DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
(3) Ut rei reddamur certiores, experimentum cum rebus sua natura
levibus (ut globo ligneo, sed qui glutine aliquo forti tabulae adhaereat;
et nunc chorda eadem, impellatur. Si jam verum est resistentiam
corporis projecti, ad projectionem, esse causam ictus a projecto majoris
sequitur tantum, imo multo majorem inferri ictum a globo isto ligneo, quam
a plumbeo libero, quia colla, sive gluten effecit, ut fa difficilius impelli
potuerit, qu globus ligneus, quam impulsus fuisset plumbeus. Et cum credibile
sit ictum non fore tantum; hinc sequitur eo posito sequeretur, nec
resistentiam ad motum esse causam fortis ictus a projectis impressi. Ac
Quid vero si nihilomin At hoc d experimentum difficulter conciliabitur cum
primo, ubi suppono credo in aqua ictum fortem non inferri, ab eo quod in aqua
parum ponderat. Conciliando utrumque dicendum non resistentiam ad primum
ictum sed pondus ponderationem seu gravitationem esse causam ictus fortis.
At cur ita ponderatio? Nonne quia resistit ad ictum imprimentis? Aut alia
ratio comminiscenda, aut aliter experimenta evenire necesse est. An
foret
dicendum corpus in tantum recipere ictum, in quantum jam movetur,
xx et resistentiam a glutine non esse motum, resistentiam a pondere
esse. Sed hujus hypotheseos difficile foret rationem reddere nisi
diceremus unumquodque in tantum agere ac pati in quantum est. Esse autem
in quantum agit. Idem glutinis experimentum corpori in aqua librato
Cera in Sclopetis hunc habet
adhiberi potest, ut appareat an prima ad ictum resistentia horum
phaenomenorum causa sit.
usum, quod idem ad longitu longitudinem Sclopeti supplet.
(4) Si experimenta docerent vim projectionis, a resistentia projecti esse, res ita
explicari posset, quod scilicet difficultas Faciendum est experimentum displosionis cum
cera expe in arcu, credo secund. experim. 3. ictus non foret fortior, si scilicet prima
resistentia nihil non esset causa fortis ictus. Ad idem fiat in sclopeto, ratio
Recta est linea ubique sibi similis itaque si a puncto A immobili
A egrediatur punctum mobile X, _ in linea recta, sintque situs 1X, 2X, oportet
A1X esse A X similae lineam A1X esse similem lineae A2X
A puncto uno ad aliud non nisi una recta duci potest Sint puncta
A et B, dico non posse dari duas rectas AB. sit enim una AXB, altera
AYB. ponamus simul ex A egredi puncta X et Y, moverique velocitate uniformi
velocitatemque ipsius X esse ad velocitatem ipsius Y, ut AXB ad AYB, _ dere
puncta X et Y in pervenient simul in B, seu coincident 2X et 2Y. jam A.X
et A2X sunt similes, ut et Hemque A, Y et A2Y motus quoque sunt uniformes, ergo cum
quivis status similiter determinetur erit status momenti qui est 1X A2Y similis
statui momenti 2, qui est 2X A2Y, sed non coincidant 1X et 1Y ex hypothesi, (alioqui
lineae coinciderent, si nulla puncta 1X, 2X diversa assumi possent) itaque nec coincident
2X et 2Y contra quam assrebatur vel licebat sic argumentari. si 2X et 2Y
coincidunt, etiam quaevis alia duo puncta respondenta seu contemporanea coincidentus
ergo et lineae. Ex assumtis ergo lineis duabus, consequitur non nisi unam esse
Rectae duae non habent partem communem, quia productae
coincidant. Habeant rectae AC, et AB partem communem. Et eadem
AD produci possit tum in C, tum in B. fiat quo puncta X et Y ex A
egrediantur motu uniformi et aequali per Ad, ita ut _ d sit simul 1X et Y
cum ergo A1X porro sint dC, dB aequales poterunt C esse 2X, et _ D esse 2Y
cum ergo 1X A 1Y sit simile ipsi 2X A 2Y (ut ante) ergo cum coincidant 1X et 1Y
coincident etiam 2X ut 2Y contra hypothesi.
Datis duobus punctis in recta, determinata est recta quae per ea transit
sequitur ex duabus praecedentibus
_ Rec in triangulo rectilineo basis est duobus lateribus minor.
sit Triangulum AL, dico AL minorem esse quam AC + AF + FL ad duo m
punctum in recta extra rectam, non potest tantum distare a duobus in
recta puncta, ut punctum in recta. sit punctum H in recta per A, L
transeante, et punctum. F, extra hanc rectam. non potest simul transferi AH in AF
et LH in LF, seu rectae et non potest simul esse AF = AH, et LF = LH. Esto ita
et puncta et mobilia X, Y egodiantur simul, motu aequali et uniformi ex A versus F et H; similitera
puncta mobilia Z et V ex L, versus F et H. sitque motus ipsius Z vel V ad motum ipsius X vel Y
ut AH ad LH. Ergo patet _ dissimulato A; H, L esse in recta; omnia effici si ponamus
dua e mobilia A
in Triangulo rectilineo basis minor est duobus lateribus simul sumtis
sit triangulum rectilineum ABC, sumta ipsius AC dividia Biscetur
AC basis AC in D et suit triangula AEd, _, similia ipsi ABC et:
aequalia. inter se
aere non
enim a Mercurio se esse separaturam, aeremque ex Mer–
curio esse credo prodituram elicitum spatium inter Antliam et Mer–
curium esse impleturum; et auguror Mercurium nihilominus
embolum ducentem, debilius quo facto loco Mercurii attrahendi
aer interjectus ab Embolo protracto in summam raritatem
distendetur. Et si Epistomium
Credo etiam eventurum esse, ut Mercurius in Tubo amplo,
per antliam
non aeque alte per antliam attollatur, ac in Tubo angusto, quod tamen
Barometrum
crassam
in Tubo Torricelliano nihil refert; ratio est quia Mercurius
in Tubo TorricellianoBarometro nihil refert; ratio est quia Mercurius
sustinet, at in Antlia ampla exacte tamen adaptata,
porro an
Quod ob aeris contrariam contraprementis aequilibrium con–
tingere Recipiens exhaustus demonstrat, ubi Mercurius ob hoc
aequilibrium cessans subsidit. Quo experimento
mihi funiculus satis valide refu maxime refutatus videtur;
nam alioquin dici poterat, Mercurium ultra subsidere non
posse, quia aerem intra summitatem tubi et superficiem suam
comprehensum ultra rarefacere non possit, quod descendendo ulterius
faceret.
Ad majorem tamen rei tanti momenti certitudinem,
experimentum sequens capi potest: Tubo Torricelliano
aliud quoddam vas aut ampulla Epistomio communi
conjungatur, in hoc vase esto inclusus aer ordinarius, aut
etiam si placet justo amplius compressus nonnihil compre ordinarius aut si placet nonnihil
compressus ultra mensuram
Ubi ergo Mercurius ad altitudinem
consuetam subsederit, Epistomium aperiatur, manifestum est
nonnihil aeris ex Epistomio in tubum intraturum esse,
atque ita aerem in tubo a Mercurio dilatatum in
modo gradum aeris naturalis rediturum, aut ei certe appro–
pinquaturum, ac proinde facilius jam distendi posse, quam cum
jam valde tensus erat, Mercurium ac proinde permissurum
esse, ut Mercurius ad fundum usque descendat. Hoc experimentum
decretorium est, nam si descendet Mercurius necesse est eum
ab aeris distracti Elaterio sive funiculo fuisse antea
retentum; sin minus necesse est funiculi illius Elaterium
nihil egisse. Idem experimentum sumi potest facilius, si
totum vas stagnans vas ipsum stagnans, cum Tubo Torricelliano
in loco clauso aere clauso collocetur, et per apertum Epistomium
ex aere libero nonnihil in Tubum Torricellianum immittatur.
Pro certo habeo, si recte administretur Experimentum, fore ut
Tubus Mercurius propterea ultra solitum non subsidat.
Quo posito pro infallibili habendam erit aeris pressionem esse
Experimenti Torricelliani causam.
At vero Siphonisaequicruri, et la bicruri et antliae
communis (modo quod dixi Experimentum succedat) et
laminarum duarum Antliae vero causam esse aliam etiam
alio experimento poterit disci. Cum Rationis Sumatur
Sugatur per antliam Spiritus vini , loco Mercurii vel aquae,
ajo Spiritum vini facilius quam proportio non aeque longe
elevatum iri, quam pro levitatis suae ratione, Mercurii comparatione deberet,
quia citius aerem intra se Embolumque generabit,
ac proinde facile ab Embolo deseretur.
His positis assero eandem esse causam videri Antliae suctoriae
bicruri
Tabularum
communis Siphonis aequicruri, et duarum laminarum bicruri, duarum Tabularum politarum
cohaerentium, eamque ab aeris pressione plane differentem
ac denique Experimenti novi in aere quo deprehensum
aerem aquam aut Mercurium, modo ab aere purgentur,
non descendere, ne in Tubo quidem Torricelliano, et horum
omnium rationem parum differre, ab illa veterum fuga
vacui toties decantata. Fuga vacui, inquam, scilicet
sensibili notabilis seu acervati, an enim nullum omnino
in Mundo sit vacuum non est hujus loci determinare. Iniquius
cum aere externo nullam habens
communicationem
Mercurii comparatione
imo suctionis in genere
Recepta fuit sententia in scholis effectus quosdam
extraordinarios Naturae, qui scilicet eveniunt, quoties
alioquin corpore uno ex suo loco exeunte aliud sensibile
intrare non posset, a fuga Vacui oriri; ut quod
duae Tabulae politae sibi applicatae, cohaerent, divellen
cohaerere videntur divellentique resistunt, quoties
partes earum non separantur successive; ita cum
enim aer aut aliud liquidum circumfusum non omnia
loca ab omnibus partibus deserta simul implere possit,
quia margini viciniora primum impleri necesse est;
at vero loca tam margini propinqua, quam
introrsum recedentia tali divulsione simul vacuentur;
sequeretur, inquiunt, ea vacua mansura, quod ne fiat,
divulsio impeditur.
Quod item aqua ex vase
non effluit, aut embolus ex tubo extrahi non potest,
cujus unum tantum foramen apertum est; aut follis
aperiri non potest cujus nullum. Aut quod foramine
debito aperto in tali casu corpus etiam alias
grave ascendit in tubum embolo extracto (ut in antlia
experimur); aut in follem tabulis diductis qui
sunt aerem adducimus, cum
effectus suctionis, qualem etiam nos ore exercemus,
ut cum globum plumbeum si ex canali sclopetario
cum dentium periculo evocamus.
pertinet phaenomenon quoque siphonis bicruri
ἑτερομήϰονς liquore pleni, qui altero crure breviore
in aquam vase quodam contentam intrans, altero
longiore infra aquae superficiem extra vas
descendens aquam ex vase elicit, quod mihi, ut obiter dicam, occasionem
dedit inveniendae clepsydrae cujusdam uniformiter
fluentis hactenus frustra tentatae, quam postea
separatim exponam.
Haec ab omni
retro memoria, ad horrorem quendam vacui referebantur.
Primus Galilaeus cum ab artificibus experimento suo edoctis
didicisset, aquam in antliis non posse elevari in infinitum,
ut veteres credebant, sed nec ultra 30 pedes multum
attolli posse, nescio quid aliud causae subesse suspicatus est.
Nam si haec Aqua ascenderet ob Vacui horrorem, aut
potius Mundi plenitudinem, utique ascenderet in infinitum;
si Tuborum rupturae terminationem effectus ascribi non
posse, compertum enim erat, eosdem Tubos nihilo quam
ante factos ineptiores nec aquam jam attractam si intra praecise cis terminos consisteres fuisse
relapsam, quod fecisset utique si Tubo rimas agente intrasset
aer. Et vero nec capi poterat quomodo diversae materiae
tubi ad rimas eodem tempore agerent, ad agendas effectumque
ubique eundem edendum conspirare possent.
Primus Evangelista Torricellius Mathematicus Florentinus
Galilaei discipulus
Experimento illo celebri, sumto
quod Valerianus M.
sibi quoque vendicare voluerat,
a mensuranda aeris gravitate
et nunc a doctis Barometer appellari solet de gravitate massae aereae contrapondio
Quam a clarissimo Petito anno 1646 in Gallia
suspicionem fecit. Quam
ingeniosissimus Pascalius avide arreptam celebri illa
illo experimento praeclara observatione in vertice montis cujusdam
Arverniae vulgo le Puy de domme per Perierium facta
clarum
ad locum, ut ajunt, implendum;
Ut de ventosis de ratione item aquam in
aeolipilam aliosque angustos canales unius tantum
aperturae immittendi, si calefiant, et postea
aquae orificiis immissa refrigescant, non
dicam.
in Mercurio, liquido tractabiliore
Optima fortasse recta
definitio est ut de
sit vestigium puncti
similit _ et similiter posita
ratione moti. ita eujus
scilicet ut pars recta qu
qu descriptae quaevis ad
quamvis sit similis et
similiter posita; seu ut
nulla sit ratio discernendi
puncti unum locum ab
alio si nihil extra assuma
tur. Ita satim
manifestum est rectam
nec in se ipsam redire
alioqui enim dissimilis
forca situs in puncto rem _
paulo accuratus considerare convenit quim sit terminus rei
Non omne terminus est, quod ab externo affiorgi potest, alioqui tota
superficies totaque linea foret terminus An Terminus igitur est, quod commune
est duobus partem communem non habenbibus? sed ita omne punctum
quod in superficie est, potest conferi terminus. sed nos in haemisphaerica
superficie id solum, _ put pro termino habemus quod in comm circulum maximum
cadit An ergo dicemus terminum dicemus quod non est pars cadit autem
quod commune esse duobus partem communem non habentis X tamen unum
totur continuum plenum, conssituentibus sed hoc sensu sequetur sphaera
non esse terminu non habere terminum. itaque dicemus _ suffecerit
dicere terminum esse quod commune est duobus partem communem non habentibus
id esse ear eorum terminum e. sed ita jam de Ambitu definiendo erit difficul
sphaera ambitus est superficies. Est enim terminus continuus totus. Sed si
omne quod terminus est in ambitum cadit, tota superficies erit ambitus.
itaque respondeo amb dicemus ergo Ambitum esse terminum litum
communem: continuum duorum partem communem continuum in se redeuntem
sed nec hoc. sufficit, alioqui in superficie omnis circulus in superfiere. haemi-
spharici descrplus foret ambitus An Ambitus videtur contina commu
Continuum communi duobus totum continum plenum constituentibus continu
pagati
terminus continuus continum si continuam _ continuum plenum est solidis cujus quaevis partes
non _enp_ans puncto
dues superficie quectunbur superficies cujus duae quovis partes linea connectuntur
_ non puncto. sed quid si superfieres sphaerica ABCE t_tur
sed quid si superficies ab alia sphaerica _ superficie BDC, sic ut earum
communis tactus sit, circumferentia circuli BC Non Hoc duo ABCE et BCd
an unum continuum plenum component. Non puto quia non possunt esse ambitus
unique solidi. quoniam quicquid conti BCE est superfluum, _ quicquod continet ABCE _
ABCd BCd, jan continet ABC + BCd.
Continuum quoque plenum eadem esse compondere videntur que a nullo trajici poss
vel _ dividi possunt cujus quae non possunt secari nisi a sectione
cujus pars cadit intra continuum ita duo solido solidum constans ex duobus sola
per puncto convexis ut compositum ex duabus sphaeris se tangentibus in
puncto separari potest ab duo quod non cadit intra ip compositum nempe
as. veluti a plano ambas tangente. Et si duo prismata conprehantur
solum per rectam, potent ipsa quidem recta est sectio cadens in planum
prisma utrumque, sed potest aliud planum, vel alia recta duci, de transverso
transens per hanc rectam, quod cujus nulla pars cadit in continuum
An Ambitus est terminus, continuus communis duobus unum continuum plenum
constituentibus, ut BC sed ita BC erit ambitus superficei sphaericae.
An distinguemus inter minum terminatorem spheara
terminus quoque _ An distinguemus terminum et terminatorem. ita circularis BC eut
terminus in superficiei sphaerica, sed noc eut terminator: At terminator erit
Hemisphaerii ABC Nempe Tem distinguendi videtures inter terminus
absolute et respecta alterius a ita BC est terminus superficei sphaericae respectet
respecta plani fiarentis alterus superficiei sphaerica attingealis sed absoluta
terminum superficies sphaerica non ut tamet si terminata sit id est At homis
in supercificies habet absolutum terminum. Haec quomodo distincta notione
discernemus? si sint recta duo areus quadrantales se tangentes AB cujus centrum
d, et B cujus centurus et E, B, d in eadem recta, volvam cujus circa, axe
Bd, superficies inde nata erit ne revolutione erit unum continuum plenum, uno etiam
bene connexum, seu uniforme unde patet superfic Et pars ejus tamen est superfiere
sphaerica, pars est annularis. Unde patet superficiem sphaerica AB, diversis modo
posse continuari. idem est si arcus AB esset minor quadrantali itaque non sufficit
An dicemus lineam terminatricem esse quia linea ipsam secans
cadit extra Nican, secans autem est non tangens, quae non surencedum sed
haec ora destructus explicanda. tangens Et plures concursus coincidentes
Elementa plani in calculum redigere conabor, ut specimen exhibeam _ Calculi
Situs, quem excogitavi solidarum Elementa non minas facilia sunt, sed inapere placet a simpliciore
planum est superficies superficiei cujus partes
plan_ haec natura esst, ut partes ejus, quarum ambitus extremas congruunt, inter se
congruant, nec nos alia ejus proprietate ad Elementa planorum tradenda indigemus.
sectio plani interminali per ad duo ad atrumque segmentorum se habens eadem modo est recta
(2) itaque si duae peripheria ABC, LMN sint congruae, seu congruere possint, etiam L N si sibi
applacentur, congruentes suit tuture etiam figurae ipsae erunt erunt congruae. Nam congruum roco quod
congruere potest, seu quod congruiturum est, si certa ratione applicetur, ponamus ergo peripheriam
cujus termini non considerantur
peripherio applicatam congruere; etiam figura figara congruet per praecedentem, congruere itaque
congruere potest; seu congrua est
(3) si planum interminatum sicetur in duas partes sectio plani interminati ad utrumque segmentorum
se habens eodem modo est recta sit planum interminatum A DG F G interminatum, et
sectio
terminos habens longinquos et incognitas, aut saltem non consideratos, in hoc hoc secetur a recta
itidem indefinite producta
(3) Recta sectio plani cujus termini non considerantur eodem modo se habens ad utrumque
segmentorum est Recta. Sit _ plana figura planum _ interminatum aut terminorum incogni
et sectio utrinque se habeat eodem modo per lineam LM
torum, fortasse ob longinquilatem vel non consideratorum; veluti si velo _ tegi ponantur secetur
autem in duas partes
qua (3) Linea est sectio. velati plani AB sectio facta per cd in partes ACd, Bcd
est est linea, qua planum secatur in partes Acd, Bcd
partem communem non habentibus ut
(4) Sectio est _ situm cajus punctae locus punctorum communium duabus partibus ejusdem totius
(5) continuum habens quod totum est in toto, et partem habet et partem habet in utraque
parte totius secatur a communi earum sectione Nam pars omn continuum est cujus duae quaevis
(5) Continuum est cujus duae quaevis partes habent partem communem non habentes habent
sectionem communem habent aliquid commune
Planum est superficies ubique intus uniformis, _ id est
figurae plana quaecunque
si duae in plano sumantur partes quaecunque, quarum extrema non considerentur, non poterunt
discerni inter se quod socus est in superficie sphaerica, aut alia quacunque
(1) Planum est superficies in cujus parte quavis fieri potest, quod simili alique ubique sibi
similis, quatenus termini ejus non considerantur
(1) Planum est superficies intus uniformis, ita ut in ejus parte ejus quivis fieri possit
sibi similis aliquid simili et id est in cujus parte quavis fieri potest simile ei quod fieri potest in alia quaris
terminis ipsarum consideratis non consideratis. Intus, id est terminis ipsarum non consideratis
in cujus quavis parte
(2) planum omne produci potest. Descripta Describatur in ipsa figura quaecunque terminos non altingens
circumscribi ei poterit alia B, ipsi similis etiam terminos non attingens
(1) Planum est superficies intus sibi similes. id est planum pars quaevis curvis in quavis parte
terminatum
fieri potest, quod in parte alia quavis, nisi quatenus a terminis diversitas oritur nisi quatenus
a terminis diversitas oritur
rebus per characteres exprissis secundum
(2) planum omne omne produci potest. Sit planum A in eo describatur B simile ipsi A quod fieri
polest per nam. 1. Et ut in A descriptum simile ipsi A simile. B, ita in B desci_ potest ipsi A _ B simile
et similiter positum rursus per num. 1. jam ut C pro in. Ergo ut B productum in A, simile ergo ita et B pro et produci potest aliud simile
(rursus per nam. 1.) qu adeoque planum datum potest produci
Calculi recte instituti, debet is esse fructus, ut _ legibus ejus
o spalitt atoe umm ui susoncte speaoshe pollitur
cienstia corceptasdi
sponte, prodeant, quae atensa rerum ipsarum consideratione
seu species
reperiri debent. salem calculum exhibent sola prima exhibuit A Scientia numerorum
definitiorum, quam Arithmeticam viscamus. Secuta est Algebra, quae tractat de Numero
indefinito, vel quod eodem redit
Speciosa est scientia calculandi per characteres ratiocinandi per characteres pro rebus
ita Algebram speciosam dicimus, quae characterius utibur loco verorum numerotam Nec refert
characteres sint a, b, an ipsi numeri fictitii adhibiti pro veris. Quia ipsa Arithmetica est
speciosa genus, nam nam characteram ope fit, ut in ingentibus numeris consequatur, quod
immense labore indigere, si lapillis eut utendum est ex ab ex hibento essent ipsae umtales
itaque _ et in universum _ etiam calculum appellare licet, hoc ratiocinandi artificium
et si non tantum magnitudinem, sed et qualitates situm et qualitates exhibeat. ≠ Algebra quae
hactenus solet etiam Analysis vocari t_ Haec Algebra speciosa solet etiam Analysis appellari
numeri. tamet si inverti est esim magnitudo ni_ aliud quam partum tonum_gment_
quia apte admodum analysin magnitudinem exhibet oculis tam et si non tantum Analysi sed et syn
thesi in ratiocinando utatur. Porro H Calculus Analyseos speciosa hactenus adhibitae magnitudine
tantum expressit, nam a, b, ibi sunt magnitudines. Situm autem ex hibet per magnitudines numerus
situm autem punctorum linearum, et figurarum ex hibet per magnitudines, mutuo quaedam sumendo ex Elementis
Geometriae. Quod quidem prectos proclaros habet usus; Super est tamen ea ten saepe tamen ex ipsa
figurarum inspectione multa statum facile consequantur consequimur, quae calculo algebrae, non nisi
per multas ambages haber licet. Nam cogimur situm situ data revocare ad magnitudinem
ut a figuris ad calculum veniamus, et rursus calculo inventa revocare a mam
a magnitudine ad situm, ut per constructionem in figuris ex hibeamus um vero
Geometria in figuris ad morem veterum hactenus magis ingenio, quam certa analysi
tractata est sit licet veteres quandam poristicamus animo desiguaverint; coepi ego cogitare
de calculo situs, qui figuras recta exhiberet characteribus, et velut delinearet,
leges ejus utendo
Nam characteres
ad dustar calculo-
rum huc illux
transferantur
poterit praeter Experimentum 8. etiam hic con–
vinci. Tubus AAB. esto in AA. apertilis prominensque
extra vas D. in aerem liberum. Sint item partes Tubi
AAE. et BE. conjunctae Epistomio, quod claudi
ac proinde communicatio aperiri potest. His positis
Mercurio delapso ex AAE. in vas subjectum C.
claudatur eo ipso Epistomium E. , ita communicatio
inter AAE. et BE. interrumpetur. Fieri non difficili
artificio potest, ut ipse Mercurius labendo Epistomium
claudat. Vas D. enim aperiri non debet. Clauso
Epistomio aperiatur manu apertura AA. extra
vas D. prominens, et embolo cavo immisso foramen
in fundo habente . Sumatur Embolus Tubi FG. ab altero
latere F. aperti forma, ita tamen ut fundus ejus clausus sit exiguo
foramine G. aperibili claudibilique perforatus pertusus.
Hoc foramine aperto emboloque in AAE. intruso, aer
per foramen G. exibit in embolum, claudatur
foramen G. embolusque per vim extrahatur, et
statim vas apertura AA. denuo claudatur,
quo facto aperiatur iterum Epistomium E. patet
AAE. esse omni aere quantum per artem possibile
est vacuum, si ergo sustentatio funiculi Mercurium
in BE. sustinet, eum nunc labi necesse est, quia
iste funiculus aere expulso non potest non esse
evanuisse. Facilius experimentum hoc erit ad
idem fortius ostendendum; quod demonstrationis vim
habebit ad controversiam de funiculo penitus dirimendam.
Esto in vase D. vas aliud I. clausum nisi
quod per canalem IH. cum Tubo AE. communicat,
Mercurio AE. delapso aer in vase I. se partietur
in vas I. et canalem Tubum AE. Ergo aer Tubi
AE. minus quam ante erit vacuus, et tanto propior
dilatatus
pleno ordinario, quanto majus est vas
I. etsi loco vasis I. canalis exiret extra
Tubus
vas D. in liberum aerem, quo nullum vas capacius,
canalis, in effectu locus AE. haberi
poterit pro pleno, nulla ergo in eo aeris tensio.
Ergo si ab aeris a funiculo materiae in AE.
tensae pendet Mercurii sustentatio, necesse est
Mercurium delabi sustentaculo scilicet cessante.
At suspensus manebit. Tensio Aer ergo dilatatione
delapsu Mercurii ex AE. dilatatur a se ipso,
non vi a Mercurio labente contra adhibita, ac
proinde Funiculus est nullus.
Pondus au Pressionem Compressionem autem
aeris in vase D. oriri a pondere Mercu
Sed miretur aliquis, cur altitudo
Tubi nihil ad rem pertineat; nam certum est
cum Mercurius ex Tubo AB. labatur in Vas
D. quanto altior est lapsus ex Tubo, tanto magis
comprimitur aer in D. ac proinde deberet magis
si Tubus est altior, deberet Mercurius altius suspendi. Sed