DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
BBC News Asia-Pacific. (2011-06-12). [ Philippines man crowned world's shortest]. ''BBC News Website.'' Retrieved 2011-06-15. ဂျူနရီ ဘာလာဝင်ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စင်ဒန်ဂန် (Sindangan) ၌ ဖွားမြင်သည်။
Creative Commons လိုင်စင်ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။
သင်အနေနဲ့လည်း စိတ်သန့်သန့်နဲ့ Creative Commons လိုင်စင်အောက်ကဟာတွေကိုပဲအသုံးပြုချင်တယ် ကနေတစ်ဆင့်ရှာချင်တယ်ဆိုရင်လည်း ဒီမှာဖြေထားတာရှိပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အတွေ့အကြုံများကို အတော်များများ ရရှိခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
ထိုနှစ်တွင် ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေ၌ အမျိုးသား စာပေ ညီလာခံကို ကျင်းပပေးခဲ့သည်။
ယင်းကော် မတီသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်ဧပြီလ အတွင်း စာပေလုပ်သား ညီလာခံ ကျင်းပရေးအတွက် ပါတီပိုင်း၊ နိုင်ငံတော်ပိုင်းတို့နှင့် ညိနှိုင်းလုပ် ဆောင်ခဲ့ သည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၈၀)။
စာပေလုပ်သားအဖွဲ့ ပေါ်ပေါက်လာရေးအတွက် ၁၉၆၆ ခု ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် က အဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးပါဝင်သော စာပေလုပ်သားအဖွဲ့ ဖြစ်မြောက်ရေးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။
မိဖတို့သည် သားသမီးများ စကားပြောတတ်သည့် အရွယ်သို့ ရောက်လျှင်ပင် စာရေးတတ် ဖတ်တတ်လေအောင် ကျောင်းသို့ စေလွှတ်၍ စာသင်စေသည်။
ကလေးများ ကျောင်းသို့ ရောက်သောအခါ ဆရာဆရာမတို့သည် ထိုကလေးများကို စာရေးတတ် ဖတ်တတ်ကြစေရန်၊ ပထမဦးဆုံး များမှစ၍ စာကြီးပေကြီးများအထိ သင်ကြားပို့ချ ကြလေသည်။
ယခုခေတ်၌ စာဖတ်ခြင်းကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စေသော ၊ ၊ ၊ ဟူသည်တို့သည် အမြောက်အမြား ထွက်ပေါ်လျက်ရှိ၏။
ထိုနောက် ပေရွက်၊ ကျူရွက်၊ စသည်တို့အပေါ်တွင် ရေးမှတ်ထားသည်ကို စသည်တို့အပေါ်တွင် ရေးမှတ်ထားသည်ကို လူတို့ဖြတ်ကြရထားသည်ကို လူတို့ဖြတ်ကြ။
စာဖတ်ခြင်းနည်းကို ပညာရှင် အမျိုးမျိုးတို့ ညွှန်ပြခဲ့ကြသည်တွင် ဂမ္ဘီသာရပျို့လာ၊ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ 'သု၊ စိ၊ ပု၊ ဘာ၊ ဝိ၊ လိ၊ သိ၊ ဓာ၊ အက္ခရာစွဲသုံး၊ ဤရှစ်လုံးကို၊ သီကုံးပန်းသွင်၊ နေ့တိုင်းဆင် လော့၊ စာသင်ပျိုနု၊ အခြေပြုတို့'ဟူသော ဩဝါဒသည် တန်ဖိုးအရှိဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ယူဆထိုက်ပေသည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ− ::သု သုဏေယျ (ကြားနာရာ၏။
ခွက်ခွင်းကို လင်းခွင်းဟူ လည်းကောင်း ၊ လင်းကွင်းဟူ လည်းကောင်း ရေးစပ်ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။
မဟာဇနကပျို့၌ ''စည်ပုတ်, ပတ်သာ၊ သံဝါလင်းခွင်း၊ ညှင်းမျှကြည်ဟီး၊ တစ်စီတီး လျက်''ဟု လင်းခွင်းနှင့်စပ်ဆို၏။
နေမိဘုံခန်း၌ ''သံဖြာညည်းညည်း၊ နရည်းလိုလို၊ သံချိုရှုပ်ရှုပ်၊ စည်းစုပ်လင်းကွင်း၊ ခရု သင်းနှင့်''ဟု လင်းကွင်းနှင့်စပ်ဆို၏။
တစ်ဖန် လင်းကွင်းကို နှစ်ဖက်ရိုက်ခတ်ပြီး ဖွင့်ဟ၍ မတီးဘဲ ''ဂျိ'' ဟုမြည်အောင် ခွက်ခွင်းနှစ်ခုဆိုင်ကာ တီးခြင်းတစ်မျိုးရှိသေး၏။
ထို ''ဂျိ'' ဟူသောအသံကို ရှည်လျားစွာမဖြစ်ပေါ်စေလိုလျှင် လင်းကွင်းနှစ်ခုကို အထက်အောက်ဖိ၍ တီးပြီးသည်နှင့် တီးသူသည် မိမိ၏ တင်ပျဉ်ခွေထိုင်နေသော ပေါင်တစ်ဖက်ဖြင့် ထိုလင်းကွင်းများပေါ်သို့ အမြန်ဖိလိုက်ရလေသည်။
စားမြုံ့ပြန်ကောင်များထဲတွင် ကုလားအုပ်နှင့် လာမာကုလားအုပ်တို့မှလွဲ၍ အခြားတိရစ္ဆာန်များ၌ အထက်မေးရိုး တွင် ရှေ့သွားများ မပါချေ။
စူဠာမဏိစေတီကား တွင် နှစ်ထပ်မြောက်ဖြစ်သော တာဝတိံသာနတ်ပြည်ဝယ် နတ်များ တည်ထားကိုးကွယ်အပ်သော စေတီဖြစ်၏။
အလောင်းတော် သည် ကြီးဝယ် ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို ခံစား၍နေရာ အသက်တော် နှစ်ဆယ့်ကိုးနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ သူအို၊ သူနာ၊ သူသေ၊ ရဟန်း၏အသွင် နိမိတ်ကြီးလေးပါးကို မြင်သဖြင့် သံဝေဂရ၍ ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို စွန့်လွှတ်လျက် ဘိုးတော်အဉ္ဇနမင်း ဖြိုကြွင်း သက္ကရာဇ် ၉၇ ခု ဝါဆိုလပြည့် တနင်္လာနေ့ သန်းခေါင်ယံအချိန်တွင် ဆန္ဒအမတ်ကို နောက်လိုက်ခေါ်၍ ကို စီးနင်းကာ တောထွက်တော်မူ၏။
တစ်ညအတွင်းမှာပင် ယူဇနာသုံးဆယ်မျှ ခရီးကိုလွန်၍ ရှစ်ဥသဘမျှ ကျယ်သော ကိုကူးပြီးလျှင် မြင်းတော်မှ ဆင်းသက်၍ ဝတ်ဆင်သောတန်ဆာနှင့် မြင်းတော်ကို ဆန္ဒအမတ်အား အပ်နှင်းကာ ကပိလဝတ်နေပြည်တော်သို့ ပြန်လွှတ်လိုက်၏။
ထိုနောက် လက်စွဲတော်ဖြင့် ဆံတော်ကိုဖြတ်ပြီးလျှင် 'ငါသည် စင်စစ် ဘုရားဖြစ်မည်မှန်မူ ဆံတော်သည် မြေသို့မကျဘဲ အထက်ကောင်းကင်၌ တည်စေသော'ဟု အဓိဋ္ဌာန်၍ ကောင်းကင်သို့ လွှင့်မြှောက်လတ်သော် တစ်ယူဇနာမျှ လောက်သောအရပ် လေထဲ၌ ပန်းဆိုင်းဆွဲသကဲ့သို့ တည်လေ၏။
လူ့ပြည်တွင်လည်း ပုဂံမြို့၌ တစ်ဆူ ရှိ၏။
ပြင်သစ် ပန်းချီဆရာ ပေါလ် စေဇန်း(Paul cezanne)(ခရစ် ၁၈၃၉-၁၉ဝ၆)သည် ရှေးရိုးပန်းချီစံနစ်ကို တော်လှန်ခဲ့သူတစ်ယောက် ဖြစ်၏။
သို့သော် စေဇန်းသည် မိမိ၏စိတ်ကူးကို ပန်းချီကားချပ်ပေါ်တွင် ထိရောက်အောင် တင်မပြနိုင်ဟု စိတ်ပျက်စွာဖြင့် သူ၏ ပန်းချီကားများကို သူတစ်ပါးတို့အား ပေးပစ်၏။
စေတီသည်− # ဓာတုစေတီ = ဘုရားရှင်၏ ၊ # ဓမ္မစေတီ၊ = တရားတော်၊ ဓမ္မခန္ဓာများ၊ # ပရိဘောဂစေတီ = ဘုရားရှင်၏ အသုံးအဆောင်၊ # ဥဒ္ဒိဿစေတီ၊ = ဘုရားရှင် ကိုယ်စား ရုပ်တုတော်၊ ဆင်းတုတော် # ပါဒစေတီ၊ = ဘုရားရှင်၏ ဟူ၍ ငါးမျိုးရှိသည်။
ဇာတ်အဋ္ဌကထာ ၌ စေတီသည် သာရီရိကစေတီ၊ ပရိဘောဂစေတီ၊ ဥဒ္ဒိဿကစေတီ ဟူ၍ သုံးမျိုးလာ၏။
ထိုသုံးမျိုးတို့တွင်- # မြတ်စွာဘုရားခန္ဓာကိုယ်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ဓာတ်တော်၊ မွေတော်၊ ညှပ်ရိုးတော်၊ နဖူး သင်းကျစ်တော်၊ စွယ်တော်၊ သွားတော်၊ ဆံတော်၊ မွေးညှင်းတော်၊ ခြေသည်းတော်၊ လက်သည်းတော်သည်လည်းကောင်း၊ ယင်းတို့ကို ဌာပနာသွင်း၍ တည်ထားသော စေတီတော်သည်လည်းကောင်း သာရီရိကစေတီ မည်၏။
မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော စသော ပိဋကတ်တော်သည်လည်းကောင်း၊ ယင်းပိဋကတ်တော်ကို ရွှေပြား၊ ငွေပြား၊ ကြေးပြား၊ သံပြား၊ ခဲပြား၊ ကျောက်ပြား စသည်တို့၌ ရေးထွင်းကာ ဌာပနာသွင်း၍ တည်ထားသော စေတီတော်သည်၎ယလည်းကောင်း ဓမ္မစေတီမည်၏။
စေတီတည်ထားကိုးကွယ် ပူဇော်ခြင်းကို ခံထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ− # ၊ # ပစ္စေကဗုဒ္ဓ အရှင်များ၊ # သီလဝန္တဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သား သံဃာများနှင့် # စကြာဝတေးမင်းတို့ ဖြစ်သည်။
တေရသနိပါတ် ကာလိင်္ဂဗောဓိဇာတ်ကို ထောက်၍ အနာထပိဏ်သူဌေး တောင်းပန်၍ ရှင်အာနန္ဒာ လျှောက်ထားသဖြင့် သာဝတ္ထိပြည်တွင် သာရီရိကစေတီ၊ ပရိဘောဂစေတီနှင့် ဥဒ္ဒိဿစေတီတို့ကို မြတ်စွာဘုရား ခွင့်ပြုတော်မူကြောင်း သိသာလေသည်။
ရှစ်ပြည်ထောင်မင်းတို့ တည်လုပ်ကြသော စေတီများ၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို ကျမ်းဂန်တို့၌ အထူးအထွေမဆို၊ မျက်မြင် လက်တွေ့လည်း မရှိသောကြောင့် အတိအကျ မသိရချေ။
မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် ဘုရားဖြစ်တော်မူ၍ ခုနစ်သတ္တာဟမြောက် ရာဇရတန လင်းလွန်းပင်၌ သီတင်းသုံးနေတော် မူသောအခါ ဥက္ကလာပ ဇနပုဒ်အသိတဉ္ဇနမည်သော ပေါက္ကရဝတီမြို့သား တပုဿ ဘလ္လိက ကုန်သည်ညီနောင်နှစ်ဦးတို့ ရောက်လာကြ၍ ပျားမုံ့ဆုပ် ကပ်လှူခြင်း၊ ဒွေဝါစိက သရဏဂုံ ခံယူခြင်းတို့ကို ပြုလတ်ပြီးသော်၊ 'မြတ်စွာဘုရား၊ ထိုနေ့မှစ၍ အဘယ်ကို ရှိခိုးပူဇော်ရပါကုန်အံ့နည်း'ဟု လျှောက်ထားကြရာ တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဦးခေါင်းတော်ကို လက်ဖြင့် သုံးသပ်တော်မူပြီးလျှင် 'ဆံတော်ရှစ်ဆူကို ကောင်းစွာ ကိုးကွယ်ကြကုန်' ဟု မိန့်တော်မူ၍ ပေးအပ်လိုက်ကြောင်း ဝိနည်းအဋ္ဌကထာ၌ လာရှိ၏။
ညီတော် တပုဿ၏ စေတီတော် မှာ သံတောင် ၄ဝ မြင့်၏ဟု ဆိုသည်။
မြတ်စွာဘုရား သည် ထိုမှတစ်ဖန် ဥက္ကံသုံးဆယ်အရပ်သို့ ရောက်တော်မူလျှင် ပိဏ္ဍိတသေဌေးကြီး၏သားနှစ်ယောက်အား ဆံတော် ၄ ချောင်း ပေးအပ်တော်မူလျှင် ညီနောင်နှစ်ယောက်တို့လည်း ဟံသာဝတီပြည်ကြီးတည်ရှိရာ မဟာသုဒဿန ဆေးဒန်းမြင်းသီလာတောင်ထိပ်၌ အမြင့်သံတောင် ၄ဝ ရှိသော တည်ကြောင်းလည်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၌ လာရှိချေသည်။
တွင် က ရှေးဟောင်း သုတေသနကိစ္စအတွက် တူးဖော်ရာတွင် ခင်ဘားကုန်း၌ ဘုရားပျက်တစ်ဆူ၏ ဌာပနာတိုက် ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။
လက်ထက်တွင်မူ ပစ္စယာများ၊ ဖောင်းရစ်များ၊ နတ်လှေကားများကို တိုးချဲ့ထည့်သွင်းကာ တည်ဆောက်လာချေ၏။
ကောင်းမှု သည် ပုဂံစေတီများအနက်တွင် အချိုးအစား ပြေပြစ်ဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ပုံစံအားဖြင့် ပုဂံပြည် လက်ထက်တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ဥတ္တရာဇိဝထေရ်နှင့်အတူ ကြွသွားသော ရဟန်းတော်များအနက် ဆပဒထေရ်သည် ပုဂံမြို့သို့ ပြန်လည် ကြွရောက်သည်တွင် တည်ထားသော သီဟိုဠ်စေတီပုံ ၊ အင်းဝမြို့ တရားလက်ထက်တွင် သီဟိုဠ်မှ ထူပါရုံ စေတီသဏ္ဌာန် တည်ဆောက်သော အနီး ကောင်းမှု တော်ဘုရားခေါ် စသည်တို့မှာ အသွင် ကွဲပြားခြားနားသည့် စေတီများ ဖြစ်ကြ၏။
ပုဂံ၊ ၊ မြင်းပုဂံ ၊ စသည်တို့တွင် ဆေးရေးရုပ်များ၊ မွန်အက္ခရာဖြင့် နံရံမင်စာများကို ထောက်၍လည်း မွန်လက်ရာဘုရားများ ဖြစ်သည်ကို သိသာနိုင်၏။
မင်းသည် ဂန္ဓမာဒနတောင် နန္ဒမူလလိုဏ်သဏ္ဌာန်နှင့် တူစွာ ကို တည်တော်မူကြောင်း အဆိုရှိ၏။
ထို့အတူ အဝန်းကို ၈-ဖြင့်စား၍- ::၁-ကြွင်းလျှင် တံခွန်၊ ကုန်သည်တို့နှင့်သင့်။
စလင်းနယ်တွင် ပါဝင်၍ ကမ်းမှ ဝေးကွာသည့် အတွင်းဘက်ကျသော အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃) စေတုတ္တရာမြို့ကို စတင်တည်ထောင်ချိန် ပုဂံခေတ်က အနော်ရထာမင်းစော၏ပျိုးထောင်မှုကြောင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာတော်မြတ် ထွန်းကားလာပြီဖြစ်သော်လည်း ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုများ ကြီးစိုးနေဆဲဖြစ်သည်။
စေတုတ္တရာမြို့ကို ပြည့်ရှင် ကြီး၏ သားတော် မင်းဇေယျခေတ္တရာဘွဲ့ခံ မင်းသားမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၄၆၀)ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း(၁)ရက်နေ့ တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။
စေတုတ္တရာမြို့၏ တည်နေရာသည် မြောက် ၂၀°၂၅'၂၉" အရှေ့ ၉၄°၁၅'၃၆" တွင် တည်ရှိသည်။
မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်ငယ် (၁၁)ခုရှိပြီး ရပ်ကွက်ကြီး(၂)ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။
မြို့ပေါ်တွင် - ​ စေတော်ဝင်တောရကျောင်းတိုက် မြောင်းခွတောင်ကျောင်း မြောင်းခွမြောက်ကျောင်း ရန်အောင်ဘုံသာကျောင်း လေးထပ်တောင်ကျောင်း စည်ကျစ်တောင်ကျောင်း လယ်ပြင်စုကျောင်း မြကန်သာကျောင်း အင်ကြင်းမြိုင်အောင်သုခကျောင်းတိုက် ပိတောက်မြိုင်ကျောင်း အောင်မင်္ဂလာကျောင်း ဟူ၍ ဘုန်းတော်ကျောင်း (၁၁)ကျောင်း ရှိသည်။
နံနက်ခင်းဈေး (မြို့နယ်စည်ပင်သာယာဈေး) တစ်ခု၊ မြို့မအားကစားကွင်းတစ်ခု၊ ပန်းခြံတစ်ခု တို့လည်း ရှိသည်။
အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးခေတ်တွင် ဗိုလ်ဥတ္တမ၏ တပည့်လက်ရုံးများဖြစ်သော ဗိုလ်ဗျိုင်းကြီး ဗိုလ်ဗျိုင်းကလေး တို့သည် စေတုတ္တရာနယ်တွင် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်အား တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။
နိုင်ငံတော်မှ ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
နိုင်ငံတော်မှ ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
စဲလဗီး (Celebes) ကျွန်း၏ ယခုအမည်မှာ ဆူလာဝေစီကျွန်း ဖြစ်သည်။
ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစု တောင်ဘက် နှင့် မိုလပ်ကပ်ကျွန်း နှစ်ခုစပ်ကြားတွင် တည်ရှိသည်။
နန်းတွင်းတွင် ဂုဏ်သိမ်ကြီးမားနေဆဲ ဖြစ်သည့် မိဖုရားသည် အေဒီ ၁၂၈၉ တွင် ကို ထီးနန်းတင်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ခေတ်ပြိုင်ကျောက်စာမှတ်တမ်းများအရ အားလုံးက လက်မခံကြသော်လည်း မိဖုရားစောသည် အေဒီ ၁၂၉၅/၉၆ အစောပိုင်းတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးဖြစ်ကာ ၁၄ ရာစုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ရှိနေသော ဖွားစောမှာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ချစ်စွာသော ငါ့သားလှလည်း အမွေဥစ္စာနှင့် တကွ ငါမိရင်းကို စွန့်ခဲ့ပြီးကား ငါလည်း သူမယူနိုင်၍ ထားခဲ့သော အမွေဥစ္စာတို့ကို၎င်း မပါတတ်သောအကြောင်းကို သိရကား ငါ့မိ ငါ့ဘ ငါ့သား အမျိုးခပ်သိမ်းကို နိဗ္ဗာန်၏ ပစ္စည်းအထောက်အပင့် ဖြစ်စိမ့်သောငှာ လှူတုံသောမြေ---'' ''သက္ကရာဇ် ၆၅၃ ခု နယုန်လဆန်း ၁ဝရက် ၄ နေ့ ကွန်းပြောက်ကြီး ထွက်တော်မူသော် အတို့ကျွန့်ဖလည်း မရှိ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃) နရသီဟပတေ့မင်း ကွယ်လွန်သွားခြင်းက ရာစုနှစ် နှစ်နှစ်ခွဲကျော် ရှည်ကြာခဲ့သော ပုဂံအင်ပါယာကြီး၏ အဆုံးသတ်လဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။
နရသီဟပတေ့မင်း ကွယ်လွန်ပြီး တစ်နှစ်ခွဲခန့်အကြာ အေဒီ ၁၂၈၉ မေ ၃၀ တွင် သူမသည် နရသီဟပတေ့၏ သားတော်တစ်ဦးဖြစ်သော ကို ထီးနန်းတင်ခဲ့သည်။
မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများဖြစ်သော နှင့် တို့အရ သူမသည် သက်တမ်းကြာရှည်နေခဲ့ရာပြီး နောက်ထပ် အနည်းဆုံး ဘုရင်တစ်ပါးကို ထပ်မံတင်မြှောက်ခဲ့သေးသည်ဟု ဆိုသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို အဓိက အုပ်စိုးနေသူမှာ ဖြစ်သည်။
မိဖုရားစောသည် ကျော်စွာ၏ သားတော်ဖြစ်သော ၁၄ နှစ်အရွယ် ကို နန်းတင်သည်။
နောင်တော်ကြီး က ထကြွပုန်ကန်ခဲ့ဟန်တူပြီး (မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၆၊ စာ ၂၅၄) အရ အေဒီ ၁၃၁၀ ဧပြီ ၁၃ တွင် အသင်္ခယာအား သီဟသူက လုပ်ကြံခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကို အပြည့်အဝ မထောက်ခံသော်လည်း သူမအနေဖြင့် ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး၏ အစီအစဉ်များကို လက်ခံခဲ့ရသည်။
အေဒီ ၁၃၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် သီဟသူ၏ ထီးနန်းတက်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ထိုပွဲတွင် မင်းလက်ထက်မှစ၍ နန်းတွင်းတလျှောက် လက်ဆင့်ကမ်းထိန်းသိမ်းလာခဲ့သော ရွှေခါးကြိုးနှင့် ရွှေသောက်ရေတင်ကို သီဟသူအား မိဖုရားစောက လက်ဆောင်ပေးခဲ့သည်။
မှန်နန်း အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၃၇၀–၃၇၁Harvey 1925: 78 မိဖုရားဖွားစောသည် အမှန်တယ် တည်ရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ခေတ်ပြိုင် ကျောက်စာများကို ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးက စစ်ဆေးခဲ့ရာတွင် ဖွားစောအမည်ရှိ မိဖုရား အနည်းဆုံး သုံးဦးကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ယင်းတို့မှာ ၊ စောလှဝန်းနှင့် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဘရှင် ၁၉၈၂၊ စာ ၃၈ # စောလှဝန်းသည် အေဒီ ၁၂၆၂ တွင်မှ မိဖုရားခေါင် ဖြစ်လာခြင်း ဖြစ်ပြီး နရသီဟပတေ့ နန်းတက်ချိန် (နိုဝင်ဘာ ၁၂၅၆) တွင် မိဖုရားခေါင် မဖြစ်သေးပေ။
ဘရှင် ၁၉၈၂၊ စာ ၄၀၊ ၄၃၊ ၄၆ # သူမသည် အေဒီ ၁၂၉၅/၉၆ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ထိုသက္ကရာဇ်နှစ်အကြားတွင် နရပတိစည်သူမင်းသည် ထို မောင်းမငယ်ကို စောအဆင့်အတန်းသို့ တင်မြောက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်တန်ရာသည်။
ငယ်စဉ်အခါက ရန်ကုန်မြို့ ဒိုင်အိုစီဇင် အင်္ဂလိပ်ကျောင်းနှင့် တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့၏။
ထိုနောက်တစ်ဖန် ၌ ဝတ်လုံအတတ်ပညာများကို ဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့ပြီးလျှင် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဝတ်လုံတော်ရဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့လေသည်။
မဖြစ်မီတွင် မျူနီစီပယ်မင်းကြီး၏ အလုပ်ဝတ္တရားများအပြင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးမင်းကြီး အဖြစ်ဖြင့်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
လူ၏ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်လာခဲ့ရာ၌ မူလက လက်ဖြင့် ပင်ပန်းစွာ လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသော အလုပ်များကို လက်သုံး ကိရိယာ တန်ဆာပလာတို့၏ အကူအညီဖြင့် တဖြည်းဖြည်း လုပ်ကိုင်ခဲ့ ကြ၏။
စက်တော်ရာစေတီသည် မှ အနောက်တောင်ဘက် ၂၆ မိုင်ကွာဝေးသော အနောက်ရိုးမ အရှေ့ဘက်ဆုံး တောင်စွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
စက်တော်ရာသို့ ဘုရားဖူးသွားလိုလျှင် မင်းဘူးမြို့နှင့် စကုမြို့များမှတစ်ဆင့် ကားလမ်းဖြင့် အလွယ်တကူသွားရောက်နိုင်သည်။
သည် ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီး၍ ဝါတော် ငါးဝါမြောက်သောအခါ သုနာပရန္ထတိုင်း၊ လယ်ကိုင်းမည်သော ဝါဏိဇ္ဇဂါမ၌ မဟာပုဏ် (မဟာပုဏ္ဏ)၊ စူဠပုဏ် (စူဠပုဏ္ဏ) ကုန်သည်ညီနောင် နှစ်ယောက်တို့သည် ဘုရားသခင်အား ပန်ကြား၍ စန္ဒကူးနံ့သာကျောင်းကို ဆောက်၏။
ဘုရားသခင်လည်း သာဝတ္ထိပြည်၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်မှ ပြာသာဒ်ယာဉ်ပျံ ၅ဝဝ တွင် ရဟန္တာငါးရာတို့အား လိုက်ပါစေပြီး အခြံအရံပြုလျက် ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကျောင်းတော် မပြီးမခြင်း အကြိမ်ကြိမ် ကြွတော်မူလာ၏။
ထိုနောက် ဝါဏိဇ္ဇဂါမသို့ ဆွမ်းခံကြွတော်မူရာ နမ္မဒါမြစ်(ယခု )နားသို့ ရောက်တော်မူသည်။
ယင်းသို့ ခြေတော်ရာနှစ်ဆူ ချတော်မူသည်ကို ရှင်မဟာသီလဝံသသည် တန်တားဦးတည်မော်ကွန်း၌ 'ကျယ်ပြောနောင်လာ၊ ငါ့ရိုက်ရာကား၊ သုနာပရန်၊ ကျွန်းမွန် အောင်နှိပ်၊ တမ္ဗဒိပ်ဟု၊ တံဆိပ်နှစ်ထပ်၊ စက်ရှင်ကွပ်၍' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တံတားဦးတည် မင်္ဂလာစေတီမော်ကွန်း၌ 'ရွှေစက်နင်းနှိပ်၊ ရာတံဆိပ်ဖြင့်၊ မာရ်နှိပ်ထက်ကြပ်၊ စက်ရှင်ကွပ်သား' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'နမ္မဒါဟု၊ မြစ်သာကမ်းနား၊ တောင်ထွတ်ဖျားဝယ်၊ နှစ်ပါးတူကွ၊ ရာတော်ပြလျက်၊ လောကသခင်၊ မျှလောက်စင်သည်၊ စည်ပင် သာသနာ၊ တည်ကြာလာမည်'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စပ်ဆိုခဲ့သည်။
ပုဂံ စောမင်းမှာမူကား ရွှေချိန်တစ်ထောင်ကို လှူဒါန်းခဲ့၍ မင်းကြီးမှာမူ ကိုယ်လေးတော်အမျှဖြင့် ရွှေကိုလှူဒါန်းရုံမက ပန်းထိမ်း၊ မဖဲစသည့် ခုနစ်မြို့မှ လူပေါင်း ၁၅ဝ ကို စေတီအစောင့်အဖြစ် လှူဒါန်းခဲ့ဘူးသည်။
မင်းကြီးကမူ မြေများ လှူဒါန်း၍ ထိုနယ်မြေမှ မြေဆီ မြေခွန်၊ ပွဲ၊ တည်၊ ဆိပ်၊ ကင်း၊ ကူးတို့၊ ဆင်သေ၊ မြင်းလဲခွန် များ၊ တရားကွမ်းဖိုးများကို ဘုရား၏ဝေယျာဝစ္စအတွက် လှူဒါန်းခဲ့လေသည်။
အင်းဝတရားကြီး လက်ထက် ရောက်သောအခါမှ ပထမတောင်ဖီလာဆရာတော်စသော ဆရာတော်ကြီး ၄ ပါးတို့သည် မင်းတရားကြီး လျှောက်ထား တောင်းပန်သဖြင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ရာမှ စက်တော်ရာဒေသသို့ လူသူ အရောက်အပေါက် လွယ်ကူစေရန် ရှင်းလင်းစေခဲ့လေသည်။
ထိုနောက် မင်းများသည် ကြီးလက်ထက်တိုင် စက်တော်ရာ ဒေသသို့ ကြွရောက်၍ လှူဒါန်းပူဇော်ကြလေသည်။
အိမ်အပေါ်ထက်က လူသည် မြေကြီးပေးမှ ဝန်တစ်ခုကို မတင်လိုက်သည်။
ရှေးခေတ် လူများသည် ဝမ်းစာရရာရကြောင်း ဖြင့် ခြေဦးတည့်ရာ အရပ်များသို့ လှည့်လည်သွားလာ စီးပွား ရှာကြလေသည်။
စင်ဒရဲလားပုံပြင်ကို ပြင်သစ်စာရေးဆရာပဲရိုး ဆိုသူက ခရစ် ၁၆၉၇ ခုနှစ်ခန့်က ပထမဦးစွာ ပြုစုရေးသားခဲ့ လေသည်။
သည် ခရိုင်အတွင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
မိုးနည်းပါးသောဒေသ ဖြစ်သည့်အတိုင်း၊ ဂျုံစပါး၊ လူး၊ ဆပ်၊ ပဲ၊ ဝါဂွမ်း၊ မြေပဲ၊ နှမ်း စသည်တို့ကို အများဆုံးစိုက်ပျိုးကြ၍ မြေနုလွင်ပြင်များတွင် စပါး၊ ဆေးရွက်နှင့် ပဲအမျိုးမျိုးကိုစိုက်ကြသည်။
စစ်ကိုင်းခရိုင်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးသို့ဝင်ရောက်ရာ ပင်မတံခါးပေါက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသများသည် ၊ ၊ တို့ကို ဖြတ်သန်း၍ စစ်ကိုင်းတိုင်းသို့ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။
စစ်ကိုင်းခရိုင်တွင် ရှေးမြန်မာမင်းများ၏ နေပြည်တော်ဖြစ်သော စစ်ကိုင်းမြို့တော်ဟောင်း ရှိသောကြောင့် ထင်ရှားကျော်စောသည်။
ထိုမြို့ဟောင်းနေရာများနှင့် စစ်ကိုင်းမြို့၊ ရိုးများတွင် မင်းအဆက်ဆက် တို့ တည်ခဲ့သော တန်ခိုးကြီးဘုရားစေတီများ ပေါများလှပေသည်။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုးမြောက်ဘက် အထက် တစ်ဖက်ကမ်းရှိ မှာ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အုတ်ဖြင့်ဆောက်လုပ်သော အကြီးဆုံး အဆောက်အအုံများတွင် အပါ အဝင်ဖြစ်သည်။
ဘုရားကြီး၏ မြောက်ဘက်ရှိ မှာလည်း ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ချိတ်ဆွဲထားသည့် ခေါင်းလောင်းများတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ ထင်ရှားလေသည်။
စစ္စလီကျွန်းသည် အီတလီကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။
ရှေးအခါက အီတလီနှင့် အာဖရိကတိုက်တို့သည် ရေဝေကုန်း တန်းဖြင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိခဲ့ဘူးသည်ဖြစ်ရာ၊ စစ္စလီကျွန်းသည် ထိုရေဝေ ကုန်းတန်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ကျန်ရှိခဲ့သော ကျွန်းတစ်ကျွန်းပင်ဖြစ်၏။
စစ်တွေခရိုင်၏ အနောက်နှင့် အနောက်မြောက်စွန်းဘက်တွင် ၊ စစ်တကောင်းနယ်ရှိသည်။
စစ်တွေခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှိ၍၊ စစ်တွေခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်နယ်နိမိတ်မှာ တောင်တန်းကြီးဖြစ်၏။
အရှေ့ဘက်တွင် နှင့် ၁ဝ မိုင်ခန့်မျှ နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်နေသော်လည်း၊ တောင်ကြီးများ ကာဆီးလျက်ရှိသဖြင့် မင်းဘူးခရိုင်မှ စစ်တွေခရိုင် တွင်းသို့ ဖြတ်သန်းကူးလူးခြင်း မပြုနိုင်ပေ။
စစ်တွေခရိုင်၏ တောင်ဘက်တွင် ရှိ၍၊ အနောက်ဘက်တွင် ဟန်းတားပင်လယ်အော်မှ နတ်မြစ်ဝအထိ ရှည်လျားသော ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် ဆက်စပ် လျက်ရှိသည်။
စစ်တွေခရိုင်မှာ ရခိုင်တိုင်း၏ အကြီးဆုံးအပိုင်းဖြစ်၍၊ ခရိုင်အတွင်းရှိ ဓညဝတီဟု ရှေးကတွင်ခဲ့သည့် မြို့ဟောင်းမှာ ရှေးအခါက ရခိုင်ပြည်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။
စစ်တွေခရိုင်အတွင်းရှိ ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ မဟာမုနိဒေသမှ မြတ်စွာဘုရား တစ်ဆူကို ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာတို့ ပင့်ဆောင်လာခဲ့၏။
ခရိုင်တွင်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် ကုန်ချင်းဖလှယ်မှုစနစ်မျိုးကို ခရိုင်အစွန်အဖျားရှိ တောင်ပေါ် သားများက အသုံးပြုသည်။
သည် ခရိုင်အတွင်း အသုံးအဝင် ဆုံးမြစ်ဖြစ်၍၊ တန် ၄ဝဝ အထိအလေးချိန်ရှိသော သင်္ဘော များသည် မြစ်ဝမှမိုင် ၄ဝ အထိ ဆန်တက် သွားလာနိုင်သည်။
စစ်တွေမြို့တွင် ရှိသဖြင့် လေကြောင်းခရီးဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှုလည်း ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃) [[File:Sittwe district.svgthumbစစ်​တွေခရိုင်မြို့နယ်များ ]] စစ်တွေခရိုင်တွင်းရှိ မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
အစားအသောက်များကို ကြာရှည်ခံအောင် ပြုလုပ်နည်း တစ်နည်းမှာ စည်သွတ်၍ထား နည်းပင် ဖြစ်သည်။
စည်းတပြစ်သည် ရှေးမြန်မာမင်းတို့၏ လက်ထက် မင်းမှု ထမ်းရာထူးတစ်ခုနှင့် တွဲဖက်နေသော ဘွဲ့အမည်ဖြစ်၏။
သို့သော် မဟာရာဇဝင်တွင်'ကား သက္ကရာဇ် ၇၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူ သည်။
သို့သော်ထိုရာထူးမှာ ၊ လောက်ကစ၍ နိုင်ငံသမိုင်းတစ်လျှောက် ရှိနေခဲ့ပြီးဖြစ်လိမ့်မည်ဟု မှန်းဆရသည်။
ထို့ပြင် သက္ကရာဇ် ၁၁၄၃ခုနှစ်တွင် ရှင်စန္ဒလင်္ကာ သူမြတ် ပြုစုအပ်သော မဏိရတနာပုံကျမ်း၊ မင်းရာဇာ၏ အကြောင်းတွင် 'နှလုံးကောင်း လက်ရုံးကောင်းကို ချစ်ခင်မြတ် နိုးလှအပ်သည်ဟု ဆုလာဘ် များစွာ သနားတော်မြတ်ခံစေ၍ စည်းတပြစ်ဟူသော အမတ်လတ်တို့အမည်နှင့် သူကောင်းပြု တော်မူပြီးလျှင် အင်းဝပြည်သို့ခေါ်ယူတော်မူခဲ့သည်ဟု အစဉ် ပြောထုံးရှိသည်'ဟူ၍ တွေ့ရ၏။
မြောက်ဘက် မိုင် ၄ဝ အကွာ ပေါ်၌ တည်ရှိ၏။
ရန်ကုန် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် မြို့အား က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
အူရူဘမ်ဘာ တောင်ကြား အပေါ်ရှိ တောင်တန်းတစ်ခုပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ကူစကိုမှ အနောက်မြောက်ဘက် ၈၀ ကီလိုမီတာ (မိုင် ၅၀ ) အကွာတွင်ဖြစ်ပြီး အူရူဘမ်ဘာ မြစ်ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ဒေသတွင် တည်ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
UNESCO World Heritage Centre. ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ အင်တာနက်မဲပေးမှုအရ မာချူးပီချူးကို အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
ပီဆာရှိ ယိုင်နေသော မျှော်စင် သို့မဟုတ် ပီဆာတာဝါ သည် ခေါင်းလောင်းထိုးသော မျှော်စင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး တခြားအဆောက်အဦးများနှင့် ဆက်မနေဘဲ တစ်ခုတည်း သီးသန့် တည်ရှိနေသော မျှော်စင်ဖြစ်သည်။
မှ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သော ပီဆာမြို့၏ မှ မျှော်စင်ဖြစ်သည်။
ပရာဆီယိုဒိုင်မီယမ် (Praseodymium) ကို အဓိက အသုံးပြုမှုမှာ စီးကရက်မီးခြစ်များတွင် မီးခြစ်ကျောက်အဖြစ် အသုံးပြုပါသည်။
ပရာဆီယိုဒိုင်မီယမ် (Praseodymium) ပါဝင်သော ဖန်သားသည် ကို တားဆီးနိုင်စွမ်းရှိ သည့်အတွက် ဂဟေဆော်ရာတွင် မျက်ကာမှန်အဖြစ်လည်း အသုံးပြုပါသည်။
Pr သည်ရှားပါး ဒြပ်စင်များထဲမှ ပို၍ များများ တွေ့ရသော ဒြပ်စင် အမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်သည်။
အဓိက ထွက်ရှိသော သတ္တုတွင်း နေရာများမှာ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့ဖြစ်ကြသည်။
အားလုံးသော ရှားပါ သတ္တု တွေကဲ့သို့ပင် Pr သည် အဆိပ် အတောက် ဖြစ်နိုင်မှု နိမ့်ကျပါသည်။
Pr သည် ပတ်ဝန်းကျင်၏ များစွာသော နေရာများတွင် ပျံ့နှံနေတတ်သည်။
က သူ၏ ကိုယ်တွင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေများကို သိရှိစွာဖြင့် သတိကပ်လျက် အားထုတ် သိတွေးမှုများလည်း ပါဝင်သကဲ့သို့၊ သတိပါပါ မဟုတ်ဘဲ ကြံစည်အားထုတ်မိသွားသော သိတွေးမှုများလည်း ပါဝင်တတ်ပေ၏။
လက်ရှိ နှင့် တို့မှ သိရှိထားသမျှအရ စိတ်ကို အောက်ပါ အဆင့်များအဖြစ်သို့ ယေဘုယျ အကြမ်းဖျင်း ခွဲခြားနိုင်၏။
ပြင်ပမှ လာသော များအလိုက် အာရုံခံအင်္ဂါများက တုံ့ပြန်ထုတ်လွှတ်သော အချက်ပြမှုများက ဗဟို ကိုယ်တွင်းလျှပ်လှိုင်းစနစ်၏ သို့ ရောက်ရှိသွားပြီးနောက် လျှပ်လှိုင်းဂယက်များ ဦးနှောက်အတွင်း ဆက်လက်ဖြစ်ပျက်နေချိန်တွင် သက်ရှိက ဖြစ်ပေါ်နေသည်ကို တွေ့ထားရ၏။
ဖရွိုက်သည် ဗရွိုင်ယာဆိုသူ ဆရာဝန်တစ်ဦးနှင့်အတူ စိတ် ရောဂါစွဲကပ်သူ လူနာ များကို စိတ်ညို့ကုသခဲ့ရာမှစ၍ လူတို့ ၏ 'အသိစိတ်'တွင် မမှတ်မိတော့သော အချို့အတွေ့အကြုံ အဖြစ်အပျက်များသည် 'မသိစိတ်'တွင် ဆက်လက်ကိန်းအောင်း နေသေးသည်ဟူသော အချက်ကို တစ်စတစ်စ ရိပ်စားမိ လာခဲ့ လေသည်။
ပထမတွင် ဤတိမ်မြုပ်ဖုံးကွယ် နေသော အချက်များကို အသိစိတ် မှတ်ဉာာဏ်ရှိရာသို့ ပြန်လည် ဝင်ရောက်လာအောင် စိတ်ညို့ခြင်း အကူအညီဖြင့် ဖန်တီးရလေသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လူနာအများသည် စိတ်ညို့မရ သူများဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသောကြောင့်ဖြစ်လေသည်။
ထို့ပြင် စိတ်ညို့လိုက် ပြီးနောက် အာရုံဟောင်းများ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက် လာစဉ်တွင် ယင်းတို့ကို အသိစိတ်၌စွဲမြဲကျန်ရစ်အောင် ပြုလုပ်ရန် ခက်ခဲသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
မျက်လှည့် ပြပွဲများတွင် မျက်လှည့်ဆရာကြီးက လူကိုအိပ် မွေ့ချ၍၊ တစ်စုံတစ်ရာ ပြုလုပ်ဆောင်စေခိုင်းသည်ကို မြင်ဖူးကြ ပေမည်။
ထို့ကြောင့် စိတ်၌ ဖြစ် လျှင် ကိုယ်၌လည်း ဝိပလ္လာသဖြစ်သည်။
စိတ်ရောဂါပညာ သည် ဆေးပညာ၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
စဏ္ဍာလမှာ ပါဠိစကားဖြစ်၍ အလုပ်ကြမ်းကို ပြုလုပ်သောသူဟု အနက်ထင်သည်။
ကျောက်စာဝန်၏ မှတ်တမ်းနှင့် တွင် စဏ္ဍာလကို ::(၁) ပြည်တန်ဆာ တစို့၊ ::(၂) သွေးမစွမ်း တစို့၊ ::(၃) သူတောင်းစားများ တစို့၊ ::(၄) သူကောင်ထမ်းမြေမြှုပ် တစို့ ဟူ၍ (၄)စို့ခွဲကာ ပြသထားသည်။
သို့သော် က တွင် 'စဏ္ဍာလငါး၊ အစို့များက'ဟူ၍ စဏ္ဍာလငါးစို့ ရှိကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ မြန်မာမင်းအုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်းတွင်လည်း စဏ္ဍာလ ငါးစို့ ရှိကြောင်းကိုလည်းကောင်း ဖော်ပြထားသည်ကိုတွေ့ရ၏။
ထိုငါးမျိုးသော စဏ္ဍာလတို့သည် မြန်မာမင်းအဆက်ဆက် မှစ၍ တည်လျက်ရှိသည်။
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေး ရရှိသည့်အချိန် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ယာယီ သမ္မတကြီးက ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေပါ လူ့အခွင့် အရေးများအရ၊ အောက်ပါအမိန့်ကို နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးသို့ ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့၏။
ယခုခေတ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးရှိ ဂီတ တူရိယာများတွင် စန္ဒရား(Piano)သည် လူကြိုက်အများဆုံးနှင့် အရေးအပါဆုံးသော ကြိုးတပ်တူရိယာတစ်ခုဖြစ်ပေသည်။
စန္ဒရားမှာ အသံပြိုင်အသံတွဲများပြားကျယ်ဝန်းရုံမက အသံပြောင်း အသံလွှဲများတွင် အကူးအပြောင်း လွယ်ကူလျင်မြန်လှ၍၊ အခြားသော ကြိုးတူရိယာနှင့် တီးခတ် တူရိယာများ စုပေါင်းတီးခတ်သော အသံစုံကို တီးနိုင်သော တူရိယာဖြစ်ပေသည်။
ဗာဂျင်နယ်၊ စပင်းနက်တို့နှင့် တစ်ခေတ်တည်းပေါ်ပေါက်ခဲ့သော စန္ဒရားတစ်မျိုးမှာ ခေါ် စားပွဲစန္ဒရားကြီး တစ်မျိုးပင်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ စန္ဒရားဟူသော ဝေါဟာရကို သုံးခဲ့သော အစောဆုံးကာလကို ရှာသည်ရှိသော်၊ ရေးသော ကဗျာဗန္ဓသာရကျမ်း၌ 'သဘင်သည် ၃၇ ရပ်' ကျောက်စာများတွင်ပါပုံကို ဖော်ပြရာတွင် '၅၉၇ ခုနေ့စွဲပါသော မင်းဆရာပိတရစ်ကျောက်စာတွင် စန္ဒရားသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သိခြင်းသည် (သီချင်းသည်) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စည်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရေးသား ပါရှိသည်' ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရ၏။
ထို့ပြင် ထိုကဗျာဗန္ဓသာရကျမ်းအရ (၁) စည်မျိုး ၁၃ ပါး၊ (၂) ကြေးမျိုး ၁ဝ ပါး၊ (၃) တံပိုးမျိုး ၈ ပါး၊ (၄) အငြိမ့်မျိုး ၆ ပါးဟူ၍ ရကင် ၃၇ ချင်း (ဝါ) တူရိယာ ၃၇ ချင်းရှိရာတွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁ဝ၇၆-၁ဝ၉၅ ခုနှစ်အတွင်း အင်းဝဘုရင် တရားကြီးလက်ထက် စီရင်ရေးသားသော ဦးကုလား၏ မဟာရာဇဝင်ကြီးတွင် 'အငြိမ့် မျိုး ၆ ပါးဟူသည် ကား၊ စောင်းလည်းတစ်ပါး၊ ငြင်းလည်း တစ်ပါး၊ လည်း တစ်ပါး၊ အောင်းကလေးလည်း တစ်ပါး၊ စန္ဒရားလည်း တစ်ပါး၊ တရောလည်းတစ်ပါး၊ ဤ ခြောက်ပါးတည်း'ဟူ၍ ဖော်ပြထား၏။
ထို့ပြင် ၌လည်း 'စောင်းငြင်း၊ မိကျောင်း၊ အောင်းပတ္တလား၊ တရောအားဖြင့် ခြောက်ပါးငြိမ့်မျိုး'ဟူ၍ အငြိမ့်မျိုး ခြောက်ပါးတွင် စန္ဒရားနေရာ၌ ပတ္တလားကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုထားသည်ကိုတွေ့ရ၏။
သို့ရာတွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁⁠၁၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စပ်ဆိုသော ၏ ဝေဿန္တရာပျို့၌ သားတော် ဝေဿန္တရာမင်းသားကို ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ရန်အတွက် စေတုတ္ထရာပြည်မှ ဝင်္ကပါ တောင်သို့ ဆိုက်အောင် ပွဲလမ်းသဘင်များစီရင်စေခန်းတွင် 'စောင်းငြင်းမိကျောင်း၊ အောင်ကလေးကျော်၊ သံငေါ်လက်ခုပ်၊ စည်းဆုပ်ပတ္တလား၊ စန္ဒရားတို့၊ ထွေပြားရေးရာ၊ တေးတျာအေးမြတ်၊ ငြိမ်သက် သီးသီး၊ နားမငြီးအောင်၊ မှုတ်တီးလိုက်လား၊ အငြိမ့်သားသည်၊ သံထားညင်းညင်း ပွန်စေတုံ'ဟူ၍ အငြိမ့်သားတို့ တီးမှုတ်ရမည့် တူရိယာတွင် ပတ္တလားနှင့် စန္ဒရားနှစ်မျိုးလုံးကို ထည့်သွင်း ရေးစပ်ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရ ပြန်သည်။
တဆက်တည်းဖြစ်နေသော ဆစ်ဂနယ်များ (Continuous Signal) သို့မဟုတ် အချိန်တဆက်တည်း ဖြစ်နေသော ဆစ်ဂနယ်များ (Continuous Time Signal) ဆိုသည်မှာ အချိန်နှင့် တပြေးညီ ပြောင်းလဲနေသော ဆစ်ဂနယ်များကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
အပိုင်းအခြားဖြစ်နေသော ဆစ်ဂနယ်များ (Discrete Signal) မှာ ဆစ်ဂနယ်များကို တဆက်တည်း ပြသခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ အချိန်ကာလ အပိုင်းအခြားဖြင့် ဖော်ပြထားသော ဆစ်ဂနယ်များကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် ကို အချိန်ကာလ အပိုင်းအခြားဖြင့် နမူနာယူခြင်း (sampling) ဖြင့် အပိုင်းအခြားဖြစ်နေသော ဆစ်ဂနယ် များအဖြင့် ရရှိနိုင်သည်။
Planck, M. (1923/1927). ''Treatise on Thermodynamics'', third English edition translated by A. Ogg from the seventh German edition, Longmans, Green & Co., London, page 40. မော်တော်ကား တစ်စင်းကို မောင်းနှင်ရာတွင် ဓာတ်ဆီ ဒီဇယ်ဆီ ကဲ့သို့သော လောင်စာဆီများကို အသုံးပြု၍ မောင်းနှင်ရသည်။
အပေါ်တွင် အခြေခံ ဖန်တီးထားပြီး ကွန်ယက်ကြိုး (network cable) အစရှိသည့် ကြားခံနယ်ကို ရယူသုံးစွဲသည့် နည်းလမ်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
စီအက်စ်အမ်အေသည် ၏ ဒုတိယအလွှာ (Layer 2) တွင် သုံးစွဲလေ့ ရှိသည်။
အီလက်ထရွန်းနစ် အော်ဆီလေတာ (Electronic Oscillator) ဆိုသည်မှာ တစ်ခုတည်းသော အီလက်ထရွန်းနစ် ဆစ်ဂနယ်များကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ထပ်တလဲလဲ ထုတ်လွှင့်သော အီလက်ထရွန်းနစ် ပတ်လမ်း တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး ဆိုင်းဝေ့ဗ် (Sine Wave) စကွဲယား ဝေ့ဗ် (square wave) စသည်တို့ ကို ထုတ်လွှင့်လေ့ ရှိသည်။
ပီအယ်လ်စီ (PLC) ဆိုသည်မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ စကားလုံး programmable logic controller များကို အတိုကောက် ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
PLC ( Programmable Logic Controller ) ဆိုသည်မှာ Machine Control နဲ့ Process Control တွေမှာသုံးရန် အထူးစီမံထုတ်လုပ်ထားတဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံးကွန်ပျူ တာ Industrial Computer တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
PLC ထုတ်လုပ်ရန် အပြိုင်ကြိုးစားကြသော ကုမ္ပဏီ လေးခုမှာ --- #Information Instruments, Inc. ( ၁ နှစ်ကြာသောအခါ Allen Bradley ရဲ့အပိုင်ဖြစ်သွားသည်) #Digital Equipment Corp (DEC) #Century Detoit #Bedford Associates တို့ဖြစ်ကြသည်။
Bedford Associates ရဲ့ အင်ဂျင်နီယာများဖြစ်ကြသည့် --- #Richard Morely #Mike Greenberg #Jonas Landau #George Schwenk #Tom Boissevain တို့ ငါးဦးဟာ PLC ထုတ်လုပ်ရန် Midicon ဆိုသည့် ကုမ္ပဏီအသစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
ပီအယ်လ်စီများတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထိန်းချုပ်ပေးပို့သော ပါဝါဆပ်ပလိုင်း၊ ပရိုဂရမ် ထည့်သွင်းရန် နှင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို လုပ်ဆောင်ရန် အတွက် ဗဟို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းသည့် ယူနစ် (Central Processing Unit) စသည့် အစိတ်အပိုင်း နှစ်ခု အဓိက ပါဝင်တတ်ပြီး အာရုံခံကိရိယာ (Sensor) များမှလာသည့် ဆစ်ဂနယ်များကို လက်ခံနိုင်သည့် အဝင်လမ်းကြောင်းယူနစ် (Input Unit) များ မော်တာ၊ ဆော်လီနွိုက် ဘား စသည့် အထွက်ဆစ်ဂနယ်များကို ထုတ်ပေးနိုင်သည့် အထွက်လမ်းကြောင်းယူနစ်များ ပါဝင်လေ့ ရှိသည်။
IEC-61131-3 စံသတ်မှတ်ချက်အရ ပီအယ်လ်စီများတွင် ရေးသားနိုင်သည့် ပရိုဂရမ်းမင်း နည်းစနစ် များမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည်။
ပီအယ်လ်စီများကို အသုံးပြုသူ ဖြင့် အပြန် အလှန် ဆက်သွယ်ရာတွင် အဖွင့်အပိတ် ခလုတ်များ၊ အချက်ပြမီးလုံးများ စသည့် အရိုးရှင်းဆုံးသော နည်းလမ်းများမှ အစပြု၍ ပီအယ်လ်စီ အများအပြားကို ကွန်ယက် ချိတ်ဆက်ကာ ကွန်ပြူတာမှ တဆင့် ထိန်းချုပ်နိုင်သော နည်းလမ်း အထိ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။