DenisaB/htr_leibniz_dataset_v1 huggingface dataset:
altitudinem
altitudine
ita ut pollices aa e summi succedant in locum
ae vel
infimorum fb seu ut linea longitudo lapsus
a-aa vel b-bb aequalis sit ipsi
ab demta fb cumque bg seu bb-g.
Nam si aequalis esset lapsus altitudini a pervenisset
in b et b in g. Fuisset ergo linea lapsus bg
cui nunc bb-g adimatur.
Esto altitudo Mercuriiab pollices dicti summi ac
infimi db labetur Mercurius ex ab vel aa bb
ex situ ac in situm d bb db ita ac
vel nunc aa cc cadet in db el altitudo b-bb
vel cc-bb quam Mercurius labendo
percurrit aequalis erit ab. demta db.
Hoc necessario eventurum quantacunque sit Tubi
in quo Mercurius descendit longitudo
aut Mercurii altitudo
longitudo
facile ostendo. Primum non altitudo Tubi
capacitasve ultra capacitasque supra Mercurium
ut ae nihil ad rem pertinet, ut praecedentibus
experimentis est ostendum. Deinde nec altitudo
Tubi infra Mercurium quicquam variat, quod
facile sic ostendo. Pone Mercurium pendere in aa-bb
agglutinetur infimo Tubi orificio bb portio
nova bb-f. Manifestum est, hac additione nihil
variari aeris obnitentis pressionem, ergo nec augeri
posse descensum. Quantuscunque ergo sit Tubus,
fingendum est omnem supra infraque longitudinem
ei esse abscissam praeter a-bb seu spatium quod
Mercurius successive implet. Hinc varii casus varia Experimenta particularia
consequuntur. Et primum Mercurius non major altitudine
_ pollicum 27 (30) pollicum plane non d per
nullum plane spatium descendet. Cum enim non
sit major quam in db relinquere cogatur quod v
hoc spatium impleat, se totum relinquet. Mercurius pollicibus dictis major
in Tubo supra clauso infra aperto descendens, ex tubi summitate
totus
in eo pendulus manebit, nec elabetur,
si major sit Tubi longitudo quam est linea a-bb
seu altitudo Mercurii duplicata demtis dictis pollicibus sumta
Quod si non labitur ex Tubi summitate, saltem tanta tubi longitudo esse debet ex loco unde labitur
Modo Mercurius sit 27 (30) pollicibus
minor ne atmosphaera ei prae
ponderet.
si Tubus utrinque clausus est (nam supra apertus
infra clausus, aut supra infraque apertus
esse non potest). Eadem penitus locum obtinent
alioquin enim Tubus Torricellianus
in aere clauso exhiberi non posset.
Hinc patet sine ullo vase
stagnante subjecto Mercurium multis
modis pendulum exhiberi
ac proinde Baroscopium
infra apertum construi
posse.
+ Imo si minor sit, etiam ascendet
posito aerem in Tubo esse dilata
tum seu tensum.
punctum
ejus
summum quod fuit in f praecise
fuit in
perveniat in c
quod commodissime fiet per liquorem
si columna fg
sit liquida cui facile affunditur aliquid
aut adimitur. His ita constitutis futurum arbitror
ut quantumcunque augeatur altitudo columnae,
servata tantum latitudine seu crassitie eadem futurum
esse ut nunquam descendere
possit amplius quam praecise infra cf. Cum enim
Elaterii vis aequiponderetur seu destruatur aequipondio
columnae contra tensionem tensioni obnitentis tota vis
aequiponderet pressioni obnitentis tota vis in aequilibrio consistat cum pondere
columnae fg ex hypothesi, semper cum eo ae destruent
se mutuo, ac proinde invariabilia manebunt. Et
quicquid ipsis addetur, aget sine impedimento rem
suam. Quare si augeatur columna quicquid est
ultra fg descendet infra fg idque quousque per
naturam Elaterium tensionis capax est. Hinc patet
Elaterii vim posse altitudine mensurari
solidi
ex crassitie ponderis data. At si Elaterium sit
liquidum, ut aer Tubo fe subjectus nihil refert quanta
sit ponderis fg vel tubi fe crassities, quia
liquor in tubo arcto tantum potest quantum in crasso.
Hoc experimentum si experimento comprobatur Mercurii
suspensionem liquidi in Tubo Torricelliano egregie illustrat.
Ostendit enim cur nunquam eadem semper sit altitudo
Mercurii suspensi, quantacunque fuerit quantitas delapsi.
Quia sive pondus aeris liberi, sive Elaterium aeris amplius
Non tantum cum
Nam pondus aeris liberi prae massa aeris liberi
aequiponderat altitudini Mercurii, ubi se mutuo destruunt,
et quicquid ultra addis a pondere aeris quippe jam
pondere
destructo non impeditur. Eadem porro vis est ponderis
virium est pondus aeris liberi et Elaterium comprimi
ultra renitentis clausi. Quia aer noster
ut est in statu suo ordinario comprimi ultra ab incumbente aeris massa
pondere non potuit, ac proinde cum ea praecise
in aequilibrio constitit.
Experim. III. Et ut appareat plus etiam Mercurii
quam Tubi Torricelliani altitudo capit delabi posse.
Esto, in fig. 1. vas D plenum Mercurio cogitetur.
Aperiatur Epistomium,
F Mercurius, qui effluet,
quantumcunque Mercurii effluat semper tamen extabit.
manebit BF Apertum maneat Epistomium
donec Mercurius pene omnis ex vase D effluat residua
Ajo Mercurium omnem effluxurum, nec
in vase D suspensum iri, nisi Epistomio clauso
fluxus sistatur. Quo facto Etsi ergo aer in vase D
tendatur non tamen Mercurius in eo suspensus manebit ad altitudinem
ullam. Quemadmodum contra maneret suspensus ad
altitudinem consuetam si ex vase D recta non per
Tubum AB effluxisset. Idem est si D sit vesica
Mercurio plena quae comprimi possit, flaccidaque reddi.
Ita enim nullus in ea erit aer tensus. Nec proinde
aeris tensio Tubique capacitas ad rem pertinet
ultra Mercurii in subjecto vase horizontem
+ seu ut summum ponderis utcunque aucti
punctum semper maneat g.
suspensi ponderis
Uti si fg Mercurium in Baroscopio
pendulum et hi columnam
aeris ei aequiponderantem esse
ponas, sed et si aer in ampulla
gel clausus ei sit comprimendus.
Mercurii in
Decembris 1674
Elasticus
Sit follis AB cujus asser mobilis A immobilis B in quo fixus canalis
CDE extendens se sub finem in DE, in
desinens
Tabulam FG in
cujus diametro mobiles asseres duo
dum follis deprimitur
fla flatu aeris aut aquae asseres a se invicem distendent
Ajo si distantiae asserum sint ut numeri tempora quibus
vires
quas
acquisierint
in eam distantiis perantur fore ut logarithmos modo
asseres ponantur non ultra ire, quam cogit follis modo aequa
bili semper motu claudatur follis.
Hinc vicissim
apertura tempora sint ut numeri, seu exponentes, aperturae erunt
ut cujusdam numeri secundum eum exponentem potestates
Ratio hujus rei
est, quod vires flatus impellentis, sunt in spatiorum ratione reciproca. In
quolibet ergo spatio in reciproca. Motus ergo acceleratio est per in spatiis quibuslibet
viriumm
per incrementa spatiis reciproca, seu proportionalia applicatis hyperbolae
Jam virium incrementa sunt in
ergo temporum decrementa.
Ergo summae virium ut Logarithmi. Sed ut verum dicam Temporum autem
crementa virium crementis reciproce proportionalia. Ergo spatiis directe. Ergo
summae temporum quibus spatia percurruntur erunt ut spatiorum quadrata. Idemque
est si
embolum EFG ex spatio extrudi putes, elaterio aeris compressi
ponendo vim expellendi esse in reciproca spatiorum ratione. Sed
jam re rectius perspecta hoc verum esse non video: foret si libertas
poneret aer in vacuo vas ita compressum, in vacuo, ita ut
aer summam habeat se restituendi libertatem. Et idem de folle, si is
ponatur infinite magnus, seu nam seu si flumen in angustias compellendum sit infinite
egrediens inter angustias
magnum. Hic vero sciendum est terminum esse virium, tunc cum aequalitas facta est
inter aerem internum et externum, sive cum asser a Aer folles et asser comprimens
in folle eadem celeritate ferri possunt
Itaque cum absolute loquendo verum sit vires esse in
spatiorum ratione reciproca, vires tamen hic aestimandae a viribus duorum spatiorum
externi et interni virium differentiis. sive a differentiis materiarum eorundem spatiorum
Aliter embolus FG in canalem AD intrusus interstitia HI si potest reddet
ampliora, donec fiat HI ⊓ FG
Eodem ergo modo in Elateriis imaginabimur poros reddi angustos, ut materia
per eos mota difficultatem transeundi experiatur ne proinde moveatur solito celerius.
Itaque aestimanda materiae sive potius spatii quantitas, et ducenda in differentiam celeritatum.
Durante autem motu crescit spatium celeritas decrescit. Spatia per se patent; celeritas
autem aestimanda est a materiae transeuntis quantitaten, sed de his suo loco a vel
etiam qua a quantitate detorsionis corporis transire conantis a motu suo.
Caeterum illud manifestum est, demonstrationes Hugenianas circa Cycloeidem
de de isochronismo nihil ad rem pertinere; quia pendent ex rigorosa observatione
regularum Galilaei de acceleratione gravium; at ea acceleratio: at eas regulas a natura
pendula non tam alte ascendunt
non observari ex eo pendet patet, quod corpora
quam decidere. Eadem ergo causa quae pendulorum ascensum impedit impedit
et temporum spatiorumque rationem, adeoque et isochronismum si quis demonstrari
posset. Cumque differentia sit valde sensibilis, hinc sequitur eam demum isochronismi
demonstrationem ad rem pertinere, quae simul et rationem decrescentium vibratio
num reddat.
Signatur: LH 35, 5, 2, [17] - 9r
follis gravitas in descensu, levitas in ascensu
Ergo etsi potentia follis esset 1 ℔. ponderis i. vero gra-
vitas 9 ℔. Cum tamen motusfollis sit noncuplo
celerior, aequiponderabutn, si dempto, ut hic praepon-
derabit follis,attoletquepondus, quoderat faciendum.
Nihil ergo video, quo ad machinae perfectionem
desiderari possit. Restituunt ad enim omnia Re.
stituet enim motus sibi situm priorem. Ergo causam
suam Effectus autem sibi restituens causam suam est
perennis. Erit ergo motus machinae perennis.
Nota pondus i delapsum ex loco in quo pessulo objecto
quiescebat ubi follem depresserit, folle abeunte induet se
in catenam
uncinatam
pendentem ex rota tr. Quae
ubi in locum priorem elevaverit sufficit unum esse
uncinum eique a pondere i contactu adimi regres-
sum, ac proinde cum catena seu filo attolli, ubi
in locum superiorem venerit reddi alicubi contactu liber–
tatem, simulque relabi in locum priorem, simulque pondus
i evertere ac deponere. Id fiet si ei pondus i contactu
suo claudat foramen vel angustet. Id faciendum ei pon-
dere suo innitens moderi morderi filum faciet, vel in
filo annulum. Sed ubi pondus i ita ut se ipsum simul in-
tercludat morsu. Se ubi pondus i inter ascenden-
dum erit quod pessulum annuli in contrariam partem
gyrans annullum deprimendo dum attolitur, ac proin-
de in opposito (quia circa axiculum mobilis) attolendo
Sed quicquid ejus sit pro constituto certe habendam est: aerem
cum difficultate quadam in rimas corporum angustiores penetrare;
et quod aqua facit cum in sicco aut inter pinguia deprehenditur,
ut scilicet in guttam sese tornet, aegreque excurrat, id aeri ordinarium
ac solenne esse.
Et hoc jam unicum ad rationem
phaenomeni aere,hanc unam observationem ad phaenomena
Liquoris purgati altius suspensi explicanda
sufficere credo.
Finge tibi pro aere guttam aquae in pavimento Tabula deprehensam,
pro Mercurio aliove liquore penetrando varias in Tabula
quemadmodum
fossulas rimasque;
si eadem gutta pars Tabulae guttam
circumjacens madida supponatur sit gutta facile per
Tabulam diffunditur; ita si Mercurius aere jam tum rigatus sit,
facile ab aere penetratur; finge partem Tabulae guttam
attingentem esse siccam et ab aqua purgatam, videbis, guttam
non diffundi; eodem modo si Mercurius ab aere sit purgatus,
ab aere difficulter penetrabitur. Madefiat aqua
Tabula denuo; en guttam statim se diffundentem; vicissim
irrigetur mercurius aere novo, circumfusus ille exclususque
antea facile per eum diffundetur aer facile per Mercurium diffundetur
; item loco ir . Aut si loco madefactionis novae, Tabula
concutiatur, gutta eodem modo procurret in Tabulam etiam
siccam; ita si Tubi latera concutiuntur, aer tornatione
sua introitum impediente excussus per aerem Mercurium
in Mercurium exundabit. En facilem simplicemque
Exundabit autem
tot phaenomenorum explicationem.
pervadetque pars subtilior tantum At cur non infra
pollices 27. subsidet. Quia al ultra Necesse est
id fieri, quia aer ultra sub hic aeris gravitas
Pneumaticis
Experimentis novissimis Illustris Hugenii manifeste confectum
quod antea rationibus tantum longinquis
assequebamur
est, vacuum Recipientem Antliam Pneumaticam utcunque
exhaustam non tamen prorsus vacuam esse, sed corpus aliquod
superesse debere, quo duae laminae politae junctaeque contineantur
in rivos
quod effectus illos aeris pressioni ascriptos, praestet (ut
effectumque
duarum Tabu
larum laevigatarum cohaesionem
uno crure ex vase infra aquae in vase
contentae superficiem descendentis altero aquam ex eo
haurientis donec aquae superficies in eadem sit a cruris
extra vas orificium usque deprimatur) praestet
Et comme sa philosophie va faire grand tort à la religion si elle prend
le dessus, car il semble qu’elle mene droit aux sentimens de Spinosa, qui a osé dire,
ce que des Cartes a evité avec soin, on a sujet de s’y opposer.
C’est pourquoy je loue fort le zele des RR. PP. Jesuites, qui ont crû, que le plus seur
est, de ne se pas eloigner sans necessité et sans demonstration, des dogmes receus, qui
souvent interessent la religion. Mais il faut prendre garde de ne se point prostituer
en combattant les verités pêle mêle avec les erreurs des modernes. C’est en quoy il
semble que les Peres Bourdin, Cazré,et autre,et quelquefois encor P.Fabry, quoyque
tres habile homme,ont manqué. Un des plus raisonnables sur ce sujet a esté le P. des
Chales, et si le P. Pardies avoit vécu, il auroit fait quelque chose de consequence, car l’air
de Paris avoit corrigé les premiers emportemens de Gascogne. Je ne sçay si le P. Berthet
vit encor, mais je sçay bien qu’il a esté des plus propres à juger librement et solidement
de ces matieres.
Si le Rme P. de la Chaise consesseur ordinaire du Roy (qu’on voit bien, par ce qu’en
dirent déjà autres fois les RR. PP. Fabry et des Chales, avoir examiné les modernes
avec beaucoup d’equité digne des lumieres universelles d’un si grand homme) avoit eu
le loisir de s’y arrester assez, c’est de luy, qu’on auroit pû attendre un ouvrage parfait
d’une philosophie demonstrative, capable d’effacer les novateurs.
Comme des Cartes passe pour un oracle parmy nos nouveaux philosophes au delà
de l’autos epha de Pythagore, il est à propos de les desabuser. En effect il s’en faut
beaucoup qu’il ait donne ´ dans le but. Il n’avoit pas encor la veritable clef de l’art
aux autres
d’inventer, ou bien il ne l’a point découverte. Il ne sert rien de dire, qu’une connoissance
claire et distincte est une marque de la verite, quand on ne donne point des marques
d’une connoissance distincte. Car on peut monstrer que des Cartes luy même a crû de
sçavoir distinctement ce qu’il ne sçavoit en aucune façon; et de se rapporter au te ´moignage
interieur de son ide ´e, c’est s’exposer aux illusions. Il ne sert de rien aussi de dire, que pour
diminuer la difficulte ´ il faut la diviser en parties. Car les difficulte ´s ont de certaines
jonctures ou articles, et quand on ne les sçait point on fait mal l’écuyer tranchant,
et on les dechire au lieu de diviser. Ce qui est augmenter les difficulte ´s, bien loin de les diminuer.
Ceux qui sont assez entre ´s dans l’interieur de l’Analyse et de la Geometrie, sçavent que
des Cartes n’a rien decouvert dans l’Algebre; la Specieuse en elle même estant
de Viète; les resolutions des Equations cubiques et quarré‐quarrées estant de Scipion du Fer
et de Louys de Ferrare; la genese des Equations, par leur la multiplication des Equations egales
à rien, estant de Harriot; et la Methode de Maximis et Minimis ou des Tangentes, estant de
M. Fermat. De sorte qu’il ne luy reste que d’avoir appliqué les Equations aux lignes de
Geometrie des degrés superieurs, que Viete, prevenu par les anciens, qui ne les tenoient pas pour
assez Geometriques, avoit negligés.
Il est constant que M. des Cartes a esté un des plus grands Geometres, mais on fait grand
tort à Viete, à Snellius, au P. de S. Vincent autres, si on les me ´prise aupre ´s de luy,il
s’est trouvé que Descartes suivant sa confiance trop ordinaire s’est precipité assez souvent, même
en Geometrie, comme lors qu’il a prononcé qu’il estoit impossible de trouver la proportion des lignes
courbes aux droites, qu’on a pourtant découverte en bien des rencontres après sa mort
et lors qu’il a prononce ´ que tous les problemes de Geometrie se pouvoient reduire à des Equations
de certains degrés, ce qui luy a ferme ´ le passage a ` la Geometrie des Transcendentes. On
voit aussi par ses lettres, qu’il a cherché en vain quelques problemes difficiles, dont la solution
est se donne par des methodes qu’on a trouvées depuis
Willebrord Snellius avoit découvert le premier les loix de la refraction, et en
avoit donné la demonstration dans un ouvrage Manuscrit qui subsiste encor. Il avoit enseigné
assez publiquement cette regle à ses ecoliers, et il est difficile que Descartes, qui estoit assez
curieux des bonnes choses, ne l’ait point apprise, dans le long sejour, qu’il a fait en Hollande. Il ne
luy estoit pas difficile aussi de découvrir la proprieté de l’Hyperbole, après ce que Kepler en avoit
dit, en y joignant la regle de Snellius. Car Kepler ne sçachant pas encor la regle des
refractions, n’avoit garde de dire qu’elle estoit proprement la ligne dioptrique, qu’il sçavoit
bien devoir estre hyperboliforme.
discriminis, ni fallor, quod arcus agit tota vi determinata. Statim eo momento
quo a projecto deseritur, qui ictus ob moram non increscit. At in sclopeto
non primo momento omnis consumitur ictus pulveris, sed absolvitur displosio. Sed
nondum ista satisfaciunt. Fiat ergo experim. 5.
(5) Observetur an oriatur differentia, si pila arcu explosa cum chorda
adducta fuit, aut si a chorda sub finem restitutionis inventa est. Ego
discrimen subesse puto nullum. At in Sclopeto alia res, nam si Sclopetum
breve perinde est, ac si pila aut sagitta avolaret arcu nondum plene
restituto. Quare et quae moram conciliant, conducunt ictui. Unde patet cur
nimia longitudo inutilis sit imo noceat, ubi scilicet restitutio omnis facta
est, tunc enim de reliquo mora pilae in Sclopeto tantum vim ejus attritu
diminuit.
Redeamus ad coepta de Detrimento, ubi corrigo me, credoque ictum nimis
celerem plus etiam difficultatis sentire, in attritu superando. Explicetur
gluten xx corporis A ad planum BC, xx per pondus quo corpus A retinetur in eo
loco, quod si jam impellitur quanto celerior est ictus quanto celerius
ascendet pondus D, at quando pondus D. est celerius ascendit tanto resistit magis.
At hinc sequitur paradoxum, nimirum, xx majore ictu minus effici.
Idque quodammodo verumest, sed recte explicandum. Ajo ergo: Si vis
impressa, id est id est sane si etsi ictus infinitus sit xx si ponderi
comparetur, tamen et resistentia ponderis tunc fit infinita. ponamus
aliud pondus lapsu suo in E circumagere trochleam F, et attrahere
corpus A, atque allevare pondus D. Sane primo impactus momento haud dubie
attollet D, sed ob celeritatem ut etiam fo elevationis, id fortissime resistet,
citoque omnia in verum redibunt modum depereunte paulatim accessione
accelerationis. ponamus jam simpliciter incumbere, quanto Trochlea F major est,
tanto d. difficilius elevabitur. Sed r Certum est ergo, quid celeriter impingat
in A, duo consideranda, vir quantitatem virtutis agentis, & celeritatem.
Quantitatem scilicet difformitatis, & vim restitutionis. Si quantitas vis ipsa
seu quantitas difformitatis major minor sit pondere D, ictus minor e xx major
aucta utcunque celeritate attolletur pondus fateor, sed ad certam quandam
distantiam, quoniam et fortissime resistet. Imo forte ne attolletur quidem
ab ictu, utcunque S is sit infinite celerior pondere, quia is et infinitam resisten–
tiam sentiet, ab ascensu infinito, quem imo non sentiet: ascensus enim tantus est
quantus xx celeritas im quol cadentis impingentis in quolibet momento
imo sentiet. Nam haec celeritas est infinita ratione primae celeritatis, qua
motus coeptus erat. Ergo concludere mihi posse videor non attolli pondus ob majo–
rem ictus celeritatem, nisi et vis sit major. distinguenda vis a nisu, ut pondus
ponderatione.
Caeterum exhis colligo Haec tamen accuratius excutienda,
et ut experimentis stabiliantur: experiamur pmimum, an fortius agat arcus si
restitutio integra ei permittatur, quam dimidia, ac de eo primum non dubito. imo
dubium subest Nam corpora sagittam jam ad se restituendum quolibet
momento nova vi naturae agitur, etsi ea vis sit decrescens. Hoc stabilito,
emittatur globus ex arcu, ac primum ex arcu parum, deinde ex arcu integre resti–
vel restituti
tuto, a ita ut ictus dirigatur in corpus, quod tanti ponderis ita temperati, ut
tensi
xx paulo minor sit vis vi vis ejus vi arcus integre, paulo major vi
arcus ex parte tensi, vel ex parte restituti, vel brevius chorda arcus in
pondus agat. Quod si jam ista Hypothesis vera est, sequitur, chordam
non superare pondus, nisi pondus vis restitutionis vis arcus eo momento adhuc
vi ponderis major est; nec considerabitur sed quod ab acceleratione accessit.
At si xx fortior adhuc est, xx tunc acceleratio se faciet sentiri. (Videndum
jam an sint obstacula quaedam, quorum resistentia non augeatur celeritate im–
pingentis. Et esse arbitror nulla). Imo ex his sequitur absurdum, quod scilicet corpus
cadens aliud aequiponderans, aut non multumpraeponderans non attolleret
quod est contra experientiam
Exhalatio emissio aëris veluti per habitum. tennium spirituum, qui per aestum maximum terra
ithula ertalantior, siorsum itr aerem sublatio surit effluvia, corpuscula scilicet tenuria e terris
et aquis extracta et varios sustinentia impressiones L. P. vaporum eterra vel aqua ejectio vele
gressio, vel mediante sole eductio, et in aërem ascensio.
Exilis tenuis, ut ina. ina autem est pars chartae tennisima. in angustum coactum, quod pot
est per angustum transire H. quod ex solis ilibus constat, quod parvae est quantitatis.
Existere cum motu eminere et superesse, prodire vel exsurgere. J. L ex Valla. actualem habere es
sentiam, qua res hic et nunc est, id est, in certo loco et tempore L. P. actum essendi sive actualitatem
habere, qua res extra causas sistitur L. P. e potentia in actum transiisse; habere ea, quibus res ejus
modi necessario instructa esse debet. Sic ret rationalis existit, quando ratiocinatur.
Ex lex qui sine lege vivit. J. L qui est sine lege M. qui legi non subjectus est, vel se legi non subiicit.
Exorcismus est adjuratio, cum homini daemonive cuipiam magico carmine vel efficacibus S. scriptu
re verbis necessitas imponitur proloquendi ea, de quibus rogatur. J. L. quo quis ex regno et potestate
satanae ex imitur L. P. invocatio nominis Iesu vel super baptizandos, vel eos, qui aspiritu immundove
xantur, ut cedat. L. P. ex Isidoro. vel, est adjuratio diaboli, ut vel a corporaliter obsessis exeat, vel
spiritualiter potestati suae subjectos relinquat, nec eos ad peccata incitet aut in pericula, detru
Exoriri incipere esse, de novo existere, ex tenebris prodire.
dat.
Explicatio allegatio infirmans supplicationem, et est pro actore contra reum H. plicarum amotio, ex
plicis evolutio, per spicua indicatio, quid res sit; clara enarratio obscuritatum in re latentium.
Expugnatio post pugnam sive obsidionem et praelia commissa occupatio sive in potestatem redactie
Exter advena ex aliena terra J. L. qui ex alia ditione ad nos venit.
Extinguere efficere tangendo; ut ignis non amplius urat, vel rebus incensis iniicere materiam quam
dam, ut ignis a vi urendi impediatur.
Exilium privatio soli patrii J. L. ejectio e terra patria, et in eam non permissus accessus. vel quando
quis e terra, quam huc usque inhabitavit, ex silire sive egredi, et alio se conferre jussus est.
Exuere indumenta detrabere H sutis sive vestibus se nudare indumentum ab artubus, qui eo
tecti erant, removere.
Faber omnis artifex, qui labore corporis aliquod artificium facit, sive qui è quavis materia facit aliquid
excepto gypso, argilla, cera et similibus J. L. qui ex ferro aut data quavis materia aliquid facit H. qui ex
quavis materia dura aliquid facit. M. qui fabrilia tractat, vel qui ex materia duriori instrumenta
vitae parat.
Fabula res passim vulgata etiamsi vera sit; it. in qua nec vera, nec verisimiles res continentur; vel res
ad utilitatem sive delectationem hominum conficta J. L. vel. est sermo falsus, per quem veritas aliqua ex
primitur L. P. ex Arist. vel narratio rei fictae ac si gesta esset.
Facetus qui facit verbis, quod vult. P ex Donato. qui verbis est venustus, gratiosus dictis. qui jocos et lusus
gestibus et factis commendat. ex Isid. elegans in dicendo et delicias quasdam sermonis habens M ex Perotto
in loquendo gratam venustatem observans, et nonnunquam jocos admiscens.
Facere dicitur, qui rei, quam facit, faciem quandam imponit. qui vas facit, vasis faciem illi imponit. Agere