Công thức tính độ thanh thải creatinin: Ý nghĩa, cách tính và ứng dụng trong y khoa
Xét nghiệm độ thanh thải creatinin được thực hiện để đánh giá chức năng thận trên lâm sàng. Vậy ý nghĩa và công thức tính độ thanh thải creatinin là gì? Cần lưu ý gì khi đo độ thanh thải creatinin?  Xét nghiệm độ thanh thải  Độ thanh thải creatinin là gì?  Độ thanh thải creatinin (Creatinin Clearance - CrCl) là một chỉ số quan trọng được sử dụng trong y khoa để đánh giá chức năng lọc của thận. Creatinin là một sản phẩm phụ của quá trình chuyển hóa cơ trong cơ thể, được thải trừ chủ yếu qua thận. Do đó, đo lường độ thanh thải creatinin giúp bác sĩ xác định hiệu quả hoạt động của thận, đặc biệt là khả năng lọc và thải trừ chất thải ra khỏi cơ thể.  Ở người khỏe mạnh, creatinin trong máu và nước tiểu sẽ duy trì ở mức ổn định. Tuy nhiên, khi chức năng thận suy giảm, mức creatinin trong máu thường tăng lên, trong khi lượng creatinin được thải ra qua nước tiểu giảm đi.  Độ thanh thải creatinin là một chỉ số quan trọng giúp đánh giá chức năng thận  Tại sao cần phải tính độ thanh thải creatinin?  Độ thanh thải creatinin đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong việc:  Chẩn đoán bệnh thận: Đây là một chỉ số tin cậy để phát hiện sớm bệnh lý thận mạn, suy thận hoặc tổn thương thận cấp
Theo dõi bệnh lý: Với những bệnh nhân đang điều trị  , đo lường CrCl giúp theo dõi hiệu quả điều trị.  Điều chỉnh liều lượng thuốc: Một số loại thuốc được bài tiết qua thận, do đó liều lượng cần được điều chỉnh dựa trên chức năng thận của từng bệnh nhân để tránh tác dụng phụ.  Đánh giá nguy cơ biến chứng: Người có chức năng thận kém thường có nguy cơ cao mắc các biến chứng liên quan đến tim mạch hoặc hệ tuần hoàn.  Công thức tính độ thanh thải creatinin  Có nhiều phương pháp để tính độ thanh thải creatinin, trong đó phổ biến nhất là:  Dựa trên mẫu nước tiểu 24 giờ  Công thức tính độ thanh thải creatinin này đòi hỏi bệnh nhân phải thu thập toàn bộ nước tiểu trong vòng 24 giờ. Sau đó, bác sĩ sẽ áp dụng công thức:  CrCl: Độ thanh thải creatinin (ml/phút).  U: Số mg creatinin trong mỗi dL nước tiểu trong 24 giờ.  V: Thể tích của nước tiểu thải ra trong 1 phút (ml).  P: Creatinin huyết thanh tính theo mg/dL
V: Thể tích của nước tiểu thải ra trong 1 phút (ml).  P: Creatinin huyết thanh tính theo mg/dL.  Công thức tính độ thanh thải creatinin dựa trên mẫu nước tiểu trong 24 giờ  Công thức Cockcroft-Gault  Công thức Cockcroft-Gault là một công thức tính độ thanh thải creatinin được áp dụng rộng rãi nhờ vào tính tiện lợi, chỉ cần dựa vào nồng độ creatinin huyết thanh, cân nặng, tuổi và giới tính. Cụ thể như sau:  Nam: CrCl = [(140 – tuổi).cân nặng]/(72.SCr)  Nữ: CrCl = [(140 – tuổi).cân nặng]/(72.SCr)  CrCl: Độ thanh thải creatinin (ml/phút).  Cân nặng: Tính bằng kg.  SCr: Nồng độ creatinin huyết thanh (mg/dL).  Đối với nữ, công thức tính độ thanh thải creatinin trên cần nhân với hệ số 0,85 do nữ giới thường có khối lượng cơ thấp hơn nam giới.  Công thức MDRD được phát triển nhằm đánh giá chính xác mức lọc cầu thận (eGFR), thường sử dụng trong bệnh thận mạn:  eGFR (mL/phút/1,73m2) = 186.SCr - 1,154.Tuổi - 0,203.(0,742 nếu là nữ).(1,21 nếu là người Mỹ gốc phi).  eGFR (estimated GFR): Tốc độ lọc cầu thận ước tính.  SCr: Nồng độ creatinin huyết thanh (mg/dL).  Tuy nhiên, eGFR chỉ là một giá trị ước tính có thể xảy ra sai sót
SCr: Nồng độ creatinin huyết thanh (mg/dL).  Tuy nhiên, eGFR chỉ là một giá trị ước tính có thể xảy ra sai sót. Do đó, eGFR thường không chính xác ở những bệnh nhân có sự khác biệt lớn như người tàn tật hoặc người bị suy dinh dưỡng. eGFG không đúng khi áp dụng cho:  : Nhóm đối tượng này thường có các chỉ số không ổn định.  Sắc tộc: Một số nhóm sắc tộc không phù hợp khi sử dụng công thức MDRD. Công thức này chỉ đúng trên các bệnh nhân da đen hoặc da trắng ở Mỹ.  Nồng độ creatinin phải ổn định trong nhiều ngày: Công thức MDRD không chính xác nếu nồng độ creatinin trong cơ thể thay đổi.  Tuổi: Công thức không đúng với nhóm đối tượng dưới 18 tuổi.  Các yếu tố ảnh hưởng đến độ thanh thải creatinin  Độ thanh thải creatinin trong cơ thể có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố:  Tuổi tác: Chức năng thận thường suy giảm theo tuổi, dẫn đến CrCl giảm dần.  Giới tính: Nam giới thường có CrCl cao hơn nữ giới do khối lượng cơ lớn hơn.  Cân nặng: Người có khối lượng cơ lớn hơn thường có mức creatinin cao hơn.  Tình trạng sức khỏe: Các bệnh lý như  , mất nước, hoặc tổn thương cơ có thể làm thay đổi mức creatinin
Tình trạng sức khỏe: Các bệnh lý như  , mất nước, hoặc tổn thương cơ có thể làm thay đổi mức creatinin.  Cân nặng là một yếu tố ảnh hưởng đến độ thanh thải creatinin  Trong chẩn đoán bệnh thận  Việc đo lường CrCl giúp phân loại các giai đoạn của bệnh thận mạn (CKD). Theo tổ chức KDIGO, CKD được chia thành 5 giai đoạn dựa trên mức lọc cầu thận (GFR):  Giai đoạn 1: GFR ≥ 90 ml/phút.  Giai đoạn 2: 60 ≤ GFR < 90 ml/phút.  Giai đoạn 3: 30 ≤ GFR < 60 ml/phút.  Giai đoạn 4: 15 ≤ GFR < 30 ml/phút.  Giai đoạn 5: GFR < 15 ml/phút (thường cần lọc máu).  Nhiều loại thuốc cần được điều chỉnh liều dựa trên độ thanh thải creatinin, chẳng hạn như:  Thuốc kháng sinh: Aminoglycoside, Vancomycin.  Thuốc điều trị bệnh đái tháo đường: Metformin
Thuốc điều trị bệnh đái tháo đường: Metformin.  Bác sĩ dựa vào chỉ số CrCl để điều chỉnh liều lượng thuốc cho bệnh nhân  Trong dự phòng biến chứng  Bằng cách phát hiện sớm tình trạng giảm độ thanh thải creatinin trong cơ thể, các chuyên gia y tế sẽ đưa ra các biện pháp can thiệp kịp thời cho người bệnh như:  Một số lưu ý cần biết khi đo độ thanh thải creatinin  Để có kết quả đo độ thanh thải creatinin chính xác nhất, cần phải lưu ý đến một số vấn đề sau:  Thu thập mẫu nước tiểu đúng cách: Nếu áp dụng phương pháp nước tiểu 24 giờ, việc thu thập không đầy đủ có thể làm sai lệch kết quả.  Cẩn trọng với các yếu tố gây nhiễu: Chế độ ăn giàu protein hoặc dùng thuốc như cimetidine, trimethoprim có thể ảnh hưởng đến mức creatinin.  Kết hợp với các xét nghiệm khác: Để đánh giá toàn diện sẽ chức năng thận, bác sĩ thường sử dụng thêm các xét nghiệm như protein niệu, nồng độ ure huyết.  Độ thanh thải creatinin là một công cụ quan trọng trong y khoa, giúp bác sĩ đánh giá chính xác chức năng thận và đưa ra các quyết định điều trị phù hợp
Việc hiểu rõ  công thức tính độ thanh thải creatinin  Đã kiểm duyệt nội dung  Từng làm ở Viện ISDS, nhiều năm cộng tác với CDC Thái Nguyên triển khai dự án phòng chống HIV/AIDS, 2 năm cộng tác với WHO
Các bài viết liên quan  Những trường hợp có chống chỉ định chạy thận nhân tạo  Suy thận độ 4 có phải chạy thận không? Có chữa được không?  Suy thận độ 3 có phải chạy thận không? Chế độ ăn kiêng cho bệnh nhân  Suy thận cấp có phải chạy thận không? Các đối tượng nguy cơ gặp suy thận cấp  Quy trình chăm sóc bệnh nhân chạy thận nhân tạo tại nhà và những điều cần lưu ý  Người chạy thận nên ăn trái cây gì? Chăm sóc dinh dưỡng cho người chạy thận  Bệnh nhân chạy thận giai đoạn cuối sống được bao lâu?  Chạy thận có mệt không? Những vấn đề thường gặp khi chạy thận nhân tạo  Chạy thận có đau không? Tác dụng phụ và các biến chứng có thể gặp khi chạy thận  Lọc máu có nguy hiểm không? Các lưu ý trước khi lọc máu  nhà thuốc trên toàn quốc  Xem danh sách nhà thuốc  Mua thuốc trực tuyến, giao hàng tận nơi dễ dàng và nhanh chóng  TỔNG ĐÀI (8:00-22:00)  Góp ý, khiếu nại và tiếp nhận cảnh báo thông tin vi phạm  KẾT NỐI VỚI CHÚNG TÔI  Chính sách đổi trả thuốc  Chính sách bảo mật dữ liệu cá nhân khách hàng  Chính sách thanh toán  Kiểm tra hóa đơn điện tử  Chính sách thu thập và xử lý dữ liệu cá nhân  Chính sách hoàn hủy đổi trả Vắc xin  Thông tin trung tâm bảo hành máy thiết bị y tế từng hãng  Thể