10 căn bệnh nguy hiểm nhất trong xã hội hiện nay
Bài viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Bác sĩ nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park Khi mọi người nghĩ về những căn bệnh nguy hiểm nhất trên thế giới, họ sẽ nghĩ ngay tới những căn bệnh nan y, có tác dụng nhanh chóng. Nhưng trên thực tế, nhiều loại bệnh này không nằm trong top 10 nguyên nhân gây tử vong trên toàn thế giới. Ước tính 56,4 triệu người đã qua đời trên toàn thế giới vào năm 2015, và 68% trong số đó là do các bệnh tiến triển chậm. Có lẽ điều đáng ngạc nhiên hơn nữa là một số căn bệnh nguy hiểm nhất có thể ngăn ngừa được một phần. Các yếu tố không thể ngăn ngừa bao gồm nơi một người sống, khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc dự phòng và chất lượng chăm sóc sức khỏe. Tất cả những yếu tố này thành rủi ro. Nhưng vẫn có những bước mà mọi người có thể thực hiện để giảm rủi ro. Đọc để xem 10 bệnh hàng đầu gây ra nhiều ca tử vong nhất trên toàn thế giới, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). 1. Bệnh thiếu máu cơ tim, hoặc bệnh mạch vành Căn bệnh nguy hiểm nhất trên thế giới làbệnh động mạch vành(CAD). Còn được gọi là bệnh tim thiếu máu cục bộ, CAD xảy ra khi các mạch máu cung cấp máu cho tim bị thu hẹp
Còn được gọi là bệnh tim thiếu máu cục bộ, CAD xảy ra khi các mạch máu cung cấp máu cho tim bị thu hẹp. CAD không được điều trị có thể dẫn đến đau ngực, suy tim và loạn nhịp tim. Tác động của CAD trên toàn thế giới. Mặc dù nó là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, nhưng tỷ lệ tử vong đã giảm ở nhiều nước châu âu và ở Hoa Kỳ. Điều này có thể là do giáo dục sức khỏe cộng đồng, tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe và các hình thức phòng ngừa tốt hơn. Tuy nhiên, ở nhiều quốc gia đang phát triển, tỷ lệ tử vong do CAD đang gia tăng. Tuổi thọ ngày càng cao, sự thay đổi kinh tế xã hội và các yếu tố rủi ro trong lối sống đóng một vai trò trong sự gia tăng này. Các yếu tố rủi ro đối với CAD bao gồm: Huyết áp cao Cholesterol cao Hút thuốc Lịch sử gia đình của CAD Bệnh tiểu đường Thừa cân Nói chuyện với bác sĩ của bạn nếu bạn có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ này. Bạn có thể ngăn ngừa CAD bằng thuốc và bằng cách duy trì sức khỏe tim mạch tốt. Một số bước bạn có thể thực hiện để giảm rủi ro bao gồm: Tập thể dục thường xuyên Duy trì cân nặng hợp lý Ăn một chế độ ăn uống cân bằng có ít natri và nhiều trái cây và rau quả Tránh hút thuốc Chỉ uống có chừng mực 2
Đột quỵ Đột quỵ xảy ra khi một động mạch trong não bị tắc nghẽn hoặc rò rỉ. Điều này khiến các tế bào não bị thiếu oxy bắt đầu chết trong vòng vài phút. Trong cơn đột quỵ, bạn cảm thấy đột ngột tê và lú lẫn hoặc khó đi lại và nhìn. Nếu không được điều trị,đột quỵcó thể gây ra tàn tật lâu dài. Các yếu tố nguy cơ của đột quỵ bao gồm: Huyết áp cao Tiền sử gia đình bị đột quỵ Hút thuốc, đặc biệt khi kết hợp vớithuốc tránh thai Là người Mỹ gốc Phi Là nữ Một số yếu tố nguy cơ đột quỵ có thể được giảm thiểu bằng cách chăm sóc phòng ngừa, thuốc men và thay đổi lối sống. Nói chung, những thói quen tốt cho sức khỏe có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh. 3. Nhiễm trùng đường hô hấp dưới Nhiễm trùng đường hô hấp dưới là tình trạng nhiễm trùng trong đường thở và phổi. Bệnh có thể là do: Bệnh cúm, hoặc bệnh cúm Viêm phổi Viêm phế quản Bệnh lao Virus thường gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới. Chúng cũng có thể do vi khuẩn gây ra. Ho là triệu chứng chính của nhiễm trùng đường hô hấp dưới. Khi mắc bệnh bạn có thể cảm thấy khó thở, thở khò khè và cảm giáctức ngực. Nhiễm trùng đường hô hấp dưới không được điều trị có thể dẫn đến suy thở và tử vong
Nhiễm trùng đường hô hấp dưới không được điều trị có thể dẫn đến suy thở và tử vong. Các yếu tố nguy cơ của nhiễm trùng đường hô hấp dưới bao gồm: Bệnh cúm Chất lượng không khí kém hoặc tiếp xúc thường xuyên với các chất gây kích ứng phổi Hút thuốc Hệ thống miễn dịch yếu Cơ sở chăm sóc trẻ đông đúc, chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh Hen suyễn HIV Một trong những biện pháp phòng ngừa tốt nhất mà bạn có thể thực hiện để chống lại bệnh nhiễm trùng đường hô hấp dưới làtiêm phòng cúm hàng năm. Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước để tránh vi khuẩn lây truyền, đặc biệt là trước khi chạm vào mặt và trước khi ăn. Hãy ở nhà nghỉ ngơi cho đến khi cảm thấy dễ chịu hơn nếu bị nhiễm trùng đường hô hấp, vì nghỉ ngơi giúp cải thiện quá trình chữa bệnh. 4. Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính(COPD) là một bệnh phổi tiến triển lâu dài gây khó thở. Viêm phế quản mãn tính và khí phế thũng là các loại COPD. Năm 2004, khoảng 64 triệu người trên khắp thế giới đang sống với COPD
Viêm phế quản mãn tính và khí phế thũng là các loại COPD. Năm 2004, khoảng 64 triệu người trên khắp thế giới đang sống với COPD. Các yếu tố nguy cơ của COPD bao gồm: Hút thuốc lá hoặc hút thuốc lá thụ động Chất kích thích phổi như khói hóa học Tiền sử gia đình, với gen AATD được liên kết với COPD Tiền sửnhiễm trùng đường hô hấpkhi còn nhỏ Không có cách chữa khỏi COPD, nhưng sự tiến triển của bệnh có thể bị làm chậm lại khi dùng thuốc. Cách tốt nhất để ngăn ngừa COPD là ngừng hút thuốc và tránh khói thuốc và các chất kích thích phổi khác. Nếu gặp bất kỳ triệu chứng COPD nào, việc điều trị càng sớm càng tốt sẽ làm tăng triển vọng của bạn. 5. Ung thư khí quản, phế quản và phổi Ung thư đường hô hấp bao gồm ung thư khí quản, thanh quản, phế quản và phổi . Nguyên nhân chính là do hút thuốc, hít phải khói thuốc và các chất độc từ môi trường. Nhưng ô nhiễm hộ gia đình như nhiên liệu và nấm mốc cũng góp phần. Một nghiên cứu năm 2015 báo cáo rằng, ung thư đường hô hấp chiếm khoảng 4 triệu ca tử vong hàng năm. Ở các nước đang phát triển, các nhà nghiên cứu dự đoán tỷ lệ ung thư đường hô hấp tăng từ 81 đến 100% do ô nhiễm và hút thuốc
Ở các nước đang phát triển, các nhà nghiên cứu dự đoán tỷ lệ ung thư đường hô hấp tăng từ 81 đến 100% do ô nhiễm và hút thuốc. Nhiều nước châu Á, đặc biệt là Ấn Độ, vẫn sử dụng than để đun nấu. Khí thải từ nhiên liệu rắn chiếm 17% các ca tử vong doung thư phổiở nam giới và 22% ở nữ giới. Ung thư khí quản, phế quản và phổi có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai, nhưng chúng có nhiều khả năng ảnh hưởng đến những người có tiền sử hút thuốc hoặc sử dụng thuốc lá. Các yếu tố nguy cơ khác của những bệnh ung thư này bao gồm, tiền sử gia đình và tiếp xúc với các yếu tố môi trường, chẳng hạn như khói dầu diesel. Ngoài việc tránh khói và các sản phẩm thuốc lá, người ta không biết liệu có thể làm gì khác để ngăn ngừa ung thư phổi hay không. Tuy nhiên, phát hiện sớm có thể cải thiện tình trạng bệnh và giảm các triệu chứng của ung thư đường hô hấp. 6. Đái tháo đường Tiểu đường là một nhóm bệnh ảnh hưởng đến việc sản xuất và sử dụng insulin. Trongbệnh tiểu đường loại 1, tuyến tụy không thể sản xuất insulin. Trong bệnh tiểu đường loại 2, tuyến tụy không sản xuất đủ insulin hoặc insulin không thể sử dụng hiệu quả
Trong bệnh tiểu đường loại 2, tuyến tụy không sản xuất đủ insulin hoặc insulin không thể sử dụng hiệu quả. Bệnh tiểu đường loại 2 có thể do một số yếu tố gây ra, bao gồm chế độ ăn uống kém, lười vận động và thừa cân. Người dân ở các nước có thu nhập thấp đến trung bình có nhiều khả năng tử vong docác biến chứng của bệnh tiểu đường. Các yếu tố nguy cơ của bệnh tiểu đường bao gồm: Trọng lượng cơ thể dư thừa Huyết áp cao Tuổi lớn hơn Khôngtập thể dụcthường xuyên Chế độ ăn uống không lành mạnh Mặc dù bệnh tiểu đường không phải lúc nào cũng có thể phòng ngừa được, nhưng bạn có thể kiểm soát mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng bằng cách tập thể dục thường xuyên và duy trì chế độ dinh dưỡng tốt. Thêm nhiều chất xơ vào chế độ ăn uống có thể giúp kiểm soátlượng đường trong máucủa bạn. 7. Bệnh Alzheimer và các chứng sa sút trí tuệ khác Bệnh Alzheimer là một căn bệnh tiến triển, phá hủy trí nhớ và làm gián đoạn các chức năng tâm thần bình thường. Chúng bao gồm tư duy, lý luận và hành vi điển hình. Bệnh Alzheimerlà loại bệnh mất trí nhớ phổ biến nhất, 60 đến 80% các trường hợp sa sút trí tuệ trên thực tế là bệnh Alzheimer
Bệnh Alzheimerlà loại bệnh mất trí nhớ phổ biến nhất, 60 đến 80% các trường hợp sa sút trí tuệ trên thực tế là bệnh Alzheimer. Căn bệnh này bắt đầu bằng cách gây ra các vấn đề về trí nhớ nhẹ, khó nhớ lại thông tin và suy giảm trí nhớ. Tuy nhiên, theo thời gian, bệnh tiến triển và bạn có thể không còn nhớ về những khoảng thời gian lớn. Một nghiên cứu năm 2014 cho thấy số người chết ở Hoa Kỳ do bệnh Alzheimer có thể cao hơn báo cáo. Các yếu tố nguy cơ của bệnh Alzheimer bao gồm: Trên 65 tuổi Tiền sử gia đình mắc bệnh Thừa hưởng gen bệnh từ cha mẹ Suy giảm nhận thức nhẹ hiện có Hội chứng Down Lối sống không lành mạnh Chấn thương đầu trước đó Bị tách khỏi cộng đồng hoặc tương tác kém với người khác trong thời gian dài Hiện không có cách nào để ngăn ngừa bệnh Alzheimer. Một điều có thể hữu ích trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh làchế độ ăn uống lành mạnh cho tim. Một chế độ ăn nhiều trái cây và rau quả, ít chất béo bão hòa từ thịt và sữa và nhiều nguồn chất béo tốt như các loại hạt, dầu ô liu và cá nạc có thể giúp bạn giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh. 8. Mất nước do bệnh tiêu chảy Tiêu chảylà khi bạn đi ngoài từ ba lần phân lỏng trở lên trong một ngày
8. Mất nước do bệnh tiêu chảy Tiêu chảylà khi bạn đi ngoài từ ba lần phân lỏng trở lên trong một ngày. Nếu tình trạng tiêu chảy kéo dài hơn một vài ngày, cơ thể bạn đã mất quá nhiều nước và muối. Điều này gây ra tình trạng mất nước, có thể dẫn đến tử vong. Tiêu chảy thường do vi rút đường ruột hoặc vi khuẩn lây truyền qua nước hoặc thức ăn bị ô nhiễm. Tình trạng này đặc biệt phổ biến ở các quốc gia đang phát triển với điều kiện vệ sinh kém. Bệnh tiêu chảy là nguyên nhân thứ hai tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi. Khoảng 760.000 trẻ em chết vì các bệnh tiêu chảy mỗi năm. Các yếu tố nguy cơ của bệnh tiêu chảy bao gồm: Sống trong một khu vực có điều kiện vệ sinh kém Không có nước sạch Suy dinh dưỡng Hệ thống miễn dịch suy yếu Theo UNICEF, phương pháp phòng ngừa tốt nhất là thực hành vệ sinh tốt. Kỹ thuật rửa tay tốt có thể giảm 40% tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy. Cải thiện chất lượng nước và vệ sinh cũng như tiếp cận với can thiệp y tế sớm cũng có thể giúp ngăn ngừa bệnh tiêu chảy. 9
Cải thiện chất lượng nước và vệ sinh cũng như tiếp cận với can thiệp y tế sớm cũng có thể giúp ngăn ngừa bệnh tiêu chảy. 9. Bệnh lao Bệnh lao (TB) là một tình trạng phổi do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra, đó là một loại vi khuẩn trong không khí có thể điều trị được, mặc dù một số chủng có khả năng kháng lại các phương pháp điều trị thông thường. Lao là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở những người nhiễm HIV. Trong khoảng 35 % số ca tử vong liên quan đến HIV là do lao. Các trường hợp lao đã giảm 1,5 % mỗi năm kể từ năm 2000. Mục tiêu đến năm 2030 chấm dứt bệnh lao. Các yếu tố nguy cơ và cách phòng ngừa Các yếu tố nguy cơ của bệnh lao bao gồm: Bệnh tiểu đường Nhiễm HIV Trọng lượng cơ thể thấp hơn Gần gũi với những người khác bị lao Thường xuyên sử dụng một số loại thuốc như corticosteroid hoặc thuốc ức chế hệ thống miễn dịch Cách phòng ngừa tốt nhất chống lại bệnh lao là chủng ngừa trực khuẩn Calmette-Guerin (BCG). Nếu bạn nghĩ rằng bạn đã tiếp xúc với vi khuẩn lao, bạn có thể bắt đầu dùng thuốc điều trị được gọi là dự phòng hóa chất để giảm khả năng phát triển tình trạng này. 10. Xơ gan Xơ ganlà kết quả của sẹo và tổn thương gan mãn tính hoặc lâu dài
10. Xơ gan Xơ ganlà kết quả của sẹo và tổn thương gan mãn tính hoặc lâu dài. Tổn thương có thể là kết quả của bệnh thận, hoặc do các bệnh như viêm gan và nghiện rượu mãn tính gây ra. Một lá gan khỏe mạnh sẽ lọc các chất độc hại ra khỏi máu và đưa máu khỏe mạnh vào cơ thể. Khi các chất làm tổn thương gan, các mô sẹo hình thành. Khi nhiều mô sẹo hình thành, gan phải làm việc nhiều hơn để hoạt động bình thường. Cuối cùng, gan có thể ngừng hoạt động. Các yếu tố nguy cơ của xơ gan bao gồm: Sử dụng rượu mãn tính Tích tụ chất béo quanh gan (bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu) Viêm gan virus mãn tính Tránh xa những hành vi có thể dẫn đến tổn thương gan để giúp ngăn ngừa xơ gan. Sử dụng và lạm dụng rượu trong thời gian dài là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xơ gan, vì vậy tránh uống rượu có thể giúp bạn ngăn ngừa tổn thương. Tương tự như vậy, bạn có thể tránhbệnh gan nhiễm mỡ không do rượubằng cách ăn uống lành mạnh, nhiều trái cây và rau quả, ít đường và chất béo. Cuối cùng, có thể giảm khả năng lây nhiễm bệnh viêm gan virus bằng cách sử dụng biện pháp bảo vệ khi quan hệ tình dục và tránh dùng chung bất cứ thứ gì có thể có vết máu
Điều này bao gồm kim tiêm, dao cạo râu, bàn chải đánh răng, v.v. Một trong những cách tốt để giảm nguy cơ mắc bất kỳ tình trạng bệnh lý nào là duy trì lối sống lành mạnh với chế độ dinh dưỡng tốt và tập thể dục. Tránh hút thuốc, lạm dụng đồ uống có cồn. Bên cạnh đó, bạn cũng cần thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ hàng năm để sớm phát hiện ra những vấn đề bất thường để từ đó có hướng can thiệp kịp thời. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec hiện phát triển gói khámsức khỏe tổng quátdành cho mọi đối tượng lứa tuổi khách hàng khác nhau. Với gói khám này, bạn sẽ được bác sĩ tiến hành kiểm tra nước tiểu, chức năng gan, thận, máu, đo huyết áp, chụp, chiếu tổng thể... Qua kết quả thăm khám, bác sĩ sẽ đưa ra những lời khuyên tốt nhất về chế độ ăn uống, ngủ nghỉ, hướng điều trị phù hợp với thể trạng từng người. Quy trình thăm khám tại bệnh viện luôn đạt tiêu chuẩn cao với sự hỗ trợ của đội ngũ bác sĩ chuyên môn cùng các trang thiết bị máy móc hiện đại.
Tài liệu tham khảo Statistics: Worldwide. (2016). amfar.org/worldwide-aids-stats/ Stroke facts. (2015). cdc.gov/stroke/facts.htm Tardiff JC. (2010). Coronary artery disease in 2010. DOI: doi.org/10.1093/eurheartj/suq014 The top 10 causes of death [Fact sheet]. (2014). who.int/mediacentre/factsheets/fs310/en/ Tuberculosis [Fact sheet]. (2016). who.int/mediacentre/factsheets/fs104/en/ Tuberculosis: Global tuberculosis report 2016. (2016). who.int/tb/publications/factsheet_global.pdf What are the risk factors for lung cancer? (2016). cdc.gov/cancer/lung/basic_info/risk_factors.htm