DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက် အစောဆုံးတွေ့ရှိရသည့် ကုလားဝန်မှာ မင်းကြီး မဟာမင်းလှကျော်ထင်ဖြစ်သည်။
စစ်ကိုင်း မင်း (ဘကြီးတော်) နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကုလားဝန်အဖြစ် ရန္တရွှေတောင်အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
သာယာဝတီမင်း (၁၈၃၇-၁၈၄၆) လက်ထက် ကုလားဝန်မျာ မဟာသီဟမင်းထင် ဖြစ်သည်။
ပုဂံမင်း နန်းတက်စ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၁၈၄၇ တွင် မဟာမင်းလှသီရိကျော်ထင်အား ကုလားဝန်အရာ ပေးအပ်ခဲ့သည်။
မင်းတုန်းမင်း နန်းတက်စ ၂၂ မတ် ၁၈၅၃ တွင် ကုလားဝန် မဟာမင်းခေါင် သီဟသူဘွဲ့ခံ မက္ကတစ်တာ မိုင်းနက်စ် (Makertish Ter Minas)အား အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲ အဆုံးသတ်စေရေးအတွက် ပြည်မြို့ရှိ ဗြိတိသျှ အာဏာပိုင်တို့ထံ သွားရောက် ဆွေးနွေးစေခဲ့သည်။
ကုလားဝန်မနွတ်၏ သမီးတစ်ဦးမှာ မိဖုရားခေါင် ၏ အပျိုတော်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ဖူးပါသည်။
သီ ပေါမင်းလက်ထက် နောက်ဆုံး အမှုထမ်းရွက်ခဲ့သူ ကုလားဝန်မှာ မင်းလှမင်းထင်ဇာဘွဲ့ခံ ဦးနေထွန်းဖြစ်သည်။
တင်နိုင်တိုး၏ ဝန်တစ်ရာ စာအုပ် ၂၇-၅-၂၀⁠၀၉။
ဂျူဗလီဟော (Jubilee Hall) သည်မြန်မာ့သမိုင်း၌ တစ်ခန်းတစ်ကဏ္ဍပါဝင်ခဲ့ပေသည်။
ထို့နောက်မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျောက်တွင်အရေးပါသောပွဲသဘင်အခမ်းအနားများ စွဲရပ်တည်ရာ အဆောက်အအုံတစ်ခုဖြစ်သည့် ဂျူဗလီဟောကို ၁၉၈၅-ခုနှစ်တွင် ဖျက်၍ယင်းနေရာတွင် ကိုတည်ဆောက်ခဲ့လေသည်။
ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်တော်အခါက နေပြည်တော်နှင့် အဝေးမြို့ကျေးလက်နယ်များတွင် ထွက်ဝင်သွားလာသူများကို စစ်ဆေး၍၊ အကောက်အခွန် ကောက်ခံသင့်က ကောက်ခံစည်းကြပ်ရသော ဌာနများကို '' ဟုခေါ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) မြန်မာမင်း များ လက်ထက်က ကျောက်တလုံးကင်း ၊ မင်းကွန်းကင်း ၊ စပ္ပါယ်နဂိုရ်ကင်းဟူသော ရေကင်းများနှင့် ဆင်ကြန်ကင်း ၊ မြောင်းဦးကင်း ၊ လေသာကင်း ၊ ပြင်းထိပ်ကင်း ၊ နတ်ထိပ်ကင်း ၊ ရှောင်ကဗွေကင်း စသော ကြည်းကင်းများကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရန် ကင်းဝန် ရာထူးခန့်အပ်ထားရှိသည်။
မြန်မာသမိုင်း တွင် အစောဆုံးတွေ့ရှိရသည့် ကင်းဝန်မှာ (၁၇၁၄-၁၇၃၃)လက်ထက်တွင် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် သက်ရှည် ကျော်ထင် ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ လက်ထက်တွင် အမတ်ကြီး ဘယသေနအား ကင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ကင်း ဝန်ဇေယျနော်ရထာသည် နန်းတက်စ ၁၇၇၆ ခုနှစ် တွင် ဝန်ထောက်ရာထူး တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခံခဲ့ရ၏။
ကင်းဝန်မင်းကြီး မဟာသီရိသီဟသူသည် ၁၇၈၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် သို့ စစ်ချီရာ၌ မြိတ်စစ်ကြောင်းအား အုပ်ချုပ်ချီတက်ခဲ့ရ၏။
ဘကြီးတော် ခေါ် နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် ရွှေတောင်သီဟကျော်စွာကို ကင်းဝန်ရာထူး ခန့်အပ်ခဲ့၏။
သူသည် နှင့် ခမည်းခမက်တော်စပ်သူလည်း ဖြစ်၏။
ကင်းဝန် ဦးမာလိန်မှာ ၂ ဩဂုတ် ၁၈၆၆ ၌ ကျဆုံးခဲ့ရသည်။
ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်းသည် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ ၁၈၇၄ ခုနှစ်များတွင် သို့ မြန်မာသံအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်လျက် သွားရောက်ခဲ့၏။
နန်း တက်စတွင် ဦးကောင်းအား ကင်းဝန်အရာ ဆက်လက်ခန့်အပ်ပါသည်။
နေရာချဝန်ရာထူးကို ညောင်ရမ်းခေတ်နှောင်းကာလ (၁၇၁၄-၁၇၃၃) လက်ထက်ကပင် တွေ့ရှိရသည်။
လက်ထက်တွင် နေရာချဝန် အြဖစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ တုရင်ရာဇာ ဖြစ်သည်။
မြေနန်းဝဲယာဆောင်တော်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း အမှူးရှိသည့် မှူးမတ်အရာရှိ ကြီးများသည် တော် ၊ ဒူး ၊ စနည်း ၊ အတွင်း ဝေါ၊ အပြင် အဝေါ ဟူသော နေရာတော်ငါးသွယ်၌ စနစ်တကျနေရာယူကြရသည်။
တော်ဟူသည် မွန်ဘာသာအမည်ဖြစ်ပြီး ကွန်းစင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဒူး နေရာမှာ နေရာတော်ငါးသွယ်အနက် ဒုတိယအမြင့်ဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။
စနည်း နေရာမှာ နေရာတော်ငါးသွယ်အနက် တတိယအြမင့်ဆုံးနေရာဖြစ်သည်။
ဘ ဝေါမှာ နေရာတော်ငါးသွယ်အနက် အနိမ့်ဆုံး အဆင့်ဖြစ်သည်။
ဘဝေါတွင်လည်း အတွင်းဘဝေါ ၂၄ နေရာ ၊ အပြင်ဘဝေါ ၂၄ နေရာရှိ၏။
မူလ နေရာတော်ငါးသွယ်အပြင် သူဌေး ၁၆ နေရာ ၊ ယင်းအောက် သူကြွယ် ၁၂ နေရာ ၊ ယင်းအောက် ရှမ်းပြည်နယ်တပ်ပေါင်းမြို့စားများ ၈ နေရာ ၊ ယင်းအောက် မွန်အမတ်များ ၄ နေရာ ၊ ယင်းအောက် ယိုးဒယားအမတ် ၄ နေရာ ၊ ယင်းအောက်ရှမ်းအမတ် ၄ နေရာရှိသေးရာ နောက်တိုး နေရာများကပင် ၄၈ နေရာ ရှိနေပါသည်။
ပွဲတက်နေရာ တော်ခင်းကျင်းပုံကို လေ့လာကြည့်လျှင် အိမ်ရှေ့မင်း ၁ နေရအပါအဝင် အဆင့်မြင့်နေရာ ၄ သွယ်မှ ၅၆ နေရာ ၊ နေရာတော်ငါးသွယ် လက်ဝဲဘက်အတွက် တော်ချွန်နှင့် တော်နေရာဦး အပါအဝင် ၁၂၂ နေရာ ၊ နောက်တိုး ၄၈ နေရာ ပေါင်းလျှင် စုစုပေါင်း ၂၂၆ နေရာရှိသည်။
လှေအစုတွင် ထမ်းရွက်ရသော အရာရှိကလေးကို ခေါ်သည်။
လှော်လှေ၊ ခတ်လှေကို အုပ်ချုပ်ရသော အရာရှိကလေးကို ဟု ခေါ်သည်။
တက္ကသိုလ်ဆုမြိုင်ဟု ထင်ရှားသော သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာ၊ ကျောင်းဆရာ ဦးဆုမြိုင်ကို ၁၉၁၄ ခု၊ ဇူလိုင်လ ( ၈ ) ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်း နတ်မောက်မြို့၌ အဖ အထက်တန်း ရှေ့နေကြီး ဦးမင်းဇင်၊ အမိ ဒေါ်ဒေါ်ချစ်တို့က ဖွားမြင်သည်။
ပြည်မြို့ မှ မီးရထားနှင့် ထွက်လာလျှင် ရှေးဦးစွာ နေရာ ကို တွေ့ရမည်။
ကိုလိုနီခေတ်မှလွတ်လပ်ရေး ခေတ်အထိ စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာ၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ဖြစ်သူ ဆရာသည်လည်း ဆင်မြီးဆွဲဇာတိဖြစ်၍ မြို့သစ်တန်းနေ ကျောင်းဆရာကြီး ဦးလူမှန်နှင့် တူဝရီးတော်စပ်သည်။
စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာ၊ သုတေသနပညာရှင် ဖြစ်သူ သည်လည်း ဆင်မြီးဆွဲမြို့ အနောက်ဘက် ရပ်သာရွာ ဦးသက်၊ ဒေါ်ရွှေဆိုင်တို့မှ ဖွားမြင်၍ ငယ်မည် ဦးအောင်သိန်း ဖြစ်သည်။
ဆင်မြီး ဆွဲမြို့တွင် ရှေးခေတ် တည်ခဲ့သည့် အိုင်ဘုရားရှိသည့် အိုင်ကျောင်း၊ ဥသျှစ်ပင်ကျောင်း၊ ညောင်ပင်ကြီးကျောင်း၊ မြင်းနီကျောင်းတို့သည် ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်ကြီးများဖြစ်၍ ထင်ရှားသည်။
နောက်တော်ပါ မြင်းဝန်သည် မြင်းတပ်အစုသားများအနက် နောက်တော်ပါ မြင်းတပ်စုကို အုပ်ချုပ်ကွက်ကဲရသူ ဖြစ်သည်။
ကုန်း ဘောင်ခေတ်ဦး အစောပိုင်းကာလတွင် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည့် နောက်တော်ပါမြင်းဝန်များအနက် အမည်သိရှိရသူမှာ နောက်တော်ပါ မြင်းဝန် ဦးပါရောက်ဖြစ်သည်။
မင်း တုန်းမင်း (၁၈၅၃-၁၈၇၈) လက်ထက် အစောပိုင်းကာလတွင် နောင်တော်ပါ မြင်းဝန်အြဖစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ မင်းကြီး မဟာမင်းခေါင်ဘွဲ့ခံ ဦးပို ဖြစ်သည်။
နောက်တော်ပါမြင်းဝန်, ဦးပါရောက်, နောက်တော်ပါ မြင်းဝန် ဦးဘားကြီး,။
ဗဟိုအမျိုးသားကျောင်းမှ (၁၀)တန်းအောင်ပြီး မန္တလေးဥပစာကောလိပ်တွင် ဆက်လက် ပညာသင်ကြားသည်။
အတွင်း ၌ ဂျပန်တပ်များနှင့်အတူ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် ဘီအိုင်အေ သို့ ဝင်သည်။
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်ကို ဖျက်သိမ်းသောအခါ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသော ဘီဒီအေ တွင်ဆက်လက်အမှုထမ်းသည်။
ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ၏ အထူးအမိန့်စာအရ ရန်ကုန်မြို့တပ်များနှင့် နယ်အသီးသီးရှိတပ်များ ဂျပန်တော်လှန်ရေးစစ်မြေပြင်သို့ ထွက်ခွာသည့်အချိန်မှ တော်လှန်ရေး စသည့် ၁၉၄၅ခု၊ မတ်လ (၂၇) ရက်နေ့အထိ ရန်ကုန်မြို့တွင်းမှ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် တော်လှန်ရေးကိစ္စအဝဝကို တာဝန်ယူရသည်။
မှ ဧရာဝတီမြစ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း ဆန်တက်ခဲ့ပါလျင် ခရီးမိုင်ပေါင်း (၉၂) မိုင်အကွာတွင် ဧရာဝတီ မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်း၌ စမ္ပာယ်နဂိုရ်မြို့ဟောင်းကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။
အရှေ့ဘက်မှ စီးဆင်းသော ဧရာဝတီမြစ်လမ်းသည်လည်း ပိတ်သွားသည်။
ယခုအခါ စမ္ပာယ်နဂိုရ်သည် အိမ်ခြေ (၄၀၀) ခန့် ရှိသော ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်နေသော်လည်း ပါတော်မူပြီးနောက် အင်္ဂလိပ်ခေတ်ဦး အထိ မြို့ပိုင်အုပ်ချုပ်သော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
စမ္ပာယ်နဂိုရ်မြို့ ကို စတင်တည်ထောင်သောမင်း ကား သုမုန္ဒရီ သက္ကရာဇ် ၁၁၇ ခုနှစ် နန်းတက်၍ ၁၃၂ ခုနှစ်တွင် နတ်ရွာစံသော မိုးမိတ်ဟော်နန်းရှင် စောခန်းသောင် ဖြစ်သည်။
စစ်တောင်းမြို့ဟောင်းသည် ပါ မြို့ဟောင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
စစ်တောင်းမြို့ဟောင်းသည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၇ ဒီဂရီ ၂၇.၅ မိနစ်နှင့် လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ဒီဂရီ ၃၅မိနစ်တွင် တည်ရှိသည်။
စစ်တောင်းမြို့ဟောင်းသည် ကုန်းမြင့်တောင်ကမူကို အမှီပြု၍ ဖွဲ့စည်းတည်ထားသည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သဖြင့် ခံတပ်မြို့တစ်မြို့၏ အသွင်အပြင်သာရှိသည်။
မြို့ရိုးသည် မြို့ဟောင်း၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင်သာ ပီပြင်ထင်ရှားရှိသည်။
ဒေါ်နှင်းမြကို ကျိုက်မရော အပိုင် ထပ်ကေးရွာ၌ ၁၈၈၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ( ၁၀ ) ရက်၊ စနေနေ့တွင် ဒိုင်းဝန်ကွင်းနေ အမျိုးဘာသာသာသနာကို ပြုစုအားပေး စောင့်ရှောက်ခဲ့သော သူဋ္ဌေးကြီး ဦးသာညှင်းနှင့် အမိ ဒေါ်ရင်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ဒေါ်နှင်းမြသည် ဝံသာနုဂျီစီဘီအေ သမ္မတ ၏ နှမအရင်း ဖြစ်သည်။
သာယာဝတီခရိုင် လက်ပံတန်းမြို့၌ ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ( ၈ ) ရက်နေ့ အဖ ဦးဘီစီဘရူးဝါး၊ အမိ ဒေါ်ရှင်တို့မှ ဖွားမြင်သည်။
တွေ့ဆုံမေးမြန်းချက် ( ၁၇- ၁၀ -၉၈ )။
စာရေးဆရာ ဇင်မော်ကို ၁၉၅၄ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီ လ ( ၈ ) ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးစိုးလှိုင်၊ အမိ ဒေါ်ငွေကြင် တို့မှ ဝေါမြို့နယ် နောင် ပတ္တရာကျေးရွာတွင် စတုတ္ထတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
သီဟိုဠ်သား ဖြစ်လျက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထိပ်တန်းပညာရှိကြီး တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သော ဆရာဉာဏ်သည် သီဟိုဠ်ကျွန်း ( ယခု သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ) ဟောရာဏ မြို့အပိုင် ကုလုပန ရွာဇာတိ ဖြစ်သည်။
ဆင်ဖြူကျွန်းဇာတိ အဖ အဝယ်တော်ပဲ့မင်း ဦးစု၊ အမိ မိဖုရား ဆံတော်ရှင်မယ်ခွေ။
ဆရာဉာဏ် အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ -။
ဝေဿန္တရာ၊ ဘူရိဒတ်၊ ဥပကဆာဝါ၊ ကာလီဒါသ စသော ဇာတ်ချင်းများနှင့် မေတ္တာစာများ၊ ဟောစာများ၊ သိသိက်စာများ၊ တဘောင်စာများ၊ တေးထပ်၊ ကြိုး၊ သဖြန်များ စသည်တို့ကို နှစ်ပေါင်း ( ၄ ၀ ) ခန့်ရေးသားခဲ့သော ကျပင်း ဆရာဖီးကို ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့နယ် ယခင်က ကြာအင်း ခေါ် ကျပင်မြို့တွင် အဖ ဦးဘိုးပြား ၊ အမိ ဒေါ်ကူတို့မှ ၁၈၆၀ ပြည့် နှစ်၌ ဖွားမြင်သည်။
ဆရာဖီး၏ စာကို ပြည်သူများ ချစ်အောင်၊ နှစ်သက်အောင် ပို့ဆောင်ပေးသူမှာ နာမည်ကျော် သဘင်ပညာရှင် ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ သမိုင်းတွင် ၊ တို့နှင့် တွဲကာ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သူ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
မင်းတုန်းမင်းနှင့် အလယ်နန်းစံ ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရားကြီးတို့မှ ဖွားမြင်​သော သား​တော်၊ သမီး​တော် (၆)ပါးအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
စုဖုရားကြီးသည် သီပေါဘုရင် နန်းတက်စဉ်က အဂ္ဂမဟေသီ တောင်နန်းမတော်မိဖုရားကြီး အဖြစ်ဖြင့် မဟေသီ ဘိသိက်ခံခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
စုဘုရားကြီးသည် မယ်တော် ဆင်ဖြူမရှင် ကံကုန်ပြီးနောက် ဝင်ဆာလမ်း ( ယခု ရှင်စောပုလမ်း ) စံအိမ်တော်မှ မင်းကွန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့၍ သီလရှင်ဘဝဖြင့် ၁၉၁၂ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၅) ရက်နေ့တွင် ကံကုန်ခဲ့လေသည်။
ထိပ်စုဖုရားထွေး ( ၁၉၂၇ – ၂၀၀၃) သည် သီပေါမင်း၏ မြေးတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ခမည်းတော် ကိုကိုနိုင်၊ နှင့် မိဖုရားခေါင် တို့၏ စတုတ္ထသမီးတော် ဖြစ်သော မယ်တော် တို့မှ ၂၀ ဩဂုတ် ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မွေးချင်းများမှာ တော်ဖုရားကြီး(၁၉၂၁–၁၉၄၈)၊ ထိပ်စုဖုရားကြီး(ဒေါ်စုစုခင်)၊ ၊ တော်ဖုရားငယ်၊ ၊ ထိပ်စုဖုရားထွေးတို့ ဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင် စိန့်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်နှင့် ရန်ကုန် တွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။
ထိပ်စုဘုရားထွေးသည် ( နှင့် တို့၏ သားတော်ကြီး ) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
Yahoo News [ Princess Hteik Su Phaya Gyi said her about-Video] ခမည်းတော် ကိုကိုနိုင်၊ မယ်တော် အသျှင် ထိပ်စုမြတ်ဖုရားကလေးတို့မှ ဖွားမြင်သည့် သားသမီး ခြောက်ယောက် အနက် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင် စိန့်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်နှင့် ရန်ကုန်မြို့မ အမျိုးသမီး အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။
ဝင်းခင်(၁၉၄၅၊ ရန်ကုန်၌ဖွား) ​ကျော်ခင် (၁၉၄၈၊ ရန်ကုန်၌ဖွား) ​အောင်ခင် (၁၉၅၃၊ ရန်ကုန်၌ဖွား)အနုပညာရှင်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၈​အောက်တိုဘာ၌ ဦး​နှောက်​သွေးလွန်​ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် ချိုချိုခင် (၁၉၄၃၊ ရန်ကုန်၌ဖွား) ​ (၁၉၅၁၊ ရန်ကုန်၌ဖွား) ထိပ်စုဘုရားကြီးသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၃၈၃)ခုနှစ်၊ နတ်တော်လပြည့်ကျော် (၁၃)ရက်၊ ၂၀၂၁ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၃၁)ရက်၊ သောကြာနေ့၊ နံနက်(၄)နာရီ၊ (၁၅)မိနစ် အချိန် ရန်ကုန်မြို့၊ ကိုးမိုင် ပင်မဗုဒ္ဓဝါဒီကျောင်းတိုက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
အနီရောင်၊ အဖြူရောင်၊ အပြာရောင် သုံးရောင်ခြယ်ပေါ်တွင် တက်သစ်စနေဝန်းနှင့် ပါရှိသော အလံသည် ကရင်အမျိုးသားအလံပင်ဖြစ်သည်။
ကရင်အမျိုးသားနှစ်သစ်ကူးနေ့ အသိအမှတ်ပြုခြင်း ဥပဒေကြမ်း ၁၉၃၇ ဥပဒေကြမ်းအမှတ် - ၂၆ - ၁၉၃၇ ကရင်အမျိုးသားနှစ်သစ်ကူးနေ့ အသိအမှတ်ပြုခြင်း ဥပဒေကြမ်းကို ထုတ်ပြန်လိုအပ်လျက် ရှိသည်။
လူမျိုးအသီးသီးတို့သည် မိမိတို့၏ပတ်ဝန်းကျင် သဘာဝ၊ တောတောင်၊ ရေမြေ၊ ရာသီဥတု၊ သစ်ပင်ပန်းမန်၊နေ၊ လ၊ နက္ခတို့ကို လေ့လာမှတ်သား၍၊ အချိန်ကာလ အပိုင်းအခြားတို့ ခွဲခြားသိမြင်ကြသည်။
မြန်မာသုံးဖောင့် (မြန်မာသရီး/Myanmar3 font) ကို စံနှုန်းများအတိုင်းအတိအကျလိုက်နာ၍ ထုတ်လုပ်ထားသည်။
မြန်မာသရီးဖောင့်သည် အများပြည်သူပိုင်ဆိုင်သော ဖောင့်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယင်းကို နှင့် ပညာရှင်များမှ ပူးပေါင်းထုတ်လုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
နှင့်အသင်းများ၏ ၁၀ နှစ်ပြည့် အထိမ်းအမှတ် မဂ္ဂဇင်းတွင် ဖော်ပြပါရှိသည့် ၏ ဆောင်းပါး။
ဗီယက်နမ် စစ်ပွဲသည် ပထမ အပြီးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး မဟာမိတ်များက ထောက်ပံ့ကူညီသော မြောက်ဗီယက်နမ် နှင့် နှင့် အခြား ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်သူ မဟာမိတ်များက ထောက်ပံ့ကူညီသော တောင်ဗီယက်နမ်တို့ တိုက်ခိုက်ကြသော စစ်ပွဲ ဖြစ်သည်။
အမေရိကန် စစ်ရေးအကြံပေးများသည် ထိုစဉ်က အင်ဒိုချိုင်းနားဟု ခေါ်သော ထိုနေရာသို့ ၁၉၅၀ တွင် စတင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဗီယက်နမ်ဘာသာစကားဖြင့် ဤစစ်ပွဲကို ''Kháng chiến chống Mỹ'' (အမေရိကန်ကိုတွန်းလှန်သောစစ်ပွဲ) ဟုခေါ်သည့်အပြင် ''Chiến tranh Việt Nam'' (ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ) ဟူ၍လည်းခေါ်ဆိုကြသည်။
စစ်ပွဲတွင်အဓိကပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသောအင်အားစုများမှာ တစ်ဖက်တွင် Army of Republic of Vietnam (ARVN) ဗီယက်နမ်တပ်မတော် နှင့် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့၊ တစ်ခြားတစ်ဖက်တွင် People’s Army of Vietnam (PAVN) ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့ တပ်မတော် (မြောက်ဗီယက်နမ်) နှင့် ‌တောင်ပိုင်းကွန်မြူနစ်တပ်ဖွဲ့စုဖြစ်သော တောင်ဗီယက်နမ်မျိုးချစ်တပ်မတော် (ဗီယက်ကောင်း)တို့ဖြစ်ကြသည်။
ထို့နောက် (Ho Chi Minh) ဦးဆောင်သော ကွန်မြူနစ်ဗီယက်မင်း (Viet Minh)တို့သည် ပြင်သစ်အုပ်ချုပ်ရေးကိုစတင် တော်လှန်ခဲ့ကြသည်။
တစ်ပြိုင်နက်လိုပင် အမေရိကန်နှင့် တို့က ပြင်သစ်တို့ကျောထောက် နောက်ခံပေးထားသော အင်ပါယာဟောင်း ဘောင်ဒိုင်းဦးဆောင်သည့် မြို့တွင်အခြေပြုသော ဗီယက်နမ်ပြည်ထောင်စု(State of Vietnam)ကို တရားဝင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
မှ စစ်မက်ရေးရာ အကြံပေးများသည် ၁၉၅၀ခုနှစ် ဂျူလိုင်လမှစတင်၍ ဗီယက်မင်းများကို အကူအညီများပေးလာခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က အမေရိကန် ဒုတိယသမ္မတ ၏ အဆိုအရ ပြင်သစ်တို့ကို ကူညီသည့်အနေဖြင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်များက နူလက်နက်သုံးခုကိုအသုံးပြုရန် အကြံပြုခဲ့ကြသည်ဟု သိရှိရသည်။
အမေရိကန်သမ္မတ ဒွိုက် ဒီ က ဗြိတိန်တို့နှင့် ညွန့်ပေါင်းဖွဲ့ရန် အကြောင်းကြားခဲ့သော်လည်း ဗြိတိန်တို့က ငြင်းဆိုခဲ့ကြသည်။
ဆွေးနွေးပွဲအတွင်းတွင် ပြင်သစ်တို့သည် ဗီယက်ကောင်းတို့နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအိုနှင့် ဗီယက်နမ်တို့ကို လွတ်လပ်ရေးပေးခဲ့သည်။
ကိုးကွယ်ကြသော မြောက်ပိုင်းသားတစ်သန်းခန့် ကွန်မြူနစ်တို့ရန်ကိုစိုးရိမ်ရသောကြောင့် တောင်ပိုင်းကိုပြောင်းရွေ့ခဲ့ကြသည်။
ထိုသို့ဆောင်ရွက်မှုများကြောင့် ဗီယက်မင်းတို့ထံတွင် အနာဂတ်တွင်တော်လှန်ရေးဆောင်ရွက်ရန်အတွက် အထူးလေ့ကျင့်ထားသော စစ်သားများ ၅,၀၀၀ မှ ၁၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်သာ ကျန်ရှိခဲ့သည်။
အဆိုအရ ရွေးကောက်ပွဲကို (United Nations) မှကြီးကြပ်၍ ကျင်းပပေးရန်ဖြစ်ပြီး ဆိုဗီယက်ယူနီယမ်ကိုယ်စားလှယ်များမှ ပယ်ချခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ၁၉၅၄ နှင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ်များအတွင်း ထုတ်ဝေခဲ့သော သတင်းစာများအရ “၁၉၅၆ခုနှစ် လူဦးရေအရ လွတ်လပ်စွာမဲပေးပိုင်ခွင့်အရ ၈၀ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်ခန့်သည် ဒရန်ထက် ဟို ကိုမဲပေးနိုင်ချေရှိခဲ့သော်လည်း တောင်ဗီယက်နမ်တွင် ငိုဒင်းဒရန်သည် အံ့ဖွယ်တစ်ခု ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်” ဟုရေးသားခဲ့သည်။
ကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူဖြစ်သော ဒရန့်သည် ကွန်မြူနစ်စနစ်ကို အပြင်းအထန်ကန့်ကွက်သူ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အိုင်ဇင်ဟောင်ဝါက ကနေဒီကို လာအိုနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့နှင့်ပတ်သတ်၍ သတိပေးခဲ့သော်လည်း ကနေဒီ၏အမြင်တွင် နှင့် တို့က ထက် များစွာအင်အားပိုမိုကြီးမားသည်ဟု ထင်မြင်နေခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၆လကြာကာလအတွင်းမှာပင် (အောက်တိုဘာ ၁၆ - ၂၈၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ်) ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးက ရင်တမမဖြင့်စောင့်ကြည့်ခဲ့ရသည်။
ကနေဒီ့အတွက်နောက်ထပ်ထိုးနှက်ချက်တစ်ခုသည် ဆိုဗီယက်၏ နှင့် ပရိုဂရမ်သည် အမေရိကန်၏ ဆောင်ရွက်ချက်များထက်သာလွန်နေသလောဟု သံသယဝင်စိုးရိမ်နေရခြင်းဖြစ်သည်။
ကနေဒီသည် ဆိုဗီယက်တို့နှင့်ယှဉ်ပြင်၍ တီထွင်ရေးတွင် ဖိအားဝင်နေရသော်လည်း (အာရှတိုက်ရှိ ဖွံဖြိုးဆဲနိုင်ငံများကို ရည်ညွှန်း) ၏ ကွန်မြူနစ်တော်လှန်ရေးများကိုဖြေရှင်းရန်အတွက် အထူးတပ်ဖွဲ့များကို စေလွှတ်နှိမ်နှင်းခြင်းနှင့် တီထွင်ထားပြီး စမ်းသပ်လိုသော စမ်းသပ်ဆဲလက်နက်များကိုအသုံးပြုခြင်းများကိုလည်း စိတ်ဝင်စားနေခဲ့သည်။
ထိုတက္ကတွန်းက ''ငါ့ရှင်၊ သင်၏ဣန္ဒြေတို့သည် နှစ်လိုကြည်ညိုဖွယ် ရှိပေ၏။
သင်ကား အဘယ် အမည်ရှိသနည်း''ဟု မေး၏။
မြတ်စွာ ဘုရားလည်း ''ချစ်သား ဥပက၊ ငါကား ကိလေသာရန်သင်းကို နှိမ်နင်းဖျက်ဆီး၍ တည်သဖြင့် အလုံးစုံ ဘုံ သုံးပါးလုံး၌ဖြစ်သော တရားအပေါင်းကို သိတော်မူ၍ တေဘူမက ဓမ္မခပ်သိမ်းတို့၌ လိမ်းကျံကပ်ငြိခြင်းမှ ကင်း တော်မူ၏။
ငါ့အမည်ကား ငါးပါးသောမာရ်ကို ပယ်လှန် အောင်ဘိ၍ အနန္တဇိန မည်သတည်း''ဟု မိန့်တော်မူသည်။
ထိုအခါ ဥပက က''အရှင်ဂေါတမ၊ ဟုတ်ပေရာ၏။
သို့ရာ တွင် သင်ကား ယခု အဘယ်သို့ ကြွအံ့နည်း'' ဟု မေးပြန်၏။
ကလေးငယ် ငိုယိုသောအခါ မိခင် ဆာဝါက ''ရဟန်းလူထွက် မုဆိုးနောက်လိုက် လူငမိုက်၏သား မငိုနှင့်'' ဟု ငေါက်ငန်းလေ့ပြုသည်။
ထိုအခါ ဥပက ကြားသဖြင့် ဇနီး ဖြစ်သူအား ''ငါ့ကို ကိုးကွယ်ရာ မရှိဟု သင်မမှတ်လေနှင့်၊ ငါ့တွင် အနန္တဇိန မည်သော မိတ်ဆွေရှိသည်''ဟု ပြန်ပြော လေ့ရှိသည်။
သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန် ကျောင်းသို့ရောက်လျှင် ''ငါ့ရှင်တို့ အနန္တဇိနသည် အဘယ်မှာ ရှိသနည်း''ဟု မေး၏။
မြတ်စွာဘုရား သက်တော်ထင်ရှား ရှိတော်မူစဉ်က ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ဆွမ်းခံဝင်တော်မူသောအခါ မြေမှုန့်များကို ကစားနေကြသော သူငယ်တို့အနက် ခုနစ်နှစ်အရွယ်ရှိ အမည်ရှိသော သူဌေးသားသည် ဘုရားကို ကြည်ညိုလှသဖြင့် လက်၌ရှိသော မြေမှုန့်ကို လှူအံ့ဟုကြံ၍ အခြွေအရံသူငယ်တို့ကို ခေါ်ပြီးလျှင် လက်၌ရှိသော မြေမှုန့်ကို လှူ၏။
သီရိဓမ္မာသောကမင်းသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အဇာတသတ်မင်း ခဲယဉ်းစွာ မြှုပ်ထား၍ ကိုးကွယ်တော်မူသော သရီရဓာတ်တော် ခုနစ်စရွတ်ကို ယူဆောင်၍ သရီရဓာတ်တော်ကို ဇမ္ဗူဒိပ် ကျွန်းအလုံး၌ အနှံ့ ကိုးကွယ်စေခြင်းငှာ ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော မြို့နိုင်ငံတို့၌ တစ်မြို့လျှင် စေတီတစ်ဆူ တည်စေ၏။
ထိုနောက် ခါးပန်းတော်ကို ရှည်အောင်ဖန်ဆင်း၍ မာရ်နတ်၏ ခါးကို ချည်ပြီးသော် အခြားတဖက်ကို တောင်တွင်ချည်ထားကာ ''မာရ်နတ်၊ သင်သည် အခြားတစ်ပါးသို့ မသွားလင့်၊ ဓမ္မသောကမင်းကြီး၏ ပူဇော်ပွဲ မပြီးမခြင်း ဤအရပ်၌နေရစ်''ဟု မိန့်တော်မူရာ မာရ်နတ်လည်း မည်သို့မျှ မပြောကြားနိုင်ပဲ ဆိတ်ဆိတ်သာ နေရလေသည်။
ခုနစ်လ ခုနစ်ရက်လွန်၍ စေတီပူဇော်ပွဲပြီးသောအခါ ရှင်ဥပဂုတ်သည် မာရ်နတ်ရှိရာသို့သွား၍ အသံကို နားထောင်သောအခါ ''ငါသည် မြတ်စွာဘုရားအား အမျိုးမျိုး အနှောက်အယှက် ပေးခဲ့သော်လည်း သာဝကကဲ့သို့ ငါ့အား မညှင်းဆဲချေ။
သနားခြင်းကင်းမဲ့သော သာဝက၏ အဖြစ်ကို မရလိုပါ''ဟု မာရ်နတ်၏ ညည်းညူ မြည်တမ်းသံကို ကြားရသည်။
ရှင်ဥပဂုတ်လည်း မာရ်နတ်ထံသို့ အဆောတလျင် သွားပြီးလျှင် ခါးပန်းတော်ကို ဖြေပြီးနောက် ''မာရ်နတ်၊ ငါ့အား သည်းခံလော။
ငါသည် သင်၏အကျိုးကိုလည်း ပြီးစေ ပြီ၊ မင်းကြီး၏ ကောင်းမှုကိုလည်း အန္တရာယ်ကင်းစေပြီ၊ သင်သည် ဘုရားဆုကို ယူပေသောကြောင့် သင့်ကို ပူဇော်ထိုက် ပေသည်'' ဟုဆိုလေသည်။
ထိုနောက် ''သင်သည် ဘုရားကို မြင်ဖူးသည်။
ထိုကြောင့် သာဝကများနှင့်တကွ ဘုရား၏အဖြစ်ကို ဖန်ဆင်း၍ပြပါ''ဟု ရှင်ဥပဂုတ်ကပြောရာ မာရ်နတ်က ''ငါ့အား အရှင် ရှိမခိုးလျှင် ဖန်ဆင်း၍ပြအံ့''ဟုဆိုသည်။
ထိုအခါ မာရ်နတ်သည် ဘုရား၏အသွင်ကို ကွယ်စေပြီးလျှင် ရှင်ဥပဂုတ်အား ''အဘယ်ကြောင့် ရှိခိုးရသနည်း''ဟု မေးရာ ရှင်ဥပဂုတ်ကလည်း ''ငါသည် သင့်အား ရှိမခိုး၊ သာဝက များနှင့်တကွသော မြတ်စွာဘုရားကိုသာ ငါရှိခိုးခြင်းဖြစ်သည် ''ဟုဆို၏။
ယင်းတို့မှာ- # ကာရဏုပစာ # ဖလူပစာ # သဒိသူပစာ # ဌာနူပစာ # ဌာနျူပစာ # ဂုဏူပစာ # ဧကဒေသူပစာ # သမီပူပစာ # တဒ္ဓမ္မူပစာ # ဘေဒူပစာတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပုံစံကား ''နှုတ်ချို၊ သျှိုတစ်ပါး''ဟူသော စကားမျိုး ဖြစ်သည်။
ပုံစံအားဖြင့် ''မခင် ထမင်းချက်သည်''ဟူသော ဝါကျ၌ မခင်သည် ထမင်းကို ချက်သည်မဟုတ်၊ ထမင်း ဖြစ်စေရန် ဆန်ကိုချက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ပုံစံအားဖြင့် ''သုံးခွင်လုံး မကိုဋ်၊ သုံးတိုက်လုံးမှန်ကူ၊ ကြွတော်မူ ပါရော့''ဟူသော ဝါကျ၌ မကိုဋ်၊ မှန်ကူတို့ ကြွတော်မူ ခြင်းမဟုတ် သုံးလောက၏ အထွတ်အထိပ် မကိုဋ်မှန်ကူ နှင့်တူသော မြတ်စွာဘုရား ကြွတော်မူသည်ကိုသာ ဆိုလိုရင်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာအခေါ်ဖြင့်ဟူမူ ''တည်ရာပြော တည်ရာကောက်'' ဥပစာဟုဆိုရ ပေမည်။
ပုံစံအားဖြင့် ''ကန်တော်မင်းကျောင်း၊ မေတ္တာလောင်းပိမ့်''ဟူသော စကား၌ တည်ရာဖြစ်သော ကန်တော်မင်းကျောင်းကို ဖော်ပြထားသော်လည်း အဝိညာဏက အသက်မရှိသောကျောင်းက မေတ္တာလောင်းသည်ဟု ဆိုလို သည်မဟုတ်၊ ထိုကျောင်းနေ ဘုန်းတော်ကြီးက မေတ္တာလောင်း သည်ကို တည်ရာဖြစ်သော ကျောင်း၌ တင်စားဆိုခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
ပုံစံအားဖြင့် ''ဘန်ကောက်ကို လူကြိုက်များသည်''ဟူသော စကား၌ ဘန်ကောက်မြို့ကို လူကြိုက်သည်ဟု ဆိုလိုသည် မဟုတ်၊ ဘန်ကောက်မြို့မှ ထွက်သော ပိုးပုဆိုးကို လူကြိုက် များသည်ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာအခေါ်ဖြင့် ဟူမူ ''တည်သူပြော တည်ရာကောက်'' ဥပစာဟုဆိုရပေမည်။
ပုံစံအားဖြင့် ''စူဠဏီ ဗြဟ္မဒတ်မင်းသည် ထင်းရေမဝင်ရအောင် ပိတ်လေသည်။
ပုံစံအားဖြင့် ပေါ်နွေလလျှင် ချီရတု တွင် ''စိန်းဝါမိုးပန်း၊ ထွေထွေစွန်းက၊ ရေသွန်းသာကြည်၊ ပျော်ရမည်ကို ''ဆိုရာတွင် စိမ်း၊ ဝါသဒ္ဒါသည် စိမ်းဝါသော အဆင်းတည်းဟူသောဂုဏ်ကို အကြောင်းပဝတ္တ နိမိတ်ပြု၍ ပန်းဒြပ်ကို ဟောသောကြောင့် ဂုဏူပစာဖြစ်သည်။
ဝါကျ တစ်ခု၌ အစုအပေါင်းအမည်ကို ဖော်ပြပြောဆိုထားသော်လည်း ပြောသည့်အတိုင်း အပေါင်းကို ကောက်ယူရသည် မဟုတ်ပဲ အစိတ်အပိုင်းကိုသာ အဓိပ္ပာယ် ကောက်ယူ ရသော ''အပေါင်း ပြော အစိတ်ကောက်'' ဥပစာမျိုး ဖြစ်သည်။
ပုံစံအားဖြင့် ''ဟိမဝန္တတောင်ကို ကျွန်ုပ် မြင်သည်''ဆိုရာ၌ ဟိမန္တာတောင် ဟူသည် အလွန်ကြီးမား ကျယ်ပြန့်သဖြင့် တစ်တောင်လုံးကို မြင်နိုင်စွမ်းသည်မဟုတ်၊ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကိုသာ မြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာဘာသာဖြင့် အတိုဆိုရမူ ''ထင်ရှားရာပြော နီးရာ ကောက်'' ဥပစာဟု ဖြစ်သည်။
အချို့ကလည်း ''အနီးပြော တည်ရာကောက်'' ဥပစာဟု ခေါ်ကြသည်။
ပုံစံအားဖြင့် ''ရွှေကျင်မြို့၌ ဆေးစိုက်သည်'' ဆိုရာတွင် ရွှေကျင်မြို့တွင်း၌ ဆေးစိုက်ရိုး မဟုတ်သောကြောင့် ယင်းမြို့အနီးဝန်းကျင်၌ စိုက်သည်ဟု အနက် ကောက်ရသည်။
မြန်မာလို အကျဉ်းဆိုမူ ''ဟုတ်ဟန် ပြော၊ မဟုတ်ကောက်''ဥပစာ၊ သို့မဟုတ် ''အရှိပြော မရှိ ကောက်'' ဥပစာဟုခေါ်သည်။
ပုံစံ အားဖြင့် ''ယုန်ချို၊ လိပ်မွေး၊ ပုစွန်သွေး ပါသောဆေးကို စားလျှင် သင့်ရောဂါ ပျောက်လိမ့်မည်'' ဟူသော စကား၌ ဆိတ်နွားတို့၌ ဦးချိုရှိ သဖြင့် ယုန်၌လည်း ဦးချိုရှိလေဟန်ဆိုသော်လည်း ယုန်၌ ဦးချိုမရှိသည့် အနက်ကိုသာ ကောက်ယူရသောကြောင့် ယင်းစကားကို ဟုတ်ဟန်ပြော၊ မဟုတ်ကောက်၊ သို့မဟုတ် အရှိပြော မရှိကောက်ဥပစာ (ဝါ)တဒ္ဓမ္မူပစာဟုခေါ်သည်။
မြန်မာလို အတိုဆိုရသော် ''ကွဲဟန်ပြော မကွဲ ကောက်''(ဝါ) ''အကွဲပြော မကွဲကောက်'' ဥပစာဟု ဆိုရ ပေမည်။
ပုံစံအားဖြင့် ''ရောင်နောက် ဆံထုံးပါ'' ဟူသော စကား၌ ရောင်ကား ယောက်ျား တစ်ကိုယ်လုံး အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုသာ ဖြစ်သကဲ့သို့ ဆံထုံးသည်လည်း မိန်းမတစ်ကိုယ်လုံး ၏ အစိတ်အပိုင်း သာ ဖြစ်သော်လည်း အနက်အဓိပ္ပာယ် အားဖြင့် ယောက်ျားနောက် မိန်းမပါရသည်ဟု ပေါင်း၍ ကောက်ယူရ ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
ပုံစံအားဖြင့် ''ဒေါသမြွေဟောက်၊ ပြင်းဆိပ်တောက်''ဟူသောစကားမျိုး ဖြစ်သည်။
ဒေါသအမျက်၏ ပြင်းထန်ခြင်း၊ သတ်ညင်းဆဲ တတ်ခြင်းကို မြွေဟောက်၏ အဆိပ်ထန်ခြင်း၊ သတ်ညင်းဆဲ တတ်ခြင်းနှင့် ထပ်တူ အနှိုင်းပြု၍ တင်စားပြောဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။
တဗ္ဗဟုလ္လူပစာ ဟူသည်မှာ များရာကို ပြောသော်လည်း တစ်ပါးအရာတို့လည်း အနည်းငယ်ပါဝင်သေး သည်ဟု ကောက်ယူရသော''များရာပြော အနည်းပါကောက်'' ဥပစာ စကားမျိုးဖြစ်သည်။
ပုံစံအားဖြင့် ''အစိုးရက ရှားတောကို ကြိုးဝိုင်းထားသောကြောင့် ရွာသားတို့ ရှားမချက်နိုင်''ဟူသော စကား၌ ရှားတော ဆိုသော်လည်း ရှားပင်ချည့် ရှိသည် မဟုတ်၊ အခြားအပင်မျိုး အနည်းငယ်လည်း ပါဝင်သေးသည်ဟု သိအပ် ကောက်ယူအပ် သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူစဉ်ကဖြစ်၏။
သာကီဝင်မင်းသားတို့သည် အမျိုးကိုစွဲသည့် ဇာတိမာန် ပြင်းပြလေရကား ထိုဇာတိမာန်ကို ချိုးနှိမ်နိုင်စေရန် ဥပါလိကို ရှေးဦးစွာ ရဟန်းပြုလေသည်။
ကိုယ်စိတ်ကျန်းမာခြိုးခြံချွေတာနိုင်ရန် ရှေးအထက်ကျော်ကာရီကပင် အီဂျစ်လူမျိုး၊ ပါးရှင်းလူမျိုး၊ အဆီးရီးယန်းလူမျိုးအစရှိသည့်လူမျိုးတို့နှင့် ဘုန်းကြီးရဟန်းများ၊ ရှင်ဘုရင်အဆက်ဆက်နှင့် မင်းညီမင်းသားများသည် ဥယျာဉ်စိုက်ပျိုးရေးကို လုပ်ကိုင်လာကြရာမှ ယခုအခါ သူသူငါငါ လုပ်ကိုင်ခေတ်စားလာကြသည်။
ကလေးသူငယ်များကိုမဆိုထားဘိ၊ လူကြီးများပင်လျှင် မိမိတို့နေအိမ်ခြံအတွင်း၌ ကိုယ်တိုင်ပြုစု ပျိုးထောင်ထားသည့် ဥယျာဉ်မှထွက်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက် သစ်သီးပန်းပွင့်များကို ဂုဏ်ယူ၍ ပြသလေ့ရှိကြ၏။
လူတို့နေ့စဉ်စားသုံးကြသော အစားအစာတွင် ဂျုံ၊ ဆန် တို့နှင့်ဖက်၍ ဟင်းလျာအမျိုးမျိုးကိုလည်း စီမံချက်ပြုတ် စားသောက်လေ့ရှိကြသည်။
မြေဆီလွှာကောင်းဟု ဆိုနိုင်ရအောင် မြေဆီလွှာတွင် ရေသာမဟုတ်၊ လေလည်းရှိရသည်။
အပင်များကို နေရာဟောင်းမှနေရာသစ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ စိုက်ပျိုးသည့်အခါ၌ သတိပြုလိုက်နာသင့်သော အချက်များမှာ # မိုးအုံ့သောနေ့ကို ရွေးချယ်ရမည်။
ဆရာသည် လူ၏ အင်္ဂါရုပ်ကို ကြည့်၍ ဟောသည်။
ထိုကဲ့သို့ ဟောကြားနိုင်ကြရာတွင် ၏ တွင် ပေါ်ထွက်နေသော အဖုများကို ကြည့်၍ ထိုသူ၏ နှင့် ကို ဟောသော အတတ်ကိုလည်း ထူးဆန်းစွာ ကြံဆလာကြလေသည်။
ခုနှစ် ၌ အာဏာသိမ်း၍ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်နေစဉ် ဂေါသည် သူ၏ပစ္စည်းများနှင့် ဆေးကရိယာများကိုပိုက်၍ သို့ ထွက်လာလေသည်။
ထွက်လာသည့် အကြောင်းမှာ ပဲရစ်မြို့သည် ထိုအချိန်က အတတ်ပညာပေါင်းစုံတို့ ပေါ်ထွန်း၍ ထင်ရှားသော ဗဟို ဌာနချုပ် ဖြစ်ခဲ့လေရာ ဂေါသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြံဆ လေ့လာ၍ တွေ့ရှိခဲ့ရသော သူ၏ သစ်တစ်ခုကို သင်ကြားပေးမည်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက် ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
များ၊ များသို့လည်း သွားရောက်၍ ၊ ၊ သူသတ်သမား၊ လူအမျိုးမျိုးတို့နှင့်ပေါင်းသင်းကာ သူတို့၏ဦးခေါင်းများကို လေ့လာကြည့်ရှုသည်။
ဂေါသည် သူလေ့လာတွေ့ရှိရသော အချက်များကိုအခြေခံ ထားကာ စိတ်လှုပ်ရှားမှုများသည် နှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်ဟူသော အယူအဆသစ်တစ်ခုကို ထုတ်ဖော်လေသည်။
တွင် ဂေါ၏ပညာကို ယုံကြည်လိုက်စားကြသူ များမှာ မနည်းပေ။
အမျိုးမျိုးတို့၏ ဦးခေါင်းထိပ်မှ ချွန်ထွက်နေသော လက်နက်သဖွယ်အရာများကို ဦးချိုဟုခေါ်၏။
တို့၏ အခက်၊ အလက်၊ အတက်များပါသော ဦးချိုများသည် ခေါင်းပိတ်ဖြစ်၍ ၊ ၊ ၊ ၊ သတ္တဝါများ၏ ဦးချိုများသည် ခေါင်းပွဖြစ်၏။
ထိုပင်လယ်သည် ၏ အစိတ်အပိုင်း လည်းဖြစ်ရာ ပင်လယ်နှစ်ခုတို့သည် ၄၄ မိုင်ခန့် ကျယ်သော အိုထရန်တို ရေလက်ကြားအားဖြင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။
အခုအခါ အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်ကမ်းခြေပေါ်ရှိ ထင်ရှားသော မြို့ကြီးများမှာ ၊ ထရီယက်မြို့၊ ဖျူးမားမြို့၊ အန်ကိုးနားမြို့နှင့် ဗရင်ဒီဇီမြို့များဖြစ် ကြသည်။
အေရယ်ပင်လယ်သည် တွင်တည်ရှိ၍ ၌ မှလွဲလျှင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
အမူး(ဒါးယား) မြစ်နှင့် နှစ်သွယ်သည် အေရယ်ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။
ပင်လယ်တွင်းရှိရေသည် အနည်းငယ်ငန်သော်လည်း ကဲ့သို့သော များနေသည်။
ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာပုံကို စွဲ၍ ရှစ်မျိုးရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) = (၅)ပါး။
ယင်းအလို စသော ရသေ့ညီနောင် (၃)ပါး၊ အဂ္ဂသာဝက(၂)ပါးတို့ကိုသီးခြား ဖြည့်စွက် ရေတွက်ရမည်။
ခမည်းတော်က စေလွှတ်အပ်သော ကပိလဝတ်ပြည်သား (၁၀၀၀၀)။
မှမြင်ရသော အယ်လ်ပ် တောင်တန်းပုံ]] အဲ့လပတောင်တန်းသည် ရှိ ထင်ရှားသောတောင်တန်းများဖြစ်သည်။
ထိုတောင်တန်း ၏ ဗဟိုချက်တောင်မကြီးသည် တွင် တည်ရှိ၍ တောင်စွယ် တောင်တန်းများသည် ၊ ၊ ၊ များ အတွင်းသို့ ထိုးဝင်လျက် ရှိသည်။
ကျယ်ဝန်းသောမြစ်ဝထိပ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဆိပ်ကမ်းမြို့ ကြီး ဖြစ်သော တည်ရှိသည်။
ထို့ကြောင့် ''တိမ်တိုက်များ'' အမည်ရှိ ပြဇာတ်တွင် ဂရိပညာရှင် ၏ ပညာရေးအယူအဆသစ်ကို လှောင်ပြောင်ခဲ့သည်။
ရှေးခေတ်အခါကစ၍ ယခုခေတ်တိုင်အောင် စကားပြော ကောင်းလိုသူများ စံထားရသည့်သူမှာ ဘီစီ ၃၈၃ ခုနှစ်လောက် တွင် မွေးဖွားခဲ့သော သား ဒီမော့စသီးနီး (ဘီစီ ၃၈၃-၃၂၂) ဖြစ်လေ သည်။
ဆန္ဒပြသူများထဲမှ အယ်ရစ္စတိုင်ဒီကို မမြင်ဖူး သူတစ်ယောက်သည် ထိုခေါင်းဆောင်ကြီးကိုယ်တိုင်ထံသို့လာ၍ မိမိ၏အိုးခြမ်းပဲ့ပေါ်တွင် ''အယ်ရစ္စတိုင်ဒီ'' အမည်ကို ရေးပေးရန် စေခိုင်းသည်ဟုဆိုသည်။
ခရစ် ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် ရုရှလူမျိုး ဓာတုဗေဒပညာကျော် မင်ဒီ လေးယက်သည် ''ပီရီယော့ဒစ် ကလပ်စီဖီကေးယှင်း'' ခေါ် ဒြဗ်စင်တို့၏ အလှည့်မှန် အစုခွဲခြင်းဆိုင်ရာ ကျမ်းတစ်စောင်ကို စီရင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အယ်လကာလိုင်သတ္တုများနှင့် နီးစပ်ကြသော ကယ်လ ဆီယမ်၊ စထရွန်ရှီယမ်နှင့် ဗေရီယမ်ဒြပ်စင်များကို အယ်လကာ လိုင်မြေသတ္တုများဟုခေါ်သည်။
ပုံစံအားဖြင့် - {- ! CO !!+ !!2H2 !!=!! CH3OH - } မက်သဲအယ်လ်ကိုဟောသည်အဆိပ်ဖြစ်သည်။
ခင်ပွန်း နှင့် ဒေါ်မြင့်မြင့်ဝင်း (ခေါ်) ဒေါ်အမာတို့၏ ကွယ်လွန်ခဲ့သော ရက်၊ လ တို့သည် ၂၂ ရက် တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် အတူတူ ဖြစ်နေသည်။
ယင်းမတိုင်မီက အတွင်းရေးမှူး ၁ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ထိုမှတဆင့် တွင် ကိုယ်စား လှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရကာ ဒုတိယသမ္မတ ၁ အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူဖြစ်သည်။
သူသည် သက်တမ်းမပြည့်မီ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးလောကမှ အပြီးတိုင် အနားယူသွားခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
သီဟသူရဦးတင်အောင်မြင့်ဦးကို ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၉ ရက် တွင်မွေးဖွားသည်။
ငယ်စဉ်ဘ၀ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သီဟသူရ တင်အောင်မြင့်ဦး သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် တွင် ဗိုလ်မှူးအဆင့်ဖြင့် ခလရ (၁၁) ၏ ဒုတပ် ရင်းမှူး တာဝန်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်အတွင်း မိုင်းယန်းတိုက်ပွဲကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။
သီဟသူရဦးတင်အောင်မြင့်ဦးသည် တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၁၁၁ တွင် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ တမခ ၃၃ တွင် စစ်ဦးစီးမှူး ပထမတန်း ၊ဒုတိယတပ်မမှူး နှင့် (နမခ) ၏ စစ်ဦးစီးမှူး (ပထမတန်း)၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် နမခ ယာယီစစ်ဗျူဟာမှူး၊၁၉၉၃ ခုနှစ် တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ဖြင့် နမခ စစ်ဗျူဟာမှူး၊၁၉၉၅ ခုနှစ် တွင် တမခ (၃၃) ၏ ဒုတပ်မမှူး၊၁၉၉၅ ခုနှစ် တွင် စကခ (၁) စကခ မှူး၊ ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၅ ရက်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ရာထူးဖြင့် အရှေ့မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံ ကျောက်မဲမြို့အခြေစိုက် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် ဖြစ်လာပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ တွင် လားရှိုးအခြေစိုက် တိုင်းမှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သူသည် စစ်ထောက်ချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် တပ်မတော်ပိုင် ကို ခေါင်းဆောင်ရသည့် အပြင် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးကိုပါ ကွပ်ကဲရသည့် ကုန်သွယ် ရေးကောင်စီ ကိုလည်း ဦးဆောင်ရသည်။