DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်၏ တရားဝင်မဟုတ်သော ဆောင်ပုဒ်မှာ "ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်၊ ဖန်တီးမှုတက္ကသိုလ်" (Bangkok University, the Creative University) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ ရည်မှန်းချက်ဖော်ပြချက်အရ "အသိပညာနှင့် သီလ" (Knowledge with Virtue) ဖြစ်သည်။
တရားတော်တွင် (၆) ပါးရှိသည့်အနက်၊ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ် ဟူသော အကြည်ရုပ် (ပသာဒရုပ်) တို့ဖြင့် တိုက်ရိုက်သိမြင်နိုင်သော အာရုံ (၅) ပါး (၊ ၊ ၊ ၊ ) မှလွဲ၍ ကျန်ရှိသော သိဖွယ်ရာတရားအားလုံးကို ဓမ္မာရုံ ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။
ဓမ္မာရုံသည် ၏ သီးသန့်အာရုံဖြစ်ပြီး အလွန်ကျယ်ပြန့်သော အရာများကို အကျုံးဝင်ပါသည်။
အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကျမ်းအရ ဓမ္မာရုံကို အဓိကအားဖြင့် (၆) မျိုး ခွဲခြားနိုင်ပါသည်- = ၁။
ပသာဒရုပ် (၅) ပါး: စက္ခုပသာဒ ၊ သောတပသာဒ ၊ ဃာနပသာဒ ၊ ဇိဝှါပသာဒ နှင့် ကာယပသာဒ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
သုခုမရုပ် (၁၆) ပါး: တရား (၂၈) ပါးတွင် ထင်ရှားကြမ်းတမ်းသော (၁၂) ပါး (ပသာဒရုပ် ၅ ပါး + အာရုံရုပ် ၇ ပါး) မှလွဲ၍ ကျန်ရှိသော သိမ်မွေ့နူးညံ့သည့် ရုပ်တရား (၁၆) ပါးကို ဆိုလိုသည်။
စိတ် (၈၉) ပါး: လောကီ၊ စိတ်အားလုံးသည် မနောဝိညာဏ်၏ အာရုံဖြစ်နိုင်ပါသည်။
စေတသိက် (၅၂) ပါး: စိတ်နှင့်အတူဖြစ်သော ၊ ၊ ၊ စသည့် စေတသိက်အားလုံးသည်လည်း မနောဝိညာဏ်၏ အာရုံများ ဖြစ်ကြသည်။
နိဗ္ဗာန်: အကြောင်းတရားတို့ မပြုပြင်အပ်သော အသင်္ခတဓာတ်၊ ဝဋ်ဆင်းရဲအားလုံး၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ အငြိမ်းဓာတ်ဖြစ်သော သည် လောကုတ္တရာမဂ်စိတ်၊ ဖိုလ်စိတ်တို့၏ အာရုံဖြစ်သောကြောင့် အထူးမြတ်ဆုံးသော ဓမ္မာရုံ ဖြစ်ပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ။
ထို့ကြောင့် အာရုံ၏ ပင်ကိုသဘောနှင့် လူ၏အမှတ်မှားမှုကို ခွဲခြားသိရမည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အာရုံတစ်ခု၏ ပင်ကို ဣဋ္ဌ၊ အနိဋ္ဌ သဘာဝအရ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝိပါက်စိတ်သည် မှန်ကန်တိကျသော်လည်း၊ ဇောစိတ်၏တုံ့ပြန်မှုမှာမူ အမှတ်မှားမှု (သညာဝိပလ္လာသ)၊ အကြိုက် (ရုစိ) စသည်တို့ကြောင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်နိုင်သည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် (မ၊၁၊၈၈) တွင် သမ္မာဒိဋ္ဌိကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွင့်ဆိုတော်မူခဲ့သည်- "ရဟန်းတို့၊ ဟူသည် အဘယ်နည်း။
သင်္ခါရတရားအားလုံးတို့၏ အပြီးတိုင်ချုပ်ရာ အသင်္ခတဓာတ်၊ အငြိမ်းဓာတ်ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော ကို ထွင်းဖောက်သိမြင်သော အရိယမဂ်ဉာဏ်။
ဈာနသမ္မာဒိဋ္ဌိ: ဈာန်သမာဓိနှင့် ယှဉ်သောဉာဏ် (ဒုက္ခသစ္စာသိမှုတွင် အကျုံးဝင်သည်)။
ဈာနသမ္မာဒိဋ္ဌိ: ဤဉာဏ်နှင့်ယှဉ်သော ဈာနကုသိုလ်သည် အဆင့်မြင့်ဗြဟ္မာဘုံသို့ ပို့ဆောင်နိုင်သည် (ဈာန်မလျောကျလျှင်)။
ပရဒတ္တူပဇီဝိကပြိတ္တာ ဆိုသည်မှာ ပါဠိဘာသာအားဖြင့် "ပရဒတ္တ" (သူတစ်ပါးတို့ ပေးလှူအပ်သော) + "ဥပဇီဝီ" (အမှီပြု၍ အသက်မွေးသော) + "ပေတ" ဟူသော စကားလုံးများကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ "သူတစ်ပါးတို့ ပေးကမ်းစွန့်ကြဲအပ်သော အလှူပစ္စည်းကို အမှီပြု၍ အသက်မွေးလေ့ရှိသော ပြိတ္တာတစ်မျိုး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ပြင်ပလင့်များ။
ပစ္စုပ္ပန်အကျိုး: လောဘကြီးသူ၊ ဒေါသကြီးသူ ဖြစ်သော်လည်း ကဲ့သို့ ထက်မြက်သော ပညာရှိသူ ဖြစ်ရ၏။
ပစ္စုပ္ပန်အကျိုး: လောဘမကြီးသူ၊ ဉာဏ်ပညာကြီးမားသူ (ဥပမာ- ကိုဆုတောင်း၍ ဝိပဿနာဉာဏ်များဖြင့် ကံပြုခဲ့သူ)။
ပစ္စုပ္ပန်အကျိုး: # လောဘမကြီးသူ၊ တွယ်တာမှုနည်းပြီး လွယ်လွယ်စွန့်လွှတ်နိုင်သူ (အလောဘ၏ စွမ်းအား)။
ကောင်းမှုပြုတိုင်း အနည်းဆုံးရှိသင့်သောဉာဏ်: ကံနှင့် ကံ၏အကျိုးကို ယုံကြည်နားလည်သော ရှိရမည်။
အဆင့်မြင့်ဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းမှုပြုခြင်း: (ယခင်ရှင်းလင်းချက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ၊ ၊ ဈာနသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် ကောင်းမှုပြုခြင်း)။
ဝိပဿနာဉာဏ်၏ ထူးခြားသောအကျိုး : ဝိပဿနာပွားသူရဟန်း ပုထုဇဉ်ဘဝဖြင့်ကွယ်လွန်၍ နတ်ပြည်ရောက်သော် လျင်မြန်စွာ တရားထူးရနိုင်ပုံ။
သည် မာစတာနှင့် ဂျွန်ဆင်တို့၏ ''လူသားတို့၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားနည်းချက်'' စာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသော လိင်ဆက်ဆံမှု ကိုယ်နေဟန်ထားတစ်ခုဖြစ်သည်။
ထို့နောက်တွင် - #အမျိုးသားသည် သူ၏ဘယ်ဘက်လက်ဖြင့် အမျိုးသမီး၏ညာဘက်ခြေထောက်ကို အနည်းငယ်မြှောက်လိုက်သည်။
သည် အဆိုပါခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ချင်းမိုင်ဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ခန့်ကပင် လူများစတင်နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအရ သိရသည်။
အစောပိုင်းနေထိုင်သူများမှာ လာဝါ (Lawa) လူမျိုးများဖြစ်ကြပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဒွာရာဝတီ (Dvaravati) ခေတ် (၆ ရာစုမှ ၁၀ ရာစု) မှ များ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
လန်နာဘုရင့်နိုင်ငံ (ဇင်းမယ်ပြည်) သည် ၁၅ ရာစုတစ်လျှောက်လုံး ရွှေခေတ်ကို ခံစားခဲ့ရပြီး လက်ရှိ မြောက်ပိုင်းထိုင်း၊ အနောက်မြောက်ပိုင်း ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်း ရှမ်းပြည်နယ်များနှင့် ၊ တောင်ပိုင်းရှိ ရှေ့ရှောင်ဘန်န (Xishuangbanna) အထိ လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာတို့သည် ချင်းမိုင်ကို အတွက် စစ်ရေးအခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ချင်းမိုင်ခရိုင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ဧရိယာအားဖြင့် ၂၂,၃၁၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၈,၆၁၄ စတုရန်းမိုင်) ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။
မြောက်ဘက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ချင်းရိုင်းခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် လမ်ပန်ခရိုင်နှင့် လမ်ဖွန်ခရိုင်၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်တွင် တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
ခရိုင်၏ လူဦးရေအများစုမှာ ထိုင်းမြောက်ပိုင်းလူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် လန်နာဘုရင့်နိုင်ငံဟောင်း နယ်မြေ၏ မူရင်းတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။
ထို့အပြင် တောင်တန်းဒေသများတွင် (Akha)၊ (Karen)၊ (Lahu)၊ (Lisu)၊ (Hmong)၊ (Pa-O)၊ (Tai Yai) စသည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများလည်း နေထိုင်ကြသည်။
ချင်းမိုင်ခရိုင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၏ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ခရီးသွားလာရေး ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။
ချင်းမိုင်ခရိုင်တွင် မြို့နယ်ပေါင်း ၂၅ ခုရှိပြီး၊​ မြို့နယ်များကို ခေါ် ကျေးရွာအုပ်စုပေါင်း ၂၀၄ ခုနှင့် ခေါ် ရွာပေါင်း ၂၀၆၆ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်သော သည် ''ထေဆဘန်.နခွန်'' (thesaban nakhon) ခေါ် မြို့ကြီးအဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးဒေသဖြစ်သည်။
မယ်ဂျို (Mae Jo)၊ မယ်ဟီယာ (Mae Hia)၊ မိုင်းကင်ဖတ်ထန (Mueang Kaen Phatthana) နှင့် တုံပဝ် (Ton Pao) တို့မှာ ''ထေဆဘန် မောင်း'' (thesaban mueang) ခေါ် မြို့ငယ်အဆင့် မြူနီစီပယ် အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများဖြစ်သည်။
ချင်းမိုင်ခရိုင်သည် သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံများ၊ ဘုရားကျောင်းကန်များ၊ သဘာဝအလှတရားများ၊ တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှုများနှင့် လန်နအမွေအနှစ်များ ပေါကြွယ်ဝသောကြောင့် ခရီးသွားများအတွက် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသော ခရီးသွားနေရာများမှာ- ဒွိုင်ဆုထပ် (Doi Suthep) - ချင်းမိုင်မြို့၏ သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် အထွဋ်အမြတ်ထားရာ ဘုရားကျောင်းတစ်ကျောင်းဖြစ်သော (Wat Phra That Doi Suthep) တည်ရှိရာ တောင်ဖြစ်သည်။
ချင်းမိုင်သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် (UNESCO) ၏ ဖန်တီးမှုမြို့ပြကွန်ရက် (Creative Cities Network) တွင် လက်မှုပညာနှင့် ရိုးရာအနုပညာနယ်ပယ်အတွက် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။
သမိုင်းကြောင်းအရ၊ ချင်းပြည်နယ်သည် က ဦးဆောင်သော အစိုးရအပေါ် မကျေနပ်မှုများနှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် လိုလားမှုများ ရှိခဲ့ဖူးသည်။
နောက်ပိုင်းတွင်လည်း စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် လှုပ်ရှားမှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာသည့် ခုခံတော်လှန်မှုမှာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်ကာ ဒေသခံပြည်သူလူထု အများအပြား ပါဝင်လာခဲ့သည်။
ချင်းပြည်နယ်တွင် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ရန် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော အဓိက ခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်- = ချင်းပြည်နယ်၏ သက်တမ်းအရင့်ဆုံး လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပြီး စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင် နှင့် ပူးပေါင်းကာ စစ်ကောင်စီကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်တပ်ဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။
Zotung Federal Council CDF-Zotung မျိုးနွယ်စု ဇိုတုန်နယ်မြေ - ၂။
CDF-Hakha Central Council CDF-Hakha ဟားခါးမျိုးနွယ်စု - ၅။
Thantlang Council CDF-Thangtlang ထန်တလန်မျိုးနွယ်စု - ၆။
Maraland Council CDF-Mara မရာမျိုးနွယ်စု - ၉။
Paletwa Council CDF-Paletwa ခူမီး/ခမီးမျိုးနွယ်စု - ၁၀။
Tedim Township Council PDA (ဇိုမီး)မျိုးနွယ်စု - ၁၃။
Tonzang Township Council CDF-Tonzang တွန်ဇံမျိုးနွယ်စု - ၁၅။
Kanpetlet Council CDF-Kanpetlet (ယင်ဒူး) မျိုးနွယ်စု - ၁၇။
Maraland Territorial Counicl Maraland Defence Force - MDF မျိုးနွယ်စု } ချင်းပြည်နယ်တွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများနှင့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ အများအပြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
တွန်းဇံမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှိ နှင့် ၊ တောင်ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်တွင် ရှိ မိဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ များ တည်ရှိသည်။
စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းလေ့ရှိသော အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အခြေစိုက် (ZRA) တပ်ဖွဲ့တစ်ခုလည်း ရှိသည်။
ဆုတ်ခွာသည့် လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် ZRA တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အိမ်ခြေ ၈၀ ခန့်ရှိသော Nakzang ရွာကို ဘုရားရှိခိုးကျောင်းမှ လွဲ၍ ရွာလုံးကျွတ် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။
တီးတိန်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှိ နှင့် သာစည်မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ၊အနောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ၊ မြောက်ဘက်တွင် များ တည်ရှိသည်။
မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ၊ စီးယင်းဒေသရှိ မွာလ်ပီးရွာမရောက်မီ ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာမှ တိုက်ပွဲများ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ဇူလိုင် ၂ ရက်နှင့် ၃ ရက်တို့ကလည်း ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ၊ ၊ ကျေးရွာများတွင် CNDF နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့အကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် (CB) ဝင် CNDF နှင့် (CC) ဝင် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့ နှစ်ဖက်စလုံးက နိုင်ငံရေးအရ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး အဖြေရှာရန် လိုအပ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ဇူလိုင် ၅ ရက်တွင် ပေါ်၌ နံနက် ၈ နာရီမှ ညနေ ၆ နာရီအထိ နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
တိုက်ပွဲများကြောင့် ရိခေါ်ဒါရ်မြို့ခံ ၁,၀၀၀ ကျော်သည် မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ၊ ဇိုခေါ်ထာရ်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။
ထို့အပြင် ဇူလိုင် ၅ ရက်တွင် ချင်းလဲန်းကောင်စီဝင် CDF မာရာ (CDF Mara) က ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင် မာရာလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ် (MDF) နှင့် (AA) တို့သည် မတူပီမြို့နယ်၊ လိုင်လင်းပီမြို့ရှိ ၎င်းတို့၏ ဌာနချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းရန် အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်လာကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ဟားခါးနယ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ချင်းပြည်နယ်မြို့တော် ၏ မြောက်ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသည့် ကို လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မိသားစုဝင်လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။
ယင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုအပေါ် က ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်အမှတ် ၇/၂၀၂၄ ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ထန်တလန်နယ် = မတူပီနယ် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့မှ ၁၇ ရက်နေ့အထိ တွင် ချင်းညီနောင်အဖွဲ့နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များ (AA နှင့် Yaw Army အပါအဝင်) က စစ်ကောင်စီ၏ တပ်စခန်းများအား ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့၌ ချင်းညီနောင်တပ်ဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ပလက်ဝနယ် = ချင်းပြည်နယ်တွင် ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ တွေကို ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်ထားပြီး၊ ကို (AA) က ထိန်းချုပ်ထားသည်။
အဆိုပါ အဖွဲ့အစည်းတွင် ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ကြသည့် မင်းတပ်မြို့နယ် တော်လှန်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ၊ မင်းတပ်မြို့နယ် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၊ ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ – မင်းတပ် (CDF- Mindat) နှင့် မတူပီတော်လှန်ရေးအဖွဲ့ချုပ်/ ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့- မတူပီ (CDF – Matupi) တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း သိရှိရပါသည်။
ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိ ချင်းညီနောင်အဖွဲ့များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိသော မင်းတပ်မြို့အား စစ်တပ်က ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့၊ ည ၁၁ နာရီခွဲဝန်းကျင်တွင် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နေအိမ် အလုံး ၂၀ နှင့် မော်တော်ယာဉ် ၄ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။
ကသာမြို့သည် မဟာဗျူဟာမြောက် အချက်အချာကျသောနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။
အမှတ် ၃၀၉ ခြေမြန်တပ်ရင်းသည် ရှိ တစ်ခုတည်းသော စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်းဖြစ်သော်လည်း အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း အင်အားဖြည့်တင်းထားသည်။
မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ၊ စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ်ရာ ကသာမြို့ပြင်ပတွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
တိုက်ပွဲသည် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃၀၉) အခြေစိုက်စခန်းမှ ၆.၅ ကီလိုမီတာခန့် ကွာဝေးသော - လမ်းဆုံအနီး၊ အထူးသဖြင့် အနီးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ ပြောကြားချက်အရ တိုက်ပွဲအတွင်း ခုခံရေးတိုက်ခိုက်ရေးသမားနှစ်ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၄၀ ခန့်နှင့် ခုခံရေးတိုက်ခိုက်ရေးသမား နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။
ယင်းတို့မှာ: # ရူပါရူပပရိဂ္ဂဟဝါရ: ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို လက္ခဏာ၊ ရသ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ ပဒဋ္ဌာန်တို့ဖြင့် ပိုင်းခြားသိမ်းဆည်းရာ၌ ခက်ခဲပင်ပန်းခြင်း။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပဉ္စမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ။
ဟာမက်ဒ် ဘင် အစ်စာ အယ်လ် ခါလီဖာ သည် ဗြိတိသျှ အုပ်စိုးခဲ့သော အတွင်း ဘာရိန်းနိုင်ငံ ၌ ၁၉၅၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့မှာ မွေးခဲ့သည်။
သူ၏ မိဘာများမှာ အိမ်းရှေ့မင်းသား နှင့် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဘာရိန်း အထက်တန်းကျောင်းကို တက်ရောက်ပြီး ဟာမက်ဒ်သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဆာရီခရိုင်ရှိ အပ်ပဲဂါသ် ကောလိပ် (Applegarth) နှင့် ၏ လေးစ်ကျောင်း တက်ရောက်ရန် အင်္ဂလန်သို့ စေလွှတ်ခံခဲ့ရသည်။
ထို့နောက် ဟာမက်ဒ်သည် နှင့် ဟမ်ရှိုင်းယားရှိ မောန်စ်ဗိုလ်လောင်းစစ်ကျောင်း (Mons Officer Cadet School) မှာ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု ၄ နှစ် ခံယူခဲ့ပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။
အစ်စာဘုရင်မင်းမြတ်သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဇွန် ၂၇ ရက်နေ့မှာ သားတော် ဟာမက်ဒ် မချွတ်ဧကန် အမွေဆက်ခံရမည့်သူအား သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ဖခင်ဖြစ်တော် ၁၉၉၉ ခုနှစ် မတ်ဘ ၆ ရက်နေ့ သေဆုံးပြီးနောက် ဟာမက်ဒ်သည် ဘာရိန်းနိုင်ငံ ၏ အာရပ်စော်ဘွား ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကို ဝန်ကြီးများ နှင့် အစိုးရရာထူးများစွာ ဦးဆောင် ပြီး ဘာရိန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့မှာလဲ ဆွန်နီဘာသာကိုးကွယ်သူတွေကို အရေးပါသောရာထူးများ ချုပ်ကိုင်ထားသည်။
သူ့သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းသား သည် ၏ ပင်လယ်ကွေ့ကာအကွယ်စစ်တပ် ကို ဘာရိန်းသို့ ဝင်ရောက်ရန်ဆင့်ခေါ်ခဲ့သည်။
က တပ်သား ၁၀၀၀ နှင့် က တပ်သား ၅၀၀ တပ်ဖြန့်ခဲ့သည်။
BICI ကို တည်ထောင်ခြင်းသည် ဘာရိန်းအရေးအခင်းဖြစ်ရပ်များအတွက် တာဝန်ခံမှုသို့ ခြေလှမ်းတစ်ရပ်အဖြစ် အပါဝင် နိုင်ငံတကာခေါင်းဆောင်များက ဟာမက်ဒ် ကို ချီးကျူးခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ၂၀၂၀ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့မှာ အစ္စရေးနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေး အပြည့်အဝ ထူထောင်ရန် ကြေညာပြီး စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်မှာ ရှိ တွင် လူထုအခမ်းအနား၌ နှစ်နိုင်ငံ သံတမန်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
မဲပလီမဟာဗျူဟာစခန်းတွင် တပ်စွဲထားသော အရာရှိနှင့် စစ်သည်အချို့သည် ဒေသခံအရပ်သားများကို အလွဲသုံးစားပြုမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။
GoPro ဗီဒီယိုမှတ်တမ်း မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ.]] ဇန်နဝါရီလ ပထမပတ်မှစတင်၍ ခုခံရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် မဲပလီမဟာဗျူဟာစခန်းကို ဝိုင်းရံပြီး မော်တာများနှင့် ခြေလျင်တပ်၏ ထိုးစစ်များဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
တွင် တပ်စွဲထားသော SAC တပ်ဖွဲ့များသည် လက်နက်ကြီးများ ပစ်ခတ်ခြင်းနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များကို မောင်းထုတ်ရန် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
သို့သော် လက်နက်ကြီးများ အသုံးပြုမှုကြောင့် မဲပလီနှင့် တို့မှ အရပ်သား ၃,၀၀၀ ခန့် နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ရသည်။
တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် မဲပလီမဟာဗျူဟာစခန်းကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၂၂ မီလီမီတာ ဟောင်ဝစ်ဇာအမြောက်တစ်လက်၊ မော်တာအမျိုးမျိုး၊ ရိုင်ဖယ်များနှင့် ခဲယမ်းမီးကျောက်များကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။
တွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ ပြီးနောက် (စစ်ကောင်စီ) သည် နိုင်ငံ၏ ဒေသအသီးသီးတွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) ကို အဆင့်ဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။
စစ်ကောင်စီသည် နိုင်ငံတော် တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းရန်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ကြေညာလေ့ရှိသည်။
မှအပ ကျန် (၈) မြို့နယ်လုံးကို စစ်အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။
ကံချောင်းရွာ အမည်ရှိသည်များမှာ။
အိန်ဂျယ် လမုန် ကို ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
အိန်ဂျယ်သည် မြင့်မြတ်ပညာ ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းတွင် သင်ကြားခဲ့ပြီး၊ တွင် အင်္ဂလိပ်စာကို အဓိကဘာသာရပ်အဖြစ် အဝေးသင်ဖြင့် သင်ယူခဲ့သည်။
ထို့ပြင်၊ ဒါရိုက်တာ မျိုးမြင့်ရွှေ ရိုက်ကူးသော ဇာတ်ကား ''လေဆန်ကကြိုး'' တွင် ဒေါင်း၊ အောင်လေး၊ အဲလစ်အုန်း တို့နှင့်အတူ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ပေါ့စဒမ်(, ဆော့ရ်ပ်: Podstupim)သည် အရှေ့ပိုင်း ဟာဖယ်မြစ်ကမ်းရှိ မြို့ဖြစ်ပြီး ဘရန်ဒဲန်ဘွတ်ရ်ခ်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ပေါ့စဒမ် ညီလာခံကို ချယ်ချီလီအဲန်ဟော့ဖ် နန်းတော်တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ထူထောင်ပြီးနောက် အရှေ့ဂျာမနီအုပ်ချုပ်မှုအောက်ရှိ မြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဖလမ်းမြို့သည် ချင်းပြည်နယ်၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး ယခင်ပြည်နယ်မြို့တော်လည်းဖြစ်သည်။
တိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။
ဇိုမီးဖက်ဒရယ်ယူနီယံ၊ ၊ မင်းတပ်ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ၊ မာရာလန်းနှင့် ကန်ပက်လက်ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၊ မတူပီ CDF တပ်ရင်း ၁ တို့ ပါဝင်သော အဖွဲ့က "" ကို စတင်ခဲ့သည်။
ချင်းညီနောင်အဖွဲ့၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည့် သည်လည်း တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်မှ အပါအဝင် မဟာမိတ်ခုခံရေးအဖွဲ့များက အကူအညီပေးသည်ဟု သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသည် မြို့သို့သွားရာ ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများကိုလည်း ပိတ်ဆို့ခဲ့ပြီး ကို ထိရောက်စွာ ပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။
တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကောင်စီသည် ၎င်းတို့၏ စစ်ရေးနေရာများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် စစ်လေယာဉ်များ၊ ဒရုန်းများနှင့် အမြောက်မြားကို အသုံးပြု၍ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြင်းထန်စွာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အနီးရှိ မှ ခရစ်ယာန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတစ်ခု ပျက်စီးခဲ့ပြီး ဒေသခံ ၁၀,၀၀၀ ကျော်မှာ အနီးအနားရှိ ရွာများ၊ ကလေးမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်သို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။
သည် ဖလမ်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခံရပြီးနောက် နေ့စဉ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ကာ ဖလမ်းမြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များနှင့် Mi-35 ရဟတ်ယာဉ်များကဲ့သို့သော လေယာဉ်အမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပြည်တွင်းစစ် ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့ရာ င့် ၊ (PDFs) အကြား တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။
ယခင်က တမူး ကဘော် တပ်ရင်း အမှတ် ၃ အနေဖြင့် ရှိခဲ့ပြီး၊၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၃) ရက်နေ့တွင် Myanmar Federal Army (MFA) နာမည်ဖြင့် ပထမဆုံးတိုက်ပွဲ ဝင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် (National Liberation Army-NLA) အဖြစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၅) ရက်နေ့တွင် စတင်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်သည် တွင်လည်း ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။
ဖမ်းဆီးခံရသူများအနက် ရဲဘော် ၄ ဦးမှာ အစောပိုင်းတွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး၊ ခေါင်းဆောင် ကိုဇီးကွက် အပါအဝင် ကျန်ရှိသည့် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၅ ဦးကို မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။
အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်ပြီးနောက် NLA သည် ၎င်းတို့ ပါဝင်ခဲ့သည့် SRA မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုမှ နှုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး၊ ၅ ရက်အကြာဖြစ်သော ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် NUG ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်သို့ တရားဝင် ဝင်ရောက်ပူးပေါင်းကာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်(PDF) ၏ တပ်ရင်းများအဖြစ်သို့ အသွင်ကူးပြောင်းခဲ့သည်။
အမှတ် (၁) စစ်ဒေသ၏ ကွပ်ကဲမှုကို ခံယူသည့် အဆိုပါ အခမ်းအနားသို့ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်ရုံးဝန်ကြီး ကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊NLA တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား PDF လက်မောင်းတံဆိပ်များ အပ်နှင်းတပ်ဆင်ပေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
တစ်ခုသည် ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ပင်မတက္ကသိုလ်နယ်မြေ ဖြစ်ပြီး ကျန်တစ်ခုမှာ တွင် တည်ရှိသည်။
အာစင် မုနီး (အင်္ဂလိပ်: Asim Munir) သည် တပ်မတော်၏ ၁၇ ရောက် တပ်မတော်အကြီးအကဲ (Chief of Army Staff) ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
Power, John (7 May 2025). "[ How Pakistan's most powerful man provoked India's missile attack]". . Retrieved 10 May 2025. "Born in Rawalpindi in 1968 (...)" သူသည် ပတ်ကစ္စတန်တပ်မတော်သမိုင်းတွင် စစ်ရေးသတင်းအချက်အလက်ဌာန (Military Intelligence) နှင့် အမျိုးသားသတင်းအချက်အလက်ဌာန (Inter-Services Intelligence) နှစ်ခုလုံးကို ဦးဆောင်ခဲ့သော ပထမဆုံးတပ်မတော်အကြီးအကဲ ဖြစ်သည်။
ဆေယ့်ဒ် အာစင် မုနီး အာမက် ရှာ (Syed Asim Munir Ahmed Shah) သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ၊ ရာဝပ်ပင်ဒီမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
အာစင် မုနီး သည် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် Officers Training School, Mangla မှ ၁၇ ရောက်သင်တန်းအဖြစ် ၂၃ Frontier Force Regiment တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ် စတင်ခဲ့သည်။
Hilal-i-Imtiaz (Military): ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် ချီးမြှင့်ခံခဲ့သည်။
အာစင် မုနီး သည် စာဖတ်ခြင်းနှင့် ခရီးသွားခြင်းကို ဝါသနာပါသည်။
အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း နှင့် ဝင်များသည် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၈၂ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် ယင်းအစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုသည် အပြီး ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပြည်တွင်း၌ လူအများဆုံး သေဆုံးသည့် တစ်ခုတည်းသော ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ယင်းမတိုင်မီ တစ်လမပြည့်မီက ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
မကြာမီအတွင် စစ်တပ်သည် ကို ဖွဲ့စည်းကာ တစ်နိုင်ငံလုံး အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။
တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ပဲခူးမြို့အပါအဝင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ အရပ်သားများသည် စစ်တပ်၏ အာဏာသိမ်းမှုကို ခုခံရန် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
နံနက် ၄ နာရီတွင် စစ်တပ်သည် စစ်သားအင်အား ၂၅၀ ဖြင့် အနီးရှိ မဂ္ဂတစ်လမ်းနှင့် ဆံတော်တွင်းလမ်းကြားရှိ ရှင်စောပု၊ နန်းတော်ရာ၊ မှော်ကန်နှင့် ပုဏ္ဏားစုရပ်ကွက်များကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။
ဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် (AAPP) က အနည်းဆုံး လူ ၂၀ သေဆုံးကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုကို မှ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များဖြစ်သော မှ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် တို့ ပူးပေါင်း၍ ကျူးလွန်ခဲ့သည်။
UN News အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအပြီးတွင် စစ်တပ်သည် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ပွားရာနေရာအနီးတွင် ဆက်လက် တပ်စွဲထားခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ် သောမတ်စ် အင်ဒရူးစ်က ယင်းအစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုကို ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
က ပဲခူးမြို့တွင် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။
မြန်မာ–ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဆက်ဆံရေး သည် နှင့် တို့အကြား ထားရှိသည့် သံတမန်ဆက်ဆံရေးဖြစ်သည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် မြို့တော် တွင် မြန်မာသံရုံး ရှိပြီး တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သံရုံး ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ အကြား ဆက်ဆံရေးသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က အဖြစ်တည်ရှိစဉ်ကတည်းက အပေါ် အခြေပြု၍ စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့သည် အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ကြသည်။
တို့တွင်လည်း နှစ်နိုင်ငံနယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်နေခဲ့သည့် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ (ဘူးသီးတောင်-မောင်တော) နှင့် တို့တွင် မူဂျာဟစ်ဒင် ခွဲထွက်ရေး လက်နက်ကိုင်သောင်းကျန်းသူများက ကြီးစိုးခဲ့သည်။
ထိုကဲ့သို့သော လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ကလည်း ၁၉၅၁ ခုနှစ် မှ ၁၉၅၄ အထိ Operation Monsoon ၊ မေယု၊ မုတ်သုန် စသော စစ်ဆင်ရေးကြီးများ၊၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ကျီးကန်း၊ မြတ်မွန်၊ စံပယ်၊ ရွှေကျီး စသည့် စစ်ဆင်ရေးများဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
လက်နက်ချသူများကို ဒုတိယ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးချုပ် က လက်ခံခဲ့ပြီး ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော ဒေသ၌ အခြေချ နေထိုင်ခွင့် ပေးခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် (ယခု ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်) နှင့် မြန်မာ အစိုးရတို့ နယ်စပ်မျဉ်းသတ်မှတ်ခြင်း၊ ဆက်ဆံရေး တိုးမြှင့်ခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၉) ရက်နေ့တွင် ၌ "တိမ်းရှောင်သူများ ပြန်လည်လက်ခံရေး သဘောတူညီချက်" ကို နှစ်နိုင်ငံ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဒေသတွင်း အကျိုးစီးပွားချင်းပြိုင်ဆိုင်မှုများ၊တည်ငြိမ်မှုမရှိသည့် နယ်စပ်ပြဿနာများ၊ခိုးဝင်ဘင်္ဂလီများကိစ္စ၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ကာလရှည် စစ်အုပ်ချုပ်မှု နှင့် ဒုက္ခသည်အရေးကိစ္စတို့ကြောင့် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် ပြန်လည် အေးစက်လာခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်အကြားတွင် မြန်မာ သည် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်၌ အင်အားကြီးလာသော ရိုဟင်ဂျာညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ RSO အား နှိမ်နင်းရန် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
နယ်နိမိတ် သဘောတူညီချက် များကို ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် တွင် တစ်ကြိမ် နှင့် ၁၉၉၈ ခုနှစ် တစ်ကြိမ် စုစုပေါင်း ၃ကြိမ် အသီးသီး ရယူခဲ့ကြသည်။
အလားတူ ဝန်ကြီးချုပ် (Khalda Zia)သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ၂၀၀၃ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်မှ ၃၁ ရက်အထိ သုံးရက်ကြာ ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ကုန်သွယ်ရေး၊သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး နှင့် ဒေသတွင်းဆောင်ရွက်မှုများအတွက် သဘောတူညီချက်ချက်များ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
ထို့နောက် သည် ၂၀၀၈ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၇ရက် တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ကုန်သွယ်ရေး နှင့် ဆက်ဆံရေးတိုးမြှင့်ရေး ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ တွင် ဒီမိုကရေစီအသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလအတွင်း သမ္မတ စတင်တာဝန်ယူပြီးနောက်ပိုင်းတွင် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် အဖုအထစ်များရှိသော်လည်း တည်ငြိမ်ခဲ့သည်။
ထိုကဲ့သို့ ဆွေးနွေးမှုမတိုင်မီဖြစ်သော ၂၀၁၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မြန်မာ နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့သည် ပင်လယ်ရေပိုင်နက်သတ်မှတ်ရေးပြဿနာကို ရှိ ပင်လယ်ပြင်ဥပဒေဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးသို့ တင်သွင်းကြားနာခဲ့ကြသည်။
ပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာ - ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဆက်ဆံရေးသည် တိတ်ဆိတ်သွားခဲ့သည်။
သို့သော် ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီး Dr. Md. Monwar Hossain က ထံ သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာတင်သွင်းခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ က နှင့်ဆက်ဆံရေးတည်ဆောက်ခဲ့သည့်အပြင် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ နယ်မြေအများစုကို ကြီးစိုးထားသည့် (AA)နှင့်ပါ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
မင်းညိုစံ သည် တည်ထောင်သူ ၏ ဖခင် ဖြစ်သည်။
မင်းညိုစံသည် မုဆိုးဘို မြို့စားဖြစ်ပြီး ၁၅ ရာစုကတည်းက ကို အုပ်ချုပ်လာသော မိသားစုမှ ဆင်းသက်လာခဲ့သည်။
ခွန်စံလွင် (အင်္ဂလိပ်: Khun San Lwin)(၂၁ မတ် ၁၉၆၁ မွေးဖွား) သည် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူသည် ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သ ည်။
ယခင်က ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အစိုးရနှစ်ဆက်အထိ ဆက်တိုက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
ခွန်စံလွင် ကို ပအိုဝ်းအမျိုးသားခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် သထုံ နှင့် မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်သန်းရီ တို့က ၁၉၆၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့ တွင် ၊ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ခွန်စံလွင် သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီရေး ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံအတွင်း ကျောင်းသားတပ်မတော် (ABSDF) တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် (PNO) သို့ ဝင်ရောက်ကာ နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
တွင် သူသည် ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် ပါတီ ကိုယ်စားပြုပြီး ဟိုပုံးမဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂) မှနေ၍ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရန်စာရင်းသွင်းခဲ့သော်လည်း ထိုဒေသကို တည်ငြိမ်မှုမရှိသည့်ဒေသ အဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် က သတ်မှတ်သဖြင့် မဲဆန္ဒနယ်၌ ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်ခဲ့ပေ။
ထို့နောက် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် က ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ ဖွဲ့စည်းထားသော ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခဲ့ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော် ၏ အဆုံးအဖြတ်ဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
တွင်လည်း ဟိုပုံးမဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂) မှနေ၍ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် ပါတီ ကိုယ်စားပြုပြီး ရွေးကောက်ပွဲထပ်မံ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် သမ္မတ ဦးထင်ကျော်က ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ထပ်မံ အမည်စာရင်းတင်သွင်းခဲ့ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော် ၏ အဆုံးအဖြတ်ဖြင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
သို့သော် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင် ခွန်စံလွင် ကို က အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦး အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ခွန်စံလွင်သည် ပအိုဝ်းလူမျိုး တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင် အောင်ခမ်းထီ နှင့် နီးကပ်သည့် ဆက်ဆံရေးရှိပြီး လက်ရုံးသဖွယ် ထင်ရှားသည်။
သူသည် ရှိ နှင့် တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် (PNO) ၏ ရွေကျွန်းမျှော ဟိုတယ်များ(Golden Island Cottages) ကို စီမံခန့်ခွဲသည့် Golden Island Cottages Hotel Group ကုမ္ပဏီတွင် ဒါရိုက်တာအဖြစ် ပါဝင်သည်။
စောငြိမ်းဦး သည် တည်ထောင်သူ ဦးအောင်ဇေယျ၏ မိခင်ဖြစ်သည်။
အဆိုပါစစ်ဆင်ရေးသည် နှင့် တို့ကိုလည်း ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။
ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး နှင့် ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဗဟိုဌာနဖြစ်သည်။
ဗန်းမော်တွင် (စကခ-၂၁)၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇၊ ၁၂၁၊ ၂၃၆ နှင့် ၂၃၇ တို့အပြင် အမြောက်တပ်ရင်း ၁ ရင်း၊ သံချပ်ကာတပ်ဖွဲ့၊ ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းတပ်ဖွဲ့၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ စစ်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့နှင့် စစ်ဆေးတပ်ဖွဲ့များ တည်ရှိသည်။
ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့တွင် KIA က နှင့် တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။
စစ်ကောင်စီသည် မြို့ကို နေ့စဉ်နှင့်အမျှ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများနှင့် ဒရုန်းများဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
မြို့တွင်းရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ စခန်း၊ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၂၁) နှင့် ဝင်းတို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲဖြစ်သည်။
မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် အရပ်သားများကိုသာ ခိုလှုံရာပေးထားသည့် ကမ်းနားရိပ်သာဘုန်းကြီးကျောင်းကို က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သား အနည်းဆုံး ၁၅ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။
ထိုစဉ်ကာလက ဗဟိုဘဏ်သည် သီးခြားလွတ်လပ်သည့် အဖွဲ့အစည်းမဖြစ်သေးဘဲ လက်အောက်တွင် ဌာနတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်နေချိန်ဖြစ်သည်။