DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ဒိုင်ရ်လူမျိုးများကို ချင်းပြည်နယ်တွင် ဒေသလေးခုအကြား နယ်မြေများပိုင်းခြားကာ ထည့်သွင်း ထားသောကြောင့် ဘာသာစကားပြောဟန်သည်လည်း မျိုးနွယ်စုများအကြား အနည်းငယ်ကွဲပြားသည်။
ဂျာမန် အက္ခရာစဉ်ကို အခြေခံတည်ထွင်ထားသော ဒိုင်ရ်ဘာသာစာ မှာ ယနေ့တွင် ခရစ်ယာန် ဓမ္မကျမ်းစာကို ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဒိုင်ရ်လူမျိုးများအတွက် ဒိုင်(Dai) သဒ္ဒါစာအုပ်မှာလည်း ကမ္ဘာသိ ထုတ်ဝေပြီးဖြစ်သည်။
ဒိုင်ရ်လူမျိုးများ၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ပန်မှာ အေးဆေးတည်ကြည် ဖော်ရွှေစွာနေတတ်ပြီး၊ ရဲရင့်ပြတ်သားကာ အမှန်တရားအတွက် အလုပ်လုပ်တတ်သည့် လူမျိုးအဖြစ် ချင်းလူမျိုးနွယ်စုများအကြား ထင်ရှားသည်။
ဒိုင်လူမျိုးတို့၏ တော်ဝင်ငှက်မှာ (ငှက်တော်မျိုးနွယ်စုဝင်ငှက်တစ်မျိုး) ဖြစ်ပြီး၊ (Ling Leih) သည် ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့၏ တော်ဝင် ပန်းဖြစ်သည်။
ဒိုင်ရ်လူမျိုးများသည် အခြားချင်းလူမျိုးများနှင့်အတူ မိမိလူမျိုးနှင့်နိုင်ငံကိုချစ်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ဒိုင်ရ်လူမျိုးများကို ယောလူမျိုးများနှင့် အခြားချင်းလူမျိုးများက ဒိုင်ရ် နှင့် ရင်ဒူး ချင်းအဖြစ် အမျိုးမျိုးခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ဒိုင်ရ်ဒေသသည် ချင်းပြည်နယ်၏တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာပြည်၏ အနောက်ပိုင်း၊ အရှေ့တောင်အာရှ ပင်မကုန်းမြေအတွင်း တည်ရှိသည်။
ဒိုင်ရ်ဒေသသည် မင်းတပ်မြို့နယ် အနောက်ပိုင်း၊ ကန်ပက်လက် မြို့နယ်၏ အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်း နှင့် မတူပီမြို့နယ်၏ အရှေ့တာင်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည်။
ဒိုင်ရ်ဒေသသည် အလျားမိုင် ၁၂ဝ ခန့် ရှည်လျားပြီး အနံ မိုင် ၆ဝ ခန့်ထိရှိသည်။
ဒိုင်ရ်ဒေသသည် ပင်လယ်ရေမြင်နှာပြင် အထက် မီတာ ၈၀ဝ မှ ၃၂၀ဝ အတွင်းတည်ရှိပြီး တောင်ကုန်းတောင်တန်း ထူထပ်များပြားသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။
လေမြို့မြစ်သည် ဒိုင်ရ်ဒေသအတွင်း မြောက်မှတောင်သို့ မှုန်းသနူးရွာအထိ စီးဝင်ကာ ထိုရွာမှတဆင့် တောင်မှ အနောက်မြောက်ဘက်တို့ ဦးတည်သွား စီးဆင်းသွားပြီး ဒိုင်ရ်ဒေသတွင်းတဖန် မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်းကာ ဘင်္ဂလာပင်လော်အော်အတွင်းသို့ စီးဆင်းသွားသည်။
အခြားထင်ရှားသည့် ချောင်းကြီးဖြစ်သည့် မုန်းချောင်းသည် ဒိုင်ရ်ဒေသအတွင်း မြောက်မှ အရှေ့တောင်ပိုင်းထိ စီးဆင်းကာ ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းစီးဝင်သွားသည်။
ဝိတိုရိယတောင်သည် ဒိုင်ရ်နယ်အတွင်း အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည်။
ဝိတိုရိယကို အခြေပြုလျက် တောင်တန်း ကြီးငယ်အသွယ်သွယ်သည် ဒိုင်ရ်လူမျိုးတို့၏ ဝိသေသနယ်ပယ်လက္ခဏာအဖြစ် ထင်ရှားစွာ တည်ရှိနေကြသည်။
ဒိုင်ဒေသအတွင်းမြန်မာပြည်ကဲ့ပင် ဒေသသုံးခုရှိသည်။
ဒိုင်ဒေသအတွင်း ပေါက်ရောက်သော သစ်တောများမှာ အပူလျော့ပိုင်း သမပိုင်းသစ်တောများဖြစ်သည်။
ရွက်ဟောင်းလှဲသစ်တောဖြစ်သော ရွက်လှဲသစ်တော[ သည် ဒိုင်ဒေသအတွင်း ၄ဝ %၊ အမြဲစိမ်းတောများ ၃၅ % နှင့် အခြားအပူပိုင်းရွက်ပြတ်တောများပေါက်ရောက်သည်။
ဒိုင်ဒေသ ၏ အကြီးမားဆုံး သဘာဝ အရင်းအမြစ်မှာ သန့်စင်သော လေ နှင့် သတ္တုဓာတ်ပါဝင်သော ရေဝေကြောကြီးများ (mineral water)[ ဖြစ်သည်။
ဒေါမီနစ်သက်ဆော - ဒိုင်နယ်တွင်ပေါက်သော သစ်ပင်များ [ ၃။
ဒိုင်ရ်ဆောမနား - ဒိုင်ရ်ချင်းရိုးရာ ကျောက်ပျဉ်ချီပွဲတော်။
စကောကရင် ( သို့မဟုတ် )၊ အ​ရှေ့ပိုးကရင်:ဖၠုံယှင် ကရင်ဖြူ သည် နှင့် တွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကို ပြောဆိုကြသည်။
တွင် နှင့် (ကရင်မည်း) နှင့် ခွဲခြားခေါ်ဆိုရန် ကရင်ဖြူ ဟု သုံးနှုန်းခဲ့ကြသည်။
Sir George Scott. ''Among the Hill Tribes of Burma – An Ethnological Thicket.'' National Geographic Magazine, 1922, p. 293 စကောကရင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း ၊ ၊ တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။
စကောကရင်လူမျိုးများသည် ၊ ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသူများလည်း ဖြစ်သည်။
စကောဟူသော စကားလုံး၏ မူလအသံထွက်မှာ ရှောင် ဖြစ်သည်။
ကရင်စာပေဖြင့်စှီzမှာအသံထွက်ပါက စဝှော်ဟုအသံထွက်ပါသည်။
ထိုမှစကောဟုပြောင်းလဲလာခြင်းဖြစ်ပါသည်။
စှော်ကိုအမှတ်မှား၍ရှောင်ဟုရေးခြင်းဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ပရဲ ( ကယားပြည်နယ် ) ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူမျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ အရ ကရင် မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်၊။
ထားဝယ်လူမျိုး (:Dawei/Tavoyan)သည် ဘာသာဗေဒညာရှင်တို့၏ အဆိုအရ လူမျိုးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
သို့သော် အခြားအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော ၊ ၊ စသည်တို့ကဲ့သို့ မဟုတ်မူဘဲ၊ တို့နှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၊ ဓလေ့ယဉ်ကျေးမှု၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုတို့တွင် ထပ်တူနီးပါးမျှတူညီ​ပြီး ကွဲလွဲမှုအနည်းငယ် ရှိသည်။
ထားဝယ်လူမျိုးများတွင် ၊ ၊ ၊ ၊ တို့သည်ထင်ရှားသည်။
ထားဝယ်သားသည် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။
တွင် ထားဝယ်ဒေသ၏ သမိုင်းစဉ်ကို ကျောက်ခေတ်ဦး ကျောက်ခေတ်လယ် ကျောက်ခေတ်နှောင်း ကြေးခေတ် သံခေတ် ပျူခေတ် ပုဂံခေတ် စသည်ဖြင့် ခေတ်အဆက်ဆက် လူသားများနေထိုင်ခဲ့မှုဖြစ်စဉ် အထောက်အထားများကို စနစ်တကျ ခင်းကျင်းပြသထားသည်။
အချို့ကမူ မြတ်စွာဘုရား ထက်ဝယ်ဖွဲ့ ခွေ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးသောအရပ်အား မွန်တို့က 'ထဝါယ်/ထဝဲါ' (ထဝိုင်) ဟုခေါ်ရာမှ ထားဝယ်ဖြစ်လာသည်ဟုဆို၍ အချို့ပုဂ္ဂိုလ် များကလည်း သည် ယခု ၊ ၊ ဒေသအနီး၊ ထောင့်ကွယ်မြို့ကို တည်ထောင်၍၊ ထိုထောင့်ကွယ်မှ ထားဝယ်ဟု ရွေ့လျားပြောင်းလဲလာသည်ဟု ဆိုကြပြန်သည်။
အထောက်အထားအရဆိုလျင် ထားဝယ်အရပ်သည် မြန်မာမင်းတို့ ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီရာ၌ စစ်လမ်းကျသဖြင့် ကပင်လျှင်၊ အဆက်အဆံ အကူးအလူး ရှိဟန်တူသည်။
တို့သည် မြန်မာအမျိုးသားအား ဂံသားဟု ပုဂံသားအဖြစ် ရည်ညွှန်းခေါ်ဝေါ်သည်ကို ထောက်ထားနိုင်လေသည်။
ယနေ့ ထားဝယ်လူမျိုးများ ပြောဆိုနေကြသော စကားများတွင် ပေါရာဏ၊ မြန်မာ၊ ရှမ်း၊ မွန်စကားများ ရောစပ်လျက်ရှိ၏။
သို့ရာတွင် အခြားမည်သည့် လူမျိုးများနှင့်မျှ မဆက်စပ်သော စစ်စစ် ပေါရဏစကားလုံးများလည်း ရှိသည်။
ထားဝယ်ဘာသာစကား=မြန်မာဘာသာစကား မားမာဘဲ့မှု‌လော်=မင်္ဂလာပါ ဗြန်/ကပ်=ပိုက်ဆံ ခွ/ခေါ့ဗော့ =တံခါး ပ္လန်ကွေ့=ပြန်ကွေ့ မုက္လောဆီ=မုန့်ဟင်းခါး၊မုလတ်သောက်= မုန့်လက်သုပ်(ထားဝယ်မုန့်တီ) မုဗန် =မုန့်တီဖက် နောန်းနောန်/မယ်းမယ်=ကိုကို/မမ စီခွားသီး=ဖရဲသီး ခွားသီး=သခွားသီး မ္ဟောလေသီး=မာလကာသီး ဇင်းသီး=မရမ်းသီး ရှစ်သီး=သရက်သီး ရှိးခိုသီး=သင်္ဘောသီး ဇင်းသီး=မရမ်းသီး မှန်း=ထမင်း အီ=အိမ် ဆိုးဖ္လူ/စောန်=‌ောင် ပ္လိပန်း=စံပယ်ပန်း ဘုရားဖူး=ဖျားဖူး ရှစ်သီး=သရက်သီး ရှစ်က္လစ်သီး=သီဟိုဠ်သီး ရှားပန်း=ခရေပန်း ဝါ=ရွာ ဖောင်း=ဖုန်း ကြစ်သား=ကြက်သား ယပ်တောန်=ယပ်တောင် ငယ်ဂျင်း=သူငယ်ချင်း ကွဲ=ကျွဲ ရှို/ရှင်=ချို/ချဉ် (အရသာ) ချော့တိုအုန်းသီး=ကျွဲကောသီး သစ်ပန်=သစ်ပင် ကျေးဇူးတန်ဟှယ်=ကျေးဇူးတင်ပါတယ် ထားဝယ်လူမျိုးတို့သီဆိုကြသော ထားဝယ်ဒိန်းသီချင်းမှာကား ထားဝယ်တို့၏ ကျော်ကြားသော ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။
ရှေးထားဝယ် အကတစ်ခုဖြစ်သော (ယန်းအက) ဟူသော အကမှာလည်း ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။
ထားဝယ်လူမျိုးများသည် တောင်ပိုင်း၊ တလျောက် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။
ထားဝယ်ခရိုင်‌အတွင်းရှိ သည် ထားဝယ်လူမျိုး သီးသန့်နေထိုင်သည့်မြို့နယ်တစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
မြိတ်ခရိုင် အတွင်းရှိ တွင်လည်း အများစုနေထိုင်ကြပြီး ဒေသလူဦးရေ၏ ၅၉% ခန့်သည် ထားဝယ်လူမျိုးများဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် နှင့် တို့တွင်လည်း အနည်းငယ် ပျံ့နှံနေထိုင်ကြသည်။
မြိုနာမည်ခံခမီကိုလိုးတယ် မြိုလူမျိုးတို့တွင် နေရာ ဒေသ နှင့် လိုက်၍ ဒေသိယ ဘာသာစကား အနည်းငယ် ကွဲပြားမှုရှိသည်။
ရှေးကမြိုလူမျိုးတို့သည် မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်ကြသည်။
မြိုလူမျိုးတို့သည် ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုး လာသည်နှင့်အညီ ဝတ်စား ဆင်ယင်မှုများသည်လည်း ခေတ်ပေါ် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို အလေးထား ဝတ်စား ဆင်ယင်လာကြသည်။
ငွေလက်ကောက်၊ ငွေခြေကျင်း၊ ငွေနားဒေါင်းများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။
မြိုတိုင်းရင်းသားများတွင် တရားဝင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းမပြုဘဲ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း ထုံးစံမရှိချေ။
မြိုလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဓလေ့တွင် ကလေးမွေးဖွားသန့်စင်ပြီးနောက် ရက်ပေါင်း ၃၀ မှ ၆၀ ကြား မိသားစု နှင့် ထိတွေ့ ဆက်ဆံမှု မပြု လုပ်ရ‌ပေ။
မြိုလူမျိုးတို့၏ အသုဘ စီရင်ရေးတွင် ရှေးဦးစွာ ဗုဒွတ် (Budoe) တစ်ယောက်နှင့် ခွတ်ယာ (Khoejaq) တစ်ယောက်စီ ထားရသည်။
မြိုလူမျိုးတို့သည် ဖသားစုမှ စတင်ရေတွက်သော ဓလေ့ကို ကျင့်သုံးသည်။
နိုင်ငံရေးသမားများ = ခန့်စည်သူ ရဲအောင် ဝင်းစည်သူ နှင်းအိဖြူ ပန်းဖြူ မေသဉ္ဇာဦး Yee Ywe Hnyun သဇင် = စင်ရော်မောင်မောင် (ခ) ဇာဂနာ ဏကြီး = Victor ခင်ညို သာစိုး နှင်းအိဖြူ bobby soxer ရတနာမိုင်။
အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော မွန်ဂိုလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ဒေသ၌ အစာရေစာ ရှားပါး သဖြင့် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် တောင်ဘက်သို့ တသုတ်ပြီး တသုတ် ပြောင်းရွှေ့လာကြရာ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်လာသူများမှာ တိဘက်-မြန်မာလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
မဟူရာသည် ကျစ်လျစ်မာကြောသောကျောက် သလင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
မဟူရာကျောက်များကို များသောအားဖြင့် တောင် အမေရိကတိုက် နှင့် တို့ရှိ ကျောက်ကျင်းများမှ တူးဖော်ရရှိကြသည်။
ကိမ်းဗရစ်ချ်မြို့သည် ကိမ်းဗရစ်ချ်ရှိုင်ယာနယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ မြောက်ဘက် ၅၆ မိုင် အကွာ ကမ်းမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
သို့သော် ၁၁ ရာစုနှစ် လောက်မှစ၍ ယနေ့ထက်တိုင် ကိမ်းဗရစ်မြို့၏ အမည်မှာ ထင်ရှားဘဲ သာလျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထင်ရှားကျော်စောလျက် ရှိလေသည်။
ကမ္မဝါစာဟူသည် ကမ္မပုဒ်နှင့် ဝါစာပုဒ်တွဲစပ်ထားသော ပါဠိစကားတည်း။
ဝါစာဟူသည် ထို ဆောင်သည့်အခါ ရွတ်ဖတ် အပ်သော စကား ဝါကျ တည်း။
ထိုကြောင့် ကမ္မဝါစာဟူသည် သံဃာများ ဆောင်သည့်အခါ အများ သဘောတူညီချက် ရယူရန် ရွတ်ဖတ်အပ်သော စကားဝါကျများ ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ရမည်။
မြန်မာလို ''ကမ္မဝါ''ဟူ၍ ခေါ် အပ်သော စကားသည်လည်း ဤကမ္မဝါစာဟူသော ပါဠိ စကားကိုလိုက်၍ ခေါ်ခြင်းသာ ဖြစ်ပေသည်။
ရဟန်း များ ဝိနည်းကံဆောင်သည့်အခါ ကမ္မဝါစာများ ရွတ်ဖတ်၍ အများသဘောတူ ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ် ရသည်။
ကမ္မဝါစာ၌ `နှင့် အဓိပ္ပါယ် ပြဆိုလျှင် လုံလောက်၏။
စာညှင်းစာလုံးအက္ခရာဟန် {!က !ခ !ဂ !ဃ !င - - !စ !ဆ !ဇ !ဈ !ည - - !ဋ !ဌ !ဍ !ဎ !ဏ - - !တ !ထ !ဒ !ဓ !န - ပ ဖ ဗ ဘ မ - - !ယ !ရ !လ !ဝ ! - - ၐ ၑ သ ဟ - }။
ထို့ကြောင့် အိုဇုန်းကို အရ မော်လီကျူး ဖွဲ့စည်းပုံ ဓာတုသင်္ကေတမှာ (O3) ဖြစ်သည်။
သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဂျာနယ်၊ အမှတ်(၇)၊ ၂၀၀၅-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ။
ထိုသို့ချုံ့ရာတွင် တေးသီချင်းများ၊ ဒီဗီဒီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းများ၊ ထုတ်လွှင့် ချက်များနှင့် ဒီအက်စ်အက်စ် ဂြိုဟ်တု စနစ်များလည်းပါဝင်သည်။
ဆေးရွက်ကြီးသုံးစွဲမှုနှင့် ဆေးလိပ်သောက်သုံးမှု ဆေးရွက်ကြီးကို လူသားတို့ သောက်ရှူသုံးစွဲခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၈၀၀၀-ခန့်ရှိပြီဖြစ်သည်။
အမေရိကတိုက်နေ တိုင်းရင်းသားများ ဆေးရွက်ကြီးကို သုံးစွဲခဲ့သည့် အထောက်အထားကိုမူ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၁-ရာစုအလိုခန့်တွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
အမေရိကန် ရက်အင်ဒီးယန်းလူမျိုးတို့၏ သင်္ချိုင်းများတွင် ဆေးတံများကို တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းက ဤအချက်ကို ထောက်ခံနေပါသည်။
သည် ကျွန်းနေလူရိုင်းများ လယ်ယာလုပ်ငန်းမှအပြန် ညနေစောင်းတွင် သစ်ရွက်တမျိုးကို မီးရှို့ရှူရှိုက်နေကြသည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့သည်။
ဆေးလိပ်တွင်ပါဝင်သော နီကိုတင်း၏ စွမ်းရည်တခုမှာ တကြိမ်သောက်ပြီးလျှင် နောက်တကြိမ်ထပ်သောက်ရန် အတွက် စွဲလမ်းသွားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သောက်သုံးသော တခုတည်းသောနိုင်ငံမှာ မြန်မာနိုင်ငံသာ ရှိပါတော့သည်။
နောင်တွင်မှ တို့က (Cigarette) ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။
နှင့် များတွင် စီးကရက်သည် စစ်သားများအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ရာရှင်ပါပစ္စည်းတခု ဖြစ်လာသည်။
ရှေးဦးအစ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းသည် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်တတ်ကြောင်း မသိရှိကြပါ။
စီးကရက်သည် လူတို့တီထွင်ထားသော ဖွာရှိုက်၊ အကြံထုတ်၊ စတိုင်ထုတ်စရာ အရာဝတ္တုပစ္စည်း တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။
စီးကရက်သောက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ စိတ်ခံစားမှု မျိုးစုံ ရှိသည်။
တိုးတက်ပြီးနိုင်ငံများတွင် စီးကရက်ကပေးသော အန္တရာယ်ကို လူတိုင်း သိရှိပြီးဖြစ်သည်။
နိုင်ငံများတွင် စီးကရက်ဘူးခွံတိုင်း၌ ကျန်းမာရေး သတိပေးချက်ကို မြင်သာအောင်ဖော်ပြရသည်။
နှင့် တို့တွင် စီးကရက်၌ပါဝင်သော ဆေး ပါရှိသည့်နှုန်းပေါ် မူတည်၍ အခွန်ကောက်သည်။
တွင် ရုံးများ၊ ယာဉ်များ၊ ကျောင်းများနှင့်ပင်လယ်ကမ်းခြေ အဆောက်အဦးအားလုံးတွင် ဆေးလိပ်မသောက်ရန် ပိတ်ပင်ထားသည်။
စီးကရက် တစ်လိပ်ဝယ် အမျိုးပေါင်း ၄၀၀ဝကျော်သည့် ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် အနည်းဆုံး ၄၀ဝ ကျော်သောအဆိပ်အတောက်များ ပါဝင်သည်။
များသောအားဖြင့် ဆယ်ကျော်သက် အရွယ်မှာ အပေါင်းအသင်းများ၏ စေ့ဆော်မှု၊ မိမိကိုယ်တိုင်ကလည်း လက်တည့်စမ်းချင်မှု၊ မိဘအသိုင်းအဝိုင်းကလည်း ဆေးလိပ်သောက်သုံးသူများ ဖြစ်မှုစသော အကြောင်းရင်းများက တွန်းပို့မှုကြောင့် ဆေးလိပ်ကို စမ်းသောက်မိတတ်သည်။
စီးကရက်ဖြတ်သည့်ရက်သည် မည်သည့်အခါမှ နောက်မကျခြင်း ပင်ဖြစ်သည်။
ကို အသာထား၊ အနည်းဆုံး တပတ်အတွင်း ချောင်းဆိုးရင်ကြပ် စသော ဝေဒနာများကို ယူပစ်သလို သက်သာသွားပါလိမ့်မည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ဆေးသုတေသနဌာန၏ စာတမ်းစာစောင်များအရ သည် စီးကရက်လောက် ဒုက္ခမပေးဟုသိရသည်။
ထိုအဆင့်သည် လက်လျှော့ရန်မဟုတ်၊ စိတ်ကို နှစ်ဆတင်း၍ မသောက်ဘဲ နေကာ၊ ဆေးလိပ်စီးကရက် သောက်ပါက စွဲကပ်လာမည့် စသော ရောဂါ၊ အပိုကုန်သွားမည့် ငွေကြေး၊ မိမိကြောင့် စိတ်ဆင်းရဲရမည့် မိသားစုများကို မျှော်တွေးကာ ဖြတ်ရမည် ဖြစ်သည်။
မွန်းသက်ပန်၊ (ဆေး-၁) ယနေ့ ဆရာဝန်များ တွေ့ရှိသော အချက်က ဆေးလိပ်နှင့်အရက် ပေါင်းစပ်မရချေ။
စီးကရက်က ထွက်လာသော အငွေ့တွင် ကာဗွန်မိုအောက်ဆိုက်၊ စသည့် ကင်ဆာရောဂါဖြစ်စေနိုင်သော ဓာတ်အမျိုးပေါင်း ၄၀၀ဝ တို့သည် အဆုတ်ထဲကို ဝင်ရောက်သွားသည်။
ဆရာကြီး ဦးတင်ရွှေ၏ စာအုပ်မှ (၁)လူဘဝသက်တမ်း အန္တရာယ်=စီးကရက် များများသောက်သောသူသည် အသက်၂၅အရွယ်လူတစ်ယောက်သည် မသောက်သောသူတို့ထက် သက်တမ်း ၈-၃ နှစ်တိုလိမ်မည်။
အီး-စီးကရက်သည် ပုံမှန်ထက်ရှည်သည်။
အတွင်းက လဲလို့ရသည့် ခွက်လေးထဲတွင် နှင့် propylene glycol [3] လို့ခေါ်သော စီးကရက်မီးခိုးလိုထွက်တာတူအောင်လုပ်ပေးသည့် ဓာတ်တစ်ခုပါဝင်သည်။
အားပြန်သွင်းလို့ရပြီး မီးမလာရင် သောက်၍ မရပါ။
အီး-စီးကရက် များသည် အမျိုးအစား အလိုက် အရသာ ကွဲပြားလေ့ရှိပြီး လူငယ်များနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များ အတွက် အရသာ ရှိသော အီး-စီးကရက်များပင် တီထွင်ထားသည်။
ဝဲ က ဘက်တီးရီးယားကြောင့် ဖြစ်တာလဲ မဟုတ်ပါ၊ ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်လဲ မဟုတ်ပါ။
ဝဲဆိုတာ အဏုကြည့် မှန်ဘီလူးနဲ့ ကြည့်မှ မြင်ရတဲ့ အကောင်လေးတွေကြောင့်ဖြစ်တာပါ။
ကြွက်တက်လျှင် ဖြစ်သည့်ကြွက်သားကို တအားတင်းအောင် လုပ်ပေးပါ။
အုန်းရည် တလုံး-နှစ်လုံး သောက်လိုက်ပါ။
ကြွက်တက်တတ်သူများ အိပ်လျှင် ခြေထောက်အောက်က အခုအခံ ထားသင့်သည်။
တွင် ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် ဟူ၍ အတိုကောက်ခေါ်ဆိုကြသည်။
မူးယစ်ဆေးသုံးတာ၊ (Tattoo )ထိုးတာ၊ ဟိုကွင်း-ဒီကွင်းတပ်တာ၊ ကွန်ဒွန်းမပါ လိင်ဆက်ဆံတာတွေ ရှောင်ပါ။
လူ၏ခန္ဓာကိုယ်ထဲ၌ အမည်းရောင်ခြယ် ပစ္စည်း (Melanin) သည် အရေပြားနှင့် မျက်လုံးတို့တွင်ရှိရာ ဤရောင်ခြည် ပစ္စည်းများက အသားမည်း၊ မျက်လုံးနက်သည်၊ ဥပမာ-နီဂရိုးနှင့် အိန္ဒိယလူမျိုးများ။
သွေးထဲတွင်ရှိသော (Haemoglobin) ဓာတ်သည် အောက်စီဂျင်နှင့် ပေါင်း၍ အနီရောင်ဖြစ်စေသည်။
သူသည် ရုပ်မြင်သံကြားပရိသတ်အား ကာလရှည်ကြာစွာ တင်ဆက်ခဲ့ရသော ဘီဘီစီ၊ ကလေးများအစီအစဉ်မှ ''စံချိန်ချိုးသူများ'' (Record Breakers) အစီအစဉ်တွင် ကလေးငယ် မျိုးဆက် ပေါင်းများစွာကို ပျော်ရွှင်ကြည်နူးစေခဲ့သည်။
ထိုနည်းတူစွာပင် ဆာဒေးဗစ်ဖရော့စ် (Sir David Frost) ၏ ''အမေရိကန်ဂင်းနက်စပါယ်ရှယ်'' အစီအစဉ်တွင်လည်း ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ခုနှစ် အထိ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။
ယနေ့ အချိန်အခါတွင် ''ဂင်းနက် ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်း'' စာအုပ်ကို နှစ်စဉ် စောင်ရေ ၃.၅သန်း ရောင်းချနေရသည်။
သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ဂျာနယ်၊ အမှတ်(၁၁)၊ ၂၀၀၆-ခု၊ ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်းစာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ''Guinness Book of World Records'' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
အဆိုပါပုဂ္ဂိုလ်ထူးမှာ မင်းကွန်းတိပိဋကဓရ ဆရာတော်ကြီး ပင်ဖြစ်သည်။
ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်မှာ သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်အနီးအနားတွင် နေထိုင်ကြသူများမှာ အများအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးများ ဖြစ်၍ ကချင်လူမျိုးနှင့် တရုတ်လူမျိုးများလည်း အနည်းငယ်စီ ရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွမ်စုံကျမ်း၊အပိုင်း-ခ၊ အတွဲ-၂။
များအနီးတွင် အမြဲတွေ့ရသောကြောင့် ကျွဲကျောင်းဗျိုင်းဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဝါသော နှင့် ညိုမည်းသော များရှိသော ကြောင့် အခြားနှင့် ခွဲခြား၍ ရသည်။
ကျွဲကျောင်းဗျိုင်းသည် ကျွဲနွားများကိုယ်ပေါ်တွင် နားလျက်ကျွဲနွားများ၌ ကပ်တွယ်နေသော များကိုလည်းကောင်း၊ ကျွဲနွားများလှုပ်ရှားသွားလာရခြင်းကြောင့် မြက်သီးထပျံသော ပိုးမွားများကိုလည်းကောင်း စားသည်။
ကလေးများ၊ ဖားလောင်းခေါ်ဖားတပိုင်းငါးတပိုင်းနှင့် များကိုလည်း စားတတ်လေသည်။
အသိုက်ကို များ၌ ကုန် သို့မဟုတ် အစလောက်တွင် ပြုလုပ်သည်။
များသည် ဖြူ၍ အပြာပြောက်၊ အစိမ်းပြောက်များရှိသည်။
လျှပ်စစ် (Electric guitar)သည် လွန်ခဲ့သော ၈၃-နှစ်ခန့်က စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ဆိုရမည်။
ပထမဆုံး ပေါ်ထွက်လာသော တူရိယာ ပစ္စည်းမှာ ဂစ်ဆွမ် အက်ဖ်-၅ Gibson - F 5 အမည်ရှိ များပင်ဖြစ်၏။
Ref: Tech Review သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဂျာနယ်၊ အမှတ်(၁၃)၊ ၂၀၀၆-ခု၊ ဇန္နဝါရီလ။
အရည် အခြေအနေမှာ များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု လျော့ရဲစွာပင် ဆွဲငင်ထားနိုင်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် အရည်နှင့် အစိုင်အခဲ နှစ်မျိုးလုံးကို ဟုခေါ်သည်။
အငွေ့ သည် သာမန်အားဖြင့် လူတို့၏ မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်သော အခြေအနေတွင် ရှိသကဲ့သို့ မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သော အငွေ့အခြေအနေမျိုးများလည်း ရှိလေသည်။
အငွေ့အခြေအနေတွင် များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆွဲငင်မှုလုံးဝမရှိသလောက် ဖြစ်သွားပြီး တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဝေးရာဆီ အရှိန်ပြင်းပြင်း ရွေ့လျားနေကြသည်။
ကိုကာကိုလာ ကို ၊ မှ ဆေးဝါးပညာရှင် ဒေါက်တာဂျွန် ပန်မ်ဘာတန်က ဖော်စပ်တီထွင်ခဲ့သည်။
သို့သော်အမေရိကန်တို့အဖို့ ပူပူနွေးနွေး အနိုင်ရထားခြင်းသည် သွေးကြွဖွယ်ဖြစ်သဖြင့် စစ်ပွဲ၏သူရဲကောင်းဖြစ်သည့် တေလာတစ်ယောက် သမ္မဖြစ်လာခြင်းမှာ မဆန်းလှပေ။
ဗာဂျီးနီးယားနယ်သား၊ မြေပိုင်ရှင်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာပြီး စတုတ္တမြောက်သမ္မတ နဲ့လည်း ဆွေးမျိုးအနည်းအပါးတော်စပ်သည်။
ထို့အတူပင် အတွင်း တောင်ပိုင်းစစ်ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သည့် နှင့်လည်း ဆွေမျိုးမကင်းပေ။
တောင်ပိုင်းသမ္မတဖြစ်လာမည့် သည်လည်း ဇက်ခရီ၏ သားမက်ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။
ကြီးပြင်းအရွယ်ရောက်သော် မိသားစုနှင့်အတူ သို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချသည်။
အကြောင်းမှာ တွင် ကိုရှာဖွေတွေ့ရှိနေပြီး ရွှေ့ပြောင်းရွှေရှာသူများ ပြောင်းရွှေ့လာခြင်းနည်းတူ ကျွန်စနစ်နှင့်ပက်သက်၍ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖြစ်နေရန်လိုအပ်နေသည်။
ဖီးလ်မိုး၏ တိုတောင်းလှသော သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း အိမ်ဖြူုတော်တွင် ရေနွေးစိမ်ချိုးနိုင်သော ရေချိုးကန်တပ်ဆင်ခဲ့သဖြင့် နောင်တွင် နေသူများ ဇိမ်ရှိရှိ ရေချိုးနိုင်သည်ဟု ပြောစမှတ်ရှိကြသည်။
နှင်းကျားသစ်အများစုသည် ဒေများတွင် နေထိုင် ကျက်စားကြသည်။
နှင်းကျားသစ်ကို အဖြစ် ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း ကျားသစ်အကောင်အသေးများနှင့် သာ ခပ်ဆင်ဆင်တူပြီး ပါဏဗေဒအရ မျိုးစုတူသော်လည်း မျိုးစိတ် မတူကြချေ။
နှင်းကျားသစ်များသည် အရှည်အားဖြင့် ၁.၄ မီတာခန့် ရှည်လျားကြပြီး အမြီးအရှည်မှာ ၉၀ စင်တီမီတာမှ ၁၀၀ စင်တီမီတာ အထိ ရှည်လျားလေ့ ရှိကြသည်။
ကြောင်မျိုးရင်းဝင် များအနက် နှင်းကျားသစ် တစ်မျိုးသာလျှင် ကဲ့သို မအော်နိုင် မဟိန်းနိုင်ကြပေ။
နှင်းကျားသစ်တို့သည် အများအားဖြင့် ညဘက်တွင် ကျက်စားလေ့ ရှိပြီး တစ်ကောင်တည်း နေထိုင်လေ့ ရှိကြသည်။
ဂျိုက်ဂွါးသည် နှင့် တို့ ပြီးလျှင် တတိယမြောက် အကြီးဆုံးသော ကြောင်မျိုးရင်းဝင် သတ္တဝါဖြစ်သည်။
ဂျိုက်ဂွါးတို့သည် ၎င်းတို့တွင် ရှိသော အစက်အပြောက်များကြောင့် နှင့် ပုံစံတူသည်။
ထို့ပြင် ဂျိုက်ဂွါး နှင့် တို့၏ သိသာထင်ရှားသော ကွဲပြားချက်မှာ ဂျိုက်ဂွါးများ၏ ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်ရှိ အကွက်အပြောက်များ၏ အလယ်တွင် အနက်ရောင် အစက်အပြောက်များ ပါရှိပြီး များတွင်မူ မပါရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ဂျိုက်ဂွါးတို့တွင် အဝါရောင်နှင့် လိမ္မော်နှင့်အဝါ ရောယှက်နေသော အမွှေးအမျှင် များ ရှိကြပြီး အညိုနှင့် အနက်ရောင် အစက်အပြောက်များ ရှိကြသည်။
အနက်ရောင် တစ်ကိုယ်လုံးဖွေးတဲ့ ရှားရှားပါးပါး များကတော့ ဟု အမည်ပေးရသည်။
ဂျိုက်ဂွါးတို့သည် တောင်အမေရိကနှင့် အမေရိက အလယ်ပိုင်းတို့တွင် ကျက်စားလေ့ ရှိကြသည်။
ဂူထဲမှာ နေတာထက် သစ်ပင်ပေါ်မှာ ပိုနေတတ်တဲ့ များ ဖြစ်သည်။
ဂျိုက်ဂွါးတို့သည် အစားအသောက်ကို ရွေးချယ်စားသုံးလေ့ မရှိပဲ ရသမျှကို အကုန်စားလေ့ ရှိကြသည်။
အကောင် အကြီးနှင့် အသေးများ၊ များ၊ များ၊ များနှင့် ကျွဲနွားများကို စားလေ့ ရှိကြသည်။
များကိုလည်း မြစ်လယ်သို့ရောက်အောင်ပင် လိုက်လံ ဖမ်းယူစားသောက်တတ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) အောက်ပါ ဇယားကားချပ်သည် ဇီဝမျိုးခွဲပညာရှင်များမှ သိပ္ပံနည်းကျ ခွဲခြားထားသော မျိုးရိုးဇယားဖြစ်သည်။
တွေထဲမှာပဲ လက်သပ် မွေးရတဲ့ အခြေအနေ အထိ ရောက် လာသည်။
ဂျိုက်ဂွါး၏ လှပတဲ့ အရောင်အသွေး အသွင်အပြင်ကြောင့် တောင် အမေရိက၊ မြောက်အမေရိက တိုက်က လူများ အမြတ်တနိုးထားသည်။
အမေရိကတိုက်များ၏ ဒေသအသီးသီးမှ ''ပူမာ'' ကို "ကူဂါ၊ တောင်ခြင်္သေ့၊ တောင်ကြောင်၊ ပန်သာ သို့မဟုတ် ပိန့်သာ" ဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။
ကူဂါသည် ကြီးမားသော်လည်း သေးငယ်သောကြောင်မျိုးစိတ် များနှင့် ပိုမိုတူညီ၍ ထက် များနှင့် ပိုနီးစပ်သည်။
အဓိက အစာမျိုးများမှာ ၊၊၊၊၊၊ တို့နှင့် များဖြစ်သည်။
အင်းကျား၏ အမည်မှာ ‘နီရိုဖဲလစ် နီဘူလိုစာ (''Neofelis nebulosa'')’ ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အင်းကျားကို Mainland Clouded Leopard ဟုခေါ်ဆိုပြီး တရားဝင်သတ်မှတ်မထားသည့် ၎င်း၏မျိုးစိတ်ကွဲ "''စူမတြားအင်းကျား'' (''N. diardi'')" ၏ အမည် နှင့် ကွဲပြားစေရန်လည်းဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် မျိုးစိတ်ကွဲအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် လုံလောက်သည့် သက်သေအထောက်အထားမရှိခြင်းကြောင့် တစ်ခုတည်းသော မျိုးစိတ် (''Neofelis nebulosa'') အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
များသည် ခွေးအတို့မှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာကြ သည်ဟု သုတေသီများက ယုံကြည်ကြလေသည်။
ခွေးအ သည် အိမ်ခွေးနှင့် ဆင်ဆင်တူသော်လည်း ကိုယ်လုံးသေး၍ နှုတ်သီး ချွန်သည့်အတွက် နှင့် သာ၍တူသည်။
လူတို့ စိုက်ပျိုးထားသော ၊ နှင့် တို့မွေးမြူထားသော ၊ ၊ ၊ စသည် တို့ကို ခိုးဝှက်စားသောက်တတ်ကြသဖြင့် ခွေးအ များကို လူတို့ အလွန်မုန်းတီးကြသည်။
တောထဲ၌ ၊ စသော သားရဲတိရစ္ဆာန်များ နောက်မှ နောက်ယောင်ခံလိုက်ကာ ယင်းတို့၏ စားကြွင်းစားကျန်များ ကိုလည်း လိုက်လံ စားသောက်တတ်သည်။
ကျင်လည်စွာ ပြေးလွှားတတ်ခြင်း၊ သဲသဲမဲမဲ ပြန်လည်ခုခံတတ်ခြင်းတို့ကြောင့် တွင် ခွေးအ များကို အမဲလိုက်ခွေးများဖြင့် အပျော် တမ်း အမဲလိုက်လေ့ ရှိကြသည်။
ခွေးအ ကို အရှေ့တောင်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် များစွာ တွေ့ရ တတ်သည်။
တွင် ခွေးအ ကို အရှေ့ဘက်ရော အနောက်ဘက်ပါ တောစပ်ဒေသတွင် များစွာတွေ့နိုင်သည်။
ရခိုင်တိုင်းတွင် ခွေးအ ကို ဟု ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသည်။
ယင်းတို့မှာ ၊ ၊ ၊ တို့ ဖြစ်သည်။
ထက်အရွက်ငယ်၍ ကိုယ်လုံးထွားကျိုင်းသည်။
မြက်ပင်၊ရွက်၊ ဝါးမျှစ် နှင့်အပင်ငယ်ကလေးများကို စားတတ်သည်။
စိုင်ကို ၊ ၊ ၏ ဒေသ၊ နှင့် တို့တွင်တွေ့ရသည်။
ကမ္မဋ္ဌာန ကမ္မဿ ယောဂ- သင်္ခါတဿ ဌာနံ အာရမ္မဏဘာဝေန ပဝတ္တိဋ္ဌာနန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနံ။
အထက်ပါသုတ်အားလုံး၌ပင် ခန္ဓာ ၅-ပါးစသည်ကို ငြီးငွေ့စက်ဆုပ်ရန် ချုပ်ငြိမ်းရန် ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် အားထုတ်သူကို "ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နပုဂ္ဂိုလ်" (လောကုတ္တရာတရား ၉-ပါး အားလျော်သောအကျင့်ကို ကျင့်သူ) ဟု ခေါ်ဆို သင့်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ခန္ဓာစသည်တို့ကို ငြီးငွေ့ စက်ဆုပ်ခြင်း, ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကြောင့် စွဲလမ်းမှု ၄-မျိုးဖြင့် တစ်စုံတခုသောအာရုံကိုမျှ မယူမူ၍ လွှတ်ပြီးသောသူကို "ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပတ္တပုဂ္ဂိုလ်" (မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်သောသူ) ဟု ခေါ်ဆိုသင့်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း ဟောတော်မူ၏။
ဇရာ မရဏ ဇာတိ စသည် တို့၏ ဖြစ်ပေါ်မှု, ယင်းတို့၏ ဖြစ်ကြောင်း, ယင်းတို့၏ ချုပ်ရာ, ထိုချုပ်ရာသို့ ရောက်ရန် အကျင့် ဟူသော (အမှန် ၄-ချက်) သစ္စာ ၄-ပါးကို မသိသူသည် သမဏ, မဟုတ်၊ ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိသူသာ မည်၏, ဗြာဟ္မဏမည်၏။
နိဒါနသံယုတ်၊ ဒသဗလဝဂ်၊ , (သံ၊၁၊၂၇၈-၈၀)တို့ကို လည်းကြည့်။
ပထဝီစသော ဓာတ်ကြီး ၄-ပါးကို အထက်ပါ နည်းအတိုင်း သစ္စာ ၄-ပါးဖြင့် မသိသူသည် သမဏမဟုတ်, မဟုတ်၊ သိသူသာ ဗြာဟ္မဏမည်၏ (သံ၊၁၊၃၈၅။
ကမ္မဋ္ဌာန်း အရာ၌ အနိစ္စတလုံးကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သိမြင်က ကိစ္စ ပြီး၏၊ အနိစ္စကို ပိုင်နိုင်က ဒုက္ခ, အနတ္တ လက္ခဏာတို့ကိုလည်း သိမြင်ပြီးဖြစ်တော့၏။
အနိစ္စအချက်, ဒုက္ခအချက်, အနတ္တအချက်တို့ကို သိမြင်နိုင်ရန် သုတ်ပေါင်းများစွာတို့ကို ဟောတော်မူခဲ့သည်၊ ရုပ်နာမ်တို့ကို အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တ လက္ခဏာ ၃-ပါးသိမြင်ရန် ဟောတော်မူသောသုတ်အချို့ကို ပြဆိုပါဦးအံ့— သဠာယတနသံသုတ်၊ နန္ဒိက္ခယဝဂ်၊ ၌ ရဟန်းတို့, ရဟန်းသည် မမြဲ သော မျက်စိအကြည်ရုပ် (စက္ခုပသာဒ)ကို မမြဲဟု ရှု၏၊ ထိုသို့ ရှုခြင်းသည် အမှန်အတိုင်း မြင်ခြင်း(သမ္မာဒိဋ္ဌိ)ဖြစ်၏၊ မှန်ကန်စွာမြင်သူသည် ငြီးငွေ့၏၊ နှစ်သက်မှု ကုန်ခန်းခြင်းကြောင့် စွဲမက်မှု ကုန်ခန်း၏၊ စွဲမက်မှုကုန်ခန်းခြင်းကြောင့် နှစ်သက်မှု ကုန်ခန်း၏၊ နှစ်သက် စွဲမက်မှုတို့ ကုန်ခန်းခြင်းကြောင့် (ထိုရဟန်း၏)စိတ်သည် ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်ပြီဟု ဆိုအပ်ဆိုပိုင်၏၊ ကျန် နား, နှာ, လျှာ, ကိုယ်, စိတ်တို့၌လည်း နည်းတူမှတ်လေ။
မမြဲဆင်းရဲ၍ ဖောက်ပြန်သော သဘောရှိသောရုပ်ကို ဤရုပ်သည် ငါ့ဥစ္စာဖြစ်၏, ငါဖြစ်၏, ငါ၏အတ္တဖြစ်၏ဟု ရှူခြင်းငှါ သင့်ပါမည်လော? မသင့်ပါဘုရား စသည်ဖြင့် အမေးအဖြေ ပြုလုပ်ကာ ဟောကြားတော်မူသော (ဝိ၊၃၊၁၈-၂၀။
သံ၊၂၊၅၅-၆)ကဲ့သို့သုတ်တို့ကိုလည်း ပိဋက၌ မြောက်မြားစွာ တွေ့ရှိနိုင်၏၊ အမြွက်မျှ ဖော်ပြရလျှင် (မ၊၁၊၁၉၁-၂) (မ၊၁၊၂၉၅။
အမေးအဖြေမပါပဲ ရုပ်သည် မမြဲ၊ မမြဲသော ရုပ်သည် ဆင်းရဲ၏၊ ဆင်းရဲသော ရုပ်သည် အတ္တမဟုတ် အနတ္တသာ၊ အနတ္တ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ထိုရုပ်သည် ငါ့ဥစ္စာမဟုတ်, ငါမဟုတ်, ငါ၏အတ္တမဟုတ်ဟု ဟုတ်တိုင်း မှန်စွာ ဝိပဿနာပညာဖြင့် သိမှတ်အပ်၏၊ ထိုသို့ သိမြင်က တပ်ခြင်းကင်း၍ အာသဝ တရားကင်းစင်၏ စသည်ဖြင့် ဟောတော်မူသော (သံ၊၂၊၃၇။
လွန်ပြီးသောရုပ် စသည်ကိုငဲ့ကွက် တ, သ မနေစေရန် လာလတ္တံ့ ရုပ်စသည်ကိုသာယာ နှစ်သက်စိတ်ကူးယဉ်မနေစေရန် ဖြစ်ဆဲရုပ် စသည်ကို ငြီးငွေ့စက်ဆုပ်စေရန် အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တသဘောတို့ကိုဖော်ပြ၍ “ရူပံ ဘိက္ခဝေ အနိစ္စံ အတီတာနာဂတံ၊ ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နဿ” စသည်ဖြင့် , , တို့ကိုလည်းဟောတော်မူ၏။
ပြဆိုခဲ့သော စုဏ္ဏိယဒေသနာ ဂါထာဒေသနာသုတ်များစွာတို့ကို ထောက်ရှူက အနိစ္စလက္ခဏာစသည်ကို ဝိပဿနာပညာဖြင့် ထိုးထွင်းသိနိုင်ရန် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တိုင်း ဝိပဿနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ် အားထုတ်ရမည်ကို ထင်ရှားသိနိုင်၏။
စတုက္ကနိပါတ်၊ ပဌမ ပဏ္ဏာသက၊ ဥရုဝေလဝဂ်၊ (အံ၊၁၊၃၃၆-၇) လာ ၄-ပါးတို့တွင် ဘာဝနာမှု (ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ်)၌ မွေ့လျော်ရမည်ဟူသော စတုတ္ထအရိယဝံသ တရားကို သတိပြုရာ၏။
ထိုမထေရ်သည် လက်ထက်တော်မှစ၍ ကျွန်ုပ်တို့ ဘုရားရှင် လက်ထက်တော်တိုင်အောင် ဘုရား ၇-ဆူတို့၏ သာသနာ၌ ငါးရာတို့အား စာချနေသူဖြစ်၏ (ရှေးရှေး ဘဝကလည်း စာချဘူး၊ ယခုဘဝလည်း စာချသည်ကို ရည်ရွယ်ဆိုခြင်း ဖြစ်၏)။
ထိုအခါ ပေါဋ္ဌိလ မထေရ်က “ငါသည် နှင့်တကွ ဆောင်ဖြစ်၏၊ ဂိုဏ်းကြီး ၁၈-ရပ်၌ရဟန်းငါးရာတို့အား တရား စာပေပို့ချသူဖြစ်၏၊ သို့ပါလျက် ဘုရားရှင်က အချည်းနှီး ပေါဋ္ဌိလဟု မပြတ်မိန့်တော်မူ၏၊ ဧကန္တ ငါ့မှာ ဈာန်မဂ်ဖိုလ်မရရှိ၍ ဤသို့ ခေါ်ဝေါ် မိန့်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်”ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ တွေးမိသည့်အလျောက် ခီဏာသဝ ရဟန်းတော်များထံ ကမ္မဋ္ဌာန်း တောင်းပန်ရာ (မာန်စွယ်ကျိုးစေလိုသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်) မည်သည့် ရဟန်းကမျှ လက်မခံပဲ မည်သူထံသွားပါ မည်ဝါထံသွားပါစသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် ညွှန်ကြားလိုက်ရာ နောက်ဆုံး ခုနှစ်နှစ်အရွယ် သာမဏေငယ်အထံရောက်မှ ကမ္မဋ္ဌာန်းနည်းရ၍ ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်နေစဉ် ဘုရားရှင်က (၁၂၀-အဝေးမှ အရောင်တော်ပြန့်စေ၍) ယောဂါ ဝေ ဇာယတီ ဘူရိ-စသော ဂါထာကို ဟောတော်မူရာ ဒေသနာတော်အဆုံး၌ အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်လေ၏။
မေတ္တာ, ကို (အချို့ဆရာတို့အလို) ကို သဗ္ဗတ္ထကကမ္မဋ္ဌာန်း ဆိုသည်။
ထိုနှစ်မျိုးတို့တွင် သမထ ဘာဝနာ၏ အာရုံဖြစ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းသည် ဆယ်ပါး၊ အသုဘဆယ်ပါး၊ အနုဿတိဆယ်ပါး၊ အပ္ပပညာလေးပါး၊ အာဟာရေပဋိကုလသညာတစ်ပါး၊ စတုဓာတုဝဝတ္ထာန်တစ်ပါး၊ အားဖြင့် လေးဆယ်ရှိ၏။
ဈာန်ဟူသည် အာရုံခြောက်ပါး၌ လွင့်ပါးချောက်ချား၍ နေသောစိတ်ကို တစ်ခုတည်းသော အာရုံ၌ စွဲမြဲစွာ သက်ဝင် စေ၍ စူးစူးစိုက်စိုက် တည်တည်တံ့တံ့ ရှုခြင်းသဘောရှိသော ဝိတက်ဝိစာရ ပီတိသုခ ဟူသော တရားငါးပါးတို့၏ အပေါင်းကို ဆိုသည်။
ဝိတက်စသော တရားတစ်ခုတစ်ခုစီကိုကား ဈာန်ဟုမဆိုရ။
ထိုဈာန်အင်္ဂါငါးပါးတို့တွင်- # ဝိတက်သည် အတူဖြစ်ဘက် နာမ်တရားတို့ကို အာရုံသို့ ပို့ဆောင်တတ်သော သဘောရှိ၏။
တစ်နည်း၊ စိတ်ကို ဆာပူပင်ပန်းညစ်နွမ်း နောက်ကျူ စေတတ်သော တရားတို့ကို အမြစ်မပါဘဲ လောင်မြှိုက်ကင်းရှင်းစေတတ်သော သဘောကို ဈာန်ဟု ဆိုသည်။
ထို့နောက် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ဖြင့် နာမ်ရုပ်၏ အကြောင်း ကို သိမ်းဆည်းရမည်။
ဆယ်ပါးကား- # သမ္မသနဉာဏ် = လက္ခဏာရေးသုံးပါး မထင်ထင်အောင် သုံးသပ်ဆင်ခြင်သော ဉာဏ်၊ # ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် = လက္ခဏာရေး ထင်၍ အဖြစ်အပျက်တွေကို မြင်သော ဉာဏ်၊ # ဘင်္ဂဉာဏ် = လက္ခဏာရေး အလွန်ထင်မြင်၍ အပျက်ကိုသာ မြင်သော ဉာဏ်၊ # ဘယဉာဏ် = အပျက်တွေကိုသာ မြင်သောကြောင့် သင်္ခါရတရားတို့၌ ကြောက်သော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်သော ဉာဏ်၊ # အာဒီနဝဉာဏ် = အကောင်းကိုမမြင် ဘေးတွေရန်တွေဟု အပြစ်ကိုသာ မြင်သောဉာဏ်၊ # နိဗ္ဗိဒါဉာဏ် = ငြီးငွေ့သော အခြင်းအရာဖြင့် ထင်သော ဉာဏ်၊ # မုဉ္စိတုကမျတာဉာဏ် = အလုံးစုံသော ဘဝ စသည်တို့မှ လွတ်ကင်းထွက်မြောက်လိုသော ဉာဏ်၊ # ပဋိသင်္ခါဉာဏ် = ထွက်မြောက်ရန် လက္ခဏာရေး သုံးတန်ကို တစ်ဖန် ထပ်မံ၍ ဆင်ခြင်ပြန်သော ဉာဏ်၊ # သင်္ခါရုပက္ခာဉာဏ် = သင်္ခါရတရားတို့ကို လျစ်လျူရှု၍သာ ဖြစ်သော ဉာဏ်၊ # အနုလောမဉာဏ် = ရှေ့ဝိပဿနာဉာဏ်တို့နှင့် အနောက်မဂ်ဉာဏ်တို့အား လျော်သောဉာဏ်၊ ဤဝိပဿနာဉာဏ်ဆယ်ပါး ဖြစ်ပြီးနောက် နိဗ္ဗာန်ကို ရှေးဦးစွာ အာရုံပြု၍ ပုထုဇ္ဇန်အနွယ်ကို ဖျက်လျက် အရိယာ အနွယ်ကို ဖြစ်စေလျက် ဂေါတြဘူဉာဏ်ဖြစ်၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) [ ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း] [ ကမ္မဋ္ဌာန်းBuddhist Meditation 1] [ ကမ္မဋ္ဌာန်းBuddhist Meditation 2] [ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကမ္မဋ္ဌာန်း Introudction to Buddhist Meditation 1 of 3 ] [ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကမ္မဋ္ဌာန်း Introudction to Buddhist Meditation 2 of 3 ] [ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကမ္မဋ္ဌာန်း Introudction to Buddhist Meditation 3of 3 ] [ ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓဘာသာလူဦးရေ အများဆုံး တရုတ်ပြည်] [ Access to Insight] [ Buddha] [ တရားရှုမှတ်ခြင်း] [ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော မြတ်စွာဘုရား] [ ဗုဒ္ဓ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်း] [ Buddhist Arround the World!]။
ထိုကဲ့သို့ ရ၇၆ ခုနှစ်မှ ၃၉၄ ခုနှစ်အထိ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများကို လေးနှစ်တစ်ကြိမ် မှန်မှန်ကျင်းပခဲ့ကြ သည်။