DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
သို့ပေမယ်လည်း အင်ဒိုနီးရှား၏ အမျိုးစုံလင်သော ဟင်းချက်နည်း ရိုးရာတို့၏ မတူကွဲပြားမှုတို့နှင့် ချည်နှောင်ထားသော ဟင်းလျာ ဖြစ်သောကြောင့် ဟူ၍ ''တန်ပန်း'' အား တရားဝင် အမျိုးသား ဟင်းလျာအဖြစ် အင်ဒိုနီးရှား ခရီးသွားနှင့် စီးပွားရေး အခွင့်အလမ်းဖန်တီးမှု ဝန်ကြီးဌာနမှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
ဆာတေး၊ အမဲသား ''ရန်ဒန်း'' နှင့် ''ဆမ်ဘယ်'' အစရှိသော အင်ဒိုနီးရှားဟင်းလျာများသည် မလေးရှားနှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတွင်လည်း ကျော်ကြားသော ဟင်းလျာများဖြစ်ကြသည်။
ဘုရားကြီး၏ ကာ‌မာဝီဟန်ဂါပြတိုက်ရှိ ဖောင်းကြွရုပ်တုတွင် နှင့် စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းတွင် ကြွက်များသောင်းကျန်းသည့် ကပ်ဆိုက်ရောက်နေပုံအား သရုပ်ဖော်ထားသည်။
မတူကွဲပြားမှုများသည် အင်ဒိုနီးရှား အရှေ့ပိုင်းရှိ တို့၏ ''ဘာကာ ဘန်ဒူ'' သို့မဟုတ် Stone-grilled yams နှင့် တောဝက်များ ချက်ပြုတ်သည့် အလေ့အထမှ ရှုပ်ထွေးလှသည့် ယနေ့ခေတ် ပေါင်းစပ်ထားသော အင်ဒိုနီးရှားဟင်းလျာများထိ ကျယ့်ပြန်လှသည်။
အခြားကွဲပြားသည့် ''Haraŋ-haraŋ'' (အသားကင်)တို့မှာ ''Celeṅ/wök'' (ဝက်သား)၊ ''Hadahan/kbo'' (ကျွဲ)၊ ''Kidaŋ/knas'' (သမင်) သို့မဟုတ် ''Wḍus'' (ဆိတ်) တို့ဖြစ်ကြသည်။
ရှေးခေတ် အဖျော်ယမကာများမှာ ''Nalaka rasa'' (ကြံရည်)၊ ''Jati wangi'' (စံပယ်ပန်းဖြင့်ပြုလုပ်သော အဖျော်ယမကာ)နှင့် ''Kinca'' (မန်ကျဉ်းရည်) တို့ဖြစ်ကြသည်။
ထို့ပြင် ကွဲပြားသည့် ''Kuluban'' (ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်တို့ဖြင့် တည့်ခင်းသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပြုတ်ဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် ''အုပ်ရပ်'' နှင့် ဆင်တူသည်)နှင့် ''Phalamula'' (အုန်းသကြားရည်ဖြင့် တည့်ခင်းသော သစ်သီးဥနှင့်သစ်မြစ်ပြုတ်) တို့ဖြစ်ကြသည်။
အခြားသော ရှေးခေတ် အသီးအရွက်ဟင်းလျာများထဲတွင် ''Rumwah-rumwah'' (''လာလပ်'')၊ ''Dudutan'' နှင့် ''Tetis'' တို့ဖြစ်ကြသည်။
Dream.co.id ၁၃ ရာစုမှ ၁၅ ရာစုတွင် ကမ်းခြေတွင် နေထိုင်ကြသော အင်ဒိုနီးရှားလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် ကာရီ(Curry)ကဲ့သို့သော ဟင်းချက်နည်းများ ပြောင်းလဲလာပုံ အထောက်အထားများကြောင့် ထိုဒေသ၌ နေထိုင်သူတို့သည် နှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ ဟင်းချက်နည်းပုံစံတို့ကို စတင်လက်ခံလာသည်ဟု ယူဆရသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဤသို့သော လွှမ်းမိုးမှုရှိသော ဟင်းချက်နည်းရိုးရာတို့ကို ''ကာရီ''(kare)၊ ''ရိုတီ ဂျာနီ''နှင့် ''ဂူလိုင်း'' ကဲ့သို့သော ဟင်းလျာများတွင် အိန္ဒိယရိုးရာ စံဟင်းချက်နည်းလွှမ်းမိုးအား တွေ့ရသည်။
တရုတ်နေထိုင်သူများသည် တရုတ်ဒယ်အိုးစောက်နှင့် ဆီအနည်းငယ်အသုံးပြုရန် လိုအပ်သည့် ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ပဲပုပ်ဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းမှ ''တန်ပေး''(အချဉ်ဖောက်ထားသော ပဲပုပ်တုံး)အား မမျှော်လင့်ပဲ တွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
အင်ဒိုနီးရှား ရိုးရာစားပွဲတွင် ပင်မစားဖွယ်အဖြစ် ပေါင်းထားသော ထမင်းပါဝင်ပြီး အသီးအရွက်၊ ဟင်းရည်နှင့် အသား သို့မဟုတ် ငါး အရံဟင်းလျားတို့ဖြင့် ဝန်းရံခင်းကျင်းထားသည်။
ကိုယ်စီအတွက် တည့်ခင်းထားသော ပန်ကန်ပြားတွင် ထမင်း၏ ပတ်လည်၌ နှစ်မျိုး၊ သုံးမျိုး သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော ဟင်းတို့ဖြစ်သည့် အရွက်၊ ငါး သို့မဟုတ် အသားနှင့် အခြား ပါဝင်နိုင်ဖွယ်ရှိသော အကြော်ဟင်းများဖြစ်သည့် ကရုပုနှင့် ဆမ်ဘယ်တို့အား ပုံ၍ စားသုံးကြသည်။
အင်ဒိုနီးရှားအစားအစာများကို စားသုံးရာတွင် များသောအားဖြင့် ဇွန်းအား ညာဘက်လက်၌လည်းကောင်း၊ ခရင်းအား ဘယ်ဘက်လက်၌လည်းကောင်း(အစားအစာအား ဇွန်းအတွင်းသို့ ထည့်ရန်) ထား၍ စားသုံးလေ့ရှိကြသည်။
သည် အဆင့်အတန်းအားလုံးအတွက် အဓိကအစားအစာဖြစ်သည်။
အင်ဒိုနီးရှားယဉ်ကျေးမှုတွင် ဆန်စပါး၏အရေးပါမှုကို ရှေးခေတ် နှင့် ဘာလီတို့ရှိ ဆန်စပါးနတ်ဘုရားမတစ်ပါးဖြစ်သော ဒေဝီသီရိ(Dewi Siri)အား ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုက ထင်ဟပ်ဖော်ပြနေသည်။
ထို့ပြင် ထမင်းကို ''နာဆီ အုဒု''(အုန်းနို့ဖြင့် ချက်သောထမင်း)၊ ''နာဆီ ကူနင်း''(နနွင်းနှင့် အုန်းနို့ဖြင့် ချက်သော ထမင်း)၊ ''ကဲတုပတ်'' (အုန်းလက်ဖြင့် ရက်လုပ်သော အထုပ်ထဲတွင် ပေါင်းသော ထမင်း)၊ ''လွန်တုန်'' (ငှက်ပျောဖက်ဖြင့် ပေါင်းသော ထမင်း)၊ ''အင်တစ်ပ်'' သို့မဟုတ် ''ရန်ဂင်နန်'' ( ဆန်မုန့်ကြွပ်)၊ အချိုမုန့်၊ ''ဗယ်မီဆဲလီ''၊ ခေါက်ဆွဲ၊ အာရက် ဘီရာ့စ် (ဆန်ဝိုင်)နှင့် နာဆီ ဂိုရင်း (ထမင်းကြော်) အဖြစ်လည်း သုံးဆောင်ကြသည်။
စိုက်ပျိုးသည့် နည်းလမ်းများကြောင့်ဖြစ်စေ လွယ်ကူစွာဝယ်ယူနိုင်စွမ်းရှိသောကြောင့်ဖြစ်စေ ဆန်စပါးသည် နေ့စဉ်အစားအစာအတွင်း ပါဝင်လာခြင်းဖြစ်သည်။
တွင် လွန်ခဲ့သော ဘီစီ ၃၀၀၀ ခန့်မှ ဆန်စပါးအရိုင်းများနှင့်ပတ်သတ်သော အထောက်အထားများ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
သို့ပေမယ်လည်း စိုက်ပျိုးမှုနှင့်ပတ်သက်သော အစောဆုံးသော အထောက်အထားများကို အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ ၈ ရာစုတွင် ရေထိုးခဲ့သော ကျောက်စာတွင် ဘုရင်မှ ဆန်စပါးနှင့်ပတ်သက်၍ အခွန်စည်းကြပ်သည့်အကြောင်းအား ရေးထိုးထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ စပါးကျီနှင့် စပါးကွင်းများအား အဖျက်သတ္တဝါဖြစ်သော ကြွက်များမှ ဖျက်ဆီးသည့် ရုပ်ပုံတို့ကို ရှိ ကာမဝီဘန်ဂါ (Karmawibhanga) ဖောင်းကြွပန်းပုတို့တွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
အင်ဒိုနီးရှားသမိုင်းတွင် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုသည် များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုနှင့် အာရှကျွဲရိုင်းများအား အယဉ်အဖြစ် မွေးမြူလာနိုင်ခဲ့ပြီး ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးရေးတွင် အသုံးပြုခြင်းနှင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို မြေဩဇာများ ထည့်သွင်းရန် အသုံးပြုနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်၍နေပေသည်။
အများစု သုံးဆောင်ကြသော ထမင်းအပြင် အင်ဒိုနီးရှားရှိ တရုတ်တို့သည် ခေါက်ဆွဲ၊ နှင့် တို့ကို အဓိကအစားအစာအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။
ပိန္နဲသီးနှင့် ပေါင်မုန့်သီးကဲ့သို့သော ကစီဓာတ်ကြွယ်ဝသော အသီးများနှင့် ကဲ့သို့သော နှံစားသီးတို့ကိုလည်း စားသုံးကြသည်။
ပလောပီနံကို ပြုတ်၍၊ ပေါင်း၍၊ ကြော်၍ သို့မဟုတ် နာမည်ကြီး သရေစာဖြစ်သော ''ခရီပစ် ဆင်းကောင်း'' (ပီလောပီနံမုန်ကြွပ်)အဖြစ်ဖြစ်စေ ပြုလုပ်စားသုံးကြသည်။
ဂျာဗားရှိ မိုးနည်းသော ဒေသများဖြစ်သည့် ဂူနွန် ကီဒူးနှင့် ဝန်နိုဂီရီတို့တွင် ပီလောပီနံခြောက် (ဒေသအခေါ် ''တီဝူ'')အား အထူးသဖြင့် အခြားသော သစ်မြစ်သစ်ဥ ရှားပါးချိန်တွင် အဓိကအစားအစာအဖြစ် ပြောင်းလဲစားသုံးကြသည်။
ဖြင့် ချက်ပြုပ်ထားသော ''ဆာယု အိုယွန်း''ကဲ့သို့သော ပါဝင်သည့်အမယ်များမှာ အသီးအရွက်များစွာပါဝင်သော အင်ဒိုနီးရှားအစားအစာများရှိသည်။
ဟင်းနုနွယ်ရွက်နှင့် ပြောင်းဖူးတို့ကို အသုံးပြုပြီး မှန်ရောင်ဟင်းရည်ကြည်ဖြစ်သော ''ဆာယု ဘာယမ် ဘန်နင်း''အား တဲမူ ကွန်ကျီ၊ ကြက်သွန်ဖြူနှင့် တို့ခတ်ကာ ချက်ပြုတ်ကြသည်။
မှန်ရောင်အသီးအရွက်ဟင်းချိုအမျိုးအစားတွင် ''ဆာယု အိုယွန်း''တို့လည်း ပါဝင်သည်။
အခြားသော အသီးအရွက်များဖြစ်သည့် ၊ ဂေါ်ရခါးသီး၊ ၊ ပဲတောင့်ရှည်၊ ၊ ခဝဲသီးနှင့် တို့ကို ဖြတ်တောက်၍ မွှေကြော်၊ ဟင်းချက်ခြင်းနှင့် ဆာယု အာဆမ်၊ ဆာယု လိုဒက်ချ် သို့မဟုတ် လက်ဆာကဲ့သို့သော ဟင်းရည်ချိုများအဖြစ် ချက်ပြုတ်ကြသည်။
အခြားသောအသီးအရွက်စုံကြော်တစ်မျိုးဖြစ်သော ''ကပ်ကျိုင်း''သည် တရုတ်အင်ဒိုနီးရှားနွယ်ဝင်တို့၏ လူကြိုက်များ‌သော ဟင်းလျာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
သို့ပေမယ့်လည်း မြေပဲဆော့ကို အသုံးပြုသော ''ဂါဒိုး-ဂါဒိုး''၊ ''ကရဲ့ဒေါ့ခ်'' သို့ ''ကဲ့တိုပရက်''ကဲ့သို့ ဟင်းလျာများတွင် အနံ့အရသာအတွက် "တရာဆီ"ဟုခေါ်သော အနည်းငယ် ပါဝင်နိုင်သည်။
လက်ဆက်သော အသီးအရွက်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အတို့အမြုပ်တို့နှင့် တွဲဖက်စားသုံးရန် ''ဆမ်ဘယ်''ငရုတ်သီးထောင်းအား မွှေးကြိုင်သော အရသာကဲစေဖို့အတွက် ပုဇွန်ဆိတ်ငါးပိတို့ကိုလည်း ထည့်လေ့ရှိသည်။
အင်ဒိုနီးရှား အစာအာဟာရတွင် အသားမှရရှိသော ဓာတ်အများစုမှာ ကြက်ငှက်နှင့်ငါးမှဖြစ်သော်လည်း အမဲသား၊ ကျွဲသား၊ ဆိတ်သားနှင့် သိုးသားတို့ကို အင်ဒိုနီးရှားဈေးများတွင် များသောအားဖြင့် တွေ့နိုင်သည်။
ရိုးရာအားဖြင့် အင်ဒိုနီးရှားရွာများတွင် ''အာယမ် ကမ်ပေါင်း''(ရွာကြက်)ကဲ့သို့သော ကြက်မျိုးကောင်းမျိုးသန့်များကို လွှတ်ကျောင်းမွေးမြူကြသည်။
ကြော်ခြင်းနှင့် ကင်ခြင်းအပြင် ကြက်သားကို ''စွပ် အာယမ်''နှင့် ''ဆာတို အာယမ်'' သို့မဟုတ် ဖြင့်ချက်သော ''အိုပေါ အာယမ်''ကဲ့သို့ စွပ်ပြုပ်အဖြစ်လည်း ချက်ပြုပ်စားသောက်နိုင်သည်။
အခြားထင်ရှားသော ကြက်သားချက်နည်းများမှာ မှာ ''အာယမ် ဂိုရင်း ကလာဆန်''၊ ပန်ဒန်းမှ ''အာယမ် ဘေကာ ပန်ဒန်း''၊ လွန်ဘုတ်မှ ''အာယမ် တာလီဝန်''၊ ဘာလီမှ ''အာယမ် ဘီတုတု''နှင့် ''အာယမ် ဂိုရင်း လန်ကုအက်'' (galangal fried chicken) တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဟာလာလုပ်ထားခြင်းမရှိသော အသားများကို ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် အင်ဒိုနီးရှားမြို့ကြီးများရှိ တရုတ်တန်းတို့တွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။
မွတ်စလင်လူဦးရေ ကြီးမားလာခဲ့ခြင်းနှင့်အတူ နွားအရေအတွက်သည်လည်း အတော်လေး နည်းပါးလာခဲ့သဖြင့် ယနေ့ခေတ်၌ အင်ဒိုနီးရှားသည် ၊ နှင့် တို့မှ တင်သွင်းသော အမဲသားများအပေါ်တွင် များစွာ မှီခိုနေရကာ အင်ဒိုနီးရှားဈေးကွက်၌ တခါတရံ၌ ရှားပါးခြင်း၊ ဈေးကြီးမြင့်ခြင်းတို့နှင့် ကြုံတွေ့နေရသည်။
အမဲသား၊ ဆိတ်သား သို့မဟုတ် သိုးကလေးသား ''ရန်ဒန်း''၊ တံစိုထိုးကင်များ၊ ဆာတေးအဖြစ် အမွှေးအကြိုင်တို့ဖြင့် နှယ်၍ကင်ထားသော ကြက်သား သို့မဟုတ် သိုးသား၊ အသားကင်များ၊ အသားတုံးများနှင့် ဆိုတိုကဲ့သို့သော အသားစွပ်ပြုပ်များ ချက်ပြုပ်ရာတွင် အသားတို့ကို ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် နိုင်နိုင်သုံးပြီး တို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်သည်။
သိုးသားနှင့် ဝမ်းတွင်းသားအစုံတို့ကို ''ဆိုတို''စွပ်ပြုပ်နှင့် ''ဂူလိုင်''ဟင်းတို့အား ချက်ပြုပ်ရာတွင် ပါဝင်သော အမယ်များအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။
ဘာလီကျွန်းတွင် ဟိန္ဒူဘာသာကို အဓိကကိုးကွယ်ကြရာ ''ဘာဘီ ဂူလင်း''(ဝက်သားကင်)သည် ဒေသခံများနှင့် မွတ်စလင်မဟုတ်သော ခရီးသွားဧည့်သည်များအကြားတွင် ထင်ရှားသော ဟင်းလျာတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြောက်ဆူမားတြာပြည်နယ်ရှိ ဘာတပ်လူမျိုးတို့တွင်လည်း ၎င်းနှင့်ဆင်တူသည့် ဘာဘီ ပန်ဂန်းဟုသော ဟင်းလျာတစ်မျိုးရှိသည်။
အသားများကို သေးငယ်သော အမြောင်းများအဖြစ် တုံး၍ အခြောက်လှန်းပြီး ''ဒန်ဒန်း'' သို့မဟုတ် ''အာဘွန်'' (အသားမျှင်)တို့ ပြုလုပ်သည်။
တရုတ်အင်ဒိုနီးရှားဟင်းလျာများတွင် စားသုံးကြသည့် ဖားခြေထောက်များ၊ ယောယာကားတားမြို့နှင့် အနောက်နူဆာတန်ဂါရာပြည်နယ်တွင် စားသုံးသော မြင်းသား၊ ဘာလီနှင့် အရှေ့အင်ဒိုနီးရှားဒေသတွင်စားသုံးသော လိပ်သား၊ အနောက်ဆူလာဝေစီပြည်နယ်၏ မီနာဟာဆန်ဟင်းလျာများတွင် တွေ့ရသည့် မြွေသား၊ ၊ ပါနီကီ (လင်းနို့)၊ ခွေးသားနှင့် လယ်ကြွက်များ အစရှိသည်တို့သည် ပုံမှန်မဟုတ်ပဲ အငြင်းပွားဖွယ် ထူးဆန်းသော အသားများအဖြစ် ပါဝင်နေသည်။
အင်ဒိုနီးရှားဟင်းလျာများတွင် ပါဝင်သော လူသိများသော ပင်လယ်စာများတွင် ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ သို့မဟုတ် ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့ဖြစ်သည်။
သည် လူသိများသော ငါးကင်ဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် တွေ့ရနိုင်သည်။
ရေချိုငါးဖြင့် ချက်ပြုတ်သော ဟင်းများတွင် အနောက်ဂျာဗားပြည်နယ်၏ ဆွန်ဒန် အစားအစာများကို လူသိများပြီး ၏ ဘာတက်တို့နေထိုင်ရာ ဒေသတွင်ရှိသော တိုဘာကန်တွင် ဖမ်းခြင်း သို့မဟုတ် မွေးမြူခြင်း၊ မလေးတို့နေထိုင်ရာဒေသများဖြစ်သည့် ၊ ၊ ရှိ မြစ်ကြီးများမှ ဖမ်းယူခြင်း သို့မဟုတ် ရှိ မြစ်ကြီးများမှ ဖမ်းယူခြင်းဖြင့် ရရှိသည်။
လူသိများသော ရေချိုငါးများတွင် ၊ ငါးဖျင်း ၊ ၊ ၊ ၊ ''ငါးဖျင်းသလက် အသေး''၊ ၊ နှင့် တို့ပါဝင်သည်။
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ရိုးရာအရ များစွာသော အင်ဒိုနီးရှားယဉ်ကျေးမှုများတွင် အင်းဆက်များကို စားသုံးသည်ဟု ဆိုကြပြီး အထူးသဖြင့် နှံကောင်၊ ပုရစ်၊ နှင့် တို့ကို စားသုံးကြသည်။
ပို၍သေးငယ်သော နှံကောင်၊ ပုရစ်နှင့် ချတို့ကို မုန့်ကြွပ်ကြော်ပြုလုပ်ကြပြီး အင်းဆက်ရုပ်ကြွင်းများနှင့်ပင် ဆင်တူကြသည်။
အရှေ့ဂျာဗားပြည်နယ်၊ ဘန်ညုဝန်ဂီမြို့တွင် ''ဘိုတုတ် တာဝန်'' (ပျား ဘိုတုတ်) ဟုသည့် အထူးဟင်းလျာတစ်မျိုးရှိပြီး ပျားသားပေါက်များပါဝင်သော ပျားသလက်ကို အုန်းသီးခြစ်နှင့် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်တို့ ဖြူးပြီး ငှက်ပျောဖတ်ထဲထည့်ကာ ပေါင်းထားသည့် ဟင်းလျာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ယခု ထိုင်ဝမ်ကျွန်းအခြေစိုက် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံသည်မူ ထိုအာအိုစီ၏ မျက်မှောက်ခေတ်ကာလအဖြစ် မှတ်ယူထားပြီး အဆိုပါကာလကို "ပြည်မကြီးခေတ်" (Mainland Period) အဖြစ်ရည်ညွှန်းသည်။
တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံသည် နှင့် ( အပါအဝင်) တို့၏ တည်ထောင်ခဲ့သည့် မူလအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သည်။
နှင့် တို့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။
မှ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ပြောကြားစဉ် (၁၉၁၂)]] တရုတ်ပြည်တွင် ဝူချန်းအရေးတော်ပုံမှ ရှန်ဟိုက်တော်လှန်ရေးဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကို ဖြုတ်ချနိုင်ခဲ့ရာ နှစ်ပေါင်းများစွာရှိခဲ့‌သော တရုတ်ဘုရင်စနစ်ကို အပြီးတိုင်အဆုံးသတ်စေခဲ့သည်။
သမ္မတနိုင်ငံဟုဆိုသော်လည်း ကွယ်လွန်ပြီး တို့မှာ နှင့်သာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။
စစ်နိုင်ကွန်မြူနစ်များသည် ကို အဖြစ်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ကို မြို့တော်အဖြစ်ထားခဲ့သည်။
ယခုအခါထိုနေ့ကို ၏အမျိုးသားနေ့အဖြစ် ကျင်းပလျက်ရှိသည်။
သည် ပြင်ပနယ်၌ ရှိနေခဲ့သော်လည်း တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းများကို အားပေးလျက်ရှိခဲ့သည်။
Jonathan Fenby, ''The Penguin History of Modern China'' (2013) p. 123. ထိုသို့နိုင်ငံသစ်ကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သော်လည်း စစ်အင်အားမရှိခဲ့ပေ။
ထိုအချိန်၌ မန်ချူးဘုရင်ထောက်ခံသူများသည် စစ်မင်းကို အားကိုးခဲ့ရသည်။
ယွမ်ရှိခိုင်သည် တရုတ်ချင်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင်အား ဖြုတ်ချပေးခဲ့သည်။
Jonathan Fenby, "The silencing of Song." ''History Today'' (March 2013 (63#3 pp 5-7. ၁၉၁၃ တွင် ယွမ်ရှိခိုင်သည် တရုတ်သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ကို ဖျက်သိမ်းစေခဲ့ပြီး ယာယီဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေကိုလည်း လျစ်လျူရှုခဲ့သည်။
ဆွန်ယက်ဆင်သည် သို့ သွားရောက်ခဲ့ရာ ၁၉၁၇ နှင့် ၁၉၂၂ ခုနှစ် တို့တွင် ရှိ (Beiyang Government) ကို ဆန့်ကျင်ရန် အစိုးရအဖွဲ့များဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မှာ လူငယ်များအကြား ပြန့်ပွားလာမှုကြောင့် မှာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ချန်ကေရှိတ်သည် တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းသို့ သွားရောက်ခဲ့ရာ နှင့် တို့၏ အကူအညီကိုရရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက်ချန်ကေရှိတ်သည် (Northern Expedition) ကို ဆောင်ရွက်၍ ကွန်မြူနစ်များကို သတ်ဖြတ်ရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
သို့ဖြစ်ရာ အမျိုးသားရေးနှင့်ကွန်မြူနစ်တို့ စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။
ချန်ကေရှိတ်သည် ကွန်မြူနစ်များကို တိုက်ထုတ်ပြီးနောက် ၁၉၂၇ တွင် ကို မြို့တော်အဖြစ်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
Edmund S. K. Fung. ''In Search of Chinese Democracy: Civil Opposition in Nationalist China, 1929–1949'' (Cambridge; New York: Cambridge University Press, 2000. ), p. 30. ၁၉၃၀ တွင် အမျိုးသားရေးအစိုးရမှာ တရုတ်တစ်ပြည်လုံးကို စည်းရုံးနိုင်ခဲ့၍ နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
ဂျပန်ကျူးကျော်မှုနှင့် ပက်သက်၍ မှာ မည်သို့မျှဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
ဂျပန်တို့သည် မှ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ကျူးကျော်စစ်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။
ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၇ တွင် ကျခဲ့၍ (Nanking massacre) ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
မြို့တော်ကိုသို့ ခေတ္တပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ၁၉၄၅ မတိုင်မီအထိ ကို မြို့တော်အဖြစ်ထားခဲ့ရသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်စစ်ကာလ၌ တရုတ်နိုင်ငံသည် မဟာမိတ်နိုင်ငံများ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံသာမက ၏ ရှေ့ပြေးအဖွဲ့ဖြစ်ခဲ့သော ရဲသမားကြီးလေးယောက် (Four Policemen) တို့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဆိုဗီယက်တို့သည် ဒေသကို ကျူးကျော်ခဲ့ပြီး စစ်ကိုပြီးဆုံးစေခဲ့သော်လည်း ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို ပြန့်ပွားစေခဲ့သည်။
စစ်ပြီးကာလ၌တရုတ်တို့သည် ဆိုဗီယက်တို့၏ကျူးကျော်မှုကို စိုးရိမ်ခဲ့သဖြင့် အမေရိကန်မရိန်းတပ်များကို နှင့် များ၌ တပ်စွဲစေခဲ့သည်။
အမေရိကန်အနေဖြင့် မိမိ၏ စစ်အင်အားကိုသုံး၍ ကို ရန်တန့်နိုင်သော်လည်း ၁၉၄၇ အစောပိုင်းတွင် အမေရိကန်တပ်များသည် တရုတ်ပြည်မှထွက်ခွာခဲ့လေသည်။
ကူမင်တန်၏ အမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်သည် ကွန်မြူနစ်တို့၏ ထက် အင်အားသာလွန်လှသော်လည်း စစ်ပွဲများစွာတို့ကိုဆက်တိုက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည့်ဒဏ်ကြောင့် ကွန်မြူနစ်တို့ကို မတိုက်ထုတ်နိုင်တော့ပေ။
အင်အားသိန်းဂဏန်းရှိသော အမျို‌သားရေးတပ်များနှင့် ၂ သန်းကျော်မျှသော ပြည်သူတို့သည် သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသည်။
Valentino, Benjamin A. Final solutions: mass killing and genocide in the twentieth century Cornell University Press. 8 December 2005. p88 တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးအစိုးရကို ၁၉၁၂ ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် ၌ ဖွဲ့ခဲ့သည်။
မှာ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယာယီသမ္မတမျှသာဖြစ်ခဲ့ရသည်။
သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာခဲ့သောအခါ လွှတ်တော်၏လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာမှာ အမည်ခံအဖြစ်သာရှိတော့သည်။
သို့သော်ကြီး ဖြစ်ပွားချိန်တွင် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် ဂျပန်တို့က တရုတ်အား ဂျာမနီကိုတိုက်ထုတ်ရန် တောင်းဆိုရာတွင် ထိုအစိုးရသစ်နှင့် ဆက်ဆံခဲ့သည်။
ထို့အပြင် တရားရုံးချုပ်နှင့် (Control Yuan) တို့လည်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
သည် ပထမဆုံးအစိုးရဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး ၁၉၃၁ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။
Wilbur, Clarence Martin. [ ''The Nationalist Revolution in China, 1923–1928'']. Cambridge University Press, 1983, p. 190. ဒုတိယ တရုတ်-ဂျပန်စစ်ပွဲအပြီး ၁၉၄၆ မေလတွင် နန်ကျင်းမြို့၌ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ဆွေးနွှေးပွဲကြီးကို ကျင်းပခဲ့သည်။
ထို့အပြင် နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် "ယွမ်" ငါးခုတို့သည် လူထူကိုယ်စားပြုဖြစ်သော (National Assembly) ကိုတင်ပြရသည်။
သို့သော် ရွေးကောက်ခံသမ္မတမှာ ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို မှ ချီးကျူးခဲ့သော်လည်း ကွန်မြူနစ်တို့သည် မကျေမနပ်ဖြစ်ခဲ့ရာ စတင်ထကြွသောင်းကျန်းခဲ့ကြသည်။
Li Shui. [ Chiang Kai-shek's chief bodyguard published a book revealing the 62-year history of "counterattacking the mainland"] 13 November 2006. Qin Xin. Taiwan army published new book uncovering secrets of Chiang Kai-shek: Plan to retake the mainland. 28 June 2006. China News Agency. [ China News] အရ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံသည် ဖြစ်ခဲ့သည်။
သရဖူဆောင်းခဲ့သူဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် မယ်စကြဝဠာ ပြိုင်ပွဲကို မြန်မာကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ သမိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး မယ်စကြဝဠာပြိုင်ပွဲ ထိပ်တန်း ဆန်ခါတင်စာရင်းတွင် ပါဝင်သူဖြစ်လာခဲ့သည်။
သူမသည် ဒီမိုကရေစီထောက်ခံသူ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပြီးနောက် အပြစ်မဲ့အရပ်သားရာပေါင်းများစွာ သေကြေခဲ့ရမှုကြောင့် အာဏာသိမ်းစစ်အုပ်စုကို ကန့်ကွက်ရန် ကမ္ဘာကြီးကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
လက်ရှိတွင် ၌ အင်္ဂလိပ်စာဘာသာရပ်ကိုလေ့လာခဲ့သည်။
မောင်နှမသုံးယောက်ထဲတွင်အငယ်ဆုံးဖြစ်ပြီး သူမအထက်တွင် အစ်ကိုတစ်ယောက်နှင့် အစ်မဖြစ်သူ အဆိုတော် တို့ ရှိသည်။
သူမသည် တိုင်းပြည်တွင်ဖြစ်ပွားနေသော စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကို လူသိရှင်ကြား ကန့်ကွက်ပြီး ဒီမိုကရေစီလိုလားသောလှုပ်ရှားမှုကို ထောက်ခံခဲ့သည်။
မယ်စကြဝဠာ ၂၀၂၀ ပြိုင်ပွဲ၊ အမျိုးသားဝတ်စုံပြပွဲတွင် သူမသည် "Pray for Myanmar" ဆိုင်းဘုတ်ကို စင်ပေါ်တွင် တက်ရောက်ပြသခဲ့ပြီး[ Miss Universe gets political: Beauty queens use national dress round to call for a 'stop to Asian hate' and an end to 'violence and discrimination' - as the Myanmar hopeful asks for 'prayers' for her country] အဆိုပါဝတ်စုံမှာ အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဝတ်စုံဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် သူမသည် တွင် နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် ရရှိခဲ့ကာ ၊ တွင် အခြေချခဲ့သည်။
ကလုဘိုဝီလဆေးရုံကို ဝန်ကြီးချုပ် Sirimavo Bandaranaike က ၁၉၆၀ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့တွင် နယ်မြေဆေးရုံတစ်ခုအဖြစ် စတင်ခဲ့သည်။
အကျဉ်းသားများကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် နေရာလွတ်များစွာရှိသည့်အတွက်ကြောင့် နောက်ပိုင်းတွင် သီရိလင်္ကာရေတပ်သည် အပြစ်ကျူးလွန်သည့် သင်္ဘောသားများကို ထိန်းသိမ်းရာနေရာအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဂယ်လီခံတပ်ဟိုတယ် သည် တွင် တည်ရှိသည့် ဟိုတယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂယ်လီခံတပ်ကို ၁၆ ရာစုတွင် ပေါ်တူဂီတို့က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
Warren, William; Gocher, Jill (2007). Asia's Legendary Hotels: The Romance of Travel. Singapore: Periplus Editions. ISBN 978-0-7946-0174-4. [ Galle Fort Hotel official website]။
သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ဗြိတိသျှနိုင်ငံအစိုးရသည် အဆင့် "A" ရှိ များစွာသောနေရာများတွင် Bullers လမ်းတစ်လျှောက်၌ အစိုးရအိမ်ရာများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
အိမ်အဟောင်း၌ အင်္ဂလိပ်အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် ဆန်းကြယ်စွာသေဆုံးနေခဲ့ပြီး သူမသည် ခြောက်လှန့်နေသည်။
ဟိုတယ်ကို ၁၉၈၂ တွင် Soosaipillai Gnanaprakasam က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အရှိန်မြင့်လာသည့်အချိန် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဂျပန်တော်ဝင်ရေတပ်မှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ကျောင်းစာသင်ကလေးများကို ကိုလံဘိုမှ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်။
တရုတ်နှစ်ပြည် ဟူသည် နှစ်နိုင်ငံမှ မိမိကိုယ်ကို "တရုတ်" ဟူ၍ခေါ်ဆိုခြင်းကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။
Swift J. (2003) [ The Two Chinas. In: The Palgrave Concise Historical Atlas of the Cold War]. Palgrave Macmillan, London. IBN978-0-333-99404-7. ထိုတရုတ်နှစ်နိုင်ငံမှာ– (ပီအာစီ၊ ၊ )၊ ယခုအခါ "တရုတ်" ဟုအများကခေါ်ဆိုကြသည်။
ခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်မကို ၁၉၄၉ အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေးသမားဖြစ်သူ ဒေါက်တာသည် ကို ၌ တည်‌ထောင်ခဲ့သည်။
ကွန်မြူနစ်ခေါင်းဆောင် သည် ကို ရရှိခဲ့ရာကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကွန်မြူနစ်တို့သည် ထိုင်ဝမ်ကျွန်းသို့ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း အမေရိကန်တို့သည် ကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ထိုင်ဝမ်ကျွန်းအား ကာကွယ်ပေးခဲ့သည်။
သို့ဖြစ်ရာ ထိုအချိန်မှစ၍ အခြေစိုက် ကွန်မြူနစ်ဖြစ်သော တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် အခြေစိုက် အမျိုးသားရေးဖြစ်သော တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ ဟူ၍တရုတ်နှစ်နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့ရသည်။
တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံသည် ကို တည်ထောင်ခဲ့သော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံသာမက ၏ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
မှ အာအိုစီ၏ကိုယ်စားလှယ်များကို နှင်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံ၏ တရားဝင်အစိုးရအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုမှုကိုရယူရန် ဆက်လက်ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။
အာအိုစီသမ္မတ သည် ထိုအယူအဆကို လက်ခံခဲ့ရာ ကုလသမဂ္ဂ၌ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံကို အာအိုစီအစိုး၏အုပ်ချုပ်ရာနယ်‌မြေကို ကိုယ်စားပြုသည့် သီးခြားနိုင်ငံအဖြစ် ပါဝင်နိုင်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
သို့သော် နောင်တက်ခဲ့သည်သမ္မတ သည် ရှိမြဲအ‌ခြေအနေအတိုင်းသာ ဆောင်ရွက်လို၍ ထိုလုပ်ဆောင်မှုကို နှောင့်နှေးစေခဲ့သည်။
ပြမြေပုံ ]] ပီအာစီနှင့်အာအိုစီတို့သည် အချင်းချင်း၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းမရှိကြပေ။
နှင့် ပီအာစီအစိုးရတို့သည် မိမိကိုယ်မိမိ တရုတ်ပြည်မနှင့်ထိုင်ဝမ်ကို အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသော တရားဝင်အစိုးရဟူ၍ ခံယူကြသည်။
ထိုင်ဝမ်၏ကမူ သည် ပီအာစီနှင့်နှီးနွယ်မှုမရှိသော သီးခြားနိုင်ငံတစ်ရပ်ဖြစ်ရာ ထိုင်ဝမ်သည် ပီအာစီ၏နယ်မြေမဟုတ် ဟူ၍ယုံကြည်သည်။
ကိုပြဋ္ဌာန်း၍ ထိုင်ဝမ်ကိုအုပ်ချုပ်မှုပင် မရှိသော်လည်း တရုတ်ပြည်၏ခွဲမရနိုင်သော ‌‌အစိတ်အပိုင်းဖြစ်‌‌ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
ထိုမျှသာမက ပီအာစီသည်အာအိုစီအား ၌ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံအနေဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းကို ပိတ်ပင်ထားရာ "တရုတ်ထိုင်ပေ" အမည်ဖြင့်သာ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ပေးသည်။
နှင့် တို့ တည်ရှိနေမှုကြောင့် ကြီးမှာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် သမ္မတသည် ထိုင်ဝမ်နှင့်တရုတ်တို့သည် ရေလက်ကြား၏ တစ်ဖက်တစ်ချက်၌ ရှိနေကြရာ ထိုရေလက်ကြား၏ တစ်ဖက်စီသည် နိုင်ငံကိုယ်စီဖြစ်ကြသည်" ဟူ၍ပြောဆိုခဲ့သည်။
ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း၊ ၊မြဝတီ၊၊ တို့ကျောင်းသား၊နွယ်နီ၊ရနံ့သစ်နှင့် အားကစားဂျာနယ်များတွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
သုဝဏ္ဏဖူဆယ်အားကစားရုံသည် ရှိ တည်ဆောက်လျက်ရှိသော နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဖူဆယ်အားကစားကွင်းဖြစ်သည်။
အနီးတွင် ၂၀၁၉ခုနှစ်က စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖွင့်လှစ်ရန် ရည်မှန်းထားသော်လည်း တရားဝင်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခြင်းမရှိသေးပေ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖူဆယ်အားကစားပြိုင်ပွဲများကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ အမျိုးသားအားကစားပြိုင်ပွဲရုံ(၁)တွင်သာ ကျင်းပနေခဲ့ရသည်။
မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အားကစားရုံများတည်ဆောက်ရန် တစ်နှစ်လျှင် ခွဲတမ်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇သိန်းခွဲပေးအပ်ရာ ၃နှစ်စာခွဲတမ်း ၂မီလီယံဖြင့် ဤကွင်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
တည်ဆောက်မှုကိုလည်း မှ ကိုယ်တိုင်ကြီးကြပ်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် များကြောင့် ၂၀၂၁ မေလအထိ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခြင်းမရှိသေးပေ။
အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ်နားနေခန်း၊အဝတ်အစားလဲခန်းများ၊သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲခန်းမ၊ဘောလုံးကွင်း၊ဒိုင်အဖွဲ့အ န်း၊ထိန်းချုပ်ခန်း စသည်တို့ကို နိုင်ငံတကာအဆက့်မီတည်ဆောက်ထားသည်။
အောင်မြေမန္တလာ အားကစားကွင်းသည် ၊ ရှိ အားကစားကွင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဝဏ္ဏ သည် စကားသံအစီအစဉ်တစ်ခုတွင် အသံစုတစ်စုဖြစ်သည်။
Geoffrey Blainey, ''A Short History of the World (Geoffrey Blainey)'', p.87, citing J.T. Hooker et al., ''Reading the Past: Ancient Writing from Cuneiform to the Alphabet'', British Museum, 1993, Ch. 2 ဝဏ္ဏသံတစ်လုံးတည်းဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော စကားလုံးကို ဧကဝဏ္ဏ (monosyllable) ဟူဆိုကြပြီး ဥပမာအားဖြင့် "ဖြူ၊ နီ၊ ပြာ၊ လူ၊ ခွေး၊ ကြောင်" စသည့် စကားလုံးများဖြစ်ကြသည်။
သီရိလင်္ကာရထားအချိန်စာရင်းဝဘ်ဆိုက်။
SLAF ဟင်ဂူရက်ဂိုဒါ သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံးလေဆိပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
တွင် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲကို အခီးယန်ဇ် (Acha ခေါ် ဂရိများက ကို ဆင်နွှဲသည့် ဂရိဒဏ္ဍာရီ၌ ထရိုဂျန်စစ်ပွဲသည် အရေးပါဆုံးသော ဖြစ်ရပ်များထဲက တစ်ခုဖြစ်ပြီး များမြောင်လှသော ဂရိစာပေလက်ရာများမှတဆင့် ပြန်လည်ပြောပြကြသည့် အကြောင်းလည်းဖြစ်ကာ ထင်ရှားသည်မှာ ၏ ကဗျာရှည်ဖြစ်၏။
ကဗျာတွင် စစ်ပွဲပါသူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည့် ၏ စစ်အပြီး အိမ်ပြန်ခရီးစဉ်ကို ဖွဲ့ဆိုထားသည်။
စစ်ပွဲမှဖြစ်ရပ်များသည် ဂရိစာပေ၏ အလွမ်းအဆွေးပြဇာတ်၊ ဇာတ်လမ်းနှင့် အခြားလက်ရာများအတွက် အထောက်အပံ့ဖြစ်စေခဲ့သည့်အပြင် အောဗစ် နှင့် တို့အပါအဝင် ရောမကဗျာဆရာများအတွက်လည်း ကုန်ကြမ်းသဖွယ်ဖြစ်စေခဲ့သည်။
In the second edition of his ''In Search of the Trojan War'', notes developments that were made in the intervening ten years since his first edition was published. Scholarly skepticism about Schliemann's identification has been dispelled by the more recent archaeological discoveries, linguistic research, and translations of clay-tablet records of contemporaneous diplomacy. ထရိုဂျန်စစ်ပွဲနောက်ကွယ်တွင် သမိုင်းဝင် တကယ့်ဖြစ်ပျက်မှုရှိ၏၊ မရှိ၏ ဆိုသည်မှာ ယခုအထိ မဆုံးဖြတ်နိုင်သေးပေ။
ဟိုးမားဇာတ်လမ်းပုံပြင်များသည် တို့၏ စစ်ပွဲ၊ တိုက်ပွဲများကို ပေါင်းစပ်ရောနှောထားသည်ဟု ဆိုနိုင်သော်လည်းပဲ ပညာရှင်အများက ထရိုဂျန်ဇာတ်လမ်းတွင် သမိုင်ဝင် အဓိကအကြောင်းရှိသည်ဟူ၍ ယုံကြည်လက်ခံကြပေသည်။
ထရိုဂျန်စစ်ပွဲမှ ဇာတ်လမ်းများသည် သမိုင်းဝင် တိုက်ပွဲတစ်ခုမှ ယူငင်သည်ဟု ယူဆသောသူများက ထိုတိုက်ပွဲသည် ခေတ်ကာလအားဖြင့် ဘီစီ ၁၁ (သို့) ၁၂ ရာစုများဆီက ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်ဟု ခေတ်သတ်မှတ်ကြပြီး ဂရိစွယ်စုံပညာရှင် သတ်မှတ်ယူဆသော ခေတ် (ဘီစီ ၁၁၉၄-၁၁၈၄) ကိုပို၍ နှစ်ခြိုက်ကြသည်။
Wood (1985: 116–118) ထရိုဂျန်စစ်ပွဲအကြောင်းအရာများကို များလှစွာသော ဂရိစာပေလက်ရာများ။
အထင်ရှားဆုံး စာပေရင်းမြစ်နှစ်ခုမှာ ၏ နှင့် ကဗျာလင်္ကာရှည်နှစ်ပုဒ်ပင် ဖြစ်လေရာ ယင်းစာပေနှစ်ခုကို ဘီစီ ၉-၆ ရာစုအတွင်းက ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။
Burgess, pp. 10–12; cf. W. Kullmann (1960), ''Die Quellen der Ilias''. ဟိုးမားကဗျာများနှင့် ထိုရှေးကဗျာများသည် နှုတ်မှုရေးရာ လက်ဆင့်ကမ်းသယ်ဆောင်သည့်ဓလေ့ မှယူ၍ ဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်သည်။
အေသင်မြို့၏ နာမည်ကျော် အလွမ်းပြဇာတ်ဆရာကြီးသုံးဦးဖြစ်သည့် ၊ ၊ တို့သည် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲအကြောင်းရာပါ ဇာတ်လမ်းများကို တင်ဆက်ထားသည့် ပြဇာတ်များစွာကို ရေးသားခဲ့ကြသည်။
ရောမစာရေးဆရာများအနက် ထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်မှာ ဘီစီတစ်ရာစုနှစ်က ကဗျာဆရာ ဖြစ်ကာ ၎င်း၏ "" (Aeneid) စာအုပ်အမှတ် (၂) တွင် ထရိုဂျန်သား သူရဲကောင်း က ထရွိုင်မြို့ပျက်စီးခြင်းအကြောင်းကို ပြောပြထားသည့် ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။
ဒဏ္ဍာရီရာဇဝင်ကဆိုသည်မှာ ပဋိပက္ခနတ်ဘုရားမ အဲရစ်က ၊ ၊ တို့ကို တစ်လုံးပေးခဲ့သည်မှစ၍ ထိုနတ်ဘုရားမသုံးဦး အချင်းများရာက စသည်ဟုဆိုသည်။
က ထိုနတ်ဘုရားမသုံးပါးကို ထရွိုင်မြို့က ပါရိစ်မင်းသားထံလွှတ်၍ အဆုံးဖြတ်ခံစေရာ အဲဖရာဒိုက်တီက အလှဆုံးအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရ၍ ပန်းသီးကို ရစေသည်။
ရောမလူမျိုးတို့သည် နောင်သော် ၎င်းတို့၏ ဇာစ်မြစ်လိုက်သောအခါ အဲဖရာဒိုက်တီ၏ သားတစ်ဦးဖြစ်သူ ထရိုဂျန်သား သည် ၎င်းတို့၏ ဘိုးဘေးဖြစ်ခဲ့ကြောင်းသိရှိရသည်။
မိုးမပ်စ် သော်လည်းကောင်းScholium on Homer A.5. သီးမစ် သော်လည်းကောင်းPlato, ''Republic'' 2,379e. တစ်ဦးဦးသည် လူဦးရေလျှော့ချရန်၊ အထူးသဖြင့် ၎င်း၏ နတ်လူမျိုးဆက်များ (demigod) ကို လျှော့ချရန် နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲကို ဖြစ်စေမည်။
Apollodorus, ''Epitome'' 3.1, Hesiod Fragment 204,95ff. ဤအချက်ကို ၏ တင်ပြထားမှုက ထောက်ပံ့ပေးနိုင်သည်။
ဇုစ်သည် ဂရိကမ်းလွန်မှ သမုဒ္ဒရာရေပြင်ကို ငေးကြည့်မိရင်း ချစ်ကြိုက်မိသွားသော သဲတစ် (သီးတစ်) မှ မွေးသော သားတစ်ယောက်သည် ဖခင်ထက်ပို၍ စွမ်းအားကြီးမည် ဟုသော ဟောကိန်းဖြစ်လေသည်။
Scholiast on Homer's ''Iliad''; Hyginus, ''Fabulae'' 54; Ovid, ''Metamorphoses'' 11.217. ထိုဟောကိန်းနှစ်ခုစလုံး (သို့) တစ်ခုခုအရApollodorus, ''Library'' 3.168. သဲတစ်ကို အသက်ခပ်ကြီးကြီးဘုရင်ဖြစ်သော အီးယာကပ်စ်ဘုရင် ပီးလီးယပ်စ်နှင့် ဇုစ်အမိန့်အရ သဘောတူလိုက်သည်။
Pindar, ''Nemean'' 5 ep2; Pindar, ''Isthmian'' 8 str3–str5. ဇုစ်အမိန့်မဟုတ်ပါကလည်း သဲတစ်သည် ၎င်းကို ပြုစုသုတ်သင်လာခဲ့သော ဟီရာကို ကျေနပ်စေချင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
Hesiod, ''Catalogue of Women'' fr. 57; ''Cypria'' fr. 4. နတ်ဘုရားများအားလုံးကို ပီးလီးယပ်စ်နှင့် သဲတစ်တို့၏ မင်္ဂလာပွဲသို့ ဖိတ်မံတကပြု၍ နတ်ဘုရားများက လက်ဆောင်များ ချီးမြှင့်ကြသော်လည်း ပဋိပက္ခနတ်ဘုရားမ အဲရစ်လာသောအခါ ဇုစ်အမိန်ဖြင့် က ဝင်ခွင့်မပေးဘဲ တားလေရာP.Oxy. 56, 3829 (L. Koppel, 1989) စော်ကားမော်ကားပြုခံရသောကြောင့် အဲရစ်က တံခါးမှနေ၍ သူမ၏ လက်ဆောင်ကို ပစ်သွင်းပေးလိုက်သည်။
Hyginus, ''Fabulae'' 92. လက်ဆောင်မှာ တစ်လုံးဖြစ်ပြီး ထိုပန်းသီး၌ အချောမောဆုံးသူအတွက် ဟူ၍ ထွင်းထားလေသည်။
Apollodorus ''Epitome'' E.3.2 ထိုပန်းသီးကို ဟီရာ၊ အသီးနာ၊ အဲဖရာဒိုက်တီ တို့က သူပိုင်ငါပိုင်ဖြင့် အငြင်းပွားကြရာ အခြားနတ်ဘုရားများမှ တစ်ဦးဦးအပေါ် အသားပေး၍ အခြားနတ်ဘုရားမနှစ်ပါးနှင့် ရန်သူဖြစ်သွားမည်ကို မလိုလား၍ မည်သည့်အမြင်သဘောထားမှ မပေးခဲ့ချေ။