DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ထိုဆရာတော်ကြီးများက ရေဝတာဘိကဝိဓဇ သာသနကရ ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်ကိုပေးအပ်၍ မြို့ပြင်ကြီးဆရာ တော်အစား သာသနာပြုဆရာတော်တစ်ပါးအဖြစ် ထည့်သွင်း ချီးမြောက်ခြင်း ခံခဲ့ရလေသည်။
မေးခွန်းပုစ္ဆာများကိုလည်း နှစ်စဉ် ချီးမြောက်ခဲ့သည်။
သံဃသာမဂ္ဂီအဖွဲ့၏ ပထမဦးဆုံး ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဝံသာနုစာမေးပွဲ ပထမဦးဆုံး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့်လည်း သာသနာတော်ကိုချီးမြောက် ခဲ့၏။
ထိုအခါ ညောင်ရမ်းဆရာတော်ဘုရားကြီး က ရဟန်းတို့မည်သည် စစ်နှင့်ပတ်သက်၍ အားပေးအား မြောက်မပြု၍ သတ်မည်ဆိုလျှင် ငါ့ကိုအရင်သတ်နိုင်သည်ဟု မိန့်ကြားခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
မြင်းခြံခရိုင် တောင်ပိုင်း ပုဂံနယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၍၊ ဧရာဝတီမြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ခုနှစ် ၁၃၀၀ ကျော်မှ ၁၅၀၀ ခန့်အထိဟု အကြမ်းဖျင်း ခြုံငုံသတ်မှတ်ကြည့်နိုင်သော ဤ ဉာဏ်သစ် အရေးတော်ပုံကာလကြီးပြီးလျှင် ဥရောပအဖို့ ဖြစ်ပေါ်၏။
အကြမ်းအားဖြင့် ရောမနိုင်ငံကြီး ပြိုကွဲအားပျက်သည့် ခုနှစ် ၅၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်မှ စ၍ ဤ ဉာဏ်သစ် အရေးတော်ပုံမတိုင်ခင်အထိ ကြားကာလ (အနည်းဆုံး အနှစ် ၈၀၀ ခန့်) ကို ''ဥရောပ ကြားခေတ်မျောကြီး (Medieval Era)'' ဟုခေါ်သည်။
ခရစ် ၁၄၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ''ခေတ်မီ'' စာပုံနှိပ်စက် ပေါ်လာသည်။
ထိုပညာရှင်သည် ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလန်၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ စသော တိုင်းပြည်တို့တွင် ဂရိနှင့် လက်တင်စာပေပြန့်ပွားအောင် သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့သည်။
အသစ်တည်ထောင်သော သဘောတို့ကိုပြရလျှင်၊ နိုင်ငံတွင် ရက်ဗီလေး အက်(ဖ)၊ ( ရက်ဗီလေး အက်(ဖ)။
ပညာရပ်တို့၌ အသိဉာဏ်ဆန်းသစ်ထွန်းကားလာပုံကို မူကား ၊ ၊ ဟူသော ပညာရှင်တို့၏ ရှာဖွေစမ်းသပ်ချက်တို့၌ တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ဒီးအတ်၊ ဗတ်ရှကူးသဂါမ၊ ၊ မဂျဲလန်စသော ခရီးသည် တို့၏ စူးစမ်းရှာဖွေမှုတို့သည်လည်း ဉာဏ်သစ်အရေးပုံတည်ဆောက်ရာ၌ အကျုံးဝင်လေသည်။
စင်စစ်၊ ဉာဏ်သစ်အရေးပုံသည် အသိဉာဏ် ထွန်းကားသောခေတ်သို့ ရောက်ပြီးလျှင်၊ ခေတ်သို့ ရှေးရှုလေသည်။
ညံပင် (''Sesbania bispinosa'') သည် မျိုးရင်း 'လီဂူမီးနိုးစီအီး'၊ မျိုးရင်းခွဲ 'ပက်ပီ လီအိုနေးတီး'တွင်ပါဝင်သည်။
ဆောင်း ရာသီတွင် အကိုင်းစွန်း ခြောက်သွေ့ညိုးနွမ်းတတ်သော ညံ ချုံဖုတ်မျိုးလည်းရှိသည်။
ညံပင်ကို ကျွဲနွားစာအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ လျှော်မျှင်အတွက်သော်လည်းကောင်း စိုက်ပျိုး ကြသည်။
အမတ်ကြီး၏ မွေးရပ်ဒေသအဖြစ်လူသိများသည်။
မင်းကြီး ဖောင်တော်ရပ်တန့်ရာနေရာကို ဆည်(ကန်)ဖို့၍ ၎င်းရွာကို တန့်ဆည်ရွာဟု ခေါ်ပြီး နောင်တွင် အစိုးရရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်လာသည်။
နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း (၁၀)ရက်မှ (၁၅) ရက်နေ့အထိ ရွှေကတော့မြတ်စွာဘုရားပွဲတော်ကြီးသည် တစ်မြို့နယ်လုံးသာမက အနီးအနားမှပင် ထင်ရှားသိသော ဘုရားပွဲတော်ဖြစ်သည်။
ငှက်လောကထဲတွင် တနေဂျာငှက် ကဲ့သို့ လှပတောက်ပြောင်သော အမွှေးအတောင်ရှိသည့် ငှက်မျိုးမှာရှားသည်။
မြို့နယ်၏နယ်နိမိတ်မှာမြောက်ဘက်၌ ၊ အရှေ့ဘက်၌ ငယ်၊ တောင်ဘက်၌ ၊ အနောက်ဘက်၌ တို့ဖြစ်သည်။
သို့သော် ခရစ် ၁၇၅၉ ခုနှစ်တွင် သည် တနင်္သာရီမြို့ကို အပြီးအပိုင်သိမ်းပိုက်လေသည်။
တနင်္သာရီမြို့နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံတော်၏အရှေ့တောင်ဘက်၊ တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းဒေသ၏ တောင်ဘက်၊ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၉ဝ ဒီဂရီ မှ ၁ဝဝ ဒီဂရီကြား (၉ဝ ဒီဂရီ ၅၁ မိနစ်နှင့် ၉၉ ဒီဂရီ ၄ဝ မိနစ်ကြား) တွင်တည်ရှိသည်။
မှ ကမ်းရိုးတန်းမိုင် ၄၁၄ မိုင်၊ မှ ရေလမ်း ၄၅ မိုင်၊ ကားလမ်း ၅၂ မိုင် အကွာအဝေးတွင် တနင်္သာရီမြို့တည်ရှိသည်။
တနင်္သာရီမြို့နယ်၏ ဆက်စပ်နယ်နိမိတ်များမှာ- မြောက်ဘက်တွင် မေတ္တာမြို့နယ်ခွဲမှ ၃ဝ မိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ၄၉ မိုင် မြိတ်မြို့နယ် ၃၃ မိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ၁၅၉ မိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ၄၈ မိုင် အသီးသီး ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။
တနင်္သာရီမြို့နယ်၏ ဧရိယာအကျယ်အဝန်းမှာ (၂၈ဝ၃၂၉၆ ဧက) စတုရန်းမိုင် (၄၃၈ဝ.ဝ၅) ဖြစ်သည်။
ကိုးကား.. အာကာမိုးသူ ရေးသော တနင်္သာရီ သမိုင်း တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးဟု မြန်မာနိုင်ငံလုံး၏ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်သတ်မှတ်ချက်များတွင် တိုင်းတစ်တိုင်း အနေဖြင့် လူသိများခြင်း၏ အရင်းခံဇစ်မြစ်မှာ တနင်္သာရီဟူသော သမိုင်းဝင်ရှေးဟောင်းမြို၏ အမည်ကြောင့် ဖြစ်လေသည်။
ထားဝယ်ရာဇဝင်တော်ကြီးတွင် သထုံပြည် နရုတိမင်းသည် တနင်္သာရီမြို့မှ လှေပျက်၍ရောက်လာကြသော တနင်္သာရီသားငါးယောက်တို့ကို လမ်းပြစေလျက် သာသနာပြုသက် (၁၇)ခုနှစ် တွင် ဒူကရတိုင်း၊ အောင်သာဝတီပြည်၊ ကိုတည်ထောင်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။
မှ ဓမ္မသေနမင်း၊ တနင်္သာရီမြို့မှ ကောရမ္ဘမင်း၊ နဂါးမင်းတို့သည် သာသနာ နှစ်(၂၃၈)ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်တွင် ထားဝယ်မြစ်ဝ ရှင်မော်တောင်၌ အံတော်စေတီကိုတည်ကြရာ ကောရမ္ဘမင်းသည် ကနက်သီရိမြို့ ကိုတည်ထောင်ပြီး ခေတ္တစိုးစံခဲ့လေသည်ဟု ထားဝယ်ကျော်မင်းက ဖော်ပြထားသည်။
ခေတ်မတိုင်မီ လွန်ခဲ့သည့်နှစ် ၃ဝဝဝခန့်က ရှိခဲ့သည်။
လူတို့သည် ဓညဝတီရခိုင်သို့ တစ်စု၊ သို့တစ်စု၊ တနင်္သာရီသို့တစ်စု သုံးစုခွဲ၍ ရောက်ကုန်၏ဟု ဖော်ပြသည်။
ပုဂံမင်းဆက် ပေါင်း(၅၅)ဆက် ပုဂံသက္ကရာဇ် ၇၃ဝ၊ မြို့သက် ၁၂၆၁ နှစ်ရှိခဲ့ရာတွင် သမုတိရာဇ်မင်းမှစ၍ ရေတွက်လျှင် စတုတ္တပုဂံခေတ် ၄၂ ဆက်မြောက် (အေဒီ ၁ဝ၄၄-၁ဝ၇၇) လက်ထက် သထုံမှ ဆက်၍ တနင်္သာရီအထိ သိမ်းသွင်းပြီး နိုင်ငံတော်အတွင်း သိန်းပြုမြို့များ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မှန်နန်းရာဇဝင်ဒုတိယတွဲ အလောင်းဘုရား ထိုင်းနိုင်ငံသို့ချီတက်သိမ်းပိုက်ခြင်း။
လူမျိုး အဆက်အနွယ်အားဖြင့် တို့နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည်ဟု ယူဆရ၏။
ထမန်းလူဦးရေမှာ နည်းပါးလှပေရာ ထမန်းရွာဟူ၍ နာဂတောင်တန်းခရိုင် ဟုမ္မလင်းနယ်တွင် တစ်ရွာတည်းသာရှိ၏။
သူ့ကိုဆက်လက် ဘက်ပြိုင်နေသော နိုင်ငံမှာ ရေတပ်အင်အား တောင့်တင်းသော ဗြိတိန်တစ်နိုင်ငံ တည်းသာ ရှိလေသည်။
ထိုသို့ ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်ရေတပ်ကို အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစုသို့ရောက်အောင် သွေးဆောင်လာပြီးနောက် ပြင်သစ် ရေတပ်သည် ကွေ့၍ပြန်လာခဲ့လေသည်။
ထို့နောက် အင်္ဂလန်ကျွန်းပေါ်သို့ တက် ရောက်တိုက်ခိုက်ရန် ကြံစည်ထားသော နပိုလီယန်၏ မြော်လင့် ချက်များမှာ အချည်းနှီး ဖြစ်သွားလေတော့၏။
တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၁၉၁၇ ခုနှစ်ရောက်မှ မဟာမိတ်တို့နှင့်အတူ စစ်ထဲဝင်သည်။
ထိုအချိန်ကား ကြီးအတွက် အလွန်အရေး ကြီးနေသော အချိန်တည်း။
သို့သော် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့ က စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော ၌ ထရူးမန်း၏ ဆောင်ရွက်ချက်တို့သည် ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။
သူ့ကို ခရစ် ၁၈၇၉-ခုနှစ်တွင် ၊ ၌ မွေးဖွားသည်။
ခရစ် ၁၈၉၈-ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်းသော ဆောင်ရွက်ချက်တို့ကြောင့် က ဖမ်းဆီးထားပြီးနောက်၊ ၁၉ဝဝ-ပြည့်နှစ်တွင် ဆိုက်ဗီးရီးယားသို့ ပို့လေသည်။
သို့ရာတွင် လီယွန် ထရော့စကီးဟူသော အမည်ဖြင့် ဆိုက်ဗီးရီးယားမှ ခိုး၍ ထွက်လာပြီးလျှင် ၊ သို့ သွားရောက်၍ လီနင်နှင့်ပူးပေါင်းကာ တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းတို့ကို အတူတကွ လုပ်လေသည်။
သို့သော် ဆိုက်ဗီးရီးယားမှ ထွက်ပြေးပြန်၍ ၁၉ဝ၇-ခုနှစ်မှသည် ၁၉၁၄-ခုနှစ်အထိ တွင် နေထိုင်ပြီးလျှင် ဗော်လရှီဗစ်နှင့် မင်ရှီဗစ် ဝါဒနှစ်ခုတို့၏အကြားဖြစ်သော အလယ်အလတ် ဝါဒကို အများသိအောင် ဖြန့်ချိလျက်ရှိလေသည်။
ထိုကာလမှစ၍ နှင့် ရှိ မြို့များသို့ လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့ပြီးလျှင်၊ ၁၉၃၇-ခုနှစ်တွင် ၌ အခြေစိုက်ခဲ့သည်။
ထရောလပ်သည် အင်္ဂလိပ်ဝတ္ထုရေးဆရာဖြစ်သည်။
သူ့ကို တွင် ခရစ် ၁၈၁၅ ခုနှစ်၌ မွေးဖွား၏။
ထိုနောက် ၁၈၅၉ ခုနှစ်မှ ၁၈၆၇ ခုနှစ်အထိ အထူးအလုပ်ဝတ္တရားဖြင့် အနိုင်နိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခြင်းခံရ၍၊ အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစု၊ ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဩစတြေးလီးယားကျွန်း၊ နယူးဇီးလန်ကျွန်း၊ တောင်အာဖရိကတိုက်ဟူသော ဒေသတို့သို့ ဝတ္တရားဖြင့် လှည့်လည်ပြီးလျှင် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိကာ၊ တာဝန်ဝတ္တရားကို ဆက်လက်ထမ်းရွက်ရသည်။
ထရိုပီဇင်း ဆိုသည်မှာ သို့မဟုတ် တို့၏ ကြီးထွားမှု၌လည်းကောင်း၊ အနေအထား၌ လည်းကောင်း၊ ဘာသာအလျောက် ပြောင်းလဲသွားစေရန် ပတ်ဝန်းကျင်က ပြုပြင်စေ့ဆော်ပေးခြင်းကို ခေါ်သည်။
ထိုပြုပြင်မှုများကို အပူကဖြစ်စေ၊ မြေဆွဲအားကဖြစ်စေ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကဖြစ်စေ၊ ကဖြစ်စေ၊ ရေကဖြစ်စေ၊ ဓာတ်ပစ္စည်းများကဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် အခြားအားများကဖြစ်စေ ဖန်တီးပေးသည်။
ထရောက်ငါး၏ အပေါ်ပိုင်းသည် အများအားဖြင့် ညို၍ အောက်ပိုင်းမှာ ငွေရောင်ပေါက်နေတတ်သည်။
အရှေ့မြောက်ဘက်၌ တိုဘက်ဂိုကျွန်းရှိ၍၊ ထိုကျွန်းသည် ထရီနီဒက်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးသဘော၌ ရောနှော ပေါင်းစပ်လျက် အဖြစ်ရှိလေသည်။
ထရန်စဗားနယ်သည် တွင် အပါအဝင်ဖြစ်၏။
ထရန်စဗားနယ်သို့ လူဖြူများ ရှေးဦးစွာ ရောက်လာစဉ်က ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့်များသည် တောကြီးတောင်ကြီးများထဲ၌၎င်း၊ နှင့် များသည် မြစ်ချောင်း အင်းအိုင်များထဲ၌၎င်း အလွန် ပေါများ၏။
ပရီတိုးရီးယားမြို့သည် ထရန်စဗားနယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်၍၊ တောင်အာဖရိကပြည်ထောင်စု၏ ရုံးစိုက်ရာ အချက်အချာ မြို့ဖြစ်၏။
ထရန်စဗားနယ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရွှေထွက်ရာဗဟိုဌာန ဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ ထရိုဂျန်လူမျိုးတို့၏ စော်ကားရန်စခြင်းကို ခံလိုက်ရ သော ဂရိလူမျိုးတို့သည် ၁ဝ နှစ်တာကာလပတ်လုံး အင်အားစု ရုံးပြီးလျှင်၊ မိုင်စီးနီးဘုရင် အက်ဂါမံနွန်ကို ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တင်မြောက်၍၊ ထရိုဂျန်တို့အား လက်စားချေရန် ထရွိုင်းမြို့သို့ ချီတက်ခဲ့ကြသည်။
အင်္ဂလိပ်တို့လက်ထက်ကတည်းက ထားဝယ်ခရိုင်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ထားဝယ်ခရိုင်မှာ လက်ရှိ ၊ ၊ နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတို့ ပါဝင်သော တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်းရှိ ခရိုင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ယခင်က ထားဝယ်ခရိုင်၏ အင်္ဂလိပ်အမည်မှာ ''Tavoy District'' ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထားဝယ် ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့များ၏ အင်္ဂလိပ်အသုံးကို ''Dawei'' ဟု ပြုပြင်ခဲ့သည်။
သည် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်အဖြစ် မြောက်မှတောင်သို့ သွယ်တန်းနေသည်။
တောင်မှမြောက်သို့ မိုင်(၅၀)ကျော်စီးဆင်းလာသော ဘန်းချောင်းနှင့် မြောက်မှတောင်သို့ မိုင်(၃၀)ကျော်စီးဆင်းလာသော ခမောင်းသွယ်ချောင်းတို့ပေါင်းဆုံပြီး မေတ္တာမြို့အနီးမှစကာ အဖြစ် စီးဆင်းသည်။
ထားဝယ်ခရိုင်၌ ၁၉၅၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ခန့်မှန်း ခြေအရ လူဦးရေ ၂၄၇,ဝ၂၇ ယောက်ခန့်ရှိသည်။
များ အများဆုံးနေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကြသည်။
သည် မြန်မာစာ၏မူလဇစ်မြစ် ပေါရဏစကားဟု ဘာသာဗေဒပညာရှင်ဆရာကြီးဦးဖေမောင်တင်က မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပါသည်။
ထားဝယ်ခရိုင်သည် တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်း စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု အသင့်အတင့်ရှိသောဒေသဖြစ်သည်။
ထားဝယ်ဘုရားများနှင့် ကြောင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများလည်းရှိသည်။
မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းရှိ အဓိကကျသော ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးဖြစ်သည့် ရန်ကုန်-မော်လမြိုင်-ရေး-ထားဝယ်-မြိတ်-ကော့သောင်း လမ်းမကြီးမှာ ခရိုင်၏ အဓိကမြို့ကြီးများကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ထားဝယ်မြို့တွင် ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်၊ နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်၊ ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်၊ ပညာရေးကောလိပ်၊ သူနာပြုသင်တန်းကျောင်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံ တို့ တည်ရှိပါသည်။
ထားဝယ်မြို့နယ်တွင် ကုတင် (၂၀၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၊ ကုတင်(၁၀၀)ဆံ့ တပ်မတော်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ ရေဖြူမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံတို့ တည်ရှိသည်။
ထားဝယ်မြို့ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ မောင်းမကန်ပင်လယ်ကမ်းခြေသည် နွေရာသီအတွက် အနားယူရာ စခန်းကောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ထားဝယ်ခရိုင်ရှိ တန်ခိုးကြီးဘုရားတို့မှာ ထားဝယ်မြို့ တောင်ဘက် မိုင်အနီးငယ်အကွာတွင် ရှင်မုတ်ထီးဘုရား၊ ထားဝယ်အငူတွင် ရှင်မော်ဘုရားနှင့် မြောက်ဘက်ရှိ ရှင်ဓာတ်ဝဲဘုရားများ ဖြစ်ကြသည်။
မင်းမြောက်တန်ဆာငါးပါးတွင် ထီးသည်တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ရာဇာဘိသေကကျမ်းလာ ထီးဖြူလေးစင်းတို့တွင် - # ပြာသာဒ် အဆင့်ကဲ့သို့ ထီးရွက် ၉ ဆင့်ရှိ၍၊ အရိုး ၁ဝ တောင်ရှည်ပြီးလျှင်၊ ရွှေမြူတာအိုး အထွတ်တပ်သော နဝဒဏ္ဍထီး၊ # ထီးရိုး ၆ တောင်ရှည်သော မနောဟရီထီး၊ # ထီးရိုး ၅ တောင် ရှည်သော အာတပတြထီးတို့သည် အဆောင်အယောင်အဖြစ်ဖြင့် နန်းတော်၌ စိုက်ရသောထီးများဖြစ်၍၊ # ထီးရိုး ၄ တောင် ရှည်သော ဝိဇယပတြထီးမှာ ဘုရင်မင်းမြတ်တို့ ထွက်တော်မူသောအခါ ဆောင်းရန်အတွက် အခါခပ်သိမ်း ဆောင်းအပ်သော ထီးဖြစ်သည်။
အထက်မှ အောက်သို့- # အထွတ်စိန်ဖူး # ငှက်မြတ်နား # ရာမလက်ညှိုးခေါ်စွန်မြီး # မြူတာ # ထီးချက် # သတောင်းလည် # ကြာယပ် # ထီးရိုး # ထီးခုံဟူ၍ ကိုးပိုင်းရှိလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တို့၌တင်သော ထီးတို့ကား များသောအားဖြင့် ကြေး၊ သံ၊ သံဖြူ စသည်တို့နှင့် ပြုလုပ်သော ထီးများဖြစ်ကြသည်။
ထီးကို စေတီ၏ (ဝါ) ငှက်ပျောဖူးတွင် တပ်ဆင်၍ ထီးထက်၌ ငှက်မြတ်နားနှင့် စိန်ဖူးများကို တပ်ဆင်ရသည်။
ပုသိမ်မြို့တွင်လုပ်သော များသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌သာမက နိုင်ငံခြား၌လည်း ထင်ရှားကျော်စောသည်။
တွင်လုပ်သောထီးကို ဒေသစွဲ၍ ဟုခေါ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့တွင် ရှေးက တွင် ထီးကို မြောက်မြားစွာလုပ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ရှေးမြန်မာ ခံတပ် ဖြစ်ခဲ့သော ထီးချိုင့်နယ်အတွင်း တုံငယ်၊ ကွမ်းဘောင်၊ မြတောင်၊ ချွန်းတောင် မြို့ဟောင်း ‌၄ မြို့ ရှိပြီး၊ မြတောင်နှင့် ချွန်းတောင်မြို့က ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ထင်ရှားသည်။
ထီးလင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ ထင်ရှားသော တန်ခိုးကြီးဘုရားမှာ ထီးလင်းမြို့တောင်ဘက် နှစ်မိုင်ခန့်အကွာ မောချောင်းဘေး တဖက်ကမ်း အနီးရှိ ဖြစ်၍၊ နရပတိစည်သူမင်းကြီးက တည်ထားကိုးကွယ်သည်ဟုဆိုလေသည်။
ထီးလင်းမြို့နယ်အတွင်း မှီတင်း နေထိုင်စားသောက်ကြသော လူမျိုးများသည် နှင့် များဖြစ်၏။
ထီးလင်းမြို့သည် ၏ ၉၇ မိုင်ခန့်ဝေး၍၊ မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားလေသည်။
ထို့အပြင် ထီးလင်းမှ အထက်ချင်းတွင်းခရိုင် သို့ နွေရာသီတွင် သွားလာနိုင်သော ကားလမ်းတစ်လမ်းတည်းရှိ၍၊ အရှည် ၁၃၈ မိုင်ရှိ လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ထီးလင်းမြို့ကို ခရစ်နှစ် ၇၄၈ တွင် စော်ဘွားနန္ဒရာဇ်က တည်ထောင်သည်။
ယင်းနောက် တလျှောက် ထီးလင်းမြို့၌ စော်ဘွားအဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်သည်။
လက်ထက် သို့ သွားတိုက်စဉ် ထီးလင်းစော်ဘွား ဦးပြည့်ထွန်းအောင်သည် လိုက်ပါ စစ်မှုထမ်းပြီးနောက် ၌ ကွယ်လွန်ရာ သား ဦးကျန်က စော်ဘွားရာထူးကို ဆက်ခံသည်။
စော်ဘွားဦးကျန်လက်ထက် ၁၇၅၈ ခု မေလတွင် များ ထီးလင်းကို လာတိုက်သေးသည်။
ထီးလင်းမြို့သူကြီး ဦးမြတ်စံလက်ထက် ၁၉ ဧပြီ ၁၇၉၃ တွင် သမီး ရှင်မင်းငြိမ်းကို ထံ ဆက်သရာ မိဘများနှင့် မြို့နေလူကြီးများ နေပြည်တော်သို့ လိုက်ပို့ရသည်။
လက်ထက်တွင် ထီးလင်းမြို့သူကြီးမှာ သီဟရာဇကျော် ဖြစ်သည်။
ရှေးကျောက်ခေတ်မှအစပြု၍ လူတို့သည် မြေကြီးကို ထွန် ယက်လျက်၊ သီးနှံပင်များကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။
ထယ်စူးသည့် အတိမ်အနက်ကို ချိန်ဆနိုင်ရန် ထယ်သန်ကို စရွေးပေါက်၌ အထက်အောင်သပ် ၂ ခုညပ်၍ ထိန်းပေးသည်။
ထောပတ်သည် ရှေးနှစ်ပေါင်း လေးငါးထောင်ခန့်ကပင် ပေါ်ပေါက်နေသော အစားအစာဖြစ်သည်။
အင်အားကြီးမားသော ကို ဂျပန်တို့သည် အလိမ္မာနှင့် ချုပ်ချယ်ရန်ကြိုးစားလာကြသည်။
ဗမာ့တပ်မတော်သားများကို နှင့်တွင်စုဝေးစေပြီး လက်နက်ကိုသိမ်းယူခဲ့သည်။
ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ သေနာပတိအဖြစ် အား ခန့်ထားခဲ့သည်။
ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းက အရည်အသွေးပြည့်ဝစွာဆင်းတဲ့ အရာရှိလောင်းတွေကို ဂျပန်နိုင်ငံ့ သို့ အသုတ်လိုက် စေလွှတ်ကာ ဆည်းပူးသင်ယူ လေ့ကျင့်စေခဲ့သည်။
အထက်ပါ အဖွဲ့အစည်း ကြီးများ အနက် ဗမာ့ တပ်မတော်နှင့် လက်တွဲကာ ဂျပန် တော်လှန်ရေး အတွက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် စည်းရုံး လှုံ့ဆော် ခဲ့သော အဖွဲ့ကြီးမှာ ဦးစီးသော (အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး) ပင် ဖြစ်တော့သည်။
ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး (၁၉၄၅) စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့ချုပ်ကို ပထမဦးဆုံး ဗဟို ဦးစီး အဖွဲ့ဝင် ကိုးဦး၊ ထို့နောက် ၁၆ ဦးနှင့် ၃၆ ဦးတို့ဖြင့် အောက်ပါ အတိုင်း တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။
ဖတပလ ဗဟိုဦးစီး အဖွဲ့ဝင်များ = ၁။
သခင်ချစ် စစ်ပြီးနောက်တွင် တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်း ကုန်ဆုံး၍ ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ငန်းကိုသာ ရှေးရှုလုပ်ကိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ကာ (ဝါ) ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ဟု ပြောင်းလဲ မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။
ထားဝယ်မြို့နယ်တွင် နှင့် တို့ ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ထားဝယ်မြို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ထားဝယ်မြို့နယ်သည် များ နောက်ဆုံးတည်ခဲ့သော မြို့ဖြစ်သည်။
ထားဝယ်မြို့သည် ပူနွေးစွတ်စိုသည့် ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံး ၃၈.၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်နှင့် အနိမ့်ဆုံး အပူချိန် ၁၅.၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။
ထားဝယ်မြို့နယ်တွင် ထားဝယ်လူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး ကရင်လူမျိုး၊ မွန်လူမျိုး၊ ရခိုင်လူမျိုး၊ ရှမ်းလူမျိုး၊ ကချင်လူမျိုး၊ ကယားလူမျိုး၊ ချင်းလူမျိုးများလည်း ရှိသည်။
ထားဝယ်မြိုနယ်သည် စီးပွားရေးအချက်အချာကျသော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ထားဝယ်မြို့နယ်တွင် ထားဝယ်တက္ကသိုလ်၊ အစိုးရနည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ အစိုးရကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်၊ ပညာရေးကောလိပ်၊ အစိုးရနည်းပညာအထက်တန်းကျောင်းနှင့် သူနာပြုသင်တန်းကျောင်းများ တည်ရှိသည်။
ထားဝယ်မြို့နယ်တွင် အစိုးရပြည်သူ့ဆေးရုံ ၁ ခု၊ တပ်မတော်ဆေးရုံ ၁ ခု၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ၁ ခု၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ၄ ခုနှင့် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၂၂ ခု ရှိသည်။
ရွှေဘိုမြို့နယ်တွင် နှင့် တို့ ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ရွှေဘိုမြို့ ဖြစ်သည်။
ရွှေဘိုမြို့နယ် တွင် ပါဝင်သော (က) ကျေးရွာအုပ်စုများမှာ (ခ) ရပ်ကွက်များမှာ ရွှေဘိုမြို့ (၁၀)ရပ်ကွက်၊ ကျောက်မြောင်းမြို့ (၄)ရပ်ကွက် တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာကလျာဏယုဝအသင်း (ဝိုင်အမ်ဘီအေ) ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ခု၊ ကဆုန်လဆုတ် ၄ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ ရက်နေ့ ကြာသပတေးနေ့ နံနက်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဝိုင်အမ်ဘီအေ ၏ မူလရည်ရွယ်ချက်မှာ "အမျိုး၊ ဘာသာ၊ သာသနာနှင့်ပညာ"ကို မြှင့်တင်ရန်ဖြစ်ပြီး ကြွေးကြော်သံများမှာ "အမျိုးကို ချစ်ပါ"၊ "ဘာသာကို လေးစားပါ"၊ "သာသနာကို ချီးမြှင့်ပါ"၊ "ပညာရေးကို အားပေးပါ"တို့ ဖြစ်သည်။
ဝိုင်အမ်ဘီအေ ဟာ ဗမာပြည်မှာ တနိုင်ငံလုံး လက္ခဏာဆောင်တဲ့ ပထမဆုံး အမျိုးသား အစည်းအရုံးကြီးဖြစ်ခဲ့ပြီး ( ၁၉၁၀ မှ ၁၉၂၀ အတွင်း) အကြီးမားဆုံး သော အသင်းအဖွဲ့ကြီးလဲဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
ဝိုင်အမ်ဘီအေ ဆိုတာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ အတွက်သာလို့ အဓိပ္ပာယ် ပေါက်စေနိုင်တဲ့အတွက် တစ်နိုင်ငံလုံးရဲ့ အသင်းချုပ်ကြီးသဘော၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝင်မဟုတ်သူတွေပါ ပါဝင်နိုင်တဲ့ အဖွဲ့ချုပ်ကြီး သဘော၊ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သက်ဝင်လှုပ်ရှား နိုင်စေရန်အတွက်ဆိုပြီး (ဂျီစီဘီအေ) အဖြစ် ထပ်မံ ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြတာဖြစ်ပါတယ်။
လူငယ့်စိတ်ဓာတ်မြှင့်တင်ရေး (၃၈)ဖြာမင်္ဂလာတရားတော်ပြန့်ပွားရေး နိုင်ငံ့အရေး ပညာရေး ကျန်းမာရေး သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကယ်ဆယ်ရေး = #ပုံပြ ရုပ်စုံဗုဒ္ဓဝင် (အင်္ဂလိပ်မြန်မာနှစ်ဘာသာပါဝင်) #(၃၈)ဖြာမင်္ဂလာတရားတော် #ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာ #ပြည်သူ့နီတိ #ရတနာမွန် (လစဉ်ထုတ်) မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)။
နှင့် ရည်ရွယ်ချက်ချင်း တူညီ သောအသင်းတစ်ခုမှာ ဝိုင်၊ ဒဗျူ၊ စီ၊ အေ၊ ခေါ် ခရစ်ယာန် မိန်းကလေးများအသင်း ဖြစ်၏။
လူရမ်းကားဝါဒ (hooliganism)ဆိုသော စကားလုံး နှင့် ပတ်သက်၍ သီအိုရီ မျိုးစုံရှိသည်။
လူရမ်းကား သို့မဟုတ် တေလေဂျပိုး (hooligan) ဆိုသော စကားလုံးကို အနည်းဆုံး ၁၈၉၀ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းလောက်တွင် အသုံးပြုနေပြီ ဖြစ်သည်။
သဲမုန်တိုင်း သို့မဟုတ် ဖုန်မုန်တိုင်း (အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်-sand storm or ) သည် အမှိုက်သရိုက်များနှင့် သဲမှုန်များအား သယ်ဆောင်လာသည့် လေပြင်းများတိုက်ခတ်ခြင်းကို ခေါ်ဆိုသည်။
အာရေဗျကျွန်းဆွယ် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နှင့် ခြောက်သွေ့ကုန်းမြေများ၊ ၊ နှင့် စသည်တို့သည် သဲမုန်တိုင်း အဓိကဖြစ်ပွားသည့် ပင်ရင်းနေရာဖြစ်ပြီး အာရေဗျပင်လယ်တွင်းသို့ ပို့ချသည်။
ထို့ပြင် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ထင်ရှားသော မုန်တိုင်းများသည် သို့ ဖုန်မှုန်များပို့ချသည်။
ဒေသစီးပွားရေးအား အကျိုးသက်ရောက်နေသည့်အပြင် ကမ္ဘာ့ရာသီဥတု၊ ဒေသတွင်း ရာသီဥတုနှစ်ခုစလုံးအား ပြောင်းလဲခြင်းများ ပြုလုပ်နေသော ဒေသမှလာသည့် မုန်တိုင်းများ တိုးပွားဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် မြေယာအရိုင်းများအား ထိန်းသိမ်းမှုကို လျစ်လျူရှူထားခြင်း၊ ကမ္ဘာ့ခြောက်သွေ့နယ်မြေများအား ထိန်းသိမ်းမှု နည်းပါးခြင်း စသည့်အချက်တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်ကို မကြာသေးမီကာလများကပင် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ခဲ့ကြသည်။
ပွယောင်းသော သဲမြေမျက်နှာပြင်များပေါ်တွင် အားပြင်းသောလေ တိုက်ခတ်ဖြတ်သန်းချိန်တွင် သဲမုန်များသည် အစပိုင်းတွင် တုန်ခါလာပြီး နောက် ခုန်ပျံလာကြခြင်းများတိုးပွားလာသည်။
အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးကို ၁၉၄၂၊ ဇွန်-၂၈ ရက်နေ့မှာ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။
အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌဟာ ပုဂံဦးဘဂျမ်းဖြစ်ပါတယ်။
လူငယ်များ ဗလငါးတန်ပြည့်၀ရေး၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလူမှုရေးလုပ်ငန်းများမှာ ပါဝင်အသုံးချရေးနဲ့ အရှေ့တောင် အာရှ နိုင်ငံများရဲ့ အကျိုးတူလုပ်ငန်းများမှာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ထောက်ခံအားပေးရေးဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေနဲ့ ထုတ်ဖော် ဖွဲ့စည်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
တော်လှန်ရေးအင်အားစုများဘက်ကလည်း ဂျပန်အကြိုက် လိုက်စည်းရုံးရင်း၊ တစ်ဖက် တစ်လမ်းက ဂျပန်အကြိုက် ဝါဒဖြန့်ချိပေးရင်း၊ တော်လှန်ရေးအတွက် လျှို့ဝှက် ပြင်ဆင်မှုတွေ လုပ်နိုင်ဖို့ အာရှလူငယ် အစည်းအရုံးကြီး အတွင်း လူငယ်တွေအမြောက်အမြားကို အစီအစဉ်ရှိရှိ ထည့်သွင်းမြှုပ်နှံခဲ့ပါတယ်။
ဂျပန်ခေတ်အတွင်း ၁၉၄၂၊ ဇူလိုင်-၂၇ ရက်နေ့မှာ တို့ဗမာဆင်းရဲသား အစည်းအရုံးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။
တို့ဗမာဆင်းရဲသားအစည်းအရုံးရဲ့ ခေါင်းဆောင် (အာဏာရှင်) အဖြစ် ဒေါက်တာဘမော်ကို ရွေးချယ် တင်မြှောက် ပါတယ်။
အစည်းအရုံးကို အဖွဲ့ (၃) ဖွဲ့ကပုဂ္ဂိုလ်တွေ ပါဝင် ဖွဲ့စည်း ဦးဆောင်ခဲ့ပါတယ်။
ဂျပန်တို့နဲ့ဆက်ဆံရာမှာ မြန်မာများစည်းစည်းလုံးလုံးရှိမှ ဂျပန်ကလေးစားမယ်။
ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီ ဟာ တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီး ကနေ ဖြာထွက်လာခဲ့တဲ့ အဖွဲ့အစည်းတခု ဖြစ်ပြီး တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ကြီးအတွင်းမှာပဲ လျှို့ဝှက်မြှုပ်နှံရင်း လက်နက်ကိုင်တော်လှန်နိုင်ရေးကို ဦးတည် ကြိုးပမ်း ပြင်ဆင်ခဲ့ပါတယ်။
ပါတီလို့ အမည် တပ်ထားပေမဲ့ ပါတီ တရပ်ဆိုတာထက် လွတ်လပ်ရေးရရေးဆိုတဲ့ အရေးတော်ပုံကြီးကို အဓိက ဦးတည် မျက်မှောက်ပြုပြီး အတူတကွ ပူးတွဲ အကောင်အထည် ဖော်ကြဘို့ ရည်ရွယ်စုစည်းထားတဲ့ လျှို့ဝှက်ကော်မတီ လျှို့ဝှက် အင်အားစု တခုသဘောမျိုး ပိုအသွင်ဆောင်ပါတယ်။
အဖွဲ့ရဲ့ပြည်တွင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် “သခင်မြ” က တာဝန်ယူပြီး ပြည်ပ ဆယ်သွယ်ရေး ခေါင်းဆောင် အဖြစ် “သခင်အောင်ဆန်း” က တာဝန်ယူခဲ့ပါတယ်။
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေးတပ်ပေါင်းစုကြီးတခု အောင်မြင်စွာဖွဲ့စည်းကြဘို့ အခြေအနေ အချက် အလက်တွေ ပြည့်စုံနေချိန်မှာ အဓိကနိုင်ငံရေးအင်အားစုကြီးဟာ (၃) စု ဖြစ်နေရှိနေခဲ့ပါတယ်။
ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီဟာ ၁၉၄၅ ခုနှစ်-ဩဂုတ်လကုန်အထိပဲ သက်တမ်းရှည်ကြာခဲ့ပါတယ်။
ဗမာပြည်လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲစဉ်အတွင်း ဂျပန်ပြည်ရောက် စစ်ပညာသင်ကြားခဲ့ကြတဲ့ အဖွဲ့ကြီး အရေးပါခဲ့သလို ရဲဘော်သုံးကျိပ် ပြီးရင် အိန္ဒိယရောက် လေထီးရဲဘော်များအဖွဲ့ဟာလည်း အရေးပါတဲ့ အစုအဖွဲ့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်အဝင်-အင်္ဂလိပ်အဆုတ်မှာ ထောင်က လွတ်မြောက်လာကြတဲ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်တွေ ပြန်လည် တွေ့ဆုံကြ အဆက်အသွယ် ရကြပြီး ဂျပန်ဖက်ဆစ်များကိုလည်း ပြန်လည်တွန်းလှန်ဆန့်ကျင်ကြရေး အတွက် အခြေခံ သဘောထား တညီတညွတ်တည်းနီးပါး အခြေအနေရောက်ရှိလာခဲ့ပါတယ်။
က ကို အိန္ဒိယသို့ သွားဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
သခင်သိန်းဖေ နဲ့ သခင် တင်ရွှေတို့ဟာ အင်္ဂလိပ်တပ်ဖွဲ့ (Force 136) နဲ့ အဆက်အသွယ်ရရှိလာခဲ့ပါတယ်။
သခင်သိန်းဖေ ကတဆင့် သခင်သန်းထွန်း အပါ အဖွဲ့ကြီးနဲ့ အဆက်အသွယ် ရရှိလာခဲ့ပြီး ‘ဖတပလ’ အဖွဲ့ကြီးနဲ့ ဖို့ ၁၃၆ အဆက်အသွယ် ရရှိလာခဲ့ပါတယ်။
ဖတပလ နဲ့ ဖို့ ၁၃၆ ဟာ တပတ်နှစ်ကြိမ် လုပ်နိုင် လာခဲ့ပါတယ်။
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး၊ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် အရေးကြီးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်နိုင်ရန်၊ စစ်ပညာများ ကို သင်ကြားနိုင်ရန်၊ ခိုင်မာစိတ်ချရတဲ့ မျိုးချစ်လူငယ်တော်လှန်ရေးသမားတွေကို ရွေးချယ်ပြီး ‘ဖတပလ’ ကနေ ရှိ သခင်သိန်းဖေ နဲ့ မဟာမိတ် အင်္ဂလိပ်တပ်ဖွဲ့ဆီ လျှို့ဝှက် ပို့ဆောင်စေလွှတ် ခဲ့ပါတယ်။
မန်းဝင်းမောင်တို့လို တိုးတက်တဲ့ ကရင်လူငယ် တွေ ပါဝင်ခဲ့သလို၊ ဘီဒီအေအတွင်း အတွင်း အတွင်းက တိုင်းချစ်ပြည်ချစ် မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်များပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။
အများစုကတော့ မြေအောက် ဝင်တွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။
အိန္ဒိယရောက် ရဲဘော်များဟာ အိန္ဒိယ၊ တို့မှာ နိုင်ငံရေးသင်တန်းများ တက်ခြင်း၊ စစ်ပညာ သင်တန်းများ တက်ခြင်းတွေအပြင် လေထီးသင်တန်းများပါ တက်ခဲ့ကြပါတယ်။
အိန္ဒိယရောက် လေထီးရဲဘော်များ အတွင်း ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဗမာပြည် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု သမိုင်းမှာ ထင်ရှား ပေါ်လွင် ခဲ့ကြသူတွေ ကတော့ ၊ (နောင်-ဗမာပြည်သမ္မတကြီး)၊ ၊ ၊ (လေထီး)၊ (ပါမောက္ခ-ဦးကျော်ရင်) ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ဗိုလ်ချုပ်သူရ စောဖြူ (ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လေ) သံအမတ်ကြီး ၊ ၊ (သံအမတ်ကြီး) စတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေဖြစ်ပါတယ်။
အေသင် မြို့သည် ၏ မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ထိုနိုင်ငံ အတွင်းရှိ မြို့များ အနက် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
အနုပညာ၊ သင်ကြားရေး၊ အတွေးအခေါ်ပညာတို့တွင် အချက်အချာ ဌာနဖြစ်ခဲ့ပြီး ၏ အကယ်ဒမီနှင့် ၏ လိုင်စီယမ်တို့ တည်ရှိရာ မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။
သမိုင်းအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင်ထင်ရှားသောမြို့ ကြီးများရှိသည့်အနက် အေသင်မြို့သည်လည်း တစ်မြို့အဖြစ် ပါဝင်လေသည်။
ယခုအခါတွင် အေသင်မြို့သည် ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော်လည်း ထိုမြို့၏ ကျော်ကြားခြင်းသည် ရှေး အက်တီးကားပြည်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့စဉ်ကပင် စတင်ခဲ့လေသည်။
ရှေးခေတ်ဂရိမြို့များတွင် ဂရိတို့သည် အမြင့်ဆုံးသော ကုန်းထိပ်ပိုင်းကို ခံတပ်အဖြစ်အသုံးပြုကြ၍ ထိုကုန်းထိပ်ပိုင်းကို ဟု ခေါ်သည်။
ဖြစ်စအချိန်တွင် ဂရိလူမျိုးတို့က အေသင်မြို့ ကိုခံတပ်မြို့အဖြစ်ထားရှိမည်မဟုတ်ဟု ကြေညာခဲ့ကြသည်။
နှလုံး သွေးကြောစနစ်(Cardiovascular System or Circulatory system) တွင် နှလုံးနှင့် သွေးကြောများ(Blood vessels) (မိုင်ပေါင်း ထောင်ချီသည်) ပါဝင်သည်။
Blood vessels သွေးကြော အမျိုးအစားများမှာ - ၁) Arteries
သွေးလွှတ်ကြောမျှင်များ၊ (၃) Veins
သွေးပြန်ကြောမျှင်များ၊ (၅) Capillaries
နှလုံး၏အတွင်းပိုင်း ပါလ်မိုနရီ-ဘာ့လ်ဖ် ပါလ်မိုနရီ-ဗိန်း (အဆုပ်သွေးပြန်ကြော) ညာဘက် အေထွီယံမ် ထွိုင်ကပ်စပစ်-ဘာ့လ်ဖ် ညာဘက် ဗင်ထွီကယ်လ် (အေရိုတစ်-အာ့ချ်) (ပါလ်မိုနရီ-အာထွီ) အဆုပ်သွေးလွှတ်ကြော ဘယ်ဘက် အေထွီယံမ် မိုင်ထရွယ်-ဘာ့လ်ဖ် အေယိုးတစ်-ဘာ့လ်ဖ် ဘယ်ဘက် ဗင်ထွီကယ်လ် ပါလ်မိုနရီ-ဘာ့လ်ဖ် ပါလ်မိုနရီ-ဗိန်း (အဆုပ်သွေးပြန်ကြော) ညာဘက် အေထွီယံမ် ထွိုင်ကပ်စပစ်-ဘာ့လ်ဖ် ညာဘက် ဗင်ထွီကယ်လ် (အေရိုတစ်-အာ့ချ်) (ပါလ်မိုနရီ-အာထွီ) အဆုပ်သွေးလွှတ်ကြော ဘယ်ဘက် အေထွီယံမ် မိုင်ထရွယ်-ဘာ့လ်ဖ် အေယိုးတစ်-ဘာ့လ်ဖ် ဘယ်ဘက် ဗင်ထွီကယ်လ် Heart
ကြီး စတင်ဖြစ်ပေါ်နေပြီဖြစ်တဲ့အတွက် “အင်္ဂလိပ်အခက်-ဗမာအချက်” လို့ယူပြီး တိုင်းပြည်ရဲ့ လွတ်လပ်ရေး ကို အရယူနိုင်ဘို့ လွတ်လပ်ရေးကို အလိုရှိကြတဲ့ အဖွဲ့အစည်းအားလုံး စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက် နိုင်ကြဘို့၊ အမျိုးသား တပ်ပေါင်းစုကြီး တရပ်သဘော ဖွဲ့စည်းခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
ထို့ကြောင့် ဗမာ့ထွက်ရပ်ဂိုဏ်း၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့မှာ (၁) ဆင်းရဲသားဝံသာနုအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ။
ပထမဆုံး ဗမာ့ထွက်ရပ်ဂိုဏ်း ကြေညာချက်ကို သခင်လှဘော်၊ ဒေါက်ဘာဘမော်၊ ဦးဘရွှေတို့က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
အဲဒီလို လှုပ်ရှားမှုတွေ လုပ်ဆောင်နိုင်ပြီး မကြာမီမှာပဲ နယ်ချဲ့အစိုးရက ဗမာ့ထွက်ရပ်ဂိုဏ်း ခေါင်းဆောင်တွေကို အမျိုးမျိုးနဲ့ လိုက်လံဖမ်းဆီး ထောင်ချပစ်ခဲ့သည်။
ဒေါက်တာဘမော်၊ သခင်နု၊ သခင်သန်းထွန်း၊ ၊ ၊ ၊ ၊ တို့လို ပုဂ္ဂိုလ်တွေအပြင်၊ ဗန္ဓုလဦးစိန်၊ တို့လို ပုဂ္ဂိုလ်တွေပါ ထောင်ထဲ ဝင်ကြရပါတယ်။
သခင်အောင်ဆန်း၊ သခင်နု၊ သခင်လှဘော်၊ သခင်သန်းထွန်းတို့သည် ပူပူနွေးနွေးရန်သူဖြစ်ခဲ့သည့် ဒေါက်တာဘမော်နှင့် ပေါင်းရမည်လားဟု မကြေမနပ် ဖြစ်ကြသည့် ရန်ကုန် စီရင်စု(ယခုခရိုင်) တို့ဗမာ အစည်းအရုံးမှ ဥက္ကဋ္ဌ ၊ အတွင်းရေးမှူး (နောင်ဗိုလ်မိုး-ရဲဘော်သုံးကျိပ်)၊ အလုပ်အမှုဆောင် နှင့် ပခုက္ကူမှ လွှတ်တော်အမတ် တို့က သခင်အောင်ဆန်းကို ဝေဖန် ရှုတ်ချကြသည်။
ကိုချစ်လေး၊အမျိုးသားပြန်လည် သင့်မြတ်ရေးပြဿနာ မေးခွန်း(၁၀)ခု :Bဒီတပ်ပေါင်းစုကို သခင်ပါတီနဲ့ ဆင်းရဲသားပါတီ နှစ်ပါတီပေါင်းဖွဲ့တာ ဖြစ်ပြီး ကရင်ခေါင်းဆောင် စောဖေသာလည်း တခြားတသီးပုဂ္ဂလနှစ်ယောက်နဲ့အတူ တဦးချင်းဝင်တယ်လို့ တာတေစနေသား စာ၉၉ မှာဆိုတယ်။
ဝတုတ်၊ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နဲ့ ဗမာပြည် ၃။
တင်ပိုင်းအကောက် (ဆေခရယ်-ကာ့ဖ်) = ရင်ညွန့်ရိုး (အရေအတွေက်-၁) (Sternum (1) စတာနမ်၊ ) (နှစ်ပိုင်းရှိသည်။
လက်အုံပိုင်း (Pectoral girdles (ပက်တိုရယ်-ဂါဒယ်)) ကလက်ဗီကယ်၊ ညှပ်ရိုး(အရေအတွေက်-၂) (Clavicle) လက်ပြင်ရိုး (အရေအတွေက်-၂) (Scapula၊ စကက်ပြူလာ၊ (တောင်ပံ)) = လက်မောင်းရိုး (၂) (Humerus-2) လက်ဖျံအပြင်ရိုး (၂) (Radius-2) လက်ဖျံအတွင်းရိုး (၂) (Ulna-2) လက်ကောက်ဝတ်ရိုး (၁၆) (Carpals-16) လက်ဝါးအတွင်းရိုး (၁ဝ) (Metacarpals-10) လက်ချောင်းအရိုး (၂၈) (Phalanges-28) = ပေါင်ရိုး (အရေအတွေက်-၂) (Femur ) ခြေသလုံးအတွင်းရိုး (အရေအတွေက်-၂) (Tibia) ခြေသလုံးအပြင်ရိုး (အရေအတွေက်-၂) (Fibula) ဂုံညင်းရိုး (အရေအတွေက်-၂) (Patella) ခြေခြင်းဝတ်ရိုး (အရေအတွေက်-၁၄) (Tarsals) ခြေဖဝါးရိုး (အရေအတွေက်-၁ဝ) (Metatarsals) ခြေချောင်းကလေးများ (အရေအတွေက်-၂၈) (Phalanges) တင်ပဆုံရိုးကွင်း (Pelvic Girdle (ပဲလဗစ်ဂါဒယ်) ) တင်ပဆုံနောက်နှင့် အပေါ်ပိုင်းရိုး (Ilium (အီလီယန်) ) ခါးဘေးဘက် နှင့် ပေါင်ထိပ်ရိုးနေရာ (Iliac crest (အီလီယက်-ခရက်စ်) ) ထဆီးစပ်ဘေးရိုး (Iliac crest (အီလီယက်-ခရက်စ်) ) ပေါင်ရိုးကဆက်သည့်နေရာရှိ အရိုး (Asetabulum (အဆက်တဗျူလမ်) ) ဆီးစပ်ရိုး (Pubis (ပြူးဗစ်) )။
အတ္တလန္တာမြို့သည် ၏ မြို့တော်နှင့် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့ဖြစ်သည်။
ကိုကာကိုလာ ကုမ္ပဏီ၊ ဟုမ်းဒီပို့၊ အေတီအင်န်တီ၊ ယူပီအက်စ်၊ နှင့် တန်နာ ကဲ့သို့သော ကော်ပိုရေးရှင်းများ၏ ရုံးချုပ်သည် အတ္တလန္တာမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
ဘာစီလိုနာမြို့သည် ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး စပိန်နိုင်ငံ တစ်ခုလုံးတွင် မက်ဒရစ်မြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
နယ်မြေ အတွင်းတွင် တွင် ဆဌမမြောက် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံး မြို့ပြဒေသဖြစ်သည်။
ရေလှောင်တမံ (Reservoir) ဆိုသည်မှာ သဘာဝအတိုင်းမဟုတ်ဘဲ လူတို့ပြုလုပ်ထားသည့် ရေသိုလှောင်ရာ ကြီးမားသည့် ကန်မျိုးကို ဆိုလိုသည်။
ရေလှောင်တမံများအား သုံးမျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅ ထောင်ခန့်ကပင် လယ်ယာလုပ်သားများသည် ရေလှောင်တမံများအား စိုက်ပျိုးရေးအတွက် မီးငြိမ်းတောင်များ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်ကို အာရေဗျနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ရေလှောင်တမံ ဆည်များကို ရှေး ပုဂံခေတ်ကပင် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းအတွက် တည်ဆောက်ခဲ့သည်ကိုတွေ့ရသည်။