DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
Res diversae; dico L
calorem et siccitatem, a calido
non aliter differre,
siccitas sunt duae res diversae
quae dicuntur es i
facultatem; quae duo cum
non sint certo semper
ex lingua particulari transferatur aliquid in universalem, mutentur casus
vel flexiones in particulas, ita ut solo nominativo vel
terminatione principali possimus esse contenti. Et particulae quaeratur significatio
Ut ratiocinatio ex characteribus procedat, debent esse quidam characteres
sive expressio per linguam generalem.
item alii qui significant inverti
posse totam dispositionem, et similes. Verbi gratia: Petrus est doctus ut et
qui significant aliquid alteri substitui posse,
Differuntque multum particulae quae dicunt utcunque in alia quavis oratione
substitutionem posse fieri, et quae dicunt eam posse fieri in illa ipsa oratione proposita.
Distinguendi characteres serviles a radicalibus.
Scopus nostrae Characteristicae est tales adhibere voces, ut omnes
est filius Davidis. Haec consequentia ex his vocabulis latinis nisi resolvantur
in alia aequipollentia demonstrari non potest; in lingua generali debet
ex vocabulorum analysi in suas literas demonstrari posse. Itaque si controversia
quaecunque nascatur, tantumque placeat utrinque eam hujus linguae
verbis exprimere, controversia statim calculo poterit definiri. Et sciendum est
tanto perfectiores esse characteres, quanto magis sunt
numerorum bimalis, quam decimalis vel alia quaecunque, quia in bimali
omnia demonstrari possunt quae de numeris asseruntur, in decimali vero non item.
esse novem, quod in bimalibus omnino fit. Nam in bimalibus ter est 11 et 9 est 1001.
Notandum autem est linguam hanc esse judicem controversiarum, sed tantum
Jam 11 in 11 facit 1001:
Termini mysteriorum
Theologiae revelatae non possunt recipere analysin istam, alioqui perfecte intelligerentur,
nec ullum in illis esset mysterium. Et quoties vocabula communia ex necessitat
in naturalibus non vero
dam transferuntur ad revelata, alium quendam induunt sensum eminentiorem.
Itaque qui termini combinari possint
Characteres debent nobis indicare, quando et quomodo locum habere
characteribusque ducendum.
significat etiam
sunt compositae ex omissione et additione.
est B significat B ubique substitui posse pro A,
A et B sibi mutuo substitui
Terminus semper intelligetur universaliter,
homo est idem quod
quanquam possit et censeri quasi
posse. Si
Ellipsis του omnis.
faciliora multa
sive effabiles, sive non,
essent, liceret enim characterum partes variis lineolis connectere, quia simul in
Si characteres quoslibet molirer,
referri non queat, nisi aliquid in se habeat simile priori
respondens ei quod fuit in priore. Itaque errat Dalgarnus qui putat aeque
prior ad posteriorem
Linguam et characterem mutum comminisci. Itaque
non abhorreo a tentando primum charactere. Hoc enim perfect
deinde forte ad linguam licebit progredi
exemplum. Quidam homo non est lapis. Hic si non afficit copulam perinde esset ac si dicerem:
falsum est quod quidam homo est lapis; adeoque nullus homo est
non copulam seu totius propositionis connexionem
praedicatum. Quare et in aliis. Nisi velimus in aliis universali
est lapis, afficere copulam, in particulari: Quidam homo
sane Germani non dicunt Omnis homo non est lapis, sed Omnis homo est non‐lapis, jeder Mensch
seu veritatem
Omnis homo non
est lapis, afficere
non volumus dicere. Itaque sensus est: quidam homo est non-lapis, ac proinde non non
equuntur qualitates occultae seu objecta sensuum, quae definitione
non facile explicantur, nec satis distincte a nobis concipiuntur
calidum, frigidum, adurens ut urtica; madefaciens,
non madefaciens; stupefaciens ut torpedo, aliaque id genus.
esse. Huc Echo, variaeque voces instrumentorum et animalium.
Pro visu esse lucidum, tenebrosum, persp transparens opacum;
fermentare, exaltari,; expirare, praecipitare, coagulari,
plantis, quam animalibus competunt; nutriri, crescere, florere, sanum esse
coagulari, aliaque quae chymici prosequuntur.
et crescere, vel contra. Maturum
esse, vel immaturum, sterile
Ad vitam requisitae
spirare et vicissim expirare,
e, prurire, coire, concipere, patere, educare.
volare, natare, serpere, gradi, saltare; et resp procumbere, surgere; ut
taceam, qui ad aliud animal referuntur, ut persequi, fugere, trahe
trahere; etc.
cognitione fiunt; Sagacitas, Feritas, Levitas, Ignavia, variaeque virtutes
quae et animalibus tribuimus.
Quaedam operationes animi respectu
Vociferari, canere, ridere, flere, queri. Ludere,
provocare, pugnare. Quaerere,
invenire, perdere, accipere, dare, laborare, lassari.
Affectiones rationales sunt Actus interni, Habitus interni Intellectus
et Voluntatis. Intellectus, sunt Actus et Habitus interni, et horum
dissentiri, ratiocinari vel judicio uti; Meditari, machinari aliquid. Sup
etiam intus fieri possunt,
ed his adde loqui pronuntiare, et scribere quae
variaeque orationis et scriptionis partes.
liberum esse, cogi, deliberare, concludere, eligere, rejicere, suscipere
amare, minari, imperare, consolari.
Sequuntur Status quidam atque Actus Hominum, tam privati
sunt suadere, petere,
quam publici.
Privati sunt: Relationes hominum inter s
nobilem, honoratum, plebejum;
relationes hominum in societate: esse in familia, natione, esse cogna patrem
ut esse superiorem, aequalem, inferiorem;
vel filium, maritum vel uxorem, cognatum affinem, vicinum, peregrinum,
familiarem, ignotum, hospitem; amicum hostem, creditorem debitorem
. Actus hominum simplices, ut et in conversatione subsistentes ut
caeremoniam obire, civilem vel rusticum esse, jocari; tractare negotia,
comitari, salutare, valedicere.
praescribere usucapere, inveniendo suum facere, etc.
Relationes hom
inum inter se respectu rerum, seu actus vel status, juris effectum habentes.
Tractare negotia, pacisci,
permutare, emere et vendere, locare,
acceptum ferre remittere;
prolixius foret.
malum; medium ut (bono et malo) indifferens.
amorosus, amabilis, amandus, amaturus.
Activum, passivum, neutrum,
Valde bonus, mediocriter bonus, parum bonus. Melior,
pessimus, medius.
Pro temporibus et modis Amo,
facio amare, amavi, amaveram, amabam, amato, amator (imperative), amare
aeque bonus, minus bonus. Optimus,
persona amans, persona amata. Omnes amantes. Vel Co
amari, amanter,
(ut aeternitas, aevum, seculum, annus, dies, hora), Spatium, ut Punctum, Linea, Superficies, Solidum
Magni momenti est in Cogitando totam rerum quae nostris
erv obversari crebrius solent, varietatem, uno
obtutu complecti posse.Ita enim rerum comparationes et connexiones
intelligemus; rem propositam inveniemus, datam cum aliis combinabimus.
Si lingua discenda sit, satis habebimus atque desideremusque eo pervenire, ut
primo quoque tempore cogitata exponere liceat, sufficiet nobis ea vocabula
discere, quae sufficiant, ad caetera omnia saltem circumscriptione explicanda.
Ut alios usus innumerabiles impraesentiarum non attingam.
poterimus eorum ductu uti; nam non ideas, sed signa earum in charta describere
licet. Sufficerit ergo vocabula omni Voces brevi velut Tabula complecti.
Voces (id est soni significantes) sunt Substantiva (sive
et Verba seu Praedicata, Substantiva Nomina, Verba,
Suffixae, Interjectiones.
Enuntiationis esse possunt.
ut Ens, Homo, abstracta ut Entitas, Humanitas. Suntque substantiva aut
sine alterius subintellectione. Adjectiva non complent terminum, sed
intelligendum est aliquid, ita cum dico bonus, magnus, sapiens,
unum, bonum, magnum, intelligo rem una
concreta sive completa sunt quae alio subjecto cui attribuantur non indigent,
Humanitas minor est divinitate; tamen in re
subsisteret, ut cum dico
verbum substantivum vocant), cum nominibus composita. Ita calere
est esse calidum. Ita ut verbum nihil aliud sit quam totum praedicatum,
seu totum id quod nomini tanquam subjecto additum, propositionem absolvit,
Particulae aut connectunt
ut Petrus calet, hoc est Petrus est calidus.
Ita Homo bonus, agit bene. Hinc tot dantur adverbia, quot adjectiva.
Vae, id est Nos sumus Magna adest vel aderit miseria.
subjectum vel praedicatum constituentia alia sint quae ingrediuntur terminum
ut Homo est Lupus homini. erga hominem. Quanquam contractione
quadam interdum per casus nominum evitentur praepositiones, ut si dicam
Ut vero plures propositiones connectantur inter se, adhibentur
Homo est lupus homini.
Ut Ego Christus Deus est justus, ergo bonis erit bene.
Petrus et Paulus Romae fuerunt. Id est Petrus Romae fuit, et Paulus
sed in alio vocabulo, cui adduntur, ut re in repellere, ns in amans
Romae fuit.
Qui interdum tales sunt, ut ne pronuntiari quidem separatim possint.
Atque haec quidem linguis notiori apud nos usitatis accommodata
verba, et adverbia, verbi gratia calor, calidus, calere, calide. Cum
unum adjectivum sufficiat, ex quo per affixas reliqua fieri possunt.
Itaque sufficit a nobis In enumerando tamen prout commodum videbitur
nunc abstractis, nunc adjectivis, nunc verbis uti licebit. Adverbia nisi auxiliaria
Venio ad ipsam enumerationem, et
Particularum et Affixarum. Termini sive Notiones concipiuntur a nobis
ut completae tanquam res, vel ut incompletae, tanquam quibus modi
rerum exprimuntur. Res possis dividere in Mathematicas,
Mathematicas et Physicas. Metaphysicae sunt substantiae spirituales, ut D
Pisces sunt Marini, qui in solo mari reperiuntur. E
saxatici, vel in profundo pelago agentes seu pelagii.
ut scarus qui solus inter pisces ruminat; litorales squamosi
In abstruso maris sunt squamosi, laeves, cartilaginei. Sunt et plani.
Pisces aquae dulcis sunt fluviatiles et palustres et hi rursus squamosi vel
Addi possunt Ceti et pisces incerti.
et quae canunt; sunt nocturnae, sunt palmipedes aquaticae palmipedes vel
Bisulca quaedam sunt
Digitata ovipara, rana, bufo, testudo, crocodilus.
Inde sequitur Homo (et varia hominum genera, ac vitae professiones).
Quem excipiunt res artificiales aut quibus homo utitur, nempe
cibi, vestes, Aedificia, Supellex et aedium partes,
supellex domestica,
Supellex rustica; Supellex literaria, voluptuaria (ut instrumenta
Musica et Pictoria), Arma; Mechanica instrumenta opificum.
Atque ita Res enumeravimus, sequuntur rerum Modi, vel
communes sunt modi existendi, et Am Ran
modi existendi,
(idque variis modis), durare, finire.
Esse ab iis dependens; esse alterius princi originem fontem, etc. Modi a
gendi et patiendi seu modi mutationum; agere, pati,
mutare, mutari; auxilio esse, permittere, impedire; esse occasionem,
esse exemplo, mereri; impellere, consulere, coger
Mutati
sponte, violenter fieri.
eorum quae habent
aliq Utraque sunt, in aliquo statu esse
latum, profundum, breve, angustum, depressum). F
est ad partium numerum; in figura ad situm). Situs ut esse rectum, obliqu
um, concursum, asymptotum, secans tangens. Distans, adesse, abesse,
infra, dextrum, sinistrum, anterius, posterius; pronum, supinum;
Ut aliquid potest esse in alio, ita rursus
aliud potest esse in ipso, hinc est plenum, vacuum. Item esse
Porro Mutatio horum,
In Motibus ergo considerandam corporis
corpus vim habere, im resistere, esse grave, leve; conari,
varios motus efficit.
Deinde Motus Mutatio respectu figurae alicujus corporis, ut
magnitudinis, augere, diminuere; comprimere, dilatare,
ratione situs
moti impellere,
attrahere vel impingere; incurrere, ratione situs ad externa,
ut trahere, flectere, ver
Respectu loci; situm
vel ungulati, et ungula solida vel bisulca.
tollere, erigere se ipsum seu surgere.
vertere, erigere, dejicere, tollere,
Ratione partium, mutare figuram, ut flectere, comprimere, di magn
imprimere; mutare magnitudinem, ut comprimere, dilatare, auger
Partes separare, ut
dispergere; et horum contraria, colligere;
denique impedire motum, tegere,
Qualitates sensibiles speciales, pro Tactu esse
tenere, teneri seu haerere.
frigidum; humidum siccum
respectu partium, fluida, mollia, solida, dura, mollia, friabilia, lenta,
scabra, laevia, aliis firmiter annexa, ligata vel soluta
sunt recta, arcus circularis, hyperbolicus, parabolicus, spira. Superficies
cylinder, pyramis, cubus.
In figuris existunt, latera (ex quibus unum est basis),
Res physicae sunt Corpora,
Materias voco quae Homogenea nobis videntur; compages quae ex his struuntur.
Materiae primariae sunt ign aër,, aër, aqua, terra, secundarias vero ad
aether seu liquidum illud quod in quo stellae sunt ignea non sunt,
(ad quam pertinere videmus cineres fumum fulgur; qua occasione referri
stellae sunt ignea non sunt, attamen ignem comitantur; ut
haec malim aliorsum referri, alioqui pari jure et spiritum vini
solo discrimine frequentiae, quia non solemus corpora spirituosa arere. Aqu
insulas; Montes, valles,
valles. Itaque possis appellare Terras denominatas;
species terrarum erunt arena, argilla, saxum, lapis sal, lapis,
metallum gemma, metallum.
Sequuntur Compages nempe
pecies Mundanaque corpora et species.
Parhelia, Tonitrua, Pluvias), Te crustam solidum corpus, variis intercisum
inaequalitatibus (huc Montes, Plana, Valles, Specus) et aquas interjectas
(hinc Maria, Flumina, Paludes, Insulae, Isthmi Peninsulae, Isthmi, Promontoria,
Sinus). Itaque hic non male enumerari possunt, quae paulo ante inter
Species sunt plantae,
flamm ignea aquea et terrea retulimus.
animalia, et homo. Plantae dividi possunt in Herbas et Arbores
Herbae sunt ves Ex Herbis enumerari possunt vescae quas quae homin
sunt vescae, et quae animal (c) Herbae In plantis spectari possu
sponte excr exudant, vel eliciuntur, vel exprimuntur. Solidae
partes dividi possunt materia et cra longitudine et profunditate,
longitudine in radicem, truncum (v
truncum,; profunditate in corticem , carnem, et medullam.
internodium, geniculum, quae divisa secundum longitudinem jungunt; et quae
supercrescunt excrescentiae corticis, ut lanugo, spinae. Atque h
aec quidem partes sunt perennes. Sunt aliae supervenientes atque
calyx involucrum floris. Puta Palea involucrum grani, siliqua plurium granorum;
semina, vel ea continent. Arista semen granum tuetur.
tum a locis, tum ab usu.
Vesca hominibus ex
A partibus hinc herbae quarum
plantis sunt interdum folia, interdum radices, interdum fructus, interdum tota planta.
Sed haec rectius ad rem cibariam referuntur. Quod vero Vesca animalibus rectius
Denominationes ab animalium pabulo, rectius illuc transferuntur. Animalium
de plantis nunc quidem.
partium in considerationem veniunt Humores, vasa, caro, ossa; Me
(thorax, venter), artus.
Excrementitia. Licebit autem ab externis inciper
quae semper apparent, inde ad intern ea quae subinde
aquea et terrea
nascuntur, quae fimo animalium innascuntur, ut scarabaei; quae animalibus ut pulices, pediculi;
apoda ut vermes, polypoda ut aranei, aselli scorpii, aselli, erucae. Exanguia aquatica,
sunt mollia crustacea, testacea, zoophyta
quaedam volatica sunt, (c) et ut muscae (sub quibus apes et vespas comprehendas), locustae,
partes quae sunt succus, quo pertinet gummi, resina,
His accedunt
substantia mollis,
Aquae sunt Maria, flumina, paludes; tam variae aquarum
seu liquorum species, ut olea, spiritus, aquae fortes. Nimirum Maria,
flumina sunt potius compositum ex liquido et ejus loco.
de terris dicendum est. Nempe loca esse,
Montes, Plana,
Sunt quaedam reflexiva
notionum potius
idem, diversum.
comparationem, ut
iis numerum et
extraordinarium; magnum
aepositiones proprie significant relationem Loci, translate aliam relationem quamcunque.
Simplex relatio est in praepositionibus: Cum, Sine, Apud, In. Circa. Inter
quam afficit praepositio, vel aliarum.
vel non esse in eodem loco communi.
Proximum est A esse apud B, quod significat non tantum
A accessorium, locum loca ipsorum A et B esse contigua.
in B, si locus ipsius A, sit pars loci ipsius B.
A est in
pars loci
loco ipsius A, vocetur
alioqui locus minimus puncti A existentis in B, non foret pars ipsius B.
semper intelligi potest locus aliquis communis ipsorum A, D, E, talis, ut
Praeterea si A est inter D et E
qui sit B,
a quo si adimas
me est; id est apud me, et m simul et sub me; seu apud me, et cora
Relatio loci cum respectu ad Motum est in praepositionibus: Ab, Ante Ad Per, Ad;, Ante,
post, prae, pro,; supra, super, infra, praeter; trans, ultra, citra, tenus.
Movetur A a
satis sunt exactae. Nam locum ipsius A intelligo non minimum, sed quemcunque etiam ipso A majorem,
vel cognitionem. Penes
secundum, juxta
Unde patet differentia inter in et intra. Dicimus enim Iliacos intra muros, non in muris, quod neque in muris, n
si reliqua
est injustus, vel. Evan. Imo opus erit
explicando recurrere usque ad definitionem causae
et effectus. Sed ne semper id opus sit, utile
erit in characteristica certa quoque excogitari signa
hujusmodi resolutionem semel repraesentantia, ne
semper molesta resolutione opus sit. Tantum
servanda perpetuo calculi aequalitas
demonstrabiles calculo ipso pateant.
ut propositiones
Ens Evandri est pulcher. Id est is
est pulcher, qui si patitur quia Evander
ideo non ideo Evander est injustus
Unde intelligi potest quantae molis futura sit
flexiones exesse debent, perinde ac si edicto
vetitae essent.
Omne verbum (personale) habet praecedentem
nominativum.
Aliquando habet sequentem nominativum, ut
instrumentum.
agite. agerem.
Idem enim est agere quod actio aliquando agere
quod actio, egisse quod praeterita actio.
vocabulum loco duorum, praepositionis cum
casu, positum, Agere firmiter, id est cum
firmitate.
Cum casus Deflexiones
nominis, nisi alio praeterea nomine
accedente non intelligitur. Ut si dicas:
hominis, nihil aliud quam ideam, vocis: homo
in animo habes; sed ut praeterea genitivum
intelligas, vides alterius praeterea rei ideam
tibi necessariam esse.
Omne Verbum in se includit vocem
est aut ejus flexionem.
et Verbum,
vivens, id est qui vivit.
Praepositio est quae jungit nomen
aliquod alteri nomini vel verbo alio casu
seu dissimili quadam ratione. Omnis
praepositio est post verbum, primus
ante omnes
ante alios immanior
omnes, id est qui est ante alios.
Nomina, verba et adverbia sunt
infinita,
ut et participia, reliquarum
vocum certus est numerus.
Discrimen generis nihil pertinet ad gram
maticam rationalem
nec discrimina declinationum et
conjugationum in grammatica philoso
enim usu, nullo compendio
genera, conjuga
tiones, declinationes variamus, nisi forte aurium gratia
quae consideratio ad philosophiam nihil
attinet. Praesertim cum alia ratione gratiam
linguae rationali conciliare possimus ut inutiles
regulas excogitare necesse non sit.
manifestum est difficillimam grammaticae
rtem esse discere generum declinationumque
et conjugationum differentias. Et qui
his differentiis neglectis, quemadmodum
Dominicanum ex Persia facere audivi
Parisiis, nihilominus intelligi.
ut ago. agis. agit. agebamus. agebatis. agunt.
relatam, nam propositiones quoque oblique
brutum esset homo.
propositionem integram exhibet; licet oblique relatam,
ponuntur, ut: si homo esset animal
Opus est Catalogo Derivationum
seu terminationum quae derivationes faciunt
amabilis
activus lectito
Casus rectus dicitur qui naturaliter oratio
nem inchoat, ut Nominativus et Vocativus.
Opus est et examinare compositio
nem cum vocibus per se nihil signifi
cantibus, nisi quandam relatio modifi
cationem et videtur haec compositio
revera esse velut derivatio, ut tantundem,
egomet; tute, quiddam, quippiam.
In derivativis magis adjectio in fine, in
compositionibus ab initio
quod rem sine tempore significat.
ac definitione pronomina erunt nomina,
et participia non erunt nomina.
nullam autem veritatem seu propo
sitionem. Hoc sensu pronomen et participium
sunt nomina.
Pronomen est nomen quo significatur aliud
nomen huc repeti vel hic subintelligi
debere. Cujus usus in eo est, ne semper
priora nomina
Nomen est proprie subjectum aut praedica
tum propositionis.
Verbum est praedicatum cum copula.
Nomen substantivum est
Nominativus est subjectum vel praedicatum
alicujus propositionis.
Nomen adjectivum est quod subjectum
alicujus propositionis esse non potest, nisi
alteri nomini adjiciatur.
Nomen proprium
est nomen individui seu
in Grammatica
Philosophica non
explicant Etymologiam, in Syntaxi
tantum haerent.
Omne verbum significat tempus.
Etiam nomen potest consignificare tempus,
ut participium: acturus. amaturus.
An sint verba quae non agunt, ut
sum, vivo, curro, an semper subintelligi
debeat accusativus, ut vivere vitam, currere
affirmat, mihi minime necessarium videtur, nam
ex verbo sum, quod activum accusativum non habere
statim fieri potest verbum, ut sum aeger;
aegroto: sum sanus; valeo: sum bonus;
Diversae plane naturae particulae male sub
adverbii appellatione miscentur; nam exempli
interrogandi quidnam commune habet cum
adverbio fortiter id est cum fortitudine. Itaque
haec quae vocant adverbia interrogandi
malim referre ad conjunctiones. Haec
tamen diligentius consideranda.
Pronomen est nomen nominis Vicarium.
est Vicarii substantivorum
sunt: ego, tu ille, iste, ipse, is, quis. Caetera
sunt adjectivorum vicaria, ut meus
meus id est Ciceronianus, si Cicero sit
qui loquitur
Rectionem definit Scioppius casus asciscendi
potestatem, quasi in solis nominibus esset,
certosque modos habeant.
Natus Romae, Scioppius subintelligit scilicet in urbe.
Ego puto dici Romae natum, uti dicitur puer
natus est nobis. Nam qui in urbe Roma nascitur
urbi Romae velut patriae natus videtur. Non est
rgo genitivus ut putat Scioppius sed locativus
Omnis genitivus regitur a nomine substantivo
expresso vel suppresso. Quanti ea res est,
Genitivus videtur esse, adjectio nominis ad nomen
Omne adjectivum habet substantivum simile
expressum vel suppressum.
Genitivus est adjectio substantivi ad substantivum
quo id cui adjicitur ab alio distinguitur. Ensis
Evandri, id est Ensis quem habet Evander; Ensis
pars domus, id est pars quam habet domus. Lectio
poetarum, id est
lectio actus quo legitur
ut Paris est amator Helenae, id est: Paris amat
duae propositiones in unam compendiose collectae.
eo ip quatenus Evander est dominus.
quatenus ille vel ille est legens. Nam
nisi obliquos casus resolvas in plures propositio
nes nunquam exibis quin cum Jungio novos
vel hic
Paris amat Helenam id est [ Pari
quod Helena est sibi futura jucunda.
est Evandri, id est Ensis qui est supe
subditum inanime. Subditum vel subditus est
quod patitur quatenus alius agit, et
quatenus is est justus. Itaque reductis omnibus
ad nominativum, fiet: Ensis est
Evandri, id est si Ensis patitur, et si
Evander agit, actio Evander est justus eatenus
Seu quatenus Ensis patitur, et quatenus
Evander agit, (tunc eo respectu) Evander
est justus. Tantum ergo opus est illis conjun
ctionibus quae connectunt propositiones. Imo
ipsum quatenus adhuc amplius explicari debet
motionem perfecte exprimant, mutilate in loquendo proferri, modo in scribendo
vel cum seriae et gravis inquisitionis res agitur, defectus suppleatur. Haec
autem mutilatio inprimis in illis vocabulis condonari poterit, quae crebrius
usurpari debent, fortasse etiam aliquando pro his quae freque
ntius adhibenda sunt alia vocabula velut primitiva brachylogiae causa substituan
tur, quae postea ex Tabula quadam resolvere non difficile erit.
De Linguis contractis notabilis consideratio est, quomodo lingua aliqua contrahi
verba a vocabula quam paucissima, quibus adhibitis vel comprehensis unusquisque
sensa animi in lingua illa exprimere, et cum alio quoque qui pauca haec tantum didicerit
est, ut omnia in lingua aliqua ignota efferre possit. Hoc egregii usus foret
apud missionarios, ut quamprimum discant loqui linguam Barbaram, etsi nondum
ipsi barbaros intelligant. Ante omnia poterunt omitti omnes voces abstractae, quaecunque
enim per abstracta efferri possunt, etiam possunt efferri per concreta. Deinde
omittantur omnia vocabula, quae commode possunt definitione explicari
interest utrum quis linguam aliquam loqui velit intelligibiliter, non curando soloecismos,
loqui. Quo casu danda opera est, ut ea tantum verba excerpantur, quae nihil habent
ritatis, planeque servant paucos quasdam regulas analogicas.
Caeterum qui linguam contractam
discere volet, libenter utetur regulis flexionum, quae sunt paucae, et compendium
contracta lingua agitur ad usum linguae generalis,
ad condendam linguam generalem, explicanda sunt omnia quae analysin capiunt, resque omnis
ad ea tantum reducenda est, quae absolute in lingua sunt necessaria; atque ita
etiam verba eliminantur, quippe quae reduci possunt debentque ad nomina.
Praepositiones et casus adhibentur ad multos obliquitatis respectus inter se discer
nendos, praesertim cum inter se concurrunt, ex. gr. Ego Dono tibi gladium Petri
Mitto tibi pecuniam Johannis cambio.
autem voco pecuniam, ut evitem abstractum: cambium.
cujus tu
Missor cambiati potest una etiam