DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ကာမိလာ အန်ဒီနီ (Kamila Andini) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ထားသော ''ယူနီ (Yuni)'' သည် တိုရွန်တို နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် (Toronto International Film Festival) မှ ပလက်ဖောင်းဆု (Platform Prize) ကို ရရှိခဲ့သည်။
ဝရေဂတ်စ် ဘာနူတေဂျာ (Wregas Bhanuteja) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ထားသော ''ပန်ယာလင် ချာဟာယာ (Penyalin Cahaya)'' နှင့် မက်ဘူလ် မူဘာရက် (Makbul Mubarak) ၏ ပွဲဦးထွက် ရုပ်ရှင် ''အော်တိုဘိုင်အိုဂရဖီ (Autobiography)'' အပါအဝင် အခြားရုပ်ရှင်များစွာသည် နိုင်ငံတကာ ပွဲတော်များတွင် တက်ကြွစွာ ပြသခဲ့ပြီး ခရီးလှည့်ခဲ့သည်။
နက်ဖလစ် (Netflix) တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုမှလည်း၊ တိမို ချာဂျန်တို (Timo Tjahjanto) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ထားသော ''ဒီ ဘစ် ၄ (The Big 4)'' သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရုပ်ရှင် ဇယားတွင် ရက်သတ္တပတ်များစွာ ထိပ်ဆုံးမှ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံတကာ ပရိသတ်၏ ကျယ်ပြန့်သော အသိအမှတ်ပြုမှုကို ရရှိခဲ့သည်။
အာရှတစ်ခွင် အဓိက ရုပ်ရှင်ပွဲတော် ဂျိုဂျာ-နက်ပတ် အာရှ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် (Jogja-NETPAC Asian Film Festival) ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှစ၍ ယိုဂျာကာတာ (Yogyakarta) တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
အာရှရုပ်ရှင် ရုပ်ရှင်လောက အင်ဒိုနီးရှားယဉ်ကျေးမှု အင်ဒိုနီးရှားမီဒီယာ အရှေ့တောင်အာရှရုပ်ရှင် ကမ္ဘာ့ရုပ်ရှင်ရုံ တွင် [ အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင်များ] [ ဂျာကာတာ နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်] [ 21 Cineplex]&nbsp;- အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင်ရုံဆိုင်ခွဲ [ Blitz Megaplex] - အင်ဒိုနီးရှား multiplex ကွင်းဆက် [ အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင် မှတ်ချက်] [ လွှရုပ်ရှင်အင်ဒိုနီးရှား] [ EngageMedia] (။
အခါတစ်ပါး၌ သိခီမြတ်စွာဘုရားသည် မြတ်နှင့်အတူ ဆွမ်းဘုဉ်းမပေးမီအချိန် ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ ဒေသစာရီကြွတော်မူ၏။
မဟာသုတဒီပနီကျမ်း-ပထမတွဲ-ဘဒ္ဒန္တကုဏ္ဍလ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား။
Brian Yorkey မှ အတွက် နှင့်အတူ သူမ၏ July Moon Productions နဖူးစည်းအောက်တွင် အမှုဆောင်ထုတ်လုပ်သူအဖြစ် ဖန်တီးထုတ်လုပ်ထားပြီး ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် နှင့် Katherine Langford တို့နှင့်အတူ သရုပ်ဆောင် အဖွဲ့တို့က ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားပြီး စိတ်ကူးယဉ် Liberty High School မှ ကျောင်းသားများနှင့် ခေတ်သစ်လူငယ်များအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသော လူမှုရေးဆိုင်ရာ ကျယ်ပြန့်သောပြဿနာများကို ခြေရာခံထားပါသည်။
ဇာတ်လမ်းတွဲသည် ပင်မအားဖြင့် Clay Jensen (Minnette) နှင့် ကျောင်းသားချင်း အပေါင်းအသင်း ဖြစ်သော Hannah Baker (Langford) ၏ နောက်ဆက်တွဲကို ဗဟိုပြုထားသည်။
နက်ဖလစ် သည် ကနဦးအပိုင်း ၁၃ ပိုင်းအောင်မြင်မှုကြောင့် ဒုတိယအတွဲအတွက် ''အကြောင်းရင်းများ ၁၃ ခုကတော့'' ''ကို'' သက်တမ်းတိုးခဲ့ရာ ဒုတိယအတွဲသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။
သူမ၏သရုပ်ဆောင်မှုအတွက် Langford သည် အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင် - ရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်းတွဲဒရာမာ အတွက် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။
ရဟန်းမိုက်အား ကြိမ်းမောင်း, ခြိမ်းခြောက်, ငေါက်ငမ်းခြင်းကို ပြုလုပ်အပ်သော ဝိနည်းကံ၊ (ခိုက်ရန်-ပြုတတ်–ပြုရန်အားပေးတတ်-သော ရဟန်းတို့အား–ထိုအပြစ်မှ ရှောင်ကြဉ်ရန်-အပြစ်ဒဏ်ပေးရန်-ဘုရားရှင် ပညတ်တော်မူအပ်သော “”ကို ဝိ၊၄၊၃-၉။
ဝိနည်းစူဠဝါ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား။
မောင်ပယ်လျေသည် လူမှုဗေဒပညာရှင် ဩဂယူ့စ်တ် ကောင့်တ်၏ မွေးရပ်မြေဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတကာတွင် မြန်မာနိုင်ငံရေတပ်ပင်မတိုင်းတာရေးဌာန ဟူသော တရားဝင်အမည်ဖြင့် ထင်ရှားသည်။
ရေကြောင်းတိုင်းတာရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းစဉ်များသည် နိုင်ငံတိုင်းတွင် နိုင်ငံတော်အတွက်လည်းကောင်း၊ ရေတပ်အတွက်လည်းကောင်း အလွန်ပင်အရေးပါလေသည်။
ရေတပ်ပင်မတိုင်းတာရေးတပ်အား တိုင်းတာရေးဌာန (Geodetic & Hydrographic Survey Division)၊ ရေပုံထုတ်လုပ်ရေးဌာန (Cartographic Division)၊ အဏ္ဏဝါသုသေတနဌာန (Oceanographic Division)နှင့် အခြားဌာနများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
Survey Division အနေနှင့် ယခင်က စစ်ရေယာဉ် ''သုတေသီ'' (801) နှင့် တိုင်းတာရေးရေယာဉ် (802) တို့အား အသုံးပြုခဲ့သည်။
လက်ရှိတွင် တိုင်းတာရေးရေယာဉ်များအဖြစ် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ကမ်းလွန်တိုင်းတာရေးရေယာဉ်ဖြစ်သည့် စစ်ရေယာဉ် ''အင်းယား''၊ ကမ်းရိုးတန်းတိုင်းတာရေးရေယာဉ် (807)၊ ကမ်းနီးတိုင်းတာရေးရေယာဉ် (115)နှင့် သောင်တူးရေယာဉ်တစ်စီးတို့အား အသုံးပြုလျှက်ရှိသည်။
ဒိန်းမတ်နိုင်ငံလုပ် Osprey-50 အတန်းအစား ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှစ၍ တိုင်းတာရေးရေယာဉ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး GPS ဖြင့် Singlebeam နဲ့ Multibeam System များပါဝင်သည်။
ရေတပ်ပင်မတိုင်းတာရေးတပ်သည် စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အတွက် ရေကြောင်းတိုင်းတာရေးနဲ့ အဏ္ဏဝါသိပ္ပံဆိုင်ရာလေ့လာမှုများဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ရေအရင်းမြစ်ထုတ်ဖော်ခြင်းနှင့် မြစ်ရေတင်စီမံကိန်းများ၊ ကျောက်ဖြူ ကုဋေချီဆိပ်ကမ်း၊ ထားဝယ် ညောင်ပြင်ဆိပ်ကမ်း၊ ပုသိမ် ဟိုင်းကြီးကျွန်း ရေလမ်းစီမံကိန်း၊ ယခုလက်ရှိ ရေယာဉ်ကြီးများဆိုက်ကပ်ရန် ဆိပ်ကမ်းအမြန်ဆုံးအကောင်ထည်ဖော်ရေး၊ ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းအဆင့်မီဖွံ့ဖြိုးရေး၊ မြို့တော်ရန်ကုန်ပတ်လည် မိုင် ၃၀ အတွင်း ၁၂ရာသီ စိုက်ပျိုးရေရရှိစေရေး၊ အထူးစီးပွားရေးဇုန်များတည်ထောင်ရေး၊ သန်လျင်-ကျောက်တန်းဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး၊ စက်မှုဇုန် ရေချိုလုံလောက်စွာရရေး၊ ဒီရေဇယားစာအုပ်များ(Myanmar Tide Table) ပြုစုထုတ်ဝေရေးနှင့် ခေတ်မီရေနက်ဆိပ်ကမ်များတည်ဆောက်ရေးတို့တွင် အထောက်အကူပြုရေးတို့အား ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပြမှူးကြီးများအဖွဲ့ချုပ် (MPA) နှင့်ပူးပေါင်း၍ ရေကြောင်းသွားလာမှုဆိုင်ရာအထောက်အကူပြုရေး၊ စစ်သင်္ဘောများဖြင့် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ကမ်းလွန် မိုးလေဝသ အချက်အလက်များရယူပြီး အနာဂတ်မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များအတွက် မြန်မာနိုင်ငံ (DMH) သို့ပေးပို့ခြင်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ပေးလျှက်ရှိသည်။
နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများအနေနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ Oceanographic Research Vessel နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ နော်ဝေးနိုင်ငံ ORV ရေယာဉ်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းများအပြင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တိုင်းတာရေးရေယာဉ် INS Darshak တို့ဖြင့် Indo-Myanmar Joint Hydrographic Cooperation များ၊ Commission Meeting များ၊ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲ (Workshop)များအား ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
အနောက်အာဖရိက (အင်္ဂလိပ်: ''West Africa'') သည် ၏ အနောက်ဘက်အကျယ်ဆုံးဒေသဖြစ်ပြီး၊ ဆိုင်ရာ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ နှင့် ခေတ်ပြိုင်အရေးပါမှုများဖြင့် ထူးခြားသည်။
အနောက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ကျယ်ပြန့်သော နှင့် ထိစပ်နေပြီး၊ မြောက်ဘက်တွင် နှင့် ဆက်စပ်နေသော အကူးအပြောင်းဇုန်များအထိ ကျယ်ပြန့်သည်။
အနောက်အာဖရိကကို အများဆုံးလက်ခံထားသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို က ပေးထားပြီး၊ ၎င်းတွင် ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် ဟူ၍ နိုင်ငံ ၁၆ နိုင်ငံပါဝင်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
ထို့ပြင်၊ အင်ဆိုက်ကလိုပီးဒီးယား ဘရီတားနီကာကဲ့သို့သော ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ပထဝီဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များတွင် ၊ ၊ အီကွေတိုရီယယ် ဂီနီ၊ ၊ မော်ရီတေးနီးယား နှင့် နိုင်ဂျာ၏ ဆာဟာရအစိတ်အပိုင်းများကိုပါ ထည့်သွင်းနိုင်သည်။
အနောက်အာဖရိကသည် အကြမ်းဖျင်း ၅.၁ သန်း စတုရန်းကီလိုမီတာ ဧရိယာကို လွှမ်းခြုံထားပြီး၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်း ၄၆၃ သန်းကျော်နှင့်အတူ နေထိုင်သည်။
အနောက်အာဖရိက၏ သည် ဖြစ်တည်မှု၏ အစောဆုံးကာလများအထိ ပြန်လည်ခြေရာခံနိုင်ပြီး၊ ဘီစီ ၇၈၀,၀၀၀ မှ ၁၂၆,၀၀၀ အထိ အာချူလီယန် ကိရိယာအသုံးပြုသည့် ရှေးဟောင်းလူသားများ ရှိနေခဲ့ကြောင်း သက်သေများက ဖော်ပြသည်။
နောက်ပိုင်းတွင်၊ လူမျိုးအမျိုးမျိုးတို့က ဤဒေသတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ရာသီဥတုပိုမိုစိုစွတ်လာသည်နှင့်အမျှ ကျောက်ခေတ်နှောင်း လူဦးရေများက အနောက်အာဖရိကသို့ ပြောင်းရွှေ့လာကြသည်။
အေဒီ အစောပိုင်းရာစုနှစ်များတွင်၊ ဒေသတွင်းအင်အားကြီးနိုင်ငံများ ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး၊ အတွင်းနှင့် ပြင်ပကုန်သွယ်ရေးကွန်ရက်များကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
အတွင်း၊ အနောက်အာဖရိက၏ အရင်းအမြစ်များဖြစ်သော နှင့် တို့ကဲ့သို့သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ၊ ၊ ရွှေကဲ့သို့သော သတ္တုဓာတ်များကို အတင်းအဓမ္မလုပ်အားဖြင့် ခေါင်းပုံဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။
အနောက်အာဖရိကသည် ၎င်း၏ လတ္တီတွဒ်အကျယ်အဝန်းနှင့် ကုန်းမြေနှင့် သမုဒ္ဒရာအကျိုးသက်ရောက်မှုများ၏ အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှုကြောင့် ထူးခြားသော ရှုခင်းများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေများဖြင့် လက္ခဏာဆောင်သည်။
အနောက်အာဖရိကသည် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာပြီး ကွဲပြားသော လူဦးရေကို လက်ခံထားသည်။
အနောက်အာဖရိက၏ စီးပွားရေးသည် ရိုးရာနှင့် ခေတ်မီဆန်သော ကဏ္ဍများ ရောနှောပါဝင်ပြီး၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သဘာဝအရင်းအမြစ်များအပေါ် မှီခိုမှု သိသာထင်ရှားသည်။
အနောက်အာဖရိက၏ နိုင်ငံရေးရှုခင်းသည် ကွဲပြားပြီး၊ ဒေသတစ်လျှောက် အုပ်ချုပ်ရေးပုံစံအမျိုးမျိုး ရှိနေသည်။
မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း၊ အနောက်အာဖရိကသည် သိသာထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်များနှင့် တိုးတက်မှုများကို တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်။
ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရိန်ထွန်း သည် မြန်မာတပ်မတော် ဗိုလ်မှူးချုပ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၏ ဌာနချုပ်မှူး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
သူရိန်ထွန်းသည် ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာတွင် ရှိ တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ထံတွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားပြီးနောက် က NP News ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
NP News သည် သတင်းတင်ဆက်မှုများကို အွန်လိုင်းပလက်ဖောင်းများမှတဆင့် ပေးပို့နေပြီး၊Website၊Telegram၊ YouTube၊ TikTok၊ X (ယခင် Twitter) တို့တွင် အဓိကထား လည်ပတ်သည်။
လူမှုကွန်ရက်ကမူ ယင်းသတင်းဌာန၏ အကောင့်ဖွင့်မှုများကို လက်မခံ ဖြုတ်ချလေ့ရှိသည့်အပြင် ကလည်း သတင်းဌာနအကောင့်များကို ပိတ်သိမ်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
NP News သည် ဒီမိုကရေစီအရေးတက်ကြွသူများ နှင့် ဒီမိုကရေစီနှင့်လူ့အခွင့်အရေးထောက်ခံသတင်းဌာနများကို ကြမ်းတမ်းစွာဝေဖန်သည်။
နှင့် တို့ အား လက်နက်ကိုင်ဆန့်ကျင်တော်လှန်နေမှုများကိုလည်း လက်မခံဆန့်ကျင်သည်။
ဂါဇာကမ်းမြောင်၏ သမိုင်းသည် ရှေးခေတ်မှ စတင်ခဲ့ပြီး၊ ဖိလစ္စတိုင်းလူမျိုး ၊ အီဂျစ်ဖာရို၊ ၊ နှင့် တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။
ဂါဇာသည် နှင့် အနောက်တောင်ဘက်၊ နှင့် အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။
ဂါဇာကမ်းမြောင်၏ သမိုင်းသည် ဘီစီအီး ၁၅၀၀ ပြည့်နှစ်များဆီသို့ ပြန်သွားပြီး၊ ရှေးအကျဆုံး လူသိများသော နေထိုင်သူများမှာ ဖိလစ္စတိုင်းလူမျိုး ဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် အဇ္ဇရီယန်အင်ပါယာ (Assyrian Empire)၊ (Babylonian Empire)၊ နှင့် ပါရှန်းအင်ပါယာ (Persian Empire) တို့က ဆက်ခံအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ဘီစီအီး ၆၃ တွင် ရောမဗိုလ်ချုပ် ပေါ်မ်ပေ (Pompey) မှ ဂါဇာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး၊ (Roman Empire) ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။
တွင် အတွင်း ခရစ်ယာန်ခရူးဆိတ်သူများက ဂါဇာကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သော်လည်း၊ ၁၂၇၀ တွင် မမ်လုခ်အင်ပါယာမှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၅၁၆ တွင် (Ottoman Empire) မှ ဂါဇာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး၊ နှစ် ၄၀၀ ကျော် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
သို့သော် ၁၉၄၈ တွင် ဗြိတိသျှမန္ဒိတ်ပြီးဆုံးပြီးနောက် ၁၉၄၈ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
သို့သော် အစ္စရေးသည် ဂါဇာ၏ လေပိုင်နက်၊ နှင့် နယ်စပ်များကို ဆက်လက်ထိန်းချုပ်ထားပြီး၊ အရ သိမ်းပိုက်မှုဆက်လက်တည်ရှိနေသည်ဟု သတ်မှတ်ခံရသည်။
Tristan Dunning, [ ''Hamas, Jihad and Popular Legitimacy: Reinterpreting Resistance in Palestine,''] Routledge, 2016 p.212 ထိုအချိန်မှစ၍ ဟားမတ်စ်သည် ဂါဇာကို ''ဒီဖက်တို'' အုပ်ချုပ်လျက်ရှိပြီး၊ ပါလက်စတိုင်းအာဏာပိုင် နှင့် အငြင်းပွားမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်။
ဂါဇာကမ်းမြောင်သည် ၏ အရှေ့တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိပြီး၊ အလျား ၄၁ ကီလိုမီတာ (၂၅ မိုင်)၊ အနံ ၆ မှ ၁၂ ကီလိုမီတာ (၃.၇ မှ ၇.၅ မိုင်) ရှိသည်။
အမြင့်ဆုံးအချက်မှာ အဘူအော့ဒါဖြစ်ပြီး၊ ပင်လယ်မျက်နှာပြင်အထက် ၁၀၅ မီတာ (၃၄၄ ပေ) ရှိသည်။
ဂါဇာတွင် အဓိကမြစ်တစ်စင်းဖြစ်သော ဂါဇာဝတီမြစ်ချောင်း (Gaza Wadi) ရှိပြီး၊ ၎င်းသည် တွင်သာ စီးဆင်းလေ့ရှိသည်။
သည် မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတု ဖြစ်ပြီး၊ တွင် အေးမြစိုစွတ်ပြီး တွင် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည်။
ပျှမ်းမျှမှာ ၁၅ မှ ၃၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၅၉ မှ ၈၆ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ၏ ၉၉% ကျော်မှာ ပါလက်စတိုင်းလူမျိုး အာရပ်များဖြစ်ပြီး၊ အများစုမှာ များဖြစ်သည်။
ဂါဇာ၏ သည် သက်ငယ်များပြီး၊ ၄၅% ခန့်မှာ ၁၅ နှစ်အောက် ကလေးများဖြစ်သည်။
ဂါဇာကမ်းမြောင်၏ စီးပွားရေးသည် ဂါဇာကမ်းမြောင်ပိတ်ဆို့မှု နှင့် ထပ်ခါတလဲလဲ စစ်ပွဲများကြောင့် ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ခံရသည်။
စီးပွားရေးသည် ၊ ၊ နှင့် အသေးစားထုတ်လုပ်မှုများပေါ်တွင် မူတည်သည်။
အဓိကသီးနှံများမှာ ၊ ၊ ၊ နှင့် ပန်းမန်များဖြစ်သော်လည်း၊ ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် တင်ပို့မှု အကန့်အသတ်ရှိသည်။
ဂါဇာကမ်းမြောင်သည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှစ၍ ဟားမတ်စ် မှ ''ဒီဖက်တို'' အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။
အဓိကဆောင်းပါး - ကမ္ဘောဒီးယား၏ အစောပိုင်းသမိုင်း (Early history of Cambodia) ကာဗွန်ရေဒီယို အချိန်သတ်မှတ်ခြင်း (Radiocarbon dating) အရ ကမ္ဘောဒီးယား ၏ အနောက်မြောက်ဘက် ဘက်တမ်ဘန်ခရိုင် (Battambang Province) ရှိ လာင်စပိန်း (Laang Spean) ဂူတစ်ခုတွင် ခရစ်နှစ်မတိုင်မီ ၆၀၀၀ မှ ၇၀၀၀ (6000 to 7000 BCE) ခန့်က ဟိုအာဘင်ဟီယန် (Hoabinhian) ကျောက်သားကိရိယာများနှင့် ခရစ်နှစ်မတိုင်မီ ၄၂၀၀ (4200 BCE) မှ အိုးခွက်များ ရှိနေကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။
David Chandler, ''A History of Cambodia'' (Westview Publishers: Boulder Colorado, 2008) p. 13. ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ ပြင်သစ်-ကမ္ဘောဒီးယား ရှေးသမိုင်းမစ်ရှင် (Franco-Cambodian Prehistoric Mission) ၏ ရှေးဟောင်းသုတေသနလုပ်ငန်းများသည် ဂူအတွင်း လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇၁,၀၀၀ (71,000 years BP) မှ နီအိုလစ်သ် (Neolithic) ခေတ်အထိ ပြည့်စုံသော ယဉ်ကျေးမှုဆက်စပ်မှုကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
အဓိကဆောင်းပါး - ချန်လာ ဘုရင့်နိုင်ငံ (Chenla Kingdom) mounted on s, stone relief at the ]] in red, in yellow and in light green, plus additional surrounding states]] , one of the earliest temple mountain in Khmer architecture]] တရုတ် စွေ့မင်းဆက် (Sui dynasty) ၏ သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ချန်လာ (Chenla) ဟုခေါ်သော နိုင်ငံတစ်ခုသည် ခရစ်နှစ် ၆၁၆ သို့မဟုတ် ၆၁၇ (616 or 617 CE) တွင် တရုတ်နိုင်ငံသို့ သံတမန်စေလွှတ်ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
အဓိကဆောင်းပါး - ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) ခမာအင်ပါယာ (Khmer Empire) ၏ ၆ ရာစုကာလသည် နည်းပညာနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုနှင့် အောင်မြင်မှုများ၊ နိုင်ငံရေးခိုင်မာမှု၊ နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတည်ငြိမ်မှုတို့ကြောင့် ထူးခြားသည်။
အဓိကဆောင်းပါး - အင်ကောနောက်ခေတ် (Post-Angkor Period) "ကမ္ဘောဒီးယား၏ အင်ကောနောက်ခေတ်" (Post-Angkor Period of Cambodia) သို့မဟုတ် "အလယ်ခေတ်" (Middle Period) ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် ၁၅ ရာစုအစောပိုင်းမှ ၁၈၆၃ ခုနှစ်၊ ပြင်သစ်ကာကွယ်နယ်မြေ (French Protectorate of Cambodia) စတင်သည်အထိ သမိုင်းကာလကို ရည်ညွှန်းသည်။
အဓိကဆောင်းပါး - ကမ္ဘောဒီးယားပြင်သစ်ကာကွယ်နယ်မြေ (French Protectorate of Cambodia) ပြင်သစ်အင်ဒိုချိုင်းနား (French Indochina) ၁၈၆၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဘုရင် နိုရိုဒုံ (Norodom) သည် ပြင်သစ်နှင့် သဘောတူညီချက်တစ်ခု လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ဘုရင့်နိုင်ငံကို ပြင်သစ်၏ အကာအကွယ်အောက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။
အဓိကဆောင်းပါး - ကမ္ဘောဒီးယားဂျပန်သိမ်းပိုက်မှု (Japanese occupation of Cambodia) ကမ္ဘောဒီးယားဘုရင့်နိုင်ငံ (၁၉၅၃–၁၉၇၀) (Kingdom of Cambodia (1953–1970)) ၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လ ၉ ရက်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားဂျပန်သိမ်းပိုက်မှု (Japanese occupation of Cambodia) အတွင်း၊ လူငယ်ဘုရင် နိုရိုဒုံ သီဟာနု (Norodom Sihanouk) သည် ဂျပန်တို့၏ တရားဝင်တောင်းဆိုမှုအပြီး ကမ္ဘုဇဘုရင့်နိုင်ငံ (Kingdom of Kampuchea) ကို လွတ်လပ်ရေးရရှိသည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
မကြာမီတွင် ဂျပန်အစိုးရသည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ လွတ်လပ်ရေးကို အမည်ခံအဖြစ် အတည်ပြုခဲ့ပြီး တွင် ကောင်စစ်ဝန်ရုံးတစ်ခု ထူထောင်ခဲ့သည်။
ပြင်သစ်တို့သည် ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တွင် ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးကို ပြန်လည်ချမှတ်နိုင်ခဲ့သည်။
သီဟာနု သည် လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးသည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး သို့ အောင်ပွဲခံပြန်လာခဲ့သည်။
မြောက်ဗီယက်နမ်တို့သည် ကမ္ဘောဒီးယားအရှေ့ပိုင်း၏ ဧရိယာကြီးများကို လျင်မြန်စွာ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မှ အကွာအထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
စစ်ပွဲမှ ဒုက္ခသည် ၂ သန်းကျော်သည် နှင့် အခြားမြို့များတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
ရှိ လွန်နော (Lon Nol) အစိုးရသည် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်တွင် လက်နက်ချခဲ့ပြီး၊ ၎င်းမှာ အမေရိကန်မစ်ရှင်မှ ကမ္ဘောဒီးယားမှ ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပြီး ၅ ရက်အကြာတွင် ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကမ္ဘောဒီးယားအပေါ် အကြီးအကျယ် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုနှင့် ခမာရုဂ်၏ စည်းရုံးမှု၊ ပြည်သူလူထု၏ ထောက်ခံမှု တိုးပွားလာမှုအကြား ဆက်နွယ်မှုသည် သမိုင်းပညာရှင်များအတွက် စိတ်ဝင်စားဖွယ် အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
အောင်ပွဲရပြီးချင်း ကွန်မြူနစ်ပါတီက မြို့ပြအားလုံးကို ဘာမှမကျန်အောင် ရွှေ့ပြောင်းစေခဲ့ပြီး မြို့ပြလူထုတစ်ခုလုံးကို ကျေးလက်သို့ ပို့ဆောင်ကာ လယ်သမားအဖြစ် အလုပ်လုပ်စေခဲ့သည်။
ဖနွမ်းပင်မြို့ ရွှေ့ပြောင်းမှုနှင့် ၎င်း၏ နောက်ဆက်တွဲအတွင်း လူပေါင်း ၂၀,၀၀၀ သည် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု သို့မဟုတ် ရောဂါများကြောင့် သေဆုံးခဲ့သည်။
ပဲပင်ပေါက်သည် ကို အညှောင့်ဖောက်ခြင်းဖြင့် စိုက်ပျိုးထားသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ပဲပင်ပေါက်ကို နှင့် တွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စိုက်ပျိုးစားသုံးကြပြီး၊ စိုက်ပျိုးရလွယ်ကူကာ ရေပုံမှန်ပေးရုံမှလွဲ၍ အထူးဂရုစိုက်စရာ မလိုအပ်ပါ။
ပဲတီစိမ်းကို အညှောင့်ပေါက်ရန် နည်းစနစ်မျိုးစုံ အသုံးပြုကြသည်။
Sprouting mung beans in a jar.jpgပုလင်းထဲတွင် မတ်ပဲကို အညှောင့်ဖောက်ပုံ ပဲပင်ပေါက်ကို မိုက်ခရိုဝေ့ဖ်ဖြင့် ချက်နိုင်သလို ကြော်လှော်နိုင်သည်။
တွင် ပဲပင်ပေါက်ကို နှင့် စတဲ့ ဟင်းလျာများတွင် အသုံးပြုသည်။
Stir-fried Turnip Cake and Bean Sprouts (5204781988).jpgပဲပင်ပေါက်မုန်လာကြော် = တွင်၊ အထူးသဖြင့် မဟာရပ်ရှဟင်းလျာတွင် ''ဥဆယ်'' သည် ဟင်းစပ်ရဲ့ အပူချိန်ကို ပဲတီစိမ်း သို့မဟုတ် ပဲပင်ပေါက်နှင့် ချိန်ညှိပေးသော အစပ်ဟင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
Moong usal misal pav.jpg နှင့် ပဲတီစိမ်းပါသော ဟင်းစပ် = တွင် မိုယရှိ ''moyashi'' (၊ "ပဲပင်ပေါက်") သည် တင်းကျပ်စွာပြောရလျှင် ပဲပင်ပေါက်ကို ဆိုလိုသည်။
File:Ramen Jump 001.jpgပဲပင်ပေါက်အုံထားသော ရာမင်ခေါက်ဆွဲ = တွင် ဆွတ်ဂျူနာမုလ် ''sukjunamul'' သည် ပဲပင်ပေါက်ကိုရော၊ ပဲပင်ပေါက်မှ ပြုလုပ်ထားသော နမုလ် (ဟင်းသီးဟင်းရွက်ရောစပ်ဟင်း)ကိုပါ နှစ်မျိုးလုံးကို ရည်ညွှန်းသည်။
ကိုရီးယားဟင်းလျာတွင် ပဲပင်ပေါက်သည် လောက် အသုံးမများသော်လည်း၊ ၎င်းတို့ကို ဘီဘင်ဘပ်၊ ပေါက်စီအစာသွပ်နှင့် ဆွန်ဒဲ (ကိုရီးယားဝက်အူချောင်း) တို့တွင် အသုံးပြုသည်။
File:Korean cuisine-Sukjunamul-01.jpg''ဆုက်ဂျူနမုလ်'' (ပဲပင်ပေါက်အချဉ်) File:Ojingeo sundae (stuffed squid) 2.jpg''အိုဂျင်းဂီယို-ဆွန်ဒဲ'' (ပြည်ကြီးငါး ဆွန်ဒဲအစာသွပ်အဖြစ် ပဲပင်ပေါက်နှင့် အခြားပါဝင်ပစ္စည်းများ) = တွင် ကွာတီ သည် ပဲပင်ပေါက်အပါအဝင် အညှောင့်ပေါက် ပဲကိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော စွတ်ပြုတ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို ဂျနိုင် ပူရ်နိမာ ပွဲတော်တွင် အထူးပြင်ဆင်သည်။
File:Phat Thai kung Chang Khien street stall.jpgပဲပင်ပေါက်နှင့် တွဲထားသော ဖတ်ထိုင်း File:CVK-nam ngiao-955.JPGပဲပင်ပေါက်ဖြူးထားသော နမ်ဂျီယာအို = တွင် ပဲပင်ပေါက်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုကြသည်။
File:Tauge Goreng 1.JPGတော့ဂျီကြော် (ပဲပင်ပေါက်လှော်) File:Karedok in Ubud 1.jpg ကာရေဒေါ့ (အသီးရွက်သုပ်) File:Mie Celor.jpg မီဆလိုရ် (ပါလင်ဘန်မှ စွတ်ပြုတ်ခေါက်ဆွဲဟင်း) = File:Phở as served at the Bon Cafe in Vancouver.jpgပဲပင်ပေါက်အုံထားသော ဖိုး = တွင် ပဲပင်ပေါက်ကို အများအားဖြင့် ကြော်လှော်ဟင်းလျာတွင် စားကြသည်။
စူဠဝါပါဠိတော် = နိယဿကံကို ပြုလုပ်ရာတွင် အောက်ပါအဆင့်များဖြင့် ဆောင်ရွက်ရသည်။
စူဠဝါပါဠိတော် = စာတမ်းတွင် အဿဇိ ပုနဗ္ဗသုကဟု ခေါ်သော ရဟန်းယုတ်တို့သည် ကီဋာဂိရိကျောင်းတိုက်၌ နေထိုင်ရင်း အကျင့်ဆိုးမျိုးစုံကို ပြုကျင့်ခဲ့ကြသည်။
စူဠဝါပါဠိတော် = ဥက္ခေပနီယကံကို ပြုလုပ်ရသည့် ဥပမာနှစ်ခုကို ဖော်ပြထားသည်။
ပြုလုပ်ပုံလုပ်နည်းမှာ- # ပထမဦးစွာ ရဟန်းအား စောဒနာ (စစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်း) ပြုရမည်။
ရန်ကုန်မုန့်ဟင်းခါးသည် ၏ တွင် လူကြိုက်များသော အမျိုးအစားတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြန်မာ့ရိုးရာ အစားအစာတစ်ခုဖြစ်သည့် မုန့်ဟင်းခါး၏ ရန်ကုန်ပုံစံတစ်မျိုးအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
ရန်ကုန်မုန့်ဟင်းခါး၏ မူလအစသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကိုလိုနီခေတ်နှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်ဟု ယူဆရပြီး မုန့်ဟင်းခါးကို ရန်ကုန်မြို့တွင် မြို့ပြဒေသဆိုင်ရာ အရသာများနှင့် ပေါင်းစပ်ပြင်ဆင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မုန့်ဟင်းခါးတွင် အဓိကပါဝင်ပစ္စည်းများအဖြစ် ၊ ကုလားပဲခြမ်း၊ ဆန်လှော်မှုန့်၊ စပါးလင်၊ ၊ ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ နနွင်းမှုန့်၊ ငံပြာရည်နှင့် တို့ ပါဝင်သည်။
ကုလားပဲခြမ်းကို ဆီအနည်းငယ်၊ နနွင်းမှုန့်နှင့် ဂျင်းထောင်းဖြင့် ပြုတ်ပြီး ပဲနူးလာသောအခါ အနည်းငယ်ထည့်သည်။
ရန်ကုန်မုန့်ဟင်းခါးသည် အခြားဒေသများ၏ မုန့်ဟင်းခါးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဟင်းရည်၏ သိပ်သည်းမှုနှင့် အရသာပြင်းထန်မှုတွင် ထူးခြားသည်။
ရန်ကုန်မုန့်ဟင်းခါးသည် ရန်ကုန်မြို့သူမြို့သားများ၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် အရေးပါသော အစားအစာတစ်ခုဖြစ်ပြီး မိသားစုများ၊ သူငယ်ချင်းများနှင့် အတူတကွ စားသုံးလေ့ရှိသည်။
ဝိဇယသုတ္တ (န) [ဝိဇယ+သုတ္တ] ဝိဇယသုတ်၊ (ဤသုတ်ကို -ဟူ၍လည်းကောင်း -ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုသေး၏။
ဘုရားရှင်သည် ဤဝိဇယသုတ်ကို ၂-ကြိမ်ဟောတော်မူရာ ပဌမအကြိမ် သာဝတ္ထိပြည်၌ = မကို အကြောင်းပြုဟောတော်မူ၍ ဒုတိယအကြိမ် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ကို အကြောင်းပြု ဟောတော်မူသည်။
ဒုတိယအကြိမ် ဟောတော်မူသည့် အဆုံး၌ သိရီမာပြည့်တန်ဆာမ၏ ဈာပနပွဲလာ ပရိသတ်ပေါင်း (၈၄၀၀၀) ရှစ်သောင်း လေးထောင် ကျွတ်တမ်းဝင်ကြကာ သိရီမာ နတ်မိဖုရား တည်၍ သိရီမာကို တပ်မက်စွဲလမ်းနေသောရဟန်း တည်သည်။
ပါဠိစာပေများအရ မာရသေနာ ဆိုသည်မှာ ၏ စစ်သည်တော်များ သို့မဟုတ် မာရ်စစ်တပ် ဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် (စိတ်ညစ်ညူးမှုများ) ကို ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မာရ်၏ စစ်သည်တော်များသည် လူတို့အား ကိလေသာတရားများဖြင့် နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးကာ သို့ မရောက်အောင် တားဆီးကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) # ဝတ္ထုကာမ နှင့် ကိလေသာကာမ - ပစ္စည်းဥစ္စာ နှင့် ကာမဂုဏ်များကို တပ်မက်ခြင်း။
ပါရမီသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ပါရမီဆယ်ပါးအနက် ပထမဆုံးနှင့် အခြေခံအကျဆုံး ကုသိုလ်တရားတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင်တွင် ကြီး၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို အဓိကထား၍ ဒါနပါရမီ၏ အနှစ်သာရကို ဖော်ပြထားသည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) = ဒါနပါရမီသည် လောက၏ ချမ်းသာသုခကို ရည်ရွယ်၍ မိမိကိုယ်ကျိုးကို မျှော်ကိုးခြင်းမရှိဘဲ ပေးကမ်းခြင်းဖြစ်သည်။
ဝေဿန္တရာမင်းကြီး၏ အလှူများတွင် (စင်ကြယ်သောစိတ်)၊ နေက္ခမ္မ (အကျိုးမျှော်ကိုးခြင်းမရှိမှု)၊ (အလှူခံတို့ ဝမ်းမြောက်အောင် စီစဉ်မှု)၊ (အားထုတ်မှု)၊ ခန္တိ (သည်းခံမှု)၊ (ကတိကဝတ်ပြည့်စုံမှု)၊ (ဆုံးဖြတ်ချက်မြဲမှု)၊ (ချစ်ခင်စိတ်)၊ နှင့် (ချီးကျူးကဲ့ရဲ့မှုကို မယိမ်းယိုင်မှု) တို့ ပါဝင်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် [ ဒါနပါရမီ] ကိုးကား။
ပါရမီသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ပါရမီဆယ်ပါး၏ ဒုတိယတရားဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာကို ဖြူစင်မြင့်မြတ်စေရန် အကျင့်စာရိတ္တကို စောင့်ထိန်းခြင်းဖြင့် ဒုစရိုက်မှ ရှောင်ကြဉ်ကာ သုစရိုက်ကို ပွားများစေသည့် ကုသိုလ်တရားတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) = သီလပါရမီသည် ကာယဒုစရိုက် (သူ့အသက်သတ်ခြင်း၊ သူ့ဥစ္စာယူခြင်း၊ သူ့အိမ်ရာကျူးလွန်ခြင်း) သုံးမျိုးနှင့် ဝစီဒုစရိုက် (လိမ်ညာခြင်း၊ ကုန်းတိုက်ခြင်း၊ ခြိမ်းခြောက်ပြောဆိုခြင်း၊ မြှောက်ပင့်ပြောဆိုခြင်း) လေးမျိုးတို့မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းဖြင့် ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာကို ဖြူစင်စေသည်။
အသက်စွန့်ခြင်းသည် ၊ အကျိုးမမျှော်ကိုးခြင်းသည် ၊ ဘီလူးကျေနပ်အောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် ၊ ရဲရင့်စွာ အားထုတ်ခြင်းသည် ၊ အရာရာကို သည်းခံပြီး လုပ်ငန်းပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် ၊ ဘီလူးထံ ပဋိညာဉ်အတိုင်း မပျက်မကွက် သွားရောက်အစားခံခြင်းသည် ၊ ဖခင်ကိုယ်စား အစားခံမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ထားသည့်အတိုင်း မရွေ့မလျောဘဲ ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် ၊ ဘီလူးအပေါ် မေတ္တာထားခြင်းသည် ၊ ဘီလူး၏ ကောင်းဆိုးဆက်ဆံမှုကို လျစ်လျူရှု၍ ခိုင်းသမျှ လိုက်နာခြင်းသည် ဖြစ်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် [ သီလပါရမီ] ကိုးကား။
ပါရမီသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ပါရမီဆယ်ပါး၏ တတိယတရားဖြစ်ပြီး၊ ဆွဲဆောင်မှုများမှ ရုန်းထွက်ခြင်းဖြင့် လောက၏ အကျိုးစီးပွားကို ရှေးရှုကာ မိမိကိုယ်ကျိုးကို စွန့်လွှတ်နိုင်သော မြင့်မြတ်သော ကုသိုလ်တရားတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) = နေက္ခမ္မပါရမီသည် (ရာထူး၊ ဂုဏ်သိန်၊ စည်းစိမ်၊ ဥစ္စာ၊ တန်ခိုးအာဏာ၊ ထင်ပေါ်ကျော်စောမှု) နှင့် (လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ စသော တပ်မက်သောစိတ်) တို့မှ ရုန်းထွက်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် [ နိက္ခမနှင့် နေက္ခမ္မ] ကိုးကား။
ပါရမီသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ပါရမီဆယ်ပါး၏ အရေးပါသော တရားတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ မောဟ (မသိခြင်း) ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် “အမောဟ” (မှန်ကန်စွာ သိခြင်း) ဟု သတ်မှတ်သည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင်တွင် ပညာပါရမီ၏ သဘောသဘာဝ၊ ၎င်း၏ အရေးပါမှု၊ ပါရမီအဖြစ် ပြည့်စုံရန် လိုအပ်သော တရားများနှင့် မှတစ်ဆင့် ၎င်း၏ လက်တွေ့ထင်ရှားမှုကို ဖော်ပြထားသည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) = ပညာသည် ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး၊ မောဟဆိုသည်မှာ အမှန်နှင့်အမှား၊ ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ်ကို ခွဲခြားမသိနိုင်သော တွေဝေမှု၊ မှားယွင်းစွာ သိမှု (မိစ္ဆာပဋိပတ္တိ)၊ ဖောက်ပြန်စွာ သိမှု (ဝိပ္ပဋိပတ္တိ)၊ နှင့် လုံးဝမသိမှု (အပ္ပဋိပတ္တိ) စသည့် သဘောများကို ဆိုလိုသည်။
ပညာက ဤမောဟကို ပယ်ရှင်းပြီး၊ ၊ ရုပ်နာမ်၏ အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်နှင့် ကြောင်းကျိုးဆက်နှယ်မှုကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်စွမ်းကို ပေးသည်။
ထို့အပြင်၊ သီလ (ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာ) နှင့် သမာဓိ (စိတ်တည်ငြိမ်မှု) တို့သည် ပညာ၏ အုတ်မြစ်ဖြစ်ပြီး၊ ဤသုံးပါးပြည့်စုံမှသာ ၊ ၊ စသည့် ဗြဟ္မစိုရ်တရားများ အလိုလို ထွက်ပေါ်လာကာ လောကအကျိုးကို ဦးတည်သော ပညာပါရမီ ဖြစ်လာသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် [ ပညာပါရမီ] ကိုးကား။
ပါရမီသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ဆယ်ပါး၏ အရေးပါသော တရားတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ လုပ်ငန်းတစ်ခုကို အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော စွမ်းအင်နှင့် ဇွဲလုံ့လကို ကိုယ်စားပြုသည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင်တွင် ဝီရိယ၏ သဘောသဘာဝ၊ ပါရမီအဖြစ် ပြည့်စုံရန် လိုအပ်သော အချက်များ၊ ၎င်း၏ အဆင့်သုံးရပ်နှင့် ၊ တို့မှတစ်ဆင့် ၎င်း၏ လက်တွေ့ထင်ရှားမှုကို ဖော်ပြထားသည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) = သည် အဘိဓမ္မာအရ (စိတ်နှင့်ယှဉ်သော တရား) ဖြစ်ပြီး၊ စိတ်နှင့် အကုသိုလ်စိတ် နှစ်မျိုးစလုံးတွင် ပါဝင်နိုင်သည်။
ထို့ပြင်၊ (ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာ) နှင့် (စိတ်တည်ငြိမ်မှု) တို့သည် ဝီရိယ၏ အုတ်မြစ်ဖြစ်ပြီး၊ ဤတရားများ ပြည့်စုံမှသာ လောကအကျိုးကို ဦးတည်သော ဝီရိယပါရမီ ဖြစ်လာသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် [ ဝီရိယပါရမီ] ကိုးကား။
ပါရမီသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ဆယ်ပါး၏ အရေးကြီးသော တရားတစ်ပါးဖြစ်ပြီး၊ သည်းခံခြင်း၊ ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် မေတ္တာတရားတို့ကို အခြေခံသည့် မြင့်မြတ်သော စိတ်ထားတစ်ရပ်ကို ဖော်ညွှန်းသည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) = ခန္တီသည် ပါဠိဘာသာစကားဖြင့် “သည်းခံခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိပြီး၊ မြတ်နိုးခြင်း၊ မထီမဲ့မြင်ပြုခြင်းခံရမှုကို ခွင့်လွှတ်နိုင်မှုကို အကျုံးဝင်သည်။
အဘိဓမ္မာအရ ခန္တီသည် “” (ဒေါသမရှိခြင်း) ဖြစ်ပြီး၊ တရားနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
ထို့ပြင်၊ ခန္တီသည် မဇ္ဈိမပဋိပဒါ (အလယ်အလတ်လမ်းစဉ်) အတိုင်း ကျင့်သုံးရပြီး၊ အစွန်းရောက်မှု (အန္တပဋိပဒါ) ဖြစ်သည့် “” (စိတ်လိုက်မာန်ပါ တုံ့ပြန်မှု) နှင့် “” (အလွန်နုံခံမှု) တို့ကို ရှောင်ရှားရသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် [ ခန္တီပါရမီ] ကိုးကား။
ပါရမီသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ဆယ်ပါး၏ အရေးပါသော တရားတစ်ပါးဖြစ်ပြီး၊ ဖြောင့်မှန်ခြင်း၊ ရိုးသားခြင်းနှင့် ကတိတည်ခြင်းတို့ကို အခြေခံသည့် မြင့်မြတ်သော ကျင့်စဉ်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) = သစ္စာပါရမီသည် ပါဠိဘာသာစကားဖြင့် “သစ္စ” (မှန်ကန်ခြင်း) ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်ပြီး၊ မြန်မာဝေါဟာရအားဖြင့် “ဖြောင့်မှန်ခြင်း” သို့မဟုတ် “ရိုးသားခြင်း” ဟု ဖွင့်ဆိုသည်။
ဆရာတော် အရှင်၏ ဖော်ပြချက်အရ “ပြောသည့်အတိုင်း လုပ်ခြင်း၊ လုပ်သည့်အတိုင်း ပြောခြင်း” သည် သစ္စာပါရမီ၏ အနှစ်သာရဖြစ်သည်။
ဗြဟ္မဏယုံကြည်ချက်တွင်လည်း အသံသည် ဗြဟ္မာ (အနန္တစွမ်းအင်) ဖြစ်သောကြောင့်၊ သစ္စာဖြင့် ဆိုခြင်းသည် ကို ပူဇော်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မုသားဖြင့် ဆိုခြင်းသည် စော်ကားခြင်းဟု ယူဆသည်။
သစ္စာပါရမီသည် ပါရမီဆယ်ပါးတွင် “အထွတ်” နှင့် တူပြီး၊ (မမျှော်ကိုးခြင်း) ကို “အုတ်မြစ်” အဖြစ် အားပြုထားသည်။
သုတသောမမင်းသည် ကတိအတိုင်း တရားနာ၍ ထံ ပြန်လာခဲ့ပြီး၊ ပေါရိသာဒကို သတာရဟဂါထာများ ဟောကြားကာ သစ္စာ၏ စွမ်းအားဖြင့် သူ၏ စိတ်ကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် [ သစ္စာပါရမီ] ကိုးကား။