DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
et licet
eligat necessario, status autem
differen.
Aliud enim
reddi posse
est semper
ur eligat,
licet certo
sequatur id ad quod inclinant
non sit reflexio
At cum in bestiis
seu actio in se ipsum adeoque nec
de actionibus
etum liberum
Dici potest res omnes
suis.
quandam necessitatem habere, non
essentiae sed existentiae seu actus secundi,
ex posito decreto
rerum necessitatem,
Dei omnia necessaria sunt.
Videtur dici posse:
vide Bellarminum hic p. 598.
unquam fuisse datum, ubi non error peccatum
praecesserit, vel saltem incogitantia, ut in
peccato primi hominis apparet, qui crede
dicendum etiam
est, etsi id sit certum
quia Mens non ab externo determinatur, sed
a seipso. Optime enim D. Thomas
constituit libertatem in potentia se determinandi
seu agendi in seipsum. Unde patet etiam
quomodo Deus praesciat quae sint futura,
libera, quia praesc
bonum sit appariturum.
Ex variis itaque
liberis possibilibus creaturis liberis illam
minaret per rationes boni, quia
hoc conforme
fuit primario Dei decreto libero de perfectissimis
eligendis.
Sciendum est eam
Mentis naturam, ut actura sit aliquid
etsi omnia extra ipsam Entia
cessarent, quia contemplatura esset
Deum, et seipsam, et ideas possi
possibilium. Quod de corpore dici non
potest, impellendum enim est
ab aliquo
requisitis.
utique resistere potest.
Nisi haec propositio admittitur nullam nihil esse sine ratione, seu nullam esse propositionem,
altera quod perfectius est, seu majorem rationem habet, id esse verum.
si absolute
Arithmeticae, Geometricae, et similes, neganti enim eas, semper ostendi potest contrarium
Posteriore vero nituntur omnes veritates sua natur
contingentes, ex sola vero hypothesi divinae vel alterius voluntatis necessariae.
possibilia seu
vero veritates circa rerum existentiam, contingentia seu rerum existentia
Omnes Existentiae excepta solius Dei existentia
nituntur principio perfectionis.
sunt contingentes. Causa autem cur res aliqua contingens existat, non
petitur ex ejus definitione, sed ex sola aliqua rati sola ipsius definitione, sed
essent possibilia, contra hypothesin; sed ex principio extrinseco, quod scilicet
Ante omnia enim puto talem Possibilita
tis et Necessitatis notionem assumo, ut aliqua sint Possibilia, quae
ista sunt aliis perfectiora.
tamen non sint necessaria, et quae reapse non existant. Unde sequitur
sive a rei perfectione, ut in Deo, sive a nostra imperfectione oriatur; non
Hinc etiam apparet cur Dei dec in quo
actiones Dei liberae a necessariis distinguantur. Ita ut Deus se ipsum amet neces
Sed ut Deus eligat quod
tollere nostram libertatem.
rium est, demonstrabile enim est ex definitione Dei.
perfectissimum est, non potest demonstrari, contrarium enim fieri non implicat
contradictionem; alioqui contrarium non esset possibile contra Hypothesin.
Hoc autem oritur ex notione Existentiae; nam perfectissimum tantum existit.
existere debere necesse est, et ponamus plus perfectionis in A esse quam
praevideri potest, quodnam eorum sit extiturum, quin imo demonstrari
Et si certum idem quod necessarium
id potest, seu certum reddi ex natura rei.
existere, tunc B implicaret contradictionem contra Hypothesin.
Itaque tenendum est id omne possibile esse quod aliquem includit
perfectius. Absolute autem ne, idque non ob suam naturam, sed ob decretum
Dei generale producendi perfectiora.
exigentia existentiae, ex qua quidem per se sequitur existentia, sed
negando aliud perfectius impedire. Et tales sunt omnes veritates
necessitatem seu
esse sanctissimos quidem
Angelos quidem labis expertes
S. Augustini sententia, quod causa mali non sit a
Deo, sed a nihilo, hoc est non a positivo, sed a privativo, hoc est
ab illa quam diximus limitatione creaturarum.
Quanquam autem possibile fuerit Deo eas solum mentes
sua gratia divina sustentatae non essent lapsurae,
attamen placuit imperscrutabili sapientiae ejus hunc
quem experimur, producere ordinem rerum, in quo quaedam
Mentes possibiles, certam quandam seriem
ad existentiam admitterentur, seu crearentur, ut
Idque haud dubie quia Deus noverat malum quod
bonum multo majus, quam quod futurum
ita ut series ista denique in summa
perfectior futura esset aliis omnibus. Ita lapsus Ada
erat sine hoc malo,
Cum ergo Angeli quidam per superbiam, ut videtur, et malo angelo deinde seductore,
immenso perfectionis lucro correcta est.
quorum illud diabolicum, hoc bestiale peccatum est,
etiam homo primus per concupiscentiam,
quoddam originale genus humanum in primo parente
facit ut homines sint ad bene agendum segnes,
id est contracta
Omnes autem
peccata, et iram mereri
expiari debent, alia vero mortalia, quae aeternum exitium
est, ita Divinae justitiae prorsus consentanea
neque illos laudare possum, qui Stoicorum
beatitudinis aeternae,
princeps, abnegator,
atio
nalis perfectione ornata est, hoc habet a
Divina imagine, in quantum vero limitata
est, et quibusdam perfectionibus caret,
(neque enim tradux animarum intelligi
peccatum originale
inale seu dispositio ad peccandum
in ea exoritur, quanquam nullum momentum
intelligi possit quo pura
erat a labe, et in corp
et in corpus infecturum
intrudenda
de religione versaverim; haec tandem mecum
Scriptura sacra, et
antiquitas, et ipsa recta ratio et rerum gestarum fides
homini affectuum vacuo, commendare mihi
esse substantiam perfectissimam
Primum ita sentio
Itaque minime ferri debet eorum
quadam productione conservantur.
intelligentia suprema alias mentes
condidit a quibus glorificaretur,
quas justissima
ratione gubernat, ita ut qui totam divinae oeconomiae
rationem intelligeret, perfectissimae reipublicae
et quam
aut voto supplere
ac recta
intentione praeditos,
animo infigunt, et vita exprimunt, hi etiam
omnia accensos.
quidem et praesentibus, bonis malisque a Deo immissis
scientes omnia Deum amantibus in bonum cedere
debere, et quemadmodum praeteritis contenti sunt,
ita circa futura agere ipsi conantur, quicquid
praesumtae Dei voluntati congruere judicant. Ea
autem praemiis poenisque propositis postulat, ut quisque
hortum in qu Spartam suam ornet, ad instar primi
hominis hortum in quo collocatus est, colat, et ad
imitationem Divinae bonitatis, beneficentiam suam
suum, proportione justitiae servata diffundat
quoniam inter creaturas quibuscum nobis agendum est,
nulla homine praestantior est,
universae hoc semper
non in natura sed humana tantum imaginatione consisterent.
gitarent actionibusque exprimerent,,
quod cum neque fieri semper neque factum
esse constet, quaeritur unde peccatum et per
peccatum mors ac miseria in mundum intraverit. Nam si. Vide
autor omnis boni non possit esse causa peccati. Sciendum itaque est
Considerandum est igitur in
omnibus creaturis utcunque eminentibus esse quandam limitationem
seu imperfectionem congenitam atque originalem, ante omne peccatum
ignarum, sibi fingunt.
quosdam et his vicinos valde
improbo, qui ne hoc quidem
fidei intactum reliquere, et
quandam summam a qua cuncta quidem emanent, sed
omnium amabilissimi persuasos
persuasos et proinde non timentes
illas complectitur
est quod
amore Dei super omnia accensos.
aut filium
trinum personis,
in Deo essentialiter relati
elatis suis unicam numero substantiam
stituit; sunt ergo tres su
relatae, una absoluta
quae illas complectitur
et cujus ipsa individualis natura singulis
intelligimus.
physicae, ut cum
dicimus corpus aliquod in eo in ea vi quam
celeritate pergere qua cepit; intellige, si nihil impediat.
an Deus necessario velit, postulo explicari necessitatem adjecto opposito
seu quaestionem ali plene formari, v.g. utrum Deus necessario
voluntatem. Dico Respondeo utique Deum non posse velle voluntarie
alioqui daretur voluntas volendi in infinitum. Sed dicendum est Deum
vult inquies. Dicam cum S. Augustino illam necessitatem
esse beatam.
At vero inde sequitur res necessario existere. Quid ita?
quia implicat contradictionem non existere quod Deus vult existere?
Nego hanc propositionem absolute veram esse. Alioqui ea quae Deus
non vult non essent possibilia. Manent enim possibilia, etsi a Deo
non eligantur. Possibile est quidem existere, etiam illud quod Deus
At Deus non potest velle ut existat. Fateor, manet tamen possibile
sua natura, etsi non sit possibile respectu divinae voluntatis. Quia sua
natura possibile
existentia coexistentia cum Deo aliquo modo dici possit implicare contradictionem.
Sed opus erit constantes adhibere vocabulorum significationes
ut species omnis absurdae locutionis evitetur.
Dico igitur possibile est, cujus aliqua est ex essentia seu quod realitas
seu quod distincte intelligi potest. Ex.g. si fingeremus nullum accuratum
pentagonum unquam in natura fuisse aut futurum esse; tamen pentagonum
maneret possibile.
Ratio tamen reddi debet aliqua cur nullum unquam
extiterit pentagonum nec extiturum sit. Hujus rei ratio nulla alia est,
quam quod polygonum pentagonum incompatibile est cum aliis rebus majorem
includentibus perfectionem, seu plus realitatis involventibus; quae prae ipso existere
certum est. At inferes ergo impos necessarium est ipsum non existere,
concedo, si necessarium est, idem quod certo verum, seu verum quod
demonstrari potest. Nego si necessarium est idem quod im si sensus
[:] haec propositio De pentagonum non existet, nec extitit, necessaria
existit (quae a tempore abstrahit), necessaria est; Nego enim istam
propositionem demonstrari posse, nam ista propositio intelligitur de
absoluta neque enim absolute impossibile est
pentagonum, neque enim implicat contradictionem, etsi ex harmonia
veri possibilitate
quod optime illustrari potest similitudine
radicum imaginariarum
licet ea non possit exhiberi, et si quis eam circulo exhibere
Multum tamen interest inter quaestiones quae
insolubiles sunt ob radices imaginarias, et quae [in]solubiles sunt
non attingi.
ob absurditatem.
debet enim simul esse
talis numerus implicat contradictionem,
pars toti.
3 et 4, seu 3 et 4 debent esse aequales
nunquam ostendet totum esse majus sua parte, tali numero admisso,
et illud ostendet, talem numerum non posse
designari. Si Deus decrevisset, numerum entium nullam debere realem
sed tamen
lineam reperiri, quae esset incommensurabilis aliis realibus lineis (Realem
voco quae reapse
corpus aliquod terminat), non ideo sequeretur incommensurabi
Etsi Deus ex principio perfectionis non
non quidem absoluta illa inevi
tabili voluntate, sed
certis legibus ordinata ac
circumscripta, ac proinde juvare
et justitiae suae rationes licet.
unumquemque, quantum per sapientiae
ad instar peccata omnia aequalia,
sive summo
supplicio aeternae damnationis digna faciunt;
prae caeteris autem ea videntur mortalia, qu
ae malo animo et contra conscientiam expressam et virtutum princip
ac proinde ut ita dicam damnant semet ipsos.
Omnes autem homines in peccato nati, et
ndum per Spiritus Sancti gratiam renati, aut
mortalia committere solent, omnes enim
genus humanum periret, nisi Deus de redemtione
qui non vult mortem
ejus sive expiatione
sed omnes salvos fieri cupi
expiatione dignum
enim sapientia
misericordia sua, dignum
consilium ab aeterno cepisset, quod suo
tempore est executus.
Illud enim pro certo habendum est Deum nol
mortem peccatoris, omnesque salvos fieri cupere, atque
adjuvare quantum per justitiae atque sapient
Et quidem quae hactenus diximus fere omnia ex
nunc arcanam mortalibus divini consilii oeconomiam
ipsa
Dei revelatio at quae fuerit in restituendis
bus divini consilii arcana
Deo revelante disci potuit.
Considerandum est itaque Deum non tantum esse
aliarum autorem et conservatorem, sed et esse Mentem
moralem, et in quandam cum caeteris mentibus
societatem venire, quibus omnibus tanquam Monarcha
summus subditis in perfectissima quadam Republica constitutis, perfectissimam
quam civitatem Dei appellare possumus, praeest.
aque Deus non tantum agit universali illa atque
qua totam universi machinam cer
sed et voluntatem suam particularem circa
gubernat et cum quibuslibet
eumque in usum revelationes instituit.
poenisque sancit,
Porro revelatio notis quibusdam insignita esse
qua vero
huic impune non paretur,
nisi quod interdum in dubio, cum mandatum
ipsum neque cum ratione neque cum alia revelatione
periculo exponere. Sed hic cauto opus est, ne in
superstitionem degener. Divina enim sapientia
dignum est quod nullus legislatorum negligit, ut scilicet juben
innotescat. Itaque sortibus
visionibus, somniis non facile, auguriis, ominibus, aliisque
id genus nugis, quas inepte divinationes (quasi
necesse est rectam rationem tanquam interpretem Dei
necesse est rectam rationem tanquam
personae suae legitimae fidem ut ita dicam fecerunt, jam ratio ipsa sese submittere
subire debet. Quod exemplo gubernatoris intelligi potest, qui
(quas vulgo motiva credibilitatis
(quasi divini cujusdam consilii
omnes enim a conscientia pravi
et tamen
subinde ab affectibus superantur
Solita est autem antiquitas, et ut mihi videtur
sapienter atque ad captum nostrum accommodate
mysterium hoc illustrare analogia trium
sive agendi requisitorum, quae sunt posse, scire,
velle; ita ut Patri tanquam fonti divinitatis
potentia; filio tanquam Verbo mentis, sapientia,
Spiritui Sancto autem voluntas sive Amor ascribatur
ascribatur. Nam ex divinae essentiae virtute sive potentia
veritates quas sapientia complectitur, atque inde postremo pro cuju
objecta voluntatis fiunt, unde ordo quoque divinarum
personarum declaratur.
divinitatis creaturae naturam superassumeret, atque
et ad captum creaturarum accommodata ratione familiarius
manifestiusque ad Regis instar gubernaret
jam tum creaturarum rationes
hoc in se recipere placuit, cum
rationes sive naturas in sese eminenter contineat.
Hominum autem naturam assumsit, tum quia
in homine superiores atque inferiores naturae quasi in
confinio quodam conjunguntur, tum vero ut exp
quia expiatio
genus humanum et passione sua
expiatio generis humani, quae Deo inprimis curae fuit,
non alia dignius ratione fieri poterat; eoque ipso summa
virtutis difficillimae et placuerat ut Filius homo factus
ederet, priusque summa humilitate
ae Verbum seu Filium Dei unigenitum praestituto
tempore adveniente, assumsisse totam humanam naturam
ex anima et corpore constantem, atque instar h et dum
in terris vixit instar hominis egisse, excepto
instar hominis egisse, excepto peccato quo caruit, et
miraculis, quibus se homine majorem ostendit. Appellatus
est autem Jesus cognomento Christus tanquam Messias
unctus Domini, sive Rex vel Messias, quem
prophetarum oraculis dudum promissus.
ersaretur, tamen intus divina omnes perfectiones
illustrant comparatione unionis animae et corporis,
nam sicut anima et corpus unus est homo, ita Deus
vocabula adhibentur; ut enim
naturas divinam et humanam
is verbum divinae Mentis
Hoc tamen interest, quod anima
corporis imperfectionibus aliquid
imperfectionem pati non potest
i nomine principis in provincia aut praesidio est, is
successorem sibi datum non temere, nec nisi accurate
specie hostis irrepat, ubi vero semel re cognita verita autoritatem
troversia submittet.
divinae revelationis huc redit,
eventuve
miraculo seu
Quam in rem inprimis facit prophetia, futura enim
accurate ac singulatim praedicere, supra vires est
non humanas tantum sed et creatas omnes. Itaque
si quid praedicta tam prophetae, quam ei quem
s mortuos resuscitet, visum caecis, usum membrorum
claudis aut paralyticis
restituat, idque crebro et
patet, vim humana majorem ei assistere
Porro si miracula hujusmodi olim facta dicuntur
agnoscendum est.
iis argumentis probentur, quibus alioqui veritas
rerum gestarum legitime firmari solet, iis perin
praeclare ostendit S. Augustinus in libro de autorita
utilitate credendi, pleraeque actiones nostrae fide nituntur,
etiam in rebus vitae communis, neque ideo minus succedunt
ac prudenter geruntur. Et omnino credendum
providentiam universi gubernatricem non esse admissuram,
Non patitur praestituta nobis brevitas,
ut religionis Christianae veritatem hoc loco comprobemus,
praestitere id abunde insignes quidam viri, ut Origenes,
adjicere multa possemus, minime tamen detrahimus.
sed et esse eum trinum personis,
quod ratio dudum assequitur,
nec tamen Pater est filius aut Spiritus Sanctus, nec filius est Spiritus
quam cum
foret dicere Patrem esse Deum, in quo est Pater filius et Spiritus Sanctus
Priore itaque sensu expressione, Dei nomine personam divinitatis intelligimus,
personas complectitur.
orrelatis suis unicam substantiam singularem absolutam constituit
humanas fidei rationes seu
motiva credibilitatis
Sancti operatio, quae ut fides
Unde fit ut fides
cum de
illis ab humana
ratione petitis
non cogitatur, aut fortasse
nunquam est cogitatum.
Neque enim semper, neque omnibus Anal
ysis fidei necessaria est neque
est tamen ex ipsa natura verae
fidei, ut cum opus est institui
ab his qui in timore Dei
Alioqui nihil haberet
Christiana religio
a falsa in
discerni posset.
Quam multa enim tanquam indubitata
idque recte et prudenter, quae nec
sensibus nostris exploravimus, nec
firmare possumus?
dicam paludamenta
personis trinus
nec proinde
tres in Deo esse personas
Antitrinitarii quidem urgent id esse con
tradictorium, et pluralem numerum nihil
aliud significare quam
diversi quorum
esse unum numero.
omnium conditio
fert hujus examinis
Solita est autem
ut simul
quem tres personae
Catholicae dogmata circa Trinitatem et incarnationem
esse tuta, adversariorum vero periculosa.
intelligunt Angelos,
Photiniani autem ex
simplici homine faciunt filium Dei adoptivum, eumque
factitium summo minorem adorant, quod utique paganum videtur
rectiusque ex ipsorum hypothesibus, Franciscus Davidis
omnem ei adorationem negabat, quem nudum
hominem profitebatur; quod quantum abest a Mahomete!
Circa modum Unionis Naturarum multae subtiles
quaestiones moventur, quas praestiterat non attingi.
Inter alia de communi[cati]one idiomatum, utrum
scilicet et quatenus proprietates unius naturae alteri
attribui possint, quasi hoc sit necesse. Sufficit
concreto recte tribui, quod singulis alioqui naturis;
Christo esse passum, hominem in Christo esse omniscium
recte enim dicitur
Interea ipsi humanitati ex unione cum verbo
eaturam cadit, itaque per modum revelationis
summam habebit rerum cognitionem summamque
tutiusque erit hoc ne in statu idque etiam de statu
manente passibili, suppressa gloria non nisi quibusdam
radiis velut per nubem emicantibus interdum
virgine matre sine viri opera genitus, summa
Christus itaque filius Dei atque hominis ex
expiando generi humano, et summa humilitate s
ac proinde pro omnibus mortuus est, quantum
Ea autem Deo placuit lex Redemtionis humanae
in ipso fuit.
ut beneficium ejus ad eos omnes perveniret, qui
in Christo per Spiritus Sancti gratiam renati, actum fidei et
poenitentia priorum,
omnia retro peccata delerentur
Itaque praxis Ecclesiae si modo quemadmodum oportet
populo inculcetur irreprehensibilis est. Nec
apparet cur indigna Deo putetur vel interna
naturae assumtio, quae perfectiones
imperfectiones vero deitati non reddit.
volunt esse
Cum enim secundum rigorem justitiae
perpetuo necessaria sit mens
pura ac bene erga Deum
animata,
per Christum ex
divinae gratiae aequitate factum est, ut
vel semel nato
(excepta passibilitate corporis)
Nec vero cum aliquibus putandum est ad
justificationem requiri, ut quis se justificatum
multo minus
am cum multi fidem veram habeant, qui perseveraturi
non sunt, sequeretur eos falsu vi fidei ad justificationem
necessarie falsum credere debuisse. Sed et qui justificationem
a justificato credi debere volunt, in tricas incidunt;
credere se justificatum debet, qui justificatus nondum est
; debet ergo credere falsum. Quod si velint ut quis
saltem justificandum se certo credat, has quidem contra
dictiones evitant, attamen sine ratione,
Si quis enim fidem sp fidem spem et caritatem
de actu hoc reflexo ne cogitet quidem, utrum eam
habeat, justificationis gratiam habebit,
remitti peccata, nos esse in gratiam receptos,
et Dei filios factos, non pertinet ad fidem
illam divinam, circa generalia Dei promissa
et revelationes quibus falsum subesse non potest, quia
in mente nostra fiunt proficiscitur, nec proinde
ultra certitudinem moralem progreditur assurgit.
Itaque si quae interveniunt dubitationes ex
infirmitate nostra profectae, non tollunt fiduciam filialem,
Interim debemus niti ut dubitationes illas excutiamus, animo eni
m in Dei bonitatem defixo, firmiter statuamus statuendum est
gratiam quaerunt, a mendacio exitialiter
decipiantur, aut misericordiam non consequantur.
Caritas autem quae divina est virtus,
omnia amemus, et in eo summum nostrum bonum quaeramus
Itaque amabimus ipsum non propter bona
sed propter se et tanquam
ipse amor Dei est bonum
quae nobis
ultimum finem; quia
et perfectionem collocemus, ex parte quidem, si illa finitae
ex toto autem, si summae sit excellentiae et bonitatis. S
et proinde justificationem
accipiat nec ne.
divinam salvandi homines voluntatem e
quibus scilicet summa illa datur gratia finalis beatae
pro omnibus mortuus est, efficax autem gratia, et
per spiritum Dei, qua filii Dei fil in filiorum numerum
recipimur, conceditur multis, qui non sunt
oeconomiam pro arbitrio cirumscribentes
video quid viros doctos quosdam paradoxos
ad grandia illa paradoxa defendenda impulerit, a
quorum sensu et consequentiis ipsi abhorrebant, ut scilicet Deo leges praefigentes, et divinae gratiae
cirumscribentes putarent, eum qui perseveraturus non est
gratiam et Spiritum Sanctum revera non accipere
bi aliisque videatur; contra vero qui semel electus, et finalem poenitentiam
est, eum stat acceptam a Deo gratiam, et Spiritus
Sancti inhabitationem non amittere, utcunque inter
adulteria et homicidia vitam agat. Quae quidem
non video tamen quo fundamento nitantur, aut
alicubi locutiones occurrunt quae sententiae tam crudae
favere videntur, praestat eas aliarum comparatione
aliarum comparatione mollire quam rigorosa
interpretatione exasperare. Et Deo
utcu dignius videtur gratiam dare temporalem et
sceleribus consistentem.
suae miseriae, attentionemque animi et firmum propositum
scrutandae ac sequendae veritatis salutaris, excitatus,
totus in salutis curam incumbens, dictante conscientia
et memoria admonente gemens tremensque agnoscit quantum inde deviaverit, quam gravem
inde a conscientiae terroribus praej poenam meruerit, quantumque summum
, nondum amore benevolentiam erga peccatores deposuisse, qui in tempore ad
dum tempus est in misericordia ejus perfugium quaerunt.
adsit qui primum in Ecclesiam Christi recipiuntur,
peccati gurgite periclitantur, tanquam secunda post naufragium
fide apprehensam a reatu absolvitur, et infusa divini affectus carit
ate habitum justitiae ac novum hominem
induit.
admittantur, valde
cum ita sint, atque ab omnibus
forma justificationis;
utrum scilicet in imputatione meriti satisfactionisque Christi,
manifestum est essentiam justificationis, hoc est innocentiae nostrae in imputata nobis satisfactione
Christi consistere, propter quam credentibus ac poenitentibus venia conceditur.
Sin justificatio sumatur, uti in doctrina morali, ut justus sit, qui habitu justitiae est praeditus,
manifestum est habitum illum justitiae a Deo nobis infundi in regeneratione, cum novum hominem
perpetuam et inamissibilem, sed
plane obrutam, et
ex congruo divinae sapientiae
ut sufficiat
sincero amore Dei
denuo in
sed et novas vires ad
meliorem vitam, ac
Interim tenendum
ideoque caritatem
Valde supervacuum quoque est duas divinas virtutes
utrius potiores sint in homi justificatione partes.
Quemadmodum enim certum est fidem sine caritate
fide amorem sine cogni (dilectionem sine cognitione)
esse nullam. Et proinde fides est caritatis requisitum,
caritas fidei complementum.
Videntur autem nonnulli eorum, qui Fidem justif
alias tanquam fructus certos indubitato ea fide
considerant, aliter notionem fidei sumere,
quam quae antea in scholis erat recepta;
fidem enim non tantum in intellectu, sed et in
voluntate constituunt, imo fidei naturam
eo usque extendunt, ut fiduciam filialem
erga Deum complectatur, in qua caritas
non est si sola fide justificari homines volunt,
spem et caritatem
se statuat,
homines volunt, qui sub fide
caritatem complectuntur; itaque
Equidem fatendum est, secundum receptas
quoque notiones fidem sive assensum de voluntate aliqua ratione
posset, nec ab hominibus licet volentibus praestari
. Et assensus causae interdum sun
t videmus saepe homines aliquid tenere pro vero
sententiae suae reddere non possint, imo nullam
unquam habuerint, qualem fidem a Deo in mentibus
hominum etiam simplicium et in credendi rationes
ita ut revera assensus rationibus destitutus consistat
in eo mentis statu, quo fit ut qui eum habent,
perinde affecti atque agendum patiendumque compositi