DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
မှ ၁၉၅ရ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာ(ဂုဏ်ထူး) တန်းကို လူမှု‌ရေးပညာဖြင့် ဒုတိယတန်း၊ ဒုတိယအဆင့်ဖြင့်လည်း‌ကောင်း၊ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ပထမနှစ် ဥပ‌ဒေဝိဇ္ဇာတန်းကို ဂုဏ်ထူး နှစ်ဘာသာဖြင့်လည်း‌ကောင်း၊ ထို့‌နောက် ဒုတိယနှစ် ဥပ‌ဒေ ဝိဇ္ဇာတန်းကို ဂုဏ်ထူး‌လေးဘာသာဖြင့် လည်း‌ကောင်း ပထမ ‌ရွှေတံဆိပ်ဆု ဆွတ်ခူး၇ရှိကာ ‌အောင်မြင်ခဲ့သည်။
တင်းဒါးလ်သည် ၌ ‌မွေးဖွား၍ ငယ်စဉ်က သဒ္ဒါ‌ကျောင်းများတွင် စာသင်ပြီး‌နောက် ရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခုတွင် ဆက်လက်ပညာရှာယူခဲ့သည်။
တင်းဒါးလ်ပြုစုခဲ့‌သော အ‌ကြောင်းအရာ များအနက် အထင်ရှားဆုံးမှာ မှ ‌ရေခဲမြစ်များ အ‌ကြောင်းအရာနှင့် ‌ရေ၏ဖြစ်‌ထွေ အ‌ကြောင်းအရာတို့ ဖြစ်‌လေ သည်။
တင်းဒါးလသည် ကို ဂရိဘာသာမှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။
ထို‌နောက် ဂ‌လော့စတာ နယ်၌ပင် တရား‌ဟောဆရာအဖြစ်ဖြင့် ‌ဆောင်ရွက်‌နေရာမှ နှင့် အဆက်အသွယ်ရှိခဲ့သည်။
သိမ်စ်မြစ်သည် တောင်ပိုင်း၌ စီးဆင်းသော ဖြစ်ပြီး ကို ပင်လယ်နှင့် ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။
နာမည် ‌ကျော် နှင့် ‌ ‌လှေ ပြိုင်ပွဲများကို ပတ္တနီမှ ‌မော်တလိတ်အထိရှည်‌သော မြစ်ရိုးတွင် ကျင်းပသည်။
ပြီးလျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယ အမြင့်ဆုံး တောင်ထွတ်။
ပင်လယ်ပြင်မှ တိုင်း‌သော အတိုင်းအတာအရဆိုပါက ရှိ သည် ‌ပေ‌ပေါင်း ၂၉၀၂၈ ‌ပေ‌ကျော်မြင့်၍ ကမ္ဘာ‌ပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး‌တောင်ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ‌ပေါ်တွင် ထင်ရှား‌သော ‌တောင်ကြီးများကား အာရှတိုက်ရှိ ဟိမဝန္တာ‌တောင်တန်း၊ ဥ‌ရောပတိုက်ရှိ ၊ ‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်ရှိ နှင့် ‌မြောက်အ‌မေရိကတိုက်ရှိ ‌ အစရှိသည်တို့ ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ‌ပေါ်ရှိ တိုက်အသီးသီးတွင် ‌တောင်စဉ်‌တောင်တန်း များစွာရှိသည့်အနက် ၊ အန်းဒီး‌တောင်နှင့် ‌ရော့ကီး‌တောင်များမှာ သက်နု‌တောင်များသာဖြစ်ကြ၍ တိုက်ရှိ ‌တောင်တန်းများမှာ သက်လတ်‌တောင်များဖြစ်လျက် က‌နေဒါနိုင်ငံရှိ ‌လော်ရင်းရှန်း‌တောင်တန်းများမှာ သက်ရင့် ‌တောင်များ ဖြစ်‌လေသည်။
သို့‌ရောက်‌သောအခါ ‌ပေ ၃ ဝ၀၀ ‌ကျော်မြင့်၍ ချင်း‌တောင်ဟု ‌ခေါ်သည်။
တစ်ဖန် ‌တောင်ဘက် ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ ဆင်းလာရာ ဟုတွင်၍ ‌တောင်ဘက်စွန်းတွင် ‌ပေ ၁၀၀ နှင့် ‌ပေ ၂၀၀ မျှ‌လောက်သာ မြင့်‌လေသည်။
အလယ်ရိုးမ ‌တောင်သည် ‌မြောက်ပိုင်း၌နှင့်အကြား တွင် တည်ရှိ၏။
ယင်းသို့‌တောင် ဘက်၌ ဧရာဝတီမြစ် ဖြတ်စီး‌သော‌နေရာတွင် ‌တောင်ဘက်သည် ပို၍ပြတ်‌နေပြီးလျှင် မြင်းခြံနယ်တွင် ‌ပေ ၄၀၀၀ ‌ကျော်မြင့်‌သော မှ တစ်ဖန်ပြန်၍ အစပြုပြီးလျှင် ရန်ကုန်မြို့သို့ အ‌ရောက် မိုင် ၃၀၀ ခန့်ရှည်လျားစွာ တဖြည်းဖြည်း နိမ့်‌လျှော ၍ တည်ရှိသည်။
ပဲခူးနယ်သို့ ဖြတ်သန်းလာ‌သောအခါ ယင်း ‌တောင်တန်းသည် ဟူ၍ တွင်‌လေသည်။
အထက်ပါ ချင်းတွင်းမြစ်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်တို့အကြားရှိ ‌တောင်များတွင် ဟူး‌ကောင်း‌တောင်၌ ထွက်သည်။
ပုပ္ပား‌တောင်သည် ‌ရှေးအခါက ဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်။
တဝင်း‌တောင်တန်းကြီးသည် ၏ အ‌ရှေ့ဘက်ကမ်း တွင် ‌မြောက်ဘက်မှ ‌တောင်ဘက်သို့ သံလွင်မြစ်အလိုက် တန်းလျက်စီးဆင်းလာသည်။
တွင် ရှိ တောင်ငုံးများသည် တွင် များ၌ ကျက်စား‌လေ့ရှိသည်။
ထို‌တောင်ငုံးသည် အချို့တောင်ငုံးများကဲ့သို့ ထူထပ်ရာ‌ဒေသတွင် မ‌နေကြချေ။
တစ်ခါတစ်ရံ ရွာနီးချုပ်စပ် နှင့် များသို့ လာ‌ရောက်တတ်ကြသည်။
နှင့် အင်းဆက်ပိုးများကို စား‌လေ့ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ‌တောင်ပိုင်း‌ဒေသနှင့် တွင်‌နေ‌သော တောင်ငုံးများ၏ သား‌ပေါက်ချိန်မှာ မှ ထိဖြစ်သည်။
တောင်ငုံးများကို ၊ ‌တောင်ပိုင်းနှင့် တို့တွင်လည်း တွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ တောင်ပိုင်း၊ ပဲခူးရိုးမ၊ ၊ တောင်ပိုင်းနှင့် တွင် ‌တွေ့ရသည်။
အမများ၏ သည်ကား ၈ လက်မခန့်သာ ရှည်‌လေသည်။
သားရဲတိရစ္ဆာန် ‌ပေါများရာ‌ဒေသနှင့် သားကြီးငါးကြီး ‌ပေါများရာ ‌ဒေသတို့တွင် လူတို့သည် အမဲလိုက်ခြင်း၊ ဆင် ဖမ်းခြင်း၊ ကျားပစ်ခြင်း၊ ငါးဖမ်းခြင်း စသည်တို့ကို အပျင်း ‌ဖြေခြင်း အလို့ငှာ‌သော်လည်းကောင်း၊ စွန့်စားခြင်းအလို့ငှာ‌သော်လည်းကောင်း၊ ကစားခုန်စားခြင်း အလို့ငှာ‌သော်လည်းကောင်း ပြုလုပ်‌လေ့ရှိသကဲ့သို့ ‌တောင်ထူထပ်‌သော‌ဒေသတို့၌ ‌နေထိုင်ကြ‌သော သူတို့သည် ‌တောင်တက်ခြင်းအလုပ်ကို အပျင်း‌ဖြေစွန့်စား‌သော ကစားခုန် စားပြုသည့်သ‌ဘောဖြင့် ပြုလုပ်‌လေ့ရှိကြသည်။
တောင်တွင်းကြီးမြို့သည် မှ အ‌ရှေ့ဘက် (၅၁)မိုင် ကွာ‌ဝေးသည်။
မြို့ကို ရပ်ကွက်ကြီး ၁၀ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
တောင်တွင်းကြီးမြို့သည် အနောက်ဘက်တွင် မကွေးမြို့သို့ ၈၂ ကီလိုမီတာ(၅၁ မိုင်) ရှည် ကားလမ်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်တွင် သို့ ၁၆၂ ကီလိုမီတာ(၁၀၁ မိုင်)ရှည်ကားလမ်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အရှေ့ဘက်တွင် နှင့် သို့ ၆၈ ကီလိုမီတာ(၄၂ မိုင်)ရှည် ကားလမ်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်တွင် သို့ ၂၉ ကီလိုမီတာ(၁၈ မိုင်) ရှည်ကားလမ်းဖြင့်လည်းကောင်း ဆက်သွယ်ထားသည်။
ကားလမ်းခရီးဖြင့် ရန်ကုန်-နေပြည်တော်လမ်းမကြီးမှတဆင့် သို့ ၄၇၅ ကီလိုမီတာ(၂၉၀ မိုင်) ခရီးအား ၇ နာရီ ခန့်မောင်းနှင်သွားရောက်နိုင်သည်။
သို့ မန္တလေး-နေပြည်တော်လမ်းမကြီးမှတဆင့် ၂၇၇ ကီလိုမီတာ(၁၇၂ မိုင်) ခရီးအား ၄ နာရီခွဲခန့် မောင်းနှင်၍ သွားရောက်နိုင်သည်။
တောင်တွင်းကြီးမြို့ကို ကာလိင်္ကရာဇ်မင်းက ၁ ရက်၊ ဧပြီ၊ ၈၃၀ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
သို့သော် တောင်တွင်းမင်း ဇေယျသူလက်ထက်တွင် ပုဂံဘုရင် အား မွန်ဂိုတပ်များ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်စဉ် တောင်တွင်းကြီးမြို့ပျက်စီးခဲ့ရသည်။
မဟာဓမ္မရာဇာမင်းနှင့် ဦးကာလ တို့၏ လက်ထက်တို့တွင် တောင်တွင်းကြီးကို မြို့သူကြီး ဦးကြွက်ဖြူက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
တောင်တွင်းကြီးမြို့သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ငန်းကို အခြေပြုသော မြို့ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်တွင်း စိုက်ပျိုးရန် ကျယ်ပြန့်သော လွင်ပြင်များရှိပြီး အရှေ့မှ စီးဆင်းလာသောရေများကို ဆည်ဖို့၍ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရေးကို လုပ်ကိုင်သည်။
File:Kandawgyi Lake, Taungdwingyi.jpgthumbရတနာပွင့်လှ ကန်တော်ကြီး။
ဂျပန်တွင် Narezushi မှ Oshizushi ၊ ထိုမှတဆင့် ယနေ့အားလုံးက ''ဆူရှီ''ဟုသိကြသော Edomae nigirizushi အဖြစ်သို့အသွင်ပြောင်းခဲ့သည်။
အနံ့အရသာပြင်းသော Narezushi တစ်မျိုးဖြစ်သည့် Funazushi ကို ဂျပန်နိုင်ငံ ''Biwa ရေကန်'' အနီးတွင်ပြုလုပ်ရောင်းချပါသည်။
အိုဆာကာသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်လေရာ ဆန်ကုန်သည်ကြီးများသည် ဆူရှီကို ချက်ပြီး ထမင်းနှင့် အခြား ပါဝင်ပစ္စည်းများ ရောကာ စားသုံးရန် အသင့်ဖြစ်သော အလှဆင်ပြီး အထုတ်များအဖြစ် ရောင်းချလာခဲ့သည်။
ဆာရှိမိ (Sashimi) ဆိုသည်မှာ ဂျပန် စားကောင်းသောက်ဖွယ် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
အေဒီ ၇၉ ခုနှစ်က ပေါက်ကွဲရာမှ ပွန်ပေမြို့နှင့် ၎င်း၏ ညီအစ်မမြို့ဖြစ်သော ဟာကျူလေနီယမ်မြို့တို့ ပျက်စီးပြီး မြေအောက်တွင် နစ်မြုပ်သွားခဲ့သည်။
ယခု အချိန်တွင် က တစ်ခု အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးထားပြီး အီတလီနိုင်ငံရှိ ခရီးသွားအများဆုံး လာရောက်လည်ပတ်လေ့ ရှိသည့် နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်ကာ လူပေါင်း ၂ သန်းခွဲခန့် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။
ဇီဝ‌ဗေဒအလိုအားဖြင့် ထိုငှက်ကို ‘''ယူးပူပ အဲ‌ပေါ့''’ဟု‌ခေါ်သည်။
မျိုးရင်းမှာ ‘''အုပျူးပီဒီး''’ဖြစ်သည်။
ထို့‌နောက် ၁၂၈ရ ခုနှစ်တွင် ညီ‌တော်ဖြစ်သူ သာစည်‌ရေလယ်‌ကျောင်း ဆရာ‌တော်အရှင်န‌န္ဒောဘာသာ၏ ‌တောင်းပန်ချက်အရ ရေလယ်‌ကျောင်း စာသင်တိုက်ကြီး၌ စာသင်သား ၁၀⁠၀ ‌ကျော်ကို စာ‌ပေပို့ချ ‌ပေး‌တော်မူခဲ့သည်။
ဆရာ‌တော်သည် ဝိပဿနာဓုရကို ငယ်စဉ်ကပင် ပိုမို စိတ် အားထက်သန်ခြင်းရှိ‌သော‌ကြောင့် သိက္ခာ‌တော် ဝါ ၂၀ ရသည့် အချိန်တွင် စာ‌ပေပို့ချမှုကို စွန့်ကာ ‌၊ ၊ သိမ်‌တောင်‌တောရ ကျောင်းသို့ ကြွသွားလျက် သတိပဋ္ဌာန်တရားများကို ကြိုးစားအားထုတ်‌တော်မူခဲ့သည်။
ထိုမှတဖန် တပည့်များဖြစ်ကြ‌သော ထူးတွင်းဆရာ‌တော်နှင့် အရှင်န‌န္ဒောဘာသတို့အား ‌ခေါ်၍ ဘုရားကြီးရှိရာသို့ သပိတ်တစ်လုံး၊ သင်္ကန်းသုံးထည်ဖြင့် တတ်စွမ်းသမျှ ဆောင်ကာ ‌ခြေလျင်ခရီးဖြင့် ကြွတော်မူခဲ့သည်၊ မင်းကွန်းဇေတဝန်‌ကျောင်းဆရာတော်ဘုရားကြီးထံတွင် ရခြင်း၊ဆွမ်းခံစားရခြင်း၊ ဝတ်‌ဆောက်တည်ရခြင်း စ‌သော စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ဝိပဿနာတရား‌တော်များကို နှစ်⁠နှစ်တာမျှ အပတ်တကုတ် လိုက်နာကျင့်ကြံ အားထုတ်‌တော်မူခဲ့သည်။
ထို့‌နောက် ဆရာ‌တော်သည် ‌နှင့်‌ခြောက်မိုင်ခန့် ကွာ‌သော ကျောင်းသို့ ကြွ‌ရောက်လျက် ဝိပဿနာ ကမ္မဋ္ဌာန်း အားထုတ်နည်းများကို နှစ်⁠နှစ်တာမျှ နည်း‌ပေးညွှန်ကြား ပြသ‌တော်မူခဲ့သည်။
ဆရာ‌တော်သည် တဲစုရွာတွင် [[အနော်ရထာအ‌နော်ရထာ မင်း‌စော]] လက်ထက်က တည်ထားခဲ့‌သော မူလ‌စေတီ‌ဟောင်းကို ငုံ၍ ‌ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ရည်ညွှန်း ပူ‌ဇော်‌သောအားဖြင့် ဉာဏ် ‌တော် ၁⁠၁၁ ‌တောင်၊ ၁ထွာ၊ ၁ မိုက်၊ ၁ လက်သစ်ရှိ‌သော မြမဉ္ဇူ‌ကျောက်‌စေတီ‌တော်ကြီးကို ‌ ပုံစံအတိုင်း ၁၃⁠၃ရ ခုနှစ်မှ ၁၃၄၂ ခုနှစ်အတွင်းအပြီး တည်‌ဆောက်ပူ‌ဇော် ‌တော်မူခဲ့သည်။
ဆရာ‌တော်ဘုရားကြီး၏ ကျင့်စဉ်၊ သမ္ပညပဗ္ဗအားထုတ်နည်းတရား၊ ရာသက်ပန် တည်‌ဆောက်ပုံ၊ အမြတ်ဆုံးတရားနှင့် အမြင့်ဆုံးအကျင့်၊ သံ‌ဝေဂ ကထာဆုံးမစာ၊ ဒါနကထာ၊ သီလ အဖြာဖြာနှင့် ဘာဝနာ တရား‌တော်များသည် တို⁠တိုရှင်း⁠ရှင်းနှင့် လိုရင်းကို သိ‌စေ နိုင်‌သော တရားအနှစ်သာရများ ဖြစ်‌ပေသည်။
ဆရာ‌တော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အ‌ရှေ့နှင့်အ‌ရှေ့‌မြောက် အရပ်တို့တွင် ၊ ၊ ‌နှင့် နယ်ခြား မှတ်တိုင် ၈၁အထိ၊ အ‌နောက်ဘက်တွင် အထိ၊ ‌မြောက်ဘက်တွင် ၊ အထိ ကြွ‌ရောက် သာသနာပြုခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ‌တောင်ပိုင်းတွင် သာသနာ ပြုရာ၌ ‌နှင့် ကြားရှိ ‌ရေလက်ကြားတွင် ရှိ‌သော ‌သို့ပင် ထမ်းစင်နှင့်ခက်ခဲပင်ပန်းစွာ ကြွ‌ရောက် သာသနာ ပြု‌တော်မူခဲ့သည်။
ဆရာ‌တော်သည် ‌နောက်ပါသံဃာများနှင့်အတူ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအ‌မေရိကန် ပြည်‌ထောင်စု]]သို့ ၁၉ရ၈ ခုနှစ်တွင် ပထမအကြိမ်၊ ၁၉၈၁ ခုနှစ် တွင် ဒုတိယအကြိမ်၊ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ်၊ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် စတုတ္ထအကြိမ် ကြွ‌ရောက်၍ သာသနာပြုခဲ့ ရုံမျှမက ၊ ၊ ၊ များသို့ပါ ကြွ‌တော်မူလျက် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို စွမ်း⁠စွမ်းတမံ အားထုတ်‌ဆောင်ရွက်‌တော်မူခဲ့သည်။
ထိုနိုင်ငံ၏‌မြောက်ဘက်တွင် ၊ အ‌ရှေ့ဘက်တွင် မတ်စကက်နှင့် အိုမန်နိုင်ငံ၊ ‌တောင်ဘက်တွင် ‌အေဒင်‌ကွေ့၊ နှင့် အ‌နောက်ဘက်တွင် ‌နှင့် ပင်လယ်နီတို့ အသီးသီးတည်ရှိ၏။
တောင်ရိုးလူမျိုး သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ပေါ်ဒေသများတွင်အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိသော ဝင်တိုင်းရင်းသားများဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ‌မြေကြီး၏ ‌တောင်ဘက်အစွန်ဆုံးကျသည့်‌နေရာကို ‌တောင်ဝင်ရိုစွန်းဟု‌ခေါ်သည်။
ထို‌နေရာမှာ ၊ အနီးတွင်တည်ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅ ၁၉၄၂ ခု မျက်နှာဖြူတပ်များ အိန္ဒိယသို့ ဆုတ်ခွါစဉ်တွင် ဖြစ်သည်။
Pyithu Hluttaw တောင်သားလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း တွင် ချင်းပြည်နယ်နှင့် နယ်စပ်ဒေသ၌ ရွာများအနေဖြင့် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။
တွင် ၂၃ ရွာ၊ တွင် ၃ ရွာနှင့် တွင် ၂၂ ရွာ ဖြစ်သည်။
တောင်သားလူမျိုးများ၏ ဇာစ်မြစ်မှာ ရှင်းလင်းခြင်းမရှိပေ။
တောင်သားလူမျိုးတို့ ပြောဆိုသော သည် တောင်ပိုင်း များအုပ်စုဝင်ဖြစ်ပြီး ပြင်ပနေ ချင်းစကားပြောလူမျိုးများနှင့် တစ်လုံးတလေ ဆင်တူသည်။
သို့သော် တောင်သားလူမျိုးများသည် မဟုတ်ဟု ခိုင်မာစွာငြင်းဆိုကြသည်။
တောင်သားလူမျိုးများသည် အုပ်စုဝင် အပြင် ကိုလည်း ပြောဆိုကြသည်။
ကိုလိုနီခေတ်တွင် တောင်သားနှင့် တို့သည် နှင့် နီးစပ်ကြောင်း ပညာရှင်များက လေ့လာမှတ်သားခဲ့သည်။
တောင်သားလူမျိုးတို့သည် နှင် ရိုးရာနတ် ကိုးကွယ်ကြသည်။
ကရာကတောင်းဆိုသော အမည်သည် ပင်မကျွန်း (ရာကာတာ) နှင့် တို့ ပါဝင်သည့် ကျွန်းအစုအဝေးကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ကရာကတောင်း၏ ပေါက်ကွဲမှုများတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၈၈၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆-၂၇ ရက်တွင် ဆက်တိုက်ပေါက်ကွဲခဲ့ခြင်းများ ဖြစ်ပြီး ထိုပေါက်ကွဲမှုသည် ခေတ်သစ်နှင့် မှတ်တမ်းတင်ထားသော သမိုင်းတွင် အပြင်းထန်ဆုံးသော မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုများတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
အတွင်း ဟီရိုရှီးမားတွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သော နျူးကလီးယားဗုံး၏ အဆပေါင်း ၁၃,၀၀၀ မျှ ရှိသည်။
ထိုသို့ အားပြင်းသော ပေါက်ကွဲမှု ကို မိုင်ပေါင်း ၁,၉၃၀ (၃,၁၁၀ ကီလိုမီတာ) ဝေးသော အနောက်ပိုင်း ပါ့သ်မြို့မှ သဲကွဲစွာ ကြားနိုင်ပြီး မိုင်ပေါင်း ၃,၀၀၀ (ကီလိုမီတာ ၅၀၀၀ ဝေးသော) မောရစ်ရှပ်နိုင်ငံ အနီးရှိ ရောဒရစ် ကျွန်းမှလည်း ကြားရသည်။
လူပေါင်းထောင်ပေါင်းများစွာသည် ပေါက်ကွဲမှု နှင့် ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်သော တို့ကြောင့် ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့ကြသည်။
တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှု (Tunguska event, သို့ Tunguska explosion) ဆိုသည်မှာ ယနေ့ခေတ် ကရပ်စ်နိုယပ်စ် ကရိုင် (Krasnoyarsk Krai) ဒေသရှိ ပေါ့ဒ်ကာမန်နာယာ တုံဂူစကာမြစ် (Podkamennaya Tunguska River) အနီးတွင် ၁၉၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ရက် ဒေသစံတော်ချိန် မနက် ၇ နာရီ ၁၄ မိနစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အလွန်အင်အားပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲမှုကြီး ဖြစ်သည်။
Pasechnik, I. P. Refinement of the moment of explosion of the Tunguska meteorite from the seismic data. – ''Cosmic Matter and the Earth''. Novosibirsk: Nauka, 1986, p. 66 (in Russian).P. Farinella, L. Foschini, Ch. Froeschlé, R. Gonczi, T. J. Jopek, G. Longo, P. Michel ''[ Probable asteroidal origin of the Tunguska Cosmic Body] ''Trayner, C. ''[ Perplexities of the Tunguska meteorite]'' ထိုပေါက်ကွဲမှုသည် ဥက္ကာခဲ သို့မဟုတ် ကြယ်တံခွန် ကျရောက်ခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင် အထက် ၅ကီလိုမီတာမှ ၁၀ ကီလိုမီတာခန့် (၃ မိုင်မှ ၆ မိုင်ခန့်) တွင် ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်ဟု ယူဆကြသည်။
Lyne, J.E., Tauber, M. ''[ The Tunguska Event] '' ၁၉၀၈ ခုနှစ်မှ စ၍ တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှုနှင့် ပတ်သက်၍ စာတမ်းများ ထုတ်ဝေခဲ့သည်မှာ ၁၀၀၀ ကျော်မျှ ရှိပြီး အများစုမှာ ရုရှားဘာသာဖြင့် ဖြစ်သည်။
Photographs of these scientists may be seen at: '' . ထိုဥက္ကာခဲ့ သို့မဟုတ် ကြယ်တံခွန်သည် မြေမျက်နှာပြင်ကို ထိခိုက်ပေါက်ကွဲခြင်း မဟုတ်ဘဲ လေထဲတွင် ပေါက်ကွဲခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်သော်လည်း ထိုအဖြစ်အပျက်ကို ထိခိုက်ပေါက်ကွဲမှု (impact) ဟုသာ ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။
ဂျင်နရယ် ဒိုင်းနမစ် မှ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များတွင် စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည့် တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်သည် ကုန်းပေါ်ရှိ ဒုံးပစ်စင် သို့မဟုတ် ရေအောက်ရှိ မှ ပစ်လွှတ်နိုင်ပြီး တာလတ် မှ တာဝေး အထိ အမြင့်ပေ နိမ့်နိမ့်မှ ပျံသန်း ပစ်ခတ်ရန် ရည်ရွယ်၍ ဒီဇိုင်း ပြုလုပ်ထားသည်။
တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်မိသားစုတွင် အသံထက်နှေးပြီး ဂျက်အင်ဂျင်ဖြင့် ထိန်းချုပ်သော ဒုံးကျည်များပါဝင်ပြီး မြေပြင်ပေါ်ရှိ ပစ်မှတ် အမျိုးမျိုးတို့ကို တိုက်ခိုက်ရန် ဖြစ်သည်။
ပင်းယအား အောင်မြင်လျှင် စောဥမ္မာအား မိဖုရားအဖြစ် ဆက်လက်ထားသည်။
နန်းသက်သုံးနှစ်အရောက်တွင် စကုစား သိင်္ဂဗိုလ်အား သွားရောက်နှိမ်နှင်းသည့် သတိုးမင်းဖျား ဖြင့် လွန်သည်။
ထိုအချိန်တွင် အင်းဝနန်းတွင် စိုးစံနေသည့် က ငနု၏ အစ်ကို ရာဇသကြံဘွဲ့ခံ ငမောက်အားခေါ်ကာ "မိဖုရားကို ယူ၍ စစ်ကိုင်းတွင် တစ်ထီးတစ်နန်းနေသာ ငနုအား ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် ဖမ်းခေါ်လာချေ။
ရလျှင် စောဥမ္မာနှင့် စုံဖက်ပေးမည်၊ နှင့် ကိုလည်း ပေးမည်" ဟုမိန့်သဖြင့် ငမောက်လည်း စစ်ကိုင်းဖက်သို့ ကူးသည်။
အမ် ၁၆ ၏ ကာဘိုင်ဗားရှင်းသည် ဖြစ်သည်။
အဲယားဘတ်စ် ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်ပြီး A340 ကို တော်လို့စ်မြို့တွင် ထုတ်လုပ်သည်။
စုစုပေါင်း ဧရိယာမှာ ၈၅,၁၃၃,၀၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာခန့် ရှိပြီး ၏ ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို နေရာယူထားပြီး ကမ္ဘာ့ ရေထု၏ ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့် တည်ရှိနေသည်။
သမိုင်းထဲတွင် အတ္တလန္တိတ်ဟု ပထမဆုံး ဖော်ပြထားသည်မှာ ၄၅၀ ခန့်တွင် ဟီရိုဒိုးတပ်စ်ရေးသားသော သမိုင်းစာအုပ်တွင် ဖြစ်သည်။
Ripley G, Dana CA. The American Cyclopaedia: a popular dictionary of general knowledge. Appleton, 1873, p. 69 [ read online] ဥရောပသားများ အခြား သမုဒ္ဒရာများကို ရှာဖွေ မတွေ့ရှိမီ အချိန်က သမုဒ္ဒရာ ဆိုသော အမည်မှာ အလွန် ဒေသကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပြီး ယခု အတ္တလန္တိတ်ဟု ခေါ်ဆိုသော နေရာပင် ဖြစ်သည်။
F117-A ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ် ပါရှန်း အတွင်း အသုံးပြုခဲ့ခြင်းကို လူသိများ ထင်ရှားသည်။
အကြောင်းမှာ ကို စတင်အသုံးပြုခြင်းနှင့် ကို စတင် အသုံးပြုတော့မည် ဖြစ်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
တောင်ဩစ‌တြေးလျပြည်နယ်သည် ‌တောင်ဘက်၏ အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
ထိုသဲကန္တာရသည် အလယ်ပိုင်း သဲကန္တာရကြီးနှင့် တဆက်တည်း ဖြစ်‌လေသည်။
လယ်ယာလုပ်ငန်း ထွန်းကား‌သောပြည်နယ် ဖြစ်ခဲ့‌သော်လည်း ကြီးအတွင်း၌ စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများသည် နေ့ခြင်း ညခြင်းဆိုသလိုပင် တိုးတက်လာခဲ့‌လေ၏။
တိုင်တားမင်းကြီးသည် သက္ကရာဇ် ၁၁၄၃-ခုနှစ် နန်းတက်သော အမရပူရ ပထမမြို့တည်နန်းတည် လက်ထက်မှစ၍ ရခိုင်ပြည်၌ အမှုထမ်း‌သော မှူးမတ်အမျိုးအနွယ်မှ ဆင်းသက်သည်။
သို့‌သော် ၁၂၄၅-ခုနှစ် ပြာသိုလတွင်ကျင်းပ‌သော မြင်းခင်းသဘင်‌တော်၌ မင်းညီ၊ မင်းသား မှူးမတ်‌ သေနာပတိ တစ်ဦးမကျန် စက်သွင်းရသော်လည်း ၊ ‌နှင့် တိုင်တားမင်းကြီးတို့မှာ သက်ရွယ်ကြီးရင့်သည်ဖြစ်၍ ခွင့်လွှတ်ခြင်းခံရသည်ကို ‌ထောက်လျှင် ကင်းဝန်မင်းကြီးနှင့် တသက်တရွယ်တည်း‌လောက်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆဖွယ်ရှိ‌လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄-ခုနှစ် နန်းတက်‌သော မန္တ‌လေးရတနာပုံ ပထမမြို့တည်နန်းတည် လက်ထက် နန်းတက်‌တော်မူဦးကပင် အထူးယုံကြည်သဒ္ဓါ‌သော မှူးမတ်သား‌မြေး ဖြစ်သည်နှင့်အညီ နန်း‌တော်အတွင်း လက်ဖက်ရည်တော်ရာထူးဖြင့် အပါး‌တော်တွင် မြဲစွဲထမ်းရွက်ရသည်။
ထိုနောက် စလင်း၊ ကျပင်း၊ ၊ စကု၊ လယ်ကိုင်း ‌လေးမြို့စစ်ကဲ၊ မင်းတုန်း ‌တောင်စဉ်ခုနစ်ခရိုင်ဝန်၊ ‌တောင်ထားဝယ် ‌သေနတ်ဗိုလ် မိုင်းလုံမြို့ဝန်အဖြစ် ရာထူးအဆင့်ဆင့် တိုးတက်ထမ်းရွက်ရသည်။
ထိုနှစ်ပင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး နတ်ရွာစံ‌တော်မူ၍ သား‌တော် နန်းတက်‌တော်မူရာ တိုင်တားမင်းကြီးအား မဟာမင်းထင်မင်း‌ခေါင်‌ကျော်ဘွဲ့နှင့် ကုန်း‌ကြောင်းရဲမက်တို့ကို ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်ရသော သူရဲဝန်အဖြစ် ခန့်ထား‌လေသည်။
သို့သော် မကြာမြင့်မီပင် အင်္ဂလိပ်တို့က မယုံကြည်သဖြင့် တိုင်တားမင်းကြီးအား ရုတ်တရက်ဖမ်းဆီးကာ ၊ ၊ သို့ ပို့ထား‌လေသည်။
ကတ်တက်မြို့တွင် ငါးနှစ်ခန့်မျှ ‌နေရပြီး‌နောက် ၁၂၅၂-ခုနှစ်‌လောက်တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက မြန်မာပြည်သို့ပြန်ပို့ရာ ၊ အနီး ‌နေအိမ်တွင် ၁၂၅၈-ခုနှစ် နယုန်လပြည့်‌ကျော် ၆ ရက်၊ တနင်္ဂနွေ‌နေ့တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ‌ရောက်သည်။
လူးရှမ်းလူမျိုး (: ᦺᦑᦟᦹᧉ, /taj˧˧.lɯː˥/; ; တႆးလိုဝ်ႉ; ထိုင်း: ไทลื้อ; အင်္ဂလိပ်: Tai Lue) သို့မဟုတ် တိုင်းလူးလူမျိုး သည် ဝင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် နိုင်ငံ ၊ ၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။
ယခုတိုင် ယိုးဒယားနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း လန်ဖုန်းနှင့် အခြား ခရိုင်များ၊ လာအိုနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ (လူးတဆယ့်နှစ်ပန္နား)ခေါ် တို့တွင်လူးလူမျိုးများစွာ နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
လူးရှမ်းများ၏ အစောဆုံးအခြေချရာဒေသသည် ယနေ့တရုတ်နိုင်ငံ (Sipsongpanna) ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ လူးရှမ်းအများစုမှာ ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် တွင် စုစည်းနေထိုင်ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်းအရ လူးရှမ်းတို့သည် စစ်ဆောင်ပန္နားဒေသမှ ပြောင်းရွှေ့လာကြပြီး ကျိုင်းတုံစော်ဘွား၏ လက်အောက်ခံ နယ်ပယ်များတွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။
မိုင်းယောင်းဒေသသည် လူးရှမ်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုချက်မတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
Grabowsky, V. "The Tai Lue of Sipsong Panna: An Ethno-Historical Sketch", 1999. ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် မြန်မာမင်းများသည် စစ်ဆောင်ပန္နားအထိ အာဏာစက် ဖြန့်ကြက်ခဲ့ရာ လူးရှမ်းတို့၏ မြို့ပြပြည်နယ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံကြားတွင် နှစ်ဖက်ဩဇာခံ အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။
ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ နှင့် လက်ထက်များတွင် မြန်မာမင်းတို့သည် စစ်ဆောင်ပန္နားရှိ ကျိုင်းရုံးမြို့ သို့ စစ်ချီကာ ၎င်းတို့၏ စော်ဘွားများကို မြန်မာမင်း၏ ဩဇာခံအဖြစ် သစ္စာပေးစေခဲ့သည်။
လူးရှမ်းစော်ဘွားများသည် မြန်မာမင်းနေပြည်တော်သို့ နှစ်စဉ် လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများ ပေးပို့ရပြီး၊ မြန်မာမင်းကလည်း လူးစော်ဘွားများကို ဘွဲ့တံဆိပ်များနှင့် နန်းတွင်းအသုံးအဆောင်များ ပြန်လည်ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။
Sai Aung Tun, "History of the Shan State: From Its Origins to 1962", 2009. မြန်မာမင်းတို့သည် ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) သို့ စစ်ချီရာတွင် လူးရှမ်းတပ်သားများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
လူးရှမ်းတို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်း တိုက်ပွဲများနှင့် ဆင်တပ်များတွင် ကျွမ်းကျင်သူများအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။
ထို့နောက် တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲ (၁၇၆၅-၁၇၆၉) အတွင်း လူးရှမ်းဒေသများသည် မြန်မာတပ်များအတွက် ရိက္ခာထောက်လှမ်းရေးနှင့် ရှေ့တန်းခံတပ်များအဖြစ် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
ရွှေဘိုမိမိကြီး၊ "ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာ့တပ်မတော် သမိုင်း"၊ ၁၉၇၂။
မြန်မာမင်းနေပြည်တော်နှင့် လူးရှမ်းစော်ဘွားများအကြားတွင် နိုင်ငံရေးအရ အိမ်ထောင်ဘက် ဖလှယ်ခြင်းများ ရှိခဲ့ပြီး လူးရှမ်းစော်ဘွားများ၏ သမီးတော်များသည် မြန်မာမင်း၏ မိဖုရားများ သို့မဟုတ် ကိုယ်လုပ်တော်များအဖြစ် နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိလာတတ်သည်။
Grabowsky, V. "The Tai Lue of Sipsong Panna", 1999. ၁၉ဝ၁-ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူးလူမျိုး ၁၆၂၂၇ ရှိ၍ ဂုံလူမျိုး ၄၁၄၇ဝ ရှိရာ စုစုပေါင်း ၅၇၆၉၇ ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) လူးရှမ်းများ၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ကိုးကွယ်ကြပြီး၊ ဘာသာရေးပွဲတော်များတွင် မီးထွန်းပွဲ(လမ်ပွဲ)၊ နတ်ပြန်ပွဲတို့ ပါဝင်သည်။
လူးရှမ်းများသည် ရွာအုပ်စုလိုက် အလင်းစည်းတိုင်များတည်ဆောက်၍ ဘုရားကျောင်းများတွင် ဆုတောင်းပွဲများ ပြုလုပ်သည်citation needed
အိမ်ရာပုံစံမှာ သစ်သားနှင့် တစ်ထပ်လူနေအဆောက်အဦးများ ဖြစ်ပြီး၊ မြေကြီးပေါ်မတိုင်ခင် သစ်တောင်ထောင်၍ အိမ်ကြီးတည်ဆောက်သည်citation needed
အခြား ရှမ်း(တိုင်)လူမျိုးများကဲ့သို့ပင် အင်္ဂလိပ်ပြက္ခဒိန်အရ နိုဝင်ဘာလ သို့မဟုတ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျရောက်သော ရှမ်းပြက္ခဒိန်၏ ပထမဆုံးလ (လုမ်း ၁ ရက်) တွင် ကျင်းပကြသည်။
Sao Noom Han, "The Shan Calendar and Its Significance", 2015. မြန်မာနိုင်ငံရှိ ၊ နှင့် တစ်ဝိုက်ရှိ တိုင်လူးကျေးရွာများတွင် စည်ကားစွာ ကျင်းပကြသလို၊ တရုတ်ပြည် နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ တိုင်လူးလူမျိုးများကလည်း ယနေ့တိုင် အခိုင်အမာ ထိန်းသိမ်းကျင်းပလျက် ရှိသည်။
Shan Cultural Association, Annual Report 2023. = ၁၁ ရာစု မှစ၍ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာသည် ရှမ်းပြည်တလွှားပျံ့နှံ့ခဲ့ရာ ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းနှင့် (လူးရှမ်းဒေသ) သို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့်အတူ ပါလာသော နက္ခတ်ဗေဒတွက်ချက်မှုများအရ "အတာကူးခြင်း" ဓလေ့သည် လူးရှမ်းတို့၏ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် အမြစ်တွယ်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းမှ ဘုန်းတော်ကြီးများ၊ သာသနာပြုပညာရှိများ၊ မြန်မာမင်းများက ခန့်အပ်သော "စစ်ကဲ" နှင့် "မြို့စား" များသည် လူးရှမ်းဒေသတွင် နေထိုင်ကာ လူးရှမ်းဒေသများသို့ စာပေနှင့် ဘာသာရေးပြက္ခဒိန်များကို ယူဆောင်သွားရာမှ သင်္ကြန်ဓလေ့သည် ဘာသာရေးပွဲတော်တစ်ခုအဖြစ် စတင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။
Sai Aung Tun, "History of the Shan State", 2009. မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်အရ နှစ်သစ်ကူးသည့်ပထမလ (တန်ခူးလ) သည် ရှမ်းပြက္ခဒိန်အရ ၆ လပိုင်း ဖြစ်တတ်သည်။
Grabowsky, V. "The Tai Lue of Sipsong Panna", 1999. လူးရှမ်းသင်္ကြန်သည် မြန်မာ့သင်္ကြန်၏ ရေပက်ကစားခြင်း နှင့် ဘာသာရေးဝတ်ထုံး ကျင်းပကြသော်လည်း၊ မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြစ်သော "နဂါးလှေပြိုင်ပွဲ" နှင့် "မိုးပျံမီးရှူးလွှတ်ခြင်း" စသည့် ဓလေ့များကိုမူ မြန်မာင်္သကြန်နှင့်ကွဲပြားစွာ ရှေးဦး ရှမ်း(တိုင်)နွယ်ဖွား ဓလေ့အဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။
လူးရှမ်းဘာသာ (Kam Mueang Lue) သည် မိသားစုဝင်ဖြစ်ပြီး၊ တိုင်ခွဲစကားပေါင်းများနှင့် ဆင်တူသော်လည်း အသံထွက်၊ စကားလုံးအသုံးများ၌ ခွဲခြားချက်ရှိသည်citation needed
လူးရှမ်းစာပေသည် (Lik Tai Lue) ဖြင့်ရေးသားပြီး၊ ဗုဒ္ဓကျမ်းစာများ၊ ရိုးရာပုံပြင်များ၊ သမိုင်းမှတ်တမ်းများစွာရှိသည်citation needed
Lik Tai Lue အက္ခရာသည် မီးထွန်းပွဲများနှင့် ဘုရားကျောင်းတော်ထဲတွင် သာသနာရေး အကြောင်းအရာများကို လက်ရေးသည့်စာအုပ်များတွင် သုံးသည်citation needed
လူရှမ်းအမျိုးသမီးများသည် ရိုးရာထည်တနီရောင်လုံချည်များ၊ အဆင်အပြောက်ထည်လက်အကွင်းနဲ့ အကျစ်ထည်ဖားလုံပေါ်ဝတ်လို့ ထင်ရှားသည်အမျိုးသားများက ရိုးရာတိုင်အင်္ကျီ၊ ရေပြင်အရောင်ဆံပင်အဖုံး (ခေါင်းထုပ်) ကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။
မောင်ပုဆိုးကြမ်း၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန်၊ စာ-၁၈၃ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅။
ပထမဆုံးအကြိမ် တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော်အဖြစ် ၁၇၈၇ ခုနှစ်မှ ၁၇၉၁ ခုနှစ်အထိ ကျင်းပခဲ့သော ပြင်သစ် အမျိုးသား ကိုယ်စားလှယ်ညီလာခံသဘင်ကြီးကို ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။
ကြီးအပြီးတွင် ဥရောပနိုင်ငံအများအပြား၌လည်းကောင်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် ဥရောပနှင့် အာရှနိုင်ငံအများအပြား၌လည်းကောင်း တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော်များကို ခေါ်ယူ၍ အစည်းအဝေးများ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့၌ ချုပ်ဆိုလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် စာချုပ်အရ တိုင်းသူပြည်သားများသည် မိမိတို့၏ ကံကြမ္မာကို မိမိတို့ ဖန်တီးနိုင်ရန်အတွက် တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော်တစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းရမည်ဖြစ်သည့်အတိုင်း ထိုနှစ်ဧပြီလတွင် တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။
သို့သော် တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော်ညီလာခံ မကျင်းပမီ ပဏာမအနေဖြင့် ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးသည် မေလအတွင်းတွင် ၊ ၌ ပြည်လုံးကျွတ် ညီလာခံသဘင်ကြီးတစ်ရပ်ကို ဖိတ်ခေါ်ကျင်းပခဲ့သည်။
ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အား လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။
လစ်လပ်လျက်ရှိသော လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌကြီးနေရာတွင် ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး အား ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။
တိုင်းဗားမြစ်သည် အလယ်ပိုင်းတွင် အ‌ရေးပါ အရာ‌ရောက်‌သော မြစ်ကြီးဖြစ်သည်။
ပြည်‌ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ‌တော် အစိုးရသည်မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီမှ ချမှတ်ထား‌သောကျန်းမာ‌ရေးမူဝါဒများတွင် အကျုံးဝင်သည့် တိုင်းရင်း‌ဆေး သိပ္ပံကျောင်းကို မန္တ‌လေးမြို့၊ မန္တ‌လေး‌တောင်‌ခြေအနီး၌ ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်‌နေ့တွင် စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
သင်တန်းကာလမှာ လက်‌တွေ့သင်တန်းကာလ အပါ အဝင် သုံးနှစ်နှင့် ‌ခြောက်လမျှဖြစ်သည်။
နက္ခတ်ပညာကို အ‌ခြေပြု၍ ‌ပေါက်ပွားလာ‌သော ပညာမျိုး ဖြစ် သည်။
တိုင်းရင်း‌ဆေးသိပ္ပံ ‌ကျောင်းသားများအား သင်ကြား‌စေ သည့် အာယု‌ဗ္ဗေဒ‌ဆေးပညာဆိုသည်မှာ ‌ဒေါသ ၃ ပါး၊ ဓာတ် ရ ပါး၊ မလ (ခေါ်အညစ်အ‌ကြေး) ကြီးငယ်တို့ကိုလည်း‌ကောင်း၊ လျှာအရသာ ၆ ပါး၊ ဝိပါက‌ခေါ် ဝမ်းမီးမီးချက်ပြီး အရသာ ၃ ပါး၊ ‌ဆေး၏ ဂုဏ် ၂၀၊ ကိစ္စ ၁၉ စသည်တို့ကိုလည်း‌ကောင်း၊ အများဆုံး အ‌ခြေခံထား‌သော ‌ဆေးပညာဖြစ်သည်။
ပထမနှစ် ( BMTM ) တိုင်းရင်း‌ဆေးပညာသမိုင်း ဒုတိယနှစ် ( BMTM ) ပါဠိဘာသာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ​ဘာသာရပ် ( +++ဆေးပညာဥပ‌ဒေသ) ( ​​ဌာနသုံး​ဆေးနည်းများ+​ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ+​ဆေးပစ္စည်းအာနိသင်) Anatomy Microbiology and Physiology Biochemistry Pathology Behavioral science တတိယနှစ် ဆေးပစ္စည်းအာနိသင် (တတိယပိုင်း) ရောဂါနိဒါန်းနှင့် ကုထုံး (ဒုတိယပိုင်း) ဆေးဝါး‌ဗေဒ (ဒုတိယပိုင်း) အနာဘက်ဆိုင်ရာကုထုံး အ‌ကြောပြင်ပညာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစာရင်းအင်း မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ သ‌ဘောတရား = ကူးစက်မြန်‌သော ‌ရောဂါများမှတစ်ပါး အခြား‌ရောဂါများကို ကုသ‌ပေး‌နေသည့် ကုတင် ၂၅ လုံးဆံ့ ‌ဆေးရုံကိုလည်း ၁၉၇၆ ခု ‌အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်‌နေ့ကစတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေး ပရဟိတ(ကျား)ကျောင်းသည် ၊ ၊ အမှတ် (၆) ရပ်ကွက်၊ ဘူတာရုံလမ်း တွင်တည်ရှိသည်။
စစ်‌ဘေးစစ်ဒဏ် ‌ကြောင့် အားကိုးစရာမရှိ‌သော မိဘမဲ့က‌လေးများအား ဘဝအာမခံ ရရှိသည်အထိ ပြုစုပျိုး‌ထောင်‌ပေးရန်၊ ဖက်ဆစ်တော်လှန်‌ရေးကာလအတွင်း အမျိုးသား‌ခေါင်း‌ဆောင်ကြီး ၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ပြည်နယ်‌တောင်‌ပေါ်ဒေသများရှိ မရှိဆင်းရဲနွမ်းပါးသူ က‌လေးများအား ‌ခေါ်ယူကျွေး‌မွေး ‌စောင့်‌ရှောက် ပညာသင်ကြား‌ပေးဖြင်းဖြင့် ပြည်နယ် ပြည်မတိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်မှု ခိုင်မာလာ‌စေရန်၊ နယ်ချဲ့ သမားများ၏ တမန်‌တော်များဖြစ်ကြ‌သော သာသနာပြုသူများ၏ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံး ညီညွတ်မှုပျက်ပြားအောင် ဘာသာရေးဖြင့် ဖျက်ဆီး‌နေသည့် အန္တရာယ်မှ ကာကွယ်၍ မိမိဘာသာ သာသနာထွန်းကား ပြန့်ပွား လာ‌စေရန်၊ စာရိတ္တ‌ကောင်းမွန်ပြီး တိုင်းချစ်ပြည်ချစ်စိတ်ဓာတ် ပရဟိတလုပ်ငန်း‌ဆောင်ရွက်လို‌သော စိတ်ဓာတ်တို့ ‌တောင့်တင်းခိုင်မာလာ‌အောင် စည်းရုံးလျက် တိုင်းပြည်အတွက် လူ‌တော်လူ‌ကောင်း လုပ်သား ကောင်းများ ပေါ်ထွက်လာ‌စေရန်၊ နိုင်ငံ‌တော်အစိုးရ၏ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများတွင် တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ကူညီ ‌ဆောင်ရွက်‌ပေးရန် ဟူ‌သော ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် မိဘမဲ့က‌လေးများကို ‌ခေါ်ယူကျွေး‌မွေး ‌စောင့်‌ရှောက်ခဲ့ခြင်း‌ကြောင့် ပရဟိတ(ကျား) ‌ကျောင်းဖြစ်လာသည်။
အစိုးရလက်ထက်တွင် နယ်စပ်‌ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အ‌ကောင်အထည်‌ဖော်‌ရေးလုပ်ငန်း၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် အ‌ကောင်အထည်‌ဖော် ‌ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ၏ လုပ်ငန်းတစ်ရပ်အဖြစ် တာဝန်ယူလျက် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေး ပရဟိတ(ကျား)ကျောင်းအမည်ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေးပရဟိတ(ကျား)ကျောင်းအတွက် က နှစ်စဉ် ဆန်ဖိုး‌ငွေ ကျပ်နှစ်သိန်းခန့်နှင့် စားစရိတ်၊ ဝတ်စရိတ်၊ ‌ဂေဟာမှူး ‌ထောက်ပံ့‌ကြေး ငွေကျပ် တစ်သိန်း ခွဲခန့် ‌ထောက်ပံ့သည်။
ထိုတစ်ငှက်မျိုး၏ သတ္တ‌ဗေဒအမည်မှာ ''ပယ်လပ်စတြစ် ဒြက် ဆာရီ''ဖြစ်သည်။
ဝါးတားဂိတ် အရှုပ်တော်ပုံ ဆိုသည်မှာ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နိုင်ငံရေး အရှုပ်တော်ပုံ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဝါရှင်တန်ဒီစီ ရှိ ဒီမိုကရက်တစ် နေရှင်နယ် ကော်မတီ၏ ရုံးချုပ်အဆောက်အအုံဖြစ်သော ဝါးတားဂိတ် အဆောက်အဦးကို ဖောက်ထွင်းဝင်ရောက်ရာမှ စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုအရှုပ်တော်ပုံကြောင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်တွင် အမေရိကန် သမ္မတ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်သည် အထိ ဖြစ်ခဲ့ရပြီး အမေရိကန် သမ္မတများတွင် ပထမဆုံး နှင့် တစ်ဦးတည်းသော နုတ်ထွက်မှု ဖြစ်သည်။
မှ သူခိုးများကို ပေးသော ပိုက်ဆံကို ၁၉၇၂ ခုနှစ် သမ္မတ ပြန်လည် အရွေးခံသည့် ကော်မတီ၏ ရန်ပုံငွေများနှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
မွေးဖွားရာ = အာကင်းဆပ်ပြည်နယ်၊။
သူသည် အပြီးတွင် ပထမဆုံး သမ္မတဖြစ်ခဲ့ပြီး ဘေဘီဘွန်မာခေါ် စစ်အပြီးခေတ် မွေးဖွားသူများတွင် ပထမဆုံး သမ္မတဖြစ်သည်။
သူ၏ ဇနီး သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက်မှ စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး သူတို့ နှစ်ဦးစလုံးသည် ယေးလ် ဥပဒေကျောင်းမှ ဂျူရစ် ဒေါက်တာ (J.D.) ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ကြသည်။
ကိုယ့်အမည်ကို ကိုယ်ဖော်ထုတ် မြည်တွန်တတ်သော သတ္တဝါများကား ခုနစ်ပါးရှိသည်။
ထိုရာထူး မတိုင်မီက သူသည် ၏ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် ၁၉၉၅ မှ ၂၀၀၀ ခုနှစ် အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဘုရှ်သည် ၄၁ ဦးမြောက် အမေရိကန် သမ္မတ နှင့် ဘာဘရာဘုရှ်တို့၏ အကြီးဆုံးသားဖြစ်သည်။
မွေးဖွားရာ = ဘရွတ်ကလိုင်း၊ မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်၊။