DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
နောင် တော်ကြီးသည် အမှုထမ်းဖက် မင်းလှနော်ရထာကို စေလွှတ်၍ အသာအယာ အမိန့်တော်နှင့်ခေါ်စေသော်လည်း မင်းခေါင်နော် ရထာက ''ငါသည် ကျေးဇူးရှင် အလောင်းမင်းတရားကြီးဘုရား '' မင်းအဖြစ်ကို ယူတော်မူမည် တိုင်ပင်ကြံရည်တော်မူသည် ကာလကပင်၊ အသက်ကို သစ်ရွက်တစ်ချပ် ပန်းတစ်ပွင့်အနှိုင်း၊ မလေးမစား၊ ငါတို့သခင် မင်းအဖြစ်သို့မရောက်သမျှ လက်နက် မချဟု စိတ်နှလုံးပြဋ္ဌာန်း၍ အမှုတော်နှင့် စပ်သည်ကို သူ့ရန်သူ တစ်ထောင်စု နှစ်ထောင်စုကိုသော်လည်း တစ်ယောက်ချင်းထွက် ၍ အရေးရအောင်သာ အမှုတော်ကို ထမ်းရွက်သည်။
သွေး သောက် စကားကို ယုံကြည်၍လိုက်လေသော် ငါ့ကိုယ်နှင့်တကွ သားမယား ဆွေမျိုးပေါက်ဖော်တစ်စုတို့ ဆင်းရဲကြီးစွာ တွေ့ရ ချိမ့်မည် မချွတ်၊ ယင်းသို့ ဖြစ်သောကြောင့် ယောက်ျားတို့ မည်သည် ကိုယ့်အသက်ကိုလုရေး၌ မထိတ်မလန့်သာပြီ၊ ဘုန်း ကံအလိုက် တစ်သက်တွင် တစ်ခါကို ဖြစ်လိုရာ ဖြစ်ပေစေ တော့၊ ငါမလိုက်ပြီ၊ သွေးသောက် ပြန်လေတော့'' ဟု ပြော '' လိုက်၏။
မင်းခေါင်နော်ရထာသည် တပ်မှူးတို့နှင့် တိုင်ပင်ပြီး အဆုံးတွင် ကိုတိုက်၏။
မင်းခေါင်နော်ရထာ အင်းဝတွင်ရှိစဉ် မြို့ပြင်၌ တပ်များ ဝန်းရံနေသောကြောင့် မြို့သူမြို့သားများ မထွက်ဝံ့ကြသဖြင့် အစာရေစာငတ်မွတ်ကြ၏။
ဂျိန်းဘာသာသည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၆-ရာစုတွင် ဝါဓမ္မာနမဟာဝိရက နှင့် ခွဲခြား၍ ထူထောင်သော ဘာသာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် ကိုးကွယ်သူအများအပြား ရှိသည်။
ဂျိန်းဘာသာတည်ထောင်သူ (ခေါ်) နိဏ္ဌဋနာလပုတ္တကို ဘက်ဆာရနယ်၌ ခရစ်တော် မပေါ်မီ ၅၉၉ တွင် ဖွားမြင်၍ အသက် ၄၂-နှစ်တွင် ဉာဏ်အမြင်ရကာ နှစ် ၃၀ တရားဟောပြီးနောက် အနိစ္စရောက်သွားသည်။
ဟူသည် — အိန္ဒိယပြည်တောင်ပိုင်း (အန္ဓရာ ပြည်နယ်)၌ ထွန်းကားခဲ့သော (မဟာဝီရ)၏ ဝါဒဖြစ်သည်။
သာချင်းဟူသောအဖွဲ့သည် နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။
စပ်ပုံစပ်နည်းနှင့် လည်း အနည်းငယ်ဆင်တူလေသည်။
သာချင်းဟူသောအဖွဲ့အနွဲ့ကို ရှေးဦးစွာတီထွင်သူမှာ ဘွဲ့ခံ တောင်ခွင်မြို့စားဦးသာအောင် ဖြစ်လေ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( ၁၄ )။
စာဆိုတော် လှော်ကားသုံးထောင်မှူးသည် အင်းဝမြို့သားဖြစ်ပြီးလျှင် အင်းဝရွှေနန်းကြော့ရှင် လက်ထက်မှစတင်၍ စာဆိုခဲ့သူ ဖြစ်၏။
ရွှေနော်ရထာ အသတ်ခံရပြီးနောက် တောင်ငူထံ ဝင်ရောက်၍ စာဆိုတော်အဖြစ်ဖြင့် ခစားလေသည်။
ထိုရတု များအနက် ''မေရုဗဟို''ချီ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ရတုသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်၏။
မင်းတုန်းမြို့ကို ခရစ် ၁ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က မှ ပြေးလွှား ပုန်းအောင်းလာသော သမုဒ္ဓရာဇ် အမည်ရှိသော မင်းသားတစ်ပါးက ဘုမ္မဝတီဟူသော အမည်ဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့သည် ဆို၏။
ယခု မင်းတပ်မြို့ တည်ရာနေရာတွင် ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်ဝယ် လူနေအိမ်ခြေ မရှိခဲ့ချေ။
နှင့် တို့ လက်ထက်တွင်မူ နယ်စွန်နယ်ဖျား ငြိမ်ဝပ်ပိပြား သာယာစိမ့်သောငှာ သက်ဆိုင်ရာ ဘုရင့်မြို့ဝန်များနှင့် ချင်းခေါင်းဆောင်တို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရာနှင့် အခွန်ဘဏ္ဍာတော်များ ဆက်သရာ စခန်းမျှသာဖြစ်ခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာ ၉ ရက်နေ့မှစ၍ (Operation CB) အဖြစ် မင်းတပ်နှင့် ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများကို ဆင်နွှဲခဲ့ရာ ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့တွင် မင်းတပ်မြို့ အခြေစိုက် ကို အပြီးသတ် ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) မြို့တွင် နေထိုင်သူတို့မှာ ချင်းလူမျိုးနှင့် မြန်မာလူမျိုးသာများ၍ အများအားဖြင့် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီများ ဖြစ်ကြသည်။
မင်းတပ်မြို့သည် ပခုက္ကူခရိုင် ဆောမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျောက်ထု လေယာဉ်ကွင်း၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၁၈ မိုင် ၄ ဖာလုံကွာဝေး၍ အမြင့်ပေ ၄,၆ဝဝ ကျော်ခန့်ရှိ ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ချင်းလူထုမှာလည်း များသောအားဖြင့် မိရိုးဖလာအတိုင်း တောင်ယာစပါးများနှင့် သစ်သီးသစ်ဥများ စိုက်ပျိုး စားသောက်နေထိုင်ကြသည်။
မင်းတပ်မြို့မှ ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ မိုင်ပေါင်း ၁၀ဝ ကျော် ကွာသော မတူပီမြို့သို့ ကားလမ်း တစ်ပိုင်းတစ်စ ဖောက်ထားသည်မှအပ၊ မင်းတပ်နယ်အတွင်း ရိုးရိုး ၆ ပေ လမ်းခေါ် လူသွားလမ်းအပြင် အခြားရေကြောင်းနှင့် လေကြောင်းခရီးလမ်း ဟူ၍မရှိချေ။
ကဲ့သို့ ထပ်တလဲလဲ လျင်မြန်စွာ အော်လေ့ရှိသည်။
နှင့် ထူထပ်သော ဝါးရုံတောများတွင် အမြဲနေလေ့ရှိသည်။
မင်းဘူးခရိုင် သည် တွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ယခင်က မင်းဘူးခရိုင်ကို မင်းဘူးနယ်၊ စလင်းနယ်ဟု နှစ်နယ်ခွဲထားရာ မင်းဘူးနယ်တွင် ၊ ၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်နှင့် ငဖဲမြို့နယ်တို့ ပါဝင်၍ စလင်းနယ်တွင် နှင့် တို့ ပါဝင်သည်။
မင်းဘူးခရိုင်အတွင်းရှိ ထင်ရှားသော ကန်ကြီးများမှာ စလင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ ၊ဆ​င်ဖြူကျွန်းမြို့ရှိနှင့်စလင်းမြို့ များဖြစ်၏။
များအများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည်။
မင်းဘူးခရိုင်သည် မ​ကွေးတိုင်းအတွင်း စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အသင့်အတင့်ရှိ​သော ​ဒေသဖြစ်သည်။
ယင်းတို့မှာ မြောက်ဘက်၌ ၊ အလယ်၌ ၊ တောင်ဘက်၌ များ ဖြစ်ကြ၏။
မင်းဘူးခရိုင်မှ များလည်း ရလေသည်။
သို့ရာတွင် မင်းဘူးရေနံလုပ်ငန်းမှာ ၊ စသော နယ်များရှိ ရေနံလုပ်ငန်းများလောက် မကြီးကျယ်လှပေ။
မင်းဘူးခရိုင်အတွင်း လမ်းများသည် ကွန်ယက်သဖွယ် ချိတ်ဆက်နေသည်။
မင်းဘူးမြို့နယ်တွင် ကုတင်(၂၀၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၂၅)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ စလင်းမြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ တွင်(၂၅)ဆံပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၄)ရုံ၊ စေတုတ္တရာမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ ငဖဲမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁)ရုံ တို့တည်ရှိသည်။
ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်တပေါင်းလတွင် ပြုလုပ်မြဲဖြစ်သည်။
သင်းကျစ်ဟူသည်ကား လက်ယာနားပန်မှ လက်ဝဲ နားပန်တိုင်အောင် နဖူးပြင်ကို ပြည့်စေလျက် ဆင်ယင်ရသော မင်းတို့၏အဆောင်အယောင် တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
နဖူးသင်းကျစ်ကို ရည်၍ ''သက်တင်စို့ လား၊ နဖူးဖျားဝယ်၊ ရွှေသားသင်းကျစ်၊ ရွှေမွန်ဇာစ်ဖြင့်၊ လျှပ်စစ်ပြောင်ပြောင်၊ ညဉ့်မိုက်မှောင်၌၊ တိမ်တောင်လင်းလင်း၊ ဝင်းဘိသောနှယ်၊ ရွှန်းရွှန်းကယ်မျှ'' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘွဲ့ သင်းကျစ်ကို ရည်၍ ''စတုမဟာရာဇ်၊ သင်းကျစ် နွဲ့နွဲ့၊ ရွှေဘွဲ့ ရေးရေး၊ အမည်ပေးသား၊ ကျော်သွေးနှံ့ချောက်၊ နတ် လေးယောက်'' ဟူ၍လည်းကောင်း ပညာရှိတို့ စပ်ဆိုခဲ့ကြ သည်။
ခြေနင်းဟူသည်ကား ခြေဦးစွပ် ခြေနှောင့်စွပ်ရှိသော စီးနင်းသုံးဆောင်အပ်သည့် မင်းတို့ အဆောင်အယောင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ငါးပါးအနက် မင်း၏ မကွေ မကွာ မပြတ်သုံးဆောင်အပ်သော ဘဏ္ဍာဖြစ်သောကြောင့် မင်း၏ ကိုယ်အစိတ်အဝက်နှင့် တူသည်။
သားမြီးယပ်ဟူသည်ကား စာမရီမည်သော သားကောင် ၏ အမြီးကို ပတ္ဂမြားဖြင့်စီအပ်သော ရွှေရိုး၊ သို့မဟုတ် ရွှေစင် တစ်ခဲနက် ခုတ်လုပ်အပ်သော အရိုးဖြင့်တပ်၍ ယပ်ကဲ့သို့ မင်းတို့ ကိုင်စွဲသုံးဆောင်သည့် မင်းအဆောင်အယောင် တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
တွင်လည်း မင်းလှမြို့ဟူ၍ အမည်တူ မြို့တစ်မြို့ရှိသဖြင့် သရက်ခရိုင်တွင်းရှိ မင်းလှမြို့ကို အထက်မင်းလှဟူ၍ ခေါ်လေ့ရှိသည်။
မင်းလှမြို့သည် ၏ အနောက် သို့မဟုတ် လက်ယာဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိလျက် မင်းဘူးခရိုင် နယ်စပ်အနီးတွင် ရှိသည်။
မင်းလှမြို့မှ ထွက်ကုန်ဟူ၍ ပြောပလောက်အောင် မရှိလှ၊ သို့သော် မင်းလှအိုးစည်မှာ နာမည်ကြီးပေသည်။
သည် မင်းလှမြို့၏မြောက်ဘက် ၃ မိုင်ကွာတွင် တည်ရှိ၍ မန်းစက်တော်ရာ၏ ပုံတူဖြစ်ကာ နှစ်စဉ်ပင် ဘုရားပွဲတော်ကျင်းပသည်။
မင်းလှမြို့သည် ကြောင့်လည်း သမိုင်းတွင်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) မင်းလှမြို့သည် မြန်မာမင်းလက်ထက်က ရွာငယ်ကလေးဖြစ်ကာ မလွန်အောက်တွင်ကျရောက်သော်လည်း မင်းလှရွာတွင်မြို့ဝန်နှင့် နားခံတော်တို့ နေထိုင်ပြီးလျှင် မြစ်စဉ်ဝန်က အုပ်ချုပ်၏။
ထိုကျွန်းပေါ်တွင် ရွှေဝနှင့် မမင်းလှမည်သော တံငါလင်မယား နေထိုင်ခဲ့ရာ အနီးတစ်ဝိုက်တွင် နေထိုင်သူများက မမင်းလှတို့ နေသော ကျွန်းဖြစ်၍၊ မမင်းလှကျွန်းဟု ခေါ်စမှတ်ပြုခဲ့သည်။
ထိုနောက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်သည် အရှေ့ဘက်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းကာ စီးဆင်းသဖြင့် အနောက်ဘက် မြစ်ကြောင်းမှာလည်း ခမ်းခြောက်သွားရာ မလွန်အင်း အဖြစ်ဖြင့်သာ ကြွင်းကျန်နေလေတော့သည်။
ယခု မင်းလှမြို့ကို ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်အပြီး အင်္ဂလိပ်တို့ အောက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး၍ နောက်တစ်နှစ်ဖြစ်သော ၁၈၅၄ ခုနှစ်တွင် အာမီးနီးယန်းလူမျိုး မက္ကတစ် ဆိုသူက တည်ခဲ့သည်ဟု ဆို၏။
မင်းလှခံတပ်သည် ကမ်းထိပ် တွင် တည်ရှိပြီးလျှင် လေးထောင့်စတုရန်းသဏ္ဌာန် ဆင်ဆင်ရှိ သည်။
မင်းလှခံတပ်မှာ မြေကြီးပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထား သော ဖြစ်၍ မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းတွင် ရှိသော မှာ မြေတွင်းခံတပ် ဖြစ်လေသည်။
လွှတ်တော်မှ အင်္ဂလိပ်ကိုခုခံလျှင် သူပုန်ဟူသော အမိန့်တော် ကိုပင် ဂရုမမူဘဲ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆက်လက်တိုက်ခဲ့သူများမှာ မြစ်စဉ်ဝန် ဗိုလ်ချုပ်မင်းကြီး မဟာသမိန်ဘရမ်း ၊ မင်းလှခံတပ် ဦးစီးလက်ရွေးကြီးလှေသင်း ဗိုလ်မင်းထင် မင်းလှရဲခေါင် သူရိန်နှင့် ဂွေးချောင်းခံတပ် ဦးစီး ပြည်လုံးအံ့ လှေသင်းဗိုလ် မင်းကျော် သိဒ္ဓိရန်အောင်တို့ ဖြစ်၏။
တွင် ရှိသော မင်းလှကို အထက်မင်းလှ ဟုခေါ်၍ သာယာဝတီခရိုင်ရှိ မင်းလှမြို့ကို အောက်မင်းလှ ဟုခေါ်သည်။
မင်းလှမြို့နယ်ဖြစ်တည်ပုံရာဇဝင်နှင့်ပတ်သက်၍ အဆို (၂)ရပ်ရှိပါသည်။
မင်းလှမြို့သည် ဆန်စပါးရောင်းဝယ်ရာတွင် ကြီးကျယ် ထင်ရှား၍ မြို့တွင် ဆန်စက်များရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ၁၉၅၆ ခု၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်တွင် စစ်ကွင်းတာဆုံနား၌ ပမညတအမတ်လောင်း သခင်လွင်အတွက် မဲဆွယ်ပေးနေသော ရဲဘော်ဘလှိုင်၊ ရဲဘော်ခင်မောင်ကြီး၊ ရဲဘော်တင်ဦး၊ ရဲဘော်ညိုအေးတို့ အသတ်ခံရသည်။
မောင့်ဗက်တင်အော့(ဖ) ဗားမား (Lord Mountbatten of Burma) ဟု ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးစကာလက ကမ္ဘာ့အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဤဗြိတိသျှရေကြောင်းဗိုလ်ချုပ်ကြီးသည် လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံမှ အမြင့်ဆုံး သင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သည့် ကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။
မောင့်ဗက်တင်ကို ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ၊ ဝင်ဆာမြို့၊ ဖရော့ဂမိုးအိမ်တော်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး စတင်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် လူဝီမောင့်ဗက်တင်သည် အမှတ် ၅ ဖျက်သင်္ဘောတပ်ကို အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။
ထို့နောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အာရှအရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ ဂျပန်တပ်များ လက်နက်ချအပ်သည်ကို တွင် မောင့်ဗက်တင်က လက်ခံခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင်ပင် ဆဋ္ဌမက မောင့်ဗက်တင်အား ဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းကောင်းခဲ့သည့်အတွက် အားအဆင့်အတန်းဖြင့် သူကောင်းပြုခဲ့သည်။
ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် မောင့်ဗက်တင်သည် တပ်ဖွဲ့တွင် ပထမကရူဇာ (တိုက်သင်္ဘော) တပ်ကို အုပ်ချုပ်ရန် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
မောင့်ဗက်တင်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ နယ်သာလန်နိုင်ငံ စသော နိုင်ငံများမှ ဘွဲ့တံဆိပ်ဂုဏ်ထူးများအပြင် များစွာသော တက္ကသိုလ်များမှ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များကို လက်ခံရရှိသူဖြစ်သည်။
ထိုဆရာတော်တို့မှာ- # ရှင်ဉာဏာ ဘိဝံသ။
ဒုတိယ မောင်းထောင် ဆရာတော် (မြန်မာ ၁၁၆၁ - ၁၂၂၇) သည် ၊ ၌ ဦးထွန်းဝါ၊ ဒေါ်ယာတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၁၆၁ ခုနှစ် ပထမဝါဆိုလဆန်း ၁ဝ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားမြင် သည်။
ထိုနှစ်ပင် သဲအင်းဆရာတော်ဘုရားထံ ဆည်းကပ်၍ ရတနာပူရ၊ သဲအင်းကျောင်းတိုက်၌ စာပေသင်ကြားနေသည်။
လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ခုနှစ် နယုန်လတွင် ''ဥယျေဓမ္မာလင်္ကာရ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု'' ဟူသောတံဆိပ်တော်ကို အလှူခံရသည်။
ဒုတိယ မောင်းထောင် ဆရာတော်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၁ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့တွင် ''ဥယျေ ဓမ္မာဘိဝံသ သိရိပဝရာလင်္ကာရဓမ္မသေနာပတိ မဟာဓမ္မရာဇဓိ ရာဇဂုရု'' ဟူသော တံဆိပ်တော်ကိုရ၍ သာသနာပိုင်ဖြစ်တော်မူသည်။
တင် တရားကြီး လက်ထက်ရောက်သောအခါ၌လည်း သက္ကရာဇ် ၁၂၁၅ ခုနှစ် ကဆုန်လတွင် ''ဥယျေဓမ္မာဘိ မုနိဝရ ဉာဏ ကိတ္တိ သိရိဓဇ ဓမ္မသေနပတိ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု'' ဟူသော တံဆိပ်တော်ကိုရ၍ ဒုတိယအကြိမ် သာသနာပိုင် ဖြစ်တော်မူသည်။
အရှေ့ပြင် မဟာဝိသုတာရာမတိုက် မဟာတုလွတ်ဘုံစံ ရွှေကျောင်းတော်ကြီး တင်လှူခြင်းကို ခံရသည်။
ပထမ မောင်းထောင်းဆရာတော် ရှင်ဉာဏာဘိဝံသ (မြန်မာ ၁၁၁၅-၁၁၉၄) သည် အလုံမြို့ကျေး၊ ၌ အဖ နတ်ရှင်ရိက္ခာ ဘွဲ့ခံ ဦးစံအူး၊ အမိ ရှင်ခွေးတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။
သာမဏေ ၇ ဝါရ၊ သက်တော်ပြည့်တွင် ရဟန်းပြုသည်။
ရဟန်းဝါ ၆ ဝါအလွန် ၇ ဝါအဝင် သက္ကရာဇ် ၁၁၄၃ ခုနှစ် တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့တွင် ပင့်ချက်အရ နောက်ပါစာသင်ရဟန်း ရှစ်ဆယ့်ငါးပါးနှင့်တကွ မောင်းထောင်ရွာမှ ရတနာပူရသို့ ကြွရောက်တော်မူသည်။
ဉာဏာဘိဝံသ သာသနဓဇ မဟာဓမ္မ ရာဇာဂုရု ဟူသောတံဆိပ်တော်ကို အလှူခံရသည်။
သာသနာပိုင် ဖြစ်ပြီးနောက် ၏ တောင်ဘက်ရှိ အသောကာရာမတိုက် ရတနာဘုံကျော် ကျောင်းတော်ကို ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးကိုယ်တိုင် ရေစက်သွန်းချ၍ မောင်းထောင်ဆရာတော်အား တင်လှူတော်မူသည်။
သို့သော် ဘုရင်သည် ဆရာတော်၏ အသိပညာကို နှမြောသဖြင့် နန်းတော်တွင် "မဟာဓမ္မသင်္ကြံ" ဘွဲ့ဖြင့် အတွင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ကာ တိုင်ပင်ဖော်တိုင်ပင်ဖက်အဖြစ် ဆက်လက်ထားရှိခဲ့သည်။
လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၉၄ ခုနှစ် ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၄ ရက်နေ့ အသက် ၇၉ နှစ် အရွယ်တွင် အနိစ္စရောက်သည်။
မောင်းထောင်ဆရာတော်သည် လူဝတ်လဲခံရပြီးနောက် မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အရေးကြီးကျမ်းများကို ပြုစုခဲ့သည်။
အကျော်ကြားဆုံး (၂) ကျမ်းမှာ- (သံဃာအစဉ်ဆက်နှင့် ချိတ်ဆက်၍ ရေးသားခဲ့သော မြန်မာ့သာသနာရေးသမိုင်း)နှင့် (ဘကြီးတော်မင်းလက်ထက်တွင် မဟာဓမ္မသင်္ကြံဦးဆောင်သည့် တော်ဝင်သမိုင်းကော်မရှင်ကပြုစုသော အဘိရာဇာဒဏ္ဍာရီကို အခြေခံသည့် မြန်မာ့သမိုင်းကြောင်း) တို့ဖြစ်ကြသည်။
တတိယမောင်းထောင် ဆရာတော် (မြန်မာ ၁၁၇၇ - ၁၂၃ဝ) သည် အလုံမြို့၊ ၌ သက္ကရာဇ် ၁၁၇၇ ခုနှစ် ဝါဆိုလဆန်း ၈ ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၂၁၇ ခုနှစ်တွင် ''ပညာသာမိသိရိ ကဝိဓဇ မဟာဓမ္မ ရာဇာဓိရာဇဂုရု'' တံဆိပ်တော်ရသည်။
မိုင်ဆိုပြည်နယ်သည် တွင် ၁၉၄၈ မှ ၁၉၅၆ ခုနှစ်အထိပါဝင်ခဲ့သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး မြို့တော်မှာ ဖြစ်သည်။
မိုင်ဆိုပြည်နယ်သည် ၏ အနောက် တောင်ဘက်တွင် ဒက္ကန်ကုန်းမြင့်ပေါ်၌ တည်ရှိ၏။
နယ်နိမိတ် အားဖြင့် အရှေ့ဘက်တွင် ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကေရာလပြည်နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် နှင့် အနောက် ဘက်တွင် တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိ၏။
မိုင်ဆိုပြည်နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့တော်သည် ဖြစ်၍ အုပ်ချုပ်ရေး၏ ဗဟိုဌာနမြို့ကြီးမှာ ဘန်ဂလိုမြို့ ဖြစ်သည်။
မိုင်ဆိုပြည်ကို ၁၃၉၉ ခုနှစ်က လက်ရှိ မဟာရာဇာ၏ ဘိုးဘေးတို့ကတည်ထောင်ခဲ့ကြ၏။
မိုင်ဆိုမြို့သည် ၏ အနောက်တောင်ဘက် မိုင် ၂၅ဝ အကွာတွင်လည်းကောင်း၊ ၏ အနောက်တောင်ဘက် မိုင် ၁ဝဝ အကွာတွင် လည်းကောင်း ကောဗာရီမြစ်၏အနီး ရေမျက်နှာပြင်ထက်ပေ ၂၄၅ဝ မြင့်သော တောင်ကြားချိုင့်ဝှမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
နယ်နိမိတ်အားဖြင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ၊ အနောက် တောင်ဘက်တွင် ၊ မြောက်ဘက်တွင် တို့ဖြင့် ဝန်းပတ်လျက်ရှိသည်။
မိုင်းကိုင်မြို့နယ်တွင် နေသူအများစုမှာ များဖြစ်သည်။
မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်နှင့် အလယ်ပိုင်းတို့သည် နမ့်တိန်းမြစ်၏ ရေသောက်နယ်ဖြစ်သည်။
နမ့်တိန်းမြစ်ဖြစ်လာသော နမ့်တိမ်းချောင်းသည် မိုင်းကိုင်မြို့၏ အနောက်တောင်ဒေါင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် မြစ်ဖျားခံသည်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော တစ်ဝိုက်သည် မြို့နယ်၏ အလယ်ပိုင်း လောက်တွင်ဖြစ်၍ မြေမျက်နှာပြင် ပြန့်ပြူးသောကြောင့် ထိုဒေသတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ကြသည်။
မိုင်းကိုင်နယ်ကိုတီထွင်၍ စတင်အုပ်ချုပ်သူမှာ တုံလော ဟိန်ကူးန ဖြစ်သည်ဟုဆို၏။
ဟိန်ကူးနသည် မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ကို ဟိန်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ လဲချားစော်ဘွား၏လက်အောက်ခံ အရာရှိတစ်ဦး အနေဖြင့်လည်းကောင်း နှစ်ပရိစ္ဆေဒကြာမြင့်စွာ အုပ်ချုပ်လာခဲ့ရာ လဲချားစော်ဘွားမျိုးဆက်ဖြစ်သော ကျမိုင်းခွန်လုံးအား မြန်မာဘုရင် က လဲချားစော်ဘွား အဖြစ် ခန့်အပ်သည့် ၁၂၂၅ ခုနှစ်တွင် မိုင်းကိုင်နယ်ကို လဲချားနယ်မှ ခွဲထုတ်၍ တစ်သီးပုဂ္ဂလနယ် တစ်နယ်အနေဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
မိုင်းခိုင်းဆရာတော်သည် အမရပူရ ဒုတိယမြို့တည် နန်းတည် သာယာဝတီ မင်းတရားကြီးလက်ထက် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၄ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၁ ရက် ကြာ သပတေးနေ့တွင် မုံရွာခရိုင် အလုံမြို့နယ် သာစည်ရွာ၌ ဖွားမြင် တော်မူသည်။
ယင်းသို့ စံကျောင်း ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ခြေရင်း တော်၌ သူမတူအောင်ဆောင်ရွက် သင်ကြားနေသည့်အတွင်း ရှင်ပဏ္ဍိတသာမဏေ၏ ထက်မြက်သော ဂုဏ်သတင်းကို ပဉ္စမသဂ‡ါယနာတင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး ကြားသိတော်မူရာ၊ သားကောင်းရတနာကို အရတော်လေစွဟု ဝမ်းမြောက်တော်မူလှ သဖြင့် ပစ္စည်းလေးပါးအလှူတော်ကို အမြဲချီးမြောက်တော်မူ သည်။
ထိုအကြောင်းကို မင်းတုန်းမင်း ကြီး ကြားသိတော်မူရာ နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်း ပြင်းစွာဖြစ် သဖြင့် ရဟန်းသိက္ခာ ၁၂ ဝါအရတွင် ပထမစာချအဖြစ် ချီးမြောက်တော်မူ၍ သိက္ခာ ၂၃ ဝါအရတွင် ''ပဏ္ဍိတဓဇ သီရိပဝရ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု'' ဘွဲ့နာမည်ဖြင့် ချီးမြောက် တော်မူသည်ကို ခံရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
ရတနာပုံရွှေနန်းတော်ကြီး အနီးရှိ ပိဋကတ်တိုက်တော် အတွင်း၌သာလျှင် များစွာသော ပိဋကတ်စာပေများကို ဖတ်ရှု လေ့လာ ပျော်မွေ့ကာနေလေ့ရှိသောကြောင့် ပဉ္စမ သင်္ဂါယနာ တင် ဘဝရှင်မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး ကိုယ်တော်တိုင်က ''မောင်ယမ်မှာ သူ့ပိဋကတ်တိုက်နှင့်သာနေရော့သည်''ဟု မြည် ဆို ခြင်းပင်ခံရဖူးသော မိုင်းခိုင်းမြို့စား ပိဋကတ်တော်အုပ်မင်း မဟာသီရိဇေယသူကား မင်းဘူးခရိုင်မြောက်ပိုင်း စလင်းမြို့ တောင်ဘက် သမန်းရင်းရွာ၌ အဖဦးကျော်စံ အမိဒေါ်လုံလေးတို့ မှ သက္ကရာဇ် ၁၁၇၇ ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၄ ရက် တနဂ‡နွေနေ့ ညဉ့် ၂ ချက်တီးကျော် လပြည့်ကျော် ၅ ရက်နေ့ အဝင်တွင် ဖွားမြင်သည်။
နောက်မကြာမမြင့် အဆင့်ဆင့်အားဖြင့်လည်း ရှေ့တော်ပြေးမှူးအရာ၊ ရတနာလှော် ကား တော်အုပ်အရာ၊ ရွှေနန်းမြောက် ဥယျာဉ်တော်အုပ်အရာ တို့ကို ရပြီးလျှင် '' မဟာသီရိဇေယသူ '' ဘွဲ့နှင့် မိုင်းခိုင်းမြို့ ကို စားရပြန်လေသည်။
ထိုနောက် လက်ရွေးကြီး လှော်ကားတော်အုပ်အရာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့၊ အမြင့် ၅ မြို့၊ အလုံမြို့၊ ဒီပဲယင်းမြို့ စသော အဋ္ဌမဌာန ခရိုင်ဝန်အရာ ''မင်းကြီး မဟာသီရိဇေယသူ'' ဘွဲ့နှင့် စော်ဘွားကြီးနေရာ အဖြစ်သို့ အဆင့်ဆင့်ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
မိုင်းဆတ်မြို့သည် တွင်တည်ရှိ၍ နှင့် ၆၂ မိုင်မျှကွာဝေးသည်။
မိုင်းဆတ်ဟု တွင်ခဲ့ရခြင်းအကြောင်းမှာ မြတ်စွာဘုရား၏ ဗျာဒိတ်အရဖြစ်သည်ဆို၏။
မိုင်းဆတ်သည် ယခုအခါ ကျိုင်းတုံပိုင် နယ်ဖြစ်သော် လည်း ရှေးအခါက တစ်သီးတခြားနယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့၍ သူရိယ ဆိုသူက ဖွဲ့စည်းကာ အကြီးအမှူးအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့၏။
နယ်နိမိတ်အား ဖြင့် အရှေ့ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်တွင် နှင့် တို့ဖြင့် ဝိုင်းပတ်လျက်ရှိသည်။
မှာ အများစုဖြစ်၍ ယင်း၊ ပလောင်နှင့် အခြားတောင်တန်းသား လူမျိုးများလည်း နေထိုင်သည်။
ရှေးအခါက မိုင်းနောင်နယ်သည် ၏ လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
လက်ထက် ခရစ် ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် သိန္နီနယ်၏ လက်အောက်ခံအဖြစ်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့၍ မြို့စားအုပ်ချုပ်သော နယ်ဖြစ်လာသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) မြန်မာမင်းလက်ထက်က မိုင်းနောင်မြို့သည် အသျှင်ထိပ်စုမြတ်ဘုရားကြီး အပိုင်စားရသော မိုင်းနောင်မြို့စားနယ်ခုဖြစ်သည်။
မိုင်းပန်မြို့ကို ခရစ် ၁၆၃၇ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီရာမှ မိုင်းပန်ဒေသကို မိုင်းပန်မြို့ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
မိုင်းပန်မြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ အလျား ၁ မိုင်၊ အနံ ၂ ဖာလုံခန့် ရှိသည်။
လူဦးရေအများစုမှာ များဖြစ်ပြီးလျှင် ၊၊ တရုတ် နှင့် အိန္ဒိယလူမျိုး အနည်းငယ်သာရှိသည်။
မိုင်းပန်မြို့၏ ထွက်ကုန်များမှာ ဆန်စပါး၊ အင်တွဲ၊ ပွဲလျက်၊ ချိပ်၊ ထင်းရှူးဆီ၊ ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ နှမ်း စသည်တို့ဖြစ်၏။
မိုင်းပန်မြို့သည် ၊ တို့နှင့် ကားလမ်း အဆက်အသွယ်များ ရှိသည်။
မိုင်းပွန်နယ်သည် ဘေး ၂ ဖက်တွင် တောင်များဖြင့် ညပ်လျက်ရှိ သော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအားဖြင့်ကား အခက်အခဲမရှိပေ။
စဝ်ခွန်ထီး၏သား စဝ်စံထွန်းသည်ကား စစ်ပြီးခေတ် တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့နှင့်အတူ လူမသမာတို့လက်တွင် ကျဆုံးရသော မိုင်း ပွန် စော်ဘွားကြီးပင်ဖြစ်၏။
မိုင်းရယ်မြို့ (IPA: [mɤ́ŋ jǎi]); (ရှမ်း:ဝဵင်းမိူင်းယႆ ), (အင်္ဂလိပ်: ''Mongyai''), (အသံထွက် [Moengyai]) သည် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း၊ တောင်သိန္နီနယ် (မိုင်း ရယ်နယ်)၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်ခဲ့၍ ပင်လယ်ပြင်အထက် အမြင့်ပေပေါင်း ၂၈၅ဝ၊ နမ့်ရယ်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မိုင်းရှုနယ်သည် ၏ အလယ်ဗဟိုလောက်တွင်တည်ရှိ၍ ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းတွင်ကျရောက်သည်။
မိုင်းရှုနယ်သည် နယ်နိမိတ်အားဖြင့် အရှေ့ မြောက်ဖက်နှင့် အရှေ့ဖက်တွင် ၊ အနောက်မြောက်ဖက်တွင် ကျေးသီးမံစံနယ်၊ အနောက်တောင်ဖက်နှင့် တောင်ဖက်တွင် တို့ဖြင့် ရံလျက်ရှိသည်။
မိုင်းလွန်းနယ်သည် မြောက်ပိုင်း အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသောနယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
သဘာပတိ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်- # # # # # # # တို့ ဖြစ်ကြပြီး ဖွဲ့စည်းပုံမှာ- # (မွန်) - ဥက္ကဋ္ဌ # (ကရင်) - အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး # (ကချင်) - တွဲဖက် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး # (ရှမ်း) - ဘဏ္ဍာရေးမှူး # (ရခိုင်) - စာရင်းစစ် # (ကယား) - ပြန်ကြားရေး # (ကယား) - အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် # (ချင်း) - တို့ဖြစ်သည်။
ဒီ အကြံပေးချက် ကို ဦးအောင်ထူးက တိုက်ပွဲဝင် ရှေ့နေတွေ ကို ချပြ ဆွေးနွေး သဘောထား ရယူ တာတွေပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ နီးစပ်တဲ့ တူ၊ တူ ရှေ့နေကြီးတွေ နဲ့ ရှေ့နေ အဖွဲ့အစည်း တခု ဖော်ဆောင်ရေး ကို အခြေခံအားဖြင့် သဘောတူညီ မှုရလာခဲ့ကြပြီး၊ ရလဒ်အဖြစ် BLC အဖွဲ့ကြီးဖြစ်ပေါ်လာရေး ရုပ်လုံးပေါ်လာကာ ၂၀-၁၀-၁၉၉၄ နေ့မှာ BLC အဖွဲ့ကြီး စတင် ဖြစ်တည် ပေါ်ပေါက် လာခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
ဆင်းရဲသားပါတီ ကို ဒေါက်တာက ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုစဉ်က ရေပန်းစားသော "ဝံသာနု" နှင့် "ဆင်းရဲသား" ဟူသော စကားလုံးများကို ပေါင်းစပ်၍ "ဆင်းရဲသားဝံသာနုအဖွဲ့" ဟု အမည်ပေးခဲ့သော်လည်း အများစုက "ဆင်းရဲသားအဖွဲ့" ဟုသာ ခေါ်ဆိုကြသည်။
တွင် လယ်သမားများနှင့် ဆင်းရဲသားထု၏ မဲဆန္ဒရရှိရန် ရည်ရွယ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
စတင်ချိန်တွင်မူ ပါတီသည် နှင့် ပူးပေါင်းကာ (Freedom Bloc) ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကြီး က ၊ ရဲ့ က ဖွဲ့စည်း ထားပြီး ရှိသလို ဦးစော ရဲ့ မျိုးချစ်ပါတီ ကလည်း လယ်သမား သူပုန်ကြီး ရဲ့ ပေါ်ထွန်း ခဲ့ ဖူးပြီး နာမည်ကို တုပယူပြီး ဂဠုန်တပ် ဆိုတာကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။
ဆရာစံ ရဲ့ ဂဠုန်တပ် မျိုးနဲ့ အနှစ်သာရ ရော ပုံသဏ္ဍန်ပါ လုံးဝမတူညီဘဲ အဖြစ် ဖွဲ့စည်း ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဂဠုန်တပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့အတွက် လို့လည်း ခေါ်ဝေါ် ခဲ့ကြပါတယ်။
ကြီးရဲ့ အကျိုးဆက်ကြောင့် ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရ ပြုတ်ကျပြီး အစိုးရ တက်လာတဲ့အခါ မျိုးချစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင် ဦးစော ဟာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး နှင့် သစ်တောဝန်ကြီး ဖြစ်လာပါတယ်။
က ၉-၉-၁၉၄၀ မှာ ဦးစောကို အဖွဲ့ခိုင်းတဲ့ အတွက် မျိုးချစ်ပါတီခေါင်းဆောင် ဦးစောက လူနည်းစု အဖွဲ့အစည်းများ ရဲ့ ထောက်ခံမှုနဲ့ ဦးစောအစိုးရ ဆိုတာ ကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် အစိုးရ က ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ နှစ်ဦးပိုင်းတွင် မြန်မာပြည်အား ၁၉၂၃၊ ဇန်နဝါရီ-၂ ရက်နေ့က စပြီး အုပ်ချုပ်ရေးပေးရန်အတွက် နိုဝင်ဘာလတွင် ဒိုင်အာခီ ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပပေးမည်ဟူသော ထုတ်ဖော်ကြေညာချက် ကြောင့် အသင်းကြီး အတွင်း ဒိုင်အာခီ ကို လက်ခံလိုသူများနှင့် လက်မခံလိုသူများဟူ၍ (၂) ဂိုဏ်း ကွဲသွားရရာမှ ၁၉၂၂-ဇွန်-၁၇ ဂျီစီဘီအေ အထူးအစည်းအဝေး အပြီးတွင် လက်ခံလိုသူများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည့် (၂၁) ဦးအဖွဲ့ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။
ဘုရင်ခံ အစိုးရ အဖွဲ့အတွင်း ဝန်ကြီး နေရာများအပါအဝင် ရာထူးကြီးကြီး နေရာများအား လက်ခံရယူ သွားကြကာ အတွင်းမှပူးသတ်မည် ဆိုသည့်ကြွေးကြော်ထားချက်နှင့် ဆန့်ကျင်ပြီး ရာထူးနေရာ ကောင်းများရရှိရေးကိုသာ ဦးတည်လုပ်ဆောင်သွားကြသဖြင့် လူထုက ရာထူးမက်သူများအဖြစသာမြင်ခဲ့သည်။
အတွင်း ၏အပြုအမူများကို မနှစ်သက်သောအမတ်များ ရာထူးလက်မဲ့ ဖြစ်သည့်အခါတွင် အစိုးရအား တရားဝင် ဆန့်ကျင်ဘက် ပြုလုပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ကာ ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစသည်။
ပေါ်သောအခါတွင် ပြည်သူပြည်သားအဖွဲ့ အတွင်း သဘောထားကွဲသွားခဲ့ပြန်သည်။
အထက်တွင် ဆိုပြီးသကဲ့သို့ အဖွဲ့ကြီး အတွင်းမှ သဘောထားကွဲသွား ခဲ့ကြကာ ပါတီအသီးသီး အဖွဲ့အသီးသီး ဖြစ်သွားခဲ့ကြသူများအား ပြည်သူပြည်သား အဖွဲ့ အဖြစ် ပါဝင်ပေါင်းစည်းကြရာ တဖန် ခွဲရေး-တွဲရေးပြဿနာ ဝင်လာသောအခါ ထပ်မံ၍သဘောထား ကွဲပြားကြရ ပြန်သည်။
ခွဲရေးကို လိုလားသည့် ပြည်သူပြည်သား အဖွဲ့ဝင်များက ပြည်သူပြည်သား အဖွဲ့အမည် ဖြင့်ပင် ၊ များနှင့် ပူးပေါင်းပြီး ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။
တို့က ဂျီစီဘီအေ အဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်ခဲ့ ကြသည်။
အဆိုပါ လှိုင်ပုကျော်ဂျီစီဘီအေ မှ အဓိက ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည့် သည် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဂျီစီဘီအေ မှထပ်မံ ခွဲထွက်ပြီး ဟုမ္မရူးပါတီ ကို တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဆိုင်မွန်ကော်မရှင် ၏ဦးတည်ချက်အမှန်မှာ မြန်မာပြည် ကို မှခွဲထုတ်ပြီး အုပ်ချုပ်ရန် အတွက် ပဏာမ စုံစမ်းလေ့လာ ရန်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဆိုင်မွန်ကော်မရှင်သည် မြန်မာပြည်၏ ကို စတင် မီးမွှေးပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
အဖွဲ့သည် ပြည်မှ ဆွာရပ်(ဂျ်) ပါတီ (ဟုမ္မရူးပါတီ) ပုံစံမျိုးဖြစ်တဲ့အတွက် ဦးတုတ်ကြီး ဆွာရပ်(ဂျ်) ပါတီဟုလည်း ခေါ်သည်။
ဆွာရပ်(ဂျ်)ပါတီ (သရာဇ) အဖွဲ့တွင် ခေါင်းဆောင်များအဖြစ် နဲ့ တို့ ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး ဦးတုတ်ကြီး ကွယ်လွန် သွားသည့်နောက်တွင် ပါတီခေါင်းဆောင် အဖြစ်ဦးပေါ်ထွန်း ကတာဝန်ယူခဲ့သည်။
မြန်မာပြည် ကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ပေးရေးကိုအဓိကထား တောင်းဆိုသည့်ပါတီအဖြစ်လူသိများခဲ့သည်။
ရွှေတောင်ကြားပါတီ (၊ ''Independent Party'' (အင်ဒီပင်းဒင့်ပါတီ) သို့မဟုတ် ''Progressive Party'' (တိုးတက်ရေးပါတီ)) သည် အင်္ဂလိပ် ကိုလိုနီ ဝံသာနု လှုပ်ရှားမှု ခေတ်အတွင်း ပေါ်ပေါက် လာခဲ့သော ပါတီ ဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂလိပ် အစိုးရ အလိုကျ အလိုတော်ရိ ပါတီအဖြစ် ပေါ်ထွက် လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
က ဦးဆောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ထိုကာလတွင် လယ်သမား ပုန်ကန်တော်လှန်မှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
မစ္စစ္စပီပြည်နယ်သည် တွင် ဖွဲ့စည်း ပါဝင်သော ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်၍ တောင်ဘက် အလယ်ပိုင်းအရှေ့ယွန်းယွန်းတွင် တည်ရှိသည်။
မစ္စစ္စပီပြည်နယ်မှာ ကြီးကို အစွဲပြု၍ ခေါ်တွင်ထားသော အမည်ဖြစ်၏။
မစ္စစ္စပီမြစ်သည် မစ္စစ္စပီပြည်နယ်၏ အနောက်ဘက်တစ်လျှောက်လုံးတွင် နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြား သတ်မှတ်ကာ မစ္စစ္စပီပြည်နယ်ကို နှင့် (တစ်စိတ်တစ်ဒေသ)တို့မှ ခြားထားလိုက်ပေသည်။
မစ္စစ္စပီပြည်နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်တွင် မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့နှင့် လူဝီစီယားနားပြည်နယ်တို့ တည်ရှိသည်။
မေတ္တာစာရေးရာ၌ ထင်ရှားသော စာဆိုရှင် ပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ ပထမအင်းဝခေတ်၌ ၊ ၊ ၊ ဒုတိယကုန်းဘောင်ခေတ်၌ ၊ နှင့် ၊ အစရှိသည်တို့ ဖြစ်၏။
ဆိုသလို တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး တမူထူးခြားစွာဖွဲ့ဆိုတတ်ကြပေသည်။
ပုံစံပြရလျှင် ရှင်မဟာသီလဝံသက မိမိ၏ တူတော် သုနန္ဒသူရိယကိုဒုတိယမင်းခေါင်၏ အမျက်တော်ရှိခြင်းမှ လွတ်ကင်းချမ်းသာစေရန် ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ အသင်္ခါရိက အစချီလျက် ''မေတ္တာစာခွေ ၊ ဆက်သောထွေကို၊ ရေမြေသခင်၊ ရွှေနန်းရှင်သည် အလျင်မျက်တော် ပြေစေသောဝ်''ဟူ၍ မေတ္တာစာကို တင်သွင်း ခဲ့ဘူးလေသည်။
ထိုမေတ္တာစာများတွင် '' ပြည်ထဲရေးကို၊ ဆွေးနွေးထောက်၍၊ မမေ့မလျော့၊ မပေါ့မလေး၊ မနှေးမလျင်၊ မြော်မြင်အရေး၊ အတွေးအခေါ်၊ အမျှော်အတင်း၊ လုပ်ကြံပြင်းလျက် '' စသည်ဖြင့်တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ရာ၌ ပြေပြစ်ချောမောစေရန် သတိပေးသည့် ဆုံးမစကားများကို တွေ့ရလေသည်။
မဇ္ဈပဒေသပြည်နယ် သည် ပြည်ထောင်စုတွင် ပါဝင်သော ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်၍ ရှေးဗြိတိသျှလက်ထက်က ဗဟိုစီရင်စုနှင့် နှင့် ဗီရာနယ်တို့ကို ခေါ်ဝေါ်သော အမည်သစ်ပင်ဖြစ်၏။
ခရစ် ၁၈၅၃ ခုနှစ်၌ နဂ္ဂပူမှ မရတ္ထာရာဇာ လွန်လေသော် ယင်းနယ်ကို ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ခံနယ်အဖြစ် သိမ်းပိုက်ကြေညာခြင်းခံရ၏။
အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဗီဟာ ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်အရှေ့ယွန်းယွန်းတွင် ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဘုံဘိုင်ပြည်နယ် ၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ၊ မြောက်ဘက်တွင် ပြည်နယ်များဖြင့် ပတ်ရံလျက်ရှိသည်။
မတ္တရာမြို့သည် ပင်လယ်ပြင်ထက် ပေ ၃၃ဝ အမြင့်တွင် တည်ရှိ၍ မှ ၂၇၅ မိုင်၊ မှ ၄၁၅ မိုင် ကွာဝေးသည်။
သမိုင်းပညာရှင်များ အဆိုအရ မတ္တရာမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရခြင်း အကြောင်းမှာ ပုဂံရာဇဝင်အရ နော်ရထာမင်းစောသည် သက္ကရာဇ် ၃၉၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဇနှင့် မြန်မာပြည် နှစ်ဖက်စပ်ကြား ရှမ်းယွန်းတို့နှင့် မရောမစပ်စေခြင်းငှာ မှူးမတ် ဗိုလ်ပါတို့ကို တာဝန်ခွဲဝေပေး၍ တည်စေသော မြို့၄၃ မြို့ အနက် မတ္တရာမြို့သည် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
မတ္တရာနယ်သည် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး ကောင်းပေသည်။
ရေလမ်းအားဖြင့် ရွှေတစ်ချောင်းတစ်လျှောက် (ချောင်းမကြီး) တစ်လျှောက်တွင် လှေများ၊ ဖောင်များ အသွားအလာများသည်။
မတ္တရာနယ်တွင် ထင်ရှားသော ဘုရားများမှာ မတ္တရာမြို့ရှိ ရွှေကူကြီးစေတီ၊မြို့ထောင့်ရွှေဂူဘုရား၊ ရွှေပုထိုးဘုရား၊ ရွှေဒါလီဘုရား၊ ပန်းယျရွာရှိ ရွှေသစ္စာရဘုရား၊ နှစ်ဆယ့်လေးဆူဘုရား၊ ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား၊ ရှစ်မျက်နှာစေတီနှင့် ရွှေညောင်တော် စေတီ၊ရှိ ရွှေမုဋ္ဌောစေတီနှင့် ရွှေဘုံသာစေတီ၊ ရှိ ဆုတောင်းပြည့်စေတီ စသည်တို့ဖြစ်၏။
တွင် ကျင်းပသောအခါ မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားမှ လူအပေါင်းတို့ သွား ရောက်ကြလေသည်။
ထိုပြီးကာလ ၉လ လွန်မြောက်သောအခါတွင် အနော်ရထာမင်း စောသည် ရှင်အရဟံဟောပြောတော်မူချက်အရ ဗိုလ်ပါ အပေါင်း တို့ခြံရံပြီးသော် တောင်ဘက် လယ်တွင်းတပြင် နယ်ပယ်တို့သို့ ခရီးလှည့်လည်ကြွမြန်းတော်မူခဲ့ရာ၊ ကျွဲတလင်းချောင်း၊ ''မြွေ၊ ကတူးကန်'' အရပ်သို့ ရောက်တော်မူဖြင့် ခေတ္တအပန်းဖြေ ရေသဘင်နန်း စံမြန်း သာယာတော်မူသည်။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားလည်း '' ဤကန်တော်သည် ကမ္ဘာဦးတည်စက ကန်ဖြစ်၍အာကာရဋ္ဌမင်း၊ ကုသမင်းတို့ ဆည်ဖို့ပြုစုကြသည်။
ထိုအခါ သိကြားဗြဟ္မာ နတ်အပေါင်းတို့သည် အနဝတတ် အိုင်မြတ်မှ ရေကို ယူဆောင်လာကြပြီးသော် ဤကန်တွင်း၌ ထွေးအ ကြလေရာ နောင်လာလတ္တံ့သော နှစ်ပေါင်း ၈၄,ဝဝဝ တည် ပေလတ္တံ့ဟု သိကြားဗြဟ္မာ နတ်အပေါင်းကဆိုကုန်ကြသည် '' ဟု မိန့်ဆိုတော်မူကြောင်းကို သိရလေသည်။
မိဿလင်ပင်သည် ၊ ၊ ၊ တို့နှင့်အတူ ဇင်ဂျီဗာရေးစီအီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ယင်း၏ ရုက္ခဗေအမည်မှာ ဇင်ဂျီဗာ ဗာဗေတမ် ဖြစ်သည်။
မိဿလင် အတက်များမှ အပင်ပေါက်ကြသည်။
အနုပညာသမိုင်း ဗိသုကာအတတ်ကို ပြန်လည်ကြည့်ရှု လျှင် ရောမခေတ်နှင့် ထိုနောက်တွင် ပေါ်ပေါက်လာသော အဆောက်အအုံများ၌ မုခ်ခုံးများ အသုံးများခဲ့သည်ကို တွေ့မြင်ရပေသည်။
ကမာများကို ဖမ်း၍ ရစေရန် ပြုလုပ်ပြီး ပင်လယ်ရေထဲ၌ ပြန်၍ချကာ မွေးမြူထားကြသည်။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ ငွေအားလူအားဖြင့် ကမာလုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ် ပြုလုပ်နေကြရာတွင် ပုလဲ ရရှိရေးထက် လူတို့ စားသုံးရန် ဟင်းလျာအတွက် ပြုလုပ်ခြင်းက ပို၍ ကြီးကျယ် သည်။
ခရုမျိုးပေါင်းစုတွင် ၊ ယောက်သွား၊ ကမာနှင့် ပက်ကျိတို့သာမက၊ ၊ ကင်းမွန်ဘဲလိပ်၊ ဘဝဲ စသော သတ္တဝါများလည်း ပါဝင်သည်။