DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ရုရှနှင့်မဟာဗျူဟာလက်နက်ကန့်သတ်ရေးဆွေးနွေးပွဲ (ဆော့ အဆင့် ၂) သဘောတူစာချုပ် တစိတ်တဒေသအဖြစ်လျှော့ချရန်စီစဉ်ထားကြောင်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဗရောင်းက ပြောကြားသည်။
က ဆောင်ရွက်ရန်ရှိသည့် ဒေသဆိုင်ရာစီမံကိန်းလုပ်ငန်းကြီး ၅ ခုနှင့်ပတ်သက်၍ မေတ္တာရပ်ခံလျှင် အကူအညီတောင်းခံမှုမှန်သမျှကို စဉ်းစားလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း ဥရောပဘုံဈေးအဖွဲ့က ဆိုသည်။
လမ်းစဉ်ပါတီဥက္ကဋ္ဌကြီးနှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးနေဝင်းသည် စပါးအထူးအထွက်တိုးစီမံကိန်းဝင် ဘုန်းဘွဲ့၊ ဇီးတော၊ တဂဏန်းနှင့် သပြေသာကျေးရွာတို့ရှိ တောင်သူလယ်သမားတို့၏ လက်စားလိုက်စပါးရိတ်သိမ်းပွဲသို့ သွားရောက်အားပေးသည်။
တန်ဂန်ရီကာအိုင်သည် တွင် ရှိသော ရေအိုင်ကြီးဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရေထုထည် အားဖြင့် ဒုတိယ အကြီးဆုံးသော ရေချိုအိုင် အဖြစ် ယူဆရပြီး ဆိုက်ဘေးရီးယားရှိ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အနက်ဆုံး ရေအိုင် ဖြစ်သည်။
ထိုအိုင်ကြီးသည် ၊ ၊ နှင့် ၄ နိုင်ငံတို့၏ နယ်နိမိတ် အတွင်းတွင် တည်ရှိပြီး ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ် အတွင်း ၄၅ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ် အတွင်း ၄၁ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်သည်။
ထိုအိုင်အတွင်းမှ ရေများသည် နှင့် မြစ်ခွဲများအတွင်း စီးဝင်ကြပြီး နောက်ဆုံးတွင် အတွင်းသို့ စီးဝင်ကြသည်။
ဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းစိန် ခေါင်းဆောင်သော မြူနီစပယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့သစ်က ရန်ကုန်ကို စကိုင်သည်။
နိုင်ဂျာမြစ်သည် အနောက်အာဖရိကရှိ အဓိကမြစ်ကြီးဖြစ်ပြီး ၂,၆၀၀မိုင် (၄၁၈၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားသည်။
ထို့နောက်တွင် အတွင်းသို့ ဂီနီပင်လယ်ကွေ့မှ တဆင့် စီးဝင်သည်။
နိုင်ဂျာမြစ်သည် နှင့် တို့ပြီးလျှင် အာဖရိကတွင် တတိယမြောက် အရှည်လျားဆုံး မြစ်ဖြစ်သည်။
ခုနှစ်ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော ပင်လုံညီလာခံ သမိုင်းစဉ်စာမျက်နှာ ၁၃၈ မေမြို့ချစ်ဆွေ ရေးသား ပြုစုခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လစဉ်မှတ်တမ်း မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေးအတွက် ပြည်မနှင့်တောင်တန်းဒေသ သွေးစည်းရေးအတွက် သမိုင်းဝင် ကို တောင်ပိုင်း ပင်လုံမြို့တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။
မှတ်တမ်းသမိုင်း ဒဂုံ-ဧရာ-တနင်္သာတိုင်း၊ လွင်မောင် ရေး၊ ၁၉၇၈-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ထုတ်၊ (ပ အကြိမ်)၊ စာ-၉၈ :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: ::။
သူသည် တွင်နေထိုင်ခဲ့ပြီး ပြိုင်ကားမောင်းသူလည်းဖြစ်သည်။
အဖ မြန်မာ့ မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ် နှင့် အမိ တို့မှ ပြည့်နှစ် လ ၁၄ ရက် မြို့နယ်တွင် မွေးဖွားခဲ့။
ညီလာခံသို့ အိန္ဒိယပြည်လုံးဆိုင်ရာ ကွန်ဂရက် အဖွဲ့ချုပ်ကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် သမီးဖြစ်သူ တို့ တက်ရောက်သည်။
ရှေးက သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း နေရာမှာ ယခုခေတ် အနီးတွင် ရှိသော ကလေးဖြစ်သည်။
ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ဘေဒါရီ၏ သားတော်ဖြစ်သည်။
ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးကား ဖွားမြင်တော်မူကတည်းက နဖူးပေါ်တွင် မှဲ့ရှင်ပါလာသဖြင့် အလွန်ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားလှသည်။
အရှင်ဇောတိကဘိဝံသ၏ သမိုင်းသစ်တွင်မူ သာသနာသက္ကရာဇ် (၁၀၁)ခုနှစ်၊ သရေခေတ္တရာ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် နဖူးမှည့်ရှင်ရှိ၍ ဘုန်းတန်ခိုး ကြီးသည်။
ဖွားမြင်သောနေရာမှာ ယခု အောက်ဘက် နေရာတွင် ဖြစ်သည်။
တောင်ငယ်ကိုးလုံး၌ တစ်လုံးအပါဖြစ်သော ထိပ်၌ ဆုတောင်းပြည့်စေတီတည်ပြီး စောင်းတန်းများပါ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်ဟု အဆိုရှိသည်။
နတ်မောက်ထွန်းရှိန် ရေး၊ မန္တလေး ရတနာပုံ ဘုရားစုံ၊ ဩဂုတ်လ၊ ၂၀၁၇-ခုနှစ်၊ စာ-၁၃ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် သိကြားမင်းပေးသော လှံစင်္ကြာနှင့် စည်ကြီးများကို ရရှိသော ဘုန်းကံရှင်မင်းတပါးဖြစ်၏။
ထိုခေတ်က ခေတ်ပြိုင် တိုင်းပြည်တစ်ခုဖြစ်သော ကြီးအား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်သူမှာ ဖြစ်သည်။
ကို အုပ်ချုပ်သော ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ပန်ထွာဘုရင်မကို လက်ဆက်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ပေ။
ထိုသို့ ဘုန်းတန်ခိုး နိမ့်ခဲ့သောကြောင့် မိမိပိုင် နိုင်ငံတော်အရပ်ရပ်၌ ဖောင်တော်စီး၍ အခွန်တော် လှည့်လည်ကောက်ခံရာ မြစ်ဝအလွန် နေဂရေအငူစွန်းသို့ရောက်လျှင် ဖောင်တော် နစ်မြုပ်၍ နတ်ရွာစံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
မင်းကြီးသည် မြတ်စွာဘုရား ရသူဖြစ်သောကြောင့် စေတီပုထိုး မြောက်မြားစွာကို တည်ခဲ့ရာ မြို့ဟောင်းအနီးတွင် မင်းကြီးတည်တော်မူခဲ့သော စေတီပုထိုးတို့ကို ယနေ့တိုင်အောင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
မြန်မာ့သမိုင်းပုံပြင်မဟူရာမေတ္တာ - နိုင်ဝင်းဆွေ။
Göring, Hermann (31 July 1941). "[ Authorization letter of Hermann Göring to Heydrich, 31 July 1941] ". House of the Wannsee Conference. ဤသို့ အခွင့်ပေးခြင်းသည် ၏ နိဒါန်းပင်တည်း။
ထိုနေ့အား အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
ကိုရီးယားလေကြောင်းလိုင်းမှ လေယာဉ်နံပါတ် ၀၀၇ သည် မှ သို့ လာရာ ၊ အန်ကာရေ့မြို့၌ တထောက်နား၌ ပြန်တက်စဉ် ဆိုဗီယက် ကြားဖြတ်တိုက်လေယာဉ် ဆု-၁၅ တစင်းက ပစ်ခတ်သည့်အတွက် လေယာဉ်ပျက်ကြသည်။
Maier, ''KAL 007 Mystery'' :: :: :: :: :: :: :: :: :: လုံခြုံရေးအခြေအနေပြန်လည်ကောင်းမွန်လာ၍ များကို သတင်းစစ်ဆေး ဖြတ်တောက်ခြင်းနှင့် နေဝင်မီးငြိမ်း လမ်းမထွက်ရ အမိန့်ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်းကို ဒေသအချို့တွင် ဖြေလျော့။
မင်းကြီးအဘိရာဇာသည် ဖြစ်၍ ပွင့်တော်မမူမှီ နှစ်ပေါင်း သုံးရာကျော်က မှ သို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်လာကာ ကြီးကို တည်ထောင်စိုးစံခဲ့သည်။
တကောင်းမြို့ကြီးကို အဘိရာဇာမင်းကြီးက ရှေးဦးစွာ တည်ထောင်တော် မူခဲ့သောကြောင့်- "၊ ပြောကြစဉ်အလာ။
စာချုပ်ကို မြန်မာနိုင်ငံ ကြားဖြတ်အစိုးရ ကိုယ်စား ဝန်ကြီးချုပ် နှင့် ဗြိတိသျှ အစိုးရ ကိုယ်စား ဝန်ကြီးချုပ် (Clement Attlee) တို့က လက်မှတ် ရေးထိုး ကြသောကြောင့် နု - အက်တလီ စာချုပ်ဟု ခေါ်သည်။
စာချုပ်ကို ၁၉၄၇ ခု အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ၌ ချုပ်ဆိုကြသည်။
စာချုပ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရက ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံအား လုံးဝလွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံဟု အသိအမှတ် ပြုကြောင်းဖော်ပြထားပြီး ထိုသို့ အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံအဖြစ် လွဲပြောင်း ပေးရာ၌ ပေါ်ပေါက်လာမည့် အပြောင်းအလဲများ အတွက် လိုအပ်သော အစီအစဉ်များကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားသည့် အချက် ၁၅ ချက် ပါဝင်သည်။
ဂေဟစနစ် တစ်မျိုးအတွင်း နေထိုင်ကြသော သက်ရှိများ အားလုံးတို့ကို ကွန်မြူနတီ ဟု ခေါ်သည်။
ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ ဆိုသည်မှာ ရေစီးအားဖြင့် လည်ပတ်ပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်သောစက်ရုံ ဖြစ်သည်။
တစ်ခု၏ နျူကလိယတ်အတွင်းရှိ မြောက်မြားစွာသော စွမ်းအင်ကို အသုံးပြုရာ၌ပင် ကိုဖြစ်စေသည့် အက်တမ်ကို ဖျက်ဆီးပစ်နေခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နေ၏ အပူကြောင့် ၊ နှင့် အခြားနေရာများရှိ ရေအချို့သည် လေထုအတွင်းသို့ ရေငွေ့အဖြစ်နှင့် ပျံတက်ကုန်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) = ရေလှောင်တမံ = ရေလှောင်တမံသည်မြစ်၊ ချောင်းကိုပိတ်ပြီးလိုအပ်သောရေအမြင့် ရနိုင်စေရန်ပြုလုပ်ထားသည်။
ဘီလူးမြို့(ယက္ခပူရ)ဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာမည့်နေရာတွင် ယခင်က ဘီလူးများ မြို့ပြတည်ထောင်နေထိုင်ကြသည်။
ယင်း၏အရှေ့ဘက်ကောက်ကွေ့လွင်ပြင် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် ကျခတ်အမည်ရှိ မြို့ပြနိုင်ငံတစ်ခုရှိခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့်ယင်းကျွန်းကို ဟု ခေါ်ကြသည်။
ရှိ သည် အင်အားကြီးမားလာပြီးကိုသိမ်းယူသည်။
ဆောပိုလိုမြို့ (São Paulo) သည် တွင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး တောင်ကမ္ဘာခြမ်းနှင့် တွင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
မြို့၏အမည်မှာ ခရစ်ယာန် သူတော်စင် ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဒေါ်နီနီမြင့်သည် နှင့် လက်ထက်ခဲ့သော ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၊ အနောက်တိုင်းသမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ဌာန နည်းပြဖြစ်သည်။
ဒေါ်နီနီမြင့်ကို ၁၉၄၁-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၈)ရက်နေ့၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ကမာရွတ်မြို့နယ်တွင် အဖဦးလှဖေ၊ အမိဒေါ်အေးမြင့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
သမိုင်းသုတေသနဦးစီးဌာနထုတ် ခေတ်ရေစီးထဲက ပုဂ္ဂိုလ်များ စာအုပ်မှ။
ကူကန်န တောင်ကလပ် (Kukenan Tepui) သည် ၊ တွင် တည်ရှိသည်။
ကူကန်နသည် နှင့် တို့၏ နိုင်ငံနယ်နမိတ်မျဉ်းအနီးရှိ ကန်နိုင်မာ အမျိုးသားဥယျာဉ်တွင် တည်ရှိနေသည်။
ကူကန်နတောင်ကလပ် ထိပ်ပေါ်ရှိ ရှူခင်းများကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သောရုပ်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သော တွင် ထည့်သွင်းရိုက်ကူးထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
အဲယားဖို့စ် ဝမ်း (Air Force One) ဆိုသည်မှာ လေကြောင်းထိန်းသိမ်းရေး ဌာနများတွင် သုံးသော လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေး ခေါ်ဆိုမှု သင်္ကေတ ဖြစ်ပြီး ၏ သမ္မတကို သယ်ဆောင်လာသော အမေရိကန်လေတပ်မှ မည်သည့်လေယာဉ်ကို မဆို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုလေယာဉ်ကို ဆေးခရက်ကောင်း (မြင့်မြတ်သောနွား) ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ထိုစဉ်က အမေရိကန် သမ္မတ ဖြစ်ခဲ့သူ အား တွင် ယော်လ်တာ ကွန်ဖရင့်သို့ ပို့ဆောင်ရန် အတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက်တွင် အမေရိကန် သမ္မတ က နောက်ထပ် နှစ်နှစ်မျှ ဆက်လက်၍ အသုံးပြုခဲ့လေသည်။
အချို့သောနေရာတို့တွင် နှင့်ပင် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။
မျိုးစိတ် ၂ ခုရှိပြီး ''ပတ္တဂိုနီးကပ်'' နှင့် ''အေပီဟောလီ'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်စွန်းရှိ အန္တာတိကဝင်ကျွန်းစု၊ ဂျော်ဂျီယာတောင်ဘက်နှင့် အခြားအနီးတဝိုက်ကျွန်းတို့၌ သားပေါက်သည်။
ထိုနေ့သည် ကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့် ရောဂါ ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုကို သတိရှိစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည့် နေ့ရက်ဖြစ်သည်။
Getting to Zero လုံးဝ ပပျောက်ရေး ဖြစ်သည်။
ဘဂ္ဂဒက်မြို့သည် ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
အီရတ်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး အာရပ်ကမ္ဘာတွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ ပြီးလျှင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
အနောက်အာရှတွင် အီရန်နိုင်ငံ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ၈ ရာစု မှ စတင် တည်ထောင်ခဲ့ကာ အဘာဆစ် ကယ်လီဖိတ်၏ မြို့တော် အနေနှင့် တည်ရှိခဲ့သည်။
အာကာသအတွင်းခရီး သွားလာရေးသည် လူတို့၏ အကြီးဆုံးသော စွန့်စားမှုတစ်ရပ် ဖြစ်၍ ထိုသို့ ကမ္ဘာ့အပြင်ဘက်ရှိ အာကာသအတွင်းသို့ သွားရောက် စူးစမ်းနိုင်ခြင်းမှာ ကြီးမားသော တို့၏ တွန်ကန်အား၏ ကျေးဇူးကြောင့်ပင် ဖြစ်လေသည်။
ထင်ရှားစေရန် ပုံစံပြရလျှင် နျူတန်၏ ရွှေ့ရှားမှုစည်းများ အနက် တတိယစည်းက ''လှုပ်ရှားမှု မှန်သရွေ့တွင် တူညီပြီး လျှင် ဆန့်ကျင်သော တုံ့ပြန်ချက် ရှိသည်''ဟု ဆိုထားရာ ထိုစည်းက ဒုံးပျံတစ်ခု အဘယ်ကြောင့် ပျံတက်နိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြလျက် ရှိပေသည်။
လသည် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ စည်းများအရ ကမ္ဘာပတ်လမ်း အတွင်း သွားလာသကဲ့သို့ အရံဂြိုဟ်တု တစ်ခုသည်လည်း ထိုစည်းများအတိုင်းပင် ရွေ့လျားသည်။
အမေရိကန်တို့၏ တိုင်းရော့ ၁ ကဲ့သို့ သော အထူး ''ရာသီဥတုတိုင်းတာရေး ဂြိုဟ်တုများ''သည် ကမ္ဘာ၏ တိမ်အနေအထားကို လေ့လာပြီးလျှင် ရာသီဥတုကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းရေးတွင် အကူအညီပေးနိုင်ကြသည်။
စူးစမ်းရေးဒုံးပျံများသည် လူမပါပဲ ကိရိယာများသာပါ ရှိပြီးလျှင် အာကာသအတွင်းသို့ နက်ရှိုင်းစွာ ထိုးဖောက်သွား ရောက်၍ စူးစမ်းလေ့လာသော ဒုံးပျံများ ဖြစ်သည်။
အာကာသစခန်းများသည် ကမ္ဘာကို အမြဲတမ်းလှည့်ပတ် သွားနေစေရန် လူတို့ ဖန်တီးပြုလုပ်ထားသော ဂြိုဟ်တုများ ဖြစ်ကြပေမည်။
ယခုအခါ အာကာသသိပ္ပံပညာရှင်များသည် လသို့လူသား များ သွားရောက် အခြေစိုက်နိုင်မည့် အကြံ အစည်ကိုအပြိုင် အဆိုင် ကြိုးစားလျက်ရှိရာ မည်သည့်နိုင်ငံက လက်ဦး အောင်မြင်မည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ စောင့် ကြည့်ရန် ရှိပေသည်။
ဝေါလတာရှီးရား၊ ဒွန်အက်ဆယ်နှင့် ဝေါလတာ ကန်နင်းဟမ်း (အမေရိကန်) တို့သည် အာကာသယာဉ်ဖြင့် ကမ္ဘာကို ၁၆၃ ဠကိမ် ပတ်ခဲ့ရာ ၂၆ဝ နာရီ ကိုးမိနစ် ကြာခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပတ်လမ်း ကြောင်းမှ ရုပ်မြင်သံကြား သတင်းကို ပထမဆုံးအကြိမ် ရိုက်ကူးသတင်းပို့ခဲ့သည်။
အာကေးဒီးယားနယ်သည် တောင်ပိုင်းဖြစ်သော ပယ်လိုပွန်နီးဆပ်ကျွန်းဆွယ် အလယ်ပိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။
ထိုပြည်နယ်၏ မြောက်ဘက်၌ ၊ အရှေ့ဘက်၌ ၊ တောင်ဘက်၌ နှင့် အနောက်ဘက်၌ နှင့် တို့ အသီးအသီး တည်ရှိကြသည်။
အာကင်ဆောပြည်နယ်ကို ''အံ့ဘွယ်ပြည်နယ်''ခေါ်ကြခြင်း မှာ ထိုနယ်ရှိ ရေပူစမ်းများကြောင့် ဖြစ်တန်ရာသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) Agra-Taj Mahal-58-Suedseite-2018-gje.jpgTaj Mahal Agra-16-Tadsch Mahal-1976-gje.jpgTaj Mahal Agra-vom Fort-Taj Mahal-04-2018-gje.jpgTaj Mahal from Agra Fort Agra-Fort-08-Suedtor-2018-gje.jpgGate to Red Fort Agra-Fort-24-Diwan-i-Am-2018-gje.jpgRed Fort, Diwan-i-Am Agra-Fort-52-Jahangiri Mahal-2018-gje.jpgRed Fort, Jahangiri Mahal
သို့ရာတွင် ''ဘိက္ခုနီသာသနောပဒေသကျမ်း''ကို ရေးသားခဲ့ရာ ပကာသနိယကံနှင့် အပ္ပသာဒပဝေနီယကံ အပြုခံရသောကြောင့် ရဟန်းဘဝမှ ထွက်ရှိခဲ့ရသည်။
ရှင်အာဒိစ္စဝံသသည် ရမည်းသင်းမြို့ အနောက် တောင်လက် ခရီးလေးတိုင်ကွာ ရမည်းသင်းငါးမြို့အဝင် မြို့လှမြို့ အရှေ့တောင်လက် ခရီးတစ်တိုင်သာသာ ပင်းစုရွာတွင် ၁၂၄၄ ခုနှစ် နယုန်လပြည့်ကျော် ၁၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် နံနက် နေဝန်းပေါ်အချိန်တွင် အဖ ဦးကုလား၊ အမိဒေါ်တော်အုပ်တို့မှဖွားမြင်သည်။
ထိုနောက် ပျော်ဘွယ်မြို့ ဝေဇယန်ဆရာတော် ရှင်ဝိမလထံ ရောက်၍ ယင်းဆရာတော်၏တူ လေသာ ဆရာတော် ရှင်ဝိလာသထံတွင် ဋီကာကျော်၊ ကင်္ခါ၊ ဝိနည်းငယ်လေးစောင်၊ အဘိဓာန်တို့ကို သင်ယူသည်။
စသော ဒါယကာတို့နှင့် သဘောကွဲလွဲသဖြင် အောင်ပွဲမလုပ်ဖြစ်။
ထိုအကြောင်းကို ''ပထမကျော်အရေးတော်ပုံ''စာအုပ် ရေးသား၍ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
ယင်းကျမ်းကား ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်က အဖြစ် ဆုတော် ငွေတစ်ထောင်ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းကို ခံရသောကျမ်းဖြစ်သည်။
ရဟန်းတော်တို့ ဘာသန္တရသင် ကြားရေးကိုလည်း စတင်ကြွေးကြော်ခဲ့သည်။
ဘာသန္တရ မသင်ကြားသင့်သောဘက်မှ ရန်ကုန်မြို့ ဘုရားဖြူ ဆရာတော် ရှင်ရာဇိန္ဒက ''လောကာယ တာဒိဝိနိစ္ဆယကျမ်း''ကို ရေးသား၍ ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။
သင်ကြားသင့်သောဘက်မှ ရှင်အာဒိစ္စဝံသက ''ဘာသန္တရ လမ်းညွှန်ကျမ်း'' ကို ရေးသား၍ ဖြေရှင်းခဲ့သည်။
ထိုနောက် ရှင်အာဒိစ္စဝံသသည်ပင် ရဟန်းသံဃာချင်းချင်း ဖြစ်သော မှုခင်းကိစ္စတို့ကို လူရုံးသို့ ရောက်၍၊ လူဥပဒေဖြင့် မဆုံးဖြတ်စေပဲ၊ ရဟန်းသံဃာတော်တို့ကသာ ဝိနည်းတော်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်နိုင်ရန် ဝိနယဓရ ဥပဒေကို ရေးသား၍ ကြွေးကြော် ပြန်သည်။
ထိုနောက် ရှင်အာဒိစ္စဝံသသည်ပင် သာသနာနှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ကျော်လောက်က အဆက်ပြတ်လာ၍ ပျောက်ဆုံးသွား သော ဘိက္ခုနီသာသနာကို ဖော်ထုတ်ရန် ''ဘိက္ခုနီသာသနောပဒေသကျမ်း''ကို ရေးသားပြန်သည်။
ရှင်အာဒိစ္စဝံသမှာ ပကာသနိယကံနှင့် အပ္ပသာဒပဝေဒနိယကံ အပြုခံရသော်လည်း ယခင်ကအတိုင်း စာချမြဲချလျက် စာရေးမြဲရေးလျက်ပင်နေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ရှင်အာဒိစ္စဝံသ မပေါ်ပေါက်မီ ဗုဒ္ဓသာသနာ နှစ်ပေါင်း ၂,၅ဝဝ အတွင်း သာသနာကျိုး၊ လောကကျိုးကိုသည်ပိုးဆောင်ရွက်သွားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတို့ကား - # ပုဂံခေတ် သဒ္ဒနီတိကျမ်းပြု ရှင်အဂ္ဂဝံသ၊ # ပင်းယခေတ် အဘိဓာန် ဋီကာကျမ်းပြု စတုရင်္ဂဗလ အမတ်ကြီး၊ # ကုန်းဘောင်ခေတ် ကျမ်းများစွာကို ပြုသည်ပြင် လောကီလောကကုတ္တရာတို့၌ မတတ်မသိ မရှိ လောက်အောင် ကျွမ်းကျင်လိမ်မာသဖြင့် (မ-ကာရလောပ)မ-တလုံးကျေ အမည်ရသော တောင်တွင်း သာသနာပိုင် ဆရာတော် ၊ # ယင်းခေတ် နေတ္တိမဟာဋီကာသစ်နှင့် သုတ်လီလက္ခန် ဋီကာသစ်တို့ကို ပြုသည့်ပြင် သက္ကတကျမ်း များစွာကို မြန်မာပြန်ဆိုခဲ့သော မောင်းထောင် သာသနာပိုင် ဆရာတော်၊ # ယင်းခေတ် ပါဠိဘာသာ မြန်မာဘာသာကျမ်းများစွာကို ပြုခဲ့သဖြင့် (ဗုဓ်အစ-ဗုဓ်အလယ်-ဗုဓ် အဆုံး)ဟု တစ်သာသနာလုံး ချီးကျူးခြင်းခံရသော ၊ # အင်္ဂလိပ်ခေတ် ဒီပနီကျမ်းများစွာကို ပြုခဲ့ရာ ပရမတ္ထဒီပနီကျမ်းကို ပြုရာ၌ ဋီကာကျော်ဝယ် အချက်ပေါင်းများစွာကို ပယ်ထားသဖြင့် ''ဋီကာကျော်ကို ပယ်ရာသလော''ဟု တစ်သာသနာလုံး တုန်လှုပ် ချောက်ချားသွားသော ဟူ၍ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ခြောက်ဦးတို့ဖြစ်သည်။
အာနန္ဒာသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ခမည်းတော်၏ညီတော် အမိတ္တောဒနမင်း၏ သားတော်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ညီတော်ဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်။
မြတ်စွာဘုရား၏ တွင်လည်း တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
အာနန္ဒာ နှင့်အတူ ညီတော်နောင်တော်များ ဖြစ်ကြသော ၊ ၊ ၊ မင်းသားလေးပါးနှင့် ဆတ္တာသည် တို့အတူပါသည်။
အာနန္ဒာတောင်းသောဆု လေးပါးမှာ - (၁) မိမိဝန်ခံဖိတ်ကြားအပ်သောဆွမ်းကို ခံတော်မူရန်၊ (၂) အဝေးအနီး မြို့ရွာ၊ကျေးလက်မှ ရောက်လာသော ပရိသတ်တို့က မြတ်စွာဘုရားအား ဖူးမြော်လိုသဖြင့် မိမိကတစ်ဆင့် လျှောက်ထားလျှင် ဖူးမြော်ခွင့်ပေးတော် မူရန်၊ (၃) မိမိ၌ ယုံမှားမှုရှိသောအခါ မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်မေးလိုသော် မေးခွင့်ပြုပါရန်၊ (၄) ကွယ်ရာ အခြားတစ်ပါးသော နေရာ၌ ဟောကြားတော် မူသော တရားတော်ကို မိမိအားပြန်၍ ဟောကြားပါရန်ဟူ၍ဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်တွင် အာနန္ဒာထေရ်သည် ငါးပါးသော ကို ရသည်။
ရှင်အာနန္ဒသည် မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီးနောက် တင်မည့်နေ့တွင် မှလွတ်၍ ကုန်သော ဖြစ်လာသည်။
ကွယ်ရာတွင် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူသော တရားတော်များကို ပြန်လည်ဟောကြားစေသော ရှင်အာနန္ဒာ၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် သတ္တဝါအများသည် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားသော တရားတော် များကို ယခုထက်တိုင် ကြားနာ ကြည်ညိုကြရသည်။
သန်းခေါင်ယံ၌ မထင်ရှားသော နတ်သား တစ်ပါးကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် အစရှိသော တရားတော်များကို နာရသည်မှာလည်း ရှင်အာနန္ဒာထေရ်၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရား စံလွန်တော်မူပြီးနောက် ပထမသင်္ဂါယနာတင်ရာတွင် ရှင်အာနန္ဒာ၏ စွမ်းဆောင်မှုကြောင့်သာလျှင် ၊ များသည် မြတ်စွာဘုရားကိုယ်စား ကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) = အံ-၄-ပါ-၄၄၈၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၃၅၊ ၊ ၊ ဥပါသက၊ ဥပါသကီတို့ အသျှင်အာနန္ဒာကို မြင်ရခြင်း၌လည်းကောင်း၊ ၎င်းထေရ်နှင့် စကားပြောဆိုရမှု၌လည်းကောင်း၊ အားရတင်းတိမ်မှု မရှိကြကြောင်း ဟောထား၏၊ အာနန္ဒာထေရ်က လူတို့အား နှုတ်ဆက်ပုံ ရဟန်းတို့ နည်းယူစရာ ကောင်းလှ၏။
ဇာတက-ပါ-ပ-အုပ်-၃၂၃၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-စ-အုပ်-၄၁၃။
ဇာတက-ပါ-ပ-အုပ်-၃၂၆၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-စ-အုပ်-၄၂၄။
ဇာတက-ပါ-ဒု-အုပ်-၉၀၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-မ-အုပ်-၃၇၇။
အာမခံ (Insurance) ဆိုသည်မှာ မမျှော်လင့်ဘဲ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော ဘေးအန္တရာယ်များနှင့် ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုများအတွက် ကြိုတင်ကာကွယ်ရန် စုပေါင်းဆောင်ရွက်သော စနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
လူသားတို့သည် နေ့စဉ်လူမှုဘဝတွင် နာမကျန်းဖြစ်ခြင်း၊ သေဆုံးခြင်းကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ ဘေးဒုက္ခများသာမက ရန်သူမျိုးငါးပါးကြောင့် ပစ္စည်းဥစ္စာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခြင်းစသည့် အန္တရာယ်များနှင့်လည်း ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသည်။
ထိုသို့သော ဆုံးရှုံးမှုများ ပေါ်ပေါက်လာပါက တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်း ခံနိုင်ရည်မရှိသည့် ဒဏ်ချက်ကို အများအပြားက ဝိုင်းဝန်းဖြေရှင်းပေးသည့် နည်းလမ်းဖြင့် လျော့ပါးစေရန် အာမခံစနစ်ကို ဖော်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။
Gollier C. (2003). [ To Insure or Not to Insure?: An Insurance Puzzle]. ''The Geneva Papers on Risk and Insurance Theory''. အာမခံစနစ်သည် ရှေးခေတ်ကုန်သည်များ မိမိတို့၏ ကုန်သင်္ဘောများ ပင်လယ်ပြင်တွင် နစ်မြုပ်ပျက်စီးသည့် ဘေးမှ ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းရှာဖွေရာမှ စတင်ခဲ့သည်။
ရှေးအကျဆုံး အသက်အာမခံစာချုပ်တစ်ခုကို ၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၁၆၀၁ ခုနှစ်တွင် ၌ အာမခံနှင့်ဆိုင်သော ဥပဒေများကို စတင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ရှိ လွိုက်ကုမ္ပဏီ (Lloyd's of London) သည် ကမ္ဘာ့ရှေးအကျဆုံးနှင့် အကျော်ကြားဆုံး အာမခံလုပ်ငန်းစုများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
မျက်မှောက်ခေတ်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးလာသည်နှင့်အမျှ အာမခံအမျိုးအစားများလည်း များပြားလာသည်။
အသက်အာမခံ (Life Insurance): အာမခံထားသူ ကွယ်လွန်ပါက ကျန်ရစ်သူမိသားစုဝင်များ ငွေကြေးအခက်အခဲမရှိစေရန် ဆောင်ရွက်သောစနစ်ဖြစ်သည်။
အချို့သော အသက်အာမခံစနစ်များတွင် သတ်မှတ်သက်တမ်းပြည့်သည်အထိ အသက်ရှင်ပါက အာမခံထားသူကိုယ်တိုင် ငွေပြန်လည်ထုတ်ယူနိုင်သည့် အကျိုးခံစားခွင့်များလည်း ပါဝင်သည်။
မီးအာမခံနှင့် ရေကြောင်းအာမခံ: မီးလောင်ကျွမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ရေကြောင်းခရီးစဉ်အတွင်း ကုန်စည်နှင့် သင်္ဘောများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခြင်းများအတွက် လျော်ကြေးပေးသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။
လူမှုဖူလုံရေးနှင့် ကျန်းမာရေးအာမခံ: နိုင်ငံအချို့တွင် အလုပ်သမားများအတွက် အမျိုးသားကျန်းမာရေးအာမခံနှင့် အလုပ်လက်မဲ့အာမခံစနစ်များကို ဥပဒေအရ ပြဋ္ဌာန်းထားရှိသည်။
အချို့သောအနုပညာရှင်များသည် မိမိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်း သို့မဟုတ် အသံကိုပင် အာမခံထားရှိတတ်ကြသည်။
အာမခံကုမ္ပဏီများသည် အာမခံထားမည့်သူ၏ အသက်အရွယ်၊ ကျန်းမာရေး သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံ၏ ခိုင်ခံ့မှုနှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံမှု အခြေအနေများကို စစ်ဆေးတွက်ချက်၍ ပေးသွင်းရမည့် အာမခံကြေး (Premium) ကို သတ်မှတ်ကြသည်။
အာမာဒီလိုကောင် အမျိုးမျိုးရှိ၍ ယင်း တို့ကို နှင့် တို့တွင် တွေ့နိုင်လေသည်။
ယင်းတို့သည် များ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အရိုးကဲ့သို့ မာကျောသော အခွံများရှိသည့် ငယ်များ ဖြစ်ကြလေသည်။
ယင်းတို့သည် များသောအားဖြင့် ၊ ၊ များကို စားလေ့ရှိကြသည်။
သစ်မြစ်နှင့် များ ကိုလည်း စားတတ် ကြသေးသည်။
များမှာ သေးငယ်ပြီးလျှင် ပါးစပ်၏နောက်ဘက်တွင်သာ ရှိကြသဖြင့် ထိုသွားများဖြင့် ရန်သူကို မကာကွယ်နိုင်ကြချေ။
အာမာဒီလိုကောင်သည် သွားမဲ့၊ သို့မဟုတ် သွားမရှိသလောက် နည်းပါးသော ပါဝင်သော အုပ်စုတွင် ပါဝင်ပြီးလျှင် ယင်းကို ပါဏဗေဒအလိုအရ အီဒင်တေးတား ဟု ခေါ်သည်။
အာရိယန်လူမျိုး သည် ပရိုတို-အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကား ပြောဆို့သောလူမျိုးများကို ဖော်ပြရန် သိပ္ပံနှင့် သမိုင်းဝင် အယူအဆဖြစ်သည်။
ထိုကျောက်စာအား ယနေ့ အနောက်မြောက်ဘက် ဘီဟစ်စွန်းတောင်ပေါ်တွင်တွေ့ရပြီး ဘီဟစ်စွန်းကျောက်စာဟု ခေါ်သည်။
အာရိယန်တို့ သည် အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်း ပင်လယ်၏ အရှေ့ဘက် ဟိန္ဒူကတ်ရှတောင်တန်းနှင့် ပါရိုပါမိုင်း ဆတ် တောင်တန်းတို့၏ မြောက်ဘက်ဒေသများ၌ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
ယင်းတို့ဖြင့် အာရိယန် လူမျိုးတို့တွင် ရှင်ဘုရင်မျိုး၊ ပညာရှိမျိုး၊ လယ်သမားမျိုး၊ ကျွန်မျိုး ဟူ၍ အမျိုးလေးပါး ကွဲပြားလာသည်။
သက္ကတဘာသာ စကားဖြင့် အာရိယန် ၏ အဓိပ္ပာယ်သည် ''မြင့်မြတ်သော''ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ''ကောင်းမြတ်သော''ဟူ၍ လည်းကောင်း ''ရေမြေ့သခင်'' ဟူ၍လည်းကောင်း အဓိပ္ပာယ်ရပေသည်။
အာရေဗျကျွန်းဆွယ် (: Arabian Peninsula) သည် ၏ အနောက်တောင်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသော ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၂ ဒီဂရီ မှ ၃၂ ဒီဂရီနှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၃၅ ဒီဂရီ မှ ၆ဝ ဒီဂရီအတွင်း တည်ရှိသည်။
အာရေဗျကျွန်းဆွယ်သည် နှင့် ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အချက်အချာကျသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး နှင့် အမြောက်အမြား ထွက်ရှိရာ ဒေသလည်းဖြစ်သည်။
အာရေဗျကျွန်းဆွယ်ကို အောက်ပါ ရေထုများက ဝန်းရံထားသည် - အနောက်ဘက်: (Red Sea) နှင့် အက္ကဗာပင်လယ်ကွေ့။
အရှေ့ဘက်: ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ (Persian Gulf) နှင့် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့။
တောင်ဘက်: အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့၊ နှင့်။
မြောက်ဘက်: နှင့် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁,ဝဝဝ,ဝဝဝ ခန့် ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံထက် လေးဆခန့် ပိုမိုကျယ်ဝန်းသည်။
မြေပုံပေါ်တွင် ကြည့်ပါက ဘွတ်ဖိနပ်ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ဆင်တူသည်။
ကျွန်းဆွယ်၏ ဒေသအများစုသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော များ ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသော သဲကန္တာရများမှာ မြောက်ဘက်တွင် နေဖတ် (Nafud)၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သဲသောင်ပြင်ကြီးဖြစ်သည့် ရုဗာအာခါလီ (Rub' al Khali) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကျွန်းဆွယ်အတွင်း တစ်နှစ်ပတ်လုံး စီးဆင်းသော မြစ်ကြီးများ မရှိဘဲ မိုးရွာသွန်းမှသာ ရေစီးဆင်းသည့် ဝါဒီ (Wadi) ခေါ် ချောင်းခြောက်များသာ ရှိသည်။
ရာသီဥတုမှာ အလွန်အမင်း ပူပြင်းပြီး အပူချိန်သည် ၅၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၁၃ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) အထိ မြင့်တက်လေ့ရှိသည်။
သို့သော် အနောက်တောင်ဘက် တောင်ကုန်းဒေသများ (ဥပမာ-) တွင်မူ မိုးအနည်းငယ်ရရှိပြီး စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။
ရှေးယခင်က စွန်ပလွံသီးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ပုလဲဖော်ခြင်းနှင့် ၊ မြင်း မွေးမြူခြင်းတို့မှာ အဓိကလုပ်ငန်းများ ဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော် ၂ဝ ရာစုအတွင်း ရေနံကို အကြီးအကျယ် ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးတွင် အရေးပါသောဒေသ ဖြစ်လာသည်။
အထူးသဖြင့် ဆအူးဒီအာရေဗျ၊ ကူဝိတ်နှင့် အာရပ်စော်ဘွားနယ်ပေါင်းစုနိုင်ငံတို့သည် ကမ္ဘာ့ရေနံအများဆုံး ထွက်ရှိရာနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည်။
အာရေဗျကျွန်းဆွယ်တွင် လက်ရှိတည်ရှိနေသော နိုင်ငံများမှာ- ၁။
ဒေသခံအများစုမှာ များ ဖြစ်ကြပြီး ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။
သဲကန္တာရအတွင်း လှည့်လည်သွားလာ နေထိုင်သူများကို ဗက်ဒူးအင် (Bedouin) လူမျိုးများဟု ခေါ်ဆိုသည်။
အာရေဗျကျွန်းဆွယ်သည် အစ္စလာမ်ဘာသာ စတင်မြစ်ဖျားခံရာ ဒေသဖြစ်သည်။
အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ နှင့် မဒီနားမြို့တို့သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည်။
အာရပ်တို့သည် ဆေးပညာ၊ နှင့် သင်္ချာပညာ (အထူးသဖြင့် အာရပ်ဂဏန်းများနှင့် ဒသမစနစ်) တို့တွင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအတွက် များစွာ အကျိုးပြုခဲ့သည်။
ထိုပင်လယ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်အစွန်းရှိ ကိုမိုရင်အငူရှိ ၊ ၏အရှေ့ဘက် ကမ်းခြေရှိ ဂွါဒါဖွီးအငူအထိ စိတ်ကူးဖြင့် ရေးဆွဲထားသောမျဉ်းကြောင်း၏ မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။
ဆိုကိုထရာ ကျွန်းသည်ကား ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိလေသည်။
မုတ်သုန်ရာသီ အစနှင့်အဆုံးတို့တွင် အာရေဗျပင်လယ်ထဲ၌ အတွင်းဝိုက်လေဝဲများ ကျရောက်တတ်သည်။
သဗ္ဗုညုတဉာဏ်ဟူသည်လည်း မဟာကြိယာဉာဏသမ္ပယုတ်စိတ်၌ရှိသော စေတသိက်တည်း။
သုခဿေတံ ဘိက္ခဝေ အဓိဝစနံ ဣဋ္ဌဿ ကန္တဿ ပိယဿ
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် = ပြင်ပလင့်များ [ အာရုံနှင့် ဝိပါက် သတ်မှတ်ပုံ]။
အတွင်းရှိ အာရှမိုင်းနား (ဝါ) Stephen Mitchell, ''Anatolia: Land, Men, and Gods in Asia Minor. The Celts in Anatolia and the impact of Roman rule''. Clarendon Press, Aug 24, 1995 - 296 pages. ISBN 978-0198150299 [ မှ အနောက်ဘက်သို့ ထိုးထွက်လျက် နှင့် အာရှတိုက်ကို တံတားသဖွယ် ဆက်သွယ်ပေး သကဲ့သို့ တည်ရှိနေသော ကျွန်းဆွယ်ကို အာရှမိုင်းနားဟုခေါ်သည်။
အာရှမိုင်းနားသည် နှင့် ပင်လယ်နက်တို့ကို ခြားထားပြီးလျှင် အနောက်ဘက်တွင် ဥရောပတိုက်ကို မျက်နှာ မူနေလေသည်။
ထိုကျွန်းဆွယ်ကို အာရှမိုင်းနားဟု စတင်ခေါ်သူများမှာ ရောမလူမျိုးတို့ဖြစ်သည်။
ထိုကျွန်းဆွယ်တစ်ခုလုံးသည် တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်နေလျက် တူရကီနိုင်ငံ၏ မြို့တော်သစ်ဖြစ်သော အန်ကာရာမြို့သည် ထိုကျွန်းဆွယ်၌ပင် တည်ရှိလေသည်။
မိုးအလွန်နည်း၍ နွေအခါတွင် အလွန်ပူပြီးလျှင် ဆောင်းအခါ၌ အလွန်အေးသည့် အတွင်းဘက်ရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသမှလွဲ၍ ကျန်အပိုင်းများကား ဥရောပတိုက်တောင်ပိုင်းတွင် ရရှိ သော မြေထဲပင်လယ် ရာသီဥတုမျိုးကို ရရှိကြလေသည်။
အနောက်ဘက်ကမ်းခြေသည် ထိုကျွန်းဆွယ်တွင် ရာသီဥတု အမျှတဆုံး ဒေသဖြစ်၍ ဂျုံ၊ ဗာလီ၊ ဝါဂွမ်း၊ ဆေးပင်များနှင့် တကွ သံလွင်သီး၊ သဖန်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ လိမ်မော်သီးစသော အသီးအနှံများ ထွက်လေသည်။
အနောက်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသော ထရွိင်းမြို့ ခေတ်ကောင်းစဉ် အချိန်မှစ၍ အာရှမိုင်းနားသည် အပြည်ပြည်စစ်သည်တော်တို့၏ စစ်ခင်းရာ စစ်တလင်းဖြစ်ခဲ့၏။
ပုံစံပြရမည်ဆိုလျှင် အနှစ်သုံးဆယ်တာရှည်သည့် စစ်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းကြောင့် ပြည်တွင် စားနပ်ရိက္ခာခေါင်းပါးခြင်းဘေး ဆိုက်ရောက်လာရာ အာလူးကို စိုက်ပျိုးသဖြင့် အချို့ အပိုင်းများ၌ ထိုဘေးရန်ကို တားဆီးနိုင်ကြသည်။
ပြည်တွင် တောင်သူလယ်သမားတို့သည် ၁၆၈၈ ခုနှစ်မှစ၍ အာလူးကို ပဓာနအစာအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်တွင် ၁၈၄၅ ခုနှစ်သို့ ရောက်သည့်အခါ အာလူးစိုက်ခင်းများ တစ်တိုင်းပြည်လုံးတွင် ပျက်စီးကုန်ကြသဖြင့် လူများ အစားအစာခေါင်းပါးသည့်ဘေးနှင့် ရင်ဆိုင်တိုးကြ၏။
အာလူး၏ ဇာတိပေါက်ရောက်ရာအရပ်ကို တပ်အပ်သေချာစွာ မသိရသော်လည်း ၁၅၂၄ ခုနှစ်တွင် လူမျိုးများ သို့ စစ်ချီတိုက်ခိုက်သည့်အခါ၌ ထိုတိုင်းပြည်ရှိ တိုင်းရင်းသားတို့သည် အစားအစာအတွက် အာလူးကဲ့သို့ ဥစားပင်မျိုးပေါင်းမြောက်မြားစွာ စိုက်ပျိုးလျက်ရှိကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ထို့အပြင် ၏ အနောက်တောင်ပိုင်းဆီမှ တောင်အမေရိကတိုက် တောင်ဘက်စွန်းအထိ ကုန်းပြင်မြင့်များပေါ်တွင် အာလူးအရိုင်းပင်များ ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်။
အာလူးတွင် အလေးချိန် လေးပုံသုံးပုံခန့်ပါ၍ ကျန်သမျှမှာ ဖြစ်သည်။
လွန်ခဲ့သည့် အနှစ်တစ်ရာအတွင်း အာလူးမှ စက်များမောင်းနှင်ရန် အသုံးကျသော တစ်မျိုးကို ရရှိလာရာ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံတွင် အာလူးစိုက်ပျိုးခြင်းလုပ်ငန်းနှင့် အရက်ပြန်ချက်ခြင်းလုပ်ငန်းကို တွဲဖက်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြသည်။
အာလူးပင်မှ ပါသော အစိမ်းရောင်အသီးငယ်များ သီးသည်။
ထိုအသီးများတွင် လူကို ဥပဒ်ဖြစ်စေမည့် များ ပါရှိတတ်သဖြင့် လူများ စားသုံးခြင်းငှာ မသင့်ချေ။
ထိုကြောင့် အစိမ်းရောင်အသားရှိသော အာလူးများနှင့် ကြီးများ ထွက်ပေါ်နေသည့် အာလူးတို့ကို စားသုံးရန် မသင့်ချေ။
အတွင်း နှင့် ဆင်ဖြူကျွန်းဒေသတွင် အာလူးများကို စိုက်ပျိုးကြသည်။
အာလူးသည် ဆိုလာနေစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်ပြီးလျှင် ယင်းအား အလိုအားဖြင့် ဆိုလေနမ် တျူဗာရိုဆမ်ဟုခေါ်သည်။
အာသံပြည်နယ်သည် ၏ အရှေ့မြောက်ထောင့် ၊ နှင့် များ အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
အာသံတစ်ပြည်လုံးမှာ နှင့် ယင်းမြစ်၏လက်တက်များ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ရှည်လျားသော ချိုင့်ဝှမ်းဒေသကြီးပင် ဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် မိုးအသည်းထန်ဆုံးအချိန်မှာ နှစ်လခန့်အတွင်းတွင် ဖြစ်သည်။
အာသံပြည်နယ်အတွင်းရှိ တောများတွင် ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် အခြားများရှိသည်။
များ ရှိသည့် အနက် ထက်ဝက်ခန့်သည် တွင် သက်ဝင် ယုံကြည်ကြ၍ လေးပုံတစ်ပုံခန့်သည် များ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် ခြောက်ပုံတစ်ပုံခန့်သည် နတ်ကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်ကြလေသည်။
ခင်းများရှိသောကြောင့် ကမ္ဘာတွင် ထင်ရှားသည့် အာသံပြည်နယ်တွင်းသို့ မြန်မာနိုင်ငံမှ တဆင့် ကို ဖြတ်ကျော်၍ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာခဲ့ကြသော ရှမ်းတို့ သည် ခရစ် ၁၂၂၈ ခုနှစ်ခန့်ကပင် စတင် ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး နောက် အာသံနယ်၏မြေပြန့်ဒေသတို့တွင် အခြေစိုက် နေထိုင် ကာ အဟုမ်းပြည်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြ၏။
ထိုသို့ ဩဇာအာဏာ ပျံ့နှံ့လာ ခြင်းသည်ပင်လျှင် ဖြစ်ပွား ရခြင်းအကြောင်း တစိတ်တဒေသ ဖြစ်လေသည်။
ထိုတောနက်ကြီးများမှ ရရှိသော ကုန်ပစ္စည်း များမှာ ၊ နှင့် ဖြစ်သည်။
ကို အမြောက်အမြားပင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သော်လည်း မလုံလောက်သဖြင့် နိုင်ငံခြားမှ တင်သွင်း ဝယ်ယူရသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ထွက်သော ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံကို အာသံပြည်နယ်မှ ရရှိသည်။
လည်း နှစ်စဉ် တန်ချိန်ပေါင်း ၁၅ဝဝဝဝ ခန့်ထွက် သည်။
အာဠဝကဘီလူးသည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက် ဘီလူးကြီးတစ်ပါးဖြစ်သည်။
ပါအတိုင်း မြတ်စွာဘုရားထံ၌ ကျွတ်တမ်းဝင်လေ၍ သောတပန်ဖြစ်လေသည်။
ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော် တွင် မဇ္ဈိမဒေသ၏ အရှေ့မြောက်စွန်းဟိမဝန္တာ အနီးတွင် အာဠာဝီ တိုင်းပြည်ရှိ၏။
တစ်နေ့တွင် အာဠာဝီပြည့်ရှင် ဘုရင်မင်းတရားသည် တောကစားထွက်တော်မူရာ၌ နောက်ပါခြွေရံမိဿံ သင်းပင်းတို့နှင့် တကွ မိမိတို့တာမှ သားကောင်ကို မလွတ်အောင် ဖမ်းကြစတမ်းဟု ကတိကဝတ်ပြုကြပြီးလျှင် လိုက်လံရှာဖွေကြရာ တစ်ခုသော သမင်ကို တွေ့လေသည်။