DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
များမှာ မျိုးသုဉ်းရန် အစိုးရိမ်ရဆုံး အခြေအနေရှိသည့် သတ္တဝါဖြစ်ပြီး မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်လု နီးပါး ဖြစ်သည်။
မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ရရှိထားသော နမူနာများပေါ်မူတည်၍ မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေရှိသော သတ္တဝါ ရာခိုင်နှုန်းမှာ သက်ရှိအားလုံး၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်ဟု တွက်ချက်ထားသည်။
မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသော သတ္တဝါများထဲမှ ကဲ့သို့သော သတ္တဝါ အချို့သာလျှင် စာရင်းထဲတွင် ပါဝင်ပြီး တရားဥပဒေ ကြောင်းအရ ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ခြင်း ခံရသည်။
သည် လူသိအများဆုံး စစ်တမ်း ဖြစ်သည်။
သောင်ရင်းမြစ်နောက်ရှိ တောင်တန်းကို မှီကာ တည်ခြင်းဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၉၀၀၀ ကျော် ရှိသည်။
အမှတ်(၆၀၆)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည် - # အမှတ် (၂၀၂) အမြောက်တပ်ရင်း # အမှတ် (၃၁၀) အမြောက်တပ်ရင်း - # - # - # - ၊ # - ၊ # - # - ၊ # - ၊ # - ၊ # အမှတ် (၄၀၂) အမြောက်တပ်ရင်း - # အမှတ် (၅၀၂) အမြောက်တပ်ရင်း။
မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော် သည် ၊ ၊ ရှိ သမိုင်းဝင်ရုပ်ပွားတော် တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော်သည် အေဒီ ၁၇၈၄ ခုနှစ် ရခိုင်ပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မန္တလေး သို့ ယူဆောင်သွားသော မဟာမုနိ ဘုရား၏ နေရာတွင် ရခိုင်ပြည်သူများ အစားထိုး ကိုးကွယ်ထားသည့် တန်ခိုးကြီး မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ဘုရင်မင်းမြတ် ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့စဉ်အချိန်အခါက ဗုဒ္ဓရုပ်တုတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့သည်ဟု ရိုးရာဓလေ့ ထုံးတမ်းစဉ်လာယုံကြည်မှု ထားရှိခဲ့သည်။
ဂေါတမမြတ်ဗုဒ္ဓ ရခိုင်ပြည်ကို ရောက်ရှိလာသည့်အကြောင်းအရင်းကို ဘုရင်မင်းမြတ် သိရှိတော်မူသောအခါ ရာပေါင်းများစွာသော အခြွေအရံတို့နှင့်အတူ သူ၏မိဖုရားခေါင်ကြီး စန္ဒရမာလာ၊ သူ၏မှူးမတ် တိုင်းသူပြည်သားတို့နှင့် အတူ ပဗ္ဗတတောင်ပေါ်သို့ သွားရောက်ကြလေသည်။
ထို့နောက် ရုပ်ရှင်တော်မြတ်အား သို့ သယ်ယူသွားခဲ့သည်။
မဟာမုနိ ဘုရားရုပ်ပွားတော်မှာ စလွယ်တော်နှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများသည် ယခင်က မရှိခဲ့ဘဲ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်က ကပ်လှူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
လက်အောက်ခံ အမြောက်တပ်ရင်းများကို နှင့် နယ်မြေများအတွင်း ဖြန့်ခွဲထားရှိသည်။
အမှတ်(၉၀၄)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည် - # အမှတ် (၂၀၈) အမြောက်တပ်ရင်း # အမှတ် (၃၆၄) အမြောက်တပ်ရင်း # အမှတ် (၃၆၆) အမြောက်တပ်ရင်း - # အမှတ် (၃၆၇) အမြောက်တပ်ရင်း - # အမှတ် (၃၇၀) အမြောက်တပ်ရင်း - # - # အမှတ် (၃၈၆) အမြောက်တပ်ရင်း - # အမှတ် (၄၀၈) အမြောက်တပ်ရင်း။
စာရေးဆရာမ မိုးငြိမ်းဧ သည် ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်၊ သောကြာနေ့ ည ၁၁ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင် ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါတို့ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်၊ ဦးကြွယ်ဟိုးလမ်းနေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မဟာဗုဒ္ဓဝင် စတုတ္ထတွဲ မင်းကွန်းဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် [ ဗုဒ္ဓကိစ္စ ၅-ပါးအကြောင်း] ကိုးကား။
မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားလောင်းလျာအား မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၁ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လပြည့်ကျော်(၁၁) ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ခမည်းတော် ဦးအောင်ထွန်း နှင့် မယ်တော် ဒေါ်ရွှေအိတ်တို့မှ ခေါ် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်၏ တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ဥယျာဉ်တော်ရွာတွင် ဖွားမြင်တော်မူသည်။
ရှင်ဝိမလ သက်တော်(၂၀) ပြည့်သောအခါ ၁၂၈၁ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း (၈)ရက်နေ့တွင် ရှိ မင်္ဂလာတိုက် ဆရာတော်အား ဥပဇ္ဈာယ်ပြုကာ မြင့်မြတ်သော ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူသည်။
မီးကြီး မြန်မာနိုင်ငံသို့ ကူးစက်လာရာ စစ်ဘေး စစ်ဒဏ်တို့ကို ရှောင်တိမ်း၍ ဆရာတော်ဘုရားသည် မိုးကုတ်မြို့ သုဿာန်ကျောင်း၌ ခေတ္တမျှ သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းမိုးကုတ်မြို့လိုဏ်ဂူထဲတွင်တရားအားထုတ်ကျင့်ကြံခြင်း မိုးကုတ်မြို့မှ ဒကာများက ပင့်ဖိတ်၍ မိုးကုတ်သို့ကြွရောက် တရားဟောတော်မူခြင်း၊ မိုးကုတ်မြို့ရှိ ဒကာ၊ ဒကာမ အပေါင်းတို့၏ ကြည်ညိုလေးစားတော်မူခြင်း၊ မိုးကုတ်မြို့မှပင် လာရောက်ပြီး ကျောင်းဆောင်များ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခြင်းနှင့် ထိုမိုးကုတ်ကျောင်းကြီးပေါ်၌ သီတင်းသုံးတော်မူခြင်း စသည့် အကြောင်းအရင်းများကြောင့် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရား ဟု အမည်တွင်ခဲ့ရလေသည်။
မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားအလိုတော်အတိုင်း သစ္စာလေးပါးတရားတော်များကို ဟုတ်တိုင်းမှန်ရာ သိရှိနားလည်နိုင်စေရန်နှင့် ယောနိသောမနသိကာရ နှလုံးသွင်းမှန်စေရန် ရည်ရွယ်၍ အများနားလည်သော စကားများဖြင့် နည်းမျိုးစုံသုံးကာ ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
တစ်ဘဝသာသနာ အရှင်ဃောသိတ. မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏တစ်ဘဝသာသနာ. ပဥ္စမအကြိမ်. ရန်ကုန်မြို့: မိုးကုတ်ဝိပဿနာတရားစဉ်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ်ပြန့်ပွားရေးအဖွဲ့ချုပ်, ၂၀၀၂. ၂၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လထုတ် ဓမ္မဗျူဟာစာစောင်တွင် ဖော်ပြသည့် မိုးကုတ်ဆရာတော်ကြီး၏ ဟောစဉ်တရားတခုတွင် "ပါရမီစကားလည်း မပြောကြနဲ့။
မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ၁၃၂၄-ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် (၄)ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ (၁၇ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်) တွင် ခန္ဓာဝန်ချတော်မူကာ အကြွင်းမဲ့ အေးငြိမ်းတော်မူလေသည်။
ဆရာတော်၏ဓာတ်တော်များကို ဌာပနာ၍ မြို့တွင် မင်္ဂလာဓာတုဓမ္မစေတီတော် တည်ထားလေသည်။
မိုးကုတ်ဝိပဿနာ တရားစဉ်နှင့် လုပ်ငန်းစဉ်ပြန့်ပွားရေးအသင်းသည်လည်း မြန်မာပြည်အနှံ့တွင် အဖွဲ့ခွဲပေါင်း (၂၆၉)ဖွဲ့နှင့် အဖွဲ့စိတ်ပေါင်း သုံးထောင်ကျော်ခန့် ရှိသည်။
ဆရာတော်ဘုရားကြီးနောက် အမာခံဆရာတော်ဦးဓမ္မိသရ၊ အမာခံဆရာတော် ပျံတော်မူပြီးနောက် ဆင်ဖြူကျွန်းဆရာတော်ဦးဓမ္မသာရကို နာယကချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရေကူးဆရာတော်၊ဇနိတာရာမဆရာတော်ဦးဇနိတာလင်္ကာရတို့ကို ဒု-နာယကချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ဆင်ဖြူကျွန်းဆရာတော်ပျံလွန်တော်မူသောအခါ ရေကူးဆရာတော်အား နာယကချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အောင်စက်ြာဆရာတော်ဦးဝိမလဗုဒ္ဓိ၊ဇနိတာရာမဆရာတာ်ဦးဇနိတာလင်္ကာရတို့ကို ဒု-နာယကချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ရေကူးဆရာတော် ပျံတော်မူပြီးနောက် အောင်စက်ြာဆရာတော်ဦးဝိမလဗုဒ္ဓိအား နာယကချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဇနိတာရာမဆရာတော်ဦးဇနိတာလင်္ကာရ၊ဘုရားလေးဆရာတော်ဦးအဂ္ဂဉာဏတို့ကိုဒု-နာယကချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊အောင်စက်ြာဆရာတော်ဦးဝိမလဗုဒ္ဓိ ပျံတော်မူပြီးနောက်ဇနိတာရာမဆရာတော်ဦးဇနိတာလင်္ကာရအား နာယကချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ဘုရားလေးဆရာတော်ဦးအဂ္ဂဉာဏ၊ သုဝဏ္ဏသိင်္ဂီဆရာတော်ဦးကစ္စာယနတို့ကိုဒု-နာယကချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ဇနိတာရာမဆရာတော်ဦးဇနိတာလင်္ကာရပျံတော်မူပြီးနောက်ဦးအဂ္ဂဉာဏသည်လည်း (၁၀)လစောပျံလွန်တော်မူသွား သောကြောင့် သုဝဏ္ဏသိင်္ဂီဆရာတော်ဦးကစ္စာယနကို နာယကချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း ကျိုက္ကလော့ဆရာတော်ဦးစန္ဒာဝရာဘိဝံသ၊ အောင်မြေဆရာတော်ဦးပညိန္ဒ တို့ကိုဒု-နာယကချုပ်ဖြစ်လည်းကောင်း အခြားဆရာတော်များကလည်း နာယကဝင်၊ကမ္မဌာနာစရိယ၊ဓမ္မကထိက တာဝန်ယူသာသနာပြုနေကြောင်း [ မိုးကုတ်ဆရာတော် ဦးဝိမလ ဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် တရားတော်များ]။
အမှတ်(၁) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ခုတင်-၅၀၀) (အတိုကောက်- ) သည် တွင် အခြေစိုက်သော စစ်ဆေးရုံ တစ်ရုံဖြစ်သည်။
ရုံး လက်အောက်၌ ခုတင်-၅၀၀ ဆန့် ဆေးရုံ နှစ်ရုံရှိပြီး အခြားတစ်ရုံမှာ ဦးဝိစာရလမ်း၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် အခြေစိုက်သည်။
ဆေးရုံအုပ်ရာထူးအား ''ဗိုလ်မှူးချုပ်'' အဆင့်ရှိသည့် ''တပ်မတော် ဆရာဝန်ဘွဲ့ရ အရာရှိကြီးများ''ကိုသာ ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်။
စာရေးဆရာကြီး ဦးဆန်းလွင်ကို ၁၉၃၈ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၃) ရက်နေ့တွင် သံတွဲမြို့တွင် အဘကုန်သည် ဦးဘိုးညွန့်၊ အမိ ဒေါ်လှကြီးတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ဒဿနစာပေများ ရေးသားတင်ပြခြင်း၌ ထင်ရှားခဲ့သော စာရေးဆရာဆန်းလွင်သည် ကလေးအရွယ်က မိဘအုပ်ထိန်းမှုအောက်တွင် မိဘများ၏ ဓလေ့ထုံးစံ အတိုင်းနေထိုင်ခဲ့သော်လည်း အရွယ်ရောက်လာသောအခါ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
စာပေလောကသို့ ထိုအချိန်မှ စ၍ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်ဝိဇ္ဖာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေရာမှ မြစ်ကြီးနားကောလိပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းရသည်။
ထို့နောက် ''ဆန်းလွင်သရုပ်ဆောင်သင်တန်း'' ကို ဖွင့်လှစ်၍သရုပ်ဆောင်သစ်များ မွေးထုတ် ပေးခဲ့။
အသက် (၃၂) နှစ်အရွယ်တွင် ပါမောက္ခ ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်းက သူ့အား ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်သို့ လွှတ်၍ ဗုဒ္ဓ၏ ကိုယ်ကျင့်တရားပညာ (Buddhist Ethics) ကို သုတေသန ပြုရန် လမ်းညွှန်ခဲ့သည်။
ဉာဏ်လမ်းပေါ်လျှောက် လူတစ်ယောက်အကြောင်း ၁၉၃၈ - ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၁၃)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ် သံတွဲမြို့၌ အဖ-ဦးဘိုးညွန့်၊ အမိ-ဒေါ်လှကြီးတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ယင်းအတွေ့အကြုံများကို 'လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်''သတင်းစာတွင် ဆောင်းပါးများရေးသားတင်ပြခဲ့။
တက္ကသိုလ်တွင် ပရိဝုဏ် ၂ ခုရှိသည်။
အမျိုးသားပညာရည်မြင့်မားရေး စီမံကိန်းအရ Computer Training Centre, Electronic Resource Centre, Language Laboratory, E-education Learning Centre, နှင့် Multimedia Lecture Room များ ဖွင့်လှစ်ထားရှိပြီး ကျောင်းသားကျောင်းသူများအား သင်ကြားပို့ချလျက်ရှိသည်။
ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်း၊ ဝတ္ထုများနှင့် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ စုစုပေါင်း (၁၁၀,၀၀၀) ခန့်ရှိသည်။
မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ပြင်းထန်ပြီး လက်ဝဲဝါဒီတစ်ဦးဖြစ်သူ ဗိုလ်ကျော်ဇောသည် ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် သို့ ဝင်ခဲ့သည်။
စေတီတည်ရန်အတွက် ၊ ၊ ၊ မွန်အမတ်ကြီး လေးဦး၊ ၊ ၊ ၊ မြန်မာအမတ်ကြီး လေးဦးတို့ကို လူစရိတ်ငွေ ၄၀၀ ပေးကာ စေတီတော်ကြီးတည်မည့်နေရာတွင် မြေရှင်း၊ မြေညှိလုပ်ငန်းများ လုပ်စေသည်။
ထိုနေ့တွင်ပင် ရာဇဒေဝီ မိဖုရားမှ သမီးတော်တစ်ပါးဖွားမြင်ရာ ဟုအမည်ပေးလေသည်။
သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မဟာစေတီတော်ကြီးသည် ကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များကြောင့် ကြိမ်ဖန်များစွာ ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့ရသည်။
စေတီရံများအဆူ(၆၀) ဖြစ်ပြီး ဌာပနာတော်များမှာ- # သီဟိုဠ်ဘုရင်ဆက်သသော ဗုဒ္ဓမြတ်စွယ်တော်များ # မြသပိတ်တော် # ဓာတ်တော်ပေါင်း (၆၃၃၈၀)ဆူ # သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာ ရေးထိုးထားသော ရွှေပြားပုရပိုက်များ၊ ရွှေပေ၊ ငွေပေ တို့အပေါ် ရေးသားအပ်သော ပိဋကတ်များ ဖြစ်သည်။
ဘွဲ့မည်တော်များမှာ- # မဟာစေတီ # ဆုတောင်းပြည်စွယ်တော်ရှင် မဟာစေတီတော် မြတ်ကြီးပရိဘောဂစေတီ၊ ဓာတုစေတီ၊ ဓမ္မစေတီ (၃)မျိုး ထိုက်သောကြောင့် ဆုတောင်းပြည့်ပြီး လူ၊ နတ်၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ အကျိုးပြည့်စေသည်။
ရှစ်မျက်နှာရှိသော အာလိန်များကို အထက်သို့ကိုးပေမြင့်တိုင်း အတွင်းသို့ကိုးပေ(လျို)ကာ အဆင့်ကိုးဆင့်တည်ဆောက်ထားခြင်းသည် ပထမထူးခြားချက် # (၈၁)ပေမြင့်သောအာလိန်ကိုးဆင့်လို ကိုးဆယ့်ကိုးထစ်ရှိသော နတ်လမ်းလှေကား များဖြင့် အထက်ကြည်းဝန်းအထိ အလွယ်တကူ တက်ရောက်ကြည်ညိုနိုင်ခြင်းသည် ဒုတိယထူးခြားချက် # နတ်လမ်းသွယ်လှေကားအဝန်းတွင် မုခ်ထောက်ပြာဿဒ်ကိုးဆူစီဖြင့် လှပတင့်တယ် ရှုချင်စဖွဘ် တည်ရှိခြင်းသည် တတိယထူးခြားချက် # စေတီတော်ကြီး၏ ခိုနန်းချိုးများတွင် စိန်တောင်များဖြင့်တန်ဆာဆင်ထားပြီး စိန်တောင်အယ်မှ သင်္ဘောဦးတွင် ဓမ္မစကြာအတိုင်းတပ်ဆင်ပြီး ယိုးဒယား သဇင်ခွေ များခြံရံကာ အထက်ပိုင်းတွင် နှစ်ထပ်ကြာဖတ်များအနိမ့်အမြင့်အစီအရီ တည်ဆောက်ထားခြင်းမှာ မြန်မာ့ပန်းတမော့လက်ရာ ပြောင်မြောက်စွာ တွေ့ရခြင်း သည် စတုတ္ထထူးခြားချက် # ပစ္စယာမ်ကြီးအခြေတွင် အမြင့်(၃)ပေ အကျယ်(၈)ပေပန်းတင်ခုံပါတ်လျှက် ယင်းအပေါ်တွင် ရွှေပန်းခိုင်ဆောက်ကောက်ပန်းအိုးများ၊ ပါရမီဆယ်ပါးသရုပ်ဖော် ရုပ်လုံး၊ ရုပ်တုများလှပဆန်းကြယ်စွာ စီမံထားခြင်းမှာ ဤစေတီတော်မြတ်၏ ထူးခြားချက် ပဉ္စမဖြစ်သည်။
မန္တလေး မဟာမုနိ ဘုရား ကို မဟာမြတ်မုနိဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ရခိုင်ဘုရားကြီးဟူ၍ လည်းကောင်းခေါ်ကြသည်။
သဗ္ဗညုရှင်တော်ဘုရား သက်တော်ထင်ရှား ရှိတော်မူစဉ်ကာလ မဟာသက္ကရာဇ် ၉၇ ခုနှစ်၊ ဓညဝတီ ရခိုင်ပြည်ကြီးတွင် စန္ဒသူရိယမင်းသည် ထီးနန်းဆက်ခံ စိုးစံလျက်ရှိ၏။
နန်းတော်ရာ၏ အရှေ့မြောက်ဘက် သီရိဂုတ္တတောင်ကုန်းပေါ်တွင် အလေးအမြတ်ထားရှိသော ဗုဒ္ဓရုပ်တုတော်ကို ကောင်းကင်ဘုံ ဗိသုကာပညာရှင် နတ်များ၏ဘုရင် သိကြားမင်း၊ စန္ဒသူရိယမင်းကြီးအပါအဝင် တိုင်းသူပြည်သားတို့က ရွှေငွေရတနာတို့ကို ကျိုချက်၍ ဘုရားရှင်၏ ရှေ့တော်မှောက်တွင် ဉာဏ်တော်(၇)တောင်၊ (၂) မိုက်၊ (၂)သစ်ရှိ မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်ကို အောင်မြင်စွာ သွန်းလုပ်ပြီးနောက် ဘုရားရှင်၏ ရင်ငွေ့တော်ကို ၇ ကြိမ်ခံယူလေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၄၆ ခုနှစ် တပို့တွဲလတွင် မြို့ဟောင်းမှ တောင်ကုတ်အထိ ရေလမ်းဖြင့် ဖောင်ဖွဲ့ပြီး ပင့်ဆောင်လာခဲ့သည်။
မဟာမုနိဘုရားရှင် ရောက်ကြောင်း ကြားသိသည့်အခါ ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးသည် စစ်အင်္ဂါလေးပါး ခြံရံ၍ ကိုယ်တော်တိုင် ရေလည်ပင်းထိ ဆင်းကြိုတော်မူပြီးလျှင်၊ အမရပူရ ရွှေမြို့တော်သို့ပင့်ဆောင်လာခဲ့လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၄၅ ခုနှစ် တန်ခူးလတွင် ရတနာဘုမ္မိအရပ်မှ စ၍လောင်သော မီးကူးစက်မှုကြောင့် မဟာမုနိ မြတ် ကိန်းဝပ်တော်မူရာ တန်ဆောင်း ပြာသာဒ်တော်ကြီးနှင့်တကွ စောင်းတန်းလေးသွယ်၊ ပတ်ဝန်းကျင် ကျောင်းတိုက်များပါ မီးသင့်လောင်လေသည်။
မဟာမုနိဘုရား မဟာရာမ်အတွင်းတွင် ရှိနေသော ယိုးဒယားပြည်မှကြေးလူရုပ် ၂ ခု၊ ခြင်္သေ့ရုပ် ၃ ခုနှင့် ခေါင်း ၃ လုံးရှိသော ဧရာဝဏ်ဆင်ရုပ် တစ်ခုတို့မှာ မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်နှင့်အတူ ရခိုင်ပြည်မှ ပါလာသော ကြေးရုပ်ကြီးများဖြစ်သည်။
စစ်အစိုးရဆန်ဆန့်ကျင်သည့် တေးသီချင်းများ GW က သီဆိုဖြန့်ဝေခဲ့ရာတွင် လျှို့ဝှက်အဖွဲ့အမည် Freedomfighter နှင့် တွဲဖက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ''နိုးထကြလော့ အိုမြန်မာ"၊ မေလက ဆန္ဒခံယူပွဲအား ကန့်ကွက်ဆန္ဒမဲ ပေးရန် မြန်မာလူထုအား လှုံ့ဆော်သည့် ''NO NO NO'' သီချင်းတို့ ပါဝင်သည်။
မဟာဂီတဦးပြုံးချိုသည် လောက၊ ဇာတ်သဘင်လောက တွင်သာမက စာပေလောကတွင်မှာပါ ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၉၈ ခုနှစ် မတိုင်မီ ဖြစ်ပွား ခဲ့သော အရေးတော်ပုံကြောင့် မြို့စား ရွာစား၊ မင်းညီ မင်းသား အများ ဘေးသင့်၍ ကယောက်ကယက် ဖြစ်နေ ကြရစဉ် ဦးပြုံးချို၏ ဘိုးဘေး များမှာ စုမိ သမျှသော ဆွေမျိုး အခြံအရံ များနှင့် ကြောင်း အတိုင်း လှေကြီး များဖြင့် စုန်ဆင်း လာကြ ပြီးလျှင် ယခုအခါ တည်ရှိသော မြေနေရာတွင် ရွာတည်၍ အေးချမ်း သာယာစွာ ရုပ်ဖျောက် နေထိုင် ခဲ့ကြ ပေသော မျိုးရိုးမှ ဦးပြုံးချိုကို ဆင်းသက် ပေါက်ဖွား လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
သို့ ထူးချွန်တတ်မြောက် လာနိုင်ရန် အတွက်လည်း ဆရာကြီး ဦးပြုံးချိုသည် ၁၃ နှစ်သား အရွယ် လောက်မှ စ၍ မိဘတို့နှင့် အတူ မနေဘဲ 'ကိုယ့်ထူး ကိုယ်ချွန်' သဘောမျိုးဖြင့် နှင့် အခြား မြို့များသို့ သွားရောက် နေထိုင်ကာ၊ ထိုထို ပညာ များကို မနေမနား ကြိုးစား ရှာမှီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
သူကိုယ်တိုင် ဦးစီး တည်ထောင်သော များတွင် နန်းတော်ကား၊ မြို့ရိုးကား၊ တောကား၊ တောင်ကား မှန်သမျှ သူကိုယ်တိုင် ပန်းချီဆရာ လုပ်၌ ရေးဆွဲ တပ်ဆင်သော ကားများ ဖြစ်ချေသည်။
ထို့ကြောင့် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်စ ခုနှစ် အတွင်း တနေ့သော အခါတွင် ဖျာပုံ အပိုင် သမိတ်ထော ရွာမှ ဘုန်းကြီးပျံ ပွဲတော် တခု အတွက် ပေထုပ် တထုပ်လျှင် ၅ ကျပ် နှုန်းဖြင့် ဦးပြုံးချိုက လက်ခံ လိုက်လေသည်။
ထို့ကြောင့် ပေထုပ် လုပ်ရန်အတွက် ၊ ၊ ၊ ပေါ်တက် စသော ဆေးမှုန့် များကို တွင် တပုံစီ တင်ထားခိုက် နှီးကြောဖြင့် မေ့လျော့၍ ခြစ်မိရာ ကြီးစွာသော အသံဖြင့် ပေါက်ကွဲကာ ဦးပြုံးချို တကိုယ်လုံး မီးလောင် ခံလိုက်ရ ဖူးလေသည်။
ထို့ကြောင့်လည်း ဦးပြုံးချိုက မိမိ၏ အဖြစ်သနစ် အကြောင်းစုံကို မြို့ရှိ အမိန့်တော်ရ ရှေ့နေ ဦးဘဦး၊ မြို့ပိုင် ဦးဘနှင့် အခြား မိတ်သင်္ဂဟ များထံသို့ မေတ္တာ စာတစောင် ရေးသား ပေးပို့ လိုက်ပေ၏။
ထိုအချိန်တွင် ၌ ပညာ့ အလင်း သတင်းစာမှာ အထူး ထင်ပေါ် ကျော်ကြားလျက် ရှိလေသည်။
အယ်ဒီတာဌာနတွင် က ကြီးမှူးလျက်၊ ခေတ်ကာလ စာပေဘက်တွင် ဆရာ ၊ ဆရာရွှေ၊ လန်ဒန်အတ်ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ ဦးပုကြီး၊ သူရိယ ဦးပုကလေး၊ အမ် - ဖိုးချိန် စသည်တို့က တာဝန် ယူလျက် ရှိကြ၏။
သူဌေးကတော် ဒေါ်ဆင့်မှာ ဘာသာရေးကို အထူးတလည်ပင် ကြည်ညို ကိုင်းရှိုင်းသူ ဖြစ်သည့်အလျောက် ဘုရားကြီး၏ ဩဝါဒအရ လိုက်နာ ကျင့်သုံး ပြီးလျှင် သံခိပ်၊ ကုမ္မာရီ အသင်းများ တည်ထောင် ပြုစုသော အသင်း ခေါင်းဆောင် တဦးလည်း ဖြစ်ပေသည်။
တနေ့သော် ဆရာတော် ဘုရားကြီးများ စုံညီခိုက် တရား စကားသို့ ရောက်ရှိ သွားလေရာ တဦးက ဓမ္မ ဂီတချိုး 'တေးဘုမ္မာ' သီချင်းကို ဆို၍ ပြမိ သဖြင့် ဆရာတော် ဘုရားက "ဟဲ့ - ဒီသီချင်း ဘယ်သူ ရေးတာလဲဟ" ဟု မေးမြန်းတော် မူသည်။
ထို့နောက် တိုက်သို့ ကူးပြောင်း လုပ်ပြန်သော အခါ ၌လည်း မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာတွင် 'ဖိုးမင်းကျော်'၊ 'အရူးတော် နေဒွန်း' စသော ကလောင် အမည်များဖြင့် အထူး လူကြိုက် များပြန်လေတော့သည်။
ထိုစဉ်အတွင်း 'အောင်ဇေယျတု' ဆေးတိုက်ရှင် ဦးဖိုးဘနှင့် အတူ သို့ ဘုရားဖူး သွားခိုက် အပြန်တွင် 'ကျိုက်ထီးရိုး နတ်လမ်းညွှန်' စာအုပ်ငယ်ကို သိမှတ်စရာ အကြောင်းအရာများ အပြင် သောလုံး၊ သောကွက်များ ကိုပါ ဖြည့်စွက် ညှပ်သွင်း ရေးသားရာ ဆရာ ဦးပြုံးချိုတွင် ပို၍ပင် စာဖတ် ပရိသတ် တိုး၍ လာခဲ့သည်။
ထို့နောက် တိုက်တွင် မြန်မာဘက် ဆိုင်ရာ ပညာရှိ ဦးလွန်း ခေါ် '' နုတ်ထွက်သွားသည့် နေရာ၌ ဦးပြုံးချို ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ရပြန်သည်။
သူရိယ သတင်း စာတိုက်တွင် လုပ်ကိုင် နေစဉ် အတွင်း 'ကစားနည်း အမျိုးမျိုးကျမ်း' နှင့် 'နေဧ၏ လိမ်နည်း အမျိုးမျိုး' ကို ရေးသား ပြီးစီးသည်။
ကဲ့သိုပင် လက်ရုံးရည်နှင့်ပြည့်စုံ၏။
စစ်သူကြီးဒလပန်းထံ သစ္စာခံပြီး လက်ယာပျံချီဘွဲ့ခံကာ အလောင်းဘုရားနှင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် အလောင်းဘုရား၏ ကြောင့် ရှုံးနိမ့်ကာ ထွက်ပြေးပုန်းအောင်းနေခဲ့သည်။
သို့သော် က မယုံကြည်ပဲ အလောင်းဘုရားသစ္စာခံသွားပြီဟု ထင်မြင်ကာ အိမ်ရှေ့မင်းထံမှ တောင်းယူ၍ ကွပ်မျက်ခဲ့သည် -ALBERT OBEISITION(1935)။
ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်ဟောင်းလည်းဖြစ်ပြီး ဖွဲ့စည်းရာတွင် တတ်သိပညာရှင်အဖွဲ့မှနေ၍ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဗဟို ကော်မတီဝင်တဦး အဖြစ်၊ မန္တလေးတိုင်း စည်းရုံးရေးမှူး တာဝန်ယူခဲ့သူဖြစ်သည်။
မုံရွာ တင်ရွှေ ကို ၁၉၃ဝခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁၇)ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးဘပို၊ အမိ ဒေါ်သောင်းရင်တို့မှ ၊ ရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
တွင် စစ်ပြီးခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခေတ် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများနှင့် လက်တွဲပြီး တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။
NLD စတင် တည်ထောင်စဉ်က ဗဟိုဦးစီးအဖွဲ့ဝင် တဦးဖြစ်ကာ ဦးဆောင်သော အတတ်ပညာရှင် ၁၄ ဦးတွင် တဦး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ထောင်ဒဏ်ကျခံနေရစဉ် ၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင် နှလုံးရောဂါကြောင့် ၂ ကြိမ်တိုင်အောင် ဆေးဝါး ကုသ ပေးခဲ့ရသည်ဟု နဝတက ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခဲ့သည်။
ဆရာ ၏ “ဒို့ သူငယ်ချင်း၊ ဒို့ ခေါင်းဆောင် မုံရွာ တင်ရွှေ”အား မိုးမခ ကွန်ရက် စာမျက်နှာမှ။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝင်းတင် အမည်နှင့် နှင့် ဝတ္ထုတိုများကို စတင်ရေးသားရင်း ကလောင်သွေးခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှာ အရင်းနှီးဆုံး ကလောင်သွေးဖက်သည်(ခေါ်) ဦးဝင်းမောင် ဖြစ်သည်။
တက္ကသိုလ်မှာ ဦးထွန်းတင် (ရှေ့နေ)၊ ၊ ၊ စသည့်သူများနှင့်လည်း ခေတ်ပြိုင်ကျောင်းနေဖက်များ ဖြစ်သည်။
အကျိုးဆောင်ဂျာနယ်မှာ လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ပထမဆုံး လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ကြေးမုံသတင်းစာ ပြည်သူပိုင် အသိမ်းခံရသည့် နောက်ပိုင်း ၁၉၆၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှာ မှာ ထုတ်ဝေတဲ့ ဟံသာဝတီသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် အဲဒီအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နံပါတ်ဝမ်းကြီး ဖြစ်သည့် ဗိုလ်နေဝင်းက ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံအတွင်း အနုပညာရှင်ပေါင်းစုံတို့ လက်မှတ်ထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ကြေညာချက် ထွက်ပေါ်လာရေးအတွက် ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
သတင်းစာဆရာကြီး ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင် သည် အသက် ၈၅ နှစ်အရွယ်တွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့ နံနက် ၆ နာရီခွဲခန့်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။
လေထီးဦးအုန်းမောင်သည် ရာသက်ပန်နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မိမိယုံကြည်ချက်အတိုင်း မတွေမဝေ မယိမ်းမယိုင်နေထိုင်သွားသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးကို တို့ရဲ့ နဲ့ အတူ ဂျပန်တွေ ဝင်မလာခင် ကတည်းက ဗမာ လူငယ်တွေက ပြင်ဆင် နေခဲ့ပြီဆိုရင် တချို့ လူငယ်တွေက အံဩကြ ပါလိမ့်မယ်။
သခင် အောင်ဆန်းတို့ဟာ ပြည်ပကို မထွက်ခင် ကတည်းက ဂျပန်တွေ ဆီကို သွားတာ မဟုတ်ဘဲ ဂျပန်ကို ခုခံ တော်လှန်နေပြီ ဖြစ်တဲ့ တရုတ် တွေ ဆီကို သွားရင်း ဂျပန်က သခင် အောင်ဆန်းတို့ ဦးတည် သွားနေသော တရုတ်မြို့တွေကို သိမ်းပိုက်ပြီး ဖြစ်နေလို့ အဆက်ပြတ် သွားခဲ့ရတာပါ။
သခင် အောင်ဆန်း၊ သခင် သိန်းဖေ၊ သခင် လှဖေ၊ စတဲ့ သခင် လူငယ်တွေဟာ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီကို စတင် တည်ထောင် သူတွေလည်း ဖြစ်ကြသည်။
အဖွဲ့ဝင်တွေ ထဲမှာ (နောင် - သမ္မတ)၊ (နောင် - တောခို ကွန်မြူနစ် ခေါင်းဆောင်) ရခိုင် ဦးကျော်ရင် (နောင် - မန္တလေး တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်)၊ ဗိုလ်ဘညွွန့် (ပီကင်းပြန် တောခို ကွန်မြူနစ်၊ ကွယ်လွန်)၊ ကိုသန်း ဆိုသူနဲ့ ဖျာပုံက ဦးအုန်းမောင် (သုံးကျွန်းပြန် ကွန်မြူနစ်) - အားလုံး ၇ ဦး ဖြစ်ပါတယ်။
အကျဉ်း စခန်းမှာတော့ ၊ တို့နဲ့ အတူတူ အစာငတ်ခံ တိုက်ပွဲကို ဦးဆောင် ဆင်နွှဲခဲ့သူ တစ်ဦး အဖြစ် ထင်ရှားပါတယ်။
ကျနော် မန္တလေးမှာ နေကတည်းက ဆက်သွယ် ွ့ွကမ်းဝင်နေတဲ့ စာကြည့်တိုက်မှူးဟောင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု ဗိမာန် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးသန်းထွတ် (ဆရာ ) အိမ်ကို မကြာခဏ ရောက်တတ်ပါတယ်။
မုံရွာ တင်ရွှေ၊ ဗိသုကာ ကျော်မင်း၊ ကိုသိန်းတင် (အဖွဲ့ချုပ် တိုင်းစည်းရုံးရေးမှူး)၊ ဟာဂျီ မြသန်း (ကိုမင်းဇင်တို့ အဖေ)၊ ဆရာ စသူတို့ရဲ့ နှစ်လည် ဆွမ်းကြွေးပွဲ၊ ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း နှစ်လည် ဆွမ်းကြွေးပွဲ တို့မှာလည်း ဆုံလေ့ ရှိကြပါတယ်။
အမေ လူထု မွေးနေ့ပွဲမှာတော့ သခင် အုန်းမြင့်၊ သခင် သိမ်းမောင် (ဝါးခယ်မ)၊ ဦးထွန်းတင် (သခင် ကိုယ်တော်မှိုင်း ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး အဖွဲ့၊ အတွင်းရေးမှူး)၊ ၊ ဦးချမ်းအေး စသူတွေ့နဲ့ နှစ်စဉ် ဆုံကြတယ်။
ရုပ်ရှင် မင်းသားကြီး ဦးလည်း ပါတယ်။
ဒေါ်နှင့် စာရေးဆရာမ ဒေါ် တို့ကိုလည်း တွေ့လိုက်ရ ပါတယ်။
ဆရာ တိုက်စိုး၊ အဘ ဦးအုန်းမြင့်၊ အဘ သခင် သိမ်းမောင် (ဝါးခယ်မ)၊ စတဲ့ ဆရာကြီးများကို ကြီးကြပ်ဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပြီး “စာအုပ်ဈေး” စာအုပ်တိုက် ပိုင်ရှင် ဦးမော်လင်းကို ထုတ်ဝေရေး တာဝန် ယူပေးဖို့ အပ်ပါတယ်။
အဲဒီ အဖွဲ့မှာက အဘ ဦးအုန်းမောင်ရဲ့ ငယ်သူငယ်ချင်း ဦသန်းထွတ် (ဆရာ တိုက်စိုး) လည်း အမှုထမ်း နေလေရဲ့ ဆိုတာကို အများ သိကြတော့ သမ္မတကြီး လက်ထက်မှာ လေထီးသင်တန်း တက်ဖက် ရဲဘော် ကာနယ် ချစ်ကောင်း ထောင်ချ ကြိုးပေး ပြစ်ဒဏ် ခံရပုံကို သွားပြီး သတိရ ကြပါတယ်။
သူသည် ၁၉၅၈ မှ ၁၉၆၀ အထိ၊ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၈၁ အထိ အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ၁၉၃၁ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်အဆောင်တွင် ကျောင်းသားများ အဆောင်နောက်ကျဝင်ခြင်းနှင့်ပါတ်သက်၍ အဆောင်မှူးနှင့်အချေတင်ဖြစ်ရာမှ ကျောင်းအုပ်ကြီးသိရှိသွား၍ ကျောင်းထုတ်ခံရသည်။
ထို့နောက် "သခင်ရှုမောင်"အမည်ဖြင့် ဝင် တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။
င တွင် ပါဝင်ကာ သခင်ရှုမောင် မှ ဗိုလ်နေဝင်း ဟုအမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော သည် ကို ဖွဲ့စည်းကာ ဦးဆောင်သော အစိုးရထံမှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်းခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၉၅၈ မှ ၁၉၆၀ ခုနှစ်အထိ၎င်း၊ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၈၈ အထိ ၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များ ကိုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
သွေးမြေမကျ တော်လှန်ရေးဟု ကမ္ဘာမီဒီယာများမှ ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း သမ္မတဟောင်း ၏သားငယ်မှာ စစ်သားတစ်ဦး၏ သေနတ်ဒဏ်ကြောင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ထိုနေ့ညနေ ၈ နာရီ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများအသွင်သည် ငြိမ်းချမ်းစွာနေထိုင်နေသော ပြည်သူလူထုကိုပါ အသက်အန္တရာယ်ပြုလာပြီးအကြမ်းဖက်အသွင်ဆောင်လာသဖြင့် "''ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများ ရပ်တန့် ခြင်းမရှိပါက ဓားကိုဓားဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ လှံကိုလှံဖြင့် သော်လည်းကောင်း တုံ့ပြန်မည်'' "ဟု ဥပမာပေး၍ ငါးမိနစ်ကြာ သတိပေး မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့သည်။
မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ် ဆိုသည်မှာ မြန်မာပြည်၏နိုင်ငံရေးအခြေအနေ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း နိုင်ငံတော်နှင့် ပြည်သူအားလုံး၏ အကျိုးစီးပွားကို ရှေးရှု၍ နိုင်ငံတော်၏ လွတ်လပ်ရေး၊ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နယ်မြေတည်တံ့မှုကို ကာကွယ်ရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အခြေတည်ပေးခဲ့သောမူကြမ်းကို ဦးနေဝင်းမှပြန်လည်ရေးဆွဲထားသော စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ထိုအစိုးရသည် နိုင်ငံရေးသမားများ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခြင်း အပါအဝင် လက်နက်ကိုင်များ နှင့် ကွန်မြူနစ်များကို စစ်တပ်ဖြင့် ချေမှုန်းခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်မေသန်းမှာ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကြီးနှင့် ဆေးကျောင်းအုပ်ကြီး နှင့် ဒေါ်ခင်ကြည်တို့၏ သမီးဖြစ်သည်။
ကမာရွတ်မြို့နေ အဖ ဦးလှဖေ၊ အမိ ဒေါ်အေးမြင့်တို့မှသားသမီး ငါးဦးဖွားမြင့်ခဲ့ပြီး ယင်းတို့မှာ (၁) ဒေါ်ထားထားမြင့် (ကွယ်လွန်) - ခင်ပွန်း ဦးစိုးမြင့် (ကွယ်လွန်) (၂) ဦးခင်စိုး ဉီးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး မြန်မာ့လေကြောင်း (ကွယ်လွန်) - ဇနီး ဒေါ်မမလေး (၃) ဦးမြစိုး ဉီးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး သတ္တုတွင်း (ကွယ်လွန်) - ဇနီး ဒေါ်ခင်ဖုန်း (၄) ဒေါ်ညိိုညိုမြင့် ညွှန်ကြားရေးမှူး အမျိုးသားစီမံကိန်း (ငြိမ်း) - ခင်ပွန်း ဗိုလ်မှူးစိန်ဌေး OTS 25 BEME (ကွယ်လွန်) (၅) ဒေါ်နီနီမြင့် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (သမိုင်းသု) - ခင်ပွန်း ဦးနေဝင်း တို့ဖြစ်ကြပြီး မည်သည့်လှုပ်ရှားမှုမျိုးမှမတွေ့ရပဲ အေးဆေးစွာနေထိုင်သောမိသားစုများဖြစ်ကြသည်။
ရတနာနတ်မယ်၏ မိခင်မှာ လင်းပင်ထိပ်တင်မလတ်ဖြစ်ပြီး အိမ်ရှေ့စံ နှင့် ကိုယ်လုပ်တော်ရ သခင်ကြီး ခင်ဖော့တို့၏ သားတော် လင်းပင်မင်းသားနှင့် ရေနံ့သာခင်ခင်ကြီးတို့၏ သမီးဖြစ်သည်။
အစိုးရသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း(ငြိမ်း)၏ ဈာပနကို သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်နှင့် လူ (၂၅) ယောက်ခန့်သာ လိုက်ပါ ပို့ဆောင်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ဝင်ဖြစ်ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချူပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူး သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း (ငြိမ်း) ကို မီးသင်္ဂြိုဟ်ပြီး အရိုးပြာကို အတွင်း မျှောခဲ့သည်။
သေဆုံးပြီး နှစ် ၂၀ ကျော်ကြာသောအခါ နစကဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်အိမ်စောင့်အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ်၊တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး က ၂၀၂၂ ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့မှာ အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့ပြန်သည်။
ဒေါင်းတံဆိပ် သစ်ကို စတင်ထုတ်ဝေရန် တီထွင်ကြံစည်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယနေ့တိုင် ဖြန့်ချိလျက်ရှိသည့် အား တည်ထောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်သူလည်း ဖြစ်၍ သတင်းစာ မဂ္ဂဇင်းမှအစ စာပေအရေးအသားတွင် အထူးဝါသနာ ထုံသူတစ်ယောက်လည်း ဖြစ်လေသည်။
ကြော်ငြာရှင်မှာ စာရေးဆရာ ဖြစ်၍ ကြော်ငြာရှင်ကိုယ်တိုင်က မိမိ၏ စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ထုတ်ဝေမည့်အကြောင်း ကြော်ငြာခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ရှင်းလင်းခဲ့သော်လည်း အချည်းနှီး ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် အာမခံငွေ မပေးဘဲ သတင်းစာကို ရပ်စဲထားလိုက်ပြီးနောက် ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ဦးရွှေကြူးသည် ကျောက်ပုံနှိပ်ပညာသင်ရန် သို့ သွားရောက်သည်။
လမ်းခရီးတွင် ၌ စံနေတော်မူသော ထံသို့ဝင်ရောက်၍ မြန်မာနိုင်ငံကို မြန်မာမင်းဆက်များ၏လက်သို့ ပြန်အပ်နှံရေးကိစ္စအတွက် တိုင်ပင်ကာ သို့ ခရီးဆက်လက် ထွက်ခွာသွားသည်။
စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ မောင်သုတ (ခ) ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း (မဟာ ဝိဇ္ဇာ၊ ရွှေတံဆိပ်ရ) ပြုစု၊ ဦးခင်အေး (မောင်ခင်မင်၊ ဓနုဖြူ) ပါမောက္ခ၊ မြန်မာစာ ဌာန၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် တည်းဖြတ် ဖြည့်စွက်၊ ရာပြည့် စာအုပ်တိုက်၊ ပဥ္စမအကြိမ် ၁၊ ဩဂုတ်၊ ၂ဝဝ၂။
အရွယ်မှာ အစွယ်ကျိုးပြီမို့ - ချီ ရွာတံခါးစောင့်ဖွဲ့ ရေးသူ ဆရာကြီး ဦးကျော်လှမှာ ၊ ၊ တွင် သက္ကရာဇ် ၁၂၀၃-ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၁၅-ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ (တပေါင်းလဆန်း ၁၄ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ဟု တချို့စာပေများတွင် တွေ့ရသည်။
နောင် ကျောင်းမှထွက်၍ စာဆိုတော်ပညာရှိ ဦးမြတ်ဝင်းထံမှ ကဗျာလင်္ကာများကို ၂−နှစ်တိုင် သင်ကြားပြီး၊ အသက် ၂၀-သို့ ရောက်သောအခါ သဘင်ပညာ၌ သံချိုကိုင်၍ အလုံးစုံသော ကဗျာလင်္ကာတို့ကို တခဏချင်းဖွဲ့ဆိုသီကုန်းရေးသားနိုင်ရုံသာမက လိုအပ်သောအကြောင်းအရာကို နဘေကာရန်မလွတ် နားဝင်ချိုအောင် ရွတ်ဆိုဟောပြနိုင်သော စွမ်းရည်ရှိသဖြင့် သံချို ဦးကျော်လှ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မောင်းထောင် ဦးကျော်လှ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဦးကျော်လှ ဟူ၍လည်းကောင်း ကျော်စောထင်ရှားလေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇-ခုနှစ် မန္တလေးရတနာပုံ ထီးကျိုးစည်ပေါက်ရောက်လတ်သော် ဦးကျော်လှသည် နေပြည်တော်မှ ခွာခဲ့၍ အလုံ၊ မုံရွာ၊ အင်းဝ၊ ပင်းယ စသောအားဖြင့် မြန်မာပြည်အနှံ့ သဘင်ပညာဖြင့် လှည့်လည်လာရာ ရန်ကုန်သို့ရောက်သောအခါတွင် အသက် ၂၀-အရွယ်မျှဖြင့် နာမည်ကြီးနေသော ဇာတ်ဆရာကြီး နှင့် ခင်မင်သိကျွမ်းလျက် သဘင်ပညာနှင့် စပ်ဆိုင်ရာရာများကို ဦးဖိုးစိန်အား သင်ကြားပြသပေးလေသည်။
မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)။
ထို့နောက် အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ကျောင်းဆရာ အဖြစ် ၂ နှစ် ဆောင်ရွက်သည်။
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန် စာပေ အသင်း ၌ မြန်မာ့ နှင့် အကြောင်းကို ကဏ္ဍအလိုက် ဟောပြောခဲ့သည်။
ထိုကာလတွင် ဦးမြသည် ''ရှေးဟောင်း အုတ်ခွက် ရုပ်ပွားတော်များ'' နှစ်တွဲနှင့် ''ရှေးဟောင်း မြန်မာ အက္ခရာ စာတမ်း'' တို့ကို ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်။
ထို့နောက် ''အပယ်ရတနာ လိုဏ်ဂူဘုရား'' စာတမ်းကို ပြုစုပြီး၊ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသည်။
ယင်းတို့တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသော ခြေတော်ရာ အကြောင်းစာ၊ နန်းဘုရား အကြောင်းစာ၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးသော အကြောင်းစာ၊ ဇမ္ဗုပတိ ဆင်းတုတော် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း အကြောင်းစာ စသည်တို့ ပါဝင်သည်။
ပဉ္စမ သင်္ဂါယနာတင် ဘဝရှင် မင်းတုန်းမင်း တရာကြီးသည် ရတနာပုံ ရွှေထီး ရွှေနန်းကို သိမ်းမြန်း စိုးစံတော် မူပြီး သည့်နောက် ၁၄ နှစ် မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁၂၂၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဘယဆေးတန်းရပ်၊ လမ်းအမှတ် ၂၁ ၌ ဦးလတ်ကို ဖွားမြင်သည်။
ရေနံချောင်း - ညောင်လှတွင် နေရစဉ်က ဘိလိယက် မထိုးရ သောကြောင့် စိတ်ပျက်ကြောင်းနှင့် မိတ်ဆွေကြီး ထံ စာတစောင် ရေးဖူး၏။
ထိုအထဲမှ ဦးလတ်၏ 'စပယ်ပင် ဝတ္ထု' ကို ကာကွယ် ရေးသား ခဲ့ပေသော ထိုစဉ်က ရွှေဘိုမြို့တွင် မြူနီစီပယ် စက္ကရီတေရီ အဖြစ် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည့် 'မြန်မာ့ အလင်း' ဦးစိန်၏ ညီအရင်း ရန်ကုန် 'ကောလိပ်' တွင် ပညာ ဆည်းပူးနေသူ (၊ ကျောင်းဆရာကြီးဟောင်း) ၏ (အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ဝ ရက်နေ့ နေ့စွဲပါ လေးဆစ်ကလေး တပုဒ် ကိုသာ ဖော်ပြ လိုက်ပါ တော့အံ့။
ဝ ဒေသသည်ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့မြောက်ပိုင်း၌ ရှိပြီး တောင်တန်းထူထပ်သည့်အပြင် အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ်ကာလကပင် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ မသက်ရောက်ခဲ့သည့် ဒေသဖြစ်သည်။
UWSP သည် ဝ ဒေသ၏ အဓိက ခေါင်းဆောင်မှုဖြစ်သည်။
ဌာနကြီးမှူး - ကျောက်အိုက်နပ်လိုင် ဒုဌာနကြီးမှူး - ညီကျော် ဘဏ္ဏာရေးဌာန ဌာနကြီးမှူး - ပေါက်ယိုလျံ ဒုဌာနကြီးမှူး - ပေါက်ကျင်ဖုန်း ဒုဌာနကြီးမှူး - ပေါက်ဆမ်ဆွဲ ပြင်ပဆက်ဆံရေးဌာန ဌာနကြီးမှူး - ကျောက်ဒကာ့အန်း ဒုဌာနကြီးမှူး - ပေါက်ဆမ်ခွန် UWSP အောက်တွင် နှင့် UWSA ကို ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
သုခ (၁၉၁၀-၂၀၀၅) သည် ဘွဲ့ရ စာရေးဆရာနှင့် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။