DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
scribo, item nolo agere nondum possum
satis agere de optimis viis
Animus nost
in bivium cogitandi
ipsi realitas
cogitativa objectiva offertur; sed tamen
ea res nocere potest ejus perfectioni atque felicitati,
si scilice
ealitates illae sint valde mult
innumeras corporis
nos debemus creberrimis respectibus ad
legesque vivendi
Videndum tamen an
plus minusve realitatis
mente nostra.
semel praescriptas
crebroque cogitandi atque agendi
familiares nobis redditas.
fieri possit
partes dispergitur;
contra hanc dissipationem animi munire
nostrum, et ad generales quasdam
et parvae;
motui corporis perdito ex ictu in molle,
et quomodo
Duo illa prima principia:
demonstrari possit, demonstrationem eorum impossi
bilem esse; secundo iis ipsis omnes
alias propositiones ab ipsis pendere,
sive si haec duo principia non sunt
vera, nullam omnino
veritatem
et cognitionem locum habere.
aut admittenda sunt sine difficultate,
aut omni inquisitioni veritatis
renuntiandum est.
Accedit quod
nulla contra haec Principia afferri posset
ratio dubitandi, quae non locum habeat
contra alias propositiones omnes.
Memini ingeniosum quendam virum
autoritatem, nos cui objiciebam etiam
hominem solum posse habere scientiam.
Ille vero ita argumentabatur: Ea quae pro
bantur vel ex evidentibus probantur vel
x non evidentibus. Si ex non evidentibus,
non poterunt inde evidentia
erit evidentia; vel erunt quaedam per se
evidentia.
Sed unde sciemus ista per se
evidentia esse, quibus sublatis omnis sublat
est veritas. Et notabam praeterea
me aliqua demonstrare posse, nihil
assumendo nisi concess
aliquam defendit,
quis opinionem
concessas, et in legitima forma inde con
ex propositionibus ab eo assumtis adesse,
id est eas non posse [esse] veras simul.
Unde patet eti
Paulo difficilius est explicare quibus
modis Terminus alium
Terminum ingredi
possit; in genere quidem ingreditur eum
vel in recto, vel in obliquo, et si in
recto, tunc vel cum aliis concurrentibus
tunc vel
vel cum
tunc res
genus ingreditur
definitionem vel genus remotius
Sed quando rectum concurrit cum obliquo,
videndum est quibus modis id fieri possit.
est propositionem
sciendum autem obiter
Pleonastica est, cum
semel dicitur, idque
ob defectum vocabulorum.
parte sequitur, etiamsi non exprimeretu
concurra ad unum terminum
est ad
subjectum vel praedicatum propositionis
constituendum
concurrant recte vel
oblique, utique vel pleonasmum facient,
vel eo carebunt. Totalem cum al
eumque vel
s totus in altero continetur, partialem
cum aliquid quod uni termino inest, jam
sine omni obliquo
Possunt duo termini in propositione
ambo esse oblique, sed tamen in recto
concurrere inter
per casum vel per praepositionem
licet omnis concursus per
casum videatur
reduci posse ad praepositionem, casus
etiam in recto, vel cum concurrentibus
in obliquo,
aeque enim
recte dicitur homo animal
vel potius
vel remotum, sub genere
autem et differentiam comprehendo, aeque
prop definitionem et propriumquae
ei synonymus.
si simplices sunt ambo est
attributum erit proprium. Compositum
quam quod unum aptum est ad rem
agnoscendam, aliud non aeque, quoniam
autem definitionem Nominalem,
nam si realem opponas proprio, ita
distinguo, quod ex reali defi
Hypotheticam propositionem.
Ex his etiam intelligi datur, quot
modis Terminus aliquis possit esse alterius
termini praedicatum, hoc est genus, attributum
reciprocum, accidens naturale seu praesumtivum,
accidens plerumque, contingens aut rarum.
Attributum disjunctivum possumus referre
quidem unus Terminus alteri termino
cognitione prior proprio.
quod omni et soli
eo esse destructum, sed infinita
celeritate moveri, ut resistat
iis quae ab omni
parte ingredi
nec tamen
in ipsa agere aliter seu ea
enim est quasi praepositionis contractio.
Hoc intelligendum de simplici obliqui
tate, est enim et composita, cum
terminus unus alteri jungitur, interventu
integrae prop Enuntiationis. Ut Circulus
figura plana cujus omnia extr
aliquo puncto. Ubi patet
competere in recto, at puncta
in obliquo
potius circulum in obliquo copulari
figuram. Dicitur enim extrema
et in analysi, perinde est, ac
diceremus: Circulus est figura pl
Ejusdem figurae planae extrema aequidi
stant ab aliquo puncto.
At si dicas
Circulus est figura plana extremorum aequi
distantium erit simplex obliquitas. Si jam
dicas: Circulus est figura plana
extremorum aequidistantium ab aliquo
ingredietur per obliquitatem obliqui
tatis. Sed hoc persequi hujus loci
Ex his intelligitur Thema tractare
positiones exhibere, quas ingreditur
hoc Thema et ideo rerum rem pendere
propositionum varietate probe constitu
ita enim ordine fieri possunt omnes
ropositiones
possibiles vel saltem
ostendi eorum series, ut deligantur
optima quaeque. Illud tantum observandum
multa diverso modo expressa coincidere, ut
circulus est figura cujus extrema etc. et circulus
est figura extremorum. Sed constituta analysi
Similiter Thema complexum investiga
tractatur per Syllogismos quos ingreditur
et quidem absolutos vel Hypotheticos
per modum conclusionis vel praemiss
Conclusionis gratia notandum
est aliam
esse viam magis compendiosam et realem
sed si haberetur lingua philosophica
fit quae perficitur
est vel Terminus, vel Propositio vel Argu
Sed missis duobus
postremis, consideremus Terminum et
quae formari possint propositione
autem propositiones vel absolutae vel
Hypotheticae,
hypothetica composita
considerandum est tantum quas ille ingre
diatur propositiones absolutas item
vel necessariae vel contingentes.
Et in absoluta
Terminus est vel
ctum vel praedicatum
s est subjectum quaeruntur ejus
Attributa sunt vel omni competentia
et tunc
vel raro; nam alioqui si indifferens sit
memorari operae pretium
Rursus attributa
per se, vel
Argumentatio, vel Discursus.
propositionem. Ex
per accidens.
competunt vel
Attributum est vel latius vel reciprocum
Termino sive Subjecto vel denique angustius
si non in recto saltem in
Materiam
et Motu
tinere
in se aliquid imaginarii, ex eo
intelligi potest, quod de iis diversae
hypotheses contradictoriae fieri
possunt, quae tamen omnes per
ecte satisfaciunt phaenomenis,
ita ut nulla possit nota ratio
excogitari definiendi utra sit
tamen in
realibus, omnis
veritas accurate inveniri et
demonstrari possit. Ita de motu
aliquid alibi ostendi, non posse
definiri in quo sit subjecto;
et de materia non potest dici,
utrum sit
Exempli causa dici non potest
an locus sit vacuus an
perfecte fluida plenus;
nihil enim interest. Item
quis fingat partem esse sublatam
, reliquae in ejus locum
succedent; ab omnibus partibus
quod cum sit indefinitum, in
extremis ejus quae nulla sunt
non potest intelligi aliquod
vacuari in locum spatii
destructum deseruit.
Itaque omnia erunt ut
ante.
Deum conservare locum
magnam suarum
creberrimae sint praepositiones
cum tamen
in sermone, litera vero
pronuntiatu difficillima, ita ut ea plane careant Sinenses.
Verus character
univers[al]is aut Lingua rationalis nulla indiget
nisi simplicissimorum,
nec dictionario, sed quivis
pro arbitrio formare potest, et nihilominus intelligetur
Wilkinsio variae sunt radices, ut lux
rex, cum
tamen philosophice loquendo si lux calor est radix, rex
non possi
esse radix
id est rigam
radix. Cum enim rex sit Ens regens,
(sive lineam bene ductam) faciens
ens calefaciens) ad calorem,
Hinc non recte ait (part.
interdum actionem,
ergo riga erit radix non rex.
3. cap. 1.
ut ligatio,
interdum esse nomen
nomen neutrum ut calor,
ligationis radix sit
riga. Nec refert an ista in latina lingua extent, ipse enim linguam
ut rex,
refert ad
sed longe aliter esse ostendimus,
ut adverbia
verba, ut praepositiones ad
interdum personae attributum
de Analysi
Theologos libri habentur
Fidei, qualis
extat
Societatis Jesu,
Gregorii de
Theologi Parisini.
Mirandum est itaque
apud philosophos nullum nihil haberi de
Analysi veritatis,
libri Analyticorum
Aristotelis sive posteriores sive priores
nihil minus
quam analysin sive principia
humanorum
judiciorum continent.
Scholastici quoque nonnulli de Primo Cognito
potius argutari more suo, quam qua
sint prima
aliae cognitiones deriventur monstrare
voluere, nam si hoc praestitissent, dedissent
nobis philosophiam ex
morem exacta. Et viri ingeniosi qui
inquirenda veritate,
, multa quidem ele
elegantia et utilia
exoterico
quodam tractandi modo, disserunt de humanis
affectibus et praejudiciis infantiae, sed cum
id agitur ut certa judicandi principia
ubstituantur,
revocant ad
et nos tandem
sit, quae clare
et distincte percipimus
regula quamdiu non
modus dis
et distinctum
usum habet ea
habetur criterion
satis novisse
quid clarum
sit. Quod parum non
hanc maxime
video illos ipsos qui regulam
celebrant; nam quaedam
distinctissime sibi percipere visa sunt, quae
falsa esse compertum habemus et quae
ipsi omni conatu
eadem mentis prae oculis videre vellent, quae
trare non possent, coacti sunt monere, ut
eadem quae ipsi meditarentur diu.
Callide profecto, nam certum est consuetudine
consid cogitandi
quaedam nobis ita familiaria
vel mutato
Idque inprimis succedit
nobis clara videantur.
scribendi ratione
quadam simplicitatis
non sine
specie proponuntur.
fucata artificiose
Et cum denique ad experientiam internam
iisdem principiis
objectiones declinare et onere probandi
idearum provocant
naturali judicio
et ad plausum facta,
et evidentiae
a celebri autore
eximere conantur.
in his,
non magnum
physicae arcanum in hoc uno
calorem et frigus sonos
consistit artificio, ut calor calorem, frigus calorem et
qualitates quasdam
pro tactu; sapores pro gustu; odores
pro olfactu; sonos pro auditu; colores pro visu) revocemus
ad distinctas quae eas comitantur, quae sunt motus, resisten
tia consistentia, magnitudo numerus, Magnitudo, figura,
motus, consistentia, ex quibus duae postremae proprie physi
qualitates distinctas semper comitari quasdam confusas
exempli gratia omnem colorem oriri ex radio refracto
non vero ex reflexo) item et, si ope distinctarum
qualitatum definite totam corporum naturam explicare
possimus, ita ut demonstrare queamus, ipsa
magnitudinis figurae et motus; eo ipso jam ne
etiam qualitates confusas ex tali structura
icet qualitates confusas ex ipsis aliter
non possimus,
quia qualitatum confusarum nulla datur
nec proinde de illis demonstratio.
ergo nos omnia
posse explicare
ndam qualitatum ad determinandam naturam corporum
causis demonstrare reliquos affectus, seu caeteras qua
invenietur per
quid realis et distincti qualitatibus
reliquum enim quod explicari
illa ipsa apparentia
confusis insit,
equit, ut ex. g.
quam flavedinem
quomodo ex eo in quo
flavedinem
Modi ejusdem figurae distingui possunt
in primarios et secundarios. Primarii
quuntur; secundarii qui omnino. Et
ex primariis
secundarii rursus consequuntur duobus
modis
uno ex particulari praemissa ad
universalem praemissam, altero ex
universali conclusione ad particula
rem conclusionem. Prior modus
dat modos jam inventos,
uno ex praemissa ad praemissam,
. Modus ex praemissa ad prae
missam est a particulari ad
universale,
nam quod ex particular
sequitur enuntiatione
multo magis
sequetur ex universali. Modus a con
clusione ad conclusionem, est
magis seu facilius
ex eo multo
prima figura nihil
in secunda
EIO sequitur EAO,
ex Festino
hinc in tertia
tertia ex Datisi fit Darapti. S e
ex EIO fit EAO. Hinc in prima
ex Ferio fit Celaro, in secunda ex Festino
fit Cesaro, in tertia ex Ferison fit iterum
Felapton, in quarta ex Fedilom fit Fegano.
esse secundarios modos primae
Et primam speciem secundariorum
aliquot, nempe
rbari, Camestros,
Celaro.
ex AAA fit AAI, ita in prima
prima ex Celarent fit Celaro,
in secunda ex Cesare fit Cesaro.
secunda ex Camestres fit Camestros,
in quarta ex Cadere fit Cadero.
secundarii ratione posteriore collect
colliguntur et priore
excepto
uno modo quartae Cadero.
Calmentes ADC ECB
amestres ADC
EBC EBD
principiis meditantes aliorum potius exempla
quam rerum naturam sequi, et praejudicia
etiam cum id maxime profitentur, non satis evitare; per me
omnia Quoniam igitur
quibus utamur in vivendo, ante omnia
cognoscere debemus quid sit veritas, seu
quibus criteriis verum a falso dignoscatur.
Constituendae sunt primae Veritates quaedam,
vel nequeant cognosci. Fateor autem assumenda
esse principia quaedam sine probatione, alioqui
sed admonitione expressa, diserta, quemadmodum fit a
Geometris, qui axiomata quaedam assumunt, ut sciant
omnes quae ipsi demonstrant sequent
ia autem probando in infinitum iri
non potest, consequens est aliqua sine probatione
tacita quadam obreptione, dissimulando hanc
indigentiam nostram, quemadmodum fere solent
philosophi, sed diserte admonendo quibusnam
velut Hypothesibus Asser Assertionibus primis
exemplo Geometrarum, qui ut suam
bonam fidem testentur, statim ab initio admonen
profitentur, quibusnam Axiomatibus assumtis sint
usuri, ut sciant omnes sequentia saltem ex
esse demonstrata.
his positis hypothetice
Ante omnia assumo Enuntiationem
rei sit (hoc est affirmationem
aut negationem) aut veram aut falsam esse.
Et quidem si vera sit affirmatio falsam
esse negationem, si vera sit negatio
firmationem. Quod verum
esse negetur, falsum esse; quod falsum esse
negetur, verum esse. Quod negetur affirmari,
aut affirmetur
negari, id negari; quod negetur negari affirmari affirmetur et quod
Similiter quod falsum esse verum sit, aut
verum esse falsum sit id falsum ess
e; quod verum esse verum sit,
verum esse
verum esse.
et quod falsum esse falsum sit
Quae omnia sub uno nomine
Cum animadverterem plerosque omnes de
iber rationum
vel cum aliter non licet hypothesi nixas), sive ver
ex sensu cognitis ductas, comprehendat. Sed neutrum ego
sperandum arbitror, in tanta humanarum
opinionum varietate, nisi utamur Methodo
cujus hic Elementa tradentur, quae omnes controversias
e medio tollit, efficitque ut in rebus etiam a sensu et figura
remotissimis, calculo quodam irrefragabili proceder
possimus. Ita fiet imposterum in omnibus disciplinis
dudum factum est
quod in Geometria ut ingeniosi homines famam non
evertendis majorum traditis, sed augendis eorum inventis
quaerere cogantur,
quod jam supra admonui nostra
quaecunque in humanam cogitationem cadunt locum
saepe eadem res ob usum respectumque
multiplicem ad varia loca alia, sed
alioqui saepe
nando tantum
magno reipublicae
examinatarumque publice
ac sedem
Quaeri saepe potest, quo loco
collocanda sit propositio
quae plures notiones involvit,
an ad
indebiti, non si contra Macedonianum),
quaeritur ad utrum titulum
et retulerim ego ad Vellejanum
quia ejus ope decidi possunt quaestio
Macedonianum, quod sic ostendo:
Si quaestio aliqua decisa sit pro Mace
doniano, hinc concludere possumus eam
similiter decidendam pro
Vellejano, argumento a minori ad
majus. Non vero procedit Argumen
tum nisi negative a Vellejano ad Ma
cedonianum, quod illi scilicet non conc
essum, id multo minus huic. Sed decisio
nes negativae ideo minoris faciendae
quam positivae, quia per se patet ne
gandum
quod probari non potest
Mihi si dicendum quod res est statum humana
cognitionis consideranti in mentem venit exercitus, in
fugam conjecti, vel praedae causa per agros palantis, a quo
nulla signa nulli ordines servantur; vel, ut aptiori
similitudine utar; eruditionis hodiernae apparatus, videtur
comparari posse tabernae amplissimae, omnigena mercium
varietate instructae, sed plane eversae et perturbatae, omnibus
inter se confusis, nullis accedentibus numeris literisve
indicibus, nullo inventario, nullis rationum libris, unde
majorem massam conficient res collectae, tanto minus
usui erunt. Itaque non tantum novis mercibus undique
convectandis, sed et his quae habentur rite ordinandis opera
danda est, talisque eligendus ordo, ut nova supplementa
semper imposterum locum suum certum inveniant, nec
priora omnia ob pristina semper ob accessiones quotidianas
turbari immutarique indies necesse sit, quod parum diligentibus
sed parum judiciosis patribus familias usu venire solet,
qui nunquam sibi satisfacientes, singulis noctibus rerum
suarum familiarium faciem statumque mutare deliberant.
Idem in scientiis usu venire videtur, ubi perpetua
reformandi innovandique libidine prurimus, nec tamen
Nec parum turbat infinita
librorum moles eadem reciprocantium moles, de qua latius
dicendi locus erit.
Duobus ergo nobis opus est, ut ex
s ac fidelissimis indicibus instructo, et libro
omnem Naturae et vitae artisque, et quicquid sensu et relatione
constat dignum memoratu vel contineat, vel indicet, at
promtis quidem, sed
relata ad objectum.
est quam cogitatio
Ejus enim cognitionem aliquam
habere dicimur, de quo cogitamus. Neque enim tantum
quaestionum. Et qui Mentem habet multis imaginibus
instructam, is jam illo provectior est,
et qui quaestiones plurimas agitari intellexit
doctior est eo qui ne quidem novit dubitare et quaerere.
Et si cui caeco Deus subito ingeneraret coloris
ideam, is quidem non esset ab
experientia instructior
caeteris, nesciret enim tale quid esse in rerum natur
attamen imaginationem haberet ditiorem. Interi
m qui
instructior est ab imaginibus et quaestionibu
caeteris paribus
quae aliquid distincti conceptus continent, quod sempe
faciunt id praestant ut saltem cognoscamus possi
bilitates,
et quae ab experimentis natae
sunt praeterea ostendunt quid actu sit in rerum
Quaestionum vero cognitio
saltem facit ut judicemus quaenam per se sint
veritates de quibus dubitare licet, per se notae
non sunt. Et ubi dubitatio cum aliqua inquisitione
conjuncta est statim occurrunt menti aliquae alteru
trius hypotheseos cons
uentiae adeoque Hypotheti
Etsi autem objectum semper non nato caecis
Videndum jam est, quaenam illa sint, quae
vere negari affirmari negarique possint, unde
et contradictoria eorum falsa esse intelligatur.
Sunt autem verarum propositionum primae
A est A; non A est non A;
est propositio L, sequitur quod vera est propositio
Et quamvis coccysmus inutilis in his enuntiationibus
esse videatur, levi tamen mutatione utilia
est tripedale, manifestum est unumquodque tantum (nunc)
partem esse Minorem Toto; posita hac definitione:
Minus est quod parti alterius (majoris) aequale est.
Demonstratio ita absolvitur: Pars est aequalis
parti totius (nempe sibi, per axioma identicum),
quod parti totius aequale est id toto minus est
(per definitionem minoris), ergo pars toto minor
est. Quod erat demonstrandum. Similiter ope
propositionis identicae demonstratur subalternatio,
seu collectio particularis ex universali. Omne A est B,
ergo quoddam A est B. Collectio talis est:
Quae etsi non sint hujus loci, tamen exempli causa
affero, ut appareat, identicas quoque suum usum habere.
Nullamque veritatem, utcunque tenuis esse videatur,
plane sterilem esse.
cas esse fundamenta caeterarum
mox apparebit.
identicae propositiones
omnium primae sunt, omnisque probationis incapaces, adeo, nihil e
in his
Porro ut
nihil enim utique reperiri potest, quod medii
instar aliquid secum ipso connectat; ita
per consequentiam verae sunt, virtualiter identicae,
quae scilicet per analysin terminorum (si
formales sive expressas reducuntur. Manifestumque
est omnes propositiones necessarias, sive
aeternae veritatis esse virtualiter identicas,
quippe quae ex solis ideis sive definitionibus
(hoc est terminorum resolutione) demonstrari
contradictionem, et cum identica aliqua sive prima
Generaliter omnis propositio vera
non est) potest probari a priori, ope Axiomatum,
aliqua esse connexio realis inter praedicatum et
subjectum, ita ut notio vel idea praedicati in propositione quacunque ut
seu B vere praedicatur de A:) utique B insit ipsi A, seu notio ejus
in notione ipsius A aliquo modo contineatur, idque vel
A est
primas veritates revocari possunt, ita
utrinque eodem modo se habere ponantur, nulla
absoluta necessitate in propositionibus aeternae
veritatis, vel certitudine quadam ex hypothesi decret
supposito decreto substantiae liberae pendente,
in contingentibus, quod decretum nunquam omnimode
arbitrarium et sine ratione est et rationis expers est,
sed semper aliqua ejus ratio reddi potest, quae
ipsa ex notionum analysi (si ea semper in humana
potestate esset) reddi potest inveniri posset,
certe omnisciam, omniaque a priori ex ipsis ideis suisque decretis
videntem, non fugit. Habemus ergo omnes
veritates etiam maxime contingentes probationem
a priori seu rationem aliquam cur conti
sint potius, quam non sint habere. Atque
hoc ipsum est quod vulgo dicunt, nihil
esse fieri sine causa, seu nihil esse sin
cujus rati seu nihil esse sine ratione.
Haec tamen ratio in contin utcunque fortis sit
esset (quanquam qualiscunque sufficiat ad
majorem in alterutram partem inclinationem)
etsi certitudinem in praesciente
constituat, necessitatem tamen in re non
ponit, neque contingentiam tollit, quia contrarium
nullamque implicat contradictionem, alioqui
quod contingens esse supposuimus, necessarium
potius seu aeternae veritatis foret.
Hoc autem Axioma, Qu
Quod semper quoties contingit
et foecundissima censendum est totius humanae
cognitionis, eique magna pars Metaphysicae
physicae, ac moralis scientiae inaedificat
ex creaturis
quin et sine ipso nec existentia
demonstrari, neque a causis ad effecta argumentatio
institui, neque in rebus civilibus quicquam concludi
potest. Adeo ut quicquid non mathematicae
necessitatis est (quemadmodum formae Logicae et
veritates numerorum), id omnino hinc sit petendum.
Exempli causa Archimedes vel quisquis est autor
libri De aequiponderantibus assumit duo pondera
sita, esse in aequilibrio. Quod corollarium est
tantum hujus nostri Axiomatis, cum enim omnia
fingi potest, cur in alterutram potius partem
libra inclinetur. Hoc autem assumto caetera
jam mathematica necessitate ab Archimede
demonstrantur.
(inclinans tamen, non vero
necessitans)
supposito syllogismo primae figurae
prima veritate pugnare. Unde et Scholastici
ex terminis posse demonstrari, opposito quippe
notarunt veritates quae sunt magis
absolutae seu metaphysicae necessitatis
ut appareat oppositum implicare
contradictionem involvente
Itaque quod Hippocrates de corpore Humano dixit, de
ipso universo verum est, omnia conspirantia et sympathetica
nullae dantur praedicationes absolute extrinsecae
dantur denominationes absolute extrinsecae.
sequitur etiam in Metaphysico rigore,
omnes substantiarum operationes, actiones passionesque esse
Tolluntur ex his difficultates de Praedestinatione, et de Causa Mali.
Intelligi enim potest Deum non decernere, utrum Judas
praeferenda. Hoc etiam aliqui vete Vidit hoc etiam Hugo a S.
Victore, qui quaerenti cur Deus Jacobum dilexerit, Esavum
Esavum, nihil aliud respondit quam quia Jacob non est Esau.
Nempe in notione individuali perfecta substantiae individualis
a Deo consideratae, ante omne existendi decretum actuale,
jam inest an peccatura sit quicquid ei eventurum est imo tota series
rerum, cujus partem facit. Itaque non quaeratur
quaeratur an Adamus sit peccaturus, sed an Adamus peccaturus
in harum notione et contingentia involvuntur, neque enim dubium est quin
inter substantias universales
decrevit atque ideo nihil hinc libertati officitur. Et notio
Adami possibilis etiam decreta liberae voluntatis divinae etiam sumta ut possibilia
etiam sumta ut possibilia sub ratione continet sub ratione
certis quibusdam decretis liberis
sumtis innititur. Et quemadmodum nulla linea; ex quibus caetera
consequuntur.. Et quemadmodum. Nam quemadmodum nulla linea
duci potest, utcunque temeraria manu, quae non Geometrica
omnibus suis punctis communem; ita
nulla est series rerum possibilis, nullaque ratio creandi mundu
fingi potest, quae non certis quibusdam tam perturbata,
icet ut lineae ita et series aliae plus aliis habeant et
perfectionis minoreque apparatu ampliora praestent
Ex his etiam apparet causam mali non esse a Deo,
sed ab essentiis rerum objectivis, sed ab essentiali
limitatione creaturarum, quae ante omnem lapsum
peccato originali proportione respondet,
sive ab
imperfectione originali ante omnem lapsum, quemadmodu
velocitatem, si major sit corporis moles sive inertia
Ex notione Substantiae individualis, sequitur
etiam in Metaphysico rigore, omnes substantiarum
operationes, actiones passionesque esse spontaneas, exceptaque
creaturarum a Deo dependentia, nullum intelligi
posse substantiarum influxum realem in se invicem, cum
quicquid cuique evenit ex ejus substantia et natura ac
notione profluat, etiamsi caetera alia pro nullis haberentur
abesse fingerentur, unaquaeque enim universum exprimit.
ratio quae mutationem distinctius cujus expressio distinctior
est agere, cujus confusior pati judicatur, Eaque res censetur
potest ipso solido quiescente, et certis
intelligere potest eadem evenire, si solido quiescente certi motus aequivalentes