DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဝန်ကြီးချုပ် လုံး⁠လုံးလျား⁠လျားဖြစ်နေပြီ ဖြစ်သော်လည်း ဗြိတိသျှ၏ ဗီတိုကျခံနိုင်လျက် ရှိသည်။
လွတ်လပ်ရေးမရမီ လအနည်းငယ်အလို ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် အတူ သူ၏ အစ်ကို ဦးဘဝင်း အပါအဝင် အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသော ကက်လိနက်ဝန်ကြီး ခြောက်ဦးတို့ကို ခံခဲ့ကြရသည်။
လုပ်ကြံမှုမှာ သူ၏ ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သူ ၏ လက်ချက်ဟု ယူဆရသော်လည်း ဦးစော၏ တရားခွင်စစ်ဆေးချက်များမှာ သံသယ ဖြစ်စရာများ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ သမီး ဒေါ် သည် ယခုအခါ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
သူ၏ သားတစ်ဦးဖြစ်သူ အောင်ဆန်းလင်းမှာ ၈ နှစ်သား အရွယ်တွင် ရေနစ်သေဆုံးခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် မြန်မာပြည်သူပြည်သား အများစု သက်ဝင်ယုံကြည်သည့် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ပတ်သက်ပြီး ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဧပြီလထုတ် ဂန္ဓလောက မဂ္ဂဇင်းတွင် Burma and Buddhism ဟူသော ခေါင်းစဉ်နှင့် ဆောင်းပါးတပုဒ် ရေးသားခဲ့လေသည်။
စာရေးဆရာကြီး က သူ၏ ‘ရုပ်ပုံလွှာ’ အဖွဲ့အနွဲ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား ‘အောင်ဆန်း (သို့မဟုတ်) အရိုင်း’ ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်ကို ဖတ်ရဖူးသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ပညာနှင့် ပတ်သက်၍ သူမြင်သည့် အဓိပ္ပာယ်ကိုလည်း သူ၏ ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိတွင် ရှင်းပြခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် သူရိယ မဂ္ဂဇင်းတွင် "အညာသားလေး" ကလောင်နာမည်နှင့် စာရေးသားသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကမူ တိုင်းပြည် တိုးတက်ထွန်းကားရေးအတွက် နိုင်ငံရေးသမားကောင်းတွေ များ⁠များရှိဖို့ လိုအပ်ပုံ၊ နိုင်ငံရေး လုပ်ဆောင်ခြင်း၏ မွန်မြတ်ပုံတို့ကို ၁၉၄ဝခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလထုတ် ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း၌ ဖော်ပြခဲ့သည့် ‘နိုင်ငံရေးအမျိုးမျိုး’ ဟူသည့် ဆောင်းပါးတွင် အရိပ်အမြွက် ထည့်သွင်း ရေးသားခဲ့သည်။
ဗမာက တစ်မျိုး၊ ကရင်က တစ်ဖုံ၊ ရှမ်း၊ ကချင်၊ ချင်းတို့က တစ်ခြား အကွဲကွဲ အပြားပြား လုပ်နေကြရင် အကျိုးရှိမှာ မဟုတ်ဘူး။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အားအမှတ်ရမိစေမည့် မှာလည်း ထင်ရှားသည်။
File:Uaungsan.jpgဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း File:Aungsan11.jpgအင်္ဂလန်ရောက် ဗိုလ်ချုပ် File:Aung San statue, Myanmar.jpgဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား အောက်မေ့ဖွယ်အထိမ်းအမှတ် ကြေးသွန်းရုပ် File:Aungsan45.jpgဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များ File:ImagesCASOJJLR.jpgဗိုလ်ချုပ်နှင့် မိသားစု(ကာလာဓာတ်ပုံ) FIle:Gen Aung San13.jpgကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ကိုအောင်ဆန်း File:Aungsan46.jpgတခါတစ်လေဖွာသော ဗိုလ်ချုပ် File:ImagesCANP9UTO.jpgဦးနု၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း(ရန်ကုန်) File:GeneralAungSan.jpg File:AungThan.jpg ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအစ်ကို ဦးအောင်သန်း File:GeneralAungSan6.jpg File:GeneralAungSan7.JPGပင်လုံစာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးစဉ် File:GeneralAungSan8.jpg File:GeneralAungSan10.jpg File:GeneralAungSan13.jpg File:GeneralAungSan15.jpg File:GeneralAungSan17.jpg File:GeneralAungSan21.jpg File:GeneralAungSan22.jpg File:GeneralAungSan23.jpg File:GeneralAungSan25.jpg File:GeneralAungSan26.jpg File:GeneralAungSan28.jpg File:GeneralAungSan29.jpg File:GeneralAungSan30.jpg # # # အောင်ဆန်းစုကြည် (၁၉၄၈) မြန်မာနိုင်ငံ၏ အောင်ဆန်း၊ အီဒင်ဘရာ၊ ကစ္စကဒေလ်(၁၉⁠၉၁) # မာတင်စမစ် (၁၉⁠၉၁) ဘားမား-ပုန်ကန်ထကြွမှုနှင့် တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုနိုင်ငံရေး လန်ဒန်၊ နယူးဂျာစီ၊ ဇတ်စာအုပ်များ # ပင်လုံသဘောတူညီချက် ၁၉၄၇ [ # အောင်ဆန်းအား မည်သူသတ်သနည်း၊ ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ဇောနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်း # ဧရာဝတီ (ဩဂုတ်၁၉⁠၉၇)[ # (ဒေါက်တာလွဏ်းဆွေ) “ဝင့်ထည်” ကလောင်အမည်ဖြင့် ဖော်ပြခဲ့သည့် ဆောင်းပါး # WiKiMyanmar [ # အောင်သန်း ၏ အောင်ဆန်း[ # ကိုမိုးသီး[ # www.aungsan.com [။
မှ ကီလိုမီတာ ၃၀၀ (၁၈၅ မိုင်) ကွာဝေးပြီး မှ ၇၀ ကီလိုမီတာ အသီးသီး ကွာဝေးကြသည်။
မော်လမြိုင်မြို့သည် ရှေးမွန်မြို့ဟောင်းကြီး တစ်မြို့ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်အသစ် မတည်ထောင်ခင် ၂၀၀၆ ခုနှစ်ထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယအကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်မြို့၏ အမည်ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို သမိုင်း၌ ဤသို့ဆိုလေသည်။
များသည် များကို ရှမ်းဟုခေါ်ကြသည်။
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူပြီးသည်နောက် သာသနာနှစ် ၁၅၇ ခုတွင် ရှမ်းမင်းဆက် ပြတ်၍ မွန်မင်းတို့လက်ထက်သို့ကျရောက်သောအခါ ရာမညရာဇာမင်းသည် မူလမြို့တည်ရာမှ သံလွင်မြစ်၊ ၊ နှင့် တို့၏ မြစ်လေးမြွာဆုံရာ ယခုမော်လမြိုင်မြို့ တည်ရှိရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီးလျှင် မြို့သစ် နန်းသစ် တည်ထောင်စိုးစံတော်မူ၏။
မွတ်ပိရာဇမင်း၏ မျက်မှောင် နှစ်ခုအလယ်တွင် တင့်တယ်လှပသော မှဲ့ရှင်တလုံးပါသောကြောင့် မျက်စိ သုံးလုံးထင်ရလောက်အောင် ထူးခြားတော်မူရကား မွန်ဘာသာဖြင့် ''မွတ်ပိရာဇာ''၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် မျက်စိသုံးလုံး ဘုရင်ဟုခေါ်တွင်သည်။
ယင်းကို အစွဲပြု၍ မွတ်ပိရာဇမင်းကို မွန်ဘာသာဖြင့် ''မွတ်မယ်လိန်း''ဟုခေါ်တွင်သည်။
နိုင်ဘရှင် ၏ မွန်ကျောက်စာသင်တန်းမှ မွန်ဒသနများ = မွန်တို့၏ ခေါ် (ဝါရီရူးမင်းဆက်)တွင် (၁၅) ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သော ဘုရင်မကြီး ပြီးနောက် နန်းတက်သည့် မွန်နိုင်ငံဘုရင် မင်းကြီး သာသနာ ၂၀၂၃၊ ၈၄၀၊ ခရစ်နှစ် ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော အရ မော်လမြိုင်မြို့သည် မုတ္တမတိုင်းဒေသအတွင်း မွန်သုံးဆယ်နှစ်မြို့၌ ပါခဲ့လေသည်။
Shorto, H L (1963). ''The 32 myos in the medieval Mon kingdom''. Bulletin of the School of Oriental and African Studies. p. 575. = ထူထောင်သော သည် ယိုးဒယား သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာစဉ် မကျန်းမမာ ဖြစ်ကာ မော်လမြိုင်အနီး မုတ္တမကျေးကင်းရွာ၌ ခရစ်နှစ် ၁၇၆၀ မေ ၁၁ တွင် နတ်ပြည်စံတော်မူသဖြင့် နေပြည်တော်သို့ တော်ဝင်တပ်တော်များ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။
ထိုစဉ် စစ်သူကြီး ဗိုလ်ချုပ် ခေါ် (မုဆိုးချုံ ဗိုလ်တွန်)သည် ရသမျှသော သုံ့ပန်းလူစုများနှင့် မော်လမြိုင်ကို ပြုပြင်ခဲ့လေသည်။
အလောင်းမင်းတရား၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသော က မင်းခေါင်နော်ရထာကိုပင် မြို့ပြတည်ထောင်ခြားနား၍ ပုန်ကန်သည် အထင်မှားခြင်းကို ခံခဲ့ရဖူးလေသည်။
ထိုစဉ် (၁၁) ဆက်တွင် သတ္တမမြောက် ဖြစ်သော မြန်မာဘုရင် ၏ အထင်မှားခြင်းကို ခံရသောအတွက်ကြောင့် ဒလမြို့စား (ကျော်ထင်သီဟသူဘွဲ့ခံ) စစ်ကဲကြီး သည် အန္တရာယ်ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် လှေကြီး လှေငယ်ပေါင်း ၂ဝ⁠ဝ ကျော်တွင် မွန်လူကြီး လူငယ်ပေါင်း တသောင်းကျော် ၂ သောင်းခန့်ကို တင်၍ ရေကြောင်းကူးလာရာ မော်လမြိုင်မြို့ဟောင်းသို့ ဆိုက်ရောက်လျှင် တအိမ်မျှမရှိ၊ တောခုတ်ရှင်းလင်း၍ အိမ်ရာအသီးသီး ဆောက်လုပ်နေထိုင်ကြသည်။
Banerjee, I. & Logan, S. ''Asian Communication Handbook 2008.'' AMIC, 2008. ISBN 978-981-4136-10-5. ၎င်းမော်လမြိုင်ခရော်နီကယ် သတင်းစာသည် အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသ ၏ ပထမဆုံးသတင်းစာလည်း ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်နှစ်ခြင်းကို စတင်တည်ထောင်သူ အဒိုနီရမ်ဂျပ်ဆင်သည် သူပြန်ဆိုသော မြန်မာ့ပထမဆုံးဓမ္မသစ်ကျမ်းကို ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်၌ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။
ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ မှ ၁၈၆၂ အကြားတွင်, ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်မြို့သည် ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ၏ဗဟို ဖြစ်လာခဲ့သည်။
McPherson, Kenneth (2002). ''Port Cities as Nodal Points of Change''. Columbia University Press. pp. 75–95. ပြီးနောက် ၁၈၆၂ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်ကို မော်လမြိုင်မှ ရန်ကုန်သို့ တရားဝင်ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။
ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈ ပြည့်နှစ်တွင် နတ်ရွာစံပြီးနောက် "သီရိပုဗ္ဗာရတနာဒေဝီ"ဘွဲ့ခံ သည် ၏ မယ်တော်ဖြစ်သော ၏ နန်းတွင်းလူသတ်ပွဲ အန္တရာယ်ကို ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် သီပေါမင်းပိုင် အထက်မြန်မာပြည်မှ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာပြည်ကို စုန်ဆင်းကာ သာယာကုန်းရပ်ရှိ အိမ်တစ်လုံးတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရကပေးသည့် ပင်စင်လစာ စားရင်း နေထိုင်ခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်မြို့သည် ကမ္ဘာ့ဆေးပညာသမိုင်း၌ ငှက်ဖျားရောဂါကို ခြင်မှကူးစက်ကြောင်း ၁၈၉၇ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သူ ဆေးပညာရ ဗြိတိသျှဆရာဝန်ကြီး ပါမောက္ခ ဆာ ဆရာဝန်အငယ်ဘဝဖြင့် ၁၈၈၅ မေလ မှ ၁၈၈၆ မေလအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ နေရာဖြစ်သည်။
စာပေ နိုဘဲလ်ဆုရ အင်္ဂလိပ် ဂန္ထဝင် ကဗျာဆရာ သည် ၁၈၉ဝ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့သို့ ခေတ္တရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင်သူ၏ မန္တလေးအမည်ရှိ ကဗျာအဖွင့် ၌ ဤသို့ ရေးသားထားသည်။
ကိုလိုနီခေတ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ လူမျိုးစပ်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေပြီး ထို အင်္ဂလိပ်နွယ်ဖွား မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်း အများအပြား ရှိနေမှုကြောင့် အင်္ဂလန်အသေးစားလေး (''Little-England)'' ဟုပင်ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်မြို့သည် (မြူနီစီပယ်နယ်နမိတ်နှင့် ရေဝန်ဆိပ်ကမ်းအပါအဝင်) ၂၁ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၏။
မြို့၏ အရှေ့တောင်တန်းတလျှောက်တွင် ၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရား၊ ဇိနမာရ်အောင်စေတီတော်တို့ရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ဗြိတိသျှအစိုးရပိုင်အထက်တန်းကျောင်း ၂ကျောင်းရှိသည့်ပြင် ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ အမျိုးသမီး အထက်တန်းကျောင်းနှင့် နိုင်ငံခြားသာသနာပြု အထက်တန်းကျောင်းများ အတော်များ⁠များရှိသည်။
တိုင်းမင်းကြီးရုံး၊ ခရိုင်ဝန်ရုံး၊ မြူနီစီပယ်ရုံးကြီး၊ နာရီစင်၊ အကျဉ်းထောင်၊ အမေရိကန်သာသနာပြုဆေးရုံ(''Ellen Mitchell Hospital'')၊ ဗြိတိသျှအစိုးရပိုင်ဆေးရုံကြီး၊ ဗဟိုစာတိုက်ကြီးနှင့် စာတိုက်ငယ်များ၊ မော်တင်လိန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်း၊ မျက်မမြင်ကျောင်း၊ ''Wellesley Bailey'' တည်ထောင်သော အခမဲ့ကုဋ္ဌနူနာဆေးရုံ တို့ရှိခဲ့ကြသည်။
မတိုင်မီက မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးဖခင်ကြီး ၏ဇနီး သည် လူမျိုး (စကော့တလန်လူမျိုး) အမျိုးသမီးများအုပ်ချုပ်သော မော်တင်လိန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်း(ABM ကျောင်း)၌ ပညာသင်ခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်မြို့သည် မြို့တော်အသစ် မတည်ထောင်ချိန်ထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယအကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
မြို့ပြ အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေး မော်လမြိုင်မြို့ရှိ ရှေးဘာသာရေး အမွေအနှစ်အဆောက်အဦးများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သင့်သည်မှာ အမှန်ဖြစ်သလို ပျက်စီးလုနီးဖြစ်နေသော ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာ အမွေအနှစ်များကလည်း ထူးခြားသည့်အတွက် ထိန်းသိမ်းသင့်သည်ဟု ပညာရှင်များမှ ဆိုသည်။
သို့သော်လည်း ပြည်နယ်အစိုးရနှင့် ပြည်သူများက အဆောက်အဦးဟောင်းများကို တန်ဖိုး ရှိသည် ဟု မမြင်ကြဟု ပညာရှင်များကဆိုသည်။
က ဦးဆောင်၍ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာ အဆောက်အဦးဟောင်းများကို ဖြိုဖျက်ခံရမည့် အန္တရာယ်နှင့် ပျက်စီးပျောက်ကွယ်တော့မည့် အန္တရာယ်များမှ ကယ်ဆယ်ရန် ကြိုးစားမှုများ အောင်မြင်နေခြင်းကြောင့် မော်လမြိုင်မြို့အတွက်လည်း မျှော်လင့်ချက် ခပ်ရေးရေးတော့ ရှိနေပါသေးသည်။
မော်လမြိုင်မြို့သည် သံလွင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ကင်းဝန်မင်းကြီးဦးကောင်း သည် သံအရာရှိကြီးအဖြစ်ဖြင့် သို့အသွား မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၅ ခုနှစ် တန်ခူးလ (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၃ ခုနှစ်)၌ မော်လမြိုင်မြို့သို့ ခေတ္တရောက်လာရာတွင် မြို့၏ရှုမျှော်ခင်းကို ခရီးစဉ် ရကန်၌ ''ကို⁠ကိုနာဒ၊ သာစွမည်တွင်၊ စက်ယာဉ်ညင်နှင့်၊ ရေပင်လယ်ချက်၊ စခန်းသို့ထွက်ခဲ့၍၊ တရက်နှင့်တည၊ ကာလမကြာ၊ ရှုလေရာပင်၊ နတ်ရွာတပြိုင်၊ မော်လမြိုင်သို့၊ ရောက်တိုင်ဝင်ဆိုက၊ တွေ့ကြုံကြိုက်ရသည်၊ မျှော်လိုက်တိုင်း လွန်ပျိုနု၏။
ကြီးသည် မော်လမြိုင်မြို့နှင့် တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော မီးရထား၊ ကားသွားနိုင်သော တံတားကြီး တစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မီးရထားလမ်းနှင့် ကားလမ်းပါဝင်သော တံတားများတွင် အရှည်ဆုံးတံတား တစ်ခုဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် မော်လမြိုင်မြို့သည် ၏ မြို့တော် ၊ ၏ မြို့များဖြစ်သော မြို့တော် ၊ များနှင့်လည်း ဆက်သွယ်ပေးထားသေးသည်။
မော်လမြိုင်တောင်ဘက် အထိ ဖောက်လုပ်ထားသော မီးရထားလမ်းမှာ မိုင် ၉ဝ ရှည်၏။
မော်လမြိုင်မှ သို့ သွားသော မော်တော်ကားလမ်းမှာ ၅၅ မိုင်ရှည်လျားသည်။
မော်လမြိုင်မြို့ အရှေ့တောင်ရှိ သို့ သွားသော မော်တော်ကားလမ်းမှာ ၁၅ မိုင်ရှည်၏။
ဘီလူးကျွန်းကို မော်လမြိုင်မြို့နှင့် ဆက်သွယ်နိုင်သော ကို ၂၀၁၇ မေ ၉ တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
British-India Steam Navigation Company ၏ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၀ခုနှစ်ထုတ် လမ်းညွှန်စာအုပ်တွင် - ရန်ကုန်- မော်လမြိုင် (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်) မော်လမြိုင်--- (ခရစ်နှစ် ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်) မော်လမြိုင်-ပီနန်--လိုင်းများ ပြေးဆွဲခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြပါရှိသည်။
Jones, Stephanie (1986). Two Centuries Of Overseas Trading. Palgrave Macmillan UK. p. 42 ထိုခေတ်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်လည်ပတ်ဖူးသူ အမေရိကန်နိုင်ငံသား ပါမောက္ခစာရေးဆရာတစ်ဦး၏ မှတ်တမ်းအရ ခရစ် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ဘားလမ်း ဆိပ်ခံတံတားမှ မော်လမြိုင်ဆိပ်ခံတံတားသို့ ရေနွေးငွေ့သင်္ဘောပေါ်တွင် ဒုတိယတန်းစား(second class) ဖြင့်စီးနှင်းလိုက်ပါပါက ၁၀ နှုန်းကျသင့်ပြီး အချိန် ကိုးနာရီခန့် ကြာမြင့်သည်ဟုဆိုသည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် ယခင်က ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှုထက် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် များစွာလျော့နည်းလာသော်လည်း ရေကြောင်းအခြေခံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးသည် မော်လမြိုင်နှင့် ၎င်းအထက်ပိုင်းမြို့များကြား ချိတ်ဆက်ရာတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် လက်ရှိတွင် ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်တွင်ရှိသည်။
သို့သော် မော်လမြိုင်မြို့မှ သံလွင်မြစ်ကြောင်း၌ ၇၄ မိုင်၊ အတ္ထရံမြစ်ကြောင်း၌ ၇၃ မိုင်နှင့် ဂျိုင်းမြစ်ကြောင်း၌ ၄၂ မိုင်အထိ အဖွဲ့ပိုင် သင်္ဘောများဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။
Hammel, Eric (2010). Aces Against Japan II: The American Aces Speak. Pacifica Military History. pp. 63–68 ၎င်းကို ဗြိတိသျှတို့သာမက မဟာမိတ် လေသရဲအဖွဲ့ဖြစ်သည့် (Flying Tigers) တို့လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။
ခရစ်၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် လိုင်း (Union of Burma Airways) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မော်လမြိုင်လေဆိပ် အပါအဝင် ပြည်တွင်းလေဆိပ်များသို့ ပြည်တွင်း ဝန်ဆောင်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။
မှ ရန်ကုန်မင်္ဂလာဒုံလေဆိပ်သို့ ပုံမှန် လေကြောင်းပျံသန်းမှု ဝန်ဆောင်မှုများလည်း ရှိသည်။
စာပေ အင်္ဂလိပ် ဂန္ထဝင် ကဗျာဆရာ (Rudyard Kipling) သည် ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင်ကျော်ကြားသော“ Lookin 'lazy at the sea” ကဗျာစာကြောင်းကို ဤစေတီ၌ ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။
ဗုဒ္ဓဆံတော်များပါဝင်ပြီး ကို ကာကွယ်ပေးသော ဘုရင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
စတုတ္တသမီးတော်၏ ပြာသာဒ်ဂူ သီပေါဘုရင်၏ စတုတ္ထမြောက်သမီးဖြစ်သော တော်ဝင်မင်းသမီး ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယမှ မြန်မာပြည်သို့ပြန်လာပြီး မော်လမြိုင်အနောက် Cantonment လမ်းရှိ ဗြိတိသျှအစိုးရက သူမအား ပေးထားသော စံအိမ်တော်ကြီးတွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။
ရှင်မဿဲ အင်္ဂလိကန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဤရှင်မဿဲ အင်္ဂလိကန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော အင်္ဂလိပ်အင်္ဂလီကန်ချာ့ချ် ဖြစ်သည်။
ပုလိပ်မင်းကြီးရုံး ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် သံလွင်ပန်းခြံရှိ တောင်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
Meyers, Jeffrey (2010). ''Orwell: Life and Art''. University of Illinois Press. p. 19. မော်လမြိုင်ထောင်ဟောင်း မော်လမြိုင်ကိုလိုနီခေတ်ထောင်ကို ခရစ်နှစ် ၁၈၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ကာနတကပြည်နယ်၏ မြို့တော် (ယနေ့ အိန္ဒိယဆီလီကွန်တောင်ကြား) ၏ လှပသော အခြေခံအဆောက်အအုံများစွာကို ဒီဇိုင်းရေးဆွဲမှုအတွက် ဂုဏ်ပြုခံရသည့် နာမည်ကျော် စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဆာရစ်ချတ်ဟီရမ်ဆန်ကီသည် ခရစ်နှစ် ၁၈၆၀တွင် ထောင်တွင်းကြီးကြပ်သူအဖြစ် ဤထောင်တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ကျဆုံးပြီးနောက် စင်ကာပူနိုင်ငံ ချန်ဂီအကျဉ်းထောင်မှ ပြောင်းရွှေ့လာသော စစ်သုံ့ပန်း မဟာမိတ်စစ်သားများကို ဆောက်လုပ်ရေးသို့ မပို့မီ မော်လမြိုင်အကျဉ်းထောင်တွင် ဂျပန်စစ်တပ်မှ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။
တို့က ခရစ်နှစ် ၁၈၅၄ တွင် ဤချာ့ချ်၏ နာရီမျှော်စင်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
စိန်တုံးမိဖုရားသည် ၏ မိဖုရား ၆၄ ပါးတွင် "သီရိပုဗ္ဗာရတနာဒေဝီ"ဘွဲခံ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။
ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ နာရီစင် နာရီစင်]] နာရီမျှော်စင်ကို ဝိတိုရိယပန်းခြံ (Victoria Park) ခေါ် (ယခု မောရဝတီပန်းခြံ) အနီး အရှေ့ဘက်တွင် မော်လမြိုင်သားများက ဗြိတိသျှအင်ပါယာထီးနန်း၏ ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးပြီးနောက် နန်းတက်သည့် အမှတ်တရအဖြစ် ခရစ်နှစ် ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် စိုက်ထူခဲ့သည်။
အောက်လမ်းမကြီးရှိ အမှတ် (၁) ဈေးကြီးနှင့် သာသနာ့ဗိမ္မာန်လမ်းမကြီးရှိ မြိုင်ရတနာ ဈေးကြီးကို ဒေါင်းမင်းရပ်ဈေးက ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။
အရှေ့-အနောက် ကီလိုမီတာ ၁၄၅၀ ရှည်လျားသော ဤစီးပွားရေးစင်္ကြံသည် ရှိ မှ မော်လမြိုင်သို့ လာအိုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ကို ဖြတ်၍ ဆက်သွယ်ထားသည်။
အရှေ့-အနောက် စီးပွားရေးစင်္ကြံကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ နှင့် ရန်ကုန်အကြား ခရီးသွားလာချိန်သည် သုံးရက်သာရှိပြီး မှတဆင့် သမားရိုးကျ ရေကြောင်းကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးအတွက် နှစ်ပတ်မှ သုံးပတ်အထိ လိုအပ်သော ခရီးဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင်မြို့သည် တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရန်အတွက် အဓိက ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည့်အပြင် သင်္ဘောဆိပ်နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ဗဟိုချက်မ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
ဟူသော မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု အဖြစ်ကျန်ရစ်အောင်ပင် မော်လမြိုင်သူ မော်လမြိုင်သားသည် အစားအစာကို အရသာရှိရှိ စီမံချက်ပြုတ်စားတတ်ကြသည်။
မော်လမြိုင်ရွှေရင်အေး၊ မွန်ရိုးရာ မော်လမြိုင် မွန်ရိုးရာ ရွဲယိုရွက် မွန်ရိုးရာ ရွှေကြည်မုန့်၊ ခေါ် မွန်ရိုးရာ ရေစိမ်မုန့်ဟင်းခါး(မုန့်ဟင်းခါးအစို)၊ ဒူးရင်းယို၊ မော်လမြိုင်ကြက်ကလယ်ချက်၊ မွန်ရိုးရာ ကောက်လှိုင်းတီမုန့် အစရှိသည်တို့သည် ကျော်ကြားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ပေးနိုင်သော တက္ကသိုလ်အချို့သာရှိရာ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်သည် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ဆောက်သမ်းမြန်မာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းမှာ ဖြစ်ပြီး မော်လမြိုင်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။
ဆောက်သမ်းမြန်မာယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းသည် စတင် တည်ထောင်ခဲ့စဉ် ၂၀၀၉-ခုနှစ်ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအသင်းသည် ၊ ၊ တို့အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်ခုလုံးကို ကိုယ်စားပြုသည်။
ရှိ ဖို့တ်ဝိန်းမြို့ နှင့် မော်လမြိုင်မြို့ တို့သည် ချစ်ကြည်ရေးမြို့တော်သဘောတူညီချက်ထူထောင် ထားရှိပြီးဖြစ်သည်။
ဖိုင်:Tanlwen Thata.jpgသံလွင်တံတား(မော်လမြိုင် ကမ်းမှ) ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (31).jpgမော်လမြိုင် မြို့လယ်တစ်နေရာ ဖိုင်:Thanlwin Bridge (Mawlamyine).jpg ဖိုင်:Mawlamyine University - panoramio.jpg ဖိုင်:Mawlamyine 253.JPG ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (50).jpg၏ ပထမနှစ်ခြင်းဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (42).jpgစိန့်ပက်ထရစ်ကျောင်း ဖိုင်:Holy Family Church (3).jpgHoly Family ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Pa-Auk Forest Meditation Center (Main) Entrance.jpg (ပင်မ) ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (51).jpg ကျောင်း ဖိုင်:Mawlamyine Railway Station.JPGမော်လမြိုင်ဘူတာကြီး ဖိုင်:Mawlamyine Coach Station.JPGမော်လမြိုင် အဝေးပြေးကားဝင်း ဖိုင်:Mawlamyine 20.JPGသံလွင် ဥယျာဉ် ဖိုင်:Bo Gyoke Aung San Bridge (Be Luu Island).jpg
မွန်ပြည်နယ် ၏ အနောက်မြောက်၊ နှစ်မိုင်နီးပါးခန့်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ကခြားထားသော ကျေးရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။
မုတ္တမသည် ရှေးအခါက အလွန်ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သော မဂဒူးမင်းဆက် (ခ)ဝါရီရူမင်းဆက်ခေါ် ပဲခူး မင်းဆက်စတင်တည်ထောင်သူ (ခေါ်) ဝါရီရူးမင်း (ခရစ်နှစ် ၁၂၅၃-၁၃၀၇)(မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၁၄ - ၆၆၈) အုပ်စိုးခဲ့သော မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
များသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာဗားကျွန်းနှင့် ဆူမတြားကျွန်းတို့အထိ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့မှ မိုင်ပေါင်း ၁၆၉ မိုင်အကွာ ရန်ကုန် - မော်လမြိုင် ကားလမ်းဘေး၌ တည်ရှိသော မြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။
ရာမညတိုင်းမွန် ၃ ရပ်တွင် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သော မုတ္တမ မဏ္ဍလဟုခေါ်သည့် မုတ္တမမြို့၏ မူလအမည်ရင်းမှာ ''မောတမော'' ဟု ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံတွင် ဆိုသည်။
ကျောက်ကို ''တမော့''၊ ကျောက်ညွန့် ကျောက်ဖျာကို ''မော့တမော့''၊ ကျောက်ဖျာ ကျောက်ညွန့်တွင် တည်ထားသောကြောင့် ''မော့တမော့မြို့'' ဟု မွန်တို့ခေါ်သည်ဟု ဆိုသည်။
မုတ္တမမြို့ကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁,၄ဝဝ ခန့်လောက်က မွန်ဘုရင်တစ်ပါး တည်ထောင်ခဲ့ရာ၊ သက္ကရာဇ် ၄၁၈ - ၄၁၉ခုနှစ်တွင် အနော်ရထာစော တိုက်ခိုက်သိမ်းယူသည်ကစ၍ နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်ကျော် မြန်မာ့လက်နက်နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ပဲခူးတွင် မြို့စားခန့်ထားလျက် မုတ္တမကနေပြီးလျှင်ရာမညတိုင်းကို အုပ်ချုပ်လေသည်။
ပထမ မင်း (၇) ဆက်တိုင်မူလဖြစ်သည့် တွင်သာ အစဉ်အဆက် မင်းပြုကာ ထီးနန်းစိုးစံခဲ့သော်လည်း (၈) ဆက်မြှောက်ဖြစ်သည့် ဆင်ဖြူရှင်ဗညားဦး(သုရှင်ဗညားဦး)လက်ထက်အရောက်တွင် လက်အောက်ခံမြို့စားများဖြစ်သည့် လောက်ဖျား၊ဥလို၊အဲဗြပန်ု နှင့် ဗြတ်ထဗ ညီနောင်များကပုန်ကန်သည့်အတွက် မုတ္တမမှ ဒုန်ဝန်း(ယခု ဝန်မြို့)သို့ ပြောင်းရွှေ့စိုးစံရသည်။
သို့သော် ဝန်မြို့တွင်လည်း အချိန်များစွာမကြာလိုက်ပဲ စစ်ရှုံးပြန်သဖြင့် သို့ ပြောင်းရွှေ့ရပြန်သည်။
မုတ္တမတိုက်ပွဲသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် နှင့် မုတ္တမစား စောဗညားတို့ဖက်ပြိုင် တိုက်ခိုက်သောတိုက်ပွဲဖြစ်သည်။
မင်းခေါင်နော်ရထာသည် မြေဒူးမင်း၏ နောင်တော် ထံ လူလွှတ်၍ မြေဒူးမင်းသည် ဗိုလ်မှူးတပ်မှူး တို့ဖြင့် မြသိန်းတန်ဘုရားမှာ သွေးသစ္စာ စည်းကြပ် ကြောင်း၊ နောက်တပ်များကိုလည်း မျိုးရိက္ခာ မပေးမပို့စေရ၊ သူကြီး ခေါင်းအကြီးတို့ကို ဆင့်ဆိုကြောင်း၊ ဓားတော်ယိမ်းနွဲ့ပါးကိုလည်း သိမ်းယူကြောင်း၊ ထွတ်ချာဒေဝီနှင့် လည်း အပြောအဆိုရှိကြောင်းတို့ကို လျှောက်ထား၏။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်း (၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ ရက် - ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်) သည် ရာထူးကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးဝင်းသည် အပတ်စဉ် ၁၂ ဆင်းဖြစ်သည်။
ကာလတွင် ဒီမိုကရေစီဆန္ဒပြသူများကို နှိပ်ကွပ်ရာ၌ တစ်ဝိုက်တွင် တပ်များချထားခြင်းနှင့် ကို ပစ်ခတ်ခြင်းတို့တွင် ကြီးကြပ်ပါဝင်ခဲ့သူအဖြစ် လူသိများသည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးဝင်းသည် ၏ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေနှင့် ‘တိုင်းပြုပြည်ပြု စီမံကိန်းများ’ တွင် အမြင်တူညီခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ၌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ထောက်ခံသူများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းအတွက် နောက်ကွယ်မှ ကြိုးကိုင်သူအဖြစ် ကျယ်ပြန့်စွာ ယူဆခံခဲ့ရသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူဖြစ်ပြီး အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်က ရှိ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်အများစုကို ဘာသာရေးအရ ဖိနှိပ်မှုများ ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။
သူစင်္ကာပူဆေးရုံတက်နေစဉ် ၂ဝဝ၇ ဇန်နဝါရီလထဲ၌ လာကြည့်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉ ရာစုမတိုင်မီက သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ်ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး မင်းဆက်ပေါင်းများစွာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း ဦးဆောင်သည့် 'မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ' လက်အောက်တွင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ကျင့်သုံးသည့် အစိုးရတစ်ရပ်ထူထောင်ရန် ကြိုစားခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း မြန်မာဒီမိုကရေစီ ခေါင်းဆောင် ဒေါ်က ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုသည် စစ်အစိုးရကို ဖိအားပေးရာရောက်သည်ဟု အစဉ်တစိုက် ထောက်ခံခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော် သမ္မတမှာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပြီးနောက် ယာယီသမ္မတ တာဝန်ကို ရယူထားသော ဦးက အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး အစည်းအဝေးတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် အမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၁) အားဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာတို့အား ထံသို့ လွှဲအပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။
ဒုတိယအကြိမ် အရေးပေါ်အခြေအနေကာလ (၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ - ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃) ပထမကြိမ် သက်တမ်းတိုးမြှင့်မှု သက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီးနောက်၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အစည်းအဝေး (၂/၂၀၂၂) ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ နောက်တစ်နေ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားသည့်ကာလကို နောက်ထပ် (၆) လ သက်တမ်းတိုးမြှင့်လိုက်ကြောင်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၄၂၅ အရ ကြေညာခဲ့သည်။
တတိယအကြိမ် အရေးပေါ်အခြေအနေကာလ (၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ - ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၃) ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အစည်းအဝေး (၁/၂၀၂၃) ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ နောက်တစ်နေ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားသည့်ကာလကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ နောက်ထပ် (၆) လ သက်တမ်းတိုးမြှင့်လိုက်ကြောင်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၄၂၅ အရ ကြေညာခဲ့သည်။
စတုတ္ထအကြိမ် အရေးပေါ်အခြေအနေကာလ (၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ - ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄) ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အစည်းအဝေး (၂/၂၀၂၃) ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ နောက်တစ်နေ့ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားသည့်ကာလကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ နောက်ထပ် (၆) လ သက်တမ်းတိုးမြှင့်လိုက်ကြောင်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၄၂၅ အရ ကြေညာခဲ့သည်။
ပဉ္စမအကြိမ် အရေးပေါ်အခြေအနေကာလ (၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ - ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၄) ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အစည်းအဝေး (၁/၂၀၂၄) ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ နောက်တစ်နေ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားသည့်ကာလကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ နောက်ထပ် (၆) လ သက်တမ်းတိုးမြှင့်လိုက်ကြောင်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၄၂၅ အရ ကြေညာခဲ့သည်။
ပါတီအလိုက် အမတ်ဦးရေမှာ {- ! စဉ် ! ပါတီ ! % ! ဦးရေ - 1 ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ 76,79% 129 - 2 ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေးပါတီ 4,17% 7 - 3 တိုင်းရင်းသား စည်းလုံး ညီညွတ်ရေးပါတီ 2,98% 5 - 4 အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု 2,38% 4 - 5 ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ 2,38% 4 - 6 ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ 1,78% 3 - 7 မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကေရစီ ပါတီ 1,78% 3 - 8 ဖလုံ - စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ 1,78% 3 - 9 ချင်းအမျိုးသားပါတီ 1,19% 2 - 10 ‘ဝ’ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ 0,60% 1 - အခြားပါတီများ 4,17% 7 - 100% 168 } ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်နေရာ ၄၄၀ အနက် ၃၃၀ ကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
ပါတီအလိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက် ခံရသည့် အမတ်ဦးရေမှာ {- ! စဉ် ! ပါတီ ! % ! ဦးရေ - 1 ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ 78,48% 259 - 2 ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ 5,45% 18 - 3 တိုင်းရင်းသား စည်းလုံး ညီညွတ်ရေးပါတီ 3,64% 12 - 4 အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု 3,64% 12 - 5 ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေးပါတီ 2,72% 9 - 6 မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကေရစီ ပါတီ 0,91% 3 - 7 ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် 0,91% 3 - 8 ချင်းအမျိုးသားပါတီ 0,61% 2 - 9 ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ 0,61% 2 - 10 ဖလုံ - စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ 0,61% 2 - 11 ‘ဝ’ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ 0,61% 2 - 12 Unity and Democracy Party of Kachin State 0,30% 1 - 13 ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ 0,30% 1 - 14 အင်းအမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ပါတီ 0,30% 1 - 16 တအောင်း (ပလောင်) အမျိုးသားပါတီ 0,30% 1 - အခြားပါတီများ 0,61% 2 - 100% 330 } ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲအရ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးများကို၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။
ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် '' နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ' တို့ ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့သည်။
အဆိုပါရလဒ်များအရ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အနေဖြင့် တစ်ဦးကို ရွေးချယ်နိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။
ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် '' နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ''တို့ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍမှာ အကန့်အသတ်ဖြင့် ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအား တိုင်း ၇ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် ၇ ပြည်နယ် ဟု အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ ၁၄ ခု ခွဲခြားထားသည်။
တိုင်း ၇ တိုင်းမှာ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့ ဖြစ်ကြပြီး ပြည်နယ် ၇ ခုမှာ ‌၊ ၊ ‌၊ ၊ ၊ နှင့် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
တိုင်းဒေသကြီးများ # ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး # # မကွေးတိုင်းဒေသကြီး # မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး # စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး # တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး # ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ပြည်နယ်များ # ချင်းပြည်နယ် # ကချင်ပြည်နယ် # ကရင်ပြည်နယ် # ကယားပြည်နယ် # မွန်ပြည်နယ် # ရခိုင်ပြည်နယ် # ရှမ်းပြည်နယ် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ # နေပြည်တော် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းများ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းတွင် # နာဂ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းတွင် # ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ # ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ # ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ # ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ # ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း # # #CCC #CP #United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (ESCAP) # #G-77 # #International Bank for Reconstruction and Development (IBRD) # #ICRM #IDA #IFAD #IFC #IFRCS # #IMO #Intelsta #Interpol # #ITU #NAM #OPCW #-UN #UNCTAD #UNESCO #UNIDO #UPU # #WMO #-WTO #BIMSTEC #GMS(Greater Mekong Subregion)။
နအဖ သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် အာဏာသိမ်း အုပ်ချုပ်​ရေးအဖွဲ့ဖြစ်​သော (နဝတ) ကို ​ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
နဝတကို (နောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး၊ ၁၉၉၇ ဇူလိုင်လတွင်ကွယ်လွန်) ဦးစီးသည့် မြန်မာ့လက်နက်ကိုင်တပ်များ ကို နှိမ်နင်းပြီး အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည့် ၁၉၈၈ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည့်နေ့တွင် နဝတသည် အမိန့်အမှတ် ၁/၁၉၈၈ ဖြင့် မှ အာဏာလွှဲပြောင်းရယူခြင်း နှင့် နဝတအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းကြောင်း အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
အမိန့်အမှတ် ၂/၁၉၈၈ ဖြင့် နဝတ သည် ၁၉၇၄ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်တွင် တည်ရှိကြသော “နိုင်ငံတော်အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများ” အားလုံးကို ဖျက်သိမ်းပစ်သည်။
နဝတသည် ယခင် (မဆလပါတီ)တွင် ဒုဝန်ကြီးများ၏အလုပ်တာဝန်များအစားထိုးခြင်းကိုလည်း ရပ်ဆိုင်းသည့်အမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။