DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
သန္နီစော်ဘွားခံးသေည်ကျုံ့ဘွားသမီး နှင်းဆာဆင်ဟွမ်တွင်။
သားတော် နရသင်္ခရဇ် တပါး ပထမမင်းကတုစော်ဘွားတွင်။
ဒွါရာဝတီ အိမ်ဖြူရှင် မြေးတော် မင်းမဟာ သမီး ခင်မျိုးထွဋ် ပေါက္ခယာစန္ဒ အမည် နှင့် နန်ထင်ရာတွင် မြင်သည့်။
သားတော် မင်းရဲ လှအိန်ဖြူ ဇာဂရုံစား ကိုစားသည် ရခိုင်သို့ပါလေသည် တစ်။
မောင်တော် မင်းရဲနရသိန်ကဒတ် ထုံပို ကိုစားသည် တစ်။
ညီတော်အငယ် မင်းရဲနရသိန်ပု ဝင်ရော် ကိုစားသည်။
လင်းဇင်းဝိချုလ်ရာချ်တူမ နှင်းသီယံဝီယန်ချီင့်လုမ်းဘွားတွင်။
သားတော် သူနဲကောင်း အရှေ့ တပါး အနောက်ဘက် မင်းတရား မြင်သည့် လုံခပင်းစား သည်။
လယ်အာလ်တောင် သမီးတော် ဘီတရီငေါက်ဆူတွင်။
သားတော် မင်းရဲကျော်ပတက် အနောက်ဘက် မင်းတရား တွင် ဗီးချိုလ်ရာခ်ျရာဇာသည် တစ်။
ညီမတော် မဏိသုချဇာ သူမနှင့်အ‌မေနှင့်အတု ဒိုင်လာသို့ပါလေသည်။
မိုးနဲစော်ဘွား သိုပိမ်ဘွားသမီး သုဝနန္ဒားတွင်။
သားတော် နရသိန်သာ စောမင်းမောင် အမည်နှင့် တပါး အနောက်ဘက်ဘုရားတွင် မိုးခေါင်းကိုစားသည်။
ကလိုမ်စော်ဘွား မလ္လိကရာဇာသမီး နီရုထရာတီတွင်။
သားတော် မင်းရဲရသမန်း တပါး တောင်လင်းဇင်းသို့ဖမ်သည် မြောက်သားတော်ကား တောင်ငူဘုရင့်မင်းခေါင် တူမ သီရိရတနာ နောက် စကုမင်းရဲကျော်စွာသမီးတော် နဝရတီ နှင့် ခင်မခဇာ။
မပေါ်သော်လည်း ရခိုင် ရာဇဝင် တွင် ပေါ်လာသည်၍။
တိဂုံစား ဩက်ဖဖိခ်ျဟုန်း ဩက်ယာကြက္ကီခံသမီး၊ ဒဝဒုန်းတွင် တိဂုံမင်းသမီးခံ။
သားတော် မင်းစပ်ဖြူ တပါး သူ့နှင့်သူ့အမေ ရခိုင်ပို့တယ်၊ သူ့သည် ပထမ မင်းတရားကြီး ဗုလ်မောင် မင်းဆက်တွင် ဖြစ်လာသည်၊ ရခိုင်ဘုရင်မင်းခမောင်း ပေးသည်၊ ရခိုင်ဘုရင်မင်းရာဇာကြီးသမီးတော် ရှင်ဒွေးနောင် စုံဖက်၍။
နါဂါမိဖုရား သံဗူယရာဇာသမီး လပ်နော်ဗိနီတွင်။
သားတော် မင်းရဲရုမ္မန သူ့ခမည်းတော်မြင်သည့် နန္ဒကျော်ထင်ခံသည် ပင်လယ်မြို့ ကိုစားသည် နောက် ဟံသာဝတီပျက်လျှင် တောင်ငူမင်းရဲသီဟသူ ဟံသာဝတီကိုစားကျော်ထင်နော်ရထာခံ၍ သူ့ပေးသည် ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီးတွင် မြင်သည့် ကော့တောင် အနော်မြို့ ကို စားရ မြောက်သားတော်ကား မင်းတရားရွှေထီးဘထွေးတော် ကျော်ထင်နော်ရထာသမီးတော် မြတ်ဘုန်းဝဲ တစ်ပါး။
နှမတော် မိလာ သူမတွင် စိတ်ဓာတ်ကျနေပါသည်၍သည် သူ့အကိုကြီးက သူ့ကို ဂရုစိုက်တယ်၍ အနောက်ဘက်လွန်တွင်ရတနာရွှေဂုံခံသည်။
မိဖုရားကြီးနှင့် မိဖုရားငယ်နှင့် ကိုယ်လုပ်တော် ဘယ်ဟာသားသမီးမရှိသော။
တောင်ငူဘုရင့်မင်းခေါင်သမီး တောင်နန်းတော် မိဖုရား မင်းဖြူ။
တောင်နန်းတော် မိဖုရား မင်းဖြူ အစ်မ အလယ်နန်းတော် မိဖုရား မင်းထွေး။
ပြည်ဘုရင့် နန္ဒားယော်ဓား သမီးတော် အနောက်နန်းတော် မိဖုရား မင်းတရား မယ်တော်။
ဗညားကျန်တော်သမီး အတူမယ် ကျန္ဌမိတော်။
တနင်္သာရီမင်းသမီး သမိန်ဝိရတ်သမီး ပုံဝေဠု။
နခရကြံပါ့ခ်နာဂ်ပုရီ မင်းတရားကြီး ဋိပ်ဘွပ်မဏီ သမီးတော် မဏီဝိချိုဠာ။
မိုနဲစော်ဘွားသိုပိမ်းဘွားသမီး ငွန်ပိင့်ဘွား။
မိုးမိတ်စော်ဘွားသိုကျု့ဘွားသမီး နှင်းဃဝ်ဟံယူး။
သိုဆိုင်းဘွားဗန်းမော်စော်ဘွားသမီး ဒိပ္ဗယဆံသီ။
ခံရျမ်းဘွားညောင်ရွှေစော်ဘွားသမီး တော်လက္ကျူမ်းဘွား။
စံကားစော်ဘွားသိုဟုမ်ဘွားသမီး နော်မိုတ်ဆံ။
သို‌ခိုးဘွားကလေးစော်ဘွားသမီး စိန္ဒယာ သူမရခိုင်ကို ပို့တယ်။
သောင်သွပ်စော်ဘွားသိုခဲန်းဘွားသမီး နှင်းသေဉ်လုံ သူမရခိုင်ကို ပို့တယ်။
ပိတ်သံဘွားမိုးကိုင်စော်ဘွားသမီးငယ် ဃဝ်မင်းမားမိုး။
မိုးဆင်ဥပရာဇာဟော်ခံးနွဲ့သမီး ထဃဝ်ယုံန်ဘွား။
ကျိုင်းတုံစော်ဘွားစဝ်ဃဝ်ပုံနံသမီး ဃဝ်မင်းဖောင်းမိုး။
ကျိုင်းတုံစော်ဘွားစဝ်ဃဝ်ပုံနံနောက်သမီးတစ်ဦးမှာ ချယ်ထြာဖ။
မိုးဗြဲစော်ဘွားစဝ်မိုးကျိုင်သမီး ဃဝ်ခံးခယိုင့်။
အုန်ပေါင်းလေးမင်းသမီး အုန်ပေါင်းလေးစော်ဘွားသို‌ချီင်ဘွားသမီး ထိူးဃဝ်ခိုင်ဘွား။
မိုးပတ်စော်ဘွားသိုဆိူ့းဘွားသမီး ထွယ်လှ။
ကျိုင်းရုံးစော်ဘွားစဝ်ဣန့်မိုးသမီး စဝ်မန်ဣန်း။
မိုးလိမ်စော်ဘွားထဝ်ဗိုင်သင်သမီး ဆရားဆုံမိုး။
လင်းဇင်းဘုရင့်ဆိုင်းဆုလင်းလူးဆိုင်ယသမီး အံဖ‌ကေတ် သူမရခိုင်ကို ပို့တယ်။
ဒုတိယလင်းဇင်းမင်းသမီး ဗညားဖိုးဓိစလ္လာရှ်လင်းဇင်းဘုရင့် သမီး ထဲ့ခံးလောက်။
လင်းဇင်းဆိကောင်းမှာ ပန်းခံးသမီး နှင်းခံးအွယင်း နန္ဒဘုရင်က သူမအရမ်းချစ်တယ်။
ထဝ်ဟံမိုး ဘော်လိခမ်စိုင် ပါ့ခ်စန် ပါ့ခ်စိန်း မှာ သမီး နှင်းခံးဟုံ့။
ထဝ်ကံကျိုင်ယကျိုင်းသေဉ် စော်ဘွားသမီး ထီပ်ခံးမိုင်။
မိုးဗျံစော်ဘွားစဝ်လှာဣန္ထြသမီး အုံ့ဒါဝ့်ရင့်။
လကွန်စားဗညားဝိရိယန်သမီး ကားသံဖြူ။
ကသည်းစော်ဘွားမန်းယန်ဂိမ်းဘွားသမီး ကွီးလိမ်းဘွား သူမရခိုင်ကို ပို့တယ်။
သိင်္ဂိုမင်းသမီး တိုင်ခီရီဗန်ဒာရာသိင်္ဂိုဘုရင့်သမီးတော် ဝိရူပ်ပုဏ်ဝနာ သူမရခိုင်ကို ပို့တယ်။
ကိုးရှမ်းပြည် မိုးရမ်စော်ဘွားခွန်ဖံခံးသမီး ဣန္ဗျဟုံမိုး။
ကိုးရှမ်းပြည် မိုးလားစော်ဘွားဖာဆွံးဘွားနှမ ကျီန္တပါတီ မွေးရာပါ အမည် ဒေဝီပန်းနွဲ့။
ကိုးရှမ်းပြည် မိုးလားစော်ဘွားဖာ‌ဆိုးဘွားသမီး ဃဝ်ဣန္ထာ။
ကိုးရှမ်းပြည် မိုးခံစလုံဗြမွမ်အွံဘွားသမီး ဣန်ဆိုင်းခိုး။
ကိုးရှမ်းပြည် မိုးဟွမ်းစော်ဘွားဗ္ယံကံဘွားသမီး မာန်ဗ္ယုံမာန့်။
ထိုင်းဆယ့်နှစ်ရှင်ဘုရင်ပြည်နယ် မိုးလော်စော်ဘွားထါ့ဝ်ဒဲန်စွန်းသမီး‌တော် ဖန်းထဝိလှိုင်။
ထိုင်းဆယ့်နှစ်ရှင်ဘုရင် ပြည်နယ်ထံမှ ဖန်းထဝိလှိုင်များ ဖန်းခံး။
ထိုင်းဆယ့်နှစ်ရှင်ဘုရင် ပြည်နယ် မိုးမွှေးစော်ဘွားစဝ်မာန်မိုး သုံ သမီးတော် မာန်လီပ်တာ ဃါ့ပ်ဃဝ် လါ့ပ်ခံး။
အိုင်လုံပြည့်နယ် မိုးယွန်းစော်ဘွားကွိုချင်ချိုင့်သမီး ခြယစည်။
မိုးယွင်စော်ဘွားစဝ်ကျိုင်းမုန်သမီး ချိုချိုမ်ဘွား။
ကျိုင်းသူ့နောင်စပ်စော်ဘွား သိုဟိတ်ပို့းမိုးငမ်း သမီးတော် စည်လိုဖုမ် နှင့် စဉ်ရုနိုး။
တာမ္မလိတ္တတိုင်းမင်းသမီး ဂာမန်နရာယံသမီး ဝိမတရာရန်။
မဂိုနန်းရိုး တရုဝရာဇာ သမီး‌တော် နှစ်ယောက် ခဖ္ဖပံဌျီ နှင့် ဂေရဆံတျီ။
အာရူနာချယ်ထဝီပ်စော်ဘွားခံးခိုင်ဘွားသမီးတော် ပန်းကောင်းဟိုင်‌ဘွား။
ဟိမဝန္တာတောင်ပေါ်ရှိ ဆိုလူခိုန်ဘူမှ အမျိုးသမီး ဘီဟာနာ့သင်ဆဘန်ထိတား။
ပုဏ္ဏား ဖီစမပိသာမဟသမီး ပထ္ထမနဟစ်စွာမိ။
လုမ်ဆက်စားဗညားအဆင်းလူထိုင်သမီး ဖက်ခမ်းဆင်းမိုး။
ယိုးဒယားဘုရင့်မဟဓ္မမရာဇာသမီး ဘုရင့်ဟောင်းတွင် မိဖုရားသားသမီးမရှိ အန္ဒြာဒေဝီ။
ယိုးဒယားမင်းသမီး ယိုးဒယားဘုရင့်ဖမဟင်ဒရာဒိရာ့ခ်ျသမီး ဖဖိကျစ်ကျင်းဒား၊ ဘုရင့်ဟောင်း မုဆိုးမ ကလေး မမွေးဘူး။
တောင်ငူရောက်မင်း အမည် နန္ဒဘုရင် တွင်မြင်သည့် သားတော် ၃၁ သုံချိပ်‌‌တ သမိးတော် ၁၇ တစ်ချိပ်ခုနှစ်။
မဟာ ရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ဘားဂရာ ဗိမာန်တော် မော်ကွန်းတိုက်၊ ငါးဆူဒါယကာမင်း အာမဘွန် ရာဇဝင်၊ တောင်ငူရာဇဝင်။
ဆင်ဖြူရှင်ဗညားဦး(၆၈၅-၇၄၅) သည် ၏ ၈ ဆက်မြောက်မင်းအဖြစ် မုတ္တမနန်းကို ၇၁၀မှ ၇၄၅ အထိ စိုးစံသည်။
နန်းတက်ပြီး ခြောက်နှစ်အကြာတွင် နန်းစဉ်ရတနာဖြစ်သည့် ကွယ်လွန်သည်။
လက်အောက်ခံ မြို့စားများ ဖြစ်သည့် လောက်ဖြား၊ အဲဗြပုန်၊ ဗြထဗ၊ ဥလိုတို့ ညီအစ်ကို လေးယောက်က တော်လှန်သဖြင့် သို့ ယာယီ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။
နောက် မကြာမီတွင် ဒုန်ဝန်းသို့ လာရောက် တိုက်ခိုက်ကြသည်ကို မခံနိုင်သဖြင့် (ပဲခူး)သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ နန်းသစ်တည်ပြီး မင်းပြုပြန်သည်။
ပုန်ကန်သူများဖြစ်သည့် လောက်ဖြားတို့ ညီအစ်ကိုများက မင်းထံသံစေကာ မဟာမိတ်ပြုပြီး ပဲခူးကိုတိုက်ရန် ဇင်းမယ်မင်းကို လျှောက်ထားကြောင်းသိရလျှင် မိမိသမီးတော် တလမေသီရိအား ဇင်းမယ်မင်းထံ ဆက်သပြီး မဟာမိတ်ပြုရသည်။
ဗညားဦး နန်းတက်ပြီး သုံးနှစ်အကြာ သက္ကရာဇ် ၇၁၃တွင် စောအဲဒိတ် နှင့် ဗေါကြယ်တို့ ဒုန်ဝန်းတွင် ပုန်စားသဖြင့် လိုက်လံနှိမ်နင်းရာ စောအဲဒိတ် နှင့် ဗေါကြယ်တို့ အရေးနိမ့်ပြီး ဇင်းမယ်သို့ဝင်ပြေးကြသည်။
ဆင်ဖြူရှင် ဗညားဦးသည် ဇင်းမယ်စစ်ကို နိုင်သည့်အထိန်းအမှတ်ဖြင့် သီဟိုဠ်မင်းထံ လက်ဆောင်များဖြင့် ရာဇသံစာပို့ကာ သရီရဓာတ်တော်ကို တောင်းခံလေ၏။
ဇင်းမယ်စစ်ကို နိုင်ပြီး သုံးနှစ်အကြာတွင် သက္ကရာဇ် ၇၀၆ခုနှစ်တွင် ဆင်ဖြူတော် အသက် ၇၀၌ အနိစ္စရောက်သည်။
ဟံသာဝတီတွင် သုရှင် ဗညားဦး (ဆင်ဖြူရှင် ဗညားဦး) နာမကျန်း ဖြစ်ချိန်တွင် သားတော် ဗညားနွဲ့အား ကိုယ်စားအုပ်ချုပ်သည့် မဟာဒေဝီ နှင့် ယောက်ဖတော် သမိန်မရူးတို့ မှ သတ်ဖြတ်ကာ သမိန်မရူး ထီးနန်းရရန် ကြံလေသောကြောင့် ဗညားနွဲ့လည်း ကျွန်ယုံ ၃၀ ကျော်ဖြင့် ဒဂုံ (ရန်ကုန်) သို့ထွက်ပြေးကာ ပုန်ကန်သည်။
မွန်တို့၏ တွင် ၁၅ ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သည်။
ရှိ မွန်ကျောက်စာနှင့် အခြားမွန်ကျောက်စာများတွင် ဂြီတြိဘုဝနာဒိတျ ပြဝရ ဓမ္မဇေတြ လောကျနာထပြဝရ မဟာဓမ္မ ရာဇာဓိရာဇာဒေဝီ ဘွဲ့ခံ ဝိဟာရဒေဝီ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဗညာထာဝ် ဟူ၍လည်းကောင်း ပါရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံ ကျမ်းအတွဲ(၁) ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ပထမနှိပ်ခြင်း ရှင်စောပုသည် မွန်ရာဇဝင်တွင် အလွန်ထင်ရှားသည့် နှင့် မိဘုရား ဒလသုဒ္ဓမာယာ တို့မှာ ဖွားမြင်သော သမီးတော် ဖြစ်သည်။
ယင်းနှင့်အတူ တစ်မိတည်းတွင် ဖွားမြင်သူကား မောင်တော် (ဗညာရာံ/ဗညားရာမ်) ဖြစ်လေသည်။
သမီးနှစ်ယောက်ကို မိပကောထော် နှင့် မိပကောသင် ၊ သားကို ဗညားဗရူး ဟူ၍ အမည်ပေးလေ၏။
ထိုမင်း၏ လက်ထက်တွင် ရှင်စောပု အင်းဝသို့ ပါတော်မူ၍ မှအစ အထိ အင်းဝမင်း(၄)ဆက်တို့၏ မိဖုရားအဖြစ် အင်းဝတွင် (၇)နှစ် ကြာမျှ စံနေခဲ့ရလေသည်။
မြန်မာရာဇဝင်များ ဖြစ်သော ၊ နှင့် သုသောဓိတမဟာရာဇဝင်များအရ သိရသည်မှာ ဟံသာဝတီတွင် ဗညားရံ (ဗညားရာံ/ဗညားရာမ)နှင့် ညီတော်အထွေး ဒဂုန်စား ဗညားကျန်းတို့ ပုန်ကန်ကြလေ၏။
အင်းဝတွင် သီဟသူနှင့် သုံးနှစ်၊ နှင့် သုံးလ၊ နှင့် ခုနှစ်လ၊ မိုးညှင်းမင်းတရားနှင့် သုံးနှစ် စုစုပေါင်း (၇)နှစ် ကြာခဲ့လေသည်။
ရှင်စောပုသည် ဘာသာရေးတွင်သာ ထက်သန်သူဖြစ်ကာ တိုင်းပြည်ကိုအုပ်ချုပ်ရန် များစွာစိတ်အားထက်သန်လှသူမဟုတ်ချေ။
အား ဉာဏ်တော်တိုးမြှင့်ကာပြုပြင်ပူဇော်သည်။
ရှင်စောပု လွန်လျှင် သားမက်တော် နန်းတက်ကာ ဟံသာဝတီထီးနန်းကို စိုးစံသည်။
ဘုရင်မကြီးသည် ဇရာလည်းထောင်းလာပြီဖြစ်၍ တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ရန် စိတ်မထက်သန်ချေ။
ဘုရင်မကြီး အသုံးပြုခဲ့သည်ဟုဆိုသော ရွှေခေါင်းဆောင်းတခုကို ဝိတိုရိယနှင့် အယ်လဗတ်ပြတိုက်ကြီးတွင် ယနေ့တိုင် ပြသထားလေသည်။
ဓမ္မစေတီမင်းသည် တွင် ပြီးနောက် နန်းတက်သည့် ၁၆ ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သည်။
သာသနာတော် သန့်ရှင်းတည်တံ့ရေးအတွက် ၎င်း၏ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ကျော်ကြားသည်။
သိမ်ဝင်ရဟန်းဖြစ်သော်လည်း သိမ်မစင်ကျယ်လျှင်၊သိက္ခာပေးသူ သံဃာများ မစင်ကျယ်လျှင် အဖြစ်ကိုမရနိုင်ဟု သတ်မှတ်သည်ကြောင့် လည်းကောင်း၊ မိမိနိုင်ငံတွင်းတွင် ရဟန်းစစ်များမရှိတော့ဟု ယူဆသည့်အတွက်လည်းကောင်း သို့ ရဟန်းများကို သင်္ဘောဖြင့်စေလွှတ်ပြီး သိက္ခာထပ်ခြင်းကို ပြုစေသည်။
ထိုသို့ သိက္ခာထပ်ပွဲကျင်းပနိုင်ရန် အသစ်ကို တည်ဆောက်ပေးသည်။
ကမ္ဘာ အကြီးဆုံး ကို သွန်းလုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
နတ်ရွာစံလျှင် သားဖြစ်သူ နန်းတက်သည်။
နာနိုတက္ကနော်လော်ဂျီ (; နာနို-နည်းပညာ) သည် အလွန့်အလွန် သေးငယ်သောဒြပ်ပစ္စည်း Nanoparticles တို့ကို လေ့လာသည့် ဘာသာရပ် ဖြစ်ပေသည်။
နာနိုသည် တစ်-နန်နိုမီတာ (၁၀ ၏ ထပ်ညွှန်းကိန်း အနုတ် ၉ မီတာ: ၁၀-၉) အတိုင်းအတာကို ကိုယ်စားပြုပေသည်။
ကော်လွိုက်တက်စ် အခြေအနေတွင် နာနိုအမှုန်တို့၏ အရောင်(Luster, color of particles in colloidal)မှာ ၎င်းတို့၏ အရွယ်နှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်(Size and Shape) ပေါ်မူတည်၍ အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲ တတ်ကြပေသည်။
နန်နိုသိပ္ပံနှင့် နန်နိုနည်းပညာ (Nanoscience and Nanotechnology) ၏သဘောကို နားလည်သဘောပေါက်ရန် ၎င်း၏အရေးပါပုံကို နိဒါန်းအနေနှင့် ဖော်ပြပြီးနောက် ဒြပ်သတ္တုပစ္စည်းများ၏ တည်ဆောက်ပုံနှင့်ဂုဏ်သတ္တိများကို အခြေခံကျကျနား လည်သဘောပေါက်ရန်အတွက် အက်တမ်များ၏ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံကို ဖော်ပြပါမည်။
ထို့အပြင် ဒြပ်သတ္တုပစ္စည်းများ၏ သဘာဝရုပ်အခြေအနေများ၊ များပုံဆောင်ခဲအဖြစ်ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ၊ ၎င်းတို့၏ပုံဆောင်ခဲငြမ်းများအကြောင်းကိုလည်း ဆက်လက်ဖော်ပြပေးပါမည်။
အားလုံးသော အရာဝတ္ထုများကို (အနုမြူ)များဖြင့် ဖွဲ့စည်တည်ဆောက်ထား၏။
အက်တမ်တစ်ခုစီ၏အလယ်ဗဟို၌ လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ်ဆောင်သော (Protons)နှင့် ဓာတ်မဲ့ (Neutrons)တို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်သော အလေးချိန်စီးသည့် အမြုတေ တစ်ခုစီပါရှိပြီး ၎င်းသည်လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ်ကိုဆောင်၏။
ပရိုတွန်နှင့်နှိုင်းစာပါက များ၏ အလေးချိန်သည် ပြောပလောက်အောင်မရှိပေ။
တွင်လည်း များသည် မိမိတို့၏ပတ်လမ်းအတိုင်း အကွာအဝေးအမျိုးမျိုးမှ နေကိုပတ်၍သွားသကဲ့သို့ အက်တမ်တစ်ခုတွင်လည်း အလယ်ဗဟိုရှိအမြုတေကို အီလက်ထရွန်များက မိမိတို့၏ပတ်လမ်းအတိုင်း ဦးတည်ချက်အမျိုး မျိုးနှင့် လှည့်ပတ်နေကြ၏။
အက်တမ်များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းကြရာ၌ အခြေခံဖြစ်စဉ် (Mechanism) လေးမျိုးဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းကြ၏။
နန်နိုစကေးဒြပ်ဝတ္ထုပစ္စည်း (Nanoscale Materials) များသည် ၎င်း၏သေးငယ်သော ဒြပ်ပစ္စည်း အရွယ်ကမာဏ၏ ထူးကဲသော ရုပ်ပိုင်း၊ ဓာတ်ပိုင်းဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှပေသည်။
မျက်မှောက်ခေတ်ကာလကို နည်းပညာနယ်ပယ်၌ နန်နိုခေတ်ဟုခေါ်မည်ဆိုလျှင် လွန်အံ့မထင်။
အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးရှိ သုတေသနဌာနများ၊ များတွင် နန်နိုနည်းပညာနှင့် ပတ်သက်သော သုတေသနများကို အားသွန်ခွန်စိုက် ပြုလုပ်လျက် ရှိနေကြသည်မှာ သာဓကပင်။
The Royal Society, “Nanoscience and nanotechnology: opportunities and uncertainties”, 2004 [online]. Available: . V.Raghavan., Materials Sciences and Engineering, a first course, fifth edition, New Delhi – 110001 (2004). ဦးစောအောင်လှထွန်း., အသုံးချသတ္တုဗေဒပညာ, first edition, Myanmar-MES (2007). B.D Cullity., Elements of X-Ray Diffraction, second edition, USA (1959). S. C. Singh, R.K. Swanker, R. Gopal,. Laser and Spectroscopy Lab, Mater. Sci. (2007) 30, 291. Eastman, J. A., Choi, S. U. S., Li, S., Yu, W. and Thompson, L. J. (2001) Appl. Phys. Lett. 78, 718. Kuang, W., Fan, Y. and Chen, Y. (2000) Langmuir 16, 5205. Maye, M. M., Lou, Y. and Zhong, C. (2000) Langmuir 16, 7520. Huang, M. H., Mao, S., Feick, H., Yan, H., Yiying, W., Kind, H., Weber, E., Russo, R. and Yang, P. (2001) Science, 292, 1897. Singh, S.C., Gopal, R., Physica E (In Press) 2007 Singh, S.C., Gopal, R., Phys. Chem. C (Under review) 2007။
မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားထားသော ကိုထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် လူ့ဘုံမှ စုတေ၍ သေလွန်ကြကုန်သောသူတို့တွင် လူ့ဘုံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသောသူမှာ မြတ်စွာဘုရား၏ လက်သည်းခွံပေါ်၌ရှိသော မြေမှုန့်ပမာဏမျှသာရှိ၍ အပါယ်လေးဘုံသို့ ကျရောက်သောသူတို့မှာ ဂင်္ဂါမြစ်လွင်ပြင်ရှိ မြေမှုန့်ပမာဏရှိသည်။
မောင်ဝိဇ္ဖာ “ဗုဒ္ဓ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း” ဓမ္မဒူတ အရှင်ဣန္ဒာဝုဓ “ခွဲခြားဝေဖန် ကိုးကွယ်ရန်(ရတနာမွန် မဂ္ဂဇင်း)”။
မြင့်မြတ်သော ဈာန် စသည့် ဂုဏ်တို့ဖြင့် ကြီးပွားကြသူများကို “ဗြဟ္မာ” ဟုခေါ်သည်။
ရူပ = ရုပ်ခန္ဓာရှိခြင်း၊ ရုပ်ခန္ဓာဖြစ်ခြင်း အရူပ = ရုပ်ခန္ဓာမရှိခြင်း၊ ရုပ်ခန္ဓာမဖြစ်ခြင်း = (ရုပ်ရှိသော ဗြဟ္မာတို့၏ တည်ရှိရာ) ရူပဗြဟ္မာမှာ မှ အထိ ၁၆-ဘုံ ဖြစ်သည်။
ဗြဟ္မာများ နေထိုင်ပုံမှာ ကြီးများ နေထိုင်ပုံကဲ့သို့ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်လှသည်။
အချို့မှာ ၊ ၊ ၊ ဟူသော ကို ပွားများနေကြသည်။
အချို့ကား ဝင်စားလျက် ချမ်းသာအေးမြစွာ နေထိုင်ကြသည်။
ဖြင့် ပဋိသန္ဓေတည်နေလျက် အဆက်ဆက်ဖြစ်ပွားသော နာမ်ခန္ဓာအစဉ်၏ ဖြစ်တည်ရာ ကောင်းကင်အပြင်ကို # ဘုံ # ဘုံ # ဘုံ # ဘုံ ဟုခေါ်သည်။
ဒီပဲယင်းမြို့၊ သုံးထပ်ရွှေကျောင်းဆရာတော် သိရိသဒ္ဓမ္မာဘိလင်္ကာရထေရ်အရှင်၏ မူလမဟာဗုဒ္ဓဝင်၊ တထာဂတဥဒါနဒီပနီ(ပထမတွဲ) = ပရိတ္တာဘာ၊ အပ္ပမာဏာဘာ၊ အာဘဿရာ တို့ကို ဒုတိယဈာန် သုံးဘုံဟုခေါ်သည်။
ထိုဗြဟ္မာတို့တွင် အာဘဿရဗြဟ္မာတို့သည် ဗြဟ္မာမင်း ဖြစ်သည်။
ဒီပဲယင်းမြို့၊ သုံးထပ်ရွှေကျောင်းဆရာတော် သိရိသဒ္ဓမ္မာဘိလင်္ကာရထေရ်အရှင်၏ မူလမဟာဗုဒ္ဓဝင်၊ တထာဂတဥဒါနဒီပနီ(ပထမတွဲ) = ပရိတ္တသုဘာ၊ အပ္ပမာဏသုဘာ၊ သုဘကိဏှာ ဤ တတိယဈာန် သုံးဘုံသည် ဒုတိယဈာန် သုံးဘုံ၏အထက် ယူဇနာ ငါးသန်း, ငါးသိန်း, ရှစ်ထောင်မြင့်သော အထက်ကောင်းကင်ဝယ် တစ်ပြင်တည်း၌ပင် တည်ရှိကြသည်။
မောင်ဝိဇ္ဇာ “ဗုဒ္ဓ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း”ဓမ္မာစရိယ ဦးအေးနိုင် `ဗုဒ္ဓကျမ်းလာ နတ်ဒေဝါများ´ = တတိယဈာန်ဘုံမှ အထက်သို့ အထက်တွင်ဖော်ပြထားသော ယူဇနာအမြင့်ဖြင့် တစ်ပြင်တည်းသော အရပ်၌ ဝေဟပ္ဇိုလ်, အသညသတ် ဟုဆိုအပ်သော စုတုတ္ထဈာန် ၂ ဘုံ တည်၏။
ဒီပဲယင်းမြို့၊ သုံးထပ်ရွှေကျောင်းဆရာတော် သိရိသဒ္ဓမ္မာဘိလင်္ကာရထေရ်အရှင်၏ မူလမဟာဗုဒ္ဓဝင်၊ တထာဂတဥဒါနဒီပနီ(ပထမတွဲ) = အသညသတ်ဘုံမှ အထက်သို့ ၎င်းယူဇနာဖြင့် မြင့်သောအရပ်၌ အဝိဟာဘုံ တည်၏။
ဒီပဲယင်းမြို့၊ သုံးထပ်ရွှေကျောင်းဆရာတော် သိရိသဒ္ဓမ္မာဘိလင်္ကာရထေရ်အရှင်၏ မူလမဟာဗုဒ္ဓဝင်၊ တထာဂတဥဒါနဒီပနီ(ပထမတွဲ) = အကနိဋ္ဌဘုံမှ ယူဇနာ ငါးသန်း၊ ငါးသိန်း၊ ရှစ်ထောင်ဖြင့် မြင့်သော အရပ်၌ အကာသာနဉ္စာယတန ဗြဟ္မာဘုံ တည်၏။
မောင်ဝိဇ္ဖာ “ဗုဒ္ဓ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း”ဦးမြတ်ကျော်(မြန်မာစာကော်မရှင်)“၃၁ဘုံခရီးသည်”။
ငရဲ ကို များစွာသော များ အရ၊ တွင် ခံစားရန် နေရာဟု အသိအမှတ် ပြုကြသည်။
တွင် ငရဲကို မီးတောက်မီးလျှံများ ငရဲအိုးများထဲတွင် ခံစားရသည်ဟု ဖော်ပြထားပြီး တချို့ ငရဲများတွင် ငရဲထိန်း ငရဲခွေးတို့၏ နှိပ်စက်မှုများကို ခံစားရသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
နှင် တွင်မူ အင်းဆက်များ မီးတောက်မီးအိုင်များ အထဲတွင် အလွန် ခံစားစေသော ညီးငြူမှုများဖြင့် ဖော်ပြသည်။
မွေးခါစ သေသောကလေးများ၊ ရေဖျန်း၍ ခရစ်ယာန်သာသနာသို့ မသွင်းခင် သေဆုံးသောကလေးများမှာလည်း ခရစ်ယာန် သေခြင်းမှ ပြန်၍ အသက်ရှင်ကာ ကောင်းကင်ဘုံသို့ တက်သောအခါမူ ထိုလင်းဗိုး၌ နေသူများအား ကောင်းကင်ဘုံသို့ ချမ်းသာခြင်းလည်း မရ၊ ဆင်းရဲ ညဉ်းပန်းခြင်းလည်း မခံရသော လင်းဗိုးဘုံသို့ ရောက်သည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။
အထူးသဖြင့် ငရဲခန်းပျို့နှင့် ဘုံခန်းပျို့တို့ကို 'ငရဲခန်းက ခြောက်လွန်းသည်၊ ဘုံခန်းက မြောက်လွန်းသည်'ဟု မြန်မာတို့ ဆိုစမှတ်ပြုကြကုန်၏။
မဂဒူးမင်းဆက်မှ ဒုတိယနောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သည့် ဒုတိယဗညားရံ(၁၄၉၂-၁၅၂၆)သည် ၏ သားတော်ဖြစ်သည်။
သူ၏နန်းသက်တစ်လျှောက်တွင် တိုင်းပြည်သည် စစ်မက်ဘေးမရှိပဲ အေးချမ်းကာ နိုင်ငံရပ်ခြားနှင့် ဆက်ဆံမှုများကောင်းမွန်ကာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဖွင့်ဖြိုးသဖြင့် သည် ချမ်းသာသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်လာသည်။
စစ်မက်ရေးရာကိုစိတ်ဝင်စားမှုနည်းသကဲ့သို့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရန် အားနည်းခဲ့သောကြောင့် သူ၏သားတော် လက်ထက်တွင် မှ ၏ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
population = မြို့နယ်: 237,000 လူဦးရေ ဝန်းကျင်။
ကားလမ်းဘေးတွင်တည်ရှိ၍ နှင့် သို့ ကားလမ်းဆက်သွယ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
ကို ဖြတ်၍ သို့လည်း ကားလမ်းဆက်သွယ်ထားသည်။
ယခုအခါ သည် မြို့၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။
မြို့မှနေ၍ ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၇၅ မိုင်ကွာဝေးပြီး၊ မီးရထားလမ်းမိုင် ၁၅၀ ကွာဝေးသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ဖွံ့ဖြိုးသောမြို့ဖြစ်သည်။
တောင်ပေါ်ဒေသမှထွက်ကုန်များဖြန့်ဖြူးရာမြို့ဖြစ်သည်။
ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ # တောင်ငူမြို့ # # # # # # တို့ဖြစ်ကြသည်။
ရှေးနာမည်အရ ''ကေတုမတီ'' ဟု နာမည်တွင်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်တွင် ခေတ်တစ်ခေတ်အဖြစ်အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။
ရာဇဝင်များ၏ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှိစဉ်ကပင် တောင်ငူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ကို ဇေယျာဝဃုနတိုင်း ဟုခေါ်ကြောင်းဖော်ပြကြသည်။
ပုဂံပြည့်ရှင် မင်းသည် ဇေယျာဝဃုနတိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြတ်စောညီနောင်ဘုရားနှင့် ကျောက်ဆောက်ညီနောင်ဘုရားတို့ကို ဖူးမြော်ရစဉ်၊ အခြားပြိုပျက်နေသော ရှေးဟောင်းစေတီများကိုလည်း ဖူးမြော်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။
မြို့စားသဝန်လက်ျာနှင့် သားမယားများအား ဖမ်းဆီးကာ ယခု အရပ်တွင်ရှိသော ပျူရွာကြီးတွင် အကျယ်ချုပ် ဖမ်းထားလေသည်။
မြဝတီမှ နှင့် ခပေါင်းချောင်း ဆုံရာအရပ်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့အမည်အား ဒွါရာဝတီမြို့ဟု နာမည်ပေးခဲ့သည်။
မင်းကြီးညို နတ်ရွာစံပြီးနောက် အေဒီ ၁၅၃၀ တွင် တောင်ငူခေတ်တွင် ထင်ရှားသော နန်းတက်သည်။
တပင်ရွှေထီး လက်ထက်တွင် အား တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းနေပြည်ကို ဟံသာဝတီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။
တပင်ရွှေထီး လွန်ပြီးနောက် လက်ထက်တွင် တောင်ငူခေတ်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။
အေဒီ ၁၅၈၄ တွင် နန်းတက်သော သည် ကေတုမတီ တောင်ငူနန်းမြို့အား အသစ်တဖန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အနောက်ဘက်ရှိ ယခု ဆင်ဆိပ်ရွာတွင် ဆင်ကျုံးကို တည်ဆောက်စေပြီး ဆင်ရိုင်းများကို ဖမ်းယူစေခဲ့သည်။
ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် မင်းညီမင်းသားများ ကစားကြသော မှာလည်း ထင်ရှားသည်။
မင်းရဲသီဟသူသည် အေဒီ ၁၆၀၉ တွင်နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော်ကြီးဖြစ်သူ တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။
ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး၏ သမီးတော် ကို အကြောင်းပြုကာ စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ၊ လင်္ကာများမှာ ထင်ရှားလှပေသည်။
နန်းတက်ပြီး တနှစ်အကြာတွင် အင်းဝဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာ ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
ပဒေသရာဇ် ခေတ်နှောင်းကာလ၊ တွင် အလောင်းဘုရားက သူ၏ ညီအရင်းတော်စပ်ပြီး ကုန်းဘောင်ဆက်တည်ထောင်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သတိုးသင်္ခသူ(ဦးရွှေကြူ)ကို ဘုရင်အဖြစ် ထား၍ တောင်ငူဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။
တောင်ငူမြို့ရှိထင်ရှားသော နေရာများမှာ- # # ရှင်ပင် ကျောက်ဆောက် ဘုရား # မြတ်စောညီနောင် ဘုရား # # ပသိချောင်း အပန်းဖြေစခန်း # # # # # မြလိန္ဒာဘုရား # ICON shopping center # မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေး၊ရေးသားသူ လွင်မောင်၊ ထုတ်ဝေသည့်နှစ် ၁၉၇၅။
နှောင်းပိုင်း လက်ထက်တွင် ၏ အစီအမံဖြင့် မြန်မာလူငယ်များကို နိုင်ငံရပ်ခြားတိုင်းပြည်များသို့ စေလွှတ်ပညာသင်စေရာ ပထမဆုံး မြန်မာလူမျိုးဘွဲ့ရတစ်ဦးပေါ်ထွက်လာသည်။
ထိုသူမှာ ပြင်သစ်ပြန် ဦးရွှေအိုး ဖြစ်သည်။
ထိုနောက် သို့ ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်ယူရာ ဆရာတော်နှင့် အတူနန်းတွင်းသို့ လိုက်ပါရလေ့ရှိရာမှ မကြာမှီ နန်းတွင်း၌ လက်ဖက်ရည်တော် အဖြစ်အမှုထမ်းခွင့်ရသည်။
ကလည်း ပညာတော်သင်များအထောက်အကူ ရရှိနိုင်ရန် အလင်္ကာနိဿယကျမ်း ခေါ် ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်ကို အလျင်အမြန်ရေးသားပြုစုပြီး သင်ကြားပေးခဲ့သည်။
အခြေခံလေ့လာမှုများ ပြီးစီးကြပြီးနောက် ၁၈၅၇- နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် ပညာတော်သင် ငါးဦး သို့ ထွက်ခွာသွားသည်။
သင်ယူကြရသည့် ဘာသာရပ်များမှာ ၊ ၊၊၊ နှင့် တို့ဖြစ်သည်။
မောင်ရွှေအိုးသည် ဒိုရေတန်ကောလိပ်တွင် တစ်နှစ်ခွဲကြာ ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၅၈ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် သင်္ဘောခရီးဖြင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။
မဒရပ်စ်၊ သီရိလင်္ကာ၊ မော်လ်ဒိုက်၊ ၊ တို့ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး သို့ ရောက်ရှိကြသည်။
မှ သို့ မီးရထားဖြင့် ခရီးဆက်ကြသည်။
ထိုနောက် ကိုင်ရိုမှ စီယာမွိုက်သင်္ဘောဖြင့် ဆက်လက်ထွက်ခွာလာကြပြီး ၃၀၊ ဇူလိုင်၊ ၁၈၅၉တွင် တောင်ပိုင်းမှ သို့ရောက်ရှိကြသည်။
ထိုကျောင်းတွင် မဟာသိပ္ပံဘွဲ့လွန်တန်းတက်ရောက်နေရင်း တစ်ဖက်က ဘွဲ့ရရန်အတွက်လည်း ပညာဆည်းပူးနေခဲ့သည်။
အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ရတစ်ဦးဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် နေထိုင်စဉ်အတွင်း သိပ္ပံပညာရှင်တချို့နှင့် တွေ့ဆုံရင်းနှီးခွင့်ရခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း ကျောက်မြောင်းမြို့တွင် လုပ်ငန်းကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အားလပ်ချိန်များတွင် ၊ တီးခြင်းတို့ဖြင့် အနားယူလေ့ရှိသည်။
တွင်စိုက်ထူထား​သော ဦး​ရွှေအိုးရုပ်တု]] Weekly Eleven ဂျာနယ် (No.15 , Vol.4 , ၂၁၊ ဇန်နဝါရီ ၊ ၂၀ဝ၉ ထုတ်)[။
ဒဂုန်ဦးထွန်းမြင့် [ ယဉ်ကျေးလိမ္မာမင်္ဂလာ စာအုပ်များ] [ မင်္ဂလာအတွေးများ - ရဝေနွယ်] [ မင်္ဂလသုတ်အဖွင့် - သုခ] [ ၃၈ ဖြာ မင်္ဂလာပုံပြင်များ - မင်းယုဝေ]။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၁၅) ဥ-အွန် (၁) 'အဂ္ဂရတ္တညူ' ဘွဲ့တံဆိပ်ရသူ ၊ (၂) 'အဂ္ဂ မဟာပညာ' ဘွဲ့တံဆိပ်ရသူ ၊ (၃) တန်ခိုးအရာ၌ 'အဂ္ဂ ဣဒ္ဓိမန္တ' ဘွဲ့တံဆိပ်ရသူ ၊ (၄) ဓူတင်ဆောင် 'အဂ္ဂ ဓုတင်္ဂဓရ'ဘွဲ့တံဆိပ်ရသူ ၊ (၅) 'ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်' ဘွဲ့တံဆိပ်ရသူ ၊ (၆) အမျိုးမြတ်'အဂ္ဂ ဥစ္စကုလိက' ဘွဲ့တံဆိပ်ရသူ ၊ (၎င်းသည် ဘဝမခြားဘဲ ငါးရာတိုင်တိုင်ဆက်၍မင်းဖြစ်ဖူးသောကြောင့် အမျိုးမြတ်ဘွဲ့ထူးတံဆိပ်ရသည်ဟူ၏။
သို့သော် သံဃာရတနာ မပေါ်ထွန်းသေးရကား ''ဒွေဝါစိက သရဏဂုံ''သာ ရသည်။
သူသည် ဘုရားရှင်ကို ရှေးဦးအကြိမ်တွေ့ကာမျှပင် ''ချစ်သားရယ် ဒီမျှလောက်ကြာမြင့်အောင် မိဘကိုစွန့်၍ ဘယ်အရပ်သို့ကြွနေသနည်း''ဟု အကျွမ်းတဝင်ပြောဆိုလေသည်။
ထို့အတူ ဘကြီးငါးရာ၊ ဘထွေးငါးရာ၊ ဝရီးအဖြစ် အကြိမ်ငါးရာ ဘဝမခြားဘဲဖြစ်ဖူးသည်ကို စွဲ၍ အကျွမ်းတဝင် ဘုရားရှင်အား ''ချစ်သား ချစ်သား''နှင့် ခေါ်လေ့ရှိသတတ်။
သက္ကဋ ဗိသဏုပုရာဏ် # သုတိ- ဗေဒင် ၄-ပုံကျမ်းအတတ်၊ ဤ၌ ဗေဒင် ၄-ပုံဟော "ဆရုတိ"ဟူသော သကဋသဒ္ဒမှ "ဆုတ်" "သုတိ"ဖြစ်လာ၏၊ # သမ္မုတိ - ဓမ္မသတ်ကျမ်းအတတ်၊ "ဆမရုတိ"ဟူသော သကဋဘာသာမှဖြစ်လာသည်၊ # သင်္ချာ- သတ္တဝါ၏နိစ္စ အတ္တ ထာဝရ ပကတိဟုခေါ်ဝေါ်သော သဘောတရား တို့ကိုပြသည့် ကပိလရသေ့၏သင်္ချာအတတ်၊ # ယောဂ- သတ္တဝါတို့ဝိညာဉ်နှင့် ထာဝရဗြဟ္မာကြီး၏ဝိညာဉ်ပေါင်းဆုံမိကာ အမြဲမသေတည်နေနိုင်ရန် နည်းလမ်းပြသော ပါတ္စလီရသေ့၏ ယောဂကျမ်းအတတ်၊ # နီတိ- လူတို့လိုက်နာကျင့်ဆောင်ကြရန် လောကဝတ်တို့ကိုညွှန်ပြသော နီတိကျမ်းစုအတတ်၊ # ဝိသေသိကာ-သတ္တဝါလောကတို့သည် နိစ္စထာဝရရှိနေပုံနှင့် မမြင်နိုင်အောင်သေးငယ်သော အနုမြူဓာတ်မှုန်တို့၏ ပေါင်းဆုံမိသောကြောင့် သတ္တဝါလောကဖြစ်ပေါ်လာကြပုံတို့ကိုပြဆိုသော ကဏာဒရသေ့ တီထွင်ခဲ့သည့် ဝိသေသိကအတတ်၊ # ဂန္ဓဗ္ဗ- ဝါ ဂီ နစ်အတတ်၊ # ဂဏိတာ- ဂဏန်းသင်္ချာ အက္ခရာသင်္ချာအတတ်၊ # ဓနု- လေးပစ်အတတ်၊ # ပုရာဏ- ရှေးစကားဟောင်း ပုရာဏ်ကျမ်းအတတ်၊ # ဇောတိသတ္ထ- နက္ခတ်ကျမ်းအတတ်၊ # ဣတိဟာသ- ရှေးပညာရှိတို့ဖွဲ့ဆိုသီကုံးကြသည့် ဟိန္ဒူတို့အလေးအမြတ်ပြုသော စသည့် ကျမ်းစာအတတ်၊ # တိကိစ္ဆာ- ဆေးကုအတတ်၊ # မာယာ- လှည့်ပတ်ဖြားယောင်းမှုအတတ်၊ မျက်လှည့်အတတ်၊ # ဆန္ဒတိ- ဆန်းကျမ်းအတတ်၊ # ကေတုဘ- အလင်္ကာကျမ်းအတတ်၊ # သဒ္ဒါ- ကာတန္ဒြစသော သဒ္ဒါကျမ်းအတတ်၊ # မန္တာ- ဂါထာမန္တန် မန်းမှုတ်အတတ်။
သမိုင်းတင်ခေတ်၏ အစောဆုံးလူသားများသည် စကားပြောလူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။
သူတို့သည် ပြည်ဒေသအထိ ကျယ်ဝန်းသော ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။
လက်ငင်းလေ့လာနိုင်သည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ၉ရာစုအစောပိုင်းတွင် ဗမာလူမျိုးစုအဖြစ်ထင်ရှားလာကာ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် ၎င်း၏ အစွန်အဖျားဒေသများကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စုစည်း၍ ကို ဆက်လက်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
အစောဆုံးသုတေသနအထောက်အထားများက အတည်ပြုထားသည်မှာ မြန်မာ့ဒေသတွင် ဘီစီ ၁၁၀၀၀ လောက်ကတည်းက ယဉ်ကျေးမှုများတည်ရှိခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးတွေ့ရှိဖော်ထုတ်ထားသည့် မြန်မာ့ သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာဝင်ရောက်လာခဲ့သည့် လူမျိုးများမှာ မြောက်ဘက်တွင် တိဘက်-ဗမာအနွယ်ဝင်များဖြစ်ကြသည့် ၊ ၊ နှင့် တောင်ဘက်တွင် များနှင့် ယှဉ်ပြိုင်အနိုင်ရသွားသည့် အနွယ် တို့ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် အရှေ့ဘက်ဒေသများတွင်လည်း ဖြစ်သည့် လည်း အနည်းငယ် ရှိနေကြပြီးဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံနယ်နိမိတ်ထဲသို့ နောက်ဆုံးမှ ဝင်ရောက်လာသည့် တို့သည် ယနေ့ကိုဖြတ်ကျော်ကာ ကျောက်ဆည်နယ်သို့ တစစထိုးဖောက်လာပြီးနောက် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရန် သင့်တော်သည်ဟု ယူဆသောထိုဒေသတွင် ကျောက်ဆည်ဆယ့်တစ်ခရိုင်ကိုတည်ထောင်ကာ အခြေချနေထိုင်ကြသည်။
ထိုသို့မင်းများထဲတွင်မှ ကျယ်ပြန့်လှသော နယ်ပယ်ကို အုပ်ချုပ်ရလွယ်ကူစေရန် ဆက်သွယ်ရေးအချက်အချာကျသည့် မှ ပုဂံမင်းကြီးသည် `မင်းစော´ အပေါင်းတို့၏ အကြီးအကဲအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။
မင်း လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ အင်အား အထွဋ်အထိပ်ရောက်ကာ ရာမည(ရှေးမွန်=`ရာမည်´)မှ သထုံကို အနိုင်ရပြီး ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံနီးနီးမျှ ကျယ်ပြန့်သည့် နယ်ပယ်ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
ထိုမှဆင်းသက်သည့် ၊ အစရှိသည့် ပုဂံမင်းများသည်လည်း ဩဇာကြီးသူများဖြစ်သည့်အတွက် တိုင်းပြည်ကို ကောင်းစွာစုစည်းထားနိုင်ခဲ့သည်။
ပုဂံခေတ်ကုန်ဆုံးပြီးနောက်တွင်အစုစုကွဲပြားနေသည့် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းဒေသကို စုစည်းသိမ်းသွင်းကာ အုပ်ချုပ်သည့် မင်းတစ်ပါး ပေါ်ထွန်းလာသည်။
ထိုသူမှာ မှ ဆင်းသက်လာသည့် မြို့တည် ဆိုသူဖြစ်သည်။
ဒုတိယ နန်းတက်သည့် လက်ထက်မှစကာ အောက်အရပ် ရာမညမှ မွန်ပဒေသရာဇ်များ မညီညွတ်သည်ကို အခွင့်ကောင်းယူသည့် အနေဖြင့် စစ်ပြုခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သည့် လက်ထက်တွင် ပြည်မင်း သတိုးမင်းစော နှင့် ရှမ်းစော်ဘွား မိုးညှင်းစလုံ၊ ၎င်း၏သား သိုဟန်ဘွားတို့က အင်းဝကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။
ပြည်သူတို့မနှစ်သက် သဖြင့် သိုဟန်ဘွားလုပ်ကြံခံရပြီးနောက် နန်းတက်သည့် အုန်းဘောင်ခုံမှိုင်းနှင့် မိုးဗြဲနရပတိ တို့လက်ထက်များတွင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည့် တောင်ငူမှ နှင့် စစ်ပြိုင်ရန်ကြိုးပမ်းသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
ထို့နောက်နန်းတက်သည့် လက်ထက်တွင် ၏ လက်သို့ ကျရောက်ရတော့သည်။
တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ်သည် မြန်မာတို့၏ အထွတ်အထိပ်ရောက်သည့် ကာလများအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ပုဂံပျက်သုဉ်းပြီးချိန်မှ စကာ အင်းဝကိုဗဟိုပြုနေသည့် မြန်မာတို့အတွက် အောက်ပြည်အရပ်မှ မွန်တို့၏ရန်စစ်၊မြောက်ဘက်မှ တစ်စတစ်စအင်အားကြီးလာသည့် ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ ရန်စစ်သာမက မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး တစ်နယ်တစ်မင်း အုပ်ချုပ်နေသည်အထိ ပျက်စီးနေချိန်တွင် အင်းဝလက်အောက်ခံ ကေတုမတီမှ ၊ သားတော် နှင့် ယောက်ဖဖြစ်သူ တို့ ကအသီးသီး အစဉ်မပျက် နိုင်ငံကိုချဲ့ထွင်ကြရာ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် အတန်အသင့် အင်အားကောင်းမွန်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသားဖြစ်သူ တပင်ရွှေထီးလက်ထက်တွင် အောက်ပြည်ရှိ မွန်တို့၏ပိုင်နက် နှင့် ဘုရင့်နောင်လက်ထက်တွင် ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အပြင်သို့ကျော်ကာ အနောက်ဘက်တွင် မဏိပူရ မှ အရှေ့ဘက် ထိုင်းနိုင်ငံ အယုဒ္ဒယ အထိ၊မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်မှ တောင်ဘက်ကော့သောင် အထိ ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။
လက်ထက်တွင် လက်အောက်ခံ နယ်စားပယ်စားများ အသီးသီးပုန်ကန်ကြပြီး နောက်ဆုံးတွင် ရခိုင်ဘုရင် နှင့်တောင်ငူဘုရင်ခံ တို့၏တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကမ္ဘောဇသာဒီနန်းတော်ကြီးဖျက်ဆီးခံရပြီး နန္ဒဘုရင်လည်းနန်းကျကာ တောင်ငူသို့ သုံ့ပန်းအဖြစ်သို့ပါပြီးနောက်ပိုင်းတွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။
ဘုရင့်နောင်၏ မထင်မရှားသားတော်တစ်ပါးဖြစ်သည့် ညောင်ရမ်းစားရှင်သစ္စာက အကွဲအကွဲအပြားအပြားဖြစ်နေရသည့် နိုင်ငံကို စုစည်းရန်အတွက် အင်းဝကိုသိမ်းပိုက်၍ ညောင်ရမ်းမင်းဆက်(ဒုတိယအင်းဝခေတ်)ကို တည်ထောင်သည်။
ညောင်ရမ်းမင်းဆက် ကျဆုံးပြီးနောက်တွင် မုဆိုးဘိုရွာသူကြီး ဦးအောင်ဇေယျက ဘွဲ့ဖြင့် မွန်တို့ကိုတော်လှန်သည်။
သို့သော် တတိယမင်းဖြစ်သည့် လက်ထက်မှ အယုဓျာကို အပြီးသတ်အနိုင်ရရှိသည်။
ထိုမင်းလက်ထက်တွင် ခေတ်အဆက်ဆက်က မြန်မာ့နယ်နိမိတ်တွင် မပါဝင်ခဲ့သော ကို အိမ်ရှေ့မင်းသားဦးပေါ်က သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ မဟာမုနိဘုရားကြီးကို မန္တလေးသို့ ပင့်ဆောင်လာနိုင်ခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်တို့၏ သုံးကြိမ်ကျူးကျော်စစ်ပြုခြင်းခံရပြီး လက်ထက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက် ကျရောက်သွားတော့သည်။
ထိုအခါ အင်းဝနန်းကို စိုးစံသည့် ဒုတိယမင်းခေါင် နတ်ရွာစံပြီး သားတော် နန်းတက်သည်။
ထိုစဉ်က မှာမြောက်ဘက်မှ အင်အားကြီးလာသည့် ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ရန်စစ်ကို ခုခံနေရသည့်အနေအထားတွင်ဖြစ်ပြီး၊ တောင်ဘက်ရှိ စလင်း၊ပြည်တို့မှလဲ ပုန်ကန်ခြားနားနေပြီဖြစ်သည်။