DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ဆော်လမွန်အိုင်းလန်း နိုင်ငံ သို့မဟုတ် ဆော်လမွန်ကျွန်းစုသည် တွင် ရှိသော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ၊ မြောက်ဘက်တွင် နှင့် အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့ ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်တွင် တို့ ရှိကြသည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်တွင် ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်တွင် ၊ မြောက်ဘက်တွင် တို့က ဝန်းရံထားသည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ပြင်သစ်ဂီယာနာ၊ အနောက်ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်တွင် နှင့် မြောက်ဘက်တွင် တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက် ရှိသည်။
ဆူရာနမ်သည် ယခင်က ဗြိတိသျှ နှင့် ဒတ်ခ်ျတို့၏ ဖြစ်ခဲ့ဖူးပြီး ယခင်က ဒတ်ခ်ျဂီယာနာဟု အများက သိခဲ့ကြသည်။
တောင်ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်တွင် ၊ မြောက်ဘက်တွင် နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် တို့ ရှိကြသည်။
တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေ အများစုမှာ ပါရှန်းစကားပြောကြသော တာဂျစ် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီး အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ၊ တို့နှင့် ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းကြောင်း မြစ်ဖျားခံရာ တူညီကြသည်။
တစ်ချိန်က ဆမာနစ်အင်ပိုင်ယာ၏ တစိတ်တဒေသဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၀ ရာစု အတွင်းက တွင် ပါဝင်သော နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆန်နီညိမ်းကို ၁၉၄၉-ခုနှစ်၌ မန္တလေးမြို့တွင် အဖ လက်ဝှေ့ကျော် နှင့် အမိ ဒေါ်ကြည်ကြည်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
အရှေ့ဘက်ခြမ်းသည် ၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း အာဖရိကစစ်မျက်နှာတွင် ဂျာမန်အရှေ့အာဖရိကကိုလိုနီနယ်မြေ၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းဖြစ်သော ရွမ်ဒါ-အူရွန်ဒီ (Ruanda-Urundi) ဒေသသည် ၁၉၁၆တွင် ဘယ်လ်ဂျီယမ် နှင့် ကွန်ဂို တပ်များ၏ ကျူကျော်တိုက်ခိုက်ခြင်း ခံရပြီး ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးဆုံးသည့် ၁၉၁၉ခုနှစ်အထိ သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှအင်ပိုင်ယာ အတွင်းမှ အစောင့်အရှောက်ခံနိုင်ငံဟူသည် ဗြိတိသျှ၏ ကိုလိုနီနယ်မြေအဖြစ် တရားဝင် ကြေညာခြင်းမပြုသည်မှတစ်ပါး ဥပဒေပြုရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာများသည် ဗြိတိသျှ ဘုရင်၏ လက်အောက်တွင်သာ ရှိသည်။
ဗြိတိသျှအစောင့်အရှောက်ခံနိုင်ငံများမှာ - = (1627–1652) (as a under both , followed by .) (1655–1860) (over Central America's Indian nation) = in (1873–1967) (1914–1922) (1822–1971) (1880–1971) (1899–1961) (1916–1971) , precursor of the (1892–1971) (1887–1960) = (1879–1919) (1910–1975) (1910–1947) (1888–1946) (1888–1984) (1948–1957) (1895–1946) (1888–1895) (1873–1888) (1886–1895) (1888–1895) (1874–1895) (1875–1895) (1904/09-1946) (1904–1946) (1909–1946) (1909–1946) (1909–1946) (1909–1946) (1887–1965) (1888–1946) = (1884–1966) (1895–1920) (1894–1965) (1920–1963) (1924–1964) (1902–1957) (1893–1964) - known as until 1907 ယနေ့နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံတွင်: နှင့် (confirmed 5 June 1885) (1896–1961) (1902–1968) (1894–1962) (1878–1884) (1890–1963) = (1893–1978) (1888–1901) (1892–1916) (1900–1901) (1877–1916) (1900–1970) ချင်မင်းဆက် လက်ထက်တွင် အောက်ပါအစောင့်အရှောက်ခံနိုင်ငံများ ရှိခဲ့သည်။
ဖိုင်:Schumi di GP Kanada 2011 cropped.jpg၂၀၀၁ ခုနှစ် ကနေဒါနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ဖော်မြူလာ ဝမ်း ဂရန်းပရီပြိုင်ပွဲတွင် တွေ့ရသော မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ ဖိုင်:Omega Speedmaster Omega Speedmaster Schumacher Edition compo.jpgအတွင်းဘက်တွင် မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ ထိုးမြဲလက်မှတ် လိုဂိုပါသော ၏ ၂၀၀၀ ခုနှစ်ထုတ် အမျိုးအစား လက်ပတ်နာရီ ဖိုင်:Reynard F 903-001 1990 Michael Schuhmacher Formula 3 EMS.jpgမိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့သော ပြိုင်ပွဲဝင်ကား ဖိုင်:Schumacher test.jpgပြိုင်ပွဲမဝင်မီ တွေ့ရသော မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ။
အဲလ်ဒရစ် တွန့် တိုက်ဂါး ဝုဒ် (Eldrick Tont "Tiger" Woods) (၁၉၇၅ ဒီဇင်ဘာ ၃၀မွေးဖွား) သည် အမေရိကန် ကြေးစား ဂေါက်သီးရိုက်သမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ ယနေ့ထက်တိုက် အောင်မြင်မှုများကြောင့် သူ့အား အချိန်တိုင်းတွင် အအောင်မြင်ဆုံးသော ဂေါက်သီးရိုက် ကစားသမား တစ်ဦးအဖြစ် စံချိန် တင်ထားသည်။
လာဟိုမြို့သည် တွင် ဖွဲ့စည်းပါဝင်သော အနောက်ပါကစ္စတန်ပြည်နယ်၊ လာဟိုတိုင်း၏ ဖြစ်သည်။
ပါကစ္စတန်တွင် ၏နောက် ဒုတိယလိုက်သော ကြီးလည်းဖြစ်သည်။
လာဟိုမြို့သည် ၏လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော ရာဗီမြစ်၏ လက်ဝဲဘက် ကမ်းပေါ်တွင် ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ၏ အနောက်မြောက်ဘက် မိုင် ၂၅ဝ အကွာ၌ တည်ရှိသည်။
အိန္ဒိယသမိုင်းတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ၏ ကျက်သရေဆောင် ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံများကိုယခုတိုင် တွေ့နိုင်ပေသေးသည်။
တို့မသိမ်းပိုက်မီအချိန်က လာဟိုမြို့သည် နိုင်ငံတော်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတို့၏ လက်ထက်တွင် တစ်ခုလုံး၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။
လာဟိုမြို့ရှိ များစွာသောအိမ်များ၌ များရှိသည်။
လာဟိုမြို့ပေါ်တွင် အလွန်လှပသော မွတ်စလင်ပလီ၊ ဂူသင်္ချိုင်း၊ နှင့် အလွန်လှပသော များ ပန်းခြံများ လည်းရှိသည်။
တို့၏ ရပ်ကွက်မှာ မြို့ရိုး၏ အပြင်ဘက်ဖြစ်၍ မြို့ဟောင်း၏ တောင်ဘက်တွင်ရှိ၏။
မြောက်ပိုင်းတွင် လာဟိုမြို့သည် ပညာရေး၌ အချက်အချာ မြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။
လာဟိုမြို့တွင် တစ်ခု၊ များနှင့် ရှိ သည်။
လာဟိုမှ အဓိကထွက်ကုန်များမှာ ၊ ၊ များဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ၊ ၊ ၊ များ၊ များလည်းထွက်သည်။
အတွင်းက အဆိုပါအလုပ်ရုံများသည် စစ်အတွက်များစွာကျိုးပြုခဲ့ပေသည်။
လာဟိုမြို့သည် အိန္ဒိယတွင် အရှည်လျားဆုံးဖြစ်သည့် အနောက်မြောက် ကြောင်း၏ ဌာနချုပ်ဖြစ်သောကြောင့်လည်း ၌ အရေးပါ၍ အချက်အချာဌာနတစ်ခု ဖြစ်၏။
လာဟိုမြို့ကို (ရာဇာပုတ္တ) တစ်ပါး တည်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။
လာဟိုမြို့သည် ရှစ်ရာစုနှစ်နှင့် ကိုးရာစုနှစ်များတွင် ၏ မြို့တော်အဖြစ် အရေးပါခဲ့ပေသည်။
ထို့နောက် အစဉ် အဆက်အုပ်စိုးသော များ၏ မြို့တော်အဖြစ် ထင်ရှားပြီးလျှင်များလက်ထက်တွင် အထွတ် အထိပ်သို့ ရောက်ရှိသည်။
လာဟိုမြို့ရှိ ကြီးကို တည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ဩရန်ဇစ်ဘုရင်ဖြစ်၍ ထိုဗလီကြီး တွင် တမန်တော်မဟာမက် (မို့ဟမ္မဒ်)၏ ဆံတော်တစ်ဆူကို ဌာပနာထားသည်။
ပြိုကွဲသွားသောအခါ လာဟိုမြို့သည်လည်း အရေးမပါတော့ဘဲရှိခဲ့၏။
တို့ လက်အောက်သို့ ၁၈၄၉ ခုနှစ်တွင် ရောက်ရှိသွားပြီးလျှင် ပန်ဂျပ်နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့အဖြစ် အရေးပါလာခဲ့ပြန်သည်။
ကြီးအပြီးတွင် နှင့် နှစ်နိုင်ငံခွဲလိုက်သောအခါ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သွားလေသည်။
နှင့် ဘီစီ ၅၁၇ ခုနှစ်လောက်က တွေ့ဆုံခဲ့ဖူးပြီးလျှင် ဝါဒနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဆွေးနွေးခဲ့သေးသည်ဟု ဆိုသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) တရုတ်ပြည်၌ ရေးခဲ့သမျှ ထောင်ပေါင်းများစွာသော စာအုပ်များထဲတွင် ထိုနိုင်ငံ၏ ပြင်ပ၌ လူဖတ်အများဆုံး၊ ဘာသာပြန် အများဆုံး စာအုပ်သည် လွန်ခဲ့သော နှစ် ၂၀၀၀ ကျော်က လောင်ဇီ ရေးသားခဲ့သော တောက်တယ်ကျင်း (道德經) ဟူသည့် စာအုပ် ပါးပါးကလေးသာ ဖြစ်ပြီး၊ တရုတ်စာလုံးရေ ၆၀၀၀ ပင် မပြည့်၍ သတင်းစာ တမျက်နှာစာသာ ရှိသည်။
အနောက်နိုင်ငံများ၌ တောက်တယ်ကျင်းသည် ကွန်ဖြူးရှပ် သို့မဟုတ် မည်သည့် ကွန်ဖြူးရှပ် ဝါဒီများ၏ အရေးအသားထက်မဆို ပို၍ လူကြိုက်များသည်။
လိဂျမြို့သည် ဥရောပတိုက်တွင် ပါဝင်သော ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ် သည်။
အတွင်းကမူ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၁ဝ ရက် နေ့တွင်ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံတွင်းသို့ ဂျာမန်တို့ဝင်ပြီးနောက် သုံးရက်အ တွင်းမှာပင် လိဂျမြို့ ကျဆုံးလေတော့သည်။
ထိုစဉ်က မိမိတို့စစ်တပ်သည် ရိုင်းမြစ်တစ်လျှောက်တွင် စခန်းချလျက်ရှိသဖြင့် ရူဇာဒါလီသည် ထိုသီချင်းကို ''ရိုင်းမြစ်တပ်မတော်၏ စစ်ချီသံ'' ဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့၏။
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန] ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အထက (၁၄) မန္တလေးမှ အခြေခံပညာအထက်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ဒေသကောလိပ်တွင်သင်္ချာဘာသာတွဲကို သင်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ တွင် ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ်၌ အီလက်ထရောနစ် ဘာသာရပ်ကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။
သူရထွန်းတင် ကို ၁၉၂၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဝင် ကျောင်းသားသံမဏိခေါင်းဆောင်နှင့် မြေအောက် တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန် ဘီအိုင်အေ ဦးထွန်းရွှေ အိမ်၌ နေရာယူထားသော တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် မှ အခြေအနေ သိသိချင်း တပ်မှူးကြီး ကိုယ်တိုင် အသင့်ရှိသော ရေတပ်မတော်မှ ဘိုဖာအမြောက်''တံမြက်စည်း''ကို ကားလမ်းပေါ် တင်ပြီး ရန်သူ အားမတ်ကော်လံ အလာကို စောင့် အပစ်ခိုင်းခဲ့သည်။
သို့သော် အင်းစိန်အဝင် ကြို့ကုန်း ဘိုးတော်ရာကျော်ကျောင်းတွင် တပ်စွဲထားသော ဗိုလ်ကြီး ထွန်းတင်၏ တပ်ခွဲ''ဂ''သည် နောက်မဆုတ်ဘဲကျန်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်ကြီးထွန်းတင်လည်း အင်းစိန်တိုက်ပွဲတွင် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
ဝန်ကြီး၊ ဝန်ကြီး အဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ပထမအဆင့်)၊ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမအဆင့်)နှင့် စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ်၊ သူရဘွဲ့တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။
သူရဦးထွန်းတင်သည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အမှတ် (၂) တပ်မတော် ဆေးရုံကြီး (ခုတင် ၅၀၀) တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောက်ဘက်တွင် ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ၊ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကက်စပီယံပင်လယ် တို့နှင့် နယ်နမိတ်ခြင်း ထိစပ်နေသည်။
ဒေါက်တာ တီသံပြာ (၁၈၂၄ - ၁၉၂၀)သည် ထင်ရှားသည့် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သူသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်ပြည်နယ်၊ University of Rochester တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ အာရှတိုက်ထဲမှ အမေရိကန်မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ ပထမဦးဆုံးမြန်မာနိုင်ငံသားအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခံထားရသည်။
ဒေါက်တာ တီသံပြာ၏ နာမည်အပြည့်အစုံမှာ (Theodore Tha Bya)ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ ပေးသော သံပြာ ဖြစ်သည်။
ဒေါက်တာ တီသံပြာ ခေါ် စောတီသံပြာကို (၁၈၄၂)ခုနှစ် မြို့အပိုင် ရွာတွင် မွေးဖွားသည်။
ငယ်စဉ် ကလေးအရွယ် ကပင် ကျွဲကျောင်းပြီး ဝမ်းစာရှာဖွေပြီး မိခင်၏ ကို ကူညီ ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
ထိုကြောင့် ကျုံလာ ရွာထက် ပိုမိုလုံခြုံသည့် ရွာသို့ တစ်ရွာလုံး ပြောင်းရွေ့ နေထိုင်ရလေသည်။
ငယ်စဉ်ကပင် ကြည့်တတ်၊ မှတ်တတ် လေ့လာ စူးစမ်းတတ်ခြင်းနှင့် နားလည် လွယ်ကူတတ်သော မွေးရာပါ ပင်ကို အရည်အချင်းများ ရှိသောကြောင့် ဦးလေးတော်သူ ဦးရွှေငုံက သူ၏ အရိုက်အရာကို ခံယူစေရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။
ပုသိမ်တွင် အမေရိကန်နှစ်ခြင်း သာသနာပြုအဖွဲ့မှ ဖွင့်လှစ်သော သာသနာကြောင်း၌ သူပညာ သင်ကြားခွင့်ရခဲ့သည်။
ထိုသာသနာကျောင်း ကို အဓိက ထားသင်ကြားပြီး ၊ စသော ကျောင်းစာများအပြင် ယက်ခြင်း၊ လက်သမားလုပ်ငန်းစသည့် လက်တွေ့အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာများကိုလည်း တွဲဘက် သင်ကြားပေးသည့် ကျောင်းလည်း ဖြစ်လေသည်။
ထိုစဉ်က သူသင်ကြားရသော ကရင်စာများမှာ အမေရိကန် နှစ်ခြင်း သာသနာပြု အဖွဲ့မှ (၁၈၃၀)ခုနှစ်တွင် တီထွင်သော နှင့် (၁၈၄၀)ခုနှစ်က တီထွင်သော တို့ဖြစ်သည်။
ပိုး၊ စကော စာနှစ်မျိုးလုံးမှာ ၊ အပေါ် အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲအပြီး မွန်နှင့် မြန်မာနယ်များကို အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်က သိမ်းပိုက်လိုက်သည့် အခါတွင် ၌ အခြေပြုနေသော အမေရိကန်နှစ်ခြင်း သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွေ့ အခြေချ လိုက်တော့သည်။
ထို့နောက် အောက်မြန်မာပြည်ရှိ ပုသိမ်၊ ၊ စသော ဒေသများ၌ သာသနာပြုလုပ်ငန်း စတင်ဆောင်ရွက်နေတော့သည်။
မြို့တွင် တည်ထောင်သော သာသနာပြု ကျောင်းဖွင့်ပွဲတွင် စောတီသံပြာတို့ သားအမိ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
စောတီသံပြာ တို့ သားအမိ နှင့် ရန်ကုန်မြို့မှ ရောက်ရှိလာသော သာသနာပြုဆရာ တို့ ဇနီးမောင်နှံ နှင့် ပထမဦးဆုံး တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဓနုဖြူမှ အစည်းအဝေးပွဲ ပြီးသည့်အခါ စောတီသံပြာကို သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မှ တဆင့် သို့ ပညာသင် ခေါ်ဆောင် သွားရန်ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ရှိစဉ် သာသနာပြု ဆရာ ၏ ဇနီး မစ္စအင်ဂေါင်၏ ကျေးဇူးဖြင့် တီသံပြာအ မေရိကန်သို့သွားရန် အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လာပြန်သည်။
မစ္စတာအင်ဂေါင်လ်တို့၏ ဇနီးမောင်နှံမှာ မော်လမြိုင် ရန်ကုန် နှင့် တို့တွင် အတူတကွ သာသနာပြု ဆောင်ရွက်ခဲ့ သူများဖြစ်သည်။
ဖြစ်သည့်နည်းနှင့် အမေရိကန်သို့ လိုက်လာခဲ့ရသဖြင့် ပထမဦးဆုံး ရင်ဆိုင်ရသော အခက်အခဲမှာ စားရေး သောက်ရေးပင် ဖြစ်လေသည်။
တီသံပြာ အမေရိကန်သို့ ရောက်ပြီးနောက် ပထမဦးဆုံး တွင် အခြေချဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ကုမ္ပဏီ တခု၌ မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ် သည့် လုပ်ငန်းတွင် မြေတိုင်းစာရေးအဖြစ် အလုပ်ရသည်။
မီးရထားလမ်း ပြီးသောအခါ များကို ဦးချိုဖြင့် ကော်သွားတတ်သော များကို ပစ်ခတ် ရသော အလုပ် ရပြန်သည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု မှ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ဖြင့် ပြန်လာသူဖြစ်၍ ထိုစဉ်က ဗြတိသျှ အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားက ဌာနဆိုင်ရာ ရာထူးဖြင့် ဆွဲဆောင်ခဲ့သော်လည်း သူသည် ရပ် ပဲခူး ကရင်ကျောင်း ၏ ကျောင်းဆရာ အဖြစ်နှင့် ၏ အကျိုးဆောင် အတွင်းရေးမူး အဖြစ်သာ အမှုတော်ကိုထမ်းခဲ့သည်။
ပြန်ရောက်ပြီးနောက် ဦးစွာပထမ ယခု တွင် ကျောင်းဆရာ ဝင်လုပ်သည်။
ထိုကြောင့် ကျေးဇူးရှင်အတွက် သူ ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်ပြီး ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့လေသည်။
ယင်းသို့ ကျောင်းအုပ်အဖြစ်အမှု့ထမ်းရင်း တဘက်မှာလည်း ခရစ်ယာန်အကျိုးကို လုပ်ဆောင်နေစဉ် ဆရာကြီးသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာစာပေကို ပြုစုခဲ့သည်။
ခရစ်ယာန် သာသနာ ပြန့်ပွားရေး နှင့် စာပေပို့ချမှု လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သော တီသံပြာ အား မှ ဘာသာတရား နှင့် ဆိုင်သော ဂုဏ်ထူးပါရဂူ (D-D)ဘွဲ့ကို ထပ်မံချီးမြင့်ခဲ့လေသည်။
သူသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာ စာပေပြုစုမှု အတွက် ခရစ်ယာန် စာပေ ကို ဆွတ်ခူးရရှိသည် ဆရာကြီး၏ ဘွဲ့အပြည့်အစုံမှာ (MADD) ဖြစ်သည်။
ဒေါက်တာ တီသံပြာ သည် ပညာရေးနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာရေးအကျိုးကို ထမ်းဆောင်နေရာမှာ အမျိုးသားရေး ကိုလည်းမမေ့မလျှော့ (၁၈၈၁)ခုနှစ်၌ သူ ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုလျှက် ခေါ် ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး ကို ပထမဆုံး တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ယူနန်ပြည်နယ်သည် ၊ ၊ နိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။
တရုတ်ပြည်၏ အကြီးမားဆုံးသော (ဒန်)၊ ၊ နှင့် များသည် ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
စုစုပေါင်း ခန့်မှန်းပမာဏမှာ ၁၀၃-ဂီဂါဝပ်မျှရှိပြီး ၎င်းအနက် ထုတ်ယူသုံးစွဲနိုင်သောပမာဏမှာ ၉၀-ဂီဂါဝပ်မျှ ရှိသည်။
အေဒီ ၈ရာစုတွင် တိဘက်-မြန်မာ ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသော (Kingdom of Nanzhao) ဖြစ်ခဲ့သည်။
တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံနေထိုင်သော နန်ကျောက်၏ အထက်တန်းလွှာ လူတန်းစား အများစုက (Yi language) ကို ပြောဆိုကြရာ ယီဘာသာစကားသည် ယူနန်ပြည်နယ်၏ အတွင်ကျယ်ဆုံးဘာသာစကားဖြစ်လာခဲ့သည်။
တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းဒေသကို ဂျပန်တို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသောအခါ များသည် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာခဲ့ကြသည်။
အဓိကတိုင်းရင်းသားများမှာ (Yi)၊ (Bai)၊ (Hani)၊ (Zhuang)၊ (Dai) နှင့် (Miao) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အသေးစိတ်အကျယ် သိရှိလိုပါက တွင်ဖတ်ရှုပါရန်။
အတွင်းက ယူနန်ပြည်နယ်၊ ဒေသအတွင်း လူသားများ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။
များကို အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး ရိုးစင်းသော သစ်သားအဆောက်အဦများ ကို တည်ဆောက်ကြသည်။
ဘီစီ ၃ရာစုတွင် ယူနန်ပြည်နယ်၏ အလယ်ဗဟိုဒေသ (ယနေ့ကူမင်းမြို့တစ်ဝိုက်) ကို (Dian Kingdom) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
ချူနိုင်ငံ (Chu state)မှ စစ်ဗိုလ်ချုပ် ကျွမ်းချောင် (Zhuang Qiao (庄跤)) သည် အထက်ပိုင်းမှနေ၍ ယူနန်ဒေသတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကာ မိမိကိုယ်ကို တျန့်ဘုရင် ("King of Dian") အဖြစ်ခံယူခဲ့သည်။
ရှိ သို့ သံတမန်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ဘီစီ ၁၀၉တွင် ဘုရင် ဝူ (Emperor Wu of Han China) သည် ဗိုလ်ချုပ် ကောချောင့် (Guo Chang (郭昌)) ကို ယူနန်ဒေသသို့စေလွှတ်ခဲ့ပြီး ယီကျိုးစစ်ဒေသ (Yizhou commandery) နှင့် စီရင်စု ၂၄ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
စစ်ဒေသမြို့တော်မှာ ယနေ့ခေတ် (Jinning 晋宁) ဖြစ်သည်။
မနုဿဗေဒပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ အဆိုပါ လူမျိုးများသည် (Tai peoples) များ ဖြစ်ပြီး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအနေဖြင့် နေထိုင်ခဲ့ကြကာ တစ်ခါတရံတွင် တရုတ်ပြည် ဘုရင်ကို ပုန်ကန်၍ တရုတ်ပြည်မှ ထွက်ပြေးလာကြသော တရုတ်လူမျိုးများက ခေါင်းဆောင်လုပ်ကြသည်။
အေဒီ ၂၂၅တွင် တရုတ်အမတ်ကြီး (Zhuge Liang) သည် တပ်မကြီး သုံးခုနှင့်ချီတက်လာပြီး တိုင်းရင်းသားများနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ရအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ယွမ်မင်းဆက် (Yuan Dynasty) (Kublai Khan) ဘုရင်လက်ထက်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်တွင် ပထမဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ် (Turkmen) ဆာယစ်အဂျယ်လ် (Sayid Ajall) ကို ၁၂၇၃တွင် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဟူနန်နှင့် ယူနန် ပြည်နယ်တို့သည် ဒေသသို့ မွန်ဂိုကျူကျော်မှုအတွက် စစ်အခြေစိုက်စခန်းများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သူရေးသားသော ''An Australian in China'' စာအုပ်တွင် ဂျပန်တို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ယူနန်သည် အကြီးအကျယ်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီ။
GE Morrison, [ An Australian in China], 1895 ထိုအချက်ကြောင့်ပင် ဒေသတွင်းတွင် မဟာဗျူဟာ ကျသောနေရာ ဖြစ်လာပြီး ကူမင်းမှ သို့ (Burma Road) ကိုဖောက်လုပ်ရန်အကြောင်း ဖြစ်စေခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။
သူတို့၏ အတွေ့အကြုံများကို ''Camps and Trails in China'' စာအုပ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ရေးသားထားခဲ့ကြသည်။
ပြည်နယ်၏ မြောက်ပိုင်းဒေသသည် (Yunnan-Guizhou Plateau) ၏ အစိပ်အပိုင်းဖြစ်သည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ၊ ၊ မြောက်ဘက်တွင် ၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။
အနောက်ဘက်တွင် နိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင်နိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် နိုင်ငံတို့နှင့် ကီလိုမီတာ ၄,၀၆၀ ရှည်လျားသော နယ်ခြားမျဉ်းဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။
နှင့် ၂ခုလုံးတို့၏ လွှမ်းမိုးခြင်း ခံရသည်။
စိုက်ပျိုးနိုင်သောရာသီဥတုမှာ ရှည်လျားသော်လည်း (arable land) မှာ နည်းပါးသည်။
မှ ကြားတွင် တစ်နှစ်တာမိုးရေချိန်၏ ထက်ဝက်ကျော်ရရှိသည်။
မြောက်ဘက်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ (Kawagebo Peak) ဖြစ်ပြီး ၆,၇၄၀မီတာ မြင့်သည်။
တောတောင်ထူထပ်သောကြောင့် သဘာဝပေါက်ပင်များ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ ပေါများပြီး ယူနန်ပြည်နယ်ကို (natural zoological and botanical garden) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
ရုက္ခလောကဗဟိုချက်"Center of Plant Diversity" (IUCN/WWF: Davis et al. 1995) ကမ္ဘာ့ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်အပ်သောဂေဟဗေဒဒေသကြီး၂၀၀စာရင်းဝင်"Global 200 List Priority Ecoregion" for biodiversity conservation (WWF: Olsen and Dinerstein 1998) ငှက်မျိုးနွယ်စုံဒေသ"Endemic Bird Area" (Birdlife International: Bibby, C. et al. 1992) and ကမ္ဘာ့ဇီဝမျိုးကွဲစုံဒေသ"Global Biodiversity Hotspot," as a part of the Hengdu Mountain Ecosystem (Conservation International: Mittermeier and Mittermeier 1997) ဓာတ်ကြီးများ တည်ရှိသည်။
တွင်းထွက်သယံဇာတအားလုံး၏ ကာလပေါက်ဈေး တန်ဖိုးမှာ တရုတ်ယွမ်ငွေ ၃ခန့်ရှိသည်။
ကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် ဆည်တမံများ တည်ဆောက်လျက်ရှိပြီး ပထမဆုံးဆည်ဖြစ်သော (Manwan Dam) သည် ၁၉၉၃ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။
ယူနန်ပြည်နယ် ကွန်မြူနစ်ပါတီအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးများမှာ - # (Song Renqiong) (宋任穷): 1950–1952 # (Xie Fuzhi) (谢富治): July 1952-August 1959 # (Yan Hongyan) (阎红彦): August 1959-January 1967 # (Zhou Xing) (周兴): June 1971-October 1975 # (Jia Qiyun) (贾启允): October 1975-February 1977 # (An Pingsheng) (安平生): February 1977-July 1985 # (Pu Chaozhu) (普朝柱): July 1985-June 1995 # (Gao Yan) (高严): June 1995-August 1997 # (Linghu An) (令狐安): August 1997-October 2001 # (Bai Enpei) (白恩培): October 2001 – incumbent ယူနန်ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး (Governors of Yunnan) များမှာ - # (Chen Geng) (陈赓): March 1950-February 1955 # (Guo Yingqiu) (郭影秋): February 1955-November 1958 # (Ding Yichuan) (丁一川): November 1958-January 1965 # (Zhou Xing) (周兴): January 1965–1966 # (Tan Furen) (谭甫仁): August 1968-October 1970 # ကျိုးရှင့်: October 1970-October 1975 # (Jia Qiyun) (贾启允): October 1975-February 1977 # (An Pingsheng) (安平生): February 1977-December 1979 # (Liu Minghui) (刘明辉): December 1979-April 1983 # (Pu Chaozhu) (普朝柱): April 1983-August 1985 # (Pu Chaozhu) (和志强): August 1985-January 1998 # (Li Jiating) (李嘉廷): January 1998-June 2001 # (Xu Rongkai) (徐荣凯): June 2001 – November 2006 # (Qin Guangrong) (秦光荣): January 2007 -incumbent <!-- ; Total population : 43.33 million (2002) ; Population growth rate : 10.6% ; Average life expectancy : 65.1 years (male), 67.7 years (female) (1995) --> = ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများစွာနေထိုင်ကြသည်။
တိုင်းရင်းသားများမှာ ယီ၊ ပိုင်၊ ဟနီ၊ ၊ မြောင်၊ ၊ ဟွေး၊ ၊ ၊ ၊ နရှီး၊ ယောင်၊ ၊ ပုလန် ၊ ဖူမီ၊ နု၊ အချန် ၊ ကျိနော့၊ မွန်ဂို၊ ဒယ်ရန်၊ မန်ချူး၊ ရွှေ နှင့် ပူယေး လူမျိုးတို့ဖြစ်ကြသည်။
ယူနန်ပြည်နယ်တွင်ပြောဆိုကြသော အခြား တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားများသည် (Tibeto-Burman languages) တွင်ပါဝင်သည်။
နရှီးဘာသာစကားတွင် အသုံးပြုသော (Dongba script) သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ယနေ့ထက်တိုင် အသုံးပြုနေသေးသော တစ်ခုတည်းသော (pictographic writing system) ဖြစ်သည်။
သည် အဓိကစိုက်ပျိုးသီးနှံဖြစ်သည်။
ကို ဂျပန်နှင့် အမေရိကန်သို့ တင်ပို့သည်။
များကိုလည်း ပေါများစွာထုတ်လုပ်သည်။
နိုင်ငံများသို့တင်ပို့ရန် ရည်မှန်းသည်။
ယူနန်ပြည်နယ်သည် တရုတ်ပြည်၏ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသောပြည်နယ်များထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
မှ ၄ကီလိုမီတာ၊ မှ ၅ကီလိုမီတာအကွာတွင်တည်ရှိသည်။
ချွီးကျင့်စီးပွားရေးနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးရေးဇုန် (Qujing Economic and Technological Development Zone-QETDZ) ၁၀၆စတုရန်းကီလိုမီတာကျယ်ဝန်းသည်။
L. Tian, J. Li, K. Zhang, P. Guest. "Women's status, institutional barriers and reproductive health care: A case study in Yunnan, China". ''Health Policy'', Volume 84, Issue 2, Pages 284–297[ Literacy Co-ordination Office of Yunnan Province] ယူနန်ပြည်နယ်တွင် နိုင်ငံတော်အဆင့်အထူးတက္ကသိုလ် (National Key University) တစ်ခု ရှိသည်။
အခြားထင်ရှားသောတက္ကသိုလ်များမှာ အနောက်တောင်ပိုင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ် (Southwest Forestry University)၊ ယူနန်စိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ် (Yunnan Agricultural University)၊ ယူနန်စိုက်ပျိုးရေးကောလိပ် ([ Yunnan Academy of Agricultural Sciences] )၊ ကူမင်းဆေးတက္ကသိုလ် (Kunming Medical University)၊ ယူနန်တရုတ်တိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ် (Yunnan University of Traditional Chinese Medicine)၊ ကူမင်းသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (Kunming University of Science and Technology) တို့ဖြစ်ကြသည်။
တရုတ်ပြည်၏ ဖြစ်ပွားမှု၏ ၅၀% ခန့်မှာ ယူနန်ပြည်နယ်တွင် ဖြစ်သည်။
Zhang Z, Hai R, Song Z, Xia L, Liang Y, Cai H, Liang Y, Shen X, Zhang E, Xu J, Yu D, Yu XJ. (2009) Spatial variation of ''Yersinia pestis'' from Yunnan Province of China. Am J Trop Med Hyg. 81(4):714-717 = = ယူနန်ပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသောမီးရထားလမ်းသည် တရုတ်ပြည်တွင်းနှင့်ဖောက်လုပ်ထားခြင်းမဟုတ်ပဲ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဟိုင်ဖုံမြို့ နှင့် ဆက်သွယ်ဖောက်လုပ်ခဲ့ဖြင်းဖြစ်သည်။
ထိုးလမ်းကြောင်းသည် ကူမင်းမှတဆင့် အထိဆက်လက်ဖောက်လုပ်ထားသည်။
ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ အမျိုးသားလမ်းမကြီးများမှာ - လော့ဖူအထူးအမြန်လမ်းမကြီး ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် ကွမ်ရှီးပြည်နယ်တို့ကို ဆက်သွယ်ဖောက်လုပ်ထားပြီး ၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ အထူးအမြန်လမ်းမကြီးများမှာ - (Kunming–Bangkok Expressway) (တလီမှ လိကျန်းသို့ G5611 Dali Expressway) (ရှန်းထိုမှ ကူမင်းသို့ G78 Shankun Expressway) (ကွမ်ကျိုးမှကူမင်းသို့ G80 Guangkun Expressway) (ခိုင်းယွမ်မှ ဟဲခို (ဗီယက်နမ်နယ်စပ်) သို့ G8011 Kaihe Expressway) = အများအားဖြင့် မြစ်ချောင်းများသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် အသုံးမဝင်ပဲ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အတားအဆီးများသဖွယ် ဖြစ်နေသည်။
ပြည်တွင်းခရီးစဉ်ပြေးဆွဲသော မြို့များမှာ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ယဉ်ကျေးမှု ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့မျိုးစုံတွေ့ရသည်။
ခရီးသွား လည်ပတ်ရန်နေရာကောင်းများမှာ - (Dali) - နန်ကျောက်ဘုရင့်နိုင်ငံ နှင့် တလီဘုရင့်နိုင်ငံ စသောသမိုင်းဝင်နေရာဟောင်း။
ထင်ရှားသောဆေးမှာ (Yunnan Baiyao) ဖြစ်သည်။
မုံရွာနည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် ၅၁.၀၆ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး ၊ ၊ ၏ တောင်ဘက်(၈) မိုင် ၁၃ ဖာလုံ အကွာ၊ မုံရွာမြို့မှ သို့ သွားရာလမ်းပေါ် (အနီး) တွင် တည်ရှိသည်။
ဘာသာရပ်ခွဲပေါင်း အတော်အတန်များစွာ သင်ယူလေ့လာနိုင်သည်။
မုံရွာနည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် အများအားဖြင့် အတွင်း မြို့နယ်များဖြစ်သည့် မုံရွာမြို့နယ်၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ပုလဲမြို့နယ်တို့မှ ကျောင်းသားများ တက်ရောက်ကြသည့်အပြင်၊ မြောင်မြို့နယ်နှင့် မြင်းမူမြို့နယ်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်တို့မှပါ တက်ရောက်ကြသည်။
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မုံရွာ) ကို ၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုအထက်တန်းကျောင်း အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
နှင့် သစ်သီးဝလံများအပါအဝင် အခြားတိရစ္ဆာန်များကိုလည်း စားသုံးကြသည်။
လီပိုင်သည် တရုတ်စာပေ လောကတွင် ထင်ရှားသော ကဗျာဆရာကြီးဖြစ်သည်။
မန်ချက်စတာမြို့နှင့် မိုင် ၃ဝ ကွာဝေး၍ မီးရထား လမ်းအားဖြင့် ၏ အနောက်မြောက်ဘက်မိုင် ၂ဝဝ ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
တိုင်းတပ် လီဗီယပ် (; ၆၄ သို့ ၅၉ ဘီစီ – အေဒီ ၁၇) သည် ရောမဘုရင်အော်ဂပ်စတပ် ဆီဇာလက်ထက်တွင် ထွန်းပေါ်ခဲ့သော သမိုင်းပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
လီမာမျောက်တွင် ဦးခေါင်းကဲ့သို့ ချွန်သောဦးခေါင်းရှိ၍ ပုံဏ္ဌာန်နှင့် သွားပုံလာပုံ အမူအရာမှာလည်း များအတိုင်းဖြစ်ရာ သာမန်အပေါ်ယံ ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် မျောက်နှင့်တူသော အချက်အလက်များကို ထင်ရှားစွာမတွေ့နိုင်ပေ။
လီမာမျောက်မျိုးပေါင်း ကိုးဆယ်ကျော်ခန့်ရှိရာ ငါးဆယ်ကျော် ကျော်လောက်ကို တွင် တွေ့ရသည်။
အားလုံးသော လီမာမျောက်များသည် ၊ ၊ ၊ စသော ကမ္ဘာဟောင်းတောင်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။
သို့သော် လီမာမျောက်အစစ်များကိုကား မက်ဒါဂက်စကာနှင့် များတွင်သာ တွေ့ရသည်။
လီမာမြို့သည် တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
အက်ဒွပ်လီယာ (ခရစ် ၁၈၁၂ - ၁၈၈၈)သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ပန်းချီဆရာနှင့်ကဗျာဆရာဖြစ်သည်။
တူဗားလူသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္တမြောက် အသေးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဗာတီကန်စီးတီးထက် ၀.၄၄ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၀.၁၇ စတုရန်းမိုင်) ၊ ထက် ၁.၉၅ စတုရန်းမီတာ ကီလိုမီတာ (၀.၇၅ စတုရန်းမိုင်)၊ နအူးရူနိုင်ငံ ထက် ၂၁ စတုရန်းမိုင် ကီလိုမီတာ (၈.၁ စတုရန်းမိုင်) မျှသာ ပို၍ ကြီးသည်။
အထက်တန်းပညာ သင်ကြားနိုင်ရေးအတွက် တော်ရှိ တက္ကသိုလ်ကျောင်းကို ၁၈၄၉ ခုနှစ် တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ပါလီမန်တွင် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်နှင့် ပြည့်သူ့လွှတ် တော်ဟူ၍ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ရှိရာ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် များကို ပြည်သူတို့က ငါးနှစ်တစ်ကြိမ် ရွေးကောက်တင်မြောက် ရသည်။
မြန်မာစာရေးရာ၌ ရေးချမလိုသော စကားလုံးအချို့ကို ''ရေးချ'' ထည့်ရေး၍ မှားတတ်ကြသဖြင့် သတိပြုဆင်ခြင်သင့်သည် စကားလုံးများ ကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
မင်္ဂလာဗျူဟာ အသင်းချုပ်တွင် သင်္ကြန် ၇-ရက်တရားစခန်းဖွင့်ရန် ယောဂီ နေထိုင်ရန် နေရာအခက်အခဲရှိနေစဉ် အမှုဆောင် နာဂလိုဏ်ဂူ ကလေးဝတောရ ကျောင်းတိုက်နှင့် လယ်တီမူဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းကျောင်းတိုက်တို့၏ ပဓာနနာယကဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဇာဂရာဘိဝံသ ကူညီမှုဖြင့် ကလေးဝတောရ ကျောင်း၌ သင်္ကြန် (၇)ရက် တရားစခန်းဖွင့်နိုင်ခဲ့သည်။
ဘုရားရှင်သည် ထူးချွန်သော ရဟန်းမြတ်တို့အား ဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူး ပေးရာ တွင် အရှင်နန္ဒကအား ဘိက္ခုနီတို့ကို တရားညွှန်ပြဆုံးမရာ၌ အထူးချွန်ဆုံးဖြစ်သော ''ဘိက္ခုနောဝါဒက'' ဘွဲ့ထူးကို အပ်နှင်းချီးမြှင့် ပုံကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
ဘုရားရှင်လက်ထက်ထူးချွန်သော ရဟန်းတော်တို့အား ဧတဒဂ်ဘွဲ့ ထူးချီးမြှင့်ရာတွင် အရှင်မဟာကပ္ပိနကို ရဟန်းတို့အား ဆုံးမသောအရာ၌ ထူးချွန်သော ''ဘိက္ခဩဝါဒက'' ဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူးချီးမြှင့်ပုံအကြောင်းကို အကျဉ်းချုပ် ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
ဘုရားရှင်လက်ထက် ထူးချွန်သောရဟန်းမြတ်တို့အား ဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူး ချီးမြှင့်ရာတွင် ရဟန္တပုဂ္ဂိုလ် မောဃရာဇရဟန်းသည် ခေါင်းပါးသော သင်္ကန်းဝတ်ရုံကြသော ဘုရားရှင်၏ တပည့်ရဟန်းတို့တွင် အထွတ်မြတ် ဆုံးဖြစ်သော ''လူခစီ၀ရ ဓရ'' ဘွဲ့ထူးချီးမြှင့်ခံရတော်မူပုံကို ရေးသားဖော်ပြ ထားသည်။
င-း် ''- -၊ တွဲ ၁၈၊ မှတ် ၂ (ဩ ၂၀၀၂) စာ ၅၉-၆၀။
နယူးယောက်မြို့မှ''ရေရှယ်ကင်မစကီ''အမည်ရှိ ၈နှစ်သ္မီးကလေး၏ မျက်ရည်မကျအောင် အထူးတီထွင်ပြုလုပ်ထားသော ကြက်သွန်လှီကိရိယာ အကြောင်းပုံနှင့်တကွ ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ စိန်အောစတယ်မြို့၊ ဥယျာဉ်ကြီးတစ်ခုအတွင်းမှ မုန်တိုင်း ဒဏ်ကြောင့် လဲကျနေသောသစ်ပင်အား ''ဆူးဟီလ်'' ဆိုသူ ရုက္ခဗေဒဆိုင်ရာ ပန်းပုပညာရှင်တစ်ဦးမှ လူ့မျက်နှာပုံကြီးဖြစ်အောင် ဖန်တီးပြုလုပ်ထားပုံ အကြောင်းကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အရွယ်နှင့်မလိုက်အောင် ဉာဏ်ကောင်းလှသော ချီးကျူးဖွယ်သ္မီးလိမ္မာ ကလေးဖြစ်သည့် (အသက် ၃နှစ်နှင့်၄လ)အရွယ်သာရှိသေးသော သ္မီးကလေး 'ဇွန်သန့်ဖြူဖွေး'၏ အကြောင်းကို ရေးသားဖော်ပြထားသည် ''ချောကလက်ဒေါက်ဖိနပ်''၊ - - -။
နယူးယောက်မြို့စားသောက်ဆိုင်တစ်ဆိုင်၌ တစ်ပွဲလျှင် ၃၉.ဒေါ်လာ တန် ''ချောကလက်ဒေါက်ဖိနပ်'' ဟုခေါ်သောအချိုပွဲပြင်ဆင်ထားပုံကို ရေးသား ဖော်ပြထားသည်။
အမေရိကန်ပြည်၊ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ 'ဝမ်လိုစရိ'၊ အမည်ရှိတောမြို့ကလေးတွင် ''နှင်းလူဆိုင်ရာပြတိုက်''တစ်ခုရှိလေသည်။
ကနေဒါနိုင်ငံ၊ မွန်ထရီရယ်မြို့တွင် နေထိုင်သူ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့်အရက် စွဲနေသောအမျိုးသမီးမှ မွေးဖွားလာသော ''ဦးခေါင်းတစ်လုံး၊ ခြေတစ်ဖက်၊ လက်တစ်ဖက်'' သာရှိသော ကလေးငယ်တစ်ဦးသည် မလျော့သော ဇွဲ၊လုံ့လတို့ဖြင့် ကြီးပြင်းလာရာ ယခုအခါ နာမည်ကျော် စာရေးဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့ပုံကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
စကောတလန်ကမ်းခြေအနီး ဂီဝါကျွန်းတွင်နေထိုင်သော ''ဆီးမက်မတ် စကိုရန်''၊ ဆိုသူအမျိုးသားကြီးအား သက်ဆိုင်ရာက (၁၉၈၉)ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အလုပ်လုပ်နိုင်သူအဖြစ် ''ဗြိတိသျှအင်ပါယာဆုတံဆိပ်'' ချီးမြှင့်ပုံကို ပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
မြို့နယ် လုံခိုင်ကျေးလက် ကျန်းမာရေး ဌာန၊ မြို့နယ် သနန်ကျေးလက် ကျန်းမာရေး ဌာန၊ ဖိုင်လင်း ကျေးလက် ကျန်းမာရေး ဌာနခွဲ၊ မြို့နယ် သောင်သွပ် တိုက်နယ်တို့၌ သားဖွား ဆရာမ အဖြစ် အမှုထမ်း ခဲ့သည်။
သားဖွားဆရာမ ဒေါ်သိန်းရီသည် ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ညနေပိုင်းတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ သောင်သွပ်ကျေးရွာ ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် မီးလောင်မှုအတွင်း မီးလျှံများ အကြား ပိတ်မိနေသော ကလေးငယ်ကို ဘေးအန္တရာယ်ကြားထဲမှ စွန့်စွန့်စားစား ဝင်ရောက် ကယ်တင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဆရာမ ဒေါ်သိန်းရီအား ဆေးရုံ၌ ကိုးရက်ကြာ ကုသခဲ့ရပြီး သို့ ဆက်လက် ပေးပို့ပြီး အကြိမ်ကြိမ် ဆေးဝါးကုသမှု ခံယူခဲ့ရသည်။
ထို့ကြောင့် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် အတွက် မှ ပေးအပ် ချီးမြှင့်သော ကို ရရှိခဲ့သည်။