DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
Grabowsky, Volker. (2003). ''The Tai Lue: A Historical Perspective''. Silkworm Books. အေဒီ (၁၁) ရာစု နိုင်ငံတော်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ အထူးထွန်းကားခဲ့ပြီးနောက်၊ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများနှင့် လူမျိုးစုရွှေ့ပြောင်းမှုများကြောင့် မှတစ်ဆင့် စစ်ဆောင်ပန္နားဒေသသို့ ထေရဝါဒယဉ်ကျေးမှုနှင့်အတူ သင်္ကြန်ဓလေ့သည် ပါဝင်သွားခဲ့သည်။
သမိုင်းပညာရှင်အချို့၏ အဆိုအရ စစ်ဆောင်ပန္နား၏ သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇၀၀ ကျော်ခန့် (အေဒီ ၁၃ ရာစု) တွင် ခိုင်ခိုင်မာမာ စတင်တည်ရှိနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
Davis, Sara L. M. (2005). ''Song and Bird-Skins: A Poetics of Indigenous Revival in China''. University of Washington Press. စစ်ဆောင်ပန္နား သင်္ကြန်သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇၀၀ ကျော်ကပင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာနှင့်အတူ အမြစ်တွယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
McCarthy, Susan. (2009). ''Communist Multiculturalism: Religion and the Politics of Identity in China''. University of Washington Press. ပွဲတော်၏ ပထမဆုံးနေ့ကို အဓိကအားဖြင့် (လန်ချန်းမြစ်) ပေါ်၌ ကျင်းပသည်။
ပြိုင်ပွဲဝင် လှေများသည် ဆေးရောင်စုံ ခြယ်သထားသော နဂါးခေါင်းများ တပ်ဆင်ထားသည်။
ညပိုင်းတွင် ကုန်းမိန်းမီးပုံးပျံ ပေါင်း ထောင်နှင့်ချီ၍ ကောင်းကင်သို့ လွှတ်တင်ကြပြီး အတိတ်မှ ကံမကောင်းခြင်းများကို လွှင့်ပစ်ခြင်းနှင့် အနာဂတ်အတွက် ဆုတောင်းခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။
Gao, Lishi. (1999). ''The Traditional Architecture and Festivals of Xishuangbanna''. Yunnan University Press. ဒုတိယနေ့တွင် ဒေသခံများသည် ရိုးရာဝတ်စုံများကို အပြည့်အစုံ ဆင်ယင်ကြပြီး အစုအဖွဲ့လိုက် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများကို ဆင်နွှဲကြသည်။
တတိယနေ့သည် ပွဲတော်၏ အထွတ်အထိပ်နေ့ ဖြစ်ပြီး "နှစ်သစ်ကူးနေ့" လည်း ဖြစ်သည်။
နံနက်စောစောတွင် ဒေသခံများသည် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သွားရောက်ကာ ရုပ်ပွားတော်များကို နံ့သာရေဖြင့် သပ္ပာယ်ကြသည်။
ထို့နောက် သံဃာတော်များအား ဆွမ်းလောင်းလှူ၍ တရားနာကြသည်။
Peters, Heather A. (1990). ''Buddhism and Spirit Cults among the Tai Lue''. University of Pennsylvania. ဘာသာရေး အခမ်းအနားများ ပြီးဆုံးပါက လူအချင်းချင်း ရေပက်ဖျန်းကြသည်။
စစ်ဆောင်ပန္နားတွင် ရေပက်ခြင်းမှာ "မင်္ဂလာရှိခြင်း" ဖြစ်သဖြင့် လူတိုင်းသည် ရွှဲရွှဲစိုနေအောင် ပက်ဖျန်းခြင်းကို နှစ်သက်ကြသည်။
ကထိန် အလှူပွဲများ (Tan Tan Festival) === မြန်မာနိုင်ငံ၏ သီတင်းကျွတ်နှင့် တန်ဆောင်တိုင် ကာလများကဲ့သို့ပင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဝါးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော "ပဒေသာပင်" များပေါ်တွင် ဆင်ယင်၍ စီတန်းလှည့်လည် လှူဒါန်းကြသည်။
ခါးပတ်ပွဲနှင့် အပျိုတော်အက === တိုင်လူးအမျိုးသမီးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံအဖြစ် အင်္ကျီရင်စေ့နှင့် လုံချည်ရှည်များကို ဝတ်ဆင်ကာ ခါးတွင် လက်ရာမြောက်သော ငွေခါးပတ်များကို ပတ်ထားလေ့ရှိသည်။
ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် ငွေခါးပတ်များကို အားပြိုင်ဝတ်ဆင်ကာ ကခုန်ကြသည့် ဓလေ့မှာ ထင်ရှားသော ရှုခင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
Grabowsky, Volker. (2003). ''The Tai Lue: A Historical Perspective''. Silkworm Books. စစ်ဆောင်ပန္နား အစားအစာသည် ရှမ်းအစားအစာနှင့် ဆင်တူပြီး စပ်သော၊ ချဉ်သော အရသာကို ဦးစားပေးသည်။
ထင်ရှားသော အစားအစာ: ဝါးကျည်တောက်ဆွမ်း၊ ငါးကင် (Lemongrass Fish)၊ ဟင်းထုပ်နှင့် ဒေသထွက် လက်ဖက်ရည် (Pu-erh Tea) တို့ဖြစ်သည်။
လက်ဖက်ရည်သည် ဤဒေသ၏ အဓိကထွက်ကုန်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော်သည်။
စစ်ဆောင်ပန္နား (Xishuangbanna) သို့မဟုတ် မြန်မာရာဇဝင်များတွင် ကျိုင်းရုံးကြီး တစ်ဆဲ့နှစ်ပန္နား ဟု ထင်ရှားသော ဤဒေသသည် ရှမ်းဘာသာစကားအရ "လယ်တွင်းတစ်ဆယ့်နှစ်ခရိုင်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ ရှေးယခင်ကတည်းက (Tai Lue) တို့ အစဉ်အဆက် နေထိုင်လာခဲ့သည့် အချက်အချာဒေသဖြစ်သည်။
ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် "စစ်ဆောင်" မှာ တစ်ဆယ့်နှစ်ဖြစ်ပြီး "ပန္နား" မှာ လယ်ကွက် သို့မဟုတ် ခရိုင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ယင်းအမည်သည် အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ အပိုင်းအခြားကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။
ကျိုင်းရုံးကြီးသည် မြို့မဗဟိုချက်ဖြစ်ပြီး ယခုအခါ တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ကျင်းဟုန်မြို့ (Jinghong) အဖြစ် တည်ရှိကာ မဲခေါင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ခြောက်ပန္နား၊ အနောက်ဘက်တွင် ခြောက်ပန္နားဟူ၍ ပန္နားပေါင်း တစ်ဆယ့်နှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press. သမိုင်းကြောင်းအရ ကျိုင်းရုံးသည် သီးခြားလွတ်လပ်သော နိုင်ငံအဖြစ် တည်ရှိခဲ့ဖူးပြီး ၎င်း၏ယဉ်ကျေးမှုမှာ ရှိ ဂုံလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ (ချင်းမိုင်) ယဉ်ကျေးမှုနှင့်လည်းကောင်း အလွန်နီးစပ်သည်။
မြန်မာ့သမိုင်းတွင် မင်းတရားကြီး လက်ထက်၌ ဇင်းမယ်နှင့် ကျိုင်းတုံတို့နှင့်အတူ ကျိုင်းရုံးကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် နယ်မြေကို ခရိုင်တစ်ဆယ့်နှစ်ခု ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့ရာမှ "စစ်ဆောင်ပန္နား" ဟူသော အခေါ်အဝေါ်သည် ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။
ဘုရင့်နောင်လွန်ပြီးနောက်တွင် ကျိုင်းရုံးနယ်သည် တရုတ်နှင့် မြန်မာဩဇာ နှစ်ဖက်ကြားတွင် ရံဖန်ရံခါ တည်ရှိခဲ့သော်လည်း ကုန်းဘောင်ခေတ် လက်ထက်မှစ၍ မြန်မာပိုင်နက်အဖြစ် အခိုင်အမာ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။
မြန်မာမင်းများ လက်ထက်၌ ကျိုင်းရုံးကို တိုင်းကြီးတစ်တိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြရာ ၏ ဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် ကျိုင်းရုံးကို မဟာနာဂရတိုင်း ဟုလည်းကောင်း၊ လက်ထက် အိမ်တော်ရာဘုရား ကျောက်စာတွင်မူ ကျိုင်းရုံးနှင့် မိုင်းစယ်မြို့တို့ကို အခြေပြု၍ ဇောတိနဂရတိုင်း ဟုလည်းကောင်း အသီးသီး ဂုဏ်ပြုဖော်ပြခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် စစ်ဆောင်ပန္နား သို့မဟုတ် ကျိုင်းရုံးပြည်ကြီးသည် မြန်မာ့လက်နက်နိုင်ငံတော်၏ အရှေ့ဘက် အစွန်အဖျားတွင် အရေးပါသော နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော် အင်္ဂလိပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ချိန်တွင် ဝေးလံသော ဤနယ်မြေများကို ချန်လှပ်ခဲ့သဖြင့် ယခုအခါ စစ်ဆောင်ပန္နားသည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်ပါတော့သည်။
ကုလသမဂ္ဂယူနက်စကိုအဖွဲ့ကြီးမှ ကြီးမှူးကာ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့ကို ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းကျင်းပလာခဲ့သည် ဤနေ့တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၀၀၌ "ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့" ကို ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
ထိုပူဇော်ထိုက်သော အနန္တောအနန္တဂိုဏ်းဝင်များတွင် ၊ ၊ ၊ နှင့်အတူ အာစရိယသည်လည်း တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့အလင်း အယ်ဒီတာ့အာဘော် အောက်တိုဘာ၊ ၄ ၂၀၁၄ သတင်းစာမှ မှ ကျောင်းသူ ၂ ဦး မချိုဇော်အောင်နှင့် မဇင်ဇော်အောင် တို့ ရေးဆွဲခဲ့သည့် ကမ္ဘာ့ဆရာ နေ့ အထိမ်းအမှတ် Logo Design ကို ပညာရေးဝန်ကြီးမှ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
မြေခွေးနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် နှင့် ပို၍ ဆင်တူသည်ဟု ယူဆကြသည်။
အီသီယိုးပီးယား ဝံပုလွေများကို အမြင့်ပေ ၉၈၀၀ ကျော် (၃၀၀၀ မီတာကျော်) ရှိ ဒေသများတွင် တွေ့ရတတ်သည်။
တွင် common jackal ၊ Asiatic jackal ၊ thos ၊gold-wolf စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ထူးခြားချက်မှာ သည် မီးပုံးပျံစီးပြစဉ် မီးပုံးပျံအောက် ဘက်ရှိကြိုးမှ တွဲလောင်းချထားသော ဘားတန်းပေါ်၌ သက်စွန့်ဆံဖျား ကျွမ်းအမျိုးမျိုးထိုးပြီး လိုက်ပါပြခြင်းပင်ဖြစ်လေသည်။
နျူမက်တစ်ကိရိယာဆိုသည်မှာ လေဖိအားကို အသုံးပြု သော ဖြတ်စက်၊ ဖောက်စက်စသည့် ကိရိယာတို့ကိုဆိုလိုသည်။
များမှ စပါးကဲ့သို့သော ကုန်များကို ပြွန်များဖြင့် သယ်ယူရာ၌လည်း လေဖိအားကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
လေးမျက်နှာမြို့သည် ၊ ခရိုင်အတွင်းရှိ လေးမျက်နှာမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။
လယ်စာပင် သို့မဟုတ် လှည်းစာ[ လှည်းစာ] (KML DICTIONARY). Retrieved 26 November 2019. လယ်စာပင်သည် ပျဉ်းမပင်ကဲ့သို့ပင် လစ်သရာ စီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်း၏ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ လေဂျာစထရီမီယာ တိုမင်တိုဆာဖြစ်သည်။
အထက်၊ ကျောက်ဆည်နယ်ကို လယ်တွင်းကိုးခရိုင်ဟုခေါ်သည်။
ရှေးခေတ် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထင်ရှား၍ ဆန်ရေစပါး ပေါများကြွယ်ဝသော ထိုလယ်တွင်းရိုးခရိုင်ကား ပန်းလောင်မြစ်၏မှီခိုရာ - # စောလှမြို့၊ # ၊ # ၊ # မြစ်မနား (၊ ဇော်ဂျီမြစ်၏ မှီခိုရာ) # မြောင်လှမြို့၊ # မြင်းခုံတိုင်မြို့၊ # ၊ # ပနံမြို့ (ပေါက်မြိုင်မြို့)၊ # မြင်စိုင်းမြို့တို့ဖြစ်ကြသည်။
သက္ကရာဇ် ၃၇၉ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော ပုဂံပြည့်ရှင် စောသည် မြန်မာပြည်အလုံး၌ ဆည်မြောင်း ကန် ချောင်းဖြစ်ကောင်းသောအရာတို့ကို ဆည် မြောင်း ကန် ချောင်း ဖြစ်စေ၏။
ထို့ကြောင့် ပန်းလောင်မြစ်မှာ− # ကင်းတားဆည်၊ # ငနိုင့်သေဉ်ဆည်၊ # ပြောင်းပြာဆည်၊ # ဂူမည်းဆည်များကို ဆည်ဖို့တော်မူသည်။
ဇော်ဂျီ(မက္ခရာ) မြစ်မှာ− # နွားတက်ဆည်၊ # ကွမ်းဆေးဆည်၊ # ဂူတော် (ငပြောင်း) ဆည်များကို ဆည်ဖို့တော်မူသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) လယ်တွင်း၉ ခရိုင်ဈေးများမှာ - #လှည်းကူးဈေး #မြို့ကြီးဒေါင်းမီးဈေး #လွန်ကျော်ဈေး #သံရွာဈေး #ဂူမည်းဈေး #ရေဝန်းဈေး #မြစ်သားဈေး #ဟန်းမြင်းဘိုဈေး( ဟံမြင့်မိုရ်ဈေး) #သံမံတလင်းဈေး #ကျောက်ဆည်ဈေး #ပွတ်တိုင်ဈေး #ဒွေးလှဈေး #ရနန်းဈေး #သစ်ခေါက်ဈေး #ဘယ်လင်းဈေး(နောက်မှ ဖြစ်သည်။
အာဒိစ္စနွယ်ဝင် ရှေးမင်းကောင်းမင်းမြတ်တို့၏ အစဉ်အလာအရ တိုင်းသူပြည်သားတို့၏ စီးပွားချမ်းသာ ဖြစ်ထွန်းစေခြင်းအကျိုးငှာ ဘုရင်မင်းမြတ်တို့ ကိုယ်တော်တိုင် မင်းပရိသတ်ခြံရံကာ သတ်မှတ်ထားသော လယ်တော်သို့ အခမ်းအနားနှင့် ထွက်တော်မူ၍ လယ်ထွန်မင်္ဂလာကို ဆင်ယင်ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
လယ်ထွန်မင်္ဂလာသဘင် ဆင်ယင်ကျင်းပခြင်းကို ဘုရားအလောင်း သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား၏ ခမည်းတော် သည် ကပ်ဦးအစာ မဟာသမ္မတမင်းမှစ၍ အဆက်ဆက်ပြုမြဲအတိုင်း ကျင်းပခဲ့လေသည်။
လယ်ထွန်ပွဲကို ပိဋကတ်ကျမ်းများတွင် ဝပ္ပမင်္ဂလာ ဟူ၍ လာရှိသည်။
မြန်မာမင်းတို့သည် စားသောက်မှု အာဟာရ ရှာဖွေခြင်းသည် အရေးအကြီးဆုံး အခြေခံလည်း ဖြစ်သည်ကို သဘောပေါက်နားလည်သဖြင့် အာဟာရဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ရာတွင် ဆင်းရဲသားတို့နှင့် အတူတကွ မိမိလည်း လယ်သို့ဆင်း၍ ထွန်မည်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အားပေးထိုက်သော ကိစ္စကို ဂုဏ်ရှိအောင် အားပေးခြင်း အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ မိမိကိုယ်တိုင်က ကြီးမှူးဆောင်ရွက်၍ ညီညီဖြဖြ လေးစားလိုက်နာကြမည်ကို ရည်မျှော်၍လည်းကောင်း ကိုယ်တိုင် လယ်ထွန်ခြင်း၊ နန်းတွင်းသူများကို ရွှံ့ညွန်သို့ဆင်း၍ ကောက်စိုက်စေလိုသော ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် လယ်ထွန်မင်္ဂလာသဘင်ကို ဆင်ယင်ကျင်းပခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
လယ်ထွန်မင်္ဂလာပွဲကို ဇေဋ္ဌနက္ခတ်နှင့် စန်းယှဉ်သော နယုန်လပြည့်နေ့ကို သတ်မှတ်၍ ကျင်းပရသည်။
ယင်းစာတမ်းကို နောင်အခါ ဟူ၍ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
သေနာပတိ နေမျိုးမဟာဓမ္မ၏ တင်လွှာတွင် ကောက်စပါးအမျိုးမျိုးတို့ အကြောင်းလည်း ဖော်ပြပါရှိသည်။
သမိုင်းပါမောက္ခ ဒေါက်တာကျော်ဝင်း ရေး ညောင်ရမ်းမင်းသား၏ နောက်ဆုံးနေ့များနှင့် အခြားစာတမ်းများ ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးသည် ၁၁၅၂ ခုနှစ် နယုန်လပြည့်ကျော် (၁)ရက် သောကြာနေ့ ကန်တိလိ (ခေါ်) အောင်ပင်လယ်ကန်တော်အနီး သဘင်နန်း ကြီးစွာဆောက်တော်မူ၍ ရွှေထွန်၊ ငွေထွန်၊ ရွှေထမ်းပိုး၊ ငွေထမ်းပိုး၊ ရွှေကြိုး၊ ငွေကြိုး၊ ရွှေနှင်တံ၊ ငွေနှင်တံတို့နှင့် သားတော်အိမ်ရှေ့မင်း၊ မင်းညီမင်းသား၊ မှူးတော်မတ်တော်၊ သူဌေးသူကြွယ်အပေါင်းခြံရံလျက် လယ်ထွန်မင်္ဂလာသဘင်ပြုတော်မူသည်။
ထို့နောက် ဘိုးတော်နှင့် နောင်တော်တို့၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ဆံစိုးစံတော်မူသော ရွှေဘိုမင်း(သာယာဝတီမင်း)သည် ၁၂ဝ၂ ခုနှစ်တွင် အောင်ပင်လယ်ကန်၏အနီး၌ မင်းတဲကြီးစွာ ဆောက်လုပ်တော်မူကာ စစ်အင်္ဂါလေးပါး ခြံရံလျက် အရှင်မိဖုရားခေါင်ကြီးနှင့်တကွ ထွက်တော်မူ၍ ရွှေထွန်၊ ငွေထွန်၊ ရွှေထမ်းပိုး၊ ငွေထမ်းပိုး၊ ရွှေကြိုး၊ ငွေကြိုး၊ ရွှေနှင်တံ၊ ငွေနှင်တံတို့ဖြင့်သားတော် ညီတော်၊ ဆွေတော်မျိုးတော်၊ မှူးတော်မတ်တော်၊ ဗိုလ်မှူးတပ်မှူး၊ သူဌေးသူကြွယ်အပေါင်း ခြံရံလျက် ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာဖြင့် လယ်ထွန်မင်္ဂလာကို ဆင်ယင်ကျင်းပတော်မူသည်။
လယ်ပတူပင်သည် အကန်သေစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဟိုင်ဂရိုဖီလား စပိုင်နိုးဆား(''Hygrophila spinosa''; ယခုအခါတွင် ''Hygrophila auriculata''၊[ Hygrophila spinosa T.Anderson] (Plants of the World Online, Kew Science). Retrieved 22 January 2020 သို့မဟုတ် ''Hygrophila schulli''Hassler, M. (2020). World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World (version Nov 2018). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at . Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. .) ဟုခေါ်သည်။
တွင် လယ်ပတူ တစ်ပင်လုံးကို အတွက် အသုံးပြုသည်။
စတုရန်း လေးမိုင်ခန့် ကျယ်ဝန်း၍ ၏ အနောက်တောင်ဘက် ၁ဝ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၉၁ ခုနှစ်တွင် မောင်နွဲ့ဆိုသည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက တောင်ကုန်းတစ်ခုပေါ်တွင် စတင်တည်ထောင်သောကြောင့် လယ်ဝေးမြို့ကို ရှေးကနဦး ကအစ "ငနွဲ့ကုန်းမြို့၊ ငနွယ်ကုန်းမြို့" ဟုခေါ်သည်။
သက္ကရာဇ် ၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ကေတုမတီ တောင်ငူရွှေနန်းကို သိမ်းမြန်းစိုးစံတော်မူသော (တောင်ငူဘုရင် မင်းကြီးညို၏သား) ၏ မယ်တော်သည် ဤ ငနွယ်ကုန်းမြို့သူကြီး၏သမီး (ခင်ဦး) ပင်ဖြစ်သည်။
ခေါ် ပြည်လုံးချမ်းသာ ကန်တော်ကြီးကို ပြန်လည်တူးဖော်သည့် အချိန်မှစ၍ လယ်ဝေးမြို့နယ်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းများ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာသည့်အလျောက် လယ်ဝေးမြို့တွင် ဆန်စက်များ၊ သစ်စက်များ၊ ဆီစက်များ ရှိသည်။
လယ်ဝေးမြို့နယ်ကို မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် ၇ ရပ်ကွက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
လဲချားမြို့နယ်၏ နယ်နိမိတ်မှာ မြောက်ဘက်တွင် နှင့် ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကျိုင်းခမ်းနယ်နှင့် ၊ တောင်ဘက်တွင် မိုးနဲမြို့နယ်၊ နှင့် မိုင်းပွန်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် နှင့် တို့ အသီးသီးရှိကြသည်။
သည် လဲချားမြို့နယ်၏ မြို့ပိုင်စိုက်ရာမြို့ဖြစ်၍ လွိုင်လင်- သီပေါသွား လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
လဲပင်၏ မူလပေါက် ရောက်ရာဒေသမှာ များနှင့် အပူပိုင်း ဒေသများဖြစ်သည်။
ထိုဒေသများမှ အခြားတိုင်းပြည်များကို တစ်ဆင့်ယူ ဆောင်စိုက်ပျိုးကြရာ ယခုအခါ တွင် အများဆုံးစိုက်ပျိုးကြ သည်။
အမြောက်ပုစ္ဆာများကို လော့ဂရစ်သမ် ဖြင့် ပေါင်း၍လည်းကောင်း၊ အစားပုစ္ဆာများကို နုတ်၍လည်းကောင်း တွက် ယူကြရသည်။
များတွင် တစ်ခါတစ်ရံ အပေါင်းလက္ခဏာ ရှိတတ်၍ တစ်ခါတစ်ရံ၌မူကား အနုတ်လက္ခဏာရှိတတ်သည်။
မြောက်လဒ် ၃. ၈၃၆၄ ကို အင်တီ လော့ဂရစ်သမ် ဇယားတွင်ကြည့်သော် ယင်း၏တန်ဖိုးမှာ ၆၈၆၁ ဖြစ်ကြောင်းကို သိရသည်။
အင်တီလော့ဇယားတွင် . ၈၃၆၄ ၏တန်ဖိုးကိုကြည့်၍ ရရှိသော ၆. ၈၆၁ ကို ၁ဝ၃ (ဝါ ၁ဝဝဝ )နှင့်မြောက်ပါ။
သူသည် မူလက ကုန်သည်လုပ်ငန်းကိုသာ လုပ်ကိုင်ရန်ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း သူ၏ ကိုလိုက်စားလိုသည့်ဝါသနာကို မမျိုသိပ်နိုင်လွန်းသဖြင့် ၁၈၇၂ ခုနှစ်၌ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် ဗက်ဖို့ကော်လိပ်ကျောင်း၌ ကထိကအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းကိုခံခဲ့ရလေသည်။
ဆာလော့ဂျသည် သိပ္ပံပါရဂူကြီးတစ်ဦးပင်ဖြစ်သော်လည်း နှင့်စပ်ဆိုင်သော ပညာရပ်များ၌ လွန်စွာစိတ်ပါဝင်စားကာ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်မှ အစပြုကာ ဝိညာဉ်များနှင့်ဆိုင်သောပညာများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ထင်ပေါ်ကျော် စောခဲ့လေသည်။
ထိုစာအုပ်စာတန်းများထဲတွင် ဝိညာဉ်ပညာနှင့်ဆိုင်သည့် စာအုပ် များအပြင် အကြောင်း၊ အကြောင်း စသောသိပ္ပံပညာ စာအုပ်စာတန်းများပါဝင်လေသည်။
သူ၏ ညီအစ်ကိုတော် ပို၍ အရွယ်ငယ်သော များကဲ့သို့ လွင်ပြင်များတွင် နေထိုင်လေ့ မရှိဘဲ သစ်တောများနှင့် ဆူးခြုံတောများ ရှိရာဒေသများတွင် နေထိုင်တတ်ကြသည်။
မျိုးစိတ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အတွင်း ကီလိုမီတာ ၉၀၀ မျှ ဝေးသော ဒေသနှစ်ခုတွင် တကွဲတပြား တွေ့ရှိရသည်။
ပထမဒေသမှာ တိုက်ကြီး၏ တောင်ဘက်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ၊ ၊ ၊ တို့ ပါဝင်သည်။
အခြားဒေသ တစ်ခုမှာ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်း တလျှောက်တွင် ဖြစ်ပြီး ၊ နှင့် တို့ ပါဝင်သည်။
သို့သော်လည်း ထိုခွေးအများကို ကျွဲနွားများအား တိုက်ခိုက်သူ နှင့် ဖြန့်ဖြူးသူ အနေနှင့် လိုက်လံ သတ်ဖြတ်လေ့ ရှိကြသည်။
များ အရ ကျောမည်းခွေးအသည် ခွေးမျိုးရင်းဝင် သတ္တဝါများတွင် ရှေးအကျဆုံး တည်ရှိခဲ့သော သတ္တဝါ အဖြစ် တွေ့ရသည်။
မြန်မာပြည်ကို ပြန်သွားခြင်း(Return to Burma) ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားသည် မီဒီဇက်(Midi Zhao) အမည်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဖွား တရုတ်အမျိုးသားတစ်ဦးဖြစ်သူ ရိုက်ကူးထားသော ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှာ လျှို့ဝှက်ရိုက်ကူးခဲ့သော ထိုဇာတ်ကားသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ခွဲခွာလာခဲ့တဲ့ မွေးဇာတိနိုင်ငံကို ပြန်သွားသော ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမား လူငယ်တယောက် သူထင်ထားသလို တိုင်းပြည်မှာ ဘာအပြောင်းအလဲမှ ထူးထူးခြားခြား မရှိတာကို တွေ့လိုက်ရတဲ့ အကြောင်း ဇာတ်လမ်းဖွဲ့ပြီး ရိုက်ကူးထားခြင်းဖြစ်သည်။
တွင် ကျင်းပနေသည့်၏ ၂ဝ၁၁-ခုနှစ်အတွင်း ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများထဲမှ ဆန်ခါတင် ဇာတ်ကား (၁၃)ခုစာရင်းမှာ ပါဝင်နေသည်။
မြန်မာ့ ဒီမိုကရေစီခေါင်းဆောင် ၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို ပြင်သစ် ဒါရိုက်တာ လု-ဘဲင်ဆင် (Luc Besson) ရိုက်ကူးထားသော (The Lady) ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားလည်း တစ်ကားအပါအဝင် ဖြစ်ပေသည်။
ပူဆန်း နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် မှာ တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော အာရှတိုက်၏ အကြီးကျယ်ဆုံး ရုပ်ရှင်ပွဲတော်ဖြစ်ပြီး ထိုပွဲတော်တွင် နိုင်ငံပေါင်း (၇ဝ)မှ ရုပ်ရှင်ကားများ ပြသခဲ့ပြီး ရွေးချယ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှနိုင်ငံပြု သုခမိန်ကြီး အန်ဒရူး ဗိုနာလောသည် ကနေဒါနိုင်ငံ နယူးဗရန်း ဇွစ်မြို့၌ ၁၈၅၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
လောရင့်အော့ အာရေဗျ (အာရေဗျနိုင်ငံ၏လောရင့်) ဟူ၍ ထင်ရှားသော ဗြိတိသျှစစ်သည်တော်နှင့် စာရေးဆရာကြီး တောမတ်အက်ဒွပ်လောရင့်(ခရစ် ၁၈၈၈ - ၁၉၃၅)သည် အင်္ဂလန်ပြည် ဝေလနယ်မြောက်ပိုင်း ပို့မာဒေါခြံ၌ ၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်လေသည်။
သူသည် အာရေဗျနိုင်ငံတွင် စစ်အတွင်းအတွေ့အကြုံ ဗဟုသုတများကို အခြေခံလျက် ''အသိဉာဏ်၏ မဏ္ဍိုင်ခုနစ်ခု'' ဟူသော စာအုပ်ထူးကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကလို့လိုရန်း (; ; အမည်ရင်း Claude Gellée ၊ c. ၁၆၀၀&nbsp;– ၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၆၈၂) သည် မြေပြင် ရှုခင်း ပန်းချီကားများ ရေးဆွဲရာတွင် ထင်ရှားသော ပြင်သစ်ပန်းချီဆရာကြီး တစ်ဦးဖြစ်၍ လိုရန်းနယ်ရှာမိန်းအရပ်တွင်ခရစ် ၁၆ဝဝ ပြည့်နှစ်၌ ဖွားမြင်သည်။
ဒေးဗစ် လိုးသည် ၊ ၌ ၁၈၉၁ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖွား မြင်သည်။
လက်တွင် အသုံးဝင်ပုံမှာ အတော်ပင် ဆန်းကြယ်၏။
ပုဂ္ဂိုလ်ထူး၊ ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်ကြီးများဖြစ်ကြသော ၊ ဗုဒ္ဓဘုရားတို့၌ ခန္ဓာကိုယ် တစ်ခုလုံးရှိ အမှတ်အသား၊ အကြောင်းနိမိတ်၊ အစိတ်အပိုင်း အင်္ဂါတို့သည် အများတကာတို့နှင့်မတူ ထူးကဲသောလက္ခဏာ တော်များရှိလေသည်။
လက္ခဏာတော်ကြီးငယ်ဟူသည် သုံး ဆယ့်နှစ်ပါးသော လက္ခဏာတော်ကြီး၊ ရှစ်ဆယ်သောလက္ခဏာတော်ငယ်၊ တစ်ရာ့ရှစ်ကွက် စက်လက္ခဏာများဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် နှင့်တို့မှ ဖွားမြင်သော သိဒ္ဓတ္ထ မင်းသားကို ဘုရားစင်စစ်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ပုဏ္ဏားတို့က ဟောပြောနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ယင်းလက္ခဏာကို ရှေးလူဖြစ်စဉ်အခါ သတ္တဝါတို့ကို ခဲ တုတ် စသော လက်နက်ဖြင့် မညဉ်းဆဲခဲ့ဖူးသောကြောင့် ရရှိသည်။
ထို အနိစ္စတရားတော်ကို အနတ္တနည်းတူ ဘုရားရှင်သည် (ဝိ၊၃၊၁၀၊ ဝိ၊၃၊၂၀။
သံ၊၂၊၅၅-၅၆)တို့၌လည်းကောင်း၊ , စသည် (သံ၊၂၊၁၇-၁၉။
ထိုတွင် အချို့ဒေသနာတို့၌ ကို အနိစ္စဟု ဟောတော်မူ၍ အချို့ဒေသနာတို့၌ စက္ခုစသည်ကိုလည်းကောင်း၊ ရူပါရုံစသည်ကိုလည်းကောင်း၊ ငါးပါးတို့ကို၎င်း၊ စသည်ကို၎င်း အနိစ္စဟု ဟောတော်မူသည်။
သို့ဖြင့် ၁၁ နှစ် လွန်မြောက်သောအချိန်ဖြစ်သည့် ၁၈၆၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် မိုင် ၁ဝဝ ကျော်ရှည်သော ကို အီဂျစ်ဘုရင်ခံချုပ် အစ္စမေပါးရှားက ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပေသည်။
ကုမ္ပဏီအသစ်တစ်ခုကိုဖွဲ့၍ ဒါလက်ဆက်အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြောက်၏။
ဒါလက်ဆက်သည် ပနားမားတူးမြောင်း ဖောက် လုပ်ရေးကိစ္စတွင် ငွေအလွဲသုံးစားမှုဖြင့် တရားစွဲဆိုစစ်ဆေးခြင်းခံရပြီးနောက် ထောာင်ဒဏ်အပြစ်ပေးခံရသည်။
ယခုအခါ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသည် ကမ္ဘာသုံး ဘာသာဖြစ်နေသကဲ့သို့ လက်တင်ဘာသာသည်လည်း ရှေးအခါက ကမ္ဘာသုံးဘာသာတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ထိုကဲ့သို့ အရပ်ရပ်ပျံ့နှံ့ခဲ့၍ လူတန်းစားအမျိုးမျိုးတို့ ပြောဆို သုံး နှုန်းကြရာ လေယူလေသိမ်းကို တိကျမှန်ကန်စွာပြောလိုသော ပညာတတ် အထက်တန်းစားနှင့် ဖြစ်သလိုပြောဆိုကြသော အောက်တန်းစား သာမန်လူ များကြောင့် အခေါ်အဝေါ်များ တစ်စတစ်စ ကွဲပြားရာမှ နောင်တွင် ဆိုသကဲ့သို့ ဘာသာစကားများ ကွဲ ပြားလာလေသည်။
ထိုခေတ်တွင် (ဘီစီ၁ဝ၂ - ၄၄)သည် လည်း လက်တင်စကားပြေနှင့် သူ၏ထင်ရှားလှသော စစ်မှတ်တမ်းများကို ရေးသားခဲ့လေသည်။
ထိုဘုရင်၏ လက်ထက်တွင် ဂန္ထဝင် အထင်ရှားဆုံးသော စာဆိုကြီးမှာ (ဘီစီ ရဝ - ၁၉) ဖြစ်၏။
ဗာဂျီ၏နောက် ထင်ရှားသော စာဆိုကြီးတစ်ဦးမှာ (ဘီစီ ၆၅ - ၈) ဖြစ်လေသည်။
စကားပြေဖက်တွင် နိုင်ငံသမိုင်းဆရာကြီး (ဘီစီ ၅၉ - ၁၅)၏ စာပေများမှာ ထင်ရှားလှ ပေသည်။
ဂန္ထဝင်စာပေခေတ် ကုန်ဆုံး၍ အလယ်ခေတ်သို့ ရောက်လာလေရာ သမ္မာကျမ်းစာကို ဘာသာပြန်ဆိုသူ စိန်ဂျရုမ်း (အေဒီ ၂၃၄ ခန့် - ၄၂ဝ)နှင့် ''ဘုရားမြို့တော်''ကို ရေးသားသူ စိန်အော်ဂတ် စတင်း (အေဒီ ၃၄၅ - ၄၃ဝ) တို့ ထင်ရှားခဲ့လေသည်။
လက်ထုတ်ပင်သည် တရုတ်စကားပန်းပင်တို့နှင့် အတူ အဲ့ပေါ့ဆီနေးစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် အော်လစတိုးနီးယားစကော်လားရစ်ဟုခေါ်သည်။
တနင်္သာရီတောင်ပိုင်း၌ လက်ထုတ်ပင်ကို ''ကြည်ဆယ်ကလဝ'' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် ''မဲ့ရွခေါင်'' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကချင်ဘာသာဖြင့် ''ဖွန်းဒေါ်ဒေါ်'' ဟူ၍လည်းကောင်း ဒေသအလိုက် အမျိုး မျိုး ခေါ်ကြသည်။
လက်ပလူမျိုးတို့သည် ရိန်းဒီးယားခေါ် များကို အမှီတံကဲပြုကာ အသက်ရှင်နေကြရသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
လက်ပံတန်းမြို့သည် လက်ပံတန်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၍ ခရိုင်အတွင်း လူအစည်ကားဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။
လက်ပံပင်ကိုအစေ့မှလည်းကောင်း၊ အကိုင်းဖြတ်၍လည်းကောင်း မျိုးပွားစိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
ခြောက်သွေ့သော ဒေသများမှအပ အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတဝှန်းလုံးတွင် လက်ပံပင်ကို တွေ့ရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ''Plants of the World Online'' မှ လက်ရှိသတ်မှတ်ထားသောမျိုးစိတ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
လက်ျာ-ဖရီးမင်းစာချုပ်သည် မှ ပူးတွဲဖြစ်ပေါ်လာသော ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ နိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့တော်၌ ဗြိတိသျှအစိုးရကိုယ်စား ဂျွန်ဒဗလျူဖရီးမင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ယာယီအစိုးရကိုယ်စား ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဗိုလ်လက်ျာတို့နှစ်ဦး သတောတူချုပ်ဆို၍ လက်မှတ်ရေးထိုးကြသည်။
ဖြင့်ရေးထားသော လက်ရေးတို]] လက်ရေးရှည် (သာမန်လက်ရေး) အရေးအလွန်မြန် သော လူတစ်ယောက်သည် တစ်မိနစ်လျှင် စကားလုံးပေါင်း ၆ဝ ခန့် အထိသာ ရေးနိုင်သည်။
မျက်မမြင်များအတွက် ''လက်ရေးတိုစက်'' ကို ဟင်နရီ စတိန် စဗီဆိုသူက တီထွင်ခဲ့၍ ထိုစက်ဖြင့် တစ်မိနစ်လျှင် စားလုံး ၁၂ဝ မျှ လိုက်၍ရိုက်နိုင်သည်ဆို၏။
လက်တွေ့အသုံးပြုလျက်ရှိသော မြန်မာလက်ရေးတိုစနစ်များမှာ ''ဦးဌေးမောင်လက်ရေးတို''၊ ''ဇွဲဦးအုန်းချိန်လက်ရေးတို ''၊ သရက်မြို့မှ ''ဦးတိုးရွှေလက်ရေးတို'' စသည်တို့ဖြစ်ကြပေသည်။
လက်ရေးလက်သား ရေးသားမှုအတတ် သည် ပညာတစ်ရပ်ဖြစ်လေသည်။
လက်ဝဲနော်ရထာဘွဲ့ဖြင့်ထင်ရှားသော အတွင်းသေနာပတိအမတ်ကြီး ဦးမြတ်သာနေသည် တနင်္ဂနွေမင်းတရားကြီးလက်ထက် မုံရွာမြို့နယ်အပါအဝင် မုံရွာမြို့၏ အရှေ့ တောင်ယွန်း မုံရွေးရွာ၌ သက္ကရာဇ် ၁ဝ၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလတွင် ဖွားမြင် သည်။
ယင်းတို့အနက် (၁၁၁၉ ခုနှစ်)၊ (၁၁၂၉ ခုနှစ်)၊ (၁၁၄၇ ခုနှစ်)၊ မြန်မာသံယောဂဒီပနီ(ပင့်ရစ်ဋီကာ) (၁၁၂၂ ခုနှစ်)၊ (၁၁၄၆ ခုနှစ်)တို့သည် အမတ်ကြီး၏ လက်ရာ အစစ်ဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထား ခိုင်လုံစွာရှိသည်။
အလောင်းမင်းတရားကြီးက ''မောင်နေကျောင်းသည် ငါ့ကျောင်းပင်ဖြစ် သည်။
ဆင်ကပ်ပတ်လည်၊ မဟာရံအုတ်ပေါင်းကူများနှင့် ဆောက်လုပ်လှူ ဒါန်းစေ'' အမိန့်တော်ရှိသည်။
ပုလဲ၊ သန္တာ၊ နီလာ၊ စိန်၊ ကြောင်၊ မြ၊ ဥဿဖယား၊ ပတ္တမြား၊ ဂေါ်မုတ် ဟူသောရတနာကိုးပါး စီခြယ်ထားသော လက်စွပ်သည် ကျက်သရေမင်္ဂလာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံစေသည်ဟု ဆိုလေသည်။
ပုဂံမြို့ တောင်ဘက်ရှိ ဂူငယ်၏အရှေ့မုခ် မြောက်နံရံတွင် ကင်းမြီးကောက်ထောင်နေသော လူပုံပါသည့်ကမ္ပတ်ပန်း၊ နပန်းသတ် သူများနှင့် ကချေသည်တို့ကိုတွေ့နိုင်သည်။
စတုတ္ထတန်းမှာ နတ်ကတော်တန်းဟုလည်းခေါ်၍ လက်ဝှေ့လောကတွင် ထိုးခါစ လူငယ်လူရွယ်များအတန်းအစားဖြစ်ကာ စစ်ကြိုခေတ်က ''ကြားပွဲ''များသာထိုးသတ်စေပြီးလျှင် ''အပျိုတော်ဆိုင်း''ဟုခေါ်ဝေါ်၏။
ခုံသမာဓိလူကြီးများက ထိုးသားနှစ်ဦး လက်တို့ဖြင့်ကုတ်ခြင်း၊ ကိုက်ခြင်း၊ ဆံပင်ဆွဲခြင်း၊ လည်ပင်းညစ်ခြင်း၊ မအားပုတ်ခတ်ကန်ကျောက်ထိုးခြင်း မပြုရအောင် အထူးတားမြစ်ရသည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ အလောင်တော် သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားဖွားမြင် ၍ ကင်ပွန်းတပ်မင်္ဂလာပြုသောအခါ လက္ခဏာဖတ် ပုဏ္ဏားရှစ်ယောက်တွင် ခုနစ်ယောက်သော ပုဏ္ဏားတို့က လက်နှစ်ချောင်းကိုထောင်၍ ဤမင်းသား သည် လူထင်ရှား ဘုရားသော်လည်းကောင်းဖြစ်ရမည်၊ သို့မဟုတ် ဇမ္ဗူဒီပါ ကျွန်းအလုံးကိုအစိုးရသော သော်လည်းကောင်း ဖြစ်ရမည်ဟု ဟောကြသည်။
ရှစ်ယောက်မြောက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကောဏ္ဍညနွယ်ဖွား သုဒတ္တပုဏ္ဏားကမူ လက်ညိုးတစ်ချောင်းကိုထောင်ကာ ဘုရားစင်စစ် မုချဖြစ်ရ မည်ဟု ဟောဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ဗုဒ္ဓဘုရားဖြစ်၍ လူနတ်ဗြဟ္မာ သတ္တဝါအများကို နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်တော်မူခဲ့လေသည်။
တစ်ရံရောအခါ နိုင်ငံခြားမှ မင်းသား တစ်ပါး လာရောက်ခစားစဉ် ထိုမင်းသား၏ လက်အမှတ်ကိုကြည့်၍ ''သင် ၏လက်အမှတ်တွင် မင်းသားအစစ်ဖြစ်သော အမှတ်မပါချေ။
လူလိမ်သာဖြစ်သည်'' ဟုဆိုကာ နှင်ထုတ်ခဲ့လေသည်။
လက်အမှတ်ဟော ရန် မဟုတ်သေးသော်လည်း ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ စုံထောက်နှင့် ရဲဌာနများသည် လူဆိုးများ၏ လက်ဗွေပုံစံကို ယူထားခြင်းဖြင့် နောင်အခါ အလွယ်တကူ ထိုလူဆိုး၏အကြောင်းကို ယခင်က နှင့် တိုက်ကြည့်ခြင်းဖြင့် သိခဲ့ရာ ယခုအခါ တစ်ကမ္ဘာလုံးပင် အသုံးပြုလျက်ရှိကြသည်။
အရေးအကြီးဆုံး လက်အမှတ်ကြောင်းများမှာ - # အသက်နှင့်ဆိုင်သည့် လမ်းကြောင်း၊ အာယုလေခ၊ # ဉာဏ်ပညာနှင့် ဆိုင်သည့် လမ်းကြောင်း၊ ဉာာဏလေခ၊ # နှလုံးသားမေတ္တာနှင့် ဆိုင်သော လမ်းကြောင်း၊ ဟဒယ လေခ၊ # ကံကြမ္မာနှင့် ဆိုင်သော လမ်းကြောင်း၊ ကမ္မလေခ၊ # အောင်မြင်ကြီးပွား ထွန်းကားခြင်းနှင့် ဆိုင်သော လမ်းကြောင်း၊ ဇေယျ လေခ၊ # အနာရောဂါ ပြသော လမ်းကြောင်း၊ ရောဂလေခ၊ # လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းကိုပြသော လမ်းကြောင်း၊ ဝိဝါဟလေခ တို့ပင် ဖြစ်သည်။
လိုက်ပဆစ်မြို့သည် အရှေ့ဘက်အလယ် ပိုင်း၊ ယခင် ပရပ်ရှင်းနယ်ဖြစ်သော ဆက်ဆွန်နီနယ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် တွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
လိုက်ပဆစ်မြို့သည် အယ်လစတာ၊ ပလိနှင့် ပါသီမြစ်များဆုံရာ တွင် တည်ရှိသည့်အပြင် လမ်းများ ဆုံရာနေရာလည်းဖြစ်သည်။
တစ်ချိန်က လိုက်ပဆစ်မြို့မှ နှင့် ပေါင်း ၂၇ဝ မျှထုတ်ဝေခဲ့ပေသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များရှိခြင်းကြောင့် ဤကဲ့သို့ များ ထွန်းကားခြင်းဖြစ်၏။
လိုက်ပဆစ်မြို့သည် ဂီတ နှင့်စာပေ အနုပညာဆိုင်ရာကျောင်းများ၊ အနုပညာခန်းမဆောင်များ၊ များ စုဝေးရာနေရာဖြစ်သည်။
ပြီးဆုံးသည့်နောက် လိုက်ပဆစ်တွင် ဆိုဗီယက် သမ္မတနိုင်ငံတစ်ခု တည်ထောင်သည်။
စစ်ကြီးအပြီးတွင် လိုက်ပဆစ်မြို့သည် သိမ်းပိုက်သောအပိုင်းတွင် ပါဝင်သွားသည်။
များနှင့် တောအုပ်ပါးလျသော နေရာများတွင်သာ တွေ့ရသည်။
အာဖရိက တောခွေးများသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်ကတည်းက ၏ အဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။
ပိုက်ကျော်ခြင်းအားကစားနည်းမှာ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများမှ အစပြုပြီး ဖြစ်ပေါ်လာပြီး နိုင်ငံတကာတွင် ခေါ်ဆိုသော အမည်မှာ Sepak takraw ဟု ဖြစ်သည်။
ရှေးအကျဆုံးမှတ်တမ်းများအရ ပိုက်ကျော်ခြင်းအားကစားနည်းကို AD ၁၅ ရာစုနှစ်တွင် ဒေသများတွင် အစောဆုံးကစားခဲ့ကြသည်ဟု မလေးရှားနိုင်ငံ သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရသိရသည်။
နိုင်ငံတကာပိုက်ကျော်ခြင်းအားကစားပြိုင်ပွဲများကို ISTAF, the International Sepak Takraw Federation (အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပိုက်ကျော်ခြင်းအဖွဲ့ချုပ်)မှ ကြီးမှူးကျင်းပလေ့ရှိသည်။
အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲများနှင့် အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲများတွင်လည်း ပိုက်ကျော်ခြင်းအားကစားနည်းမှာ ပုံမှန်ပါဝင်နေကြ အားကစားနည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
မြင်းပေါင်ထိုးခြင်းဆိုသည်မှာ ချချိန်တွင် အခေါင်းထမ်းသူများသည် အခေါင်းအား ဝါးလုံးများဖြင့် ခိုင်ခံ့စွာပြုလုပ်ထားသော ကပ်ပေါ်တွင်ချည်နှောင်ပြီး တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် အပြိုင်တွန်းထိုး ကစားကြခြင်းဖြစ်သည်။
လူမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသောဒေသများတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။
လီနင်ဟု ခေါ်ကြသော ပိတ်ချောမျိုးသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံးသော အထည် မျိုးဖြစ်သည်။
နှင့် သည် တစ်ပေခန့်ရှည်၍ နှစ်ဖက်စွန်းကို ဖြန့်၍ တိုင်းထွာကြည့်လျှင် လေးပေမှ ငါးပေအထိ ရှည်လျားသည်ကို တွေ့ရသည်။
လင်းဆွဲသည် ခြံများ၌ လူတို့စိုက်ပျိုးထားသော များကို ညဉ့်အချိန် လိုက်လံစားသောက်ဖျက်ဆီးတတ်၍ လင်းနို့မှာမူ ကား များကိုသာ လိုက်လံစားသောက်လေ့ရှိသည်။
လင်းဆွဲသည် တာရိုပီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ အလို အားဖြင့် တာရိုပပ် အီဒူလစ်ဟုခေါ်သည်။
လင်းဆွဲကို ၊ ၊ ရှိ များနှင့် အရှေ့ပိုင်းတို့တွင်သာ တွေ့နိုင်သည်။
လင်းဆွဲအသားသည် သားကဲ့သို့ နူးညံ့သဖြင့် လူတို့စားကြသည်။
အမေရိကန်လူမျိုး ကမ္ဘာ့လေကြောင်းသူရဲကောင်း ချား ဩဂတ်စတပ် လင်းဗတ်ကို ခရစ် ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ၊ ဒက်ထရွိုက်မြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။
သူ၏ ''ကျွန်ုပ်တို့'' ဟူသော စာအုပ်သည် တစ်ခါက အရောင်းရဆုံးစာအုပ်ဖြစ်ခဲ့၏။
ထိုအခါမှစ၍ လင်းဗတ်ဇနီးမောင်နှံတို့လည်း စိတ်နှလုံးမချမ်းမသာဖြစ်ကာ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် သို့ ပြောင်းရွှေ့နေ ထိုင်ခဲ့ကြလေသည်။
ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းသည် ရှိ ကျွန်းများတွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး ကျွန်းဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပရီဖက်ချာ အဆင့်နယ်မြေများတွင် အကြီးဆုံးနှင့် မြောက်ဘက် အကျဆုံး ဖြစ်သည်။
ဆုဂါရု ရေလက်ကြားသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းနှင့် ကို ပိုင်းခြားထားပြီး ကျွန်းနှစ်ကျွန်းကို ရေအောက်ရှိ ဆေးကန်ဥမင်လှိုဏ်ခေါင်းဖြင့် ဆက်ထားသည်။
ဟွန်ရှူးကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်း နှင့် အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။
ဟွန်ရှူးကျွန်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် အကြီးဆုံး ကျွန်းဖြစ်ပြီး ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး ကျွန်းဖြစ်သည်။
ကန်တိုလွင်ပြင် ၊၊ ဆိုင်းတမမြို့၊ ချိဘမြို့တို့ ပါဝင်သော မဟာတိုကျိုဒေသတွင် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း နေထိုင်ကြသည်။
ထိုဒေသကို တိုင်ဟဲအိယို ခါးပတ်ဟု ခေါ်ပြီး ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့ ပါဝင်သည်။
ထင်ရှားသော သမိုင်းဝင်နေရာများမှာ ကျိုတို၊ နာရာနှင့် တို့ဖြစ်သည်။
နာမည် ကျော်ကြားသော သည်လည်း ဟွန်ရှူးကျွန်းတွင် ရှိသည်။