DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ဘုရားပွဲတော်များကို နှစ်စဉ် ကျင်းပကြသည့်အပြင် လတွင် များကို လည်းကောင်း၊ လ၊ လများတွင် တောင်ယာစပါး ရိတ်သိမ်းပြီးနောက် သောက်ပွဲများကိုလည်းကောင်း ကျပကြသည်မှာ ပျော်ရွှင်ဖွယ် ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၆)၊ စာမျက်နှာ (၂၆၀)။
စစ်တွေမှ သို့ သွားသော ရေလမ်း ကုန်းလမ်း နှစ်ခုလုံးပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်။
မြို့နယ်တစ်ဝန်းတွင် စိုက်ပျိုးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၆)၊ စာမျက်နှာ (၄၁၂) နှင့် တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြယ်ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ပေါက်တောမြို့အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။
ပေါက်တောမြို့သည် ရှေးရခိုင်ဘုရင်မင်းများလက်ထက်ကပင်တည်ရှိခဲ့သော မြို့တစ်မြို့မဟုတ်ပဲ အင်္ဂလိပ် ခေတ်ဦးပိုင်းအတွင်း ပေါ်ထွန်းလာသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
ပေါက်တောမြို့နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် (၂၀) ဒီဂရီ (၁၀) မိနစ် (၃၆) စက္ကန့်၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျု (၉၃) ဒီဂရီ (၁၄) မိနစ် (၁၈) စက္ကန့် အကြား၌ တည်ရှိသည်။
ပေါက်တောမြို့နယ်သည် ပင်လယ်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသော မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပေါက်တောမြို့ကို ခရစ် (၁၈၉၀) ပြည့်နှစ်တွင် မြို့တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းလျှက် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးကို စတင်သည်။
ပေါက်တောမြို့နယ်၏ အဓိကစီးပွားရေးမှာ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုပင်ဖြစ်သည်။
ပေါက်တောမြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်လျက်ရှိသော လူမျိုးအများစုမှာ များဖြစ်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်သည်။
ပေါက်တောမြို့သည် အင်္ဂလိပ်ခေတ်ဦးပိုင်းတွင် တည်ထောင်ခဲ့သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော ဆေးခန်းကို ခေတ်ဦးပိုင်းတွင် မတွေ့ရပေ။
ပေါက်တောမြို့ပေါ်တွင် အင်္ဂလိပ်ခေတ်အတွင်းက စာသင်ကျောင်းတကျောင်းရှိခဲ့ကြောင်းကို စစ်တွေမြို့ ဂဇက်တီယာအရ သိရသည်။
ပေါက်တောမြို့တွင်း တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများသည် ယခင်ကထက် တိုးတက်မှုရှိလာသည်။
ပြုပြင်ပြောင်းလဲတိုးတက်မှုရှိသော ပေါက်တောမြို့နယ်၊ ပေါက်တောရွှေမြေ မဂ္ဂဇင်း (၁) မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ ပေါက်တောမြို့နယ် အခြေခံအချက်အလက်များ (၁၉၉၉-ခုနှစ်)။
ပေါက်ခေါင်းမြို့သည် ၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆၉၄ မိုင်မျှ ရှိ၍ မှာ ၁၉၅၃ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ(၃၂၀၅)ယောက်ခန့် ရှိသည်။
ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်သည် ပဲခူးရိုးမတောင်တန်းကို ကျော်ဖြတ်၍ နှင့် အစပ်ဖြစ်သည်။
ယင်းမြို့ကို တည်ထောင်ရန် မြေရှင်းသောအခါ တစ်ကောင်ကို တွေ့ရှိရာမှ အစပြု၍ ဖြင့် ပင်ကယ်ဗူးမြို့ (ပင်ကိုင်ဖရူး) ဟု မှည့်ခေါ်သည်။
ပင်လည်ဘူးမြို့သည် အနောက်မြောက်ဘက် ၂၅ မိုင်ခန့် အကွာ၌ ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ နှင့်လည်း ၄၁ မိုင်ရှည်သော မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
နှစ်ထောင်ကျော်မျှ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
သို့ရာတွင် ပြီးဆုံးသောအခါ ဝန်းသိုနယ်မှ ခွဲထုတ်၍ ကောလင်းနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းလိုက်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်တွင် ရှိသည်။
မြို့နယ်အတွင်း၌ ၊ သတ္တု နှင့် ထွက်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၆)၊ စာမျက်နှာ (၄၃၄)။
ပေါင်မြို့နယ်သည် ၏ တောင်ဘက်ကျ၍ နှင့် ကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် သွား သည် ပေါင်မြို့ကို ဖြတ်၍ ဖောက်လုပ်ထားသည်။
လယ်ယာလုပ်ငန်း ကောင်းမွန်သည့်အလျောက်လည်း ပေါများသည်။
ရှေးဟောင်းမြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သော သည် ပေါင်မြို့နယ်၏ အရှေ့တောင်စွန်း သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တစ်ဘက်ကမ်းရှိ ကို မျက်နှာမူလျှက် တည်ရှိသည်။
မုတ္တမမြို့သည် ရှေးက ပင်လယ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့၍ နိုင်ငံခြားသားများ ဝင်ထွက် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာ ဌာန တစ်ခု ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၆)၊ စာမျက်နှာ (၄၅၈)။
ယခင်က ၊ ၏ ခရိုင်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တို့၏ နယ်စပ်တွင် တည်ရှိ၍ အရေးပါသော မြို့ကလေး ဖြစ်ပေသည်။
ဖာပွန်မြို့သည် ၁၉၅၃ ခုနှစ် ကောက်ယူစဉ်က သောင်းကျန်းသူများ လက်တွင်း ဖြစ်၍ အိမ်ခြေနှင့် စာရင်းကို မကောက်ယူနိုင်ခဲ့-ချေ။
မြို့၏ လူဦးရေ အများစုသည် များ၊ များ ဖြစ်ကြသည်။
ဖာပွန်မြို့သည် ၏ လက်တက်တစ်ခု ဖြစ်သော ၏ အရှေ့ဘက် ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ဖာပွန် ဟူ၍ ခေါ်တွင်ရခြင်းမှာ ရှေးက ထိုနေရာတွင် ၊ နှင့် လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။
ထိုနေရာတွင် ကျောက်တုံးများ ပေါများသည်ကို အစွဲပြု၍ ဖြင့် ဖားပွန်း (ဖား=ကျောက်၊ ပွန်း=တုံး) ဟုခေါ်ဝေါ်ရာမှာ ကာလကာမြင့်သော် ဖာပွန် ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဖာပွန်မြို့နယ်သည် ကရင်ပြည်နယ်၏ မြောက်ပိုင်းဒေသ ဖြစ်သည်။
ဖာပွန်မြို့နယ်အတွင်း သံလွင်မြစ်၏ လက်တက် ဖြစ်သော ၊ နှင့် ယင်း၏ လက်တက်ငယ်များ၊ တို့ ဖြတ်သန်း စီးဆင်းကြသည်။
မြို့နယ်လူထု၏ အဓိက လုပ်ငန်းမှာ ၊ ၊ နှင့် ၊ စသော စိုက်ပျိုးခြင်းများ ဖြစ်သည်။
ထွက်ကုန်များမှာ ၊ ၊ ၊ အမျိုးမျိုး၊ ၊ နှင့် ကိုင်သီးနှံတို့ ဖြစ်ကြသည်။
မိုးရာသီအခါတွက် သစ်ဝါးများကို ယွန်းဇလင်းချောင်းမှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ်တစ်လျှောက်၊ အရောက် ဖောင်ဖွဲ့မျှောချကြလေသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ဖာပွန်မြို့မှ အထိ ယွန်းဇလင်းချောင်းဖြင့်လာ၍ ကော့ကရိတ်ရွာမှ မော်လမြိုင်သို့ သံလွင်မြစ်ကြောင်းဖြင့် စုန်ဆင်းရသည်။
မော်လမြိုင်မှ ကော့ကရိတ်အထိသာ ဖြင့် သွားလာနိုင်၍ ကျန်ခရီးလမ်းကို လှေကြီးများဖြင့်သာ သွားကြရလေသည်။
ဖာပွန်မှ မြန်မာ-ယိုးဒယား နယ်စပ်ရွာ ဖြစ်သော သို့ ဆင်များ၊ မြင်းများဖြင့် သွားလာရသော ခရီးလမ်း ရှိသည်။
ဖာပွန်မှ ကယားပြည်နယ် နယ်စပ်နှင့် နီးသော သို့ မိုင် ၄၀ မျှ ကွာဝေး၍ ဆင်များ၊ မြင်းများဖြင့်လည်းကောင်း၊ ခြေလျင်ခရီးဖြင့်လည်းကောင်း၊ သွားလာရသည်။
ဖာပွန်မြို့နယ်သည် ၊ နှင့် စသော သယံဇာတ ပစ္စည်းများ နှင့် သစ်ဝါးများ ပေါများသောဒေသ ဖြစ်သော်လည်း တောတောင်ထူထပ်၊ လမ်းပန်း အဆက်အသွယ်မကောင်းသဖြင့် မဖွံ့ဖြိုး၊ မတိုးတက်ခဲ့လှပေ။
ဖာပွန်မြို့အတွင်းရှိ ထင်ရှားသောများမှာ ယွန်းဇလင်းချောင်း တစ်ဘက်ကမ်းရှိ ဖြစ်သည်။
အိမ်တိုင်း၌ များထား၍ မိမိတို့ ရက်ကန်းစင်မှ ထွက်သောစသည့် အဝတ်အထည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။
အမျိုးသမီးတို့သည် အနီရောင်များနှင့် ငွေမတ်စေ့များကို အဆင်တန်ဆာ အဖြစ် နှစ်ခြိုက်စွာ အသုံးပြုကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၂၂၅) #။
ဖောင်းပြင်မြို့သည် အတွင်းရှိ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဖောင်းပြင်မြို့နယ်သည် ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်း နှစ်ဘက်စလုံးပေါ်တွင် နှင့် အနောက်ရိုးမ တောင်ကြားဝယ် တည်ရှိသည်။
တစ်မြို့နယ်လုံး၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၂၉၁၇ စတုရန်းမိုင်ရှိ၍၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ် အရ တစ်မြို့နယ်လုံးတွင် ၃၅၄၉၉ ယောက် ရှိသည်။
ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းပါးရှိ ၂ မိုင်ခန့် ကျယ်သော မြေပြန့်လွင်ပြင်မှတစ်ပါး အတွင်းဘက်တွင် တောင်တန်းနိမ့်များနှင့် သစ်တောကြီးများ ရှိ၍ သစ်လုပ်ငန်း အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ဖောင်းပြင်မြို့သည် ချင်းတွင်းမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော်လည်း မြစ်ရေတိမ်သဖြင့် များသည် နွေအခါတွင် အထိသာ ဆန်တက်နိုင်၍ မိုးအခါကျမှ ဟုမ္မလင်းမြို့အထိ ဆန်တက်နိုင်သောကြောင့် တစ်နှစ်ပါတ်လုံး သင်္ဘောလမ်းကို အားထားနိုင်သောမြို့ မဟုတ်ချေ။
နယ်ချဲ့လက်ထက်မှ စတင်ကာ ''ဘောင်း​ပြင်''ဟူသော အသုံးအနှုန်းအစား ''ဖောင်းပြင်''ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၁၂၉၄ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သည့် မြို့နယ်ရှိ မဟာမုနိဘုရား ကျောက်စာ စာ​ကြောင်းရေ(၄၂-၄၃) တွင်လည်း ''ဘောင်းပြင်မြို့''ဟု ဖော်ပြထားသည့်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ဖောင်းပြင်မြို့နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ​​မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်း​ဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။
ဖောင်းပြင်မြို့နယ်သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းပေါများသည့် ဒေသဖြစ်ပြီး သစ်တောများဖုံးလွှမ်းမှု (၈၀.၇၀)ရာနှုန်း ရှိသည်။
ဖောင်းပြင်မြို့နယ်သည် မြစ်ချောင်းများပေါများသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြစ်ချောင်းများသည် ​မြောက်မှ တောင်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
ဖောင်းပြင်မြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့်(၅၁၈)ပေတွင် တည်ရှိသည်။
ဖောင်းပြင်မြို့နယ် အတွင်းရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ ''ရွှေပလ္လင်တောင်'' ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၈၅၂)ပေ ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၃၀၇) [ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map"] <ref name="MIMU002">[ Map"]။
နယ်နိမိတ်နှင့် ပုလောမြို့နယ်သည် စပ်လျက်ရှိသည်။
ပုလောမြို့နယ်သည် မူလက တိုက်နယ်ကလေးမျှသာ ဖြစ်သော်လည်း လုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးလာသည်နှင့်အမျှ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးလာ၍ မြို့နယ်အဖြစ် ရောက်ရှိလာသည်။
ပုလောမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၁၅၁ စတုရန်းမိုင် ရှိ၍၊ ၏ တောင်ဘက်ရှိ ပင်လယ်ကမ်းခြေ မြို့နယ်ကလေး ဖြစ်သည်။
နှင့် တောင်များ ထူထပ်သော မြို့နယ် ဖြစ်သည်။
သူကြီးနယ်ပေါင်း (၃၀) ခန့်ပါဝင်၍ မြို့ပေါ်ရှိ မှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၈,၉၃၆ ယောက် ရှိသည်။
ပုလောသည် (မလေး)စကား ဖြစ်ပြီး၊ ကျွန်းဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။
ပုလောမြို့သည် မှ သို့သွားသော ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်၊ ထားဝယ်မြို့မှ ၉၂ မိုင်ဝေး၍ မြိတ်မြို့မှ ၅၆ မိုင်ဝေးသည်။
ပုလောမြို့သည် တွင် တည်ရှိသဖြင့် ၊ မြိတ်မြို့ စသည်တို့မှ များ ဝင်ထွက်သွားလာသောကြောင့် ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအတွက် ကောင်းမွန်သည်။
သတ္တုထွက်ရာဒေသ ဖြစ်သဖြင့် သတ္တုလုပ်ငန်းနှင့် ပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် နီးသဖြင့် ၊ လုပ်ငန်းများအပြင် ၊ လုပ်ငန်းများ ထွန်းကားသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၆)၊ စာမျက်နှာ (၃၄၇) ဖိုးရှမ်းဘုရား ကမ်းခြေ (ရှပ်ပုံကျေးရွာ) မိုးမခ ကမ်းခြေ (ဖော့ကျေးရွာ) မီးလောင်ချောင်းရေတံခွန် ( မီးလောင်ချောင်းကျေးရွာ) ပလမြို့ ပါဒစက်တော်ရာဘုရား ကြဲချောင်း။
ခန္တီးမြို့သည် ခရိုင်၏ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာ သည်။
ထိုစော်ဘွားနယ်သည် အနီး၊ နှင့် တို့ဆုံရာ မြစ်ခွမှ မြောက်ဘက်သို့ မိုင် ၆ဝ ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိ၏။
ယင်းနေရာမှ ချင်းတွင်းမြစ်ဖျား၏ မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်မြောက်ဘက် နယ်စပ် ရေတံခွန်အထိ ကျယ်ဝန်း၏။
ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးနယ်မှာ မူလက ဇင်္ဂလိန်ဟုခေါ်သော တို့၏ လူမျိုးစုတစ်စုတို့ နေထိုင်ရာဒေသ ဖြစ်သည်။
ထိုစဉ်က ထိုနယ်၏ နယ်နိ မိတ်မှာ မြောက်ဘက်၌ ဟူးကောင်းတောင်ကြားနယ်၊ အနောက် ဘက်၌ စာရာမေတိတောင် အပါအဝင်ဖြစ်သော တောင်တန်းကြီးများ၊ တောင်ဘက်၌ အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်အပိုင်ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်၌ အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်အပိုင် ဥယုမြို့နယ်နှင့် မြစ်ကြီးနားခရိုင် ဟူ၍ဖြစ်၏။
စဝ်ဖ သည် ဟိန်စွန်းသို့ ခေတ္တရှောင်တိမ်းနေစဉ် ဟော်နန်းနှင့်တကွ နန်းသုံးပစ္စည်း မှတ်တမ်းများပါမကျန် မီးလောင်ပျက်စီးဆုံးရှုံး ခဲ့ရသည်။
ကောလင်းမြို့မှာ အနောက်ဘက် မိုင် ၄၀ ကွာတွင် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ရှမ်းနီ၊ဗမာ၊ကဒူး၊ကနန်း စသည့်တိုင်းရင်းသားများနေထိုင်ကြသည်။
ကောလင်းမြို့ကိုဝန်းသိုစော်ဘွားစောအင်ခမ်းလက်ထက်တွင်စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် များခန့်ထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။
မြို့အမည်မှာ ရှမ်းနီဘာသာစကားဖြစ်ပြီး “တောင်ကတုံး” ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။
အဓိကထွက်ကုန်မှာ ဆန်စပါးဖြစ်၍ ဖားကန့် မြစ်ကြီးနား မိုးကောင်း စသောအထက်ပိုင်းဒေသများနှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုသည်။
ကန့်ဘလူမြို့သည် ကန့်ဘလူနယ် ၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်တွင် ကျွန်းလှမြို့နယ်နှင့် အထက် ချင်းတွင်းနယ်စပ်တို့ တည်ရှိသည်၊ မီးရထားဌာနတွင် အရေးပါသော တစ်ခုဖြစ်၍ မီးရထားဖက်ဆိုင်ရာ အရာ ရှိကြီးငယ်နှင့် အမှုထမ်းများစွာ နေထိုင်ပြီးလျှင် စက်ခေါင်းရုံ ကြီးများလည်းရှိသည်၊ ထို့ပြင်မီးရထားရဲဌာနနှင့် မီးရထားဌာန ဆေးရုံများ လည်းရှိသည်၊ နယ်အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာတွင် လည်း နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်ရုံး။
နှင့် နယ်စီး တောအုပ်ရုံးများရှိသည်၊ မြို့မှာသစ်တောအတွင်း တည်ရှိ၍ ကျောထောက်နောက်ခံနယ်တွင် သီးနှံစိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်မှု များစွာ မရှိချေ၊ (မီးရထားလမ်း ဇလီဖားတုံးလုပ်ငန်း) သာလျှင် တွင်ကျယ်လေသည်၊ ကန့်ဘလူနယ်တွင် ကန့်ဘလူမြို့နယ်နှင့် နယ် များပါဝင်သည်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်မှာ စတုရန်းမိုင် ၁၅၃၆ကျယ် ဝန်းသည်၊ မြို့နယ် ၏ မှာ ၇၃၅၂၁ ခန့်ရှိပြီး ၁၃၅၈၅ခန့် မှာ များဖြစ်ကြသည်၊ ကန့်ဘလူမြို့ပေါ်တွင် အိမ်ခြေ ၆၀၀ ခန့်ရှို လူဦးေရ ၃၀၀၀ ခန့်နေထိုင်သည်၊ မြေဒူး။
ကျောက်တိုင်ရွာ များတွင် မြန်မာမွတ်စလင်အများ နေထိုင်ကြသည်၊ မြေဒူး မြို့တွင် ထင်ရှားသော တော်ရှိ၍ ဘုရားပွဲတော် ကိုနှစ်စဉ် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသော သီးနှံများမှာ။
တို့ ဖြစ်သည်၊ သစ်လုပ်ငန်းမှာ အတွင်ကျယ်ဆုံး ဖြစ်လေသည်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်အတွင်း ပဉ္စာလ ၅မြို့မှ ရှေးက ကျောက်မီးသွေး ထွက်သည်ဟု အဆိုရှိသည်၊ သို့ရာတွင် တတ်ကျွမ်းသူ များကမူ ကျောက်မီးသွေးနုလွန်းသေးသဖြင့် အသုံးပြုရန် မသင့် သေးဟုဆိုသည်၊ ရွှေဘိုတစ်ခရိုင်လုံး၏ အသက်သွေးကြောတစ်ရပ် ဖြစ်သော မှာလည်း ကန့်ဘလူနယ်အတွင်း တွင် တည်ရှိ သည်၊ ထို ဆည်ကိုအမှီပြု၍ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၁)၊ စာမျက်နှာ (၃၅၅)။
ပန်းတနော်မြို့နယ်သည် ၄၈၃ စတုရန်းမိုင် ကျယ်၍ မှ ဖြာထွက်နေသော မြစ်ခွဲကလေးပေါင်း များစွာသည် မြို့နယ်အတွင်း ပိုက်ကွန်သဖွယ် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည်။
တစ်မြို့နယ်လုံး၏ သည် ၁၉၅၆ ခုနှစ် ခန့်မှန်းချက်အရ ၁၂၅,၁၀၁ ယောက် ရှိ၍ လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံကျော်သည် များ ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် နွေအခါ၌မူ သည် ကြီးများ ဝင်ထွက်ခြင်း မပြုနိုင်လောက်အောင် တစ်နေ့တစ်ခြား ရေတိမ်လာသဖြင့် မြို့မှာတစ်ဖြည်းဖြည်း အရောင်းအဝယ် ဆုတ်ယုတ်လာသည်။
ပန်းတနော်မြို့၏ အဓိကထွက်ကုန်များမှာ ၊ ဖျာရက်သော နှင့် ၊ စသော အင်းကုန်များ ဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် ပန်းတနော် သည် ကျော်စောသည်။
မြို့၏ အနောက်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်ဝေးသောနေရာတရှိ သည် ပန်းတနော်မြို့၏ ထင်ရှားသော တန်ခိုးကြီးဘုရား ဖြစ်သည်။
ရာဇဝင်လာ ဥမ္မာဒန္တီ မင်းသမီးသည် မင်းသားများဘေးရန်မှ ကင်းဝေးရန် ထွက်ပြေးရင်း ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ကာ ဦးခေါင်းမှ ပန်းများ ကျရာအရပ်တွင် တည်ထားသော ဖြစ်သဖြင့် ဟု သမုတ်ရာမှ ပန်းတနော်မြို့ ဟု အမည်တွင်လာကြောင်း ဆိုကြသည်။
နှစ်စဉ် လ တိုင်း ရွှေမြင်တင်ဘုရားပွဲတော် ကျင်းပရာ ဝေးနီးအရပ်များမှ စည်ကားစွာ လာရောက်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၃၈) ဦး - ကာတွန်းဆရာကြီး နာမည်ကျော် ပန်းချီဆရာ ဦးသည် ပန်းတနော်မြို့တွင် ၁၈၉၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်‌တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ပန်းတောင်းမြို့သည် ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာပြည်မမှ သို့သွားရာ ကုန်းကြောင်းခရီးဖြစ်သော ကို ပန်းတောင်းမြို့မှတစ်ဆင့် သွားနိုင်လေသည်။
ပြီးစအချိန် ရေကြောင်း၊ လေကြောင်း ခရီးလမ်းများ မဖွင့်နိုင်သေးမီက ရခိုင်တိုင်းမှ တစ်ဆင့် နှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ကြရာ ပန်းတောင်းမြို့သည် အလွန်စည်ကား၍ အရောင်းအဝယ် ဖွံ့ဖြိုးခဲ့ဖူးသည်။
ရခိုင်တိုင်း၊ သို့ ကားလမ်းဖြင့် တောင်ကြီးများကို ကျော်ဖြတ်သွားလျှင် မိုင် ၁၀၀ ခန့်သာ သွားရသည်။
ပန်းတောင်းမြို့သည် တောင်တန်းနှင့် နီးကပ်နေသဖြင့် မြေမျက်နှာပြင် မညီညာရုံမျှမက လည်း မကောင်းလှသောကြောင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း အလုပ်ကို အနည်းငယ်သာ လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။
ပန်းတောင်းမြို့၏ ထွက်ကုန်မှာ နှင့် ဖြစ်သည်။
ပန်းတောင်းမြို့၏တန်ခိုးကြီးဘုရားမှာ ဧရာဝတီမြစ် ကမ်းနားရှိ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၃၈)။
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်သည် နှင့် တို့အကြား ကျဉ်းမြောင်း ရှည်လျားသော မြို့နယ်ဖြစ်၍ ၇၀၄ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
ချောင်းမြောင်းများ ယှက်သန်းရာ မြေနိမ့်ဒေသရှိ ဝ၏ လက်ျာဘက်ကမ်းတွင် ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ တည်ရှိသည်။
မှ ရေကြောင်းခရီးဖြင့် ၁၆ မိုင်ကွာဝေးသည်။
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်သည် ကောင်းသော မြေပြန့်ဒေသဖြစ်သဖြင့် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရာ၊ ယင်းမြို့၏ အဓိက ထွက်ကုန်သည် ဖြစ်သည်။
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့၏ တန်ခိုးကြီးဘုရားမှာ ဖြစ်သည်။
ယင်းဘုရားကို အစွဲပြု၍ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ကို ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၅၄)။
အစိုးရ လက်ထက်ကလည်း ဖလမ်းမြို့သည် ချင်းတောင်ဒေသကို အုပ်ချုပ်ရသော နိုင်ငံရေးအရာရှိ၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဖလမ်းနယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်တွင် တို့ တည်ရှိလေသည်။
ထွက်ကုန်ဟူ၍ ပြောပလောက်အောင် မရှိသေးသော်လည်း ကော်ဖီပင်များကို ယခုအခါ အများအပြား စိုက်ပျိုးလျက်ရှိ၍ လိမ္မော်၊ စသည့် အပင်များကိုလည်း တိုးချဲ့ စိုက်ပျိုးနေကြသည်။
ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ များကို အများအားဖြင့် လူမျိုးများဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
ကို ဒူးထက်လောက် ခပ်တိုတို ဝတ်ဆင်ကြ၍ လည်ပင်းပေါက် ချွန်းချွန်း ရှိသော အင်္ကျီကိုယ်ထည် ရှည်ရှည်ပွပွကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။
ယခုအခါတွင်မူ အများအားဖြင့် ယောက်ျား။
သည် ဖလမ်းနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားရာ ဖလမ်းမြို့သည် ထိုမြစ်၏ ယာဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ပင်လယ်ရေပြင်မှ အမြင့်ပေ ၅၀၀၀ ကျော်တွင် တည်ရှိ၍ အေးချမ်းသည်။
မြို့ရှိလူဦးရေ ၁၀၀ လျှင် ၉၆ယောက်မှာ ချင်းလူမျိုး၊ ၃ယောက်မှာ ၊ အခြား ၊ စသည့် လူဦးရေမှာ ၁% ခန့် ဖြစ်သည်။
ကိုးကွယ်ကြသည့် အယူဝါဒတို့မှာ ၇၅%၊ ၂၀% အခြားအယူဝါဒီ ၅% ခန့် ဖြစ်သည်။
ဖလမ်းမြို့သည် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင် နှင့် ၇၃ မိုင်၊ နှင့် ၇၃ မိုင်၊ နှင့် ၄၄ မိုင် ကွာဝေးသည်။
ထို့ပြင် ဖလမ်းမှ ဟားခါးကိုဖြတ်၍ ရှိ သို့ ရောက်နိုင်သည်။
ကလေးမြို့၊ ဂန့်ဂေါမြို့နှင့် တို့၌ ပြည်တွင်းများ ရှိသည်။
အင်္ဂလိပ်အစိုးရတို့ ချင်းတောင်ဒေသကို စတင်အုပ်ချုပ်စဉ်အခါက ဖလမ်းမြို့ကို ယခုလက်ရှိမြို့နေရာမှ အရှေ့ဘက် ၂ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသော ဖလမ်းဟု ခေါ်သည့် တာရွှန်းရွာဟောင်း အနီးရှိ တောင်စွန်းတွင် စတည်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က မြို့ပေါ်ရှိ ခရိုင်ရဲတပ်ဖွဲ့ရုံးနှင့် မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး အပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်များ အခြေစိုက်သည့် နေရာများကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်ပိုင်း၌ပင် လွတ်လပ်ရေး အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဖလမ်းမြို့ အဝင်ဝတွင် လွတ်လပ်ရေးစေတီ၊ မြို့လယ်တွင် ရုပ်ပွားတော်ကြီးတစ်ဆူတို့ကို တည်ထားကိုးကွယ်ကြသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာပြု ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းလည်း တစ်ကျောင်း ရှိသည်။
မည်သို့ပင် သောက်စား မူးယစ်ကာ ကခုန်မြူးတူးကြစေကာမူ ခိုက်ရန်ဒေါသ ဖြစ်ပွားခြင်း စသည့် မလိုလားအပ်သောကိစ္စများ မဖြစ်ပွား ဟု ဆိုကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၂၂၀)။
ရန်ကုန်-မန္တလေး ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ မှ ၂၀၈ မိုင်အကွာတွင်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်-မန္တလေး ပေါ်တွင် ရန်ကုန်မြို့မှ ၃၁၂ မိုင်အကွာတွင် လည်းကောင်း၊ တည်ရှိလေသည်။
ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တောင်ပိုင်း နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။
ပျော်ဘွယ်မြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၈ မိုင်ခန့်အကွာတွင်လည်း ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ဟူ၍ တစ်တန်းတည်း ၆ မိုင်ခန့် ရှိသော တောင်နိမ့်တောင်တန်းများ ရှိသည်။
ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၏ နယိနိမိတ်မှာအရှေ့ဘက်၌ ရှမ်းရိုးမတောင်ခြေ၊ အနောက်ဘက်၌ မှ ၊ မြောက်ဘက်တွင် နှင့် တို့ ရှိလေသည်။
သို့သော် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် တစ်ခု ထပ်တိုး၍ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်မှ ကျေးရွာ ၁၅ ရွာဖွဲ့ပေးရသည်။
မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏ မှာ (၁၉၄၀ပြည့်နှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ) ၁၀၄,၈၁၁ ရှိခဲ့သည်။
မြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေတွင် ဝင် လူမျိုးတို့မှ လွဲလျှင် ဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်တစ်ခုလုံးအတွင်း၌ လူမျိုးအလိုက် ဘာသာအလိုက် သီးခြားရှိနေသော ဒေသတစ်ခုမှာ ယင်းတော်ကြီးရွာ ဖြစ်ပြီးလျှင် အယူဝါဒီ မြန်မာမွတ်ဆလင် ၁၅၀၀ ခန့်ရှိသည်။
ပျော်ဘွယ်မြို့၏ နောက်ကြောင်းကို ပြန်လှန်လေ့လာလျှင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၄၀ က ပျော်ဘွယ်မြို့သည် မရှိသေးပေ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နေရာသည် ထိုစဉ်က အပါအဝင် အင်ကင်းဒိုင် အတွင်း၌ ရှိပြီးလျှင် ရမည်းသင်း ၅ မြို့ ဟု ခေါ်ဝေါ်သော ဝရီး၊ ဘဒ္ဒ၊ ပေါက်အိုင်၊ မြို့လှ၊ ရမည်းသင်းတို့နှင့် နယ်ချင်းစပ်နေသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၆ (ခရစ်နှစ် ၁၈၂၅ခုနှစ်) တွင် လက်ထက်တွင် မြန်မာနိင်ငံတစ်ဝှမ်းလုံးကစေတီတော်များကိုလဲပြုပြင်ခဲသည်ထို့အထဲတွင်ပျော်ဘွယ်မြို့ကမြသိန်းတန်ဘုရားလဲပါဝင်ခဲသည်ညောင်ရမ်းမင်းကလေးသည်နယ်ပုံတော်သတ်မှတ်ရေးအတွက် ညောင်ရမ်းနယ်စွန်လည်း ဖြစ်သော ထိုနေရာသို့ ရောက်လာသောအခါ ထိုဒေသ၌ မကောင်းမှုများ ပပျောက်စေလိုသဖြင့် ပျော်ဘွယ်ကောင်းသောဒေသ တစ်ခု အဖြစ် ဖန်တီးပြီးသော် မြို့သစ်တည်ရန် အမိန့်တော် ချမှတ်ခဲ့သောကြောင့် မြို့သစ် တည်ခဲ့ကြသည်။
ပျော်ဘွယ်မြို့သည် မီးရထားလမ်းများ မပေါက်မီက ဘက်သို့ သွားလာနိုင်သော လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်များ ရှိသဖြင့် ရှမ်းပြည် ထွက်ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် အနောက်ဘက် ဧရာဝတီကမ်းခြေအထိ ဒေသတို့မှ ထွက်ကုန်ပစ္စည်းတို့ကို ဖလှယ်ရာ ဒေသ ဖြစ်ခဲ့သောကြောင့် အရောင်းအဝယ် စည်ကားသော အချက်အချာမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
မီးရထားလမ်း၊ မော်တော်ကားလမ်းများ ဖောက်လုပ်ပြီးနောက်တွင်မူ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကုန်ချင်းဖလှယ်မှု၌ ဆုတ်ယုတ်သွားသော်လည်း ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့များသို့ မီးရထားလမ်း၊ မော်တော်ကားလမ်းတို့ဖြင့် ကူးသန်းသွားလာနိုင်သောကြောင့် အထက်နှင့် အောက် ကုန်စည် ကူးသန်းရောင်ဝယ်မှုဘက်တွင် တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။
ပျော်ဘွယ်မြို့သည် မိုးပါးရေရှားသောရပ်ဝန်းဒေသဘက်သို့ကျရောက်သဖြင့် မိုးပါးရေရှားရပ်ဝနမ်းထွက် သီးနှံများ အများဆုံးထွက်သည်။
ယင်းတို့မှာ ၊ ၊ ပဲအမျိုးမျိုး တို့ ဖြစ်သည်။
ပျော်ဘွယ်မြို့၏ အရှေ့ဘက် ၈ မိုင်အကွာရှိ ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့အနီး ဟုခေါ်သော နှင့် တို့မှ ရေကိုသွင်းယူ၍ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးကြသည်။
ကို ကန်ရေ၊ ဆည်ရေရသော ဒေသများ၌ ဆန်စပါးနှင့်ရော၍ လည်းကောင်း၊ မရောပဲလည်းကောင်း စိုက်ပျိုးကြသည်၊ ကို ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်အတွင်း ဆည်ရေ၊ကန်ရေ မရသော ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျော်ကြားသော ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်မှ ထွက်ကုန်များမှာမုန့်ကျွတ် အပါအဝင် ၊ ၊ ၊ ၊ အမျိုးမျိုး စသော ကြေးထည် သံထည်များ ဖြစ်ကြသည်။
ကူးသန်းသွားလာရေးအနေဖြင့် ရန်ကုန်၊ မန္တလေး ကားလမ်း မီးရထားလမ်းများ အပြင် ရှမ်းပြည်နယ် က​လော ​အောင်ပန်း ဟဲဟိုး ​တောင်ကြီး မြို့များသို့ အမြန်လမ်းမကြီး ၂၆၂ မိုင်တိုင် မှ ဖြတ်၍သွားလာနိုင်​သော ဖြတ်လမ်းကိုလည်း​ဖောက်လုပ်ထားသည်။
ပျော်ဘွယ်မြို့မှ အနောက်ဘက် မိုင် ၄၀ ခန့်ကွာဝေးသော သို့လည်း ကောင်း၊ အရှေ့ဘက် ၁၂မိုင်ကွာ ရွှေညောင်ပူး၊ ကျောက်ချပ် သို့လည်းကောင်း၊ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၃မိုင်ခန့် ကွာဝေးသော ကွင်းရွာသို့လည်းကောင်း နွေ ဆောင်း နှစ်ရာသီ သွားလာနိုင်သော ကုန်းလမ်းများ ရှိသည်။
မြို့နယ်အတွင်း ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများမှာ မြို့အရှေ့ဘက် တစ်ဖာလုံခန့်အကွာရှိ တည်ထားခဲ့သော မင်းရာမစေတီ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့မတည်မီ ကပင် ရှိခဲ့သော ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့အနောက်မြောက်ဘက် မိတ္ထီလာသွား ကားလမ်းဘေးရှိ မြသိန်းတန်စေတီတော် မြသိန်းတန်စေတီတော် ကိုမြန်မာသက္ကရစ်၁၁၇၅(ခရစ်နှစ်၁၈၁၃)ခုနှစ်)အင်းဝခေတ် ၏သမီး ပြည်မင်း စတင်တည်ထောင်သောမင်း ၏မိဖုရား မိဖုရားစောမင်းဖြူတည်ထားခဲသည်မူလဘွဲအမည်ရတနာမဥ္ဇူဟုဘွဲအမည်တွင်သည်မြသိန်းစေတီတော်မူလအစအင်းဝဘုရင်မင်းကြီးနှင့်သမီးတော်မင်းသမီးစောမင်းဖြူသည်ခမည်းတော်၏အောင်မြေဖြစ်သောရမည်းသင်းနှင့်ပျော်ဘွယ်နယ်ဘက်သို့ဘုရားဖူးခရီးထွက်လာခဲသည်သူမသည်အင်းဝမှအရွေအရံများနှင့်အတူဆင်ဖြင့်ကြွလာခဲခြင်းဖြစ်သည်။
ယခုပျော်ဘွယ်မြို့ပေါ်ရှိနေရာတစ်ခုတွင်စခန်းချနားနေစဉ်သူမ၏အမြတ်နိုးဆုံးဖြစ်သောတန်ဖိုးရွေဒဂ်ါးအဖိုးတစ်သိန်းထိုက်တန်သည်ဟုဆိုသောမြဘရက်ကိုခေတ္တဖြူတ်ထားသည်ထို့စဉ်ကြောင်တစ်ကောင်ကထိုမြဘရက်ကိုက်ချီထွက်ပြေးသွားခဲသည်။
ကြောင်သည်မြဘရက်ကိုကိုက်ချီပြီအနီးရှိသစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်ပေါ်သို့ကိုက်ချီယူဆောင်သွားခဲသည်။
မင်းသမီးနှင့်အရွေအရံများကလိုက်လံရှာဖွေစဉ်မြဘရက်သည်အထက်တွင်အရောင်တောက်ပစွာလင်း၍တွေရသည်မင်းသမီးသည်သူမ၏အမြတ်နိုးရတနာကိုကြောင်ကချီသွားသောလဲအမှတ်မထင်ပြန်လဲတွေရှိတာကြောင့်သာသနာပြုရန်နိမိတ်ကောင်းဟုဆိုကာထိုမြဘရက်ကိုဌာပနာ၍ဘုရားတည်ထားခဲသည်။
ဘွဲတော်၏အစ"မြရတနာကိုထားပဌာနခြင်းသိန်းနှင့်ချီသောတန်းဖိုးရှိခြင်းတန်းဖိုးဖြတ်မရသောအလှူဖြစ်ခြင်းကြောင့်မြသိန်းတန်ဟူသောဘွဲအမည်ဆက်ကပ်ခဲသည်ဘုရားရာဇဝင်အရထိုမြဘရက်ကိုဌာပနာစဉ် မှာ ထိုမြရတနာအားမြေမှာမမြှုတ်ဘဲ အထက်မှာအမြဲတောက်ပပါစေလို့ ဆုတောင်းခဲတယ်လို့ဆိုပါတယ် ဒါကြောင့်လဲကြောင်ကမြေမှာမချဘဲသစ်ပင်အမြင်ပေါ်မှာတင်ထားခဲတယ်လို့ဆိုပါတယ် ယုံကြည်ပါတယ်ဒါဟာလဲဘုရားရဲအံဖွယ်တစ်ခုပင်ဖြစ်ပါသည်ထိုအချက်ကြောင့်ဘုရားကအထက်တန်းကျခြင်း၊ရာထူးဌာနန္တရတိုးတက်ခြင်း ချစ်သောသူနှင့်ပေါင်းသင်းနေထိုင်ရခြင်းစသည်တို့ အတွက်ဆုတောင်းပြည့်တယ်ဘုရားအဖြစ်ထင်ရှားပါတယ်မြသိန်းတန်စေတီကြီးအားမင်းအဆက်ပြုပြင်ခဲရာဗဒုံမင်း(ဘိုးတော်ဘုရား)လဲပါဝင်ခဲသည် ၊မင်းတုန်းမင်းကြီးလက်ထက်တွင်ပျော်ဘွယ်မြို့ဝန်နှင့်နယ်သူနယ်သားများကလဲပြုပြင်ခဲသည်မင်းသမီးစောမင်းဖြူသည်ပဲခူးမှာကွယ်လွန်ပေမယ်သူမအမြတ်နိုး ဆုံးဖြစ်သောပျော်ဘွယ်ကမြသိန်းတန်ဘုရားကိုတစ်နှစ်တစ်ခါလာရောက်တယ်လို့အဆိုရှိပါတယ်အချို့ကလဲညဘက်တွေမှာမင်းသမီးဝတ်စုံနှင့်အမျိုးသမီး ကိုတွေရတယ်လို့ပြောလေရှိပါတယ် ဘုရား၏အံဖွယ်များဘုရားတွင်ရှေးအခါအိုးခွက်များလက်ဝတ်လက်စားများဌားရမ်း၍ရခြင်း၊ဘုရားအဝိုင်းအတွင်းစိုက်ပျိုးထားသောကုက္ကိူပင်မှာတစ်ခြားအပင်များနှင့်မတူဘဲလွန်စွာတန်ခိုးကြီးခြင်း၊ဘုရားပွဲတော်ရက်များတွင်ဇာတ်ပွဲများကပါကဘုရားဘက်သို့လှည်၍ကပြရခြင်းမကပြပါမိုးလေများကြရောက်ခြင်း၊ဘုရား၏အရှေ့ဘက်တွင်ရှိသောကန်တော်မှာဆက်၍တူးဖော်မရခြင်း၊ဘုရား၏အရိပ်တော် သည်ဘုရားဝိုင်းအပြင်သို့မကျရောက် ခြင်း​ဘုရားကြီးမှရောင်ခြည်တော်များခဏခဏလွတ်ခြင်း ရှေးအခါပုလိပ်ရောဂါများ ဖြစ်ပွား​​၍ မြို့မရက်ကွပ်မှလူများဘုရားသို့ရောက်သောအခါရောဂါပရာကင်ပျောက်ခဲခြင်း အဂ်လိပ်ခေတ်ဂျပန်ခေတ်များတွင်ဘုရားကြီးဗုံဒဏ်မကျရောက်ခြင်းစသည် အံဖွယ်၈ချက်နှင့်ပြည့်စုံသောဘုရားတစ်ဆူဖြစ်ပြီပျော်ဘွယ်မြို့၏သက်တမ်းအရင်ဆုံး ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်ပြီပျော်ဘွယ်မြို့၏အသက်အကြီးဆုံးအဘရုက္ခစိုးနတ် စောင့်ရှောက်သောဘုရားလဲဖြစ်ပါသည် ​ေပျာ်ဘွယ်မြို့မှ တောင်တန်းများတွင် တည်ရှိသော ၊ ၊ ၊ စသည့်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကြီးကျယ်စည်ကားသော ပွဲလမ်းများမှာ မြို့အနီးရှိ စေတီပုထိုးတို့၏ ဘုရားပွဲများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် ထူးထူးခြားခြား ကြီးကျယ် စည်ကားသော ပွဲတော်မှာ နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလ၌ ကျင်းပသည့် ဖြစ်သည်။
ပျော်ဘွယ်မြို့သည် စေတီပုထိုးများ၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ၊ ရုံး၊ ဈေးစသည်တို့ဖြင့် ဝေဝေဆာဆာ ရှိသည့်အပြင် က အစိုးရ တန်းမြင့်ကျောင်း၊ ၊ သားဖွားဆေးရုံတို့ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
နှင့် တို့ကို အစိုးရက ပြုပြင်တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။
မြို့၏ ကျက်သရေဆောင် အဆောက်အအုံသည် ကြီး ဖြစ်၍ ပျော်ဘွယ်မြို့တည်သူ ဦးမှုံ၏ မြစ်တော်သူ အဘွားထိမ်း၏ ကောင်းမှု ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန် မန္တ​လေး ကားလမ်းနှင့် မီးရထားလမ်းဆုံတွင် ရှိ​သော နာရီစဉ် သည်လည်း ထင်ရှား​သော ဝိ​သေသ အ​ဆောက်အအုံဖြစ်သည် အစိုးရလက်ထက်က သီးသန့်စစ်ပုလိပ်တပ်ဖွဲ့၏ ဌာနချုပ်ကို ပျော်ဘွယ်မြို့၌ ထားရှိခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၉၅)။
ပျဉ်းမနားနယ်တွင် ပျဉ်းမနားမြို့နယ်နှင့် တို့ ပါဝင်သည်။
ပျဉ်းမနားမြို့သည် ၏ တောင်ဘက်ကမ်း၊ ၏ မြောက်ဘက် တောင်စွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ရန်ကုန်-မန္တလေး သည်လည်း ပျဉ်းမနားမြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။
အားဖြင့် ပျဉ်းမနားမြို့သည် မှ ၂၂၆မိုင် ကွာဝေး၍ မှ ၁၆၁ မိုင်ကွာဝေးသည်။
ရမည်းသင်းခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ နှင့်မူ ၄၉ မိုင်ကွာဝေးသည်။
လမ်းဟောင်းမှမူ မှ ၂၄၂ မိုင် ကွာဝေး၍ မှ ၁၈၀ မိုင်ကွာဝေးပြီး ရမည်းသင်းခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ နှင့်မူ ၅၅ မိုင်ကွာဝေးသည်။
တောင်ယာလုပ်ကိုင်သော လယ်သမားလေးတစ်ဦးနောက်သို့ ချစ်ကြိုက်လိုက်ပြေးခဲ့ရာ ကရင်ဘ၏ ဘုရင့်တပ်မတော်သားများက လိုက်လံဖမ်းဆီးသဖြင့် ယခု''ပျဉ်းမနား ဟောင်း''ဟူ၍ခေါ်တွင်သော အရပ်တွင် နားနေစဉ် ဖမ်းမိလေသည်။
ယင်းသို့ နယ်ချန်၊ နင်းကြမ်းမှ ပျဉ်းမနားဟု ဖြစ်လာရခြင်းမှာ အစိုးရ အုပ်စိုးစဉ်အခါက အစိုးရကိစ္စ စာပေးစာယူပြုရာတွင် နင်းကြမ်းနှင့် နှစ်မြို့ကို အင်္ဂလိပ်စာလုံးပေါင်းဖြင့် မကြာခဏ မှားသောကြောင့် အလုပ်များ ဖင့်နွှဲနှောင့်နှေးခြင်း မရှိစေရန် နင်းကြမ်းအမည်မှ မြို့နှင့်အနီးဆုံး ယခုလက်ရှိ ပျဉ်းမနားမြို့မှ ၅မိုင်ခန့် ကွာဝေးသော လမ်းပျဉ်းမနားရွာ၊ သို့မဟုတ် ပျဉ်းမနားရွာဟောင်းအမည်ကို အစားထိုး၍ အမည်ပြောင်းလိုက်သည် ဟု ဆိုသည်။
အိမ်ခြေ ငါးထောင်ရှိ၍ ၁၉၅၃ခုနှစ် အရ နှစ်သောင်းကျော်ရှိသည်။
ပေါင်း ၆၀ ကျော်ရှိ၍ များ အများဆုံး ဖြစ်သည်။
ဒုတိယအများဆုံးမှာ များ ဖြစ်၍ တတိယ အများဆုံးမှာ များ ဖြစ်ကြသည်။
နှင့် သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းနှင့် ကြံစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း တို့သည် ယခုအခါ ကြီးကျယ်သော လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။
အနီးရှိ ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက်တွင် ပျဉ်းမနား နယ်တစ်ဝိုက်တွင် ကြံစိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်ကြ၍ ကြံအမြောက်အမြား တင်ပို့ရောင်းချသော မြို့ ဖြစ်သည်။
မြို့၏ အရှေ့ဘက် လယ်ယာ ကိုင်းခင်းများနှင့် တို့ကို ဖြတ်ကျော်၍ မျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ညို့မှိုင်းနေသော တေင်တန်း၏ တောင်စွယ်ဖြစ်သည့် နှင့် တို့ကို ကြည်နူး လွမ်းဆွတ်ဖွယ်ရာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ဆင်ဖြူတောင်၌ ညီမ မမယ်ဖြူ လေထွင်းတောင် (ရှေးအခေါ် လှေခွင်းတောင်) ၌ အစ်မမယ်ညို နတ်ညီအစ်မ နှစ်ဦးအတွက် တည်ထားသော ဘုရားများ၌ နှစ်စဉ် လတွင် ဘုရားပွဲတော်များ ကျင်းပကြသည်။
ပျဉ်းမနားမြို့၏တောင်ဖျား၌ တင် တရားကြီး တည်ထားတော်မူခဲ့သော ကြီး(မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၄) ရှိသည်။
ယင်းဘုရားကြီးအနီးတွင် လက်ဝဲဝင်းတော်မှူး၊ မြင်စုကြီးဝန် နှင့် မြို့နယ်လူထုတို့က မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၅ ခုနှစ်၌ ကြီးကို တည်ကြလေသည်။
ယင်းဘုရားကြီး၏ ခြေတော်ရင်းတွင် ၁၂၉၆ ခုနှစ်က ဆောက်လုပ်ခဲ့သော တစ်ဆောင်ရှိသည်။
ပျဉ်းမနားမြို့၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ မြို့၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်း၌ သာရသည်။
သောက်ရန်ကို မြို့၏ အနောက်ဘက်ပိုင်း ကျောက်တောင်အရပ်မှ ရသည်။
ကြီး မတိုင်မီက သာသနာပြုဆရာကြီး ဗီ၊ စီ၊ ကေ့ အုပ်ချုပ်သော စိုက်ပျိုးရေးကျောင်းကြီးကို ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော် အစိုးရက အဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ပျဉ်းမနားမြို့၏အနောက်ဘက် နှစ်မိုင်အကွာရှိ သပြေလှ ရွာအနီးတွင် အစိုးရ ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၉၉)။
ချုံငယ်၊ ပန်းပင်၊ မြက်ပင် နှင့် ရေညိပင်စသည့် အပင်အမျိုးပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိသော်လည်း သစ်ပင်ကြီးများ မရှိချေ။
လက်ညိုး တစ်ဆစ်ကို လက် တစ်ဆစ်၊ တံတောင်ဆစ်မှ လယ်ခလယ်ဖျားအထိကို တစ်တောင်၊ လက်နှစ်ဘက် ဆန့်တန်း ပြီး လက်တစ်ဖက်၏ လက်ခလယ်အဖျားမှ အခြားလက် တစ် ဖက်၏လက်ခလယ်အဖျားအထိကို တစ်လံ စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ် ၍ ထိုအတိုင်းတို့နှင့် တိုင်းတာခဲ့ကြသည်။
ပေမှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ''ဖွတ်'' (ခြေဖဝါး)ဖြစ်၍ ခြေဖဝါး၏အလျား အတိုင်းအတာပင် ဖြစ် သည်။
လေးလက်မနှင့်ညီမျှသော ''လက်တစ်ဝါး'' အတိုင်း အတာကို မြင်းအရပ် တိုင်းတာရာ၌ သုံးစွဲ၏။
ရေကြောင်းဘက် တွင် ရေအနက်ကို''ဖာသမ်''ခေါ် တစ်လံနှင့်ညီမျှသော အတိုင်း အတာနှင့် တိုင်းတာကြသည်။
ထိုချိန်ခွင်မျိုးကို ''စတီးယာ့''ဟုခေါ်သည်။