DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
မြတ်စွာဘုရားသည် ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် တစ်နေ့သ၌ တရားသဘင်ဝယ် အစည်းအဝေးဖြစ်ကြလတ်သော်၊ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ နိက္ခမပါရမီ ဖြည့်တော်မူပုံကို ချီးမွမ်းကြလေရာ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုပါရမီကို အကြောင်းပြု၍ မဟာဇနက ဇာတ်တော်ကို ဟောကြားတော်မူလေသည်။
ထိုဇာတ်တော်ကြီးကို သည် လေသာကျောင်း၊ ကျောင်းတကာ မောင်ဝ၏သား ဒါယကာ မောင်ထောက်က တောင်းပန်အပ်၍ ၁၁၄၇ ခုနှစ်တွင် ပါဠိတော်မှ မြန်မာသို့ အနက်ပြန်၍ ပြုစုတော်မူသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၄ - အပိုင်း (ခ)။
ဇာတ်တော်သည် တွင် ပဉ္စမမြောက် ဇာတ်တော်ဖြစ်သည်။
မင်းဘူး ဦးဩဘာသသည် မှ ၈-ဘွဲ့ကို ဖြင့် ရေးသားခဲ့ပြီး ကျန်နှစ်စောင်ကို မပြုစုနိုင်ပဲ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သော ဆရာတော်ဖြစ်သည်။
ဇာတ်တော်ဘွဲ့တို့၏ အမည်အပြည့်အစုံနှင့် ရေးသားသူနှင့် ပြီးစီးခုနှစ်မှာ- # (မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ)ကောဇာ-၁၁၄၄-ခုနှစ်၊ ပြာသိုလ၊ # (မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ)ကောဇာ-၁၁၄၄-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလ၊ # (မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ)ကောဇာ-၁၁၄၅-ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လ၊ # (မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ)ကောဇာ-၁၁၄၅-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလ၊ # (မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ)ကောဇာ-၁၁၄၆-ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလ၊ # (မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ)ကောဇာ-၁၁၄၇-ခုနှစ်၊ နယုန်လ၊ # (မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ)ကောဇာ-၁၁၄၈-ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလ၊ # (ရှင်နန္ဒမေဓာ)ကောဇာ-၁၁၄၈-ခုနှစ်၊ နတ်တော်လ၊ # (မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ) ကောဇာ-၁၁၄၈-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလ၊ # (ဦးပညာတိက္ခ) ကောဇာ-၁၁၈၈-ခုနှစ်၊ နယုန်လ၊ ၏ မြန်မာစာပေ သမိုင်း ဦးဩဘာသသည် နာရဒဇာတ်တော် ဝတ္တုကို နှစ်လနှင့် အပြီးရေးပြီး ဝိဓူရဇာတ်တော် ဝတ္တုကို နှစ်လနှင့် အပြီးရေးသည်။
စကားပြေအရေးအသား၌ နှုတ်မရ၊ သွင်းမရ၊ မတုပြိုင်နိုင် အောင် ကျွမ်းကျင်တော်မူသော ဦးဩဘာသဆရာတော်သည် စကုပိုင်ရပ်သာ မြို့မင်းပူးရွာ အသည်ကြီး၏သားဖြစ်၍ ငယ်စဉ် ကပင်သာမဏေပြုကာ ကျမ်းဂန်များကို လေ့လာဆည်းပူးဟန် တူလေသည်။
ဝေဿန္တရာဇာတ်တော်ကြီးမှာ ဦးဩဘာသ ဆရာတော်၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာဖြစ်လေသည်၊၊မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)။
ဝိဓူရဇာတ်သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူသော တွင် န၀မဇာတ်တော်ဖြစ် သည်။
မြန်မာနိူင်ငံတွင် ရွှံ့မီးတောင်များရှိရာ အရပ်လည်းဖြစ်သည်။
မင်းဘူးမြို့နယ်တွင် မင်းဘူးမြို့နှင့် စကုမြို့တို့ပါဝင်သဖြင့် မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။
မိုးအလွန်နည်း‌သောဒေသတွင်တည်ရှိ၍ ဆည်ရေကိုအားထားရသည်။
မှ ၈-ဘွဲ့ကို ဖြင့် ရေးသားသော ၏ ဇာတိလည်း ဖြစ်သည်။
မင်းဘူးမြို့နယ်ရှိ မန်းရွှေစက်တော်ဘုရားကြီးနှင့် နဂါးပွတ်တောင်တော်တို့မှာ အထူးထင်ရှားသည့် မြို့ကျက်သရေဆောင်ဖြစ်ပေသည်။
မင်္ဂလာပူရ ခေါ် မင်းဘူးသည် မန်းချောင်းနှင့် ဧရာဝတီမြစ်တို့ ပူးဆုံရာဖြစ်၍ မန်းပူး ခေါ်ဆိုရာမှ မင်းပူးဟု တွင်လာသည်။
ရေနံတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော လက်ယက်တွင်းတူးဖော်ရေးလည်း အနည်းငယ်လုပ်ကိုင်သည်။
ရှင်မင်းပူးဘုရား တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သည် မင်းဘူးမြို့တွင် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
သုဝဏ္ဏသာမဇာတ်တော်သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူသော တွင် တတိယ ဇာတ်တော်ဖြစ်၍ မူရင်းပါဠိတော်၌ ဂါထာပေါင်း ၁၂၅ ဂါထာဖြင့်ဖွဲ့ဆိုထား လေသည်။
ယင်းသို့နေသည်ကို လူတို့သဒ္ဓါ၍ လှူသောပစ္စည်းဖြင့် လူတို့အားပေးကမ်း ကြွေးမွေးကြောင်းဖြင့် ရဟန်းတို့က ကဲ့ရဲ့ကာ ဘုရားသခင်အား လျှောက်ကြားကြလေရာ မြတ်စွာဘုရားက'' ရဟန်း၏ အားထုတ်ပြုမူမှုသည် ကောင်းစွ''ဟု သာဓုသုံးကြိမ် ခေါ်ပြီးနောက် 'ချစ်သား သင်သည် ငါဘုရား၏သွားသောခရီး၌ တည်သောသူပေတည်း။
သုညကမ္ဘာမျိုး၌ ဘုရားပွင့်ရိုးထုံးစံ မရှိသည် သာမက၊ ၊ နှင့် မင်းတို့သော်မှ မပေါ်ချေ။
ငါးဆူပွင့် ငြားအံ့၊ ငါးစုံသီးသော ပဒုမာကြာ တစ်ပင်ပေါက်၏။
အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ ထူးအုပ်စုကုမ္ပဏီနှင့် လေကြောင်းလိုင်းတို့ ဖြစ်သည်။
သို့သော် မှ ထူးဆန်စက်ပိုင်ရှင် ဦးဇော်ညွန့် နှင့် ဒေါ်ထူးတို့၏ သမီး မသီတာဇော်နှင့် နှစ်ဖက်မိဘများ သဘောမတူသည့်ကြားမှ လက်ထပ်လိုက်သည့်အတွက် စစ်တက္ကသိုလ်မှ ထွက်လိုက်ရသည်။
စစ်တက္ကသိုလ်မှ ထွက်ပြီးနောက်ပိုင်း တွင် ပြန်လည်နေထိုင်ကာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကို စတင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြောင်း၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် လူထုအုံကြွမှုတွင် ၎င်းလည်းပါဝင် ဆန္ဒပြခဲ့ကြောင်း မဂ္ဂဇင်းတစ်ခုတွင် ဖော်ပြထားသည်။
အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ ထူးအုပ်စု ကုမ္ပဏီနှင့် လေကြောင်းလိုင်းတို့ ဖြစ်သည်။
အနားယူပြီး နောက်ပိုင်းကာလ သမ္မတ က ဦးတေဇတဦးတည်းကို လုပ်ပိုင်ခွင့်များ ချထားပေးခြင်း မရှိတော့ဘဲ၊ တခြားသော စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်ကြီးများဖြစ်သည့် အေးရှားဝေါလ် ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဦးထွန်းမြင့်နိုင်၊ မက်စ်မြန်မာ ဦးဇော်ဇော်၊ ကမ္ဘောဇ ဦးအောင်ကိုဝင်း၊ ဒေါက်တာကိုကိုကြီး၊ ဒဂုံအုပ်စုမှ ဦးဝင်းအောင် စသည့်လုပ်ငန်းရှင်များကိုပါ လုပ်ငန်းများ ခွဲဝေလုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
အဆိုပါ အမည်မည်းစာရင်းတွင် ဦးတေဇနှင့် ၎င်း၏သားဖြစ်သူ ဦးပြည့်ဖြိုးတေဇတို့အပြင် ဦးမိုးသက်တင်၊ ဦးသီဟနှင့် ဦးရာဇာထွေးတို့နှင့်အတူ ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူးယောက်အခြေစိုက် FORBES ASIA မဂ္ဂဇင်း ဦးတေဇ ဦးဆောင်၍ လက်အောက်ခံ ကုမ္ပဏီများမှ ဆိုင်ဂလုံး နာဂစ်မုန်တိုင်းဒဏ်ခံ ပြည်သူများအတွက် အရေးပေါ်အသက်ကယ် ပစ္စည်းများကို ဘိုကလေးမြို့နယ်တွင် ကူညီထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။
လူမှုရေးဆိုင်ရာများကို ပိုမိုအထောက်အကူပြုစေရန် ရည်ရွယ်ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထူးဖောင်ဒေးရှင်းကို ထည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဘရာဇီးမှာမွေးဖွားခဲ့သည့် ဘာတစ်စတာသည် သူ့ရဲ့ငယ်စဉ်ကလေးဘဝကို ဥရောပမှာကုန်လွန်ခဲ့သည်။
ဘာတစ်စတာနှင့် သူ့သားအကြီး သည် စပိဘုတ်စီးခြင်းကိုကြိုက်နှစ်သက်ကြသည်။
ထိုစပိဘုတ်သည် တနာရီလျှင် မိုင် ၁၆၀ နှင့်အထက်သွားလာနိုင်သည် အိုက်ခ်ဘာတစ်စတာ ၏ အဓိကလုပ်ငန်းများမှာ … # EBX # MMX # OGX # MPX # LLX # Mr Lam (Chinese restaurant) # Porto de Peruíbe # OSX တို့ဖြစ်သည်။
ကျော်ဆွေကို ၌ အဖ ဦးဘနှစ်( မြို့ပြအိုးအိမ်ဌာန ဝန်ထောက်)နှင့် အမိ ဒေါ်အုန်းစိန်တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၅-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၆-ရက်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
ထို့နောက် အတွင်း၌ တွင် ရာဇဝတ်အုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းသည်။
ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကာလတွင် ဘီဒီအေ သို့ ဝင်ရောက် တာဝန်ထမ်းသည်။
ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် (ယခု ညွှန့်မြန်မာ) ကုမ္ပဏီမှ ဒါရိုက်တာ ဦးဘရှင် ရိုက်ကူးသော ''စောရစံရှား'' အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ကားတွင် စတန့်မင်းသား ၊ မင်းသမီး မေမြတို့နှင့် တွဲဖက်၍ ကျော်ဆွေ အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပထမဆုံး ပါဝင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ကျော်ဆွေသည် သူ၏ လက်ဦးရုပ်ရှင်ဆရာ ဒါရိုက်တာ ဦးဘရှင်နှင့် အေဝမ်းဖလင် ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ ဗိုလ်ချုပ်၊ တသွေးတမြေ စသော ရာဇဝင်နောက်ခံ ကားများတွင်၎င်း၊ ဒါရိုက်တာ (ရွှေညာမောင်) ရိုက်ကူးသော ''အထောက်တော်''နှင့် ''ချစ်ရဲဘော်'' ဇာတ်ကားများတွင်၎င်း၊ မင်းသမီး၊ ၊ စသည်တို့နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ကျော်ဆွေဟု ထင်ရှားလာစ အချိန်တွင် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင်သို့ ပြန်လည်ကူးပြောင်းကာ ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင်၏ နာမည်ကျော် ဗိုလ်အောင်ဒင် အဆက် သား ဗိုလ်အောင်ဒင် ဇာတ်ကားတွင် မင်းသမီး နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
မိုးရုပ်ရှင်မှပင် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး (မေ)နှင့် အများဆုံးတွဲ၍ ချစ်မေတ္တာ၊ မချူသာသည်၊ သည်မေတ္တာလမ်း၊ စိမ်း စသည့် ရုပ်ရှင်ကားများကို ဆက်လက်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ထိုဇာတ်ကားတွင် စတန့်မင်းသား နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ကျော်ဆွေသည် ၁၉၈၂-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅-ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၃-ခု)။
အေဝမ်းမောင်တင်မောင်ကို မြန်မာအဆွေကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဦးဘညွန့်၊ ဒေါ်ငြိမ်းရှင်တို့မှ ၁၉၀၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ၌ ဖွားမြင်သည်။
မောင်တင်မောင်၏ မွေးချင်းတို့မှာ- # ဒေါ်မြခင် # ဦးတင်နွယ် (ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ၊ ထုတ်လုပ်သူ)၊ # ဒေါ်ခင်ခင် (ဒါရိုက်တာ၊ ကင်မရာမင်း၊ စက်မှုပညာရှင်)၊ # (ပထမ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ ဒါရိုက်တာ၊ မဟာဝိဇ္ဇာထိုရ် ဖလင်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်၊ စက်မှုပညာရှင်)၊ # ဦးတင်ဖေ (သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာ မောင်မောင်စိုး (သို့) မောင်မောင်စိုးရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်)၊ # ဒေါ်ခင်ညွန့်၊ # မောင်တင်မောင် (ဒါရိုက်တာ၊ သရုပ်ဆောင်၊ အေဝမ်းဖလင်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်)၊ # ဒေါ်ခင်ရီ (ရွှေသိန်း ပန်းကန်စက်ပိုင်ရှင်)၊ # ဒေါ်ခင်ထွေးတို့ ဖြစ်သည်။
မိဘများဖြစ်ကြသည့် ဦးဘညွန့်၊ ဒေါ်ငြိမ်းရှင်တို့သည် ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် စတိုးဆိုင်ဖွင့်လှစ်သည်။
မောင်တင်မောင်သည် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ နှစ်ဘာသာ (၁၀)တန်း High School Final ကို "က" အဆင့်မှ အောင်မြင်သဖြင့် တွင် ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးသည်။
မြန်မာအဆွေအေဝမ်းဖလင်မှ ''မြဂနိုင်'' ဇာတ်ကားကို ၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ပလာဇာရုံ၌ တင်ဆက်သည်။
ယခင်ဇာတ်ကားသည် အပိုင်းတိုဖြစ်၍ ၁၉၃၄ ခု၊ အောင်တိုဘာလ ၁၉ ရက်နေ့ ပလာဇာရုံ၌ ''မြဒါလီ'' ဇာတ်ကားနှင့် ပူးတွဲတင်ဆက်သည်။
အဆိုပါ ''တစ်လိမ်နှစ်လိမ်'' ကားကို ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့က ဘုရင့်ရုံ၌ တင်ဆက်သည်။
ယင်း ''ချစ်အမျှ'' ဇာတ်ကားကို ဒါရိုက်တာမောင်တင်မောင် ကိုယ်တိုင်ပါဝင်သရုပ်ဆောင်၍ မေရှင်၊ မေမြင့်၊ မြင့်ဆွေ၊ ဦးဘရှင်၊ ဦးဘိုးသောင်းတို့ဖြင့် ရိုက်ကူးသည်။
နောင်တွင် ဒါရိုက်တာထူးချွန်ဆုရှင် (၆) ထပ်ကွမ်းအကယ်ဒမီ ဆရာသုခသည် ''ချစ်အမျှ'' ကားရိုက်စဉ် ဒိုင်ယာလော့တွေ ချပေးရသည်။
ဆရာသုခသည် ''ချစ်အမျှ'' ကားမှ စတင်၍ မောင်တင်မောင်ထံမှ ဒါရိုက်တာအတတ်ပညာသင်သဘောမျိုး ရိုက်ခဲ့သည်။
အေဝမ်းဖလင်၏ ရုပ်ရှင်ကား အမှတ် (၈၅) ဖြစ်သည့် ဒါရိုက်တာဦးချင်းစိန်၏ ''ချစ်သွေးဟုန်'' ရုပ်ရှင်ကားကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် "အိုလံပီယာ" ရုံ၌ တင်ဆက်ပြသပြီးနောက် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာနိုင်ငံသို့ ကူးစက်တောက်လောင်လာသဖြင့် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းများကို ခေတ္တ ရပ်ဆိုင်းလိုက်ရပေသည်။
လျှပ်စစ်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ပထမဆုံးထုတ်လုပ်သည့် ''ကပ္ပလီ'' ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင်သည် ပြည်လှဖေ၊ ခင်လဲ့၊ ညိုညိုတို့နှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်သည်။
ယင်းနောက် ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယုသည် လျှပ်စစ်ရုပ်ရှင်မှ ''မင်းဘယ်လဲ'' ကားကို မောင်တင်မောင်၊ အေးကြူ၊ မေသစ်တို့နှင့် ရိုက်ကူးသည်။
အေဝမ်းမောင်တင်မောင်က ဇေယျကြီးကိုခေါ်ယူ၍ ''မြဲတဲ့သစ္စာ'' ဇာတ်ကားတွင် ထည့်သွင်းရိုက်ကူးခဲ့ရာ လူထုအသည်းစွဲ မင်းသားတလက် ဖြစ်လာခဲ့ပေသည်။
မြန်မာ့အသံတွင်အမှုထမ်းနေသောမေရှင်အား ''ချစ်သက်ဝေ'' တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရန် ကမ်းလှမ်းသည်။
ဒါရိုက်တာ မောင်တင်မောင် ရုပ်ရှင်အဖြစ်အသက်သွင်းခဲ့သည့် ဆရာကြီး ရွှေဥဒေါင်း၏ ''ရတနာပုံ'' ဝတ္ထုကြီးမှာ ၁၉၅၃-၁၉၅၄ ခု၊ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း ပင်ရင်းမြန်မာစာတွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော စာအုပ်ဖြစ်၍ လူကြိုက်များလှသည်။
ရတနာပုံ'' ရုပ်ရှင်ကားမှ မောင်တင်မောင်နှင့်ကြည်ကြည်ဌေးတို့ စုံတွဲသီဆိုသော "ချစ်သမျှကိုတဲ့" သီချင်း၊ မောင်တင်မောင်နှင့်တင်တင်မူတို့ စုံတွဲသီဆိုသော "သိင်္ဂီ" သီချင်း၊ ကြည်ကြည်ဌေးသီဆိုသည့် "လေးနာရီ" သီချင်း၊ တင်တင်မူသီဆိုသည့် "ချစ်သူ" သီချင်းတို့မှာ လူကြိုက်များလှပေသည်။
ဗြိတိသျှဘားမား (ညွန့်မြန်မာ) ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာသုခ၏ ''ဩော်မိန်းမ'' ကားက ဇာတ်ကားဆု (ဒုတိယ) နှင့် ဆရာသုခက ဒါရိုက်တာထူးချွန်ဆု ရရှိသည်။
အေဝမ်းဦးတင်မောင်သည် ''ဗိမ္ဗိသာရ'' ဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ် နောက်ဆုံးပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
အေဝမ်းဖလင်၏ ''မမထားနှင့် အပါ'' ရုပ်ရှင်ကားကို ၁၉၆၃ ခု၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရွိုင်ရယ်ရုံ၌ တင်ဆက်ပြသသည်။
ဝဏ္ဏကျော်ထင်စိန်အောင်မင်းနှင့် ဝဏ္ဏကျော်ထင်အကယ်ဒမီကြည်ကြည်ဌေးတို့သည် ''ဝိဇယကုမ္မာ'' ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်တွင် ပထမဆုံးတွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အေဝမ်းဦးတင်မောင်သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ပေါ်ဦးစကာလမှသည် နှစ်ပေါင်းခုနစ်ဆယ်အတွင်း ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ၊ သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာများကို ထပ်ဆင့်ကြီးကြပ်သူ၊ ရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်သူအဖြစ်ကျင်လည်ရင်း သရုပ်ဆောင်များ၊ ဒါရိုက်တာများ၊ စက်မှုပညာရှင်များကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည်။
အေဝမ်းဦးတင်မောင်၏ ထူးချွန်ထင်ရှားသောတပည့်တို့မှာ - # ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် တေးသံရှင် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဒေါ်၊ # အကယ်ဒမီခြောက်ထပ်ကွမ်းဒါရိုက်တာ အလင်္ကာကျော်စွာ၊ # သရုပ်ဆောင် ဝဏ္ဏကျော်ထင်အကယ်ဒမီဦး (၁၉၁၆-၂၀၀၁) # ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဝဏ္ဏကျော်ထင်လေးထပ်ကွမ်းအကယ်ဒမီဆုရှင်ဒေါ် (၁၉၂၄-၂၀၀၀) တို့ ဖြစ်သည်။
အေဝမ်းဦးတင်မောင်သည် အသက်အရွယ်ရလာသောအခါ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းများမှ အနားယူလိုက်သည်။
သူသည် ထူးခြားလျှို့ဝှက်သော ဥဇ္ဇဘက်စီးပွားရေးသမားများထဲမှ တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။
သူသည် လျှို့ဝှက်စွာနေထိုင်တတ်ပြီး သူ၏ အဓိကရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများရှိသော Kuzbassrazrezugol မိုင်းတွင်းကဲ့သို့ပင် သူ့အကြောင်းများကို အမှောင်ချကာ ပိတ်ဆို့ထားသူဖြစ်သည်။
ဓနုလူမျိုးတို့သည် အုပ်စု၏ တွင်ပါဝင်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ဓနုလူမျိုးများသည်၊ တွင်လည်းကောင်း၊ ကျောက်နီတွင်းဒေသတွင်လည်းကောင်း၊ ပင်းတယ၊ ၊ ကလော၊အောင်ပန်း၊နောင်ချို၊ရပ်စောက်ဒေသ မိုင်းလံ၊ လောက်ဆောက်အနောက်ပိုင်းတို့၌လည်းကောင်း အများဆုံးတွေ့ရသည်။
ယခုအခါ ရွာငံ၊ ပင်းတယနှင့် ပွေးလှမြို့နယ်တို့ကိုပူးပေါင်း၍ တည်ထောင်ထားပေးပြီး ဖြစ်သည်။
ဘာသာစကား ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင် ဓနုဘာသာစကားသည် တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုဝင် ဖြစ်သည်။
Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press. တိတိကျကျခွဲခြားလျှင် လိုလို-ဗမာအုပ်စု အတွင်းရှိ ဗမာနွယ် ဘာသာစကားစုထဲတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ဗမာစကား၏ ဒေသန္တရ လေယူလေသိမ်း ကွဲပြားမှုတစ်ခုအဖြစ်လည်း ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။
Bradley, David. (1997). ''Tibeto-Burman languages and classification''. Pacific Linguistics. "ဓနု" ဟူသော အမည်သည် ပါဠိဘာသာစကား "धनु"(လေး) မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အယူအဆရှိပြီး၊ ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်က ရှမ်းပြည်နယ်သို့ နယ်မြေစိုးမိုးရေးအတွက် ရောက်ရှိလာသော လေးသည်တော် တပ်သားများ၏ အနွယ်အတော်များ ဖြစ်သည် ဟုယူဆကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၅)၊ စာမျက်နှာ (၃၃၈)။
Scott, J. G., & Hardiman, J. P. (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States''. Government Printing. ဓနုလူမျိုးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို စနစ်တကျ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပြီး အထူးသဖြင့် ကုန်းမြင့်စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဥယျာဉ်ခြံမြေ လုပ်ငန်းများတွင် ထင်ရှားသည်။
Enriquez, C. M. (1923). ''The Races of Burma''. Oxford University Press. ယနေ့ခေတ်တွင် အတွင်းရှိ ပင်းတယနှင့် ရွာငံမြို့နယ်များတွင် အခြေပြနေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ဓနုလူမျိုးသည် ဓနုစာပေတီထွင်ရေးထား သော်လည်း ယနေ့ထိ ကျယ်ပြန့်စွာ မလုပ်ဆောင်နိုင်သေးပေ။
ဓနုလူမျိုးများကို ယင်းတို့ပြောဆိုသော စကားအလိုက်၊ ရှမ်းစကားကို ပြောသူများအား ရှမ်းဓနုဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြန်မာစကားကို ပြောသူ များအား မြန်မာဓနုဟူ၍လည်းကောင်း ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်၏။
ဗုဒ္ဓအယူဘာသာကိုရာနှုန်းပြည့် ကိုးကွယ်ကြသည်။
လူမျိုးအမည် ဆက်စပ် လေ့လာရန် = [ ၂.ဓနုကြေးမုံ၊(မင်းလွင်ဦး၊အောင်ပန်း)။
Forbes ၏ နောက်ဆုံးထုတ် ဘီလျံနာစာရင်းအရ သူ၏ လက်ရှိအချိန်ကြွယ်ဝမှုသည် ပျမ်းမျှ ၇.၆ ဘီလျံဒေါ်လာရှိပြီး တွင် အချမ်းသာဆုံးလူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ပီတာ ကဲလ်နား သည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်၊ စက်မှုစီးပွားရေးဆိုင်ရာ မဟာဌာနမှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
သူသည် Káně အမည်ရှိ Gulfstream G500 တစ်စီးကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။
အင်းသားလူမျိုးတို့သည် ထိုဒေသ၏မူလတိုင်းရင်းသားများ မဟုတ်ချေ။
သုတေသနများအရ အင်းသားတို့သည် ၏ မှဆင်းသက်လာသော လူမျိုးစုတစ်စုဖြစ်သည်Than Tun, History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824, Yale University Press, 1988.။
အခြေအမြစ်ခိုင်လုံသည်ဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း၊ အချို့၏အယူအဆတစ်ရပ်မှာ၊ ပုဂံပြည့်ရှင် သည် ဖောင်စင်္ကြာဖြင့် တိုင်းခန်းလှည့်လည်စဉ်က အင်းလေးသို့လရောက်သောအခါ ထားဝယ်မှပါလာသော ဖောင်တော်အမှုထမ်း ထားဝယ်သားတစ်စု (အချို့ကညီအကိုနှစ်ယောက်ဟု ဆိုသည်။
အလောင်းစည်သူမင်းသည် အင်းလေးသို့ တိုင်းခန်း လှည့်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်မှာ တန်ခိုးကြီး ငါးဆူသည် ထိုမင်းတရားကြီး၏ ဖောင်တော်ဦး၌ တင်၍ပူဇော်ခဲ့သော ဘုရားများဖြစ်သည်။
ညောင်ရွှေမှ အထိ၊ ဘီလူးချောင်း တစ်လျှောက် ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်၌လည်း အင်းသားလူမျိုးများကို တွေ့ရ သည်။
အင်းသားအားလုံးသည် ဗုဒ္ဓဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည် ကြသူများဖြစ်၍ အင်းလေးဒေသတစ်ခွင်၌ ကြီးကျယ်ခန့်ညားသော ဘုန်းကြီးကျောင်းများ၊ ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း၊ ထုံးတဖွေးဖွေးနှင့် ဘုရားစေတီများကို တွေ့ရခြင်းအားဖြင့် ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု၌ မည်မျှရိုသေလေးစားခြင်းရှိကြောင်း သိရပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ရော့ခ် အဆိုတော် ရော့ခ် အဆိုတော် ရော့ခ် အဆိုတော် (Maung Maung Zaw latt) ရော့ခ် အဆိုတော် (Tha O)။
အာနန္ဒာ ခရှစ်နန် ကို ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ကွာလာလမ်ပူမြို့ရှိ “Little India”ဟု ခေါ်သော Brickfields တွင် တမီးမိဘနှစ်ပါးက မွေးဖွားခဲ့သည်။
ခရှစ်နန် ၏ပထမဆုံး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသည် MAI Holdings ၏ ကွာလာလမ်ပူအတိုင်ပင်ခံဖြစ်သည်။
Yanai သည် Ube အထက်တန်းကျောင်းနှင့် ထို့နောက် Waseda တက္ကသိုလ်ကို တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးနှင့်နိုင်ငံရေး ဝိဇ္ဖာဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်။
ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး မော်စကိုတွင် တက္ကသိုလ်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
Sunday Times ၏ ၂၀၀၆ ခုနှစ် လူချမ်းသာစာရင်းတွင် သူ့ကို ပျမ်းမျှပိုင်ဆိုင်မှု ခန့်မှန်းချေ ပေါင် ၄၆၇၀ မီလျံဖြင့် ၆ ယောက်မြောက်အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
အလန် ဝတ်သ်ဟိုင်းမား (၁၉၄၉ ခုနှစ်ဖွား)သည် သူ့အစ်ကိုဖြစ်သူ နှင့်အတူ House of Chanel ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ထိန်းချုပ်ထားသူ ပြင်သစ်အခြေစိုက် ဂျူး-ပြင်သစ်လူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဗလာဒီမာ ပတ်ထရိုဗစ်ခ်ျ ယာ့ဗ်တူရှန်ခါ့ဗ် ကို ၁၉၄၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်ငွေကြေး ၇.၅ ဘီလျံဒေါ်လာရှိသော ဩဇာအာဏာရှိသည့် ရုရှားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူသည် အီတလီနိုင်ငံ မီလန်မြို့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ငယ်စဉ်ကလေးဘဝက ဆင်းရဲနွမ်းပါးသည်။
Icahn သည် သူအထက်တန်းကျောင်းတက်ရာနေရာ New York, Queens ရှိ Far Rockaway မြို့တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။
ပိုတန်းနင် ကို ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကြီး တည်ထောင်စဉ် မော်စကိုမြို့တွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး ကွန်မြူနစ် မိသားစုဘဝမှ ဆင်းသက်လာသည်။
ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံရေးစီးပွားရေးပြောင်းလဲမှုကာလတွင် Potanin သည် နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်ရေး ဌာနမှနုတ်ထွက်လိုက်ပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ထိုဌာနတွင်လုပ်စဉ်က ရရှိခဲ့သော ဗဟုသုတ အတွေ့အကြုံများနှင့် သူ့ ကွန်ရက်ဆိုင်ရာအတတ်ပညာတို့ကို ပေါင်းစပ်၍ Interros အမည်ရှိ ကိုယ်ပိုင်အသင်းအဖွဲ့တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ သည်။
ပိုတန်းနင် သည် သားသမီးသုံးယောက်ရှိသည့် အိမ်ထောင်ရှင်ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်နှင့်ပြင်သစ်စကားကို ကျွမ်းကျင် ပိုင်နိုင်စွာပြောနိုင်သည်။
Business Finance ဒီဂရီကို ရရှိပြီးနောက် Susanne Klatten သည် ၁၉၈၁ မှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်ထိ ဖရန့်ဖတ်မြို့ရှိ Young & Rubicam အမည်ရှိ ကြော်ငြာအေဂျင်စီတစ်ခုတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။
ဆေးဝါးနှင့်ဓာတုပစ္စည်းထုတ်လုပ်သူ Altana နှင့်အတူ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံငွေ ၅၀.၁ ရာခိုင်နှုန်းကို သူမဖခင်ထံမှ အမွေဆက်ခံရရှိခဲ့သည်။
Susanne သည် Regensburg ရှိ BMW တွင် အလုပ်သင်လုပ်နေစဉ် ထို BMW ၌ အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦး ဖြစ်သော Jan Klatten နှင့် စတင်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
ဂျာမန်ရုပ်သံလိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ARD ၏အစီအစဉ်တစ်ခုတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း Quandt မိသားစု၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအကြောင်းကို အသေးစိတ်ဖော်ပြခဲ့သည်။
Montana မြစ်နှင့် Powder မြစ်ဝှမ်း၏မြောက်ဘက်တစ်လျှောက်တွင်ရှိသော ၈၂၀၀၀ ဧကမျှ ကျယ်သော Diamond Cross မွေးမြူရေးခြံကြီး၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ Mars သည် သူ၏ နာမည်ကျော် “နိုင်ငံ့အကောင်းဆုံးကျောက်မီးသွေးနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့တွင်း နယ်မြေ” ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် လွန်စွာတက်ကြွသည်။
Mars သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၅၂ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံးဖြစ်ပြီး အမေရိကန်တွင် တော့ ၁၉ ယောက်မြောက်ဖြစ်သည်။
သူသည် တွင် နေထိုင်သူဖြစ်ပြီး တွင် နေထိုင်သူဟုလည်း ယူဆရသည်။
သူသည် နိုင်ငံတကာတွင် ဓာတ်ဆီထုတ်လုပ်သည့် အချက်အချာကျရာနေရာဖြစ်သော Baku မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည် လက်ထပ်ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် Yusuf အမည်ရှိ သားတစ်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။
အနောက်ဥရောပရှိ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် တိုင်းပြည်တစ်ခု ဖြစ်၍ ဘယ်လ်ဂျီယမ် ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဖြစ်သည်။
ကို စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ကြသောတိုင်းပြည်များထဲမှ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ခေတ်က မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးကျသော ဘယ်လ်ဂျေးလူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဂေါလ်နယ် ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းသို့ခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်းအရ ဘယ်လ်ဂျီယမ်၊ နှင့် အစရှိသည့် (၃)နိုင်ငံကို နိုင်ငံကျ ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်တွင် ကို တက်ကြွစွာဆင်နွှဲခဲ့သည်။
တည်ထောင်သူနိုင်ငံများထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။
ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံသည် နယ်သာလန်၊ ၊ နှင့် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းဖြစ်သည်။
မြို့တော် သည် ဥရောပသမဂ္ဂ စသောနိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများစွာ၏ ရုံးချုပ်ဖြစ်သည်။
ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံသည် ဖက်ဒရယ်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သော စည်းမျဉ်းခံဘုရင်နိုင်ငံဖြစ်သည်။
ပထမရပ်တည်ချက်သည် ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပေါ်တွင် အခြေခံ၍ သတ်မှတ်ထားတော ပြောကြသော ဖလီမစ်ရှ် အုပ်စု၊ ပြောကြသော ဝါလူးန် အုပ်စုနှင့် ပြောကြသော အုပ်စုဟူ၍ အုပ်စုသုံးစုခွဲခြား သတ်မှတ်သည်။
ဆုံးဖြတ်ချက် များကို မင်းမြတ်၏ အမည်ကိုသုံး၍ စီရင်ချက် ချမှတ်ပါသည်။
အဆိုပါဇာတ်ကားကို ဒါရိုက်တာ ဦးချင်းစိန်ကရိုက် ကူးခဲ့ပြီး မြင့်အောင်နှင့်အတူ ရွှေညာမောင်၊ ၊ မေဆန်း၊ မေရီမြတို့ သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။
အတွက် ဒါရိုက်တာမျိုးအောင်ရိုက်ကူးခဲ့သည့် မြပန်းဝတ်ရည်ဇာတ်ကားတွင် ချစ်သူ မေသစ်နှင့် မရည်ရွယ်ဘဲ ကွဲသွားသဖြင့် မြင့်အောင်၏ ကြေကွဲဟန်များ၊ မနှစ်သက်သူ နွဲ့နွဲ့အေးနှင့် ပေါင်းသင်းနေရသဖြင့် မြင့်အောင်၏ အလိုမကျဟန်များ၊ ကြေကွဲမှုနှင့်အလိုမကျမှုတို့ဖိစီးမှုကြောင့် မြင့်အောင်၏ ဆို့နစ်စွာခံစားရဟန်များသည် ရုပ်ရှင်ကြည့်ပရိသတ်၏ ရင်ထဲတွင် စွဲငြိစေခဲ့သည်။
ဆရာ ရိုက်ကူးခဲ့သော မိုးလုံးပတ်လည် ဇာတ်ကားတွင် ယခင်ဇာတ်ကားများ၌ ကြော့ကြော့ မော့မော့နုနုလှလှ သရုပ်ဆောင်လေ့ရှိသော ဦးမြင့်အောင်သည် ယခင်ဇာတ်ကားများနှင့်မတူ အသွင်ပြောင်း၍ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ၏ ဇနီး အလှကျော့ကွင်း အတွင်းသက် ဆင်းမိရင်းမှ အချစ်ကြီး၍ အမျက်ကြီးကာ တင်တင်မူကို သတ်ခဲ့မိသည့် ရုပ်ရှင်မင်းသား မောင်မောင်လတ် အဖြစ်အရဲစွန့်၍ လူကြမ်းမင်းသား ဆန်ဆန် သရုပ်ဆောင်ပြခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်နှင့်ကင်းကွာစဉ် ကာလအတွင်း ဦးမြင့်အောင်သည် ကာယဗလလေ့ကျင့်ခြင်း၊ သိုင်း၊ ၊ စသော အားကစားများ သင်ကြားခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပြီး မြနန္ဒာရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာရိုက်ကူးသည့် ''ညောင်ရမ်းညီနောင်'' ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ တစ်ကျော့ပြန် ဝင်ရောက်ကာအောင်မြင်မှုကို ရယူခဲ့သည်။
ထိုဇာတ်ကားတွင် ၊ တို့နှင့်အတူ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရသည်။
ထိုဇာတ်ကားတွင် ရဲအောင်၊ နွဲ့နွဲ့စန်း၊ နှင့် သမီးဖြစ်သူ တို့နှင့်အတူ နောက်ဆုံးပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
မြစ်ကူးချောင်းကူး တံတားကြီးများကို ဆောက် လုပ်ရာ၌ တံတား အုတ်တိုင်ကျောက်တိုင်ကြီးများကို ရေပြင် အောက်မြေကြီးထဲသို့ အတော်နက်အောင်စိုက်၍ ဆောက်လုပ် ထားရလေသည်။
ဘလိဇ်ဘာသာစကား နှင့် စကားတို့ကို ပြောဆိုကြသော်လည်း တရားဝင်ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ စကား ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်နှင့်အနောက်ဘက်တွင် ၊ အရှေ့ဘက်တွင် တို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။
အမေရိကတိုင်းပြည်အားလုံးထဲတွင်တွင် နှင့် တို့နောက်မှ တတိယမြောက် လူနေသိပ်သည်းမှု အနည်းဆုံး တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်တွင် ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ၊ မြောက်ဘက်တွင် နှင့် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။
ဘီနင်နိုင်ငံ၏မြို့တော်မှာ (Porto-Novo) ဖြစ်သော်လည်း အစိုးရအဖွဲ့ရုံးထိုင်ရာသည် အကြီးဆုံးမြို့တော်ဖြစ်သော (Cotonou) မြို့ ဖြစ်သည်။
ဒေသခံဘာသာစကားများဖြစ်သော (Fon language) စကားနှင့် (Yoruba) စကားတို့မှာ အပြောများသည်။
ကိုးကွယ်ရာလူဦးရေအများဆုံးဘာသာမှာ (Roman Catholicism) ဖြစ်သည်။
ဘီနင်သည် ၊ ၊ (rganisation of the Islamic Conference) (South Atlantic Peace and Cooperation Zone) (Community of Sahel-Saharan States)၊ (African Petroleum Producers Association) နှင့် (Niger Basin Authority) တို့တွင် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်က သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီး (French Dahomey) ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။
အရှေ့ဘက်၊ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တို့တွင် နိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။
အနောက်ဘက်ရှိ နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံပိုင် ပြည်နယ်ကခြားထားသည်။
ထို့နောက် နှင့် စစ်ခေါင်းဆောင် Shabdrung Ngawang Namgyal က တိုင်းပြည်ကို စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။
ဘူတန်နိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်မှာ တောင်ပိုင်းတွင် (subtropics) ဖြစ်ပြီး မြောက်ပိုင်းတွင် မီတာ (၇၀၀၀)ကျော်မြင့်သော (Sub-alpine) ဟိမဝန္တာကုန်းမြင့်ပိုင်းဒေသ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်ကိုးကွယ်ရာဘာသာကို (Vajrayana Buddhism) အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
ဝင်အနည်းငယ်ရှိပြီး မြို့တော်မှာ (Thimphu) ဖြစ်သည်။
တိုက် အလယ်ပိုင်းရှိ တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်နှင့်အရှေ့ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်တွင် နှင့် ၊ အနောက်ဘက်တွင် နှင့် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။
အမေရိကတိုက်ကို နယ်မြေများအဖြစ် မပြုလုပ်မီအချိန်ထိ ဒေသဖြစ်သော ဘိုလီးဗီးယားသည် ထိုဒေသတွင် အင်အားအတောင့်တင်းဆုံး ဖြစ်သော (Inca Empire) ၏ အစိပ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
စပိန်ကိုလိုနီလက်အောက်တွင် ယင်းဒေသကို (Upper Peru) ဟုခေါ်ဝေါ်သမုတ်၍ ပီရူးဘုရင်ခံ (Viceroyalty of Peru) ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက်ပိုင်းတွင်လည်း နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများ၊ အုပ်ချုပ်မှုများနှင့် စီးပွားရေးပျက်စီးခြင်းများကြောင်း ရုန်းကန်နေရသော တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်မှာလည်း အနောက်ပိုင်းတွင် အင်ဒီးစ်တောင်တန်းကုန်းမြင့်ဒေသဖြစ်ပြီး အရှေ့ခြမ်းတွင် မြေနိမ့်ပိုင်းသည် (Amazon Basin) ဖြစ်သည်။
စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်လုပ်ငန်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ တူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်း၊ ချည်မျှင်၊အထည်၊ သတ္တုကုန်ချော၊ ထွက်ပစ္စည်းစသော ကုန်ချောအမျိုးမျိုးကိုလည်း ထုတ်လုပ်သည်။
ယင်းဘာသာစကား (၃)မျိုးအပြင် အခြားဘာသာစကား (၃၄)မျိုးစလုံးကို တရားဝင် အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
လက်ရှိ (Evo Morales) ဦးဆောင်သော ဘိုလီးဗီးယားအစိုးရသည် နိုင်ငံခြားပိုင် ကော်ပိုရေးရှင်းများကို နိုင်ငံပိုင်ပြုလုပ်လျက် ရှိပြီး မက်စ်တီဇို (mestizo) တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများနှင့် လူနေမှုကွာခြားချက်များကို ညီမျှအောင် ကြိုးပမ်းလျက် ရှိသည်။
လယ်ရီအယ်လစ်ဆင်၏ မိခင်မှာ Florence Spellman ဖြစ်သည်။
Urbana Champaign ရှိ တွင် ဒုတိယ နှစ်တက်နေစဉ်သူမွေးစားမိခင်သေဆုံးခဲ့သည်။
Adda Quinn နှင့် ၁၉၆၇ တွင်လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၄ တွင်ကွာရှင်းခဲ့သည်။
အယ်လစ်ဆင်သည် မကြာသေးမှီကပင် Rising Sun အမည်ရှိ ကမ္ဘာ့နံပါတ် ၆ အကြီးဆုံးရွှက်လှေ ရှိသူ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။
အယ်လစ်ဆင်၏ BMW Oracle Racing Team သည် စပိန်နိုင်ငံ၊ ဗလင်စီယာတွင် ကျင်းပခဲ့သော ၂၀၀၇ အမေရိကန် ဖလား တွင် San Francisco ရှိ Golden Gate Yacht Club ကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး 2007 Louis Vuitton Cup တွင် semi-finals အဆင့်ရောက်မှ ပြိုင်ပွဲမှ ထွက်ခဲ့ရ သည်။
အယ်လစ်ဆင်သည် လိုင်စင်ရလေယာဉ်မှူးတဦးဖြစ်ပြီး တိုက်လေယာဉ်ကဲ့သို့တမူထူးခြားသောလေယာဉ်ပေါင်းများစွာကို ပိုင်ဆိုင်သည်။
အယ်လစ်ဆင် ၌ Audi R8 နှင့် McLaren F1 တို့ကဲ့သို့ နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသောကားမျိုးစုံရှိသည့်အနက် သူ့အ ကြိုက်ဆုံးမှာ ထုတ်လုပ်မှု အတွင်းမှာပင် သူ႔အား လက်ဆောင်အဖြစ်ပေးခဲ့သည့် Acura NSX ဖြစ်သည်။
အယ်လစ်ဆင်သည် သူပိုင်ဆိုင်သော သန်း ရ၀ တန် Woodside, California ရှိခြံကို မြေရှင်ပဒေသရာဇ်ခေတ် နောက်ပိုင်း ဂျပန် ဗိသုကာလက်ရာအတိုင်း မွန်းမံခဲ့ပြီး ၂.၃ ဧကကျယ်သော လူလုပ်ရေကန်အပါအဝင် မြေငလျင်ဒဏ်ခံ နိုင်အောင်ထပ်မံတိုးချဲ့ခဲ့သည်။
Oracle ရဲ့ရှယ်ယာတန်ဖိုးသည် ဒေါ်လာ ၁ဘီလီယံနီးပါး မြင့်တက်ခဲ့ရခြင်းမှာ အယ်လစ်ဆင်၏ ရောင်းအားမှု ဖြစ်ကြောင်း အတွင်းသတင်း ပေါက်ကြားခဲ့မှုကြောင့် ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ သူ႔ကိုယ်ပိုင် ပရဟိတလုပ်ငန်း အဖွဲ့အစည်းကို လှူဒါန်းရန် အမိန့်ချခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ယခင်က (the British protectorate) တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သော Bechuanaland နိုင်ငံသည် ၁၉၆၆၊ စက်တင်ဘာလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့ပြီးနောက် ဘော့ဆွာနာဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲများကို လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့ချိန်မှစ၍ ကျင်းပလာခဲ့သည်။
တိုင်းပြည်၏ ၇၀% ခန့်သည် (Kalahari Desert) ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။
တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တို့နှင့် နယိနိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။
နှင့်လည်း နယ်နိမိတ်ထိသည် ဆိုရုံမျှ ထိနေသေးသည်။
ဘော့ဆွာနာသားတို့၏ ရုန်းကန်ကြိုးစားမှုကြောင့် နှစ်စဉ် ၉% ရှိပြီး လူတစ်ဦးချင်း၏ တစ်နှစ်တာဝင်ငွေမှာလည်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ (၁၄,၈၀၀) အထိရှိလာကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှုန်း အမြင့်ဆုံး တိုင်းပြည်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မှာလည်း ၂၀% ခန့်အထိ မြင့်မားလျှက်ပင် ရှိနေသေးသည်။
တားဆီးရာတွင်လည်း များစွာတိုးတက်မှုရှိသည်။
တိုင်းပြည်သည် ၎င်း၏ စီးပွားရေးကို နှင့် အမဲသားတင်ပို့မှုပေါ်တွင် မှီခိုနေရမှုကို လျှော့ချရန် ကြိုးပမ်းနေသည်။
တိုင်းပြည်အတွင်း ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့လည်း ထွက်ရှိသည်။
မြောက်ဘက်တွင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်တွင် နှင့် ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် နိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။
ရှေးယခင်က (Republic of Upper Volta) ဟုခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
ဟူသည် အားဖြင့် စည်းလုံးညီညွတ်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး မှာ အားဖြင့် ဖခင်အိမ်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံသားများကို (''Burkinabè'') ဟုခေါ်ဆိုသည်။
ထို့နောက်တွင် နိုင်ငံရေး ပြောင်းလဲမှုများ များစွာဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
လက်ရှိသမ္မတမှာ (Blaise Compaoré) ဖြစ်သည်။
ဘာကီးနားဖားဆို၏ မြို့တော်မှာ (Ouagadougou) ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ၊ အရှေ့ဘက်နှင့်တောင်ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်တွင် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။
Eggers, E., ''Historical Dictionary of Burundi'', p. xlix. ပြည်တွင်းစစ်၊ အကျင့်ပျက်မှုများ၊ လာဘ်စားမှုများ၊ ပညာရေးနိမ့်ကျခြင်းများနှင့် ရောဂါ တို့ကြောင့် ကုန်ထုတ်စွမ်းအားများ ကျဆင်းနေလျက် ရှိသည်။