DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
in Deum terminatur, qui angelis suis mandata de nobis dedit,
et Sanctorum precibus movetur, Ethnicorum autem Dii non tanquam
ministri sed socii Jovis colebantur: His inquam missis summa
rei eo redit, quod Ethnici neque in Jove suo, neque in ullo alio
suorum deorum, infinitum illud summeque perfectum satis agnovere.
Itaque omnes eorum dii ne summis quidem exceptis idola erant,
saltem quantum ex publico eorum cultu constat. Christiani autem
qui summum illud et aeternum et infinite perfectum latria divinis honoribus
sive latria colunt, quantumcunque aliis rebus finitae perfectionis tribuant,
fateantur.
non tantum
inculcetur audientium ac
discentium animis, sed
Absolutis quantum in hac brevitate licuit illi
sacrificio incruento et
corporis Christi in Eucharistia dicemus cum de sacrame
sub panis et vini speciebus, dicemus ubi de Euchar
peculiare genus cultus, ritusque a Christo
addita gratiae promissione institutos.
Quo tamen non pertinet promissio facta his qui
in nomine Domini congregantur, haec enim etsi
enim religio postulat ut Deus in hominum coetu
colatur. Nobis autem Sacramentorum nomine
veniunt singularia quaedam instituta.
Porro licet de nominibus magnopere litigandum
non sit, tamen postquam Sacramenti appellatio in
Ecclesia recepta est non debet a privata
libidine, sed usu publico aestimari. Sacramenti igitur
nomine hodie in Ecclesia
e obiti (cc) singularis peculiariter institutus
Addunt aliqui, ut ritus expresse extet
et sufficienter descriptus sit in scriptura sacra; sed
constat verbo Dei tradito suppleri posse quod scripto deest.
seu visibile elementum, sed neque hoc necessarium apparet;
gratiam aliqui restringunt ad justificationem et peccatorum
Porro Ritus Sacri, quales definivimus, numerantur
Septem; Baptismus, Confirmatio Ordo, Confirmatio,
Eucharistia, Poenitentia, Extrema Unctio,
Matrimonium. In Baptismo est ablutio per ritus es
remissio peccatorum et
adeoque remissio peccatorum et
ipso Confirmationis vocabulo indicatur. In Eucharisti
gratiae consecratio effectus corporis et sanguinis
Poenitentia ritus est confessio
quis ritus sit appellatio indicat,
in impositione manuum aliaque verba
et sign ritum faciunt verba cum impositione
verba cum imposit
ritus est impositio
manuum et quicquid praeterea ad eam
gratia est potestas spiritualis
ordinato collata, quae in sacrificio jugi celebrando,
rem pertinet;
peccatisque dimittendis retinendisque consistit. In Matrimonio
ritus est legitima consensus declaratio,
effectus spirituales,
potuit ritus, qui vel specie aliqua his septem addi possit, praeterquam quod ab aliquibus ablu
matrimonii vinculum
huc referatur, sed haec neque permissionem traditionem Ec testimonium Ecclesiae
non habet, quod si accessisset, equidem admitti et ipsa
Cum igitur Beatae Mentes multo magis
nunc rebus nostris intersint quam quando in terris
vivebant, multoque omnia praesentius intueantur
(nam homines pauca tantum quae in conspectu geruntur
aut ab aliis nuntiantur cognoscunt) cum caritas earum
aut voluntas juvandi longe sit ardentior, cum preces earum
longe sint efficaciores quam quas olim fundebant in hac
et reverenter
intercessionibus tribuerit, et quam utiliter et reverenter
vel sanctum angelum, ejusque preces vel auxilia postulare, pr
crimini dari possit compellare
aesertim si cultus ille consideretur tantum ut
appendix exigua accessio summi illius
et quicqu id est ipsius nostrae erga Deum reverentiae
atque humilitatis et affectus in amicos Dei
testandi causa fiat, et a pia illa solicitudine proficiscatur qua
aliorum piorum et maxime beatorum preces nostris eo magis
conjungere optamus, quo magis nos indignos demisse sentimus,
atque adeo etiam haec ipsa cultus accessio analysi sua in Deo
ipso terminetur, cujus unius beneficium est quicquid
Sancti illi vel sunt vel possunt et cujus honor amorque supremus
incomparabiliter eminere debet.
Cum itaque innocens
cultus Neque igitur His enim terminis, si circumscribatur
Sanctorum veneratio atque invocatio, non ferenda tantum
sed et probanda est; certe idololatrica esse
magno christianae fidei periculo affirmare velimus Ecclesiam
effectum promissionum Ecclesiam sub ipsa initia mox non obstantibu
portas inferorum integram huc usque substitisse, non debemus ab unitate
ipsa serio improbat uno ictu amputare non potest;
posse, quando restituta unitate erit unitas, solicitudoque
in domestica mala et missis pace facta, cessantibusque
respectibus variis, omnis solicitudo in domestica mala curanda
De Reliquiis Sanctorum non est cur multa addamus.
Deum iis tanquam instrumentis miracula patrasse, constat exemplo
ossium Elisaei; itaque in pretio haberi, et coram ipsis non
minus quam coram imaginibus eum ad quem pertinent, honorari
fas erit, postquam venerationem Sanctis recte
exhiberi, ostendimus. modo certi limites praescripti
serventur, ostendimus. Quoniam autem pii tantum
contingeret reliquias quae pro veris habentur
ita agendum, ut appareat haec accessoria pietatis
non admodum occupare mentem nostram, neque cura
animum debere divertere ab unico illo primario ac
supremo cultu unius Dei omnipotentis, prae quo omnia
alia negligi potius, quam huic uni per alia quicquam
decedere praestat
si autem
Interea danda opera est ne
imprudenti devotione nos
risui, Ecclesiam contemtui
exponamus apud hos qui foris
Sacramenta ad salutem necessaria sun
t, ita ut sine eis aut eorum voto vel expresso
vel virtuali nemo salvari possit, nam qui
contemnit, eo ipso peccatum mortale committit.
utique consequetur sine sacramento, etiamsi expresse
de sacerdote ubi primum possit adeundo, non cogitet, adeoque
votum sit tantum virtuale. Nam in amore Dei
obsequium et conatus voluntas faciendi quae Deus jussit
tunc cum contritionem exercere dicitur, nolit
possit, contritionem revera non exercuit. Et, si
post absolutam contritionem superveniente
cogitatione de sacerdote, animum adeundi non habeat,
in novum peccatum mortale incidens contritionis fructum
Sacramenti Minister est interdum Episcopus,
ut in sacramentis Ordinis et Confirmationis; interdum
sacerdos ut in sacramento Eucharistiae, Poenitentiae
et extremae unctionis; interdum quivis fidelium, ut
in sacramento baptismi et matrimonii. Et hos
quidem ministros ordinarios ipso jure divino constitutos esse
tenendum est, ita ut sine ipsis actus si
concessa Ecclesiae videtur facultas di a ministro
concedi videtur, ut a ministro ordinario recedatur,
sive dispensante Ecclesia, sive necessitate ipsa.
atque ab Ecclesiae dispositione, suspenduntur, ut ex impedimentis
atrimonii, una specie Eucharistiae, divortio et polygamia
in vetere testamento satis late laxe permissis, aliisque hujus modi
rebus apparet, itaque Concilium Tridentinum quo
que non tantum variatum fuit apud veteres, sed et Concilium
Tridentinum alicubi ordinarium ministrum ab alio distinguit.
Interea semper tutissimum est ab ordinario ministro
In Ministris autem requiritur intentio faciendi
quod facit Ecclesia, si enim jocularem tantum et mimicum
actum exercere velint, non videntur baptizasse, aut
a peccatis absolvisse. Itaque etsi baptizans aut absolvens
esset Atheus, qui nullum crederet effectum baptismi, non
quod sufficit. Quanquam si contingeret sacerdotem
non adsit, tamen fructum ejus supplere summum sacerdotem
praeclare innuit D. Thomas; eique sententiae in libro de
baptismo favet S. Augustinus. Impietas autem
ministri non obstat quominus sacramentum celebretur
De Charactere indelebili, quod imprimitur
est, si tantum cogitetur hominem suscepto hoc sacramento
aliquam qualitatem permanentem nactum esse, quae
frustra et et invalide et illegitime iteratur. Et tales
qualitates reperiuntur et in civili jure. Nam nemo rem
suam acquirere potest, seu qui dominus rei est, dominus ejus amplius
fieri non potest, quod si eam non posset alienare, lege forte
quod scilicet invalide iteraretur.
quemadmodum jus regni, vel
etiam alicubi domanium, constat
esse inalienabi
intus contra apud se statuat, tamen videri
baptizasse, absolvisse, consecrasse; quemadmodum
ipso omnia
videtur effectu ipso, qui
quae ad juramentum
requiruntur; alioqui in improbi potestate erit
incurrentia praestat,
efficere ut
perjurus non
igitur, tutius, et divinis
interna protestatione
et pro infirmorum solatio consultius
ur. Eo ipso autem dum actus celebrandi ritum
administrandi sacramentum est irritus sive nullus,
etiam fit invalidus illegitimus sive prohibitus.
grave crimen sacramentum inaniter administrare obir
e celebrare scientem
Per Baptismum autem homines Christiani fiunt, redduntur,
per Confirmationem novo arctiore quasi sacramento
Christianae militiae astringuntur, per Ordinem susceptum
Ecclesiae ministri fiunt. Quae sane qualitates sunt permanentes.
sacramenti ex opere operato sit sentiendum.
contigit, etiam hic evenisse, ut insolita appellatio a
et novitatis suspectam reddiderit.
Nimirum si sacramenta
tantum prodessent ex opere operato, non ex opere opera
operato, revera nulla specialiter his ritibus addita
promissionum erga eos qui fidem et caritatem sunt
omissis, modo
nemo fit haeres nisi ex testamento nisi solemnia
sunt habituri.
sint servata; ita nemo spe stipu nec acti
et respondendi forma, ut adeo dici posset
ritus efficaciam consistere in opere operato, non in
opere operantis; ita de baptismo quoque idem dici potest, qui
qui nisi fiat in nomine Sanctae Trinitatis
obtinetur, nisi neque character imprimitur, neque baptisatus
Interim ut rite sacramentum
ritus observentur.
animatum, sive nulli mortali peccato obnoxium esse necesse est
bene constitutam esse necesse est, ne obex ponatur
animam suscipientis bene
suscipientis), est requisitum operis operati.
neque actio ex stipulato
Nunc de sacramentis in specie dicamus; et
primum quidem de Baptismo, sed paucis, non enim usque
adeo graves aut multae circa eum controversiae agitantur.
Equidem fatendum est, si Ecclesiae abesset autoritas
Baptismum parvulorum non satis posse defendi,
nullum enim exemplum habet in scriptura sacra, quae
videtur praeter aquam requirere et fidem, quam
rationis usu destitutis tribuere ut quidam
Ecclesiae traditionem respuunt, non videntur mihi
Dei quam ipse significavit, cum vero Ecclesia
De Confirmationis sacramento quod aliqui
penitus in dubium vocant, extant testimonia veter
cclesiae praeter id quod scriptura sacra paucis
insinuat, extat
raditio Apostolica Ecclesiae primitivae, cui testimonium
perhibent Concili Cornelius Episcopus Romanus apud Eusebium
t Cyprianus martyr, et Concilium Laodicenum, et Basilius, et Cyrillus Hierosolymitanu
aliique veterum multi. Fuisse autem aliquando cum baptismo
celebratum credibile est viri docti arbitrantur.
(post rem satis agitatam) Baptismum ab haereticis
et in haereticos conferri posse, confirmationem non item.
nisi a legitimo a legitimo ministro esse conferendam. P
discretionis differri. Ex quibus apparet baptismi quidem,
coronidem imponi operi quod Baptismus inchoavit, unde
quidem, qui fundamenta jacit majorem esse necessitatem,
Venio ad Eucharistiae Sacramentum in quod major
certaminum moles incubuit. Ante omnia quaeritur an
divinis mysteriis et abutentes verbo quodam
rpus et sanguinem Christi non adesse realiter, sed tantum
a nobis quantum coelum a terra, nec in pluribus locis esse posse, quicquid veram corporis naturam habet
mente s repraesentari seu significari; tantum enim distare
non sine ambiguitate) concedere videntur realiter a nobis
percipi corpus Christi, sed mente in coelum per fidem evecta,
atque ideo cum sola fides percipiendi instrumentum sit, non percipi sacramentum
ab indignis, quod satis contrarium videtur Apostoli verbis.
Verum hi quoque cum explicare sententiam coguntur, eo tandem
Christi percipiendum, quam quomodo nos cogitatione Romae vel
Constantinopoli esse dicimur; alioqui enim non minus difficil
e menti nostrae tribuere cogentur, quod corpori Chri
Nos autem
semper magnum mysterium agnovit, super humanae mentis
captum, quod sane nullum est, si pro re non nisi signum vacuum signum
Et vero omnes totius orbis Ecclesias exceptis quae Reformatae dicuntur, et infra reformatos novitate
um ad nomen chrismatis seu
unguenti alludentes, eum
qui post baptismum est unctus, tum
Sancti donis acceptis, Christiani
nomen prorsus mereri, quasi
regem sacerdotemque factum, ut
Apostolus loquitur
et a verisimilitudine abhorrens. Nam
ut ait Augustinus Epistola ad Dardanum,
scire divina parvulos qui nec humana noverint
si verbis velimus ostendere, vereor ne ipsis
sensibus nostris facere videamur inju
riam, quando id loquendo sua
demus, ubi omnes vires officiumque ser
et a verisimilitudine
videntia verit
baptismi quidem, qui fundamenta
jacit majorem esse necessitatem,
eumque
commendatum, quanquam postea
abrogatus sit majoris reve
rentiae causa.
Equidem si demonstrari posset invict
essentiam in extensione sive spatii determinati
corpus non posse esse in pluribus locis ne per divinam
quidem potentiam, non magis quam
fieri potest ut diagonalis sit lateri quadrati
commensurabilis. Eoque posito utique recurrendum esset
ad allegoricam divini verbi sive scripti sive traditi
jactatam illam demonstrationem absolverit, ut contra
potius solide ostendi posse videatur exigere quidem n
recte verterunt, et definitum
panis et vini transire in totam substantiam
substantia conversa est; nam idem
ait post consecrationem nihil aliud
quam carnem et sanguinem Christi
credendum esse
scilicet accidentia sunt quae erant,
passimque hic veteres agnoscunt
corporis et sanguinis Christi.
tamen corporis consistere in materia
impletione consistere, utique cum verum vero
corporis, ut extensum sit,
agnoscere, nuper viri egregii adeo liquide evicerunt;
ut fatendum sit, vel hoc esse probatum, vel nihil unquam
circa remotarum gentium sententias probari
sperandum
Sunt qui praesentia reali admissa, quandam ut appella
et sub pane. Itaque cum Christus dixit hoc est corpus meum,
haec est pecunia. Sed pia antiquitas aperte satis
declaravit, panem mutari in corpus Christi, vinum
(quae sane differt a materia) respectu caeterorum
accidentium officio subjecti per divinam potentiam fungi.
Sapienter autem negatum est a Theologis haec docent
Theologi, ne in cultu aliquid absonum oriatur. Nam si
corpus Christi accidentia quae panis fuere, de corpore
Christi praedicari possent, sequeretur corpus Christi esse
rem fragilem, rotundam, tenuem, albicantem; et corpus item
aut incidere possunt, ipsi corpori Christi obvenire.
consecratione fieri conversionem, quemadmodum apparet
ex verbis Ambrosii paulo ante allatis, neque unquam veteribus
auditum est novum quorundam dogma, quod in momento usus perceptionis
causa. Et profecto aut falsa sunt verba institutionis
quod absit, aut necesse est hoc quod benedictum
corpus Christi etiam antequam manducetur.
Ut taceam qui sic sentiunt in tricas incidere
Accidentia autem symbolorum non sunt in corpore
Christi tanquam in subjecto, sed in nullo subjecto
qualitatibus ejus sive accidentibus, neque enim tunc ad metaphysicas
notiones formulae exigebantur. Quo sensu et Theodoretus
notari possunt, qui hodie ne accidentia quidem panis
attributum est, cum sensu non distinguantur. Ita Ambrosius
dixit, ita efficacem esse sermonem domini, ut sint quae
quam custos Ecclesia ad nos usque transmisit. Interea
Romanus innuit panem transire in corpus Christi
Porro certum est antiquitatem tradidisse ipsa
Quoniam autem egregia quaedam et acuta
ingenia, inter Reformatos potissimum, novae cujusdam
ac blandientis imaginationi philosophiae principiis imbuta
clare distincteque ut ipsorum stylo utar intelligere
sibi videntur, corporis naturam essentiam consistere
modos substantiae, adeoque non posse subsistere
posse separari, non magis quam uniformitatem
peripheriae a circulo; unde deplorabilis et fere prope
insuperabilis eorum aversio a catholicae Ecclesiae
dogmatibus nascitur: Utique succurrendum eorum
morbo arbitror dandamque operam philosophis catholicis,
quod Concilium Lateranense contra eos fieri voluit,
qui circa animae naturam aliena a fide docebant,
ut clare et lucide satisfiat eorum objection
quin et contrarium accurate doceatur. Vociferantur
enim nullum decretum Ecclesiae, nullam legemefficer,
nullam denique vim efficere posse, ut quod
implicat, vel certe tale manifesto apparet, a quoquam
etiamsi vellet obedire, vere atque ex animo credatur.
Itaque protestantur schisma non sibi sed illis imputandum e
g non nisi sub impossibili conditione recipere avulsos
illud tamen obiter attigisse suffecerit, nos quoque
non perfunctorie studiis mathematicis mechanicisque et
naturae experimentis operam dedisse, et initio in illas
ipsas sententiasinclinasse, quas paulo ante diximus
inclinasse; tandem progressu meditandi ad
veteris philosophiae dogmata nos recipere fuisse coactos.
Quarum meditationum seriem, si exponere liceret,
persuasum est, qui
Aristoteli, D. Thomae aliisque summis viris, tanquam
pueris insultant.
Certe si locus a locato, sive spatium a corpore
differt, etiam materia differet ab extensione. Omnes
autem natura ferimur inclin ferimur ad hanc distinctionem,
et in materia praeter dimensiones aliquid intelligimus
fastidio tenentur
hoc est in principio passionis et actionis, substan
tiae enim est agere et pati posse. Itaque for
autem substantialis est actus primus, sive
naturalis postulat, non vero necessitas
absoluta atque ipsi Deo insuperabilis
invicem pati possint. Et quanquam ista moles seu,
quae tamen vis et ipsa, et ut in corpore majoris molis
eadem licet posita celeritate, major sit impetus,
Substantia Est etiam de natura corporis ut continue agat vibratione quadam
locum tueatur, licet hoc in exiguis partibus contingat,
Et ab hoc corporis
et in majoribus notari non poss
major minorve, prout motus eorum sunt inter se, et cum externis consentientes.
externis consentientes.
vel resistendi, et a forma substantiali sive potentia prima agendi, quam alii actum prim
agendi Itaque Moles cum motrice vi hac potentia Ita
potentiae primis manentibus; nam nihil prohibet quin Deu
s eidem materiae augere molem possit antity ne aucta
possit, ut sci quando scilicet eadem manente ejus celeritate
majorem ei vim tribuit, ut videmus majorem esse percussionem
a ferro quam a ligno ejusdem dimensionis, quod quanquam ex
alia causa contingat naturaliter, quia scilicet in ligno plus
fluidi heterogenei non simul moti interspersum est, nec proinde
infligitur; reapse tamen, cum Deum tamen etiam eade
revera manente
sive densitate differant non video quid prohibeat. Quodsi
differant non video quid prohibeat. Quodsi ergo vis
pariter resisten Vim quoque celeritatis continuandae
motricem mutari posse, salva corporis substantia, etiam
naturaliter utique manifestum est. Habemus ergo duas qualitates absolu
resistendi, et conatum, seu potentiam agendi quae qualitates sane
non sunt modi substantiae corporeae sed aliquid absolutum
et reale ei superaddunt, ipsis enim mutatis realis mutatio
contingit, substantia manente. Et in universum necesse est vel dari
accidentia realia sive absoluta, quae non tantum
vel omnem mutationem
realem etiam esse essentialem, sive substantialem, quod
quae facit
ab ipsis realiter distingui.
sub diversis licet
mutabilis cum qualitatibus
realiter distincta sunt, per potentiam Dei absolutam possunt
separari, et quidem ita ut vel alterutrum subsistat altero
ut essentia maneat dimensionibus et qualitatibus plane exuta;
diversas dimensiones qualitatesque simul habeat,
denique re sive potentia essentia sublata poterit sustentare
in his ulla
dimensiones et qualitates.
ratio est, reali
rerum nihil
vel facultate actuali
discrimine semel admisso, et existentia pariter atque unio
prout sapientia ejus exigit. Modalia
consuetudo Dei, ordina
aut idem accidens reale ad
diversas substantias pertineat,
nullus est, ne esse quidem arbitror.
necessariam sive metaphysicam consequentiam resultan
autem modi sunt qui sine ulla mutatione reali
per solam connexionem exurgunt, quemadmodum
iva, quae exigit quidem certas secundas
actus, sed a natura
potentias certosque
quibusdam exui potest aliis substitutis,
rei consistit in eo quod eandem ess
vacua essent, sed
idem efficere potest ut eadem res
naturalem immutare, vel etiam plane
per solam connexionem
autem accidentia quae ex realibus resultant per
Et quidem negari non potest, sub alterutra
specie integrum sumi Christum, vi concomitantiae
ut loquuntur Theologi, neque enim caro ejus
sine sangu a sanguine separata est; illud
tantum quaeritur an sine peccato liceat a forma
recedere, quae in scriptura sacra videtur praescripta.
calicis restitui populis postularunt, partim
Imperator, Rex Galliae, Dux Bavariae, aliique
Catholici principes apud pontificem et synodum
Tridentinam per Legatos vehementer institerunt,
Et fateor si privati hoc temere egissent,
Ecclesiae usus a tot seculis probat usum calicis necessarium
ostendit inde a primitiva primis temporibus creditum
posse calicem ob probabiles causas praetermitti. Et Protestantes
communione posse contentum esse. Quaenam autem
gravior nunc causa intelligi potest quam evitatio
schismatis, et conservatio unitatis Ecclesiae ac publicae
nemini justam causam praebere posse ab Ecclesia
cclesiae autem Rectores, quod egerunt, bono
liquore cum in minutissimas partes sit
divisibilis facilius aliquid perire, cum variis
periculis, effusionis, adhaesionisque sit expositus.
Unde et panis forma mutata est, et pro
grumoso unde aliquid decidere facile possit alius substitutus
sancti Patres a tot seculis non timuerunt. Verum
tenendum est, quod saepius dixi, offensionem et scandalum
ex parte ab hominum opinione pendere. Olim autem
certum est minus offensos fuisse homines casibus hujusmodi
corpori posse evenire indigni, sed quicquid id est,
visibilibus symbolis tantum obtingere;
hodie tamen multo major exterius reverentia erga symbola ill
ipsa ostenditur, praesertim ex quo recepta est sanctissimi
Christum in symbolis
quod olim minus frequentabatur. Constat e
rationes quas tot principes et populi
sed ad Ecclesiae rectores, maxime autem ad
Constat enim in ritibus sacris ac
divino cultu quaedam non
Explicato, quantum fert captus noster, amoliendamque
contradictioni opus visum est, Eucharistiae
Mysterio, de ipsa communione Eucharistica dicendum
quaestio objicit, de communione sub una vel
sub utraque specie, quam magnis motibus causam
dedisse constat. Et quidem Christum instituisse, panis
pariter et vini benedictionem,, et corpus ac sanguinem
suum sub pani vinique speciebus Apostolis dedisse
dubium nullum est; eundem morem Corinthiis tradidit
Paulus, et frequentavit primitiva Ecclesia, donec
paulatim reverentiae inprimis causa, quia facilius
speciem communicantibus dari, vini vero a solo
dote consecrante sumi. Non tamen id factum
nam Emaunticam coenam, ubi sola panis fractio memoratur,
cibum velut unius fidei et consensus tesseram
ittebant, ex Roma in Asiam usque, ut taceam
panis symbolum sumerent, Julius Episcopus Romanus, circa medium seculum quartum eam
ut utramque speciem asservare possent, intinctum pa
consuetudinem reprehendit. Et cum Manichaei a vino
semper ita agerent, quibus deprehendendis Leo
Pontifex Romanus jussit a communicantibus utramque
eadem sede Gelasius paulo post
puto reliquiis), qui sumta tantummodo corporis sacri
sumi. Et in
sacrati cruoris abstinerent
censium, Concilio Turonensi, Ivone, ostendit
Seculo decimo,
allegant ruditatem novitiorum. Alicubi adhibitum est
instrumentum suctorium, ut cessaret metus effusionis,
quemadmodum testimoniis doceri potest, hodieque nonnulla talia v
e nonnullarum Ecclesiarum fuisse consuetudinem
testatur D. Thomas. Et idem Cassander citat Petrum de Palude
Richardum de Mediavilla, qui testatur sua aetate
ubi minus effusio
um est tempore Thomae
majoribus e populo, hoc concessum. Et hinc credibile
est communio sub una specie, et in actis Concilii Constantiensis
petunt procuratores synodi, quia quidam sacerdotes laicos sub utraque
specie communicare non cessent, ut salubriter Ecclesiae provideatur.
sed hoc ob reverentiam, nam
Manichaeorum ut puto reliquiis),
Et hinc credibile est retentum
utraque species praebeatur.
summum Pontificem, cui et Concilium Tridentinum
totum hoc negotium reliquit. Sane ab aliquot
seculis integrae nationes populis usum calicis restitui
et jam dudum Graeci reconciliati in ditione Venetorum, ipsa u
reconciliari possent aliae gentes
gentes pontificem non difficilem fore. Interea
si forte peccarent Rectores Ecclesiae nimia difficultate
severitate, ipsorum id periculo foret, neque ad
subditos perveniret crimen, quos par est
obedire in illis circa quae data est Rectoribus
statuendi potestas. Rectorum autem est dare operam
ut potestate sua bene utantur. Nihil autem dubito