DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ပြဆိုအပ်ပြီးသော ဈာန်တရားများသည် အလွယ်နှင့်ရနိုင်သော တရားမျိုးမဟုတ်ပေ၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို ပွားများ အားထုတ်မှသာလျှင် ရရှိနိုင်သော တရားမျိုး ဖြစ်ပေသည်၊ ဈာန်တရားကို ရစေနိုင်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့ကား— ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀-တို့တွင် ကာယဂတာသတိ, အာနာပါနဿတိ-ကြဉ်သော အနုဿတိ ၈-ပါး အာဟာရေပဋိကူလသညာ, စတုဓာတုဝဝတ္ထာန်၊ ဤကမ္မဋ္ဌာန်း ၁၀-ပါးတို့သည် ဥပစာရဈာန်ကိုသာ ရစေနိုင်သည်။
အပ္ပနာဈာန်ကို ရစေနိုင်သောကမ္မဋ္ဌာန်း ၃၀-တို့တွင်လည်း ကသိုဏ်း ၁၀-ပါး, အာနာ ပါနဿတိကမ္မဋ္ဌာန်းတို့သည် ရူပါဝစရဈာန် ၅-မျိုးလုံးကို ရစေနိုင်သည်၊ အသုဘ ၁၀-ပါး, ကာယဂတာသတိကမ္မဋ္ဌာန်းတို့သည် ပဌမဈာန်ကိုသာ ရစေနိုင်သည်၊ , , ၃-ပါးတို့သည် ရူပါဝစရပဌမဈာန်, ဒုတိယဈာန်, တတိယဈာန်, စတုတ္ထဈာန် ၄-မျိုးတို့ကို ရစေနိုင်သည်၊ သည် ရူပါဝစရ ပဉ္စမဈာန်ကိုသာ ရစေနိုင်သည်၊ အရူပကမ္မဋ္ဌာန်း ၄-မျိုးတို့သည် အစဉ်အတိုင်း ၄-ပါးတို့ကို ရစေနိုင်သည် (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၁၀၇။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ဈာန်တရားသည် အလွယ်နှင့်ရနိုင်သော တရားမျိုးမဟုတ်၊ ရူပဈာန်ကိုရလိုသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ပထဝီကသိုဏ်းစသော တရားစသည်တို့ကို ပွားများအားထုတ်အပ်၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ပြဆိုခဲ့ပြီးသော ဈာန်တရားတို့ကို ရရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင် ပုဂ္ဂိုလ်အား မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေရခြင်း, ကြွင်းပုထုဇန်, သေက္ခတို့အား ၏ အထောက်အပံ့ အခြေခံဖြစ်ခြင်း, ဣဒ္ဓိဝိဓ-စသော တို့၏ အထောက်အပံ့ ဖြစ်ခြင်း, ကာမသုဂတိဘဝ, ရူပဘဝ, အရူပ ဘဝသို့ လားရောက်ရခြင်း, အနာဂါမ်ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ကို ဝင်စားနိုင်ခြင်းဟူသော အကျိုးတရားများကို ရရှိနိုင်သည် (အကျယ်ကို–အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ဘုရားရှင်လည်း ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ခါနီးကာလ၌ အသုဘ ၁၀-ပါး, ကာယဂတာသတိ ကသိုဏ်း ၈-ပါး, မေတ္တာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, အာနာပါနဿတိ, ပရိစ္ဆေဒါကာသ ဤ ၂၄-ပါးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့၌ ပဌမဈာန်ကို ဝင်စား၍ ကသိုဏ်း ၈-ပါး, မေတ္တာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, အာနာပါနဿတိ, ပရိစ္ဆေဒါကာသ ဤ ၁၃-ပါးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့၌ ဒုတိယဈာန်, တတိယဈာန်တို့ကို ဝင်စားတော်မူပြီးလျှင် ကသိုဏ်း ၁၀-ပါး, ဥပေက္ခာ, အာနာပါနဿတိ, ပရိစ္ဆေဒါကာသ, အာရုပ္ပ၄-ပါး, ဤ ၁၅-ပါးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့၌ စတုတ္ထဈာန်ကို ဝင်စားတော်မူသည်၊ ဘုရားရှင်သည် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်ခါနီးအခါ သမာပတ်ပေါင်း ကုဋေ နှစ်သန်း လေးသိန်း ဝင်စားတော်မူသည်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ဈာန် ၉-ပါးလုံးကိုရသော ပုထုဇန်, သောတာပန်, သကဒါဂါမ်တို့သည် သုဒ္ဓါဝါသဘုံမှ တစ်ပါး မိမိအလိုရှိသောဘုံ၌ ဖြစ်နိုင်၏၊ ကာမသုဂတိ ၇-ဘုံ၌လည်း ကာမာဝစရကုသိုလ်ကံ၏အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်နိုင်၏။
အနာဂါမ် ပုဂ္ဂိုလ်သည်ကား မိမိအလိုရှိအပ်သော ၌ ဖြစ်နိုင်၏ (ဝိဘာဝိနီ၊၁၈၆)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ဈာန်သမာပတ် ၈-ပါးတို့တွင် ပဌမဈာန်ကို ဝင်စားသော ပုဂ္ဂိုလ်အား ကာမသညာသည် ချုပ်၏၊ ဒုတိယဈာန်ကို ဝင်စားသော ပုဂ္ဂိုလ်အား ဝိတက်, ဝိစာရတို့သည် ချုပ်ကုန်၏၊ တတိယဈာန်ကို ဝင်စားသောပုဂ္ဂိုလ်အား ပီတိသည် ချုပ်၏၊ စတုတ္ထဈာန်ကို ဝင်စားသောပုဂ္ဂိုလ်အား ထွက်သက် ဝင်သက် = အဿာသပဿာသတို့သည် ချုပ်ကုန်၏။
ထို့ပြင် ပဌမဈာန်၌ ဒုက္ခိန္ဒြေသည် အကြွင်းမဲ့ ချုပ်၏၊ ဒုတိယဈာန်၌ ဒေါမနဿိန္ဒြေသည် အကြွင်းမဲ့ချုပ်၏၊ တတိယဈာန်၌ သုခိန္ဒြေသည် အကြွင်းမဲ့ချုပ်၏၊ စတုတ္ထဈာန် သောမနဿိန္ဒြေသည် အကြွင်းမဲ့ချုပ်၏၊ ၌ ဥပေက္ခိန္ဒြေသည် အကြွင်းမဲ့ ချုပ်၏ (သံ၊၃၊၁၈၈၊ ၁၉၀။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ # အဆွေခင်ပွန်းကောင်း ရှိခြင်း, # ကောင်းသောအမှု၌ ကိုင်းရှိုင်းသောစိတ်ရှိခြင်း, # စက္ခုန္ဒြေစသော ဣန္ဒြေတို့ကို လုံခြုံစွာ စောင့်စည်းခြင်း, # ကုသိုလ်တရားတို့၌ မရောင့်ရဲမတင်းတိမ်ခြင်း, # သူတော်ကောင်းတရားကို ကြားနာရခြင်း, # ထိတ်လန့်ဘွယ်သော အာရုံ၌ အသင့်အားဖြင့် နှလုံးသွင်းတတ်ခြင်း၊ ဤ ၆-ပါးတို့သည် ဈာန်တရားရခြင်း၏ အားကြီးသော အကြောင်း အထောက်အပံ့များ ဖြစ်သည် (ပေဋကော၊၂၆၆)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ကိလေသာတရားတို့ဖြစ်ခြင်း, မလျောက်ပတ်သောအမှုကို ပြုလုပ်ခြင်း, ဈာန်တရားကို မပွားများ အားမထုတ်ခြင်း၊ ဤအကြောင်း ၃-ပါးတို့ကြောင့် ဈာန်တရားတို့သည် ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးကုန်၏၊ ထိုတွင်–ကိလေသာ တရားတို့ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဈာန်တရားတို့၏ ဆုတ်ယုတ် ပျက်စီးမှုသည် လျင်မြန်၏၊ မလျောက်ပတ်သောအမှုကို ပြုလုပ်ခြင်း ဈာန်တရားမပွားများ အားမထုတ်ခြင်းတို့ကြောင့် ဈာန်တရားတို့၏ ဆုတ်ယုတ် ပျက်စီးမှုသည် နုံ့နှေး၏၊ ဒုတိယဈာန်စသည်တို့မှ ဆုတ်ယုတ် ပျက်စီးခြင်းကား အောက် အောက်ဈာန်၌ တပ်ခြင်း “နိကန္တိတဏှာ” ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်၏(ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၀)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ တနည်း— ဈာန်သည် ပဋိပဒါသိဒ္ဓဈာန်, ဥပပတ္တိသိဒ္ဓဈာန်, မဂ္ဂသိဒ္ဓဈာန်ဟူ၍ ၃-ပါးအပြားရှိ၏။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို မည်သို့ပင် အားထုတ်ပါသော်လည်း ဈာန်မရနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်များ ရှိပေသေးသည်၊ ယင်းတို့ကား–ပဉ္စာနန္တရိယကံ ၅-ပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်, နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပုဂ္ဂိုလ် အဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်, ဒွိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်, ရတနာ ၃-ပါးတို့၌ ယုံကြည်ခြင်း “သဒ္ဓါတရား”ကင်းသောပုဂ္ဂိုလ် မဂ်အားလျော်သော သစ္စာနုလောမိကဝိပဿနာ၌ သမ္မာဆန္ဒကင်းသော ပုဂ္ဂိုလ်, လောကီလော ကုတ္တရာသမ္မာဒိဋ္ဌိမှ ကင်းသောပုဂ္ဂိုလ်, ဘိက္ခုနီဒူသကပုဂ္ဂိုလ်, အရိယာတို့ကို စွပ်စွဲနှိပ်စက် ဖျက်ဆီးသောပုဂ္ဂိုလ်, ဘုရားရှင်၏ အာဏာတော်တည်းဟူသောသိက္ခာပုဒ်ကို လွန်ကျူးသောပုဂ္ဂိုလ်၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဈာန်, မဂ်, ဖိုလ်ကို မရရှိနိုင်ကြလေကုန် (အဘိ၊ဝိ၊၃၅၅။
ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အေဒီ ၃၇၅ မှ ၁၅ဝဝ အထိ တည်ခဲ့ သော ခေတ်ကို ''အလယ်ခေတ်''ဟု ခေါ်သည်။
ခရစ် ၈ဝဝ ပြည့်နှစ်သို့ တိုင်သော အလယ်ခေတ်၏ အဦးကာလသည် သမိုင်းအနေဖြင့် များစွာ ရှုပ်ထွေးသော အကူးအပြောင်းကာလ ဖြစ်လေရာ၊ ထိုခေတ်ကို ''အမှောင်ခေတ်''ဟု ခေါ်ကြသည်။
ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်တွင် ဂူကြီးများ၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကြီးများ သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်လာသည်မှာ များစွာ အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသည်။
ယင်းလိုဏ်တို့ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ဂူကြီးများ၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများ အများအပြားရှိ၏။
မြန်မာရှေး ဟောင်းကျမ်းဂန်များ၌လည်း တန်ခိုးကြီးသော ဝိဇ္ဖာ နှင့် ရသေ့ရဟန်းတို့သည် ၏ ကျောက်ဂူများ၌ နေထိုင်ကြကြောင်း ပါရှိ၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကရင်ပြည်နယ် ကရင်ပြည်နယ် ကရင်ပြည်နယ် ကရင်ပြည်နယ် ကရင်ပြည်နယ် ကရင်ပြည်နယ် ကရင်ပြည်နယ် ကရင်ပြည်နယ်။
ထိုမတြာဝတ္တိဂါထာ သည် # အရိယာဂါထာမျိုး # ဂီတိဂါထာမျိုး # ဝေတာလီဂါထာမျိုး # မတ္တာသမကဂါထာမျိုး ဟူ၍ လေးမျိုးပြားသည်။
ထိုဝဏ္ဏ ဝတ္တိဂါထာသည် # သမဝတ္တိ၊ လေးပါဒလုံးတူညီသောဂါထာ # အဎ္ဍသမဝတ္တိ၊ ထက်ဝက်(၂ပါဒစီ)တူညီသောဂါထာ # ဝိသမဝတ္တိ၊တစ်ပါဒနှင့်တစ်ပါဒ မတူညီသောဂါထာဟူ၍ သုံးမျိုးပြားသည်။
ဂ ဂ လ ဂ ဂ လ လ ဂ လ ဂ ဂ # ပါ ပ ဂ္ဂ ဟော ဒု ဿု ပိ နံ အ က န္တံ၊ ဂ ဂ လ ဂ ဂ လ လ ဂ လ ဂ ဂ # ဗု ဒ္ဓါ နု ဘာ ဝေ န ဝိ နာ သ မေ န္တု။
ဂ ဂ လ ဂ ဂ လ လ ဂ လ ဂ ဂ # ဣ ဒ မ္ပိ သံ ဃေ ရ တ နံ ပ ဏီ တံ၊ လ ဂ လ ဂ ဂ လ လ ဂ လ ဂ ဂ # ဧ တေ န သ စ္စေ န သု ဝ တ္ထိ ဟော တု။
ဂ ဂ ဂ ဂ လ ဂ လ ဂ # ဂ ဟ ကာ ရံ ဂ ဝေ သ န္တော၊ လ လ ဂ ဂ လ ဂ ဂ ဂ # ဒု က္ခာ ဇာ တိ ပု န ပ္ပု နံ။
ဂမုန်းဟူသောအမည်မှာ ဥရှိသောအပင်ငယ်များစွာတို့ကို ခြုံ၍ခေါ်သောအမည်ဖြစ်သည်။
ပင်ဆင့်မျိုးမှာ အလိုအားဖြင့် ပါရာဆိုက်များဖြစ်သည်။
စကော့တလန်နိုင်ငံသည် ၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဂရိတ်ဗြိတိန်ကျွန်း၏ မြောက်ဘက် ၃ ပုံ ၁ ပုံကို နေရာယူထားပြီ: တောင်ဘက်တွင် ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မြောက်ပင်လယ်၊ မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် မြောက်ရေလက်ကြားနှင့် အိုင်းရစ်ပင်လယ်တို့ ရှိကြသည်။
စကော့တလန်ပြည်၏ သမိုင်းကို လေ့လာပါမူ စစ်ပွဲများကို အများအပြား တွေရပေမည်။
စကော့လူမျိုးများ၏ဘာသာနှင့်စာပေ စကော့ လူမျိုးများ၏ စာပေလောကတွင် စကော့ဘာသာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် ရှေးဟောင်းဂေးလစ်ဘာသာဟူ၍ ဘာသာ အမျိုးမျိုး ပါဝင်လျက် ရှိသောကြောင့် စကော့စာပေဟူရာ၌ များစွာအဓိပ္ပာယ်ကျယ်ဝန်း၍ အမျိုးမျိုးယူဆနိုင်သည်။
အကြီးဆုံးမြို့မှာ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သော ဖြစ်သည်။
ကျူးဘား၏ မြောက်ဘက်တွင် နှင့် ၊ အနောက်ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်တွင် ကေမန်းကျွန်းစု နှင့် ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် နှင့် တို့ တည်ရှိသည်။
ကျူးဘားကျွန်းမှာ အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစုများထဲတွင် အကြီးဆုံးနှင့် လူဦးရေအများဆုံး ဖြစ်၏။
အဓိကအားဖြင့် အခြားနိုင်ငံများမှ သို့ သွားရောက်သည့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအား ဝန်ဆောင်မှုပေးသည့် လေဆိပ်လည်းဖြစ်သည်။
အင်ချွန်းလေဆိပ်ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ကို အစားထိုးခဲ့သည်။
ဂင်ပိုလေဆိပ်သည် လက်ရှိတွင် ပြည်တွင်းလေယာဉ်များ၊ တိုကျို ၊ ရှန်ဟိုင်း နှင့် အိုစကာ သို့သာ ပြေးဆွဲသည်။
ကံရာဇာကြီးသည် မဇ္ဈိမဒေသ ကပိလဝတ် ပြည်၌ ပထမဦးစွာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသော သကျသာကီဝင်မင်း ၏သားကြီး ဖြစ်သည်။
အဘိရာဇာသည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မမူမီ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ခန့်က၊ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ရှေးအကျဆုံးမြို့တော်ဖြစ်သည့် သင်္ကဿဋ္ဌ ကို စတင်တည်ထောင်သည်။
သားတော် ကံရာဇာကြီးသည် ခမည်းတော် အဘိရာဇာ နတ်ရွာစံသောအခါ ညီတော် နှင့် ထီးမွေနန်းမွေ လု ကြရာ ရန်စစ်မထိုးဘဲ ကုသိုလ်စစ်ထိုးကြရာတွင် အရေးနိမ့် သဖြင့် ဗိုလ်ပါတို့ကို စုရုံးခေါ်ဆောင်ကာ ကို ဆန်တက်၍ ကလေးတောင်ညိုအရပ်တွင် ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော်ကို တည်ထောင်သည်။
ထိုသားတော်ကို သုနာပရန္တ တိုင်းမှ ၊ ၊ တို့က မင်းလျာတောင်းသော ကြောင့် ပျူတို့အရပ်တွင် မင်းပြုစေရန် စေလွှတ်အုပ်ချုပ်စေ သည်။
လေဆိပ် တာမီနာ အမှတ် ၅ ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဘုရင်မမှ ဖဲကြိုးဖြတ် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
ကံရာဇာငယ်သည် မဇ္ဈိမဒေသ မှ ပထမဦးစွာ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသော ၊၏ သားငယ်ဖြစ်သည်။
အဘိရာဇာမှာ သင်္ကဿရဋ္ဌ ကို စတင်တည်ထောင်သော မင်းဖြစ်သည်။
ကော်ဖတ်၏အာနိသင်ကို သိရှိသည်မှာနှစ်ပေါင်း ၁ဝဝကျော် မျှသာရှိသေးသော်လည်း ယခုအခါတွင် အမျိုးပေါင်း ၃ဝဝဝဝ ထက် မနည်းသောပစ္စည်းတို့တွင် ယင်းကို အသုံးပြုထားလျက် ရှိ၏။
လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၄၅ဝ ခန့်က ကမ္ဘာသစ်ကို တွေ့ရှိခဲ့သူ သည် ဒုတိယအကြိမ် အမေရိကတိုက်သို့ ပြန်ရောက်စဉ်၊ တိုင်းရင်းသား အချို့ မြေကြီး ပေါ်၌ ခုန်နိုင်သော အနက်ရောင် ဘောလုံးများနှင့်ကစားနေ သည်ကို တွေ့ရ၏။
သို့ရာတွင် နောင်နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ နီးပါး လွန်မြောက်၍ ၁၇၇ဝ ပြည့်နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး သိပ္ပံ ကဝိကြီး ဂျိုးဇက်ပရီးစလေးသည် ထိုပစ္စည်းကို အဖြစ် ကောင်းစွာအသုံးပြုနိုင်ကြောင်း တွေ့ရသဖြင့် ရာဘာဟု ပင် လွယ်ကူစွာ အမည်ပေးလိုက်သည်။
ရာဗာကို မြန်မာတို့က ကော်ဖတ် ဟုသိ၍ ရော်ဘာဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ခဲဖျက်၊ ဖိနပ်အောက်ခံခုံ၊ မိုးရေခံဖိနပ်၊ ရေခံဦးထုပ်၊ ၊ ၊ ဘောလုံး၊ ၊ ၊ ၊ ၊ တယ်လီဖုန်းစကားပြောခွက်၊ ဓာတ်ကာပစ္စည်း၊ မီးသတ် ပိုက်လုံး၊ ရော်ဘာဗူးဆို့၊ ၊ ဓာတ်ငွေ့ကာမျက်နှာဖုံး၊ ကစားစရာရော်ဘာ၊ ဓာတ်အိမ်ပျံ၊ စက်ပတ်ကြိုး၊ ကြမ်း ခင်းရော်ဘာပြား စသည်တို့ကို ကော်ဖတ်မှ ပြုလုပ်ရရှိသော ပစ္စည်းများအနက် အချို့အဝက်မျှသာ ရှိသေး၏။
စောင်းလျားပင်သည် အပင်ငယ်မျိုးဖြစ်၏။
စစ်စလီသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့ရသော အမျိုးမျိုးအနက် တစ်မျိုးဖြစ်၏။
ထိုးထွင်းဉာဏ်ချင်း ယှဉ်ပြိုင်ကစားရာ၌ ရှေးအကျဆုံးဖြစ်၍၊ ကမ္ဘာအနှံ့အပြားတွင် ကစားလျက်ရှိသော ကစားနည်းမှာ စစ်တုရင်ထိုးခြင်းဖြစ်သည်။
တွင် တပ်ဆင်ပုံက အစ အရေးကြီး၍၊ တပ်ဆင်နည်းလွဲလျှင် ရှုံးရန်သေချာပေသည်။
ယခုအခါ စစ်ဘုရင်ဟုခေါ်ဝေါ်နေကြသော ကစားနည်းမှာ တွင် ထွန်းကားနေပြီဟု ခိုင်လုံသော အထောက်အထားများရှိသည်။
ထို့ပြင် ၌လည်းရှိနေပြီဟု ယူဆနိုင်ဖွယ်အကြောင်းလည်းရှိ၏။
ယင်းကဲ့သို့ စစ်ဘုရင်ရုပ်အသီးသီး၏ ရွှေ့ပြောင်းသွားခြင်း တို့ကိုရည်လျက် 'မင်းရှစ်မျက်နှာ၊ ဧကာကွက်စီ၊ အညီမလွဲ၊ စစ်ကဲထောင့်လေး၊ ဆင်ရေး၎င်း၊ ရှေ့တစ်လျောင်းလျက်၊ မြင်း ကြောင်းရှစ်ကွက်၊ ထောင့်တက်မြင်းသွား၊ ရထားတူရူ၊ နယ်မူ ရှေ့တစ်၊ တစ်ဆစ်ထို့ပြင်၊ ဆင်မဏ္ဍရေး၊ လေးဆဲ့လေးက၊ ခေါ် ရှေးမယွင်း၊ မြင်းမဏ္ဍရေး၊ ခြောက်ဆဲ့လေးသာ၊ ရထားမှာမူ၊ ဆဲ့ခြောက်ဟူသား၊ မှတ်ယူအာဂုံ၊ လက်စွမ်းယုံတို့'ဟူ၍ မန် လည်ဆရာတော်ဘုရားကြီးက အပိုဒ် ၁၃၄ တွင် ထည့်သွင်းစပ်ဆိုထားခဲ့လေသည်။
အခေါင်းပါသောသစ်သား သို့မဟုတ် အလားတူပစ္စည်းကို သားရေဖြင့်ပိတ်၍ တင်းအောင်ကြက်ပြီးလျှင်၊ ထိုသားရေမျက်နှာ ပြင်ကို လက်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တုတ်တံ၊ လက်ခတ် စသည်တို့ဖြင့်ဖြစ်စေ တီးခတ် အသံမြည်စေသော များမှာ စည်ဖြစ် သည်။
သို့ရာတွင် များ၌ တူရိယာငါးမျိုးကို စည်ငါးမျိုးဟု ပြဆိုထားသည်။
ဃနစည်မှာ တို့ ကဲ့သို့ တစ်ခဲနက်သော စည်ဖြစ်၍ သုသိရစည်မှာ ၊ ၊ တို့ကဲ့သို့ အခေါင်းရှိသောစည် ဖြစ်၏။
နှင့် တို့တွင် လာသော တူရိယာစာရင်း၌ စည်မျိုး ၁၂ ပါးဟု ပြသည်။
ယင်းတို့ကား # မြှောက်စည် # သံလွင် # စည်ပြော # စည်ကြီး # ဒုံမင်း # စည်ဝန်း # စည်သေး # စည်ပုတ် # စည်ပန်းတောင်း # ပတ်သာ # တစ်ဘက်စည် # စည်အိုင်တို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာပြည်ဖြစ်စည် ၁၂ မျိုးကား- # စည်ပြော # မုရားစည်(မုရိုးစည်) # မြောက် စည် # စည်ဝန်း # စည်ပုတ် # စည်သေး # စည်အိုင် # စည်ဒိုး # စည်ပန်းတောင်း # တစ်ဘက် ပိတ်စည် # စည်သံလွင် # စည်ဒုံမင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ လူအမျိုးမျိုးတို့သည် စစ်ချီတက်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ၊ ကိစ္စများတွင်လည်းကောင်း၊ ကခုန်ပွဲများတွင်လည်းကောင်း၊ မိမိတို့ဓလေ့ ထုံးစံများအရ စည်များကိုတီးခတ်ကြသည်။
စည်ကို တူရိယာအဝိုင်း၌ ထည့်သွင်းအသုံးပြုသောအခါ၊ ၊ ၊ ပြွေ၊ စသည်တို့ကဲ့သို့ အဆက်မပြတ် တီးမှုတ်ရသည်မဟုတ်၊ စည်းချက်သဖွယ်သာ တီးခတ်ရသည်။
မြန်မာတို့တွင် စည်သဘောသက်ရောက်သော သားရေကြက် တူရိယာများရှိသည့်အနက်၊ စည်များကို အကြီးအငယ်ခွဲ၍ အသံ အမျိုးမျိုးညှိကာ အခြားတူရိယာများကဲ့သို့ သီချင်းသံဖြစ်အောင် တီးသော စည်များကို '' သို့မဟုတ် 'ပတ်'ဟုခေါ်သည်။
ပဟိုရ်စည်ကဲ့သို့ စည်ကြီးများကို ယခုခေတ်အချို့ များတွင် တွေ့ရှိရ၏။
သီချင်းသွားကို နှဲဖြင့်မှုတ်၍ လင်းကွင်းတီးသည်ကို နှစ်လုံးသုံးလုံးဖြင့် စည်းချက် လိုက်ပေးရသည်။
ကရင်လူမျိုးတို့တွင် ခေါ် စည်ဝိုင်းတစ်မျိုးရှိ၏။
ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ် ကမ်းဗရစ်မြို့အနီးမှာရှိပြီး ၂၀၉ ဧက ကျယ်ဝန်းသည့်တောအုပ်ဧရိယာ၌ တည်ရှိသည်။
အဲ့ဒီနောက်ပိုင်းတွေမှာတော့ ဟားဗက်တက္ကသိုလ်ဟာ ဘာသာရပ်အလိုက် ကောလိပ်ခွဲ တွေသာမက မဟာဌာနကြီးတွေကို ဖွင့်လှစ်ကာ ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ်၊ သိပ္ပံဘာသာအပြင်၊ ဆေးဝါး၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ ဥပဒေဘာသာရပ်တွေအတွက် ကမ္ဘာ့အကျိုးပြု သုတေသန များစွာကို လုပ်ဆောင် နိုင်ခဲ့တာတွေက ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်ကို ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်အဖြစ် အတွန့်ရှည် ရပ်တည် နိုင်ဖို့အတွက် များစွာအထောက်အပံ့ ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။
နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းမှာ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်ကနေ ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းတွေအတွက် ကျောင်းသား အသစ် ၂၀ဝ၀ ဝန်းကျင်ကို ရွေးချယ်ခေါ်ယူ လေ့ရှိပြီး ကမ္ဘာအနှံက ဝင်ခွင့်လျှောက်လွှာပေါင်း များစွာထဲမှ ၅.၀% ဝန်းကျင်လောက်ကိုသာ ကျောင်းသားအဖြစ်လက်ခံနေတာပါ။
လာမယ့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ ဖွင့်လှစ်မယ့် ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းတွေအတွက် ကျောင်းသားသစ်လက်ခံနိုင်မှုမှာ ၅.၃% သာလက်ခံထားပါတယ်။
လက်ရှိအချိန်မှာတော့ ဟားဗတ်ဟာ မိသားစုဝင်ငွေ တနှစ် ဒေါ်လာ နှစ်သိန်း (၂၀၀ ၀၀၀) အောက်သာ ဝင်ငွေရှိတဲ့ ကျောင်းသားတွေကိုတော့ ကျောင်းစာရိတ်ပေးစရာမလိုပဲ အခမဲ့ သင်ကြားပေးနေတဲ့ မူဝါဒကိုချမှတ်ထားပါတယ်။
ဒီကျောင်းသားတွေထဲကနေ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ဘာသာရေး၊ အနုပညာ အပါအဝင်နယ်ပယ်အသီးသီးမှာ အောင်မြင်ကျော်ကြားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေအများအပြားကို မွေးထုတ် ပေးနိုင်ခဲ့တာပါ။
အဲ့ဒီထဲမှာတော့ ဒီမိုကရက်ပါတီ အမေရိကန်သမ္မတလောင်း အယ်လ်ဂိုး (Al Gore)၊ အမေရိကန်သမ္မတဟောင်း ဂျော့ဒါဘယ်လူဘုစ် (George W. Bush)၊ ဘားရက်အိုဘားမား (Barack Obama)၊ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဘန်ကီမွန်း (Ban Ki-moon)၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များထဲမှာတော့ ဘီလ်ဂိတ် (Bill Gates)၊ ဖေ့ဘုတ်တည်ထောင်သူ မက်ဇာဂါဘတ် (Mark Zuckerberg) တို့အပြင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများမှ တော်ဝင်မင်းသားများ၊ သမ္မတများ၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်တွေဟာ ဟားဗတ်ကျောင်းဆင်းတွေ ဖြစ်ကြတယ်။
ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါင်းပိုင်းတွင် ၂လုံးနှင့် စုပ်ခွက်များ ပါဝင်သော လက်တံ ၄စုံ (၈ချောင်း) ပါရှိသည်။
ပေါက်ကို ၎င်း (လက်တံတို့ ခေါင်းပိုင်းနှင့် ဆက်နေရာ) လက်တံရင်းများက ဝန်းရံလျက်သား ရှိနေ၏။
ကင်းမွန်များ၊ များ၊ များနှင့် နော့တီးလက်စ်များပါဝင်သော မျိုးပေါင်းအား စီပလိုပေါ်ဒါ ဟုခေါ်သည်။
ပြည်ကြီးငါး သို့မဟုတ် ကင်းမွန်ဆိုသည်မှာ ဖြစ်ပြီး အတွင်းတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသည်။
ပြည်ကြီးငါးများကို အချို့သော များက ဖမ်းယူ စားသောက်လေ့ရှိသည်။
ဓာတ်ရှိသော ခွံမာကို မြေဩဇာအဖြစ်၎င်း၊ ငှက်စာအဖြစ်၎င်း အသုံးပြုကြသည်။
မဖွင့်လှစ်မီ တိုကျိုဒေသသို့ သွားရောက်သော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များသည် ဟာနဲ့ဒါ့မှသာ ဝင်ထွက်ကြသည်။
ကျန်သော ကို အစိမ်း‌ဖျော့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။
အရှေ့ပိုင်းရှိ ယူရေးရှန်းကျွန်းနိုင်ငံ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
Fouskas, V. 2002. [ Eurasian gambles over Cyprus' European prospects]. ''Turkish Yearbook of International Relations'' (ISSN: 0544-1943): Vol. 33, pp. 183–207; on p. 186: "[In analysing Cyprus within a wider geopolitical context, t]he requirement is to decipher the parameters and the linkages of the balance of power in the Eurasian region, and in its Near Eastern subregion, to which Cyprus belongs."Cyprus is approximate to Anatolia (which comprises the bulk of Turkey) but it may be considered to be in Asia and/or Europe, which together constitute Eurasia.[ The United Nations [ classification of world regions] places Cyprus in Western Asia; [ National Geographic] also places Cyprus in Asia. Conversely, numerous sources place Cyprus in Europe such as the BBC [ and [ www.worldatlas.com]; it is also a member of the European Union. Additionally, sources may place Cyprus in the Middle East, e.g., the CIA World Factbook.[ ၏တောင်ဘက် မိုင် ၄ဝ အကွာ၊ ၏ အနောက်ဘက် မိုင် ၆၀ အကွာ နှင့် ၏အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
Invest in Cyprus website – figures do not include tourism to the occupied North [ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် ဝင်ငွေမြင့်ပြီး လည်း မြင့်မားသော ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံသည် ၂၀၀၄ခုနှစ်၊ မေလ (၁)ရက်နေ့တွင် သို့ မဝင်ရောက်မီအချိန်ထိ ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့ ၏ တည်ထောင်သူအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာနမှ တူးဖော်ထားသော တွေ့ရှိချက်များအရ မှ Choirokoitia ကျေးရွာသည် သမိုင်းမတင်မီခေတ်ကတည်းက ဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထားခိုင်လုံစွာတွေ့ရပြီး မှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဖြစ် ကောင်းစွာထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။
Wade, Nicholas, "[ Study Traces Cat's Ancestry to Middle East]", ''The New York Times'', June 29, 2007 အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၊ မဟာဗျူဟာကျသောနေရာတွင် တည်ရှိနေသော ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် အင်အားကြီးနိုင်ငံတို့၏ အကြိမ်ကြိမ် ဝင်ရောက်ဆိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
မိုင်ဆီးနီးယန်း ဂရိလူမျိုးစုများ ဘီစီ (၂၀၀၀)တွင် ဝင်ရောက် အခြေချနေထိုင်လာပြီးနောက်တွင် ဆိုက်ပရပ်စ်သည် ဂရိမင်းဆက်များဖြစ်ကြသော နှင့် တို့၏ လက်အောက်တွင်လည်း နေခဲ့ရဖူးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃) ရှေးအခါက ဆိုက်ပရပ်စ်ကျွန်းသည် အီဂျစ်၊ ပါးရှင်းနှင့် ရောမ လူမျိုးတို့၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ဘူး၏။
သူသည် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးဇာတ်ခုံပေါ်တွင် အမေရိကန် သံတမန် တစ်ဦးအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားခဲ့သည်။
ကစ်ဆင်းဂျားကို ၊၊ ဖတ်မြို့၌ ဂျူးအမျိုးသား အထက်တန်းကျာင်း ဆရာလူဝီကစ် ဆင်းဂျားနှင့် ပေါ်လာကစ် ဆင်းဂျားတို့မှ ၁၉၂၃ ခုနှစ် မေလ ၂၅ ရက်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဂျော့ဝါရှင်တန် အထက်တန်းကျောင်း တွင် ဆက်လက် ပညာသင်ကြား၍ အထက်တန်းပညာ ပြီးဆုံးသောအခါ အမေရိကန် နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူပြီး တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ကစ်ဆင်းဂျားသည် အားလပ်ချိန်များတွင် ဝါသနာ အလျောက် စာအုပ်များလည်း ရေးသားခဲ့ရာ သူရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များအနက် နျူကလီးယား လက်နက်များနှင့် နိုင်ငံခြားရေး ပေါ်လစီ (၁၉၅၆)၊ ပြန်လည် တည်ဆောက်ထား သောကမ္ဘာ (၁၉၅၇)၊ ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်ခြင်း (၁၉၆၁) နှင့် အန္တရာယ်ရှိသော ပူးပေါင်းမှု (၁၉၆၅) စသည်တို့မှာ ထင်ရှားကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) သူသည် သူ့အသက် ၁၀၀ပြည့်လုအချိန်အထိ တက်ကြွလှုပ်ရှားခဲ့ပြီး အစည်းအဝေးများ တက်ရောက်ခဲ့သည့်အပြင် ခေါင်းဆောင်မှု ပုံစံများဆိုင်ရာ စာအုပ်တစ်အုပ်ကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၂၀၂၃ခုနှစ် ခုနှစ် ဇူလိုင်လက တရုတ်သမ္မတ နှင့် တွင် တွေ့ဆုံသည်။
ရှန်ဟိုင်း ဖူရှီးနှင့် ၁၃ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိပြီး လေဆိပ်အသစ် ထက် မြို့ထဲနှင့် ပိုနီးသည်။
ခါတွမ်းစားလော့ ကစ်ချနာ ဘွဲ့အမည်ရသည့် ဗြိတိသျှစစ်သူကြီးကား သေချာစွာ ကြိုတင်ပြင်ဆင်၍ နိုင်လောက်သည့်အခြေရောက်မှ ရန်သူကို တိုက်လေ့ရှိသူဖြစ်၏။
အင်္ဂလိပ်စာပေလောကမှ ကြယ်တစ်ပွင့် အကြောင်းကိုဖတ်ဘူးသူတိုင်း စာရေးဆရာကို သိလိုကြပေမည်။
ထိုသူ၏ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ အကျဉ်းချုပ်ကို အောက်တွင်ဖော်ပြထားပေသည်။
ရတ်ဒယတ် ကစ်ပလင်း (Rudyard Kipling)မှာ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ကဗျာဆရာနှင့် ဝတ္ထုရေး ဆရာဖြစ်၍ ဘုံဘေမြို့၌ ၁၈၆၅ ခု ဒီဇင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
ဆရာတော်ဘဒ္ဒန္တ ကုသလသာမိကို မန္တလေးတိုင်း ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ဆားတောင်ရွာတွင် ခမည်းတော် ဦးရန်အောင်၊ မယ်တော် ဒေါ်ငြိမ်းရံတို့က ၁၂၆၃ ခုနှစ် ဝါဆိုလဆန်း ခုနစ်ရက် တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
ကတ္တရာ သည် ဟိုက်ဒရိုကာဗွန်ဒြပ်ပေါင်း အမျိုးမျိုး ပါဝင်သည့် ဗစ်တျူမင်ကတ္တရာခေါ် ပစ္စည်းတစ်မျိုးမှ ရရှိသည့် ဟိုက်ဒရိုကာဗွန် မျိုးစုံ ပါဝင်သည့် သတ္တုတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကတ္တရာအရောင်မှာ အညို သို့မဟုတ် အမည်းဖြစ်သည်။
ကတ္တရာကို တစ်ခုခုတွင်ထည့်၍ မီးတိုက်ပေးသောအခါ အပူချိန် စင်တီဂရိတ်ဒီဂရီ ၁၀ဝ တွင် အလွယ်တကူ အရည်ပျော်၍ ထူထပ်သောမီးခိုးလုံးများထွက်လာ၏။
ကတ္တရာကို အော်ရင်နိုးကိုးမြစ်ဝ အလွန်တွင် တည်ရှိသော မှ အမြောက်အမြား ရရှိသည်။
ထူး ခြားသောအချက်တစ်ရပ်မှာ ကျင်းတစ်ကျင်းမှ ကတ္တရာကို အမြောက်အမြား ထူးဖော်ထုတ်ယူသော်လည်း ကတ္တရာများပြန်၍ ပြည့်လာသောအချက်ပင်ဖြစ်၏။
ကတ္တရာကို တောင်အမေရိကတိုက် မှလည်းကောင်း၊ မှလည်းကောင်း၊ အများအပြားတူးဖော်ရရှိကြသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကာလီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်မှ ထွက်သော ကတ္တရာသည် အလွန်ကောင်းသောကြောင့် မည်သို့မျှ ပြုပြင်မပေးရဘဲ လမ်းခင်းရန်အတွက် အသုံး ပြုနိုင်ပေသည်။
ထို တို့ကို သစ်သားကတ္တရာနှင့် ကျောက်မီးသွေးကတ္တရာ ဟူ၍ ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။
ဒိုင်နိုဆောဆိုသော စကားလုံးမှာ မှ ဆင်းသက်လာပြီး ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ပုတ်သင်ညို (terrible lizard) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဒိုင်နိုဆောများကို လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်း ၂၃၀ ခန့် အားပါး ထရိုင်ဆစ်ခေတ်က များတွင် တွေ့ရှိရသည်။
ကမ္ဘာကြီး၏ ဘူမိအချိန်ဇယားကို ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းအထောက်အတားများအရ ရေးဆွဲခဲ့ ကြသည်။
ဒိုင်နိုဆောများသည် သက်တမ်းအရ Triassic Period (ထရိုင်ယဆစ်ယုဂ်)အတွင်း လွန်ခဲ့သောနှစ်သန်းပေါင်း ၂၂၅ သန်းက ပြောင်းလဲ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ထရိုင်ယဆစ်ယုဂ်၊ ဂျူရက်ဆစ်ယုဂ်နှင့် ခရီးတေးရှတ်ယုဂ်တို့ကို''တွားသွားသတ္တဝါများခေတ်'' ဟု သတ်မှတ်ထားကြ၏။
ဒိုင်နိုဆောသည် အာခိုဆောမျိုးနွယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
တင်ပါးရိုး တည်ဆောက်ပုံအရ အဆိုပါ ရှေ့ပြေးဒိုင်နိုဆောတို့မှ ဆော်ရစ်ချီးယား (Saurischia) နှင့် အော်နီသစ်ချီးယား (Ornithischia) ဟူ၍ အထင်ကရ အုပ်စုနှစ်ခု ကွဲထွက်လာခဲ့သည်။
ဒိုင်နိုဆောမျိုးနွယ်အများစုသည် လူများမပေါ်မှီခေတ်ကပင် ပျောက်ကွယ်သွားကြပြီဖြစ်သည်။
တွင် ပညာသင်ယူနေစဉ် အတန်းတူ ဒပ်စတင် မော်စကိုဗစ် (Dustin Moskovitz)၊ အက်ဒွာဒို ဆေ့ဗရင်း (Eduardo Saverin) နှင့် ခရစ် ဟယူးစ် (Chris Hughes) တို့နှင့်အတူ ကုမ္ပဏီအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
စိတ္တဗေဒပညာရှင် မိခင် ခယ်ရင် (Karen) နှင့် သွားဆရာဝန် ဖခင် အက်ဒွပ် (Edward) တို့က မာ့ခ် ဇက်ကာဘာ့ဂ်အား နယူးယောက်ပြည်နယ် ဟွိုက်ပလိမ်းစ်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဇက်ကာဘာ့ဂ်သည် တရုတ်ဘာသာကို နေ့စဉ်သင်ယူခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ၎င်းတို့ နှစ်ဦးသည် သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
မာ့ခ်ဇက်ကာဘာ့ခ်သည် ငယ်စဉ်ဘ၀ ကတည်းက ကွန်ပျူတာ ကိုအသုံးပြုခဲ့ပြီး အလယ်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူနေစဉ် ကတည်းက ဆော့ဖ်ဝဲလ် များ ကိုစတင်ရေးသား ခဲ့သည်။
ပင်မဆဲလ် (stem cell) များသည် ဗဟုကလာပ်စည်း သက်ရှိများတွင် တွေ့ရသည့် ဆဲလ်များဖြစ်သည်။
ထိုသို့အပူမကန်စေရန် အား စားပေးရသည်။
ကိုလည်း စားခြင်းဖြင့် အပူမကန်နိုင်ပါ။
ကြက်ငှက်တုပ်ကွေးရောဂါသည် ကြက်ငှက်တုပ်ကွေး ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတစ်မျိုးဖြစ်သော H5N1 ရောဂါပိုးကြောင့် ပင်ဖြစ်သည်။
ဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ နှာချေ၍ဖြစ်စေ၊ ချောင်းဆိုး၍ဖြစ်စေ လေထဲမှတစ်ဆင့် လျင်မြန်စွာ ကူးစက်လွယ်သော၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေးပညာရှင်များ စိတ်ပူနေကြသော ကြက်ငှက်တုပ်ကွေးရောဂါပိုးကြောင့် ၁၉၉၇-ခုနှစ်က ဟောင်ကောင်တွင် ကြက်အကောင်ပေါင်း ထောင်ပေါင်းများစွာနှင့် လူခြောက်ယောက်သေဆုံးခဲ့ရ၏။
မေရီလင်းပြည်နယ် ဘီသက်စ်ဒါ (Bethesda) ရှိ အမျိုးသားလုံးဆိုင်ရာ အယ်လာဂျီနှင့် ကူးစက်ရောဂါ အင်စတီကျုမှ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာ အန်တိုနီအက်စ်ဖော်စီ (Dr. Anthony S. Fauci)က မျိုးစပ်ထားသော ကပြားဗိုင်းရပ်စ်ပိုး အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် နည်း လမ်းတစ်ခုကို ရှင်းပြခဲ့သည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ အတွင်းက ကမ္ဘာအနှံ့ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရောဂါကပ်ဆိုက်မှုပေါင်း ၁ဝ ကြိမ်အထိ ရှိခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဝန်ထမ်းဌာန ဝန်ကြီး မိုက်ကယ် လေးဗစ်(Michael Leavitt) သည် ကက်ထရီနာ မုန်တိုင်း တိုက်ခတ်ခံခဲ့ရသော မြို့ကြီး ၁၇ မြို့၏ အပျက်အစီးများကြားထဲ၌ လျှောက်သွားနေရင်း အကယ်၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်နယ် ၅ဝ စလုံး၌ သဘာဝဘေးဒဏ်များ ကျရောက်ခဲ့သည်ရှိသော် မည်သို့မည်ပုံ ရှိလေမည်နည်းဟု တွေးကြည့်မိခဲ့သည်။
တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် ဆယ်နိုင်ငံထက် မပိုသော နိုင်ငံများ၌သာ မိမိနိုင်ငံအတွင်း၌ သုံးစွဲရန်အတွက် ကြက်ငှက် တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ဆေးများကို ထုတ်လုပ်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြသည်။
ရောမမြို့ရှိ ကမ္ဘာ့ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့(F.A.O) မှဒါရိုက်တာ ဒေါက်တာ ဆင်မြူရယ်ဂျပ်ဇီက 'ရောဂါပိုး ကပ်ငြိနေတဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေကို သုတ်သင်ပစ်လိုက်တာဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုး ထပ်မပြန့်ပွားအောင် အကောင်းဆုံး တားဆီးတဲ့ နည်းပါပဲ'ဟုဆိုသည်။
ရာသီအလိုက် ဖြစ်ပွားတတ်သော သာမန်တုပ်ကွေးရောဂါ မိမိတွင် မဖြစ်ရလေအောင် ဆင်ခြင်နေထိုင်ပါ။
သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ဂျာနယ်၊ အမှတ်(၁) ၂၀၀၅၊နိုဝင်ဘာ၊၂ရက် Avian Flu, How Scared Should You Be? by Claudia Cornwall. AVIAN FLU, How Scared Should We Be? by Christine Gorman.။
ရေးမြို့သည် မြို့ရွာဖွဲ့စည်းမှုအရ ၊၊တွင် တည်ရှိသည်။
ရေးမြို့သည် မှ ကားလမ်းခရီးမိုင် ၂၈၄ မိုင်၊ မှ မိုင် ၉၈ ခန့်၊ထားဝယ်မြို့မှ မိုင် ၁၀၀ အကွာရှိ မွန်ပြည်နယ်၏ တောင်ဘက်အကျဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် တောင်ဘက်တွင် ရေဖြူမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် အက်ဒမန် ပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်နှင့် နယ်စပ်တို့တည်ရှိသည်။
ရေးမြို့မှ အထိ ရထားလမ်းရှိပြီး ကားလမ်းလည်းရှိသည်။
ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင် အထက် ပေ ၇ဝ ရှိပြီး မြို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပျမ်းမျှ ပေ ၅၀၀ ကျော်မှ ပေ ၃၀၀ဝ အတွင်း တောင်တန်းကြီးများလည်း တည်ရှိသည်။
ရေးမြို့၏ အဓိက ရေဆင်းမှာ ဖြစ်သည်။
ကောဇာသက္ကရာဇ် ၈၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ တနင်္သာရီကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသည့် တိုင်းတစ်ပါးတပ်များကို ဟံသာဝတီပြည့်ရှင် ကသွားရောက် တိုက်ထုတ်ရာမှ အပြန်ခရီးတွင် ပျက်စီးဆိတ်သုဉ်းနေသော အဝိဇ္ဇာဇေယျပူရမြိုဟောင်း(ရေးမြို့ဟောင်း)ကို တွေ့ရှိသဖြင့် ရာဇသီဟဇေယျပူရမြို့အဖြစ် မြိုသစ်တည်တော်မူခဲ့သည်။
ရေးမြို့တွင် ရာဘာစိုက်ပျိုးရေး၊ ငါးဖမ်းခြင်းနှင့်ရေလုပ်ငန်း၊ ကွမ်းသီးခြံလုပ်ငန်း၊အခြားစားဖွယ် သီးနှံ စိုက်ပျိုးရေး၊ ဆားလုပ်ငန်းတို့မှာ နာမည်ကျော် အောင်မြင်သောလုပ်ငန်းများဖြစ်ကာ အခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ရေးမြို့ရှိ ထင်ရှားသော စေတီဘုရားများမှာ- တစ်ပလ္လင်နှစ်ဆူစေတီတော် ကိုးနဝင်းကျိုက်ဖုစေတီ ကျိုက်ဝယ်ဂလယ်စေတီ/ ကျိုက်ဂေါခေတ္တာစေတီ/ ထန်းခြောက်ပင်ဘုရား ဝဲဂလိစေတီ ကလိန်စေ့တောင်စေတီ (ကလိန်စေ့တောင်၊ သီရိဇေယျာရပ်ကွက် ) ကျိုက်မဟာကေသာ စေတီတော် ( အဏ္ဏဝါရပ်ကွက် ) {+ ရေးမြို့မှ ထင်ရှားသော‌ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများနှင့် ဆရာတော်သံဃာတော်များ - !ကျောင်းတိုက်!! ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် !! ရပ်ကွက် - နေလကမ္ဘာကျောင်းတိုက်သီရိဇေယျာရပ်ကွက် - ရွှေကျောင်းတိုက်ဘဒ္ဒန္တမာဃိန္ဒ သီရိနန္ဒာရပ်ကွက် - ပစ္ဆိမာရုံကျောင်းတိုက် ဘဒ္ဒန္တသီဟ ရန်ကြီးအောင်ရပ်ကွက် - သာသနာ့ပါလရန်ကင်းကျောင်းတိုက်ဘဒ္ဒန္တခေမာစာရရန်ကြီးအောင်ရပ်ကွက် - စကားတောင်ကျောင်းတိုက် ဘဒ္ဒန္တသုမန ရန်ကြီးအောင်ရပ်ကွက် - ဖာလဇေတဝန်ကျောင်းတိုက် ဘဒ္ဒန္တစန္ဒသီရိနန္ဒာရပ်ကွက် - မရမ်းကျောင်းတိုက် ဘဒ္ဒန္တပညာဇောတ ရန်မျိုးအောင်ရပ်ကွက် - ဂေါခေတ္တာကျောင်းတိုက် ဘဒ္ဒန္တပုပ္ပရမ္မ အောင်သုခရပ်ကွက် - သီရိရတနာကျောင်းတိုက်ဘဒ္ဒန္တတေဇောဘာသ သီရိဇေယျာရပ်ကွက် - ဖားဂလဲ့တောရ(ဘာသုခကာရီ) ဘဒ္ဒန္တဇာဂရဗုဒ္ဓိ - - ဝေဘူကမ္မဌာန်းရိပ်သာ ဘဒ္ဒန္တစန္ဒိမာ - - } ရှေးဟောင်းကျုံးတော်ကြီး ရေးမြို့သည် ပ​ဒေသရာဇ်နန်းစိုက်ရာ ရှေးဟောင်မြို့ဖြစ်သဖြင့် မြို့အင်္ဂါရပ်နှင့်အညီ တည်ထားသော မြို့ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ဖိုင်:In and around Ye 09.jpgရေးမြစ်‌ ဖိုင်:In and around Ye 18.jpgကျုံးတော်ကြီးအတွင်းရှိ သာသနာ ၂၅၀ဝ ရေလယ်ဘုရား ဖိုင်:ရေးမြို့ မြေပုံ.jpg‌ ရေးမြို့၏အကွက်ချ ‌မြေပုံ ဖိုင်:Shwesandaw.ye.jpgရွှေဆံတော် စေတီတော် ဖိုင်:Sagardaung.ye.jpgစကားတောင် စေတီတော်။
ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်သည် မူလက တနယ်တည်းဖြစ်သော်လည်း နောင်အခါတွင် မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားနှင့် တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားဟူ၍ ပြည်နယ် ၂ နယ်ဖြစ် သွားသည်။
ထိုပြည်တွင်းစစ်ပွဲမှာ သမ္မတကြီး လက်ထက်တွင် ငွေဝယ်ကျွန် စနစ် ပယ်ဖျက်ရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စတင်ဖြစ်ပွားလေရာ၊ တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်သည် လင်ကွန်း၏ဝါဒကို ဆန့်ကျင် ပုန်ကန်သော တောင်ပိုင်းနယ်များဖက်တွင် စတင် သဘောကွဲလွဲ ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့၍ ပြည်ထောင်စုထဲမှ အဦးဆုံး ခွဲထွက်သော ပြည်နယ်ဖြစ်၏။
ဗာလာဒီမာ လစ်စင်န် သည် ၁၉၉၆ တွင် နိုဗိုလီပတ်စ်ခ် စတီးလ် Novolipetsk Steel (NLMK) ၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၈ တွင် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။