DavidErikMollberg/kennsluromur huggingface dataset:
Þá tökum við einfaldlega alla stuðlana í fylkinu hérna er stuðullinn við x einn er einn og stuðulinn x tveir er mínus tveir stuðullinn við x þrír er þrír og skrifum það upp í fylki
Þá erum við með fylki hérna sem við köllum á ensku matrix of coefficients eða bara fylkt jöfnuhneppið á fylkja formi Nú Við viljum yfirleitt taka hægri hliðina í jöfnunum með þennan hérna hluta þá skrifum við upp það sem við köllum aukið fylki
Þá skellum við einm bara auka dálki hérna í með
munið línur svo dálkar
nú ætlum við að leysa þetta jöfnuhneppi Hvað ætlum við að gera Við ætlum að skipta jöfnuhneppinu út
fyrir annað einfaldara jöfnuhneppi sem hefur sömu lausnir
Planið er þetta skiptum jöfnuhneppinu út fyrir annað jafngilt jöfnuhneppi
Ókei hvað þýðir að þetta sé jafngilt jöfnuhneppi Það þýðir að það sé jöfnuhneppi sem hefur nákvæmlega sömu lausnir
Þannig að við ætlum að snúa okkur að því
án þess að breyta hverjar lausnirnar eru Og það eru nokkrar leyfilegrar aðgerðir það eru þrjár leyfilegar aðgerðir
Prufa að skrifa niður hverjar þær eru
Ókei þessar þrjár leyfilegu aðgerðir eru við megum skipta á tveimur línum og munið ein lína táknar eina jöfnu þannig að þegar við erum að skipta tveimur línum í fylkinu okkar þá þurfum við sk bara breytum röðin á þessum við skrifum jöfnunar upp í svo megum við margfalda öll stök í einhverri línu með fasta sem er ekki núll og við megum skipta út línu
fyrir summu línurnar við margfeldi annarra lína
Ókei hvað þegar ég segi leyfilegar aðgerðir hvað er ég að meina með leyfilegar aðgerðir Að hvaða leyti Bara þetta eru aðgerðir sem breyta ekki lausnunum á jöfnuhneppinu
Ókei þessar einföldu aðgerðir köllum við þessar aðgerðir hérna leyfileg aðgerðir köllum við einfaldar aðgerðir
Þannig að þessar hérna þrjár
á ensku elementary row operations
Hér erum við með jöfnuhneppi og ég er búinn að skrifa upp hérna aukið fylki fyrir jöfnuhneppið Getum við gert línu hérna til að minna okkur á að þetta sé aukið fylki
Ókei það er fyrsta sem við hugsum er
ég ætla að reyna að fækka hvað eru margar breytur
í hverri jöfnu
Þannig að hérna er ég með x einn og það er ekkert x einn í línu númer tvö jöfnu númer tvö
ég ætla að reyna að losna við svo að segja
breytu
Og hvað gerum við
Við tökum hérna
jöfnu eitt og jöfnu þrjú
ég ætla að taka
efri jöfnuna og margfalda hana með fjórum og leggja þessar tvær svo saman
Ég fæ mín fjórum sinnum mínus tveir x tveir plús fimm x tveir það eru mínus átta plús fimm það eru mínus þrír x tveir
Svo fæ ég fjórir x þrír plús níu x þrír það eru þrettán x þrír
og svo fæ ég fjórum sinnum núll
é plús mínus níu
það eru mínus níu
Ókei þannig að þetta hér er núna nýja jafnan númer þrjú
Og við getum skrifað upp á fylkjaformi
þá lítur jöfnuhneppið okkar svona út og aukna fylkið fyrir jöfnuhneppið er svona
Ókei við höldum áfram Gerum svipaða aðgerð það sem er núna er næst á dagskrá er ég vil losna við þennan hérna
Þá vinn ég með línu númer tvö og þrjú
Og ég sé að hérna að ég hef
gleymt að leiðrétta stuðlana miðað við nýja jöfnuhneppið mitt við skulum hafa þetta rétt
Hérna er núll
Ókei áður en ég fer að vinna áfram með að losna við x tvo hérna í þriðju jöfnunni þá ætla ég að taka jöfnu númer tvö
Nú þá er jöfnuhneppið mitt alveg eins nema
hérna stendur
tveir hérna eru mínus fjórir hérna eru fjórir Við skulum bara bæta því hérna
víð höfum þetta bara hérna á staðnum
ef að penninn vill hlýða mér
og átta hérna verður fjórir þannig að nú er jafnan númer tvö svona Fylkið mitt er þá þá leiðrétti ég hérna allar tölur hérna
það er einn mínus fjórir og fjórir Þannig að þetta er fylkið sem við vinnum áfram með
Ókei skoðun nú neðstu tvær jöfnunar
þetta er jöf nýja jöfnuhneppið mitt Þetta kemur í staðinn fyrir línu þrjú núna jöfnu þrjú og fylkið mitt á
á fylkjaformi myndi jafn hlyti líta svona út
Það er efsta línan er alveg eins
lína númer tvö er alveg eins og neðsta línan er hérna núll núll einn og þrír
Og sjáið við erum komin með hvað þrír er og við gætum haldið áfram hérna það sem við erum búin að vera framkvæma hérna er
eða við getum notað það sem heitir bara innsetning
Sjáið prufum nú að skrifa nú er ég með þetta á fylkjaformi svona Hvað jöfnur er ég með Ég er með neðsta jafnan segir mér að x einn þrír sé þrír Þá vitum við það
Jafnan fyrir ofan segir okkur að x tveir mínus fjórir sinnum x þrír er jafnt og fjórir
Nú nú veit ég hvað x þrír er þannig að ég get sett það inn í þessa jöfnu og þá fæ ég að x tveir er jafnt og fjórir plús fjórum sinnum x þrír sem er þrír og ég reikna út úr þessu og fæ sextán
Efsta jafnan segir mér að x einn mínus tveir x tveir plús x þrír sé jafnt og núll Ég þekki x tveir og x þrír þannig að ég set inn í jöfnuna
Ég fæ að x einn er jafnt og
tvisvar sinnum x tveir sem var sextán mínus x þrír sem var þrír
Þetta eiga að vera þrír hérna
þannig að lausnin mín
lausn á jöfnuhneppinu
er að x einn verður að vera tuttugu og níu
x tveir verða að vera sextán og x þrír verður að vera þrír það er sem sagt bara nákvæmlega ein lausn á þessu jöfnuhneppi
Ókei þetta fylki hér þegar ég er búinn að gera þessa einföldu aðgerðir Þá er ég búinn að koma fylkinu mínu hérna á það sem við köllum línustallagerð
svo svo sá ég út frá þessu hver lausnin var með að nota þetta hérna sem við köllum innsetningu
Á ensku kallar þetta kallast þetta backwards substitution Nú við gætum líka í staðinn fyrir nota innsetninguna haldið áfram og gert svipaðar aðgerðir hérna á fylkin fylkin okkar
og línustallagerðinni og komið því á það sem heitir rudd línustallagerð og þá getum við lesið lau lausnina beint út úr bara fylkinu Prufum að halda áfram og sjá hvernig maður gerði þetta
Og sjáðu nú ætla ég að vinna bara áfram með fylkið ekki skrifa alltaf upp jöfnunar í hverju skrefi
ég ætla að prufa að vinna með þetta bara hér Ég ætla að taka neðstu línuna og þegar að halda áfram þá er ég að vinna mig upp á við núna Núna er ég komin með núll hérna í þessi sæti
nú ætlaði ég að vera með upp á við sjá hvort að ég geti fengið núll í eitthvað af þessum sætum hérna
og margfalda hana með fjórum og leggja hana við línu tvö og setja hana í línu tvö Þá fæ ég annað jafngilt fylki
sem lítur út á eftirfarandi hátt
ég segi nú fjórum sinnum núll plús núll það er er hér
það er núll ég fæ fjórum sinnum núll plús einn fæ hérna bara einn
ég fæ fjórum sinnum einn mínus fjórir það er núll
Ókei svo hugsa ég nú var ég komin með núll hér næsta sem ætla að einbeita mér að er að fá núll hér
Ég segi ég ætla að taka línu
tvö og margfalda með tveimur og leggja við línu eitt og setja í línu eitt
Og þá fæ ég annað fylki sem er jafngilt það er þetta merki sem ég skrifa hér jafngilt fylki
núll einn núll sextán
Víð tökum
línu númer tvö margföldum með tveimur fá tvisvar
tveir plús mínus tveir það er núll
Ég fæ núll sinnum tveir plús einn Það eru einn auðvitað Og ég fæ tvisvar sinnum sextán plús núll ég fæ þrjátíu og
þrjátíu og tveir
þá er ég komin með núll hérna fyrir ofan
Og é við þá ég fáum núll hér
þannig að ég tek
mínus línu eitt og legg við línu
fyrir gefið þið
mínus línu þrjú
og legg við línu eitt og set í línu eitt mínus þessi hérna plús þessi gefa mér núll og fæ fylkið
einn núll núll og tuttugu og níu Vegna þess að það er
Þegar ég er komin með á þetta form
þá er fallið mitt ekki bara lí fylkið myndi ekki bara línustallagerð heldur af ruddri línustallagerð
Og við getum lesið lausnina beint út úr þessu fylki sjáið þið í efstu línunni ef við þýðum þetta aftur yfir í jöfnur þá stendur x einn er jafnt og tuttugu og níu
í línu númer tvö stendur x tveir er sextán
og í neðstu línunni stendur x þrír er þrír
og við fáum sem betur fer
sömu lausn og við vorum með áðan
Ókei þegar maður er kominn einhverja svona lausn
þá þarf maður við þurfum að muna svolítið hvað vorum við að gera Við vorum að reyna að finna við skulum bakka hérna förum hérna upp
finnum aftur það sem við byrjuðum með Við ætluðum að finna x einn x tveir og x þrír þannig að þetta hérna jöfnuhneppi væri uppfyllt
Nú nú erum við komin með lausnina
þá get þá er okkur í lófa lagt að bara athuga hvort að við gerðum þetta rétt hvort að við vorum með rétta lausn
Og hvað gerir maður Maður prufar að setja inn í jöfnuna
og athuga hvort að jafnan sé uppfyllt Hvað sagði ég x einn á að vera
tuttugu og níu til að þetta sé lausn
Og jafna númer tvö segir tvisvar sinnum x tveir tvisvar sinnum sextán mínus átta sinnum x þrír sem er þrír leggjum þetta saman hvað fáum við Fáum reyndar akkúrat átta
og jafna númer tvö er uppfyllt Þannig að jafna eitt er uppfyllt jafna tvö er uppfyllt
plús fimm sinnum x tveir sextán plús níu sinnum
x þrír sem er þrír og leggja allar þessar tölur saman þá fáum við mínus níu þannig að þriðja jafnan er líka uppfyllt
Ókei þannig að allar jöfnur eru uppfylltar Við gátum auðveldlega
Hefði ég fengið að x einn ætti að vera núll og að x tveir ættu að vera einn og x þrír ættu að vera fimm segjum að við hefðum fengið þessa hérna lausn nú þá fengjum við strax sæjum við strax ef við horfum á fyrstu jöfnuna að það gengur alls ekki sem lausn Mínus tveir plús fimm er ekki núll
Nú ein leið til að nú skoðuðum við tvær jöfnur með tveimur óþekktum í síðasta myndbandi og sögðum við getum hugsað um það sem tvær beinar línur í tvívíðu plani
þetta er jafna plans eða sléttur á ensku plane
þannig að þegar við erum að leysa þrjár jöfnur með þremur óþekktum þá getum við hugsað um það sem við erum að reyna við erum með þrjár sléttur og við erum að athuga hvort þær skerist og það kemur í ljós að akkúrat þessar þrjár sléttur þær skerast í punktinum tuttugu og níu komma sextán komma þrír Þannig að í þrívíða rúminu mætast þessi þrjú plön
Og áður en við hættum í þessu myndbandi langar mig að skrifa upp hvernig maður skrifar jöfnu plans almennt
Og hérna ætla ég að kalla breytunar mínar X ypsilon og Z við gætum þá hugsað sem X ásinn ypsilon ásinn og Z ásinn En auðvitað er ekkert öðruvísi þó að breytunar heiti x einn x tveir og x þrír
almennt þá ri ritum við jöfnu plans A X plús B ypsilon plús c z er jafnt og d þar sem A B C og d
eru einhverjir rauntölur fastar
Ókei önnur framsetning á svona jöfnu plans það er að við segjum oft skrifum þetta oft upp svona A sinnum X mínus x núll
plús B sinnum ypsilon mínus ypsilon núll plús c sinnum z mínus þetta núll
er jafnt og núll Og við förum aðeins í aftur hérna seinna
og við mun munum vinna helling með jöfnu plans þannig að endilega kynnið ykkur þetta Förum aðeins í það seinna að af hverju framsetningin er svona Af hverju getur maður táknað plan í þrívíðu rúmi svona Og það kemur í ljós að þegar við erum með þessa framsetningu
þá vi sjáum við strax og sjáið þið A B og C í þessari jöfnu er sama a b og c í jöfnunni fyrir ofan
er vigurinn a b c
plan sem fer í gegnum punktinn x núll komma ypsilon núll komma z núll
Þannig að það eru einhverjar tölur einhver punktur á planinu
og a b og c er þverill á planið X ypsilon og z eru breyturnar okkar
Og við munum tala helling í viðbót um akkúrat þetta
Þannig að endilega bara þið hafið séð þetta þá fyrst hér
Ókei vika tvö
Í þessari viku ætlum við að fara
yfir hnéliðinn Við ætlum að fara yfir
fótlegginn fótinn
Við skiptum þessu upp
þannig að þessi fyrirlestur er bara um hnéliðinn
smærri fyrirlestrum þannig að þetta verða styttri fyrirlestrar og svona
hnitmiðaðri miðaðri
Nú ég mun síðan fara yfir verkefnið
í sér vídeói
Ég geri mér fyllilega grein fyrir því að
að það væri að mörgu leyti
flókið en það er að mörgu leyti líka góð æfing í að skilja hreyfingar og vöðvavirkni
við ákveðnar hreyfingar
En ef við byrjum á hnéliðnum að
þá er hnéliðurinn myndaður úr lærlegg og sköflungi og að þessu kemur einnig sperrileggurinn og hnéskélin eins og við
kannski sjáum hér
Hérna erum við með sköflunginn og hérna ofan á situr síðan
Og hér erum við síðan með hnéskelina þetta er fremri hliðin eða anterior hliðin á henni
og þetta er þá posterior hliðin á henni sem snýr inn
að liðnum og þið sjáið að
hérna er svona ákveðin rás eða
ákveðin hæð sem að gengur í þessari rás hérna á
lærleggnum þannig að hún myndast svona spor fyrir hnéskelina til þess að trakka eftir
hnéliðurinn hann er skilgreindur sem hjöruliður og við sjáum það kannski best hérna á mynd
hreyfingarnar sem hann leyfir eru beygja eða flexion og rétta extension
Beygjan er þá þegar við færum hælinn í átt að rassinum og réttan er þá þegar við erum að rétta úr hnénu
Nú eðlileg beygja er
eðlileg rétta er núll til fimm gráður það er að segja að við eigum að geta komist í að vera með alveg
lærlegginn og sköflunginn alveg í beinni stöðu en það er alveg
eðlilegt að geta yfirrétt hnéð örlítið
Nú í beygju að þá býður hnéliðurinn upp á
smá svona snúnings element bæði inn og útsnúning
Útsnúningurinn hlutfallslega meiri heldur en innsnúningu snúningurinn en En báðir þessir þættir eru eru mikilvægir í okkar hreyfingu
Nú hnéliður hnéliðurinn er
eins og allir aðrir liðir
uppbyggður með liðböndum og hlutverk liðbandanna er að auka stöðugleika í liðnum
Það er annars vegar Collateral liðböndin en þegar
það eru liðböndin sem liggja annars vegar á innanverðu hnénu sem er þá medial collateral ligament
þar erum við þá með fremra krossbandið
sem liggur frá lærlegg og niður á sköflung og hefur það hlutverk að bremsa framskrið á sköflungi gagnvart
lærleggnum og
síðan erum við þá með aftara krossbandið
en það hefur það hlutverk að bremsa afturskrið á sköflungi
lærleggnum við munum koma aðeins betur á inn á
Og hér höfum við þetta aftur
þetta vorum við kannski ekki búin að nefna MCL það vinnur gegn valgus stöðu á hnjálið en
að lærleggurinn okkar leitar í aðfærslu eða adduction og medial snúning eða innsnúning nú
LCL eða lateral collateral ligament ið eða liðbandið vinnur gegn varus stöðu á hnjálið sem er þá akkúrat öfug staða við medial stöðu Nú og
fremra aftara krossbandið vorum við búin að
fara í gegnum og munum nefna aðeins áfram í framhaldinu
sjáum við horfum við á hliðina utanvert og þar sjáum við lateral collateral liðbandið sem að liggur frá lærleggnum og niður á sperrilegginn og hérna sjáum við á innanverðan hnéliðinn og þar sjáum við medial collateral liðbandið sem að nær frá lærleggnum og niður
á sköflunginn
Takið eftir því að medial
liðbandið að það er töluvert svona
öflugra og stærra um sig heldur en lateral
liðbandið og það er einfaldlega út af þeirri ástæðu
að þetta er átak sem að við erum oftar að glíma við og er algengara að við séum að kljást við meiðsli út af því
Nú ef við skoðum aðeins áverkaferli
þessara liðbanda
lateral collateral liðbandið
Nú átakið kemur hérna á hnéliðinn og við sjáum að það verður líka oft
ákveðinn innsnúningur á sköflungi með hann gerir það að verkum að við setjum mikið álag á liðbandið hérna á utanverðu hnénu það getur
skaða
Nú eins þá sjáum við
medial collateral liðbandið
og það er það sama nema í raun og veru bara gagnstæð virkni Álagið kemur þá utanvert Við sjáum þá að hérna kemur þá aðfærsla eða adduction í mjöðm og á sama tíma kemur útsnúningur á sköflungi
og sem setur þá álag
á innra innra liðbandið medial liðbandið
sem getur þá leitt til meiðsla ef ef það er nógu
stórt
Nú áverkaferli fyrir aftara krossband hér sjáum við
aftara krossbandið það liggur hérna
inni í liðnum það liggur svona framanvert frá
lærleggnum og niður á aftanverðan sköflunginn og
hlutverk þess er að hindra það að lærleggurinn gangi hérna aftur
eða fyrirgefið að sköflungurinn gangi hérna aftur gagnvart lærleggnum
Fremra krossbandið hefur þá gagnstæða virkni það liggur héðan
og hingað niður og hindrar það að sköflungurinn gangi fram gagnvart lærleggnum
Við sjáum hérna áverkaferli á fremra krossbandi aðeins skýrar
mjöðm ásamt innsnúningi á
lærleggnum Nú
það kemur ákveðinn útsnúningur á
sköflunginn sem að setur
mesta mögulega álag á fremra krossbandið fremra krossbandið liggur
og þá verður hérna ákveðinn snúningur á sköflungnum líka Nú
hnéliðurinn er einnig
uppbyggður með liðþófum og
þeir heita lateral og medial
meniscus eða lateral og medial
liðþófi einfaldlega bara eftir þeirri
sinni staðsetningu þannig að sá sem er meira miðlægur hann heitir medial liðþófi og sá sem er
meira hliðlægur er þá lateral liðþófi Nú
þetta eru svona tunglformaðar eða hálfmánaformaðar brjóskskífur
sem liggja ofan á sköflungnum og þið sjáið það hérna
Það sem þær svo gera er að þeir
dýpka liðinn og stækka snertiflöt lærleggsins við sköflunginn
svo aðeins á vöðvana sem að skapa hreyfingu í hnjáliðnum að þá er
stærsti vöðvahópurinn hérna okkar hérna
femoris en sá vöðvahópur er uppbyggður
úr rectus femoris
vastus lateralis vastus
Og þeirra hlutverk er að rétta úr hnénu
og hans hlutverk er eins og ég sagði að rétta úr hnénu og getur líka skapað innsnúning á fótleggnum
Aftanvert í lærinu þá erum við með
hamstring vöðvahópinn en hamstring vöðvahópurinn samanstendur af semitendinosus vöðvanum semimembranosus vöðvanum og svo bicep femoris sem að
Biceps Nú
þessir ágætu vöðvar eða vöðvahópur
eru ábyrgir fyrir því að beygja hnéð eða eða flektera hnéð það er að segja færa hælinn í átt að rassi Og
innanverðum lærvöðvum en kemur einnig að því að
beygja hné og
skapa innsnúning á fótleggnum Nú
í kálfunum erum við einnig með vöðva sem að koma með beinum hætti að því að skapa hreyfingu um
hnjáliðinn og það er af þeirri einföldu ástæðu að þeir festa fyrir ofan hnén
Þar af leiðir að gastrocnemius vöðvinn
sem að liggur hérna með tvö
stór höfuð
getur beygt hnéð
eða plantar flekterað ökklanum Nú plantaris vöðvinn hefur
sömu virkni hann liggur hérna inn undir svolítið dýpra og hans hlutskipti er einnig að
við erum hérna með mjög svo þykka og massífa himnu tractus
iliotibialis eða IT bandið
hérna niðri
og alveg upp í mjaðmakamb kambinn Nú
hennar hlutverk meðal annars er að styðja við lateral
collateral liðbandið og þar af leiðir að að
stuðningurinn
gegn þessari varus hreyfingu verður enn þá meiri og að einhverju leyti getur það útskýrt af hverju lateral collateral liðbandið er þynnra eins og en medial collateral liðbandið
En hlutverkið er einnig að geyma kraft Það er að segja þetta
strekkjum við á himnunni og svo hjálpar hún til við að sveifla fætinum fram í
göngunni okkar og í hlaupum
Nú við erum með þekkt álagseinkenni
frá IT bandi sem er kallað Runners Knee
Sem við sjáum hér
festu IT bands Við sjáum hérna festa IT bandsins
Og það sem gerist er að IT bandið fer að nuddast í þennan
álagstengdum einkennum Nú
fleiri atriði sem er ágætt fyrir okkur að vera meðvituð um og ykkur sem sem þjálfara
Það er þetta fyrirbrigði pes anserinus
en pes anserinus er sameiginleg vöðvafesta fyrir þessa þrjá vöðva sartorius sem að við töluðum um áðan sem liggur hérna alveg niður
semitendinosus sem er hluti af hamstring vöðvahópnum sem liggur aftan í læri og
gracilis vöðvahópuri og gracilis vöðvanum afsakið
sem að er hluti af vöðvanum sem liggja hérna í innanverðu
læri og skapa aðfærslu yfir mjaðmarlið
Nú þeir festa allir á sama stað
að byrja að losa vöðvana og liðka þá upp
En ef við tökum þetta aðeins saman stutt og laggott að þá eru
beinin sem mynda hnéliðinn lærleggur sköflungur sperrileggur og svo hnéskelin Nú við höfum
og svo fram og aftur skriði að
sköflungi gagnvart lærlegg Nú
Hnéliðurinn er hjöruliður og getur framkvæmt beygju og í ákveðinni beygju leyfir hann snúning á fótlegg
Og svo þeir vöðvar sem skapa hreyfingu í hnjáliðnum eru fyrst og fremst Aftanverð læri
adductor ar
sem að framkvæma beygju og snúning Nú
síðan erum við með en quadricep vöðvahópinn og sartorios
sem framkvæma allar réttu og snúning Og síðan erum við með
gastrocenimus og plantaris vöðvana sem að liggja í kálfanum
og framkalla beygju
Nú þá er þetta upptalið fyrir hnéliðinn
Ágætt að taka sér smá pásu melta þetta aðeins og svo höldum við áfram
Þriðji og síðasti fyrirlesturinn sem að við leggjum fyrir í þessari viku í líffærafræðinni fjallar um mjaðmagrind mjöðm og nára
Ef við kíkjum hérna beint á mjaðmagrindina
þá sjáum við hérna á efri myndinni
anteriort eða framan á mjaðmagrindina
Það eru ákveðnir þættir sem er ágætt að vera meðvituð um
Hérna erum við með mjaðmakambinn
ef þið þreifið á ykkur sjálfum Hann er mjög greinilegur og mjög áþreifanlegur
nú hérna þessar beinnibbur hérna
eru síðan nefndar anterior superior iliac spine
lífbeinið
og upp í anterior superior iliac spine liggur liðband sem heitir inguinal liðbandið
og á milli hérna
hryggsins
og mjaðmakambsins liggur spjaldliðurinn
ischial tuberosity en
sem veldur okkur óþægindum
hann er myndaður af liðskál í mjaðmagrindinni sem liggur hér og heitir acetabulum
Og liðhöfuðið
er þá myndað af
höfðinu á femur eða lærleggnum
Nú við skoðum það aðeins nánar
á næstu glærum
Þá sjáum við nákvæmlega þetta liðskálin sem að liggur þá hér
sjáum hérna sneiðmynd af þessu hún heitir acetabulum og mynduð af mjaðmagrindinni og liðhöfuðið
Og við sjáum hér að
í acetabulum
liðskálinni og eins og ég nefndi við ykkur í síðustu viku
liðbrjósk elskar þrýsting
Það þarf þrýsting til þess að
utan um liðinn liggur svo liðpoki
eru ansi margar
Eðli málsins samkvæmt þar sem þetta er kúluliður að þá býður hann upp á
margar mögulegar hreyfingar Fyrst ber að nefna flexion og extension það er að segja beygju og réttu Abduction eða fráfærslu frá miðju og adduction eða aðfærslu að miðju
Og síðan erum við með internal og external rotation eða medial og lateral rotation oft talað um En það er í raun og veru
mjaðmagrindin sjálf
getur svona tiltað oft talað um tilt það er
og þá erum við með anterior posterior og lateral tilt
sem við sjáum aðeins betur hér
Anterior tilt er þá þegar að við
höllum mjaðmagrindinni fram þá fáum við aukna mjóbaksfettu
Posterior tilt
þegar við veltum mjaðmagrindinni aftur
og fáum þá minnkaða mjóbaksfettu og oft er það þá eins og við séum svona svolítið að setja skottið á milli lappana
getum við ímyndað okkur ef við viljum queu a það inn Nú
krefst þess að lærvöðvarnir hérna framan á dragi sig saman ásamt réttivöðvanum hérna í bakinu
til þess að að fá þennan framsnúning og á sama tíma þurfa þá kviðvöðvarnir að gefa eftir
til þess að fá þetta posterior tilt á mjaðmagrindina
Og lærvöðvarnir þurfa að gefa eftir
mjóbakinu Nú lateral tilt er þá þegar tölum um að við togum mjaðmakambinn upp
í átt að rifjaboganum og það er þá bara öðru megin í einu
Nú hér sjáum við svo dæmi um hreyfingar mjaðmarliðarins eins og við fórum í hérna áðan
þá erum við með flexion og extension hérna fyrir neðan
abduction er þá þegar lærleggurinn
færist frá miðju
Adduction er þá þegar lærleggurinn færist að miðju
síðan erum við með innsnúning eða median rotation
og útsnúning eða lateral rotation
í mjaðmarliðnum Nú til þess að ná fram öllum þessum hreyfingum að
þá þurfum við vöðva
og hér er svona listi yfir þá vöðva sem að
Posterior er þá þeir sem liggja í
aftanverðu læri og svo lateral er þá þeir sem liggja
Við skoðum nokkrar myndir af þessu
þá erum við hérna með mynd sem sýnir þá vöðva sem að framkvæma beygju í þetta á að vera mjaðmarliðnum
það stendur hérna hnjáliðnum Beygju í mjaðmarliðnum
Þar ber fyrst að nefna rectus femoris
sem að er hluti af quadriceps femoris vöðvahópnum
sem að við ræddum um í tengslum við réttivöðva hnjáliðarins
Eins erum við hérna með fremstu trefjarnar af minni rassvöðvanum þessum sem liggur hérna gluteus medius
og gluteus minimus
Nú síðan hjálpa abductor arnir eða vöðvarnir hérna í innanverðu læri
Og svo erum við með vöðva hérna eins og pectineus
tensor faciae latae
lengsti vöðvi
líkamans
innanvert frá hryggsúlunni og niður í
mjaðmakúluna
og svo iliacus en hann liggur hérna innan á
á svipuðum slóðum innan á mjaðmakambinum
á svipuðum slóðum og psoasinn gerir
Nú vöðvar sem skapa réttu í mjöðm eða extension það eru
eða bicep femoris semitendinosus
og semimembranosus
Nú eins eru það
Aftari hlutinn af gluteus medius og adductor magnus kemur þarna inn í
það hafa verið töluverðar umræður innan
svona anatómista og svona þeirra sem rannsaka vöðva og vöðvavirkni um það að
adductor magnus eigi í raun og veru frekar að teljast til hamstrings vöðvahópsins heldur en
innanverðs læris og nára
Ef einhver skyldi hafa óvænt hafa áhuga á því
vöðvar sem skapa hreyfingu í mjaðmarliðnum
þá erum við að tala um aðfærslu
það er adductor magnus adductor longus adductor brevis
pectenius gracilis Sem liggja hér og eru svona helstu
driffjaðrirnar í í aðfærslu á mjöðm
Nú eins koma við sögu ssoas major og iliacus og við sjáum hérna iliacus inn hann liggur hérna innan á
og psoasinn liggur hérna innanvert líka og festir upp í
Nú fráfærsla í mjaðmarlið eða abduction
er þá gluteus maximus gluteus medius gluteus minimus
og festir niður í IT bandið og svo piriformis vöðvinn svo sem við sjáum í rauninni ekki á þessari mynd
en við munum koma betur að honum
seinna í þessum fyrirlestri En abduction er sem sagt þegar að við færum lærlegginn frá miðju og út
Nú innsnúningur eða medial rotation á lærleggnum og mjaðmarliðnum