DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
imo infinitis modis eadem phaenomena explicari possunt. Et motus revera res
illa tamen Hypothesis quae Motum solido tribuens hinc fluctus liquidi deducit,
dubium est
et perfectionis
(liberrime licet ac
sine omni necessitate)
ratione sumuntur.
causae non a reali
influxu, sed a reddenda
In omni veritate universali
affirmativa praedicatum inest subjecto, manifeste expresse
identicis, quae solae sunt per se notae; per analysin
vero sive terminorum, quae definitionum substitutione fit
im implicite autem in caeteris omnibus, quod re analysi
terminorum ostenditur, substituendo sibi mutuo definita
et definitiones.
Itaque duo sunt prima principia omnium ratiocinationum;
Principium nempe contradictionis, quod scilicet omnis
identica sit vera, propositio identica vera, et contradictori
ejus falsa est; et principium rationis praesuppo praesuppositae
nota non est, probationem recipit a priori, sive quod
omnis veritatis reddi ratio potest, vel ut vulgo ajunt, quod
nihil fit sine causa. Hoc principio non indiget A
rithmetica et Geometria, sed indiget Physica et Mechanica,
eoque usus est Archimedes.
Essentiale est discrimen inter Veritates necessarias
sive aeternas, et veritates facti sive contingentes
et surdi. Atque hoc arcano cognito tollitur difficultas
de absoluta omnium necessitate Nam veritates necessariae
resolvi possunt in identicas, ut numer quantitates commen
surabiles in communem mensuram, sed in veritatibus contingentibus, ut in numeris surdis
, resolutio procedit in infinitum, nec unquam
terminatur, itaque certitudo veritatum contingentium
Definitio realis est, ex qua constat definitum
esse possibile, nec implicare contradictionem. Nam de
quo id non constat, de eo nulla ratiocinatio
tuto institui potest, quoniam si contradictionem involvit,
oppositum fortasse pari jure de eodem concludi potest.
Ens necessarium, si modo possibile est, utique
existit. Hoc est fastigium doctrinae modalis, et
transitum facit ab existentiis verum essentiis ad
existentias, a veritatibus hypotheticis ad absolutas,
ab ideis ad mundum.
Si nullum esset Ens necessarium, nullum foret
Ens contingens, ratio enim reddenda est cur existent
contingentia potius existant quam non existant,
quae nulla erit, nisi sit ens quod a se est, hoc est cujus
existentiae ratio in ipsius essentia continetur; ita
ut ratione extra ipsum opus non sit. Et licet in rationibus
contingentium reddendis iretur in infinitum, ratio
tamen extra ipsorum seriem (in qua ratio non est)
(in qua sufficiens ratio non est) reperiri rationem primo
seriei. Unde etiam sequitur Ens necessarium esse Unum
numero, et Omnia virtute, cum sit ultima ratio rerum,
quatenus realitates seu perfectiones continent. Et cum ratio
substantia aeterna nullae forent aeternae veritates.
Nullae Unaquaeque substantia in perfecta sua
notione involvit habet aliquid infiniti quatenus causam
suam, Deum, involvit, nempe aliquod omniscientiae et
it totum Universum secundum situm atque aspectum suum, quatenus ad ipsum refertur
causas resolvi
erroneum est, veritates aeternas rerumque bonitatem
liud sunt quam diversae expressiones
ejusdem Universi, secundum diversos
respectus et certas proprias cui
bonitate supponat,
Atque hoc arcano cognito tollitur difficultas de
absoluta omnium rerum necessitate; et
apparet quid inter infallibile et necessarium
intersit
Atque hoc defuit demonstrationi Anselmi, a Cartesio
renovatae, quod Ens perfectissimum, seu maximum,
quia existentiam involvit, existere
non implicare contradictionem, et hujus eaque
initionis realis. Itaque definitiones causales, quae
generationem rei continent, reales quoque sunt.
Ideas quoque rerum non cogitamus nisi quatenus
earum possibilitatem intuemur.
quanquam ne tunc quidem dici possit, voluntatem esse causam
veritatum; cum nec judicium sit. Ratio veritatum latet
ut coloris,
v: Vera causa cur haec potius quam illa existant sumenda
est a liberis divinae voluntatis decretis, quorum primarium
est, velle omnia agere quam optime, ut sapientissimum
decet. Itaque licet interdum perfectius excludatur ab
imperfectiore, in summa tamen electus est ille modus
praeter nudam possibilitatem habent
realitatis bonitatis suae existuntque
ut se tangant.
agit instar summi Geometrae, qui optimas problematum
habent in divina
mente aliquam ad existendum propensionem, proportione
quod posterius fit si nimium voluminis habeant proportione virtutis, ita
ut aliis locum ad pluribus quam par est locum adimant,
ut saxa irregularia et angulosa ita ut plus spatii
praeferuntur indeterminatis, in quibus ratio electionis nulla
intelligi potest. Itaque si sapiens decreverit tria assignare
puncta in aliquo spatio, nec ulla sit ratio pro una potius
quam alia specie trianguli, eligetur aequilaterum in quo
quodlibet punctorum simi puncta tria similiter se habent.
tres globi aequales et simile sint collocandi
inter se, nec alia praeterea detur conditio, collocabuntur
qui plus realitatis sive perfectionis involvit, et Deus
Exemplo res erit clarior.
Haec adeo vera sunt ut in physicis quoque re accurate
inspecta appareat, nullum ab uno corpore impetum
in aliud transferri; sed unumquodque a vi insita moveri,
esse ipsum corporis Elastrum, quo ab alio resilit.
Elastici corporis intestinus, licet enim a fluido ambiente pe quodam generali
pertranseunt permeantis dum transeunt, inscu insunt.
Sed haec ut recte intelligantur, proprius cujusque corporis motus, qui
ictum facit, discernendus est a communi; itaque is nisi effectum
proprius autem, qui solus obstaculum alteri facit, effectum non habet in cor
non habet in corpore nisi per ipsius Elastrum.
Similiter ex nostra notione substantiae ipsa
Unio Animae et Corporis plenam explicationem recipit. Nam
alii crediderunt transire nescio quid ex anima in corpus, et
vicissim visum est Deum in anima cogitationes
excitare respondentes motui corporis, et vicissim in corpore
opus est in re confugere in re ordinaria ad causam generalem,
nec, quae est Hypothesis causarum, unum occasione
Sed non est opus Deum ex machina evocare in re quae
ex nostris principiis necessario consequitur. Una
quaeque enim substantia exprimens idem universum
pro modulo suo, autoremque ejus Deum ex propriae naturae
legibus, ita se habet, ut mutationes ejus et status
perfecte aliarum substantiarum mutationibus et statibus
demonstrationem haberet a priori, Hypotheseos maxime
plausibilis locum tueretur. Quid ni enim ponere liceat,
Deum creasse Animam et corpus, ut ex propri
ut un unoquoque suas leges proprietatesque atque
operatione Dei opus sit in progressu, quae consensum
efficiat, neque influxus aliquis realis adhibeatur, qui
Ex eadem notione substantiae consequitur, nec
vacuum nec Atomos dari, sed sequitur et majus
quiddam, nempe aut nullum dari subs
singularis, sequitur etiam substantiam gene
creando aut annihilando oriri aut destrui; Sequitur
etiam neque vacuum neque atomos in in corpore aut nullas
corporeis inesse aliquid analogum Animae, quod veteres
formam aut speciem appellarunt. Nam cum una
substantia vel Unum Ens non sit, quod sola aggregatione
intelligi possint, ubi nullum est Ens, sequitur aut Atomos
dari (quod hoc ipso argumento Cordemoius voluit) ut initium
aliquod unius Entis habeamus, aut quia pro demonstrato habendum
est, omne corpus in alias partes actu subdivisum esse (ut
corporeae substantiae in individua quadam natura
Et vero quod paradoxum videri possit, sciendum est
Extensionis non esse tam liquidam notionem quam vulgo
creditur. Nam ex eo quod omne corpus nullum corpus
tam exiguum est, quin in plur partes diversis
motibus incitatas actu sit divisum, sequitur nullam ulli
corpori figuram perfecte determinatam assignari posse
occasione sive respectu
sive inter se consentientia,
perfecte cohaerens;
unde immortalitas animae tam necessaria
est, ut nisi miraculo interverti non possit
maxime autem Anima et Corpus inter
invicem, quarum unio intima in
ab initio tanto artificio
mox dicetur pluribus),
vere unum
Ad temporis naturam intelligendam requiretur
contradictoria praedicata de eodem, diverso respectu
qui facit tempus qui respectus est nihil aliud
quam consideratio temporis.
Spatium et tempus non sunt Res, sed relationes
reales. Nullus est locus absolutus, nec motus, quia
nulla sunt principia determinandi subjectum motus.
jactentur. Est enim Deus ut causa rerum, ita
sit peculiarem cum illis societatem colit. Quin imo
cum Mens unaquaeque sit divinae imaginis expressio
(nam dici potest caeteras substantias magis universum
exprimere, Mentes magis Deum) manifestum est Mentes
esse potissimam partem Universi, omniaque ita condita esse ut
esse ut intelligenti intelligentibus tanto magis sint satisfactura
ipsarum causa, hoc est in eligendo ordine rerum maximam
ipsarum habitam esse rationem, omniaque ita esse creata, rebus ut
tanto apparitura sint pulchriora, quanto magis
intelligentur. Itaque pro certo habendum est summam
a Deo justitiae habitam esse rationem, omniaque et quemadmodum
perfectionem rerum, ita mentium felicitatem quaesitam esse. I
taque mirari non debemus Mentes a caeteris animabus humanas
nt immortales, illis tamen solis reminiscentiam datam
esse, in quibus conscientia est, et praemiorum poenarumque
animas, inclinor ut credam, vel ideo quia pertinet
ad perfectionem rerum, ut cum omnia adsint quae conveniunt
animae, etiam anima adesse intelligatur. Nam animae vel
nimae vel certe formae sese non impediunt, itaque
non impediunt, itaque multo adhuc minus datur videtur dari
quam corporum. Ne quis autem pari jure concludi posse putet,
neque ordinem rerum passurum fuisse, ut omnes animae vicissitudinibus rerum
eximerentur, neque justitiam, ut mentes jactationi
relinquerentur; itaque satis fuit brutis animas dari, hoc est et organa
per quibus conscientia abest, praesertim
cum et alia deberent esse corpora brutorum, ut mentis capacia essent.
cum nec corpora brutorum ad ratiocinandum sint facta sed
variis aliis functionibus destinata, ut bombyx ad texendum, apis
Porro ne quis queratur non satis distinctam esse animae
notionem quatenus a mente distinguitur, et formae multo minus;
sciendum est haec pendere a Notione Substantiae supra explicata,
suarum perceptio operationum immanentium exprimat totu
de notione circuli non sit, ut ligneus vel ferreus sit, est tamen
de notione hujus circuli praesentis non tantum ut sit ferreus, sed
corpora cum aliis mediate aut immediate commercium
aut patiendi, hoc est serie suarum operationum immanentium
exprimat totum universumin uno Ente in Ente vere uno. Eadem
non erit substantia, sed substantiae plures.
est Ens vere unum,
omnibus formis competit, nempe expressio multorum in uno,
est substantiae forma. Patet etiam quid perceptio sit, quae
Sed in Mente praeter expressionem
ut solae Mentes sint felicitatis miseriaeque capaces
plures. Atque hoc principium actionum, seu vis agendi primitiva, ex qua
quae longe differt ab expressione
in speculo, vel in organo corporeo,
quod vere unum non est.
in qua consistit expressio sive imago
quaedam ipsius Dei, eaque res facit,
Quodsi perceptio sit distinctior,
series statuum variorum consequitur,
tametsi in ipsa seriei infinitae deviatione regulae quaedam
a natura serventur. Itaque figura involvit imaginarium
quos nobis ex compositione continui male intellecta
nectimus.
Idem dicendum est de Motu, nam uti nullum datur
spatium Locus, ita et Motus in solo respectu consistunt,
neque ulla datur cer ratio determinandi
in natura exacte quantum cuique absoluti motus sit assignandum. At
Sed potentia agendi At vis motrix sive potentia agendi
reale est quiddam, discernique in corporibus potest. Itaque
essentia corporis non in extensione et ejus modificationibus,
figura scilicet et motu (quae imaginarii aliquid involvunt
non minus quam calor, et color, et aliae qualitates sensibiles),
sed in sola potentia ag vi agendi resistendique
lectu percipimus. Incorporea autem etsi actio illis tribuatur,
Substantia autem omnis agendi patiendique vi definitur continetur.
divisas et diversis motibus incitatas, vel quod hinc sequitur,
omne corpus utcunque exiguum habere partes actu infinitas;
et in omni pulvisculo esse Mundum quendam innume
quod omnis portio materiae omnium aliar totius
universi motibus agitatur, et ab omnibus aliis materiae
partibus utcunque distantibus proportione distantiae aliquid
patitur, cumque omnis passio habeat effectum quendam, necesse
est portiones in c particulas massae hujus diversa ratione aliarum
actionibus expositas diverse agitari, atque ideo subdividi massam.
Sed neque vacuum rationibus rerum consentaneum est,
ita enim dari posset corpus ab aliorum omnium contactu commercioque
remotum nam neque intelligi possunt dimensiones potest locus
rerum repug repugnat enim perfectioni rerum, cum
nulla sit ejus necessit nam cum nulla sit ejus necessitas
nam ut taceam spatium reale nullum esse, certe vacuum
repugnat perfectioni rerum, cum ergo necessarium non sit
(quid enim prohibet in vacuo loco aliquod rursus poni corpus,
et in residuo rursus aliquid, et sic in infinitum), utique
locum non habet. Praeterea commercia corporum interrumpit,
atque illam mutuam omnium cum omnibus luctam.
Credibile est nullum animal
Sed superest dubitatio de
Animabus sive formis (animae analogis)
si in brutis saltem reperiuntur animae, sequetur ex nostris principiis
etiam bruta immortalia esse. Et quidem quemadmodum statuere
tantum jam viventis, et velut accretionem, ut sensibile redderetur,
ita videtur pari ratione defendi posse, omnem mortem esse
transformationem viventis in aliud minus animal, et velut
diminutionem qua insensibile redditur. Et haec videtur fuisse expressa
sententia autoris libri de Diaeta, qui Hippocrati ascribitur, nec abhorruere
Albertus Magnus et Joh. Baco, qui nullam admisere originem
atque finem formarum neque initi productionem neque destructionem
naturalem formarum admisere. Quodsi igitur nullum
viventia neque nulla est vitae initium finisque non est, neq
vita nec incipit nec desinit viventia
generationis pariter
Et pro transmigratione animarum (male opinor intellecta)
tenenda erit transformatio animalium. Sed a caeterarum
animarum sorte excipiendae sunt Mentes, quas et creari a Deo, et solutas corpor
peculiares habere operationes justitiae sapientiae divinae consentaneum est, ne
aliis substantiis corporeis non dicamus extra
em potentia servatur in natura rerum, seu causa et effectus sunt
Eadem quantitas progressus seu directionis servatur in natura rerum,
sed non eadem quantitas motus, sed interdum eadem summa, interdum eadem differentia.
Eadem quantitas conatuum servatur in natura rerum.
Aggregatum conatuum aggregatum motuum praesentium et
Eadem manet semper quantitas ex aggre
gatis motuum. Aggregatum motuum est summa
omnium motuum quae in corpore fuere inde a quiete,
detractis illis quae in aliud corpus sunt
assequitur.
Aequali semper vi natura corp Natura aequabiliter
tendit ad easdem partes seu regiones universi et
tota natura aequaliter progreditur ad easdem
et ad parallelas contrarias, et tota natura
progreditur in recta quacunque et parallelis, seu in quamcumvi
regionem. Imo amplius conatus totius naturae versus
Et semper aequalis est conatus ad centrum et a centro.
Cohaesionis principium est motus conspirans,
fluiditatis varius. Omnia corpora conspirant inter se, nisi
quatenus Etiam in perturbationibus specialibus est conspiratio
generalis in certas systematis universi Leges. In omni
systemate est conspiratio quaedam motibus variis partium
ut oscillationes, sed tamen nunc dividitur in plura,
nunc ex pluribus in unum recolligitur, et in hoc consistit
Quod est Principium cohaesionis facit,
ut natura perturbationibus repugnet. Necesse est enim
vicissitudo rerum.
perturbatione, ut quae ante simul mota erant, postea
faciant.
Et quivis motus ex quibusvis aliis compositus intelligi potest.
Omnes restitutiones ejusdem perturbationis sunt aequi
diuturnae.
Omnis massa universi aliquam habet connexionem
Totum universum est unum fluidum continuum, cujus
ut si quis liquor ex aqua, oleo, pice liquida, et similibus
varie agitatis constaret.
Omne corpus dum movetur circa se vorticem excitat
subtilium partium ambientis, ut locus ante quod ante
ipsum expellitur, post ipsum locus ante ipsum evac
Sed antea jam habet proprium
post ipsum repleatur.
quietem vel contrarium motum, nisi per omnes
termedios gradus. Et quemadmodum nec motus a loc
in locum, ita nec mutatio a gradu in gradum, fit in instanti.
Rigorose loquendo nulla transfertur vis a corpore
in corpus, sed omne corpus insita vi movetur.
Revera omne corpus cum aliquo quocunque motum
habere intelligendum est.
Motus et quies sunt aliquid
absolute assignari in natura non possunt, se
vires, sive causae mutationum.
In omni ictu corporum aequalis utrinque actio et
Cohaesio corporum nostrorum quae systemata non
Sed ipsius
ambientis ad instar Tabularum politaru
structurae firmitas, sumenda est a systematiorum collocatione
conspirante, qualis
est in magnetibus,
a motu conspirante.
concitatae. Cohaerent autem non quae quiescunt, sed quae in motu parum a se invicem digrediuntur, magna
facile sejunguntur. Hoc tamen non opus in arena, sunt enim jam disjuncta corpora, quanquam omnia tenui
constant motibus, neque ideo nisi tenuissime cohaerent, nisi forte in contactu elastrum unius propellat alterum. Nihil nocebit
c, quia recedit ab eo versus b: videtur hoc obstare cohaesioni corporum naturali, quod facilius flectuntur quam
moventur, sed videtur tamen utrumque semper fieri simul, utrumque enim vi indiget.
Quicquid sit videtur
inter prima Dei decreta circa corporum naturam referendum, ut omne corpus alteri
tingant, eam in rem perfecte erunt polita, et flatibus follium, eb, et fa, versus se
invicem premantur, interim quiescente b, moveatur a, videndum an b secum impellat.
Considerandum et [experiendum], ubi videtur apparere corpora solida quibus nullum intercedit fluidum
facile insinuare nequit. Si
velimus derivare cohaesionem a pressione ambientis
ut in tabulis, haeremus in eo, quod tabularum prius firmitas stabilienda est.
Cohaesio est in corpore per se, quatenus omnia unum sunt continuum, fluiditas est a motu
inexistente, quatenus enim partes jam diversis motibus incitantur, sunt separabiles. Corpus
Universum considerari debet ut fluidum continuum sed partibus diversae tenacitatis constans, ut ex
aqua, oleo, vernicibus pice liquida et similibus varie invicem diversis compositum. Nec quicquam
tam fluidum est quin cohaesionem habeat partium, nec tam inquietem quin firmum respe
ctu nostri, quin revera habeat gradum fluiditatis
quatenus conspirat
duobus habemus experimentis
gypsi fusi, quod bullas
agit, et limaturae chalybis
cui admovetur magnes
quae in
et in lm
erum licet formas aut animas statuamus, has
tamen non ma sine quibus generalia naturae recte intelligi
non possunt, in ipsis tamen Phaenomenis corporum specialium
explicandis, non magis utemur anima, quam aut forma,
quam in functionibus humani corporis tradendis humana mente.
omnia phae quae fiunt in anima ex solis pri legibus perceptionis
explicari possint, quemadmodum omnia quae fiunt in corpore
ex solis Legibus motus; et tamen omnia ita inter se consentiant,
ac si anima corpus aut corpus animam movere posset. Sed
expressio fluidioris. Omne corpus mobile est. Atque
haec quidem Omne corpus utcunque transfigurabile est
Omne corpus mobile est, et recipit quemcunque velocitatis
aut tarditatis gradum, sed et quamcunque directionem.
lineaque erit, quam designabit Geometria, unde corpus
quod fertur in linea curva directionem habet pergendi in
recta tangente, nisi impediatur, quemadmodum facile demonstrari potest,
est et transfigurabile cum nulla ratio individuitatis
major diversitatis in Atomis individu Atomorum assignari
possit. Atque haec quidem dudum constituta habentur.
His adjicio, in omni corpore vim aliquam sive
motum esse. Omne corpus actu in partes esse Nullum corpus
tam exiguum esse, quin rursus in partes diversas diversis
incitatas sit actu divisum; et proinde in omni corpore i
quocunque utcunque omnem mutationem corporis cujuscunque effectum
suum ad corpora utcunque distantia propagare, sive omnia
corpora in omnia agere, et ab omnibus pati. Omne corpus
ab ambientibus coerceri ne partes ejus avolent, ac proinde
corpora omnia inter se invicem colluctari. Et quemadmodum,
et unumquodque corpus resistere toti corporum universitati
e corpus habet aliquem firmitatis et fluiditatis
gradum, fluiditatis quidem seu divisibilitatis per se,
firmitatis vero ex eo quod ita conspirant inter se
corporum motus corporum motu.
Non potest firmitas explicari nisi ex consideratione systematis
Nam omne corpus est divisibile, et omne corpus conatum impressum
recipit praeter suum, itaque non video, cur non pars una peculiarem
impressionem recipiens ab alia recedat. Nisi forte consideremus omnem
motum directum esse simul obliquum, et ita vicina turbare, ut si ipsius
a B in F, et globulus aliquis H longe celeriori motu HG insequens
propellat partem AB, quaeritur an et propellat BC, ajo
seu DE ex DM et ME, impelli etiam BC, et cum variae
aliae innumerabilibus modis intelligi possint compositiones, multis
modis impelli totum, parte impuls[a], etsi motus in se consideratus ut
simplex nil videatur cum
quid fiat in juxta se positis Elatere carentibus, politissima
superficie se contingentibus, ut AB et BC. Videndum
an et quantum solo AB impulso in HG impellatur et BC.
Etsi nulla [res] sit summae fluiditatis, nec
summae firmitatis in universo, fingi
tamen potest ad res declarandas
omnia constare ex globulis quantumvis
parvis infinitae firmitatis, et ex fluido
fluiditatis uti in Geometria fingimus
lineas infinitas et infinite parvas.
libertatem nacta evolare conantur seu recedere
per tangentes, non ergo retinentur nisi a
resistentia ambientis. Quomodo ergo cohaesi
moto, infinitae
Difficultas: quod omnia corpora libert
ab ipsorum motu intestino? An dicemus
non omnino avolatura si nihil retineret,
sed tantum se longius diffusura, et extensura
An nunquam separatur corpus
a corpore, quin maneat connexio.
Une traisnée de fumée, tanto
subtilior, quanto major distantia et
diutior, aut quanto corpus minus agitatas
habet partes.
Omnium vestigia
odoresque quasi ubi transeunt aliqui
relinquuntur
Ad explicandum corpora
Ponatur enim motus
et in lm quos
volumus non per
mittere transitum
gamus aliquid transire, si est plane
incohaerens licet plane incohaerens
tamen, quia
prius conspirant
solidi, vel saltem
ubi aliquid ingreditur,
potest, quid tum?
motus in
cohaesionem non habent,
a cohaesione naturali.
in latus
Si fluidum
dandi demonstrationes plane rigorosas
et Mathematicis pares, imo superiores,
quia Mathematici multa supponunt, quae
alter alterum eludit.
mea Mathesis generalis.
physicae specialis,
conje provisionalis
utilitatis publicae.
hic poterunt demonstrari. Itaque profertur
hic calculus quidam novus et mirificus,
qui in omnibus cogitationibus nostris
ratiocinationibus locum habet, et
qui non minus accurate procedit, quam
Arithmetica aut Algebra. Quo adhibito
semper terminari possunt controversiae
quantum ex datis eas determinari
possibile est, manu tantum ad calamum
admota; ut sufficiat duos disputantes
omissis verborum concertationibus sibi
Arithmetici disputarent de quodam
calculi errore, ipsa praescripta methodus
etiam ignorantibus vel invitis exitum
syllogismorum vacuus, et supra
illas positus, quibus in scholis
subjicienda erunt novae artis,
Mechanica fundamenta hactenus incognita.
Demonstrationes physicae generalis, et tenta
jurisque naturae et
ientiam Generalem intelligo, quae
caeterarum omnium principia continet, modumque
principiis ita utendi, ut quisque mediocri
licet ingenio praeditus ubi ad specialia quaecunque
descenderit, facili meditatione et brevi
experientia, difficillima etiam intelligere,
et pulcherrimas veritates, utilissimasque
praxes, quantum ex datis homini possibile est,
invenire possit. Tractare ergo debet
hoc est distincte cognoscendi inveniendi, judicandi,
affectus regendi, retinendi ac reminiscendi,
tum vero de totius Encyclopaediae Elementis,
omnis meditatio suscipitur, est enim nihil
aliud sapientia, quam scientia felicitatis
et Summi Boni investigatione, cujus causa
ratione inciderim in artis tam mirabilis funda
mentum.Dicendum erit quoque de statu
humanorum judiciorum. Ut appareat discrimen
meorum principiorum a Cartesianis operae
Meditationes, meisque Cartesiique responsionibus, quibus
subjiciam meas replicationes, et quomodo a
me suppleantur quae viri illi egregii a Cartesio
hominum opiniones nitun
adeo necesse esset revocare ad certiora, si nihil aliud
quam jam nota confirmare propositum esset, sed