DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
တစ်မြို့လုံးရှိ ရဲစခန်းအားလုံး အပေါ်၌ မီးသေအောင် ဩဇာညောင်းခဲ့သူ အာဂသတင်းထောက်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ရာ လွတ်လပ်ရေးခေတ်တွင် နှောင်းလူ မှုခင်းသတင်းထောက်များသည် ဦးဘနှင်းကို စံနမူနာ ယူခဲ့ကြသော်လည်း ဦးဘနှင်း၏ ခြေရာကို မနင်းနိုင်ကြဟု ပြောစမှတ်ပြုသည်။
ဂါဒီယန် ဦးစိန်ဝင်း ရေးသားသော (The Split Story) စာအုပ်မှာ ဖဆပလ ခေတ် ပါတီများ ကွဲပြဲကြသည့်အကြောင်းကို သတင်းသမားအမြင်ဖြင့် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ နှစ်ဘာသာ ရေးသားခဲ့သောကြောင့် ယနေ့တိုင် ထင်ရှားသော စာအုပ်ဖြစ်သည်။
ဂါဒီယန် ဦးစိန်ဝင်း သည် အသက် ၉၂ နှစ် ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ၊ ၁၇ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကသစ်ဝိုင်ဆရာတော်ဘုရားကြီး အလောင်းအလျာအား မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၅ ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၁၀ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မွန်းတည့် ၁၂ နာရီတွင် အပိုင် အဗျား အလယ်စုရွာ၌ လယ်ယာလုပ်ကိုင် အသက်မွေးကြသည့် အဖ (ခမည်းတော်) ဦးဘိုးကန်၊ အမိ (မယ်တော်) ဒေါ်စိမ်းရင်တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဆရာတော်လောင်းလျာအား မိခင် သန္ဓေတည်စဉ်က အလွန်မွှေးကြိုင် အရသာရှိလှသည့် ငှက်ပျောသီးကြီး တစ်လုံးအား စားသုံးရသည်ဟု အိပ်မက်မြင်မက်ခဲ့သည်။
ဆရာတော် လောင်းလျာ မောင်ရွှေဘအား မွေးစတွင်ပင် အရပ်ကျောင်း ဆရာတော် ဦးကလျာဏထံ အုန်းသီးတစ်လုံးဖြင့် ရောင်းချခဲ့သည်။
နှစ်ဝါ အရတွင် ဆရာတော်အားလျှောက်ထား၍ အနီး မရမ်းချိုကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။
ထိုမှ တဆင့် သရက်တောကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးကောသလ္လနှင့် ဦးဣန္ဒာဝံသတို့ထံတွင် သဒ္ဒါ သဂြိုဟ်မှစ၍ နေ့ဝါညဝါသင်ယူရာ သင်ရို်းကုန်စင်အောင် တတ်မြောက် ခဲ့သည်။
ရဟန်း ၆ ဝါအရတွင် ပထမကြီးတန်းအောင်မြင်သည်။
ထို့နောက် တက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက်ကြီးသို့ ပြောင်းကာ ၁၀ ဝါမှ ၁၂ ဝါအထိ စာဝါပို့ချပေးခဲ့ပြန်သည်။
ကြီး ဖြစ်လာသောအခါ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် ကျောင်းတိုက်ကြီး ပျက်စီးခဲ့ပြီး စာသင်သံဃာများလည်း နေရပ်ပြန်ခဲ့ကြရသည်။
ထိုသို့နေစဉ် ကသစ်ဝိုင်ကျောင်းဆရာတော် ဦးကုဏ္ဍလ ပျံလွန်၍ ထိုကျောင်းတွင် ကျောင်းထိုင် ပါရန် အများ၏ တင်လျှောက်ချက်အရ ကျောင်းထိုင်ခဲ့သည်။
တတိယသင်္ဂါယနာတွင်က ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သော တရားတော်များအပေါ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂိုဏ်းခွဲများက အမျိုးမျိုး ယူဆ အဓိပ္ပာယ်ကောက်ကာ အငြင်းပွားမှုကို အမေးအဖြေပုံစံဖြင့် ဟောကြားချေပကာ စံသတ်မှတ်ထားသည့် အဓိပ္ပာယ်များအား မှတ်တမ်းတင်ထားသော ကျမ်းဖြစ်သည်။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၀၅) ဟု နှလုံးသွင်းတော်မူပြီးလျှင် အဋ္ဌမုခါဝါဒယုတ္တိကို အဦးအစပြု၍ တဘာဏဝါရ မပြည့်သော ပါဠိဟောစဉ်ဖြင့်သာ မာတိကာ (ကထာဝတ္ထုကျမ်းအကျဉ်း) ကို ဟောတော်မူခဲ့သည်။
ဒုတိယ ဓမ္မသံဂါဟကထေရ်တို့ နှင်ထုတ်အပ်သော ဝဇ္ဇီတိုင်းသား ရဟန်းတို့သည် စည်းရုံးသင်းပင်းကြ၍ ပြည်၌ စင်ပြိုင် သံဂါယနာတင်ကြသည်၊ ထိုသံဂါယနာကို သံဃာ တသောင်းဖြင့် တင်သည့်အတွက် မဟာသံဂါယနာ ဟူသော အမည်ကို ခံယူခဲ့ကြသည်၊ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့ဂိုဏ်းကို မဟာသံဃိကဂိုဏ်း ဟူ၍၎င်း၊ မဟာသင်္ဂီတိဂိုဏ်းဟူ၍၎င်း ခေါ်တွင်စေခဲ့ကြသည်၊ ထိုအချိန်မှစ၍ ဂိုဏ်း၊ မဟာသံဃိကဂိုဏ်း ဟူ၍ ဂိုဏ်းကြီး ၂-ဂိုဏ်း ကွဲပြားလာကြသည်။
ထေရဝါဒဂိုဏ်းမှ (၁) မဟိသာသကဂိုဏ်း၊ (၂) ဝဇ္ဇီပုတ္တကဂိုဏ်းဟု ကွဲ၍ ဝဇ္ဇီပုတ္တကဂိုဏ်းမှ (၁) ဓမ္မုတ္တရိယဂိုဏ်း၊ (၂) ဘဒြယာနိကဂိုဏ်း၊ (၃) ဆန္ဒာဂါရိကဂိုဏ်း၊ (၄) သမိတိယဂိုဏ်းဟု လေးဂိုဏ်း ကွဲပြန်သည်။
ထိုနောက် မဟိသာသကဂိုဏ်းမှ (၁) သဗ္ဗတ္ထိကဝါဒဂိုဏ်း၊ (၂) ဓမ္မဂုတ္တိကဂိုဏ်း။
သဗ္ဗတ္ထိကဝါဒဂိုဏ်းမှ ကဿပိကဂိုဏ်း၊ ထိုမှ သင်္ကန္တိကဂိုဏ်း၊ ထိုမှ သုတ္တဝါဒဂိုဏ်းဟု ၁၁-ဂိုဏ်းကွဲ၍ မူလထေရဝါဒဂိုဏ်းနှင့်ပါ ဆိုလျှင် ၁၂-ဂိုဏ်း ဖြစ်လေသည်။
ထိုတွင် မူရင်းထေရဝါဒဂိုဏ်းဝင်များသာ ပထမသံဂါယနာနှင့် တထေရာတည်း သင်အံပို့ချ ကျင့်ဆောင်နိုင်ကြ၍ ကြွင်း ၁၇-ဂိုဏ်းဝင်တို့သည်ကား ပထမသံဂါယနာနှင့် ကွဲပြားစွာ ကျင့်ဆောင်ကြကုန်၏။
အိန္ဒိယရာဇဝင်များ အဆိုအရ အသောကမင်းကြီးသည် သာသနာ ၂၇၁ (၂၇၃-ဘီစီ) ခုနှစ်၌ နန်းတက်သည်၊ သာသနာ ၂၇၅ (၂၆၉-ဘီစီ) ခုနှစ်၌ အဘိသိက်ခံသည်၊ ထို့နောက် ၂၉-နှစ်အကြာ သာသနာ ၃၀၄ (၂၄၀-ဘီစီ) ခုနှစ်၌ တတိယသံဂါယနာပွဲ ကျင်းပသည်၊ ထိုနှင့် ကွဲလွဲနေသော ပါဠိကျမ်းဂန်များ အဆိုမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
အသောကမင်းကြီးသည် သာသနာ ၂၁၈-တွင် အဘိသိက်ခံသည်။
ပထမ၊ ဒုတိယ သံဂါယနာတင်ပြီးသော နှင့်တကွ ပိဋကများကို ၃-နှစ်အတွင်း တတ်မြောက်၍ မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်၏ တပည့်တထောင်တို့ကို ဦးစီးပါမောက္ခ ဖြစ်ရသော အချိန်သည် အသောကမင်းကြီး အဘိသိက်ခံ၍ ၉-နှစ်မြောက် အချိန်ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓသာသနာ၌ မှီခိုရဟန်းပြုခွင့်မရသူ တိတ္ထိတို့သည်လည်း မိမိတို့ဘာသာ ဆံပင်များကို ရိတ်ဖြတ်လျက် ဖန်ရည်ဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ကြ၍ စသည် ပြုသောအခါ၌ သံဃာ့အလယ်သို့ ဝင်ကြကုန်၏။
ထို့ကြောင့် ၁၈-ဂိုဏ်းဝင် သံဃာစစ်တို့သည် ထိုပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ဥပုသ်ပဝါရဏ ပြုတော်မမူကြဘဲ ၇-နှစ်တိုင်တိုင် ရှောင်လွှဲ၍ ဆင်းရဲငြိုငြင်စွာ သီတင်းသုံးတော်မူကြရလေသည်။
မင်းစေခိုင်းခံရသော အမတ်သည် ဘုရင်ကြီးအား ပြန်မလျှောက်ထားဝံ့၍ တပါးသောအမတ်များကို မေးသောအခါ အသတ်ခိုင်းခြင်းဖြစ်သည်ဟု အကြံပေးကြသဖြင့် အသောကမဟာဝိဟာရသို့ သွားပြီးလျှင် သံဃာများကို စည်းဝေးစေ၍ ဥပုသ်ပြုခိုင်းရာ မရသည့်အတွက် မထေရ်ကြီးများကစပြီး သံလျက်ဖြင့် ဦးခေါင်းဖြတ်သတ်လေ၏။
ဘုရင်ကြီးသည် ထိုအကြောင်းကို ကြားသိတော်မူလျှင် တကိုယ်လုံး ပူပန်လျက် မိမိ၌ အပြစ်ရှိ မရှိ ရဟန်းတို့အား မေးလျှောက်သောအခါ အမျိုးမျိုး ဖြေဆိုတော်မူကြသဖြင့် ယုံမှားမဖျောက်နိုင်သည်ဖြစ်၍ အဟောဂင်္ဂါတောင်၌ နေတော်မူသော မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမထေရ်ကို ပင့်ဆောင်ရလေသည်။
မထေရ်သည် ကြွရောက်ပြီး ဘုရင်ကြီး၏ နှလုံးပူဆွေးမှုကို ငြိမ်းအေးစေ၍ ဘုရင်ကြီးအား ဗုဒ္ဓဝါဒ သင်ပေးလေသည်။
ထိုအစည်းအဝေး၌ သံဃထေရ် ဖြစ်တော်မူသော အရှင်မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမထေရ်သည် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော ဘေးရန်ကဲ့သို့ အနာဂတ် ဘေးအန္တရာယ်ကြီးများ သာသနာတလျှောက် မဖြစ်ပေါ်စိမ့်သောငှါ မြတ်စွာဘုရား ထားတော်မူခဲ့သော မာတိကာ (ကထာဝတ္ထုကျမ်းအကျဉ်း) ကို အကျယ်ဝေဖန်လျက် သကဝါဒသုတ်ငါးရာ၊ ပရဝါဒသုတ်ငါးရာ၊ စုစုပေါင်း သုတ်တထောင်ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဤကထာဝတ္ထုကျမ်းကို ဟောတော်မူသည်။
ထိုသံဂါယနာပွဲတွင် ဤကထာဝတ္ထုကျမ်းအကျယ်ကို စုပေါင်းရွတ်ဆို၍ သံဂါယနာ တင်တော်မူကြသည်။
ဒသ ကထာဝတ္ထုနီတိ အပိစ္ဆတာဒီနိ ဒသ ဝိဝဋ္ဋနိဿိတာယ ကထာယ ဝတ္ထုဘူတာနိ ကာရဏာနိ။
ယသ္မာ တေဟိ ဝိနာ နပ္ပဝတ္တတိ၊ တသ္မာ “ကထာကာရဏာနိ”တိ ဝုတ္တံ။
ကထာဝတ္ထုသ္န္တိ ဧတ္ထ ကထာယေဝ ကထာဝတ္ထု၊ ကထာယံ ပတိဋ္ဌပေသီတိ အတ္ထော။
ကထာ ဝေ ဥပရိ ဥပရိ ဝါဒါရောပနဿ ဝတ္ထုဘာဝတော ကထာဝတ္ထု။
ကထာယံ ပတိဋ္ဌပေသီတိ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ တဒတ္ထေ ဝါ ပတိဋ္ဌပေသိ။
လက်ချည်းလာ၍ ၊ ဥစ္စာဆောင်သယ် ၊ နည်းငယ်ဖြင့်သာ ၊ များစွာလိုရှိ ၊ ဘေးထိရောက်ခါ ၊ ပြုလှာတုံဘိ ၊ မိမိကျိုးငှာ ၊ မှီလှာပေါင်းယှဉ် ၊ လေးယောက်စဉ်ကား ၊ အညဒတ္ထုဟရတည်း။
မေ့လျော့စောင့်လှာ ၊ ဥစ္စာစောင့်ရှောက် ၊ ဘေးရောက်ကိုးကွယ် ၊ ပြုဖွယ်ရှိက ၊ နှစ်ဆဥစ္စာ ၊ ချေးပေးလှာသည် လေးဖြာ ဥပကာရတည်း။
ကန့်ကူဆံ (steatite)သည် စာပေရေးသားရာတွင် သုံးသည့် စာရေးကိရိယာ တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။
ရှေးအခါက နက်ဟု ခေါ်သော အနက်ရောင်စက္ကူချပ်၊ အလွှာခေါက်များ ပေါ်တွင် ကန့်ကူဆံဖြင့် စာရေးကြရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းအတွဲ(၁)အပိုင်း(ခ) ယခုခေတ်တွင် စာပေရေးသားရာ၌ ကန့်ကူဆံ အသုံးနည်းသွားပြီး ၊ ၊ များသာ သုံးစွဲကြတော့သည်။
မြန်မာပြည်၏ နောက်ဆုံး မင်းဆက်များ ဖြစ်ကြသော နှင့် တို့၏ လက်ထက်တွင် နိုင်ငံ့တာဝန်ကို စွမ်းစွမ်းတမံ ထမ်းရွက်ကာ ထင်ပေါ် ကျော်ကြားလှသော သတိုးမင်းကြီး မဟာမင်းလှစည်သူ ဘွဲ့ခံ ကင်းဝန်မင်းကြီးမှာ ဗြိတိသျှတို့ အထက် မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက် ပြီးစဉ်ခေတ်က လူသိအများဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
သီပေါမင်း ပါတော်မူခြင်း-အမျိုးသား ပညာဝန်ဦးဖိုးကျား အမှန်မှာ တွင် အာရှသို့နယ်ချဲ့လာသော အင်္ဂလိပ်၊ပြင်သစ်ကဲ့သို့ အရင်းရှင်နိုင်ငံများနှင့် ယှဉ်လျှင် စက်မှုနည်းအတတ်များ နောက်ကျကျန်ခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံကို စက်မှုနည်းအတတ်များ တိုးတက်လျက်ရှိသော ဥရောပစက်မှုအရင်းရှင်နိုင်ငံတို့နှင့်အာရှတွင် ယှဉ်ပြိုင်ရပ်တည်နိုင်အောင် စီမံအုပ်ချုပ်ရေး ၊ တရားစီရင်ရေး ၊ နိုင်ငံခြား ဆက်သွယ်ရေး ၊ မြှင့်တင် ပြောင်းလဲရေးတို့ကို အားသွန်ခွန်စိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ရှေးမြန်မာကြီးများတွင် ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် ထင်ရှားစွာ ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
ယခု နှင့် မြို့နယ်များ ဖြစ်သော ဗန့်ကျီတိုက်နယ် ၊ဆင်ရှင်မြို့နယ် မုန်တိုင်ပင်ရွာ (သက္ကရာဇ် ၁၂၃၃-ခုနှစ်အတွင်း “အဂ္ဂမဟာသေနာပတိ ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး” ဟူသော အမည်ဖြင့် ကျော်စော ထင်ရှားလာသောအခါ မင်းကြီး၏ ချက်ကြွေရာဒေသဖြစ်သော “မုန်တိုင်ပင်ရွာ” ကို “မင်းတိုင်ပင်ရွာ” ဟုပြောင်းလွဲ ခေါ်ဝေါ်ကြကုန်၏။
ကိုရင် ဘဝနှင့် ရဟန်းဘဝတို့တွင် စာပေ ပရိယတ္တိတို့၌ လွန်စွာ စိတ်အား ထက်သန်၍ ရဟန်းခံပြီး မကြာမီအတွင်း အမရပူရမြို့ ၏ ကျောင်းတိုက်တွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
မောင်ချင်း ၇-နှစ်သား အရွယ်သို့ရောက်လျှင် အမိအဖတို့က မုန်တိုင်ပင်ရွာ၏ မြန်မာခရီး ၁-တိုင်ခန့်ကွာသော ငှက်ပျောတောရွာ ကျောင်းထိုင် ပုဂ္ဂိုလ်ဦးဆန်းထံတွင် စာပေသင်ကြားရန် အပ်နှံကြလေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၀၃-ခုနှစ် အသက် ၂၀-ပြည့်လေသော် ငါးရံ့အို-မြစ်စုတ်ရွာကျောင်းမှ ငှက်ပျောတော ရွာကျောင်း ငယ်ဆရာ ဘုန်းတော်ကြီးဦးဆန်းထံသို့ ပြန်ခဲ့၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူလေသည်။
အမရပူရ စတုတ္ထနန်းစံ “မဟာလောကရံသီ စေတီတော်၏ ဒါယကာ” ပုဂံမင်းတရားကြီးလက်ထက် မင်းတုန်းတောင်စဉ် ခုနစ်ခရိုင်ကို အသုံးကံကျွေးခံ လွှတ်တက်မင်းသားကြီးက ရွှေရေးကျောင်း ဘုန်းတော်ကြီး ဦးဝိသုဒ္ဓအား “ပညာဗဟုသုတအရာ လေ့လာရှာမှီးသူတို့ကို အလိုတော်မြတ်ရှိကြောင်း” နှင့် လျှောက်ထားလေသောကြောင့် ဦးဝိသုဒ္ဓက မိမိ၏တပည့်ရင်းဖြစ်သော ဦးအာသဘအား အကြောင်းကုန်ပြန်ကြား၍ လူဝတ်လဲစေပြီးနောက် မင်းတုန်းမင်း အပါးတော်တွင် မြဲစွဲထမ်းရွက်စေလေသည်။
ဝန်အရာနှင့် ထမ်းရွက်ရစဉ်အတွင်း မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၂၆-ခုနှစ်တွင် ရတနာပုံရွှေမြို့တော်သူ ရွှေမြို့တော်သားတို့ နွေမိုးမပြတ် သုံးရေသောက်ရေ အလိုရှိသမျှ ရနိုင်ကြစေခြင်း အလို့ငှာ မတ္တရာမြို့အထက် နဂါးရစ်မြစ်ကသည် ရွှေမြို့တော်အရောက် “ရတနာနဒီ” မြစ်တော်ကို ဖောက်လုပ်စေရာတွင် အမိန့်တော်မြတ်အရပင် “ကြားပိမ့်မင်္ဂလာ” ချီ “ရတနာနဒီမြစ်တော်ဖွဲ့မော်ကွန်း” ကိုရေးသား ဆက်သွင်းသည်။
အလုံနယ်မှာ စစ်သူကြီး မွေးဖွားကြီးပြင်းရာ ဒေသ ဖြစ်သည်သာမက ရှေးမြန်မာ တပ်မတော်အတွင်း ခြောက်စုတပ်များတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော စစ်သူရဲကောင်းများ ပေါ်ထွက်ရာ ထင်ရှားသည့် ဒေသဖြစ်သည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံနှင့် ပိုမိုရင်းနှီးစွာ တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံနိုင်ရန် လည်းကောင်း၊ ဥရောပတိုက်ရှိ အခြားနိုင်ငံကြီးများနှင့်လည်း နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်မှု ရရှိရန် လည်းကောင်း၊ ၁၂၃၃ ခုနှစ် တပေါင်းလဆုတ် ၉ ရက်နေ့တွင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး စေလွှတ်သောသံအဖွဲ့ကို ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်း ဦးဆောင်ခဲ့၏။
အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည့်အတိုင်း၊ မိမိနိုင်ငံ တိုးတက်ရေးအတွက် ဗြိတိန်နိုင်ငံကဲ့သို့ ဘုရင်၏ အခွင့်စွမ်းကို ကန့်သတ်ကာ ဝန်ကြီးအဖွဲ့နှင့် တိုင်းပြည်ရေးရာများတွင် စီမံခန့်ခွဲသွားနိုင်သည့် စည်းမျဉ်းခံဘုရင်နည်းသစ်တစ်ခုကို တီထွင်ရန် ကင်းဝန်မင်းကြီး ကြိုးစားခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ခြေလှမ်းကို ကောင်းစွာရိပ်စားမိသည့်အလျောက် နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်ရေး ကျားကစားမှုအောင်မြင်စေရန် ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် ပြင်သစ်အစိုးရကို ကျားတစ်ကောင်အနေဖြင့် အသုံးပြုရန် ကြိုးစားခဲ့ပေသည်။
အင်္ဂလိပ်တို့ ချီတက်လာစဉ်တွင် သီပေါမင်းအား လွတ်ရာသို့ ရှောင်တိမ်းကာ ပြန်လည် ခုခံရန် ကင်းဝန်မင်းကြီး အကြံပေးခဲ့လေသည်။
ကင်းဝန်မင်းကြီး နိုင်ငံခြားသို့ သံအဖြစ် မသွားမီ အဂ္ဂမဟာ သေနာပတိ ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။
ကင်းဝန်မင်းကြီး ပြုစုခဲ့သော ကျမ်းများမှာ မြန်မာ စာပေလောကတွင် များပြားလှသည်။
နောက် အရေးတော် ပြီးပြေသည့်ကာလ ကျောက်တလုံးကင်း၊ မင်းကွန်းကင်း၊ စမ္ပာယ်နဂိုရ်ကင်း ဟူသော ရေကင်းများနှင့် ဆင်ကြန်ကင်း၊မြောက်ဦးကင်း၊လေသာကင်း၊ပြင်ထိပ်ကင်း၊နတ်ထိပ်ကင်း၊ရှောင်က ဗွေကင်းစသော အရပ်ရပ်ကြည်းကင်းများကိုလည်း ကြည့်ရှု ကြပ်မရန် ကင်းဝန်အရာနှင့် ထပ်မံခန့်ထားတော်မူ သေးသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇-ခုနှစ်တွင် ထီးကျိုးစည်ပေါက် ပြည်မှောက်လေပြီး၍ အင်္ဂလိပ် အစိုးရတို့ဝင်ရောက်လာခဲ့သည့် အခါကာလမှစ၍ နိုင်ငံမြို့ရွာ သာယာငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အထူးကူညီ ဆောင်ရွက်လေရကား သက္ကရာဇ် ၁၂၄၉-ခုနှစ်အတွင်း ဝိတိုရိယ ဘုရင်မကြီး၏ နန်းစံ ၅၀-ပြည့် “ဂျူဘလီ” ပွဲတော်တွင် “စီ-အက်စ်အိုင်” ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့် ချီးမြှင့်မြှေက်စားခြင်းခံရပြန်လေသည်။
အင်္ဂလိပ်တပ်များ ချီတက်လာစဉ်တွင် သီပေါမင်းကိုယ်တိုင်က လွတ်ရာလွတ်ကြောင်း မရှောင်လိုဟု ဆိုသည့်အပြင် ဗြိတိသျှတို့ တောင်းဆိုသည်ကို ကျေအေးစွာ အပြည့်အစုံပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ သတ္တဝါတို့ အသက်မသေစေရန် တိုက်ခိုက်မှုမရှိစေလိုကြောင်းဖြင့် အမိန့်ပေးသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တို့ချီတက်လာစဉ်တွင် ဟန့်တားတိုက်ခိုက်မှုမရှိရန်နှင့် အင်္ဂလိပ်တို့ကလည်း မတိုက်ခိုက်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။
Burmese Encyclopedia Vol 2, p-406 printed in 1955 # ၃ ၆စောင်တွဲ ဓမ္မသတ်ကြီး # သမီးတော်ဧချင်း နှင့် ပုခက်တင်ဧချင်း # စိတ္တုပက္ကိလေသစာတမ်း # တိန္ဒုကပျို့ # ရတနာနဒီမော်ကွန်း # ကင်းဝန်မင်းကြီး လန်ဒန်သွား နေ့စဉ်မှတ်တမ်းနှင့် ပြင်သစ်သွား နေ့စဉ်မှတ်တမ်း # နာနာနယသင်္ခေပကဗျာဗန္ဓကျမ်း ခေါ် ကင်းဝန်မင်းကြီး ကဗျာစု # အမွေမှု ဓမ္မသတ်ကြီး # အဍ္ဍသင်္ခေပဝဏ္ဏနာဓမ္မသတ် # မေတ္တာစာများ # ဓမ္မောဇမော်ကွန်း # ပကိဏ္ဏကဓမ္မသတ်လင်္ကာ # နေမိရကန် # ကဗျာ နှင့် ဂီတသီချင်းများ ဖြစ်လေသည်။
ပထမတစ်ဦးမှာ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းအရေးမှူးချုပ် ဖြစ်ပြီး ထိုဆုစတင်ပေးအပ်သည့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှာပင် ထိုဆုအား ချီးမြှင့်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။
ဒုတိယတစ်ဦးမှာ (NLD) အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
မမလေးကို ကမာကလူကျေးရွာ၌ အဖ ဦးပျားချို(ဒေါ်ဆင်ဘဏ်မန်နေဂျာ)၊ အမိ ဒေါ်ကွီ တို့က ၁၉၁၇ ခု ဧပြီလ ၁၃ ရက် သောကြာနေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန် မြို့မ အမျိုးသမီးကျောင်း၌ နဝမတန်း (၁၉၃၂) အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဘိုကလေးမြို့ တွင် အဖွဲ့ဝင်နှင့် တက်ခေတ်အမျိုးသမီးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၃၆ - ၃၇)၊ ဂျာနယ်ကျော် ထုတ်ဝေသူ၊ ဂျာနယ်ကျော်နှင့် ပြည်သူ့ဟစ်တိုင် အယ်ဒီတာ (၁၉၃၉)၊ အမျိုးသမီးကလောင်ရှင်အသင်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် ကလောင်ရှင်မဂ္ဂဇင်း တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ (၁၉၄၇)၊ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး ကွန်ဂရက် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၅၅)၊ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ စာပေကလပ် အတွင်းရေးမှူးချုပ် (၁၉၆၁ - ၆၂) တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
နှင့် သို့ ယဉ်ကျေးမှု ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင် (၁၉၅၂)၊ အာရှတိုက် စာရေး ဆရာများ ကွန်ဖရင့် (၁၉၅၅)၊ အဏုမြူဆန့်ကျင်ရေးကွန်ဖရင့် [ဂျပန်] (၁၉၅၈)၊ ဘာသာပြန် "သွေး" ဝတ္ထု အတွက် ဂုဏ်ပြုဖိတ်ကြားခြင်း (၁၉၈ဝ) စသည်ဖြင့် နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ သွားခဲ့သည်။
အဖြူ (၁၉၅၄) သူလိုလူ (၁၉၄၇) သူလိုမိန်းမ (၁၉၄၈) ရှုမငြီး (၁၉၄၈) စိတ် (၁၉၅၁) ကမ္ဘာမြေဝယ် (၁၉၅၂) (၁၉၅၅) စာပေဗိမာန်ဆု တွေးတစိမ့်စိမ့် (ဝတ္ထုတိုစုစည်းမှု) (၁၉၆၃) လှတစ်မျက်နှာ (၁၉၆၅) ရင်နင့်အောင်မွှေး(၁၉၆၇) ရင်မှတစ်ရှိုက် (၁၉၇၀) သွေး (၁၉၇၃) နတ်ရေးငယ်ရွှေစာ လောကီရတနာ မေတ္တာ စိတ် ဘဝပုံရိပ်များ ဟီရိုရှီးမား အရှေ့နှင့်အနောက် (ဆောင်းပါးစုစည်းမှု) ရွှေလင်းယုန် ဆေးပညာဆောင်းပါးများ မြန်မာ့ဆေးပညာ မာလာရီ။
ဂျိုးဇက် ဂြိုဟ်ဘယ်လ်စ် သည် ဘာသာရေး အလွန်ကိုင်းရှိုင်းသော မိသားစုမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများကိုမူ ၁၉၂၄ ခုနှစ် ဟစ်တလာ ဦးဆောင်မှုအောက်ရှိ NSDAP (ဂျာမန် အမျိုးသား ဆိုရှယ်လစ် အလုပ်သမားများ ပါတီ) သို ့ဝင်ရောက်ပြီးမှသာလက်တွေ ့ ပါဝင် လုပ်ကိုင်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ယင်းရာထူးများကို ပိုင်ဆိုင်နေသည့်တလျောက် သူအပိုင်ရသော မီဒီယာအမျိုးမျိုးမှတဆင့် သတင်းမှား သတင်းလွဲများထုတ်လွှင့်ကာ ပြည်သူလူထု၏ စိတ်ဓာတ်များကို အမှောင်ဖုံး၍ အလင်းပျောက်ကွယ်စေရန် ကိုယ်စွမ်း ဉာဏ်စွမ်းရှိသ၍ ကြိုးပမ်းလေတော့သည်။
ဘာလင်မြို့ အားကစားကွင်းကြီးတွင် -ခုနှစ်၌ ဟောပြောခဲ့သော သူ၏မိန့်ခွန်းအရ "အလုံးစုံသော စစ်" ကို ဦးတည်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားသွားခဲ့သည်။
အလူးအလဲရှုံးနိမ့် နေသော ဂျာမန်စစ်တပ်ကြီး နလန် မထူနိုင်တော့မည်ကို ရိမ်စားမိသောအခါ ဂြိုဟ်ဘယ်လ်စ်သည် သူ၏မိသားစုကို ခေါ်ကာ ဟစ်တလာ၏မြေအောက်ခန်းအတွင်းသို့ လိုက်လံပုန်းခိုလေသည်။
KNU ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့မှာ ယခင်က ကရင့်အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (Karen National Defense Organization, KNDO) ဟု သိရှိခဲ့ရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် (Karen National Liberation Army, KNLA) အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ညီလာခံမှ ကို ကန့်ကွက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ကရင်လူဦးရေ အချိုးအစားနှင့်အညီ ကရင်အမတ်ဦးရေ သတ်မှတ်ပေးရန်၊ ကရင်အများစု နေထိုင်သည့်ဒေသများတွင် ကရင်အမျိုးသားများအတွက် သီးသန့်မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ပေးရန်၊ ကရင်စစ်တပ် သီးသန့်ထားရှိခွင့်ပြုရန်နှင့် သီးခြားကရင်ပြည်နယ် ထူထောင်ခွင့်ပေးရန် စသည့် တောင်းဆိုချက်များကို ချမှတ်ပြီး လန်ဒန်ရှိ သို့ ပေးပို့ခဲ့သည်။
တောင်းဆိုချက်များ မလိုက်လျောပါက ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်မည့် သို့ ဝင်ရောက်မည်မဟုတ်ကြောင်းနှင့် သပိတ်မှောက်မည် ဖြစ်ကြောင်းလည်း အကြောင်းကြားခဲ့သည်။
နှင့် စောစံဖိုးသင်က ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရန် လိုလားခဲ့ကြပြီး စောဘဦးကြီးနှင့် မန်းဘဇံက ရွေးကောက်ပွဲမဝင်ရန် လိုလားခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ဖဆပလအစိုးရက စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ် အပါအဝင် ကရင်အမျိုးသား အရာရှိကြီးများအား ရာထူးမှ ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်သည် စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး/ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်သွားသော အဖွဲ့အစည်းများမှာ - # (DKBA): ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် KNU မှ ခွဲထွက်၍ စစ်အစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးယူခဲ့သော ကရင်လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။
KNLA ၏ လက်အောက်ခံတပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်- တပ်မဟာ (၁) သထုံခရိုင် တပ်မဟာ (၂) တောင်ငူခရိုင် တပ်မဟာ (၃) ညောင်လေးပင်ခရိုင် တပ်မဟာ (၄) ထားဝယ်ခရိုင် တပ်မဟာ (၅) ဖာပွန်ခရိုင် တပ်မဟာ (၆) ဒူးပလာယာခရိုင် တပ်မဟာ (၇) ဘားအံခရိုင် (တပ်မဟာမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် ဂျော်နီ) - KNLA ၏ အရေးအပါဆုံးသော နယ်မြေများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ထိုသို့ကြေညာပြီး ၃၉ နှစ် အကြာ၊၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ၊ မှ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးအား မတရားအသင်းအဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
KNU ပြောခွင့်ရ ပဒိုစောတောနီး၏ တုံ့ပြန်ချက်မှာ “အာဏာသိမ်းပြီး ၂ နှစ် ၃ နှစ်အကြာမှ ကျွန်တော်တို့ကို အကြမ်းဖက်သမားလို့ဆိုရလောက်အောင် သူခိုးက လူပြန်ဟစ်တာ”ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။
သည် ကရင်အမျိုးသမီးအစည်းအရုံး (KWO) ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် Perdita Huston Human Rights Award ဆုကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရဖူးသည်။
ခိုင်မာကျော်ဇော စုစည်းတင်ပြသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သောင်း ဘဝအစိတ်အပိုင်းများ သနူထူဂျာနယ်များ နိုင်ငံသစ်စာစောင်များ ဝင်းတင့်ထွန်း၏ အမှောင်ကြားက ဗမာပြည် မြတ်ထန်၏ တိုင်းပြည်က နုနု မုန်တိုင်းက ထန်ထန် ဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်းတင်မောင်၏ မုန်တိုင်းလွန်သော် ဇင် - ချစ် နောက်ဆုံးနေ့ စောဘိုမြ၏ ဗိုလ်ချုပ်မြ ဖူးကီးဒို၏ မန်းဘဇံနှင့် ကရင့်တော်လှန်ရေး တင်မောင်သန်း၏ သခင့်နိုင်ငံတော် သရာသာထို၏ ကရင်နှင့်နိုင်ငံရေးပြဿနာ NDD သုတေသနနှင့် မှတ်တမ်းတင်ဌာနမှ ထုတ်ဝေသည့် မြန်မာပြည် ရွေးကောက်ပွဲများနှင့် ပြည်သူတို့၏ နိုင်ငံရေးအရပါဝင်မှု။
တွင် လူဖြစ်ကြရသော ဂျူးတို့၏ဒုက္ခကို အောက်တွင် နေ့စွဲအလိုက် ဖော်ပြထားသည့် မှတ်တမ်းများကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သိနိုင်ပေသည်။
ဓနုဖြူမြို့သည် ၊ ၊ ၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။
အရပ်ရှိ အနောက်ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ဓနုဖြူမြို့သည် တွင် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းချီ စစ်ပွဲ အထူးအရေးပါအရာရောက်ခဲ့၏။
ဓနုဖြူမြို့နယ်မှာ မအူပင်ခရိုင် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ရှိသည်။
မိုင် ၃ဝ ခန့်ရှည်သော မော်တော်ကားလမ်းသည် ဓနုဖြူမြို့နှင့် တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးသည်။
ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင် ရောက်ရှိရေး အတွက် မိမိတို့၏ သန္နိဌာန်မိမိတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း နိုင်ငံရေးနှင့်လူမှုရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်ပေါ်စေရေး လှုပ်ရှားမှုကြီး၌ မိမိတို့ရပ်ရွာ အသိုင်းအဝိုင်းကို ခြေပြုသည့် အရေးယူ ဆောင်ရွက်ချက်များ၊ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ရေးများကို လှုပ်ရှား ဆောင်ရွက် သွားမည်။
တိုင်းရင်းသားများ၏ အခွင့်အရေးကို မြှင့်တင်ပေးရန်။
ဓနုအမျိုးသားကောင်စီ ကို ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း နှင့် ရှမ်းပြည်အတွင်း တွင်အခြေပြု လှုပ်ရှား ဆောင်ရွက် နေကြ သည့် တိုင်းရင်းသား အဖွဲ့အစည်း များက ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၁ရက်နေ့တွင် စတင်၍ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ၏ လိုအပ်ချက်များကို ကူညီ ဖြည့်ဆီး နိုင်ရန် ဖွဲ့စည်း ခဲ့ကြသည်။
ရှမ်းပြည်နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိပြီး၊ ဧရိယာ စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၆၄,၀၀၀ ကျော် ရှိသည်။
ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဆိုသည်မှာ ကို အထူးပြုလေ့လာသော သိပ္ပံပညာရှင်များဖြစ်သည်။
သူတစ်ပါးပစ္စည်း ခိုးယူသူသည် ယခုဘဝ၌ပင် မကောင်းသတင်း ကျော်စောခြင်း၊ တစ်စုံတစ်ခု ပစ္စည်း ဥစ္စာပျောက်က အထင်ခံရတတ်ခြင်း၊ အစိုးရမင်းများက အပြစ်ကြီးငယ် လိုက်၍ ထောင်တန်းကျပြီး နောင်တမလွန် ဘဝ၌ အပယ်ကျတတ် လေသည်။
သူ့သားမယား လွန်ကျူး ပြစ်မှားသူသည် ယခုဘဝ၌ပင် မကောင်းသော သတင်း ဖြစ်ပွားခြင်း၊ ရန်သူများခြင်း၊ အစိုးရ မင်းများထံရောက်က ဒဏ်ရိုက်ခံရ၊ ထောင်တန်းကျခြင်း ခံရတတ်၍ နောင်ဘဝ၌ အပယ်သို့ ကျရောက်တတ်သည်။
သူတစ်ပါးအကျိုး ပျက်ပြားအောင် မုသားစကား ပြောသူသည် ယခုဘဝ၌ပင် အများက စကားမယုံခြင်း၊ သက်သေ မဝင်ခြင်း၊ မကောင်းသတင်း ဖြစ်ပွားခြင်းစသော အကျိုးမဲ့များ ဖြစ်၍ နောင်ဘဝ၌ အပယ်ကျတတ်လေသည်။
ဓူဝံ (၁၉၀၈- ၁၉၈၉) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာနှင့် သတင်းစာဆရာကြီးတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ခေတ်ဟောင်းရုပ်ရှင်လောက၏ ထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများဖြစ်သည့် ၊ ဂွမ်းပုံ၊ ညဉ့်ငှက်နှင့် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ်ပါဝင်သော တယ်တညင်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားစသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများမှာ စာရေးဆရာဓူဝံ၏ ဝတ္တုများကို ရုပ်ရှင်ပြန်လည်ရိုက်ကူးထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဆွေလှိုင်ဦး ဓူဝံ မိုးဝေ တက္ကသိုလ်ယဉ်ယဉ်လဲ့ တက္ကသိုလ်တင်မြင့် ခင်မာသစ် ဝတ္ထုကိုရိုက်သော ရုပ်ရှင်မျာ ဓူဝံ ကလောင်အမည်ခံ စာရေးဆရာ နှင့် သတင်းစာဆရာကြီး ဦးသန်းတင့်ကို မြေထဲ မြို့ ၌အဖ ဦးခက်၊ အမိ ဒေါ်မမကြီးတို့က ၁၉ဝ၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်၊ မွေးချင်းကိုးယောက်အနက် ဆဋ္ဌမမြောက်သား ဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင်မြို့၏ နှင့် အင်းစိန်မြို့အစိုးရအထက်တန်း ကျောင်းတို့တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် မှ ဘီအေဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ဓူဝံသည် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတိုက်၊ နယ်လှည့်သတင်းထောက် အဖြစ်ဆောင်ရွက်၍ သတင်းစာလောကသို့ စတင်ဝင်ရာက်ခဲ့သည်၊ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊ နယ်လှည့် ဓာတ်ပုံ သတင်းထောက်။
ဓူဝံသည် ပြန်ကြားရေးဌာန-နယ်လှည့် လူမှုဆက်ဆံရေးအရာရှိ၊ ရုပ်ရှင်နှင့်ပြဇာတ်ဌာန-ဒုတိယညွှန်ကြား ရေးဝန်၊ ညွှန်ကြားရေးဝန် လုပ်ခဲ့ရာမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီးသတင်းစာဆရာ စာရေးဆရာဘဝတွင်ကျင်လည်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုသတင်းစာတွင် ဓူဝ ကလောင်အမည်ဖြင့် အခန်းဆက် ဆောင်းပါးများ ရေးသားရ၌ တစ်ရှိန်ထိုး နာမည်ကြီးလာခဲ့သည်၊ ဓူဝံသည် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဂွမ်းပုံ ဝတ္ထုရှည်ဖြင့် ဆုရရှိခဲ့သည်၊ သည့်နောက်ပိုင်းတွင် စာရေးကျဲ လာခဲ့သော်လည်း ၁၉၈၁ ခုနှစ်ခန့်မှအစပြု၍ ၊ မြဝတီ၊ သွေးသောက်၊ စစ်ပြန်၊ ပေဖူးလွှာ မဂ္ဂဇင်းများနှင့် စံပယ်ဦး စာစောင်များတွင်ဝတ္ထုတိုများနှင့် ဆောင်းပါးများစွာကို ကွယ်လွန် ချိန်မ တိုင်မီအထိ အဆက်မပြတ် ရေးသားလာခဲ့သည်၊ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လထုတ် စစ်ပြန်မဂ္ဂဇင်းတွင်ပါရှိသော အကြောင်း ဆောင်းပါးမှာ ဓူဝံ ၏နောက်ဆုံးလက်ရာ ဖြစ်သည်၊ = {!ခေါင်းစဉ် !ထုတ်ဝေနှစ် !ထုတ်ဝေသူ !မှတ်ချက် - ''ဂွမ်းပုံ'' ၁၉၅၇ စာပေဗိမာန်ဆု (ရသစာပေ) - ''ငါဘယ်သူလဲ'' - ''မာလာ'' - ''မောင်မောင်လူဆိုးရယ်'' - ''မတူမတန်'' ၁၉၆၈ - ''ကိုးသင်္ချိုင်းသံဓား'' - သပွတ်အူ ၁၉၆၅ နှလုံးလှ စာပေတိုက် အဂ္ဂါ ဝေါလေ့ ၏ ''ဖယာင်းလိမ်မှ သဲလွန်စ'' (The Clue of the Twisted Candle) ကို မှီး - ''ဇော်ဝင်း'' - ကြံကြီးစည်ရာ အဂ္ဂါ ဝေါလေ့ ၏ ''သော့ခုနှစ်လုံးနဲ့ တံခါးပေါက်'' (The Door with Seven Locks) ကို မှီး - ''ချစ်သူ့ကျိန်စာ'' - ''နယ်လီဝင်း'' ၁၉၆၂ - ရိုစီခင်ဌေး ဆိုရှယ် စာအုပ်တိုက် အဂ္ဂါ ဝေါလေ့ ၏ ''ကြက်သွေးရောင်စက်ဝန်း'' (The Crimson Circle) ကို မှီး - ''မြတ်လေး'' ၁၉၆၅ - ''မိုက်ခဲထွန်းရွှေ'' အဂ္ဂါ ဝေါလေ့ (Edgar Wallace) ၏ ''ဝိုင်းထဲကလူ'' (The Ringer) ကို မှီး - ''မိုက်ရူးရဲ'' - ''သူ့ကျေးဇူး'' - ''မိုက်ခဲထွန်းရွှေ ဝတ္ထုတိုများ'' - ''မိုက်ခဲထွန်းရွှေ ပြန်လာပြီ'' ၁၉၆၆ လျှို့ဝှက်သဲဖို စာပေ အဂ္ဂါ ဝေါလေ့ ၏ ''ဝိုင်းထဲကလူ ပြန်လာပြီ'' (Again the Ringer) ကို မှီး - ''တစ်ကိုယ်တော်'' - ''တသက်လုံးဖုံးသမျှ'' - ''ပျောက်သောသူ'' ၁၉၆၃ - ''လူသစ်ကျမ်း'' - ''ပန်းနာကျမ်း'' - ''ခင်နှင်းဖြူ'' ဝီလကီ ကောလင်း (Wilkie Collins) ၏ ''ဝတ်စုံဖြူနဲ့ အမျိုးသမီး'' (The Woman in White) ကို မှီး - ''ပြဒါးရှင်'' } ၁၉၈၉ ခုနှစ်ဇွန်လ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ဇနီး ဒေါ်လှကြည် သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်ကတည်းက ကွယ်လွန်ခဲ့သည်ဖြစ်ရာ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီးသုံးယောက် ကျန်ရစ်သည်၊ စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၁၉၉၀)။
ကမန်လူမျိုးသည် လူမျိုးစုဝင်ဖြစ်သည်။
ရှေးရခိုင်တွင် လေးသည်တော်ကို “ ကမန် ”ဟုခေါ်သည်။
အောင်လှသိန်း၏ ရခိုင်သုတအဘိဓာန် နိုင်ငံတော်အစိုးရသည် တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများ မပျောက်မပျက်စေရန် မိသားစုအနည်းငယ်မျှသာရှိသော မျိုးနွယ်စုမှစ၍ထိန်းသိမ်းဖော်ထုတ်ကာ တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများစွာပါဝင်သော နိုင်ငံတော်ကြီးကို စုစည်းခိုင်မာစေသည်နှင့်အညီ ကျွန်ုပ်တို့မှာလည်း “ ကမန် ” အမျိုးသားများ၏ ပကတိမှန်ကန်သော သမိုင်းဖြစ်စဉ်တစ်စောင်ကို ကမန်အမျိုးသားများနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသားညီအစ်ကိုမောင်နှမများ လွယ်လင့်တကူသိရှိနိုင်စေရန်နှင့် နောင်အကြောင်းတစ်စုံတစ်ရာအတွက် လိုအပ်ပါက အထောက်အထားတစ်ရပ်အဖြစ် သုံးစွဲတင်ပြနိုင်ရန် ဤသမိုင်းမှတ်တမ်းတစ်စောင်ကို ပြုစုရခြင်းဖြစ်သည်။
မောင်ဆန္ဒ(လယ်ဝေး) ကမန်မျိုးနွယ်စုသမိုင်း ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(နိုင်ငံဂုဏ်ရည်စာပေတိုက်)၊ စာပေဗိမာန်၊ ရန်ကုန်မြို့။
အမှတ် (၁၈) ရေတပ်စခန်း အခြေစိုက်။
မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းအတွဲ(၅)အပိုင်း(ဃ) နဝရတ်လက်စွပ်သည် တွင် ရွှေခွက်(သို့)ငွေခွက်ထဲတွင် နဝရတ် ကိုးပါး၊ နံသာမျိုး ငါးပါး သွေး၍ (သို့မဟုတ်) သဘာဝရေမွှေးများထည့်၍ သတို့သား၊ သတို့သမီးတို့၏ ထိပ်၌ သပြေပန်းခက်ဖြင့် ပက်ဖြန်း၍ လက်ထပ် ထိမ်းမြားခြင်းကို ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
File:Ruby gem.JPG100pxthumbပတ္တမြား File:Smaragd-G-EmpireTheWorldOfGems.jpg100pxthumbမြ File:Moonston.jpg100pxthumbကြောင် File:Yogo2783 Close crop.JPG100pxthumbနီလာ File:Koral1.jpg100pxthumbသန္တာ File:Prisma till pitschaft, av topas - Hallwylska museet - 110336.tif100pxthumbဥဿဖယား File:Zircon-tuc1001b.jpg100pxthumbဂေါ်မိတ် File:Muttugalu 1.JPG100pxthumbပုလဲ နဝရတ်ကိုးပါးမှာ- # (Ruby) # (Emerald) # (Diamond) # (Cat's eye stone or Moonstone) # (Sapphire) # (Zircon or Garnet) # (Topaz) # (Coral Stone) # (Pearl) ဖြစ်သည်။
Microsoft Windows (သို့မဟုတ် Windows) ဆိုသည်မှာ ကော်ပိုရေးရှင်း မှထုတ်လုပ်သော ကိုရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။
မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ကော်ပိုရေးရှင်းမှ Windows ဆိုသောအမည်ဖြင့် ယခင် တွင် Graphical User Interfaces (GUIs) များအပေါ် စိတ်ဝင်စား မှုကြီးထွား လာသည် နှင့်အမျှထပ်မံအဆင့်မြှင့်ကာ ၁၉၈၅ နိုဝင်ဘာလတွင်စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
လက်ရှိ နောက်ဆုံး Windows ၏ client version အဖြစ် နေရာယူထားပြီး၊ Server version အဖြစ် ကိုအသုံးပြုနေပြီဖြစ်သည်။
များသောအားဖြင့် ယင်းတို့ကို အပေါ်မှာတင်၍ run ထားပြီး ၎င်းတို့ကို services များအတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။
ထုတ်လုပ်မှု အဆင့် ကြာရှည်စွာ အချိန်ယူပြီးနောက်ပိုင်း ၂၀၀၆ ခုနှစ် နိုင်ဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့မှာ Windows Vista ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
Windows 7 ပြီးနောက် ၂၀၁၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် Windows 8 ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
ယခင်က သည် လူသုံးအများဆုံးဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အခုအချိန်တွင် ကို အသုံးပြုသူပိုမိုများပြားလာခဲ့သည်။
သည် နှင့်ပက်သက်သောထောက်ပံ့မှုများကို ၂၀၁၄ ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။
Tablet များနှင့် များပေါ်မှာတော့ ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး နှင့် ကိုလဲ အသုံးပြုလာကြပြီဖြစ်သည်။
ပထမဦးဆုံးဆောင်းပါးအနေဖြင့် ''မှတ်ဉာဏ်နှင့် အတွေးအခေါ်'' (၁၉၆၃-နိုဝင်ဘာ-တွဲ-၁၁၊ အမှတ်-၄-သင့်ဘဝ)ကို စတင်ရေးခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်း သိန်းဇံ အမည်တူရှိသဖြင့် ''နန္ဒသိန်းဇံ''အမည်သို့ ပြောင်းလဲရေးသားခဲ့သည်။
ဓမ္မဗိမ္မာန်မှ ချီးမြှင့်သော ရရှိခဲ့သည်။
The Response to Nihilism A Study of Cakka Symbol A Study of Lotus Symbol in Bagan Art and Architecture from the Perspective of Religious Symbolism ၂၀၁၁ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက် ည ဂ နာရီ ၃၀ မိနစ်ဝန်းကျင်(တနင်္ဂနွေနေ့၊ ဝါခေါင်လပြည့်(မေတ္တာအခါတော်နေ့))တွင် ၌ အဆုတ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။
စာရေးဆရာ နတ်နွယ်ကို ဦးဘဝမ်း၊ ဒေါ်စောလုံတို့က ၁၉၃၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်တွင် ၊ ၌ မွေးဖွားသည်။
မြစ်ကြီးနားမြို့ စောင်းဖန်းအထက်တန်းကျောင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာ့နုဂ္ဂဟ အထက်တန်းကျောင်းနှင့် တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
စာရေးဆရာ နှင့် တွဲဖက်၍ 'မလိခ' ကလောင်အမည်ခံယူကာ မြန်မာဝတ္ထုအညွှန်းကို ရေးသားခဲ့သည်။
နတ်နွယ်သည် အသက် ၇၉ နှစ်အရွယ် ၂၀၁⁠၁ခုနှစ်၊ မေလ ၁၁ ရက်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး နေအိမ်၌ကွယ်လွန်သည်။
နာဂလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ဘက် နှင့် နယ်စပ်ရှိ နာဂတောင်တန်းတွင် နေထိုင်ကြသော ပြောလူမျိုးများဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသော နာဂလူမျိုးစုများမှာ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ခြမ်းရှိ နာဂတောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြသော ခယ်မြူငန် (နောက်ကော်) နာဂ၊ လိုင်းနောင် (ထန်ဂန်) နာဂ၊ တန်ရှန်း (တန်ဆား၊ဟိုင်းမီ၊ပန်မီး) နာဂ၊ ပါရာနာဂ၊ မကူရီနာဂ၊ တန်ခွန်နာဂ၊ ကောန်ညက်နာဂ၊ အနန်နာဂ၊ မောန်ဆန်းနာဂ၊ မော်ယောန်းနာဂ၊ လမ်းကန်းနာဂ၊ ခေါင်ဆိုင်နာဂ (မသေချာပါ) တို့ဖြစ်သည်။
နာဂတို့၏ အိမ်ထဲမှာ တဲတန်းရှည် မြေစိုက်အမိုး ကုပ်ကုပ်နှင့် လျှိုပေါက်တံခါးပေါက် ဖောက်ထားသည်။
နာဂလူမျိုးများသည် သင်္ခြိုင်းဂူများကို ရွာထဲ၌လည်းကောင်း ရွာလမ်းနံဘေး၌ လည်းကောင်း တည်ထားကြသည်။