DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
မဟာစကြီသီရိန္ဓရ မင်းသမီး (; : Maha Chakri Sirindhorn; မွေးဖွား - ၂ ဧပြီ ၁၉၅၅) ထိုင်းဘုရင် ၏ ဒုတိယမြောက် သမီးတော်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိ ထိုင်းနိုင်ငံကို စိုးစံနေသော ၏ ညီမတော်၊ တော်ဝင်မင်းသမီးကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ထနောင်း (''Vachellia leucophloea'') သည် အပူပိုင်းဒေသတွင် ပေါက်သော အခက်အလက်တွင် ဆူးပါသည့် သစ်ပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
တောင်အာရှနှင့် ဒေသတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
အလောင်းတော်ကဿပ အမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ၊ နယ်၊ ၊ အတွင်း တည်ရှိသည်။
Patolon သစ်တောထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေကို ၁၈၉၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ တောင်တွင်းသစ်တောထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေကို ၁၈၉၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ရွက်ပြတ်တော အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ အမြဲစိမ်းတောနှင့် များလည်း ပေါက်ရောက်ကြသည်။
သစ်ပင်မျိုးစိတ် (၁၅၀) ခန့်၊ မျိုးစိတ် ( ၄၂)မျိုးခန့်၊ မျိုးစိတ် (၁၀)မျိုးခန့်၊ မျိုးစိတ် (၄)မျိုးနှင့် ဆေးဘက်ဝင်သစ်ပင်မျိုးစိတ်ပေါင်း (၅၀)ခန့် သစ်တောအတွင်း၌ ပေါက်ရောက်ကြသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအနေဖြင့် (Panthera pardus) ကောင်ရေ ၂၀ မှ ၄၀ ခန့်၊ အာရှဆင်(Elephas maximus) ၅၀ ခန့်၊ Gaur ခေါ် (Bos gaurus) ၄၀ ခန့်၊ (Cervus unicolor) အကောင် ၃၀၀၊ ၊ ၊ မျိုးစိတ်တချို့၊ အင်းဆက်များ နှင့် ရေနေသတ္တဝါများ ရှိသည်။
ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းမြေနေရာဖြစ်သည့်အပြင် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းများ ရှိနေသည်။
ယခုအခါ မှ သတ်မှတ်ထားသော အရေအတွက်အတိုင်း သစ်တောအရာရှိများအား လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့်ပေးထားရာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ လိုအပ်နေမှုအပေါ်မူတည်၍ တရားမဝင်တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များကို သတ်ဖြတ်မှုနှင့် သစ်ခွမုဆိုးများ၏အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်နေလျက်ရှိသည်။
ဆိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် မဟာသာဝကရဟန္တာမထေရ်မြတ်ကြီး၏ ဘွဲ့တော်ဖြစ်ပြီး၊ ထိန်းသိမ်းထားသော အမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်း၌ ထိုရဟန္တာအရှင်မြတ်၏ ရုပ်ကလာပ်တည်ရှိရာ လိုဏ်ဂူတော်နှင့် စေတီတော်တည်ရှိသည်။
အထူးသဖြင့် ၊ ၊ ၊ နှင့် အောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရှိရသည်။
ခရိုင်များ၏ နယ်မြေဖွဲ့စည်းပုံ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်းကို က တာဝန်ယူရသည်။
ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ခရိုင်များနှင့် မြို့နယ်များအား စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆) ၂၀၂၂ခုနှစ် လက်ထက်တွင် ခရိုင်များကို ပြောင်းလဲတိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ခရိုင် (၁၂၁)ခုအထိ ရှိလာခဲ့သည်။
ပုသိမ်ကြီးသည် ပုဂံခေတ် လက်ထက်မှ စ၍ အထင်အရှားရှိခဲ့သော ကျေးရွာကြီးများကို အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းမှုဖြင့် ဖြစ်တည်လာသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သည်မိမိနှင့် အတူလိုက်ပါလာသော စစ်သည်ဗိုလ်ပါ အခြွေအရံများအတွက် စားနပ်ရိက္ခာ ပြည့်စုံစွာရရှိစေရန်အတွက် မြေတိုင်းမင်းမှုထမ်း တစ်ဦးအား လယ်ယာ ဥယျာဉ် စိုက်ပျိုးရန် လယ်ယာမြေများကို အကွက်ချတိုင်းတာစေသည်။
နဂါးဗိုလ် မောင်မောင်သက် ရေး သမိုင်းပုံရိပ်၊ ၁၃၁-စာ၊ ၂၀၁၆-ခုနှစ် ပုသိမ်ကြီးမြို့သည် တစ်ချိန်က ထင်ရှားခဲ့သော ကြီး၏ နယ်နိမိတ်များအပြင် အဆိုပါ အောင်ပင်လယ်ကန်ကြီးကို ပတ်ဝိုင်းထားသော နယ်မြေများကို ပိုင်ဆိုင်သည့် မြို့နယ်နိမိတ်ရှိသည်။
ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်တွင်​နေထိုင်ကြ​သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံး​နေထိုင်ကြသည်။
ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်သည် စီးပွား​ရေး​နှေး​ကွေး​သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အထက ပုသိမ်ကြီး အထက ​ကျောက်မီး အထက အုန်း​ချော အထက(ခွဲ)/အလက အလက (ထ(ခွဲ)) ဆင်ရွာကြီး အလက (ထ(ခွဲ)) ကျွဲနဖား အလက ​ညောင်ပင်သာ အလက ထုံးဘို အလက မြကန်သာ အလက လက်​ကောင်း အလက ဒဟတ္တော အလက ​ရေကြည် အမက မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၀၃ကျောင်းရှိသည်။
အတွဲ (၁၈) အမှတ် (၄၂) Mandalay နေ့စဉ် သတင်းစာ (၁၀/ ၁/ ၂၀၁၅)။
ကျော်ဝင်း/မြန်မာ့နိုင်ငံရေးလေ့လာဆန်းစစ်ချက် (၁၉၄၈-၁၉၈၈)/အခန်း (၁) မြန်မာ့နိုင်ငံရေးဓလေ့။
အမှန်စင်စစ် စစ်၏အဓိပ္ပာယ်မှာ - # နိုင်ငံရေး ရည်ရွယ်ချက်ပေါ်၌ အခြေပြုသော ပဋိပက္ခမျိုး ဖြစ်ခြင်း၊ # အဓမ္မအင်အား၊ စစ်လက်နက်အင်အားကို အသုံးချကာ တိုက်ခိုက်ကြသော ရန်ဘက်အုပ်စု (သို့) ရန်ဘက်နိုင်ငံများ ဖြစ်ခြင်း၊ # အရွယ်ပဏာမအားဖြင့်လည်း အများက နိုင်ငံရေးအုပ်စု တစ်ခုဟု သတ်မှတ်နိုင်လောက်သည့် အုပ်စု(သို့) နိုင်ငံများ၊ # ထိုပဋိပက္ခသည် အချိန်အားဖြင့် အတန်ကြာကြာ ဆက်လက်ဖြစ်ရခြင်း၊ # တိုက်ခိုက်သည့် ရည်ရွယ်ချက်အနေဖြင့်လည်း တစ်ဖက်ရန်သူအုပ်စုအား အပြီးသတ်၌ ၎င်းရန်ဖြစ်ရခြင်း ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ရည်မှန်းချက်နှင့် ရည်ရွယ်ချက်ကို ခွဲခြားမြင်ရန်လိုအပ်သည်။
နှစ်နိုင်ငံအကြား စစ်စွမ်းရည်မတိမ်းမယိမ်းရှိသောစစ်သားများနှင့် သမာရိုးကျလက်နက်များကို အသုံးပြု၍ တိုက်ခိုက်သောစစ်ကို သမာရိုးကျစစ်ပွဲဟုခေါ်သည်။
စစ်ရေးစွမ်းရည်ပြည့်တည်ဆောက်ထားသောနိုင်ငံများအကြား ခေတ်မီနည်းပညာမြင့် ဖျက်လက်နက်များ ကိုအသုံးပြု၍ ဖြစ်သောစစ်ပွဲကို သမာရိုးကျမဟုတ်သောစစ် ဟုခေါ်သည်။
မိမိထက်အင်အားကြီးမားသာလွန်သောတပ်များဖြင့် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲဝင်ရသောအခါ ပြောက်ကျား စစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။
တန်ပြန်ပြောက်ကျားစစ်ကို သောင်းကျန်းမှု ချေမှုန်းရေးစစ်ဟု ခေါ်သည်။
တစ်နိုင်ငံတည်းတွင် နိုင်ငံရေးအယူအဆကွဲပြားသော နိုင်ငံရေးအုပ်စုများအကြား လက်နက်ကိုင် တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်သည်ဟု ယေဘျယျအားဖြင့် အမျိုးအစားခွဲခြားနိုင်သည်။
Civil War An armed conflict between politically organized groups within a state, usually fought eight for control of the state or to establish a new state. = နိုင်ငံတစ်ခုအတွင်းရှိသော နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခဖြစ်ပွား ခြင်းကို ပြည်တွင်းစစ်ဟု ခေါ်သည်။
တတိယကမ္ဘာမှ နိုင်ငံများ ဝါဒရေးကွဲပြားမှုနှင့် လူမျိုးုစုကွဲပြားခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားသော အရေးအခင်းများ ဖြစ်သည်။
ကြိုကြား ကြိုကြားဖြစ်သောစစ်ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။
စစ်အင်အားကြီးမားရန် စစ်သားအရေအတွက် များပြားခြင်းသည် ညွှန်းကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
လက်နက်အရေအတွက်သည်လည်း အရေးကြီး၏။
စစ်တပ်အင်အားကြီးမားစေရေးအတွက် ငွေကြေးသည် အဓိကအရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ရှေ့တန်းတွင်လည်းကောင်း၊ နောက်တန်းတွင်လည်းကောင်း စစ်ဘက်ဆိုင်ရာခေါင်းဆောင်မှု အရည်အသွေး သည် အရေးကြီးသည်။
အရပ်ဘက် စစ်ဘက် ဆက်ဆံရေးသမိုင်းကို ခြေရာကောက်ရာတွင် အရှေ့တိုင်းတွင် ဆွန်ဇူးနှင့် အနောက်တိုင်း တွင် ကလော့ဇ်စ်ဝပ် တို့ ရေးသားသော စစ်ကျမ်းများမှ ခြေရာကောက်နိုင်သည်။
ပြီးသည့် နောက်ပိုင်းကာလများတွင် စစ်ဘက် အာဏာသိမ်းမှု ပိုမိုများပြားလာခဲ့သသည်။
နိုင်ငံ၏ တည်နေရာကို လေ့လာရာတွင် Geography ပထဝီအနေအထား Size နယ်မြေအကျယ်အဝန်း၊အရွယ်အစား Location တည်နေရာ Climate ရာသီဥတု Topography မြေမျက်နှာသွင်ပြင်အနေအထား Natural Resources and Availability သဘာဝသယံဇာတနှင့်ကုန်ကြမ်းရရှိနိုင်မှု of Raw Materials Economic Development စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု Military Preparedness စစ်ရေးပြင်ဆင်မှု National Character and National Morale အမျိုးသားစရိုက်လက္ခဏာနှင့်အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ် Political Structure and Leadership နိုင်ငံရေးတည်ဆောက်ပုံနှင့်ခေါင်းဆောင်မှု Ideology ဝါဒရေး / ဝါဒကိုင်စွဲမှု(သဘောတရားရေး) Population လူဦးရေ Human Resources လူ့အရင်းအမြစ် Technology Development နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးမှု နိုင်ငံ၏ပါဝါကိုပုံဖော်သည့်အရာများတွင် ပထဝီဆိုင်ရာအချက်အလက်များသည် ပထမဆုံးအရေးကြီးသည့် အချက်များဖြစ်နေပြန်သည်။
ရုရှားရေတပ်ဗိုလ်မှူးကိုဟင်း (၁၈၉၄-၁၉၇၄)သည် ကမ္ဘာကိုပထဝီသဘောအရ နယ်ပယ်ဒေသ အမျိုးအစား နှစ်မျိုးခွဲ၍ရှု့မြင်နိုင်ကြောင်း တင်ပြထားသည်။
နည်းလမ်းတကျပထဝီနိုင်ငံရေး=== ပညာရပ်ဆိုင်ရာမဟာဗျူဟာဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ပညာရှင်များစသည်တို့ တွေးခေါ်တင်ပြမှုကို နည်းလမ်းတကျပထဝီဝင်နိုင်ငံရေးဟုသတ်မှတ်သည်။
လက်တွေ့ပထဝီနိုင်ငံရေး=== နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ အာဏာပိုင်များကျင့်သုံးနေသော နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒများ၊ တွေးခေါ်ယူဆချက်များကို လက်တွေ့ပထဝီနိုင်ငံရေးဟုခေါ်ဝေါ်သည်။
ရေပန်းစားပထဝီနိုင်ငံရေး=== မီဒီယာများ၊ ရုပ်ရှင်ဗီဒီယိုများ၊ ဝတ္ထုများ၊ ကာတွန်းများ၏ဖော်ပြချက်များကို ရေပန်းစား ပထဝီနိုင်ငံရေးဟုခေါ်သည်။
ပထဝီနိုင်ငံရေးတွင် မသိမဖြစ်သိထားရမည့် သဘောတရားကြီးလေးရပ်ရှိသည်။
နှလုံးသားနယ်မြေသဘောတရား (သို့မဟုတ်) ဗဟိုချက်နယ်မြေသဘောတရား= Sir Halford Mankinder (1869-1947) ၏ Heartland Theory (နှလုံးသားနယ်မြေသဘောတရား) သို့မဟုတ် (ဗဟိုချက်နယ်မြေ သဘောတရား) မှာ Heartland Pivot Area = Central Europe, Ukraine, Western Russia နှလုံးသားနယ်မြေ အလယ်ဥရောပ၊ယူကရိန်း၊အနောက်ရုရှား - Who rules East Europe commands Heartland; - Who rules Heartland commands World Island; - Who rules World Island commands the World. - အရှေ့ဥရောပကို ပိုင်စိုးသောသူသည် နှလုံးသားနယ်မြေကို လွှမ်းမိုးနိုင်၏။
ပထဝီဝင်သည် ထာဝရတည်ရှိနေသော အခြေခံဖြစ်၍နိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို လွှမ်းမိုးသည့် အခြေခံအချက်ဖြစ်သည်။
အစိုးရ = နိုင်ငံ၏တည်နေရာသည် ပင်လယ်တစ်ခု(သို့) တစ်ခုထက်ပိုသော ပင်လယ်များနှင့်ထိစပ်ရမည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာနယ်နိမိတ်သည် ယာယီမျှသာဖြစ်သည်။
ကြီးအတွက် ကြိုဆိုလှုံ့ဆော်ရေးသီချင်း ("နေ့သစ်များရဲ့မြန်မာပြည်") နှင့် ပိတ်ပွဲသီချင်း ("ရင်နှီးချစ်ကြည် နှုတ်ဆက်သည်") တို့ကိုလည်း ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။
တင့်လွင်ဦး(စီးပွားရေတက္ကသိုလ်)၏ ဟင်္သာတသားဂီတစာဆို။
ဂျင်းရှပ် (ဇန်နဝါရီ ၂၁၊ ၁၉၂၈ ဖွား) သည် ၏ တည်ထောင်သူဖြစ်သည်။
လန်ပိကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ထဲတွင်ပါဝင်ပြီး ကျွန်းငယ်များစွာ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
နှင့် ပင်မကုန်းမြေအကြားတွင် ပင်လယ်ရေသည် ပျမ်းမျှ ၁၂ မီတာ နက်ရှိုင်းသည်။
ကမ်းရိုးတန်းအများစုများ ကျောက်ဆောင်ထူထပ်ပြီး၊ သဲသောင်ကမ်းခြေများ၊ များ၊ များလည်းရှိသည်။
လန်ပိကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် စာရင်းဝင်ဖြစ်ပြီး၊ Important Bird Area (IBA) သတ်မှတ်ထားသော ဥယျာဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၀°၅၀'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၈°၁၂' မှ ရေမိုင်(၆၀)၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့မှ ရေမိုင်(၄၀)ကွာဝေးပြီး တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်တွင်း တည်ရှိသည်။
အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး၊ ၊ ကမ်းခြေသစ်တော၊ များလည်း ယခုအချိန်ထိရှိနေပြီး ပင်လယ်မြက်ခင်းများသည် အထူးသဖြင့် ကျွန်း၏အရှေ့ဘက်တွင်ရှိနေသည်။
ယခုအခါ လန်ပိကျွန်း၌ အဖိုးတန်သစ်ပင်များနှင့် ရှားပါးရေနေသတ္တဝါများ ဆုံးရှုံးမှုများရှိနေပြီး မျိုးတုံးပျောက်ကွယ်မည့် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရကာ ထိန်းသိမ်းရန်လိုအပ်နေကြောင်း သုတေသနနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အကြံပေးပညာရှင် ဒေါက်တာစောမွန်သိမ့်(၏ ဥက္ကဋ္ဌ(၂၀၁၃- )) က ပြောသည်။
က လန်ပိကျွန်း ၌ ကမ္ဘာမှာရှားပါးပြီး မျိုးတုံးပျောက်ကွယ်သွားနိုင်မည့် သစ်အမျိုးပေါင်း ၁၇ မျိုးရှိနေသည်ဟု ထုတ်ပြန်ကြေညာထားကြောင်း သိရသည်။
Istituto Oikos နှင့် BANCA (ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးအသင်း) တို့သည် လန်ပိကျွန်း၏တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်း နီးကပ်လျက်ရှိသော ပေါ်တွင်ရှိသော တွင် လေ့လာရေးစခန်းတည်ဆောက်၍ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။
မြိတ်ကျွန်းစု၏ အဏ္ဏဝါဇီဝဗေဒ စစ်တမ်းကို ၊ ရုက္ခဗေဒနှင့် သတ္တဗေဒဌာနများက ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ရေကြောင်းသိပ္ပံဌာန၊ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်နှင့် တို့မှာ အဏ္ဏဝါဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာခြင်းများကို ပြုလုပ်နေကြသည်။
မျက်မှောက်အခြေအနေတွင် လန်ပိကျွန်းနှင့် အမျိုးဥယျာဉ်နယ်နမိတ်အတွင်းရှိ ကျွန်းများသည် ခရီးသွားများအတွက် လှည့်ပတ်ရန် မသင့်တော်သေးပေ။
ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ တိုးတက်စေရန်နှင့် ဂေဟစနစ်ကို ထိန်းသိမ်းနိုင်စေရန်ရည်ရွယ်၍ ၂၀⁠၀၁ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၁°၂၅'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅°၄၇' နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင်တည်ရှိသည်။
မင်းစုံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောအား ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် မင်းကုန်တောင်ရှားနှင့် ထင်းကြိုးဝိုင်းအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
အဓိကအားဖြင့် မျိုးတုံးလုနီးပါးဖြစ်နေသော မြန်မာ့ဒေသမျိုးရင်း များကို တွေ့ရသည်။
တောမီးများလောင်ကျွမ်းမှုသည် မင်းစုံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောနှင့် ဇီဝမျိုးကွဲများ၏ အဓိကခြိမ်းခြောက်နေသာအန္တရာယ်ဖြစ်နေသည်။
တခြားပြဿနာတစ်ခုမှာ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်သို့တင်သွင်းရန်(အထူးသဖြင့် သို့ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်အဖြစ်) ကြယ်လိပ်များဖမ်းဆီးမှုဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းများတွင် အဓိကတွေ့ရသည်။
ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးအသင်း အတွဲ(၁)၊ စာစောင်(၂)[။
မင်းဝံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောသည် နယ်၊ တွင် တည်ရှိသည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၂°၀၃'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅°၅၇' စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။
အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ (ဂျီ)၊ များ ကျက်စားနေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ဘေးမဲ့တောအတွင်း က ခွင့်ပြုထား‌သော တရားမဝင်ကျောက်တွင်းများကြောင့် ပျက်စီးမှုများရှိသည်။
စစ်ကိုင်း မင်းဝံတောင်ရိုးကို ဘယ်သူဖြိုသလဲ၊ စောရန်ပိုင်၊ Eleven Media Group ၊ 3 February 2019 # Report: Myanmar Protected Area (2011)။
ပန်းလောင်နှင့်ပြဒါးလင်းဂူ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောသည် ၊ တွင် တည်ရှိသည်။
ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် များဖြစ်သည့် များ၊ Gaur ခေါ် များ၊ ၊ ၊ ၊ မျိုးစိတ်များစွာ၊ မျိုးစိတ်များစွာနှင့် ၎င်းတို့ကျက်စားရာ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ ၂၀⁠၀၂ ခုနှစ်တွင် ဘေးမဲ့တောနေရာကို စတင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၁°၀၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၂၁'၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင်တည်ရှိပြီး ၃⁠၃၃.၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
ဘေးမဲ့တော၏ သစ်တောအမျိုးအစားမှာ အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းများရှိနေပြီး၊ လူနေဧရိယာတိုးချဲ့ခြင်းများနှင့် တွေ့ကြုံနေရသည်။
ရန်ကုန်-မန္တလေးကားလမ်းပေါ်ရှိ မှ ၂၂ မိုင် ၅ဖာလုံခန့်အကွာ အနီးတွင် တည်ရှိဖြင့် တနှစ်ပတ်လုံး လာရောက်လှည်ပတ်နိုင်သည်။
အထင်ကရနေရာမှာ ပန်းလောင်တောအတွင်းရှိ ပြဒါးလင်းဂူ (၂)ခု ဖြစ်ပြီး၊ ပြဒါးလင်းဂူ အမှတ်(၁)တွင် လွန်ခဲ့သော ၁၁,၀⁠၀၀ကျော်က များကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၀°၃၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၁၀၀°၀၀'၊ တာချီလိတ်မြို့နယ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
သစ်တောဝန်ထမ်းများ၏ ပြောကြားချက်အရ (နေဝက်ဝံ ဟုလည်းခေါ်ကြသည်) (''Ursus malayanus'') ရှိသည်ဟု သိရသည်။
ရွေ့ပြောင်းတောင်ယာများက သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအား ထိုးနှက်လျက်ရှိသည်။
လုံခြုံရေးကန့်သတ်ချက်များကြောင့် ဒေသခံများသာ ဘုရားဖူးအနေဖြင့် လာရောက်လေ့ရှိပြီး၊ နိုင်ငံခြားသားခရီးသွား ဧည့်သည်များသည် တာချီလိတ်မြို့တွင်းထိသာ အထူးဗီဇာဖြင့် ခွင့်ပြုသည်။
နယ်စပ်မှာတဆင့် သို့တည်းမဟုတ် မှ တဆင့် လေယာဉ်ဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။
နတ်ရွာစံဘုရင်ကြီး ၏ မိဖုရားဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင် ၏ မယ်တော် ဖြစ်သည်။
သူ့ကို ၁၉၃၂ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၂ရက်​နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
သူသည် ၏ တတိယ​မြောက်က​လေးဖြစ်ကာ သမီးအကြီးဖြစ်သည်။
ဘုရင်၏ မိဖုရားဖြစ်သူ ရမ်ဘိုင်ဘာနီမှ "သီရိ​ခေတ်"ဟုအမည်​ပေးခဲ့ပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ ကီတိယကရ၏ ကြီးမြတ်ခြင်းဟုရသည်။
သူ့တွင် အစ်ကို (၂) ​ယောက်နှင့် ညီမ (၁) ​ယောက်၊ ​မွေးချင်း (၃) ​ယောက်ရှိသည်။
အသက်​လေးနှစ်အရွယ်တွင် ရာဂျီနီ​ကျောင်းတွင် မူကြိုစတက်ခဲ့ပြီး မူလတန်းအထိသင်ခဲ့သည်။
ဘုရင် = လက်ထပ်စဉ်အခါက သီရိ​ခေတ်မှာ ၁၈နှစ်မပြည့်​သေး​​ပေ။
နှင့်​တွေ့ဆုံစဉ်]] ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ ဓ​လေ့အတိုင်း ဘုရင်ဘူမိ​ဘောမှာ ၁၉၅၆ခုနှစ်တွင် သာသနာ့​ဘောင်အတွင်း ​ခေတ္တဝင်​ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်မှပင် လူထုမြင်ကွင်းမှ ​ပျောက်ကွယ်​နေရာ ၂၀၁၂ခုနစ် ဒီဇင်ဘာလ၅ရက်​နေ့က တွင် ကျင်းပ​သော ဘုရင်ကြီး၏ ၈၅နှစ်ပြည့်​မွေး​နေ့ပွဲတွင်ပင် လူထုမြင်ကွင်း၌ ထွက်​ပေါ်မလာခဲ့​ပေ။
မိဖုရား၏​မွေး​နေ့သည်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အားလပ်ရက်အဖြစ်သတ်မှတ်ထားပြီး "အ​မေ​နေ့"ဖြစ်သည်။
နတ်ရွာစံဘုရင်ကြီး ၏ မိဖုရား၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင် ၏ မယ်တော် မိဘုရားကြီးသီရိခေတ် သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလကတည်းက ဘုရင်ချူလာလောင်ကွန် အထိမ်းအမှတ်ဆေးရုံ၌ တက်ရောက်ကုသမှုခံယူနေခဲ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း နယ်၊ တွင်တည်ရှိသည်။
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောကို များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်၊ ဒေသခံပြည်သူများကို ပတ်ဝန်ကျင် ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများပေးရန်၊ ဒေသခံများ၏ လူမှုစီးပွားရေးများ ပိုမိုတိုးတက်လာစေရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၅°၂၉'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၁၀'၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် ကချင်ပြည်နယ်တွင်တည်ရှိပြီး ၁၉၂၇ ခုနှစ်(မူကွဲ ၁၉၁၁ ခုနှစ်) တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော၏ ၈၀% နှုန်းကို များဖုံးလွမ်းထားသည်။
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော ဧရိယာအတွင်းတွင် ရွာ(၂)ရွာတည်ရှိပြီး မြေဧက ၅၀၀၀ ခန့်ကို တရားမဝင်စိုက်ပျိုးမြေနေရာ၊ မီရထားရုံ၊ လမ်းများ အဖြစ် အသုံးပြုနေကြသည်။
မျောက်စပ်၊ ၊ များဟာ အမဲလိုက်ခြင်း၊ ထောင်ခြောက်ထောင်ဖမ်းခြင်းများနှင့်ကြုံတွေ့နေရသည်။
လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်များကြောင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို ထိရောက်စွာလုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။
ပြင်ဦးလွင် ငှက်ဘေးမဲ့တောသည် ၊ နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်နှင့် ပညာရေးအတွက် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၂°၀၀'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၃၀'၊မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်တွင်တည်ရှိသည်။
သစ်တောအမျိုးအစားမှာ အမြဲစိမ်းတော၊ Hill Forest အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ၊ (ဂျီ)၊ Burmese peacock-pheasant ဟုလူသိများသော Grey Peacock Pheasant နှင့် အခြားငှက်မျိုးစိတ်များကျတ်စားနေထိုင်ကြသည်။
အဆိုပါ သည် ၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
အဓိကကာကွယ်ထားသောသော များမှာ ၁၅၀ ခန့်ရှိပြီး တွင် ကျန်ရှိနေသော ဆင်ရိုင်းအရေအတွက်အားဖြင့် အများဆုံးဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် (''Heosemys depressa'')တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားသည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၈°၀၀'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄°၄၅'၊ ၊ နှင့် နယ်များအတွင်တည်ရှိသည်။
တစ်လျှောက် နှင့်ထိစပ်နေသောမြေနေရာတွင် တည်ရှိပြီး ၁၇၅၅.၇၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
ဘေးမဲ့တောတစ်ခုလုံးကို များ၊ bamboo brakes၊ များ ဖုံးလွှမ်းထားသည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ် ၃၀ ခန့်က များကို တွေ့ရှိခဲ့ရသော်လည်း ယခုအခါတွင် မျိုးတုန်း ပျောက်ကွယ်သွားပြီ ဖြစ်သည်။
ဘေးမဲ့တော၏တောင်ဘက်ပိုင်းသည် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ထိစပ်နေသောအပိုင်းဖြစ်ပြီး ပြောင်များနှင့် ချေ(ဂျီ)များသည် အသားစားရန်အလို့ငှာ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံနေရသည်။
ဆင်များကို ကုန်သွယ်မှုအတွက် ခိုင်းစေခြင်းခံနေရပြီး ပသျှူးဝက်ဝံများသည် သို့ ဝက်ဝံခြေ(ဝံခြေ) များရောင်းချရန် သတ်ဖြတ်ခြင်းခံရသည်။
ဒေသခံလူမျိုးများသည် ဆန်ဝယ်ရန်နှင့် ကျောင်းစားရိတ်များပေးချေရန်အတွက် အမဲလိုက်ရခြင်းဖြစ်သည် ဟုဆိုသဖြင့် ပထမအကြိမ် သဘောတူညီချက်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး ထိုချုပ်ဆိုခဲ့သော သဘောတူညီချက်အရ ဆန်များဖြည့်တင်းပေးခြင်း၊ ဆရာ(၂)ယောက်အတွက် လစာများထောက်ပံ့ခြင်း၊ စိုက်ခင်းများသစ်တောများ ထောက်ပံ့ခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။
နဂါးပွက်တောင်သည် ၊ တောင်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ဘူမိပညာရှင်များအလိုအရ များ ဖြစ်ကြသည်။
စန္ဒကူးနံ့သာကျောင်းတော်ရာဘုရားသည် ၊ ၊ ကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည်။
မြတ်စွာဘုရား သာဝတ္ထိ၌ သီတင်းသုံးနေစဉ် သုနာပရန္တတိုင်းမှ မဇ္ဈိမသို့ ကုန်ရောင်းသွားကြသည့် ကုန်သည်အကြီးအမှူး မဟာပုဏ္ဏသည် တရားနာခွင့်ရခဲ့သည်။
ထို့နောက် လှည်းစခန်း၌ပင် ဆွမ်းချက်ကပ်လှူရာမှ ကုန်သည်တို့အပြန်တွင် မဟာပုဏ္ဏသည် ရဟန်းပြုကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
သင်္ဘောသည် မကြာမြင့်မီ သမုဒ္ဒရာ၏အလယ် များကို တွေ့မြင်ကြလေရာ အားရဝမ်းသာဖြင့် သင်္ဘောတွင်ပါသမျှကုန်တို့ကို ထိုကျွန်း၌ချပြီးမှ စန္ဒကူးနှစ်တို့ကို သာခုတ်ဖြတ်၍ သင်္ဘောအပြည့် တင်ဆောင်ထွက်လာကြ၏။
ကျောင်းတော်ရာနေရာတွင် ဦးကာလ ၁၀၉၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စေတီတော် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
လက်ထက်တွင် ကျောင်းတော်ရာစေတီ ဟောင်းနွမ်းပျက်စီးလျက်ရှိရာ ၁၇၆၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် အသစ်ထပ်မံပြုပြင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် လက်ထက် ၁၈၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ထပ်မံပြုပြင်ခဲ့သည်။
လက်ထက် ၁၈၇၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့ (မြန်မာ ၁၂၃၈ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၆ ရက်)တွင် မိုးလေသည်းထန်မှုကြောင့် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရာ လယ်ကိုင်းမြို့ဇေယျဘုမ္မိ ဂိုဏ်း ထောက်ကြီး ဆရာတော်ဦးဘယသာမိ မေတ္တာစာရေးသွင်းချက်အရ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏ အမိန့်တော်နှင့် အဂ္ဂမဟာ သေနာပတိ ဘွဲ့ခံလယ်ကိုင်းမြို့စား အား ကြီးကြပ်ပြင်ဆင်စေခဲ့သည်။
ထိုကျောင်းတော်ရာ စေတီတော်မြတ်တွင် ယခင်က တစ်နှစ်လျှင် ပွဲတော်နှစ်ကြိမ် ခင်းကျင်းပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင် တပေါင်းလပြည့်နေ့ကစ၍ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့ထိ တစ်နှစ်လျှင်တစ်ကြိမ်သာ ပွဲတော်ခင်းကျင်းပြုလုပ်တော့သည်။
ထိုငါးများသည် နှစ်စဉ်ဝါဆိုလပြည့်နေ့ (ဝါထပ်သော် ဒုတိယဝါဆိုလပြည့်နေ့)တွင် ရောက်လာကာ ဘုရားအနီး မုန်းမြစ်ထဲ၌ စုဝေးနေကြပြီးနောက် သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့တွင် နှစ်စဉ်မှန်မှန်ပြန်ကြသည်။
ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ သည် ၊ တွင် တည်ရှိသည်။
ရှေ့ရှိ ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ တည်ဆောက်ရေးအတွက် ၉ အောက်တိုတာ ၁၉၂၈ တွင် ရစ်ပွန်ဟော၌ ကျင်းပသည့် မြူနီစီပယ်အစည်းအဝေးက ဆုံးဖြတ်သည်။
ထို့နောက် ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၉ အစည်းအဝေးတွင် အင်ဂျင်နီယာ စည်သူ အားပုံစံရေးဆွဲ တွက်ချက် တင်ပြရန် တာဝန် ပေးအပ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့သည် လက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၈၅၂ ခု ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီနယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ရွှေဥဒေါင်းတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော သည် ၊ နယ်၊ နယ် နှင့် ၊ နယ်တို့နှင့် ဆက်စပ်တည်ရှိသည်။
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော တည်ထောင်ရသည့် ရည်ရွယ်ချက်မှာ များ ပျက်စီး ဆုံးရှုံးခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်၊ ဒေသခံများ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများကို ထောက်ပံပေးနိုင်စေရန်၊ ဆင်များကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန်၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များကို ခိုးယူသတ်ဖြတ်ခြင်းကာကွယ်ရန်၊ တောင်ယာစနစ်ကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ပိုမိုတိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၃°၀၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၁၃'၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ် နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်တို့နှင့် ဆက်စပ် တည်ရှိပြီး ၃၂၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
သစ်တောအမျိုးအစားမှာ အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ များလည်း ရှိသည်။
သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းများ၊ ကျောက်ထူးခြင်းနှင့် ရွှေကျင်ခြင်းလုပ်ငန်းများ၊ ရှားပါးတိရစ္ဆာန်များကို အမဲလိုက်ခြင်းများ၊ ရှားပါးအပင်များကို စုဆောင်းခြင်းများနှင့် မြို့ပြဧရိယာ တိုးချဲ့ခြင်းတို့သည် အဆိုပါ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော၏ ခြိမ်းခြောက်နေသော အန္တရာယ်များဖြစ်သည်။
ပေါ်တွင်တည်ရှိပြီး၊ မြောက်ဘက် မှ နယ်စပ်မျဉ်း၊ Kaeng Krachan National Park၊ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ထိစပ်နေသည်။
အပူပိုင်းမိုးသစ်တောများနှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အတွင်းရှိ များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၄°၃၆'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၈°၁၇'၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၆၉၉.၉၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။
ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ၏ ၇၅% ကို များဖုံးလွှမ်းထားပြီး (ဝါး) အမျိုးအစားလည်းရှိသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံရော မြန်မာနိုင်ငံရောပါ အန္တရာယ်ရှိတဲ့မျိုးစိတ်ဖြစ်သော သို့မဟုတ် ဂါးနီးတောင်ငုံးများကို အများအပြားတွေ့ရှိနိုင်သည်။
စစ်ဆေးဆဲ များ၊များ၊ အပင်များလည်းရှိနေပါသေးသည်။
အဓိကခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ ရွေ့ပြောင်းတောင်ယာများဖြစ်ပြီး၊ တရားမဝင်အမဲလိုက်မှု၊ သစ်ခိုးထုတ်မှုများလည်း ကြုံနေရသည်။
တောင်ထိပ်ပေါ်၌ တည်ရှိရာ နှစ်စဉ် ၌ ဘုရားဖူးများ များစွာဖူးမြော် ကြည်ညိုလေ့ရှိသည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၀°၄၃'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၀၅'၊ ၊ တွင် တည်ရှိသည်။
သစ်တောအမျိုးအစားများမှာ ၊ ၊ စိုစွတ်တော အမျိုးအစားများဖြစ်ကြသည်။
အဓိက သစ်ပင်အမျိုးအစားများမှာ (''Pinus species'')၊(''Betula alnoides'')၊ (''Quercus semiserrata'')၊ Laukya(''Schima khassina'')၊(''Emblica offinalis'')တို့ဖြစ်သည်။
တောမီးများ လောင်ကျွမ်းမှု၊ သစ်ခုတ်ခြင်းများ(ထင်းအဖြစ်သုံးရန်နှင့် ထုတ်ရန်)၊ တောင်ကြီးမြို့၏ မြို့ပြလူနေဧရိယာတိုးချဲ့လာမှုတို့နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။
တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ရုံမျှသာမက ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၏ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များရောင်းချရာ စီးပွားရေးမြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။
ပြည်တွင်းခရီးသွားများသည် ဘုရားဖူးအဖြစ်သာ လာရောက်လေ့ရှိကြပြီး နိုင်ငံခြားသားခရီးသွားများသည် ထိုအနီအနားတွင်ရှိသော ၊ နှင့် များကို လေ့လာရေးအဖြစ် သွားရောက်လေ့ရှိကြသည်။
သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ၊ ပုသိမ်ခရိုင်၊ တွင် တည်ရှိသော အဏ္ဏဝါသဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မူလက "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း က ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၇) ရက်နေ့တွင် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
Ministry Of Information မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၅°၅၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄°၁၆' တွင် တည်ရှိပြီး ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ငပုတောမြို့နယ်၊ ဟိုင်းကြီးကျွန်းမြို့နယ်ခွဲရှိ သမိုင်းဝင်မော်တင်စွန်းဘုရားမှ ရေမိုင် (၆) မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
နှင့် (Andaman Sea) တို့မှ ရေကြောင်းများဆုံရာ ငဝန်မြစ် (ပုသိမ်မြစ်ဝ) အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
မူလဘေးမဲ့တော ဧရိယာ ၂၁၇.၆ ဧက အပြင် ပတ်ဝန်းကျင်ရေပြင် ဧရိယာ ၁၁,၈၉၇ ဧကကို ထပ်မံတိုးချဲ့ သတ်မှတ်ခဲ့သဖြင့် စုစုပေါင်း အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၂,၁၁၄.၆၀ ဧက ရှိသည်။
ရွက်ကြွေတောနှင့် အမြဲစိမ်းတော သစ်တောအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်‌မြေ အမျိုးအစား (၃) ဖြစ်သော အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ် (Marine National Park) အမျိုးအစား သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ ဖြစ်သည်။
ဝက်သည်းကန် ငှက်ဘေးမဲ့တော သည် ၊ နယ် တွင်တည်ရှိသည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၀°၃၄'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄°၃၈'၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စလင်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ဘွမ်ဖာဘွမ် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောသည် နယ်၊ တွင် တည်ရှိသည်။
တောင်၏ ပတ်လည်နေရာဒေသများကို ဘေးမဲ့တောအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
တည်ထောင်သည့်ခုနှစ်နှင့် အမိန့်အမှတ် - ၉-၈-၂၀၀၄ (၄၀/၂၀၀၄) မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၆°၃၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၂၃'၊ ၊ ကချင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ဖုန်ကန်ရာဇီ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောသည် ၊ နှင့် နယ်များအတွင်း တွင် တည်ရှိသည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၇°၃၈'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၁၆'၊မချမ်းဘောမြို့၊ ပူတာအိုမြို့နှင့် နောင်မွန်းမြို့နယ်များအတွင်း ကချင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
အင်းတော်ကြီး တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောသည် ၊ နယ် မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
အင်းတော်ကြီး တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောသည် Important Bird Area (IBA) ဖြစ်ပြီး လည်းဖြစ်သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၅°၅၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄°၁၆'၊ ကချင်ပြည်နယ် မိုးညှင်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး အကျယ်အဝန်းမှာ ၈၁၄.၉၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၁၄.၆၇ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။
အပါအဝင် ဆက်စပ် သစ်တောကြိုးဝိုင်း ၅ ခု၊ စုစုပေါင်းဧရိယာ ၂၀၁,၃၈၉ ဧက (၈၁,၄၉၉ ဟက်တာ)ကို အင်းတော်ကြီး တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောအဖြစ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ဘေးမဲ့တော၏ ၅၀%သည် များ ဖုံးလွှမ်းထားပြီး ၃၀%ကို wetland(စိမ့်မြေတော) များက ဖုံးလွှမ်းထားသည်။
အခြားသစ်တောအမျိုးအစားများမှာ (Riverine)၊ (ဝါး)၊ တောင်ပေါ်တော(ထင်းရှူး) ဖြစ်သည်။
စာရင်းဇယားများအရ (၁၆၅)မျိုးသော သစ်ပင်နှင့် ဆေးဘက်ဝင်သစ်ပင်မျိုးစိတ်များ၊ (၃၈)မျိုး၊ မျိုးစိတ်(၄၄၈)မျိုး၊ (၄၁)မျိုး၊ (၃၄)နှင့် အမျိုးပေါင်း(၅၀) ကျော် ရှိသည်။
ပျက်သုန်းလုနီးအန္တရာယ်နှင့်ရင်ဆိုင်နေရသော White-rumped vulture(Gyps bengalensis)နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာတွေ့ရသော အန္တရာယ်ရှိမျိုးစိတ် ဖြစ်သော (Crypsirina cucullata) တို့အပါအဝင် ငှက်မျိုးစိတ် (၁၀)မျိုး ရှိနေသောကြောင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် Important Bird Area (IBA) အဖြစ်သတ်မှတ်ထားခဲ့သည်။
တရားမဝင်အမဲလိုက်ခြင်းများ၊ ရှားပါးအပင်များကို စုဆောင်းခြင်းများ၊ သစ်ခိုးထုတ်ခြင်း၊ ရေလုပ်ငန်းများ၊ သတ္တုနှင့် ရွှေကျင်ခြင်းလုပ်ငန်းများ အစရှိသော အရာများက ဘေးမဲ့တောကို ထိုးနှက်နေကြပါသည်။
နှစ်စဉ် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံခြားသားခရီးသည်များစွာလည်ပတ်လေ့ရှိသည်။
ကဟီးလူ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောသည် ၊ နှင့် နယ်များအတွင်း ဖားပွန်မှ ကမာကောင်းသို့သွားသောလမ်း၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၇°၂၃'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၃၀'၊ ဖာပွန်မြို့နှင့် ဘားအံမြို့နယ် ကရင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ကဟီးလူ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော၏ အဓိကသစ်တော အမျိုးအစားမှာ (အပေါ်ပိုင်း) ဖြစ်ပြီးပြီး၊ မျိုးစိတ်များစွာ ( (jungle fowl)၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ (Drongo)၊ ငှက်၊ ) နေထိုင်ကြသည်။
ရွေ့ပြောင်းတောင်ယာများကြောင့် နှစ်ရှည်ပင်များခုတ်လှဲခြင်းခံရပြီး အမဲလိုက်ခြင်းများလည်းရှိနေသည်။
ထို့ပြင် မှ ၃၃ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် ဆည်တည်ဆောက်ရန် လျာထားစီမံကိန်းရှိရာ အကယ်၍ အကောင်အထည်ဖော် ပြီးမြောက်နိုင်ပါက ကဟီးလူ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော၏ မြေနေရာအချို့ ရေလွှမ်းဖွယ်ရှိသည်။
ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်း များကို ပြုလုပ်ရန်ရှိသော်လည်း အကောင်ထည်မဖော်နိုင်သေးပေ။
ကေလာသ တောရိုင်းတိစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောသည်၊ နယ်တွင် တည်ရှိပြီး ဧရိယာသည် ၂၄ စတုရန်းကီလိုမီတာသာ ရှိပြီး လမ်းမြေများဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၇°၁၃'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၀၇'၊ ဘီလင်းမြို့၊ မွန်ပြည်နယ်တွင်ရှိသည်။
နှင့် အမျိုးအစားများဟာ ကေလာသဘေးမဲ့တော၏ သစ်တောအမျိုးအစားများဖြစ်ကြသည်။
ရွေ့ပြောင်းတောင်ယာလုပ်ကိုင်ကြခြင်းများဟာ ဘေးမဲ့တော၏ နယ်နမိတ်ကို တဖြည်းဖြည်းထိစပ်လာနေကြသည်။
ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ ဘုရား၊စေတီ၊ပုထိုးများရှိနေခြင်းကြောင့် ဒေသတွင်းဘုရားဖူးခရီးသွားဧည့်သည်များ များစွာလည်ပတ်လေ့ရှိသည်။