DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
သတင်းစာဟူသည် ဒေသတစ်ခု၊ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၊ ကမ္ဘာအဝန်းနေ့စဉ်၊ သတင်းပတ်စဉ် ဖြစ်ပျက်နေသော အကြောင်းချင်းရာများကို လူထုသိရှိရန် သတင်းအဖြစ် ပုံနှိပ်ဖြန့်ချိသော စာစောင်ကို သတင်းစာဟု ခေါ်သည်။
မိနစ်နာရီနှင့်အမျှ နေ့စဉ်ဖြစ်ပျက်ပြောင်းလဲနေသော လူ့လောက အခြေအနေကို သတင်းစာကဖော်ပြပေသည်။
နိုင်ငံတွင်လည်း ခု နစ်ရာစုနှစ်ခန့်က အလားတူနည်းမျိုးဖြင့် သတင်းဖြန့်ချိခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
နောင်အခါ တရုတ်တို့သည်စာလုံးများကို သစ်သား၌ထွင်းပြီး ဘလောက်နှိပ် ကဲ့သို့ ပေါ်နှိပ်ယူသည့်စနစ်ကို တီထွင်ကာ မိုင်းကိုင်စက္ကူပေါ်တွင် စာ လုံးများကိုပုံနှိပ်ခဲ့သည်။
ဂျာမန်လူ မျိုး ဂူးတင်းဗတ်သည် ဗျည်းအက္ခရာတစ်လုံးစီခွဲ၍သုံးနိုင်သော စာပုံနှိပ်စက် မျိုးကို တီထွင်လိုက်ပြီးသည့်နောက်တွင် နိုင်ငံများ၌ ပုံနှိပ်သတင်းစာ များထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်လူမျိုးများသည် သတင်းစာမဖတ်ရဘဲ မနေနိုင်ကြသကဲ့သို့ ဆွီဒင်၊ လပ်ဇင်ဗတ်၊ အိုက်စလန်၊ ဩစတြေးလီးယား နှင့် နိုင်ငံသားတို့သည်လည်း ထိုနည်းအတူပင်ဖြစ်ကြလေသည်။
ကုန်ပစ္စည်း ကြော် ငြာများ၊ စာပေအနုပညာ၊ ၊ ရုပ်ရှင်သတင်းများဖြင့် ဝေဝေဆာဆာ ဖြစ်လာကြသည်။
ယင်းကိစ္စနှင့်စပ် လျဉ်းသော မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးအမိန့်တော်မှာ - ''ငါမကောင်းလျှင်၊ ငါ့ကိုရေး။
နန်းတော်တွင်းသို့ သတင်းစာတိုက် က မည်သူမဆို၊ အဆီးအတားမရှိ ဝင်စေ ထွက်စေ'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
မိမိတို့သတင်းစာတိုက်အား ငွေကြေးထောက်ပံ့အားပေးသူတို့ကို ငဲ့ညာရသည် ကတစ်ကြောင်း၊ မိမိ၏သတင်းစာ လူကြိုက်များမှုကို ကြည့်ရသည်ကတစ်ဖုံ တို့ကြောင့် များစွာသောသတင်းစာတို့သည် အချုပ်အချယ်မကင်းလှကြပေ။
ပထမနှင့် နှစ်ခုလုံးအတွင်း၌ပင် ထိုနည်းနှင်နှင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ကာလအတွင်း အနောက်တိုင်း သတင်းစာလောက ၌ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာ တနင်္ဂနွေနေ့ထုတ်သတင်းစာများကို အောင်မြင်စွာ ထုတ်ဝေနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့သတင်းများကို ယင်း၏ သတင်းထောက် များက ကြေးနန်း၊ ရေအောက် ကြေးနန်း၊ ကြိုးမဲ့ကြေးနန်း၊ တို့ဖြင့် ပို့ပေးသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တရားကြီး လက်ထက်မှစ၍ မန္တလေး နန်းတွင်း၌ သတင်းစာကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထုတ်ဝေသူမှာ မောင်မောင်လေး ဖြစ်ပြီး၊ အယ်ဒီတာမှာ ဖြစ်သည်။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၊ သည် နိုင်ငံတော်အေးချမ်း သာယာရေးနှင့် ဖွံ့ ဖြိုးရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀ဝ၂ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာဥပဒေကို ၂၀ဝ၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ရက် တွင် ပြဋ္ဌာန်း၍ မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်အား၂၀ဝ၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ရက် တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဆင်မလိုက်၊ ဘုရင့်နောင်လမ်း၊ ရေကြောင်းသိပ္ပံကျောင်းဝင်းအတွင်း၌ ယာယီဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ဒေါက်တာ ဇော်မိုးအောင် } မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်ကို အောက်ပါအဖွဲ့ဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းများအတွက် ဌာနကြီးများ ရေယာဉ်တည်ဆောက်မှုပညာဌာန ရေကြောင်းအင်ဂျင်နီယာဌာန ဆိပ်ကမ်းအင်ဂျင်နီယာဌာန မြစ်ချောင်းနှင့်ကမ်းရိုးတန်းအင်ဂျင်နီယာဌာန ရေကြောင်းလျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဌာန ရေကြောင်းသိပ္ပံဌာန ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာသင်တန်းများအတွက် ဌာနများ သင်္ဘောလုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဌာန ဆိပ်ကမ်းစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဌာန အထောက်အကူပြုဌာနများ မြန်မာစာဌာန အင်္ဂလိပ်စာဌာန အင်ဂျင်နီယာသင်္ချာဌာန အင်ဂျင်နီယာရူပဗေဒဌာန အင်ဂျင်နီယာဓာတုဗေဒဌာန ကွန်ပျူတာသိပ္ပံဌာန အလုပ်ရုံနည်းပညာဌာန အခြား ဌာနခွဲများ ကျောင်းသားရေးရာဌာန စာမေးပွဲနှင့်ဘွဲ့နှင်းသဘင်ဌာန စာကြည့်တိုက် သင်ထောက်ကူဌာန တက္ကသိုလ်၏ရည်မှန်းချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
File:MMU 01.JPGရေကြောင်းတက္ကသိုလ်အဝင်မုခ်ဦး File:MMU 02.JPGရေကြောင်းတက္ကသိုလ်အဝင်မုခ်ဦး File:MMU 03.JPGရေကြောင်းတက္ကသိုလ်အဝင်မုခ်ဦး File:MMU 04.JPGရေကြောင်းတက္ကသိုလ်အဝင်မုခ်ဦး File:MMU1.jpgရေကြောင်းတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ ရေယာဉ်မောင်းဆင်မြူလေတာဖြင့်လေ့ကျင့်နေပုံ File:MMU2.jpgရေကြောင်းတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ ကြိုးချည်ကြိုးထုံးသင်ယူနေပုံ File:MMU3.jpgရေကြောင်းတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ ကြိုးချည်ကြိုးထုံးလေ့ကျင့်နေပုံ File:MMU4.jpgရေကြောင်းတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ အားကစားပြိုင်ပွဲကျင်းပနေပုံ။
ပြည်ထောင်စု ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန (: Ministry of Health) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဆောင်ရွက်သည့် ဝန်ကြီးဌာန ဖြစ်သည်။
သမ္မတ အစိုးရလက်ထက်တွင် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနှင့် နှစ်ခုကို ပေါင်း၍ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင်အောက်ပါ ဦးစီးဌာနများကို ထပ်မံခွဲထားသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) {! !ဝန်ကြီးဌာန !အစိုးရသက်တမ်း - ၁။
ကျန်းမာရေးဌာန ၁၉၄၇ - ၁၉၅၃ - ၂။
ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန ၁၉၅၃ -၂၀၁၆ - ၃။
ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန ၂၀၂၁- ယနေ့အထိ } {! ! colspan="6" လွတ်လပ်ရေးမရမီကာလ - !စဉ် !ဝန်ကြီး !စတင်ခြင်း !ပြီးဆုံးခြင်း !ဒုတိယဝန်ကြီး !အစိုးရ !ရင်းမြစ် - - ဦးလှမင်း ၁၉၄၃-၁၉၄၅ - - - ပုဂံ ဦးဗဂျမ်း ၁၉၄၅-၁၉၄၇ - - ! ! colspan="6" ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် - ၁။
ဒေါက်တာစိန်ဘန်း - - ၄။
မစ္စတာစူလတန်မာမွတ် ၁၉၆၀-၁၉၆၂ ဦးနုအစိုးရ - ၈။
ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းဖေ ၁၉၆၂ - ၉။
ဗိုလ်မှူးကြီး လှဟန် ၁၉၆၄-၁၉၇၄ - ၁၀။
ဒေါက်တာ လှဟန် ၁၉၇၄ - ၁၁။
ဗိုလ်မှူးကြီး ဖေသိန်း ၁၉၈၈ - ၁၉၉၃ - ၁၅။
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းညွန့် ၁၉၉၃-၁၉၉၆ - ၁၆။
ဗိုလ်ချုပ် ကတ်စိန် ၁၉၉၇-၂၀၀၃ - ၁၈။
ပါမောက္ခဒေါက်တာ ၂၀၀၃ ၂၀၁၁ - ! colspan="7" ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် - ! colspan="7" ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန - ၁၉။
ပါမောက္ခဒေါက်တာ ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၄ - ၂၀။
ဒေါက်တာ ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ - ! colspan="7" - ၂၁။
ဒေါက်တာ ၃၁ မတ် ၂၀၁၆ ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၂၂။
ပါမောက္ခဒေါက်တာ ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ ဒေါက်တာအေးထွန်း - ! colspan="7" ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန - rowspan="3" ၂၂။
လက်ရှိပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှာ ဖြစ်ပြီး ဒုတိယဝန်ကြီးများမှာ နှင့် ဦးဝင်းမြင့်ခိုင် တို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံစီရင်အုပ်ချုပ်မှုဥပဒေ(၁၉၃၅) အရ ၁၉၃၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ယခင်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ယခု စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို စတင်ဖွဲ့စည်းသည်။
ဒေါက်တာ ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ (ယာယီ) (ယာယီ-တာဝန်) - ၄။
အားဖြင့် စွမ်းအင်တူးဖော်ခြင်း၊ ဖြန့်ချိခြင်း ထုတ်လုပ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
အတွင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်‌ရေးရပြီးသည်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်‌နေ့အထိ၊ ‌ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ချက်လုပ်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်းလုပ်ငန်းအားလုံးကို ဘီအိုစီကုမ္ပဏီမှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့ရေနံကော်ပိုရေးရှင်းသည် ရေနံရှာဖွေခြင်း၊ တူးဖော်ခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ချက်လုပ်ခြင်းနှင့်ရေနံထွက်ပစ္စည်းများ ဖြန့်ဖြူးရောင်းချခြင်းလုပ်ငန်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင်ကျင်းပခဲ့သော နိုင်ငံတော်ကောင်စီ၏ (၂၆) ကြိမ်မြောက်အစည်းအဝေးမှ သဘောတူဆုံးဖြတ်ချက်အရ ရေနံချက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်သည့် ရေနံချက် စက်ရုံများနှင့် ရေနံထွက်ပစ္စည်းဖြန့်ဖြူးရောင်းချခြင်းလုပ်ငန်းများကို ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အမှတ်(၂) ကြီးကြပ်မှုအောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ မြန်မာ‌့ရေနံ‌ကော်ပို‌ရေးရှင်းကိုပါ အမှတ်(၂)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ကြီးကြပ်မှုအောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သဖြင့် အောက်ပါအဖွဲ့အစည်း(၃)ခုဖြင့် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့ရေနံကော်ပိုရေးရှင်း ရေနံဓာတု‌ဗေဒနှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်းကော်ပို‌ရေးရှင်း ရေနံထွက်ပစ္စည်းဖြန့်ဖြူးရောင်းချ‌ရေးကော်ပို‌ရေးရှင်း ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ လက်ထက်တွင် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်းကာ အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အဖွဲ့ခွဲ(၁) အဖွဲ့ခွဲ(၂) အဖွဲ့ခွဲ(၃) သတင်းအချက်အလက်နှင့်နည်းပညာဌာန = စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန၏ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အကူပြုဌာန တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဝန်ကြီးဌာနမှ ချမှတ်ထားသော မူဝါဒနှင့် စွမ်းအင်ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအစီအစဉ်များ အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေးအတွက် လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းများနှင့် စေ့စပ်ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခြင်း၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း စသည့်လုပ်ငန်းများကို တာဝန်ခံဆောင်ရွက်သည်။
စီးပွားရေးစီမံရေးဌာနခွဲ ထုတ်လုပ်မှုစီမံရေးဌာနခွဲ အထွေထွေစီမံရေးဌာနခွဲ {! rowspan="2" စဉ် ! rowspan="2" အမည် ! colspan="2" ကာလ - !မှ !ထိ - ၁ ၂၀ မတ် ၂၀၁၁ ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ - ၂ ၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ - ၃ ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ ၆ ဧပြီ ၂၀၁၆ - ၄ ၇ ဧပြီ ၂၀၁၆ ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ - ၅ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ ၁ ‌ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၆ ဦးအောင်သန်းဦး ၂ မေ ၂၀၂၂ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ - ၇ ဦးသောင်းဟန် ၂ မေ ၂၀၂၂ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ - ၈ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ - ၉ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ ယနေ့ထိ } {+ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ (၂၀၁၁ - ယနေ့အထိ) !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="3" တာဝန်သက်တမ်း !ဒုတိယဝန်ကြီး !ဝန်ကြီးချုပ် !သမ္မတ !အစိုးရအဖွဲ့ !ရင်းမြစ် - ၁။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တွင် တရားရေးနှင့် ပတ်သက်၍ တရားရုံးချုပ် ထားရှိသည်။
တရားရုံးချုပ်၏ လက်အောက်တွင် # စီမံနှင့် ဝန်ထမ်းရေးရာဌာန # ပြစ်မှုတရားစီရင်ရေးဌာန # တရားမ တရားစီရင်ရေးဌာန # စစ်ဆေးရေးဌာန # ထောက်ပံ့နှင့် ငွေစာရင်းဌာန # ဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းဌာန # သုတေသနဌာန # လေ့ကျင့်ရေးဌာန တို့ရှိသည်။
motto = ဥပဒေပညာသည် အကျင့်သိက္ခာနှင့်ပြည့်စုံသော ပညာဖြစ်သည်။
ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ဥပဒေအရ နှင့် ဒုတိယရှေ့နေချုပ် ၁ ဦးကို ခန့်ထားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တွင် စာရင်းစစ်နှင့် ပတ်သက်၍ ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး (အင်္ဂလိပ်: Office of the Auditor General of the Union) ရှိသည်။
Ministry Of Information လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်မှာ ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက် အမျိုးသမီးစာရင်းစစ်ချုပ်ဖြစ်သည်။
ဒုတိယစာရင်းစစ်ချုပ်မှာ ဒေါ်ခိုင်ခိုင်အောင် ဖြစ်သည်။
Ministry Of Information မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးမရမီ ဗြိတိသျှတို့ အုပ်စိုးစဉ်ကပင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ အက်ဥပဒေအရ စာရင်းစစ်ချုပ်ကို ခန့်ထားခဲ့ပြီး၊ ယင်း၏လက်အောက်တွင် စာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး၊ ငွေစာရင်းမင်းကြီးရုံး၊ ငွေစာရင်းဝန် (ကာကွယ်ရေး)ရုံး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းငွေစာရင်းဝန်ရုံးနှင့် ဒေသန္တရအဖွဲ့ ငွေစာရင်းဝန်ရုံးများကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်၊၊ လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့်အခါ ၁၉၄၈ ခုနှစ် စာရင်းစစ်ချုပ်အက်ဥပဒေအရ မြန်မာနိုင်ငံ စာရင်းစစ်ချုပ်ကို ခန့်ထားခဲ့ပြီး ယင်းလက်အောက်တွင် အထက်ဖော်ပြပါ စာရင်းနှင့် စာရင်းစစ်ဌာနများအပြင် ၁၉၅၅ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံပိုင် စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းများကို စစ်ဆေးရန် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး စာရင်းစစ် ညွှန်ကြားရေးဝန်ရုံးကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ငွေစာရင်းဝန်(ကာကွယ်ရေး) ရုံးကို လက်အောက်သို့ ၁၉၇၂ - ၇၃ နှစ်ကုန်တွင် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်၊၊ ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့် မြို့နယ်အဆင့်တို့တွင်လည်း စာရင်းရုံးများကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်သူ့လုပ်ငန်း စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ အသစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ယခုအခါ ၂၀၁၀ ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ် ဥပဒေသစ်ဖြင့် ပြည်ထောင်စု အဆင့်အတွက် ပြည်ထောင်စု စာရင်းစစ်ချုပ်နှင့် ဒုတိယစာရင်းစစ်ချုပ်တို့အား ခန့်အပ်၍ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အသီးသီးတွင်လည်း ပြည်နယ်/တိုင်းဒေသကြီး စာရင်းစစ်ချုပ် (၁၄)ဦး ခန့်အပ်ထားသည်၊၊ ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရသော ၁၉၄၈ မှ ယနေ့ခေတ်ကာလ အထိ စာရင်းစစ်ချုပ် အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့ကြသူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
အစီရင်ခံစာတွင် အထူးသဖြင့် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ တို့နှင့် Sky Net တို့၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် အကျိုးအမြတ်ခွဲဝေမှုများကို ပြန်လည်စိစစ်၍ စနစ်တကျစာချုပ်ချုပ်ဆိုရန်၊ ၏ ငွေချေးလုပ်ငန်းများတွင် ရှေ့နေချုပ်ရုံး၏ အကြံဉာဏ်ဖြင့် ခိုင်မာသည့် စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုရန်၊ စီးပွားရေးအရ တွက်ခြေမကိုက်သည့် ကျောက်ဆည်မှန်စက်ရုံ ဆက်လက်လည်ပတ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သို့ ရှင်းလင်းတင်ပြရန်လည်း တိုက်တွန်းထားသည်။
ယင်းစီမံကိန်းတည်ဆောက်ရာနေရာသည် သမိုင်းဝင် ဂျူဗလီဟောနှင့် ဟောင်း နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။
ဘိလပ်ပြန် ဘွဲ့ရ ခရိုင် ဆရာဝန်ကြီး အက်စ်အေ ရာမန် [S.A. Rahman] ခေါ် (တထောင့်တညပုံပြင်များကို စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သူ မြန်မာမွတ်စ်လင်) ဦးဖိုးသာဇံနှင့် ဆရာဝန် ကတော် မမယု (သရက် မြို့ဝန်၏ သမီး) တို့က ၁၈၉၄ ခု ဧပြီ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင် ခဲ့သည်။
ဆရာကြီး သည် မစ္စတာရာရှစ် (ဦးရာရှစ်) စသော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များကို မြန်မာမျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ကိုသာမက အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်ကိုပါ သွတ်သွင်းပေးလေ့ရှိသည်။
ကျဆုံးသည့် အမှုတွင် ကျောင်းသားများဘက်မှ ရှေ့နေလိုက်ခဲ့ သူလည်း ဖြစ်သည်။
ဗောဓိအလောင်းအလျာ အာဇာနည် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတို့သည် မိမိတို့ရည်သန် ပန်ဆင်အပ်သည့် ဗောဓိဉာဏ်အလိုက် ထိုက်သည် အားလျော်စွာ ပါရမီဖြည့်ကျင့်တော်မူကြပြီးလျှင် နောက်ဆုံးပစ္ဆိမဘဝ၌ ဝိသုဒ္ဓိ ၇-ပါး ယာဉ်ရထားဖြင့် အဆင့်ဆင့်တက်ကာအထွတ် အထိပ်ဖြစ်သည့် သို့ ရောက်တော်မူကြသည်၊ တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ = နောက်ဆုံးပစ္ဆိမဘဝဝယ် ဗောဓိအလျာ ပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်ကြီးတို့သည် သူ့အသက် သတ်မှုမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းစသော , ဣန္ဒြေ ၆-ပါး တံခါး ၆ ပေါက်တို့၌ အကုသိုလ်တရားတို့ မဝင်လာရအောင် စောင့်စည်းပိတ်ဆို့ခြင်း, , အသက်မွေးမှု၏ စင်ကြယ်ခြင်း, ဆွမ်း သင်္ကန်း ကျောင်း ဆေး ပစ္စည်း ၄-ပါးတို့ကို ဉာဏ်နှင့်ယှဉ်ကာ ဆင်ခြင်သုံးစွဲခြင်း ဟူသော စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလကို ခရုသင်းပွတ်သစ် ပုလဲနှစ်အသွင် စင်ကြယ်အောင် ကျင့်သုံးတော်မူကြသည်။
ယင်းသို့ သိမ်းဆည်းဆင်ခြင်သော ကို အတ္တဒိဋ္ဌိမှ စင်ကြယ်သောကြောင့် ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ ဟု ခေါ်သည်။
ထိုသို့ သုံးသပ်ဆင်ခြင်သောဉာဏ်ကို ဟု ခေါ်သည်။
ဈာန်အဘိညာဉ်ရပြီး ပကတိသာဝကပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတို့ကား နာမရူပပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ဖြင့် သိမ်းဆည်းဆင်ခြင်အပ်ပြီး နာမ်ရုပ်တရားမှတပါး အခြားနာမ်ရုပ်တရားကိုလည်း တိုးချဲ့ကာ ဝိပဿနာရှုနိုင်ကြသည်၊ မဟာသာဝက, အဂ္ဂသာဝက, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအလောင်းအလျာတို့ကား ဆုတောင်းခြင်း အားလျော်စွာ အဆင့်ဆင့် သာလွန်ကာ အထူးပင် ဝိပဿနာရှုမြင်တော်မူနိုင်ကြသည်။
စကြဝဠာတစ်ခုအတွင်းဝယ် သတ္တဝါတွေ မည်မျှပင် များပြားစေကာမူ ပရမတ္ထသဘာဝ အစစ် တရားအနှစ်ကို ညှစ်ထုတ်လိုက်သော် အဝိဇ္ဇာအစ ဇရာ-မရဏအဆုံးရှိသည့် အင်္ဂါ ၁၂-ပါး တရားသားတို့သာ ရှိကြပေသည်။
မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုစခန်းသို့ တက်လှန်းပြီးနောက် ဆက်လက်တဖန် အားထုတ် ပြန်သော အလောင်းတော်တို့အား ၉-ပါးသော ဝိပဿနာဉာဏ်တို အဆင့်ဆင့် တက် ကာ ဖြစ်ပေါ်လာကြပေသည်၊ ယင်းကား-- = (၁) အဖြစ်အပျက်ကို ရှုမြင်သော ၊ (၂) အဖြစ်ကိုလွှတ်၍ အပျက်ကိုသာ ရှုမြင်သော ၊ (၃) နာမ်ရုပ် တရားတို့ကို ခြင်္သေ့ သစ် ကျားပမာ ကြောက် မက်ဖွယ်ရာ ဘေးကြီးအဖြစ်ဖြင့် ရှုမြင်သော ၊ (၄) ယင်းသို့ ရှုမြင်အပ်သော နာမ်ရုပ်တရားတို့ကို အလျှံတပြောင်ပြောင် တောက်လောင်နေသော အိမ်ကြီးပမာ အပြစ်အစုသာဖြစ်ကြောင်း ရှုမြင်သော ၊ (၅) အပြစ်မြင်အပ်ပြီး နာမ်ရုပ်တရားတို့၌ ငြီးငွေ့သည်၏အစွမ်းဖြင့်ဖြစ်သော ၊ (၆) နာမ် ရုပ် ၂-ပါး သင်္ခါရတရားတို့ကို စွန့်လွှတ်ပယ်ရှားလိုသော ၊ (၇) တဖန် နာမ်ရုပ်တရားတို့ကို သုံးသပ်ဆင်ခြင်သော ၊ (၈) စွန့်လွှတ်အပ်ပြီးမယား၌ အပြစ်မပြု လျစ်လျူရှုသော ယောက်ျားကဲ့သို့ အပြစ်မြင်အပ်ပြီးသော နာမ်ရုပ်တရားတို့၌ လျစ်လျူရှု ၊ (၉) မဂ္ဂဝီထိတွင်ပါဝင်သည့် ပရိကံ ဥပစာ အနုလုံ၌ယှဉ်သော တို့ဖြစ်သည်၊ ဤဝိပဿနာဉာဏ် ၉-ပါးကို ဟု ခေါ်သည်။
ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များသည် Webster’s Dictionary ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ “ကို ခရစ်တော်အဖြစ် ယုံကြည်သက်ဝင်သူ (သို့မဟုတ်) သခင်ယေရှု၏ သွန်သင်ချက်များကို လိုက်နာကျင့်သုံးသူ” ကို ခရစ်ယာန်ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။
သို့သော်လည်း လောကီဘက်ဆိုင်ရာ အဖွင့်အဆိုများသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် လာ သမ္မာတရားများနှင့် ကွဲလွဲမှားယွင်းနေတတ်သည်ကို သတိပြုရန် လိုအပ်သည်။
ခရစ်ယာန် ဆိုသည့် စကားလုံးကို ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် အောက်ပါအတိုင်း သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် တွေ့ရှိနိုင်ပါသည် - ၁၁:၂၆ တမန်တော်ဝတ္ထု ၂၆:၂၈ ၁ ၄:၁၆ အန္တိအုတ်မြို့တွင် သခင်ယေရှု၏ တပည့်တော်များကို “ခရစ်ယာန်များ” ဟု ပထမဆုံးအကြိမ် စတင်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည် (တ၊ ၁၁:၂၆)။
ထိုစဉ်က မယုံကြည်သူများက ယုံကြည်သူတို့၏ အကျင့်စရိုက်၊ အပြောအဆိုနှင့် အပြုအမူများသည် ခရစ်တော်နှင့် ဆင်တူနေသဖြင့် သရော်သည့်သဘောဖြင့် မှည့်ခေါ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏ စစ်မှန်သော အဓိပ္ပာယ်မှာ “ခရစ်တော်နှင့် သက်ဆိုင်သောအဖွဲ့” သို့မဟုတ် “ခရစ်တော်၏ နောက်လိုက်များ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။
လက်ရှိတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးမားဆုံးသော ဘာသာတရားဖြစ်ပြီး ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူပေါင်း (၂.၁) ဘီလီယံကျော် ရှိပါသည်။
အမျိုးသားသုံး ကွန်ဒုံးကို တစ်ပြိုင်တည်း မသုံးရပါဘူး။
တီဘီရောဂါ (TB ) (ကျူဘာကယ် ဘက်စီလပ်(ခ) (''tubercle bacillus'') ၏ အတိုကောက်စာလုံး) သည် ရောဂါပိုးအမျိုးမျိုးတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်ပြီး သာမန်နှင့် ရံဖန်ရံခါ သေစေလောက်သည့် ဖြစ်သည်။
လူတို့တွင် (''Mycobacterium tuberculosis'') ရောဂါပိုးကြောင့် ဖြစ်ရသည်။
အဆုတ်နာရောဂါသည် များသောအားဖြင့် ကို ထိခိုက်စေသော်လည်း အခြားသော ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
ရောဂါရှိသည်သူ ၊ နှာချေခြင်း သို့မဟုတ် တံတွေးထွေးခြင်း ပြုလုပ်သည့်အခါ ရောဂါပိုးသည် လေထဲမှတဆင့် ပျံ့လွင့်သွားသည်။
တီဘီရောဂါ၏ အထင်ကရလက္ခဏာများမှာ နာတာရှည်ချောင်းဆိုးပြီး သလိပ်တွင်သွေးပါခြင်း၊ ဖျားခြင်း၊ အစားအသောက် ပျက်ခြင်း၊ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ ညအချိန်ချွေးထွက်ခြင်းနှင့် ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
ထို့အတူ ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများမှ လူအများတွင် ခုခံအားကျဆင်းစေသည့် ဆေးများသုံးစွဲခြင်း၊ မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲခြင်း သို့မဟုတ် တို့ကြောင့် ၎င်းတို့၏ ခုခံအားစနစ်ကျဆင်းလာပြီး တီဘီရောဂါ ရရှိလာသည်။
ကျူဘာကူလင် စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် တီဘီရောဂါ စစ်ဆေးရာတွင် နှင့် ရှိနိုင်ငံများတွင် ၈၀% ရောဂါရှိပြီး တွင် လူဦးရေ၏ ၅-၁၀% သာ ရောဂါရှိသည်။
ရှိနေသူများ၏ ၅၀% ကျော်တွင် ဤရောဂါဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။
အဆုတ်ပြင်ပတီဘီရောဂါ ဖြစ်ပွားတတ်သည့် နေရာများမှာ ၊ တွင် ဖြစ်ပွားသော ဦးနှောက်အမြှေးရောင် တီဘီရောဂါ၊ ပြန်ရည်ကြောစနစ်တွင်ဖြစ်ပွားသော လည်ပင်းအကျိတ်၊ ဆီးနှင့် အင်္ဂါလမ်းကြောင်း တို့တွင် ဖြစ်ပွားသော တီဘီရောဂါ နှင့် အရိုးနှင့်အဆစ်များတွင် ဖြစ်ပွားသော တီဘီရောဂါ တို့ ဖြစ်သည်။
သောက်သုံးသူများသည် မသောက်သူများထက် တီဘီရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ နှစ်ဆရှိသည်။
ရှိသူများတွင် တီဘီရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ သုံးဆများသည်။
တီဘီရောဂါဖြစ်နေသူ ချောင်းဆိုးသည့်အခါ နှာချေသည့်အခါ၊ စကားပြောသည့်အခါ သို့မဟုတ် တံတွေးထွေးသည့်အခါ 0.5 မှ 5 µm မိုက်ကရွန်အထိရှိသည့် ရောဂါကူးစက်နိုင်သည့် ပိုးမွှားလေးပေါင်း မြောက်မြားစွာကို လေထဲသို့ လွှင့်ထုတ်လိုက်သည်။
မျောက်လုပ်ပင်၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ ''Artocarpus lakoocha'' ဖြစ်ပြီး ဒေသတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
မျောက်လုပ်ပင်သည် ၊ ပေါင်သီးပင်တို့နှင့်အတူ မိုရေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် ယင်းကို အာတိုကားပပ် လာကူချာ ဟုခေါ်သည်။
တောင်ခြေ တစ်လျှောက် ဩရိဿပြည်နယ်နှင့် အနောက်ဂတ်တောင်ဒေသတို့တွင် အလေ့ကျပေါက်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
မျောက်ချောပင်သည် ဆမ္မီဒေးစီအီးမျိုးရင်း (Samydaceae; ယခုအခါတွင် )တွင် ပါဝင်၍ ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ယင်းကို ဟုမ္မာလီယမ် တိုမင်တိုဆမ်ဟုခေါ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် မျောက်ချောသားနှင့် ပင်လယ် ကနစိုသားတို့သည် မီးဆိုက်ရန် အကောင်းဆုံး ထင်းများဖြစ်သည်။
ကျွန်းဖို ၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ ''Premna pyramidata'' ဖြစ်သည်။
သစ်တိုပင်သည် ၁၂ ရာသီ စိမ်းလန်းသော အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်၍ မီလီယေစီအီး မျိုးရင်းဝင် ဖြစ်သည်။
ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဆန်ဒေါရီကန် အင်ဒီကမ်(; ယခုအခါတွ [ Sandoricum indicum Cav.] (Plants of the World Online). Retrieved 25 December 2019Hassler M. (2019). World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World (version Nov 2018). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. .)ဟု ခေါ်သည်။
ထို့အပြင် အသီးသည် ရင့်မည့်သောအခါ ပေါက်ကွဲတတ်သောကြောင့် ဒိုင်းနမိုက်ပင် ဟုလည်း ထင်ရှားသည်။
နှင့် မီးခြစ်အိမ်များလုပ်ရန် သင့်တော်သော သစ်သား ဖြစ်သည်။
လူမျိုးရေးနှင့် နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများကြောင့် ၊ နှင့် အခြားနိုင်ငံများသို့ ဒုက္ခသည်များအဖြစ် ထွက်ပြေးခိုလှုံခဲ့ကြရသည်။
လက်ထက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ စာရင်းတွင် ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးကို ချန်လှစ်ထားခဲ့သည်။
မြန်မာအစိုးရကမူ ရိုဟင်ဂျာများကို ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်နှင့် ကိုလိုနီခေတ်လွန်ကာလက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ မှ ပြောင်းရွှေ့လာသူများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
Final Report of the Advisory Commission on Rakhine State, 2017 ထို့အပြင် မြန်မာအစိုးရသည် "ရိုဟင်ဂျာ" ဟူသော ဝေါဟာရကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ ၎င်းတို့ကို "" ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။
ရိုဟင်ဂျာသမိုင်းပညာရှင်များထဲမှ ခလီလော ရာ့ဟ်မန်(Khalilur Rahman)သည် ရိုဟင်ဂျာ အမည်ဆင်းသက်လာခဲ့ခြင်း၏ အစမှာစကားလုံးဖြစ်သည့် ရာ့ဟ်မာ(သနားကရုဏာ) ဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်ပြီး၊ ၈ရာစုနှစ်တွင် ပျက်စီးခဲ့သည့် သင်္ဘောတစ်စီးဖြစ်ရပ်အပေါ် ပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
သူ၏ ၁၇၉၉ ခုနှစ်ထုတ် ဗမာအင်ပါယာတွင် သုံးနှုံးပြောဆိုခဲ့ကြသည့် ဘာသာစကားများမှ စကားလုံးဝေါဟာရများ ဆိုသည့် စာတမ်းတွင် ဗျူးခန်နန် ဟာလ်မီတန်မှ''ကျွန်တော်အခု ဘာသာသုံးခုထပ်မံထည့်လိုက်ပါတယ်၊ ဗမာအင်ပါယာ လက်ထက်မှာ အသုံးပြုသည့်စကားများဖြစ်သော်လည်း၊ ဟိန္ဒူဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာတဲ့ စကားမျိုးနွယ်တွေဖြစ်ပါတယ်။
ပထမဘာသာမှာ ရခိုင်တွင် ကြာမြင့်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြတဲ့ မိုဟာမဒ္ဒန်တွေ သုံးတဲ့စကားဖြစ်ပြီး၊ သူတို့ကိုသူတို့ ရိုအင်ဂါလို့ ခေါ်ဆိုကြပြီး၊ ရခိုင်ပြည်နယ်ရဲ့ မူရင်းလူမျိုးများဖြစ်ပါတယ်'' လိဒ္ဒါမှ ထိုစကားလုံး၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ နိုင်ငံရေးနှင့် လုံးဝသက်ဆိုင်သည့် စကားလုံးမဟုတ်ဘဲ၊ ၂၀ ရာစုခေတ်က ကိုယ်မည်သူမည်ဝါဖြစ်သည်ကို နိုင်ငံရေးကိစ္စများတွင် ဖော်ပြနိုင်ရန် အသုံးပြုကြခြင်းဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။
ယင်းမူဆလင် ဘာသာဝင် တို့သည် ရခိုင်ပြည်၌ ပြဿနာဖန်တီးခြင်း၊ ရခိုင်တို့နှင့် ဘာသာရေး အဓိကရုဏ်း၊ လူမျိုးရေးအဓိကရုဏ်း ဖန်တီးခြင်းမျိုးကို လုံးဝပြုလုပ်ခြင်းမရှိဘဲ၊ ရခိုင်ပြည်နှင့်ရခိုင် လူမျိုး အပေါ် သစ္စာရှိရှိဖြင့် ရခိုင်တို့နှင့် အေးအတူ ပူအမျှ ငြိမ်းချမ်းစွာ နေထိုင်လာခဲ့ကြသောလူမျိုး တမျိုးဖြစ်သော ကြောင့် ရခိုင်ပြည်၌ ဤကဲ့သို့ မူဆလင် ဘာသာကိုးကွယ်သော ရခိုင်တိုင်းရင်းသား ကမန်လူမျိုး ရှိသည်ကိုပင်သတိပြု မိကြဖူးမည် မဟုတ်ပေ။
သို့သော် မိမိကိုမိမိ ရိုဟင်ဂျာဟု ကြွေးကြော်နေသူများမှာ ၁၈၂၅-နောက်ပိုင်း ရခိုင်ကို အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ပြီးမှ ဝင်ရောက်လာသော ဘာသာ ကိုးကွယ်သည့် စစ်တကောင်းတောင်တန်းနေ များသာ ဖြစ်သည်။
ကော်မရှင်က မူဆလင်ဦးရေ အတားအဆီးမရှိ တိုးဝင်လာမှုကို မဟန့်တားပါက နောင်အခါ၌ လူမျိုးရေး ပဋိပက္ခများ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း အစီရင်ခံခဲ့သော်လည်း ကြောင့် မည်သို့မျှ မလုပ်နိုင်ခဲ့ပေ။
အစီရင်ခံသည့် အတိုင်းပင် ၁၉၄၂-တွင် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ရိုဟင်ဂျာများမှလည်း သူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစု ဖြစ်ကြောင်း ငြင်းဆိုမှုများ ရှိသည်။
ထို့အပြင် ရခိုင်ဒေသရှိ ဆိုသော လူမျိုးစုသည် ရိုဟင်ဂျာများနှင့် ဘာသာစကား တူညီပြီး ဟိန္ဒူဘာသာ ကိုးကွယ် သူများ ဖြစ်သည့် အတွက် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများ အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသော်လည်း ရိုဟင်ဂျာများမှာ မွတ်စလင် ဘာသာ ကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်သည့် အတွက် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစု အဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ခြင်း ခံခဲ့ရကြောင်း ပြောဆိုကြသည်။
Amnesty International၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ မူစလင် ရိုဟင်ဂျာများသည် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အစိုးရ လက်အောက်တွင် ၁၉၇၈ ခုနှစ်မှ စ၍ ဆက်လက် ခံစားနေကြရပြီး၊ အနီးနိုင်ငံဖြစ်သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးတိမ်း​​ေရှာင်ကြရသည်။
ရိုဟင်ဂျာများအတွက် ဘာသာရေးသည် အရမ်းအရေးပါပြီး၊ အများစုမှာ မွတ်စလင် များဖြစ်ကြသည်။
ရခိုင်နှင့် ရိုဟင်ဂျာများကြား ရန်ဖြစ်မှုသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာမြင့်ပြီး ကြီးထွားလာခဲ့သည့် လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကြောင့် ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။
ရန်ဖြစ်မှုရဲ့ အကြောင်းအရာများ - လူမျိုးရေးနောက်ခံ: ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရခိုင်လူမျိုးများနှင့် ရိုဟင်ဂျာများကြား လူမျိုးရေးဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခသည် များစွာသော အကြောင်းအရာများကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
HIVသည် လူ့ကိုယ်ခံအားကိုကျဆင်းစေသော ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ထိုသို့ ကိုယ်ခံအား ဖျက်ဆီးခြင်း ခံရခြင်းကို ခုခံအားကျဆင်းမှုရောဂါ ဟုခေါ်ပါသည်။
ဆေးမှင်ကြောင်ထိုးခြင်း) ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်မှ သန္ဓေသားကို ကူးစက်ခြင်း၊ ရောဂါပိုးရှိသော မိခင်မှတဆင့် ၎င်း. ကလေးထံသို့ သားဖွားစဉ် (သို့) ကလေး နို့ရည်တိုက်ကျွေးခြင်း၊ HIV ပိုးသည် ခြင်။
ချောင်းဆိုးခြင်း မှတဆင့် မကူးစက်နိုင်ပါ၊ HIV ပိုးရှိသူတစ်ဦးနှင့် အိမ်သာတစ်ခုတည်းကို အတူတကွအသုံးပြုခြင်းဖြင့် ရောဂါမကူးစက် နိုင်ပါ၊ HIV ပိုးရှိသူတစ်ဦးနှင့် ပွေ့ဖက် နမ်းရှုပ်ခြင်းဖြင့် ရောဂါ မကူးစက်နိုင်ပါ၊ HIV ပိုးရှိသူတစ်ဦး၏ အဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်ခြင်းဖြင့် ရောဂါမကူးစက် နိုင်ပါ၊ HIV ပိုးရှိသူတစ်ဦးနှင့် အစားအသောက်အတူစားခြင်း၊ ပန်းကန်တစ်ခုထဲတွင် စားသောက်ခြင်းဖြင့် ရောဂါပိုး မကူးစက်နိုင်ပါ၊ HIVဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအား အရှင်းပျောက်အောင်ကုသနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ၊သို့သော် HIV ဗိုင်းရပ်စ် ပိုးအား ARTကုထုံးဆေးဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်နေပြီ ဖြစ်သည်၊ထို့ပြင် HIVဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအား ကာကွယ်ရန်အတွက်လည်း PREPခေါ် HIVကာကွယ်ဆေးလည်း ရရှိနေပြီဖြစ်သည်၊HIVပိုးရှိသူနဲ့ ထိတွေ့ ဆက်ဆံမှုရှိခဲ့ပါလျှင်လည်း PEPဆေးအား(အရေးပေါ် HIVကာကွယ်ဆေး) သောက်သုံးခြင်းဖြင့်လည်း အချိန်မီကာကွယ်တားဆီးရန် လိုအပ်ပါသည်။
လိင်ဆက်ဆံသောအခါတိုင်းတွင် ကွန်ဒုံး ကို အသုံးပြုခြင်း၊ ဆေးထိုးအပ် (သို့) သင့်အရေပြားကို ထိုးဖောက်နိုင်သော အခြားပစ္စည်း ကိရိယာများကို ကောင်းမွန်သေချာစွာ ပိုးသန့်ပြီးမှ သုံးစွဲပါ၊ မလိုအပ်သော အရေပြားထိုးဖောက်ခြင်းကို ရှောင်ပါ၊ ဥပမာ- ဆေးမင်ကြောင်ထိုးခြင်း၊ သွေးသွင်းရန် အသုံးပြုမည့် သွေးကို HIV ပိုးမရှိကြောင်း သေချာစေရန် စစ်ဆေးရမည်၊ တခြားသူများ၏ သွေး (သို့) ကိုယ်အရည်များနှင့် ထိတွေ့ရသော အလုပ်ကို သင်လုပ်ကိုင်ရပါက လက်အိတ်များစွတ်ခြင်းဖြင့် ကာကွယ်ပါ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင်များသည် မိမိတွင် HIV ပိုးရှိကြောင်း သိရှိပါက လျင်မြန်စောစီးစွာ ဆေးကုသမှု ခံယူရမည်၊ သားဖွားပြီးနောက် ကလေးကို မိခင်နို့ရည်မတိုက်ပဲ အထူးဖော်စပ်ထားသော နို့မုန့်များကိုသာ တိုက်ကျွေးရမည်၊ အပြင်ပန်းကြည့်ရုံနဲ့ မသိနိုင်ပါဘူး။
ကြာရှည်ဖျားခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် သိသိသာသာလျော့ကျခြင်း၊ မကြာခဏ ဝမ်းပျက်ခြင်း၊ အကြိတ်ရောင်ခြင်း၊ ရေယုန်ပေါက်ခြင်း၊ ပါးစပ်အတွင်း မက်ခရု ပေါက်ခြင်း၊ ၁၉၈၁ခုနှစ်-အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပထမဆုံး အေအိုင်ဒီအက်စ်ဝေဒနာရှင်ကို ဆေးပညာအရအတည်ပြုတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကြွက်သေတစ်ခု အရင်းပြု ဟူသည်မှာ မြန်မာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကြွက်သေတစ်ကောင်ကို အရင်းအနှီးပြု၍ ချမ်းသာလာသကဲ့သို့ အနည်းငယ်မျှသော အရင်းအနှီးကိုအမှီပြုလျက် တစတစတိုးပွားလာအောင်ပြုကာ ချမ်းသာကြွယ်ဝခြင်းအဖြစ်သို့ရောက်ရှိလာသော အဖြစ်အပျက်ကို တင်စားပြောဆိုရာတွင် သုံးသည်။
ခွပ်နေသော တောကြက်နှစ်ကောင် မောပန်းသည့် အချိန်အထိ စိတ်ရှည်ရှည် စောင့်ဆိုင်းရင်း မိမိယာကို ထွန်ရေးမပျက် ထွန်သဖြင့် ယာလည်းညက်၊ ကြက်ကိုလည်း အလွယ်တကူ ဖမ်းနိုင်သကဲ့သို့ ကိစ္စတစ်ခုကို အခြေအနေပေးသည်အထိ စိတ်ရှည်ရှည် စောင့်ဆိုင်းရင်း လုပ်ဆောင်ဖွယ် တစ်ခုကို လုပ်နှင့်သဖြင့် အချိန်ပို မကုန်ဘဲ အလုပ်နှစ်ခု ပြီးမြောက်သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၃၂-ခုနှစ်တွင် ကလေးနှင့် မိုးညှင်း စစ်ဖြစ်ကြရာ ကလေးစား သိုချည်ဘွားက အင်းဝဘုရင် မင်းကြီးစွာစော်ကဲ ထံ ‘ကျွန်ုပ်ကို ကူညီပါ၊ အောင်မြင်လျှင် မိုးညှင်းကို ဆက်ပါမည်’ ဟု လျှောက်လာသည်။
ဗိုလ်ကြီးစောနေစိုးမြသည် ခေါင်းဆောင် ၏ အငယ်ဆုံးသားဖြစ်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောထိန်မောင်၏ တူဖြစ်သည်။
ဖြင့် ၂၀၂၁ ခု ဩဂုတ်လ ၃ ရက် ညပိုင်းတွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
International Hydrographic Organization (IHO) Special Publication 23, [ ''Limits of Oceans and Seas''] , 3rd edition (1953) မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် မာရီယာနာချောက် (Mariana Trench) သည် ၁၀၉၁၁ မီတာ (၃၅၇၉၈ ပေ) နက်ရှိုင်းပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် လည်းကောင်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် လည်းကောင်း အနက်ရှိုင်းဆုံး ချောက်တခုဖြစ်သည်။
ရှေးတရုတ်တို့၏ တီထွင်မှုကြီး ၄ ရပ် (四大發明) မှာ ၊ ၊ နှင့် တို့ ဖြစ်သည်။
Although he was unaware of their origins, wrote of the importance of these technologies to the medieval world: "Printing, gunpowder and the compass: These three have changed the whole face and state of things throughout the world; the first in literature, the second in warfare, the third in navigation; whence have followed innumerable changes, in so much that no empire, no sect, no star seems to have exerted greater power and influence in human affairs than these mechanical discoveries." သို့သော်လည်း ခေတ်သစ် တရုတ်ပညာရှင်များက အဆိုပါ တီထွင်မှုကြီး ၄ ရပ်သည် အရှေ့တိုင်းနှင့် အနောက်တိုင်း နည်းပညာထိတွေ့မှု ရှိခဲ့သည်ကို မြင်သာထင်ရှားစေသည့် အချက်တချက်သာဖြစ်ပြီး တရုတ်တို့၏ အခြားသော တီထွင်မှုများသည် ပိုမိုတိုးတက် ရှုပ်ထွေးပြီး သက်ရောက်မှုလည်း ပိုမိုကြီးမားသည်ဟု ထောက်ပြထားကြသည်။
ငယ်စဉ်ကတည်းက ရင်ကျပ်ပန်းနာရောဂါ ခံစားနေရသည့် တိန့်လိကျွင်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ တွင် အနားယူနေစဉ်အတွင်း ၁၉၉၅ မေလ ၈ ရက်နေ့ အသက် ၄၂ နှစ် အရွယ်တွင် ဘဝတပါးသို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။
ဖြစ်ပွားနေချိန် ၁၉၅၄ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့၌ ပိုင်နယ်ဖြစ်သော ဟောင်ကောင်၊ ဝိတိုရိယတောင်တွင် ချန်းကို ချားလ်စ်နှင့် လီလီချန်းတို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဖခင်သည် ဟောင်ကောင်ရှိ သံရုံးတွင် ထမင်းချက်ဖြစ်ပြီး မိခင်သည် အိမ်ဖော်အလုပ် လုပ်ရသည်။