DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ယခုအခါ မြို့တော်ခန်းမရှေ့သို့ပြောင်းရွေ့ထားပြီးဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဖြစ်သည်။
ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်က စစ်သားများ၊ စစ်သူရဲကောင်းများ အလွန်ထွက်သဖြင့် စစ်သားခရိုင် ဟူ၍လည်ကောင်း၊ အောက်ချင်းတွင်းခရိုင် ခေါ်ဆိုပြီး မြန်မာ့တပ်မတော်၏ အမာခံ ဒေသကြီး တစ်ခုဖြစ်သည်။
သည် အရာတော်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရွှေဘိုခရိုင်နှင့် နယ်နိမိတ်အဖြစ် စီးဆင်းနေသည်။
အရ မုံရွာခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ (၇၅၇,၃၅၈)ဦးဖြစ်သည်။
မုံရွာမြို့နယ်မှ ချင်းတွင်းတံတား (မုံရွာ)ကိုဖြတ်၍ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အထက်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းသို့လည်းကောင်း၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်မှ ကိုဖြတ်၍ မကွေးတိုင်းသို့လည်းကောင်း၊ မန္တလေး-မုံရွာလမ်းမှ မန္တလေးတိုင်းသို့လည်းကောင်း လွယ်ကူစွာသွားလာနိုင်သည်။
သျှရီတြိဘုဝနာနုရုဒ္ဓမဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိဘွဲ့မည်ရသောရာဇဂြိုဟ်ဘုရင်ဓနုသီဟမင်းသည်တောင်လေးလုံးဝန်းရံလျက်ရှိသောပုခန်းကြီးအရပ်တွင်မဟာနာဂရအမည်ရှိတိုင်းပြည်ကိုသာသနာနှစ် ၃၆ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လပြည်ကျော် (၄) ရက်နေ့တွင်တည်ထောင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
စည်သူမင်းသားနှင့် ကျော်စွာမင်းသားတို့ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ ရထားရော ကားပါ ဖြတ်သန်းနိုင်မည့် ကို တည်ဆောက်ပြီးစီးပြီဖြစ်သဖြင့် အရှေ့ဘက်ကမ်း ဒေသများနှင့် ပိုမို လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။
နှင့် ကျောချောင်းမှာလည်း ထင်ရှားသည်။
များ အများဆုံးနေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည်။
ပခုက္ကူခရိုင်သည် မကွေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရှိသော ဒေသဖြစ်သည်။
ဆီထွက်သီးနှံများ၊ ပဲ၊ သနပ်ခါး၊ ထန်းလျက်၊ ၊ မန်ကျည်း၊ ကြက်သွန်၊ မြေပဲ၊ နှမ်း စသည်တို့ထွက်ရှိသည်။
ပခုက္ကူခရိုင်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သောခရိုင်ဖြစ်သည်။
ပခုက္ကူခရိုင်နှင့် မန္တလေးတိုင်း ညောင်ဦးခရိုင်ကိုဆက်သွယ်သည့် မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှည်ဆုံးမြစ်ကူးတံတားကြီးဖြစ်သည်။
မှာလည်း မကွေးတိုင်းနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသည်။
ဆိပ်ဖြူမြို့တွင် နှင့်ဆက်သွယ်သော လည်းရှိသည်။
ပခုက္ကူမြို့တွင် ၊ ၊ စသည်တို့တည်ရှိသည်။
ပခုက္ကူမြို့နယ်တွင် ကုတင်(၂၀၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၄)ရုံ ၊ ဆိပ်ဖြူမြို့တွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ ပေါက်မြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ မြိုင်မြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်တွင် ကုတင်(၁၀၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၅)ရုံ တို့ တည်ရှိသည်။
ဂန့်ဂေါခရိုင်သည် အနောက်မြောက်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသည်။
နှင့် များကြားတွင် တောင် - မြောက်သွယ်တန်းလျက် ရှိသော ဝှမ်း လွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်သည်။
ဂန့်ဂေါခရိုင်သည် ဟု လူသိများသော ဒေသဖြစ်၍ မူလက ပခုက္ကူခရိုင်တွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဂန့်ဂေါမြို့မှ တဆင့် သို့ လည်းကောင်း၊ မကွေးတိုင်း သို့လည်းကောင်း၊ သို့လည်းကောင်း ဆက်သွယ် သွားလာနိုင်သည်။
ယခင်က တွင် ခရိုင်ရုံး စိုက်ခဲ့ပြီး ဆောခရိုင်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ဖူးသည်။
များအများဆုံးနေထိုင်ကြကာ များ ဒုတိယအများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။
ဂန့်ဂေါခရိုင်သည် မကွေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေးသောဒေသဖြစ်သည်။
ဂန့်ဂေါခရိုင်သည် ကုန်းလမ်းဖြင့်သာ ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။
ကရင်ပြည်နယ် မြဝတီမြို့မှ စစ်ကိုင်းတိုင်း တမူးမြို့အထိ ဆက်သွယ်သော အမှတ် (၁)အာရှအဝေးပြေးလမ်းမကြီး၏ မြန်မာနိုင်ငံအပိုင်းသည် နှင့် များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ခရိုင်အတွင်း ၊ ၊ မြို့များတွင် လေယာဉ်ကွင်းများရှိသော်လည်း ခရီးစဉ် ပြေးဆွဲခြင်း မရှိပေ။
ထီးလင်းမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ ၊ ကုတင်(၁၀၀)ဆံ့ ခရိုင်ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၅)ရုံ၊ ဆောမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံတို့ တည်ရှိသည်။
တမူးခရိုင်သည် ဒေသဟု ထင်ရှားသော ဒေသဖြစ်သည်။
တမူးခရိုင်တွင် တမူးမြို့နယ်တစ်ခုသာ ပါဝင်သည်။
နယ်စပ်မြို့ဖြစ်သော တမူးမြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နှင့် မြို့ကွက် တဆက်တည်း ဖြစ်ပြီး နယ်နိမိတ်စည်း ခြားလျက် တည်ရှိသည်။
ဒေသတွင်း အခြား အရေးပါသော မြို့များမှာ ၊ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အချို့မြို့ကြီးများမှာ တမျှ ခေတ်မီလှသော်လည်း အချို့ဒေသများကိုမူ ယခုတိုင် လူသူ မရောက်ရသေးပေ။
ချီလီနိုင်ငံသည် တောင်အမေရိကတိုက် ပစိဖိတ်ကမ်းခြေ ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
မြောက်ဘက်၌ ၊ အရှေ့ဘက်၌ ဗိုလစ်ဗီးယားနိုင်ငံနှင့် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တို့၌မူ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတို့ တည်ရှိသည်။
ပတ္တလား = Sanskrit ဝါဒ္ယ+Myan တလား (ပတ္တလား = xylophone ) တလား မွန်ဘာသာ၌ “တလာ” (အသံထွက် - တလား) သည် “သေတ္တာ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
မွန်စကားလုံး “တ္လာ” နှင့် မြန်မာ “သစ်” ကို ပေါင်းလိုက်သောအခါ “သစ်တ္လာ”၊ ထိုမှတစ်ဖန် “” ဟု ဖြစ်လာဖွယ်ရှိသည်။
ပတ္တလားဆံများကို ဖြင့် ပြုလုပ်သည်။
အရောင်ဝါပြီး ဝါးလှစေလိုပါက ထဲ စိမ်သည်လည်း ရှိသည်။
လုပ်ပြီးသား ပတ္တလား သို့မဟုတ် ဖြင့်လည်း အသံညှိနိုင်သည်။
စားသောက်ဆိုင်ဟူသည် စားသုံးသူများကို အစားအသောက်၊ သောက်သုံးဖွယ်၊ အချိုပွဲစသည်တို့ကို တည်ခင်းဧည့်ခံသော နေရာဖြစ်သည်။
ဓနသဟာယ အားကစားပွဲသည် မှ အားကစားသမားများ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကြသည့် နိုင်ငံတကား အားကစားပွဲ တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
အဆိုပါပြိုင်ပွဲတွင် က ဆုတံဆိပ်အများဆုံးဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။
ပဋိသန္ဓေ တားဆီးခြင်း နည်းလမ်း အမျိုးမျိုး ရှိသည်။
အချို့သော အကာအကွယ် နည်းလမ်းများမှာ များမှလည်း အကာအကွယ် ပေးသည်။
ယောက်ျားလေးများသည် ကွန်ဒုံးကို သူတို့၏ ပေါ်တွင် စွပ်၍ အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
လစ်ဘာတီ ရုပ်တုသည် ၏ လွတ်လပ်ရေး အထိမ်းအမှတ် ရုပ်တု ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဆိပ်ကမ်းသို့ ဝင်လိုက်သည်နှင့် ကမ္ဘာကျော် လစ်ဘာတီ ရုပ်တုကြီးကို တွေ့မြင်ရမည်ဖြစ်သည်။
ထိုရုပ်တုကြီးကို ၁၈၈၆-ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် တော်လှန်ရေး အောင်မြင်သည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် က လက်ဆောင်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ရှိ မိုးမျှော်တိုက်သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှစ၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး မိုးမျှော်တိုက် ဖြစ်ခဲ့ပြီး အမြင့် ၈၂၉.၈ မီတာ ရှိသည်။
ကွန်တိန်နာကား (container truck)ဆိုသည်မှာ ကုန်သေတ္တာကြီးများကို တင်ဆောင်သယ်ပို့ ပေးသော အမိုးမပါသည့် လော်ရီကားပက်လက်ကြီးများပင် ဖြစ်သည်။
ကုန်းလိပ်ကြီးများသည် မြေပေါ်တွင် တွားသွားကောင်များအနက် အလွန်ပင်ရှေးကျသော သတ္တဝါများဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသော ''လိပ်ဘီလူး'' များဟု ခေါ်လောက်သည့် ကုန်းလိပ်ကြီးမျိုးများကို ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတောင်ပိုင်း တောင်အမေရိတိုက် အနောက်ဘက်ကမ်းခြေနှင့် မိုင် ၅ဝ ကွာခန့်၌ရှိသည့် ဂလားပါးဂိုးကျွန်းစု၌ တစ်ကြိမ် က အမျိုးပေါင်းအတော်များများ တွေ့ရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ မတွေ့ရ တော့ချေ။
အချို့ပါရဂူများကမူ ကုန်းလိပ်ကို တက်စတူဒီနေတာ မျိုးစဉ်၊ ပင်လယ်လိပ်ကို ကဲလိုနီဒ မျိုးစဉ် တို့တွင်ပါဝင်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ခြေထောက်များတွင် ရိုးရိုးခြေသည်းများ ပါရှိသည်။
မြန်မာ့လိပ်များ by ဒေါက်တာဝင်းမောင် နှင့် ဦးဝင်းကိုကို။
အမှန်တွင် ရေမြင်းဟူသောဝေါဟာရမှာ ဘာသာစကားဖြစ်သော နှင့်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
ရေမြင်းများသည် များနှင့်များအတွင်း နေထိုင်လေ့ရှိကြသည်။
နေ့ဘက်တွင် ရေအောက်၌ ခိုအောင်းနေထိုင်ကြပြီး ညအမှောင်ရောက်ချိန်တွင်မှ ရေပေါ်တက်ကာ မြစ်ကမ်းဘေး၊ ဘေးတွင် အစာရှာလေ့ရှိကြသည်။
ရေမြင်းများကို တိုက်တွင် အများဆုံးတွေ့ရတတ်သည်။
The Best Ever Book of Questions & Answers. အာဖရိကတိုက်၌သာ တွေ့ရ၍၊ ပေါ်ရှိ ထဲတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သောမှလွဲလျှင် ရေမြင်းသည် အကြီးဆုံးနှင့် အရုပ်အဆိုးဆုံးသတ္တဝါ ဖြစ်လေသည်။
ယင်း၌ တိုတုတ်ကြံ့ခိုင်သော များ၊ ၏မျက်စိကဲ့သို့သော ၊ ပြား၍ ကျယ်ပြန့်သော ၊ နှာရိုးကျယ်ဝန်း၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ရှိပြီးလျှင် ပါးစပ်ကြီးကို ဟလိုက်သောအခါ နီရဲသောတွင်းကြီး သဖွယ် ဖြစ်ပြီးလျှင် ကြီးလှသော များနှင့် များကို အထင်းသား မြင်နိုင်လေသည်။
တစ်ကိုယ်လုံး တစ်လက်မ သာသာခန့်ရှိ ထူထဲသော အရေဖြင့် ဖုံးအုပ်ကာ မရှိ၊ ဖျား၌သာ အမွေးအနည်းငယ် ရှိ၏။
အချို့ရေမြင်းတွင် နှာတံပေါ်၌ အမွေး ကြမ်း အနည်းငယ်ရှိပြီးလျှင် ၊ ၊ နှင့် အမြီးတို့တွင်လည်း အမွေးများ ရှိတတ်သည်။
ရေပေါ်သို့ ပေါ်လာသောအခါတွင် ကဲ့သို့ ရေများကို မှုတ်ထုတ် တတ်သည်။
ယင်းတို့သည် အကောင် ၂ဝ၊ ၂ဝ ခန့် စုရုံးကာ အအုပ် နှင့် အသင်းနှင့် နေတတ်ကြ၍ တစ်ခါတစ်ရံ မြစ်ကမ်းဘေးရှိ လယ်ယာ၊ ကိုင်းကျွန်းများသို့ တက်ကာ၊ ၊ ၊ စသော များကို ဖျက်ဆီးတတ်ကြ ၏။
သွားများမှာမူ ထက်ပင် မာကျောလေသည်။
ရေမြင်း၏ အစာသည် ထူးထူးထွေထွေ မရှိလှ၊ မြစ် ကမ်းပါးတွင် ပေါက်ရောက်သော မြက်ပင်၊ ကိုင်းပင်၊ ရေညိပင် များကိုသာ စားသောက်တတ်၏။
ရေမြင်းပုကို အာဖရိကတိုက်အနောက် ဘက်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်နှင့် သမ္မတနိုင်ငံ တွင် တွေ့ရှိရ၍ ယင်းတို့သည် အလျား ခြောက်ပေခန့် ရှည်၍ နှစ်ပေခွဲခန့်သာ မြင့်လေသည်။
ရေမြင်းများသည် ကြောက်ရွံ့၍ စိတ်တုန်လှုပ်သည့်အခါ မျိုး၌ သူတို့၏ကိုယ်ပေါ်တွင် နီသောအရည် တစ်မျိုးကို တွေ့ရ တတ်၍ တချို့က ရေမြင်းများသည် အစား ထွက်သည်ဟု အယူရှိကြ၏။
ရေမြင်းများကို ယခင်က တွင် အများအပြား တွေ့ရှိရသော်လည်း ယခုအခါ၌မူ အာဖရိကအလယ် အပူပိုင်း ဒေသများ၌သာ တွေ့ရှိရတော့၏။
အမျိုးအနွယ်အားဖြင့် ရေမြင်းသည် အမျိုးအနွယ် ဖြစ်၍ ရုတ်တရက်ကြည့်လိုက်လျှင် ဝက်နှင့်၎င်း၊ မြင်းနှင့်၎င်း တူသည်။
များထဲတွင် ရေမြင်းထက်ပို၍ အရုပ်ဆိုး သောသတ္တဝါကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဆင်မှလွဲ၍ ယင်းထက် ပို၍ကြီးသော သတ္တဝါကိုသော်လည်းကောင်း မတွေ့ရချေ။
ကိုမူ ဟစ်ပိုပိုတေးမတ် လိုက်ဗီရီယန်ဆစ်ဟူ၍ ခေါ်သည်။
ထိုအကြေးခွံများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထိစပ်နေပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို အခြားပြင်ပအန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်နိုင်ရန် သဖွယ် ဖန်တီးပေးထားသည်။
သင်းခွေချပ်တို့သည် ဤနည်းအားဖြင့် အသက်ရှင်ရပ်တည်နေကြသည်။
အချို့သော သင်းခွေချပ်များသည် တက်တတ်သော်လည်း အများစုမှာ မတက်တတ်ကြပေ။
သင်းခွေချပ်သည် နှုတ်သီးရှည်၍ (Anteater)နှင့် သဏ္ဌာန်တူသည်။
The Best Ever Book of Questions & Answers. သင်းခွေချပ်သည် အမေရိကတိုက်တွင်တွေ့ရသော ၊ နှင့်တို့နှင့်အတူ ဖော်လီဒိုးတားမျိုးစဉ်ဝင် သွားမရှိသည့် ချင်းတူသော်လည်း မျိုးရင်းကားမတူချေ။
သင်းခွေချပ်သည် မင်နီဒီး တွင်ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအလိုအရ မေနစ်ကရပ်စီကော်ဒေးတား ဟုခေါ်သည်။
သင်းခွေချပ်များကို မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အရှေ့တောင်အာရှ၊ အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုနှင့် ရှိ ဆဟားရားသဲကန္တာရ တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။
ကတ္တရာလမ်းခင်းနည်းသစ် တီထွင်ခဲ့သူမှာ ဂျွန်၊ လူဒွန် မက္ကဒမ်ဖြစ်သည်။
ဂျွန်၊ လူဒွန် မက္ကဒမ်သည် ၊ ၌ ၁၇၅၆-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၁-ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
သူ့အသက် ၁၄-နှစ်တွင် ၊ ရှိ သူ၏ ဦးရီးတော်သူ ကုန်သည်ကြီးထံ သွားရောက်၍ အလုပ်များ ကူညီလုပ်ကိုင်သည်။
ထိုစဉ်က တနိုင်ငံလုံး၏ လမ်းများမှာ အလွန်ညံ့ဖျင်းနေသည်ကို တွေ့ရှိပြီး ထိုလမ်းများကို ပြုပြင်ရန် စိတ်ကူးခဲ့သည်။
မက္ကဒမ်သည် ၁၈၃၆-ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ၂၆-ရက်နေ့တွင် နယ်၊ ၌ ကွယ်လွန်သည်။
ချောင်းဆိုးခြင်းသည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်တတ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ လေပြွန်၊ ဗရွန်ကပ်လေပြွန်နှင့် အဆုတ်၌ မည်သို့မျှ မဖောက်ပြန်ခြင်း မရှိဘဲလျက် လည်းချောင်းနောက်ပိုင်းတွင် ယားယံတတ်သည်။
ချောင်းဆိုးရာတွင် ဗရွန်ကိုတစ် ရင်ကျပ်နာ၊ တီဗီရောဂါ၊ အဆုတ်ရောင်နာ၊ ကြက်ညှာချောင်း စသော ရောဂါများ၏ လက္ခဏာများ ဖြစ်နိုင်၏။
မြင်းကောင်ရေအား (Horsepower) ဆိုသည်မှာ စက်များတွင် မြင်းကောင်ရေအား မည်ရွေ့မည်မျှ ရှိသည်ဆိုသော အချက်ကို ပြောဆိုသည့် စကားလုံးဖြစ်သည်။
ထိုသူမှာ သား အက်ဒမန် ကတ္တရိုက် ဖြစ်သည်။
အက်ဒမန် ကတ္တရိုက်သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ နယ် မန်းဟမ်းရွာတွင် ၁၇၄၃-ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄-ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်သည်။
သူသည် မှ စာပေနှင့် အယူဝါဒရေးကို အထူးလေ့လာ အားထုတ်ခဲ့သည်။
သူ့ခေတ်သူ့အခါက များ ပေါ်ထွက်နေပြီဖြစ်သော်လည်း အထည်ရက်လုပ်ရေးတွင်ကား ရှေးဟောင်း လက်ရက်ကန်းစင်များဖြင့်သာ ရက်လုပ်နေကြသည်။
ချည်ငင်စက်များမှ ချည်မျှင်အထွက်များသလောက် က နိုင်အောင် မရက်လုပ်နိုင်သောကြောင့် အကျပ်အတည်းများ တွေ့ကြုံလျက် ရှိနေကြသည်။
ယင်းကဲ့သို့ ကတ္တရိုက်၏ များ ပေါ်ထွက်လာသည်နှင့်တပြိုင်တက် လက်ရက်ကန်းသမားများက သူတို့၏စားလမ်းပိတ်ပြီဟု ယူဆသဖြင့် သူ့အား ရန်သူကြီးပမာ သဘောထားကြတော့သည်။
သို့ဖြင့် ၁၇၉၁-ခုနှစ်တွင် ရှိ သူ၏စက်ရုံကို မီးတင်ရှို့ကြရာ သူ၏ စက်ရက်ကန်းပေါင်းများစွာ မီးလောင်ကျွမ်းသွားလေသည်။
သူသည် နှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရာတွင် အသုံးပြုသော စက်ကိရိယာအမျိုးမျိုးတို့ကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်။
သို့ဖြင့် ၁၈၀၉-ခုနှစ်တွင် သူ၏တီထွင်မှုများကို အားပေးသောအားဖြင့် က သူ့အား ပေါင် ၁၀,၀၀၀-ဆုငွေ ချီးမြှင့်လိုက်သည်။
သို့ဖြင့် သူ အသက် ၈၀-နှစ်၊ ၁၈၂၃-ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၀-ရက်နေ့တွင် ၌ ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်လေသည်။
မြ သည် ဝင် တွင်းထွက်ကျောက် အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းမှုအားဖြင့် ဘယ်ရယ်လီယံ အလူမီနီယံ ဆီလီကိတ် တွင် ခရိုမီယံဒြပ်စင် အနည်းငယ် ပါဝင်နေခြင်းဖြစ်ပြီး အားဖြင့် ၇.၅ ရှိသည်။
တွဲဖက်ပါဝင်သော ဓာတုဒြပ်စင်အမျိုးအစားကွဲပြားပေါ်မူတည်၍ ၊ တို့ကဲ့သို့ပင် အရောင်များပြောင်းလဲ ခြားနားသွားတတ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။
အရောင်မဲ့= ( Goeshenite) အစိမ်းရောင်= မြ (Emerald) အပြာဖျော့ရောင်= (Aquarmarine) အဝါရောင်= (Heliodor) ပန်းရောင်= (Morganite) အနီရောင်= (Bixbite) မြ ၊ မျက်ရွှဲ အုပ်စုဝင်များ၏ ထူးခြားသော ကျောက်သားအနေအထားမှာ မာဆင့်မြင့်မားသော်လည်း အလွန်ကြွတ်ဆတ်သောကြောင့် အလွန်ပင် ကျိုးပဲ့လွယ်လွန်းခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ကျောက်သားအတွင်းတွင် အခြားသော များပြားစွာ ပါဝင်လေ့ရှိတတ်သောကြောင့် ကြည်လင်သော ကျောက်မျက်ရတနာတန်းဝင်သည့် ကျောက်ကောင်းများ ရှားပါးတတ်သည်။
ရတနာတန်းဝင် မြကျောက်ထွက်ရှိရာ နိုင်ငံများမှာ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဖြစ်လာမည့် တွင်းထွက်ကျောက်များဖြစ်မလာသေးသော စတင်ဖွဲ့စည်းစအချိန်က ထိုကျောက်ချော်ရည်အတွင်းသို့ အစိုင်အခဲ ၊ အရည် (သို့) အငွေ့တို့သည် လှောင်ပိတ်မိသွားမိခဲ့ခြင်းဖြင့် အောင်းဝင်များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ပါဝင်သည့် အစိုင်အခဲ၊ အရည်၊ အငွေ့ တို့၏ ပါဝင်သည့် အရည်အတွက်ပေါ်တွင် မူတည်၍ အောင်းဝင်အမျိုးအစားများကို ခွဲခြားထားသည်။
သားငယ်ကိုမိခင်၏ ဝမ်းပိုက်အပြင်ဘက်ရှိ အိတ်တွင်ထည့်၍ သွာလေရာသို့ ယူဆောင်သွားတတ်သောကြောင့် သားပိုက်ကောင်ဟုခေါ်သော ထူးဆန်းသည့် နို့တိုက်သတ္တဝါတစ်မျိုးသည် မန်မေးလီးယားမျိုးပေါင်းတွင် မာဆူးပီယယ်လီးယား မျိုးစဉ်၌ပါဝင်သည်။
မွေးခါစသားပိုက်ကောင်ကလေးများသည် မိခင် သားပိုက်ကောင်မကြီးနှင့်စာလျှင် အလွန်ပင်သေးငယ်ကြသည်။
အချို့သားပိုက်ကောင်မျိုးသည်အသားစား၍ အချို့က ကလေးများကိုသာစားသည်။
မှာသာတွေ့ရသော သားပိုက်ကောင်မျိုးသည် အရွယ်ခန့်လောက်ရှိ၍ ဦးခေါင်းသေးပြီးလျှင်ချွန်သည်။
ကင်ဂရူးသားပိုက်ကောင်မျိုးနှင့် သားပိုက်ကောင်မျိုးတို့အပြင် နှင့်တူသောသားပိုက်ကောင် စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိကြသည်။
သည် နှင့်တူသောသားပိုက်ကောင်မျိုးဖြစ်လေသည်။
ရှိ ၏ သန်လျက် ]] သန်လျက် ဆိုသည်မှာ ရှေးအခါက မြန်မာဘုရင်များ ကိုင်စွဲရသော လက်နက်၊ မင်းဆောင်မင်းယောင် မင်းခမ်းမင်းနားများတွင် အသုံးပြုရသော လက်နက်ဖြစ်သည်။
ငါးပါးတွင် သန်လျက်သည် တစ်ပါး အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
မင်းလက်ထက်တွင်လည်း မိမိ၏ သန့်သက်ရေ မဆောင်သောကြောင့် ရွှံရှာသဖြင့် မချဉ်းမကပ်နေသော ခမည်းတော်လက်ထက်က ဆက်လာသည့် ကုလားမင်းသမီးကို အမျက်တော်ရှိကာ သန်လျက်ဖြင့် ခုတ်သတ်ခဲ့၏။
သန်လျက်ကို `သံလျှက်၊ သန်လျက်၊ သန်လျှက်´ဟူ၍ အမျိုးမျိုး စာလုံးပေါင်းတတ်ကြသည်။
သို့ဖြစ်၍ နှစ်ဖက်ညီစွာ ချွန်ထွက်နေသည့် ရတနာပူရ မြေအခုံကို "သန်လျက်ခုံ၊ သန်လျက်စွန်း"ဟု တင်စားသုံးနှုန်း ခဲ့ကြပေသည်။
ရန်ကုန်မြို့ ဗိုလ်တထောင်တွင်လည်း နှင့် ဆုံရာ အစွန်းကို "သန်လျက်စွန်း"ဟု အမည်တွင်လေသည်။
ဓာတုဖွဲ့စည်းမှုမှာ ဇာဂွန်နီယံဆီလီကိတ် ဖြစ်ပြီး ၇ မှ ၇.၅ ရှိသည်။
ဂေါ်မိတ်သည် ရေဒီယိုဓာတ်ကြွသည့် ဂုဏ်သတ္တိအနည်းငယ်ရှိသော်လည်း လူကိုဘေးဥပါဒ်ဖြစ်စေသည်အထိ အန္တရာယ်မရှိပေ။
ဂေါ်မိတ်ပြာများသည် များသောအားဖြင့် ဖြင့် အရောင်ပြောင်းထားခြင်းဖြစ်လေ့ရှိပြီး အရောင်မဲ့ဂေါ်မိတ်များကိုမူ စိန်အဖြစ် တုပရန်အတွက် သုံးစွဲကြသည်။
တန်နက်မင်း ထီးနန်းစိုးစံချိန် ၂၈ နှစ် ရှိချိန်တွင် မြင်းခံငခွေး က တန်နက်မင်း ကို မြင်းချေးကန် သို့ တွန်းချ လုပ်ကြံပြီး နန်းတက်ခဲ့ပြီး နန်းတက်ခဲ့ရာ တန်နက်မင်း ၏ မိဖုရားတစ်ပါးသည် တန်နက်မင်း၏ ပဋိသန္ဓေကို ဆောင်ပြီး ကြောင်ဖြူအရပ်တွင် မထင်မရှား ဇတ်မြုတ်ရင်း ကြောင်ဖြူမင်းသားငယ် ကို မွေးဖွားခဲ့၏။
မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး တတိယတွဲ၊ စာမျက်နှာ(၂၁၉) ပုဂံမင်းဆက် (၃၃) ဆက်မြောက် ပြီးနောက် တက်သောမင်းဖြစ်သည်။
ပျဉ်ပြားမင်းသည် နှင့် မိဖုရားတို့၏ သားဖြစ်ပြီး ခရစ်နှစ် ၈၁၆ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဖွားမြင်သည်ဟု မှန်းဆရသည်။
တင်နိုင်တိုး၏ ပုဂံမင်းဆက်ရာဇဝင်သစ် မှတ်ချက်။
ထွန်ချစ်မင်း လွန်သည်နောက် မိဖုရားသည် ပုပ္ပါးမှ သင်္ဃရာဇာကို မင်းပြုစေသည်။
ပုပ္ပားစောရဟန်းမင်းကို သက္ကရာဇ်ဖြို စောရဟန်းမင်းဟု ခေါ်၍ ကို ညောင်ဦး စောရဟန်း ဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။
ပညာအလင်းပြ ရုံးသုံး၊ ကျောင်းသုံး အင်္ဂလိပ်မြန်မာ နှစ်တစ်ရာပြက္ခဒိန် စာအုပ် သက္ကရာဇ်ဖြိုသည့် ၆၄၀ ပြည့်တွင်ပင် လွန်သည်။
သက္ကရာဇ်များကို ရေးသော ရာဇဝင်ချုပ်စာအုပ်မှ အချက်အလက်ယူရေးသည်။
ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီး လေးလအကြာ ရာဇဂြိုဟ်ပြည့်ရှင်ဘုရင် ကြီးကြပ်၍ ပထမသင်္ဂါယနာတင်တော်မူပြီးနောက် သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ကို ဖြိုခွင်းပြီး သာသနာနှစ်(၁)ခု ကြွင်းထားခဲ့သည်။
ထိုနှစ်မှာပင် ဝါခေါင်လ မှ စ၍ ပထမ တင်ရာ ၇- လကြာခဲ့သည်။
သုမုန္ဒရီသက္ကရာဇ် ၅၆၂-ခုသို့ ရောက်သောအခါ ပေါက္ကံပြည့်ရှင် ဆရာသင်္ဃရာဇ် ခေါ် လက်ထက် ခန်းဆပဉ္ဇာ (ခေါ်) နှစ်တိုသက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်ပြန်သည်နှင့် ၅၆၂-ခုမှ ခန်းဆပဉ္ဇာ ၅၆၀-ခု ဖြိုပြီးကျန်သော ၂-ခုကို ပေါက္ကံသက္ကရာဇ်အဖြစ် ယနေ့ထိ အဖြိုမရှိတော့ဘဲ ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့သည်။
ယခုအခါ ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ်တို့မှာ ကွဲပြားခြားနားနေပြန်သည်။
ပညာအလင်းပြ ရုံးသုံး၊ ကျောင်းသုံး အင်္ဂလိပ်မြန်မာ နှစ်တစ်ရာပြက္ခဒိန် စာအုပ် # လက်ရှိ ခရစ်နှစ် က (၆၃၈) ကို နှုတ်လျှင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ကို ရမည်။
သက္ကရာဇ်ဖြိုခြင်း ဟူသည်ကား ဂဏန်းသင်္ချာအရေအတွက်တွေ များလာသည်ကို လွယ်ကူစွာ သိမှတ်နိုင်စေရန် ရည်သန်၍ အသစ်အတို ပြုခြင်းပင်ဖြစ်၏။
မြန်မာရာဇဝင်/ဝေါဟာရဋီကာ သာကမင်းဆက် (အိန္ဒိယတိုက်ငယ်ရှိမင်းဆက်)ကိုအကြောင်းပြု၍ သက္ကရာဇ်ခေါ်၏။
အချို့ဆရာတို့ကမူ ''သက္ကာရိယတေတိသက္ကာရိတော'' ဟုနှစ်အရေအတွက်ကို အရိုအသေပြု၍ မှတ်ခြင်း၊ တစ်နည်း ''သက္ကရာဇံဌိတံကတွာ''ပြု၍သိကြားဟောယူသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ဖျာပုံတိုက်သစ်ဆရာတော် အရှင်ဩဘာသာဘိဝံသ ၏ သုတေသနကရုပ်ပြ အဘိဓာန် ( ၂၀⁠၀၇ ) မှ သုခမှတ်စု ဒေါက်တာသက်လွင် ၏ သမိုင်းက ပြောသော ပုဂံ။
အဆောက်အအုံအမှတ် = ၂၁၇၁/၁၄၆၆ သရပါတံခါးကို ခရစ် (၉)ရာစုတွင် အေဒီ (၈၄၆-၈၇၈)တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ပျဉ်ပြားမင်းသည် ခရစ်(၈၄၉)တွင် မြို့ကို တည်ရာ၌ ပုဂံကျုံးမြို့ရိုး လေးမျက်နှာ ပတ်လည် တွင် တံခါး(၁၂)ရပ် ပါရှိခဲ့သည်။
သရပါတံခါးတွင် ငတပါသင်နတ် စောင့်ရသည်ဟု အဆိုရှိသော်လည်း နှောင်းလူတို့သည် သရပါတံခါး၌ မင်းမဟာဂီရိ နတ်မောင်နှမ၏ နတ်ကွန်းဂူ နှစ်ခုကို ပြုလုပ်ထားကြသည်။
သရပါတံခါးသည် နတ်ရွာစံ ကံတော်ကုန်ခန်းမှုနှင့်လည်းဆက်စပ်မှုရှိသည်။
ပါရဂူ- ပုဂံခရီးသည် နဂိုက ပုဂံမြို့ရိုးတွင် တံခါးပေါက် တဆယ့်နှစ်ခု ရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ သရပါတံခါး တစ်ခုသာ ထင်ထင်ရှားရှား ကျန်ရှိနေတော့သည်။
စသော ရှေးပုဂံမင်းများသည် အမတ်ဗိုလ်ပါနှင့်အတူ နှစ်စဉ် နတ်တော်လတွင် ပုပ္ပားတောင်၌ နတ်မောင်နှမ နတ်ကွန်းဆောက်လုပ် ပူဇော်လေ့ရှိသည်ဟု ဆိုကြလေသည်။
အေဒီ ၁⁠၁၁၃ ခုနှစ် က ကျောက်တုံးပေါ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော မြစေတီကျောက်စာ သည် မြစေတီ ခြေရင်းနားတွင် တွေ့ရှိရသည်။
ရေးထိုးခဲ့သောကြောင့် ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာဟုလည်းခေါ်သည်။
မြစေတီကျောက်စာအရ ရာဇကုမာရ်မင်းသားသည် မင်းနှင့် ကြင်ရာတော် သမ္ဘူလ၏သားဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။
သို့သော် သားအရင်းဖြစ်သည့် ရာဇကုမာရ်အား ထီးနန်းအရိုက်အရာမပေးနိုင်ပဲ သမီးဖြစ်သူ ရွှေအိမ်စည် နှင့်‌ စောလူးမင်းရဲ့သား‌ေတာ်‌ေစာယွန်းတို့မှ ဖွားမြင်သည့် မြေးတော် အားနန်းလျာထားပြီးဖြစ်သဖြင့် ရာဇကုမာရ်အား ကျွန်းသုံးရွာအားပေးခြင်းဖြင့် နှစ်သိမ့်ခဲ့သည်။
မြို့တောင်ဘက်၊ ရွာရှိ မြစေတီဘုရားအနီး၌ တွေ့ခဲ့သည်ကို အကြောင်းပြု၍ မြစေတီ ကျောက်စာဟု အမည်တွင်လျက်ရှိသော ကျောက်စာကား ရှေးပုဂံခေတ်ဟောင်းတွင် ရေးထိုးသော ကျောက်စာများအနက် လက်ဦးကျရုံမကဘဲ သမိုင်းနှင့် စာပေတို့ကို ခန့်မှန်းသုံးသပ်ရာ၌ အထောက်အကူပြုသောကြောင့် အလေးတမူ ဂရုပြုကာ အရေးထားအပ်သော ကျောက်စာဖြစ်၏။
မြစေတီ ကျောက်စာတိုက်နှစ်တိုင်ရှိရာ၊ ပုဂံပြတိုက်တွင် ကျောက်စာတိုင် တစ်ခုရှိ၍၊ မြင်းကပါ မြစေတီ ရင်ပြင်ပေါ်တွင်ကျောက်စာတိုင် တစ်ခုကို စိုက်ထူထား၏။
မြစေတီ ရင်ပြင်ပေါ်တွင်စိုက်ထူထားသော ကျောက်စာတိုင်ကိုမူ လိုဏ်ဂူအတွင်း၌ ၃ ပိုင်း ကျိုးပြတ်လျက် စတင်တွေ့ခဲ့ရလေသည်။
မင်းကွယ်လွန်၍ နန်းတက်သောအခါ ကျန်စစ်သားသည် ရာဇကုမာရ်ကို ပဋိသန္ဓေတည်နေသော သမ္ဘူလအား သားယောက်ျားမွေးသော် ပုဂံပြည်သို့ လာခဲ့ဟု မှာ၍ စောလူးမင်းထံ ခစားလေသည်။
ပါဠိဘာသာတွင် ယင်းကျောက်စာကို အောက်ပါအတိုင်း ဖတ်နိုင်သည် - { ဖြင့် ရေးထိုးထားသော မြစေတီကျောက်စာ ဖတ်ခြမ်း]] ဖြင့် ရေးထိုးထားသော မြစေတီကျောက်စာ ဖတ်ခြမ်း]] ဖြင့် ရေးထိုးထားသော မြစေတီကျောက်စာ ဖတ်ခြမ်း]] ဖြင့် ရေးထိုးထားသော မြစေတီကျောက်စာ ဖတ်ခြမ်း]] }။
ပုံသဏ္ဌာန်မှာ လေးထောင့် ရှည်လျားလျား ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။
အတွင်းခန်းမနံရံ၌ ပန်းချီဆေးရေးပုံများရှိသည်။
ပန်းချီဆေးရေးပုံများမှာ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ ဘုရားများ၊ တောထွက်ခန်းနှင့် အခြားဗုဒ္ဒဝင်ဇာတ်လမ်းများ၊ လှပသော ၊ ခြူးပန်း၊ ခြူးနွယ်များကို ရေးဆွဲထားသည်။
မှာ ဖလူအို ဆီလီကိတ်ဖြစ်ပြီး အလူမီနီယံ ဓာတ်စင်ရောနှောပါဝင်သည်။
ရောင်လက်မှာ ဖြစ်၍ ၃.၅၃ မှ ၃.၅၆ ထိရှိသည်။
ကျောက်မျက်အရောင်းအဝယ်လောကတွင် ညိုဝါရောင် ဥဿဖယားသည် လူကြိုက်များသော အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် အချို့သော အရောင်မဲ့ နှင့် အပြာနုရောင် ဥဿဖယားများကို ဖြင့် ဥဿဖယားပြာကို ရရှိနိုင်သည်။
အဓိကအားဖြင့် သည် ဥဿဖယားများကို ဦးဆောင်ထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၊ ၊ ၊ နှင့် နိုင်ငံတို့တွင်လည်း အတော်အတန်ထွက်ရှိသည်။
မျက်ရွဲ (Beryl) သည် ဝင် တွင်းထွက်ဖြစ်သည်။
အရောင်မဲ့= ( Goeshenite) အစိမ်းရောင်= မြ (Emerald) (ခရိုမီယံ ဒြမ်စင်အနည်းငယ် ပါဝင်သည်။
အကောင်းဆုံးမှာ အပြာရင့်ရောင်ဖြစ်ပြီး အပြစ်အနာကင်းခြင်းနှင့် ကင်းစင်ခြင်းတို့ပေါ် မူတည်၍ ဈေးကောင်းရတတ်သည်။
မီးဖုတ်၍ အားဖြင့် အရောင်ကိုပိုမိုတောက်ပစေလာနိုင်သည်။
သည် အကောင်းဆုံးသော မျက်ရွဲကျောက်များ ထွက်ရှိရာနိုင်ငံအဖြစ် ကျော်ကြားပြီး ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် နိုင်ငံတို့တွင်လည်း မျက်ရွဲများထွက်ရှိသည်။
သံလိုက်ရထား (Maglev trains) သည် ယနေ့ရထားများ၏ အနာဂတ်ကို ပြောင်းလဲပစ်ရန် တီထွင်ထားသော သံလိုက်ဓာတ်အားသုံး ရထားများပင်ဖြစ်သည်။
ကျွန်ုပ်တို့နေထိုင်ရာ မြေကြီးသည် ကို လှည့်ပတ်သည်။
လ၏အချင်းသည် အချင်း၏ ၄၀၀-ပုံ ၁-ပုံသာ ရှိသည်။
လနှင့်ကမ္ဘာတို့သည် အလင်းပိတ်များဖြစ်သဖြင့် နေနှင့်ဝေးရာဘက်တွင် အရိပ်မှောင်နှင့် အရိပ်ပျော့များ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
နေနှင့် ကမ္ဘာကြား တည့်တည့်သို့ လရောက်သည့်အခါ လသည် နေကို ဖုံးကွယ်သွားသည်။
သုတရတနာသိုက် (ကိုဒန်ရှားကုမ္ပဏီ)။
အဓိကကျသော အုပ်စုဝင် နှစ်မျိုးမှာ - # သုံးပန်လှကျောက်မျိုး (Chrysoberyl) နှင့် # မျက်ရွဲ (Beryl) (မြအုပ်စု) ထင်ရှားသည့် မျိုးစိတ်မှာ (Alexandrite) ဖြစ်သည်။
အရောင်မဲ့= ( Goeshenite) အစိမ်းရောင်= (Emerald) (ခရိုမီယံ ဒြမ်စင်အနည်းငယ် ပါဝင်သည်။
ပုံမှန် ဘယ်ရယ် အုပ်စုဝင်ကျော်များကို ၊ ၊ နှင့် နိုင်ငံတို့မှ ထွက်ရှိပြီး ၊ ကြိုးပါသည့် ဘယ်ရယ်များကို သီရိလင်္ကာတစ်နိုင်ငံတည်းမှ အဓိကထွက်ပါသည်။
ကိုမူ ၊ သီရိလင်္ကာ နှင့် နိုင်ငံတို့မှ ထွက်ရှိသည်။
ကျန် ၂ ပုံခန့်မှာ အနောက်ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်ရှိ ဖြစ်၏။
မြောက်ဘက်တွင် နှင့် ဗစ္စကေးပင်လယ်အော်၊ အနောက်ဘက်တွင် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံနှင့် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ တောင်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ ဂျီဗရောတာရေလက်ကြားနှင့် ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မြေထဲပင်လယ်ဖြင့် ဝန်းရံလျက်တည်ရှိ၏။
စပိန်နိုင်ငံသည် တိုက်နှင့် တဆက်တည်းဖြစ်သော်လည်း အိုက်ဗီးရီးယန်းကျွန်းဆက်ကို ကန့်လန့်ဖြတ်ထားကာ တည်ရှိနေသောမြင့်မားသည့် ပီးရနီးတောင်တန်းများက ဥရောပတိုက် ကုန်းတွင်းနိုင်ငံများနှင့် စပိန်နိုင်ငံတို့ကို ကာဆီးထားလေသည်။
တိုက်နှင့်မူ ကျဉ်းမြောင်းလှသော သာလျှင် ခြားနေ၍ ရှေးရှေးအခါက အာဖရိကတိုက်နှင့် စပိန်နိုင်ငံတို့ ကုန်းမြေချင်း ဆက်စပ်တည်ရှိခဲ့သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်တို့က အထောက်အထားနှင့် ပြဆိုခဲ့ကြလေသည်။
စပိန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် ထိုတောင်မြင့်ကြီးများမှ မြစ်ဖျားခံ၍ မြေထဲပင်လယ်နှင့် ထဲသို့ စီးဝင်ကြသည်။
မြို့တွင် ချည်ထည်စက်ရုံများ၊ သိုးမွေးထည် စက်ရုံများရှိသည်။
မြို့တော်မှာ နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ ဖြစ်၍ အကြီးဆုံး ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးများမှာ ဘာစီလိုနာ နှင့် ဗီးလဗာအိုမြို့တို့ ဖြစ်ကြသည်။
စပိန်နိုင်ငံတွင် မူလက နေထိုင်သူများမှာ အိုက်ဗီးရီးယန်း လူမျိုးများ ဖြစ်လေသည်။
တော်လှန်ရေးဦးစီး အဖွဲ့ကလည်း ဗူးရဂိုမြိုတွင် ရုံးထိုင်ပြီး စင်ပြိုင်အစိုးရအဖွဲ့သစ် ဖွဲ့ကာ ဖရန်ကိုအား အာဏာရှင်အဖြစ် တင်မြောက်ခဲ့ကြလေ သည်။
စပိန်(သပိန်)နိုင်ငံတွင် စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်ကျင့်သုံးပြီး ဘုရင် ဖိလစ်စိုးစံသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)၊ အပိုင်း (ခ) ဤလွှတ်တော်သည် နိုင်ငံ့အရေးအရာများစွာကိုတာဝန်ယူဖြေရှင်းဆုံးဖြတ်သည့်ဌာနဖြစ်သည်။
သပြေတန်းခံတပ်၊ ရွှေကြက်ယက်ခံတပ်၊ ခံတပ်တော်ကြီးဟူ၍ အမည်အမျိုးမျိုးနှင့် ထင်ရှားခဲ့သော ဤကို လက်ထက်၊ ၁၈၆၈-ခုနှစ်ခန့်လောက်က တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
ခံတပ်တော်ကြီးကို မူလက တော်ဝင်နန်းသုံး အမည်ပေးခဲ့သော်လည်း အမည်မတွင်ဘဲ တောင်ကုန်းကိုစွဲ၍ ရွှေကြက်ယက် ခံတပ်ဟုလည်းကောင်း၊ သပြေတန်းရွာငယ်ကို စွဲ၍ သပြေတန်း ခံတပ်ဟုလည်းကောင်း ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ဟန်ရှိသည်။
သပြေတန်းခံတပ်သည် ၊ ၊ မန္တလေးစစ်ကိုင်းကားလမ်းနံဘေး ၏ အရှေ့ဘက်ထိပ် တွင် တည်ရှိသည်။
သပြေတန်းခံတပ်ကို ကမ်းနဖူး ဒုဋ္ဌဝတီ(ခေါ်)နှင့်ဆုံရာ သန်လျက်စွန်းတွင် ဆောက်လုပ်ထားသည်။
နှင့် မြစ်ကမ်းတဖက်တည်းတွင် ရှိသည်။
သပြေတန်းခံတပ်ကို လက်ထက် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၆-ခုနှစ်၊ ၊ ကသည်းနှင့် အီတလီလူမျိုး ကွန်မိုတို ဆိုသူတို့ ဦးစီးကွပ်ကဲ၍ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ခံတပ်တည်ဆောက်ပုံမှာ မြေတိုက်သဖွယ် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ကာကွယ်ရေးအစီအရင်များအဖြစ် ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ သပြေတန်းခံတပ်တို့မှာ အထူးထင်ရှားသည်။
ရွှေတောင်မင်း (ခေါ်) သတိုးမင်းစောသည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ ဆဋ္ဌမမြောက်မင်း ဖြစ်သူ (ခေါ်) ဗဒုံမင်း ၏ သားတော်ကြီး ဖြစ်သည်။
မြောက်နန်းမိဖုရား သီရိမဟာစန္ဒဒေဝီ (မယ်လွန်းသူ)မှ ၁၁၂၄ နယုန်လပြည့်ကျော် ၉ ရက် တနင်္လာနေ့ ဖွားမြင်သည်။
ရွှေတောင်မင်းသည် မင်းအဖြစ်ကို မရရှိခဲ့သော်လည်း သားတော် ၂ ပါး ဖြစ်သော မောင်ဇင် (စစ်ကိုင်းမင်း) (ခေါ်) နှင့် မောင်ခင် (ရွှေဘိုမင်း) (ခေါ်) တို့သည် ထီးနန်းဆက်ခံ စိုးစံခဲ့ကြရသည်။
ပိတောက်နွယ် မဂ္ဂဇင်း၊ ၂ဝဝ၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ။
တပယ်မင်းသားသည် လက်ထက်တွင် ရှိသော မင်းသားဖြစ်သည်။
မန္တလေးသို့ သင်္ဘောဖြင့်ထိုအဖွဲ့ရောက်ရှိလာသည့် အချိန်၌ကား အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအား မြန်မာတစ်ယောက်က တပယ်မင်းသားပိုင် ဟူ၍ ရှေးဟောင်း စောင်းတူရိယာ တစ်ခုကို ရောင်းချခဲ့ဘူးလေသည်။
တစ်နေ့၌ တပယ်မင်းသားသည် တေးကဗျာ ရေးခိုင်းရန်အတွက် လူပျိုတော်တစ်ဦးကို စေလွှတ်၍ အား အခေါ်ခိုင်းလေသည်။
ထို့ကြောင့် အမျက်ထား၍ အခွင့်ကြုံကြိုက်သည့် အခါ မှ တဆင့် ကွပ်မျက်စေခဲ့ လေသည် ဖြစ်၏။
မိုးဂျာနယ် ( ဇွန်လ ၁၉၉၅) တပယ်မင်းသား၏ ကိုယ်လုပ်တော်တဦး ဖြစ်သည်။
သီပေါမင်း ပါတော်မူသည့်နောက် သီပေါစော်ဘွား ဆာစောချယ်ထံ ခိုလှုံရင်း ၏ ဆရာဖြစ်လာသည်။
တပယ်မင်းသား၏ ကိုယ်လုပ်တော်များအနက် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ထိုခေါင်းလောင်းကြီးသည် မူလက လှူဒါန်းရန် သွန်းလုပ်သော ခေါင်းလောင်းကြီး ဖြစ်သည်။
ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ၏ တတိယမြောက်မင်းဖြစ်ပြီး ၏ ဒုတိယသားတော်လည်း ဖြစ်သည်။
သွန်းလုပ်ဆဲ ၁၁၃၈-ခုနှစ်တွင် ဆင်ဖြူရှင် နတ်ရွာစံခဲ့သည်။
ဆင်ဖြူရှင်၏ အရိုက်အရာကို အိမ်ရှေ့မင်းဖြစ်သူ သားတော် က ဆက်ခံသည်။
မင်းယုဝေ၊ စဉ့်ကူးမင်းခေါင်းလောင်း၊ ဉာဏ်လင်းဓမ္မစာပဒေသာ၊ ၁၉၈၅၊ ဇွန်လ စဉ့်ကူးမင်းခေါင်းလောင်း၏ အလေးချိန်မှာ ၁၅၅၅၅ ပိဿာရှိသည်။
ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၂၄-၂၆)တွင် အင်္ဂလိပ်တပ်တို့သည် ရွှေတိဂုံကုန်းတော်ကို တက်ရောက်သိမ်းပိုက်မိကြသည်။
တနင်္ဂနွေထောင့်ရှိ ခေါင်းလောင်းကြီး ဖြစ်ပြီး ခေါင်းလောင်းကြီးဟု အမည်ရသည်။
ခေါင်းလောင်းကြီး၏ အထက်ချိတ် နေရာတွင် ရုပ်များဖြင့် ပုံဖော်ထား၏။
မကြန်၏ 'ကုန်းဘောင်၏ နောက်ဆုံး အားမာန်' (မြန်မာ့ရတနာ စာပေ၊ ပထမ အကြိမ်၊ ၂၀၀၄ စက်တင်ဘာထုတ်) စာအုပ်မှ "ရတနာပုံ စက်ရုံများ" သုတေသန ဆောင်းပါး။
အတွင်း မှ သို့ အရေးကြီးသည့် စစ်ပစ္စည်းကိရိယာများ သယ်ယူပို့ဆောင်နိုင်ရန် ဖောက်လုပ်ခဲ့သော လီဒိုလမ်းမကြီးသည် အလွန်ထူးခြားသည့် လက်ရာများတွင် တခုအပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။
လီဒိုလမ်းမကြီးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ လီဒို အမည်ရှိသောနေရာမှ စတင်ဖောက်လုပ်သောကြောင့် လီဒိုလမ်း ဟုခေါ်သည်။
ယင်းလမ်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ကို ဖြတ်၍ ဝင်လာပြီးလျှင် တောင်ဘက် ၊ ၊ နှင့် မြို့များ အထိ ရောက်လာလေသည်။
ပထမတွင် လီဒိုလမ်းဟု ခေါ်သော်လည်း ၁၉၄၅-ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စစ်သူကြီး က လီဒိုလမ်းမ ကို ဖောက်လုပ်ရန် ပထမဆုံး ကြံစည် စိတ်ကူးခဲ့သော အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု တပ်များ၏ ၏ အမည်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် စတီးဝဲလ်လမ်း ဟု မှည့်ခေါ်စေခဲ့သည်။
ဂျပန်တို့ ရန်ကုန်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး ဖောက်လုပ်နေဆဲ လီဒိုလမ်း မပြီးသေးသောအခါ တရုတ်ပြည်သို့ ထောက်ပံ့ရေးအတွက် ဟိမဝန္တာ တောင်ပေါ် ဖြတ်သန်းသွားရသော ခေါ်သည့် လေကြောင်းကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
Sherry, Mark D., ''China Defensive 1942-1945'', , CBI Background. Chapter: "[ China Defensive] " ဗိုလ်ချုပ် က မူ ၎င်းပမာဏမှာ ပိုတွက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပြီး လေကြောင်းကို အဆင့်မြင့်စွာ သုံးပါက ထိုထက်ပိုမို၍ ပို့နိုင်မည် ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။
Xu,[ p. 191] အာဖရိကန် အမေရိကန် ၆၀ % ပါသော အမေရိကန် စစ်သား ၁၅၀၀၀ ကျော် နှင့် ဒေသခံ ၃၅၀၀၀ တို့က အမေရိကန် သန်း ၁၅၀ ကုန်ကျသော ထိုလမ်းကို ဖောက်လုပ်ခဲ့လေသည်။
လမ်းမကြီးကို ဖောက်လုပ်ရာ၌ ဘေး၊ ရာသီဥတုဒဏ်၊ ရေဘေး နှင့် ဂျပန်တို့၏ ဗုံးဒဏ်များကြောင့် အမေရိကန် စစ်သား ၁၁၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး ဒေသခံ အများအပြားလည်း သေဆုံးခဲ့လေသည်။