DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
မြန်မာ - တရုတ်ကားလမ်း : မန္တလေး - တကောင်း - ဗန်းမော် - မြစ်ကြီးနား ကားလမ်း၊ မန္တလေး - မိုးကုတ် - ဗန်းမော်လမ်း၊ မန္တလေး - လားရှိုး - မူဆယ်လမ်း မြန်မာ - အိန္ဒိယကားလမ်း : မန္တလေး - စစ်ကိုင်း - မုံရွာ - ကလေးဝ - တမူးလမ်း ရန်ကုန် - နေပြည်တော် - မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီး ၏ ခန့်မှန်းချက်များအရ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၏ လူဦးရေသည် စုစုပေါင်း ၁ သန်းခန့် ရှိသည်ဟု သိရသည်။
မန္တလေးမြို့သည် ၏ အုပ်ချုပ်မှုတွင် တည်ရှိသည်။
ဟူသော မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု အဖြစ်ကျန်ရစ်အောင်ပင် မန္တလေးသူ မန္တလေးသားများ သည် စကားကြွယ်ကြသည်။
မန္တလေးမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် အထက်ပိုင်း ဒေသများ၏ အဓိက စီးပွားရေးဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။
နှင့် တို့ကဲ့သို့သော ပြည်ပ ကုန်သွယ်မှုများအတွက် လမ်းကြောင်းသည် မန္တလေးမြို့ကို ဖြတ်သွားရသည်။
သည် ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် ​ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး မန္တ​လေးမြို့အ​ခြေစိုက်​ဘောလုံးအသင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်အစပိုင်းကာလများတွင် အောင်မြင်မှုများ အတော်အတန်ရရှိခဲ့သောအသင်းဖြစ်ကာ 2010 AFC President Cup တွင် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ရရှိပြီး အဆိုပါ အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌဖလား ၂၀၁၀ တွင်လည်း အနိုင်ရဗိုလ်စွဲ ခဲ့သည်။
နှင့် ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်(FIFA)တို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး တည်ဆောက်သည့် လည်းတည်ရှိကာ ​အောင်မြင်​သော​ဘောလုံးသမားများ ​မွေးထုတ်​ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
သမိုင်းဝင် မှာ မြို့၏အဓိကအားထားရာ အားကစားကွင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
ဗထူးအားကစားကွင်းကို အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း၊ ၊ ကဲ့သို့သော အခြားအားကစားကွင်းများကို အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း၊ ဗထူးအားကစားပြိုင်ဝင်း၊ မန္တလာသီရိအားကစားပြိုင်ဝင်း၊ ရွှေမန်းတောင် လူငယ်လေ့ကျင့်ရေးစခန်းတို့၌ အဆင့်မီမိုးလုံလေလုံအားကစားရုံများ တည်ဆောက်ခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
စီရီဘွန်၊ ၊ ၊ ၊ ဖိုင်:Mandalay kuthodaw.jpgကုသိုလ်တော်ဘုရား ဖိုင်:Atumashi monastery.JPGအတုမရှိ ရွှေကျောင်းတော်ကြီး ဖိုင်:Kone Yoe mosque, Mandalay, Myanmar.JPGကုန်းရိုးဗလီ(၂၆ ဘီလမ်း) ဖိုင်:Mandalay Fort Wall.jpgမန္တလေးမြို့ရိုး ဖိုင်:Mandalay Street.JPGမန္တလေးလမ်း ဖိုင်:Mandalay, Myanmar.jpg ရှေ့ မြင်ကွင်း ဖိုင်:Pariyatti Sasana University, Mandalay.jpgနိုင်ငံတော် ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် ဖိုင်:Mandalay Hill view, Myanmar.JPG ဖိုင်:University of Mandalay entrance, Myanmar.jpgမန္တလေး တက္ကသိုလ် အဝင် ဖိုင်:Main Building Mandalay University.jpgမန္တလေးတက္ကသိုလ် ဖိုင်:University of Foreign Languages, Mandalay, Myanmar.jpgနိုင်ငံခြားဘာသာသင် တက္ကသိုလ် (အဟောင်း) ဖိုင်:ShweKyiMyin Pagoda.jpgရွှေကျီးမြင်ဘုရား ဖိုင်:P80414-233037.jpgမြို့မ အလှပြယာဉ် ဖိုင်:Headquarters of MCDC.jpgမန္တလေး မြို့တော်ခန်းမ ဖိုင်:Yadanabon University.jpgရတနာပုံတက္ကသိုလ် ဖိုင်:Mandalay Thingyan & Myo Ma Music.jpgဗဟိုမဏ္ဍပ်နှင့် မြို့မအလှပြယာဉ် [ See also nearby Pyin Oo Lwin, the historic hill station above Mandalay] [ Mandalay Gallery with antique, colonial views of Mandalay] [ Mandalay, the Burmese Heartland by Dr. Constance Wilson, Northern Illinois University] [ Asian Historical Architecture – Mandalay by Prof. Robert D. Fiala, Concordia University, Nebraska] [ Mandalay Centenary Song by Than Myat Soe] MRTV3 [ မန္တလေးခရိုင်၊ ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်] - အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန။
မှ အရှေ့မြောက်ဘက် ၄၂ မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ပြင်ဦးလွင် မြို့နယ်သည် ၊ အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
နှင့် မိုင် ၃ဝဝ ကျော်၊ နှင့် မိုင် ၄ဝဝ ကျော် ကွာလှမ်းသည်။
နှင့်မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်( ၄၃)မိုင်အကွာ မန္တလေးလားရှိုး မော်တော်ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ခရစ်နှစ် ၁၈၈၆-ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလားခြေလျင်တပ်မှ ဗိုလ်မှူးကြီး မေကို အစွဲပြု၍ မေမြို့ဟု ဗြိတိသျှတို့က ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
ပြင်ဦးလွင် ဟူသောအမည်ကို မေမြို့ဟူသော အမည်မှ ဂျပန်ခေတ် အစိုးရလက်ထက်တွင် တစ်ကြိမ်ပြောင်းလဲခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
ပြင်ဦးလွင်သည် မန္တလေးမြို့ နှင့် ရှေးအခါက တရုတ်ပြည် အနောက်ဘက်မှ ကုန်သည်များ စုဝေးရာဌာန ဖြစ်သည်။
ပြင်ဦးလွင်မြို့ရှိ (Purcell Tower) ပြင်ဦးလွင်နာရီစင်ကြီးမှာ ၁၉၃၄-ခုနှစ်၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဂီးလက်အင်ဂျွန်ဆင် ကုမ္ပဏီ(Gillete & Johnson Co.)မှ ဗြိတိသျှ ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင်၏ နန်းစံသက် (၂၅)နှစ်မြောက် ငွေရတုသဘင် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ထုတ်လုပ်ခဲ့သော နာရီအနည်းငယ်အနက် တစ်လုံးအပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။
ပြင်ဦးလွင်မြို့ သည် သွားလမ်း လာလမ်းအားဖြင့် ကားလမ်း၊ ရထားလမ်းများ ရှိသည်။
ပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် မန္တလေးမြို့ မှ မီးရထားဖြင့်လည်း သွားနိုင်သည်။
သည် ပြင်ဦးလွင်မြို့၊ အနီးစခန်းတွင် တည်ရှိသည်။
တစ်နှစ်ပတ်လုံးပင် ပြင်ဦးလွင်သည် မန္တလေးထက် 10°C ပိုအေးသည်။
တောင်စောင်း တောင်ခါးပန်းများတွင် ကော်ဖီ၊ ၊ စသော စိုက်ခင်းများကို မြင်နိုင်ပေသည်။
ထိုပြင် ၊ ဂေါ်ဖီပန်း၊ ခရမ်းချဉ်စသည့် အပင်များနှင့် အင်္ဂလိပ်တို့ စတင်စိုက်ပျိုးသော ၊ ၊ စသည်တို့ကိုလည်း ပြင်ဦးလွင်မြို့တွင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
ရှေးအခါက ပြင်ဦးလွင်သည် များ နေထိုင်ရာအရပ်ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး မကြီးအား ဖြင့် ၅၃ ကီလိုမီတာ (၃၃ မိုင်)Google Map ကွာဝေးသည်။
ရှေးအခါက ဟူသောအမည်ဖြင့် ဟံသာဝတီမင်းဆက်နှင့်တောင်ငူမင်းဆက်တို့၏ နေပြည်တော်အဖြစ် အလွန်ပင်ထင်ရှားခဲ့သော မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ပဲခူး (အသံထွက်=ပဂိုး) ဟူသည်မှာ မွန်ဝေါဟာရဖြစ်ပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ လှပသောမြို့၊ မြို့လှမြို့ ဟူ၍ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၆ ရန်ကုန်မြို့တော်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်၊ ရန်ကုန်မှ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့် မိုင်၅၀၊ မီးရထားလမ်းအားဖြင့် ၄၈ မိုင်၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျုဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၂၉ မိနစ် နှင့် မြောက်လတီတွဒ် ၁၇ ဒီဂရီ ၁၉ မိနစ် အတွင်းတည်ရှိသည်။
လက်ထက်တွင် ဥဿာပဲခူး ဟူ၍တွေ့ရပြီး ပဲခူးမင်းအကူအညီတောင်းခံမှုကြောင့် ၊ငထွေးရူး၊ငလုံးလဖယ် နှင့် ညောင်ဦးဖီး တို့သူရဲကောင်းလေးဦး အားစေလွတ်၍ ကျူးကျော်သူ ကျွမ်းစစ်သည်တို့ကို နှိမ်နှင်းစေကြောင်း၊နောင်တွင် အနော်ရထာ သထုံကိုချီတက်သိမ်းပိုက်စဉ်တွင်လည်း ပဲခူးမှတစ်ဆင့် ချီတက်ကြောင်း၊အနော်ရထာမင်း အလွန်တွင် နန်းတက်သည့် လက်ထက်တွင် ပဲခူးစား ပုန်ကန်မှုအကြောင်း အစရှိသဖြင့် ပဲခူးသည် ပုဂံခေတ်ကတည်းက အစပြုကာ မြန်မာ့သမိုင်းစာမျက်နှာပေါ်တွင် အခိုင်အမာနေရာယူပြီးဖြစ်သည်။
ပဲခူးတွင်လည်း အခမမန်းက ပုဂံကို ပုန်ကန်ပြီး သီးခြားမင်းပြုကာနေရာ တရဖျား လက်ထက်ရောက်လျှင် မဂဒူးမင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်သူ က တရဖျားကို အနိုင်ရပြီး ပဲခူးသည်လည်း မုတ္တမ လက်အောက်ခံအဖြစ်သို့ရောက်ပြန်သည်။
မဂဒူးမင်းဆက် ၈ ဆက်မြောက်ဖြစ်သည့် ဆင်ဖြူရှင် လက်ထက်တွင် ပုန်ကန်မှုများကြောင့် မှ ပဲခူးတို့ ပြောင်းရွေ့နန်းစိုက်ရသည်။
ဗညားဦး နောက်နန်းတက်သည့် လက်ထက်ရောက်သော် အထက်တွင် ပုဂံခေတ်ကုန်ဆုံးပြီး အင်းဝခေတ်ရောက်ကာ အင်းဝတွင် အစဉ်အဆက်ထီးနန်းစိုးစံကြသည် မင်းကြီးစွာ၊သားတော်များဖြစ်သည့် ဆင်ဖြူရှင်၊မင်းခေါင်တို့နှင့် အပြိုင်စစ်ခင်းပြီး သမိုင်းတွင်သည့် အင်းဝ-ဟံသာဝတီ နှစ်လေးဆယ်စစ် ကိုစတင်စေခဲ့သည်။
တပင်ရွှေထီး လုပ်ကြံခံရပြီး မြန်မာတို့ မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေချိန်တွင် မွန်မင်းများဖြစ်သည့် နှင့် တို့ နှစ်ဦး အခိုက်အတန့်မျှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း ဘုရင့်နောင် တိုက်လျှင် သမိန်ထောရာမ ပြေးသောကြောင့် ဘုရင့်နောင်ဦးဆောင်သည့် မြန်မာတို့မှာ ဟံသာဝတီကို အခြေပြုပြီး ဒုတိယ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ကြသည်။
သို့သော်ဘုရင့်နောင် အလွန် သားတော် (ငါးဆူဒါယကာ)လက်ထက်တွင် လက်အောက်ခံ ပဒေသရာဇ်တို့ ပုန်ကန်ပြီး ဟံသာဝတီကျဆုံးရပြန်သည်။
အခိုက်အတန့်အားဖြင့် အောက်အရပ်တွင် တိုင်းတပါးသား အားလာရောက် နှိမ်နှင်းချိန်တွင်သာ ယာယီနန်းစံခဲ့ဖူးသည်။
နောက်ဆုံးကာလများတွင် ဇင်းမယ်သား ဆင်ဝန်ဦးအောင်လှက ဗညားဒလ ဘွဲ့ခံကာပဲခူးမှ အင်းဝအားထောင်ထားစစ်ပြိုင်ပြုသည်။
အနိုင်ရသော်လည်း ဦးအောင်ဇေယျ ဦးဆောင်သည့် ဗမာတို့၏ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုအောက်တွင်ကျဆုံးရပြန်သည်။
မြန်မာတစ်ပြည်လုံး အင်္ဂလိပ်အောက်ကျရောက်ပြီးနောက် ကို အုပ်ချုပ်ရေးဗဟိုအဖြစ် သတ်မှတ်သောကြောင့် ပဲခူးမြို့သည် သာမန်တိုင်းမြို့ကြီးအဖြစ်သာ သတ်မှတ်ခြင်းခံရတော့သည်။
လွင်မောင် ရေးသော မှတ်တမ်းသမိုင်း ပဲခူး-မကွေးတိုင်း၊ ၁၉၇၅၊ ဇူလိုင်လ၊ စာ-၂၅ ဟံသာဝတီဗုဒ္ဓဂါယာ စိန်သာလျောင်းဘုရား ‌ရွှေအောင်ရွေးစေတီ မြသာလျောင်းဘုရား ‌ရွှေဂူလေး ကျိုက်ပေါဘုရား ကျိုက္ကလွန်းပွန်ဘုရား အကျွတ်အလွတ်ဘုရား # မြို့မဆရာတော်ကြီး ရှင်ဣန္ဒာစာရ (ဝမ်းဘဲအင်းရွာ) # # # (ညောင်ဝိုင်းရပ်) # # (လိပ်ပြာကန်ရပ်) # # # (ဇိုင်းဂနိုင်းတောင်ပိုင်း) # # အမျိုးသားကျောင်းအုပ်ကြီး ဦးသန်း # စာရေးဆရာ # စာရေးဆရာ (ခ) ဗြိတိသျှကိုကိုမောင် # ကဗျာဆရာ Image:Bago-Rundblick von Mahazedi Paya (4).JPGမဟာစေတီ Image:Bago-Mahazedi Paya.JPGမဟာစေတီ Image:Shwethalyaungbuddhabago.jpgရွှေသာလျောင်းမြတ်စွာဘုရား Image:Bago-Shwethalyaung Building.JPGရွှေသာလျောင်းမြတ်စွာဘုရား။
တွင် လူဦးရေ (၄) သိန်းခွဲခန့်ရှိပြီး ၄၅% ခန့်မှာ ၊ ၃၈%ခန့်မှာ ဖြစ်သည်။
တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ် ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်၍နေထိုင်သည့် လူဦးရေအများစုမှာ နှင့် ဖြစ်ပြီး များ၊ များနှင့် ဓနုလူမျိုးများနှင့် တရုတ်လူမျိုးများလည်း နေထိုင်ကြသည်။
ရှမ်းပြည်နယ်မြို့တော် တောင်ကြီးမြို့သည် အလွန်အေးချမ်းသာယာပြီး သဘာဝ လေထုကိုရှုရှိုက်ရသဖြင့် အလွန်တရာမှ စိတ်အမောပြေစေသည်။
ထို့ပြင် မြို့လည်လမ်းတစ်လျှောက် ကျွန်းမျောတွင် ထင်းရှူးအလှများစိုက်ထားသည်မှာ လည်းရှု့မဆုံးအလှကိုမြင်တွေ့ရပေသည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀ဝခန့်က တည်ရှိနေသော ပအိုဝ်းရွာ "ဒုံတောင်တီ" ရွာရှိသည်။
တောင်ကြီး မြို့တွင် ပအိုဝ်းနှင့် ဗမာလူမျိုး အများဆုံးနေထိုင်ပြီး ပလောင်၊ရှမ်း၊အင်းသား၊ဓနု၊တောင်ရိုး၊တရုတ် အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသားများစွာ စုစည်းနေထိုင်ကြသည်။
ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီ တောင်ကြီးသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာဖြစ်သည်။
အင်းသားများ ဖြစ်သည့် ဘုရားဒါယကာညွန့် ဒါယကာကျော်တို့မှာ အင်းလေးမှအင်းသားများ (ထိုအချိန်က စော်ဘွားနှင့် မတည့်သူများ) ကို လမ်းအလုပ်သမားကူလီ များအဖြစ် ခေါ်လာ ၍ကူလီကုန်းရပ် (ယခု ကူညီကုန်းရပ်) ကိုတည်ခဲ့သည်။
တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိကလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်။
တောင်ကြီးမြို့တွင် မူလဒေသခံ ပအိုဝ်းလူမျိုးနှင့် အင်းသားလူမျိုးများအပြင် ရှမ်းနှင့် ဗမာလူမျိုးများ အဓိကနေထိုင်ကြသည်။
တောင်ကြီးမြို့သည် နယ်လှည့်ခရီးသည်များအကြား လူသိများ ကျော်ကြားသည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ပြည်နယ်အစိုးရရုံးများ၊ အရှေ့ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ စသည့် အရေးပါသည့် ဌာနများ၊ ရုံးများ တည်ရှိသည်။
အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် ၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။
ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpegSt. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPGSikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpgစူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။
မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ်။
ဘွဲ့နှင်းသဘင်အနီးရှိ အထင်ကရသစ်ပုတ်ပင်ကြီးသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလ ၂ ရက်နေ့က တိုက်ခတ်သွားသော ဒဏ်ကို ကြံ့ကြံ့ခံပြီး မားမားမတ်မတ် ဆက်လက်ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်ကို ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ-အိန္ဒိယရှိ ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ် လက်အောက်ခံ ရန်ကုန် ကောလိပ် အဖြစ် စတင် တည်ထောင် ခဲ့သည်။
ယူနီဗာစီတီ ကောလိပ်မှာ ဘာသာရေး နှင့် မသက်ဆိုင်သော ကျောင်းဖြစ်ပြီး၊ မှာ နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန် သာသနာ အခြေပြု ကျောင်းဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကို အင်္ဂလန် နိုင်ငံရှိ နှင့် တက္ကသိုလ်တို့၏ စနစ်အတိုင်း ဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၅)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဝင်းအတွင်း ဆန္ဒပြကျောင်းသားများနှင့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များအကြား ထိပ်တိုက်တွေ့လုနီးနီးအခြေအနေ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ဌာန ဌာန ဌာန ဌာန ဌာန ဌာန ဌာန ဌာန ဌာန ဌာန ဌာန ဌာန ဌာန သိပ္ပံပညာဌာန ဌာန ဌာန ဌာန ဌာန ဌာန ဌာန Fisheries and Aquaculture ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ရေဘက်ဆိုင်ရာလေ့လာရေးဌာန စီမံရေးရာဌာန ဘဏ္ဍာဌာန သင်တန်းရေးရာဌာန နယ်‌မြေဖွံ့ဖြိုး‌ေးနှင့်ပြင်ဆင်ထိန်းသိမ်း‌ေးဌာနဖ ဖ ဖ အင်းဝဆောင် ပဲခူးဆောင် ဒဂုံဆောင် အင်းလျားဆောင် ပင်းယဆောင် သထုံဆောင် သီရိဆောင် ရတနာဆောင် စစ်ကိုင်းဆောင် ရွှေဘိုဆောင် ရာမညဆောင် ဝေသာလီဆောင် အမရာ‌‌ဆောင် မန္တလေးဆောင် တောင်ငူဆောင် ဒေါက်တာ ဒေါ် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း File:Rangoon_university_student%27s_union.jpgရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ အဆောက်အဦ File:ygnuni3.jpgရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမ အဆောက်အဦကို တည်ဆောက်ပြီးစအချိန်၌ တွေ့ရစဉ် File:RangoonUniversityAdministrationBuilding.jpgရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ရုံးတိုက် YU Judson Church.JPGယုဒသန်ဘုရားကျောင်း File:University Scho 35.JPGဂျပ်ဆင်ဘုရားကျောင်း (၂၀၁၂) File:YU Dhamma Hall.JPGတက္ကသိုလ်များဓမ္မာရုံ File:Yadana Hall.JPGရတနာဆောင်။
မန္တလေး တက္ကသိုလ်သည် တောင်ဘက် ၇၃လမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
သီးခြားတက္ကသိုလ် မဖြစ်မီအချိန်ကပင် မန္တလေး၌ လက်အောက်ခံ စိုက်ပျိုးရေးကောလိပ်နှင့် ဆေးအတတ်သင် ကောလိပ်များရှိခဲ့သည်။
မန္တလေးတက္ကသိုလ် အကြီးအကဲမှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကဲ့သို့ ပါမောက္ခချုပ် မဟုတ်ဘဲ ဒုတိယအဓိပတိ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော် အစိုးရဒုတိယ ၄ နှစ် စီမံကိန်းတွင်ဘွဲ့နှင်းသဘင် အဆောက်အအုံ (၁) ခု၊ စာသင်ခန်း အဆောက်အအုံ (၁) ခု ၊ ပိဋကတ်တိုက် (၁) ခု၊ အားကစားရုံ (၁) ခုနှင့် ဆရာဆရာမများ နေအိမ်၊ အလုပ်သမား တန်းလျားများ တက္ကသိုလ်ဝင်းတွင် ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်ပြီး ဖြစ်သည်။
တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားကျောင်းသူများမှာ အများအားဖြင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံဒေသမှ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)၊ အပိုင်း(ခ) = {!# !အမည် !စတင်နှစ် !ပြီးဆုံးနှစ် - ၁ Mr L Htin Si ၁၉၂၅ ၁၉၂၆ - ၂ Mr A Brooke ၁၉၂၆ ၁၉၂၇ - ၃ Mr A D Marshall ၁၉၂၇ ၁၉၄၂ - ၄ ၁၉၄၇ ၁၉၅၈ } = {!# !အမည် !စတင်နှစ် !ပြီးဆုံးနှစ် ! - ၁ ၁၉၅၈ ၁၉၆၀ - ၂ ဦးဘလတ်ဦးလှအုန်းဦးလှအုန်း ၁၉၆၀ ၁၉၆၁ - ၃ ဦးဘစိန် ၁၉၆၁ ၁၉၆၂ - ၄ ဒေါက်တာကိုကိုလေး ၁၉၆၂ ၁၉၆၅ - ၅ ဦးကျော်ရင် ၁၉၆၅ ၁၉၆၆ - ၆ ဦးဘတုတ် ၁၉၆၆ ၁၉၆၉ - ၇ ဦးလှရွေ ၁၉၆၉ ၁၉၇၃ - ၈ ဦးနက် ၁၉၇၃ ၁၉၇၅ - ၉ ဦးကျော်မြင့် ၁၉၇၅ ၁၉၈၆ - ၁၀ ဒေါက်တာကျော်စိန် ၁၉၈၆ ၁၉၈၈ - ၁၁ ဒေါက်တာထွန်းမောင် ၁၉၈၈ ၁၉၉၂ - ၁၂ ဦးတင်မောင် ၁၉၉၂ ၁၉၉၄ - ၁၃ ဒေါက်တာသိမ်းမြင့် ၁၉၉၄ ၁၉၉၈ - ၁၄ ဦးလူနီ ၁၉၉၈ ၂၀၀၂ - ၁၅ ဒေါက်တာညွန့်လွင် ၂၀၀၂ ၂၀၀၆ - ၁၆ ၂၀၀၆ ၂၀၁၀ - ၁၇ ဒေါက်တာခင်ဆွေမြင့် ၂၀၁၀ ၂၀၁၃ - ၁၈ ၂၀၁၃ ၂၀၁၅ - ၁၉ ​ဒေါက်တာ​စောပြုံးနိုင် - ၂၀ ဒေါက်တာသီတာဝင်း ၂၈.၁.၂၀၂၀ - ၂၁ ​ဒေါက်တာသိန်းဝင်း ၂၀၂၀ ၂.၃.၂၀၂၁ - ၂၂ ​ဒေါက်တာတင်ထွန်း ၂.၃.၂၀၂၁ ၂၀၂၅ - ၂၃ ဒေါက်တာနေဝင်းဦး ၂၀၂၅ ယနေ့ထိ }။
ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)သည် ရှိ ဆေးတက္ကသိုလ် ၅ ခုအနက် တွင်ရှိသော ဆေးတက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။
နှင့် ဆေးပညာဆိုင်ရာ ဒီပလိုမာ၊ (MMedSc)၊ (PhD) နှင့် (DrMedSc) များ သင်ကြားပေးသည်။
ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)သည် က မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အသိအမှတ်ပြုသော ကျောင်း ၅ ကျောင်းအနက် တစ်ကျောင်းလည်းဖြစ်သည်။
ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများကို ၁၉၆၈ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။
တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ပါမောက္ခချုပ်များမှာ- {- ! ကာလ !! အမည် - xx-၀၄-၁၉၅၄ မှ xx-၀၈-၁၉၆၁ Prof. Chaudhury (တက္ကသိုလ် ဋ္ဌာနမှူး) - ၀၁-၁၂-၁၉၆၁ မှ ၃၀-၀၉-၁၉၆၄ Prof. ဘသန်း (တက္ကသိုလ် ဋ္ဌာနမှူး) - ၀၁-၁၀-၁၉၆၄ မှ ၃၀-၀၉-၁၉၆၅ ဒေါက်တာ မောင်ကလေး - ၀၁-၁၀-၁၉၆၅ မှ ၃၁-၀၈-၁၉၇၁ ဒေါက်တာ မောင်မောင်ကြီး - ၀၁-၀၉-၁၉၇၁ မှ ၁၄-၀၇-၁၉၇၃ ဒေါက်တာ ခင်မောင်ငြိမ်း - ၁၅-၀၇-၁၉၇၃ မှ ၁၂-၁၂-၁၉၈၃ ပါမောက္ခ ဦး - ၂၆-၀၆-၁၉၈၄ မှ ၃၀-၀၄-၁၉၉၁ ပါမောက္ခ ဦးထွန်းသင် - ၀၁-၀၅-၁၉၉၁ မှ ၁၇-၀၃-၁၉၉၆ ပါမောက္ခ ဦးဇော်ဝင်း - ၁၈-၀၃-၁၉၉၆ မှ ၃၀-၀၃-၂၀၀၅ ပါမောက္ခ ဦးစိုးထွန်း - ၃၁-၀၇-၂၀၀၅ မှ ၁၅-၀၁-၂၀၀၈ ပါမောက္ခ ဦးကျော်လှ - ၁၆-၀၁-၂၀၀၈ မှ ၀၄-၀၄-၂၀၁၃ ပါမောက္ခ - ၂၅-၀၂-၂၀၁၃ မှ ၂၅-၀၅-၂၀၁၅ ပါမောက္ခ ဦးတင်မောင်ဟန် - ၂၆-၀၆-၂၀၁၅ မှ - ၂၁-၀၂-၂၀၂၁ ပါမောက္ခ ဦးခင်မောင်လွင် - ၁၅-၀၈-၂၀၂၁ မှ ယနေ့အထိပါမောက္ခ ဦးမျိုးသက်တင် } ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)ရှိ ဌာနများကို တည်ထောင်ခဲ့သော ခုနှစ်များမှာ - ၁၉၅၄ တွင် ဌာန၊ ဌာန ၁၉၅၆ တွင် ဌာန၊ ဌာန၊ ဌာန၊ ဌာန၊ ဌာန ၁၉၅၇ တွင် ဌာန၊ ဌာန၊ ဌာန ၁၉၆၀ တွင် ဌာန ၁၉၆၄ တွင် ဌာန၊ ဌာန၊ ဌာန၊ ဌာန၊ ဌာန၊ ဌာန၊ ဌာန ၁၉၈၇ တွင် ဌာန ၁၉၉၀ တွင် ဌာန {- ! ပညာသင်နှစ် !! အချိန်ကာလ - ပထမနှစ် ၁ နှစ် - ဒုတိယနှစ် ၁ နှစ်ခွဲ - တတိယနှစ် ၁ နှစ် - နောက်ဆုံးနှစ် အပိုင်း က ၁ နှစ် - နောက်ဆုံးနှစ် အပိုင်း ခ ၁ နှစ်ခွဲ - အလုပ်သင်ဆရာဝန် ၁ နှစ် - ပညာသင်နှစ်စုစုပေါင်း ၇ နှစ် } ပထမနှစ် အမ်ဘီဘီအက်စ် ဒုတိယနှစ် အမ်ဘီဘီအက်စ် တတိယနှစ် အမ်ဘီဘီအက်စ် သင်ကြားရေး ဆေးရုံများရှိ ဆေးကုသဆောင်နှင့် ခွဲစိတ်ကုသဆောင်များတွင် ဆေးပညာလက်တွေ့သင်တန်းပေးခြင်း ၁၈ပတ် နောက်ဆုံးနှစ် အပိုင်း(က) အမ်ဘီဘီအက်စ် (နယ်ကွင်းဆင်းသင်တန်း ၃ပတ်) နှင့် သင်ကြားရေး ဆေးရုံများတွင် ဆေးပညာ၊ ခွဲစိတ်ကုပညာ၊ သားဖွားနှင့် မီးယပ်ရောဂါကုပညာများနှင့် ပတ်သက်သော သင်ကြားပို့ချချက်များကို နားထောင်ပြီး လူနာဆောင်များနှင့် ဆေးခန်းများတွင် လေ့လာသင်ယူရသည်။
နောက်ဆုံးနှစ် အပိုင်း(ခ) အမ်ဘီဘီအက်စ် အလုပ်သင်ဆရာဝန် နောက်ဆုံးနှစ် အပိုင်း(ခ) အောင်မြင်ပြီးဆုံးသူတိုင်း မန္တလေး(သို့မဟုတ်) တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်ရှိ သင်ကြားရေးဆေးရုံများတွင် အလုပ်သင်ဆရာဝန်အဖြစ် ၁နှစ်တာ လက်တွေ့ပညာသင်ယူရသည်။
လက်တွေ့သင်ယူရသော အချိန်ကာလများမှာ- {- ! ဘာသာရပ်!! အချိန်ကာလ - ကလေးကျန်းမာပညာ ၂ လခွဲ - ပြည်သူ့အကျိုးပြု ဆေးပညာ ၂ ပတ် - ဆေးပညာ(စိတ်ရောဂါကုသမှုပညာ အပါအဝင်) ၃ လ - သားဖွားနှင့် မီးယပ်ဆေးပညာ ၃ လ - ခွဲစိတ်ကုပညာ(ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ဆေးပညာ အပါအဝင်) ၃ လ } အလုပ်သင်ဆရာဝန်အဖြစ် ၁ နှစ်တာ လက်တွေ့ပညာသင်ယူပြီးသောအခါ ဆေးပညာဘွဲ့ (MBBS) အပ်နှင်းခြင်း ခံရသည်။
အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအနေဖြင့် အနောက်ဘက်တွင် ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ၊ နှင့် ၊ အရှေ့ဘက်တွင် နှင့် တို့ရှိကြသည်။
အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာထဲရှိ နိုင်ငံများဖြစ်သော ၊ နှင့် တို့နှင့်လည်း နီးစပ်သည်။
ကမ္ဘာ့ဘာသာကြီး ၄ ခုဖြစ်သော ၊ ၊ နှင့် တို့သည် အိန္ဒိယတွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့ပြီး Zoroastrianism, Judaism၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ နှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာတို့သည် ပထမထောင်စုနှစ်အတွင်းရောက်ရှိလာခဲ့သဖြင့် အိန္ဒိယ၏ အမျိုးစုံသော ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တို့ကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။
တို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်းသို့ အနောက်မြောက်ဘက်မှ ဝင်ရောက်လာကြသောအခါ မြစ်ကြီးတစ်မြစ်ကို တွေ့ရှိရသဖြင့် ထိုမြစ်ကြီး ကို ဆင်းဒူဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
ယခု ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအတွင်း ရှိ (ဆင်း) ပြည်နယ်သည် ထိုအမည်ဖြင့် ခေါ်တွင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။
ရှိ ဘင်ဘက်ကာ(Bhimbetka) ကျောက်အမိုးအကာများရှိ ကျောက်ခေတ် ကျောက်အမိုးအကာများတွင် တွေ့ရသော ပန်းချီများသည် အိန္ဒိယတွင် အစောဆုံး လူသားတို့ ချန်ထားခဲ့သော လက်စလက်နများ ဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းမှာ ၏ အုတ်မြစ်နှင့် အခြားအစောပိုင်း အိန္ဒိယ လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အုတ်မြစ်များကို ချပေးခဲ့သော ဗီဒစ်အချိန်ကာလ( Vedic period) ဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၅၀၀ ခန့်အထိဖြစ်သည်။
ဘီစီ ၃ ရာစုနှစ်တွင် အာရှတောင်ပိုင်းဒေသအများစုကို စန္ဒရာဂုပတ္တ မောရိယ မှ အတွင်းသို့ စုစည်းသိမ်းသွင်းခဲ့ပြီး မဟာ အသောက ၏ လက်ထက်အရောက်တွင် လွန်စွာတိုးတက်လာခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း အရှေ့မြောက် အိန္ဒိယတွင်မူ မှ အာဟုမ်တိုင်းပြည်သည် ကြီးကျယ်သော ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိပြီး မူဂယ်တို့၏ နယ်ချဲ့မှု ကို ခုခံတွန်းလှန်နိုင်သော တိုင်းနိုင်ငံအချို့တွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယတွင် နှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့နှင့် မဖြေရှင်းနိုင်သေးသော နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှု ပြဿနာရှိပြီး ထိုအကြောင်းကြောင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယ-တရုတ် စစ်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပါကစ္စတန်နှင့်မူ ၁၉၄၇၊ ၁၉၆၅၊ ၁၉၇၁ နှင့် ၁၉၉၉ တို့တွင် စစ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်ဆုံးနှင့် အသေးစိတ်အကျဆုံးသော အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေသည် ၁၉၅၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်တွင် စတင် အသက်ဝင်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယသည် ဖက်ဒရယ်အစိုးရတစ်ခုအနေဖြင့် ကြည့်မည်ဆိုပါက ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေအများဆုံးသော ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံဖြစ်သည်။
လတ်တလောနှစ်များတွင် အိန္ဒိယသည် ၊ တောင်အာရှနိုင်ငံများ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအသင်း နှင့် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့တို့တွင် ဩဇာရှိသော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
ယခုလတ်တလော အိန္ဒိယအစိုးရ၏ အစပျိုး ဆောင်ရွက်မှုများကြောင့် ၊ ၊ ပါကစ္စတန် တို့နှင့် ဆက်ဆံရေး ပိုမိုခိုင်မာတောင့်တင်းလာခဲ့သည်။
စီးပွားရေးနယ်ပယ်တွင်မူ အိန္ဒိယသည် ၊ နှင့် ရှိ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများနှင့် နီးစပ်သော ဆက်ဆံရေးရှိသည်။
ထိုစာချုပ် မတိုင်မီတွင် အိန္ဒိယသည် နှင့် နျူးလကီးယား ပစ္စည်း ပံ့ပိုးရောင်းချရေး အဖွဲ့ (NSG) တို့မှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး နျူးကလီးယားကြောင့် သီးသန့်ဖြစ်နေမှု ကို ပြီးဆုံးစေခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ပြည်နယ် ၂၈ ခုနှင့် ပြည်ထောင်စု နယ်မြေ ၈ ခု ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) == ပထဝီနှင့် ရာသီဥတု။
လူမျိုးစုံနေထိုင်လျက် ရှိသော အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ကိုးကွယ်မှုဘာသာပေါင်းမျိုးစုံရှိသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံအား ယခင်က ဆယမ် ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
အလယ်ပိုင်း အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းမကြီးတွင် တည်ရှိသည်။
မြောက်ဘက်တွင် နှင့် ၊ အရှေ့ဘက်တွင် နှင့် ၊ တောင်ဘက်တွင် နှင့် ၊ အနောက်ဘက်တွင် နှင့် တောင်ဘက်စွန်းတွင် တို့ တည်ရှိသည်။
ပင်လယ်ရေပိုင်နက် အနေနှင့် အရှေ့တောင်ဘက် ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့တွင် နှင့် လည်းကောင်း၊ အနောက်တောင်ဘက် ကပ္ပလီပင်လယ်တွင် နှင့် တို့နှင့် လည်းကောင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်မင်းဆက်အား ဘုရင်မှ ဦးဆောင် အုပ်ချုပ်ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှစ၍ ရာမ ၁၀ သို့မဟုတ် ၏ ဒသမမြောက်ဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်လျက် ရှိသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၁၉၈,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၅၁၃,၀၀၀ ) ကျယ်ဝန်းသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၅၁ ခုမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ ဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း နှင့် ယဉ်ကျေးမှု အချက်အချာ ဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ၏ ၇၅-၉၅% အထိမှာ များ ဖြစ်ကြပြီး အဓိကဒေသအလိုက် လူမျိုးအုပ်စုကြီး ၄ မျိုးရှိပြီး အလယ်ပိုင်းထိုင်း၊ အရှေ့မြောက်ထိုင်း (ခေါင်(လောင်)အီစန်)၊ မြောက်ပိုင်းထိုင်း (ခေါင်မောင်း) နှင့် တောင်ပိုင်းထိုင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုင်း-မလေးလူမျိုးမှာ လူဦးရေ၏ ၃% ရှိပြီး ကျန်ရှိသောသူများမှာ ၊ နှင့် အမျိုးမျိုးသော တောင်ကုန်းနေလူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။
နိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ ဖြစ်ပြီး အဓိက ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာမှာ ဖြစ်၍ လူဦးရေ၏ ၉၅% ခန့်မျှ ကိုးကွယ်ကြသည်။
Jonathan H. Ping [ Middle Power Statecraft] (p 104) = ထိုင်းနိုင်ငံသားများက ထိုင်းနိုင်ငံကို 'မောင်းထိုင်း' ဟုခေါ်ကြပြီး ၁၉၄၉ ခုနှစ် မတိုင်မီ အထိ ပြင်ပကမ္ဘာမှ လူများမှ သယာမ်ဟုသာ သိကြသည်။
သယာမ်ဆိုသော အမည်မှာ သယာမ (''śyāma)'' မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆရပြီး အမည်း သို့ အညို ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ နှင့် အဟွမ်တို့မှာလည်း ထိုစကားလုံး၏ စာလုံးကွဲများသာ ဖြစ်ကြသည်။
ရာချာအာဏာကျက်ထိုင်း (: ราชอาณาจักรไทย၊ : ရာဇ.အာဏာ.စကြာ.ထိုင်း) သည် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဗျုပ္ပတ်နှင့်ခွဲလျှင် အမည်အပိုင်းများသည် ราช (ရာချာ, ပါဠိ: ''ရာဇ'', အဓိပ္ပာယ် = ဘုရင်၊ မင်း)၊ อาณา (အာဏာ, : အာဏာ ) နှင့် จักร (ကျက်, ပါဠိ: ''စကြာ, စက္က''၊ အဓိပ္ပာယ် = "ဘီး၊ အာဏာစက်၊ မင်းမူအာဏာပိုင် သင်္ကေတလည်းဖြစ်သည်) ဟု ခွဲခြားနိုင်သည်။
အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများကဲ့သို့ပင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် မှ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့ များစွာ လွှမ်းမိုးမှု ရှိပြီး အေဒီ ၁ ရာစု မှစ၍ အထိ ဖြစ်သည်။
ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုတွင် အိန္ဒိယတို့၏ လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်မှာ အိန္ဒိယမှ လာရောက်အခြေချ နေထိုင်သူများနှင့် တိုက်ရိုက် ထိတွေ့မှုကြောင့်သာ မကပဲ အိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှု ကျင့်သုံးသော ဘုရင့်နိုင်ငံများဖြစ်သည့် ဗာရာဝတီ၊ သီရီဝိဇယ နှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတို့ကြောင့် အဓိကပါဝင်သည်။
Some Aspects of Asian History and Culture by Upendra Thakur p.157 အီးအေဗောရပ်ဇ်ကမူ အိန္ဒိယ ဘုရင် ၏ တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် အိန္ဒိယမှ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ စီးဆင်း ဝင်ရောက်သည်ဟု ယုံကြည်ပြီး ခရစ်တော်ပေါ်ပြီး ၁ ရာစု အထိ ပင် ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် မွန်ဂိုတို့သည် အား ၁၂၅၃ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်တွင် သိမ်းပိုက်ပြီး ၁၂၅၃ တွင် အား သိမ်းသွင်းပြီးနောက် ယခင် အိန္ဒိယ လွှမ်းမိုးထားသော ဘုရင့်နိုင်ငံနေရာ၌ ထိုင်းဒေသများ ထူထောင်ရန် အခက်အခဲမရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
သို့သော် ရာစုနှစ် တစ်ခုမျှ ကြာသောအခါတွင် ဆူခိုထိုင်းပြည်၏ အာဏာစက်ကို ၁၄ ရာစုနှစ်အလယ် သို့မဟုတ် မီနမ်ဒေသတွင် ထူထောင်ခဲ့သော က ဩဇာလွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။
အယုဒ္ဓယပြည်၏ ချဲ့ထွင်မှုသည် မီနမ်ဒေသတဝိုက်တွင် ဗဟိုပြုခဲ့ပြီး မြောက်ပိုင်းတောင်ကြားများတွင်မူ လန်နပြည်နှင့် အခြားသော ထိုင်းမြို့ပြနိုင်ငံ အသေးစားများက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ထို ပြည်နယ် ၄ ခုမှာ ကလန်တန်၊ တဲရန်ဂါနူး၊ ကဒါ နှင့် ပါလစ် တို့ ဖြစ်ပြီး နောင်တွင် ၏ မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အာရှ အလုပ်သမား ၂၀၀,၀၀၀ ခန့် နှင့် မဟာမိတ် စစ်သုံးပန့် ၆၀,၀၀၀ ကျော်တို့သည် ဟု အများသိရှိကြသော ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
Werner Gruhl, ''[ Imperial Japan's World War Two, 1931–1945] '', Transaction Publishers, 2007 = ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ကူးပြောင်းပြီးနောက်၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ်အထိ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးသမိုင်းကို စစ်အာဏာရှင်စနစ် က ကြီးစိုးခဲ့သည်။
ထိုအခါ ဘုရင်မင်းမြတ်က ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဆန်ယား ဒါမားဆက် အား ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တော်ဝင်အမိန့်ဖြင့် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တွင် အမေရိကန်နှင့် တောင်ဗီယက်နမ်တို့အား ကူညီခဲ့သည်။
လူအများ၏ ထောက်ခံမှုရရှိခဲ့သော ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သည့် ထိုင်းရပ်ထိုင်းပါတီသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
သက်ဆင် ရှင်နာဝပ် (Thaksin Shinawatra) ၏ ညီမဖြစ်သူ (Yingluck Shinawatra) သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အမျိုးသားငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်တည်ငြိမ်ရေးကောင်စီ (National Council for Peace and Order) ခေါ် စစ်အစိုးရအဖွဲ့ကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (Prayut Chan-o-cha) က ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ပညာရှင်များက ဤလုပ်ရပ်များကို ထွန်းကားလာခြင်းအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သက်တမ်းအရှည်ဆုံးဘုရင် (Bhumibol) သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏သားတော် (Vajiralongkorn) ထီးနန်းဆက်ခံခဲ့သည်။
File:วัดพนัญเชิงวรวิหาร by Pholtograph.jpg၆၂ ပေ (၁၉ မီတာ) မျှ မြင့်မားသော ထိုင်နေသည့် ၁၃၂၄ ခုနှစ်မှ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်အား အယုဒ္ဓယတွင် တွေ့ရပုံ File:Wat Si Chum in Sukhothai.jpg၁၃ ရာစုမှ ၄၉ပေ (၁၅ မီတာ) မျှ မြင့်မားသော ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် အား ဆူခိုထိုင်းမြို့ အာချာနာဘုရားတွင် တွေ့ရပုံ File:View of Iudea (Ayutthaya), Capital of Siam ca. 1662 (SK-A-4477).jpgဒတ်ချ် အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီမှ ယိုဟန်း ဗင်ဘွန်းသို့ ရေးဆွဲခိုင်းခဲ့သော အယုဒ္ဓယ ပန်းချီကား ၁၆၆၅ File:Louis XIV et Ambassadeurs du Roi de Siam 1686 Jacques Leman.png၁၆၈၆ တွင် ကိုဆာပန် မှ ထိုင်းဘုရင် နာရိုင်း၏ စာလွှာအား ဗာဆိုင်း၌ လူးဝစ်ဘုရင် ၁၄ သို့ ဆက်သစဉ် File:Reception of Siamese Ambassadors by Napoleon III 1861 Gerome.pngနပိုလီယန် ၃ မှ ၁၈၆၄ တွင် ထိုင်း သံတမန်များအား လက်ခံတွေ့ဆုံစဉ် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လက်ရှိနိုင်ငံရေးသည် ဘောင်အတွင်းမှ ကျင့်သုံးပြီး ဝန်ကြီးချုပ်သည် အစိုးရအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ကာ ဆွေစဉ်မျိုးဆက် ဆက်ခံသော ဘုရင်သည် နိုင်ငံ၏ ဥသျှောင်ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်မှာ သို့မဟုတ် ဒဿမမြောက် ရာမ မင်း ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ဖခမည်းတော်ဖြစ်သူ (နဝမမြောက် ရာမမင်း) နတ်ရွာစံ ကံတော်ကုန်သည့် ၂၀၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်မှ စ၍ ဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့ကာ ဘုရင်အဖြစ် တရားဝင် ဆက်ခံမှုကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်မှ စတင်ခဲ့သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံအား ခရိုင် ၇၆ ခု ပိုင်းခြားထားပြီး ၎င်းတို့အား တည်နေရာပေါ်တွင် မူတည်၍ ခရိုင်အုပ်စု ၅ ခု အနေနှင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
အထူးအုပ်ချုပ်ရေး ခရိုင် ၂ ခု ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ နှင့် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ခရိုင်တစ်ခုချင်းစီအား မြို့နယ် များအနေနှင့် ပိုင်းခြားထားပြီး မြို့နယ်များအား ကျေးရွာအုပ်စု များ အဖြစ် ထပ်မံ ပိုင်းခြား ထားသည်။
ဒေသကြီး ၄ ခု အတွင်း နေထိုင်ကြသော ဒေသခံ ထိုင်းလူမျိုးများတို့သည် ဂျာမနီ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများကို စီမံခန့်ခွဲပုံနှင့် ဗြိတိသျှတို့၏ ၊ နှင့် တို့တွင် ကျင့်သုံးသော အာဏာခွဲဝေအုပ်ချုပ်သော စီမံခန့်ခွဲရေး စနစ်များကို အားကျ အတုယူကြသည်။
ဗီယက်နမ် နှင့် အပြီး တရုတ်နိုင်ငံတို့၏ ထောက်ခံမှု မရှိတော့သည့် နောက်ပိုင်းတွင် စီပီအမ်သည် မလေးရှား နှင့် ထိုင်းအစိုးရ တို့နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ရှိ တော်ဝင်ထိုင်းသံရုံး]] ရှိ တော်ဝင်ထိုင်းသံရုံး]] ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ကိစ္စရပ်များကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးမှ အဓိက လုပ်ဆောင်သည်။
အခြားအာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများဖြစ်သော ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် နိုင်ငံတို့အကြား ဆက်ဆံရေးနီးကပ်စွာရှိပြီး ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးများနှင့် စီးပွားရေး ဝန်ကြီးများသည် နှစ်စဉ် အစည်းအဝေး ကျင်းပလေ့ ရှိကြသည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်ကာ လွတ်လပ်ရေးရလာသောအခါ နိုင်ငံတကာ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အနေဖြင့် စစ်တပ်များ ပြည်ပသို့ထောက်ပံ့ပို့ပေးခဲ့သည်။
ဆက်လက်၍ နှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက်လည်း လုံခြုံရေးစစ်တပ်များကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးချုပ် သက်ဆင်ရှင်နာဝပ် လက်ထက်တွင် ၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ ဘာရိန်းနိုင်ငံ၊ နှင့် တို့နှင့် လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်မှု စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။