DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
အရှေ့ပိုင်း နှင့်အနီးကို ဗဟိုပြုကာ လှုပ်ခတ်သွားသည့် ယင်းငလျင်၏ပြင်းအားမှာ ၆.၈ ဖြစ်သည်။
ရစ်ချ်တာစကေး ၄.၈ နှင့် ၅.၄ ရှိသည့် ၂ ခုလည်း လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။
မှာ မှ မြောက်ဘက် မိုင် (၇၀) (ကီလိုမီတာ ၁၁၀) အကွာ တွင် ရှိပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံ ၏ မြောက်ဘက်၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ၏ အရှေ့တောင်ဘက် တွင် ရှိသည်။
နှင့် တာလေမြို့တွင် သေဆုံးသူဦးရေ ၇၄ ဦးနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၁၁ ဦးရှိကာ နေအိမ် ၂၄၄ လုံး၊ ဘုန်းကြီးကျောင်း ၁၄ ကျောင်းနှင့် အစိုးရရုံး အဆောက်အဦး ၉ ခု ပျက်စီးခဲ့ကြောင်း မြန်မာအစိုးရပိုင် သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြထားသည်။
တာလေတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ယင်းငလျင်သည် အတွင်း ရှိ တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အတွင်း လှုပ်ခတ်ခဲ့ဖူးသော ငလျင်များ အနက် အင်အားအပြင်းဆုံး ငလျင်ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရသည်။
အလိုအားဖြင့် ကျူကျူလပ်မိုင် ကရော့တီးရပ် ဟု ခေါ်၍ ကျူကျူလီဒီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။
ယင်းငှက်အား အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ ဒေသတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ယင်း၏အော်သံကို ကုန်မှ အထိ ကြားကြရ သည်။
ယင်းတို့၏ အော်သံကို ကုန်ချိန်နှင့် ပေါက်အချိန်တွင် ၊ တောင်ခြေနှင့် တောင်ပေါ်များတွင် မကြာခဏ ကြားကြရသည်။
များမှာ အပြာနုရောင်ဖြစ်၍ အပြာနုရောင်ဥများ အုတတ် သော အခြားငှက်များ၏ များထဲတွင် ဥအုထားတတ်ကြသည်။
ယောက်ဖခွေးခေါ် ငှက်များကို အရှေ့တိုင်းဒေသများတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရှိရပြီးလျှင် သစ်တောများထဲ၌လည်း တွေ့ကြရသည်။
သိမ်းငှက် သည် ၊ ၊ တို့နှင့်အတူ ဖယ်လကိုနီဖောမီး မျိုးစုတွင် အက်ကဆစ်ပစ်ထရီဒီး မျိုးရင်း၌ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် အက်ကဆစ်ပစ်တာနီဆပ် မီလန်နိုစ်ကီးစတပ် ဟုခေါ်သည်။
သာလိကာသည် စတာနီဒီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ (ပါဏဗေဒ‎) အလိုအားဖြင့် ဂရက်ကူးလားရီလီ ဂျီအိုစား အင်တာမီးဒီးယား ဟုခေါ်သည်။
ဆွီဒင်နိုင်ငံသည် ၊ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်လျက် ရှိပြီး နှင့် အိုရီဆန်ရေလက်ကြားမှတဆင့် တံတားဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ဆွီဒင်၏မြို့တော်ဖြစ်သော တွင် လူဦးရေ ၁.၃ သန်းမျှ ရှိပြီး ဆွီဒင်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။
အဲလ်ဖရက် နိုဘယ်ဆိုသူ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား အခြားမဟုတ်၊ ပညာ အရပ်ရပ်၌ အထူးတလည် ထူးချွန်သောပုဂ္ဂိုလ်များကို ရွေးချယ် ၍ များချီးမြှင့်ရန် အမွေဥစ္စာ အမြောက်အမြားထားခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်ပေသည်။
ဝမ်းဘဲ၏ သာမန်အော်သံမှာ 'ဂတ်''ဂတ်''ဂတ်' ဖြစ်သည်။
နှင့် ကဲ့သို့သော မြစ်ကြီးများတွင် ဝမ်းဘဲကို တွေ့ နိုင်ပေသည်။
ထုံးအိုင်ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ များကို စားပစ်သည်ထက် ခြေနှင့် နင်းပစ်ခြင်းကြောင့် ပို၍ပျက်စီးစေသည်။
ဝမ်းဘဲ၏ အနှစ်သက်ဆုံးအစာမှာ ရေပိုးရေမွှားများ၊ များနှင့် များဖြစ်သည်။
ထိုများသည် ရေနှင့်အတော်ဝေးဝေးတွင် ရှိတတ်သည်။
ဝမ်းဘဲသည် အရှေ့တောင်ပိုင်း၊ ၊ ပစိဖိတ်ကျွန်းစုများနှင့် မြောက်ဘက်တွင် နှင့် အရှေ့ပိုင်းအထိ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသည်။
ဝမ်းဘဲသည် အန်ဆာရီဖောမီး မျိုးစဉ်တွင် အနာတီဒီး မျိုးရင်းနှင့် အနာတီနီး မျိုးရင်းခွဲတို့တွင် ပါဝင်ပြီးလျှင် ယင်းကို (ပါဏဗေဒ‎) အလိုအားဖြင့် အနပ် ပီစီလောရင်းချား ပီစီလောရင်းချား ဟုခေါ်သည်။
ဝမ်းဘဲနှင့် မျိုးစဉ်တူ၊ မျိုးရင်းတူနှင့် မျိုးရင်းခွဲတူ အခြားဘဲတစ်မျိုးမှာ ၊၊ တို့ဖြစ်သည်။
ငှက် Caprimulgiformes တွင် ပါဝင်ပြီး အဓိကအစားအစာမှာ များဖြစ်သည်။
Image:Lesser Nighthawk.jpgLesser Nighthawk Image:Mlongipennis.pngStandard-winged Nightjar Image:Nyctidromus albicollisDF28N04B1.jpgPauraque File:Şivanxapînok.jpgNightjar
မြစ်ချောင်းများရှိ များ၊ ရေနေများကို စားသုံးသည်။
ယင်းငှက်အား ၊ ၊ ၊ ၊ တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
အောင်စာငှက် (''Rhipidura albicollis'') သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ အိန္ဒိယ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသောငှက်ဖြစ်သည်။
ဘုံ​ဘေမြို့သည် မြို့တော်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည့် အလျောက် လူမျိုးပေါင်းစုံ နေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်၏။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း မြောက်ဘက်အဖျားရှိ ကျွန်းကလေးပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေတွင် ဘုံ​ဘေမြို့သင်္ဘောဆိပ်သည် အထူးကောင်း မွန်သောကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အရေးပါဆုံး ဆိပ်ကမ်း ဖြစ်ရုံမကဘဲ ကမ္ဘာတွင်လည်း ထိပ်တန်း သင်္ဘောဆိပ် တစ်ခုဖြစ်၏။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ၏ အလျားမှာ ၁၇ လက်မ ရှိ၍ မျက်စိမှာကြက်သွေးရောင်ဖြစ်သဖြင့် ထူးခြားသည်။
များသောအားဖြင့် ဥဩငှက်သည် ၏အသိုက်များအတွင်း၌ ဥများကို ဥလေ့ရှိသည်။
ကျီးကန်း၏ တစ်သိုက်အတွင်း၌ ဥဩဥ နှစ်ဥသို့မဟုတ် သုံးဥကို တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံသို့ ဥဩငှက်သည် နွေကူးရာသီစောစောပိုင်းတွင် ရောက်ရှိလာပြီးလျှင် များသောအားဖြင့် ဩဂုတ်လတွင် ထိုနိုင်ငံမှထွက်ခွာကြ၍ တိုက်တွင် အတွင်း၌ နေထိုင်ကြသည်။
တွင် နှုတ်သီးမဲဥဩနှင့် နှုတ်သီးဝါဥဩ ဟူ၍ ဥဩငှက်နှစ်မျိုးရှိသည်။
အော်ယောငှက် little cormorant (''Microcarbo niger'') Image:Little Cormorant (Non-breeding) I2 Picture 250.jpg Non-breeding in Kolkata, West Bengal, India Image:Little Cormorant-Preening- I2 - Kolkata IMG 2510.jpg Preening in Kolkata, West Bengal, India Image:Little Cormorant-Drying its wings I IMG 7981.jpg Drying its wings in Kolkata, West Bengal, India Image:Little Cormorant, Kolkata, West Bengal, India I IMG 1035.jpgBird in flight over water in Kolkata, West Bengal, India Image:Little Cormorant- Bathing I Picture 263.jpg Bathing in Kolkata, West Bengal, India Image:Smallcormorant.jpgLittle Cormorant Image:Phalacrocorax niger 027.jpgOn the Hunt Image:Phalacrocorax niger 009.jpgDrying wings after a hunt
ရှိ ဘိုးအင်း၏ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းသုံး လေယာဉ်ပျံ ဌာနခွဲမှ ထုတ်လုပ်သည်။
မြန်မာစံတော်ချိန် သည် ကို ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် ထပ်ပေါင်းထားသည့်အချိန်ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ စံတော်ချိန် ဖြစ်သည်။
မြန်မာစံတော်ချိန် (MMT) 97°30′E အခြေခံဖြင့် တွက်ချက်သည်။
MFF 2002: 1 မြန်မာစံတော်ချိန်သည် ကို လိုက်နာထားခြင်း မရှိသည့်အတွက် တစ်နှစ်ပတ်လုံး တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် တစ်သမတ်တည်း အသုံးပြုသည်။
Kinns 2020: 544]] = မြန်မာနိုင်ငံသည် မတိုင်မီက စံအချိန်မရှိပေ။
စည်းမျဉ်းအရ ဒေသတစ်ခုစီသည် နေထွက်ချိန်၊ မွန်းတည့်ချိန်၊ နေဝင်ချိန်နှင့် သန်းခေါင်ယံအချိန်တို့ကို ခွဲခြားထားသည်။
ပြက္ခဒိန်တွင် မီလီစက္ကန့်အဆင့်အထိ အချိန်ယူနစ်များ ပါဝင်သော်လည်း ''ဗဟို'' နှင့် ''နာရီ'' ကို ပိုမိုလူကြိုက်များသည်။
Clancy 1906: 57 {- ! width="100"အမျိုးအစား ! width="100"အချိန် ! width="100"မြန်မာအမည် ! width="300"ဖော်ပြချက် - - - ၂ နာရီထိုး မွန်းတည့် - ၃ နာရီထိုး မွန်းတည့်နှင့် နေဝင်ချိန် အကြား - ၄ နာရီထိုး နေဝင်ချိန် - - ၂ နာရီထိုး ညလည် - ၃ နာရီထိုး ညလည်နှင့် နေထွက်ချိန် အကြား - ၄ နာရီထိုး နေထွက်ချိန် } {- ! အမည် ! ကာလ ! Offset ! မှတ်ချက် - Rangoon Mean Time ၂ မေ ၁၈၇၇? – ၃၀ ဇွန် ၁၉၀၅ UTC+6:24:40 ၁၈၉၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၀၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့အထိ ဗြိတိသျှဘားမား အတွက် စံတော်ချိန် ဖြစ်သည်။
USNI 1928: 723Kinns 2020: 545 - ဗမာစံတော်ချိန် ၁ ဇူလိုင် ၁၉၀၅ – ၃၀ ဧပြီ ၁၉၄၂ UTC+6:30:00 မီးရထားနှင့် ကြေးနန်းရုံးများက ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင် သုံးစွဲခဲ့သည်။
ကရင်အမျိုးသား တူရိယာများအနက် ဖားစည်ကလွဲလျှင် ဏာဍိင် (ခေါ်) စောင်းကောက်သည် လူသိများ၍ နှစ်သက်ကြသော တူရိယာပစ္စည်းဖြစ်သည်။
စောင်းကောက်ကို ပြုလုပ်ရာတွင် ကိုယ်ထည်ပိုင်းနှင့်ခေါင်းပိုင်းဟူ၍ နှစ်ပိုင်းခွဲခြားထားလေသည်။
ဏာဍိင်ယူသီ့ (ခေါ်) လွမ်းအောင်ဖန်တီးစောင်းသည် အထွတ်အမြတ်ထားသော စောင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
မန်းသင့်နောင် – ရေး အရှေ့ပိုးကရင် File:T'na, Smithsonian, 89.4.270.jpg ကရင်စောင်းကောက်။
စောင်းကောက်သည် ရှေးကတည်းက ရှိခဲ့သော မြန်မာ့ တစ်ခုဖြစ်သည်။
စာရေးဆရာ က မြန်မာ့စောင်း အမည်ဖြင့် မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။
နှင့် မြန်မာ့စောင်း]] စောင်းတူရိယာအကြောင်း သိမှတ်ဖွယ်ရာအဖြာဖြာတို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာကျမ်း၊ မြန်မာကျမ်းအစောင်စောင်တို့မှ ကောက် နုတ်၍ ဤစာမူတွင်ဖော်ပြထားသည်။
စောင်းကောက်များသည် ဘီစီ၃ဝဝဝ ခန့်မှစ၍ ဆူးမားပြည်နှင့် အီဂျစ်ပြည်ရှိ အရပ်ဒေသများမှစတင်၍ ပေါ်ပေါက်ထွန်းကား လာဟန်ရှိသည်။
အိန္ဒိယတိုင်း၊ ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ ခရစ်နှစ် ၃၃ဝ ပြည့် နှစ်တွင် နန်းတက်စိုးစံသော သမုဒြဂုတ္တမင်းလက်ထက်က သွန်းလုပ်ခဲ့သော များပေါ်တွင် စောင်းကောက် တီးနေပုံကို တွေ့ရသည်။
ဂျားဗားကျွန်းတွင် ၈ ရာစုနှစ်ခန့်လောက်က တည်ထားခဲ့သော ၏ ပစ္စယာအဆင့် ဆင့်၌ရှိသော ကျောက်ရုပ်များ တွင် စောင်းကောက်ပုံများကို တွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ၊ အတွင်းပိုင်း ကျောက်ရုပ်တို့တွင် စောင်းကောက်ပုံကို တွေ့ရှိရခြင်းအားဖြင့် ပုဂံခေတ်ကတည်းက စောင်းကောက်သည် ခေတ်စားလျက်ရှိကြောင်း ထင်ရှားပေ သည်။
ပုဂံခေတ်အခါ၌ စောင်းတူရိယာနှင့်ယှဉ်တွဲ၍၊ ငြင်း၊ ကန့် လန့်ဖြတ်ပြွေများဖြင့် တီးမှုတ်လေ့ရှိကြောင်းလည်းသိရပေသည်။
ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၆ ရာစုနှစ်လောက်က အာရပ်လူမျိုးများ သည် စောင်းတူရိယာကို 'စက်က'ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။
ယနေ့ မြန်မာ့စာပေကျမ်းဂန်များတွင် ဖော်ပြပါရှိသော ဗေလုဝစောင်း၊ ဂုတ္တိလစောင်း၊ ဥတိန္နစောင်း၊ မင်းကုသစောင်း များသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုနေသည့် မြန်မာစောင်း ကောက်မျိုးများ မဟုတ်ဘဲ၊ အိန္ဒိယပြည်တွင် ရှေးပဝေသဏီမှ ပေါ်ပေါက်ခေတ်စားလာခဲ့၍၊ ယနေ့တိုင် သုံးစွဲနေသော ကြိုး ၇-ချောင်းတပ် 'ဝီဏာ'ခေါ် အိန္ဒိယတူရိယာတစ်မျိုးပင် ဖြစ်ဟန် တူသည်။
သက္ကရာဇ် ၉ဝ၄-ခုနှစ် အရှင်အဂ္ဂသမာဓိ ရေးသားတော်မူ ခဲ့သည့် နေမိဘုံခန်းပျို့၊ ဖလိကဝိမာန ဘုံခန်းအကြောင်း ဖွဲ့နွဲ့ စပ်ဆိုရာ၌ 'မှုတ်တီးညှင်းစောင်း၊ ရွှေနင်းနောင်းနှင့် မိကျောင်း ပြိုင်ဆော်၊ ပြည်တော် ပုလဲ၊ အောက်ပြန်လွှဲလျက်' ဟူ၍လည်းကောင်း ပတ္တမြားဘုံခန်းအကြောင်း ဖွဲ့နွဲ့စပ်ဆိုရာ၌ 'သံလေးချည်ချောင်း၊ သာသည့်စောင်းနှင့်၊ မိကျောင်းညှို့လှုပ်၊ ငြင်းလက်အုပ်လည်း၊ ချုပ်ကနွဲနွဲ၊ ပုလဲအောက်ပြန်၊ ပြည်တော်လှန်လျက်၊ တစ်ဖန် နှိုင်းထောက်၊ မြင်စိုင်းကောက်၍'ဟူ၍ စပ်ဆိုသီကုံးခဲ့ခြင်းကို အထောက်အထားပြု၍၊ အင်းဝခေတ် စောင်းတူရိယာများကို ကြိုး ၁၃-ချောင်းတပ် စနစ်ဖြင့် ညှင်းလုံး၊ အောက်ပြန်၊ ပုလဲ၊ မြင်စိုင်း အစရှိသည့် သံသစ် ၇-မျိုးပြောင်းလွှဲတီးခဲ့ကြကြောင်း သိသာထင်ရှားလေသည်။
မြန်မာစောင်းကောက်မှာ အရွယ်အားဖြင့် နှစ်စားရှိသည်။
ယင်းကြိုးအခေါ်အဝေါ် များသည် ''ညှင်းလုံး''သံစဉ်ဖြင့်ညှိထားသော အခါ၌သာ ခေါ်သော အမည်များ ဖြစ်၏။
စောင်းကောက်၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်း ဝေါဟာရ များကို ပုံအမှတ် ၁ တွင် ဖော်ပြထားသည်။
ရှေးအခါက 'မြေမသက်ငှက်လည်းမဟုတ်၊ ရင်ဝယ်ထားသားလည်းမဟုတ်၊ မုတ်ဆိတ်ဖွားကုလားမဟုတ်' ဟု စောင်းကို စကားထာဝှက်ကြသည်။
စောင်းတီးရာ၌ 'ညှင်းလုံးသံစဉ်၊ အောက်ပြန်သံစဉ်၊ ပုလဲ သံစဉ်၊ မြင်စိုင်းသံစဉ်၊ ဒူရကသံစဉ်၊ ခြောက်သွယ်ညွန့်သံစဉ်၊ ပြည်တော်ပြန်သံစဉ်'ဟူ၍ သံစဉ် ၇ မျိုးခွဲခြားလျက် ကြိုးများ ကို ပြုပြင်ပြောင်းလွှဲတီးကြ၏။
အပေါ်ဆုံးကြိုး ကို အမှတ်စဉ် ၁ ၊ ‌အောက်ဆုံးကြိုးကို အမှတ်စဉ် ၁၆ ဟု အမှတ်အသား‌ပြုလျင် - {+စောင်း သံစဉ်များ !ကြိုးအမှတ် !ပုလဲသံစဉ် !ဒူကရသံစဉ် !ခြောက်သွယ်ညွန့်သံစဉ် !ပြည်တော်ပြန်သံစဉ် !ညှှှင်းလုံးသံစဉ် !အောက်ပြန်သံစဉ် !မြင်စိုင်းသံစဉ် !မှှှှှှှတ်ချက် - ၁ G2 - ၂ A2 - ၃ C3 - ၄ D3 - ၅ E3 - ၆ G3 - ၇ A3 - ၈ C4 - ၉ D4 - ၁၀ E4 - ၁၁ G4 - ၁၂ A4 - ၁၃ C5 - ၁၄ D5 - ၁၅ E5 - ၁၆ G5 } စောင်းသံစဉ်အမျိုးအစား အလိုက်သီချင်းအမျိုးအစားများ ကို ခွဲခြားသီဆိုတီးမှုတ်သော အစဉ်အလာတစ်ရပ် ရှိသည်။
ဆိုသည်မှာ မြန်မာ့တူရိယာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ရှိုးဂန်း(将軍''shōgun'') ဆိုသည်မှာ စစ်အာဏာရှင်ခေတ်က စစ်တပ်အတွင်းတွင် ရှိသော ရာထူး အဆင့်အတန်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှိုးဂန်း၏ မူလ အဓိပ္ပာယ်မှာ ဗိုလ်ချုပ် ဖြစ်သော်လည်း တစ်လျှောက် အချိန်ကာလ အပိုင်းအခြား အမျိုးမျိုး တို့တွင် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဆဲအိ တိုင်းရှိုးဂန်း တို့ကို အတိုကောက် အားဖြင့်လည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
နီပေါနိုင်ငံသည် ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် နှင့် နယ်မြေခြင်း ထိစပ်လျက်ရှိကာ တောင်ဘက်၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင်မူ က ဝန်းရံထားသည်။
မြို့တော် သည် နီပေါနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိအမြင့်ဆုံးသော တောင်ကြီး ၁၀ လုံးအနက် ၅ လုံးသည် နီပေါနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည်။
ထိုတောင်တို့တွင် နှင့် ကန်ချင်ဂျွန်းဂါးတောင်တို့ ပါဝင်သည်။
နီပေါနိုင်ငံသည် စစ်သားကောင်းအဖြစ် အထူးနာမည်ကျော်ကြားသော ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ နေထိုင်ရာ တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် လူများစုသည် ဝင်နှင့် ဝင်များဖြစ်ကြသည်။
နီပေါနိုင်ငံတွင် ယင်းသို့ လူမျိုးစုအသီးသီးရှိကာ၊ နယ်ပယ်အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်နေခဲ့ရာ ၁၇၈၉ ခုနှစ်၌ဂေါ်ရခါးတို့သည် နီပေါနိုင်ငံတွင် အာဏာရှိလူများစုဖြစ်လာသည်။
နီပေါနိုင်ငံ၏ ထွက်ကုန်များမှာ ကောက်သီးကောက်နှံများ၊ ဂုံလျှော်၊ သစ်၊ ဆီစေ့၊ ထောပတ်၊ အာလူး၊ ဘယဆေးပင်များ၊ သားရေနှင့် ကျွဲနွားများဖြစ်၍ သွင်းကုန်များမှာ အထည်အလိပ်၊ စီးကရက်၊ ၊ ဓာတ်ဆီ၊ ရေနံဆီ၊ သကြား၊ ဆေးဝါးများ၊ စက်ကိရိယာများ၊ ဖိနပ်များ၊ ၊ ဘိလပ်မြေ၊ သံနှင့် သံမဏိ၊ လက်ဖက်ခြောက်တို့ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲခြောက် Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-08-Pancamukhi Hanuman Mandir-2013-gje.jpgKathmandu Pashupatinath-Menschen-24-Frauen-2014-gje.jpgPashupatinath Patan-Palast-Sundhara Chowk-12-Brunnen-gje.jpgPatan Bhaktapur-Palastplatz 01 mit Siddhilakshmi-Cyasilim-Bhupatindramalla-Saeule-Vatsala-Yaksheshvara-gje.jpgBhaktapur Gokyo surroundings-64-Gipfel-2007-gje.jpgHimalaya Dzongla to Lobuche-78-Weg nach Lobuche-2007-gje.jpgHimalaya Mustang-Chhungkar-04-Choerten-2015-gje.jpgMustang Mustang-Lo Manthang to Tibetan border-10-Furt-2015-gje.jpgMustang
လင်္ကာရည်ကျော် ကလောင်အမည်ဖြင့် ထုတ်ဝေထားသည့် စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
သက္ကရာဇ် ၇၄-ခုနှစ်၌ မင်း လွန်သောအခါတွင် ပျူစောထီးက ကျေးဇူးရှင် ဆရာရသေ့ကို ပင့်ဖိတ်၍ ပုဂံတွင် မင်းပြုစေခြင်းအားဖြင့် ရသေ့ကြောင်မင်း ဖြစ်လာသည်။
ရာဇဝင်အရ လူပြောများသည်မှာ ရသေ့ကြောင်မင်းသည် မင်း၏ ငယ်ဆရာရသေ့ဖြစ်ပြီး၊ ပျူစောထီး ပုဂံမြို့ကို ရန်အပေါင်းမှကင်းစင်စေပြီးနောက်တွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း၏ သမီးတော် သီရိစန္ဒာဒေဝီနှင့် လက်ဆက်ကာ အိမ်ရှေ့အရာကို ရခဲ့သည်။
မြန်မာ့ရှေးရာဇဝင်များ၌ သတ္တဝါကြီးလေးကောင် ဆိုသည်မှာ မင်းလက်ထက်တွင် ပြည်သူအများကို အန္တရာယ်ပြုသော ကြီး၊ ကြီး၊ ကြီးနှင့် ကြီး ဟူသော ကြီးများကို ရည်ညွှန်းဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုသတ္တဝါကြီးလေးကောင်ပေါ်လာမည့်ကြောင်းကို အထင်အရှားရှိစဉ်ကပင် ဗျာဒိတ်ပေးတော်မူခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်ပုံပြင်က ဤသို့ဆိုခဲ့၏။
သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ်က မဇ္ဈိမဒေသမှနေ၍ နောင်ကာလ၌ "ပြည်ကြီး"ဟူ၍ ပေါ်ထွန်းလာမည့်ဒေသသို့ ဒေသစာရီကြွချီမူခဲ့စဉ် ဘုရားရှင်သည် တန့်ကြည်တောင်ထိပ်သို့ရောက်သော် ရပ်၍ကြည့်တော်မူရာ တောင်ကမ်းပါးရှိ ပင်ထိပ်ဖျားတွင်နားနေသော ဥဗျိုင်းဖြူနှင့် ၊ ပေါက်ပင်ခွကြားတွင် လျှာနှစ်ခွဖြင့်၊ ပေါက်ပင်ရင်း၌ ဝပ်နေသောငယ် စသည့်သတ္တဝါလေးကောင်ကို တွေ့မြင်တော်မူသောအခါ ဘုရားရှင်က ပြုံးတော်မူ၏။
က သိလို၍ မေးမြန်းရာ ဘုရားရှင်က သူပရိနိဗ္ဗာန်ပြပြီး (၆၁၅) နှစ်လွန်လျှင် ဤနေရာ၌ တိုင်းပြည်ကြီးတစ်ခုဖြစ်မည်၊ ဗျိုင်းနှင့် ကျီး အပင်ထိပ်၌ နားသောကြောင့် အလှူအတန်း၊ လူဦးရေများပြားမည်၊ ဖွတ်ကောင် သစ်ပင်ခွ၌ ရှိသောကြောင့် ထိုပြည်ရှိသူများသည် စိုက်ပျိုးရေးမလုပ်ဘဲ ကုန်သည်အလုပ်ဖြင့် အသက်မွေးကာ မမှန်သောစကားပြောကြသည်ဖြစ်၍ သစ္စာမှားယွင်းမည်၊ ဖားငယ် ဝပ်သောကြောင့် ဖားကဲ့သို့ ဝမ်းရေးအဆင်ပြေကာ သာယာကြမည်ဟု ပြန်လည်မိန့်ကြားခဲ့သည်။
ပျူစောထီး အသက် (၁၆) သို့ရောက်သောအခါ ဖခင်ဖြစ်သူ နေမင်းသားက အလုံးစုံကို အောင်နိုင်သည့်အစွမ်းရှိသော လေးနှင့်မြားကို ပေးခဲ့သည်။
ဗိုလ်မှူးအေးချိုသည် ယင်းကဲ့သို့ ထူးကဲမြင့်မြတ်လှသော ရဲစွမ်းသတ္တိ၊ ကြံခိုင်သောစိတ်ဓာတ်တို့ဖြင့် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံခုခံ တိုက်ခိုက်ရင်း ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိကာ ၁၉၄၈ ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အတွက် တာဝန်ကျေပွန်စွာ အသက်ပေးလှူသွားသူဖြစ်သည့်အလျှောက် နိုင်ငံတော်၏ ရဲစွမ်းသတ္တိဆိုင်ရာအမြင့်ဆုံးဖြစ်သော ကို အမိန့်အာဏာ ၁၀/အထူး/၅၀ ဖြင့် ပထမဆုံးချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူဖြစ်သည်။
ဒီနေ့ခေတ်တွင် အောင်ဆန်းသူရိယ အေးချို၏ အမည်အား ၌ မော်ကွန်းတင်ကမ္ပည်းရေးထိုးထားရှိသည်။
ပြည်စား သီဟသူသည် ဖခင်ဖြစ်သူ အား လုပ်ကြံ၍ ပုဂံထီးနန်းကို အုပ်စိုးရန် ကြံစည်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) အချို့ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် သီဟသူအား မှ မင်းတစ်ပါးအဖြစ်ပင် အသိအမှတ်မပြုပေ။
ပုဂံမင်း အား မှ နန်းချသတ်ဖြတ်ပြီးနောက်တွင် ၎င်းတို့ဩဇာလွှမ်းမိုးသည့် ကျော်စွာ၏သား စောနစ်အား ပုဂံဘုရင်အဖြစ် နန်းတင်ကြသည်။
ပုဂံမင်းဆက်ရာဇဝင်သစ်-တင်နိုင်တိုး။
ပုဂံမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင်ဖြစ်သူ စောမွန်နစ်သည် ဖခင်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံ၍ ခရစ်နှစ် (၁၃၂၅)နန်းတက်သည်။
ထိုအချိန်တွင် ပုဂံဩဇာမှာ နေဝင်ချိန်ရောက်နေပြီဖြစ်ပြီး နှင့် မြို့များတွင် အဆက်အနွယ်များက အပြိုင်အဆိုင်ထီးပြိုင်ပြုနေချိန်ဖြစ်သည်။
နန်းသက်နောက်ဆုံးကာလများတွင်လည်း က မြို့တည်၍ ကို တည်ထောင်သည်ကို ထောက်ခြင်းအားဖြင့် ပုဂံမင်း စောမွန်နစ်၏ အနေအထားကို မှန်းဆနိုင်သည်။
စောမွန်နစ် ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အင်းဝတွင် မင်းကြီး ပင် နန်းတက်နေပြီဖြစ်သည်။
တွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး နှင့် (တိဗက်ဒေသ) တို့က တစ်ဖက်စီတည်ရှိသည်။
ထိုတောင်ထိပ်ရှိရာ နီပေါနိုင်ငံတွင်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတွင်လည်းကောင်း ယင်းတောင်ထိပ်သည် တန်ခိုးကြီးသည်ဟူ၍ အစွဲအလမ်းရှိကြသည်။
တိဗက်ဘာသာစကားဖြင့် ထိုတောင်ထိပ်ကို ''မယ်တော် နတ်သမီး'' ဟု အမည်မှဲ့ခေါ်ကြသည်။
အင်္ဂလိပ်သမိုင်းတွင် ဂျိမ်းအမည်ခံ ဘုရင်နှစ်ပါးရှိခဲ့ဖူးလေ သည်။
ပထမဂျိမ်းဘုရင်သည် စကော့တလန်ပြည့်ရှင် မေရီဘုရင်မ နှင့် လော့ဒန်လီတို့၏ သားတော်ဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များနှင့် ပျူရီတန် များကို များစွာ ညဉ်းပန်း နှိပ်ကွပ်ခြင်းပြုရာ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် အချို့သည် ၁၆ဝ၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့ ပါလီမန် ဖွင့်ပွဲ၌ ပါလီမန်ကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးကာ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် တစ်ဦးအား နန်းတင်ရန် ကြံစည်ခဲ့သည်။
ဒုတိယဂျိမ်းဘုရင်မှာ ပထမဂျိမ်း၏မြေးတော် ဖြစ်သည်။
နှင့်တို့တွင် ရှေးလူများ သည်လည်း ဂျုံကိုစိုက်ပျိုး၍ စားသောက်ခဲ့သည့် အထောက် အထားများ တွေ့ရှိရသေးသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဂျုံအများဆုံးထွက်အောင် စိုက်ပျိုးနိုင်သောနိုင်ငံမှာ ဖြစ်၍ ကမ္ဘာ့ဂျုံထွက်သမျှ၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံမျှ ရရှိ လေသည်။
မှာ ဒုတိယဂျုံအထွက်များသော နိုင်ငံဖြစ်၍ မှာ တတိယ၊ မှာ စတုတ္ထ၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ ပဉ္စမ ဖြစ်လေသည်။
ဂျုံမှုန့်သည် မှ ကြိတ်ယူသောအမှုန့်ဖြစ်၍ ပေါင်မုန့်၊ ဗီစကွတ်မုန့် စသည်တို့ကို ဂျုံမှုန့်နှင့် ပြုလုပ်ကြသည်။
ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှား များဆိုရာ၌ တွင် နှင့် တို့ သွားရာလမ်းကြောင်း နှစ်ခုစပ်ကြား မိုင် ၃ဝဝဝဝဝဝဝဝ ကျယ်ပြောသော လဟာပြင်ကြီးရှိ ပေါင်းများစွာကို ဆိုသည်။
အကြီးဆုံးသော ဂြိုဟ်ကလေးမှာ ဖြစ်၍ အချင်း ၄၈၅ မိုင် ရှိ၏။
ဂြိုဟ်ကလေးတို့သည် ဂြိုဟ်ကြီးများနည်းတူပင် ကို လှည့်ပတ်၍နေကြသည်။
ခေါ် ဂြိုဟ်ကလေးသည် ၂၇ နှစ်တွင် တစ်ကြိမ်ကျ ကမ္ဘာနှင့် မိုင် ၁၃၈ဝဝဝဝဝ ကွာဝေးသောနေရာသို့ ရောက် လာတတ်သည်။
ထိုဂြိုဟ်ကလေး ရွေ့ရှားနေပုံကိုကြည့်၍ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်တို့သည် မှ နေ၏အကွာအဝေးကို အကောင်းဆုံးနည်းဖြင့် တွက်ချက်ယူနိုင်ကြသည်။
ဂွါတီမာလာနိုင်ငံမှာ ၏ တောင်ဘက်နှင့် နှင့် တို့၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
ဗင်ဂျွန်ဆင်ကား ဒေါက်တာ ဆယ်မျူယယ်ဂျွန်ဆင် မပေါ် ပေါက်မီ နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ လောက်က ထွန်းကားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စာရေးဆရာကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ရာသီဥတုအဖြစ်နေဆိုးသောကြောင့် လမ်းစပျောက်၍ သို့ သက်ဆင်းခဲ့ရသေးသည်။
ရာသီဥတု၏ ဒဏ်ချက်ကြောင့် လေယာဉ်ပျံသည်လည်း အတော်အတန် ပျက်စီးလျက် လူကိုယ်တိုင်မှာလည်း သက်စွန့်ဆံဖျားစွန့်စားရပြီးလျှင် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့ (အင်္ဂလန်မှ ထွက်ခဲ့သည့်နေ့မှ ၁၉ ရက်အကြာတွင်) ဒါဝင်မြို့သို့ ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့လေသည်။
သာမန်လူများထက် အရပ်အမောင်း ထွားကျိုင်း၍ မျက်နှာပေါက်ဆိုးပြီးလျှင် ပတ်ဝန်းကျင်လောကကြီးကို မထီမဲ့မြင်ပြုကာ ကြီးမားလှသော မိမိ၏ခန္ဓာကိုယ်ကို ခပ်ကြမ်းကြမ်း လှုပ်ချည်ရမ်းချည် သွားလာတတ်သူအား မြင်သူတိုင်းက မျက်စောင်းထိုးကြ၏။
အင်္ဂလန်သမိုင်းတွင် အဆိုးဆုံးဘုရင်တပါးဟု တွင်ခဲ့သော ဂျွန်သည် ဒုတိယဟင်နရီ၏ မိဖုရားဖြစ်သူ အက်ကွီတိန် မင်းသမီး၊ အယ်လင်နာမှ ဖွားမြင်သော အထွေးဆုံးသားတော် ဖြစ်သည်။
ကျွမ်းအတတ်ကို ရှေးအခါကပင် လေ့လာလိုက်စားခဲ့ကြ၏။
သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူမည့်နေ့တွင် သူကြွယ်သမီး သည် ဘုရားရှင်အား ဃနာနို့ဆွမ်းကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းလေသည်။
သုဇာတာ သူကြွယ်သမီး ပူဇော်သော ဃနာနို့ဆွမ်းကို ဘုဉ်း‌ပေးတော်မူလေသည်။
ငါးခွေးလျှာမျိုး (''Cynoglossus lingua'') ကို ငါးပြားမျိုးဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲသည် လက်ထက် မြန်မာ့သက္ကရာဇ် ၆၄၇ ခု (ခရစ်နှစ် ၁၂၈၅ ခန့်) ၌ ဖြစ်သော တရုတ် (မန်ချူး/တာတာ) တပ်နှင့် မြန်မာတပ်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၄၃ ခုခန့်တွင် တရုတ်သံ အမတ် ၁ ကျိပ်၊ မြင်းသည် ၁၀၀၀ တို့ လာ၍ ရှေးမြန်မာမင်းတပါးလက်ထက် ရွှေအိုး၊ ငွးအိုး၊ ရွှေပေါင်းချောင်၊ ငွေပေါင်းချောင်၊ ရွှေယောက်မ၊ ငွေယောက်မ၊ ရွှေယောက်ချို၊ ငွေယောက်ချိုတို့ကို ဆက်ဖူးသည်ကြောင်း ဆိုကာ တရုတ်မင်း (မြန်မာအခေါ် ဥတည်ဘွား၊ တရုတ်အခေါ် ကူဗလိုင်ခန်) က ပဏ္ဍာဆက်ရန် မှာကြောင်း ပြောသည်။
မြန်မာတပ်တို့ (အရှေ့ မြန်မာ-တရုတ် နယ်စပ်) သို့ ရောက်သော် ဗန်းမော်မြစ်ငူ၌ ကျုံးမြောင်းလုပ်၌ အခိုင်နေသည်။
တရုတ်လာသည် ရိုင်ရိုင်လော ရိုင်ရိုင် မြားမိုးရွာသည် ဖြိုင်ဖြိုင်လော ဖြိုင်ဖြိုင် လင်းပြင်ပြည့်မျှ ငှက်လင်းတ လတိုင်းလော လတိုင်းလတိုင်း မြင်းသည်သိန်းသန်း များစွာလွန်းသည် ထက်ဝန်းရံသ မနိုင်မနိုင်။
ငါးနုသန်းသည် မျိုးတွင် ပါဝင်သည်။
ငါးနက်ပြာသည် ၊ ၊ ငါးဒုပ်တို့နှင့်အတူ ငါးသိုင်းမျိုးတွင် ပါသည်။
ငပုတောဟူသော အမည်မှာ ရှေးအခါက ငပုအမည်ရှိ မုဆိုးတစ်ယောက် နေထိုင်ခဲ့သော တောဖြစ်၍ ငပုတောဖြစ်လာကြောင်း အဆိုရှိသည်။
ငပုတောမြို့သည် ပုဂံခေတ်အတွင်း ဆပဒရွာဟု အမည်တွင်ကြောင်း၊ ပုဂံမင်း လက်ထက် သို့ ကြွရောက်သီတင်းသုံးပြီးနောက် ပြည်သို့ပြန်အရောက်တွင် ပစ္ဆိမသဃာဂိုဏ်း သီးခြား တည်ထောင်သော ဆပဒမထေရ်မှာ ထိုရွာသားပင်ဖြစ်ကြောင်း အဆိုရှိလေသည်။
ငပုတောမြို့နယ်အတွင်း ဆန်စပါး၊ ဆား၊ သစ်နှင့် ငါးပိငါးခြောက်လုပ်ငန်းများ ရှိသည်။
အလောင်းဘုရား လက်ထက်က မြန်မာများ၏ လက်ချက်ဖြင့် ကိုလိုနီတည်ထောင်သူ အင်္ဂလိပ်များ သုတ်သင်ခြင်းခံခဲ့ရသော နေရာဖြစ်သည့် ဟိုင်းကြီးကျွန်းမှာ ငပုတောမှ မော်တင်ဘုရားသို့ သွားရာလမ်းတွင်ရှိသည်။
မော်တင်ဘုရားသည် ငပုတောမြို့မှ မိုင် ၄ဝ ခန့် ကွာဝေးသော အနီးတွင် တည်ရှိ၍ ဘုရားပွဲကို နှစ်စဉ်တပေါင်းလ၌ သိုက်မြိုက်စည်ကားစွာ ကျင်းပသည်။
ငါးပုဏ္ဏားသည် တွင် အဖြစ် အသုံးများသော မျိုး ဖြစ်၏။
ရှိ ဆူးမျှင်များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်နေကြသည်။
အာရှတိုက်၊ နိုင်ငံများတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။
ငါးဖီးမ (''Leiognathus splendens'') ကို ငါးတံငါဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။
တောင်ခြေရင်း အနီးတွင် တည်ရှိ၍ မှ ကားလမ်းဖြင့် မိုင် ၄ဝ ခန့် ကွာဝေးသည်။
ငဖဲမြို့သည် နှင့် ၃၀ မိုင်ကွာဝေး၍ ပတိမ်းနှင့် ၆ မိုင်ခန့် ဝေးသည်။
ထိုမြို့သည် နှင့် မင်းဘူးခရိုင် ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအတွက် အချက်အချာ ဖြစ်သည်။
ငဖဲမြို့တွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများမှာ နှင့် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ငဖဲမြို့၏အမည်ရင်းမှာ မဖဲမြို့ဖြစ်သည်။
ငဖဲမြို့တွင် သီရိဓမ္မကြီး တည်ထားခဲ့သည် ဆိုသော ပျက်စီးနေသည့် စေတီပုထိုး အများရှိရှိလေသည်။
မျိုးရင်းမှာ 'အော့(စ)ဖရိုမင်နီဒီ' ဖြစ်၍ နယ်သာလန်ကျွန်းစုတွင်ရှိသော ဂူရာမီငါးနှင့် မျိုးရင်းချင်း တူသည်။
ပါဏဗေဒအလိုအရ ငါးဘော့ငန်ကို ''စာဒီနဲလာ ဖင်ဗရီယေးတား(Sardinella fimbriata)'' ဟုခေါ်သည်။
Possible Ordovician record image_caption = ဝဲ အပေါ်မှ နာရီလက်တံအတိုင်း။
ငါးမန်းတို့သည် များနှင့်အတူ ဆီလာချီမော်ဖာ အထက်မျိုးစဉ်ကြီးတွင်ပါဝင်ကြသည်။
ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်ဝင်ရိုးစွန်းတို့ရှိ အနီးမှ ငမန်းတို့သည် ကမ်းခြေသို့ပင်ရောက်အောင် ဆင်းလာ၍ ကျက်စားတတ်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
ငါးမြင်း (''Proeutropiichthys taakree'') ၏ ပါဏဗေဒအမည်မှာ 'ပရန်တြိုပီအစ်ခသစ် တက္ကရီ'ဖြစ်သည်။
ငါးမြင်းရင်း၏ ပါဏဗေဒအမည်မှာ 'ဆူဒူတြိုပိယပ်ဂွန်ဂဝါရီ' (''Eutropiichthys goongwaree'') ဖြစ်သည်။
အသွင်အားဖြင့် ငါးမြင်းရင်းသည် နှင့်ဆင်တူယိုးမှားဖြစ်သည်။
ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် ငါးမြွေထိုး (''Rhynchobdella aculeata'') ဟုခေါ်သည်။
ထိုငါးမြွေထိုးမျိုး၏ သိပ္ပံအမည် မှာ 'မက်စတာကမ်ဗလပ်'ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့အခေါ်အားဖြင့် ငရဲမီးသည် ဝတ္ထုပစ္စည်းများကို စားနိုင်သော များကို ဆိုလိုသည်။
နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်သည် ကြေးနီ၊ သွပ်၊ သံ၊ ငွေသတ္တု၊ ကဲ့သို့သောသတ္တုများကို စားနိုင်သည်။
ထို့ပြင် နိုက်ထရစ် အက်ဆစ် တစ်ဆကို ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ်အက်ဆစ် ၃ ဆနှင့် ရောလိုက်လျှင် ၊ ပလက်တီနမ်၊ တိုင်တေနီယမ်၊တန်တလမ် ကဲဲ့သို့သော အဖိုးတန် သတ္တုများကိုပင်လျှင် စားပစ်နိုင်သည်။
မြန်မာဝေါဟာရ၌ သေနတ်၏ နောက်ပိတ်ယမ်းခွက်ကိုလည်း ငရဲမီးဟု ဆိုလိုသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) File:Chili peppers cultivated in Myanmar.jpgthumbမြန်မာနိုင်ငံ ကယန်းဒေသထွက် ငရုတ်သီးများ။
ပိတ်ချင်း ခေါ် ငရုတ်ကောင်းတစ်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) Image:Piper nigrum Dried fruits with and without pericarp - Penja Cameroun.jpgBlack and white peppercorns Image:BlackPepperCorn.jpgrightthumbRoughly mashed black peppercorns Image:4 color mix of peppercorns.jpgthumbBlack, green, pink (''Schinus terebinthifolius''), and white peppercorns Image:Piper nigrum drawing 1832.jpguprightleftthumb''Piper nigrum'' from an 1832 print File:Piper nigrum W IMG 2444.jpgthumb''Piper nigrum'' on tree support in Goa, India Image:TVM Pepper.JPGthumbPepper in Kerala, India Image:Pepper091.jpgthumbPepper before ripening Image:Sa-pepper.jpgthumbrightPeppercorn close-up
ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် ငါးလိပ်ကျောက်သည် ကစားစရာ နှင့်သော်လည်းကောင်း၊ နှင့် သော်လည်းကောင်း တူ၏။
အခြားငမန်းများနှင့် မတူသော ထူးခြားချက် မှာ ယင်း၌ နှင့် တူသည့်အမြီးပါရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
မျိုးဝင် ဖြစ်သော ၏ အမြီး၌ ရန်သူပြင်းထန်စွာ အဆိပ်တက်အောင်ထိုးနိုင်သော လိပ်ကျောက်ဆူးရိုး တစ်ချောင်း ဖြစ်စေ၊ နှစ်ချောင်းဖြစ်စေ ပါရှိသည်။
လိပ်ကျောက်မျိုးတွင် လိပ်ကျောက်တံခွန်၊ လိပ်ကျောက်တင်မဲ၊ လိပ်ကျောက်နှာမောင်းတို၊ ၊ ၊ ၊ တို့ ပါဝင်ကြသည်။
ဟူသော လိပ်ကျောက်မျိုး၏ ထူးခြားချက်မှာ ရန်သူကိုသော်လည်းကောင်း၊ စားမည့် သားကောင်ကိုသော်လည်းကောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်လိုက်သွားအောင် ပြုနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဆီဆမိုဂရပ် (ခေါ်) ငလျင်တိုင်းကိရိယာဆိုသည်မှာ မြေငလျင်၏လှုပ်ခြင်းကို တိုင်းတာသော ကိရိယာ ဖြစ်၏။
ငါးဝက်နှင့် မျိုးချင်းနီးစပ်သော ငါးများမှာ ၊ နှင့် များ ဖြစ်ကြသည်။
ငါးသလဲထိုး (''Lepidocephalichthys berdmorei'') သည် ငါးသိုင်းမျိုးတွင် ပါဝင်၏။
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ထိုငါးကို 'လက်ပီဒိုကက်ဖဲလပ်(စ်) ဗတ်မိုရီ'(; ယခုအခါတွင် Froese, R. & Pauly, D. (eds). (2020). FishBase (version Feb 2018). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at . Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. )ဟုခေါ်သည်။
အရှေ့မြောက်ဘက် ၄၈ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသော ၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
ငသိုင်းချောင်းမြို့သည် ဟင်္သာတ၊ ပုသိမ်ရထားလမ်းတွင် ရှိသော နှင့် ၆ မိုင်ကွာဝေးသည်။
ရေကြည်၊ ၊ ၊ များသို့ မော်တော်ကားလမ်းပေါက်သည့်အပြင် ၊ ၊ ၊ များသို့လည်း ရေလမ်းခရီးပေါက်သည်။
ထိုရွာမှ အနောက် ရိုးမတောင်ကိုဖြတ်ကျော်လျှင် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းရှိ သို့ ရောက်နိုင်သည်။
ဘက်မှ အုန်းသီးနှင့် အနောက်ခြောက်ခေါ် အမဲခြောက်များကို ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ငသိုင်းချောင်းမြို့သို့ တင်ပို့ရောင်းချကြ၏။
ငသိုင်းချောင်းမြို့အစွန်မှနေ၍ အနောက်ဘက်သို့ လှမ်းမျှော်၍ ကြည့်လိုက်လျှင် မှိုင်းမို့ညို့ဆိုင်းနေသော တောင်တန်းကို တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) စိန်အောင်မင်း။
ငါးအုံးသည် မျိုးတွင် ပါဝင်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ရေမွှေးတွင် ပါရှိသော အမွှေးအကြိုင်ကို စပယ်ပန်း၊ နှင်းပန်း စသည်တို့မှ ပေါင်းခံမယူဘဲ ငါးကြီးအန်ဖတ်ခေါ် ၏ အူအတွင်းမှ ရရှိသောပစ္စည်း တစ်မျိုးမှ ပေါင်းခံယူကြသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ငါးကြီးအန်ဖတ်ကို ၊ မက်ဒါဂက်စတာကျွန်း၊ တိုက်နှင့် အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံ တို့၏ ကမ်းခြေများတွင် တွေ့ရလေသည်။
ငါးကြီးအန်ဖတ်ကို နှင့် အငွေ့ပျံဆီများ တွင် ဖျော်၍ အမွှေးအကြိုင်များတွင် အနည်းငယ်ထည့်ပြီး အသုံးပြုကြ‌သေးသည်။
ငါးစည်ဖောင်းကော်သည် တစ်မျိုး၏ စည်ပေါင်းမှ ကြိုချက်ထုတ်လုပ်သော ဂျလယ်တင်း ကော်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
နှင့် များ သန့်စင်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ များ ကြာရှည်ခံအောင် သိုထားရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။
နှင့် တို့၌ ဂျယ်လတင်းကို အသုံးချသကဲ့ သို့ ငါးစည်ဖောင်းကော်ကိုလည်း အသုံချရလေသည်။
ငါးမွေးကန်ဆိုရာ၌ အိမ်တွင်းအလှအပ ပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ ငါးအကြောင်း ဗဟုသုတ ရှာမှီးနိုင်ရန် အတွက်သော် ၎င်း ငါးများကို မွေးထားသောကန်ကို ဆိုလိုသည်။
နှင့် တို့၌လည်း ရှေးနှစ်ပေါင်း များစွာကပင် ရွှေငါးများကို အင်တုံ သို့မဟုတ် ဖန်ပေါင်းချောင်များတွင် ထည့်၍ အိမ်တွင်း အလှအပပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် မွေးမြူခဲ့ကြ လေသည်။
ငါးမွေးကန်များထဲတွင် ငါးများကိုသာ မဟုတ်သေး ၊ ပတ်ကျိ၊ ၊ ၊ ကဲ့သို့သော အခြားရေသတ္တဝါများ ကိုလည်း မွေးထားတတ်ကြသည်။
ထိုရေငန်ငါးမွေးကန်များတွင် ၊ ၊ စသော ရေငန်သတ္တဝါများကို မွေးထား တတ်ကြသည့်ပြင် ပင်လယ်၌ ပေါက်တတ်သော အပင်များကို လည်း ထည့်ထားတတ်ကြ၏။
ငါးများသည် အသက်ရှူရန် အတွက်လိုသော ကို ရေထဲမှရရှိကြရာ ရေကို ပါးစပ်မှသွင်း၍ ပါးဟက်မှ ပြန်ထုတ်ပစ်ကြသည်။
ထိုကြောင့် ဤသို့ မဖြစ်ရလေအောင် အစာအကြွင်းများကို သုတ်သင်ပေးသော ၊ ၊ စသော အကောင်များ ကို ငါးမွေးကန်များတွင် ထည့်မွေးထားတတ်ကြသည်။
မြန်မာ နိုင်ငံ၌ ၊ ၊ စသော ငါးများကို ငါးမွေး ကန်များတွင် အစာအတွက် ကောင်းစွာ မွေးမြူနိုင်ကြပေသည်။