DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ဂျပန် တပ်မတော်သည် ယခင် အလုပ်သမား စုဆောင်းရေး နည်းလမ်းကို ဖျက်သိမ်းကာ ယိုးဒယား မြန်မာ မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၊ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံးတို့မှ သက်ဆိုင်ရာ အရာရှိများကို ဖိတ်ခေါ်ကာ ၁ မတ် ၁၉၄၃ တွင် လုပ်အားပေး အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရေးကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
သည် သွေးတပ်(Blood Army) ဖြစ်သဖြင့် မီးရထားလမ်း အလုပ်သမား တပ်ကြီးကို ချွေးတပ်(Sweat Army) ဟု ခေါ်ဆို ကြသည်။
ကိုလည်း ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက် စေခဲ့သည်။
ပထမအကြိမ် စုဆောင်းစဉ်က ကိုးခု သတ်မှတ် ရှာဖွေ စုဆောင်းခဲ့ရာ ဒုတိယအကြိမ် အတွက် ကျောက်ဆည်၊ မအူပင်၊ မင်းဘူး၊ ပခုက္ကူ၊ သရက် ငါးခရိုင် ကို ထပ်မံတိုးချဲ့ ရှာဖွေ စုဆောင်းခဲ့သည်။
ဟေးဟိုးတပ် (Heiho) ခေါ် မျိုးချစ် တက်လူငယ်များ အဖွဲ့ ကို မြန်မာနိုင်ငံ ဂျပန် တပ်မတော် ဌာနချုပ် ၌ ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
သံဖြူဇရပ်မြို့ အနီးတွင် သေမင်းတမန် မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ခဲ့ခြင်း အထိမ်းအမှတ် အဖြစ် နှင့် မဟာမိတ် တို့ တည်ရှိသည်။
စစ်သင်္ချိုင်း မှာ အတွင်းက ကျဆုံးခဲ့သည့် အင်္ဂလိပ်၊ ကနေဒါ၊ ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်၊ အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ မလေးရှား၊ နယ်သာလန် စသည့် နိုင်ငံများ မှ စစ်သည် ၃၆၁၇ ဦးအတွက် အရိုးပြာများ ကို မြှုပ်နှံထားခြင်းဖြစ်သည်။
ယင်း စစ်သင်္ချိုင်း ကို ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၆ က နှင့် ဘုရင်ခံ တို့ လာရောက် ဖွင့်လှစ် ပေးခဲ့သည်။
စာရေးဆရာကြီး ၏ ငဘဝတ္ထု သည် ယိုးဒယား မြန်မာ မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေးအတွက် ချွေးတပ်နှင့် အတူပါသွားသူ တောင်သူလယ်သမား တစ်ဦး၏ ဘဝကို သရုပ်ဖော်ထားသော ဝတ္ထုဇာတ်လမ်း ဖြစ်သည်။
အမျိုးသားစာပေ တိုးတက်ရေးတိုက် ဂျပန်စစ် အုပ်ချုပ်ရေးခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ (မစ္စတာအိုးနိုတိုးရု) ဂျပန်ခေတ်ရက်စွဲသမိုင်း (လက်နှိပ်စက်မူ) ငွေသောင်ယံစက်စဲ၊ ကျိုက္ခမီ ရေလယ်ဘုရား၊ သေမင်းတမန်လမ်းမကြီးနှင့် သံဖြူဇရပ်(မောင်မိုးစည်)၊ ရနံ့သစ်မဂ္ဂဇင်း၊ အမှတ်(၇၈) Weekly Eleven ပါ တင်နိုင်တိုး ၏ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းလေ့လာချက် ဂျပန်ခေတ် ယိုးဒယား မြန်မာ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း (သို့မဟုတ်) သေမင်းတမန် မီးရထားလမ်း။
ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာအမျိုးသမီးလောကတွင် ပညာရည်အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ မျိုးရိုးဂုဏ်ရည်အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ ပင်ကိုထူးချွန် ထက်မြက်မှုအရည်အသွေးအားဖြင့် လည်းကောင်း “ ''ဒေါ်မြစိန် (M.A., B.Litt. Oxford)'' ” ကို ယှဉ်နိုင်သူမရှိဟုပင် ဆိုရပါမည်။
ဒေါ်မြစိန် သည် ၌ ၁၉ဝ၄တွင်ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မိခင်ဒေါ်သိန်းမြမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာဘုရင် (ခေါ်) ဘိုးတော်ဘုရား နှင့် ) လက်ထက်တွင် "မင်းကျော်သီဟသူ" "ကျော်ထင် သီဟသူ" ဟူသော ရွှေဘွဲ့တော်များ ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသော ဒလမြို့စား စစ်ကဲကြီး (နောင်အခါ မော်လမြိုင်မြို့ စစ်ကဲ တရားသူကြီး) ၏ မြစ်ဖြစ်သည်။
ဖခင် (M.A., L.L. M. Cambridge, Barrister at Law) မှာ ကိုလိုနီခေတ် အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားရေး၊ ပညာရေး၊ နိုင်ငံရေး လောကတို့တွင် ဘက်စုံ ထူးချွန် ထက်မြက်ခဲ့သူတဦး ဖြစ်သည်။
ဒေါ်မြစိန်၏ လူသိနည်းသော စွမ်းဆောင်ချက်တရပ်မှာ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ပြီးချိန် ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်သည် အတွက် ဗြိတိသျှ အစိုးရနှင့် စေ့စပ် အရေးဆိုရသော အခါ မြန်မာ့ သဘောထား အမှန်ကို ဗြိတိသျှတို့ သဘောပေါက် နားဝင်စေရန် ဟောပြော ဆောင်ရွက်ခဲ့ရခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
နှစ်ပတ်လည် အထွေထွေ ညီလာခံ အချိန်ဟာ ကုလသမဂ္ဂ ဌာနချုပ်မှာ ပျားပန်းခတ်မျှ အလုပ်များတဲ့ အချိန်ပဲ။
အဲဒီလို အစည်းအဝေးတွေ ကြားထဲက အချိန် မရရအောင် ယူပြီး လို အမေရိကန် တက္ကသိုလ်တွေ သွားပြီး ဟောပြော ပို့ချလိုက်သေးတယ်” ဟု မှတ်တမ်း တင်ခဲ့သည်။
occupation = နိုင်ငံရေးသမား၊ စာရေးဆရာ၊ ဆရာဝန်။
ပုဒ်မတပ် အရေးယူခံရခြင်း မရှိဘဲ ရှိ စစ်ဌာနချုပ်တစ်ခုတွင် အကျယ်ချုပ်အဖြစ် တစ်နှစ်ခွဲခန့် နေခဲ့ရသည်။
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝကစ၍စာများ စတင်ရေးသားသည်။
အမျိုးသားပြတိုက်သည် ၊ တွင် တည်ရှိသည်။
ပြတိုက်ဖွင့်ချိန် - နံနက် ၉:၃၀ မှ ညနေ ၄:၃၀ နာရီ အထိ ပြတိုက်ပိတ်ရက် - တနင်္လာနေ့ နှင့် ပြန်ထမ်းဝင်ရုံးပိတ်ရက်များ မြေညီထပ်တွင် "မြန်မာ့အက္ခရာနဲ့လက်ရေးမူပြခန်း" ရှိသည်။
မြန်မာဗျည်းအက္ခရာများ၊ ၊ ၊ ၊ တောင်ငူ စသည့် စဉ့်ကွင်းရုပ်ကြွစာများ၊ ကျောက်အိုးထွင်းစာများ၊ AD ဆယ့်တစ်ရာစုနှင့် ဆယ့်သုံးရာစုမှ အုတ်ခွက်စာများ၊ ကျောက်စာထွင်းထားသည့် ပန်းပုရုပ်များ၊ ဆယ့်ရှစ်ရာစုမှ မွန်ခေါင်းလောင်းစာများ၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်စာပေမှာက ကြေးကမ္မဝါများ၊ ထန်းရွက်နှင့် ပြုလုပ်ထားတဲ့ စာချွန်တော်များကို ပြသထားသည်။
နာမည်ကြီးစာရေးဆရာများ ဖြစ်သော ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ အပြင် ယနေ့ခေတ်စာရေးဆရာဖြစ်သော အပါအဝင် စာရေးဆရာအတော်များများ၏ လက်ရေးမူများကို ချိတ်ဆွဲပြသထားသည်။
မန္တလေးနန်းတွင်း အဆောက်အဦးငယ်လေးများ၊ သလွန်ညောင်စောင်း၊ AD ဆယ့်ရှစ်ရာစုက မန္တလေးနန်းတွင်းမှာ အသုံးပြုခဲ့သည့် အနက်ရောင် သစ်သားပန်းပုရုပ်များ နှင့် ပန်းကန်စင်များ၊ နှင့် ပါ သစ်သားထွင်းထားသော စင်တစ်ခုအပြင် သီပေါမင်း၏ဒုရင်တော် နှင့် မိဖုရားခေါင်ကြီး၏ တို့ကိုပါ ပြသထားသည်။
မှန်စီရွှေချထားသော လိုက်ကာများ၊ ဘီရိုများ၊ ကင်းဝန်မင်းကြီးကို ပြင်သစ်ကလက်ဆောင်ပေးထားသော ကြေးကုတင်၊ နန်းတွင်းပုရပိုဒ်များ၊ ဆင်စွယ်နဲ့လုပ်ထားသည့် ကမ္မဝါများ၊ ၊ ၊ ငွေစာကျည်တောက်၊ ဆင်စွယ်ရိုးတပ်ငွေဓားလွယ်၊ စော်ဘွားဝတ်စုံ၊ ဝေါထမ်းယာဉ်စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ဒုတိယထပ်တွင် "မြန်မာ့သမိုင်းတင်ခေတ်ပြခန်း"ရှိသည်။
စိန်ဗေဒါနှင့် မိချောင်းပုံတူရိယာ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ဗုံတို၊ ဗုံရှည်၊ ၊ စသော မြန်မာ့တူရိယာများအပြင် ဇာတ်မင်းသား၏ ဝတ်စုံ၊ ပုလွေနှင့် နှဲ၊ ဦးဖိုးစိန်၏ ဓာတ်ပုံတို့ကို ပြသထားသည်။
စတုတ္ထအထပ်မှာတော့ ပန်းချီးပြခန်းရှိသည်။
အင်းဝ၊ ကုန်းဘောင်၊ ရတနာပုံခေတ်က ပန်းချီတွေအပြင် ရဲ့လက်ရာအတော်များများကိုချိပ်ထားတာတွေ့ရသည်။
နောက်ဆုံးငါးထပ်မှတော့ ဗုဒ္ဓဝင်ပြခန်းရှိသည်။
ရခိုင်နိုင်ငံဘုရင် မင်းဇာရာကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးဩဇာအာဏာသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဂင်္ဂါမြစ်ဝှမ်းမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းထိ အာဏာစက် လွှမ်းမိုးလျက်ရှိပြီး ပေါ်တူဂီလူမျိုးများသည် မင်းရာဇာကြီး၏ ဘုန်းတော်ရိပ်ကိုခိုလှုံကာ နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။
ဒေါင်မာတင် (Dom Martin)ကို ၁၆၀၆ ခုနှစ်၌ စစ်တကောင်းမြို့တွင် မွေးဖွားခဲသည်။
ရခိုင်ဘုရင် ၏ ဒုတိယမြောက် သားတော် ၏ သားတော် ဖြစ်ပြီး ရခိုင်တော်ဝန်မိသားစုဝင် ဖြစ်သည်။
ရခိုင်ဘုရင်နိုင်ငံ‌တော်ရဲ ဘုရင် ထီးနန်ရရှိဖို ပေါ်တူဂီစစ်တပ်နဲ့ ပေါင်းက တိုက်ခိုင် ခဲ‌ေ သာ ရခိုင်မင်း၏သား‌ေ တာ် ြဖစ်သည်။
သို့သော မအောင်မြင်ခဲပေ ရခိုင်ဘုရင် မှ အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုင်နိုင် ခဲသည်။
ထို့နောက် ရှိ မဟာဗောဓိကောလိပ်တွင် ဆက်လက် ပညာသင်ကြားရာ လန်ဒန် မက်ထရစ် အောင်သည်။
ဖြစ်ပွားချိန်တွင် ပညာသင်ရပ်၍ စစ်တွေမြို့ သို့ ပြန်ခဲ့ရာ ကာလကတ္တားမြို့တွင် တောင်တင် နေခိုက် ဘုံဘေပြည်နယ် ပူးနားမြို့ ရှိ စိုက်ပျိုးရေး သိပ္ပံကျောင်း တွင် စိုက်ပျိုးရေး ပညာရပ်များကို သင်ကြားခဲသည်။
အသင်းကြီး ၏ အသင်းဝင်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပါဝင် ဖွဲ့စည်းသော မြန်မာနိုင်ငံ ၏ အတိုင်ပင်ခံ ဝန်ကြီးအဖွဲ့ တွင် ဦးအောင်ဇံဝေ သည် လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ဝေဒန္တရ ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ဦးအောင်ဇံဝေ သည်အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များနှင့် အတူ တွင် ပါဝင် ဦးဆောင် ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပါလီမန်အမတ်အဖြစ် စစ်တွေမြို့ မှ ရွေးချယ်ခံရပြီး လူမှုဝန်ထမ်းနှင့် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် (၁၉၉၈) စာ-၂၉၄။
တက္ကသိုလ်များ သမိုင်း သုတေသန ဌာနကို ၊ အောက် ၌ ၁၉၉၁ ခု၊ စက်တင်ဘာ လ တွင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ယခင်က ဖွဲ့စည်းတည်ရှိပြီးဖြစ်သော နိုင်ငံသမိုင်း သုတေသန ဦးစီးဌာန နှင့် သမိုင်းဌာန ( သုတေသန ) တို့ကို ပူးပေါင်း ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံ သမိုင်း သုတေသန ဦးစီးဌာန မှာ လည်း ၁၉၅၅ ခုနှစ် ၊ ဇန်နဝါရီ လ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ကို ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဌာန ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းကော်မရှင်ကို ဖွဲ့စည်းစဉ် က ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး လက်အောက် တွင် ထားရှိပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်များ သမိုင်း သုတေသန ဌာန၏ သုတေသန လုပ်ငန်းများကို လမ်းညွှန်မှု ပေးရန် သမိုင်းပညာရှင် များ ပါဝင်သည့် ရှိသည်။
တက္ကသိုလ်များ သမိုင်း သုတေသနဌာနသည် မြန်မာ့သမိုင်းကို အောက်ပါ အပိုင်းများ ခွဲခြား၍ စီမံကိန်းချကာပြုစုရေးသားလျက် ရှိသည်။
လွတ်လပ်ပြီးခေတ် (၂) ( ၁၉၆၂ - ၁၉၈၈ ) တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသနဌာန၏ ဆောင်ရွက်ဆဲ/ပြီး သုတေသနလုပ်ငန်းရှစ်ခု မှာ - ၁။
နှင့် ပူးပေါင်း၍လည်း မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း အထောက်အထားများ၏ စုပေါင်းကတ်တလောက် ( Union Catalogue ) ကိုလည်း ပြုစုနေသည်။
ရှာဖွေစုဆောင်းရရှိပြီးသော အထောက်အထားများကို သုတေသနပြု၍ မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းကျမ်းများ၊ စာတမ်းနှင့် စာစောင်များ ပြုစု ထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်း ( ၁၉၂၀ - ၁၉၉၅ ) စာ - ၁၅၅၊ ၁၅၈။
နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ကို ဥက္ကဋ္ဌ ၏ စီစဉ်ဆောင်ရွက်မှုဖြင့် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၄၂ ခု၊ နယုန်လ (ခရစ်နှစ် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် မေလ) တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သံဃဂိုဏ်းပေါင်းစုံမှ သံဃာတော် အပါး ၁၂၀၀ကို ပင့်ဖိတ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေရှိ အတွင်း၌ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ကို က ခန့်အပ်သည့် ဥက္ကဋ္ဌဆရာတော် တစ်ပါး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဆရာတော် ခြောက်ပါး၊ အကျိုးတော်ဆောင်ချုပ် တစ်ပါး၊ တွဲဖက်အကျိုးတော်ဆောင် ခြောက်ပါး၊ အဖွဲ့ဝင် ၃၃ ပါး၊ စုစုပေါင်း သံဃာတော် ၄၇ ပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
စတုတ္ထမြောက်ဥက္ကဋ္ဌမှာ နဝမမြောက် ဖြစ်ပြီး လက်ရှိ ပဉ္စမမြောက်ဥက္ကဋ္ဌမှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၈ ရက်နေ့မှစ၍ သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အုပ်ချုပ်ပုံစနစ်ကို အလွန်ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။
သံဃမဟာနာယအဖွဲ့၏ ကျေးရွာ၊ တိုက်နယ်၊ မြို့နယ်၊ ခရိုင်၊ တိုင်းဒေသဆင့်ဆင့် အကြီးအကဲခန့်အပ်ခြင်း။
ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာ၏ "Archdiocese" (ဂိုဏ်းချုပ်သာသနာ့နယ်) နှင့် သဘောတရားချင်း ဆင်တူသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းသည် အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားခြင်းမှာ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းပါသည်။
သာသာနာပိုင်နယ်မြေ ပိုင်းခြားခြင်းနှင့် နယ်မြေအလိုက် သံဃအုပ်ချုပ်ပုံ။
အုပ်ချုပ်ပုံကို အနှစ်ချုပ်ကြည့်ပါက အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိရသည် -ကိုးကား သံဃာ့အဖွဲ့အစည်း အဆင့်ဆင့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံအဆင့်တွင် အုပ်ချုပ်သည့် အဖွဲ့အစည်း ( ဆရာတော်)၏ သာသနာပြုနယ် နယ်မြေအကျယ်အဝန်း အုပ်ချုပ်ဖွဲ့စည်းပုံအဆင့်ဆင့် ပထမအဆင့်တွင် ကျေးရွာ / ရပ်ကွက်နယ်မြေ တရွာ/တရပ်ကွက်သာလျှင် သတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သာသနာပြုနိုင်သော ဘုန်းကြီးကို ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်ဟု ခေါ်ကြသည်။
ဒုတိယအဆင့်တွင် တိုက်နယ်/ရွာများမှ ဘုန်းကြီးကျောင်းအရေအတွက် ၁၉ကျောင်းခန့်ကို သတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သာသနာပြုရသော (တိုက်နယ်အဆင့်) ဘုန်းတော်ကြီးကို ဆရာတော်ကြီး (ဆတော်ကြီး)ဟုခေါ်ကြသည်။
ဒုတိယအဆင့် အုပ်ချုပ်ပုံ တတိယအဆင့်တွင် မြို့နယ်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ဝင်များ မြို့နယ်အတွင်းရှိ တိုက်နယ်များမှ ဦးဆောင် ဆရာတော်ကြီးများ (ဆတော်ကြီး)မှ ဥက္ကဋ္ဌတပါးရွေးချယ်၍ ထိုဆရာတော်ကို မြို့နယ်သာသနာပိုင်ဆရာတော်ဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်သည်။
တတိယအဆင့် အုပ်ချုပ်ပုံ စတုတ္ထအဆင့်တွင် ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်များမှ သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ဝင်ဆရာတော်ကြီးများမှ တပါးရွေးချယ်၍ ခရိုင်သံဃနာယကအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ခရိုင်သာသနာပိုင်ဆရာတော်ဟု ခေါ်သည်။
စတုတ္ထအဆင့် ပဉ္စမအဆင့်တွင် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်တခုရှိ ခရိုင်အလိုက် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ဝင် ဆရာတော်ဘုရားကြီးမှားမှ တပါးရွေးချယ်၍ တိုင်း/ပြည်နယ် သံဃမဟာနာယကဥက္ကဋ္ဌ တိုင်း/ပြည်နယ် သာသနာပိုင်ဆရာတော်ဘုရားကြီးဟု ခေါ်သည်။
ပဉ္စမအဆင့် အမြင့်ဆုံးအဆင့်တွင် နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့မှ (ဥက္ကဋ္ဌ ဆရာတော်ကြီး)တပါးရွေးချယ်၍ တနိုင်ငံလုံးရှိ သံဃာထုတစ်ရပ်လုံးကို သံဃဝိနိစ္ဆယ စည်းကမ်းတပျ အုပ်ချုပ်သာသနာပြု၍ သာသနာပိုင်ဆရာတော်ဘုရားကြီး (ဆရာတော်အသျှင်မြတ်ခင်ကြီးဘုရား)ဟုခေါ်သည်။
အမြင့်ဆုံး သာဃမဟာနာယကအဖွဲ့ အဓိက မှတ်သားဖွယ်အချက်များ သံဃာ့စည်းမျဉ်း: ဤဖွဲ့စည်းပုံသည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သော "ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ သံဃာ့အစည်းအဝေးကြီး" မှစတင်ကာ ယနေ့တိုင် ခိုင်မာစွာ ကျင့်သုံးလာသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။
သံဃဥပဒေ သာသနာပိုင် (သို့မဟုတ်) သံဃရာဇာ: မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှေးမင်းအဆက်ဆက်က "သာသနာပိုင်" ခန့်အပ်သည့် အစဉ်အလာရှိခဲ့သော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ (ဗဟို) က အမြင့်ဆုံး အဆုံးအဖြတ်ပေးသည့် အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် တာဝန်ယူသည်။
သာသနာပိုင်အဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု: ဤစနစ်ကြောင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ ဝိနည်းဓမ္မကံ အငြင်းပွားမှုများကို အဆင့်ဆင့် ဖြေရှင်းနိုင်ရုံသာမက အစိုးရနှင့် သံဃာထုကြား ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရာတွင်လည်း လွယ်ကူချောမွေ့စေပါသည်။
အစိုးရဥပဒေဖြင့်ပူးပေါင်းခြင်း {+ !စဉ် !အဆောင်အယောင် !ပုံတော် !ဘွဲ့တော် !အကြိမ် !တာဝန်စတင် !တာဝန်ပြီးဆုံး - ၁ ပထမ ၁၉၈၀ ၁၉၉၃ - ၂ ဒုတိယ ၁၉၉၄ ၂၀၀၄ - ၃ တတိယ ၂၀၀၄ ၂၀၁၀ - ၄ စတုတ္ထ ၂၀၁၀ ၂၀၂၄ - ၅ ပဉ္စမ ၂၀၂၄ မတ်လ ၈ရက် } = ဗုဒ္ဓသာသာသနာတော်အတွင်း ဓမ္မ အဓမ္မ ငြင်းခုံနေသော အဓိကရုဏ်း (၇) မျိုးကို ဖြေရှင်းခဲ့သည်။
က “ ဒါလား သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ” ဟု ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ဖူးသည်။
သာဓုကျောင်းတိုက်တွင် အခမ်းအနား၊ ဒေါ်၏ ကမ္ဘာ့ ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆုရခြင်း နှစ် ၂၀ ပြည့်အခမ်းအနား စသည်တို့ကို ဆရာတော်က ကျင်းပခွင့်ပေးခဲ့သည်။
ရွှေညဝါ ဆရာတော်ကဲ့သို့ပင် (ဒယ်အိုး) ဆရာတော်ကိုလည်း တရားဟောခွင့် ပိတ်ပင်ထားသည်။
ဆရာတော်သည် ထောင်မှ လွတ်အပြီး ၂ နှစ်ခန့်အကြာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက် နံနက် ၂:၁၅ မိနစ်တွင် အသည်းရောဂါဖြင့် ဘဝနတ်ထံပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
သူငယ်ချင်း (၃) ဦးတို့သည် အဂ္ဂစိန္ဒေယျ ဆရာတော်ကျောင်း( တောင်ညိုကျောင်း တိုက်တွင်)အသက် ၁၆ နှစ်ထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်ထိုမှတဆင့် နောက်ထပ်ပညာဆည်ပူးရန်အတွက် အိန္ဒိယပြည် ဗာရာဏသီ တက္ကသိုလ်သို့ ပညာဆက်လက်သင်ကြားရန်ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။
သျှင်မြဝါသည် ၂၃ နှစ်ကြာပညာသင်ကြားတတ်မြောက်လေသော် မိမိမွေးရပ်သို ့ပြန်လိုကြောင်း ဆရာထံလျှောက်ထားလေသည်။
သျှင်မြဝါမြောက်ဦးသို့ရောက်ချိန်တွင် အသက်(၃၉)နှစ်ရှိခဲ့ပြီး၊ ထိုစဉ် မှာ မြောက်ဦးရွှေနန်းကို အုပ်စိုးနေချိန်ဖြစ်ပေသည်။
အား ကိုပေးပြီး ပညာရှိအမတ်အရာဖြင့်ခစားစေခဲ့သည်။
က ဘေးလောင်းတော် လက်ထက်က မင်းအား ပေးအပ်ခဲ့ရသော ရခိုင်ဒေသဖြစ်သည့် ဘင်္ဂလားနယ်ကိုပြန်လည် သိမ်းယူရရှိအောင်ကြံဆောင်ရပါမည်။
ထိုအခါ ဘုရင်သည် သျှင်မြဝါပြောသောစကားကို သဘောပေါက်နားလည်လက်ခံကာ အား စစ်ချီတက်ရန် စီမံခန့်ခွဲစေပြီး ဘွဲ့ရာထူးဖြင့် သက္ကရာဇ် ၈၉၄ ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် (၉)ရက်နေ့တွင် စစ်ချီတက်တော်မူပြီး မောက်သူဇာ၊ ဒက္ကာ၊ ဂန်ဘီလာ၊ သီလတ်၊ ပဋိတ္တရား၊ ဂင်္ဂါသာရ၊ စစ်တကောင်း၊ ဂေဏတော်ပလ္လင်၊ ကံသာ၊ တိလိင်္ဂါ၊ ဘာရီဆာရ်၊ ရောင်ပုရ် စသော ဘင်္ဂါလား ၁၂ မြို့ကိုချီတက် သိမ်းပိုက်ခဲ့လေသည်။
ဘုရင် မြောက်ဦးမြို့သို့ရောက်၍ များမကြာမှီ ပေါ်တူဂီတို့သည် ရေတပ်အင်အားများစွာဖြင့် မြောက်ဦးကိုတိုက်ခိုက်ရန် ရောက်လာခဲ့ကြသည်။
သျှင်မြဝါသည် တည်ထားပြီးမြောက်လျှင် မြို့တော်၌ လုပ်သင့်သည့်ကိစ္စများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
မဟာပညာကျော်၊ ဆရာတော်တို့နှင့် ညှိနှိုင်းပြီး ရှေးဟောင်းဓမ္မသတ်ကျမ်းများကို မှီးပြီး "ရွှေမျဉ်းဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီး"ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ရခိုင်နိုင်ငံ၏ ကျေးဇူးသျှင် ပညာရှိကြီးအား မြေတွင်မြုပ်၍ သာမန် လူတစ်ဦး ကဲ့သို့ သဂြိုဟ်မှုကိုမပြုလိုပေ၊ ယင်းကြောင့် မင်းဗာဘုရင်က ပညာရှိတစ်ဦးအား သင့်တင်လျှောက်ပါတ်သောနေရာ၌ အခမ်းအနားကြီးကျယ်ဖြင့် သဂြိုဟ်မည်ဖြစ်ကြောင်း အမိန့် ထုတ်၍ မီးသဂြိုဟ်ပြီး သျှစ်သောင်းဘုရား၏တောင်ဘက် ၊ တွင်အရိုးပြာကိုဂူသွင်းထားခဲ့လေသည်။
သျှင်မြဝါသေဆုံးသောအခါ သျှင်မြဝါအားလှူဒါန်း၍ ရရှိသော ရွှေငွေ ပစ္စည်းတို့နှင့် သျှင်မြဝါ ၌ ကျန်ခဲ့သော ပစ္စည်းများကိုဌာပနာပြီး မင်းဗာဘုရင်သည် သက္ကရာဇ် ၈၉၉ ခု ခရစ်နှစ် ၁၅၈၇ တွင် ကိုတည်ထားခဲ့သည်။
စေတီရှိသောတောင်ကိုလည်း ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့လေသည်။
စစ်တွေမြို့မှ ရွှေစလွယ်ရသူဌေးကြီးဆိုလျှင် ရခိုင်သားများလောကတွင် မသိသူမရှိသလောက်ပင် ထင်ပေါ်ကျော်ဇောသည်။
ဆရာတော် ဦးစိန္တာ (၂၉.၇.၁၉၀၂ - ၁၄.၁၂.၁၉၆၄) သည် ၁၂၆၄ ခု၊ ဝါဆိုလဆုတ် ၁၀ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ ည ၇ နာရီအချိန်၊ ၊ ၊ ပြည်သျှင်တိုက်၊ ရင်းဘွယ်ရွာ၌ ဖွားမြင်တော်မူ၏။
အေးသိန်း၏ နိုင်ငံအကျိုးပြု အဖိုးတန်ရတနာများ (၂၀၀၇-ခု၊ ဩဂုတ်လ)။
အဖ ဦးသာဇံဦး (အငြိမ်းစား စက်ရှင်ဆရာကြီး) နှင့် အမိ ဒေါ်ပုမတို့မှ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် စစ်တွေမြို့၊ လမ်းမတော်ရပ်၌ မွေးဖွားသည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရမ်းဗြဲမြို့ အောင်စေတီရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။
စာရေးဆရာ ဖိုးကျော့ကို (၁၃၀၂) ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော်(၁)ရက်(၄.၈.၁၉၄၀)ရက်နေ့တွင် ၊ နယ်၊ ၌ အဖ-ဦးဘောက်ဖြူ၊ အမိ-ဒေါ်ချက်တောင်းမတို့က မွေးဖွားသည်။
ရေနက်ဆိပ်ကမ်းသည် ကျောက်ဖြူမြို့ မဒေးကျွန်းနှင့် ကုဋေချီကျွန်းတို့တွင် တည်ရှိသည်။
တွင် ရေနက်ဆိပ်ခံတံတား အမှတ်(၁)နှင့်အမှတ်(၂) တို့ရှိသော်လည်း ဒေသတွင်းသင်္ဘောများသာ ဆိုက်ကပ်လျက်ရှိပြီး ရေနံတင်ဆိပ်ကမ်းအတွက် ဆိပ်ခံတံတားကို တည်ဆောက်မည် ဖြစ်သည့်အပြင် ယခုအခါ လုပ်ငန်းသုံး တံတားတစ်ခု ကိုလည်း တည်ဆောက်မည်ဖြစ်ရာ တံတားလေးစင်းအထိ ရှိလာမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရှိရသည်။
ကံ့ကော်တောဘုရားဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်လျက်ရှိသော ရှေးဟောင်း ပေါ်တော်မူမြတ်စွာဘုရား ရုပ်ပွားတော်နှစ်ဆူသည် ၊ ရမ်းဗြဲကျွန်းရှိ မြို့နယ်၏ ဂုံးချိန်ကျေးရွာတောင်ဘက် ကံ့ကော်ပင်များရှိရာ အရပ်၌ တည်ရှိနေလေသည်။
မြတ်စွာဘုရားသခင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူပြီးစ အချိန်အခါမှစ၍ ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသော စကားရပ်များမှာ ကံ့ကော်တောဘုရား ရုပ်ပွားတော်များနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော စကားတစ်ရပ်ပင်ဖြစ်လေသည်။
ပွဲတော်နေ့လယ်ပိုင်းအချိန်တွင်ကား ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ဘုရားပွဲတော်တိုင်းတွင် ပါရစမြဲဖြစ်သော ရိုးရာပွဲတစ်ပွဲဖြစ်သည့်မှာလည်း နှစ်စဉ်ပါဝင်ပြုလုပ်ခဲ့ပေသည်။
တွင်ပထမရရှိသောသူသည် ရွှေမောင်း(ရွှေခွက်)၊ ဒုတိယရရှိသောသူသည်ငွေမောင်း(ငွေခွက်)ရရှိကြပေသည်။
ကျောက်တစ်လုံးဘုရားကို ရခိုင်ဘုရင် က စတင် တည်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ကြီးမားသော ကျောက်ဆောင်တစ်ခုလုံးကို လှိုဏ်ပတ်လမ်းများဖြင့် ဂူများထွင်းကာ ဘုရားရုပ်ပွားတော်များကို တည်ထားကိုးကွယ်ထားသည်။
စစ်တကောင်းမြို့ သည် ယခုအခါ ၏ ဒုတိယမြို့တော်ဖြစ်ပြီး၊ ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်း မြို့ ဖြစ်သည်။
ထိုမြို့၏ အမည်သည် ဝေါဟာရ ဖြစ်ပြီး၊ စစ်၏အဦးအဖျားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ကျောက်စာများတွင် တွေ့ရသော ကုလားတွင်း စစ်ချီဟူသည့် ဝေါဟာရမှာ စစ်တကောင်းအပါအဝင် ဘင်္ဂလားဒေသတစ်ခွင်ကို စစ်ချီကြောင်း ဆိုလိုသည်။
ထို့ကြောင်း စစ်တကောင်းမြို့ အမည်သည် ဘင်္ဂလားကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သော ၏ စစ်ပွဲများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
ထို့ကြောင့်လည်း ယခုအခါ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်နေစေကာမူ မူရင်း အမည် ဖြစ်သော စစ်တကောင်း အမည်တွင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာဘာသာအတွက် ယူနီကုဒ်စံသတ်မှတ်ချက် အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲလာပုံ၊ နည်းပညာများတွင် အသုံးချလာနိုင်ပုံနှင့် မြန်မာပြည်တွင် ယူနီကုဒ်စနစ် မြန်မာဖောင့်များ အသုံးပြုရေး လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုများကို ရက်စွဲများဖြင့် ဖော်ပြပေးထားခြင်း ဖြစ်သည် = ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအတွက် ကုဒ်ပွိုင့်ရရှိရန် မိုက်ကယ်အီဗာဆန်က [ Names of Burmese characters: comment on Unicode Technical Report #1] အား ယူနီကုဒ်ကွန်ဆိုဒီယမ်သို့ စတင်တင်သွင်းသည်။
ယင်းတို့ထဲမှ ထင်ရှားသည့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်များမှာ Myanmar IT Pro [ ၊ Myanmar Tutorial [ တို့ဖြစ်သည်။
ပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲ ကိုကျင်းပနိုင်ရန်အတွက် "ပြိုင်လှီ၊ ပြိုင်လောင်း" ခေါ်သည့် ပြိုင်ပွဲဝင်မည့် လောင်းကောင်းရဟိရေးမှာ ပထမအရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့ လောင်းကောင်းရရေးကို ရှိရှု၍ သစ်ပင်ခွတ်လှဲရန် တရပ်လုံးတရွာလုံး အားပီးပါဝင်လေ့ဟိသည်။
ရခိုင်ပြည်တွင် ရီလမ်းခရီးများလှသဖြင့် လောင်းလှီကိုအသုံများသကဲ့သို့ ရှိရခိုင်ဘုရင်များလက်ထက်က လှီအမျိုးမျိုးဟိခသည်။
လောင်းဝမ်းမှာဆိုလျှင် လောင်းလှော်သားများထိုင်ရန် "ဒဂုံ" တပ်ပြီး "ပင်းကန်'' များကို (၂) လံလောက်တွင် (၃) ခုလောက် တပ်ဆင်ထားရသည်။
ဆယ့်သျှစ်ယောက်စီးရသည့် (၆) လံ ပြိုင်းလောင်းမှာဆိုလျှင် နောက်ဆုံးက တက်မကိုတဦး၊ တက်မကိုင်ရှိက ပဲ့ထောင်နှစ်ဦး၊ ရှိတွင် ဦးစီဦးပေါက်ခေါ်သည့် ပန်းဆွဲတဦး၊ ဦးစီးနောက်က "လိုင်ဆစ်တောင်ဖျံ" ခေါ်သည့် ဦးထောင်စီးနှစ်ဦး၊ ကျန်ဆယ့်နှစ်ဦးမှာ တပင်းကန်နှစ်ယောက်တတွဲစီ အလှော်သမား (၆) ဆိုင်းထိုင်ရသည်။
ပြိုင်လောင်းပွဲကို ရပ်ရွာအချင်းချင်း (သို့မဟုတ်) မြို့နယ်ခရိုင်အလိုက် ကျင်းပလေ့ဟိသည်။
ပြိုင်လောင်းနိမှာ ချောင်းကမ်းပါးတဘက်တချက်တွင် ရပ်ရွာအလိုက် မဏ္ဍပ်များထိုးပြီး ဧည့်ခံကျွေးမွီးသည်။
ကမ်းခြေအလျား ၃ ကီလိုမီတာ (၂ မိုင်) ရှည်လျားကာ သို့ မျက်နှာမူလျက် တည်ရှိသည်။
ကမ်းခြေတစ်လျှောက် တည်ဆောက်ထားသော ဟိုတယ်အများအပြား၊ အပန်းဖြေစခန်းများနှင့် များဖြင့် မြန်မာပြည်၏ အဓိက ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်ရာ အဓိက နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
အဓိက ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းမှာ လေကြောင်း ဖြစ်၍ (ယခင် Sandoway လေဆိပ်) မှတဆင့် သွားရောက်နိုင်၍ ၊ ၊ နှင့် တို့မှ သံတွဲသို့ ခရီးစဉ်များ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိကြသည်။
ငပလီကမ်းခြေသည် မြန်မာပြည်အနောက်ဘက် အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
အနောက်ဘက် ၇မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ငပလီကမ်းခြေစခန်းသည် ယခင်က ရွာကလေးဖြစ်သည်။
ငပလီဟူသော အမည်ကို ၁၈၂၆-ခုနှစ်၊ အပြီး ရောက်ရှိလာသော လူမျိုးများက အီတလီနိုင်ငံ၏ မြို့တစ်ခုဖြစ်သော နာပိုလီ (Napoli)မြို့ရှိ ကမ်းခြေနှင့်တူသောကြောင့် အစွဲပြု ခေါ်ဝေါ်ရာမှ ပြည်သူတို့ စကားသံဖြင့် ငပလီဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။
ငပလီ ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှာ မှ စတင်ခဲ့ပြီး၊ ယခုတိုင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကျော်ကြားဆဲ ခရီးသွားနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ယခင်က အစိုးရပိုင် တစ်ခုသာ ရှိပြီး၊ ၂၀၀၈ နောက်ပိုင်းတွင် ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဟိုတယ်များစွာပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ငပလီတွင် Auto Exchange တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေးစခန်း ရှိသည်။
ငပလီအနီးတွင် ကျွန်းများစွာရှိပြီး အများအားဖြင့်လူနေထိုင်ကြသည်။
ငပလီအနီးရှိရွာများမှာ ကမ်းရိုးတမ်းအနီးတွင် ရေချိုရရန်ခက်ခဲရာ၊ ရေလှောင်တမံများကို အားထားရသည်။
လျှပ်စစ်မီးမှာ အစိုးရတည်ဆောက်ထားသည့် ည ၁၀နာရီထိ မှ တစ်ဆင့်ဖြန့်ဖြူးသည်။
အပွင့် - သေးငယ်ပြီး အဖြူရောင် ရှိသည်။
စိုက်ပျိုးပုံ- (က)မြေပြုပြင်ခြင်း - ဟင်းသီး ဟင်းရွက် ခင်းများ ပြုပြင် သကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။
Botany Term : Cassia glauca Lam Species/Family : Caesalpiniaceae ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်-- အပင်ငယ် မျိုး ဖြစ်သည်။
File:Cardiospermum_halicacabum_01.jpgFlower-these are the plants blossoms File:Cardiospermum_halicacabum_04.jpgUnripe fruits File:Cardiospermum_halicacabum_08.jpgOpened fruit showing seed arrangement File:Cardiospermum_halicacabum_09.jpgSeeds File:Cardiospermum halicacabum MHNT.BOT.2009.13.7.jpgCardiospermum halicacabum - Museum specimen
မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ ဆူးပုပ်ကြီးသည် ခါး၏၊ ဖန်၏၊ သွေးဖောက်ပြန်ခြင်း၊ လေသည်းခြေနှင့် ချောင်းဆိုးရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းစေ၏။
အရွက်ကို ပြုတ်၍‌‌‌ သော်လည်းကောင်း ကြက်ဥ ဘဲဥနှင့်‌ ‌ရောနှော ကြော်၍သော်လည်းကောင်း သုံးဆောင်နိုင်သည်။
မြန်မာမင်းများ လက်ထက်က ရန်ပုံခွင်း အမြောက်တော်အပြင် စကြာတင် အမြောက်၊ မဟာသကြုဇေယျ အမြောက်၊ ခန်းတိုင်းရောက် အမြောက်၊ ဆူးလေကုန်း မင်္ဂလာအမြောက် များရှိကြရာ အမြောက်ဝန်သည် ၊ စသည့် လက်အောက် အဆင့် အမှုထမ်းများနှင့် အတူ အုပ်ချုက်ကွပ်ကဲရသည်။
လက်ထက် ပထမဆုံး ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူ အမြောက်ဝန်မှာ သူရိန်ဝေရကျော်ဘွဲ့ခံ ဦးထွန်းဖြိုး ဖြစ်သည်။
သူက ဆင်ကြားရှင်လက်ထက်တွင် ပြည်မြို့မှ ဟံသာဝတီသို့ လိုက်ပါသွားရကြောင်း၊ သန်လျင်ရေဝန် ထံ၌ နေရစဉ် ရန်ပုံခွင်း အမြောက်ကို အရမံသင်္ဘောမှ သန်လျင်ရေဝန်က ငွေ ၇ ပိဿါ ၅၀ ဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့ကြောင်း ယင်းနောက် သန်လျင်ရေဝန်ကို ပြည်မြို့ဝန်ရာထူး ခန့်အပ်စဉ် အမြောက်ကြီး ပြည်မြို့ သို့ရောက်လာခဲ့ကာ သူ့အား ရာထူး ခန့်အပ်ခဲ့ကြောင်း ဖြစ်သည်။
ဗဒုံမင်း လက်ထက်တွင် အမြောက်ဝန် ရာထူး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။
သူသည် ရာထူးအဆင့်ဆင့်တက်ခဲ့ပြီး မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်၌ မြို့စား ဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
နန်းတက်စ ၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် အမြောက်ဝန် နေမျိုးမင်းခေါင်ကျော် အား အဆောင်အရွက်များ ပေးအပ်ခဲ့သည်။
အမြောက်ဝန် ဦးကံသည် ရန်ကုန်၌ ရှိနေစဉ်အတွင်း စေတီတော်၌ ဆည်းလည်း တစ်လုံးလှူဒါန်းခဲ့ရာ ဆည်းလည်းပါ စာအရ ရာထူးကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့ရကြောင်း သိရှိရသည်။
အမြောက်ဝန် ဦးပါတူသည် ၁၈၅၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော မင်းတုန်းများ အရေး ၌ ပုဂံမင်း၏ ဘက်တော်သားတစ်ဦးအဖြစ် မင်းသားများအား လိုက်လံ နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။
အမြောက်ဝန် ဦးခင်မောင်ကြီးသည် ၏ သမီး ပထိမ်းသခင် နှင့် ခင်ပွန်း တောင်ထားဝယ်ဗိုလ် ဦးတိုး တို့၏ သားကြီးဖြစ်၏။
အလားတူ ဦးလတ်၏ ဒိုင်ယာရီပါ အမြောက်ဝန် ဦးဘ ဆိုသူမှာလည်း သီပေါမင်းလက်ထက် နောက်ဆုံး အမြောက်ဝန် ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။
နန်းကံကျွေးဝန် သည် ၊ ဆောင်ကြီးများ၊ အဆောင်အယောင်များ ဆောက်လုပ်ပြင်ဆင် ထိန်းသိမ်းသည့်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ရသူ ဖြစ်သည်။
နန်းကံကျွေးဝန်၏ တာဝန်ဝတ္တရားများမှာ ယခုခေတ် (Civil Engineer) များနှင့် အလားသဏ္ဌာန် တူသည်။
နန်းကံကျွေးဝန် ရာထူးကို ညောင်ရမ်းခေတ် လက်ထက် ၂၄ စက်တင်ဘာ ၁၅၉၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်တော်၌ အစောဆုံး တွေ့ရှိရသည်။
တွင် ဘုရင့်၊ အဆောင်တော်များ၊ မင်းညီမင်းသာတို့၏ စံအိမ်တော်အဆောက်အဦးများကို ဆောက်လုပ်ပေးရသူ ဖြစ်သည်။
လက်ထက် နန်းတက်စကာလ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင် ဂါမဏိတိဿ ဦးစီးသော ၅၀ သော သွေးသောက်အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရာ နန်းကံကျွေးဝန် ရာဇတမန်ကျော်ထင် ၏ အမည်ပါလာသည်။
ရာဇတမန်ကျော်ထင်သည် အလောင်းမင်းတရား သို့မဟုတ် ဒီပဲယင်းမင်း လက်ထက် နန်းကံကျွေးဝန် ဖြစ်မည်ထင်ပါသည်။
ဗဒုံမင်း (၁၇၈၂-၁၈၁၉) လက်ထက် ဘွဲ့မည် သိရှိရသူ နန်းကံကျွေးဝန် တစ်ဦးမှာ ဗလဇေယကျော် ဖြစ်သည်။
နန်းကံကျွေးဝန် ပညာရာဇကျော်၏ ရာထူးကို နေမျိုးစည်သူဘွဲ့ခံ ဦးမြတ်စံ က ဆက်ခံခဲ့သည်။
ကာလအတွင်း ၁၃ မတ် ၁၈၂၅ တွင် စစ်သူကြီး ဦးစီးသောတပ်များ ရန်ကုန် စစ်မျက်နှာ သို့ ချီတက်လာကြစဉ် နန်းကံကျွေးဝန် နေမျိုးစည်သူဘွဲ့ခံ ဦးမြတ်စံသည်လည်း တပ်တစ်တပ် ကို အုပ်ချုပ်လျက် လိုက်ပါ စစ်မှုထမ်းခဲ့ရ၏။
ခံတပ် တိုက်ပွဲ တွင် လည်း နန်းကံကျွေးဝန် ဦးမြတ်စံက စစ်ကဲအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲ ပြီးဆုံးသွားပြီးနောက် ၇ ဇွန် ၁၈၃၀ တွင် နန်းကံကျွေးဝန် ဦးမြတ်စံသည် ကြီးအား တာဝန်ယူ ထုလုပ်ခဲ့ရသည်။
နန်းကံကျွေးဝန် မင်းလှမင်းထင်ကျော်သူသည် ၃၀ အောက်တိုဘာ ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် နှင့် အတူ မြေယာကွက်များ ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ရသည်။
လက်ထက် အစောပိုင်းကာလတွင် နန်းကံကျွေးဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ ဦးရန်ကင်း ဖြစ်သည်။
နန်းကံကျွေးဝန် ဦးကောင်းစံသည် ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလ ၉ မေ ၁၈၉၃ အထိ သက်ရှိထင်ရှားနှင့် နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ၏ အရ သိရှိရသည်။
ပန်းထိမ်ဝန်၏ လက်အောက်တွင် ရွှေပန်းထိမ်အမှုထမ်းများ ကျောက်ထည်လုပ်ခေါင်း၊ လက်သားလူများ စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်ထားရှိ၏။
ပန်းထိမ် လုပ်ငန်း မှာ တန်ဖိုးကြီး မြင့်သော လုပ်ငန်း ဖြစ်သဖြင့် ပန်းထိမ်ဖို ကို ၌သာ ထားရှိသည်။
ပန်းထိမ်ဖို မှာ ရွှေနန်းတော်ထက် အမှုထမ်းများအား များက လုံခြုံရေးအတွက် ကာကွယ်စောင့်ရှောက် တာဝန်ယူပေးကြရသည်။
နောက်တွင် ဖြစ်လာမည့် မောင်စ မှာ ပန်းထိမ်ဝန်ဟောင်း ဦးညွန့်၏ သမီး မအေးနှင့် လက်ဆက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
လက်ထက်တွင် ပန်းထိမ်ဝန်၏ သား မောင်သာ၏ အမည်ကို တွေ့ရှိရသော်လည်း ပန်းထိမ်ဝန် ဦးညွန့်၏ သားဟုတ်မဟုတ်ကိုမူ မသိရပေ။
စစ်သမိုင်းပြတိုက်သည် ၊ နှင့် ထောင့်တွင် တည်ရှိပြီး အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၈ ဒသမ ၇၂၄ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။
ကနောင်မြို့သည် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင်ရှိလျက် ၏ တောင်ဘက် ခြောက်မိုင်အကွာတွင်ရှိသော မြို့ကလေးတစ် မြို့ ဖြစ်သည်။
ကနောင်မြို့ အမည်နှင့် ခေတ်ပြိုင်အထောက်အထား တို့ကို ရှာဖွေကြသည်တွင် အစောဆုံးအထောက်အထားအဖြစ် ခရစ်နှစ် ၁၅၈၈ ခု၌ ထုတ်ပြန်သော အမိန့်တော်တစ်ခုတွင် ကနောင်မြို့အကြောင်း တစ်စေ့တစ်စောင်း တွေ့ရှိရသည်။
စမ္ပာနဂိုရ် ခေါ်သော စမ္ပာနဂရ အစစ်သည်ကား မြန်မာနိုင်ငံ၌ မဟုတ်ပါ။
ထိုကဲသို့ မိုးခေါင်ကိန်းကြုံ၍ အင်္ဂတိုင်းနှင့် မာဂဓတိုင်းတို့ စစ်ဖြစ်ကြရာ အင်္ဂတိုင်းမှ စစ်ရှုံးသဖြင့် အင်္ဂမင်းသည် နေပြည်တော် စမ္ပာမြို့ကို စွန့်၍ အလုံးအရင်းနှင့် ဆုတ်ခွာလာရင်း မြန်မာနိုင်ငံ အနီး တာပင်မြစ်ဝ၌ မြို့တည် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
ကသည်းဝန်သည် (ခေါ် ) မဏိပူရနွယ်ဖွားများနှင့် ပတ်သက်သည့် အရေးကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရသူဖြစ်သည်။
ကသည်းလူမျိုးများသည်ပင် အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည် ဆိုသည်။
ကသည်း တို့သည် တွင် အခါအခွင့်သာတိုင်း မြန်မာနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက် ထိပါးခဲ့ကြသည်။
သာလွန်မင်း (၁၆၂၉-၁၉၄၈) လက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၆၄၇ ခုနှစ်တွင် သားတော် ရှင်တရုတ်၏ တော်လှန်ပုန်ကန်မှု ဖြစ်ပွားစဉ်အတွင်း ကသည်းစော်ဘွားက အခွင့်ကောင်းယူလျက် ကို ဝန်းရံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
သို့သော် ကသည်းတို့၏ စစ်ပရိယာယ် ကြွယ်ဝမှုနှင့် မြန်မာတပ်အတွင်း ဖြစ်ပွားမှုတို့ကြောင့် မြန်မာရဲမက် အများအပြား အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရ၏။
မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ (၁၇၃၃-၁၇၅၂)လက်ထက် ၁၇၃၇ ခုနှစ်တွင် ကသည်းတပ် အထိ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ကာ ဒေသခံအချို့ကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။
အနီးတွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သေး၏။
အလောင်းမင်းတရား နန်းတက်လာပြီးနောက် ၁၇၅၃ ခုနှစ် ဂါရစ်နဝပ် ကွယ်လွန်သွားရာ မဏိပူရတွင် ထီးနန်းဆက်ခံရေး ပြဿနာ ပေါ်လာခဲ့သည်။
ကသည်း လူမျိုးများအား အုပ်ချုပ်ကွက်ကဲရန် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလကပင် ကသည်းဝန်တစ်ဦး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
မြေဒူး မင်းလက်ထက်၌ပင် စန္ဒပူရိ (လင်းဇင်း)မှ သမီးတော်တစ်ပါး ဆက်သခဲ့ရာ လင်းဇင်းမင်းသမီးအား အခမ်းအနားဖြင့် ကြိုဆိုကြရသည်။
စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်တွင် ဦးပြန့်အား ကသည်းဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့ဟန် တူသည်။
ဗဒုံမင်း(ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် ကသည်းနွယ်ဖွားများနှင့် ပတ်သက်၍ ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်ရန် ဦးစာနီဆိုသူအား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ရာ ကသည်းမင်းကြီးဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။
ကုလားဝန်ဟူသည် နိုင်ငံရပ်ခြား ဥရောပတိုက်သား သိုးဆောင်လူမျိုးများ ပသီ ၊ ဇေဒဗာရီ လူမျိုးများနှင့် စပ်ဆိုင်သမျှကို လုပ်ဆောင်ရသူဖြစ်သည်။
ကုလား ဝန်ရာထူးကို ညောင်ရမ်းခေတ် စနေမင်း (၁၆၉၈-၁၇၀၄) လက်ထက်ကပင် စတင်တွေ့ရှိရသည်။
ကုန်း ဘောင်ခေတ်ဦးကာလတွင် မြန်မာမင်း နေပြည်တော်သို့ ဥရောပတိုက်သားများ အဝင်အထွက် တစ်စတစ်စ များပြားလာရာ ကုလားဝန် ရာထူးမှာလည်း အရေးပါလာသည်။