DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
မြစ်၏ အကျယ်သည် ကံမမြို့နှင့်အကြား စတုတ္ထမြစ်ကျဉ်းနေရာ၌ သုံးဖာလုံခန့်သာရှိ၍ ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်နေရာတွင် သုံးမိုင်ခန့်ကျယ်ဝန်းသည်။
သရက်ခရိုင်သည် မကွေးတိုင်းအတွင်း စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေးသောခရိုင်ဖြစ်သည်။
သရက်ခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့များသို့ မော်တော်ကားလမ်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ခရိုင်၏ အနောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်များကို မင်းလှမြို့အနီးရှိ သရက်ခရိုင်နှင့် မကွေးခရိုင်ကို ဆက်သွယ်သော ဖြင့်သာ မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်နိုင်သည်။
အောင်လံမြို့အနီးရှိ ကိုးပင်-သာဂရလမ်းမှနေ၍ ၊ သို့ ဆက်သွယ်နိုင်သည်။
သရက်မြို့နယ်တွင် ကုတင်(၁၀၀)ဆံ့ ခရိုင်ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ ကံမမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ မင်းလှမြို့နယ်တွင် ကုတင် (၅၀)ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ အောင်လံမြို့နယ်တွင် ကုတင် (၅၀)ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၅)ရုံ၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံတို့ တည်ရှိသည်။
သရက်ခရိုင်အတွင်းထင်ရှားသောစေတီများမှာ သရက်မြို့ပေါ်ရှိ ရွှေသက်လွတ်စေတီ၊ ထိုမြို့မှမိုင်အနည်းငယ် မြောက်ဘက်ကျသောအရပ်ရှိ ရွှေအံတော်စေတီ၊အထက်မင်းလှမြို့ မင်းလှခံတပ်အနီးရှိ ရွှေဘုန်းသာစေတီတော်မြတ်၊ မလွန်ကျေးရွာရှိ မြသပိတ်စေတီတော်နှင့်ကံမမြို့နယ်အတွင်းရှိ ရွှေမြင်တင်၊ သို့မဟုတ် ​ရွှေဆုတောင်းပြည့်စေတီတော်တို့ ဖြစ်လေသည်။
ထားဝယ်-မြိတ် မော်တော်ကားလမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိ၍ မှ ၁၇ မိုင်ကွာဝေးသည်။
ထားဝယ်မြို့ထက် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ၁၅ မိုင်ခန့် ပိုမိုနီးကပ်ပြီးလျှင် ၏ အရှေ့ဘက်ကမ်း အနီးတွင်တည်ရှိသည်။
ငွေတိုက်တစ်ခုသာလျှင် ကြီးမတိုင်မီက အဆောက်အအုံဖြစ်လေသည်။
သရက်ချောင်းမြို့နယ်သည် ထားဝယ်ခရိုင် အတွင်းရှိ မြို့နယ်လေးခုအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီးလျှင် ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းနှင့်နီးသောဒေသများမှ တစ်ပါး သရက်ချောင်းမြို့နယ်သည် ညီညာပြန့်ပြူးသော မြေနိမ့် မြေပြန့်နည်းပါး၍ တောင်ကုန်းကမူပေါများသည်။
မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တနင်္သာရီရိုးမတောင်တန်းကြီးရှိ၍ အနောက်ဘက်တွင် ရှိလေသည်။
ယင်း၏တောင်နှင့် မြောက် အလျားသည်ထားဝယ်မြို့နယ်၏ တောင်ဘက်အကျဆုံး ဖြစ်သော ရှင်မုတ္ထီးရွာရှိ ရွှေဂူချောင်းမှသည် မြောက်ဘက်အစပ်တွင်ရှိသော ပလောက်ချောင်းအထိဖြစ်၍ မိုင် ၆ဝ ခန့်ရှည်လျားသည်။
မြို့ပေါ်နှင့် မြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်ကြသူတို့သည် များ နှင့် အနည်းငယ်မျှရှိသည်။
အနောက် တိုင်းအမည်အားဖြင့် ''ဖလော့''ဟုခေါ်တွင်ပေရာ ဂရိဘာသာအလိုအားဖြင့် ''မီးတောက်မီးလျှံ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပေသည်။
သရက်ပင်၏မူလဘူတသည်အလွန်ပင်ရှေးကျလှပေသည်။
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ကျမ်းကြီးကျမ်းခိုင်များနှင့် ဇာတ်နိပါတ်တော်များတွင်လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယနှင့်မြန်မာ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များတွင်လည်းကောင်း၊ သရက်ပင်တို့နှင့် စပ်လျဉ်းသော အဖြစ်အပျက်အ ကြောင်းထုပ္ပတ်များ အမြောက်အမြားရှိလေသည်။
သရက်ပင်၏ မူလပေါက်ရောက်ရာဇာတိဒေသသည် အရှေ့ပိုင်းဒေသများ၊ နှင့် တို့ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
နောင်အခါအခြား များသို့လည်း မျိုးပျံ့နှံ့သွားသည် ဟူယူဆကြလေသည်။
သရက်ပင်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် များသို့လည်း မျိုးပျံ့ခဲ့လေသည်။
တို့သည် အိန္ဒိယသို့ ရောက်လာကြသောအခါ သရက်သီး၏ထူးခြားသော အရသာကို မြည်းစမ်းကြရသည်။
ပေါ်တူဂီတို့သည် သရက်သီးကို 'မန်းကေး၊'သို့မဟုတ်' မန်း ဂေး'ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြရာမှ ဖြင့်' မန်းဂိုး'ဟူသောအခေါ်အဝေါ်သို့ ရွေ့လျောလာခဲ့လေသည်။
သရက်ပင်ကို အနောက်နိုင်ငံများတွင် နှစ်ခန့်တွင်မှ စိုက်ပျိုးအောင်မြင်ကြောင်းတွေ့ရသည်။
ပထမ ဆုံးစိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသော ဒေသသည် ဖြစ်သည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် များသို့ မျိုးပျံ့သွား၍ ယခုအခါ အပူပိုင်းဒေသများတွင် တောသရက်ပင်များ အလေ့ကျပေါက်ရောက်နေသည်ကိုပင် တွေ့ကြရလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထက်ပိုင်း၌ နုံးမြေဆန်သော နှင့် နယ်တို့တွင်လည်းကောင်း၊ အောက်ပိုင်းတွင် ဂဝံ ကျောက်မြေဆံသော အရပ်ဒေသများ၌လည်းကောင်း ပေါက်ရောက် ဖြစ်ထွန်းလေသည်။
သရက်ပင်သည် အန်နကားဒီယေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ အမည်အားဖြင့် မန်ဂျီဖီးယားအင်ဒီကား ဟု ခေါ်သည်။
သရက်ပင်တို့သည် အပင်သက် ရှည်ကြာကြ၍ အကိုင်းအခက် ဝေဖြာစွာ ထွက်ပြီးလျှင် အရိပ်ကောင်းသော အပင်များအဖြစ် များ၌ ထင်ရှားလေသည်။
အလယ်မှ ကုန်အထိ သရက်ဖူးများ ပွင့်ကြသည်။
လောက်တွင် တို့စားနိုင်သော အရွယ်သရက်သီး အကင်းများရရှိသည်။
ကုန် ဆန်းမှစ၍ သရက်သီးများ မှည့်ဝင်းလာကြသည်။
သရက်သီးမှည့်များကို ဧပြီလမှ တိုင်အောင် စားကြရသည်။
အချို့သရက်မျိုးတို့ကား ကျပြီးမှ အမှည့်ပေါ်သဖြင့် ဝါဆိုသရက်မျိုးဟု ခေါ်ကြသည်။
အငယ်ဆုံးအမျိုးအစားသည် ခန့်မျှသာရှိ၍ အချို့အမျိုးအစားသည် တစ်လုံးလျှင် တစ်ပိဿာကျော်ခန့်ပင် အလေးချိန်စီးအောင် ကြီးမားသည်။
များသောအားဖြင့် အသီး၏အဖျားပိုင်းသည် ကဲ့သို့ ခပ်ကောက်ကောက် ရှိတတ်လေသည်။
အမည်ရှိ အနောက်တိုင်းစာရေးဆရာအကျော် အမော်ကြီးတစ်ဦးကကမ္ဘာပေါ်ရှိ သစ်သီးများအနက် အပူပိုင်း ဒေသထွက် သရက်သီးမှည့်၏ အရသာသည် နှိုင်းယှဉ်၍ မရ လောက်အောင်ကောင်းလှပေသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အခြား စာရေးဆရာအကျော်အမော်များကလည်း အသီးဘုရင်ဟုပင် လည်းကောင်း တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။
ဗုဒ္ဓစာပေ ကျမ်းဂန်ဇာတ်နိပါတ်တို့တွင် ၌ပေါက်ရောက်သော အဗ္ဗန္တရသရက်သီး သည်အတုမရှိ၊ ထူးမြတ်လှသော အနံ့အရသာဖြင့်ပြည့်စုံသောကြောင့် မင်းတို့ သုံးဆောင်ကြကြောင်း ပါရှိသည်။
သည်လည်း သရက်တစ်မျိုးပင်ဖြစ်၍ တောသရက်ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။
ထို့ပြင် သည်လည်း အခြားသရက်ပင်များနှင့် မျိုးရင်းတူဖြစ်သော်လည်း မျိုးစိတ်ကွဲပြားလေသည်မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)။
ဆွေမျိုးဟူသည် တဦးနှင့်တဦး သွေးသားတော်စပ်သည်ဟုပြောလိုလျှင် အမျိုး၊ အမျိုးတော်သည်ဟု ပြောတတ်ကြသည်။
မျိုးရိုးအနွယ်စဉ်ဝင်သူ၊ သွေးသားတော်စပ်သူ၊ သားချင်း၊ ပေါက်ဖော်၊ အဆွေအဝါး ဟူသည့်အနက်ဆောင်သည်။
ဆွေမျိုးကိုပင် ဝေါဟာရ အ-တလုံးရှေ့ကစပ်ကာ မတြာဝက် မတြာပြည့်ဖြင့် ခေါ်ဆို အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။
ဆွေမျိုး၊ အဆွေအမျိုးသည် အပြိုင်စကားပေါင်းဖြစ်သည့်အပြင် အခြားသံတူကြောင်း ကွဲ ဝေါဟာရမရှိသည့်အလျောက် ယင်းကို ရှေ့နောက် နေရာရွှေ့ပြီး အမျိုးအဆွေဟု သုံးခြင်း ဖြစ်သည်။
သားဟူသည် အသွေးအသား၊ ငယ်ရွယ်သူ၊ အမိအဖတို့က မွေးဖွားလာသောသားယော ကျာ်းစသည့်အနက်တို့ရသည်။
ပုဂံခေတ်ကပင် အဆွေအမျိုးနှင့်မခြားထပ်တူ အဆွေအဝါးကိုလည်း သုံးခဲ့ကြောင်း အထက်တွင် ပြဆိုခဲ့ပေပြီ။
ပေါက်ဖော်သည် တမိဝမ်းမှ အတူပေါက်သည့်(ဝါ)အတူမွေးဖွားသည့်အဖော်အဖက်၊ သားချင်း ဆွေမျိုးဟူသည့်အနက်တို့ကို ဆောင်သည်။
သလွန်သည် အခြားနေရာတို့ထက်သာလွန်သောကြောင့် သာလွန်နေရာဟုခေါ်ရာမှ သလွန်ဖြစ်လာသည်ဟု အချို့က ဆိုကြသည်။
သလ ဝန်ဟူသောအရေးအသားကို ပုဂံမြို့အရှေ့တောင်ယွန်းမြောက် ကူနီဘုရားကျောက်စာစာကြောင်းရေ ၁၄ ၌ • ''တာဝ် တန်ကျတ်ရိယ် ၁ ရှုယ်၊ သလဝန်၁၊ဤမ်ရာတာဝ်နက်၊ပူစင် တံတိုင်၁၊ ခံတင်မွန်၁၊ ခင်နှီဦအစုံ၊ကွံချပ်၁''ဟူ၍ပါရှိလေသည်။
ဂေါတမဘုရား သခင်သည် အလုံးစုံသော ဘုရားရှင်တို့ကြံတော်မူမြဲအတိုင်း တရားမဟောလိုသော အကြံဖြစ်တော်မူသည်ကို တရားဟောရန်လျှောက်ထား တောင်းပန်ခဲ့သူကား သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကြီးဖြစ်သည်။
သာစည်မြို့သည် ရန်ကုန်–မန္တလေးမီးရထားလမ်း၊ သာစည်–မြင်းခြံမီးရထားလမ်း၊ သာစည်–ရွှေညောင်မီးရထားလမ်းတို့ဆုံရာဖြစ်သည့်ပြင်၊ ရန်ကုန်–မန္တလေး မော်တော်ကားလမ်းမကြီးသည်လည်းကောင်း၊ မိတ္ထီလာမှ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းကိုဖြတ်၍ ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်အရောက် သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းမကြီးသည်လည်းကောင်း၊ သာစည်မြို့ကိုဖြတ်သန်းသွားရလေသည်။
သာစည်မြို့သည် မှ အရှေ့ဘက် ၁၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။
မီးရထားလမ်းအတိုင်း မှ မိုင် ၈ဝ ကွာဝေး၍ရန်ကုန်မြို့ မှ ၃ဝ၆ မိုင်ကွာဝေးသည်။
သာစည်မြို့၏ တည်ရာအရပ်သည် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၆,ဝဝ ကျော်အထက်တွင်တည်ရှိလျက် ရွှေမင်းဝံ တောင်ရိုးတောင်တန်းအဆက်တစ်နေရာတွင်ရှိသည်။
မြို့နယ်၏အရှေ့ ဘက်ပိုင်းတွင် အဆက်အနွယ်များ ကိုတွေ့ရသည်။
ထို့ပြင် လက်ထက်ကရှိခဲ့သော မွတ်စလင် တပ်စုတစ်စု၏ အဆက်အနွယ်များမှ ဆင်းသက်ပေါက်ပွားခဲ့သော မြန်မာ မွတ်စလင်အများအပြားကိုလည်း မြို့နယ် အတွင်း၌ တွေ့ရှိ ရလေသည်။
သာစည်မြို့သည် ခရီးလမ်းဆုံကျသဖြင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းသည်။
သာစည်မြို့သည် မြန်မာမင်းများလက်ထက်အခါက အိမ်ခြေ ၁၅ အိမ်ခန့်မျှသာရှိသောမထင်မရှားသည့် ရွာငယ် တစ်ရွာမျှသာဖြစ်သည်။
ထိုတပေါင်မှာ ''နှံပဲရွှေထီး ထွန်တုံးလောက်ကြီး၊ သာစည်မြို့ကြီးစည်လတ္တံ''ဟူသတည်း။
သာစည်မြို့နယ်အတွင်း ထင်ရှားသော စေတီ တော်တစ်ဆူမှာ သာစည်မြို့၏အနောက်မြောက် ဖက်သုံး မိုင်ကွာတွင်ရှိသော ရွှေယင်မျှော်စေတီဖြစ်ပေသည်၊၊ ထိုစေတီတွင် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများစွာလည်း ထိန်းသိမ်းပြသထားသည်။
မှမြောက်ဘက်သို့ ရေလမ်းခရီးအား ၂၅မိုင် ဝေးကွာသည်။
ပုသိမ်မြို့နှင့် အကြား ငဝန်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ သင်္ဘောဆိပ်မြို့တစ်မြို့ဖြစ်လေသည်။
သာပေါင်းမြို့ဟုခေါ်တွင်ခြင်းမှာ ရှေးအခါက သာပေါင်းမြို့တည်ရာအရပ်သည် တောင် ခြေနှင့်နီးကပ်သဖြင့် တောသားကောင်များ စုပေါင်းနေကြသည်ကို အစွဲပြု၍ သားပေါင်းဟု ခေါ်တွင်ရာမှ သာပေါင်းဟု ရွေ့လျောလာသည်ဟု ဆိုသည်။
ထို့ပြင် သာပေါင်းမြို့အနီးတစ်ဝိုက်၌နေထိုင်ကြသော ကရင်အမျိုးသားများ၏အလိုအရမူ ဖြင့် သော်ပိုးဟု ခေါ်တွင်ရာမှ သာပေါင်းဟုဖြစ်လာသည် ဆိုလေသည်။
မြို့ပေါ်တွင် လူဦးရေအများစုသည် ဗုဒ္ဓဝါဒီလူမျိုးများဖြစ်၍ များသည် ဒုတိယအများစုဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်၌ ၊ အရှေဘက်နှင့်အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် နှင့် ၊ အနောက်မြောက် ဘက်နှင့်မြောက်ဘက်တို့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ နှင့် ပုသိမ်ခရိုင်၏ ငသိုင်းချောင်းမြို့နယ်ခွဲ၊ တောင်ဘက်တွင် ပုသိမ်မြို့နယ်တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
ထိုအခါဘုရင်မင်းမြတ်က''ဤသူကောင့်သားသည် ဧကန္တ ဒုန်ကီဟိုတေးဝတ္တုကိုဖတ်ရင်းရယ်ဟန်တူသည်'' ဟု မိန့်တော်မူသည်ဟူလေသတတ်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) I
သာမိုမီတာ သည် အပူချိန် (သို့) အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ အပူ/အအေး ပြောင်းလဲမှုကို တိုင်းတာသော ကိရိယာဖြစ်သည်။
ပထမတစ်ခုမှာ အပူချိန်ကို အာရုံခံသည့်အစိတ်အပိုင်းဖြစ်၍ ဥပမာ တွင် ပါရှိသော ဖန်လုံး(ဖု) မျိုးဖြစ်၍ ဒုတိယတစ်ခုမှာ အပူချိန်ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
အပူချိန်ဖော်ပြရာ၌ ဖန်ပြွန်သုံး သာမိုမီတာများတွင် ရေးမှတ်ထားသော ဂဏန်းများဖြင့် ဖော်ပြပြီး တွင် ဒီဂျစ်တယ် ဂဏန်းဖြင့်ဖော်ပြသည်။
သာမိုမီတာကို ပြဒါးတိုင်ဟုလည်းခေါ်လေ့ရှိခြင်းမှ[ သာမိုမီတာနှင့်အပူချိန်]ာ ဖန်ပြွန်ချောင်းကလေးအတွင်း ပြဒါး ထည့်ထားသည့် ကရိယာ မျိုးကိုသာ မြင်တွေ့နေကြသောကြောင့်ဖြစ်လေသည်။
သာမောပလီးဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် စာတင်ခဲ့ရသောအဖြစ်အပျက်များ ဖြစ်ပွားခဲ့ဖူးရာ ဂရိနိုင်ငံ မြောက်ပိ်ုင်းရှိ တောင်ကြားလမ်း၏အမည်ဖြစ်သည်။
သေဆုံးကွယ်လွန်ရာ၌ # အဂ္ဂိဈာပန • မီးရှို့၍သင်္ဂြိုဟ်ခြင်း၊ # ဘူမိဈာပန• မြေ၌မြုပ်၍သင်္ဂြိုဟ်ခြင်း၊ # ဥဒကဈာပန• ရေ၌ မျှော၍သင်္ဂြိုဟ်ခြင်းဟူ၍ သုံး မျိုးရှိသည်။
ထိုသုံးမျိုးတို့တွင် ၊၊ ၊ ၊ သီလဝန္တ၊ပုထုဇဉ်ရဟန်းတို့၏အလောင်းကို မီးရှို့၍သင်္ဂြိုဟ် လေ့ရှိကြသည်။
သာမီယွန်နစ်ပြွန် ဆိုသည်မှာ ဗေကျွန်းပြွန် (Vacuum Tube) ကို ယခင်က ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် သံလိုက်ဓာတ်နည်းတူ ဆန့်ကျင်ဖက်ဓာတ်ရှိရာသိုလိုက်ပါလေ့ရှိ၏။
ခရိုင်၏နယ်နိမိတ်တို့မှာ မြောက်ဘက်၌ ၊ အရှေ့ဘက်၌ နှင့် ၊ တောင်ဘက်၌ ရန်ကုန်တိုင်းရှိ ၊ အနောက်ဘက်၌ ဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်နယ်နိမိတ်အနီး ဧရာဝတီမြစ်နှင့် နီးကပ်သော အပိုင်းသည် နုံးမြေ လတာပြင်ကြီးဖြစ်သည်။
ထိုအစိတ်အပိုင်းသည် သာယာဝတီခရိုင်နှင့်တို့ကို ပိုင်းခြားထားလေသည်။
ခရိုင်အတွင်းအခြား အရေးပါသောမြစ်တစ်မြစ်မှာ ဖြစ်သည်။
ထိုမြစ်သည် ပြည်ခရိုင် တောင်ပိုင်းရှိ ဟုခေါ်သော အင်းအိုင်တစ်ခုတွင် မြစ်ဖျားခံ၍တောင်ဘက်သို့ ၅၃ မိုင်ခန့်စီးဆင်းပြီးနောက်တွင် မြစ်ကျိုးရွာ၌ အတွင်းသို့စီးဝင်ရာ ထိုနေရာမှစ၍ ဟု အမည်တွင်သည်။
ထို့နောက်တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက် စီးဆင်းလာသောအခါ ဟုလည်း ခေါ်တွင်သည်။
ခရိုင်အတွင်း၌ နေရာများစွာတို့တွင် များ ထွက်ရှိသည်ကိုတွေ့ရသည်မှတစ်ပါး အခြား အဖိုးတန် မြေတွင်းသယံဇာတပစ္စည်းများမထွက်ချေ။
ခရိုင်၏ မြောက်ဘက် မိုးပါးသောဒေသရှိသစ်တောများမှ အမြောက်အမြား ထွက်လေသည်။
ရာသီဥတုမှာ အပူဆုံးလများဖြစ်သော ဧပြီလနှင့်မေလများတွင်ဖာရင်ဟိုက် ၁ဝ၇ ဒီဂရီအထိ အပူချိန်တက်၍ ဆောင်းရာသီအခါဖာရင်ဟိုက် ၅ဝ ဒီဂရီခန့်အထိ အပူချိန်ကျဆင်းသော်လည်း နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်ပျမ်းမျှခြင်း ၈၈လက်မမျှ ရှိသဖြင့် သာယာဝတီခရိုင်သည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည်ဟု မဆိုနိုင်ပေ။
ပဲခူးရိုးမ ၏တောင်စောင်းခြေရင်းတွင် အချို့တို့သည် အချို့ကတောင်ယာများလုပ်ကိုင်၍ ဝါ၊ ပြောင်း၊ ပိန်းဥ၊ မြောက်ဥတို့ကိုစိုက်ပျိုးကြသည်။
သာယာဝတီခရိုင်အတွင်း နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများတွင် မြန်မာတို့သည်လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်၍ တို့ကိုလည်း အတော်အသင့်များပြားစွာတွေ့ရသည်။
ပဲခူးမှော်ဘီခရိုင်များနှင့် နီးစပ်သော်လည်း များကို မတွေ့ရချေ။
ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက်ခရိုင်အတွင်း၌ ကုန်းလမ်း ရေလမ်းနှစ်မျိုး လုံးကိုပင်အသုံးပြု ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်များ ဂဠုန် ဆရာစံ စာရေးဆရာပီမိုးနှင်း ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း။
အဿဇိထေရ်က မိမိသည် ရဟန်းပြုသည်မှာ မကြာသေး၍ အနည်းငယ်သာ ပြောကြားနိုင်သည်ဟု ပြောဆိုကာ ''ယေဓမ္မာ ဟေတုပ္ပဘဝါ'' အစရှိသော ဂါထာကို ဟောကြားရာ ဂါထာ၏ ရှေးဦးနှစ်ပုဒ်ကို ကြားရသောအခါတွင်ပင် သောတာပတ္တိမဂ်၌တည်သည်။
မိမိနေရာသို့ပြန်ရောက်သောအခါ ကောလိတပရိဗိုဇ်ကိုတွေ့၍ ''ယေဓမ္မာဟေတုပ္ပဘဝါ'' အစရှိသောဂါထာကိုပင်ပြန်၍ ဟောကြားရာ ကောလိတပရိဗိုဇ်လည်း သောတာပတ္တိဖိုလ်တည်လေသည်။
ထိုနောက် သူမတူအောင်ပညာ ဉာဏ်ထူးချွန်သဖြင့် ပညာအရာတွင် ဘွဲ့ ထူးဖြင့်ချီးမြှောက်ခြင်းခံရသည်။
ခုဒ္ဒကနိကာယ်အပါအဝင် ဒေသနာကို ဟောကြားတော်မူရန်လည်း ရှင်သာရိပုတ္တရာကပင် လျောက်ထားတောင်းပန်ခဲ့သည်။
ထိုဓာတ်တော်များကို ၁၉ ရာစုနှစ်အတွင်း၌ စေတီတော်ပြိုပျက်ရာတွင် တူးဖော်တွေ့ရှိ၍ အင်္ဂလန်ပြည်ပြတိုက်သို့ ပင့်ဆောင်ပူဇော်ထားရာမှ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဟာဗောဓိအသင်းမှ ကြီးမှူး၍ ပြန်လည်ပင့်ဆောင်ကာ ထိုဝေဒိဿကတောင်ရံ(ယခုအခါ) အရပ်ရှိစေတီတော်၌ပင် ဌာပနာခြင်းပြုသည်။
ဓာတ်တော် ဌာပနာပွဲကို ၁၉၅၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ကျင်းပရာ လွန်စွာစည်ကားလှ၍ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များပါတက်ရောက်ကြသည်။
ရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ ညီတော်သုံးပါးတွင် ရှင်ဥပသေန ကား တပည့်ပရိသတ်နှင့်တကွ ထက်ဝန်းကျင် ကြည်ညိုဖွယ်အကောင်းဆုံးရဟန်းအဖြစ် သမန္တပါသာဒိကဧတဒဂ်ရ၍ သည် မွေ့လျော်ဖွယ်ရှိသော တောအရပ်ဟူ၍ မရွေးချယ်ဘဲ ကြမ်းတမ်းဆိုးရွားလှသောတောအရပ်၌ပင် တောရဆောက်တည် နေနိုင်သောကြောင့်အရညကရပြီးလျှင် အရှင်စုန္ဒသည် ဧတဒဂ်မရသော အသီတိ သာဝကဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) လွန်ခဲ့သော တစ်သင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်ကာလ အနောမဒဿီဘုရား ပွင့်တော်မူသည့် အချိန် တွင် ဖြစ်၏။
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးသည့်နောက် အနှစ်တစ်ထောင် အတွင်း၌ ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တဟူသော ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသောရဟန္တာများ၊ ဆဠာဘိညရဟန္တာဟူသော အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသောရဟန္တာများ၊ တေဝိဇ္ဇရဟန္တာ ဟူသောဝိဇ္ဇာသုံးပါးရသောရဟန္တာများ၊ သုက္ခဝိပဿက ရဟန္တာ ဟူသောဈာန် မရသေးသည့်ရဟန္တာများ၊ အနာဂါမ်၊ သကဒါဂါမ်၊ သောတာပန်၊ ကလျာဏပုထုဇဉ် စသော သာဝကများ အစုံအလင်တည်ရှိ၍ သူတော်ကောင်းတရား ဆုတ်ယုတ်ခြင်းမရှိ၊ ပြန့်လှိုင်စည်ကားမည်ကို ရည်တော်မူ၍ ''ဝဿသဟဿံ သဒ္ဓမ္မောတိဋ္ဌေယျ ''ဟုဟောတော်မူသည်။
သာသနာသုံးရပ် လှိုင်လှိုင်ကြီး စည်ကားထွန်းလင်းမည်ကိုရည်တော်မူ၍လည်း ''ဝဿ သဟဿံသဒ္ဓမ္မော တိဋ္ဌေယျ''ဟု ဟောတော်မူသည်။
မြို့တော်မှာ ယနေ့ခေတ် နေရာဖြစ်သော ကွန်စတန်တီနိုပယ်လ် ဖြစ်သည်။
အော်တိုမန်အင်ပါယာ ၎င်းသည် မြေထဲပင်လယ်ဒေသတွင် တူရကီလူမျိုးစုများ ဖန်တီးခဲ့သော အင်ပါယာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၅ရာစု နှင့် ၁၆ ရာစုအတွင်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် အင်အားအကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အော်တိုမန်အင်ပါယာသည် ၁၈ရာစုနှင့် ၁၉ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် အင်အားကျဆင်းလာခဲ့ပြီး ၊ နှင့် ‌မဂရပ်ဒေသတို့ကို ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်တွင် ပါဝင်ချိန် အော်တိုမန်အင်ပါယာတွင် ၊ ၊ နှင့် တို့သာ ကျန်ရှိတော့သည်။
ထိုသို့ စူလတန်နှင့် အော်တိုမန်အစိုးရ၏ ညံ့ဖျင်းမှုကို မကျေနပ်သော တူရကီမျိုးချစ်များသည် ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် အန်ကာရာအစိုးရကို ထူထောင်ကာ အော်တိုမန်အစိုးရနှင့် မဟာမိတ်တပ်များအား ‌တော်လှန်သည်။
ထို့သို့ဖြင့် အနှစ်၆၀၀ကျော်တည်ရှိခဲ့သော အော်တိုမန်အင်ပါယာသည် ၊ နှင့် တို့နှင့်အတူ နိဋ္ဌိတံသွားလေတော့သည်။
လှသန်းသည် ၊ တစ်သက်တာစာပေဆု အပါအဝင် ထင်ရှားသော နိုင်ငံရေးကဗျာများကို ရေးဖွဲ့ပြီး ဆုပေါင်းများစွာရရှိခဲ့သည့် ကဗျာဆရာ ဖြစ်သည်။
လှသန်းမှာ အမည်ရင်းပင်ဖြစ်ကာ စစ်မှုထမ်း အီလက်ထရောနစ်ကျွမ်းကျင်သူ ဖခင်နှင့် စာမတတ်သော်လည်း အမှတ်အသားကောင်းပြီး ခံစားမှုအားကောင်းသူ မိခင်တို့မှ ၁၉၆၃ ခု၊ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ပရိယတ္တိသာသနာ၊ ပဋိပတ္တိ သာသနာ၊ ပဋိဝေဓသာသနာဟူ၍ သုံးပါးရှိ၏။
လောကမှာသံဃာတော်ဟူသောအမည်သည် ဘုရားတပည့်သား အားလုံး၏ အမည်ရင်း ဖြစ်သော်လည်း ရဟန်းတစ်ပါး နှစ်ပါးကိုပင်သံဃာ ဟုခေါ်ကမမှားနိုင်သကဲ့သို့မှတ်ရာ၏။
သာသနာပိုင်ကိုပါဠိဘာသာဖြင့်သံဃရာဇာ၊ မဟာသံဃရာဇာဟုသုံးစွဲကြသေးသည်။
ထိုသံဃရာဇာဟူသောစကားကိုလည်း သာသနာပိုင်ဟူသောစကားကိုမသုံးစွဲမီ၊ ပုဂံပြည်မင်းငါးဆဲ့ငါးဆက်ရှိရာ၊ နှစ်ဆယ်ဆက်မြောက်မင်း အကြောင်းအရာကို ရေးသားထားသော မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး၌ ''မိဖုရားဆရာသံဃာရာဇာ မင်းဖြစ်တော်မူ၏။
ပုပ္ပါးစောရဟန်းလည်းဟူ၏''ဟု အဆိုရှိသည်။
သာဓကကား ''တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပြီး သောအခါ ကိုးတိုင်းကိုးဌာန သာသနာပြုစေလွှတ်သည်။
သာသနာပြုမထေရ် သာသနာပြုအပ်သည်''စသောစကားတို့ဖြစ်သည်။
သာသနာပိုင်၏တာဝန်ဝတ်တရားမှာ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်အတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်လာသောအဓိကရုဏ်းမှု၊ သာသနာ တော်ထမ်း ရဟန်းသာမဏေတို့ကို ငြိမ်ဝပ်ပိပြားအောင်အုပ်ချုပ်မှု၊ ဝါဆိုဝါကပ်ရက်ငင်စသောသာသနာရေး သာသနာ တော်မှုတို့ကို မြတ်စွာဘုရားတရားတော်နှင့်အညီ စီရင်ဆုံးဖြတ်ရခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
အဆောင်အယောင်တို့မှာ အခမ်းအနားဖြင့် ကြွတော်မူလျှင်အသုံးပြုရန်လူထမ်းသောပြာဿာဒ်ယာဉ်၊ ကန်တော့ အမြောက်ကိုးချက်၊ မှန်စီရွှေချသိုင်းနှစ်၊ ကျိုင်းနှစ်၊ ယက်မားနှစ်၊ ရွှေထီးရှစ်၊ ထီးဖြူလေး၊ ရှေ့ဝင်းလက်နက်ကိုင် ၁ဝဝ၊ နောက်ဝင်းလက်နက်ကိုင်၁ဝဝ တို့ကိုဘုရင်မင်းမြတ်နှင့် အစိုးရတို့ကစီမံပေး၍ မဟာဒါန်ဝန်၊ မဟာဒါန်စာရေး၊ မဟာဒါန်လုလင်တို့ခြံရံလိုက်ပါလာရသည်။
ပုဂံပြည်အလောင်းစည်သူမင်းကြီးလက်ထက်သာသနာနှစ် ၁၆ဝဝ ကျော်လောက်က အကြောင်းအရာတို့ကို ရေးသားထားသော မဟာရာဇဝင်တော်ကြီးနျင့် သာသနာလင်္ကာရစာတမ်းတို့၌ ''ရှင်အရဟံ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏။
သွားလေရာရာ၌ ရွှေထီးစင်နှင့် သွားရ၏''ဟုအဆိုရှိသည်။
အောက်ပါ စာရင်းသည် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းတွင် ရေးသားထားသော ခေတ်အဆက်ဆက်မှ သာသနာပိုင်များဖြစ်ကြသည်။
သာသနာရေးသာသနာမှုကို စီရင်ဆုံးဖြတ်ရန်ကား အစိုးရကသာသနာရေးဌာန သီးခြားဖွင့်လှစ်ကာ ''ဝိနိစ္ဆယဌာနအက်ဥပဒေ'' ပြဋ္ဌာန်း၍ ယင်းအက်ဥပဒေအရ ခရိုင်တိုင်း မြို့နယ်တိုင်း၌ ဝိနည်းဓိုရ်ဆရာတော်များ တင်မြှောက်၍ ဝိနိစ္ဆယဌာနများ ဖွင့်လှစ်ပြီးလျှင် သာသနာရေးဌာန၏ အကူအညီအထောက်အပံ့ဖြင့် ဝိနည်းဓိုရ်ဆရာတော်များက မိမိတို့သက်ဆိုင်ရာ ခရိုင်၊ မြို့နယ် တို့၌ဖြစ်ပွားသော သာသနာရေးသာသနာမှုတို့ကို စီရင်ဆုံးဖြတ်ကြလေသည်။
fur]] အမွေးသည် တို့၏ အရေမှ ပြင်ပသို့ ထိုးထွက်နေသော အရာများကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
နှင့် တို့မှ ဤနည်းအတိုင်း ထွက်နေသောအမျှင်များကိုလည်းခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
အရပ်ဒေသ အမျိုးမျိုး၌ အခြေအနေ ကို လိုက်လျော၍ တို့၌ ထူထဲသော အမွေးများ၊ သို့မဟုတ် နည်းပါးသော အမွေးများရှိသည်ကို တွေ့ရ၏။
ရေခဲ ရာဒေသများရှိ ဝက်ဝံဖြူ၊ တို့၌ ထူထဲသော အမွေးရှိခြင်း ကြောင့် အအေးဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိ၏။
များ၌ အမွေးသည် ရှည်လျားသော ဆူးသဏ္ဌာန် တည်ရှိသောကြောင့် အပူအအေးကို ကာကွယ်ရုံတွင်မက ရန်သူနှင့် ဘေးအန္တရာယ်မှလည်း ကာကွယ်နိုင်လေသည်။
အမွေးအိမ်သည် ထောင်စေသည့် နှင့် ဆက်သွယ်နေသဖြင့် ကြွက်သား ကျုံ့သောအခါ အမွေးများကို ထောင်စေလေသည်။
ယင်းတွင် မည်းနက်သော အရောင်ရှိ၍ ကန့်လန့်ဖြတ် အားဖြင့် ဘဲဥပုံ၊ သို့မဟုတ် ပုံ ရှိသည်။
ယခုခေတ်တွင် တရားလွှတ်တော်များ အမှုစစ်ဆေးသည့်အခါခေါင်းတွင်ဆောင်းထားသော သားမွေးဦးထုပ်များမှာအဆိုပါအလေ့အထမှ ကျန်ရစ်သော အမွေအနှစ်တစ်ခုပင်ဖြစ်လေသည်။
သားမွေးရသောသားကောင်များမှာ ၊ စကန့်၊ အိုပေါ့ဆမ် ၊ ၊ မြွေပါ မြီးရှည်၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ဗီဗာဖျံ၊ အော့တာဖျံ၊၊၊ ၊ ၊ ၊ ဆေဗယ်ခေါ် တောဆိတ်မျိုး၊ ချင်ချီရှဉ့်နှင့် အခြားရှဉ့်အမျိုးမျိုးတို့ဖြစ်ကြသည်။
သားမွေးထည်များကိုပြုလုပ်ရာတွင် အဆင့် လေးဆင့်ရှိ၏။
ထင်ရှားသည့်သားမွေး လေလံတင် ဌာနများမှာ ၊ လိုက်ပဆစ်မြို့၊ နယူးယော့မြို့တို့ဖြစ်၍ မွန်ထရီးအောမြို့၊ စိန့်လူဝီမြို့၊ ၊ ဝင်နီပက်မြို့၊ ၊ ဆီအက်တယ်မြို့၊ အက်ဒမန်တန်မြို့ တို့သည် သားမွေးကောင်း ရောင်းချရေးလုပ်ငန်းတွင် ဒုတိယအထင်ရှားဆုံးမြို့များ ဖြစ်ကြလေသည်။
သားရေသည် အလွန်အသုံးဝင်သော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဟတ္ထိပါလကိုးခန်းပျို့တွင် ''သက္ကသကြ၊မာဂဓနှင့်၊ သက္ကတဘာသာ၊ ဝေါဟာအပြား၊ ထိုနှစ်ပါးတွင်၊ "ဣ" "အား" အက္ခရာ၊ လွှဲကာလည်းပြု၊ မြန်မာမှုဖြင့်၊ ယခုလူတွင်၊ သိကြားထင်သည်'' ဟု ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရက စပ်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။
အဘိဓာန်ကျမ်းတွင်[which?] သက္ကော= အသုရာကို အောင်စွမ်းတတ်သောသူ။
သိကြားမင်း၏ စိုးစံရာဖြစ်သော ပြည်ကား မဟာသုဒဿနအမည်ရှိသော တာဝတိံသာနတ်ပြည်ဖြစ်၏။
ပိုးဖလံနှင့် လိပ်ပြာဥများ၊ ငှက်နှင့်တွားသွား သတ္တဝါများ၏ ဥများကို ကျွနု်ပ်တို့တွေ့ဖူး မြင်ဖူးကြသည်။
လူတို့နှစ်သက်မြတ်နိုးဆုံးသောအနုပညာတစ်ရပ်၊ သီချင်းဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ အယူဝါဒရေးရာ ပူဇော် ပသ ပွဲတော်များသည် တေးဂီတနှင့်မကင်းပုံ၊ ခံစားချက်များကိုဖော်ပြသောရိုးရာသီချင်း၊ ကြံ စည်တီထွင် ရေးစပ်သောသီချင်း၊ အနောက်တိုင်းဂီတနှင့်အရှေ့တိုင်းဂီတ၊ ဂီတ၏ထက်မြက် သောစွမ်းရည်၊ နိုင်ငံတစ်ခု၏အဆင့်အတန်း၊ လူမျိုး၏အဆင့်အတန်းကို ဂီတဖြင့်အကဲခတ်ပုံတို့ကိုဖော်ပြထားသည်။
သာယာငြိမ့်ညောင်းသောအသံတို့သည် နရီစည်းချက်မှန်မှန် အသံအနိမ့်အမြင့်ပြေပြစ်စွာ ဖြင့်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကိုဂီတဟုခေါ်ဆိုကြသည်။
ထိုကြောင့် ကိုးကွယ်မှုအယူဝါဒကိုအခြေပြု၍ သီချင်းသီကုံးစပ်ဆိုမှု တိုးတက်ခဲ့မည်မှာ ယုံမှားဖွယ်ရာမရှိချေ။
လိုင်ဒါခေါ် ထိုဂျာမန်သီချင်းများသည် ဂီတစာဆိုကြီး၏ လက်ထက်တွင် အတိုးတက်ဆုံးဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ''ဂီတသာလျှင် လူမျိုးလည်းသာသည်။
ဂီတချာလျှင်လူမျိုးလည်း ချာသည်'' ဟု အချို့ကဆိုကြလေသည်။
သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ သည် အား သက်ဝင်ယုံကြည်သူတို့အတွက် နေ့ထူးနေ့မြတ်ကြီး တစ်နေ့ဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ မယ်တော်ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော သန္တုဿိတနတ်သားကိုအကြောင်း ပြု၍ ''ကုသလာဓမ္မာ အကုသလာဓမ္မာ၊ အဗျာကတာဓမ္မာ''အစရှိသည်ဖြင့် အဘိဓမ္မာခုနစ်ကျမ်းကိုဟောတော် မူပြီးနောက်သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့တွင် တာဝတိံသာ၌ပဝါရဏာပြု၍ လူ့ပြည်သို့ သက်ဆင်းတော်မူသည်ကိုအကြောင်း ပြုလျက် ထိုနေ့ကို အဘိဓမ္မာနေ့ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသမုတ်ကာအဘိဓမ္မာ ပူဇော်ပွဲကျင်းပလေသည်။
မြတ်စွာဘုရား၏တန်ခိုးတော်အားဖြင့် တစ်ခုလုံးသည် ဟင်းလင်းပြင်ဖြစ်သွားလေသည်။
ထိုနယ်၏ နယ်နိမိတ်တို့မှာ မြောက်ဘက်တွင် ပတ္တမြားနယ်မြေ၊ မိုးမိတ်နယ်၊ တောင်ပိုင်နယ်တို့ရှိ၍ အရှေ့ဘက်တွင်နှင့် တောင်ဘက်တွင် တောင်ပိုင်း ရှမ်းပြည်နယ်၏ နယ်များရှိပြီးလျှင် အနောက်ဘက်တွင် ရှိလေသည်။
မြန်မာမင်းများလက်ထက်က သီပေါနယ်သည် အုန်းပေါင်ပြည်ဟု ထင်ရှားခဲ့၍ နောင်အခါ အုန်းပေါင်သီပေါ ဟူ၍ ခေါ်တွင်လာခဲ့ရာမှ နောက်ဆုံးတွင် အုန်းပေါင်အမည် ပျောက်၍ သီပေါဟူသော အမည်သည်သာလျှင်တွင်၍ကျန်လေတော့သည်။
သီပေါနယ်၏ အစပိုင်းသမိုင်းကိုလေ့လာသည့်အခါ အုန်းပေါင်ပြည်ကို တကောင်းအဘိရာဇာ၏သားတော်ငယ် ကံရာဇာငယ်၏အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ဘိန္နကရာဇ်မင်းမျိုးတို့က စတင်တည်ထောင်သည်ဟု အုန်းပေါင်ရာဇဝင်၌ ဆိုသည်။
ထိုအတွင်းနောက်ပါ နှစ်ဦးကိုသတ်မှုဖြင့်အရေးယူခံရကာ နောက်ဆုံးတွင် (ယခု )၌ သွားရောက်ခိုလှုံ ခဲ့ရလေသည်။
သီပေါနယ်သည် ဂုတ်ထိပ်ချောက်ကြီးမှသည် ကမ်းပေါ်ရှိ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်တိုင်အောင် အရှေ့မှအနောက်ဘက်သို့တန်းလျက် ဖြစ်ပေါ်နေသော မြေလွှာပြတ်လွှဲကြောင်းတွင် တည်ရှိသဖြင့် ချိုင့်ဝှမ်းဖြစ်နေသည်။
ဒုဋ္ဌဝတီဟူ၍လည်းကောင်း၊မြစ်ငယ်ဟူ၍လည်းကောင်းခေါ်ဆိုကြသော သည်သီပေါနယ်အတွင်း ဖြတ်သန်း စီးဆင်းသွားရာ တောင်ဘက်နယ်နိမိတ်တွင် ပေ ၂ဝဝဝ ခန့် နက်သောကမ်းပါးစောက်ကြီးများကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။
သီပေါနယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်သည်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြေလွှာပြတ်လွှဲကြောင်းတွင် တည်ရှိ၍ ချိုင့်ဝှမ်းကဲ့သို့ရှိနေသဖြင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းမှလွဲလျှင် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အပူအိုက်ဆုံးဒေသဖြစ်သည်။
သီပေါနယ်အတွင်း၌ နေထိုင်ကြသူအများစုမှာ ရှမ်းလူမျိုးများဖြစ်ပြီး သီပေါနယ်မရှိ၊ ကိုးတောင်ခရိုင်တွင် ပလောင်လူမျိုးများများပြား၍ မိုင်းလုံနယ်တောင်ကုန်းဒေသနှင့် မိုင်းတုံနယ်မြောက်ပိုင်း တောင်ကုန်းဒေသများ၌လည်း တွေ့ရသည်။
ဆေးပေါ့လိပ်လုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုရသော ရရှိသည့် သနပ်ခြံများကို သီပေါအနောက်ခရိုင်၏တောင်ဘက်နယ်စပ်များ၌တွေ့ရှိရ၍ အရှေ့ခရိုင်အတွင်း၌လည်း အနည်းအကျဉ်းရှိလေသည်။
သီပေါနယ်အတွင်း ကျွန်းတောဧရိယာ ၁၈၁ စတုရန်းမိုင်ရှိခဲ့ရာ ကိုင်းကြီးသစ်တောကြိုးဝိုင်းသည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ ၁၂၁ စတုရန်းမိုင်ရှိသည်။
သီပေါနယ်တွင်ရှိသော သည် ရှမ်းပြည်နယ် တစ်ခုလုံးတွင်သာမက မြန်မာပြည်မဘက်၌ ပါကျော်ကြားခဲ့သည်။
မြောက်ပိုင်း၊ အတွင်းရှိ သီပေါမြို့သည်ရှမ်းစော်ဘွားများ အာဏာ မစွန့်လွှတ်မီက ရှင်စော်ဘွားကြီး၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်လေသည်။
နှစ်စဉ်ဘုရားပွဲတော်ကြီးကျယ်စည်ကားသောသည် သီပေါမြို့နှင့် ခုနစ်မိုင်အကွာ၌ရှိလေသည်။
သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှလွတ်ကွင်း၍ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုလိုသော ပုဂ္ဂိုလ် သည်သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတည်းဟူသော သိက္ခာသုံးပါး၌ ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် အားထုတ်ရာသည်။
ဆရာတော်ဦးသီလဟု အများခေါ်ဝေါ်ကြသော တောရဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ပဲခူးမြို့ မြောက်ဘက် နှစ်မိုင်ခန့်ဝေးသော အထက် ဇိုင်းဂနိုင်းကြီးရွာ၌ သက္ကရာဇ် ၁၁၉၄ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း ၈ ရက်၊ သောကြာ နေ့နံနက် ၈ နာရီအချိန်တွင် ဖွားမြင်သည်။
သီဝလိထေရ်သည် သခင် လက်ထက် လာဘ်လာဘပေါများသည့်အရာ၌ ရသော ဖြစ်သည်။
ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးသောအခါ အား တရား အနုမောဒနာပြုရန် မြတ်စွာဘုရားက အမိန့်တော်ရှိသဖြင့် ရှင်သာရိပုတ္တရာသည်ပဋိသန္ဓေနေရခြင်း၏ ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်ပုံ ဇာတိဒုက္ခကိုအကျယ်ချဲ့၍ ဟောတော်မူလေရာ ဘဝအဆက်ဆက်က ဆည်းပူးခဲ့သည့်ပါရမီ အဆောက်အအုံကြီးမားသည့်ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည့်အတိုင်း သီဝလိမင်းသားက ရှင်သာမဏေပြုပေးပါရန် လျှောက်ထား တောင်းပန်လေသည်။
မိဘနှစ်ပါး၏ခွင့်ပြုချက်အရ ရှင်သာမဏေ ပြုပေးရန်ခေါင်းရိတ်ပေးစဉ် ကိုယ်တော်ကြီကသုံးဆယ့်နှစ်ကောဋ္ဌာသကမ္မဋ္ဌာန်းကို ဟောတော်မူသဖြင့် သီဝလိသည် တရားကမ္မဋ္ဌာန်းကို နှလုံးသွင်းလေရာဆံပင်ရိတ်ပြီးသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ကိလေသာကုန်ခန်း၍ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်သွားလေသည်။
လာဘ်လာဘရွှင်ပျလိုသူတို့သည် 'လာဘိနမုတ္တမောထေရော၊ သီဝလိဣတိဝိဿုတော၊ သောရဟော ပစ္စယာ''ဒီနံ၊ သဒါသောတ္တိံကရောတုမေ'စသည့် ကို ရွတ်အံသရဇ္ဈာယ်၍လည်းကောင်း၊ သီဝလိ ထေရ်၏ပုံတော်ထုလုပ်ကိုးကွယ်၍လည်းကောင်း၊ သီဝလိထေရ် ဓာတ်တော်ကိုးကွယ်၍လည်းကောင်း ပူဇော်ဆုတောင်း ကြလေ သည်။
သီဟဗာဟုမင်းသည် ဂေါတမဘုရားမပွင့်မီ အနှစ် ၁ဝဝအတွင်း က ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း လာဠရဌတိုင်း၊ ''သီဟပူရ''မြို့တွင် နန်းစံသောမင်းဖြစ်သည်။
နှင့်လူသားတို့ သင့်ရာမှမြင်သောသားတော်တည်း။
လင်္ကာဒီပ ခေါ် ကိုစတင်တည်ထောင်အုပ်စိုးသော ဝိဇယမင်း၏ ခမည်းတော်လည်းဖြစ်သည်။
ထိုအပင်၏ မူလပေါက်ရောက်ရာဒေသသည် တောင်အမေရိကတိုက်၏ အပူပိုင်းဒေသများနှင့် ဖြစ်သည်။
ဆိုခဲ့သောဒေသများရှိ ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် သီဟိုဠ်များကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်းရာမှ အခြားအပူပိုင်းဒေသများသို့လည်း မျိုးပြန့်ခဲ့လေသည်။
နှင့်တို့တွင်လည်း သီဟိုဠ်သရက်ပင်များ ပေါက်ရောက်သည်ကို တွေ့ရသည်။
ပထမပိုင်းသည် ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည့် အသားများသော အသီးအညှာတံဖြစ်လေသည်။
ထိုပင်လယ်ကို အီဂျူးဘုရင်ခုန်ဆင်းလေသည်ကိုအစွဲပြု၍ ဟု ယခုတိုင်ခေါ်ဝေါ်သည်။
အမည်ဖြင့် ဖာရိုနီးယားအဲလီဖန်တမ်ဟုခေါ်သည်။
သီးပင်သည် နှင့်ဆင်ဆင်တူသော်လည်းပို၍ အပင်ကြီးကာ အပင်အနေအထား ပို၍လှပပြီးလျှင် ပို၍ စိမ်းလမ်းစိုပြည်သည်။
ဖြတ်ထုံးဟူသည်မှာ တရားမျှတစွာ စီရင်ဆုံးဖြတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ပုံ၊ ဆုံးဖြတ်နည်း အစဉ်အလာကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပေသည်။
သုဓမ္မစာရီဖြတ်ထုံးကျမ်းကို ''သုဓမ္မစာရီဖြတ်ထုံး''၊ ''သုဓမ္မစာရီမင်းသမီးဖြတ်ထုံး''၊ ''သုဓမ္မစာရီဓမ္မသတ်'' စသည်ဖြင့်အမည်အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် အကြိမ်ကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထိုစာအုပ်များတွင် သုဓမ္မစာရီ၏ ဖြတ်ထုံးဝတ္ထုပုံပြင်သုံးရပ်ပါရှိရာ # မိမိတို့၏အရှင်သခင် သူဌေးသား၏အကျိုးကို စောင့်သိကာ တစ်နည်းတစ်ဖုံစီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးကြသော မြွေပါ၊ကြောင်၊ ခွေးတို့အနက် မည်သူသည်ရှေးဦးစွာ စားကောင်းသည်ဟု ပေးသောအဆုံးအဖြတ်၊ # သူဌေးသမီးတစ်ဦတည်းကိုချစ်မြတ်နိုးကြသော သူဌေးသားသုံးဦးအား မည်သူရထိုက်သည်ဟုပေးသော အဆုံးအဖြတ်၊ # သူကြွယ်သားတစ်ယောက်တည်းကို ချစ်မြတ်နိုးကြသော မယားသုံးယောက်အနက် မည်သည့် မယားကရ ထိုက်သည်ဟု ပေးသောအဆုံးအဖြတ်တို့ ဖြစ်လေသည်။
ထိုသို့ရှိနေရာမှ မင်းတုန်းမင်းကြီးလက်ထက်တွင် 'ရွှေကျင်'ဂိုဏ်းခွဲထွက်သွားသောအခါ ဝင်မဟုတ်သော သံဃာများကို သုဓမ္မာ ဂိုဏ်းဝင်အဖြစ်ခေါ်ဆိုကြသည်။
သူငယ်နာဟူသည်မှာ ကလေးသူငယ်များ၌ ဖြစ်ပွားတတ်သော ရောဂါအမျိုးမျိုးတို့ကို ရှေးမြန်မာ ဆေးဆရာ ဟောင်းကြီးများက ခေါ်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
လေကိုရှူသွင်းသည့်အခါ ကြက်ညှာသံ''ကူ·ကူ''ဟူသောအသံထွက်လေသည်။
သူဆစ်ဒီးဒီးသည်ဂရိလူမျိုးဖြစ်၍ကြွယ်ဝချမ်းသာသော အက်သင်းမြို့သားမိဘများမှဆင်းသက်ခဲ့သည်။
လူအများ၏အထင်သေးခံရသော အလုပ်တစ်ခုအဖြစ်မှ မွန်မြတ်သောအလုပ်တစ်ခု အဖြစ်သို့ ရောက်အောင် သူနာပြုအတတ်၏ အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သူများအနက်အထင်ရှားဆုံးမှာ ကမ္ဘာ ကျော်သူနာပြု ဖြစ်ပေသည်။
နိုက်တင်ဂေး ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကိုအကြောင်းပြု၍ စစ်မက်ရေးရာများတွင် စစ်သူနာများကိုပြုစုစောင့်ရှောက်ရန် ကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
သေတမ်းစာဆိုသည်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် မိမိကွယ်လွန်သောအခါ မိမိပိုင် ငွေကြေးပစ္စည်းများကို မည်သို့မည်ပုံ ဝေဖန်ချထားလိုကြောင်း မိမိ၏ရည်ရွယ်ချက်ကိုထုတ်ဖော်၍မသေမီက ပင်ရေးသားထား သောတရားဝင် ကြေညာချက်စာတမ်းဖြစ်သည်။
ထိုစကား၏အဓိပ္ပာယ်သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ''ဝီ''ဟုခေါ်သောသေတမ်းစာ သဘောနှင့်မတူချေ။
သို့ဖြစ်၍ ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာလူမျိုးများသည်''ဝီ''ခေါ်သောသေတမ်းစာမျိုးကို မပြုလုပ်နိုင်''ဟုဆုံးဖြတ်လေသည်။