DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
vibrationes fieri
praecise inter se aequalibus. Nam quae quieti propiores eas breviori
tempore absolvi quam primas, ut dicetur suo loco. Et repetitis vibratio
nibus differentia tandem reditur sensibilis. Primus omnium Galilaeus cogitavit de
pendulis ad Horologium applicandis, quod anno 1649. filius ejus Vincentius Gali-
laei executus est, ibi enim pendulum viribus Elaterii vel ponderis cogitur ex
eadem semper altitudine labi.
Habebat pendulum quod absolve-
vat vibrationem in dimidio horae minuto secundo. Breviores tam velo-
citer vibrant, ut oculi sequi non possint.
De pressione Aeris. Primus Torricelli anno 1643. invento hy
experimento Hydrargyri credidit aeris pressionem esse in causa. Aqua
in vacuum Torricellianum attrahi potest ex altitudine 16 di braccia
diciassette e mezzo in circa, idem aer sustinet brachium et di-
midium circiter argenti vivi
Exper. Florent. de press. aeris p. 31. habetur Mixtura occludendi
commissuras vitrorum, ne aer penetret. Tal mestura se sara fatta
con polvere di matton pesto, ridotta per lungo macinamento impalpabile
e incorporata con trementina e pece greca sera attissima a stuccar
vetri, per modo, che l’aria di fuora ne resti esclusa.
Aquam primum Vesicam primum flaccidam
Observatum
in aere vacuo inflari primus observavit Robervallius.
eandem manere altitudinem Mercurii etsi non in liberi aeris pondus
sed tantum Elater clausi ipsi opponatur.
Si in hac campana Mer-
curius inclusum Barometrum mutabat altitudinem, prout calore
Elater
aut frigore mutabatur firmitas aeris campanae. Et p. 62. faten-
tur Experimentum variantis Hydrargyri pro altitudine locorum
primum in Francia repertum
Et p. 68. observatum calor in
imo et in summo turris Florentinae 142 brachiorum (vid. p. 64.)
aequalis exacto thermometro repertus esset, nihilominus reperta
vim aeris Elasticam in summo et in imo differentem.
In Vacuo p. 68. Guttae liquidorum non habent rotundi-
tatem ab aeris pressione, nam et retinent aeris pressione e aere
extracto.
P. 82. Keplerus in Astronomia Optica, dixerat,
aerem folii loco servire superficiei posteriori lentis vitreae, et reflecti
inversam obscuriorem quam apparet a lumine aut altero objecto
quod ibi videtur. Successus in vacuo monstravit idem
evenire in vacuo.
_P. 88. Succinum in vacuo non trahit
P. 91. Experimentum notabile. Inserta sunt
vacuo Torricelliano (antequam fieret scilicet) duo Thermometra
exigua clausa alterum in summo alterum in imo vacui. Hoc facto
duae pilae ex ferro candenti appropinquentur ut calorem dent.
Alterum autem Thermometrum habeat pilam sursum, nempe
id quod inferius alterum pilam deorsum nempe id quod superius.
Appropinquent duae istae massae ferri candentis cannae in
distantia aequali, sed inaequali a pilis Thermometrum, ita ut
inferiori sit vicinior, ut calor qui semper in aere vadit in altum,
aequalius distribuatur. Nos repetitis saepe experimentis, dicere possumus
Thermometrum superius sentire magis calorem quam inferius, sed quando
canna est aere plena, differentia adhuc major est, aliquando enim pervenit
ad 5 gradus, cum in Vacuo non sit nisi duorum
P. 93. Si quid in vacuo ope speculi concavi vel
lentis accendatur, fumus in eo descendit. Ergo non ascendit in aere nisi quia
aer levior
P. 96. De sono ajunt un sonaglio suona nel
voto come nell’aria. Et suono dell’organetto invariato nell’
aria rara, nella naturale, e nell’artifizialmente compressa
P. 100 Liquida in canalibus angustis assurgunt
ultra libellam in vacuo quoque. Non est ergo hoc ab aeris pressione
P. 108. Aqua naturalis (initio) bullas dat
in vacuo, sed magis aqua tepida, quae ob hanc ebullitionem nihilo refri-
geratur. Aqua glacie refrigidata dabat quatuor aut quinque minutissimas
bullas.
P. 111. Nix non liquefit citius in vacuo, quam in aere
distillato, in vacuo, formantur bullae ad margaritas, quae assurgentes ad superfi-
dissolvuntur
P. 112. Quando Margaritae dissolvuntur in aceto
ciem ita fortiter adhaerent Margaritas, ut eas serum usque ad aceti superficiem elevent,
quo facto evanescentibus bullis, Margaritae recedunt, donec continuata solutione
a novis bullis redeleventur
Signatur: LH 35, 14, 2, [257] - 129r
descendentem non ultra descendere, quam Materiam
subtilem, (sive aerem, sive aliud nescio quid) tendere
seu dilatare possit. Eam enim ulteriori dilatationi
reniti, ac proinde Mercurium amplius non descendere,
proportione
augeri descensum seu suspensionem esse eandem Tubo
ab ultra imum proportione Tubi aucti,
suspensionem ultra partem residuam et
vel 30 pollices infimos Mercurii suspensi semper
seu locum Mercurii nondum delapsi infimos 30 pollices
continentem, post reliqui delapsum semper summos 30
Mercurii pollices retinere; quia
si altior Tubus lapsus ac proinde major spatii relicti tensio,
etiam fortius majus est pondus Mercurii tendentis seu dela–
bentis, quod spatium lapsus impleverat.
Haec sententia a multis cum plausu recepta est. Rationem
enim reddere potest omnium plerorumque phaenomenorum, ut quod
in alto monte montis vertice minor Baroscopii altitudo,
quia non tantum aer intus tensus retinet, sed et
aer in alto extrorsum tensior attrahit. Unde
etiam ratio reddi posset cur in Recipiente
Magdeburgico liquor plane descendat, quia aer ipse Recipientis
Et quod Boylio et Pecqueto aliisque per Pulsionem haec explicantibus
quippe fortissime tensus extrahat.
videtur dilatationem esse aeri naturalem, solam
compressionem violentam; dilatatumque et ubi non
comprimatur, ipsum sponte dilatare sese, ut vesica
flaccida in montis verticem portata, aut in
Recipientem exhaustum missa, ibique se inflante pateat;
id Tensionis seu Attractionis Sectatores ita solvunt; non
rotundari
aequaliter
minus inflari vesicam, si extus ab omni parte
tendatur, quam si intus ab omni parte prematur.
Ad hanc controversiam quae magni in tota natura momenti
est, dirimendam excogitavi Experimentumduplex, quod
mihi demonstrandi vim habere videtur, ita ut, nunc
vel minuatur
auferatur in aere extra Tubum Torricellianum
pressio, relicta intus tensione, nunc contra auferatur
vel minuatur tensio in Tubo, relicta pressione extra
Tubum.
Esto Tubus Torricellianus AB. Nam si pressione
minuta nulla substituta tensione contraria, relicta.
Esto Tubus Torricellianus AB. vas liquoris stagnantis
ei subjectum C.
totum inclusum vasi clauso
aere pleno D. Aer Mercurio delapso ex A.
vim novus
in altitudinem ordinariam. introducatur per vim novus aer
in vas D. ita ut aer in eo incipiat
nonnihil esse compressus, constat altius assurgere
Mercurium in Tubo Torricelliano verbi gratia in F. Haec con–
tra aere sed nonnihil compresso pleno, ita ut
aere pleno. Delabatur Mercurius ad altitudinem
ordinariam BE.
Quo facto ex sententia eorum
qui Funiculum probant, Tensione materiae tenuis
in spatio EA. remanentis, nec dilatationem majorem, ac proinde nec descensum ulteriorem
ferentis suspendetur Mercurius in altitudine BE.
Aperiatur ergo Epistomium in A. dabiturque aeri
libero aditus, ac proinde aer in AE. tensus esse desinet.
Eventus jam controversiae decisionem dabit, nam si
Tensio Mercurium suspendit, cessante Tensione, Mercurius
ex BE. in vas subjectum delabetur. Quod si ais
tubo
delabi non posse quia aer subjectus in vase clauso D. delabente Mercurio ex tubo BE. in vas C.
exitum non reperiat sed comprimi deberet, negas vero
Pascalio et
seu Attractionis
Putant enim aerem summum quanto
altior tanto magis
esse tensum
Uti scilicet funis in summo
alligatus pondere sui
ipsius distenditur. Nam
et aerem summum
velut alligatum
sibi imaginatur
ne descendere possit
locum scilicet Vacuum
alioquin relicturus.
Tubus A. promineat nonnihil ex vase D. commissuris
tamen ubi exit ita munitis, ut aer externus
intrare non possit. Et sit in A. Epistomium
cujus ope Tubus AB. possit claudi et aperiri.
Sin minus suspensus manebit, Funculus susti
neri non potest.
circa rectam
Cum nuper examinarem Demonstrationes Axiomatum quas Clavius
exhibet (ex proclo praesertin) vidi omnes supponere hanc
nempe quod duae rectae non habeant segmentum commune, quod rectae
sibi in uno puncto occurrentes si producantur, se secant, quod et
denique quod duae rectae spatium non claudant vidi omnes supponere
hanc veritatem quod recta per centrum ducta et circulum secet in duas parte
congruentes. Est Et hoc quidem Euclides subas vel alius qui piam subrepti
He definifioni diametri insemit. Sed video tamen
Thaletem Malesium si proclo credimus demonstrationem
ejus aliquam altulisse. Mirabar qui posset, cum nullam altutisset
definitionem rectae circuli. Tandem comperi facile assumsisse quod
recta ad utramque plani quod secat partem se habeat ad eodem
modo, in quo utique dissert a curva quae se se habet uni concavitatem
alteri convexitatem obvertit
ex indes explcatis
NB. Per literam P. intelligitur Ausonius Popma de differentiis verborum
per B. vel J. L Thesaurus linguae Romanae vulgo Forum Romanum. per M.
Martinii Lexicon Philologicum. per .P. Lexicon Philosophicum Mierali
per D. Dalgarnonis Lexicon Latino Philosophicum.
aut conversationis gratia assidendum
Abacus est planum horizontale non quidem ad cibum capiendum sed vel ad calculos.
vario inser se oriine droponentios vel nres ad pompam pertinentes in eo collocandor cersaestia atidendum
Abbas est summus coenobii virilis projectos, solitariorum, seu praefectus monasterii virorum. itaque mendicantes non habent abbatem, nam
solitarii non sunt
pratestus virilis
Abircare aorae alicupes rernenuntiare
oodere farere inperceptibire
olbire desinere aderse
Abhine mirrediate poct nunc meprens.
Rohomere cum horcore rejicereeitet commercium rer non placentis effugere conari.
onor
Abjiorare est penare, quod notimnas imposterum inqurdam ver Edjemento uti oderm vlan
t m i aen ta aenlaitten matan a atiadt
Ablactatio eit a lacte deprutsio
veren crecitan periurio negnre g
Abolere interitum rer prociorare vil facere, ut ret erse desinat, ixiorclpeis sublatis
Abominari tanquam matum omen abjitere M. et odio odversus rea perhomesiere
diborim foetum intempestive edere DD. qortum immatiorum eniti.
Rbripere eloco priitino vr cinitita autfovre.
Abimgore legem Dch lenem raotam tollere M. legum pertatam prortur tillere Toxna vel ofsemudactens
gestum alicvitollore hogata tarum ad qot eter geitium abiom edimere pertinet sententia tollem
orumpere nem quam excili sumune, non persicere tet rem imperfediam relimpuere. at vinepurare, ilem quidtint
at lum ploommm insomentetritiond
Aesolvere rem ad eritum quanon rioro cerstmcene e ded eximsqei csomnationem netior debitat e a pomidliben
ponuntire. Nb aliqua cratimne vien vipendentia si sprare, vor alido ntiosde sorut
vetotiam ai cuspa
dibsterae vinum non vibenc U. Vel a vim potu alienus
diostinere intribere manne et animum arebus alienis E. vel re quadam non uoli. mnelivationisonae afat adaliqoid acturinpedn
adlipeo
Aibtundotas ad aved Eladus quam ariiene esse malis Mn, vel quicavio pontrs conimunemitentum aut meres cominum est
adium onmm apoa tenin oti iitu nd sum nio qu den im asitotu sdetuau
Abundantia eit reruum tali multituro ut si et in quimsdam utamur, vae tamen Iuporsi.
Abusus est rei ad aliuum usum adhibitio, quam in quem ea comparata est vel rei omnimoda consumtio
et perditio P. vel quandorem in debitum finem debito modo non dirigimus dumnosus rei usus
Abyssus est profunditas, quam metiri non licet.
Academia est locus, ubi eruditio propendior et solidior propagatur, vel ubi per plures doctrina viro digna propagatur, ita
et ad exercitia corporis et collegia elegantiorum artificum martis exercenda instituta, et societates oruditorum applicari potest
ex A et B:
si circuli se secent t ab, in placibus quam duobus punctis
C et B. patet se habere C ad A ut B, ut D ad A et B
sit jam tertiam punctum id cadet utique in sectione
CEDF. qui si eodem modo habet et ad foret
unum suae relationis seu cui erat in rectae AB contra hyp non
C et D non eadem in rectas ut deset se habere ut ipsa.
non eodem modo se _et ad C ut ad B nec potent eodem modat
nec eodem modo se duo _ bit si ab eadem parti duo puncta
idim modo sis erfral ad recta duo puncta eo
circulus secat recta fit enim ab utraque ejus parte
punctum quo cionese secunt, est in anto uldus ergo _
circumferentia extrema sestr ercitati cors dotu crala id est
telstit aecm unique et tatcu petgrus circuli ergo non nisi duo puncto
quibus ubi occurrunt, nisi vilis
quod ab uno est circulo non esse continum
sed ab alio determini
id eadet utique in CEDFC circumferentiam segmenti
ductum circulem communis. ergo non potest esse nisi
ub arcus unique circuli in eo loco circumferentiae.
segmenti, ubi duorum circulorum arcus sivi occurrunt
confinas sunt, sed hoc non sit nisi in duobus punctus,
trum segmenti demonstrantur rectam secare circulum in Z puncti
quia arcus, non sint interrupti. Eodem modo per circumferen
op Absoluti ostendi, potest rectam esse locum
punctorum ad duo puncta data unicorum non
addendo limitationem in eodem plano, sed absolute
Et si revera suit in eodem plano. Demonstratio
independens a plano sumi potest, quod oumta
puncti contactus duatum sphaerarum circodum
rentia descriptarum sunt suae relationis unica
ad centra. contingit autem haec punctu esse in eodem
per centra
plano secante has sphaeras cum sint et puncta contactus
sed supponitur sectionem non se tangue bis, nec nisi in uno puncto semel.
circulorum
in congrua
Recta semicirculum bisecat, si per centrum transit
centro C ab ego intervalo A ab uno latere
rectae describatur portio circuli AdB. idem fras
sint ab altem purte E, congruent portiones inter
SC. eadem et circulum absolvent, quia quae
quae sunt a sua parte ex hypothesi. sic ergo des
libet portio omnia habet punim a centro aequo distantia
sint ratio. matio. Designantur omnia puncta circuli ab una
inde rectae. Fiet idem ab altem parte. Habemus omnia puncta
circuli, et qu_ utrique ex et rectae congruent inter se
Recta _ Recta ex datis extremis positione determina est
Ergo et magnitudine. Recta lineararo inter duo puncta
simplicissima est, minima est
Experimentum notabile quo definiri possit, omniane in curvis peragantur per tangentes. Supponamus
corpus aliquod linea quadam curva ferri, ut parabolica
ab. aliudque in linea recta ei concurrere, quaeritur post momentum
concursus, quaenam futura sit linea motus. Ducatur tangens bd.
crediderit aliquis, peri cum directio curvae, in puncto b sit in tangente db. aliaque accedat directio in recta cb. motum
esse compositum ex his duabus directionibus. Sed hoc falsum est. Idem enim eveniret, ac si si id verum esset,
ac si corpus a. in linea recta bc. moveretur, quod est absurdum. Igitur sic potius cogitandum est, motum esse
compositum inex curvilineo illo & rectilineo, quasi s aut potius ex tribus illis (pluribusve) directionibus, duabus
(pluribusve) curvam constituentibus
is locus est linea recta. Et cua ex duobus punctis assumtis determinato sit haec
recta, in quam illa ipsa puncta iadant, patat vicissim quibus cunque duobus in
recta punctis assumtis caetera omnia esse determinata. patet et hinc
rectam omnem rectae similem esse _ cum ex modo determinanti
nulla appareat diversitas; _ et si duo puncta congruant coincidant
rectas coincidere. Itaque duae rectae non nisi in duobus se puncto
secare possunt. nec possunt habere segmentum commune.
Ut circuli se secare possunt in duobus punctis non tamen in pluribus.
itaque seu non nisi duo dantur puncta in plano ad rectam vel dur puncta1
data se se habentia eodem modo. Hinc etiam videtur ostendi posse
omnia puncta in recta esse sin ad rectam situs unica, semper enim punctum
_num polerit quod eadem in plano quod, sit eodem modo si non est sotus qui
ergo his seu in duabus partibus plani habebimus, ergo tria solle puncta
ejusdem situs unum in recta, _ reliqua Extra tectam. sed absurdum est
puncti in recta et extra recto ejusdem ec sitisud rectam
Sed egrediamur tandem ex his Minutiis, et assumamus has
propositiones rectae esse locum punctorum sui ad data puncta situs
unicorum, et mobile _ in quod in plano est, in eo esse
mobile uno puncto quiescente; seu dari circuli circumferentiam.
sit planum X sit cuius partes Y et Z, sit V
_ non habentes partem communem. si omne
V sit X, et omne V sit Z erit V sectio plani
sectio V
_ X sit planum, et _ eodem modo se habeat ad Y et Z
_ ad segmenta considerata ut interminata Y et Z, erit
sectio V. Recta Nempe Y . V ∞ X . V
omnia sequentia intelligantur esse in eodem plano
et si non admoneatur
Duae rectae parallela sunt, quae ubique se habent
eodem modo quae si termini earum non sp quae si
termini earum non spectentur, ubique se habent
inter se eodem modo. itaque ubique sunt aequidistantes
hoc est ut quemodum se res habet si non ex unius puncta spectetur aller eodem altera, eodem modo se
res habeat alio sita hoc est ita ut nec una ab altera, nec diversa
spectum
puncta ejusdem puncta re ex positis a se invicem
sit una P altera Q
discerni possint
erit jam quo qa qui P. sit A et qu. p sit X R. dico
si jam erit A. Q ∞ P. Q. erunt _ et P et Q parallelos
sed demonstrandum est, quo P et Q eodem modo se habeant
verum jam video non esse opus si nihil sit in determinantibus, quod
ad ipsa sit diversum ] [ plano per non quamus dividitur
in duas partes pars inter duas parallelas intercepta
est utrique cois, et ita ad ambas eodem modo se habet. Ergo et ora
sic constituta. idem est et si non esseat parallelo]
si sit recta AB, et per ejus punctum C alia recta dE, ubius se habens
eodem modo, id esse angulo recto et per hujus punctum E ducatur recta FEG
recta, itidem angulo recto; sed hoc cum fieri possit multis modis, unus
est ut simul recta FEG, ubique eodem modo seu conguenter se habeat
ad AB. erit atique parallela. Ex solius rectae DCE motus per rectam
AB non describitur parallela, nisi simul intelligamus rectam d Z
non _ nec Pacillare inter movendem sed hoc non mebius an
redietur nisi simul per 2 parallelas transeat
linea est
superficiei
ut X
ut simplex
linea, ut V
Ansa qua rem prehendimus atque tenemus. D qua vas aut quid vis aliud manu teneri solet. J. L.
est in vase inprimis poculo ea prominens pars, qua prehenditur M pars supellectilis domestici
qua illam commode apprehendimus atque attollimus.
Annales sunt libri, qui res gestas plurium annorum servato cujusque anni ordine breviter exponunt
vel sunt eorum annorum et temporum, quae aetas nostra non novit. P. Annales pro fastis, id est, Pon
tificum monumentis dierum et totius anni descriptionem et ordinem continentibus J. L ex Ovidio
vel sunt libri historiam certarum ditionum juxta annos, in quibus gesta est, proponentes.
Anteferre ob majorem aestimationem priorem locum alicui dare D eligere aliquid altero eo tem
pore neglecto et seposito vel majorem honorem alicui exhibere.
Anticipatio qua ante tempus actionem efficimus D est accepta animo rei quaedam informa
tio, sine qua nec intelligi quicquam, nec quaeri nec disputari potest. J. L ex Cicer. sine doctrina no
titia naturales. vel est figura, quâ id, quod obiici potest, anticipatur et diluitur, ut nos praemu
niamus adversus adversarium. L. P qua aliquid agimus vel rem tractamus ante tempus con
veniens.
Antipathia naturalis dissidentia, oduim implantatum L. P. naturalis rerum repugnantia. H
repugnantia inter aliquas res ob contrariam affectionem M vel est, quando res aliqua alteram
fugit aut destruere conatur ob odium naturale erga eam, aut aliquid ei simile, naturam nempe
rei illi adversam vel repugnantem: vel etiam eam in cibum sibi quaerit, quod grato, quem illa spirat
odore percepto gratum etiam sibi et naturae suae conveniens ex illa alimentum futurum prae
videt.
Antipodes sunt homines in plaga terrae nobis opposita habitantes pedesque nobis obvertentes
Antiquitas est status rerum, qui multis retro seculis ante nostram atatem fuit, vel per Meton
homines, qui ante multa secula vixerunt. Antiquum est quod patrum memoriam excessit quasi ant
aevum. P.
Antistes, qui caeteris antestat, id est antecellit. erant primarii singulorum templorum sacer
dotes, qui sacris praerant et defuturis atque agendis responsa dabant consulentibus J. L. qui dignita
te antecedit alios praesertim ecclesiasticos
Anus est mulier multos annos habens.
Anxietas magna perturbatio ac dolor animi ob mali praesentiam.
Apex cujusque rei summitas. J L pars extrema rei intennitatem acumineta, atque in alti
tudinem vergens.
Apoplexia stupefactio nervorum cum privatione sensus et motus L. P
Apostata desentor religionis L. P qui a veritate religionis alicujus desciscit.
Apostema tumor praeter naturam ex pure collecto. L. P sanguinis impuritas in membro
aliquo congregata atque illud praeter morem inflans.
Apostolus nuncius Dei. Apostoli literae dimissoriae ad eum, ad quem provocatum et testan
dae appellationis causa L. P missus a Christo ad praedicandum Evangelium.
Apparere manifestum atque evidens esse J. L Apparet, quod existere putatur.
Appellare nomen imponere. vel a sententia inferioris judicis ad superiorem provocare vel
implorare superiorem potestatem in injuria, quae fit nobis ab inferiore magistratu J. L.
vel est nomen alicujus proferre.
Appendix poprie aedificium, quod alteri adjungitur et quasi appenditur. quod alii est adjum
ctum quasi et alio pendeat. J. L. quicquid ita accidit rei, ut pars ejus sit, aut ei haereat, ut uva in
vite. T. ex Budaeo. vel quod promaria rei appensum est.
Hujus rei experimentum capi poterit hoc modo: Sumatur
Mercurius liquor aere purgatus, introducatur immittatur ei exigua aeris bullula,
immittatur
sit tubi altitudo quanta maxima commode
haberi potest bulla introducta a liquore expressa
liquoris descendere nitentis gravitate velut elisa locum
a liquore replendum implere tentabit Sumatur Tubus
quam longissimus (etsi pro Mercurio sufficiat minor quam
pro aqua) AB. plenus liquo clausus in A.
in quem liquor (ut Mercurius) immittatur per
orificium apertum sursum conversum
vas apertum B. ita tamen ut tubus multum absit a pleno
si invertatur Tubus ita ut orificium B. intret in vas eodem
liquore stagnans C. Si Mercuriusfuit aqua purgatus
in vas C. nec
aere purgatus non est, delabetur qui repraesententur altitudine BD.
nisi 27 circiter pollicibus ultra ejus superficiem
eminebit, sin aere purgatus sit totus suspensus
manebit, nisi forte Tubi locus autem in
Tubo AD. ad sensum vacuus, reapse aere ex corpore
Mercurii (ere non purgati) expresso impletus erit,
sed eo dilatato seu rarefacto, quod ex eo colligi
potest quia aer externus mox foramine in A. aperto, (ut
si vesica obligatam sit, quae acicula perforetur)
irrumpit; tum quia aeris externi pressio Mercurium
ad locum replendum sursum repellere conatur, quod
non faceret si is a tergo aeque seu in Tubo ac
ante se seu extra tubum aerem aequalis pressionis
seu Elaterii haberet. Hinc sequitur etiam non posse
Mercurium suspensum praecise aequiponderare massae
aereae in aere libero, aut Elaterio seu pressioni aeris
clausi, nisi ei adjiciatur sed detrahendam
Elaterium quo aeris
esse ab ejus pondere vim funiculi seu vim qua aer
in Tubo loco per descensum vacuato nimis dilatatus se
contrahere nititur, nisi ei addatur pondus aeris in Tubo
post tergum relicti DA.
Quod si jam aer Ela–
terio proprio se expandere potest in infinitum,
(modo scilicet nihil sit quod eum comprimat,)
bulla exigua
ita ut gutta aeris implere seu (in Recipiente exhausto)
tendere possit vesicam diametri quantaecunque; eadem
evenient, quantacunque sit Tubi altitudo, et quantulacunque
bulla aeris in liquore relicta, aut ei
immissa sit, sufficiet enim loco in Tubo Vacuo
relicto quantocunque implendo et Mercurius semper descendet
ad altitudinem usque consuetam. Quodsi aliquando aer ad terminos
pervenit ultra quos expandi non potest aut non facile potest, potest tubus tam
longus cogitari (etsi incertum hactenus an et opere obtineri)
ut Mercurius descendere non possit,
sed ita suspensus
altius solito
maneat , ne aerem ultra debitam dilatet
ne longius descendendo spatium justo majus a tergo relinquat
aeremvein Tubo aeremque qui implere debet nimis dilatet.
Quod aeri quantulocunque facile est, quia quantulacunque
aeris in Vacuo maximam satis exhausto quantamcunque
vesicam tendere potest. Aer enim resistit quidem comprimenti
sed non dilatanti, ac dilatari potest in infinitum Elaterio
proprio, id est circulationis generalis omnia in summam
subtilitatem si
possit disjicere conantis, vi, modo scilicet
non tantundem alibi comprimatur, nihil enim sine compensatione fieri potest.
quam tamen tanto minorem
esse sufficit, quanto liquor est
gravior, et minimam pro
Mercurio;
aut non facile potest, id est
+ aut si aer resistit dilatanti, (quod hactenus
deprehendi non potuit) uti resistit comprimenti,
quantum sensu judicari queat,
qualis aetheris circulantis est