DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
vel reciproce ut consequentes eodem
posito antecedente
ad ut
et alia
ad a.
sunt similia vel
in similia.
in congrua.
Congrua su
perceptione distingui possunt.
quae per se discerni non
possunt, secundum modos scilicet illius
quod in
sis commune est. Ut
ensio est in duabus lineis,
duabus horis, velocitas
duratio in
spatii ad tempus
spatii et temporis
relatio in duabus
velocitatibus
Omne corpus transformari potest in aliud
quod generari potest modo successivo uniformi
quo partes generantur ante totum toti
similes:
formari continua
intumescentia uniformi
Demonstratur
ex natura corporis liquidi, potest enim
in ambitum
infundi in vas
Si duo corpora uniformia sint similia
seu eodem modo generata
ita ut solo tempore quo absolvuntur differa
inter se,
necesse est, unum alio esse vel aequalia
similitudine sumi non potest,
a consideratio diametri
respectu circuli ACD
eadem est quae
diametri EF respectu circuli
EGFH, et
tamen dici non potest rationem circulorum
ad suas diametros esse eandem, alioqui
si foret AB ad circulum ACBD, ut EF ad cir
AB ad EF, ut circulus ACBD ad circulum EGFH, seu
circuli forent ut diametri, quod falsum est.
Sunt enim ut diametrorum quadrata.
ut ea
indicet rationem eandem, opus est
esse dicitur,
sint homogenea.
Sed adhuc nova occurrit difficultas:
AE ad BF,
ABC, simile est ipsi
nec tamen ABC,
ta ABC similis est spatio
quorum ratio
eralius Rationem
duae quantitates homogenae
ex alia sine tertiae ipsis
homogeneae interventu
eodem mod
quo exprimitur una quantitas posito
alteram esse unitatem.
sunt ut
et origine inventionum
simul et,
ac principiis arcanis
scientiarum, ubi
multa nova
humanae vitae
artis exhibentur
aliud
tamen utilit
mittetur, ut primum
tionum in universum, postea modus
doceatur
seli utiles combinationes
disti
de eodem
nihil aliud est quam scientia
et divers
et Logica de compatibili et incompatibili, Analogica
de simili et dissimili et
de toto et
Metaphysica de causa
de causa et effectu
de uno et multis, et
simili et
et Mechanica de Tempore, ordine ac
Ergo et vires, quia et effectus,
quaeritur, ut a
id enim tantum
se invicem repellantur
nec refert quod unum celerius aut tardius moveatur,
ut si fingamus arcum qui sagittam expellere
debet esse libere suspensum, ut aeque possit proce
Ergo vis haec
manet et ipsis distributa semper manet propo
proportionalis est corporibus. Et patet tantu
adem semper
in mundo servatur potentia
absoluta, ut potentia elevandi tantum
pondus ad tantam altitudinem;
tendendi arcum
ad tantum usque tensionis gradum. Et proinde
semper servantur in mundo eaedem quantitates
virium quae fiunt ex ductu corporum in qua
drata celeritatum
Eadem semper servatur in mundo potentia
corpora concurrentia in se invicem agere possint,
seu qua a se invicem repellantur.
potentia habetur, si corpora ducantur
in celeritates [quibus] unumquodque recedit a centro
gravitatis communi. Motus autem
quem habet eorum centrum gravitatis commune,
eorum proprio non misceri, sed talis [ipsis] motus
tribuendus est, qualem haberent centro gravitatis
communi
spectato ut quiescente. Et hac vi
agunt in se invicemnon
corpora duo concurrentia
celeritatis mortuae in molem. Potentia viva ex
ductu celeritatis vivae impetu quaesitae
Potentia mortua fit ex ductu
Conatus est libram ponderis in statera,
impetus gravis
ex altitudine aliqua in stateram cadentis.
In vi qua corpus
corpus agit, seu vi respectiva
omnis celeritas computatur quasi mortua, ut si vis elastica
corpora A et B separet, vim resp
ectivam corpora inter se divident,
at eadem accipient celeritates
proportionales reciproce, magnitu
dinibus. Ratio quia vis viva manet mor
tuae proportionalis, ut ponamus primo
momento cd corpus
tatem minorem df, in ratione reciproca corporum, ut
quia B [duplum] A, sit de dupla df. Quia primo
momento est vis mortua. Secundo momento celeri
tas addita rh proportionalis est additae sl et ita
proportionales.
Ergo et vires
Philosophi superiorum temporum,
temporum, ut Machinam Mundi explicarent,orbes solidos
commenti sunt, aliis rursum exiguis orbibus mobilibus
excavatos, quibus infixi planetae compositis ut liberet
Sed. Cum vero
sed a veritate
illum, saltem enim imaginationi regendae inserviebat
naturae longissime dissidebat. Primus Tycho apparatum ex
sustulit, orbesque fluidos et phaenomenis et rationibus consentire ostendit
Sed inde
quem posteriores magno applausu sunt secuti.
neque enim apparebat, quid in
visa est augeri difficultas,
in libero aethere regeret planetas, intelligentias enim affingere
affingere, perabsurdum, et divino artificio indignum merito videbatur
Sympathiae autem et Magnetismi, etsi quadam Analogia juvarent
cum explicatione
menti tamen non satisfaciebant,
Philosophiae restauratoribus in mentem venit, quod et Leucippo in
mentem venerat, Planetas totam Materiam aetheream ad Oceani
cujusdam morem constanti motu actam, secum rapere planetas.
Sed quomodo ex certa lege regula motuum aetheris
sciam explicare aggressus est, et ipse Cartesius velut
desperatum, silentio transmisit.
cum multa tentasset,
numeris explicata improbo labore comparasset, tandem
esse in Ellipsi,
Motum Planetarium
Ismael Bullialdus,
proportio nasci posset
n i
andem mihi haec ante annos aliquot profundius
motibus statim nascatur,
paucis explicare operae pretium erit.
in vase aqua pleno circa se rotatum,
et innatantes
festucas circumagere,
in orbe cujusque planetae
omnem aquam
materia aetherea
sic tamen
Pono igitur quod est
simplicissimum, velocitates materiae
distantiae sint progressionis
fore progressionis Harmonicae.
Hinc jam Geometrica demonstratione conficio in
mni mobili,
centrum fertur,
quod Harmonica circulatione circa aliquod
, vel a materia aetherea harmonic
accedendi ad centrum vel a centro recedendi, tempora
fere proportionalibus arcubus orbitae describendis
terminos ductis abscissas.
abditas sane ac mirificas, sed simplices non minus, ac naturae
consentaneas rationes,
rerum interiora factum
duos maxime usus habebit: unum ut mentem
intelligendo perficiamus alterum ut
rerum fines causasque intelligendo, alterum ut nostrum
corpus juvemus organa animi quod animae
s doctrinae usibus prior a sola rationali
physica expectari potest, posterior etiam ab Empirica. Phys
causas autem illius non intelligat, fortunatior erit
non felicior neque sapientior; nisi illo ad obtinendam forte
libertatem utatur. Si quis vero admirabile
Quo enim meliore invenien magistro utendum
quam autore universi Deo? Et quem ipsi meliorem
pulchriorem hymnum canemus, quam quo verissimae
ejus laudes ipsis rerum documentis exprimuntur.
Sed et tanto quisque magis Deum amat, quanto
idem est) amor perfectissimae Rei summa mentis
perfectione capere, i Est autem a Jam amare est
voluptatem ex perfectione amati alicujus capere,
ipsum amare est. Itaque summa mentis nostrae
functio est cognitio sive (quod in hoc objecto idem est)
amor, perfectissimae rei, unde voluptatem
duraturam, hoc est felicitatem. Neque enim putandum est
in universo male comparatum esse, aut Deum deserere
et fere geometriam aut calculum adhib
modus hominibus ingeniosis paratus erit habito
semel experimentorum inventario, quod considerantibus
non promtis illis igneorum ingeniorum per varia rerum
genera discursibus, sed profundis geometrarum tantum
propemodum geometricis cogitationibus obtineri
Est enim corpus nostrum Machina
quaedam hydraulico‐pneumatica, et liquores continet
modis, sed etiam occultis quibusdam atque insensibilibus
solutionibus scilicet, fermentationibus
evaporationibus, congelationibus,
quibus corpora
et multis aliis modis,
ex geometria et mechanica adhibeantur
fugiet nos natura subtilitate sua
quae sensibilibus
pariter atque insensibilibus aequali facilitate
fugiet nos natura
quolibet pulvisculo per aërem volitante,
ejusdem subtilitatis
ad usum, alter ad causam; ita duplex
est ratiocinandi
modus inveniendi caus ratiocinandi ad causas,
regrediendo; inve ex sensi ab experimentis
tanea: unde porro progrediendo demum in
sensibilium incideremus. Neque vero hanc methodum
Haec methodus uti
emi est, ita non plane
nostrae notio perfectionis, et scimus Deum
perfectissime operari.
viam si non desperatam certe difficilem
effectus enim sensibiles forte
nimis compositi sunt, quam ut facile ad
di profutura perveniendi ad particulari
Tale est inventum lineae curvae inaequales
pendulorum vibrationes moderantis.
physicae utilitatem
Cognitio autem atque sive (quod in
hoc objecto idem est) amor
parte, Medicina
haec difficilior, nec cuivis tentanda
is rem magnam
augeat, attamen in externa quoque augea
t, si quando se offerat occasio
agendi, est tamen alius ejus usus a
nullo pendens casu, ipsa scilicet
perfectio mentis. Intellectis en
legibus, sive divinae inventionis
machinis, plus multo proficiemus
que enim putandum est nos his quae habemus
contentos esse debere; arbitror enim ea quae
habemus, prae his quae in potestate essent, si
saperemus, nullius vellemus, nullius propemodum
consignata sint, sive adhuc traditione quadam
sive tantum traditione quadam conservata,
excerpant, consignent, digerant, indicibus
multiplicibus distinguant. Et videntur olim
tinopolitani, quorum tempore facta collectanea
atque excerpta habemus, quanquam a vero scopo ac mo
aberrasse videantur aberraverint eruditionis usui non satis
Sed quoniam multa magni momenti
experimenta quae celebr satis dubia et
quoque ab ingeniosis hominibus proponi poterunt,
adhuc tentanda,, ideo consequens est autoritate
passim Laboratoria institui cum Machinothecis
miracula spectari pariter atque tentari possint. Ubi
atque Exoticophylaciis, quibus varia naturae artisque
opificibus, aliisque quibus multa experiendi causa occasio
est, fidelis relatio imperanda, praemiis etiam
industriae constitutis. Sed quod rei caput est,
quo sane observato parvis sumtibus magnae res
gerentur, et quo neglecto maximae
etiam impensae in irritum recident; eligendi
sunt, et huic negotio praeficiendi viri non tantum
ingenio judicio atque doctrina pollentes, sed et singulari
quadam animi bonitate praestantes, a quibus scilicet
aemulatio et invidia absint, qui non quaerant aliorum alii
labores illaudatis artibus in se transferre, qui
qui scientiae ipsius amore, non ambitionis, non
se amicos fore,, et aliorum laudabiles conatus provectu
et magnus vir, majoreque dignus fama Joachimus
Jungius ingenio erunt. Qui aliter animati
egregie de genere humano mereri
ingenio erat optimus Mersennus, cujus
exemplo malim aliquid hujusmodi virorum doctrinae
Sed praestantissima etiam experimenta
frustra inveniuntur si desint, qui illis utantur.
ad varia vitae commoda, qui detegitur ratiocinando
eruenda procedendo ab effectu ad causas. Uterque
olim ingenio
esse momenti. Itaque certi Proinde conducendi
potissima Physicae rationalis utilitas, negligeretur.
Altera utilitas quae in communi vita consistit
scientiae ut physicae rationali et empiricae communis
alicujus morbi specificum, ut vocant, habeamus, cujus
agendi modus ignoratur, non ideo minus sanabimur.
vitam commode ducendam requiruntur, experientia
hominibus innotuere, ut utilitas ignis vis quae in terra est
ex seminibus protrudendi, animalium propagatio et
atque tecti ratio; denique ipsa hominum
notitia inter se, sine qua misera esset haec vita et brutalis.
Unde jam societates ortae sunt, distributaque officia, aliis publicam rem administrantibus
artes exercentibus quibus indigentia communis
praeparando, distribuendo. Itaque in Republica maximam
est utilitas praemiaque etiam inventoribus
vites plantare docuerunt, hos superstitiosa antiquitas
retulit inter Deos. Hodie a sapientissimis
principibus praemia inventoribus constituuntur.
observatio
totas urbes ac provincias florentes
quemadmodum ars haleces sale condiendi
serici, quae Justiniani temporibus ducentis ab hinc annis
allata est, qua tamen tot hominum millia vivunt.
et qui primus alumen coquere in Europa docuit
,, arte a Rocca Syriae allata; et qui haleces
sale condiri posse ostendit, ingenti Belgarum lucro.
Sane vix ullum est opificium, quod non singulari
cuidam observationi physicae innitatur. Causa eti
Nec dubito condita naturae historia, relatis
in catalogum experimen
nonnullis nota esse quae
Credo etiam multa nonnullis
si nossent alii, statim
Itaque reipublicae interest observationes
paucos versantes, et quae saepissime scientibus ipsis
nullius esse usus videntur reddi publicas, condita
naturae historia, in qua Experimenta in Catalogum
inveniunt nova, exhausto
licet objecto suo, sed qui plura inter se diversa lon
rem tractant raro
nt, ingenioque combinatorio praediti sunt,
s multae rerum inter se complicationes novae
profuturae expectari possunt. Quod si jam
entorum inventarium haberetur in hominum
versaretur, parata esset omnibus
Instituenda sunt experimenta
nova, et toti huic negotio prae
sed et virtute praestantes
Experimentis inaedificandae
geometricarum instar accuratae
et in longum productae
quibus causae solis causae
inveniri poterunt
Physica empirica humanae
vitae utilis est, et in republica
foveri debet
Condendum est inventarium
i cuique liberum erit periculum ingenii facere alieno
sumtu, si modo aequis judicibus consilium
suum probat
aliquid in
si non
qui factiosi non sint, nec autores
autores sectae haberi velint,
et industriis
longe dissita
Attributa quae sensibus objiciuntur alia
simplicia sunt, alia sunt ex simplicibus
composita. Simplicia ut color, magnitudo,
calor, composita, ut liquabilit calor, firmitas,
magnitudo;, composita ut liquabilitas, quae
consistit in eo ut corpus calore firmum esse
cesset. Itaque attributa composita
simplicia rursus vel sua natura simplicia sunt
natura simplicis exemplum
Nostrorum autem sensuum respectu simplex
quidem attributum est calor, neque enim sensus
nobis ostendunt quibus machinis producatur ille
in nobis efficit: mens tamen probe percipit esse
per se absolutum, quod per se possit concipi, sed
concipiatur intelligatur, sed tum demum sufficienter
intelligi cum explicatum fuerit in quo
reciproca; an forte aëris expansio, an potius
quidam particularis distincte describendus
Attributa sensibilia ratione intellect
Ex his autem patet attributa sensuum
confusa et distincta. Confusa sunt quorum
definitio explicari non potest, sive quae non descriptione
sed demonstrati ostensione notiora reddi possunt.
Fingamus esse regionem ubi homines dolorem
solem et ignem ignorent, sanguinemque ipsum
ut quid sit calor intelligant; nam etsi angelus quis
intima naturae arcana illis explicaret causamqu
ideo calorem cogno agnoscerent, si forte illis
haec sensio peculiaris quam in mente sua
apud eos ignem excitaret; tum demum discerent
quid sit calor. Eodem modo caecus opticam integram
lucis ideam acquiret.
Attributa distincta sunt quae vel
ipsi intellectui simplicia sunt sive per se intelliguntur,
vel quae definitione possunt explicari,
resolutione indigent, po. Priora etiam sine resolutione
satis distincte concipiuntur, quia resolutionis
resolvi per quae intelliguntur atque dignoscuntur.
Quanquam autem attributa quaedam resolvantur
quatenus resolvuntur. Magis tamen distincta sunt, quae rursus resolvuntur in distincta,
gratia figura circularis, motus rectilineu
esse c.
avendum est, ne analogiis abutamur, possunt
inductiones, et ex inductionibus praedi condendos
auxilio de his etiam quae nondum experti
quorum auxilio de his etiam quae nondum
experti sumus, praedictiones instituamus.
Quod etiam ad causas investigandas utile est, semper
enim facilius est causam investigare phaenomeni
quod pluribus commune est; perinde ac facilius
nanciscamur. Deinde causa in uno subjecto
facilius investigatur quam in altero; quod anatomici
diversa animalia secantes, experiuntur.
Superest Methodus certa ratiocinandi
ab experimentis consistit, quam ego maxime
colendam censeo, et majore quam hactenus factum
est cura. Plerumque enim homines sibi satisfactum putant cont
sunt analogiis, quia imaginationem afficiunt,
cum tamen mentem non illustrent, nec non
satisfaciant. Vera autem methodus ab experimentis
ratiocinandi in eo consistit, ut cujuslibet qualitatis
causa phaenomeni investigemus rationem seu
formalem seu causam proximam phaenomenon
quo unumquodque resolvamus in omnes suas
circumstantias, sive singularia considerando
separatim, colorem, odorem, saporem, calorem
frigus, et qualitates tactiles, et denique attributa
communia magnitudinem figuram motum.
Quod si jam cujusque horum attributorum per se
habebimus utique causam phaenomeni integri
attributorum quorundam non causam reciprocam sive
sed plures causas possibiles invenerimus;
poterimus jungenda haec attributa has causas
attributorum ejusdem subjecti, excludere
excludere illas quae huc non pertinent.
Sint exempli causa duo ejusdem phaenomeni
duae ipsius A causae possibiles, nempe b et c
duae autem ipsius L, nempe m et n.
Quod si jam constet causam b neque cum
causa m neque cum causa n posse consistere;
Et, si porro constet m non posse
tunc causa ipsius [ L ] erit n. Quodsi non
sit in potestate integram causarum
possibilium enumerationem instituere;
methodus haec exclusiva ad summum
probabilis erit. Idem est si phaenomeni
non causae sed effectus quaerantur, examinandi
enim et singulorum attributorum effectus erunt
Methodus ratiocinandi ab
experimentis resolvit
phaenomenon in sua attributa,
et cujusque attributi causam
singulatim atque effectus quaerit
Attributa composita resolvenda
sunt in simplicia; et illa quae
respectu sensuum quidem non tamen
intellectus ratione simplicia sunt
reducenda sunt ad suam causam
immediatam
neque enim distincte animadvertere
possumus quae in mente nostra
atque organis geruntur
sive quae sit causa ejus
proxima et reciproca;
Attributa distincta
sunt quorum resolutio
habetur si quam
ostensione satis dignoscuntur
orum composita sunt quidem, sed
quae sensu simplicia sunt, et
quorum adeo
Analogiae utiles sunt ad causas
divinandas et praedictiones insti
quae scilicet eadem phaenomena
phaenomena felicius explicet, vel
plura aeque feliciter.
Notandum est aute
m attributa pluribus sensibus communia
prae caeteris distincta habenda esse, neque enim
resolvuntur in confusa et a sensibus pendentia
profectas. Talia attributa sunt: magnitudo,
situs, duratio, motus. Quod mirari non debemus
sensibus sunt communia,
quoniam enim pluribus
ideo non pendent a peculiari constitutione
organi, neque ab insensibilibus illis organi
motibus, quorum subtilitas et multitudo perceptionem
nostram confusam reddit, sed pendent
etiam inter attributa distincta ea esse
magis composita simplicia, quae toti aeque
quae nonnulli vocant
similaria, ita figura extensio distinctius
est quiddam quam figura; nam quae toti
tribui possunt, non vero partibus, ea toti
partibus constat, et proinde ex consideratione
partium possunt explicari; itaque talia attributa
Sed haec intelligo de
confusa (exempli causa albedo), tribui quidem possunt
tam toti quam partibus, sed sensibilibus; quod
autem pars quaelibet etiam insensibilis albi
quoniam videmus
contrarium recte asseritur,
non esse albas, totam tamen spumam albere.
Eodem modo corpora similaria
simpliciora habenda sunt organicis,
ex variis similaribus componuntur; et
attributa quoque similaria quae de iis observantur
sint. Illi quoque modi corpora tractandi
atque examinandi utiliores sunt et in
Chymici loquuntur, fiunt per se, id est
nullis aliis additis quam communibus illis, igne,
aëre, aqua, terra, et his ipsis quam maxime licet
puris, seu nulla peculiari qualitate imbutis;
et generaliter si quod phaenomenon aeque
simplicibus ac compositis insit, vel si quis
effectus aeque ambobus praestari potest,
Attributorum autem confusorum, ut
resolu causas investigemus, ac causas
qualemcunque obtineamus; conferenda sunt
idem objectum, compatibilitas, connexio, tum
vero maxime conferenda sunt cum attributis distinctis.
Methodus p conjecturalis a priori
per Hypotheses, assumendo quasdam causas
licet sine ulla probatione, atque
ostendendo quod ex illis positis ea quae nunc
contingunt, sint eventura. Hae aut Quoniam
autem eade idem effectus variis modis produci
potest, ideo non possumus satis fidere hypothesi.
Hujusmodi hypotheseos instar est clavis quaedam
Talis hypothesis est instar clavis cryptographicae
Quemadmodum tamen possibile est epistolam
aliquam occult ita scribi de industria, ut
per plures diversas claves possit explicari,
quarum una tantum sit vera, ita idem
effectus plures habere potest causas. Itaque
conjecturalis Quare ex successu hypotheseos
nulla firma duci potest demonstratio. Quanquam
non negem tantum esse posse numerum
circums phaenomenorum quae per hypothesin aliquam feliciter
explicantur, ut pro moraliter certa haberi queat.
Et hujusmodi quidem hypotheses ad usum
sufficiunt: utile est tamen et minus
tanquam verae scientiae vicarias, donec
est nullum modo sollicite ipsi certa a
fictitias adhibere, non quidem ad scientiam
prodest, sed interdum ad memoriam, quemadmodum et
in animum
ex qua deduci possunt virtute continentur, itaqu
qui hypothesin retinebit, cum volet ea
phaenomena facile sibi in animum revocabit; lic
et sciat hypothesin esse falsam, et quaedam
alia phaenomena reperiri cum quibus pugnet.
Atque ita Ptolemaica hypothesis tironibus Astronomiae
sufficere potest, qui scilicet vulgari quadam
notitia rerum coelestium contenti esse volunt. Me
satius est veram doceri, quando habetur.
Methodus conjecturalis a posteriori
sumta, sive ab experimentis procedens
plerumque niti solet analogiis, ita
conveniunt, hinc quidam dicunt terram esse
magnum magnetem, et similem esse terrae
telluris structuram, modumque quo gravia
explicant per fermentationem ne fluxu
quidem, et refluxu maris excepto;
alii quoniam
corpora lixivialia cum acidis
omnes corporum reac actiones mutuas quibus minutissim
pugnare vident,
revocant ad acidum et alcali. Itaque
Generaliter simpliciora et
magis similaria in contem
plando praeferenda sunt
Datur quaedam Attributorum confusorum resolutio
experimentalis, quae quidem util ad praxin
ad contemplationem, non tamen facit, ut
ut confusa esse cessent
magis composita. Exempli causa
viridis sive confusior, illud saltem lucrabimur, ut
inventa flavi et caerulei natura, vi
ridis facilius intelligatur: nam quod omnino
nondum dici potest in quo rursus haec resolut
io ab intellectuali distinguitur
respondere illi quo magnes ferrum
adhiberi possunt vice causarum verarum
Hypotheses aliquae tam multis phaeno
menis satisfacere possunt, ut haberi
queant pro veris causis: nonnullae
autem interim certis. Quae autem
minus sufficientes sunt, saepe interim
Ex aliis eligendae sunt simpliciores
et interim adhibendae loco verarum
sed pendent a natura diversis
organis communi, quae est ipsa
natura corporis, itaque confusione
particularium perceptionum exuta
. Ita experimenta quae fiunt calore radiis
solis excitato simpliciora sunt his quae fiunt igne
nostro culinario, qui acidum quiddam emittit, quo res
ubi intellectis notionibus descriptionem
ingredientibus, intelligitur id quod
descriptum est
Attributa pluribus sensibus communia
prae caeteris distincta sunt, et
ex attributis distinctis similaria
simpliciora sunt
quemadmodum etymologiae fictitiae,
quibus nonnulli Hebraicas radices derivant
vocabulis
Germanicis, ut a discentibus
Germanis facilius retineantur
Meo tamen judicio
cognoscuntur, ut verbi gratia quod duo
per omnia aequalia et similia, ejusdem
librae brachia aequalia habentis duabus
lancibus imposita, erunt in aequilibrio, neque
enim ad hoc sciendum est opus est
A sunt quae sine probatione
assumi possunt, tanquam per se manifesta,
exempli causa si duo gravia sint per omnia
aequalia et similia, et imponantur duabus
duobus brachiis aequalibus
Hoc sane omnes admittent sine probatione
neque experientia opus est opus est ut faciamus
experien etiamsi non sint experti, nec
veritas intellectualis; neque postulabunt ut
ratione aliqua confirmetur, itaque est axioma.
quae ex aliis demonstrantur; exempli gratia
si duo corpora ejusdem materiae diversae magni
tudinis suspendantur ex duobus brachiis
quae sint inter se reciproce ut corporum
ex iis suspensorum magnitudines, erunt
in aequilibrio; Haec propositio ex paulo ante
dicta demonstratur assumtis quibusdam ratio
ciniis geometricis, neque eam credere quisqua
neque eam credent.
quae solo sensu a nobis cognoscuntur;
exemp suntque vel singulares vel universales
I sunt vel exp veritates sensuales
universales ex pluribus singularibus consentien
O sunt inductiones ad quas
post diem semper sequi noctem; solis
viam esse obliquam ad aequatorem,
nudos spectatores agimus, sed corpora immutamus,
ex duobus motibus oppos
demonstrarique potest
facile enim patet si co
tabula procedat
versus orientem, et tabula eadem celeritate, tenda