DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
အဆိုပါ ကိုယ်စားလှယ်နှစ်ဦးအား လျှို့ဝှက်ဆန္ဒမဲဖြင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြရာ ဦးမြငြိမ်းက ၁၉၁ မဲ၊ ဦးဗညားအောင်မိုးက ၃၂ မဲ အသီးသီးရရှိခဲ့သဖြင့် ဦးမြငြိမ်းကို အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အတည်ပြု ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
ပထမအကြိမ်အမျိုးသားလွှတ်တော် ပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကို ၂၀၁၁ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်ခန်းမ၌ ကျင်းပသည်။
အစည်းအဝေး သို့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ကြသည်။
ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ကို မတ်လ ၃ ရက်တွင် နေပြည်တော်ရှိ အမျိုးသားလွှတ်တော်ခန်းမ၌ ဆက်လက် ကျင်းပသည်။
ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်ပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို မတ်လ ၇ ရက်တွင် အမျိုးသား လွှတ်တော်ခန်းမ၌ ကျင်းပသည်။
အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များက အတည်ပြုသည့်အတွက် အမျိုးသားလွှတ်တော်က အတည်ပြုကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း: ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ (ဦးခင်အောင်မြင့်) က ကြေညာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
အကြောင်းရင်း: ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၇) မှ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဒေါ်ချိုနွယ်ဦး သည် ၎င်းမွေးဖွားစဉ်အချိန်က ဖခင်ဖြစ်သူမှာ နိုင်ငံသားမဟုတ်ကြောင်း လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၏ စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။
ကော်မတီဝင် အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း: ဒေါ်ချိုနွယ်ဦးသည် ပြည်သူ့ငွေစာရင်းကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံထားရသူဖြစ်သဖြင့် ၎င်း၏နေရာတွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၈) မှ ဦးခင်မောင်လေး အား အစားထိုးရန် အမျိုးသားလွှတ်တော်က အတည်ပြုခဲ့သည်။
အမျိုးသားလွှတ်တော်၏ ဆုံးဖြတ်ချက် (၂၀၁၂၊ ဩဂုတ် ၂၈): နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ခုံရုံး၏ အဆုံးအဖြတ် (၁/၂၀၁၂) သည် မှားယွင်းပြီး လွှတ်တော်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိပါးသည်ဟုဆိုကာ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက် (အင်္ဂါနေ့) တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်က "အခြေခံဥပဒေခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ အပေါ် စွပ်စွဲပြစ်တင်သည့်အဆို" ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။
ပြည်သူ့လွှတ်တော်သို့ ပေးပို့ခြင်း: အမျိုးသားလွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက်ကို ပြည်သူ့လွှတ်တော်သို့ ပေးပို့ခဲ့ပြီးနောက်၊ နောက်တစ်ရက် (ဩဂုတ် ၂၉) တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၌ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရန် လမ်းပွင့်သွားစေခဲ့သည်။
ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် ပြင်ဆင်နေစဉ်အတွင်း ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့၌ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၂) မှ ကိုယ်စားလှယ် ဦးဘိုကြီး (ခ) ဦးအောင်ငွေ ကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ထိုနေရာအတွက် ထပ်မံဖြည့်စွက်ကျင်းပနိုင်ခြင်း မရှိဘဲ အမတ်နေရာ (၁) နေရာမှာ လစ်လပ်အဖြစ် ဆက်လက်ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။
ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ (ထီ) [ပဋိပဒါ + ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ] (အရိယမဂ်-သို့-ကို) ရောက်ရကြောင်း အကျင့်ဖြစ်သည့် စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်။
ယင်းဉာဏ် ၉-ပါးသည် အရိယမဂ်ကို ရကြောင်းအကျင့် “ပဋိပဒါ” ဖြစ်၍ နိစ္စသညာစသော ဆန့်ကျင်ဘက် အညစ်အကြေးတို့မှ စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင် “ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ” လည်း ဖြစ်သည်၊ ထို့ကြောင့် “ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ” ဟု ခေါ်သည်။
တာနိယေဝ ပဋိပက္ခတော ဝိသုဒ္ဓတ္တာ ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ၊ သာ ဧဝ အရိယမဂ္ဂေါ ပဋိပဇ္ဇတိ ဧတာယာတိ ပဋိပဒါ စာတိ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓီတိ ဝုတ္တံ။
ရှုပွားရာတွင် မိမိနှစ်သက်ရာ နည်းလမ်းများဖြစ်သော နည်း၊ အာယတန ၁၂ ပါးနည်း၊ ၁၈ ပါးနည်း၊ သို့မဟုတ် နည်း တို့ဖြင့် ရှုပွားနိုင်သည်။
လက္ခဏာယာဉ်တင်ခြင်း: ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ပျက်မှုကို မြင်အောင်ကြည့်၍ ၊ ၊ ဟူသော တစ်လှည့်စီတင်၍ ရှုရသည်။
ကာလနှင့် သန္တာန်: အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် ဟူသော ကာလသုံးပါးနှင့် မိမိသန္တာန် (အဇ္ဈတ္တ)၊ သူတစ်ပါးသန္တာန် (ဗဟိဒ္ဓ) နှစ်ပါးလုံး၌ ရှုပွားရန် လိုအပ်သည်။
ပဋိဝိပဿနာ: ရှုခံရသော သင်္ခါရတရားတို့၏ အပျက်ကို ရှုရုံသာမက၊ ထိုအပျက်ကို ရှုနေသော ဝိပဿနာဉာဏ် (ရှုသည့်စိတ်) ၏ အပျက်ကိုလည်း တစ်ဖန်ပြန်၍ ဝိပဿနာ ရှုရသည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် အဖန်ဖန် ပြန်လည်ရှုပွားခြင်း (ပဋိသင်္ခါဉာဏ်) ဖြင့် ကြိုးစားလာသောအခါ သင်္ခါရတရားတို့အပေါ် ကြောင့်ကြမှု မရှိတော့ဘဲ အညီအမျှ လျစ်လျူထားနိုင်သော သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ် သို့ ရောက်ရှိသည်။
ကာယပါဂဗ္ဘိယ (န) [ကာယ + ပါဂဗ္ဘိယ]ဟူသည် ကိုယ်ကြမ်းကြုတ်ခြင်း၊ ကိုယ်ဖြင့် မရိုမသေ ပြုမူခြင်း (ကာယဒုစရိုတ်)။
ကိုယ်ဖြင့် မရိုမသေပြုခြင်း၊ မထီလေးစားပြုခြင်း၊ ရိုင်းရိုင်းစိုင်းစိုင်း ပြုမူဆက်ဆံခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ကာယပါဂဗ္ဘိယန္တိ ဥန္နတိဝသေန ပဝတ္တနကာယာနာစာရံ။
သမ္မသနဉာဏ်သမ္မသနဉာဏ (န) [ သမ္ပသနပ္ပဝတ္တ+ဉာဏ (၁) ခန္ဓာအစရှိသည်တို့ကို အပေါင်းအစုအားဖြင့်) သုံးသပ်-ဆင်ခြင်-ဝိပဿနာရှု-ခြင်း၏ အစွမ်းအားဖြင့်ဖြစ်သော ဉာဏ်။
ပဋိသံ၊၁၊သမ္မသနေ ဉာဏန္တိ သမ္မာ အာမသနေ အနုမဇ္ဇနေ ပေက္ခဏေ ဉာဏံ၊ ကလာပသမ္မသနဉာဏန္တိ အတ္ထော။
သည် အားထုတ်ရာ၌ နာမ်တရားတို့ကို အုပ်စုအလိုက် ခြုံငုံသုံးသပ်၍ လက္ခဏာရေးသုံးတန် တင်ကာ ရှုမှတ်သော ဉာဏ်ဖြစ်သည်။
သမ္မသနဉာဏ်တွင် အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးရှိသည် - ၁။
ကလာပသမ္မသန (နယဝိပဿနာ): အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ၊ အဇ္ဈတ္တ၊ ဗဟိဒ္ဓ စသည့် ရုပ်တို့ကို အုပ်စုအလိုက် ပေါင်းစုခြုံငုံ၍ ရှုပွားသောနည်းဖြစ်သည်။
အာယတန ၁၂ ပါးနည်း၊ ဓာတ် ၁၈ ပါးနည်း၊ ၂၂ ပါးနည်း စသည်ဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဣန္ဒြေနှင့် ဝါသနာအလိုက် ရှုပွားနိုင်သည်။
အနိစ္စလက္ခဏာ (၁၀ ချက်): အနိစ္စ (မမြဲခြင်း)၊ ပလောက (ပျက်စီးခြင်း)၊ စလ (တုန်လှုပ်ခြင်း)၊ ပဘင်္ဂု (ပြိုကွဲခြင်း)၊ အဒ္ဓုဝ (မခိုင်မာခြင်း) စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
ဒုက္ခလက္ခဏာ (၂၅ ချက်): ဒုက္ခ (ဆင်းရဲခြင်း)၊ ရောဂ (နာကျင်ခြင်း)၊ ဂဏ္ဍ (အနာနှင့်တူခြင်း)၊ သလ္လ (မြားငြောင့်နှင့်တူခြင်း)၊ ဘယ (ဘေးနှင့်တူခြင်း) စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
အနတ္တလက္ခဏာ (၅ ချက်): အနတ္တ (မဟုတ်ခြင်း)၊ သုည (ဆိတ်သုဉ်းခြင်း)၊ ပရ (သူစိမ်းပြင်ပကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်း)၊ ရိတ္တ (အနှစ်မဲ့ခြင်း)၊ တုစ္ဆ (အချည်းနှီးဖြစ်ခြင်း) တို့ ဖြစ်သည်။
ရုပ်တရားရှုပုံ: ဒွါရ ၆ ပါးနှင့် ၄၂ တို့၌ ရှိသော ရုပ်တို့၏ ဖြစ်ပျက်မှုကို ကြည့်၍ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တဟု ရှုရသည်။
နာမ်တရားရှုပုံ: စက္ခုဒွါရ၊ ဝီထိ စသည်တို့၌ ဖြစ်သော စိတ်၊ စေတသိက်တို့၏ ဖြစ်ပြီး ပျက်နေမှု သဘောကို ယူ ရှုပွားရသည်။
အဇ္ဈတ္တနှင့် ဗဟိဒ္ဓ: မိမိသန္တာန်၌ ရှုပွားရုံမျှဖြင့် အရိယမဂ်သို့ မဆိုက်ရောက်နိုင်သဖြင့် သူတစ်ပါး သို့မဟုတ် သက်မဲ့သင်္ခါရတရား (ဗဟိဒ္ဓ) တို့ကိုလည်း လက္ခဏာရေးတင်၍ ရှုရသည်။
က စွဲ (ငါဟူသော ထောင်လွှားမှု) ကို ပယ်ခွာနိုင်သည်။
က စွဲ (တွယ်တာမှု) ကို ကုန်ခန်းစေနိုင်သည်။
မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ (ထီ) [မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏ- ဒဿန+ဝိသုဒ္ဓိ ] လမ်းစဉ်မှန် လမ်းစဉ်မှား- ကျင့်စဉ်မှန် ကျင့်စဉ်မှား-ကို သိသောဉာဏ် အမြင်၏ စင်ကြယ်ခြင်း။
ပဿဒ္ဓိ - ကိုယ်နှင့် စိတ်တို့ အလွန်ငြိမ်းအေး ချမ်းမြေ့လာခြင်း။
ပဂ္ဂဟ - မလျှော့သော ဖြင့် လုပ်ငန်းကို ချီးပင့်နိုင်ခြင်း။
နိကန္တိ - ဝိပဿနာ၌ သာယာတပ်မက်သော သိမ်မွေ့သော ဖြစ်ပေါ်ခြင်း။
ယောဂီသည် ဤအရောင်အလင်းနှင့် အသိထူးများကို မဂ်ဖိုလ်ဟု မှားယွင်းစွာ စွဲလမ်းနေပါက လမ်းမှားသို့ ရောက်ရှိသွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဤတရားတို့သည် မဂ်မဟုတ်ကြောင်း ပိုင်းခြားသိမြင်မှသာ မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ ဖြစ်သည်။
ကလာပသမ္မသန (နယဝိပဿနာ)=== အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ၊ အဇ္ဈတ္တ၊ ဗဟိဒ္ဓ စသည့် (၁၁) မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသော တို့ကို အုပ်စုအလိုက် ပေါင်းစု၍ လက္ခဏာရေးသုံးတန် တင်ကာ ရှုပွားခြင်း ဖြစ်သည်။
ခန္ဓာ (၅) ပါးနည်း - ၊ ၊ ၊ ၊ ဟူ၍ (၅) ပုံ ပုံကာ ရှုခြင်း။
အာယတန (၁၂) ပါးနည်း နှင့် (၁၈) ပါးနည်း များဖြင့်လည်း ရှုပွားနိုင်သည်။
လက္ခဏာရေးသုံးတန် တင်ပုံ=== ယောဂီသည် သင်္ခါရတရားတို့ကို အောက်ပါအတိုင်း ရှုရမည်၊ - - ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားသော သဘောကို မြင်အောင်ကြည့်ခြင်း။
အဓိက အရှုခံအာရုံများမှာ - ဒွါရ (၆) ပါး နှင့် ထို၌ ဖြစ်ပေါ်သော တရားများ။
အင်္ဂါ (၁၂) ရပ် - အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့၏ ဆက်နွယ်မှုကို ဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်ရန် လိုအပ်သည်။
အသုဘဘာဝနာ - ကို ပယ်ဖျောက်ရန်အတွက် ရှင်အသုဘ (၃၂ ) နှင့် သေအသုဘများကို ရှုပွားရသည်။
ယင်းသို့ အားထုတ်ရာ၌— (၁) ရှေးဦးစွာ အကျဉ်းနည်းအားဖြင့် အားထုတ် နှလုံးသွင်းခြင်း။
ထိုတွင် အကျဉ်းနည်းအားဖြင့် အားထုတ်နှလုံးသွင်းရာ၌ ထိုယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ဖြစ်ဆဲဖြစ်သော ရုပ် အစရှိသော ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ (ဥဒယသဘော) ကိုလည်းကောင်း၊ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးပုံ၊ ချုပ်ပျောက်ပုံ (ဝယသဘော) ကိုလည်းကောင်း အထပ်ထပ် ရှုမှတ်၏။
ယင်းသို့ ရှုမှတ်သောအခါ ထိုယောဂီ၌ ဤသို့အသိဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာ၏— ဤရုပ်နာမ်တရားများသည် ယခုလို ဖြစ်ပေါ်မလာမီ ရှေးက (ဖြစ်ပေါ်လာဘို့အတွက်) ကြိုတင်၍ အဆင်သင့် စုဝေးနေကြသည်လည်းမဟုတ်၊ ဖြစ်ပေါ်ဆဲအခိုက်မှာလည်း အခြားတနေရာမှ ဘွားကနဲ ထွက်လာသကဲ့သို့ အစုလိုက် အပုံလိုက် ထွက်လာကြသည်လည်း မဟုတ်၊ ချုပ်ပျောက်ပျက်စီးနေဆဲ အခိုက်မှာလည်း အခြားအရပ်ဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြသည်လည်း မဟုတ်၊ ချုပ်ပျောက်ပျက်စီးပြီးသည့်အခါမှာလည်း တနေရာ၌ စုပုံထပ်နေကြသည်လည်း မဟုတ်။
စောင်းတီးသောအခါ စောင်းသံမမြည်မီက ဖြစ်ဘို့ရာ အဆင်သင့် စုဝေးရပ်တည်နေသော စောင်းသံဟူ၍လည်း မရှိ၊ စောင်းသံမြည်နေဆဲအခါမှာလည်း ထိုစောင်းသံသည် အုပ်စုလိုက် ထွက်ပေါ်လာသည် မဟုတ်၊ ကွယ်ပျောက်နေဆဲ အခိုက်မှာလည်း ထိုစောင်းသံသည် အခြားတနေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားသည်မဟုတ်၊ သူ၏မြည်ခြင်းကိစ္စ ပြီးသွားသည့်အခါမှာလည်း အခြားတနေရာ၌ စုဝေးရပ်တည်နေသည်လည်း မဟုတ်။
အမှန်တကယ်အားဖြင့်ကား စောင်း၊ လက်ခပ်၊ စောင်းသမား၏ အားစိုက်တီးမှု ဤသုံးမျိုး ပေါင်းစပ်လိုက်ခြင်းကြောင့် ရှေးက အဆင်သင့်မရှိသော စောင်းသံသည် ရုတ်တရက် ပေါ်ထွက်လာ၏၊ ပေါ်ထွက်လာပြီးနောက် ချုပ်ပျောက်သွား၏။
ယင်းသို့ ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက် (ဥဒယဗ္ဗယ) သဘောကို အကျဉ်းနည်း နှလုံးသွင်းမှုပြုပြီးနောက် အကျယ်နည်းအားဖြင့်လည်း ဤသို့ နှလုံးသွင်းမှု ပြု၏။
ရူပက္ခန္ဓာ၏ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်း (ဝယ) သဘောကို ရှုသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ဖော်ပြလတ္တံ့သော ငါးမျိုးသော လက္ခဏာတို့ကို ရှု၏။
ထို့အတူ ၏ ဥဒယသဘောကို ရှုရာ၌လည်း (၁) အဝိဇ္ဇာ (၂) တဏှာ (၃) ကံ (၄) ဟူသော အကြောင်းလေးမျိုး၏ ဖြစ်ခြင်း (ရှိခြင်း) လက္ခဏာကို ရှုခြင်းနှင့် (၅) နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏာကို ရှုခြင်းအားဖြင့် လက္ခဏာငါးမျိုးကို ရှု၏။
ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၏ ဝယလက္ခဏာကို ရှုရာ၌လည်း ထိုအဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ကံ၊ ဖဿ ဟူသော အကြောင်းလေးမျိုး၏ ချုပ်ခြင်းလက္ခဏာကို ရှုခြင်းနှင့် ဝိပရိဏာမလက္ခဏာကို ရှုခြင်းအားဖြင့် လက္ခဏာငါးမျိုးတို့ကို ရှု၏။
ဝိဉာဏက္ခန္ဓာ၌မူ ယခင်အကြောင်းလေးမျိုးတို့တွင် ဖဿနေရာ၌ နာမ်ရုပ်ကို လဲလှယ်ထည့်သွင်းယူရ၏။
ယင်းသို့ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့၏ အဖြစ်အပျက် သဘောကို အကျယ်ရှုရာ၌ အဝိဇ္ဇာအစရှိသော အကြောင်းတရားတို့၏ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့ ဖြစ်ကြရပုံကို လည်းကောင်း၊ အဝိဇ္ဇာအစရှိသော အကြောင်းတရားတို့၏ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့ ချုပ်ကြရပုံကိုလည်းကောင်း သိမြင်ခြင်းသည် (ပစ္စယ=) အကြောင်းအားဖြင့် အဖြစ်အပျက်သဘောကို သိမြင်ခြင်းမည်၏။
ရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့ ဖြစ်နေဆဲခဏ၌ ထိုရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့၏ ဖြစ်ခြင်း (နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏာ) ကိုလည်းကောင်း၊ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးဆဲခဏ၌ ထိုရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့၏ ပျက်စီးခြင်း (ဝိပရိဏာမ) လက္ခဏာကိုလည်းကောင်း သိမြင်ခြင်းသည် ခဏ (အခိုက်အတန့် ကာလ) အားဖြင့် အဖြစ်အပျက်သဘောကို သိမြင်ခြင်းမည်၏။
ယင်းသို့ ပစ္စယအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ခဏအားဖြင့်လည်းကောင်း ရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့၏ အဖြစ်အပျက်သဘောကို သိမြင်သော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သန္တာန်၌ (၁) (၂) တရား (၃) နည်းအမျိုးအစား (၄) လက္ခဏာတို့သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာကုန်၏။
ခဏအားဖြင့် ဥဒယသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် (ဖြစ်ခြင်းဆင်းရဲ) ကိုပါ သိမြင်သောကြောင့် သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။
ပစ္စယအားဖြင့် ဝယသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် အကြောင်းမဖြစ်၍ အကျိုးမဖြစ်ခြင်း (ချုပ်ခြင်း) ကိုပါ သိမြင်လာသောကြောင့် သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။
ခဏအားဖြင့် ဝယသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် ဒုက္ခ (ပျက်စီးခြင်းဆင်းရဲ) ကိုပါ သိမြင်လာသောကြောင့် ဒုက္ခသစ္စာသည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။
ထိုယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သန္တာန်၌ ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို သိမြင်သော သည် လောကီပင် ဖြစ်၏။
ထိုလောကီမဂ်အပေါ်၌ တွေဝေမှုကို ပယ်သတ်နိုင်ခြင်းကြောင့် ထိုယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၌ လည်း ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။
ပစ္စယအားဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၏ ဝယသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် “ဤအကြောင်းတရား ချုပ်၍ ဤအကျိုးတရား ချုပ်ရသည်” ဟု ထိုးထွင်းသိမြင်သောကြောင့် ပဋိလောမပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် (ကြောင်းကျိုးဖြစ်စဉ်၏ ပြောင်းပြန် ပျက်စဉ်) သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။
ခဏအားဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် ရုပ်နာမ်သင်္ခတတရားတို့၏ ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်းလက္ခဏာ (သင်္ခတလက္ခဏာ) ကို ထိုးထွင်းသိမြင်သောကြောင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပန္န (အကြောင်းကိုစွဲ၍ဖြစ်သော အကျိုး) တရားတို့သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။
ထိုအခါ ကို ကောင်းကောင်းကြီး ပယ်စွန့်နိုင်၏။
ခဏအားဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ခြင်းသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် (ဘဝဟောင်းနှင့် ဘဝသစ် ရုပ်နာမ်ခန္ဓာအစဉ်သည် တဆက်တည်း ဖြစ်နေသော်လည်း ဘဝသစ်ရုပ်နာမ်သည် ဘဝဟောင်းရုပ်နာမ်မဟုတ်ဘဲ) အဟောင်းအဟောင်း ရုပ်နာမ်များ ချုပ်ပြီးတိုင်း ချုပ်ပြီးတိုင်း အသစ်အသစ် ရုပ်နာမ်များ ခဏတိုင်းခဏတိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းကို သိမြင်သောကြောင့် နာနတ္တနည်း (အဟောင်းအသစ် ကွဲပြား၊ တမျိုးတခြားစီဖြစ်ပုံနည်း) သည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။
ထိုအခါ ကို ကောင်းစွာပယ်စွန့်နိုင်၏။
ပစ္စယအားဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ခြင်း ပျက်ခြင်းသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် (အကြောင်းတရား ဖြစ်ခြင်းရှိသောကြောင့် အကျိုးတရား ဖြစ်ရရှိရသည်၊ အကြောင်းတရား မရှိလျှင် အကျိုးတရား မရှိတော့ပုံကို သိမြင်ခြင်းအားဖြင့်) ထိုအကြောင်းတရားတို့ကား ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ကြောင့်ကြဗျာပါရအတိုင်း အလိုဆန္ဒ ဖြစ်ရခြင်းမရှိဟု သိမြင်နိုင်သောကြောင့် အဗျာပါရနည်းသည် ထင်ရှားလာ၏။
ထိုအခါ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ ငါကောင်၊ ကောင်ဟု ယူဆသော အယူမှား အတ္တဒိဋ္ဌိကို ကောင်းစွာ ပယ်စွန့်နိုင်၏။
ပစ္စယအားဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ခြင်းသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် သူ့အကြောင်းနှင့် ဆီလျော်သော သူ့အကျိုးဖြစ်ပုံ အစဉ်အလာဓမ္မတာကို သိရခြင်းကြောင့် ဧဝံဓမ္မတာနည်းသည် ထင်ရှားလာ၏။
ထိုအခါ အကြောင်းကံမရှိဟု ယူဆသော အကိရိယဒိဋ္ဌိကို ကောင်းစွာ ပယ်စွန့်နိုင်သည်။
ခဏအားဖြင့် အဖြစ်အပျက်ကို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် (၁) ဖြစ်ပြီးနောက် ချုပ်ပျောက်သွားခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ (၂) -ဌီ-ဘင် ခဏမှ ရှေ့ပိုင်းနောက်ပိုင်းတို့၌ ဘာမျှမရှိခြင်း ဆိတ်သုဉ်းခြင်းကိုလည်းကောင်း ထိုးထွင်းသိနိုင်သောကြောင့် လက္ခဏာသည် ထင်ရှားလာ၏။
ဘာကြောင့်နည်း? ဖြစ်ဆဲခဏ၌ ပျက်မှုမရှိခြင်း၊ ပျက်ဆဲခဏ၌ ဖြစ်မှုမရှိခြင်းကို သိရသောကြောင့်တည်း။
ထို့ပြင် နေထွက်ချိန်ခါ ဆီးနှင်းပေါက်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ရေပွက်များကဲ့သို့လည်းကောင်း အချိန်တိုလှတခဏမျှ တည်ရှိပြီး ပျက်စီးသွားပုံ၊ ရေမြှုပ်စိုင်၊ ငှက်ပျောတုံးစသည်တို့ကဲ့သို့ အနှစ်သာရမရှိပုံတို့သည်လည်း ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်ဉာဏ်၌ ထင်ပေါ်လာကုန်၏။
ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ဤအဆင့်သို့ ရောက်သည်အထိ အားထုတ်မိလျှင် “အပျက်ဘက်သို့ ဦးတည်လျက်သာ ဖြစ်နေသည်၊ ဖြစ်ပြီးပါက ပျက်စီးသွားသည်” ဟု သိမြင်ခြင်းအားဖြင့် ငါးဆယ်သော လက္ခဏာတို့ကို ထိုးထွင်းသိသာ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာ ဟု ခေါ်သော အနုစား တရုဏဝိပဿနာဉာဏ်ကို ရရှိပြီ ဖြစ်ပေသတည်း။
ဝိပဿနာစိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်၌ရှိသော အလင်းရောင်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်အပြင်ဘက်သို့ ဖြာထွက်နေသော အလင်းရောင်တည်း။
ထိုအလင်းရောင်သည် အချို့သောယောဂီ၌ မိမိထိုင်သောနေရာမျှလောက်သာ လင်းနေ၏။
အချို့၌ တိုက်ခန်းတွင်းတစ်ခုလုံး၊ အချို့၌ တိုက်ခန်းပြင်ဘက်အထိ လင်းနေ၏။
တစ်ကျောင်းတိုက်လုံး၊ တစ်ဂါဝုတ်၊ ဝက်၊ တစ်ယူဇနာ စသည်အထိလည်း လင်းတတ်၏။
တချို့၌ မြေပြင်မှအထက် အကနိဋ္ဌဘုံအထိ လင်းနေ၏။
မြတ်စွာဘုရား၏ ထိုအရောင်အလင်းကား တစ်သောင်းသော လောကတစ်ခုလုံး ထိန်ထိန်လင်းနေ၏။
ထိုအခါ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၌ “ငါ့၌ ရှေးက မပေါ်ထွက်ဘူးသော အလင်းရောင်များ ပေါ်ထွက်နေပါတကား၊ အမှန်ပင် ငါသည် မဂ်ဖိုလ်တရားထူး ရလေပြီ” ဟု အထင်အမြင် လွဲမှားတတ်၏။
ထိုသို့ လွဲမှားသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ဝိပဿနာ လမ်းကြောင်းမှန်မှ ဘေးသို့ ချော်ထွက်သွားကာ ထိုအလင်းရောင်ကိုပင် သာယာနေလေ၏။
ထို့ကြောင့် ထိုအလင်းရောင်သည် ဝိပဿနာ ညစ်ညူးကြောင်း (ဝိပဿနုပက္ကိလေသ) တရား ဖြစ်ရလေသည်။
ဝိပဿနာဉာဏ်ကို အထွတ်အထိပ် ရောက်အောင် အားထုတ်သော ထိုယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို နှိုင်းချိန်သုံးသပ် ရှုမှတ်သောအခါ ပစ်လွှတ်အပ်သော ဝရဇိန်လက်နက်ကဲ့သို့ အရှိန်အဟုန် ထက်မြက်၍ တန်ခိုးစွမ်းအား ကြီးမားသော ဝိပဿနာဉာဏ်သည် ပေါ်လာ၏။
ထိုဉာဏ်ကိုလည်း မဂ်ဖိုလ်တရားထူးဟု အမှတ်မှားတတ်၏။
ယင်းပီတိငါးမျိုးသည် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံး ပျံ့နှံ့လျက် နေ၏။
ထိုပဿဒ္ဓိ ဖြစ်လာသောအခါ ညဉ့်သန့်စင်ရာ၊ နေ့သန့်စင်ရာအရပ်၌ ထိုင်နေသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ ကိုယ်စိတ်များသည် ပူပန်ခြင်း၊ လေးလံခြင်း၊ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်ခြင်း၊ အမှုကိစ္စ၌ မခန့်ခြင်း၊ မပြုစွမ်းနိုင်ခြင်း၊ မကျမ္မာခြင်း၊ ကောက်ကျစ်ခြင်း မရှိကုန်။
ကိုယ်စိတ်တို့သည် ငြိမ်းအေးလျက် ပေါ့ပါးလျက် နူးညံ့လျက်၊ အမှုကိစ္စ၌ ခန့်လျက် သန့်ရှင်းသန်စွမ်းလျက်၊ ဖြောင့်မတ်လျက်သာ နေကုန်၏။
ထိုယောဂီသည် ကင်းသည့် သာမန်လူသားတို့ မခံစားရသော မွေ့လျော်မှု ချမ်းသာကို ခံစားနေရ၏။
ထိုသုခ ဖြစ်လာသောအခါ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ တစ်ကိုယ်လုံး စိုပြေလန်းဆန်းလျက် နေ၏။
ထိုနိကန္တိကို အညစ်အကြေးဟု သိရန် မလွယ်ကူပေ။
ထို (၁၀) ပါးတို့တွင် နိကန္တိကို ချန်လှပ်၍ ကျန် (၉) ပါးသည် ပင်ကိုယ်အားဖြင့် မည်းညစ်သော အကုသိုလ်မဟုတ်သောကြောင့် ဥပက္ကိလေသ အစစ်မဟုတ်နိုင်။
သို့သော် မည်းညစ်ခြင်း၏ အကြောင်းဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသောကြောင့် (ဥပစာရအားဖြင့် တင်စား၍) ဥပက္ကိလေသ အမည်ရသည်။
နိကန္တိသည်ကား ပင်ကိုယ်ကပင် မည်းညစ်သော အကုသိုလ်လည်းဖြစ်၏၊ ဝိပဿနာဉာဏ် မည်းညစ်ခြင်း၏ အကြောင်းဝတ္ထုလည်း ဖြစ်၏။
ထိုကြောင့် နိကန္တိသည် ဥပက္ကိလေသ အစစ်မည်၏။
ထို (၁၀) ပါးတို့တွင် တစ်ပါးတစ်ပါး၌ ဒိဋ္ဌိ၊ ၊ တဏှာ ဟူသော အစွဲ (ဂါဟ) သုံးမျိုးစီ ဖြစ်နိုင်ရကား ဥပက္ကိလေသ (၃၀) ဖြစ်နိုင်၏။
ဖြစ်နိုင်ပုံမှာ— (၁) “ငါ့ကိုယ်မှ အရောင်အလင်း ပေါ်ထွက်နေလေပြီ” ဟု စွဲလမ်းလျှင် ဒိဋ္ဌဂါဟ ဖြစ်၏။
ထို့အတူ ဉာဏ်၊ ပီတိ စသည်တို့၌လည်း အစွဲဂါဟ သုံးမျိုးစီဖြစ်ရကား ဂါဟနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဥပက္ကိလေသပေါင်း (၃၀) ဖြစ်လာနိုင်၏။
ကမ္မဋ္ဌာန်း၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ ကျမ်းဂန်နှံ့စပ်သော ရှိ ယောဂီသည်ကား ထိုဩဘာသစသည်တို့ကို အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ဟု ရှု၏။
ထိုသို့ရှုသောကြောင့် စိတ်တုံလှုပ်ခြင်း၊ ပျံ့လွင့်ခြင်း မဖြစ်။
ထိုယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ထို (၃၀) သော ဥပက္ကိလေသ အရှုပ်အထွေးကို ဖြေရှင်းပြီးလျှင် “ဩဘာသစသည်သည် လမ်းမှန် (မဂ်) မဟုတ်၊ ၎င်းတို့မှ ကင်းလွတ်၍ ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို ရှုခြင်းဖြင့် လမ်းကြောင်းအတိုင်း သွားသော ဝိပဿနာဉာဏ်သည်သာ လမ်းမှန် (မဂ်) ဖြစ်သည်” ဟု မဂ္ဂ၊ အမဂ္ဂ = မဂ်ဟုတ်သည်၊ မဂ်မဟုတ်သည်ကို ခွဲခြားမှတ်သား၏။
ယင်းသို့ ခွဲခြားသိသော သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ကို မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ ဟုခေါ်သည်။
မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ အဆင့်သို့ ရောက်သောအခါ၌ကား ထိုအညစ်အကြေးတို့မှ ကင်းလွတ်၍ ထက်မြက်၏၊ သန့်ရှင်း၏။
တဖန် ထိုအညစ်အကြေးတို့မှ မလွတ်မြောက်သေးသော ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်သည် အနိစ္စစသော လက္ခဏာသုံးပါးတို့ကိုလည်း သဘာဝအမှန်အတိုင်း မမှတ်သားနိုင်သေး။
မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ အဆင့်သို့ရောက်၍ ထိုအညစ်အကြေးတို့မှ ကင်းလွတ်သော ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်သည်သာလျှင် ယင်းလက္ခဏာသုံးပါးကို မှတ်သားနိုင်၏။
ထို့ကြောင့် ဘင်္ဂဉာဏ်စသော အထက်ဉာဏ်များသို့ တက်လှမ်းလိုသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် လက္ခဏာသုံးပါးကို ကွဲကွဲပြားပြား မှတ်သားနိုင်ခြင်းငှါ ရုပ်နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို ရှုပွားသော ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ကိုပင် ဆက်လက်၍ ရှုပွားရ၏။
အဖြစ်အပျက်ကို ရှုလျှင်ကား ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ဆဲအခိုက်အတန့်သည် ပျက်ဆဲအခိုက်အတန့်သို့ မရောက်၊ ပျက်ဆဲအခိုက်အတန့်သည်လည်း ဖြစ်ဆဲအခိုက်အတန့်သို့ မရောက်၊ ဖြစ်ဆဲခဏကားတခြား၊ ပျက်ဆဲခဏကားတခြား ဟူ၍ တရားတစ်မျိုးတစ်စားတည်းသည်ပင် ခဏအားဖြင့် ကွဲပြားထင်ရှားစွာ ပေါ်လွင်လာ၏။
ရှေ့ဆင့်နောက်ဆင့် တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဖြစ်နေသော ရုပ်နာမ်တရားတို့သည် သံချောင်းသံလုံးများ စီထားသကဲ့သို့ တခြားစီ တခြားစီအားဖြင့် ကောင်းစွာ ထင်ရှားလာ၏။
ထို့ကြောင့် ပြခဲ့သော သန္တတိပညတ် ပြိုကွဲပျက်စီးသွားပြီးလျှင် ဖြစ်မှု၊ ပျက်မှု၊ မမြဲမှု အနိစ္စလက္ခဏာသည် ပင်ကိုယ်သဘောအမှန်အတိုင်း ထင်ပေါ်လာ၏။
အဖြစ်အပျက်တို့က အမြဲမပြတ် နှိပ်စက်နေမှုကို မရှုလျှင် သွား၊ ရပ်၊ ထိုင်၊ လျောင်း အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲနေသော သည် ဒုက္ခလက္ခဏာကို ဖုံးအုပ်ထား၏။
ထို့ကြောင့် ဒုက္ခလက္ခဏာကို မမြင်နိုင်တော့ပေ။
ရုပ်နာမ်သင်္ခါရတို့အပေါ်၌ ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်းသဘောတို့က အမြဲနှိပ်စက်နေပုံကို နှလုံးသွင်းလျှင်ကား ထိုဣရိယာပုထ်တို့က ဒုက္ခအမျိုးမျိုးကို ဖုံးအုပ်ထားပုံကို သိမြင်လာရကား ဒုက္ခလက္ခဏာသည်လည်း ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။
ပထဝီ၊ အာပေါစသော ရုပ်တရား၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာစသော နာမ်တရား အမျိုးမျိုးတို့၏ ကွဲပြားခြားနားမှုကို နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် ထိုရုပ်နာမ်တရားတို့ကို တလုံးတခဲတည်း တစ်ခုတည်း တစ်ကောင်တည်း အနေအားဖြင့် ထင်မှတ်သော အစိုင်အခဲ (ဃန) ပညတ်သည် အနတ္တလက္ခဏာကို ဖုံးအုပ်ထား၏။
ကတခြား၊ ကတခြား စသည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဖဿကတခြား၊ ဝေဒနာကတခြား စသည်ဖြင့်လည်းကောင်း ခွဲခြားစိတ်ဖြာ၍ နှလုံးသွင်းလျှင်ကား ထိုဃနပညတ်သည် ရေမြှုပ်စိုင်ကို လက်ဖြင့် ဆုပ်လိုက်သကဲ့သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွား၏။
ထို့ကြောင့် အသက်ရှင်အတ္တကောင်၊ သူကောင်၊ ငါကောင် မဟုတ်ဘဲ ပထဝီ၊ အာပေါ၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာစသော ဓာတ်သဘောသက်သက်မျှသာ ဖြစ်ပါတကား ဟူ၍ သိမြင်လာကာ အနတ္တလက္ခဏာသည် ပင်ကိုယ်သဘောမှန်အတိုင်း ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာ၏။
ယင်းသို့ အားထုတ်ခြင်းဖြင့် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် ရင်သန်မှသာလျှင် ဘင်္ဂဉာဏ်၊ ဘယဉာဏ်စသော ဉာဏ်များ ဖြစ်ပေါ်လာမည် ဖြစ်သတည်း။
အသုဘဘာဝနာအသုဘဘာဝနာ (ထီ) [အသုဘ + ဘာဝနာ] အသုဘအာရုံ၌–ဆံပင်အမွေး ဥဒ္ဓုမာတက သူသေကောင် စသည်၌ - စက်ဆုပ်ဖွယ် သဘော ထင်မြင်နေသော စိတ်ကို တိုးပွါးစေခြင်း၊ ယင်းစိတ်ကို ထပ်ကာထပ်ကာ ဖြစ်ပေါ်လာစေခြင်း၊ အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်းကို–ပွါးများ–စီးဖြန်း-ခြင်း။
အသုဘဘာဝနာယ ဝဏ္ဏံ ဘာသတီ (ဝိ၊၁၊၈၆၊၈၈။
သံ၊၃၊၂၇၇)တိ ယာ အယံ ကေသာဒီသု ဝါ ဥဒ္ဓုမာတကာဒီသု ဝါ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါဝတ္ထုသု အသုဘာကာရံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တဿ စိတ္တဿ ဘာဝနာ ဝဍ္ဎနာ ဖာတိကမ္မံ။
အသုဘဘာဝနာနုဘာဝေန ကာမသညာယ ဒူရသမုဿာရိတတ္တာ။
ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်၏ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အသုဘသဘောကို ယူ၍ ပွားများအားထုတ်ရသော ဘာဝနာဖြစ်သည်။
ဘုရားရှင်သည် (တပ်မက်မှု) ကို ပယ်ရှားရန် အတွက် အသုဘဘာဝနာကို ပွားများအားထုတ်ရန် ညွှန်ကြားထားတော်မူပြီး၊ ဤဘာဝနာသည် ဝိပဿနာပိုင်းတွင် လက္ခဏာရေးသုံးတန်တွင် ၏ အခြံအရံ ဖြစ်သည်။
သဝိညာဏကအသုဘ (ရှင်အသုဘ): သက်ရှိသတ္တဝါတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်၌ ရှိသော ရွံရှာဖွယ်သဘောကို ရှုခြင်း။
အဝိညာဏကအသုဘ (သေအသုဘ): သေဆုံးပြီးသော သူသေကောင် (အလောင်းကောင်) တို့၌ ရှိသော ရွံရှာဖွယ်သဘောကို ရှုခြင်း။
ပိုးလောက်တို့ဖြင့် ပြည့်နေသော ခန္ဓာအိမ်အဖြစ် ရှုခြင်း: ဤခန္ဓာကိုယ်ကြီးသည် ပိုးလောက်မျိုးစုံတို့၏ အိမ်ထောင်ရာ၊ သားမွေးရာ၊ ကျင်ကြီးကျင်ငယ်စွန့်ရာ၊ ဖျားနာဆောင်နှင့် သုသာန်သဖွယ် ဖြစ်နေသည့် ရွံရှာဖွယ်သဘောကို ရှုခြင်းဖြစ်သည်။
တို့၏ အသုဘသဘောကို ရှုခြင်း: ရုပ်ပရမတ်တို့၏ မကောင်းသော အနံ့ရှိခြင်း၊ မစင်မကြယ်ဖြစ်ခြင်း၊ ဖျားနာခြင်း၊ အိုခြင်းနှင့် သေကျေပျက်စီးခြင်း သဘောတို့ကို ဖြင့် မြင်အောင်ရှုခြင်း ဖြစ်သည်။
ယောဂီသည် ထိုအလောင်းကောင်ကို ကြည့်၍ "ငါ၏ ခန္ဓာကိုယ်သည်လည်း ဤသို့သော သဘောရှိ၏၊ ဤသဘောကို မလွန်ဆန်နိုင်" ဟု မိမိကိုယ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ကပ်ဆောင်၍ ရှုရသည်။
ဝိပဿနာပိုင်းတွင်မူ ပိုင်းကဲ့သို့ လိင်တူ၊ လိင်မတူ ရွေးချယ်ရန် မလိုဘဲ မိမိ ရာဂဖြစ်ဖူးသော ပုဂ္ဂိုလ်များကိုပင် အလောင်းကောင်အဖြစ် ဉာဏ်ဖြင့် ကပ်ဆောင်၍ ရှုနိုင်သည်။
ထိုအခါ ရုပ်ကလာပ်များကို ခွဲ၍ ထို၌ တည်ရှိသော ပရမတ်ရုပ်တရားတို့ကို လက္ခဏာယာဉ်သုံးချက် (၊ ဒုက္ခ၊ ) တင်ကာ ဝိပဿနာသို့ ပြောင်းလဲရှုပွားရသည် = [ နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း] [ စတုရာရက္ခကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး] [ ဝိပဿနာပိုင်းဆိုင်ရာ အသုဘဘာဝနာ ရှုကွက်] =။
ဘင်္ဂဉာဏ်ဘင်္ဂဉာဏ (န) [ဘင်္ဂ + ဉာဏ] အပျက်ကို သိခြင်း၊ ဘင်္ဂဉာဏ်။
အဖြစ်ကိုလွှတ်၍ အပျက်မျှကိုသာ ရှုသော သိသောဉာဏ်သည် ဘင်္ဂဉာဏ်မည်၏။
ယင်းသို့ရှုသဖြင့် အပျက်ကိုချည်း မြင်လေတော့၏။
တနည်းအားဖြင့် လျှပ်စစ်ပျက်သည်ကို မော်ကြည့်သူသည် လျှပ်စစ်၏ လျှင်မြန်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ခြင်းကို မမြင်လိုက်ရဘဲ ပျက်ဆဲကို မြင်လိုက်ရသကဲ့သို့တည်း။
ပစ္စုပ္ပန်ရုပ်နာမ်တို့၏ အပျက်ဘင်ကို ကျကျနန အာရုံပြုနိုင် ရှုနိုင်သည့်အခါ အတိတ်အနာဂတ် ရုပ်နာမ်များကို မှန်းဆ၍ အာရုံပြုလိုက်သည်ရှိသော် အတိတ်အနာဂတ် ရုပ်နာမ်တို့၏ အပျက်ဘင်ကိုသာ အာရုံပြုမိလျက် ဖြစ်နေတော့၏။
ဘင်္ဂဉာဏ်ဖြင့် ဝိပဿနာရှုရာ၌ ခန္ဓာငါးပါးသည် အာရုံတရားမည်၏။
ဘင်္ဂဝိပဿနာဉာဏ်သည် အာရမ္မဏိကတရားမည်၏။
ခန္ဓာငါးပါး၏ ဘင်ကို မြင်ရုံမျှသာမကဘဲ ဘင်္ဂဝိပဿနာဉာဏ်၏ ဘင် (အပျက်) ကိုပါ မြင်အောင် ရှုနိုင်လျှင် ဘင်္ဂဉာဏ် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်သည်မည်၏။
ဘင်္ဂဉာဏ် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်သည် (အားကောင်းသည်) နှင့် တပြိုင်နက် အကျိုးတရား ရှစ်ပါးလည်း ရရှိတော့၏။
အကျိုးတရား ရှစ်ပါးကား—ဘဝဒိဋ္ဌိကို ပယ်နိုင်ခြင်း၊ ဇီဝိတ၌ တပ်မက်မှုကို ပယ်စွန့်နိုင်ခြင်း၊ မပြတ်မစဲ ဘာဝနာ၌ လွန်စွာလွန်စွာ အားထုတ်နိုင်ခြင်း၊ စင်ကြယ်သော အသက်မွေးမှုရှိခြင်း၊ ကိစ္စကြီးငယ်၌ ကြောင့်ကြစိုက်မှုကို ပယ်နိုင်ခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကို ချစ်ခြင်းကင်းသဖြင့် ကြောက်ရွံ့မှုကင်းခြင်း၊ သည်းခံခြင်း၊ ကောင်းသော အမှု၌ မွေ့လျော်မှုကို ရခြင်း (အရတိ= ဆိတ်ငြိမ်ရာ တောကျောင်း၌ မမွေ့လျော်မှု၊ ကုသိုလ်တရားတို့၌ မမွေ့လျော်မှု၊ ရတိ= ကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်မှု-၂ မျိုးကို နှိမ်နင်း ပယ်ရှားနိုင်ခြင်း) တို့ဖြစ်သည်။
ဆိုသည်မှာ (၁၀) ပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး၊ တို့၏ ပျက်စီးမှုကိုသာ တစ်ဘက်သတ် ရှုမြင်သောဉာဏ် ဖြစ်သည်။
ဝိပဿနာဉာဏ်သည် အလွန်ထက်မြက် စူးရှလာသောအခါ သင်္ခါရတရားတို့၏ အစဖြစ်သော 'ဖြစ်မှု' ကို နှလုံးမသွင်းတော့ဘဲ အဆုံးဖြစ်သော 'အပျက်' (ဘင်) ကိုသာ ပြု၍ ရှုမြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုအခါ သင်္ခါရတရားတို့၏ အောက်ပါအခြင်းအရာလေးပါးကို နှလုံးမသွင်းတော့ဘဲ အပျက်ကိုသာ မြင်တွေ့လာရသည် - ၁။
ဌိတိ - တည်ရှိနေမှု (သို့မဟုတ်)။
နိမိတ္တ - ၊ နာမ်ကလာပ်ကဲ့သို့သော အမှတ် အတုံးအခဲများ။
ပဝတ္တ - အကြောင်းကြောင့် အကျိုးဖြစ်ပေါ်နေသော ဘဝ၏ ဖြစ်စဉ်သဘော။
ဘင်္ဂဉာဏ်သို့ ရောက်သောအခါ ဝိပဿနာဉာဏ်သည် ဖြစ်မှုကို အာရုံမယူတော့ဘဲ ခဏိကနိရောဓ ခေါ် ချုပ်ပျက်မှုကိုသာ အာရုံယူ၍ ကောင်းစွာ တည်နေတော့သည်။
အပျက်သက်သက်ကိုသာ မြင်ခြင်း: ဘင်္ဂဉာဏ် ရင့်ကျက်လာသောအခါ သင်္ခါရတရားတို့၏ အလွန်လျင်မြန်စွာ ပြိုကွဲပျက်စီးနေမှုကိုသာ အမြဲတမ်း တွေ့မြင်နေရတော့သည်။
အနိစ္စံ ခယဋ္ဌေန: သင်္ခါရတရားတို့၏ ကုန်မှု၊ ပျက်မှု၊ ချုပ်မှုသဘောကို ကြည့်၍ အနိစ္စဟု ရှုပါ။
ဒုက္ခံ ဘယဋ္ဌေန: အဆက်မပြတ် ပျက်စီးနေသဖြင့် ကြောက်လန့်ဖွယ်ကောင်းသော အနက်သဘောကို ကြည့်၍ ဒုက္ခဟု ရှုပါ။
အနတ္တာ အသာရကဋ္ဌေန: ခိုင်မာသော အနှစ်သာရ မရှိမှုကို ကြည့်၍ အနတ္တဟု ရှုပါ။
သတိပြုရန်မှာ သင်္ခါရတို့၏ အပျက်ကို လျင်မြန်စွာ မြင်အောင်ရှုရသော်လည်း၊ လက္ခဏာယာဉ်တင်၍ ရှုရာတွင်မူ ခပ်ဖြည်းဖြည်းနှင့် ခပ်အေးအေးသာ တင်ရှုရမည် ဖြစ်သည်။
ဉာတ: ရှုရမည့် သင်္ခါရတရား (ရုပ်၊ နာမ်၊ အကြောင်း၊ အကျိုး) တို့၏ အပျက်ကို ရှုခြင်း။
ဉာဏ: ထိုသို့ ရှုနေသော ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အပျက်ကိုပါ ထပ်ဆင့်၍ ဝိပဿနာရှုခြင်း (ဥပမာ - "ရုပ်ပျက်-အနိစ္စ၊ ရှုသည့်ဉာဏ်လည်း-ပျက်-အနိစ္စ")။
အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရား ( အင်္ဂါရပ်များ)။
သမထယာနိက ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် စျာန်နာမ်တရားများ။
ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ နှစ်ခြိုက်ရာ (ပို၍ ရှုကောင်းရာ) ရုပ်၊ နာမ် သို့မဟုတ် လက္ခဏာ တစ်ပါးပါးကို ဦးစားပေး၍ ရှုပွားနိုင်ပါသည်။
သီလဝိသုဒ္ဓိသီလဝိသုဒ္ဓိ (ထီ) [သီလ + ဝိသုဒ္ဓိ] (၁) (က) သီလ၏ စင်ကြယ်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် စင်ကြယ်သည်၏ အဖြစ်သို့ ကောင်းစွာရောက်သော သီလ။
ဝိသုဇ္ဈနံ၊ ဝိသုဇ္ဈတီတိ ဝါ ဝိသုဒ္ဓိ၊ သီလဿ၊ တမေဝ ဝါ ဝိသုဒ္ဓိ သီလဝိသုဒ္ဓိ။
သီလဝိသုဒ္ဓိ (ဒီ၊၃၊၁၇၉) တိ ဝိသုဒ္ဓိံ ပါပေတုံ သမတ္ထံ သီလံ။
သီလဝိသုဒ္ဓိ နာမ သုပရိသုဒ္ဓံ ပါတိမောက္ခသံဝရာဒိစတုဗ္ဗိဓံ သီလံ။
သည် ဝိသုဒ္ဓိခုနစ်ပါးတွင် ပထမဦးဆုံးသော ဖြစ်ပြီး၊ အားထုတ်မည့်သူများအတွက် အခြေခံအကျဆုံးနှင့် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော သီလစင်ကြယ်မှုဖြစ်သည်။
သီလဝိသုဒ္ဓိတွင် အဓိကအားဖြင့် လေးပါး ပါဝင်သည်။
ပြည့်တန်ဆာမအိမ်၊ သေတင်းကုပ် စသော မသွားအပ်သော အရပ် (အဂေါစရ) ခြောက်ဌာနသို့ မသွားဘဲ ရှောင်ကြဉ်ရမည် ဖြစ်သည်။
များကို မြင်သည့်အခါ သို့မဟုတ် ကြားသည့်အခါ - နိမိတ္တဂ္ဂါဟ (မိန်းမ၊ ယောက်ျား စသဖြင့် ပုံသဏ္ဌာန်ကို ယူခြင်း)၊ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟ (လက်၊ ခြေ၊ ပြုံးရယ်ခြင်း စသော အစိတ်အပိုင်း အသေးစိတ်တို့ကို သာယာခြင်း) တို့ကို မပြုဘဲ စောင့်စည်းရမည်။
မုချအားဖြင့် စိတ်ဖြစ်ပေါ်ချိန်၌ သီလ၊ သတိ၊ ဉာဏ်၊ ၊ ဟူသော သံဝရငါးပါးဖြင့် စောင့်စည်းခြင်းကို ဣန္ဒြိယသံဝရဟု ဆိုလိုသည်။
အာဇီဝစင်ကြယ်ရန်အတွက် ဗြဟ္မဇာလသုတ်လာ (နိမိတ်ဖတ်ခြင်း၊ အိပ်မက်ဟောခြင်း စသော လာဘ်ရကြောင်း အတတ်များ) ကိုလည်း ရှောင်ကြဉ်ရမည်။
သင်္ကန်း: အအေး၊ အပူ၊ မှတ်ခြင်ဘေးမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် အရှက်ဖုံးရန်အတွက်သာ သုံးဆောင်ခြင်း။
ဆွမ်း: မြူးတူးရန်၊ မာန်ယစ်ရန်၊ တင့်တယ်ရန် မဟုတ်ဘဲ ဤရူပကာယ တည်တံ့ရန်၊ ဆာလောင်မှု ငြိမ်းရန်နှင့် တရား အားထုတ်နိုင်ရန်အတွက်သာ သုံးဆောင်ခြင်း။
ကျောင်း: ဥတုဘေးရန်မှ ကာကွယ်ရန်နှင့် စိတ်ငြိမ်သက်စွာ တရားအားထုတ်နိုင်ရန် (ပဋိသလ္လာန) အတွက်သာ သုံးဆောင်ခြင်း။
ဆေး: ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝေဒနာများကို ပယ်ဖျောက်ရန်နှင့် အသက်ဘေးမှ ကင်းဝေးစေရန်အတွက်သာ သုံးဆောင်ခြင်း။
ညောင်လေးပင်တောရဆရာတော်- [ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အရသာ] = ဤသီလလေးပါး စင်ကြယ်သောအခါမှသာ သီလဝိသုဒ္ဓိ ဖြစ်ပြီး ၊ တရားများကို ကောင်းစွာ အားထုတ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။
သီလစင်ကြယ်မှုသည် တရားအားထုတ်ခြင်း၏ အခြေခံ အဆောက်အဦသဖွယ် ဖြစ်ပေသည်။
ယုဂဠစေတသိက် ဆိုသည်မှာ သောဘဏသာဓာရဏ စေတသိက်များတွင် ပါဝင်သော အစုံအစုံအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော (၁၂) လုံးကို ခေါ်ဆိုသည်။
ပဿဒ္ဓိအစုံ : ကာယပဿဒ္ဓိ နှင့် စိတ္တပဿဒ္ဓိ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
လဟုတာအစုံ : ကာယလဟုတာ နှင့် စိတ္တလဟုတာ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မုဒုတာအစုံ: ကာယမုဒုတာ နှင့် စိတ္တမုဒုတာ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကမ္မညတာအစုံ: ကာယကမ္မညတာ နှင့် စိတ္တကမ္မညတာ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကောင်းမှုပြုရန် တွန့်ဆုတ်စေတတ်သော များကို နှိမ်နင်းပေးသည်။