DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
Forbes ၏ပြောဆိုချက်အရ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ခန့်မှန်း အသားတင်ပိုင်ဆိုင်မှုမှာ ဒေါ်လာ သန်းပေါင်း တစ်သောင်း ပိုင်ဆိုင်ရာ တွင် အချမ်းသာဆုံးလူဖြစ်သည်။
နှစ်ဆယ်ရာစု အစပိုင်းတွင် Kuok အဖေ သည် တရုတ်ပြည် China ဖူဂျီးရန်းမြို့ Fujian မှ မလေးရာ Malaya သို့ရောက်လာပြီး ဂျိုဟို ဘာရူ Johor Bahru တွင် ညီအကို ၃ ယောက်အနက် အငယ်ဆုံး ရောဘတ် Robert ကို ၁၉၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၆ ရက် တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူ.ကုမ္ပဏီ များသည် ၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ယိုးဒယား၊ တရုတ်ပြည်မကြီး၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဖီ၈ျီ၊ နှင့် ဩစတြလျ စသော နိုင်ငံ အများအပြားတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုများထားရှိသည်။
ယခုအခါ အမေရိကတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်အကြားရှိ ရေအောက်ကြေးနန်းဖြင့် အကြောင်းကြားဆက်သွယ်ဘူးသူတိုင်းသည် ရူပဗေဒပါရဂူကြီး လော့ကယ်လဗင် (ခရစ် ၁၈၂၄-၁၉ဝ၇)အား သတိရကျေးဇူး တင်သင့်ကြပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)၊ အပိုင်း(ခ)။
ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၅ ရက်နေ့မှစ၍ ခန့်အပ်ခံရသော ဂျိမ်းကယ်လဟန်သည် ၁၉၁၂ ခု မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပို့စမောက်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
အမတ်ဖြစ်လာချိန်၌ (နောင်တွင် ဓနသဟာယ) ဟုတွင်သည့် ဒိုမီနီယံရေးရာ လက်ထောက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ ၏ ပါလီမန်အတွင်းဝန်အဖြစ် ခေတ္တ ဆောင်ရွက်ရသည်။
ဝန်ကြီးချုပ် ကယ်လဟန်သည် ၁၉၇၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလက အိုင်ယာလန်နိုင်ငံနှင့် စပ်လျဉ်းသော ''ကွဲခြားနေသော အိမ်များ'' အမည်ရှိ စာအုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဘောလ်မား ကို ဆွစ်-အမေရိကန်ဖခင် နှင့် ဂျူး-အမေရိကန်မိခင် တို့မှ ဒီတာရိုတ် Detroit, မစ်ချီဂန် Michigan တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဘောလ်မား သည် ၁၉၈၀ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက် နေ့တွင် မိုက်ကရိုဆော့၏ ၃၀ ယောက်မြောက် အလုပ်သမားဖြစ်လာပြီး ဂိတ်စ်၏ ပထမဦးဆုံး စီးပွားရေးမန်နေဂျာ အဖြစ်ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ဘောလ်မား သည် သူ၏ တဖက်စွန်းအပြုအမူများကြောင့် လူ့ဂွစာတစ်ဦးအဖြစ် လူသိများသည်။
စတိဗ် ဘောလ်မားသည် ကီးအာရီးနား အားကစားကွင်း တွင် စီအာတလ်စူပါဆိုးနစ်ပွဲ ကြည့်ရန် ထိုင်ခုံတစ်ခုဝယ်ယူခဲ့သည်။
Bad Boy Ballmer: The Man Who Rules Microsoft'' (၂၀၀၂)၊ ဖရတ်ဒရတ် အဲလန် မတ်စ်ဝယ်လ်ရေးသားထားသော (ခွင့်ပြု့ချက်မရှိအတ္ထုပတ္တိ) ၁၉၉၉ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သော အချက်အလက်အခြေခံ အချစ်ရုပ်ရှင်ကားတစ်ခုဖြစ်သည့် “Pirates of Silicon Valley” တွင် ဂျွန်ဒီမက်ဂျီယိုမှ ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ဘောလ်မား ဇာတ်ကောင်စရိုက်ဖြင့် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ကော်ပိုရိတ်တစ်ခုကို စတင်တည်ထောင်သူမဟုတ်၊ ဆွေမျိုးလည်းမဟုတ်ပဲ ဝန်ထမ်းဘဝမှ စတော့များကို ပိုင်ဆိုင်ပြီး ဘီလီယံနာအဖြစ် ချမ်းသာလာသူများထဲတွင် ရောဘတ်တိုဂွိုင်ဇီးတာနောက် ဒုတိယမြောက်ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။
ကွမ်းယာဆိုသည်မှာ ပီကေကဲ့သို့ပင် အရသာမရှိ အာဟာရမရှိသော်လည်း အပျင်းပြေဝါးရန် သင့်လျော်သော စားစရာ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကွမ်းယာစားသည့် ဓလေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော Saigon by Anthony Grey ၊ ၊ နှင့် တို့တွင်လည်း ရှိကြသည်။
ကွမ်းယာတွင် အဓိကအားဖြင့် ထုံး၊ ကွမ်းသီးနှင့် ကွမ်းရွက်တို့ ပါဝင်သည့်အပြင် ကွမ်းစားဆေး အမျိုးမျိုးနှင့် အခြားဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင် အမျိုးမျိုးကိုလည်း ထည့်၍ စားသုံးလေ့ ရှိသည်။
ဆေးမွှေးများ ::မြန်မာပြည်တွင် ကွမ်းယာစားသုံးသူများမှာ အိန္ဒိယမှ တင်သွင်းလာသော ဆေးမွှေးများကိုလည်း စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။
ထင်ရှားသော ဆေးမွှေးများမှာ စင်ကာနယ်၊ ဟန်ဒရက်၊ မြေပုံ၊ ဆာဂါး၊ ဘာဘာ၊ဘုရင်မ နှင့် နိုင်တီတူး တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာပြည်မှ ကွမ်းရွက်သည် စားရန်သင့်လျော်ပြီး မှထွက်သော ကွမ်းရွက်မှာ အရသာ အနည်းငယ် ပို၍ ညံ့သည်။
ကွမ်းစားခြင်းဖြင့် သွားများကို ညစ်ထေးပေကျံ စေနိုင်သည့်အပြင် သွားများအတွင်း ကျောက်ဖြစ်နိုင်သည်။
လူဦးမင်း၏ ကွမ်းဖွဲ့ ::တံတားဦးက ကွမ်းနုဝါ။
ဖိုးသူတော်ဦးမင်း၏ ကွမ်းဖွဲ့ ::ကွမ်းရွက်ကယ်ညှာကြွေ၊ ::ရေစိမ်တဲ့ဆေး။
ဆဋ္ဌမတန်း မြန်မာဖတ်စာ = အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ကွမ်းစားခြင်းထုံးစံမှာ ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာ ကပင် ရှိသည်ဟု တွေးထင်ရသည်။
ခို့ချ် သည် ကင်းဆပ်ပြည်နယ်၊ ဝီချီတာမြို့ တွင် နေထိုင်ပြီး မေရီ ရော်ဘင်ဆင် နှင့် ဖရက်ဒ် စီ ခို့ချ် တို့၏ သား ၄ ယောက် အနက် တယောက် ဖြစ်သည်။
ခို့ချ် ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သည့် နည်းဗျူဟာမှာ ဈေးကွက်ကို အခြေခံသည့် နည်းဗျူဟာ ဖြစ်ပြီး ထိုအကြောင်းကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် သူရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော The Science of Success စာအုပ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။
ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းအနေနဲ့ လုပ်ကိုင်ခွင့်ရခဲ့တာ ဘုရားသခင် ကျေးဇူးတော် ကြောင့်ပါပဲ” ၁၉၇၇ မှာ EdWard H. Crane နှင့် Murray Rothbard တို့နှင့် ပူးပေါင်းပြီးတော့ Cato Institute ကို ထည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် လွတ်လပ်သော လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရေစီ ဝါဒနှင့် လွတ်လပ်သော ဈေးကွက် စီးပွားရေးစနစ် ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများကို အားပေးပြီး ငွေကြေးထောက်ပံ့ခဲ့သည်။
ခို့ချ်က သူ့အမြင်ကို “ လွတ်လပ်သည့် လစ်ဘရယ် ဝါဒ သမားတစ်ဦး ” အဖြစ်ဖော် ပြ ခဲ့သည်။
Charles နှင့် David တို့သည် သူတို့ ၏ နိုင်ငံရေးတက်ကြွမှုကြောင့် အိုဘားမား အစိုးရ ဘက်တော်သားများ၏ ထပ်တလဲလဲ ဝေဖန် မူကို ခံခဲ့ရသည်။
များတွင် လိပ်ပြာ နှင့် ပိုးဖလံများလည်း အပါအဝင်ဖြစ်၏။
အချို့သော ကဗျာဆရာများက လိပ်ပြာများကို “''အတောင်ရှိပန်းများ''” ဟုပင် တင်စား၍ စာဆိုလေ့ရှိကြသည်။
ထိုသို့စာဆိုကြခြင်းမှာ လိပ်ပြာ၏ အတောင်များသည် လွန်စွာလှပသော များနှင့်တူခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
လိပ်ပြာ၏ အတောင်များနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းအချို့တွင် မြူမှုန်များရှိသည်ကို တွေ့ရပြီးလျှင် ထိုမြူမှုန်များကို ဖြင့်ကြည့်လျှင် အကြေးခွံလေးများ ဖြစ်နေကြသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
လိပ်ပြာ နှင့် ပိုးဖလံကို ခွဲခြားရာတွင် အကောင်းဆုံးသောနည်းလမ်းမှာ အာရုံမှင်များ၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကိုကြည့်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
လိပ်ပြာ၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် အခြားပိုးကောင်များမှာကဲ့သို့ အဓိကအားဖြင့် အစိတ်အပိုင်း (၃) ပိုင်းရှိသည်။
ယင်းတို့မှာ - # ဦးခေါင်းပိုင်း # ဝမ်းဗိုက်ပိုင်း နှင့် # ခန္ဓာကိုယ် အနောက်ပိုင်း တို့ဖြစ်သည်။
လိပ်ပြာ နှင့် ပိုးဖလံသည် ဇီဝစက်ဝန်းလည်ရာ၌ အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
ထိုအဆင့်များမှာ - # ဥ ဘဝ # ပိုးလောင်း ဘဝ # ပိုးတုံးလုံး ဘဝ # အရွယ်ရောက်ပြီး လိပ်ပြာ (သို့) ပိုးဖလံ ဘဝတို့ဖြစ်သည်။
အချို့နှင့် များကလည်း လိပ်ပြာဥများကို စားသောက်ကြကုန်သည်။
လိပ်ပြာမသည် မိတ်လိုက်ပြီးမကြာမီအတွင်း၌ ဥများကို အုလေသည်။
ထိုသို့ အရေပြားခွာချခြင်းကို ''အရေလဲခြင်း''ဟုခေါ်သည်။
အချို့လိပ်ပြာ၏ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့်အရောင်များသည် ယင်းတို့ ကျက်စားရာဒေသရှိ အပင်များ၏ အစိတ်အပိုင်းများနှင့် လွန်စွာတူကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) လိပ်ပြာများသည် အခြေခံအားဖြင့် ပန်းတို့၏ ဝတ်ရည်ကို စားသုံးသည်။
လိပ်ပြာများသည် ၎င်းတို့၏ အစောပိုင်းဖြစ်တည်မှုတွင် ကပ်ပါးကောင်များ၏ အန္တရာယ်ပြုခြင်းကို ခံရပြီး ဘ၀သက်တမ်းတလျှောက်လုံးတွင်မူ အသားစားသတ္တဝါများ၏ အန္တရာယ် ရှိနေပြန်သည်။
စီအန်ဂျီ (CNG) (Compressed Natural Gas) သည် လောင်စာ သို့မဟုတ် ၏ နေရာကို အစားထိုးနိုင်စေမည့် အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
လောင်စာဓာတ်ဆီနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ၎င်းတွင် ဟိုက်ဒရို ကာဗွန်၊ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်နှင့်အခြားဘေးထွက်ပစ္စည်း ထုတ်လွှင့်မှု များစွာနည်းသည်။
သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဂျာနယ်၊ အမှတ်(၂)၂၀၀၅-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ။
ဇီဝလောင်စာ ဆိုသည်မှာ အပင်များ၏ ဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်မှုများကို ဓာတ်ပြောင်း ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် သတ္တဝါတို့၏ အစာချက် လုပ်မှု၊ စွန့်ပစ်မှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည့် ဓာတုဖြစ်စဉ်များ စသည်တို့မှ ထုထည်ကြီးမားစွာဖြင့် ရရှိသည့် မည်သည့် လောင်စာ စွမ်းအင်ကိုမဆို ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
ထက် ဖိနှိပ်နိုင်မှု အဆ ပိုမိုသာလွန်သည်။
ဓာတ်ဆီနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အလွန် ဈေး သက် သာ သည်။
သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည် (အင်္ဂလိပ်: Liquefied natural gas, LNG) သည် စီအန်ဂျီ (CNG) ကဲ့သို့ပင် အသုံးပြုနိုင်သော အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ဓာတုသင်္ကေတမှာ CH4 ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံအများစုက ၎င်းကို အလားအလာကောင်းသော လောင်စာအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြီး သိုလှောင်နိုင်မှုတွင် အားသာချက်များ ရှိနေသည်။
LNG သည် အရည်ပြုလုပ်စဉ်ကပင် ၊ ရေငွေ့၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဆာလ်ဖိုက်နှင့် အခြားသော မလိုလားအပ်သော ဒြပ်စင်များကို ဖယ်ရှားထားပြီး ဖြစ်သောကြောင့် စီအန်ဂျီထက် ပိုမိုသန့်စင်ကာ ပါဝင်မှု မြင့်မားသည်။
LNG သည် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ အခြေအနေထက် ထုထည်အားဖြင့် အဆ ၆၀၀ ခန့် (၆၀၀ ပုံ ၁ ပုံ) သာ ရှိတော့သဖြင့် ခရီးရှည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် လုံလောက်သော စွမ်းအင်သိပ်သည်းမှုကို ရရှိစေသည်။
ဓာတ်ငွေ့ကို ပိုက်လိုင်းများဖြင့် သယ်ယူရန် ခက်ခဲသော နေရာများသို့ အရည်အဖြစ် ပြောင်းလဲကာ အထူးပြုလုပ်ထားသော သင်္ဘောကြီးများဖြင့် တင်ဆောင်ပို့ဆောင်နိုင်သည်။
သို့သော် LNG သည် သို့မဟုတ် နှင့် စွမ်းအင်တူညီသည်ဟု ဆိုနိုင်သော်လည်း ၎င်းကို ထုတ်လုပ်သည့် စရိတ်နှင့် အအေးခန်း ဆလင်ဒါများဖြင့် သိုလှောင်ရသည့် စရိတ်မှာ မြင့်မားလျက်ရှိသည်။
ထို့အပြင် LNG စက်ရုံများနှင့် ဆိပ်ကမ်းများတွင် အအေးခံစနစ်များအတွက် ကုန်ကျစရိတ် ကြီးမြင့်မှုသည် စီးပွားဖြစ် အသုံးပြုရန် အားနည်းချက်တစ်ခုအဖြစ် ရှိနေခဲ့သော်လည်း မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း နည်းပညာတိုးတက်မှုများကြောင့် အဆိုပါ အားနည်းချက်များကို ပြုပြင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ကျွမ်းကျင်သူအချို့က LNG သည် အရည်အဖြစ် ပြောင်းလဲစဉ်နှင့် သိုလှောင်ထားစဉ်အတွင်း အလွန်အငွေ့ပြန်လွယ်သော သဘာဝရှိသဖြင့် ခရီးရှည်သယ်ယူရာတွင် အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်ဟု ယူဆကြသော်လည်း ယနေ့တိုင် ဓာတ်ငွေ့ရည်တင်သင်္ဘောများပေါ်တွင် ထိုသို့သောအန္တရာယ်မျိုး ကြုံတွေ့ရခြင်း မရှိသေးပေ။
အခြားလောင်စာဆီများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက စီအန်ဂျီထက် ဈေးကြီးသော်လည်း စွမ်းအင်ပိုမို သာလွန်ပြီး ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် အထွက်နှုန်း အနိမ့်ဆုံး ဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းစွမ်းအင် လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းရန်အတွက် ပြည်ပမှ LNG တင်သွင်းမှုကိုလည်း စဉ်းစားဆောင်ရွက်နေရပြီး ရုရှားကဲ့သို့သော နိုင်ငံများနှင့်လည်း တင်ပို့ရောင်းချနိုင်ရေး ဆွေးနွေးမှုများ ရှိနေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံကို သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည် (LNG) တင်ပို့ရောင်းချနိုင်ဖို့ မော်စကိုအစိုးရက ဆွေးနွေးမှုတွေ ပြုလုပ်နေကြောင်း ရုရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ပြောဆိုရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ပြောပါတယ်။
ဇူလိုင်လကုန်ပိုင်းက မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလုပ်ကိုင်နေတဲ့ တရုတ်စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီအချို့က ရုရှားကနေ LNG ဓာတ်ငွေ့ရည် တင်သွင်းဖို့ နစကထံ တောင်းဆိုခဲ့ပြီး အဲ့ဒီအထဲမှာ ဟောင်ကောင်စာရင်းဝင်ကုမ္ပဏီ V Power ၊ တရုတ်အစိုးရပိုင် CNTIC နဲ့ Genertec တို့ ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။
MOPE ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးစိုးမြင့်က ဒီကိစ္စရပ် အားလုံးအတွက် ဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်ဆောင်နေတာ ဟုတ်မှန်ကြောင်း အတည်ပြုထားပြီး LNG ဓာတ်ငွေ့ရည်နဲ့ US ဒေါ်လာရဖို့ အခက်တွေ့နေတယ်လို့ ကုမ္ပဏီတွေဘက်က ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
ယခု မော်စကိုအစိုးရက ပြုလုပ်နေတဲ့ ဆွေးနွေးမှုအတွင်း LNG ဓာတ်ငွေ့ရည် တင်ပို့ရောင်းချမှုအပြင် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ရေနံသန့်စင်ရေးအဆောက်အအုံတွေကို ခေတ်မီအောင် လုပ်ဆောင်ရာတွင် ရုရှားကုမ္ပဏီတွေ ပါဝင်နိုင်ခြေကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နေတယ်လို့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဆိုထားပါတယ်။
သီလဝါ LNG စီမံကိန်းမှ ဓာတ်အား ၁၅၀ မဂ္ဂါဝပ် ထုတ်လုပ်ပေးနေ +++++ သီလဝါဆိပ်ကမ်းက သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည် (LNG) သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကနေ ကနဦးအနေနဲ့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ၁၅၀ မဂ္ဂါဝပ် ထုတ်လုပ်ပေးလျက်ရှိကြောင်း လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဖွံ့ဖြိုးရေးကော်မရှင်ကနေ သိရပါတယ်။
ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်မှ စတင်ထုတ်လုပ်ပေးနေတာဖြစ်ပြီး LNG သုံး စက်ရုံတွေဖြစ်တဲ့ သီလဝါနဲ့ သာကေတ စီမံကိန်းတွေကနေ စုစုပေါင်း ဓာတ်အားပမာဏ ၅၀၀ မဂ္ဂါဝပ်အထိ တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်သွားမယ်လို့ ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတင်အောင်စန်းက ပြောပါတယ်။
ဖော်ပြစာရင်းအင်းပညာ ဆိုသည်မှာ ကောက်ယူရရှိထားသော ကိန်းဂဏန်းများကို တိုတိုနှင့် လိုရင်းအချက်များ ပေါ်လွင်အောင် သရုပ်ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
ပအိုဝ်းလူမျိုး သို့မဟုတ် တောင်သူလူမျိုး ;(-ပအူ);(အရှေ့ပိုး- တံင်သူ); သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂,၂၀၀,၀၀၀ ခန့်ရှိသောလူမျိုး ဖြစ်သည်။
ပအိုဝ်းလူမျိုး ~၈၂%သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။
Sidwell, Paul (2009). "Classifying the Austroasiatic Languages: History and State of the Art". LINCOM Studies in Asian Linguistics. ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူ မျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ အရ မျိုးနွယ်စုဝင် ဖြစ်သည်။
သို့သော် ကရင်နှင့်ပအိုဝ်းသည် ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ကိုးကွယ်မှုတို့ တူညီမှုများ မရှိပေ။
ပအိုဝ်းလူမျိုး(ပအိုဝ်ႏခွိုꩻ)တို့သည် (-)အနွယ်ဖြစ်သော လူမျိုးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
လူမျိုးကိုလည်း မျိုးနွယ်စုထည့်လိုက် မျိုးနွယ်စုထဲထည့်လိုက် စသည်ဖြင့် သီးခြားမျိုးနွယ်စုဖြစ်ကြောင်း အသိအမှတ် မပြုပေးခြင်း။
နှင့်သည် ဘာသာစကားတူညီသော်လည်း သီးခြားလူမျိုးများဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်။
ထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသည့် လူမျိုးသည် ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဘာသာတရား စသည်တို့သည် နှင့်တူညီမှုမရှိပဲ သီးခြားစီဖြစ်နေပါသည်။
ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေတွင်လည်း ထို့အတူပင်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပအိုဝ်းလူဦးရေသည် အဓိကတိုင်းရင်းသား ၈မျိုးတွင် ပါဝင်သော ၊ စသည်တို့ထက် ပိုများပါသည်။
သထုံပအိုဝ်းစာမူသည် မူလပျူစာပေရေးဟန်နှင့်များစွာဆင်တူပါသည်။
ပအိုဝ်းလူမျိုး သည် အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးအုပ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။
ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် ကရင်များနှင့် နီးစပ်သည့် ယဉ်ကျေးမှုအလက္ခဏာများ ရှိသည်။
ဘာသာဗေဒပညာရှင်များဖြစ်သည့် Paul Benedict (၁၉၄၃)၊ Gérard Diffloth (၁၉၆၈) နှင့် David Bradley (၁၉၈၅) တို့က ပအိုဝ်းဘာသာကို စနစ်တကျ လေ့လာပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစု ၏ ထဲတွင်ပါဝင် ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ကြသည်။
Benedict, Paul K. (1943). ''The Sino-Tibetan Languages: A Conspectus''. University of California Press.Diffloth, Gérard (1968). ''The Mon-Khmer Languages: A Comparative Study''. Cornell University.Bradley, David (1985). ''Language Policy and Language Planning in Burma''. Australian National University. ပအိုဝ်းလူမျိုးများကို မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဂိုဏ်းနယ်မြေဒေသအခြေခံ၍ စုပေါင်းလေ့လာကြရာတွင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းပအိုဝ်း နှင့် မြေပြန့်ပအိုဝ်း ဟူ၍ နှစ်ဖွဲ့ခွဲနိုင်သည်။
ပအိုဝ်းလူမျိုး ~၈၂%သည် တောင်ကြီး၊ ဟိုပုံး၊ နောင်တရား၊ ပင်လောင်း တို့အနီးရှိ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်တွင်နေထိုင်ကြသည်။
ထိုဒေသများသည် ရှမ်းနယ်များနှင့် နီးကပ်နေခြင်းကြောင့် ရှမ်းမျိုးရိုးဗီဇနှင့် ယဉ်ကျေးမှုသက်ရောက်မှုရှိပြီး ဒေသတွင်း အင်းသား၊တောင်ရိုး၊ဓနု၊ပလောင် လူမျိုးတို့နှင့် အမျိုးစပ်မှုများရှိသည်။
အသားအရောင်နှင့် မျက်နှာသွင်ပြင်အနေ နှင့်လည်း ထိုတိုင်းရင်းသားများနှင့် နီးကပ်စွာချိတ်စပ်နေသည် Bradley, David (2007). ''East and Southeast Asia''. In: Encyclopedia of the World's Endangered Languages. Routledge.Benedict, Paul K. (1943). ''Outline of Proto-Karen: A Study in Comparative Linguistics.'' Bulletin of the Harvard-Yenching Institute.။
မြေပြန့်ပအိုဝ်းများတွင်မူ မူလပအိုဝ်းဗီဇများ ပိုမိုသန့်ရှင်းစွာ ကျန်ရှိနေပြီး မွန်ကဲ့သို့ ဩစထြိုအေးရှားတစ်မျိုးရိုးဗီဇများပိုမိုတွေ့ရသည်။
အသားအရောင်နှင့် မျက်နှာသွင်ပြင်အနေနဲ့ မွန် ပိုနီးကပ်သည်။
ဘာသာစကား အနေနှင့်လည်း မွန်ဘာသာနှင့် အသံဖွဲ့တူသော်လည်း စကားလုံးသုံးပုံများကွာခြားသည်။
Diffloth, Gérard (1963). ''The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur.'' Journal of the Siam Society, 51(2): 85–94. Benedict, Paul K. (1943). ''Outline of Proto-Karen: A Study in Comparative Linguistics.'' Bulletin of the Harvard-Yenching Institute. ကရင်လူမျိုးတို့သည် အမျိုးအလိုက် မိမိတို့ကိုယ်ကို ခေါ်ဝေါ်သော အမည်များရှိကြသည်။
ပုံစံအားဖြင့် တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို ဟု ခေါ်ကြသည်။
ပအိုဝ်းတို့သည် ကရင်မျိုးတို့တွင် လူဦးရေအားဖြင့် တတိယ အများဆုံးဖြစ်သည်။
ပအိုဝ်းတို့၏ အချက်အချာဒေသ ၂ ခုမှာ အောက်ပိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများနှင့် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်ရှိ သထုံနယ်တို့ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံမှအပ ၊ များနှင့် အောက်ပိုင်းဒေသတို့တွင်လည်း ပအိုဝ်းများ အထင်အရှား ရှိလေသည်။
တို့တွင် တောင်သူဟူ၍ ဖော်ပြပါရှိရကား ကပင် ပအိုဝ်းနှင့် မြန်မာတို့ အဆက်အသွယ်ရှိသည်ဟု ယူဆရပေသည်။
မယ်ဟောင်ဆောက်ပြည်နယ်၊ တာခ့်ပြည်နယ်၊ ချင်းမိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းရိုင်ပြည်နယ်၊ နခုမ်ပထုမ်ပြည်နယ်။
ပပျောက်ပြီး ပအိုဝ်းများ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် အတည်တကျ နေထိုင်လာကြသကဲ့သို့ မြေပြန့်ဒေသများသို့ဆင်း၍ လယ်ယာလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်အသက်မွေး ဝမ်းကြောင်း ပြုလာကြသည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် သည် ဒေသအလိုက် မျိုးနွယ်စုအလိုက် ကွဲပြားခြားနားချက်ရှိကြသည်။
အခြား တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကား နှင့်မတူဘဲ ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများကဲ့သို့ ဝါကျဖွဲ့စည်းမှုပုံစံရှိသည်။
ယနေ့အထိ ဘုံစကားဖြစ်သော စကားနှင့် ကွဲပြားသော မျိုးနွယ်စုများမှာ ခြုဲင်း တတောက် တရျက် ပထုံ တယင် ပန်နင် နှင့်ဆက်စပ်သောမျိုးနွယ်များ စသည်တို့သာ အထင်အရှားရှိသည်။
ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများသည် စတင်ထွန်းကားရာ သုဝဏ္ဏဘူမိမှ သို့ ရောက်ရှိပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ မျိုးစေ့ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လာခဲ့ကြသည်။
အနည်းငယ်မျှသာ ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။
အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တဝိနယ ဘဒ္ဒန္တကုမာရ အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တစန္ဒန ဘားအံ ကျောက်ကလ္လာပ် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိမလ - ၂၀၁၂ - မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးသမား အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ မဏိဇောတဓရ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဖြာႏတန် -ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်/ အသွင်ပြောင်းပအိုဝ်း ဌာနေပြည်သူ့စစ် (PNO/PNA) နာယက - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၏ ဇနီး ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ဒုဥက္ကဋ္ဌ (မွန်ပြည်နယ်/သထုံ) သထုံ(ဆီဆိုင်နယ်)စော်ဘွားစဝ်ခွန်ကြည် (ရှမ်းတောင်/သထုံ) ပင်လုံစာချုပ်တွင်ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော ဦးဖြူ (ရှမ်းတောင်/သထုံ(ဆီဆိုင်)နယ်)ကျော်ငြိမ်း (မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့ဝင်)၊ ရှမ်းပြည်နှင့်စော်ဘွား(ဦးထွန်းမြင့်-တောင်ကြီး) (NCA) ထိုးထားသော ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်/တပ်မတော် (PNLO/PNLA) နာယက ဗိုလ်မှူးကြီးခွန်ဥက္ကာ ဂီတစာဆို ဂီတစာဆို အဆိုတော် အဆိုတော် အဆိုတော် အဆိုတော် ခွန်ငယ်လင်း အဆိုတော် (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား) (ပအိုဝ်း-ကရင်ကပြား)▪️Naw Phaw Eh Htar သရုပ်ဆောင် သရုပ်ဆောင် နန်းခင်ဇေယျာ။
ရှေးက မြန်မာတို့တွင် ဒုံးလွှတ်သည့် အလေ့အထ ရှိခဲ့သည်။
ဒုံးစီးရုပ်များအဖြစ်ရုပ်၊ တောင်သူကြီးရုပ်၊ ရုပ်များပြုလုပ်ပြီး ဒုံးပျံတွင်တပ်ဆင်ကြသည်။
တိုင်းရင်းသားတို့တွင်လည်း ဒုံးလွှတ်သည့် အလေ့အထ ရှိ၏။
အောက်မြန်မာပြည်တွင် နေထိုင်ကြသည့် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ယများရော၊ တွင် နေထိုင်ကြသည့် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား များပါ `ဒုံးလွှတ်ခြင်း´ ကို ခုံမင်ကြသည်။
တောင်ဘက် တရုတ်နယ်ခြားအလွန် လင်းဇင်းမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်ဒေသသည် လူးလူမျိုးတို့အရပ် တစ်ဆယ့်ပနား ပင်ဖြစ်သည်။
ဒုံးလွှတ်သည့် ဓလေ့သည် ပင်လောင်းမြို့နယ်တွင် ရေပန်းအစားဆုံး ဖြစ်၏။
တိုင်းလျန် သို့မဟုတ် ရှမ်းနီလူမျိုး (ရှမ်းနီ: တႆးလꧥင်, /taj˧˧.lɛːŋ˥˧/; ရှမ်း: တႆးလႅင်; အင်္ဂလိပ်: Tai Laeng) သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သည့် တစ်စုဖြစ်သည်။
ယခင်ကကိုယ်ပိုင်စာပေရှိခဲ့ကြပြီး သမိုင်းစသည်တို့ကို ရှမ်းနီဘာသာဖြင့်ရေးသားခဲ့ကြသည်။
လူမျိုးအားဖြင့်လည်း ကိုပြောဆိုခြင်းနည်းပါးလာသဖြင့် လူမျိုးပျောက်လုပြီဖြစ်သည်။
ဒိုင်းနက်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော တွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ဒိုင်းနက်လူမျိုးသည် တိဘက်-ဗမာနွယ် လူမျိုးကြီးအုပ်စုတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး မျိုးရိုးဗီဇအရ ၊ နှင့် များနှင့် နီးစပ်သည်။
လူမျိုးစုအရ ဒိုင်းနက်လူမျိုးများသည် နှင့် အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ များနှင့် နီးစပ်သည်။
သက်လူမျိုးများ သည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ လူနည်းစုလူမျိုးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ တွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။
ဘာသာစကားအုပ်စုမှ ကဒူး၊ ကနန်း၊ ကချင် တို့ပါဝင်သည့် Sal အုပ်စုဝင်ဘာသာစကားပြောဆိုသူများဖြစ်သည်။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သော သက်လူမျိုးသည် တိဗက်-မြန်မာအုပ်စု ကြီး၏ ရခိုင်အုပ်စုခွဲတွင်ပါဝင်သည်။
ရခိုင်တိုင်း၏ တောင်ရိုးနယ်များဖြစ်ကြသော မေယုခရိုင်၊ မောင်တော၊ ရသေ့တောင်၊ ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။
အနီးအနားရှိ ခမီ၊ ရခိုင်၊ ဒိုင်းနက်၊ မရမာကြီး၊ ဟိန္ဒူ စသည့်လူမျိုးများနှင့် ရောနှောနေထိုင်ကြသော်လည်း များသောအားဖြင့် သက်လူမျိုးချည်းသက်သက် သီးခြားရွာတည်၍ လည်း နေထိုင်လေ့ရှိကြသည်။
သက် ခေါ် အစာက်တ် ( ရခိုင်ပြည်နယ် ) ခေတ်ဟောင်း မြန်မာ ရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ၂၈ လူမျိုး နွယ်စု ဆင်းသက်ပုံအရ အာသမ် မြန်မာ သက် မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်။
သက်လူမျိုးတို့၏ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မှာ မြန်မာတို့နှင့် ဆင်ဆင်တူ၍ မျက်ခုံးမျက်လုံး၊ နှာတံတို့သည်ထင်ရှား ပေါ်လွင်ခြင်းမရှိလှချေ။
အရပ်အမောင်းငါးပေနီးပါးရှိ၍ ကိုယ်ခန္ဓာအချိုးအဆစ် ကြည့်ကောင်းရုံမျှဖြစ်လေသည်။
အခြားဝတ်စားဆင်ယင်မှုမှာ မြန်မာအမျိုးသားတို့နည်းတူဖြစ်လေသည်။
အမျိုးသမီးများသည် အင်္ကျီရင်စေ့ဝတ်လေ့ရှိသည်မှအပ မြန်မာအမျိုးသမီးများကဲ့သို့ပင် ဝတ်စားဆင်ယင်၍ မြန်မာအမျိုးသမီးများကဲ့သို့ပင်ပုတီး၊ လည်ဆွဲ၊ နာတောင်း၊ လက်ကောက် စသော လက်ဝတ်တန်ဆာများကိုဆင်ယင်ကြသည်။
အင်္ဂလိပ်တို့မသိမ်းပိုက်မီအခါက ရခိုင်ဘုရင်စိုး မင်းများ၏ အအုပ်အချုပ်ကိုခံယူခဲ့သော လူမျိုးဖြစ်လေသည်။
မြေညီလွင်ပြင်နည်းပါးသဖြင့် တောင်ယာစနစ်ဖြင့်သာ စိုက်ပျိုးသော အသီးအနှံများမှာ စပါးအပြင် ငြုပ်၊ ခရမ်းစသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ဖြစ်ကြ၍ စားလောက်ရုံ မျှသာ စိုက်ပျိုးကြသည်။
စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းမှလွဲလျှင် အခြားအနေဖြင့် ရက်ကန်းရက်ခြင်း ကိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။
သက်တို့ဒေသမှာ ပြောပလောက်အောင် ထွက်ကုန်ပစ္စည်းမရရှိချေ။
သက်လူမျိုးတွင် သက်ဘာသာစကားရှိသော်လည်း သက်စာပေ ဟူ၍ကားမရှိချေ။
မြန်မာစာပေကို အသုံးပြုကြ၍ မြန်မာစကားကို နားလည်ပြောဆိုနိုင်သူများသည်။
သက်တို့၏အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများတွင် ဝါးခြင်းတောင်း၊ ဗန်း စသည်တို့အပြင် သစ်သားခွက်၊ မြေအိုး တို့လည်း ပါဝင်ပေသည်။
သက်တို့၏ ဓလေ့ထုံးစံများအနက် အမည်ပေးပုံမှာ မြန်မာနည်းအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။
လူကြီးမိဘများကအမည် ပေးလေ့ရှိ၍ ဗေဒင်တွက်ချက်ပြီးလျှင် မြန်မာရက်နှင့်အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စနေသားဖြစ်လျှင် မောင်တင်၊ မောင်နိုးစသည်ဖြင့် နာမည်မှည့်ကြလေသည်။
တစ်လင်တစ်မယားစနစ်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးကြ၍ အမျိုးအုပ်စု မတူသူအချင်းချင်းသာ လက်ထပ်လေ့ရှိကြသည်။
လက်ထပ်သည့်အခါလူကြီး မိဘများရှေ့တွင် ကြက်သားဟင်းနှင့် ထမင်းပွဲတည်ခင်းပြီးလျှင် သတို့သားက သတို့သမီးအား လက်ထပ်ခြင်းကို သဘောတူပါ၏လောဟု မေးသည်။
လက်ထပ်ပွဲကို နံနက်၊ ညနေနှစ်သက်ရာအချိန်၌ သတို့သားအိမ်၌သာလျှင် ကျင်းပကြ ရ၍ လက်ထပ်ပြီးသည်နှင့် မိန်းကလေးသည်ယောက်ျားလေးအိမ်၌ နေရစ်ရလေသည်။
လူသေလျှင် မြေမြုပ်သင်္ဂြိုဟ်လေ့ရှိရာ မြေမြုပ်သည့်အခါ သေသူအသက်ထွက်ချိန်တွင်ဝတ် ဆင်ထားသော အဝတ်အစားကိုပင် အလောင်း၌ ဝတ်ဆင်ပေးသည့်အပြင် အပိုတစ်စုံကိုပါ အလောင်းနှင့်အတူထည့်သွင်းမြုပ်နှံလိုက်ကြသည်။
သားယောက်ျားမရှိလျှင် သေသူ၏ မိဘများက အမွေပစ္စည်းကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြလေသည်။
သက်လူမျိုးတို့သည် မြန်မာတို့ကဲ့သို့ပင် ဆန်ထမင်းနှင့်အသားဟင်း၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့ကိုစားသောက်သည်။
တစ်နေ့ထမင်းသုံးကြိမ် (နံနက်စောစော၊ နေ့လယ်၊ ညနေ)စားလေ့ရှိကြသည်။
သက်အမျိုးသားများသည် ထိုးကွင်းမှင်ကြောင်မထိုးကြ သော်လည်း ကြက်ရုပ်၊ ငှက်ရုပ်များကို လက်မောင်းတွင်ထိုးလေ့ရှိကြသည်။
သက်လူမျိုးများသည်မြန်မာနိုင်ငံ ကေတုမတီ၊ ဟံသာဝတီစသည်တို့မှ စစ်မက်ရေးကြောင့် တိမ်းရှောင်လာသူများ၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။
ဂုံလူမျိုးတို့သည် ဝင် မျိုးနွယ်ဝင်များ ဖြစ်သည်။
များသည် ဗုဒ္ဓမပွင့်မှီ ဘီစီ-၂၁၆ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ သို့ လမ်းကြောင်း ၃ ကြောင်းခွဲ၍ ဆင်းသက်လာကြရာ ဂုံရှမ်းလူမျိုးများသည် ကြောင်းအတိုင်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခဲ့၏။
ထိုရှမ်း ၃ မျိုးတွင် အလယ်ရှမ်း သို့မဟုတ် အရှေ့ရှမ်းလူမျိုးတွင် ၊နှင့် လူမျိုးတို့ ပါဝင်လေသည်။
အရှေ့ပိုင်းရှမ်းသည် ထိုင်းအုပ်စုတွင်ပါဝင်ပြီး မိုင်းမောလုံ ယဉ်ကျေးမှုနှင့်ကွဲပြား ကာ ယဉ်ကျေးမှု ဝန်းအတွင်းတွင်ရှိသည်။
မဲခေါင်မြစ်အတိုင်း စုန်ဆင်းလာခဲ့သော ယွန်းရှမ်းများသည် ၁၂ ရာစုအတွင်း ကျိုင်းဆဲင်း၊ ကျိုင်းရိုင်း၊ ကျိုင်းမိုင် တို့ကို ဗဟိုပြုပြီး ကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
ဒေသ နမ့်ခင်ချောင်းဘေးတွင် နေထိုင်ကြသော သျှမ်းများဖြစ်သည်နှင့်အညီ နမ့်ခင်ချောင်းကို အစွဲပြု၍ တိုင်းခင် (ခ) ဂုံသျှမ်း ဟုခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
မျိုးရိုးဗီဇအရ ဂုံရှမ်းတို့သည် အနောက်တောင်ပိုင်း တိုင်နွယ်ဖွား မိသားစုဝင်များ ဖြစ်ပြီး မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများအရ မြောက်ပိုင်းထိုင်း (တိုင်ယွန်း၊တိုင်လန်နာ) နှင့် လာအိုလူမျိုးများနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ဆက်စပ်မှုအလွန်မြင့်မားသည်။
သံလွင်မြစ် အနောက်ပိုင်းရှိ အခြားရှမ်း(တိုင်)လူမျိုးများ နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှ တိုင်နွယ်ဖွားများ၏ ဝိသေသလက္ခဏာများ ပိုမိုပါရှိသည်။
Kutanan et al., "Genetic structure of Tai-speaking peoples in Northern Thailand", 2011. ဂုံရှမ်းဘာသာစကားသည် အုပ်စုဝင်ဖြစ်ပြီး ထိုင်းဘာသာစကားနှင့် ၇၀% မှ ၈၀% အထိ အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်းရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှမ်းကြီးဘာသာ စကားနှင့်မူ အသံနေအသံထား ကွဲပြားမှုများ ရှိသည်။
ကောဇာသက္ကရာဇ် ၆၀၅ အေဒီ-၁၂၄၃ မှစ၍ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၄ ခုနှစ် အေဒီ-၁၉၆၂ အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော စော်ဘွားဦးရေမှာ စုစုပေါင်း (၄၉)ပါးရှိသည်။
ဂုံသျှမ်း စာပေများသည် သုံး နှင့် အက္ခရာတို့မှ တဆင့် ပလ္လဝအက္ခရာအဖြစ်အသုံးပြုပြီး များမှ တဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊လာအိုနိုင်ငံ၊၊ကျိုင်းတုံနယ် များအထိအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ထိုမှတဆင့် ဒေသများ အထိ အသုံးပြုလာခဲ့သည်။
ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဝနယ် ၊၊ နှင့် တို့တွင် လည်း ထိုစာပေ သုံးစွဲမှုကို တွေ့ရသည်။
ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူးနှင့် ဂုံလူမျိုး စုစုပေါင်း ၁၆၂၂၇ ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) သင်္ကြန်အခါကျိုင်းတုံမြို့တွင် နန္ဒဘေရီ မင်္ဂလာစည်တော်ပို့ခြင်းသည်ထင်ရှားသောဂုံယဉ်ကျေးမှုဖြစ်သည်။
အေဒီ ၁၄၀၇ မှစတင်ကာ ၃ နှစ်ဆက်တိုက် မိုးခေါင်ရေရှားဖြစ်ပြီး သီးနှံများမဖြစ်ထွန်းသည့် အခက်အခဲကို ကျော်လွှားရန် ပညာရှိမှူးမတ်များနှင့် တိုင်ပင်ကာ သိကြားမင်းရုပ်တုထုလုပ်ပူဇော်ခြင်း၊နန္ဒဘေရီစည်တော် တီးခတ်ဆုတောင်းခြင်းနှင့် မိုးခေါ်ဖားရုပ်တုရေချခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရာမှ အစဉ်အလာဖြစ်လာခဲ့သည်။
နန္ဒဘေရီသည်ပါဠိဘာသာစကားကနေ ဆင်းသက်လာတာဖြစ်ပြီး "ကြည်နူးချမ်းမြေ့ခြင်းကို ပေးစွမ်းနိုင်သော စည်တော်" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။
နှစ်သစ်ကူးနေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် ဂုံရှမ်းလူမျိုးများသည် မြို့ပေါ်ရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သွားရောက်၍ ဆွမ်းဆန်စိမ်း လောင်းလှူခြင်း၊ ငါးပါးသီလ ခံယူခြင်းနှင့် အန္တရာယ်ကင်း ပရိတ်တရားတော်များ နာယူခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ကြသည်။
နှစ်ဟောင်းမှ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းချိန်တွင် မိမိတို့၏ မိဘဘိုးဘွားများနှင့် ရပ်မိရပ်ဖများကို ကန်တော့ခြင်း၊ လက်ဖွဲ့ချည်ပေးခြင်းနှင့် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သခြင်းတို့ကို ရိုးရာမပျက် လုပ်ဆောင်ကြသည်။
Chiang Mai's Hill Peoples in: Forbes, Andrew, and Henley, David, ''Ancient Chiang Mai'' Volume 3. Chiang Mai, Cognoscenti Books, 2012. အာခါလူမျိုးများကို အိကော၊ ခကောနှင့် ကောလူမျိုးဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
Akha Village in: Union of Hill Tribe Villages & Longneck Karen, ဝင်ဖြစ်သည့် တွင်ပါဝင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးထဲတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ထိုလူမျိုးတို့၏ မူရင်းဒေသမှာ ဖြစ်သည်။
ထိုဒေသမှ ဝှမ်းတစ်လျှောက် ဆင်းသက်လာ၍ တောင်ပိုင်း အရှေ့ဘက်နယ်စပ်ဆီမှ တွင်းသို့ ဝင်‌ရောက်လာဟန်တူသည်။
ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့၌လည်း တွေ့ရသည်။
အာခါလူမျိုးတို့မှာ ယခင်က ရိုးရာ နတ်ကိုးကွယ်ကြသူများဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ နှင့် ကိုးကွယ်ကြသူများလည်း ရှိပါသည်။
အာခါလူမျိုးအကြောင်း သိကောင်းစရာသိကောင်းစရာ,Sep 14,2019. . အယူသည်း၍ ဘိုးဘေးစဉ်ဆက်ကို ရိုသေကိုးကွယ်ကြသူများဖြစ်သည်။
လူရည်သန့် လူတောင့်များဖြစ်ကြသည်။
လိုလိုအစုဝင် ၊ တို့ ကဲ့သို့ပင် နှင့် ကို သုံးစွဲကြသည်။
အမဲလိုက်ဝါသနာပါ၍ ဘဝတွင် ကျွမ်းကျင်သူများဖြစ်ကြသည်။
မိမိတို့ကိုယ်ကို ယာညီချောဂျေ ဟုခေါ်ကြပြီး အာခါဇာ(akha za )ဟု အမည်တွင်သော အခါလူမျိုးများသည် တရုတ်ပြည်အနောက်တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ လောနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအနောက်မြောက်ပိုင်းမှ တောင်တန်းတောင်ပေါ်တစ်လျှောက်တွင် အခြားလူမျိုးစုများနှင့် ရောနှောလျက်ရွာများတွင် နေထိုင်ကြသည်။
ချင်းလူမျိုးနွယ် (၅၃) စုတွင်ပါဝင်သော ဒိုင်ရ်လူမျိုးနွယ်စုများသည် မြန်မာပြည်၏ အနောက်ပိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်၏ တောင်ပိုင်းမြို့နယ်များဖြစ်သည့် ကန်ပက်လက်၊ မင်းတပ်၊ မတူပီနှင့် ပလက်ဝ ဒေသများတွင်မှီတင်း နေထိုင်ကြသော ချင်းလူမျိုးနွယ်စု (၅၃) စု၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၃၅ မျိုးသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့သည် ကိုယ်ပိုင် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို ယနေ့ထက်တိုင် ကျင့်သုံးကြသည်။
ယနေ့မြန်မာပြည်၊ ဒိုင်ရ်ဒေသတွင် လူဦးရေ ၆၀၀၀ဝ ကျော်ခန့် နေထိုင်လျက်ရှိပြီး မြန်မာပြည်တစ်ဝှမ်းနှင့် ပြည်ပရောက် ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၉၀၀၀ဝ ခန့်ရှိသည်။
ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ ၏ နှာခေါင်းမှုတ်ပလွေမှာ တောင်ပိုင်းချင်းလူမျိုးများ အကြားထင်ရှား ကျော်ကြားသည်။
အခြားတောင်ပိုင်းချင်းလူမျိုးများနည်းတူ ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ၏ အမျိုးသမီးများမှာ ယခင်က ပရဲ ခေါ် ပါးမည်း(မျက်နှာပြင် ထိုးကွင်းမှင်ကြောင်) ထိုးလေ့ရှိခဲ့သည်။
ဒိုင်ရ်လူမျိုးနွယ်စု၏ပင်တိုင်ဟင်းဖြစ်သော ပြာဟင်း (ပြာရည်ဖြင့်ချက်လုပ်သောဟင်း) သည် ချင်းလူမျိုးများ တို့၏ တစ်မျိုးတည်းသော ဂုဏ်ယူရမည့် နာမည်ကျော် ဟင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။