DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
suaeque justitiae pretiosissimo
subsistentia animae, aut materiam subsistentia
compositi quam quae formae, a quo
nec Scholastici quidam abhorrere
aggregationem instar societatis, quale
est in eo qui
compositum ex homine
habitante, ut daemon
habitat in possessis,
vel certe duos
facient Christos seu
quae hinc de Trinitate illinc de
incarnatione dicuntur
Miror Augustinum in Enchiridio ad Laurentium cap. 67. salvationem quasi per ignem
de qua loquitur Apostolus explicare non de igne tribulatio
sed de igne tribulationis. Eadem iisdem verbis (quod etiam
in octo Dulcitii quaestionum libro uno quaest. 1.
Sed ibi se magis explicat
et purgatorio quoque post hanc vitam eundem applicat locum e
liis citius salvari scribit.
Memorabile est quod dicit in Enchiridio ad Laurentium cap. 109. et ad Dulcitium
est, animas abditis receptaculis continet. Videtur enim hoc innuere animas
non salvari ante judicium; verum hoc locus obscurior ex aliis clarioribus explicatur,
quoniam enim dixerat alios aliis citius salvari, utique ante extremum judicium aliqu
pro defunctis
etiam damnatis, nam sub fin. quaest. 2. ait: quibus autem prosunt, aut
ad hoc prosunt, ut sit plena
io. Hypognosticon contra Pelagianos libro 6. opinionem quae hodie
ipsa damnatio.
mana Ecclesia viget de limbo infantum non baptizatorum expresse
futurae sint animae praeter coelum et infernum. Quae ideo adduco, non quod
absurdam adeo putem eorum sententiam qui hunc Limbum tuentur, sed
innuam, a Veterum opinione esse alienam
. Sed hoc obi
omnia quae ingenti agmine citantur, non nisi numerus sunt et vel ad pompam
velut in acie struuntur, vel ob judicii diligentiaeque defectum a rhapsodis cumulantur
. Fateor tamen ea ex hi His jam stabilitis ad ea quoque fateor reliqua quoque eorundem
patrum loca, vel aliorum ejusdem nationis seculi, et gentis
x his ipsis explicationem recipere, ac proinde nunc etiam allegari utilia esse posse,
tractarentur controversiae, si separarentur clara a controversis, si digererentur
quibus quisque locus difficultatibus laboret, tunc semper
certi aliquid statui poterit,
de unaquaque controversia, vel hoc saltem concludetur nihil de ea certi ex veteribus haberi ap
rhapsodis Qui vero vulgari rhapsodorum more ingentem locorum numerum cumulant
centonem quendam ex verbis faventibus hinc illinc quaesitis contexunt, illi imperitos
et negligentes fallunt atque commovent percellunt, hominem autem diligentem atque judicio praeditum
quaerat. Ex quo scilicet
constitutum atque conclusum
delectu misceantur,
locis clarioribus
de veterum sententia
Nam si ut
vulgo faciunt
omnia loca sine
veritas, neque
atet exitus.
sufficit recitari
fit ab iis inprimis,
exscribunt, sed
immorari illis
necesse est,
sententiam eorum
eruendam
quam suspenso incedant gradu. Saepe
enim de purgatorio tacent cum
purgatorium quod nunc recipitur, quemadmodum Limbus Patrum aliaque quorum
Ex discussione ergo
rebus alterius mundi ea quae nos hodie asseveratione loquebantur.
poenam post mortem etiam fidelibus
Graecae Ecclesiae
in occursum Domini
quanquam huic quoque igni moram
At vero Ecclesia Romana jam a Tertulliano et Cypriano
poenis quibusdam subjici, ac
ut statueret, animam
Romana viget Ecclesia,
vestigia extitisse.
liberari atque ad beatitudinem
potest ejus sententiae
quae nunc in
In Graeca vero Ecclesia neque olim, neque ut
arbitror hodie ejusmodi purgatorium creditum est.
ostendendum est, quod illi negant frustra ergo probare probabitur, quod conceditur. Tantum ostendendum
ex Precibus pro Defunctis sequi Purgatorium,
resurrectionis, cujus ignem sensuros qui in occursum Domini tunc rapientur nonnunquam SS. Patres dixisse
videntur, et protestantium multi concedunt.
Itaque ea tantum adducam loca quae conferre possunt ad Purgatorium quale statuit hodie Romana Ecclesia
aliquandiu poenas peccatorum gravissimas luunt et vivorum precibus ac sacrificiis juvantur, donec placata
divina justitia ad beatitudinem admittantur.
Quod Purgatorium patet differre ab eo quod appellavi
est unicuique proprium
purgatorium resurrectionis. Hoc enim
ac particulare, tametsi in uno communi loco fiat; et incipit statim post mortem, et finit statim ubi placata
divina justitia est, etiam ante resurrectionem. Qui hoc discrimen perpenderit, non mirabitur, cur
plurima veterum loca non adduxerim, in quibus fit mentio poenae temporalis post mortem, ignis, purgationis,
quoniam pleraque etiam ad Purgatorium Resurrectionis trahi possunt. Ego vero illa tantum loca
proferre volui, quae non ita facile a Protestantibus declinari queant. Caeterum ut
clarius intelligatur hoc quod aliqui introducunt purgatorium resurrectionis, sequentia notari intererit:
Neque enim Veteres de
quod illi negant
ignis meminisse videtur quanquam subsit dubitandi
judiciis et carceribus, ex quibus debitores ante solutum novissimum quadrantem non exeunt. Et Basilium
judicio et purgatorio
vitae et eum de ipso purgatorio alicubi non sine dubitatione loqui. Et Tertullianum
Omnes per ignem oportet probari
quicunque ad paradisum redire desiderant. Non enim otiose scriptum est
quod ejectis Adam et Eva de Paradisi sede posuit Deus in exitu Paradisi
gladium igneum versatilem. Omnes oportet transire per flammas, sive
cito versabitur gladius igneus etc.
Et paulo post: sed etiam aurum
examinabitur, uretur ut possit probari.
patet, in hoc purgatorium de quo loquitur S. Ambrosius omnes omnino fideles,
Johanne quidem et Petro exceptis intrare.
Fatendum est
tamen hunc locum Ambrosii non posse accipi de purgatorio resurrectionis,
sed de purgatorio quodam animae separatae.
Cum enim dixisset omnes
paradisum redituros oportere probari, ne Johanne quidem Evangelista excluso:
subjicit: de morte ejus aliqui dubitarunt, de transitu per ignem dubitare
non possumus, quia in Paradiso
separatus a Christo. Hinc
patet Ambrosium sentire, eum jam transiisse per hunc ignem purgatorium,
adeoque non intelligi purgatorium generale resurrectionis, sed particulare cujusque
fidelis, qui purgatione absoluta etiam ante diem judicii in coelum
Esto cavernoso (quia sic pro labe necesse
Corporea) tristis me sorbeat ignis averno
Saltem mitificos incendia lenta vapores
Exhalent aestuque calor languente tepescat
Lux immensa alios et tempora
vincta coronis
Glorificent me poena levis clementer adurat.
Utile est hunc Prudentii locum cum superiore Cypriani conferri
nam utrobique innuitur martyrio coronatos in igne non haerere; alios
aliquandiu purgari antequam glorificentur. Adde locum purgationis esse
in ipso inferno, ut et Tertullianus dixerat. Ignem tamen mitiorem, scilicet
quam damnatorum videtur Prudentius quasi Balneum Mariae vel Maris
in cruciatibus
resurrectionem et
post cruciatus atque tormenta
et reddito novissimo quadrante,
dicet: Videbo justitiam ejus et loquar: justificata sunt judicia tua Deus.
resurrectionis; sed non posterior.
nec sequens:
defuncti sunt, post mortem possunt absolvi vel poenis videlicet castigati
vel suorum precibus et eleemosynis missarumque celebrationibus.
S. Paulinus Epist. 5. 18. 19. ait defunctorum animas precibus quasi guttae stillicidio
refrigerari. Unde satis judicari potest eum credidisse animas nunc poenas luere tempo
rales.
quae qui mature
Concludo Ve
consensisse videntur
etiam ab iis qui
aliquas post
mortem poenas
ut in Liturgia Romana quae ait: ipsis Domine et
omnibus in Christo quiescentibus locum refrigerii et pacis indulgeas. In Liturgia
Alexandrina: horum omnium animabus dona requiem. Liturgia Ecclesiarum Syriae
et Cappadociae quae tribuitur S. Basilio: refrigera eos ubi visitat lux Vultus tui. Et mox:
sublata voce sacerdos orat Deum ut meminerit Deus omnium qui transierunt ex mundo,
recreet eos in tabernaculo suo, transeat per mansiones horridas et in tabernaculis
luculentis collocet, exuat ex densissimis tenebris tribulatione et dolore. Ut
Clarus inprimis est locus Theodoreti in I. ad Corinth. 3: in die, inquit, adventus
Domini, examen fiet et diligens inquisitio, et eos quidem qui recte vixerint tanquam
aurum et argentum reddet ignis splendidiores, eos autem qui iniquitatem fecerint instar
ligni et foeni et stipulae consumet, et postea: servabitur autem ipse
festum hunc ignem examinis esse in die adventus Domini, ac proinde purgatorium resurrectionis.
Haec Theodoreti ab Oecumenio repetuntur. Et quoniam Bellarminus ipse
fateri coactus Diem Domini in 1. Corinth. 3. esse diem judicii extremi, et ut hic
Theodoretus ait, diem adventus Domini, satis manifestum est, nisi inutiliter argutari velimus
cum locum ad hunc Apostoli et Graecorum interpretum de purgatorio resurrectionis intelligi.
ejus autoritate recte a Graecis interpretibus purgatorium resurrectionis stabiliri. Deum,
ait, animam ad se attrahere, cui si nihil corporea labis insit, jucundum facilemque esse accessum
si vero materialibus affectibus onerata sit, his esse exuendam, quemadmodum funis qui
coaluerit violenter abraditur et abstergitur acresque et intolerabiles affert dolores. Et postea
idem ego quoque sentio et quod pro quantitate Sed hoc purgatorium resurrectionis
non debet confundi cum purgatorio animae separatae, quod Graeci hodierni
in quadam anxietate collocant ut scripsit etiam Metrophanes Patriarcha Alexandrinus
, eodemque et veteres inclinasse videntur, qui (uno excepto
fortasse Nysseno) ignem purgationis non de poena animae separatae, sed
probatione quae fiet in die judicii 1. Corinth. 3. interpretantur. Unde intelligitur duplex
et diem
sequi purgatorium unum animae separatae, quae in anxietate constituta est,
judicium expectat, et fidelium precibus refrigerium sentit; alterum hominis resurgentis, qui
in igne judicii examinatur.
Tametsi autem Graecorum patrum loca non pauca de igne purgante ad
expresse docere animas quoque defunctorum innuere purgatori quasdam temporales animae
spirituales, quo sensu d quae hodiernorumque recentium quoque Graecorum sententia est.
Id vero ex veteribus confirmat Ex veteribus ergo animae separatae poenas temporales innuere
videtur S. Cyrillus Hierosolymitanus, cum in Cateches. mystagog. cap. 5. pro omnibus, inquit,
oramus, qui inter nos vita functi sunt, maximum esse credentes animarum solamen juvamen,
pro quibus offertur precatio sancti illius et tremendi quod in altari positum est sacrificii.
Dicit: animas juvari, ergo animae ipsae aliquid patiuntur, ergo
non pertinent ista ad levandum ignem purgatorium resurrectionis. Et ne
quis forte hoc ita explicare conetur, juvari animas precibus non poenae diminutione, sed
gloriae augmento, cavit ipse Cyrillus, cum sententiam suam confirmat similitudine
Regis, qui eos a quibus offensus est in exilium pepulit, postea vero illorum propinquis, qui
coronam aliquam conficientes pro his qui sunt in supplicio exulibus offerunt, condo
nationem aliquam suppliciorum dedit. Unde jam dubium nullum est S. Chrysostomi
aliorumque veterum loca, quibus asseritur precibus vivorum mortuos juvari eodem modo debere
dolore. Ut Chrysostom. homil. 41. in I. ad Corinth. juvetur mortuus non lacrymis sed precibus,
sed de praesenti aliquo malo quo laborant, et jam nunc juvari possunt. Et Homilia 69 ad
populum Antiochenum, non temere ab Apostolis haec sancita fuerunt, ut in tremendis
utilitatem multam.
Si de futura aliqua utilitate fuisset locutus, dixisset eos non
percipere lucrum, sed aliquando esse percepturos.
Ignem autem purgatorium animas separatas
cruciantem non reperio apud Graecos Veteres, quemadmodum nec recentes eum admittunt
videri possint, sunt tamen,
Atque hi quidem (Novatiani) nostra si
qui postremus est baptismus, nec solum acerbior, sed et diuturnior, qui crassam materiam insta
Ibi ex voce diuturnior forte inferre
foeni depascitur vitiique omnis levitatem absumit.
quis posset, non intelligi hic purgatorium resurrectionis, neque enim illud diuturnum esse videtur,
sed responderi potest id quoque non momentaneum, sed aliquem ex sententia illorum autorum temporis
temporis tractum desiderabit. Videntur autem statuisse veteres isti eundem ignem qui
m consumet, sanctos esse purgaturum, impios in perpetuum correpturum. Alter
Eusebii Emisseni homil. 3. de Epiphania, hi vero qui temporalibus
poenis digna gesserunt ad quos sermo Dei dirigitur, quod non exeant donec reddant novissimum
quadrantem per fluvium igneum per vada ferventibus globis horrenda transibunt. Verum hic
quoque locus intelligi potest de igne purgatorio resurrectionis, ex quo non exibunt purgandi, donec
revera est
autorem suum quaerere nunc non
unus est tamen locus Gregorii Nysseni (qui fuit Basilii Magni frater),
Purgatorium ignem purgatorium animae separatae statui videtur, qualem Ecclesia Occidentali
ostea recepere. Is locus est Gregorii Nysseni (qui fuit Basilii Magni frater), in eleganti dialogo
de anima et resurrectione, Deum ait animam ad se trahere, cui si nihil corporeae
, jucundum facilemque esse accessum; si vero materialibus affectibus onerata sit, his esse exuendam, quemadmodum
quod suum est (animam) ad se trahit, quod autem alienum est propterea quod cum anima quodammodo coaluer
violenter abraditur et abstergitur, acresque et intolerabiles affert dolores. Et postea: Idem ego
sentio et quod pro quantitate vitiositatis quae in unoquoque fuerit cruciatus ac doloris modus adhi
pro modo ac quantitate materiae (id est materialis labis quam anima in corpore contraxit) vel longiore vel
animam purgari a materiali labe, de anima ergo separata sermo est, et flamma quidem dolorifica,
id est igne purgatorio, quae nihil differre videntur a purgatorio Ecclesiae Romanae, nisi quis flammam
dolorificam non de igne vero sed anxietate more Graecorum aliorum interpretari velit, ut scilicet
Nyssenus cum aliis Graecis veteribus atque hodiernis consentiat. Sed haec in medium relinquo
ut ignis Gehennae in cruciatibus purget, quem nec Apostolica doctrina, nec
suam, ut pro ipsa evacuaverit semet ipsum. etc. volens omnes homines salvos fieri
Verum meminisse semper debemus quod praesentem locum Apostolus quasi mysterium
habere voluit e
S. Basilius M. ad cap. 4.
Vides expresse asseri ab Origene
beatos non intrare in purgatorium,
damnandos tantum; infernumque ipsum seu ignem gehennae
Et constat jam veteres Origenem hujus erroris accusasse. Unde patet quam imprud
ex locis SS. Patrum
non intellectis contexunt.
(quia abluet dominus sordes filiorum
et filiarum Sion etc.) expressis verbis dicit
Item: ardorem seu exaestuationem judicii. Am
sed quodlibet examen et probationem.
Itaque non posse ex hoc loco judicari
habebat carbonem
coeleste quoddam
et in manu
eximia sanctitate praeditus elicitur: mox tamen iterum
dubitare coepi, ipso loco excusso: subjicit enim post verba:
Domino iis adaperiente Scripturas. Consimili igne incalescit cor
Spiritu ferventium.
intricate loquitur miscet clarius hunc locum ad purga In spiritu
sancto et igne baptizat salvator
quenquam posse
certum sit. Quale enim
et salvabitur ait tanquam per ignem.
non nisi solo igne divino purgari
cujusque sit opus, ignis probabit,
Capit unus de Seraphim qui
locus est purgationis animarum coelestis, unde sanctificantibus et lustran
tibus potestatibus ignis purgatorii emittitur.
purgationis animarum
Ecce iterum locum
Et videtur Basilii locum ante oculos
Sed difficile est ista conciliare cum purgatorio
huc accommodat
ptismum per ignem huc a
ccommodat quemadmodum et Origenes et Basilius qui duplicem baptismum per
aquam et per ignem ad sordes quoque dupliciter abluendas utilem
ad ignem purgatorium referunt. Purgationem tamen Procopius animar
quod dicitur fore apud inferos,
cum altari illo seu loco purgationis
proinde non convenit cum
Basilius interpretatur per ignem caritatis, neque ad hunc locum
aiae 6. ullo modo accommodat
salvatione quasi per ignem
Pauli locum de stipula et
Procopius. Videtur
silius ad Isaiae 6. per purificationem animarum intelligere sanctifica
tionem et ardorem caritatis ac Spiritus sancti.
Sed ad Isaiae 4.
potest intelligere ignem purgatorii resurrectionis, seu purgationem, quae
ut ibi ait Basilius,
fiet in futuro seculo. Ergo nondum jam fit,
nam quod jam tum fit defunctis nescio an possit explicari de seculo futuro
veterum sic loquentium
Et haec quidem de Locis in quibus fit mentio precum pro
post mortem, ignis, purgationis,
mentio poenae temporalis
Talia sunt loca quod omnis
anima igne salvetur; quod illi quorum opus arserit salvi erunt quasi
sensu:) quaedam peccata in
futuro seculo remittentur. Haec omnia commode admodum explicari
Creditum est enim et a veteribus
ribus multis omnes post resurrectionem in occursum
Domini rapiendos, ac per ignem probationis ac purgationis transituros
eumque plus minusve pro purgationis necessitate et culpae gradu
sensuros; hoc ipso igne justorum corpora glorificatum iri velut aurum
in fornace summam pulchritudinem nanciscitur: impios vero tenebri
et horrori damnatos, alio ignis genere non purgandos, sed cruciandos et
Locus certe ad Corinthios
magis magisque inquinandos esse.
purgatorio favere videtur verba haec sunt:
Corinth. III, 11. 12. 13. 14. 15.
Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod
positum est, quod est Christus Jesus.
hoc aurum argentum, lapides pretiosos ligna foenum stipulam
et uniuscujusque opus quale sit ignis probabit. Si cuju
opus manserit quod superaedificavit mercedem accipiet. Si cujus
opus arserit, detrimentum patietur, ipse autem salvus erit
ex eorum sententia
c tamen quasi per ignem.
esse de magno illo die adventus Domini, quo omne
purgationis et examinis transibunt.
Venio nunc ad loca SS. Patrum, et primum Graecorum.
Origenis pleraque loca etiam ad Purgatorium Resurrectionis possunt
applicari, uno excepto: lib. 8. in Epist. ad Rom. cap. 11.
Haec ipsa inquit purgatio, quae per poenam
hoc, sub fin.
exigat cruciatus, solus scire potest cui pater omne judicium tradidit.
Verum cum ego ipsum Origenis librum evolvissem, deprehendi aliam
quandam ejus esse sententiam abstrusiorem, et ut ipse satis innuit
mysticam, quam et Apostolum verbis opertis innuere
Apostolus enim dixerat: omnis Israel salvus fiet.
Origenes subjicit:
eos quidem, qui beati sunt etc. praesentis Evangelicae doctrinae
Tertullianus lib.
ante resurrectionem.
Hinc patet imprudenter
passim citari hunc
locum Origenis.
Origeni enim infernus ipse
sive qui salvarentur, si nunc morerentur.
m; id est qui et rectam fidem habent, et se invicem
tales agnoscunt.
a est multitudo fidelium communicantium, sive se fratres
id est in via salutis constitutos, tales sunt socios salutis,
sensu excommunicati non sunt in Ecclesia, tales enim esse judicantur,
ut pro sociis salutis haberi nequeant.
enim visibilis sacramenta, tesserae communionis. Differt
tamen a praecedente nonnihil. Nam Catechumeni exempli gratia
tales erant, ut neque fides eorum neque vita impediret salutem, et tamen
nondum admittebantur ad participationem sacramentorum. Idem es
poenitentibus, qui scilicet in veteri ecclesia non ideo recipiebantur in
communionem, sed aliquando saepe ad articulum mortis usque exclude
in religionis exercitio co
cum quodam regimine sive medio obtinendae unius voluntatis.
erit multitudo vel societas omnium praedestinatorum, omnium sanctorum,
omnium fidelium, omnium fraternitatem colentium, omnium sacramento
Notandum est etiam ex his definitionibus fabricari posse alias, ha
combinatione; nempe eorum qui sacramen
Notandum harum definitionibus aliquas coincidere non formaliter ut
loquuntur, sed materialiter id est, contingere ut etsi diversa significan
tur, tamen in eodem subjecto coincidant; ut
Nota tres priores definitiones esse cujusdam Ecclesiae invisibilis, soli
notae; quatuor posteriores esse Ecclesiae visibilis, quam homines
a Deo derivatum continet.
ad probandum purgatorium afferuntur, paucissima ad rem
aliquandiu poenas peccatorum gravissimas luunt, et
Loca autem quae ad hoc probandum
beatitudinem admittuntur.
afferuntur ex Sanctis Patribus,
veteres ac recentiores admittunt tempore resurrectionis, ubi omnes per ignem proband
Vis argumenti
esse orandum,
arbitrantur, neque ideo purgatorium Romanae Ecclesiae agnoscunt.
talis: Si orandum est pro mortuis, sequitur mortuos precibus juvari. Si mortui fideles
juvantur, sequitur eos neque plene damnatos, neque omnino salvos, sed adhuc poenae capaces
esse. Si mortui fideles poenae capaces sunt, sequitur esse Purgatorium. Ergo
si pro mortuis orandum est, admittendum est purgatorium.
Ad hoc argumentum
At vero, inquies, ita inutiles sunt preces. Fateor inutiles erunt ipsis
mortuis, sed non omnino. Erunt enim preces pro defunctis, saltem vota
quaedam. Vota autem etiam tum concipi possunt et solent, cum res non est
testemur, tum ut omnia ad Dei, quem imploramus, voluntatem referamus,
quodam honoris, et cultus genere
et tantum non preces concipere.
Ita solemus de rebus praeteritis vota
Pone nuntiari mihi praelium ingens,
cui frater meus aut amicus interfuit.
Ego statim ad Deum ac vota conversus
ex animo opto, ut ne quid mali ei acciderit: quanquam postea re subtilius excussa
facile intelligam factum infectum fieri non posse, et, si ille semel occisus est
hesterno occisum iri.
Nescio quid alii faciant, mihi certe saepe ejusmodi
vota primo animi impetu excidere.
Fortasse non defuere qui et nuncupavere
vota in casu simili, et damnati solvere.
Quo minus mirandum est
viventes in vota erumpere pro mortuis, caritate accensos, quoniam de re summa
animae nimirum defuncti felicitate, agitur.
Nam incerta atque ignota
a nobis solent pro infectis haberi, quae vera est ratio cur circa
res praeteritas ac transactas preces fundamus.
Idem est de futuris certis
Nemo dubitat quin beatitudo aut damnatio mortuorum
certa sit, neque ullis precibus ac meritis mutabilis, nam ex Romanae quoque
ac determinatis.
cclesiae sententia, si damnati sunt, certe ex inferno non redimentur,
si in coelum translati, non excident felicitate; si in purgatorio sunt,
securi sunt felicitatis futurae. Mortuorum ergo beatitudo ac damnatio nulli
Inutilia ergo ipsis
erunt vota quibus a Deo mortuorum salutem flagitabimus.
Usui tamen et instinctui cuidam naturali convenire nemo diffitebitur.
videtur de purgatione per ignem explicari posse. Itaque videtur Cyprianus distinguere, carcerem in quo persolvendus est novissimus
utrumque distincte asserere
Ex locis quae
de novissimo quadrante
usebio Emisseno.
Tertullianus lib. de anima cap. 35. ne etc. judex te tradat
angelo executionis, et ille te in carcerem mandet infernum unde
non dimittaris nisi modico quoque delicto mora resurrectionis expenso.
non videtur, quia eum opponit diabolo, et distinguere videtur inter
accusatorem diabolum de quo paulo ante locutus erat, et inter
infernus ipse seu ignis aeternus, an locus qualem nunc intelligimus
purgatorii.
Item an ex loco Christi, non dimittendos debitores ante
persolutum novissimum quadrantem, sequatur eos aliquando dimittendos,
adeoque poenam esse temporalem.
quod nunquam dimittendi sint,
Tertullianus tamen videtur intelligere hunc
carcerem de temporali poena, ob verba quae adjicit: mora resurr
mora resurrectionis
ipsam resurrectionem moratur
sensus erit animam statim a morte in purgatorium detrusam
ad gloriam pervenire.
Aliud missum in carcerem non
solvat novissimum quadrantem, aliud statim fidei
virtutisque accipere mercedem. Aliud pro peccatis longo dolore cruciatu
exire inde
emendari et purgari diu igne, aliud peccata omnia passione
purgasse.
Aliud denique pendere in die judicii ad sententia
Hic locus multis rursus
Domini aliud statim a Domino coronari.
dubitationibus subjectus est, quae ab ipsis Romanae Ecclesiae scriptoribus moventur.
Rigaltius hanc veniae expectationem et in carcere permansionem explicat de poenitentia
Idem cum Nic. Fabro
et poenis Ecclesiasticis subjicitur antequam recipiatur.
contra Pamelium purgationem per ignem explicat de extre purgatorio resurr
ectionis. Et novissima verba: pendere in die judicii, ita interpretatur
Tertulliani et aliorum veterum, quod martyres statim coronentur,
vero diem judicii expectare debeant.
Mihi tamen videtur solutionem
novissimi quadrantis non intelligi de poenitentia in hac vita, quia et
Tertullianus (quem sequi solet Cyprianus), intelligit de alia vita. Unde sequitur
voluisse Cyprianum eos qui obeunt aut passione id est martyrio delere
peccata, nec alio opus habere purgatorio, aut in carcere quodam purgari done
Si prior explicatio resurrectionis
i u
resurrectionis cum
cum priore morae
(quae sunt maxime
carnis. Unde
die resurrectionis
inferno aliquo
tum resurrectio,
vel carnis, vel
ut eo sensu resurgere sit
evadere ad
dicetur, vel quod
resurrectionem comitante
des plus constans et des plus asseurés,
que de la volonté et de la faculté
l’action ne manque pas de suivre.
c’est à dire que nous faisons tout ce que
nous voulons, pourveu que cela ne surpasse