DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ထိုစဉ်ကကြွလာသော ရဟန္တာတစ်ပါးဆိုသူမှာ ကြီး ဖြစ်သည်။
တွင် အအေးဆိုင်တစ်ဆိုင်မှ ကူညီ၍ ကားကြုံဖြင့် ထည့်ပေးလိုက်ရာ ညနေအချိန်တွင် သို့ ရောက်ရှိကြသည်။
နောက်နေ့မနက် ခရီးဆက်ကြရာ ဆွမ်းခံချိန်၌ သို့ရောက်လေရာ ဆွမ်းခံခြင်း၊ ဆွမ်းဘုဉ်းခြင်းတို့ပြုပြီး ကူတို့မော်တော်ဖြင့် ဆင်ဖြူကျွန်းသို့ လိုက်ကြပြန်ရာ ဆင်ဖြူကျွန်းသို့ ညနေစောင်းအချိန်မှာ ရောက်ရှိကြသည်။
ဆင်ဖြူကျွန်း သရက်ပင်ကျောင်းတွင်တစ်ညတာတည်းခိုကြပြီး နောက်တစ်နေ့၌ ဆင်ဖြူကျွန်းမှ သို့ဆွမ်းစားချိန်တွင် ရောက်ရှိကြရာ ဆရာတော်တို့မှာ ဆွမ်းခံဆွမ်းဘုဉ်း ခြင်းတို့ပြုနေလျှင် ကန်လယ်ဆရာတော်ကြီးကို ထိုနေ့တွင်ဖူးခွင့် (ကန်လယ်ဆရာတော်ကြီးသည် ဆွမ်းဘုဉ်းပြီးနောက်ပိုင်း မည်သူ့ကိုမျှ ဖူးခွင့်မပြုသည့် စည်းကမ်းရှိနေသည်) မရနိုင်တော့သဖြင့် ညောင်ပင်အိုင်ဆရာတော်တို့ ညီနောင်နှစ်ပါးတို့သည် ကန်လယ်ဆရာတော်ကြီးကို အရင်ဆုံးဦးတိုက်ဖူးမြော်ရန် ဆုံးဖြတ်ကြပြီး ကန်လယ်ဆရာတော်သီတင်းသုံးရာ စလင်းမြို့၏အနောက်မြောက် ယွန်းယွန်းတွင်တည်ရှိပြီး (၁.၇) စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းသော ဝက်သည်းကန်သို့ ကြွချီခဲ့ကြသည်။
ဆရာတော်သည် ရန်အောင်မြင်ဘုရားအား ရွှေထီးတော် တင်လှူပူဇော်ခြင်း၊ ကိုးကွယ်သော အောင်စကြာစေတီတော် တည်ထားရာ၌ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း၊ ညောင်ပင်အိုင်တောရ၌ ဘုရားစေတီများတည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ခြင်း၊ လူမျိုးခြား ဘာသာခြားများစွာတို့အား ဗုဒ္ဓဘာသာကိုသက်ဝင်ယုံကြည်လာစေရန် တရားဟောပြသပြီး သရဏဂုံတည်သော ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးခဲ့ခြင်းစသော သာသနာပြုလုပ်ငန်းများစွာတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သာသနာပြုစိတ်ဓာတ် ဇွဲ လုံ့လ ဝီရိယ ထက်သန်ခြင်း၊ သီလ သမာဓိ ပညာဂုဏ်တော်တို့ကြောင့် ရဟန်းရှင်လူ ပြည်သူအပေါင်းတို့၏ လေးစားကြည်ညိုခြင်းကို ခံရပါသည်။
ဗုဒ္ဓသာသနဝုဍ္ဎိကရဂုဏ်၊ ဗုဒ္ဓသာသနဟိတဓရဂုဏ်၊ ဗုဒ္ဓသာသနာနုရက္ခိတဂုဏ်၊ မဟာထေရဂုဏ်၊ သီလ သမာဓိ ပညာဂုဏ်တော်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ဆရာတော်ကို နိုင်ငံတော်အစိုးရက ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁/၁၉၉၆ ဖြင့် ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ဆပ်ကပ်လှူဒါန်းပူဇော်ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
အလွန်ကြီးမားသောကြောင့် ထဲတွင် အမြန်ဆုံးဟုဆိုသော တောင် ပြန်မထွက်နိုင်ပေ။
တွင်းနက်များ၏ တည်ရှိမှုကို ၁၉၁၆ ခုနှစ်ကတည်းက က သူ၏ ဂန္ထဝင် တွင် ခန့်မှန်းပြီးသားဖြစ်သည်။
တွင်းနက် (Black Hole) ဆိုသည့် အခေါ်အဝေါ်ကိုမူ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နက္ခတာရာ သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ယောက်ဖြစ်သော (John Wheeler)က မှည့်ခေါ်ခဲ့ပြီး တွင်းနက်ကို ၁၉၇၁ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တွေ့ရှိခဲ့သည်။
တွင်းနက်အကြောင်းကို ပြောမယ်ဆိုပါက များအကြောင်းကို အရင်သိဖို့လိုသည်။
ပထမတစ်ခုမှာ ခေါ် White Dwaf ဖြစ်ပြီး နေ၏ ထုထည်ထက် ၁.၂ ဆ အောက်မှာရှိသော ကြယ်များသေဆုံးလျင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
အဲဒီ ၁.၂ဆ ဆိုတဲ့ ကန့်သတ်ချက်ကို ''ချန်ဒရေ့စ် ကန့်သတ်ချက်'' (Chandrasekhar Limit) ဟုခေါ်ပါသည်။
ဒုတိယတစ်ခုကတော့ (Neutron Star) ပါ။
စတယ်လာတွင်းနက် (Stellar Black Holes) မဟာတွင်းနက်ကြီး (Supermassive Black Holes) အလယ်အလတ်တွင်းနက် (Intermediate Black Holes) အသေးစားတွင်းနက် (Miniature Black Holes) ကြယ်တစ်လုံးဟာ သူ့ရဲ့ လောင်စာတွေကုန်အောင် လောင်ကျွမ်းပြီးသွားပြီဆိုရင် သူ့အလိုလို ပြိုပျက်လာပါလိမ့်မယ့်။
သေးငယ်သောတွင်းနက်တွေက စကြဝဠာအတွင်းမှာ အများအပြားရှိပြီး စိတ်ဝင်စရာ ကောင်းလှပါသည်။
တွင်းနက်ကြောင့် နောက်ခံပုံရိပ်အား အနှောက်အယှက်ဖြစ်စေသည်။
မန်ယူနဲ့ ဘိုင်ယန်အသင်းတို့ဟာ ဒီဗိုလ်လုပွဲမတိုင်ခင်မှာ ပြိုင်ပွဲအသွင်ယှဉ်ပြိုင်မှုအနေနဲ့ နှစ်ကြိမ်သာ တွေ့ဆုံခဲ့ဖူးပြီး အဲဒီနှစ်ကြိမ်လုံးကလည်း ၁၉၉၈-၉၉ ဘောလုံးရာသီ အစောပိုင်းမှာဖြစ်ပြီး နှစ်ကြိမ်လုံး သရေပွဲနဲ့သာ အဆုံးသတ်ခဲ့ပါတယ်။
ပွဲကစားမယ့် ကမ့်(ပ်)နူးဘောလုံးကွင်းကြီးရဲ့ ပရိသတ်ဝင်ဆန့်မှုကို လူဦးရေ တစ်သိန်းကျော်ကနေ ၉၂,၀၀၀ အထိ ဗိုလ်လုပွဲကျင်းပချိန်မှာ ယာယီလျှော့ချထားခဲ့ပါတယ်။
အီတလီနိုင်ငံမှ ပီယာလွီဂီ ကော်လီနာကို ဗိုလ်လုပွဲအတွက် ကွင်းလယ်ဒိုင်အဖြစ် တာဝန်ပေးခဲ့ပါတယ်။
ဗိုလ်လုပွဲ မစတင်ခင်မှာ အော်ပရာအဆိုတော် မွန့်ဆာရတ် ကာဘယ်လ်က ဂေါ့ဖ်ကားနဲ့ ကွင်းအနှံ့လှည့်ပတ်ပြီး ဘာစီလိုနာ သီချင်းကို တိုက်ရိုက်သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့ပါတယ်။
မန်ယူအသင်းခေါင်းဆောင် ရွိုင်ကိန်းနဲ့ အလယ်တန်းလူ ပေါလ်စခိုးလ်စ်တို့ နှစ်ယောက်ဟာ ပွဲပယ်ခံထားရတဲ့အတွက် ဗိုလ်လုပွဲနဲ့ လွဲချော်ခဲ့ရပြီး မန်ယူအသင်းမန်နေဂျာ အဲလက်စ် ဖာဂူဆန်အနေနဲ့ ဒေးဗစ်ဘက်ခမ်းကို နစ်ကီဘတ်နဲ့ တွဲဖက်ပြီး အလယ်တန်းဗဟိုမှာ ပွဲထုတ်ခဲ့ရသလို ရိုင်ယန်ဂစ်ကို ညာတောင်ပံ၊ ယက်စ်ပါ ဘလွန်ကွစ်ကို ဘယ်တောင်ပံမှာ နေရာချခဲ့ရပါတယ်။
နံတော် ဗုဒ္တဟြူးသား ဖြစ်. ငယ်မည်မှာ မောင်ပန်းထွေးဟူÄ
ကုန်းဘောင်နန်းတည် အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် ဆရာတော် သျှင်ယသအားကြည် ညိုသဖြင့် ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်တော်မူÄ
သင်္ကန်းတင်ဂိုဏ်း၊ သင်္ကန်း.ုံဂိုဏ်းတို့သည် သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း စသည်တို့က̈ ၁၀၇၆-ခုတွင် နန်းတက်သော ဆင်ဖြူရှင်တနင်္ဂနွေမင်း လက်ထက်တွင် ကွဲပြားကြသည်ဆိုÄ
အတုလဆရာတော်သည် သာသနာပိုင် ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ အလောင်းမင်းတရား လက်ထက်တွင် မိမိအတင်ဂိုဏ်းမှာ အရေးသာလျက် ရှိÄ
ထို့ပြင် အတုလဆရာတော်သည် တိုင်းရေး ပြည်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း.လည်း အလောင်း မင်းတရားÄ ဘက်မှ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့Ä
အလောင်းမင်းတရား လက်ထက်တွင် ခြားနားနေသော သတိုးသိင်္ခသူတို့အထံသိ်ု့ စည်းလုံးမှုအတွက် မေတ.ာစာများ ရေးသား. စေ့စပ်မှု ပြုလုပ်ခဲ့Ä
အတုလဆရာတော်သည် သာသနာပိုင် ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ မိမိလက်ထက် ဖြစ်ပေါ်လာသော သာသနာရေးနှင့် ဆိုင်သော မှုခင်းအရပ်ရပ်တို့ကို စီရင်ဆုံးဖြတ်တော်မူရÄ
ခင်ကြီးဖျော်Ä ဘဝအတ္တ ုပ.တ်နှင့် စာပေလက်ရာများကို လေ့လာရာက̈ .ကဲ့သို့ တိုင်းရေးပြည်မှုတို့တွင် ရေးသားလေ့ မရှိကြောင်း တွေ့ရှိရÄ
ကဗျာ့ပန်းကုံးတွင်မူ- ]] ရဲတင်းလင်္ကာကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်သောအခါ စာဟန် စာသွားမှစ. စကားအသုံးအနှုန်း တို့မှာ လူမည် ဦးပန်းထွေး၊ ရဟန်းဘွဲ့ ဦးယသတည်းဟူသော အတုလသာသနာပိုင်ဆရာ တော်Ä လက်ရာနှင့် တူနေကြောင်း တွေ့ရÄ
ဆရာတော် ခင်ကြီးဖျော်မှာ အ.ုံဂိုဏ်းဝင် တစ်ပါးဖြစ်Ä
ထို့ကြောင့် အ.ုံဂိုဏ်းဝင်တို့က အတင် အ.ုံပြ.နာကို ဆက်လက် ဖြေရင်းရန် ဘုရင့်ထံ စာဆက်သွင်းကြÄ
ထိုအခါမှ စ. အ.ုံဂိုဏ်းဝင်တို့သည် အခွင့်အရေးများ ရရှိလာကာ မိမိရေးသားသော စာပေများက̈ အတုလဆရာတော်အား အဓမ.ဝါဒီ တစ်ပါးအဖြစ် ရေးသားဖော်ပြကြÄ
ဝံသမာလာကျမ်းက̈ကား နှစ်ဂိုဏ်းလုံးပင် ဓမ.ဝါဒီချည်း ဖြစ်ကြောင်း ရေးသားထားÄ
ဘိုးတော် ဗဒုံမင်း နန်းတက်သော အခါက̈ကား အ.ုံဂိုဏ်းအင်အားမှာ ကြီးမားလာÄ
အတုလဆရာတော်တို့မှာ အားနည်းနေပြီဟု ဆိုနိုင်Ä
ထိုကိစ.နှင့် ပတ်သက်. အယူတော်မင်္ဂလာလည်း ဘိုးတော်ဗဒုံမင်းÄတိုင်ပင်ရာ ပုဂိ.ုလ်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့Ä
အတုလဆရာတော်ကြီးသည် မင်းပြစ် မင်းဒဏ်သင့်သဖြင့် သက.ရာဇ် ၁၁၄၆-ခုနှစ်တွင် လူဝတ်လဲရသောကြောင့် ရဟန်းဝါတော် ၆၄-ဝါ ရတော်မူÄ
သင်္ကေတ အသုံးအနှုန်းများကို သင်္ချာ၊ နှင့် ဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်များ၊ နှင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဘာသာရပ်များ၊ နိစ္စဓူဝကိစ္စများတွင်လည်း သုံးကြသည်။
အများအပြားနှင့် လူအချို့သည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များ၊ (၊ ၊ သီအိုရမ်နှင့် စဉ်းစားတွေးခေါ်ပုံအကြံဉာဏ်များ စသည့်) လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ဘာသာတစ်ခုလုံကို လှပသည်ဟု မြင်လေ့ရှိသည်၊ သင်္ချာနှင့်ပတ်သက်၍ လုပ်ကိုင် ပြောဆို ဖော်ပြနေရခြင်း၌ မွေ့လျော်ကြသည်။
ကျွန်းဆွယ် (လက်တင်စကားလုံးမှ ဆင်းသတ်လာပီး paene က "almost" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရပြီး insula ကတော့ "island" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံးကျွန်းဆွယ်မှာ (Arabian Peninsula) ဟုခေါ်ပြီး ၁ မီလီယံစတုရန်းမိုင်ကျော် ကျယ်ဝန်းပြီး ၊ ၊၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် နှင့်၏ တစ်စိတ်တပိုင်းတည်ရှိသည်။
သည် အင်ဒိုချိုင်နားကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။
အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ် = အရှေ့ကျွန်းဆွယ်၊ဆူလာဝီဆီကျွန်း အရှေ့တောင်ကျွန်းဆွယ်၊ ဆူလာဝီဆီကျွန်း တောင်ကျွန်းဆွယ်၊ဆူလာဝီဆီကျွန်း မိနာဟာ့ဆကျွန်းဆွယ်၊ဆူလာဝီဆီကျွန်း(Minahassa Peninsula) = ပီတက်စ်ကျွန်းဆွယ်၊ ပီတက်စ်မြို့ ဆမ်ပိုအာရ်နာကျွန်းဆွယ် = ဘာထ်တာအန်းကျွန်းဆွယ်(Bataan Peninsula)၊ လူဇွန်ကျွန်း(Luzon Island) ဘီကိုးလ်ကျွန်းဆွယ်(Bicol Peninsula)၊ လူဇွန်ကျွန်း ဘွန်ဒေါ့စ်ကျွန်းဆွယ်(Bondoc Peninsula)၊ လူဇွန်ကျွန်း ကာရာမိုအန်းကျွန်းဆွယ်(Caramoan Peninsula)၊ ဘီကိုးလ်ဒေသကြီး ကာဗိုက်ကျွန်းဆွယ်(Cavite Peninsula) ရီဒွန်ဒိုကျွန်းဆွယ်(Redondo Peninsula)၊ လူဇွန်ကျွန်း ဆန်အီဒီဖန်ဆိုကျွန်းဆွယ်(San Ildefonso Peninsula)၊ လူဇွန်ကျွန်း ဇန်ဘိုအန်ဂါကျွန်းဆွယ်(Zamboanga Peninsula)၊ မင်ဒါနာအိုကျွန်း(Mindanao Island) = ကာမာရ်ဥကျွန်းဆွယ်(Cà Mau Peninsula) ဘလန်းအမ်ကျွန်းဆွယ်(Ba Làng An Peninsula) 1.Britannica:Planet Earth:Discover and understand our world's natural wonders. 2.Charles F. Keyes:The Golden Peninsula: Culture and Adaptation in Mainland Southeast Asia
မျက်မှောက်ခေတ်ပညာရေး၌ ပညာသင်ကြားပို့ချခြင်း၊ သင်ယူခြင်း အစရှိသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ၎င်းတို့နှင့်သက်ဆိုင်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို သင်္ချာပညာရေးဘာသာဟု ခေါ်ကြသည်။
ခါကာဘိုရာဇီ အမျိုးသားဥယျာဉ် (Khakaborazi National Park) သည် ၊ နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၈°၀၄'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၅၀'၊ နောင်မွန်းမြို့နယ် ကချင်ပြည်နယ်တွင်တည်ရှိသည်။
အမြဲစိမ်းတော၊ ထင်းရှူးတော၊ ရွက်ကြွေတော(အပေါ်ပိုင်းစိုစွတ်) စသည့်တို့သည် ခါကာဘိုရာဇီ အမျိုးသားဥယျာဉ်၏ သစ်တောအမျိုးအစားများဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်အစိုးရသစ်ဖွဲ့စည်းခြင်း ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်၌ အဘက်ဘက်မှယိုယွင်းနေသော အခြေ အနေကိုထိန်းသိမ်းနိုင်ရန်အတွက် ၏ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၈၈ ဖြင့် နိုင်ငံတော်အာဏာအရပ်ရပ်ကို တပ်မတော်က ထိန်း သိမ်းခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်ရက်စွဲပါ ကြေညာချက်အမှတ် ၅/၂၀၁၁ အရ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုး ရေးကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းကြောင်း နိုင်ငံတော်အေးချမ်း သာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ၏လက်မှတ်ဖြင့် ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။
တစ်ဆက်တည်းတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ ဖွဲ့စည်းသည့် ၊ နှင့် တို့တွင် ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ ပြည်ထောင်စု အဆင့် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်များအား သက်ဆိုင် ရာဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေများနှင့်အညီ ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းနှင့် လွှတ်တော်၏သဘော တူညီချက်ရယူခြင်းများကို ဆောင်ရွက်ပြီးဖြစ်သည်နှင့် အညီ ပေါ်ပေါက်လာသော ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ် များအား ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင် ရေးဆိုင်ရာအာဏာများကို လွှဲပြောင်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။
ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ပုံမှန် အစည်းအဝေးကို ၁၈ ရက်မြောက်နေ့ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်တွင် နေပြည်တော်ရှိ လွှတ်တော် အဆောက်အအုံ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ခန်းမ၌ ၁၈ ရက်မြောက်နေ့အဖြစ် ဆက်လက်ကျင်းပရာ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက ဦးခင်အောင်မြင့်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ကြသည်။
ထို့အတူ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နှင့် ဒုတိယ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တို့လည်း တက်ရောက်ကြသည်။
ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ တော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၆၅ နှင့် ပုဒ်မ ၃၇ တို့နှင့်အညီ နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင် မြှောက်ခံထားရသည့်၊ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူများဖြစ်ကြသည့် နှင့် တို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက ရှေ့မှောက်၌ '"ကျွန်ုပ်သည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားများအပေါ် သစ္စာစောင့် သိရိုသေပြီး ပြည်ထောင်စု မပြိုကွဲရေး၊ တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်မှု မပြိုကွဲရေး၊ အချုပ်အခြာအာဏာ တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးတို့ကို ထာဝစဉ်ဦးထိပ်ပန်ဆင် ဆောင် ရွက်ပါမည်။
ပုပ္ပါးတောင် အမျိုးသားဥယျာဉ် (Popa Mountain National Park) သည် ၊ ၊ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၀°၅၃'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅°၁၄'၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင်တည်ရှိသည်။
အင်းတိုင်းတော၊ သန်းဒဟတ်တော အမျိုးအစားများဖြစ်ပြီး ပုပ္ပါးတောင်မကြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံတဝန်း ကျော်ကြားလှသော ဆေးဘက်ဝင်သစ်ပင်များ ပေါက်ရောက်သည်။
တကမ္ဘာလုံး ခြိမ်းခြောက်ခံရသော မျိုးစိတ်များတွင် ပါဝင်သည့် ၊ ၊ (Capped langur)၊ များ ရှိသည့်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
လုပ်ကိုင်ရန် မြေချဲ့ထွင်မှု၊ ခင်းများ၊ ၊တို့စိုက်ပျိုးမည်ဟုဆိုကာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းချဲ့ထွင်ရန် တောများခုတ်တွင်ရှင်းလင်းနေမှုတို့ကြောင့် ဒေသခံအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။
ပုပ္ပါးတောင်သည် သဘာဝအခြေခံခရီးသွားလုပ်ငန်းနယ်ပယ်တွင် ကျော်ကြားလှသော နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး နှင့်လည်း မဝေးလှကာ ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံခြားသားခရီးသွားများ များစွာလည်ပါတ်ကြသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို ကမ္ဘာနှင့် ဒေသများတွင်သာ မြင်တွေ့ရလေ့ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် aurora (သို့) northern lights ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းမှာ မှ ထုတ်လွှတ်လိုက်သည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် အမှုန်ကလေးများ ကမ္ဘာလေထုထဲသို့ရောက်ရှိလာပြီး လေထုထဲမှ မော်လီကျူးများနှင့် ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
Northern Lights ကို ကမ္ဘာတောင်ဘက်စွန်း နှင့် မြောက်ဘက်စွန်းတွင် တွေ့နိုင်ပြီး မြောက်ဘက်စွန်းဒေသများတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော northern lights များကို 'aurora borealis' ဟုခေါ်ပြီး တောင်ပိုင်းတွင် 'aurora australis' ဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
တွေ့ရအများဆုံးဖြစ်သော ဥတ္တရအလင်းတန်းအရောင်ဖြစ်သည့် စိမ်းဝါရောင်နု⁠နုသည် ကမ္ဘာမြေပြင်အထက် မိုင် ၆၀ တွင်ရှိသော မော်လီကျူးများ ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ဓာတ်ငွေ့များသည် အပြာနှင့် ကြက်သွေးအလင်းတန်းများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အထက်တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို တောင်ဘက်စွန်းနှင့် မြောက်ဘက်စွန်းဒေသများတွင် အတွေ့ရများသည်။
ထို့ပြင် ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို (Greenland) နှင့် (Iceland) တောင်ဘက်စွန်းဒေသများ၊ မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် (Siberia)၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင်လည်း တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
ကမ္ဘာတောင်ဘက်ခြမ်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော Aurora အလင်းတန်းများသည် နှင့် တောင်ဘက်ခြမ်းတွင်သာ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသောကြောင့် မြင်တွေ့ခဲလှသည်။
Aurora ရောင်စဉ်ဖြာထွက်မှုဖြစ်စဉ်သည် ရာသီစက်ဝန်းကဲ့သို့ ထပ်ကာတလဲ⁠လဲဖြစ်နေသည်ကို သုတေသီများ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြပြီး အချိန် ၁၁ နှစ်ကြာတိုင်း တစ်ကြိမ် ရောင်စဉ်ဖြာထွက်မှု အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်လေ့ရှိသည်။
ကမ္ဘာမြောက်ဘက်ခြမ်းတွင် တွေ့ရသော အလင်းတန်း 'Aurora borealis' သည် 'မြောက်ဘက်ဒေသ၏ အရုဏ်ဦး' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေသည်။
စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ရှေးအခါမှစ၍ ပညာသည် ခေတ်အလျောက် တိုးတက်ပြောင်းလဲ၍ ကျယ်ပြန့်လာရာ သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်း၌ ပညာရပ်နယ်ပယ်များ ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည်။
သင်္ချာတွင် ပညာရပ်နယ်ပယ်များခွဲခြားရာ၌ မိရိုးဖလာ ခွဲခြားပုံခွဲခြားနည်းတစ်မျိုးမှာ (pure mathematics) နှင့် (applied mathematics) ဟူ၍ ခွဲခြားခြင်းဖြစ်သည်။
သင်္ချာပညာရပ်နယ်ပယ်များတွင် (number theory) ကဲသို့ ရှေးအခါကတည်းက ပေါ်ပေါက်လာသည့် နယ်ပယ်များရှိသကဲ့သို့၊ ပိုင်းစသီးခြားသင်္ချာ (discrete mathematics)၊ တွက်ချက်ခြင်းဆိုင်ရာ သင်္ချာ (computational mathematics) အစရှိသည့် မကြာသေးမီကာလကမှ ပေါ်ပေါက်လာသည့် နယ်ပယ်များလည်း ရှိလေသည်။
ချပ်သင်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော (Chatthin Wildlife Sanctuary) သည် နယ်နှင့် နယ် အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၃°၃၄'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅°၃၂'၊ ကောလင်းမြို့နယ်နှင့် ကန့်ဘလူမြို့နယ်အတွင်း စကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင်းတွင်တည်ရှိသည်။
Indaing forest တောအများအစားဖြစ်ပြီး ဧရိယာ၏ ၉၀% ကိုဖုံးလွှမ်းထားသည်။
မျိုးစိတ်ပေါင်း (၂၆၃)၊ မျိုးစိတ်ပေါင်း (၂၄၀)၊ မျိုးစိတ် (၁၆၀)၊ (၄၇)၊ (၃၈)မျိုး၊ (၁၅)မျိုး၊ မျိုးစိတ် (၁၃)မျိုးကို ၊ သတ္တဗေဒဌာန၏ စာရင်းဇယားများအရသိရသည်။
အဓိကအားဖြင့် မြန်မာဒေသမျိုးစိတ်ဖြစ်သော (''Cervus eldi thamin'')များကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ထားသည်။
တရားမဝင်အမဲလိုက်ခြင်း၊ အပင်များကို စုဆောင်းခြင်း၊ တရားမဝင် သစ်ခိုးထုတ်ယူခြင်းများ၊ ငါးခိုးဖမ်းခြင်းများ နှင့် တောမီးလောင်ကျွမ်းခြင်းများကြောင့် သစ်တောပြုန်းတီးခြင်းများကို ကြုံတွေ့နေရသည်။
မိန်းမလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော သည် ရှိ တွင် တည်ရှိသည်။
ရေတိမ်ဒေသ ပင်လယ်ထွက်ပေါက်အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
နှစ်စဉ် ၂,၅၀၀ မှ ၃,၀၀၀ ဝန်းကျင်တွင်ရှိသည်။
မိန်းမလှကျွန်းသည် ထဲက တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၅°၅၈'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅°၁၇'၊ ဘိုကလေးမြို့နယ်၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။
များသည် ဤဘေးမဲ့တော၏အဓိက သစ်တောအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
ဆေးဘက်ဝင်သစ်ပင် (၅၃)မျိုး၊ မျိုးစိတ်(၁၁)မျိုး၊ (၁၈)မျိုး(များအပါအဝင်)၊ မျိုးစိတ် (၁၁၇)မျိုး၊ မျိုးစိတ် (၅၉)မျိုး၊ (၁၂)မျိုး၊ (၁၀)မျိုး၊ (၃၅)မျိုးနှင့် (၂၆)မျိုးရှိသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
သစ်ပင်များကို ဖုတ်ရန် အသုံးပြုနေခြင်းများကို တွေ့ရပြီး ငါး၊ပုစွန်တို့ဖမ်းဆီးခြင်းများကြောင့် ရေသယံဇာတများ အဆိပ်သင့်နေကြသည်။
တန်ခိုးကြီးဘုရားတည်ရှိသောကြောင့် ဘုရားဖူးများ များစွာ လာရောက်လေ့ရှိသည်။
ထို့ပြင် နတ်ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၌ ထင်ရှားသော နတ်တစ်ပါးဖြစ်သည့် ၏ မွေးရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ဒေသခံများအကြားထင်ရှားသော နေရာဖြစ်သည်။
ထိုထီးတို့မှာ နန်းတွင်း၌ အမျိုးမျိုးဖြစ်၍ ထီးကို စောင့်သောနတ်များနှင့်ထီးလုပ်ပုံ လုပ်နည်း၊ မည်သို့သုံးစွဲသည်တို့ကို ရွှေဘိုနိဒါန်း၌ ဖော်ပြထားသည်မှာ ကနကဒဏ်ထီးကို သမ္မာဒေဝနတ်သမီးစောင့်သည်။
ဟံသာဝတီ-ဦးဘရင် ရေး၊ ၁၉၇၂-ခုနှစ်၊ ဇွန်လထုတ်၊ သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်း၊ အမှတ်(၃၁၈)၊ စာမျက်နှာ(၈၁ မှ ၈၃ ထိ)။
နန်းမနန်းဦး၌ ထီးကို မပြတ်ဆောက်လျက် ထီးရိပ်တွင် ဧကရာဇ်မင်းမြတ်တို့ စံပါယ်ပသနေကြောင်းကို လည်း ပညာရှိတို့ စပ်ဆိုသည်မှာ ''ထီးဖြူအောက်၌၊ တောက်သားမီးနှယ်၊ လျှပ်စစ်နွယ်သို့၊ စလွယ်သင်းကျစ်၊ ဦးရစ်ရွှေပေါင်း၊ နတ်ရုပ်ဆောင်းလျက်''ဟူ၍ စပ်ဆိုသည်ကို ထောက်သဖြင့် သိရသည်။
ရှေးစာဟောင်းများတွင်လည်း :"ရွှေပြည်ရိမဒ်၊ ဘူမိထွတ်ဝယ်၊ :ကြာဝတ်ဆံသား၊ ရိုးသန္တာတည့်၊ :သုံးထွာလုံးပတ်၊ ကိုးတောင်မြတ်ထက်၊ :ချက်ထွတ်မဏိ၊ ထီးစန္ဒိနှင့်၊ :သီရိပဝရ၊ တေဇကြီးမော၊ :ဖြူမင်းစောမှ၊ မုနောင်ခေါင်ချာ" ဟူ၍ စပ်ဆိုလေသည်ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည့်ပြင် ရာဇသေဝကမည်သော မင်းခစားတို့ လိုက်နာရန် ကျမ်း၌လည်း ထီးဟူသည်ကား သေတစ္ဆတ္တံဟူ၍ သံကိစ္စ၌လာသောကြောင့်၎င်း။
ထို့ကြောင့် ရာဇဘိသေကကျမ်း၌ :"သောဏ္ဏကုမ္ဘံ နဝဒဏ္ဍံ၊ မနောဟရံ အာတပတ္တံ၊ :သဗ္ဗယတြ ဗီဇယတြ၊ ဒဏ္ဍပမာဏောဒသဆဋ္ဌပဉ္စ၊ :စတုဟတ္ထော၊ ပရိပရိညေယျော၊ :တပ္ပမာဏောဣကောစ္စတေ" ဟူ၍ လာ၏။
အနက်ကား :သောဏ္ဏံကုမ္ဘံ၊ ရွှမြေူတာအိုးအထွတ်ရှိသော။
ထီးရိုးကိုကား ရွှဖြေင့် အလုံးစုံမွမ်းမံအပ်သည်ရှိသော်၊ ထူးမြတ် ကောင်းမွန်လှစွာ၏''ဟူ၍ ရာဇာဘိသေကကျမ်းများမှာ ဆိုသည်။
ထီးချက်ပမာဏကိုကား နှစ်ဆယ့်ရှစ်သစ်အလွန်ရှိသော တစ်ရာသော လက်သစ်ပမာဏအထူးကို ပြုစီရင်အပ် ၏''ဟူ၍ ဗျာသမုနိရသေ့မိန့်ဆိုကြောင်းကို ရာဇဘိသေကကျမ်းများ၌ ဆိုသည်။
ရတ္တမဏိဝဏ္ဏံ ကမ္ဗလ ပရိယောနဒ္ဓံ သေနာပတိ ဆတ္တံအဒံသု''ဟူ၍ သီဟစစ်သူကြီးအား ပတ္တမြားနီသ ဖွယ်၊ ကမ္ဗလာနီဖြင့်၊ မြေးရှက်အပ်သော ထီးကို လိစ္ဆဝီမင်းတို့ပေးကြောင်းကို သတ္တနိပါတ် အင်္ဂုတ္တိုရ် အဋ္ဌကထာ တွင် ဆိုသောကြောင့် မှူးတော်မတ်တော် သေနာပတိတို့အား ထီးနီသာ ဖြစ်သင့်၏ဟူ၍ ဆရာတို့ဆိုကြသည်ကား အပြစ်တင်ရန် မကင်းဖြစ်သည်။
ပထမဦးဆုံး သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအဖြစ် အား ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
NCNPP အတွင်း အောက်တွင် သဘာဝဝန်းကျင်နှင့် သားငှက်တိရစ္ဆာန်ထိန်းသိမ်းရေးဌာနအား ဖွဲ့စည်းပြီး သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေများ စီမံအုပ်ချုပ်မှု နှင့် ဇီဝမျိုးစုံ မျိုးကွဲ ထိန်းသိမ်းခြင်းကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်စေခဲ့သည်။
သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ (၃၉) ခုအနက် (၇) ခုမှာ စာရင်းတွင် ပါဝင်ပြီး နိုင်ငံအလိုက် အရေအတွက်အားဖြင့် အများဆုံးဖြစ်သည်။
အာဆီယံ အမွေအနှစ်ဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသော သဘာဝထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေများ မှာ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့ ဖြစ်သည်။
အား ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အရေးပါသော ငှက်မျိုးစိတ်များ ကျက်စားနေမူကြောင့် Ramsar Site အဖြစ် ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ သတ်မှတ်ထားသည်။
ကချင်ပြည်နယ်တွင် အီမောဘွန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်အားလည်း သဘာဝထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေအဖြစ် တည်ထောင်ရန် စီစဉ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာသဘာဝအရင်းအမြစ်များထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ International Union for the Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN) သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ပြီး ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ဂျီနီဗာမြို့တွင် အခြေစိုက်ရုံးဖွင့် လှစ်ထားသည်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်များအပေါ် စနစ်တကျ ရေရှည်တည်တံ့ရေး ထိန်းသိမ်းဆောင်ရွက်သည့် အဖွဲ့အစည်းကြီးလည်းဖြစ်သည်။
IUCN၏ လုပ်ငန်းအဖွဲ့ခွဲတစ်ခုဖြစ်သည့် ကမ္ဘာ့သဘာဝ နယ်မြေများ ထိန်းသိမ်းရေးကော်မရှင်(World Commission on Proected Areas- WCPA) သည် IUCN Protected Area System Category အဖြစ် သဘာဝနယ်မြေအမျိုးအစားများကို အောက်ပါအတိုင်း အတန်းအစား (၆) ခု ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားပါသည်- # (၁) I a – Strict Nature Reserve – တားမြစ်သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ၊ I b – wilderness Area – တောရိုင်းနယ်မြေ၊ # (၂) II –National Park- အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ # (၃) III – Natural Monument – သဘာဝအထိမ်းအမှတ်နယ်မြေ၊ # (၄ ) IV – Habitat/ Species Management Area – နေရင်းဒေသ သို့မဟုတ် မျိုးစိတ်များ စီမံအုပ်ချုပ်မှုနယ်မြေ၊ # (၅) V – Protected Landsacpe/Seascape – ကာကွယ်ထားသည့် နယ်မြေ သို့မဟုတ် ကာကွယ်ထားသည့် ပင်လယ်ပြင်ဒေသ၊ # (၆) VI– Management Resource Protected Area စီမံအုပ်ချုပ်မှုဖြင့်သယံဇာတကာကွယ်ထားသည့်နယ်မြေ၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေများ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေ(၂၀၁၈)အရ သတ်မှတ်ထုတ်ပြန်ကြေညာထားသော သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်‌မြေ အမျိုးအစားများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည် Forest Department (၁) သိပ္ပံကြိုးဝိုင်း၊ ( ၂) အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ (၃) အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ (၄) သဘာဝကြိုးဝိုင်း၊ (၅) တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော၊ (၆) ဘူမိရုပ်သွင်ထူးခြားသည့်နယ်မြေ၊ (၇) ဒေသခံအစုအဖွဲ့ သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ပထဝီအနေအထားအရ ကွဲပြားခြားနားသော ဒေသကြီး (၃) ခု ဖြစ်သည့် မြောက်ဘက်တွင် ဟိမဝန္တာဒေသ၊ အရှေ့ဘက်တွင် အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသ နှင့် တောင်ဘက် တွင် ဒေသတို့အကြားတည်ရှိသည်။
ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအား နှင့် ပစိဖိတ်ဒေသတွင် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ အကြွယ်ဝဆုံး နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သတ်မှတ်ထားပြီး သဘာဝတောအမျိုးအစား အများအပြားအား အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိရသည်။
အမျိုးအစားစုံလင်လှသော မြန်မာ့သစ်တောများတွင် ၊ ၊ ၊ ၊ အပါအဝင် (၂၅၂) မျိုး၊ ၊ အပါအဝင် (၂၉၃)မျိုး၊ ငှက်မျိုးစိတ် (၁၀၅၆) မျိုး၊ ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါ (၁၃၉) မျိုး၊ ရေချို နှင့် ရေငံငါးမျိုးစိတ် (၇၇၅)မျိုး နှင့် ဝါး၊ ကြိမ်၊ သစ်ခွ နှင့် ဆေးဘက်ဝင်အပင် အပါအဝင် မျိုးစိတ်ပေါင်း (၁၁၈၂၀) ကျော်တို့အား မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် သက်ဆိုင်ရာ ဆက်စပ်အဖွဲ့အစည်းများ၊ ပုဂ္ဂိုလ်များ နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်း၊ ကျွမ်းကျင်သူပညာရှင်များ၏ အကြံဉာဏ်များကို တောင်းခံခြင်း နှင့် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေထားသည့် ဆောင်းပါးစာတမ်းများအား သုံးသပ်ခြင်းတို့ဖြင့် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ တည်ရှိနယ်မြေများ ဆန်းစစ်ဖော်ထုတ်ခြင်းကို ၂၀၀၂-၃ ခုနှစ်တွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် Key biodiversity areas - KBA ၇၆ ခုရှိကြောင်း ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ ရေရှည်ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရန်အတွက် ဆက်စပ်နေသော နယ်မြေ ဧရိယာများပါဝင်သည့် ထိန်းသိမ်းရေးဆက်စပ်ဧရိယာ(Conservation corridors)များ လိုအပ်သည်။
မှာပင် "လင်" ဟူသောစကားလုံး၏အနက်ကို သဘောပေါက်လွယ်အောင် ကောက်ခါငင်ကာ ဖွင့်ထားခဲ့သည်ကား"လင်"ယောက်ျားကို လင်ဆိုသည်မှာကား ထိုမယားတို့ အယားစိတ်ဝင်၊ ယားမရွှင်က ကြည်လင်စေသောအားဖြင့် တကားကားနှင့်ယောက်ျားဓမ္မတာ နေ့နေ့ညည၊ ထိုကိစ္စကို လုံ့လပြုတတ်ရှာ၍ လင်ဟူပါသည်။
တဖန် လင်နှင့်မယားတို့၏ အညမညသဘောကို ဆရာတော်က ဆက်၍ ပြောပြန်သည်မှာ-''မယားနှင့်လင်၊ ပျော်ပါးရွှင်သည်၊ ဝမ်းတွင်တောင့်ပါမှ။
ဝမ်းမဝ၍ မထနိုင်ကြလျှင်၊ ထိုယောက်ျားလည်း မယားနိုင်ကြ၊ မယားကလည်း မိန်းမယားမြဲ မယားနိုင်ပဲ သည်လင်လဲ မလင်ချင်ဘူး'' လင်မယားနှစ်ယောက်၏ပျော်ရွှင်မှု၊ စိတ်နှလုံးချမ်းမြေ့မှု၌ အဓိကအချက်မှာ ဝမ်း ရေးဖြစ်လေသည်။
အင်းလေးကန် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော သည် တောင်ပိုင်း၊ ရှိ ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။
များနှင့် သူတို့နေထိုင်ကျတ်စားရာ နေရာများကို ထိန်းသိမ်းရန်သည် တည်ထောင်ရသည့်ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၀°၁၃'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၅၆'၊ ရှမ်းပြည်နယ် ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ မြို့နယ်၊ မြို့နယ်များအတွင်း တည်ရှိသည်။
အဓိကအရင်းအမြစ်မှာ ဆောင်းခိုငှက်များနှင့် ဒေသတွင်းငှက်များ နေထိုင်ကျတ်စားကြခြင်း ဖြစ်ပြီး ၁၇၅မျိုးသော မျိုးစိတ်များ ကျတ်စားနေထိုင်ကြသည်ဟု သိရသည်။
ဓာတုဓာတ်မြေဩဇာများနှင့် ပိုးသတ်ဆေးများ မလျော်ညီစွာသုံးစွဲမှုများကြောင့် ရေထုညစ်ညမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။
နှင့် တို့မှ ပူပေါင်းပြီး နှုံးများနှင့် များအသုံးပြုခြင်းကို လေ့လာခဲ့ကြသည်။
မိုးယွန်းကြီးအင်း ဘေးမဲ့တော သည် ၊ နယ်နှင့် နယ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
ကို ၁၉၀၄ ခုနှစ်တွင် တူးဖော်ခဲ့သည်။
မိုးယွန်းကြီးအင်းဘေးမဲ့တောကို ဒေသတွင်းငှက်များနှင့် များ၏ ကျတ်စားရာနေရာဒေသများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မိုးယွန်းကြီးအင်း ဘေးမဲ့တောအား ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အရေးပါသော ငှက်မျိုးစိတ်များ ကျက်စားနေမူကြောင့် Ramsar Site အဖြစ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၁၁ လပိုင်း ၁၇ ရက်မှစ၍ သတ်မှတ်ထားသည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၇°၃၂'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၃၆'၊ ပဲခူးမြို့နယ်နှင့် ဝေါမြို့နယ်အတွင်း ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင်တည်ရှိသည်။
ရေတိမ်စားကျတ်များက ဌာနေနှင့် ဆောင်းခိုငှက်များ၏ဂေဟစနစ်တန်ဖိုးကို မြင့်မားလာစေသည်။
စာရင်းဇယားများအရ မျိုးစိတ် (၁၃၀)၊ (၂၀)၊ (၉)မျိုး၊ (၄၅)မျိုးနှင့် (၃၀) မျိုး ကျတ်စားနေထိုင်ကြသည်။
တရားမဝင်ငါးဖမ်းခြင်း၊ လျှပ်စစ်ရှော့တိုက်ဖမ်းခြင်းတို့အပါအဝင် ငါးအလွန်အကျွံဖမ်းခြင်း နှင့်ကြုံတွေ့နေရသည်။
အီဒီယမ် ဆိုသည် အင်္ဂလိပ်စကားမှ လာသည်။
ဒေါက်တာ ချိုချိုတင့် (မြန်မာစာ)၏ အသုံးချ မြန်မာဘာသာနှင့် စာပေဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ။
အောင်ဗလကို အတွင်း အနောက်ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိသော မြောက်ပိုးတန်းရပ်ကွက်တွင် (၁၂၄၄)ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း (၁၃) ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ နံနက် တစ်ချက်တီးအချိန်တွင် ဖွားမြင်သည်။
အောင်ဗလ ခြောက်နှစ်သားအရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးလူကြီး ကွယ်လွန်သဖြင့် မိခင်ဖြစ်သူက ဆား၊ ငါးပိ စသည့် ရောင်းဝယ်လုပ်ကိုင်၍ သားဖြစ်သူကို ကြီးပြင်းအောင်မွေးမြူလေသည်။
အောင်ဗလသည် နာမည်ကြီးမင်းသမီး မထွေးလေးထံမှ အဆို၊ အငို၊ အက သင်ခဲ့ဖူးသည်။
အောက်နယ်သို့ဆင်းခဲ့ရာ ဟင်္သာတရောက်သောအခါ တွဲဖတ်ကပြရန် မင်းသမီး ကောင်းကောင်းရှာရန် ဟင်္သာတမြို့သို့ ဆိုက်ရောက်လာသော နှင့် တွေ့ကြလေသည်။
တွဲကခဲ့သောမင်းသားများမှာ ဦးဘိုးစိန်အပြင်၊ ၊ ဦးချစ်စရာ၊ ဦးစိန်ခို၊ ဧရာဝဏ် ဦးတင့်ကြီး၊ ဦးစိန်အုပ်၊ မောင်ထွန်းကြိုင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အလှမယ်မေမြတ်နိုးသည် Miss Asia Pacific ၂၀၁၄ ပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ပြိုင်ရာမှ သရဖူရယူခဲ့သော်လည်း ပွဲကျင်းပသည့် အဖွဲ့အစည်းနှင့် မပြေလည်မှုဖြစ်ရာမှ သရဖူအရှုပ် တော်ပုံဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ဘီလူးစီးခြင်းကို ကိုယ်တိုင်မကြုံဖူးရင်တောင် လူတိုင်းကြားတော့ ကြားဖူးလိမ့်မယ်ထင်ပါတယ်။
စိတ်ပညာအရ Sleep Paralysis ကိုနှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်ပါတယ်။
ဒေါက်တာသူရိန်လှိုင်ဝင်း(လူတိုင်းသိသင့်သော ဆေးပညာ)။
ဇေဥစ် သို့မဟုတ် ဇုစ်သည် မှ နတ်ဘုရားများထဲတွင် အဓိကအကျဆုံး နတ်မင်းကြီး ဖြစ်သည်။
ဂရိဒဏ္ဍာရီအရ တော်ပေါ်မှ လူနတ်လောကကို အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကာ စိုးစံတော်မူ၏။
ဇူးစ်သည် ခရိုနပ်စ်(Cronus or Kronos) နှင့် ရီးယာ(Rhea) တို့၏ သားအငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။
ဇူးစ်အရွယ်ရောက်သောအခါ အိုလံပတ်စ်တောင်သို့ ပြန်လာပြီး ခရိုနပ်စ်၏ ဝမ်းဗိုက်ထဲနှင့် တာတားရပ်စ်(Tartarus)( အလွန်တရာနက်သော အမှောင်ထုမြေအောက်ကမ္ဘာ) ရှိ ညီအစ်ကိုမောင်နှမများအားကယ်ဆယ်ကာ ထိုသူများ၏အကူအညီဖြင့် တိုက်တန်များအား စစ်ကြေညာ၍ (Titanomachy) တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းခဲ့ရာ အနိုင်ရရှိသောကြောင့် ခရိုနပ်စ်နှင့် တိုက်တန်အများစုကို တာတားရပ်စ်၌ ပြန်လည် ချုပ်နှောင်ထားနိုင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မိမိကိုယ်ကို အိုလံပတ်စ်တောင်၏ အရှင်သခင်၊ ကောင်းကင်ကိုအစိုးရသော နတ်ဘုရားဟုကြေညာကာ နတ်ဘုရားအပေါင်း၏ အကြီးအကဲ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပိုဆိုက်ဒန်(Poseidon) ကိုပင်လယ်ရေပြင်ကို အုပ်စိုးခွင့်၊ (Hades)အား မြေအောက်ကမ္ဘာအုပ်စိုးခွင့်များ ပေးခဲ့သည်။
နတ်တို့သနင်း မင်းဖြစ်ပြီးနောက် အစ်မတော်စပ်သူ ဟီရာ(Hera)အားမိဖုရားကြီးမြှောက်ခဲ့သည်။
ပစ်သဖြင့် တွင် နှင့်များ နှစ်စဉ်သေဆုံးနေရသည်။
အေးငြိမ်း(လေးမျက်နှာ) ရေး လယ်ယာလုပ်ငန်းခွင် အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး စာအုပ်မှ။
နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း များကိုတွက်ချက်နေရခြင်းဒုက္ခမှ ကင်းလွတ်စေရန် ကို ပြန်လည်ပြုပြင်ကာ ကမ္ဘာ့ပြက္ခဒိန်ပြုရေးအတွက် အီတလီဘုန်းတော်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သူ မာကိုမက်စ်ထရိုဖိနိ (Marco Mastrofini) က တွင် တင်ပြခဲ့သည်။
ထိုပြက္ခဒိန်ကို နှစ်တိုင်း တနင်္ဂနွေဖြင့်စပြီး စနေနေ့ဖြင့် ဆုံးသည်။
ကြီးပြီးသည့်နောက်တွင် အခေလစ်ဇ်သည် ကမ္ဘာပြက္ခဒိန်ကို နိုင်ငံတကာမှ ထောက်ခံမှုများရရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
ပါမုန့် (သို့) ပေါင်မုန့် (: bread; : pan; : パン) သည် လူတို့၏ မော်လီကျူးများ အဓိက ရရှိဖွယ် အစားအစာအဖြစ် နှင့် ပြုလုပ်စားသုံးသည့် စားဖွယ်တမျိုး ဖြစ်သည်။
ကဲ့သို့ ကစီဓာတ် များသော အစားအစာ ဖြစ်သည်။
မိုးရွာသောအခါ မိုးရေအချို့သည် မြေအောက်သို့ စိမ့်ဝင် သွားကြသည်။
ထိုစမ်းရေသည် အများအားဖြင့် ပူနွေးစွာရှိတတ်ခြင်းကြောင့် ဟူ၍ အခေါ်များကြ၏။
မာကယ်၊ ၊ ဟော်လန်ဒီ စသော ခေါင်းဆောင်များ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။
နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှတပ်များသည် အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ချင်းတောင်တန်းကို ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ရန် ကလေးမြို့သို့ ရောက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် အတွင်းရှိ ကျောင်းသားကျောင်းသူများ တက်ရောက်နိုင်သည်။