DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
solent magno
qui totum
sibi vindicabit
in Physica Cartesiana
prope pulcherrimum
nec sublatis virtutum
Ferrarius, cujus vitam
reliquit Cardanus,
fuit Cartesius, ut
a viris doctis dudum notatum
est, et ex epistolis nimium
quantum apparet, immodicus
aliorum et famae cupiditate ab artificiis
artificiis non abstinens, quae parum generosa
generosa videri possunt.
ideo negare ausim, Cartesium in eadem incidere
Explicationem L
Cartesio
major librorum
quam ipse videri volebat: hoc stylus et res
in rem suam vertit
aliorum cogitata,
quod vellem non dissimulasset,
eaque res ipsi in Suecia cum eruditis concertationes peperit.
et fluxam per se rerum materialium
Leucippi aut Democriti
in vase giratae motum in centrum
rem explicat.
per aquae
Fatetur ipse in Epistolis familiaribus
in scriptis, quae ipse edidit, longe abest a tali confessione
primum invenisse Willebrordum
Isaacus Vossius patefecit, quanquam non
in Epistolis
sibi lectum,
a se habet ad praesentia ut memoria
ad praeterita; seu conscientia est memoria
um actionum memoria. Cartesius
vult ideo nulli demonstrationi posse fidi, quia
omnis demonstratio memoria praecede
ntium propositionum indiget; in qua
nos potentia alicujus mali genii fortasse falli
posset. Sed eadem si hucusque producimus
de praesentibus fidere non licet, semper
involvitur memoria, cum nihil sit
absolute loquendo praesens praeter momentum.
Memoriam in demonstrando sublevant
scripturae seu notae, nullum autem
randis fallat nihil melius firmat quam
successus seu eventus, in quem denique
certitudinis nostrae fiducia resolvi
tur, nec aliter somnium va
dubitandi titulos, etiam conscientiae nostrae
se bien
des Cartes
Autor objectionum septimarum Meditatio
tare, hoc est se intelligere, velle, imaginari,
sentire, et sic cogitare, ut suam illam cogitationem
actu reflexo intueatur, et consideret, adeoque
cogitet sive sciat, et consideret se cogitare
(quod vere est esse conscium, et actus alicujus ha
bere conscientiam), id vero esse proprium facul
tatis aut rei quae posita sit supra materiam,
quaeque sit plane spiritualis, eoque pacto se esse
Mentem se spiritum, dicet quod nondum
dixit, et quod debuit dicere, et quod expecta
rientem, inani conatu, volui suggerere;
dicet inquam boni aliquid, sed novi nihil,
cum illud nos a nostris olim praeceptoribus accep
erimus, et illi a suis, et jam atque opinor alii ab
aliis jam inde ab Adamo.... Si vero dicat inte
lligere, velle, imaginari, sentire, hoc est cogitare
sic esse propria Mentis, ut nulla prorsus animalia
praeter hominem cogitent, nulla imaginentur,
sentiant, videant, audiant, novi dicet aliquid
sed nihil boni.
Respondet Cartesius: Hallucinari eum
ait non sufficere quod substantia aliqua sit cogitans,
ut sit posita supra materiam, et plane spiritu
insuper requiri ut actu reflexo cogitet se
cogitare, sive habeat cogitationis suae conscien
tiam... Neque enim talis consideratio vel
reflexio requiritur ut substantia cogitans
sit posita supra materiam. Etenim prima
quaevis cogitatio per quam aliquid animadve
rtimus, non magis differt a secunda per quam
animadvertimus nos istud prius animadvertisse,
quam haec a tertia per quam advertimus
nos advertisse, nec ulla vel minima ratio
afferri potest, si prima concedatur rei corporeae,
cur non et secunda. Et periculosus est hic error
tollendo enim veram et maxime intelligibilem
nempe hae cogitent, illae non
Cartesius Princip. part. 1. art. 28 nullas inquit, unquam rationes circa res naturales
a fine quem Deus aut natura in iis faciendis sibi proposuit desumemus, quia
non tantum nobis debemus arrogare ut consiliorum ejus participes esse putemus.
ratione nisi argumentis a fine sumtis demonstrari possunt. A r t
perceptae assensio praebeatur.
Deus et angeli non possint non amplecti veritatem, nec ideo minus libere
et laudabiliter agant. Videtur hic error haustus ex Jesuitarum Scholis. Explicat
aliquod malum impediendi nec tamen impediat ipsum dicimus esse
ejus causam; ita etiam quia potuisset Deus efficere ut nunquam fallere
mur, ideo errorum nostrorum causa esse putandus. Potestas enim
quam homines habent uni in alios ad hoc est instituta, ut ipsa
utantur ad homines a malis revocandos, ea autem quam Deus habet
in omnes, est quam maxime absoluta et libera.
defendere absolutum quoddam decretum, et Deo tribuere jus in
omnia ex sola omnipotentia, quemadmodum et Hobbes facit; ita ut
tyrannus ideo tantum culpandus sit, quia a superiore puniri potest;
Deo autem impune (absit verbo blasphemia) liceat esse tyranno,
quia neminem habet quem metuat. Si voluisset fines rerum
cum Platone et Aristotele inspicere, intellexisset Deum non absoluto
decreto, sed optimo modo, et secundum fines quosdam fine quodam
proposito omnia agere: ideoque non potentiam tantum ejus, sed et
ipsam justitiam sive sapientiam et caritatem qua omnes creaturas
rationales complectitur, in causa esse cur ita egerit quemadmodum
egit. Quin ipse melius philosophatur in meditatione 4.
ntum thesi tuae contrarium. Tu vero respondes ad concludendum
te ad respondendum teneri. Pari jure poteris quidvis tueri. Mihi
hoc esse effugium hominis vera animi sensa artificiose celantis Nicodemica
prudentia.
infinitum, et in artic. 41 metuebat ne Stoicae fatalitatis patronus
haberetur
Parte 2. Princip. artic. 9. inquit: quamvis forte nonnulli aliud
dicant, non tamen ipsos aliud ea de re percipere, sed cum substantiam
ab extensione aut quantitate distinguunt, vel nihil per nomen
substantiae intelligunt, vel confusam tantum substantiae incorporeae
ideam habent, quam falso tribuunt corporeae, hujusque substantiae
corporeae veram ideam extensioni relinquunt, quam tamen accidens vocant
atque ita plane aliud efferunt verbis quam mente comprehendant.
Hinc sequitur eos omnes qui hactenus dixere accidentia panis remanere in Euchar
istia idem sensisse cum Lutheranis, etsi aliter loquerentur
s. Haec si ita sint periit Anatomicis consideratio de usu partium. Peri
etiam theologia naturalis; neque enim praemia ac poenae post mortem naturali
mentem suam
Medit. 4.
ubi Indifferentiam
ait esse infimum
libertatis gradum
. Sed quae
his nonnihil pugnare
videntur. Indiffe
rentia autem nulla
videtur esse in rebu
fines habere. Hinc patet indefiniti nomen tantum eludendi causa
ab eo fuisse introductum
quasdam materiae particulas
rte 2. Principiorum artic. 34. subdividi materiam quasdam materiae
nullam cogitatione determinare possimus tam exiguam, quin
intelligamus ipsam in alias adhuc minores reapse esse divisam.
Hinc sequitur corpus divisum esse in omnes partes in quas dividi potest,
sive in minimas, id est in puncta. Id est non poterunt duo puncta
assignari quae maneant simul. Nam si duo puncta maneant simul, utique
cum duo sint, subs distantiam habebunt, adeoque portio ista materiae
adhuc erit divisibilis in partes minores, adeoque reapse divis
Omnino, inquit, parum refert
assumantur semina vel principia rerum, globuli scilicet aliaque id genus),
quia juxta leges naturae est mutandum. Et vix aliquid supponi potest
ex quo non idem effectus (quanquam fortasse operosius)
per easdem
naturae leges deduci possit. Cum enim illarum ope materia formas
omnes quarum est capax successive assumat, si formas istas ordine
consideremus tandem ad illam quae est hujus mundi poterimus pervenire
adeo ut hic nihil erroris ex falsa suppositione sit timendum. Haec
lateant, et vero in more positum est autori nostro vera animi sensa,
Nolo hic ejus
Haec ille.
cum odiosa videntur, obiter animis insinuare.
ergo: materiam omnes successive suscipere formas
quarum capax: Id est omnia possibilia aliquando aut alicubi exister
capax; alias quae possunt fingi; ipse satis diserte expli ostendat
, se de illis omnibus loqui quae fingi possunt; nam ideo recte
Haec jam sententia si vera est, nihil relinquit perfectioni rerum,
voluntati divinae ex infinitis possibilibus eligenti optima ac perfectissima
quam pulcherrime cohaereant, justitiaeque sint consentanea, sed
in perfectione metaphysica qualem fingit Spinosa, Cartesius autem
diserte explicare non ausus est, ut scilicet omnia possibilia producat
quid scilicet amplitudini ejus desit. Unde jam frustra de
providentia et justitia ratiocinamur. Possumus in eam ex infinitis
incidisse partem Mundi, in qua oportet justos esse infelices, et
impios florere. Nec vero ea de re queri debemus, quemadmodum
Denique Cartesius in respons. ad sextas objectiones num. 6. et 8. sibi persuadet
ergo necessitas voluntaria est, unde sequitur vel necessario egisse Deum
vel nihil esse necessarium; adeoque omnia omniaque a Dei arbitrio pendere, etiam
rationes bonitatis et justitiae. Unde sequitur nulli demonstrationi fidi
posse, ac denique imo nec virtuti, quia fortasse justum est, ut Deus puniat probos
cogor credere
intima Cartesii
sensa a Spinosae
opinionibus parum
sit corpus etiam praeteritos et praesentes
est nisi praesens status, etsi effectus sit
referens effectum. In
Sed in anima uterque
futuri praeteriti
ut praeteritus, futurus
praesens ut praesens;
non solum exprimitur per consequentiam, sed et repraesentatur.
ut futurus,
minusve est clarus plenusque pro animae
perfectione; idque quemadmodum in lineis
et trans ut transitus line in lineis suos gr
s habent. Nempe in omni linea curva
transitus est vel a puncto ad punctum; is
Quod si jam linea concipiatur ut
polygonum infinitorum laterum; con
seu statui
ato, seu quicquid a puncto dato non abest assignabi
ad simplices animas ut infinitum
finitum, seu ut finitum ad infin
infinite parvum.
Sed mens infinita
dato ad aliud punctum assignab
seu saltum.
per distantiam
infinite depressae infra mentem
cujus saltus est
in distantias omnes
tamen ubi mera est continu
majus et minus non posse
species assignari, adeoque
quantamcumque distantiam
cum [oscula] numeris seu discreto
sit manifestum.
utique pro transitu
possumus considerare
praesentem quidem
seu progressu in linea
atum designat, non
tamen mutationem. Si conjungamus tantum
duo puncta, exprimetur directio
seu quae sit tangens lineae; si tria puncta
conjungamus, habetur non tantum directio,
sed et flexus, seu mutatio directionis;
adeoque habetur circulus osculans. Si conjun
gamus puncta quatuor, habebitur curv
et ita porro. Sed
osculum secundi gradus;
his omnibus nondum exprimitur plena
lineae, quae omnia
oscula simul involvit; exprimitque
statui
gradui mutationis in motu puncti. Et
Anima infimi gradus respondet directioni,
secundi gradus osculo primo, anima
gradus osculo secundo; ani et ita
porro. Sed mens respondet osculo
infiniti gradus;
est exprimit inte
gram lineae curvedinem in puncto
Sunt quaedam in his Palla
vicini quae non satisfaciunt.
aliter prolatum contradictio
nis principium nihil novi
dare, sed si per ecthesin
quandam applicetur rebus,
ut Omne A est A; unumq
sibi ipsi aequale vel
simile est, et his
icit aliquid, quemadmodum
multa de demonstrationibus
disserentes, raro ad ipsasmet
conficiendas perveniunt.
Pallavicinus non sunt inde
monstrabilia, s
ed fluunt
a enim propositio
ad identicas resolubilis, s
causa vel ratione fi
posse vel asseri debere.
et quartum non minus
quam quintum ad mora
lem certitudinem pertinet.
Imo tertium paulo est incertius
et vix excedit praesumtionem.
Sextum quoque ad moralem
certitudinem non assurgit
in similibus
effectorum agmen quod antehac semper
a certa quada
specie propinquarum causarum
duntaxat prodire vidimus, imposterum quoq
intra moralis, quod ajunt, evidentiae fines
concluditur.
id ipsum causae imposterum
ficient, atque in praesentia efficiunt, qu
ab iisdem vel a maxime similibus
usis antea effectum novimus.
pariter evidentia morali contentum
omnis practica ratiocinatio innititur.
Huic sexto generali
in singulis
probabilitas emergit, quae fallax utique, sed
vera est, nimirum:
u n
Pallavicinus (postea
Bono quemadmodum ipse in
lib. 2. de
circumstantiis plerumque contingere consuevit.
Analogum aliquid in omni intelligo animali,
et ut verbo
dicam in omni
Infinitae autem
componitur ex illis materia,
substantiae seu
creaturae in qualibet materiae particula;
substantia vera
partibus, sed tanquam ex principiis constitutivi
seu requisitis immediatis
orsus ut puncta
continui essentiam ingrediuntur
non tamen ut partes; neque enim pars est, nisi
ti homogeneum est, sed substantia materi
seu corpori homogenea non est; non magis quam lineae
illa seu vis primitiva, ex qua sequitur
series operationum
osci potest series, seu omnia omnes ejus status
praeteriti et futuri.
et cognosci potest ex statu ejus etiam status aliarum
Omnes operationes substantiarum
Diversarum substantiarum series perfect
consentiunt
secundum modum suu
consensu consistit unio animae et corporis, itemque id
Quo perfectior substantia est, eo distinctius exprimit universum
Corpus non est substantia, sed
aggregatum substantiarum.
Jam vero ubi non est subs Constat enim ex pluribus realiter
strues lignorum, congeries lapidum, grex,
natant pisces; et unumquodque corpus actu divisum est in plura
corpora contenta
Jam non dantur substantiae, ubi non datur substantia,
nec dantur numeri, nisi sint unitates, itaque necesse e
praeter corpora dari substantias quasdam vere
indivisibiles quibus corpor quarum aggregatis corpora
Error philosophorum materialium in eo est
uod agnita necessitate unitatis, seu substantiae vere
substantiam in materia quaesivere, quasi corpus
ullum dari posset, quod revera esset una substantia
aque ad atomos confugere
Cum tamen omne
corpus constet ex diversis substantiis,
in atomis reddi non potest.
Praeterquam quod ratio indivisibilitatis
Itaque cum omne corpus sit massa seu aggregatum
plurium corporum; nullum corpus est substantia;
et proinde substantia extra corpoream naturam quaerenda est.
indivisibile, adeoque ingenerabile et incorruptibile, quod
subjectum Actionis et passionis; et ut ver
dicam, id ipsum quod intelligo cum dico Ego
moy), quod subsistit, etsi corpore meo per parte
sublato
uti certe corpus in perpetuo
fluxu est,
Nulla assignari potest pars corporis mei quae
ad subsistentiam mei necessaria sit, nunquam tamen
ego sum sine aliqua materiae parte unita
percipimus tanquam
oblato vultum ejus
aquae labentis
cur unius
percipimus, singulorumque
vultus, sed confuse.
Et cum
quam alterius; et,
Distincta itaque
perceptio est.
subjectum attributorum,
perceptio fit, dum aliquid
rebus attribuimus, nos enim
si nullius, utique
nihil audiremus; confusa tamen haec
scimus esse
tanquam substantias quasdam
fit cum aliquo
longinquo audimus, multorum quidem
strepitum audimus, nam non est ratio
Alioqui cum oculos in turbam conjicimus
singulos homines
cujus partes
distincta perceptio
sine affirmatione
Hoc interest
modum quo
punctis, et quo
substantiis quae in ea
sunt, quod punctorum numerus non est determin
infinitus sit tamen
numerus etsi
est certus ac determinatus,
nascitur enim ex actuali
divisione materiae
non ex possibili tantum. Neque enim materia
divisa est omnibus modis possibilibus, sed certis
quibusdam proportionibus servatis, ut Machina
inea non est aggregatum punctorum
Qui Atomos
viderunt partem
veritatis. Agnoverunt enim ad unum aliquid
indivisibile deveniendum
quod sit
errarunt,
unitatem in materia quaesiverunt,
credideruntque posse corpus dari
vere sit substantia
indivisibi
Considerandum an non debeat aliquid
Materia praeter substantias illas indivisibiles
est fundus seu locus;ita
quae per alios commode
cere possumus,
pretio potius
ndam alienam operam,
quam impendendam
quia tempus pretio
alioqui non
Divites possunt
Hic verus est usus
videri aliis longius
si sciant
maxime a rerum
quae contige
qui uno anno tantum varietat
gratae expertus est, quantum alius
decennio
, is annum pro decenni
habere potest. Sensus enim vi
Ut in
et a
itaque omnis laus praemium
est virtutis. Idem de honore
dici potest.
Praemia
constitui solent
fateor constitui solent
non nisi cuidam virtuti,
tametsi fortuna admix
nullum est; quia
hic voluntas facit. Praemium
igitur constitui et persolvi
potest his tantum
ad quae melius agenda
excitari homines possunt.
Corpus non est substantia sed aggregatum sub
pars semper aliam partem habeat in infinitum
Unde repugnat corpus esse unicam substantiam cum
corpora quorum quodlibet rursus infinitas substantias contine
quibus vera
aut corporis
Ergo praeter corpus necesse est dari substantiam quae
unitas, etenim si dantur plures substantiae, necesse
est quod una substantia detur. Vel quod idem est, si
Entia creata dantur, necesse est quod detur
Nequit enim intellig
unum ad quod necessario referatur multitudo.
Hinc nisi
corpora non forent realia, sed apparentiae tantum seu
Interim non ideo dicendum es
substantiam
indivisibilem ingredi compositionem corporis tanquam
partem, sed potius tanquam requisitum internum
essentiale
Sicut punctum licet non sit pars com
positiva lineae sed
heterogeneum quiddam, tamen
necessario requiritur ut linea sit et intelligatu
substantia indivisibilis in alias plures irresolubilis
permanens et constans subjectum mearum actionum
passionum, necesse est dari praeter corpus
Organicum substantiam
ntem toto genere diversam a natura corporis,
quod in continuo fluxu suarum partium positum, nunquam
Itaque in homine praeter corpus datur substantia aliqua
immortalis, quippe inepta in partes resolvi.
Porro unio animae cum corpore in homine consistit in pe
fectissimo illo consensu, quo
motuum series cogitationum
corporis Deus seriem cogitationum ex natura mentis sponte nascentium
immutet novasque in ea producat, sed potius ipsa anima ex suae
qui ex primis naturae legibus cum corporis motibus
conspirent. Unde fit ut evitabiliter et certissime unum
animae aut corporis modum aliorum corporum vel Animorum
modi consequantur. Neque aliud est operatio unius substantiae
in aliam quam actio unius substantiae quam vi consensus generalis conse
quitur actio alterius substantia
mentium libertas tollitur.
absoluta necessitas, quemadmodum S. Augustinus
et D. Thomas, aliique viri docti dudum agnovere. Deus
cognoscit res quales sunt, neque min Certe futurorum contingentium
etiam liberorum alterutrum fiet aut non determinata esset veritas
vel falsitas, etsi ignota fingeretur. Nihi Itaque De
praescientia, adeoque praeordinatio rerum libertatem non tollit.
Caeterum sciendum est Mentem non ab alio determinari
sed a seipsa, neque ullam esse Hypothesin quae magis quam
nostra faveat humanae libertati. Quoniam (ut ex
sequentibus patet) una substantia in aliam non influit,
adeoque Mens omnes suas operationes ex proprio suo fundo
educit, licet ita ordinata sit ejus natura ab initio ut operationes
ejus cum caeterarum rerum omnium operationibus conspirent.
Rerum mutationumque infinitae series ita sibi respondent
et tanta proportione connectuntur, ut quodlibet eorum
caeteris omnibus perfectissime consentiat et e converso.
et unus rei unius modus ita ordinem atque respectum
involvit ad singulos aliarum rerum modos, ut in qualibet
mo in unico unius rei modo Deus clare et distincte
videat universum veluti implicatum et inscriptum.
Unde cum unam rem aut unum modum rei percipio
semper confuse totum universum percipio
et quo
perfectius unam rem percipio, eo plures aliarum rerum
proprietates mihi inde innotescunt
Et ex hac rerum summa consonantia etiam totius
Universi Harmonia ac pulchritudo maxima oritur, quae
opificis vim et sapientiam nobis exhibet
Contra hanc propositionem nulla formata
fuit objectio. Sive quod praecedens dubium
et in ipsam redundaret, sive quod priore dubio
sublato rationi admodum consentanea videretur
posita x aequ. b
ajo esse
in quidvis, productum
Nam quia
erit nihilo aequale).
Θ). Est autem
bf · Θ, ut ostendimus; ergo
bc quod
idem est,
aequ. + cx + bf − fx. Rursus quia x aequ. b
Ergo aequalibus addendo aequalia, fiet +
Rursus quia
fx + bc aequ. cx + bf.
paulo ante
quod in Lemmate demonstrandum proponebatur
Hinc videtur probabile Bruta quae sunt valde nobis
Analoga, similiter et plantas quae brutis in multis respondent
non tantum [corporea] ratione verum etiam anima constar
e secundum quam brutum aut planta unica indivisibilis substantia
permanens suarum operationum subjectum ducatur. Quod quamvis imaginatione
omprehendi nequeat, mente tamen maxime intelligitur.
Hujusmodi autem animae nunquam pereunt, sed cum perire videntur
aliqua mixti corrupti parte inconspicua involutae remanent.
Pro multitudine lapidum
A, B, C debet prius intelligi lapis
A vel B vel C. At non idem est in anima quae cum aliis animabus
Et videtur aliquid difficultatis esse
in hac ratiocinatione. Dantur in universo aggregata substantiarum corpora
non constituit corpus.
go datur necessario aggregatum quod sit unica indivisibilis substantia. Etenim
tunc consequi legitime inferretur, si haec unitas intrinsece tanquam
pars hujusmodi aggregatum componeret. Nam hoc unum substantiale
non constituit intrinsece aggregatum, nec est portio aliqua, sed
omnino essentialiter diversum intelligitur. Quomodo igitur requiritur
ut subsistat hoc aggregatum?
e animarum aggregato corpus constitui; sed substantiarum.
Anima autem proprie et accurate loquendo non est substantia,
est forma substantialis seu forma primitiva inexistens substantiae,
primus actus, prima facultas activa. Porro cum
Vis autem argumenti in hoc consistit, quod corpus non est substantia
sed substantiae, seu substantiarum aggregatum. Ergo aut nulla
aggregatum constituat corpus, non tamen constituunt per
modum partis, quia pars semper toti homogenea est,
modo ut puncta non sunt partes linearum. Interim corp
organicum substantiarum in aliquo corpore aliqua
sunt partes
insunt multi pisces; et humor cujusque piscis rursus est quasi piscina
et ita porro in infinitum. Ubique igitur in materia sunt substantiae, ut in linea
datur portio materiae in qua non sint infinitae substantiae. Sed quemadmodu
non punctum est pars lineae, sed linea in qua est punctum, ita quoque
i possit animal esse partem materiae, uti piscis est pars piscinae, armentum gregis,
si animal
concipiatur ut res habens partes, id est ut corpus anima praeditum, divisibile,
destructibile; concedam esse partem materiae, cum omnis pars
materiae habeat partes; sed non concedam esse substantiam nequ
e rem indestructibilem; idem est de Homine. Nam si homo
sit ipsum Ego, neque dividi neque interire potest, nequ
pars est materiae homogenea; sin hominis appellatione
intelligatur id quod perit; homo erit pars materiae; illud ver
o indestructibile dicetur Anima, Mens, quod pars materiae non erit.
u m Non satis intelligo quomodo hujusmodi Dei prae
conciliari valeat. Hoc modo enim quicquid homo ageret,
necesssario [in]evitabili et velut fatali quadam ratione ageret.
Si in humana Mente non esset virtus quaedam se determinandi
a se ipsa, sed ab alio determinaretur, non profecto ad extra
Dei libertatem repraesentaret. Non est evidens hujusmodi
an vere detur in Deo haec praescientia respectu futurorum
liberorum. Nec videtur haec praescientia Dei necessaria, quid
obstat enim ita Deum humanas mentes libere
in manu consilioque suo constituisse, ut neque determinaverit
neque praesciverit eorum eventa libera.
Distinguendum est inter rerum series possibiles et actuales.
Deus ex infinitis possibilibus elegit seriem quandam universi
quam unaquaeque universi substantia suo quodam modo
exprimit ac repraesentat
constantem ex infinitis substantiis,
quarum unaquaeque infinitam actionum operationum seriem
actualium seriem, sequeretur eum causa non satis cognita
excipi a caeteris possunt actiones Mentium liberae, quandoquidem
quoniam
partem seriei rerum faciunt, magnamque cum caeteris
omnibus connexionem habent,
intelligi non possit.
ita ut unum sine alio perfecte
Et cum omnis series ordinata
involvat regulam continuandi seu legem progressionis, ideo
Deus qualibet parte seriei perspecta omnia praecedentia
et sequentia in ipsa videt
Probabile judico plantas
et bruta esse animata,
de ullo speciatim corpore
praeter humanum cujus
intimam experientiam
habeo non possum.
Interim illud affirmare
audeo inesse ipsis
corpora animata vel
animatis analoga
seu substantias
aggregatum substantiarum,
ergo aut nulla erit substan
tia aut alia quam corpus.
Et vel nihil substantialis
inerit corporibus adeoque corpora
erunt phaenomena tantum,
vel in corpore continen
tur substantiae indivisi
biles, quae non sint
amplius aggregata.
Utique autem substantiae
illae quarum aggregatum
corpus, vel si ita
loqui velit aliquis com
ponunt. Et si quis talia
velit partes appellare
per me licet. Geometrae
tamen iis tantum consti
tuentibus quae toti
homogenea sunt nomen
partis imponunt,
neque punctum appellare
solent lineae partem.
Discrimen est inter
ad puncta, et
corporis ad substan
tias. Nam in lineis
intelligibilibus
nulla est divisio deter
a, sed possibiles
indefinitae, in rebus