DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
အထူးသဖြင့် မအူပင် မြို့နယ်များနှင့် မြို့နယ်များတွင် အများဆုံးစိုက်ပျိုး ကြ၏။
မှာလည်း ပန်းတနော် နယ်တွင် အတော်ခရီးရောက်လေသည်။
မအူပင်ခရိုင်တွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရာ၌ ရေလမ်းကို အထူးအားထားရပေသည်။
မအူပင်ခရိုင် တည်ရှိရာဒေသကို ကုန်းဘောင်ခေတ်မတိုင်မီ က လူသိများခဲ့ဟန် မတူပေ။
ပွဲ အတွင်း မြန်မာစစ်သူကြီး သည် ယခု ခရိုင်အတွင်း၌ ပါဝင်သည့် တွင် ခံတပ်ကြီးပြုကာ အင်္ဂလိပ် တို့ကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာတွင် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက် နေ့၌ ရန်သူလက်နက် ဗုံးဆံချက်ကြောင့် ကွယ်လွန်ခဲ့ရလေသည်။
ပွဲအတွင်း ဓနုဖြူမြို့မှ တိုက်သူကြီး ဦးမြတ်ထွန်း ခေါင်းဆောင်၍ အင်္ဂလိပ်တို့ကို ခုခံတော်လှန် တိုက် ခိုက်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) [[File:Maubin district.svgthumbမအူပင်ခရိုင်မြို့နယ်များ ]] မအူပင်ခရိုင်တွင်းရှိ မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ထိုကဲ့သို့ တစ်ဆင့်စီ အမွှမ်းတင်၍ လာခဲ့ကြရာ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]]ကြီး ပြီးသောအခါ၌ ထောပတ်နှင့် များစွာတူပြီးလျှင် အရသာမှာလည်း ထောပတ်နှင့် ခွဲခြားမရနိုင်အောင် ကောင်းသည့် ထောပတ်တုများကို ကြံစည်ပြုလုပ်နိုင်ကြပြန်လေသည်။
ယခုအခါ တစ်ခုတည်းမှပင် တစ်နှစ်တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာငွေ သန်းပေါင်းမျးစွာတန်သည့် ထောပတ်တုများကို ပြုလုပ်ရောင်းချလျက်ရှိလေပြီ။
ဝါချည်ကို အတန်ငယ်အေးအောင် ပြုလုပ်ထားသော ၊ သို့မဟုတ် စသည့် အယ်လကာလီ ပျော်ဝင်ရည် တစ်ခုခုထဲ၌ စိမ်ပေးရသည်။
ဂျန် မာဆာရစ်သည် မတ်မာဆာရစ်၏ သားဖြစ် ၍ ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် ပရာဟမြို့၌ဖွားမြင်သည်။
ထိုနောက် အတွင်း ၌ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသော ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယား ယာယီ အစိုးရအဖွဲ့တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။
သူ၏ဖခင်မှာ ဩစတြီးယန်း ဧကရာဇ်ဘုရင်၏ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် ပင်ပန်း ကြီးစွာ ကြိုးပမ်းလျက်ဗီယင်းနားနှင့် လိုက်ပဆစ်တက္ကသိုလ်များ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး နောက် ၁၈၈၂ ခုနှစ်၌ မရာဟေမြို့ ချားတက္ကသိုလ်တွင် သဘာဝတ္တဗေဒနှင့် လူမှုရေး ပညာရပ်များဆိုင်ရာ ဖြစ်လာလေသည်။
သို့ရာတွင် ၁၈၉၃ ခုနှစ်၌ အမတ်အဖြစ်မှ နှုတ် ထွက်၍ '' တိုးတက်ရေးအဖွဲ့ '' ဟူသော နိုင်ငံရေး အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို ဦးစီးတည်ထောင်လိုက်သည်။
သမ္မတရာထူးသို့ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ် ဆက်လက် ရွေးကောက်တင်မြောက်ခြင်း ခံရသည်။
မှ ကွေ့ဝင်သွားသော လိုင်းယန်းပင်လယ်ကွေ့ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ရုန်းမြစ်ဝ၏ အရှေ့ဘက် ၂၇ မိုင် ကွာဝေးသည်။
ယင်းသို့ သွားရောက်ရာတွင် ထိုအခါက ၁၃ ဆက် မြောက် လူဝီဘုရင်၏ နန်းရင်းဝန် နှင့် တွေ့ဆုံရင်းနှီး ခင်မင်ရသဖြင့် ရစ်ရှလျူး၏ ဆွဲဆောင်ချက်အရ ၁၆၃၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်အမျိုးသားအဖြစ်ကို ခံယူခဲ့လေသည်။
မာဇာရင်သည် ၁၆၁၈ ခုနှစ်မှ ၁၆၄၈ ခုနှစ်အထိ နှစ်များအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကြီးကို ပြီးဆုံးအောင် စီမံစိုင်းပြင်း ၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံကြီးတစ်ခုလုံး၏ ဂုဏ်ကျက်သရေ တိုးမြင့်စေသော စာချုပ်များကို အောင်မြင်စွာ ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။
မာရီအန်တွာနတ်သည် ပြင်သစ်ပြည် ၁၆ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်၏ မိဖုရားဖြစ်၏။
မာရီအန်တွာနတ်သည် အပူအပင်မရှိဘဲ ပျော်ပျော်နေတတ် ၍ အသုံးအဖြုန်းကြီးသူ ဖြစ်၏။
သို့ဖြစ်၍ ၁၇၈၉ ခုနှစ်၌ မဖြစ်ပွားမီကလေးတွင် ဆင်းရဲသားများက သူတို့ငတ်ပြတ်နေခြင်း၏ အကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ မိဖုရားကြီး အန်တွာနတ် အသုံးအဖြုန်း ကြီးခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆို ကြလေသည်။
ဇန်ပေါမာရားသည် ကို လှုံဆော်အား ပေးခဲ့၍ အလွန်ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်သော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ် ၏။
အမေရိကန် ဗိုလ်ချုပ်မှူးနှင့် နိုင်ငံပြုသုခမိန်ကြီး ဂျော့ ကက်တလက်မာရှယ်သည် အမေရိကန်တရားဝန်ကြီး ဂျွန်မာရှယ်၏ မြေးတော်စပ်၍ ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ၊ ယူနီယန်တောင်းမြို့၌ ဖွားမြင်လေ သည်။
ထိုနှစ် ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့ တွင် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၌ ဗိုလ်ချုပ်မှူး မာရှယ်က မိန့်ခွန်းတစ်ရပ် ပြောကြားရာတွင် ဥရောပနိုင်ငံများသည် စီးပွားရေး ပြန်လည် ထူထောင်ရေး စီမံကိန်းများကို ပူးပေါင်းရေးဆွဲကြရန်နှင့် ထိုသို့ ပူးပေါင်းရေးဆွဲပြီးသောအခါ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံက အစားအစာ၊ ထင်းမီး၊ ကုန်ကြမ်းအသုံးအဆောင် ကိရိယာတန်ဆာပလာ များ စသည်ဖြင့် ကူညီရန်ပြုလုပ်ထားကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ရာ ထိုအစီ အစဉ်သည် နောင်တွင် ''မာရှယ်စီမံကိန်း'' ဟု ထင်ရှားလာသည်။
မူလပေါက်ရာ အရပ်မှာ ရှိ နယ်နှင့် ရှိ တို့ဖြစ်ကြသည်။
ရေမဝပ်သည့် သဲဆန်ဆန် မျိုး၌ မာလကာပင်များ ကောင်းစွာဖြစ်ထွန်းသည်။
တွင် အနီး နှင့် အခြားအရပ်ရှိ ခြံဥယျာဉ်များ၌ မာလကာပင်များကို စိုက်ပျိုးထားကြသည်။
မာလကာပင်များ ပွားလာအောင် မြေထုပ် စည်းခြင်း၊ အကိုင်းဆက်ခြင်း၊ အကိုင်းမြေမြုပ်ခြင်း၊ သားတက်ဖြတ် စိုက်ခြင်း စသည့် နည်းအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
မာလဗာရာမြို့စားသည် အင်္ဂလန်ပြည်၏ ထင်ရှားသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်၏။
မာလဗာရာ မြို့စားသည် လည်း ချီးမြောက်ထိုက်သော အရည်အချင်းများနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်လေသည်။
ယင်းသည့်နောက် ၁၇ဝ၄ ခုနှစ်၌ ဩစတြီးယန်းမင်းသား ကြီး ယူဂျင်းနှင့်တွဲဖက်၍ တွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ ရာတွင် ပြင်သစ်တို့အား အပြတ်အသတ် အနိုင်ရလိုက်လေသည်။
နော်မန်ဒီနယ်မှ အစပြု၍ ဝင်ရသဖြင့် ယင်းထိုး စစ်သည် ဟူ၍ စစ်သမိုင်းတွင် ထင်ရှားပေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ထင်ရှားခဲ့သော ဆိုဗီယက်စစ်သူကြီး ရိုဒီယွန် ယာကော့လီဗစ် မာလီနော့စကီးသည် အိုဒက်ဆာနယ်တွင် ခရစ် ၁၈၉၈ ခုနှစ်က မွေးဖွားသည်။
မားကပ်ဩရီးယပ် အန်တိုင်နိုင်းနပ် (; ; ;In Classical Latin, Aurelius' name would be inscribed as MARCVS AVRELIVS ANTONINVS AVGVSTVS. ၂၆ ဧပြီ ၁၂၁ – ၁၇ မတ် ၁၈၀ အေဒီ) သည် ''ရောမ ဧကရာဇ် ဘုရင်ကောင်းငါးပါး'' တွင် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ကို ခရစ် ၁၆၁ မှ ၁၈ဝ ပြည့်နှစ်အထိ အုပ်စိုး၏။
မားကပ် ဩရီးလီယပ်သည် တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်၍ ရန်စွယ်အပေါင်းကို နှိမ်နင်းနေရသည့် ကြားကပင် အားလပ်သော အချိန်ကလေးများတွင် သလိုက်နာကျင့်သုံးမည့် စည်းမျဉ်းများကို ဖြင့် ချမှတ်ရေးဆွဲ၏။
ဗြိတိသျှကျွန်းစုတွင် စက်မှုတီထွင်မှုများ ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသောအချိန်၌ ဗူလတန်နှင့်ဝပ်ကုမ္ပဏီသည် နာမည်ကြီးလှသည်။
အရွယ်ရောက်လာသောအခါ လျော်ကန်မည့် အလုပ်ကိုလုပ်ရန် ဗာမင်ဂမ်မြို့သို့လာခဲ့၏။
နယ်နိမိတ်အားဖြင့် မစ်ဆိုရီပြည်နယ်ကို မြောက်ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်တွင် နှင့် များ၊ တောင်ဘက်တွင် ၊ အရှေ့ဘက်တစ်လျှောက်လုံးတွင် သည် နယ်စပ်ပြုလျက် ထိုမြစ်ကြီး၏ တစ်ဖက်ကမ်းတွင် ၊ နှင့် တို့ဖြင့် ပတ်ရံလျက်ရှိသည်။
ထိုစဉ်က ဤနယ်သည် ပြင်သစ်တို့၏ ကြီး၏ တစ်စိတ် တစ်ဒေသ ဖြစ်ခဲ့၏။
နှင့် များအတွင်း၌ မစ်ဆိုရီနယ်သား ထောင်ပေါင်းများစွာ ပါဝင်အမှုထမ်းခဲ့သည်။
များကဲ့သို့ပင် အဆက်အနွယ်များ ဖြစ် ကြ၍ ယခုကာလ ဥရောပတိုက်သား အားလုံးလောက်သည် များမှတစ်ပါး ထိုမိဒလူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာ ကြသည်။
မိဒလူမျိုးတို့၏ နိုင်ငံဖြစ်သော မီးဒီးယားမှာ ယခု အနောက်မြောက်ပိုင်းဒေသဖြစ်သည်။
ယင်းလူမျိုးတို့၏အရင်း အမြစ်ကို အသေအချာ မသိရသော်လည်း၊ ဘီစီ ၉ဝဝ ခန့်လောက် တွင် ၏ လက်အောက်ခံ ဖြစ်လာရာမှ စတင်၍ မိဒလူမျိုးများရှိကြောင်း သိရှိရသည်။
ဘီစီ ၇ဝဝ ခန့်တွင် အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသ၌ အင်အားကောင်းသော တစ်ခုကို တည်ထောင်လာကြလေသည်။
ထိုနိုင်ငံမှာ ဘက်မှ မြောက်ဘက် ပင်လယ်နက်ဒေသများသို့ တိုင်၏။
လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးကို အသုံးပြုသည့် အိမ်တိုင်း၌ အိမ်ထောင့် နံရံတစ်နေရာတွင် ကပ်ရိုက်ထားသော သေတ္တာငယ်တစ်ခုကိုတွေ့မြင် နိုင်လေသည်။
ရှိတ်စပီးယားမှတစ်ပါး အထင်ပေါ် အကျော်စောဆုံးသော အင်္ဂလိပ်ကဗျာဆရာကြီးမှာ ဂျွန်မီလတန်(ခရစ် ၁၆ဝ၈ - ၁၆၇၄) ဖြစ်လေသည်။
ထိုကဗျာကြီးအပြင် နောင်အခါတွင် '' လောကနိဗ္ဗာန် ပြန်ရခြင်း '' ကဗျာနှင့် ''ဆမ္မန်၏သောက'' ကဗျာကြီးများကို ရေးသားခဲ့သေး၏။
သို့သော် '' ဆုံးရှုံးရသည် လောကနိဗ္ဗာန်'' လောက် မကောင်းလှချေ။
တတိယကာလတွင် ရေးသားခဲ့ သည့် ''ဆုံးရှုံးရသည့် လောကနိဗ္ဗာန်'' စသည့် ကဗျာရှည်ကြီး များကား အလွန်တရာ တင့်တယ်ခန့်ညားလှ၍ ခေတ်အမျိုးမျိုးပြောင်း သော်လည်း တသမတ်တည်း အဓွန့်ရှည်စွာ ကျော်ကြားနေမည့် မီလတန်၏ အကောင်းဆုံး လက်ရာများဖြစ်ပေသည်။
အလွန် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသည့် တော်ကြီးကို ခရစ် ၆၄ ခုနှစ်တွင် မီးရန်သူက ဖျက်ဆီးခဲ့ဖူးလေသည်။
တွင် ၁၆၆၆ ခုနှစ်၌ တွင် မီးအကြီး အကျယ်လောင်ခဲ့ဖူးသည်။
တော်တွင်လည်း ၁၉၂၃ ခုနှစ်၌ မီးအကြီးအကျယ် လောင်ဖူးလေသည်။
ပစ်ရာမှသော်လည်းကောင်း၊ ပေါက်ကွဲသဖြင့် ပါလာသည့် ချော်များမှသော်လည်းကောင်း၊ ဥပါကြယ်ပျံများမှသော်လည်း ကောင်း ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပေသည်။
လူနှင့် တို့တွင် အဓိက ခြားနားချက်တစ်ခုရှိ၏။
ရှေးခေတ်လူတို့သည် တိုက်များ အိမ်များနှင့် မနေထိုင်ခဲ့ကြ သော်လည်း ရာသီဥတုဒဏ်ကိုခံနိုင်ရန် အကာအရံများရှိရာတွင် နေထိုင်တတ်ကြသည်။
သို့ရာတွင် နှင့် မှ ဖြစ်ပေါ်သော မီးကို တွေ့ခဲ့ကြ သည်မှာ မကြာလှသေးချေ။
ရှေးခေတ် ချက်ပြုတ်နည်းမှာ အသားများကို ညပ်တွင် ထည့်ကာ မီးခဲပေါ်၌ ကင်ပေးခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။
ထိုမျိုး သည် ရှေးခေတ် မီးခတ်ကျောက်မျိုးထက် လွယ်ကူသည်ဟု ပြော နိုင်သော်လည်း အကြမ်းစားမျှသာ ဖြစ်သည်။
မီးသည် ဤမျှအရေးကြီး၍ တန်ခိုးကြီးမှန်းကို ရှေးလူများသိ ခဲ့ကြသော်လည်း ယခုခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသော ၊ မီးသင်္ဘော၊ မော်တော်ကားတို့ကို မီးဖြင့် သွားလာစေမည်ကိုကား အိပ်မက်မျှ မက်ခဲ့ကြမည် မဟုတ်ပေ။
မီးအမျိုးမျိုး ရှိသော်လည်း မီးဆိုသည့်သဘောမှာ ပစ္စည်း တစ်ခုခုသည် လေ၌ပါဝင်သည့် ဓာတ်ငွေ့နှင့်ဓာတ် ပေါင်းစပ်မိသောအခါမှ မီးလောင်၍ အပူကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
လုံး ကြီး မီးလောင်၍ မသွားခြင်းမှာလည်း နေပေါ်၌ လေမရှိခြင်း ကြောင့် ဖြစ်လေသည်။
ဂျွန်စတူးဝပ်မီးသည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး သဘာဝတ္တဗေဒ ပညာ ရှင်၊ ဘောဂဗေဒ ပညာရှင်နှင့် စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်၏။
ဂျွန်စတူးဝပ်မီးသည် အလုပ်အားလပ်ချိန်များတွင် စာရေး ဆရာ ၏ နေအိမ်တွင် စာကောင်းပေမွန်များကို ဖတ်ရှုဝေဖန်လျက် ယူတီလီတေးရီးယန်း စာပေအဖွဲ့ကို ပြုစုပျိုး ထောင်ခဲ့၏။
မီးသည် ဇနီးဖြစ်သူအား ချစ်မြတ်နိုးလျက် သူ၏ ''ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ'' တွင် မကြာခဏ တင်စားဖော်ပြကာ မိမိကို ပြုပြင်ပေးကြောင်းနှင့် လည်း ရေးသားထားပေသည်။
မီးသည် ၁၈၆၅ ခုနှစ်မှ ၁၈၆၈ ခုနှစ်အထိ ပါလီမန် အမတ်အဖြစ် ဝက်စမင်စတာနယ်မှ ရွေးကောက်တင်မြောက်ခြင်းခံရ ၏။
လွတ်လပ်ရေးနေ့၊ တော်လှန်ရေးနေ့ စသည့်အောင်ပွဲ၊ ပျော် ရွှင်ပွဲများတွင် မီးကျည် မီးပန်းများရှို့၍လည်းကောင်း၊ ဗျောက်အိုး များဖောက်၍လည်းကောင်း စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ဆင်ယင်ကျင်း ပတတ်ကြသည်။
မီးခိုးသည် ၊ ၊ စသော လောင်စာများကို ရှို့ရာမှ ထွက်ပေါ်လာသော အခိုးအငွေ့ဖြစ် သည်။
စက်ရုံကြီးများတွင် ရေနွးငွေ့အားကို ယူရာ၌ မီးဖိုများတွင် ကျောက်မီးသွေးကိုထည့်၍ မီးရှို့ကြသည်။
ကျောက်မီးသွေးမှ ထွက်သော မီးခိုးတွင် အလွန်သေး ငယ်သော မှုန့်များပါရှိ၍ ထိုကာဗွန်မှုန့်များသည် အဖြစ်စုပေါင်းသွားကြသည်။
ကျောက်မီးသွေးမှ ထွက်သော မီးခိုးလုံးတွင် ဓာတ်သဘော အရ ရေခိုးရေငွေ့၊ နှင့် ဓာတ်တို့သည် ရေတွင် ပျော်ဝင်လွယ်၍ နှင့် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။
ယခုခေတ်တွင် ကို ကျောက်မီးသွေးမီးဖြင့် မယူတော့ဘဲ ဓာတ်ငွေ့မှရသော မီးဖြင့်လည်းကောင်း၊ မီးခိုးမှိုင်း မတက်နိုင်သော လောင်စာများဖြင့်လည်းကောင်း ရယူ ကြလေသည်။
ရာသီဥတုအလွန်အေးသော တိုင်းပြည်များရှိ အိမ်တိုင်းလိုမှာပင် မီး လှုံရန် များရှိကြရာ ဆောင်းရာသီရောက်ချိန်တွင် ထိုမီးလင်းဖိုများကို နေ့ရောညဉ့်ပါ အစဉ်မပြတ် ထင်းများ၊ ကျောက်မီး သွေးများဖြင့် မီးဖိုထား ကြရသည်။
ကျောက်မီးသွေးမှ ထွက်သော မီးခိုးသည် ဘေးအန္တရာယ် များသည့်ပြင် အဖိုးတန်ပစ္စည်းများဖြစ်သော များလည်း အလဟဿ မီးထဲတွင် လောင်သွားရလေသည်။
သစ်သားမီးခြစ်၊ ဓာတ်မီးခြစ်၊ ဂက်(စ်)မီးခြစ် စသော မီးခြစ်များပေါ်ပေါက် လျက်ရှိသည့် ယခုခေတ်တွင် မီးကိုအလွယ်တကူဖြင့် ရနိုင်ဖြစ်ပေါ် စေနိုင်ပြီဖြစ်သော်လည်း ရှေးခေတ်များကမူ မီးဖြစ်ပေါ်စေရန်အတွက် အလွန်ပင် ခက်ခက်ခဲခဲဖြင့် ပြလုပ်ခဲ့ရပေသည်။
တစ်လုံးထိုး၊ နှစ်လုံးပူး၊ ခြောက်လုံးပူး၊ မြင်းသေနတ်၊ ရိုင်ဖယ်စသည့် လက်နက်များဖြစ်သော မီးပေါက်လက်နက်များ အ ကြောင်းကို ၁၄ ရာစုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ပထမဆုံးပေါ်သည့် လက် ပစ်သေနတ်မှအစပြု၍ စိတ်ဝင်စားဖွယ်တင်ပြထားသည်။
မီးပေါက်လက်နက်ဟူသည်မှာ တစ်လုံးထိုး၊ နှစ်လုံးပူး၊ ရိုင် ဖယ်၊ မြင်းသေနတ်၊ ခြောက်လုံးပူး စသည့် လက်နက်ငယ်များဖြစ် ကြသည်။
ပစ် လိုသောအခါ လူတစ်ယောက်က လက်မောင်းအောက်တွင် ယင်းကို မြဲမြဲညပ်ထားရ၍ အခြားတစ်ယောက် သေနတ်နောက်ပိုင်းရှိ အ ပေါက်မှ ယမ်းကို သံချောင်းရဲရဲနှင့် မီးရှို့ပေးရသည်။
ပထမဆုံးပေါ်သည့် လက်ပစ်သေနတ်မျိုးကို မူတည်၍ ယင်းမှ ဆင်းသက်ပေါက်ပွားလာသော ''အာကွီဗတ်'' ခေါ် သေ နတ်တစ်မျိုးသည် ၁၅ ရာစုခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာသည်။
ထိုကြောင့် ကျည်ဆန်ကို ဖမ်းထားသည့် အညပ်ကို တီထွင်ပြုလုပ်ကြပြန်လေသည်။
အညပ်ကို ကြေးနီနှင့် နစ်ကယ် ရောထားသော သတ္တုရောတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားရာ အလွန် မာသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) တွင် ၊ ၊ တစ်ဝိုက်၌ အခြေစိုက်ကြသည့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးမဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစု၏ ပင်မလက်နက်ထုတ်လုပ်ရေးရုံမှ ၂၀၂၁၊ ဩဂုတ်လ၊ ၁ရက်နေ့တွင် စမ်းသပ်ထုတ်လုပ်ခဲ့သောသေနတ်ဖြစ်သည်။
ရိုးရာတူမီးကို တစ်ဆင့်မြှင့်ထားသော ကျည်တစ်လုံးထိုး ပုံစံဖြစ်သည်။
ရေလမ်းခရီးသွားလာရသည်မှာ ကုန်းလမ်းခရီးသွားရခြင်း ထက် ဘေးအန္တရာယ်ပိုမိုများလေသည်။
ညဉ့်အချိန်တွင် ကျောက်ဆောင် ကျောက် တန်းတို့ရှိရာကို အဝေးမှပင် သိရှိနိုင်စေရန် မီးရောင်ဖြင့်သာ အချက်ပြ သတိပေးနိုင်ရကား၊ ဘေးအန္တရာယ် ထူပြောရာ ကျောက် ဆောင်၊ ကျောက်ကမ်းပါးများပေါ်မှ မီးရောင်များထွန်းညိ၍ ပြထား လေသည်။
ရှေး အခါက တည်ဆောက်ခဲ့သော မီးပြတိုက်များမှာ ကျောက်ဆောင်၊ ကျောက်ကမ်းပါး ထိပ်များ၌ တိုင်လုံးမျှော်စင်သဖွယ် အဆောက် အအုံမြင့်ကြီးများ ဖြစ်၍ ထိပ်၌ ကျောက်မီးသွေးမီး၊ ဆီမီးစသည်တို့ ထွန်းညိ၍ အချက်ပြထားပေသည်။
ယခုအခါ၌ အလွန်ကြီးမားခိုင်ခံ့လှသည့် စစ်သင်္ဘောကြီး များ၊ သံချပ်ကာကားကြီးများ၊ အမြောက်ကြီးများစသည့် ထုထည် ကြီးမားလှသော အဆောက်အအုံများကို တို့နှင့် ဆောက်လုပ် ကြသည်။
မီးသတ်အဖွဲ့များ မရှိသေးသည့် ကျေးလက်တောရွာများတွင် ၊ များ အဆင်သင့်ထား ရန် အစိုးရ၏ ဆင့်ဆိုချက်များကို အထူးသတိပြု လိုက်နာသင့်ပေ သည်။
သူသည် ၁၈၇၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂ဝ ရက်နေ့ အသက် ၆၁ နှစ် အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ရာ၊ သူကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၁၅ နှစ်အကြာတွင် ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် ရေးဆွဲပြီး သော ''သအြန်ဂျီလပ်'' အမည်ရှိ သူ၏ ပန်းချီကားတစ်ကားကို ပြင်သစ်လူမျိုးသူဌေးတစ်ဦးက ငွေ ၆ သိန်းနှင့် ဝယ်ယူသွားလေသည်။
မီးယပ်ပညာဟု ဆိုထားသော်လည်း မီးယပ်နှင့် စပ်လျဉ်း သည့် ကိစ္စများတွင်သာမက မိန်းမတို့၏အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် ရောဂါနှင့် လေ့လာကုသမှုများကိုပါ ထည့်သွင်း ဖော်ပြသွားမည် ဖြစ်သည်။
ရန်သူမျိုး ငါးပါးတွင် သည် ကြောက်မက်ဖွယ် အကောင်းဆုံး ရန်သူတစ်ပါးဖြစ်ရုံမက လူတို့နေ့စဉ် သုံးစွဲနေရသော အရာဖြစ်သဖြင့် အထူးဂရုပြု ကိုင်တွယ်သုံးစွဲသင့် ကြပေသည်။
မီးသွေး (charcoal) ကို နေ့တိုင်းပင် လူအများတွေ့မြင်ဘူးကြသော်လည်း မည်ကဲ့သို့ လုပ်ယူရရှိ၍ မည်မျှ အသုံးဝင်ပုံ ကိုကား လူတိုင်း မသိရှိကြချေ။
မီးသွေးဖုတ်ရာတွင် ကျင်းများပြုလုပ်၍ ဖုတ်လေ့ရှိကြ၏။
ကမ္ဘာဦးလူတို့တွင် ညဉ့်အခါ ကြယ်ရောင် လရောင်မှ လွဲ၍ အခြား အလင်းရောင် မရှိခဲ့ပေ။
ရှေးဂရိနှင့်ရောမလူမျိုးတို့သည် ဖယောင်းတိုင်တင်ထွန်းရန် ခုံများနှင့် ချိတ်ဆွဲရန် ပဒေသာမီးပန်းဆိုင်းများကို စိတ်ကူးယဉ်သလောက် သံ၊ ကြေးနီ၊ ကြေးဝါစသော သတ္တုတို့ဖြင့် လှပစွာ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး ပြုလုပ်ကြသည်။
ကျောက်မီးသွေးတွင်း တူးသမားများအတွက် ဘေးကင်းမီးအိမ် တစ်မျိုးကို ၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် ဆိုသူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက ကြံစည်၍ လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။
ယင်းတို့ကို မြောက်ပိုင်း မှ အထိ လည်းကောင်း၊ တစ်ဝှန်းလုံးအပြင် မြောက်ဘက် မှ တိုင်အောင် လည်းကောင်း တွေ့ရသည်။
ကြီးမှ ပြည်နယ်အထိတွေ့ရသော နှင့် မြောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် တွေ့ရသော မု(စ်)ကောင်ကဲ့သို့ အကောင်မျိုးကို အဲ့ဟုခေါ်ကြသည်။
ဟောင်သံကို ကြားလျှင်ပင် ကြောက်လွန်း၍ တုန်နေသည်။
တရုတ်ပြည်တွင် ခရစ်တော် မပေါ်မီနှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်အထက်က မုယောကို စိုက်ပျိုးခဲ့ ကြောင်း လူမျိုးတို့၏ အယူဝါဒရေး စာအုပ်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။
မုယောပင် မူလပေါက်ရောက်ရာ အရပ်မှာ အနောက်ပိုင်း ဖြစ်သည်ဟု ထင်မှတ်ရသည်။
ယခုအခါ အလွန်အေးသော ရာသီရှိသည့်မြောက်ဘက် အလာစကာပြည်နယ်မှ တောင်ဘက် ကဲ့သို့ ပူအိုက်သော တိုင်းပြည်များအထိ မုယောပင်ကို စိုက်ပျိုးလျက် ရှိကြသည်။
ယခုခေတ်တွင် ဘီယာခေါ် ဗျစ်ရည်ချက်လုပ် ရန်နှင့် နို့မှုန့်စသော အစားအသောက်များ၌ ရောစပ်ရန်အတွက် မုယောကို အမြောက်အမြား အသုံးပြုကြသည်။
သည် မုယောအများဆုံး စိုက်ပျိုးသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။
မော့ခေါ် မုယောပင်ပေါက်ကို မုယောစပါးမှ အပင်ဖောက်ယူရ၏။
မူးမြစ်သည် ၏လက်တက်ငယ်ဖြစ်၍ မိုင် ၁၇ဝ ခန့်ရှည်၏။
မူးမြစ်သည် အနောက်တောင်ပိုင်းမှ စတင်ပြီးလျှင် မြောက်မှသည် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသည်။
မူးမြစ်သည် ကသာခရိုင်မှ ကျော်လွန်လေသော် တွင်းသို့ ရောက်ကာ အလယ်မှ ဖြတ်သန်းသွားပြီးလျှင် တွင်းသို့ စီးဆင်းလေရာစစ်ကိုင်းနယ်နှင့် မြင်းမူနယ်တို့ကို နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ ရှိနေပေသည်။
အနီးတွင် ဧရာဝတီမြစ်တွင်းသို့ လင်္ကျာဖက်မှ စီးဝင်ပေါင်းဆုံသည်။
ရွှေဘိုခရိုင်အတွင်း မူးမြစ်၏ လင်္ကျာဖက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
အာဖရိကတိုက် အနောက်မြောက်ဘက် မြေထဲပင်လယ် ကမ်းခြေတစ်လျှောက်၊ ယခုအခါ မိုရော့ကို၊ တျူနစ်ဇီးယာနှင့် အယ်လဂျီးရီးယားဟု ခေါ်တွင်သော ဒေသကို ရှေးအခါက ဗာဗရီနယ်များဟု ခေါ်တွင်၏။
တွင် မူးဝါးလူမျိုးတို့၏ ရှေးဟောင်း အနုပညာ လက်ရာကောင်းများကို ယခုတိုင် တွေ့နိုင်ပေသေးသည်။
ထုံဆေးများကား ၊ နိုဗိုကိန်း၊ ယကိန်း၊ မီတီကန်း၊ ပွန်တိုကိန်း၊နူပါ ကိန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် အများဆုံးတွေ့ရေသာ မေပယ်ပင် ၂ မျိုးမှာ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် အေဆာစူဒိုပလက်တာနပ်ဟု ခေါ်သော ကွင်းတွင်ပေါက်သည့် မေပယ်ပင်တို့ဖြစ်ကြသည်။
သ ကြားမေပယ်ပင်မှ မေပယ်ရသည်သာမက အိမ်ထောင်ပရိဘောဂအတွက် အကောင်းဆုံးသစ်များကိုလည်း ရသည်။
မေယု နယ်ခြားခရိုင်သည် အရှေ့ပါကစ္စတန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ စပ်ကြားတွင် တည်ရှိသည်။
အားဖြင့် နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ထားလျက်ရှိသည်။
ယခင် အတွင်းရှိ ၊ နှင့် များပါဝင်သော ဒေသဖြစ်သည်။
မေယုနယ်ခြား ခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၄ သိန်းကျော် ၅ သိန်းနီးပါးရှိ၏။
လူများစု (၇၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်) မှာ လူမျိုးဖြစ်၍၊ ရခိုင်၊ ဒိုင်းနက်မြို၊ ခမွီး စသောတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများလည်း နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
မေယုနယ်ခြားခရိုင်တွင် အထူးသဖြင့် ၊များတွင် အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ အစိုးရရုံးများ အများအပြားရှိသည်။
မေယုနယ်ခြားခရိုင် ဖွဲ့စည်းရခြင်း၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေးနှင့် ရပ်ရွာအေးချမ်းရေးတို့ ဖြစ်၏။
မေယုနယ်ခြားခရိုင်ကို ဤသို့ နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးဌာနမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်လာခဲ့ရာ၊ ယခုအခါတွင် အခြေအနေများ တိုးတက် ကောင်းမွန်လာသည်။
မယ်ဇလီပင် (မဲဇလီ) (Senna siamea) သည် လီဂူမီနိုးစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် ကက်စီယာ ဆိုင်းရမ်းမီးဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။
ဒေဝဒဟပြည့်ရှင် နှင့် ယသောဓရာမိဖုရားကြီးတို့မှ ဖွားမြင်သောသမီးတော်ဖြစ်၍၊ ကပိလတ်ပြည် သီဟဟနုမင်းသား၏သားတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းနှင့် စုံဖက်ရာတွင် အလောင်းတော် သိဒ္ဓတ္ထကုမာရ မင်းသားကိုဖွားမြင်သည်။
ထို့ကြောင့် ''မယ်တော်မာယာ''မာယာဒေဝီ (ထီ) [မာယာ + ဒေဝီ] မာယာမည်သောမိဖုရား၊ မာယာဒေဝီ။
မာယာဟူ၍လည်းကောင်း၊ မဟာမာယာဟူ၍လည်းကောင်း၊ မာယာဒေဝီဟူ၍လည်းကောင်း သုံးနှုန်းသည်ကို တွေ့ရ၏။
ဗုဒ္ဓဘာသာမြန်မာလူမျိုးတို့ကမူ မယ်တော်မာယာဟု ခေါ်ကြ၏။
မာယာဒေဝီသည် သုပ္ပဗုဒ္ဓ၊ ဒဏ္ဍပါဏီတို့နှင့် မောင်နှမအရင်းဖြစ်သည်။
ဂေါတမီမည်သော ညီမတော်တစ်ယောက်လည်း ရှိသည်။
ဂေါတမီသည် နောင်၌ မဟာပဇာပတိဂေါတမီဟုလည်းကောင်း၊ မိထွေးတော်ဂေါတမီဟုလည်းကောင်း အမည်တွင်လာ၏။
ယင်းတို့၏ ဖခင်ကား မဟာသုပ္ပဗုဒ္ဓဖြစ်သည်။
မဟာသုပ္ပဗုဒ္ဓသည် အဉ္စနမင်းဟူသော အမည်ဖြင့်လည်း ထင်ရှားခဲ့၏။
မာယာဒေဝီ၏ မိခင်ကား ဇေယျသေနမင်း၏ သမီးတော် ယသော်ဓရာဖြစ်သည်။
မဟာဗုဒ္ဓဝံ၊ ဒု၊ အနုဒီပနီခန်း၊ ဃာ-နှင့် ဒေဝဒဟသက္က - တို့ကြည့်။
အပဒါန် ပါဠိတော် (အပ၊၂၊၂၁၅)၌ကား ဂေါတမီ၏ မိခင်သည် သုလက္ခဏာဖြစ်ကြောင်း ဆို၏။
ဇေယျသေနမင်း၏ သမီးတော် ယသော်ဓရာကိုပင် သုလက္ခဏာဟူသော အမည်တစ်မျိုး ဖြင့်ဆိုလေသလော မပြောတတ်။
မာယာဒေဝီသည် သက်တော်ငါးဆယ့်ခြောက်နှစ်၊ လေးလ၊ နှစ်ဆယ့်ခုနစ်ရက် အရွယ်တွင် နတ်ရွာစံ ကံတော်ကုန်သည်။
နတ်ရွာစံပြီးနောက် တုသိတာနတ်ပြည်၌ နတ်သားဖြစ်သည်။
မာယာဒေဝီနှင့် ပတ်သက်၍ အခြားသိမှတ် ဖွယ်များကို မဟာဗုဒ္ဓဝံ၊ဒု-တွဲ၊ နှာ။
မာတိကာအရကောက်နိဒါန်း၌ မယ်တော်ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော သန္တုသိတနတ်သား ကိုဟု ဆိုထား၏။
ပါ,ဋ္ဌ,ဋီတို့၌ မယ်တော် နတ်သားအမည် ရှာမတွေ့။
ထိုသို့ နေခဲ့ကြရာမှ ကာလကြာရှည်လတ်သော် ကပိလဝတ်ပြည်မှ တသီးတခြားဖြစ်၍ ''ဒေဝဒဟပြည်'' ဟု ခေါ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် ဓကနိပါတ် အဂုတ္ထိုရ် အဋ္ဌကထာ စသည်ကို လည်းကောင်း၊ '' မဟာသုပ္ပဗုဒ္ဓဟူသည်၊ ရိပ်ဖြူတစ်စင်း၊ မင်း၏ ရင်သွေး၊ အထွေးအကြီး၊ ညီးရရီးသား၊ သမီးစစ်တွင်၊ လက်ဦးမြင်သည်၊ မိခင်မာယာ၊ ဖြစ်တုံလှာ၍ '' ဟု ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရက ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်း လင်္ကာတွင် စပ်ဆိုသည်ကိုလည်းကောင်း ထောက်၍ မဟာသုပ္ပဗုဒ္ဓ မည်ကြောင်းကိုလည်းသိသင့်ပေသည်။
အလောင်းတော်ကို ဖွားမြင်၍ ၇ ရက်စေ့သောနေ့ဝယ် ဗုဒ္ဓမာတာ ဘုရားလောင်းမိခင်တို့၏ ဓမ္မတာအရ လူ့ပြည်မှကွယ်လွန်၍ တုသိတာ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်၏။
နိုင်ငံ အရေးအခင်းများကို ဆုံးဖြတ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ခေါင်းဆောင်များနှင့် အစိုးရအဖွဲ့များကို ရွေးချယ်ရာ၌ လည်းကောင်း ပြည်သူလူထုသည် မဲဆန္ဒပေးသည့်နည်းကို အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။
ဗြိတိန်၊ အမေရိကန်၊ ပြင်သစ် စသော ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ နိုင်ငံများရှိ ပြည်သူပြည်သားများသည်လည်း မဲဆန္ဒဖြင့်အမတ်များကို ရွေးချယ်ကြရသည်။
အီတလီနိုင်ငံမှ စတင် ထွန်းကား၍ ဥရောပနိုင်ငံတို့သို့ ပျံ့နှံ့သွားသော ခေါ် ပညာအရပ်ရပ် ပြန်လည်ထွန်းကားသည့် ခေတ်က မဲဒီချီမျိုးဆက် အုပ်စိုးသော ဖလော်ရင့်မြို့သည် အုပ်ချုပ်သူတို့၏ အားပေးမှုကြောင့် အနုပညာနှင့်စာပေပညာများအထွန်းတောက်ဆုံး နေရာဖြစ်ခဲ့ပေသည်။
ကောင်ဇီမိုးသည် '' ဖလော်ရင့်မြို့၏သရဖူ မဆောင်းသော ဘုရင် '' သဖွယ်လုံးဝအာဏာကို ချုပ်ကိုင် ထားနိုင်ခဲ့လေသည်။
လော်ရင်ဇိုသည် မဲဒီချီဆွေမျိုးဆက်တွင် အထင်အရှား အကျော် ကြား ဆုံးဖြစ်၍ ဖလော်ရင့်မြို့ကို ထိပ်ဆုံးအခြေအနေသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သူဖြစ်၏၊ မိမိကိုယ်တိုင်ပင် ကဗျာစာဆိုတစ်ဦးဖြစ်၍ စာပေအနုပညာကို လိုက်စားခဲ့သည်သာမက စာပေ၊ အနုပညာ ဆိုင်ရာ ပညာရှင်များကိုကမ္ဘာကျော် ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်အောင် ခြီးမြောာက်အားပေးခဲ့၏။
square မဲနယ်ရောင် ဟုခေါ်သော အပြာရင့်ရောင်ဆိုးဆေးကို မဲနယ်ပင်မှ သီးခြားရ၍ ရှေးအခါကပင် ဆိုးဆေးအဖြစ် အသုံးပြုလာခဲ့ ကြသည်။
ဘင်္ဂလားပြည်နယ်မှ မဲနယ်ပင်၏ အမည်မှာ အင်ဒီဂိုဖာရာ စူမာထရားနာ ဖြစ်၍ တရုတ်နိုင်ငံမှ မဲနယ်ပင်၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာပေါ်လီဂိုနမ် တင့်ကိုရီယမ်ဖြစ်သည်။
ထိုအနည်ကို ပိတ်ဖြင့်စစ်ယူပြီးလျှင် အတုံးကလေးများလုပ်၍ အခြောက်လှန်းလေသည်။
ကမ္ဘာ့တစ်ဖက်စွန်းမှ အခြားတစ်ဖက်စွန်းသို့ သတင်းအရပ်ရပ်ကို လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်အားဖြင့် တစ်ခဏခြင်း ပေးပို့နိုင်သောကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းကို စတင်တီထွင်ခဲ့သူ ကမ္ဘာကျော် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဆယ်မျူယယ် မော့သည် ၁၇၉၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၇ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၊ မက်ဆချူးဆက် ပြည်နယ်၊ ချားစတောင်းမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့်တစ်ကွ ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံအသီးအသီးတို့က ကြေးနန်းကို အသုံးပြုလာကြရာ အထူးသဖြင့် များကိုသာ မူတည်ကြ ရလေသည်။
စတင်ဖွဲ့စည်းစ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ ::# - တပ်ဖွဲ့သေနာပတိ ::# - ဒု-တပ်ဖွဲ့သေနာပတိ ::# ဗိုလ်ထွန်းလင်း - အထွေထွေဌာနကြီးမှူး ::# ဗိုလ်လရောင် - ကော်မတီဝင် ::# - ကော်မတီဝင် ::# ဗိုလ်ဗတင် - ကော်မတီဝင် ::# ဗိုလ်လှအေး - ကော်မတီဝင် ::# ဗိုလ်တင်အုန်း - ကော်မတီဝင် ::# ဗိုလ်သိန်းတန် - ကော်မတီဝင် ::# ဗိုလ်အောင်မင်း - ကော်မတီဝင် ::# ဗိုလ်ပု - ကော်မတီဝင် တို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။
တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့တဲ့ ရည်ရွယ်ချက် များကတော့ :# ဗမာ့တပ်မတော်မှ ရဲဘော်ဟောင်းများအား ထိုက်သင့်သလို အထောက်ပံ့ပေးရန်။
ရဲဘော်ဖြူကို ဗိုလ်ဖိုးကွန်း၊ ဗိုလ်ထိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ထွန်းလင်း တို့ခေါင်းဆောင်ပြီး၊ ရဲဘော်ဝါကို ၊ တို့ ခေါင်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) မည်သို့သော လူများအဖို့ ကျင့်ဝတ် ဟူ၍ နယ်ပယ်အတိအကျ ဆန်နေသော ကျင့်ဝတ်များမှာ အဖြစ် ရှိမည်၏။
မည်သည့် အခြေနေမျိုး၌မဆို လုပ်အပ်သည့် ကျင့်ဝတ်များ ဟူ၍ မှာမူ မည်၏။
ထိုသို့ လုပ်ရပ်သင့်အပ်ခြေ (morality) ကို ပုံသွင်းဆုံးဖြတ်ရာ၌ လူတို့သည် ရှုထောင့်အမျိုးမျိုး သုံးနေကြ၍ နှင့် တို့ ဟူ၍လည်း အမျိုးမျိုး ရှိတတ်သည်။
ဉာဏဗေဒဟူသည် အသိပညာ၏ သဘောသဘာဝ၊ အရင်းအမြစ်၊ အကန့်အသတ်နှင့် ခိုင်လုံမှုတို့ကို လေ့လာသော ၏ အဓိက ကဏ္ဍတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အသိပညာတစ်ခု ဖြစ်လာရန်အတွက် : ၎င်းသည် အမှန်တရား (Truth) ဖြစ်ရမည်။
ကျွန်ုပ်တို့၏ အာရုံခံစားမှုများသည် လှည့်ဖြားတတ်သဖြင့် မည်သည့်အရာကိုမျှ တိတိကျကျ မသိနိုင်ဟု အစွန်းရောက် သံသယဝါဒီများက ယူဆကြသည်။
ထိုနှစ် မြို့ မှာကျင်းပသော ဒုတိယအကြိမ်မြောက် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ညီလာခံ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ပေးအပ်လာမယ့် အသစ်ကို အတွင်းအပြင် ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲအတွင်း ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင် အကောင်အထည် ဖော်ရန် ရည်ရွယ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပထမဆုံးဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့ ကိုယ်မင်းကိုယ့်ချင်း အဖွဲ့ ကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်၊ ဦးစိန်မြင့်(လုပ်သားများကောလိပ်)၏ မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းအဘိဓာန် စာအုပ်တွင် ဦးဘဦး(မန္တလေး)ဟု ဖော်ပြထားသည်။
အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် က ဆောင်ရွက်ပါသည်။
ဝင်းတင့်ထွန်း၏ဗမာပြည် နိုင်ငံရေးပါတီအဖွဲ့အစည်း အသင်းအပင်းများ အညွှန်း၊ နေ့သစ်အင်အားစု၊ ဂျပန်၊ ပထမ အကြိမ်၊ ၂၀၁၀၊ဩဂုတ်။
အတွင်း နယ်၌ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ အပါအဝင် ဒေသအသီးသီးတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ က အနုနည်းဖြင့် ဆန့်ကျင်အံတုခြားနားကြသော “ဘူးအသင်း”များကို အဖြစ် ကြေညာကာဖမ်းဆီး နှိပ်ကွပ်ပစ်ခဲ့သည်။
ဆာဂျေအေမောင်ကြီး (၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၇၁ - ၉ မတ် ၁၉၅၅၊ မြန်မာ ၁၂၃၃ - ၁၃၁၆) သည် အင်္ဂလိပ်လက်ထက်တွင် မြန်မာလူမျိုး ပထမဆုံး ဖြစ်သည်။
ဆာဂျေအေမောင်ကြီးကို တွင် အနွယ်များဖြစ်ကြသော အလုပ်ကုမ္ပဏီ စာရေးကြီး ဦးခင်နှင့် ဒေါ်ရင်တို့မှ ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ငယ်နာမည်မှာ မောင်ကြီးဖြစ်သော်လည်း ကျောင်းနေစဉ်ကာလ အင်္ဂလိပ် ဖြစ်သောကြောင့် ဂျေအေမောင်ကြီး ဖြစ်ခဲ့ရလေ၏။
သူ၏ဖခင် ဦးခင်မှာ ဗူးလော့ဘရားသား ကုမ္ပဏီတွင် အလုပ်လုပ်ရာ အင်္ဂလိပ်ကုန်သည် လောကတွင် ထင်ရှား၍ ဩဇာရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဂျေအေ မောင်ကြီးသည် ၁၈၈၄ ခုနှစ်၊ အသက်၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် စိန့်ပေါလ်ကျောင်းမှ (အင်းထရင့်) စာမေးပွဲ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး သို့ ဆက်လက် တက်ရောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။
ထိုမှတဆင့် ဂျေအေမောင်ကြီးသည် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် သို့ ပညာသင် ထွက်ခွာခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး လန်ဒန်မက်ထရစ် စာမေးပွဲအောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် စိန့်မေရီ ကောလိပ်၊ ၊ ဘရပ်ဆဲကောလိပ်တို့၌ ဆက်လက် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
ထိုနှစ်မှာပင် ၌ တောင်သူ လယ်သမားများ၏ မြေခွန်တော်လျှော့ချရေး အသနားခံလွှာကို ပယ်ချခဲ့ရာ ဦးဆောင်သော တောင်သူလယ်သမား ပုန်ကန်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
နာမည်ကျော်ခဲ့သော ကာလတွင်လည်း (၁၉၃၂-၃၄) သစ်တောရေးဝန်ကြီး (ပူးတွဲ)ပညာရေးဝန်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးမှ အနားယူပြီးချိန်မှစ၍ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ဘာသာရေးနှင့် စာပေရေးရာများ ကိုသာ ဆောင်ရွက်ခဲ့တော့သည်ဆို၏။
မြန်မာမှုကိုမြတ်နိုးပြီး နှင့်ပင် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် အကြောင်း သုတေသန စာတမ်းတစ်စောင် ရေးသားခဲ့သည်ဆို၏။
ထို့ပြင် ဝိနည်းပိဋကတ်များကို သေချာစွာလေ့လာပြီး ၏ ပိဋကတ်မြန်မာပြန် လုပ်ငန်းများကိုများစွာ အကူအညီပေးခဲ့လေ၏။
ရခိုင်သဟာယအသင်း (ရန်ကုန်)၏ ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌကြီး ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရခိုင်အမျိုးသားများ လူမှုရေးပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေးတို့အတွက် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ဆိုရှယ်ကလပ် (Arakan Social Club) ကို စတင် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
သုတေသီ ရေး ထင်ရှားကျော်ကြား ပုဂ္ဂိုလ်များ။
အမေရိကန်-လန်ဒန်၏ ဂစ်တာသူရဲကောင်းအဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သော ဂျင်မီဟင်းဒရစ်ကို အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ဝါရှင် တန်မြို့တွင် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၇ နေ့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် Bold as Love နာမည်ကျော် Voo Doo Child နှင့် All Along The Watch Tower တို့ပါဝင်သော Electric Lady Land စသည့် အယ်လ်ဘမ်များ သွင်းယူခဲ့ပြီး နောက်တွင် ဂျင်မီဟင်းဒရစ်၏ အောင်မြင်မှု အရှိန်အဝါသည် ပို၍ကြီးမားလာခဲ့သည်။
ယင်းသို့ အလုပ်အမျိုးမျိုး လုပ်ကိုင်ရင်း တစ်ဖက် မှလည်း ဝတ္ထုတိုများကို ရေးသားခဲ့သည်။
ယင်းတို့အနက် ''မိထွေး''၊ ''လင်ကိုးလင်'' စသော ဝတ္ထုများမှာ ထင်ရှားလာသည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် တက်၍ ''မေမေ'' ဇာတ်ကားကို ဇာတ်ညွှန်းနှင့် ဇာတ်ဝင်သီချင်း များ ရေးသားရုံမျှမက ကိုယ်တိုင် ဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ယူ ၍ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ''ဘီအေမေ''၊ ''ချစ်ရနံ့ကြိုင်''၊ ''ကမ္ဘာနှင့်ဗမာ'' စသည့် ဇာတ်ကားများကို ဆက်လက်ရိုက်ကူး ခဲ့၏။
သုတေသီ ရေး ထင်ရှားကျော်ကြား ပုဂ္ဂိုလ်များ ဇနီးအမည်မှာ ဒေါ်မြဖြစ်ပြီး သမီးများ၏ အမည်မှာ မလှမြင့်၊မြမြဝင်း၊ဖြူဖြူ ဝင်း၊နီနီဝင်း ဖြစ်သည်။
မေသစ် (၁၉၂၅-၂၀၀၁) သည် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ မြဆော်ဖလင်မှ ဒါရိုက်တာ ဦးမြမောင် ရိုက်ကူးသည့် 'မေတ္တာရွှေရည်' ရုပ်ရှင်ကားဖြင့် ပထမအကြိမ် အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင် ထူးချွန်ဆု ကို ရရှိခဲ့သည်။
ဒေါ်မေသစ်ကို အဖ မြူနီစီပယ် ဝန်ထောက် ဦးကိုကိုကြီး၊ အမိ ဒေါ်သန်းရွှေတို့မှ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့ပေသည်။
တက်သစ်စ မင်းသမီးလေး 'မေသစ်' သည် အေဝမ်းဖလင် ကုမ္ပဏီမှ ဒါရိုက်တာ ရိုက်ကူးသော 'ကေလာသ' ရုပ်ရှင်ကားတွင် ၊ တို့နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ရသည်။
လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီ၏ ပွဲဦးထွက် ဒါရိုက်တာ မောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော 'မင်းဘာလဲ' ရုပ်ရှင်ကားတွင် မေသစ်သည် ၊ တို့နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်သည်။
ထို့နောက် မေသစ်သည် အေဝမ်းဖလင် ကုမ္ပဏီမှ ဒါရိုက်တာ အေဝမ်း ရိုက်ကူး သည့် 'ချစ်မုန်းမာန်' အသံထွက် ရုပ်ရှင်ကားတွင် မောင်တင်မောင်၊ ၊ ၊ ကြီးတို့နှင့် တွဲဖက်၍ ခေါင်းဆောင် မင်းသမီး အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ရသည်။
ထို့နောက် မေသစ်သည် လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီ၏ ပဉ္စမမြောက် ရုပ်ရှင်ကား ဖြစ်သည့် ဒါရိုက်တာ ၏ 'ဂုဏ်ရည်မတူ' (၁၉၅၀) အသံထွက်တွင် ခင်မောင်၊ စိန်စိန်၊ ၊ တို့နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ရသည်။
မယ်သုန်၏ အစ်ကို မျက်မမြင် ဒုက္ခိတ တယောဆရာ ကိုသီလ နေရာတွင် ဆရာ က သရုပ်ဆောင်သည်။
ထိပ်တန်း မင်းသမီး မေသစ်သည် လျှပ်စစ်ရုပ်ရှင်မှ ရိုက်ကူး တင်ဆက်သည့် 'ရန်ပုံခွင်း' တွင် နှင့် လည်းကောင်း၊ 'ဆရာ' ဇာတ်ကားတွင် နှင့် လည်းကောင်း တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်သည်။