DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ဘလော့ဂါ ဝေယံသီရိ ၏ (နက္ခတ္တ မဂ္ဂဇင်း-၁၉၉၆-၁၀) ပါ ဆောင်းပါးရှင် ဦးသန်းဖေမြင့် ရေးသည့် မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ဦးစိန်တင်ညွန့် နှင့် အင်တာဗျူး ဆောင်းပါး (ဦးဂုဏ်ဘဏ်)မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)။
ဖွဲ့စည်းပုံကို ပိုင်းခြား၍ ကြည့်လျှင် ဆိုင်းဝိုင်း၌ ပတ်ဝိုင်း၊ ကြေးဝိုင်း၊ ပတ်မကြီး၊ နှဲဟူသည်တို့မှာ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။
ဆိုင်းဝိုင်း ၏အဝန်းမှာ မြန်မာအသုံးအနှုန်းအားဖြင့် ဆယ်တောင်ထွာရှိ၍၊ ပေဖွဲ့သော် ၁၅ ပေ ၁ဝ ၁/၂ လက်မမျှရှိသည်။
ည အခါ၌ ထိုဖန်ပဒိုင်းတွင် ဖရောင်းတိုင်ထည့်ကာ မီးထွန်းညိရ သည်။
ဘလော့ဂါ ဝေယံသီရိ ၏ (နက္ခတ္တ မဂ္ဂဇင်း-၁၉၉၆-၁၀) ပါ ဆောင်းပါးရှင် ဦးသန်းဖေမြင့် ရေးသည့် မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ဦးစိန်တင်ညွန့် နှင့် အင်တာဗျူး ဆောင်းပါး ဆိုင်းဆရာသည် မင်းပေါက်ကို ကျောခိုင်းကာ ပရိသတ်ကို မျက်နှာမူ၍ ပတ်ဝိုင်း အလယ်တွင် ချထားသော ခွေးချေ ထိုင်ခုံပေါ်တွင် ထိုင်ရသည်။
ဘလော့ဂါ ဝေယံသီရိ ၏ (နက္ခတ္တ မဂ္ဂဇင်း-၁၉၉၆-၁၀) ပါ ဆောင်းပါးရှင် ဦးသန်းဖေမြင့် ရေးသည့် မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ဦးစိန်တင်ညွန့် နှင့် အင်တာဗျူး ဆောင်းပါး # အဆို # အတီး # အကပညာ = မန္တလေး ပန်တျာ ကျောင်းတွင် ဆိုင်းပညာ သင်ရိုး အရ သုံးနှစ်ခန့် သင်ကြားပို့ချပေးသည်။
ပြီးလျင် # စံရာတောင်ကျွန်း # ရွှေပြည်ကြီးဧရာ # မြို့နန်း # ကိုးပါး # ရွှေဘုန်း စသည့် သာနိုး (၅) ပိုဒ် ကို သင်ရသည်။
ဘလော့ဂါ ဝေယံသီရိ ၏ (နက္ခတ္တ မဂ္ဂဇင်း-၁၉၉၆-၁၀) ပါ ဆောင်းပါးရှင် ဦးသန်းဖေမြင့် ရေးသည့် မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ဦးစိန်တင်ညွန့် နှင့် အင်တာဗျူး ဆောင်းပါး # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # #။
နှဲ သည် ကို အရင်းခံ၍ တိုးတက်တီထွင် ထားသော အပြင် အခင် ပါ တူရိယာ ဖြစ်သည်။
အတွက် နှဲအကြီးအငယ် နှစ်မျိုးထားရသည်။
နှဲတွင် အောက်ပါ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း များ ပါဝင်သည်။
နှဲခင်ကို ရွက် အထက်အောက် သုံးခုစီလှီး၍ ပြုလုပ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကချင်ရိုးရာ နှဲသည် အမြင်လွယ်သလောက် မှုတ်ရသည်မှာ ခက်၏။
မှုတ်မည့်ဖက်တွင် သေးငယ်သော မြန်ဂုဏ်ဆောင် ရေး ကချင်ရိုးရာတူရိယာများ ဆောင်းပါး၊ ငွေတာရီ၊ အမှတ်(၁၂၈)၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၁-ခုနှစ်၊ စာ ၃၀-၃၄။
ထိုအပင်များကို တွင် အတွေ့ရများသော်လည်း အင်္ဂလန်တွင် စတင်ပေါက်ရောက်သော အပင်မျိုးမဟုတ်ပေ။
အနောက်ဘက်တွင် ဆစ်ကင်ပြည်နယ်နှင့် ကို ပိုင်း ခြားထားသော ဆင်ဂလီလာတောင်တန်းရှိသည်၊ ချီယာဘန်ဂျလာ တောင်တန်းလမ်းဖြင့် ထိုတောင်တန်းကို ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်သည် အရှေ့ဘက်တွင် ချိုလာတောင်တန်းသည် နှင့် ဆစ်ကင်ပြည်နယ်တို့ကို ပိုင်းခြားထားသည်။
တောင်ကုန်းများသည် အမြင့်ပေ ၁ဝဝဝ မှ ၂၈ဝဝဝ အထိရှိသောကြောင့် အနိမ့်အမြင့်ကိုလိုက်၍ ဆစ်ကင်ပြည်နယ်၏ ရာသီဥတုမှာ အမျိုးမျိုးကွဲပြားခြားနားနေလေသည်။
ဆစ်ကင်ပြည်နယ်မှ အနည်းငယ်တူးဖော်ရရှိသည်။
ဆစ်ကင်ပြည်နယ်ကို ရှေးကအုပ်စိုးခဲ့သူများမှာ တိဗက် လူမျိုးများဖြစ်၏။
မာကပ် တျူးလိယပ် ဆစ်ဆရို (ဘီစီ ၁ဝ၆-၄၃) သည် ရောမသမ္မတခေတ် မှိန် စပြုသည့်အချိန်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ရောမနိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်၏။
ထိုအာဏာလုပွဲတွင် ဆစ်ဆရိုသည် ကို ထောက်ခံအားပေးခဲ့လေသည်။
နှင့် တို့တွင်ပညာ သင်ကြားခဲ့ပြီးနောက်၊ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်မှစ၍ခရီးထွက် ခဲ့ရာ၊ ပြင်သစ်၊ ဟန်ဂေရီနှင့် အီတလီနိုင်ငံများသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဆတ်သည် အရှေ့ပိုင်းရှိ မျိုးဖြစ်သည်။
ဆတ်များကို နှင့် တို့အပြင် ၊ မလေးရှားကျွန်းဆွယ်တစ်လျှောက်နှင့် ကျွန်းစု အလွန်အထိ သစ်တောရှိသော နေရာများတွင် တွေ့နိုင်၏။
ဆတ်သည် ထူထပ်သော တောင်စောင်းများတွင် နေတတ်သည်။
ဆိတ်ချေးပင်ကို ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် 'ဗရိုက်ဒဲလီးယား ရီတျူဆာ'ဟူ၍ခေါ်သည်။
သည် လွတ်လပ်သောအချုပ်အချာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံဖြစ်လာသည်နှင့်အမျှ ဖက်၌လည်း တောင့်တင်း ကြံ့ခိုင်ဖို့လိုပေသည်။
သို့မှသာလျှင် ပြည်ထောင်စု တို့၏ လူနေမှုအဆင့်အတန်းသည် တိုးတက် လာမည်ဖြစ်၏။
တွင် မြန်မာ့ဆန်ကို တွင်ကျယ် စွာရောင်းချနိုင်ရန် နိုင်ငံတော်အစိုးရစိုက်ပျိုးရေးဌာနက မျိုးကောင်းမျိုးသန့် ရရှိရေး၊ နှင့် ရောဂါနှိမ်နင်းရေး၊ အသုံးပြုရေး၊ ခေတ်မှီစိုက်ပျိုးရေးကရိယာများ အသုံးချ ရေးစသည့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတို့ကို ထိရောက်စွာဆောင်ရွက် လျက်ရှိပေသည်။
ရှေးလွန်လေပြီးသော ခေတ်အခါကပင် လူတို့သည် ဆန် ရရှိအောင် စပါးကိုစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။
တို့အဖို့ ဆန်သည် ပဓာနအစာဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် များအဖို့ အခြားကောက်ပဲသီးနှံများထက် ဆန်သည် အရေးပါလှသည်။
ပညာရှင်များက ယခုစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နေကြသော စပါးမျိုးများသည် ရှေးအခါက အရိုင်းပေါက်ခဲ့သော စပါးမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟုဆိုသည်။
အလိုအရ သည် 'အိုရီဇာ'မျိုးစုတွင် ပါဝင်သည်။
ယင်းမှ ပေါင်း ၂၅ မျိုး ခွဲထွက်လာ၏။
ယင်းတို့ကို ၊ နှင့် အပူပိုင်းနှင့် များတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ကြရလေသည်။
အိုရီဇာဖက်တျူအာနှင့် အိုရီဇာ မိုင်နျုတာ စပါးမျိုးကို အရှေ့ပိုင်းမှ အထိ၊ တစ်ဖန် တောင်ဘက်အကျဆုံး အပိုင်းမှ ၊ ၊ ဂျားဗား၊ ဗော်နီယိုနှင့် အထိ စွတ်စိုထိုင်မှိုင်းသော ဒေသများတွင် အနှံ့ အပြားတွေ့ရ၏။
မှစပါးမျိုးများကို ၁၇ ရာစုနှစ်က အနောက်အာဖရိကတိုက်သို့ ကုန်သည်များ ယူဆောင်လာ၍ စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်ဟု ဆို၏။
ခေတ်ဦးခန့်ကပင်လျှင် အာရှတိုက်၌ စပါးကို စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့၍၊ သမိုင်းမတင်မီခေတ်လောက်ကပင် ဆန်ကို ပဓာနအစာအဖြစ် စားသုံးခဲ့ကြဟန်တူလေသည်။
ထို့ပြင် မလ္လာယု ကျွန်းစုနှင့် သို့လည်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့လေသည်။
တွင် စပါးကို ရှေးပဝေဏီကာလကပင် စိုက်ပျိုးခဲ့ရာ၊ တွင်လည်း ထို့အတူပင် ဖြစ်လေသည်။
မြောက်ပိုင်း၌ နှစ်မှစ၍ စပါးကို စိုက် ပျိုးခဲ့၏။
အာရပ်တို့သည် တွင် စပါးကို စတင် စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။
သို့ များက စပါးကို ယူဆောင်လာခဲ့၍၊ အာဖရိက အရှေ့ကျွန်းများသို့မူ၊ များက စပါးကို ယူဆောင်လာခဲ့သည် ဟု ဆိုသည်။
မူးဝါးလူမျိုးတို့သည် သို့ စပါးကိုယူဆောင် လာခဲ့ပြီး နောက်၊ စပိန်လူမျိုးတို့ကတစ်ဖန် အီတလီနိုင်ငံသို့ ယူဆောင် သွားခဲ့သည်။
အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် စပါးစိုက်ပျိုး ခြင်းအလေ့ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်မှာ တို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။
သို့ ပေါ်တူဂီများက စပါးကို ယူဆောင်လာကြ ပြီလျှင် အလယ်ပိုင်း တိုင်းပြည်များသို့ စပိန် လူမျိုးများက ယူဆောင်လာကြ၏။
ဟာဝိုင်းယန်းကျွန်းစု၌ ခုနှစ်ခန့်မှစ၍ စပါးကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၌ ခုနှစ်ခန့်မှစ၍ စပါးကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြ ၏။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ခုနှစ်ခန့် မှစ၍ စပါးကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြ၏။
စပါးသည် မြေဩဇာမကောင်းသော နေရာများ၌ပင် ဖြစ်ထွန်းနိုင်၏။
အရေးတကြီးလိုအပ်သည်မှာ ကောင်းစွာဖြစ်ထွန်း လာသည်အထိ လုံလောက်စွာ ရရှိရန်ပင်ဖြစ်သည်။
စပါး သည် နှင့် များ၌ အကောင်း ဆုံးဖြစ်ထွန်းသည်။
စပါးသည် တောင်ဘက် လတ္တီ တွဒ်ဒီဂရီ ၄ဝ နှင့် မြောက်ဘက် လတ္တီတွဒ်ဒီဂရီ ၄ဝ အကြား ၌ များပြားလှသည့် အခြေအနေအမျိုးမျိုးတွင် ဖြစ် ထွန်းနိုင်သည်။
အများအားဖြင့် စိုစွတ်သော အပူပိုင်းဒေသများ နှင့် ကောင်းစွာသင့်လျော်သည်ဟု သဘောထား လေ့ရှိသော် လည်း၊ ၊ ဩစတြေးလီးယားနှင့် သမပိုင်းရာသီဥတုရှိသော အရပ်ဒေသများဖြစ်သည့် ၊ နှင့် နိုင်ငံများ၌ လည်း ဖြစ်ထွန်းပေသည်။
ထို့ပြင် အီကွေတာတောင်ဘက်လတ္တီ တွဒ် ဒီဂရီ ၄ဝ နှင့် မြောက်ဘက်တွင် လက်တ္တီတွဒ်ဒီဂရီ ၄ဝ အကြားရှိ အလယ်ပိုင်းအမေရိက၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ထက်ဝက်ခန့်၊ အနောက် အိန္ဒိယကျွန်းစု၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် တွင်းရှိ များ၌လည်း စပါးဖြစ်ထွန်းနိုင် သည်။
အချို့သော စပါးပင်များသည် ဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိ၏။
အချို့စပါးများကို ၌သာစိုက်ပျိုး နိုင်၏။
အချို့စပါးမျိုးများမှာကား ၌လည်း ဖြစ်ထွန်း နိုင်၏။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ စပါးတစ်မျိုးကို ဆောင်းဥတု တွင် စိုက်ပျိုးလေ့ရှိ၍ ၌ ရိတ်သိမ်းကြ၏။
စပါး ပင် ဖြစ်ထွန်းနိုင်ရန် အရေးကြီးဆုံးမှာ ပင် ဖြစ်၏။
စပါးစိုက်ပျိုးရန် ကောင်းမွန်သော မြေမျိုးသည် ရေကို စုပ်မပစ်ဘဲ၊ ရေတင်သော မြေမျိုးဖြစ်ရပေမည်။
အာရှတိုက်၌ စပါးကို များနှင့် ကမ်းပါးတလျှောက်၌ စိုက်ပျိုးလေ့ရှိရာ၊ စပါး စိုက်ပျိုးရာဒေသများ တည်နေပုံမှာ မြေအမျိုးအစားထက် ရေရရှိမှုအပေါ်တွင် ပို၍ တည်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ထို့ပြင် စပါးသည် မှာထက် မြေတွင် ပို၍ဖြစ်ထွန်းနိုင်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
သို့သော် သဲမြေ ၌ပင် ရေအမြောက်အမြားသွင်း၍၊ ထည့်ပေး ကာ စိုက်ပျိုးလျှင်လည်း ကောင်းစွာဖြစ်ထွန်းနိုင်၏။
များဖြင့် ရေသွင်း၌စိုက်ပျိုးရာ၌ ရေသွင်းရေထုတ်ကို အထူးပင် ဂရုစိုက်ရ၏။
စပါးကို စိုက်ပျိုးရာ၌ ရေကို မည်မျှအထိပေးရမည်ဟူ သောအချက်မှာ အကြောင်းအချက်အလက် အမျိုးမျိုးအပေါ်၌ တည်ပေသည်။
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း၌ များမှ ရေကို သွင်းယူ၊ စပါးစိုက်ပျိုးရသဖြင့် ရေသွင်း ရေထုတ်ခြင်းမှာ အထူးပင်အရေးကြီး၏။
စပါးအမျိုးမျိုးရှိရာတွင် အချို့မှာ ခြောက်သွေ့သော အခြေ အနေများ၌ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်၏။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဆန်စက်သမားတို့၏ အသုံးအနှုန်းကိုလိုက်၍ ဆန်ကို ၅ မျိုးခွဲခြားထား၏။
အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ၌ ဆန်စိုက်ပျိုးသည့် မြေဧကများ ကို အသီးအနှံစိုက်ပျိုးကြသည့် မြေဧကများကို အသီးအနှံစိုက် ပျိုးကြသည့် မြေဧက၏ ရာခိုင်နှုန်းအလိုက် အောက်တွင် ဖော်ပြထားပေသည် - အင်ဒိုချိုင်းနား - ၈၆% မြန်မာနိုင်ငံ - ၆၅% ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်း - ၆၄% ဖော်မိုးဆားကျွန်း - ၅၄% ဂျပန်နိုင်ငံ - ၄၅% ဂျားဗားကျွန်း - ၄၅% ကိုးရီးယားနိုင်ငံ - ၃ဝ% အိန္ဒိယနိုင်ငံ - ၂၃% တရုတ်နိုင်ငံ - ၂၁% ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီအချိန်က တစ်ကမ္ဘာ လုံးတွင် (ရုရှနိုင်ငံမှအပ) ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးသည့် မြေဧကမှာ သန်းပေါင်း ၂ဝဝ မှ ၃ဝဝ ကြားတွင် ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
ယခုအခါ မှ ထွက်သော ဆန်တန်ချိန်သည် မဖြစ်မီကစံချိန်ကို ပြန်၍မှီလာပေပြီ။
ခုနှစ် မတိုင်မီက၊ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှထွက်သော စပါးတန်ချိန်သည် မက်ထရစ်တန်ချိန် ၁၄၇ ၁/၂ သန်းဖြစ်၏။
စစ်အတွင်းက ပျက်စီးခဲ့သော နှင့် များကို ပြန်လည် မပြင်ဆင်ရသေးသဖြင့်၊ အချို့ တိုင်းပြည်များ၌ ဆန်ထွက်နည်းနေသေး၏။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအဖြစ်မီက ၌ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးသည့် ဧကပေါင်းမှာ ၁၂ ၁/၂ သန်းရှိ၏။
မျိုးစပါးကို နုတ်ယူပြီးနောက် ဆန်တန်ချိန်ပေါင်း တန်ချိန် ၄၅၈၇ဝဝဝ ထွက်၏။
ယင်းဆန် တန်ချိန်မှ ဆန်တန်ချိန် ၃ သန်း သို့မဟုတ် ဆန်ထွက်တန်ချိန်အားလုံး၏ ၆၇ % ကို သို့ တင်ပို့ရသည်။
အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံတိုင်း၌ ဆန်စပါးကို စိုက်ပျိုးကြသော်လည်း၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် ဖော်မိုဆာကျွန်းများမှသာ နိုင်ငံခြားသို့ ဆန်တင်ပို့ နိုင်ခဲ့ပေသည်။
အချို့၊ ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဘရာဇီးနိုင်ငံများမှလည်း နိုင်ငံခြားသို့ ဆန်တင်ပို့ကြ၏။
ဆန်ဈေးကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ မှာလည်း လျော့နည်းလာ၏။
မြန်မာနိုင်ငံမှ ၊ ၊ ၊ ၊ စပါး များကို နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့၏။
စစ်မဖြစ်မီက မြန်မာ့ဆန်နှင့် ဆန်ထွက်ပစ္စည်းများကို ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း၊ ၊ နှင့် အခြားဥရောပနိုင်ငံများသို့ တင်ပို့ခဲ့၏။
ပထမအုပ်စု၌ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့် ဥရောပတိုက်၊ ဒုတိယအုပ်စု၌ အာဖရိ ကတိုက်၊ အမေရိကတိုက်၊ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုနှင့် ကမ္ဘာ့ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများ၊ တတိယအုပ်စု၌ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ၊ စတုတ္တအုပ်စု၌ အိန္ဒိယနှင့် သီဟိုဠ်နိုင်ငံတို့ အသီးသီးပါဝင်ကြ၏။
တိုးလာသော မြန်မာ့ဆန်ဖောက်သည်နိုင်ငံများမှာ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့ဖြစ်၏။
အလိုအားဖြင့် ဆန်ထဲ၌ အာဟာရဖြစ်စေမည့် ဓာတ်ပစ္စည်းများ ရှိကြောင်းသိရ၏။
ဆန်၌ ရာခိုင် နှုန်း ၆ မှ ၇ အထိပါရှိ၏။
ယင်းပရိုတင်းဓာတ်မျိုးသည် ထဲ ၌ပါသော ပရိုတင်းဓာတ်ထက်ပို၍ တန်ခိုးသတ္တိထက်ကြောင်း သိရသည်။
ဆန်ထဲ၌ အဆီလည်း အနည်းငယ်ပါရှိပြီးလျှင် ကယ်လဆီယမ်ခေါ် လည်း အနည်းငယ်သာပါရှိ၏။
ဆန်နှစ်ကို ဖုံးအုပ်နေ သော အမြှေးဖွဲနုနှင့် ဆန်ညှာဆန်ညှောက်တွင် အာဟာရဖြစ် စေသော ပရိုတင်းဓာတ်၊ နှင့် ဗီတာမင် ဘီ ဓာတ်များ စွာပါရှိ၏။
အာဟာရဓာတ်ထဲ၌ ယင်းဗီတာမင်များ ချို့တဲ့မှုကြောင့် ဗယ်ရီဗယ်ရီခေါ် ကိုယ်ဖောနာဖြစ်တတ်သည်။
ဆန်စက္ကူသည် စင်စစ်အားဖြင့် ဆန်မှပြုလုပ်ယူသော မဟုတ်ပေ။
ဆန်းကျမ်းဟူသည်ကား လောကီဗေဒင်ကျမ်းများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော အစိတ်အပိုင်း ကျမ်းတစ်မျိုးဖြစ်၍၊ ပါဠိ ဂါထာ သီကုံးရေးသားရာ၌၎င်း၊ ကဗျာလင်္ကာ သီကုံးရေးသားရာ ၌၎င်း၊ အပြစ်ဒေါသလွတ်ကင်းစေရန် ဂိုဏ်း၊ ဂရု၊ လဟုထားပုံ၊ မတြာထားပုံနှင့် ယတိထားပုံစသော သီကုံးရေးသားပုံစည်းကမ်း နည်းလမ်းတို့ကို ညွှန်းပြသောကျမ်းဖြစ်သည်။
ဆပ်ကပ်ပွဲဆိုသည်မှာ လိမ်မာ၊ လိမ္မာ၊ လိမ္မာ၊ လိမ္မာ စသည်ဖြင့် ယဉ်ပါးလိမ္မာအောင် သင်ထားသော တိရစ္ဆာန်များနှင့် ကစားပြခြင်း၊ များကို စီးပြခြင်း၊ ၊ စသည်တို့ကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပစ်ပြခြင်း၊ မြေစိုက်ဘား၊ ကောင်းကင်ဘားများပေါ်၌ ရှေ့ကျွမ်း၊ နောက်ကျွမ်းအမျိုးမျိုးကို ကျင်လျင်စွာ ကစားပြခြင်းတို့ဖြင့် ပရိသတ်ကို ဖြေဖျော်ပြသသည့်ပွဲ ဖြစ်သည်။
ဆပ်ကပ်ပြပွဲကို ရှေးများကစတင်တီထွင်ခဲ့၍ ရောမတို့၏ အကျော်ကြားဆုံး ဆပ်ကပ်ပြပွဲရုံကြီးမှာ ဆပ်ကပ်မက်ဆီးမပ် ဟု တွင်လေသည်။
ဆပ်ကပ်အဖွဲ့များတွင် တိရစ္ဆာန်လိမ္မာများ၊ ကျွမ်းဘားသမားများ၊ စီးသမားများ၊ ကြိုးတန်းလျှောက်သမားအပြင် တစ်ခါတစ်ရံ လူရှည်၊ လူပု၊ လူဝ၊ ဗလကြီးသူစသော အထူးအဆန်းများလည်း ပါဝင်တတ်သည်။
လူတိုင်း၌ သန့်ရှင်းမှုသည် အလွန်အရေးကြီး၏။
ထိုကြောင့် တွင် ကိုယ် ခန္ဓာသန့်ရှင်းမှုသည် အရေးကြီးဆုံးအချက် တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဆပ်ပြာနှင့် ပွတ်တိုက်လိုက်သောအခါ ဆပ်ပြာ မြှုပ်မှ ဖက်တီးအက်ဆစ်သည် လူ့ကိုယ်ခန္ဓာမှထွက်လာသော အဆီနှင့် ပေါင်းမိရာ၊ ဆေးကြောရာ၌ သည် ရေနှင့်ရော၍ ပါသွားပေသည်။
သို့ရာ တွင် ရှေးအလွန်ကျသော အချိန်များ၌ ၊ သစ်ဆီနှင့် သဲဆပ်ပြာတို့ကိုမူ ဆပ်ပြာသဘောမျိုးဖြင့် သုံးစွဲခဲ့ကြကြောင်း ကိုကား သိရပေသည်။
ဆပ်ပြာလုပ်ငန်းသည် ၁၃ ရာစုနှင့် ၁၄ ရာစု နှစ်တို့တွင် နှင့် တို့မှ နှင့် ပြည်များသို့ ပြန့်ပွားသွား၍၊ တွင် ၁၈ဝဝ ပြည့် နှစ်ခန့်လောက်အထိ အိမ်တွင်းလုပ်ငန်းအဖြစ် အိမ်တိုင်းလိုလို တွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်ဟူ၍ အမှတ်အသားများရှိလေသည်။
အချို့ဆပ်ပြာချက်ရုံတို့ တွင် ဖက်တီးအက်ဆစ်ကို တိုက်ရိုက်အသုံးပြု၍ ချက်လုပ်ရ သောကြောင့် ကို ဘေးထွက်ပစ္စည်းအဖြစ် မရရှိ ချေ။
ဆပ်ပြာရည်တစ်ခွက်တွင် သင်္ဘောရိုးကိုနှစ်လျက် ဆပ်ပြာ ပူဖောင်းဖြစ်အောင် မှုတ်ကစားနေသော ကလေးများကို ကြည့် ရခြင်းအားဖြင့် မည်မျှပျော်ရွှင်ကြသည်ကို တွေ့ရပေမည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် မျက်မြင်သူတို့၏ အကူအညီဖြင့် ဆပ်ပြာရည် အမြေးတွင် လေ့လာစုံစမ်းခဲ့ရာ၊ အရည်များ၏ အတွင်းအားသဘောနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အရေးကြီး၍ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော အကြောင်းအရာများကို သိခဲ့လေသည်။
ဆပ်ပြာပူဖောင်းပေါ်သို့ ကျရောက်သော အလင်း တန်းသည် အမြေး၏မျက်နှာပြင် နှစ်ခုလုံးကို ဟပ်၍ပြန်တက် လာ၏။
သို့မ ဟုတ် သည် လေထက်ပို၍ လေးသဖြင့် လေအေးနှင့် မှုတ်ထားသော ပူဖောင်းသည် ထိုဓာတ်ငွေ့များအတွင်း၌ အပေါ် သို့တက်နိုင်၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ရေး သော "မြန်မာ့ဂုဏ်ရည်" စာအုပ် စာမျက်နှာ (၅၆) ၌ "ဆိတ်ဖြူ ချင်တောင် တွင် ငမှန်ကန်းအကြောင်း ဖော်ပြထားရာ တည်းခိုအိပ် ပြီးသော် ထိုရွာသူကြီးမ တစ်ဦးအိမ် ဆွမ်းခံလျှင်" ဟု ပါရှိသဖြင့် အနော်ရထာမင်းလက်ထက်ကပင် ရွာအဖြစ်အတည်တကျ ရှိနေပြီဟု ဆိုရပါမည် ရေး သော "မြန်မာ့ဂုဏ်ရည်" စာအုပ်၊ စာမျက်နှာ (၅၆)။
က ဆိတ်ဖြူကို စလင်းမြို့ဝန်အောက်တွင် မြို့သူကြီးထား အုပ်ချုပ်စေကြောင်းကို "ဆိတ်ဖြူမြို့သူကြီး ဦးပွား" ဟူသော အမည်ကို ကုန်းဘောင်မင်းမှုထမ်းစာရင်းတွင် တွေ့ရခြင်းဖြင့် သိရှိရပါသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်မင်းမှုထမ်းများအဘိဓာန်၊ တင်နိုင်တိုး အစ ၁၈၈၅ ခုတွင် ဆိတ်ဖြူကို ပခုက္ကူစီရင်စုအောက်တွင်း သွင်းကာ မြို့နယ်အဖြစ် ဖွဲ့၍ ဇီးကပ်ရွာ၌ မြို့ပိုင်ရုံးထားသည်။
ရွှေမင်းဝန်ဘုရား ဘဏ္ဍာတော်ထိန်းဂေါပကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးခင်အောင် ကိုယ်တိုင်ပြောပြချက်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၊ ဆိပ်ဖြူမြို့၊ ‌ အောင် ကျော်မိုးအဖွဲ့အင်တာဗျူး စိုက်ပျိုးရေးမှာ မြို့နယ်၏ အဓိကစီးပွားရေး ဖြစ်သည်။
ဆိပ်ဖြူမှာ မြန်မာ့ကြက်သွန်ဈေးကွက်တွင် နာမည်ရသည်။
ကြက်သွန်ကို တလျှောက်နှင့် မြေနုကျွန်းပေါ်ရာ ဧရာဝတီမြစ်တလျှောက်တွင် မိုးနည်းသော မှ အတွင်း စိုက်လေ့ရှိသည်။
အခြားထွက်ကုန်များမှာ ၊ ၊ ၊ ၊ တို့ဖြစ်သည်။
ဆိပ်ဖြူမြို့ကို အောက်ပါရပ်ကွက်များဖြင့် ဖွဲ့ထားသည်။
ယောဝရပ်ကွက် အလယ်ပိုင်းရပ်ကွက် အနောက်ပိုင်းရပ်ကွက် ရွာသစ်ရပ်ကွက် စလင်းသို့သွားသော အနော်ရထာလမ်း၊ ပခုက္ကူသို့သွားသော ဗိုလ်ချုပ်လမ်း၊ ဧရာဝတီမြစ်၊ ယောချောင်း တို့ကို အခြေတည်ကာ မြို့ဖွဲ့ထားခြင်းတည်း။
အနောက်ပိုင်းရပ်ကွက်ရှိ ပတ္တမြားဈေးသည် တခုတည်းသော ဈေးကြီးဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်၏ ဘဏ်ခွဲရှိသည်။
အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (ဆိပ်ဖြူ) မှာ အနောက်ပိုင်းရပ်ကွက်၊ အနော်ရထာလမ်းဘေးတွင် ရှိသည်။
ကုတင် ၅၀ ဆန့် ပြည်သူ့ဆေးရုံရှိသည်။
ဘောလုံးကွင်းနှင့် ဘောလီဘောကွင်း ရှိသည်။
အပင်တို့၏ ရှင်သန်ဖွံ့ဖြိုးမှုသည် ထို မြေလွှာအတွင်းရှိ ရေအပေါ်တွင် အမှီပြုလျက်ရှိသည်ဖြစ်ရာ၊ ဆံခြည်ပြွန်လျှောက်သတ္တိသဘောနှင့် လုပ်ငန်း ဆက် စပ်လျက်ရှိသည့်အချက်ကို တောင်သူလယ်သမားတိုင်း ကောင်း စွာသတိပြုရသည်။
အင်းဝခေတ်မှာပင် ချသော အလေ့ပေါ်လာသည်ဟု ယူဆကြ၏။
ဆံပင်သည် လူ၏ဦးခေါင်းအရေပြားရှိ တွင်းငယ်ကလေး များမှ ပေါက်သည်။
သိပ္ပံပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သော အီမန်းနျူအယ် ဆွီဒင်ဗော့ သည် ၌ ဖွားရာဇာတိရှိသည်။
ဆွေမျိုးစုသည် လွန်စွာ အရေးပါအရာရောက်သော ရှေး ခေတ်၏ အခြေခံ လူမှုစနစ်တစ်ခုဖြစ်၏။
အယ်လဂျာနန် ချား ဆွင်းဗန်းသည် အင်္ဂလိပ်ကဗျာဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ် ဂျွန်နသန်ဆွစ် (Jonathan Swift) သည် သူရေးသော ''ဟူသော စာအုပ်ကြောင့်၊ များစွာကျော်စောလေသည်။
အထူးသဖြင့် ဂါလစ်ဗာ၏ စွန့်စားခန်းတို့မှာကလေးတို့ အဖို့ အံ့ဖွယ်ရာထူးဆန်းသဖြင့်၊ ကလေးငယ်တို့သည် ယင်းစာအုပ်ကို ရှေးဟောင်းအလား ကြိုက်နှစ်သက်ကြသည်။
သို့သော် ယင်းကို ဆွစ်ရေးစဉ်က ကလေးတို့ ပျော်ရွှင် ကြစေရန် ရည်စူး၍ ရေးခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ သူ၏ခေတ်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံရေးအခြင်းအရာတို့ကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်၍၊ လူတို့ မဖွယ်မရာပြုကျင့်နေသော အပြုအမူများ၏ အပြစ်အနာ အဆာတို့ကို ဖော်ပြကာ၊ စောင်းချိတ်ရေးသားခြင်း သာဖြစ်လေသည်။
ဆွစ်သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး မိဖနှစ်ပါးမှ တွင် ခရစ် ၁၆၆၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
ပညာသင်ချိန်အရွယ်၌ ဒဗ္ဗလင်မြို့ တွင် ပညာသင်ယူသည်။
အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် ဆာ ဝီလျံတင်ပယ် အမည်ရှိသော နိုင်ငံရေးသုခမိန်တစ်ဦး၏ လက်အောက်တွင် အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ဘူး သည်။
ဆာ ဝီလျံသည် ဆွစ်၏အကျိုးကို လိုလားသူဖြစ်သောကြောင့် တွင် ဆက်လက်ပညာရှာစေ သဖြင့်၊ ဆွစ်သည် ၁၆၉၂ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ထိုနောက် ရှိ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် သာသနာရေးကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ရသည်။
ခရစ် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ၊ ကျန်ဆူးပြည်နယ် ကွန်ရှမြို့၌ ဖွားမြင်၍၊ ငယ်နာမည်မှာ ဆုန်းချင်လင်းဖြစ်သည်။
ဆုန်းဆင်လင်းသည် ပညာသင်ချိန်အရွယ်တွင် ၊ ဝက်စလီယန် ကောလိပ်ကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားခဲ့၍၊ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ခံယူရရှိခဲ့လေသည်။
ထိုနောက် ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်နှင့်အတူ သို့ လိုက်ပါ၍၊ တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ယင်း၊ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာဆွန်နှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခဲ့လေသည်။
ထိုနောက် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ခေါင်းဆောင်သော တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လာသောအခါ၊ ပြည်သူ့အစိုးရဗဟိုကောင်စီတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦး ဖြစ်လာလေသည်။
ဇန္နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ၌ ကျင်းပသော လူထု အစည်းအဝေးတွင် သဟဇာတမူငါးချက်ကို အခြေတည်၍၊ တရုတ်ပြည်သူ့နိုင်ငံနှင့် မြန်မာပြည်ထောင်စုတို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပုံကို ဟောပြောခဲ့သည်။
ဇလွန်မြို့သည် ဧရာဝတီတိုင်းတွင် ပါဝင်သော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး၊ ဇလွန်မြို့နယ် ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
ခရိုင်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ မြို့နယ်ဖြစ်၍၊ ၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
ဇလွန်မြို့စည်ပင်ရေးအတွက် ကို ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့၍၊ နောင်သောအခါ၌ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးတွင် ထည့်သွင်းသည်။
ဇလွန်မြို့သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် လက်ထက် ပုသိမ် ( ၃၂ ) မြို့နယ် စာရင်းဝင် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ခေတ်ဦးတွင် ဧရာဝတီမြစ် ရေတိုက်စားသဖြင့် မြို့တစ်ဝက်ကျော်ကျော် တွင် မြစ်ထဲ ပါသွားခဲ့သည်။
ဇလွန်မြို့တွင် မာန်အောင်မြင် ခေါ်မှာ အထူးထင်ရှားသည်။
အခြား ထင်ရှားသော ဘုရားမှာ ဖြစ်သည်။
အရေးကြီးသော ထွက်ကုန်မှာ ဆန်ဖြစ်၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ရပ်ကွက် (၅) ခုရှိသည်။
ဇလွန်မြို့တွင် အထင်ကရနေရာများစွာရှိသည်။
အပ်သည် သံအပ်ဖြစ်၍ ထိပ် ၌ချိတ်တွယ်ရန် ကောက်ထား၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) အလေ့ကျပေါက်သည့် ဇာတိပ္ဖိုလ်ပင်၏ အမြင့်သည် ပေ ၆ဝ ရှိသည်။
ပါးရှင်းလူမျိုးများကမူ အလှအပဆွဲထား ရန်နှင့် ဘုရားရှိခိုးရာ၌ အသုံးပြုသော များတွင် ဇာပန်းများကို အသုံးပြုကြသည်။
စပိန်နိုင်ငံဖြစ် ဇာထည်များလည်း အထူးကျော်ကြားပေ သည်။
များတွင် က အမှုကို စီရင်ဆုံး ဖြတ်၍ အမိန့်ချမှတ်ခြင်းကို ဒီကရီ ချပေးသည်ဟု ခေါ်သည်။
လေထုတွင်ပါရှိသော ၊ ၊ ၊ နှင့် ဇီနွန်ခေါ် အစွမ်းမဲ့ဓာတ်ငွေ့များသည် အလှည့်မှန်ဇယားတွင် သုညအစု၌ပါဝင်သည်။
ဇီရာ၏ ယေဘုယျ ပုံသဏ္ဌာန်သည် နှင့်တူ၏။
အထူးသဖြင့် ဇီရာကို များ ပြုလုပ်ရာတွင်အသုံးပြုကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) Image:Dry-cumin-seeds.jpg Image:Cumin-spice.jpg Image:Cumin.JPG Image:Jeera_Seeds_Closeup.JPG
ဇီးကုန်မြို့နယ်မှာ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးသောနယ်ဖြစ်၍ ဆန်လုပ်ငန်းသည် အဓိကဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ဇီးကုန်းကို ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂ တွင် တည်သည်ဟု အဆိုရှိသည်။
ဇီးကုန်းမြို့ မြသိန်းတန်ဘုရားသည် မြို့ကျက်သရေဆောင် စေတီတော် ဖြစ်ပြီး ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂ ခုတွင် သုံးမြို့ရှင် သတိုးနော်ရထာက တည်ထား ကိုးကွယ်သည်။
ဂျော်ဂျီကန်စတန်တျီနပ်ဗျစ် ဇူးကော့သည် အတွင်းက နာမည်ကျော်ခဲ့သော ဆိုဗီယက်စစ်သူကြီးတစ်ဦးဖြစ် သည်။
စတာလင်ဂကက်တိုက်ပွဲတွင် ဇူးကော့၏ တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်မှုကြောင့် အောင်ပွဲရလိုက်ပြီးလျှင် သူ၏ စွမ်းရည်သတ္တိကြောင့်ပင် ၁၉၄၃ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလထဲတွင် လင်နင်ဂရက်မြို့ကို ဝန်းရံထားသော ဂျာမန်တပ်များကို တိုက်ခိုက် မောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့လေသည်။
ဇူးလူးလူမျိုးတို့သည် တိုက် တောင်ပိုင်းရှိ ၌ နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများဖြစ်သည်။
ယင်းတို့ သည် ဗန်တူအနွယ်ဝင် များဖြစ်ကြ၏။
ဇူးလူးလန်းနယ်သည် ပြည်ထောင်စု တွင်ပါဝင်သော ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းကမ်းမြောင် ဒေသဖြစ်သည်။
ဇူးလူးလန်းနယ်တွင် များနေထိုင်သည်။
သာမန်အလင်းသီအိုရီများတွင် အလင်းလှိုင်းတို့သည် စတင်ရာပစ္စည်းမှ ထွက်လာပြီးနောက်၊ ဒြဗ်နှင့် တို့ကို ဖြတ်၍သွားကြသည်ဟုဆိုသည်။
ယခုခေတ် ရူပ ဗေဒပညာရှင်တို့ ယုံကြည်ကြသည်မှာ ဒြဗ်ကိုဖွဲ့စည်းထားသည့် အက်တမ်တို့တွင် အက်တမ်ထက်သေးငယ်၍၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်ပါ ရှိသော များ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။
ပထမမျိုးရင်းမှာ 'ဒိုင်အင်းသပ် ကယ်ရီယိုဖစ် လပ်'ဖြစ်သည်။
လို 'ကာနေးရှင်း(carnation)'ဟု ခေါ်သည် မြန်မာ တို့ကမူ ဇော်မွှားကြီးပန်းဟု ခေါ်ကြသည်။
ဒုတိယမျိုးရင်းမှာ 'ဒိုင်အင်းသပ် ပလူမားရိယပ်'ဖြစ်၍၊ အင်္ဂလိပ်လို 'ပင့်ခ(pink)'ဟု ခေါ်သည်။
တတိယမျိုးရင်းမှာ 'ဒိုင်အင်းသပ်ဗာဗတပ်' ဖြစ်သည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသခင် လက်ထက်ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဇောတိက၊ ၊ ၊ ကာကဝလိယ၊ ပုဏ္ဏဟူ၍ သူဌေးကြီးငါးဦးထင်ရှားသည် ယင်းတို့အနက် ဇောတိကသူဌေးသည် ဘုန်းသမ္ဘာအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ဇိုတုန်လူမျိုး(: Zotung ) သည် အစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား (၁၃၅) မျိုးထဲတွင် ပါဝင်သည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈) မျိုးအနက် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မျိုးနွယ်စု ၅၃မျိုးနွယ် ထဲမှ လူမျိုးစုတစ်စုဖြစ်သည်။
ဇိုတုန် တို့သည် များဖြစ်သည့်အလျောက် တောင်ပိုင်းချင်းပြည်နယ်၊ နဲ့အနီး၌ အများအပြားနေထိုင်ကြသည်။
တွင် စုပေါင်းများစွာနေထိုင်ကြရာ၊ ဇိုတုန် တို့ သည် အမျိုးစုတွင် ပါဝင်သည်။
ယင်းလူမျိုးတို့သည် များနှင့် ညီအစ်ကိုအရင်းလို အတူနေလိမ့်ရှိကြတယ်။
ဇိုတုန်တို့ ၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု၌ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာ ယောက်ျား မိန်းမမရွေး စောင်ခြုံသော အလေ့အထပင်ဖြစ်သည်။
မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရေး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန် = အေဒီ ၁၈ ရာစုခန့်တွင် ယခုမတူပီမြို့နယ် လုံငိုးရွာမှ ခြောက်မိုင်ခန့်ဝေးသော ဇိုတုန် (Zotung)ဆယ်ပီးရွာတွင် ရုပ်ရည်သန့်ပြန့်ချောမောသော မောင်ထိုခဲတစ်ယောက်နေထိုင်ခဲ့သည်။
အင်မိုင်းနီဇာမုန်းရေးသားထားသော ဇိုတုန်(Zotung)လူမျိုးနွယ်စု၏ သမိုင်းအကျဉ်းနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းအစဉ်အလာစာအုပ်။
ပြင်သစ်စာရေးဆရာကြီး အေမီးဇိုလာ၏ဖခင်မှာ အီတာလျံ လူမျိုး အင်ဂျင်နီယာ ဖရန်ဆွာဖိုလာဖြစ်၍၊ မိခင်မှာ ပြင်သစ်လူမျိုးဖြစ်သည်။
ကြီး ဖြစ်ပွား၍ တစ်နှစ်မျှ မရှိသေးမီ ၁၉၁၅ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ညတစ်ည၌ အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ မြို့ရွာ ပေါင်းများစွာတို့သည် ရုတ်တရက် ရန်သူ၏ ဗုံးကြဲခြင်းကို ခံရလေသည်။
အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ မြို့ရွာများပျက်စီးရခြင်းမှာ ဇက်ပလင် တီထွင်သော လာရောက်ဗုံးကြဲခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
သူကွယ်လွန်သည့် အချိန်ခန့်တွင် အသစ်ပေါ်လာသောများကြောင့် လေသင်္ဘောတို့သည် ပျောက်ကွယ်သွားကြလေသည်။
ဇင်းနိုဖန်သည် ဘီစီ ၄၃ဝ-၃၅၅ ခုနှစ်ခန့်ကာလအတွင်း တွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဂရိသမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဂရိ ပညာရှိ ၏ တပည့်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
ဇာတ်ကို အနိမ့်သဘင်ခေါ်၍၊ ကို ခေါ်သည်။
အလယ်တွင် ရေနံချေး မီးတိုင်များဝိုင်းကာ မီးထွန်းညိထား၏။
ထိုမီးတိုင်မှာ လူ၏ရင်ခေါင်းလောက်မြင့် သော ဝါးလုံးကို မြေတွင်စိုက်၍ ထိပ်မှ ဖွာရရာခွဲစိတ်လျက် ရေနံချေးအင်တုံငယ် ညပ်ထည့်ထားသည်။
ရေနံချေးအင်တုံတွင် မြိတ်ဆာ များထည့်စိမ်လျက် မီးထွန်းညိခြင်းဖြစ်သည်။
ဇန်ဇီဗာစောင့်ရှောက်ခံနယ်တွင် လေးညင်းစိုက်ပျိုးခြင်းသည် အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်၍၊ အများအားဖြင့် အာရပ်နှင့်အိန္ဒိယလူမျိုးတို့၏ လက်တွင်း၌ရှိသည်။
ကျွနိုပ်တို့မှီတင်းနေထိုင်ရာ သည် အပူအအေးကိုလိုက်၍ သဘာဝအားဖြင့် အပိုင်းကြီးငါးပိုင်း ကွဲပြားခြားနားလျက်ရှိသည်။
ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်ရှိ ဤဇုန်ကြီးငါးခုသည် အရ ကွဲပြားကြပြီး အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
အပူပိုင်းဇုန် (Torrid Zone): ၏ မြောက်ဘက် ၂၃° ၂၇′ (၂၃ ဒီဂရီ ၂၇ မိနစ်) နှင့် အီကွေတာ၏ တောင်ဘက် ၂၃° ၂၇′ လတ္တီတွဒ် မျဉ်းပြိုင်အတွင်းရှိ အပိုင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပူဆုံးဒေသ ဖြစ်သဖြင့် ဟု ခေါ်သည်။
အအေးပိုင်းဇုန် (Frigid Zone): တောင်ဘက်ဝင်ရိုးစွန်းမှဖြစ်စေ၊ မြောက်ဘက်ဝင်ရိုးစွန်းမှဖြစ်စေ ၆၆° ၃၃′ လတ္တီတွဒ်မျဉ်းပြိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများမှာ အေးသောဒေသများ ဖြစ်သဖြင့် ဟု ခေါ်သည်။
မြောက်အေးခဲဇုန် (North Frigid Zone): (၉၀° N) နှင့် (၆၆° ၃၃′၅၀.၄′′ N) ကြားတွင် တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၄.၁၂% ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။
တောင်အေးခဲဇုန် (South Frigid Zone): (၆၆° ၃၃′ ၅၀° ၄′′ S) မှ (၉၀° S) အထိ တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၄.၁၂% ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။
သမပိုင်းဇုန် (Temperat Zone): တောင်ဘက်အအေးပိုင်းဇုန်နှင့် အပူပိုင်းဇုန်အတွင်းရှိဒေသကို၎င်း၊ မြောက်ဘက် အအေးပိုင်းဇုန်နှင့် အပူပိုင်းဇုန်အတွင်းရှိ အပိုင်းကို၎င်း ဟုခေါ်သည်။
အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာထဲသို့ စီဆင်းသော အာဖရိကတိုက်ရှိမြစ် များထဲတွင် ဇမ်ဗီဇီမြစ်သည် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။
မြစ်သည် အထက်ပိုင်းတွင် ညီညာသော ကုန်းမြေပြင်ကို ဖြတ်သန်းလာ၍၊ တွင် မြေ နိမ့်သို့ စီးဆင်းလေသည်။
သမုဒ္ဒရာသို့ကျသော အသီးတို့ကား စင်အတိ ချည်း ဖြစ်ကြကုန်၏။
ဇမ္ဗူဒီပဥဆောင်းသည် ဇမ္ဗူဒီပါကျွန်း၏ဥဆောင်းသဖွယ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်နှင့် အုပ်ချုပ်ပုံစနစ်တို့ကို ဖော်ပြသော ကျမ်းဖြစ်သည်။
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းတွင် ဟောပြောဆုံးမမည့် ၊ ၊ သာဝက စသော သူတော်သူမြတ်တို့ ရံခါရှိတတ်သောကြောင့် ဤကျွန်းသူကျွန်းသားတို့သည် သုဂတိနတ်ရွာမှသည် အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာတိုင်အောင် လားရန် အခွင့်အခါရှိကြကုန်သည်။
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းနှင့် တကွသော ကျွန်းကြီးကျွန်းငယ်တို့ကို အုပ်စိုးသောမင်းကို ဟု ခေါ်သည်။
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းတွင် အချင်းယဇနာ ၃ဝဝဝ၊ အဝန်းယူဇနာ ၉ဝဝဝ၊ အမြင့်ယူဇနာ ၅ဝဝ ခန့်ရှိသော နှင့် ၈၄ဝဝဝ မျှသော တောင်ငယ်တောင်ထွတ်တို့ရှိ၏။
အနောတတ္တအိုင်၌ ပြွန်လေးသွယ်ရှိ၍ တောင်ဘက်ပြွန်မှ ၊ ၊ အစီရဝတီ၊ မဟီ၊ သရဘူဟူသော မြစ်ကြီး ၅-စင်းတို့ဖြစ်ပေါ်လာသည် ဟုဆိုသည်။
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းတွင် မြို့သစ်ပေါင်း ပထမအကြိမ် ၆၃ဝဝဝ၊ ဒုတိယအကြိမ် ၆၃ဝဝဝ၊ တတိယအကြိမ် ၆၃ဝဝဝ ပေါ်ထွန်းခဲ့၍၊ လက်ထက်တိုင်သော်၊ မြို့သစ် ရှစ်သောင်းလေးထောင် တိုးပွားသည်ဟု ဆို၏။
သပြေသီးတို့ မှည့်၍ကျရာအရပ်၌ ရွှေအညွန့်၊ ရွှေပင်တို့သည် ပေါက်ကုန်သည်ဟုဆိုသည်။
ဇွိုင်ဒါဇေးသည် မြောက်ဘက်ရှိ ပင်လယ် ကမ်းစပ်မြေနိမ့်ဒေသဖြစ်သည်။
ဇွန်းနှုတ်သီးငှက်သည် သာမန်အားဖြင့် နှင့်တူ၏။
အင်းဝခေတ်သည် မြန်မာစာပေလောကတွင် ပျို့နှင့် မော်ကွန်းအရေးအသား၌ တိုးတက်သော ခေတ်ဖြစ်၏။
ယခုအခါ မိညိုရေးသားသော အထက်ဖော်ပြပါပိုဒ်စုံရတု တစ်ပုဒ်တည်းကိုသာ တွေ့ရပေသည်။
ဖခင်မှာ ထင်ရှားသောစာဆိုတော် ဖြစ်သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၁၃ ခုနှစ် သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၁ ရက် ကြာသပတေးနေ့၊ မင်းလှသီရိသီဟသူ ရေးသားကောက်နုတ်အပ် သော ဆရာတော်များဦးရေစာရင်းအရ ညောင်ကန်ဆရာတော် သည် (၁) ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်ပုညသေဋ္ဌ (၂) ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်သဒ္ဓမ္မရံသီ(ဦးညွန့်) (၃) ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်ကဝိန္ဒ(ဦးရောင်) (၄) ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်ပုညရံသီ(ဦးပိုး) (၅) ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်ဇမ္ဗုဓဇ(ဦးပုတ်) (၆) ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်မေဓာလင်္ကာရ(ဦးကျီး) (၇) ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်ဒီပ(ဦးကံ) ဟူ၍ ၇ ပါးရှိခဲ့ရာ၊ အလွန်ထင်ရှား၍ သာသနာတော်နှင့် လောကအား ကျေးဇူးများသော ရှင်သဒ္ဓမ္မရံသီ၊ ရှင်ကဝိန္ဒ၊ ရှင်ပုညရံသီ၊ ရှင်ဇမ္ဗုဓဇ၊ ရှင်မေဓာလင်္ကာရဟူသော ညောင်ကန် ဆရာတော်ငါးပါးတို့၏ အကြောင်းအရာ ထေရုပ္ပတ္တိကိုသာ ထုတ်နုတ်ရေးသားပါအံ့။
ညောင်တုန်းမြို့သည် ၊ ညောင်တုန်းနယ်အပိုင်၊ ညောင်တုန်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
နှင့် ပန်းလှိုင်မြစ်ဆုံရာအရပ်တွင် တည်ရှိ၍၊ မအူပင်မြို့၏ မြောက် ဘက်ကျသည်။
ညောင်ပင် သည် ''မိုရေးစီအီး'' (''Moraceae'') မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ညောင်ပင်၏ သိပ္ပံအမည်မှာ ''ဖိုင်းကပ် ဗင်ဃာလင်းဆစ်''ဖြစ်သည်။
ထိုညောင်ထောက်တို့ သည် များဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ညောင်ပင် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၄၅ မျိုးခန့်ရှိ သည်။
ညောင်ဗုဒ္ဓဟေပင်၊ ခေါ် ညောင်ထောက်ပင်၊ ညောင်ပိန္နဲပင်၊ ညောင်ကြတ်ပင်၊ ညောင်အုပ်ပင်၊ ညောင်လန်းပင်၊ ညောင်နီပင်၊ ညောင်ဖြူပင်၊ ညောင်ဦးပြည်းပင်၊ ယင်းတို့အနက်၊ မျိုးစိတ်အနည်းငယ်မှသာ အဖိုးတန် သစ်ကို ရနိုင်သည်။
ဆေးဖက်တွင်အသုံးချ ရသော အခြားညောင်ပင်တစ်မျိုးမှာ ဖြစ်သည်။
သိပ္ပံအမည် 'ဖိုင်းကပ်ဗင်ဂျမီနာ'ခေါ် ညောင်မျိုးကို တနင်္သာရီညောင်ဟုလည်းကောင်း၊ ဟုလည်းကောင်း ခေါ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ အခြားညောင်တစ်မျိုးမှာ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ညောင်ပင်သည် စေတီပုထိုးများကို ဖျက်ဆီးတတ်သဖြင့် ညောင်ပင်သတ်နိုင်သော ဆေးကို ရှာကြံကြရသည်။
ဆဋ္ဌသံဂါယနာ မဟာဓမ္မသဘင် သံဃနာယက ဖြစ်တော် မူသော မန္တလေးမြို့၊ မိုးကောင်းတိုက် ကျေးဇူးတော်ရှင် ညောင် ရမ်းဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ညောင်ရမ်းမြို့တွင် ၁၂၃၅ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၄ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နံနက် အချိန်၌ ဖွားသန့်စင် သည်။