DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ဒေါက်တာ ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ ဒေါက်တာဇော်မြင့် ဦးဇော်ဝင်း - rowspan="2" ၆။
ရှိ စွမ်းအင် ဟူသော သည် ပြီးမြောက်မှု အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သော (quantity) ဖြစ်၍ အလုပ်နှင့် ချင်းလည်း တူသည်၊ ရူပဗေဒသုံး အားဖြင့် အလုပ်ပြီးမြောက်မှု ဟူသည်မှာ တစ်ခု သက်ရောက်မှုကြောင့် တခုခုက ထိုအားသက်ရောက်မှု လားရာအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်သွားမှု အချိုးအစားမျိုး ဖြစ်၏။
E = W = \mathbf{F} \cdot \mathbf{s} = \\mathbf{F}\ \\mathbf{s}\ cos(\theta) စွမ်းအင်(energy) က ဤတွင် E ဖြစ်သည်၊ အလုပ်ပြီးမြောက်ပမာဏက W ဖြစ်သည်။
စွမ်းအင် အသွင်ပြောင်းပုံ သာဓကအားဖြင့် အတွင်း၌ ကို အမြင့်တစ်ခုတွင် ချိတ်ဆွဲထားပါက အချိတ်ဖြုတ်လိုက်သည်နှင့် ပြုတ်ကျလိုသည့် တင်းအားတမျိုး ရှိနေပြီး ထိုအဖြစ်သည် ရှိကြောင်းကို ဖော်ညွှန်းနေသည်။
ထို့နောက် ကြိုးဖြုတ်လိုက်၍ ပြုတ်ကျရွေ့လျားသွားလျှင် ''တည်အောင်းစွမ်းအင် ''တို့က ''အရွေ့စွမ်းအင်'' အဖြစ်သို့ အသွင် ကူးပြောင်းသွားခြင်း ဖြစ်မည်။
ထို့ကြောင့် မီးရထား၊ မီးသင်္ဘောမှ စ၍ ယာဉ်အမျိုးမျိုး၊ စက်အမျိုးမျိုး၊ အလုပ်ရုံ အမျိုးမျိုးတွင် မသုံးမဖြစ်အောင် အရေးကြီးသည့် ဟူသည်မှာ အခြားမဟုတ်၊ နေ၏အလင်းနှင့် အပူကိုစုဆောင်းကာ၊ နေပူရှိန်စွမ်းအင်ကို သိုလှောင်ထားသည့် ပစ္စည်း ပင် ဖြစ်သည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့နားလည်အပ်ပေသည်။
လူနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့သည် ကို မမှီဝဲဘဲ အလုပ် မလုပ်နိုင်။
ဆိုသည်မှာ ဝတ္ထု၏ တည်နေရာကို လည်းကောင်း၊ ရွေ့လျားမှုကိုလည်းကောင်း၊ အခြေအနေကိုလည်းကောင်း အမှီပြု၍ ဖြစ်သော စွမ်းအင်ကို ဆိုလိုသည်။
အကယ်၍ ရေနွေးငွေ့ဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြစ်ထွန်းစေသည့် ဒိုင်နမိုကို လည်စေလျှင် ကျောက်မီးသွေးမှ သည် ဖြစ်သွား၍၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် မီးပူတိုက်ခြင်း၊ ဓာတ်မီးထွန်းခြင်းကိစ္စ များကို ပြုလုပ်လျှင်ကား၊ ၊ စွမ်းအင် ဖြစ်သွားပြန်လေသည်။
နေ၏စွမ်းအင်မှ အပူစွမ်းအင်၊ အလင်းစွမ်းအင်၊ စက်စွမ်းအင်၊ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အစရှိသဖြင့် တစ်ခုမှတစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းတတ်ပုံ၊ ကူးပြောင်းနိုင်ပုံကို ဖော်ပြခဲ့ပြီ၊ စွမ်းအင်တစ်ခုမှ စွမ်းအင်တစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းရာတွင် အလုံးစုံကူးပြောင်းခြင်းကားမရှိပေ။
စွမ်းအင်သည် တစ်မျိုးမှတစ်မျိုးသို့ ကူးပြောင်းသွားသော်လည်း၊ ပျက်ပြုန်းကြေသုဉ်းသွားသည်ဟူ၍မရှိ ဆိုသည့်အချက် ကို ရှိသည့် ဖြစ်အင်များအတွင် အရ လက်ခံထားကြသည်။
မကြာမီက ဒြဗ်၏ သဘောနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အသိသစ် အတွေ့သစ်များ ရလာရာမှ စွမ်းအင်၏ သဘောသည်လည်း အနည်းငယ် ပြောင်းလဲသွားလေသည်။
ထိုအဖြစ်မျိုးကို [[နျူကလိယအက် တမ်၏ ဗဟိုဆံ]]မှ စွမ်းအင်ထုတ်၍ လုပ်ရာတွင် တွေ့ရသည်။
နေ၏အတွင်းပိုင်းတွင်လည်း ဤကဲ့သို့ပင်အဖြစ်မှစွမ်းအင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲမှုကို တွေ့ရလေသည်။
သို့ရာတွင် ဒြပ်မှ စွမ်းအင်သို့လည်းကောင်း၊ စွမ်းအင်မှ ဒြပ်သို့လည်းကောင်း ပြောင်းလဲနိုင်သည်ဟူသောအချက်ကို အခြေခံထားပါက၊ စွမ်းအင်ကို ဖန်တီး၍လည်းမရ၊ ဖျက်ဆီး၍လည်းမရဟု ပထမနိယမ အရဆိုရမည့်အစား စကြဝဠာတွင် ရှိသမျှ (mass-energy) ဟူသည့် တိုင်းဖွယ်၏ ပမာဏပေါင်းမှာ အမြဲတမ်း မပြောင်းလဲဘဲ ရှိသည်ဟု ဆိုမှပို၍ မှန်ကန်ရာရောက်ပေမည်။
ယခုအခါ စက်ကိရိယာ အမျိုးမျိုးအတွက် အားကိုးနေရသော ကျောက်မီးသွေး နှင့် ရေနံများ ကုန်ခန်းသွားလျှင် ကြုံရမည့်အခက်အခဲကို ပူပန်ဖွယ်ရာ ကြုံတွေ့နေရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ထွန်းလူ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန (: Ministry of Transport) သည် လက်ထက်တွင် ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာသော ဝန်ကြီးဌာန တစ်ခုဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် ဦးမြထွန်းဦးက ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ယူထားပြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးများမှာ ဦးအောင်မြိုင်နှင့် ဦးထွန်းလူ ဖြစ်သည်. ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ လက်ထက်တွင် အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရချိန်တွင် ရေကြောင်းနှင့်မြို့ ပြလေကြောင်းဝန်ကြီးဌာနနှင့် သယ်ယူပို့ ဆောင်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာနများဖွဲ့ စည်းခဲ့သည်။
ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် လက်ရှိ ဦးစီးဌာန (၅) ခု၊ စီးပွားရေးအဖွဲ့ အစည်း (၅) ခု၊ တက္ကသိုလ် (၁) ခု နှင့် ကျောင်း (၁) ကျောင်း ဖြင့် စုစုပေါင်းဌာန (၁၂) ခု ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာနသည် လက်အောက်တွင် ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နှင့် အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံတကာနှင့် ဆက်သွယ်မည့် လမ်းများ ဖြစ်သော လမ်းမကြီးများ၊ အာရှလမ်းမကြီးများ၊ မဟာမဲခေါင်ဒေသလမ်းမကြီးများ၊ အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်းသုံးနိုင်ငံ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများစသည့် လမ်းမကြီးများအား နိုင်ငံတကာအဆင့်မှီ လမ်းမကြီများဖြစ်ရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ဦးစီးဌာနများ ထပ်မံခွဲထားသည်။
ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန သည် အောက်ဖော်ပြပါ လုပ်ငန်းတာဝန်များအား စီမံချက် ချမှတ်၍ ရည်မှန်းချက် ပြီးမြောက်အောင်မြင်စွာ ဆောက်ရွက်ရန် လက်အောက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းများကို ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေး သည် မြန်မာ့၏ ၊ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် တပ်မတော်မှဖွဲ့စည်းသည့် ၊ တို့တွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌရာထူးများ ရယူခဲ့သူဖြစ်သည်။
သူသည် လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲဝင် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး မဟုတ်သော်လည်း၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း တိုင်းပြည်မငြိမ်သက်မှုများ၊ ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှု နှိမ်နင်းရေးစစ်ဆင်ရေးများ (ဥပမာ - ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းဒေသ စစ်ဆင်ရေးများ) တွင်မူ အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါသည်။
စစ်တက္ကသိုလ်အပတ်စဉ် (၁) သင်တန်းဆင်း အရာရှိဖြစ်ပြီး ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်မှာ (ကြည်း - ၇၈၇၅) ဖြစ်သည်။
အောက်ပါအရေးကြီးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်- စစ်လက်နက်ပစ္စည်းညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ညွှန်ကြားရေးမှူး တပ်မမှူး ပါတီဗဟိုကော်မတီဝင် အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး တိုင်းမှူး အဖွဲ့ဝင်၊ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးဌာနချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် စစ်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် အရှေ့မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်၏ တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးခြင်းခံရသည်။
စစ်တိုင်းမှူးရာထူး ခန့်အပ်ရေးတွင်လည်းကောင်း၊ ဝန်ကြီးအဖွဲ့အတွင်း အပြောင်းအလဲများနှင့် ပတ်သက်ပြီး ဒုဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေးနှင့် SPDC နံပါတ် တစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေအကြား အာဏာလွန်ဆွဲမှုများ ရှိသည်ဟု တပ်အသိုင်းအဝိုင်းမှ ထွက်ပေါ်လာသော သတင်းများအရ သိရှိရသည်။
အဖွဲ့၏ အထက်ပိုင်း ရာထူး အဆင့်ဆင့်တွင် ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေး နှင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ အပေါ် သစ္စာခံသူ အသီးသီးစီ ထားရှိရန် ကြိုးစားကြသည်ဟု နားလည် သဘောပေါက်ကြသည်။
အကဲခတ်သူများက ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေက ဒု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေးအား ဝိုင်းပိတ်ထားရန် ကြိုးစားလျက်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ဒုဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမောင်အေးသည် ၁၉၇၀-၈၀ ခုနှစ်များက ရွှေတြိဂံဒေသတွင် ဗိုလ်မှူးကြီးရာထူးဖြင့် တာဝန်ကျစဉ် မှ ဘိန်းဘုရင်များနှင့် ခိုင်မာသည့် ဆက်ဆံရေးရှိသည်ဟု ယုံကြည်လျက်ရှိကြပြီး ရှမ်းပြည်တွင် စစ်တိုင်းမှူး အဖြစ်တာဝန် ယူစဉ်ကလည်း ရှမ်းပြည်မှ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်အချို့နှင့် ခိုင်မာသည့် ဆက်ဆံရေး တစ်ခုထူထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဒုဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမောင်အေးသည် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများအပေါ် ရန်လိုမုန်းတီးမှု ရှိသည်ဟု သတင်းများထွက်ပေါ် ခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် ကချင်နှင့် ကရင်လက်နက်ကိုင်များ အပေါ် မုန်းတီးသည်ဟု ဆိုသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် တက်ခဲ့သည်မှစ၍ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့အထိ ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာနနှင့် အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန ဟူ၍ သီးခြားစီ ဝန်ကြီးဌာနများအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားရှိခဲ့ပြီး တွင် အုပ်ချုပ်မှုပုံစံအရ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ အထက်ပါ ဝန်ကြီးဌာန(၂)ခုအား ပေါင်းစပ်၍ စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန တစ်ခုတည်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးရုံးအား အဖွဲ့ခွဲ(၃)ခု၊ အထောက်အကူပြုဌာနတစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး အခွန်ဘဏ္ဍာဆိုင်ရာဌာန(၅)ခုနှင့် ငွေကြေးအဖွဲ့အစည်း(၅)ခု တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်း ထားသည်။
အခွန်ဘဏ္ဍာဆိုင်ရာဌာန(၅)ခုမှာ - ရသုံးမှန်းခြေငွေစာရင်းဦးစီးဌာန ငွေကြေးအဖွဲ့အစည်း (၅)ခုမှာ - ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော်၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး ဦးတည်ချက်များနှင့် အခြားစီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှု မူဝါဒများအောင်မြင်စေရန် အတွက်ထိရောက်သော ငွေရေးကြေးရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေး မူဝါဒများ ချမှတ်ဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။
ဝန်ကြီးရုံးသည် နိုင်ငံတော်၏ ငွေရေးကြေးရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမူဝါဒဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ စီးပွားရေး အခြေအနေများအား အထက်အဖွဲ့အစည်းများသို့ အစီရင်ခံ တင်ပြခြင်း၊ အကြံပြုချက်များ တင်ပြခြင်း၊ ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ဌာနအဖွဲ့အစည်းများအား ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း၊ အထက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် လက်အောက်ခံဌာနများနှင့် လည်းကောင်း၊ လက်အောက် ဌာနအချင်းချင်း အားလည်းကောင်း ညှိနှိုင်း ပေါင်းစပ်ပေးခြင်း၊ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အခြားဝန်ကြီးဌာနများအကြား ညှိနှိုင်းပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ငွေရေးကြေးရေး ကိစ္စများနှင့် ပက်သက်၍ အခြားဝန်ကြီးဌာနများအား အကြံဉာဏ်များပေးခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက် လျက် ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ သားငါးကဏ္ဍဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ၁၉၈၂-၁၉၈၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အထိ လယ်ယာနှင့် သစ်တောဝန်ကြီးဌာနက တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ လယ်ယာနှင့် သစ်တောဝန်ကြီးဌာနနှင့် မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန (၂)ခုအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရန် ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော နိုင်ငံတော် ကောင်စီ၏ (၃/၆) ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေးက ဆုံးဖြတ်ခဲ့သဖြင့် ၁၉၈၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၅) ရက်နေ့တွင် မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာနကို သီးခြားဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စု သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးမှ ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၉) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် (၆၇/၂၀၁၃) ဖြင့် ပထမအကြိမ် သတ္တမ ပုံမှန်အစည်းအဝေး၏ သဘောတူညီချက်အရ မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Livestock and Fisheries) ကို မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Livestock, Fisheries and Rural Development) အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ထောင်စုနှစ် ရည်မှန်းချက်နှင့်အညီ ကျေးလက်ဒေသများ ဖွံ့ဖြိုးလာစေရန်၊ ကျေးလက်နေ ပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝဖွံ့ဖြိုးမြင့်မားစေရန်နှင့် ကျေးလက် မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးမှု ကွာဟချက်များ ကျဉ်းမြောင်းလာစေရန် မျှော်မှန်းသည်။
ကျေးလက်ဒေသစဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်၊ စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံရေးနှင့် အစားအစာ ဘေးကင်းမှု ရှိစေရန်ဆောင်ရွက်ရေး။
နိုင်ငံတော်၏ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သော ပြည်သူလူထုကို အခြေပြုပြီး ဆင်းရဲမှု နှုန်းအား ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် (၁၆%) အထိ လျော့ချနိုင်ရန် အတွက် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အားလုံး ပူးပေါင်းပါဝင် ဆောင်ရွက်ရန်နှင့်ရေရှည် တည်တံ့ ခိုင်မြဲသော ဖွံ့ဖြိုးရေးကို ဖော်ဆောင်နိုင်ရန်၊ ကျေးလက်လူထု၏ စွမ်းဆောင်ရည်တိုးတက်လာစေရန် လူထုအခြေပြု အဖွဲ့အစည်းများ အားကောင်းလာစေရန်နှင့် ကောင်းမွန်သော စီမံအုပ်ချုပ်မှုစနစ်များ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန်။
ကျေးလက်ဒေသစဉ်ဆက်မပြတ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရေးအတွက်မဟာဗျူဟာ မူဘောင်(၅) ချက်အတိုင်းဆောင်ရွက်သွားမည်။
ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂၂)ရက်နေ့တွင် “ ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန” အမည်ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။
အဆိုပါ ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်များကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ( ၂၇ )ရက်နေ့မှစ၍ ''အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်'' (National University of Arts and Culture) ဟု အမည်ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ထို့​​ကြောင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနကို ဝန်ကြီးရုံးအပါအဝင် အောက်ဖော်ပြပါဦးစီးဌာန (၃) ခု၊ တက္ကသိုလ်(၂)ခုဖြင့် ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်ပြန့်ပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ၂၀၁၆ခုနှစ် လက်ထက်တွင် သာသနာ​ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ​ပေါင်းကာ အဖြစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတ လက်ထက်တွင် နှင့် ပူးပေါင်းကာ အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရလက်ထက်တွင် သီးခြားဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနကို ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးရုံး၊ ၊ နှင့် တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်း၍ ဘာသာအသီးသီး၏ သာသနာရေး၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များနှင့် စီမံရေးရာဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုစတင်စဉ် သာသာနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို မူလက ဝန်ကြီးဌာနရုံး နှစ်ရုံး အတွင်းဝန်တစ်ယောက်စီဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်ခဲ့သောလည်း ယခုအခါဖွဲ့စည်းပုံသစ်အရ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ မူလဖွဲ့စည်းပုံကို ဝန်ကြီးရုံး၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာန၊ သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဦးစီးဌာနနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်တို့တွင် အရာထမ်း ၇၂၀ နေရာ၊ အမှုထမ်း ၂၇၇၆ နေရာ၊ စုစုပေါင်း ၃၄၉၆ နေရာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီးဖြစ်သည်။
သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံး မူလဖွဲ့စည်းပုံကို အုပ်ချုပ်ရေးနှင့်လူ့အရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှု ဌာနခွဲ၊ မူဝါဒနှင့်ဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းစိစစ်ရေးနှင့်လုပ်ငန်းစစ်ဆေးရေးဌာနခွဲ၊ စီမံကိန်းနှင့်စာရင်းအင်း ဌာနခွဲ၊ ဝန်ကြီးဌာနတွင်းစာရင်းစစ်နှင့် ဘဏ္ဍာရေးဌာနခွဲ၊ ပြည်တွင်း/ပြည်ပဆက်ဆံရေးနှင့် သတင်း ပြန်ကြားရေးဌာနခွဲနှင့် ဦးစီးရုံးတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီးဖြစ်သည်။
ယခင်သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနများမှာ- # သာသနာရေး ဦးစီးဌာန # နိုင်ငံတော်သံဃာ့ မဟာနာယကအဖွဲ့ # သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားရေး ဦးစီးဌာန # အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ် တို့ဖြစ်သည်။
သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန ၁၉၉၂-၂၀၁၆ - ၂။
သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန ၂၀၂၆ - ယနေ့အထိ } {! colspan="10" ၂၀၀၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ - !စဉ် !ပုံ !အမည် ! colspan="3" တာဝန်သက်တမ်း !ဒုတိယဝန်ကြီး !သမ္မတ !အစိုးရ !ရင်းမြစ် - ၁။
သူရ ဦး ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ ၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃ - ၂။
လက်ရှိ ဝန်ကြီးမှာ ဦးဝင်းထွန်း ဖြစ်သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ဦးစီးဌာနများ ထပ်မံခွဲထားပါသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တွင် အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာနထားရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးထင်ကျော် လက်ထက်တွင် နှင့် ပူးပေါင်းကာ အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးစတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး အခြေအနေကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန်၊ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး တို့နှင့် စပ်လျဉ်းသော ဖွံ့ဖြိုးမှု စီမံကိန်း အရပ်ရပ်တို့ကို စိစစ်ပြုစု ရေးဆွဲရန်တို့ အတွက် အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ ရည်မှန်းချက်တာဝန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
လိပ်စာ ရုံးအမှတ် (၁) ၊ နေပြည်တော် ဖုန်း ၉၅-၆၇-၄၀၇၀၁၃ ဖက်စ် ၉၅-၆၇-၄၀၇၀၀၄ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်။
ယခင်က အားကစား ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် နှင့်ပေါင်းကာ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ခွဲထုတ်ပြီး အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ၊ နှင့် ၎င်းတို့၏ ဌာနခွဲများ တည်ရှိခဲ့သည်။
အခြားသော နှီးနွယ်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် လက်အောက်ရှိ အဖွဲ့ချုပ်များမှာ အမျိုးသားအိုလံပစ်ကောင်စီ၊ ၊ အားကစားအဖွဲ့ချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။
ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားကစား ကွင်း/ရုံများနှင့် ပက်သက်၍လည်း တာဝန်ရှိသော ဝန်ကြီးဌာနဖြစ်ခဲ့သည်။
တွင် အ​လေးမအားကစားသမား ဦး​နှင့် နည်းပြဦးရှိန်းတို့ ဗြိတိသျှဘားမား အ​နေဖြင့်ပထမဆုံး ဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
သို့သော် ဝေဖန်မှုများကြောင့် ​မေလတွင် ဝန်ကြီးဌာနအမည်အား အဖြစ် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အားကစားနှင့်ပက်သက်၍ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ကသာ ဦးဆောင်ခဲ့ရာမှ ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် ကြက်တောင်အားကစားသမားဟောင်း ဒေါက်တာအား ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးကိုယ်စား ပိုမိုထိရောက်စွာ ကိုင်တွယ်ခဲ့သည်။
ဝိုင်၏ အစောဆုံး လက်ရာများကို ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံတွင် ဘီစီ ၆၀၀၀ ခုနှစ်၊ name="independent8k">[ Georgia's Giant Clay Pots Hold An 8,000-Year-Old Secret To Great Wine], NPR. အီရန် (ပါရှား)တွင် ဘီစီ ၅၀၀၀ နှင့် စစ္စလီကျွန်းတွင် ဘီစီ ၄၀၀၀ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရသည်။
ဝီစကီ အမျိုးအစား အမျိုးမျိုး ရှိသည်။
အထင်ရှားဆုံး အမျိုးအစားများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - # ဆင်ဂယ်မော့တ် (Single-malted) # စကော့ သို့မဟုတ် ဘလင်းန်ဒက် (Blended whisky or Scotch) # အိုင်းရစ်ရှ် ဝီစကီ (Irish Whisky) # ဘော်ဘွန်း (Bourbon) # ရိုင်း (Rye)။
သည် ဈေးအပေါဆုံး ဗော့ဒ်ကာ အရက် ချက်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
ပါဝင်သော ကြံသကာကြောင့် ဤဗော့ဒ်ကာ အမျိုးအစားသည် အခြားသော မှ ပြုလုပ်သော ဗော့ဒ်ကာများနှင့် ယှဉ်လျှင် ပို၍ ချိုနေလေ့ ရှိတတ်သည်။
ကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် ဗော့ဒ်ကာ ချက်လုပ်ရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
အချို့သော အက်ကာဗစ် (akvavit ) ဟုခေါ်သည့် ဗော့ဒ်ကာများကို များတွင် ပုလင်းအတွင်းသို့ မသွင်းမီ နှစ်ချို့အောင် ထားသည်။
မှ ရမ်အရက်]] ရမ်(RUM)ဆိုသည်မှာ မူးယစ်စေတတ်သော တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ရမ်ကို ကြံသကာနှင့် ကြံ၏ ဘေးထွက်ပစ္စည်းများမှ တဆင့် နှင့် အရက်ပေါင်းချွေးခံနည်းတို့ကို အသုံးပြု၍ ချက်လုပ်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရမ်အရက်သည် ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်ကတည်းကပင် ထင်ရှားသော အဖျော်ယမကာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
လေး ထောင့်ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်၏၊ အလျားယူဇနာ ၁၀၀, အနံယူဇနာ ၁၀၀-ရှိ၏။
မဃဒေဝလင်္ကာ (က) ဆဖဿာယတနိကငရဲ၊ (မ၊၁၊၄၁၃။
လူများ လွယ်လွယ်ကူကူ တွက်ချက်နိုင်ရန် ပထမဆုံးတီထွင်လိုက်သော ဂဏန်းတွက်စက်မှာ ဖြစ်သည်။
အဓိကဆောင်းပါး : =တီထွင်မှု(Inventions)ဗဟုသုတများ= တီထွင်သူ ....ဝီလျံတောလ်ဘော့စ် ၊ လူးဝစ်စ် ဒက်ဂူရီ။
ထင်ရှားသော ကာတွန်းပညာရှင်များ ....ဟော့ဂ်သ်၊ ဂိုရာ၊ ဒေါင်မီယာ၊ ရိုလဲန်ဆင်၊ ဒစ်စနေ။
တီထွင်သူ ....အဆီးနီးယား နိုင်ငံသားများ။
တီထွင်သူ ....ချားလ်စ် ဘက်ဘေ့ချ်။
ရှာဖွေတွေ့ရှိသူ....အဲလဗတ် အိုင်းစတိုင်း။
တီထွင်သူ ....ဖက်ဘာမိသားစု ၊ အဲန်ဂျေကွန်တီ။
တီထွင်သူ ...ဘလိုင်းဆီး ပက်စကယ်။
တီထွင်သူ .......တရုတ်လူမျိုး၊ ကိုးရီးယားလူမျိုး။
တီထွင်သူ .......မက်ဝီလီယန်၊ လော့လဲမဲန်။
တီထွင်သူ ....ပိုင်ရာဂျီ ဂျက်ကွက် ဒရော့စ်။
တီထွင်သူ ....ရိုမန်စ် ခုနှစ်...........၁၇၀ဝ။
တီထွင်သူ .... လူမျိုး .........ကနေဒါ။
ရှာဖွေတွေ့ရှိသူ ...ဆာ အလဇန္ဒားဖလင်းမင်း။
တီထွင်သူ ...အလက်ဇန္ဒား ပတ်ခေဒစ်။
တီထွင်သူ ....ရောဘတ်ဘွိုင်လီ ၊ ဂျွန်ဂေါ့တာ။
တီထွင်သူ ....လူးဝစ်စ် အရိုင်းလေး။
တီထွင်သူ ....ဂေါ့ထ်လီယက် ဒိုင်မလာ။
တီထွင်သူ ...ဝီလျံ လေး ဘာရွန် ဂျင်နီ။
ရှာဖွေတွေရှိသူ ....မာရီကျုရီနဲ့ ပါရီကျုရီ။
တီထွင်သူ ....ဝိုင်ဟဲမ် ရွန်ဂျင်။
တီထွင်သူ = ( Wilbur Wright & Orville Wright) ခုနှစ် = ၁၉၀၃ ရည်ရွယ်ချက်= လူသားများ အတွက် လေကြောင်းခရီး( ပျံသန်းမှု) သည် ဖြစ်နိုင်ကြောင်း သက်သေပြချက်။
တီထွင်သူ ..တရုတ်လူမျိုးအုပ်ချုပ်သူများ။
တီထွင်သူ ....ခရစ်စတိုဖာ ကိုလံဘတ်စ်။
တီထွင်သူ ....ရစ်ချ်တ် ဟူးလိုရက်။
ရှာဖွေတွေ့ရှိသူ ...အက်ဖ် ဂျီ ဘန်းတင်းဂ်၊ စီ အေ့ချ်ဘက်စထ်။
ကျောက်သင်ပုန်းပေါ်၌ စာပေရေးသားရသော အရာကို ဟု ခေါ်သည်။
ကျောက်သင်ပုန်းနှင့် ကျောက်တံများ ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဦးအောင်သိန်း ဆိုသူသည် မုဆိုးမတောင်မှ စီးဆင်းနေသော စမ်းချောင်းရှိကျောက်ပြားများကို ကောက်ယူပြီး သံပြားနှင့်ခြစ်ကာ ကျောက်သင်ပုန်းကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ကျောက်သင်ပုန်းကျောက်များကို မုဆိုးမတောင်အနီးတစ်ဝိုက် တောင်များမှ တူးယူရရှိသည်။
ကျောက်သင်ပုန်း ပြုလုပ်ပုံအဆင့်ဆင့်မှာ - (၁) ကျောက်တွင်းမှ တူး၍ရသောကျောက်တုံးများကို လုပ်သားများက တွင်းဝရှိ တဲငယ်အောက်သို့ ပို့ဆောင်ပေးရသည်။
ဈေးကွက်မှာ ပုံမှန်ဈေးကွက် ဖြစ်သည်။
ဒေါ်ခင်မြ(ကထိက)၏ မော်လမြိုင် ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံ (၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ မတ်လထုတ်)။
ကျောက်တံသည် ပေါ်တွင် ရေးရသောကျောက်သားနှင့် ပြုလုပ်ထားသည့် အတံလေးကို ခေါ်သည်။
ကျောက်တံ အရွယ်အစားမှာ အရွယ်သာသာ ပြုလုပ်ထားသည်။
ပင်းယခေတ် ကောင်းစားသည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄-ခုနှစ်၊ မင်း လက်ထက်တွင် ကာချင်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၇၀၄-ခုနှစ်၊ မြင်စိုင်း ကိုယ်တော်တိုင် ကတော်မူသည့် ကာချင်းသည်လည်း တက်ကြွမှု၊ ရဲရင့်မှု အပြည့်အဝ ပါရှိလေသည်။
birth_place = ဆန်ဖရစ္စကို ကယ်လ်ဖိုးနီးယား အမေရိကန်။
death_place = ဂလန် အီလန်၊ ကယ်လ်ဖိုးနီးယား၊ အမေရိကန်။
occupation = ဝတ္ထုရေးဆရာ၊ ဂျာနယ်လစ်၊ ဝတ္ထုတို၊ စာရေးဆရာ။
တယ်လီဖုန်း ခေါ် စကားပြောကြေးနန်းတွင် (၁) စကားပြောခွက်၊ (၂) လျှပ်စစ်ဓာတ်နှင့် (၃) နားထောင်ခွက်ဟူ၍ ပစ္စည်းသုံးမျိုး အဓိက ပါဝင်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ၁၈၇၆-ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံမှ ‎ ဆိုသူက တီထွင်ခဲ့သည်။
ရေဒါ ဆိုသည်မှာ ကို အသုံးပြု၍ ၊ စသည့် ရွေ့လျားနေသော အရာဝတ္တုများသာမက မြေမျက်နှာသွင်ပြင်၊ (ရေနံ၊သဘာဝဓာတ်ငွေ့) အစရှိသောတည်ငြိမ်နေသည့်အရာဝတ္တုများ၏ အကွာအဝေး၊ အမြင့်၊ လားရာ၊ အလျင် စသည်တို့ကို တိုင်းတာနိုင်သည့် အီလက်ထရွန်းနစ်ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ရေဒါတွင် ၊ Active with active object ရေဒါနှင့် ဟူ၍လည်း ရှိသည်။
ရေဒါဆိုသည်မှာ အမေရိကန်ရေတပ်ဗိုလ်တစ်ဦးက တီထွင် ခဲ့သည့် ဝေါဟာရဖြစ်သည်။
မူရင်းအဓိပ္ပာယ်အရ ဆိုလျှင် ရေဒါဆိုသည်မှာ အကွာအဝေးနှင့် နေရာကို စုံစမ်း သည့် သဘော ပါဝင်သော ကိရိယာဖြစ်သည်။
အတွင်းက ဤနည်းရိုးကလေးကို လက်တွေ့ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ရေဒါ၏အစွမ်းဖြင့် လေတပ်ဌာန ချုပ်မှ ဂျာမန်ဗုံးကြဲလေယာဉ်ပျံများ ထွက်ခွာလာသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် အင်္ဂလန်ပြည်မှ ကြိုတင်သိရှိနေပြီး ဖြစ်လေသည်။
Wragg, D.; ''Historical dictionary of aviation'', History Press 2008. ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ရိုက်ညီနောင်မှ ကို တီထွင်ပြီးနောက် လေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးမှာ တိုးတက် ထွန်းကား လာခဲ့သည်။
မြို့ပြလေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ထွန်းကားလာသောကြောင့် (I.C.A.O) ကဲ့သို့သော အဖွဲ့များပေါ်ပေါက်လာပြီး လေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လေယာဉ်ကွင်းများအတွက် စံချိန်စံညွှန်းများ သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
လေယာဉ်ကွင်းများအား အဓိကတည်ဆောက်သူများမှာ များဖြစ်ကြသည်။
သို့မဟုတ် အသေးစား လေဆိပ်]] မြို့ပြလေကြောင်းအာဏာပိုင်အဖွဲ့၏ သတ်မှတ်ချက်အရ လေယာဉ်ကွင်းများအား အောက်ပါအတိုင်းခွဲခြားထားနိုင်သည်။
မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာများသည် လေယာဉ်တည်ဆောက်ရန်အတွက်လည်းကောင်း ထုတ်လုပ်ရန်အတွက်လည်းကောင်း ပါဝင်ပတ်သတ်ခြင်းလုံးဝ မရှိသော်လည်း လေယာဉ်ကွင်းတည်ဆောက်ရန်အတွက် လေယာဉ်များ၏ သဘောသဘာဝ နှင့် အလေးချိန်အစရှိသည်တို့ကို အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့်သိရှိရန်လိုအပ်ပေသည်။
ကွန်ရက် ကြားနေရေးဝါဒ (နက် ကြားနေရေးဝါဒ (net neutrality) ၊ အင်တာနက် ကြားနေရေးဝါဒ(Internet Neutrality) လည်း ဖြစ် သည်) သည် အင်တာနက် တွင် ပါဝင်သော အသုံးပြုသူ ဆက်သွယ်သည့် ကွန်ရက်များ အ တွက် လျာထားသော ဥပဒေသ ဖြစ်ပြီး ပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာ၊ ဆိုဒ်များ၊ ပလက်ဖောင်း များ၊ တွဲဆက်ကောင်း တွဲဆက်နိုင်သည့် ပစ္စည်းကိရိယာ အမျိုးအစားများပေါ်တွင် ဝန်ဆောင်မှုပေးသည့်သူများ နှင့် အစိုးရများမှနေ၍ ကန့်သတ်ခြင်းများ မရှိရေးနှင့် ခွင့်ပြု ထားသော ဆက်သွယ်ရေး နည်းလမ်းများ ပေါ်တွင် ကန့်သတ် ခြင်းများမရှိစေရန် ထောက်ခံ အားပေးသည်။
ထိုသမှ ဖော်ပြသည်မှာ အကယ်၍ အသုံးပြုခွင့်ပေးခြင်းခံထားရသော အသုံးပြုသူသည် အင်တာနက် ဆက်သွယ်ခွင့် အဆင့်တစ်ခုအတွက် အခကြေးငွေပေးပြီး အခြားအသုံးပြုသူ သည် ထိုအသုံးပြုခွင့် အဆင့်အတွက်ပင် အခကြေးငွေပေးလျှင်၊ ထိုအသုံးပြုသူနှစ်ဦးသည် ဝယ်ယူ သုံးစွဲသော သုံးစွဲသည့်အဆင့်တွင် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဆက်သွယ်နိုင်သင့်သည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
အရိုးရှင်းဆုံးအားဖြင့် ဆိုရလျှင် ကွန်ရက် ကြားနေရေးဝါဒ(Net Neutrality)သည် အင်တာနက် အသွား အလာလမ်းကြောင်း အားလုံးကို တူညီစွာ သဘောထားသင့်သည်ဟူသော အခြေခံ သဘောတရား ပင်ဖြစ်သည်။
ကွန်ရက် ကြားနေရေးဝါဒကို အားပေးထောက်ခံသူများ အနေဖြင့် ကွန်ရက် ကြားနေရေးဝါဒ ကို မတူညီသော အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက်များဖြင့် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်- ကိုလံဘီယာ ဥပဒေကျောင်း ပါမောက္ခ Tim Wu (တင်ဝူ) - "ကွန်ရက်ကြားနေရေးဝါဒ အား အကောင်းဆုံး ကွန်ရက် ဒီဇိုင်း နိယာမ အဖြစ် အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်သည်။
ထိုလုပ်နည်းကိုင်နည်းသည် ဝန်ဆောင်မှု ကန်ထရိုက်များတွင် အထူးသီးသန့် ဖြစ်ခြင်း မရှိသရွေ့ QoS အတွက် ပို၍ မြင့်မားသော အခကြေးငွေများကို ခွင့်ပြုသည်။
သမ္မတ Barack Oba ma ၏ အမေရိကန် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနှင့် ပြန်လည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဥပဒေ ၂၀၀၉ သည် လှိုင်းကျယ် အခြေခံ အဆောက်အအုံ နှင့် လွတ်လပ်မှုရှိသော ပြဋ္ဌာန်း ချက်များ အပါအဝင် တို့တွင် ဒေါ်လာ ၇.၂ ဘီလီယန် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအတွက် တောင်းဆိုသည်။
ထိုသဘောတူညီချက် အသေးစိတ်ဖော်ပြသည်မှာ ISPs များကို " ၎င်း၏ လှိုင်းကျယ် အင်တာ နက် ဆက်သွယ်မှု ဝန်ဆောင်ခြင်း အသုံးပြုသူများကို -- #၎င်းတို့ ရွေးချယ်မှု၏ ဥပဒေ နှင့် အညီဖြစ်သော ပါဝင်သော အကြောင်းအရာကို ပေးပို့ခြင်းနှင့် လက်ခံရယူခြင်း၊ #၎င်းတို့ရွေး ချယ်မှု၏ ဥပဒေနှင့် အညီဖြစ်သော လုပ်ငန်းသုံး program များကို လည်ပတ်စေခြင်း နှင့် ဥပဒေ နှင့် အညီဖြစ်သော ဝန်ဆောင်မှုများကို အသုံးပြုခြင်း၊ နှင့် #၎င်းတို့ ရွေးချယ်ထားသော ဥပဒေနှင့် အညီဖြစ်သည့် ကွန်ရက် သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုကို အန္တရာယ်မပြုသော၊ ဝန်ဆောင် မှု ခိုးယူခြင်းကို အဆင်ပြေချောမွေ့မှုမရှိစေရန် ဆောင်ရွက်သော သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှု၏ အ ခြား အသုံးပြုသူများကို အန္တရာယ် မပြုသော စက်ပစ္စည်းများကို ဆက်သွယ်ခြင်းတို့မှ တားဆီး ခြင်းကို တားမြစ်ထားခြင်း " ပြုသင့်သည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
Net ကြားနေရေးဝါဒကို ထောက်ခံအားပေးမည့်သူများတွင် စားသုံးသူများဘက် မှ ရပ်တည် ပေးသူများ၊ online ကုမ္ပဏီများနှင့် အချို့သော နည်းပညာ ကုမ္ပဏီများ ပါဝင် ပါသည်။
အချက်အလက် ထိန်းချုပ်ခြင်းနက် ကြားနေရေးဝါဒကို ထောက်ခံအားပေးသူများသည် Cable ကုမ္ပဏီများ မှ အင်တာ နက် ဝန်ဆောင်မှု ထောက်ပံ့ပေးသူများ (ISPs) မှ သူတို့၏ wireline များ နှင့် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု ဖြင့် သုံးစွဲရသော အင်တာနက် တို့ကို အခမဲ့ အသုံးပြုခွင့် ပေးပါသည် ဆိုသည့် သာမန် သယ်ယူရေး သဘောတူညီချက် တို့ကို တရားဝင်အဖြစ် အာမခံချက်ပေးစေလိုသည်။
ရည်ညွှန်း __ Vinton Cerf ၏ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀၀၆ ညီလာခံ မတိုင်ခင် ပြောကြားချက်များ Lawrence Lessig (လောရန့်(စ်) လက်ဆင်း) နှင့် Robert W. McChesney (ရောဘတ် မက် ချီး(စ်)စနီ)၊ တို့ကပြောဆိုသည်မှာ နက် ကြားနေရေးဝါဒသည် အင်တာနက်အား လွတ်လပ်၍ လမ်းဖွင့်ထားသော နည်းပညာ၊ လွတ်လပ်မှုရှိသော ဆက်သွယ်ရေးတို့ ရရှိရေးအတွက် အာမ ခံချက် ပေးထားသည်ဟု ဆိုသည်။
Net ကြားနေရေးဝါဒကို ထောက်ခံသူများမှ Cable ကုမ္ပဏီများ သို့မဟုတ် "ပါဝင် သည့် အကြောင်းအရာ ဂိတ် တံခါး စောင့်များ" အား အရည်အသွေး ကောင်းမွန်သော သို့မဟုတ် အကောင်းဆုံး ဝန်ဆောင်မှုများ ရရှိရန် အာမခံချက် အတွက် အပိုဆောင်း အခကြေးငွေများ ပေးဆောင်နေရမှုသည် Tim Wu ခေါ်ဆိုသည့် မမျှတသော စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်မှုပုံစံ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ခွင့်ပြုနေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
Alok Bhardwaj (အလို့(ခ်) ဘဟာဒဝက်(ခ်ျ)) မှ ပြောဆိုသည်မှာ ကွန်ရက် ကြားနေရေးဝါဒကို နှောင့်ယှက်သူတို့သည် အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ မရှိဘဲ မလိုအပ်သည့် သံသယ ရှိ သော ဝန်ဆောင်မှုတို့ကိုသာ ပေးစွမ်းနေသူများဖြစ်သည်၊ သူ့အနေနှင့်ယုံကြည်သည်မှာ ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ် တစ်ခုအနေနှင့် ဝန်ဆောင်မှု မြန်မြန်ဆန်ဆန် ပေးရရုံမျှလောက် နှင့် ကွန်ရက် တစ်ခု ထံသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပြုလုပ်စရာ အကြောင်းမရှိဟု ဆိုသည်။
အချို့သော အားပေးထောက်ခံသူများက ကွန်ရက် ကြားနေရေးဝါဒ သည် အဆုံးမှ အဆုံးသို့ နိယာမ ကိုဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သည်ဟုဆိုသည်။
Net ကြားနေရေးဝါဒကို ဆန့်ကျင်သူများတွင် ကွန်ပျူတာ စက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်သူ ကုမ္ပဏီကြီးများနှင့် Cable နှင့်အဝေးဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများပါဝင်သည်။
ဆင့်ပွား တိုးတက်မှု နှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ အချို့သော နက် ကြားနေရေး ဝါဒ ၏ ယှဉ်ပြိုင်ဘက်များက အနာဂတ်အင်တာနက်၏ ဆင့်ပွား တိုးတက်မှုများ အတွက် လိုအပ်ချက်မှာ အခြေအနေအရ ဦးစားပေး လှိုင်းများ အဓိက ကောင်းမွန် လာခြင်းဖြစ်သည် ဟုလည်းငြင်းဆိုကြသည်။
နည်းပညာများနှင့် ဈေးကွက် အခြေအနေများ တဟုန်ထိုး ပြောင်းလဲ တိုးတက်လာသည်တွင် အများပြည်သူဆိုင်ရာ မူဝါဒ အသိုင်းအဝိုင်းဘက်မှလည်း အုပ်ချုပ်သူ အစိုးရအနေ နှင့် အကောင်းထက် အဆိုးများ ထပ်မဖြစ်လာစေရန် အခြေအနေကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်း ရှိပါမည် လောဟု မေးခွန်း ထုတ်စရာ များရှိလာသည်။
Tim Wu မှာ ကွန်ရက် ကြားနေရေး ဝါဒကို အားပေးတောင်းဆိုသူ ဖြစ်သော်လည်း လက်ရှိ အင်တာနက် အသုံးပြုနေခြင်းသည် အကောင်းဆုံး အားထုတ်ဆောင်ရွက်လုပ်ဆောင် မှု အနေနှင့် ဖိုင် ရွှေ့ပြောင်းဆောင်ရွက်မှု များနှင့် လိုင်းကြပ်ပိတ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော ဆက်သွယ်ရေး များကိုသာ ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်နေပါက ကြားနေရေး ဖြစ်မည် မဟုတ်ဟု ဆိုသည်။
အင်တာနက် Router များသည် ကွန်ရက်တွင်း ထိန်းချုပ်လည်ပတ်ပေးသူများ အကြားရှိ အမျိုးမျိုးသော ရှုမြင်ပုံများနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း သဘောတူညီချက်များ ကိုဖြတ်သန်း၍ သတင်းအချက်အလက်များကို ရည်မှန်းထားသော လက်ခံသူများ ထံသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။
အသွားအလာ ပုံဖော်ခြင်း သည် ကွန်ပျူတာကွန်ရက်များ အသွားအလာလမ်းကြောင်း လုပ် ဆောင်ချက်များ အကောင်းဆုံး ဖြစ်စေရန် အာမခံရန် နှင့် ၊ ပြန်လည်ဖော်ဆောင်ချိန် တိုးတက် ကောင်းမွန် လာစေရန် နှင့်∕သို့မဟုတ် အသုံးပြုနိုင်သော လှိုင်းအကျယ် ပိုကျယ် လာစေရန် အနေအထား သို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိရန် အချို့သော စံသတ်မှတ်ချက် နှင့်ညီသော အချက် အလက်အစုအဝေးများ ကို နှေးကွေးစေခြင်းဖြင့် ထိန်းချုပ် ပြုပြင်ပေးသည်။
ခွင့်ပြုသတ်မှတ်ထားသော လှိုင်းအကျယ်ထက် ပိုမိုသုံးစွဲ ကွန်ရက်ချိတ်ဆက်မှုများ ပြုလုပ်လာ လျှင် စောင့်ကြည့် ဖမ်းယူခြင်းပြုလုပ်စရာပင် မလိုအပ်ဘဲ QoS တစ်ခုကို သိရှိနိုင်သည်။