DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ပဏ္ဍတ္ထကား = # ပဏာမ …….. #မော်ကွန်းတင်မင်း၏ အမည်နှင့် - ဘုန်းတံခိုး။
ထိုခုနစ်ကဏ္ဍတို့မှ လိုရာထုတ်နှုတ်၍။
မဟာသီဟသူရ အမည်တော်ရှိသော ဖုရင်မင်တြာတွင် မော်ကွန်းတင်အံ့သောအခါသော် ရိုးရင်းပေသည့် သူခပ်သိမ်းအားလည်း ငါနှင့်အတူ ရပါစေသော ဩ
ဝတီးမြို့ဟောင်းသည် ၏ အရှေ့တောင်ဘက် (၅)မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
အမှတ် (၇) အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း (မန္တလေးမြို့) သည် ဦးပိုင်အမှတ် ၁၆၊၃၁၊၁၁၊ အကွက်အမှတ် (၆၂၁) လမ်း(၈၀)၊ ၂၉ လမ်း နှင့် လမ်း၃၀ ကြား၊ ဟေမဇလရပ်ကွက်၊ ၊ ၊ တွင် တည်ရှိသည်။
မူလမြေ − အလျား ပေ၂၀၀၊ အနံ ၁၈၅ ပေ ရှိကာ ဧရိယာအားဖြင့် ၀.၉၁ ဧက ရှိပါတယ်။
ယခင်က ကောင်ဝှာ တရုတ် အလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဧပြီ (၁) ရက်နေ့တွင် ပြည်သူပိုင်သိမ်းကာ အဆိုပါ ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဇွန်လ (၁) ရက်နေ့မှ စတင်၍ အခြေခံပညာကျောင်းအဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ကျောင်းအတွင်း ကျောင်းဆောင် (၈) ဆောင်ရှိသည်။
နုတ်ထွက်သွားပြီးနောက် လစ်လပ်လျက်ရှိသည့် ဒုသမ္မတနေရာကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရေတပ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဉာဏ်ထွန်းအား မှ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဖခင် ဒုတိယတောအုပ် (သစ်တော) ဦးစိန်မောင်နှင့် မိခင်မူလတန်းပြဆရာမ ဒေါ်သိန်းတင်တို့က ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါ ရီ (၁၂) ရက်တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ သာယာ၀တီ ခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့၊ ဂုံးလမ်း(သံပရာကုန်း လမ်း)၌ မွေးဖွားသည်။
The Hot News Journal ဩဂုတ်လ ၂၀၁၂ခုနှစ်။
ပိုလန်ဘော သို့ ကန်းထရီးဘော သည် အသုံးပြုသူ ဖန်တီးထားသော အင်တာနက် မီမီ ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် ဂျာမန် ပုံရိပ်စုဆောင်းသည့် ဆိုဒ် တစ်ခု ဖြစ်သည့် Krautchan.net မှ ဖြစ်တည်ခဲ့သည်။
ပိုလန်ဘော သည် ပိုလန်အင်တာနက် အသုံးပြုသူများနှင့် ကျန်နိုင်ငံများကြား drawball.com ပေါ်တွင် ဩဂုတ် ၂၀၀၉ ၌ ဖြစ်ပွားသော အင်တာနက်စစ်ပွဲ မှ စတင်သည်။
ပိုလန်အင်တာနက် တွင် ပိုလန် အလံကို ဘောလုံးပုံသဏ္ဌာန် ဆွဲရန် အကြံပြုကြသောအခါ များစွာသော ပိုလန်နိုင်ငံသားများသည် အနီပေါ်တွင် အဖြူပါပြီး အလယ်တွင် စာသားပါဝင်သော ပုံပေါင်းများစွာကို drawball.com တွင် တင်ကြသည်။
ပိုလန်သမ္မတ Lech Kaczyński သေဆုံးခဲ့သော ၂၀၁၀ လေယာဉ်ပျက်ကျမှု အမှတ်တရတွင် နာမည် ကြီးလာသော ပိုလန်ဘော အဆိုပြုချက်သည် ပိုလန်နှင့်၎င်း၏သမိုင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။
အခြားနိုင်ငံများ၏ ရုပ်ပြများတွင်လည်း ပိုလန်ဘော ပါဝင်လေ့ရှိသည်။
ပြည်ထောင်စု စက်မှုဝန်ကြီးဌာန (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Industry) သည် လက်ထက်တွင် ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်လာသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးဌာန တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ယခင် ကို ခွဲထုတ်၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးအချိန်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုအနေဖြင့် သီးခြားဖွဲ့စည်း ထားခြင်းမရှိဘဲ စက်မှုလက်မှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့်အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
လက်ရှိ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ဦးစီးဌာန (၂)ခု၊ စက်မှုလုပ်ငန်း(၆)ခု နှင့် ဗဟိုဌာန(၁)ခု အပါအဝင် အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ချန်ပီယန် စစ်သင်္ဘော ကပ္ပတိန် ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်သည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ၊ အနောက်ဘက်တွင် ၊ တောင်ဘက်တွင် နှင့် မြောက်ဘက်တွင် တို့ကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ပန်းခြံပတ်လည်တွင် ၊ ၊ အဆောက်အဦးဟောင်း၊ ဧဝံဂေလိ ဘုရားကျောင်း နှင့် အမေရိကန်သံရုံဟောင်း၊ ဗဟိုဘဏ်အဆောက်အဦး ဟောင်း တို့တည်ရှိသည်။
ပန်းခြံကို ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ (၁၈၂၄-၁၈၂၆) တွင် အသက်စွန့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော စစ်သူကြီး အား ဂုဏ်ပြုသော အားဖြင့် အမည် မှည့်ခေါ် ထားသည်။
ယခင် က ၁၈၆၇ခုနှစ်၊ ၁၈၇၁ ခုနှစ်တို့တွင် ရန်ကုန်မြို့ကို အကွက်ချ ပြုပြင်ခဲ့သော မဟာဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး မေဂျာဂျင်နရယ် ကို အစွဲပြု၍ ဖိုက်ချ်စကွဲ ဟု ခေါ်သည်။
ရန်ကုန်ရှိ ချမ်းသာသော အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ စကျင်ကျောက်တို့ဖြင့် ထုလုပ်ထားသော ကျောက်ရုပ်ကို လက်ဆောင်အဖြစ်ပေး၍ ပန်းခြံ၏ အလယ်တွင် ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်ခေတ်က ညနေစောင်းအခါများ၌ ပန်းခြံတွင်းတွင် အင်္ဂလိပ် အဖွဲ့သာ ဖျော်ဖြေရပြီး နောင်တွင်မှ မြန်မာ များပါ ဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။
ဝီတိုရိယဘုရင်မကြီးရုပ်တုကို မြန်မာနိုင်ငံအား လွတ်လပ်ရေးပေးခဲ့ပြီးနောက် သို့ ပြန်သယ်သွားခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးကျောက်တိုင်၏ ဗိသုကာပညာရှင်မှာ စည်သူဦးတင်ဖြစ်ပြီး ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သော ပညာရှင်လည်းဖြစ်သည်။
ဗဒုံမင်းနန်းတက်စ မုဒ္ဓါဘိသိက်အခမ်းအနား အပြီး နောက်တစ်နေ့ဖြစ်သော ၁၂ ဇွန် ၁၇၈၄ တွင် ကသည်းမြင်းဝန်အဖြစ် နေမျိုးကျော်စွာအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၁၇၉၂ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ထားဝယ်သို့ စစ်ချီစဉ် ကသည်းမြင်းဝန်အစား ကသည်းမြင်းအုပ် လက်ယာသိင်္ခရွှေတောင်က အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲ လိုက်ပါခဲ့ရသည်။
ဘကြီးတော် (စစ်ကိုင်းမင်း) လက်ထက် မဏိပူရအရေးတော် ပေါ်ပေါက်သဖြင့်မြင်းသည်တော်များစစ်ချီတက်ကြရသည်။
သာယာဝတီမင်းလက်ထက် ကသည်းမြင်းဝန်မှာ ဦးမှိုဖြစ်သည်။
မင်းတုန်းမင်း နန်းတက်စတွင် ရေနံ့သာမင်းသားခေါ် ဦးရွှေမောင် ကသည်းမြင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။
အမတ်ကြီး ဦးသာဖြူ၏ ဒုတိယ အိမ်ထောင်မှ ဖွားမြင်သူ ဖြစ်သော်လည်း မင်းတုန်းမင်း၏ နှင့် သက်ပန်းမိဖုရားတို့၏ မောင်ဖြစ်ဩဖင့် ရေနံ့သာမင်းသားဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။
မြန်မာမင်းများ လက်ထက် ကသည်းမြင်းဝန်များထဲတွင် နိုင်ငံခြားပြန် ခေတ်ပညာတတ် တစ်ဦးလည်း ပါဝင်သည်။
သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မြင်းတပ်ဖွဲ့ ၁၁ ဖွဲ့ရှိခဲ့ရာ ကသည်းမြင်းတပ်မှာ စစ်သည်အင်အား ၈၅၂ ဦး ရှိပြီး ဒုတိယ အင်အား အများဆုံး ဖြစ်သည်။
ဖောင်ဝန်သည် ဖောင်တော် ၊ လှေတော်၊ လှော်ကား ၊ သမ္ဗန် ၊ သက္ကုဒါန် စသည့် လှေတော်အစုသားများအား အုပ်ချုပ်စီရင်ရသူဖြစ်သည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ စဉ့်ကူးမင်း ( ၁၇၇၆ - ၁၇၈၂ ) လက်ထက်တွင် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် ဖောင်ဝန်မှာ နေမျိုးနန္ဒမိတ်ဖြစ်သည်။
စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော် )လင်ထက် ဖောင်ဝန်မှာ မင်းကြီးမဟာမင်းကျော်မင်းထင်ဘွဲ့ခံ ဦးဝန်ဖြစ်သည်။
ပုဂံမင်း ( ၁၈၄၆ - ၁၈၅၂ ) လက်ထက် ဖောင်ဝန်မှာ မင်းကြီးမဟာမင်းကျော်မင်းထင်ဘွဲ့ခံ ဦးကွန်ဖြစ်သည်။
ဖောင်ဝန် ဦးသောင်း၏ ဘွဲ့အမည်မှာ မဟာမင်းထင်မင်းလှသီဟသူဖြစ်သည်။
နောက်ဝန်းကျင်ဝန်သည် အနောက်ဆောင်များအား ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရသည့် နောက်ဝန်းကျင်အစုသားများအပေါ် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်သည်။
နောက်ဝန်းကျင် ဝန်ရာထူးကို ညောင်ရမ်းခေတ်ကာလကပင် စတင်တွေ့ရှိရသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ ဘိုးတော်ဘုရား (ဗဒုံမင်း) လက်ထက် နောက်ဝန်းကျင်မှာ နေမျိုးရာဇာ ဖြစ်၏။
မြန်မာမင်းများ လက်ထက်က နောက်ဝန်းကျင်ဝန်နှင့် ဝန်းကျင်ဝန်ရာထူးများကို သီးခြား ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်။
သီပေါမင်း နန်းတက်ပြီး များမြကာမိ ၁၈၇၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဗြိတိသျှကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လာရောက်စဉ် စစ်ရေးပြ အခမ်းအနား၌ နောက်ဝန်းကျင်ဝန် မင်းထင်မင်းလှစည်သူသည် အင်အား ၁၇၀ ခန့်ရှိ တပ်တစ်တပ်ကို အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲပါဝင်ခဲ့ရကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
နောက်ဝန်းကျင် သေနတ်အမှုထမ်းများ၏ ကျောဘက်၌ ရေးထိုးကြရသည့် ဂျွန်းနတ်ရုပ်မှာ လက်ခြောက်ဘက်ရှိသော နတ်ရုပ်ဖြစ်၏။
မြေစွန်းဝန်သည် တိုက်ပွဲစည်းရာတွင် မပါဝင်ဘဲ ကြွင်းကျန်ရစ်သော၊ နောင်မှဖြစ်ပေါ်လာသော ကျေးရွာနယ်ပယ်များအား စုစည်းအုပ်ချုပ်ရသူ ဖြစ်သည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ ဆင်ဖြူရှင် ( မြေဒူးမင်း ) ( ၁၇၆၃ - ၁၇၇၆ ) နန်းတက်စ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၁၇၆၃ ခုနှစ်တွင် မြေစွန်းဝန် ဘယနန္ဒသူသည် လက်ဝဲရံတိုင်ဦးစီးသော ၅၀ တော်သွေးသောက်အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရာ၌ ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။
ဗဒုံမင်း ( ဘိုးတော်ဘုရား ) ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) လက်ထက်တွင် မြေစွန်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ ကျော်ထင်နော်ရထာဘွဲ့ခံ ဦးအိမ်ဖြစ်သည်။
မြေစွန်းဝန် ဦးရာ၏ ရာထူးကို ဇေယရာဇသင်္ကြန်က ဆက်ခံခဲ့သည်။
ဇေယရာဇာသင်္ကြန်ရာထူးကို ဦးကံဘေက ဆက်ခံခဲ့သည်ဟု မှန်းဆရ၏။
စစ်ကိုင်းမင်း ( ဘကြီးတော် ) ( ၁၈၁၉ - ၁၈၃၇ ) လက်ထက် မြေစွန်းဝန်မှာ စည်သူနော်ရထာဖြစ်သည်။
မြေနန်းသေနတ်ရာထူးကို မြေနန်းဝန်ဟူ၍သာ ယေဘုယျခေါ်ဆိုကြသည်။
မြေဒူးမင်း ( ဆင်ဖြူရှင် ) ( ၁၇၆၃ - ၁၇၆၆ ) လက်ထက် မြေနန်းဝန်အြဖစ် ဘယနန္ဒသူအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဗဒုံမင်း ( ဘိုးတော်ဘုရား ) ( ၁၇၈၃ -၁၈၁၉ ) လက်ထက် ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် သမီးတော်မိတ္တီလာ မင်းသမီးအား ကွမ်းခွံမဂင်္လာ အခမ်းအနားကျင်းပရာ မြေနန်းဝန် နေမျိုးဇေယကျော်စွာတက်ရောက်ခဲ့သည်။
မင်းတုန်းမင်း ( ၁၈၅၃ -၁၈၇၈ ) လက်ထက် အစောပိုင်းကာလတွင် မင်းလှမင်းထင်ကျော်စွာအား မြေနန်းဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့သည်။
မြေတိုင်းဝန်သည် မြေယာတိုင်းတာရေး ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူရသူဖြစ်သည်။
ဗဒုံမင်း ( ဘိုးတော်ဘုရား ) ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) သည် အမရပူရမြို့တော်သစ်ကို ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်နန်းတက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
စစ်ကိုင်းမင်း ( ဘကြီးတော် ) ( ၁၈၁၉ - ၁၈၃၇ ) သည်လည်း ၁၈၂၁ ခုနှစ်ဇွန်လတွင် အင်းဝမြို့ခေတ်သစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
သာယာဝတီမင်း ( ၁၈၃၇ - ၁၈၄၆ ) လက်ထက် မြေတိုင်းအမတ်အဖြစ်ခန့်အပ်ခံရသူမှာ နေမျိုးရာဇသင်္ကြန်ဖြစ်သည်။
ပုဂံမင်း ( ၁၈၄၆ -၁၈၅၂ ) လက်ထက် မြေတိုင်းအမတ်မှာ ဦးနတ်ပေးဖြစ်သည်။
မင်းတုန်းမင်း ( ၁၈၅၃ -၁၈၈၇ ) လက်ထက်တွင် အမရပူရမှ မန္တလေးမြို့သစ်တည်ဆောင်၍ ပြောင်းရွှေနန်းစိုက်ရန် စီစဉ်ခဲ့ရာ မြို့သစ်တည်မည့်နေရာကို ရေးချယ်ကြရ၏။
ရတနာပုံခေတ်တွင်မြေတိုင်းပညာရပ်မှာ အတော်အတန် တိုးတက်လျက်ရှိပြီးဖြစ်သည်။
ရတနာပုံခေတ်တွင် မြေတိုင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ ဦးဘိုးဖြစ်သည်။
ကျီဝန်ဟူသည် စပါး၊ ဆား၊ ဆီ၊ ငါးပိ စသည့် ဘုရင့်ကျီတော်များကို ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်ရသူ ဖြစ်၏။
မှာ ရာဇဌာနီမှ အပ နိုင်ငံတော်အနှံ့အပြားတွင် ထားရှိသော ကျီတော်များနှင့် သက်ဆိုင်သည်။
သမိုင်းပါမောက္ခ ဒေါက်တာကျော်ဝင်း(ငြိမ်း) ရေး၊ ညောင်ရမ်းမင်းသား၏ နောက်ဆုံးနေ့ရက်များနှင့် အခြားစာတမ်းများ၊ စာ-၁၅၊ ၂၀၁၅၊ ဒီဇင်ဘာ ရတနာပုံခေတ်တွင် ကျီဝန်ရုံးကို မြို့တော်မြောက်မျက်နှာ အလယ်တံခါး အဝင် လက်ဝဲဘက်၌ ထားရှိသည်။
ကုန်းဘောင် ခေတ်ဦးကာလ ကျီဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူမှာ မဟာဓမ္မဖြစ်သည်။
မဟာဓမ္မသည် လက်ထက် သို့မဟုတ် (နောင်တော်ကြီး) လက်ထက်ကပင် ကျီဝန်အရာရရှိခဲ့ဟန် ရှိသည်။
ကျီဝန်မဟာဓမ္မကို ဆက်ခံခဲ့သူမှာ မဟာဘယသင်္ကြန်ဟု မှတ်ယူရသည်။
ကျီဝန်မဟာဘယသင်္ကြန်မှာ လက်ထက်တစ်လျှောက် ကျီဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့ဟန်တူသည်။
ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား)သည် နန်းသက် အနှစ် ၄၀ နည်းပါးကြာ ထီးနန်းစိုးစံခဲ့ရာ ကျီဝန်ရာထူးဖြင့် အမှုထမ်းခဲ့ရသူလည်း အဆက်ဆက် ရှိခဲ့သည်။
ဗဒုံမင်း နန်းတက်စ ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် မင်းကြီးမင်းခေါင်ကျော်ဘွဲ့ခံ ဦးအိုအား ကျီဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဗဒုံမင်းက ဦးထွန်းညိုအား မဟာသခင်ျာဘွဲ့ဖြင့် ကျီဝန် ရာထူးခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။
ကျီဝန် ဦးထွန်းညို၏ ရာထူးကို မဟာတရဖျားဘွဲ့ခံ ဦးစံထွန်းက ဆက်ခံခဲ့သည်။
ကျီဝန် မင်းကျော်ရွှေတောင်၏ အမည်ကို ၁၈၀၇ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် စတင်တွေ့ရှိရသည်။
များကို နန်းတွင်းသို့ ဦးစွာ မဆက်သဘဲ မင်းသားတို့ထံ ဆက်သခဲ့၍ ဖြစ်သည်ဆို၏။
သို့သော် မကြာမီ စိတ်ပြေသွားပြီး အကျဉ်းမှ လွှတ်ပေးခဲ့သည်။
ဗဒုံမင်းလက်ထက်တွင် ကျီဝန်ရာထူး အပြောင်းအလဲများ ရှိခဲ့သည်။
စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော်) နန်းတက်လာပြီးနောက် ဦးကျော်ခေါင်အား ကျီဝန်ရာထူး ဆက်လက် ခန့်အပ်ပါသည်။
ကျီဝန်ကြီး ဦးကျော်ခေါင် ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် အသက် ၅၇ နှစ် အရွယ်ရှိ မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်ဘွဲ့ခံ ဦးရွှဲညိုအား ကျီဝန်ရာထူးခန့်အပ် လိုက်သည်။
ကျီဝန်ကြီး သတိုးမင်းကြီး မဟာမင်းခေါင်ဘွဲ့ခံ ဦးရွှဲညိုသည် ၁၈၂၅ ခုနှစ်၊ အတွင်း ရန်ကုန် စစ်မျက်နှာ၌ အမှုထမ်းခဲ့သည်။
သို့သော် ၁၂ မေ ၁၈၄၀ တွင် မသင့်မတင့် ကြံစည်မှုဖြင့် တို့နှင့်အတူ စီရင်ခံခဲ့ရသည်။
သာယာဝတီမင်း နန်းတက်စ ၄ မေ ၁၈၃၇ တွင် နန္ဒသူရိယအား ကျီဝန်ရာထူးခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။
သူသည် ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိစဉ်အတွင်း ၌ ဆည်းလည်းတစ်လုံးကိုပင် လှူဒါန်းခဲ့ပါသေးသည်။
ထို့ပြင် ၁၉ ဇွန် ၁၈၅၄ တွင် ကျီဝန် မဟာသီရိစည်သူအား မင်းတုန်းမင်း အမိန့်တော်ဖြင့် အကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးရေး တာဝန်ယူစေခဲ့၏ ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် မင်းလှစည်သူဘွဲ့ခံ ဦးဘိုးလှိုင်အား မင်းကြီးမင်းလှမဟာစည်သူဘွဲ့ဖြင့် အတွင်းဝန်ကျီဝန်အရာ ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။
အလောင်းမင်းတရားသည် ၁၇၅၂ ခုနှစ်တွင် မင်းအဖြစ်ကို ခံယူခဲ့ပြီးနောက် ၂၁ ဇွန် ၁၇၅၃ မြို့တော် ၇ ဌာနကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အလောင်းမင်းတရားလက်ထက်တွင် ခန့်အပ်ခဲ့ရသည့် ကျုံးဝန်မှာ ဘုမ္မဇေယျ ဖြစ်သည်။
သည် ရာတနသိင်္ဃမြို့တော်ကြီး တည်ဆောက်စဉ်က ကျုံးတော် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းကို ကြီးကြပ်လုပ်ဆောင် ပေးခဲ့ရဟန် တူသည်။
အလောင်းမင်းတရားလက်ထက် ၂ မေ ၁၇၅၅ တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်ကို တည်ခဲ့သည်။
ဒီပဲယင်းမင်း (နောင်တော်ကြီး) နန်းတက်လာသောအခါ နန်းတက်စ ၁၇၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် နေမျိုးဇေယျသူဘွဲ့ခံ ဦးလွန်းပြေကို ကျုံးဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား) (၁၇၈၂-၁၈၁၉) လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်းသား ဦးပေါ်၏ အိမ်ရှေ့ မိဖုရားများထဲ၌ ကျုံးဝန်၏ သမီးရှင် ရွှေမင်းဆိုသူတစ်ဦး ပါဝင်ကြောင်းတွေ့ရှိရ၏။
ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၈၂ တွင် ကျုံးတော်အပါအဝင် အမရပူရမြို့တော် ၇ ဌာနကို ပန္နရိုက်ပြီး ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၈၃ တွင် တစ်ပြိုင်နက် စတင်တည်လုပ်ကြသည်။
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ၂၂ မေ ၁၈၅၉ တွင် ရတနာပုံနန်းမြို့ကို ၇ ဌာနတစ်ပြိုင်နက် တည်ဆောက်ကြသည်။
ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်က ဆတ္တာခေါင်းဟူ၍ ရှိခဲ့ဖူးပါသည်။
သီပေါမင်းနန်းတက်စ ၁၈၇၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဆတ္တာဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ သီရိဉာဏသုခ ဆိုသူဖြစ်သည်။
စက်ဝန်ရာထူးမှာ ရှေးယခင်အခါကမရှိဘဲ ရတနာပုံခေတ် စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများ ပေါ်ပေါက်လာသော အခါမှသာ ခန့်အပ်ခဲ့သော ရာထူးဖြစ်သည်။
ငါးစို့ဝန်ရာထူးနှင့် ဒိုင်းဝန်ရာထူးတို့ကို ပူးတွဲခန့်အပ်ဟန်ရှိသည့် ငါးစိုးဒိုင်းဝန်အရာကို တစ်ကြိမ်သာ တွေ့ဖူးပါသည်။
စားတော်ဝန်သည် နန်းတွင်းရှိ မင်းမိဖုရား၊ သားတော်၊ သမီးတော်တို့၏ အစားအသောက်ကိစ္စများကို တာဝန်ယူရသူဖြစ်သည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ ဘိုးတော်ဘုရား (ဗဒုံမင်း) လက်ထက်တွင် ကျော်ထင်သင်္ခယျာအား စားတော်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
စစ်ကိုင်းမင်း (၁၈၁၉-၁၈၃၇) နန်းတက်လာသောအခါ မင်းလှမင်းခေါင်ဘွဲ့ခံ ဦးမိုးကို စားတော်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
စားတော်ဝန် ဦးခဲ၏ ရာထူးကို ဆက်ခံခဲ့သူမှာ စားတော်ဝန် ဦးပေါ်စော ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။
စီးတော်မြင်းဝန်ဟူသည် ဘုရင်မင်းမြတ် စီးနင်းသည့် မြင်းတော်များ အဝေးရှမ်းပြည်နယ်၊ ယွန်းပြည် စသည်တို့မှ လက်ဆောင်အဖြစ် ဆက်သသော မြင်းများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကိစ္စရပ်များကို ကြီးကြပ်လုပ်ဆောင်ရသူ ဖြစ်သည်။
ဘုရင်မင်းမြတ် သို့မဟုတ် မြင့်မြတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့အတွက် စီးနင်းရန် မြင်းများ၏ ဘွဲ့မည်ကို ဗုဒ္ဓဝင်ကျမ်းများတွင် မကြာခဏ တွေ့ရှိရတတ်သည်။
ဆင်ဖြူရှင် (မြေဒူးမင်း) လက်ထက်တွင် စီးတော်မြင်းဝန်ရာထူး ခန့်အပ်ခံရသူမှာ လက်ဝဲပတေ့ကျော်သူ ဖြစ်သည်။
ဘိုးတော်ဘုရား (ဗဒုံမင်း) လက်ထက်တွင် စီးတော်မြင်းဝန်ရာထူးကို ရှာဖွေ မတွေ့ရှိရသေးပါ။
ဘကြီးတော် (စစ်ကိုင်းမင်း) နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် မဟာမင်းကျော်သခင်ျာဘွဲ့ခံ ဦးရွှေဦးကို စီးတော်မြင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
စီးတော်မြင်းဝန် ဦးရွှေနီ၏ ရာထူးကို ဆက်ခံခဲ့သူမှာ လေးတပ်ဗိုလ်ဖြစ်သည်။
ပုဂံမင်း (၁၈၄၆-၁၈၅၃) လက်ထက် စီးတော်မြင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူမှာ ဦးတရုတ်ဖြစ်သည်။
သီပေါမင်းနန်းတက်စ ၁၈၇၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ရေနံ့သာမြို့စား လက်သုံးတော်ကြီးကိုင် မောင်ဖေငယ် စီးတော်မြင်းဝန်ဖြစ်လာပြီးနောက် တောင်သမန်လယ်စားအရာ ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရ၏။
တောင်သမန်လယ်စား မောင်ဖေငယ်သည် ၁၈⁠၈၃ ခုနှစ်တွင် ရာဇဝတ်သင့်ခဲ့ရာ သူ၏နေရာ၌ မဟာမင်းကျော်မင်းထင်စည်သူဘွဲ့ခံ ဦးကြွက်အား စီးတော်မြင်းဝန်အဖြစ် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။
သီပေါမင်းလက်ထက် နောက်ဆုံးစီတော်မြင်းဝန်မှာ သီပေါမင်း၏ မင်္ဂလာအိမ်တော်ပါ လက်သုံးတော်ကြီးကိုင် ရေနံ့သာမြို့စား ဦးဘတင် ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။
ဆင်ဝန်သည် ဘုရင့်ဆင်တော်များအား ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရသူ ဖြစ်သည်။
ဆင်ဝန်ရာထူးကို ကပင် အထင်အရှားတွေ့ရှိရသည်။
သူသည် နန်းတက်စ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၁၇၆၃ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် အဘယသင်္ကြန် ဦးစီးသော ၅၀ တော်သွေးသောက်အဖွဲ့၌ ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဆင်ဝန်ဥတ္တမကျော်ထင်သည် အလောင်းမင်းတရား သို့မဟုတ် (နောင်တော်ကြီး)လက်ထက်ကပင် ဆင်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။
မြေဒူးမင်းလက်ထက် ဖြစ်ပွားစဉ်အတွင်း ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၇၆၉ တွင် စစ်ပြေ ငြိမ်းချမ်းရေးကိစ္စ ကမ်းလှမ်းစဉ် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းကြရ၌ ဆင်ဝန် ဥတ္တမကျော်ထင်လည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။
လက်ထက် ၉ ဖေဖော်ဝါရိ ၁၇၉၅ တွင် မိတ္ထီလာမင်းသမီး ကွမ်းခွံ့အခမ်းအနား လုပ်ဆောင်စဉ်ကမူ ဆင်ဝန်မှာ နေမျိုးစည်သူ ဖြစ်သည်။
ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၂၇ ဩဂုတ် ၁၈၁၃ တွင် ဥဒိန်ဇေယျသူအား ဆင်ဝန်ရာထူး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဆင်ဝန်ဦးကလေးအား ရာထူးမှ ဖယ်ရှားလိုက်ပြီးနောက် လစ်လပ်သွားသော ဆင်ဝန်နေရာတွင် ဆင်ဝန်ထောက် မင်းကြီး မဟာသင်္ခါအား ရာထူးတိုးမြှင့်ကာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ကုန်းဘောင်ဆက် (တတိယတွဲ) အရ ဦးဘိုးကြီး ကွပ်ရွာမြို့စား ဆင်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူဖြစ်သည်။
ဆင်ဝန် ဦးဘိုးကြီးအား ဦးရွှေအိုးက ဆက်ခံခဲ့ဟန်ရှိသည်။
လက်ထက် နှောင်းပိုင်းကာလတွင် ဆင်ဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူမှာ ဦးဘိုးထင် ဖြစ်သည်။
သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အရေးတော်ပုံ၌ ထင်ရှားခဲ့သူ ဒိုင်းခင်ခင်မှာ ဆင်ဝန် ဦးဘိုးထင်၏ သမီးဖြစ်သည် ဆိုသည်။
မြန်မာမင်းများ လက်ထက်က လက်ဆောင်အဖြစ် ဆက်သခံရသည့် ဆင်များနှင့် ဖမ်းဆီးရမိသည့် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးပြီး ဆင်အချို့ကို ဆင်မင်းဟူ၍ သတ်မှတ်ကြ၏။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ ဆင်မင်းဝန်များကို မသိရပေ။
ဗဒုံမင်းလက်ထက်တွင် ဆင်မင်းဝန် အပြောင်းအလဲများရှိခဲ့ရာ ရွှေတောင်လှကျော် (၁၈၁၃) နှင့် နေမျိုးမင်းလှစည်သူ (၁၈၁၈) တို့၏ အမည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ဘကြီးတော် (စစ်ကိုင်းမင်း) နန်းတက်စ ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် ဆင်မင်းဝန် သိင်္ခဇေယျသူအား နေမျိုးမင်းကျော်ဘွဲ့ ပြောင်းလဲ ပေးအပ်ခဲ့၏။
သာယာဝတီမင်း နန်းတက်စ ၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် ဆင်မင်းဝန်အဖြစ် မဟာသူရခင်ျာဘွဲ့ခံ ဦးမင်းအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ရတနာပုံခေတ် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ဆင်မင်းဝန်မှာ မဟာမင်းခေါင် သီဟသူရ ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်ကို ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလ ၁၉၀၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဝေလမင်းသားနှင့် ကြင်ယာတော်တို့ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
ထို့အတူ ယင်း ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းအတွက် ဝန်တစ်ဦးလည်း သီးခြားခန့်အပ်ခဲ့ရာ ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့၏။
ဗဒုံမင်းသည် ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၁၈၀၆ တွင် ဆင်ဖြူတော် သို့ ဆိုက်ရောက်လာသောအခါ နန်းတွင်းအရာရှိကြီးများအား သွားရောက်ကြိုဆိုစေခဲ့၏။
သားတော် သမီးတော်အချို့ဆိုလျှင် စီး၍ အရောက်ပင် သွားရောက်ကြိုဆိုခဲ့ကြရသည်။
ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူ ဦးမှုံသည် ဇင်းမယ်ပါ မြင်းစာရေးကြီး၏ သားဖြစ်သည်။
ဘိုးတော်ဘုရား (ဗဒုံမင်း) သည် ဟံသာဝတီနယ် နိဗ္ဗာန်ရွာမှ ရရှိသော ဆင်ဖြူတော်သို့ အလွန်တန်ဖိုးထားသည်။
ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းနှင့် ပတ်သတ်၍ ခန့်အပ်သော ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းဝန်ကို မြန်မာ ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် များစွာ မတွေ့ရှိရပါ။
ဆရာဝန်ဟူသည် ယခုခေတ်တွင် လူနာအား ဆေးဝါးကုသပေးရသည့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များကို ဆိုလိုသော်လည်း မြန်မာမင်းများ လက်ထက်ကမူ ဆရာအား ဝန်အဖြစ်ခန့်ထားခြင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရ၏။
ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူဝန်များကို ဆရာဝန်ဟု ခေါ်ဆိုကြခြင်းမှာ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် သမားတော်ဖြစ်သူ ဂျာမန်လူမျိုး ဒေါက်တာမာဖီလ် (Dr.Marfel)အား အစွဲပြု ခေါ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်လယ်ပိုင်း စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးမော်) (၁၈၁၉-၁၈၃၇) လက်ထက် သတိုးသုဓမ္မမဟာ သက်တော်ရှည်ဘွဲ့ခံ ဝန်ကြီးဦးနဲမှာမူ ဆရာဝန်ကြီး အဖြစ်ထင်ရှားခဲ့သည်။
မိမိ၏ စသင်ဆရာများအပေါ် ကျေးဇူးသိတတ်ကြသူများထဲတွင် မင်းတုန်းမင်းလည်း ပါဝင်သည်။
သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် လောကီဗေဒင် အတက်ပညာရပ်များကို သင်ကြားပြသပေးခဲ့သူ လယ်ကိုင်းမြို့ဝန် ဦးသိုင်းအား ၂၅ ဧပြီ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ဝန်ထောက်အရာခန့်အပ်ခဲ့သည်။
တံဆိပ်ဝန်သည် တံဆိပ်အမျိုးမျိုးကို လုပ်ဆောင်စီစဉ်လျက် တံဆိပ်ခတ်နှိပ်ခြင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။
တံဆိပ်ကို ပုဂံခေတ်ကာလကပင် စတင်သုံးစွဲနပြေီဖြစ်သည်။
အလောင်းမင်းတရားလက်ထက်တွင် တံဆိပ်ဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ အမတ်ကြီး ဘယသေန ဖြစ်သည်။
ဘိုးတော်ဘုရား (ဗဒုံမင်း)လက်ထက် ၁၈၀၂ ခုနှစ်တွင် တံဆိပ်ဝန် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ သီရိရာဇသူဘွဲ့ခံ ဦးမောင်ဖြစ်သည်။
စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်တွင် တံဆိပ်ဝန် ဦးရွှေခြည်ဘွဲ့မည် ပြောင်းလဲသွားသည်။
တရုတ်ဝန်ရာထူးမှာ တရုန်မြန်မာ ဆက်ဆံရေးအတွက် အရေးပါလှသော ရာထူးတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဆင်ဖြူရှင် (မြေဒူးမင်း)လက်ထက်တွင် မန်ချူးတရုတ်တို့နှင့် စစ်ပွဲလေးကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။
ဗဒုံမင်းလက်ထက် တရုတ်ဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ ရွှေတောင်စည်သူ ဖြစ်သည်။
တရုတ်ဝန်ရာထူးကို ကုန်းဘောင်ခေတ်တစ်လျှောက် ခန့်ထားခဲ့ရာ ပုဂံမင်း (၁၈၄၆-၁၈၅၂)လက်ထက်တွင် ဦးရွဲဆိုသူအား တရုတ်ဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့သည်။
သီပေါမင်းလက်ထက် နောက်ဆုံးခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူ တရုတ်ဝန်မှာ ဦးဘိုးလှိုင်ဟု မှတ်သားထားကြသည်။
ဒိုင်းဝန်ရာထူးကို စို့လေးဆယ်ဒိုင်းဝန်ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး ကာလတွင် ဒိုင်းဝန်အဖြစ် မနောဝေသူဘွဲ့ခံ ဦးရွှေအို အား ခန့်အပ်ခဲ့၏။
ဆင်ဖြူရှင် လက်ထက် ဒိုင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ နေမျိုးဇေယျသီရိ နော်ရထာဖြစ်သည်။
ဒိုင်းဝန်နေမျိုးဇေယျသီရိနော်ရထာသည် စဉ့်ကူးမင်း (၁၇၇၆-၁၇၈၂) လက်ထက်တွင်လည်း ဒိုင်းဝန်ရာထူးဖြင့် ဆက်လက်အမှုထမ်းရွက်ခဲ့ရဟန် တူသည်။
သို့သော် ဘိုးတော်ဘုရား နန်းတက်စ၌မူ ဒိုင်းဝန်အမည် ပြောင်းလဲနေပြီး ဖြစ်သည်။
ရှိ ဒိုင်းဝန်ကွင်းမှာ ဗဒုံမင်းလက်ထက် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီရာ၌ ဒိုင်းဝန်စခန်းချခဲ့ရာ ကွင်းကြီးဖြစ်သည်။
နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလတွင် စို့လေးဆယ် ဒိုင်းဝန်အဖြစ် ရွှေတောင် သီဟသူကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
စို့လေးဆယ် ဒိုင်းဝန်မဟာမင်းခေါင်၏ တပ်သည် ၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၁၉ တွင် မဏိပူရသို့ စစ်ချီရာ၌ လိုက်ပါချီတက်ခဲ့ရသည်။
နန်းတက်စတွင် ဦးရွှေမောင်အား စို့လေးဆယ်ဒိုင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
မဟာမင်းလှ သခင်ျာသည် ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နောက်ဆက်တွဲဖြစ်သော ပတိမ်မင်းသားအရေးတွင် ဒိုင်းအမှုထမ်း ၂၀၀ နှင့် အတူ သွားရောက်နှိမ်နင်းခဲ့၏။
ဒိုင်းအတွင်းဝန် ဦးဘိုကြီးသည် ဝန်ထောက် စို့လေးဆယ်ဒိုင်းဝန်မှ အတွင်းဝန်အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။
သီပေါမင်းလက်ထက် နောက်ဆုံးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် စို့လေးဆယ်ဒိုင်းဝန်မှာ နေမျိုးသီရိစည်သူကျော်ဖြစ်သည်။
ဇနက်ကလာဆင်ဝန်ဟူသည် တောဆင်ရိုင်းများကို ယဉ်ကျေးလိမ္မာလာအောင် တာဝန်ယူလေ့ကျင့်ပေးရသော ဝန်ဖြစ်၏။
လုပ်ငန်းသဘာဝအရ ခက်ခဲ ပင်ပန်းလှသော်လည်း ဇနက်ပလာ ဆင်ဝန်၏ လစာငွေမှာ က တစ်ရာကျပ်သာရှိကြောင်း သိရှိရသည်။
ဇနက်ပလာဆင်ဝန်၏ လက်အောက်တွင် ဆင်ဖမ်းမှုထမ်းများအပြင် ဆင်ကျော့ဖမ်းရန်အတွက် ခွန်အားဗလနှင့် ပြည့်စုံသော စွယ်စုံဆင်ကြီး ၃၀ ကောင် မျှကိုလည်း ထားရှိသည်။
ဆင်သည် မြန်မာဘုရင်လက်ထက်က အရေးပါသော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်၏။
မှ မှာ ဆင်ကျော့ဖမ်းထွက်ရင်း ဆင်တော်က ကြိုးကို အစွယ်နှင့် ထိုးမိရာမှ ပြုတ်ကျကာ နတ်ရွာစံခဲ့ရသည်ဆိုသည်။
မင်းဆက်မှ ဥဇနာမင်း၏ ညီတော် ပင်လယ်စား ကျော်စွာမှာလည်း လှိုင်းတက်အရပ်၌ ဟိုင်းဆင်တစ်ကောင် ကျော့ဖမ်းစဉ် ကိုယ်တိုင်လိုက်ပါခဲ့ဖူးပါသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ ဇနက်ပလာဆင်ဝန်ရာထူးဖြင့် အမှုထမ်းခဲ့သူများအကြောင်းကို ရှာဖွေမတွေ့ရသေးပေ။
မန္တလေးမြို့ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်အတွင်း ချမ်းမြသာစည် (မြောက်)ရပ်တွင် မင်းထင်တိုက်ဟူသော ရှေးဟောင်းဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတိုက်ကြီးတစ်တိုက် တည်ရှိသည်။
သီပေါမင်းလက်ထက် ၆ ဇူလိုင် ၁၈⁠၈၃ ခုနှစ်တွင် ဘုန်းတော်ဖြစ်ဗိုလ်အား ဇနက်ပလာဆင်ဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ကြောင်း ကုန်းဘောင်ခေတ် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (တတိယတွဲ)၌ တွေ့ရှိရသည်။
မင်းတုန်းမင်း လက်ထက် ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၇၄ ထုတ် မြန်မာသံတော်ဆင့် သတင်းစာတွင် “ဆင်နှစ်ကောင် ကျုံးသွင်းရာ ထိုဆင်ပွဲသို့ ဧည့်သည်တော် ပရန်သစ်သံကြီးများ၊ အစိုးရမင်းများနှင့် မြို့သူ မြို့သားတို့ လာရောက် ကြည့်ရှုကြခြင်း” ခေါင်းစဉ်ဖြင့် သတင်းတစ်ပုဒ် ပါရှိသည်။
နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်းဝန်မှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလတွင်မှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။
သီပေါမင်း လက်ထက်တစ်လျှောက်လုံးတွင် နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်းဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ရသူမှာ ခေါင်းတုံးမြို့စား မဟာမင်းကျော်သူရရဲခေါင်ဘွဲ့ခံ ဦးအိပ် ဖြစ်သည်။
ပန်းပဲဝန်သည် ဓား၊ လှံ၊ လက်နက်ကိရိယာများ၊ အမိန့်တော်အရ ခေါင်းလောင်းများ သွန်းလုပ်ရာတွင် တာဝန်ယူရသူ ဖြစ်သည်။
စဉ့်ကူးမင်း( ၁၇၇၆ - ၁၇၈၂ ) လက်ထက်တွင် ပန်းပဲဝန်အဖြစ်ခန့်အပ်ခံရသူမှာ မဟာဗညားကျန်းတောဖြစ်သည်။
ဗဒုံမင်း ( ဘိုးတော်ဘုရား ) ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) နန်းတက်စကာလ ပန်းပဲဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူမှာ တုရင်းရန်ကွင်းဖြစ်သည်။
စစ်ကိုင်းမင်း( ဘကြီးတော် ) ( ၁၈၁၉ -၁၈၃၇ )လက်ထက် နန်းတက်စ၌ ဗလပညာကျော်အား ပန်းပဲဝန်အဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့၏။
ပန်းပဲမင်းကြီးဦးမှိုမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်ပန်းပဲဝန်များထဲတွင် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။
ပန်းတဉ်းဝန်သည် ကြေးသတ္တုနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကြေးစည်၊ ခေါင်းလောင်း၊ ရုတ်တု၊ ရုပ်ပွားတော်များ၊ ထွေးအင်၊ လင်ပန်း၊ ဖလား၊ ဇွန်း စသည်တို့ကို ခတ်လုပ်ရသည့် အမှုထမ်းများအား အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်သည်။
ကြေးသွန်းလုပ်ငန်းကို မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် သရေခေတ္တရာခေတ်ကပင် စတင်ခဲ့ကြောင်းတွေ့ရှိရ၏။
အလောင်းမင်းတရား (၁၇၅၂-၁၇၆၀) လက်ထက် ၁၇၅၈ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရား၏ မိဖုရားခေါင်က ရွှေဘိုမြို့ရွှေချက်စို ဘုရား၌ ခေါင်းလောင်သွန်းလုပ် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော်)နန်းတက်စ ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ တွင် ထီးဖြူဆောင်းမဂင်လာ အခမ်းအနား ကျင်းပစဉ် ပန်းတဉ်းဝန် ရွှေတောင်သိခင်နော်ရထာအား နေမျိုးနန္ဒကျော်သူဘွဲ့ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရ၏။
ပန်းတဉ်းဝန် ဦးရွှေအိပ်သည် စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက် နှောင်းပိုင်းကာလ၊ သို့မဟုတ် သာယာဝတီမင်း နန်းတက်စကာလတွင် ပန်းတဉ်းဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သူဟု မှတ်ယူရ၏။
သာယာဝတီမင်းလက်ထက်တွင် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူ ပန်းတဉ်းဝန်မှာ ရွှေလှံဗိုလ်သည် ၁၈၄၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် သာယာဝတီမင်း ရန်ကုန်သို့ စုန်ဆင်းလာစဉ် ဘုရင်မင်းမြတ်နှင့် အတူ လိုက်ပါခဲ့ရသည်။
မင်းတုန်းမင်း (၁၈၅၃-၁၈၇၈)လက်ထက် ထင်ရှားခဲ့သူ ပန်းတဉ်းဝန်မှာ ဦးရွှေပင် ဖြစ်သည်။
သီပေါမင်းလက်ထက် နောက်ဆုံး ပန်းတဉ်းဝန် မှာ မဟာမင်းလှမင်းခေါင်ကျော်ဘွဲ့ခံ ဦးအောင်မြတ် ဖြစ်သည်။
ခင်မမင်းဝန် (သို့) နန်းမတော်ဝန်သည် မိဖုရားခေါင်ကြီးနှင့် ပတ်သက်သည့် အရေးကိစ္စအဝဝကို တာဝန်ယူရသူဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် မိဖုရားခေါင်၏ အသုံးကံကျွေးမြို့ရွာတို့မှ များကို စနစ်တကျ ကောက်ခံထိန်းသိမ်း ပေးရသူဖြစ်၏။
ဘုရင်မင်းမြတ်၏ မိဖုရားများထဲတွင် အခေါင်အထွတ်ဖြစ်သဖြင့် မိဖုရားခေါင်ဟု ခေါ်ဆိုကြသကဲ့သို့ တစ်ခါတစ်ရံ တောင်နန်းမတော် မိဖုရားကြီးဟူ၍လည်း သုံးနှုန်းခေါ်ဆိုကြ၏။
အစောပိုင်းကာလ အမည်သိရှိရသူ ခင်မမင်းဝန် တစ်ဦးမှာ မင်းရဲ တင့်တယ် ဖြစ်သည်။
ဘိုးတော်ဘရား (ဗဒုံမင်း)လက်ထက်တွင် မယ်ဇလီရွာစား သီရိရာဇာသူဘွဲ့ခံ ဦးမောင်အား ခင်မမင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့ဟန်ရှိသည်။
ဘကြီးတော် (စစ်ကိုင်းမင်း) နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် အိမ်ရှေ့စာရေးကြီး သီဟစည်သူကျော်ထင်အား အရှင်မိဖုရားခေါင်ကြီး ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့၏။
ပုဂံမင်းလက် နန်းမတော်ဝန်၏ အမည်ကို ရှာဖွေမတွေ့ရသေးပေ။
ရတနာပုံခေတ်တွင် နန်းမတော်ဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ ဦးပေါ်လာ ဖြစ်သည်။
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၈၇၂ တွင်း မိုင်းခိုင်းမြို့စား ပိဋကတ်တော်အုပ် မဟာသီရိဇေယျသူဘွဲ့ခံ ဦးယံကို ခင်မမင်းဝန် (နန်းမတော်ဝန်)အရာ ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။
ကုန်းဘောင် ခေတ်ဦး ကာလတွင် ပုံမှန်ရှိရင်းစွဲဖြစ်သော သေနတ်ဝန်ရာထူးအပြင် ပင်းယသေနတ်ဝန်ဟူ၍လည်း ခန့်အပ်ခဲ့ဖူးကြောင်း သိရှိရသည်။
အထင်အရှားတွေ့ရှိရသူ ပင်းယသေနတ်ဝန်တစ်ဦးမှာ စဉ့်ကူးမင်း (၁၇၇၆-၁၇၈၂)လက်ထက်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည့် လက်ယာနန္ဒကျော်သူ ဖြစ်သည်။
ဗဒုံမင်းလက်ထက်တွင် ပင်းယသေနတ်ဝန်အဖြစ် ဆက်လက်ခန့်အပ်မှု ရှိခဲ့သော်လည်း ပင်းယသေနတ်ဝန်ဘွဲ့ကိုမူ မသိရပေ။
မြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ ရှစ်ပါးပုဏ္ဏား၊ ဘိသိက်တော်ဆက်ပုဏ္ဏား၊ ပြက္ခဒိန်တော်ဆက်ပုဏ္ဏား၊ဂြိုဟ် ဟုံးနတ်ပူဇော်သောပုဏ္ဏား စသည်ဖြင့် ပုဏ္ဏားအများအပြားရှိရာ ယင်းပုဏ္ဏားများနှင့်ဆိုင်သော ကိစ္စဟူသမျှကို ဆောင်ရွက်ရသူမှာ ပုဏ္ဏားဝန်ဖြစ်သည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလခန့်အပ်ခံရသူပုဏ္ဏားဝန်တစ်ဦးမှာ ဦးအိမ်ဖြစ်သည်။
စစ်ကိုင်းမင်း ( ဘကြီးတော် ) ( ၁၈၁၉ - ၁၈၃၇ ) လက်ထက်တွင် ပုဏ္ဏားဝန်အဖြစ် မင်းလှဇေယသူဘွဲ့ခံ ဦးစအားခန့်အပ်ခဲ့၏။
သာယာဝတိမင်း ( ၁၈၃၇ -၄၆ ) လက်ထက်တွင် ပုဏ္ဏားဝန်ရာထူးမကြာခဏ ပြောင်းလဲမှုရှိခဲ့သည်။
ပုဂံမင်း( ၁၈၄၆- ၁၈၅၂ )လက်ထက်တွင်ပုဏ္ဏားဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ ဦးကုလားဖြစ်သည်။
မင်းကြီးမဟာမင်းကျော်တန်ဆောင်ဘွဲ့ခံ အောင်ပင်လယ် လည်းဖြစ်သည်။
သီပေါမင်း ( ၁၈၇၈ - ၁၈၈၅ ) လက်ထက်တွင် ပုဏ္ဏားဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သူမှာ ဦးစိန္တာ( အစိန္တာရာဇာ) ဖြစ်သည်။
သီပေါမင်းလက်ထက် နောက်ဆုံးခန့်အပ်ခံရသူ ပုဏ္ဏားဝန်မှာ ဗြဟ္မစန္ဒဖြစ်၏။
ဖန်ချက်ဝန်သည် ဖန်ကြည်လုံးကြီးငယ်အများအား ပြောင်းမျုတ်ထုတ်လုပ်ရသော ဖနိကွက်အစုသားများကို အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်သည်။
ဖန်ချက်ဝန်ရာထူးကို မင်းတုန်းမင်း( ၁၈၅၃ - ၁၈၇၈) လက်ထက်တွင် စတင်ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံပြန် မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ရ သည် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး အလိုကျဖန်ထည်အသစ်အဆန်းများအား ဆက်သွင်းနိုင်ခဲ့ဟန်တူသည်။
မဟာဒါန်ဝန်သည် မင်းနပြေည်တော်အနီးဝင်းကျင်ဒေသများတွင် ရဟန်သံဃာတော်များ ဝိနည်းသိက္ခါတော်တို့နှင့်အညီ ကျင့်ကြံမှုရှိမရှိစစ်ဆခြေင်း၊ သာသနာပြုဆရာတော်က ပေးရန်ရှိသည့် စာများကိုရေးသားသိကုန်းစီရင်ခြင်နှင့် ဝတ္တုကံမြေနှင့် စပ်လျဉ်းသည့်ကိစ္စအဝဝကို လုပ်ဆောင်ရသူဖြစ်သည်။
အလောင်းမင်းတရား ( ၁၇၅၂ - ၁၇၆၀ ) လက်ထက်တွင် မဟာဒါန်ဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သူမှာ သမန္တကျော်ထင်ဖြစ်၏။
ဗဒုံမင်း ( ဘိုးတော်ဘုရား) ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) နန်းတက်စတွင် ပိဠကတ်တော်အုပ် ဦပညာအား မဟာဒါန်ဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဗဒုံမင်းနန်းတက်စ ၁၇၈၃ ခုနှစ်၌ပင် ဘယနန္ဒသူအား မဟာဒါန်ဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်လယ်ပိုင်းကာလ မဟာဒါန်ဝန်များအမည်ကို ရှာဖွေမတွေ့ရပေ။
သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် မဟာဒါန်ဝန်တစ်ဦးမှာ နေမျိုးရာဇစည်သူဘွဲ့ခံ ဦးရွှေဝ ဖြစ်သည်။
ဘဏ္ဍာဝန်သည် ဘုရင်မင်းမြတ်၏သီးခြား ဘဏ္ဍာတော်များနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝန်ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။
ဗဒုံမင်းလက်ထက် အစောပိုင်းကာလတွင် နေမျိုးနန္ဒကျော်ထင်အား ဘဏ္ဍာဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့၏။
ဘဏ္ဍာဝန်နေမျိုးကျော်ထင်အား ဆက်ခံခဲ့သူမှာ သီရိနန္ဒမိတ်စည်သူဖြစ်၏။
ပြည်ကြီးဝန်၏ ရာထူးကိုတိကျသေချာစွာမသိရသေးပါ။