DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ပထမဆုံးသော အစအဆုံး ရောင်စုံ ရုပ်ရှင်ကားမှာ ''တိုးအော့သဆီး''ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။
အမေရိကန် လူမိုက်လောကဇာတ်ကားများ၊ ဟာသ ဇာတ်ကားများ ရိုက်ကူးရာ၌ ကမ္ဘာ့စံပြ ဖြစ်ခဲ့သော ဟောလီဝုသည် ရုပ်ရှင်ပရိသတ်၏ အဆင့်အတန်းမြင့်လာမှုကြောင့် နောက်ပိုင်း၌ ဣန္ဒြေရရနှင့် လူ့အရေး၊ လူ့ကိစ္စကို တင်ပြသော ဇာတ်ကားများကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ဟောလီဝုမှ ဖရင့်ကက်ပရာ၏ ''ကျွန်ုပ်တို့ ဘာကြောင့် တိုက်ရသလဲ''၊ ဂျွန်ဟပ်စတန်၏ ''ဆန်ပီကြိုက်တိုက်ပွဲ'' နှင့် ''အလင်းဆောင်ပါလော့''၊ အက်ဒွပ် စတိုင်ခင်နှင့် လွီဒါရော့ခမွန်တို့၏ ''ရဲဘော်မ'' ဇာတ်ကားများသည် စစ်တပ်များအတွက် ဝါဒဖြန့် မှတ်တမ်းတင်ကားများ ဖြစ်ကြသည်။
ဇာတ်ကားရော ဒါရိုက်တာပါ အကယ် ဒမီဆုရရှိသော ''ကာဆာဗလန်ကာ'' (၁၉၄၃) ဇာတ်ကား၊ ဇာတ်လိုက်မင်းသား ကလစ်ဖတန်ဝက်၏ ပွဲဦးထွက်''လော်ရာ'' စုံထောက်ဇာတ်ကား၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဝင်ငွေအကောင်းဆုံးဖြစ်သော ''လိဖဟာတူဟဲဗင်း''ဇာတ်ကားတို့သည် စစ်အတွင်း ထင်ရှားသည့် ဟောလီဝုရုပ်ရှင်ကားများ ဖြစ်ကြသည်။
နိုဝယ်ကောင်းဝပ်၏ ''ကျွန်ုပ်တို့ အမူတော်ထမ်းရာ''ဇာတ်ကား၊ ကာရိုရိ၏ ''သဝေး အဟက်'' ဇာတ်ကား အန်တိုနီအက်စကွစ်၏ ''သ ဝေး တူ သ စတား'' ဇာတ်ကားများသည် ဗြိတိန် လူထုအား စစ်သွေးကို နှိုးဆွပေး သော ဇာတ်ကားများ ဖြစ်ကြသည်။
အိန္ဒိယရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် စံတင်ထိုက်၍ ဝင်ငွေအကောင်းဆုံး ဇာတ်ကားမှာ ''ချန္ဒရာလက္ခ''ဖြစ်သည်။
အော်လီဗီယာလောရင့်၏ ဇာတ်ကားများ ''မျှော် တလင့်လင့်''၊''တွေ့ရဆုံရ ထိုခဏ''၊ ''ဖိနပ်နီနီ''၊ ''တတိယလူ'' ကဲ့သို့သော ဗြိတိသျှရုပ်ရှင်ကားများ၊ ''ဖိနပ်တိုက်သမား''၊ ''စက်ဘီးသူခိုး''၊ ''ရောမ''၊ ''ကာကွယ်မဲ့မြို့တော်''၊ ''ပေဆန်'' တို့ကဲ့သို့သော အီတလီရုပ်ရှင်ကားများ ကမ္ဘာ့ရုပ်ရှင်ပရိသတ် အကြိုက် ဥရောပကားများ ဖြစ်ကြသည်။
ယင်းသို့ ဖြင့် ''ကရော့စ ဖိုင်းယား''၊ ''ဂျင်းတဲလမင်း အဂရီမင့်'' ဇာတ် ကားများ ပေါ်ထွက်ခဲ့လေသည်။
လုပ်ငန်းတွင်မူ စစ်ပြီးခေတ်၌ စစ်ကျန်ဖလင် များဖြင့် အသံတိတ်ရုပ်ရှင်ကားများ ပြန်လည် စတင်ရိုက်ကူး လာကြသည်။
ပထမ ဆုံးသော စီနီရာမာရုပ်ရှင်မှာ မိုက်ကယ်တော့၊ လိုဝယ် တောမတ်နှင့် မိတ်ဆွေတစု စုပေါင်း ထုတ်လုပ်သော ''သစ်အစ်စီနီမာရာ'' ရုပ်ရှင်ကား ဖြစ်သည်။
ကင်မရာ တစ်လုံးတည်းနှင့် မြင်ကွင်းကျယ် ရိုက် နိုင်ရေးကို မိုက်ကယ်တော့ စိတ်ကူးကြံဆ တီထွင်ရိုက်ကူးရာ ၁၉၅၅ ခုနှစ် အောက်တို ဘာလတွင် နယူးယော့မြို့ ရီဗောလီ ရုပ်ရှင်ရုံတွင် ပြသသော ''အိုကလာဟိုးမား'' ရုပ်ရှင်ကားသည် ပထမဆုံးသော အောင်မြင်မှု ဖြစ်သည်။
ဒုတိယအောင်မြင်စွာ ရိုက်ကူးလိုက်သောကားမှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် မိုက်ကယ်တော့ ပင် ရိုက်ကူးခဲ့သော ''ကမ္ဘာပတ်လည် ရက်ရှစ်ဆယ်''ကား ဖြစ်သည်။
ပန်းများ တဖြည်းဖြည်း ပွင့်လာပုံ၊ အစေ့မှ အညောက်ထွက်လာပုံ၊ အပင်ပေါက် လာပုံစသော ရုက္ခဗေဒဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများ၊ ရေခဲများ ဖုံးလွှမ်းနေသည့် မြင့်မားသော တောင်ထိပ်များသို့ ခက်ခဲစွာ တက်နေကြပုံ၊ သဲကန္တာရထဲ၌ ကုလားအုပ်များနှင့် ခရီးသွား လာကြပုံ စသော ဒေသန္တရဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများ၊ သိပ္ပံပညာ လက်တွေ့စမ်းသပ် ခြင်းများ၊ ဆေးပညာခွဲစိတ်မှုများကိုလည်း ရုပ်ရှင်ဖြင့် ရှင်းလင်း စွာ ပညာပေးနိုင်လေသည်။
ဇာတ်ကွက် ဇာတ်လမ်း တို့မှာလည်း ကြေကွဲဖွယ်ရာ၊ ရင်ဆို့ဖွယ်ရာ များသာ ဖြစ်၏" ဟု က မှတ်ချက် ချခဲ့သည်။
ရင်ခတ် (Yeng-khat) ၏ အမည်မှာ ဖြစ်သည်။
ဆလင်ဒါပုံရှိပြီး ၊ တောက်တောက်စင်းထားသော အသား၊ သို့မဟုတ် အခြားအဆာပလာများကို ဂျုံလိပ်တွင် ထည့်ပြီး ဆီပူပူဖြင့် ကြော်ထားသော စားစရာ ဖြစ်သည်။
ယင်းနက် ခေါ် ရိန်-( ရှမ်းပြည်နယ် )။
ယင်းမာပင်မြို့နယ် ၏ အရှေ့ဘက်တွင် နှင့် ၊ တောင်ဘက်တွင် နှင့် ၊ မြောက်ဘက်တွင် တို့ ရှိကြသည်။
ယင်းမာပင် မြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက် နှာပြင် အထက် ပေ (၄၀၀) တွင် ရှိပြီး ယေဘုယျ အားဖြင့် မြေပြင် ညီညာပြန့်ပြူး ပါသည်။
ယင်းမာပင်မြို့နယ်အား မြို့နယ်အဖြစ် ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရမှ စတင်သတ်မှတ်ပြီး နယ်ပိုင်ဝန်ထောက် တစ်ဦး ရုံးထိုင်စေလျက် ပုလဲမြို့နယ်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ် တို့ကိုပါ အုပ်ချုပ်ရသော ခရိုင်ခွဲ (ဆဗ္ဗဒီဝီဇံ)မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ယင်းမာပင် မြို့နယ် အတွင်း၌ တောင်တန်း နှင့် ဆင်ခြေလျှော ဒေသမှာ မြေပြန့်လွင်ပြင် ဧရိယာ ထက် ပိုမိုကျယ်ဝန်းသည် မှန်သော် လည်း ဤမြို့နယ်တွင် အလွန် မြင့်မားသော တောင်ကုန်း တောင် တန်းကြီးများ မရှိပါ။
ယင်းမာပင်မြို့နယ်သည် မြန်မာ နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ပူပြင်းခြောက် သွေ့သည့်အပိုင်းတွင် ပါရှိသည်။
ယင်းမာပင်မြို့နယ်သည် မြေပြန့် အပူပိုင်း ဒေသတွင်သာ ပေါက် ရောက် နိုင်သည့် သန်း၊ ဒဟတ်၊ ၊ ၊ ဇီးဖြူ၊ တယ်၊ ၊ သမုန်း၊ စသည့် အပင်များ ပေါက်ရောက် ပါသည်။
ချင်းတွင်းမြစ် ဘေးတလျှောက်နှင့် ချောင်းဘေး တို့တွင်လည်း ၊ ဘိုင်၊ ကတွတ်၊ သဖန်းပင်များ ပေါက်ရောက်လျက် တောင်စောင်း များတွင် ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ပျဉ်းကတိုးပင်များ ပေါက်ရောက်ကာ တောင်ပေါ် မြေပြင်ပိုင်းတွင် ၊ သတီ၊ မျောက်ချောနှင့် မျှင်ဝါး၊ တင်းဝါး၊ သနပ်ခါး စသည်တို့ ပေါက်ရောက်ကြသည်။
ယင်းမာပင်မြို့နယ်တွင် စီမံကိန်း သီးနှံများ စိုက်ပျိုးထုန်လုပ်လျက် ရှိရာ မိုးရာသီ၌ မိုးကြိုစပါး စိုက်ပျိုးခြင်း၊ မိုးနှမ်း၊ မိုးပြောင်ဖူး၊ မြေပဲ၊ ဝါကလေး၊ ပဲစိမ်းငုံ သီးနှံများ အဓိကထား၍ စိုက်ပျိုး ပြီး မိုးလယ်ရာသီတွင် စပါး၊ ပဲတီစိမ်း နှင့် နှံစားပြောင်း သီးနှံများ၊ မိုးနှောင်းရာသီတွင် ထောပန်ပဲ၊ စွန်တာနီ၊ ငရုတ်သီးနှံများ၊ ဆောင်းရာသီတွင် နှမ်းကြီး၊ ဆောင်းမြေပဲ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ အာလူး၊ ကုလားပဲ၊ ဂျုံ သီးနှံများ အဓိကထား၍ စိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်သည်။
ယခင်က မူကြိုကျောင်း (၁)ကျောင်း၊ အ.မ.က(၁) မူလ တန်းကျောင်း (၁)ကျောင်း နဲ့ အ.ထ.က(ယင်းမာပင်) အထက်တန်း ကျောင်း (၁)ကျောင်းပဲ ရှိရာ ၁၉၉၂ ခုနှစ် လောက်ကစ၍ (ခ)ရပ်ကွက် ယခင် စာတိုက်ဟောင်းနေရာတွင် အ.မ.က(၂) ထပ်မံဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ယခင်က မြို့တွင်းတွင် ဇောတိကကျောင်း၊ ရေဝန်းကျောင်း၊ မာန်ဘရာ ကျောင်း၊ သီးပင်ကျောင်း ဆိုပြီး ဘုန်းကြီးကျောင်း (၄) ကျောင်းသာ တည်ရှိခဲ့သည်။
တိုးတက်လာသော ယဉ်ကျေးမှုနှင့်အတူ ယခင်က ယုံကြည်လာခဲ့သော အယူအစွဲများလည်း ပျောက်ကင်းသလောက်ရှိပြီဖြစ်သည်။
တွင် ယူနီကုဒ်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ (writting system) အားလုံးနီးပါး ပါရှိပြီး ကွန်ပျူတာများနှင့် လိုက်ရောညီထွေ ရှိစေရေးအတွက် သက်မှတ်ထားသော (industry standard) တစ်ခုဖြစ်သည်။
စံနှင့်အတူ ယူနီကုဒ်စံသည် အက္ခရာပေါင်း ၁၀၀ ၀၀၀ ကျော်ပါသော စာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထိုစံစာအုပ်တွင် ကိုးကားရန် ဇယားများ၊ encoding နည်းစဉ်များ၊ စံများ၊ အက္ခရာ၏ သဘောသဘာဝများ (ဥပမာ စာလုံးကြီး၊ စာလုံးသေး)၊ အထောက်အကူပြု များ၊ အခြား သက်ဆိုင်ရာများ (အက္ခရာသဘော၊ ဥပဒေ၊ ခွဲခြင်း၊ ပေါင်းခြင်း၊ rendering နှင် နှစ်ဖက်သွား စာများ၏ အစဉ်၊ ဘယ်ညာ သဘောများ၊ စသည့်) ပါရှိသည်။
ယူနီကုဒ် ၏ (UTF) scheme များတွင် ရှိပြီး encoding နည်းများသည် (multilingual) အတွက် လိုအပ်လျက်ရှိသည်။
ဘာသာစုံ ပါဝင်သော ယူနီကုဒ် ၏ အောင်မြင်မှုကြောင့် ကို လုပ်ရာတွင် များစွာ အသုံးချလျက်ရှိသည်။
ယူနီကုဒ်စံစနစ်ကို ယခု ပေါ်ပေါက်နေသော ၊ ၊ နှင့် ခေတ်ပေါ် များတွင် အသုံးချလျက်ရှိသည်။
ယူနီကုဒ်စံစနစ်ကို အသုံးပြုရာတွင် မျိုးစုံ အသုံးပြုနိုင်သည်။
အသုံးအများဆုံးမှာ (1 byte ကို ASCII အက္ခရာ အတွက် နှင့် ၄ byte အထိ ကျန် နေများကို အခြား အက္ခရာ အတွက်)၊ မသုံးတော့သော (2 bytes ကို အက္ခရာ အားလုံးအတွက် သို့သော် ယူနီကုဒ် အက္ခရာ အားလုံးမပါ) နှင့် (၄ bytes သုံးပြီး UCS-2 ကို ထက်ဆင့်၍ ကျန်ရှိနေသေးသော ယူနီကုဒ် အက္ခရာ များကို ထည့်သွင်း) ဖြစ်ကြသည်။
ယူနီကုဒ်သည် ရှေးရိုး သုံးလာခဲ့ကြသော (character encoding) များ၊ စံ များ ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သတ်မှတ်လိုသည်။
များစွာသော ရှေးရိုးရာ စာလုံး သိမ်းဆည်းပုံ၏ တွေ့နေကျ ပြဿနာမှာ ဘာသာနှစ်မျိုး ရရန် ပြုလုပ်ခြင်း (များသောအားဖြင့် s နှင် ဒေသစာ) တွင် ဘာသာမျိုးစုံ အတွက်မပါပေ။
ယူနီကုဒ်သည် သဘောအားဖြင့် (glyph) များကို ထက် အခြေခံ (character) များ — s and grapheme-like units — ကို သိမ်းဆည်းထားသည်။
တရုတ်စာတွင် အခြေခံ နှင် တို့ကိုခွဲခြားရန် ခက်ခဲသည်။
စာစီ၊ စာရိုက်ခြင်း (text processing) တွင် ယူနီကုဒ်သည် စာလုံးတိုင်းအတွက် အတုမရှိသော (code point) — စာလုံးပုံ အစား နံပါတ်တစ်ခု — ရှိရေး တာဝန်ယူသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် ယူနီကုဒ်သည် စာလုံးများကို မူရင်းသဘာဝ (an abstract way) ကိုကိုယ်စားပြုပြီး ပုံဖော်ရန် အတွက်ကိုမူ (အရွယ်၊ ပုံ၊ (သို့) သဏ္ဌာန်) (web browser, word processor) ၏တာဝန်အဖြစ် ချန်ထားခဲ့သည်။
ယူနီကုဒ်၏ ပထမ ၂၅၆ လုံးမှာ နှင့် တူသောကြောင့် ရှိပြီး အနောက်နိုင်ငံမှ စာများအတွက် အခက်အခဲ မရှိပေ။
များစွာသော အတူတူ စာလုံးများကို မတူသော စာခွက်များတွင် သတ်မှတ်ခြင်းမှာ ရှိပြီး နှင့် အဆင်ပြေစေရန် ဖြစ်သည်။
တင်းပြည့် ပါဝင်သူများသည် အဓိက ကွန်ပျူတာ နှင့် ထုတ်လုပ်သူများ ဖြစ်သည် Systems, , , , , , နှင့် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုအဖွဲ့အစည်းကြီးသည် ယူနီကုဒ် စံ ကို ၁၉၉၁ တွင် ထုတ်ခဲ့ပြီး ဆက်လက် တိုးတက် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
နောက်ဆုံး စံမှာ ယူနီကုဒ် စံ ၅ ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မြန်မာစာတွင် ယူနီကုဒ် စံ ၄.၀ တွင် စံမှားခဲ့သော၊ ယူနီကုဒ် စံ ၄.၁ တွင် အသုံးမတွင်သော Myanmar2၊ ယူနီကုဒ် စံ ၅.၁ တွင် အားနည်းချက်များကို ပြုပြင်ထားသော ထွက်ရှိသည်။
သိမ်းဆည်းမှု နေရာဆက်ပုံ (encoding maps) တွင် ယူနီကုဒ် မှ အစဉ်လိုက် တစ်ခုသော ပမာဏ အထိ ကို စာခွက်တန်ဖိုး (code value) ဟု သက်မှတ်သည်။
UTF သိမ်းဆည်းပုံများမှာ - UTF-1 — အသုံးမပြုတော့သော UTF-8 အရင်, maximizes compatibility with ISO 2022, no longer part of The Unicode Standard UTF-7 — လူသုံးများသော 7-bit သိမ်းဆည်းပုံ UTF-8 — 8-bit သုံး၍ ပမာနခွဲပေါင်းစုံ သိမ်းဆည်းပုံ ဖြင့် ASCII နှင် ကိုက်ညီသော၊ သုံးသော UTF-EBCDIC — 8-bit သုံး၍ ပမာနခွဲပေါင်းစုံ သိမ်းဆည်းပုံ ဖြင့် EBCDIC နှင့် ကိုက်ညီသော EBCDIC (ယူနီကုဒ်စံ မဟုတ်) UTF-16 — 16-bit သုံး၍ ပမာဏခွဲပေါင်းစုံ သိမ်းဆည်းပုံ UTF-32 — 16-bit သုံး၍ ပမာဏတူ သိမ်းဆည်းပုံ UTF-8 သည် စာခွက် တစ်ခုကို ၁ မှ ၄ ဗိုက် အထိ ယူနိုင် သောကြောင့် ASCII နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိပြီး ကျစ်လျစ် သဖြင် သုံးစွဲသူ့စံ (''de facto'' standard) ဖြစ်လျက် ရှိသည်။
ယခုခေတ် များတွင် ထို သိမ်းဆည်းပုံ စနစ် ဖြင့်လာသည်က များသည်။
ယူနီကုဒ်တွင် စာလုံး ပုံပြောင်းရန် နည်းစနစ်ပါရှိသဖြင် စာလုံးပုံ များစွာကို ပါသည်ထက် များတိုးချဲ့၍ ဖော်ပြနိုင်သည်။
ထိုနည်းစဉ် အသုံးပြုမှုကို (combining diacritical marks) ဟုခေါ်သည်။
ထိုစာလုံးတို့ကို မူရင်း စာလုံး နောက်တွင် သင်္ကေတဖြင့် လိုက်သည် (ဥပမာ တွင် စာလုံးဆင့်များ)။
ထိုအကြောင်းကို ပေါင်းရန် ယူနီကုဒ်တွင် (canonical equivalence) နည်းစဉ် ရှိသည်။
အဆင့်မြင့် စာဘာသာ-ပုံဖော်စနစ် များမှာ ၁၉၈၀ ခုက DecoType ပြုလုပ်သော အတွက် Arabic Calligraphic Engine (ACE) စနစ်၊ နှင့် တို့ ပြုလုပ်သော စနစ်၊ မှ စနစ် မှ စနစ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ ဖောင့်များ ဖြစ်သော သည် Graphite စနစ်အား လည်းကောင်း၊ နှင့် စနစ်အား လည်းကောင်း သုံးသည်။
ဖောင့်ထဲတွင် အား စာလုံးစဉ်များကို မည်သို့ ပုံဖော်ရမည်ကို ညွှန်ကြားချက်များ ပါရှိသည်။
သည်လည်း ထို အထက်ဆင့်ခြင်းနည်းကို အသုံးပြုထားသည်။
များသောအားဖြင့် ထိုနည်းစဉ်သည် (monospaced font) များသာ ကောင်းစွာသုံးနိုင်ပြီး ခက်ခဲသောနည်းများ မရသည့်အခါ နောက်ဆုံးအဆင့် သုံးရန်ဖြစ်သည်။
လူသိအများဆုံးသော (နောက်များတွင် , and ဖြစ်လာသည်) စနစ်တွင် ယူနီကုဒ် စာလုံး သိမ်းဆည်းမှုကို အပြည့်သုံးထားသည်။
နှင် bytecode စနစ်၊ နှင် တို့လည်း ယူနီကုဒ် ကို ထဲထဲဝင်ဝင် သုံးထားသည်။
UTF-8 စနစ်သည် operating system များ အတွက် အဓိက သိုလှောင်မှု စနစ်ဖြစ်သည်။
အကြောင်းတစ်ခုမှာ ကို အလွယ်တကူ အစားထိုးနိုင်သော ကြောင့်ဖြစ်သည်။
ယူနီကုဒ်ကို ဘာသာစုံ စာလုံးဖော်စက် (text-rendering engine) များဖြင့် ပုံဖော်ရာတွင် တွင် သုံး၍လည်းကောင်း၊ Mac OS X တွင် သုံး၍လည်းကောင်း၊ GTK+ ( desktop) ကို သုံး၍လည်းကောင်း ပုံဖော်ကြသည်။
သည် ယူနီကုဒ် စာလုံးများ မည်သို့ ရိုက်သွင်းရမည်ကို စာရိုက်နည်း စနစ်စဉ်များနှင့် သက်မှတ်သည်။
ထိုဒေသ သုံးခုလုံးတွင် ယူနီကုဒ် လမ်းစဉ် အကြံပြု အဖြစ် ရပ်တည်သော ပညာရှင် အမြောက်အမြားရှိသောလဲ ပြဿနာ မဆုံးနိုင်ပေ။
ယူနီကုဒ်သည် ရှေး နှင့် ပုံပြောင်း စာ မပါဝင်မှုအတွက် ရှုံ့ချကြသည်။
သို့သော် အသင့်ပေါင်းပြီး စာလုံးပုံ မရှိသော စာလုံးဆင့်များ ကိုမူ ၊ သို့မဟုတ် ကဲ့သို့ အဆင့်မြင့် စာလုံးပုံဖော်နည်းများ အသုံးပြုရန်လို့အပ်သည်။
ယင်းတိုက် (Yindaik) ၏ အမည်မှာ ဖြစ်သည်။
ယင်းတိုက်သစ် အနှစ်သားသည် မာ၍ အစင်းကြောင်းများ ထင်လျက် လှပသဖြင့် ပန်းပုထုရန် အလွန် အသုံးဝင်သည်။
ယင်းမာ (Yinma) ၏ အမည်မှာ ''Chukrasia tabularis'' ဖြစ်သည်။
ယင်းမာပင်မြို့နယ် ၏ အရှေ့ဘက်တွင် မုံရွာမြို့နယ် နှင့် ၊ တောင်ဘက် တွင် နှင့် ၊ မြောက်ဘက်တွင် ကနီမြို့နယ်တို့ ရှိကြသည်။
ယင်းမာပင် မြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက် နှာပြင် အထက် ပေ (၄၀၀) တွင် ရှိပြီး ယေဘူယျ အားဖြင့် မြေပြင် ညီညာပြန့်ပြူးသည်။
မြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်ကမူ ယင်းမာပင် မြို့နယ် အပါအဝင် နှင့် တို့ ပါဝင်သော ဒေသများအား ဖန့်ချီနယ် (တချို့က"ဗန့်ဂျီနယ်" ဟုလည်း ပြောကြသည်။
ယင်းမာပင်မြို့နယ်အတွင်း၌ တောင်တန်းနှင့် ဒေသမှာ မြေပြန့်လွင်ပြင် ဧရိယာထက် ပိုမိုကျယ်ဝန်းသည် မှန်သော်လည်း ဤမြို့နယ်တွင် အလွန် မြင့်မားသော တောင်ကုန်းတောင်တန်းကြီးများ မရှိပေ။
မုံရွာ - ပုလဲ - ဂန့်ဂေါလမ်း၊ ၁၂-ပေ အကျယ် ကတ္တရာခင်း ကားလမ်းသည် ယင်းမာပင်မြို့နယ်ကို ဖြတ်သန်းလျက် ရှိသည်။
ယင်းမာပင်မြို့နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည့်အပိုင်းတွင် ပါရှိသည်။
ယင်းမာပင်မြို့နယ်သည် မြေပြန့် အပူပိုင်း ဒေသတွင်သာ ပေါက် ရောက် နိုင်သည့် သန်း၊ ဒဟတ်၊ ထနောင်း၊ ရှား၊ ဇီးဖြူ၊ တယ်၊ တမာ၊ သမုန်း၊ သနပ်ခါး စသည့် အပင်များ ပေါက်ရောက်သည်။
ယင်းမာပင်မြို့နယ်တွင် စီမံကိန်းသီးနှံများ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်လျက် ရှိရာ မိုးရာသီ၌ မိုးကြိုစပါး စိုက်ပျိုးခြင်း၊ မိုးနှမ်း၊ မိုးပြောင်ဖူး၊ မြေပဲ၊ ဝါကလေး၊ ပဲစိမ်းငုံ သီးနှံများ အဓိကထား၍ စိုက်ပျိုးပြီး မိုးလယ်ရာသီတွင် စပါး၊ ပဲတီစိမ်း နှင့် နှံစားပြောင်း သီးနှံများ၊ မိုးနှောင်းရာသီတွင် ထောပတ်ပဲ၊ စွန်တာနီ၊ ငရုတ်သီးနှံများ၊ ဆောင်းရာသီတွင် နှမ်းကြီး၊ ဆောင်းမြေပဲ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ အာလူး၊ ကုလားပဲ၊ ဂျုံ သီးနှံများ အဓိကထား၍ စိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်သည်။
နတ်ချမ်းသာသို့ ကောင်းစွာ ရောက်သော နတ်၊ ဆင်းရဲဒုက္ခ-ကင်း-မရှိ-သော ချမ်းသာများ နေရာဘုံဖြစ်သည်။
ကုဘွန်းတု(Kubuntu) စနစ်တွင် KDE environment အား အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
အထက်ဖော်ပြပါအတိုင်း Ubuntu မျိုးကွဲများတွင်ပင် သုံးစွဲသူအလိုက် ၄ မျိုး ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည်။
Ubuntu ကို Install လုပ်ရာတွင်ယေဘူယျအားဖြင့်နည်းလမ်းနှစ်မျိုးရှိသည်။
Ubuntu LoCo Team ဟု ခေါ်ဆိုသည့် ပြည်တွင်း အထောက်အကူပြု Local Community များသည် Ubuntu ၏ ထူးခြား အာသာချက်များအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။
မူရင်း [ LoCo Team] စာရင်းတွင် LoCo Team List ကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်။
ကျမ်းကို ဟောတော်မူပြီးသည့်နောက် ယမိုက်ကျမ်းကို ဆက်လက်ဟောကြားပါသည်။
ဘုရားရှင်သည် အထက်ငါးကျမ်းတို့ဖြင့် တရားနှင့် သမုတိသစ္စာတရားနှစ်ပါးတို့ကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဝေဖန်ပိုင်းခြား ဟောကြားတော်မူလေသည်။
သို့ရာတွင် ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါဟူသော သမုတိသစ္စာတရားနှင့် ခန္ဓာ, အာယတနစသော ပရမတ္ထသစ္စာတရားနှစ်ပါးတို့ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ကြပုံ၊ ဟူသော ဩကာသလောကကြီးနှင့် ထိုသစ္စာတရားနှစ်ပါးတို့ ဆက်သွယ်ပုံတို့ကို ဟောရန်ကျန်နေပေသည်။
လားဟူလူမျိုးများသည် ၏ မျိုးနွယ်ဝင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတစ်ခုဖြစ်သည်။
ခရစ်တော် မပေါ်မှီ ဘီစီ ၆၀၀ ခန့်အထိ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
လူဦးရေ များပြားလာသည်နှင့် အမျှ ရေကြည်ရာ မျက်နုရာသို့ ပြောင်းရွှေ့လာရာ ၊ ကြောင်းအတိုင်း စုန်ဆင်းလာရာ တရုတ်ပြည် တောင်ပိုင်း ၊ ၊ နယ်စပ်ဒေသများသို့ ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
တရုတ်နိုင်ငံ လန်ချန်း လားဟူပြည်နယ်တွင် ၅ သိန်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၂ သိန်း၊ ယိုးဒယား၊ လာအို၊ နှင့် တို့တွင် ၁ သိန်း စုစုပေါင်း ၈ သိန်းခန့် ရှိသည်။
အမျိုးကွဲပေါင်း ၂၀ ကျော် ရှိပြီး တွင် ၁၂ မျိုး နေထိုင်သည်ဟု သိရသည်။
လားဟူ လူမျိုးများသည် ၊ ၊ တို့ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကောက်သစ်စားပွဲသည် လားဟူအမျိုးသားတို့အတွက် အရေးပါသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဖြင့် သည် မိဘ နှစ်ပါး တို့၏ များ (genes) ကို ပေါင်းစပ်၍ ကွဲပြားသော မျိုးဆက်သစ်များ ဖြစ်ပေါ်သော နည်းဖြစ်သည်။
ဂျီး မျိုးဆက်များ ပျံနှံ့ခြင်းကို (chromosome) ရှိ dixoyribonucleic acid များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် ဆောင်ညှင်းပြီး မျိုးဆက်သစ်တွင် ခရိုမိုဇုန်း နှစ်မျိုး သယ်ဆောင် ပါဝင်သည်။
ခရိုမိုဇုန်း နှစ်ခု ပါဝင်သော အခြေကို ဟုခေါ်ပြီးJohn Maynard Smith & Eörz Szathmáry, The Major Transitions in Evolution, , 1995, p 149 ခရိုမိုဇုန်း တစ်ခုသာ ပါဝင်သော အခြေကို ဟုခေါ်သည်။
diploid သက်ရှိရုပ်စု သည်လည်း (meiosis) နည်းဖြင့် ခရိုမိုဇုန်း တစ်ခုကို ကျပန်းခွထုတ်ခြင်းဖြင့် haploid ဆဲလ် အဖြစ် ပြောင်းနိုင်သည်။
သတ္တဝါတို့၏ ဂမိတ် တွင် အထီး နှင့် အမ — နှင့် ဟူ၍ရှိသည်။
မှ ထုတ်သော အဖိုဂမိတ် သည် သေးငယ်သော ဖြစ်ပြီး ခေါ် အမြီးပါပြီး ယက်၍ သွားနိုင်သည်။
သည် အလွန် ချုံ့ထားသော ဆဲလ်ဖြစ်ပြီး သန္ဓေလောင်း ဖြစ်ပေါ်ရန် လိုအပ်သော ဆဲလ်နှင့်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများ မပါချေ။
မှ ထုတ်သော အမဂမိတ် သည် မသွားနိုင်သော အကြီးစား ဆဲလ်ဖြစ်ပြီး နှင့် သန္ဓေလောင်း ဖြစ်ပေါ်ရန် လိုအပ်သော ဆဲလ်နှင့်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။
မျိုးဥဆဲလ်များသည် သန္ဓေလောင်း ဖြစ်ပေါ်ရန် အထောက်အပံ့ပြု အခြားဆဲလ်များပါ ဝိုင်းရံ တတ်ပြီး အဖြစ် တည်ရှိသည်။
များတွင် သန္ဓေလောင်းများ အမ၏ သားအိမ်တွင်းမှာပင် ကြီးထွားပြီး မိခင်ထံမှ အာဟာရ ကို တိုက်ရိုက် ရယူသည်။
ရေးဆွဲသည့် သစ်ပင်အောက်မှ လိင်စိတ်ဆွပေးနေသော စုံတွဲတစ်တွဲ (Francion ၁၅) ပန်းချီကား]] တွင်၊ လိင်စိတ်ဆွခြင်း (foreplay) သည် နှစ်ယောက် သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော သူတို့တွင် ရန် အတွက် ကနဦး စိတ်ပိုင်းနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြုအမူတို့ပင်ဖြစ်သည်။
စိတ်ဆွခြင်းတွင် ၊ ၊ ၊ ပြောဆိုခြင်း နှင့် (ကြည်စယ်ခြင်းတွင် ကျေနပ်စေမှုများအပြင် ဆွသော ငြင်းဆိုမှုများ) စသော အမျိုးမျိုးသော အပြုအမူတို့ပါဝင်သည်။
လက်ဖြင့်ဖြစ်စေ ပါးစပ်ဖြင့် ဖြစ်စေ များကို ဆွပါက လိင်စိတ်ဆွခြင်း ဟုခေါ်သည်။
အများဆုံး လိင်စိတ်ဆွခြင်းများမှာ (fellatio) နှင့် (cunnilingus) တို့ပင်ဖြစ်သည်။
လီဆူလူမျိုး (; , Lìsù zú; ; : ) သည် မှ ဖြစ်ပြီး ၊ အနောက်တောင်ပိုင်း ၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် ၊ တို့ရှိ တောင်တန်းထူထပ်သော ဒေသများတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။
တရုတ်သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ၎င်းတို့သည် ရှေးဟောင်း "ချီအန်" (Qiang) လူမျိုးစုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်ပြီး အေဒီ ၁၀ ရာစုခန့်တွင် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဂျင်းရှာမြစ် (Jinsha River) ဝှမ်းသို့ စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။
Gros, S. (2012). "Discovery of the Lisu." Asian Anthropology. (၁၆) ရာစုနှင့် (၁၉) ရာစုကြားတွင် ယူနန်မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသများ သို့ စစ်မက်ဘေးနှင့် လူဦးရေတိုးပွားမှုကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းလာသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ လီဆူတို့သည် (၁၈) ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ၊ ဒေသမှတစ်ဆင့် စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ၊ နှင့် မြောက်ပိုင်းတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။
ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးကာလ မှတ်တမ်းများအရ လီဆူတို့သည် တောင်တန်းဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အမဲလိုက်ခြင်းကို ကျွမ်းကျင်စွာ လုပ်ကိုင်သော လူမျိုးစုအဖြစ် ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။
Rose, A. J. (1900). "The Lisu Tribes of the Burma-China Frontier." ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ လီဆူလူမျိုးများသည် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်း၍ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု (၁၃၅) မျိုးတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
Fraser, J. O. (1922). "Handbook of the Lisu Language." လီဆူလူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများကဲ့သို့ပင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာက တရုတ်ပြည်အနောက်မြောက်ပိုင်း ချင်းဟိုင် နှင့် ကန်စု(Gansu) ဒေသရှိ ချီအန် လူမျိုးစုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်သည်။
တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြရာတွင် ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် မြေပြန့်လွင်ပြင်များသို့ ဦးတည်သွားကြပြီး၊ လီဆူတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် တောင်တန်းဒေသများကို ရွေးချယ်အခြေချခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
မျိုးရိုးဗီဇလေ့လာမှုများအရ လီဆူတို့သည် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ၏ အမှတ်အသားဖြစ်သော Haplogroup O-M122 နှင့် ဆက်နွှယ်နေပြီး ၊ နှင့် တို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ အလွန်နီးစပ်သည်။
Wen, B., et al. (2004). "Genetic evidence supports demic diffusion of Han culture." Nature.ထိုလူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားမှာ လိုလို-ဗမာ (Lolo-Burmese) ဘာသာစကားအုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သည်။
မြောက်ဖျားဒေသရှိ လီဆူတို့သည် ပူတာအို၊ လောခေါင်နှင့် စိန်လုံတောင်တန်း၊ ယူနန်နယ်စပ် နှင့် ဖျားကောင်းလူတိုက်နယ် စသည့်အရပ်များတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။
တစ်နေရာတည်းတွင် အတည်တကျ နေထိုင်တတ်ခြင်း မရှိသဖြင့် လီဆူတို့ကို ၏ ဂျစ်ပစီလူမျိုးများဟု တင်စား ခေါ်ဆိုနိုင်ကြပေသည်။
လီဆူလူမျိုးသည် ဝင် အုပ်စုတွင် ပါဝင်၏။
လီဆူလူမျိုးများသည် မိမိတို့နှင့် မျိုးရိုးနာမည် သို့မဟုတ် ဆွေမျိုးအုပ်စုချင်း တူညီသူများအကြား လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။
မိမိတို့နှင့် ဆွေမျိုးအုပ်စု မတူညီသော လီဆူမျိုးနွယ်စုများအတွင်းသာ အိမ်ထောင်ဖက် ရွေးချယ်လေ့ရှိကြသည်။
Durrenberger, E.P. (1976). "The Economy of a Lisu Village."လီဆူတို့သည် မူလဘိုးဘေးများ ဆင်းသက်လာရာ အေးမြသော ဒေသများ၏ သဘာဝအတိုင်း အမြင့်ပေ (၄,၀၀၀) နှင့် (၅,၀၀၀) အောက်ရှိသော မြေပြန့်ဒေသများသို့ ဆင်း၍ နေထိုင်လေ့မရှိကြဘဲ မြင့်မားသော တောင်တန်းဒေသများတွင်သာ အခြေချလေ့ရှိကြသည်။
Gros, S. (2012). "Discovery of the Lisu." Asian Anthropology. လဂျစ်ဂုံလျှော်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော အမျိုးသမီး အပေါ်ဝတ်များမှာ သေးမျှင်သော အနက်စင်းကလေးများ ဖောက်ထားလျှက် လက်ရှည်ရင်စေ့ ချုပ်ပြီးလျှင် အင်္ကျီလက်၏ အဖျားတွင် (၄) လက်မခန့် အပြားရှိ အနက်ရောင် ပိတ်စဖြင့် အနားကွပ်ထားကြသည်။
ဆိုးသွမ်းသောအကျင့်စရိုက်ရှိပြီးစရိုက်အတိုင်း အထိန်းအကွပ်အဆင်ခြင်မဲ့စွာ ကျင့်သုံးသူ။
ချစ်သူရည်းစားစသည်ချစ်ခင်သူအပေါ်ချစ်စနိုးဖြင့် ကျီစယ်ကလူ နောက်ပြောင် ပြောဆိုသော အချင်းချင်းတိုက်ရိုက်သုံးသောစကား။
The fool who knows that he is a fool can for that reason be a wise man; but the fool who thinks that he is wise is, indeed, called a fool. Verse 63 လူမိုက်ဖြစ်စေကာမူ မိမိမိုက်ကြောင်း သိသူသည် ယင်းသို့အဖြစ်မှန်ကို သိခြင်းကြောင့် ပညာရှိနှင့်တူသူ ဖြစ်နိုင်၏။
ဓမ္မပဒ (၆၃) ဂဏ္ဌိဘေဒက စောရ ဝတ္ထု။
လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု ဧရိယာ ( Free Trade Area - FTA) သည် နိုင်ငံအလိုက် သွင်းကုန်များအပေါ်တွင် စည်းကြပ်သည့် အခွန်အကောက်များ ၊ ကိုတာများကို လျော့ချနိုင်ရန် နိုင်ငံများ စုပေါင်းလက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် သဘောတူညီမှုများ ( - Free Trade Agreement ) အရ သတ်မှတ်ထားသည့် ဧရိယာ အပိုင်းအခြား ဖြစ်သည်။
လွိုင်ကော်အကျဉ်းထောင် သည် ၊ တွင် တည်ရှိသော အကျဉ်းထောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဒါရိုက်တာ မောင်သီ၏ညီတော်စပ်သည်.. ၁၉၈၉-၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ မောင်နီလွင်(သပြု)၏ ''ကြွေနေပြီ'' ဗီဒီယို ဇာတ်ကားဖြင့် အနုပညာလောကထဲသို့ စတင် ဝင်ရောက် လာခဲ့သူဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားကြီးကို ၁၉၉၀-၉၁- ခုနှစ်တွင် ''ခိုင်မာလာနှင်းဆီ'' ဇာတ်ကားနှင့် စတင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဒေသနှင့် များ အကြောင်းကိုလည်း မှတ်တမ်း ရုပ်ရှင် များ ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး မြိတ်ကျွန်းစုများအကြောင်းကိုလည်း ထုတ်လွှင့် ပြသခဲ့သည်။
သတင်းကြေညာသူ မေသူ နှင့်လက်ထပ်ကာ ယွန်းဝတီလွင်မိုး နှင့် ယွန်းနဒီလွင်မိုး အမည်ရှိ သမီးနှစ်ဦး ရရှိထားသည်။
သရုပ်ဆောင်အပြင် ဓာတ်ပုံရိုက်ခြင်း၊ ကဗျာရေးခြင်း။
ထို့အပြင် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် တို့ကိုလည်း ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
ဆရာကြီး၏ ပန်းမြိုင်လယ်မှဥယျာဉ်မှူး ဝတ္တုအား ရုပ်ရှင်အဖြစ်ပြန်လည်ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး ၂၀၂၅ခုနှစ်၊အကယ်ဒမီထူးချွန်ဆုချီးမြှင့်ပွဲတွင်၏အကောင်းဆုံးဇတ်ကားဆုအား ထိုက်ထိုက်တန်တန်ရရှိခဲ့လေသည်။
ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး (သို့မဟုတ်) စည်သူဦးတင်လှိုင် (လယ်တွင်းသားစောချစ်) News and Periodical [ Enterprise] ထို့အပြင် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၆/၂၀၂၂) ဖြင့် ကို ထပ်မံချီးမြှင့် အပ်နှင်းခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ယင်းစာအုပ်ဖြင့်ပင် ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင်ချီးမြှင့်သည့် ကို ရရှိခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ''ပန်းလိုချင် အပင်ကိုပျိုးတတ်မှ'' စာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသားစာပေဆုကို ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။
မုံရွာ ဆရာလှ မြန်မာ စာသင် ကျောင်းတွင် မူလတန်း၊ မိတ္ထီလာ အမျိုးသား ကျောင်း၊ ရွှေဘိုမြို့ ချမ်းသာကြီး အလွတ် ပညာသင် ကျောင်းနှင့် ရန်ကုန် စိန်ပေါလ်ကျောင်း တို့တွင် အလယ်တန်း၊ တွင် အထက်တန်း (၁၉၄၅ - ၄၆) အောင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက် ပညာ ဆည်းပူး ခဲ့သည်။
ထင်ရှားသော စာအုပ် အချို့မှာ အိုက်ခ်မန်း၏ ငရဲခန်း (၁၉၆၅)၊ (၁၉၆၅)၊ ကပ်စထရို(၁၉၆၆)၊ သွေးစွန်းသော နေ့ရက်များ (၁၉၆၆)၊ ယနေ့ ကမ္ဘာ (၁၉၆၇)၊ ချေဂွေဗားရား (၁၉၆၇)၊ ဟိုချီမင်း (၁၉၇ဝ)၊ မှောက်မိုက်သော နေ့ရက်များ (၁၉၇၁)၊ လူသတ်ဆရာဝန်(မသိရ)၊အက်ဖ်ဘီအိုင် မှုခင်းများ (၁၉၇၁)၊ တောင်ကုန်း အမှတ် ၁၉၂ (၁၉၇၂)၊ ကြီးသုံးကြီး လုပ်ကြံရန် ၏ အကြံ (၁၉၇၃)၊ အက်ဖ်ဘီအိုင် အတွင်းရေး (၁၉၈၁)၊ ဂျူလီယာ (၁၉၈၁)၊ ထောင်ပြေး စပိုင် (၁၉၈၅)၊ သေရွာပြန် စာရင်း (၁၉၉၉)၊ မေတ္တာရှင် စေတနာရှင် ကရုဏာရှင် သူတော်စင် မာသာထရီဆာ (၁၉၉၉) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
လက်ဖက်ရည်တော် ဆိုသည်မှာ မင်းမြတ်က သုံးဆောင်တော်မူသည့်အခါ လက်ဖက်ရည်ကပ်ရသော အလုပ်ကို အမှုထမ်းရသောသူများ ဖြစ်သည်။
လက်ဖက်ရည်တော်၊ တို့ဟူသည် များစွာအရေးကြီးကြောင်းမှာ ဘုရင်၏ အသက်သည် ယင်းပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ လက်တွင်း၌ ရှိသည်ဟုဆိုက မှားမည်မဟုတ်ပေ။
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်၌ စလေသည် လက်ဖက်ရည်တော်ရာထူး ခန့်အပ်ခံရသည်။
သည်လည်း နန်းတွင်း၌ လက်ဖက်ရည်တော် အမှုထမ်းခဲ့ဘူးသည်။
လက်ဖက်ရည်တော်ဆောင်ကို မှန်နန်းစနု၏ ဝဲဘက်(မြောက်ဘက်)တွင် ရှိသည်။
လက်ဖက်ရည်တော်ဆောင်တွင် လက်ဖက်ရည်တော်သားများက နေ့ညမပြတ် ရေနွေးများကို တည်ထားရသည်။
သားတော်များသည် ခမည်းတော်မင်းတရားကြီး စက်တော်ရာမှ မနိုးမှီ တွင် လာရောက်စုရုံး စောင့်နေကြရသည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၁-ခုနှစ်တွင် ရတနာပုံ ရွှေမြို့တော်ကို မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး တည်ထောင်ဖန်ဆင်းပြီးနောက် ဦးပုညသည် `သုံးသိန်းသုံးသောင်း၊ လေးထောင်ထိပ်၊ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆက် မဟာဝင်´ အစချီသော ဘုန်းတော်ဘွဲ့ ရှစ်ဆယ်ပေါ် တေးထပ်ကို ဆက်သွင်းသည်။
ထို့ကြောင့် တွင် ဘုရင်မင်းတရားက ဦးပုညအား `ငါလည်း သက်တော်ရှည်အရာကို ပေးနိုင်တယ်။
ပဲခူးတိုင်း ပြည်ခရိုင် ရွှေတောင်မြို့ ကင်မွန်းခြံ (ကင်းပွန်းချုံ) လမ်း၌ အဖ ကုန်သည် ဦးဘစိန်၊ အမိ ဒေါ်တင်မေ တို့က ၁၉၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၁ ရက် [၁၉၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ ရက် (၁၂၇၉ ခု ဝါဆိုလဆန်း ၁၁ ရက် သောကြာ) ဟု ရှုမဝတွင် ဖော်ပြသည်] နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅) ၁၉၈၀- ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၄)ရက်နေ့ နေ့လယ် ၃း၄၆ နာရီတွင် ရန်ကုန် မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
တစ်ချိန်တစ်ခါက နာမည်ကြီးခဲ့သော မင်းသမီးကြီးတစ်လက်ဖြစ်တဲ့ တင်တင်မူကို ရုပ်ရှင်ချစ်ပရိသတ်တွေ သိကြလိမ့်မယ် ထင်ပါသည်။
ပြည်သူချစ်သော နာမည်ကြီး သရုပ်ဆောင် တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ အကယ်ဒမီကိုလည်း တင်တင်မူက တင်ပေးခဲ့တယ်လို့ ပြောလို့ ရပါတယ်။
သူတို့နှစ်ဦးရဲ့ မျိုးဆက်သစ်ဖြစ်တဲ့ သမီး ဟာလည်း သူတို့ရဲ့ အနုပညာအမွေကို ဆက်ခံခဲ့သူပါ။
တမခ များ နှင့် စကခ များသည် (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏ အင်အားအပေါ် မူတည်၍ လိုအပ်သလို စစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ လက်ရှိတပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဆက်မြင့်' ဖြစ်သည်။
အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည် - # ခမရ(၁၁) - # ခမရ(၁၂) - # ခမရ(၁၃) - # ခမရ(၁၁၁) - # ခမရ(၁၁၆) - # ခမရ(၁၁၉) - # ခမရ(၁၂ဝ) - # - # ခလရ(၄၂) - # - # ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဘ (ကြည်း - ၇၉၂၄) (ဗသက - ၂၁) (၉-၁၀-၁၉၈၄ မှ ၁၆-၁၀-၁၉၈၅) # ဗိုလ်မှူး လှရွှေ (ကြည်း - ၈၁၆၃) (ဗသက - ၂၂) # ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်ထွဋ် (ဗသက - ၃၀) # ဗိုလ်မှူးချုပ် ခင်ဇော် (ကြည်း - ၁၃၂၄၂) (ဗသက - ၄၉) # ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်ထွန်းအောင် (ကြည်း - ၁၄၂၅၁) (စတသ - ၁၉) # ဗိုလ်မှူးချုပ် ခင်မောင်ထွန်း # ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ဇော (ကြည်း - ၁၇၄၄၄) (စတသ - ၂၄) # ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်စိုး (ကြည်း - ၁၈၈၈၆) (စတသ - ၂၆) # ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်အောင် # ဗိုလ်မှူးချုပ် နိုင်ဝင်းအောင် # ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဆက်မြင့်(စတသ-၄၂)။
လက်ရှိ အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ တပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးကြီး ညီညီဦး'' (ကြည်း-၃၁၆၀၈) ဖြစ်သည်။
အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည်။
လက်ရှိ အမှတ်(၅၅)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ တပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ - ဖြစ်သည်။
အမှတ်(၅၅)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်ကို ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ (၄)ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ပထမဆုံးတပ်မမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီး ဘုန်းမြင့် (ကြည်း - ၆၆၆၂) ဖြစ်သည်။
အမှတ်(၅၅)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည်။
motto = ရဲသော်မသေ၊ သေသော်ငရဲမလား။
ရဲရဲတက်၊ ရဲရဲတိုက်၊ ရဲရဲချေမှုန်း။
တပ်မတော်အင်အားရှီမှ တိုင်ပြည်အင်အားရှီမည်။
အသက်သွေးချွေး စဉ်မနှေးပေးဆပ်သည်မှာတပ်မတော်ပါ။
တပ်နှင့်ပြည်သူမြဲကြည်ဖြူ သွေးခွဲလာသူတို့ရန်သူ။
လေ့လာပါ၊ လေ့ကျင့်ပါ၊ လိုက်နာပါ။
တစ်သွေးတည်း၊ အသံတစ်သံ၊ အမိန့်တစ်ခု။
တပ်မတော်သည်အမျိုးသားရေးကိုဘယ်တော့မှသစ္စာမဖောက်။
တပ်နှင့်ပြည်သူ လက်တွဲကူပြည်ထောင်စုဖြိုခွဲသူမှန်သမျှချေမှုန်းကြ။
colors = သံလွင်စိမ်း၊ အစိမ်းနု၊ အနီ။
ထို့ပြင် ၌ တပ်မတော် ပြီးလျှင် စစ်သည်အင်အား ဒုတိယအများဆုံးဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ပြည်ပမှကိုလည်း အောင်မြင်စွာတွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သော တပ်မတော် ဖြစ်သည်။
တပ်မတော်(ကြည်း)ကို / မှ ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ပြီး လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဖြစ်သည်။