Nút nhầy cổ tử cung là gì và vai trò của nó trong cơn chuyển dạ?
Bài viết được tham vấn chuyên môn cùng các Bác sĩ Sản phụ khoa -Khoa Sản phụ khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng. Nút nhầy cổ tử cung là những chất thải có tính chất rất đặc biệt giúp cho cổ tử cung luôn đóng trong quá trình mang thai của người phụ nữ. Những hiểu biết về vấn đề nút nhầy cổ tử cung hình thành khi nào cũng như hiện tượng bong nút nhầy là một dấu hiệu chuyển dạ đáng lưu ý sẽ giúp phát hiện kịp thời những thay đổi bất thường trong quá trình mang thai và sinh đẻ, từ đó sẽ có những xử trí phù hợp nhất. 1
1. Nút nhầy cổ tử cung hình thành khi nào? Nút nhầy cổ tử cungđược định nghĩa là một tập hợp bao gồm rất nhiều chất thải có tính chất đặc và sệt có vai trò rất quan trọng trong thai kỳ đó là ngăn cổ tử cung mở ra, bảo vệ thai nhi trong buồng tử cung trong quá trình mang thai.Nút nhầycòn được xem như là nhữngniêm mạc tử cungcó bề dày lớn giúp bảo vệ thai nhi cũng như màng ối trong buồng tử cung của người mẹ.Nút nhầydo những protein có tính kháng khuẩn, các hormon nhưEstrogenvàProgesteronecùng với những peptide chính là những chuỗi Amino Acid tạo nên, hợp thành một khối và được hình thành ngay từ khi thụ thai để bảo vệ thai kỳ được an toàn.Nút nhầy cổ tử cunghoạt động ngăn không cho những vi khuẩn có hại xâm nhập vào buồng tử cung gây nguy hiểm cho bào thai, điển hình là quá trình nhiễm trùng. Khi cơ thể người mẹ đến giai đoạnchuyển dạvà chuẩn bị sinh, nhất là trong tam cá nguyệt thứ ba là thời kỳ cuối của quá trình mang thai thì sẽ xảy ra hiện tượngbong nút nhầychính là mộtdấu hiệu chuyển dạrõ ràng
Tuy nhiên, cũng có một số mẹ bầu gặp phải tình trạngbong nút nhầytrước khoảng thời gian này thì rất có thể sẽ phải đối mặt với tình trạngsinh nonhoặc một số vấn đề bệnh lý bất thường ở cổ tử cung. 2. Bong nút nhầy Dấu hiệu dễ thấy nhất trên lâm sàng đối vớibong nút nhầycổ tử cung đó là hiện tượng ra dịch nhầy. Tuy nhiên, vì trong quá trình mang thai, âm đạo của người phụ nữ thường tiết ra những chất dịch nhờn có màu trắng rất dễ nhầm lẫn với dịch nhầy trongbong nút nhầycổ tử cung nên cần có một số cách để phân biệt rõ ràng về tính chất của dịch tiết ra từ âm đạo đối với trường hợp khôngbong nút nhầycổ tử cung và đãbong nút nhầy.Cụ thể: Chưabong nút nhầy:Dịch âm đạo thường ít hơn và có sự thay đổi tương ứng với những thay đổi của nồng độ hormone trong cơ thể người mẹ suốt quá trình mang thai. Màu sắc của dịch âm đạo khi chưabong nút nhầythường có màu trắng đục và trong suốt, đặc biệt dịch này thường lỏng và hơi có cảm giác dính. Bong nút nhầycổ tử cung: Dịch âm đạo tiết ra với lượng rất nhiều, màu sắc của dịch cũng thay đổi từ trong suốt sang vàng, xanh lá cây, đôi khi có màu hồng nhạt và có lẫn một ít vệt máu
Độ kết dính của dịch âm đạo khi có hiện tượngbong nút nhầythường đặc và keo hơn, có thể trông giống như dịch tiết ra từ mũi khi bị nghẹt mũi hoặc nhìn giống thạch. Một số trường hợp bịbong nút nhầytoàn bộ thì có thể quan sát được trực tiếpnút nhầy cổ tử cungbị bong ra có độ dài khoảng 4cm – 5cm. Một vấn đề cần lưu ý với những đặc điểm của dịch âm đạo tiết ra khi sản phụ bịbong nút nhầyđó là nếu dịch âm đạo có màu vàng hay xanh lá cây, kèm theo mùi khó chịu bất thường thì có thể nghĩ đến một vấn đề nhiễm trùng đã xảy ra bên trong cơ thể của sản phụ. Vì vậy, cần đặc biệt quan tâm đến những trường hợp này và theo dõi những triệu chứng kèm theo của nhiễm trùng như ngứa quanh âm đạo, cảm giác đau khi đi tiểu..., sau đó đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế trong thời gian sớm nhất để được thăm khám và điều trị kịp thời. Nút nhầy cổ tử cungcó thể bị bong 1 phần hoặc toàn phần và có khả năng tái tạo trở lại. Thông thườngbong nút nhầycổ tử cung sẽ xảy ra vào thời điểm cuối tam cá nguyệt thứ ba nhưng cũng có thể bong sớm hơn với những lý do như cổ tử cung của người phụ nữ phát triển không toàn vẹn khiến nút nhầy dễ bong hơn hoặc sản phụ gặp phải tình trạng sinh non
Đối với tình trạng cổ tử cung người sản phụ không toàn vẹn thìbong nút nhầythường diễn ra khi thai được 14 – 20 tuần tuổi với triệu chứng tiết dịch âm đạo kèm theo đau bụng vùng hạ vị và những dấu hiệu của co thắt tử cung. Nếu sản phụ xuất hiệnbong nút nhầy và đau lưnghaybong nút nhầy và đau bụng lâm râmkèm theo tình trạng rỉ nước ối trước thời điểm tuần thai thứ 37 thì người cần lưu ý đến tình trạng chuyển dạ sớm, tránh nhầm lẫn với tình trạngsảy thai. Nếu sảy thai diễn ra thì bên cạnh việc tiết dịch âm đạo có vệt máu thì lượng máu chảy ra cũng nhiều hơn thường ngày nên sản phụ cần lưu ý quan sát dịch âm đạo, lượng máu chảy cũng như tình trạng sức khỏe của bản thân thật kỹ lưỡng để có thể báo với bác sĩ điều trị sớm nhất có thể, từ đó có hướng chẩn đoán và xử lý kịp thời. 3. Dấu hiệu chuyển dạ Bong nút nhầycổ tử cung được giải thích là do cổ tử cung của người phụ nữ trở nên mềm đi, mỏng và rộng hơn thích nghi kịp thời cho quá trình sinh nở sắp diễn ra trong tương lai nên không thể được giữ chặt như cũ nữa mà sẽ bị bong ra hay thải ra ngoài
Đối với một số sản phụ sau khi được thăm khám âm đạo thìnút nhầy cổ tử cungcũng sẽ có nguy cơ bị bong ra, hoặc do trong quá trình quan hệ tình dục cũng là một nguyên nhân khiến tình trạngbong nút nhầycổ tử cung xảy ra. Vì vậy,bong nút nhầykhông hoàn toàn là mộtdấu hiệu chuyển dạduy nhất màbong nút nhầycổ tử cung sẽ phản ánh rằng cơ thể người phụ nữ và cổ tử cung của họ đang có những thay đổi, và có thể những thay đổi này là chuẩn bị cho một quá trình chuyển dạ sắp diễn ra để cổ tử cung được mở rộng và quá trình sinh đẻ sẽ được tiến hành. Chính vì lý do này mà thời gianbong nút nhầycổ tử cung là vô cùng quan trọng để phán đoán được tình trạng chuyển dạ có sắp sửa diễn ra hay không cũng như có những bước xử lý tiếp theo, cụ thể là: Nếubong nút nhầycổ tử cung trước tuần thai thứ 36: Cần đến cơ sở y tế để kiểm tra tình trạng sức khỏe của sản phụ và thai nhi, cũng như theo dõi tình trạngbong nút nhầytrong thời gian tiếp theo
Nếubong nút nhầycổ tử cung sau thời điểm tuần thứ 37 của thai kỳ: Nếu chỉ đơn thuần là tình trạngbong nút nhầymà không có thêm những triệu chứng khác thì thai phụ cần theo dõi quá trình chuyển dạ sắp xảy ra, nhữngdấu hiệu chuyển dạcần lưu ý sau đó như những cơn co thắt tử cung diễn ra với tần số nhiều hơn, dịch âm đạo cũng được tăng tiết hơn..., nên cần báo với bác sĩ điều trị để được tư vấn và theo dõi kỹ hơn trong thời gian này. Nút nhầy cổ tử cunglà một cấu trúc vô cùng quan trọng và đặc biệt đối với phụ nữ đang mang thai vì giúp bảo vệ cũng như ngăn chặn sự tấn công của những vi khuẩn bên ngoài đối với bào thai và màng ối bên trong tử cung. Hiện tượngbong nút nhầydiễn ra có thể là một trong nhữngdấu hiệu chuyển dạnhưng cũng có thể do một số nguyên nhân khác gây ra, vì vậy người sản phụ cần theo dõi và báo ngay với bác sĩ để có thể có hướng xử lý kịp thời nhất với tình trạng này.