DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
Christum adorare. Et revera id ipsum
uod alii imagines adorare appellant, ut postea dicam.
Et videtur
in Italia multo ante, quemadmodum Claudius Taurinensis Episcopus apud
Episcopus apud Jonam Aurelianensem narrat multo ante in
imaginum cultui restitisset quemadmodum apparet ex refutatore
ejus Jona Aurelianensi. Cujus rei rationem petendam
arbitror ex genio populorum, semper enim orientales
et – illarum regionum
vivacioris imaginationis
Itaque non mirum cohorrescere illas gentes, quasi sacrilegio
quasi praesenti principi quod Gallia et Germania ignoravit.
cum irrever vim imaginibus fac Christi aut Sanctorum
longius extendunt ingenio, ideoque in cultu Magis magis
delicati sunt atque exquisiti. Quanquam eaedem gen
possent quemadmodum Mahumetanos
alteram partem nimiae
Paulatim autem Orientem et Italiam Gallia quoque et
ferre posse.
usque ad superioris seculi mutationes.
videam nihil esse in imaginum veneratione, qualem
quasi enim.
praesentis quia quasi
ab ea consuetudine
negari intelligunt
qualem ipsi habent,
Antequam autem definiamus quid de cultu imaginum recepto
sit sentiendum videndum in quo ille consistit quod non aliunde
habent: Imagines porro Christi Deiparaeque virginis et aliorum
sanctorum in templis praesertim habendas et retinendas
eisque debitum honorem et venerationem impertiendam
propter quam sint colendae, vel quod ab iis aliquid sit
petendum, vel quod fiducia in imaginibus sit figenda
collocabant, sed quoniam honos qui eis exhibetur
refertur ad prototypa quae illae repraesentant,
caput aperimus et procumbimus, Christum adoremus
et Sanctos, quorum illae similitudinem gerunt,
veneremur. Id quod Conciliorum
praesertim vero secundae Nicaenae Synodi decretis
adversus imaginum Et mox: per Historias mysteriorum
nostrae redemtionis picturis vel aliis similitudinibus
expressas erudiri et confirmari populum in articulis
commemorandis et assidue
recolendis. Tum
vero ex omnibus sacris imaginibus magnum fructum
percipi, non solum quia admonetur populus beneficiorum
agant, ad sanctorumque imitationem vitam moresque
suos componant excitenturque ad adorandum et
aboleri Sanctam Synodum vehementer cupere.
quam sint
Sed ut rem distinctius tractemus considerandum est
duplicem esse honorem imaginum, unum qui propr
ie est imaginis, ut cum in loco exi spectabili
et honorato collocatur, ornatur, circumgestatur cereis
accensis dignoscitur, circumgestatur, quae ut puto
habent difficultatis, facile enim ab illis
illis tolerabuntur qui imagines non omnino
rejiciendas putant; alterum qui ad prototypum refertur,
imaginis veneratio. Cum scilicet eam osculamur
homines imaginem osculantur, aut coram ea procumbunt
caput nudant, genua flectunt, procumbunt,
loquunt laudes dicunt, gratias agunt. Verum enim
vero etsi usus loquendi effecerit ut dicatur honor
non res inanima, et incapax honoris, sed prototypon
noratur coram imagine, aut per imaginem.
interpretatur. Et hinc factum arbitror, quod Scholastici
illo ipso
cultu adorari quo ipse Christus Deus, quia
rev idem enim revera actus est ado actus enim
qui adoratio imaginis dicitur, revera
est adoratio ipsius Christi occasione intuituque
magisque animus ad ipsum contemplandum contempl
adoro, tibi laudes cano.
Interea ex usu et
pietate esse videtur atque interesse pietatis, ut
offendiculi causa locutionibus illis scholasticorum
afficiendam ajunt, quas sane phrases Concilium sa
pienter vitavit parumque probari sibi satis
ostendit.
admitti venerationem imaginum quam
non magis in ea erit idololatria quam,
pronuntiato. Cum enim nomina aeque sint notae
Nam et nomina sunt notae, et quidem imaginibus
longe inferiores, rem enim multo minus repraesentant.
Itaque cum dicitur imaginem honorari, non id aliter
nomen domini benedici, nomini ejus gloriam dari.
est quam adorare coram imagine interna quae in
phantasia nostra depicta est, nullus enim alius usus
est externae imaginis quam ut interna expressior fiat
Sapienter vero addidit Concilium ut ne fiducia
imagini adesse;
ablato, urbem casuram, et Romani Deos ex
evocabant, et cum imagine ipsum Deum
transferri credebant; aut quemadmodum imaginem sculptum signum
superstitiosa persuasio erat
afferre apud Ethnicos aliquando
Nec minus praeclare addidit Concilium, ne fiduciam
quidem in imaginibus esse figendam,
peculiaris ostensio,
significatione privata conspiratio ad Dei honorem;
et locus ipse divinis beneficiis insignis recordatione ill
et sacro quodam horrore percellit, quod ne protestantes
quidem, quibus sepulchrum domini adire datum est, diffiteri memini
propositi singulares
vel ex
quaedam sacra prae aliis vel libere
dicendum est, quarum
amissio aut etiam suppositio
manente eadem colentium
pietate nil noceret;
sanus cogitabit
contagio
superstitiosissimae gentis contagio nationis
gentem suam sibi delectam manu forti
Mosen ex servitute Pharaonis educere, et leges
novas illi per Mosen dare, quarum una usu imaginum
vel omni vel certe sacro ipsis interdixit
quo magis ab idolorum cultu, quo nihil tunc erat
ratio durabat sub primis Christianis, tutiusque et De
et sanctis tunc viris visum est in contrariam potius
partem declinare, et re per se bona atque utili
quam teneros adhuc animos parumque firmatos
periculo objicere. Itaque si magna ratio
Itaque si magna ratio cautionis adesset,,
est, imaginum
a Christiana religione amplectenda absterrerentur,
de imaginibus, quod serpenti aeneo fecit Ezechias,
Abstineri quoque iisdem consultum foret apud populum qui forte
amplectenda absterreretur, puto etiam primos
urcos et Saracenos usu venire posset si quando
et alios orientis populos usu venire posset, Deo
Deo Christianorum armis, vel potius praedicationibus
favente, cum fatalis aderit Mahometicae tyrannidi dies.
Nunc autem omnibus accurate expensis, videtur
lex contra simulacra imagines lex Dei si qua
et pro tempore condita, et a
primis Christianis ob graves causas aliquandi
retenta. Quemadmodum illa de sanguine
quae multo expressiorem Novi Testamenti locum habet,
Sane apud Judaeos ipsos dispensationi locum fuisse
constat exemplis, nam etsi simulacra et sculptilia
rerum inanimarum taceam, certe cherubini aurei,
et serpens Mosis, itemque alii cherubini, et boves, et leones Salomonis
, plerique etiam in loco sacro positi partim jussi,
partim probati leguntur. Et quanquam sub
initia Christianismi aut nullas aut perraras
paulatim tamen fuisse receptas negari non potest.
Et apud S. Gregorium Nyssae Episcopum describitur
pictura laborum martyris cujusdam in pariete
templi artificiose expressa. Ut alia nunc loca
non attingam
ipsam venerationem
metu superstitionis diu inde abstinuisse Christianos, cum
praesertim cum adhuc passim idololatria pagani Christianis ipsis
Christianismus sine controversia
mixti essent. Tandem ubi
vicit in maxima culti noti
cultique orbis parte Deorum Daemon
um cultus profligatus fuit, nec jam amplius Dii
nisi per jocum memorantur,
incitamentum a divino cultu excluderentur. Fluctuatum tamen
quin et his vetustior
in quantum ille nihil divino honori
adversum continet
judicanda est,
atque utili
sed adiaphora tamen
ovem errantem requirentis sacris
cibus insculpti mentio reperitur
apud Tertullianum
si quis esset idololatriae metus,
loqui discant de re, quae ad divinum honorem
quae animos ab Ecclesiae unitate magis abalienare,
jamque in conspectum patibuli adductus et postremum nuntium
sive gratiae sive mortis a principe protestante cujus stipendiis
rigabat, ad laetae vocis superventum exultans
liberasti. Hactenus recte, sed cum astan
quasi admonens subjiceret: non hic utique crucifixus
quem manu tenes, sed ille qui pro nobis est passus;
tum homo oscula ingeminans, etiam hic
enim natione erat. Quae vox magno coronae
clarius apparuisse. Equidem arbitror misellum illum in
tanta perturbatione animi non satis expendisse quid diceret,
et in verbis potius quam animo crimen fuisse, interest tamen
haec expendi, ut homines recte instruantur.
causam justam non inveniunt cur Ecclesiae
fug scindant, ita vicissim sentiunt viri docti
et catholici, si protestantes, et in universum si populi, qui
recipi posse. In hujusmodi enim rebus, quae nullam
necessitatem neque divinum praeceptum habent, aliquid
hominum inclinationi ac consuetudini tribuendum est,
ut offensio infirmorum evitetur.
Connexa est cum imaginum negotio causa
Sanctorum et reliquiarum, et multa quae circa
imagines diximus, huc quoque referri debent,
et generaliter tenendum est neque adorationem coram
adorationem coram imagine, neque cultum
probari, nisi quatenus ad Deum
religionis actum esse debere,
improbandos faterentur,
quadam animi
inolita repugnatione
quasi scilicet duo liberatores essent
emini. Nihilo minus etiam in loco quovis
ubi eadem est fides, animique devotio,
etiamsi imagines, reliquiae aliaque id genus
externa adminicula absint, eadem gratia
Talia enim
ut in
certa, ita et loca pro incitamento sunt ad
asservantur ideo tantum prosunt, quia incitamento sunt
ad pietatem; et non majori jure peregrinationes
sacrae quam festa damn rejiciuntur. Itaque
qui temporum electionem probant et quae
debent damnare locorum delectum, aut eorum
dies rejicientur.
Porro procumbere coram imagine
honorare eum qui repraesentatur, etiam
Lutheranis passim receptum est paulo non
fructus autem manifestus est, affectum enim ea re
mirifice excitari constat. Vidimus paulo ante hoc
factitasse S. Gregorium M. nec ab ea consuetudine penitus abh
eadem exceptione usos, dicebant enim non marmora
supra est, imaginum cultum non per se malum et
e enim idololatricum (ex recepto usu vocis) est id tantum quod
divinum honorem alio vertit. Hodie autem in Ecclesia
omnis imaginum honor non nisi ad ea prototypa refertur
per quae hono ipsum aeternum Unum illud aeternumque
honoramus, et ad majorem honorem honoramus,,
beneficia in aliis intuemur, ut eo magis admoniti cultum in
cujus beneficia in aliis intuemur,
Unum speciosum argumentum video, quod a re
sit abstinere.
ut nunc sunt animi multorum inter Protestantes
(ut de Judaeis et Mahumetanis nil dicam), plurimum
offensionis nasci ex imaginum usu, sed vicissim cogitandum est,
esset, ut Ecclesia eliminaretur ea res quae per se remotis
retinendam esse recte decretum est. Et non potest ea
cuiquam schismatis causa justa esse. Nec putandum est
usque adeo contra Ecclesiam invaluisse inferorum portas,
Omnibus igitur expensis, cum videam nihil esse
in imaginum veneratione, qualem Tridentini Patres probant,
quod honori divino sit adversum, cum nullum periculum
mis rerum conversionibus tolli non potest, denique cum remotis abusibus
concludo imaginem venerationem Prototypi coram imagine
(in quo uno cultus imaginis consistit) recte retineri, modo suis limitibus maxima caut
fructus rei maximus sit ad pietatem,
et quae in his peculiariter geruntur,
non habent efficaciam ex opere operato,
ut ita dicam, quemadmodum
Sacramenta sed ex opere operantis,
in scholis loquuntur.
quandoquidem omnes
satis sciunt unum omnipotens
scrupuli latere posse facile
absusus fuisse imaginum,
nisi sciremus
quantae et olim
et nunc quoque
de illa re
fortasse in cultu coram imagine
exhibito aliquid mali vel etiam
suspicaretur, usque adeo illa
res per se innoxia imo recta
tanta de hac re mota essent
qui confessionem Augustanam sequuntur,
polytheismus inde
nisi constaret
et prohibitum olim fuisse,
Itaque cum Sancti honorantur, hoc ita intelligendum
est quemadmodum in scriptura dicitur: honorificati sunt
amici tui, Deus; et laudate Dominum in Sanctis ejus.
quemadmodum etiam notavit Cardinalis Bellarminus.
consistere auxilium eorum in precibus, quas
pro nobis magna efficacia fundunt, quemadmodum
et Bellarminus notavit: juva me Petre aut
me. Equidem angelos custodes nobis adesse
Equidem angelos custodes nobis
certum est,
eosque curam rerum humanarum gerere,
ad sanctorum atque angelorum notitiam pervenire
sive in speculo divinae visionis, sive ipsa claritate et late patente perspicacia
naturali gloriosae mentis, quae infinitis parasa
elis in coelo gaudium esse super uno peccatore
nitentiam agente. Et Sanctorum intuitu, etiam
dignitas sua constet), indicant preces in Scriptura
positae: Recordare Domine servorum tuorum Abraham,
Isaac et Jacob. Quae formula non multum ab illa abest,
intercessione Sanctorum tuorum juvemur; hoc
quam passim
sustinuerunt, exaudi eorum preces quibus filius tuus
unigenitus vim et pretium tri
buit. Disputant aliqui, quomodo notitiam
ipse in ea re haesisse et subdubitasse videtur. Sed
non videtur eripiendum videtur consentaneum vero
ubi delitiis quidem fruantur, sed rerum quae geruntur
Mentium enim potissimas delitias facit cognitio rerum,
et cum ipsae Divinam Sapientiam ac perfectionem
propius intueantur, credibile est ad providentiae
eminus venerabantur admirabantur, nunc propius admit
creditam illis antea nunc cognitam esse, quod sine
singularium quae inter homines geruntur
intelligi opinor non potest. An autem in speculo divi
cognitione rerum
visionis, an vero Multi eo inclinant, ut putent angelos et
sanctos res omnes intueri in speculo divinae visionis.
notitia solus Deus immediatum est mentis objectum
aut non nisi internuntiis
forte angelis aliquid
sive veteris non nisi
extra Mentem solaque positum et solo Deo mediante
quid caeterarum mentis nos ideae nostrae nobis repraesentant
quae in orbe geruntur, neque enim intelligi
potest alioqui quomodo corpus animam afficiat, aut
communicent. Imo sciendum est in mente
mentem nostram semper esse speculum Dei et universi
isi quod in hac vita obnubilata intuitio est
et confusa cognitio est. Nube igitur remota et
Deum intuebimur Deo se magis manifestante Deum
quidem a facie ad faciem videbimus, res autem caeteras
mediante ipso (quemadmodum nunc quoque), sed multo
quam nunc clarius, distinctius, diffusius. Atque haec
partim ex ipsa natura gloriosae mentis, partim gratia De
fortasse aliquem aut beatam animam simul Asiae et
magnam molem complectatur penetrare
tamen, simul in minutas partes. Cogitemus enim
Cogitemus Ducem exercitus in eminente loco positum lustrare
copias, aciemve disponere, quam multos multa ille simul
videt atque intuetur eodem tempore intuetur?
perspicaciam, in quantum habitatus orbis orbis noster
campo spatiosior est, jam cessabit admiratio.
Si Telescopiis atque Microscopiis plus quam millies
extenditur visus; si an minus dubitabimus
multo plus Deum beatis tribuere, quam Galilaeum
non patiuntur, ut multa simul distincte videantur, et
quantum augetur campus que
praestatur auxilium, qui dimensionibus alligantur, mentis
centurionem milites suos ita sub conspectu habere,
ut nihil eum lateat productos atque dispositos
ita sub conspectu habere posse ut nullus eorum motus ips
posse ut nullus eorum motus ipsum fugiat, manifestum est
ergo mentis vim ad multa simul distincte consideranda
porrigi et qui latrunculis ludit, quam multis uno
obtutu animum adhibet? Quia igitur mens multis pluribus
simul distincte considerandis sufficit, nihil prohibet
quin multis millenis modis augeatur numerus objectorum
in toto genere humano contingunt finita ad varietates
ludi latruncularii quas aliquis ad varietates variationes illas
ludenti simul expendendae sunt, multo minor fortasse
proportio est quam mentis gloriosae ad nostram. Cum
itur Beatae Mentes multo magis
cum in terris quando in terris vivebant multoque omnia rectius
aut ab aliis nuntiantur cognoscunt) cum maximus
earum ac juvandi voluntas juvandi longe sit ardentior,
cum preces earum longe sint efficaciores, quam
vita; constet autem quantum
Deus etiam viventium
nos aliorum nobiscum
intercessionibus tribuerit, et quam
fratrum preces nostris conjungi expetamus;
et solici crebro cogitetur praesertim si id per reverentiae
erga Deum testandae atque humilitatis nostrae testandae
causa fiat, et sancti martyris aut confessoris, vita
occasionem voto
cultus imaginum, ita invocationis sanctorum
ante profligatam a Constantino idololatriam
in illis temporibus reperiri
qui et imaginem in velo depictam ex templo sustulerat,
acriter in Collyridianos aliosque invectus est, qui Mariam
Dei genitricem aliosque sanctos nimis ultra
modum honorabant.
est multa se propter nonnullarum vel sanctarum
vel turbulentarum personarum scandala devitanda
liberius reprehendere non audere, et contra Faustum
Manichaeum scribens: Aliud est, inquit, quod docemus,
aliud quod sustinemus; aliud quod praecipere jubemur,
aliud quod emendare praecipimur, et donec emendemus
tolerare compellimur.
et Sanctos compellare, ut pro nobis apud Deum intercedant,
Sanctis sunt habiti
religiosi cultus
Cultus autem omnis in
exceptiones Ethnicorum.
sit notabile semper discrimen
Quodsi ergo idololatria
angeli aut sancti vel sunt
eminere debet.
Quodsi ergo idololatria est vel certe cultus
damnabilis angelos et Sanctos compellare, ut
Basilius et Nazianzenus, et Ambrosius, et alii qui
hactenus pro Sanctis sunt habiti ab idololatria aut
scelere et turp aut certe turpissima abominatione
sed magna manifestaque crimina. Verendum autem
est ne qui ita sentiunt viam sentiant toti reg
rei aperiant ad omnem rem christianam convellendam.
Nam si jam ab illis temporibus horrendi errores
Arianorum et Samosatenianorum causa mirifice
Nicaeno concilio tribuatur tribuamus. Et prae
qui ab illis tempo ipsis temporibus computant
receptum dogma Trinitatis: quo itaque
originem erroris ab illis ipsis tem circa
Trinitatis negotium ab illis ipsis temporibus
computant, neque obscure defendunt, Trinitatis
mysterium, et idololatriam iisdem temporibus simul
invaluisse. Itaque periit Nicaeni et c primorum
Conciliorum autoritas; et cum fatendum sit
sacrosanctam Trinitatem non usque adeo clare
ex scriptura sacra demonstrari, ut remota
possit; judicandum cuique relinquo quo res sit
evasura. Quin imo procedet ulterius suspicio
audacium ingeniorum, mirabuntur enim
Christum Deum promissis tam largum erga suam
tantum hosti generis humani
profligata succederet alia, et ex sedecim
indulsisse, ut
seculis vix unum aut duo sint, quibus Christi
cura pro sui qui in quibus vera fides utcunque
inter Christianos conservaretur sit conservata;
cum Judaicam et Mahometanam videamus tot annis
puram secundum fundatorum instituta
Quo igitur
is, qui de Christiana religione ex eventu
dictitabat; aut quid de ipso Christianismo
judicabitur, qui lapidem hunc Lydium parum adeo
tineret.
Non ideo
tamen nego passim abusus
Non ideo tamen nego passim abusus irrepsisse
eosque satis graves, qui aliquando
depictam ex templo sustulerat, ne abusui esset) acriter
in Collyridianos aliosque invectus est qui Dei genitricem et
Sanctos reliquos ultra modum honorabant. Et nostris
temporibus extant graves querelae Episcoporum
non Galliae tantum et Belgii, sed et Hispaniae
Et ipsi pontifices Nec Et Concilium ipsum Tridentinum pruden
ter constituit ut abusibus obex poneretur. Serioque
consilio rem sua Neque id dicis causa, ut
aliqui cavillantur, sed serio nec sine fructu. Nam et in
salutariter sunt decreta coercendae levitati
et superstitioni quorundam hominum, et extant
complures Bullae praeclarae summorum pontificum,
ut Urbani VIII, et Innocentii XI quorum ille
eruditionis hic pietatis eximia laude
sublati. Neque dubito paulatim pontificum,
et magnorum principum,
et piorum ac doctorum
Ecclesiae praelatorum causa eradicari posse maximam
partem hujus zizaniae ex agro Dei. Nam qui
perturbet, et tritico noceat. Sequendumque est in levioribus tolerabilioribus
multa se propter nonnullarum vel sanctarum vel
turbulentarum personarum scandala devitanda liberius
reprehendere non audere, et contra Faustum Manichaeum
scribens, aliud est, inquit, quod docemus, aliud quod
sustinemus; aliud quod praecipere jubemur, aliud quod
emendare praecipimur, et donec emendemus, tolerare
compellimur. Haec vir non minoris prudentiae quam
sanctitatis. Abesse tamen debet omnis respectus
humanus Sed haec ita intelligenda sunt ut ad
bonum Ecclesiae et pacem respiciatur, non ut vel
quae tranquilla mente damnaremus
faciamus, aut ab iis magis abhorrere videamur
nimium altercando veritatem amitti, et odiis mutuis
in excessus rui, et Ecclesiae dicam non esse scribendam
quod quae serio et graviter improbat statim omnia
tollere non potest.
Ne quis autem me putet Ne vero protestantes
protestationes nostrorum,
arbitrentur talia irritas
Nec vero irritae sunt protestationes,
et cogitandum illis
quemadmodum adversarii passim grav cavillantur
accusant; reperient enim in doctorum et piorum catholicorum virorum
scriptis eas cautiones, quae si observentur, non habebunt quod
petitur, subintelligendum esse non eos per se juvare,
cultum religiosum ultimo in Deum debere terminari
quod diligenter admonendum,,
et contradicendi studio
ideo tantum
imiles extant aliorum admonitiones quas
tantum attingam, quae majoris momenti sunt; qualis ista est,
ut cum Sanctos precamur nihil misericordiae
divinae detrahamus. Non tantum enim justitiam,
sed et misericordiam Domini cantabo inquit Psaltes.
Et in aeternum durare bonitatem ejus atque misericordiam
in hominibus collocemus. Et cum misericordia sit inter attri
sunt voces eorum qui non possunt quibus maxime no
Deum, qui misericordiam ei negat; neque adeo ferendae
voces dicentium Deum justitia sibi servata Beatae Virgini
misericordiam cessisse, et hoc Estherem praefigurasse cui
dimidium regni Asverus pollicetur. Ipsius enim Domini
misericordia fit quod Sanctorum preces prodesse possunt.
periculum enim esse potest, ne prava persuasione alienentur
simplices recedant ab amore Dei, veraque
poenitentia et contritione.
tanquam appendicem aliquam exiguam nostrae
devotionis, simul tamen recta ad Deum
ire debemus. Omnes enim Sancti quanticunque sint, conservi nostri
sunt, unusque verus Mediator Dei et hominum est Christus, in
venire possunt, non magis quam viventium Sanctorum
preces nostris additae, quas etsi multis modis
Christi mediationem conferantur nulla proportio
factus censetur,
saltu a terra sese elevare contendit. Deu
expresse et minis promissisque additis
jubet se invocari. Ipse vocatur spes nostra, fiducia, robur, via, ostium, rob
ullo modo in considerationem venire possit, si Deo, si Christo
conferatur. Neque ulla indignitas nostra tanta
debet, quae nos a throno gratiae repellat, cum sincera
et ego reficiam vos. Et si quis peccaverit, advocatum habemus
indignum conspectu Dei ducere, et omnibus signis notis
tamen quia nos vocat ipse parendum accedendumq
Itaque de muliere Cananaea praeclare Chrysostomus: vide
prudentiam mulieris, non rogat Jacobum, non obsecrat Johannem
indicant. Pergit Chrysostomus: non quaesivit mediatorem,
sed pro omnibus illis poenitentiam accepit comitem, quae advocati
locum implevit, et sic ad summum fontem perrexit.
Haec igitur semper meminisse oportet, ut si qua adhibetur compellatio Sanctorum, pro appendice habeatur, et nota tan
reverentiae et humilitatis erga Deum, affectusque erga amicos Dei, substantia autem cultus
in ipsum Deum recta dirigetur.
ne pro filiali humilitate
servilis abalienatio et
diffidentia nascatur.
ad patrem elevatus,
ad nos depressi sunt, hi enim
cum officio
Christi mediatorio intercessiones
ex aliis
locis interpretari Chrysostomum
et prudentes dandam esse operam, ut omnibus modis
discrimen infinitum atque immensum inter honorem qui Deo
debetur, et qui Sanctis exhibetur quorum illum λατρει
sed etiam externis signis, quoad licet, ostendatur.
Quanquam enim infiniti ad finitum nulla sit proportio,
ac proinde nullo modo impossibile sit signa proportionata
sed valde distantibus hoc liceat, quemadmodum
videmus veram proportionem Systematis Mundani vel ideo
commode in pictura commode exhiberi non posse
sunt quae saltem significare maximam differentiam possint
quod finitum et comparari indignum est, quam cum infinito
lo ac divino aequari nimis coaequari:
nocentissimae confusionis incurratur. Quanquam autem
non omnis summa in hac cautela non usque adeo exquisiti
inimum negligere. Itaque suadendum est, ut certa quaedam
ut honorem Sanctorum non temere cum divino honore
permisceamus, sed quoad commode licet, secreta sint loca
et tempora vel tempora si non locis, saltem temporibus
quenter verba adjiciamus, quibus discrimen immensum
indicetur appareatque quicquid dignitatis
atque efficaciae est ut Sanctis a divina gratia et merit
infinitis modis superabundare.
cum Augustino ferre poterimus in Ecclesia, quae
praestaret aliquando emendari; nec proinde
recte faciunt neque pacifice faciunt, qui
dololatriam Ethnicorum Ecclesiae impingunt.
Ajunt quidem Ethnicos quoque multos
Divis Christianorum alia re distingui, quam quod
illi Dii, hi Divi vocentur. Sed haec quidem iniqua accusatio est
erant homines eo honore indigni (Sanctos autem amicos Dei e
sse constat), et quod omnis cultus angelorum et Sanctorum