DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ရုရှားနိုင်ငံ၏ သမိုင်းအစသည် အရှေ့ဆပ် လူမျိုးများ ဥရောပတိုက်တွင် ပါဝင်လာခြင်းက အစပြုခဲ့သည်။
အရှေ့ဆပ်လူမျိုးများသည် အေဒီ ၃ ရာစုနှင့် ၈ ရာစုနှစ်အတွင်း၌ သို့ဝင်ရောက်ပေါင်းစည်းခဲ့ကြသည်။
ထိုအချိန်၌ သည် တန်ခိုးအင်အားကြီးထွားချိန်ဖြစ်သည်။
ထိုပြည်နယ်သေးလေးများအထဲတွင် ၏မြို့စားကြီးသည် ဩဇာအရှိဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဇွန်လ ၂၉ ရက် ၂၀၁၀ခုနှစ်ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ ၁၈ ရာစုတွင် အင်အားချဲ့ထွင်ပြီး ကြီး ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် အတွက် အခြားနယ်ပယ်များကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး နယ်မြေသစ်များ ရှာဖွေမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
အုပ်ချုပ်သော ရုရှားအင်ပါယာကြီးသည် အရှေ့ဘက်မှ နှင့် အယ်လကာနယ်အထိသို့ရောက်အောင် ချဲ့ထွင်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
သည် ရုရှားနိုင်ငံကို ၁၆၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၇၂၅ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး သူ၏လက်ထက်တွင် ရုရှားအင်ပါယာသည် ကြီးကျယ် ခမ်းနားဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။
သူသည် ၁၇၀၉ တွင် ဆွီဒင်ကို ပိုတဗ်စစ်၌ အနိုင်ရပြီး နေဗာမြစ်၀တွင် ကို တည်ထောင်သည်။
နိုင်ငံ့စီးပွားရေး တင့်တောင်းမှုမရှိသည် ကြားမှ ဇာဘုရင်အစိုးရသည် စစ်ပွဲအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် မှာ လီနင်အတွက် အလွန်ကောင်းသည့် အခွင့်အရေးကြီးဖြစ်လာသည်။
ဒီမီထရီ မက်ဗီဒက်ဗ် (Dmitry Medvedev) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရ၍ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သည် ထိုနှစ်၌ပင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မော်စကိုမြို့သည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့တော်ဖြစ်သည်။
လူဦးရေး တစ်သန်းနှင့် အထက်နေသော မြို့ကြီးများမှာ- # Novosibirsk # # # # Chelyabinsk # Ufa # # # Omsk # {! style="background:#F99;" colspan="2"နေထိုင်သော လူမျိုးစုများ (၂၀၀၂) - ၇၉.၈% - ၃.၈% - ၂.၀% - ၁.၂% - ၁.၁% - ၀.၉% - ၀.၈% - အခြားလူမျိုးများ၁၀.၄% } ရုရှားနိုင်ငံ၏ လူဦးရေသည် ၁၄၉.၉ သန်းခန့်ရှိသည်။
အခြားထင်ရှားသော စာရေ:ဆရာအချို့မှာ အန်တွန် ချီကော့( Anton Chekhov)၊ မစ်ဟေး လာမွန်တို(Mikhail Lermontov)၊ (Leo Tolstoy)၊ နီကိုလိယာ လာမွန်တို့ (Nikolia Lermontov သူ့အား ယူကရိန်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ရုရှားနိုင်ငံတွင် အများအားဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ ကိုးကွယ်ကြသည်။
WiMAX (Worldwide Interoperability for Microwave Access) ဆိုသည်မှာ ကြိုးမဲ့ ချိတ်ဆက်တဲ့ စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ယခင်က အင်တာနက် ချိတ်ဆက်ရာတွင် ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဖြင့်လည်းကောင်း ကို အသုံးပြု၍ လည်းကောင်း ချိတ်ဆက်ခဲ့ကြသည်။
ဝိုင်မက်၏ Signal သည် စနစ်ဖြစ်သည်။
ဝိုင်မက်ဆိုသည့် အမည်ကို WiMAX Forum တစ်ခုမှ ပေးထားသည် ဟုဆိုသည်။
WiFi ဆက်သွယ်ရေး၌ WiFi Networkတစ်လုံးတွင် ဆက်သွယ်ရန် အနီးစပ်ဆုံး Access Point, Wireless Router, Hotspot အစရှိသည်တို့နှင့် ချိတ်ဆက် အသုံးပြုနိုင်သည်။
WiMAX Base Station သည် Signals များကို ထုတ်လွှင့်ပေးသော နေရာတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။
WiMAX Tower သည် ကွန်ရက်များကဲ့သို့ လေထဲတွင် တိုဝါတိုင်ထောင်၍ အချက်ပြလှိုင်းများကို ထုတ်လွှတ်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
WiMAX မှာ ကွန်ရက် ကျယ်ပြန့်သည်သာ ခြားနားပါသည်။
အချို့ ဝတ္ထုများသည် လူသားတို့ အတွက် ၊ ရသများပေးစွမ်းနိုင်သကဲ့သို့ တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း ပေါကြောင်ကြောင်နိုင်လှလေသည်။
တွင်မူ ပထမဦးဆုံးသော မြန်မာ့ကာလပေါ် ဝတ္ထုဖြစ်သည့် စာ‌ရေးဆရာကြီး ရေးသားခဲ့သော မောင်ရင်မောင် မမယ်မ ဝတ္ထုဖြစ်သည်။
ထိုခေတ်က ""သည် အတော်လူကြိုက်များ၍ ခေတ်စားခဲ့သောကြောင့် ရေးသားသော ‘’ အစရှိသည့် ဝတ္ထုမှာလည်း လပိုင်းမျှ ခြား၍ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။
မြန်မာ့ ဝတ္ထု စာရေးဆရာလောကတွင် ထင်ရှားသူများမှာ ပုညခင် သိုးဆောင်း ဂျူး လယ်တွင်းသားစောချစ် ချစ်ဦးညို အကြည်တော် နှင့် အခြား အမြောက်အမြားရှိကြသည်။
တန်ဆွန်းညက် နိုင်ငံတကာ လေဆိပ်သည် ၏ အကြီးဆုံးလေဆိပ်ဖြစ်ပြီး မှ ၇ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ရခိုင်လူမျိုးတို့တွင် သားဦး သမီးဦးတို့၏ အမည်ရှေ့တွင် ဦးထည့်ပြီး ကင်ပွန်းတပ်လေ့ ရှိသည်။
တောင်ကြီးမြို့ သဘာဝဝန်းကျင် ပြပွဲသည် ယဉ်ကျေးမှု ပြတိုက်၊ စာကြည့်တိုက်အဖွဲ့နှင့် ဝါသနာရှင် လူငယ်များ စုပေါင်းကာ သစ်တောပြုန်းတီးလာခြင်းအား ဒေသခံများ သတိပြုမိလာစေရန်၊ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်အား ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အသိတရား နှိုးကြားလာစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တင်ဆက်ထားသည့် ပြပွဲတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ယင်းပြပွဲကို ‘‘ဒို့ချစ်တဲ့ကမ္ဘာ’’ ဟု အမည်ပေးထားပြီး နှင့် စာကြည့်တိုက်တွင် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့မှ ၁၃ ရက်နေ့အထိ ပြသခဲ့သည်။
ထိုကောလိပ်ကျောင်းမှာ တွင် ပါဝင်၏။
ဒေါ့ဂျဆန်စာပေပို့ချသော ခရိုင်စချက်ကျောင်း၏ မဟာဌာနမှူးတွင် သမီးကလေး ၃ ယောက်ရှိသည်။
ထိုတွင် အဲလစ်ကလေးသည် တစ်နေ့သ၌ အိပ်ပျော်နေစဉ် အိပ်မက်ထဲတွင် ထူးဆန်းသော တိုင်းပြည်တစ်ပြည်သို့ရောက်သွားပုံကို ကလေးများအကြိုက်ဖြစ်အောင်၊ ရယ်ဖွယ်၊ လွမ်းမောဖွယ်၊ စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ် အဖြစ်အပျက်များဖြင့် တန်ဆာဆင်၍ ရေးသားထားလေသည်။
ပုံထဲတွင် ပါဝင်သော တိရစ္ဆာန်များနှင့် ထူးဆန်းသော ကလေးများမှာ အထူးပင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသဖြင့် ထိုစာအုပ်ကို ကလေးများသာမက လူကြီးများပင် နှစ်ခြိုက်ကြလေသည်။
အထူးသဖြင့် အဲလစ်လစ်ဒဲ နေထိုင်လျက်ရှိသော တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ ကျင်းပခဲ့လေသည်။
ပွဲတွင်လည်း ခြေစစ်ပွဲအောင်ကာ နောက်ဆုံးအဆင့် ပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့သည်။
ပတ်လည်ပွဲ ပထမဦးဆုံးပွဲတွင် ခြေစွမ်းအပိုင်း၌ မည်သို့မျှ မယှဉ်နိုင်သည့် နှင့် ထိပ်တိုက် တိုးခဲ့သော်လည်း စိတ်ဓာတ်အပြည့်ဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သောကြောင့် နှစ်သိမ့်ဂိုး ၁ ဂိုးရခဲ့သည်။
ဒုတိယပွဲတွင်မူ ကို ၇ ဂိုး ဂိုးမရှိနဲ့ မရှုမလှ ရှုံးနိမ့်ကာ ပတ်လည်ပွဲကို စောစီးစွာပဲ အဆုံးသတ်ခဲ့ရသည်။
ကျောက်ကို ကမ္ဘာ့ ထင်းဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုလျက် ရှိကြသော ဝတ္ထုပစ္စည်းများတွင် ကျောက်မီးသွေးသည် လူသိအများဆုံး အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။
ရှေးပဝေသဏီကပင် လူများသည် ကျောက်မီးသွေးကို မတွေ့ကြသေး၊ ယင်း၏အသုံးဝင်ပုံကိုလည်း မသိကြသေးချေ။
ထိုနောက် အင်္ဂလန်နှင့် စကော့တလန်ပြည်ရှိ လူအချို့သည် ကျောက်မီးသွေးဟူ၍ မသိဘဲ "ကျောက်" တစ်မျိုးဟု ခေါ်ဆိုကြပြီးလျှင် ကျောက်မီးသွေးကို မြေအောက်မှ တူးဖော်၍ ထင်းမီးအလို့ငှာ စတင်အသုံးပြုလာကြသည်။
ယခုအခါ ရှားပါးလာသည်နှင့်အမျှ အခြားအစားထိုးလောင်စာ( ၊ စသော )များကို တီထွင်အသုံးပြုနေကြပြီးဖြစ်သည်။
ရှေးက ကမ္ဘာကြီး၏ နေရာအနှံ့အပြားရှိ ရွံ့ညွန်ပျောင်းများနှင့် ရေတိမ်ရာ အရပ်များတ္ငင် အလွန်မြင့်မားသော သစ်တောကြီးများပေါက်ရောက် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိခဲ့လေသည်။
လက်ဦးတွင် ထိုအကြွင်းအကျန်များသည် ရွံ့နွံထူထပ်သော စိမ့်မြေများတွင် တွေ့ရသော များကဲ့သို့ ဖြစ်လာကြ၏။
နှစ်ပရိစ္ဆေဒ အလွန်ကြာသောအခါ ထိုအောက်ခင်းပြင်ပေါ်၌ ရွံ့များ၊ သဲများအပြင် အချို့ဒေသများတွင် ၊ ၊ မှစ၍ အခွံမာသော ကောင်တို့၏ အခွံများ စုပေါင်းဖုံးအုပ်၍ အပေါ်ယံ ကျောက်ထပ်ဖြစ်လာသည်။
အကောင်းဆုံးကျောက်မီးသွေးကို ကျောက်မီးသွေးခေတ်က မြေလွှာများမှ ရရှိ၍၊ ထိုကျောက်မီးသွေး ခေတ်ကို ရှေးနှစ်သန်းပေါင်း ၂၀၀ မှ ၂၈၀ လောက်ခေတ်ကဟူ၍ ပါရဂူများက ယူဆကြလေသည်။
ယခင်က ကျောက်မီးသွေးအကြောင်းကို အနည်းငယ်မျှသာသိကြသေးသဖြင့် အနည်းငယ်မျှသာ တူးဖော်သုံးစွဲခဲ့ကြ၏။
သို့သော် များ ပေါ်ပေါက်ခေတ်စားသည့် ၁၈ မှစ၍ ကျောက်မီးသွေးများကို အကြီးအကျယ် တူးဖော်လုပ်ကိုင်လာခဲ့ကြလေသည်။
တကမ္ဘာလုံးကို ခြုံကြည့်လျှင် ကျောက်မီးသွေးအမြောက်အမြား တည်ရှိသည့် ဒေသများမှာ အဓိကအားဖြင့် ၊ နှင့် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကမ္ဘာတွင် ကျောက်မီးသွေးအကြီးအကျယ်ထွက်သည့် တိုင်းနိုင်ငံများမှာ ၊ ၊ ၊ ၊ ဗဲလဂျီယမ် နှင့် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကျောက်မီးသွေးအမျိုးမျိုးရှိရာတွင် ၉၃ မှ ၉၇ပါဝင်သော အန်သရာဆိုက်ကျောက်မီးသွေးသည် အမာဆုံးဖြစ်၍ အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
ထို့ထက် တဆင့်လျော့သော အပျော့စား ဆပ်ဘီတူးမီးနက် ကျောက်မီးသွေးတွင်ကာဗွန် ရာခိုင်နှုန်း၆၇ မျှ ပါဝင်၍ ပိထ် peat တွင်မူ ကာဗွန်ရာခိုင်နှုန်း ၅၀ ခန့်သာ ပါဝင်သည်။
ကျောက်မီးသွေးကို အိမ်များတွင် ထမင်းဟင်း ချက်ပြုတ်ရန်နှင့် မီးလှုံရန်အတွက် အသုံးပြုကြ၏။
အလုပ်ရုံကြီးများတွင် များ ကျိုရန်နှင့်အားသုံးအင်ဂျင် စက်များကို ခုတ်မောင်းရန် အတွက် အသုံးပြုကြ၏။
ကျောက်မီးသွေးကို " နက်" သို့မဟုတ် " မြေအောင်းအလင်းရောင်" ဟူ၍လည်း ဥရောပတိုက်တွင် ခေါ်ကြ၏။
ကျောက်မီးသွေးကို ထင်းမီးအဖြစ်ဖြင့်သာ အသုံးပြုကြရသည်မဟုတ်၊ ကျောက်မီးသွေးမှ မီးထွန်းဓာတ်ငွေ့၊ ၊ စသော ပစ္စည်းများကိုလည်း ထုတ်ယူရရှိနိုင်သေးသည်။
ယခုအခါ ကျောက်မီးသွေးကို အခြေပြု၍ ကိုပင် ချက်လုပ်နိုင်ပြီးဖြစ်သည်။
မှတဖန် ရာထောင်မကသော ဓာတ်ပစ္စည်းများ၊ ဆေးဖက်ဝင် ပစ္စည်းများကို ပြုလုပ်ထုတ်ယူနိုင်သည်။
ပထမအကြိမ်မှာ ဥရုကွေးနိုင်ငံမှ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲ ကြီးမှူးကျင်းပသည့် ၁၉၃၀ ခုနှစ် ဗိုလ်လုပွဲတွင် အား ၄ ဂိုး ၂ ဂိုးဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။
ဒုတိယအကြိမ်မှာ ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပြီး အား ၂ ဂိုး ၁ ဂိုးဖြင့် အနိုင်ရကာ ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။
အာဂျင်တီးနားအသင်းသည် ပွဲတွင် ၁၉၇၈ ၊ ၁၉၈၆ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၌ ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။
အီးမေးလ်သည် Electronic Mail ( အီလက်ထရောနစ် စာပို့ခြင်း) တစ်စုံတစ်ဦးထံတွင် အီလက်ထရောနစ် လိပ်စာ ရှိပါက ထိုသူထံသို့ ကွန်ရက်တစ်ခုအတွင်း (သို့တည်းမဟုတ်) အင်တာနက်ပေါ်ရှိ နက်ဝက်ကိုဖြတ်၍ ဒီဂျစ်တယ် နည်းပညာဖြင့် စာပို့ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ယေဘူယျအားဖြင့် အသုံးပြုသူ တစ်ဦးတစ်ယောက်သည် ပေးပို့လိုက်သော အီးမေးလ်အား လက်ခံရာ၌ လိုအပ်သည့်သတင်း အချက်အလက် သာမက မလိုအပ်သော သတင်းအချက်အလက်များပါ ပါလာလျှင် ၎င်း မလိုအပ်သော် သတင်းလွှာကို ဟူ၍ ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
ထဲတွင် အသုံးအများဆုံးနှင့် ရေပန်းအစားဆုံး တစ်ခုဖြစ်သည်။
အီးမေလ်းပို့ရန်၊ လက်ခံရန်အတွက် အရိုးရှင်းဆုံးနည်းလမ်းမှာ အင်တာနက် ချိတ်ဆက်နိုင်သော ပစ္စည်း (ကွန်ပျူတာ၊ မိုဘိုင်းဖုန်း) ကဲ့သို့သော ကရိယာများနှင့် အီးမေးလ် ပရိုဂရမ် (Mailer) တို့သာလိုအပ်ပါသည်။
အီလက်ထရောနစ် တွင် အများအားဖြင့် စာသားဖြင့် ပို့သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံ ဖြင့် ပေးပို့လေ့ရှိကြသည်။
အခြားသော ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာများ နှင့် နှိုင်းယဉ်ပါက On Line ဖြစ်သဖြင့် ချက်ချင်းပို့လွှတ်ခြင်း (သို့မဟုတ်) လက်ခံယူခြင်းများအား လျင်မြန်စွာဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ တစ်ချိန်တည်းအကြောင်းအရာတစ်ခုအား လက်ခံမည့်သူ အများအပြားထံ ပေးပို့နိုင်ခြင်း၊ စာများသာမက ရုပ်ပုံများကိုလည်း ပူးတွဲပေးပို့နိုင်ခြင်း၊ မိမိလက်ခံရမည့် စာအား အင်တာနက် ချိတ်ဆက်ထားသည့် မည်သည့်နေရာတွင်ရှိ ကွန်ပျူတာတွင်မဆို လက်ခံနိုင်ခြင်း၊ သို့ Internet ဆောင်ရွက်ခသာ ပေးဆောင်ရပြီး အီးမေးလ်သုံးစွဲခ ထပ်မံပေးဆောင်ရန် မလိုအပ်ခြင်း(သို့သော် အချို့ အီလက်ထရောနစ် စာပို့စနစ်များတွင် လုံခြုံရေးအတွက် ပေးဆောင်ရသည်) ၊ အနီးအဝေး ဆက်သွယ်ရာတွင်လည်း တယ်လီဖုန်းကဲ့သို့ အဝေးပြောခ၊ အနီးပြောခနှုန်း ပေးဆောင်ရန် မလိုအပ်ခြင်းများ စသော ကုန်ကျစရိတ်သက်သာခြင်းများ သာလွန်ကောင်းမွန်သည်။
ဗိုလ်မှူး တိုးအောင်, "Email Sever"။
ရန်ကုန်မြို့ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းတွင် ၃ လကြာ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဓာတုဗေဒမင်းကြီး ရုံး၊ ဓာတ်ခွဲခန်း လက်ထောက်နှင့် ဒုတိယ စာရေးအဖြစ်အမှုထမ်းရင်း နိုင်ငံရေးမပါသော ရာမညမွန်အသင်းချုပ်တွင် အကျိုးဆောင် အတွင်း ရေးမှူးအဖြစ် ဥက္ကဋ္ဌ (ဓာတုဗေဒမင်းကြီး) နှင့်အတူ ဆောင်ရွက်သည်။
မွန်ဘာသာ စကားသည် မထိန်းသိမ်းလျှင် အနှစ် ၄၀ အတွင်း ကွယ်ပျောက်တော့မည်ဟု အဆိုပါ အင်တာဗျူးတွင် ပြောထားပြီး က မွန်ဘာသာ စကားကို ကယ်တင်သူ ဟူ၍ ရည်ညွှန်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
ဒေါက်တာနိုင်ပန်းလှသည် ဂျပန်မှ ပြန်ရောက်ချိန်မှစ၍ ခေတ်ဟောင်းနှင့် ခေတ်သစ် မွန်ကျောက်စာနှင့် စာပေကို တွင် သင်ကြားပို့ချခဲ့ပြီး မွန်ပညာရှင် မျိုးဆက်သစ်များကိုလည်း မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည်။
ဒေါက်တာနိုင်ပန်းလှသည် ၊ အနီးရှိ ပတ်လတ်ကျေးရွာမှ တွေ့ရှိရသည့် မွန်ပေမူကို အခြေပြု၍ မွန်နှင့် မြန်မာ ပေမူများ၊ ၊ တို့နှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးကာ “” ကို ပြုစုခဲ့ရာ နောက်အကျဆုံးနှင့် အပြည့်စုံဆုံး ကျမ်းအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်းကို ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် မွန်ဘာသာဖြင့် ရှင်းလင်းချက်များနှင့်တကွ မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ရှိ ကရင် ကေဘီအမ် အထက်တန်းကျောင်း၊ ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ယူသည်။
မြန်မာ့ တွင်လည်း သုတေသနမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သေးသည်။
သမိုင်းနှင့် မွန်-မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပညာရှင် ဒေါက်တာ နိုင်ပန်းလှသည် ရန်ကုန်မြို့၌ ၂၀၁၀ ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် လေဖြတ်ထားသည့် ဒဏ်ဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသည်။
ဒေါက်တာ နိုင်ပန်းလှ ၏ ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်း။
ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး ကို လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်။
ထိုအဖွဲ့မရောက်မီကာလကပင် မြန်မာနိုင်ငံဘက်၌လည်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ခေါင်းဆောင်သော ကော်မတီတစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့။
en.wikipedia ပြဇာတ်ဆိုသည့် စကားလုံးမှာ မြန်မာစကား 'ပြ' နှင့် ပါဠိပျက် 'ဇာတ်' စကား ၂ လုံးကို ပေါင်း ထားသောစကားရပ်ဖြစ်သည်။
ပြဇာတ်များသည် ရှေးပဝေသဏီခေတ်မှ ယခုတိုင် ဘာသာနိုင်ငံမရွေး၊ လူမျိုးမရွေး အသီးသီး မိမိတို့၏ထုံးစံဓလေ့အလျောက် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြသည်။
ရှေးနှစ်ပေါင်း ၆ဝဝ ခန့်က တစ်လျှောက်တွင် နတ်များကို ပူဇော်ပသရာ၌ ကခုန်ကြရာမှစ၍ ပြဇာတ်အခြေခံများ ပေါ်လာသည်။
နတ်ကိုးကွယ်သည့်အလေ့သည် အီဂျစ်နိုင်ငံမှ သို့ ကူးစက်ခဲ့သည့် နည်းတူ၊ ယင်းကိုမှီ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကပွဲများသည်လည်း ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ခရစ်နှစ် ၁ဝဝဝ ခန့်တွင် ၊ ၊ ၊ ၊ ဂျာမနီစသော ဥရောပနိုင်ငံများ၌ သမ္မာကျမ်းဝင်ပုံပြင် ပြဇာတ်များကို ဘုရားရှိခိုးကျောင်းဝင်းများအတွင်း၌ ဘုန်းကြီးများ ကိုယ်တိုင် စီမံ ခင်းကျင်းပြသရာမှစ၍ ပြဇာတ်ခေတ် ထလာပြန်သည်။
ယင်းမှ တစ်စတစ်စ ရာသီဥတုသာယာသောအခါ သမယဖြစ်သည့် နှင့် များတွင် ကျေးရွာသူ ကျေးရွာသားများသည် နီးရာမြို့စားကြီးများ၏ ရဲတိုက်များသို့ သွားရောက်ကာ ရော်ဗင်ဟု၊ မိတ်မာရီယန်၊ စိန့်ဂျော့နှင့် နဂါးစသော ပုံပြင်များကို ဇာတ်ခင်းကပြ ဖျော်ဖြေကြသည်။
အနောက်တိုင်း ပြဇာတ်များကဲ့သို့ပင် အရှေ့တိုင်းပြဇာတ်များသည်လည်း ကိုးကွယ်မှုအယူဝါဒနှင့် ယှဉ်၍ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ၁၉ ရာစုနှစ် ဆာရာ ၏ ခေတ်ကျမှ အိန္ဒိယပြဇာတ်လောကသည် ပိုမိုထင်ရှားလာသည်။
နိုင်ငံ၌မူ စင်တင်ကြပြခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၄ဝဝဝ နီးပါးခန့် ရှိပြီးဖြစ်သော်လည်း စာနှင့်ပေနှင့် ပြဇာတ်အရေးသား ပေါ်ခဲ့သည်မှာ အနှစ် ၇ဝဝ ခန့်သာ ရှိသေးသည်။
ပြော﻿မှု များသောနိုင်ငံများသည် အပြာရင့်ရောင်ဖြစ်ပြီး၊ အပြာဖျော့ရောင်သည် အင်္ဂလိပ်စာအရေးပါမှု ကြီးမားသော နိုင်ငံများဖြစ်သည်။
အနောက်ဂျာမန်နစ်ဘာသာစကားသည် ဘာသာစကား(Dutch Language)၊ ဂျာမန်ဘာသာစကား(German Language) များကဲ့သို့ အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကား(Indo - European Language) မျိုးနွယ်များဖြစ်ကြသည်။
စာအရေးအသားစနစ်မှာ (Latin) (ရောမစာအရေးအသား) စာအရေးအသားစနစ် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်းအရ ၏ ကိုလိုနီချဲ့ထွင်မှုသည်လည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို နေရာအနှံ့သို့ ပျံ့နှံ့သွားစေသော အကြောင်းရင်းတစ်ရပ်အဖြစ် ပါဝင်သည်။
ထို့အပြင် ဗြိတိသျှ ကျွန်းစုပေါ်ရှိ အင်္ဂလန်နိုင်ငံနှင့် တို့သည် ယခင်ကပင် စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးတို့တွင် အရှိန်အဝါရှိကြသည့်အလျောက် ထိုသူများနှင့်ဆက်ဆံရန်အတွက် အခြားလူမျိုးတို့သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို သင်ယူပြောဆိုဆက်ဆံ၍ နည်းပညာ အကူအညီများ၊ စီးပွားရေး အကူအညီများ၊ စိုက်ပျိုးရေး အကူအညီများ စသည့်တို့ကို ရယူရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
အင်္ဂလိပ်စာကို ရေးသားရာတွင် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ အစိတ်အပိုင်းပေါင်းများစွာပါဝင်သည်။
အစောပိုင်း အင်္ဂလိပ်ရှေးဟောင်းစာများသည် တိုတောင်းသော [ ရှေးဟောင်း-အင်္ဂလိပ် ကမ္ပည်းစာ]မျိုးဖြစ်သည်။
ဘာသာစကားတိုင်းတွင် သဒ္ဒါရှိသကဲ့သို့ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင်လည်း သဒ္ဒါ ရှိသည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် မှ ကောက်နုတ်ချက်:[။
နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်မှ ပြောကြားလိုသည် အချက်များကို နှင့် တွေ့ဆုံပြီး ပြောဆိုဆက်ဆံရန် ၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ အပြီး တစ်လအကြာတွင် ဆက်ဆံရေး ဝန်ကြီး ဟူသော ဝန်ကြီးရာထူးအသစ်ကို အမည်ပေးကာ ထိုစဉ်က ဒုဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဦးအောင်ကြည် ကိုခန့်အပ်ခဲ့သည်။
တပ်မတော် လေ့ကျင့်ရေး ကျောင်းအုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ဖူးသူလည်း ဖြစ်သည်။
တွင်လည်း ဒုတိယ ဝန်ကြီးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။
ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များ အရေးနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံရောက် မြန်မာဒုက္ခသည်များ ကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ဦးအောင်ကြည်သည် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုဝန်ကြီးအနေဖြင့် နှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ညှိနှိုင်းခဲ့ပြီး ပူးတွဲကော်မတီ တစ်ရပ်ကိုလည်း ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။
စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ သံဃာ့လှုပ်ရှားမှု အပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့် ပြောဆိုဆက်သွယ်နိုင်ရန် အောက်တိုဘာ ၈ရက်နေ့တွင် ဦးအောင်ကြည်အား ဆက်ဆံရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည့် အမိန့်ကို နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
အမှူးရှိသော အတူတကွ ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုဖော်ပြုဖက် ဖြစ်သော (၃၃) ယောက်သော သူတို့၏နေရာဖြစ်သော ဘုံကို တာဝတိံသာနတ်ဘုံတာဝတိံသ (န) [တိ+တိံသ။
တာဝတိံသာနတ်ပြည်သည် ထိပ်၌ တည်သောကြောင့် စတုမဟာရာဇ်နှင့် ၄၂,၀၀၀ ကွာဝေးသည်ဟု ဆိုကြသည်။
တာဝတိံသာနတ်ပြည်၏ တည်နေပုံမှာ တစ်သောင်း ကျယ်ပြန့်သည်။
တံခါးပေါင်း ၁-ထောင်ရှိ၍ ဥယျာဉ် ရေကန်တို့ဖြင့် တန်းဆာဆင်ထား၏၊ နတ်ပြည်၏အလယ်တွင် ရတနာခုနှစ်ပါးနှင့် စီခြယ်ထားသော ယူဇနာတစ်ထောင် မြင့်သော ဝဿသန္သရာပြာဿဒ်ကြီး တစ်ခုရှိသည်။
မောင်ဝိဇ္ဇာ “ဗုဒ္ဓ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း” တက္ကသိုလ်သျှင်သီရိ“နတ်ပြည်ရောက်လူသားတို့၏ ဘဝအတွေ့အကြုံများ” ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် [ သိကြားမင်း ရွှေပန်းတောင်းဖြင့် ခံယူ၍ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ “စူဠာမဏိစေတီ”တည်ထားခြင်း] [ တာဝတိံသာနတ်ပြည်သို့ ကြွတော်မူခြင်း] [ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ သတ္တမဝါကပ်တော်မူ၍ အဘိဓမ္မာတရား ဟောကြားတော်မူခြင်း] [ တာဝတိံသာမှ သင်္ကဿမြို့သို့] [ တာဝတိံသာနတ်ဘုံ] [ ၃၁။
တာဝတိံသာဘုံ စိတ္တကုဋ်တံခါးမုခ်သို့ ရောက်ခန်း] [ တာဝတိံသာဇာတ်လမ်း ဟူသည်နှင့် စပ်၍ စိစစ်ချက်] =။
စစ်ပညာသင်တန်းတက်စဉ်က ဂျပန်အမည်မှာ တာနီငုချိ ရှင်အိချိ ဖြစ်ပြီး ဗန်ကောက်မြို့တွင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်များ ဗိုလ်အမည်ခံယူကြသောအခါ ဗိုလ်ကျော်ဇော ဖြစ်လာသည်။
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) စစ်ဌာနချုပ် စစ်ကြောင်းနှင့် မော်လမြိုင် စစ်ကြောင်းအတိုင်း အတွင်းသို့ ချီတက်၍ ဗြိတိသျှတို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ဇောသည် စာပေများကိုလည်း ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ရာ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် “ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောထားနှင့် လက်ရွေးစင် မိန့်ခွန်းများ”၊ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် “ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး”၊ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင်“ရွေးကောက်ပွဲ ရှင်းတမ်း”၊ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် “ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး၊ ကမ္ဘာစစ်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး”၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် “အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တိုက်ပွဲများ” စသည့် စာအုပ်များ ရေးသားပြုစု ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
စစ်သည်တော်တစ်ဦးအဖြစ် ဆုတံဆိပ်များရရှိခဲ့ရာတွင် ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ယူဂိုဆလားဗီးယား သမ္မတ တီးတိုး၏ စစ်သည်တော်ကောင်း (ပထမအဆင့်) ဆုတံဆိပ်ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများအတွက် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်) ဆုတံဆိပ်ကိုလည်းကောင်း ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသနဌာနထုတ် ကျော်ငြိမ်း ပြုစုသော “ရဲဘော်သုံးကျိပ်“။
သူ၏ အဘိုးမှာ ခရစ်ယာန် ဘုန်းတော်ကြီး တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
မန်းဒယ်လိယပ်သည် အခြားသော ဓာတုဗေဒဆရာများ မတီထွင်ရသေးသော ''အလှည့်မှန် ဇယား'' ကို သိပ္ပံနည်းကျနစွာ စတင်တီထွင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် သိပ္ပံလောကတွင် သူ့အား မသိသူမရှိသလောက် ထင်ပေါ်ကျော် စောလာ၏။
မန်းဒယ်လိယပ် (Mendeleev) သည် ဓာတုဗေဒနှင့် သက်ဆိုင်သော အခြား အရေးကြီးသည့် အချက် အလက်များ ကိုလည်း ကူညီ ထောက်ပံ့ ခဲ့သည်။
သူထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များအနက် အထင်ရှားဆုံး စာအုပ်မှာ ''ဓာတုဗေဒစည်းမျဉ်း'' ပင် ဖြစ်သည်။
မြန်မာစာစတင်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် မြန်မာသည် စာရေးနည်းကို စံတင်ပြီး (၁၂)ရာစုတွင် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
စတင်တည်ထောင်စဉ်ကာလ ၏ လက်ထက်တွင် သက္ကတဘာသာစာဖြင့် ရေးသောအုတ်ခွက်စာများ၊ ပါဠိစာများဖြင့်ရေးသော အုတ်ခွက်စာများကို အထောက်အထားပြုကာ မြန်မာ့တို့သည် မူလက ပါဠိနှင့် သက္ကတဘာသာတို့ကို ရင်းနှီးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
သက္ကတဘာသာသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဆက်နွယ်ပြီး ပါဠိဘာသာသည် နှင့် နှီးနွယ်ကြောင်းသိရသည်။
မြန်မာတို့သည် တိုင်းခြားဘာသာဖြစ်သော ပါဠိစာကိုစာပေအဖြစ် လက်ခံလာချိန်တွင် မြန်မာတိုင်းရင်းသားများ၏ စာပေဖြစ်သော ပျူစာတို့သည် ရှင်သန်နှင့် နေပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
မြန်မာစာပေါ်ပေါက်လာသော အခါတွင် မြန်မာတို့သည် မြန်မာစာနှင့်အတူ တိုင်းရင်း ပျူ၊ မွန်စာပေတို့ကိုလည်း ဆက်လက်ပြုစုလာခဲ့ကြပြီး ခရစ်နှစ်(၁၁၁၃)ခုနှစ် တွင် မင်းသား ရေးထိုးသော တွင် ၊ မွန်၊ မြန်မာဘာသာ တို့ကို ပါဠိစာပေနှင့် အတူ ယှဉ်တွဲ တွေ့ရှိရသည်။
မြန်မာစာ ပေါ်ပေါက်လာပုံကို ပုဂံခေတ် ကျန်စစ်သားမင်း နတ်ရွာစံပြီး ခရစ်နှစ် (၁၁၁၃) ခန့်တွင် ရေးထိုးသော သည် သက္ကရာဇ် အခိုင်အမာ ပါသော အစောဆုံး မြန်မာစာ ဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။
အဲဒီအက္ခရာဟာ ပျူလူမျိုးတွေဆီ အရင်ရောက်ပြီး အဲဒီကမှတဆင့် မြန်မာတွေဆီရောက်တယ်။
မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ) (မင်္ဂလာမောင်မယ် ၂၀၁၀-ဒီဇင်္ဘာလ)။
စာစီစာကုံးဆိုသည်မှာ မိမိရေးသားလိုသော အကြောင်းအရာကို ခေါင်းစဉ်နှင့်ကိုက်ညီအောင် ရေးသားခြင်းကို ခေါ်ဆိုသည်။
ပျူဘာသာစကား (ပျူ: ; )သည်ခရစ်နှစ် ပထမထောင်စုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဓိကအားဖြင့် ပြောဆိုနေကြသော မျိုးတုံးပျောက်ကွယ်သွားသည့် တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကားဖြစ်သည်။
ပျူစာရေးသားခြင်းကို တောင်ပိုင်း စာရေးနည်းပညာကို တွင်ရှိသော လူများက ခရစ်နှစ် (၄) ရာစုခန့်တွင် ရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားမှ တီထွင်သုံးစွဲခဲ့ကြသော အက္ခရာများကို မိမိတို့ဘာသာစကားအဖြစ် ရေးနိုင်ရန် ရည်ရွယ် ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်ချက်များ ပြုလုပ်ရာမှ ပျူဘာသာစကားဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြောင်းသိရသည်။
ပျူဘာသာစကားကို ခရစ်နှစ် (၂) ရာစုခန့်က စတင် အက္ခရာတင် ရေးသားသည်ကို တွေ့ရှိရပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစောဆုံး အက္ခရာတင်စာလုံးများဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ပျူလက်ရေးများကို လေ့လာတွေ့ရှိချက်အရ ဗြာဟ္မီအက္ခရာမှ ဆင်းသက်လာပြီး မပေါ်မှီ(၄)ရာစုက တောင်ပိုင်းတွင် သုံးစွဲခဲ့သော (ကဒံဗ) လက်ရေးနှင့် နီးစပ်ကြောင်း သိရသည်။
ဗြာဟ္မီအက္ခရာကို မပေါ်မီ ၅ ရာစုမှ စတင်ပြီး သုံးစွဲနေသည်ဆိုသော သမိုင်းအထောက်အထားများ ရှိသည်။
လက်ထက် မပေါ်မီ ၂၇၄ မှ ၂၃၂ နှစ်အတွင်း ဗြာဟ္မီ အက္ခရာကို သုံးစွဲကာ ရေးထိုးထားသော ကျောက်စာများကို တွေ့ရှိရသည်။
File:Pyu Inscription.JPG ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်ရှိ ပျူကျောက်စာတစ်ချပ် File:Pyu-01.pngပျူခေတ်စာပေ File:Pyu Alphabets.jpgပျူအက္ခရာများ ပျူဘာသာစကားအား တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကားမိသားစုကြီး၏ သီးသန့်အုပ်စုခွဲ အဖြစ် ပညာရှင်Blagden (1911:382) ကပထမဆုံး အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
မူရင်း ရှေးတရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကား၏ ပုံသဏ္ဌာန် များဖြစ်ဘော ဝေါဟာရများဆန်းသစ်မှုများနှင့် အသံထွက်အများအပြား ဆုံးရှုံးသွားသည့်အတွက် ပျူသည် ရှေးတရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကားမဟုတ်ပေ။
ကရင်ဘာသာစကား Laurie Bauer, 2007, ''The Linguistics Student's Handbook'', Edinburgh သည် လူဦးရေ ခုနစ်သန်းခန့်ရှိသော ကရင်လူမျိုးများက ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကရင်ဘာသာစကားများသည် အုပ်စုထဲတွင် ဆက်နွယ်မှုမှာ ရှင်းလင်းခြင်း မရှိပေ။
ကရင်ဘာသာစကားများသည် စာရေးသားရာတွင် များကို အသုံးပြုသည်။
အဓိက ကရင်ဘာသာစကားကြီး သုံးခုမှာ ၊ နှင့် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ယင်းမှာ နှင့် ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။
ပေါ်တွင် ကရင်-အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်များတင်ထားသည်လည်း ရှိသည်။
လီဆူလူမျိုးများသည် စာပေမပေါ်ပေါက်မီ ရှေ့ပဝေသဏီကပင် ဘာသာစကားရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ဒေသန္တစကားရပ် (၁၀) မျိုးခန့် ရှိသော်လည်း နေရာဒေသအလိုက် ကွဲပြားခြားနားမှုများ ရှိကြကြောင်း သိရသည်။
လီဆူ တွင် စာပေမရှိသော အချိန်က သစ်ပင်များတွင် သင်္ကေတများအဖြစ် မှတ်သား အသုံးပြုခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။
လီဆူးလူမျိုးများတွင် သင်္ကေတဖြင့်သာ စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၀ ခုနှစ်မှစတင်ကာ သာသနာပြု ဆရာကြီး ဂျေအိုဖရေဆာနှင့် ဆရာကြီး ဦးဘသော်တို့က အက္ခရာကို အခြေပြုကာ လီဆူစာပေကို တီထွင်ခဲ့ရာတွင် လီဆူလူမျိုးအတွင်းမှ ဦးဇင်ဘာ၊ ဦးဂူအာဆီး၊ ဦးဇော်ကနားလူးနှင့် ဦးခေါ်ဘူး နှင့် ဦးငွားတာတို့က ပါဝင်ကူညီဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ လီဆူဘာသာစကား စတင်ဖြစ် ပေါ်လာခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
လီဆူစာပေတွင် လီဆူလူမျိုးများ အသုံးပြုနေပြီးဖြစ်သော ခရစ်ယန်စာပေအဖြစ်လည်းကောင်း ၊ လူမှုရေး၊ နယ်ပယ်များတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိကြောင်းသိရသည်။
လီဆူစကားအသုံးအနှုန်းတို့သည် တို့၏ စာအသုံးအနှုန်းနှင့် အချို့ စကားရပ်များတွင် တူညီကြောင်းသိရသည်။
ရခိုင်များကို ဒေသိယသံဖြင့် သုံးမျိုးခွဲခြားနိုင်သည်: – (သုံးစွဲသူ သုံးချိုး နှစ်ချိုးခန့်)၊ နှင့် ဖြစ်သည်။
ရခိုင်ဘာသာစကားသည် ၊ နှင့် တို့၏ မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သည်။
ရခိုင်စာပေ အသုံးပြုမှု နည်းပါးသော်လည်း ရခိုင်တို့သည် မြောက်ပိုင်း အက္ခရာများကို အစောဆုံး ရယူအသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည် ဆိုသော အထောက်အထားများ ရှိသည်။
ရခိုင်စာပေသည် ဓည၀တီခေတ် (အေဒီ တစ်ရာစု) ခန့်ကပင် စတင် ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း၊ အထောက်အထားတွေ့ရသည်။
ထို့အပြင် ဗြဟ္မီအက္ခရာ အရေးအသား စာတန်းပါ ဗိုက်ပူဘုရား ကျောက်စာသည်လည်း ရခိုင်စာပေ ထွန်းကားမှု၏ သက်သေ ပင် ဖြစ်သည်။
တွင် ကျောက်စာများသာမက မော်ကွန်းလင်္ကာ၊ သျွှန်းလိုက်ရတု၊ စသည့် ရတုကဗျာများ ထွန်းကားခဲ့သည်။
ဗျည်း ၃၃ လုံးလင်္ကာမှာ တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာစာပေတွင် ထင်ရှားသည့် ကို ရခိုင်သူမြတ်က လေးမြို့ခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရခိုင်ကျောက်စာများအနက် လောင်းကြက်တောင်မော် ကျောက်စာနှင့် မဟာထီး မီးကျောင်းရုပ် ကျောက်စာတို့မှာ ထင်ရှားသည်။
တွင် ရေးစပ်သီကုံးခဲ့သော ဘဒူမင်းညို၏ ရခိုင်မင်းသမီးဧချင်း၊ နန်းတွင်းမိညို၏ ကိုယ်ရည်သွေးရတုနှင့် စာဆို ဥက္ကာပျံ၏ ၁၂ လ ရာသီ ရတုတို့မှာ ထင်ရှားသည်။
ရခိုင်စာဆိုတော် ဥက္ကာပျံ၏- ဟူသည့် မိုးဖွဲ့ရတုသည် ရခိုင်ဘာသာစကား၊ ရခိုင်သံ၊ ရခိုင်ကာရန် ဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားသည့် ရခိုင်စာပေ ၏ အကောင်းဆုံး သာဓက ပြယုဂ် ဖြစ်သည်။
များ၏ စာပေမှာ သင်္သကရိုက် စာပေဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
စံမြန်မာဘာသာစကားမှ သီးသန့်ခြားနားနေသော စကားလုံးအသုံးအနှုန်းများလည်း ရှိသည်။
ထို့ပြင် ရခိုင်ဘာသာတွင် သရအသံအချို့လည်း ပေါင်းစည်းသွားပြီး ဧ ([e]) သရသည် ဣ ([i]) သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။
ထို့ကြောင့် စံမြန်မာဘာသာတွင် “သွေး” ([θwé]) ဟု အသံထွက်သော်လည်း ရခိုင်ဘာသာတွင် သွီး [θwí] ဟု အသံထွက်သည်။
စံမြန်မာဘာသာ ပြောသူများ၏ အမြင်အရ ရခိုင်ဘာသာသည် စံမြန်မာဘာသာနှင့် နားလည်နိုင်မှုအားဖြင့် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ ရှိသည်။
ထို့ပြင် ရခိုင်ဘာသာတွင် သံပြင်း ဃောသသံ သည် စံမြန်မာဘာသာထက် နည်းပြီး ဟထိုးအသံမရှိသော ဗျည်းများတွင်သာ ဖြစ်ပေါ်သည်။
စံမြန်မာဘာသာနှင့် မတူသည်မှာ [θ] သ-မှ [ð] သှ သို့ အသံပြောင်းလဲမှု မရှိခြင်းဖြစ်သည်။
ရခိုင်ဘာသာတွင် /r/ ရ-အသံကို ထိန်းသိမ်းထားသောကြောင့် စံမြန်မာစာရေးရာတွင်သာ ရရစ်(ြ) ဖြင့် ဖော်ပြထားပြီး အသံထွက်တွင် မထင်ရှားတော့သော /-r-/ ရ- အလယ်အသံကို ရခိုင်ဘာသာတွင် ခွဲခြားအသုံးပြုနိုင်သည်။
ရခိုင်ဘာသာတွင် ဖွင့်သရအသံ open vowel များသည် /ə/ သို့ လျော့နည်းသွားခြင်း ပိုမိုတွေ့ရသည်။
အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ ရခိုင်ဘာသာတွင် တွေ့ရသော အသံဗျည်း၊ သရအသံနှင့် အဆုံးသတ်အသံ ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်သည်။
ပုံထဲတွင် ပါဝင်သော များနှင့် ထူးဆန်းသော ကလေးများမှာ အထူးပင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသဖြင့် ထိုစာအုပ်ကို ကလေးများသာမက လူကြီးများပင် နှစ်ခြိုက်ကြလေသည်။
ပူပြင်းလှသော နေ့လယ်ပိုင်း နေရှိန်ကြောင့် ပူအိုက်ခြောက်သွေ့ကာ ပျင်းရိငြီးငွေ့ဖွယ်ဖြစ်ရသည့်အထဲတွင် တို့၏ တဝီဝီညည်းသံသည် သစ်ပင်ရိပ်တွင် လဲလျောင်းနေသော အဲလစ်ကလေးအား အပျင်းပိုကာ ငိုက်မျဉ်းလာစေ၏။
ဖြည်းညှင်းစွာ တိုက်ခတ်လျက် ရှိသော လေပူဒဏ်ကြောင့် နွမ်းလျနေသော အဲလစ်၏ မျက်လုံးကလေးများသည် တဖြည်းဖြည်းမှေးမှိန်ကာ အိပ်ပျော်တော့မည့်ဆဲဆဲတွင် ရုတ်တရတ် မိမိရှေ့နားသို့ မျက်လုံးနီနီနှင့် ဖြူကလေးတစ်ကောင် ရောက်လာသည်ကိုမြင်လိုက်သောအခါ၊ အဲလစ်ကလေးသည် ငိုက်မျဉ်းခြင်းများ ပြေပျောက်၍ ယုန်ကလေးကို ငေးကြည့်နေမိလေသည်။
ယုန်ဖြူကလေးသည် အဲလစ်ကလေးအနီးသို့ ရောက်လတ်သော် ပြေးလာသော ကိုယ်ရှိန်ကို သတ်လိုက်၍ ခေတ္တမျှရပ်တန့်ပြီးလျှင် ဝတ်ထားသော ကိုယ်ကျပ်အင်္ကျီထဲမှ ကလေးကို ထုတ်ကြည့်လိုက်၏။
အဲလစ်ကလေးသည် ကိုင်ထားသော ယပ်တောင်ဖြင့် အမှတ်မဲ့ ယပ်ခတ်နေမိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း [ Alice's Adventures in Wonderland - Simple English Wikipedia, the free encyclopedia]။
နယ်သာလန်အသင်းကို ''Het Nederlands Elftal'' ("ဒတ်ချ် ၁၁") (သို့) အောရိမ့်ညာ-နားဆာအွတ်အိမ်တော် (House of Orange-Nassau) ကို အစွဲပြု၍လည်းကောင်း ၎င်းတို့၏ ထင်ရှားသိသာသော အသင်းဝတ်စုံ(လိမ္မော်) ကိုအစွဲပြု၍လည်းကောင်း "Oranje" ဟူ၍ အရပ်သုံးစကားဖြင့်လည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
နယ်သာလန်အသင်းသည် ပြိုင်ပွဲတွင် ၁၀ ကြိမ်တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၄၊ ၁၉၇၈၊ ၂၀၁၀ တို့တွင် ဒုတိယနေရာဖြင့် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။
တွင် ကိုးကြိမ်အထိ ပါဝင်ထားကာ ၁၉၈၈ တွင် ချန်ပီယဆုရရှိခဲ့၏။
နယ်သာလန်အသင်းသည် အိမ်နီးချင်းတိုင်းပြည်များဖြစ်သည့် ၊ အသင်းတို့နှင့် ကာလရှည်ကြာ ပြိုင်ဖက်များဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ၊ နှင့် ၊ အရှေ့ဘက်တွင် နှင့် တို့ အသီးသီး တည်ရှိပြီး လက်ဆိုသို မှာမူ နယ်မြေအတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
တောင်အာဖရိကပြည်‌ထောင်စုသည် တွင် မူလ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်‌သော်လည်း ယင်း၏ လူမျိုးခွဲခြား‌ရေးဝါဒကြောင့် လည်းကောင်း၊ ဗန်တူစကား‌ပြော နီးဂရိုးလူမျိုးတို့အ‌ပေါ်ထားရှိသော ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်မှုတို့‌ကြောင့်လည်းကောင်း၊ လူ့အခွင့်အ‌ရေး ‌ကျေညာစာတမ်းကြီးကို လက်မှတ်‌ရေးထိုးရန် ငြင်းပယ်ခဲ့‌လေ သည်။
ကလည်း မ‌ကျေနပ်သဖြင့် တောင်အာဖရိကပြည်‌ထောင်စုနှင့် အဆက်ဖြတ်လိုက်‌လေသည်။
ရှိ ကျိုက်ထီးရိုးစေတီတော်သည် အရှေ့တောင်တန်း အပါအဝင်ဖြစ်သော ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍တွင် တန်ခိုးကြီးသော စေတီတစ်ဆူဖြစ်သည်။
ကြီးမား၍ မတ်စောက်သော ကျောက်ဆောင်တစ်ခု၏ အစွန်းတွင် လုံးပတ်ပေ ၅၀ ခန့်ရှိသော ဦးခေါင်းပုံသဏ္ဌာန် ကျောက်လုံးကြီးတစ်ခုက ကျလုတည်းကာတင်၍နေသည်။
တည်ရှိရာ ကျောက်ဆောင်နှင့် ရင်ပြင်တော်ကို ချောက်တစ်ခုခြားနေသောကြောင့် သံတံတားငယ်ဖြင့် ဆက်သွယ်ထားရသည်။
ကျိုက်ထီးရိုးဟူသောအမည်မှာ ကျာ်​ဣသိယဵု ဟူသည့် မွန်စကားမှ ဆင်းသက်လာသည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ ကျာ် - ဘုရား၊ ဣသိ - ရသေ့၊ ယဵု - ရွက်သည်၊ ရသေ့ဦးခေါင်းဖြင့် ရွက်ထားသောဘုရားဟု ဆိုလိုသည်။