DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
မဒရပ်မြို့ဟု ယခင်က ခေါ်တွင်ခဲ့သည့် ချန်နိုင်းမြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်စွန်းဖြစ်သည့် တမီလ်နာဒူးပြည်နယ်(ယခင် မဒရပ်စ်ပြည်နယ်) ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
အနောက်တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိလျက် ၈၃၅ မိုင် ကွာဝေးသည်။
ကာလကတ္တားမြို့၊ တို့နောက် အိန္ဒိယ နိုင်ငံတွင် တတိယမြောက်အကြီးဆုံး မြို့ကြီးဖြစ်သည်။
ဂျော့တောင်းကို ရှေးအခါက ဗလက်တောင်းဟုခေါ်၏။
သွင်းကုန်များမှာ မှကုန်ပစ္စည်း များဖြစ်၍ အထူးသဖြင့် ချည်ထည်များ၊ အရက်၊ သတ္တုများ၊ စာရေးကိရိယာများ၊ ကျောက်မီးသွေး၊ သစ်၊ ဆီနှင့် စက် ကိရိယာများဖြစ်၏။
မဒီးရကျွန်းများသည် ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ဖြစ်၍ နိုင်ငံပိုင်ဖြစ်၏။
အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော နှင့် မျက်နာချင်းဆိုင်ဖြစ်လျက် မိုင်ပေါင်း ၃၆ဝ မျှကွာလှမ်း၏ ပေါ်တူဂယ်၏ မြို့တော် ၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိလျက် ၅၃၅ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသည်။
ထို့ပြင် ၏ မြောက်ဘက်တွင် လည်းကောင်း၊ ၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် လည်းကောင်း တည်ရှိ၏။
မဒီးရကျွန်းသည် အကြီးဆုံးဖြစ်ကာ အရေးပါ အရာရောက်ဆုံးဖြစ်၏။
ရှေးအခါက ဖြစ်ခဲ့သော တစ်ခုသည် ကျွန်းကိုဖြတ်သန်းတည်ရှိ၏။
သည် သမမျှတ၍ တစ်သမတ်တည်းရှိသောကြောင့် နာလှန်ထများ သွားရောက်အနားယူရာ ဒေသဖြစ်လေသည်။
မဒီးရကျွန်းများ၏ အဓိက ထွက်ကုန်များမှာ ၊ ၊ ၊ 0x100သဇာသီး၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ကောက်သီးကောက်နှံ အချို့နှင့် များ ဖြစ်၏။
များကို နွားနို့အလို့ငှာ မွေးမြူကြ၏။
အဓိကလုပ်ငန်းများကား ဇာထိုးပန်းထိုးလုပ်ငန်း၊ လုပ်ငန်း၊ သကြားလုပ်ငန်း၊ ကြိမ်ထည် ပရိဘောဂများ၊ ခြင်းနှင့် တောင်းများ လုပ်ငန်းနှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းဖြစ်၏။
ထုတ်ကုန်များမှာ နာမည်ကျော် မဒီးရဝိုင်အရက်၊ ပန်းထိုးထည်များ၊ ကြိမ်ထည်များ၊ ငှက်ပျေား၊ ၊ နွားနို့ထွက် ပစ္စည်းများနှင့် များပင်တည်း။
ခရစ် ၁၈ဝ၁ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၈ဝ၇-၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ပေါင်း ၂ ကြိမ်မျှ လက်တွင်းသို့သက်ဆင်းခဲ့ရသေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) Madeira-Funchal-06-Boote-2000-gje.jpg Madeira-Funchal-Karfreitag-02-Prozession-2000-gje.jpg Madeira-Funchal-Karfreitag-24-2000-gje.jpg Madeira-Funchal-26-Markt-Fruechte-2000-gje.jpg Madeira-24-Levada-2000-gje.jpg Madeira-54-Monte-Pension-2000-gje.jpg Madeira-Ponta de Sao Lourenco-20-2000-gje.jpg
မဒေါနား ဟူသည်ကား အီတာလျံ ဝေါဟာရဖြစ်၍ အရှင်သခင်မ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ ခရစ် တော် ယေရှု၏ မယ်တော် အပျိုစင်မေရီ (ဝါ) မယ်တော်မာရီ အား ရည်ညွှန်းသည်။
ဆိုဘိသကဲ့သို့ပင် ပန်းချီ ပန်းပုဆရာတို့လည်း အမျိုးမျိုး ဉာဏ်ကွန့်၍ မွမ်းမံ သဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး တစ်မူခြားနားသော လက်ရာများဖြင့် မဒေါနားပုံတော် ပန်းချီရေးဆွဲ ထုလုပ်ခြင်းသည် ခေတ်စားလာ လေ၏။
နယ်နိမိတ်မှာ မြောက်ဘက်တွင် ကီဝါတင်ခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဟဒ်ဆန်ပင်လယ်အော်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၌ ပါဝင်သော မင်နီဆိုတာနှင့် မြောက်ဒကိုးတာပြည်နယ်များ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဆက်စကက်ချီဝမ်းပြည်နယ်တို့တည်ရှိ၏။
မနီတိုးဗားပြည်နယ်၏ ဗဟိုရုံး စိုက်ရာ မြို့တော်မှာ ဖြစ်၍ အခြားမြို့ကြီးများကား စိန်ဗွန်နီဗေ့၊ ဗရန်ဒန်၊ ပေါတစ်လာပရေရနီနှင့် ထရန်စကိုးနီးယား မြို့များဖြစ်ကြလေသည်။
မနီလာလျှော်သည် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းဟုနှင့် ဆန်ဒါကျွန်းစုများတွင် ပေါက်ရောက်သော တိုင်းရင်း အမည် အဗက ငှက်ပျောပင်မှရသည့် အမျှင်ဖြစ်သည်။
မနုကျယ် ဓမ္မသတ်သည်ကား သက္ကရာဇ် ၁၁၁၄ ခုနှစ်တွင် ရတနာသိင်္ဃ တ ကြီး လက်ထက်တော်တွင် မဟာသီရိ ဥတ္တမဇေယျသင်္ကြန်ဘွဲ့ကို ခံယူရရှိသော ပညာရှိ အမတ်ကြီး စီရင်ရေးသား ပြုစုသောကျမ်းကြီးဖြစ်သည်။
မနောပွဲသည်ကား မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော ပြည်ထောင်စုသားများ ဖြစ်သည့် ကချင် (ဝါ) ဂျင်းဖောမျိုးသားတို့၏ ရိုးရာကိုးကွယ်မှုမှ ပေါက်ဖွားလာသည့် နတ်ပသပူဇော်ပွဲဖြစ်၍ နတ်စားခြင်းဟူ၍လည်း ခေါ်နိုင်သည်။
သူရိယ စန္ဒာ (သီဟရာဇာ) (အိမ်နိမ့်-၁၇) (စည်းစိမ်-၆၀) (သက်တော်-၇၇) သီရိဓမ္မာသောက (အိမ်နိမ့်-၂၀) (စည်းစိမ်-၅၇) (သက်တော်-၇၇) ဓမ္မပါလ (အိမ်နိမ့်-၂၅) (စည်းစိမ်-၅၀) (သက်တော်-၇၅) သုဝဏ္ဏရာဇာ (ဓမ္မဓဇ) (အိမ်နိမ့်-၃၀) (စည်းစိမ်-၃၂) (သက်တော်-၆၂) အင်္ကုရ (တစ်နှစ်မပြည့်လပိုင်း) ဥပဒေဝရာဇာ (အိမ်နိမ့်-၂၀) (စည်းစိမ်-၃၂) (သက်တော်-၅၂) သီဝိရာဇာ (ရာဇာစောနီ) (အိမ်နိမ့်-၂၂) (စည်းစိမ်-၃၀) (သက်တော်-၅၂) ဇောတကုမ္မာ(ဓမ္မာသောက) (အိမ်နိမ့်-၂၅) (စည်းစိမ်-၄၅) (သက်တော်-၇၀) သား၊ သောဏုတ္တရကုမ္မာ သား၊ ကာလဝဏ္ဏရာဇာ သား၊ မဟာသာလရာဇာ သား၊ ရာမကရာဇာ သား၊ နရသူရာဇာ သား၊ မဟာဘဒြရာဇာ သား၊ အရဓရာဇာ သား၊ သိင်္ဂုတ္တရရာဇာ သား၊ ဥရုနာဂဘဝရာဇာ သား၊ ယုဂန္ဓရာဇာ သား၊ သုနန္ဒရာဇာ သား၊ ဗြဟ္မဒဋ္ဌရာဇာ သား၊ ပဉ္စရာဇာ သား၊ အဓိကရာဇာ သား၊ အပရောဓိရာဇာ သား၊ သာဓုရာဇာ သား၊ ဓမ္မပါလရာဇာ သား၊ သုဒဿနရာဇာ သား၊ ဒိဗ္ဗရာဇာ သား၊ အသဂ္ဂရာဇာ သား၊ ဘုမ္မရာဇာ သား၊ ဗန္ဓရာဇာ သား၊ မဟိံသရာဇာ သား၊ ဓမ္မစက္ကရာဇာ သား၊ သူဇမ္ပတိရာဇာ သား၊ ဗန္ဓရာဇာ သား၊ နရသူရ ဇမ္ဗူဒိဗ္ဗရာဇာ သား၊ သီလရာဇာ သား၊ ဗာလိကရာဇာ သား၊ ဇမ္ဗုတ္တရရာဇာ သား၊ ဒေဝရာဇာ သား၊ သီဝိရာဇာ သား၊ မဟာစက္ကဝရာဇာ သား၊ ကေသရာဇာ သား၊ မနိရာဇာ သား၊ တက္ကရာဇာ သား၊ ကုသရာဇာ သား၊ ဇနဒိဗ္ဗရာဇာ သား၊ သုလုရာဇာ သား၊ စိတ္တရာဇာ သား၊ ဒီဃရာဇာ သား၊ ဥတ္တမရာဇာ သား၊ သီရိဓမ္မရာဇာ သား၊ မဟာစိတ္တရာဇာ သား၊ ဝန္ဒရာဇာ သား၊ ဇယသုမနရာဇာ သား၊ ဝဒ္ဒကရာဇာ သား၊ အဇိဏ္ဏရာဇာ(ထိုမင်းလက်ထက် ဗျဝ္ဗိ၊ဗျတ္တ ပေါ်) သား၊ ဥဒိန္နရာဇာ သား၊ (အသက် ၁၈ နှစ်ရှိ၍ မင်းပြုသည်။
ကုလား တန်မြစ်၏ အနောက်ဘက်ကျ၍ ၏ အရှေ့ဘက် ဖြစ်သည်။
ယခုခေတ် အိုလင်းပစ် အားကစားပြိုင်ပွဲများ၌ မာရသွန်ပြေးပွဲဟူ၍ ပြေးပွဲတစ်မျိုး ပါရှိလေသည်။
ထိုပြေးပွဲ၏ မူလအရင်းအမြစ် စတင်ဖြစ်ပေါ်ရာမှာ ရှိ မာရသွန် လွင်ပြင်ဖြစ်သည်။
ထိုလွင်ပြင်သည် အက်တီကာ နယ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိ၍ မှ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ၂၅ မိုင် ကွာဝေးလေသည်။
ထိုပြေးပွဲ၏ မူလအကြောင်းရင်း ဖြစ်ပေါ်ချိန်သည် ၄၉ဝ ခန့်အချိန်ကာလဖြစ်သည်။
ပါးရှင်းရေတပ်ကြီး ဆုတ်ခွာသွားပြီးနောက်တွင် ယင်းတို့သည် အေသင်မြို့ကို ဘက်မှ လှည့်၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်၊ မာရသွန် လွင်ပြင်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲအကြောင်း မသိသဖြင့်၊ အေသင်မြို့က အညံ့ ခံလိုက်မည်ကို မီလတီယဒီးသည် စိုးရိမ်နေခဲ့၏။
မရီးယာတရီးဇားသည် သာသနာစောင့် နိုင်ငံတော် ဧကရာဇ် ဟက်စဗတ်မင်းဆက် ဆဋ္ဌချား၏ သမီးတော်ဖြစ်၍၊ ၁၇၁၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်လေသည်။
ထိုအခက်အခဲကို ကျော်လွန် နိုင်စေရန် ပရက်ဂမက် တစ်ဆန့်ရှင်ခေါ် ထီးမွေနန်းမွေ ဆက်ခံခွင့် စာချုပ်တစ်ရပ်ကို ရေးဆွဲလက်မှတ်ရေးထိုးကာ၊ နိုင်ငံကြီးရှင်တို့အားလည်း အာမခံအဖြစ် လက်မှတ်ရေးထိုးစေခဲ့ လေသည်။
ဘာဘေးရီးယားပြည်နှင့် ဆက်ဆွန်နီ ပြည်တို့ကလည်း အကူအညီဖြင့် ပိုင် နယ်မြေများကို တောင်းဆိုခဲ့လေသည်။
ကလည်း ရှိ ဩစတြီးယားပိုင် နယ်များကို သိမ်းယူရန် ကြိုးစားနေလေသည်။
ယင်းအခါတွင် ဩစတြီးယား ထီးနန်းဆက်ခံရေးအတွက် ဖြစ်သော (၁၇၄ဝ- ၁၇၄၈) စတင်ဖြစ်ပွားလေတော့သည်။
သို့ဖြစ်၍ ဆိုင်လီးရှားနှင့် အခြားနယ်မြေများ အဆုံးအရှုံး ခံလိုက်ရသော မရီးယာတရီးဇားသည် သားငယ်ကိုပိုက်လျက် သူ့အားကြည်ညို သူများရှိရာ သို့ပြေးသွားကာ အကူအညီ တောင်းရလေ၏။
ထို့ပြင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ ရေတပ်အင်အားကို ချိုးနှိမ်နိုင်ခဲ့သော နှင့် တို့၏ အကူအညီကိုလည်း ရရှိခဲ့ လေသည်။
ထို့ပြင် မရီးယာတရီးဇားသည် နှင့် မဟာမိတ် ဖွဲ့ရာတွင်လည်း အောင်မြင်ခဲ့၏။
မလိယမဟာဒေဝ မဟာထေရ် ကိုပင် ရှင်မလယဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ရှင်မာလဲဟူ၍ လည်းကောင်း မြန်မာနိုင်ငံ၌ ခေါ်ဝေါ်ကြကုန်၏။
တန်ဆောင်မုန်းလ ဗြိစ္ဆာရာသီတွင် ကထိန်သင်္ကန်း ကပ်လှူပွဲ၊ ဆီမီးတန်ဆောင် ထွန်းညိပွဲ၊ မသိုးသင်္ကန်း ရက်လုပ်ပွဲတို့အပြင် ရှင်မာလဲပွဲကိုလည်း ကျင်းပတတ်သေးကြောင်းဖြင့် ပုဂံ ဝန်ထောက်မင်း ဦးတင် က မြန်မာမင်း အုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်း ပဉ္စမအုပ် မျက်နှာ ၂၃၈ တွင် ကာကသတ္တဝါ၊ တာရာ ထိန်ဆဲ၊ ကထိန်ပွဲလျင်၊ သျှင်မာလွဲပွဲ၊ တန်ဆောင်ပွဲက၊ ပွဲကြီး သုံးဖြာ၊ ကြုံကြိုက်ပါလိမ့် ဟု ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။
မလေးလူမျိုးသည် နှင့် မလ္လာယုကျွန်းစုတို့တွင် နေထိုင်သော မွန်ဂိုလွိုက် လူမျိုး တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
မလေးလူမျိုးစင်စစ်မှာ ပေါ်လီနီးရှန်း လူမျိုး၊ မိုက္ကရိုနီးရှန်း လူမျိုးတို့နှင့် လူမျိုးအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဘာသာစကားအားဖြင့် လည်းကောင်း ဆက်နွှယ်နေကြသူများ ဖြစ်သည်။
ထိုရှေးဦး မလေးလူမျိုးစုသည် အေဒီ ၄ဝဝ ခန့်မှ စတင်၍ ဟိန္ဒူသွေးနှောကာ၊ လွှမ်းမျိုးခြင်း ခံခဲ့ရပြီး နောက်တွင် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်သို့ရောက်လာပြီးလျှင် ၁၁၆ဝခန့်တွင် စင်္ကာပူကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
ယင်းတို့သည် သို့လည်း ပြန့်နှံ့သွားခဲ့၍၊ အခြား ပင်လယ် ကမ်းခြေ ဒေသများသို့လည်း ပင်လယ်ကြောင်း ကုန်သွယ်ယင်း၊ လုယက် တိုက်ခိုက်ယင်း ရောက်ရှိသွားခဲ့ရာ၊ ပမာအားဖြင့် တွင် ရှိယင်းတိုင်းဦးသားတို့ကို ပင်လယ်ကမ်းခြေဒေသများမှ အတွင်းဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့မောင်းထုတ်ခဲ့လေသည်။
မလေးလူမျိုးသည် ကိုယ်လုံး အဆစ်အပေါက်ကျသည်။
မလေး အမျိုးသားတို့သည် ပေါင်လယ်ထိရောက်သော အင်္ကျီရှည် ဖားဖားနှင့် ဘောင်းဘီတို့ကိုဝတ်၍ ဦးခေါင်းတွင် ဦးထုပ်ကိုသော်လည်း ဆောင်းထားတတ်၍၊ ခေါင်းစည်း ပုဝါကိုသော်လည်း စည်းထားတတ်၏။
မလေးဘာသာစကားမှာ ဩစတြစ်ဘာသာစကားမျိုးရင်း မှ ဩစတြိုနီးရှင်း ဘာသာစကား မျိုးခွဲတွင် ပါဝင်သည့် ဘာသာစကားမျိုး စိတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မလေးစာမှာ တို့ကို အသုံးပြု၍ ရေးသားထားသော စာဖြစ်သည်။
ရှေးအခါက မလှိုင်မြို့သည် နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်ခဲ့ဖူးလေသည်။
မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင် မင်းသားများ အရေးတော် ပေါ်ခဲ့စဉ်က မလှိုင်မြို့သူကြီး မောင်ချစ်စရာသည် အား ခြားနားပုန်ကန်ခဲ့ရာ က အသက်ဘေးမှ ကယ်တင် သူကောင်းပြုခဲ့သော်လည်း အဆုံးတွင် ကွပ်မျက်ခံရလေသည်။
မလှိုင်ဟူသော အမည်သည် ပန်းလှိုင်ဟူသော အမည်မှ စကားရွေ့လျောလာသည် ဆိုသည်။
သည် စေတီပေါင်း ၈၄ဝဝဝ တည်ရာ၌ မလှိုင်မြို့ရွှေမုဋ္ဌောလည်း တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
မလွှပင်သည် ဖက်သန်းပင်၊ သခွတ်ဖိုပင်တို့နှင့် အတူ ဗစ်နိုးနီအေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် ယင်းကို ဒေါ်လီချန်ဒရုန်း စတီပျူလာတာ(''Dolichandrone stipulata''; ယခုအခါတွင် ''Markhamia stipulata''Ulloa, C, Govaerts, R., & Lohmann, L.G. (2020). World Checklist of Bignoniaceae. Facilitated by the Royal Botanic Gardens, Kew. Published on the Internet; Retrieved 27 February 2020)ဟု ခေါ်သည်။
နှင့် ၊ မျိုးပါးသော အရပ်ရှိ သစ်တောများ၌ မြေပြင်အမြင့်ပေပေါင်း ၂ဝဝဝ အထိ ပေါက်ရောက်သော သစ်ပင်ဖြစ်သည်။
အသားကျစ်၍ မာသောကြောင့် အိမ်တိုင်များ၊ လေးကိုင်းများ၊ ရိုးများ၊ လှော်တက်များ၊ ခတ်တက်များနှင့် များ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။
အစားအစာများကို မပုပ်မသိုးဘဲ ကြာရှည် ခံအောင် စီမံထားသည့် အလေ့အထသည် ရှေးဂူနေ လူများ ခေတ်မှအစပြု လုပ်လာကြသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။
တွင် မြတ်စွာဘုရားအား ရည်စူး၍ မသိုးသင်္ကန်း ကပ်လှူပွဲများ ကျင်းပကြသည်။
ယင်းမသိုးသင်္ကန်းကား သင်္ကန်းကို အတုယူ၍ ပြုလုပ်ဟန်တူသည်။
အကြောင်းကား ကထိန်ခင်းရာ၌ ကထိန်ပြီးမြောက်ကြောင်း အင်္ဂါရပ်အများရှိရာ ''အသန္နိဓိကတေန၊ မသိုးသောသင်္ကန်းဖြင့်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏''ဟု မြတ်စွာဘုရား ပညတ်ချက်အရ မသိုးသောသင်္ကန်း ဆိုသည်မှာလည်း နောက်တစ်နေ့သို့ကူးမသွားစေဘဲ၊ အရုဏ်မတက်မီ နေ့ချင်းပြီးပြုလုပ် လှူဒါန်းသော သင်္ကန်းကို ဆိုသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
သိုး၊ မသိုး၊ ဆိုရာ၌လည်း လောက၌ လူတို့စားသောက်သော အချို့အစာအာဟာရသည် ညဉ့်လွန်၍ နောက်တစ်နေ့သို့ကူးသွားလျှင် သိုးတတ်သည်ကို အစွဲပြု၍ မသိုးသော သဘောရှိသော သင်္ကန်းကိုလည်း နောက်တစ်နေ့သို့ကူးသွားလျှင် တင်စား၍ သိုးသည်။
တန်ဆောင်မုန်း လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့နေဝင်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် လူအများကို ဖိတ်ကြား၍ ဝါစေ့ကို ကြဲပက်ကြရသည်။
မဟာကစ္စည်းထေရ်သည် ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်တွင် အကျဉ်းအားဖြင့် ဟောအပ်သော တရားတော်၏အနက်ကို အကျယ်အားဖြင့် ဝေဖန်တတ်သူ ရဟန်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံး ရ ထင်ရှားသော တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
တစ်ခါသော် သည် ၌ ဘုရားရှိတော်မူကြောင်း သိရသဖြင့် ကစ္စာယနပုရော ဟိတ်ကို ပင့်စေသည်။
မြတ်စွာဘုရားက ခေါ်တော်မူ၍ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ရောက်သည်။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရား၏ ခွင့်ပြုချက်အရ သို့ရှေးဦးစွာ ကြွသွားသည်။
လည်း မဟာ ကစ္စည်းထေရ်အား ကြည်ညိုသဖြင့် ကျောင်းကြီးဆောက်လုပ် လှူဒါန်းသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) အရှင်ကဉ္စနသည် ဥဇ္ဇေနီတမြို့လုံးကို ကြည်ညိုစေပြီး ဘုရားထံပြန်ရောက်၍ ဘုရားရှင် ဇေတဝန်၌သီတင်းသုံးစဉ် ၊ ကစ္စာနပေယျာလ၊ ၊ ဤ ၃-သုတ်ကို အတ္ထုပ္ပတ်ပြု၍ ဧတဒဂ်ရတော်မူသည်။
မဟာဗုဒ္ဓဝင်၌ပါသော [ မဟာကစ္စည်း‌ထေရ်]ကို သည်မှာ ဖတ်ပါ။
မဟာနော်ရထာသည် တွင် ထင်ရှားသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖြစ်၍ ၊ ၊ လက်ထက်တော်များတွင် အမှုတော်ထမ်းရွက်လေသည်။
သို့ဖြင့် မဟာနော်ရထာ၏ တပ်များသည် ယိုးဒယားနိုင်ငံ အယုဓျာ မြို့တော်အပြင်ဝယ် ကျိုင်းတုံကြောင်းချီ တပ်များ နှင့် ပေါင်းဆုံမိလေတော့သည်။
အိတ်စရေး (ခေါ်) အက်ခ်စ်-ရေး ဆိုသည်မှာ လျှပ်စစ်သံလိုက်ရောင်ခြည် တစ်မျိုးပင်ဖြစ်သည်။
အိဇ်ရေးသည် နှင့် ယှဉ်လျှင် လှိုင်းလျား တိုပြီး ဂမ်မာရောင်ခြည်ထက် လှိုင်းလျား ပို၍ ရှည်သည်။
Novelline, Robert (1997). ''Squire's Fundamentals of Radiology''. Harvard University Press. 5th edition. ISBN 0-674-83339-2. အလင်းရောင်ခြည် (X-rays) သည် ကို ဖောက်ထွင်းသွားနိုင်သော်လည်း၊ ၊ စသည်တို့ကိုမူ မဖောက်ထွင်းနိုင်ပေ။
x မှာ တွင် မသိသေးသောအရာကို ကိုယ်စားပြု သည့်အက္ခရာဖြစ်၍ ''Ray'' မှာ ရောင်ခြည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ပေး သောစကားဖြစ်သည်။
ပညာတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖိုခေါင်းကိုအန်နုတ်၊ ဓာတ်မခေါင်းကို ကက်သုတ် ဟုခေါ်သဖြင့် အဆိုပါဓာတ်မခေါင်းမှ ထွက်ပေါ်လာသော ရောင်ခြည်ကို ကက်သုတ်ရေး(ကက်သုတ်ရောင်ခြည်)ဟု ခေါ် လေသည်။
သိပ္ပံဆရာကြီးအသီးသီးတို့၏ လေ့လာစမ်းသပ်ချက်များ အရ ကက်သုတ်ရောင်ခြည်တွင် အလွန်သေးငယ်သော မြူများ ပါဝင်၍ မြူမှုန်တို့မှာ ခေါ် လျှပ်စစ်အမဓာတ်ဝင် နေသည့် မြူမှုန်များဖြစ်ကြသည်။
အဆိုပါ အီလက်ထရွန် တို့သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖိုခေါင်းကို အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် ရိုက်ခတ် သောအခါ ဓာတ်ဖိုခေါင်းလုပ်ထားသည့် သတ္တု၏များ အတွင်းသို့တိုင်အောင်စူးဝင်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) [ Historical X-ray tubes ] Röntgen's 1895 article, on line and analyzed on ''[ BibNum] '' [click 'à télécharger' for English analysis] [ Example Radiograph: Fractured Humerus] [ A Photograph of an X-ray Machine] [ X-ray Safety] [ An X-ray tube demonstration (Animation)] [ 1896 Article: "On a New Kind of Rays"] [ "Digital X-Ray Technologies Project"] [ What is Radiology?] a simple tutorial [ 50,000 X-ray, MRI, and CT pictures] MedPix medical image database [ Index of Early Bremsstrahlung Articles] [ Extraordinary X-Rays] – slideshow by ''Life'' [ X-rays and crystals]။
မဟာဗုဒ္ဓဃောသ မထေရ်မြတ်သည် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ နှင့် တကွ တို့ကို သီဟိုဠ်ဘာသာမှ သို့ပြန်ဆိုကာ အဓိပ္ပာယ်ရှင်းလင်း ဖွဲ့ဆိုသော အဋ္ဌကထာသစ်များကို ပြုစုခဲ့သဖြင့် ကျော်ကြားထင်ရှားခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ထူးတစ်ပါး ဖြစ်ပေသည်။
ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ လောင်းလျာသည် မျိုးဖြစ်၍၊ ပွင့်တော်မူရာ အနီး ပုဏ္ဏားရွာ တစ်ရွာ၍ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
လုလင်မေး၍ပြီးလျှင် ရေဝတမထေရ်က ၌လာသော ပြဿနာကို မေးတော်မူသည်။
ထို့ကြောင့် မဟိန္ဒမထေရ်မြတ် ဆောင်ယူခဲ့သော သီဟိုဠ်၌ရှိသော သင်္ဂါယနာ သုံးတန်တင်သော ပါဠိတော်၊ ရှင်သာရိပုတ္တရာအစရှိ သော ရဟန္တာတို့ဟောသော စကားအစဉ်များသည် သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင် ရှိသည်ကို သင်သွား၍ ရေးသားပြန်ယူချေ။
ထို့ကြောင့် ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသသည် သို့ကူးခဲ့ရာ၊ ထိုအချိန်သည် သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ မဟာနာမမင်းလက်ထက်ဖြစ်၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ၉၃ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က ခန့်မှန်းရသည်။
သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ရောက်လျှင်၊ ၊ ကျောင်းတိုက်၊ သံပါလမထေရ်အထံ၌ သီဟိုဠ်အဋ္ဌကထာနှင့်တကွ ထေရဝါဒ အလုံးစုံကို ကြားနာပြီးမှ အဋ္ဌကထာများကို ပြုအံ့သောငှာ ပန်ကြား၏။
ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသသည် ထိုနေ့ညချမ်းကစ၍ ထိုဂါထာ၏ အဖွင့်ဖြစ်သော ကျမ်းကို စီရင်သည်။
သံဃာအပေါင်းတို့ ရှေ့၌ ထိုဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်းကို ဖတ်ပြသောအခါ၊ သီဟိုဠ်ရဟန်း တော်တို့ အထူး နှစ်သက်ကြ၍၊ ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသသသည် မချွတ်မယွင်း ပေတကားဟု ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်စွာ မိန့်ဆိုကြသည်။
အင်္ဂုတ္တရအဋ္ဌကထာတွင် သီဟိုဠ်နှင့် သထုံပြည် သည် သင်္ဘောလမ်းသင့်သည်ဟု ဆိုထားသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) = (၁) ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ (၂) သမန္တပါသာဒိကာမည်သော ဝိနည်းငါးကျမ်းအဋ္ဌကထာ (၃) သုမင်္ဂလဝိလာသိနီမည်သော ဒီဃနိကာယ်အဋ္ဌကထာ (၄) ပပဉ္စသူဒနီမည်သော မဇ္ဈိမနိကာယ်အဋ္ဌကထာ (၅) သာရတ္ထပ္ပကာသနီ မည်သောသံယုတ္တနိကာယ်အဋ္ဌကထာ (၆) မနောရထပူရဏီမည်သော အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်အဋ္ဌကထာ (၇) အဋ္ဌသာလိနီမည်သော ဓမ္မသင်္ဂဏီ အဋ္ဌကထာ (၈) သမ္မောဟဝိနောဒနီမည်သော ဝိဘင်းအဋ္ဌကထာ (၉) ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ (၁၀) ကင်္ခါဝိတရဏီမည်သော ဝိနည်းမာတိကာအဋ္ဌကထာ (၁၁) ပရမတ္ထဇောတိကာမည်သော သုတ္တနိပါတအဋ္ဌကထာ (၁၂) ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ (၁၃) ပရမတ္ထဇောတိကာမည်သော ခုဒ္ဒကပါဌအဋ္ဌကထာ (၁၄) ဝိသုဒ္ဓဇနဝိလာသိနီမည်သော အပဒါနအဋ္ဌကထာ (၁၅) ဇာတကအဋ္ဌကထာ။
အိုရိုင်းယွန်း ဆိုသော အမည်မှာ တွင်းမှ မုဆိုးတစ်ဦးကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။
ကြယ်စုတန်း၏ အတောက်ပဆုံးကြယ်များမှာ နှင့် တို့ဖြစ်ကြသည်။
အရှင်မောဂ္ဂလာန် သည် မှတပါး တန်ခိုးကြီးသည့်အဖြစ်၌ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်ထက် သာလွန်သောသာဝက ဟူ၍မရှိ ဟူသော ထူးကဲသည့်ဂုဏ်နှင့်ပြည့်စုံသည့်ရဟန္တာ၊ သူမတူအောင်တန်ခိုးကြီးထူးချွန်သဖြင့် တန်ခိုးအရာ၌ အဂ္ဂဣဒ္ဓိမန္တဘွဲ့ တံဆိပ်ရရဟန္တာဖြစ်သည်။
ရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်သည် ဂေါတမဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ လက်ဝဲတော်ရံ အဂ္ဂမဟာသာဝက ကြီး ဖြစ်တော်မူသည်။
လွန်ခဲ့သော တစ်သင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်ကာလ အနောမဒဿီဘုရား ပွင့်တော်မူသည့် အချိန် တွင် ဖြစ်၏။
သီရိဝဍ္ဎန လည်း ဘုရားအမှူးရှိသည့် သံဃာတော်အရှင်မြတ်တို့ကို သင်္ကန်းတို့ဖြင် ဆက်ကပ်လှူဒါန်းပူဇော်၏။
ငယ်စဉ်ကသူငယ်ချင်းဖြစ်သော ဥပတိဿပုဏ္ဏားမျိုးနှင့်အတူ တောင်ထွတ်သဘင်ပွဲကို ကြည့်ကြရင်း သတိသံဝေဂရ၍ နှစ်ဦးသဘောတူ တရားအားထုတ်ရန် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ရှိ သိဉ္စည်းပရိဗိုဇ်ထံသို့သွားကြသည်။
ကောလိတသည် တရားရပြီးနောက် ဥပတိဿနှင့်အတူ မြတ်စွာဘုရားထံသို့လိုက်ပါသွားရောက်သည်။
မဟာမောဂ္ဂလာန်ထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားထံတွင် နှစ်ရှည်လများ အလုပ်အကျွေးပြုသည်။
မဟာမောဂ္ဂလာန်ထေရ်၏ ဓာတ်တော်များကို မြတ်စွာဘုရားကိုယ်တော်တိုင် ကြပ်မတ်၍ တံခါးမုခ်ဝ၌ စေတီတည်တော်မူသည်။
နောင်သောအခါ ကြီးသည် ဓာတ်တော်များကို မူလနေရာမှ တူးဖော်ဆောင်ယူ၍ အဝန္တိတိုင်း ဥဇ္ဇေနီပြည်အနီး ဝေဒိဿသတောင်ရံ၌ စေတီကြီး ၃ ဆူတည်၍ တစ်ဆူတွင် မဟာမောဂ္ဂလာန်ထေရ်၏ ဓာတ်တော်ကို ဌာပနာသည်။
ထိုပွဲတော်သို့မှ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဗုဒ္ဓဝါဒီ အများလည်း တက်ရောက်ပူဇော်ကြပါတယ်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) = အံ-၁-ပါ-၂၃၊ အံ-၁-ဋ္ဌ-၁၀၃၊ ဧတဒဂ္ဂံ ဘိက္ခဝေ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဣဒ္ဓိမန္တာနံ ယဒိဒံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော-ဟု-ဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူးဖြင့်ချီးမြှင့်ခံရ၏။
မဟာယာနဂိုဏ်း (; ; ကြီးမြတ်သောယာဉ် (သို့) လမ်းစဉ်)သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ဓလေ့ထုံးတမ်း၊ ကျမ်းစာ၊ အတွေးအခေါ် နှင့် ကျင့်စဉ်များပါဝင်သော ကြီးမားသည့် သာသနာအစုအဝေးကြီးဖြစ်၏။
မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာကို တစ်နည်းအားဖြင့်လည်း ''ဗောဓိသတ္တယာန''၊ ''ဗုဒ္ဓယာန'' နှင့် ''ဧကယာန'' ဟုလည်းခေါ်ဆိုကြသည်။
အကြောင်းမူကား မဟာယာနယုံကြည်သူများက ထေရဝါဒကဲ့သို့ အရဟတ္တဖြစ်ရေးကို အစပထမ ဦးတည်ကျင့်သုံးသော်လည်း အပြစ်များစင်ကြယ်၍ ရဟန္တာဖြစ်ခြင်းသည် သံသရာ၏ အဆုံးမဟုတ်ကြောင်း ဆိုလေသည်။
ထို့ကြောင့် "ဧကယာန" ဟုခေါ်ဆိုရခြင်းဖြစ်ပြီး သဒ္ဓမ္မပုဏ္ဍရီကာ သုတ် (မဟာယာန) ''Saddharma Puṇḍarīka Sūtram'' ''妙法蓮華經'' တွင် သည် ရဟန္တာ၊ နှင့် ဖြစ်ခြင်းသည် ကွဲကွာနေသော ကျင့်စဉ်လမ်းစဉ်များမဟုတ်ကြောင်း ဗုဒ္ဓဖြစ်ရေးကိုသာ ဦးတည်နေကြခြင်းဖြစ်ကြောင်း တစ်ခုတည်းသောလမ်း ဧကယာနကြီးဖြစ်ကြောင်း ဟောကြားထားသည်ကို တွေ့မြင်ရပါသည်။
ဝဇီရယာနကို အများသောအားဖြင့် တွင် တိုးတက်ပြန့်ပွားပြီး တခြားသော တရုတ်ပြည် နှင့် ဂျပန်ပြည်တွင်လည်း တမူထူးခြား ကိုးကွယ်ကြသူ ကျင့်ကြံသူ ရဟန်း၊ ဥပသကာတို့လည်း ယနေ့တိုင်ရှိသေး၏။
မဟာယာနလှုပ်ရှားမှုသည် မှ ဆင်းသက်လာသည်ကို တွေ့ရှိရသော်လည်း၊ ပညာရှင်များက အများပိုင်နှစ် ပထမရာစု(1st CE) (သို့မဟုတ်) အများပိုင်နှစ်မတိုင်မီ ၁-ရာစု(1 BCE)တွင် ၌စတင်ခဲ့သည် ဟု ယုံကြည်ထားကြသည်။
ပညာရှင်များက တွင် မဟာယာနလှုပ်ရှားမှု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်မှာ အများပိုင်နှစ် ပဉ္စမရာစုတွင်ဖြစ်သည် ဟု ကိုင်စွဲထားကြသည်။
အများပိုင်နှစ် ဧကာဒသမရာစု (တွင် မဟာယာန တည်ရှိနေဆဲ၊ မဟာယာနသုတ်(သုတ္တန်)များကို ပြန်လည်တည်းဖြတ်နေဆဲဖြစ်သည်။
ယနေ့အထိ မဟာယာနကို အဓိကကျင့်သုံးနေသော နိုင်ငံများမှာ ၊ ၊ ကိုရီးယား၊ နှင့် တို့ ဖြစ်သည်။
မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယနေ့အထင်ကရ သင်ကြားနေသည့် ကျောင်းတော်များမှာ သုခဝတီဂိုဏ်း(Pure Land Buddhism)၊ ဇင်(Zen)၊ နီချီရန် ဗုဒ္ဓဘာသာ(Nichiren Buddhism)၊ ရှင်းဂွန်းတန္တရဂိုဏ်း(Shingon)၊ နှင့် တင်ဒိုင်းဂိုဏ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာသည် ရှေးဦးဗုဒ္ဓဝါဒအယူအဆတွင် အခြေခံကျကျတွေ့မြင်ရသည့် သံသရာမှလွတ်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်တရားတော်ကို အခြေခံထားသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာပင်ဖြစ်သည်။
နိကာယ် ဟူသောဝေါဟာရကို အဂ္ဂမ(''Āgama)'' ဟု သက္ကတပိဋကတ်တွင် သုံးနှုံးသည်။
ရှည်သောသုတ္တံများကိုဖွဲ့ထားသော ဒီဃအဂ္ဂမ Dīrgha Āgama 長阿含經 အလယ်အလတ်ဖြစ်သော သုတ္တံများကို့ ဖွဲ့ထားသော မဓျာမအဂ္ဂမ Madhyama Āgama 中阿含經 အချင်းချင်းဆက်နွယ်နေသောသုတ္တံများဖွဲ့သော သံယုတ္တအဂ္ဂမ Saṃyukta Āgama 雜阿含經 အင်္ဂါအရည်အတွက်အလိုက်စုစည်းထားသော သုတ္တံဒေသနာအစု အဖြစ် အင်္ဂုတ္တရအဂ္ဂမ Ekottara Āgama 增壹阿含經 သေးငယ်သောသုတ္တံများ ၊ အခြားသော ကျမ်းဂန်များ နှင့် အဘိဓမ္မာကျမ်းများ ပါဝင်သည့် ခုဒ္ဒကအဂ္ဂမ Kṣudraka Āgama - ထင်ရှား‌သော မဟာယာနသုတ်များမှာ ပညာပါရမီတာသုတ် ''Prajñāpāramitāhṛdaya'' ''心經'' သဒ္ဒဓမ္မပုဏရိကာသုတ် ''Saddharma Puṇḍarīka Sūtram'' ''妙法蓮華經'' သူရဂ်ါမသုတ် Śūraṅgama Sūtra ''首楞嚴經'' ''Vajracchedikā Prajñāpāramitā'' ''金剛般若波羅蜜多經'' မဟာယာနကျောင်းအများစုသည် ဘုရားမဖြစ်သေးသည့် ဗောဓိသတ္တ လည်း ယုံကြည်သက်ဝင်မှုရှိသည်။
မဟာယာနတွင် ဗုဒ္ဓသည်အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပြီး အချိန်တိုင်း၊ နေရာတိုင်းနှင့် တွင်ပါရှိသူအဖြစ် သိမြင်ထားပြီး၊ ဗောဓိသတ္တများသည် အများကောင်းကျိုးအတွက် ထူးချွန်သော အရည်အသွေးစံများကို ကိုယ်စားပြုရန် ရောက်ရှိလာကြသည် ဟု သိမြင်သည်။
ထေရဝါဒ၏ ငြင်းဆိုချက်များကို ထဲတွင် ထည့်သွင်းထိန်းသိမ်းထားသည်။
ထိုတောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းကွဲသည်မှာလည်း ဒုတိယ တင်သည်ကစ၍ ကွဲခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်ပြီး ၄ လမြောက် တွင် အမှူးရှိသော သံဃာတော်တို့သည် ကို အမီပြု၍ ပထမသင်္ဂါယနာတင်ကြပြီး သာသနာတော်နှစ် ၁ဝဝ ပြည့်အတွင်း ဗုဒ္ဓသာသနာသည် အယူဝါဒ ကွဲပြားခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
နောက်ထပ် သာသနာတော်နှစ် ၁ဝဝ ပြည့်တွင် အရှင်မဟာကဿပအမှူးရှိသော သံဃာတော်တို့သည် ကို အမီပြု၍ ဒုတိယ တင်ကြသည်။
ဒုတိယသင်္ဂါယနာ တင်သည်မှ တတိယသင်္ဂါယနာ အထိ နှစ်ပေါင်း ၁၃၅ နှစ်အတွင်း ထေရဝါဒဂိုဏ်းကြီးမှ # မဟိသာသကဂိုဏ်း၊ # ဝဇ္ဇီပုတ္တကဂိုဏ်း၊ # ဓမ္မုတ္တရိကဂိုဏ်း၊ # ဘဒ္ဒယာနိကဂိုဏ်း၊ # ဆန္နာဓာရိကဂိုဏ်း၊ # သမ္မိတိဂိုဏ်း၊ # သှူတ္တိဂိုဏ်း၊ (သဗ္ဗသတိဂိုဏ်း)၊ # ဓမ္မဂုတ္တ ဂိုဏ်း၊ # ကဿပိကဂိုဏ်း၊ # သင်္ကန္တိကဂိုဏ်းနှင့် # သတ္တဂိုဏ်း ဟူ၍ တစ်ဆယ့်တစ်ဂိုဏ်း ကွဲခဲ့သည်။
မဟာသင်္ဂီတိဂိုဏ်းကြီးမှာလည်း # ဂေါကုလိကဂိုဏ်း၊ # ဧကဗျောဟာရဂိုဏ်း၊ # ဗဟုသုတိကဂိုဏ်း၊ # ပညတ္တိဂိုဏ်း၊ # စေတိယဂိုဏ်း ဟူ၍ ငါးဂိုဏ်း ကွဲခဲ့သည်။
သာသနာတော်နှစ်-၂၃၅ တွင် အမှူးရှိသော သံဃာတော်တို့သည် ကို အမီပြု၍ တတိယသင်္ဂါယနာတင်ကြသည်။
တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပြီးနောက် ၏ စေလွှတ်ခြင်းဖြင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာသည် ဗမာ(မြန်မာ)၊ သီဟိုဠ်(သီရိလင်္ကာ)၊ ယိုးဒယား(ထိုင်း)၊ ကမ္ဗောဇပြည်(လာအိုနှင့် ကမ္ဘောဒီးယား) စသည်တို့သို့ ရောက်သွားသည်။
သာသနာနှစ် ၂ဝဝ ခန့်မှ ၁၆ဝဝအတွင်း(ခရစ် ၁ဝ၅၆ ခန့်အထိ) မဟာယာနဂိုဏ်းသည် ကျမ်းစာအမျိုးမျိုး ရေးသား၍ ဝါဒအမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲလာကြသည်။
ကိုးကွယ်သော ဘုရားလောင်းများကို ရှေးဦးစွာ ဗောဓိသတ္တ၊ ဗုဒ္ဓင်္ကုရ ဟူ၍ အမည်နှစ်မျိုးသာ ပေးထားသည်။
နောက်တဖြည်းဖြည်း ချဲ့ထွင်ကာ ပင်တိုင် ဘုရားလောင်းအများ ကို ကိုးကွယ်လာကြလေသည်။
ကမ္ဘာတွင် နာမည်ကျော်ကြား လူသိအများဆုံး မဟာယာန ဆရာတော်ဖြစ်သည်။
မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ဆရာတော် (၄ ဇူလိုင် ၁၈၃၈–၆ ဩဂုတ် ၁၉၁၆)သည် တောင်လက်စမွန်ရွာ၍ သူဌေး ဦးမီု၊ ဒေါ်မိတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၂ဝဝ ပြည့်နှစ် ဝါဆိုလဆန်း ၁၃ ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဖွားမြင်တော်မူသည်။
ဝိသုဒ္ဓါရုံ ဆရာတော်သည် ရဟန်းဝါ ၁၄ ဝါရသောအခါ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် တရားကြီး၏ အလယ်နန်း မိဖုရားကြီး ဆောက်လုပ်သော မန္တလေးမြို့အရှေ့ပြင် မဟာဝိသုဒ္ဓါရာမ ကျောင်းတိုက်ကြီးကို အလှူခံတော်မူရသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၄၆ ခုနှစ် ဝါတော် ၂၅ ဝါရတွင် တရား လှူဒါန်း ဆက်ကပ်သည့် ဝိသုဒ္ဓါစာအရ ကဝိဓဇဓိပတိသိရိပဝရ မဟာဓမ္မရာဇာ ဓိရာဇဂုရု ဟူသောတံဆိပ်တော်ကိုလည်း အလှူခံတော်မူရသည်။
မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ဆရာတော်သည် ရွှေကျင် ဆရာတော် ဘုရားကြီး မရှိသည့်နောက် ကြီး၏ ဦးစီးဦးကိုင် ရွှေကျင် သာသနာပိုင်ကြီးအဖြစ်ဖြင့် ရွှေကျင်ဂိုဏ်းကြီးကို အုပ်ချုပ်တော်မူလေသည်။
မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ဆရာတော်ကြီးသည် သက်တော် ၇၈ နှစ်၊ ဝါတော် ၅၈ ဝါ၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၈ ခုနှစ် ဝါဆိုလဆန်း ၈ ရက် သောကြာနေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ပျံလွန်တော်မူသည်။
မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ဆရာတော် ဘုရားကြီးသည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် အနီး ကြီး၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အခါ ညှိုးခြောက်နွမ်းလျော်ကြကုန်သော ကောက်ပင်များအတွက် လိုအပ်သော ရေကို အကြောင်းပြု၍ မြစ်၏ ဝဲယာဘက်တွင် နေထိုင်ကြသော ကပိလဝတ်ပြည်သားများနှင့် သားများ အချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ထိုနှစ်ပြည်ထောင် မင်းတို့သည် စစ်မက် အင်္ဂါတို့ကို စီရင်လျက် ထွက်ခဲ့ကြသည့် အခြေသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့လေသည်။
ထိုအခါ နံနက်မိုးသောက်ထ၌ မှ ထ၍ လောကကို ကြည့်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် မင်းများ စစ်ဖြစ်အံ့သည်ကို မြင်တော်မူ၍ တန်ခိုးတော် ဖြင့် ကြွကာ၊ နှစ်ဘက်သောစစ်၏ အလယ်ကောင်းကင်၍ တို့ကို လွှတ်လျက် ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေ နေတော်မူလေသည်။
မြတ်စွာဘုရားလည်း ထိုမင်းတို့အား ရန်ကိုငြိမ်းစေအောင် ကောင်းမြတ်လှသော ၊ ၊ များကို ဟော၍ တစ်ဖန် ညီညွတ်ခြင်း၏ အကျိုးကိုပြသော ၊ တို့ကို ဟောကြားတော်မူ၏။
ထိုရဟန်းငါးရာတို့လည်း ရဟန်းအဖြစ်၌ မမွေ့လျော်နိုင်ကြသေးသဖြင့် ၊ သို့ ခေါ်ဆောင်ကာ ကို ဟော်တော်မူမှ အားလုံး ဖြစ်ကြ ၏။
ထို့နောက် မဟာဝုန်တောသို့ပြန်ကြွတော်မူပြီးလျှင် ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို ပွားများစေရာ ငါးရာသော ရဟန်းတို့သည် ချည်း ဖြစ်ကြကုန်လေသည်။
မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် ဤသို့လျှင် ကိလေသာမှ စင်ကြယ်ကုန်ပြီးသော ရဟန္တာငါးရာ ခြံရံလျက် မဟာဝုန်တော၌ တင့်တယ်စွာ စံပယ်တော်မူသည်ကို အလွန်အထူး ညွတ်နူးကြည်ညိုကြကုန်သော အပေါင်းတို့သည် မဟာဝုန်တောသို့ စုဝေးလာရောက်ကြကုန်၏။
တစ်သောင်းတိုက်၌ ရှိရှိသမျှသော နတ်ဗြဟ္မာတို့တွင် ၊ ကြီးများနှင့် ဝင်စားလျက်ရှိသော ဗြဟ္မာများသာ ကြွင်းသတည်း။
မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် စုဝေးရောက်လာကြကုန်သော နတ်ဗြဟ္မာတို့ကို ရဟန်းတို့အား သိစေလျက် စရိုက်ခြောက်ပါး အားလျော်စွာ အမြိုက်တရားကို ဟောကြားတော်မူလေရာ မရေမတွက်နိုင်သော နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် အောက် သုံးပါးကို ရရှိကြ၍ ကုဋေတစ်သိန်းကုန်သော နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် ၌ တည်ကြလေသည်။
ထိုအချိန် အခါက မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့၏ အမျိုးအနွယ်အလိုက် ရည်ညွှန်း၍ ဟောကြားတော်မူသော ဒေသနာတော်များကို ကြားနာရကုန်သောအခါ ရန်သူချင်း ဖြစ်ကြသော နှင့် ၊ နှင့် စသည်တို့သည်လည်း တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ပီယဝါစာ သာယာချိုအေး ဆွေးနွေးကြကုန်လျက်၊ ခင်မင်ကြင်နာစိတ်များ ဖြစ်ပေါ် လာကြလေသည်။
ထိုကဲ့သို့ဘုရားတစ်ဆူပွင့်မှ တစ်ကြိမ်သာ ဖြစ်ပေါ်သော ကြီးကျယ်လှသော အခါတော်ကြီးကို ဗုဒ္ဓအယူ ဝါဒ၌ သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသော ရှင်လူရဟန်းတို့သည် ထူးမြတ်လှသော အခါတော်နေ့အဖြစ် အစဉ်တစ်စိုက် သတ်မှတ်ကာ ထိုအခါတော် ကြုံကြိုက်သော နယုန်လပြည့်နေ့များတွင် ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈာယ်ပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိကြလေသည်။
ထိုမဟာသမယအခါတော် နေ့များတွင် ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ စသော အန္တရာယ်ကင်း၍ ကောင်းကျိုးချမ်းသာ အစစ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည့် ပရိတ်တော် တရားတော်များကိုလည်း စုဝေးရွတ်ဆိုလေ့ ရှိကြပေသည်။
မာဂဓီ-သာစည်ဆရာတော်၏ အခါတော်နေ့များမှ။
ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက်တွင် မဲဇာသို့အပို့ခံရသော ၊ တို့နှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်သည်။
စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရသည် ၏ မြင်းရည်တက်ဘွဲ့ရ လက်ရုံးရည်၊ နှလုံးရည်နှင့် ပြည့်စုံသော သူရဲကောင်းခြောက်ကျိပ် ရှစ်ယောက်တွင် ပါဝင်သည်။
မဟာသီဟသူရအား ထိုင်းလူမျိုးများက อะแซหวุ่นกี้ (အသည်ဝန်ကြီး) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။
ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရကို တွင်မွေးဖွား၍ နှင့် တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။
အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ၏ ဒုတိယသားတော် ဆင်ဖြူရှင်မင်း (မြေဒူးမင်း) လက်ထက်တွင်လည်း ဝန်ကြီး နှင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူးကိုပါ ချီးမြှင့်ခံရသူဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသော မြန်မာဘုရင်များဖြစ်ကြသော ၊ ( (၆)ဆက်) တို့နှင့် ၁၇၅၂–၁၇၈၂ နှစ်ပေါင်း(၃ဝ) ယှဉ်တွဲနေရာယူအမှုတော်ထမ်းခဲ့သောတစ်ဦးတည်းသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး လည်းဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကုန်းဘောင်ခေတ် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရ နှင့် မယ်တလိုင်းတို့၏ သမီးတော် သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီ သည် ခရစ်နှစ် ၁၇၇၆ တွင် ဆင်ဖြူရှင်မင်း၏သားတော် ၏ ပထမ မြောက်နန်းမိဖုရားကြီးဖြစ်သည်။
မယ်တလိုင်းမှာ အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ+မိဖုရားခေါင်ကြီးမယ်ယွန်းစံ ခေါ် နှင့် တူမ တော်စပ်သည်။
ရွှေကာတစ်ထောင်မှူး သီရိရန္တဇဘွဲ့ခံ စည်ပုတ္တရာမင်းကြီး ငယ်အမည် ဦးဖြိုး(ဦးဖြိုးမြ)ရွှေဘိုမြို့ ဆုတောင်းပြည့်ဘုရားသမိုင်း သည် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးမယ်ယွန်းစံ ခေါ် ၏ ဖခမည်းတော်ဖြစ်သည်။
ရှေးက ဇင်းမယ်မြို့သည် ယနေ့ ထိုင်းနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းက Chiang Mai ဖြစ်လေသည်။
စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရသည် သို့ စစ်ချီရပြန်၏။
တရုတ် - မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ (သက္ကရာဇ် ၁၁၂၉ ခုနှစ်) တွင်တရုတ်တို့ဘက်မှ နာမည်ရ ဗိုလ်ချုပ်မင်းယွီ 明瑞 Mingrui (မြင်းခုံရဲ) [ War in the Eighteenth-Century World - Jeremy Black - Google Books]သည် အလုံးအရင်းဖြင့် သိန္နီစစ်ကြောင်းမှ ချီလာသည်မှာ အင်းဝမြို့တော်နှင့် မိုင် ၃ဝ ကွာ ဆင်ဂေါင်းအရပ်သို့ တိုင်၏။
သို့ရာတွင် မြစ်ငယ်ကြောင်းမှ ချီလာသော စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရ၏ စစ်တပ်များက မင်းဂျူး(မင်းယွီ) ၏ စစ်ကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ကာ ရိက္ခာပို့ဆောင်ရေးကို ဟန့်တားလိုက်သောကြောင့် တရုတ်စစ်တပ်သည် ဘက်သို့ဆက်လက် မချီတက်နိုင်ဘဲ ဆင်ဂေါင်းမှပင် တပ်ဆုတ်ခဲ့ရ၏။