DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ကမ္ဘာတွင် ကုန်သွယ်မှု တိုးတက်လာပြီး ခရီးလမ်းပန်း ကောင်းမွန်လာသည်နှင့်အမျှ တနိုင်ငံနှင့် တနိုင်ငံ စာပေးပို့သော လုပ်ငန်းသည်လည်း ကျယ်ပြန့်လာပြီး၊ အင်္ဂလန်နှင့် ပြင်သစ်တို့သည် ၁၆၇၀ ပြည့်နှစ်ကပင် စာချုပ် ချုပ်ဆို၍ နှစ်နိုင်ငံ စာပို့လုပ်ငန်းကို ပထမဆုံး ဆောင်ရွက်သည်။
ထို့နောက် ၁၇၁၃ တွင် စာချုပ်သစ် ချုပ်ဆိုရာ ၎င်းစာချုပ်အရ ပြင်သစ်မှ စာများကို စပိန်၊ နှင့် တို့ရှိ သတ်မှတ်ထားသော စခန်းများသို့ ‌ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတကာ စာပို့လုပ်ငန်း တိုးတက်ရေးအတွက် အမေရိကန် စာပို့တိုက် မင်းကြီး မွန်ဂိုမာရီ ဘလဲယား(Montgomery Blair)၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ၁၈၆၃ တွင် ၌ ညီလာခံ တရပ်ကျင်းပပြီး၊ ၎င်းညီလာခံသို့ အမေရိကန်နှင့် ဥရောပနိုင်ငံပေါင်း ၁၅ နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်သည်။
ပါရီညီလာခံ ကျင်းပပြီးနောက် ၁၁ နှစ်အကြာတွင် ပထမဆုံး နိုင်ငံတကာ စာပို့တိုက် ညီလာခံကို ဆွစ်ဇာလန်၊ ဘန်းမြို့၌ ကျင်းပသည်။
သည် ကမ္ဘာ့စာပို့တိုက် သမဂ္ဂ၏ တမျိုးတည်းသော ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သည်။
ချောစာများ၊ ပစ္စည်းများ အပြန်အလှန် ပို့ဆောင်ရေးအတွက် တခုတည်းသော စာပို့လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ နယ်ပယ် ဖွဲ့စည်းသတ်မှတ်ရန် စာပို့ လုပ်ငန်းများကို စည်းရုံးရန်နှင့် တိုးတက် ကောင်းမွန်စေရန် စာပို့လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ နယ်ပယ်တွင် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို မြှင့်တင်ရန် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက တောင်းဆိုသော ကျွမ်းကျင်မှု အကူအညီများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိုင်းသည် အခြားအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ ချောစာများ၊ ပစ္စည်းများကို ပို့ဆောင်ရာတွင် မိမိ၏ ချောစာများ၊ ပစ္စည်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် အကောင်းဆုံးနည်းဖြင့် ပို့ဆောင်ကြရန်။
ကမ္ဘာ့စာပို့တိုက် သမဂ္ဂ၌ ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိုင်း ပါခွင့် ရှိသည့်အပြင် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် မဟုတ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံများသည်လည်း ဝင်ရောက်ခွင့် လျှောက်နိုင်သည်။
ကမ္ဘာ့ စာပို့တိုက်သမဂ္ဂတွင် # ဩစတြီးယား # ဘယ်လဂျီယံ # # # ပြင်သစ် # ဂျာမနီ # # # # အီတလီ # # # # # # # # စပိန် # # ဆွစ်ဇာလန် # တူရကီနှင့် # တို့သည် ပထမဦးစွာ ပါဝင်သော နိုင်ငံများ ဖြစ်သည်။
သည် ၁ ဇူလိုင် ၁၈၇၆ မှ စ၍ ဗြိတိသျှပိုင် အိန္ဒိယပြည်နယ် တခု အနေနှင့် ပါပြီး၊ ၁၉၃၇ မှ ၁၉၄၈ အတွင်း ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီပြည်နယ် တခုအဖြစ် ပါဝင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ခေတ်အဆက်ဆက် သုံးစွဲခဲ့သော / သုံးစွဲနေသော [ မြန်မာစာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများ] ကမ္ဘာ့စာပို့တိုက်သမဂ္ဂတွင် ပင်မအဖွဲ့ကြီး လေးဖွဲ့ရှိပြီး၊ ယင်းတို့မှာ - ကမ္ဘာ့စာပို့တိုက်ညီလာခံ(Universal Postal Congress) အလုပ်အမှုဆောင်ကောင်စီ(Executive Council) စာပို့လုပ်ငန်း လေ့လာရေးအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (Consultative Council for Postal Studies)နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဗျူရို (International Bureau) တို့ ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့စာပို့တိုက်သမဂ္ဂ၏ ခြေဥ အပိုဒ် ၁ တွင် ကျွမ်းကျင်မှု အကူအညီပေးရေး စည်းကမ်းချက်များ ပါရှိသည်။
ကမ္ဘာ့စာပို့တိုက်သမဂ္ဂ၏ ငါးနှစ်အတွက် ပုံမှန်ကုန်ကျစရိတ်ကို ကမ္ဘာ့စာပို့တိုက် ညီလာခံက သတ်မှတ်၍ ခွင့်ပြုသည်။
ကမ္ဘာ့စာပို့တိုက်သမဂ္ဂသည် ၁ ဇူလိုင် ၁၉၄၈ မှစ၍ ကုလသမဂ္ဂ အထူးအေဂျင်စီအဖွဲ့အစည်းများတွင် တရားဝင် ပါခွင့် ရပြီး၊ စာပို့လုပ်ငန်းများ တိုးတက်ရေးအတွက် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
လေကြောင်းစာပို့လုပ်ငန်း အတွက် နိုင်ငံတကာ မြို့ပြလေကြောင်းအဖွဲ့(အိုင်စီအေအို)(International Civil Aviation Organization(ICAO) နှင့် ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်‌ပြီး၊ ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ပစ္စည်းများ ပို့ဆောင်မှုအတါက် နိုင်ငံတကာ အနုမြူစွမ်းအင် အေဂျင်စီ( (International Atomic Energy Agency) (IAEA) နှင့် ဆက်သွယ် ဆောင်ရွက်သည်။
ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများ သယ်ယူပို့ဆောင်မျုအတွက် နှင့် ပူးတွဲဆောင်ရွက်သည်။
ကမ္ဘာ့စာပို့တိုက်သမဂ္ဂ၏ လုပ်ငန်းသည် တကမ္ဘာလုံးရှိ လူသားတိုင်းနှင့် သက်ဆိုင်ပြီး၊ နယ်နိမိတ် အကန့်အသတ် မရှိသော လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။
ဌာနချုပ်မှာ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ဂျနီဗာမြို့တွင် တည်ရှိပြီး ၏ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် အဆိုပါ အဖွဲ့အစည်းသည် နိုင်ငံတကာ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကို ရေးဆွဲခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာကို ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် မြှင့်တင်ခြင်းများ ပြုလုပ်သည့်အပြင် နိုင်ငံအစိုးရများ၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ရည်မှန်းချက်များ ပြည့်မီစေရန်လည်း ကူညီဆောင်ရွက်ပေးသည်။
ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ အဖွဲ့ (United Nations Development Group) ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအနေဖြင့် UNEP သည် ကမ္ဘာကြီးအား စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးမှု ပန်းတိုင် (၁၇) ရပ်ကို ပြည့်မီစေရန် ကူညီပေးလျက်ရှိသည်။
UNEP သည် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ် (CBD)၊ ပြဒါးဆိုင်ရာ မီနမာတာ သဘောတူစာချုပ်၊ ဘာဆယ်၊ ရိုတာဒမ်နှင့် စတော့ဟုမ်း သဘောတူစာချုပ်များ၊ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် မျိုးစိတ်များဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်နှင့် (CITES) အပါအဝင် ဘက်စုံ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များနှင့် သုတေသနအဖွဲ့များ၏ အတွင်းရေးမှူးရုံးများကို လက်ခံထားရှိသည်။
UNEP သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင် အထောက်အကူပြု ရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (GEF) နှင့် မွန်ထရီရယ် ပရိုတိုကော အကောင်အထည်ဖော်မှုဆိုင်ရာ ဘက်စုံရန်ပုံငွေအဖွဲ့တို့အတွက် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်သော အေဂျင်စီများအနက် တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
UNEP သည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် "UN Environment" ဟူသော အမည်ကွဲကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး အေဂျင်စီ၏ ရုံးချုပ်သည် ၊ တွင် တည်ရှိသည်။
ဒေါ်ကျင်ဖုံ (ကွာရှင်း) မင်းသိင်္ခ (၁၉၃၉−၂၀၀၈) သည် ဗမာလူမျိုး စာရေးဆရာနှင့် ဗေဒင်ပညာရှင် ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့ တွင် စတင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပါပြီး အေဗီကောလိပ်ကျောင်း၌ ၁၀ တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင် အဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သော ဝတ္ထုများ = ဦးစီးထုတ်ဝေခဲ့သော ဂျာနယ် မဂ္ဂဇင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် − မနောမယဂမ္ဘီရဂျာနယ်၊ မနောကြာဖြူမဂ္ဂဇင်း၊ မဟာမြိုင် မဂ္ဂဇင်း၊ မနုစာရီ မဂ္ဂဇင်း၊ မြရီသီတာ မဂ္ဂဇင်း နှင့် ရောင်ပြန် မဂ္ဂဇင်း ၁၉၅၈ ခုနှစ်၌ သို့ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
အကြိမ်ကြိမ်ထုတ်ဝေခဲ့ရပြီး သို့လည်း ပြန်ဆိုခြင်းခံရသည်။
ဆရာကြီးရေးသော အခြားဝတ္ထုဇာတ်လိုက်များမှာ တို့ဖြစ်သည်။
ခရီးမှအပြန်တွင် အစွန်ရှိ အယူတော်မင်္ဂလာခြံဝင်းကျယ်ကြီးတွင် တပည့်ပေါင်းများစွာနှင့် အတူနေထိုင်ခဲ့သည်။
မင်းသိင်္ခသည် ၁၉၆၅ မှ ၁၉၇၀ အထိ တွင် အကျဉ်းကျခံခဲ့ရသည်။
Boot disk ဆိုသည်မှာ စတင်အလုပ်လုပ်နိုင်အောင် ဖန်တီးပေးသည့် လုပ်ဆောင်မှုစနစ်ပိုင်းတစ်ခု ပါရှိသော ကွန်ပျူတာ ဒစ်(စ်) တစ်ခုဖြစ်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ အား ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်းစုံအသင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၇၈)။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စိုက်ပျိုးရေးဖွံ့ဖြိုးမှု ရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (အိုင်အက်ဖ်အေဒီ) (International Fund for Agricultural Development, IFAD) သည် လက်အောက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ထူထောင်ခဲ့သည်။
တွင် ဗဟိုဌာနချုပ်ထားရှိသည့် ယင်းအဖွဲ့သည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ ကျေးလက်ဒေသ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု ပပျောက်ရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဏုမြူစွမ်းအင် အေဂျင်စီ (အိုင်အေအီးအေ) (International Atomic Energy Agency, IAEA) သည် ကို ငြိမ်းချမ်းသည့် နည်းလမ်းဖြင့် အသုံးပြုရေး၊ အပါအဝင် စစ်ရေးတွင် အသုံးမပြုရန် တားမြစ်ရေး ရည်မှန်းချက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
မှ သီးခြားလွတ်လပ်သည့် အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သော်လည်း အိုင်အေအီးအေသည် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ ညီလာခံနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီထံ အစီရင်ခံ တင်ပြရန် တာဝန်ရှိသည်။
FAO သည် ၊ တွင် အခြေစိုက်ပြီးနိုင်ငံပေါင်း (၁၃၀) ကျော်တွင် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်လျှက် သက်ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာအနှံ့ရှိဒေသဆိုင်ရာရုံးခွဲများကို အထောက်အပံ့ပေးထားသည်။
အစားအစာနှင့်စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၏ အကြံဉာဏ်သည် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင်ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာ ၃၀ ရက်တွင်ရောမမြို့၌ကျင်းပသောအခမ်းအနားတစ်ခုတွင်အသနားခံစာကိုကမ္ဘာ့အစိုးရများ၏ကိုယ်စားလှယ်များထံတင်ပြခဲ့သည်။
တွင် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်၌ ဆူနာမီမုန်တိုင်း တိုက်ခတ်ခဲ့ခြင်း]] ဆူနာမီ (; ၊ ; အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် ''ဆိပ်ကမ်း ပင်လယ်ရေလှိုင်း'' သို့မဟုတ် ''ပင်လယ် ဒီရေလှိုင်း'') သည် တစ်ခု သို့မဟုတ် ကြီးမားသော ရေအိုင်တစ်ခု ကဲ့သို့သော ထုထည်ကြီးမားသည့် ရေအစုအဝေး ရွေ့လျားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေလှိုင်းအတွဲ (ဆူနာမီ ရေလှိုင်းမီးရထားတွဲဟုလည်းခေါ် ဆိုသည်) ဖြစ်သည်။
ဆူနာမီမုန်တိုင်းကြီးများသည် တွင် မကြာခဏကျရောက်တိုက်ခတ်ခဲ့ကာ အရေအတွက် မှာ အကြိမ်ပေါင်း ၁၉၅ ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းမှတ်ရာများတွင် တွေ့ရှိကြရသည်။
အဆိုပါ လှိုင်းလုံးကြီးများသည် ဆူနာမီ (မဟုတ်သော်လည်း) ၎င်းနှင့် ဆင်တူဖြစ်ကာ ထိုကဲ့သို့သော လှိုင်းလုံး ကြီးမျိုး တွင်လည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလအတွင်းက ကျရောက်ခဲ့သည်။
ထိုကဲ့သို့ မြေငလျင် လှုပ်ရှားမှုမျိုးဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော (Pacific Ocean)၏ ကြမ်းပြင်သည် အလက်စကားပြည်နယ် အောက်သို့ အနည်းငယ် နိမ့်ဆင်းသွားသည်။
တွင် ဖြစ်ပေါ်သော (Mw 4.2) ရှိ အင်အားနည်းသော မြေငလျင် များသည် ဆူနာမီများ (ဒေသ နှင့် နယ်မြေဆိုင်ရာ ဆူနာမီများဟု ခေါ်ကြသည်) ကို ဖြစ်ပွားစေပြီး ၎င်းတို့သည် အနီးအနားရှိ ကမ်းခြေတို့ကိုသာ မိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း ဖျက်ဆီးပစ် နိုင်သည်။
File:Tsunami4.JPG1. ဆူနာမီအများစုမှာ ပင်လယ်ရေအောက် ငလျင်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး ၎င်းတို့သည် သမုဒ္ဒရာ ရေအောက်ကြမ်းပြင်အလွှာကို နေရာရွေ့စေပြီး ရေထုကို အထက်သို့ တွန်းပို့ ပေးသည်။
File:Tsunami3.JPG2. ဆူနာမီသည် ရေအောက်ရှိ မီးတောင်ပေါက်ကွဲခြင်းမှ ချော်ရည်များကို သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ တွန်းထုတ်လိုက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
File:Tsunami5.JPG3. သမုဒ္ဒရာ၏ နက်ရှိုင်းသောနေရာမှ ဓာတ်ငွေ့ပူဖေါင်းများ ပေါက်ထွက်လာခြင်းသည် ဆူနာမီကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။
ဆူနာမီဖြစ်ပေါ်စေသော မြေငလျင် လှုပ်မှုများမှာ အကယ်၍ #ရေထု၏ အောက်ဘက်နေရာ၌ ငလျင်လှုပ်မှုဖြစ်ပွားလျှင်၊ #ငလျင်သည်အင်အားအသင့်အတင့် သို့မဟုတ် အင်အားပြင်းထန်လျှင်၊ နှင့် #ငလျင်လှုပ်မှုသည်ပမာဏကြီးမားသော ရေထုများနေရာရွေ့လျားစေလျှင် File:Eq-gen1.svgမြေငလျင်မလှုပ်မီ tectonic (တက်တိုးနစ်)ကျောက်လွှာထု နယ်နိမိတ် ပုံ။
File:Eq-gen2.svgဆွဲဆန့်အားအောက်တွင် ခုံးထွက်နေသော ကျောက်လွှာထုများ ကျော်၍ထပ်ခြင်းသည် tectonic(တက်တိုးနစ်) ကျောက်လွှာထုမြင့်တက်မှုကို ဖြစ်စေသည်။
File:Eq-gen3.svgကျောက်လွှာထုများ ချော်ခြင်း သည် ကျွံဝင်ခြင်းကို ဖြစ်စေပြီး စွမ်းအင်များကို ရေထုထဲသို့ ထုတ်လွှတ်သည်။
File:Eq-gen4.svgထုတ်လွှတ်သောစွမ်းအင်မှ ဆူနာမီလှိုင်းများဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ဆိတ်သမင် ဆိုသည်မှာ တတ်ပြီး ခွာရှိသော ဖြစ်သည်။
ဒရယ်ငယ်သည် ''"ဘိုဗီဒီး (Bovidae)"'' မျိုးရင်းထဲတွင်ပါသော ၎င်း၏မျိုးရင်းခွဲများမှ တိရစ္ဆာန်များကိုစုစည်း၍ ခေါ်ဝေါ်သော လူအသုံးများသည့် တိရစ္ဆာန်ဆိုင်ရာ အမည်နာမဖြစ်သည်။
ဆိတ်သမင်မျိုးစိတ် အများအပြားရှိပြီး အလွန်သေးငယ်သော တော်ဝင်ဆိတ်သမင် မှသည် နွားသိုးနှင့်တူသော အမျိုးအစားထိ အန်းတဲလုပ် အမျိုးမျိုး ရှိကြသည်။
ခန်းမှန်းခြေ ပုရွက်ဆိတ် ပေါင်း ၂၂၀၀၀ ထဲမှ ၁၃၈၀၀ ကို ခွဲခြားမှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။
ပုရွက်ဆိတ်များသည် ဟိုင်မနော့ဖ်တာမျိုးရင်း (Hymenoptera) အောက်ရှိ ဖောမစီဒီမျိုးရင်းခွဲ (Formicidae) တွင် ပါဝင်သော အင်းဆက်များဖြစ်သည်။
ပုရွက်ဆိတ်များသည် အလွန်စည်းလုံးသော လူမှုဖွဲ့စည်းပုံ (eusociality) ဖြင့် ထင်ရှားသည်။
ပုရွက်ဆိတ်များသည် ဖီရိုမုန်း (pheromones)၊ အထိအတွေ့၊ နှင့် အသံများမှတစ်ဆင့် ဆက်သွယ်သည်။
ပုရွက်ဆိတ်များ၏ အစာသည် မျိုးစိတ်အလိုက် ကွဲပြားသည်။
ပုရွက်ဆိတ်များသည် ဂေဟစနစ်တွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။
မကြာသေးမီက သုတေသနများအရ ပုရွက်ဆိတ်များသည် ၎င်းတို့၏ ဂေဟစနစ်ဆိုင်ရာ အခန်းကဏ္ဍထက် ကျော်လွန်သော စွမ်းရည်များရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
ပုရွက်ဆိတ်များသည် လူသားများနှင့် ရှုပ်ထွေးသော ဆက်ဆံရေးရှိ ပုရွက်ဆိတ်အချို့သည် အိမ်တွင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီး အစာသိုလှောင်မှုများကို ဖျက်ဆီးတတ်သည်။
ထို့ပြင်၊ ပုရွက်ဆိတ်များသည် သိပ္ပံသုတေသနတွင် အရေးပါသော အကြောင်းအရာဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ အပြုအမူများသည် စက်ရုပ်နည်းပညာနှင့် အယ်လဂိုရစ်သမ်များဖွံ့ဖြိုးရေးတွင် လှုံ့ဆော်မှုပေးသည်�। ပုရွက်ဆိတ်များသည် ဂေဟစနစ်အတွက် အရေးပါသော်လည်း၊ ကျူးကျော်မျိုးစိတ်များသည် ဒေသခံဂေဟစနစ်များကို ထိခိုက်စေသည်။
မိကျောင်းတွင် မိကျောင်းခေါင်းရှည်နှင့် မိချောင်းခေါင်းတို ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။
မိကျောင်းခေါင်းရှည်သည် များသောအားဖြင့် ၊ နှင့် များကိုဖမ်း၍ အကောင်လိုက် မျိုချတတ်သည်။
ကား လူသားစားမိကျောင်းဖြစ်သဖြင့် ကြောက်မက်ဖွယ် ကောင်းပေသည်။
မိကျောင်းတွင် ရည်စိမ့်ထွက်သော ဂလင်းနှစ်စုံရှိရာ ထိုကတိုး ဂလင်းများကို ရေမွှေး ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။
မိကျောင်းခေါင်းတိုသည် အများအားဖြင့် ငါး၊ ၊ ပုစွန်ဆိတ်နှင့် တွားသွားကောင်ကလေးများကို ရှာဖွေစားသောက်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) မိကျောင်းတို့သည် ၊ ၊ အမေရိကနှင့် တို့ရှိ မုတ်သုံဒေသများတွင် နေထိုင်သော ကြီးမားသည့် ရေနေ တွားသွားသတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသည်။
သူတို့သည် များဖြစ်သော ငါးများ၊ များ၊များ ကို စားသုံးလေ့ရှိကြပြီး ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများဖြစ်သော ပုစွန်၊ ဂဏန်း၊ ဘဝဲတို့နှင့် အလားတူသည့် အချို့မျိုးစိတ်များကိုလည်း ရွေးချယ် စားသုံးလေ့ရှိသည်။
လင်းနို့၏ရှေ့လက်များသည် အိမ်ကွန်ယက် သဖွယ်ဖြာထွက်ပြီး တောင်ပံများအဖြစ်ရှိနေစေသည်။
လင်းနို့များသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ပျံ့နှံ့စွာ ရှိနေကြပြီး ကူးခြင်းနှင့် သစ်စေ့များပျံ့နှံ့ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်။
ကုလားအုတ်သည် မှာ နှင့် စာလျင် အလွန် ရှည်လျားနေရုံသာမက အကြည့်ရလည်း ဆိုးလေသည်။
များမှာလည်း ပါ၍ နှစ်ခြမ်းကွဲနေ၏။
မှာ သေးငယ်ရုံသာမက အရုပ်လည်းဆိုး၏။
အညိုရောင်မှာလည်း အပြင်ဘက်သို့ အတန်ငယ်ပြူးထွက်လျက် နေပေသည်။
သူ၏ မှာ အခြားတိရစ္ဆာန်များနှင့်မတူဘဲ ထူးထူးခြားခြား အကွဲကလေးများရှိသည်ကို တွေ့ရ၏။
နှာခေါင်းပေါက်ကို အလိုရှိသလို ကျယ်လာအောင်လုပ်နိုင်၍ သဲကန္တာရအတွင်း၌ ပြင်းထန်သော များ ကျရောက်လျင် လေဝင်ပေါက်မရှိ အောင်လည်း တင်းကျပ်စွာပိတ်ဆို့ ထားနိုင်သည်။
ကိုယ်ပေါ်၌ ပေါက်သော များမှာ ကြမ်းတမ်းရုံသာမက မညီမညာ ဖရိုဖရဲ ဖြစ်လျက်ရှိသည်။
အဖုအထစ်များသော နှင့် ကွေးညွတ်လျက်ရှိသော ရင်ရိုးများပေါ်တွင် ကြမ်းတမ်းသော ကဲ့သို့ အခံများကို တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
ကုလားအုပ်၏ မှာ အလွန် ကြည့်ရဆိုးသည်။
သဲကန္တာရထဲတွင် ကုလားအုပ်လောက်အဖိုးတန် အသုံးဝင်သော တိရစ္ဆာန် မရှိသဖြင့် ကုလားအုပ်ကို “ကန္တာရသင်္ဘော” ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ် ကြသည်။
ခရီးလမ်းအကြား၌ အစာရေစာရှားပါးသောအခါ ကုလားအုပ်သည် လပို့ထဲ၌ အဖြစ် သိုလှောင်ထားသော အာဟာရကို သုံးစွဲသည်။
ကုလားအုပ်သည် အစာကို သိုလှောင်နိုင်ရုံသာမက ရေကိုလည်း ကျယ်ဝန်းသော ထဲရှိသည့် အထူးရေခန်းများ၌ ခရီးရှည်လျှင်ရှည်သည့်အလျောက် ရက်ပေါင်းများစွာခံနိုင်ရန် သိုမှီးထားနိုင်ပေသည်။
ထို့ပြင် မျက်လုံးများကိုလည်း အလွန်တရာ ထူထဲလေးလံသော တို့ဖြင့် သဲမဝင်အောင် ကာကွယ်ထားနိုင်သေးသည်။
ကုလားအုပ်တွင်ထူးခြားသောအချက်မှာ သူ၏ဦးခေါင်းအနီးသို့ ကပ်လာလျှင် အကြောင်းရှာမရဘဲ ဒေါသထွက်တတ်သော အလေ့ ဖြစ်သည်။
ကုလားအုပ်စီးရသည်မှာ စီးရသည်နှင့်တူသဖြင့် လှိုင်းမူးတတ်သူများ ကုလားအုပ်စီးရန် မသင့်ပေ။
ထိုကြောင့် ကုလားအုပ်စီးသောသူမှာ လှိုင်းစီးနေသော လှေကဲ့သို့ နိမ့်လိုက်မြင့်လိုက်ဖြစ်လျက် ရာသီဥတုကြမ်းတမ်း ပြင်းထန်နေစဉ် သင်္ဘောဖြင့်ခရီးသွားရသည်နှင့် မည်သို့မျှ မခြားပေ၊ ကုလားအုပ်များ၏ လှုပ်ရှားသွားလာပုံမှာ ပြင်းထန်လှသည် ဖြစ်ရာ ကုန်စည် များကို တိတ်တဆိတ်ခိုးသွင်းရောင်း ချမှုကို လိုက်လံဖမ်းဆီးရသည့် မှ ကုလားအုပ်စီး ပုလိပ်များမှာ တစ်နေကုန် တစ်နေ ခန်း ကုလားအုပ်စီး၍ ခရီးသွားရာတွင် သူတို့၏ ကိုယ်ကို ရှည်လျားသော အဝတ်တို့ဖြင့် တင်းကျပ်စွာ ချည်နှောင်၍ ထားရသည်။
တစ်နေ့တာမျှ ခရီးသွားပြီးလျှင် ပဲစေ့ခြောက် သို့မဟုတ် မာကျောသော ခြောက် အနည်းငယ်ကိုသာ ကျွေးရသည်။
ကုလားအုပ်၏ များမှာ နူးညံ့ပျော့ပျောင်း၍ ကူရှင်ဖုံများကဲ့သို့ ငြိမ့်ငြောင်းလျက်ရှိနေရာ သဲထဲတွင်နင်းလျှောက်သွားနိုင် ရန်အတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော သဲန္တာရများတွင် ကုလားအုပ်မှာ များအဖို့လည်းမည်၏၊ အဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးချနိုင်၏။
အဖြစ်ဖြင့်လည်းအသုံးဝင်၏၊ ကုလားအုပ်သည် အလေးအလံ ဟူသမျှကို ခရီးဝေးသယ်ပိုး သွားလာနိုင်သည်။
ကုလားအုပ် ၂ မျိုးရှိသည်၊ မျိုးမှာ အရပ်မြင့်မြင့် ခြေတံရှည်ရှည်နှင့် ကျောကုန်းပေါ်တွင် လပို့တစ်ခုတည်းသာ ရှိသည်။
အခြားကုလားအုပ်တစ်မျိုးမှာ မျိုးဖြစ်၍ အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သည်။
သို့သော် ခြေထောက်မှာ ကဲ့သို့ ငြိမ့်ငြောင်းခြင်း မရှိရုံ သာမက မပျော့ပျောင်းသည်ကိုလည်း တွေ့ရ၏။
သန်စွမ်းသော ဤကုလားအုပ် သည် အလွန် ပြင်းထန်သောအပူနှင့် ချမ်းမြလှသောအအေးဒဏ် ၂ ခုစလုံးကို ကောင်းစွာခံနိုင်ရာ နှင့် ပြည် များမှ အနောက်ဘက်ဒေသများသို့ နှင့် အခြား ကုန်စည် စလယ်များ ပို့ဆောင်ရန်အတွက် များစွာအသုံး ဝင်သည်။
များရှိသည်ဟူ၍ ရှေးယခင်ကမကြားဘူးချေ၊ သို့ဖြစ်ရာ ကုလားအုပ်များသည် ရှေးပဝေဏသီကာလကပင် ယဉ်ပါးလာကြပြီးဖြစ်သည်ဟု ယူဆယုံကြည်ရပေမည်။
ဖမ်းဆီးစေခိုင်းခြင်းမပြုဘဲ လွတ်လပ်နေသော ကုလားအုပ်အချို့ကို မြောက်ပိုင်းတွင် တွေ့မြင်ရသည်။
ဒေသတွင် ခြောက်သွေ့ပူပြင်းသော သဲကန္တာရများ ရှိသည့်နည်းတူ တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းရှိ တွင်လည်း ကျယ်ပြန့်သောသဲကန္တာရကြီး ရှိလေသည်။
အမျိုးအစားနှင့် အရွယ်အစား မျိုးစုံရှိကြရာ လောက်အရွယ်မှ အရွယ်အထိပင် ရှိတတ်ကြသည်။
နူးညံ့ထွေးနွေးသော ရှိ သည့်နည်းတူ ဖြူဆူးကဲ့သို့ ကြမ်းတမ်းချွန်မြသော အမွှေးရှိ သည့် အမျိုးအစားရှိလည်း ရှိသေးသည်။
ရှဉ့်များ၏သည် အမွှေးဖွာ၍ ရှည်လျားပြီးလျှင် များသည် သေးငယ် တောက်ပကြသည်။
ရှဉ့်များကို နှင့် မှ လွဲလျှင် တစ်ကမ္ဘာလုံး ကဲ့သို့ ကိုက်ဖြတ်တတ်သော ခြေလေးချောင်းသတ္တဝါကလေးများဖြစ်ကြ သည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် နှင့် ဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စား ခွဲခြားနိုင်သည်။
ရှဉ့်မျိုးတွင် များလည်း အများအပြားရှိပေသေးသည်။
ထိုအမျိုးအစား ရှဉ့်တို့ တွင် ၊ ၊ နှင့် မျိုးတိုလည်း ပါဝင်လေသည်။
နွေအခါတွင်မူ များ ငှက်များကဲ့သို့ သစ်ပင်ထိပ်ဖျားများ၌ အသိုက်လုပ်၍ နေကြသည်။
သစ်ပင်နေရှဉ့်မျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် ၊ နှင့် များကို စားသောက်လေ့ ရှိကြသည်။
တွင် တွေ့ရသော ရှဉ့်မျိုးတို့တွင် မျိုးတို့လည်း ပါဝင်သည်။
နှင့် မှ ရှဉ့်နီမျိုးတို့သည် ထိုရှဉ့်မျိုးတို့နှင့် ဆင်ဆင်တူသော်လည်း အမေရိကန်ရှဉ့်များက တွင် ပို၍ အမွှေးဖွား လေသည်။
မြောက်အမေရိကတိုက် အရှေ့ပိုင်းမှ အထိ ဒေသများတွင် မွဲပြာရောင် ရှဉ့်များကို တွေ့ရသည်။
ယင်းတို့ကို အနောက်ဘက်ပိုင်း၌ များသောအားဖြင့် တွေ့ရ၍ ကုန်းမြင့် ဒေသ များအကြား၌ ထင်းရှူးသီးများကို စား သောက်လေ့ရှိကြသည်။
ရှဉ့်အများဆုံးတွေ့ရသောဒေသသည် တောင်ပိုင်း ဖြစ်သည်။
ကမ်းရိုး တန်းဒေသမှ ရှဉ့်များသည် ကြီးမား၍ နှစ်ပေခန့်မျှပင် ရှည် လျားကြသည်။
မှ တစ်မျိုးသည် အဖြူ၊ အနက်၊ နီညို၊ ဝါညိုရောင်တို့ဖြင့် အကွက် အဆင် ဖော်ထားသကဲ့သို့သော အမွှေးမျိုး ရှိ၍ လှပသည်။
အိန္ဒိယမှ တစ်မျိုးမှာ ခြောက်လက်မခန့်သာ ရှည်လျား လေသည်။
ဒရယ်သည် ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည်အသွင်သဏ္ဌာန်အားဖြင့် နှင့်ဆင် သည်။
ဒရယ်၏သည် သမင်တို့ကဲ့သို့ ရှည်လျားခြင်းမရှိဘဲ အတန်ငယ်တိုသည်။
ဒရယ်ကို မြောက်ပိုင်း၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့တွင် တွေ့ရသည်။
မောင်ဝင်းနိုင်၏ တိရစ္ဆာန်ရုံနှင့် တိရစ္ဆာန်များ။
ကန်နီဒီးမျိုးရင်း တွင်ပါဝင်၍ ယင်း၏ ပါဏဗေဒအမည်မှာ ''"ဗာလပီး ဗာလပီး"''(''Vulpes vulpes'') ဖြစ်၏။
တောများတွင် လိမ္မာပါးနပ်ခြင်း၊ ကောက်ကျစ်ခြင်း၌ စာဖွဲ့လောက်ကြောင်း ရှေးအစဉ်အလာကပင် ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။
မြေခွေးသည် အလွန်ပါးနပ်လိမ်မာသဖြင့် အုပ်ကြီးနှင့် လူများကိုပင် လွတ်အောင်ရှောင်ကွင်း၍ပုန်းနေနိုင်သည်။
နှင့် များတွင်ကား မြေခွေးကို မတွေ့ရချေ။
ကမ္ဘာ့မြောက်ပိုင်းပြင်များရှိ မြေခွေးများမှာ တွင် ဆွတ်ဆွတ်ဖြူသော အမွှေးများရှိလာသဖြင့် အရပ်ရပ်မှ များသည် သားမွှေးအတွက် အထူးလိုက်လံဖမ်းဆီးကြသည်။
ယခုအခါ လုပ်ငန်းတရပ်အဖြစ် ထိုငွေရောင် များကို ခြံကြီးများခတ်ကာ မွေးမြူကြသည်။
အမည်ရှိသော မြေခွေး (ရှေးဟောင်းပုံဝတ္ထု) တရံရောအခါ မိမိအလိုက်ဖာသာ မနေဘဲ အခြားတိရစ္ဆာန်များအား လိုက်လံနှောင့်ယှက်လေ့ရှိသော အလွန်ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသည့် ''ရေးနတ်''ခေါ် မြေခွေးတကောင်ရှိသတည်း။
တခါသော် သူ့အား ခေါ်လာရန် မင်းက တစ်ကောင်ကို စေလွှတ်လိုက်၏။
နောက်ဆုံး ''ရေးနတ်''အား ဖမ်းမိ၍ ခြင်္သေ့မင်းထံ ခေါ်လာသောအခါ၌ပင် သူ၏ ဝင်္ကန္တဉာဏ်၊ သူ၏ပရိယာယ်ကောင်းမှုတို့ကြောင့် အပြစ်မှ ချမ်းသာရာရပြီးလျှင် လွတ်မြောက်သွားလေသည်။
ယခင်က ၊ နှင့် မြောက်တို့တွင် အလွန်အမင်း ပေါများခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင် ကောင်ရေ သိသိသာသာ လျော့နည်းလာပြီ ဖြစ်သည်။
အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့ ကျင်လည် ကျက်စားရာ စားကျက်များ ပျက်စီးခြင်း၊ လူတို့၏ အမဲလိုက် သတ်ဖြတ်ခြင်းကို ခံရခြင်းနှင့် နှင့် ဝံပုလွေတို့ ရင်ဆိုင်တွေ့ရှိမှုများမှ အချို့နေရာများတွင် ဝံပုလွေများ ဒေသအတွင်း မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ် သွားခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဝံပုလွေသည် ကေနီဒီးမျိုးရင်းတွင် ကေနစ်မျိုးစိတ်၌ပါဝင်၍ ယင်းကို ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ကေနစ်ပါးလီပက်ဟုခေါ်သည်။
ရှိ လွင်ပြင်တွင်ကျက်စားသော ဝံပုလွေမှာ ယေဘုယျ အားဖြင့် မွဲပြာရောင်သန်းသည့် သဲရောင်ထလျက်ရှိသော အညိုရောင်ရှိပြီးလျှင် အမည်းရောင်အကွက်များ သို့မဟုတ် အပြောက်များပါရှိသည်။
မြောက်ပိုင်း ခြေ၊ နှင့် တွင်ကျက်စားသော ဝံပုလွေတွင် တစ်ခါတစ်ရံ မည်းနက်သောအရောင် သို့မဟုတ် မည်းယောင်ယောင် အရောင်ရှိသည်။
တွင် ကျက်စားသော ဝံပုလွေများသည် တွင် ကျက်စားသော နှင့် မျိုးချင်းနီးစပ်၏။
သစ်ပင်ကင်းရှင်းသည့် နယ်အထက်ပိုင်း၊ လဒက် နှင့် တိဗက်တို့တွင် ဝံပုလွေသည် အတည်တကျ ကျက်စားခြင်းမရှိဘဲ ဆောင်းရာသီတွင် မြစ်ဝှမ်းဒေသများသို့ လာရောက်ကျက်စားပြီးလျှင် နွေရာသီတွင် ဆီးနှင်းထူထပ်ရာဒေသများသို့ သွားရောက်ကျက်စားသည်။
စားသောက်သည့် အစာမှာ နေထိုင်ရာဒေသကိုလိုက်၍ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားလျက်ရှိ၏။
လူနှင့် နီးကပ်သောဒေသတွင် ဝံပုလွေ၏ အဓိကအစာမှာ ၊ ဖြစ်၏။
လူနှင့်ဝေးသည့် အရပ်ဒေသတွင် ၊ တွင်းယုန်၊ နှင့် မျိုးကို စားသောက်၏။
စင်စစ်ဖမ်းစားနိုင်သည့် မည်သည့် နှင့် မျိုးကိုမဆို စားသောက်လေ့ရှိသည်။
နွေရာသီတွင် နှင့် အခြားတိရစ္ဆာန်ငယ်များကိုဖမ်းစား၍ ဆောင်းရာသီတွင် ရိုင်းနှင့် များကို စားသောက်လေ့ရှိသည်။
နှင့် အနှံ့အပြားတွင် တစ်ချိန်က ဝံပုလွေပေါများခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင် အနှံ့အပြား မတွေ့ရတော့ချေ။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဝံပုလွေတို့၏ သားပေါက်ချိန်မှာ မိုးကုန်ချိန်ဖြစ်၍ များသောအားဖြင့် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဝံပုလွေငယ်များ ပေါက်ဖွားလာသည်။
များတွင်မူ ဒီဇင်ဘာလထက်ပင်နောက်ကျ၍ နွေကူးရာသီ၊ သို့မဟုတ် နွေရာသီ အဝင်လောက်တွင် ဝံပုလွေငယ်များ ပေါက်ဖွားလေသည်။
ဝံပုလွေများသည် ၊ ၊ စသော လူတို့ မွေးမြူထားသည့် တိရစ္ဆာန်များကို ဖျက်ဆီးလေ့ရှိသဖြင့် ၊ နှင့် ပြည်နယ်တို့တွင် တစ်နှစ်တစ်နှစ်အတွင်း တင်းဗားဝံပုလွေ ၇ဝဝ ကို သုတ်သင် ရှင်းလင်းခဲ့ရလေသည်။
နှင့် -လူမျိုးတို့သည် အမဲလိုက်ရာတွင် ဝံပုလွေကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
ဘုရင် (ခရစ် ၁၄၈၅ - ၁၅ဝ၉) လက်ထက်တွင် တွင် ဝံပုလွေများ မျိုးပြတ်သွားသည်အထိ ဖြစ်ခဲ့၏။
တွင် ထို့ထက်ပင်ပို၍ အဓွန့်ရှည်ခဲ့သည်။
တွင်မူ ယင်းတို့၏ ကွယ်ပျောက်ချိန်ကို ၁၇၆၆ ခုနှစ်ကို အနှောင်းဆုံးထား၍ ဖော်ပြခဲ့သည်။
မှ ဝံပုလွေများ ပျောက်ကွယ်နိုင်ခဲ့သည်မှာ ထိုကျွန်း၏ ပထဝီအနေအထားကြောင့်သာ ဖြစ်လေသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် တွင် ဝံပုလွေတို့၏ အရှေ့ဘက်ဒေသမှ နယ်ကျွံမှုကို တားဆီးနိုင်သည့် သဘာဝအတားအဆီးများမရှိသဖြင့် ဆောင်းရာသီတိုင်း ဝံပုလွေများလာရောက် ကျက်စားကြသည်။
ယခုအခါတွင် ၌ နှင့် ဟျူရွှန်ရေအိုင်တွင် ဝံပုလွေများကို မတွေ့ရတော့ချေ။
သို့ရာတွင် နှင့် တွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရသေးသည်။
ဝံပုလွေများကို ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့တွင် တွေ့ရသည်။
အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်ရှိ နှင့် ခြောက်သွေ့သည့် လွင်ပြင်များတွင်လည်း ဝံပုလွေများကို တွေ့ရသေးသည်။
အခြားနိုင်ငံများထက် တွင် ဝံပုလွေပေါများသည်။
တွင် မှ သို့တိုင်အောင် ဝံပုလွေများကို တွေ့ရသည်။
သို့ရာတွင် နှင့် တို့တွင်ကား ဝံပုလွေကို မတွေ့ရချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)။
အပူပိုင်းဒေသနှင့် တောနက်ကြီးများ၌ နှင့် အလွန်တူသော မျောက်ဝံမျိုးများရှိ၏။
မျောက်ဝံ ၄ မျိုးရှိရာ အကြီးဆုံးနှင့် ကြမ်းကြုတ်ခက်ထန်၍ အသန်စွမ်းဆုံး မျောက်ဝံမျိုးမှာ မျောက်ဝံမျိုး ဖြစ်သည်။
ဒုတိယ အကြီးဆုံးမှာ ဖြစ်၍ တတိယမှာ မျောက်ဝံမျိုး ဖြစ်သည်။
အငယ်ဆုံးနှင့် လူသိအနည်းဆုံးမျောက်ဝံမျိုးမှာ ဖြစ်သည်။
မျောက်ဝံသည် ပါဏဗေဒအလိုအရ ၊ ၊ တို့အပါအဝင်ဖြစ်သော တွင် ''ဆိမိုင်းအီးဒီး'' ၌ ပါဝင်သည်။
လူ နှင့် မျောက်ဝံများသည် ''စပ်ကြားသတ္တဝါ''ဟု ခေါ်သော အလွန်ရှေးကျသည့် သတ္တဝါတစ်ကောင်မှ နှစ်လမ်းခွဲ၍ ဆင့်ကဲ ဖြစ်လာကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ထိုပျောက်ကွယ်နေသော ''စပ်ကြားသတ္တဝါ'' တွေ့ရှိရေးအတွက် ကမ္ဘာအနှံ့အပြားတွင် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ပိုက်စိပ်တိုက် ကြိုးပမ်းရှာဖွေကြ၏။
ခရစ်နှစ် ၁၈၉၁ - ၉၂ ခုနှစ်အတွင်း၌ ဒပ်ချ်လူမျိုး ဆရာဝန်တစ်ဦးသည် ပေါ်၌ သမိုင်းမတင်မီခေတ် ရှေးအရိုးစုများဖြစ်ကြသော သွားများ၊ ခေါင်းခွံ အပိုင်းအစနှင့် ပေါင်ရိုးတို့ကိုတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ယူဆသည့်အတိုင်းလည်း ''မတ်မတ်မျောက်ဝံ - လူ'' ဟု အမည်ပေးတော့၏။
ထင်ရှားသည့် သဘာဝပညာရှင်ကြီး ဒေါက်တာ အာဟတ်မင်း ဆိုသူ၏ အာဘော်အရ ဂေါ်ရီးလားမျောက်ဝံ၏ နှာတံသည် ၊ နှင့်တို့၏ နှာတံလိုလိုကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၍ အသက်အတော်ကြီးသော ဂေါ်ရီးလား၏ ဦးခေါင်းခွံသည် နှာတံတွင် ပို၍ ချွန်ထွက်လာပြီးလျှင် အစွယ်များမှာလည်း ကျား၊ ခြင်္သေ့တို့၏ အစွယ်ကြီးလောက်နီးနီး ကြီးမားလာသည်ဟု ဆိုသည်။
လူသည် အပူဒဏ်၊ အအေးဒဏ်နှစ်ခုစလုံးကို ခံနိုင်ရည် ရှိ၍၊ ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်စွန်း အာတိတ်ဒေသတွင်သော်လည်းကောင်း၊ အလွန်ပူပြင်းသော ကြီးများတွင်သော်လည်းကောင်း၊ နေထိုင်နိုင်သော်လည်း မျောက်ဝံမျိုးများမှာ အာဖရိကနှင့် အာရှတိုက်အပူဆုံးဒေသများတွင်သာ နေထိုင်လေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)။
လူတို့သည် မြင်းကျားများကို သူတို့၏ အနီးစပ်ဆုံးဆွေမျိုးများဖြစ်သော နှင့် မြင်းတို့ကဲ့သို့ လုံးဝယဉ်ပါးအောင် မွေးမြူနိုင်ခြင်းမရှိသေးပေ။
ပုံမှန်အားဖြင့် ၊ နှင့် ဟူ၍ မြင်းကျားမျိုးကွဲ ၃ ခုရှိသည်။
ရှိ အချို့ဒေသများတွင် လွင်ပြင်မြင်းကျားနှင့် ဂရေဗီမြင်းကျားတို့ကို အတူတကွ တွေ့ရတတ်သည်။
zebra ဟူသော အခေါ်အဝေါ်မှာ ရှေးခေတ်စကား zevra မှဆင်းသက်လာပြီး မြည်းရိုင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ခရစ်တော် မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်းများစွာ အထက်က လူမျိုးတို့သည် မြည်းကို ယဉ်ပါးအောင်ပြုလုပ်ခိုင်းစေခဲ့ ကြောင်းကို ထိုတိုင်းပြည်ရှိ အလွန်ရှေးကျသော ဂူများ အတွင်း၌ ကျောက်နံရံတို့တွင် မြည်းပုံများ ထွင်းထုထားခဲ့ ကြသည်ကို တွေ့မြင်ရခြင်းဖြင့် သိရှိရလေသည်။
ထိုကြောင့် မြည်းသည် ထက် အလျင် လူတို့၏ မိတ်ဆွေဖြစ်ခဲ့ ကြောင်း ထင်ရှား၏။
အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် ကမ်းအရှေ့ဘက်ရှိ များနှင့် အလယ်ပိုင်း ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော အရပ်များသည် ယနေ့ထက်တိုင် မြည်းရိုင်းများ ကျက်စားရာ အရပ်ဒေသများဖြစ်ကြသည်။
မြည်းကို အများက ထူသည် ထုံသည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုလေ့ရှိ ကြသော်လည်း များကို တွေ့မြင်ဘူးသူ ခရီးသည်များကမူ ထိုစွပ်စွဲချက်မှာ လုံးဝမမှန်ဟု ဆိုပေလိမ့်မည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မြည်းရိုင်း များသည် အလွန် လျင်မြန်ဖျတ်လတ်သော များဖြစ်၍ ရဲရဲရင့်ရင့် လည်းရှိကြသည်ကို တွေ့မြင်ရခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
အစာကျွေးရာတွင်လည်း ကဲ့သို့ ဂရုစိုက်ကျွေးရန် မလိုချေ။
လူတို့ယဉ်ပါးအောင် ပြုလုပ်၍ ခိုင်းစေလျက်ရှိသော မြည်းများမှာ အာဖရိကတိုက် နိုင်ငံရှိ မြည်းမျိုးမှဆင်းသက်လာသော အမျိုးဖြစ်လေသည်။
တောင်ပိုင်းတွင် မြည်းများကို ဂရုစိုက်မွေးမြူထားကြသဖြင့် မြည်းမျိုးကောင်းများကို ထိုအရပ်များ၌ တွေ့ရှိရသည်။
သို့ရာတွင် ပြည်နှင့် အီဂျစ်ပြည်များ၌သာလျှင် မျိုးအကောင်းဆုံး မြည်းများကို တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။
မြည်းထီးနှင့် မြင်းမတို့ မျိုးစပ်၍ ပေါက်ဖွားလာသော သားသမီးများကို ဟုခေါ်သည်။
နှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်ချင်း ဆင်တူ သည်။
တိုပြီး လှုပ်ယိမ်းနိုင်သော ရှိသည်။
ကြံ့သူတော်များကို ၊ နှင့် တို့ရှိ သစ်တောများနှင့် တောအုပ်များတွင် တွေ့ရလေသည်။
ယင်းတို့မှာ ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့ ဖြစ်သည်။
ကြံ့သူတော်များ၏ အနီးစပ်ဆုံးဆွေမျိုးများမှာ ခွာမစုံသောစားမြုံ့ပြန်နို့တိုက်သတ္တဝါများဖြစ်ပြီး ၊ ၊ နှင့် များ ဖြစ်သည်။
ကြံ့သူတော်သည် လည်းမမည်၊ လည်းမကျ ဖြစ် သောကြောင့်၊ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မှာ အတော်ပင် အချိုးမကျချေ။
ယင်းတွင် နှာမောင်းတစ်ခုပါရှိရာ၊ ထိုမှာ အတိုစား ဖြစ်သဖြင့်၊ ခပ်လှမ်းလှမ်းမှ ကြည့်လျှင် ကြံ့သူတော်သည် ဦးချို မပါသော နှင့် ဆင်တူသည်။
ရှိ ကြံ့သူတော်မျိုးမှာ တောထူထပ်သောဒေသများတွင်သာ နေလေ့ရှိသည်။
ကြံ့သူတော်တို့၏ အဓိကအစာမှာ သစ်ရွက်နုနှင့် သစ်သီး သစ်ဖုများ ဖြစ်သည်။
ထို့နောက်မှ နှင့် ကျွန်းဆွယ် အစွန်အဖျားဒေသတို့သို့ အပျံ့အနှံ့ ရောက်ရှိ သွားကြခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ကြံ့သူတော်သည် ကြောက်တတ်သော မျိုး ဖြစ်၍ တောနက်ကြီးများထဲ၌ တစ်ကောင်ချင်း အေးအေးဆေး ဆေး နေတတ်သည်။
ယင်းတို့ကို ၊ အမေရိကတိုက်အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အမေရိကတိုက်တွင် အတွေ့ရများ လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) {!!Image !Scientific name !Common name !Distribution !Notes - ''Tapirus bairdii''(Gill, 1865) (also called the Central American tapir) Mexico, Central America and northwestern South America Includes ''(Tapirus kabomani)''. - ''Tapirus terrestris''(Linnaeus, 1758) (also called the Brazilian tapir or lowland tapir) Venezuela, Colombia, and the Guianas in the north to Brazil, Argentina, and Paraguay in the south, to Bolivia, Peru, and Ecuador in the West. - ''Tapirus pinchaque''(Roulin, 1829) (also called the woolly tapir) Eastern and Central Cordilleras mountains in Colombia, Ecuador, and the far north of Peru. - ''Tapirus indicus''Desmarest, 1819 (also called the Asian tapir, Oriental tapir or Indian tapir) Indonesia, Malaysia, Myanmar, and Thailand May be placed in ''Acrocodia'' }။
ကြံ့ကို တောင်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတို့၌သာ တွေ့ရသည်။
အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရသောကြံ့မျိုးမှာ ကြံ့ရှော်မျိုးဖြစ်၍၊ ယင်းကို နှင့် ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲထား၏။