quanh tuần thứ 24 – 28, nhiều phụ nữ có thể mắcđái tháo đường thai kỳ. Tuy nhiên, việc chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ không có nghĩa là bạn đã bị đái tháo đường trước đó, hoặc bạn sẽ bị đái tháo đường sau khi sinh. Theo trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật, tỷ lệ mắc đái tháo đường thai kỳ là khoảng 9,2%.Đái tháo đường thai kỳxuất hiện khi mức đường máu của thai phụ trong thời gian mang thai cao hơn giá trị bình thường, tuy nhiên phần lớn các thai phụ sẽ trở về mức đường máu bình thường sau khi sinh. 2
2. Nguyên nhân của đái tháo đường thai kỳ Trong suốt thời kỳ mang thai,nhau thaisản xuất ra một số hormone để duy trì thai nhi, những loại hormone này làm cho các tế bào tăng đề kháng với insulin. Bình thường tụy sẽ đáp ứng sản xuất nhiều hơn mức insulin thông thường để vượt qua tình trạng đề kháng này. Nhưng có khoảng thời gian tụy không làm được điều đó. Khi điều đó xảy ra, tình trạng có quá ít glucose được đưa vào trong tế bào và quá nhiều glucose ở lại trong máu, dẫn tới đái tháo đường thai kỳ. 3. Yếu tố nguy cơ của đái tháo đường thai kỳ Bất kỳ phụ nữ mang thai nào cũng có thể mắc đái tháo đường thai kỳ, nhưng một vài phụ nữ có nguy cơ cao hơn những phụ nữ khác. Những yếu tố nguy cơ của đái tháo đường thai kỳ bao gồm: Tuổi: Nữ giới trên 35 tuổi làm gia tăng nguy cơ đái tháo đường thai kỳ. Tiền sử bản thân và gia đình: Nguy cơ của bạn gia tăng nếu bạn đã từng bị tiền đái tháo đường – một dạng tiền thân củađái tháo đường type 2– hoặc những người thân cận trong gia đình như bố hoặc mẹ hoặc cả bố và mẹ mắc đái tháo đường typ 2
Bạn cũng sẽ có nguy cơ cao hơn nếu bạn đã từng bị đái tháo đường thai kỳ ở lần mang thai trước đó, hoặc nếu bạn từng có tiền sử sinh con nặng cân hoặc tiền sửthai lưukhông rõ nguyên nhân. Cân nặng: Thừa cân trước khi mang thai làm gia tăng nguy cơ đái tháo đường thai kỳ. Tiền sử đẻ con cân nặng >4 kg Tất cả những phụ nữ có yếu tố nguy cơ nói trên cần đượcsàng lọc đái tháo đường thai kỳsớm nhất có thể ngay từ những tuần đầu của thai kỳ. 4. Các biến chứng của đái tháo đường thai kỳ: Hầu hết những phụ nữ mắc đái tháo đường thai kỳ đều sinh ra những đứa trẻ khỏe mạnh. Tuy nhiên nếu đường máu không được điều trị hoặc không được kiểm soát tốt có thể gây ra các vấn đề cho cả mẹ và con. 4.1. Biến chứng đái tháo đường thai kỳ cho thai nhi Cân nặng quá lớn: Lượng đường quá nhiều trong máu mẹ có thể đi qua nhau thai, tác động vào tụy của thai nhi làm tăng tiết nhiều insulin, điều này có thể làm cho thai nhi bị lớn nhanh hơn mức bình thường. Theo đó, thai nhi có cân nặng lớn thường yêu cầu phảisinh mổđể đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi. Ngoài ra, những em bé sinh ra từ mẹ có tiền sử đái tháo đường thai kỳ sẽ dễ bịsuy hô hấpvà chấn thương, dễ bịnhiễm trùnghơn so với đẻ thường
Ngoài ra, những em bé sinh ra từ mẹ có tiền sử đái tháo đường thai kỳ sẽ dễ bịsuy hô hấpvà chấn thương, dễ bịnhiễm trùnghơn so với đẻ thường. Đường trong máu thấp: Đã có trường hợp thai nhi của thai phụ mắc đái tháo đường thai kỳ có tình trạng đường máu thấp (hạ đường huyết)trong giai đoạn ngắn sau sinh vì lượng insulin được tiết ra quá nhiều. Lúc này, cần cho trẻ ăn ngay hoặc truyền đường tĩnh mạch để đưa lượng đường máu của trẻ về mức bình thường. Xuất hiện đái tháo đường typ 2 ở giai đoạn sau của cuộc sống: Những trẻ sinh ra có mẹ mắc đái tháo đường thai kỳ có nguy cơ cao bịbéo phìvà mắc đái tháo đường typ 2 sau này. Sảy thai: Đái tháo đường thai kỳ nếu không được kiểm sát tốt có thể dẫn tớisảy thai,sinh nonvà thai dễ chết lưu trong bụng khi chưa đến ngày sinh. Các trường hợp thai chết lưu trong bụng có thể xảy ra trong những tuần lễ cuối cùng của thai kỳ mà “không hề” có dấu hiệu gì báo trước. Dị tật thai nhi: dị tật thai hiếm gặp trong đái tháo đường thai kỳ nhưng rất dễ xảy ra nếu thai phụ bị đái tháo đường từ trước và không được kiểm soát tốt trong 3 tháng đầu. 4.2
4.2. Biến chứng đái tháo đường thai kỳ cho sản phụ Tiền sản giật: Tình trạng này được xác định bởi các triệu chứnghuyết áp cao,protein niệuquá mức trong nước tiểu,phù chânvà bàn chân. Tiền sản giật có thể dẫn tới những biến chứng nặng hoặc thậm chí đe dọa tính mạng cho cả mẹ và thai nhi. Đái tháo đường thai kỳ ở lần mang thai sau: Khi bạn đã có tiền sử mắc đái tháo đường thai kỳ ở một lần mang thai thì bạn sẽ có nguy cơ cao bị lại ở lần mang thai tiếp theo. Bạn cũng có nguy cơ trở thành đái tháo đường typ 2 trở về sau. Tuy rằng để lại nhiều biến chứng nguy hiểm nhưng nếu được quản lý tốt, đái tháo đường thai kỳ có thể không gây nguy hại cho cả thai phụ và thai nhi. Tuy nhiên, ở các nước đang phát triển, việc phát hiện và điều trị đái tháo đường trong giai đoạn tiền thai sản còn đang gặp nhiều khó khăn, chủ yếu do chưa có sự quan tâm đúng mực trong cộng đồng
Thấu hiểu được hoàn cảnh đó, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec luôn nỗ lực cố gắng để khắc phục những vấn đề này bao gồm việc tầm soát quản lý đái tháo đường cho các phụ nữ trẻ có nguy cơ, tư vấntiền hôn nhânvà tiền thai sản liên quan tới bệnh đái tháo đường cũng như phát hiện sàng lọc sớm đái tháo đường thai kỳ nhằm điều trị kịp thời cho các thai phụ đến khám tại bệnh viện, hạn chế tối đa biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và thai nhi. Đặc biệt, để nâng cao chất lượng dịch vụ thăm khám chữa bệnh, hiện nay Vinmec đã và đang tiếp tục triển khai dịch vụthai sản trọn góinhư một giải pháp giúp mẹ bầu an tâm vì đã có sự đồng hành của đội ngũ y bác sĩ chuyên khoa Sản trong suốt thai kỳ
Khi lựa chọn Thai sản trọn gói, thai phụ sẽ được hưởng các quyền lợi sau đây: Quá trình mang thai được theo dõi bởi đội ngũ bác sĩ giỏi chuyên môn Thăm khám đều đặn, phát hiện sớm các vấn đề bất thường Thai sản trọn gói giúp thuận tiện cho quá trình sinh đẻ Trẻ sơ sinh được chăm sóc toàn diện  Xem thêm :Hướng dẫn chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ