DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
U.S. Central Intelligence Agency (CIA) (အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ) မှလုံခြုံရေးရဲများ၏ သတင်းပေးချက်အရ မန်ဒဲလား မည်သည့်နေရာ၌ ရှိနေသည်၊ မည်ကဲ့သို့ ရုပ်ဖျက်ထားသည်ကို သိရှိ သွားသည့်အတွက် တစ်ဆယ့်ခုနှစ်လခန့်ကြာအောင် ရှောင်တိမ်းနေသော မန်ဒဲလားသည် Johannesburg Fort (ဂျိုဟန်(န်)နစ်ဘတ်ခ် ခံတပ်) ၌ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၅ ရက်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။
မတ်လတွင် မန်ဒဲလားနှင့် အခြားဝါရင့် ANC ခေါင်းဆောင်များဖြစ်သော Walter Sisulu (ဝေါ(လ်)တာစီဆုလု)၊ Andrew Mlangeni (အန်ဒရူးမလန်ဂနီ)၊ Ahmed Kathrada (အာမက်ကာသရာဒါ)နှင့် RaymondMhlaba (ရေးမွန်မလာဘာ)တို့သည် RobbenIsland (ရော်ဘင်ကျွန်း)မှ Pollsmoor Prison (ပို့(စ်)မောအကျဉ်းထောင်)သို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်းခံရသည်။
တွင် မန်ဒဲလာအား Victor Verster Prison (ဗစ်တာဗာစတာ အကျဉ်းထောင်)သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်ပြီး ထိုနေရာ၌ လွတ်မြောက်သည်အထိ နေထိုင်ခဲ့ရသည်။
ခုနှစ်တွင်သမ္မတ Botha(ဘိုသာ) မကျန်းမမာဖြစ်ပြီး သမ္မတသစ်အဖြစ် Frederik Willem de Klerk (ဖရေဒရစ် ဝီလီယံဒီကလက်(ခ်)) အားလွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရကာ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံသည် လမ်းခွဲတစ်နေရာသို့ ရောက်ရှိလာခဲသည်။
သမ္မတအသစ်က ခုနှစ် လတွင် မန်ဒဲလားအား လွှတ်ပေးလိုက်ကြောင်း ကြေညာသည်။
ညစ်ညမ်းခြင်း ဆိုသည်မှာ ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေသောအရာများကို ပတ်ဝန်းကျင်ဆီသို့ စသွင်းလာခြင်းဖြင့်သဘာဝတရား သို့မဟုတ် ဇီဝရုပ်သက်ရှိများအားတည်ငြိမ်မှုမရှိစေခြင်း၊သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ဖြစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်စေခြင်းဖြစ်သည်။
ညစ်ညမ်းခြင်းသည် ဓာတုညစ်ညမ်းစေသောပစ္စည်းများသို့မဟုတ် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပွားသောအရာများ ဖြစ်နိုင်သည်။
ယင်းတို့မှာ လေထု ညစ်ညမ်းမှု၊ ရေထုညစ်ညမ်းမှုနှင့် မြေဆီလွှာ ညစ်ညမ်း မှုများသစ်တောပြုန်းတီးမှုများဖြစ်သည်။
လူတို့သည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း သန်းပေါင်းများစွာ ရှိသော ဓာတ်ငွေ့နှင့် အမှုန့်ကလေးများကို လေထု အတွင်းသို့ စွန့်ထုတ်ခြင်းဖြင့် လေထုညစ်ညမ်းမှုကို ဖြစ်စေသည်။
လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် မျက်စိနာဖြစ်စေနိုင်ခြင်း၊ပန်းနာရင်ကျပ်နှင့် ကင်ဆာရောဂါကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ညစ်ညမ်းမှုသည် အပင်များရှင်သန်ရေးကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်ပြီးရာသီဥတုကိုလည်း ဖောက်ပြန်စေနိုင်သည်။
စက္မှုလက္မှုလုပ်ငန်းနှင့် မိလ္လာစွန့် ပစ်ရေး လုပ်ငန်းများကလည်း တစ်နှစ်တစ်နှစ်လျှင် သန်း ပေါင်းများစွာရှိသော စွန့်ပစ္စည်းများကို ရေထုအတွင်းသို့ စွန့်ပစ်ကြသည်။
စက်ရုံအလုပ်ရုံများမှ စွန့်ပစ်သော ရေများကြောင့် လူတို့ကို အကျိုးပြုသည့် ရေထဲရှိ ငါးများ သေကျေ ပျက်စီးနိုင်သည်။
မြေဆီလွှာညစ်ညမ်းမှုသည် စိုက်ပျိုးပင်များအတွက် ရေကြီးသော မြေဆီလွှာကို ပျက်စီးစေ သည်။
နှစ်ပေါင်းများစွာ အချိန်ယူ၍ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသော မြေဆီလွှာသည် လူတို့၏ ပေါ့လျော့မှုကြောင့် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ပျက်စီးသွားနိုင်သည်။
တန်ချိန် များစွာရှိသော စွန့်ပစ္စည်းများကို လမ်းဘေး၊မြစ်ချောင်း အင်းအိုင်နှင့် အမှိုက်ပုံများ၌နှစ်စဉ် စွန့်ပစ်ကြသော ကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင် သဘာဝအလှကို ပျက်စီးစေသည်။
ပလတ်စတစ်ကဲ့သို့သောပစ္စည်းများသည်လည်းညစ်ညမ်းစေသည်။
ယင်းတို့ကို ရေထဲသို့ စွန့်ပစ်ပြန်လျှင်လည်း ရေထုကို ညစ်ညမ်းစေသည်။
မြို့ကြီးများတွင် စက်ရုံအလုပ်ရုံများမှနေရသည့် ကျယ်လောင်သော အသံများသည် လူတို့ကိုစိတ်ညစ်ညမ်းစေသည်။
စက်္မှုလက္မှုလုပ်ငန်းများ၌ အသုံးပြုသည့် လောင်စာများမှ ထွက်လာသော ခဲဆိပ်များကလည်း လူတို့၏ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
ညစ်ညမ်းခြင်း အဓိကပုံစံများကို တစ်ခုချင်းစီနှင့် ဆက်စပ်သော သီးခြားညစ်ညမ်းစေသည့်ပစ္စည်းများနှင့်အတူ အောက်တွင် စာရင်းပြုစုထားသည် - ၁။
ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ညစ်ညမ်းခြင်း - အဏုမြူစွမ်းအင် ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် သုတေသနပြုခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် အသုံးချခြင်းကဲ့သို့သော အဏုမြူတွင် ၂၀ ရာစု လှုပ်ရှားမှုများမှ ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။
အလင်းညစ်ညမ်းခြင်း - အလင်းကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှု၊ အလွန်အကျွံ အလင်းရောင်ပေးခြင်းနှင့် နှင့်ဆိုင်သော ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းတို့ပါဝင်သည်။
ညစ်ညမ်းစေသော ပစ္စည်းဆိုသည်မှာ လေ၊ ရေ သို့မဟုတ် မြေကြီးကို ညစ်ညမ်းစေသည့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
လေထုညစ်ညမ်းခြင်းသည် သဘာဝနှင့်လူသားတို့ပြုလုပ်သော အရင်းအမြစ်များ နှစ်ခုစလုံးမှ ဖြစ်ပွားသည်။
အမေရိ ကန်သည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၅ ရာခိုင်နှုန်းအောက်သာရှိသော်လည်း အကြမ်းအားဖြင့် ကမ္ဘာ့ CO2 ထုတ်လွှတ်သည့် ပမာဏ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လွှတ်ပြီး၊ ကမ္ဘာ့စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သည့် ပမာဏ၏ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် 30 ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လုပ်သည်။
သို့သော်၊ ရာသီဥတုကို ပြောင်းလဲရန် ဆယ်စုနှစ်များအတွင်းတွင် ကျောက်မီးသွေးနှင့် ရေနံကဲ့သို့သော ရှေးရုပ်ကြွင်းလောင်စာများမှ အသွင်ကူးပြောင်းခြင်း ဖြစ်ပွားရန်လိုအပ်သည်ဟု UN's Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) ( ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ အစိုးရအဆင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့) ၏ ယခုနှစ်အတွက် နောက်ဆုံးအစီရင်ခံစာအရ သိရသည်။
တွေ့နေကျဖြစ်သော မြေကြီး ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေသည့်အရာအချို့မှာ chlorinated hydrocarbons (CFH) (ကလိုရင်းပါဝင်သော ဟိုက်ဒရိုကာဗွန်များ)၊ အကြီးစားသတ္ထုများ (chromium (ခရိုမီယမ်)၊ cadmium (ကဒ် ဒမီယမ်)-- ပြန်လည်အားသွင်းနိုင်သည့် ဓာတ်ခဲများ တွင်တွေ့ရသည်။
ခဲပါသော သုတ်ဆေးများတွင် တွေ့ရ သော ၊ နှင့်အချို့သော တိုင်းပြည်များတွင် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သော ၊ MTBE၊ zinc (ဇင့်)၊ arsenic (အာဆင်းနစ်/အဆိပ်)နှင့် benzene (ဘင်(န်)ဇင်း) တို့ဖြစ်သည်။
စက်ရုံများမှ ဘေးထွက် ပစ္စည်းများကို အဖြစ် ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်ရန်ပြုလုပ်ပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုသည့် အလေ့အထသည် မြေကြီးအား သတ္ထုဓာတ်မျိုးစုံဖြင့် ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေသည့် ရလဒ်ကိုရရှိကြောင်း ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် သတင်းအစီရင်ခံစာ အစဉ်လိုက်များကို စုစည်းထားသည့် Fateful Harvest (ကြမ္မာငင်သော အကျိုး ဆက်) စာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
သာမန်စည်ပင်သာယာ အမှိုက်သရိုက်ဖို့မြေများသည် မြေကြီးပတ်ဝန်းကျင် (ရံဖန်ရံခါ မြေအောက်ရေ) အတွင်းသို့ ဓာတုပစ္စည်း အမြောက်အမြားဝင်ရောက်စေသည့် အရင်းအမြစ်ဖြစ်ပြီး အမှိုက်အမျိုးအစားမျိုးစုံ၊ အထူးသဖြင့် ထိုနေရာများတွင် တရားမဝင်စွန့်ပစ်သည့်ပစ္စည်းများ ကိုလက်ခံခြင်း သို့မဟုတ် ၁၉၇၀ မတိုင်မီ အမှိုက်သရိုက်ဖို့မြေများသည် U.S သို့မဟုတ် ဥရောပ သမဂ္ဂ (EU) မှ ထိန်းကွပ်မှု အနည်းငယ်သာရှိခြင်းတို့ကြောင့် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
ညစ်ညမ်းခြင်းသည် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တစ်ခု၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်နိုင်သည်။
များ သို့မဟုတ် ရေနံချက်စက်ရုံများ ပါဝင်သည့်အရာများတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာဆုံးရှုံးမှု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်ခြင်းမှာ ဖြစ်နေကျဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပယ်ဖွင့်ဆိုချက် ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးသည် ငယ်ရွယ်သူများအတွက် အထူးကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုကို အထူးတလည် အာရုံစိုက်သည့် ကလေးသူငယ်များ၏ လူ့အခွင့်အရေး ဖြစ်သည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ငါးဆယ်အတွင်းတွင် ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးကို အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ခြင်းအပေါ် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်း ဖြစ်မှုသည် ပို၍ ထင်ရှားလာသည်။
ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးကို လူမှုအဖွဲ့အစည်း၊ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံ၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများ၏ ကျယ်ပြန့်သော အကြောင်းအရာများ အပါအဝင် နည်းလမ်းပေါင်း များစွာဖြင့် အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုကြသည်။
သားအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုက ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးများကို သုံးမျိုးခွဲခြားပြထားသည်။
ပညာအထူးလေ့လာမှုက ယေဘုယျအားဖြင့် အခွင့်အရေးများကို တစ်ခုချင်းသီးသန့် သတ်မှတ်ခြင်းအားဖြင့် ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးကို အာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်သည်။
အောက်ပါ အခွင့်အရေးများသည် “ကလေးသူငယ်များကို ကျန်းမာစွာလွတ်လပ်စွာ ကြီးပြင်းစေသည်”- # # လွတ်လပ်စွာ တွေးတောပိုင်ခွင့် # ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှ လွတ်မြောက်ရေး # လွတ်လပ်စွာ ရွေးချယ်ပိုင်ခွင့်နှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်ခွင့် # မိမိခန္ဓာကိုယ်ကို မိမိပိုင်စိုးမှု ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်စေသော အခြားအကြောင်းအရာတို့တွင် ကလေးသူငယ်များကို ရောင်းစားခြင်း၊ ကလေးပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်းနှင့် ကလေး ညစ်ညမ်းရုပ်ပုံလုပ်ငန်းတို့ ပါဝင်သည်။
မာလီနိုင်ငံရှိ ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေး၊ ချီလီနိုင်ငံရှိ ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေး၊နှင့် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံရှိ ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေး တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးကြေညာစာတမ်းကို ယနေ့ ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားဝင် စံချိန်စံနှုန်းများအတွက် အခြေခံအဖြစ် ယူဆကြသည်။
အဂ္ဂလန်တိုင်း ဂျက်ဘ်နှင့် သူမ၏ ညီအစ်မဖြစ်သော ဒေါ်ရသီ ဘက်ခ်စ်တန်တို့ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့တွင် 1919 ခုနှစ်က မူကြမ်းရေး၍ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီးက ထောက်ခံချက် ပေးသွင်းကာ က 1946 ခုနှစ်တွင်ကျင့်သုံးရန်လက်ခံခဲ့သော 1923 ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးဆိုင်ရာကြေညာချက်စာတမ်း အပါအဝင် လက်ရှိနှင့် သမိုင်းဝင် စာရွက်စာတမ်း အချို့သည် ဤအခွင့်အရေးများအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသည်။
ကုလသမဂ္ဂ၏ 1989 ကလေးသူငယ်၏ အခွင့်အရေးများအပေါ် သဘောတူညီချက်၊ သို့မဟုတ် CRC သည် လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံ၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများ ဖြစ်သည့် လူ့အခွင့်အရေးကို အပြည့်အဝ စုစည်းရန် ပထမဦးဆုံး တရားဝင် ပူးပေါင်းသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာချုပ်စာတမ်းဖြစ်သည်။
ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးများကို သေချာစေရန်နှင့် ပြည်ထောင်စု၏ အောင်မြင်သော အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းများ လုပ်ဆောင်ရန် လိုက်နာဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ယန္တယားများ များစွာရှိသည်။
ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု ဆိုသည်မှာ ရာစုနှစ်များမှ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ အချိန်ကာလ အတွင်း ပြောင်းလဲလာသည့် ရာသီဥတုဆိုင်ရာ ကိန်းဂဏန်းစာရင်းဇယားသတ်မှတ်မှုများ ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်သည်။
အများဆုံးသတ်မှတ်သည့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်း ဆိုသည်မှာ မည်သည့်အကြောင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်စေ ရာစုနှစ်များစွာ သို့မဟုတ် ပိုရှည်ကြာသောအချိန်ကာလကို စဉ်းစားရာတွင် ရာသီဥတုစနစ်၏ ပိုင်ဆိုင်မှု ကိန်းဂဏန်းများ ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်သည်။
ရာသီဥတုပုံစံပြောင်းစေသောအချက်များမှာ ရာသီဥတုတွန်းအားများ ဖြစ်သည်။
နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြာသောအခါ၊ မြေလွှာများ ရွေ့လျားမှုကြောင့် ကမ္ဘာမြေကြီးနှင့် သမုဒ္ဒရာဧရိယာများ၊ မြေမျက်နှာ သွင်ပြင်တို့သည် သီးခြားဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အတိတ်ကာလ ဥပမာအဖြစ် သမုဒ္ဒရာလည်ပတ်ခြင်း ထိန်းချုပ်သည့် ရွေ့လျားမှုသည် လွန်ခဲ့သောနှစ် ၅ သန်းခန့်က ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး နှင့် တို့အား တိုက်ရိုက်ရောထွေးမှုကို ရပ်တန့်စေခဲ့သည်။
ထွက်သည့် ကာလ နှစ်သန်းပေါင်း ၃၀၀ မှ ၃၆၀ ခန့် အတွင်း၊ မြေလွှာများ ရွေ့လျားမှုသည် ထုထည်ကြီးမားစွာ သိုလှောင်သော ကာဗွန်နှင့် ရေခဲခြင်းကို အစပျိုးလာသည်။
ပင်မ ကြီး၏ "ကြီးမားသော မုတ်သုံရာသီ" လည်ပတ်သည့်ပုံစံ ဖြစ်ပေါ်သည့်ကာလသည် မြေကြီးဆိုင်ရာ သက်သေပြချက်များ ဖြစ်သည်။
ကြီးများ၏ အရွယ်အစားသည်လည်း အရေးကြီးသည်။
သည် ကမ္ဘာမြေအား စွမ်းအင်အတွက် အဓိကကျသော အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂.၄ ဘီလီယံခန့်အတွင်း လေထုတွင် ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းသည် အသိသာဆုံး ပြောင်းလဲမှုဖြစ်သည်။
ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းပြောင်းလဲစေခြင်း အကြောင်းသုံးမျိုးတို့မှာ ကမ္ဘာမြေ၏ ဗဟိုချက်ချင်းမတူခြင်း၊ လည်ပတ်မှုတိမ်းစောင်းခြင်း နှင့် ကမ္ဘာ့ဝန်ရိုး၏ တိကျမှုတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဆိုသည်မှာ တင်းမာနေသောကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်နှင့် အပေါ်ယံအလွှာမှအရာများကို ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
Thermohaline လည်ပတ်ခြင်း သမုဒ္ဒရာသည် ရာသီဥတုစနစ်၏အခြေခံအပိုင်းဖြစ်သည်။
လူသားဖြစ်စဉ်တိုးတက်လာခြင်းအချက်များသည် လူသားလုပ်ဆောင်မှုများကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပြောင်းလဲစေသည်။
ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း (cyclone) သည် နှင့် ပညာရပ်အရ ပိတ်ထားသော ဧရိယာတစ်ခုအတွင်းတွင် စက်ဝိုင်းသဏ္ဌာန် အရည်လှုပ်ရှားမှုသည် ကမ္ဘာမြေကြီးလည်ပတ်သည့် အရပ်ဘက်သို့ ဦးတည်လည်ပတ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဆိုင်ကလုန်းများကို (Earth) အပြင်ဘက်ရှိ အခြားဂြိုဟ်များဖြစ်သော (Mars) နှင့် (Neptune) တို့တွင်လည်း တွေ့နိုင်သည်။
ဒေါက်တာဦးဘိုးအေး ဝေးလံသော အရပ်၌ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း အထိမ်းအမှတ်များမှာ - #တစ်ခုသောအရပ်၌မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ် နေဟန်ရှိကြောင်းနှင့် #တစ်ခုသောအရပ်၌ မုန်တိုင်းကျရောက်နေပြီတို့ ဖြစ်ကြ၏။
Cyclogenesis (ဆိုက်ကလိုဂျင်နီး(စ်)စစ်) သည် ဆိုင်ကလုံးဖြစ်ပေါ်မှုနှင့် ပြင်းထန်လာခြင်း ဖြစ်စဉ်ကို ဖော်ပြသည်။
အလယ်အလတ်အဆင့် မုန်တိုင်းများသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် နွေးထွေးသော လေဗဟိုချက် ရှိသည့် မုန်တိုင်းများဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဆီသို့ ဦးတည်နိုင်သည်။
ဆိုင်ကလုံး အားလုံးအတွက် တူညီသော ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ သွင်ပြင်လက္ခဏာ အရေအတွက် အတော်များများရှိသည်။
ဆိုင်ကလုံး တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းမှုဖြစ်စဉ် ဆိုသည်မှာ လေထုအတွင်းတွင် (လေဖိအားနည်းဒေသတစ်ခု) ဆိုင်ကလုံး လည်ပတ်မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်း သို့မဟုတ် အင်အားပြင်းထန်လာခြင်းဖြစ်သည်။
အလယ်အလတ်အဆင့် မုန်တိုင်းများသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် နွေးထွေးသော လေဗဟိုချက်ရှိသည့် မုန်တိုင်းများဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဆီသို့ ဦးတည်နိုင်သည်။
များသည်လည်း အလယ်အလတ် မုန်တိုင်းများမှ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော်လည်း တည်ငြိမ်မှုမရှိဘဲ ဒေါင်လိုက်နိမ့်ကျသော လေပြောင်းလဲနှုန်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်မှ မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။
အပေါ်တက်နေသောလေရှိ ရေခိုးငွေ့သိပ်သည်းခြင်းမှ ထုတ်လွှတ်သော စွမ်းအင်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည့် အပူပိုင်းဒေသ ဆိုင်ကလုံးများသည် ရေနွေးများအပေါ်တွင် မှန်ကန်သော တုံ့ပြန်မှုကွင်းဆက် တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ဘာသာရေးဦးဆောင်မှုရှိ သည့်နိုင်ငံတွင် ဘာသာရေး လွတ်လပ်မှုဆိုသည်မှာ မှ သတ်မှတ်ထားသော နိုင်ငံတော် ဘာသာအပြင် အခြားသောဘာသာများ ၏ လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုများကို ခွင့်ပြုပေးပြီး အခြားဘာသာယုံကြည်သူများကို နှောင့်ယှက်နှိပ်ကွပ်ခြင်းမရှိ ကြောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် သိရှိနားလည်သည်။
ယနေ့တွင် မွတ်စလင် ကမ္ဘာ [citation needed] အတွင်း နှင့် တရုတ်[citation needed] ၊မြောက်ကိုးရီးယား[citation needed] ကဲ့သို့ သော နိုင်ငံများတွင် လူနည်းစု ဘာသာရေးများအပေါ် ဖိနှိပ်နေခြင်းကို စိုးရိမ် [who?] နေရသည်။
ထိုနည်းတူစွာ အခြားသော နိုင်ငံများ တွင် သည်းမခံ နိုင်သည့် အပြုအမူများ ၊ ဥပမာအားဖြင့် - မွတ်စလင်တို့၏ ခေါင်းမြီးခြုံခြင်း ကို ဥရောပနိုင်ငံကြီး အချို့မှ တားဆီးပိတ်ပင် ခြင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားမရေးရာနှင့် နိုင်ငံရေး အခွင့်အရေး ညီလာခံ ချမှတ်ချက် ၏ အပိုဒ် 18 တွင်ဖော်ပြ ထားသည်မှာ - ဘာသာရေးလွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ခွင့် ကို ငြင်းဆိုလျှင် တရားမျှတမှု မရှိသည့် ကိစ္စ တစ်ရပ်ဖြစ် သည်ဟုပြဆိုထားသည်။
ပျူးသုတေသန ဌာန (Pew Research Center's) ၏ ဘာသာရေးနှင့် လူထုဘဝဆွေးနွေးပွဲသည် ပေါ်ရှိ ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်များကို လေ့လာခဲ့ရာတွင် ၊ အမေရိကန် ဝန်ကြီးဌာန နှင့် လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့တို့ အပါအဝင် အစိုးရနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း 16 ခုတို့ ထံမှ အချက်အလက်များ စုဆောင်းရရှိ ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ 99.5 ရာခိုင်နှုန်း ကိုကိုယ်စား ပြု ထားသည်။
မြောက် နှင့် တောင်အမေရိက တိုက်ရှိ နိုင်ငံများသည် ဘာသာရေး ချုပ်ချယ် မှု အနည်းဆုံးနိုင်ငံများ အဖြစ် တင်ပြကြပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်း နှင့် မြောက်အာဖရိကနိုင်ငံတို့ကိုမူ ချုပ်ချယ် မှု အများဆုံးဒေသအဖြစ် တင်ပြကြသည်။
ကမ္ဘာ့လူဦးရေ ၏ 25 ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည့် အီရန် ၊ အီဂျစ် ၊ ၊ပါကစ္စတန် နှင့် တို့သည် ချုပ်ချယ် မှု အများဆုံး နိုင်ငံများဖြစ်ကြပြီး ၊ ၊၊ ၊ ၊ တောင်အာဖရိက နှင့် အင်္ဂလန် နိုင်ငံ တို့သည် ချုပ်ချယ် မှု အနည်းဆုံး နိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။
လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ အမေရိကန် နိုင်ငံတွင် အစိုးရ ချုပ်ချယ် မှု နည်းပါး သည်ဟု တွေ့ရှိ ရသည်ဟု ဆိုသော်လည်း ဘာသာရေး ရန်လိုမှု အဆင့်သည် ဒီမိုကရေစီ အားကောင်းသည့် ဘရာဇီးနှင့် တို့ထက် မြင့်မားနေသည် ကို တွေ့ရသည်။
လွတ်လပ်စွာဟောပြောခွင့် သည် ၊ ကန့်သတ်ခြင်းမ ရှိသည့် လွတ်လပ်စွာပြောဆိုပိုင်ခွင့် ပင်ဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်စွာဟောပြောခွင့် ကို တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးကြေညာစာတမ်း ၏ပုဒ်မ 19 အောက် နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားမရေးရာ နှင့် အခွင့်အရေးညီလာခံ ၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး ဥပဒေတို့တွင် လူ့အခွင့်အရေးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်(ICCPR)။
ထို့အပြင် လွတ်လပ်စွာ ဟောပြောခွင့်ကို ၊ အမေရိကတိုက်အတွင်းနှင့် ဒေသတို့တွင် လူ့အခွင့်အရေး ဥပဒေအဖြစ် သိမှတ်ထားသည်။
လွတ်လပ်စွာဟောပြောခွင့်ကို ရှေးယခင် လူ့အခွင့်အရေးစာတမ်းများတွင် တွေ့ ရှိနိုင်ပြီး ခေတ်သစ်အမြင် လွတ်လပ်စွာ ဟောပြောခွင့်သည် ဥရောပတိုက်သားများ ညဏ်ပွင့်လင်း ချိန်ကာလ အတွင်း တစ်ဖြည်းဖြည်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။
အင်္ဂလန် ၏အခွင့်အရေးများ ဥပဒေမူကြမ်း ၁၆၈၉ သည် လွှတ်တော်အတွင်း လွတ်လပ်စွာဟောပြောခွင့်ပြုခဲ့ပြီး 1789 အတွင်းက ချမှတ်ခဲ့သည့် လူနှင့် နိုင်ငံသားများ ၏ အခွင့်အရေးကြေညာစာတမ်း တွင် လွတ်လပ်စွာ ဟောပြောခွင့် ကို လွှဲပြောင်း ၍မရ သည့် အခွင့်အရေးတစ်ရပ်အဖြစ် အထူးပြု၍ အခိုင်အမာ ပြောဆိုထားသည်။
သတင်းအချက်အလက်နှင့် စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကို ပေးဝေနိုင်ခွင့် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြသနိုင် ခွင့် တွင်ပါဝင်သည့် သို့မဟုတ် အနုပညာရပ်များမှတစ်ဆင့် ပြောကြားခြင်း၊ ရေးသားခြင်း၊ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်းများကို လွတ်လပ်စွာဟောပြောခွင့်ဟု နိုင်ငံတကာ၊ ဒေသဆိုင်ရာနှင့် နိုင်ငံတော်စံချိန်စံနှုန်းများက အသိအမှတ်ပြု သည်။
လွတ်လပ်စွာဟောပြောခွင့် နှင့် ထုတ်ဖော်ပြသခွင့်တို့သည် ခေတ်သစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးများ၊ တန်ဆာပလာများအတွက် ရှေးယခင် နှစ်များစွာထဲကပင် ကြိုတင်ရှိနေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
George Makdisi (ဂျော့မက်ဒီစီ) နှင့် Hugh Goddard တို့၏ အဆိုအရ တက္ကသိုလ်များတွင် လွတ်လပ်ခွင့် အတွေးအခေါ်ကို စံပြဆိုင်ရာ ဓလေ့စရိုက်အဖြစ် 9 ရာစုနှစ်မှစပြီး အလယ်ခေတ် Madrasah (မာဒရာဆာ) စနစ်တွင် လက်တွေ့ကျင့်သုံးခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီ 2006 သတ်သတ်မှတ်မှတ် နိုင်ငံများအလိုက် နမူနာများကို နိုင်ငံအလိုက် လွတ်လပ်စွာ ဟောပြောခွင့်နှင့် ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဟောပြောမှုများတွင်ကြည့်ပါ။
ဂျူးများသည် လူမျိုးဘာသာရေးအုပ်စုဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် ဂျူးလူမျိုးမှ မွေးဖွားလာသူများနှင့် ဂျူးဘာသာသို့ လွှဲပြောင်းလာသူများအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ဂျူဒါအစ်ဇင်သည် တစ်ဆူတည်းသော ဘုရားကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ထင်မြင်ယူဆရသည်။
မိုင်မိုနိုက် သက်ရှိထင်ရှားရှိစဉ်ကာလတွင် ၎င်း၏ ပို့ချချက်များကို ဟစ်စဒိုင်းခရက်စ်ကတ်စ် (Hasdai Crescas) နှင့် ဂျိုးဇက်အယ်လ်ဘို (Joseph Albo) တို့မှ ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။
ရိုးရာဂျူးဥပဒေအရ ၊ ဂျူးဆိုသည်မှာ ဂျူးလူမျိုးမိခင်တစ်ယောက်မှ မွေးဖွားလာသူ သို့မဟုတ် ဂျူးဥပဒေအရ ဂျူဒါအစ်ဇင်သို့ ကူးပြောင်းလာသူဖြစ်သည်။
ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ဂျူဒါအစ်ဇင်နှင့် ဗြိတိသျှ လွတ်လပ်သော ဂျူဒါအစ်ဇင်သည် ဂျူးမိဘတစ်ဦးဦးမှ (ဖခင်ဖြစ်စေ ၊ မိခင်ဖြစ်စေ) မွေးဖွားလာပြီး၊ မိဘများမှ ဂျူးအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ပြီး ပြုစုထူထောင်ထားသည့် ကလေးကိုသာ ဂျူးအဖြစ်လက်ခံသည်။
ဘာသာပြောင်းလာသူများကို “ဘင် အေဗရာဟင်” (ben Abraham) သို့မဟုတ် “ဘတ်အေဗရာဟင်” (bat Abraham) ဟု အမည် ပေးသည် ရိုးရာဂျူဒါအစ်ဇင်သည် ဂျူးအဖြစ်မွေးဖွားလာသူ သို့မဟုတ် ဘာသာပြောင်းလာသူကို ဂျူးအဖြစ်ထာဝရ ထိန်းသိမ်းမှတ်ယူထားသည်။
အစ္စရေးနိုင်ငံတွင် ဂျူးမှတ်ပုံတင်ကို မည်ကဲ့သို့ ဆုံးဖြတ်သနည်းဆိုသည့် မေးခွန်းသည် စေ့ဆော်မှု တစ်ခုအဖြစ် 1950 ခုနှစ် မှ နိုင်ငံသားအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးရ မည့်ကိစ္စရပ်များကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် ကမ္ဘာ့တစ်ဝန်းရှိ ဘာသာရေးအာဏာပိုင်များနှင့် ပညာတတ်များ သို့ မီဟူးရဟူဒီ ("who is a Jew") (“မည်သူသည် ဂျူးတစ်ယောက်ဖြစ်သနည်း”) ဆိုသည့် ထင်မြင်ချက်များကို မေးမြန်းရာမှ ထွက် ပေါ်လာသည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဂျူးလူမျိုးအရေအတွက် ရရှိနိုင်ရန်ခဲယဉ်းပါသည်။
အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းဆိုသည်မှာ မလုံလောက်ခြင်း ၊ ပိုနေခြင်း သို့မဟုတ် မညီမမျှ စားသုံးခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
အစည်း မှ အာဟာရချို့တဲ့ခြင်း ကို ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားများ၏ ကျန်းမာရေးအတွက် တစ်ခုတည်းသော စိုးရိမ်စရာအကောင်းဆုံး ခြိမ်းခြောက်မှုအဖြစ် ကိုးကားညွှန်းဆိုသည်။
သို့သော်ငြားလည်း ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ ကန့်သတ်ချက်များမှာ မှလယ်သများသို့ အမတော်ကြေးများ မထောက်ပံ့ရန် တားမြစ် ထားပြီး ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး အဖွဲ့အချို့ကလည်း ဓာတ်မြေဩဇာများ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ်သုံးခြင်းကို ဟန့်တားလျက်ရှိသည်။
အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းသည် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ သို့မဟုတ် နာတာရှည်မကျန်းမာခြင်း၊ အထူးသဖြင့် ရောဂါ ကျယ်ပြန့်စွာကူးစက် ပြန့်ပွားလာခြင်း ကဲ့သို့သော နောက်ဆက်တွဲကျန်းမာရေး ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။
စားနပ်ရိက္ခာများပြားစွာ ပြတ်လပ်ခြင်းသည် နည်းပညာချို့တဲ့သည့်နိုင်ငံများတွင် အာဟာရချို့တဲ့ စေသည့် အကြောင်း အရာ တစ်ရပ်အဖြစ် ပါဝင်နေသည်။
တွင် အိမ်ခြံမြေလုပ်ငန်းများ ကျဆုံးပြိုလဲခဲ့ပြီးနောက် သန်းပေါင်းများစွာ သော ဒေါ်လာငွေများသည် အစားအစာနှင့် အဓိက လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများတွင် ထည့်သွင်းရင်းနှီးခဲ့ကြသည့် အတွက် 2007-2008 စားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်း ပြဿနာ ဖြစ်ရသည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။
အဖွဲ့၏ စားနပ်ရိက္ခာ အခွင့်အရေးအတွက် အထူးသတင်းထောက်ဖြစ်သူ ဂျင်းဇီးဂလာ (Jean Ziegler) အဆိုပြုထားသည်မှာ သီးနှံများထက် ပြောင်းဖူးရိုး ၊ ငှက်ပျောရွက်စသည့် လယ်ယာစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို လောင်စာအဖြစ် သုံးစွဲနိုင်သည်။
မိခင်နို့မတိုက်ကျွေးခြင်းသည် မွေးကင်းစနှင့် ကလေးသူငယ်များကို အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းသို့ ရောက် သွားနိုင်သည်။
စားနပ်ရိက္ခာပြတ်လပ်ရခြင်းသည် သီးထပ်သီးညှပ်ကဲ့သို့သော စိုက်ပျိုးရေးကျွမ်းကျင်မှု နည်းပါးနေ၍ သော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် နည်းပညာမရှိ၍ သော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် နိုက်ထရိုဂျင် ဓာတ်မြေဩဇာ၊ ပိုးသတ်ဆေးနှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးခြင်း တို့ကဲ့သို့သော အရင်းအမြစ်များ လျော့နည်း၍သော်လည်းကောင်း ဖြစ်ရသည်။
အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းသည် ရောဂါနှင့် ရောဂါကူးစက်ခံရမှုအခြေအနေများကို တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်စေ သည်။
နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကိုးကွယ်ခြင်း ဆိုသည်မှာ များ တစ်ပါးတစ်ဆူမကကို ယုံကြည်ခြင်းနှင့် သို့မဟုတ် ကိုးကွယ်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
အောက်စ်ဖှော့ဒ် တက္ကသိုလ်၏ အညွှန်းခံလေ့လာချက်များအရ၊ များကို စာရင်းချရန် မလွယ်ကူလှသဖြင့် တရုတ်ရိုးရာ နတ်ကိုးကွယ်မှု ကဲ့သို့သော အယူဝါဒစနစ်များမှာ အကယ်ပင် တစ်ပါး မကသော နတ်ဘုရားများကို ကိုးကွယ်မှုလော၊ တစ်ခုတည်း တစ်စုတည်းသော ၏ သရုပ်ကွဲဖော်ပြမှု အမျိုးမျိုးဟု သူတို့ ယူဆထားခြင်းမျိုး ဖြစ်နေသလော ခွဲခြားသတ်မှန်ရန် ခက်ခဲမှု ရှိတတ်သည်။
စာရင်းအတိအကျနီးပါး ပြုနိုင်သော နတ်ဘုရား၊ နတ်သမီး တို့ဖြင့် ကိုးကွယ်စရာ ဂိုဏ်းများသဖွယ်လည်း အချို့ နတ်ဘုရားစုဝါဒများ၌ တွေ့ရသည်။
နတ်ဘုရား ၊ ဘုရား (နတ်သား) နှင့် နတ်သမီးများ နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကိုးကွယ်သောဘာသာများ၏ နတ်ဘုရားများသည် ဒဏ္ဍာရီတွင် ကိုယ်စားလှယ်တော်များ ဖြစ်ကြ သည်။
အချို့သော ကိစ္စရပ်များတွင် ထိုဝိညာဉ်များကို ကောင်းကင်သို့မဟုတ် မြေအောက်ဟူ၍ အမျိုးအစားများခွဲခြားထား ပြီး ယင်းဝိညာဉ်များ အားလုံးတည်ရှိနေခြင်းကို ယုံကြည်ခြင်းသည် ယင်းတို့အား ကိုးကွယ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်သက် ရောက်ခြင်းမဟုတ်ပါ။
နတ်ဘုရားများ၏ ပုံစံအမျိုးမျိုးကို နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကိုးကွယ်မှုများတွင် ရံဖန်ရံခါတွေ့ရသည်။
ရှေးခေတ်ဂရိတို့၏ နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကိုးကွယ်မှု (Hellenic polytheism) ရှေးခေတ်ဂရိတို့သည် အဓိက ဘုရားများနှင့်နတ်သမီး (၁၃)ပါး တို့ကိုအသိအမှတ်ပြုလက်ခံခဲ့ကြသည်။
ဝိတ်ရှနအယူဝါဒီတစ်ဦးသည် ဗိဿနိုး သို့မဟုတ် နတ်ဘုရားသာ ကိုးကွယ်ထိုက်သည်ဟု လက်ခံယုံကြည်ထားပြီး အခြားသော နတ်ဘုရားများကိုးကွယ်မှုသည် နိမ့်ကျသည့် ကိုးကွယ်မှု သို့မဟုတ် ဗြဟ္မာကြီး၏ ချဲ့ထွင်ခြင်းများ သွင်ပြင်များတို့ကို ကိုးကွယ်ရန် တိုက်တွန်းပြောဆိုမှုများဟု မှတ်ယူထားသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်တို (Shinto) ၁။
သည် နိုင်ငံမျိုးစုံတို့တွင် တိုးတက်ပြန့်ပွားသွားခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် သည် ရှိနှင့်ပြီးသော ရိုးရာဓလေ့ကိုးကွယ်မှုများနှင့် ပေါင်းစပ် သွားပြီး အမျိုးမျိုးသော ကိုးကွယ်မှုများဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ကိုယ်ဝန်ဆောင်အား စောင့်ရှောက်ခြင်း ဆိုသည်မှာ ကိုယ်ဝန်မဆောင်မီနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ် ကာလအတွင်း အမျိုးသမီးများခံယူသင့်သည်ဟု အကြံပြုထားသော ဆေးဝါးကုသမှုနှင့် သူနာပြုစုစောင့်ရှောက် ခြင်းတို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။
များအား လေ့လာချက်များအရ သားဥကြွေခြင်းမတိုင်မီနှင့် သန္ဓေတည်သောကာလအတွင်း မိခင်၏ ဓာတ်စာ (ဖြစ်နိုင်လျှင် ဖခင်အပါအဝင်)၊ ဗီတာမင်ဓာတ်စားသုံးမှုပမာဏနှင့် ဂလူးကို့စ်ပမာဏ တို့သည် သန္ဓေသားကြီးထွားမှုနှင့် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်နှင့် အရွယ်ရောက်သောအချိန်တွင် ဖြစ်သော ရောဂါများအထိ ရည်ရှည် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိကြောင်းကို ညွှန်ပြနေပါသည်။
ကိုယ်ဝန်ဆောင်အား စောင့်ရှောက်ခြင်းတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ပါဝင်သောအရာများမှာ- ပထမ သုံးလပိုင်းကာလတာ နှစ်ကြိမ်အတွင်း လစဉ်သွားရောက်ပြသမှု (1–28 ပတ်အတွင်း) ၁။
မိဘတို့၏ လိုအပ်ချက်များနှင့် မိသားစု၏ တတ်နိုင်စွမ်းများကို အကဲဖြတ်ခြင်း ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးခြင်းများတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ပါဝင်သောအချက်များမှာ - ၁။
ပြုစုစောင့်ရှောက်သူနှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ခြင်း သားဖွားပညာနှင့်ဆိုင်သော အာလ်ထရာဆောင်း စစ်ဆေးချက်များကို အများအားဖြင့် သုံးလပိုင်း ဒုတိယအကြိမ် အတွင်းဖြစ်သော အပတ် 20 ခန့်တွင် ဆောင်ရွက်လေ့ရှိသည်။
သန္ဓေသား၏ အမျိုးအစားအား ဆုံးဖြတ်ခြင်း ၄။
သန္ဓေသား၏ ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို မှတ်တမ်းထားခြင်း (ဥပမာ - ၊ ဦးနှောက်၊ ၊ ၊ ဦးခေါင်းခွံ နှင့် အခြားသောအရိုးများ) ၈။
ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဆိုသည်မှာ "လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ အသင်းအဖွဲ့များ၊ ပြည်သူပိုင်နှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင်၊ လူမှုအစု နှင့် တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီ၏ စနစ်ကျသော အားထုတ်ကြိုးပမ်းမှု နှင့် ကြိုတင်အသိပေးထားသော ရွေးချယ်မှုများ မှ တဆင့် ရောဂါများကို တားဆီးခြင်း၊ လူ့သက်တမ်းကို ရှည်စေခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေး မြှင့်တင် ခြင်းတို့ ဖြစ်စေသည့် သိပ္ပံနှင့် ဝိဇ္ဇာပညာဖြစ်သည်။
ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး၏ ထင်ရှားသော သွင်ပြင်လက္ခဏာ 2 ရပ်မှာ- # ၎င်းသည် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကုသသည့် ကဏ္ဍ အစား တားဆီးသည့်အပိုင်းနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွယ်သည်။
လက်ကိုဆေးကြောခြင်း၊ ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း အစီအစဉ်များနှင့် များ ဖြန့်ဝေခြင်းတို့သည် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစီမံချက်များ၏ ဥပမာများ ဖြစ်သည်။
ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်း၏ အာရုံစိုက်မှုမှာ ရောဂါတစ်ခုကို ကုသမည့်အစား ဝေဒနာ အခြေ အနေများကို စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် ကျန်းမာစေမည့်အပြုအမူများကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းမှတဆင့် တားဆီးရန် ဖြစ် သည်။
တိုင်းပြည်အများစုတွင် ပြည်တွင်းကျန်းမာရေးကိစ္စများကို တုံ့ပြန်ရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အေဂျင်စီများရှိသည်။
ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဆေးမှူးချုပ် ဦဆောင်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း (PHS) နှင့် အက်တလန်တာ တွင် ရုံးချုပ် အခြေစိုက် သော ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ကာကွယ်တားဆီးရေးဌာန တို့သည် ၎င်းတို့၏ အမျိုးသားရေးတာဝန်များအပြင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျန်းမာရေး လှုပ်ရှားမှုများစွာတို့ ၌ပါဝင် ပတ် သက်ကြရသည်။
ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများ နှင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ အကြားတွင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု နှင့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ပဏာမ အစီအစဉ်များကို ရယူခံစားခွင့် အခွင့်အလမ်းမှာ ကြီးမားသော ကွာဟချက် တစ်ရပ် အဖြစ်ရှိသည်။
နိုင်ငံအားလုံး၏အစိုးရတိုင်းသည် မိမိတို့၏အကျိုးအတွက်သာပြုလုပ်ကြသည့် ပုဂ္ဂလိက ပိုင်း လုပ်ဆောင်သူများကိုသာ မှီခိုအားထားနေမည့်အစား ကြိုတင်၍ စီစဉ်ထားသော အဖြေရှာခြင်းများ အပေါ် တွင် ပို၍ အာရုံစိုက်ရန်လိုအပ်သည်။
ထိုငါးနိုင်ငံမှာ ၊ ၊ အင်္ဂလန်၊ နှင့် တို့ဖြစ်ကြသည်။
သည် သူ၏ကိုယ်ပိုင်နျူကလီးယားလက်နက်များ အစီအစဉ်ကို မူဝါဒတစ်ခုနှင့် စပ်လျဉ်း၍အမှောင်ချထားသည်။
NPT တွင် နိဒါန်းပိုင်းနှင့်အပိုဒ် ဆယ့်တစ်ပိုဒ်ပါရှိသည်။
နိုင်ငံ ၅နိုင်ငံကို နျူကလီးယားလက်နက် ပိုင်ဆိုင်ထားသည့် နိုင်ငံများ (NWS) ဟု NPT မှသတ်မှတ်ထားသည်။
မပြန့်ပွားရေး စာချုပ်၏နိဒါန်းတွင်ပါဝင်သည်မှာ စာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် နိုင်ငံများ၏လိုလားချက်ဖြစ် သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတင်းမာမှု ပြေလည်စေရေးနှင့် နိုင်ငံတကာယုံကြည်မှု အားပြည့်စေရေးတို့အတွက် ၊ တစ်ချိန်ချိန်တွင် နျူကလီးယားလက်နက်များ ထုတ်လုပ်မှုရပ်တန့်သွားသည့် အခြေအနေများဖြစ်ပေါ်လာစေရေး ဖြစ်သည်။
ယူရေနီယံအားပြည့်စေမှုနှင့် ပလူတိုနီယံပြန်လည်ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ခြင်း ("ENR" နည်းပညာ ဟုလည်းခေါ်ကြသည့်) နည်းပညာကို ဆက်လက်ပြန့်ပွားမှုကို တားဆီးနိုင်ရန် 2004 ခုနှစ် တွင် အမေရိကန် မူဝါဒ ၏ အဓိက အလေးထားရမည့် ကိစ္စတစ်ရပ်အဖြစ် ထုတ်ဖော်ဟြေကြားခဲ့သည်။
နျူကလီးယားလက်နက်မရှိသည့် နိုင်ငံများအဖြစ်နှင့် ထိုအခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် စာချုပ်လက်မှတ် ရေးထိုးထားသော နိုင်ငံတို့တွင် နျူကလီးယားလက်နက်များ မတည်ဆောက်ခြင်း၏ မချိုးဖောက်သော မှတ်တမ်းရှိသည်။
သို့သော်လည်း အီရတ် သည် နိုင်ငံတကာအနုမြူစွမ်းအင်အေဂျင်စီ၏ ဆင့်ခေါ်ခြင်းကို ခံရပြီး စာချုပ်ပါလုံခြုံမှု အကာအကွယ်ဝတ္ထရားများကို ဖောက်ဖျက်သည့်အတွက် [ ကုလသမဂ္ဂ]လုံခြုံရေးကောင်စီမှ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခံရသည်။
တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဩဝါဒခံ ဘာသာတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ တိဗက် နှင့် ဟိမဝန္တာဒေသများ၏ စရိုက်လက္ခဏာပါသည့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှု တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဒေသများတွင် မြောက်ပိုင်း၊ ဘူတန် နှင့် ၏ အုရုနာချယ် ပရာဒက်ချ်၊ လာဒက်၊ ဒါရမ်ဆလာ၊ လာဟောနှင့် စပိတိ (ဟင်မချယ်ပရာဒက်ချ်တွင် ပါဝင်)နှင့် ဆစ်ကင်းတို့ပါဝင်ကြသည်။
တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာကို မွန်ဂိုလီးယား၊ ၏နေရာအချို့ (ကယ်မိုင်ကီးယား၊ ဘူရီရာတီးယားနှင့်တူဗ) နှင့် ၏ အရှေ့မြောက်ဒေသ တို့တွင် လက်ခံကျင့်သုံးကြသည်။
ပိုမိုပေါ်လွင်ထင်ရှားအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုများထဲမှ တစ်ဦးသည် 14 ဆက်မြောက် တိဗက်၏ ဖြစ်သည်။
တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ကျင့်စဉ် သုံးရပ်သင်ကြားခြင်းများပါဝင်သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တစ်ဦး၏ အမှတ်လက္ခဏာဖြစ်သည့် မိမိကိုယ်မိမိ ပြန်လည်ဆန်းစစ်ခြင်းသည် တိဗက် ဝေါဟာရအခေါ်အဝေါ်တွင် ပါရှိပြီးဖြစ်သည်။
ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈာယ်ခြင်းအပေါ်အခြေခံ၍ တစ်ပြိုင်နက်တည်းသော အသိအမြင်ရရှိခြင်းသည်ဖြစ်နိုင်သော်လည်း တွေ့ရခဲ ပါသည်။
တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ထူးခြားသောသွင်ပြင်နှစ်ခုမှာ ဆရာရင်းကို သံသယရှိခြင်းနှင့် ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်ခြင်းတို့ဖြစ် သည်။
သင်ကြားနေသည့်ဆရာ၏စိတ်ကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေမည့် ကိစ္စမှန်သမျှတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး၊ ဆရာ၏ သွန်သင်ချက်များကို နှလုံးသွင်းလိုက်နာခြင်းသည် ကောင်းမှုကုသိုလ်များတိုးပွားလာပြီး၊ စာသင်သားတစ် ဦး၏ လေ့ကျင့်မှုများကို သိသိသာသာတိုးတက်လာစေရန် ကူညီပေးသည်။