DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
Nam ut tutela, ita et institutio munus publicum
esse videtur.
sunt absentia bonorum animi. Jam absentia
bonorum animi,
est Quod si absentia
unius boni sit sine opposito malo et contra,
ambigi potest haec absentia bonum an malum
sine laetitia ac tristitia;
bonis aut malis artibus imbuta est.
Interea
si ea comparetur ipsi malo. Nam qui
etsi contrarium malum non substituat, nocere
Sed horum praecepta
sanitas, integritas, pudicitia, Robur,
Agilitas, Pulchritudo.
aut corruptio,, Debilitas,
Deformitas.
hoc loco non potest, sufficit esse eas ea quae
homines qua ex effectu agnosci Voluptatem
esse id quod homines per se quaerunt, nullius alterius
boni consideratio intercederet. Et quod
per se fugiunt, id esse dolorem.
Quod caput referri solet
ad actionem injuriarum illam quam realem
vocant.
constat.
Integritatem intelligo membrorum, sed
pudicitiam attentari, licet animo non corrupto.
(quam hoc loco in corpore intelligo nam animus a
crimine intactus esse potest) violatio; potest
autem violari corpus ejus etiam viduae, aut
alterius quae intacta non est, itaque pudicitiam
nominavi, non virginitatem.
Ex his omnibus similia fere praecepta
descendunt, quae generaliter huc redeunt:
Est et aliud praeceptum sive postulatum,
nostra vel de voluntate nostra. Opinio hominum
seu benevolentia erga nos.
Quemadmodum
opinio mala de nostra imbecillitate dedecus,
Hinc postulata nas Injuriam vocant
quicquid honorem laedit, ac contemtum parit;
t: item
De amore ac benevolentia haec praecepta
Et ut unusquisque omni contumelia abstineat
quoque capita ad injuriarum actionem
pertinere videntur quam verbalem vocant.
ita ut de ea constituere
nam et is qui vera objicit injuriarum
postulari potest. Itaque
eos habiles seu capaces juris privati ut
diversimode hoc jure utantur.
ex mente Jurisconsultorum, qui libertatem
naturalem facultatem habet quidvis faciendi
in qua primo homines nati concipiuntur
etsi nonnihil legibus restricta
Si mater momento aliquo temporis, quo
foetus in utero fuit, libera est, et partus
Imperatores libertatem hominum omni
est proprium status tyrannici, ut Civium
potentia magis diminuatur, numero aucto
qui in utero sunt jam nati finguntur
Si mancipium fuerit alienatum ex conditione
ut intra certum tempus manumittatur, si
id non fiat ipso jure [libertas] conse
quitur ex constitutione D. Marci l. 1.2.
Novell. 78. sublatum pene discrimen inter
L. 27 de statu hominum ratio non constat
ingenuos et libertinos.
cur scilicet is qui se libertinum professus
pro libertino habeatur.
Ex justis nuptiis quis natus censetur
si initio septimi mensis, seu post spatium
add. l.
l. septimo 12 de statu hominum,
Partus agnoscendus est a patre ex SC
l. nec filium 9. C. de patria
potestate, nisi absentem se tunc aut infirmum
constituta poena,
fuisse probet l. 6. de his qui sui.
Jure naturae patria potestas est liberorum
causa, jure Romano patrum causa, ut ipsis liberi
conditionis sunt liberi quam servi, quod liberi
non sibi sed parentibus acquirunt, et tamen ex
suis contractibus conveniri possunt.
Pater naturalis adoptivum emancipatum
iterum arrogare potest, non civilis.
Liberi ingrati revocantur in potestatem,
sed ad hoc ut ingrati habeantur atrox
Pater ad emancipandum cogi potest
si arrogatus impubes, factus pubes justas causas
33. de Adoptionibus, si emancipandi
causa pater pecuniam acceperit l. 1. § 3. si a
si pater leno filiabus
si pater legatum
2. C. de Episcopati audientia
conditione emancipandi relictum agnoverit
vitae parentibus debent l. 5. C. de patria
filium, pater jubetur eum praesidi provinciae
offerre, qui sententiam dicet quam pater volue
voluerit l. si filius 3. C. de patria
uno in alium transferri possunt, et ad
bene vivendi instrumenta sunt; nempe
separata a nobis.
Res incorporales sunt
instrumenta quaedam ab hominibus excogitata
in solo intellectu subsistentia, talia sunt
omnia jura nostra.
quae quicquid sunt nostri gratia sunt;
et quae sunt quasi partes nostrae, id est
patrimonii ejus quod nostrum corpus bonorum
constituit, et quod regimus atque animamus.
Quaecunque non sine labore
acquiruntur
et conservantur, acquirentis sunt; alioqui
quia nemo nullus homo liber alterius gratia
debet.
instrumento ad bene vivendum percipimus, ad
autem est augmentum instrumentorum vitae
a rebus proveniens.
usus tamen ad omnes spectat.
Jurisdictio est potestas ex lege imperandi
hominibus aliquo in loco subsistentibus.
In litore quivis etiam aedificare potest, ac pro
prietatem loci acquirere dum aedificium durat,
ideo litora communia sunt, non publica
quamvis in iis jurisdictio competat populo
unde conciliatur. l. 2. f. l. 5. f. h. cum l. 3. 4.
D. ne quid in loco publico.
comparata, ut quando iis usuri sumus
certo loco insistere cogamur.
Hinc et semina
in agris, et fructus pendentes [im]mobilibus annumerantur
l. 44. de Rei Vindicatione, fimus pecorum agro destinatus,
claves horrei. Hinc cum molendinis aquaticis
navi impositis usurus certo in loco subsistere
cum navi transferri possunt, et alibi eorum usus
esse potest. Et malim definire, tali immobilia esse, qua
cohaerent, ut facile non tollantur +
). In murorum violatores poena capitalis
11. D. de divisione rerum.
volunt naturale esse ut ferae bestiae,
item gemmae et lapilli sint invenientis, quia
scilicet illa temeraria occupatio locum habuit, antequam
homines coirent in civitates, sed illud potius naturale
est, quod perfectissimum est, ut natura hominis
embryone sed hom
non ab
magis naturale
possidere vel in possessione esse.
nobis aut alteri possidere, item soli aut cum
Petimus etiam vel conservari in
possessione, vel possessionem nobis reddi,
vel etiam de novo dari.
Jus quod petimus est vel singulare vel collectivum, id est simplex vel composit
seu simplex
vel facultas.
vel rei nostrae. Nostra ab obligatione,
rei nostrae a servitute.
in rem.
Facultati in personam respondet
obligatio personae.
Persona obligata
est vel in universum, quae dicitur servitus
aliquam utilitatem nostram sive animi
sive corporis, sive fortunae, sed hoc loco
de fortunis tantum agitur
Obligatur persona vel praecise ipso corpore
suo, vel obligatur ad aestimationem, si praecise praestare nolit
Praecise obligatur ad aliqua bonorum animi
ad vitae adjutorium, ut conjux; ad terram
colendam, ut colonus; ad obsequium et operas,
ut libertus patrono, eousque scilicet quousque
revocari potest.
Huc pertinet, quis modice et privatim
castigari possit, quis publice a magistratu.
Quousque reverentia, obsequiumque a
subditis debeatur. An subditi solum
vertere possint. De fidelitate, et
praestandis servitiis militaribus aliisve quae
functionem non recipiunt.
enio ergo nunc tantum ab Actibus in natura sua
pertinet etiam ut quis mihi rem
in qua jus reale habeo det, aut vindicare
permittat. Hoc enim ita praecise facere
possum, ut si nolit etiam autoritate judicis
aut ipsum si immobilis est expellere possim.
Pertinet ad omissiones praecise. Idque videtur
certa species debetur, ut equus venditus
non tamen traditus. Quanquam in
eo non habeam dominium, id est, non possim
vindicare a tertio aliquo
Enumerari ergo debent tum res, tum
modi possidendi, tum species juris atque
obligationis.
Res sunt vel corporales vel incorporales.
Corporales sunt immobiles, mobiles vel se
moventes. Immobiles
Imo res in universum sunt vel mobiles vel
immobiles, nam et res quaedam incorporales
sunt immobiles, ut reditus annui, census.
Corpora immobilia sunt solum, aut solo
affixa seu superficies. aut res soli, aut
solum ipsum, flumen
ut sylva; artificialis ut aedificium.
Corpora mobilia sunt aut pecuni animata
aut inanima. Inanima, pecunia, aut res
pecunia aestimabiles. Res vel quae consumtionis,
vel Annona, vel Supellex,
quanquam Vestes
Sunt et fungibiles, sunt quae servando servar
non possunt, sunt pretiosae,
usus promiscui.
quae alienationis, vel
vel si mavis actio
Res incorporales sunt qualitates in persona
aliqua vel re definita; quarum nonnullas
supra enumeravi
potius quam secundum rationem.
apud Romanos veniebant in actionem de servo corrupto.
Quanquam nostrum postulatum latius pateat quoad personas
(nam et qui nos ipsos corruperit eo tenetur), et actio
est sententia seu opinio falsa.
Neque enim hoc loco scientiam ab opinio
Persuasionem intelligo sententiam vel opinionem
posset postulatum,
neque refert sitne certa aut demonstrata; sufficit
hoc loco ad scientiam, eum qui scit esse persuasum
in potestate
Postulata hinc descendunt: n e
Hinc oritur actio ad exhibendum, item actio veterum
interrogatoria: item titulus de edendo.
arti, ut vitium opponitur virtuti. Nam
potest aliquis arte carere, et inexercitatus esse, qui
tamen non sit ineptus; modo sit instar
tabulae rasae, ut facile institui possit. Sed
ineptus primum pravis consuetudinibus imbutus
ac male exercitatus est, itaque duplex in eo insumendus
est labor, dedocendi ac docendi. Videtur
autem ut prudentia est quaedam species scientiae, ita esse
de usu vocabulorum, qui hoc loco maxime
variat, cum nemine litigare velim.
Postulata hinc descendunt similia
Differunt docere et instituere, ut scientia et ars,
seu ut praecepta ab exercitatione. Nam qui
mihi veritatem aperit, docet; quod paucis verbis
potest; qui instituit, me exercet, quod cura
verborum. Institutum enim quandam consuetudinem
atque exercitationem dicere videtur. Porro
hinc actio in eos potissimum datur, qui se
profitentur magistros quarundam artium, discipulosque
recipiunt. Deinde si quis artem sciat
Unde sequitur etiam per alios possideri,
nam et per alios constituere possum, et plures
simul eodem modo possidere posse, ut si per
communem amicum rem teneant; et non extingui
possessionem meam, etsi alteri rem ad certum
tempus utendam dederim, tantum enim
possessio mea limitibus circumscripta videtur,
tempusque aliquod exceptum quod ipsam in
universum non tollit: et ille cui dedi utendam, mihi
usum indefinite nisi si quid expresse exceptum sit, in potestate hab
dominio respondet, et dominii colore
ad certos usus, quo casu Jurisconsultorum Romanorum
est vel corporis vel qualitatis seu rei incorporalis
aliudve quiddam, quod rem incorporalem
Verbo possessio
vocant, possideri videtur.
servitutis, usus, ususfructus, Emphyteuseos,
feudi, pignoris, juris dotalis, bonae
possessionis modum formant.
Qualitates seu res incorporales quae
possideri possunt, sunt
Corpora quae possideri potest, est aut
Corpus aut res incorporalis.
immobile, mobile, se movens.
personae aut rei, ut cum praedium tuum meo servit,
vinculum vero per multas res personasve se diffundit,
quo casu jus res incorporalis per facultatem denominatur,
exempli causa haereditas, quae est facultas in me
repraesentandi defunctum quae per consequentiam
ad multas alias res personasque pertingit, iisqu
aliquod vinculum easque mihi obstringit.
Interdum etiam denominatio fit a qualitate
si res ad
vivum resecanda est, videtur simul et facultas
et necessitas seu obligatio esse repraesentandi
haeredem.
enumerationem rerum incorporalium et
jurium atque obligationum, nam quatenus
intelligitur
inde jura fiunt. Ut proinde jus omne rei incorporalis dominium videri possit.
seu vinculum
et jus possidendi
Illae tamen res incorporales,
Illae tamen res incorporales, quae in rerum
ipsarum qualitate consistunt, per se explicationem
recipiunt. Sunt autem rerum qualitates,
aut activae.
loco esse, onus aliquod sustinere, aliquam
fructum producere. Huc Pignus, Dos, Servitus rerum
personae, usus vel ususfructus
Rei nomine hoc loco et persona intelligi
potest; nam omnis obligatio ut servitutes
ad praedia se habent, ita obligationes ad personas.
Cum ergo nulla sit ratio cur obligationes
minus quam praedia servitutes praediorum
possideri possint, concludemus etiam obligationes
ex harum rerum incorporalium numero esse.
Obligationem autem hoc loco non pro
jure sumimus, sed pro qualitate quandam
necessitatem imponente.
Quicquid ergo possidetur est aut corpus ipsum personae aut rei, id est omnes sine
aut rei,
in certa
persona possidente, quae non indefinite ad certas
personas aut res, sed indefinite ad omnes
pertingit, ut titulus haeredis, actionis,
haereditas, actio, dignitas aliqua aut officium,
aut locus in aliqua societate. Sed cum
haereditatem actionemque dico, non jus intelligo,
sed illam qualitatem
haereditatis, actionis, dignitatis, officii, appellaretur
teneri potest.
Dixi Facultates nostras consistere
tum in possessione tum in jure. Ubi
addendum est detrahendas esse ab illis
et obligationes nostras; alioqui de facultatibus
nostris judicari satis non potest. Verum
de eo nunc non agitur.
Nobis enim
tantum constitutum est enumerare omnia
postulata.
circa bona sive facultates nostras postulamus
tunc desideramus, aut possessionem nobis
obtingere rei alicujus, aut jus pariter
et possessionem, aut jus tantum;
neque denique nobis obtingere liberationem ab
aliquo obligatione nostra rerumve nostrarum,
perest ut de aestimatione dicamus
cum Actio non ad certam speciem, sed
ad quantitatem, sive patrimonii augendi
modum definitum tendit.
Est autem aestimatio certa vel incerta.
Certa aestimatio cum vel certa re,
vel certa specie ita definita est, ut non
dubitetur de summa quam valet
actio. Huc de rebus creditis et si certum
petatur.
Incerta aestimatio est, quae ex circumstantiis
definiri debet
Sequuntur ea quae a judice postulantur,
ut aliquid facere jubeat, vel ut aliquid
ipse efficiat.
Idque vel in actis, vel
extra acta in rebus ipsis.
Huc refer commendationes, cum commenda
titias petimus, cum petimus aliquid inferiori
judici jubeat, aut a pari requirat.
Ad jurisprudentiam utilem
qui classes actionum scripsere, atqu
e ex autoribus qui de judiciorum
ordine tractant,
excerpi debent
postulationes omnes, earumque rationes
conclusion postulata, petendi rationes,
Quin et ex actis addendae postulationes
verbi gratia constitui nobis obligationem,
cedi darive actionem, obtingere
liberationem a debito
um in uno casu sententia (legum
) manifesta est, is qui jurisdictioni praeest
ad similia procedere atque ita jus dicere
Ad similia inquam id est
et seq. de Leg. adde l. de quibus 32 eod.
quoties deficit actio vel exceptio, utilis
actio vel exceptio danda est l. quoties
21 de praescript. verb.
publicae adjuvanda est interpretatione.
l. hoc modo 64. de condit. et dem.
Quod vero contra rationem juris rece
ptum est non est producendum ad conse
quentias, l. quod vero 14 de Leg. add.
l. quod non 39. eod. (+ cessante
porro ratione legis lex ipsa cessat,
itaque +) quod favore quorundam consti
tutum est, quibusdam casibus ad laesionem
eorum nolumus inventum videri, l. quod
favore 6. C. de Leg. (add. l.
nulla juris ratio 25. D., eod. l. plures 18.
in fin. C. de fide instrum. Exempla
sunt in l. carbonianum 3 § divus
enim De Carbon. edict. et l. non eo
eam transact. D. de transact. et l.
. Etsi nihil facile mutandum in solen
nibus tamen ubi evidens aequitas postu
lat subveniendum est, l. etsi nihil. [183.]
de Reg. jur. l. in omnibus 90 de Reg. jur.
int. restit.
(et) non aliter a significatione
verborum recedi oportet quam cum manif
sensisse testatorem,
§ de viro in f. D. solut. matri
prohibet, in fraudem vero legis qui salvis
verbis legis sententiam ejus circumvenit,
l. contra legem 29. de Leg. (sed) non
dubium est contra legem committere eum,
qui verba legis amplexus contra legis nititur
voluntatem, nec poenas legibus insertas
evitabit qui se contra juris sententiam
manifestum est aliud
fraudulenter excusat.
ejus quod nobis debetur, aut restitutionem
ejus quod nostrum est desideramus, aut
alterius finis causa, cum scilicet ipsis
nondum esset satisfactum, neque ideo actio
judicium hoc cessaret.
actio pignus aliquod vindicamus, non ideo nobis
satisfactum est in summa, pignore licet in potestatem
nostram delato: attamen judicio quod instituimus
satisfactum est.
Ante omnia ergo de illis postulatis dicemus,
quae per se subsistunt, nec ideo tantum proponuntur,
ut aliis obtinendis in eodem judicio obtinendis
Idem autem judicium durare intelligo, quoties
interdum
enim corrigere licet ac supplere
libellum in progressu litis, quo casu
perinde est
ac si initio ita petiissemus) nondum assecuti sumus.
sive quae sui causa desiderantur, prosu
etsi illis impetratis nihil porro petatur; ea inquam omnia,
aut ad aliquam
speciem actus tendunt, aut aestimationem petunt, ita ut in quo rer
genere aestimatio solvatur nil referat.
autem vel incerta vel certa est.
ex his simul, eaque vel cumulando, vel alternando juncta.
Species actus,
est vel factum vel Aestimationem
autem dicere malo quam pecuniam, quia quisquis
aestimationem petit, ejus nil refert, in quo genere
rerum solutionem recipiat.
Aestimatio tamen
certa fere in pecunia esse solet; quanquam et
in aliis rebus certum peti possit, ut certus numerus
mensurarum tritici bonitatis definitae. Actus
autem certus hic non desideratur, nam
si triticum
non habeas non tam enim triticum praescisse deb
quantitate definitus; nam si ipsum triticum
res redit ad actum in sua specie
certum; ut scilicet triticum si adsit ope magistratus auferre possim etiam ab invito
in natura,
F hominis quod praecise petitur est actus
aut factum transitorium, aut quod opus post
se relinquit.
F est aut difficile sive laboriosum
difficile sive laboriosum
Item F est breve aut diuturnum.
Et huc aliae quoque divisiones afferri possunt.
Sed potissima facti pariter atque omissionis,
adeoque Actus omnis in sua
ac specie sua certi divisio fit, secundum id
quod interest petentis. Actum enim non per
propter se petimus, sed propter usum qui inde in nos redundat
nasci volumus, sufficit seriam circa bonum
malumve ad rem pertinens opinionem in eo oriri;
id est volet quod desideramus ubi putabit hoc sibi
melius, contrarium pejus esse.
Itaque tantu omnis
Actio aut alia postulatio huc tendit ut opinion
Eodem modo qui opinionem in aliquo existere
cupit, etiam opinandi rationes in
autem ratio esse potest cur consultum aliquis putet
nostro desiderio obsequi, nempe vel ipsarum rerum
natura, vel nostra aliorumve nobis consentientium
praemiis poenisve velut cogimus. Et praemiorum
quidem hoc loco ratio nulla habetur (etsi fortasse
osset haberi aliqua in optima Republica) optimae
ubi fortasse possemus desiderare a judice ut alios praemiis
alliciat, ad nonnulla nobis concedenda), poenae autem
sunt quibus magistratus refractarios
cogere possunt. Hinc patet duo hominum genera
quorum voluntatem de
Hinc patet duo hominum genera esse quorum
voluntatem desideramus, judicem, aut reum. Et
ad reum etiam testem refero, nam et ille ad testimo
nium dicendum autoritate magistratus adducitur.
eousque reus censeri potest, quousque obligatus habetur. Ipsum quoqu
e judicem inferiorem pro reo habeo, quoties
a superiore causam integram nihil innovare pendente
appellatione, et acta superiori transmittere
obtinere desideramus sumitur non ab Autoritate
hominum, sed ipso negotio, tunc res redit ad
tractationem posteriorem, de Ratione petendi
quam demum eo quod petitur absoluto aggredimur,
Quicquid petitur in judicio, aut a judice
petitur per rationes, aut a reo per autoritatem
Exempli causa a judice petitur
ut citationem decernat; ut sententiam
reo, ut veniat, ut sententiae
Nonnulla autem quae a judice postulantur,
tota per ipsum expediuntur, nec ad reum
aliumve pertinent, ex. g. ut copiam mihi
ut postulationum
adversarii mihi copiam faciat, ut quaedam in
actorum monumenta admi
rejiciat, multaque alia, quae
ordinem judiciorum pertinent. referuntur
quaedam inde
Cum ergo omnes litigantium postulationescom
et omnium libellorum memoralium sive productionum
judicialium, quae a litigantibus exhibentur conclusiones
digerere constitutum sit, patet nec illas omitti
debere, in quibus judiciales actus tantum desiderantur,
quo facilius per eos ad postremum judicii finem
sive plenam satisfactionem deveniatur.
Hinc porro apparet divisio Postulatorum,
sunt enim aut propter se, ut cum re solutionem
dare formam negotiis non ad facta
praeterita revocari, nisi nominatim et de
negotiis cau[sa]tum sit. l. leges 7. C. de
Leg. quod signum est non tam esse legem
novam quam veteris juris interpretati
onem) quin imo si (+ sed et hoc
casu si appellatum sit +) justum nobis visum
est ut secundum eas leges praedicta
appellationis causa examinaretur quae
tempore prolatae valuerint sententiae...
tametsi legem postea promulgari conti
gerit quae novi aliquid disponat, et
vigorem suum vel ad praeterita etiam
negotia referat. Novell. 115. princip.
ur enim rationis esse ut distinguatur inter
leges quae jus vetus interpretantur, et quae
novum condunt; illas aequum, has
iniquum est praeteritis et pendentibus causis
nova definitae factis ante legem irrogari
non posse videntur
; et si testamentis nova
forma praescriberetur, pertineret ad testamenta
post legem condita. Sed hoc discrimen
non satis observare videtur Imperator; nam
nominatim cavetur de praeteritis causis
lege comprehendendis, signum est legem
esse interpretatricem tantum, quo pos
ito vim suam dudum habuit, tametsi
Leges et constitutiones futuris certum est
praeterito tempore et adhuc pendentibus
a sententia lata appellatum est.
Princeps legibus solutus est, Augusta
autem licet legibus soluta non est.
Princeps tamen eadem illi privilegia
enignius leges interpretandae sunt,
ut voluntas eorum conservetur, l. benignius
18. de Leg. adde l. nulla 25. de Leg.
l. semper [56.] et l. ea quae in fin. de R. I.
Exempla sunt in l. non sine ratione 5. §
quamvis C. de bonis quae liberis. l. per
fundum 11. D. de servit. rustic. praed.
toris... debemus quam plenissime interpre
tari, l. beneficium 3. de const. princ.
(exemplum est in l. 2. C. de bonis vac.)
in legibus interpretandis adhiberi
potest argumentum quod vocant a
contrario sensu, exempli causa +) cum
lex in praeteritum quid indulget in
futurum vetat, l. cum lex 22. de Leg.
i a nihil aliud est quam opinio mag
nostris bonis. – Ideo nocere nobis potest,
excitet in nobis. Nam si alterutrum horum fecerit,
Ut si quis mihi peregre agenti mortem propinqui aut conjugis, aut aliud magnum malum
falso nuntiaverit, sciens, tantum u
t me in tristitiam conjiceret, certe tenetur. Hoc
postulatum apud Romanos continetur contineri
Est et cur ex hoc capite aliquando
alia detur actio in jure nostro. Ut si quis aedificet nullo
commodo suo aut alterius cujusquam, tantum animo
professo nobis aegre faciendi. Possumus itaque impedire per judicem
animi aegritudinem facit. Neque vero ea res
exigua est, nam felicitas omnis in terris, ac dulcedo
vitae ea continetur, et inimicorum hominum
malitia se potissimum hic exercet, praesertim
non solere: et nihilominus nulla re magis noceri
hominibus nec facilius aliquem de statu ac corporis
qui vix agnoscuntur, et tamen valde sentiuntur,
Interest itaque Reipublicae quosdam
forma tractari nec commode possunt, cum fere in prudentis
aestimatione consistant, nec commode debent, quia
publicata ingravescunt, in arcano remediis
efficacibus coerceant. Ita boni patres familias
faciunt inter suos; et ita superiores monasteriorum
inter fratres ita viri autoritate praediti inter
clientes atque amicos; et superiores monasteriorum
inter fratres.
Sed haec alias
exquisitius tractabimus.
ddi potest aliud
alicujus momenti
debere videtur.
utilitates innoxias
(quae alicujus momenti sit), quoties
Actiones interdum denominantur ab
eo quod petitur, interdum a causa
petendi, ut actio ad exhibendum
randum a ratione petendi
actiones et exceptiones, ut querela non
numeratae pecuniae.
i. Postulationes
desiderium judiciale. P
In omni postulatione duo consideranda sunt,
specie actiones vocabimus, praesertim cum et reus
ratione exceptionis suae pro actore habeatur.
distribuemus tum respectu rei petitae, tum
respectu rationis petendi
Prior consideratio inserviet judicibus, ut sciant
Posterior serviet litigantibus eorumque advocatis, ut
sciant facto cognito (quod rationes petendi continet),
quasnam inde conclusiones seu petitiones formare
ducere possint., quidve a judicibus desiderare possint.
omissio dividi potest tum ratione Voluntatis, tum
ratione effectus.
opinionem in
Utraque definitio coincidit, quia Deus ita condidit
naturam humanam, ut opinionem circa bonum et
malum conatus aliquis sequatur.
sonae intelligentis, tum ratione conatus.
Item Voluntas dividi potest ratione opinionis
pariter ac ratione boni et mali.
potius quam
exempli causa si respicias rationem petendi, actio ingrati
qua libertus in servitutem revocatur cognata
est actioni injuriarum; sin ejus quod petitur rationem
habeas, referenda erit ad Actiones Liberales,
ubi de libertate et servitute agitur.
Qui separat actiones quae ad id quod publice interest
tendunt, ab iis quibus privatus suum persequitur, is
aut ego aliquid mihi,
aut reipublicae postulo,
ut cum poenam peto
corpus affligentem,