DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
အာဏာကို လက်ဝယ်ပိုင်စိုးလိုသောအလယ်နန်းမိဖုရား နှင့်စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်ကို အသက်သွင်းလိုသည့် က မိမိတို့ကြိုးဆွဲရာကမည့် မင်းသားတစ်ပါးကို နန်းတင်ရန်ကြံစည်ကြရာ စာပေကျမ်းဂန်တို့ကို မြတ်နိုး၍ စိတ်သဘောထား နူးညံ့သိမ်မွေ့သော သီပေါမင်းသားကို မျက်စိကျပြီး နန်းလျာအဖြစ် လျာထားခဲ့ကြသဖြင့် အခြားမင်းညီမင်းသားများကို ကျော်ဖြတ်ကာ ထီးနန်းဆက်ခံခွင့် ရခဲ့သည်။
ခရစ်နှစ် ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် သို့ အင်္ဂလိပ်တို့ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် မိဖုရားခေါင်ကြီး စုဖုရားလတ်နှင့်အတူ ၊ သို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ကုန်းဘောင် ထီးနန်းကို ဆက်ခံသော သီပေါမင်းသည် နန်းစည်းစိမ် ခိုင်မြဲရေးအတွက် အစဉ်အလာအတိုင်း ပြုလုပ်ရာတွင် ထီးနန်းကို လုပ်ကြံမည်ဟု သင်္ကာမကင်းသူ မှန်သမျှတို့ကို သတ်ဖြတ် သုတ်သင်ရလေသည်။
သီပေါမင်းနှင့် မှူးကြီး မတ်ကြီးတို့သည် အင်္ဂလိပ်တို့ ကျေနပ်အောင် လက်ဆောင် ပဏ္ဏာများဖြင့် ကာလကတ္တားသို့ ချစ်ကြည်ရေး မစ်ရှင် အဖွဲ့ တခု စေလွှတ်ကာ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး တည်မြဲမှုကို ထိန်းသိမ်းထားရန် ပန်ကြားလေသည်။
ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သော သီပေါမင်းသည် မင်းတုန်းမင်းကြီး နတ်ရွာစံပြီးနောက် နန်းတက်တော်မူသည်။
သီပေါကို ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး နှင့်ဘထွေးတော် ချွန်းတောင်မြို့စား မိုးနဲဗိုလ်မှူးမင်းသား သမီးတော် သီရိမဟာမင်္ဂလာ သုပဘာဒေဝီဘွဲ့ခံ ( နန္ဒာဒေဝီ) တို့မှ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၂ဝ ပြည့်နှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၉ ခုနှစ်) နတ်တော် လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက် စနေနေ့တွင် ဖွားမြင်တော်မူလေသည်။
မယ်တော်လောင်းရှည်မိဖုရားအား မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးက စိတ်အခန့်မသင့်ဖြစ်၍ အိမ်နိမ့်ချထားစဉ် သီပေါမင်းသားသည် ၏အိမ်တော်၌ ငြိုငြင်စွာနေရသည်။
ထို့နောက် အခြားသားတော်များနှင့်အတူ ဆရာမှတ်ကြီး၏ ၌ အင်္ဂလိပ်စာပေပညာသင်ကြားရလေသည်။
သည် ဒီမိုကရေစီထွန်းကားသော အနောက်နိုင်ငံများသို့ရောက်ရှိကာ မိမိနိုင်ငံတိုးတက်ရေး အတွက်ထိုနိုင်ငံများကဲ့သို့ ဘုရင်၏အာဏာကို ကန့်သတ်ကာဝန်ကြီးအဖွဲ့နှင့် တိုင်းပြည်ရေးရာများကို စီမံခန့်ခွဲသွားနိုင်သည့် အုပ်ချုပ်ရေး စံနစ်သစ်ကို တီထွင်လိုသဖြင့် မိမိဩဇာညောင်းမည်ထင်သည့် သီပေါမင်းသားကို သဘောတူခြင်းဖြစ်လေသည်။
သီပေါမင်းတရား နန်းတက်ပြီးနောက် ချက်ချင်းလိုပင် တောင်ဥယျာဉ်၌ ကျင်းပသောအစည်းအဝေးတွင် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးကို # လယ်ယာ၊ # လက်အလုပ်၊ # ကုန်းကြောင်းစစ်ဘက်၊ # ရေကြောင်း စစ်ဘက်၊ # အကောက် ခွန်၊ # သာသနာပညာ၊ # ပူရိသမေဓ၊ (လူခွန်) ၊ # သဿမေဓ(မြေခွန်) ၊ # ရာဇဝတ်ဘက်၊ # တရားဘက်၊ # နိုင်ငံခြား၊ # တွဲဘက်ရုံး၊ # မြို့ရေးရွာမှု၊ # စက်အလုပ်ဟူ၍ ဌာနကြီး ၁၄ ဌာန ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ရန် အများသဘောတူ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြသည်။
ထိုရွှေသေတ္တာစံနစ်ကြောင့်ပင် သီပေါဘုရင်သည် မိမိလက်ထက် နိုင်ငံအခြေအနေကို သိရှိသတိရတန်သမျှရကာ နိုင်ငံအတွင်းလွှမ်းမိုးရမ်းကားနေသော နှင့် အပေါင်းပါတို့အား ဖမ်းဆီး ချုပ်နှောင်နိုင်ခဲ့သည်။
မင်းတရားကြီးသည် ခမည်းတော် အရိုက်အရာကိုဆက်ခံတော်မူကြောင်း ဗိလတ်ရှိ ထံသဝဏ်လွှာပါးလိုက်သောအခါ ဘုရင်မကြီးထံ မှလည်း ဝမ်းမြောက်ကြောင်းသဝဏ်လွှာရောက်ရှိလာသည်။
မင်းတရားကြီးလက်ထက် ချုပ်ဆိုပြီးရှိသည့်စာချုပ်အတိုင်း လိုက်နာရန် နှစ်ဦးသဘောတူပြောဆို၍ နေပြည်တော်သို့ပြန်လာခဲ့ရသည်။
ထို့နောက်ဘုံဘိုင်ပြည်နယ် ရတနာဂီရိမြို့တွင် ထားသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ဖိုင်:King Thibaw and Queen SupayaLat.jpgသီပေါမင်း နှင့် မိဖုရား စုဖုရားလတ် ဖိုင်:King thibaw queen daughter1885.jpgသီပေါမင်း (ညာဘက်)၊ စုဖုရားလတ်(အလယ်) နှင့် စုဖုရားကလေး (ဘယ်ဖက်) ဖိုင်:ThiPawmin Sing.jpgသီပေါမင်း၏ ထိုးမြဲလက်မှတ် ဖိုင်:Third Anglo-Burmese War B.jpgဗိုလ်ချုပ်ပရင်ဒါဂတ် ကို လက်ခံတွေ့ဆုံစဉ် ဖိုင်:Kingthibawbeingsenttoexile.jpgပါတော်မူစဉ်အခါ ဖိုင်:Saya Chone's "King Thibaw Leaving Mandalay".png၏ လက်ရာ "သီပေါမင်း ပါတော်မူ ပန်းချီ" ဖိုင်:Thibaw Palace.jpgရတနာဂီရိ ရှိ သီပေါမင်း၏ နန်းတော်ကို တွေ့ရစဉ် (၂၀၁၁ အောက်တိုဘာ ၁၄)။
မြန်မာနိုင်ငံ ကွန်ပျူတာ အသင်းချုပ် (MCF) ကို ၁၉၉၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက် တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ ကွန်ပျူတာဖွံ့ဖြိုးရေး ဥပဒေ[ The Computer Science Development Law] on LMIS အရ မြန်မာနိုင်ငံ ကွန်ပျူတာဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ အောက်တွင် ဖော်ပြပါအသင်းများဖြင့်စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြန်မာပြည်သူများ အင်တာနက် အသုံးပြုခွင့် ရရှိစေရန် ဤအသင်းမှ ပညာရှင် လုပ်ငန်းရှင်များက ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းခဲ့ခြင်းကြောင့် အများလေးစားခြင်းခံရသည့် အစိုးရမဟုတ်သော၊[ Myanmar ICT Sector Wide Impact Assessment] by Danish Institute of Human Rights အကျိုးအမြတ်မယူသော နည်းပညာအသင်းကြီး တစ်ခု ဖြစ်သည်။
News mentioned by [ Freedom House] အောက်ပါ အသင်း ၃ သင်းမှ ရွေးချယ်တင်မြှောက် ခံရသော ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် အချိုးညီစွာ အသင်းချုပ်ကို ဖွဲ့စည်းထားသည်။
Myanmar ICT Park တွင် ရုံးစိုက်ထားပြီး၊ ယင်းကဲ့သို့သော အိုင်တီဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ကြိုးပမ်းမှုများ၊[ Myanmar ICT Sector Wide Impact Assessment] by The Myanmar Centre for Responsible Business အိုင်တီစက်မှုဇုံများ ဖြစ်လာစေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် အသင်းဖြစ်သည်။
အမ်စတာဒမ်၏ အထင်ကရ နေရာများဖြစ်သော ၊ ၊ ၊ နှင့် အစရှိသည်တို့နှင့် ဘင်းဂန်ဂျာ (''Cannabis'') ရနိုင်သော ကော်ဖီဆိုင်များကြောင့် တစ်နှင့်လျှင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသည် ၄.၂ သန်းမျှ လာရောက်လည်ပတ်ကြသည်။
အမ်စတာဒမ် ဆိုသည့်အမည်ကို ပထမဆုံးအသုံးပြုခြင်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်မှာ အောက်တိုဘာလ ၂ရ ရက် ၁၂၇၅ ခုနှစ် ရက်စွဲဖြင့် စာရွက်စာတမ်းဖြစ်သည်။
Case in point: After in Rome in 1633, chose in Amsterdam to publish one of his finest works, . See Wade Rowland (2003), ''Galileo's Mistake, A new look at the epic confrontation between Galileo and the Church'', New York: Arcade Publishing, ISBN 1-55970-684-8, p. 260. ၁၇ ရာစုတွင် အမ်စတာဒမ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အချမ်းသာအကြွယ်ဝဆုံး မြို့ကြီးများတွင် တစ်မြို့အပါအဝင် ဖြစ်လာသဖြင့် အမ်စတာဒမ်၏ ရွှေရောင်နှစ်များဟု ယူဆနိုင်သည်။
အမ်စတာဒမ်မှ သင်္ဘောများသည် ဘောလ်တစ်ပင်လယ်၊ မြောက်အမေရိက နှင့် တို့သာ မက ယနေ့ခေတ် ၊ ၊ သီရိလင်္ကာ နှင့် ဘရာဇီး တို့သို့ ရွက်လွှင့်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံး ကုန်သွယ်မှုကွန်ယက်၏ အခြေခံကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
မြို့တော်ပုံစံထုတ်သူ ဆယ်မြူရယ် ဆာဖာတီ (Samuel Sarphati) အစရှိသူတို့၏ တည်ဆောက်မှု အသစ်များသည် ကို အတုယူခဲ့ကြသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး နှစ်များတွင် အော့စ်ဒေါ့ပ် (Osdorp)၊ စလိုတာဗတ် (Slotervaart) ၊ စလိုတာမီးယား (Slotermeer) ၊ ဂူဇန်ဗယ် (Geuzenveld) စသည့် ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်အသစ်များကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
အမ်စတာဒမ်သည် မြောက်ဟော်လန်ဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ပြီး နယ်သာလန်နိုင်ငံ၏ အနောက်ပိုင်း အုထရာ့ချ်နှင့် ဖလယ်ဗိုလန်း ဒေသတို့နှင့် ကပ်လျှက် တည်ရှိသည်။
ဆေးရေးခြယ်ခြင်း (Painting) ဆိုသည်မှာ မျက်နှာပြင်တစ်ခုခု (၊ ၊ ၊ မှန်) ပေါ်တွင် ဆေးအရောင်များဖြင့် ‌ရေးခြယ်ခြင်းဟု ယေဘုယျ ဆိုနိုင်သည်။
မြန်မာ့ရှေးရိုး မှသည် ယခုခေတ် အထိဖြစ်နိုင်သည်။
မြန်မာပန်းချီတွင် အခြေပြု လွှမ်းမိုးခဲ့သည်မှာ ဆိုင်ရာများနှင့် မှတ်တမ်းတင်ချက်များအပြင် နှောင်းပိုင်းတွင် များဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်မှာကဲ့သို့ ဂူနံရံဆေးရေးပန်းချီများကို ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့တွင်လည်း ရှိကြသည်။
အနုရသ (Aesthetics) ဆိုသည်မှာ “အလှတရားကို စနစ်တကျ ပုံဖော်တင်ပြမှု” (Science of Beauty) ဖြစ်သည်။
ရှေးရိုးဂန္ထဝင်ဒဿနသမားကြီးများဖြစ်ကြသော နှင့် တို့က အနုပညာနှင့် ပန်းချီအပေါ် ဖွင့်ဆိုခဲ့ကြခြင်းများ ရှိသည်။
ပြောရမည်ဆိုလျင်လည်း ရှေးခေတ်ဂရိပန်းချီများသည် တို့ ခေတ်ဘက်ပိုင်းကကဲ့သို့ သဘာဝကျကျ ရေးပြနိုင်ခြင်းတော့ မရှိသေးပါ။
မကြာသေးမီက ပန်းချီနှင့် ပတ်သက်သော အတွေးအခေါ်များကို ရေးခဲ့သူမှာ ပန်းချီဆရာ၊ စာရေးဆရာ (Julian Bell) ဖြစ်သည်။
ခဲ (Acrylic) ခေါ် ဆီ၊ ရေ နှစ်မျိုးသုံးဆေး ဖယောင်း (Encaustic - wax) မှင် (Ink) (Oil) ရေနှင့် ရောသုံးနိုင်သော ဆီဆေး (Water miscible oil paints) ဖယောင်ခြောက် (Dry Pastel) ဖယောင်းစို (Oil Pastel) မှုတ်ဆေး (Spray) (Water Color) # (Abstract) # (Abstract Expression) # (Digital Art) # (Contemporary Art) # # (Cubism) # (Expressionism) # (Impressionism) # (Modern Art) # (Post Modern) # (Realism) ရိုးရာမှသည် ခေတ်သစ်ဆီသို့ -။
အက္ခရာသင်္ချာ သည် ပညာရပ်၏ အဓိကဝင်ရိုး တစ်ခုဖြစ်သည်။
အခြေခံအက္ခရာသင်္ချာ ကိန်းစစ်များ (Real Numbers)၏ ကိန်းရှင်များ၊ ကိန်းသေများ ကို အက္ခရာများ ဖြင့်အစားထိုးကာ ညီမျှခြင်းများတွင် ထည့်သွင်းဖြေရှင်း ကြသည်။
လီနီယာ အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra) သည် များ (Vectors)၊ များ (Matrix) ဖြင့် တွက်ချက်ရသည့် သင်္ချာပညာ ဖြစ်သည်။
ထိုနည်းတူစွာ အခြားခေတ်ပြိုင် ၊ ၊ နှင့် လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်များကလည်း ညီမျှခြင်းများကို ဂျီဩမေတြီ ပညာဖြင့် ဖြေရှင်းခဲ့ကြကြောင်းကို Rhind Mathematical Papyrus၊ Sulba Sutras၊ Euclid's Element၊ The Nine Chapters on the Mathematical Art တို့တွင်ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည်။
ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်း၊ သင်္ချာမိတ်ဆက်၊ မုံရွေးစာအုပ်တိုက်ထုတ် ၁၈၀၀ ဘီစီ - quadratic elliptic equation ၏ ဖြေရှင်းနည်း ကို ရှေးဘေဘီလုံ လူမျိုးများက ရှာဖွေခြင်း။
အင်းဝခေတ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သော သည် စစ်ကိုင်းမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သော ၏ မြေးတော်ဖြစ်သည်။
ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ညီတော်များအလွန်ချစ်ခင်လေးစားရသော သည် စစ်ကိုင်းမြို့ကို မင်းနေပြည်တော်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။
စစ်ကိုင်းမြို့ကို စဦးတည်တောင်သူမှာ အကုန်တွင် ဩဇာထူထောင်ကြသည့် အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည့် သီဟသူမှ ဆင်းသက် သူ ဖြစ်သည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးတွင် သည် နှင့် စစ်ကိုင်း နှစ်ဌာနလုံးတွင် နန်းစံခဲ့သည်။
ထို့ပြင် နန်းတက်လျှင် ဘထွေးတော် များကို နန်းလုမည်စိုးသဖြင့် မှ စစ်ကိုင်းအနီးအပါးရှိ ကျေးရွာများသို့ နှင်ခဲ့သည်။
ကူ (ဂူ) ၉ လုံး # ကူနီ ၅ လုံး # ဆည်လည်းဘုရား ၁ လုံး # လက်ဝဲကူ ၁ လုံး # ရွှေကူကြီး ၁ လုံး # ပုပ္ဖာရုံ ၁ လုံး ၃။
ကျင်း ၉- ကျင်း =အတွင်း ကျင်းများ= # ရွှေလောင်းသာကျင်း # ကြက်ဝက်ချေအင်ကျင်း # စေဿစေတီဘုရားအရှေ့ ကျင်း # စေဿစေတီဘုရားအနောက် ကျင်း # ခါဝဲတောင်မြောက်ကျင်း # တောင်ငယ်မြောက်ကျင်း # ရေဝန်းကျင်း # ကူနီဘုရားအနောက်ကျင်း # လေးမျက်နှာဘုရားအရှေ့ ကျင်း =အပြင် ကျင်းများ= # ကံငယ်ကျင်း # ဆတ်ဒါန်ကျင်း # လက်ပန်ကျင်း # သမန်ကြည်ကျင်း # ဆပ်ပြာကျင်း # လက်ကသည်းကျင်း # ဥယျာဉ်ကျင်း # မုတ္တမဥယျာဉ်ကျင်း # သစ်တုံအင်ကျင်း ၄။
မော် ၉-မော် (မှော်) # ရင်းရဲမော် (ခ)ဝရုံလဲမော် # အရှေ့စောယဉ်မော် (ခ) စကုမော် # ပြဿဒ်ကျမော် (ခ) ပြဿဒ်လှမော် # ရွှေတောင်ဦးမော် # နံကိုင်းမော် (ခ) ကင်းမော် # မဟာမော် (ခ)မဟမော် # ဖဝါးဦးမော် (ခ) သပိတ်လည်းမော် # တံခွန်တိုင်မော် (ခ) ဆုတောင်းပြည့် # ငစဉ်စပ်မော် (ခ) ကျောင်းမော် ၅။
ချောင်း ၉- ချောင်း # ဇချမ်းပင်ချောင်း (မဟာစေတီမြောက်ဘက်) # ရေဝန်းချောင်း (ရွှေတောင်ဦးမြောက်ဘက်) # သောတာပန်ချောင်း (နံကိုင်းမြောက်ဘက်) # ဥပါလိချောင်း (မဟာမော်မြောက်) # သရက်ချောင်း (တံခွန်တိုင်မော်တောင်ဘက်) # မကျဉ်းချောင်း (ငစဉ်စပ်မော်တောင်ဘက်) # ကင်းပွန်ချောင်း (ရှင်ဖြူရှင်လှတောင်ဘက်) # ပုပ္ပါချောင်း (ရှင်ဖြူရှင်လှအနောက်ဘက်) # မချောင်း (သရက်ကန်အနောက်ဘက်) ၆။
မြို့ စောင့်နတ်ကြီး ၉- ပါး #ဥဿရော # တာနော # ကုမ္ဘာန် # ယက္ခိုက် (ယက္ခ) # တပင်တိုင် # ဘုမ္မတီ # ဝတ်ရုံနတ် # အောင်စွာနတ် # ငါးစီးရှင် ၇။
တာင် ၉- တောင် # ရွှေတောင်ဦးတောင် # ခါဝဲတောင် # နံကိုင်းတောင် # ဘီလူးတာင် # ပဲပုံတောင် # ငဖားတောင် # ဗောဓိမဏ္ဍိုင်တောင် # လေးကျွန်းဆီမီးတောင် # ပတ္တမြားစေတီတောင် ၈။
ရတနာ ၉-ပါး # ရတနာမဉ္ဇူ # ရတနာဂီရီ # ရတနာပင်စည် # ရတနာပုံ # ရတနာစံကျော် # ရတနာစံဦး # ရတနာမုနိ # ရတနာထွဋ်ခေါင် # ရတနာမြစည်ကုန် ၉။
ကုန်း ၉-ကုန်း =အပြင်ကုန်းများ= #ရန်အောင်မြင် ဘုရားကုန်း # သပန် ဘုရားကုန်း # မိကျောင်းတက်ကုန်း # သမန်ကြည်ကုန်း # ပိတောက်ကုန်း # မဲရိုင်းတောကုန်း # မီးသွေးကုန်း # ပေကုန်း # ငမိုးကုန်း =အတွင်း ကုန်းများ= # မုန့်သည်းမကုန်း # လုလင်ကုန်း # ကျောက်စရစ်ကုန်း # ဓားသွေးကုန်း # မြေနီကုန်း # မြင်းသေကုန်း # နွားတည်ကုန်း # ကျက်တည်ကုန်း # မရိုးကုန်း စစ်ကိုင်းတွင် များမှ စ၍ များအထိ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အမျိုးမျိုးရှိသည်။
မှာ ပေ ၇၀၀ ကျော်မှ ၁၃၇၄ ပေအထိ အမြင့်ရှိသည်။
ရိုးရာလုပ်ငန်းများဖြစ်သည့် အိုးလုပ်ငန်း မြန်မာ့ရိုးရာငွေထည်ကြေးထည်လုပ်ငန်းများ သာသနာရေးနှင့် ပတ်သက်သည့်လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
မန္တလေးမြို့သို့ သွားသည့် -စစ်ကိုင်း မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း၊ မုံရွာ-စစ်ကိုင်းကားလမ်း၊ -မန္တလေးကားလမ်း အစရှိသည့် မီးရထားလမ်းနှင့် ကားလမ်းများ ဖြတ်သန်းသွားလာရာ မြို့လည်းဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ကို အမှီပြုကာ ရေကြောင်းသွားလာရေးလည်း လွယ်ကူသည်။
စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များမှာ စစ်ကိုင်းမြို့ခုတင်(၂၀၀)ဆံ့အထွေထွေရောဂါကုဆေးရုံ အာယုဒါန ဆေးရုံတော် ရုံ စစ်ကိုင်းမြို့အနှစ်(၇၀၀)ပြည်အားကစားကွင်း ထူးခြားသည့်ရိုးရာပွဲတော်အနေဖြင့် နှစ်စဉ်တပိုတွဲလပြည့်နေ့ညတွင် ကြေးဘုရားကြီးပွဲတော်၌ ဘဲဥထုပွဲကျင်းပလေ့ ရှိသည်။
စစ်ကိုင်းမြို့တွင် နံရံဆေးရေးပန်းချီတည်ရှိသည့်စေတီဘုရားများမှာ တိလောကဂုရုလိုဏ်ဂူ လောကမှန်ကင်းလိုဏ်ဂူ အနန္တသူရိယမီးပေါက်ကြီးဘုရား ရွှေမင်းဝံပေါ်တော်မူဘုရား ယိုးဒယားမဟာသိမ်တော်ကြီး ရွာထောင်ရွာလယ်ဘုရား ခြင်္သေ့သုံးဆယ်ဘုရားအနီး ကျိုက်လပ်ချောင်ဘုရား အထက်ကျစွာချောင်ဘုရား ပျူကန်ကျောင်းအနီးစေတီ ကျောက်ဆစ်ဓာတ်ပေါင်းစုဘုရားအနီးစေတီငယ် ရွှေတောင်ဦးမော်ကုန်းခြေစေတီ ရွာသစ်ကြီးလောင်းဦးမော်ဘုရား ရွှေဆံတော်ဘုရားအတွင်းရှိအုတ်ကျောင်း ဖိုင်:ဆင်ဘိုးဘုရားရင်ပြင်ပေါ်မှ တွေ့မြင်ရသည့်ရှင်ပင်နံကိုင်းစေတီတော်.jpgဆင်ဘိုးဘုရားရင်ပြင်ပေါ်မှ တွေ့မြင်ရသည့်ရှင်ပင်နံကိုင်းစေတီတော် ဖိုင်:စစ်ကိုင်းမြို့ရှုခင်း.jpgစစ်ကိုင်းမြို့ ရှုခင်း ဖိုင်:2 စစ်ကိုင်းသမိုင်းပေစာ.jpgစစ်ကိုင်းသမိုင်းဒုတိယပလ္လင်ခံပေစာမူရင်း File:Sagaing Hill.jpgစစ်ကိုင်းတောင် File:Sagaing, Myanmar.jpgစစ်ကိုင်းတောင်မှဧရာဝတီမြစ်၏မြင်ကွင် Sagaing, Buddhist stupas, Myanmar.jpgဘုရားများ Sagaing, Buddhist monks, Myanmar.jpgဘုန်ကြီး Sagaing, View, Myanmar.jpgစစ်ကိုင်းတောင်မှမြင်ကွင် File:Sagaing2.jpgဘုရားများ File:U Min Thonze exterior, Sagaing, Sagaing Division, Burma.jpgဥမင်သုံးဆယ်ဂူ File:Sone Oo Pone Nya Shin Pagoda.jpgဆွမ်းဦးပုညရှင်စေတီတော် File:Umin Thonze Pagoda.JPGဥမင်သုံးဆယ်ဘုရား File:Two bridges of Sagaing.jpgဧရာဝတီတံတား (ရတနာပုံ)။
သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ၁၅ မိုင်ခန့်မျှမှ ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်သွားသည်။
လက်ထက်တွင် ညောင်လေးပင်မြို့တွင် မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ရှိ၍ မြို့တွင်းကိစ္စရပ်များတို့ကိုဆောင်ရွက်ရသည်။
ညောင်လေးပင်နယ်တွင် ၊ ညောင်လေးပင်အနောက်မြို့နယ်နှင့် များ ပါဝင်လေသည်။
လက်ထက်မှစ၍ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်သည် အပိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
ညောင်လေးပင်မြို့မှ အရှေ့ဘက် ၁၂ မိုင်ခန့်ဝေးသော မဒေါက်သို့ မီးရထားလမ်းခွဲတစ်ခုရှိ၍၊ မှ ကို ဖြတ်ကူးလိုက်လျှင် ၊ သို့ရောက်ရှိနိုင်လေသည်။
ညောင်လေးပင်မြို့မှာ နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်ရုံးစိုက်သော မြို့ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ အစိုရရုံးများ၊ ကျောင်း၊ ဆေးရုံ၊ ဈေးစသော အဆောက်အအုံများဖြင့် စည်စည်ကားကားရှိသည်။
ညောင်လေးပင်မြို့သည် ကြောင့်ထင်ရှားကျော်ကြားရသည်။
နှင့် ၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်းဖြစ်သည်။
ရခိုင်ဘုရင်များလက်ထက်က စစ်တွေကျွန်းမှာ ဘုရင့်ရေတပ်မတော်မှ စစ်သည်များ၊ စစ်ကဲများ စခန်းချသည့်နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။
စစ်တွေမြို့သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀° ၈' အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် မှ ၉၂° ၅၄' အကြားတည်ရှိသည်။
သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၏အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်ပြီး ၊ ၊ ၊ ၊ မ‌ကွေးမြို့၊မာန်အောင်မြို့တို့နှင့် လေကြောင်းခရီးဖြင့် ချိတ်ဆက်သွား လာနိုင်သည်။
ကုလားတန်မြစ်ဝတွင်တည်ရှိ၍ စစ်တွေမြို့တွင် ၊ ၊ ဆတ်ရိုးကျဆိပ်ကမ်းများတည်ရှိသည်။
ဆတ်ရိုးကျချောင်းအတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
စစ်တွေမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူဦးရေးအများဆုံးမြို့ အဖြစ် အဆင့် ၁၀ တွင်ရှိသည်။
စစ်တွေမြို့သည့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းရှိသည့်မြို့ဖြစ်ပြီး ကုန်သွယ်ရောင်းဝယ်မှု စည်ကားသောမြို့ဖြစ်သည်။
ဘဏ်များအနေဖြင့် ၊ ၊ ၊ ၊ ၊၊ ၊ များရှိပြီး ငွေကြေးဝန်ဆောင်မူလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။
စစ်တွေမြို့တွင် အခြေခံပညာရေး အထက်တန်း၊ အလယ်တန်း၊ မူလတန်းကျောင်းများ တည်ရှိသည်။
အဆင့်မြင့်ပညာရေး အနေဖြင့် ၊ ၊ တို့တည်ရှိသည်။
ကြေးမုံသတင်းစာ စစ်တွေမြို့ရှိဆေးရုံများ စစ်တွေပြည်သူဆေးရုံ စစ်တွေ အထွေအထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး ကုတင် (၅၀၀) တိုင်းရင်းဆေးရုံ(စစ်တွေ) စစ်တွေမြို့တွင် လူဝင်ဆံ့မှု ၇,၀၀၀ ရှိသည့် နှင့် ရှိသည်။
မြို့ခံအသင် သည့် မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်တွင် ကစားနေသည့် အသင်း ဖြစ်ပြီး။
ကမ္ဘာ့ဒုတိယမြောက် အများဆုံးထုတ်လုပ်သော ရွှေတြိဂံကြောင့် တာချီလိတ်မြို့သည် ကျော်ကြားသည်။
ရွှေတြိဂံဆိုသည်မှာ မြန်မာ၊ နှင့် သုံးနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ခြား တြိဂံပုံထိစပ်နေသောကြောင့် ရွှေတြိဂံဟုခေါ်သည်။
တာချီလိတ်ဟု အမည်နာမခေါ်တွင် ရခြင်းမှာ ယခုနယ်ခြား ဖြစ်သော မယ်ဆိုင်ချောင်းကို ဖြတ်ကူးသည့် ရေဆိပ်တွင် မယ်ဇလီရေဆိပ် (သို့မဟုတ်) မယ်ဇလီတစ်ပင်ရှိသည်ကို အကြောင်းပြု၍ မယ်ဇလီရေဆိပ် (သို့မဟုတ်) မယ်ဇလီကူးတို့ဆိပ် (သို့မဟုတ်) ရှမ်းဘာသာဖြင့် တာခီလိတ်မှ တာချီလိတ် ဟူ၍ကာလရွေ့လျား လာသည်နှင့်အမျှ အမည်တွင်ခဲ့သည်။
အဆိုပါ လေဆိပ်မှ တဆင့် ရှမ်းပြည်နယ် ၊ ၊ ၊ ၊ သို့ သွားလာနိုင်ပြီး၊ ကုန်းကြောင်းလမ်းအနေဖြင့် တာချီလိတ်မြို့မှ တောင်ကြီးမြို့သို့ အဓိက သွားရောက်ပြီး၊ တောင်ကြီးမှ တဆင့် အနှံ့အပြားသို့ သွားရောက်နိုင်သည်။
မြန်မာလာအိုနယ်စပ်တွင် ယခင်က ရေလမ်းခရီးကိုအသုံးပြုခဲ့ကြပြီးယခု ၂၀၁၅ခုနှစ် မေလမှစတင်ကာ မြန်မာဘက်ခြမ်း မှ ဘက်ခြမ်းအထိ တံတားတစ်စင်းဆောက်လုပ်ပြီးစီးသောကြောင့်နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုပိုကောင်းမွန်လာနိုင်သည်။
တာချီလိတ်မြို့ ၏ တစ်နှစ်ပတ်လုံးအပူချိန်မှာ ပျှမ်းမျှ ၃၀.၈ သာရှိပြီး အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ပျှမ်းမျှ ၁၈.၇ သာရှိ၍ နေထိုင်၍ကောင်းမွန်သောအရပ်ဖြစ်သည်။
တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ နှင့် များ၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
ထားဝယ် မြစ်ဝမှ မိုင် ၃ဝ ခန့်ကွာဝေး၍၊ ၏ လက်ဝဲဘက် ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၆ ခုနစ် တပေါင်းလဆန်း ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထားဝယ်မြို့အား စတင်တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မှ မီးရထား လမ်းဆုံးဖြစ်ခဲ့သော နှင့် ကားလမ်းပေါက်သည်။
ရာသီဥတုမှာ ပူအိုက်စွတ်စိုသည့် ရာသီဥတုဖြစ်သည်။
ပညာရေးအနေဖြင့် ၊ ၊ ၊ သူနာပြုသင်တန်းကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း(၈)ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၅) ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း(၇၈) ကျောင်းတို့ ရှိကြသည်။
ထားဝယ်မြို့အား လေ့လာရင်း လည်ပတ်နိင်သည့် နေရာများမှာ ဟိန္ဒားသတ္တုတွင်း၊ ရွှေတောင်စားစေတီတော်၊ လောကမာရဇိန်ဘုရားကြီးနှင့် ရှင်သာလျောင်းဘုရား၊ ရှင်ကိုးရှင် စေတီဘုရားများနင့် စသည့် နေရာဌာနများဖြစ်သည်။
အပူချိန်မြင့်မားသောရေပူစမ်းအဖြစ် သရက်ချောင်းမြို့နယ်ရှိ ပဲရေပူစမ်းမှာထင်ရှားလေသည်။
ထားဝယ်ပိုးလုံချည်မှာ ထင်ရှားပြီး၊ ၁၉၀၃ ခုနှစ်က ထားဝယ်တွင် ရက်ကန်းစင်ပေါင်း ၉၉၅ စင်ရှိသည်။
ဒေသထွက်ကုန်များမှာ ၊ ၊ သစ်၊ စသော သစ်တောထွက် ပစ္စည်းများအပြင် အဖြိုက်နက် စသည့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ ထွက်ရှိသည့် ဒေသဖြစ်သည်။
မြို့၏ကျောထောက် နောက်ခံဒေသများတွင် သတ္တုတွင်းများ၊ ရာဘာခြံများ၊ ကျွန်းသစ်တောများရှိ၍တကြောင်း၊ မြို့ပေါ်နှင့် ကမ်းခြေများတွင် ၊ လုပ်ငန်း တွင်ကျယ်သောကြောင့်တကြောင်း၊ အရောင်းအဝယ် ဗဟိုဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ထားဝယ်မြို့ ဇာတိ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓသာသနာပြု အရှင်ကေလာသ ဗိုလ်ဂါမဏိ ဗိုလ်မှူးကြီး ဗထူး မင်းတိုင်ပင်အမတ် စီစီခူး ကာတွန်း ကျော်ဆန်း သံအမတ်ကြီး ဦးသန်းလှ မဏ္ဍိုင် ဦးထွန်းဝင်း စာရေးဆရာ ခင်ဂွမ်းဂွိ ဝင့်ယမုံနိုင် စာရေးဆရာ စိုးမှူး ( ဦးစိုးမြင့်၊ မြန်မာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်း ဘဏ္ဍာရေး သခင်လွန်းဘော်။
ကားလမ်းအားဖြင့်မူ ရန်ကုန်မြို့မှ မိုင် ၃၃ဝ ကွာဝေး၍ မှ ၁၂၆ မိုင်ဝေးသည်။
မကွေးမြို့သည် ၊ မြင်းခြံမြို့များသို့လည်းကောင်း၊ ခရိုင်တွင်းရှိ မြို့များဖြစ်သော နတ်မောက်မြို့နှင့် များသို့လည်းကောင်း ကားလမ်းကောင်းများဖြင့် အဆက်အသွယ်ရှိသည်။
ကုန်းလမ်းအားဖြင့် နှင့် ၁၀၈ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ နှင့် ၃၂ မိုင် ကွာဝေးသည်။
မကွေးမြို့ကို ၁၁၅၈ ကစတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသော်လည်း ထင်ရှားခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
မြန်မာမင်းများ အဆက်ဆက်တွင် မြို့ဝန်၊ မြို့သူကြီး၊ မြို့စားများဖြင့်သာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
မကွေးမြို့ကို ပုဂံခေတ် ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁၅၉ တွင် တည်ထောင်ပြီး၊ မကွေးမြို့နှင့် ပတ်သက်သည့် မှတ်တမ်းများအနက် အစောဆုံးအဖြစ် ၃၁ မေ ၁၆၇၉ တွင် အင်းဝဘုရင် ထုတ်ပြန်သော အမိန့်တော်ကို တွေ့ရှိသည်။
လက်ထက် ၁ ဇူလိုင် ၁၈၀၂ တွင် မကွေးမြို့စစ်တမ်းကို မြေတိုင်သူကြီး ဦးဝန်ဖြူ (၅၄ နှစ်)က ဆက်သွင်းသည်။
လက်ထက်၌ မကွေးကို မြို့သူကြီး ဦးထွန်းပေါ်က အုပ်ချုပ်စီရင်သည်။
လက်ထက် မကွေးမြို့သူကြီးမှာ မင်းထင် မင်းလှကျော်ခေါင် ဖြစ်ပြီး၊ ၁၆ ဇူလိုင် ၁၈၄၆ တွင် မကွေးမြသလွန်ဘုရား ငလျင်ကြောင့် ပြိုပျက်သော် ဘုရင်ထံ အမိန့်တော်ခံပြီး ပြုပြင်သည်။
လက်ထက် မကွေးမြို့သူကြီး ဦးရွှေပြည့်သည် ၁၈၆၆ မြင်းကွန်း မြင်းခုန်တိုင် အရေးတွင် မင်းသားများဘက်မှ ပါဝင်ကူညီသည်။
မကွေးမြို့နယ်သည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင် ၆၄၈ မိုင်၊ ကျေးရွာပေါင်း ၇၁ ရွာနှင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူဦးရေ ၉၃၅၉၄ ယောက်ရှိသည်။
မကွေးမြို့သည် တိုင်း၊ ခရိုင်တို့၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ မကွေးမြို့တွင် အစိုးရရုံးကြီးများ၊ အထက်တန်း၊ အလယ်တန်းနှင့် မူလတန်းကျောင်းများ၊ ဈေး၊ ဆေးရုံ၊ စည်ပင်သာယာရုံး စသည်တို့အပြင်၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်က ဖွင့်လှစ်၍ မန္တလေး တက္ကသိုလ်တွင် ဖွဲ့စည်းပါဝင်ခဲ့သော လည်း ရှိသည်။
မကွေးမြို့သည် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးသော ခရိုင်တွင် တည်ရှိ၍ ရေလမ်း၊ ကားလမ်းတို့ဖြင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသောကြောင့် အချက်အချာ ဌာနတစ်ခု ဖြစ်၏။
မကွေးမှ ကွမ်းညှပ်၊ ဓား၊ တို့မှာလည်း နာမည်ရဖြစ်၏။
နှစ်စဉ် ၌ ကျင်းပသော ဘုရားပွဲသို့မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်မှ ဘုရားဖူးများသွားရောက်ကြပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) = အရောင်းအဝယ်ပါးသော မြို့ဖြစ်ပြီး အဓိကထွက်ကုန်များမှာ နှမ်း၊ မြေပဲ၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ ဖန်ခါးသီး အစရှိသော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များဖြစ်ကြသည်။
မကွေးတိုင်းပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးနှင့် ဆေးတက္ကသိုလ် သင်ကြားရေးဆေးရုံတို့ ရှိသည်။
ရှေးအခါက မြို့၏အရှေ့ဘက် ဣဿယကုန်းတော်ပေါ်၌ ရွှေအဆင်းရှိသော ဗောဓိညောင်ပင် ပေါက်လျက်ရှိသည်။
ရှေးယခင်ကမူ ညောင်ရွှေသည် ရှမ်းပြည်ထောင်အစ မိုင်းမောကဟူသောစကားအရ ပုဂံခေတ်မှ ပထမအင်းဝခေတ်အထိ မိုင်းမောဒေသမှ အစပြု၍ တဇြည်းဖြည်း တိုးတက်ထွန်းကားလာခဲ့ သော #မိုးကောင်းပြည်ကြီး #မိုးမိတ်ပြည်ကြီး #မိုးညှင်းပြည်ကြီး #ကလေးရာဇဂြိုဟ်ပြည်ကြီး #သိန္နီပြည်ကြီး #အုန်းပေါင် သီဘောပြည်ကြီး #မိုးနဲပြည်ကြီး #မိုးဗြဲပြည်ကြီး #ညောင်ရွှေပြည်ကြီး ဟူသော မောကိုးပြည်ထောင်စုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်သာမက တိုင်းကြီး ၁၆ တိုင်းတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော နှေင်းတခေတ်၌လည်း ကမ္ဘောဇ တိုင်းကြီးတွင်ပါဝင်၍ အရန်မြို့ပေါင်း (၃၉) မြို့ ရှိ သောကြောင့် " (၃၉) -လုံးမှိုင်း ကမ္ဘောဇရဌ ညောင်ရွှေပြည်ကြီး " ဟုခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခံလာခဲ့ရသည့် ဗဟိုမြို့ ကြီးတစ်မြို့လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
မြစ်ကြီးနားမြို့၏ အထက် ၂၅ မိုင်ခန့်တွင် မေခ နှင့် မလိခ မြစ်သွယ် နှစ်ခု ပေါင်းဆုံသော တည်ရှိပြီး ထိုမှတဆင့် ကြီးအဖြစ် မြစ်ဖျားခံကာ မြန်မာပြည်တံလျား မြောက်မှ​တောင်သို့ စီးဆင်းသည်။
မှ ၉၁၉ မိုင်ကွာဝေးပြီး မှ ၄၈၇ မိုင် ကွာဝေးသော အေးချမ်းသာယာ လှပသည့် မြို့လေးတစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
မှ ၁၃၅ မိုင် နင့် မှ၂၁၈မိုင် ကွာဝေး၏။
မြစ်ကြီးနားမြို့သည် ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်ကပင် တည်ရှိခဲ့သည်။
မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ မှတစ်ဆင့် နှင့် ကုန်သွယ်ရာစခန်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
ကာလတွင် ၊ တရုတ်- မြန်မာလမ်းမကြီးများဖောက်လုပ်ခြင်း၊ မဟာမိတ်တပ်များ စခန်းချခြင်းတို့ကြောင့် မြစ်ကြီးနားမြို့သည် ပို၍အရေးပါလာသည်။
လွတ်လပ်ရေးကာလတွင် နှင့် ရှိ ပြည်သူတို့အား ပြည်မနှင့်ပူးပေါင်းမည်သို့မဟုတ် ကချင်တောင်တန်းဒေသနှင့် ပူးပေါင်းမည်အား ဆန္ဒမဲကောက်ခံစေခဲ့သည်။
ပြည်မနှင့်ပူပေါင်းရန် မဲအသာရခဲ့သော်လည်း ဒေသခံအများစုမှာ ကချင်လူမျိုးများ ဖြစ်သောကြောင့် က ၎င်းခရိုင်နှစ်ခုအား ကချင်တောင်တန်းဒေသနှင့် ပူးပေါင်းပေးရုံမက မြစ်ကြီးနားမြို့ကို ကချင်ပြည်နယ်၏မြို့တော်အဖြစ်သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ကချင်ပြည်နယ် အစိုးရရုံးစိုက်ရာ အတွင်းဝန်များရုံးနှင့် အခြားအစိုးရရုံးများ၊ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ အကျဉ်းထောင်တို့ တည်ရှိသည်။
အပူပိုင်းဆဗားနားရာသီဥတုဆန်‌သော အပူလျော့ပိုင်းစိုစွတ် (နွေမိုး) ရာသီဥ‌တုမျိုးရရှိသည်။
မြစ်ကြီးနားမြို့သည် မီးရထားလမ်းဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်မှ မြစ်ကြီးနားမြို့သို့ ဂျုံ၊ ဓာတ်ဆီ၊ ရေနံဆီ၊ အထည်အလိပ်၊ သံကရိယာ၊ ဆားတို့ကို တင်ပို့လျက်၊ မြစ်ကြီးနားမှ သကြား၊ ဆန်စပါး၊ ကျောက်စိမ်း၊ ပယင်း အမျိုးမျိုး၊ ရွှေ၊ မြေပဲ၊ ကော်ဖီ၊ ကျွန်းသစ်၊ အသီးအနှံ မျိုးစုံတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံပြည်မသို့ လည်းကောင်း၊ ပြည်နယ်အတွင်း အခြားဒေသများသို့ လည်းကောင်း တင်ပို့ ရောင်းချရလေသည်။
မြစ်ကြီးနား အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး မြစ်ကြီးနား မူးယစ်ဆေးဝါးကု ဆေးရုံ မြစ်ကြီးနားမြို့ရှိ မူးယစ်ဆေးဝါးကု ဆေးရုံ (Myitkyina Drug Rehabilitation Hospital) သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း မူးယစ်ဆေးဝါးအန္တရာယ်အပေါ် ဦးတည်စွာ ကုသမူဆောင်ရွက်ရာ ဆေးရုံတစ်ခုဖြစ်သည်။
Kachinland School of Arts and Sciences – Truth, Leadership and Service". Archived from the original on 2019-09-13. Retrieved 2022-02-23.။
လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း(၁၀၀၀)ကျော်က ကမ်းနဖူးတွင် စုစုပေါင်းအိမ်ခြေ (၂၀၀)ခန့်ရှိ ရွာလေးတစ်ရွာသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဘားအံမြို့နယ်တွင် ထင်ရှားသောတောင်သည် ဖြစ်သည်။
အဝေးပြေးကားများ ရေကြောင်းခရီး အဓိက ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာ မှာ ဖြစ်ပြီး ဒုတိယမှာ ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။
ဘားအံ အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး ကုတင်(၁၀၀) စစ်ဆေးရုံ၊ တောင်ကလေး သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘားအံမြို့ တွင် တည်ရှိသည်။
ဘောလုံးအသင်း သည်ဘားအံမြို့၏ မြို့ခံအသင်းတစ်သင်း ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့်ပင်လျှင်စာရေးဆရာကြီးမြသန်းတင့် က "လှသောကောင်းသောမြို့"ဟူ၍ သထုံမြို့အကြောင်းစာတစ်ပုဒ်ရေးခဲ့ဖူးသထုံမြို့သည်၊ မြန်မာနိုင်ငံ၌ စတင်ပွင့်လင်းရာ အရပ်တခုဖြစ်သည်။
မွန်လူမျိုးတို့၏ မူလဇာတိမြို့ဖြစ်ပြီး မွန်လူမျိုးတို့၏ အ​ရေးပါ​သောမြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
သထုံမြို့နယ်တွင် အများဆုံးနေထိုင်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးအနေဖြင့် များ ဆတူနီးပါးရှိပြီး၊ များမှာ တတိယအများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။
ရာခိုင်နှုန်း ၇၅ ခန့်မျှသော လူများစုသည် ဗုဒ္ဓဝါဒီများဖြစ်ကြ၍ များလည်းရှိကြပေသည်။
သထုံမြို့သည် ခရိုင်အတွင်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှု အချက်အချာ ကျသောမြို့ဖြစ်သည်။
သထုံမြို့သည် ရှေးပဝေဏီအခါက မထင်ရှားသော တံငါရွာ ကလေးများသာဖြစ်သည်။
မြို့ရိုးအတွင်းရှိ မြို့၏ အလျားအနံတို့သည် မြောက်ဘက်အပြင်မြို့ရိုးမှသည် တောင်ဘက်အပြင်မြို့ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)။
မင်းကွန်:မြို့သည် ၊ တွင်းရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
ယင်းတောင်ထိပ်မှ ကြည့်ရှုလတ်သော် မြင်းခြံမှ စကြာတောင်ကိုလည်းကောင်း၊ ကျောက်နီတွင်းများကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားစွာမြင်နိုင်ပေသည်။
သည် မင်းကွန်းတွင် ယာယီစံနန်းတည်၍ မင်းကွန်းပုထိုးကို ၁၅ နှစ်မှ အနှစ် ၂ဝ တိုင် ကိုယ်တော်တိုင် ကြပ်မ၍ တည်တော်မူသော ဟူ၏။
မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီးကို ဘိုးတော်ဘုရား စ၍တည်သော်လည်း ''ဘုရားလည်းပြီး၊ ပြည်လည်းပျက်လတ္တံ့'' ဟူသော တဘောင်ပေါ်သဖြင့် ပြီးဆုံး အောင် မတည်ခဲ့သောကြောင့် ယခုတိုင် တစ်ပိုင်းတစ်စပင် ရှိ ချေသည်။
ပုထိုးတော်၏ရှေ့တွင် ကို မျက်နှာမူလျက်ရှိသော နေရာ၌ ပျက်စီးနေသည့် ခြင်္သေ့ရုပ်ကြီးများကိုလည်း တွေ့နိုင်ပေသည်။
မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းကြီးနှင့် ကိုက် လေးငါးရာ အကွာတွင် ၊ သို့မဟုတ် ဆင်ဖြူမယ်ဟူ၍လည်း တွင်သောစေတီကို ဖူးတွေ့ရပေသည်။
နန်းမတက်မီ မြောက်သားတော် ဆင်ဖြူမယ် အနိစ္စရောက်သည်တွင် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်တည်သော စေတီဖြစ်၍ မြင့်မိုရ်တောင်ထိပ်ထက် တာဝတိံသာတွင်တည်ရှိသော စူဠာမဏိစေတီတော် အတိုင်း တည်ဆောက်သည် ဟူ၏။
ထို့ပြင် မင်းကွန်း၌ တည်တော်မူသော စက်တော်ရာဘုရားကိုလည်း ဖူးတွေ့နိုင်ပေသည်။
မှီခို အားထားရာမဲ့သော အိုမင်းမစွမ်းသည့် ဘိုးဘွားများ အေးငြိမ်းစွာနေခွင့်ရကြသော ထိုဘိုးဘွားရိပ်သာတွင်း၌ အထူးသဖြင့် များကြောင့် သင်းပျံ့မွှေးကြိုင်လျက်ရှိပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
မင်းကွန်းသည် ၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၁၆ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
မှ စက်လှေဖြင့် သွားနိုင်သလို မှလည်း ကားဖြင့်သွားနိုင်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် လက်ရှိ တတိယ အကြီးဆုံးခေါင်းလောင်းဖြစ်သော ၊ ၊ ၏ နှင့် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော တို့မှာ မင်းကွန်းမြို့ ၏ အထင်ကရနေရာများဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် မင်းကွန်းအရပ်၏ ထင်ရှားသော အဆောက်အဦးနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များကို စုပေါင်း၍ ကြီးငါးကြီးဟုလည်း အလွယ်နားလည်နိုင်စေရန် သတ်မှတ်ကြသည်။
နေဝင်ရာ အနောက်အရပ်တွင် ဟု ခေါ်သော ကျွန်းညီနောင် ရှိသည်။
မြိတ်မြို့သည် ဘက်ပေါင်းစုံမှ အချက်အခြာကျသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည့်အတွက် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၏ ပင်မစီးပွားရေးမြို့အဖြစ်တည်ရှိသည်သာမက အခြေစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း မြောက်လတ္တီတွဒ် (၁၂ဒီဂရီ ၁၆မိနစ်)၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် (၉၈ဒီဂရီ၃၆မိနစ်)တွင် တည်ရှိသည်။
ယိုးဒယား(ထိုင်း)နှင့် နယ်ချင်းဆက်စပ်နေသောကြောင့် မြိတ်မြို့မှာ မြန်မာဘုရင်နှင့် ယိုးဒယား ဘုရင် တို့၏ လက်အောက်သို့ အပြန်အလှန်ကျရောက်ခဲ့ပြီး မြိတ်ဒေသမှာလည်း စစ်တလင်း ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
အေဒီ ၁၅၃၁ ၌ ဆင်တစ်သန်းရှင် (ယခု - လာအိုနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ) ၏ သားတော် ဗြိရာမသွန်တိဿ မင်းသားက တနင်္သာရီမြို့ကို သိမ်း၍ နှစ် ၂၀၀ ကြာသော် သန်းထုပ် (သန္တုတ်) မြို့ဆိပ်ကမ်းမှာ ရေတိမ်လာ၍ အေဒီ ၁၇၃၁ တွင် ခယ်တောင်ခြေ ( ယခု သိမ်တော်ကြီး တောင်ခြေ)သို့ ပြောင်းရွေ့ပြီး မာရိတ်မြို့ကို တည်ခဲ့သည်။
ဆိပ်ခံမြို့ငယ် မာရိတ်(မြိတ်)မှာ ကြွယ်ဝ တိုးတက်နေခဲ့သည်။
အလောင်းဘုရား၏ သည် မှ မိုင် ၅၅ဝခန့် ကွာဝေးသည်။