DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ကိုဘော့နှင့် မှာ အဓိကတွင်းထွက်ဖြစ်သည်။
အခြားထွက်ကုန်များမှာ နှင့် သကြားဖြစ်သည်။
လီးပဲ ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့က ဘူရွန်ဒီနိုင်ငံတွင်စစ်တပ်က အာဏာသိမ်း လိုက်ပြီး ဟူတူလူမျိုးသမ္မတဆဲဗက်တန်ဂန်ယာကို သမ္မတရာထူးမှဖယ်ရှားလိုက်သည်။
သမ္မတ အဖြစ်ဗိုလ်မှူး ပယ်ရီဘူရိုရာကို တင်မြောက်ကြသည်။
ဘူရွန်ဒီနိုင်ငံ၏ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသောတန်ဇန်နီးယား၊ ကင်မရွန်၊ အီသီယိုပီးယား၊ ကင်ညာ၊ ရဝမ်ဒါ၊ ယူဂန်ဒါ၊ ဇိုင်ယာနှင့် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံတိုက ဘူရွန်ဒီနိုင်ငံအား ဘူရွန်ဒီသမ္မတဘူရိုရာကအခြေခံ ဥပဒေအရ တင်မြောက်ထား သော အစိုးရကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းပေးချိန်အထိနှင့် ဟူတူသူပုန် များနှင့် ဆွေးနွေးမှု များမပြုလုပ်မချင်း စီးပွားရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများကို ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့မှစ၍ အရေးယူ ဖြတ်တောက်ထားခဲ့ကြသည်။
ဘူရွန်ဒီနိုင်ငံအပေါ် စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများအားပြန်လည် သုံးသပ်သည့် အစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကို ရဝမ်ဒါနိုင်ငံ၏မြိုတော် ကီဂါလီမြို့တွင် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့က ကျင်းပခဲ့ကြသည်။
အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဘူးထရို့စ်ဘူထရို့စ်ဂါလီကလည်း အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ညိနှိုင်းဆောင်ရွက်ပေးရန် အထူးကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးကိုစေလွှတ်ရန် ရည်ရွယ်ပါကြောင်း ထိုနည်းတူစွာပင် ထိုအကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရန် ဒေသဆိုင်ရာနှင့် အခြားနိုင်ငံများမှ ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သည့် နိုင်ငံတကာဆွေးနွေးပွဲကြီး တစ်ရပ်ကို ကျင်းပသင့်ကြောင်း အကြံပြုပြော ကြားခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် လွှတ်တော်တွင်း အာဏာကြီးလှသည့် တို့အုပ်စုက သမ္မတအစစ်ဖြစ်လာမည်ကို မလိုလားကြပေ။
သို့သော် တိုင်လာက ခေါင်းမာမာဖြင့် သမ္မတဖြစ်မှသာလျှင် သမ္မတတာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်းကသာ အဓိပ္ပာယ်ရှိမည်ဟု ဆိုကာ သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းကျိန်ဆိုပြီး သို့ တက်သည်။
တိုင်လာကို အထင်ကြီးခြင်းမရှိဘဲ ဒုသမ္မတရာထူးပေးခဲ့ကြသော်လည်း ဂျွန် တိုင်လာသည် ဟယ်ရီဆန်ထက်ပို၍ ဩဇာသုံးတတ်သူ၊ ဥပဒေရေးရာကို ကျွမ်းကျင်သူ အဖြစ်တွေ့ကြရသည်။
တိုင်လာသည် သူ့အာဏာတည်မြဲရေးတွင် အခြေခံဥပဒေပါ သမ္မတ၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်ဖြစ်သည့် ကို အားကိုးသည်။
နောက်သက်တမ်းအတွက် အရွေးခံလိုသော်လည်း ပါတီလက်မဲ့တစ်ဦးအနေဖြင့် မလွယ်ကူသည့်အပြင် ထင်ရှားသည့် စွမ်းဆောင်ချက်အနေဖြင့်လည်း ထောက်ပြစရာဟူ၍ ကို ဆွဲသွင်းပေးနိုင်ခဲ့ခြင်းသာရှိသည်။
သမ္မတရာထူးမှ အနားယူသော် တောင်ပိုင်းဇာတိသို့ပြန်ကာ ပြည်တွင်းစစ်မဖြစ်ပွားရေးအတွက် ကြိုးစားစေ့စပ်သည်။
တွင် သောက်စားမြူးထူးခြင်းမျိုးကို တားမြစ်သူ၊ အရက်သေစာသုံးစွဲခြင်း ဆန့်ကျင်သူ ဖြစ်သည်။
သမ္မတ မဖြစ်မီက ၊ ဥပဒေပြုအမတ်၊ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး စသဖြင့်ရာထူးများထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဟန်တစ်ခွဲသားနှင့် နေတတ်သဖြင့် သူ့အား တောသား (Napoleon the stump) ဟု အမည်ပြောင်ပေးကြသည်။
Old Hickory ဟုအမည်ပေးသည့် သတ္တမမြောက် သမ္မတ ၏ မူကို ကျင့်သုံးလိုက်နာသူဖြစ်သဖြင့် ပို့ခ်အား Young Hickory ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
အထူးသဖြင့် တောင်ပိုင်း နယ်စပ်ပင်ဖြစ်သည်။
ယခင်သမ္မတ လက်ထက်တွင် ပြည်နယ်အဖြစ် ဆွဲသွင်းခဲ့သည် တက္ကဆပ်ပြည်နယ်ကို မက္ကဆီကိုဖက်မှ တပ်များစေလွတ်ကာ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးစားလာသည်ကို နှစ်ဖက် စစ်ပွဲဖြစ်ရန် ဦးတည်သွားသည်။
သမ္မတသက်တမ်းပြည့်သည့်နောက်တွင် သူ့ကိုလူတို့ အလွယ်တကူပင်မေ့သွားကြသည်။
အောင်မြင်သော သမ္မတတစ်ဦးဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန် နယ်နိမိတ်ကို အကျယ်ပြန့်ဆုံး ချဲ့ထွင်ခဲ့သည့် သမ္မတလည်းဖြစ်သည်။
ဆာမောင်ဘသည် အဘဦးဘိုးမင်း အမိ ဒေါ်ခက်တို့၏ တစ်ဦး တည်းသော သားဖြစ်၍ ၁၈၇၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ၌ ဖွားမြင်သည်။
မကြာမီပင် ဆရာအလုပ်မှ ထွက်၍ အဖြစ် တွင်၂ နှစ်ခန့်လုပ်ကိုင်သည်။
အစိုးရအတိုင်ပင်ခံ စည်သူ ဦးတင် အိုင်စီအက်၏ ဇနီး ဒေါ်ညွန့်ညွန့်၊ အင်္ဂလိပ်မက်သဒစ် ကျောင်းဆရာမ ဒေါ်ခင်မြ ဘီအေ၊ ဘီအယ်၊ ကာကွယ်ရေးဌာန အတွင်းဝန် စည်သူဦးမောင်မောင် ဘီစီအက် (၁)၊ ၌ အလုပ်လုပ်နေသော ဦးမောင်ကလေးတို့သည် ကျန်ရှိနေ သော သားသမီးများ ဖြစ်ကြသည်။
သခင်ဗတင်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၆ ခု သီတင်းကွျတ်လဆန်း ၅ ရက်နေ့တွင် ၌ အဖ ဦးဘိုးဆိုင်၊ အမိ ဒေါ်ပါဇုံတို့မှ မွေးဖွားသည်။
စပေ့အက်ခ်စ် ဒရာဂွန် ၁ကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဖယ်လ်ကွန် ၉ (Falcon 9) ဒုံးပျံဖြင့် လွှတ်တင်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည်လည်း ပုဂ္ဂလိက ကုမ္ပဏီမှ လွှတ်တင်သော ပထမဆုံး အာကာသယာဉ် ဖြစ်သည်။
SpaceX ကုမ္ပဏီ၏ အလုပ်အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် သည် သူ၏ အာကာသစီမံကိန်းများကို မဖြစ်နိုင်ဟု ယူဆခဲ့ကြသော ဝေဖန်ရေးသမားတို့ကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် Peter, Paul and Mary တီးဝိုင်းမှ ၁၉၆၃ ခုနှစ်ထွက် "Puff, the Magic Dragon" သီချင်းကို အစွဲပြု၍ ဤအာကာသယာဥ်ကို ''ဒရာဂွန်'' ဟု မှဲ့ခေါ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ပန်းချီပန်းပုအနုပညာလောကနှင့် လက်မှုပညာနယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားသော ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးဗခင်ကို ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ၊ အနီး မြေပြင်သာရွာ၌ တိုက်သူကြီး မျိုးနွယ်များ ဖြစ်သော ဦးဩဘာ၊ ဒေါ်မမကြီးတို့က မွေးဖွားသည်။
တောင်တွင်းကြီးမြို့ ရတနာဒေဝီ ကျောင်းတိုက်အတွင်း ဖွင့်လှစ်ထားသော အစိုးရကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားပြီးနောက် နော်မန်ကျောင်းတွင် ဆရာဖြစ်သင်တန်း ဆက်တက်ရာ ဆရာဖြစ်အောင်၍ ယင်းကျောင်း၌ပင် ပုံဆွဲနှင့်လက်မှု ပညာဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။
ယင်းသို့အမှုထမ်းစဉ် သို့ ဝင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်ပန်းချီကျောင်း တက်စဉ် မြန်မာပြည် ပန်းချီအသင်း သို့ဝင်ကာ ပန်းချီဆွဲလေ့ကျင့်ခဲ့သည်။
အတွင်း သခင်နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး တွင် ကျောင်းအုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။
ယင်းစာအုပ်လေးအုပ်စလုံးကို က ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းသောအခါတွင်လည်း အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါရှိပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှစ၍ သုံးနှစ်ခန့် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
နှင့် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံးစဉ်က ဂျူဗလီဟောခန်းမ၌ ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ပုံတူကားများကို ရေးဆွဲ၍ မွမ်းမံကြရာတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဗန္ဓုလကြေးရုပ် ကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့တွင်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်။
သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာ၊ သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်း အတိုင်ပင်ခံကျွမ်းကျင်ပညာရှင် ဦးဘကျော်ကို တွင် အဖဦးဘိုးမြ၊ အမိဒေါ်ငွေအောင်တို့က ၁၉၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
ငယ်စဉ်က အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်း၊ ပြည်မြို့ ဦးဘိုးရုံ အလွတ်ပညာသင်ကျောင်းနှင့် ပြည်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
အမှုထမ်းနေစဉ်အတွင်း ပြည်မြို့၊ တွင် အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဗနီလာပင်သည် ပင် တစ်မျိုးဖြစ်၍ ကြီးမားရှည်လျားသော နွယ်ပင်ဖြစ်သည်။
အောကီဒေးစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ အမည်အားဖြင့် ဗနီလာ ပလေနီဖိုလိယာ ဟု ခေါ်သည်။
ဗနီလာပင်၏ မူလဇာတိဒေသသည် ဖြစ်သည်။
ယင်းအပင် တို့သည် မက္ကဆီကိုမှ အထိ အလေ့ကျ ပေါက်ရောက်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။
ယခုအခါ တောင်ပိုင်း၊ ၊ ၊ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်း စသော အပူပိုင်းဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းလျက် ရှိလေသည်။
အမေရိကတိုက်ကို တိုက်သားများ မတွေ့ရှိမီကပင် မက္ကဆီကိုဒေသ၌ တိုင်းရင်းသားအက်ဇတက် လူမျိုးများသည် အစားအသောက် မွှေးကြိုင်စေရန် ဗနီလာအမွှေးနံ့ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ထိုနောက် ရေနွေးပူပူတွင် ချွှေစိမ်၍ ဆယ်ယူပြီးသော် သွေ့ခြောက်စေ၍ ကြာရှည်ခံအောင် ပြုပြီးလျှင်၊ အသီးထဲမှ အနှစ်များ ပေါက်လာအောင် ပြုရသည်။
ထိုကြောင့် စရိတ်ကုန် သက်သာသော အမွှေးနံ့မျိုး ရရှိရန် သုတေသန ပြုခဲ့ကြရာ၊ ဗနီလာ အမွှေးနံ့ စစ်စစ်လောက် အမျိုးအစား မကောင်းသော်လည်း အဖိုးနည်းပါးသော အမွှေးနံ့များကို နည်းဖြင့် ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် မှ မှလည်း ဗနီလာအမွှေးနံ့ ဆန်ဆန်ကို စရိတ်သက်သာစွာဖြင့် ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ပင်လယ်နက်၊ တောင်ဘက်တွင် နှင့် အနောက်ဘက်တွင် နှင့် မြောက်ဘက်တွင် တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
ရူမေးနီးယားနိုင်ငံနှင့် ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံကြားတွင် က နယ်နိမိတ်သဖွယ် စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံသည် ၄၂၈၁၀ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်း၍ အကျယ်အဝန်း၏ ၆ ပုံ ၁ ပုံ နီးနီးသာ ရှိသည်။
ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံတောင်ပိုင်တွင် အပူအအေး မျှတသော မိုးအသင့်အတင့် ရွာသည်။
တောင်ပိုင်းအစွန်းဆုံးဒေသများမူကား ရာသီဥတုနှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။
နိုင်ငံအတွင်း လူအများစု သက်ဝင် ယုံကြည်သော အယူဝါဒမှာ ဂရိ အောသိုဒေါ့ဂိုဏ်းဖြစ်သည်။
များသောအားဖြင့် ဘူလ်ဂေးရီးယန်းနှင့် စကားကို ပြောဆိုကြသည်။
တို့သည် အရပ်ပုသော်လည်း ကျန်းမာ သန်စွမ်းသူများဖြစ်ကြသည်။
များစွာသော ကျေးရွာတို့၌ အိမ်းတိုင်းလိုလို၌ပင် လက်များ ရှိကြသည်။
ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံသည် လယ်ယာလုပ်ကိုင်သော နိုင်ငံဖြစ်သည့်အလျောက် အဓိက ထွက်ကုန်များမှာ ဆေးရွက်၊ သစ်သီး၊ ဂျုံ၊ ပြောင်း၊ သားရေ၊ ပိုးခြည်နှင့် ရေမွှေးလုပ်သော နှင်းဆီပန်းအဆီတို့ဖြစ်သည်။
ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံသည် တခါက ရောမအင်ပိုင်ယာ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ကြီး ပြိုကွဲသောအခါ ဆလဗလူမျိုးများက သိမ်းပိုက်နေထိုင်ကြသည်။
သို့ရာတွင် ဂျာမနီတို့ စစ်ရှုံးပြန်သဖြင့် ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံလည်း အဖိနှိပ် ခံရပြန်သည်။
ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ၏ မြို့တော်သည် ဖြစ်သည်။
ဗားဂတ်နှင့် ကြီး ၂ မြို့သည် ပင်လယ်နက်ပေါ်ရှိ ထင်ရှားသော သင်္ဘောဆိပ်မြို့ကြီးများ ဖြစ်သည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် တွင် ပမာဏ ဟူသည့် တခု ဖြစ်သည်။
နှင့် ယေဘုယျ တို့တွင် ဒြပ်သား ဆိုသည်မှာ ဒြပ်ထုနှင့်ရှိသောအရာဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။
နေ့စဉ်ထိတွေ့နိုင်သော အရာများအားလုံးသည် များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ထိုအက်တမ်များကို များဖြင့် ထက်မံဖွဲ့စည်းထားသည်။
ကဲ့သို့သော များ၊ ၊ ကဲ့သို့သော နှင့် လှိုင်းများသည် "ဒြပ်သား"၌အကျုံးမဝင်ပေ။
ဒြပ်သည် (သို့မဟုတ် အဆင့်များ) တွင်တည်ရှိနိုင်သည်။
ယင်းတို့သည် ၊ ၊ ဟူသောအများသိသည့် အခြေအနေများဖြစ်ကြသည်။
သာဓကအားဖြင့် သည် ၊ ရေနှင့် အခြေအနေသုံးမျိုးလုံးအဖြစ်တည်ရှိသည်။
ပန်းရွဲသည် ကျောက်သွေး အတတ်ပညာဖြစ်ပြီး တွင် ပန်းရန် (အုတ် အင်္ဂတေ တို့ဖြင့် အဆောက်အအုံလုပ်သည့် အတတ်ပညာ) အစား ပန်းရွဲကို ထည့်သွင်းရေတွက်ခြင်းလည်း ရှိသည်။
ကောလိပ် သည် ပညာရေးဆိုင်ရာ ဌာန (သို့မဟုတ်) ပညာရေး အဆောက်အအုံ၏ တွဲဖက် အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ကောလိပ်သည် မရောက်မီ အဆင့် ဘာသာရပ်တန်းခွဲများကို ပို့ချပေးလေ့ရှိသည်။
အနောက်ဘက်တွင် ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်တွင် ၊ နှင့် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။
ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ ကမ်းရိုးတန်းသည် အတွင်းဟိုက်ပင်လယ်ကွေ့ တစ်ခု ဖြစ်သော ဘွန်နီပင်လယ်အော်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ၎င်းမှာ ဂီနီပင်လယ်ကွေ့နှင့် တို့၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။
သဘာဝ ပထဝီဝင် အနေဖြင့် အပန်းဖြေကမ်းခြေများ၊ သဲကန္တာရများ၊ တောင်တန်းများ၊ မိုးသစ်တောများ၊ များအစုံရှိသည်။
အကြီးဆုံးမြို့တော်များမှာ ဒူဝါလာ (Douala)၊ (Yaoundé) နှင့် ဂရူဝါ (Garoua) တို့ဖြစ်ကြသည်။
ထိုဒေသ ကမ်းရိုးတန်းသို့ ၁၅ ရာစုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီလူမျိုး စူးစမ်းရှာဖွေသူတို့ ရောက်ရှိလာကြပြီး ရိုင်ယိုဒေါ့စ်ကင်မရိုးစ် (''Rio dos Camarões'') ဟု အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။
ကြီးအပြီးတွင် ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ပြင်သစ် နှင့် ဗြိတိန် တို့၏ နှစ်ပိုင်းခွဲခြမ်း သိမ်းပိုက်ခြင်းခံရပြန်သည်။
ယနေ့ခေတ် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ တည်ရှိရာဒေသသည် အချိန်ကပင် လူသားတို့ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
ထိုစာကို စူလ်တန် ဘုရင် အီဘရာဟင် အန်ဂျိုယာ က ၁၈၉၆ တွင် တီထွင် ခဲ့ပြီး 59 ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် ဘာမွန်စာ နှင့် မော်ကွန်း စီမံကိန်း အဖြစ် သင်ကြားခဲ့သည်။
သည် ယူပီစီ နှင့် ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲကို အကြောင်းပြု၍ သူ၏ သမ္မတ အာဏာကို ခိုင်မြဲအောင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ် ယူပီစီအား အပြီးသတ် ချေမှုန်း ပြီးသော်လည်း ဆက်လက်၍ ထိုအတိုင်းပင် ဆက်လက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
Nkemngu, Martin A. (11 March 2008). "[ Facts and Figures of the Tragic Protests]", . Accessed 12 March 2008.Matthews, Andy (12 March 2008). "[ Cameroon protests in USA] ", Africa News. Accessed 13 March 2008. ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလတွင် ချီဘော့ခ် ကျောင်းသူများ ပြန်ပေးဆွဲမှု အပြီးနောက်တွင် ကင်မရွန်း သမ္မတ ပေါလ် ဘီယာ နှင့် ချဒ်မှ အီဒရစ် ဒက်ဘီ တို့မှ ဘိုကို ဟာရမ် သူပုန်တို့အား တိုက်ခိုက်ရန် ကြေညာခဲ့ပြီး နိုင်ဂျီးရီးယား နယ်စပ်တွင် တပ်များ ချထားခဲ့ကြသည်။
ကင်မရွန်း သမ္မတသည် အရွေးချယ်ခံ တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ပေါ်လစီများ ဖန်တီးရန်၊ အစိုးရ အေဂျင်စီများကို အုပ်ချုပ်ရန်၊ စစ်တပ်ကို အမိန့်ပေးရန်၊ စာချုပ် စာတမ်းများကို ညှိနှိုင်း အတည်ပြုရန် နှင့် အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာရန် လွှတ်တော်နှင့် တိုင်ပင် လုပ်ဆောင်ရသည်။
လူ့အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများက ရဲနှင့် စစ်တပ်တို့အား မှုခင်းဆိုင်ရာ မသင်္ကာသူများ၊ လူနည်းစု လူမျိုးများ၊ လိင်တူ ချစ်သူများ နှင့် နိုင်ငံရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများအား အကြမ်းဖက် ကိုင်တွယ်ခြင်း နှင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းတို့ အတွက် စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။
Cameroon is rated at six in both categories on a scale of one to seven, with one being "most free" and seven being "least free". . ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံး ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
Kandemeh, Emmanuel (17 July 2007). "[ Journalists Warned against Declaring Election Results]", ''Cameroon Tribune''. Accessed 18 July 2007 . = ကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် ဓနသဟာယ နိုင်ငံများ အဖွဲ့ နှင့် လာ ဖရန်ကိုဖိုနီ အဖွဲ့တို့၏ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
ပုံမှန် တွေ့ရလေ့ ရှိသော ရောဂါများမှာ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ တို့ ဖြစ်သည်။
Joe, Randy. (23 June 2006) [ Africa Cameroon girls battle 'breast ironing']. BBC News. Retrieved on 2015-06-29.[ BBC World Service – Outlook, Fighting 'Breast Ironing' in Cameroon]. Bbc.co.uk (16 January 2014). Retrieved on 2015-06-29.[ Campaigners warn of 'breast ironing' in the UK – Channel 4 News]. Channel4.com (18 April 2014). Retrieved on 2015-06-29.Bawe, Rosaline Ngunshi (24 August 2011) [ Breast Ironing : A harmful traditional practice in Cameroon]. Gender Empowerment and Development(GeED) အမျိုးသမီးတို့၏ မအင်္ဂါစေ့ကို ဖြတ်တောက်သည့် အလေ့အထမှာလည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မရှိသော်လည်း လူဦးရေ တစိတ်တပိုင်းတွင် ကျင့်သုံးလျက် ရှိသည်ဟု ၂၀၁၃ ခုနှစ် ယူနီဆက်ဖ်၏ အစီရင်ခံစာ အရ သိရပြီး ကင်မရွန်း အမျိုးသမီးထု၏ ၁ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မအင်္ဂါစေ့ ဖြတ်တောက်ထားခြင်း ခံရသည်။
Lantum, Daniel M., and Martin Ekeke Monono (2005). "Republic of Cameroon", ''Who Global Atlas of Traditional, Complementary and Alternative Medicine''. , p. 14. ကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် ၁၈၃,၅၆၉ စတုရန်းမိုင် (၄၇၅,၄၄၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၅၃ ခုမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
ကမ်းရိုးတန်း လွင်ပြင်သည် ဂီနီ ပင်လယ်ကွေ့မှFomensky, R., M. Gwanfogbe, and F. Tsala, editorial advisers (1985) ''Macmillan School Atlas for Cameroon.'' Malaysia: Macmillan Education, p. 6 အတွင်းပိုင်းသို့ ၉ မိုင်မှ ၉၃မိုင် (၁၅ ကီလိုမီတာမှ ၁၅၀ ကီလိုမီတာ) အထိ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်သွားပြီး ပျမ်းမျှ အမြင့်အားဖြင့် ၂၉၅ပေ (၉၀ မီတာ) မျှ ရှိသည်။
ကင်မရွန်းတောင်တန်း ဟုခေါ်သည့် ပုံသဏ္ဍန်မှန်သော တောင်ကုန်းများ၊ တောင်တန်းများ နှင့် ကုန်းမြေမြင့်များသည် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ကင်မရွန်းတောင်မှ မြောက်ဘက်ပိုင်း ကင်မရွန်းနယ်စပ် လတ္တီကျု ၁၃ ဒီဂရီ ၅ မိနစ် ချဒ်ရေကန် အထိ ရှည်လျားစွာ တည်ရှိပြီး ကင်မရွန်းတောင်မှာ ၁၃,၄၃၅ ပေ( ၄,၀၉၅ ပေ) ဖြင့် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။
Gwanfogbe, Mathew; Meligui, Ambrose; Moukam, Jean and Nguoghia, Jeanette (1983). ''Geography of Cameroon.'' Hong Kong: Macmillan Education, p. 20, ISBN 0333366905. 29. မြောက်ပိုင်းမြေနိမ့်ဒေသမှ အဒါမဝါ၏ အစွန်းမှ ချဒ်ရေကန်အထိ သွယ်တန်းလျက် ရှိပြီး ပျမ်းမျှ အမြင့်ပေမှာ ၉၈၄ ပေ မှ ၁,၁၄၈ပေ (၃၀၀ မီတာ မှ ၃၅၀ မီတာ) အထိ ဖြစ်သည်။
Green, RH (1969). "The Economy of Cameroon Federal Republic". In Robson, Peter, and DA Lury (eds). ''The Economies of Africa'', p.&nbsp;239. Allen and Unwin. ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် ရေဆင်းစနစ် ၄ မျိုးရှိသည်။
ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ လူတစ်ဦးချင်း ဂျီဒီပီ ( အပါအဝင်) သည် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂၃၀၀ မျှ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး အာဖရိက တောင်ပိုင်းနိုင်ငံများထဲတွင် အဆင့် ၁ မှ ၁၀ အတွင်း ရှိသည်။
Musa, Tansa (8 April 2008). "[ Biya plan to keep power in Cameroon clears hurdle] ". Reuters. Accessed 9 April 2008. အဓိက ကုန်ပစ္စည်းတင်ပို့ ရောင်းချသော နိုင်ငံများမှာ ပြင်သစ်၊ အီတလီ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ စပိန် နှင့် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
Musa, Tansa (27 June 2007). "[ Gunmen kill one, kidnap 22 in Cameroon near CAR] ". Reuters. Accessed 27 June 2007. ပုဂ္ဂလိက ကုမ္ပဏီများမှ ဆောင်ရွက်သော မြို့အချင်းချင်း ဆက်သွယ်သည့် အဝေးပြေး ကားလိုင်းများမှ အဓိကမြို့ကြီးများကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။
Nathan, Fernand (ed.) (2010) [ ''La langue francaise dans le monde en 2010''] , ISBN 2098824076. ရှေးဦးစွာ ကိုလိုနီ စနစ်ကျင့်သုံးခဲ့သော ဂျာမန်တို့၏ ဘာသာစကား သည် ပြင်သစ်ဘာသာ နှင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာတို့ဖြင့် အစာထိုး အသုံးပြုခဲ့သည်မှာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
Geschiere, Peter (1997). ''The Modernity of Witchcraft: Politics and the Occult in Postcolonial Africa''. Charlottesville: University Press of Virginia, pp. 169–170, ISBN 0813917034. စုန်း ဟု ယူဆ ရသောသူများမှာ အုပ်စုဖွဲ့ အကြမ်းဖက်ခြင်းကို ခံရလေ့ ရှိသည်။
Fitzpatrick, Mary (2002). "Cameroon." ''Lonely Planet West Africa'', 5th ed. China: Lonely Planet Publications Pty Ltd., p. 38 77, 83–4 Volet, Jean-Marie (10 November 2006). "[ Cameroon Literature at a glance]". ''Reading women writers and African literatures''. Accessed 6 April 2007. လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် များမကြာမီတွင် ရုပ်ရှင် ဖန်တီးသူများ ဖြစ်ကြသော ယန်းပေါလ် ဂက်ဆာ နှင့် သရေဆာ ဆီတာ ဘဲလ တို့က အလားတူ အာဘော်များကို ထပ်မံ ဖော်ထုတ် ခဲ့ကြပြန်သည်။
တိုင်းပြည်၏ အမည်ဖြစ်သော ဗားဒ် (''verde'') မှာ ပေါ်တူဂီဘာသာစကားဖြစ်ပြီး အစိမ်းရောင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော်လည်း မိုးရွာသွန်းမှုနည်းပါးသောကြောင့် သစ်ပင်များမှာ စိမ်းလန်းခြင်းမရှိ၊ ခြောက်ကပ်နေသည်။
Lobban, [ p. 4] . ရှေးယခင်က ခြောက်ကပ်ပြီး လူမနေသော ယင်းကျွန်းများကို ၁၅ရာစုတွင် ပေါ်တူဂီများက တွေ့ရှိပြီး ကိုလိုနီနယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။
ကျွန်ကုန်ကူးရောင်းဝယ်ရေးတွင် အရေးပါသော နေရာတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထိုကျွန်းသို့ က ၁၈၃၂တွင် လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့ဖူးသည်။
စနစ်ကျင့်သုံးပြီး နိုင်ငံရေးအလွန်တည်ငြိမ်သည်။
စီးပွားရေကြပ်တည်းခဲ့သော လွတ်လပ်ရေးမရမီနှစ်များအတွင်းနှင့် လွတ်လပ်ရေးရပြီး ရှေးဦးပိုင်းနှစ်များတွင်း ၊ နှင့် နိုင်ငံများသို့ လူအများအပြား ပြောင်းရွှေ့သွားကြသည်။
မြောက်ဘက်တွင် ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်တွင် နှင့် ၊ အနောက်ဘက်တွင် နိုင်ငံ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။
ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအများစုမှာ (Sudano-Guinean savannas) မြက်ခင်းများ ဖြစ်သည်။
မြောက်ပိုင်းတွင် (Sahelo-Sudanian) ဇုန် များ နှင့် တောင်ပိုင်းတွင် များ ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိသည်။
နိုင်ငံ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံမှာ (Congo River) အတွင်းသို့ စီးဝင်သော ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ(Ubangi River)တွင် တည်ရှိသည်။
ကျန်သုံးပုံတစ်ပုံမှာ နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ (Lake Chad) အတွင်းသို့ စီးဝင်သည့် ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ (Chari River) တွင် တည်ရှိနေသည်။
တိုင်းပြည်၏ နယ်မြေအများစုမှာ အူဘန်ဂီ-ချာရီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် တည်ရှိနေသောကြောင့် တို့က ယင်းဒေသကို ဟုခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဆယ်စုနှစ်(၃)ခုကျော်ကြာမျှ ပြည်သူမှ ဒီမိုကရေစီစနစ်ဖြင့် ရွေးကောက်ခံရသူမဟုတ်သည့် များက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ကာလပြီးဆုံးချိန်တွင် ယင်းစနစ် အဆုံးသတ်သွားခဲ့သည်။
ပထမဆုံး ပါတီစုံ ရွေးကောက်ပွဲများကို ၏ အကူအညီဖြင့် ၁၉၉၃တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံသည် အဆင်းရဲဆုံး (၁၀)နိုင်ငံစာရင်း (poorest countries in the world) တွင် ပါဝင်သည်။
သို့ရာတွင် ၂၀၀၁ခုနှစ်က ဂေဟဗေဒမဂ္ဂဇင်း (The Ecologist magazine) မှ သိသိသာသာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရှိသောနိုင်ငံအဖြစ် ခန့်မှန်းခဲ့သည်။
အရှေ့ဘက်တွင် နှင့်၊ တောင်ဘက်တွင် နှင့် ၊ မြောက်ဘက်တွင် ၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်တွင် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။
ကိုလံဘီယာနိုင်ငံသည် ဗင်နီဇွဲလား၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ တို့နှင့် ပင်လယ်ရေပိုင်နက်အားဖြင့် နယ်ချင်းထိနေသည်။
ကိုလံဘီယာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၊ ၊ တို့ပြီးလျှင် စပိန်စကားပြောနိုင်ငံများ အနက် စတုတ္ထ လူဦးရေအများဆုံးနိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။
ဖောက်လုပ်ရာတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုထံပေးရန်ရှိနေသော ဘဏ္ဍာငွေကြေးအတွက် ဖိအားပေးခံရသောကြောင့် ၁၉၀၃ခုနှစ်တွင် ပနားမားနိုင်ငံသည် သီးခြားခွဲထွက်ခဲ့သည်။
BBC မေပယ်လ်ခရော့ဖ်ထ်သုတေသနသိပ္ပံ ၏ စစ်တမ်းအရ ၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် ကိုလံဘီယာသည် မပြီးဆုံးသောသော မူးယစ်ဆေးဝါးစစ်ပွဲများ၊ အသစ်ထပ်ဖွဲ့လာကြသော ပြည်သူ့စစ်များနှင့် သူပုန်ပျောက်ကျားများ တို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့ ဆဌမမြောက် အကြမ်းဖက်မှုအများဆုံးတိုင်းပြည် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ကြွေပစ်ကစားရာတွင် အသုံးပြုသော ကြွေစေ့အဖြူကလေး များကို၎င်း၊ စာရေးစားပွဲပေါ်ရှိ စက္ကူဖိရန် အသုံးပြုသော ကြွေ အကြီးစားများကို၎င်း၊ ဘယဆေးဆိုင်များ၌ ဆေးဖော်ရန် အတွက် ရောင်းချသော များကို၎င်း၊ တွေ့မြင်ဖူးကြပေ မည်။
အရှင်ကိုကား မြင်ဘူးတွေ့ဖူးသူ ရှားပေသည်။
ကြွေခရုသည် မျိုးဝင် ပင်လယ်သတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်၍ မျိုးစိတ်ပေါင်း (၁၅ဝ) ကျော်မျှ ရှိသည်။
အထူးသဖြင့် နှင့် တို့ ဆက်စပ်ရာဒေသတွင် နေကြသည်။
ရှိ ပင်လယ် များတွင်လည်း ကြွေခရုအငယ်စားတစ်မျိုးကို တွေ့ရသည်။
ငယ်ရွယ်သေးသော ကြွေခရုနှင့် ကြီးပြင်းပြီး ကြွေခရုတို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ သိသိသာသာခြားနား၏။
နှင့် တို့တွင် လှပသောရောင်စုံကြွစေ့များကို ဆင်မြင်းစသည်တို့၏ ပလာ၌ တပ်ဆင်အသုံးပြုကြသည်။
နှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ရှေးအခါက ကြွေစေ့များကို အသပြာအဖြစ် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
ဝှမ်းရှိ အချို့ဒေသများတွင် ကြွေစေ့ကလေးများကိုအန္တရာယ်ကင်း ဘေးကင်းအဆောင်အဖြစ်ပင် အသုံးပြုကြသေးသည်ဟု သိရလေသည်။
အိန္ဒယ တွင် ကြွေစေ့ ခုနစ်စေ့ ဖြင့် ဟော သော မှာ လူတယောက် ဘဝတခုလုံးကို ဟောကြားနိုင်သည်ဟု နာမည်ကျော်ကြားသည်။
ခုနစ်စင်ကြယ် ကြွေဗေဒင် (ဆရာ) တွင် ကြွေစေ့ငယ် ခြောက်စေ့ ကို အံစာတုံးကဲ့သို့ ပစ်၍ အကွက်မည်မျှ ရွှေ့ရမည်ကို ကံစမ်း ကစားကြသည်။
အေဒင်မြို့သည် အာရေဗျကျွန်းဆွယ် တောင် ဘက်ကမ်းခြေရှိ အေဒင်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ကို ဖြတ်သန်းသွားလာသူများအတွက် အရေးကြီးသော ၊ စသော ထင်းမီးဖြည့်တင်းရာ စခန်းလည်းဖြစ် သည်။
ထိုအခါ တောင်ပိုင်း ဟု တည်ထောင်လိုက်သည်။
ဗြိတိသျှ ရုပ်သံထုတ်လွှင့်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်း (ဘီဘီစီ) သည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ အရေးပါသော ပြည်သူ့အကျိုးပြု ရုပ်သံဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဘီဘီစီဌာနချုပ်သည် တွင် တည်ရှိပြီး တော်ဝင်ချာတာအရ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ လည်ပတ်သည့် သတင်းမီဒီယာဖြစ်သည်။
ဗွီအိုအေ အမေရိကန်အသံ (Voice of America, VOA) သည် အသံလွှင့်ဘုတ်အဖွဲ့မှ ကြီးကြပ်သည့် (Broadcasting Board of Governors, BBG) အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖက်ဒရယ် အစိုးရပိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရေဒီယိုနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား ထုတ်လွှင့်ရေးဌာနဖြစ်သည်။
ဘက်တွင် ပင်လယ်ထွက်ပေါက် ကမ်းရိုးတန်း ၃၇ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။
အနောက်ဘက်တွင် ရှိသော အိမ်နီးချင်း နှင့် ကွဲပြားမှု ရှိစေရန် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံကို DR Congo (သို့မဟုတ်) DROC (သို့မဟုတ်) DRC (သို့မဟုတ်) RDC (သို့မဟုတ်) မြို့တော်အမည်နှင့်တွဲလျှက် ကွန်ဂို(ကင်ရှားဆား) ဟုခေါ်ဆိုသည်။
မြောက်ဘက်တွင် ၊ ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ၊ ၊ ၊ တောင်ဘက်တွင် နှင့် ၊ အနောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။
ထို့အပြင် အရှေ့ဘက်တွင် နှင့် တန်ဂန်ညီကာရေကန် ကြီးခြားလျှက် တည်ရှိသည်။
See [ "Rumblings of war in heart of Africa"] by Abraham McLaughlin and Duncan Woodside ''The Christian Science Monitor'' 23 June 2004 and [ "World War Three"] by Chris Bowers ''My Direct Democracy'' 24 July 2006 ၂၀၀၃ခုနှစ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲများဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေသေးသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် လူတစ်ဦးချင်းဝင်ငွေအနည်းဆုံးတိုင်းပြည်လည်းဖြစ်သလို၊ ပြီးလျှင် ကမ္ဘာ့ဒုတိယမြောက် အဆင်းရဲဆုံးတိုင်းပြည်လည်း ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်နှင့်အရှေ့ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ၊ အရှေ့ဘက်တွင် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။
လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများထဲတွင် ပုံမှန်မြင့်မားသောတိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။
pp. 5, 49 and 144 အဆင့် အနေဖြင့် ၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် တစ်ကမ္ဘာလုံး၌ အဆင့်(၃)၊ အမေရိကနိုင်ငံများထဲတွင် အဆင့်(၁) ဖြစ်သည်။
နယူးအီကော်နောမစ် ဖောင်ဒေးရှင်း ၏ အဆိုအရ ကော့စတာရီကာသည် အရ အဆင့်(၁) ဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းမှု အကောင်းဆုံး တိုင်းပြည် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းပညာရှင်များသည် ကော်စတာရီကာရှိ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများကို Mesoamerican နှင့် Andean ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုခြင်းထိစပ်နေသည့် အလယ်အလတ်ဒေသတွင် အချင်းချင်းလူမျိုးစုခြင်းသက်ဆိုင်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။
အနောက်ပိုင်းရှိ တိုင်းပြည်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အိမ်နီးချင်း နယ်မြေထိစပ်နေသော နိုင်ငံများမှာ ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့ဖြစ်သည်။
တောင်ဘက်တွင် ၊ (Gulf of Guinea) ကမ်းရိုးတန်း ရှိသည်။
ပြင်သစ်ကိုလိုနီဘဝတွင်ရော လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်တွင်ပါ အင်ဒေညေ (''Indénié'') နှင့် ဆန်ဝီ (''Sanwi'') ဟူသော အန်ညီဘုရင့်နိုင်ငံ (Anyi kingdoms) နှစ်ခုသည် သီးခြားစီရပ်တည်နိုင်ရန်အတွက် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။
မှာ (Yamoussoukro) ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့မှာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော (Abidjan) ဖြစ်သည်။
ဘာသာရေးအနေဖြင့် ၊ (ရိုမန်ကက်သလစ်အများစု) နှင့် အခြား ရိုးရာများဖြစ်သည်။
Mukesh သည် Reliance Industries ကို ဆက်ခံသူ Dhirubhai Ambani ၏ အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး ညီဖြစ်သူ Anil နှင့် ညီမနှစ်ယောက်ရှိသည်။
Mukesh သည် Nita Ambani နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး၊ Akash, Anant နှင့် Isha အမည်ရှိ ကလေးသုံးယောက် ရခဲ့သည်။
Mukesh သည် ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် Reliance Industries သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
Reliance's ၏ ခေတ်နောက်ဆွဲ နေသော လုပ်ငန်းများအား polyester ချည်မျှင်များ နှင့် တွဲဖက် ၍လည်းကောင်း၊ တစ်ဆင့်တက်၍ ရေနံ ဓာတုထွက်ကုန်များ အပြင် လမ်းသစ်ဖောက်၍ ရေနံ ချက်လုပ်ခြင်း၊ ရေနံ နှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ များရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်း စသည့် လုပ်ငန်းများကိုပါ ပေါင်းစည်း၍ ခရီးသစ် စတင်ခဲ့သည်။
လက်နှိပ်စက် အဟောင်းများ စုဆောင်းတတ်သည် ဟု သတင်းများအရလည်း သိရှိရသည်။
ပရမ်ဂျီကို ၁၉၄၅ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ကာရာချီမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ပရမ်ဂျီ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်တွင် ဝိုင်ပရိုကုမ္ပဏီ အလွန်လျင်မြန်စွာတိုးတက်လာခဲ့ခြင်းကြောင့် Business Week (ဘစ်ဇ်နပ်စ် ဝီးခ်) မှ သူ့အား အထူးချွန်ဆုံးသောစွန့်ဦးတီထွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များထဲတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် အဖြစ် ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဆုတောင်းအဓိဌာန်ဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ် ခေါင်းဆောင်သော သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန ပါလီမန်အတွင်းဝန် ပါဝင်သည့် သာသနာရေးခေါင်းဆောင်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ စုပေါင်း မတည်ကာ အရပ်ရပ်ကုသိုလ်ရှင်များ၏ အလှူငွေများဖြင့် တည်ထားသော စေတီတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
ထိုစေတီတော်ကုန်း၌ပင် ကို ဆောက်လုပ်ရန် လျာထားစီစဉ်၍ အုတ်မြစ်ချပွဲကို ခမ်းနားစွာ ကျင်းပခဲ့သည် နိုင်ငံတော်တွင်း အရပ်ရပ်နှင့် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များမှ ရှင်လူအများ လာရောက် ဖူးမြော်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အပိုင်း-ခ၊ အတွဲ-၂ File:Tipitakadhara Tipitakakovida Examinations, Mahapasana Guha Cave, Yangon.JPGမဟာပါသာဏလှိုင်ဂူသိမ်တော်ကြီးအတွင်း File:Inner location of MHPTN Hlaing Gu.jpgမဟာပါသာဏလှိုင်ဂူသိမ်တော်ကြီးအတွင်း File:View of Mahar Parthana Hlaing Gu.jpgမဟာပါသာဏလှိုင်ဂူသိမ်တော်ကြီကို အပြင်မှ မြင်ရပုံ File:Buddha returning.jpgကမ္ဘာအေးပြတိုက်အတွင်း တစ်နေရာ။
ပုံနှိပ်စာလုံးများကို များသောအားဖြင့် နှင့် ခနောက်စိမ်း စပ်ထားသော သတ္တုစပ်ဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ အထက်ပါသတ္တုစပ်တွင် နှင့် ကြွပ်တို့ကိုပါ အနည်းငယ်ထည့်၍ ရောစပ်တတ်သည်။
ခနောက်စိမ်း ဓာတ်ဆားများသည် အလွန်အဆိပ်ပြင်းထန်၍၊ ထိုအဆိပ်များသည် ပါဝင်သော ဓာတ်ဆားများရှိ အဆိပ်နှင့် ဆင်တူပေသည်။
ဈာန်ဟူသည်ကား ဆန့်ကျင်ဘက် စသော အကုသိုလ်တရားများကို-လောင်တတ်-ဝိက္ခမ္ဘန အစွမ်းဖြင့် ပယ်သတ်တတ်, စသော အာရုံကို-ကြံစည်တတ်-စူးစိုက်စွာ ရှုကြည့်တတ်–သော သဘောကို ဈာန်ဟု-ခေါ်သည် (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၆။
နီဝရဏတရားတို့ကား ခြောက်ပါး အာရုံကာမဂုဏ်ကို ခံစားလိုသော ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ၊ အမျက်တည်းဟူသော ဗျာပါဒနီဝရဏ၊ ငိုက်မျဉ်းထိုင်းမှိုင်းခြင်း ဟူသော နီဝရဏ၊ ပျံ့လွင့်ခြင်း၊ ပူပန်ခြင်းဟူသော နီဝရဏ၊ စိတ်နှစ်ခွဖြစ်ခြင်းဟူသော နီဝရဏ၊ နီဝရဏ ဟူ၍ ခြောက်ပါး အပြားရှိသတည်း။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ယင်း ဈာန်သည် အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာန်, လက္ခဏူပနိဇ္ဈာန်-ဟု ၂-မျိုးရှိသည်၊ ထိုတွင် ဥပစာရဈာန်နှင့်တကွ ၈-ပါးသည် ကသိုဏ်းစသော အာရုံကို စူးစိုက်စွာ ရှုမြင် တတ်သောကြောင့် အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာန် မည်၏၊ နှင့် မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်တို့သည် အနိစ္စစသော လက္ခဏာ, ၏ မဖောက်မပြန်မှန်ကန်သော တထလက္ခဏာကို စူးစိုက်စွာ ရှုမြင်တတ်သောကြောင့် လက္ခဏူပနိဇ္ဈာန်မည်၏ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၆။
ထိုတွင် အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာန်သည် , ဟု ၂-မျိုးရှိသည်၊ ရူပဈာန်သည် ပဌမဈာန်, ဒုတိယဈာန်, တတိယဈာန်, စတုတ္ထဈာန်ဟု စတုက္ကနည်းအားဖြင့် ၄-ပါး၊ ပဌမဈာန်, ဒုတိယဈာန်, တတိယဈာန်, စတုတ္ထဈာန်, ပဉ္စမဈာန်-ဟု ပဉ္စကနည်းအားဖြင့် ၅-ပါး ရှိသည်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ရူပဈာန်သည် စတုက္ကနည်းအားဖြင့် အင်္ဂါလေးပါးရှိ၍။
ပဉ္စကနည်း၌ ဝိတက်နှင့်ဝိစာရကို တခါစီပယ်၍၊ ဒုတိယဈာန်ကို နှစ်ခုခွဲခြင်းအားဖြင့်၊ ရူပဈာန်ငါးပါးရ၏ = ဝိတက်၊ ဝိစာရ၊ ပီတိ၊ သုခ၊ တည်းဟူသော ဈာန်အင်္ဂါငါးပါးနှင့်တကွဖြစ်သော ဈာန်သည် ပထမဈာန် မည်၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) အရူပဈာန်သည်- # အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်။