DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ရှမ်းစာအုပ်များကို ရန်ကုန်နဲ့ မော်လမြိုင်မြို့မှ ပုံနှိပ်စက်တွေမှာ ရိုက်နှိပ်ခဲ့ကြသည်။
မြန်မာစာလုံး ပုံသွန်းလောင်းပုံကို အခြေခံပြီး ရှမ်းစာလုံးများကိုအချိုးအစားကျနသော မြန်မာစာလုံးများကဲ့သို့ စက်ဝိုင်းပုံစံများအဖြစ် ဒီဇိုင်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။
ယနေ့ခေတ်သုံး ရှမ်းစာ(လိၵ်ႈတႆး)အဝိုင်း (Standard Shan Script) ကို ၁၉၅၅ ခုနှစ်၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် ပြုလုပ်သော ရှမ်းစာပေကော်မတီမှ အတည်ပြုခဲ့သည်။
စံရှမ်းအက္ခရာတွင် အသံထွက်နှင့် စာလုံးပုံစံများကို ပိုမိုစနစ်တကျဖြစ်စေရန် ပြင်ဆင်ထားပြီး ပညာရေး၊ သတင်းစာနှင့် စာပေထုတ်ဝေမှုများတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
သို့သော် ဒေသအလိုက် ရှမ်းစာပုံစံများကိုလည်း ယနေ့ထိ ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲဖြစ်သည်။
Keyes, Charles F. (1995). ''The Golden Peninsula: Culture and Adaptation in Mainland Southeast Asia''. University of Hawaii Press. === ရှမ်းဗျည်း(၁၈)လုံး [မြန်မာစာထည့်သွင်းဖော်ပြထား {!ရှမ်းစာ !RTGS !IPA !အထက်ရှမ်းစာ - ၵ ''ka'' /k/ ᥐ - ၶ ''kha'' /kʰ/ ᥑ - င ''nga'' /ŋ/ ᥒ - ၸ ''sa'' /t͡s/, /s/ ᥓ - သ ''hsa'' /sʰ/ ᥔ - ၺ ''nya'' /ɲ/ ᥭ - တ ''ta'' /t/ ᥖ - ထ ''tha'' /tʰ/ ᥗ - ၼ ''na'' /n/ ᥢ - ပ ''pa'' /p/ ᥙ - ၽ ''pha'' /pʰ/ ᥚ - ၾ ''fa'' /f/, /pʰ/ ᥜ - မ ''ma'' /m/ ᥛ - ယ ''ya'' /j/ ᥕ - ရ ''ra'' /r/ - လ ''la'' /l/ ᥘ - ဝ ''wa'' /w/ ᥝ - ႁ ''ha'' /h/ ᥞ - ဢ ''ah'' /ʔ/ ᥟ } ရှမ်းဘာသာစကားတွင် ပြောဆိုသူနှင့် နားထောင်သူ၏ လူမှုရေးအဆင့်အတန်း၊ အခြေအနေနှင့် ဆက်စပ်မှုအပေါ် မူတည်၍ သုံးနှုန်းပုံ အဆင့်အတန်း များ ကွဲပြားမှုရှိသည်။
နန်းသုံးစကား ကျိုင်းတုံဟော်နန်းနှင့် အခြားသော ရှမ်းစော်ဘွားများ ခေတ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သော အဆင့်မြင့် သုံးနှုန်းပုံဖြစ်သည်။
Mangrai, Sao Saimong. (1965). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University. ဘုရင် သို့မဟုတ် စော်ဘွားကို ရည်ညွှန်းသော နာမ်စားများ၊ လှုပ်ရှားမှုများ (ဥပမာ - စားသည်ကို "သိမ်းဆည်းသည်" ဟု သုံးနှုန်းခြင်း)။
သာသနာသုံးစကား ဗုဒ္ဓဘာသာ စာပေများ၊ တရားဓမ္မများ ဟောကြားရာတွင် အသုံးပြုသော အဆင့်ဖြစ်သည်။
Diller, A. V. N. (2008). ''The Tai-Kadai Languages''. Routledge. ရိုသေမှုပြ ဝေါဟာရများဖြစ်သည့် "ၸဝ်ႈ" (Chao) ကို ဘုန်းတော်ကြီးများနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများအတွက် အမြဲတွဲဖက်သုံးစွဲသည်။
ယဉ်ကျေးသော အသုံးအနှုန်း စိမ်းသောသူများ၊ လူကြီးမိဘများနှင့် အထက်လူကြီးများကို ပြောဆိုရာတွင် သုံးစွဲသော အဆင့်ဖြစ်သည်။
ဝါကျအဆုံးတွင် ယဉ်ကျေးမှုပြပုဒ်များဖြစ်သော "ၶႃႈ" (Kha - အမျိုးသား/အမျိုးသမီးသုံး) ကို ထည့်သွင်းပြောဆိုကြသည်။
မိမိကိုယ်ကို "ၶႃႈ" (ကျွန်တော်/ကျွန်မ) ဟု နှိမ့်ချသုံးနှုန်းပြီး တစ်ဖက်လူကို "ၸဝ်ႈ" သို့မဟုတ် "ပီႈ/ၼွင်ႉ" (အစ်ကို/မောင်) စသည်ဖြင့် သင့်လျော်သလို ခေါ်ဝေါ်သည်။
ရိုးရိုးသုံးစကား မိသားစုအတွင်း၊ သူငယ်ချင်းအချင်းချင်းနှင့် ရင်းနှီးသူများအကြား ပြောဆိုသော အဆင့်ဖြစ်သည်။
Edmondson, J. A. (1992). ''Hua-Miao Studies''. University of Texas at Arlington. ရှမ်းဘာသာစကားသည် အသံထွက်ဗေဒအရ ကြွယ်ဝသော ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်ပြီး အသံနိမ့်အမြင့် ပေါ်မူတည်၍ အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲသော ဘာသာစကား (Tonal Language) ဖြစ်သည်။
မြန်မာစကားနှင့် မတူသောအချက်မှာ ရှမ်းစကားတွင် "ဖ" (f) သံ နှင့် "ဟ" (h) သံတို့သည် သီးခြားအရေးပါသော နေရာတွင် ရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။
Edmondson, J. A., & Solnit, D. B. (1997). ''Comparative Kadai: The Tai Branch''. Summer Institute of Linguistics. {! !! နှုတ်ခမ်းသံ !! သွားသံ !! အာခေါင်သံ !! လည်ချောင်းသံ - ! ပိတ်သံ (Plosives) p, pʰ t, tʰ c, cʰ k, kʰ, ʔ - ! နှာသံ (Nasals) m n ɲ ŋ - ! ပွတ်တိုက်သံ (Fricatives) f s h - ! လျှာဘေးသံ (Lateral) l } = ရှမ်းဘာသာစကားတွင် သရသံ (၉) မျိုးရှိပြီး အတိုအရှည် ခွဲခြားမှုရှိသည်။
Diller, A. V. N. (2008). ''The Tai-Kadai Languages''. Routledge. အခြေခံသရများ (Monophthongs) {! ရှမ်းအက္ခရာ !! အသံထွက် (IPA) !! အမည် - ၵိ /i/ သရအိ (ဣ) - ၵေ /e/ သရအေ - ၵႄ /ɛ/ သရအဲ - ၵႃ /a/ သရအာ - ၵေႃ /ɔ/ သရအော - ၵူဝ် /o/ သရအို - ၵု /u/ သရအု (ဥ) - ၵို /ɯ/ သရအွီ (အသံပိတ်သရ) - ၵၾ /ɑ/ သရအ (Open-back) } နှစ်ဆင့်သရများ (Diphthongs) နှစ်ဆင့်သရများကို အခြေခံသရများနှင့် ဝါကျအဆုံးသတ်ဗျည်းများ (ယ၊ ဝ) ပေါင်းစပ်၍ ဖန်တီးသည်- ၵိဝ် /iu/ (အိ+ဝု) ၵေဝ် /eu/ (အေ+ဝု) ၵႅဝ် /ɛu/ (အဲ+ဝု) ၵဝ် /au/ (အ+ဝု) ၵၢဝ် /au/ (အာ+ဝု) ၵွႆ /oi/ (အော+ယိ) ၵုၺ် /ui/ (အု+ယိ) ၵိုၺ် /ɯi/ (အွီ+ယိ) ရှမ်းစာပေတွင် သရသံတစ်ခုတည်း ရေးသားလေ့မရှိဘဲ ဗျည်းနှင့် တွဲဖက်မှသာ အသံထွက်ပါသည်။
အထူးသဖြင့် "ၵို" (/ɯ/) သံသည် မြန်မာစကားတွင် မရှိဘဲ ထိုင်းဘာသာစကားရှိ "သရအွတ်" (Sara Ue) အသံနှင့် ဆင်တူသော အာခေါင်ပိတ်သံ ဖြစ်သည်။
Pittayaporn, Pittayawat. (2009). ''The Phonology of Proto-Tai''. Cornell University. # အသံတက်: low-rising pitch (ဥပမာ - "မႃ" မြင်း) # အသံနိမ့်: low-level pitch (ဥပမာ - "မႃႇ" ပခုံး) # အသံနိမ့်တောက်: mid-falling pitch (ဥပမာ - "မႃႉ" လာသည်) # အသံမြင့်: high-level pitch (ဥပမာ - "မႃး" အနာ) # အသံလတ်: mid-level pitch (ဥပမာ - "မႃဝ" အမဲလိုက်သည်) = ရှမ်းစကားတွင် ဝါကျ သို့မဟုတ် စကားလုံးအဆုံးသတ်၌ သုံးနိုင်သော ဗျည်းသံများမှာ -p, -t, -k, -m, -n, -ŋ, -w, -j တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အက်ဇ်တက် နှင့် များက မက္ကဆီကို တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်း တလျှောက်တွင် ပြောင်းဖူး အမျိုးမျိုးကို ချက်ပြုပ်ရန်နှင့် နစ်ဇ်တမယ်လိုင်ဇေးရှင်း ခေါ်သည့် ထုံးရည်တွင် စိမ်၍ အခွံချွတ်သည့်နည်းဖြင့် ပြင်ဆင်စားသုံးရန် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။
ကော့ညက်မြို့အနီးတွင် ထုတ်လုပ်သဖြင့် ကော့ညက်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကော့ညက်ကို အများဆုံးတင်သွင်းသော နိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပြီး နှင့် တို့က နောက်မှလိုက်သည်။
ဘရန်ဒီဆိုသည်မှာ အရက်ကို ပေါင်းခံရာမှာ ရရှိသော အရက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဝိုင်အရက်ကို များကို မှ ရရှိနိုင်သည်။
ဘရန်ဒီတွင် ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း အထိ ပါဝင်လေ့ ရှိပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ညစာစားပြီး သောက်သုံးရန် အဖျော်ယမကာ အဖြစ် သုံးစွဲလေ့ ရှိကြသည်။
သရက်ရွက်သည် ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါ အားလုံးနီးပါးတွင် တွေ့ရတတ်သော ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ပြီး များနှင့် တို့နှင့် ပတ်သက်၍ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။
ချောင်းသာကမ်းခြေသည် ၊ ၊ တွင် တည်ရှိပြီး ၂၀၁၁ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အရှည် ၁မိုင် ၄ ဖာလုံခန့် ရှိသည်။
ငွေကြေးကို ထိန်းထားနိုင်စွမ်းရှိသကဲ့သို့ အာဏာကိုလည်းကြိုးကိုင်ထားနိုင်စွမ်းရှိသည့် လူ့မလိုင်လူတန်းစားအလွှာတစ်ခုကို "elite" များဟုခေါ်ကြသည်။
လူ့မလိုင်သီအိုရီသည် အတွေးအခေါ်နှစ်ရပ်တွင်အခြေခံသည် ၁။
အီလစ်ပညာရှင်များတွင် ထင်ရှားသူတစ်ဦးမှာ Vilfredo Pareto ဖြစ်သည်။
အီလစ်ပညာရှင်နောက်တစ်ဦးမှာ Robert Michels ဖြစ်သည်။
ခေါင်းဆောင်များ၏စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရည်အသွေးကောင်းစေရမည် အီလစ်ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် C.Wright Mills သည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် The Power Elite ဆိုသည့် စာအုပ် တစ်အုပ်ကိုရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ပြည်သူတို့ကိုယ်စားမပြုသည့် အီလစ်တို့ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည့် အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ကံကြမ္မာ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်၏ဓနအင်အားတို့သည် အာမခံချက်မရှိပေ။
သမိုင်းစဉ်တွင် အီလစ်တို့ကြား၌လည်း တိုက်ပွဲတွေစဉ်ဆက်မပြတ်ဆင်နွှဲနေကြရသည်။
အီလစ်သီအိုရီသည် လူများစုထက် လူနည်းစုအုပ်ချုပ်ရေးကိုသာအလေးပေးသည်။
အပါအဝင် ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ တို့၏ သစ်တော ဖုံးလွှမ်းရာ ဒေသများတွင် ကျင်လည် ပျော်မွေ့ကြသည့် ပိန်ညင်းငှက် (Tree Kingfisher) မျိုးနွယ်စုကို တွေ့ရှိရသည်။
ဒေသတွင်းနိုင်ငံများ၌ တွေ့ရှိရသည့် ပိန်ညင်းငှက် (Tree Kingfisher) မျိုးနွယ်စုငှက်၏ ခန္ဓာကိုယ် အလျားရှည်မှာ ၂၀ စင်တီမီတာ ရှိသည်။
ပိန်ညင်းငှက်များသည် ယေဘုယျအားဖြင့် လူမြင် မခံလိုသော ငှက်မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းတို့၏ တောက်ပသော အမွေးအတောင်များအရ လူသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်တွင် စိတ်ဝင်စားမှု ခံနေရသည့် ငှက်မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်။
Moyle, Robert G (2006). "A Molecular Phylogeny of Kingfishers (Alcedinidae) With Insights into Early Biogeographic History". Auk 123 (2): 487–499.မြဝတီ ရသစုံ မဂ္ဂဇင်း File:White-throated Kingfisher (Shankar).jpgအိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ အပြာရောင်မျိုးကွဲ ပိန်ညင်းငှက်တစ်မျိုး File:Ceyx erithaca.JPG File:Actenoides concretus.png File:Todiramphus chloris -flying -lizard in beak-8.jpgအစာချီပျံသန်းလာသော ပိန်းညင်းငှက်ငယ်တစ်ကောင် File:Collaredkingfishermale fiji.jpg File:Syma torotoro.jpg
သတင်းပညာ (Journalism) ဆိုသည်မှာ ခေတ်စနစ်တို့၏ အဖြစ်အပျက် အကြောင်းချင်းရာများကို ပြည်သူများ သိရှိနားလည် စေရန် ကျယ်ပြန့်သောရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် စူစမ်းရှာဖွေလေ့လာ ဖော်ထုတ်ခြင်း၊ တစ်ဆင့်ပြန်ရေးသားတင်ပြခြင်းပညာကို ခေါ်ဆို သည်။
သတင်းစာဆိုသည်မှာ သတင်းများ၊ အယ်ဒီတာအာဘော်၊ ရုပ်ပုံများ၊ အားကစားသတင်း၊ ရုပ်ပြောင်၊ အထူးသတင်း ဆောင်းပါးများစသည်တို့ပါဝင်သည့် ပုံနှိပ်မီဒီယာကိုခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ် သည်။
သတင်းမီဒီယာဘက်လိုက်မှု (Media Bias) သည် သတင်း ရေးသားသူ ဂျာနယ်လစ်များနှင့် သတင်းထုတ်ဝေသူတို့ လူထု မီဒီယာကို အသုံးချပြီး ပကတိတရားကို ဖုံးကွယ်ကာ ဘက်လိုက် တင်ပြမှုမျိုးကိုခေါ်ဆိုသည်။
သတင်းဘက်ဘက်မှုသည် များသောအားဖြင့် နိုင်ငံရေးပါတီ များ၊ ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၊ နိုင်ငံရေးဝါဒသဘော တရားများတွင် သိသာမြင်သာ ပေါ်ထွက်လာတတ်သည်။
အခြား မီဒီယာဘက်လိုက်မှုများအနေဖြင့် ကြော်ငြာရှင် ကျေနပ်နှစ်သက်မှုရစေရန် သတင်းဆောင်းပါး ကို သာသာထိုးထိုး မြှောက်ပင့်ရေးသားခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ကျေနပ်စေရန် သတင်းဆောင်းပါးကို မြှောက် ထိုးပင့်ကော်ရေးသားခြင်း မင်းသား မင်းသမီး နာမည်ကြီးသူများ သို့မဟုတ် နာမည်မရ သေးသူများကို မသိမသာထိုးတင်ပေးခြင်းမျိုး ကြုံတောင့်ကြုံခဲသတင်းများ ဥပမာ လေယာဉ်ပျက်ကျသည့် သတင်းနှင့် သာမန်သတင်းများ ဥပမာ ကားတိုက်သည့် သတင်း များတွင် သာမန်အဖြစ်အပျက်ထက် ထူးကဲစွာစိတ်ခံစားမှုများ ထည့်သွင်းရေးသားခြင်းမျိုးများဖြစ်သည်။
ရစ်ချတ် အယ်လင် နယ်ဆန်ဆိုသူက ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင် Tracking Propaganda to the Source: Tools for Analyzing Media Bias ဆိုသည့် စာအုပ်တစ်အုပ်ရေးခဲ့သည်။
အမေရိကန်ဂျာနယ်လစ် အေဂျေ လိုင်းဘလင်းက ‘‘သတင်း မီဒီယာလွတ်လပ်မှုဆိုသည်မှာ ပိုင်ဆိုင်သူကသာ အာမခံချက်ပေးနိုင် သည်’’ ‘ဟုဆိုသည်။
နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများ၊ သီးခြားချမ်းသာကြွယ်ဝသူများနှင့် နိုင်ငံတော်ကသာ ရုပ်သံမီဒီယာ ကို ထိန်းချုပ်ပိုင်ခွင့်များ ရရှိထားကြသည်။
ရုရှားနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကဲ့သို့သော နိုင်ငံကြီးများ တွင် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်ဆိုသည်မှာ ‘‘ကြီးလေကောင်းလေ’’ တစ်နည်းအားဖြင့် ‘‘အင်အားများလေ ကောင်းလေ’’ ဆိုသည့်မူဝါဒ ကို လက်ကိုင်ထားနေကြဆဲဖြစ်ကြောင်းတွေ့ရသည်။
သတင်းမီဒီယာလောကတွင် ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျဖော်ပြမှုကို (Objectivity) ဟုခေါ်သည်။
ကမ္ဘာ့သတင်းစာအဖွဲ့ကြီး (The World Association of Newspapers) ၏ထုတ်ပြန်ချက်အရ နိုင်ငံပေါင်း ၁ဝဝ အတွင်း သတင်း မီဒီယာ ၁၈,ဝဝဝ ခန့်တွင် သတင်းအယ်ဒီတာများ တာဝန်ထမ်း ဆောင်နေကြသည်ဟုဆိုသည်။
လူ့ဘောင်ဟူ၍ဖြစ်ထွန်းလာသည်နှင့် သတင်းအချက်အလက် များပေါ်တွင် စိစစ်ဖြတ်တောက်မှု၊ ကြီးကြပ်မှု၊ ထိန်းချုပ်မှုများ ယှဉ်တွဲဖြစ်ပေါ်လာရသည်။
ကွန်ပျူတာ၊ အင်တာနက်၊ မိုဘိုင်းလ်နှင့် သတင်းအချက် အလက်ခေတ်သစ်ကိုထူထောင်လိုက်ကြသည့်အခါ မီဒီယာလောက တွင်လည်း ရိုက်ခတ်မှုများ၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ အတော်လေး ပြင်းထန်မှုရှိခဲ့ကြောင်းတွေ့ရသည်။
သတင်းမီဒီယာသမားတို့သည် - ဖြစ်ရပ်မှန်ကို တင်ပြရဲသူများဖြစ်ရမည် - အစိုးရနှင့်ပြည်သူကြား ပေါင်းကူးဆက်စပ်ပေးတတ်သူများဖြစ် ရမည် - သတင်းအချက်အလက်သစ်များကိုသာ ပြည်သူသို့ အသိပေး တင်ပြရမည် - ပြည်သူကို ပညာပေးနိုင်ရမည်၊ ဖျော်ဖြေမှုပေးနိုင်ရမည်၊ နှစ်သိမ့် ကျေနပ်မှုပေးနိုင်ရမည် - ပြည်သူ့အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူများဖြစ်ရမည် သတင်းမီဒီယာသမားတစ်ယောက်၏ ကိုယ်ခံအရည်အချင်း မှာ - နယ်မြေဒေသကျွမ်းကျင်ရမည် - မိတ်ဆွေအပေါင်းအသင်းပေါများရမည် - မှတ်သားတတ်ရမည် - ဝီရိယရှိရမည် ထို့ပြင် သတင်းအချက်အလက်များ ပြည့်စုံစွာရရှိနိုင်ရေး အတွက် ‘‘ဘ’’ ခြောက်လုံး လက်ကိုင်သုံးနိုင်သူများဖြစ်ရန်လိုပါ သည်။
ရွှေစည်းခုံဘုရားကျောက်စာ သည် ပုဂံခေတ် အေဒီ၁၁၀၂ ခန့်က ဖြင့် ရေးထိုးထားသော ကျောက်စာ ဖြစ်သည်။
မိဖုရားခေါင် အတုလမဟာဓမ္မဒေဝီတွင် - # သားတော် မင်းဦး၊ စည်သူဘွဲ့ခံသည် # ညီတော် မင်းထွေး၊ သီဟပတေ့ဘွဲ့ခံကာ ရမည်းသင်းကို စားသည် နန်းသက်ကာလအတွင်း ကောင်းမှုကုသိုလ်အမြောက်အမြားကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထင်ရှားသည့် ကုသိုလ်တော်မှာ ဖြစ်သည်။
သို့ဖြင့် ဥဇနာမင်း နန်းတော်အနောက်တံခါးမှ ထွက်လျှင် ညီဖြစ်သူ ကအရှေ့တံခါးမှ ဝင်၍ မင်းပြုလေသည်။
ကယ်လ်ဒီးယန်းဘုရင်တို့အနက် နက်ဘူကတ်နက်ဇာ(Nebuchadnezzar) သည် ထင်ရှားသည့်ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည်။
ထိုဥယျာဉ်အား မိုးပျံဥယျာဉ်ဟု ခေါ်ကာ ရှေးခေတ် တွင်တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ကယ်လ်ဒီးယန်းတို့သည် နက္ခတဗေဒတွင်လည်း အားပေးကြသည်။
ရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးအနည်းငယ်တို့သည် ယနေ့တိုင် ဤကဲ့သို့ ရေတွက်နေကြဆဲပင် ဖြစ်သည်။
ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် ရောမလူမျိုးတို့၏ ကိန်းရေးကိန်းဖတ်စနစ်ကို ဖော်ပြခဲ့ရာ ယင်းတို့၏အပေါင်းအနုတ်သဘောများ သက်ရောက်နေပြီး ဖြစ်သည်ကို ကြည့်ရခြင်းအားဖြင့် လူများသည် ကိန်းများကို မရေးတတ်မီကပင် ပေါင်းတတ် နုတ်တတ်နေသည်ဟု ယူဆရန်ရှိသည်။
ပန်းချီ ရဲနှောင်းကို ၁၉၇၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့က အဖ ဦးခင်အောင်ဦး(ကာတွန်းအနောင်)နှင့် အမိ ဒေါ်မြတ်မြတ်ထင်တို့မှ ၊ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ပြီးသည့် နောက်ပိုင်း ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ကို တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ဂရိနိုင်ငံသည် ဥရောပတိုက်တောင်ပိုင်း ဗော်ကလန်ကျွန်းဆွယ်ပေါ်၌ တည်ရှိ၍ လွတ်လပ်သောနိုင်ငံဖြစ်သည်။
ဂရိတို့ကား ရှေးပဝေသဏီက ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်း ကက်စပီယန်ပင်လယ်အနီးမှ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြသော အာရိယန်လူမျိုးဟူ၍လည်းခေါ်သည့် အင်ဒိုယူရိုပီယန်လူမျိုးတို့၏ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်ကြ၏။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊(၁၉၉၀) = [ President of the Hellenic Republic] [ Minister of the Hellenic Republic] [ Hellenic Parliament] [ Greek National Tourism Organisation] [ Greek News Agenda Newsletter] = . . . . . . &nbsp;– Everything about Greece. [ History of Greece: Primary Documents] [ The London Protocol of 3 February 1830] [ The Greek Heritage]။
ကာတွန်း တော်တီဆွေကို ၁၉၇၉ ခုနှစ် မေလ ၁၄ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးသန်းဆွေနှင့် အမိ ဒေါ်ခင်မမဆွေတို့မှ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဂုဏ်မြောက်လှသော ရှေးဂရိတို့၏ ဘာသာစကား ရှေးဂရိ ဘာသာစကားသည် ကမ္ဘာ့ ဘာသာစကားများတွင် စကားလုံး လှပယဉ်ကျေးဆုံး၊ အပြစ်ကင်းဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။
လက်ရာမြောက်သည့် ရှေးဟောင်းဂရိအနုပညာ ခေတ်အမျိုးမျိုး ကုန်လွန်ကြစေကာမူ ပြောင်မြောက်လှသည့် ရှေးဟောင်းဂရိတို့၏ အနုပညာကား မှေးမှိန်တိမ်ကောလိမ့် မည် မဟုတ်ပေ။
ဂရီနေဒါကျွန်းကို ၁၄၉၈ ခုနှစ်တွင် ခရစ္စတိုဖာ က စတင်တွေ့ရှိပြီး ကွန်စက်စီယွန်ကျွန်းဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
ဂရုဘဏ်ဂရုဘဏ္ဍ (န) [ဂရု + ဘဏ္ဍ။
ဂရန္တိ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တိ ဥဂ္ဂတာ ပါကဋာ ဟောန္တီတိ ဂရူနိ။
ဘဍိတဗ္ဗာနိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာနီတိ ဘဏ္ဍာနိ။
ဂရူနိ စ တာနိ ဘဏ္ဍာနိ စာတိ ဂရုဘဏ္ဍာနိ၊ အာရာမာဒီနိ ဝတ္ထူနိ။
ဂရုဘဏ်ပစ္စည်းများကို သံဃာ၊ ဂိုဏ်း၊ ပုဂ္ဂိုလ် မည်သူမျှ ခွဲဝေ၍ မယူရ။
စတုရော ဇနာ သံဝိဓာယ၊ ဂရုဘဏ္ဍံ အဝါဟရုန္တိ ဧတ္ထ ပဉ္စမာသကဂ္ဃနကံ “ဂရုဘဏ္ဍ”န္တိ ဝုစ္စတိ။
ဆိုသည်မှာ တို့၌ ဝိနည်းတော်အရ ခွဲဝေမပေးကောင်းသော သံဏိကပစ္စည်းဖြစ်သည်။
ရဟန်းတို့၌ ဂရုဘဏ်ပရိက္ခရာ၊ ပရိက္ခရာဟူ၍ ၂ မျိုးရှိရာ ဂရုဘဏ်ပရိက္ခရာကို သံဃာအားဖြစ်စေ၊ ပုဂ္ဂိုလ်အားဖြစ်စေ စွန့်လည်းမစွန့်အပ်၊ ဝေဖန်လည်း မဝေဖန်အပ်ချေ။
စွန့်လျှင် ဝေဖန်လျှင် ထုလ္လစ္စဉ်းအာပတ်သင့်သည်ဟူ၍ ဝိနည်းတော်၌ ပညတ်တော်မူသည်။
အာပတ်ဆိုသည်ကား ဒေသနာကြား၍ ဖြေရသည့်အာပတ် ၅ ပါးတွင် အကြီးလေးဆုံးသော အာပတ်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) = ဝိနည်းပါဠိတော်များတွင် ဂရုဘဏ်ကို အစု (၅) စု ခွဲခြားထားပြီး သရုပ်အားဖြင့် (၂၅) ခု ရှိသည်။
ပထမအစု (အာရာမနှင့် မြေကွက်)=== အာရာမ - သံဃာပိုင် ပန်းခြံ၊ တော၊ ဥယျာဉ်။
အာရာမဝတ္ထု - ဥယျာဉ်မြေကွက်။
ဒုတိယအစု (ကျောင်းနှင့် ကျောင်းရာမြေ)=== ဝိဟာရ - ကျောင်းဆောင်၊ အဆောက်အအုံ။
ဝိဟာရဝတ္ထု - ကျောင်းဆောက်ရန် မြေကွက်။
တတိယအစု (အိပ်ရာနေရာသုံး ပစ္စည်းများ)=== မဉ္စ - ညောင်စောင်း (ခုတင်)။
ပီဋ္ဌ - အင်းပျဉ် (ထိုင်ခုံ)။
စတုတ္ထအစု (သံ၊ ကြေး ထည်ပစ္စည်းများ)=== လောဟကုမ္ဘီ - ကြေးအိုးကြီး။
လောဟဘာဏက - ကြေးအိုးစရည်း။
လောဟဝါရက - ကြေးအင်ကွဲ (ရေခပ်အိုး)။
လောဟကဋာဟ - ကြေးဖျဉ်းအိုး။
ပဉ္စမအစု (သစ်၊ ဝါး၊ နွယ်နှင့် မြေထည်များ)=== ဝလ္လိ - နွယ်။
တိဏ - အခြားမြက်များ (သက်ငယ် စသည်)။
မတ္တိကာ - မြေညက် (မြေစေး)။
ဒါရုဘဏ္ဍ - သစ်ဘဏ္ဍာ (တိုင်၊ ထုပ်၊ လျောက်)။
မတ္တိကာဘဏ္ဍ - မြေဘဏ္ဍာ (အုတ်၊ ကြွေပြား)။
ဂရုဘဏ်ကို အခြေအနေအလိုက် အမျိုးမျိုး ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။
လဲလှယ်ခြင်း === ဂရုဘဏ်များကို အရင်းပြတ် မရောင်းအပ်၊ မစွန့်အပ်ပေ။
သို့သော် ဂရုဘဏ်ချင်းချင်း လဲလှယ်ခြင်းကိုမူ ခွင့်ပြုသည်။
သတိပြုရန်: ဂရုဘဏ်ကို ၊ ဆေး၊ တို့နှင့် လဲလှယ်ခြင်း မပြုအပ်ပါ။
ပုဂ္ဂလိက သုံးစွဲမှု=== ဂရုဘဏ်ပစ္စည်းများကို ပုဂ္ဂလိကပိုင်အဖြစ် အပိုင်စီးခြင်း၊ ဝေဖန်ခွဲဝေခြင်း လုံးဝမပြုရ။
အကယ်၍ ပျက်စီးသွားပါက သို့မဟုတ် ပိုလျှံပါက ဖာတိကမ္မ (အဖိုးစားနားပေး၍ လဲလှယ်ခြင်း) ပြုလုပ်ပြီးမှသာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ သုံးစွဲနိုင်သည်။
သံ/ကြေးထည်: ပဲခွပ်၊ ပုဆိန် စသည်တို့မှာ သံဃာပိုင်ဖြစ်လျှင် ပုဂ္ဂိုလ်က သွားလေရာ ယူမသွားရ။
ကမ္ဘာကျော်အကပညာရှင် အမျိုးသမီးကြီး မာသာဂရေဟမ်ကို ပစ်(စ်)ဘာ့ခ်မြို့တွင် ၁၈၉၄ ခုနှစ်မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဖြစ်ဖြင့် ကျော်ကြားခဲ့သူ ဆာအက်ဒွပ်ဂရေးသည် လစ်ဘရယ်ပါတီဝင်ဖြစ်၍ ခရစ် ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ပါလီမန်အမတ်အဖြစ် ပထမအရွေးခံရသည်။
အင်္ဂလိပ်စာဆိုတစ်ဦးဖြစ်သော တောမတ်ဂရေးကို ၁၇၁၆ ခုနှစ်၌ တွင် ဖွားမြင်၏။
ဂရေးသည် နန်းရင်းဝန် ရောဗတ်ဝါလပို၏ သား ဟောရေဝါလပို၏ ဆရာကလေးအဖြစ်နှင့် တစ်ခွင်သို့ ခရီးလှည့်လည်ခဲ့၏။
ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အန်ဒရေး အန်ဒရီးယက်ဗစ် ဂရိုမီကိုကို ၁၉ဝ၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဗိုင်လိုရုရှ (ဗျဲလိုရုရှ) နိုင်ငံ ဂိုမယ်ဒေသ ဗက်တကာခရိုင်ရှိ စတာရိုင်ဂရိုမီကီ ကျေးရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဂရိုမီကိုသည် မင့်စကမြို့ စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံနှင့် စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
ထိုသို့လုပ်ကိုင်ရင်း ''စီးပွားရေး ပြဿနာများ'' အမည်ရှိ အစိုးရထုတ် စီးပွားရေး သုံးသပ်ချက် စာစောင်တွင် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်လည်း တာဝန်ခံခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဂရိုမီကိုအား ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွဲအပ်ခြင်း ခံရသော ရုရှသံအမတ်ကြီး အဆင့်သို့ တိုးမြှင့် ခန့်ထားလိုက်သည်။
ဂရိုမီကိုသည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ အစည်းအဝေးများတွင် ရုရှ၏ အမြဲတမ်း ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်နေခဲ့ရသည်။
ထင်ရှားသောအင်္ဂလိပ်လူမျိုး စာရေးဆရာကြီး ဂရေဟမ်ဂရင်းကို ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလ ၂ ရက် နေ့ကမွေးဖွားခဲ့သည်။
အတွက် ထင်ကြေးပေးခြင်းခံခဲ့ရဖူးသော်လည်း ဆုရခဲ့ခြင်းမရှိပေ။
တွင် ဂရင်းဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များမှာ ကလေးများအဖို့ လွန်စွာ ထင်ရှားသောစာပေ ဖြစ်သည်။
ဂရိတ်လိတ်အမည်ဖြင့် ထင်ရှားသော ရေအိုင်ကြီး ၅ အိုင်မှာ နှင့်အကြား၌ တည်ရှိကြ ၏။
ရေအိုင်ကြီးများ၏ ကျေးဇူးကြောင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး မှာ ပိုမိုလွယ်ကူပြီးလျှင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးမှာလည်း အထူးပင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာလေသည်။
မစ်ရှီဂန် ရေအိုင်၏တောင်ဘက်စွန်းတွင်ရှိသော ရှီကာဂို ဆိပ်ကမ်းမြို့မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကလွဲလျှင် သင်္ဘောအများဆုံး ဆိုက်ကပ်သောဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီး ဖြစ်လေသည်။
အမေရိကန်ရုပ်ရှင် အနုပညာရှင် ကယ်ရီဂရန့်ကို ၁၉ဝ၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဘရစ်စတိုမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
အချို့သစ်သီးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့တွင် ဂလူးကို့သကြား ပါသောကြောင့် ချိုသည်။
ဂလူးကို့သကြားကို ကောက်နှံများမှ ရသောမှ အမျာအပြား ချက်ယူကြသည်။
ချက်ယူပုံမှာ ကောက်နှံများမှရသည့် ကစီမှုန့်ကို ရေတွင် ဖျော်ပြီးလျှင် အနည်းငယ်ထည့်၍ ကျိုသည်။
သကြားပွင့်အဖြစ်သို့ မရောက်သေးသော ဂလူးကို့သည် ကဲ့သို့ ချွဲပျစ် နေတတ်သည်။
ဂလူးကို့သည် လွယ်လင့်တကူ သကြားပွင့် မတက်နိုင်သောကြောင့် များ ပြုလုပ်ရောင်းချရန်နှင့် သစ်သီးများ တာရှည်ခံအောင် ပြုလုပ်ရန် များစွာ အသုံးပြုကြသည်။
ခြောက်တွင် တွေ့ရသော သကြားပွင့်ကလေးများသည် အများအားဖြင့် ဂလူးကို့များပင် ဖြစ်၏။
တွင်လည်း ဂလူးကို့သကြား အများအပြား ပါဝင်သည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ကြီး ဝီလျံ၊ အီးဝပ်၊ ဂလက် စတုန်းသည် အလွန်ကျော်ကြားခဲ့ရာ ထိုကျော်ကြားခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ ဂလက်စတုန်းသည် ဗြိတိသျှပါလီမန် အောက်လွှတ်တော်တွင် အနှစ် ၆ဝ ကျော်မျှ အမတ်အဖြစ်ဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ခြင်း၊ လစ်ဘရယ်ပါတီကို အနှစ် ၃ဝ ကျော်မျှ ခေါင်း ဆောင်မှုပေးခဲ့ခြင်း၊ နန်းရင်းဝန်အဖြစ်ဖြင့် ၄ ကြိမ် ဆောင်ရွက် ပေးခြင်းတို့အပြင် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်နှင့် လူမှုရေးနယ်ပယ်တို့ တွင် ပြောင်းလဲတိုးတက်မှု စီမံချက် အများအပြား ဖန်တီးကြံ ဆောင်ခဲ့ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
မှ ဂလေဒီယေတာ နံရံကျောက်စီ ပန်းချီကား]] ရှေးခေတ် ရောမနိုင်ငံကောင်းစားစဉ်က ယခုခေတ်မျက်စိနှင့် ကြည့်လျှင် လူ့ယဉ်ကျေးမှု များစွာဖီလာဖြစ်သော ဓားရေး၊ လှံရေး ယှဉ်ပြိုင်ကစားခြင်းသည် ထွန်းကားခဲ့သည်။
အကယ်၍ ပရိသတ်က လက်ကို မြောက်၍ လက်မကို အောက်သို့စိုက်လိုက်လျှင် သေစေဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍ အရေးနိမ့်သူမှာ မရှုမလှ အသတ်ခံရလေသည်။
ဂလိုက်ဒါခေါ် လေယာဉ်လျှောသည် စက်မပါဘဲ ပျံသန်းနိုင် သော လေယာဉ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုမှ ထွက်သောအရည်သည် နည်းလွန်းလျှင် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပုညက် စေတတ်၍ များလွန်းလျှင် ကိုယ်ခန္ဓာကို အဆမတန်ကြီးထွား စေတတ်သည်။
ကလေးအရွယ်၌ သိုင်းရွိုက်ဂလင်းမှ အရည်အထွက်နည်းလျှင် ကလေးသည် ထုံထိုင်းပုညက်တတ်သည်။
ဂလစ်ဆရင်းကို လုပ်ငန်း၌ ဘေးထွက်ပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် အများအပြားရရှိသည်။
အဝတ်၌စွဲသော ၊ အစွန်းအထင်းမျာကို ဂလစ်ဆရင်းနှင့် တိုက်ချွတ် ဆေးကြောလျှင် အစွန်းအထင်းပျောက်သည်။
ဂလစ်ဆရင်းကို ၊ စသော ပေါက်ကွဲစေတတ်သည့် ခဲယမ်းမီးကျောက်များပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးများသည်။
ဂလစ်ဆရင်းသည် မခြောက်သွေ့သောတတ်သော ပစ္စည်း တစ်မျိုးဖြစ်ခြင်းကြောင့် နှင့် သောက်ဆေးများတွင် ရောစွက်အသုံးပြုကြသည်။
ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို လိုလားသော မစ္စတာမီခါယီး ဂေါ်ဘာချော့ ဆိုဗီယက် ကွန်မြူ နစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသည့် ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှစ၍ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေး မူဝါဒတွင် အရှိန်အဟုန်မြင့်မားသော အောက်ခြေသိမ်း ပြောင်းလဲမှုများကို လည်းကောင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ထူးခြားသော ပြောင်းလဲမှုများကိုလည်းကောင်း၊ သတင်းပြန်ကြားရေးနှင့် နှီးနှော ဖလှယ်ရေးဆိုင်ရာ လွတ်လပ်ခွင့် ပိုမိုတိုးတက်ရရှိစေမည့် အလားအလာတို့ကို လည်းကောင်း ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတွင် တွေ့မြင်လာရသည်။
ဂလပ်စဂိုးမြို့မှာ ၏ အကြီးဆုံးဆိပ်ကမ်း မြို့ဖြစ်၍ ကလိုက်မြစ်ပေါ်၌တည်ရှိပြီးလျှင် အက်ဒင်ဗာရာမြို့ တော်နှင့် ၄၇ မိုင်ခန့်သာကွာဝေးသည်။
ထိုဂဟေပျော့များအတွက် ၊ ၊ နှင့် တို့ကိုလည်း ရောစပ်ယူရ သည်။
ရန်ကုန်မြို့တော်၏ လူဦးရေသည် တစ်နေ့ထက်တစ်နေ့ တိုးတက် များပြားလာသည်။
ခေတ်ဟောင်း ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး''အာဗာ ဂါ့ဒနာ''(Ava Gardner)ကို ၁၉၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မြောက်ကာရိုလိုင်းနားပြည်နယ်စမစ်ဖီးလ်ဒ်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့၏။
ကုမ္ပဏီအကြီးအကဲ''လွစ္စမေယာ''သည် အနုပညာလုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်လျှင် အလွန်စေ့စပ်သေချာသူ ဖြစ်၏။
သန်းကြွယ်သူဌေးကြီး ''ဟောင်းဝပ်ဟယုချ်''နှင့် 'ဂါ့ဒနာ'တို့ ချစ်ကြိုက်နေသော်လည်း ၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလထဲတွင် တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင် ''အာတီရှော''နှင့် လက်ထပ်လိုက်သည်။
လန်ဒန်မြို့ ဟိုက်ပတ် ပန်းခြံ၏တစ်ဖက်ရှိ အခန်းစုံတိုက်ခန်း တစ်ခန်းတွင် အိမ်ဖော် အမျိုးသမီးကြီး ''ကားမင်းဗာဂါးစ်''နှင့်အတူနေထိုင်၏။
ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် သူမ၏ ဇာတိချက်ကြွေဖြစ်သော မြောက်ကာရိုလိုင်း နားပြည်နယ် စမစ်ဖီးလ်မြို့သုဿာန်၌ မြုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်လိုက်ကြသည်။
ပီရူးနိုင်ငံသမ္မတ အာလန်ဂါစီယာ ပဲရက်ဇ်ကို (1949-2019) ၁၉၄၉-ခုနှစ် မေလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် လီမာမြို့တော်တွင် မွေးဖွားသည်။
လီမာမြို့ စန်မားကော့စ် တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ပြီးနောက် စပိန်နိုင်ငံ မက်ဒရစ်မြိုနှင့် တို့ရှိ တက္ကသိုလ်များတွင် ဥပဒေနှင့် လူမှုရေး သိပ္ပံပညာဘွဲ့လွန် သင်တန်းများကို တက်ရောက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။
ဂျာမန်စာဆိုတော်ကြီး ဂါတာသည် ၁၇၄၉ ခုနှစ်တွင် ၌ ဖွားမြင်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် အထက်ဗိုလတာနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်တွင် အိုင်ဗရီကို့စနိုင်ငံနှင့် တောင်ဘက်တွင် တို့ ရှိသည်။
ဂါနာနိုင်ငံ၏ အဓိကစီးပွားရေးထွက်ကုန်မှာ ဖြစ်သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ် အပြီးတွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ဂျာမန်ပိုင် တိုဂိုနယ်ကိုလည်း အုပ်ချုပ်ခွင့် ရခဲ့ရာ ဂိုးလကို့စနှင့် တိုဂိုနယ်ကို ပူးပေါင်း၍ တစ်ခုတည်းအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၈၃-နှစ်)။
မိဘနှစ်ပါးမှာ ''ဆဗင်''နှင့် လုဗီဆာဂုစတက်ဖ်ဆင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဂါးဘိုး၏ အမည်အရင်းမှာ ''ဂရီတာ ဂုစတက်ဖ်ဆင်'' ဖြစ်သည်။
ထိုစကားအတိုင်းပင် ''ဂါးဘိုး''သည် ရုပ်ရှင်မရိုက်တော့သည့်နောက်ပိုင်း တစ်ယောက်ထီးတည်း နေထိုင်သွားခဲ့၏။
ဂီယားနား (The Guianas) အမည်ရှိသောနယ်မှာ သာမန်အားဖြင့် ၏ မြောက်ဘက်နှင့် အော်ရင်နိုးကိုးမြစ်၏ အရှေ့ဘက်၌ရှိ၍ အကြမ်းအားဖြင့် အကျယ်အဝန်း စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆၉ဝဝဝဝ ရှိသောနယ် ဖြစ်သည်။
အဆိုပါနယ် ၃ နယ်မှာ ၊ နှင့် တို့ ဖြစ်၏။
ခရစ် ၁၄၉၈ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာလှည့်သူ သည် ဂီယားနားကမ်းခြေကို အဝေးကလှမ်း၍ မြင်ရုံသာမြင်ခဲ့ရသည်။
အနောက်နိုင်ငံပြဇာတ်အနုပညာ၌ အဆိုနှင့်အကကိုသာ ရောဖက်၍ပြသော ဇာတ်ရွှင်ဇာတ်မြူး ဟူ၍ ရှိသည်။
ဂူအမ်ကျွန်းသည် အတွင်းရှိ မာရီးယားနားကျွန်းစုတွင် အကြီးမားဆုံးကျွန်း ဖြစ်၍ တောင်ဘက် အစွန်းဆုံး၌ ရှိသည်။
မြောက်ကိုရီးယားက အမေရိကန်ပိုင်သည့် ဂူအမ်ကျွန်းကို ဒုံးကျည်နှင့် ပစ်ရန် အစီအစဉ် ဆွဲထားကြောင်း ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့က ပြောသည်။
စကော့တလန်ပြည်၏ ပထဝီဝင်ကို လေ့လာသည့်အခါ၌လည်းကောင်း၊ ထိုတိုင်းပြည်သို့ အလည်အပတ် ရောက်ရှိသည့်အခါ၌လည်းကောင်း တောင်၊ မြစ်၊ မြို့ စသည်တို့၏ ထူးဆန်းသော အမည်နာမ များကို ကြားရ တွေ့ရကြပေလိမ့်မည်။
အီတာလျံ မျိုးချစ်ခေါင်းဆောင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သူ ဂျူးဇက်ပေ ဂါရီဘာဒီသည် ၁၈၀၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့၌ နီးစမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။
ထိုနောက် မကြာမီ ပီးဒမွန့်ဝန်ကြီးချုပ်ကောင့်ကဗူးနှင့် အင်္ဂလိပ်တို့၏ အကူအညီဖြင့် နေပယ်ဘုရင်ပိုင် ပေါ်သို့ သူ၏ ရှပ်နီတပ်သား ၁ဝဝဝ နှင့် တက်ရောက်တိုက်ခိုက်ရာ ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်အတွင်း ရန်သူအားလုံးကို ကျွန်းပေါ် မှ မောင်းနှင်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီးလျှင် ကျွန်းကိုလည်း သိမ်းယူနိုင်ခဲ့ လေသည်။
ထို့ပြင် သူသည် ကို အီတလီပြည်၏ မြို့တော်ဖြစ်စေလိုသောကြောင့် ရောမမြို့ကို လုယူသိမ်းပိုက်လိုသော ဆန္ဒလွန်စွာ ပြင်းပြလျက်ရှိရာ ပြင်သစ်နှင့် ဩစတြီးယားတို့၏ ရန်ကို ကြောက်လန့်သော အီတလီအစိုးရက သူ့ကို အတန်တန် ဟန့်တားထားရလေသည်။
ဂေါ်ဖီထုပ် သည် ဂေါ်ဖီပွင့် (ပန်းမုန်လာ) ခါးပု၊ မုန်ညင်း၊ စမုန် စသည်တို့နှင့်အတူ 'ကရူစီဖာရီး'မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ဂေါ်ဖီထုပ်၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ '' ဖြစ်သည်။
ပိုတက်ဆီယမ်အများစု(၉၅%)ကို အပင်နှင့် အသီးရွက်များ ကြီးထွားစေရန် ဓာတ်မြေဩဇာ အဖြစ်အသုံးပြုသည်။
ပိုတက်ဆီယမ်အများစုကို ကမ္ဘာမြေ၌ ဓာတ်သတ္တုအသွင်ဖြင့်တွေ့ရပြီး ယေဘူယျအားဖြင့် သဘာဝတွင်ကျောက်များ ရွှံ့စေးများအသွင်ဖြင့် တွေ့ရသည်။
ပိုတက်ဆီယမ်ကို အသီးအရွက်များ၊ သစ်သီးသစ်ဥများ၊ အာလူး၊ အသားများ၊ နွားနို့နှင့် အခွံမာသီးများတွင် ပါဝင်ကြောင်းတွေ့ရသည်။
နိုက်ထရိုဂျင်[N] နှင့် ဖော့စဖရပ် [P] များကဲသို့ပင် ပိုတက်ဆီယမ်သည်လည်း အပင်များ အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။
ရူဘီဒီယမ်သည် အလွန်နူးညံ့ပြီး ဆင်စွယ်ရောင် တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး၊ အုပ်စုနံပါတ်တစ် (အလ်ကာလီ သတ္တုဒြပ်စင်) တွင် ပါဝင်သည်။
သို့သော် အပူချိန် မြင့်မားသော နေ့တွင် ၎င်း၏ အရည်ပျော်မှတ်သည် 40&nbsp;°C ခန့်ရှိတွင် ရှိသည်။
ရူဘီဒီယမ်သည် ကဲ့သို့သော သတ္ထုစပ်ပုံစံ ဖြစ်ပြီး၊ gold, cesium, sodium, potassium တို့နှင့် သတ္ထုစပ် (alloy) ပြုလုပ်နိုင်သည်။
ထိုသတ္တုစပ်များ၏ မီးတောက်သည် အဝါရောင်ဖျော့ဖျော့ သန်းနေသော ဖြစ်သည်။
ရူဘီဒီယမ် နှင့် ၎င်းပါဝင်သော ဆားများကို စီးပွားဖြစ် အနည်းငယ် အသုံးပြုသည်။
ရူဘီဒီယမ်များကို ဖန်လုပ်ခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခင်းနှင့်၊ မီးရှူးမီးပန်းထုတ်လုပ်သည့် နေရာများတွင် ခရမ်းရောင် ဖြစ်ပေါ်စေရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။
ရူဘီဒီယမ်ကို ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်လွှာထဲတွင် ၁၆ ခုမြောက် အပေါများဆုံး တွေ့ရသော ဒြပ်စင်အဖြစ် သတ်မှတ်ယူဆခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် မျက်လုံး နှင့် အရေပြားတို့ကို သဘောအရ လောင်ကျွမ်းမှုများ ဖြစ်စေသည်။
ရူဘီဒီယမ်ကို ဇီဝဗေဒ ပိုင်းတွင် သက်ရောက်နိုင်မှု နည်းပါးသည်။
သည် ရူဘီဒီယမ်ထက် ပေါကြွယ်ဝသော်လည်း၊ ၎င်းဒြပ်စင် နှစ်မျိုးလုံးကို တွင်းထွက်ပစ္စည်းများနှင့် မြေဆီလွှာထဲတွင် တွေ့ရသည်။
ဒြပ်စင်ပြီးနောက် အရှားပါးဆုံး ဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။
Francium သည် ဓာတ်ခွဲခန်း ပြင်ပတွင် အလွန့်အလွန်ရှားပါးစွာ တွေ့ရှိရပြီး၊ နှင့် သတ္တုရိုင်းထဲတွင် အိုင်ဆိုတုပ် 223Fr ကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။
အနည်းငယ် ထုတ်လုပ်နိုင်သော ဖရန်စီယမ်(Francium) ကို အသုံးချနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာ မရှိသေးပါ။
တွင်းထွက်များမှ ဖရန်စီရန် ဒြပ်စင်ကို သဘာဝအလျှောက် အလွန်နည်းပါးစွာ တွေ့ရှိရတက်သည်။
ဖရန်စီယမ် ဒြပ်စင်၏သက်တမ်းဝက်(half-life)သည် အလွန်တိုသောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာမလိုပါ။
ဆိုဒီယမ် သည် ''အက်တမ်အမှတ်စဉ်-၁၁'' ဖြစ်သော (၌ ၁၁ခု ပါရှိသော) ဓာတ်ပြုမှု အားသန်သည့် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဆိုဒီယမ်သည် ယေဘုယျအားဖြင့် ရေတွင် လျင်မြန်စွာ ပျော်ဝင်နိုင်ပြီး နှင့် နှင်းထု တို့တွင်လည်း အလားတူပင်ဖြစ်သည်။