DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
infelix illud dissidium, de coena attinet, convenimus in
sententia verborum, ut illa orthodoxe intellecta a patribus,
et inprimis ab Irenaeo, qui duabus rebus, terrena et coelesti,
n elementa signave illa nuda et vacua esse asserimus,
sed simul reipsa credentibus exhibere et praestare fide,
quod significant. Denique ut expressius clariusque loquamur,
vescentibus repraesentari distribui et exhiberi, symbolis adjectis
ipsi rei minime nudis, secundum sacramentorum naturam.
Subjiciunt deinde Autores hujus consensus, sese per
omnia approbare articulum Confessionis
Saxonicarum Ecclesiarum missae ad Concilium Tridentinum
inquiunt, pium agnoscimus et recipimus. Ubi inter alia
Porro sequentia ibi verba extant:)
Docentur etiam homines (a nostris) sacramenta esse Actiones
rationem sacramenti; sed in usu instituto in hac communione
Hic consensus Sendomiriensis a Ministris Augustanae Bohemicae et Helveticae Confessio
placuit, ut vitentur termini ab hoc consensu alieni. Idem consensus confirm
concordiae normam ac vinculum
consensum Sendomiriensem etc.
Quo tanquam vexillo
pacis in
unum domini exercitum conjuncti
feliciter utimur. Proinde isti Harmo
niae caeterisve concordiae formulis
subscribere ac eas in nostras
Ecclesias inferre supervacaneum esse
censemus
Toruniensi 1595. In reliquis
(Confessiones Augustana Bohemica et Helvetica)
praesertim in articulo de coena domini
nobis consensum Sendomiriensem Medici
nam afferre nosque invicem nobiscum
statim Canone confirmatur hic consensus
sanciturque neminem ad ministerium
admittendum qui non subscribat.
Confessio fidei ac religionis Baronum ac
Nobilium regni Bohemiae Ferdinando I. Viennae
oblata 1535 et a Bucero et aliis Reformatis Theolo
ma studiose id cum cura agit, ut
valde probata
a quibus
credere [negatur], et quidem praefatio Ministrorum
clesiae Picardorum ut vocant in Bohemia et Moravia
inter alia ita habet: Commenti sunt et hoc malevoli
qui nullum criminandi finem faciunt, quod nostrates omnes
sacramenta ipsa, ut a Christo instituta, ita praecepta,
nihili faciant..... Ut in sacramento sacrae synaxeos
seu coenae domini praesentiam veri corporis ac sanguinis
Christi non adesse haud dubie credant etc. Haec
pauca de multis recensuimus, quae ab adversariis eo
conficta et in vulgus sparsa sunt, quo a nobis omnium
animos abalienarent.
In ipsa autem Confessione
artic. 13 de coena domini ita habetur: Docent etiam
quod his verbis Christi quibus esse panem corpus suum et
vinum speciatim sanguinem suum esse pronuntiat, nemo
de suo quicquam affingat admisceat aut detrahat, sed
dum a quibusdam in regno Bohemiae et Marchionatu Mora
viae simplex ac Germanus sensus oppugnaretur silerentque
hi quorum intererat id scripturarum autoritate tueri
ac vindicare; nostri tantum prodiere et scripturis
atque ob id multorum calumnias, ronchos, sannas,
obtrectationes apertaque convicia sustinent. Est autem
duplex Adversariorum genus qui nostratibus semper
nomen Haereticorum dejiciunt. Quidam enim..... ferunt
nostros multa secus ac intus sentiant verbis eloqui..
Panem namque et
nostros quibus coeperunt conviciis indesinenter perfundunt.
a Consensu Sendomiriensi, ita optandum esset interdum
ita habet: Confitemur Christum in sacra coena
omnibus vere credentibus praesentem esse. Sed anno
1534 edita est aspersis marginalibus notis et glossis
ut fatetur praefatio disputationum Basileae in eam
habitarum, ubi ad verba: praesentem esse: anno
tatur: sacramentaliter nimirum et per memo
prudenter sancitum est ne formulae adhiberentur alienae
Confessionibus optimis non admisceri glossas satis alienas,
et suspicionibus obnoxias. Sic Basileensis Confessio
anno 1530 in Comitiis Augustanis oblata
Quemadmodum autem in Synodo Posnaniensi
memorationem fidei, quae hominis mentem in coelum
calicem coenae, quam hic cum Paulo dominicam vocamus,
verum Christi corpus et sanguinem esse pernegant. Atque hi
idam rursus fanatici spiritus in verbis Christi non manentes
hanc in nostris sacrae synaxeos confessionem defen
sionemque summo odio prosequunt
attollit, nec Christum secundum humanitatem a
im tollit, et ad nudam commemorationem revocare videtur,
habet de S. Eucharistia,
nobis exhibentur. Et num. 10. nequaquam statuimus nuda,
solum virtutem, efficaciam, operationem, beneficia Christi nobis
corporis et sanguinis Christi, seu ipsam illam victimam quae
o denique
vacua et inania signa, sed potius id quod significant et
obsignant simul vere exhibentia. Et n. 12. patet non
pro mundi vita data est et in cruce mactata. Et
Et licet dicatur n.
ullam inclusionem inexistentiam, coexistentiam aut localem
et corporalem praesentiam, aut talem elementorum cum
corpore Christi unionem, per quam illud oraliter tam
ab indignis et impiis quam a piis et fidelibus manducetur,
videntur tamen haec verba non inefficere reali et
substantiali perceptioni. Nam inclusio localem id est dimensionalem,
corporalemque praesentiam rejiciunt etiam Evangelici, nec
unionem Elementorum, inclusionemque corporis in pane,
exigunt. Tantum de coexistentia
imo nec coexistentiam
talis rejici coexistentia, qua
coexistunt. Videtur ergo
el saltem ita conjunctum, ut cum eo in os trajiciatur.
haec cum ad modum pertineant, a nobis seponi
ore panis accipitur, simul corporis Christi substantiam
nobis hyperphysice conjungi et praesentem esse; atque adeo
perceptionem elementi ore factam esse conditionem mandu perceptionis. percepti
adhuc alia sit conditio necessaria
nempe fides itidem adeo ut indigni non participent
rursus quaestio est, quae seponi potest.
Nunc ad Calvinum venio, qui id ipsum magno
signum commemorationis,
tantum non esse tantum
Christi non
Zwinglius defenderat: Hoc est
meum, nihil aliud esse, quam hoc significat corpus meum. Oecolomp
participes sumus.
professus erat, nihil inesse in sacra coena quod sit miraculosum
aut captum humanum superet. Calvinus vero et verbis,
et consensu veteris Ecclesiae
inductus, contrarium diserte def
Institutionum libri IV. cap. 17.
Horum omnium tam solidam habemus testificationem in
hoc sacramento, ut certo statuendum sit vere nobis exhiberi, non secus ac s
Christus ipse praesens aspectui nostro objiceretur ac manibus attrectaretur
Hoc enim verbum nec mentiri nec illudere nobis potest: Accipite, edite, bibit
e, hoc est corpus meum quod pro vobis traditur hic est sanguis
Quod accipere jubet,
significat nostrum esse, quod edere jubet, significat unam
qui in remissionem peccatorum effunditur.
in sacra synaxi
quam pia sint quae dicis.
Sublato e divinis
principio illo (de contradictoriis simul non admittendis) poterimus
Trinitatem; poterimus simul eodem respectu esse pii et
Athei, Catholici et Ariani
(quoniam ita urges
nis etiam in divinis; sed non admittam quod nos bene judicare
possimus in divinis quaenam sint contradictoria.
Si habemus oculos et memoriam possumus etiam
Nam saltem quaeritur
ut idem sit subjectum et praedicatum propositionis contrad
ictoriae, id est, ut eadem sint utrobique verba et
oculi, an idem utrobique per verba intelligamus, memoria sive
conscientia nostra nobis dicet, ita ut attentione tantum
l M. Admittam id fortasse in ratiocinationibus
facillimis, ubi statim apparet contradictio, sed non in ratiocina
tionibus longiori difficilioribus. T. In difficilioribus majore tantum
non minus certo examinari potest, quam breve argu
mentum: tantum enim opus est, unumquemque singulatim
examinari secundum materiam et formam: itaque examinis diffi
cultas tantum diff tantum majus tempus majorque patientia requiritur
M. At mihi
in pluribus syllogismis quam in paucis.
indignum videtur logicam tantum valere in divinis. T. Cu
grammati An Grammaticam logica digniorem putas? et constat tamen
quanta sit Grammaticae in sacris manif utilitas. textu sacro explicando
Et vero si syllogismos rejicis, omnes rationes
mata in quibus propositio aliqua vel signum subintelligitur:
Denique formae syllogismorum ex illo principio contradictionis mathematica
M. Possumus salvari sine
plane certitudine demonstrantur.
non tamen possumus fidei fundamenta tenere sine rationibus; nec in rebus
valde difficilibus facile eruere veritatem, sine logicis artibus.
Sancti patres Dei theologiam s spreverunt subtiliorem
subtilem illam in Theologicis disserendi rationem. T. Aliqui, non omnes.
Nam S. Augustinus potest jure theologiae Scholasticae parens appellari,
Qui maxime ratiocinantur maxime absunt a fide. T. Aliquando
est simpliciter credere, quod Ecclesia credit. Nosti historiolam illam
Bellarmini de eo qui in agone cum diabolo disputabat. T. Jocaris opinor,
nam historiola illa ridicula est. S. Non jocor in re seria, sed illos
maxime ex Nec puto te eodem quo ille circulo usurum: credo quod Ecclesia cred
Mihi semper illorum placuit modestia, qui profitentur se sine ullo examine humiliter
T. Crede mihi illos saepe qui serio ita loquuntur esse aut valde
aut esse veros Hypocritas Atheosque occultos. Ita Pomponatius loqui solebat
impossibile ullum
verbum, ergo nec
contradictoria Deo
impossibilia erunt.
est, etiam possibile
destruere; peccare,
et alia id genus.
M. Omnia sunt Deo
possibilia, exceptis
illis quae perfectioni
ejus contraria sunt.
Pulchre, optime;
sed contradictoria
quoque ejus perfectioni
contraria sunt, facerent
enim Deum ineptum,
scopum suum assequen
tem, et eo excidentem
Nunquam ne desinetis o Theologi cum ratione
. Nunquam ne desinetis o Theologi cum ratione insanire,
quos potius cum fide sapere deceret. T. Desinemus ratione uti
Sceptice, cum Deus sapiens esse cessabit, aut homo rationalis
esse cessabit.
Sapientia hominis stultitia est coram
Deo, et ratio hominis in divinis errandi potius quam
sapiendi instrumentum est.
Superba sapient
Deum stultitia est, Deus enim a Deo enim confunditur,
qui humiliat superbos: et qui scrutari mysteria ratione
volet, a gloria opprimetur ac fulgore illo nimio occaeca
pectore quaerit, huic Deus rationem illuminat, ut videat
mirabilia ejus; et quemadmodum solem non recta
sed aut in aqua aut per vitrum coloratum intuemur;
ita, quem aut sincera pietas pius affectus, aut defendendae
fidei necessitas ad conte profundiorem rerum divinarum
contemplationem vocat,
is Deum non sibi rationis
sed ita enim nihil videbit,
verum illud sed quodammodo transp
Divini Tabernaculi velum in divina adyta
cujus interiectu nimia illa radiorum coelestium
scripturam sacram,
efficacia nostrae imbecillitati attemperatur:) velut
per velum interpositum in sanctum sanctorum introspiciet.
Hoc autem velum tum demum levabitur, cum Deum
non amplius in speculo vel aenigmate sed de facie ad faciem
M. Putas ergo
rationem cum
Quid ni? Si quidem
hominibus scrupulosis objecti ipsa fides ratione nobis
persuadetur: quo enim alio meliore indicio no
miracula habemus, non illi. T. Ratione Multa
examine indigemus ne decipiamur:
faciet signa deceptura, si possibile esset, etiam electos.
Moses dixit prophetae legi contraria docenti nec si signa edat
nihil profundi nihil solidi habent, sed inutilibus nugis
asserit, quod eam
prostituere est. Etiam
hoc effugio declinantes,
major inimicus
pietatis, quam qui
fidem rationi contrariam
Pontifices Maximi et
Concilia et Facultates
imperfecti autem
non possunt esse certiores
prohibuerunt ne duplices veritates
sibi pugnantes statueruntur.
credam rationem humanam
concordes dextras jungamus:
simulatorum artificio,
Veritatem amittunt
Hos satius erat rustica
ullis rationibus
prohibuerunt ne
duplices veritates aliae
Prope persuades ut
nunquam fidei divinae
revelatae pugnare
nec verbum Dei ut
Paulus ait scriptum aut
lege cordibus nostris
Paulo teste) insculpta
dissentire.
Quoniam Te ad moder
rediisse video, vici
concedam ut facilius
ut enim luctantia
ardentia a divinarum
rerum contemplatione
enim praeclara erui,
quibus et excitetur pietas
fides defendatur
ac propagetur, et gloria
Liberum est quod est
necessarius creaturae rationalis.
implicat contradictionem. Itaque to
Itaque tota rerum Series non est necessaria
sed contingens et libere a Deo electa, quia
mundum creari sed Deus elegit quod melius
visum est.
necessarium. Ita si ratio sit major eligendi
quam non eligendi, certum est electionem
Decretum creandi est natura sua
posterius praevisione qualis res sit futura.
Accurate loquendo Deus non decernit,
ad certos actus; sed tantum creare
Ens cujus plena Notio talem seriem
Distinguendu
de ejus notione. De rei essentia sunt quae ei necessario ac
sunt, etiam quae ei contingenter
seu per accidens
competunt, seu quae Deus in ipsa perfecte intellecta videt.
Revera quaecunque rebus non competunt
perpetuo, ea ipsis tantum competunt per accidens
libere aut per accidens ea ne tunc quidem
cum competunt necessario competunt, sed accedente
decreto divino vel humano. Unus status rei
sed semper accedente sed tamen ob
non sequitur necessario, licet semper sequatur
certo seu semper ratio sit cur potius sequatur
sequatur. Et ratio illa sumenda est vel a Divina
voluntate, vel a creata.
Ex his intellectis non difficulter respondetur
ad objectiones.
quam hoc uno, quia caetera in eo continentur. Nam
ante decretum creandi. Nullo autem alio opus est decreto
rnatur, jam in notione sua plena possi
certam gratiarum et actionum liberarum seriem.
Itaque Deus non decernit illi dare gratiam vel alia quoad
essentiam sed quoad existentiam; seu Deus decernit
creare creaturam cujus plena notio talem
seriem gratiarum involvit, quanquam non
sed connexione qualem rei natur
postulat.
Ratio inquam inclinans
non necessitans. Posset
sequi sine ulla implicatione,
etsi sequatur.
Nulla potest ratio reddi, cur Deus uni
det salutem alteri neget. Nam si dicas hoc
ei qui bonos actus exercet; respondetur
quaeritur porro cur Deus det uni ut exerceat
bonos actus, alteri non det. Si dicas Deum
uni dare gratiam bonorum actuum aut
exercendi bonos actus aut resistendi pravis,
quia ei placuit ut in aliis justitiam
in aliis misericordiam suam [exerceret]; ratione
in Juda gratiam an vero misericordiam
exercere voluerit. Quod si nulla omnino a parte
rei talis ratio est Deus est injustus. Sin
datur ea ratio, debet ea consistere in re quae
non data est a Deo, alioqui redimus ad priora.
Ergo debet in creaturis rationalibus discrimen
aliquod intelligi ante omne decretum Dei de illis.
Non potest explicari quomodo Deus
non sit causa peccati, si producit omnem
realitatem quae est in actu peccaminoso.
Non potest explicari quomodo
Si Deus praescit quid creatura sit electura[,]
creatura non habet libertatem eligendi.
Si nullus est actus qui non habeat rationem
contingens sive liber. Semper enim ratio reddi
poterit cur elegerit Mens Voluntas, ergo
posita illa ratione non potuit non eligere.
Si Deus Non potest explicari quomodo
creatura sit libera, si ille ipse transitus voluntatis,
qua se determinat in eligendo a Deo producitur.
Judas deliberat an debeat Christum prodere an
eodem modo se h Adam deliberat utrum debeat
est prorsus indifferens ante electionem,
producitur a Deo, nihil ad id contribuente Adamo
(nam id quod contribuit vel est actus adhuc
indifferens, qui nihil contribuit, vel ad alterum
inclinans, et de hoc similiter quaeritur, ut detra
est indifferens per omnia ad utrumque oppositorum,
quaeritur transitus ab indifferentia ad alterutrum inclinans
homine, quaeritur quid homo ad eum contribuat. Nam
si ad ipsum contribuit, jam eo ipso transiit ex statu indifferentiae,
ergo nihil ad eum contribuit. Itaque a Deo solo producitur.
Sequeretur ergo non hominem revera eligere sed
Deum nisi quia prius eligit Deus, quod in peccaminosis
actibus est absurdum. Certe Deus producit
imo Deus prius agit in hoc transitu quam homo, pone
enim hominem prius agere, utique illius actus realitas
rursus ab homine producitur. Dicendum ergo est
ante electionem, alioqui transitus ad malum non ipsi esset
ascribendus sed Deo. Quotiescumque ergo homo peccat,
majorem inclinationem habet ad peccandum quam non pecca
persona creabilis, antequam creatio ejus
decernatur, jam
in notione sua plena
plena possibili continet
de ea si crearetur
dici possent et
et inter alia
Sunt quaedam
quae Theologi et philosophi in negotio
Actus creaturarum maxime liberarum, non
tam probant, quam contra objectiones salvare
et contra
ab objectionibus defendunt, quae huc fere
Deus est omniscius.
Deus est justus.
Creaturae earumque operationes a Deo dependent.
Homo Creatura agit libere.
Gratia hominem ad bonum opus quodcunque movet
et in eo perficiendo adjuvat.
Quia Deus est omniscius, hinc praescit futura
contingentia absoluta, item futura contingentia
conditionata. Item Deus scit omnia possibilia
Quia Deus est justus hinc non est causa mali.
Item ratio esse debet cur Deus uni largiatur quae
ut damnetur.
operationes a Deo dependent, hinc nulla est
realitas in rebus, quae non continue a Deo produca
Ponamus enim realitatem quae est in aliqua actione
a Deo non produci, erit aliquo Idem ergo dicendum
est de realitate quae est in operatione libera
bona vel mala.
Quia creatura rationalis agit libere, ideo
actus ejus sunt contingentes seu non
necessarii
b j. 2. Deus producit id quod in
peccato reale est, realitatem quae in peccato
hoc postulat. Status autem hominis semper
talis est a Deo concursum exigit
vi Divini Decreti, quod sapientiae Dei fuit
conforme. Status autem hominis sive
creaturae sive ante lapsum, sive post lapsum,
fuit inclinatio ad peccandum ex ipsa natura
creaturae; si divina virtute non sustineretur,
et perpetua facta est. Status autem
ille voluntarius est; licet nondum peccaminosus.
et licet inclinatus ad peccandum, tamen nondum
peccaminosus. Datur tamen aliquis primus status
non voluntarius, saltem initio cum
creatura primum esse incipit.
imo nec praeordinatio. Nam utraque praesupponit
liberam actionem jam in rei notione involvi
et tantum decernit rem tali notione
praeditam creare. Et in hoc consistit praeordinatio.
Ratio cur actus aliquis potius
sit quam non sit, non necessitat, alioqui
cum certo eligitur quod optimum vel est vel
apparet, destructa esset libertas.
non esse indifferentem, sed habere majorem
inclinationem ad peccandum, immediate antequam
eligit peccare. Non ideo tamen minus libere
peccat, ut dictum est ad obj. 4.
Notandum est eos qui hominem
jam lapsum et sub massa corrupta comprehensum
constituunt objectum electionis et reprobationis
quin creatura aliqua ut Adamus, aut Angelus
ante lapsum objectum electionis et reprobationis
intelligatu
Sed rever
Angelus malus a bono desciturus non erat
nisi quoad existentiam quoad essentiam actus s
vero jam erat hanc dispositionem
aliter ergo eum Deus reprobavit, quam quod reprobandum
In quaestione illa magna: utrum causa
secunda determinet primam, an prima
Ideam causae, primam determinari a secunda
sumta idealiter, seu ideam secundae deprehensam in
intellectu divino determinare primam
voluntatem. At secundam determinari a prima, seu omnem ab ea entitatem suam
Nulla substantia capax est Actionis transeuntis, sed tantum immanenti
o solo Deo a quo substantiae caeterae dependent.
Non sufficit dicere Actionem
Nam cum gratiae divinae sint liberae et a
decreto proficiscantur, involvet etiam decreta divina, eorumque rationes. Itaque
omnem etiam omnem seriem gratiarum.
decreti dandae gratiae.
Ea igitur sumenda rursus est a
consideratione reliqui quod in possibili illa notione est, praeciso gratiae decreto
rursus quaeritur quae sit caus ratio
sit verum possibile est gratiae decreta innumeris copulari modis secundum certos rerum
aut concursus sumenda est ex unoquoque ordine rerum possibili totius universi.
ordines, verum Deus non eligit nisi unum.
illud in voluntate humana quod attendens Deus eligit
Quaeritur quid sit
et praecise ipsa futuritas actionis, sed ista futuritas actionis estne denominatio
intrinseca seu realis aliqua affectio in voluntate.
Si est, voluntas non est indifferens,
quippe affecta hac naturaliter praedeterminante qualitate; si est
qua infallibiliter sequitur actio; si ista futuritas est denominatio extrinseca,
in quanam intrinseca denominatione habeat suum fundamentu
alia enim nihil
Si in Deo redimus ad praedeterminationem physicam, si in
eaque ubinam debet esse
voluntate redimus volu a Deo, si in voluntate redimus ad praedeterminationem
ad rem pertinent.
(involventem decreta divina possibilia
creaturae priorem esse omni
divinae voluntatis, quippe fundatam in
utique difficultates omnes facile evitassent, atque
Non est necessaria connexio inter actiones et mentium status
nam secundum certas ordinis leges
Quaestio celebratissima, utrum entitas illa creata seu
realitas in qua consistit natura gratiae efficacis, habeat infallibilem
connexionem cum consensu hominis ex vi propriae entitatis, seu an sit efficax
per seipsam, an vero illa certitudo petenda sit ex conditionata scientia Dei
Sed re recte expensa ponamus certitudinem Dei
oriri ex eo quod praevidit mentem assensuram. Quaeritur unde praeviderit han
gratia ei daretur.
connexionem? Omnino tam ex consideratione mentis [quam] gratiae, scit enim
tum qualis sit futurus status mentis, tum quid ei gratia sit superadditura,
perinde est ac si quaeratur.
esse primum principium
Illud tamen certum est, gratiam
potest an non gratia efficax et inefficax aliquando in se ipsis
activum circa pias actiones.
im potest, ut quod in uno sit efficax, in alio sit inefficax.
Et in hac quaestione revera consistit totus negotii nervus controversia
efficax gratia talis detur gratiae gradus, ut sua natura
de auxiliis nervus.
quibus datur
ad actum
tendum videtur etiam ab his qui negant concursum
immediatumque ad omnes actus, Deum alio modo
amoris quam ad actum odii.
concurrere
Et tamen hoc videtur oblique negare
. Ludovicus de Dola
reducunt ad
suam habeat in natura mentis quia solae mentes
sunt liberae. Itaque non collocanda est formalis ejus ratio in absoluta indifferentia, hoc
enim posito
neque enim apparet cur absolut
magis quam alteri rei competere possit.
si quidem possibilis est menti
Radix ergo libertatis in eo est,
quod Mens agit se alt eligit non per rationes necessitatis, sed per
rationes veras vel apparentes bonitatis, quibus inclinatur.
Revera omnes creaturarum actus sunt contingentes, neque enim necessario
sequuntur ex rei statu praecedente, sed propter decretum divinae voluntatis.
Cont Actus autem contingentes a ratione profecti liberi sunt; sive a divina
sive ab humana voluntate proficiscantur. Itaque minime putandum est lapidem
necessario descendere, aut corpus semel in motu positum continuare motum. Id enim
tantum oritur ex libero Dei decreto.
absoluta est,
oppositorum, neque ad unum magis quam ad alterum inclinatur.
Talem indifferentiam
non puto unquam dari, aut si daretur, quamdiu manet, non sequi actum.
Indifferentia respectiva est, cum voluntas magis quidem inclinatur ad alterutrum
sed potest tamen adhuc agere vel non agere; etsi fortasse non sit actura. Et haec
essentia libertatis. Nulla enim datur in mente libere agente tanta inclinat
Mens habet facultatem non tantum alterutrum eligendi, sed et suspendendi
est de
ex qua necessario sequatur actus.
In omni agente immediate ante actionem ponendum est aliquid ex quo
necessario sequitur actio, in praesentibus circumstantiis suppositoque divino aliquo
decreto observando. Nam actio habet radicem aliquam immediatam in agente, ita ut
aliter affectum sit agens acturum actione a, quam acturum actione b.
judicium; nulla potest esse tam evidens apparentia boni (praeterquam summi)
quin mens possit si velit et occasio deliberandi de muta suspendere judicium ante
ultimam decisionem, idque fit dum alia cogitanda menti offeruntur, atque ipsa menti
vel ad ea abripitur sine deliberatione, vel deliberans concludit hoc potius
de aliis rebus potius cogitare. Si mens non divertatur a deliberatione,
certo enim electura est quod melius illi
non? Inde nimirum quod ex ipsius praeter pariter ac externorum statu sciri potest
an sit interrumpenda an non. Deinde posito quod interrumpenda sit sciri potest
an divertenda sit sine deliberatione, an cum deliberatione. Id enim omne non pendet a
voluntate sed a serie actuum intellectus. Quod si sine deliberatione divertenda est,
est eodem de prosequenda an mutanda cogitandi materia, hinc rursus sciri potest
utrum novae de nova ista deliberatione eadem rursus ratiocinatio institui potest
et proinde tandem vel venietur ad diversionem sine deliberatione,
conclusionem sine di quae praevideri potest ex natura intellectus, vel conclusionem
sine diversione, quae qualis futura sit praevideri potest ex natura voluntatis.
Voluntas enim nisi ad alias cogitationes divertatur certo eliget quod melius
apparet.
dum mutamus
sponte, sive deliberato consilio, sive consuetudine
cogitandi objectum
consuetudine ad grata delabendi.
anim intenti attentionem