DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
videntur omnia ipsis eventura tam necessaria quam liber
a. Atque hinc manifestum est Deum ex infinitis
noti individuis possibilibus eligere ea quae praevidet
supremis arcanisque suae sapientiae finibus magis consentanea
putat, sed nec Petrum Judam nec, si exacte loquendum
est, Judae damnationem dece absoluta ratione decernere,
sed aut peccatum Petri aut damnationem Judae
peccet, aut Judas damnetur,
possibilibus Petrus peccaturus, et
Judas damnationem
ossibilis fiat actualis.
Seu ut notio
salus quoque futura Petri in notione ejus aeterna possibili
tamen non est sine gratiae concursu, nam
notione perfecta Petri hujus possibilis, etiam divinae gratia
auxilia ipsi ferenda sub notione possibilitatis continentur.
tia praeterita praesentia et futura. Nulla enim res
est, cui non ex alia imponi possit aliqua denominatio,
comparationis saltem et relationis.
datur denominatio pure extrinseca.
Idem multis aliis
modis inter se conspirantibus a me ostenditu
causae universalis, nempe Dei; sed variant perfectione expressionis
ut ejusdem oppidi diversae repraesentationes vel scenographiae
ex diversis punctis visus.
Et in vase maximo
Mutatione enim facta in una consequitur mutatio aliqua
respondens in aliis omnibus, quia variatur deno
est, videmus enim in vase liquore pleno (quale vas est totum
universum) motum in medio factum propagari ad extrema, licet
prout ab origine magis recedit
Ex his propter nimiam facilitatem suam non
satis consideratis
multa consequuntur magni
statim enim hinc nascitur axioma receptum:
a priori, seu quae non resolveretur in identica
quod est contra naturam veritatis, quae vel expresse
vel implicite identica est.
Sequitur etiam hinc
cum omnia ab una parte se habent ut ab alia parte
seu consequentibus omnia
esse utrinque. Quia nulla
etiam in quaesitis seu
se eodem modo habitura
potest reddi ratio diversitatis,
quae utique ex datis petenda est. Atque hujus
corollarium vel exemplum potius est postulatum
quod brachiis
Archimedis initio aequiponderantium,
librae et ponderibus positis aequalibus, omnia sint in
rationem reddi posse cur dicantur diversae, quae ex aliqua
in ipsis differentia petenda est
. Itaque quod
Thomas agnovit de intelligentiis separatis, quas nunquam
solo numero differre asseruit, id de aliis quoque rebus dicen
dum est; neque unquam duo ova, aut duo folia vel
gramina in horto perfecte
igitur similitudo locum habet tantum
in notionibus incompletis atque abstractis, ubi res non omnimodo
sed secundum certum considerandi modum in rationes
veniunt, ut cum figuras solummodo consideramus, materiam
vero figuratam negligimus, itaque duo triangula similia
materialia perfecte similia nusquam reperiantur.
Et licet aurum aliave metalla, salia item, et multi
liquores pro homogeneis corporibus habeantur, id tamen ad
sensum tantummodo admitti potest, et ne sic quidem exacte
verum est.
quae nullum prorsus habeant fundamentum in ipsa re
denominata. Oportet enim ut notio subjecti deno
minati involvat notionem praedicati. Et proinde quoties
mutatur denominatio extr rei, oportet aliqualem
fieri mutati variationem in ipsa re
est, sufficit amoris tantum, sive charitatis in definienda
ut bonum malumve alienum censeatur pars nostri
sed quoniam amor ita definiendus esse videtur
ut cadat et in Deum, sufficiet dicere:
malum alterius amoliturum amantem, etiamsi doliturus
non sit cum amoliri malum non licebit, sive ob
necessitatem rerum quam qui intelligit,
non dolebit si sapit, sive ob majus alibi bonum
Possum autem ejus etiam
sapiens est, qui felicitatem suam quam rectissime
Omnis Caritas est virtus, sed non est justitia nisi
cum prudentia accessit, quae impediat ne exercitium
Si mihi noceat exercitium charitatis magis quam
alteri prosit, imprudenter ago? an et injuste,
Sapiens non tantum habet caritatem, sed et scientiam ita
exercendi charitatem, ut felicitati ipsius congruat; habet enim
Scientia felicitatis seu sapientia bis justitiae utilis est
felicitate alterius non imaginaria sed vera delectemur, nos
se debemus felicitatem), tum ad prudenter amandum,
ne nostrae, imo ne alienae felicitati amando obsimus.
cognoscere potest, et qui paucis exigua opera magnam v
Qui causa est laetitiae alienae, idem causa est suae
Opinio inquam, id est vel recordatio praeteritarum
vel perceptio praesentium, vel spes futurarum.
dolorum sensu aut opinione illibata est,
fortior opinio est, majorque voluptas. Potest
autem et certa opinio esse. Qualis est opinio
opinionis. Item opinio perceptionis praesentis.
In quibus falli non possum, etsi memoria et spe falli
possim. Hinc ipsa laetitiae opinio, fallere non
potest. Et ipsa laetitia est inter voluptates
ein. demonstrabitur,
aut etiam mihi.
erit, ubi frustra ratione erga quemadmodum
bestiis ferocibus; quando rationibus et officiis vinci
Hic magnae quaestiones oriuntur, an praestet
cedere quam aliorum exitio superiorem
esse, an satius tranquillo degere quam se
rerum administrationi miscere, denique an
leves licet suspiciones sufficiant, ut praeveniendo
nobis fe salutem aliorum exitio servemus, hoste
Hic multum interest quid
sentiamus de futura vita. Nam qui hac contentus
est nactus unde vitam toleret Nam si nulla alia
speranda est, hanc defendemus velut bonorum summum
bona defendemus velut bonorum summum;
nobis quovis pretio servabimus, aliorum bon
suspicioni nostrae sacrificaturi modo
vindictae periculum absit. De caetero feliciores
inanemque alienae potentiae strepitum spernentes.
si alia futura vita est,
est, id est Mens sapientissima ac potentissima,
multa aliter agemus: nam et aliena
convertamus aut ab exitio
vitae nostrae commodorumque causa
otium quaeremus, uti nostrum
ubi semel concessum erit mundum
optimam Rempublicam
a sapientissimo Monarcha regi, constat eum
id est qui maxime sapiat prositque. Ita enim efficitur
ut alium non minus ac nos ipsos amare debeamus;
quia in quantum homo est, et unumquemque in
primum ut omnes homines quatenus homines sunt
aequaliter amemus, et quem praeferimus alt
causa nec nisi proportione sapientiae, virtutis et efficaciae
et efficaciae in publicum bonum homines communis
ne nos quidem ipsos aliis, nisi ubi bonum publicum postulat,
bis magis favere fas est, ut scilicet
rius potiusque quam alienae operam demus, id est
ut nobis ante omnia Deum amicum reddere studeamus,
quae via ad felicitatem unica certaque est.
quod publice utile est, quae propositio non potest accurate
demonstrari, nisi supposito Deo.
Regula autem in summa huc redire videtur,
Conabimur ergo in aliis excitare quoad licet sapientiam
et virtutem; deinde quoad bona fortunae ita distinguamu
ut quando sine magnis rerum motibus evertere praesentem
urget, et commode obtineri potest.
proprietatum, conventionum, descendit, ubi de
(cujus consilia arcana nobis ignota sunt)
justitia est charitas sapientis)
non potest. Causae tamen voluptatis
explicari possunt. Et vero indu
ctione constare videtur multarum
Omnis sapiens est amicus Dei.
Quisquis amicus Dei est, sapit.
neque invidia, in Deum cadit.
Deus amat unumquemque
proportione suae perfectionis.
Deus alium alio perfectiorem
creavit, quia necesse erat
mente praeditas creavit propter
gloriam suam, seu amore
Deus omnia creavit secundum
maximam harmoniam sive
pulchritudinem possibilem.
gradu perfectionis quam cuique
alteri perfectionis dederit, est
ex numero quaestionum inanium
jor] sit pes an calceus pedem
cujus ignoratio totam doctrinam
reliquae veritates
aut oppositum de ipso opposito negant. Ut A est A, vel
A non est non A.
Si verum est A esse B falsum
est A non esse B vel A esse non B.
Item: unumquodque
est quale est. Unumquodque sibi ipsi simile aut aequale
aut minus
est. Nihil est majus se ipso,
aliaque id genus, quae licet
suos ipsa gradus habeant prioritatis, omnia tamen uno
comprehendi possunt.
Omnes autem reliquae veritates reducuntur ad primas
ope definitionum, seu per resolutionem notionum, in qua
Exemplum dabo, haec propositio inter Axiomata a Ma
tur facillime ex definitione minoris vel majoris, accedente
axiomate primitivo seu identico.
quae quidem
definitio facillima est intellectu, et consentanea praxi generis
a majore auferendo excessum reperiunt.
talis fit ratiocinatio
Pars aequalis est parti
totius (nempe sibi ipsi, per axioma identicum, quod
unumquodque sibi aequale est).
Quod autem parti totius
aequale est, id toto minus est (per definitionem minoris).
Ergo pars toto minor est.
Ex eo autem quod omnis veritas quae identica
non est, probari potest per reductionem ad identicas
Semper igitur praedicatum seu consequens
inest subjecto seu antecedenti, et in hoc ipso con
sistit natura veritatis in universum seu connexio inter
terminos enuntiationis, ut etiam Aristoteles observavit.
praedicati in subjecto est expressa, in reliquis omnibus
implicita, ac per analysin notionum ostendenda, in
sita est.
Hoc autem verum est in omni propositione affirmativa
sive necessaria universali aut singulari, necessaria
aut contingente, Et latet hic arcanum mirabile
in quo natura contingentiae, seu essentiale discrimen
contingentium continetur,
veritatum necessariarum
et difficultas de fatali rerum etiam liberarum necessitate tollitur
rigore Metaphysico dici potest,
Nam ut taceam non posse
explicari, quomodo aliquid transeat ex una re in substantiam
notione jam consequi omnes ejus status futuros. Et quae
causas dicimus esse tantum requisita comitantia in Meta
physico rigore. Idem ipsis naturae experimentis
illustratur, revera enim corpora ab aliis corporibus recedunt
corpus aliud requisitum fuerit,
vi proprii Elastri, non vi aliena, etsi ipsa effecerit,
ut Elastrum (quod ab aliquo ipsi corpori intrinseco oritur)
agere posset.
quae intelligi non potest,
sine Hypothesi causae occa
quae Deum ex machina advocat. N
Deus ab initio condi ita condidit animam pariter et corpus
tanta sapientia et tanto artificio, ut ex ipsa cujusque
perfecte respondeant omnibus quae in altero fiunt, perinde ac
sed non in omnibus sensibilis est, ut in anima et corpore.
diversae forent perfecte similes, et congruae inter se, nec ex
seipsis discerni possent, adeoque differrent solo numero, quod
est absurdum. Eodem modo quo spatium, etiam tempus rem non esse
exiguum, quin sit actu subdivisum. Eo ipso dum
patitur ab aliis omnibus totius universi, et effectum aliquem
ab omnibus recipit, qui in corpore variationem efficere de
impressis, qui in toto sine ejus divisione effectum sortiantur,
huic responderi potest, non tantum debere effectus resultare in atomo
statum et ex effectu causam, jam vero
ex sola figura atomi et motu colligi per regressum non potest quibus impressionibus
colligi totius universi statum
nerit, quia idem motus obtineri potest diversis impressionibus.
Ut taceam rationem nullam
sunt partes sed termini; non omnibus modis possibilibus
et in denominatione
superest aliquid extensione
carens, analogum animae,
quod olim formam vel
Speciem appellabant.
quia non omnes creaturae insunt
in eodem, sed certus tantum
earum in infinitum progressus.
Quemadmodum qui rectam et quamvis ejus
partem bisectam poneret,
divisiones statueret quam qui trisecta
nulla enim infinitis
circulus, nec ellipsis, nec alia
datur linea a nobis definibilis
nisi intellectu, ut lineae antequam
ducantur, aut partes antequam
bscindantur.
Spatium, tempus, extensio et
motus non sunt res,
sed phae
Extensio et motus et ipsa
vera, ut irides et parheliaaut
Datur in corp Ad corporis
formam substantiam requiritur
aliquid extensionis expers,
alioqui nullum erit principium
realitatis phaenomenorum,
verae unitatis; semper habentur
plura corpora nunquam unum, ergo
nec plura. Cordemoius simili
argumento atomos probabat, quae
Qui Deo non obedit, non est amicus Dei.
Qui Deum amat super omnia, is demum
Qui non quaerit commune bonum is Deo
Quisquis Deum non agnoscit perfectum,
Cui aliqua displicent in actis Dei is
Qui putat Deum quaedam facere ex
beneplacito absoluto nullam rationem
Quisquis contemplatione perfectionis
divinae non delectatur, is Deu
alienae felicitati
Quisquis est sapiens amat
Omnis sapiens multis prodest.
Omnis sapiens Deo amicus est.
lix quis sapientior, hoc felicior
Quo quis potentior hoc sapientior
felicior, in sapientia pari.
Omnis justus est felix.
Sequuntur theoremata
de justitia, seu officio sapientis
felicis, ad alios relatione, sive
numeris in figuris, in coloribus in sonis,
ut odores quidam grati, sed venenos
i, qui primum delectant, mox interficiunt.
quae quomodo juvent non intelligitur, his enim,
non fidendum, nisi experimentis constet innoxias esse,
sunt voluptates quae ex animi perfectione
Nam proficere in scientia felicitati
incredibiles habet voluptates, quae nocere
omnis in potentia rationis consistit, ne affectibus
illa tuta est, juvatque, quae ex aliena
praesertim si nos ejus causa
simus. Felices autem alii erunt, si sapientes et
Et omnes sapientes invicem
potens est. Qui vero [potens], laetus. Qui di
Itaque sapiens aliorum felicitatem
quies felicitatis sensus maxime comparatione
constat, et si omnes sint aeque felices nemo se felicem
Non contemnenda haec objectio est,
sed tamen nec metuenda. Fateor omnes quaerere
excellere, eumque appetitum justum rectumque
si sapientia et virtutibus certetur non si
malis artibus, inde enim mox alia et miseriae
calamitates. Satis magnus est relictus aemulationis
campus, si certent omnes qua maxime ratione
commune bonum juvare possint, ita enim ipsi
singuli multo feliciores fient, quemadmodum majus
certiusque in magna et stabili societate lucrum est.
majorem apud sapientes potentiam habebit, et
majori felicitate fruetur.
Sed quid si non simus inter sapientes; paucissimi
enim scientiam felicitatis intelligunt, tametsi tenent,
tametsi in aliis rebus ingenio judicioque valeant. Ajo
sapientem nihilominus bonum omnium omnibus prodesse
conaturum; ea enim certissima est ratio animos
vinciendi, unde secura tranquillitas, et vicissim promta
At porro insistes: ita in nec sic inimicitias excitari
quos inimicitias nasci. Notum est exemplum
Porro aliorum felicitas sapienti grata est, est
enim ex eorum numero nam miseria aliena
imperfectionis suae, quae contemplatio naturaliter
perceptio laetitiae quendam in nobis excitat
sensum facitque ut de natura humana bene
sentiamus: quanquam autem invidia et odium aliqua
Accurate loquendo nihil est indifferens sive
omnis actus aut officium aut peccatum est.
Oritur ergo indifferentia tantum ab ignoranti
B nihil mutare in rebus constitutis
s hoc sensu nihil est aliud quam
est non potest effici, ut verbis, ut clarius
(cc) voluptatem noscamus, quam sensu nisi
nomine intelligamus, sed opus est sensu. Quod
aliis hujusmodi rebus, ut calore, frigore, coloribus,
observando. Nam inductione constare videtur
id omne quod ad nos perficiendos a nobis aliquam
perfectionem conciliat in nobis excitare voluptatem,
contra, quicquid nostram naturam minuit, dolorem
t ubicunque modum quo in nobis excitatur
voluptas paulo distinctius intelligimus. Ut cum
obstaculo obstacula superamus, cum harmoniam quandam in idei
scientia nostra potentiaque augetur, cum a manifesto
ita enim regula aliqua apparet, et in media
confusione et in confusione et inter varietates
specie ordo apparet et in media multitudine
lux aliqua unitatis sese aperit, qua scilicet
cogitandi potentia augetur et facilius omnis illa
varietas animo comprehenditur. Itaque
credibile est in caeteris quoque voluptatibus quarum
rationes non aeque apparent aliquam occultam
et gustu, tactuque. Forte enim
moderato motu,, membra apta et habilia fiunt,
aperiuntur viae, actioni obstacula
voluptatem esse augmentum functionis sive
potentiae, ac proinde perfectionem quandam
Perfectio enim potentiae incrementum est.
Potentiam autem esse quantitatem
Potentiae incrementum. Nam ut Morbum
(qui nihil aliud est quam dolor spontaneus aliquamdiu
durans, vel certe hujus doloris causa) medici
definiunt: laesam functionem, ita voluptatem
sive potius perfectionem (cujus sensu voluptas constat)
satis penetravit, ut multos gravissime aegrotare
sine dolore, imo et mortem non sentientibus obreper
mutatio etiam dolorem prope momentaneum esse,
adeoque nullum: et si paulatim fiat mutatio,
esse. Porro potentiam non intelligo ut vulgus
sed ipsam illam vim qua natura nostra plurimum
ut in illis qui elanguescunt, insensibilem reddi
quidem, sed non retineri, ac proinde pro nihilo
madmodum ostendi in libello de Mot
augmento functionis sive potentiae agendi definiemus.
Multa hic objici possunt ab eo qui ista non
posse. Sed cogitandum est si subita sit
reddi etiam ob exiguitatem,
utcunque sumta caute tractandae
sint, experientiam enim fallacem
quemadmodum herbis peregrinis et ignotis
enim nulla praeter Deum substantia prop. 14, ideo omnia alia erunt vel attribu
ta vel affectiones Dei seu modi, quia praeter substantias et modos nil datur.
(Rursus omittit attributa.
quae sub intellectum infinitum cadere possunt sequi debent, per defin. 6.
2. Deum esse causam per se non vero per accidens.
3. Deum esse absolute causam primam.
m 1. Hinc sequitur 1 nullam dari causam quae Deum extrinsece vel intrinsece prae
ter ipsius naturam naturae perfectionem incitet ad agendum
In Scholiis fusius explicat Deum omnia quae in ipsius intellectu sunt creavisse. Dei intelle
ce tribui posse utrique nomen intellectus, quemadmodum canis signum
Causatum differt a sua causa in eo
coeleste, et canis animal latrans.
quod a causa habet. Homo ab homine quoad existentiam
quam ab homine habet, a Deo quoad essentiam quam a Deo habet.
Sequitur ex eo quod
tiam, et attributa eius involvunt eius essentiam. Citat praeterea
autor ac probat modum quo id demonstravit prop. 19. Principiorum Car
essentiam exprimunt per definitionem attributi. Ergo essentia et existentia
sunt idem in Deo. Respondeo id non sequi, sed hoc tantum, quod ab eodem
exprimantur. Noto etiam prop. hanc supponere praecedentem, quod
si ergo loco praecedentis ipsius demonstratio in huius demonstratione adhibeatur
patebit inepta circuitio. Hoc modo: Dei essentia et existentia sunt
unum et idem. Probo: Quia attributa Dei et existentiam et essentiam exprimunt.
Essentiam exprimunt ex definitione attributi. Existentiam exprimunt, quia
Dei aeterna, aeterna autem, quia involvunt existentiam, exprimunt enim Dei natur
Quid opus ergo mentione aeternitati
essentiam quae involvit existentiam.
ributorum, et propositione 19, cum res eo tantum redeat, ut probetur
Dei existentiam et essentiam esse unum et idem, quia Dei essentia
involvit existentiam, caetera enim adhibita sunt inanis apparatus causa, ut
in speciem demonstrationis tornarentur. Hujusmodi ratiocinationes illis valde
familiares, qui veram demonstrandi artem non tenent.
m 1. Hinc sequitur Dei existentiam pariter atque essentiam esse aeternam
veritatem. Haec propositio non video quomodo ex praecedente sequatur, imo
longe praecedente verior et clarior est. Statim enim patet posito quod
Dei essentia involvat existentiam, tametsi non admittatur, esse unum
Deus est immutabilis omniaque eius attributa. Ista
obscure et confuse proponit probatque autor.
existere debuerunt, sive per idem attributum aeterna et infinita sunt. Demonstrat
satis obscure et prolixe, cum sit facile.
et necessario et infinita per idem existit, sequitur, debet quoque necessario et infinitum
existere. Ait procedere demonstrationem ut in praecedenti. Ergo etiam obscure.
Vellem exemplum talis modificationis dedisset.
ex absoluta natura alicuius attributi Dei, vel ex aliquo attributo modificato modificatione,
alicuius attributi vel immediate, vel mediante alio modo tali
prop. 14,
Rerum a Deo productarum essentia non involvit existentiam; alioqui per
def. 1. causa essent sui. Quod est contra Hypothesin. Res aliunde manifesta. Sed haec
demonstratio est paralogismus. Causa enim sui per eius definitionem 1. non communem
Non potest ergo communem vocis sensum
sensum retinuit, sed peculiarem nacta est.
Ex hac propositione
ipsum Spinosam res
Hoc enim necessarium non
, cujus essentia existentia
o 2 5. Deus non tantum est causa efficiens rerum existentiae, sed etiam
Sed haec probatio nullius momenti est. Axioma enim quartum non Nam ut concedamus res
quartum non hoc dicit
ex prop.
sine quo quid non concipi potest, id est eius causa (quod sane falsum esse
centrum circuli
nam linea sine puncto concipi non potest: non ideo punctum lineae causa), sed hoc tantum effectuum
cognitionem involvere cognitionem causae, quod longe aliud est. Neque enim hoc axioma est
convertibile. Ut taceam aliud esse involvere, aliud sine ipso concipi non posse. Parabola
cognitio involvit in se cognitionem foci, potest tamen sine eo concipi.
m. Res particulares nihil sunt nisi Dei attributorum affectiones, sive modi, quibus
attributa Dei certo ac determinato modo exprimuntur. Hoc ait patere ex defin. 5.
et prop. 15., sed non apparet quomodo hoc corollar. connectatur cum hac prop. 25. Certe
Spinosa non est magnus demonstrandi artifex.
patet, et verum est si sano sensu intelligatur, non quidem res esse tales modos,
modum modos concipiendi res particulares, esse modos determinatos concipiendi attributa divina.
existentiam non potest existere nec ad operandum determinari, nisi ad existen
dum et operandum determinetur ab alia causa, quae etiam finita est et deter
minatam habet existentiam, et haec iterum ab alia; et sic in infinitum.
Ex hac opinione recte expensa multa absurda sequuntur. Revera enim res ex natura
et sic in infinitum. Nullo modo ergo res determinantur a Deo. Deus tantum absoluta quaedam
et generalia de suo contribuet. Rectius dicendum unum particulare non determinari
ab alio, progressu in infinitum; alioqui enim revera semper manent indeterminata;
circuli progrediaris: sed potius omnia particularia determinari a Deo. Nec [priora
secundum sapientiae regulas. Si dicimus priora et causas efficientes posteriorum,
vicissim erunt posteriora quodammodo fines causae finales priorum, apud eo
qui ponunt Deum secundum finem operari
divinae naturae determinata sunt ad certo modo existendum et
operandum. Demonstratio obscura et praerupta est, ducta per propositiones
praecedentes praeruptas obscuras et dubias. Res pendet a definitione
essentia non involvit existentiam. Hoc sensu res particulares erunt contingentes
secundum ipsum Spinosam per prop. 24.
Sed si contingens sumas more quorundam
Scholasticorum Aristoteli et aliis hominibus usuique vitae incognito; pro eo quod
contingit, sic ut ratio reddi non possit ullo modo cur sic potius evenerit quam
quam extra ipsam, aeque disposita fuit ad agendum quam non agendum; puto tale
contingens implicare, omniaque esse sua natura, ex hypothesi voluntatis
divinae statusque rerum, certa ac determinata, tametsi nobis inexplorata, neque
in se ipsis sed per suppositionem sive hypothesin externorum suam determina
comprehendere debet et nihil aliud.
Hanc propositionem satis claram
ex praecedentibus, et sano sensu veram noster autor per alia obscura et dubia
se notum (sic ait, etsi ego quomodo id per se notum, imo verum sit non capiam), id
quod in intellectu objective continetur, debet necessario in natura dari. Quod
et dubiae, et longe remotae sunt. Videtur autoris ingenium fuisse non valde
detortum: raro procedit via clara et naturali, semper incedit per abrupta et circui
pleraeque eius demonstrationes magis animum circumveniunt (surprennent) quam ill
ad naturam naturatam non ad naturantem referri debent. Intelligit per naturam naturantem
Deum eiusque attributa absoluta, per naturatam eius modos. Esse autem intellectum nihil aliud quam
certum cogitandi modum. Hinc alias dicit Deum proprie non intelligere nec velle. Hic ipsi non assentior
id quod tantum a se determinatur. Voluntatem autem esse modum cogitandi, adeoque ab alio
sunt. Sequuntur enim ex immutabili natura Dei. Haec propositio vera falsave, pro
ut explicatur. Ex hypothesi voluntatis divinae optima eligentis optima seu perfectissime operantis
certe non nisi haec produci potuerunt, secundum ipsam vero rerum naturam per se
non posse peccare, salva eorum libertate, possent si vellent, sed non volent, possent velle
absolute loquendo, sed hoc rerum statu existente amplius non possunt velle.
Recte autor et in Scholio agnoscit, duobus modis aliquid impossibile reddi vel quia in se
implicat, vel quia causa nulla externa datur ad producendum apta
In Scholio negat
Deum omnia sub ratione boni agere. Nimirum negavit ei voluntatem, et dissentientes
esse causam sui et aliorum.
o 3 5. Quicquid in Dei potestate existit id necessario est, id est ex essentia eius sequitur.
vera falsis. Etsi enim verum sit non omnia hominum causa fieri, non tamen sequitur sine
voluntate sive boni intellectu agere
et remota
intelligi potestsine contradictione, erg