DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
gratia in toto mundo non esse nisi globulos
seu corpora rotunda, nihil in se continet
quod contradictionem includat.
Hinc
jam probo quaedam hujusmodi possibilium
nunquam ex[t]itisse, vel extitura esse.
Nam si ponamus omnia esse globulos, impossibile
est naturae viribus eos unquam esse
cessare, omnes ergo aliae Atomor
naturaliter (alioqui nunquam inde facti fuissent
globuli) nec existent. Contra
Contra si alia quaevis figura assumatur
impossibile est globulorum figuram
aliquando extitisse aut fore.
ergo alio modo aliqua figurarum
possibilibus in se
universi. Quo semel admisso habemus
Deum non qualem Cartesius et Spinosa,
ed qualem docent Christiani
Regula eorum qui Spir
haec est, ut quoad lic
a speculationibus a
se id est a contemplationibus
a praxi remotis.Sic enim
explico; nam contemplationes
practicae nihil aliud sunt quam
exercitia spiritualia. Et, si
ab omni contemplatione esset
abstinendum, etiam esset
abstinendum ab exercitio
spiritus. At dices Exercitium
spiritus potest esse exerci
tium intellectus voluntatis sine
exercitio intellectus. Respondeo
imo voluntatem excitari
intellectu boni malique,
exerciti
spiritualia sunt
exerc contemplatio
nes practicae in sacris.
Intelligo per exercitia spiritualia
on vero exercitia caritatis,
justitiae, etc. erga proximum.
Spinosa hac utitur definitione
involvit existentiam.
Postea pergens ratiocinari
causa sui, utitur in recepto
sensu. Quod non debet facere,
sed perinde fie
ri debet
ratiocinatio, ac si in
locum termini: causa sui
substituisset hunc:
Nam si utitur significatione
praeter valorem ei uni voci
assignatum, novum ei valorem
assignat, resolvendo vocem
causa. Ergo ostendere debet
prius has duas significationes
coincidere, alioqui abutitur
ratiocination
Regula uti
non tantum debet posse defini
tio in locum definiti, sed et
quoties definitionem pro arbitrio
assignavimus, debet posse
substitui pro definito quod
libet aliquod, exempli gratia
Blitiri, salva ratiocinatione.
Deus ea universali
voluntate agit,
ata secundum
Malebranchium
quae aliis creaturis
attribuuntur, ipso
tantum concurrente
non video quid opus sit
Deo voluntates par
ticulare
tribuere
formatione an
imalium; sed nec
video tam
quomodo miracula
pleraque omnia ad
plicia
naturae
angelicae opera tuto
magis miracula erunt
Demonstratio: Si distinguerentur, aut affectionibus aut attributis distingue
rentur; si affectionibus, ergo cum substantia sit natura prior suis affectionibus per
prop. 1. depositis affectionibus etiam distingui debent, ergo attributis. Si attributis
ergo non dantur duae substantiae ejusdem attributi.
Respondeo subesse
videri paralogismum. Nam duae substantiae possunt distingui attributis, et
tamen habere aliquod attributum commune, modo etiam aliqua praeterea
habeant propria. Ex. gr. A et B quorum illius attributum sit c, d,
Annoto: prop. 1. non esse utilem nisi ad hanc. Verum ea potuisset
careri, quia sufficit substantiam concipi posse sine affectionibus, sive sit
natura prior, sive non.
Una substantia non potest produci ab alia substantia, nam
duae substantiae per prop. 5. non sunt eiusdem attributi
, ergo nihil commune habent per prop. 2, ergo non potest unum esse alterius
causa, per axiom. 5. Idem aliter et brevius quia quod per se concipitur,
non potest concipi per aliud velut causam per axiom. 4. Caeterum
Caeterum respondeo concedi a me demonstrationem si substanti
quae per se concipitur. Secus est si sumatur pro re quae in se est,
uti vulgo homines sumunt, nisi ostendatur idem esse in se esse, et per se concipi.
o 7. Ad naturam substantiae pertinet existere. Substantia non
ipsius [essentia] involvit existentiam. Hic non immerito reprehenditur quod
causam sui modo ut definitum aliquod sumit, cui peculiarem significationem defin. 1.
tamen facile est, si definitionem illam 1. in axioma convertat, et dicat:
Quicquid non ab alio est, id est a se ipso, seu ex sua essentia.
aliae hic supersunt difficultates:
Nempe procedit tantum ratiocinatio,
posito substantiam produci seu existere posse. Necesse est enim tunc ut
quia ab alio produci non potest, a se ipso existat, adeoque necessario existat;
possibilem autem substantiam id est concipi posse demonstrandum est. Demon
strari posse videtur ex eo quia si nihil per se concipitur, nihil etiam per aliud
concipietur, adeoque nihil omnino concipietur.
Quod ut distincte ostendatur considerandum
conceptus ipsius c, in conceptu ipsius a erit et ita porro usque ad ultimum.
Quid si quis respondeat non dari ultimum, respondeo nec dari primum, quod sic ostendo.
per plura, aut nihil omnino in eo erit aut nihil nisi quod per se concipietur.
Quam demonstrationem novam plane, sed infallibilem esse arbitror.
ope demonstrari potest id quod per se concipitur concipi posse. Sed adhuc
tamen dubitari potest, an ideo sit possibile; eo modo quo hoc loco sumitur
possibile. Nimirum non pro eo quod concipi potest, sed pro eo cuius aliqua concipi
potest caus
Nam quae a nobis concipi possunt non ideo tamen omnia produci possunt, ob alia
potiora quibus incompatibilia sunt.
actu esse probari debet adhibita
experientia, quia existunt quae per aliud
concipiuntur, ergo existit etiam id per quod concipiuntur. Vides quam
longe alia sit opus ratiocinatione, ad accurate probandam rem per se existentem.
Forte tamen hac ultima cautione non opus
Nam exempli causa proprietas
denarii ut sit
6 + 4 posterior
quia ista est propior omnium
primae: denarius est 1 + 1 + 1 + 1 + 1 + 1 + 1 + 1 + 1 + 1) et
tamen concipi potest sine priore, imo quod amplius est potest sine
Addo aliud exemplum: in Triangulo Proprietas
illa, quod tres anguli sint aequales duobus rectis; posterior natura est
tertii, et tamen illa sine ista concipi, imo forte (etsi
non aeque commode) sine ipsa demonstrari potest.
o 2. Duae substantiae diversa attributa habentes nihil inter se
commune habent.
Si per attributa intelligit praedicata quae per se
concipiuntur, concedo propositionem posito duas esse substantias
A et B, et substantiae A attributum esse c, substantiae
B attributum esse d
Non vero concedo, si duae illae sub
sta, vel si substantiae A attributa omnia sint c, e, substantiae
vero B attributa omnia d, f.
Secus est si duae illae substantiae
quaedam habeant attributa diversa, quaedam communia, ut, si attributa
ipsius A sint c, d, et ipsius
Quod si negat hoc fier
attributa sunt)); et ob eandem rationem etiam d et f (cum etiam ex
quae per se concipi, et tamen idem exprimere possint. Nam quandocunque
id contingit, tunc duo illa attributa idem diverso modo exprimentia
tandem resolvi possunt, vel saltem eorum alterutrum. Quod facile
o 3. Quae res nihil commune inter se habent, earum una alterius
causa esse non potest, per axiom. 5. 4.
o 4. Duae aut plures res distinctae vel inter se distinguuntur ex
diversitate attributorum substantiarum, vel ex diversitate affectionum.
Patet satis ex definitionibus. Modo ponas Per Nam (axiom. 1) id est
nihil datur praeter substantias ejusque affectiones Omnia quae sunt vel
in se vel in alio sunt per axiom. 1, hoc est per defin. 3 et 5 extra
intellectum nihil datur praeter substantias earumque affectiones. (Hic
miror eum oblivisci attributorum nam defin. 5. per substantiae affectiones intelli
git tantum modos. Sequitur ergo aut eum ambigue locutum, aut
attributa non numerari ab eo inter res extra intellectum existen
tes sed tantum substantias et modos.
Caeterum propositionem
facilius explicare poterat ostendere, modo addidisset; res quae scilicet
concipi possunt per attributa vel affectiones necessario
et distingui.)
o 5. In rerum natura non possunt dari duae aut plures substantiae
ejusdem naturae seu attributi.
(Hic annoto obscurum videri, quid sit hoc: in rerum natura. An
intelligat: in universitate rerum existentium; an vero in regione
idearum vel essentiarum possibilium
.) Demonstratio huc redit
ejusdem essentiae. Miror etiam cur hic vocem naturae et vocem attributi
aequipollentibus sumat, nisi per attributum intelligit quod totam continet
attributa ejusdem
(cum etiam ex
hypothesi eiusdem
substantiae A
em substantia
A et
hypothesin, absurdum
substantias diversas
aliquid commune
potest. Quid est enim cogitationem cogitatione terminari? An qua datur alia
obscura. Quid enim in se esse. Deinde quaerendum est cumulative an disjun
ctive inter se conjungat: in se esse, et per se concipi. Id est an
per se concipitur. An vero velit substantiam esse id in quo utrumque
erit ut demonstret, qui unum habeat etiam alterum habere, cum contra
videatur potius, esse aliqua quae sint in se, etsi non per se concipiantur.
Et ita vulgo homines substantias concipiunt.
percipit, ut essentiam eius constituens. Quaeritur enim an per attributum
intelligat omne praedicatum reciprocum, an tantum omne praedicatum
essentiale sive reciprocum sive non; an denique omne praedicatum essential
primum seu indemonstrabile de substantia. Vide defin.
in eo differre ab attributo, quod attributum est quidem in substantia, attamen
per se concipitur. Et hac explicatione adjecta cessat obscuritas
i o 6. Deum inquit definio, Ens absolute infinitum, vel
substantiam constantem infinitis attributis, quorum unumquodque aeternam
et infinitam essentiam exprimit. Ostendere debebat has duas definitiones
non potest. Erunt autem aequipollentes, ubi ostensum erit plura esse in rerum
erit ea plura praedicata posse stare inter se.
Praeterea omnis
definitio imperfecta est (tametsi vera et clara esse possit) qua
intellecta dubitari potest an res definita sit possibilis.
Talis autem
ista est, dubitari enim adhuc potest an Ens infinita habens attributa non
plures sunt definitiones rerum compositarum, sed rei simplicis non nisi
nec eius essentia nisi unico modo
exprimi posse videtur.
um tamen obscurum est, quamdiu non
constet quid sit esse in se.
Secundum et septimum annotari nihil
Sextum parum congruum videtur; omnis enim idea
cum suo ideato convenit, nec video quid sit idea falsa.
Tertium, quartum,
Substantia est natura prior suis affectionibus,
id est modis nam ad defin. 5. dixit, se per substantiae affectiones intel
nec potest haec propositio ex praecedentibus demonstrari. Videtur autem
per natura prius intelligere,
id per quod aliud concipitur.
fateor et in hoc aliquam esse difficultatem,
tantum priora per
videntur enim non
priora per posteriora concipi posse.
Licebit tamen natura prius hoc modo definire, quod concipi potest
non concepto alio; ita ut contra alterum concipi non possit nisi concept
definitionis 4.
Pars prima de
est cuius conceptus
dicam quod res est natura prius paulo latius est:
prop. 8.
Omnis substantia est necessario infinita
substantiae eiusdem attributi contra prop.
In Schol. elegantem habet ratiocinationem ad probandum
in suo scilicet
genere, quia ponantur esse plura individua, ideo debet esse ratio in natura
hoc. Ergo et cur sit hoc. Ea ratio autem non est in uno horum potius quam
in altero. Ergo extra omnia.
Una responsio objectio fieri posset,
dicatur numerum [eorum] esse interminatum, sive nullum, sive omnem
numerum excedere.
Verum corrigi potest, si aliqua tantum ex ipsis sumamus,
habentia, v.g. in eodem loco existentia, cur illa in hoc loco extiterint.
o 9. Quo plus realitatis aut esse unaquaeque res habet eo plura attributa ipsi
competunt (explicandum erat quid intelligatur per realitatem aut esse, sunt
enim haec obnoxia aequivocationibus).
Demonstratio: patet ex defin. 4.
Haec autor. Mihi eam inde patere non videtur. Hoc tantum sequitur quo
plus realitatis res habet, eo plus de uno aliquo attributo ipsi competere
Nam potest una res plus realitatis habere quam alia, ideo quod ipsa major
est in suo genere, seu majorem attributi alicuius partem habet. V.g. circulus plus
extensionis habet quam quadratum inscriptum. Et dubitari adhuc potest
an plura dentur attributa eiusdem substantiae, eo modo quo auto
Fateor interim hoc admisso eo perfectio et posit
o attributa esse compatibilia eo perfectiorem esse substantiam
attributa sumsit.
quo plura habet attributa.
hinc ut aliquoties objeci sequitur non dari nisi unicum unius substantia
o 1 1. Deus seu substantia constans infinitis attributis quorum unumquodque
et infinitam essentiam exprimit, necessario existit. Probat per
quod ad prop. 7 non fuit satis demonstratum, et Deum esse substantiam
possibilem. Quod non aeque facile demonstratu est.
Semper causa esse debet tam cur res sit quam cur non sit. At nulla
naturae et attributi adeoque jam erit Deus, vel non erit, adeoque
nihil habebit commune cum Deo, adeoque existentiam eius nec ponere nec
implicare, tametsi id asserere autor sine probatione absurdum esse dicat. 2)
Poterit esse eiusdem naturae cum Deo in quibusdam non in omnibus.
Entia finita existunt (per experientiam). Ergo si infinitum non existit, erunt
ipsa potentiora Ente infinito.
potentiam habebit.
Respondetur
si implicet Ens infinitum nullam
Ut taceam improprie dici potentiam de existendi vi.
substantiam posse dividi, seu
substantia absolute sumta est
Nam destruetur dividendo, partes non erunt infinitae
adeoque nec substantiae. Darentur plures substantiae eiusdem naturae. Con
nem substantiae, quod sit Ens quod per se concipitur, et alia multa supra notata
Rem cogitantem vel rem extensam esse vel Dei attributa vel
Omnia haec supponunt definitionem
(Mihi nondum certum videtur corpora esse substantias. Secus de mentibus.)
Deum esse unicum.
m. Hinc sequitur nullam substantiam adeoque nec corpoream esse divisibilem.
o 1 4. Praeter Deum nulla dari neque concipi potest substantia. Quia
Deo omnia competunt attributa, nec dantur plures substantiae eiusdem attributi, ideo
nulla datur substantia praeter Deum
non admittenda.
ratio esse potest cur Deus non existat, non in ipsius natura, neque enim implicat
contradictionem, non in altero nam alterum illud vel erit eiusdem attrib
impedire potest.
a 5. Quae nihil commune
cum suo ideato convenit,
difficultas, nam
secum invicem habent
a 6. Idea
a 4. Effectus cognitio
ipsam existentiam
per attributum
substantia percipi
tanquam eius esse
attributi conceptus
necessarius est ad for
mandum conceptum
substantiae. Si dicas
attributum non esse rem,
te vero requirere
saltem ut substantia
non indigeat conceptu
alterius rei; respondeo:
explicandum est ergo,
quid vocetur res,
ut intelligamus defini
tionem, et quomodo
attributum non sit
quae ex suae naturae
necessitate existit
et ad agendum
determinatur,
ab alio determinat
nisi ad existendum
t operandum.
quatenus ex rei
naturae necessitate
sequi concipitur.
essentia sequi
sunt vel in se vel
a 2. Id quod per
aliud non potest
concipi per se conci
effectus, si non detur
ex cognitione causae
et eam
etiam per se invicem
intelligi non possunt.
7. Quicquid ut non
existens potest concipi,
eius essentia non involvit
Et quidem quandocunque habetur cognitio adaequata,
habetur et cognitio possibilitatis a priori
perducta enim analysi ad finem, si nulla apparet
contradictio, utique notio possibilis est. An vero unquam
ab hominibus perfecta institui possit analysis notionum,
Plerumque contenti sumus, notionum quarundam realitatem
experientia didicisse, unde postea alias componimus ad
ndem puto intelligi posse, non semper tut
et multos specioso illo
imaginationes quasdam suas stabiliendas
tuto provocari ad ideas,
neque enim statim ideam habemus rei, de qua nos cogitare
titulo ad
maximae velocitatis
maximae velocitatis paulo ante ostendi.
nostri temporis homines jactato
Nec minus abuti video
et distincta videntur hominibus temere judicantibus,
quae obscura et confusa sunt. Inutile ergo axioma es
utuntur, ut scilicet nihil admittatur pro certo, nisi
demonstratione probatum;
experientia vel
vel saltem instar hypotheseos assumtae,
Quod ad controversiam attinet, utrum omnia videamus in Deo (quae
facile ab ideis deceptricibus sibi cavebunt.
an vero
ad id ipsum,
proprias ideas habeamus;
ut habeamus et ideas proprias,
tamen esse,
et, si sano sensu intelligatur, non
atque ultimam rerum rationem,
est aliqua
esse ait definire
Sed vellem
quos ultra aliqua notio
enuntiatio non amplius
parumper obscura aut
eorum quae hic diximus
vel symbolica vel
veluti si utcunque meminerim alicujus floris aut
et ab aliquo
l a r a ergo idea est, cum habeo unde
rem repraesentatam agnoscere possim, eaque rursus est vel confusa vel distincta
discernendam sufficientes alteri oppo exponere separati
requisita revera habeat,
videmus pictores aliosque artifices
per notas scilicet et examina ad rem ab aliis omnibus
corporibus similibus discernendam: tales habere solemus
circa notiones pluribus sensibus communes, ut numerum,
quae nihil aliud est, quam enumeratio notarum sufficientium.
rursus notae singulae interdum
cognitae sunt, ut gravitas, color, aqua fortis, aliaque quae auri
Cum vero id omne quod notitiam distinctam ingreditur,
rursus distincte cognitum est, seu cum analysis ad finem
cujus exemplum perfectum nescio an homines dare possint; valde
non totam simul naturam rei intuemur, sed rerum loco
utor loco idearum
quoniam memini me significationem
judico necessariam non esse; qualem cogitationem
appellare soleo,
compendii causa
laterum cogito, non semper naturam
lateris et aequalitatis et millenarii
(seu cubi a denario) considero,
sed vocabulis istis (quorum
istorum vocabulorum
nos eam habere
in potestate:
aut saltem praeteritae alicujus perceptionis
licet certum sit, notiones harum
et resolvi posse, quippe cum
tamen et cognitio distincta
ipsius, hoc est cum est irresolubilis ac
In notionibus autem compositis, quia rursus
atque adeo caret
aliquem terminum in scholis
materiae, formae, efficienti et
habeat, in quae notio ejus resolvi possit:
causam prout communis est
materiae, formae, efficienti et fini,
aliaque ejusmodi,
agnoscimus, et a se invicem
discernimus, sed simplici sensuum
testimonio, non vero notis
aliis declarare talia possumus,
nisi eos in rem praesentem
quidem, sed
distinctae
primitivae non alia datur
cognitio, quam intuitiv
compositarum plerumque cogita
tio non nisi symbolica est.
nos eorum quoq
modum, quo
possit produci,
Et certe cum notio valde composita est, non
non possumus omnes ingredientes
quae distincte cognoscimus, ideas
non percipere, nisi quatenus cogitatione intuitiva
quae falso supponimus aliquos
terminos, quibus utimur, jam alias a nobis fuisse
dicere, intelligendo quod dicimus, quin ejus habe
ideam. Saepe enim vocabula singula intell
fit ut lateat nos contradictio, quam forte
Scholasticos celebre fuit inter Scholasticos
celebre, et a Cartesio renovatum, pro Existentia
Dei, quod ita habet: Quicquid ex alicujus rei
idea sive definitione sequitur, id de re potest prae
dicari. Existentia ex Dei (sive Entis perfectissimi,
vel quo majus cogitari non potest) idea sequitur.
(Ens enim perfectissimum involvit omnes perfectio
nes, in quarum numero est etiam existentia.) Ergo
est, hoc argumentum supponere Essentiam Dei es
si Deus est
possibilis, sequitur quod existat; nam non
non possumus tuto uti ad concludendum, ante
sive nullam involvere
contradictionem. Cujus ratio est, quia de notionibus
opposita, quod absurdum est.
ad hoc declarandum uti exemplo motus celer
absurdum implicat; ponamus enim rotam aliquam celerrimo
motu rotari, quis non videt, productum aliquem rot
radium extremo suo celerius motum iri, quam in
contra hypothesin. Interim prima fronte videri
possit, nos ideam motus celerrimi habere; intelligimus
enim utique quid dicamus, et tamen nullam utique ha
ideam rerum impossibilium. Eodem igi
definitiones nominales
s, quae notas tantum rei discernendae continent,
et hac ratione satisfit Hobbio, qui veritates volebat
esse arbitrarias, quia ex definitionibus nominalibus
penderent, non considerans, realitatem definition
est possibilis, falsa cum contradictionem involvit.
cum notionem
vel a priori
possibilitatis, nihilque in illis incompatibile esse scimus
quod enim actu existit, vel extitit, id utique possibile
habere, et in hac
perfectissimo, ut asseramus nos ejus ideam
amus. Interim nihil verius est,
quam et nos Dei habere ideam, et
Ens perfectissimum esse possibile, imo
necessarium; argumentum tamen
non satis concludit, et jam ab Aquinate
ejectum est.
inter se posse conjung
i. Nec definitiones nominales
ad perfectam scientiam, nisi quando
constat rem definitam esse
hac cogitatione caeca contenti
vel saltem in quantum licet,
inter se posse conjungi.
des causes
de Naturalistes qui sont en
vogue aujourdhuy, qui ont leur source dans
l’antiquité, les uns ayant renouvellé les
sentimens d’Epicure, les autres estant en effec
orporel, c’est à dire, fait une matiere ou
se étendue, dont il n’exceptent point l’ame
D’où il s’ensuit
nommé Vorstius a bien reconnu, qui refusoit
à son Dieu tous ces grands attributs que
les choses visibles, estoit Dieu: mais ils ne sçavoient
point que toutes les étoiles fixes sont autant
de soleils; et que par consequent un seul ne
sçauroit tout voir ny tout faire. Tout corps
petit: ou s’il est d’une grande vertu n
obstant sa petitesse, il se detruit en agissant. C’est pourquoy un corps ne sçauroit estre Dieu.
ont assés témoigné qu’ils n’admettent ny Dieu
La secte des Stoiciens croit qu’il y a des
substances incorporelles, que les ames ne sont
le determine à agir: c’est pourquoy il sera dans le monde la
le monde ce que le ressort ou le poids est
dans l’horloge. Qu’il y a une necessité machinale
dans les choses, que rien ne depend du choix que c’est bie
par le pouvoir, mais non pas par un choix raisonnabl
après l’autre suivant toutes les varietés dont
capable. Qu’il ne faut pas chercher des causes
de l’ame, ny de la vie future.
nom seulement; et pour ce qui est de l’effect
tout revient au sentiment des Epicuréens, c’est à dire
qu’il n’y a point d’autre felicité que la tranquillité d’une
Je sçay
de cette Divinité que les choses agissent, puisqu’à
car comment un corps pourroit il agir
sur tout; sans patir de tout et sans
promt proprement parler Dieu n’a ny
sont des attributs des hommes.
telle qu’elle se trouve,
au torrent des choses et de n’estre pas content
de ce qui est immuable.
S’ils sçavoient que toutes
les choses sont ordonnées pour le bien general et pour le bonheur
qu’il n’y a point de justice
l’egard de Dieu, que
c’est sa determination qu
fait la bonté et la justice
et que par consequent il n’auroit
point fait contre la justice en
rendant les innocens tousjours
qu’il est cause de la matiere
même si vous voulés,
e sçay que leur phrases sont bien differentes
de quelques unes de celles que je viens de
representer; mais quand on aura penetré dans le
fonds de leur sentimens on demeurera d’accord de
ce que je viens de dire. Ce sont en effect
les sentimens de Spinoza, et il y a beaucoup
rejettant la recherche des causes finales, en
échapper (quoyqu’en passant) que toutes les
varietés possibles de la matiere arrivent successivement
les unes après les autres.
Epicuréens et Stoiciens sont dangereuses à la pieté,
celle de Socrate et de Platon, qui (à ce que
je croy) vient en partie de Pythagore, est d’autant
plus a estimer, qu’elle luy est d’autant
plus convenable. Il ne faut que lire l’admirabl
une necessité ou impulsion absolue)
de nos nouveaux Stoiciens.
y parle le jour propre de sa mort, un
peu avant que de recevoir la coupe fatale.
Il semble qu’il quitte cette vie pour
aller dans
un Autre, et pour y estre plus heureux qu’icy
jouir du bonheur preparé aux belles ames. Il bannit
la tristesse des esprits de ses amis, en y faisant
succeder l’admiration par des raisonnemens merveilleux,
et il semble qu’il ne quitte cette vie que pour
aller jouir dans une autre du bonheur prepar
je trouveray des hommes meilleurs que ceux
icy; mais pour le moins, je suis asseuré d’aller
trouver les Dieux. Il soûtient que les causes
finales sont les principales en physique et qu’il
faut les chercher pour rais rendre raison des chos
Anaxagore.
J’entendis un jour, dit il, quelcun lire dans
un livre d’Anaxagore, où il y avoit ces paroles
me plût extremement, car je croyois que, si le monde
tout seroit fait de la maniere la plus parfaite qui eût esté
C’est pourquoy je croyois que
celuy qui voudroit rendre raison pour quoy les choses
s’engendrent ou perissent, ou subsistent, devroit
chercher ce qui seroit convenable à la perfection
des choses de chaque chose. Ainsi l’homme n’auro
Ainsi l’homme n’auroit à considerer en soy
ou en quelque autre chose que la
qui seroit le meilleur et le plus parfait. Car
celuy qui connoistroit le plus parfait, pourroit aisement
dessous de cette perfection
de l’un et de l’autre.
Considerant tout
cecy, je me rejouissois d’avoir trouvé un maistre
qui pourroit enseigner les raisons des choses: par exemple
si la terre estoit plustost ronde que platte, et
pourquoy il ait esté mieux qu’elle fût ainsi