DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
သူသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးမှာ ကိုလိုနီနိုင်ငံတွေ လွတ်လပ်ရေးရ လာကြောင်း၊ လွတ်လပ်ခါစနိုင်ငံ အများစုက လက်ဝဲဝါဒဘက်ကို ယိမ်းကြကြောင်း၊ ဒါပေမဲ့ လုံးဝ လက်ဝဲနိုင်ငံအဖြစ်မရောက်မခြင်း လက်ဝဲအုပ်စုကမကြေနပ်လို့ ကွန်မြူနစ်သူပုန်တွေပေါ်လာကြောင်း၊ အမေရိကန်ခေါင်းဆောင်တဲ့ အခြားအုပ်စုကလဲ ကွန်မြူနစ်မဖြစ်ပြီးရောလို့ သဘောထားကာ ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်သူဆိုရင် ဘယ်သူ့ကိုမဆိုထောက်ခံ အားပေးကြောင်း၊ ဒါကြောင့် အမေရိကန်အကူအညီယူတဲ့ ဖွံ့ဖြိုးစနိုင်ငံတချို့တွင် ဒီမိုကရေစီ ဆိပ်သုဉ်းသွားပြီး စစ်အာဏာရှင်၊ ဖက်ဆစ် အာဏာရှင်စနစ်များ ပေါ်လာကြောင်းကိုပြောပြီး တောင်အမေရိကနိုင်ငံများ၊ ၊ ၊ စတဲ့နိုင်ငံတွေကို ဥပမာပေးသွားသည်။
မြန်မာပြည်ဟာ စစ်အစိုးရအဆက်ဆက်အာဏာရူးပြီး အနှစ် ၅၀ လောက်နှိပ်စက်လိုက်လို့ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းနိမိတ်ဖတ်ခဲ့တဲ့ "ဟိုနိုင်ငံ"ဖြစ်လုနီးဘဝရောက်သွားခဲ့ရသည်။
တွင်လည်း ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဘုရားကြီးကို ၊ နယ် ရဘဲကျေးရွာ ခမည်းတော် ဦးသစ်ဘိုး၊ မယ်တော် ဒေါ်အေးသိုက်တို့မှကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၁ ခုနှစ်၊တော်သလင်းလဆန်း(၁၄)ရက်၊တနင်္လာနေ့၊ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၂၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ရက်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ကောဇာ ၁၃၂၄ ခုနှစ် ဝါဆိုလမှစ၍ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တသူရိယာဘိဝံသ၏ မိန့်ကြားချက်အရ ဗန်းမော်တိုက်တွင် စတင်သီတင်းသုံးခဲ့ပြီး ထိုစဉ်အခါ မထေရ်မြတ် ရောက်စ၌ ရှေးကျောင်းဆောင်ကြီး တစ်ဆောင်သာရှိခဲ့၏။
ယခုအခါ ဆရာတော်သည် ၊ ၊ တွင် သီတင်းသုံးနေထိုင်ရင်း ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ သာသာနာပြုတာဝန်များကို အားကြိုးမာန်တက် ဆောင်ရွက်တော်မူရာမှ သက်တော် ၉၄ နှစ်၊သိက္ခာတော် ၇၄ ဝါ အရ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ် နယုန်လဆန်း ၇ ရက် ကြာသပတေးနေ့ မြန်မာပဟိုရ် ညဉ့် ၁ ချက်တီးကျော် ၄ နာရီ ၂ ပါဒ်အချိန်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလ ၂၅ ရက် ၂၃ နာရီ ၁၁ မိနစ်အချိန်တွင် သီတင်းသုံးရာ ဗန်းမော်ကျောင်းတိုက်တွင် ဘဝနတ်ထံပျံလွန်တော်မူလေသည်။
ဂျပန်ခေတ် ရွာသစ်ရွာ အထက်တန်းကျောင်းမှ အဋ္ဌမတန်းအောင်မြင်ပြီးနောက် ၁၃၀၅ ခုနှစ် ဝါဆိုလတွင် ဆင်မင်းကျောင်း ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တပဏ္ဍိစ္စကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုလျက် မိဘနှစ်ပါးတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူကာ ရှင်သာမဏေ ဘောင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
လောကုတ္တရာ စာပေဆိုင်ရာ သဒ္ဒါ သင်္ဂြိုဟ်တို့ကို အပြီးအပြတ် သုတ်ပြီး ရုပ်ပြီးပါမကျန် အာဂုံဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဘဒ္ဒန္တကုမာရာဘိဝံသ (ယခု နဝမဗန်းမော်ဆရာတော်၊ နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဘဒ္ဒန္တသုန္ဒာဘိဝံသ နှင့် ဘဒ္ဒန္တနာရဒါဘိဝံသ (ဓမ္မာစရိယ ဦးထွန်းလှိုင်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဝဋံသကာဘွဲ့ကို မန္တလေးမြို့ ပရိယတ္တိသာသနဟိတအသင်းက စာသင်တန်း၊ ဓမ္မာစရိယတန်းတို့ကို နှစ်မခြားဘဲ အောင်မြင်သော စာအောင် သံဃာတော်များကို ချီးမြှင့်ခြင်းဖြစ်ပြီး ပထမဦးဆုံး ဝဋံသကာ ပိုင်ရှင်မှာ ဖြစ်သည်။
ယင်း ၁၃၁၅ ခုနှစ်မှာပင် ဓမ္မာစရိယ(၉)ကျမ်းကို ပါဠိဘာသာဖြင့် တစ်နှစ်တည်း အောင်မြင်၍ အစိုးရစာချတန်း သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ဓမ္မစာပေတင်သာမက လောကီစာပေဆိုင်ရာအတန်းစာများကိုလည်း တက်ရောက်သင်ယူခဲ့ပြီး မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
ဘုရားကြီးတိုက် ပုသိမ်ကျောင်းဆရာတော်ထံ သိဒ္ဓန္တကောမုဒီမည်သော သက္ကတဘာသာကို (၃)နှစ်ခန့် သင်ယူခဲ့သည်။
ပြာကရိုက်ဘာသာနှင့် အဒ္ဓမာဂဓီဘာသာတို့ကို ဘဒ္ဒန္တ ၏အကူအညီဖြင့် သင်ယူခဲ့သည်။
သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ဖွင့်လှစ်ပေးသည့် ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးသင်တန်းကျောင်း နာယကအဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။
တိပိဋကနိကာယသာသာနာပြုအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ၏ သာသာနာပြုလုပ်ငန်းများကို လက်ပွန်းတတီး ပါဝင်ကူညီဆောင်ရွက်ပေးရင်း တိပိဋက နိကာယကျောင်းတိုက်၌ (၅)နှစ်တိုင်တိုင် စာချနာယကချုပ်အဖြစ်ဖြင့် တိ=နိ သံဃာတော်များအား စာချပေးခဲ့သည်။
ဝိပဿနာတရားစခန်းပြန့်ပွားရေးတွင် ပါဝင်ကူညီဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ဖြင့် မောင်းထောင်မြေဇင်းဆရာတော်ကြီးထံ ရက်(၄၀)ကြာ ဝိပဿနာတရား ရှုမှတ်ခဲ့ပြီး ကမ္မဋ္ဌာန်းနည်းထိရောက်ပုံကို စာပေဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဟောပြောမှုဖြင့်လည်းကောင်း ဖြန့်ဝေတော်မူခဲ့သည်။
ဆရာတော်ကြီးသည် သာသနာတော်အကျိုးကို သယ်ပိုးဆောင်ရွက်တော်မူရင်း သက်တော်(၉၄)နှစ်၊ သိက္ခာတော်(၇၅)ဝါအရ ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း(၇)ရက်၊ မေ ၂၅ ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့၊ ည ၁၁ နာရီ ၁၁ မိနစ်အချိန်တွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မဟာအောင်မြေမြို့နယ်၊ မဟာနွယ်စဉ်ရပ်ကွက်၊ ဗန်းမော်ကျောင်းတိုက်၊ ဝိဇ္ဇာစရဏ​ကျောင်းဆောင်၌ ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်​တော်မူခဲ့ပါသည်။
ယင်းစက်သေနတ်ကို မဟာမိတ် တိုက်လေယာဉ်များအတွက် လေအေးပေးစနစ်သုံး စက်သေနတ် အပါအဝင် ပထမကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီမှ ၁၉၆၀ နှစ်များမတိုင်မီအထိ အသုံးပြုခဲ့သည်။
လေယာဉ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
ချစ်ကြည်ရင်းနှီးသောနိုင်ငံစု အင်အားများ သို့မဟုတ် မဟာမိတ်များ သည် အတွင်း ဗဟိုအင်အားစုများနှင့် စစ်ဖြစ်သော နိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည်။
သုံးနိုင်ငံစုတွင်ပါဝင်သော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် ၊ နှင့် ရုရှားအင်ပါယာတို့ ဖြစ်ကြသည်။
သည်လည်း အရေးပါသော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။
သည် ၏ ကြားနေမှုကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအား တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် သို့ ဇင်မာမန်းကြေးနန်းပို့ခဲ့ခြင်းတို့ဖြင့် ချိုးဖောက်ခဲ့သော ဖြစ်စဉ်များကြောင့် ၁၉၁၇ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဂျာမနီနိုင်ငံကို စစ်ကြေညာခဲ့သည်။
အော်တိုမန်အင်ပါယာနှင့် တို့သည် အမေရိကန်နှင့် ဆိုးရွားသောဆက်ဆံရေးရှိသော်လည်း စစ်မကြေညာခဲ့ပေ။
တရုတ်၏ ပထမဆုံးသော သုံးဘက်မြင် သိုင်းလောကနောက်ခံကာတွန်းရုပ်ရှင်ဖြစ်ပြီး ကျယ်ကျန်း ဟန်ကျိုးတွင်အခြေစိုက်သော စပါးခလီး ကီး(ဟန်ကျိုး ရွှမ်ကျီ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ သတင်းအချက်အလက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစု)မှ ထုတ်လုပ်သည်။
သူရဲကောင်းမင်(ထွန်းလင်း)သည် ဖြစ်ပြီး သူရဲကောင်းမယ်ယွဲ့(သော်တာ)သည် ဖြစ်သည်။
ချင်ဒဏ္ဍာရီသည် ချင်ဧကရာဇ် ယင်ကျန့် ပထမတရုတ်နိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ချိန်မှသည် မြို့တော်ရှန်းယန်ကို အနောက်ချူနိုင်ငံဘုရင် ရှန့်ယူ လာရောက်သိမ်းပိုက်ချိန်အထိ ဖြစ်သည်။
ဇာတ်လမ်းမှာ ဟူသော လူငယ်လေးတစ်ဦး၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းဖြစ်ပြီး''[ '',community travel china guide forum2 သာမန်ကလေးတစ်ဦးအဖြစ်မှ သူရဲကောင်းတစ်ယောက်ဖြစ်လာပုံကို တင်ဆက်ထားသည်။
လျှိုရှားအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်နှင့် အမတ်ကြီးလီစီးတို့ အပေးအယူ လုပ်လိုက်သည်။
ထိုရွာမှာ ချူစစ်သည်တို့ ရုပ်ဖျက်နေထိုင်သောရွာဖြစ်ပြီး ချူမင်းသား လည်းနေထိုင်သည်။
တို့က စက်မှုမြို့တော်သို့ ဆက်သွားသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဖခင်၏သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ က ရှာတွေ့ခဲ့သည်။
မော့ဂိုဏ်းကို တို့အဖွဲ့ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဂိုဏ်းချုပ်မှလွဲ၍ မော့ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင်အများစု ဒဏ်ရာရနေချိန်တွင် ဝေ့ကျွမ်းကိုစိန်ခေါ်ခဲ့သည်။
မော့ဂိုဏ်းကို ဦးဆောင်သောအဖွဲ့ လာရောက်တိုက်ခိုက်ချိန်တွင် တွမ်းမုလုံက ယွဲ့အော်ကို မော့ဂိုဏ်းသားအဖြစ်မှ ထုတ်ပယ်ပြီး တို့နှင့်အတူ စက်မှုမြို့တော်မှ ထွက်ရာလမ်းသို့ ပို့ပေးခဲ့သည်။
အတွဲ ၄ တွင် ကို မြောင်မင်းသမီးတစ်ဦးအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။
ကွေကူ(သရဲတောင်ကြား)ဂိုဏ်းဝင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၏ ဆရာတူအစ်ကို ဖြစ်သည်။
အချို့နေရာများသည် အတိတ်ကို နောက်ကြောင်းပြန်ရန် ပြခြင်းသက်သက်ဖြစ်သည်။
ရှီးလန် သည် သို့မဟုတ် ဟု လူသိများသည့် ရော်ဘင်ရှန်(ရှန်လီပင်း)ရိုက်ကူးသော တရုတ်ကာတွန်းရုပ်ရှင် ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်သည့် အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ် ဇာတ်ကောင် မိန်းကလေးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ဖြစ်ပြီး ရှူမျိုးနွယ်ဝင် ဖြစ်သည်။
မျက်လှည့်ပြခြင်း အဆင် ၅ ဆင်ရှိသည်။
နှင့် တို့ကို စီးမင်ကြီးနှင့် ရင်းယန်ရုပ်သေးများလက်မှ ကယ်တင်ခန်းတွင် ဝတ်ဆင်ခဲ့သည်။
သည် မိမိ၏အဆင့်အတန်းကိုဖုံးကွယ်၍ စန်းဟိုင်မြို့တွင် အတော်ဆုံးဟု ကျော်ကြားသော စားဖိုမှူးသင်း၏ ထမင်းဆိုင်တွင် ယောက်ျားလေးဟန်ဆောင်ကာ အလုပ်လုပ်သည်။
ကျောင်းသားအချို့က ကို အနိုင်ကျင့်နေချိန်တွင် ထျန်းမင်ဘက်မှ ကူတိုက်ပေးကာ နှစ်ယောက်သား ထွက်ပြေးကြရာမှ နှင့် သူငယ်ချင်းဖြစ်လာသည်။
ထျန်းမင်နှင့် ကို စီးမင်ကြီးနှင့် ရင်းယန်ရုပ်သေးများလက်မှ ကယ်တင်ပေးခဲ့သည်။
အရိပ်မဲ့လင်းနို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကို နှင့် ပူးတွဲခုခံရာမှလည်း နှင့် သူငယ်ချင်းဖြစ်လာသည်။
တောက်ဂိုဏ်းမှ ရှောင်းရောင်နှင့် မော့ဂိုဏ်းမှ ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင်များ ရင်းယန်ဂိုဏ်း၏ အတွင်းအားတစ်ရက်မဲ့ ကျိန်စာမိနေချိန်တွင် တို့အပါအဝင် အားလုံးကို ကယ်တင်ပေးခဲ့သည်။
ကြယ်တစ္ဆေနှင့် ကုန်းစူးဂိုဏ်းစက်ရုပ်တို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တို့နှင့်အတူ ကျားဖြူစက်ရုပ်မောင်းကာ ထွက်ပြေးရာမှ အိပ်မက်လှေပေါ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
နာဆာရဲ့ အောင်မြင်မူ NASA X-43 ဟာ မှ ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ မောင်းသူမဲ့လေယာဉ်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အမြန်ဆုံး လေယာဉ်အဖြစ်ယနေ့ချိန်ထိ စံချိန်တင်ထားပါတယ်။
Thompson, Elvia, Keith Henry and Leslie Williams. [ "Faster Than a Speeding Bullet: Guinness Recognizes NASA Scramjet."] ''.'' Retrieved: August 1, 2011. သုတေသနပြုလုပ်ရန်ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ထုတ်လုပ်ထားပြီး သုံးစီးထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့တယ်စိုပေမယ့် တစ်စီးကပျက်စီးသွားပါပြီ။
အမှတ် (၁) အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း၊ မန္တလေး သည် ၊ ၊ တွင် တည်ရှိသည်။
ရှန့်ရှောက်ယွီ သည် သို့မဟုတ် ဒဏ္ဍာရီထဲကဓား ဟု လူသိများသည့် ရော်ဘင်ရှန်(ရှန်လီပင်း) ရိုက်ကူးသော တရုတ်ကာတွန်းရုပ်ရှင် ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်သည့် အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ် ချူမျိုးနွယ် မင်းသားတစ်ပါးဖြစ်သည်။
ထို့နောက် သည် တို့နှင့် ဆုံတွေ့ကာ မော့ဂိုဏ်းစက်မှုမြို့တော်သို့ အတူခရီးဆက်ခဲ့သည်။
ကျင်းထျန်းမင်သည် သို့မဟုတ် ဒဏ္ဍာရီထဲကဓား ဟု လူသိများသည့် ရော်ဘင်ရှန်(လီပင်းရှန်) ရိုက်ကူးသော တရုတ်ကာတွန်းရုပ်ရှင် ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်သည့် ၁၂ နှစ်အရွယ် ယောက်ျားလေးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ယင်ကျန့်ကို လုပ်ကြံရန် မော့ဂိုဏ်းက ရွေးချယ်စေလွှတ်ခဲ့သော သူရဲကောင်းကျင်းခေါ ဖြစ်သည်။
မော့ဂိုဏ်းကို တို့အဖွဲ့ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဂိုဏ်းချုပ်မှလွဲ၍ မော့ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင်အများစု ဒဏ်ရာရနေချိန်တွင် ဝေ့ကျွမ်းကို စိန်ခေါ်ခဲ့သည်။
ကောင်းယွဲ့သည် သို့မဟုတ် ဟု လူသိများသည့် ရော်ဘင်ရှန်(ရှန်လီပင်း) ရိုက်ကူးသော တရုတ်ကာတွန်းရုပ်ရှင် ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်သည့် ၁၂ နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဖခင်မှာ ယန့်နိုင်ငံ၏ အိမ်ရှေ့မင်းသားဟောင်းဖြစ်ပြီး မော့ဂိုဏ်း ဂိုဏ်းချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။
သည် မိခင်ကွယ်လွန်ချိန်မှစ၍ တွမ်းမုလုံနှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်။
မော့ဂိုဏ်းကို ဦးဆောင်သောအဖွဲ့ လာရောက်တိုက်ခိုက်ချိန်တွင် တွမ်းမုလုံက ကို မော့ဂိုဏ်းသားအဖြစ်မှ ထုတ်ပယ်ပြီး တို့နှင့်အတူ စက်မှုမြို့တော်မှ ထွက်ရာလမ်းသို့ ပို့ပေးခဲ့သည်။
ရင်းယန်ဂိုဏ်း ဂိုဏ်းချုပ်က ကို ကျီးလူချင်းလုံဟု အမည်ပြောင်းပေးခဲ့သည်။
ကယ်နယဲ့သည် သို့မဟုတ် ဒဏ္ဍာရီထဲကဓား ဟု လူသိများသည့် ရော်ဘင်ရှန်(ရှန်လော့ဖိင်) ရိုက်ကူးသော တရုတ်ကာတွန်းရုပ်ရှင် ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်သည့် အသက် ၃၀ အရွယ် ဓားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ချင်ဘုရင်၏သက်တော်စောင့်လုပ်စဉ်က ချင်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အတော်ဆုံးဟုသတ်မှတ်ခံရသည်။
ကွေကူ(သရဲတောင်ကြား) ဂိုဏ်းဝင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၏ဆရာတူအစ်ကိုဖြစ်သည်။
ထို့နောက် စစ်ဗျူဟာမှူးလျန်တို့နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ရှောက်ယွီတို့ကို မြေခွေးဘုရင်၏ရန်မှ ကာကွယ်ပေးခဲ့ရာ ထပ်မံဒဏ်ရာရခဲ့သည်။
သို့မဟုတ် ဒဏ္ဍာရီထဲကဓား ဟု လူသိများသည့် ရော်ဘင်ရှန်(လီပင်းရှန်)ရိုက်ကူးသော တရုတ်ကာတွန်းရုပ်ရှင် ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်သည့် အသက် ၃၀ အရွယ် ဓားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
လပြည့်ညရဲ့စိန်ခေါ်သံ ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် အသက်ရှင်ဆဲ ဓားသမားများ၌ ဒုတိယအတော်ဆုံးဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်အခါ သိုင်းသင်စဉ်က တစ်စုံဝတ်သည်။
ကွေကူ(သရဲတောင်ကြား)ဂိုဏ်းဝင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၏ ဆရာတူညီဖြစ်သည်။
တင်စိန်(ပထဝီဝင်)၏ ကမ္ဘာ့ရေးရာ အချက်အလက် အဘိဓာန်။
ဂမ်မာရောင်ခြည်အား ဂရိစာလုံးအသေး ဂမ်မာ (γ or \gamma ) ဖြင့် အမှတ်အသားပြုသည်။
ဂမ်မာရောင်ခြည်အား က အမည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ရူသာဖို့ဒ်သည် ယခင်တည်းက အခြား အမျိုးအစား နှစ်မျိုးဖြစ်သည့် နှင့် များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဂမ်မာရောင်ခြည်သည် အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်၍ သက်ရှိများကို အန္တရာယ်ဖြစ်သော ရောင်ခြည်ဖြစ်သည်။
သည် စွမ်းအင်မြင့် အခြေအနမှ စွမ်းအင်နိမ့် အခြေအနသို့ ပျက်ယွင်းသည့်အခါ ဂမ်မာရောင်ခြည်ကို ထုတ်လွှတ်ပြီး ၎င်းဖြစ်စဉ်ကို ဟု ခေါ်သည်။
ဆိုဒီယံ မီးလုံးများကို ၁၉၃၂ တွင် ရှိ Philips ကုမ္ပဏီ မှ စီးပွားဖြစ်စတင်ရောင်းချခဲ့သည်။
ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော နေရာများတွင် လင်းအားကောင်းမွန်စွာပေးနိုင်ခြင်း မီးလုံးလင်းရန် စတင်သည့်အချိန်သည် ငါးမိနစ်မှ ဆယ်မိနစ်ခန့် အထိ ကြာနိုင်သော်လည်း မီးမှိတ်ပြီးပြန်ထွန်းပါက ချက်ချင်း ပြန်လင်းနိုင်ခြင်း အခြားမီးလုံးများကဲ့သို့ အရောင်ရောနှောရာတွင် အဆင်မပြေနိုင်ခြင်း ဆိုဒီယံသည် လေဖြင့် မီးလောင်နိုင်ခြင်း LPS မီးလုံးများကိုစတင်ထွန်းညှိချိန်တွင် ၎င်းမီးလုံးအတွင်းရှိ နီယွန်ဓာတ်ငွေ့ကြောင့် အနီရောင်ဖြင့် စတင်လင်းသည်။
HPS မီးလုံးများသည် LPS မီးလုံးများထက် အရောင်ရောစပ်အသုံးပြုရာတွင်သာလွန်သောကြောင့် အသုံးပြုမှုမြင့်တက်လာခဲ့သည်။
ထိုထဲတွင် (sodium)၊ (mercury)၊ ဇန်နွန်(xenon) gas တို့ကိုထည့်သွင်းထားသည်။
မီးလုံးထဲတွင် ကောင်းမွန်ပြီး တည်ငြိမ်သော လေဟာနယ်ရရှိစေရန် နှင့် မလိုအပ်သော ဓာတ်ငွေ့များကို ကုန်စင်အောင် စုပ်ထုတ်ထားသည်။
သဒ္ဓမ္မရံသီရိပ်သာဆရာတော် အရှင်ကုဏ္ဍလာဘိဝံသသည် သဒ္ဓမရံသီရိပ်သာ၊ ဇေယျာခေမာလမ်း၊ (၆)ရပ်ကွက်၊ ၊ တွင် သီတင်းသုံးကာ ပြည်တွင်း၊ပြည်ပ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို စွမ်းစွမ်းတမံဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဘုရားကြီးကို ခမည်းတော် ဦးသာဖြိုး၊ မယ်တော် ဒေါ်ပုတိုတို့မှ ၁၂၈၃ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း(၁)ရက်၊ တနင်္လာနေ့(၁၉၂၁ ခုနှစ်)တွင် ဝင်းကဒတ်ရွာ၊ နယ်၊ တွင် မီးရှူးသန့်စင်တော်မူခဲ့သည်။
ညောင်လေးပင်တောရကျောင်းတိုက်၊ ရန်ကုန်မြို့၊ကျောက်ကုန်း မေဒိနီကျောင်းတိုက်၊ ရွှေဟင်္သာကျောင်းတိုက်တို့၌ ပရိယတ္တိစာပေများကို သင်ယူခဲ့သည်။
ပြည်ပသာသနာအတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်မှာ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ ၂၀၀၂ ခုနှစ်အထိ အနောက်တိုင်းနိုင်ငံ၊ အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများ၌ တရားဟော၊ တရားပြ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဒုက္ခကင်းဝေး ပေါင်းသင်းရေး မင်းဆင်ပမာ ကျင့်ဖွယ်ရာ ယခုဘဝ ကောင်းမြတ်လှ ဒုလ္လဘသိဖွယ် ဝိနည်းငယ် သိကောင်းစရာ ဓမ္မပဒေသာ(ပထမတွဲမှစ၍ ဧကာဒသမတွဲ) ဣန္ဒြေစွမ်းအင် ထက်မြတ်ကြောင်း(၉)ပါးတရားတော် ပဋ္ဌာန်းနှင့် ဝိပဿနာ စသော ကျမ်းစာအုပ်ငယ်များကို ရေးသားခဲ့သည်။
အရှင်မြတ်သည် သက်တော် (၉၁)နှစ် ဝါတော်(၇၁)နှစ် (၁၆)ရက်နေ့ ဒီဇင်ဘာလ ခုနှစ် မြန်မာစံတော်ချိန် (၇)နာရီ (၃၅)မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ သဒ္ဓမ္မရံသီရိပ်သာကြီး၌ ခန္ဓာဝန်ချခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီးရေးရာ အဖွဲ့ချုပ်သည် အမျိုးသမီးများဘဝ လုံခြုံမှုဖြင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အလေးထား ဦးတည်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် အမျိုးသမီးများ၏ အခန်းကဏ္ဍကို မြှင့်တင်ပေးရန် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးရေးရာကောင်စီ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို လုပ်ငန်းသဘော သဘာဝခြင်းတူညီသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ ပြည်တွင်းရှိ လူမှုရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်သွယ်၍ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။
ဆရာတော်ဘဒ္ဒန္တ တိလောကာဘိဝံသသည် ၊ ၊ ညောင်ပင်သာရွာ၊ ခမည်းတော် ဦးဘဖေ၊မယ်တော် ဒေါ်စောစိန် တို့မှ ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း၁-ရက်၊ စနေနေ့နံနက် ၄နာရီအချိန်တွင် ဖွားမြင်သော စတုတ္ထမြောက် သားရတနာဖြစ်သည်။
ဆရာတော်လောင်းလျာသည် ၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၅ နှစ်သားအရွယ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျောင်း ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ဣန္ဒဝံသကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ခမည်းတော်နှင့် မယ်တော်တို့၏ ပစ္စာယာနုဂ္ဂဟ ကိုခံယူကာ ရှင်သာမဏေ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်၊ ဘွဲ့တော်မှာရှင်တိလောက ဖြစ်သည်။
ဆရာတော်လောင်းလျာသည် ညောင်ပင်သာရွာဦးကျောင်းဆရာတော် နှင့်နယ်၊ ကံကြီးကုန်းရွာ တောင်ကျောင်းဆရာတော် ဦးဝါသဝ တို့ထံတွင် အခြေခံမှစ၍ ပိဋကတ်ကျမ်းစာများကို သင်ယူ ဆည်းပူးတော်မူခဲ့ပြီး ၁၃၁၇ ခုနှစ်တွင် ၊ ကိုးဆောင်တိုက်ဆရာတော် အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု ၊ အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဒမ္မဇောတိကဓဇ၊ နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဘဒ္ဒန္တ သောဘိတထံတွင် မူလတန်းမှ၊ အစိုးရ ဓမ္မာစရိယ ပြီးသည့်တိုင်အောင် ၉နှစ်ခန့် ပိဋကတ်ကျမ်းစာများကို သင်ယူဆည်းပူးတော်မူခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၊ ချမ်းသာကြီးတိုက်၊ ညောင်ကန်တိုက်၊ ခြောက်ထပ်ကြီးတိုက်တို့တွင် လှည့်လည် သီတင်း သုံးလျက် စာချအကျော် ဆရာတော်များထံတွင် ပရိယတ္တိစာပေများကို လေ့လာသင်ယူတော်မူခဲ့သည်။
ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ကံကြီးကုန်းရွာ၌၁၃၂၈-၂၉ခုနှစ်တွင် ဘကမူလတန်း ဆရာအဖြစ် လည်းကောင်း၊ မြင်းခြံမြို့၊ ကိုးဆောင်တိုက်၌ ၁၃၂၉ ခုနှစ်တွင် စာချဂဏဝါစကအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ရွာမပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၌ ၁၃၃၂ခုနှစ်မှ ယနေ့တိုင်အောင် တာဝန်ခံစာချအဖြစ်လည်းကောင်း၊ စာပေပရိယတ္တိများကို ပို့ချတော်မူခဲ့သည်။
ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ သံဃအဖွဲ့အစည်း ပထမအကြိမ် မြို့နယ်နှင့်တိုင်း ဝိနည်းဓိုရ်၊ ဒုတိယအကြိမ် အင်းစိန်မြို့နယ် သံဃနာယကအဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ တတိယအကြိမ် နိုင်ငံတော်ဗဟို သံဃာ့ဝန်ဆောင်နှင့် တောင်တန်း သာသနာပြု ဩဝါဒါစရိယ၊ အင်းစိန်မြို့နယ် ပထမပြန်စာမေးပွဲကြီးကြပ်ရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ (ရန်ကုန်) အဘိဓမ္မပါမောက္ခ၊ ဒုတိယနာယကချုပ် (ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်) ၊ ပဉ္စမအကြိမ် နိုင်ငံတော် သံဃာ့မဟာနာယက၊ ဆဋ္ဌမအကြိမ် နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယက တွဲဖက်အကျိုးတော် ဆောင်၊ နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယက ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ၊ အဘိဓမ္မာ ပြန့်ပွားရေးအသင်း ပရိယတ္တိနုဂ္ဂဟအသင်း စသော အသင်းများ၏ ဩဝါဒစရိယ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်တော်မူခဲ့သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးများနေ့ (International Women's Day - IWD) သည် အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီး တန်းတူညီမျှရေး၊ အမျိုးသမီးများ လွတ်မြောက်ရေးနှင့် အမျိုးသမီး အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားမှုများကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် နှစ်စဉ် မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ်နေ့ ဖြစ်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးများနေ့သည် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိကရှိ အလုပ်သမား လှုပ်ရှားမှုများမှ စတင်မြစ်ဖျားခံခဲ့သည်။
သည် ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါနေ့ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ်နေ့အဖြစ် တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်ကျော်မှာ အမျိုးသမီးများ ဖြစ်သကဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း နိုင်ငံ့လူဦးရေစုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်ကျော်မှာ အမျိုးသမီးများ ဖြစ်သည်။
Ministry Of Information မြန်မာနိုင်ငံတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအမျိုးသမီးများနေ့အပြင် ကို ဇူလိုင်လ ၃ရက်နေ့တွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
ခုံး(ဂုံး)ဆိုသည်မှာ အခွံနှစ်ခြမ်းရှိသော ခရုငယ်မျိုးဖြစ်၍ ရေကန် မြစ်​​​ချောင်းများတွင် တွေ့ရှိရသည်။
ခုံးမှာ ဘဲဥပုံဆင်ဆင်ရှိ၍ ရှပ်ကောင်မှာ သုံးထောင့်ချွန်း ဆင်ဆင်ဖြစ်သော ခုံးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ခုံးသည် အခွံမာသော်လည်း ပါးလွှာ၍ ရေချိုတွင် အတွေ့ရများသည်။
အခြားနိုင်ငံများတွင် ခုံးအသားကို ထုတ်၍ စည်သွပ်ရောင်းချကြသည်။
ခုံးကို ယောက်သွားဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။
ခုံးသားစားခြင်းကြောင့် အပူကင်းစေနိုင်သည်။
မြန်မာဝေါဟာရတွင် ''ဂုံး'' (သို့) ''ဂုံးကောင်'' (သို့) ''ခုံးကောင်'' ဟူ၍ ရေးသားတတ်ကြသည်။
အိပ်မက်ဖမ်းသူ Native American လူမျိုးများ၊ အထူးသဖြင့် အမေရိကန် အင်ဒီယန် လူမျိုးများ၏ ရိုးရာ အဆောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ငှက်မွေးမှာ အမျိုးသမီးများအတွက် ဆိုပါက ငှက်မွေးကို အသုံးပြုထားခြင်းက ပညာရှိခြင်းကို ဆိုလိုပြီး အမျိုးသားများ အတွက် မွေးကို အသုံးပြုထားခြင်းက ရဲရင့်ခြင်း ကို ဆောင်သည်။
အနောက်မြောက်ယွန်း၊ အရှေ့ဘက်ကမ်းဘေးတွင်ရှိပြီး တိုက်ကြီးမြို့မှ မြောက်ဘက် ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းအတိုင်း ၆ မိုင်၊ ဥတိုလမ်းဆုံမှ အဖျောက်မြို့အရောက် ၁၈ မိုင် စုစုပေါင်း ၂၄ မိုင်ရှိသည်။
အော့ဖရော့ မှ အဖယောက် ဟု ဆင်းသက်လာခဲ့ပြီး ယခုအခေါ် အဖျောက် ဟူ၍ တွင်လာခဲ့သည်။
ပန်းတုန်းပိတ်ကျောင်းတိုက်၊ ဓမ္မဝိလာသိနီ သိမ်ကျောက်စာအရ တလိုင်းသုံးရပ် ထူထောင်ခဲ့စဉ်က ကုသိမအဝန်း၊ ဟံသာဝတီအဝန်း၊ မုတ္တမအဝန်း တို့တွင် အဖျောက်မြို့သည် 'ကုသိမအဝန်း' တွင် ပါဝင်ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
နှင့် ပိဋကတ်ကျောက်စာတော်များ။
အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ တေးရေး၊ ဇာတ်ညွှန်းဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ သည် ရှမ်းစုရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးသည် ရှမ်းစုကျေးရွာနှင့်အတူ ၊ ၊ များကိုလည်း တည်ခဲ့သည်။
ဂျက်လေယာဉ် သည် နယူတန်၏ စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ ဥပဒေအရ တွန်းကန်မှုနှင့် တုံ့ပြန်မှုသည် အင်အားခြင်းညီသည်ဟူသော ကောက်ချက်ကိုမှီ၍ နောက်ဖက်သို့ ဓာတ်တွေ တွန်းထုတ်ခြင်းဖြင့် ရှေ့သို့ရွေ့လျားစေသော စက်မျိုးဖြင့် ပျံသန်းသော လေယာဉ်ဖြစ်သည်။
အေစီ လျှပ်စီးအသုံးပြု လျှပ်စစ်ဓာတ်အားစနစ် တွင် ပါဝါညွှန်းကိန်းသည် အမှန်တကယ်အသုံးပြုလျှပ်စစ်စွမ်းအား(စွမ်းအားစစ် - realpower)ကို အသုံးပြုသည်ထင်ရသောလျှပ်စစ်စွမ်းအား(အသုံးပြုရန်ပေးရသောစွမ်းအား-apparent power)ဖြင့် စားခြင်းဖြစ်သည်။
အသုံးပြုရန်ပေးရသောစွမ်းအား သည် အားနှင့် ကိုသာ မြှောက်၍ရသော စွမ်းအားတစ်ခုသာဖြစ်သည်။
စွမ်းအားများကို ထုတ်ပေးနိုင်သော ဝန်များတွင် အနှုတ်ပါဝါညွှန်းကိန်း များသည် လျှပ်စစ်စွမ်းအား ထုတ်ပေးရာ ရင်းမြစ်ဆီသို့(generator)များဆီသို့ ပြန်လည်၍ စီးလာတတ်သည်။
ထိုသို့ ကောင်းမွန်ရန်အတွက် များ၊ ပစ္စည်းများကို ချိတ်ဆက်အသုံးပြုကြရသည်။
ပါဝါညွှန်းကိန်း အတက်အကျသည် အသုံးပြုသော ဝန်ပေါ်တွင်မူတည်၍ ပြောင်းလဲသည်။
လျှပ်ညှို့ မှုကိုဖြစ်စေသော ဝန်များ (ဥပမာအားဖြင့်-များ) သည် ပါဝါညွှန်းကိန်းကို ကျစေသည်။
ပါဝါညွှန်းကိန်း တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရန်အတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ဖြန့်ဖြူးရေး နေရာများတွင် လျှပ်သိုများကို ပြိုင်ဆက် ဆက်၍သော်လည်းကောင်း၊ တန်းဆက်ဆက်၍သော်လည်းကောင်း ချိတ်ဆက်အသုံးပြုကြသည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ် ထုတ်ရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ မီးအလင်းအား ရရှိစေရန် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မော်တော်မောင်းရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ထော်လာဂျီမောင်းရန် အတွက်လည်းကောင်း၊ ကွန်ကရိဖျော်ရန် အတွက်လည်းကောင်း အသုံးဝင်သည်။
သို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့သည်မှာ အစောဆုံး ငါးရာစုပတ်ဝန်းကျင် ကိုဖွန်း (Kofun) ခေတ်တွင် ဖြစ်သည်။
ရှိ မှတ်တမ်းများအရ ထိုခေတ်တွင် ဂန္ဓာရ(ယနေ့ခေတ် ပတ်ဝန်းကျင်) မှ ရဟန်းတော် ငါးပါး ဂျပန်နိုင်ငံကို ကြွခဲ့သည်လို့ ဆိုကြသည်။
သို့သော် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အားစကောင်းလာသည်မှာ အေဒီ ခြောက်ရာစုကနေ ရှစ်ရာစုအကြား အစုက (Asuka) နှင့် နရ (Nara) ခေတ်တို့တွင် ဖြစ်သည်။
အေဒီ ငါးရာစုခန့် အစုကခေတ်တွင် ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ဘိက္ခူနှင့် ဘိက္ကူနီများပါဝင်သည့် သာသနာပြုအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ထိုသာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဗုဒ္ဓတစ်ဆူနှင့် သုတ္တန်ကျမ်းစာတချို့ကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ရှိုတိုကုမင်းသားကြီး (Prince Shotoku) သည် အစုကခေတ် ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကို ယုံကြည်သက်ဝင်သော မင်းမျိုးမင်းနွယ်များထဲတွင် အလွန်ထင်ရှားခဲ့သည်။
ဒီဂိုဏ်းခြောက်ဂိုဏ်းကို ဟုခေါ်ဆိုကြသည်။
အဲဒီဂိုဏ်းခြောက်ဂိုဏ်းကတော့ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့ဖြစ်ကြသည်။
ရစ်ရှု(Risshu/ 律宗) - ဝိနည်းဂိုဏ်း ဝိနည်းကို အသားပေးတဲ့ ဂိုဏ်းဖြစ်တယ်။
မျက်မမြင် တရုတ်ဆရာတော် ချန်ကျန်း (ဂျပန်အခေါ် ဂန်ဂျင်း(Ganjin))က စတင်တည်ထောင်ခဲ့တယ်။
ဒီဝိနည်းတွေကို အခုအချိန်ထိ တရုတ်၊ ကိုရီးယား၊ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်ဝမ်တို့မှာ ကျင့်သုံးနေဆဲဖြစ်တယ်။
တိဗက်မှာတော့ သိက္ခာပုဒ် ၂၅၃ ခုရှိတဲ့ မူလသဗ္ဗတ္ထိဝါဒဝိနည်းကို စောင့်ထိန်းကြတယ်။
ယခုအခါ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ဝိနည်းစောင့်တဲ့ ရဟန်းတွေဟာ မရှိသလောက်ဖြစ်သွားပြီ ဖြစ်တယ်။
ရစ်ရှုဂိုဏ်းဟာ မေဂျီ(Meiji)ခေတ်မှာ ရှင်းဂွန်းဂိုဏ်းရဲ့ ဝါးမြိုခြင်း ခံခဲ့ရတယ်။
အခုခေတ်အချိန်တွင် နရာမြို့က တိုရှိုဒိုင်း (Tshodai-ji) ဘုရားကျောင်းသာ ရစ်ရှုဂိုဏ်းအနေနဲ့ ကျန်ရှိနေပါတော့တယ်။
ယနေ့ခေတ်မှာတော့ ရစ်ရှုဂိုဏ်းဝင်တွေဟာ ရှင်းဂွန်းဂိုဏ်းနဲ့ ပူပေါင်းထားတဲ့ ရှင်းဂွန်းရှစ်ရှုဂိုဏ်းဝင်တွေ အဖြစ်ရှိနေကြတယ်။
ဂျိုဂျစ်ဆု(Jojitsu/成実宗) - သစ္စာသိဒ္ဓိဂိုဏ်း ရှေးဦးဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ်းခွဲတစ်ဂိုဏ်းဖြစ်တဲ့ ဗဟုသုတိကဂိုဏ်းရဲ့ အဆက်အနွယ်ဖြစ်တယ်။
ဒီဂိုဏ်းဟာ တရုတ်ပြည်မှာတော့ ချန်ရှီဆောင် လို့ခေါ်ပြီး ဂျပန်ပြည်မှာတော့ ဂျိုဂျစ်ဆုလို့ အမည်တွင်ခဲ့တယ်။
အေဒီ လေးရာစုခန့်က အိန္ဒိယဆရာတော် အရှင်ဟရိဝါမန်ရေးသားခဲ့တဲ့ သစ္စာသိဒ္ဓိသျှတ္တရကို မှီပြီးတည်ထောင်ခဲ့တဲ့ ဂိုဏ်းဖြစ်တယ်။
ဒီကျမ်းရဲ့ မူရင်းသက္ကတမူကတော့ ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့ပြီး အရှင်ကုမရဇီဝမထေရ် ဘာသာပြန်ခဲ့တဲ့ တရုတ်ဘာသာနဲ့မူသာ တရုတ်တိုင်ရှိုပဋိကတ်မှာ ကျန်ခဲ့တယ်။
သစ္စာသိဒ္ဓိသျှတ္တရဟာ ဓမ္မတရားတို့ရဲ့ သုညတသဘောကို ရှင်းလင်းရေးသားထားတဲ့ ကျမ်းစာဖြစ်တယ်။
ကုရှ(Kusha/倶舎宗) - အဘိဓမ္မာဂိုဏ်း အေဒီလေးရာစုခန့်က အရှင်ဝသုဗန္ဓုရေးသားခဲ့တဲ့ အဘိဓမ္မာကောသကျမ်းကို မှီပြီးတည်ထောင်ခဲ့တဲ့ဂိုဏ်းဖြစ်တယ်။
ဂိုဏ်းခွဲခြောက်ခုထဲမှာ တစ်ခုတည်းသော ဂိုဏ်းဖြစ်တယ်။
အဘိဓမ္မာကောသကျမ်းဟာ ရှေးဦးဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ်းခွဲတစ်ခုဖြစ်တဲ့ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒဂိုဏ်း (ဝေဘာသိကဂိုဏ်း)ရဲ့ အဘိဓမ္မာအယူအဆတွေကို ရှင်းလင်းရေးသားထားတဲ့ ကျမ်းဖြစ်တယ်။
ကုရှဆိုတဲ့နာမည်ဟာ အဘိဓမ္မာကောသကို ဂျပန်အသံထွက်နဲ့ခေါ်တဲ့ အဘိဓမုမကုရှ ကနေလာတယ်။
ဒီဂိုဏ်းဟာ အပေါ်မှာဖော်ပြခဲ့တဲ့ (ပရမတ်)ဓမ္မတရားတွေဟာ"ကိုယ်ပိုင်သဘာဝ" ရှိကြတယ်။
ဒီသဘောတွေဟာ အတိတ်၊ ပစ္စပ္ပုန်၊ အနာဂတ် ကာလသုံးပါးစလုံးမှန်တယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆရှိတဲ့ဂိုဏ်း ဖြစ်တယ်။
စန်ရွန်း(Sanron/三論宗) - မာဓျာမိကဂိုဏ်း တရုတ်နိုင်ငံ စန်လွန်းဂိုဏ်းရဲ့ အဆက်အနွယ်ဖြစ်တယ်။
မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာမှာ အဓိကအားဖြင့် အဘိဓမ္မာထောက်တိုင်နှစ်ခု ရှိတယ်။
တစ်ခုက ယောဂါစာရဖြစ်ပြီး၊ ကျန်တစ်ခုမှာ မာဓျာမိကဂိုဏ်း( မဇ္ဈမိကဂိုဏ်း) ဖြစ်တယ်။
မာဓျာမိကဂိုဏ်းကို အေဒီနှစ်ရာစုခန့်မှာ အရှင်နာဂဇ္ဇုမထေရ်က တည်ထောင်ခဲ့တယ်။
ဒီဂိုဏ်းဟာ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒဂိုဏ်းအဘိဓမ္မာကို ဆန့်ကျင့်တဲ့သဘောနဲ့ ပေါ်ပေါက်ခဲ့တာဖြစ်တယ်။
ဒီဂိုဏ်းအယူအဆကတော့ ပဋိစသမုပ္ပါဒ်သဘောအရ အရာခပ်သိမ်းဟာ မှီတွယ်နေတယ်။
ဒီသဘောကို သုညတ (sunyata/emptiness) လို့ခေါ်တယ်။
အနတ္တသဘောကို အကျယ်ချဲ့ထားတာပဲဖြစ်တယ်။
မာဓျာမိကဂိုဏ်းရဲ့ အယူအဆတွေဟာ သံယုတ္တိနိကာယ်လာ ကစ္စာနဂေါတ္တသုတ်ကို အဓိက အခြေခံထားတယ်။
ဒါကြောင့် "မာဓျာမိက" - (အစွန်းနှစ်ဖက်ကလွတ်သော) အလယ်အလတ်လမ်းစဉ်ဆိုပြီး အမည်ခေါ်တွင်ခြင်း ဖြစ်တယ်။
မာဓျာမိကကျမ်းစာတွေကို အေဒီ ငါးရာစုမှာ အရှင်ကုမာရဇီဝက တရုတ်ပြည်သို့ ယူဆောင်ခဲ့တယ်။
စွန်လွန်း (သို့မဟုတ်) စန်ရွန်းရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကတော ကျမ်းသုံးစောင် ဂိုဏ်းလို့ အမည်ရတယ်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အရှင်နာဂဇ္ဇုနမထေရ်ရဲ့ မူလမာဓျာမိကာရိကာကျမ်းနှင့် ဒွါဒဿနိကာယသျှတ္တရကျမ်းနှင့် အရှင်အရိယဒေဝမထေရ်ရဲ့ သာတကသျှတ္တရကျမ်း စုစုပေါင်း (၃) ကျမ်းပေါ်မှီပြီး တည်ထောင်ထားတဲ့ ဂိုဏ်းဖြစ်တယ်။
ဒီဂိုဏ်းဟာ ကိုရီးယားဆရာတော် ဟေဂွမ်( ဂျပန်အခေါ် အီကန်) ကနေတဆင့် ဂျပန်ပြည်မှာ ပြန့်ပွားခဲ့တယ်။
သို့သော် နောက်မှ ပေါ်လာတဲ့ဂိုဏ်းတွေဖြစ်တဲ့ ရှင်းဂွန်းနှင့် တန်ဒိုင်းဂိုဏ်းတို့ရဲ့ ဝါးမြိုမှုကို ခံခဲ့ရတယ်။
ဟိုဆို (Hosso/法相宗) - ယောဂါစာရဂိုဏ်း မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာမှာ ယောဂါစာရနဲ့ မဓျာမိက အဘိဓမ္မာနှစ်ဂိုဏ်းရှိတယ်လို့ အပေါ်မှာ ဖော်ပြခဲ့တယ်။
စန်ရွန်းဟာ မာဓျာမိကဂိုဏ်းဖြစ်သလို ဟိုဆိုဂိုဏ်းဟာ ယောဂါစာရအဘိဓမ္မာအပေါ်မှီပြီး တည်ထောင်ခဲ့တဲ့ဂိုဏ်း ဖြစ်တယ်။
ယောဂါစာရဂိုဏ်းကို ဝိဉာဏဝါဒလို့လည်း ခေါ်ကြတယ်။
ယောဂါစာရဂိုဏ်းကို တည်ထောင်သူတွေကတော့ အရှင်အသုင်္ဂနဲ့ အရှင်ဝသုဗန္ဓု မထေရ်ညီနောင်နှစ်ပါးဖြစ်တယ်။
အရှင်ဝသုန္ဓုဟာ အပေါ်မှာပြောခဲ့တဲ့ အဘိဓမ္မာကောသကျမ်းကို ရေးခဲ့တဲ့ မထေရ်ပဲဖြစ်တယ်။
အစမှာ အရှင်ဝသုဗန္ဓုဟာ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒဂိုဏ်းဝင်ဖြစ်ပေမယ့် အစ်ကိုဖြစ်သူ အရှင်အသုင်္ဂကြောင့် မဟာယာနဂိုဏ်းဝင် ဖြစ်လာခဲ့တယ်။
ယောဂါစာရဂိုဏ်းဟာ လောကရဲ့ အရှိ၊ မရှိတရားတွေကို စူးစမ်းလေ့လာတဲ့ တက္ကိဗေဒ (metaphysics) မဟုတ်ပဲ ကျွန်ုပ်တို့ တွေ့ကြုံရတဲ့ အတွေ့အကြုံ (experience) တွေကို ရှင်းပြတဲ့ ဒေသနာဖြစ်တယ်။
တနည်းအားဖြစ် လောကရဲ့ သဘာဝအစစ်အမှန် ရှင်းပြဖို့ မဟုတ်ပဲ ကမ္မဋ္ဌာန်းတရား ဘာဝနာ ကျင့်ကြံသူတွေအတွက် လမ်းညွှန်သဘော ဖြစ်တယ်။
ထို့ကြောင် ယောဂါစာရ (ယောဂ/ တရားဘာဝနာ ကျင့်ကြံသူ၊ ယောဂ/ တရားဘာဝနာအကျင့် တစ်နည်း အားဖြင့် ပဋိပတ်) လို့ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်တယ်။
ယောဂါစာရအယူအဆအရ ခန္ဓာငါးပါးထဲက သိမှု ဝိညာဏခန္ဓာကို ရှစ်မျိုးခွဲလို့ ရတယ်။
ပထမငါးခုကတော့ အာရုံခံအင်္ဂါတို့နဲ့ စပ်ဆိုင်တဲ့ သိမှုဝိဉာဏ်တို့ ဖြစ်ပြီး ခြောက်ခုမြောက်ကတော့ နာမ်နဲ့ဆိုင်တဲ့ မနောဝိဉာဏ်ဖြစ်တယ်။
ခုနှစ်ခုမြောက်ကတော့ ငါစွဲ၊ အတ္တစွဲကိုဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ သံကိလိဋ္ဌဝိဉာဏ်ဖြစ်တယ်။
ဒါတွေဟာ ကိလေသာတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေတယ်။
ဒီရှစ်မျိုးအနက် ခုနှစ်မျိုးဟာ အခြေခံအကျဆုံးဝိဉာဏ်ဖြစ်တဲ့ အာလယဝိဉာဏ်အပေါ်မှာ မှီတွယ်ပြီး ဖြစ်ပေါ်တယ်။
အာလယဝိဉာဏ်ဟာ ကမ္မဗီဇ ဒါမှမဟုတ် မိမိပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ကံ မျိုးစေ့တွေ ကိန်းအောင်းရာ ဂိုထောင်သဖွယ် ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုတယ်။
ဒါကြောင့် အာလယဝိဉာဏ်ကို ဂိုထောင်ဝိဉာဏ် သို့မဟုတ် သိုလှောင်ရုံဝိဉာဏ် (storehouse consciousness) လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ထို့အပြင် ဟိန္ဒူဘာသာရဲ့ ဗြဟ္မလို့ခေါ်တဲ့ Universal (Collective) Sprit/ Consciousness သဘောမျိုးလည်း မဟုတ်ပါဘူး (ဆိုလိုတဲ့သဘောကတော့ သတ္တဝါတစ်ဦးစီမှာ အာလယဝိဉာဏ်တစ်ခုစီ ရှိတယ်။
အနိစ္စသဘောအတိုင်း အမြဲပြောင်းလဲနေတယ်။
ဟိုဆိုဂိုဏ်းကို တည်ထောင်ခဲ့သူကတော့ ဆရာတော် ကူဂျိ ဖြစ်တယ်။
ဟိုဆိုဂိုဏ်းဟာ တစ်ချိန်က အလွန် အားကောင်းခဲ့ပြီး ဘုရင့် ဩဇာကိုပါ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း ရှိခဲ့ပေမယ့် အခုခေတ်မှာတော့ ဟိုဆိုဂိုဏ်းဟာ သေးငယ်တဲ့ ဂိုဏ်းငယ်အဖြစ်သာ ကျန်ခဲ့တယ်။
ကေဂွန်း(Kegon/華厳宗) - အဝဋံသကဂိုဏ်း (နရခေတ် ခရစ်နှစ် ၇၂၈ ခန့်) 348x348px]] မဟာယနဗုဒ္ဓဘာသာသုတ္တန်တွေထဲက အရှည်ဆုံးလို့ ပြောလို့ရတဲ့ မဟာဝေပုလ္လဗုဒ္ဓအဝဋံသကသုတ္တန် (အတိုခေါက်အခေါ် အဝဋံသကသုတ္တန်) ကိုမှီပြီး တည်ထောင်ခဲ့တဲ့ ဂိုဏ်းဖြစ်တယ်။
တရုတ်ပြည်မှာတော့ ဟွာယန်း (အတဋံသက) ဂိုဏ်းလို့ ခေါ်တယ်။
ကေဂွန်းဆိုတဲ့ နာမည်ကတော့ ဟွာယန်းဆိုတဲ့ တရုတ်အမည်ကို ဂျပန်လိုတိုက်ရိုက် ဘာသာပြန်ထားခြင်းပင်။
အဝဋံသကသုတ္တန်အကြောင်း နောက်တစ်ချိန် တိုဒိုင်းကျောင်းတော် (Todai-ji) ဖြစ်လာမယ့် ကင်ရှိုစန်းကျောင်းတော် (Rinshosen-ji) မှာ ဟောပြောရင်းနဲ့ ကေဂွန်းဂိုဏ်း ကို တည်ထောင်ခဲ့တယ်။
အဝဋံသကသုတ္တန်ဟာ သုတ္တန်ငယ်ပေါင်း လေးဆယ်နဲ့ ဖွဲ့စည်းထားပြီး အဲဒီအထဲမှာမှ ဗောဓိသတ္တလမ်းစဉ် ဘူမိဆယ်ဆင့်ကို ရှင်းပြထားတဲ့ ဒဿဘူမိကသုတ်နဲ့ သုဓနသတို့သားရဲ့ တရားရှာမှီးပုံကို ရေးဖွဲ့ထားတဲ့ ဂဏ္ဍဗျူဟာသုတ်တို့ဟာ ထင်ရှားတယ်။
ဂဏ္ဍဗျူဟာသုတ်အရ အရာခပ်သိမ်းဟာ အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ဖောက်ထွင်းစိမ့်ဝင် ဖြန့်ကျက်နေတဲ့သဘော (Interpenetration) ရှိတယ်လို့ ဆိုတယ်။
ဒီသဘောကို သိရှိမျက်မှောက်ပြုနေတဲ့ ဉာဏ်ဟာ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုတယ်။