DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
အဲလိုပဲ မြွေရဲ့ခေါင်းပေါ်မှာ ဖားကရောက်ပြီး လာဖူးမြော်တာကိုလည်း တွေ့ရတယ်၊ လူတွေကို ဘာမှအန္တရာယ်မပြုဘူး´´ ပါဒခြေတော်ရာပွဲတော်တွင် ပြည်တွင်းပြည်ပသာသနာပြု အလိုတော်ပြည့် ကျောင်းတိုက်များ၏ အဓိပတိ အလိုတော်ပြည့်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တအရိယဝံသ ဦးစီးဆောင်ရွက်ပြီး သံဝေဇနိယလေးဌာနဖွင့်ပွဲနှင့် ဗုဒ္ဓပါဒ(ခြေတော်ရာ) ဂန္ဓကုဋိကျောင်း တော်ပေါ်၌ တင်လှူပူဇော်မည့် ရွှေထီးတော် ငှက်မြတ်နားတော် စိန်ဖူးတော်များတင်လှူပွဲကို ကျင်းပခဲ့ပြီး # သမုဒ္ဒရာပင်လယ်မှလာသော လှိုင်းတံပိုးများသည် ပြင်းထန်သော လေမုန်တိုင်းကြောင့် ကြီးစွာသော လှိုင်းလုံးများ ရိုက်ခတ်ငြားသော်လည်းခြေတော်ပေါ်သို့ ကျော်လွန်၍မသွားခြင်း၊ # လေမုန်တိုင်း တိုက်ခတ်၍ လှိုင်းတံပိုး သည်းထန်ဖြစ်သော်လည်း ခြေတော်ရာအနီး ၌ ၎င်းလှိုင်းတံပိုးများသည် ရေပန်းများအသွင် ပါဒခြေတော်ရာကို ဖူးမြော်ခြင်း၊ #မကြာခဏအဆိပ်ပြင်းထန်သော နီသောအဆင်းရှိသော မြွေကြီးများ ခြေတော်ရာသို့ လာရောက်ပတ်ခွေကာ အထင်အရှားဖူးမြော်ခြင်းကိုတွေ့ရခြင်း၊ # ပင်လယ်မှ စက်လှေသင်္ဘောများ ခုတ်မောင်းသွားသည့်အခါ ရေများကွဲပြီး လှိုင်းတံပိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ခြေတော်ရာအနီး ၌ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး သုံးနှစ်တစ်ကြိမ်ရေနဂါးများ မြူးထူးပျော်ပါးသည်ကို တွေ့မြင်ရခြင်း၊ # မိမိ၏ခိုင်မြဲစိတ်ကြံ အဓိဋ္ဌာန်ဖြင့်ယုံကြည်ချက်တစ်ခုကို အဓိဌာန်ပြုပါက အောင်မြင်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ပို့ဆောင်ရေး ဦးစီးဌာနညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်မှာ ဦးဝင်းဖေ ဖြစ်သည်။
ယခင် ပို့ ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအား ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ပို့ ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာနများ အဖြစ်ဝန်ကြီးဌာန (၃) ခုသို့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။
မနုဿဘုံသည် လူ့တို့နေထိုင်ရာဘုံဖြစ်သည်။
လူတို့၏ထူးခြားချက်မှာ ကိလေသာအနှောင်အဖွဲ့ ဆင်းရဲချမ်းသာမတည်မြဲသည့် သံသရာဝဋ်ဒုက္ခမှလွတ်မြောက်အောင် တည်ရှိချမ်းသာဖြစ်သည့် ရောက်အောင် ကျင့်ကြံနိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ဟောကြားထားသော ကို ထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် လူ့ဘုံမှာစုတေ၍ သေလွန်ကြကုန်သော သူတို့တွင် လူဘုံသို့ရောက်ရှိသောသူမှာ မြတ်စွာဘုရား၏ လက်သည်းခွံပေါ်ရှိ မြေမှုန့်ပမာဏသာရှိ၍ သို့ ကျရောက်သော သူတို့မှာ လွင်ပြင်ရှိ မြေမှုန့်ပမာဏရှိသည်။
အမှန်စင်စစ် သို့ ရောက်ရှိလာခြင်းအ‌ကြောင်းရင်းသည် အမိအဘတို့ရဲ့ သွေးသားကြောင့် ရောက်ရှိလာရခြင်း မဟုတ်ပါ။
ဘဝ၊ ဘဝ၊ ယောက်ျားမဟုတ် မိန်းမမဟုတ်(နပုန်းပဏ္ဍုက်)ဘဝ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
လူ့ဘုံ(မနုဿဘုံ)တွင် ၊ ၊ ၊ ဟူသော ကျွန်းကြီး ၄ ကျွန်းရှိသည်။
နဝအင်္ဂုတ္တရအဌကထာ = တောင်ကျွန်း၏ အကျယ်အဝန်းသည် ယူဇနာ (၁)သောင်း ရှိသည်။
နဝကအင်္ဂုတ္တိုရ် ပါဠိတော် တခြားကျွန်တို့ထက် တောင်ကျွန်း၏ထူးမြတ်ခြင်းကြီး ၅-ပါးရှိသည်၊ # ယူဇနာတစ်သောင်းကျယ်၍ အခြားကျွန်းတို့ထက် ကျယ်ဝန်းခြင်း၊ # မဟောဗောဓိပင်မင်းနှင့်အပရာဇိတ ပလ္လင်တော်ပေါက်ရာဖြစ်ခြင်း၊ # ဘုရားပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့၏ ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်ရာ ဖြစ်ခြင်း၊ # စကြာ မန္ဓာတ်မင်းမြတ်တို့၏ဖြစ်ပေါ်ရာဖြစ်ခြင်း၊ # နိဗ္ဗာန်သို့ ဖြောင့်တန်းစွာကူးနိုင်ရာကျွန်းမြတ် ဖြစ်ခြင်း။
ပြည့်တန်ဆာမသည် သရက်ပင်၌ ပဋိသန္ဓေတည်သည်။
ဒုက္ခသစ္စာ, , , ဟူ၍ သစ္စာလေးပါး ရှိပေသည်။
ဇာတိ = ပဋိသန္ဓေတည်နေရခြင်းကို ဇာတိဒုက္ခ , ဇရာ = အိုရခြင်းကို ဒုက္ခ, ဗျာဓိ = ဖျားနာရခြင်းကို ဒုက္ခ, မရဏ = သေကျေပျက်စီးရခြင်းကိုလည်း ဒုက္ခလို့ မြတ်စွာဘုရားက ဟောထားပါတယ်။
ဘဝတစ်ခုမှာ ပထမဆုံး ပဋိသန္ဓေတည်နေရတာကို ဇာတိ ခေါ်ပါတယ်။
ရုပ်တရား, နာမ်တရားတို့ရဲ့ ဖြစ်မှု သဘာဝကို ဇာတိလို့ ခေါ်တယ်။
အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော = မချစ်ခင်မနှစ်သက်အပ်တဲ့ သတ္တဝါ သင်္ခါရတွေနှင့် ပေါင်းဖော်ယှဉ်တွဲ မှီဝဲခွင့်ရရှိခြင်း၊ ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော = ချစ်ခင်နှစ်သက် မြတ်နိုးအပ်တဲ့ သတ္တဝါသင်္ခါရတွေနှင့် ကွေကွင်း ရခြင်း၊ ဒီသဘာဝကိုလည်း ဒုက္ခဆိုပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရား သုံးထားတယ်။
မိမိ ချစ်ခင်မြတ်နိုးအပ်တဲ့ သတ္တဝါတွေနှင့် ကွေကွင်းရခြင်း၊ မချစ်ခင် မနှစ်သက်အပ်တဲ့ သတ္တဝါတွေနှင့် တွေ့ဆုံရခြင်း --- ဒီသဘာဝကိုလည်း သမ္မုတိသစ္စာနယ်သုံးအရ ဒုက္ခဟု ခေါ်ပါတယ်။
မိမိကြားချင်တဲ့ အသံတွေကို မကြားရဘူး၊ မကြားချင်တဲ့ အသံတွေကို ကြားနေရတယ်။
မိမိ လိုလား တောင့်တနေတဲ့ အရာတွေကို မရရှိခြင်းကိုလည်း တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားတယ်။
တည်နေ ရခြင်းသဘာဝ ထင်ရှားရှိနေတဲ့ သတ္တဝါတွေက ပဋိသန္ဓေတည်နေရခြင်းဆိုတဲ့ သဘာဝ ငါ့မှာ မရှိလျှင်တော့ သိပ်ကောင်းမယ်၊ နောက်ထပ်တစ်ဖန် ငါ ပဋိသန္ဓေ မနေရလျှင်တော့ သိပ်ကောင်းမယ်လို့ စိတ်က လိုလားတောင့်တ မိတယ်။
ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော် (သံ၊၂၊၃၉။
မိုင်းကိုင်အခြေစိုက် ရှမ်းပြည်နယ် အလယ်ပိုင်း။
ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်သော '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်(၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်) # ပထမပြန်သဒ္ဒါ # ဂေါတမဗုဒ္ဓ # ဗုဒ္ဓတရား # ပါဠိသက်ဝေါဟာရအဘိဓာန် # # မဟာရာမဝတ္ထု # ဗုဒ္ဓဘာသာကမ္မဝါဒနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု # မင်္ဂလာကဗျာ # အနတ္တကဗျာ # ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ဘာပြောခဲ့သလဲ # ပါရဂူ။
ဗြိတိသျှကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးစတင်ခဲ့သလို ၊ နှင့် များအား ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
တတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ် ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းမှာ ဘုံဘေဘားမားကုမ္ပဏီက သစ်ခိုးသည်ကို မြန်မာမင်းက ဒဏ်ရိုက်ခြင်းကို အင်္ဂလိပ်တို့က မကျေနပ်သည့်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့်အထိ ဖြစ်သည်။
မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်တွင် ရှိ ဘုရင်ခံချုပ်ထံသို့ သံတမန်များ စေလွှတ်၍ ( အောက်မြန်မာပြည်) ကို ပြန်လည်ရရှိရန် ကြိုးစားသော်လည်း အင်္ဂလိပ်ဘုရင်ခံချုပ်က ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံခြား ဆက်သွယ်ရေး၌ အင်္ဂလိပ်ထက် နှင့် တို့ကို ပိုမိုရင်းနှီးစွာ ဆက်ဆံခဲ့ခြင်း။
ပြင်သစ်တို့သည် ၎င်းတို့ပိုင် တုံကင်(အင်ဒိုချိုင်းနား) နယ်မှ ကို ဖြတ်၍ လမ်းဖောက်လုပ်ရန် စေ့စပ်လာရာ မြန်မာတို့က သဘောတူညီလိုက်ခြင်း။
ပြင်သစ်တို့ အာနန်-တုံကင်မှ အခြေစိုက်၍ တဖြည်းဖြည်း ဘက်သို့ နယ်ချဲ့လာသောကြောင့် အထက်မြန်မာပြည်တွင် ပြင်သစ်အခြေမစိုက်မိစေရန်ရည်သန်၍ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ရန် အင်္ဂလိပ်တို့ အကြောင်းရှာခြင်း။
ဗြိတိသျှအရင်းရှင်ပိုင် မှ သစ်ခိုးထုတ်မှုနှင့် ပက်သက်၍ ထိုကုမ္ပဏီကို ဒဏ်ငွေတပ်သည်ကို အင်္ဂလိပ်တို့က မကျေမနပ်ဖြစ်ခြင်း။
သစ်ခိုးထုတ်မှုတွင် မြန်မာအစိုးရင့် ဗြိတိသျှအရေးပိုင်းတဦးက ပူးပေါင်းစစ်ဆေး၍ ၎င်းအရေးပိုင်အတွက် အစောင့်တပ်တစ်ခု တွင် ချထားခွင့်ပြုရန် အင်္ဂလိပ်တို့က တောင်းဆိုခြင်း။
အထက်ပါအချက်များဖြင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများဖြစ်ရန် တာစူနေချိန်၌ မြန်မာတို့သည် ခုခံတိုက်ခိုက်ရန် စစ်ပြင်ဆင်မှုများကို ပြုလုပ်ကြလေတော့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်ပရင်ဒါဂတ်စ်သည် သူ၏ ခြေလျင်တပ်များကို တပ်မကြီး (၃) တပ်ခွဲ၍ ဗိုလ်ချုပ်မှူး-ဖိုးရားဒ်)၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူး-ဝှိုက်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူး-နော်မန် တိုးအား ဦးစီးစေသည်။
အင်္ဂလိပ်တို့၏ အထက်ပါ တပ်များသည် ၁၈၈၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း မြန်မာနယ်ထဲသို့ စတင်ချီတက်ကြကာ မင်းလှခံတပ်နှင့် အင်္ဂလိပ်တို့ စတင်တွေ့ရှိတိုက်ခိုက်ကြသည်။
အီတလီလူမျိုး ကွန်မွန်တို ဦးစီးသော မြန်မာတပ်ဖွဲ့က အင်္ဂလိပ်သင်္ဘောများအား မချီတက်နိုင်ရန်၊ ရေတိမ်ရာ နေရာများတွင် ငြောင့်များ ထောင်ထားကြသည်။
နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝဲယာရှိ ဆင်ပေါင်ဝဲနှင့် ညောင်ပင်မှော်ခံတပ်များကို ဖြတ်ကျော်ချီတက်သည်။
နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ် ပရင်ဒါစဂတ်စ် သည် ကြည်းတပ်ရင်း ၉ ရင်း၊ ရေတပ်တတပ်တို့ဖြင့် ဂွေးချောင်းခံတပ်ကို တိုက်ခိုက်ရန် စီစဉ်သည်။
အပြန်အလှန်ပစ်ကြ ခတ်ကြသော တို့ အသံကား၊ မိုးပြိုသကဲ့သို့ပင် လွန်စွာကျယ်လောင်လွန်းလှသည်။
ဂွေးချောင်း ခံတပ်တိုက်ပွဲဖြစ်နေစဉ် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက်ရှိ ပန်းတောပြင် ခံကတုတ်၌လည်း သဲသဲမဲမဲ တိုက်ပွဲဖြစ်လျက်ရှိသသည်။
အင်္ဂလိပ်များသည် အစီအစဉ်အတိုင်း မင်းလှခံတပ်ကို တိုက်ခိုက်သည်။
နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် သောင်ဦးမြို့၌ အင်္ဂလိပ်တို့ ချီတက် တိုက်ခိုက်ခြင်းကို မြန်မာတို့က အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်ကာကွယ်ခဲ့ကြသည်။
နောက်ပိုင်း၌ တိုက်ပွဲများမှာ ပြင်းထန်မှု မရှိတော့ချေ။
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် သည် အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် ပြေလည်စေရန် လိုလားပြီး အင်္ဂလိပ်တပ်များအား ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ခြင်း မပြုရန် အမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ် ပရင်ဒါဂတ် ဦးဆောင်သော အင်္ဂလိပ်တပ်များသည် စစ်အခမ်းအနားဖြင့် ချီတက်ကာခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာဘုရင် နှင့်မိဖုရား စုဖုရားလတ်တို့ကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ကြသည်။
မြန်မာတို့ အင်္ဂလိပ်တို့အား စစ်ရှုံးရခြင်းသည် ခေါင်းဆောင်တို့၏ ညီညွတ်မှု မရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဒီကေဘီအေတပ် ၏ လက်အောက်ခံတပ်မဟာများမှာ- # # # # နှင့် # တို့ုဖြစ်သည်။
ဗိုလ်မှူးကြီး စောထွန်းလှိုင် ဥက္ကဋ္ဌ တိုးတက်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့် ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့ - ၄။
စောဖားနွီး ဒုဥက္ကဋ္ဌ နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့် ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့ - ၅။
ဗိုလ်မှူးကြီး အတွင်းရေးမှူး - ၈။
ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ထူး - ၉။
ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး စောဒေါဒေါ နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့် ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့ ဟောသရောအထူးဒေသ }။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက 'နီလာရောင်'၊ ''၊ 'ခေတ်ဆန်းချိန်' စသော ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်းများ ရေးခဲ့သည်။
ပိုးစုန်းကြူးများက သို့မဟုတ် ခရမ်းလွန်လှိုင်း မပါဝင်သော "အလင်းအေး" ကို ထုတ်လွှတ်ပေးသည်။
ပိုးစုန်ကြူးများသည် များစွာသော အခြားသက်ရှိများသကဲ့သို့ မြေယာအသုံးပြုမှုပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် တိုက်ရိုက်ထိခိုက်မှုများရှိနေသည် (ဥပမာ၊ ကျက်စားရာဧရိယာနှင့် ဆက်သွယ်မှုဆုံးရှုံးခြင်း) အဓိပ္ပာယ်မှာ ကုန်းဂေဟစနစ်အတွက် ဇီဝမျိုးကွဲအပြောင်းအလဲများ၏ အဓိကမောင်းနှင်သူဟုဆိုလိုသည်။
အရောင်၊ ပုံသဏ္ဍန်၊ အရွယ်အစားနှင့် ဦးမှင် ကဲ့သို့သော အင်္ဂါရပ်များသည် ယေဘုယျ အသွင်အပြင်တွင် ကွဲပြားမှု များစွာရှိသည်။
Glowworm ဟူသော စကားရပ်ကို အရွယ်ရောက်ကောင်များနှင့် ''Lampyris noctiluca'' ကဲ့သို့သော မျိုးစိတ်များ၏ သားလောင်းတွင် အသုံးပြုသည်။
ပိုးစုန်းကြူးများသည် ပိုးလောင်းအဆင့်တွင် ဆောင်းခိုတတ်ကြသည်။
မှ ပိုက်သာဂိုရ ၏ ကိုယ်ပိုင်း ရုပ်တု]] ပိုက်သဂိုးရ (ဘီစီ ၅၈၂-၅၀၀ ခန့်) ပိုက်သဂိုးရပ်သည် ထင်ရှားသောဂရိလူမျိုး သိပ္ပံပညာနှင့် ယထာဘူတပညာရှင်ကြီးဖြစ်သည်။
ပိုက်သဂိုးရပ်နှင့် သူ့ဂိုဏ်းသားများ၏ ကြံဆချက်များသည် နှင့် ပညာရပ်များကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာစေသည်။
သူနှင့် သူ့ဂိုဏ်းဝင်တို့က "ထောင့်မှန်တြိဂံတစ်ခုတွင် ထောင့်မှန်ခံအနားရှိ စတုရန်းသည် ကျန်အနားနှစ်ခုရှိ စတုရန်းများပေါင်းကိန်းနှင့် တူသည်" ဟူ၍ သက်သေထုတ်ပြချက်ကို ဟု ပင်ခေါ်ကြသည်။
ပိုက်သဂိုးရပ်နှင့် တပည့်များ၏ နှင့် စပ်လျဉ်းသော ထုတ်ဖော်ချက်တစ်ရပ်ကား "ကမ္ဘာမြေကြီးသည် အလုံးဖြစ်၍ အခြားဂြိုဟ်များနှင့်အတူ နေကို လှည့်ပတ်လျက် သွားနေကြသည်" ဟူသောအချက်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၆၊ ၁၉၆၁ခုနှစ်။
ဒကစ(ပြည်)၏ အဓိကတာဝန်မှာ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ အလှမ်းဝေးသောဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်၊ စစ်ရေး မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသော နှင့် အနီးဒေသများကို ထိန်းချုပ်ရန်၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ (စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်)ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးရန်နှင့် စစ်ရုံးမှ အထက်ဌာနများ၏ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား ထပ်ဆင့်ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။
ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ ဝေးလံသောဒေသများကို ကွပ်ကဲနိုင်ရန် နှင့် စစ်ရေး မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသည့်ဒေသကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်အလို့ငှာ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ပြည်)ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဒကစ(ကလေး)၏ အဓိကတာဝန်မှာ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ ဝေးလံသောဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်၊ အိမ်နီးချင်း နှင့်ထိစပ်နေသော နယ်နိမိတ်မျဉ်းရှိသဖြင့် မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသည့်ဒေသကို ထိန်းချုပ်ရန်၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ (စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်)ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးရန်နှင့် စစ်ရုံးမှ အထက်ဌာနများ၏ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား ထပ်ဆင့်ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ ဒကစ(ကလေး)၏ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကျော်ဆိုင် '' ဖြစ်သည်။
ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ ဝေးလံသောဒေသများကို ကွပ်ကဲနိုင်ရန် နှင့် နှင့် ထိစပ်နေသဖြင့် မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသည့်ဒေသကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်အလို့ငှာ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ကလေး)ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ကလေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် လက်အောက်ခံ တပ်ရင်း (၄) ရင်းသာရှိသော်လည်း ကွပ်ကဲမှု နယ်မြေအတွင်းရှိ လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်ရင်း/တပ်ဖွဲ့များ၊ နမခ လက်အောက်ခံ အခြေချ စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့(ခန္တီး) နှင့် လက်အောက်ခံတပ်များ၊ နှင့် လက်အောက်ခံတပ်များကိုပါ အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရသည်။
နန်းရင်းဝန်ဟောင်း ဂဠုန်ဦးစောကို အုတ်ဖိုမြို့နယ် ကိုင်းကြီးရွာ၌ အဘမြေပိုင်ရှင် ဦးဖိုးကြူး၊ အမိ ဒေါ်ကျင်တို့မှ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ (၁၆)ရက် (မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၁ ခု၊ တပေါင်းလဆုတ် (၂)ရက်)၊ သောကြာ ‌‌‌‌နေ့ (၇)နာရီ (၃၀) မိနစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။
ထို့ပြင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အရေး စာအုပ်တစ်အုပ် ရေးသားကာ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရာ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ပိတ်ပင်တားဆီးမှုခံရသည်။
အပြန်တွင် ကိုးရီးယား၊ ၊ ၊ ပသျှူးကျွန်းဆွယ် (မလေးကျွန်းဆွယ်) စသော နိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်သွားရောက်ကာ အဆိုပါနိုင်ငံ၏ "အာဆဟိရှင်းဘွန်း(あさひしんぶん)" သတင်းစာကိုလည်း လေ့လာခဲ့သည်။
နှင့် အဖေဘက်မှ ညီအစ်ကိုဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်။
မြို့အုပ်အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင် နေစဉ်မှာပင် ခေါ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝ အသင်းသား အဖြစ် ဝင်ရောက်၍ အမျိုးဘာသာ သာသနာရေးတို့ကို တက်တက်ကြွကြွပါဝင်ခဲ့သည်။
သရာဇပါတီ (Burma Swart Party) ကို ဆရာလွန်း ၊ လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၊ လစ်ဘာတီ သတင်းစာ အယ်ဒီတာ ဦးထွန်းသန်း၊ ဝတ်လုံတော်ရ ဦပေါ်ထွန်း ၊ ၊ ဝတ်လုံဦးနီ၊ အင်ဒီပင်းဒင့် သတင်းစာပိုင်ရှင် ဦးဘသန်း၊ ရမ်းဗြဲ ဦးမောင်မောင်တို့ ပါဝင်၍ ၁၉၂၅ ဩဂုတ် ၂ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မောင်ဇေယျာ ''"ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာနိုင်ငံရေးနှင့် စာနယ်ဇင်း လောကတွင် ထင်ရှားသည်။
ပုလဲသည် ပင်လယ်အတွင်း နေထိုင်သော (သို့) ၏ ကိုယ်တွင်းမှ ရရှိသော အရာဖြစ်သည်။
ပုလဲကို မြန်မာလူမျိုးတို့က တွင် ပါဝင်သော ရတနာတစ်ပါး အဖြစ် အမြတ်တနိုး တန်ဖိုးထား ဝတ်ဆင်ကြသည်။
ပုလဲသည် ခရုကမာကောင် Mollusks မျိုးနွယ်များမှ ထွက်ရှိ ထုတ်လုပ်သည်။
ရေငန်ပုလဲ (၃)မျိုးရှိသည့် အနက် ပုလဲဟု ခေါ်သည့် အကိုယာပုလဲ Akoya Pearl များကို Pinctada Fucata မုတ်ကောင်မှ မွေးမြူထုတ်လုပ်ပြီး ဂျပန်တွင် အများဆုံး ထုတ်လုပ်ကာ ပုလဲနက်ဟု လူသိများသော Tahitian Pearl များကို Pinctada Margaritafera မုတ်ကောင်မှ ထုတ်လုပ်ပြီး တဟေတီ နိုင်ငံတွင် အများဆုံး ထုတ်လုပ်သည်။
ရေငန်ပုလဲ အမျိုးအစားများ ဖြစ်သည့် တောင်ပင်လယ်ပုလဲ South Sea Pearl များကို Pinctada Maxima မုတ်ကောင်များမှ မွေးမြူထုတ်လုပ်ပြီး နိုင်ငံတွင် အများဆုံး ထုတ်လုပ်သည်။
ထို့ကြောင့် တောင်ပင်လယ် ပုလဲကို ဩစတြေးလျ နိုင်ငံ၊ ၊ နှင့် တို့တွင်သာ မွေးမြူ ထုတ်လုပ် ထွက်ရှိသည်။
ပုလဲသည့် မုတ်ကောင်၏ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး ပုလဲသားအလွှာ layers of Nacre များဖြင့် ဖွဲ့စည်း ထားသည်။
အရွယ်အစား= ၆.၂စင်တီမီတာ×၅.၃စင်တီမီတာ×၃စင်တီမီတာ ကာလာ = ငွေရောင် အလေးချိန် = ၁၆၈.၉၈ ဂရမ် တွေ့ရှိရာဒေသ = တနင်္သာရီတိုင်း၊ ကော့သောင်မြို့နယ်၊ ဇာတက်ကြီးကျွန်း အနောက်မြောက်ဘက် ထားရှိရာနေရာ = ရတနာပြတိုက် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သဘာဝ ခွံကပ်ပုလဲရတနာကြီးကို မြန်မာ့ပုလဲထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းနှင့် အကျိုးတူဆောင်ရွက်နေသော မြန်မာအင်ဒါမင်ပါး ကုမ္ပဏီလီမိတက်က တနင်္သာရီတိုင်း၊ ကော့သောင်မြို့နယ်၊ ဇာတက်ကြီးကျွန်း အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ မတ်ကလောက်မုတ်ကောင် ငုတ်ကွက်ဧရိယာမှ ၂၀၀၁-ဧပြီလ(၁၈)ရက်နေ့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး နိုင်ငံတော်သို့ အပ်နှံ့သည်။
အရွယ်အစား= အလျား ၄၁မီလီမီတာ × အနံ ၃၂မီလီမီတာ ကာလာ = ငွေရောင် အလေးချိန် = ၃၆.၇၅ ဂရမ် (ရတီ၂၀၀-ကျော်) တွေ့ရှိရာဒေသ = ပုလဲကျွန်း ထားရှိရာနေရာ = ရတနာပြတိုက် ၁၉၉၃-ခု၊ စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် နဝရတ်ကိုးပါးတွင် ပါဝင်သော ရတနာများ၌ စိန်၏ မာကြောမှုမှာ(၁၀) ဖြစ်၍ အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး ပုလဲ၏ မာကြောမှုမှာ အနိမ့်ဆုံး ဖြစ်ခြင်း တို့ကြောင့် စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်း သုံးစွဲရန် လိုအပ်သည်။
မြန်မာ့ပုလဲ လုပ်ငန်း၏ အဓိက ပုလဲမွေးမြူနေသော ကျွန်းစခန်း များမှာ - # ဒိုမယ်လ်ကျွန်း - ပုလဲကျွန်း၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ် # မလိကျွန်း - ပုလောမြို့နယ် # ရွှေကျွန်းကြီး - ကော့သောင်းမြို့နယ် တို့ ဖြစ်သည်။
ပုလဲတစ်လုံးအား တန်ဖိုး သတ်မှတ်ရာတွင် အောက်ဖော်ပြပါ အချက် (၇)ချက် ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ဆုံးဖြတ် ရသည်။
ပွင့်ရည် (အရည်အသွေး ) LUSTRE
ပုလဲ မျက်နှာပြင် ချောမွေ့ ပြေပြစ်မှု SURFACE QUALITY
ပုလဲသား အလွှာ၏ အထူအပါး NACRE QUALITY
တူညီ လိုက်ဖက်မှု MATCHING
ရုရှား အင်ပါယာ အတွင်းလူမျိုးရေး ခွဲခြား မှုများ ကို စိတ်နာ သောကြောင့် ၁၉၀၃ ခုနှစ် တွင်ဖခင် မိုရှီ သည် သို့အလုပ် ရှာရန် ထွက်ခွာ သွားခဲ့တယ်။
ရန်ကုန်၊ ရေကျော် မသဒစ်ကျောင်းတွင် မူလတန်းပညာကို သင်ယူခဲ့သည်။
စစ်ပြီးကာလတွင် ဒိုင်ဝန်းကွင်း အစိုးရကျောင်းတွင် နဝမတန်းအထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၈၅ ခုတွင် ရုံးအဖွဲ့မှူးအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း(၁၉၅၂-၅၃)တွင် မြန်မာစာတည်းအဖြစ်ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
အရိုင်း ခေါ်သံ London ၏ call of the wild (၁၉၅၈)၊ တွမ်ဆောယား (၁၉၅၆)၊ မဟာပထဝီ(၂)တွဲ (၁၉၆၀) ကိုလည်းဘာသာပြန်ခဲ့သည်။
ဂရေဟမ်အား တွင် မွေးဖွားပြီး ဆယ်တန်းအောင်သည်အထိ တောင်ကြီးမြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။
သူ၏ ပထမဦးဆုံး သီချင်းခွေမှာ ''အလင်းတံခါး'' ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ထွက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယ သီချင်းခွေမှာ ''ဂန္ထဝင်အချစ်နေ့'' ဖြစ်ပြီး ချစ်သူများနေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ထွက်ရှိခဲ့သည်။
စတုတ္ထအခွေမှာ ''ချစ်သူဒိုင်ယာရီ'' အမည်ရှိ စုံတွဲတေးသီချင်းများ ဖြစ်ပြီး ချစ်သူများနေ့ အမှတ်တရအခွေတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။
ပဉ္စမအခွေ ''လက်ဆောင်'' ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှာ ထွက်ရှိခဲ့ပြီး ဆဋ္ဌမအခွေ ''ဝိညာဉ်တစ်ခုရဲ့ ဆန္ဒ'' အခွေက ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သည်။
သူသည် များလည်း များစွာသီဆိုခဲ့သည်။
ဂျာနယ်ကျော်ဦးချစ်မောင် (၁၂၇၃-၁၃၀၇)သည် စာရေးဆရာ၊အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာပြည်တွင်ထင်ရှား ခဲ့သည့် ကို ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သူဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့ သို့ စာအုပ်ဝယ်ရန် ခေတ္တရောက်ရာမှ တစ်ခါတည်း မပြန်တော့ဘဲ အနော်ရထာသတင်းစာတိုက်တွင် ဝင်လုပ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဈေးနှုန်းသတင်းစာတိုက်နှင့် တိုက်တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည်။
ထိုနှစ်မှာပင် ''ဂျာနယ်ကျော်'' ကို ဦးစီးလုပ်ကိုင် (မြန်မာ့အလင်း လည်း ဦးချစ် မောင်၏ ခေါင်းကြီး ''အိုင်စီအက်စ်များ''ကို အကြောင်းပြု-၁၉၄ဝဩလ၂၆တွင် အပိတ်ခံရ။
ရွှေလင်းယုန်ကလောင်အမည်ဖြင့် ''ကမ္ဘာကြီးပျက်စီးလုနီးပြီ လော'' ''ရှာရှာဖွေဖွေ'' ''သူ'' စသောဝတ္ထုများ လူကြိုက်များ၊ နောင်တွင် ''သူ''ကို မောင်သင်နှင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ခဲ့။
ဖွဲ့ စည်းရန် ဘုရင်ခံထံသို့တင်ပြသော စည်းကမ်းများကို ရေးဆွဲရာတွင် ဦးချစ်မောင် ၏ အကြံဉာဏ် များစွာ ပါဝင်သည်။
ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ် မှ ကြီးမှူး၍ တွင် သဂြိုဟ်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန် တွင် ဇနီး ဒေါ်မမလေး၊ သား(၂)ယောက်နှင့် သမီး(၁)ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့။
အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံပေါင်း ကိုးနိုင်ငံရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့ဖြစ်ကြသည်။
ပြည်နယ်ပေါင်း ၁၆ ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံဖြစ်၍ မြို့တော်မှာ ဖြစ်သည်။
ဝင်နိုင်ငံများတွင်လည်း မကြာခဏသုံးနှုန်းပြောဆိုသော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။
ဝင် ၅၃ သန်းနီးပါးရှိ၍ မွတ်စလင် ၃.၃ သန်း၊ ဝင်၂၃၀၀၀၀၊ ဝင် ၁၀၀၀၀၀ နှင့် ဟိန္ဒူ ဘာသာဝင် ၉၀၀၀၀ အသီးသီးနေထိုင်ကြသည်။
အဓိက ကုန်သွယ်ဘက်နိုင်ငံများမှာ ၊ ၊ နှင့် နိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်။
အဓိကစီးပွားရေး ကဏ္ဍများမှာ မော်တော်ကားထုတ်လုပ်ခြင်း၊ စက်မှု လုပ်ငန်း၊ လျှပ်စစ်နှင့် စံညွှန်းကိုက်အင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်း၊ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာနည်းပညာ၊ မျက်မှန်ပစ္စည်းများ၊ ဆေးကုသမှုနည်းပညာ၊ ဇီဝနည်းပညာနှင့် မျိုးရိုးဗီဇသုတေသနပညာ၊ ၊ လေကြောင်းနှင့် အာကာသပညာထောက်ပံ့ရေးလုပ်ငန်းများ စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဂျာမနီနိုင်ငံသည် နှင့် တို့ကို မီးမွှေးခဲ့သော ဥရောပအလယ်ပိုင်းနိုင်ငံတခု ဖြစ်၏။
ကျဆုံးပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဗီယင်နာစာချုပ်အရ ဂျာမန်စကားပြောပြည်နယ် ၃၃နယ်စုပေါင်း၍ ဩစတြီးယား အင်ပါယာ ဂျာမန်ကွန်ဖယ်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံကိုတည်ထောင်ကြသည်။
ဂျာမန်အင်ပါယာ၏အင်အားသည် ဘုရင်လက်ထက်တွင် ပိုမိုအင်အားကြီးမားလာပြီး ပတ်ဝန်းကျင်နိုင်ငံများအားမထေမဲ့မြင်ပြုလာသဖြင့် အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်တို့နှင့်မသင့်မသင့်ဖြစ်လာသည်။
တွင် ဂျာမနီသည် ကျန် ဂျာမန်ပြည်နယ်များကိုစည်းရုံးပြီး လိုက်သည်။
ထို့နောက်တက်လာပြီး စစ်ရေးအားထုတ်ကြိုပမ်းလာကာ ပတ်ဝန်းကျင်နိုင်ငံများအားတိုက်ခိုက်သိမ်းယူသဖြင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် ဂျာမနီ၊ အီတလီ၊ တို့ကတစ်ဖက်၊ ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်၊ ရုရှားနှင့်အမေရိကန်တို့ကတစ်ဖက် တိုက်ခိုက်ကြရာ ဂျာမန်တို့ရှုံးနိမ့်သည်။
ဂျာမနီသည် ဥရောပတွင် သတ္တမမြောက်အကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။
တွင်အသုံးပြုသည့် ဘာသာစကား ၂၄မျိုးအနက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
တွင် များစွာအသုံးပြုသည့် ဘာသာစကားလည်းဖြစ်သည်။
ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် သုံးစွဲသည့် လူနည်းစုဘာသာစကားများမှာ ၊ ၊ ၊ မြောက်ပိုင်းဖရီရှန် သာသာစကားတို့ဖြစ်ကြသည်။
ဆောင်းကချီ၍-ချီ ကျေးစေရတုရေးသူ ပထမ နဝဒေးကြီးမှာ ၈၉၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတတ်သော ၏ ယောက်ဖ မင်းဘစော၏ အထိန်းတော်ကြီးဖြစ်၍ သားဇာတိဖြစ်သည်။
သည် ယောက်ဖတော် မင်းဘစောအား ကွပ်မျက်၍ နှမတော် နရပတိမယ်ကို သို့ပေးရာ နဝဒေးကြီးသည် သို့လိုက်ပါသွားရ၍ စလင်းတွင်ပင် “မင်းလက်ျာ”ဟူသောဘွဲ့ကိုရသည်။
နောက် ပျက်၍ တွင် စည်သူကျော်ထင် မင်းပြုပြန်ရာ မင်းလက်ျာ လိုက်ပါသွားရ၍ မှာပင် ထောင်သင်းကိုမှူးရသည်။
နောက် သည် ကို မြို့သစ်နန်းသစ် တည်ထောင်ကာ စိုးစံတော်မူသည်။
ထိုအခါ ထောင်သင်းမှူးသည် မင်းရေးမင်းမှုနှင့် စပ်လျှဉ်း၍ သို့ အရောက်တွင် မြို့သစ်နန်းသစ်ကား နန်းမအဆောင်ဆောင်တို့ဖြင့် ရှုမညီးနိုင်ဘွယ် အလွန်တင့်တယ်ပေရကား မြို့သစ်နန်းသစ်ဖွဲ့ ရတုပိုဒ်စုံကို ရေးသား၍ ထံဆက်သွင်းရာ မင်းတရားကြီး အားရနှစ်သက်တော်မူလွန်းလှသဖြင့် စာပေဗဟုသုတ သိပ္ပံဖြာဖြာ၌ မတတ် မသိ ပါဟုပြောစရာမရှိလောက်အောင် အတတ်ပညာကြွယ်ဝသည်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ကို ပြညွှန်းသည့် "နဝဒေး" ဟူသောဘွဲ့ထူး ဂုဏ်ထူးကြီးဖြင့် ချီးမြှင့်မြှောက်စားတော်မူသည်။
ထို့ကြောင့် ထောင်သင်း၊ စလင်းလက်ျာ၊ ပြည်မှာနဝဒေး ဟု ဘွဲ့မည်ရရာ မြို့နှင့်တွဲ၍ ဆိုရိုးပြုကြလေသည်။
မြန်မာကဗျားရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ) သက္ကရာဇ် ၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ၌ ဘုရင်နရပတိမင်းပြုတော်မူသည်။
ဇာတိဖွားဖြစ်သော နဝဒေးကြီးမှာ ထိုဘုရင်နရပတိ၏ ယောက်ဖ (နှမတော် “နရပတိမယ်” ၏ကြင်ယာတော်) မင်းဘစော၏ အထိန်းတော်ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် စလင်းမြို့ပျက်၍ တွင် သက္ကရာဇ် ၉၀၇-ခုနှစ်၌ စလင်းစည်သူကျော်ထင် မင်းပြုရာ“မင်းလက်ျာ” လိုက်ပါ ခစားရပြန်၍ ထောင်သင်းကို မှူးရသည်။
သက္ကရာဇ် ၉၁၃-ခုနှစ်သို့ရောက်လျှင် စစ်ကိုင်း-စည်သူကျော်ထင်သည် “” ဟူသောအမည်ဖြင့် ရွှေနန်းကို သိမ်းမြန်းစိုးစံ၍ ၆-နှစ်အကြာ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင် လုပ်ကြံသဖြင့် အင်းဝပျက်လေသော် ဆင်ဖြူများရှင်နှင့် မင်းတရားကြီး၏ညီတော် ပြည်ဘုရင် သတိုးဓမ္မရာဇာက ဆင်ဖြူများရှင်ထံ “ထောင်သင်းမှူး” ကိုတောင်းယူ၍ ပြည်မြို့သို့ခေါ်သွားသည်။
စလင်းမြို့တွင်နေခိုက် “မင်းလက်ျာ”၊ တွင်ရှိခိုက် “ထောင်သင်းမှူး”၊ တွင်ထမ်းခိုက် “နဝဒေး” ဟုတွင်လေသည်။
ပြည်နဝဒေးကြီးပြုစုခဲ့သောစာများကား - မနောဟရီပျို့၊ မင်းတရားတော်ဧချင်း၊ ဆင်ဖြူရှင်မယ်ဧချင်း၊ ယိုးဒယား-မိဘုရားဧချင်း၊ ရာဇဗျူဟာပျို့နှင့် ဘုရားတိုင်၊ မြို့ဖွဲ့၊ တောလား၊ ရေလား၊ မိုးတော၊ ကျေးစေ၊မယ်ဖွဲ့၊ စစ်ချီ၊ မောင်ဘွဲ့၊ စစ်ရတု အစရှိသည့် ရတုပေါင်း ၇-အင်္ဂါကျော် ပုဒ်ရေ ၄၀၀ ခန့်ဖြစ်သတည်း။
ပေသမိုင်းတွင် “နဝဒေး” ဟုကျော်ကြားထင်ရှားသော စာဆိုတော် ၅-ဦးရှိသည်။
ထို ၅-ဦးမှာ (၁) “အင်္ကုရ” မည်သော၊ (၂) “” အမည်ရသော ၊ (၃)၊ (၄) တည် နန်းတည် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် နှင့် (၅) တို့ဖြစ်၏။
အစိုးရအဖွဲ့၏ ရုံးခန်းကို မြို့တော် တွင် ဖွင့်လှစ်ထားပြီး အမေရိကန်အစိုးရက အသိအမှတ်ပြုသည်။
ထိုအစိုးရအဖွဲ့ကို တွင် က အသိအမှတ်ပြုသည်။
နိုင်ငံရေးပါတီအညွှန်း {- !ပါတီအမည် အတိုကောက် !! ပါတီအမည်အရှည် - PND Party for National Democracy - NLD - CNLD - DOKNU - ALD - Ind. } = {- !ရာထူး !! အမည် !! နိုင်ငံရေးပါတီ - ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာ PND - နိုင်ငံခြားရေး ဒေါက်တာစိန်ဝင်း PND - ဘဏ္ဍာရေး ဦးဘိုလှတင့် NLD - ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ဦးတယ်ဒီဘူးရီ NLD - ပြန်ကြားရေး ဦးမောင်မောင်အေး NLD - ဖက်ဒရယ်ရေးရာ ခွန်မာကိုဘန်း DOKNU - တရားရေးရာ ဦးသိန်းဦး NLD - ကျန်းမာရေးနှင့် ပညာရေး ဒေါက်တာစန်းအောင် Ind. - ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ဒေါက်တာ NLD - လူမှုဝန်ထမ်းနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ဒေါက်တာ ဇလှယ်ထန် CNLD - အလုပ်သမား ဦးသာနို့ ALD } = {- ! rowspan="2" အမည် ! rowspan="2" width="100px" ဓာတ်ပုံ ! rowspan="2" Name ! colspan="2" ရာထူးသက်တမ်း - ! ရာထူးစတင် ! ရာထူးပြီးဆုံး - ၁ ဒေါက်တာ ၄ ဇူလိုင် ၁၉၉၀ ၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၀ - ၂ ဒေါက်တာ ၂၀၀၀ ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၀၁ - ၃ ဦးတယ်ဒီဘူးရီ ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၀၁ ၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၁ - (၁) ဒေါက်တာစိန်ဝင်း ၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၁ ၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ } = မဲဆန္ဒနယ်များ {- !ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ်!! ရွေးကောက်သောပြည်နယ် - ဦးတယ်ဒီဘူးရီ ကရင်နီပြည်နယ် - ခွန်မာကိုဘန်း ရှမ်းပြည်နယ် - ဒေါက်တာ ဇလှယ်ထန် ချင်းပြည်နယ် - ဦးသာနို့ ရခိုင်ပြည်နယ် } ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလာ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရကို တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပြည်လှဖေသည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်သည့်ပြင် ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။
ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။
ရေးသည့် ဇွဲ သီချင်း၊ ရေးသည့် နတ်သျှင်နောင် သီချင်းနှင့် မေ့ပါနိုင် သီချင်း၊ ရေးသည့် နဂါးနိုင်မင်း သီချင်းနှင့် မင်းမဟာဂီရိ သီချင်း၊ ရေးသည့် ချစ်မိုးစွေ သီချင်းနှင့် ကဉ္စနသီချင်း၊ စိန်ဝေလျှံရေးသည့် ပပဝင်းဝင်း သီချင်း၊ ရေးသည့် မေတ္တာဂုဏ် သီချင်း၊ ဂုဏ်တော်ဖွင့် သီချင်းနှင့် သုဝဏ္ဏသျှံ သီချင်း၊ ရေးသည့် ဂုဏ်မြင့်သူ သီချင်းနှင့် မာနရှင် သီချင်း၊ ရေးသည့် ရှင်သီဝလိ သီချင်း၊ ရေးသည့် ရွှေတံငါ သီချင်း၊ ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း တစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။
စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။
ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။
ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။
ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ်။
ပြင်သစ် စာရေးဆရာ အလဇ္ဇန္နား ဒူးမား (Alexander Dumas) ၏ ''မွန်တီကရစ္စတို မြို့စားကြီး'' (The Count of Monte Christo) ကို မှီး၍ ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဂျိမ်းစ် လှကျော်ကို တောင်ငူခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့၊ မင်းလမ်းတွင် သက္ကရာဇ် ၁၂၂၈ ခု၊ ပထမဝါဆိုလဆန်း ၁ဝ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ လဆန်း ၉ ရက်သာ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ဖြစ်သည်။
ထို့နောက်မှ တွင် စာတော်ပြန် မြို့အုပ် အဖြစ် ငါးနှစ်ခန့် လုပ်ကိုင် ပြန်သေး၏။
ထို့အပြင် ထိုစဉ်က ရန်ကုန်မြို့တွင် ထုတ်ဝေလျက် ရှိသော 'သည်ဘားမား ကရစ်တစ်' (The Burma Critic) တွင်လည်း ဝတ္ထု တစ်ပုဒ်ကို အပတ်စဉ် ရေးသား ပေးပို့သေး၏။
မန္တလေး၌ စကားပြန်လုပ်စဉ် ပန်းထိမ်တော် ဦးထယ်၏သမီး ခင်လေးငယ် ခေါ် ခင်ခင်ငယ် နှင့် ထိမ်းမြားရာ သမီး တင်တင် ကို မွေးသည်။
မြသိန်းတန်စေတီအား ထီးတင်သည့်နှစ် ၁၉၁၉ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အဖျားရောဂါနှင့် အနိစ္စရောက်သည်။
အောက်ပါ စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည် ခင်ထားဦး။
ဗုဒ္ဓသည် ဘုရားမဖြစ်မီ တဘဝ၌ တုသိတာနတ်ပြည်၌ “သေတကေတု”မည်သောနတ်မင်း ဖြစ်လေသည်။
ဘုရားဖြစ်ရန် အခွင့်မျှော်လင့်နေသော -ဘုရားအလောင်းတော်သည် ယင်း-၌ စံနေတော်မူဆဲ ဖြစ်၏ (မဟာဝံသ၊၃၂။
B.E. ၃၈၃-မှ စ၍ ၂၄-နှစ်တိုင်တိုင် မင်းပြုခဲ့သော လောဟမဟာပါသာဒ-ပြာသာဒ်ကြီးနှင့် မရိစဝဋ္ဋိစေတီ မဟာစေတီတော်ကြီးတို့၏ ဒါယကာ ဒုဋ္ဌဂါမဏိမင်းမြတ်သည် ယင်း-မှ ရောက်ရှိလာသော နတ်ရထားအသစ်ဖြင့် ယင်း-သို့လိုက်ပါ၍ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရလေသည် (မဟာဝံသ၊၃၂။
မောင်ဝိဇ္ဇာ “ဗုဒ္ဓ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း”တက္ကသိုလ်သျှင်သီရိ“နတ်ပြည်ရောက်လူသားတို့၏ ဘဝအတွေ့အကြုံများ” [ ရဟန်းသံဃာများ ပြန်ကြွသွားပြီးနောက် တုသိတာနတ်ရထား ပန်းကုံးစွပ်ခြင်း] [ ဖခင်ထက် သမီး ဂုဏ်သိက္ခာကြီးခြင်း၊ တုသိတာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ခြင်းတို့ကို ဟောကြားခြင်း] [ ငရဲမှလွတ်၍ တုသိတာ၌ဖြစ်ခြင်း] [ သန်းဘဝမှ တုသိတာဘုံ၌ ဖြစ်ခြင်း] [ ကုန်သည်ကြီး သေ၍ တုသိတာ၌ ဖြစ်ခြင်း] [ မယ်တော် မဟာမာယာဒေဝီ နတ်ရွာစံ၍ တုသိတာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ခြင်း]။
ဂျီဩမေတြီ(; , ''geometria''; geo = ကမ္ဘာ၊ metria = အတိုင်းအတာ) သို့မဟုတ် ရေခါဂဏိတသည် ပမာန၊ ပုံသဏ္ဌာန် နှင့် ပုံတို့၏ နေရာတို့နှင့် ပတ်သက်သော ဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဂျီဩမေတြီသည် အလွန် ရှေးကျသော ဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အစပိုင်းတွင် ဂျီဩမေတြီသည် ၊ ၊ သာ ပတ်သက်ခဲ့သည်။