DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ထို့ပြင် တန်ဆောင်မုန်းလအခါတွင် မြန် မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြား၌ တန်ခိုးကြီးဘုရားရင်ပြင် သို့မဟုတ် ခြေတော်ရင်း မြေကွက်လပ်များ၌ ဝင်္ကပါများတည်ဆောက်၍ မီးရောင်စုံထွန်းညိကာ ဝင်္ကပါပွဲ ဆင်နွဲလေ့ရှိကြသည်။
သင်္ကြန်တွင်များ တိုင်ခွင့်ရ၊ သင်္ကြန်ကာလ တွင် တိုက်ပွဲဆက်ဖြစ်၊ (၁၃) ရက်။
မြန်မာနှစ်ဆန်း(၁)ရက် ::ကော့မှူးမြို့ရှိ သက်ကြီးရွယ်အိုများကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဂါရဝပြု၊ (၁) ရက်။
ဝင်နီပက်မြို့ (Winnipeg)သည် ၊ ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ဝင်ရိုးစွန်းစူးစမ်းရှာဖွေခြင်း ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာမြေ၏ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းဒေသဖြစ်သော အာတိတ်စက်ဝိုင်းနှင့် တောင်ဝင်ရိုးစွန်းဖြစ်သော အန္တာတိကစက်ဝိုင်းဒေသတို့အား စူးစမ်းရှာဖွေသည့် လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်သည်။
အော့တားသည် အာတိတ်စက်ဝိုင်းအတွင်းရှိ ပင်လယ်ဖြူကို ဦးစွာ ပထမတွေ့ရှိသူဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် နောက်ဆုံး၌ ပီယာရီ၏ ရောက်ရှိခြင်းကိုသာ အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်၊ တောင်ဝင်ရိုးစွန်းရှိရာ အန္တာတိတ်ဒေသကား ဥရောပတိုက်နှင့် များစွာကွာလှမ်းသည့်အပြင် ပြင်းထန်ဆိုးရွားလှသော ရာသီဥတုရှိခြင်းကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ အလွန်မြင့်မားသောရေခဲတောင်တန်းကြီးများ ဝိုင်းရံကာဆီးလျက်ရှိခြင်းကြောင့်တစ်ကြောင်း တောင်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ ရုတ်တရက် မရောက်နိုင်ဘဲရှိခဲ့၏။
ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းဂိတ်သည် အတွင်းက မြန်မာနိုင်ငံမှ ဂျပန်တပ်များကို တိုက်ထုတ်ရာ၌ အလွန်အရေးပါသော စစ်ဆင်မှုကို ပြုလုပ်ရန်အတွက် 'ချင်းဒစ်' တပ်ဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်ရသော ဗြိတိသျှဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သည်။
ဝင်းဂိတ်သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်သွားပြီးနောက် နှင့်အတူ အမေရိကန် သမ္မတ ရူးဇဗဲ့နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန် ကနေဒါနိုင်ငံ ကွီဗက်မြို့သို့ လိုက်ပါ ခဲ့ရသည်။
ယခု အကြိမ်တွင် မှ ကုန်းကြောင်းခရီးဖြင့်ဝင်ရောက်မည့် တပ်သားများ မှတစ်ပါး ကျန်တပ်သားတို့ကို လေကြောင်းဖြင့်ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ၊ အရှေ့ဘက်တွင် နှင့် ၊ တောင်ဘက်တွင် နှင့် ၊ အနောက်ဘက်တွင် တို့ အသီးအသီး တည်ရှိကြသည်။
ဝစ်ကလစ်, ဂျွန်(ခရစ် ၁၃၂၈ ခန့် · ၁၃၈၄ ) ဂျွန်ဝစ်ကလစ် (John Wycliffe) သည် အယူဝါဒနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ခေတ်ပြင်ဆရာအဖြစ်နှင့်သော်လည်းကောင်း၊ တစ်အုပ်လုံးကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ပြန်ဆိုရန် ပထမဦးဆုံးစီစဉ်ခဲ့သူ အဖြစ်နှင့်သော်လည်းကောင်း ထင်ရှားသောအင်္ဂလိပ် ဖြစ်သည်။
ဗရင်ဂျီဂိုဏ်း သံဃာအဖွဲ့ဝင်တို့၏ အပြုအမူအချို့ကိုလည်း အပြင်းအထန် ဝေဘန်ကန့်ကွက်ခဲ့သူဖြစ်သောကြောင့် သူ့အား ''ခရစ်ယာန်သာသနာအရေးပုံ ၏ မိုးသောက်ကြယ်'' ဟူ၍ ကင်ပွန်းတပ်ခေါ်လေ့ရှိကြသည်။
စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့ (; ) (ယခင် လီနင်ဂရက်မြို့)သည် တွင် ၏နောက် ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်၍ ရုရှ ခေါင်းဆောင်ကြီး အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အမည်ပေးထားသောမြို့ဖြစ်သည်။
လီနင်ဂရက်မြို့ကို ၁၇ဝ၃ ခုနှစ်က (စိန်ပီတာစဘတ်ဟူသော အမည်ဖြင့်) ဘုရင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့၌ အငြိမ်းစား ခရိုင်ရဲဝန်ထောက် ဦးဘရှိန်၊ ဒေါ်မြစ်တို့က ၁၉၂၈ ခု၊ မတ်လ ၃၀ ရက်တွင် မွေးသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တက်စဉ်ကပင် တက္ကသိုလ်ငတိ၊ ပခုက္ကူအပုလေး စသည့် ကလောင်များဖြင့် စာရေးသည်။
စာပေဝေဖန်ရေး မဂ္ဂဇင်း ''စာပေသစ်'' ကို တည်ထောင်သူများအနက် တဦးဖြစ်ပြီး ''စာပေတရားခွင်'' ကဏ္ဍကို ရေးသည်။
အတီးပညာကို မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်၊ တို့ထံမှ သင်သည်။
ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်း၏ ''မိုးသက်လေနှင်'' ကို တင်ဖေ အမည်ဖြင့် အသံလွှင့်ခဲ့ပြီး လူကြိုက်များသည်။
သပိတ်ကြီး ပေါ်ပေါက်ရသည့် အကြောင်းများမှာ − # ဘီအိုစီ ရေနံကုမ္ပဏီက ဘာသာရေး အလုပ်ပိတ်ရက် (၁၀) ရက်ကို (၇) ရက်အဖြစ် လျှော့ချခြင်း၊ # အလုပ်သမား တို့ရဲ့ စားဝတ်နေရေးဆိုင်ရာ တောင်းဆိုချက် (၁၂) ချက်ကို မလိုက်လျောခြင်းနှင့် # ချောက် ဘီအိုစီ မော်တော်ယာဉ်ဌာန စက်ပြင်ဆရာ သခင် ခင် ကို အလုပ်ထုတ်ပစ်ခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ အစာငတ်ခံခြင်းထက် ပုဒ်မ (၁၄၄) ကို တွန်းလှန်ကာ အာဏာဖီဆန်ခြင်းက ပိုထိရောက်မည်ဟု က ယူဆ၏။
ဒီဇင်ဘာ (၁၁) ရက်ညပိုင်းတွင် ဉက္ကဋ္ဌ ၊ အတွင်းရေးမှူး နှင့် အခြား ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် နှစ်ဦး ရောက်လာကာ ရေနံမြေ သပိတ်တပ်ကြီး အား ပုဒ်မ (၁၄၄) ဖီဆန်၍ တရားဟောပြောကြလေသည်။
ကိုဗဟိန်း၏ ကျော်ကြားလှသော ''မြင်းခွာတချက် ပေါက်လျှင် မီးဟုန်းဟုန်း တောက်စေရမည်'' မိန့်ခွန်းသည် ဤ နေရာတွင် ပြောကြားခြင်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် လမ်းညွှန်ချက် ရလိုက်ပြီဖြစ်သော အလုပ်သမားတပ်ကြီးက နောက်တရက် နံနက် (၆) နာရီတွင် နံပါတ်တုတ်ကိုင် ပုလိပ်တပ်၊ စွပ်တပ်၊ ကိုင်တပ်၊ မြင်းစီးတပ်များ အတွင်းသို့ ထိုးဝင် ဖြိုခွဲ၍ ချီတက် ကြတော့သည်။
Report of the Secretariat Incident Enquiry Comittee, Yangon Govt printing, 1939, P 2 ဒီဇင်ဘာ ၂၁ တွင် ဥက္ကဋ္ဌ က မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ကျောင်းသားများသပိတ်မှောက်ရန် နှိုးဆော်စာ ထုတ်ပြန်သည်။
ဒီဇင်ဘာ ၂၂ တွင် ဂျပ်ဆင်ကောလိပ် ကျောင်းသား သည် အတွင်းဝန်များရုံး ဝိုင်း၍ သပိတ်တား ဆန္ဒပြစဉ် မြင်းစီးပုလိပ် များ၏တုတ်ဖြင့် ရိုက်နှက်မှုဒဏ်ရာ များကြောင့် ၁၃:၂၅ နာရီတွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်သည်။
အလုပ်သမား ကိုယ်စားလှယ် ပေါင်းစုံ ဆုံးဖြတ်ချက် အရ ကို (All Burma Trade Union Congress, A. B. T. U. C) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။
အလုပ်သမား အစည်းအရုံး ၏ ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဖြစ်သည်။
ထိုသပိတ်ကြီးတွင် အလုပ်သမား ခေါင်းဆောင် ၊ ရေနံမြေ အလုပ်သမား အစည်းအရုံး အတွင်းရေးမှူး ၊ သူ၏ အစ်ကိုရင်း နောင် ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီ ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ သခင်သင်၊ တို့နှင့် အခြား သခင်များ အများအပြား ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
မဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့ရရှိခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံသားများ : # (တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော်ခေတ်၏ ပထမဆုံးသော မြန်မာနိုင်ငံတော် တရားဝန်ကြီးချုပ်၊ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်များကို ဂဠုန်ဦးစောနှင့် အပေါင်းအပါများက လုပ်ကြံသည့် နိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှုကြီးကို အစိုးရရှေ့နေအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ) # # (နောင်တွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့ပါ ထပ်မံရရှိ) #တပ်မင်းကြီး #ဗိုလ်မှူးချုပ် # = {!ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !အမည် !ရာထူး !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ - အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၃/၂၀၂၆ Ministry Of Informationဦး ဒုတိယသမ္မတ မင်းအောင်လှိုင် - ဒေါ် ဒုတိယသမ္မတ မင်းအောင်လှိုင် }။
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သောသူများအား သီရိပျံချီဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းနိုင်သည်။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိကာ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံကို တည်ထောင်သည့်အချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများ ပေးအပ်ခြင်း နည်းစနစ်သစ် တီထွင်၍ က နှစ်စဉ် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။
ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးများကို ၊ ဟူ၍ ၃ မျိုးခွဲခြားရာ၌ သင်္ဂဟပြီးလျှင် ဘွဲ့၊ ဘွဲ့၏အောက် တံဆိပ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ဘွဲ့များတွင် ၊ ၊ ၊ သိပ္ပံကျော်စွာ၊ ဇေယျကျော်ထင်ဟူ၍ ၅ မျိုးရှိသည် - ကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။
ကို အများပြည်သူတို့၏ ကောင်းရာကောင်းကြောင်းကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။
ကို စာပေ ပရိယတ္တိ၊ သုခုမပညာ၊ ကခြင်း၊ သီခြင်း၊ ဂီတပညာအရပ်ရပ်တို့တွင် ထူးခြားကောင်းမွန်စွာ တတ်မြောက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။
ကို သိပ္ပံပညာ၊ ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စက်မှုလက်မှုပညာရပ်များတွင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သည့်အတွက် ချီးမြှင့်သည်။
ကိုမူ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမှုထမ်းကောင်းခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။
ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရမည်။
ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရမည်။
စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဘွဲ့များအနက် အမျိုးအစားမတူသောဘွဲ့ကို ထပ်မံရရှိပါက အဆင့်မြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဘွဲ့ကို အမည်၏ရှေ့တွင်ထား၍ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲရသည်။
လက်ယာရစ်ရွှေကို သပြေခက်နှစ်ခက် ဝန်းရံထားသောအမှန်တံဆိပ်ပုံဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတာဝန်ကိုထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာထမ်းဆောင်ခဲ့သော နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ အစိုးရအမှု့ထမ်း၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ အရပ်သားများကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဘွဲ့များတွင် ၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်၊ ၊ သိပ္ပံကျော်စွာ၊ ဇေယျကျော်ထင်ဟူ၍ ၅ မျိုးရှိသည်။
ကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။
Elevation adjusted to North American Vertical Datum of 1988. ဝစ္စကွန်းဆင်ပြည်နယ်သည် အလယ်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်ကျသော ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ဆူပီးရီးယားအိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မစ်ရှီဂန်အိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်တွင် နှင့် တို့ အသီးအသီးတည်ရှိကြသည်။
ထိုကြောင့် မြေတွင်းတူးကျင်လျင်သော ဗက်ဂျားခေါ် ခွေးတူဝက်တူကောင်အမည်ဖြင့် ကင်မွန်းတပ်၍ ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ်ကို ''ဗက်ဂျားပြည်နယ်''ဟု ခေါ်လေ့ရှိသည်။
ရှမ်းသီချင်း စီးရီး (၈)ခု ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးဖြစ်သည့် စိုင်းအောင်ထီးခမ်းသည် ကွယ်လွန်သူ နာမည်ကျော် တေးသံရှင် ၏ ညီဖြစ်သည်။
ထို့နောက် “စန်းတက်ချိန်”ကိုယ်ပိုင်သံစဉ် မြန်မာစီးရီးကို အကယ်ဒမီ က မူပိုင်ယူပြီး ထုတ်ပေးသည်။
ဝန်ဟူသော ဝေါဟာရသည် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ပါဠိဘာသာ အမည် ဘာရ ကို တိုက်ရိုက်ပြန်ဆို သုံးစွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။
တော်ပေါ်ပြီးနောက် တစ်အိမ်လျှင် တစ်ဆယ်နှုန်း ငွေတော်ခွဲသည်မှစ၍ ဝန်တို့အား လစာရန်ပုံပေးသည်။
ဝန်စုများတွင် ပြန်တမ်းကြီးခံ ဝန်စုနှင့် ပြန်တမ်းရိုးခံ ဝန်စုဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲနိုင်သည်။
ကုန်းဘောင်မင်း ၁၁ ဆက်တွင် ပြန်တမ်းကြီး ခံခွင့်ရသော ဝန်စုမှာ - # - # - # နှင့် (ကုန်းကြောင်းစစ်ဖက်ဌာန။
ရှေးအခါက အင်းဝ ညောင်ရမ်း ၁ဝ ဆက် မင်းတို့လက်ထက်တွင် ၊ ၊ ၊ ကုလားဝန်၊ များလည်း ပြန်တမ်းကြီးခံရသည်ကို အမိန့်တော်ပြန်တမ်းစာ ကိုယ်အမှတ်အသားများ၌ ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်ရလျက်ရှိသည်။
အလုံး စုံကို သတိဝိရိယပြု မယိုမယွင်း မလစ်ဟင်းရ ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်စွာ နှိုး တော်စီရင်'' ယင်းသို့ ဧကရာဇ်မင်းမြတ်၏ ပြန်တမ်းကြီးထုတ်ပြန်ခံရမှ ဝန်တို့သည် ပြန်တမ်းကြီးခံ ဝန်အစုရသည်။
ပြန်တမ်းရိုးခံ ဝန်စုရများတွင် # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # တို့ ဖြစ်လေသည်။
တွင်ရှိသော ကချင်တိုင်းရင်းသားများ နှစ်ချင်းခရစ်ယာန်အသင်းတော်ဖြစ်ပြီး တွင်ရှိသော ကချင်နှစ်ချင်း သာသနာပြုအသင်းရဲ့ မန္တလေးအသင်းခွဲဖြစ်သည်။
ရေနံမြေ မခင်စုသည် စာရေးဆရာမတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အဖ ဦးတင်၊ အမိ ဒေါ်ဇွန်းတို့မှ ၁၉၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက်၌ တွင် မွေးဖွားသည်။
ရန်ကုန်ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံ၊ တွင်လည်း ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
အာရှလူငယ်ဉာဏဗလစည်းရုံးရေးမှူး၊ ဗ လ စ အမျိုးသမီးဌာနမှူး၊ ဖဆပလ ဗဟိုအမှုဆောင်၊ ထောက်ပံရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး ၏ အတွင်းရေး အတွင်းဝန်၊ စာပေဗိမာန်မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
လူထုဦးလှ ကွယ်လွန်ခြင်း အမှတ်တရ စာစုများ (၁၉၉၄၊ ဩဂုတ်၊ ပထမအကြိမ်၊ ကြီးပွားရေးစာအုပ်တိုက်)။
ထို့နောက် ဒီဇင်ဘာလ (၅)ရက်၊ မွန်းလွဲ (၁)နာရီအချိန်တွင် သို့ ပို့ဆောင်သင်္ဂြိုဟ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြည်သူလူထုအား အသိပေးကြေညာခဲ့သည်။
ယင်းသို့ အသိပေးကြေညာပြီးနောက် တက္ကသိုလ်ကျောင်းပေါင်းစုံမှ ကျောင်းသားကျောင်းသူများသည် ဈာပနကော်မတီများ ဖွဲ့စည်းပြီး နောက်ဆုံးဂါရဝပြုခြင်း၊ အသုဘလိုက်လံပို့ဆောင်ရန် စီစဉ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ကြလေသည်။
ထို့ကြောင့် ကျောင်းသားများသည် တွင် စုရပ်အဖြစ် စုရုံး၍ ကျိုက္ကဆံကွင်းအား ခြေလျင်ချီတက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
ဒီဇင်ဘာလ(၅)ရက်နေ့တွင် စုရပ်အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသော ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်သို့ တက္ကသိုလ်ကျောင်းပေါင်းစုံ တဖွဲဖွဲရောက်ရှိလာကြပြီး ရောက်ရှိလာသော ကျောင်းသားများအား အရင်ရောက်နှင့်ပြီးသော ကျောင်းသားများက လက်ခုပ်လက်ဝါးတီးကာ သောင်းသောင်းဖြဖြ ကြိုဆိုခဲ့ကြလေသည်။
ယခုကဲ့သို့ ကျောင်းသားထုကြီး စုရုံးမိခြင်းသည် ၏ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၇)နေ့တွင် မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် ကျောင်းသားသမဂ္ဂအဆောက်အအုံကို ဗုံးခွဲဖျက်ဆီးပြီး ရာပေါင်းများစွာသော ကျောင်းသားစုစည်းမှုကို လက်နက်အားကိုးဖြင့် ဖြိုခွဲဖျက်ဆီး သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး နောင် ၁၂ နှစ်ကျော်ကာလနောက်ပိုင်းတွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းစုရုံးမိသော နေ့တစ်နေ့ဖြစ်သည်။
ယာယီမဏ္ဍပ်အတွင်းမှ ဦးသန့်၏ ရုပ်အလောင်းအား ကျောင်းသားကိုယ်စားလှယ်များမှ ပခုံးပြောင်း သယ်ယူကြပြီး လွမ်းသူ့ပန်းခွေ တင်ဆောင်ရာ တိုယိုတာ ပစ်ကပ်ကား ခေါင်းမိုးပေါ်သို့ တင်ဆောင်ကြသည်။
သမဂ္ဂ အဆောက်အဦး နေရာတွင် လုပ်အားပေးနေကြသော ကျောင်းသားပြည်သူများ၊ ဘွဲ့နှင်းသဘင် ခန်းမအတွင်း ဦးသန့်၏ ရုပ်ကလာပ်ကို စောင့်ရှောက်နေကြသော ကျောင်းသားများ၊ အဓိပတိလမ်းမပေါ်တွင် အလှူငွေ ကောက်ခံပေးနေကြသော ကျောင်းသားပြည်သူများ၏ လိုအင်ဆန္ဒသည် အုတ်ချပ်များကို တစ်ယောက်တစ်လက်နှင့် လက်ဆင့်ကမ်းသယ်ယူ တည်ဆောက်လျက် ရှိသည့် အုတ်ဂူတွင် ရုပ်ကလာပ်ကို သင်္ဂြိုဟ်ပြီး ဆက်လက်၍ ဂူဗိမာန် တည်ဆောက်ကြရန် ဖြစ်သည်။
ဘွဲ့နှင်းသဘင် ခန်းမဝန်းကျင်နှင့် တက္ကသိုလ်နယ်မြေ အဓိပတိ လမ်းတစ်လျောက်လုံးတွင် ဦးသန့်၏ ရုပ်ကလာပ်အား လာရောက် ဂါရဝပြုကြသော ပြည်သူပရိသတ်များဖြင့် ပြည့်လျှံနေတော့သည်။
ကျောင်းသားများသည် ဦးသန့်မိသားစု၏ ဆန္ဒကို ငြင်းပယ်၍ မိမိတို့ တည်ဆောက်ထားသည့် အုတ်ဂူတွင် ဦးသန့်၏ ရုပ်ကလာပ်ကို သင်္ဂြိုဟ်ကြောင်း၊ စာကြည့်တိုက် အဆောက်အဦးအတွက် ထားသော ဆောက်လုပ်ရေး ပစ္စည်းများကို အလွဲသုံးစား ပြုလုပ်ပြီး အုတ်ဂူဆောက်သည့်အတွက် ပြည်သူပိုင်ပစ္စည်း ဖျက်ဆီးမှုဖြင့် အရေးယူပေးပါရန် ရန်ကုန်တိုင်း ဆောက်လုပ်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်းမှ စာပို့ကြောင်းတို့ကို ထိုနေ့ညဘက်တွင် မြန်မာ့အသံမှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။
ထိုသို့ လက်နက်မဲ့ သံဃာတော်များ၊ ကျောင်းသားကျောင်းသူများကို ရက်ရက်စက်စက် သတ်ဖြတ်ဖမ်းဆီးသည် ဆိုသည့် သတင်းကို ကြားသိရသော ပြည်သူလူထုကြီးမှာ စစ်အစိုးရ၏ လုပ်ရပ်ကို လက်ခံနိုင်စွမ်း မရှိသည့်အဆုံး နံနက် (၈) နာရီခွဲ အချိန်လောက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ အစိုးရနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ ယူနစ်ရုံးများ၊ ရဲစခန်းများ၊ ရုပ်ရှင်ရုံတချို့ကို မီးရှို့ဖျက်ဆီး၍ တန်ပြန် အကြမ်းဖက် ဆန္ဒပြကြသည်။
အဓိကဖြစ်ရပ်များသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့မှ ၈ ရက်နေ့အထိ တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရသည် ၌ ကျောင်းသား ၅,၀၀၀ ခန့် တက်ရောက်သည့် ကျောင်းသားဆန္ဒပြပွဲကို အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းခဲ့သည်။
သို့သော် မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်ခေါင်းဆောင် ကိုက တော်လှန်ရေးကောင်စီကို ထောက်ခံကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်က ၎င်းကို ထုတ်ပယ်ပြီး ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ကိုသက်ကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်ကာ တော်လှန်ရေးကောင်စီကို ဆက်လက်ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။
မြန်မာစာပါမောက္ခ ဦးအေးမောင် အငြိမ်းစားယူခဲ့ပြီး ဦးဝန် ဌာနပြောင်းခဲ့သည်။
မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင်လည်း အဆောင်မှူးအချို့နှင့် လက်ထောက်အဆောင်မှူးအချို့ နုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။
အဓိပတိအဖြစ် ဗိုလ်မှူးချုပ်သန်းဖေ (နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်၍ ဗိုလ်လှဟန် ဆက်ခံ)၊ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဗိုလ်မှူးချုပ်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဗိုလ်မှူးကြီး တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဇူလိုင်လအစပိုင်းမှစ၍ အဆောင်အချို့တွင် ကျောင်းသားထုအစည်းအဝေးများ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။
ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့၊ နေ့လယ် ၁ နာရီတွင် သမဂ္ဂအစည်းအဝေးခန်း၌ ကျောင်းသားထုအစည်းအဝေးကျင်းပခဲ့ရာ ကိုက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
နေ့လယ် ၄ နာရီခန့်တွင် မည်သည့်နေရာမှ စောင့်ဆိုင်းသည်မှန်း မသိရသည့် တပ်ရင်း (၄) မှ စစ်သားအပြည့်တင်လာသော စစ်ကား ၂ စီး တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်းပေါ် ရောက်လာပြီး ဆေးရုံရှေ့မှစ၍ ဓမ္မာရုံထိတိုင်အောင် တပ်ဖြန့်ကာ တက္ကသိုလ်ဝန်းတစ်ခုလုံးကို ပိတ်ဆို့ထားလိုက်သည်။
ထိုဆန္ဒပြပွဲကြီးကို နှိမ်နင်းဖြိုခွဲရန်အတွက် “လုံခြုံရေးကော်မတီ” ကို ဗိုလ်နေဝင်းက အမိန့်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သို့သော် ရက္တိုင်းလက်ဂန်းကျည် ရှာမရသောကြောင့် နှင့် ကပ်ခွဲရန် ဒိုင်းနမိုက် ရှာကြပြန်သည်။
သမဂ္ဂအဆောက်အအုံကို စိတ်ကြိုက် ဒိုင်းနမိုက်ဆင် ဖောက်ခွဲခဲ့သူမှာ အင်ဂျင်နီယာတပ်မှ ထားဝယ်သား ဗိုလ်မှူး ဖြစ်သည်။
သမဂ္ဂအဆောက်အအုံကြီးတွင် ဘကြီးကံသိန်း၏ သမဂ္ဂဆံပင်ညှပ်ဆိုင်နှင့် စားသောက်ဆိုင်ရှိသည်။
ထိုနေ့ည ၇ နာရီအချိန် ရေဒီယိုမှ အသံလွှင့်သောအခါ ဗိုလ်နေဝင်းက "၎င်းတိုင်းပြည်ကို တာဝန်ယူသည့်အချိန်တွင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ဘဝကို ပြုပြင်ရမည့် တာဝန်ပါကျရောက်နေသောကြောင့် တပ်မတော်၏ အင်အားတစိတ်တဒေသကို သုံး၍ ဖြေရှင်းလိုက်သည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ထို "ရာကျော်ကျောက်တိုင်" ဖွင့်ပွဲတွင် ဆရာကြီး မှ "ဒီအဆောက်အဦကိုသာ ဖြိုလို့ရမယ်၊ အမောင်တို့ရင်ထဲက သမဂ္ဂစိတ်ဓာတ်ကိုတော့ ဘယ်သူမှ ဖြိုလို့မရပါဘူး" ဟု မိန့်ကြားခဲ့သည်။
ကျိုက္ကဆံစေတီတော်နှင့် ရှင်ယသသိမ်တော်အား တည်ထားသမုတ်တော်မူပြီးနောက် ရဟန္တာ(၈)ပါး၏ ဦးစီး ခေါင်းဆောင် ရှင်ယသမထေရ်မြတ် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူခဲ့၏။
ရှေးဟောင်းသမိုင်းကျမ်းများ အဆိုအရ "ကျိုက္ကဆံ စေတီတော်" ဟူသော ဘွဲ့အမည်မှာ "ကျိုက်အရှန်" ဟူသော မွန်ဘာသာအမည်မှ ဆင်းသက်လာပြီးနောင်ကာလ ရွေ့လျားကာ ကျိုက္ကဆံဟူသည့် ဘွဲ့အမည်သို့ ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်း ရှိသည်ဟု အဆိုရှိ၏။
ကျိုက္ကဆံ ဆံတော်ရှင် သမိုင်းသစ် (ရှင်လက္ခဏာ)။
ငှက်ပစ်တောင်သည် ၊ ၊ ၏ အရှေ့တောင်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်တွင် ရှိသည်။
အလွန် အရှေ့ဘက်လမ်းချိုး၌ရှိသော ဂေါတမရုပ်ပွားတော်ကို ကျော်သွားသည်နှင့် ငှက်ပစ်တောင်ကို တွေ့ရသည်။
တောင်အမည်တပ်ခေါ်သော်လည်း တစ်ဝိုက်၌ရှိသော ၊ တို့လောက်မမြင့်ဘဲ ပေ နှစ်ဆယ်၊ သုံးဆယ်မျှလောက်သာရှိသော တောင်ကုန်းမို့မို့မျှသာ ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်က ပုဂံပြည်တွင် စိုးမိုးအုပ်ချုပ်နေသော ဘုရင်မှာ မင်းဖြစ်သည်။
ထိုဘုရင်သည် ပုဂံသမိုင်းခေတ်ဦး မတိုင်ခင်ကာလ မင်းဆက်တွင် မင်းအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
ပျူအိုလင်မယား မွေးမြူစောင့်ရှောက်ထားသောကြောင့် ဟု အမည်တွင်သည်။
ပါရဂူ၏ ပုဂံခရီးသည် ပုဂံခေတ် မင်း အေဒီ (၁၀၄၄-၇၇) လက်ထက်တွင် သထုံမှ ပုဂံသို့ကြွလာ၍ အနော်ရထာ မင်းအား ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာကို ဟောကြားခဲ့သည်။
ငါးထပ်ကြီးဘုရား သည် ထူပါရုံကဲ့သို့ပင် အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိ၍ ၁၆၅၇ ခုနှစ်တွင် က ကောင်းမှုပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုမင်းသည် အား ဆက်ခံတော်မူခြင်းဖြစ်သည်။
သာသနာသက္ကရာဇ် ၁၇၈၆ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၆၇၄ခု တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ဝိဇယပူရ ပင်းယမြို့နန်းကို စိုးစံတော်မူသော ဆင်ဖြူတစ်စီးရှင် သီဟသူမင်းကြီး၏ သေနာပတိဖြစ်သော မဟာပုည အမတ်ကြီးသည် နော်ရထာမင်းစော၏ ကွမ်းခွက်တော်နှိုက် ရွှေမှိုခုနှစ်ချက်စွဲ၍ ဌာပနာတော်မူသော မွေတော်ခုနှစ်ဆူ တို့အနက် နှစ်ဆူသော ဓာတ်တော် မွေတော်တို့ကို ပန်းတိမ် ငစိန်သင်၏ လက်မှ တရားသဖြင့်ရခြင်းနှင့် များစွာသောဓာတ်တော် မွေတော်တို့ကို နတ်တို့ဆောင်ပို့၍ ရခြင်းများကြောင့် ကြည်ညိုစွာရကား စေတီတည်ရန် မြေအရပ်ကို ဓိဋ္ဌာန်ရွေးချယ်သောအခါ ဇေယျာပူရတိုင်း စစ်ကိုင်းမြို့မြောက်၌‌ တောင်ပေါင်း(၃၀)ကျော်တို့ဖြင့်ဝန်းရံလျက်ရှိသော ဥပစာ ငဖားမည်သော တောင်ထိပ်၌၊ ဗုဒ္ဓဘုရားအလောင်း ယုန်မင်းဖြစ်စဉ်က ကျင်လည်တော်မူဘူးသောအရပ်သို့ ဓာတ်မွေတော်တို့ အစဉ်သဖြင့်ကြွ၍ ကိန်းဝပ်ရာဖြစ်သော ထိုအရပ်ဝယ် ခမ်းနားကြီးကျယ်စွာ ဌာပနာ၍ ပုညအမတ်စေတီ တည်ထားကိုးကွယ်သည်ကို ပုညစေတီဟုတွင်သတည်းဟု စေတီယပကာသနီ ကျမ်းတွင် ဖော်ပြထားခဲ့သည်။
စစ်ကိုင်းမြို့တွင့်မှ များကလည်း ပုညရှင်ဘုရားကြီးသို့ လ္ဆန်း(၁၄)ရက်နေ့ ညနေ အရောက်လာကြပြီး လပြည့်နေ့နံနက် အရုဏ်တက်ချိန်တွင် ဆွမ်းကပ်လှူဒါန်းပြီး မဂ်လမ်းကို ဆုပန်နေကြသော တရားဓမ္မသံများကလည်း စစ်ကိုင်းတောင်တစ်ခုလုံး ဖုံးအုပ်သာယာ ကြည်နူးစရာကောင်းလှပါသည်။
သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ မှတ်တမ်းတင်ချက်အရ စေတီတော်မြတ်ကြီး၏ မူလအမည်တော်မှာ ၊ မင်းကြီး၏ ကုသိုလ် ရှင်ဖြူဘုရားရုပ်တုတော်ကို အစွဲပြု၍ (ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်ကြီး အလိုအရ ဘွဲ့တော်မှာ)ရှင်ဖြူဘုရားဟုလည်းကောင်း၊ (သုဝဏ္ဏဝိမာန နိဒါန်းအလိုအရ ဘွဲ့တော်မှာ)ဆင်ဖြူဘုရားဟု စတင်ခေါ်ဝေါ်ကြောင်းကို လည်းကောင်း၊ ၊ (ဘိုးတော်ဘုရား)လက်ထက်ဝယ် တည်ဆောက်နေစဉ် မြေးတော် စစ်ကိုင်းမင်းသားလေး(ဘကြီးတော်)က ပျက်စီးနေသော ရှင်ဖြူဘုရားတန်ဆောင်းကို ပြုပြင်လှူဒါန်းလိုကြောင်း ခွင့်တောင်းသည့်အခါ ခွင့်ပြုမိန့်ရရှိသဖြင့် စစ်ကိုင်းမင်းသားလေး၏ ကြင်ယာတော် ဘိုးတော်မင်းတရားကြီး၏ အချစ်ဆုံး မင်းသမီးလေးဘုရားတည်စဉ် နတ်ရွာစံကံကုန်သဖြင့် အလွမ်းပြေ အမှတ်တရ အနေဖြင့် ဆင်ဖြူမယ်ဘုရား (ခ) ဆင်ဖြူရှင်ဘုရား (ဘုရားတည်နေရာမှာ ယခင်က ဘုရားအလောင်း ဆင်ဖြူဖြစ်စဉ်ကာလက ကျင်လည်ကျက်စားဘူး၍ ဆင်ဖြူတောင် ခေါ်ကြောင်း၊ ဆင်ဖြူတောင်ပေါ်တွင် တည်သဖြင့်) ဟုလည်းကောင်း၊ ဌာပနာတော်သွင်း မင်္ဂလာပြုကြရာတွင် အိမ်ရှေ့စံမင်းသမီးလေး ဆင်ဖြူမယ် ဝတ်ဆင်အပ်သော တစ်သိန်းတန် မြရတနာကို ဌာပနာမှု အစွဲပြု၍ မြသိန်းတန်ဘုရားဟုလည်းကောင်း အမည်သုံးမျိုးဖြင့် တန်ခိုးကြီး ထူးခြားလှပေသည်။
ကြီး လက်ထက်တွင် ထိုဘုရားကို ပြုပြင်ခဲ့သေးသည်။
နတ်ပြည်ရှိ စုဠာမဏိစေတီတော်ကို ရည်မှန်း၍ လှူဒါန်းတည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်သည်။
စေတီတော်ကြီး၏ အောက်ခြေမှ တရွေ့ရွေ့မြင့်တက်လာသော ရေလှိုင်းကွန့်သဏ္ဌာန် ပစ္စယာ ခုနှစ်ဆင့်မှာ ၊ ကို ရည်ရွယ်ထားသည်။
သတ္တမ ပစ္စယာမှာ ထိပ်ကို ရည်ရွယ်၍ အလယ်ဗဟိုအမြင့် အုဋ္ဌ်ခုံမှာ ပတ်လျှက် ကို ရည်ရွယ်ထားသည်။
စောင်းတန်းသုံးသွယ်မှာ တာဝတိံသာနတ်ပြည်မှ ဟောပြီး လူ့ပြည်သင်္ကဿနဂိုရ်သို့ ရွှေစောင်းတန်း၊ ငွေစောင်းတန်း၊ ပတ္တမြားစောင်းတန်းဟု စောင်းတန်းသုံးသွယ်ဖြင့် သက်ဆင်းတော်မူပုံကို ရည်ရွယ်ထားသည်။
စေတီတော်၏ ဖိနပ်အချင်း (၂၁၄)တောင်၊ ဉာဏ်တော်အမြင့် (၃၂၁)ပေ ရှိသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၀၀ ပြည့်နှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၁၈၃၈ တွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် စေတီတော်ကြီးပျက်စီးချို့ယွင်းခဲ့ရာ ၊ ကလည်း ထပ်မံပြုပြင် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
လေးဌာန ဂေါပကအဖွဲ့၊ မင်းကွန်းဒေသ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ဖုန်း ၀၂-၃၄၁၀၆။
မြစေတီတော်သည် ပုဂံမြို့တောင်ဘက်ရှိ မြင်းကပါရွာ မြောက်ဘက်အနီးကပ်လျက် ကိန်းဝပ်တော်မူသည်။
ထီးလှိုင်ရှင် မင်းကြီး၏ ကောင်းမှုတော် ဖြစ်သည်။
မြစေတီတော်အနီးမှ ရရှိခဲ့သဖြင့် ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
ကျောက်စာတွင် သာသနာသက္ကရာဇ် ၁၆၂၈-ခုနှစ်ကျော်တွင် ကျန်စစ်သား မင်းကြီးသည် နတ်ရွာစံလု နီးနီးအချိန်၌ သားတော်သည် ခမည်းတော်၏ ကျေးဇူးကို အောက်မေ့ရည်မှန်းကာ ရွှေဘုရားတစ်ဆူ သွန်းလုပ်ကာ ဌာပနာပူဇော်ခဲ့၏ စသည်ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။
မြတ်မင်းလှိုင်၏ မြန်မာပြည်ရှိ ရှေးဟောင်းဘုရား စေတီပုထိုးများ (ပ-တွဲ) ၂၀၀၃-ခု၊ ဇန်နဝါရီလထုတ် File:Mya Say Ti Pagoda.jpgမြစေတီတော်။
စေတီပုထိုးအမှတ် = ၁၅၈၉/၉၀၁−က ရွှေဂူကြီးဘုရားသည် ၊ ၊ တွင် တည်ရှိသည်။
ရွှေဂူကြီးဘုရားသည် ကွမ်းတောင်ပေါက် လိုဏ်တစ်ဆင့်ဂူ ဘုရားကြီး ဖြစ်ပြီး အေဒီ(၁၁၃၁) တွင် မင်း အေဒီ (၁၁၁၃- ၁၁၆၃)တွင် တည်ခဲ့ပြီး ၏ အနောက်ဘက်၌ ရှိသည်။
ဂူဘုရားသည် စင်္ကြပလ္လင်မြင့် အထက်တွင် တည်ရှိ၍ မြောက်ဘက်သို့ မုခ်လှည့်ထားသည်။
ဝင်ပေါက် ဝဲယာနံရံတွင် ကပ်ထားသော ကျောက်စာနှစ်ချပ်ရှိသည်။
အလောင်းစည်သူ မင်း၏သား သည် ဖခင် မကျန်းမမာ ဖြစ်နေစဉ် ဖခင်အား ရွှေဂူကြီး ဘုရား အတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းထားပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အဝတ်ဖြင့် ဖိသတ်ခဲ့သည်။
ရွှေတိဂုံစေတီတော် အထက်ပစ္စယံတွင် အံ့ဖွယ် (၁) ဖြစ်သော ပတ္တမြားမျက်ရှင် ဘုရား ရှိသည်။
စနေဒေါင့်အလွန် ရှေ့တည့်တည့်တွင် ရေသန့်စက်ကြီးတည်ရှိပြီး ရေသန့်စက်ကြီး၏ ဘယ်ဖက်တွင် ဝိဇ္ဇာဇော်ဂျီ ဘုရားတည်ရှိသည်။
မွန်ဘုရင်မကြီး တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော ဘုရားဖြစ်သည်။
သောကြာဒေါင့် ဒဂုံဒေါ်ခင်ခင်လေး အဆောက်အဦးနှင့် မျက်နှာခြင်းဆိုင်တွင် တည်ရှိသည်။
ရှင်အဇ္ဖဂေါဏ ဆိုသည်မှာ ပုဂံရာဇဝင်မှ ဖိုထိုးတာ မအောင်၍ ပေးထားသော ကတိအတိုင်း မျက်လုံး နှစ်ဖက် ဖောက်ထုတ်ပြီး ဓာတ်လုံးကို မစင်တွင်းထဲ လွှင့်ပစ်လိုက်လေသည်။
ရှင်အဇ္ဇဂေါဏ တန်ဆောင်း၏ ညာဘက်တွင် ဘိုးဘိုးအောင် ဂူဘုရား တည်ရှိသည်။
နောင်တော်ကြီးစေတီတော်ရဲ့ မြောက်ဘက်အာရုံခံတန်ဆောင်းတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
အရှေ့ဘက် အာရုံခံတန်ဆောင်းတွင်းတွင် တည်ရှိပြီး ကကုသန်မြတ်စွာဘုရားရှင် ရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည်။
အင်္ဂါထောင့်ရှိ စေတီငယ်တစ်ဆူရဲ့ မုခ်အတွင်း စံပယ်နေသည်။
အနာဂါမ်တို့သည် ဖြစ်ချင်သည့် တပ်မက်မှုသာ ရှိပြီး အခြားမည်သည့်တပ်မက်မှုမှ မရှိတော့ပေ။
သေလွန်သည့်အခါ ဗြဟ္မာဖြစ်ရပြီး ဗြဟ္မာအဖြစ်နှင့်ပင် ဖြစ်ကာ နိဗ္ဗာန် ရောက်သည်။
ပိဋကတ်လမ်းညွှန် (ဦးသီဟဗလ) = အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဝိပဿနာဉာဏ်ဆယ်တန်ကို အားထုတ်ပြန်သည်ရှိသော် အရဟတ္တမဂ်သို့ ရောက်၏။
မှာ ကြွင်းကိလေသာကို ဆင်ခြင်သော ပဉ္စမဝီထိ မရပြီ။
အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၅၀၅၊ = -မလှူရဘဲ မစားတတ်သော ပုဏ္ဏားကြီး၊ ၎င်းပုဏ္ဏားကြီး၏ စားဆဲထမင်း ထက်ဝက်ကို အလှူခံ၍ ဘိက္ခုမည်ပုံ ဖြေကြားရာ၎င်းပုဏ္ဏားကြီး အနာဂါမ် တည်သွားသည်။
သုတ္တ-ပါ-၃၁၀၊ သုတ္တ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၂၅၆၊ ပိဋကတ်လမ်းညွှန် -အတင်းကပ်ချွဲနေသော ဣတ္ထိဓုတ္တတယောက်အား အနာဂါမ် သုဘာထေရီမလေးက မျက်လုံးကို ထုတ်ယူ၍ ပေးလိုက်သူ ဖြစ်သည်။
ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၁၈၃၊ မာနဒိန္န ဥပါသကာ-၌ မရဏန္တိက ဝေဒနာကို သည်းခံနိုင်ရန် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးကို အားထုတ်ရမည်ဟု ဟောထား၏၊ ၎င်းမာနဒိန္န ဥပါသကာမှာ အနာဂါမ်ဖြစ်၏။
မဟာ-သံ-ပါ-၁၅၅၊ -မုဆိုးကြီးဘဝမှ ရဟန္တာဖြစ်သောမထေရ်၊ စူဠပိဏ္ဍပါတိကမထေရ်က အဝီစိငရဲမှ ပိုးစုံးကြူးပမာဏမျှရှိသော မီးလျှံ အနည်းငယ်ကိုယူ၍ ရေသဖန်းသားစသော ထင်းစိုပုံကြီးအတွင်းသို့ ပစ်ချလိုက်ရာ တခဏချင်း ပြာဖြစ်သွားပုံကိုမြင်၍ သံဝေဂရပြီး ရဟန်းပြု တရားအားထုတ်လိုက်ရာ အနာဂါမ်ဖြစ်သွားကြောင်း၊ ထိနမိဒ္ဓနှိပ်စက်လာသောအခါ ရေစိုသော ကောက်ရိုး ကရွတ်ခွေကို ခေါင်းပေါ်တင်၍ အားထုတ်ခဲ့ပုံ၊ ခန္ဓ-သံ-ဋ္ဌ-၂၅၁။
မဟာ-သံ-ပါ-၁၅၃၊ -သီရိမာပြည့်တန်ဆာမ (သောတာပန်)သည် စုတေသောအခါ တွင် သုယာမနတ်မင်းကြီး၏ မိဖုရားဖြစ်ကြောင်း ဖွင့်ပြထားပြန် ၏။
အဆုံးတွင်၎င်းနတ်မိဖုရားကြီးသည် အနာဂါမ်ဖြစ်သွားကြောင်း ဖွင့်ပြထားပြန်၏၊ သုတ္တ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၂၃၅၊ ၂၄၄။
ဒု-သုတ်၊ အံ-၈-ပါ-၅၀၊ အံ-၈-ဋ္ဌ-၂၂၂၊ အာဇီဝက-ပဏ်-၁-ပါ-၂၂၇၊ ပဏ်-၁-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၉၃၊ ၎င်းဥပကကြီးသည် ဆာဝါဟူ၍ ခေါ်နေကြသော စာပါသတို့သမီး ကလေးနှင့် ပေါင်းသင်းပြီး သုဘဒ္ဒအမည်ရှိသော သားတယောက်ရပြီးနောက် ဘုရားရှင်ထံရောက်ပြီး အနာဂါမ်ဖြစ်သွား၏၊ ယခုအခါ အဝိဟာဘုံရောက်၍ ရဟန္တာ ဖြစ်သွားလေပြီ။
ဒီဃာဝုဥပါသကာ-၌ မဟာ-သံ-ပါ-၂၉၉၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၃၀၈၊ ဗုဒ္ဓ၊ ဓမ္မ၊ သံဃ အနုဿတိ သုံးပါးပွားရန် အရိယာကန္တသီလလုံခြုံရန်၊ သဗ္ဗသင်္ခါရ၌ အနိစ္စ စသည်ဖြင့် နှလုံးသွင်းရန် ဟောထား၏၊ ၎င်းဥပါသကာမှာ အနာဂါမ်ဖြစ်၏။
ဓမ္မဒိန္ဒာ ဥပါသကာ-၌ မဟာ-သံ-ပါ-၃၅၆၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၃၂၁၊ ရတနာသုံးပါး၌သက်ဝင်ယုံကြည်မှု၊ ၅-ပါးသီလလုံခြုံမှု၊ ဤလေးပါးမှာ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ မြဲကြကြောင်း၊ ဥပါသကာ ၅၀၀-စီ အခြံအရံရှိသူ ခေါင်းဆောင် အနာဂါမ် ဥပသကာ ၇-ယောက်တွင် ဤဓမ္မဒိန္ဒာ ဥပါသကာလည်း တယောက်အပါအဝင် ဖြစ်၏။
ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏား-၌ ပဏ်-၂-ပါ-၃၄၅။
အရိဋ္ဌရဟန်း-၌ မဟာ-သံ-ပါ-၂၇၄၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၂၉၅၊ အာနာပါနဿတိ ပွားများ အားထုတ်ရပုံကို ဟောထား၏၊ ဤအရိဋ္ဌရဟန်းကား အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်တည်း။
အနိစ္စစသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့် အမျိုးမျိုးသော အခြင်းအရာတို့ဖြင့် ဒုက္ခသစ္စာဓမ္မ+သမုဒယသစ္စာဓမ္မ ဟူသည့် ဓမ္မ (= သင်္ခါရတရား)တို့ကို ရှုပွားတတ်သောကြောင့် ဝိပဿနာ မည်၏၊အနိစ္စာဒိဝသေန ဝိဝိဓေဟိ အာကာရေဟိ ဓမ္မေ ပဿတီတိ ဝိပဿနာ။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၉ ထို့နောက် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် (နာမ်, ရုပ်တို့ကို ခွဲခြမ်းဝေဘန်၍ မဖောက် မပြန်ဟုတ်မှန်တိုင်းသောသဘောကို သိမြင် သည့်ဉာဏ်) ဖြစ်ပေါ် ရန် ဤခန္ဓာကိုယ်၌ (၄-ပါးသော အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သော , ထိုမဟာဘုတ် ၄-ပါးကို မှီသော ဝဏ္ဏ, ဂန္ဓ, ရသ, ဩဇာ, ပသာဒရုပ် ၅-ပါး, ဟဒယဝတ္ထု, ဘာဝရုပ်-ပါး, ဇီဝိတိန္ဒြေ, သဒ္ဒရုပ်အားဖြင့် ၁၈-ပါးသောရုပ်တို့သည် နိပ္ဖန္နရုပ်မည်ကုန်၏။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၉ ထို့နောက် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် (နာမ်, ရုပ်၏အကြောင်းကို သိမ်းဆည်းခြင်းကြောင့် ကာလ ၃-ပါး၌ ယုံမှားခြင်းကို လွန်၍တည်သောဉာဏ်) ဖြစ်ပေါ်ရန် နာမ် ရုပ်၏ ဟေတု, ပစ္စယ အကြောင်း ၂-ပါးကို သိမ်းဆည်း-အပ်၏ရမည်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၉ ထို့နောက် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ (= အရိယမဂ်၏ ရှေ့ အဖို့၌ဖြစ်သော လမ်းမှန် လမ်းရိုးကိုလည်း ကောင်း၊ လမ်းမှန် လမ်းရိုးမဟုတ်သည်ကို လည်းကောင်း မဖောက်မပြန်သောအားဖြင့် နားလည်ပိုင်းခြား ကောင်းစွာမှတ်သား၍ တည်သောဉာဏ်) ဖြစ်ပေါ်ရန်- (၁) ၊ (၂) အဒ္ဓါနသမ္မသနနည်း၊ (၃) သန္တတိသမ္ပသနနည်း၊ (၄) ခဏသမ္မသနနည်း တို့တွင် ကလာပသမ္မသနနည်း (အတိတ် ဘဝ၌ဖြစ်သောရုပ်စသည်ဖြင့် မခွဲခြားဘဲ, ရူပက္ခန္ဓာအားလုံး, ဝေဒနာက္ခန္ဓာအားလုံး စသည်ဖြင့် ခန္ဓာတစ်ခုတစ်ခုကို အပေါင်းပြု၍ သုံးသပ်သောနည်း) ဖြင့် တေဘူမကသင်္ခါရ တရားတို့ကို “ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အနိစ္စံ ခယဋ္ဌေန၊ ဒုက္ခံ ဘယဋ္ဌေန၊ အနတ္တာ အသာရကဋ္ဌေန = အတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ရုပ်အားလုံးသည် ကုန်ခန်း ပျက်စီးခြင်း သဘောရှိသောကြောင့် မမြဲပါ တကား၊ ကြောက်မက်ဖွယ် သဘောရှိသောကြောင့် ဆင်းရဲချည်းပါတကား၊ အနှစ်သာရ မရှိသောကြောင့် အတ္တမဟုတ်ပါတကား”ဟု ဆင်ခြင်သုံးသပ်ရမည်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၉ ထိုသို့ ခန္ဓာ ၅-ပါးတို့၏ ဖြစ်မှု ပျက်မှုကို ရှုဖန်များသောအခါ- (၁) ဩဘာသ = ဝိပသနာစိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ပြိုးပြိုးပြက် ထွက်သောအရောင်, ဥတုသမုဋ္ဌာန်ကြောင့် ဖြစ်သော ပြိုးပြိုးပြက်ထွက်သောအရောင်၊ (၂) ဉာဏ = ဝိပဿနာဉာဏ်၊ (၃) ပီတိ = ဝိပဿနာစိတ်နှင့်ယှဉ်သော ပီတိ၊ (၄) ပဿဒ္ဓိ = ဝိပဿနာစိတ်နှင့်ယှဉ်သော ပဿဒ္ဓိ။
ထိုယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥပက္ကိလေသမှလွတ်သော ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာ၏အစွမ်းဖြင့် ဝိပဿနာခရီးမှန်သွားသော ဤဝိပဿနာဉာဏ်သည် အရိယမဂ်၏ ပုဗ္ဗဘာဂမဂ် မည်၏၊ ဤ ဥပက္ကိလေသသည် အရိယမဂ်၏ ပုဗ္ဗဘာဂမဂ်မဟုတ် ဟု အရိယမဂ်၏ ပုဗ္ဗဘာဂမဂ် ဟုတ်သည်ကိုလည်းကောင်း, အရိယမဂ်၏ ပုဗ္ဗဘာဂမဂ် မဟုတ်သည်ကို လည်းကောင်း သိ၍တည်သောဉာဏ်သည် မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိမည်၏၊ တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၉ ထို မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ ဖြစ်ပြီးသောအခါ၌ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်လည်း အလွန် ရင့်သန်ထက်မြက်တော့သည်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၉ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိဖြစ်ပြီးနောက် မဂ်၏ အာဝဇ္ဇန်းအရာ၌တည်သော ဂေါတြဘူစိတ် တစ်ကြိမ်ဖြစ်လေသည်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၉ -------------------- အာနာပါနကျင့်စဉ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ အလွန်ရှေးကျသော တရားကျင့်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
စိတ်သည် တည်ကြည်စူးရှမှုရှိပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို အာရုံစူးစိုက်၍ ရှုမှတ်ခြင်းဖြင့် ရုပ်သည်လည်းကောင်း၊ စိတ်သည်လည်းကောင်း၊ ခဏမစဲ မရပ်မနား ပြောင်းလဲနေကြသောတရား၊ စကြဝဠာတစ်ခုလုံး၏ သဘာဝဓမ္မ အမှန်တရားကို တွေ့ရှိလာသောအခါ မမြဲခြင်းသဘာဝ၊ ဆင်းရဲခြင်း နှင့် အစိုးမရသော သဘောသဘာဝ အမှန်တို့ကို သိရှိကြသည်။