DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ဇန်နဝါရီ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အီရန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ်သည် သေဆုံးသူ အရေအတွက်အား ၂၀,၀၀၀ ကျော်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ NewsNation ကလည်း သေဆုံးသူဦးရေသည် “၃၀,၀၀၀ နီးပါး” ရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
တွင် တင်ခဲ့သည့် ပို့စ်များ၌ ခါမေနီသည် အဆိုပါ မတည်ငြိမ်မှုများကို ဖန်တီးသူများမှာ အမေရိကန် နှင့် အစ္စရေးတို့ဖြစ်သည်ဟု အမေရိကန်သမ္မတသည် ဆန္ဒပြသူများထံ “အကူအညီများ လာနေပြီ” ဟု ကတိပေးခဲ့ခြင်း နှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသို့ အမေရိကန် စစ်သင်္ဘော များ စေလွှတ်ခြင်းတို့ကို ရည်ညွှန်းလျက် ဝါရှင်တန်သည် အဓိက တရားခံ ဖြစ်ကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့သည်။
ဘာမှဖြစ်တာ မမြင်ချင်ပေမဲ့ ကျုပ်တို့ အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေပါတယ်။
လူ ၈၃၇ ယောက် ကြိုးပေးမှာကို ကျုပ် ဟန့်တားနိုင်ခဲ့ပါတယ်” ထရမ့်၏ သတိပေးချက်အပြီး အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်၏တပ်မှူးဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုဟာမက်ပက်ပူးဝါးသည် အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့သည်ပို၍နာကျင်စရာကောင်းသော၊နောင်တပိုရစရာကောင်းသောကံကြမ္မာတို့ကို ရင်မဆိုင်ရစေရန်သမိုင်း အတွေ့အကြုံများ နှင့် ၌ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်တို့ကိုသင်ခန်းစာယူခြင်းအားဖြင့်တွက်ချက်မှုမှားယွင်းခြင်းများကို ရှောင်ကြရန် သတိပေးခဲ့သည်။
မိမိတို့၏တပ်ဖွဲ့များသည် သေနတ်မောင်းတံပေါ် လက်ညိုးတင်ထားပြီဟုလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ဂျင်းဇူးမြစ်သည် မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းပြီး၊ ဟိဒမြစ်သည် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသည်။
အတောင်သည် အခန်မီးတောင်အုပ်စုတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။
File:Akan Caldera Relief Map, SRTM.jpgAkan CalderaMe-Akan (bottom left)O-Akan (center right) File:Mount Meakan seen from the NE (2005).jpgSeen from the NE File:Meakandake funka.jpg၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ပေါက်ကွဲမှု [ Meakandake] - Japan Meteorological Agency - Japan Meteorological Agency [ Meakan Dake] - Geological Survey of Japan
အမြင့် ၁၄၃၂ မီတာ (၄၆၉၈ ပေ) ရှိသည်။
မယောဂျင်းတောင်ထိပ်သို့ တက်ရောက်ရန် အဓိကလမ်းကြောင်းနှစ်ခု ရှိသည်။
မအခိုဒနိတိုဇန်းဂုချိ (Maakodani Tozanguch) လမ်းကြောင်းသည် သုံးနာရီခန့်ကြာမြင့်သည်။
နာရခိုးဆွတ်၏ အိုးမတဘတ်စကားမှတ်တိုင်မှ မယောဂျိင်းဒိုင်းရမှတဆင့် သွားရောက်ရသည့် လမ်းကြောင်းသည် သုံးနာရီခွဲခန့်ကြာမြင့်သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသည့် တောင် ၂၀၀ စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ဟယောနိုတောင်နှင့်အတူ နခိတောင်၊ တိုရိုခဝဒိုင်းရကုန်းမြင့်တို့သည် လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၃ သန်းကာလတွင် ရေအောက်မှ ပေါက်ကွဲဖြစ်ပေါ်လာကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
ထို့အပြင် အိုဆာကာစီရင်စုအနောက်ဘက်ဒေသတွင်လည်း ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည်။
Fukusada Bus Stop of Zentan Bus. Image:Hyonosen01s1600.jpgအရှေ့မြောက်အရပ်မှ မြင်ရသည့် ဟယောနိုတောင် Image:Hyonosen03.JPGမြောက်ဘက်မှ မြင်ရသည့် ဟယောနိုတောင် Image:Hyonosen04.JPGဟယောနိုတောင်ရှိ ဘာသာရေးဆိုင်ရာပစ္စည်းများ Image:Hyonosen01.JPGဟယောနိုတောင်ရှိ ဖုဒိုရေတံခွန် Image:Hyonosen06.JPGဟယောနိုတောင်ထိပ်သို့ သွားရာလမ်းရှိ ကျောင်းတုံး Image:Hyonosen07.JPGဟယောနိုတောင်ထိပ်ကို မြောက်ဘက်မှ မြင်ရပုံ Image:Hyonosen08.JPGဟယောနိုတောင်ထိပ်မှ မြင်ရသည့် တောင်ဘက်မြင်ကွင်း Image:Hyonosen10.JPGဟယောနိုတောင်ထိပ် [ Ministry of Environment of Japan] [ Official Home Page of the Geographical Survey Institute in Japan]။
ရွှန်းဘဲဆွတ်တောင် (春別岳, Shunbetsu-dake) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်း၊ ဟိဒခတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဖူဂျီတောင်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဧရိယာတွင် ရှိသည်။
သို့သော် တောင်၏ အမည်မှာမူ ဒုတိယအမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သည့် "အခိတခယမ" (အခိတခတောင်) ဟူသည့် အမည်ကိုသာ ယူထားသည်။
အခိတခတောင်သည် အမြင့် ၁၁၈၈ မီတာ (၃၈၉၈ ပေ) မြင့်သည်။
File:Mount Fuji from Mount Daruma.jpgတောင်ဘက်မှ မြင်ရပုံ File:Mt fuji and mt ashitaka.jpgအထက်မှ မြင်ရပုံ File:From Mount Fuji (2961118619).jpgဖူဂျီတောင်မှ မြင်ရပုံ [ Ashitaka Yama] - Geological Survey of Japan
အိုးမိနဲတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့်တောင်ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ဤတောင်သည် ခင်ခိတောင် ၁၀၀ စာရင်းတွင်လည်း ပါဝင်သည်။
အိုးတန်းဂျောဆိုသည်မှာ "ကြီးမားသည့် မျက်နှာကြက်" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။
လူကြိုက်အများဆုံးလမ်းကြောင်းမှာ ဒိုရိုခဝမှ စတင်ပြီး၊ ခရိုတခိမှတဆင့် ဂိုဘန်းဇခိသို့ သွားရသည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။
အခြားတောင်တက်လမးမှာ ဒိုရိုခဝမှတဆင့် အိဝယတောင်သို့ သွားရသည့်လမ်ကြောင်းဖြစ်သည်။
အခြားသောလမ်းမှာ ယောရှိနိုယမဘူတာမှ စတင်ပြီး၊ မြောက်ဘက်မှတဆင့် ရှိဆုနိဝတောင်သို့ သွားရောက်ရသည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။
of of Image:Otenjodake01.JPGအိုးတန်းဂျောတောင်ကို မြောက်ဘက်မှ မြင်ရပုံ (5/2009) Image:Otenjodake02.JPGအိုးတန်းဂျောတောင်ထိပ် (5/2009) Image:Otenjodake03.JPGအိုးတန်းဂျောတောင်ထိပ်ရှိ ဘာသာရေးဆိုင်ရာပစ္စည်းများ (5/2009) Image:Otenjodake04.JPGအိုးတန်းဂျောတောင်ထိပ်မှ ရှိဆုနိဝတောင်ကို မြင်ရပုံ (5/2009) Image:Otenjodake05.JPGအိုးတန်းဂျောတောင်မှ ဆန်းဂျောတောင်ကို မြင်ရပုံ (5/2009) [ Omine, Daitaka, Odaigahara] [ Official Home Page of the Geographical Survey Institute in Japan]။
အမြင့် ၁၅၀၆ မီတာ (၄၉၄၁ ပေ) ရှိသည်။
တိုဆမြို့တွင် ရှိသည့်တောင်ဖြစ်သည်။
အိနမုရတောင်သည် Akebono-tsutsuji (Rhododendron pentaphyllum) ပန်းများရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။
တောင်တက်သူများသည် တောင်ထိပ်သို့ရောက်ပါက အမနိုအုဇမဲနတ်ဘုရားကို အရိုအသေပေးကြသည်။
Image:Inamura-hiking.jpgအိနမုရတောင်တက်လမ်း Image:inamurayama-pano.jpgတောင်ထိပ်မြင်ကွင်းကျယ် Image:Rhododendron pentaphyllum.jpgအခဲဘိုနိုဆွတ်ဆွတ်ဂျိပန်းများ (Akebono tsutsuji) Image:Akebono 136.jpgအခဲဘိုနိုဆွတ်ဆွတ်ဂျိ။
ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်း၊ ရှိရဲတိုခိုကျွန်းဆွယ်ရှိ တောင်ဖြစ်သည်။
တောင်ထိပ်သည် ၁၄၁၉.၃ မီတာ (၄၆၅၆ ပေ) ရှိသည်။
တန်းဇဝတောင်တန်းရှိအခြားတောင်များနှင့်အတူ ဤတောင်သည်လည်း "တန်းဇဝ - အိုးယမအမျိုးသားဥယျာဉ်နယ်မြေ" အတွင်းပါဝင်သည့်တောင်ဖြစ်သည်။
of Image:Tonodake01.JPGအိုးခုရ - အိုနဲ မှ မြင်ရသည့် တိုးတောင် (10/2008) Image:Tonodake02.JPGတိုးတောင်ထိပ် (10/2008) Image:Tonodake03.JPGတိုးတောင်ထိပ်ရှိ ဘာသာရေးဆိုင်ရာပစ္စည်းများ (10/2008) Image:Tonodake04.JPGတိုးတောင်မှ မြင်ရသည့် ဖုဒိုးတောင်နှင့် ဟိရုတောင် (10/2008) Image:Tonodake05.JPGတိုးတောင်မှ မြင်ရသည့် ဖူဂျီတောင် (10/2008) Image:Tonodake06.JPGတိုးတောင်မှ မြင်ရသည့် အိုးယမတောင် (10/2008) Image:Tonodake07.JPGတိုးတောင်မှ မြင်ရသည့် အနောက်မြောက်ဘက်မြင်ကွင်း (10/2008) Image:Tonodake08.JPGတိုးတောင်သို့ ဝင်ရာလမ်း (10/2008) [ Ministry of Environment of Japan] [ Official Home Page of the Geographical Survey Institute in Japan] [ ‘Tanzawa’, Yama to Kogen sha]။
အမြင့် ၁၄၀၆ မီတာ (၄၆၁၃ ပေ) ရှိသည်။
အဇမိတောင်သည် ဒိုင်းခိုးတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည်။
အိုယမ၏ အဓိပ္ပါယ်မှာ "အဖိုတောင်"၊ မဲယမ၏ အဓိပ္ပါယ်မှာ "အမတောင်" ဖြစ်သည်။
လူကြိုက်အများဆုံးတောင်တက်လမ်းမှာ နာရခိုးဆွတ် Nara Kōtsu ၏ အိုးမတဘတ်စကားမှတ်တိုင်မှ တက်ရောက်ရသည့်လမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။
အိုးခဂမိတောင်မှတဆင့် နှစ်နာရီခွဲကြာမြင့်သည်။
အမြင့် ၁၄၂၀ မီတာ (၄၆၅၉ ပေ) ရှိသည်။
ဟိနုခုဇုခအိခုမိနဲတောင်သည် ဒိုင်းခိုးတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည်။
မိအဲခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။
တောင်ထိပ်သို့ တက်ရောက်နိုင်သည့် လမ်းကြောင်းနှစ်ခုရှိသည်။
တစ်ခုမှာ "မဆခိုဒနိတိုဇန်းဂုချိ" ဖြစ်ပြီး ၂နာရီ ၁၅ မိနစ်ကြာမြင့်သည်။
အခြားတစ်ခုမှာ "မယောဂျိဒိုင်းရ" နှင့် "မယောဂျင်းတောင်" မှ တက်ရောက်ရသည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။
အများသုံးပို့ဆောင်ရေးဖြစ်သည့် နာရခိုဆွတ်ဘတ်စကားမှတ်တိုင်ဖြစ်သည့် "အိုးမတမှတ်တိုင်" မှ တက်ရောက်မည်ဆိုပါက နောက်ထပ် ၇၀ မိနစ်ပိုမိုကြာမြင့်သည်။
တောင်၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်သည် အအိချိခရိုင်ဘက်ခြမ်းတွင် ရှိသည်။
တောင်ထိပ်သည် ၁၄၁၅.၂ မီတာ (၄၆၄၃ ပေ) ရှိသည်။
တောင်သည် "တန်းရူး - အိုခုမိခဝအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။
ဆောင်းရာသီတွင် တောင်၌ နှင်းလျှောစီးအပန်းဖြေစခန်း ဖွင့်လှစ်ထားသည်။
ရောဟခုတောင်တန်းတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ဤတောင်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်ကို ခွဲခြားပေးထားသည်။
တောင်ထိပ်တွင် triangulation station စခန်းတစ်ခု ရှိသည်။
စတော်ဘယ်ရီမျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်သည့် Fragaria iinumae ကို ဤတောင်ပေါ်တွင် ပထမဆုံးတွေ့ရှိခဲ့ကြပြီး Nōgō Fragaria (ノウゴウイチゴ・能郷苺, Nōgō Ichigo) ဟု အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။
အမြင့် ၁၄၁၈.၇ မီတာ (၄၆၅၅ ပေ) ရှိပြီး ဒိုင်းခိုးတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၄၇၆.၇ မီတာ (၄၈၄၅ ပေ) အမြင့်တွင် ရှိသည်။
နောက်ဆုံးအကြိမ်ပေါက်ကွဲမှုသည် နှစ် ၁.၁ သန်းမှ ၇ သိန်းကာလတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။
တောင်တွင် တောင်ပေါ်ပေါက်ပင် အမျိုးအစား ၃၀၀ ခန့်ရှိသဖြင့် ခရီးသွားများအကြား လူကြိုက်များသည့်တောင်လည်း ဖြစ်သည်။
ယူးဘရိတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့်တောင်လည်း ဖြစ်သည်။
တောင်ထိပ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့် ၁၅၁၉ မီတာ တွင် ရှိသည်။
အမြင့် ၁၅၈၃.၃ မီတာ (၅၁၉၅ ပေ) ရှိသည်။
မကြာသေးမီကာလ ပေါက်ကွဲမှုအနေဖြင့် နှစ် ၂၂၀၀ မတိုင်မီက ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး ၎င်းပေါက်ကွဲမှုကြောင့် တောင်၏ တစ်စိတ်တပိုင်းသည် ပြိုကျခဲ့သည်။
တစ်ခါတရံ ဤတောင်ကို "ဘွန်းဂိုဖုဂျိ" ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
အနောက်ဘက်တောင်ထိပ် (西峰, nishi-mine) သည် အရှေ့ဘက်တောင်ထိပ် (東峰, higashi-mine) ထက် တစ်မီတာ ပိုမြင့်သည်။
တောင်ခြေတွင် "ယုဖုအင်း" ဟု ခေါ်သည့် ခရီးသွားများနားနေနိုင်သည့် တည်းခိုခန်းရှိပြီး အွန်းဆန်း (ရေပူစမ်း) ရှိသဖြင့် ထင်ရှားသည်။
မြို့တွင် ရှိသည့် အချို့သော အွန်းဆန်းများမှနေ၍ ယုဖုတောင်၏ မြင်ကွင်းကို ခံစားနိုင်ကြသည်။
အခြားသော တောင်တက်လမ်းများမှာ ယုဖုမြို့နှင့် ဟိဂရှိတိုဇန်းဂုချိဘတ်စကားမှတ်တိုင်တို့မှ တက်ရောက်ကြရသည့် လမ်းများဖြစ်သည်။
တောင်ထိပ်မှနေ၍ ဘက်ပုပင်လယ်အော်၊ ယုဖုအင်းမြို့၊ ခုဂျူးတောင်တန်း စသည်တို့ကို မြင်ရသည်။
အနောက်ဘက်တောင်ထိပ်နှင့် အရှေ့ဘက်တောင်ထိပ်နှစ်ခုစလုံးကို တက်ရောက်နိုင်ကြသည်။
အနောက်ဘက်တောင်ထိပ်သည် အရှေ့ဘက်တောင်ထက် တက်ရောက်ရ ပိုမိုခက်ခဲသည်ဟု ဆိုကြသည်။
File:Yufudake06.JPGတောင်ထိပ် File:Mt.yufu.jpgအနောက်တောင်ဘက် File:Mt.Yufudake 03.jpgတောင်ဘက် File:Yufudake01.JPGဆွတ်ရုမိတောင်မှ မြင်ရပုံ File:Yufudake03.JPGပြိုကျနေသည့်အပိုင်း File:Yufudake04.JPGအနောက်တောင်ထိပ် File:Yufudake05.JPGအရှေ့တောင်ထိပ် [ Yufudake] - Japan Meteorological Agency [ Yufudake]: National catalogue of the active volcanoes in Japan - Japan Meteorological Agency [ Yufu Dake] - Geological Survey of Japan
အိအိုးတောင်၏ အမည်အဓိပ္ပါယ်မှာ "ဆာလဖာတောင်" ဖြစ်သည်။
အိအိုးတောင်သည် အောက်ပါအချိန်ကာလများတွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။
ခိတမိတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
တဲရှိအိုတောင်ကို နှစ် ၁၅ မှ ၇ သန်းသက်တမ်းရျိသည့် felsic non-alkali ကျောက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
တောင်ထိပ်သို့ တက်ရောက်နိုင်သည့် တောင်တက်လမ်း ၃ ခု ရှိသည်။
တောင်တက်လမ်းသစ် - တောင်ထိပ်သို့ရောက်ရန် ၅.၄ ကီလိုမီတာ (၃.၄ မိုင်) ခရီးရှိပြီး ၃ နာရီခွဲကြာမြင့်သည်။
မအဲတဲရှိအိုတောင်လမ်း - ၉.၁ ကီလိုမီတာ (၅.၇ မိုင်) ခရီးရှိကာ ၄ နာရီကြာမြင့်သည်။
ယခင်လမ်းဟောင်း - မအဲတဲရှိအိုတောင်လမ်းတွင် ဤတောင်တက်လမ်းသည် စတင်ပြီး ထိုနေရာတွင် လမ်းခွဲသည်။
တောင်တက်လမ်းသစ်နှင့် အခြားတောင်တက်လမ်းနှစ်ခုအကြားတွင် ချိတ်ဆက်လမ်းတစ်ခု ရှိသည်။
တဲရှိအိုတောင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အက်ရှင်ဗီဒီယိုဂိမ်းဖြစ်သည့် Ghost of Yōtei တွင် ပါဝင်လာသည်။
အမြင့် ၁၆၇၅ မီတာ (၅၄၉၅ ပေ) ရှိသည်။
မရုတောင်၏ နောက်ဆုံးအကြိမ်ပေါက်ကွဲမှုသည် မှတ်တမ်းများအရ ၁၈၉၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်မှ ၆ ရက်အကြားတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
ထိုပေါက်ကွဲမှုမတိုင်မီ နောက်ဆုံးပေါက်ကွဲခဲ့သည်မှာ ဘီစီ ၁၇၀၀ ခန့်က ဖြစ်သည်။
ဟရုနတောင်သည် လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၃၀၀,၀၀၀ က စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်မှာ ၅၅၀ အေဒီကာလ ဖြစ်သည်။
တောင်သည် မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်ကာ အနောက်ဘက်တွင် ဟရုနရေကန်ရှိသည်။
ရေကန်၏ အနောက်ဘက်တွင် ခမွန်းဂတောင်ရှိပြီး။
ဟရုနတောင်တွင် တောင်ထိပ်များစွာရှိသည့်အနက်မှ အမြင့်ဆုံစ်ကာ ၁၄၄၉ မီတာ (၄၇၅၄ ပေ) ရှိသည်။
and Lake Haruna.]] တောင်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ကန်တစ်ခု ရှိသည်။
တောင်၏ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်သည် တခဆခိမြို့၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း ရှိနေသည်။
အရှေ့ဘက်ရှိ ရှိဘုခဝမြို့သည် ဟရုနရေကန်အနီးသို့ ချည်းကပ်တည်ရှိနေသည်။
ရှင်းတိုရွာနှင့် ယောရှိအိုခမြို့တို့သည် တောင်၏ အရှေ့တောင်ဘက်တောင်စောင်းတွင် ရှိဩသည်။
မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တောင်စောင်းများသည် ဟိဂရှိအဂဆွတ်မမြို့အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။
တောင်ထိပ်သည် တခဆခိမြို့နှင့် ဟိဂရှိအဂဆွတ်မမြို့တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် ရှိသည်။
ဟရုနတောင်နှင့်အတူ အခဂိတောင်၊ မယောဂိတောင်များကို "ဂျောမိုးတောင်သုံးခု" ဟု ခေါ်သည်။
ဂျောမိုးဆိုသည်မှာ ဂွန်းမကို ခေါ်ဝေါ်သည့် ရှေးအသုံးဖြစ်သည်။
မီးတောင်သည် မကြာသေးမီကာလများအနေဖြင့် ၁၉၉၀ မှ ၁၉၉၅ အထိ ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး ထိုအထဲမှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင်ကြီးမားသည့်ပေါက်ကွဲမှုသည် လူပေါင်း ၄၃ ဦးအထိ သေဆုံးစေခဲ့သည်။
ထိုအထဲတွင် မီးတောင်ပညာရှင် သုံးဦးလည်း ပါဝင်သည်။
နိုဇခလိုဏ်ခေါင်းသည် ဟိဒခစီရင်စုခွဲနှင့် တိုခချိစီရင်စုခွဲတို့ကို လမ်းမ (၂၃၆) မှတဆင့် ချိတ်ဆက်ပေးထားသည်။
ဟယောဂေါ့ခရိုင်တွင် ဤတောင်ကို "အိတဘမိဆန်" ဟုလည်း ခေါ်သည်။
တော့တိုရိခရိုင်တွင်မူ ဤတောင်ကို "အုရှိရိုနိုဆန်း" ဟု ခေါ်ကြသည်။
အုရှိရိုတောင်သည် ချူးဂိုခုတောင်တန်းတွင်ပါဝင်သည့် တောင်ဖြစ်သည်။
ချူးဂိုခုတောင်တန်းသည် "ဟယောနိုတဆန်း - အုရှိရိုယမ - နဂိုဆန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်" တွင် ပါဝင်သည်။
ထို့အပြင် ဟယောဂေါ့တောင် ၅၀၊ ခင်ခိတောင် ၁၀၀ နှင့် ချူးဂိုခုတောင် ၁၀၀ စာရင်းတို့တွင်လည်း ပါဝင်သည့်တောင်ဖြစ်သည်။
အုရှိရိုတောင်သည် ဤဒေသတွင် ရှုးဂန်းဒိုးဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်သည်။
အိုမိနဲဆိုသည်မှာ "အနောက်အိုမိနဲ" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။
အိုမိနဲသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ရှုဂန်းဒိုးဘာသာအတွက် အရေးအပါဆုံးတောင်တောင်၏ အမည်ဖြစ်သည်။
ထိုဒေသရှိ ဇာတ်လမ်းများအရ တောင်တွင် ရှုဂန်းဒိုးဘာသာကို တည်ထောင်သူ En no Gyōja သည် ၇ ရာစုတွင် လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ရှုဂန်းဒိုးဘာသာကို လေ့ကျင့်သူများဖြစ်သည့် "ရှုဂန်းရှ" များအတွက် အနှောက်အယှက်မဖြစ်စေရန် တောင်၏ အချို့နေရာများတွင် အမျိုးသမီးများဝင်ရောက်ခြင်းကို တားမြစ်ထားသည်။
နဲမုရိုမြို့၊ ရှရိဒေသရှိ ရှရိမြို့နှင့် မဲနရှိဒေသရှိ ရအုဆုမြို့တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် ရှိသည်။
တောင်ထိပ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၃၃၀.၄ မီတာ (၄၃၆၅ ပေ) တွင် ရှိသည်။
တောင်သည် မုမြစ် (ဟော့ကိုင်းဒိုး) အတွက် ရေရရှိရာ အရင်းအမြစ်လည်း ဖြစ်သည်။
ခရိဖုရိတောင်ကို မတူညီသည့် ကျောက်အမျိုးအစားနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
အနောက်ဘက်ခြမ်းသည် သက်တမ်း နှစ်၃၂ မှ ၄၀ သန်းကာလရှိပြီဖြစ်သည့် plutonic ကျောက်ဆောင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
အရှေ့ဘက်ခြမ်းသည် သက်တမ်း နှစ် ၂၀ မှ ၅၀ သန်းရှိပြီဖြစ်သည့် metamorphic ကျောက်ဆောင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
အမြင့် ၁၃၅၈ မီတာ (၄၄၅၅ ပေ) ရှိသည်။
မိမုရိုတောင်သည် ချူးဂိုခုတောင်တန်းများရှိ ပုံမှန်တောင်များကဲ့သို့ fault-block တောင်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
ခင်ခိတောင် ၁၀၀၊ ချူးဂိုခုတောင် ၁၀၀ နှင့် ဟယောဂေါ့တောင် ၅၀ စာရင်းတို့တွင် ပါဝင်သည်။
of Image:Mimuro02.JPGမိမုရိုတောင်ထိပ် (10/2008) Image:Mimuro03.JPGမိမုရိုတောင်မှ မြင်ရသည့် ဟယောတောင် (10/2008) Image:Mimuro04.JPGမိမုရိုတောင်မှ မြင်ရသည့် အုရှိရိုတောင် (10/2008) Image:Mimuro05.JPGမိမုရိုတောင်မှ မြင်ရသည့် တခဲရိုတောင် (10/2008) [ Ministry of Environment of Japan] [ Official Home Page of the Geographical Survey Institute in Japan] [ ‘Shinban Furusato Hyōgo 50 San’, Hyōgo-ken Sangaku Renmei]။
အမြင့် ၁၃၄၀ မီတာ (၄၃၉၆ ပေ) ရှိသည်။
Image:Sannoto06.jpgဆန်းနိုတိုတောင်မှ မြင်ရသည့် တိုးတောင်၊ ရှင်းဒိုင်းနိချိတောင်နှင့် တန်းဇဝတောင် Image:Shindainichi01.jpgဂယောဂျတောင်မှ မြင်ရသည့် ရှင်းဒိုင်းနိချိတောင် Image:Shindainichi02.jpgရှင်းဒိုင်းနိချိတောင်ထိပ်ရှိ တဲငယ် Image:Shindainichi03.jpgရှင်းဒိုင်းနိချိတောင်မှ မြင်ရသည့် အိုဒဝရမြို့နှင့် အိဇုကျွန်းဆွယ်။
ရှောခန်းဘဲဆွတ်ဒခဲတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အညမညသဟဇီဝန သို့မဟုတ် အပြန်အလှန်အကျိုးပြု အတူတကွနေထိုင်ခြင်းဆိုသည်မှာ မတူညီသော နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော များအကြား အပြန်အလှန် အကျိုးပြု၍ ယှဉ်တွဲနေထိုင်ကြသည့် ဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးမျိုးကို ဆိုလိုသည်။
အညမညသဟဇီဝနကို ၎င်းတို့၏ မှီခိုမှု အတိုင်းအတာပေါ် မူတည်၍ အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည် - မရှိမဖြစ် အညမညသဟဇီဝန (Obligate mutualism): ပါဝင်သော သက်ရှိများသည် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး လုံးဝမှီခိုနေရပြီး ခွဲခြား၍ မရှင်သန်နိုင်သော အခြေအနေဖြစ်သည်။
ရွေးချယ်ခွင့်ရှိသော အညမညသဟဇီဝန (Facultative mutualism): သက်ရှိများသည် အတူတကွ ရှင်သန်ခြင်းဖြင့် အကျိုးကျေးဇူး ရရှိသော်လည်း၊ တစ်ဦးတည်း သီးခြားရှင်သန်ရန်လည်း ဖြစ်နိုင်သော အခြေအနေဖြစ်သည်။
သက်ရှိများ အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသော အကျိုးကျေးဇူးများကို အောက်ပါအတိုင်း အမျိုးအစားခွဲခြားနိုင်သည် - = သက်ရှိနှစ်ခုစလုံးက အာဟာရဓာတ်များကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ဝတ်မှုံကူးခြင်း: ပျား၊ လိပ်ပြာနှင့် ငှက်များသည် ပန်းဝတ်ရည်ကို အစာအဖြစ် စားသုံးပြီး အပင်များ၏ မျိုးပွားခြင်း (ဝတ်မှုံကူးခြင်း) ကို ကူညီပေးသည်။
မျိုးစေ့ပြန့်ပွားခြင်း: သတ္တဝါများက အသီးများကို စားသုံးပြီးနောက် အခြားတစ်နေရာတွင် မစင်စွန့်ခြင်းဖြင့် အပင်များ၏ မျိုးစေ့ကို ပြန့်ပွားစေသည်။
အညမညသဟဇီဝနသည် ကမ္ဘာ့ဂေဟစနစ်၏ အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကုန်းနေအပင်များ၏ ၈၀% ကျော်သည် မြေဆီလွှာအတွင်းရှိ မှိုများနှင့် အညမညသဟဇီဝန ပြုလုပ်ခြင်း (Mycorrhizae) အားဖြင့် အာဟာရ စုပ်ယူကြရသည်။
ထို့ပြင် သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ သန္တာကျောက်တန်းများသည်လည်း တစ်ဆဲလ်တည်းရှိသော ရေညှိများနှင့် အပြန်အလှန် အကျိုးပြုခြင်းဖြင့်သာ တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဂျပနိုင်ငံ၏ အခြားသောတောင်တန်းများနှင့် မတူသည့်အချက်မှာ ခိတမိတောင်တန်းသည် ငလျင်လှုက်ရှားမှုနည်းပါးသည့် အချက်ဖြစ်သည်။
ခိတမိတောင်တန်းသည် အိရှိခရိတောင်တန်း၏ မြောက်ဘက်နှင့် တဲရှိအိုတောင်တန်း၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှိသည်။
ယူဘရိတောင်တန်းနှင့် ခိတမိတောင်တန်းအကြားကို ချိုင့်ဝှမ်းတစ်ခုဖြင့် ခြားထားသည်။
ခိတမိတောင်တန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ "တဲရှိအိုတောင်" ဖြစ်သည်။
အမြင့် ၁၃၇၄.၅ မီတာ (၄၅၁၀ ပေ) ရှိသည်။
ဆွတ်ရုမိတောင်သည် မီးတောင်ချော်ရည်ကျဆင်းရာမှဖြစ်လာသည့် အခုံးသဏ္ဌာန်ရှိသည့်မီးတောင်ဖြစ်သည်။
ခင်တဲဆွတ်ဘက်ပုကေဘယ်ကြိုးလိုင်းကို စီးနင်းကာ တောင်ထိပ်သို့ အလွယ်တကူတက်ရောက်နိုင်သည်။
တောင်ထိပ်အထိ လမ်းလျှောက်ကာ တက်ရောက်မည်ဆိုပါက တိုရိအိမအဲဘတ်စကားမှတ်တိုင်မှတဆင့် ၂ နာရီခန့်ကြာမြင့်သည်။
ဟိဂရှိတိုဇန်းဂုချိဘတ်စကားမှတ်တိုင်မှတဆင့် တက်ရောက်ပါက ၂ နာရီခွဲကြာမြင့်သည်။
ဆွတ်ရုမိဆန်းဂျောဘူတာ (Tsurumi Sanjo Station) တိုရိအိမအဲဘတ်စကားမှတ်တိုင် (Toriimae Bus Stop) ဟိဂရှိတိုဇန်းဂုချိဘတ်စကားမှတ်တိုင် (Higashi Tozanguchi Bus Stop) File:View of volcanoes on west side of Beppu City from south side of Matogahama Park.JPGESE ဘက်ခြမ်း File:Mt.Tsurumidake 03.jpgအနောက်ဘက်ခြမ်း [ Tsurumidake and Garandake]: National catalogue of the active volcanoes in Japan - Japan Meteorological Agency [ Tsurumi Dake] - Geological Survey of Japan
တောင်ပေါ်မှ တိုးယရေကန်၊ ရှိခိုဆွတ်ရေကန်၊ ယောတဲအိရေကန်၊ အဲနိဝရေကန်နှင့် ဆက်ပိုရိုမြို့၏ မြို့စွန်နေရာများအထိ မြင်နိုင်သည်။
ဟခိုနဲတောင်နှင့်ပတ်သက်သည့် ပထဝီဆိုင်ရာလေ့လာစူးစမ်းမှုများကို ဒေါက်တာဟိဆရှိခုနိုက ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဟခိုနဲတောငသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခနဂဝခရိုင်၊ ဟခိုနဲမြို့တွင် Quaternary ခေတ်ကာလကတည်းက ရှိခဲ့သည့် မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၅၀,၀၀၀ မတိုင်မီက ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်စဉ်အသစ်များကြောင့် အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့် ခမိတောင်အပါအဝင် အခြားတောင်ထိပ်များပါဝင်သည့် အလယ်ပိုင်းမီးတောင်ခုံးများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
နှစ်၃၀၀,၀၀၀ ကာလက ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖုတဂေါ့ကဲ့သို့သော မီးတောင်ခုံးများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။
အိုအခန်တောင်သည် အခန်ရေကန်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ရှိသည်။
တောင်ထိပ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၃၇၀ မီတာ (၄၄၉၀ ပေ) တါင် ရှိသည်။
မီတောင်ခုံးသည် အချို့နေရာများတွင် အချင်း ၈ ကီလိုမီတာ (၅ မိုင်) ရှိသည်။
တစ်ခုမှာ ၁၃၇၉ မီတာ (၄၅၂၄ ပေ) နှင့် အခြားတစ်ခုမှာ ၁၃၆၃ မီတာ (၄၄၇၂ ပေ) မြင့်သည်။
ရှိခိုဆွတ်ရေကန်၏ ကန်ဘောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး တရုမအဲတောင်နှင့် ဖွတ်ပုရှိတောင်တို့၏ မျက်နှာချင်းဆိုင်တွင်ရှိသည်။
နောက်ဆုံးအကြိမ်ပေါက်ကွဲမှုသည် ၁၈ ရာစုအစပိုင်းလောက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
တောင်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှ တက်ရောက်ရသည့် တောင်တကလမ်းတစ်ခုသာရှိသည်။
တောင်တက်လမ်းသည် ပိုရိုပိနိုင်းမှစကာ တောလမ်းခရီးကို စတင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ခရီးအရှည် ၁ ကီလိုမီတာ (၀.၆ မိုင်) ရှိသည်။
တောင်တက်ချိန် ၃ နာရီမှ ၃နာရီခွဲခန့် ကြာမြင့်သည်။
Paul Hunt, ''Hiking in Japan: An Adventurer's Guide to the Mountain Trails'', pg. 181Robert Storey, ''North-East Asia on a Shoestring'', pg. 327 ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် အဲနိဝတောင်၌ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး တောင်ကုန်းနှင်းလျှောစီးပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။
ပြေးလမ်းသည် တောင်ထိပ်တွင် စတင်ကာ အနောက်တောင်ဘက်ဘက်တောင်စောင်းတွင် လမ်းဆုံးသည်။
အိဘိမြစ်၏ ရေရရာ အရင်းအမြစ်လည်း ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း ထိုနေရာမှာ တောင်၏ ပတ်ပတ်လည်မြင်ကွင်းကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်။
တောင်သို့ တက်ရောက်ရာလမ်းတစ်ခုကို ပြုလုပ်ထားသည်။
တက်လမ်းအစတွင် နက်စောက်သည့်တက်လမ်းနေရာများစွာ ရှိသည်။
တောင်ထိပ်အနီးတွင် လမ်းဆုံတစ်ခုရှိသည်။
လမ်းဆုံမှ လက်ဝဲဘက်သို့ သွားပါက ခန်းမုရိမြေပြန့်နေရာရှိပြီး၊ လက်ယာဘက်သို့ သွားပါက တောင်ထိပ်သို့ ရောက်ရှိသည်။
ဆွတ်ရုဂိတောင်နတ်ကျောင်းမှတဆင့် တက်ရောက်ပါက တောင်ထိပ်သို့ ရောက်ရှိသည်။
တောင်၏ အမည်မှာ အအိနုဘာသာစကားဖြင့် "ဘုဇပတ်ပင်များစွာရှိသည့် မြစ်" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။
မွေးချင်း သုံးယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးအဆင့်စာပေဆုကို ၁၉၈၈ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့အထိမ်းအမှတ် ကဗျာ ဒုတိယဆုဖြင့် စတင်ရရှိခဲ့သည်။
စာပေဗိမာန်စာမူဆုပြိုင်ပွဲများတွင် ဆုပေါင်း ၁၂ ဆုရရှိခဲ့သည်။
တစ်နိုင်ငံလုံးအဆင့်စာပေပြိုင်ပွဲများတွင် ကဗျာ၊ ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးဆုပေါင်း ၅၅ ဆုရရှိထားသည်။
ဇော်လွင်ဦး(ဟင်္သာတ)၊ ကိုတူး(သာယာမြိုင်)၊ နီတာ့ကို ကလောင်အမည်များဖြင့် စာနယ်ဇင်းများတွင် ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးများ ရေးသားလျက်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်း၏ အသင်းဝင်ဖြစ်သည်။
စာအုပ်ပေါင်း ၁၅ အုပ် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
အဖုရိတောင် သို့မဟုတ် ခုနိမိတောင် ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
အမြင့်မှာ ၁၂၅၂ မီတာ (၄၁၀၈ ပေ) ရှိသည်။
အိုးမိယတောင်သည် ခနဇဝခရိုင်တွင် ထင်ရှားသည့် ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။
တောင်ကို non-alkali mafic အမျိုးအစားကျောက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည်။
ကျောက်များ၏ သက်တမ်းမှာ နှစ် ၇သန်းမှ ၁၅ သန်း ရှိပြီဖြစ်သည်။
တောင်သည် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာ အဆောက်အဦးများရှိသဖြင့် မြင့်မြတ်သည့်တောင်ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
ဟိုးရဲခိခေတ်ကာလ (၁၇၅၁ - ၁၇၆၄) ကတည်းက တောင်သို့တက်ရောက်ကာ ကျင့်စဉ်များကျင့်ခဲ့ကြသည်။
အိုးယမခိုင်းဒိုးဟုခေါ်သည့် အမျိုးမျိုးသော ကျင့်စဉ်နည်းလမ်းများ(大山街道, Ōyama Kaidō) ကို ကျင့်ကြံခဲ့ကြသည်။
တောင်ထိပ်တွင် အိုးယမ - အဖုရိနတ်ကျောင်း၏ ပင်မကျောင်းတော် (大山阿夫利神社, Ō-yama-afuri Jinja) ရှိသည်။
တောင်၏ အောက်ခြေဘက်တွင် အိုးယမဒဲရ (大山寺) ရှိသည်။
လယ်သမားများသည် မိုးနတ်မင်းဖြစ်သည့် ဆုအိဂျင်းထံ ဆုတောင်းမှုများကို အိုးယမ - အဖုရိနတ်ကျောင်းတွင် ပြုလုပ်ကြသည်။
File:Ooyama afurijinjya.jpgŌyama-Afuri Shrine File:Ooyamadera (Isehara 200801).jpgŌyama-dera temple အိုဒခယောအိုဒဝရရထားလိုင်းပေါ်ရှိ အိဆဲဟရဘူတာနှင့် ကေဘယ်ကြိုးလိုင်းစခန်းကို ချိတ်ဆက်ပြေးဆွဲပေးနေသည့် ဘတ်စကားဝန်ဆောင်မှု ရှိသည်။
ကေဘယ်ကြိုးလိုင်းစခန်းသည် တောင်ခြေတွင် ရှိသည်။
ကေဘယ်ကြိုးလိုင်းသည် အိုးယမဒဲရ၏ ကပ်လျက်နေရာမှ စတင်ကာ တောင်ထိပ်အထိ ပြေးဆွဲပေးသည်။
ကေဘယ်ကြိုးလိုင်း၏ အထက်ဘက်စခန်းသည် "အနိမ့်ပိုင်းအဖုရိနတ်ကျောင်း" နှင့် မဝေးလှသည့် နေရာတွင် ရှိသည်။
တို့ဟူးနှင့် လက်လှည့်ဂျင်များသည် ထင်ရှားသည့် ဒေသထွက်ကုန်များ ဖြစ်သည်။
အိုးယမတို့ဟူးပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် မတ်လတွင် ကျင်းပသည်။
အိုးမိယတောင်တက်မာရသွန်ပွဲကိုလည်း မတ်လတွင် ကျင်းပသည်။
ပြေးလမ်းမှာ အိဆဲဟရဘူတာနှင့် အနိမ့်ပိုင်းအဖုရိနတ်ကျောင်းအကြား ဖြစ်သည်။
File:Hadano Basin from Shibusawa Hill Range 01.jpgတန်းဇဝတောင်တန်း File:Mt.Oyama from Mt.Sannoto 01.jpgFrom the west (from Mt. Sannoto, Tanzawa Mountains) File:Mt.Oyama from yokohama.JPGFrom the east (from , ) File:Tomei-Expwy Atsugi.jpgWith Tomei Expressway
ဖုခုအိုခခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည်။
တောင်ထိပ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၂၃၀ မီတာ (၄၀၃၅ ပေ ၅ လက်မ) တွင် ရှိသည်။
တောင်၏ တောင်ဘက်ခြမ်းသည် ဒေါင်လိုက်မတ်စောက်သည့် ကမ်းပါးစောင်းဖြစ်ပြီး အောက်ဘက်သို့ဆင်းသွားပါက လွင်ပြင်ရှိသည်။
တောင်ထိပ်မှနေ၍ ခုမမိုတိုစီရင်စုရှိ ခုဂျူးတောင်၊ ဟနဲတောင်၊ အဆိုတောင်တို့ကို မြင်ရသည်။
ထို့အပြင် ခယူးရှူးကျွန်း၏ အောက်ဘက်ရှိ အရိအခဲပင်လယ်ပင်ကိုလည်း မြင်နိုင်သည်။
နာရီပေါ်တွင် ဖော်ပြထားသော အချိန်သည် အမှန်တကယ် အချိန်ကို မဆိုလိုဘဲ၊ သင်္ကေတဆိုင်ရာ ညသန်းခေါင်ယံအချိန် (Midnight) ဆီသို့ လူသားမျိုးနွယ် မည်မျှနီးကပ်နေကြောင်း ကိန်းဂဏန်းဖြင့် ဖော်ပြခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
နာရီ၏ ညသန်းခေါင်ယံအချိန် (Midnight) သည် လူသားယဉ်ကျေးမှုအတွက် ပြင်းထန်သည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပျက်စီးမှု (global catastrophe) ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အခြေအနေကို ရည်ညွှန်းသည်။
နာရီတွင် ဖော်ပြသော မိနစ် သို့မဟုတ် စက္ကန့်များသည် ထိုပျက်စီးမှုသို့ မည်မျှနီးကပ်နေပြီဆိုသည်ကို ပြသခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အချိန်လျော့နည်းလာခြင်း (သို့) တိုးလာခြင်းသည် အန္တရာယ် ပိုမိုနီးကပ်လာခြင်း (သို့) လျော့နည်းသွားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ကမ္ဘာပျက်ကိန်းပြနာရီကို အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ သိပ္ပံပညာရှင်များအဖွဲ့ဖြစ်သည့် အဏုမြူ သိပ္ပံပညာရှင်များအဖွဲ့ (Bulletin of the Atomic Scientists) မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖန်တီးခဲ့သည်။
ယနေ့အချိန်တွင် နာရီအချိန်ကို နှစ်စဉ် သတ်မှတ်ရာတွင် ယင်းအဖွဲ့၏ သိပ္ပံနှင့် လုံခြုံရေးဘုတ်အဖွဲ့ (Science and Security Board) က ဦးဆောင်ပြီး၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ နိုဘယ်ဆုရ သိပ္ညာပညာရှင်များ၊ နိုင်ငံရေးနှင့် လုံခြုံရေး ကျွမ်းကျင်သူများက ပါဝင်ဆွေးနွေး ဆုံးဖြတ်ကြသည်။
ကမ္ဘာပျက်ကိန်းပြနာရီကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးနောက် နျူကလီးယားလက်နက်များ၏ အလွန်အမင်း ဖျက်စီးနိုင်စွမ်းကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်သည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ကို လူထုအား သတိပေးရန် ရည်ရွယ်၍ ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
အအေးစစ်ကာလ (Cold War) အတွင်း နျူကလီးယားအန္တရာယ် မြင့်တက်လာသည့်အခါတိုင်း နာရီသည် Midnight သို့ နီးကပ်လာခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နှင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံတို့ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဗုံးစမ်းသပ်ချိန်၌ ညသန်းခေါင်ယံအချိန်မတိုင်မီ ၂ မိနစ်အထိ နီးကပ်သွားခဲ့သည်။
ယင်းတွင် ကမ္ဘာပျက်ကိန်းပြနာရီကို ညတစ်ကောင်ယံအချိန်မတိုင်မီ ၇ မိနစ်အဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။
ယင်းသတ်မှတ်ချက်သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် နာရီစတင်ချိန်မှစ၍ သမိုင်းတစ်လျှောက် အန္တရာယ်အမြင့်ဆုံး အခြေအနေအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခံရခြင်း ဖြစ်သည်။
အဓိကစိုးရိမ်ရသည့် အကြောင်းရင်းများမှာ- · နျူကလီးယားစစ်ပွဲ အန္တရာယ် ဆက်လက်မြင့်တက်နေခြင်း (ယူကရိန်း၊ အာရှတိုက်ရှိ ပဋိပက္ခများ)။
ညသန်းခေါင်ယံအချိန် (Midnight) သည် ဤသင်္ကေတနာရီတွင် အသုံးပြုသည့် မူသေအချိန်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ လူသားမျိုးနွယ် ပျက်စီးခြင်း (သို့) ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကပ်ဘေးကြီး ဖြစ်ပွားသည့် အခြေအနေကို ရည်ညွှန်းသည်။
စက္ကန့်တိုးခြင်း ဆိုသည်မှာ နာရီလက်တံကို ညသန်းခေါင်ယံအချိန်ဘက်သို့ ရွှေ့ခြင်း (အန္တရာယ် ပိုမိုနီးကပ်လာခြင်း) ကို ဆိုလိုသည်။
စက္ကန့် (သို့) မိနစ် လျော့နည်းလာလေလေ၊ လူသားမျိုးနွယ်သည် မိမိတို့ဖန်တီးလိုက်သော ကြီးမားသည့် အန္တရာယ်များနှင့် ပို၍နီးကပ်လာလေလေ ဖြစ်သည်။
အောက်ပါဇယားသည် ကမ္ဘာပျက်ကိန်းပြနာရီ၏ အရေးကြီးသော အချိန်ပြောင်းလဲမှုများကို ဖော်ပြထားသည်။
မဟာဝိဇယရံသီစေတီတော်မြတ်ကြီး (ခေါ် ဘုရားကြီးဘုရား၊ Phayargyi Pagoda) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ပဲခူးမြို့နယ်ရှိ ဘုရားကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ဆုတောင်းပြည့်စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
ဘုရားကြီးမြို့၏ ကျက်သရေဆောင် ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်ပြီး၊ ပဲခူးမြို့မှ မြောက်ဘက် မိုင် ၁၀ ခန့်အကွာ၊ ရန်ကုန်-မန္တလေး အဓိက ကားလမ်းနှင့် ရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ကိုဩဒိနိတ်မှာ ၁၇°၂၈′၂၇″N ၉၆°၃၁′၀၉″E ဖြစ်သည်။
စေတီတော်သည် လပြည့်နေ့များတွင် ပွဲတော်များ ကျင်းပလေ့ရှိပြီး၊ ဆုတောင်းပြည့်လို့ နာမည်ကြီးသည်။
ရှေးဟောင်း မြို့ရိုး အပျက်အစီးများလည်း အနီးတဝိုက်တွင် ရှိသည်။
ရှင်ယသ ရဟန္တာ ရှစ်ပါး ဦးဆောင်သော ရဟန္တာများက မြတ်စွာဘုရားရဲ့ ဆံတော် ၁၆ ဆူနှင့် သရီရဓာတ်တော် ၃၂ ဆူကို သထုံပြည်မင်း သီဟဒီပမင်းဆီ ပေးအပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးသည် ပဲခူး (ဥဿာ) ကို သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် တောင်ငူမှ ချီတက်လာခဲ့ရာ စခန်း ၁၃ ခု ချခဲ့သည်။
နောက်ဆုံး စခန်းအဖြစ် မော်စောကနု (ယခု ဘုရားကြီးမြို့) ရှိ တွင် တပ်ချ ရပ်နားခဲ့သည်။
ထိုနေရာတွင် ပျက်စီးနေသော ဘုရားကြီး ကို တွေ့မြင်ခဲ့ပြီး၊ ပဲခူးမင်း သမိန်ထောရာမ ကို အနိုင်ရပါက ဤဘုရားကို ပြုပြင်ပါမည်ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြု ခဲ့သည်။
အဓိဋ္ဌာန်အတိုင်း ပဲခူးကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ဘုရားကြီးကို ပြန်လည် ပြုပြင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
နာမည်ကို "မဟာဝိဇယစေတီတော်" ဟု ဘွဲ့မည်သမုတ်ခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါ "မဟာဝိဇယရံသီစေတီတော်ကြီး" ဟု လူသိများသည်။
ခေတ်အဆက်ဆက် ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့လို့ လက်ရှိ အချိန်တွင် အလွန်လှပပြီး ကြည်ညိုဖွယ်ရှိသည်။