DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ယခုအခါတွင် ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံများအထိ ခြင်းလုံးကစားနည်းပျံ့နှံ့လျက်ရှိပြီး ဟူသော တစ်ဖက်နှင်တစ်ဖက် ယှဉ်ပြိုင်ကစားရသည့်အားကစားနည်းတစ်ရပ်ပေါ်ထွန်းလာပြီး အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲများတွင်ထည့်သွင်းကျင်းပနေပြီဖြစ်သည်။
အနီးတွင် တည်ရှိကာ ပုဂံပြည့်ရှင် ၏ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သော က တည်ထားခဲ့သည်။
မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများအရ၊ မင်းကြီး၏ အချစ်တော်အဖြစ် နေရာရထားသော အပေါ် မနာလိုဖြစ်ကြသည့် အခြားသော မိဖုရားများက သူမအား နှင်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။
ပြိုင်ဘက် မိဖုရားများက သူမအား စုန်းကဝေအတတ် ပညာသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့ကြသောကြောင့် စောမွန်လှသည် အနော်ရထာမင်းကြီးကို စွန့်ခွာကာ သူမ၏ မွေးရပ်မြေဖြစ်သော မောဒေသသို့ ပြန်လည်ထွက်ခွာရန် ဖိအားပေးခံခဲ့ရသည်။
မြောက်ပိုင်း၊ မိုင်းမောဝ်ဒေသရှိ သူမ၏ မွေးရပ်မြေသို့ အပြန်ခရီးတွင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်ပါရှိသော သူမ၏ နားတောင်းတစ်ဖက်သည် ချောင်းတစ်ခုအတွင်းသို့ ကျသွားခဲ့သည်။
ထိုသို့ကျသွားချိန်တွင် ရွှေရောင် စာကလေးငှက်များစွာ ပေါ်ထွက်လာပြီး နားတောင်းကျသွားသည့် နေရာကို ဝဲပျံနေခဲ့ကြသည်။
ထိုချောင်းကို နောင်တွင် "နားတောင်းကျ" ဟု အမည်တွင်စေခဲ့သည်။
စောမွန်လှသည် မြစ်ကမ်းအနီး (ယခု မန္တလေးတိုင်း၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်) တွင် ဘုရားတစ်ဆူ တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ပြီး သူမ၏ နားတောင်းနှင့် ဓာတ်တော်တို့ကို ဌာပနာခဲ့သည်။
ထိုဘုရား၏ မျက်နှာစာသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ သူမ၏ မွေးရပ်မြေဖြစ်သော အရှေ့ဘက်သို့ မျက်နှာမူထားခဲ့သည်။
ဒဏ္ဍာရီများအရ စစ်သည်များသည် ဘုရားက ရှမ်းပြည်နယ်ဘက်သို့ မျက်နှာမူထားခြင်း မရှိသည်ကို မြင်တွေ့ရသောအခါ သူမကို လွှတ်ပေးခဲ့ကြသည်။
ဘုရားကို "ရွှေရောင်စာကလေးများ ဝန်းရံထားသည်" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ရွှေစာရံဘုရား ဟု အမည်တွင်စေခဲ့သည်။
စောမွန်လှနှင့် သူမ၏ မောင်တော်တို့သည် အနီးရှိ ၎င်းတို့၏ စံအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ကြပြီး ယနေ့တိုင် ရွှေစာရံဘုရားကို စောင့်ရှောက်နေကြသည့် အလောင်းစည်သူမင်းကြီးကလည်း ဘုရားအား စောင့်ရှောက်ရန်နှင့် ဝေယျာဝစ္စအကြီးအငယ်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် အိမ်ခြေငါးဆယ်နှင့်တကွ ရွှေစာရံကျေးရွာကို ဆက်လက် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
များ ဖြစ်သွားခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ဘုရားအနီးရှိ အထိမ်းအမှတ် နတ်နန်းငယ်တစ်ခုတွင် စောမွန်လှနှင့် မောင်တော်တို့၏ ရုပ်တုများကို ထားရှိသည်။
အနော်ရထာမင်းကြီးသည် မိဖုရားကို နှင်ထုတ်ခဲ့မိသည့်အတွက်နှင့် သူမ ကွယ်လွန်သည့်သတင်းကို ကြားရသောအခါ အလွန်နောင်တရခဲ့ပြီး ၎င်း၏ နန်းသက်နှောင်းပိုင်းတွင် ဘုရားပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မြေများကို ဘုရားအတွက် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
မင်းကြီးကလည်း ဘုရားအား စောင့်ရှောက်ရန်နှင့် ဝေယျာဝစ္စအကြီးအငယ်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် အိမ်ခြေငါးဆယ်နှင့်တကွ ကို ဆက်လက် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ရွှေစာရံဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် မှ လပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်နေ့အထိ (မတ်လ ၅ ရက်မှ ၁၄ ရက်အထိ) ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
ထင်ရှားသော မြန်မာ့ဂန္ထဝင်တေးသံရှင် ညိုညိုဆန်း သီဆိုပြီး တေးရေး စိန်တင်ဟန် ရေးစပ်ခဲ့သည့် "ထန်းရွက်ပုတီး" ဟူသော ပွဲတော်အထိမ်းအမှတ် ရိုးရာတေးသီချင်းကြောင့် ရွှေစာရံဘုရားပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လူသိများ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။
ပွဲတော်ကာလအတွင်း ငါးတန်ကြီးများနှင့် အခြားသော ငါးကြီးများသည် ဘုရားအား ပူဇော်ရန် လာရောက်လေ့ရှိကြကြောင်း မှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။
ဘုရားဖူးလာ ပြည်သူများသည် အနီးအနားရှိ မြစ်အတွင်း ကူးခတ်နေကြသော ထိုငါးများကို အစာကျွေးလေ့ရှိကြပြီး၊ ယေဘုယျအားဖြင့် ၎င်းတို့၏ ခေါင်းများပေါ်တွင် ရွှေသင်္ကန်းများ ကပ်လှူပူဇော်လေ့ရှိကြသည်။
ရောမအင်ပါယာ၏ ပထမဆုံး ဧကရာဇ်မှာ ဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၂၇ မှစ၍ အုပ်စိုးခဲ့သည်။
ထိုကာလမတိုင်ခင်က ရောမအင်ပါယာမှာ ဆီးနိတ်ဟု ခေါ်သည့် ကောင်စီမှ အုပ်စိုးသည့် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရေဒီယို ဆိုသည်မှာ မျက်စိနှင့် မမြင်နိုင်သော အလင်းအောက် တိုသော ကြိမ်နှုံး (Frequency) ရှိသည့် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများကို လှိုင်းခွင်သ၍ အချက်ပြ(Signal)များ အဖြစ် ထုတ်လွှင့်ခြင်းကို ခေါ်ဆိုသည်။
မြောက်မြားလှစွာသော တီထွင်သူများ၊ များ၊ ထပ်မံအဆင့်မြှင့်သူများ၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များစွာ ဤ ရေဒီယို၏ ခေတ်ရှေ့ပြေးသော အသုံးချအတတ်ပညာရရှိအောင် ဆောင်ရွက်လာခဲ့ကြတဲ့အတွက် ရေဒီယိုပညာ စတင်တွေ့ရှိလာခဲ့ပုံနဲ့ တီထွင်သူ မည်သူနည်း ဆိုတဲ့ ကိစ္စသည် အငြင်းပွားဖွယ် ကိစ္စဖြစ်လာခဲ့သည်။
စကော့လူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် ဂျိမ်းစ်ကလာ့ခ် မက်စ်ဝဲက လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြစ်ခြင်း အယူအဆကို ရှင်းပြဖို့ရာ အခြေခံကို စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
ကြိုးမဲ့ကြေးနန်း နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် အတွက် သက္ကရာဇ် ၁၉၀၉ ခုနှစ်ရဲ့ ဆိုင်ရာ ကို ကားလ်ဖာဒီနန် ဘရောင်းနဲ့ အတူ ပူးတွဲ ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
ဒီမိုခရက်တစ်မြန်မာ့အသံ၊ ၂၀၁၂.၂.၁၃ [၂] Radio History by PyiMoeMyint,MPEI,Moscow,2009။
ရေဆင်းတက္ကသိုလ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ရေဆင်းရွာအနီးတွင် နှင့် ကပ်လျှက် တည်ရှိသည်။
အရှေ့မြောက်ဘက် ၁ဝမိုင်ခန့် အကွာတွင်ရှိသော ရေဆင်းသည် ၊ ၊ စိုက်ပျိုးရေးသုတေသန၊ သစ်တောသုတေသန၊ တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော သီးခြားမြို့လေးပမာ တည်ရှိသည်။
ကေအင်အယ်လ်အေ ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ ကို ခေါင်းဆောင်သည်။
ထော့ကိုကိုးအခြေချသော ဗိုလ်ချုပ်ထိန်မောင် ဦးစီးသော အဖွဲ့သည် ၂ဝဝ၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မှ ခွဲထွက်ကာ အစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ရယူပြီး ကေအင်ယူ-ကေအင်အယ်အေ ငြိမ်းချမ်းရေး ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မှ ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင် (၃) ဦးသည် ၂၀၀၉ ခု မတ်လဆန်းပိုင်းက ကရင်ခွဲထွက် အဖွဲ့ တဖွဲ့ဖြစ် သည့် ဗိုလ်ဌေးမောင်၏ ကေအင်ယူ/ကေအင်အယ်အေ ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအဖွဲ့နှင့် သွားရောက်ပူးပေါင်းလိုက်သည်။
ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်မှ ၊ နှင့် တို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအဖွဲ့နှင့် သွားရောက်ပူးပေါင်းသည်မှာ မှန်ကန်ကြောင်း ကေအင်အယ်အေ ကာကွယ်ရေးဌာနမှ ဗိုလ်မှူးရှီးလေက အတည်ပြုပြောကြားသည်။
ဝါရင့် ကရင့်တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင် တဦးဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောဌေးမောင် ခေါ် စောထိန်မောင်သည် လူကြီးရောဂါဖြင့် ၂၀၂၀ ခု မေလ ၃ ရက်နေ့ ညနေတွင် KNU/KNLA PC (ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ) ၏ ဌာနချုပ်တည်ရာ ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ထိုးကော်ကိုးဒေသတွင် ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်တစ်ဖက်ကမ်း မြို့မှ ကားလမ်းခရီးဖြင့်လွယ်ကူစွာ သွားရောက်နိုင်သည်။
မွန်အရေးအသား “ကံမုတ်”၊ မွန်အသံထွက် ကော့မု မှ ဆင်းသက်လာသည်။
ဆန်စပါး၊ ကွမ်းရွက်၊ ကွမ်းသီးနှင့် ငါး၊ ပုဇွန်စသော ရေထွက်ပစ္စည်းများ ထွက်ရှိသည်။
ကော်ဖီကို စတင်တွေ့ရှိပုံ အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သမိုင်းပုံပြင် အမြောက်အမြားရှိသည်။
ဘရာဇီးနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ကော်ဖီထုတ်လုပ်မှုတွင် ထိပ်ဆုံးမှ ဦးဆောင်ပါဝင်သည်။
ကော်ဖီတွင် (Caffeing)ခေါ် ဓာတ်တစ်မျိုး ပါဝင်သည်။
ကော်ဖီသည် ကျန်းမာရေးအတွက် နည်းလမ်းအချို့ဖြင့် အကျိုးပြုသည်။
သက်ရှည်ကျန်းမာ မြန်မာ့အစာ (ဒေါက်တာမြင့်မြင့်ခင်) မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကော်ဖီစိုက်ပျိုးမှုသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်အကြား ဧကနှစ်သိန်းထိ ရောက်ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
ခန့်မှန်းတွက်ချက်ထားသခဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကော်ဖီ စိုက်ပျိုးမှုကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်နိုင်ပါက ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုသည် တန်ချိန်ခြောက်သောင်းအထိ ရှိလာမည်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံထွက်ကော်ဖီတို့ကို ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် သို့ တင်ပို့ရောင်းချလျက်ရှိသည်။
ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးသည် ၁၈၆၅ ခုနှစ်မှ စတင် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး ယခုအခါ လက်အောက်ရှိ နိုင်ငံပိုင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။
အဓိကဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည့် လုပ်ငန်းများမှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ရေယာဉ်များ သွားလာနိုင်သည့် မြစ်ကြီးများဖြစ်သည့် ၊ ၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများ၊ ရခိုင်၊ မွန်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်ရှိ မြစ်ကြောင်းများတွင် ခရီးသည်နှင့် ကုန်စည်များ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ခရီးသည်နှင့် မော်တော်ယာဉ်များ သွားလာမှု အဆင်ပြေစေရေးအတွက် ကူးတို့လမ်းများ ပြေးဆွဲခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး၏မူလအဖွဲ့အစည်းမှာ ( Irrawaddy Flotilla Co., Ltd) ဖြစ်ပြီး ၁၈၆၅ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည့် ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး တွင် အောက်ပါဌာနများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး၏ဆောင်ပုဒ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဌာန၏ အမှတ်အသားကို ဟင်္သာငှက်ဖြင့် ပြသထားသည်။
ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးသည် အောက်ပါလုပ်ငန်းများကို အဓိကဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေကြောင်းသွားလာမှု ကောင်းမွန်သော ပြည်တွင်း မြစ်ကြောင်းများတွင် ခရီးသည်နှင့် ကုန်စည်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ခရီးသည်နှင့် မော်တော်ယာဉ်များ သွားလာမှုအဆင်ပြေစေရေး အတွက် ကူးတို့ လမ်းများပြေးဆွဲခြင်း၊ (၃၁.၁၂.၂၀၀၆) နေ့ရှိ ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသော ရေယာဉ်အင်အားမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
စက်ရှိရေယာဉ် ၃၁၆ စီး လူစီးကုန်တင် ၂၀၃ စီး ကုန်တင် ၃၈ စီး ကုန်တင်/တွဲဆွဲ ၃၆ စီး ရေကြည်တင် ၂ စီး တွဲဆွဲ ၂၆ စီး ဆီတင် ၁ စီး အထွေထွေသုံး ၁၀ စီး စက်မဲ့ရေယာဉ် ၁၅၄ စီး ကုန်တင်တွဲဆွဲ ၁၄၁ စီး ဆီသယ်ရေယာဉ် ၁၃ စီး ဆိပ်ခံတွဲ ၄၂ စီး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဌာနခွဲ (၆)ခုတွင် ခရီးသည်နှင့် ကုန်တင်ခရီးလမ်းပေါင်း (၆၀)ခန့် ရှိသည်။
ဘွဲ့ရပြီးချိန်တွင် မီးရထားဌာနတွင် မီးရ ထားအရာရှိတာဝန် ထမ်းဆောင်ခွင့်ရရန် သူဆက်သွယ် ညှိနှိုင်းခဲ့သည်။
မီးရထားဌာနတွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ရန် သူဆက်သွယ် ညှိနှိုင်း နေစဉ်မှာပင် ဇမ္ဗူအေး ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ ဦးချင်းစိန်က စာရေးဆရာကြီး၏ အောင်မြင် ကျော်ကြား လှသည့် ကောလိပ်ကျောင်း သားဝတ္ထုအား ကောလိပ်ဂျင်အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးရန် စီစဉ် နေကြသည်။
သရုပ်ဆောင်အဖြစ်သာမက (ကိုဘထူး၊ မဦးခင်၊ တင်မောင်မောင်) စသည့် ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းအခွေများတွင်အသံဖြင့် ဖျော်ဖြေရာတွင်လည်း နာမည်ရသူဖြစ်သည်။
သဘင်သည် မဝင်ရ ရုပ်ရှင်ကားမှာ သူ ကွယ်လွန်သည်ထိ အခက်အခဲအမျိုးမျိုးကြောင့် ရိုက်ကူးပြီးစီးမှု မရှိခဲ့၊ သူကွယ်လွန် သွားသောအခါ လက်ကျန် ဇာတ်ကွက်များတွင် မင်းသား စိန်မြင့်ကို ဆက်လက် သရုပ်ဆောင် စေခဲ့ကြသည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်မာလာနှင့် သား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ၊ သမီး အဆိုတော် တို့ အပါအဝင် သားသမီး ၄ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
မောင်ဇေယျာ ရေး မြန်မာလူကျော် ၁၀၀ (ပထမအုပ်)၂၀၁၀ မတ်လ၊ စာ-၁၃ ဦးကျော်ငြိမ်းကို ၁၉၁၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ၌ အဖ ရှေ့နေဦးဖိုးတုတ်နှင့် အမိ ဒေါ်ဒေါ်သုန်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးဥပစာကောလိပ်၊ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်စာဂုဏ်ထူးတန်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး အောင်ပွဲခံပြီးနောက် ဖတပလကို အဖွဲ့ချုပ်အဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရာတွင် တွဲဖက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ ၁ရဇူလိုင်၁၉၄၇၊ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် ၊ ဝန်ကြီးတို့က ဦးဆောင်ကျင်းပနေကြစဉ်]] = ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖဆပလခေါင်းဆောင်များဖြစ်သည့် ဦးဗဆွေ၊ ဗိုလ်ကြာညွန့် (ပဲခူး)၊ ဗိုလ်မှူးထွန်းတင်၊ ဦးကြီးချိုင်၊ ပထစခေါင်းဆောင်များဖြစ်သည့် ဗိုလ်မင်းခေါင် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်)၊ ဦးဝင်း၊ ဦးချမ်းသာ၊ ဦးချန်ထွန်း၊ အင်းစိန်အမတ် ဦးချာလီ၊ နေရှင်းသတင်းစာတိုက်ပိုင်ရှင် အယ်ဒီတာချုပ် ဦးလောရုံတို့နှင့်အတူ ဦးကျော်ငြိမ်းသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းဦးဆောင်သည့် အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ၏ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ၃၃ ဦးအကြံပေးအဖွဲ့က တော်လှန်ရေးကောင်စီထံသို့ အစီရင်ခံစာ တင်သွင်းခဲ့သော်လည်း၊ နောက်တစ်နေ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက ပြောင်းလဲမှုအတွက် အချိန်မရောက်သေးဟုဆိုကာ အဆိုပြုချက်အားလုံးကို ပယ်ချခဲ့သည်။
သိမှတ်ဖွယ်ရာ ကိုယ်ရေး အချက်အလက်များ၊ ရေးသားသူ၊ ထုတ်ဝေသည့် စာအုပ်တိုက်နှင့် ခုနှစ်၊ လတို့ မပါရှိ၊ စာ - ၂၅၄။
မွေးဖွားရာ ဒေသ - မကွေးတိုင်း၊ ရေနံချောင်းမြို့ မြတ်ငြိမ်းကို မကွေးတိုင်း ရေနံချောင်း မြို့တွင် အဖ ဦးထွန်းငြိမ်း၊ အမိ ဒေါ်မမ တို့က ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၃ ရက်တွင် မွေးဖွားသည်။
ဇနီးဒေါ်သန်းသန်းအေး၊ သမီး မွန်မွန်ရည်ဆွေ၊ သင်းသင်းအေးဆွေ၊ ချိုချိုလွင်ဆွေ တို့နှင့် အတူ ဒဂုံ မြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း)၊ (၄ဝ) ရပ်ကွက်တွင် နေထိုင်ကာ ဘာသာပြန် စာအုပ်များ ရေးသားခဲ့သည်။
ကျောက်တော်မြို့သည် မှ ၊ သို့ သွားရာ မီးသင်္ဘောလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ တောင်တန်းဒေသမှ ထွက်သော ကုန်များနှင့် ရခိုင်မြေပြန့် ဒေသမှ ထွက်သောကုန်များ ဖလှယ်ရာဒေသ ဖြစ်သည်။
မှ ထွက်သော နာမည်ကျော် ကုလားတန်ဆေးများကို ကျောက်တော်မြို့တွင် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြသည်။
ကျောက်တော်မြို့ တစ်ဖက်ကမ်းမှ အရှေ့ဘက် ၅ မိုင်ခန့် အကွာတွင် မန္တလေးမဟာမုနိ မူလ ကိန်းဝပ်တော်မူရာ နေရာဟောင်းတည်ရှိ၍ ထိုနေရာတွင် သူဌေးဦးရဲကျော်သူ လှူဒါန်းထားသော ရုပ်ပွားတော် တစ်ဆူ ကိန်းဝပ်တော်မူသည်။
ကျောက်တော်မြို့မှ တန်ဆောင်းသို့ သွားရာလမ်းစဉ်ဖြင့် မြို့ဟောင်းမြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။
မဟာသက္ကရာဇ် ၁၂၃ ခုတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသခင်သည် ရခိုင်ဘုရင် စန္ဒသူရိယ မနောဒိဌာန်ဖြင့်ပင့်လျောက်၍ ဓညဝတီ ရခိုင်ပြည်သို့ ကြွလာတော်မူခဲ့စဉ် ကျောက်တော်ဘုရား တည်ရှိရာ ကျောက်အတိပြီးသော မောရပဗ္ဗတ တောင်ထက်၌ ရပ်တန့်တော်မူပြီးလျှင် နုစဉ်ဘဝတွင် ထိုဒေသ၌ ပန်းပွတ်သမား ဖြစ်ခဲ့ဘူးကြောင်း၊ ဘုရားသခင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပြီးနောက် ကျောက်ရိုးတော်ဓာတ်ကို ဤအရပ်၌ ဌာပနာကျောက်တော်စေတီဟု တွင်လတံ့ဟူ၍ ဗျာဒိတ်ထားတော်မူခဲ့ကြောင်းနှင့် ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် ပါရှိ၏။
ကျောက်တော်မြို့မှ နှစ်စဉ် စပါးတန်ချိန် ၁၃ဝဝဝ ခန့် ထွက်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)အပိုင်း(ခ) [ Satellite map at Maplandia.com]။
နှင့် ၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
မှ အနောက်မြောက်ဘက် မိုင် ၂၅ဝ (ကီလိုမီတာ ၄၀၀) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ရှေးအခါက ရခိုင်ပြည်၌ မထင်ရှားသော တံငါရွာကလေးမျှသာ ဖြစ်ခဲ့၏။
ကျောက်ဖြူမြို့ကို (၁၈၂၄-၁၈၂၆) ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ကျောက်ဖြူမြို့နေရာတွင် စစ်တပ်များ ချထားခဲ့၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) # အရှေ့ပိုင်းရပ်ကွက် # အနောက်ပိုင်းရပ်ကွက် # အလယ်ပိုင်းရပ်ကွက် # မြစ်နားတန်းရပ်ကွက် # စေတီတောင်ရပ်ကွက် # အရာရှိရပ်ကွက် # အစိုးရရပ်ကွက် # သန်ပန်ချောင်းရပ်ကွက် # ရခိုင်ပိုက်ဆိပ်ရပ်ကွက် # ကုလားပိုက်ဆိပ်ရပ်ကွက် #ပြင်ဖြူမော်ရပ်ကွက် #တောင်ရင်းရပ်ကွက် #ကုမ္ပဏီဈေး(ခ) စေတီယရပ်ကွက် #ကုလားဘာတောင်ရပ်ကွက် #တိုးချဲ့ရပ်ကွက် #င/လပေွ့ရပ်ကွက် #ကညင်တောရပ်ကွက် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဆရာဖြစ်သင်ကောလိပ်ကို ကျောက်ဖြူမြို့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ရခိုင်ပြည်နယ် သည် ကျောက်ဖြူဥပစာကောလိပ်ဖြင့် သန္ဓေတည်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ စစ်တွေတက္ကသိုလ် သမိုင်းမှတ်တမ်းများက ပြဆိုသည်။
Grand Healthcare Hosြိ့ဩသိ့pital မြို့မအားကစားကွင်း ၊ကျောက်ဖြူ တည်ရှိပြီး ကျောင်းပေါင်းစုံဘောလုံးပြိုင်ပွဲနှင့် အခြားသောအားကစားပွဲများ ကျင်းပသည်။
ထိုမိုးလုံလေလုံခန်းမ၌ ကရာတေးဒို၊ မြန်မာ့သိုင်း၊ ဘောလုံး၊ မြန်မာ့ရိုးရာခြင်း၊ ပိုက်ကျော်ခြင်း၊ ကြက်တောင်၊ ပြေးခုန်ပစ် စသည့် အားကစားသင်တန်းများကို ရက်အကန်သတ်ဖြစ် အခမဲ့ဖွင့်လှစ် ခဲသည်။
ကျောက်ဖြူမြို့မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ကုန်းလမ်းနှင့် လေယာဉ်လမ်းများဖြင့် ဆက်သွယ်လျက် ရှိသည်။
ကျောက်ဖြူမြို့မှ ၁၆ မိုင်ကွာဝေးသည့် မင်းပြင် အရပ်တွင် မိုးလေဝသ တိုင်းထွာရေး ရေဒါစခန်း တစ်ခုကို ဆောက်လုပ်ထားသည်။
မှာ မြောက်ဦးခေတ် ရခိုင်ဘုရင် က စတင် တည်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ကြီးမားသော ကျောက်ဆောင် တစ်ခုလုံးကို လှိုဏ်ပတ်လမ်းများဖြင့် ဂူများထွင်းကာ ဘုရားရုပ်ပွားတော်များကို တည်ထားကိုးကွယ်ထားသည်။
ရခိုင့်တပ်တော်( ဒု )စစ်ဦးချုပ်ဒေါက်တာ ( ညိုထွန်းအောင်# # ဦး (မြန်မာ တိုင်းရင်းသားထဲမှ ပထမဆုံး အရေးပိုင်) # (မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးတိုင်းရင်းသားစာပုံနှိပ်တိုက်ဖြစ်သော ဟံသာဝတီပုံနှိပ်တိုက်တည်ထောင်သူ၊ပိဋကတ်သုံးပုံကို ပုံနှိပ်စက္ကူအဖြစ် ပထမဆုံးအသွင်ပြောင်းသူ) # (ဝန်ကြီးဟောင်းနှင့် အငြိမ်းစား သံအမတ်ကြီး) # (လူမှုထူးချွန်ဆုရ ရခိုင်စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှု ပညာရှင်) # ဦး (အငြိမ်းစား သံအမတ်ကြီး) # ဦး (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာဌာန ပါမောက္ခ) # (အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုနှင့် အခြားအမျိုးသားစာပေဆုများရ စာရေးဆရာ) # (နိုင်ငံကျော် ဂီတ အနုပညာရှင်) # ဦး (RFA သတင်းထောက်) # စိမ်းလဲ့လဲ့ (နိုင်ငံကျော် အဆိုတော်) # မဲဇာ (ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်) ကပိုင်ချောင်းရွာ။
မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (: Myanmar National League; အတိုကောက် MNL) သည် (MFF) မှ အတည်ပြု၍ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော ပရိုစနစ်သုံး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။
ကလပ်အသင်း ၁၂ သင်း ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကြပြီး မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်-၂ (MNL-2) နှင့် တန်းတက်၊ တန်းဆင်းစနစ်ဖြင့် လုပ်ဆောင်သည်။
ပြိုင်ပွဲရာသီများကို ပုံမှန်အားဖြင့် ဩဂုတ်လမှ မေလအထိ သတ်မှတ်ထားပြီး အသင်းတစ်သင်းလျှင် ပွဲစဉ်ပေါင်း ၂၂ ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ကစားရသည်။
ပထမဆုံးသော ပြိုင်ပွဲကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ မေလတွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး က ပထမဆုံး ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။
မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်ကို အသင်း ၈ သင်းဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀-၂၀၁၁ ရာသီတွင် ၁၂ သင်းအထိ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။
အစောပိုင်းကာလများ၌ ရှိ အောင်ဆန်းကွင်းနှင့် တို့တွင်သာ ကျင်းပခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်မှစတင်၍ အိမ်ကွင်း၊ အဝေးကွင်းစနစ်ကို ကျင့်သုံးကာ နယ်မြို့များသို့ ပျံ့နှံ့စေခဲ့သည်။
လိဂ်၏ မူဝါဒအရ အသင်းတိုင်းသည် "ယူ-၁၇" နှင့် "ယူ-၂၀" လူငယ်အသင်းများ မဖြစ်မနေ ဖွဲ့စည်းထားရှိရမည်ဖြစ်သည်။
တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ကျင်းပရန် ရည်မှန်းထားသော်လည်း အခြားဒေသများ၌ လုံလောက်သော အခြေခံအဆောက်အအုံ လိုအပ်ချက်များကြောင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ် MNL ဖလားပွဲစဉ်များကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဓိကအားကစားကွင်းကြီး နှစ်ခု၌သာ ကျင်းပခဲ့ရသည်။
တောင်ငူ မြို့၌ အဖ ကုန်သည်ကြီး ဦးဘိုးရင်၊ အမိ ဒေါ်စိန်း တို့က ၁၉၀၈ ခု နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက် (သုတေသန စာစဉ် သမိုင်းတွင် ၁၉၁၂ ခု ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်ဟု ဖော်ပြ) နေ့တွင် ဖွားမြင် ခဲ့သည်။
ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်သော '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်'(၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်) ၁၉၃၄ တွင် မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်းမှ စီစဉ်ကာ ပါမောက္ခနှင့် ဆရာပွားတို့က ကို ထုတ်ဝေခဲ့ရာ အခန်းတစ်ခုတွင် ဟူသော စာတစ်ပိုဒ်ပါဝင်လေပြီး အောက်ခြေမှတ်စုတွင် "ပန်တူ" ဟူသည် "ရေစုပ်သော ကိရိယာ" အဖြစ်ပေးထားသည်။
ထိုအချက်နှင့်ပတ်သက်၍ က ပန်တူသည် ရေစုပ်ကိရိယာမဟုတ်ဘဲ "ဂါထာမန္တရား"သာဖြစ်သည်၊ ရေစုပ်ကိရိယာဖြင့်စုပ်သည်မဟုတ်၊ ဂါထာမန္တရားဖြင့်သာ စုပ်သည်ဟု တိုးတက်ရေးမဂ္ဂဇင်းမှနေ၍ စတင်ဝေဖန်ချက်ပေးသည်။
ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းသည် များ၊ များနှင့် အခြား သက်ရှိသက်မဲ့ အရာဝတ္တုများ သေဆုံးပြီးနောက် အပူချိန်နှင့် ဖိအားကြောင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်သော်လည်း ပုံစံ ပျက်ယွင်းမသွားပဲ နဂိုမူလ ပုံစံအတိုင်း ကျောက်ဖြစ်နေသည့် ရုပ်ကြွင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
နှင့် သတ္တဝါ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းအမျိုးအစားများစွာပင်ရှိပြီးယင်းတို့သည် လွန်ခဲ့သောနှစ်သန်းပေါင်းများစွာအတွင်းမတူညီသော အချိန်ကာလအပိုင်းအခြားတို့၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြသည့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း မှတ်တမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။
ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းမှတ်တမ်းတို့ကိုဆက်လက်လေ့လာ၍ အတိတ်ကာလရှိ သက်ရှိတို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် ၊ ကျောက်လွှာစဉ်တို့၏သက်တမ်း (Age of Formation)၊ အနည်ကျပတ်ဝန်း ကျင် (Sedimentary Environment) နှင့် အတိတ်ရာသီဥတု တို့ကိုခန့်မှန်းသိရှိနိုင်သည်။
ဒေါ်မေနွဲ့ကို ဦးလှဖေနှင့် ဒေါ်သိန်းရင်တို့မှ ရန်ကုန်၊ ဗိုလ်တထောင် (၆၄)လမ်းတွင် ၁၉၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ထို့နောက်ပိုင်း ''"ဟင်္သာစိန်"''အမည်ခံ၍ ဇာတ်အဖွဲ့များတွင် မင်းသမီးအဖြစ် ဝင်ရောက်ကပြခဲ့ကာ ၁၉၃၆ အသက် (၁၇) ၌ "ရဲဘက်တော်" ဇာတ်ကားကို ဒါရိုက်တာ မှရိုက်ကူးခဲ့ပြီး ထိုဇာတ်ကားတွင် မင်းသားဘတင့်နှင့်အတူ သရုပ်ဆောင်ရာမှ ရုပ်ရှင်လောကသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
တွင် စစ်ရှောင်၍ ထို့နောက် ဆရာဒဂုန်တင် ဦးစီးသောဇာတ်နှင့်အတူ အောင်မင်္ဂလာပြဇာတ်ကို တည်ထောင်ပြီး အထက်မြန်မာပြည်တခွင်တွင် ကပြခဲ့၏။
ဒေါ်မေနွဲ့သည် အောက်ဖော်ပြပါရုပ်ရှင်များဖြင့် အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
ကြက်ခြေနီဖခင် ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် ၊ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် [ International Committee of the Red Cross] (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်းကို၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။
ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း အရေးပေါ်လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း။
မောင်ကြည်ဆွေသည် စာရေး အားကောင်းသည်။
အဖ ဦးတင်ရွှေ နှင့် အမိ ဒေါ်လှဝိုင်း တို့မှ ၁၉၄၇ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၂ရက် တွင် ကြို့ပင်ကောက်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ကြို့ပင်ကောက်မြို့၊အထက်တန်းကျောင်းမှနေ၍ ဆယ်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မော်လမြိုင်ကောလိပ်၊ လုပ်သား ကောလိပ် တို့တွင် စိတ်ပညာအထူးပြုဖြင့် ဆက်လက် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
ပျိုဖော်ဝင် အရွယ် လူငယ်များ၏ စာပေ အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု ဘွဲ့ယူစာတမ်းဖြင့် စိတ်ပညာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
မောင်ငြိမ်းသူ (ကြို့ပင်ကောက်) အမည်အပြင် အခြား ကလောင် အမည်ခွဲများဖြစ်သည့် မျိုးငယ်ကျော်၊ ဇော်ငြိမ်းလတ်၊ သူရိန်ညွန့်တင်၊ နေသွေးကို ဖြင့်လည်း စာပေများကို ရေးသား ခဲ့သည်။
လုံးချင်း ၈ အုပ်၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည် ၃ဝ ကျော်၊ ဝတ္ထုတို ၃ဝဝ ခန့်နှင့် ဆောင်းပါး ပုဒ်ရေ ၁၀၀၀ ကျော်အထိ ရေးသားခဲ့သည်။
ထို့အပြင် (၄၈) နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့ ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း အထူးဆု ရရှိခဲ့သည်။
သူသည် စာပေ တာဝန်များ အဖြစ် စမ်းချောင်းမြို့နယ် စာပေလုပ်သား အဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး၊ မြို့နယ် စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နာယက တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ယင်းအပြင် ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊မြန်မာနိုင်ငံစာနယ်ဇင်းကောင်စီ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
လက်ရှိတွင် ပခုက္ကူစာပေဆု ရန်ပုံငွေကြီးကြပ်ရေးကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာများအသင်း အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ထမ်းဆောင်နေသည်။
မောင်ငြိမ်းသူ (ကြို့ပင်ကောက်) သည် ရွှေသမင် စာပေတိုက်နှင့် သိန်းမင်း စာပေတိုက် တို့တွင် စာပြင် ဆရာ၊ ရွှေသမင် မဂ္ဂဇင်းတွင် အမှုဆောင် အယ်ဒီတာ၊ ထူးခြား ဂျာနယ်တွင် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ၊ဝါမိုးအောင် စာပေတိုက်တွင် စာတည်း အဖွဲ့ဝင် ၊ မှုခင်း ရှုထောင့် ဂျာနယ်၊ မှုခင်း မြင်ကွင်း ဂျာနယ်၊ မှုခင်း ရှုထောင် ရသစုံ မဂ္ဂဇင်းများတွင် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ စသည်ဖြင့်လည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဆက်လက်၍ လက်ထောက်ကထိက၊ ကထိက၊ တွဲဖက်ပါမောက္ခ၊ ပါမောက္ခအဆင့်များဖြင့် ပုသိမ် ကောလိပ်၊ ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်၊ ၊ ၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် နိုင်ငံတော်အစိုးရပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ တာဝန်ပေးချက်အရ အိုဆာကာနိုင်ငံခြားဘာသာသင်တက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာစာဧည့်ပါမောက္ခ(၁၉၉၇ - ၉၉) အထိ (၂)နှစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
ယခုအခါ-ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မြန်မာစာဌာနပါမောက္ခအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူပြီး ဇနီးဒေါ်စုစုနွယ်(တွဲဖက်ပါမောက္ခ-မြန်မာစာဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်) သမီး-သူသူနွယ်အေးတို့နှင့်အတူ နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ)သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက် ည ၁၂ နာရီခွဲတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်သည်။
လူငယ်အကြောင်း ပညာအကြောင်း ဆရာအကြောင်း တစေ့‌တစောင်း ၂၀၁၉ ၁။
မြန်မာစကား၊ မြန်မာစာ (ဦးတင်ရွှေနှင့် ပူးတွဲ) = ၁။
ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်)၊ စာတည်းအဖွဲ့ စုဆောင်း ပြုစုပြီး ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်မှ ၂၀၀၆ နိုဝင်ဘာမှာ ပထမအကြိမ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ 'နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (ဒုတိယတွဲ) = ကိုးကား =။
မြန်မာဒီမိုကရက်တစ်အင်အားစုသည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစ၍ ယနေ့တိုင် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီရေး လှုပ်ရှားမှုနယ်ပယ်အသီးသီးတွင် ရှိနေကြသော အဖွဲ့အစည်းများ၊ တသီးပုဂ္ဂလများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဒီမိုကရက်တစ်နိုင်ငံရေးတပ်ပေါင်းစုဖြစ်သည်။
ရှစ်လေးလုံးမျိုးဆက်များဖြစ်သည့် (နိုင်ငံခြားရေးရာကော်မတီ)၊ ၊ ဒီမိုကရေစီနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအင်အားစု၊ မြန်မာ့အမျိုးသမီးသမဂ္ဂ၊ ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်နှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း (မြန်မာနိုင်ငံ)မှ တသီးပုဂ္ဂလများသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဖော်ဖော်ဝါရီလတွင် တွေ့ဆုံခဲ့ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံဒီမိုကရက်တစ်အင်အားစု (Forum for Democracy in Burma) အဖြစ် စုစည်းကြရန် တညီတညွတ်တည်း သဘောတူခဲ့ကြသည်။
ဆရာသည် မြစ်ကျိုးကျေးရွာ အစိုးရ မူလတန်းကျောင်းမှ မူလတန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ အမျိုးသားတန်းမြင့်ကျောင်းသို့ ဆက်လက် တက်ရောက်၍ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ကာ သို့ ဆက်လက် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
ဆရာ မောင်ဝံသသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၃ ခုနှစ် အထိ အထောက်တော် သတင်းစာ တက္ကသိုလ်သတင်းထောက်၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် လုပ်သား ပြည်သူ့ နေ့စဉ် သတင်းထောက်၊ လက်ထောက် အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၆၇ - ၆၈ ခုနှစ်တွင် သတင်းစာ အတတ်သင် ကျောင်း၌ ပထမပတ် သတင်းစာ ပညာ သင်တန်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်၊ ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင် အဖြစ် တာဝန်ယူနေစဉ် ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း နဝတက လွှတ်တော် ခေါ်မပေးလျှင် ဆောင်ရွက်ဖို့ လိုသည့် ပြုစုရာ၌ အတွင်းကျကျ ပါဝင်ခဲ့မှုကြောင့်ဟု ဆိုကာ နဝတက ဆရာ မောင်ဝံသအား ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်၊ အရေးပေါ် စီမံမှု အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၅ (က) (ခ) (ည) ဖြင့် တရားစွဲကာ ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ အတွင်းတွင် ထောင်ဒဏ် ချမှတ်ခဲ့သည်။
နည်းလမ်း သုံးသွယ် စာတမ်း ကိစ္စ၌ ၎င်း အပါအဝင် ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်ကြသော ၊ ၊ ၊ တို့ကိုပါ နဝတက ဖမ်းဆီး ထောင်ချခဲ့သည်။
ထို့အပြင် (ထားဝယ် - ၂)၊ နှင့် ဗဟိုလူငယ်အဖွဲ့မှ ကိုမိုးဇော်ဦး၊ ကိုရန်အောင်၊ ကိုဝင်းလှိုင်၊ ကိုကိုကြီး တို့ကိုလည်း တပါတည်း ဖမ်းဆီး ထောင်ချခဲ့သည်။
သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ စာနယ်ဇင်း ကောင်စီ (ယာယီ) ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ မောင်ဝံသ ခေါ် ဦးစိုးသိန်းသည် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါ ခံစားရပြီးနောက် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက် နံနက် ၆ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင် ဝိတိုရိယ ဆေးရုံ၌ ကွယ်လွန်သည်။
မောင်အေးမြင့်ကို ၁၉၃၀-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂)ရက်နေ့တွင် ၂၈-လမ်း၊ လမ်း(၈၀)နှင့်(၈၁)လမ်းကြား(ယခု-မြို့မရုပ်ရှင်ရုံ၏ မျက်နှာချင်းဆိုင်နေရာ) မန္တလေးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်က မန္တလေး၊ သာသနာပြုကျောင်း တက်ခဲ့ရသည်။
ပန်းချီပညာကို ၁၉၄၆-ခုနှစ်မှာ စတင်လေ့လာသင်ကြားခဲ့ပြီး နှင့် တို့သည် သင်ဆရာ၊ မြင်ဆရာများ ဖြစ်ကြသည်။
လျှပ်တစ်ပြက် ဂျာနယ် အတွဲ(၂)အမှတ်(၁၆) # BurmeseDesignThroughDrawing (ရေးပုံတွေနှင့်ပြသော မြန်မာ့ဒီဇိုင်းများ) စာအုပ်ကို တိုယိုတာ ဖောင်ဒေးရှင်း (Toyota Foundation)မှ ၁၉၉၃-ခုနှစ်၊ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ယင်းနောက် ''မြန်မာပြည် ဘောလုံး အသင်များအဖွဲ့ချုပ်'' (The Burma Associated Football League) ဟုအမည်ပြောင်းကာ ပြိုင်ပွဲများကို ဆက်လက်ကျင်းပခဲ့သည်။
ပြန်ကြားရေး ဦးဇော်ဝိတ် (မြန်မာပိုင်း) မစ္စတာ အက်ဖ်ဟပ်စကင်း (အင်္ဂလိပ်ပိုင်း) ၁၉၄၇ ခုနှစ် မေ ၁၇ က ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစံလင်းခေါင်းဆောင်သည့် ''မြန်မာနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်''သည် ဘီအေအေ၏ ဘောလုံး ဆပ်ကော်မတီ အောက်တွင်သာကျင်လည်ခဲ့သည်။
ရွှေမျက်ဝရွာတွင် အဖ ပန်းချီပန်းပု လက်သမား ဆရာကြီး ဦးမောင်ပု၊ အမိဒေါ်အေး တို့မှ ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
မောင်းတစ်ကြိမ် တင်ပြီးသည်နှင့် ကျည်တစ်ကတ်လုံးအား အဆက်မပြတ်ပစ်ခတ် နိုင်သော အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
နှင့်အဓိက ကွာခြားပုံမှာ တစ်ကြိမ်လျှင် ကျည်တစ်တောင့်သာ ပစ်ခတ်နိုင်ခြင်းနှင့် တစ်ကြိမ်လျှင် ကျည်တောင့်ပေါင်း များစွာ အတွဲလိုက်ပစ်ခတ် နိုင်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
နှင့် များမှာ မောင်းပြန်ရိုင်ဖယ် အမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာအဘိဓာန်သည် မြန်မာဘာသာစကားနှင့် စာပေအတွက် လိုအပ်သော အချက်များကို မှ အထိ ရေးသားပြုစုသောကျမ်း ဖြစ်သည်။
ထိုကော်မရှင်ကိုလ့ုဒငးးးးူးုဲံ မြန်မာစာကော်မရှင်ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ယခုအခါ အဖြစ် တည်ရှိလျက်ရှိသည်။
သို့သော် ယင်းအဘိဓာန်တို့သည် မြန်မာအနက်နှင့် ယှဉ်တွဲဖော်ပြထားသော ဝေါဟာရစာရင်းမျိုးသာ ဖြစ်သည်။
နေ အသည် ကြီးမဖြစ်ပွားမီအချိန်က မြန်မာဝေါဟာရကို မြန်မာလို အနက်ဖွင့်သော အဘိဓာန်တစ်စောင်ကို ပြုစုခဲ့သည်။
အထက်ပါ ဌာနနှစ်ခုကို စစ်ဘေးသက်သာရာ ဟံသာဝတီခရိုင် တွင် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။
အဖွဲ့ငယ် သဘာပတိမှာ ဦး ဖြစ်၍ အဖွဲ့ဝင်များမှာ ဦးခင်မောင်လတ်၊ ဦးသိမ်းမောင်၊ ဦးသိန်းဟန်၊ ဦးဝန် (အဘိဓာန်စာတည်း)၊ ဦးစိန်ဝင်း (လက်ထောက်အဘိဓာန်စာတည်း) နှင့် ဦးတင် (အသင်း၏ အတွင်းရေးမှူး) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
တစ်ဖန် အဘိဓာန်ကျမ်းပြုစုရေးတွင် အတိုင်ပင်ခံစာတည်းသုံးဦးရှိရာ ယင်းတို့မှာ ဦးဖေမောင်တင် (သဘာပတိ)၊ ဦး (ဒီးဒုတ်) နှင့် ဦးခင်မောင်လတ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အကြံပေးအဖွဲ့တွင်- သဘာပတိ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ (ဒေါက်တာဘဟန် နုတ်ထွက်သွားသောအခါ ပါမောက္ခ ဦးဖေမောင်တင်က သဘာပတိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်) ဂုဏ်ထူးဆောင် ပါဠိပါမောက္ခ ဦးဖေမောင်တင် (ဦးဖေမောင်တင်အား သဘာပတိအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်သောအခါ ကျောက်စာဝန်ဟောင်း ဦးလူဖေဝင်းက ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်) ပါမောက္ခ ဦးလှအောင် (ဦးလှအောင် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ပါမောက္ခ ဦးအောင်သန်းက ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်) မြန်မာစာပါမောက္ခ ဦးဧမောင် အင်္ဂလိပ်စာပါမောက္ခ ဦးမျိုးမင်း တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်မှူး ဦးသိန်းဟန် ဥပဒေပါမောက္ခ ဦးမြင့် တို့ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှာ ဖြစ်သည်။