DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
သူသည် ၏ ၃၅ ယောက်မြောက် သမ္မတ ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်မှ လုပ်ကြံခံရသည့် ၁၉၆၃ ခုနှစ် အထိ သမ္မတ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အတွင်း တောင်ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ ဒေသတွင် မော်တော် တော်ပီဒို သင်္ဘော ပီတီ-၁၀၉ နှင့် မော်တော် တော်ပီဒို သင်္ဘော ပီတီ-၅၉ တို့၏ ရေယာဉ်မှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးသည့်နောက်တွင် မက်ဆာချူးဆက် ၁၁ ခုမြောက် ကွန်ဂရက် ဒိစတြိတ် အတွင်းတွင် ၁၉၄၇ မှ ၁၉၅၃ အထိ ဒီမိုကရက် လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ဆောက်ရွက်ခဲ့သည်။
ကနေဒီသည် တစ်ဦးတည်းသော ကက်သလစ် ဘာသာဝင် သမ္မတနှင့် အိုင်းရစ်ရှ်အမေရိကန် သမ္မတဖြစ်ပြီး ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသော တစ်ဦးတည်းသော သမ္မတဖြစ်သည်။
ဌာနေ = ရှီကာဂို၊ အီလီနွိုင်းပြည်နယ်၊။
ဝန်ကြီးအဖြစ်တာဝန်မယူခင်က ကိုယ်စားပြု ကွန်ဂရက်အထက်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ၂၀၀၁ မှ ၂၀၀၉ ခုနှစ် အထိ ဒီမိုကရက်ပါတီမှ ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။
သူ၏ ခင်ပွန်းသည်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ၄၂ ဆက်မြောက် သမ္မတဟောင်း ဖြစ်ပြီး သူသည် ၁၉၉၃ မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ် အထိ သမ္မတကတော် အဖြစ် ရှိခဲ့သည်။
သူမသည် စူပါမတ်ကတ်နှင့် အခြား ကော်ပိုရေးရှင်း အချို့၏ ဒါရိုက်တာ ဘုတ်အဖွဲ့တွင်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မြောက်အမေရိကတိုက်ကြီး၏ အနောက်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးတွင် တည်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် ၊ မြောက်ဘက်တွင် နှင့် အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် တို့ ရှိကြသည်။
ဘဲရင်း ရေလက်ကြားကို ဖြတ်ကျော်ပြီးလျှင် အနောက်ဘက်တွင် ရှိသည်။
ပကတိအတိုင်း အရိုင်းသက်သက် ဆန်းပြားထူးထွေသည့် သယံဇာတပစ္စည်းများကလည်း သိပ္ပံပညာသည်များအား ညို့ဓာတ်ဖြင့် ရစ်ပတ်ဆွဲဆောင်လျက် ရှိတော့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ၂၀၂၀-ခုနှစ်တွင် ၏ ခန့်မှန်းခြေလူဦးရေမှာ ၇၃၄,၀၀၂ ဦး ဖြစ်သည်။
ဆီလီကွန် ချစ် (chip)တစ်ခု‌ပေါ်တွင် တင်ထားနိုင်‌သော ၊ ၊ လျှပ်ခံနှင့် လျှပ်သိုစသည့် ဆာကစ်အဲလိမင့်(circuit element) အ‌ရေအတွက်သည် အလွန်အမင်း တိုးတက်လျက် ရှိ‌နေသည်။
မိုနိုလစ်သစ် အင်တီဂရိတ်တက် ဆာကစ် နည်းပညာသည် ဖြစ်‌သော ဆီလီကွန်‌ပေါ်တွင် လုံးလုံး လျားလျား မှီခို‌နေသည်။
တို့ရှိ (ကိုယ်ဖွဲ့)ဆဲလ်စု သို့မဟုတ် တစ်ရှုး ဟူသည်မှာ - အတူတူ ထိစပ်စုဝေးလျက် လုပ်ငန်းတစ်ခုစီကို စုပေါင်းလုပ်ဆောင်နေကြသည့် များ (တသားတည်းအဖြစ်) အစုအဝေး ဖြစ်၏။
သို့သော် ထို ဘာသာပြန်စာလုံးဟောင်းကြောင့် ကိုချည်း တစ်ရှူးခေါ်သည်ဟု အထင်မလွဲရန် သတိပြုအပ်သည်။
တစ်ရှူးကို ‌၄မျိုး ပိုင်းခြားထားသည်။
အလို အားဖြင့် ‘ဒိုင်‌အော့စပိ‌ရော့’(''Diospyros'') မျိုးစိတ်ဖြစ်၍ ‘အက်ဗိ‌နေစီအီး’မျိုး ရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
အ‌ရှေ့တိုင်းများတွင် စိုက်ပျိုးကြ‌သော တည်ပင် တစ်မျိုးကို ‘ဒိုင်‌အော့စပိရော့ကာကီး’ဟု‌ခေါ်သည်။
အထူးအား ဖြင့် ယင်းကို အလယ်ပိုင်းနှင့် ‌မြောက်ပိုင်း‌ဒေသ များတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။
များကို အင်းဝ‌ခေတ်က တရုတ်နိုင်ငံမှ အ‌မြောက်အမြား တင်သွင်းခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
ထိုတည်ပင်မျိုး ကို တောင်ပိုင်းနှင့် တို့၌လည်း စိုက်ကြသည်။
အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စုတွင် အရိုင်း‌ပေါက်‌သော ‘ဒိုင်‌အော့စပိ‌ရော့ ဗာဂျင်နီအားနာ’ခေါ် တည်ပင်မျိုးရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)။
အတွင်းတွင်လည်း နာဇီတို့နှင့် ရင်ဆိုင်ရာတွင် အင်အားကြီးနိုင်ငံအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့ပြီး၊ စစ်အပြီးတွင် ဖြတ်သန်းရသော စစ်အေးတိုက်ပွဲ ကာလတစ်လျှောက်တွင်လည်း ပြိုင်ဖက်ဖြစ်သည့် မဟာအင်အားကြီးနိုင်ငံ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဆက်လက် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့သည်။
စစ်အပြီးတွင် တည်ထောင်သည့် တွင်လည်း ဦးဆောင်တည်ထောင်သူအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အရှေ့ဥရောပ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း၊ မြောက်အာဖရိက၊ အလယ်အာရှ၊ တောင်အာရှနှင့် လက်တင်အမေရိကဒေသများရှိ နိုင်ငံများတွင် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ပြန့်ပွားတည်မြဲရေးအတွက် နည်းလမ်းစုံသုံးကာ ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုပြိုကွဲပြီးနောက်တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ ရပိုင်ခွင့်၊ ခံစားခွင့်၊ ဆက်ခံခွင့်အာဏာများကို အကြီးဆုံးခွဲထွက်ပြည်နယ်ဖြစ်သည့် မှ ဆက်ခံရယူခဲ့သည်။
ရုရှား ဆိုဗီယက် ‌ဖက်ဒရယ် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ ယူကရိန်း ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဘယ်လာရုစ် ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ မော်ဒိုဗာ ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ အက်စတိုးနီးယား ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ လက်ဗီးယား ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ လစ်သူရေးနီးယား ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဂျော်ဂျီယာ ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ အာမေးနီးယား ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ အဇာဘိုင်ဂျန် ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ ကာဇတ် ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဥဇဘတ် ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ ကာဂျစ် ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ တာဂျစ် ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ တာ့ခ်မင် ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ = ပိုလန် ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ ချက်ကိုဆလိုဗက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဟန်ဂေရီ ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ ရိုမေးနီးယား ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဘူဂေးရီးယား ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ အယ်ဘေးနီးယား ပြည်သူ့ ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ မွန်ဂိုလီးယား ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ အာဖဂန်နစ္စတန် ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ { - ]] ]] ]] }။
death_place = နိုဗိုယိုလိုဗို၊ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်း၊ ဆိုဗီယက်ယူနီယံ။
rank = ဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဆိုဗီယက် လေတပ်။
စစ်အေးခေတ် ပြိုင်ဘက်များ ဖြစ်သော နှင့် တို့၏ ယှဉ်ပြိုင်မှုများအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သော အာကာသပြိုင်ပွဲတွင် ဆိုဗီယက်က စတင် ဦးဆောင်နိုင်မှုအဖြစ် အာကာသတွင်း လူစေလွှတ်နိုင်ခဲ့သည်။
အရမ်းလှတာပဲ'' ဆိုသောစကားမှာ ကမ္ဘာကျော်ခဲ့သည်။
File:1976 4569.jpg File:The Soviet Union 1964 CPA 3014 stamp (Space Exploration. Gagarin and Vostok 1).jpg File:Stamp of Azerbaijan 595.jpg File:2011. Stamp of Belarus 07-2011-03-28-m.jpg File:RR5514-0005R 10 рублей биметалл 2001 40 лет полета Гагарина реверс.png File:RR5714-0010R.png File:RR5220-0010R.png File:Stamp 2011 Gagarin (1).JPG
ပန်းချီမောင်ငွေထွန်းကို ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊မေလ ၄ ရက်နေ့၌ နဂါးနီပန်းချီ ဦးထွန်းရှိန်၊ ဒေါ်လှစိန်တို့က တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ပန်းချီမောင်ငွေထွန်းသည် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ဆရာက ဆက်သွယ်ပေး၍ ပန်းချီဦးလှမောင်ကြီးထံ ပန်းချီ ပညာဆည်းပူးခွင့်ရသည်။
အတွင်းမိဘများနှင့်အတူ သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သည်။
ဆရာဦးအုန်းလွင်၊ ဦးကြင်၊ ဆရာဆောင်နှင့် တို့ပို့ချသော ပန်းချီကလပ်သို့ တက်ရောက်၍ ပန်းချီပညာဆည်းပူးသည်။
ထို့နောက် ''ပန်းချီခရီးသည်'' စာအုပ်ကို ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ရေးဆွဲထုတ်ဝေခဲ့သည်။
သူ၏အလားအလာကိုမြင်သော ဦးဘဂျမ်းက နှင့်ဆက်သွယ်ပေးသည်။
ပန်းချီမောင်ငွေထွန်းသည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင်ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ငွေလွှဲစာစနစ်ဟောင်းကို တရားဝင်ရပ်ဆိုင်း ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ငွေလွှဲစာ စနစ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။
ယင်းသို့ငှက်ပျောပင်ကို စိုက်ပျိုးကြည့်ရာတွင် ကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်း သဖြင့် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု အပါအဝင်ဖြစ်သော အမေရိကတိုက်အလယ်ပိုင်းသည် ယခုအချိန်အခါတွင် ကမ္ဘာပေါ်၌ အများဆုံး ထွက်သောအရပ်ဒေသ ဖြစ်နေလေပြီ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ငှက်ပျောပေါင်းသည် ငှက်ပျောသီးအမှည့်ကို အခွံနွှာပြီး ဒန်အိုးထဲထည့်ကာ ရေနှင့် ပေါင်းရသည်။
ငှက်ပျောကြော်သည် အမှည့်ကို အခွံခွာပြီး ဆန်မုန့်နှစ်နှင့် ရော၍ ဆီဖြင့် ကြော်ထားသည်ကို ခေါ်သည်။
သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးကို ထိခိုက်စေကာ ကုန်ထုတ်စွမ်းအားကို ကျဆင်းစေသော အဓိကရောဂါတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တူဆိုသည်မှာ လူတို့တီထွင်ထားသော အကူ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
content_license = ဖိုင်တင်သူမှ မူပိုင်ခွင့်ကိုင်စွဲနိုင် (စံလိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်); ကိုလည်းရွေးချယ်နိုင်။
registration = Optional (ဗွီဒီယိုအများစုကြည့်ရှုရန်အတွက် မှတ်ပုံတင်ရန်မလို။
လတ်တလောအခြေအနေတွင် ယူကျု(ဘ်)အား က ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။
ထို့အပြင် ယူကျု(ဘ်)အား ၏ မူလအလုပ်သမား သုံးယောက်မှ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀⁠၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် ကမ္ဘာ့အရှေ့ဖျား မှစကာ ကိုးရီးယားကျွန်းဆွယ်၊ ၊ နိုင်ငံများအထိ ကျယ်ပြန့်သော ဒေသတစ်လျှောက် သုံးစွဲကြသည်။
ချစ်သမီးတို့ပေးစာများ (Letters from a father to a daughter) လွတ်လပ်ရေးဆီသို့ (Towards Freedom) ကမ္ဘာ့သမိုင်းအပေါ် လျှပ်တပြတ်အမြင်များ(Glimpses of world history) စသည့် စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်။
ဂျဝါဟာလာနေရူး နေထိုင်ခဲ့သည့် အစိုးရအိမ်တော် (Teen Mutri House) အား ၁၉၆၄ခုနှစ်မှစကာ နေရူးအမှတ်တရပြတိုက် အဖြစ်ဖွင့်လှစ်ပြသခဲ့သည်။
ဝါဒအမှောင်ဖုံးလွှမ်းနေသည့် ဤခေတ်တွင် ငြိမ်းချမ်းသော ကမ္ဘာနှင့် လွတ်လပ်သောအာရှတိုက်အတွက် မဆုတ်မနစ် ကြိုးပမ်းနေသူမှာ အိန္ဒိယခေါင်းဆောင်ကြီး ရှရီဂျဝါဟလာနေရူး ဖြစ်သည်။
ရှိ တူးဆလန်ပြတိုက်သည် ခမာနီတို့အုပ်စိုးစဉ်က ပြုခဲ့သမျှသော ရက်စက်မှုများအနက် လူမဆန်ဆုံးသော နှိပ်စက်မှုများအား လူအများတို့အမှတ်ရဖွယ် ပြန်လည်တင်ပြထားသည့် ပြတိုက်ဖြစ်သည်။
ဒီစာအုပ်ကြီး ရှိတဲ့နေရာကတော့ လူဦးရေအများဆုံး လူ့ယဉ်ကျေးမှု အရှည်ကြာဆုံးဆိုတဲ့ တရုတ်ပြည်ကြီးမှာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။
ဒီစာအုပ်ကြီးဖြစ်မြောက်အောင် ဦးစီးလှူဒါန်းတဲ့ ကုသိုလ်ရှင်ကတော့ မန္တလေးမြို့တည်နန်းတည် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတရားကြီးဖြစ်တဲ့ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးပါ။
မင်းတုန်းမင်းကြီးက ဘုရားနှုတ်ကပါဌ်တော်တွေကို ကမ္ဘာတည်တာနဲ့အမျှ မပျောက်မပျက် တည်ရှိနေအောင်၊ သာသနာ ပတဲ့အချိန်ထိ တည်စေဖို့ ကျောက်ပေါ်မှာရေးထိုးထားခဲ့ချင်တာဆိုတော့ ပိဋကတ်တော် ကျောက်စာဟာ အမှား အယွင်းကင်းတဲ့မူ ဖြစ်ရမယ်။
မင်းတုန်းမင်းကြီး လှူဒါန်းထားခဲ့တဲ့ ပိဋကတ်ကျောက်စာတွေဟာ အခုဆိုရင် နှစ်ပေါင်း (၁၀၄) နှစ်.. (စာတမ်းဖတ်ချိန် ၁၉၇၂) ကြာမြင့်ခဲ့ပါပြီ။
ဗုဒ္ဓဟောကြားတဲ့ တရားတော်တွေကို ရွှေပြား၊ ငွေပြား၊ ကျောက်ပြားနဲ့ ပေရွက်တွေပေါ်မှာ ရေးထိုးတဲ့ ဓလေ့ဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ စရောက်ကတည်းက ရှိခဲ့တဲ့ ဓလေ့တစ်ခုပါပဲ။
ဒါပေမယ့် စလုံးကို အပြည့်အစုံ ကျောက်ပြားပေါ်မှာ ရေးတင်တာကတော့ မင်းတုန်းမင်းကြီး ပထမဆုံးပါပဲ။
ကုသိုလ်တော်ထဲမှာ ပိဋကတ်သုံးပုံစလုံးကို သလင်းကျောက်ဖြူနဲ့ ကျောက်ထက်အက္ခရာတင်ပြီး ကျောက်စာဂူနဲ့ လှူဒါန်းတဲ့ ကုသိုလ်ဟာ အလွန်ထူးမြတ်တယ်၊ အဓွန့်ရှည်လို့ တည်ထွန်းနိုင်တယ်လို့ ပြင်းပြင်းပြပြ ယုံကြည်ကြတာနဲ့ နောက်လူတွေက သဘောကျပြီး ကိုယ်တတ်နိုင်သလောက်လိုက်ပြီး ကျောက်ထက်အက္ခရာ တင်လှူတဲ့ ကုသိုလ်တွေ လုပ်ကြတာ တော်တော်များများ ပေါ်လာတယ်။
မိတ္ထီလာမြို့ရဲ့ မြောက်ဘက်မှာရှိတဲ့ ရွှေမြင်မိ ဘုရား ပရဝဏ်ထဲမှာ ပိဋကတ်သုံးပုံအဖွင့် အဋ္ဌကထာ ပါဠိတွေကို ကျောက်ထက်အက္ခရာတင်ပြီး သားသမီး ၁၁ယောက်ရဲ့ မိဘ ဦးလှိုင်နဲ့ ဇနီး ဒေါ်အိမ်ငြိမ့်တို့က လှူဒါန်းထားပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကျောက်ပြားပေါ် စာရေးတာ သရေခေတ္တရာခေတ်ကတည်းက ရှိခဲ့တယ်။
စကျင်တောင်ဆိုတာ မန္တလေးမြို့ရဲ့ မြောက်ဘက် အရှေ့ယွန်းယွန်း ၃၂ မိုင်အကွာမှာ တည်ရှိပါတယ်။
မင်းတုန်းမင်းကြီးရဲ့ ပိဋကတ်သုံးပုံ ပါဠိတော်တွေဟာ စိုက်ထူပြီးလို့ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် ကြာရှိတဲ့အခါ ပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် စက္ကူစာရွက်ပေါ်ကို ရောက်ရှိလာပြီး စာအုပ်ကြီးများအဖြစ်နဲ့ ထွက်ပေါ်လာပါတော့တယ်။
မြို့ ကျုံး သိမ်တော် သုဓမ္မာကျောင်းသို့၊ ပြုပါကောင်းသမို့ သိုက်ဓာတ်အလာ၊ စုကာပေါင်းလို့ သမိုက်အပ်တာမှာ၊ တိုက်ပိဋကတ်ပါ စေတီမခြား၊ မဟာရံသုံးထပ် လှည့်ပတ်ရံသည်၊ ဤသတ္တဌာနံ၊ ဘုရင် ကိုးကွယ်သည့်ဘုရား၊ (ရတုခံ)။
ထိုသို့ငယ်ရွယ်ထက်မြက်သည့် ဘေကွန်သည် အသက် ၂၃နှစ်အရွယ်တွင် ပါလီမန်အောက်လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်လာသည်။
တွင် အချုပ်ခံရပြီး ဒဏ်ငွေကြီးပေးဆောင်ရသည်။
ဘေကွန်သည် သိပ္ပံပညာရှင် မဟုတ်သော်လည်း သိပ္ပံပညာနှင့် ဒဿနပညာရပ်များအတွက် ခေတ်သစ်သို့ ဦးတည်လာစေရန် လှုံဆော်ရေးသားပေးခဲ့သူ၊ ဦးဆောင်လမ်းပြခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဉာဏ်အလင်းခေတ်တွင် မှ ပြုစုသူများ ဖြစ်ကြသည့် ဒစ်ဒီရော့ (Dide rot) နှင့် ဒလမ်းဘတ်(d’Alenbert) တို့က ၎င်းတို့၏ ကျမ်းပြုစုရေးအား လှုံ့ဆော်သူမှာ ဘေကွန်ဖြစ်သည်ဟု ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
မာဂရက်သက်ချာသည် ၁၉၅၁တွင် ဒန်းနစ်သက်ချာဖြင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
ယူ​​ကေ၏ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၁နှစ်ကြာတာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခဲ့​သော မာဂရက်သက်ချာသည် ဧပြီလ ၈ရက်၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ​သွေးခဲ​ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း အင်းဝမြို့မှ တောင်ဘက် မိုင် ၄ဝ ခန့်ကွာဝေးပြီး မြင်းခြံမြို့အထက် ခြောက်မိုင်ကွာဝေးသော ရန္တပိုရွာတွင် တွေ့ဆုံ၍ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
ရန္တပိုဆိပ်ကမ်းတည့်တည့် ကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်သို့ တက်လိုက်လျှင် ရန္တပိုရွာသို့ ရောက်သည်။
ရန္တပိုရွာမှာ ဆေးပေးခန်းနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ မရှိသေးပါ။
အတွင်းရန်သူ (The Enemy Withing) မိတ်ဆွေနှင့် ရဲရင့်သောရန်သူများသာ(Just Friends and Brave Enemies) ပိုမိုသစ်လွင်သော ကမ္ဘာတစ်ခု ကြိုးပမ်းတည်ဆောက်ရေး (To Seeks a Newer World)။
ငေါင်း (IPA/ŋáʊ̃/) သည် မြန်မာ့သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင်ပါသော ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် ထူးဆန်းသည့် လူတူသတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ခင်း၍ ထောင်ထားပြီး ချော်လဲသွားမှ ဖမ်းနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ငေါင်းသည် ခြေတစ်ချောင်းထောက်၍ လမ်းလျှောက်တတ်သည်။
ပြောင်းပြန်လှည့်နေသည့် အနေအထားရှိပြီး များ သန်မာသည်။
ငေါင်းနှင့်ပက်သက်ပြီး အခိုင်လုံဆုံးသော အထောက်အထားမှာ တွင် ထားရှိသည့် ရွှေနန်းစဉ် လက်သုံးပုရပိုက်ဖြူဖြစ်သည်။
အဆိုပါဆေးရေးပုရပိုက်တွင် လူမျောက်ငရွှေမောင်၊ အသေခြောက်၊ နဂါးဂဠုန်အသေခြောက်၊ ၊ ငါးကောင်၊ ကျွန်းဖိုကျွန်းမပင် စသည်အကြောင်းအရာတို့နှင့် အတူ လူငေါင်းပုံများပါ ပါဝင်သည်။
တိုပြီး အသံမှာ ငှက်သံကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ကြိုးပမ်းရာတွင် အရေးပါသော အဆင့်များအဖြစ် - #ရွှေ့ပြောင်းစာခွက်တွင် စာစီခြင်း၊ စာလုံးပုံစံများကို လိုအပ်သလို စွဲမြဲနေစေရန် တပ်ဆင်ခြင်း #စာပုံနှိပ်စက် #မင် #စက္ကူ စသည်ဖြင့် လိုအပ်ပေသည်။
ငှက်မွေးသည် ပေါ့ပါးခြင်း၊ ကျုံ့နိုင်ကန်နိုင်ခြင်းနှင့် ပျော့ ပြောင်းခြင်းတို့ကြောင့် မွေ့ရာ၊ ကူရှင်၊ ဂွမ်းထိုးစောင်၊ ခြုံထည် စသည့် အသုံးအဆောင်များ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးဝင်သည်။
ပါဏဗေဒအမည်မှာ ''မွန်တီကိုလာ ဆိုလီတာရီယပ်'' ဖြစ်သည်။
ငှက်သူခိုးသည် ကက်စပျန်ပင်လယ်မှ တိဗက်ပြည်နှင့် တောင်တန်းများကို ဖြတ်၍ တရုတ်နိုင်ငံ၊ တို့အထိ အနှံ့အပြားနေသည်။
စကားတစ်လုံး၏ အရင်းအမြစ်ကို စစ်သော ပညာသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အက်တီမော်လိုဂျီဟု မည်၏။
သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ပြီးနောက်၊ ၊ ၊ အိမ်တော်ရာကျောင်းတိုက် သီရိဇေယျုံကျောင်း၊ ၊ ဓမ္မာလင်္ကာရ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၊ ၊ ပါဠိတက္ကသိုလ်ကိုင်းကုန်းကျောင်းတိုက်၊ သာသနာ့မဏ္ဍိုင် ပါဠိတက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက်တို့တွင် ပရိယတ္တိစာပေများကို ဓမ္မာစရိယတန်းအထိ အဆင့်ဆင့် လေ့လာသင်ယူခဲ့သည်။
ပဋိပတ်အလုပ်အနေဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ မဟာစည်သာသနာ့ရိပ်သာကြီးတွင် ၁၉၉၈ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် (၁၀ရက်တရားစခန်း)၊ ၁၉၉၉ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် (၁၀ရက်တရားစခန်း)၊ ၂၀၀၁ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် (၄၅ရက်တရားစခန်း)များ ဝင်ရောက်ကာ အားထုတ်ခဲ့သည်။
ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ အိမ်တော်ရာကျောင်းတိုက်၊ သီရိဇေယျုံကျောင်းနှင့် ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဒယ်ဂူးမြို့၊ စိတ္တသုခ မြန်မာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတို့၏ ပဓာနနာယက ဆရာတော်အဖြစ် တာဝန်ယူကာ တရားဟော တရားပြ၊ စာရေးစာချ စသည့် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ရင်း ဟူသော အင်တာနက် စာမျက်နှာတို့မှလည်း ဓမ္မစာပေများ ရေးသားကာ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ မြန်မာများနှင့် ကိုရီးယားနိုင်ငံသားများအတွက် အွန်လိုင်းသာသနာပြု လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ပေးလျက် ရှိသည့်အပြင် မျိုးဆက်သစ် လူငယ်လူရွယ်များအား ဓမ္မအမွေနှင့် ပညာအမွေများ ပေးနိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ ရန်ကုန်မြို့တွင် ပညာဒါန ကျောင်းဖွင့်လှစ်ပေးရန် ကြိုးစားအကောင်အထည် ဖော်လျက်ရှိသည်။
အနောက်တောင်မုတ်သုံကာလအတွင်း ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း၏ မုတ်သုံအင်အားကိုတွက်ချက်ရာတွင် စစ်တွေမြို့နှင့် မော်လမြိုင်မြို့တို့၏ လေထုဖိအားခြားနားချက်(မီလီဘား) တန်ဖိုးကို တွက်ချက်၍ အောက်ပါအတိုင်းမုတ်သုံအင်အားအခြေအနေကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပါသည် - ∆P ≤ ၁.၅ မီလီဘား (အားပျော့) ၁.၅ ၃.၀ ၄.၀ ∆P > ၅.၅ မီလီဘား (အားအလွန်ကောင်း) တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်း၏ မုတ်သုံအင်အားကို တွက်ချက်ရာတွင် မော်လမြိုင်မြို့နှင့် ကော့သောင်မြို့တို့၏ လေထုဖိအားခြားနားချက်(မီလီဘား)တန်ဖိုးကို တွက်ချက်၍ အောက်ပါ အတိုင်း မုတ်သုံအင်အားအခြေအနေကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပါသည် - ∆P ≤ ၀.၅ မီလီဘား (အားပျော့) ၀.၅ ၁.၅ ၂.၀ ∆P > ၂.၅ မီလီဘား (အားအလွန်ကောင်း) ကမ်းရိုးတန်းတစ်ခုလုံး၏ မုတ်သုံအင်အားကို တွက်ချက်ရာတွင် စစ်တွေမြို့နှင့် ကော့သောင် မြို့တို့၏လေထုဖိအားခြားနားချက် (မီလီဘား)တန်ဖိုးကို တွက်ချက်၍ အောက်ပါ အတိုင်း မုတ်သုံအင်အားအခြေအနေကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပါသည် - ∆P ≤ ၂.၀ မီလီဘား (အားပျော့) ၂.၀ ၄.၀ ၆.၀ ∆P > ၈.၀ မီလီဘား (အားအလွန်ကောင်း) စိုးရိမ်ရေမှတ်ဟူသည်မှာ ရေမှတ်တိုင်ပေါ်တွင် ရွေးချယ်သတ်မှတ်ထားသော တန်ဖိုး ဖြစ်ပြီး မြစ်ရေသည်ယင်းအမှတ်ကိုကျော်လွန်ပါက မြစ်ကမ်းပါးမှ လျှံကျလာသော ရေအားဖြင့် ထိုအရပ်ဒေသတွင် ရေလွှမ်းမှုဖြစ်ပေါ်နိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြသည့်မြစ်ရေမှတ် တန်ဖိုးဖြစ်သည်။
ရေနည်းသတိပေးမှတ်ဟူသည်မှာ ရေမှတ်တိုင်ပေါ်တွင် ရွေးချယ်သတ်မှတ်ထား သော တန်ဖိုးဖြစ်ပြီး မြစ်ရေသည်ယင်းအမှတ်အောက်သို့ ဆက်လက်ကျဆင်းပါက ရေကြောင်း သွားလာခြင်းနှင့် မြစ်ရေတင်ခြင်းစသည်တို့တွင် အခက်အခဲ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ညွှှန်ပြသည့် မြစ်ရေမှတ် တန်ဖိုးဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် မိုးဦးကာလတွင် ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဖျားးဒေသ၌ မြစ်ရေသည် (၂၄)နာရီအတွင်း (၂၀၀)စင်တီမီတာ (၇ ပေခန့်)နှင့်အထက် ရုတ်တရက်ထိုးတက်လာပါက မြစ် အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတွင်လည်း မြစ်ရေများမြင့်တက်လာမည်ဖြစ်၍ မြစ်ကမ်းပါ:တွင် ယာယီအခြေချနေသူများအား သတိပေးနိုင်ရန်ရည်ရွယ်လျှက် (၃)ရက်မှ (၇)ရက်အတွင်း မြင့်တက်လာနိုင်သည့် မြစ်ရေခန့်မှန်းချက်နှင့်အတူ ထုတ်ပြန်ပေးသော သတင်းဖြစ်သည်။
အရပ်ဒေသတစ်ခုတွင် ရေကြီးမှု (စိုးရိမ်ရေမှတ်ကျော်လွန်မှု) ဖြစ်ပေါ်နိုင်ကြောင်း (၁)ရက် မှ (၃)ရက်ခန့်ကြိုတင်၍ ထုတ်ပြန်ပေးသည့်သတိပေးချက်ဖြစ်သည်။
အရပ်ဒေသတစ်ခု၌ ရေကြီးမှု (စိုးရိမ်ရေမှတ်ကျော်လွန်မှု) ဖြစ်ပေါ်ချိန်တွင် မြစ်ရေသည် စိုးရိမ်ရေမှတ်အထက်တွင် ဆက်လက်တည်ရှိနိုင်ကြောင်း သို့မဟုတ် စိုးရိမ်ရေမှတ် အောက်သို့ ကျဆင်းနိုင်ကြောင်း (၁)ရက်မှ (၃)ရက်ခန့်ကြိုတင်၍ ထုတ်ပြန်ပေးသော သတင်းဖြစ်သည်။
မြစ်ဖျားဒေသတွင် သုံးရက်နှင့်အထက် အဆက်မပြတ် မိုးကြီးမှုကြောင့် မြစ်ဖျားမှ မြစ် အောက်ပိုင်းအထိ ရေကြီးမှုဖြစ်ပေါ်သော မြစ်ရေကြီးမှုကို ကျယ်ပြန့်ရေကြီးခြင်း ဟုခေါ်ပါသည်။
ပင်လယ်ပြင်တွင် မုန်တိုင်းများဖြစ်ပေါ်ပြီး ကမ်းကိုဖြတ်ကျော်သည့်အခါ တိုက်ခတ်သော လေပြင်းများကြောင့်မြစ်၀နှင့်ကမ်းခြေများတစ်လျှောက်တွင် လှိုင်းနှင့်အတူ ရေတက်လာသော ဖြစ်ရပ် ကို မုန်တိုင်းဒီရေတက်ခြင်းဟုခေါ်ပါသည်။
နယ်စပ်ကျော်ဖြတ်ရေကြီးခြင်းဆိုသည်မှာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအား ဖြတ်ကျော် စီးဆင်း လာသော မြစ်များတွင် ရေကြီးမှုကြောင့် မိမိနိုင်ငံအတွင်းရှိ ဆပ်စပ်နေသော မြစ်များတွင်ပါ ရေကြီးမှုဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို ခေါ်ပါသည်။
လူတို့သည် အချိန်တန်လျှင် စကားတတ်စမြဲပင်ဖြစ်၏။
မြန်မာတို့၌ စကားအရာ အင်္ဂါလေးတန်နှင့် ဟူသည်တို့မှာ စကားပြောအတတ်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများ ဖြစ်သည်။
မင်းဘူး သွား မော်တော်ကား လမ်းတွင် မင်းဘူးမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၁၁ မိုင်အကွာ၌ တည်ရှိသည်။
စကု ဟူသော အမည်ကို တကောင်းရာဇဝင်ပါ မဟာသမ္ဘဝ ၊ စူဠသမ္ဘဝ မျက်မမြင် မင်းသားနှစ်ပါးတို့၏ အကြောင်းနှင့် ဆက်စပ်ပြောဆိုလေ့ ရှိကြသည်။
လမ်းတွင် စားမြိန်စာများကို ခိုးစားသော ဘီလူးမအားမိ၍ မင်းသားများက သတ်မည်အပြုတွင် မျက်စိအလင်းရအောင်ကုသပေးမည်ဟူသော ကတိပြုချက်ကြောင့် ဘီလူးမကို အသက် ချမ်းသာခွင့် ပေးလိုက်၏။
ထိုနေရာမှစ၍ မင်းသားနှစ်ပါးအား မျက်စိအလင်းရအောင် စတင်ကုသပေးသည့် အတွက် စကု ဟုခေါ်တွင်ကြောင်း မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းအတွဲ (၃)၊ စာမျက်နှာ ၃၀၄၊ ၃၀၅ တွင်ဖေါ်ပြထားပါသည်။
မျက်စိအလင်းရသည့်နေရာကို စလင်း ဟုခေါ်ဆိုကြောင်း ပြောဆိုကြပါသည်။
သို့သော်လည်း မြေပြင်အခြေအနေမှာစလင်းသည် စကု၏မြစ်ကြောင်း အထက်တွင် တည်ရှိနေပြီး၊ စကုသည်လည်း ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းဘေး တွင် တည်ရှိသောမြို့ မဟုတ်သောကြောင့် စကု နှင့် မဟာသမ္ဘဝ၊ စူဠသမ္ဘဝ မျက်မမြင် မင်းသားနှစ်ပါးတို့၏ အကြောင်းနှင့် ဆက်စပ် ပြောဆိုသော အယူအဆသည် လက်တွေ့မကျပေ။
စကုဒေသခံများအနေဖြင့် စကု ဟူသောအမည်သည် မန်းရွှေစက်တော်နှင့် ကျောင်းတော်ရာဘုရား သမိုင်းတို့ကိုညွန်းဆို၍ ပုဏ္ဏောဝါဒသုတ် လာ သကုဏ ဟာ သကုဏ မှ သကု၊ သကု မှ စကု ဖြစ်လာပြီး ငှက်ပေါရာအရပ်ဟု ယူဆကြပါသည်။
ရှေးဟောင်းသုတေသီတစ်ဦး ရေးသားသော ရှေးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ မြို့၊ ရွာ နယ်ပယ်သမိုင်း ဖြည့်စွက်တွဲတွင် မြန်မာနှစ် ၂၇၆ ခုနှစ်တွင် စောရဟန်းမင်းက စကုမြို့အပါအဝင်မြို့(၈)မြို့ကို ပြုစုတော်မူသည် ဟု ဖေါ်ပြထားပါသည်။
ပုဂံခေတ် ကျောက်စာများတွင် စကု ဟုဖေါ်ပြထားသည်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၄၂၀) ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးသော ဂဝံကျောင်းကျောက်စာ (မန္တလေးနန်းတွင်းရုံ ကျောက်တိုင် အမှတ် ၁၀) တွင် တွေ့ရှိရပါသည်။
ရှင်စန္ဒလင်္ကာ ပြုပြင်စီရင်သော မဏိရတနာပုံကျမ်းတွင် ကျန်စစ်သားမင်းသည် သားတော်(ရာဇကုမာ) ကို သီရိခေတ္တရာ ဟူသောအမည်နှင့်တကွ စကုမြို့တောင်စဉ် (၇)ခရိုင်ကိုပေး၍ စကုတွင် နေရလေသည် ဟုဖေါ်ပြထားပါသည်။
ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်တွင် စကုမြို့ ကို မြန်မာနှစ် (၆၆၁)ခုနှစ် တွင်တည်ပြီး၊ အကျယ်အဝန်း တာ(၇၁၀)၊ လေးရာပြုမြို့ ဟုဖေါ်ပြထားပါသည်။
တင်နိုင်တိုး ၏ မြန်မာမြို့အဘိဓာန် စာအုပ်တွင် စကုမြို့ကို တောင်တွင်းမင်း သီဝိပဒေ က ခရစ်နှစ် ၁၂၉၉ နိုဝင်္ဘာ ၃၀ ရက် (မြန်မာနှစ် ၆၆၁ ခုနှစ်၊ နတ္တော်လဆန်း ၇ ရက်) နေ့တွင် မြို့သစ်တည်ထောင်သည် ဟုဖေါ်ပြထားပါသည်။
ရှေးမြို့ငယ်တစ်ခုဖြစ်၍ မြန်မာမင်းများလက်ထက်အခါက မြို့ဝန်အုပ်ချုပ်ရသောမြို့ဖြစ်သည်။
ရှေးခေတ်စကုမြို့ဝန်၊ မြို့သူကြီးတို့ တည်ဆောက်ကိုးကွယ်ခဲ့သော သစ်သားရုပ်စုံကျောင်းကြီးများဖြစ်သည့် သုံးထပ်ကျောင်းနှင့် မှန်ကင်းကျောင်းစသည့် ရုပ်စုံကျောင်းကြီးများတွင် ဇာတ်နိပါတ်တော်များကို သရုပ်ဖော်ပြထားသည့် ရှေးမြန်မာပန်းပုလက်ရာတို့ကို ယခုတိုင်တွေ့နိုင်ပြီး အသင်္ခယာ ရှေးဟောင်းအုတ်ကျောင်းကြီးကိုလည်း လေ့လာနိုင်ပါသည်။
မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရာ နှစ်ဆူရှိသော မန်းရွှေစက်တော် ဘုရားသည် စကုမြို့နယ် အတွင်း၌ပင် ရှိ၏။
ရွှေစက်တော် ဘုရားပွဲ ကျင်းပသည့် တပို့တွဲလဆန်း (၅)ရက်နေ့မှ မြန်မာနှစ်ဆန်း (၁)ရက်နေ့အထိ မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ ဘုရားဖူးများ လာရောက်ကြသည်။
စကုမြို့နယ်၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်၏။
လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းများကို မန်းချောင်းမှ ဆည်မြောင်းများဖြင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးသည်။
အိုင်းမဆည်(မန်းဘူးမြောင်း)နှင့် မဲဇလီဆည်(မုန်းတူးမြောင်း) စီမံကိန်းအရ စိုက်ဧရိယာများစွာ ရေသွင်းနိုင်ပြီးတစ်နှစ်ပတ်လုံးသီးထပ်သီးညှပ်များဖြင့် ဝေဆာလျက်ရှိသည်။
မန်းရေနံမြေ စီမံကိန်းသည် မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်၏ ထင်ရှားလှသော စီးပွားရေးကဏ္ဍတစ်ရပ်ဖြစ်၍ ယခုအခါ ဓာတ်ငွေ့စက်ရုံ တစ်ရုံ တိုးချဲ့တည်ဆောက်ပြီး ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) မြို့၏အရှေ့ဘက်၌ စကုမြို့ကျက်သရေဆောင် ထေရ်ကြီးစေတီတော် (အရပ်အခေါ် ထီးကြီးဘုရား)နှင့် သကျမဉ္ဇူစေတီများ၊ တောင်ဘက်၌ကန်ပေါက်ကြီးနှင့်ပုညရှင်စေတီများ၊ ထောင်ဘုရား၊ အနောက်ဘက်၌ ဇရပ်ကြီးနှင့် ရွှေကျမ်းစေတီ၊ မြောက်ဘက်တွင်ရွှေတော်ရကြီးစေတီနှင့် မန်းချောင်းတို့သည် တည်ရှိသဖြင့်ကြီးလေးကြီးရံသောမြို့ဟုဆိုကြသည်။
မြို့တွင်းမြို့ပြင်စေတီပုထိုးတစ်ရာခန့်ရှိပြီး ကျောင်းကန်ဘုရားတို့ကို အုတ်စင်္ကြန်များပေါများမှုကို တင်စား၍ပုဂံဘုရား၊ စကုတံတားဟု ဆိုရိုးတွင်သည်။
ရှေးမြန်မာတို့၏ အနုပညာလက်ရာများဖြင့် တခမ်းတနားတည်ဆောက်ထားခဲ့သော ရှေးဟောင်းသာသနာ့အဆောက်အအုံများမှာ ယနေ့တိုင်စကုမြို့ဝန်းကျင်တွင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
စကုမြို့၌ နေ့စဉ်အရုဏ်ဆွမ်းလောင်းအဖွဲ့နှင့် နေ့ဆွမ်းလောင်းအဖွဲ့တို့ ရှိကြပြီး နှစ်စဉ်ပရိယတ္တိ စာပြန်ပွဲ နှစ်ကြိမ်ကျင်းပသည်။
မန်းရွှေစက်တော်ပါဒစေတီသို့ စကုမှတစ်ဆင့် လမ်းသုံးသွယ်ဖြင့် သွားနိုင်သည့်အပြင် မြောက်ဘက်ရှိ လယ်ကိုင်းစန္ဒကူးနံ့သာရုပ်ပွားတော်နှင့် ကျောင်းတော်ရာစေတီများသို့သွားရောက် ဖူးမြော်နိုင်သည်။
ရေခဲသော တိုင်းပြည်များတွင် ရေခဲပြင်ပေါ်၌ စကီးဟုခေါ် သော သစ်သားလျှောဖိနပ် စီးနင်း၍ ခရီး သွားလာကြသည်ကို စကီးစီးခြင်းဟု ခေါ်သည်။
birth_place= စကော့တလန်နိုင်ငံ၊ အက်ဒင်ဘာရာမြို့၊ ကောလစ်ချ် လမ်းကြား။
ကြောင့် နို့စို့အရွယ်ကပင် ခြေထောက်များ မသန်မစွမ်း ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ များ ဖြစ်သော စကန်ဒီနေးဗီးယား၊ ဖင်လန်နှင့် များမှာ စကိတ်စီးခြင်းကို ဦးစွာလိုက်စားခဲ့သော နိုင်ငံများ ဖြစ်သည်။
အမြန်စီး၊ အလှစီးစသော စကိတ်စီးပြိုင်ပွဲများကို နှင့် တို့တွင် အနှံ့အပြား ကျင်းပလာခဲဲ့ကြသည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ပင်ရှိပြီ ဖြစ်သော် လည်း ၁၉၂၄ ခုနှစ်ကျမှသာ ကမ္ဘာ့အိုလံပစ်ကစားပွဲများတွင် ဆောင်းရာသီ ပြေးခုန်ကစားပွဲ တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ပါဝင်ခဲ့လေ သည်။
ရေကူးသည့် အခါ အလွန်လေးလံသဖြင့် ရေကူးသည်နှင့် မတူပဲ ရေထဲတွင် ဖြည်းညင်းစွာ ဝပ်တွားသွားနေသည်နှင့် တူသည်။
ထိုခေတ် သမယက ကျောက်မီးသွေးများ သယ်ယူရာ၌ ကျောက်မီးသွေးတင် ရထားတွဲများကို သစ်သား သို့မဟုတ် သံလမ်းပေါ်တွင်တင်၍ မြင်းများဖြင့် ဆွဲလေ့ရှိ၏။
ကြိုးစားသည့်အတိုင်း အောင်မြင်သဖြင့် ၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် စတီဖင်ဆန်၏ ဗလူးခါးအမည်ရှိသော မီးရထားသည် ကီလင်းဝပ် ကျောက်မီးသွေးတွင်းမှ သင်္ဘောဆိပ်သို့ ချောမောစွာ စတင်ခုတ်မောင်း နိုင်ခဲ့သည်။
ရောဘတ် လူဝီ စတီဗင်ဆန် (; ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၅၀ - ၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၉၄)သည် အင်္ဂလိပ်စာပေ လောက၌ ပုံဝတ္ထုများ ရေးသားခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာကျော်ဖြစ်လာသော စာရေး ဆရာကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ခရစ် ၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက် နေ့တွင် ၌ ဖွား မြင်သည်။
ထိုနောက် မစ္စစ်အော့စဗန် မမာမကျန်းဖြစ်သည်ဟူ၍ သတင်းကြားရသဖြင့် စတီဗင်ဆန်သည် မစ္စစ်အော့စဗန် နေထိုင်ရာ သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
နောက်ဆုံး၌ တောင်ပိုင်းရှိ ကို တွေ့သဖြင့် အိမ်သားများနှင့်အတူ ထိုကျွန်းစုသို့ ပြောင်းရွေ့ နေထိုင်လေသည်။
ပစ္စည်းတစ်ခုကို မျက်စိ နှစ်လုံးဖြင့် ကြည့်ရာ၌ မျက်စိ တစ်ဖက်က မြင်သကဲ့သို့ အခြားတစ်ဖက်ကလည်း အတူတူ ပင် မြင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
ခေတ်မှီ ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းတွင် အီလက်ထရိုတိုက် (လျှပ်စစ် ပုံစံ)နှင့်စတီရီယိုတိုက် (စတီရီယိုပုံစံ)နှစ်မျိုးလုံးပင် ခေတ်စား လျက်ရှိသည်။
စတီးသည် ၁၆၇၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် ပြည် ၌ မွေးဖွား၍ ၁၇၂၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့၌ ကာမာသန်မြို့အနီး တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
မိမိနှင့်သက်တူရွယ်တူဖြစ်သော ဂျိုးဇတ်အက်ဒီဆန်နှင့်အတူ ချာတာဟောက်ကျောင်းနှင့် တို့တွင် စာသင်ခဲ့လေသည်။
ထို့ပြင် စတီးသည် စိတ်ဓာတ်ပြင်းထန်လှသော ဝှစ် ပါတီဝင်တစ်ယောက် ဖြစ်ရကား ၁၇၁ဝ ပြည့်နှစ်၌ ဝင်များ အာဏာရလာသောအခါတွင် သတင်းပြန်ကြား ဖြန့်ချိရေးရာထူးကို စွန့်လွတ်လိုက်ရလေသည်။
စတုမဓူသည် စတုမဓု ဟူသော မှ ဆင်းသက်လာသည်၊ စတု၏အနက်မှာ လေးခုသင်္ချာ၊ မဓု၏ အနက်မှာ အချိုအရသာဖြစ်၏။
ထိုအချိုလေးမျိုးကား၊ ၊ တင်လဲ၊ နှင့် ဆီဖြစ်သည်။
သမန္တစက္ခုဒီပနီကျမ်း၊ ရုပ်တု အကြောင်းကိုဆိုရာ၌ 'မထေရ်သည် ကောသလမင်း၏ နန်းတော်သို့သွား၏။
မင်းသည် ကိုလှမ်း၍ ဤအခါသည် ဆွမ်း၏အခါ မဟုတ်ပြီဟု သပိတ်ပြည့်အောင် စတုမဓူကို မွတ်သိပ်ဆာလောင်ရုံသက်သက်ဖြင့် မစားကောင်း၊ အားနည်းသော ရောဂါနှင့်လေရောဂါ စသည်ရှိသူတို့ စားကောင်းသည်ဟု ဝိနည်းတော်လာ စကားကို အဋ္ဌကထာဋီကာဆရာတို့က ဖွင့်ထားသဖြင့် စတုမဓူသည် ထိုရောဂါများအတွက်ဆေးတစ်ပါး ဖြစ်သည်ဟု ပိုမိုထင်ရှား၏။
သည် ထိုအကြောင်းကိုကြား၍ ထေရဿမထေရ်အား ကောင်းစွာ အရိုအသေကိုပြု၍ ငါသို့သောမင်း မည်သည် မင်းအဖြစ်ကို ပြုပါလျက်သာလျှင် သခင်ရဟန်းတို့အား ဆေး ပစ္စည်းတို့သည် ရခဲ့ကုန်၏တကား။
ထိုအခါ အမတ် တစ်ယောက်သည် ဘုရားပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူရာ အရပ်ဆီသို့ လက်အုပ်ချီပြီးသော်၊ အရှင်မင်းကြီး၊ ကိုယ်တော်၏ သံသယကို ပျောက်ပ ကျေနပ်စေတတ်သော ရိုသေလေးမြတ် ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် အပါး၌ နိဗ္ဗာန်လားတော်မူချေပြီဟု လျှောက်တင်၏။
မြန်မာ့ရှေးသူဟောင်း တို့သည် စတုမဓူ အသက်ရှည်ဆေးကို အမြတ်တနိုးထားကာ မှီဝဲသုံးဆောင် ခဲ့ကြသည်။
မောင်ယဉ်နွယ် ပြုစုရေးသားသည့် အသက်ရှည်ဆေးဖက်ဝင် နွယ်မြက်သစ်ပင် စာအုပ်မှ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)။
စတုရင်္ဂဗလ အမတ်ကြီးသည် ၌ ထင်ရှားသော စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်၍ ဇာတိအားဖြင့် သား ဖြစ်သည်။
ဝိဇယာပုရ အမည်ရှိ ပင်းယမြို့တည် နန်းတည် တစီးရှင်သီဟသူမင်းကြီး (မြန်မာ ၆၇၄-၆၈၄)၏ သားတော်မင်း(၇ဝ၄-၇၁၂)သည် အမတ်ကြီးအား သူကောင်းပြု၏။
ထို အင်္ဂါလေးပါးတို့သည်ကား- # သဒ္ဒါကျမ်းအတတ်တွင် အလုံးစုံနှံ့စပ် ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း၊ # ကဗျာလင်္ကာ ဖွဲ့ဆိုရေးသားရာတွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာစွာ သီကုံးတတ်ခြင်း၊ # လောက၊ ဓမ္မ၊ ရာဇ အရေးတို့ကို နက်နက်နဲနဲ အမေးပုစ္ဆာပြုတတ်ခြင်း၊ #ထိုးရာ၌ တူမုံတူအောင် စွမ်းဆောင်တတ်ခြင်း စသည့် အားလေးတန်နှင့် ပြည့်စုံခြင်းကို ဆိုပေသည်။
ကို ကောင်းစွာနှံ့စပ်သော အမတ်ကြီးသည် မာဂဓဘာသာ ဂန္တန္တရ ကျမ်းများနှင့် သင်္သကရိုဋ်ဘာသာ ကျမ်းစာများတွင်လည်း ကောင်းစွာတတ်မြောက်သည်ဖြစ်၍ လက္ခဏာတော်ငယ် ရှစ်ဆယ်ဂါထာ၊ တစ်ရာ့ရှစ်ကွက် ခြေတော်စက်နှင့် ဆိုင်သော ပါဒနက်သန်ဂါထာများ၊ 'ဟိတောပဒေသ ဝတ္ထု'(အင်္ဂါ ၂ဝ ကျော်)နှင့် မာဂဓအဘိဓာန် ဋီကာကျမ်း တို့ကို ပြုခဲ့လေသည်။
ထိုပြင် ရှေးရိုးမြန်မာတို့၏ လူ့ကျင့်ဝတ်၌ အလွန်အရေးပါသေ လောကနီတိကျမ်းကိုလည်း ပါဠိဘာသာ ဖြင့်ပြုစုခဲ့လေရာ၊ ထိုကျမ်းကို က မြန်မာနိသျ ပြန်ဆိုခဲ့လေသည်။
စတူးဝပ်မင်းဆက်သည် ခရစ် ၁၄ ရာစုနှစ်နှင့် ၁၈ ရာစု နှစ်များအတွင်းက စကော့တလန်နှင့် အင်္ဂလန်ပြည်များတွင် အလွန်ထင်ရှားခဲ့သော မင်းဆက်ဖြစ်သည်။
ပထမဂျိမ်း ဘုရင်အား ဆက်ခံသော ပထမချားလ်စ်ဘုရင် (၁၆၂၅- ၁၆၄၉) လက်ထက်တွင် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ရာ ဘုရင်အား ဆန့်ကျင်သော တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ၏ ကွန်မွန်းဝဲ့ခေါ် အုပ်ချုပ်ရေးတစ်မျိုး ပေါ်လာသဖြင့် အင်္ဂလန် ပြည်၌ စတူးဝပ်မင်းဆက် ခေတ္တမျှပြတ်နေခဲ့သည်။
စတော့ဟုမ်း မြို့သည် ၏မြို့တော်ဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများအဖြစ် အင်ဂျင်စက်၊ တံတား၊ စသော သံထည်ပစ္စည်းများ၊ စက္ကူနှင့် အစားအသောက်ကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သဖြင့် ထိုလုပ်ငန်း ရပ်များဆိုင်ရာ စက်ရုံများကိုလည်း စတော့ဟုမ်းမြို့၌ပင် တွေ့ မြင်နိုင်၏။
ဆာဟင်နရီ မော်တန် စတန်လေသည် အာဖရိကတိုက်သို့ စွန့်စား သွားရောက်ကာ ကွန်ဂိုမြစ်ကို ဦးစွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
စတန်လေသည် အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ၌ တောင်ပိုင်းသားများဖက်မှ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၇ ခုနှစ်၌ နယူးယော့မြိုရှိ နယူးယော့ဟယ်ရယ် သတင်းစာတိုက်တွင် သတင်းထောက်အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်လေသည်။