DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
Juan Gonzalez. ''Harvest of Empire'' Penguin Press. 2001. pp.60–63. ၁၉၅၂ တွင် အမေရိကန်ကွန်ဂရက်က ပွာတိုရီကို၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြုပြီးနောက် ၎င်း၏ တရားဝင်အမည်သည် “ပွာတိုရီကို ကော်မန်ဝဲလ်” ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း၊ အမည်သစ်သည် “ပွာတိုရီကို၏ နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး နှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အမေရိကန်နှင့် ဆက်ဆံရေးကို မပြောင်းလဲခဲ့ပေ။
ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အထွေထွေညီလာခံ၏ ၄၀% ခန့်မှ ထောက်ခံမဲဖြင့် အတည်ပြုခဲ့ပြီး ၆၀% ကျော်က မဲမပေးဘဲ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်မဲပေးခဲ့သည် (၂၀ မဲထောက်ခံ၊ ၁၆ မဲဆန့်ကျင်၊ ၁၈ မဲမပေး)။
ယနေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂသည် “ပွာတိုရီကိုသည် ကိုလိုနီဖြစ်သည် မဟုတ်သည်” ကို ဆက်လက်ငြင်းခုံနေဆဲဖြစ်သည်။
ယခုခေတ်နိုင်ငံဖြစ်သော နယ်မြေကို ၁၈၀၆ မှ ၁၉၁၀ အထိ ဗြိတိသျှက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၁၀ တွင် ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသော ဒိုမီနီယံဖြစ်လာခဲ့သည်။
နှင့် တို့ကို ၁၉၄၈ တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကိုလိုနီမဖြစ်မီ (၁၆၂၄ မတိုင်မီ) နေထိုင်သူများသည် ယခုခေတ် ထိုင်ဝမ်လူမျိုး အများစု၏ လူမျိုးရေးအရ မဟုတ်ဘဲ၊ လူမျိုးရေးနှင့် ဘာသာစကားအရ ဩစတြိုနီးရှန်း ထိုင်ဝမ်ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းတွင် နှစ်ကြိမ်၊ ထိုင်ဝမ်သည် တရုတ် အစိုးရများ အတွက် ''ကွာဆီ'' ပြည်နှင်ဒုက္ခသည်အစိုးရ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ပထမအကြိမ်မှာ မင်သစ္စာခံ ထုန်းနင်းနိုင်ငံတော် (၁၆၆၂-၁၆၈၃) ဖြစ်ပြီး ဒုတိယအကြိမ်မှာ ယခုခေတ် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (ROC) ဖြစ်သည်။
ROC သည် ၎င်း၏ ''တကယ်တမ်း'' နယ်မြေဖြစ်သော ထိုင်ဝမ်ကျွန်း နှင့် ၎င်း၏ အသေးစားဂြိုဟ်တုကျွန်းများ နီးပါးအားလုံးပါဝင်ပြီး၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (တရုတ်ပြည်မကြီး၊ ဟောင်ကောင် နှင့် မကာအို ပါဝင်သည်) နှင့် သီးခြားနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ထိုင်ဝမ်ကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်နေသည်။
သို့မဟုတ် နံပါတ်များဖြင့် တံဆိပ်တပ်ထားသည်။
ကို တစ်ဦးချင်းတောင်းဆိုမှုများ အစား ပူးပေါင်းအုပ်ချုပ်မှု အဖြစ် ပြသထားသည်။
Aldrich, Robert. ''Greater France: A History of French Overseas Expansion'' (၁၉၉၆) Ansprenger, Franz ed. ''The Dissolution of the Colonial Empires'' (၁၉၈၉) Benjamin, Thomas, ed. ''Encyclopedia of Western Colonialism Since 1450'' (၂၀၀၆) Ermatinger, James. ed. ''The Roman Empire: A Historical Encyclopedia'' (၂ တွဲ ၂၀၁၈) Higham, C. S. S. ''History Of The British Empire'' (၁၉၂၁) [ online free] James, Lawrence. ''The Illustrated Rise and Fall of the British Empire'' (၂၀၀၀) Kia, Mehrdad, ed. ''The Ottoman Empire: A Historical Encyclopedia'' (၂၀၁၇) Page, Melvin E. ed. ''Colonialism: An International Social, Cultural, and Political Encyclopedia'' (၃ တွဲ ၂၀၀၃) Priestley, Herbert Ingram. (''France overseas;: A study of modern imperialism'' ၁၉၃၈) ၄၆၃ စာမျက်နှာ; ၁၉၃၀ နှောင်းပိုင်းအထိ စွယ်စုံကျမ်းဆိုင်ရာ လွှမ်းခြုံမှု Tarver, H. Micheal နှင့် Emily Slape. ''The Spanish Empire: A Historical Encyclopedia'' (၂ တွဲ ၂၀၁၆) Wesseling, H.L. ''The European Colonial Empires: 1815–1919'' (၂၀၁၅) [ ၂၀၀၂ တွင် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမှ စာရင်းပြုစုထားသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်မရှိသော နယ်မြေများ] [ ၂၀၁၂ တွင် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမှ စာရင်းပြုစုထားသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်မရှိသော နယ်မြေများ] [ ဆိုက်ဘေးရီးယား : သမိုင်း] (ဆိုက်ဘေးရီးယားကို ရုရှားကိုလိုနီအဖြစ် လွှမ်းခြုံထားသည်)။
ဖြင့် အလင်းတောင်ကြီးဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
မဂိုဘုရင် ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ရာမှ ပါရှန်တို့က ရရှိပြီး သို့ ပြန်ပို့သည်။
ကုန်သည်လေ (Trade winds) ဆိုသည်မှာ ရှေးခေတ်က ကုန်သည်တို့ သင်္ဘောရွက်လွှင့်ရာတွင် များစွာအကျိုးပြုသော လေဖြစ်၍ ဒုတိယအပူပိုင်းဒေသမှ ဒေသသို့ တစ်နှစ်ပတ်လုံး တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။
တွင် အရှေ့မြောက်မှ တိုက်၍ တွင် အရှေ့တောင်မှ တိုက်သည်။
ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ် သည် တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်တွင် ကြည်ညိုဖွယ်ရာ ဘုရားစေတီများလည်းရှိသည်။
ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ် သည် တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဇေယျာသီရိမြို့နယ် သည် တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ် သည် တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်တွင် ၊ မြောက်ဘက်တွင် ၊ ပျဉ်းမနားမြို့နယ်တို့နှင့် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
လယ်ဝေးမြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တန်း၊ အရှေ့ဘက်တွင် တောင်တန်းများ တည်ရှိသည်။
လယ်ဝေးမြို့နယ်ကို မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် ၇ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၆၀ အုပ်စုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၆၁ ရွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
လယ်ဝေးမြို့နယ်သည် အပူပိုင်းမုတ်သုန်ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန် ၄၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် နှင့် အနိမ့်ဆုံးအပူချိန် ၂၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။
နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေအတွင်းပါဝင်ကာ အဓိကလမ်းမကြီးများဆုံရာ ဆက်သွယ်မှုလမ်းကြောင်းပေါ်တွင်တည်ရှိသဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သည်။
လယ်ဝေးမြို့နယ်တွင် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ၁၁ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၆ ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်းပေါင်း ၂၂၆ ကျောင်း၊ မူလတန်းကြိုကျောင်း ၁၁ ကျောင်းနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်းပေါင်း ၉ ကျောင်း တည်ရှိသည်။
မြို့နယ်အတွင်း ကုတင် ၁၀၀ ဆံ့ မြို့နယ်ပြည်သူ့ဆေးရုံ ၁ ရုံ၊ အစိုးရတိုက်နယ်ဆေးရုံ ၃ ရုံ၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၁၀ ခု နှင့် ပုဂ္ဂလိကဆေးပေးခန်းပေါင်း ၉ ခု ရှိသည်။
တပ်ကုန်းမြို့နယ်အား ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၃၀)ရက်နေ့တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ကြွရောက်၍ မြို့နယ်ဖွင့်ပွဲ ကျင်းပခဲ့ပြီး ပြည်ထဲရေးဌာန၊ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲ၏ (၅-၇-၁၉၆၀)နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၅၇၃)ဖြင့် တရားဝင်မြို့နယ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
ဆင်ကျုံးဆရာတော် ရေးသားပြုစုသည့်၊ ရမည်းသင်းခရိုင်သမိုင်းနှင့် ရမည်းသင်း ရာဇဝင်၊ ဒုကြိမ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၁၀၊ စာ-၁၄ တပ်ကုန်းမြို့နယ်တဝိုက် ဧရိယာများသည် ခေတ်ကတည်းက အခြေချနေထိုင်မှုများရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။
အထူးသဖြင့် အနီးတွင် ရှေးမြို့ဟောင်းရာနှင့် ပျူသင်္ချိုင်းရာများ တွေ့ရှိထားသည်။
တပ်ကုန်းမြို့နယ်ဖြစ်စဉ်သမိုင်း နိုင်ဇော်၊ ပျူနိုင်ငံတော်နှင့် ပျူနိုင်ငံသားများ ပုဂံခေတ် အနော်ရထာ၏ နယ်ခြား(၄၃)မြို့တည်ရာတွင် တပ်ကုန်းမြို့နယ်မှ သည် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်လာသည်။
မင်းဘူးအောင်ကြိုင်၊ အနော်ရထာ၏ ကင်းတပ်(၄၃)မြို့၊ ၂၀၁၄ ကနဦး ရမည်းသင်းစား၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေရာမှ သက္ကရာဇ် ၈၄၇ ခုနှစ် တောင်ငူကို မင်းကြီးညို ဆက်ခံသောအခါ နယ်အထိ တောင်ငူပိုင်နက်အတွင်းသို့ ရောက်လာခဲ့သည်။
တပ်ကုန်းမြို့နယ်အတွင်းမှ နှင့် ကင်းသာတို့သည် တောင်ငူ(၅၂)မြို့တွင် ပါဝင်လာသည်။
တပ်ကုန်းမြို့နယ်သည် အရှေ့ဘက် ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းနှင့် အနောက်ဘက် ပဲခူးရိုးမတောင်တန်းကြားတွင် တည်ရှိပြီး မြို့နယ်၏ ၂၀%ခန့်သာ ညီညာပြန့်ပြူးကာ ကျန်ဧရိယာများမှာ သစ်တောများနှင့် လျှိုမြောင်များဖြစ်ကြသည်။
မြောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ၊ အနောက်ဘက်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ င့် တောင်ဘက်တွင် နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ ၊ င့် နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။
တပ်ကုန်းမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန တပ်ကုန်းမြို့နယ်သည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သောဒေသနှင့် ပူနွေးစွတ်စိုသောဒေသအကြားတွင် တည်ရှိသည်။
တပ်ကုန်းမြို့နယ်အတွင်း ကြိုးဝိုင်း၊ ကြိုးပြင် သစ်တောဧရိယာ စုစုပေါင်း ဧက ၁၇၇,၁၄၃ ရှိသည်။
တပ်ကုန်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဖြစ်ပြီး ရပ်ကွက် (၆)ရပ်ကွက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
တပ်ကုန်းမြို့နယ်အတွင်း အဓိကကိုးကွယ်သည့်ဘာသာမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်ပြီး အခြား ခရစ်ယာန်၊ အစ္စလာမ်နှင့် ဟိန္ဒူဘာသာကိုးကွယ်မှု အနည်းငယ်စီ ရှိသည်။
မကြီးသည် တပ်ကုန်းမြို့နယ်အတွင်း တပ်ကုန်းမြို့၏အနောက်ဘက် မိုင်(၂၀)ခန့်အကွာမှ ဖြတ်သန်းလျက်ရှိသည်။
ဖြစ်သည့် သည် တပ်ကုန်းမြို့နယ် ကင်းသာကျေးရွာအနီးရှိ ကင်းသာလမ်းခွဲမှစတင်ပြီး ပင်လောင်းမြို့အထိ (၆၄)မိုင်ခန့် ရှည်လျားသည်။
ဆည်မြောင်းနှင့်ရေအသုံးချမှုစီမံခန့်ခွဲရေးဦးစီးဌာန ၂၀၂၀ ခုနှစ်စာရင်းအရ တပ်ကုန်းမြို့နယ်အတွင်း အခြေခံပညာကျောင်းများအနေဖြင့် အထက်တန်းကျောင်း ၁၄ ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်းခွဲ ၁၄ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း ၁၅ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ၁၈ ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း ၆၁ ကျောင်း နှင့် မူလတန်းလွန်ကျောင်း ၃၉ ကျောင်း ရှိသည်။
တပ်ကုန်းမြို့ပေါ်တွင် အထက ၂ ကျောင်း၊ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ (၁) နှင့် မြန်မာ့အသံ တို့တွင် အထက ၁ ကျောင်းစီနှင့် ကျန် အထက ၁၀ ကျောင်းမှာ ရွှေမြို့၊ ညောင်လွန့်၊ အိုင့်ကျယ်၊ တောင်ပို့သာ၊ မကျီးပင်၊ ရှားတော၊ သံပရာကုန်း၊ အလယ်ကျွန်း၊ ထုံးဘိုနှင့် ကင်းသာ ကျေးရွာများတွင် တည်ရှိသည်။
တပ်ကုန်းမြို့နယ်အတွင်း ဆေးရုံ ၂ ရုံနှင့် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ၄ ခုရှိသည်။
ဘောလုံး၊ ခြင်းလုံးနှင့် ဘော်လီဘောကစားနည်းများသည် မြို့နယ်တွင်း လူကြိုက်များသည့် အားကစားနည်းများဖြစ်သည်။
ညောင်လွန့်တောရကျောင်းတိုက် ပဋိပတ္တိသာသနာတွင် ရဟန္တာဟု ကျော်ကြားထင်ရှားသော ညောင်လွန့်တောရဆရာတော်ကြီး ဦးမေဓာဝီ သီတင်းသုံးခဲ့ရာ တောရကျောင်းတိုက်ကြီးဖြစ်သည်။
ဆင်သေချောင်းနှင့် နဝင်းချောင်းတလျောက်သည် ရေကြီးရေလျှံမှု အထူးသတိပြုရသည့် ဧရိယာများဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် နာမည်ကျော်စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့သည် တပ်ကုန်းမြို့အနောက်ဘက် ၅ မိုင်ခန့်အကွာ ဖိုးဇောင်းတောင်ခြေတလျောက် ဖြတ်သန်းလျက်ရှိရာ မြောက်မြိုက်ကျေးရွာနှင့် ဆင်သေရေလွှဲဆည်တို့သည် အဆိုပါပြတ်ရွေ့ပေါ်တည့်တည့်တွင် တည်ရှိနေသည်။
တောင်တရုတ်ပင်လယ်မှ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံကို ဖြတ်ကျော်တိုက်ခတ်ခဲ့သော တိုင်ဖုန်းမုန်တိုင်း ရာဂီ(Yagi) ၏ လက်ကျန်တိမ်တိုက်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့တွင် မိုးသည်းထန်စွာ အဆက်မပြတ် ရွာသွန်းစေခဲ့သည်။
ထိုသို့ မိုးရေချိန်လွန်ကဲမှုကြောင့် စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့ညပိုင်းမှစတင်၍ ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းများမှ တောင်ကျရေများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် စီးဆင်းခဲ့ရာ ကင်းသာချောင်း၊ မုန်ချောင်း၊ နတ်ကင်ချောင်း၊ ညောင်ကိုင်းချောင်း၊ စသည့် ရှမ်းရိုးမမြစ်ဖျားခံချောင်းများတလျောက် ပြင်းထန်စွာတိုက်စားနစ်မြုပ်ခံရသည်။
ထို့နောက် အဆိုပါရေများသည် နဝင်းချောင်းအတွင်းသို့ စီးဆင်းဝင်ရောက်ပြီး နဝင်းချောင်းတလျောက် ရေကြီးနစ်မြုပ်မှုများ အကြီးအကျယ်ဖြစ်စေခဲ့သည်။
ဖြစ်စဉ်မှာ မြန်ဆန်လွန်းခြင်း၊ ဖြစ်ပွားချိန်မှာ ညဘက်အိပ်ချိန်ဖြစ်နေခြင်းနှင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများ ကြုံတွေ့ခံစားရလေ့ရှိသည့် ဒေသမဟုတ်ခြင်းကြောင့် ပြည်သူများအနေဖြင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ချိန်နှင့် ပစ္စည်းများ ရွှေ့ပြောင်းချိန် မရရှိခဲ့ဘဲ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ကြီးမားခဲ့သည်။
တပ်ကုန်းမြို့နယ်အတွက် ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း အဆိုးရွားဆုံးသော ရုတ်တရက် ရေကြီးခြင်း (Flash Flood) ဘေးအန္တရာယ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ကျီးကန်းမသည် သုံးနှစ်သား၌ အရွယ်ရောက် ရင့်မာပြီး၊ ကျီးကန်းဖိုသည် ငါးနှစ်သားတွင် ရင့်မာသည်။
Allaboutbirds.org, (2014). American Crow. [online] Available at: မြို့ပြဒေသတွင် အသိုက်နေ ကျီးကန်းပေါက်စများသည် သဘာဝနှင့် လိုက်လျောညီထွေ မရှိသော လူလုပ် အသိုက်များတွင် ငြိုငြင်စွာ နေထိုင်ရခြင်းနှင့် အာဟာရ ပြတ်လတ်သောကြောင့် အရိုးပြိုင်းပြိုင်း ကြီးပြင်းလာရခြင်းစသော ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် ကြုံတွေ့ရသည်။
Andrea K Townsend and Christopher M Barker (2014). Plastic and the Nest Entanglement of Urban and Agricultural Crows Heiss, R., Clark, A. and McGowan, K. (2009).Growth and nutritional state of American crow nestlings vary between urban and rural habitats. Ecological Applications, 19(4), 829-839. အချို့ကျီးကန်းများသည် အသက် ၂၀ ထိ နေနိုင်ပြီး၊ တောတွင်းဘဝတွင် အသက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သော အမေရိကန် ကျီးကန်းသည် အသက် ၃၀ နီးပါး ရှည်ခဲ့သည်။
McGowan, K.J. [ "Frequently Asked Questions About Crows"], Cornell Lab of Ornithology မှတ်တမ်းတင်ထားသော လှောင်ချိုင့်နှင့် မွေးမြူသည့် အသက်အကြီးဆုံး ကျီးကန်းမှာ အသက် ၅၉ တွင် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။
ကို လက်နက် ကိရိယာအဖြစ် အစပြု၍ ပြုလုပ်သုံးစွဲခဲ့ကြသော ခေတ်ဖြစ်လေသည်။
ရုံးစိုက်ရာ မြို့နယ်လည်းဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်တွင် နှင့် ၊ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် နှင့် တောင်ဘက်တွင် တို့က ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
အောင်မြေသာစံမြို့နယ်တွင် မန္တလေးမြို့၏ အထင်ကရနေရာများဖြစ်သည့် နှင့် တို့ တည်ရှိသည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၅မိနစ် ၄၈စက္ကန့်နှင့် ၂၂ဒီဂရီ ၀၁မိနစ် ၃၀စက္ကန့်အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ဒီဂရီ ၀၃မိနစ် ၄၂စက္ကန့်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၀၇မိနစ် ၅၄စက္ကန့်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
အောင်မြေသာစံမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
မန္တလေးမြို့သည် စီးပွားရေးအချက်အချာကျသော နေရာဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ မြို့နယ်များသည်လည်း စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးသည်။
နန်းတော်ရှေ့ဈေး မိဘဈေး ဆရာစံဈေး ညောင်ပင်ဈေး မန်းသီရိဈေး သီရိမန္တလာဈေး မင်းတဲလမ်းဆုံဈေး သီရိမာလာဈေး ယောမင်းကြီးဈေး သရဲဈေး အောင်မြေသာစံမြို့နယ်၏ အနားသတ်ဖြစ်သော ဧရာဝတီမြစ်တွင် ရေမိုင်၂မိုင်ခန့် ရေကြောင်းခရီးသွားလာနိုင်သည်။
မြို့နယ်တွင်းလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးတွင် အရှေ့ခြမ်းနှင့် အနောက်ခြမ်းအလယ်တွင် ကခံနေ၍ ၎င်းကို ပတ်၍သွားရသည်။
အနောက်ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်တွင် ၊ မြောက်ဘက်တွင် တို့က ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
သည် ဤမဟာအောင်မြေမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
မဟာအောင်မြေမြို့နယ်တွင်​နေထိုင်ကြ​သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံး​နေထိုင်ကြသည်။
ယခုအခါ ''ကြေးနန်း'' တစ်ခုတည်းဟူသော စကားလုံးသည် ယေဘူယျအားဖြင့် လျှပ်စစ်ကြေးနန်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
Chappe သုံးသောကျယ်ပြန့်သောအဓိပ္ပါယ်နှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်၊ Morseသည် ''ကြေးနန်း'' ဟူသောအသုံးအနှုန်းကို အကွာအဝေးမှ မက်ဆေ့ခ်ျပို့ခြင်း ''နှင့်'' မှတ်တမ်းတင်သည့်စနစ်များတွင်သာ တင်းကြပ်စွာအသုံးချနိုင်သည်ဟု စောဒကတက်ခဲ့သည်။
မက်ဆေ့ချ်ပို့ရုံမျှဖြင့် ၎င်းကို ''semaphore''နှင့် ခွဲခြားထားရန်ဖြစ်သည်။
Samuel F. B. Morse, [ ''Examination of the Telegraphic Apparatus and the Processes in Telegraphy''] , pages 7–8, Philp & Solomons 1869 . အသုံးပြု၍ လျှပ်စစ်ကြေးနန်း အော်ပရေတာ သို့မဟုတ် ကြေးနန်း စာရိုက်သူတစ်ဦးမှပေးပို့သော ကြေးနန်းစာတစ်စောင်ကို ကြေးနန်းစာဟု ခေါ်သည်။
နောက်ဆက်တွဲ -gram သည် ရှေးဂရိဘာသာမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်- ဆိုသည်မှာ ရေးထားသောအရာကို ဆိုလိုသည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ ကြေးနန်းဆိုသည်မှာ အဝေးကရေးထားသော အရာနှင့် cablegram ဆိုသည်မှာ ကေဘယ်ကြိုးဖြင့် ရေးထားသော အရာဖြစ်ပြီး၊ ကြေးနန်းဆိုသည်မှာ အဝေးက ရေးသားခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဆိုလိုသည်။
ဆက်သွယ်၍ သတင်းပို့ရာမှ ကြေးနန်းကြိုး လုံးဝမဆက်သွယ်ဘဲ လေပြင်ကို ဖြတ်၍ သတင်းပို့နိုင်သော ဝါယာကြိုးမဲ့ ကြေးနန်းနည်းကို အမျိုးသား က တီထွင်ခဲ့လေသည်။
သည် လေထဲ၌ မမြင်ရသော လှိုင်းများကို ဖြစ်ပေါ်ရွေ့လျားစေသည့် အချက်ကို သိရှိခြင်းဖြင့် ဆက်လက်ကြံစည်ရာ ၁၉၀၁-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၂)ရက်နေ့တွင် ဦးစွာ အောင်မြင်မှုရရှိလေသည်။
ရှေးအခါက တောက်ပသော များကို နတ်ဘုရားအမည်များ၊ တိရစ္ဆာန်အမည်များ ပေးခဲ့သည်။
လက်ထက်တွင် အလ်မာကက်စ် ဆိုသူသည် ကြယ်အုပ်စု (၄၈)စုဖွဲ့၍ အမည်သတ်မှတ် ပေးခဲ့လေသည်။
တံတားဦးမြို့နယ်မှာ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလမှစ၍ ဖြစ်သွားသည်။
အနောက်ငယ်တိုး၊ အရှေ့ငယ်တိုး၊ အနောက်နန်းရွာ၊ အရှေ့နန်းရွာ၊ အရှေ့သာဂရ၊ အနောက်သာဂရ၊ အရှေ့သပြေကုန်း၊အနောက်သပြေကုန်း၊ တောင်ပေါင်လောင်၊ မြောက်ပေါင်လောင်၊ ၊ အစရှိသည်တို့ ဖြစ်သည်။
အခြားမြစ်များမှာ ၊ ၊ စမုံ စသည့် မြစ်များဖြစ်ကာ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အရေးပါသည်။
ဇော်ဂျီမြစ်နှင့် စမုံမြစ်တို့သည် မြစ်ငယ်မြစ်အတွင်း စီးဝင်ကာ မြစ်ငယ်မြစ်သည် တံတားဦးမြို့နယ်အစပ်တွင် အတွင်းသို့ ဆက်လက်စီးဝင်သည်။
ကျောက်ဆည်ခရိုင်သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း စီးပွားရေး အသင့်အတင့် ကောင်းမွန်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ကျောက်ဆည်ခရိုင်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး လွယ်ကူသော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ကျောက်ဆည်ခရိုင်အတွင်း အဆင့်မြင့်ပညာရေးကဏ္ဍအတွက် ကျောင်းအများစုမှာ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်အတွင်း တည်ရှိသည်။
အရှေ့ဘက်တွင် မှ နှင့် ၊ တောင်ဘက်တွင် နှင့် ၊ အနောက်ဘက်တွင် မှ ၊ နှင့် ၊ မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းမှ များ တည်ရှိသည်။
အနောက်ဘက်ပိုင်း အနီးတွင် နှုန်းတင်မြေနုများ ရှိသည်။
သို့သော် အနီးတွင် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၏ အချို့နေရာများသည် ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ပိုင်းတွင် ကျရောက်နေသည်။
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် လူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်း စီးပွားရေး အတော်အသင့် ဖွံ့ဖြိုးသော ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်တွင် တစ်ကွင်းရှိသည်။
တောင်ဘက်တွင် မတ္တရာမြို့အထိ ရထားလမ်းရှိကာ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်တွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်အတွင်း အဆင့်မြင့်ပညာ တက္ကသိုလ်များမှာ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်အတွင်း တည်ရှိသည်။
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်များတွင် ပြည်သူ့ဆေးရုံများ၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံများ တည်ရှိသည်။
မိတ္ထီလာခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးသော ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မိတ္ထီလာခရိုင်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်။
မိတ္ထီလာခရိုင်တွင် အခြေခံပညာကျောင်းများသာမက အဆင့်မြင့်ပညာကျောင်းများစွာပါ တည်ရှိသည်။
မိတ္ထီလာခရိုင်တွင် ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံများအပြင် ခုတင်(၅၀၀) တပ်မတော်ဆေးရုံလည်း တည်ရှိသည်။
မိတ္ထီလာခရိုင် သည် ဒေသကြီး၏ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ယခင်က မန္တလေးတိုင်း တွင် မြင်းခြံနယ်နှင့် ပုဂံ (ညောင်ဦးနယ်)တို့ ပါဝင်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) = မြောက်ဘက်တွင် နှင့် မကွေးတိုင်းမှ ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မြင်းခြံခရိုင်နှင့် ၊ တောင်ဘက်တွင် မကွေးတိုင်းမှ ၊ အနောက်ဘက်တွင် မကွေးတိုင်းမှ မကွေးခရိုင်နှင့် ပခုက္ကူခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။
သည် ခရိုင်အတွင်း (၁၀)မိုင်ခန့်ရှည်ကာ ​ပေ(၁၀၀၀)​ကျော်မြင့်သည်။
ညောင်ဦးခရိုင်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးကောင်းမွန်သော ဒေသဖြစ်သည်။
ညောင်ဦးခရိုင်သည် ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်း၊ လေကြောင်းလမ်း၊ ရထားလမ်းများ အားလုံးဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။
မကွေးတိုင်း နှင့် မန္တလေးတိုင်း ညောင်ဦးမြို့နယ်တို့အား ဆက်သွယ်ပေးသော မှာ လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှည်ဆုံး မြစ်ကူးတံတားကြီးဖြစ်သည်။
မှသော်လည်းကောင်း၊ မှသော်လည်းကောင်း နေ့စဉ်ရထားများရှိသည်။
မှာ ပြီးလျှင် မန္တလေးတိုင်း၏ ဒုတိယမြောက် အများပြည်သူသုံးလေဆိပ်ဖြစ်ကာ နိုင်ငံတကာခရီးစဉ် ပျံသန်းသည့်လေယာဉ်များ ဆင်းသက်နိုင်သည့် အကောက်ခွန်လေဆိပ်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော မှာ ညောင်ဦးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ညောင်ဦးမြို့နယ်တွင် ကုတင် (၂၀၀)ဆံ့ ခရိုင်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ သံဃာ့ဆေးရုံ (၁)ရုံ တည်ရှိသည်။
ကျောက်ဆည်အဖြစ် အမည်မတွင်မီက မြစ်သာ (မ္လစ်သာ)ဟု အမည်တွင်ပြီး သာယာသောမြစ်ရှိသောနေရာဖြစ်၍ မြစ်သာရွာဟုခေါ်သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၂၆မိနစ်နှင့် ၂၂ဒီဂရီ ၂မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၉၇မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၅၈မိနစ် အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ စပါး၊ပြောင်း၊နှမ်း၊ငရုတ်၊ကြက်သွန် စသည်တို့ဖြစ်ပြီး မန္တလေးနှင့် ရန်ကုန်သို့ တင်ပို့ ရောင်းချသည်။
ဘဲလင်း-လမ်း၊ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ရွာငံ-အောင်ပန်း-တောင်ကြီးမြို့များသို့ အချိန်တိုစွာသွားလာနိုင်သည့် ဟံမြင့်မိုရ်လမ်းခွဲတို့မှာလည်း ထင်ရှားသည်။
အထက ၁ အထက ၂ အထက ၃ အထက သံရွာ အထက ဟံမြင့်မိုရ် အထက မင်းစု အထက ရွာသစ် အထက ညောင်ရွှေ အထက ကုန်းကြီး အထက (ခွဲ)/အလက အလက (ထ(ခွဲ)) မြို့မ အလက (ထ(ခွဲ)) ဆူးလေကုန်း အလက (ထ(ခွဲ)) ကျောက်ဆောင်ကုန်း အလက (ထ(ခွဲ)) မြေစို အလက (ထ(ခွဲ)) လက်ပန် အလက (ထ(ခွဲ))ဒွေးလှ အလက ရဲဘော်လေး အလက မှိုင်းပန် အလက န-သာဂရ အမက မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း (ခွဲ) ၁၆၇ကျောင်းရှိသည်။
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အမည်ကို ပုဂံခေတ်၊ အနော်ရထာမင်းက သမုတ်ခဲ့သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၀၉မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၃၃မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၆မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၂၃မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
မြစ်သားမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
မြစ်သားမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေး အသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။
စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်တွင် ရှေးဟောင်းသုတေသန၏တွေ့ရှိချက်များအရ ကျောက်ခေတ်ယဉ်ကျေးမှုကိုတွေ့ရှိရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ပဒေသရာဇ်တို့၏ လက်အောက်တွင်ရှိခဲ့သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၃၉မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၅၁မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၇မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၁၆မိနစ် အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးအသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
အဓိကအားဖြင့် ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ အစေ့ထုတ်ပြောင်းတို့ စိုက်ပျိုးသည်။
မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် ၃ ခု၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၆၁ စုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၁၆၅ ရွာ ရှိသည်။
တံတားဦးမြို့နယ်သည် ပုဂံခေတ်က လယ်တွင်းကိုးခရိုင်တ့င် ပါဝင်ခဲ့ပြီး သက္ကရာဇ် (၃၉၂)တွင် အနော်ရထာမင်း ဆည်ဖို့ခဲ့သော ပြူကန် ကန်တော်ကြီးနှင့် မင်းဝံတောင်ညွန့်အောင်မြေကုန်းတွင် တည်ထားခဲ့သော ကျန်စစ်သားမင်း၏ ထီးလှိုင်ရှင်ဘုရားတို့ တည်ရှိရာဒေသဖြစ်သည်။
ရဟန်းစာဆို ၂ ပါးဖြစ်သော နှင့် တို့က မင်္ဂလာစေတီ တည်ထားပုံကို 'တံတားဦးတည်မော်ကွန်း'ဖြင့်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့၍ တံတားဦးသည် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်တွင် ထင်ရှားလာသည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၅၃မိနစ် ၅၉စက္ကန့်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၂၇မိနစ် ၄စက္ကန့် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၄၉မိနစ် ၄၇စက္ကန့်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၄မိနစ် ၂၁စက္ကန့် အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
တံတားဦးမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
တံတားဦးမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေးသော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မန္တလေးမြို့၏အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်သော သည် ဤမြို့နယ်အတွင်း(သဲမောင်းကန်ကျေးရွာ၊တံတားဦး)တွင် တည်ရှိသည်။
အမှတ်(၁၇) ပြည်‌ထောင်စုလမ်းမကြီးသည်လည်း တံတားဦးမြို့မှ စတင်ပြီး ကို ဖြတ်၍ ထိ သွားရောက်နိုင်သည်။
မြို့နယ်အတွင်းရှိ အဓိကလမ်းမကြီးများမှာ ၁ ရန်ကုန်-ပြည်-မန္တလေးလမ်း(အင်းဝပိုင်း) ၂ ရန်ကုန်-မန္တလေးအမြန်လမ်း ၃ ၄ ထနောင်းကိုင်း-ငါန်းဇွန်လမ်း ၅ တံတားဦး-ဆီမီးခုံလမ်း ၆ တံတားဦး-နွားထိုးကြီး ခရိုင်ချင်းဆက်လမ်း = အထက အထက်တန်းကျောင်း ၆ကျောင်းရှိသည်။
အထက တံတားဦး အထက ချောင်းခွ အထက မြေငူ အထက မြင်းသည် အထက တောင်ပြုန်း အထက(ခွဲ)/အလက အလက (ထ(ခွဲ)) ညောင်ဝန်း အလက (ထ(ခွဲ)) တပယ် အလက (ထ(ခွဲ)) သူငယ်တော် အလက (ထ(ခွဲ)) သိန္နီကန်ရွာ အလက (ထ(ခွဲ)) ဟံသာဝတီ အလက (ထ(ခွဲ)) အေးကြည်ကုန်း အလက (ထ(ခွဲ)) ထန်းလုံးတပ် အလက စကားအင်း အလက မြို့မ အလက ပြူကန် အလက လက်ပန်ဇင် အလက ကျောက်တန်း အလက မင်းလယ် အမက မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၀၃ကျောင်းရှိသည်။
မလှိုင်မြို့ရှိ ရွှေမု​ဌော​စေတီ​တော်မြတ်ကြီးသည် သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၁၄ခုနှစ် ​တော်သလင်းလပြည့်​ကျော် ၁ရက်၊ ဘီစီ၃၃၀တွင် တည်ထားခဲ့သည်ဟု ဘုရားသမိုင်းအရလည်း​ကောင်း၊ပုဂံပြည့်ရှင် ပထမမင်းဖြစ်​သော သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမတိုင်မီကပင် မလှိုင်မြို့ ပြူကန်ရွာတွင် ပြူတို့​ကျေးရွာတည်​နေထိုင်ခဲ့​ကြောင်းကို မလှိုင်မြို့နယ်၏ ကျေးရွာများမှာ ဆည်ထိပ်​ကျေးရွာ ရွှေစာပင်​စေတီ​တော် အ​ထောက်အထားအရလည်း​ကောင်း၊မလှိုင်ရွာရှိ ပုပ္ပရတနာဦး​စေတီ​တော် ​လောကဉာဏ်ထွန်းလင်း ရုပ်ပွား​တော်မြတ်ကြီးအ​ကြောင်း ကမ္မည်း​ရေးထိုးထားသည့် ​ကြေးသွန်း​ခေါင်း​လောင်းကြီးတွင် ၁၁၆၃ခနှစ် တန်ခူးလပြည့်​ကျော်၁ရက်၊ တနင်္ဂ​နွေ​နေ့တွင် ​ရေစက်သွန်းချခဲ့​ကြောင်း အ​ထောက်အထားမျာူအရ မလှိုင်မြို့သည် ​ရှေးယခင်ကပင် ရွာအဖြစ်တည်ရှိခဲ့​ကြောင်း သိနိုင်သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၅၅မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၀၀မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၂၅မိနစ်နှင့် ၉၅ဒီဂရီ ၅၀မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
မလှိုင်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
မလှိုင်မြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်း စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု​နှေး​ကွေး​သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၄၀မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၅၃မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၀၀မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
မိတ္ထီလာမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
မိတ္ထီလာမြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွား​ရေးအရ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်​သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
ပြည်သူ့​ဆေးရုံ ရှင်းမငယ်​ဆေးရုံ အလည်ရွာ​ဆေးရုံ တပ်မ​တော်စစ်​ဆေးရုံ။
ပုဂံ​ခေတ် အ​နော်ရထာမင်း လက်ထက်က ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ဆက်စပ်​နေ​သော သာဂရ၊ လှိုင်းတက်နှင့် ​ညောင်ရမ်းတို့ကို ကင်း​စောင့်မြို့အဖြစ်ထားကာ မင်းညီမင်းသားများ ထား၍ အုပ်ချုပ်​စေခဲ့သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၀၅မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၂၅မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
သာစည်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
သာစည်မြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နည်းပါး​သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။
အထက ၁ အထက ၂ အထက ဟံဇား အထက ​​ညောင်ရမ်း အထက မယ်ဇလီကန် အထက တကစ၂ အထက ​မြေစို အထက သာဂရ အထက ယင်းမာပင် အထက ရွှေလှံ အထက ရွှေတုပ်ကုန်း အထက ပြည်​ညောင် အထက(ခွဲ)/အလက အလက (ထ(ခွဲ)) ရွာကြီး အလက (ထ(ခွဲ)) တမာကုန်း အလက (ထ(ခွဲ)) ဘုရားငါးဆူ အလက (ထ(ခွဲ)) ​ပေါင်​တော အလက (ထ(ခွဲ)) ဟင်းခွက်အိုင် အလက(ထ(ခွဲ))ကြာဘက်ကုန်း အလက ကန်ရှည် အလက အုတ်တွင်း အလက ​မြောင်းဦး အလက အလယ်ကန် အလက မ​ရွေး အလက သဲကုန်း အလက သ​ပြေဝ အလက ကန့်ဖြူ အလက ​ရောက်ရိုး အလက ထ​နောင်းကန် အမက မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၈၉ကျောင်းရှိသည်။
သာစည်မြို့နယ်​ဆေးရုံ ​ညောင်ရမ်း​ဆေးရုံ ယင်းမာပင်​ဆေးရုံ ဟံဇား​ဆေးရုံ ရွှေယင်​မျှော်ဘုရား ရွှေဂူကြီးဘုရား သတ္တဌာန ငါးဆူရိပ်သာ အောင်ချမ်းသာ။
ပုဂံ​ခေတ် အ​နော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ကျန်စစ်မင်းသည် ဤ​ဒေသသို့ ​ရောက်ရှိလာရာ ရှမ်းပြည်နယ်မှ ​တောဝက်ကြီးတစ်​ကောင် ​သောင်းကျန်း​နေသဖြင့် အဆိုပါ​တောဝက်အား လိုက်လံရှာ​ဖွေနှိမ်နင်းခဲ့သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီနှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၂၅မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၄၅မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၁၆မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွား​ရေး အချက်အချာကျကာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်​သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
အ.မ.က တမာကုန်း ဝမ်းတွင်း မြို့နယ်​ဆေးရုံ ပင်းတလဲ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ ​နေပူကုန်း တိုက်နယ်​ဆေးရုံ ညောင်အုပ်ဖီးတိုက်နယ်ဆေးရုံ။
ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့ကို အနော်ရထာမင်းစော၏ တာဝန်ပေးချက်အရ အမတ်ကြီး သီဟပတေ့သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၃၀၇ ခုနှစ်တွင် ခေါင်းနီအိမ်ကန်အရှေ့ဘက်ရှိ သရက်ချဉ်ရွာ၊ ညောင်စောက်ရွာ၊ မကျီးစောက်ရွာနှင့် လေးရွာအုပ်စု အစရှိသည့်ကျေးရွာပေါင်း လေးရွာကို စုပေါင်း၍ ယခုကျောက်ပန်းတောင်းမြို့တည်ရာအရပ်၌ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ ဒီဂရီ ၃၂ မိနစ်နှင့် ၂၁ ဒီဂရီ ၀၅ မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ ဒီဂရီနှင့် ၉၅ ဒီဂရီ ၃၂ မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးအရ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရှိသော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်များမှာ နှမ်း၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ဆန်စပါး၊ ကြက်သွန်၊ ၊ မကျည်းနှင့် အာလူးကြော်တို့ဖြစ်ပြီး ၊ မြို့ကြီးများသို့ အဓိကတင်ပို့ရောင်းချသည်။
ကျောက်ပန်းတောင်းမှနေ၍ ၊ ၊ သို့ ရထားလမ်းရှိသည်။
မန္တလေး၊ မိတ္ထီလာ၊ ၊ ညောင်ဦး၊ နှင့် မြို့များသို့ ကားများရှိသည်။
သက္ကရာဇ် (၁၁၀၅)တွင် မြင်းခြံမြို့ကို ​ရေ​လဲရွာဟု​ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၂၀မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၄၆မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၁၅မိနစ်နှင့် ၉၅ဒီဂရီ ၃၇မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
မြင်းခြံမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
မြင်းခြံမြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွား​ရေးအချက်အချာကျ​သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ခရိုင်ပြည်သူ့​ဆေးရုံကြီး ဆီမီးခုံ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ ထ​နောင်းတိုင် တိုက်နယ်​ဆေးရုံ ယုန်ထိုး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ။
ငါးဇွန်းမြို့နယ် တည်​​နေရာတွင် ​ရှေးယခင်က ငါန်း​မြွေကြီးတစ်​ကောင် ဆိုးသွမ်းလျက်ရှိကာ ထိုမြွေကို မည်သူမျှ မနှိမ်နင်းနိုင်​ခဲ့​ပေ။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၃၅မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၅၄မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၂၆မိနစ်နှင့် ၉၅ဒီဂရီ ၄၅မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ငါန်းဇွန်းမြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ​နှေး​ကွေး​သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
ငါန်းဇွန်​ဆေးရုံ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ။
ကွန်တိုမျဉ်း များအား မြေပုံပေါ်တွင် အမြင့်တူသော ဒေသများကို မျဉ်းတစ်ဆက်တည်း ဆက်သွယ်ရေးဆွဲထားခြင်းဖြင့် ဒေသ၏ အနိမ့်အမြင့် မျက်နှာပြင် အနေအထားကို မှန်းဆသိရှိနိုင်ပေသည်။
ရေကူးသွားတတ်သော အကြီးစားမျိုးကို ဟုခေါ်သည်။
လူတို့ စားသုံးသော မှာကား တစ်မျိုးတစ်စားဖြစ်သည်။
ဘောလခဲခရိုင်သည် စီးပွားရေးအရ တိုးတက်မှုနှေးကွေးသောခရိုင်ဖြစ်သည်။
ဘောလခဲခရိုင်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအရ ကောင်းမွန်သည်။
လွိုင်ကော်မြို့မှ ခရိုင်အတွင်းရှိ အဓိကမြို့ကြီးများဖြစ်သည့် ၊ နှင့် များသို့ ကားလမ်းဖြင့် ကောင်းမွန်စွာသွားလာနိုက်သည်။
သို့ ဘောလခဲမြို့မှလည်းကောင်း၊ သို့ ဖားဆောင်းမြို့မှလည်းကောင်း ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။