DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ပီအယ်လ်စီများသည် ဒစ်ဂျစ်တယ် အထွက်လမ်းကြောင်း နှင့် အဝင်လမ်းကြောင်း ကို ပရိုဂရမ် ရေးသား ထိန်းချုပ်ရန် အဓိက ဒီဇိုင်း ပြုလုပ်ထားသော်လည်း အထူးအစိတ်အပိုင်းများကို ပီအယ်လ်စီနှင့် အတူ တွဲဆက် တပ်ဆင်ခြင်းအားဖြင့် အခြားသော လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ကိုလည်း လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။
ကလပ်စ် (class) ဆိုသည်မှာ ယေဘူယျ သဘောတရားကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။
ကလပ်စ် တစ်ခုချင်းစီတွင် ၎င်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော လုပ်ဆောင်ချက်များ (methods)၊ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) နှင့် အဖြစ်အပျက်များ (Event) ရှိသည်။
ဒေတာဘေ့စ် (Database) ဆိုသည်မှာ အကြောင်းတစ်စုံတရာ အတွက် အသုံးချနိုင်ရန် အတွက် အချက်အလက်များကို စနစ်တကျ စုစည်းထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် သိမ်းဆည်းထားလေ့ ရှိသည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် ရွေ့လျားမှုကို ထိန်းချုပ်သည့် စနစ်တွင် ဘယ်ရင် (Bearing) ၊ ဝင်ရိုး စသည့် စက်မှုပစ္စည်းကိရိယာများ၊ ဆာဗိုမော်တာ၊ အင်န်ကုတ်ဒါ (Encoder) အစရှိသော လျှပ်စစ် ပစ္စည်းကိရိယာများ၊ မော်တာများကို ထိန်းချုပ်ပေးနိုင်သော အီလက်ထရွန်းနစ် ဆားကစ် ပတ်လမ်းများ၊ ထို ဆားကစ်ပတ်လမ်းများကို အမိန့်ပေး စေခိုင်းနိုင်မည့် သို့ မိုက်ခရို ကွန်ထရိုလာ သို့ ကဲ့သို့သော ထိန်းချုပ်မှုစနစ်များ ပါဝင်လေ့ ရှိသည်။
မော်တာ အများစုမှာ စက်ဝိုင်းပုံ ရွေ့လျား ကြသည်။
သို့မှသာ မော်တာ၏ ဝင်ရိုး တစ်ပတ် လည်သည့် အခါတိုင်း ဘောစခရူမှာ တစ်ပတ်လိုက်၍ လည်မည် ဖြစ်သည်။
ဘောစခရူ လည်ပတ်ရာတွင် တည်ငြိမ်စွာ ရွေ့လျားနိုင်စေရန် အတွက် ဘောစခရူ၏ တစ်ဖက်တစ်ချက်ကို ဘောလ်ဘယ်ရင်ဖြင့် တွဲဆက်ပေးထားရသည်။
ရွေ့လျားမှုကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် မော်တာ၏ လည်ပတ်သည့် ပုံသဏ္ဌာန်ကို အတိအကျ ထိန်းချုပ်ပေးရန် လိုအပ်သည်။
နည်းစနစ်ဖြင့် မော်ဒျူလေးရှင်း ပြုလုပ်ရာတွင် ထုတ်လွှင့်မည့် ကြိမ်နှုန်း၏ လှိုင်းပမာဏ (Amplitude) ကို ပြောင်းလဲ ပေးခြင်း၊ ကြိမ်နှုန်းကို ပြောင်းလဲပေးခြင်း၊ လှိုင်း၏ ထောင့်ပမာဏ (Phase) ကို ပြောင်းလဲပေးခြင်းတို့ဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သည်။
နည်းစနစ်ဖြင့် မော်ဒျူလေးရှင်း ပြုလုပ်သည့် FSK၊ PSK ၊ QAM စသည့် နည်းစနစ် အများအပြားကိုလည်း ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များတွင် အများအပြား အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
ဒေတာ ဝဲဟောက်စ် ဆိုသည်မှာ အစီရင်ခံခြင်း (reporting) ပြုလုပ်ရန် အတွက် အသုံးပြုသော ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုမှတဆင့် အလယ်ပိုင်း အဆင့် ဖြစ်သော များသို့ အီသာနက် ကဲ့သို့သော အချိန်နှင့် အညီ လိုက်ပါ ထိန်းချုပ်ရန် မဖြစ်မနေ မလိုအပ်သော ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ကင်န်ဘတ်စ် (CAN Bus) ဆိုသည်မှာ ခေတ်ပေါ်မော်တော်ယာဉ်များတွင် အသုံးပြုသော ဆက်သွယ်ရေး စနစ် တစ်ခုဖြစ်ပြီးပီး မော်တော်ယာဉ် အတွင်း တပ်ဆင်ထားသော များ နှင့် အခြား အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာများကို ကွန်ပျူတာ မလိုအပ်ဘဲ အချင်းချင် ဆယ်သွယ် ရရှိနိုင်ရန် ပြုလုပ်ထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။
အက်စထရစ် (Asterisk) ဆိုသည်မှာ ပီဘီအိတ်စ် ခေါ် ပုဂ္ဂလိက အိတ်ချိန်း အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ရန် အတွက် ရေးသားထားသော တစ်ခုဖြစ်သည်။
အခြားသော ပီဘီအိတ်စ်များ ကဲ့သို့ပင် ၎င်းနှင့် တွဲဆက်ထားသော တယ်လီဖုန်းများ အချင်းချင်း ခေါ်ဆိုနိုင်ခြင်း၊ အများသုံး တယ်လီဖုန်း ကွန်ယက်သို့ ချိတ်ဆက်နိုင်ခြင်း နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ရရှိနိုင်ခြင်း စသည်တို့ကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။
အက်ဖ်ပီဂျီအေ (FPGA) ခေါ် ပရိုဂရမ် ထည့်သွင်းနိုင်သော ချစ်ပ်များ နှင့် များ အတွက် ပရိုဂရမ် ရေးသားရာတွင် အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။
ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံနှင့် သင်္ချာပညာရပ်များတွင် အဆင့်ဆင့်တွက်နည်း (; ) ဆိုသည်မှာ အလုပ်တစ်ခုကို ပြုလုပ်ရန် အတွက် မည်သို့မည်ပုံ လုပ်ဆောင်ရမည် ဆိုသည့် စေညွှန်းချက်များကို စနစ်တကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည့် နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ပရိုမီသီယမ်(Promethium)ကို သုသေတန ပြုလုပ်ဖို့ အတွက်သာလျှင် အများဆုံးအသုံးပြုကြပါတယ်။
နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းကို အရင်းအမြစ် အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
ပရိုမီသီယမ်(Promethium)သည် ကမ္ဘာ့ အပေါ်ယံလွှာ ရှိ အချို့သော ယူရေနီယံ သတ္တုရိုင်း များတွင် သေးငယ်သော ပမာဏ အဖြစ် ပါဝင်နေပါသည်။
ပရိုမီသီယမ်(Promethium)သည် သက်ရှိမျာ အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိပါ။
ပရိုမီသီယမ်(Promethium)သည် လက်တွေ့သဘာဝတွင် တည်ရှိမနေပါ သို့ဖြစ်၍ ၎င်းသည် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်မှုမရှိစေနိုင်ပါ။
စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲမှု အကြံပေးပညာရှင် ဂျိုးဆက် အမ် ဂျူရန်က ထိုစည်းမျဉ်းကို အီတလီ စီးပွားရေး ပညာရှင် ၏ နာမည်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ရန် အကြံပြုဆွေးနွေးခဲ့သည်။
အီရှိကာဝါ သရုပ်ပြပုံ (Ishikawa diagrams) ကို ငါးရိုးသရုပ်ပြပုံ (fishbone diagrams)၊ ဟဲရင်းငါးရိုး သရုပ်ပြပုံ၊ အကြောင်းအကျိုးဆက်နွယ်မှု သရုပ်ပြပုံ၊ ဖီရှီကာဝါ သရုပ်ပြပုံ စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြသည်။
သာမိုဒိုင်းနမစ် ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုများအကြား အပူပြောင်းလဲခြင်းကို လေ့လာသည့် ပညာရပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။
သာမိုဒိုင်းနမစ်သည် စွမ်းအင်၊ စွမ်းအင်ပြောင်လဲမှုဖြစ်စဉ်၊ ဒြပ်တို့၏ ပြုမူချက်များနှင့်သက်ဆိုင်သည်။
ရွက်လှေ ဆိုသည်မှာ အပန်းဖြေရန် အတွက် ရည်ရွယ် ဆောက်လုပ်ထားသော လှေ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ထိုစကားလုံး၏ နဂိုမူလ သတ်မှတ်ချက်မှာ ဒတ်ချ်ရေတပ်မှ များ နှင့် ၎င်းတို့၏ ရေပိုင်နက် အတွင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသူများကို လိုက်လံဖမ်းဆီးရန် အတွက် အသုံးပြုသော လျင်မြန်ပေါ့ပါးသော ရွက်လှေသင်္ဘော တစ်မျိုးကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
မျက်လှည့်ပညာသည် မဖြစ်နိုင်သော အရာ သို့မဟုတ် သဘာဝလွန် အရာတို့ကို ပရိသတ်အား လှည့်စားမှု ပြုခြင်း သို့မဟုတ် ထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဖျော်ဖြေသော ပညာရပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။
ကြည့်သူတို့၏ မျက်စိကို လှည့်စားခြင်းဖြင့် မဟုတ်သည်ကို အဟုတ်ထင်စေနိုင်သောကြောင့် မျက်လှည့်အတတ်ဟု ခေါ်သော အတတ်ပညာ တစ်မျိုးသည် ကမ္ဘာအနှံ့အပြားရှိ နိုင်ငံတို့တွင် အနည်းနှင့်အများ ခေတ်စားလျက် ရှိလေသည်။
အိုဇုန်းလွှာ သည် ကမ္ဘာ့လေထု အတွင်းတွင် ရှိသော အလွှာတစ်လွှာဖြစ်ပြီး ထိုအလွှာထဲတွင် ဓာတ်ငွေ့ စုစည်းမှု အများအပြား ပါဝင်သည်။
အိုဇုန်းလွှာသည် မှလာပြီး ပေါ်ရှိ တို့ကို ပျက်စီးစေနိုင်သော ခရမ်းလွန် ရောင်ခြည် များ၏ ၉၇ ရာခိုင်နှုန်း မှ ၉၉ ရာခိုင်နှုန်း အထိကို စုပ်ယူ ပေးလေ့ ရှိသည်။
အိုဇုန်းလွှာကို ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ် ပညာရှင် ချားလ်စ် ဖာဘရီ နှင့် အွန်နရီ ဘွီဆန် တို့မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ဗြိတိသျှ လေထုပညာရှင် ဂျီ အမ် ဘီ ဒေါ့ဘ်ဆန်က အသေးစိတ် လေ့လာခဲ့သည်။
အဆိုပါလေထုသည် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ ကြောင့် ကမ္ဘာနှင့်အတူ လိုက်ပါလည်ပတ်နေပါသည်။
လေထုအလွှာ လေးလွှာမှာ- လေထု၏အောက်ဘက်အကျဆုံးဖြစ်ပြီး လူသားတို့နှင့် ထိတွေ့နေသော အလွှာဖြစ်သည်။
ထရိုပိုစဖီးယားအလွှာ၏ အထက်တွင် တည်ရှိသည်။
အိုဇုန်းလွှာသည် နေမှလာသော များကို စုပ်ယူထားသည်။
မှ သရုပ်ဖော်ထားပုံ]] အကယ်၍ ထိုရောင်ခြည်များသာ ပါလာမည်ဆိုပါက လူ့အသားကိုထိလိုက်လျှင် မီးလောင်သလို အဖုများ ထွက်လာနိုင်သည်။
အဆိုပါ စီအက်ဖ်စီ ဓာတ်ငွေ့သည် ကျွန်ုပ်တို့ အသုံးပြုနေသော ရေခဲသေတ္တာများ၊ ရေမွှေးဘူး၊ ခြင်ဆေးဘူး စသော စပရေးဘူးများ၊ တီဗွီ၊ များမှ ထွက်ရှိနေပါသည်။
သန်းမင်းထွဋ်( မင်္ဂလာမောင်မယ် ၂၀၀၉-ခု ဇူလိုင်လ)။
စထရာတိုစဖီးယားအလွှာ (stratosphere) သည် ကမ္ဘာ့လေထုတွင် ဒုတိယမြောက် အဓိက အလွှာဖြစ်ပြီး ၏ အထက်တွင် ရှိကာ ၏ အောက်တွင် ရှိသည်။
လေထုဆိုင်ရာ အရ ဆိုလျှင် ထိုနေရာသည် အားမျှ အခြေအနေ ဖြစ်သည်။
ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာနှင့် တို့ ကြားရှိ ထရိုပိုပေါ့စ်ဟု ခေါ်သော နေရာသည် အပူချိန် ပြောင်းပြန် ပြောင်းလဲရာ နေရာဖြစ်သည်။
ပလိပ်ရောဂါသည် ယာဆင်နီယာ ပက်စ်တစ် (Yersinia pestis) ခေါ်သည့် ဘက်တီးရီးယား ကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာ Plague ဟူသော စကားလုံးကို မြန်မာအမည်အဖြစ် မွေးစားထားသည်။
Y. pestis ဘက်တီးရီးယားရောဂါပိုး ကူးစက်ခံထားရခြင်းမရှိသေးတဲ့ တစ်ဦးချင်းစီကို အောက်ပါနည်းလမ်းများမှ တစ်ခုခုဖြင့် Y. pestis ဘက်တီးရီးယားရောဂါပိုး ကူးစက်ခြင်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဂျီးဇက်စ်ကောလိပ်၏အဆောက်အဦးများ၊ ၏ ကောလိပ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် ဂျီးဇက်စ်ကောလိပ်မှ အဓိကအဆောက်အဦးများဖြစ်ပြီး ၏ အလယ်၊ ၊ တော်လ်လမ်း၊ သင်္ဘောလမ်း၊ ကွန်းမားကတ်လမ်းနှင့် မားကတ်လမ်းတို့ကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ယူနီဗာဆယ် စီရီယယ် ဘတ်စ် (Universal Serial Bus) သို့မဟုတ် ယူအက်စ်ဘီ (USB) သည် ကွန်ပျူတာနှင့် အီလက်ထရွန်းနစ် ပစ္စည်းများ ဆက်သွယ်ရာတွင် အသုံးပြုသော တပ်ဆင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေး နှင့် ဓာတ်အားပေးပို့ရေး တို့နှင့် ပတ်သက်သော ဓာတ်ကြိုးများ၊ ပလပ်ခေါင်းများ နှင့် ပရိုတိုကောလ်များ နှင့် သက်ဆိုင်သော လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာ စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ဖြစ်သည်။
ဘယ်ရင် (Bearing) ဆိုသည်မှာ စက်ပစ္စည်း အစိတ်အပိုင်း ၂ ခုကြားတွင် လည်ပတ်ခြင်း သို့မဟုတ် မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း ရွေ့လျားခြင်း အစရှိသော ရွေ့လျားမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် စီမံထားသော ကိရိယာဖြစ်သည်။
ကရိုင်းရှပ် ဆိုသည်မှာ အင်ဂျင်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အထက်အောက် ရွေ့လျားနေသော ပစ်စတင်တို့၏ ရွေ့လျားမှုကို လည်ပတ်မှု အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပေးခြင်းအားဖြင့် ဘီးတို့ကို လည်ပတ်စေရန် အထောက်အကူပေးသော ကိရိယာပင် ဖြစ်သည်။
ထိုမျက်နှာပြင်ကို ပစ်စတင်မှ စလင်ဒါ တစ်ခုချင်းစီ၏ တို့၏ အဆုံးတစ်ဘက်ဖြင့် တွဲချိတ်ထားသည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် ကရိုင်းရှပ်များကို ဖြင့် တွဲချိတ်ထားသည်။
အတွင်းလောင်အင်ဂျင် ဆိုသည့် စကားလုံးကို ပြတ်တောင်းပြတ်တောင်း ပေါက်ကွဲလေ့ ရှိသော အင်ဂျင်မျိုးကို ရည်ညွန်းခြင်း ဖြစ်ပြီး အများနှင့် ကျွမ်းဝင်သော နှင့် နှစ်ချက်ခုတ် ပစ်စတန် အင်ဂျင်မျိုး အပါအဝင် ၎င်းတို့၏ မျိုးကွဲများ ဖြစ်သော ခြောက်ချက်ခုတ် ပစ်စတန် အင်ဂျင်နှင့် ဝန်ကယ် လည်ပတ်အင်ဂျင် တို့လည်း ပါဝင်သည်။
အတွင်းလောင် အင်ဂျင် နောက်တစ်မျိုးမှာ ဆက်တိုက် ပေါက်ကွဲလေ့ ရှိသော အင်ဂျင်များ ဖြစ်သော ဂက်စ်တာဘိုင်၊ နှင့် ဒုံးပျံ အင်ဂျင်တို့ ပါဝင်သည်။
အတွင်းမီးအင်ဂျင်စက်တွင် ဓာတ်ငွေ့အင်ဂျင်၊ ဆီအင်ဂျင်၊ ဟူ၍ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။
ထိုနောက်တွင် အခြား သိပ္ပံပညာရှင် အသီးသီးကလည်း အမျိုးမျိုးကို ကြံစည် တီထွင်ခဲ့ကြ၏။
ကလပ် တီထွင်သဖြင့် အဆိုပါ နှစ်ချက်ခုတ်နည်းကို ''ကလပ် ဆိုင်ကယ်''ဟုလည် ခေါ်ကြ၏။
အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော စက်များကား ပစ်စတန်၏ ရှေ့တိုးနောက်ငယ် လှုပ်ရှားမှုဖြင့် ခုတ်မောင်းသော ''ပြန်လှန်ခုတ်'' အင်ဂျင်စက်မျိုး ဖြစ်ကြ၏။
အခြားတစ်မျိုး၌မူ ဓာတ်ငွေ့ နှင့် စသည်တို့ ပါဝင်လေသည်။
ထိုနောက် ဆိုသူ ( ၁၇၃၆-၁၈၁၉ ခုနှစ် ) တီထွင်သော ဘွိုင်လာမှာ ဖိအား ၁ဝ ပေါင်ခန့်ရှိလာသည်။
မီးရထားစက် ခေါင်း၌ တပ်ဆင်ရန်အတွက် ပထမ မီးပြွန် ဗွိုင်လာကို ဆိုသူက ၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တီထွင် ခဲ့သည်။
ထို ၄ ချက်သည် အင်ဂျင် နှစ်ပတ်လည်သည့် အတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး စက်ဝိုင်း တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ကာဘရိုက်တာ (carburetor) ဆိုသည်မှာ အတွက် ဆီ နှင့် လေကို အချိုးကျရောစပ်ပေးသော ကိရိယာ ဖြစ်သည်။
ကာဘရိုက်တာသည် ဘာနိုလီ စည်းမျဉ်း အတိုင်း အလုပ်လုပ်သည်။
စပါ့ခ်ပလပ်ဂ် (spark plug) ဆိုသည်မှာ အချို့သော များ ၏ ဆလင်ဒါခေါင်း အတွင်းတွင် ထည့်သွင်းထားသော လျှပ်စစ်ကိရိယာ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဖိနှိပ်ထားသော လောင်စာဆီများကို လောင်ကျွမ်းရန် အတွက် မီးပွင့်များကို ထုတ်ပေးလေ့ ရှိသည်။
မော်တော်ဆိုင်ကယ်မှ အေဘီအက်စ်]] အင်န်တီလော့ခ် ဘရိတ် စနစ် (anti-lock braking system) သို့မဟုတ် အေဘီအက်စ် ဆိုသည်မှာ ဘရိတ်အုပ်သည့် အချိန်တွင် ဘီးကို မလည်တော့ဘဲ ရပ်တန့် သွားခြင်း မှ တားဆီးပေးသော စနစ်ဖြစ်သည်။
ရေနံတင်သင်္ဘော ဆိုသည်မှာ အများအပြားကို တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ သယ်ယူ တင်ပို့ရန် အတွက် တည်ဆောက်ထားသော ကုန်သွယ်ရေး အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
ရှေ့တိုးနောက်ငင် ရွေ့လျားသော ပစ်စတင် အင်ဂျင် များတွင် ကော်နက်တင်း ရော့ဒ်ဆိုသည်မှာ ကို ဖြင့် ဆက်သွယ်ပေးသော စက်ပစ္စည်းပင် ဖြစ်သည်။
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အလွှာ (Physical Layer)သည် ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်ချိတ်ဆက်ခြင်း နှင့် ပတ်သက်သော တွင် ပထမဆုံး နှင့် အနိမ့်ဆုံးအလွှာဖြစ်သည်။
လူအများစုနှင့် အကျွမ်းတဝင်ရှိသော ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါများမှာ အုပ်စုဝင်များ ( ၊ ၊ နှင့် )၊ အုပ်စုဝင်များ ( ချီတွန်များ၊ ၊ ၊ နှင့် ) အန္နဲလစ်ဒ် အုပ်စုဝင်များ (နှင့် ) နှင့် နိုက်ဒဲရီးယား အုပ်စုဝင်များ (၊ ၊ နှင့် သန္တာကောင်များ) စသည်တို့ပါဝင်သည်။
ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါ တစ်ခုတွင် ပါဝင်သော မျိုးစိတ် အရေအတွက်နှင့် မျိုးကွဲအရေအတွက် နှစ်ခုလုံးသည် ကျောရိုးရှိသတ္တဝါ မျိုးပေါင်းစုခွဲ တစ်ခု၌ ပါဝင်သည့် အရေအတွက်ထက်ပင် ပိုများသည်ဟု ဆိုသည်။
ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအရွယ်အစားသည် ၅၀ မိုက္ကရို (မြူ) မီတာ (၀.၀၀၂ လက်မ) အရွယ် ဆိုသော အဏုဇီဝ မှသည် ၁၀ မီတာခန့် (၃၀~၃၃ လက်မ)အရွယ် ဧရာမ ပြည်ကြီးငါး အထိ အရွယ်အစားအမျိုးစုံကွဲပြားသည်။
ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါဟူ၍ပင် သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုနေကြသော ''တူနီကတ္တာ'' နှင့် ''ဆက်ဖလိုကော်ဒတ္တာ'' ကဲ့သို့ အချို့သောတိရစ္ဆာန်များမှာ အခြားသော ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများထက် ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများနှင့် အမျိုးအနွယ်ပို၍နီးစပ်ကြသည်။
ထိုအချက်သည် ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများအား အဖွဲ့များ ဖြစ်စေခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ၎င်းစကားလုံး အသုံးအနှုန်းသည် တွင် အနည်းငယ်အဓိပ္ပာယ်ပိုသည်။
ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါဟူသောစကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကား ''invertebra'' မှဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အဓိပ္ပါယ်မှာ ယျေဘူယျအားဖြင့် အဆစ်တစ်ခုမရှိခြင်း ဖြစ်ပြီး ကျောရိုးဆစ်တွဲ (သို့) ကျောရိုးဆစ်မရှိခြင်း ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။
ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများထဲ၌ မျိုးစိတ် အရေအတွက် အများဆုံးမှာ အင်းဆက်များဖြစ်ကြသည်။
မော်လီကျူး၏ တည်ဆောက်ပုံ]] ဩဂဲနစ် ဓာတုဗေဒ ဆိုသည်မှာ အခြေခံ များ၊ များ နှင့် ၎င်းတို့မှ ဆင်းသက်လာသော ဒြပ်ပေါင်းများ၏တည်ဆောက်ပုံ၊ ဂုဏ်သတ္တိ၊ ဖွဲ့စည်းပုံ၊ ဓာတု ဆိုင်ရာ ဓာတ်ပြုပုံ နှင့် ၎င်းတို့အား ဆင်းသစစ်နည်း (synthesis) သို့မဟုတ် အခြားနည်းများဖြင့် ထုတ်လုပ်ပုံတို့ကို သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။
ထိုသို့သော ဒြပ်ပေါင်းများတွင် အခြားဒြပ်စင်များ ဖြစ်သော ၊ ၊ နှင့် တို့သာ မက ၊ နှင့် တို့လည်း ရောနှောပါဝင်နိုင်သည်။
Robert T. Morrison, Robert N. Boyd, and Robert K. Boyd, ''Organic Chemistry'', 6th edition (Benjamin Cummings, 1992, ISBN 0-13-643669-2) - this is "Morrison and Boyd", a classic textbookJohn D. Roberts, Marjorie C. Caserio, ''Basic Principles of Organic Chemistry'',(W. A. Benjamin, Inc. ,1964) - another classic textbookRichard F. and Sally J. Daley, ''Organic Chemistry'', Online organic chemistry textbook. [ Ochem4free.info] ဩဂဲနစ် ဒြပ်ပေါင်းများသည် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ အားဖြင့် အမျိုးမျိုး အစားစား ရှိပြီး ထိုဒြပ်ပေါင်းများအား အသုံးချပုံမှာလည်း အလွန်ကျယ်ပြန့်သည်။
ရူပဓာတုဗေဒ (physical chemistry) ဆိုသည်မှာ စနစ်များ၏မျက်စိဖြင့်မြင်နိုင်သော အခြေအနေ၊ အက်တမ် အခြေအနေ၊ အက်တမ်ထက် သေးငယ်သော အခြေအနေ၊ အမှုန်အမွှားဆိုင်ရာ အခြေအနေတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော ဖြစ်စဉ်များကို ကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေသများ နှင့် သဘောတရားများအရ လေ့လာသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။
ဓာတ်ဝတ္ထုတို့၏ မော်လီကျူးများ အချင်းချင်း သက်ရောက်သော အားတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ ဓာတ်ပြုနှုန်း ၏ ဓာတ်ပြုမှုဆိုင်ရာ ကိုင်နက်တစ် ဓာတ်ဝတ္ထုတို့၏ ဓာတ်အားစီးဆင်းမှု တွင် အိုင်းယွန်းတို့၏ လက္ခဏာရပ်များ မျက်နှာပြင်ဆိုင်ရာ ဓာတုဗေဒ နှင့် မမ်ဘရိန်း တို့၏ အီလက်ထရို ဓာတုဗေဒ။
တစ်ကောင်၏လှိုင်းစီးနေပုံ]] သို့ နောက်ပြန်ဆွဲပြီး အစောဆုံးမှတ်တမ်းအဖြစ်ကြည့်လျှင် သမိုင်းဦးမတိုင်မှီ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇၀၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်ခန့်ကပင် လူများသည် ရေကူးခြင်းကို သိရှိကြပြီးဖြစ်ကြောင်းတွေ့ရသည်။
ခေတ်ပြိုင်အဖြစ်အပျက်များကို နှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ပုံစံတစ်ခုအတွင်းမဟုတ်သော်လည်း ရေကူးပြိုင်ပွဲများကို ဥရောပတိုက်တွင် ၁၈၀၀ ခုနှစ်ခန့်က စတင်တွေ့ရှိရပြီး ပထမဆုံး ခေတ်သစ် ၁၈၉၆ ခုနှစ် တွင်ပြုလုပ်ကျင်းပခဲ့သော နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် တွေ့ရသည်။
လူတို့သည် လက်နှင့် ခြေများ အသုံးပြု၍ ရေကူးကြသည်။
ရှေးခေတ်ရောမနှင့် များတွင် စစ်သူရဲများအတွက် လေ့ကျင့်ခန်းအဖြစ် ရေကူးစေခဲ့ကြသည်။
လူတိုင်းလိုပင် ပင်ကိုအားဖြင့် ရေကြောက်တတ်ကြ၏။
ရေကူးခြင်းနှင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသော ကစားနည်းမှာ ဒိုင်ဗင်ခေါ် ရေထဲသို့ ဂျွမ်းပစ်ထိုးငုပ်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ဂျွမ်းပစ်ထိုးငုပ်လိုက်သည့်အခါ ကိုယ်သည် ရေထဲသို့ ကျောက်ခဲတစ်လုံးကို မြောက်၍ ပစ်ချ လိုက်သည့်အတိုင်း ရှောကနဲ ကျသွားရန်လိုပေသည်။
လက် နှစ်ဘက်ကို ဦးခေါင်းထက်တွင် မြောက်၍ဆန့်တန်းထားပြီးလျှင် လက်ဖဝါးနှစ်ခုကို ယှဉ်ကာ လက်မချင်းထိအောင် ထားရလေ သည်။
ရေနစ်သေဆုံးကြသည့် သတင်းများကို ရံဖန်ရံခါ ကြားကြ ရပေသည်။
ဘာသာရပ်တွင် ပီအိတ်ချ် ( ; potential of hydrogen or power of hydrogen) ဆိုသည်မှာ ပျော်ရည်တစ်ခု၏ ဓာတ် သို့မဟုတ် ဓာတ်ကို သတ်မှတ်ရန် တိုင်းတာမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။
Bates, Roger G. ''Determination of pH: theory and practice''. Wiley, 1973. ပီအိတ်ချ် ပမာဏ ၇ ထက်နည်းသော ရေများကို အက်ဆစ်ဓာတ်များသည် ဟု ဆိုကြပြီး ပီအိတ်ချ် ပမာဏ ၇ ထက်များသော ရေကို ဘေ့စ် ဓာတ်များသည် သို့မဟုတ် အယ်လ်ကာလိုင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ပီအိတ်ချ် တိုင်းတာမှုသည် ၊ ၊ ၊ ၊ သစ်တောပညာ၊ အစားအသောက် သိပ္ပံ၊ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး သိပ္ပံ ၊ သမုဒ္ဒရာ ဆိုင်ရာပညာ၊ မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာ နှင့် အခြား မြောက်မြားစွာသော ပညာရပ်တို့တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။
ဖြင့် ဓာတ်ပြုနေပုံ]] အက်ဆစ်သည် မှ ဆင်းသက်လာပြီး အက်ဆစ်များကို အစားအသောက်များနှင့် လူတို့၏ အစာအိမ်တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
အက်ဆစ် ဆိုသည်မှာ (Base)နှင့် ဓာတ်ပြုသော အရာကို ခေါ်သည်။
အများအားဖြင့် အက်ဆစ်တို့သည် ချဉ်သောဓာတ်ရှိခြင်း၊ ကဲ့သို့သော သတ္တုများ ဆိုဒီယမ် ကာဘွန်နိတ် ကဲ့သို့သော ဘေ့စ်များဖြင့် ဓာတ်ပြုနိုင်ခြင်း စသော ဂုဏ်သတ္တိများ ရှိသည်။
အက်ဆစ်ရည် တွင် ၇ ထက် နည်းပြီး ပီအိတ်ချ် စကေး ပိုမို လျော့နည်း သည်နှင့်အမျှ အက်ဆစ်ဓာတ်သည် ပို၍ ပြင်းထန်လာသည်။
အက်ဆစ်အတွက် ထင်ရှားသော ဥပမာများမှာ ရှာလကာရည်တွင် ပါဝင်သော အက်ဆီတစ် အက်ဆစ် (acetic acid)၊ တွင် သုံးသော နှင့် မုန့်ဖုတ်ရာတွင် အသုံးပြုသော တာတာရစ် အက်ဆစ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ရုပ်မြင်သံကြား စက်များနှင့် ရုပ်ရှင်ရုံများကဲ့သို့သော ဖျော်ဖြေမှုအပိုင်းများ၊ မျက်နှာပြင်များတွင် အရေးအသားကို ပြသရန်အသုံးပြုနိုင်သည်။
ရှားလော့ခ်ဟုမ်းသည် ဖန်တီးထားသော စုံထောက်ဝတ္ထုထဲမှာ ဇာတ်ကောင် တစ်ကောင် ဖြစ်သည်။
ဆေးပညာကို သင်ယူစေခဲ့ကာမူ ၊ ဝီလကီကောလင်း၊ ဂါဗရီယို စသော စုံထောက်ဝတ္ထုရေးဆရာများ၏ ဝတ္ထုများကို ဖတ်ပြီး စာပေ၌ စိတ်ဝင်စားခဲ့သည်။
သူ ဆေးပညာသင်ယူခဲ့သော ဆရာရင်း ဒေါက်တာ ဂျိုးဆက်ဗဲ ထံတွင် ပညာသင်စဉ်ကပင် နှင့် ကို စိတ်ဝင်စားခဲ့သည်။
သူ့ဆရာ ဂျိုးဆက်ဗဲ၏ စရိုက်ကို အခြေခံ၍ ရှားလော့ဟုမ်းကို ဖန်တီးကာ ''ကြက်သွေးရောင်ဆန်းစစ်ခြင်း'' အမည်ရှိ ဝတ္ထုကို စ၍ရေးလေသည်။
သို့သော် ကွန်းဟီး အယ်ဒီတာများသည် ဇာတ်ကြောင်းပြန်ပြောသည့် အနေဖြင့် ရေးထားသော ထိုပထမဆုံး ရှားလော့ဟုမ်းကို များစွာစိတ်ဝင်စားပုံ မပေါ်ချေ။
စာရေးသားမှုကို စောက်ချလုပ်ကိုင်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်ရာ အလုပ်ကို စွန့်လွှတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့လေသည်။
ထိုပထမအသုတ် ခြောက်ပုဒ် ကုန်သွားသောအခါ စထရင်မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာသည် ကိုနင်ဒွိုင်းထံသို့ ရှားလော့ဟုမ်းဝတ္ထုများ ဆက်လက်ရေးသားရန် တောင်းခံခဲ့လေသည်။
ထိုပထမအသုတ် ဝတ္ထုခြောက်ပုဒ်နှင့် ဒုတိယအသုတ် ဝတ္ထုခြောက်ပုဒ်ကို စုပေါင်း၍ ၁၈၉၂တွင်ရှားလော့ဟုမ်းစု ပထမအုပ်အဖြစ်ထုတ်ဝေလိုက်လေသည်။
ဇနီးဖြစ်သူမှာ ဖြင့် အိပ်ရာတွင်လဲနေ၏။
ဆရာဝန်ကြီးများ၏ အကြံပေးချက်အရ ဇနီး၏ ကျန်းမာရေးအတွက် သို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ရသည့် အခြေအနေသို့ပင် ဆိုက်လာ၏။
သို့ဖြင့် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကိုနင်ဒွိုင်းသည် ဖိုင်နယ် ပရော်ဗလင် (final problem) ဝတ္ထုကို ရေးကာ ထိုဝတ္ထု၌ လူဆိုးကြီး မော်ရီယာတီက ရှားလော့ဟုမ်းကို ပေါ်မှ တွန်းချ အဆုံးစီရင်လိုက်လေသည်။
တကယ့် သက်ရှိတစ်ယောက်၊ မိမိတို့နှင့် ရင်းနီးပြီး မိတ်ဆွေကောင်း တစ်ယောက် ကွယ်လွန်ရသည့်နှယ် အမှတ်ထားကာ တစ်ဝန်းလုံးက စာဖတ်ပရိသတ်သည် ဝမ်းနည်းခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အဝတ်နက်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။
သို့သော် ၁၈၉၂ တွင် ရေးခဲ့သော ဝတ္ထုဆယ့်နှစ်ပုဒ်ကို တွင် ရှားလော့ဟုမ်း၏ အမှတ်တရများ အဖြစ် စာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်မှအပ ကိုနင်ဒွိုင်းသည် ရှားလော့ဟုမ်းဝတ္ထုများကို ဆက်မရေးတော့ပေ။
သို့သော် တွင် ကိုနင်ဒွိုင်းသည် မိတ်ဆွေတစ်ဦးထံမှ စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဇာတ်လမ်းတစ်ခုကို နားထောင်ခဲ့ရာမှ အစပြုကာ ရှားလော့ဟုမ်းကို ပြန်လည် အသက်သွင်းရန် စိတ်ကူးရလာ၏။
ကိုနင်ဒွိုင်းသည် ဗာစကာဗျီးလ်ခွေးကြီး (Hound of the Baskerville) အခန်းဆက် ဝတ္ထုရှည်ကြီးကို ရေးသားပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးနောက် တွင် ရှားလော့ဟုမ်းအသက်မသေပဲ လွတ်မြောက်လာခဲ့ရပုံကို သအမ်းပတီးဟောက်(စ်) (the empty house) ဝတ္ထုတိုဖြင့် ပြန်လည် ဖော်ပြကာ ရှားလော့ဟုမ်းဝတ္ထုတိုများ ဆက်လက်ရေးသားခဲ့လေသည်။
ယင်းဝတ္ထုတိုများကို စုပေါင်း၍ ရှားလော့ဟုမ်း ပြန်လာပြီ အမည်ဖြင့် တွင် ရှားလော့ဟုမ်း ဝတ္ထုတိုစု တတိယမြောက်ကို ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
ထို့နောက် တွင် သူ၏နောက်ဆုံးဦးညွတ်နှုတ်ဆက်ခြင်း (his last vow) ဝတ္ထုတိုစုနှင့် တွင် ရှားလော့ဟုမ်း၏ မှုခင်းမှတ်တမ်းစာအုပ် အမည်ရှိ ဝတ္ထုတိုစုများကို ထုတ်ဝေခဲ့၏။
တွင် ယင်းဝတ္ထုတိုစုလေးတွဲကို ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး တွင် ရှားလော့ဟုမ်း၏ ဝတ္ထုရှည်စုများကို စာအုပ်အဖြစ် ပထမအကြိမ်ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
ဇူလိုင် ၇ တွင် ကိုနင်ဒွိုင်း ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
စုံထောက်ကြီးဦးစံရှား၊ ရွှေဥဒေါင်း၊ ပဉ္စမအကြိမ်၊ နိုဝင်ဘာ၊၂၀၀၈၊ လမ်းသစ် စာအုပ်တိုက်၊ ပုဂံစာတည်းအဖွဲ့၏ မှတ်ချက်မှ။
ဒုံးပျံ ဆိုသည်မှာ ဒုံးကျည်၊ ၊ လေယာဉ် နှင့် အခြား ယာဉ်အမျိုးမျိုး ဖြစ်နိုင်ပြီး ဒုံးပျံ အင်ဂျင်မှ တွန်းကန်မှုကို ရရှိသော ယာဉ်မျိုးကို ခေါ်သည်။
ဒုံးပျံများတွင် လိုအပ်သော တွန်းအားကို ဒုံးပျံနှင့် အတူ သယ်ဆောင်လာသော များကို လောင်ကျွမ်းခြင်းမှ ရရှိသည်။
ဒုံးပျံများသည် လေထုအပေါ်မှီခိုခြင်းမရှိ၊ တွင်လည်း ကောင်းစွာအလုပ်လုပ်သည်။
ဒုံးပျံများကို စစ်ရေး နှင့် အပန်းဖြေရေး အတွက် အသုံးပြုချင်းသည် ၁၃ ရာစုနှစ်တွင် မှ စတင်ခဲ့သည်။
ဒုံးပျံများကို မီးပန်းဖောက်ခြင်း၊ လက်နက်၊ လေယာဉ်ပျံ အရေးပေါ် ခုံကန်ထုတ်ခြင်း၊ များ လွှတ်တင်ရာတွင် အထောက်အကူ ပြုခြင်း၊ လူပါဝင်သော အာကာသ ခရီးစဉ် နှင့် အာကာသ စူးစမ်းလေ့လာရေး တို့တွင် အသုံးပြုကြသည်။
မည်သို့ပင်ဆိုစေ အမည်မရှိသော ဒုံးပျံများသည် လူများ၏ သတ်မှတ်မှုများဖြင့် မွမ်းမံပြင်ဆင်ထားခြင်း မရှိချေ။
ဆိုဗီယက်အာကာသယာဉ်မှူး သည် ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့ ၁၉၆၁ ခုနှစ် ပစ်လွှတ်ခဲ့သော အာကာသခရီးအတွင်းသို့ လိုက်ပါခဲ့ပြီး အာကာအတွင်းသို့ရောက်ရှိခဲ့သည့် ပထဦးဆုံးလူသားတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မဟာအောင်မြေ ဘုံစံဆရာတော် ဦစန္ဒိမာသည် ကြီးကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုတော်မူသောပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပြီး များစွာထင်ရှားသည်။
ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် ၊ ၊ ၊ ၊ တို့ကို တီးမှုတ်တတ်သည့်အပြင် အိုးစည်က၊ ဒိုးပတ်က၊ ဗုံရှည်ကတို့တွင် အရွယ်နှင့်မမျှအောင် ကပြတတ်သဖြင့် ကျောင်းသားဘဝ၌ပင် လူချီးမွမ်းခြင်း ခံရသည်။
ဆယ့်နှစ်နှစ်သားမှ စ၍ အရပ်ဇာတ်များတွင် မင်းသားအဖြစ် ကပြခဲ့၏။
ကျောင်းကထွက်သောအခါ အဖ ဦးကျော်ဦးက သဘင် လောကတွင် ထင်ရှားသော ထံသို့ သားတပည့် အဖြစ် အပ်နှံလိုက်သောကြောင့် ဆရာမွှန်းကြီးနှင့်အတူ ဇာတ် ကရာအမြဲလိုက်ပါ၍ သဘင်ပညာကို သင်ယူခဲ့လေသည်။
တစ်နှစ်တွင် သို့ သွားရောက်ကပြခဲ့ရာ ငှက်ဖျားမိသဖြင့် ပျောက်ကင်းသည့်အခါ၊ ဆံပင်များကျွတ်သောကြောင့် ခေါင်းတုံး ရိတ်လိုက်ရ၏။
ဇာတ်ပွဲကပြရာတွင် နာလန်ထစ မင်းသား မောင်ဖိုးကွန်းသည် နှင့်ထွက်လာ၍၊ ထုံးစံအတိုင်း ဇာတ်သေတ္တာပေါ်ထိုင်လျက် အဆိုအချမှာ 'ကျန်းမာ ခါလူ့ကိုယ်ဖြင့် ချုံးလျက်ပါဘဲ၊ ပွဲတော်မှာ အားကုန်ရုန်းရတယ်၊ ကျွန်တော့ကိုရှာပါတော့၊ ဟောဗျာ့ဖန်ကတုံး' ဟုဆိုပြီးလျှင် ဦးခေါင်းပေါ်က ပုဝါကိုချွတ်လိုက်ရာ ပရိသတ်များပွဲကျသွား လေသည်။
မင်းသား စိန်ကတုံး သည် မော်လမြိုင် သို့ လာရောက်ကပြရာတွင် အား ၎င်းနှင့် တွဲကရန် ဖိတ်ခေါ်သဖြင့် စိန်ကတုံးနှင့် တွဲကခဲ့သည်။
ထို့နောက် တွင်ကပြရာ ရပ်ကွက်မှ စပါးမောင်သာဝေက ဇာတ်ကြီး တည်ထောင်ပေးသည်ဟု အဆိုရှိသည်။
သို့လွှတ်၍ ဦးစံတုတ်ထံတွင် ယိုးဒယားကနည်းများကိုလည်း သင်စေသည်ဟု အဆိုရှိ၏။
မင်းသားကလေးဘဝမှာ အသံပျက်သွားရာ သီချင်းကောင်းစွာ မဆိုနိုင်သည့်အတွက် ခါးတောင်းကျိုက်မင်းသား (ဝါ) မင်းသား လတ်လုပ်၍၊ ဝိဋဋူပ၊ ၊ ထိလပ်ပိုးအု၊ ခြေဖဝါး တတောင်မောင်မဲခေါင်၊ ၊ မှာ နား ထွင်းခန်း၊ ပြဇာတ်စသည့် ဇာတ်ထုပ်များကို ကပြ ခဲ့၏။
ညနောက်ပိုင်းတွင် ကပြလေ့ရှိသော ဇာတ်ထုပ်ဇာတ်ကွက်များကို ၊ စသည်တို့မှ ထုတ်နုတ်၍ နိုင်နိုင်နင်း နင်းကပြခဲ့သည်။
ဇာတ်မင်းသားကလေးဘဝက၊ ပွဲမထွက် ခင်ညဉ့်ဦးယံတွင် ခွင်သို့ဝင်၍ ယိုးဒယားတီးလေ့ရှိ သည်။
ထိုအခါက ရန်ကုန်မြို့နာမည်ကြီး တီးဝိုင်းဆရာများဖြစ်သော ၊ ၊ ၊ စသည်တို့ သည် ဦးစိန်ကတုံးထံချဉ်းကပ်၍ တီးကွက်ဆိုကွက်များကို နည်းယူကြသည်။
မင်းသမီး မစမ်းကြည်နှင့် လက်တွဲသည်။
ဒေါ်စိန်ဆင်သည် မန္တလေးမြို့ ဘီးတန်းရပ် ဦးမှတ်ကြီး၊ ဒေါ်ရင်းဖော်တို့၏ သမီးဖြစ်၍ ငယ်မည်မှာ မဖွားဆင်ဟုခေါ် သည်။
စိန်ပါတီသီဆိုခဲ့​သော မြနန္ဒာ(​ရေး)၊ မင်္ဂလာဆယ့်နှစ်ပါး(​ရေး)သီချင်းများမှာ ယ​နေ့တိုင်​​ကျော်ကြားဆဲဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်သို့ရောက်သောအခါ၊ သီချင်းရေးဆရာ နှင့် တွေ့ဆုံကြ၏။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အစရှိသော အာဇာနည်ကြီးများကျဆုံးသောအခါ အသည်းနှလုံးမှယိုစိမ့်သော သူ့အသံဖြင့်သီဆိုထားသည့် သဟာယဆရာတင် စပ်ဆိုသော ''လွမ်းမပြေတဲ့ ပန်းခွေ''သီချင်းမှာ လူထု၏ စိတ်နှလုံးကို ညွတ်ကြုံးယူငင်ဘိသကဲ့သို့ အောင်မြင်လှပေသည်။
စိန်ပီတာ (ရှင်ပေတရု)သည် ယေရှု၏ တစ်ကျိပ်နှစ်ပါး သော တပည့်တော်တို့တွင် အထင်ရှားဆုံး တပည့်တော်ဖြစ် သည်။
တွင်လည်း သာသ နာပြုခဲ့ဘူးသည်ဟုဆိုသည်။
စိန်ပီတာသည် ရောမဘုရင် လက်ထက်တွင် အဖမ်းခံ ရပြီးနောက် ကားစင်တင်၍အသတ်ခံရသည်ဟု အချို့ကဆိုသည်။
တစ်ဖန် ကောင်းကင်က 'ငါကား သင်ညဉ်းဆဲသော ယေရှုဖြစ်သည်' ဟု အသံကိုကြားရလေသည်။
စိန်ဖရန်စစ်သည် ဖရန်စစ္စကန်ခေါ် ခရစ်ယန်ဘုန်းကြီး ဂိုဏ်းကို တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဒေါ်စိန်သုံ (၁၈၈၃-၁၉၃၇) သည် မြန်မာသဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသည့် မင်းသမီးကြီး တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
တစ်လျှောက် ပန်တျာလမ်းကြောင်းကို အားကောင်းအောင်မောင်းနှင်နိုင်ခဲ့သူအဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ခံခဲ့ရသူလည်း ဖြစ်သည်။
ဒေါ်စိန်သုံကို ၊ နီပတန်းရပ်၌ ၁၂၄၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဒေါ်စိန်သုံတွင် မွေးချင်းငါးဦးရှိပြီး၊ ထိုထဲမှ မောင်တစ်ယောက်ဖြစ်သည့် ဦးထွန်းမှာ အငြိမ့်ပြွေဆရာ နာမည်ကျော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် အကပညာကို ထံတွင် ဆည်းပူးခဲ့သည်။
ဒေါ်ထွေးလေးသည် ကိန္နရာအကနှင့် အရုပ်ကြိုးကတို့ဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။
အသက် ၁၆ နှစ် အရွယ်တွင် အငြိမ့်မင်းသမီးအဖြစ်ဖြင့် မန္တလေးမြို့၊ ရွှေလန်ရပ် ဘာဂျာဆရာရွှေ ထံတွင်လည်း ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။
မြန်မာသီချင်းကြီး အဆိုပညာကို အဆိုကျော်ဦးလူကြီး၊ ဆရာမှန်း စသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများထံတွင်လည်း သင်ယူလေ့လာခဲ့ လေသည်။
ထို့ကြောင့် အဆိုအကပညာနှစ်ရပ်စလုံးကို နိုင်နင်းစွာ တတ်ကျွမ်းခဲ့သူ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဒေါ်စိန်သုံသည် ခင်ပွန်းသည် လူရွှင်တော် ဦးချစ်ဖွယ် နှင့်အတူ မြန်မာသီချင်းကြီးများကို အဝေးရောက်မင်း၊ ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက်မင်းတို့ထံ တွင် အမြဲပင်လေ့လာခဲ့၏။
အသက် ၅ဝ အရွယ်ခန့်တွင် ထိုင်ဆိုအငြိမ့်ကြီးဖွဲ့ကာ မြန်မာပြည်တစ်ဝန်းလုံး လှည့်လည်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။
ဒေါ်စိန်သုံ၏ ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည်မှာ ခပ်ဝဝ ဖိုင့်ဖိုင့်ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ အဆိုအက ယဉ်ကျေး သိမ်မွေ့ပြီးလျှင် ဣန္ဒြေရသောကြောင့်လည်း လူကြိုက်များခဲ့သည်။
ဒေါ်သုံ မြက်ငေါက်မြစ်၊ တဆယ့်ခြောက်နှ်စ် မကျော်သေးပေါင်။
ကျမဆရာမရှိပေါင်၊ ကဒါကို ကြည့်မောင်” ထိုသီချင်းကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် ဒေါ်စိန်သုံသည် ရေနံဆီပေါ်စကပင် စတင်ကပြခဲ့ပုံရသည်။
သူ၏ဝင်ငွေမှာ တစ်နှစ်လျှင် သုံးထောင်ကျပ် ရှိခဲ့သည်။
ထို့ပြင် အသက်အရွယ်ကြီးရင့် နေစေကာမူ အငြိမ့်စင်တွင်ကပြစဉ်၌ ငယ်မူငယ်သွေးနှင့် ငယ်စိတ်မွေးကာ ကပြလေ့ရှိခဲ့သည်။
ဒေါ်စိန်သုံ သီဆိုသော သီချင်းများကို ဦးချစ်ဖွယ် ရေးသည်ကများသည်။
ခင်ပွန်းသည်မှာ နာမည်ကျော်လူရွှင်တော် ဖြစ်သည်။
လူရွှင်တော် ဦးချစ်ဖွယ်နှင့်အတူ တွဲဖက်ကပြယင်း အကြောင်းပါခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သားသမီးများအားလုံးလိုပင် တူရိယာ ဂီတပညာကို တတ်ကျွမ်းနားလည်ကြသော်လည်း၊ မိဘများက တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားခဲ့ကြသဖြင့် သဘင်လောကပြင်ဖက်သို့ ရောက်နေကြ၏။
ဒေါ်စိန်သုံသည် ၁၂၉၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ဆင်းကာ အငြိမ့်ကစဉ် ရန်ကုန်မြို့၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်ရှာလေသည်။
ထို့နောက် မန္တလေးသို့တက်၍ အီနောင် ဦးစံတုတ်၊ လူ ကြမ်း ဦးကြွင်း၊ ဆိုင်းဆရာ စသော ပညာသည်ကြီများ နှင့် ဇာတ်ကြီးတည်ထောင်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်နှင့်အင်္ဂလန်နယ် ‌ြေလုတာမှာ အခုလက်ရှိအမေရိကန်လို့ခေါ်တဲ့သူ ‌ွေကနိုင်တာပါ အဲဒီနောက်တောင်အ‌ ‌ေရိက မြောက်အမေရိက ကွဲနေတုန်းရှိသေးတယ် အဲဒီစစ်ပွဲဟာ အမေရိကတိုက်မှာ တကယ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး အမေရိကလူမျိုးစစ်စစ် ‌ွေနှင့်ဖြစ်ခဲ့စစ်ပွဲလည်းမဟုတ်ပါဘူး အမေရိကသားအစစ်တွဟာခုထိလွတ်လပ် ‌ေးမရသးပါဘူး နာဗာချို အပါချီ ရက်အင်ဒီးယမ်း စတဲ့သူတွေကမှ အမေရိက သား ‌ွေပါ သူတို့က နိုင်ငံပါင်းစုံကလာတဲ့လူမျိုးပေါင်းစုံရဲ့နယ်ချဲ့ချင်းကိုခံခဲ့ရပြီး လူမျိုးပါင်းစုံဆိုတာ လက်ရှိအာဏာရအမေရိကန်အစိုးရနှင့် အုပ်ချုပ်ခံပြည်သူတွေပါပဲ ယူနိုက်တက်စတိတ်လို့ဖြစ်လာတာလည်း သမ္မတလင်ကွန်းလက်ထက်မှ ပီပြင်လာတာပါ အခုလွတ်လပ် ‌ေး ‌ေ့လို့ကြေညာထားတဲ့ရက်စွဲဟာ နယ်မြေလုတာအနိုင်ရတဲ့ရက်စွဲပါ လွတ်လပ်ရေးရတယ်ပြောရအောင် အခုလက်ရှိအမေရိကန်အစိုးရရဲ့ မိခင်နိုင်ငံမှမဟုတ်တာ။
တွင် မွေးဖွားပြီး မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
ယင်လပ်သည် အစ်ကိုဖြစ်သူ ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ၏ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွင် အမှုဆောင် ဝန်ထမ်းတစ်ဦးအနေဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခု အတွင်းတွင် အိုးအိမ် ကုမ္ပဏီ အက်စ်စီ အဆက် (SC Asset) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး မိုဘိုင်းဖုန်း ဝန်ဆောင်မှု ကုမ္ပဏီဖြစ်သော အက်ဒ်ဗန့် အင်ဖိုဆားဗစ်စ် ၏ အုပ်ချုပ်မှု ဒါရိုက်တာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ယင်လပ်မှာ လိုဝပ်ရှင်နာဝပ်ထရာနှင့် ရင်ဒီရမ်မီဝမ်တို့၏ သားသမီး ၉ ယောက်မှ အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။
Bangkok Post, [ Pheu Thai picks Yingluck for PM], 16 June 2011Seth Mydans: [ ''Candidate in Thailand Follows Path of Kin'']. ''New York Times'', 12 June 2011 ဖခင်မှာ စီးပွားရေးသမားဖြစ်ကာ ချင်းမိုင်ဒေသကိုယ်စားပြု အမတ်တစ်ယောက်လည်းဖြစ်သည်။
The Economist, [ Too hot for the generals], 15 June 2011 ချင်းမိုင်၏ ယခင်အုပ်ချုပ်သူမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူလည်း ဖြစ်သည်။