DavidErikMollberg/kennsluromur huggingface dataset:
Þannig að það þarf að rauninni að bera þá rannsóknina þar sem er borað í gegnum höfuðið og heilann og svæðisskemmt það þarf að bera þá rannsókn saman við þennan falska skaða það sem er farið í gegnum öll sömu skref nema tiltekna svæðið í heilanum er ekki skemmt og og skoða í rauninni hvaða áhrif þessi þessi falski skaði getur þá haft mögulega á hegðun hjá dýrinu
En þegar er búið að fara í gegnum þessi skref það er að segja að skemma eitthvert ákveðið svæði í heilanum skoða hvaða áhrif það hefur á hegðun dýrsins þá er gjarnan skoðaður heilinn það er að segja eftir dauða dýrsins og þá og er notað það sem kallast svona vefjafræðilegar aðferðir til þess að til þess að hægt sé að skoða þá skoða skoða heilann og sneiðar í heilanum eftir eftir dauðann dauða dýrsins
Það sem er gert er að fyrst er blóðinu hjá dýrinu því er skipt út fyrir vökva
Þannig að það er saltlausn gjarnan dælt inn til þess að að að dæla blóðinu út
Sem er gert til þess að hægt sé að sjá betur öll öll svæði í heilanum
Algengast er formalín og tilgangurinn með þessum festi er að geyma heilann svo hann skemmist ekki
En ef þessi ensím eru skemmd þá brjóta þau ekki heilan niður og það er einmitt það sem festirinn gerir hann hann eyðileggur þessi ensím til þess að koma í veg fyrir að þau brjóti heilavefinn niður
Festirinn passar líka að bakteríur og mygla myndist ekki í þessum þessum heilavef og þannig að þannig að festir það er algengasti festirinn er formalín hann hefur þá þá þetta hlutverk til þess að varðveita heilann
En svo er að því loknu þá er gjarnan notaður vefjaskeri svokallaður
Það er til þess að skera þá bara heilann í mjög þunnar sneiðar og svo ertu að skoða sneiðarnar undir undir smásjá
Þegar verið er að  skoða heilavefinn í smásjá þá getur verið rosalega gagnlegt að lita hann
En það er hægt að nota ýmsar aðferðir til þess að lita og það fer svolítið eftir því hverju maður er að leita að það er að segja hvað maður vill sjá og þá eru þessi lita litaefni sem notuð eru ólíkt gerð þannig að að til dæmis metelín blár sem er er mikið notaður hann er tekinn upp í kjarnanum og umfrymi fruma ekki bara taugafrumu heldur allra fruma í heilavefnum
Og við sjáum þarna á þessari mynd þá erum við að sjá hvernig af því við vitum líka að að tauga frumubolir til dæmis á taugafrumum þeir raða sér svona utan með heilanum
Og það er það sem við sjáum þá hérna á myndinni þetta er svona eins og eins og hérna vegur eða rammi þarna í í ystu lögunum meðan það er mun minni litur tekin upp þarna í miðjunni
Þetta verður svona eins og ljós fjólublár litur og það er einmitt þarna þar sem símarnir eru
Þannig að þá sjáum við þá getum við greint frumubolina og svo símana með því að lita með með með tilteknum tilteknum efnum
Fyrst er það tölvusneiðmynd það er CT
Tölvusneiðmyndatæki notast þá við röntgengeisla röntgengeislanum er beint í gegnum þann líkamshluta sem verið er að skoða sneið af líkamsvef er er það orðað þarna
Og það er hægt að  nota þær upplýsingar til þess að búa til mynd eins og við sjáum hérna á á að neðan hérna á glærunni
Og þarna sjáið þið einmitt á þessari mynd þarna er teiknað upp teiknar teiknar tækið í rauninni upp mynd þarna af af heilavef
Þarna sést munurinn á frumubolunum sem liggja utar og og og svo símunum fyrir innan
Við sjáum þarna heilahólfin í miðjunni sem eru þá vökvi og þarna er einmitt verið að greina heilaæxli og þá sér maður það litað þarna vinstra megin
Í segulómun þá er sterkt segulsvið sent í gegnum líkamsvefinn
Það hefur áhrif á á hvernig vetnisatóm snúast
Segulómtækið það nýti sér þessa þessa eiginleika vetnisatómanna og notar notar það til þess að teikna upp mynd af heilanum vegna þess að vetnisatóm eru sem sagt í ólíkum styrk í ólíkum vefjum líkamans
Þannig að þá er hægt að nota þær upplýsingar til þess að að að skrá og teikna upp mynd af heilanum
Og svo er þriðja leiðin sem gjarnan er notuð það er að segja mun sjaldnar en en en hinar tvær sem við nefndum hérna áðan Það er sveimisegulómskoðun hún er aðallega notuð í rannsóknarskyni enn sem komið er
Sú að notast við MRI tæki eins og við vorum að tala um hérna áðan segulómtæki en það er aðlagað
Þessi greining gengur út á það að að greina í rauninni síma hvernig þeir liggja og þið sjáið það þarna á myndinni
Þá er tækið stillt þannig að það getur numið stefnu vatnssameindanna sem eru í mýlisslíðrinu mýlisslíðrið sem liggur utan um taugasíma á taugafrumum
Og þá er hægt að teikna upp svona fallegar myndir eins og við sjáum hérna að neðan
Og þetta getur verið mjög gagnlegt til þess að skilja svona ferli í heilanum og hvernig hvernig taugafrumur tengjast hvert þær liggja hvar hvar er upphafsstaður og annað slíkt
Broca málstol er í rauninni sú tegund málstols sem kannski þekkjum helst Þetta lýsir sér
hann á í erfiðleikum með að finna orð sérstaklega smáorð það er erfiðara heldur en að finna orð sem svona fel fela í sér merkingu
Hjá fólki með Broca málstol þá er málskilningur yfirleitt góður en það er bara
þetta er með að finna réttu orðin koma þeim rétt frá sér sem er vandamálið
Þeir sem eru með Broca málstol eru almennt með einhvern skaða á þessu Broca svæði sem er staðsett á ennisblöðum
nálægt hreyfiberki
og yfirleitt er skaðinn vinstra megin þar sem
Málstolinu hefur verið skipt líka niður í málreglustol nefnistol og
svo vandamál með framburð og við ætlum aðeins að kíkja á hvert og eitt þeirra
einkenna
tökum dæmi þá er þetta mynd sem fólk er þá sýnd og það er beðið að lýsa hvað er að gerast á þessari mynd Og ef þið horfið á
textann hérna hægra megin þá er þetta einstaklingur með Broca málstol sem er að reyna að lýsa myndinni Þið sjáið að hann setur fram fullt af orðum sem eiga vel við
en nær ekki að tengja þau saman þannig að það hann kemur ekki frá sér
í rauninni í því sem er að gerast á myndinni Við þurfum
öll þessi smáorð til að ský getað lýst eða skýrt frá því hvað væri að gerast þú veist það væri strákurinn stendur upp á stólnum stóllinn er að detta hann er að ná í hérna
sælgæti eða kökur eða eitthvað hérna í skápinn og og og allt það vatnið er að leka út úr vaskinum Og
þarna lendir fólk sem er með málreglustol í vanda það
getur kallað fram svona helstu merkingarbæru orðin en að setja þau upp í setningu þar sem þau geta sagt hvað er að gerast þar er
er þá gjarnan hluti af vandanum í Broca málstoli en þá eru erfiðleikar við að kalla fram
rétt orð til að lýsa viðunandi hlut
Stundum eru þetta orð svona sem tilheyra einhverjum ákveðnum flokki sem fólk getur átt erfitt með sumir geta átt erfitt með bara nafnorða eða sagnorði eða eitthvað slíkt
En þarna aftur fólk er almennt með ágætan skilning en það finnur bara ekki réttu orðin til þess að að að að lýsa tilteknum hlut eitthvað sem það kunnir áður áður en það fékk þá þennan tiltekna skaða
Fólk sem er með nefnistol hefur tilhneigingu til þess að umorða hlutina Vegna þess að
þarna erum við að tala um fólk sem er skilninginn í lagi það veit hvað það vill segja það bara finnur ekki réttu orðin
finnur kannski einhver önnur orð þannig að það talar gjarnan í kringum orðið og og til þess að lýsa því sem er að gerast og það sjáum einmitt dæmi um það hérna á á
þessari þessari glæru þar sem verið er svona að tala tala í kringum kringum hlutina þegar þegar viðkomandi finnur ekki rétta orðið
Og það þriðja einkenni sem hefur verið nefnt sem hluti af Broca málstoli er í rauninni hreyfistol við myndun máls Það er að segja vandinn við bara að mynda þær hreyfingar sem þarf til þess að tjá tiltekin orð
Það virðist vera að skaði á eyjarblaðið sem sýnt er þarna á þessari mynd
hann tengist einmitt þessari þessari skerðingu hjá fólki Það
að mynda allar þær hreyfingar sem þarf til þess að sjá tiltekið orð það er gríðarlega flókið Við gerum það öll án án þess að hugsa um það og án þess að án þess að þurfa að hugsa fyrir því og skipuleggja það
En en það eru mjög margar hreyfingar sem þarf að gera og skipuleggja til þess að koma koma orðunum rétt frá sér
og það virðist vera að það sé vandi hjá hjá hluta af fólki sem er þá með Broca málstol að það eigi erfitt með
að mynda þessar tilteknu hreyfingar svo það komi orðunum rétt frá sér
en það er engin merking í því sem fólkið segir Það sama á við ef það er
talað við fólk þá nær það
ekki að skilja það sem það sem sagt er við það þó það jafnvel svari einhverju á móti og það sé hljómfallið og allt slíkt sé eðlilegt
það er á efri gagnaugafellingu vinstra megin í heilanum
Þannig að það svæði virðist vera mjög mikilvægt fyrir þá málskilning annars vegar og hins vegar að mynda merkingarbært mál
Það er mjög flókið að skilja mál Þú þarft fyrst að að það eru flókin
skynferli sem þurfa að eiga sér stað til þess að þú getir raðað hljóðunum rétt upp og fært þau svo yfir í í í hérna það
að skilja í rauninni hvaða merkingu tiltekið orð hefur
Og það virðist vera að að þeir sem eru með skaða á þessu svæði eigi í erfiðleikum einmitt með að skilja en þeir hafa ekki endilega innsæi í það að þá að þeir
skilji ekki orðið Og við sáum það í myndbandinu sem við horfðum á hérna í síðasta tíma að
Wernicke málstol það er ólíkt Broca málstolinu sem við vorum að skoða áðan
að því leyti að í Wernicke málstoli þá eiga einstaklingar mjög auðvelt með að tala þeir geta talað reiprennandi það er ekkert hik Nota
hljómfall í máli og annað slíkt
En þegar betur er að gáð þá er í rauninni engin
Það að skilja talað tungumál er mjög flókið fyrirbæri Þú þarft bæði að
umbreyta öllum hljóðum
setja þau saman og umbreyta þeim yfir yfir í einhvers konar orð og svo þarftu að að skilja sem sagt það er að segja
finna merkingu tiltekinna orða Þannig að
eins og með Broca málstol þá eru svona eins og undir einkenni í Wernicke málstoli sem sem saman mynda það sem það sem almennt er kallað Wernicke málstol
Hérna er sett fram svona kannski svolítið ýkt dæmi af Wernicke málstoli
þar sem einstaklingur er að er að tjá sig en það í rauninni engin engin merking í því sem hann segir
Viðkomandi heldur áfram að tala og tjá sig þannig það má
gefa sér að það sé kannski ekkert innsæi heldur í að það sé ekki merkingu í því sem hann segir Þannig að viðkomandi
heldur heldur bara áfram að tala finnst hann raunverulega var að segja eitthvað með merkingum
Ef við skoðum aðeins þessa undirþætti eða undirvanda í Wernicke málstoli þá er það hrein heyrnardeyfa fyrir orðum
Þetta eru þó einstaklingar sem geta þeir heyra vel það er ekkert heyrninni þeirra þeir geta talað og
í flestum tilfellum geta þeir líka lesið og skrifið skrifa án þess að geta þó borið kennsl á orð þegar þeir heyra talað mál
Þannig að ef einstaklingur væri að tala við þá þeir heyra alveg að viðkomandi er að tala þeir heyra alveg alveg og gera sér grein fyrir að það sé verið að tala við þá en þeir geta
Það er talað um að þetta orsakist af skemmdum á gagnaugaskor
efri gagnaugaskor eða inntaki hljóðs á á þeim þeim þei því svæðinu
Þannig að þarna erum við í rauninni ekki með skort á skilningi sem slíkum vegna þess að einstaklingar skilja það sem þeir lesa þeir geta talað og
Það sem við vorum sem sagt að skoða hérna áðan er er þessi hreina
heyrnardaufa deyfa fyrir orðum sem að ég talað um að þetta sé eitt af einkennum í Wernicke málstoli Ef við förum og
skoðun hérna mynd af heilanum þá værum við að tala um ef þið horfið á rauða svæðið sem kallast Wernicke svæðið það virðist vera að það
svæði sé mjög mikilvægt til þess að umbreyta málhljóðum yfir í í þannig
að skilja merkingu orðanna sem verið er að segja Og
það virðist þá tengjast þessu rauða svæði sem við sjáum þarna Wernicke svæðinu en aftur á móti getan til þess að í rauninni koma merkingarbæru málið frá sér eða færa þetta þessi þessi orð sem við heyrum að ná merkingu í þau að þá
þurfum við á þessu aftara tungumálasvæði að halda Það er þetta bláa svæði sem þið sjáið hérna á myndinni Þannig
að í rauninni þegar við erum að tala um
Til þess að átta okkur aðeins betur á því hvað þetta aftara tungumálasvæði gerir þetta bláa svæði hérna á myndinni
þá er til röskun sem
hefur verið kölluð transcortical sensory aphasia TSA
Ég hef ekki fundið neitt almennilegt íslenskt heiti yfir þetta
En þar í rauninni á fólk erfitt með að skilja merkingu orða og bara skilja merkingu það getur ekki komið frá sér merkingarbæru máli Aftur á móti getur það endurtekið það sem er sagt við það Þannig að ef þú segir einhver einhver
einhver málhljóð eða eða orð getur fólk endurtek það mjög skýrt og greinilega en skilur ekki hvað er sagt við það
Þannig að þessir einstaklingar eru þó ekki með skemmd á Wernicke svæðinu þessu rauða svæði á myndinni einungis með skemmd á bláa á svæðinu
Og þá skortir þá þessa merkingu þeir hafa það er engin merking
hvorki það sem þeir heyra eða endurtaka í rauninni sjálfir Þa
En það er engin og þau geta ekki tjáð sig á merkingarbæran hátt en
geta sem sagt endurtekið
Og ef við horfum aðeins betur á þetta þessi þessi tilteknu
svæði í heilanum þá myndum við byrja á því að ef við heyrum orð þá væri það numið í þessum primary auditory cortex græna svæðinu
fara yfir í Wernicke svæðið rauða svæðið þar
væri í rauninni orðið greint málhljóðin greind þannig að einstaklingurinn myndi þekkja orðið tiltekna orðið sem væri verið að segja við okkur Til þess
sækir þangað minningar og skynjun og annað til þess í rauninni að að þekkja þetta orð skynja merkingu þess hvað hvað merkir þetta orð
Og ef við fylgjum svörtu pílunni sem fer þarna frá Wernicke svæðinu yfir í bláa svæðið og svo aftur yfir í Broca svæðið sjáið þetta appelsínugula sem er þá komið þarna á ennisblöðin þar
Broca svæðið myndi svo virkjast í í því sem einstaklingurinn mundi segja Ef það væri til dæmis að svara spurningu eða einhverju slíku þá færi hún
inn um um þennan primary
ferðast þarna inn við myndum
og og upplýsingarnar færu svo áfram á Broca svæðið þannig að einstaklingurinn gæti mögulega svarar spurningu tengdu tengdu þessu orði eða orðum Og hérna þannig að
En svona aðeins til að flækja málin þá virtist vera hægt að fara tvær leiðir í heilanum yfir í þá Broca svæðið þar sem málmyndunin verður
Þetta hefur komið í ljós vegna
greininga á því sem kallast leiðnimálstol
orð það getur ekki endurtekið nákvæmlega orðið samt sem áður er málmyndun og málskilningur réttur
Ef einstaklingur myndi segja kannski sjáðu kofann þarna
Þá gæti einstaklingur með leiðnimálstol svarað já ég sé húsið
Það myndi ekki endurtaka nákvæmlega orðið af því það gæti ekki  teki endurtekið nákvæmlega sama orð og var sagt
hús Það væri hægt að
nota nota það annaðhvort
orðið yfir yfir sama fyrirbærið Þannig að
skilningurinn er alveg óskertur en vandinn
fælist í að endurtaka nákvæmlega sama orð og sagt var
Þetta hefur sýnt vísindafólki að það er ákveðin leið sem liggur þarna á milli Wernicke  og Broca svæðisins
og ef það er skemmd akkúrat á þeirri leið þá virðist verða þetta leiðnimálstol sem felur þá bara í sér skerta færni við að endurtaka nákvæmlega það orð sem sagt er
Og ef við kíkjum þá aftur á myndina af heilanum sem við vorum að skoða áður þá er í rauninni talaði um að það séu þessar tvær leiðir
frá Wernicke  og yfir á Broca svæðið Annars vegar er það óbeina leiðin og hún liggur þá frá aftara tungumála svæðinu og að Broca svæðinu
Þar er í rauninni verið að
Ekki hvernig þau hljóma eða slíkt heldur bara hver merkingin er Þannig að ef það er skerðing einhvers staðar á þessari leið
koma frá sér orðum með tiltekna merkingu
beina leiðin það er
þessi þessi leið sem við vorum að horfa á hérna áðan
sem felur í sér í rauninni að einstaklingur geti endurtekið beint það orð sem sagt var við hann án þess að þurfa að fara kafa aftur í í í hérna orðabankann eða eða merkingu orðsins Það getur bara endurtekið beint það orð sem sagt var
Það köllum við þá beinu leiðina
Flest höfum við þessar tvær leiðir
notum mikið auðvitað óbeinu leiðina Við greinum yfirleitt merkingu þess
En þá erum við í rauninni búin að fara í gegnum svona þessu helstu tegundir af málstoli en svo eru til fleiri svona sér sértækari málstol Eitt er
Þá eiga einstaklingar að öllu leyti geta þeir haldið uppi samræðum
og hafa skilj skilja merkingu máls og eiga auðvelt með að finna
orð almennt en
eru ófær um að benda til dæmis á olnboga eða hné ef þau eru beðin um það
Þannig að kannski munið þið eftir því í hérna myndinni um hann
svona sértæka skerðingu mögulega litla blæðingu eða eitthvað slíkt
Það hafa verið gerðar rannsóknir á málstoli meðal heyrnarlausra og það er svolítið áhugavert að
þær lýsa sér eða málstol meðal heyrnarlausra lýsir sér í rauninni nákvæmlega eins og málstol meðal fólks sem talar annað tungumál Það er að
segja ef það verður skerðing á Broca svæðinu hjá fólk sem talar táknmál
Stam er málröskun sem einkennist af tíðum málhléum Það er að segja fólk stoppar oft inn í miðjum setningum Það
lengir tiltekin málhljóð endurtekur hljóð eða atkvæði Þannig að
liðleikinn í málinu verður ekki nógu mikill
Oftast á þetta sér stað svona í byrjun setningar
fólk á erfitt með að koma sér af stað en svo verður liðleikinn oft meiri þegar þegar lengra er komið inn í setninguna
algengi svona í almennu þýði er talað um í kennslubókinni sirka eitt prósent
Líðan okkar allra sveiflast
Við upplifum gleði og sorg við syrgjum
þegar einhver fellur frá og
við getum verið sorgmædd í lengri tíma
og gleðjumst þegar þegar okkur gengur vel og erum vonsvikin og og og þegar eitthvað tekst ekki eins og við hefðum viljað Það er bara þegar þessi
líðan fer að verða úr samræmi við raunveruleikann fer að verða
langvarandi sem við förum að tala um það sem sjúkdóma Í
umræðu í dag þá er stundum gengið svolítið langt finnst mörgum í því að gera í rauninni þá kröfu að að við séum alltaf að við séum alltaf glöð og UNK mega aldrei aldrei vera döpur eða leið
Það er auðvitað ekki rétt við verðum að við verðum að fá að sveiflast það er bara þannig þannig sem sem við erum En það er þegar
þessir kaflar fara að verða úr takti við umhverfið og fara að verða lengri og fara fara þeir fara svona að
stýra eða hafa mikil
áhrif á lífsgæði sem
við förum að tala um sjúkdóma og og að það þurfi einhvers konar meðhöndlun
Lyndisraskanirnar það er
hugtak sem nær þá yfir bæði
geðhvörfin og og og þunglyndi
Þetta geta þá verið miklar sveiflur sem vara í mislangan tíma
sælutilfinning og svo mjög mikil sælutilfinning án þess endilega að umhverfið gefi tilefni til þess Og
stundum fylgja ranghugmyndir oflætinu eða
maníunni
því finnst
Og sefur lítið það er eitt eitt af einkennum þegar fólk er komið í mikla maníu að það er
fólk jafnvel farið að sleppa alveg að sofa
Og verkefni sem kannski byrja sem bara raunhæf verkefni og og og fólk byrjar í rauninni bara af krafti í þeim þau geta
í rauninni farið út í út í þá að verða verða mjög óraunsæ og fólk fer í mikla maníu meðan á því
stendur
Geðhvörf eru um
töluð í kvikmyndum og bókum og öðru ég setti hérna í gamni
bæði mynd af af hérna af ráðherranum þáttunum sem er verið að sýna í á RÚV Og UNK
þar sem þar sem sem sagt aðalpersónan á að vera með geðhvörf og svo vertu úlfur það er bók sem þar sem er í rauninni svona reynslusaga
Alvarlegt þunglyndi er mjög alvarlegur geðsjúkdómur sem í rauninni
einkennist af samfelldri depurð
sem er einstaklingnum fer ekki í oflæti eða maníu inn á milli Það er að segja við erum að bera það
saman við bipolar
sem vorum að skoða hérna áðan
Þunglyndi einkennin geta gjarnan verið að
fólki finnist það ekki eiga neitt gott skilið Það sé svona óverðugt sterk sektarkennd gjarnan
orkuleysi fólk fer að tala hægar hreyfa sig hægar grátur getur verið mikið
erfiðleikar í rauninni bara við að upplifa gleði
Matarlist breytist gjarnan svefn verður
truflaður
Fólk getur átt til dæmis erfitt með að sofna eða vakna snemma á nóttunni eða bæði jafnvel Sjálfsvígshætta
fylgir mjög oft þunglyndi eða það er að segja alvarlegu þunglyndi þá getur sjálfsvígshætta fylgt og
það er auðvitað mjög mikilvægt að að fylgjast mjög vel með sjálfsvígshættu hjá hjá fólki sem er með þunglyndi
Það virðist vera að lyndisraskanirnar það er að segja bæði þunglyndið og geðhvörfin séu arfgengir að einhverju leyti Það eru ekki eins skýr merki um það eins og í geðklofanum
en klárlega arfgengi
Mögulega aðeins meiri fleiri umhverfisþættir sem geta komið þar inn í en auðvitað er þetta kannski ekki alveg vitað en en en það er allaveganna alveg klárlega ekkert eitt gen sem ræður því hvort fólk hefur tilhneigingu til að þróa með sér geðklofa Það eru fleiri en fleiri en eitt gen Við skoðum
aðeins erfðafræða dæmi um erfðafræði hérna á eftir
þetta er flókið samspil umhverfis og erfða og UNK það eru þá margra gena sem sem gerir fólk útsettara fyrir fyrir lyndisröskunum
Við ætlum að kíkja hérna á lyfjameðferðir sem eru gjarnan notaðar við lyndisröskunum
Þetta kennsluefni hér er náttúrlega hérna erum við að fókusera á lífeðlisfræðina og þess vegna erum við að skoða þessa þessi lyf og hvernig þau virka eru talin virka í heilanum Það er
En í mörgum tilfellum þarf þarf líka
Ef við skoðum aðeins þessa flokka af lyfjum sem eru eru hér sem er fjallað hérna um í kennslubókinni þá er það fyrst þrí
þríhringja þunglyndislyfin
Og þau virka þannig að þau hamla upptöku á norepinefrín og serótóníni
Þannig að með því að hamla hamla hamla því að það sé sé tekið upp það er að segja endurupptekið úr taugamótunum þá er aukið tiltækt serótónín og norepinefrín á taugamótunum
Þannig að þannig að tauga taugafrumurnar sem eru
á þeim taugamótum hafa þá í rauninni aðgang að meira það er meira af taugaboðefni af því það er lengur í taugamótunum
Þá þá þá eykur þetta lyf í rauninni virknina í þeim taugafrumum Svo erum
við eitthvað sem heitir SSRI lið li lyf
og það er í rauninni það sem kannski við þekkjum helst eins zoloft og prozac og og og fleiri lyf sem gjarnan eru notuð svona í sem svona
við þunglyndi
Þau hindra endurupptöku þá serótóníns þannig að þau eru í rauninni að vinna
ekki ólíkt þríhringja þunglyndislyfjunum nema hvað þarna erum við bara bara verið að að horfa á serótóníntaugamótin þar sem hérna þar sem
serótónín er taugaboðefnið þá í þeim taugamótum og sama virkni það er að segja hindra eða hamla þessari endurupptöku á serótóníni sem sem veldur því að þá er meira tiltækt serótónín á taugamótunum
Þarna erum við svo með SNRI lyf sem eru þá
svipuð nema hvað þarna eru þau bæði að hafa áhrif á norepinefrín og serótónín
Bæði SSRI og SNRI
sérhæfðari virkni þá þýðir það yfirleitt að það verða
minni aukaverkanir vegna þess að það er ekki að hafa
eins víðtæka virkni í í heilanum Þannig það er
gjarnan byrjað á á á að gefa slík lyf þau hafa þá ekki
eins mikil áhrif þau hafi ekki áhrif á eins mörgum taugamótum Og
en en kosturinn eins og ég segi er þá að það eru það eru minni aukaverkanir og þess vegna eru þau yfirleitt notuð fyrst og svo er þá bætt við hinum ef þörf er á Rafmeðferð
alvarlegu þunglyndi sem er fjallað um kennslubókinni
og vel talað um að þetta valdi rafflogi
Það má eiginlega segja að þessi aðferð hafi uppgötvast fyrir tilviljun
einhvern hátt líðan að fá svona violent storm af í taugafrumurnar eins og það hefur verið kallað sem er svona mikil virkni í öllum öll taugafrumum í heilanum Og
þessi sem meðferð er töluvert notuð Það er ekki
almennilega hægt að skýra hvers vegna hún virkar eða hvenær hún virkar og hún virkar ekkert í öllum tilfellum
en hún er henni er einmitt gjarnan beitt þegar aðrar meðferðir duga ekki og fólk er í í mjög djúpu þunglyndi
Oftast fer fólk þá í meðferð
nokkrum sinnum í viku
í ákveðinn tímabil þetta eru gjarnan svona
fimm til tíu skipti
rafskautunum er komið fyrir þá á höfuðkúpuna gjarnan bara öðrum
megin nú til dags
Og geta það geta verið aukaverkanir af þessu það hefur
verið lýst minnisskerðingu
bæði þá tímabundin en líka einhverjar rannsóknir hafa sýnt að hún gæti verið meira langvarandi
Þannig að en þessari með meðferð er beitt og henni bent beitt hérna á á á Íslandi líka á Landspítalanum
Fleiri aðferðir sem hafa verið notaðar við djúpu þunglyndi það ein er örvun
djúpt í heila
Sambærileg því sem við vorum að skoða með Parkinson sjúkdóm Önnur er
örvun á vagus taug flakktauginni
Báðum þessum meðferðum er í rauninni markmiðið að hafa áhrif á svæði sem þið sjáið hérna á myndinni bláleitt Subgenual ACC
ACC stendur fyrir anterior vingulate
cortex og hefur verið kallað
fremri gyrðilsbörkur á íslensku Subgenual
þýðir í rauninni bara að það liggi undir svæði sem sem sem er svona líkt hné
og ég hef bara eftir mikla leit ekki fundið gott íslenskt orð á því en
við getum kallað þetta subgenual fremri gyrðilsbörk eða
bara subgenual ACC
Eins hafa verið
einhverjar vísbendingar í rannsóknum allavegana þar sem þar sem segul
árangri fyrir fólk með djúpt þunglyndi Þetta er UNK
þá gjarnan segulsviðið eða þetta tæki
og það getur í einhverjum tilfellum skilað skilað ágætis árangri Þetta er