DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ပြည်​ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ​တော်၏ နိုင်ငံ​တော်ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေနှင့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ​ဥပ​ဒေတို့တွင် အနည်းငယ်​ပြောင်းလဲမှုများအရ ၁၉၈၅ခုနှစ်တွင် ဒုတိယသမ္မတရာထူးကိုဖန်တီးခဲ့သည် {- ! အမည် ! စတင်ရက် ! ကုန်ဆုံးရက် ! နိုင်ငံ​ရေးပါတီ ! သမ္မတ ! မှတ်စု - - - - } သည် အဖွဲ့ဝင် ၂၉ဦးပါဝင်သော နိုင်ငံတော်ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းပေးရသည်။
ထိုသို့ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ရာ (၂၆)နှစ်အကြာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး၏ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော အုံကြွဆန့်ကျင်မှု ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရပြီး သမိုင်းဝင် ကြီးနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ စနစ်ကြီးသည်လည်း ချုပ်ငြိမ်းခဲ့ရပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၁၈)ရက်နေ့တွင် ခေါင်းဆောင်သောတပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့ရာ ကို ဖွဲ့စည်း၍ တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ဦးဆောင်သောအစိုးရပြုတ်ကျရခြင်း၏အဓိကအကြောင်းရင်းမှာမိမိအစိုးရမှထုတ်ဝေခဲ့သော ငွေစက္ကူများကို တရားမဝင် ငွေကြေးများအဖြစ် အကြိမ်များစွာ ကြေညာခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီသည် မြို့ပြတစ်ခုတွင် မြို့တော် စည်ပင်သာယာ လှပအောင် သန့်ရှင်းမှုရှိပြီး စနစ်တကျရှိအောင် စီမံရသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။
စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီသည် နယ်စပ်ဒေသ တိုင်းရင်းသားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် စည်ပင်သာယာရေး ဝန်ကြီးဌာန (ယခု ) လက်အောက်တွင် ရှိသည်။
စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီလက်အောက်တွင်- # ကော်မတီရုံး # စီမံရေးရာဌာန # ဘတ်ချက်နှင့် ငွေစာရင်းဌာန # စစ်ဆေးရေးဌာန # ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရေးဌာန # ရာပြတ်ဌာန # အခွန်ဌာန # ဈေးများဌာန # တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနှင့်သားသတ်ရုံများဌာန # ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သန့်ရှင်းရေးဌာန # အင်ဂျင်နီယာဌာန(လမ်းတံတား) # အင်ဂျင်နီယာဌာန(အဆောက်အအုံ) # အင်ဂျင်နီယာဌာန(ရေနှင့်သန့်ရှင်းမှု) # စက်ရုံနှင့် မော်တော်ယာဉ်ဌာန # ဗဟိုပစ္စည်းထိန်းဌာန # ပန်းဥယျာဉ်နှင့် အားကစားကွင်းများဌာန # ကျန်းမာရေးဌာန # လုံခြုံရေးနှင့်စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဌာန # မြို့ပြစီမံကိန်းနှင့် မြေစီမံခန့်ခွဲမှုဌာန # ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် ပြန်ကြားရေးဌာန # ထုတ်လုပ်ရေးဌာန # မြို့တော်ဘဏ် တို့ရှိသည်။
ဆောင်ပုဒ်မှာ နောင်တစ်ခေတ်၏ အောင်စစ်သည် ဖြစ်သည်။
သင်တန်းဆင်းသည်နှင့် တပ်မတော်(၊ ၊ တစ်ခုခုတွင်) ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ ဒုတိယဗိုလ် အဖြစ်ခန့်အပ်ပေးသည်။
စစ်တက္ကသိုလ်၏ လက်ရှိ အကြီးအကဲများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- ဗိုလ်မှူးချုပ် ထွဋ်ခေါင် (ကျောင်းအုပ်ကြီး) ဗိုလ်မှူးချုပ် နေမျိုး‌အောင် (ဒုတိယကျောင်းအုပ်ကြီး) ဗိုလ်မှူးချုပ် သိန်းလွင် (ပါမောက္ခချုပ် – စာပေညွှန်ကြားရေးမှူး) စစ်တက္ကသိုလ်ကို ၁၉၅၅ ခုနှစ် ၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၄) ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း ၌ တပ်မြို့ဖွင့်လှစ်ပွဲနှင့်အတူ ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။
ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စိုး (ကြည်း-၃၅၂၆) ၁.၈.၁၉၅၄ မှ ၇.၃.၁၉၅၇ ထိ - ၂။
ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းစိန် (ကြည်း-၃၆၇၄) ၈.၃.၁၉၅၇ မှ ၂၆.၅.၁၉၅၇ ထိ - ၃။
ဗိုလ်မှူးကြီး အယ်လ်ခွန်နောင် (ကြည်း-၅၁၈၉) ၉.၁၀.၁၉၅၇ မှ ၃၀.၁၀.၁၉၆၈ ထိ - ၄။
ဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းအောင်ကျော် (ကြည်း-၅၆၀၄)(ဗသက-၂) ၁.၁၁.၁၉၆၈ မှ ၂၈.၅.၁၉၇၈ ထိ - ၅။
ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ငြိမ်း (ကြည်း-၅၈၆၄) ၂၉.၅.၁၉၇၂ မှ ၃၁.၇.၁၉၇၅ ထိ - ၆။
ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်တင့် (ကြည်း-၆၅၃၄) ၁.၈.၁၉၇၅ မှ ၃၀.၆.၁၉၇၇ ထိ - ၇။
ဗိုလ်မှူးကြီး အေးကို (ကြည်း-၆၅၃၃)(အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဆင်းဟဒ်စစ်တက္ကသိုလ်ဆင်း) ၁.၇.၁၉၇၇ မှ ၃.၁၀.၁၉၇၉ ထိ - ၈။
ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ဝင်း (ကြည်း-၇၂၃၄)(ဗသက-၁၅)၄.၁၀.၁၉၇၉ မှ ၁၉.၈.၁၉၈၁ ထိ - ၉။
ဗိုလ်မှူးကြီး စိန်ရ (ကြည်း-၆၈၀၀) ၂၀.၈.၁၉၈၁ မှ ၂၂.၅.၁၉၈၂ ထိ - ၁၀။
ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဆိုင် (ကြည်း-၈၆၉၄)(ဗသက-၂၇) ၂၃.၅.၁၉၈၂ မှ ၁၀.၁၀.၁၉၈၆ ထိ - ၁၁။
ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်နိုင် (ကြည်း-၈၇၉၀)(ဗသက-၂၈) ၁၈.၁၀.၁၉၈၆ မှ ၅.၈.၁၉၉၂ ထိ - ၁၂။
ဗိုလ်မှူးချုပ် စိုးဝင်းမောင် (ကြည်း-၁၀၉၃၃) ၆.၈.၁၉၉၂ မှ ၁၀.၁၂.၁၉၉၇ ထိ - ၁၃။
ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်ဝင်း (ကြည်း-၁၃၀၅၃)(စတသ-၁၆) ၁၁.၁၂.၁၉၉၇ မှ ၄.၁.၁၉၉၉ ထိ - ၁၄။
ဗိုလ်မှူးချုပ် မိုးဟိန်း (ကြည်း-၁၁၄၀၂)(စတသ-၁၀) ၅.၁.၁၉၉၉ မှ ၂၇.၈.၁၉၉၉ ထိ - ၁၅။
ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်ဦး (ကြည်း-၁၃၂၉၃)(စတသ-၁၆) ၂၈.၈.၁၉၉၉ မှ ၁၄.၅.၂၀၀၁ ထိ - ၁၆။
ဗိုလ်မှူးချုပ် ရဲမြင့် (ကြည်း-၁၂၆၀၇)(စတသ-၁၅) ၂၀.၅.၂၀၀၁ မှ ၂၂.၁၂.၂၀၀၁ ထိ - ၁၇။
ဗိုလ်မှူးချုပ် ခင်ဇော် (ကြည်း-၁၃၂၄၂)(စတသ-၁၆) ၂၃.၁၂.၂၀၀၁ မှ ၁၉.၅.၂၀၀၂ ထိ - ၁၈။
ဗိုလ်မှူးချုပ် အုန်းမြင့် (ကြည်း-၁၃၉၀၃)(စတသ-၁၇) ၁၇.၇.၂၀၀၂ မှ ၃၀.၈.၂၀၀၃ ထိ - ၁၉။
ဗိုလ်မှူးချုပ် (ကြည်း-၁၄၂၃၂)(စတသ-၁၉) ၃၁.၈.၂၀၀၃ မှ ၆.၁၁.၂၀၀၄ ထိ - ၂၀။
ဗိုလ်မှူးချုပ် ညီထွန်း (ကြည်း-၁၄၈၅၈)(စတသ-၂၀) ၄.၅.၂၀၀၅ မှ ၂၇.၅.၂၀၀၆ ထိ - ၂၁။
ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဆွေ (ကြည်း-၁၆၄၉၃)(စတသ-၂၂) ၁၁.၈.၂၀၀၆ မှ ၆.၁၁.၂၀၀၇ ထိ - ၂၂။
ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇေယျာအောင် (ကြည်း-၁၆၃၀၅)(စတသ-၂၂) ၇.၁၁.၂၀၀၇ မှ ၃၁.၈.၂၀၁၀ ထိ - ၂၃။
ဗိုလ်မှူးချုပ် (ကြည်း-၁၈၁၃၃)(စတသ-၂၅) ၁.၉.၂၀၁၀ မှ ၂၆.၁၂.၂၀၁၀ ထိ - ၂၄။
ဗိုလ်မှူးချုပ် (ကြည်း-၁၆၇၆၇)(စတသ-၂၃) ၇.၅.၂၀၁၁ မှ ၁.၁၀.၂၀၁၁ ထိ - ၂၅။
ဗိုလ်ချုပ် (ကြည်း-၁၈၂၆၃)(စတသ-၂၅) ၂.၁၀.၂၀၁၁ မှ ၁၇.၁.၂၀၁၄ ထိ - ၂၆။
ဗိုလ်ချုပ် မြင့်မော် (ကြည်း-၁၉၅၅၉)(စတသ-၂၇) ၁၉.၁.၂၀၁၄ မှ ၆.၁.၂၀၁၇ ထိ - ၂၇။
ဗိုလ်ချုပ် သောင်းထိုက်ရွှေ (ကြည်း-၂၃၁၈၅)(စတသ-၃၃) ၇.၁.၂၀၁၇ မှ ၇.၃.၂၀၁၈ ထိ - ၂၈။
ဗိုလ်ချုပ် ထင်လတ်ဦး (ကြည်း-၂၅၀၉၉)(စတသ-၃၅) ၂၁.၆.၂၀၁၈ မှ ၁.၈.၂၀၂၀ ထိ - ၂၉။
ဗိုလ်ချုပ် ဇော်ဟိန်း (ကြည်း-)(စတသ-၃၈) ၁.၈.၂၀၂၀ မှ ၁.၇.၂၀၂၁ ထိ - ၃၀။
ဗိုလ်ချုပ် ဇော်မင်းလတ် (ကြည်း-၂၇၁၈၃)(စတသ-၃၇) ၁.၇.၂၀၂၁ မှ ၃၁.၃.၂၀၂၃ ထိ - ၃၁။
ဗိုလ်ချုပ် စိုးမြတ်ထွဋ် (ကြည်း-၃၀၄၆၀) ၃၁.၃.၂၀၂၃ မှ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ - ၃၂။
ဗိုလ်ချုပ် သူရ ဇော်လွင်စိုး အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ မှ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ - ၃၃။
ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဌေး ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ မှ မတ် ၂၀၂၆ - ၃၄။
ဗိုလ်မှူးချုပ် ထွဋ်ခေါင် မတ် ၂၀၂၆ မှ လက်ရှိ } မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်း သည်. စစ်တက္ကသိုလ်အပတ်စဉ် (၉) မှ ကျောင်းဆင်းခဲ့သူဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ယခင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (အငြိမ်းစား) သည် စစ်တက္ကသိုလ် အမှတ်စဉ် (၁)သင်တန်းဆင်းဖြစ်ပြီး ဝန်ကြီး- (DSA-1 အောင်စစ်သည်) (အငြိမ်းစား) ၊ (DSA-11) ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သီဟသူရ (DSA-12) ဒုသမ္မတနှင့် (DSA-18) (DSA-19) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဝန်ကြီးများ၊ နှင့် တိုင်းမှူး တပ်မမှူး စသော တပ်မတော်အရာရှိကြီးအများစုမှာ သည် စစ်တက္ကသိုလ် ဆင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
File:Pyinoolwin -- DSA.JPGစစ်‌တက္ကသိုလ် File:Intake Flag of the Defence Services Academy.svgစစ်တက္ကသိုလ်၏ သင်တန်းအမှတ်စဉ်ပြအလံ (သင်တန်းအမှတ်စဉ်ကိုအလံ၏ လက်ယာအောက်ဖက်ထောင့်၌ဖော်ပြသည်) File:Flag of the Ministry of Defense (Myanmar).svgအနော်ရထာဗိုလ်လောင်းတပ်ရင်း၏အလံ File:DSA Bayintnaung Flag.svgဘုရင့်နောင်ဗိုလ်လောင်းတပ်ရင်း၏အလံ File:DSA Aungzeya Flag.svgအောင်ဇေယျဗိုလ်လောင်းတပ်ရင်း၏အလံ File:DSA Peacock Flag.svgအတော်ဆုံးဗိုလ်လောင်းတပ်ခွဲကိုပေးအပ်သည့် အောင်စစ်သည်တပ်ခွဲအလံ (၁၉၆၂ မတိုင်ခင်အထိ သမ္မတတပ်ခွဲဟုခေါ်၍ သမ္မတအလံကိုပေးအပ်သည်)။
အလားတူ များတွင် စစ်ဦးစီးစနစ် (Military Staff System)ကို အသုံးပြုသည်။
အဆိုပါ ဦး/ရေး/ထောက်ဌာနများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့် အရာရှိများကို စစ်ဦးစီးမှူး (သို့မဟုတ်) ဦးစီးအရာရှိဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများ/အရာထမ်းများကိုသာ ခန့်အပ်လေ့ရှိကာ အောက်ပါအတိုင်း ရာထူးကြီးစဉ်ငယ်လိုက် သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်- #စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ် (Brigadier General Staff) - ဗိုလ်မှူးချုပ်နှင့် အထက် #စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးကြီး/ဦးစီးဗိုလ်မှူးကြီး (Colonel General Staff/Colonel Staff) #စစ်ဦးစီးမှူး/ဦးစီးအရာရှိ(ပထမတန်း) (General Staff Officer/Staff Officer (Grade 1)) - ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး #စစ်ဦးစီးမှူး/ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း) (General Staff Officer/Staff Officer (Grade 2)) - ဗိုလ်မှူး #စစ်ဦးစီးမှူး/ဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း) (General Staff Officer/Staff Officer (Grade 3)) - ဗိုလ်ကြီး #တပ်ရေးဗိုလ်ကြီး(တစ်နည်းအားဖြင့် တပ်ရင်း/တပ်ဖွဲ့၏ စစ်ဦးစီးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဦးစီးအရာရှိ) (Adjutant) - ဗိုလ်မှူး/ဗိုလ်ကြီး(Commissioning) #တပ်ထောက်ဗိုလ်ကြီး(တစ်နည်းအားဖြင့် တပ်ရင်း/တပ်ဖွဲ့၏ စစ်ထောက်ဆိုင်ရာ ဦးစီးအရာရှိ) (Quartermaster) - ဗိုလ်မှူး/ဗိုလ်ကြီး(Commissioning) ဦး/ရေး/ထောက်ဆိုင်ရာ ဌာနများတွင် ဦးစီးအရာရှိများအောက်၌ အောက်ပါအတိုင်း ရာထူးကြီးစဉ်ငယ်လိုက် သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်- #ရုံးအုပ်ချုပ် (Chief Office Superintendent) - အရာခံဗိုလ်စာရေးနှင့် အထက် #ရုံးအုပ် (Office Superintendent) - ဒုတိယအရာခံဗိုလ်စာရေး #စာရေး (Clerk) - တပ်ကြပ်ကြီးစာရေး(တတိယတန်း)နှင့် အထက် စစ်ဦးစီး(General Staff) တစ်နည်းအားဖြင့် (ဦး) ဆိုသည်မှာ တပ်တစ်တပ်တွင် ယင်းတပ်၏ အဓိကတာဝန်ဖြစ်သော ကာကွယ်ရေး၊ စစ်ဆင်ရေး အစရှိသည့်တာဝန်များအား အကောင်အထည်မဖော်မီကပင် ပြီးဆုံးအောင်မြင်သည်အထိ ယင်းတာဝန်ပြီးမြောက်စေရန် လိုအပ်သော အစီအမံများ၊ အရင်းအမြစ်များကို စုဆောင်းခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ စီမံခန့်ခွဲခြင်း အစရှိသည့် ဗဟိုလုပ်ငန်းအရပ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။
ယျေဘုယျအားဖြင့် စစ်ဦးစီးလုပ်ငန်းများကို တပ်/ဌာနတစ်ခုခုတွင် တွဲဖက်ထားသည့် စစ်ဦးစီးဌာနက ဆောင်ရွက်ရပြီး အောက်ပါကိစ္စရပ်များမှာ စစ်ဦးစီးကဏ္ဍတွင် ပါဝင်လေ့ရှိသည်- #ကွပ်ကဲမှုနှင့် ဖွဲ့စည်းမှု - တပ်၏ ကွပ်ကဲမှုနှင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ #စစ်ဆင်ရေး - စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကိစ္စရပ်များ #လေ့ကျင့်ရေး - စစ်ဆင်ရေးသာမက တပ်လုပ်ငန်းအရပ်ရပ်အတွက် လုပ်နိုင်စွမ်းကို သက်ရောက်စေနိုင်သည့် လေ့ကျင့်ရေး၊ အရည်အချင်းမြှင့်တင်ရေးကိစ္စရပ်များ #တာဝန်ခွဲဝေခြင်း - ခန့်အပ်ထားသည့် အရာရှိ/တပ်ဖွဲ့ဝင်များကို သင့်လျော်သည့် နေရာများတွင် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းကိစ္စရပ်များ #စစ်ထောက်လှမ်းရေး - လုပ်ငန်းအရပ်ရပ်တွင် အဓိကလိုအပ်သော သတင်းအရင်းအမြစ်အား စုဆောင်းနိုင်စေရေး၊ ထိုသို့ရရှိစေရန် လိုအပ်သည့်ကိစ္စရပ်များ #စည်းရုံးရေး - တပ်တွင်း/တပ်ပြင် စည်းရုံးရေးကိစ္စရပ်များ #လုံခြုံရေး(သို့မဟုတ်)စခန်း - တပ်၏ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် ဗဟိုမှတ်ပုံတင်၊ သွားလာမှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ အစရှိသည့် စခန်းကိစ္စရပ်များ စစ်ရေး(Administration) တစ်နည်းအားဖြင့် (ရေး) ဆိုသည်မှာ တပ်တစ်တပ်တွင် ယင်းတပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာဖြစ်သည့် နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ပေါ်‌ပေါက်နေသော တပ်တွင်းအရေးကိစ္စများကို ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးရခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
စစ်ထောက်လုပ်ငန်းများကို သက်ဆိုင်တပ်/ဌာနချုပ်များတွင် သက်ဆိုင်ရာ စစ်ထောက်ဌာနဟူ၍ တွဲဖက်ထားရှိပြီး အောက်ပါလုပ်ငန်းတို့ပါဝင်သည်- #ဖြည့်တင်းရေးနှင့် ထိန်းသိမ်းရေး - စစ်လက်နက်ပစ္စည်း၊ ကြီးကြပ်ကန့်သတ်သောပစ္စည်း၊ ကြီးကြပ်ကန့်သတ်ခြင်းမပြုသည့် တပ်ပိုင်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး အစရှိသည်တို့အား ဝယ်ယူဖြည့်တင်းခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းသိုလှောင်ရေး စသည့်ကိစ္စရပ်များ #ရိက္ခာ - တပ်အတွက် ရိက္ခာ(ရာရှင်)များ စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ ခွဲဝေခြင်းနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း စသည့်ကိစ္စရပ်များ #စစ်အင်ဂျင်နီယာ - တပ်ပိုင်မြေယာနှင့် အဆောက်အအုံများ စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ ဆောက်လုပ်ရေး၊ ပြုပြင်ရေး အစရှိသည့် ‌သက်ဆိုင်သည့် ဆောက်လုပ်ရေးအင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်းများ #ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေး - ရှေ့တန်း၊ နောက်တန်း၊ စစ်မြေပြင်အသီးသီးတွင် လိုအပ်သည့် စစ်လက်နက်ပစ္စည်း၊ ကြီးကြပ်ကန့်သတ်ပစ္စည်း၊ အခြားနှင့် ရိက္ခာ စသည်တို့အား ထောက်ပံ့ရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်အမျိုးမျိုးနှင့် သက်ဆိုင်သည့်ကိစ္စရပ်များ #စစ်ဝတ် - တစ်ကိုယ်ရည် စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စစ်ဝတ်ပစ္စည်းများ ထုတ်ပေးခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းခြင်း စသည့်ကိစ္စရပ်များ #စစ်‌ထောက်ဝရမ်း - တပ်ပိုင်ပစ္စည်းများ သုံးစွဲခွင့်ဆိုင်ရာ စစ်ထောက်ဝရမ်းထုတ်ပေးရန် စိစစ်ခြင်း၊ ဆောင်ရွက်ခြင်း စသည့်ကိစ္စရပ်များ စနစ်သည် ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် မရင်းနှီးပါ။
အမေရိကန်စနစ်ကို နှင့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအများစုတွင် အသုံးပြုကြည်သည်။
တော့ A, G, Q မှာ စစ်ဦးစီးမှူးများအား GSO I, GSO II, GSO III ဟုသာ‌ေါ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံများ အကြမ်းဖျင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။
တပ်မဟာမှူးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးချုပ် = စစ်ဦးစီးအဖွဲ့ (G) = စစ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းလေ့ရှိသည်။
တပ်မဟာဗိုလ်မှူး အဖြစ် ဗိုလ်မှူးအဆင့်အရာရှိ (သို့) ဂျီတူး တပ်မဟာဗိုလ်မှူးလက်ထောက်အဖြစ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်အရာရှိ (သို့) ဂျီသရီး စစ်ဆင်ရေးအရာရှိအဖြစ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်အရာရှိ (သို့) ဂျီသရီး (စစ်ဆင်ရေးအရာရှိအဖြစ် ဂျီသရီးကို အတွေ့အကြုံအများဆုံးရှိသော ဗိုလ်ကြီးအား‌ေးအပ်လေ့ရှိသည်) ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိအဖြစ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်အရာရှိ (သို့) ဂျီသရီး ဆက်ဆံရေးအရာရှိအဖြစ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်အရာရှိ (သို့) ဂျီသရီး လေကြောင်းညှိနှိုင်းရေးအရာရှိအဖြစ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်အရာရှိ (သို့) ဂျီသရီး = ရေး‌ထောက်အဖွဲ့ (AQ) = ရေးထောက်အဖွဲ့ ကို ရေးထောက်ဗိုလ်မှူး အဆင့် ဂျီတူး ကွပ်ကဲပြီး ရေးကို ဗိုလ်ကြီးအဆင့် ဂျီသရီး ထောက်ကိုလဲ ဗိုလ်ကြီးအဆင့် ဂျီသရီး ကွပ်ကဲသည်။
စစ်ရေးဌာနသည် ရာထူးတိုးခြင်း ဆုချီးမြှင်ခြင်း ဆေး, စစ်ရဲ စသည်တို့အတွက်တာဝန်ရှိပြီး ဗိုလ်ကြီးအဆင့် ဂျီသရီး ၂ယောက် ၃‌ယောက်ရှိလေ့ရှိပြီး နောက်ထပ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိသူ ဂျီသရီးမှ ဦးစီးသည်။
စစ်ထောက်ဌာနသည် ရိက္ခာ၊ပို့ဆောင်ရေး၊စစ်ဝတ် သည်တို့အတွက်တာဝန်ရှိပြီး ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိ ဂျီသရီး မှာကွပ်ကဲရသည်။
တပ်မတော် စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ (အတိုကောက် - စရဖ, : Military Security Affairs Corps) ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ (ကကလှမ်း) ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။
လက်ရှိ တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်မှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ကိုထိုက် ဖြစ်သည်။
ဒုတိယတပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်မှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် - ဖြစ်သည်။
တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်ရုံး၏ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ရုံးချုပ်ဌာနကြီး (၆) ခုရှိသည်။
တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ကြည်း-၁၂၆၂၉၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စတသ-၁၅ - ၂။
ကြည်း-၁၂၆၀၇ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စတသ-၁၅ ၂၀၀၅-၂၀၁၀ - ၃။
ကြည်း-၁၆၄၉၃ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စတသ-၂၂ - ၄။
ကြည်း-၁၈၁၃၃ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စတသ-၂၅ - ၅။
ကြည်း-၁၇၅၄၀ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဗသက-၆၄ - ၆။
ကြည်း-၂၁၄၄၀ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဗသက-၇၇ ၂၀၂၀-၂၀၂၆ - ၇။
ကြည်း- ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ကိုထိုက် စတသ-၃၈ } ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ (စရဖ) သည် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်၊ အသံဖမ်းခြင်းနှင့် ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းတင်ခြင်းတို့သည် နိုင်ငံသားများ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှုနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာ လုံခြုံမှုတို့ကို ကာကွယ်ပေးရေး ဥပဒေနှင့်အညီသာဖြစ်ကြောင်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ဖြေကြားခဲ့သည်။
တနင်္သာရီတိုင်းမှ ကိုယ်စားလှယ် ဦးခင်ဇော်၏ မေးခွန်းကို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်မြင့်နွယ်က ပြန်လည်ဖြေကြားရာတွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် အဆောက်အအုံများကို အကာအကွယ်ပေးရန်အတွက် သတင်းရယူခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
လက်ရှိစစ်ရာထူးခန့်ချုပ်မှာ စစ်တက္ကသိုလ်အပတ်စဉ် (၃၈) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း ဖြစ်သည်။
အဖကား အသုံး စာရေး ဝမ်းတွင်း ငါးမြို့ဝန် စာဆိုတော်၊ 'မဟာမင်းလှ သင်္ခယာ' ဘွဲ့ခံ ၊ အမိကား အသုံး စာရေး စာဆိုတော် တောင်အင်းတိုက်စား၊ 'မဟာ မင်းခေါင်ရာဇာ' ၏ သမီး ဒေါ်စောတို့ ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ အမှတ်(၁၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ကိုသွင် ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ အမှတ်(၁၇)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ကြည်း ၁၆၃၈၇၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်​မောင်ဝင်း'' ဖြစ်သည်။
အမှတ်(၁၇)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁ဝ)ရင်း ရှိသည်။
ပထမဆုံး စကခမှူးမှာ NLDအစိုးရလက်ထက် သာသနာရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဗိုလ်မှူးကြီးသူရအောင်ကိုဖြစ်ပါသည်။
လက်ရှိ အမှတ်(၁၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်ထွန်းအောင် (စတသ-၄၃)'' ဖြစ်ပြီး ယာယီစကခမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးဟန်လင်းအောင်ကျဆုံးပြီးနောက် သိန္နီမြို့အခြေစိုက် စကခ(၁၄)မှ ပြောင်း‌ရွှေ့လာသူသည်။
လက်ရှိစစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း)ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းထိုက်သည် စကခ(၁၀)မှ စကခမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ကာ အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့ရသူဖြစ်သည်။
ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်းသည်လည်းကောင်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအမြဲတမ်းအတွင်းဝန် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ကျော်ဟိုးသည်လည်းကောင်း စကခ(၁၀)၏စကခမှူးတာဝန်ယူခဲ့ဖူးသူများဖြစ်ကြပါသည်။
အမှတ်(၁၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့ နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။
တပ်မများ၊ စကခများနှင့် တပ်မဟာများသည် (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။
လက်ရှိ ၌ အမှတ်(၄)ခြေလျင်တပ်မဟာ တပ်မဟာမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးချုပ် '' ဖြစ်သည်။
အမှတ်(၄)ခြေလျင်တပ်မဟာ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ နည်းဗျူဟာအဖွဲ့များနှင့် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - = = = = # အမှတ်(၇၀၁)​ခြေမြန်တပ်ရင်း - # အမှတ်(၇၀၂)​ခြေမြန်တပ်ရင်း - # အမှတ်(၇၀၃)​ခြေမြန်တပ်ရင်း - # အမှတ်(၇၀၄)​ခြေမြန်တပ်ရင်း - # အမှတ်(၇၀၅)​ခြေမြန်တပ်ရင်း - # အမှတ်(၇၀၆)​ခြေမြန်တပ်ရင်း - # အမှတ်(၇၀၇)​ခြေမြန်တပ်ရင်း - # အမှတ်(၇၀၈)​ခြေမြန်တပ်ရင်း - # အမှတ်(၇၀၉)​ခြေမြန်တပ်ရင်း - # အမှတ်(၇၁၀)​ခြေမြန်တပ်ရင်း - # ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဦးတင်အေး(ငြိမ်း) # ဗိုလ်မှူးချုပ်ကြည်သိုက်။
လက်ရှိ အမှတ်(၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးချုပ် ကောင်းမြတ်'' ဖြစ်သည်။
စကခ ၅ တောင်ကုတ်ဌာနချုပ်နှင့် လက်အောက်ခံတပ်များသည် အာရက္ခတပ်တော်၏ ရခိုင်ပြည်ထိုးစစ်ကာလအတွင်း တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခံခဲ့ရသည်။
တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးကြီး သက်ထူးစံမှာလည်း အမ်းတိုက်ပွဲကာလအတွင်း ကဇူးကိုင်းဗျူဟာတိုက်ပွဲတွင် အာရက္ခတပ်တော်ထံတွင် စစ်သုံပန်းအဖြစ်ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။
အမှတ်(၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁ဝ)ရင်း ရှိသည်။
နယ်ပယ်၊ စကားပြောသည့်အရာတွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာစေရန် နည်း အမျိုးမျိုးတို့ကို စကားကြီးဆယ်မျိုးဟူ၍ မြန်မာစာ၌ ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။
စပါးရိတ်လျှင် ကောက်ပင်ကို လက်တစ်ဖက်ဖြင့် ဆုပ်သိမ်းကာ တံစဉ်ဖြင့် အရင်းမှ ဖြတ်၍ ရိတ်ယူသကဲ့သို့၊ တစ်ဖက်လူ၏ စကားကို သိမ်းကျုံး ဖမ်းယူပြီးမှ၊ အရင်းကဖြတ်၍ ပိုင် အောင် ပြောခြင်းသည် ကောက်ပင်ရိတ်လှီးပြောနည်း ဖြစ်၏။
ဖောင်ကြီးသည် အညာသို့ ဆန်သောကာလ၊ လိုရာဆန္ဒရှိသမျှကိုတင်ယူ၍ ဖြည်းညင်းသာယာစွာ ဆန်လျှင်၊ လိုရာအရပ်သို့ ရောက်နိုင်၏။
အိုးနှင့်ဆန်သည် တန်အောင်ချက်လျှင် နူးနပ်စွာ သုံးဆောင်ရသကဲ့သို့ စကားအရာတွင်လည်း မယုတ်မလွန်နှင့် လိုရင်းရောက်အောင် ပြောဆိုခြင်းသည် အိုးတန်ဆန်ခပ်ပြောနည်းဖြစ်၏။
ဆီကိုရအောင်ပွတ်သည့်အခါတွင် အထပ်ထပ်အခါခါ ပွတ်ရသကဲ့သို့ အလိုရှိသော စကားကို အထပ်ထပ် ပြောခြင်းသည် ဆီပွတ်ကျည်ပွေ့ပြောနည်း ဖြစ်၏။
ဆင်ဝှေ့မည်ဟုဆိုလိုက်လျှင် လွတ်ရာလွတ်ကြောင်း တိမ်းရှောင်က ချမ်းသာသကဲ့သို့၊ စကားအရာတွင်လည်း မိမိအဖို့ဘေးရောက်မည့်စကားကို ရှောင်လွှဲ၍ပြောဆိုခြင်းသည် ဆင်ဝှေ့ရန်ရှောင် ပြောနည်းပင်ဖြစ်၏။
တောင်သူတို့သည် ယာခုတ်လျှင် ချုံငယ်သစ်ပင်ငယ်တို့ကို ဦးစွာရှင်းလင်းခုတ်ထွင်ပြီးမှ သစ်ပင်ကြီးများကို လှဲသကဲ့သို့ စကားအရာတွင် ဦးစွာစကားငယ်ကို ပြော၍ နောက်မှ စကား ကြီးများကို ဖိပြောခြင်းဖြင့် အနိုင်ယူသည်ကို တောင်သူယာခုတ်ပြောနည်းဟု ခေါ်သည်။
ကြက်တို့၏သဘောသည် ခွပ်မည်ပြုသောအခါ နောက်သို့ ဆုတ်ဟန်ပြု၍ အကယ်ခွပ်သောအခါမှသာ စီး၍ခွပ်သကဲ့သို့ စကားအရာတွင် သူ့အလိုကို လိုက်တန်သရွေ့ လိုက်ပြီးလျှင်၊ စီးသောအခါမှ စီးလျက်ပြောသောစကားမျိုးသည် ကြက်ဆုတ်ခွပ်ပစ် ပြောနည်းစကားမျိုးမည်၏။
ရေစစ်သော ဓမ္မကရိုဏ်ကို ရေတွင်နှစ်၍ ရေပြည့်လျှင် အပေါက်ကို လက်နှင့် ပိတ်ယူပါက ရေမထွက်နိုင်သကဲ့သို့ တစ်ဖက်လူ၏စကားကို ပိတ်မိအောင် ပြောသောစကားသည် ရေစစ်ကရား ရေသွားသည့်သွင် ပြောနည်းမည်၏။
သူ့စကားကို ဟုတ်၏လည်းမဆို၊ မဟုတ်ဟုလည်း မဆိုဘဲ၊ မတင်မကျ ပြောသောစကားသည် ခက်တင်မောင်းနင်း ပြောနည်း ဖြစ်၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ဆက်စပ်လေ့လာရန်။
မြန်မာစကားပြေကို # စကားပြေရိုးရိုး နှင့် # ကာရန်ဖောက် စကားပြေ တို႔ရြာအလိုက္ ဟု နှစ်မျိုးခွဲနိုင်ရာသည်။
ဘာသာပြန်ဟူရာ၌လည်း # နိသျပြန် နှင့် # ပါဌ် လျှောက်ပြန် ဟု ရှိလေသည်။
မြန်မာသက်သက် စကားပြေ ရိုးရိုးအဖို့ ပုဂံကျောက်စာမှ မြစေတီ ကျောက်စာကို ကောက်နုတ် ဖော်ပြလိုပေသည် - : ''“ ဘုရားသခင် သာသနာ အနှစ်တစ်ထောင် ခြောက်ရာ နှစ် ဆယ်ရှစ်နှစ် လွန်လေပြီးရကား ဤအရိမဒ္ဒနပုရ မည်သော ပြည်၌အား သီရိတြိဘုဝနာဒိတျ ဓမ္မရာဇ်မည်သောမင်းဖြစ်၏။
ယင်းနိသျပြန် စကားပြေကို လောကနီတိပါဌ်အနက်မှ ထုတ်နုတ်၍ အောက်တွင် ပုံစံပြလိုက်သည် - : ''“ လောကေ လောက၌၊ အပ္ပဿုတော နည်းသော သုတရှိသူ သည်၊ အပ္ပံ အနည်းငယ်သော၊ သုတံ သုတကို၊ ဗဟုံမညတိ အများအောက်မေ့တတ်၏။
ထိုခြားနားချက်ကို သိလွယ်အောင် ထပ်မံ၍ မိလိန္ဒပညာဝတ္ထုမှ သာဓက ထုတ်နုတ်ပြလိုသည် - : ''“ မင်းကြီး၊ ဥပမာသော်ကား ကြက်မအား ရေကြည်လည်း မဖြစ်အံ့၊ အဥလည်း မဖြစ်ရာ။
မြန်မာစကားပြေ အရေးအသားအရာတွင် မင်းဘူးဦးဩဘာသ ဆရာတော်၏ ဇာတ်ကြီးဆယ်ဖွဲ့ ဇာတ်တော်ကြီးများမှာ အလွန်ကောင်းမွန်သည်ဟု ကျော်စောသည်။
ထိုကို ရစ်ဝိုင်းလျက် ပုံထွက်ပေါ်၍ ထိုအမှတ်ကို ဟု ခေါ်ပြီး တူညီလိုက်သော အကွာအဝေးကို ဟု ခေါ်သည်။
တိုင်းကြောင်း ၃ခု ရှိသော တာသေဝန်း (3-dimensional ball) မှာမူ ဖြစ်မည်။
စက်ဝိုင်းအဖြစ် တစ်ပတ်ပြည့်အောင် ပတ်ဝိုင်းသော အလျား (သို့) စက်ဝိုင်း၏ ပတ်လည်အနားကို ဟု ခေါ်ပြီး ၎င်းက အချင်း၏ π ဆနှင့်ညီသည်။
စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူထားသော (UWSA)၊ (NDAA) ကိုးကန့်အဖွဲ့၊ (MNDAA) နှင့် - NDAK တို့က PDF (Peace and Democracy Front)ဟု ပူးပေါင်းမဟာမိတ် ဖွဲ့ထားသည်။
ယခုလ ဩဂုတ် ၈ ရက်နေ့က မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် ရဲအဖွဲ့ ပူးပေါင်း၍ ရှမ်းပြည် (မြောက်ပိုင်း) ရှိ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဖုန်ကျားရှင် နေအိမ်အား ဝင်ရောက်စီးနင်း၍ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
မြန်မာမြေတွင် မူလအင်ဒို-ချိုင်းနားဘာသာစကားသုံးလူမျိုးများဖြစ်သည့် (Mon-Khmer) မျိုးနွယ်စုတို့သည် အရင်ဆုံးနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များကထင်ရှားစွာ သတ်မှတ်ကြသည်။
ထို တရုတ်-တိဗက်အုပ်မှာခွဲထွက်လာသောတို့၏ အစောဆုံးယဉ်ကျေးမှုသက်တမ်းသည်တရုတ်နှင့်ခေတ်ပြိုင် ငါးထောင်နှစ်ကျော်ရှိကြောင်း သမိုင်းရေးသားမှုအချို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာအချက်အလက်များမှတဆင့် ထင်ဟပ်သည်။
တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုဝင် ဗမာလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများသည်လည်း နန်ကျောက်ရှိ အနွယ်တူ များ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှ တောင်ဘက် မြစ်ဝှမ်းဒေသများသို့ ပြောင်းရွေ့အခြေချခဲ့ပြီး များနှင့် ရောနှောက များဖြစ်လာကြသည်။
ပထမအုပ်အစုသည်တောင်ဘက် သို့ သွား၍ သံလွင်အရှေ့ပိုင်းဒေသမှ ထိုင်းနိုင်ငံတစ်လျှောက် ၊ ၊ယွန်း၊ဒမ်၊ လူမျိုးစုများဖြစ်လာပြီး ဒုတိယ အုပ်စုသည် အနောက်ဘက်သို့ ရွေ့ပြောင်းကာ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းကို ဗဟိုပြု၍ ထူထောင်ခဲ့ပြီး မွန်ဂိုများဝင်ရောက်လာ၍ တောင်ဘက်သို့ရွေ့က ယနေ့ခေတ်ရှမ်းပြည်နယ် သံလွင်အနောက်ဘက်ဒေသများသို့ ၊၊၊၊ခန္တီး လူမျိုးစုများကွဲ၍ အခြေချခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ဘက် တောင်ကုန်းအရပ်ဒေသများ တဝိုက်တွင် ပုဂံပြည်မတိုင်ခင် နှစ်ရာစု အတန်ကြာ လောက်ကပင် တရုတ်-တိဗက် လူမျိုးစုများသည် ဝင်ရောက် နေကြပြီး မိမိတို့နှင့် အနွယ်တူ လူမျိုးစုများအလိုက် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ပြီးစီး ကြောင်း သမိုင်းဝင်အထောက်အထား များတွေ့ရသည်။
မတိုင်မှီအထိ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင်များဖြစ်သည့်ချင်းလူမျိုး နှင့်ဂျိန်းဖော့ ခေါ် ကချင်လူမျိုးနွယ်များသည်ဝင်ရောက်ကြသည်ဟုထင်ယူဆခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က ပြည်ယူနန်နယ် တွင် တန်ခိုး အင်အားကြီးမား လျက်ရှိ သည့် နန်ချို နိုင်ငံနှင့်သာ ပထဝီဒေသ အရ ဆက်စပ်နေသည် တကြောင်း။
မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ယခုခေတ် နှင့် အရှေ့ပိုင်း တောင်ကုန်း အရပ်ဒေသများဘက်သို့ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်လျက်ရှိသည့် ရှမ်းလူမျိုးစုများကဲ့သို့ ကရင်လူမျိုးစုများသည်လည်း ယခုခေတ် နှင့် မိုးဗြဲနယ်များတွင်၎င်း ၊ တောင်ငူ နှင့် အရှေ့ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင်၎င်း ဝင်ရောက်နေကြပြီဟု အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။
အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅ ဆိုင်ရာဘာသာဗေဒပညာရှင်များက မြန်မာလူမျိုးများသည် အုပ်စုဝင် တမျိုးဖြစ် သည်ဟု အတည်ပြုထားကြသည်။
ထိုအချိန်တွင်ယူနန်နယ်တွင် ၏သည် အင်အားကြီးမားလာသည့် ထိုင်းရှမ်းများ၏ပြည်နယ်ကြီး ၆ ခုကို နန်ချောင်းနိုင်ငံ အဖြစ် ပထမ ဆုံး သိမ်းသွင်းနေသည့် ကာလ ဖြစ်သည်။
ယူနန်ကုန်းမြင့်မှာ ဝင်ရောက်လာသော တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် လိုလို-ဗမာအုပ်စုသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် ရောက်ရှိနှင့်ပြီးသော ဝင် ပျူလူမျိုးများ နှင့် ရောထွေးနေထိုင်ရာမှ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်ခန့်အတွင်း ပျူလူမျိုး များနှင့် သွေးရောနှော သွားကြပြီး လူမျိုးကြီးနှစ်မျိုး ပေါင်းစပ်လိုက်ကြသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု စသည် ဖြင့် အစစ အရာရာ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကိုးရာစု နှင့် ဆယ်ရာစုခန့်လောက်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဒေသ အားစည်းလုံးသိမ်းသွင်းပြီး ပုဂံပြည်နှင့် ပုဂံမင်းဆက်ကို စတင်ခဲ့၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှု၊စာပေ၊ဗမာလူမျိုး အဖြစ်စတင်အသက်ဝင်လာခဲ့သည်။
ထိုအချိန်ကာလတွင် ထိုင်းရှမ်းများသည် တရုတ်ပြည်ယူနန်နယ်တွင် နန်ချိုနိုင်ငံအား တည်ထောင်၍ တ ရုတ် ဧကရာဇ်အား လက်ဆောင်ဘဏ္ဍာ ဆက်သရသည့် တရုတ် လက်အောက်ခံ တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ပတ်သက်သည့် သမိုင်းဝင် တရုတ်စာပေ ထန်ရာဇဝင်ဟောင်းများမှ ကောက်နုတ်ဖေါပြရလျှင် များအား ၄ ရာစုလောက်ကပင် များစွာတိုးတက် ယဉ်ကျေးသည့် လူမျိုးတမျိုး ဖြစ်ပြီး ၈ ရာစု လောက်တွင် ကြီးကျယ်ခန်းနား အံ့ဩဖွယ်ရာမြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးပေါင်း ၁၈ နယ်မျှရှိ ကြောင်း ဘုရင်မင်း၏ အမည်ကား မဟာရာဇာတည်း။
ပျူနှင့်အနွယ်တူ ကမ်းယံလူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသ ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သည့် အချိန် ကာလလောက်မှာပင် တိဗက်-ဗမာ အနွယ်ဝင် အခြားလူမျိုးစုများ သည်လည်း ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ များသို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းဒေသများဘက်မှ ဝင်ရောက်လာကြသည်။
ရခိုင်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ ရေးသားဖော်ပြထားသည်မှာ ပွင့်တော်မမူမှီ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကျော်လောက်မှစ၍ ဓညဝတီ ကို တည်ထောင်သည့် မာရယု မင်းဆက် ၅၄ ဆက်မျှ စိုးစံခဲ့ ကြောင်း ဒုတိယ အကြိမ်ဓညဝတီကိုတည်ထောင်သည့် ကံရာဇာကြီးမင်းဆက် ၂၉ ဆက်မြောက် စန္ဒသူရိယမင်းသည် ဗုဒ္ဓနှင့်ခေတ်ပြိုင် ဖြစ်ပြီး မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့ကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြကြသည်။
ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများနည်းတူမြန်မာ နိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓ ဘာသာ သာသနာကို အခြေခံ အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သူ လူမျိုးကြီး တမျိုးမှာ မွန်ခမာ အနွယ်ဝင် မွန်လူမျိုး များဖြစ်သည်။
ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများ သည် တောင်ပိုင်း ဒေသများ နှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြား ယဉ်ကျေးမှု များကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။
အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ဥဿ ပဲခူး အား မဲနံမြစ်ဝှမ်းမှ ဂျွန်းစစ်သည်များ လာရောက် တိုက်ခိုက်၍ ဘုရင်၏ တပ်များက သွားရောက်ကူညီရကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၏ ရေးသားထားချက်များကိုလည်း ဆက်စပ်လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။
သဘာဝ အရိုင်းသက်သက်မျှသာ ရှိသေးသည့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ပထမဦးဆုံး တိုးဝှေ့ဝင်ရောက်လာသည်မှာ အနောက်တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူလူမျိုးများဖြစ်သည်။
အထက် မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသများနှင့် ပဲခူးခရိုင်၊ မြင်းခြံ၊ ပခုတ္ကူ၊ သရက်၊ မကွေးခရိုင်နှင့် ရခိုင် တနင်္သာရီကမ်းရိုးဒေသများတွင် အနှံ့အပြားရှာဖွေတူးဖော်ရရှိခဲ့သည်၊ ကျောက်ခေတ် လူမျိုးများ နောက်ပိုင်း ၊ အရှေ့တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်းများသည်မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း တွင် နှစ်အတန်ကြာနေထိုင် သွားကြ သည်ဟု ယူဆရသည်။
ထို့အတူ အိန္ဒိယပြည် ( တောင်ပိုင်း မှလွဲ၍ ) စန္ဒဂုတ်မင်း ဆက်ဘုရင်များ သည် လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲအ ပြားပြား ဖြစ်နေပေါ်နေကြသည့် ၊ မာဂဓ ၊ ဝိဒေဟ ၊ ကောသလ ၊ ပဥ္စလာစသည့် ပြည်နယ်များကို သိမ်းသွင်းပြီး အိန္ဒိယပြည်ကြီးကို စည်းလုံးနိုင်ခဲ့သည်၊ ထိုသမိုင်းများသည် အထောက်အထား ခိုင်လုံသည့် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်ပြည်တို့၏ သမိုင်းဝင်အဖြစ် အပျက်များဖြစ်သည်၊ ---- ကျမ်းကိုး မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦးဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့်ရခိုင်ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။
ပလောင်လူမျိုးများသည် တွင်ပါဝင်သည်။
ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။
Milne, Leslie (1924). "The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States"."တအာင်း" ဟူသော အမည်သည် ကိုယ်ပိုင်အမည် ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "လူသား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြလေ့ရှိသော ရှေးဦးအရှေ့တောင်အာရှသားများ ဖြစ်ကြသည့် ပု (Pu; တရုတ်: 濮) လူမျိုးစုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်သည်။
ရှေးဟောင်း “ပု” သို့မဟုတ် “ပိုင်ပု” (Baipu; တရုတ်: 百濮) သည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးအကျဆုံးသော လူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။
တရုတ်ရှေးဟောင်းမှတ်တမ်းများဖြစ်သည့် "စန်းဟိုင်ကျင်း" (Shanhaijing) တွင် ပုလူမျိုးများကို ယူနန်ဒေသ၏ မူလဌာနေလူမျိုးများအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။