DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ဖြစ်သော ဘရပ်ဆဲလ်မြို့သည် တိုက်တွင် အလှပဆုံးသောမြို့ကြီးတမြို့ ဖြစ်သည်။
ဘရပ်ဆဲလ်မြို့သည် ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၏ ရေးရာအတွက်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေးရာအတွက်လည်းကောင်း အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးလည်းဖြစ်၏။
အောက်ပိုင်းသည် ရှေးကနှင့် မြို့တမြို့ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ခေတ်ကုန်သွယ်မှုနှင့် လုပ်ငန်းအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် စည်ကား သိုက်မြိုက်လှသော မြို့ပိုင်းဖြစ်သည်။
ဂရန်ဒီပလေ့အမည်ရှိ ထိုမြို့ပိုင်းမှ သည် ရှေးကထင်ရှားခဲ့သော ဈေးနေရာဖြစ်သည်။
ယင်းရပ်ကွက်ကို မျက်နှာမူလျက်ရှိသော အဆောက်အအုံများမှာ အကောင်းဆုံး ပုံစံများတွင် ပါဝင်ကြ၍ အချို့သည် ၁၅ရာစု လက်ရာများဖြစ်ကြသည်။
ယင်းအဆောက်အုံများတွင် လက်ရာကောင်းလှသော များဖြင့် မွမ်းမံထား၍ ရွှေများချထားသည်။
အထင်ရှားဆုံးအဆောက်အအုံကြီးမှာ မြို့တော်ခန်းမကြီးဖြစ်၍ ယင်း၏ ပြဿဒ်အထွတ်တွင် ရုပ်တု ရှိသည်။
စိန့်မိုက်ကယ်သည် ဘရပ်ဆဲလ်မြို့တော်ကြီးကို စောင့်ရှောက်နေသော ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
ဇာတ်နိပါတ်ခင်း ရုပ်စုံများ ဖော်ရက်ထားသော တင်းတိမ်ကန့်လန့်ကာများ၊ အဆင်အသွေးလှပသော များလည်း ဘရပ်ဆဲလ်မြို့မှ ထွက်သည်။
ဘရပ်ဆဲလ်မြို့သည် ဝိဇ္ဇာပညာရပ်၊ သိပ္ပံပညာရပ်နှင့် အနုပညာထွန်းကားသော မြို့ကြီးဖြစ်၍ ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ ကြီးများနှင့် အသင်းအဖွဲ့ကြီးများလည်း ရှိသည်။
အတွင်းက ဂျာမန်တပ်များသည် စစ်ပြေငြိမ်းသည့်တိုင်အောင် ဘရပ်ဆဲလ်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည်။
အတွင်းကလည်း ဂျာမန်တို့ သိမ်းပိုက်ထားခြင်းခံရသည်မှာ ၁၉၄၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှတပ်များက ပြန်၍သိမ်းပိုက်သည့်တိုင်အောင်ဖြစ်သည်။
သို့သော် မည်သော အဆောက်အအုံကြီးကို အနည်းငယ်ဗုံးထိပျက်စီးသည်မှတပါး ထိုစစ်ကြီးအတွင်း၌လည်း ဘရပ်ဆဲလ်မြို့သည် အထိအခိုက် အပျက်အစီးမရှိခဲ့ချေ။
ကိုးကား = မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)။
ကွန်ဖြူးရှပ် နီတိ (တရုတ် 論語 လွန်ယွီ) သည် တရုတ် အတွေးအခေါ် ပညာရှင် နှင့် တပည့်များ ဆွေးနွေးပြောကြားခဲ့သည့် စကားများ၊ လမ်းညွှန်ချက်များ၊ အတွေးအခေါ်များကို စုစည်းထားသည့် ကျမ်းတစ်စောင်ဖြစ်သည်။
တရုတ်ရာသီခွင် (တရုတ် 生肖) Chinese Zodicသည် ဟန်မင်းဆက် ''The Han Dynasty (206 BCE – 220 CE)'' စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး တရုတ် နှင့် အရှေ့အာရှဒေသတွင် အသုံးပြုသည့် ပြက္ခဒိန်ဖြစ်သည်။
ကောဇာသက္ကရာဇ်ကဲ့သို့ ''လ'' တမျိုးတည်းကို လည်းကောင်း ၊ ခရစ်သက္ကရာဇ်ကဲ့သို့ ''နေ''တမျိုးတည်းကို လည်းကောင်း တွက်ချက်သည့် ပြက္ခဒိန်အမျိုးအစားမဟုတ်ပဲ၊ 'နေ'' နှင့် ''လ'' နှစ်မျိုးစလုံးဖြင့် တွက်ချက်သည့် ပြက္ခဒိန်ဖြစ်သည်။
ရာသီခွင် အမျိုးအစားမှာ - # သစ် ''Wood'' # မြေ (ပထဝီ) ''Earth'' # မီး (တေဇော) ''Fire'' # ရေ (အာပေါ) ''Water'' # သတ္တု (ဝါယော)''Metal'' တို့ဖြစ်ကြသည်။
ရာသီခွင်တပတ်သည် (၁၂)နှစ်ဖြစ်ပြီး ကြွက် နှစ်မှစ၍ ဝက်နှစ်ထိဟူ၍ တိရစ္ဆာန် (၁၂) ကောင်ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည်- ထို တိရစ္ဆာန် (၁၂) Chinese Zodiac Sign မှာ - # ကြွက် ''Rat'' # နွား ''Ox'' # ကျား ''Tiger'' # ယုန် ''Rabbit'' # နဂါး ''Dragon'' # မြွေ ''Snake'' # မြင်း ''Horse'' # ဆိတ် ''Sheep'' # မျောက် ''Monkey'' # ကြက် ''Rooster'' # ခွေး ''Dog'' # ဝက် ''Boar/Pig'' တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဒါကာမြို့တွင် စုဝေးချီတက်နေကြစဉ် မတ်လ ၈၊ ၂၀၀၅]] သာတူညီမျှ အမျိုးသမီးဝါဒ(feminism) ဆိုသည်မှာ အမျိုးသမီတို့၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ၊ လူမှုရေး ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် သာတူညီမျှ ရပိုင်ခွင့် နှင့် ပတ်သက်၍ ဖွင့်ဆိုခြင်း၊ ဖော်ထုတ်ခြင်း နှင့် ကာကွယ်ခြင်းတို့ အတွက် ရည်ရွယ်ပြုလုပ်သော လှုပ်ရှားမှုများကို စုပေါင်းခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
တွေးခေါ်ဆက်စပ်မှုကို ထိုသို့ လေ့လာကြည့်ကြရာတွင် - အတိုင်း စနစ်တကျ ဆက်စပ်တွေးကြည့်ခြင်း ဖြစ်လျှင် ဟု ခေါ်ကြသည်၊ ၏ ဆင်ခြင်မှုတို့သာ အားပြု၍ ဆက်စပ်တွေးကြည့်ခြင်း ဖြစ်လျှင် ဟု ခေါ်ကြသည်။
အလွယ်အားဖြင့်လျှင်၊ အကြောင်းကို ပြန်လည်စဉ်းစားယူကာ လေ့လာသည့် ဒဿနိကဗေဒ ကဏ္ဍခွဲ ဖြစ်တော့၏။
နည်းတူ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုးအတွက် အသက်ကို စွန့်လွှတ်စတေးသွားကြသည့် အာဇာနည် ပုဂ္ဂိုလ်များထဲတွင် ဆရာတော် အသျှင် ဦးဝိစာရ ကိုယ်တော်လည်း ပါဝင်လေသည်။
ရှေးမြန်မာဘုရင် ဧကရာဇ်မင်းတို့ လက်ထက်အခါက ထီးဆောင်း၊ နန်းရန်အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သော ဥဇ္ဇေနီပြည် နောင်အခါတွင် သလ္လာ၀တီပြည်ကို အစွဲပြု၍ သလ္လာဝတီ မည်သောချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းခြေတွင် အစဉ် အဆက် မြို့စား ရွာစားခန့်၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော၊ အပိုင် (ယခင် အမြင့်မြို့အပိုင်) အမြင့် တောင်ဘက်၊ အနိမ့်ကိုးရွာ အပါအဝင်ဖြစ်သော ကမ်းနိမ့်ရွာ(ယခု သုံးပန်လှရွာ)တွင် ဥပကာဂုဏ်နှင့် ကုံလုံပြည့်စုံသော ခမည်းတော် ကျောင်းဒါယကာကြီး ဦးပြား၊ မယ်တော် ကျောင်းအမကြီး ဒေါ်ဇလပ်တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၀)ပြည့်နှစ်၊ နှောင်းတန်ခူးလပြည့်ကျော် (၁၀)ရက် (ခရစ် ၁၈၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်) ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မွေးချင်းသုံးယောက်မှာ - #မဖွားသိုက် #မောင်လှကျော် #မောင်သာပုံ တို့ဖြစ်သည်။
ကိုလှကျော်သည် အိမ်ထောင်နှစ်ဆက်ဖြင့် လူ့ဘဝဇာတ်ခုံတွင် လောကဓံတရားအဖုံဖုံကို တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်။
ယင်းသို့ မန္တလေး ရွှေရေးတောင်တိုက်တွင် သီတင်းသုံးနေခိုက် (၁၂၈၀)ပြည့်နှစ်တွင် သာသနာ့ဆူးငြှောင့် ခလုတ်ဖြစ်သော အန္တရာယ်များကို ကိုယ်တော်တိုင် ကြုံတွေ့ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသဖြင့် ဦးဝိစာရကိုယ်တော်အား အမျိုးသား စိတ်ဓာတ် ရင့်သန်ပွားများစေသော အရေးအခင်းကြီးတစ်ခု ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။
ထိုစဉ် ဆရာတော် ကိုယ်တော်ကြီးသည် ဦးဝိစာရ၏ သွက်လက်ချက်ချာသော ဥပဓိရုပ်ကို လည်းကောင်း၊ ထက်မြက်သော စိတ်ဓာတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ပရိသတ် ဆွဲဆောင်သိမ်းသွင်းနိုင်စွမ်းရှိသည့် အဟောအပြောကို နှစ်သက်တော်မူသဖြင့် နီးနီးကပ်ကပ် နိုင်ငံရေးအသိပညာပေး၍ လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ပေးရန် အာသီသရှိတော်မူလေသည်။
သန်းဝင်းလှိုင်၏ ရုပ်တုမှပြောသော မြန်မာ့သမိုင်းဝင် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ မပျံလွန်တော်မူမှီ နောက်ဆုံးစကားများ မှာ "လိမ္မာရစ်ကြ" ဟူ၍တည်း။
မြန်မာနိုင်ငံတော်အတွက် မိမိ အသက်ကို ပဓာန မထားဘဲ အသက်စွန့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်၏ ရဲစွမ်းသတ္တိဆိုင်ရာအမြင့်ဆုံးဖြစ်သော ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူဖြစ်သည်။
အောင်ဆန်းသူရိယ လှသောင်းအမည်အား ချီးကျူးဂုဏ်ပြုသော အားဖြင့် "အောင်ဆန်းသူရိယ လှသောင်း အထက်တန်းကျောင်း" အား ရန်ကုန်မြို့ မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်၌ ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။
ဒီနေ့ခေတ်တွင် အောင်ဆန်းသူရိယ လှသောင်း၏အမည်အား ၌ မော်ကွန်းတင်ကမ္ပည်းရေးထိုးထားရှိသည်။
စောဘရီသည် ရရှိသော အရပ်သား တိုင်းရင်းသား ဖြစ်သည်။
ဒီနေ့ခေတ်တွင် အောင်ဆန်းသူရိယ စောဘရီ၏ အမည်အား ၌ မော်ကွန်းတင်ကမ္ပည်းရေးထိုးထားရှိသည်။
စောမြင့် သည် ရရှိသော စစ်သည်တော် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဒီနေ့ခေတ်တွင် အောင်ဆန်းသူရိယ စောမြင့်၏ အမည်အား ၌ မော်ကွန်းတင်ကမ္ပည်းရေးထိုးထားရှိသည်။
ဆာ့ခ်ဗဟာဒူးရွိုင်း (ကြည်း ၀၁၉၁၄) သည် ရရှိသော စစ်သည်တော် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
တပ်မှူးကြီးများ ညီလာခံနှင့် တပ်မတော် မှတ်တမ်းဌါန တို့က သုံးပါတီတပ်ပေါင်းစု သိမ်းယူထားသော မဲနယ်တောင်ပေါ်သို့ ကွန်မန်ဒို ခုနှစ်ယောက်၊ အထမ်းသမား ငါးယောက်တို့ဖြင့် တက်ရောက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သော စစ်ဝန်ထမ်းတပ်မှ ဗိုလ်မှူးရဲချစ် အား ပထမဆုံး ချီးမြှင့်ခဲ့သော သီဟသူရ ဘွဲ့ တံဆိပ်သာ ရဲဘော် ဆပ်ဘဟားဒူးရွိုင်းအား အပ်နှင်းရန် နိုင်ငံတော် သမ္မတကြီး ထံတင်ပြခဲ့ကြသည်။
ထိုကြောင့် လူစီးမီးပုံးပျံလွှတ်ပွဲ ထမြောက်အောင်မြင်စေရန် နတ္တလင်း တန်ဆောင်တိုင်ပွဲတော်ကို ကျင်းပရေး ကော်မတီမှ နေ၍ ကွယ်လွန်သူမီးပုံးပျံ သူရဲကောင်း ၏ သားများဖြစ်ကြသော ဦးနှင့် ဦးကျော်လင်းတို့ နေထိုင်ရာ ရန်ကုန်မြို့သို့ လူကိုယ်တိုင်လာရောက်၍ အကြိမ်ကြိမ် မေတ္တာရပ်ခံသဖြင့် နောက် ဆုံးတွင် ဦးကျော်လင်းမှာ ဖခင် ဦးကျော်ရင်၏ ခြေရာကို မပျက်စေဘဲ သမိုင်းတွင်ရစ်ရလေအောင် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မီးပုံးပျံကို စွန့်စွန့်စားစား စီးနင်းရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်လေသည်။
ဟင်းလင်းပြင်ထဲတွင် သွားလာ ရွှေ့လျှားနေသော နှင့် ဥက္ကာပျံများကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မည်သို့ မည်ပုံ ပြောင်းလဲသွားသည်ကို ရှေးနက္ခတ်ပညာရှင်များ၏ မှတ်တမ်းများတွင် လေ့လာမှတ်သားရသည်။
ယင်းကဲ့သို့ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် ကျရောက်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် ဥက္ကာပျံများနှင့် ပတ်သက် ၍ စာရေးဆရာ အမည်ခံ ဆရာတော် ဦးသောဘိတ သည် စာတန်းတစ်ခု ပြုစုထားသည်။
ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် အမေရိကန်၏ အကူအညီကို နိုင်ငံတော် အစိုးရက လက်ခံပြီး၊ ကြိုးပမ်းခဲ့ရာတွင် အမေရိကန်ပညာသည်များကိုလည်း အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်။
ရှေးဒလမြို့ဟောင်းနေရာ ကို တိုင်းထွာရန်ထက် ပညာရှိအမတ်ကြီး ၏ သချိုင်းဂူကို ရှာဖွေရန် အားသန်ခဲ့သည်။
သူရိယ အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးသိမ်းမောင် ရေးသားထုတ်ပြန်သော ပုဂံခေတ်အမတ်ကြီး အတ္ထုပတ္တိ စာအုပ်၊ စာမျက်နှာ (၃၇၃ - ၃၈၂)။
ကာဗာကို ၁၈၆၄-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
သူသည် ၁၈၈၅၊ စက်တင်ဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်မည့် ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ဟိုက်လင်းကောလိပ် ကျောင်းဝင်ခွင့်သည် သူ့အတွက် လူမည်းဖြစ်နေခြင်းကြောင့် ပယ်ချခံရပြန်သည်။
ဆင်ပလင်သည် ၏ လူသားအားလုံး တန်းတူ အခွင့်အရေးကို ယုံကြည်သူဖြစ်သည်။
သူ၏ မက်မုံသီးလေးလုံး ပန်းချီကားသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ လူဇွန်အိုးပြခန်းတွင် ချိတ်ဆွဲပြသခံထားရသည်။
ကာဗာသည် အမေရိကန်သမ္မတများဖြစ်သော ၊ ၊ တို့နှင့် များစွာ ရင်းနှီးခဲ့သည်။
အတွက် အာဟာရပြည့် သတ်သတ်လွတ် ဟင်းလျှာ အညွန်းများနှင့် ဆင်းရဲသော အိန္ဒိယပြည်သူများအတွက် စိုက်ပျိုးရေးနည်းနာများကို ရေးသားပေးပို့ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၃၇တွင် တစ်ကြိမ်၊ဆေးကုသခဲ့ပြီး ၁၉၂ ကုန်ပိုင်းတွင် တစ်ကြိမ် နေထိုင်မကောင်းဖြစ်ပြန်ရာ သူက ဆရာဝန်ပြရန်ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး၊ သူ့လစာလေး ၁၂၅ဒေါ်လာ မှချွေတာစုဆောင်းထားသော ငွေစုလက်မှတ်များကို ဖောင်ဒေးရှင်းရန်ပုံငွေ ထဲသို့ထည့်ဝင်လှုဒါန်းသောအချိန်တွင် '' သူက လူတစ်ယောက်ရဲ့ တိုင်းပြည်ချစ်စိတ်ဆိုတာ သူ့ရဲ့ အသားရောင်နဲ့ မဆိုင်တဲ့အကြောင်း ကမ္ဘာက သိစေချင်တဲ့ အတွက်ငါဒီလိုလှုဒါန်းခြင်းဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ကာဗာသည် မသေဆုံးမှီ အချိန်များတွင် သေခြင်းတရား နှင့်ပတ်သတ်သည့် မေးခွန်းမျိုးကိုမေးလျှင် ကာဗာက ''ကျွန်တော်ကို အကူအညီပေးခဲ့တဲ့ အရေးပါဆုံးအတွေးတစ်ခုက ငါဘယ်တော့သေမလဲ ဆိုတဲ့ အတွေးမျိုးမဟုတ်ဖူး၊ ငါအသက်ရှင်နေတုန်းမှာ ဘာတွေ ဘယ်လောက်လုပ်သွားနိုင်မလဲ ဆိုတဲ့ အတွေးပါ '' လို့ သူအမြဲပြောခဲ့၏။
ဆရာဖေမြင့် - မဟာဂရုဏာရှင်များစာအုပ်မှ။
လီ ကော်ဘူဆီယာ သည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ မြို့ငယ်လေးတခုတွင် ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး ၁၉ နှစ်သားအရွယ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ပါရီသို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ဖြစ်သောအခါ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသို့ပြန်ကာ ကျောင်းဆရာလုပ်သည်။
ဒေါ်စုအဖြစ် တရုတ်နွယ်ဖွား မလေးရှားနိုင်ငံသူ (Michelle Yeoh) ကလည်းကောင်း၊ David Thewlis က ဒေါ်စု၏ ခင်ပွန်း Michael Aris အဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ထားသည်။
as , Burmese housewife turned activist as two years old Aung San Suu Kyi as , husband of Aung San Suu Kyi as Kim Aris, Suu Kyi's youngest son as Alexander Aris, Suu Kyi's eldest son as Lucinda Philips as Karma, a Tibetan student of Michael Aris as , dictator of Burma from 1962 to 1988 as , dictator of Burma from 1988 to 1992 as , dictator of Burma from 1992 to 2011 as Marie-Laure Aris as , Suu Kyi's father and the father of modern Burma as , Suu Kyi's mother as 30 years old Khin Kyi May as Mon Mon, the housekeeper for Suu Kyi's family as the Red Scarf Captain as Tun Tun as as as Captain Myint as as Major Danubyu
မြန်မာ့နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ အကြောင်းကို ရိုက်ကူးထားသော ဟု အမည်ရသည့် ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်သည်။
in 2014]] ဖက်ရှင်ဆိုသည်မှာ လူကြိုက်များ နေသော စတိုင်လ် သို့မဟုတ် အလေ့အထ များနှင့် ပတ်သက်သော ယေဘုယျ အသုံးအနှုန်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အဝတ်အထည်၊ ဖိနပ်နှင့် အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ အတွက် အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။
ရှေးဦးကာလက အနောက်တိုင်းမှနေ၍ ပါရှား၊ တူရကီ နှင့် တရုတ်ပြည်တို့သို့ သွားရောက်ကြသော ခရီးသွားများသည် ထိုဒေသများရှိ ဖက်ရှင် အပြောင်းအလဲ မရှိခြင်းကို ပြောဆိုလေ့ ရှိကြပြီး အခြားဒေသမှ လူများကမူ အနောက်တိုင်းရှိ ဖက်ရှင် အပြောင်းအလဲ မရှိခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုသည် တည်ငြိမ်မှု မရှိပဲ ပရမ်းပတာ ဖြစ်နေသည်ဟု ဝေဖန် ပြောဆိုလေ့ ရှိကြသည်။
ဂျပန်မှ တို့၏ အကြီးအကဲ တစ်ဦးသည် ၁၆၀၉ ခုနှစ်တွင် စပိန်လူမျိုး ခရီးသည် တစ်ဦးအား ဂျပန်တို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ပုံစံသည် နှစ်တစ်ထောင် အတွင်း အပြောင်းအလဲ မရှိခဲ့ကြောင်း ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာ ပြောဆိုခဲ့ဖူးသည်။
စက်ရုံ]] စက်ရုံ ဆိုသည်မှာ များကို စက်ပစ္စည်းများဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ လူအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ထုတ်လုပ်ရာ အဆောက်အဦဖြစ်သည်။
ယနေ့ခေတ်ပေါ် စက်ရုံများတွင် ကဲ့သို့ အဆောက်အဦများ ပါဝင်ကာ ယင်း ဂိုထောင်များတွင် ကြီးများ တပ်ဆင်ထားကာ ပုံစံဖြင့်ထုတ်လုပ်သည်။
စက်ရုံတစ်ခုဖြစ်ပေါ်ရန် လုပ်သား၊ ငွေအရင်းအနှီး အစရှိသည်သို့လိုအပ်ပါသည်။
စက်ရုံတစ်ခု အတွက်မြေနေရာနှင့် သည်လည်း အလွန်အရေးကြီးသည်။
ကမ္ဘာ့ အစောဆုံး ပြုလုပ်သည့် အဆောက်အဦ ကို နှစ်ရာ ဝန်းကျင်တွင်ရှိသော တွင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ယင်းနေရာတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်တစ်သောင်းခန့်မှ အသုံးပြုခဲ့သော တန်ဆာပလာ အပြင် များကိုပါ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
များ၊ များကို ရှေးခေတ် တွင်လည်းကောင်း၊ တွင်လည်းကောင်း၊ အာရပ်ဒေသ များတွင်လည်းကောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရသော်လဲ၊ ယနေ့ခေတ်ကဲ့သို့ စနစ်ကျသောစက်ရုံကို ၊ တွင်ရှိသော နှင့် တွင် မတိုင်မီ နှစ်တစ်ရာဝန်းကျင်ကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းများအရ သိရှိခဲ့ရသည်။
သို့ဝင်ပေါက်၊ ၁၇၃၂]] အထောက်အထားများအရ ဗင်းနစ်အာစင်နယ် တွင် ပစ္စည်းတပ်ဆင်သည့်လိုင်းများဖြင့် များကို အလုံးအရင်းနှင့် ထုတ်လုပ်ခဲ့ဟန်ရှိကာ၊ လူအင်အား ၁၆၀၀၀ လောက်အသုံးပြုခဲ့ဟန်ရှိသည်။
သမိုင်းသုတေသီ အတော်များများသည် ၏ကလေးကစားစရာစက်ရုံ ကို ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး စက်ရုံ အနေဖြင့်သတ်မှတ်ကျသည်။
တချို့ပညာရှင်များကမူ ၁၇၂၁ တွင် အရပ်တွင်တည်ရှိခဲ့သော၊ ၏ ကို ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး မော်ဒန် စက်ရုံ အနေဖြင့်သတ်မှတ်ကျသည်။
အလုပ်သမား တစ်ဦးချင်းစီအတွက် များသီးခြား ပေးအပ်ကာ ကို လုပ်စေခဲ့သည်။
များမှ တီထွင်ခြင်း၊ အစရှိသည့် တီထွင်မှုများကြောင့် ၁၉ ရာစုတွင် လူအားဖြင့်ထုတ်လုပ်သော စက်ရုံများဖြစ်မှ သုံး စက်ရုံများဖြစ်လာခဲ့သည်။
ယင်းစက်ရုံများတွင် ဖြတ်တောက် ခုတ်ထွင်ရာ၌ အတိုင်းအတာ အတိအကျရှိသော ကိရိယာ တန်ဆာပလာများ အသုံးပြုလာခြင်းကြောင့် များ၏ တိုးတက်လာသည့် အပြင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးသပါက အစားထိုးတပ်ဆင်နိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကြောင့် ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းအားမြင့်တက်လာကာ အလေအလွင့် လည်းအတော်အတန် နဲပါးသွားသည်။
နယူးအင်္ဂလန် ဝန်းကျင်၌ မိန်းခလေးငယ် တော်တော်များများ အခွင့်အလမ်းများရရှိခဲ့သည်။
ထိုမိန်းကလေး အများစုသည် မိသားစုများမှ ပေါက်ဖွားလာသူများ ဖြစ်သည်။
ထိုမိန်းကလေး လုပ်သားများသည် သို့ လုပ်ခလစာများ ပြန်လည်ပေးပို့ နိုင်သည်သာမက နှင့် များတွင်လည်း တိုးတက်လာသည်။
သို့သော် အလုပ်သမား အုံကြွမှုဖြစ်စေကာ အလုပ်ရှင်များထံမှ လုပ်ခလစာများ ပြန်လည်တိုးမြှင့်ပေးရန် အလုပ်သမများမှ တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။
ထိုကဲ့သို့ လုပ်ခလစာလျှော့ချသည့် အပြုအမူကို ယင်း အလုပ်သမများမှ ၎င်းတို့အား ပြုသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။
သည် ၂၀ရာစုအစောပိုင်းကာလများတွင် ပုံစံ ကိုတီထွင်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ စက်မှုခေတ်ကို တစ်မျိုးဆန်းသစ် စေခဲ့သည်။
ထုတ်လုပ်သည့်ကုန်ပစ္စည်းများကို လည်ပတ်နေသည့် များ ၏တဘက်တချက်တွင် ကျွမ်းကျင်လုပ်သားများက စီတန်းကာ ထုတ်လုပ်သည့် ပစ္စည်းကို အစိတ်အပိုင်းအလိုက် တပ်ဆင်သည့်နည်း ဖြစ်သည်။
ရှိစက်ရုံများတွင်လည်း အရည်အသွေးထိန်းချုပ်မှုကို ထုတ်လုပ်မှုအရည်အသွေးကောင်း ရရှိရန်ရည်ရွည်၍ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
နောက်ပိုင်းတွင်မူ ထိန်းချုပ်စနစ်များ အသုံးပြုမှုများ တွင်ကျယ်လာခဲ့သည်။
ထိုကဲ့သို့ ထုတ်လုပ်သည့် နည်းပညာများကြောင့် ၂၄နာရီ ပတ်လုံး အလုပ်လုပ်နိုင်ကာ စရိတ်များကို လျှော့ချနိုင်ရုံ မျှမက ထုတ်လုပ်မှုကိုလည်း ပိုမိုမြန်ဆန်စေသည်။
ကိပ်တောင်းမြို့သည် တွင် ရှေးအကျဆုံးနှင့် ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
ပုံဆောင်ခဲ]] ဇီဝနည်းပညာသည် ဇီဝသက်ရှိနှင့် ဇီဝဖြစ်စဉ်များကို စက်မှုနည်းပညာ၊ နှင့် ဇီဝထွက်ကုန် လိုအပ်သော နယ်ပယ်များတွင် အသုံးချသည့် နည်းပညာဖြစ်သည်။
နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ လူသားတို့သည် ၊ အစားအစာထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ဆေးပညာရပ်တို့တွင် အသုံပြုခဲ့ကြသည်။
ကာယဗလ ဦးရှိန် သည် မြန်မာ တစ်မျိုးသားလုံး အတွက် နှင့် တိုးတက် ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် မျိုးချစ် စိတ်ဓာတ် ရှင်သန် ထက်မြက်ရေး အတွက် ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သော မြန်မာ့ အားကစား ဖခင်ကြီး ဖြစ်သည်။
တိုးတက်ရေး ဦးစိန် ခေါ် မှာ ဦးရှိန် ၏ ညီအရင်း ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က သင်္ချိုင်း သို့အသုဘ လိုက်ပို့စဉ် နွားသတ် နေသည်ကို မြင်ခဲ့ရသည်မှ စပြီး အမဲသား စားခြင်းကို လုံးဝ ရှောင်ကြဉ်ခဲ့သည်။
အသက်(၇)နှစ် အရွယ်တွင် ဘုရားကြီး နတ်တလင်းသို့ ကြွလာ ချိန်တွင် ကို လှုဒါန်းခဲ့သည်။
ထိုအချိန် က နိုင်ငံခြားမှ ဆန်ဒို ၏ ကာယဗလ လေ့ကျင့် စဉ်များကို မှာယူပြီး လေ့ကျင့် ကစားသူ ဘသန်း နှင့် ဦးအောင်ကြီး တို့ကို ဦးရှိန်သည် အရမ်း အားကျခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးတွင် ၁၉၁၇ ခုနှစ် ဝီလျံဂျက်စ် ကုမ္မဏီ သို့ ပြောင်းရွေ့ လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ၆၅ ကျပ် လစာရခဲ့ပြီး ဦးရှိန်၏ ကြိုးစားမှု ကြောင့် ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ကို ဆုငွေ အဖြစ် ချီးမြှင့် ပေးခဲ့သည်။
ထိုပြိုင်ပွဲတွင် ၈ တန်း ကူရှင် ကျောင်းသား လှမောင်၊ ၁၅၅ ပေါင် မောင်စံသင်၊ ၉ စတုံတန်း ကိုစံရွှေ၊ ၁၀ စတုံတန်း ကိုညွှန် တို့ ဆုရရှိခဲ့သည်။
ထိုပြိုင်ပွဲတွင် သည် အရှေ့တောင် အာရှ နိုင်ငံများမှ ပထမဆုံး ဝင်ပြိုင်သော အားကစား သမား ဖြစ်သည်။
ပထမဆုံး တိုင်းရင်းသား အမျိုးသား ပြေးခုန်ပစ် အားကစား ပြိုင်ပွဲ ကို ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်နေ့ တွင် ၌ ကျင်းပ ဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တွင် မဟာမိတ်များ ဗုံးကြဲနေသည့် ကြားမှပင် ဦးရှိန်၏ ကာယဗလနှင့် အလေးမစခန်း တွင် ဦးဖော်ဝိတ် အပါအဝင် တပည့် တပန်း အပေါင်း တို့သည် လေ့ကျင့်မှု မပျက်ဘဲ ဇွဲ ထက်သန်ခဲ့ ကြသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၄၆ခုနှစ်တွင် က ဦးရှိန် နှင့် ဦးဇော်ဝိတ် တို့ကို ဖိတ်ခေါ်ပြီး အမျိုးသား အားကစားရေးများ ကို ဆွေးနွေး ခဲ့သည်။
ထိုဆွေးနွေးပွဲ၏ ရည်မှန်းချက်များ ကို ဦးရှိန်၊ ဦးဇော်ဝိတ်၊ ၊ ၊ တို့၏ ဆက်လက် ကြိုးပမ်းမှု များကြောင့် ၁၉၄၆ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ (၂၇)ရက် နေ့တွင် ကို ဖွဲ့စည်း နိုင်ခဲ့သည်။
ကာယဗလ ဦးရှိန် သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၁၀)ရက် အင်္ဂါနေ့ နံနက် ၄း၁၅ မိနစ် အချိန် အသက် ၈၉ နှစ် အရွယ်၌ ဦးနှောက် သွေးကြော ပြတ်ရောဂါ ဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ထိုစာအုပ်ကို ပူးပေါင်း ပြုစုခဲ့ ကြသူ ဦးရှိန် နှင့် ပီမိုးနင်း တို့ကို ခေတ်ရှေ့ကို ၂၅ နှစ်ခန့် စောပြီး ပြေးခဲ့ ကြသူများ ဟု ကွယ်လွန်သူ စာရေးဆရာကြီး က ချီးကျူး ဂုဏ်ပြု ရေးသား ခဲ့သည်။
ရှေးအခါက အော့ငှက်ကြီးမျိုးကို ဥရောပတိုက် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းရှိ ကျောက်ဆောင်ထူထပ်သော ပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် ကျွန်းများပေါ်တွင် အမြောက်အမြား တွေ့နိုင်သည်။
အဲလရစ်သည် ဗီစီဂေါ့သခေါ် အနောက်ပိုင်းဂေါ့သလူမျိုးတို့၏ ခေါင်းဆောင် ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ပထမ အဲလဘတ် (; ၈ ဧပြီ ၁၈၇၅ &ndash; ၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၃၄) သည် ကို ၁၉ဝ၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၄ ခုနှစ် အထိ အုပ်စိုးခဲ့သောဘုရင်ဖြစ်သည်။
ဒုတိယလီယိုပိုဘုရင်၏ညီ ဖလန်းဒါးနယ်စား ဖိလစ်မင်းသား၏ ဒုတိယသားဖြစ်၍ ၁၈၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ၌ဖွားမြင်သည်။
အဲရဟတ်သည် လေယာဉ်ပျံသန်းခြင်းနှင့်ဆိုင်သော စာအုပ်များကို ရေးသားထုတ် ဝေခဲ့ရာ ''နာရီပေါင်း ၂ဝ နှင့် မိနစ် ၄ဝ'' စာအုပ်နှင့် ''နောက်ဆုံး လေယာဉ်ခရီး'' စာအုပ်တို့မှာ ထင်ရှားသည်။
အဲချင်းဟူသည် ဧချင်း၊ အိုင်ချင်း၊ အန်ချင်းတို့ကဲ့သို့ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာတစ်ရပ်ဖြစ်သော ကဗျာလင်္ကာစု၌ ပါဝင်၍ ဂီတသဘောသက်ဝင်သော အဖွဲ့အနွဲ့မျိုး ဖြစ်သည်။
အဲချင်းသည် သီချင်းကဗျာတစ်မျိုးဖြစ်ကြောင်း ပြဆို သော အထောက်အထားများမှာ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ သံဝရပျို့ တွင် ''စောင်းငြင်းလိုက်၍၊ ဧရိုက်ခြည်းခြည်း၊ ဖြည်းဖြည်းညင်း ညှင်း၊ သာချင်းရတု၊ ပျော်မှုတသီး၊ ရုပ်ကြီးရုပ်ငယ်၊ မီးဝယ် ကြည့်ပွဲ၊ အဲ့အဲမနိုင်၊ အဆိုင်ဆိုင်လျှင်၊ အဲတိုင်အဲခံ၊ အဲထောက် သံနှင့်'' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကဝိလက္ခဏာသံပေါက်တွင် ''သီ ချင်းနှင့်အဲ၊ စောင်းနှင့်အဲ၊ မယ်နဲမိကန္နား'' ဟူ၍လည်းကောင်း အသီးသီး စပ်ဆိုထားလေသည်။
သုံးဆယ့်ခုနှစ်မင်း နတ်သံများသည် အဲသီချင်းအမျိုးအစား၌ ပါ ဝင်ရာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာရေးသည့် သိကြားမင်း နတ်သံဖြစ် သော ''မေရုငယ်မှရာဇာလေ... မှိုင်းညို့ညို့နှင့်၊ တို့နေရာ မှာ၊ သီးဒါငယ်မှတရစ်၊ လေးကျွန်းလယ်ခေါင်၊ မြတန်ဆောင် မှာ၊ တောင်တဆစ်နှင့်၊ ကသစ်ကယ်မှနီလွင်၊ ပင်လယ်ပန်းနှင့်၊ နန်းကြီးရှင်ကို၊ နှင်နှင်မမှတ်ကြနှင့်'' ဟူသော အပိုဒ်တွင် အာလုပ်စကားဖြင့် စတင်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
အဲချင်းကိုစပ်ပုံဆိုမှာ အလိုရှိရာအကြောင်းချင်းတတို့ကို တစ်ပုဒ်လျှင် အပိုဒ်လေးပိုဒ်ထား၍ စပ်ဆိုသီကုံးကြရာ သံဝရ ပျို့၌ ''အဲတိုင်အဲခံ၊ အဲထောက်သံနှင့်'' ဆိုသည်နှင့်အညီ အဲတိုင်ဟူသော အတိုင်ပိုင်းနှင့် အဲထောက်အဲခံဟူသော အချ ပိုင်းဟူ၍ နှစ်ပိုင်းရှိသည်။
သို့သော် အစပါဒနှင့် အချပါဒကို ခုနစ်လုံးစီအမြဲ ထားပြီးလျှင် အချပါဒတွင် ခုနစ်လုံးမြောက် ဖြစ်သော နောက် ဆုံးစာလုံးကို ''လေ'' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ''လေး'' ဟူ၍ လည်းကောင်းထည့်ရသည်။
ညောင်ရမ်းခေတ် လက်ထက် ၁ဝ၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော အဲချင်းမျိုးကို ၈ဝ ပေါ်အဲဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
ထိုကဲ့သို့ တစ်သက်လုံး ကြင်ဖက်တော်မရှိဘဲ စိုးစံခဲ့သောကြောင့် အယ်လစ်ဇဗက်ကို ''အပျိုစင်ဘုရင်မ'' ဟူ၍လည်းခေါ်စမှတ်ပြုကြ သည်။
မေရီအား အဆုံးစီရင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ထိုခေတ်က ဥရောပတိုက်တွင် တန်ခိုးအကြီးဆုံး ဗရင်ဂျီ ဂိုဏ်းဝင်တစ်ဦးဖြစ်သော စပိန်ဘုရင် ဒုတိယဖိလစ်သည် မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်သဖြင့် ၁၅၈၈ ခု နှစ်တွင် ကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့စေလွှတ်၍ တိုက် ခိုက်စေသည်။
သို့ရာတွင် စပိန် ရေတပ် ကြီးသည် လေမုန်တိုင်းမိသောကြောင့် လည်းကောင်း၊ အင်္ဂလိပ် တို့ဖက်မှ လော့ဟောင်းဝပ်နှင့် စသော ရေကြောင်းသူရဲကောင်းများ၏ စွမ်းရည်ကြောင့်လည်းကောင်း အပျက်အစီးနာလျက် ဆုတ်ခွာခဲ့ရလေသည်။
အင်္ဂလိပ်ဘုရင်မကြီး ပထမ အယ်လစ်ဇဗက် လက်ထက်၌ နာမည်ကျော်ကြားသော ဆာ ဖရန်းစစ် ဒရိတ်သည် အင်္ဂလိပ် လူမျိုးထဲတွင် ပထမဦးဆုံးကမ္ဘာကို တစ်ပတ်ပတ် ခဲ့သူဖြစ် သည်။
ထို့ပြင် စပိန်အာဏာ ပိုင်တို့က ဖမ်းဆီးရမိသော သုံ့ပန်းတို့ကို နှိပ်စက်ညင်းပန်းသည် ကို တွေ့မြင်ရလေရာ၊ ဒရိတ်သည် စပိန်တို့အပေါ် အခဲမကြေ အောင်ဖြစ်၍ တိုက်ခိုက်ခြေမှုန်းမည်ဟု သန္နိဌာန်ချလိုက်လေ သည်။
ထိုကြောင့် မှာ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ရေးတွင် နှောင့်နှေး သွားလေသည်။
အယ်လက်ဇန္ဒြီးယားမြို့သည် နိုင်းမြစ်ဝကျွန်းပေါ် အနောက်မြောက် ထောင့်စွန်းတွင် နှင့် တို့အကြားရှိ ကုန်းမြင့် ကြောပေါ်၌တည်ရှိသည်။
က ထိုမြို့ကို ဘီစီ ၃၃၂ ခုနှစ်တွင် တည်ခဲ့၍ နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် ထွန်းကားရာ အချက်အချာဌာနအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့ပေသည်။
အထူးသဖြင့် အီဂျစ်ပြည်တွင် အုပ်စိုးခဲ့သော လက်ထက်က ထီးနန်းစိုက်ရာမြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။
သည် ၏ ဖြစ် လာသောအခါ အယ်လက်ဇန္ဒြီးယားမြို့သည် အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် အေဒီ ၆၄၁ ခုနှစ်သို့ရောက်သော် က မြို့ကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်လေသည်။
ထို့နောက် ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် တပ်များက မြို့ကိုတိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည်။
တစ်ဖန် ၁၈ဝ၁ ခုနှစ်တွင် တပ်များက မြို့ကို တို့လက်မှ ပြန်၍ သိမ်းယူခဲ့သည်။
အီဂျစ်ဘုရင်ခံချုပ် လက်ထက် ၁၉ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် မြို့သည် ပြန်၍စည်ကားတိုးတက်လာသည်။
လက်ထက်က အယ်လက်ဇန္ဒြီးယားမြို့တွင် ကြီးတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ရာ ထို ခေတ်ပညာရှင်တို့ ရေးသားခဲ့သည့် စာမူပေါင်း လေးသိန်းကျော်မျှရှိ၏။
အယ်လက်ဇန္ဒြီးယားမြို့တွင် ဆီဇာဘုရင်များ၏ တန်ဆောင်းအနီးရှိ ''ကလီယိုပါးထရား ဇာထိုးအပ်များ'' ခေါ် လေးမြှောင့်ကျောက်တိုင်ကြီး နှစ်တိုင်ရှိခဲ့ရာ ယခုအခါ ကျောက်တိုင် တစ်ခုကို ၌ စိုက်ထူထားရှိ၍ ကျန်တစ်ခုကို ၌ စိုက်ထူထားရှိသည်။
အခြားထင်ရှားကျန်ရှိနေသော အဆောက်အဦများမှာ ကြီးနှင့် တို့ ဖြစ်သည်။
ထိုမီးပြတိုက်ကို ဘီစီ ၃ဝဝခန့်က ပေါ်တွင် ဆောက် လုပ်ခဲ့သည်။
ပွန်ပီကျောက်တိုင်ကို အေဒီ ၃ဝ၂ ခုနှစ်က စိုက်ထူခဲ့သည်။
အယ်လက်ဇန္ဒြီးယားမြို့သည် သင်္ဘောဆိပ်နှစ်ခုရှိ၍ နှင့်လည်းကောင်း၊ တော်နှင့် လည်းကောင်း၊ တူးမြောင်းဖြင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသဖြင့် မြေထဲ ပင်လယ်ကမ်းခြေတွင် ထင်ရှားသော ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
အီဂျစ်နိုင်ငံရှိ အခြားမြို့များနှင့် ၊ တို့ဖြင့်လည်း ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည်။
အတွင်းက အယ်လက်ဇန္ဒြီးယားမြို့သည် ဗြိတိသျှတို့၏ အရေးကြီးသော ဖြစ်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ထိုစခန်းကို အီဂျစ်တို့လက်သို့ ပြန်အပ်ခဲ့လေသည်။
မှာ ၁၉၇၂ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ၄၉၆၁ဝဝဝ ယောက်ရှိလေသည်။
ထို ဖိလစ်မောင့်ဗက်တင်သည် ၏ တူဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ဂရိမင်းသားတစ်ပါးဖြစ်သည့် ဖိလစ်ကို ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့ ဖခင် ဂရိမင်းသား အင်ဒရူ မိခင် ဘက်တင်ဘတ်မင်းသမီး အဲလစ်တိုမှ ကိုဖူးကျွန်းတွင် မွေးဖွားခဲသည်။
သက်တော် ၉၉နှစ်အရွယ်၊ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်။
ထိုအချိန် မှစ၍ နပိုလီယန်၏ အာဏာတန်ခိုး ညိုးကျလာလေသည်။
ပထမအယ်လက်ဇန္ဒာဘုရင်သည် ဆားဗီးယားပြည့်ရှင် ပီတာ ဘုရင်၏ ဒုတိယသားတော်ဖြစ်၍ ၁၈၈၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
စပိန်နိုင်ငံတွင် အယ်လဖွန်း ဆို ဘွဲ့အမည်ခံ ဘုရင် ၁၃ ပါး စိုးစံခဲ့သည်။
ပြည်တွင်း၌ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး အခြေအနေတို့သည် တစ်နေ့တစ်ခြား ဆိုးရွားလာခဲ့ရာ ၁၉၃၁ ခုနှစ်သို့ရောက်သော် အယ်လဖွန်ဆို ဘုရင်သည် မှ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင် သွားရလေသည်။
သို့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျာမနီနှင့် ဆက်သွယ်မှုပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်း ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပရန် ကြေညာထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲကို အကြောင်းမဲ့ ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ခြင်းနှင့် အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးသမားများကို ဆက်လက်ညဉ်းပန်းနေခြင်းတို့ကြောင့်ပြင်သစ်၊ အမေရိကန်နှင့် အင်္ဂလိပ်တို့က ပြစ်တင် ရှုံ့ချခဲ့ကြလေသည်။
ထို့ပြင်အလုပ်သမား တို့၏ သက်သာချောင်ချိမှုအတွက် '' လေဘာချာတာ '' ကိုလည်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့လေသည်။
အယ်လ်ပါကာကလားအုပ်သည် ၊ ပေါ်တွင် တွေ့ရှိရသော အရွယ် သားကောင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
တိုင်းရင်း သားတို့သည် အယ်လ်ပါကာကုလားအုတ်ကို ယင်းကိုယ်မှရရှိသော ကဲ့သို့သော အမွေးနုအတွက် မွေးမြူလေ့ရှိကြသည်။
ပေါ်တွင် ခေါ် သားရိုင်းကောင်များ ရှိရာ အယ်လ်ပါကာကုလားအုပ်နှင့် လာမာကုလားအုပ်တို့သည် ထိုဂွာနာကိုမှ ဆင်းသက်လာကြသည်ဟု ယူဆကြရလေသည်။
ထိုမျိုးသည် မျိုးထဲမှ ဖြစ်သော်လည်း ဘို့ မပါချေ။
လောက် အရပ်မမြင့် သော်လည်း ကိုယ်ထည်ပို၍ရှည်သည်။
အယ်လပါကာကောင်၏ လည်တံနှင့်မျက်နှာတို့သည် ကုလားအုပ်နှင့်တူ၍ ကိုယ်ခန္ဓာသည်နှင့်တူ၏။
တောင်အမေရိကတိုက်သို့ သားများ မရောက်ရှိမီ ရှေးအခါမှစ၍ ပီရူးနိုင်ငံတွင် နေထိုင် ကြသော တိုင်းရင်းသားတို့သည် အယ်လ်ပါကာကောင်မှရသော အမွေးဖြင့် အဝတ်အထည် ရက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။
အယ်လပါကာ မွေးကို တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျ ညပ်ယူလေ့ရှိသည်။
အော့တဝမြို့သည် ၏ မြို့တော် ဖြစ်၍ အရှေ့တောင်စွန်းအနီး အော့တဝမြစ် လက်ျာဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မြို့တည်ရာအရပ်တွင် အော့တဝမြစ်သည် ပေ ၆ဝဝ ခန့်ကျယ်၍ ရေမှော်အဆင့်ဆင့်တို့ကို ကျော်ဖြတ်ပြီးလျှင် ရှောဒီးယားအဖြစ် ကျဆင်းသည်။
ထိုမှအနည်းငယ်လွန်သော် တောင်ဘက်မှစီးလာသော ရီဒိုသည်လည်း ကျောက်ဆောင်များကိုကျော်ဖြတ်၍ အော့တဝမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။
အော့တဝမြို့ တစ်ဖက်ကမ်း၌ တည်ရှိသည်။
အော့တဝမြို့သည် ကမ်းခြေမှ ခပ်ပြေပြေမြင့်တက်သော ကုန်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍၊ ခန့်ညားသော အဆောက်အဦများ၊ များဖြင့် မြို့နေမြို့ခင်း သာယာသော မြို့ကြီး တစ်မြို့ ဖြစ်ပေသည်။
ကနေဒါနိုင်ငံ၏ ဖြစ်သည့်အလျောက် ပေ ၁၅ဝ ခန့်မြင့်သော ပါလီမန်ကုန်းခေါ်ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် ဂေါ့သပုံစံ ပါလီမန်အဆောက်အအုံနှင့်တကွ ဒိုမီနီယန်အစိုးရရုံးများ တည်ရှိလေသည်။
အစိုးရ အဆောက်အအုံများအပြင်၊ များ၊ အော့တဝကျောင်းနှင့် များ၊ စက်မှုလက်မှုအတတ်သင်ကျောင်းများ၊ အမျိုးသားအနုပညာပြတိုက်စသော ထင်ရှားသည့် အဆောက်အအုံများလည်းရှိသည်။
မြို့တောင်ဘက်တွင် ရီဒိုသည် အော့တဝမြို့နှင့် အွန်တေးရီးယိုးအိုင်ကမ်းခြေရှိ ကင်းစတန်မြို့ကို ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည်။
ကနေဒီယန် ပစိဖိတ်မီးရထားလမ်း၊ ကနေဒီယန်နေရှင်နယ် ၊ နယူးယော့စင်ထရယ် မီးရထားလမ်းများ ဆုံရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။
အော့တဝမြို့သည် ကနေဒါနိုင်ငံ အတွက် ဗဟိုဌာနဖြစ်သည်။
များမှ သစ်လုံးများကို အော့တဝမြစ်၊ ဂက်တီနိုမြစ်တို့အားဖြင့် အော့တဝမြို့ရှိ ၊ များသို့ မျှောချသည်။
အခြားသောများမှာ လုပ်ငန်း၊ ပစ္စည်းလုပ်ငန်း၊ မီးရထားတွဲလုပ်ငန်း၊ လုပ်ငန်း၊ လုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်သည်။
ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား ရှမ်ပလိန်ဆိုသူသည် အော့တဝမြစ်ကို ဆန်တက်စဉ်အခါက အော့တဝမြို့တည်ရာ အရပ်ဒေသအကြောင်းကို မှတ်တမ်းတင် ဖော်ပြခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ပြည့်နှစ်သို့ ရောက်မှသာ ဖီလမွန်ရိုက် ဆိုသူက မြစ်မြောက်ဘက်ကမ်းတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ရီဒိုတူးမြောင်း ဖောက်လုပ်ရန်အတွက် မှ ကာနယ်ဂျွန်ဗိုင်ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ကာနယ်ဂျွန်ဗိုင်နှင့် အလုပ်သမားအဖွဲ့သည် လက်ရှိမြို့ တည်ရာအရပ်တွင် ရွာတည်၍ ဗိုင်တောင်းဟု အမည်မှည့်ခေါ်ကြသည်။
တစ်ဖန် ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင် က အော့တဝမြို့ကို ကနေဒါနိုင်ငံ၏ မြို့တော်အဖြစ် ရွေးချယ်သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ကနေဒါနိုင်ငံသည် ဒိုမီနီယန်နိုင်ငံအဖြစ်သို့ ရောက်သည့် ၁၈၆၇ ခုနှစ်နောက်၌ အော့တဝမြို့ကိုပင် အဖြစ် ထားရှိလေသည်။
အော့တဝမြို့တွင် ၆၂ဝ,၅၁ဝ ယောက်(၁၉၇၂) ရှိသည်။
အော်ခက်စတြာတီးဝိုင်းဆိုသည်မှာ ကြိုးတပ် တူရိယာအမျိုးမျိုး၊ သစ်သား လေတူရိယာအမျိုးမျိုး၊ ကြေး လေတူရိယာအမျိုးမျိုးနှင့် တီးခတ်ရသော တူရိယာအမျိုး မျိုးတို့ကို သူ့သံစဉ်အလိုက် တစ်လွှာစီ တစ်ကန့်စီပေါ်လွင် အောင် သက်ဆိုင်ရာ ဂီတပညာရှင်ကြီးများက တစ်ပြိုင်နက် ဝိုင်းဖွဲ့တီးမှုတ်ကြသည့် ပင်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ တို့၏ကြီးမှာလည်း အော်ခက်စတြာတီးဝိုင်း တစ်မျိုးဟု ဆိုနိုင်လေသည်။
သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ ပြွေများ၊ အိုးဗိုများ၊ များနှင့် ဗုံများကိုလည်း ထည့်သွင်း အသုံးပြုခဲ့လေ သည်။
နှင့် တို့ကလည်း အော်ခက်စတြာတီးဝိုင်းကို ဆက်လက် တိုးချဲ့ခဲ့သည်။
နှင့် အမေရိကန်နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးမှာ မြန်မာပြည်တွင်းရှိ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကြောင့် တင်းမာလျက်ရှိခဲ့သည်။
သည် အမေရိကန်နိုင်ငံနှင့် နီးနီးကပ်ကပ်ဆက်ဆံချင်ကြောင်း အမေရိကန်သမ္မတ ထံသို့ စာရေးသည်။
ဇွန်လတွင် နိုင်ငံအား က ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်မှုကို မြန်မာနိုင်ငံက ရှုတ်ချသည်။