Vai trò của phản ứng miễn dịch bẩm sinh và xơ hóa storiform trong viêm tụy tự miễn ở người
Bài viết của Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Bác sĩ nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park. Viêm tụy tự miễn và bệnh liên quan đến globulin miễn dịch G4 (IgG4-RD) là những thực thể bệnh mới được đặc trưng bởi đáp ứng kháng thể IgG4 tăng cường. Nồng độ huyết thanh của kháng thể IgG4 được sử dụng rộng rãi như một dấu ấn sinh học hữu ích để chẩn đoán và theo dõi hoạt động bệnh trong viêm tụy tự miễn và IgG4-RD. 1. Tổng quan Rối loạn tự miễn dịch cơ quan đơn độc, trước đây được gọi làviêm tụy tự miễn(AIP),viêm đường mậttự miễn và viêm đường mật xơ cứng tự miễn, hiện được coi là biểu hiện cụ thể của bệnh liên quan đến globulin miễn dịch hệ thống G4 (IgG4-RD). Cần xác định các dấu ấn sinh học mới dựa trên sự hiểu biết về sinh lý bệnh của viêm tụy tự miễn và IgG4-RD
Cần xác định các dấu ấn sinh học mới dựa trên sự hiểu biết về sinh lý bệnh của viêm tụy tự miễn và IgG4-RD. Gần đây, các tác giả phát hiện ra rằng việc kích hoạt tế bào đuôi gai plasmacytoid sản xuất cả interferon-α (IFN-α) và interleukin-33 (IL-33) làm trung gian viêm tụy tự miễn của chuột cũng như bệnh liên quan đến globulin miễn dịch hệ thống G4 của người.Viêm tụy tự miễnvà bệnh liên quan đếnglobulin miễn dịchG4 (IgG4-RD) là những thực thể bệnh mới được đặc trưng bởi đáp ứng kháng thể IgG4 tăng cường. Nồng độ huyết thanh của kháng thể IgG4 được sử dụng rộng rãi như một dấu ấn sinh học hữu ích để chẩn đoán và theo dõi hoạt động bệnh trong viêm tụy tự miễn và IgG4-RD. Các nghiên cứu gần đây đã nhấn mạnh tầm quan trọng của các đáp ứng cytokine cũng như chemokin trong quá trình hình thành miễn dịch của những rối loạn này. 2. Vai trò của phản ứng miễn dịch bẩm sinh trong viêm tụy tự miễn Vẫn chưa chắc chắn liệu cácphản ứng miễn dịchbẩm sinh có được chia sẻ bởi máu ngoại vi và các cơ quan bị ảnh hưởng trong viêm tụy tự miễn cũng như IgG4-RD hay không
Để xác định các tế bào miễn dịch bẩm sinh chịu trách nhiệm cho sự phát triển của viêm tụy tự miễn và IgG4-RD, các tác giả đã sử dụng một mô hình thí nghiệm trên chuột của viêm tụy tự miễn và IgG4-RD. Việc tiêm lặp đi lặp lại trong màng bụng của axit polyinosinic-polycytidylic [poly (I: C)] vào chuột MRL/MpJ đã dẫn đến sự phát triển của viêm tụy tự miễn đặc trưng bởi sự phá hủy cấu trúc ống tụy, xâm nhập tế bào miễn dịch và xơ hóa. Do đó, mô hình viêm tụy tự miễn thí nghiệm trên chuột đã tóm tắt lại các phát hiện bệnh lý quan sát được ở viêm tụy tự miễn ở người. 3. Vai trò của xơ hóa storiform trong viêm tụy tự miễn Mặc dùxơ hóa storiformlà một trong những phát hiện đặc trưng trong viêm tụy tự miễn ở người, tuy nhiên các cơ chế phân tử giải thích cho việc cảm ứng và tạo ra phản ứng xơ hóa này vẫn chưa được hiểu rõ. Gần đây, các tác giả đã phát hiện ra rằng trục IFN-IL-33 loại I đóng một vai trò tiền viêm và tiền sinh sợi trong viêm tụy mãn tính do rượu. Sự sản xuất IFN loại I bởi các tế bàotuyến tụyhoạt động cùng với TNF-a được sản xuất từ macro tuyến tụy phage để tạo ra IL-33 mạnh mẽ bởi tế bào cũ
Sự sản xuất IFN loại I bởi các tế bàotuyến tụyhoạt động cùng với TNF-a được sản xuất từ macro tuyến tụy phage để tạo ra IL-33 mạnh mẽ bởi tế bào cũ. Với IFN loại I do pDC tạo ra làm trung gian cho viêm tụy tự miễn thực nghiệm, các tác giả giả thuyết rằng IL-33 có liên quan đến việc tạo ra các phản ứng viêm xơ mãn tính trong tuyến tụy. pDCs tích tụ trong tuyến tụy sau khi tiêm nhiều lần poly (I: C), tạo ra IL-33 theo cách phụ thuộc IFN loại I. Quan trọng là sự phong tỏa các con đường tín hiệu qua trung gian IL-33 bởi một Ab chống lại thụ thể IL-33, từ đó làm suy giảm các phản ứng viêm mãn tính của tuyến tụy, đi kèm với sự giảm rõ rệt cáccytokinetiền sinh sợi như IL-13 và TGF-β1. 4. Vai trò của các yếu tố IFN-α và IL-33 Các nghiên cứu miễn dịch huỳnh quang trên các bệnh phẩm tuyến tụy từ bệnh nhân viêm tụy tự miễn và IgG4-RD đã xác nhận khu trú tuyến tụy của các pDC biểu hiện IL-33. Tổng hợp lại, những kết quả này ủng hộ ý tưởng rằng việc kích hoạt các pDC sau đó là sản xuất IFN-α và IL-33 làm trung gian cho cả viêm tụy tự miễn thử nghiệm và trên người. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng pDC không phải là nguồn tế bào duy nhất của IL-33
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng pDC không phải là nguồn tế bào duy nhất của IL-33. Ví dụ, đại thực bào M2 đã được chứng minh là đồng khu trú với IL-33 trongtuyến nước bọtcủa bệnh nhân IgG4-RD.   Tài liệu tham khảo: Hara A, Watanabe T, Minaga K, Yoshikawa T, Kamata K, Kudo M. Biomarkers in autoimmune pancreatitis and immunoglobulin G4-related disease.World J Gastroenterol2021; 27(19): 2257-2269 [DOI: 10.3748/wjg.v27.i19.2257]