DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ကုလဒူသန (၈) ပါး ''(အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သည်)'' စုစုပေါင်း အနေသန (၂၁) ပါးဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာသည် သာသနာ့ဝန်ထမ်းများနှင့်စပ်၍ သာသနာတော်၌ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မဖြစ်စေလို၊ ရလည်း ရလွယ်၊ တန်ဖိုးလည်း နည်း၊ အပြစ်လည်း ကင်းစင်သော ပစ္စည်းလေးပါး ရှာဖွေ သုံးစွဲနည်းမျိုးကို လိုလားတော်မူ၏၊ ထိုဗုဒ္ဓ၏ အလိုဆန္ဒတော်အတိုင်း ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်က ဆွမ်းနှင့်ပတ်သက်၍ အိမ်စဉ်လှည့်လည် ဆွမ်းခံစားဖို့၊ သင်္ကန်းနှင့် ပတ်သက်၍ ပံ့သကူသင်္ကန်းမျိုးကို ဝတ်ရုံဖို့၊ ကျောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ သစ်တပင် ဝါးတပင် ကျောင်းမျိုး၌ နေဖို့၊ ဆေးနှင့်ပတ်သက်၍ နွားကျင်ငယ်ရေဖြင့် စိမ်ထားသော ဆီးဖြူ သျှိသျှားဆေးမျိုးကို သုံးဆောင်ဖို့ အနိမ့်ဆုံးအဆင့်ချပြီး မိမိတပည့် ရဟန်းသစ်အား မိန့်ကြားတော်မူ၏။
သုညတ ဝါဒ သည် နှင့် ၏ သုညတ ဝါဒ (Śūnyatā) [ Zen Mirror: Śūnyatā] တရား လမ်းစဉ်ဖြစ်သည်။
မြင့်မြတ်ဖြူစင်သောမေတ္တာစိတ်ရှိခြင်း၊ စိတ်ယဉ်ကျေးမှု ရှိခြင်း၊ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်ခြင်း၊ စိတ်ကို အတိတ် (Past) နှင့် အနာဂတ် (Future) သို့ တွေဝေ ငေးမောမနေပဲ ပစ္စုပန် (Present) တည့်တည့်တွင် စိတ်ကိုကောင်းစွာ တည်ငြိမ်စွာ ထားရှိခြင်း၊ အကြမ်းဖက်စိတ် မရှိခြင်း/ ဗလာဖြစ်ခြင်း(non terrorism and non violence)...စသည်တို့သည် တို့၏ အရေးကြီး သော အကောင်းဆုံးအရည်အချင်း( Ethics of Karate Master) များဖြစ်သည်...ဟုဖော်ပြသည်။
မင်္ဂလသုတ် မြန်မာပြန်တွင် “အို... နတ်သား... သည်းခံတတ်ခြင်း၊ သူတော်ကောင်းတို့က ဆုံးမသည့်စကားကို နာယူလွယ်ခြင်း၊ သူတော်ကောင်းရဟန်းပုဏ္ဏားတို့အား ဖူးမြင်ရခြင်း၊ အခါအခွင့်သင့်တိုင်း တရားဆွေးနွေး မေးမြန်းခြင်း၊ ဤတရားလေးပါးကိုလည်း မြတ်သော မင်္ဂလာ ဟူ၍ သင် မှတ်သားဦးလော့ (ခန္တီစ သောဝစဿတာ၊သမဏာနဉ္စ ဒဿနံ၊ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာ၊ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ”ဟူ၍ကမိန့်ဆိုခဲ့သည်။
တွင် ခန္တီစ မင်္ဂလာ- နေရာတိုင်း၌ သည်းခံရခြင်း သည် မင်္ဂလာတရားဖြစ်ကြောင်း ပါဝင်သည်။
သုတေသန သရုပ်ပြအဘိဓာန်[ Buddhism :: Bodhisattva :: Patience][ Buddhism Is a Real True Scientific Religion because.., article by Myoma Myint Kywe]လူသားတိုင်း သည်းခံခြင်းတရား ပြည့်စုံနိုင်စေရန် လူသားတိုင်း တရားတို့ကို ဖြည့်ဆည်းထားရန် လိုအပ် ပါသည်၊၊ နှင့် ၏ တွင် ခန္တီ ပါရမီ (သည်းခံခွင့်လွှတ်မှုကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်း) ပါဝင်သည်၊၊ နာယက ပြုလုပ်သူတို့ လိုက်နာရမည့် နှင့် (၁၀)ပါး တွင် သည်းခံခြင်း(ခေါ်) ခန္တီတရားများ ထားရှိရခြင်းပါဝင်သည်၊၊ [ ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း] [ ဒေါက်တာ မင်းတင်မွန် ၏ ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း] [ မြို့မ-မြင့်ကြွယ် ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော မြတ်စွာဘုရား] [ မြို့မ-မြင့်ကြွယ် ၏ Buddhism Is a Real True Scientific Religion because..]။
တဖုဿနှင့် ဘလ္လိက (သို့) တပုဿ နှင့် ဘလ္လိက (Taphussa and Bhallika or Trapusa and Bahalika) သည် ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ ပထမဆုံး များဖြစ်ကြသည်။
The new encyclopedia of Islam By Cyril Glassé, Huston Smith Published in North America by Altamira Press, Page 302 = ဘီစီ (၅၈၈)၌ အောက်မြန်မာပြည်၊ ဥက္ကလာပမွန်မင်းကြီး၏ နိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော အသိဉ္စနမြို့ (ရာမညတိုင်း၊ ဥက္ကလာဇနပုဒ်၊ ပေါက္ခရဝတီမြို့(ဝါ) အသိတဉ္စန နဂိုရ်မြို့ဟူ၍ မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းတွင် ဖော်ပြ) ၌ သုဝဏ္ဏအမည်ရှိသော မွန်သူဌေးကြီးတစ်ဦးရှိကာ ထိုသူဌေးကြီးတွင် တဖုဿနှင့် ဘလ္လိက ဟူသော သားနှစ်ယောက်ရှိ၍ ကုန်သည်လုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။
ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) = သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ ရာဇဝင်ကျမ်းများက တဖုဿနှင့် ဘလ္လိက ခေါ် ကုန်သည်ညီနောင်သည် နေရာအနှံ့သွားလာ ကုန်သယ်ကြပြီး ရာဇဂြိုဟ်သို့ အသွား လမ်းခုလတ်တွင် ဂေါတမဗုဒ္ဓဘုရားဖြစ်ပြီးသောအခါ ဘုရားရှင်နှင့်တွေ့ဆုံနိုင်ခဲ့ကြပေသည်။
See ဆရာတော်ရွှမ်ကျမ်းက ဆက်လက်ဖော်ပြထားသည်မှာ ထိုစေတီသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၌ ပထမဆုံးစေတီဖြစ်ပြီး ဘုရုးရှင်က မည်သို့စေတီတည်ရမည်ကိုလည်း မိန့်ကြားခဲ့သည်။
အရိမေတ္တေယျဘုရားဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် ၌ နောင်ပွင့်လတ္တံ့သော ဗုဒ္ဓဘုရားတစ်ဆူဖြစ်လေသည်။
လွန်လေပြီးသောအတိတ်က ကပ်ကမ္ဘာတစ်ခုတွင် သိရိမနတ ဘုရား ပွင့်တော်မူခဲ့သည်။
ဒီပဲယင်းဆရာတော် စီရင်ထားသော အနာဂတ်တဝင်ကျမ်း ကေတုမတီပြည်မှ သင်္ခ၏ ပုရောဟိတ် သုဗြဟ္မာပုဏ္ဏားနှင့် ဗြဟ္မဝတီပုဏ္ဏေးမတို့၏ သားတော်ဖြစ်လတ္တံ့။
ဘုရားရှင်သည် [ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန်]တွင် အာနာပါနဿတိကို ကာယာနုပဿနာပိုင်း၌ အခန်းတစ်ခန်းအဖြစ် ထည့်သွင်းဟောကြားထားတော်မူပြီး၊ သမထပိုင်းနှင့် ဝိပဿနာပိုင်း နှစ်မျိုးလုံးတွင် အရေးပါသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတစ်ခုအဖြစ် ညွှန်ကြားထားတော်မူသည်။
ဝင်သက်လေ-ထွက်သက်လေ၏ [ အရှည်]ကို သိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ရန် ဤအဆင့်တွင် ယောဂီသည် ဝင်သက်လေနှင့် ထွက်သက်လေ၏ အချိန်ကာလ ခပ်ကြာကြာဖြစ်နေသည့် အရှည်သဘောကို သတိဖြင့် သိမ်းဆည်းရှုပွားရသည်။
ဝင်သက်လေ-ထွက်သက်လေ၏ [ အစ-အလယ်-အဆုံး] အကုန်လုံးကို ထင်ထင်ရှားရှား သိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ရန် ဤအဆင့်တွင် ယောဂီသည် ဝင်သက်လေ သို့မဟုတ် ထွက်သက်လေ၏ အစပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်း၊ အဆုံးပိုင်းဟူသော သုံးပိုင်းလုံးကို ထင်ထင်ရှားရှား သိမြင်အောင် သတိဖြင့် ကြည့်ရှုရသည်။
ဝင်သက်လေ-ထွက်သက်လေကို [ ငြိမ်အောင် ငြိမ်းအောင် ချုပ်ငြိမ်းအောင်] ကြိုးစားအားထုတ်ရန် ဤအဆင့်တွင် ယောဂီသည် ဝင်သက်ထွက်သက်၏ ဖြစ်စဉ်သည် တဖြည်းဖြည်း သိမ်မွေ့လာပြီး စိတ်သည် နိမိတ်အာရုံ၌ တည်ငြိမ်လာကာ စတုတ္ထဈာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်ရောက်နိုင်သည်။
ပထမအဆင့် - ကာယာနုပဿီဝိဟရတိ=== ဘုရားရှင်သည် အဇ္ဈတ္တ၌လည်းကောင်း, ဗဟိဒ္ဓ၌လည်းကောင်း, အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ နှစ်မျိုးစလုံး၌ လည်းကောင်း ကာယကို ကာယဟု အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုပွားသုံးသပ်ရန် ညွှန်ကြားထားတော်မူ၏၊ ဤပထမအဆင့်တွင် ကာယဟူသော ရုပ်တရားဦးဆောင်သော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးကို သိမ်းဆည်းရှုပွားရသည်။
ဒုတိယအဆင့် - သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ=== “ထို့ပြင် ရဟန်းသည် ကာယ၌ ဖြစ်ကြောင်းတရားနှင့် ဖြစ်ခြင်းသဘောကို ရှုသောသူအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကာယ၌ ချုပ်ကြောင်းတရားနှင့် ချုပ်+ပျက်ခြင်းသဘောကို ရှုသောသူအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကာယ၌ ဖြစ်ကြောင်း ချုပ်ကြောင်းတရားနှင့် ဖြစ်ခြင်း ချုပ်+ပျက်ခြင်းသဘောကို ရှုသောသူအဖြစ်လည်းကောင်း နေ၏။
တတိယအဆင့် - ကာယသန္နိဿိတံ=== “ထို့ပြင် “ကာယသည်သာလျှင် ရှိ၏”ဟု ထိုရဟန်းအား သတိသည် ရှေးရှုထင်၏၊ (ထိုသတိသည်) ဝိပဿနာဉာဏ် အဆင့်ဆင့် တိုးပွားခြင်းငှာသာ ဖြစ်၏၊ ဝိပဿနာဉာဏ်နှင့် ယှဉ်သော သတိ အဆင့်ဆင့် တိုးပွားခြင်းငှာသာ ဖြစ်၏၊” ဤတတိယအဆင့်တွင် ယောဂီသည် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး၏ ဖြစ်မှု၊ ပျက်မှုကို ခဏပစ္စုပ္ပန်သို့ ဆိုက်သည့်တိုင်အောင် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်ရှုရသည်။
စတုတ္ထအဆင့် - န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ=== “(ထိုရဟန်းသည် တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်) မမှီမတွယ်မူ၍လည်း နေ၏၊ (ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတည်းဟူသော) လောက၌ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကိုမျှလည်း (ငါ, ငါ၏ ဥစ္စာဟု) စွဲလမ်းမူ၍လည်း မစွဲလမ်း။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် [ အာနာပါန သမထပိုင်း] [ အာနာပါန ဝိပဿနာပိုင်း - ပထမအဆင့်] [ ဝိပဿနာပိုင်း - ဒုတိယအဆင့်] [ ဝိပဿနာပိုင်း - တတိယအဆင့်] [ ဝိပဿနာပိုင်း - စတုတ္ထအဆင့်] [ Anapana Sati: Meditation on Breathing] ကိုးကား။
ချုပ်မှုအမှတ်တရား - - လောကုတ္တရာ နိရောဓသစ္စာ တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၂ ကို သည်မှာ ကြည့်ပါ။
ယင်း နိရောဓသစ္စာ၌ နိဿရဏဋ္ဌ = ဝဋ်ဒုက္ခမှ ကျွတ်လွတ်ခြင်းသဘော, ပဝိပေကဋ္ဌ = အနှောက်အယှက်မှ ကင်းဆိတ်ခြင်းသဘော, အမတဋ္ဌ = ပျက်ဆုံးခြင်းမရှိသော သဘော, အသင်္ခတဋ္ဌ = အဖန်ဖန်ပြုပြင်စီရင်မှု မရှိသော သဘောအားဖြင့် နိရောဓသစ္စာအနက် ၄-ချက်ရှိ၏။
သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဘဝများစွာ ကမ္ဘာများစွာ ကြာမြင့်သော်လည်း မိမိတို့၏ သန္တာန်၌ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတရားတို့၏ နှောင့်ယှက်မှု ဒုစရိုက်ဒုရာဇီဝတရားတို့၏ နှောင့်ယှက်မှု, အပါယ်ဒုက္ခတို့၏ နှောင့်ယှက်မှုမှ လုံးဝအချင်း ခပ်သိမ်း ကင်းငြိမ်းကုန်၏။
သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ဆိုက်ရောက်ရရှိ တည်နေရာဖြစ်သော ဒိဋ္ဌိ, ဝိစိကိစ္ဆာ, ဒုစရိုက်, ဒုရာဇီဝ, အပါယဒုက္ခတို့၏ လုံးဝအပြီးတိုင် လွတ်ငြိမ်းမှုဟူသော သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်သည် ဘဝကမ္ဘာအသင်္ချေကြာသော်လည်း ပျက်ကွက်ခြင်းရှိတော့သည်မဟုတ်၊ အနမတဂ္ဂ သံသရာနှင့်အမျှ နိစ္စထာဝရဖြစ်၍ တည်၏၊ ထိုသို့ ပျက်ကွက်ခြင်း အလျင်းမရှိ နိစ္စထာဝရ တည်ရှိသောတရား ဖြစ်ပေသောကြောင့် အသစ်တဖန် ထူထောင်ပြုပြင်မှု ဒုက္ခဟူ၍ မရှိပြီ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်ဆွေးမြေ့ ပျက်စီးပြန်၍ မိမိ သန္တာန်၌ ထိုနိဗ္ဗာန်ကို တဖန်ဖြစ်ပေါ်လာရန် ဒါနပြုမှု ဒုက္ခတွင်းသို့ ဆင်းရပြန်သည်ဟု မရှိပြီ၊ သီလသီတင်း ကျင့်သုံးခြင်း-ဟူသော ဒုက္ခတွင်းသို့ ဆင်းရပြန်သည်-ဟု မရှိပြီ၊ ရသေ့ရဟန်းပြုလုပ်ရခြင်း ဒုက္ခတွင်းသို့ ဆင်းရပြန်သည်-ဟု မရှိပြီ ဆိုလိုသည်။
ထိုသက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ဝိစိကိစ္ဆာ, ဒုစရိုက်, ဒုရာဇီဝ, အပါယဒုက္ခတို့၏ အပြီးလွတ်ငြိမ်းမှု-ဟူသောအား သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်သည် အနမတဂ် သံသရာ၌ ဘယ်အခါမှ ဆွေးမြေ့ ပျက်ဆုံး သည်-ဟူ၍ မရှိပြီ၊ ဝိသာခါ, အနာထပိဏ် အစရှိသော ဘုံစဉ်စံ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ တစ်ဘဝလျှင်တစ်ခါ ခန္ဓာငါးပါး ပျက်ဆုံးမှုကား ရှိကြ၏၊ မိမိတို့ရရှိပြီးသော ထိုနိဗ္ဗာန်ကား ခန္ဓာပျက်ဆုံးသော ပျက်ဆုံးခြင်း မရှိပြီ၊ ခန္ဓာဘဝတစ်ခုပျက်ဆုံး၍ ခန္ဓာဘဝ တစ်ခုသို့ ရောက်ကြရပြန်လျှင် ထိုနိဗ္ဗာန်တွင်း၌သာ ရောက်ကြပြန်၏၊ ပုထုဇန်ခန္ဓာသို့ ရောက်ပြန်၍ ရောက်ကြကုန်သည်ဟု မရှိပြီ၊ ခန္ဓာတို့ကား မတဓာတ်မျိုးဖြစ်၍ တစ်ဘဝ တစ်ခါ ပျက်ဆုံးကြကုန်သည်။
ယင်း နိရောဓသစ္စာသည် လေငြိမ်ရာရှိ ဆီမီးတောက်ပမာ တည်ကြည်ငြိမ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ကောင်းကင်ပညတ်ပမာ မပျက်စီး၊ မစုတေခြင်း အစ္စုတိရှိ၏၊ (သတ်ဖြတ်မည်ကြံစည် ရန်သူဖမ်းဆီး၍ ချွေးများယိုထွက်ကာ ကြောက်လန့်စွာပြေးလာသူကို ဆီးယူကြိုဆို သကဲ့သို့ ဇာတိ, ဇရာ, မရဏ-စသော ဒုက္ခတို့ကို မြင်၍ သံသရာတွင် အလွန်လျှင် ငြီး ငွေ့ မပျော်သော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို သက်သာအေးမြအောင်ပြုခြင်း အဿာသကရဏ ရသရှိ၏။
နိရောဓသစ္စာပိုင်း၌ ဖြင့် ထိုးထွင်း သိမြင်အပ်သော နိရောဓသစ္စာ, အရိယမဂ်ဉာဏ် ဖိုလ် ဉာဏ်တို့ဖြင့် ထိုးထွင်းသိအပ်သော နိရောဓသစ္စာဟု နှစ်မျိုးရှိပေသည်။
တိတ္ထာယတနသုတ္တန်) ရဟန်းတို့ ...ဒုက္ခနိရောဓအရိယသစ္စာဟူသည် အဘယ်နည်း? ၏သာလျှင် အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် အကြွင်း မဲ့ ချုပ်ခြင်းကြောင့် သင်္ခါရ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ သင်္ခါရချုပ်ခြင်းကြောင့် ဝိညာဏ်၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ ဝိညာဏ်ချုပ်ခြင်းကြောင့် နာမ်ရုပ်၏ ချုပ်ခြင်း သည် ဖြစ်၏၊ နာမ်ရုပ်ချုပ်ခြင်းကြောင့် သဠာယတန၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ သဠာယတနချုပ်ခြင်းကြောင့် ဖဿ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ ဖဿချုပ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ ဝေဒနာချုပ်ခြင်း ကြောင့် တဏှာ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဥပါဒါန်၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဘဝ၏ (= ကမ္မဘဝ+ဥပပတ္တိဘဝ၏) ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ ဘဝ (= ) ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဇာတိ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဇရာ မရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့သည် ချုပ်ကုန်၏။
ရဟန်းတို့ ...ဤ ကြောင်းကျိုးဆက်နွယ်မှု သဘောတရားတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းမှုသဘောတရားကို (= ပဋိလောမပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သဘောတရားကို) ဒုက္ခနိရောဓအရိယသစ္စာ-ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။
ယင်းရှုကွက်များကို အဋ္ဌကထာက အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားဖော်ပြထား၏။
အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းကြောင့် အကျိုး ခန္ဓာတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်မှုကို ရှုမြင်တတ်သော ပစ္စယတော ဥဒယဒဿနဉာဏ်အမြင်ကို ရရှိသဖြင့် -- ခန္ဓာ တို့ကို တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေတတ်သော ဇနကအကြောင်း တရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းကြောင့် - ထိုယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်ဝယ် တရားသည် ထင်ရှားလာ၏။
ခန္ဓာတို့၏ ခဏမစဲ တသဲသဲအားဖြင့် ချုပ်ပျက်မှု (= ဝိပရိဏာမလက္ခဏာ)ကို ရှုမြင်တတ်သော ခဏတော ဝယဒဿနဉာဏ်အမြင်ကို ရရှိသဖြင့် - ခန္ဓာ တို့၏ ခဏမစဲ တသဲသဲ သေကျေ ပျက်စီးနေခြင်း မရဏဒုက္ခကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းကြောင့် - ထိုယောဂါ ဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်၌ တရားသည်ပင် ထင်ရှားလာ၏။
ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်ဝယ် ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿန + ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဟူသော နှစ်မျိုးသော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ် အမြင်သည် ရှိ၏၊ ယင်းနှစ်မျိုးသော ဥဒယဗ္ဗယဒဿန ဉာဏ်အမြင်သည် ထိုအကြောင်းတရားနှင့်တကွသော ခန္ဓာတို့၏ အပေါ်၌ မသိအောင် ဖုံးလွှမ်းထားတတ် သည့် သမ္မောဟတရားကို တဒင်္ဂအားဖြင့် ပယ်သတ်နိုင်ခြင်းကြောင့် -- လောကီ တရားသည် ထင်ရှားလာ၏။
ခေမာထေရီ သည် လက်ထက်တော်တွင် ပညာကြီးသောအရာ၌ ဧတဒဂ်ရ ထင်ရှားသော ဘိက္ခုနီမတစ်ပါးဖြစ်သည်။
သာဂလ အမည်ရှိသော တိုင်းပြည်တွင် ခေမာမိဖုရားကို ဖွားမြင်သည်။
ခေမာမိဖုရား အရွယ်ရောက်လာသောအခါ ရာဇဂြိုဟ်ပြည့်ရှင် ၏ မိဖုရား ဖြစ်လာသည်။
ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ရှင် ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားသာသနာအပေါ် အလွန်ကြည်ညိုကိုင်းရှိုင်း၏။
ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၏ တောင်ဘက်အရပ်တွင်ရှိသော သည် သုံးဂါဝုတ်သာ ခြား၏။
မင်းကြီးကလည်း မိမိသည် ဘုရားဒါယကာဖြစ်ပါလျက် မိဖုရားဖြစ်သူမှာ ဘုရားရှင်အား မဆည်းကပ်မကိုးကွယ်ဘဲ နေမည်ဆိုပါက မသင့်လျော်ပေ။
မိဖုရားသည် ကျောင်းတော်တွင် မရှိဟု ထင်မှတ်ကာ ဂန္ဓကုဋိတိုက်သို့ ဝင်သွား၏။
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်လည်း ခေမာမိဖုရား၏ ရင်တွင်းရှိ စိတ်အကြံကို သိတော်မူလေသည်။
သဗ္ဗညုတဉာဏ်ဆိုသည်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်တို့၏ သန္တာန်၌သာ ထူးခြားစွာ ဖြစ်ပေါ်သော၊ အလုံးစုံသော သိဖွယ်တရား အားလုံးကို အကြွင်းအကျန်မရှိ၊ အပိတ်အပင်အတားအဆီးမရှိဘဲ ထွင်းဖောက်သိမြင်တော်မူနိုင်သော အဆုံးစွန်ဆုံး အသိဉာဏ်ပညာတော်ကြီးကို ဆိုလိုပါသည်။
ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိတော်လာ ဉာဏကထာ၌ ဤဉာဏ်တော်၏ သိမြင်နိုင်စွမ်းကို အကျယ်တဝင့် ဖွင့်ဆိုထားရာ အချုပ်အားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ပါသည်- တရားအားလုံးကို သိခြင်း: သင်္ခတတရား (အကြောင်းတရားတို့ကြောင့် ပြုပြင်ဖန်တီးထားသော များ) နှင့် အသင်္ခတတရား (မပြုပြင်အပ်သော အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်) အားလုံးကို သိတော်မူသည်။
ကာလသုံးပါးကို သိခြင်း: အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ကာလသုံးပါးလုံး၌ ဖြစ်သမျှသော တရားအားလုံးကို သိတော်မူသည်။
ခန္ဓာ၊ အာယတန၊ ဓာတ် အားလုံးကို သိခြင်း: ၊ တစ်ဆယ့်နှစ်ပါး၊ ဓာတ် တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့၏ သဘောသဘာဝ အလုံးစုံကို သိတော်မူသည်။
လက္ခဏာရေးသုံးပါးကို သိခြင်း: အလုံးစုံသော သင်္ခါရတရားတို့၏ ၊ ၊ သဘောကို အကြွင်းမဲ့ သိတော်မူသည်။
သစ္စာလေးပါးကို သိခြင်း: ၊ ၊ ၊ ဟူသော တရားတော်မြတ်ကို အလုံးစုံ ထွင်းဖောက်သိမြင်တော်မူသည်။
ဉာဏ်တော်အားလုံးကို သိခြင်း: လေးပါး၊ ဗုဒ္ဓဉာဏ်တော် တစ်ဆယ့်လေးပါး စသည့် ဉာဏ်တော်အသီးသီး၏ သဘောသဘာဝများကို အကုန်အစင် သိတော်မူသည်။
အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ မြန်မာနိုင်ငံသား အား ဂုဏ်ပြုထားသည့် ဦးသန့်ကျွန်းသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးယောက်စီတီးမြို့၏ အရှေ့ဘက်မြစ် (East River) အတွင်းမှာရှိသော ကျွန်းငယ်လေးဖြစ်သည်။
Sir Chinmoyသည် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်း ဆောင်ခဲ့သော ဦးသန့်၏ အရင်းနှီးဆုံး မိတ်ဆွေတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပေသည်။
မဟာသုဗောဓာရုံကျောင်းတိုက်များ၏ ဦးစီးပဓာနနာယကဖြစ်ပြီး ၏ ပါမောက္ခချုပ်၊ ၏ သဘာပတိလည်း ဖြစ်သည်။
နှင့် ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များ ဆပ်ကပ်ခံရသူ ဆရာတော်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော ဝီသတိမ ကြိမ်မြောက် ဗုဒ္ဓသာသာနာတော်လုံးဆိုင်ရာရွှေကျင်နိကာယ သံဃာ့အစည်းအဝေးကြီးတွင် ရွှေကျင်နိကာယ၏ ဥပဥက္ကဋ္ဌမဟာနာယက (တွဲဖက်သာသနာပိုင်) အဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်းခံရပြီး ယနေ့အထိ ၏ ဥပဥက္ကဋ္ဌမဟာနာယက (တွဲဖက်ရွှေကျင် သာသနာပိုင်) တာဝန်ကို ထမ်းရွက်လျက်ရှိသည်။
မှ မဟာဘွဲ့နှင့် မှ ပါရဂူဘွဲ့တို့ကို ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်အထိ ၏ ဒုတိယမြောက် ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဂါထာရေးစပ်သီကုံးရာတွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာပြီး ''ဂုရုဝဏ္ဏနာဂါထာတစ်ရာ''နှင့် ''ဂဏုက္ကဋ္ဌဝဏ္ဏနာဂါထာတစ်ရာ''တို့မှာ ထင်ရှားသည်။
စသည့် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ ကြိမ်ဖန်များစွာသွားရောက်၍ အဘိဓမ္မာသင်တန်းများ ပို့ချခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ဓမ္မပညာသင်တန်းကျောင်းများ တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ကာ ဓမ္မစာပေများ သင်ကြားပို့ချပေးလျက်ရှိသည်။
ဆရာတော်လောင်းလျာကို ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ (၂၂) ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၁ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်နေ့) ညတွင် ၊ ၊ နေ အဖ ဦးစံလှ (ဦးဂုဏောဒယ) နှင့် အမိ ဒေါ်ခင် (ဒေါ်ဝံသဂ္ဂီ) တို့က ဖွားမြင်သည်။
အရှင်နှင့် မိဘများအပါအဝင် သက်ရှိထင်ရှား မိသားစုဝင် ကိုးဦးတို့သည် ဝိပဿနာချောင်၌ သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြပြီး၊ အရှင်၏ နောင်တော်ကြီး အရှင်နာရဒသည်လည်း ရွှေကျင်နိကာယ၏ ဥပဥက္ကဋ္ဌမဟာနာယက(တွဲဖက်သာသနာပိုင်)တစ်ပါးဖြစ်ရာ တစ်မိသားစုတွင်းမှ ဥပဥက္ကဋ္ဌမဟာနာယက(တွဲဖက်သာသနာပိုင်)နှစ်ပါး ပေါ်ထွန်းခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ရွှေကျင်နိကာယသမိုင်းတွင် ပထမဦးဆုံး မိသားစုတစ်စုအတွင်းမှ ဥပဥက္ကဋ္ဌမဟာနာယက (တွဲဖက်သာသနာပိုင်) နှစ်ပါးပေါ်ထွန်းခြင်းဖြစ်သည်။
အသက် (၁၆) နှစ်အရွယ်ကပင် ပါဠိတက္ကသိုလ် အစိုးရဓမ္မာစရိယစာမေးပွဲ စာချတန်းကို ကျမ်းကြီးသုံးကျမ်း၊ မြန်မာဂုဏ်ထူးနှစ်ကျမ်း၊ စုစုပေါင်း ကျမ်းငါးကျမ်းအောင်မြင်ခဲ့ကာ သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သဖြင့် မန္တလေးမြို့ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ်ရှိ ဇယမေဒနီကျောင်းတွင် ဝိနယမဟာဝဂ္ဂပါဠိ၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာတို့ကို ကိုရင်ဘဝဖြင့်ပင် ပို့ချခဲ့သည်။
သကျသီဟ ဓမ္မာစရိယ စာသင်တန်းကို ရဟန်း (၃) ဝါအရတွင်လည်းကောင်း၊ စာချတန်းကို (၆) ဝါအရတွင်လည်းကောင်း ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့ပြီး နန္ဒမာလာဘိဝံသပရိယတ္တိသာသနဟိတ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
သကျသီဟစာချတန်းအောင်ဂေဇက် ထွက်အပြီးတွင် ဇမ္ဗူဒီပကျောင်းဆောင်၌ တိပိဋက ပါဠိမြန်မာ အဘိဓာန်ကျမ်းပြုအဖြစ် တစ်ဝါခန့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုသို့ဆောင်ရွက်နေစဉ် ထံ၌ အင်္ဂလိပ်စာကို သင်ယူခဲ့သည်။
ရှိ တွင် မဟာတန်းအတွက် တက်ရောက်နေစဉ် ရှိ ၌ အဘိဓမ္မာ ပို့ချခြင်း၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းစင်တာတစ်ခုတွင် တရားဟောခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် မဟာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်မရောက်မီ ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ၊ ၊ ရှိ မင်္ဂလာရာမကျောင်းသို့ ကြွရောက်ကာ အဘိဓမ္မာသင်ခန်းစာများ ပို့ချခဲ့သေးသည်။
ထိုနှစ် ဝါဆိုလအတွင်း၌ပင် ၌ ဓမ္မဝိဇ္ဇာလယ သုဗောဓာရုံကျောင်းတိုက်ကို တည်ထောင်ပြီး အရှင်ခေမိဿာရာဘိဝံသကို နာယကအဖြစ် စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ်များအတွင်း ကျန်းမာရေးအခြေအနေအရ ရာသီဥတုမျှတသည့် နေရာတွင် သီတင်းသုံးရန်အတွက် ၁၉၉၇ ခုနှစ်ကပင် အလှူခံရရှိထားသည့် ပြင်ဦးလွင်မြို့၊ အောင်ချမ်းသာရပ်ကွက်ရှိ မြေပေါ်၌ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၆) ရက် (၁၃၇၃ ခုနှစ်၊ နှောင်းတန်ခူးလပြည့်) နေ့တွင် ဓမ္မသဟာယသာသနစင်တာကို တည်ထောင်ပြီး၊ ၏ စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးမှုဖြင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ လူ့ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ဓမ္မစာပေသင်တန်းကျောင်း (Institute of Dhamma Education) ကို ငါးနှစ်ကြာ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ၊ တွင် သစ္စာနန္ဒဓမ္မစင်တာ ကျောင်းတိုက်ကိုလည်းကောင်း၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ ပွေးတောင်ဒေသတွင် ဓမ္မဝိဟာရ ကျောင်းတိုက်ကိုလည်းကောင်း၊ နေပြည်တော်၊ တွင် ဝဇီရာနန္ဒသုဗောဓာရုံ ကျောင်းတိုက်ကိုလည်းကောင်း ထပ်မံတည်ထောင်ခဲ့သည်။
ညောင်ပင်ရွာရှိ မဟာနန္ဒိရာမ ပေါ်တော်မူကျောင်းတိုက်၊ မတ္တရာမြို့နယ်ရှိ သာသနဇောတာရုံကျောင်းတိုက်၊ ဧရာဝတီတိုင်း၊ ရှိ ဒက္ခိဏာရုံကျောင်းတိုက်၊ အမရပူရမြို့နယ်၊ ရွှေကြက်ယက်ရွာရှိ ဓမ္မာရုံတိုက်သစ်တို့ကိုလည်း မဟာသုဗောဓာရုံ၏ ဝံသတိုက်ခွဲများအဖြစ် စီမံအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
တရားဟောပြခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၉၈၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၅ ခုနှစ်အတွင်း မဟာသုဗောရုံ တိုက်အုပ်ဆရာတော်ဘဝဖြင့် ဧရာဝတီတိုင်း၊ အနီးတဝိုက်တွင် နှင့် ဆက်စပ်၍လည်းကောင်း၊ ဘက်တွင် စာပြန်ပွဲများ၌လည်းကောင်း တရားဟောပြမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အဖွဲ့ဝင် ဒေါ်အဂ္ဂဉာဏီ၏ ပင့်ဖိတ်မှုအရ ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၆) ရက်မှ (၂၀) ရက်နေ့အထိ အရှင်၏ ပထမဆုံး ဥရောပသာသနာပြု ခရီးစဉ်အဖြစ် ဂျာမနီနိုင်ငံသို့ ကြွရောက်ကာ အဘိဓမ္မာတရားတော်ကို ပို့ချပေးခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် ကိုမာလာ၊ ကိုတုလ (စစ်ကိုင်း)၊ အသျှင်နန္ဒမာလာဘိဝံသ ဟူသော ကလောင်အမည်များဖြင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှစတင်ကာ ဓမ္မဗျူဟာစာစောင်၌ ''အချစ်နည်းနည်းလျှော့''၊ ''မုန်းတုံ့ကိုဖြေ'' စသည့် ဓမ္မရသဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
မဟာသုဗောဓာရုံ ကျောင်းတိုက်တည်ထောင်မှု (၂၅) နှစ်ပြည့်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် တည်ထားသည့် သိရီဝိဇယငွေရတုစေတီ၏ ကြေးရွှေထီးတော်တင် ကို မောင်ညီထွေးအမည်ဖြင့် ရေးစပ်ခဲ့ဖူးသည်။
နဝမရွှေကျင်သာသနာပိုင် စံကင်းဆရာတော်ကြီး၏ သက်တော် (၁၀၀) ပြည့် ဝိဇာတမွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ''ဂုရုဝဏ္ဏနာဂါထာတစ်ရာ''ကိုလည်းကောင်း၊ ဧကာဒသမရွှေကျင်သာသနာပိုင် ကြေးမြင်ဆရာတော်ကြီး၏ သက်တော် (၁၀၀) ပြည့် ဝိဇာတမွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ''ဂဏုက္ကဋ္ဌဝဏ္ဏနာဂါထာတစ်ရာ''ကိုလည်းကောင်း၊ တေရသမရွှေကျင်သာသနာပိုင် ညောင်ရွှေကန်ကြီးဆရာတော်ကြီး၏ ညောင်ရွှေကန်ကျောင်းတိုက် နှစ် (၅၀) ပြည့် ရွှေရတုအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ''ရဋ္ဌဂုရုဝဏ္ဏနာဂါထာငါးဆယ်''ကိုလည်းကောင်း ရေးစပ်သီကုံးပူဇော်ခဲ့သည်။
ဒေါသသည် ကြမ်းကြုတ်ခြင်းလျှင် မှတ်ကြောင်း လက္ခဏာရှိ၏၊ ပစ်ခတ်ရိုက် နှက်ခံရသော အဆိပ်ပြင်းထန်သော မြွေပွေး မြွေဟောက်နှင့်တူ၏။
ဒေါသသည် ဒေါသ-ဟူသော အမည်မှတပါး အခြားသော အမည်ထူးတို့ဖြင့်လည်း ပါ-နှင့် ဋီကာ-တို့၌ ပါရှိ၏။
ဒေါသသည် နာမကာယနှင့် ရူပကာယ ပစ္စုပ္ပန်ကာယနှင့် အနာဂတ်ကာယကို အဖြေ ခက်အောင် ထုံးဖွဲ့တတ်သောကြောင့် ကာယဂန္ထမည်၏။
ဈာန်မဂ် စသည်တို့ဖြင့် ဖြစ်လတ္တံ့သော ကုသိုလ်စိတ္တုပ္ပါဒ်ကို ဖြစ်ခွင့်မရနိုင် လောက်အောင် ပိတ်ဆို့တားဆီးတတ်သောကြောင့် လည်း မည်၏။
ဒေါသသည် ငရဲသို့ ကျရောက်ခြင်း၏ အကြောင်း ဖြစ်၏(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၂)။
ရန်သူက ပြစ်မှားအပ်သော အပြစ်ကို အောက်မေ့ အမှတ်ရမိသဖြင့် ရန်သူ့အပေါ်၌ မေတ္တာမရောက်ပဲ ဒေါသဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သော် မေတ္တာဈာန် ပွားများလျက် ဒေါသကို ပယ်ဖျောက်အပ်၏။
ထိုဘာသာတို့မှာ ၁၊မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ ၂၊တာအိုဝါဒ(တောက်ဝါဒ) ၃၊ကက်သလစ်အသင်းတော် ၄၊ပရိုတက်စတင့် ၅၊အစ္စလာမ်ဘာသာတို့ဖြစ်သည် ၂၁ ရာစုအစောပိုင်းတွင်ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒနှင့်တရုတ်ရိုးရာဘာသာရေးကိုတရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ်တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုလာကြသည်။
တရုတ်ရိုးရာ မူဆလင် မှတ်တမ်းများအရ [[ ဆွဟာဘSa'd ibn Abī Waqqās (594–674)၊ Ja'far ibn Abi Talib နှင့် Jahsh တို့သည် 616/17 တွင် တရုတ်ပြည်၌ တရားဟောချိန်မှစ၍ တရုတ်ပြည်၌ အစ္စလာမ်သမိုင်း စတင်ခဲ့သည်။
သည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခံရဆဲ ဘာသာတရားများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
များသည် 616/17 အစောပိုင်းတွင် Sahabas လည်ပတ်မှုဖြင့် အစ္စလမ်ဘာသာစတင်ခြင်းနှင့်အတူ 651 လည်ပတ်မှုကို ရှုပ်ထွေးနေပုံရသည်။
တရုပ်လူမျိုးဘာသာ သည် မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ+ ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒီ ဖြစ်သည်။
တရုတ်ပြည်တွင် လူဦးရေ (သန်းပေါင်း ၁၂၀၀) ၁,၂၁၉ ,၁၄၉ ,၆၀၀ ကျော်အထိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သည်။
မြတ်စွာဘုရား သည် ကျင့်ကြံအားထုတ် ခဲ့သဖြင့် ဘီစီ ၅၈၈ ခုတွင် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်ချိန်တွင် တရုတ်အတွေးအခေါ်ပညာရှင် ဒဿန ဆရာကြီး (ဘီစီ ၅၅၁⁠-၄၇၉) မမွေးသေးပါ။
ဒုက္ခဿာ (ဇာ၊၁၊၁၈၂)တိ သီလရက္ခဏဒုက္ခဿ
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၀ = ယင်း-ဒုက္ခသည်— ပြင်းထန်စွာ ပူပန်စေခြင်း, သည်းခံနိုင်ခဲခြင်း, ဆင်းရဲမှု၏ တည်ရာ အကြောင်းဖြစ်ခြင်း, ချမ်းသာမှုကို ပယ်စွန့်ခြင်း သဘောပင် ဖြစ်၏ (မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉။
ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြောင်းတရားကား အရိယမဂ် “” ဖြစ်၏ (သုတ္တနိ၊၃၀၄။
ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်အောင် ကို ဆင်ခြင်သုံးသပ် ပွါးများရာ၏ (သံ၊၁၊၃၀၈-၃၁၁)။
ဓမ္မဿာ(ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၈)တိ ပရိယတ္တိဓမ္မဿ
သမ္မာမဂ္ဂင် ၈-ပါး, သမ္မာဉာဏ်, သမ္မာဝိမုတ္တိ-ဟူသော ၁၀-ပါးသည် ဓမ္မ၊ မိစ္ဆာမဂ္ဂင် ၈-ပါး, မိစ္ဆာဉာဏ်, မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ-ဟူသော ၁၀-ပါးသည် အဓမ္မ (အံ၊၃၊၄၃၇။
အရဟတ္တမဂ်သည် ဓမ္မ, အောက်မဂ် ၃-ပါး, အောက်ဖိုလ် ၃-ပါးသည် အနုဓမ္မ (မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇၂)။
သုတ္တန်ပိဋကသည် ဓမ္မ, အဘိဓမ္မာ ပိဋကသည် အဘိဓမ္မ၊ သုတ္တန် ပိဋက နှင့် အဘိဓမ္မာပိဋကသည် ဓမ္မ, မဂ်, ဖိုလ်သည် အဘိဓမ္မ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၀။
အကျဉ်းဟောအပ်သော တရားသည် သံခိတ္တဓမ္မ, အကျယ် ဟောအပ်သောတရားသည် ဝိတ္ထာရဓမ္မ (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁)။
လောကုတ္တရာ တရား ၉-ပါးသည် နိပ္ပရိယာယဓမ္မ, မဂ်, ဖိုလ်, နိဗ္ဗာန်ကို တောင့်တ၍ ဒါနသီလဘာဝနာပြုမှုသည် ပရိယာယဓမ္မ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၂။
သူမသည် ၊ တွင်ကျင်းပမည့် မယ်စကြဝဠာ ၂၀၁၃ ပြိုင်ပွဲကို ကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည်ဖြစ်သည်။
မိုးစက်ဝိုင်သည် ၁၉၈၈-ခုနှစ်၊ မေလ (၂၀)ရက်၊ ၊ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူမသည် မှ စာမေဂျာဖြစ် ကျောင်းပြီးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၊ ကာလီဖိုးနီးယား လူတရန် တက္ကသိုလ်မှ စီးပွားစီမံပညာဖြင့် ပညာရေးဆက်ခဲ့၍ စီးပွားစီမံဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
သူမသည် ပြိုင်ပွဲကြီး အပြီးတွင် မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၁၃ဆုကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။
သတင်းစာတွင် မိုးစက်ဝိုင်၏ တရုတ် - မြန်မာ အလှမယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပါဝင်မှုကို ကြေညာပြီးနောက် အချို့သော မြန်မာမီဒီယာများက သူမ၏ မျိုးရိုးနဲ့ ပတ်သတ်၍ မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံဖွား တစ်ယောက်မှ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု အလှမယ်အနေဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်သင့်မသင့်ကို မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ပြီးတော့ သူမ၏ မိဘများမှာ မြောက်ပိုင်း၊ ဇာတိဖြစ်၍ - လူမျိုးများဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ရှင်းလင်းခဲ့သည်။
စိုင်းလိတ်(ကုလား)သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် မိုင်းခေးဂွင်သို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ခွဲထွက် '' ဝ '' အဖွဲ့ဝင်များနှင့် ဆွေးနွေးရန် ပန်ဆန်းသို့ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။
SSA တပ်မဟာ(၇)၊ တပ်မဟာမှူး ကိုင်ဖဦးစီး အင်အား ၃ဝဝ ခန့်နှင့် SURA တပ်မဟာ(၂၇၃) တပ်မဟာမှူး ကံခေးဦးစီး အင်အား ၂ဝဝ ခန့်တို့သည် နမ့်ဆန်မြောက်ခြမ်း မောက်ခံခွင်အတွင်း၌ ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့မှ ၈ ရက်နေ့ထိ အစည်းအဝေးမျာပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အစည်းအဝေးမှ '' ဗကပအား အမြစ်ပြတ် တိုက်ခိုက်ရေး၊ SSA သည် ဗကပမှခွဲထွက်ပြီး SURA နှင့်ပူးပေါင်းရေး၊ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး '' တို့ကို ဆုံးဖြတ် ခဲ့ကြသည်။
ငြိမ်းချမ်းရေးရယူရန် တင်ပြထားမှုကို ပြန်ကြားချက်မရရှိသေးကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် ပြန်ကြားချက်ကိုမစောင့်ဘဲ ဆေးထင် ဦးစီး၍ တပ်မဟာ(၁)တပ်မဟာမှူး ယားပေ၊ တပ်မဟာ(၃)တပ်မဟာမှူး ကိုင်ဖတို့နှင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အစည်းအဝေးပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း၊ အစည်းအဝေးမှ SSA ''အဖွဲ့အား တပ်မတော်နှင့် စစ်ရပ်စဲခဲ့ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် နယ်မြေဖွံ့ဖြိုးရေးများလုပ်ဆောင်ရန်'' ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြောင်း၊ သို့အတွက် အစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ဆွေးနွေးလိုပါကြောင်း ပါရှိခဲ့သည်။
SSA တပ်မဟာ (၁)အဖွဲ့သည် ဝမ်ဟိုင်းပတ်ဝန်းကျင်ရွာများမှ လူသစ်စုဆောင်းခြင်း၊ စစ်သင်တန်းပေးခြင်းများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသည့်အပြင် ပန်ဖ၏ တပ်မဟာ(၁)နယ်မြေအတွင်း M-22 လက်နက်ငယ်များ အစား ဖိုက်ဘာခေါက်ဒင်ဖြင့် လက်နက်ငယ်ပုံစံအသစ်များကို ပြောင်းလဲကိုင်ဆောင်နေကြောင်း၊ ၎င်းအပြင် တပ်မဟာ(၁)နယ်မြေအတွင်း လိုင်စင်မဲ့ယာဉ်ငယ် ၁ဝဝ စီး၊ ဘီ ၆ဝဝ အမျိုးအစား ယာဉ် ၄ဝ စီးခန့်တို့ဖြင့် ၎င်းတို့အဖွဲ့၏ ရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ရေးအတွက် စစ်ရေး၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများတည်ဆောက်နေကြောင်း၊ ပန်ဖအနေဖြင့် အမျိုးသားညီလာခံပြီးစီး၍ လက်နက် စွန်လွှတ်ရန်ရှိလာပါက '' အဆင်မပြေလျင်တော့ တောပြန်ခိုမည်၊ ဘယ်တော့မှလက်နက်ချမည် မဟုတ်''ဟူသည့် သဘောထားကို လက်ကိုင်ထားသူဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။
ပန်ဖသည် သဘောထားတင်းမာသူဖြစ်ပြီး လဲချား၊ ကျေးသီး၊ မိုင်းကိုင်ဒေသများမှ ကျွန်းသစ်များတရားမဝင် ခိုးထုတ်ကာ တာပန်မူကူးတို့ဆိပ်များမှတစ်ဆင့်''ဝ'' အဖွဲ့သို့ ဆက်သွယ်ပို့ဆောင်ခြင်း၊ သစ်ဖိုးငွေများအစား လက်နက်များပြန်လည်တင်သွင်းခြင်း၊ WY ဆေးပြားများဖြင့် လဲလှယ်တင်သွင်းခြင်းများပြုလုပ်လျက်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။
ပန်ဖသည် အမျိုးသားညီလာခံပြီးစီး၍ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ လက်နက်စွန့်လွှတ်ရန်ရှိလာပါက သဘောထား တင်းမာသူတစ်ဦးဖြစ်လာနိုင်ပြီး '' အဆင်ပြေလျင် ပြေသလိုနေမည်၊ အဆင်မပြေလျင်တောပြန်ခိုမည်၊ ဘယ်တော့မှ လက်နက်ချမည်မဟုတ်'' ဟူသည့် သဘောထားကို လက်ကိုင်ထားသူဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရား နတ်ပြည်မှာ နိမ္မိတ ကိုယ်စား ထားခဲ့ပြီး တရားတော် အကျယ်ကို ဝါတွင်း သုံးလပတ်လုံး ဟောကြားတော်မူပြီး တရားစစ်သူကြီး ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးကို စန္ဒကူးတော၌ အဘိဓမ္မာ တရားတော် အကျဉ်းချုပ်ကို တချိန်တည်းမှာ ဟောကြားသင်ပြတော်မူသည်။
ထို့နောက် တွင် လူ့ပြည်သို့ ပြန်ဆင်းခဲ့သည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ကို အဘိဓမ္မာအခါတော်နေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ် ခဲ့ကြသည်။
ဘုရားရှင်သည် မဟာသက္ကရာဇ်(၁၀၉)ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ညနေချမ်း၌ သာဝတ္ထိပြည်အနီး ကောသလမင်း၏ ဥယျာဉ်မှူးကဏ္ဍသည် ဘုရားရှင် မိန့်ကြားချက်အတိုင်း စိုက်ပျိုးအပ်သော ကဏ္ဍမ္ဗသရက်ဖြူပင်အနီးတွင် တိတ္ထိတို့ကို နိမ်နင်းပြီး ရေမီးအစုံ တန်ခိုးပြာဋိဟာ ပြပွဲကြီးကို အဆန်းတကြယ် ဖန်ဆင်းပြတော်မူသည်။
သီတင်းကျွတ် ခါနီးမှ ထံမှတစ်ဆင့် ဘုရားရှင် သင်္ကဿမြို့သို့ကြွဆင်းတော်မူမည့် အကြောင်းသိရသဖြင့် သင်္ကဿမြို့ကနေသွားရောက်ကြိုဆိုကြသည်။
ဘုရားရှင်သည်လူ့ပြည်ဆင်းခါနီး မြင်းမိုရ်တောင်ထိပ်တွင်ရပ်လျက်ရေအစုံမီးအစုံတန်ခိုးပြာဋိဟာတို့ကို ပြတော်မူ၍ ထက်ကောင်းကင်သို့ကြည့်တော်မူသောအခါ အကနိဋ္ဌဗြဟ္မာပြည်တိုင်အောင်အဆီးအတားမရှိ ဟင်းလင်းဖြစ်သွားတော့၏။
အခြား ဗုဒ္ဓဘာသာ နိုင်ငံများဖြစ်ကြသည့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအိုနှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံများတွင်လည်း ဆီမီးများ မျှောခြင်း၊ နံသာ ဆီမီးများဖြင့် ပူဇော်ခြင်း၊ မီးပုံးပျံများ လွှတ်ခြင်းဖြင့် ပူဇော်ကြလေသည်။
ထိုသို့ ရှင်တော်မြတ်ဘုရားသည် အမြတ်ဆုံး ဒေသနာ အဘိမ္မာ တရားတော် ကို တာဝတိံသာ နတ်ပြည်၌ ရှေ့ ဘဝ မယ်တော်ဖြစ်ခဲ့သော သန္တုဿိတ အမည် ရှိသော နတ်သား အမှူးရှိသော စကြာဝဋ္ဌာတိုက် တစ်သောင်းမှ နတ်ဗြဟ္မာ အပေါင်း တို့အား (၇) ဝါမြောက် ဝါတွင်းကာလ သုံးလပတ်ကြာ ဟောကြားခဲ့ရာ ပြီးဆုံး ခဲ့သော အထိမ်း အမှတ်အဖြစ် ၁၃၁၁ ခုနှစ် (၁၉၄၉ခုနှစ်)မှစပြီး အဘိဓမ္မာ ပြန့်ပွားရေး အသင်းကြီးမှ သီတင်းကျွတ် လပြည့်နေ့ကို အဘိဓမ္မာ အခါတော်နေ့ အဖြစ် ကျင်းပရန် စတင်ဆုံးဖြတ် ခဲ့သည်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၃ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဟူသော ပုဒ်၌ (၁) အကျိုးကို မုချအားဖြင့်ဟော၍ အကြောင်းကို ဖလူပစာရအားဖြင့်ယူသောနည်း၊ (၂) အကြောင်းကိုပင် မုချအားဖြင့် ဟောသောနည်းဟူ၍ နည်း နှစ်မျိုးရှိသည်၊ ထိုတွင် (၁) အကျိုးကို မုချအားဖြင့် ဟောရာ၌ ပဋိစ္စသဒ္ဒါသည် ယုံကြည်အပ်” ဟူသော အနက်ကိုဟော၍ သမုပ္ပါဒသဒ္ဒါသည် “တပေါင်းတည်းဖြစ် တတ် မဖောက်မပြန်ဖြစ်တတ်”ဟူသော အနက်ကို ဟောသည်၊ ထို့ကြောင့် “ယုံကြည်အပ် ယုံကြည်ထိုက်သည်ဖြစ်၍ တပေါင်းတည်း ဖြစ်တတ် မဖောက်မပြန် အမှန်အတိုင်းဖြစ်တတ်သော တရား”ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။