DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
စလ်မန်ဖာရစီသည် မဒီနာမြို့တွင် တမန်တော်မြတ်မိုဟမ္မဒ်(ဆွ)နှင့် သိကြွမ်းဝင်ခဲ့သည်။
ခန္ဒက်စစ်ပွဲသည် ဟစ်ဂျရီခုနှစ် (၅)တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
မာစီနီယွန်းသည် မိမိပြုစုထားသောစာအုပ်တွင် စလ်မန်ဖာရစီသည် တမန်တော်မြတ်မိုဟမ္မဒ်(ဆွ) ‎ကွယ်လွန်တော်မူပြီးနောက် စကီဖာတွင် သာဝကတစ်ဦးဖြစ်သူ အဘူဗကရ်ကို ‎ခေလာဖသ် အုပ်ချုပ်ရေးခေါင်းဆောင်အဖြစ် အလျင်တလို ခန့်အပ်ခဲ့ကြသည့်အတွက် ‎ဘက်မလိုက်ဝါဒီကျင့်သုံး၍ ဘေးဖယ်ရှောင်နေခဲ့သည်။
ကြက်သန်း (Hen Flea) ဆိုသည်မှာ ၏ ကိုယ်ပေါ်၌ အမွေးအတောင်များကြား ခိုအောင်း ပေါက်ဖွား ရှင်သန်သော ဖြစ်သည်။
အိမ်ဂေဟာများတွင် တနိုင်မွေးမြူရေး ကြက်၊ ၊ ၊ ၊ စသည်ဖြင့် ရှိသကဲ့သို့ မွေးမြူရေးခြံများ၌လည်း စီးပွားဖြစ် မွေးမြူတတ်ကြသည်။
ထိုအခါ ကြက်ကိုယ်မှာ တွယ်ကပ်နေသော ကြက်သန်းများကို အချို့က ခေတ်မီဆေးဝါးများဖြင့် ပက်ဖျန်းခြင်း၊ အချို့က မီးမြှိုက်ခြင်းနှင့် ပက်ခြင်းတို့ ပြု၍ ကြက်သန်းများ သေအောင် ဆောင်ရွက်သည်။
Norwich 2001, p. 266 Image:Phrapuddhajinnarat.jpgPhra Buddhajinaraja Image:Watbenchamasalanam.jpg" Nam" at within temple compound Image:Marble-temple-ordainment.jpgA new monk is being in the temple Image:Wat Benchamabophit ubosot.jpgIn front of The Marble temple Image:The Marble Temple-Door (Bangkok).jpgDoor
ရိုးရိုးသာမန် ထက် အရွယ်အစား ကြီးမားသော လိပ်ပြာကို ဆင်လိပ်ပြာဟု ခေါ်သည်။
ထဲဝင်ပြီးမှ မနားဘဲ ပြန်ထွက်သွားပါက လာဘ်ရရန် နီးစပ်လတ္တံ့။
မီးစိမ်းလင်း သစ်တုံးကြီးသည် ၊ ၊ ဝက်မစွတ်ကျေးရွာ၊ ဝက်မစွတ်မြို့စား အထိမ်းအမှတ် ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်တွင် ရှိသည်။
ထိမံထိုသည် အနောက်ဘက်ကမ်း ကော့ပရိတ်တောင်ရှိ ကြက်တညင်ဂူတို့ကြောင့် လူသိများလာသည်။
အာဏာရှင်စနစ် ဆိုသည်မှာ အစိုးရပုံစံ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတွင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ (သို့မဟုတ်) နေရာတစ်နေရာကို ဖြစ်သော လူတစ်ဦးတစ်ယောက် သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်တစ်ခုမှ အုပ်ချုပ်သည်။
ဖိုင်:พระวิหารวัดสุทัศน์2.jpg ဖိုင်:พระอุโบสถวัดสุทัศน์2.jpgOrdinations hall ဖိုင်:Wat Suthat Giant Swing.jpgWat Suthat and the ဖိုင်:Bangkok wat suthat 020.jpg ဖိုင်:วัดสุท้ศเทพวราราม213.jpg
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် မြင့်ပြီး ၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅ မိုင်ခန့်အကွာ ကျေးရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည်။
ကျောင်းတော်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာလက်အောက်ရှိ ၏ နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
File:Buddhist monk in Wat Mahathat (Bangkok).jpgBuddha idols File:Wat mahathat bkk 05.jpgWat Mahathat temple complex File:Watmahathatbkk0609c.jpgPagoda File:01 Mahachulalongkornrajavidyalaya University.jpgMahachulalongkornrajavidyalaya University File:Watmahathatbkk0609b.jpgTemple structure File:MCU1.jpgMonks
အချစ်ဟု ခေါ်သော ရူးနှမ်းတဲ့ အရာလေး ဟုလည်း သိသော အချစ်ဦးဟူသည် (, ''Sing lek lek thi riak wa... rak'', lit. "A Crazy Little Thing Called Love") ရုပ်ရှင်ကားသည် ၂၀၁၀ ထိုင်း အချစ်ဟာသရုပ်ရှင်ကားတစ်ကား ဖြစ်ကာ၊ နှင့် သရုပ်ဆောင်ထားသည့် ၂၀၁၁ အာရှတွင် တငွေ့ငွေ့နှင့် အောင်မြင်လာသော ရုပ်ရှင်ကားလည်း ဖြစ်သည်။
မျက်မှန်တပ်ထားရပြီး မည်းတူးနေသော နမ်သည် သူ၏ကျောင်းမှ နာမည်ကြီး ကျောင်းသားတဦး ဖြစ်သူ အစ်ကိုရှုံး (ရှုံးဟုလည်း ခေါ်) ကို ကြိတ်ကြွေနေသော်လည်း သူနှင့် လိုက်ဖက်မည်မဟုတ်ဟု ခံစားနေရသည်။
ရှုံးအဖြစ် မာရီယိုမူရာ၊ ကျောင်းတွင်းစတား ၁၀ တန်းကျောင်းသား။
ထိုင်းဘုရင်မကြီးမွေးနေ့ အားလပ်ရက် ဖြစ်သော ဩဂုတ် ၁၂-၁၅ နှင့် တိုက်ဆိုင်ပြီး ပြသသော ပထမပတ်တွင် အချစ်ဦးဟူသည်သည် ဘုန်းကြီးများကို သရော်ထားသော ဟာသရုပ်ရှင် ''လွမ်ဖီး ၃'' နှင့် ''အရုပ်ပုံပြင် ၃'' တို့၏ နောက်တွင် တတိယ ချိတ်ခဲ့သော်လည်း၊ နောက်အပတ်တွင် ဒုတိယနေရာသို့ တက်လာသည်။
ခလယ်-တံခွန်တိုင်တိုက်နယ်ပြည်သူ့ဆေးရုံ သည် ၊ ၊ တွင် တည်ရှိသည်။
ခလယ်-တံခွန်တိုင် တိုက်နယ်ဆေးရုံတွင် အထူးရောဂါကုသဆောင် ၁ဆောင်နှင့် ရောဂါရှာဖွေဆောင် ၁ ဆောင်တို့ ရှိသည်။
ကုဝေရဂမုန်းသည် လက်ချောင်းသဏ္ဌာန် ထိုးထောင်၍ ဆူးများ ပါရှိသော ရှားစောင်းမျိုးနွယ် ဖြစ်ပြီး၊ လေးငါးချောင်း စုဝေး ခွထွက်တတ်သဖြင့် 'ဘီလူးလက်ဝါးဂမုန်း'ဟုလည်း ခေါ်တွင်သည်။
ဆွန်ဒေါက်ကျောင်းတော်သည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ချင်းမိုင်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။
ပန်းပွင့်ဥယျာဉ်ကျောင်းတော်သို့မဟုတ် ပုပ္ဖာရာမကျောင်းတော် ဟု အကြမ်းအားဖြင့်လည်း ခေါ်ကြသေးသည်။
သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ ပုံစံများအတိုင်းတည်ထားသည့် ခေါင်းလောင်းပုံသဏ္ဌာန်စေတီကို အဝေးမှ ဖူးမြင်နိုင်သည်။
ထိုမင်းသမီးသည် (ရာဘဘုရင် V) ၏ ကြင်ယာတော်မိဖုရားဖြစ်သည်။
File:Chmaiwsuandok050611c.jpgEntrance gate, Wat Suan Dok File:วัดสวนดอก เชียงใหม่.JPGRoyal cemetery File:Chmaiwsuandok200107a.jpgStanding Buddha in the ''sala kan prian'' File:Chmaiwsuandok050611b.jpgChedi, Wat Suan Dok, 2005။
အသားတွင် Brasilin နှင့် Brasilein ဓာတ်များ၊ မရှိမဖြစ်ဆီ ဖြစ်သော D.ocphellandrene, ocimene, tannin, gallic acid နှင့် saponin ဓာတ်များလည်း ပါဝင်သည်။
တိန်းညက်အသားသည် ဘက်တီးရီးယားပိုးများကို သေစေနိုင်သော အစွမ်း ရှိ၍ သွေးသား သန့်စင်ပေးသည်။
အစွမ်းထက်ဆေးအဖြစ် # ဝမ်းကိုက်၊ # ဝမ်းဖောဝမ်းရောင်၊ # အစာအိမ်နှင့်အူတွင်းသွေးထွက်၊ # သားအိမ်သွေးလုံးတည်၊ # မီးဖွားပြီးနောက်သွေးသွန်၊ # ထိခိုက်ဒဏ်ရာ၊ # ပွန်းပဲ့၊ # ဓမ္မတာလာစဉ်ကိုက်ခဲ၊ # လေထိုးလေအောင့်၊ # အနာစက်၊ # အနာမီး၊ # အနာပဆုပ်၊ # မီးယပ်ဖြူဆင်း၊ # သွေးအားနည်းရောဂါတို့တွင် ပေးနိုင်သည်။
အစိမ်းရောင်လမ်း စိုက်ပျိုးရေးဖုန်းဆော့ဝဲလ်ကို မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူများအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး အစိမ်းရောင်လမ်းအဖွဲ့မှ ထုတ်လုပ်ထားပြီး ဖုန်းဆော့ဝဲလ်မှ တစ်ဆင့် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ နည်းပညာများ၊ သီးနှံပိုးမွှားရောဂါများနှင့် ကာကွယ်နှိမ်နင်းနည်းများ၊ နေ့စဉ်သီးနှံဈေးနှုန်းများ၊ မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များ စသည်ဖြင့် တောင်သူများလိုအပ်သော သတင်းအချက်အလက်များကို အချိန်နှင့် တပြေးညီ ပေးပို့လျက်ရှိသည်။
စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပြီး ရေရှည်တည်တံစေရန်နှင့် သီးနှံအထွက်တိုး၊ ဝင်ငွေတိုးပြီး တောင်သူများ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း အဆင်ပြေလာစေရန် ရည်မှန်းသည်။
အစိမ်းရောင်လမ်းကို စိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်ကျောင်းဆင်း ကိုသိန်းစိုးမင်းနှင့် မရင်ရင်ဖြူတို့မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်ရှိ တောင်သူများ အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေရန်အတွက် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ နည်းပညာများကို မျိုးစေ့မှ တန်ဖိုးမြင့်ထုတ်ကုန် ထုတ်လုပ်သည့်အပိုင်းအထိ ထည့်သွင်းထားသည်။
ပါဝင်သည့် စိုက်ပျိုးနည်းပညာဆိုင်ရာ ခေါင်းစဉ်များမှာ # စိုက်ပျိုးနည်း # မြေဆီလွှာ # အပင်အဟာရ # ပိုးမွှားရောဂါ # စိုက်ပျိုးစီးပွား # ခေတ်သစ်စိုက်ပျိုးရေး # ရိတ်သိမ်းချိန်လွန်နည်းပညာ # စိုက်ပျိုး ရေ # တန်ဖိုးမြင့်ထုတ်ကုန် # အထွေထွေဗဟုသုတ ၂၀၁၈ မှ စတင်၍ အစိမ်းရောင်လမ်းတွင် မွေးမြူရေးဆိုင်ရာ နည်းပညာများကို ထည့်သွင်းလာသည်။
စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ရက်စွဲသည် ၁၂ ရာစုတွင် ဖြစ်သည်ဟု တစ်ခါတရံ တွေ့ရသည်။
Phra Chao Ton Luang ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်သည် ၁၄ မီတာ (၄၆ ပေ) အကျယ်ရှိကာ ၁၆ မီတာ (၅၂ ပေ) အမြင့် ရှိ၏။
ဗုဒ္ဓသည် စီခွန်ခမ်ကျောင်းတော်နေရာကို ကိုယ်တိုင်ရွေးချယ်ခဲ့သည်ဟူသည့် ဒဏ္ဍာရီများ ရှိခဲ့သည်။
ကျောင်းတော်သည် ခေတ်ကာလတုန်းက Sakae ကျောင်းတော်ဟု သိခဲ့ကြည်။
ကရ်ဘလာသည် အရဗီ ဝေါ်ဟာရ ကရ်ဘ် နှင့် ဘလာ နှစ်ခုပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
မိမိတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် အဆင်မပြေ ဒုက္ခများစွာနှင့် ကြုံတွေ့နေရသော မတူကွဲပြားသည့် လူစုသည် အွန်လိုင်းတွင် တွေ့ဆုံပြီး၊ အတူတကွ သတ်သေကြရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။
အင်္ဂလိပ်စကားပြော ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်ပညာရှင် ဂျက်စပါ ရှာ့ပ်က မှတ်ချက်ပေးသည်မှာ၊ ခေတ်ပြိုင် ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်အတွက် မတူသော ပရိသတ် နှစ်မျိုးရှိသည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်၊ တမျိုးမှာ ဖန်သားပြင်ပေါ်တွင် လိင်ကိစ္စကို ကြည့်ရှုရသည်ကို ကြိုက်နှစ်သက်သူ အစဉ်အလာအတိုင်း ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်ရုံသို့ သွားလေ့ရှိသူ ဖြစ်ကာ၊ တမျိုးမှာ PG မဂ္ဂဇင်းနှင့် ၎င်းဝက်ဆိုက်ကဲ့သို့သော ထုတ်ဝေမှုများက ညွှန်းဆိုသော ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်ရုံများကို ကြိုက်နှစ်သက်သူ ဖြစ်သည်။
အခြားပန်းရောင်ရုပ်ရှင်ကားများကဲ့သို့ပင်၊ မရေမရာသည်လည်း ခေါင်းစဉ် တခုမက ပေးခြင်း ခံရသည်။
ရုပ်ရှင်ရုံများတွင် မူလပြသစဉ်က ခေါင်းစဉ်မှာ ''ညစ်ညမ်းအင်တာနက်အုပ်စု၊ လာပြီလာပြီ'' ဖြစ်သော်လည်း ပန်းရောင်ဂရင်းပရစ်က ''မရေမရာ'' ခေါင်းစဉ် ပေးလိုက်ပြီး၊ ယင်းခေါင်းစဉ်နှင့်ပင် ဂျပန်နှင့် နိုင်ငံတကာသို့ ဒီဗီဒီ အခွေ ဖြန့်လေသည်။
ထိုရုပ်ရှင်ကိုပင် ''သတ်သေအုပ်စု၊ နောက်ဆုံးညစာ'' အမည်ဖြင့် ဂျပန်တွင် ဖြန့်သေးသည်။
သူသည် ဂျပန်လူငယ်အဖွဲ့ ဖြစ်သော ''အာရရှိ'' အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၀၆ တုန်းက ကလင့်အိစ်ဝု ရိုက်ကူးသော "အိဝို့ဂျိမာ့မှ စာများ" စစ်ရုပ်ရှင်ကားတွင် စိုင်းငေါ့အဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည်။
အရပ် ၁၆၈ စင်တီ မြင့်ပြီး၊ အေသွေး အမျိုးအစား ဖြစ်သော နိနောမိယကို ၊ ခတျုရှိကတွင် မွေးဖွားပြီး၊ မိသားစုတွင် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။
နိနောမိယက ''နီဂျိ'' ခေါ် ''သက်တံ့''ဟူသော သူ့ ဆိုလိုသီချင်းတွင် စာသားကို ရေးထားပြီး၊ သီချင်း၏ ပီယာတီးခတ်သည့်အပိုင်းကို အာရရှိ နွေရာသီ ဖျော်ဖြေပွဲ တလျှောက်လုံး တီးပြသည်။
သို့သော် ၂၀၀၄ တွင် ယူကိအို နိနငဝ ဒါရိုက်တာ လုပ်သော ''ရှိဘုယမှ အဝေးသို့ ခွဲခွာရခြင်း''ဟူသော စင်တင်ပြဇာတ်၌ ပထမဦးဆုံး ခေါင်းဆောင်ဇာတ်ရုပ်အဖြစ် ပြန်ပေါ်လာသည်။
နာမည်တူ ဝတ္ထုကို အခြေခံထားသော ''ရထားပေါ်က လူစိမ်း'' သို့မဟုတ် ''မသိကျွမ်းတဲ့ ခရီးသည်'' တွင် စိတ္တဇလူသတ်သမား အဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည်။
အာရရှိအဖွဲ့နှင့် ပွဲဦးထွက်ပြီး လအနည်းငယ်အတွင်းတွင် ''အန္တရာယ်များတဲ့ ကျောင်းဆင်းချိန်'' ဟူသော ရုပ်သံတွင် နောက်အိမ်ထောင်ပါသားအဖြစ် သရုပ်ဆောင်သော စုဘရု ရှိဘုတနိနှင့်အတူ သူ၏ ပထမဆုံးသော ခေါင်းဆောင်ဇာတ်ရုပ်ကို သရုပ်ဆောင်ရသည်။
ဟာသစီးရီး ''ထရပ်လိုက်''တွင် ကျောင်းတွင် ကျန်သော နောက်ဆုံး လူပျိုစင် လေးဦးထဲမှ တဦး ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရှိရသော ကျောင်းသား အဖြစ် လည်းကောင်း၊ အချစ်စီးရီး ''မီနာမီရဲ့ ချစ်သူကောင်မလေး'' တွင် ဆယ့်ခြောက်စင်တီမီတာ အရွယ်အစားသို့ ထူးဆန်းစွာ ကျုံ့ဝင်သွားသည့် ကောင်မလေး၏ ချစ်သူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ လူသားဆန်သော စီးရီး ''သဘောကောင်းနေတဲ့ အချိန်'' တွင် မိခင်ကို မတော်တဆ သတ်မိပြီး၊ ရလဒ်အဖြစ် ဖခင်ဖြစ်သူနှင့် ဆက်ဆံရေး ဝေးကွာသွားသည်ကို ပြန်လည် တည်ဆောက်ရသော လူငယ်လေး တယောက်အဖြစ်လည်းကောင်း သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် များမကြာမီ အာရရှိအဖွဲ့၏ နောက်လာမည့် ဖျော်ဖြေပွဲအတွက် ဇာတ်တိုက်လေ့ကျင့်နေစဉ်မှာပင် ''မာရသွန်''ဟူသော အထူးဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ပြီး၊ ၎င်းမှာ ဉာဏ်ရည်မမီသော လူငယ်တယောက်သည် မာရသွန် အပြေးသမား ဖြစ်လာရန် လေ့ကျင့် သင်တန်းဆင်းသည့် ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းကို အခြေခံထားသည်။
သူ့အဖွဲ့ဖော် ဆတိုရှိ အိုးနို ပထမဆုံး ခေါင်းဆောင် ပါဝင်သော ဇာတ်လမ်းတွဲ ''မအိုး''တွင် ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင် ပါဝင်သည်မှ လွဲ၍ တနှစ်ကြာ မည်သို့မျှ သရုပ်ဆောင်ခြင်း မလုပ်နေပြီးမှ နောက်ဆုံးတွင် နိနောမိယသည် သူ့ညီငယ်များအဖြစ် သရုပ်ဆောင်သော လျောနိရှိကိဒိုနှင့် အဲရိကတိုဒ တို့နှင့်အတူ ''ကြယ်ကြွေချည်နှောင်ခြင်း'' ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ အဓိကအခန်းတွင် ပါဝင်လာသည်။
သူ့ ''ကြယ်ကြွေချည်နှောင်ခြင်း''ဇာတ်ရုပ်ကြောင့် သူသည် ၄၉ ကြိမ်မြောက် မွန်တီကားလို ရုပ်သံပွဲတော်၌ ဇာတ်လမ်းတွဲအမျိုးအစားတွင် သရုပ်ဆောင်ထူးချွန်ဆု အတွက် လျာထားခံရသည်။
ထို့နောက် နိနောမိယသည် ၂၀၀၃ ရုပ်ရှင် ''အပြာရောင်အလင်း''တွင် နှိပ်စက်တတ်သော ပထွေးလက်မှ လွတ်မြောက်အောင် ကြိုးစားနေသော အထက်တန်းကျောင်းသား ဆုအိချိအဖြစ်၊ သူ့တွဲဖက် အာယမဆုအုရနှင့်အတူ ပိတ်ကားပေါ်တွင် ပေါ်လာခဲ့သည်။
သူသည် ကလင့်အိဝု၏ အော်စကာဆုရ ''အိဝို့ဂျိမာ့မှ စာများ''တွင် စိတ်မပါဖြစ်နေသော စစ်သား စိုင်းငေါ့အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး၊ သရုပ်ဆောင် ဝါတနဘဲ ကင်းသည် အော်စကာဆုအတွက် ဇကာတင် ရွေးခံရသည်။
နိနောမိယသည် အတိုက်ခံရပြီးနောက် အခြားသေပြီးသူများနှင့် တိုက်ခိုက်အသက်ရှင်ရသော ဂိမ်းတခုကို ကစားရသည့် လူငယ် ကုရိုနို ကေးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည်။
ဂန့်စ်၏ ဒုတိယပိုင်း ''ဂန့်စ်၊ ပြည့်စုံသောအဖြေ''သည် ၂၀၁၁ ဧပြီ ၂၃ တွင် ဂျပန်၌ ရုံတင်သည်။
နိနောမိယ၏ ၂၀၀၈ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''ကြယ်ကြွေချည်နှောင်ခြင်း''သည်လည်း ဟိငရှိနို ရေးသော ဝတ္ထုတပုဒ်အပေါ် အခြေခံထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
အပတ်စဉ်ထုတ် ''ရှောနဲင်း ဂျမ့်'' မဂ္ဂဇင်း၏ ၁၇ ကြိမ်မြောက်ထုတ်တွင် ''အပြုံလိုက်သတ်စာသင်ခန်း''ကို မှီငြမ်းသော ၂၀၁၅ လိုက်အက်ရှင် ရုပ်ရှင်တွင် နိနောမိယသည် ကိုရို စင်းဆေး၏ အသံအဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည်။
ပညာရေးစိတ်ပညာသည် ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။
အောက်ဖော်ပြပါ တောင်များသည် တောင်ညိုတောင်၏ အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်သည် − #Kaleiktok Taung #Lepalaw Taung #Mezali Taung #Sedaung Taung တောင်တွင် အပူဆုံးအချိန်သည် ဧပြီလ ၂၁ °C ဖြစ်သည်။
ဖရာဆင့်ကျောင်းတော်(; ; ; ) သည် ၏ မြောက်ပိုင်းရှိ တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မင်း သည် တော်ဝင်ဥယျာဉ်ကို ပထမအဆင့်အဖြစ် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ဖရာဆင့်ကျောင်းတော်သည် ချင်းမိုင်မြို့ဟောင်း၏ အလယ်မှ အနောက်ဘက်အပိုင်းတွင် တညရျိသည်။
ဖရာဆင့်ဆိုသည်မှာ Phra-Put-Tha-Shi-Hing ကို အတိုကောက်သုံးနှုန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။
File:Viharnlaikham-mural1.jpgMurals inside Wihan Lai Kham File:Viharnlaikham-mural2.jpgMurals inside Wihan Lai Kham File:Viharnlaikham-mural3.jpgMurals inside Wihan Lai Kham File:De Kulai Chedi, via een korte tunnel verbonden met de Wihan Lai Kham P1040719b.jpgKulai Chedi File:De Kulai Chedi, detail van de korte tunnel neer de Wihan Lai Kham P1040720a.jpgTunnel between Kulai Chedi and Wihan Lai Kham File:Chmwphrasingh0506b.jpgHo Trai (temple library)။
ကျောင်းတော်သည် တော်ဝင်ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်၏။
ဖနန်ချိုအင်ကျောင်းတော် သည် ၊ တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဖရာသီရိရတနမဟာဓာတ်ကျောင်းတော် (၊ ) သည် ၊ Phitsanulok ဒေသ တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဖရာစီရတ္တနာမဟာသတ်ကျောင်းတော်ကို ၁၃၅၇ ခုနှစ်တွင် လီထိုင်းဘုရင် (Lithai) က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ကျောင်းတော်ကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် နှင့် of Rattanakosin တို့က လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ကျောင်းတော်သည် ရွှေဖြင့်စီခြယ်ထားသော ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြောင့် ကျော်ကြားလှသည်။
ဗုဒ္ဓဇိနရာဇ ရုပ်ပွားတော်အမျိုးသားပြတိုက်သည် ကျောင်းတော်၏ နေရာတွင်ပင် တည်ရှိသည်။
ကျောင်းမြေပြင်တွင်ပင် ပွဲတော်ကို မကြာခဏ ကျင်းပလေ့ရှိ၏။
File:Phra Buddha Jinaraj - Phitsanulok.jpgThe wihan of Wat Phra Si Rattana Mahathat File:2013 Phra Buddha Chinnarat 01.jpgPhra Phuttha Chinnarat File:2013 Wat Phra Si Rattana Mahathat Prang.jpgThe gilded top of the temple's prang
ဗုဒ္ဓပါဒကျောင်းတော် (; ) သည် ၊ ဆာရာဘူရိ (Saraburi) တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းပေါင်း ၂၁၇ ခုသည် လက်အောက်တွင် ရှိပြီး ၅၅ ခုသည် ဓမ္မယုတ္တိကနိကာယလက်အောက်တွင် တည်ရှိသည်။
အေဒီ (၁၅၅၇) ခုနှစ် မြန်မာသက္ကရာဇ် (၉၁၉) ခုနှစ် နယုန်လဆုတ် (၁၁) ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် သည် ၌ မွန်၊ မြန်မာ၊ ပါဠိ သုံးဘာသာ ရေးထိုးထားသော ခေါင်းလောင်းကို သွန်းလုပ် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ခေါင်းလောင်း၏ ကိုယ်ထည်လုံးပတ် တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် မြန်မာကမ္ပည်းစာ (၄၂) ကြောင်း၊ မွန်းကမ္ပည်းစာ (၃၅) ကြောင်းနှင့် ပါဠိကမ္ပည်းစာ (၅) ကြောင်း ရေးထိုးထားသည်။
ရှိ မင်းတရားကြီး၏ ကောင်းမှုတော် မှ မွန်ဘာသာ၏ မြန်မာပြန်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
သက္ကရာဇ် (၉၁၃) ခု တော်သလင်းလကွယ် စနေနေ့ (၅) ပြည်ကြီးကို အောင်မြင်တော်မူ၏။
File:Bangkok wat kanlayanimitr 003.jpgBuddha File:พระวิหารหลวง วัดกัลยาณมิตร.JPG File:Bangkok wat kanlayanimitr 001.jpg
of Wat Khung Taphao, 2008.]] ခွန်းတဖောကျောင်းတော် (; ) သည် ရှိ ဗုဒ္ဓကျောင်းတော် ဖြစ်သည်။
လောကမောဠီကျောင်းတော် (; ) သည် မြောက်ပိုင်း တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် ရက်စွဲကို ရှင်းလင်းစွာ မသိရပေ၊ ဖြစ်နိုင်သည်မှာ ၁၂၉၅ ခုနစ် မှ ၁၃၄၀ ကာလအတွင်း ဖြစ်သည်။
ဖရာကီရူးကျောင်းတော်သည် တတိယအဆင့်ရှိ တော်ဝင်ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဖရာဆင်းကျောင်းတော် (; ) သည် မြောက်ပိုင်း၊ ချင်းရိုင်စီရင်စုဒေသ၊ Mueang ခရိုင်၊ Tambon Wiang ရှိ Thanon Singkhlai တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၏ သမိုင်းဝင်အမှတ်အသားတစ်ခု ဖြစ်သည့် Pra Buddhasihing ရုပ်ပွားတော်များများ ရှိပေသည်။
ပရာဆင်းရုပွားတော်သည် သီရိလင်္ကာမှတစ်ဆင့် Nakorn Sri Thammalat၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဆူခိုထိုင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ၊ ထိုမှတစ်ဆင့် Kamphaengphet၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ချင်းရိုင်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
Image:WatPraSingh-CR-Ubsoth.jpgthumb250pxThe Ubosoth at Wat Pra Sing, Chiang Rai Image:WatPraSingh-CR-UbosothPraPuttarup.jpgthumb250pxThe Buddha images within the Ubosoth at Wat Pra Sing, Chiang Rai Image:WatPraSingh-CR-UbosothPraSinghReplica-PurpleJade.jpgthumb250pxAnother replica of the Pra Sing image at Wat Pra Sing, Chiang Rai Image:WatPraSingh-CR-BodhiTreePraPuttarup.jpgthumb250pxBuddha images beneath a Bodhi tree at Wat Pra Sing, Chiang Rai Image:WatPraSingh-CR-SalaLankaFlower.jpgthumb250pxFlower of the Sala Lanka tree at Wat Pra Sing, Chiang Rai
ချောင်းခမ်းကျောင်းတော် (; ) သည် ယခင်က “ကန်ထောင်းကျောင်းတော်” ဟု သိရှိခဲ့ကြသည်။
ပြိုပျက်နေသော ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၏ မြောက်ပိုင်း၊ ၏ အပြင်ဘက် Wiang Kum Kam စိုက်ပျိုးရေးဧရိယာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုတွင် တည်ရှိသည်။
ချတ်ရော့ကျောင်းတော် (; ) သည် မြောက်ပိုင်း၊ တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ချတ်ရော့ကျောင်းတော်သည် ချင်းမိုင်အဆင့်မြင့်အဝေးပြေးလမ်းမကြီးတစ်လျှောက်ရှိ ချင်းမိုင်မြို့တော်၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
ကျောင်းတော်ကို ၁၄၅၅ စီအီးတွင် တီလိုကာရတ်ဘုရင်(Tilokarat) က တည်ဆောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
File:Chmwatchetyot040823d.jpgTilokarat chedi File:Chmwatchetyot0107a.jpgChedi Animisa File:Wat Chet Yot 05 Maha Chedi interior.JPGThe interior of the Maha Chedi is undergoing renovation File:Chmwatchetyot040823c.jpgGable woodcarving of the ubosot
of the temple]] လီယမ်စေတီကျောင်းတော် (; )သည် ယခင်က ကူခမ်းကျောင်းတော် (; ) အဖြစ် သိခဲ့ကြသည်။
လက်ရှိအချိန်တွင် ၊ ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် Wiang Kum Kam ရှေးဟောင်းမြို့တော်တွင် တည်ရှိသည်။
in the grounds of Wat Chedi Liam. Chedi Liam is visible at rear.]] ကျောင်းတော်ကို စီ ၁၂၈၇ တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
File:Chan Kusalo cremation 04.jpgThe funeral for Chan Kusalo in the shape of a ''nok hatsidiling'' File:Chan Kusalo cremation 13.jpgThe cremation of Chan Kusalo was held on the evening of January 18, 2010 File:Chan Kusalo cremation 49.jpgThe wax figure of Chan Kusalo inside the vihan of Wat Chedi Luang File:Wat Chadi Luang, Chiang Mai.pngWat Chedi Luang in January 2014 File:Wat Chedi Luang Assembly Hall, Chiang Mai, Thailand - Diliff.jpgMonks chanting inside the viharn File:Wat Chedi Luang at dusk.jpgWat Chedi Luang at dusk
ချီင်းမန်းကျောင်းတော် (; ) သည် ၊ တော်ဟောင်းအတွင်းရှိ ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ချီရန်မန်ကျောင်းတော်ကို Mangrai က ၁၂၉၇ စီအီးတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
Image:Wat Chiang Man.jpgChedi and Wihan of Wat Chiang Man Image:Chmwchiangman0506b.jpgUbosot Image:Chmwchiangman0506c.jpgHo Trai (Temple Library) Image:Chmwchiangman0506a.jpgWihan: the Phra Sila Buddha is housed inside the behind the gates Image:Chmwbuppharam0005-a.jpgA mural from , depicting the inauguration of Wat Chiang Man Image:ChediChangLomDSCN4185.JPGWat Chiang Man, the ''Elephant chedi''။
အာရှရဲ့ အလင်းရောင် စာအုပ်ကို (Sir EdwinArnold) ရေးသားခဲ့သည်။
တွင် ပထမဆုံး ထုတ်ဝေမှုကို ၁၈၇၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ပြုခဲ့သည်။
စာအုပ်ပြုစုသူသည် ၏ ဘဝဖြတ်သန်းမှုကို ဖော်ပြထားသည်။
စာအုပ်မဖြန့်ဝေခင် ဆယ်စုနှစ်အနည်းငယ်တစ်ခုလောက်တွင် နှင့် ကို အပြင်ဘက်တွင် သိသူအနည်းငယ်သာ ရှိသည်။
Sutin, L.: ''All is Change: The Two-Thousand Year Journey of Buddhism to the West'', Little, Brown and Company, 2006. See pages 141 to 143.Harvey, P.: ''An Introduction to Buddhism'', Cambridge University Press, 1990. See page 303. စာအုပ်သည် ပထမဆုံးအကြိမ် ထုတ်ဝေခဲ့သည့်အခါကပင် များစွာချီးမွမ်းထောပနာပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
Orr, N. Lee (2008). [ ''Dudley Buck''], p. 98. University of Illinois Press ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗီဒီယိုအဖြစ် ထွက်ရှိခဲ့သည်။
ပထမခြောက်ခန်းသည် ဗုဒ္ဓ၏ ဘဝဖြစ်စဉ်ကို ရှင်းပြထားသည်။
စန္ဒာဝီဇရ သည် ကို ၁၇၁၀ ခုနှစ်မှ ၁၇၃၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ဒုတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ သည် ကို ၁၇၀၇ ခုနှစ်မှ ၁၇၁၀ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ပထမ စန္ဒာဝိမလရာဇာ သည် ကို ၁၇၀၀ ခုနှစ်မှ ၁၇၀၇ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ပထမ နာရာဓိပတိ သည် ကို ၁၆၉၈ ခုနှစ်မှ ၁၇၀၀ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ကာလဗန္ဒလ သည် ကို ၁၆၉၇ ခုနှစ်မှ ၁၆၉၈ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
မာရုမ္ပိယ သည် ကို ၁၆၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၆၉၇ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ငတုံအနော်ရထာ သည် ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ပထမ စန္ဒသူရိယရာဇာ သည် ကို ၁၆၉၄ ခုနှစ်မှ ၁၆၉၆ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
မဏိသုဓမ္မရာဇာ သည် ကို ၁၆၉၂ ခုနှစ်မှ ၁၆၉၄ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
သညာဝိပ္ပလာသဆိုသည်မှာ အမှတ်မှားခြင်း ဖြစ်သည်။
စိတ္တဝိပလ္လာသဆိုသည်မှာ အကြံအသိမှားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသဆိုသည်မှာ အမြင်အယူမှားခြင်း ဖြစ်သည်။
နိုဘီတနှင့် အတူနေထိုင်သူ အဓိကဇာတ်ကောင် ဒိုရာအဲမွန်း ၊ ကိုယ်ပိုင်စွမ်းရည်ဖြင့် ကောင်းစွာမလုပ်ကိုင်တတ်သောကြောင့် အခက်အခဲ တစ်ခုမဟုတ်တစ်ခု ကြုံတွေ့ကာ၊ ဒိုရာအဲမွန်းထံ အကူအညီတောင်း၍ ဒိုရာအဲမွန်း၏ ဝမ်းဗိုက်ရှိ ရတနာအိတ်ကပ်အတွင်းမှ လျှို့ဝှက်ပစ္စည်းကိရိယာများကို အစပိုင်းတွင် ကောင်းစွာအသုံးပြုနိုင်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြဿနာတက်ရပြန်သူ ကျောင်းသားလေး နိုဘိတ ၊ နိုဘိတ၏ သူငယ်ချင်း ဖြစ်သည့် ကောင်မလေး ရှိဇုက စသူတို့၏ သင်ခန်းစာယူဖွယ် ပျော်ရွှင်ကြည်နူးဖွယ် ရယ်ရွှင်ဖွယ် အံ့ဩဖွယ် ဇာတ်လမ်းတိုများ ဖြစ်ကြသည်။
ဝရဓမ္မရာဇာ သည် ကို ၁၆၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၆၉၂ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာ သည် ကို ၁၆၅၂ ခုနှစ်မှ ၁၆၇၄ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာကို ၁၆၃၈ ခုနှစ် မြောက်ဦးမြို့တွင် အဖသတိုဝ်မင်းတရား အမိရတနာကုမ္မာရီ တို့မှမွေးဖွားခဲသည်။
စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာသည့် မေ ၁၆၅၂ – ၁၁ ဇွန် ၁၆၇၄ အထိ ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာသည် ၁၆၈၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၀ရက်နေ့ မြောက်ဦး နန်းတော်တွင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာသည့် ၁၆၅၈ ခုနှစ်တွင် ၊၊၊ တည်ခဲ့သည်။
သတိုးမင်းတရား သည် ကို ၁၆၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၆၅၂ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ကုသလနရပတိ သည် ကို ၁၆၃၈ ခုနှစ်မှ ၁၆၄၅ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
မင်းစနေ သည် ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
သီရိသုဓမ္မ သည် ကို ၁၆၂၂ ခုနှစ်မှ ၁၆၃၈ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
မင်းခမောင်း (ရခိုင်အသံထွက်: ; ၁၅၇၇ - ၁၆၂၂)သည် ကို ၁၆၁၂ မှ ၁၆၂၂ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
မင်းခမောင်းမင်းသားကို အဖ အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ သတိုးဓမ္မရာဇာ ‌နောင်တွင်ဘုရင်ဖြစ်လာမည့်သူ နှင့် အမိ အိမ်ရှေ့မိဖုရား တို့က အေဒီ ၁၅၇၇ ခုနှစ်တွင် မြစ်ဖြား မြစ်ကမ်းဘေးတွင်ရှိသည့် ကျေးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဘိုးဘော် ဘုရင်ကြီး လေးမြို့မြစ်ဖြားသို့ ရေပွဲသဘင် သွားစဉ် ခမောင်းဆိပ်ကျေးရွာအနီး ယာယီတဲနန်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သောကြောင့် မောင်ခမောင်းဟု ခေါ်ထွင်ခဲ့ရာမှ နောင်တွင် မင်းခမောင်းနာမည်တွင်လာခဲ့သည်။
မင်းခမောင်းသည် ဖခင် မင်းရာဇာကြီး ၁၆၁၂ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် မြောက်ဦးထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။
တခြားတဘက်တွင်လည်း ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသမှကျွန်းများကို အခွန်ကောက်ခံရာမှ နယ်မြေအငြင်းပွားမှုနှင့် ဒုတိယအင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်းမင်းဆက် မင်းမှ ပြန်လည်တုံ့ပြန်လာသည့် ကျူးကျော်စစ်ကို တိုက်ထုတ်နိုင်ရန် ဘင်္ဂလားဒေသမှ အပြင်းပြန်ဆုတ်ပြီး မာန်အောင်ကျွန်းအနီးတွင် အနောက်ဖက်လွန်၏ရေတပ်ကို တိုက်ထုတ်အောင်မြင်နိုင်ခဲ့သည်။
မင်းခမောင်းသည် ထီးနန်းသက် နန်းစံ၁၀နှစ် အသက်၄၅နှစ်အရွယ်တွင် ကံကုန်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မင်းရာဇာကြီး (ရခိုင် အသံထွက်: ; (၁၅၅၇–၁၆၁၂)) သည် ဆောလိမ်သျှာ (Salim Shah) ဟုလည်း သိကြခဲ့သော ကို ၁၅၉၃ ခုနှစ်မှ ၁၆၁၂ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်ပါသည်။
ဟာဗေး ၁၉၂၅၊ ၁၄၁-၁၄၂ မင်းရာဇာကြီးကို ၁၅၅၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၆ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် အဖ နှင့် အမိစောမိတော်တိုမှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
မိဘများမှာ ဘုရင်၏ သားသမီးများဖြစ်ကြပြီး ဝမ်းကွဲမောင်နှမ တော်စပ်သည်။
မင်းရာဇာကြီးအား ဖခင်မင်းဖလောင်းမြို့စား အဖြစ် ၁၅၅၀ ဆယ်စုနှစ်မှ ၁၅၇၂ အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော တွင် မွေးဖွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည် ဟုယူဆကြသည်။
စန္ဒမာလာလင်္ကာရ အတွဲ ၂ ၁၉၉၉၊ စာ ၄၈ ရာဇာကြီးသည် ခမည်းတော်ထီးနန်း ၂၁ နှစ်ကြာအုပ်ချုပ်သည့်ကာလအတွင်း ဖခင်ကို သစ္စာရှိရှိ အမှုထမ်းခဲ့သည်။
စန္ဒမာလာလင်္ကာရ အတွဲ ၂ ၁၉၉၉၊ ၅၁-၅၂ = မင်းရာဇာကြီး သည် ၄ ဇူလိုင် ၁၅၉၃ – ၄ ဇူလိုင် ၁၆၁၂ အထိ ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
စန္ဒမာလာလင်္ကာရ အတွဲ ၂ ၁၉၉၉၊ ၇၆-၇၇ = မှ များ ယူလာခဲ့ပြီး ၁၆၀၀ မှာ မြောက်ဦးသို့ ယူသွားခဲ့သော ကြေးရုပ်တု ၃ ဆူ]] မြောက်ပိုင်းဒေသကို ပြန်ထိန်းချုပ်ပြီးနောက် ရာဇာကြီးသည် အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ရွှန်တာဘန်တော မှ တောင်ဘက်ရှိ အထိ သာယာကြီးမား အင်အားကြီးသောနိုင်ငံတစ်ခု၏ အငြင်းပွားဖွယ်မရှိနိုင်သည့် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
တောင်ငူမင်း သည် နှင့် ၏ အချို့ပိုင်းဒေသများသာ ချုပ်ကိုင်လျက်ရှိ၍ မင်းဆက်တို့ဇာတိဖြစ် အပါအဝင် သခြားဒေသများစွာ ပုန်ကန်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့နေရသည်။
ဟာဗေး ၁၉၂၅၊ ၁၈၁-၁၈၂ ၎င်းအားနည်းချက်ကို သိမြင်သဖြင့် ၁၅၉၇ ခုနှစ်မှာ တောင်ငူမြို့စား နှင့် မင်းရာဇာကြီး မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန် သဘောတူခဲ့သည်။
မြောက်ဘက် ဝကျွန်းပေါ်နှင့် တြိပူရတို့မှ တောင်ဘက် အထိ စစ်မှုထမ်းရန် ကြီးမားစည်းရုံးလှုံ့ဆော်ရန်ဟု ညွှန်ကြားခဲ့သည်။
နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် ပိုကြီးသော တောင်ငူနိုင်ငံတော်ကြီး ၁၅၈၆ခုနှစ် ကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ရန် စစ်သည် ၂၅ ၀၀၀ ခန့်သာ စုစည်းနိုင်သောကြောင့် အရှေ့ဘင်္ဂလားကို ထိန်းချုပ်ထားသော်လည်း ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းနိုင်ငံအတွက် ၃၀ ၀၀၀ ထက်ပိုမို စုစည်းနိုင်ရန်မဖြစ်ကြောင်းအယူရသည်။
မင်းကြီးတောင်စစ်သည် စစ်သည် ၂၅ ,၀၀၀ မှ ၃၇ ၀၀၀ ကြားသာ စုစည်းနိုင်၍ ယိုးဒယားစစ်ဆင်ရေး နှစ်ခုတွင် ၆၀ ၀၀၀ - ၇၀ ၀၀၀ ခန့်စုစည်းလေ့ရှိသည်။
မင်းရာဇာကြီးသည် ကုန်တပ်များကိုး ဦးဆောင်၍ သူ့သားတော်ကြီး ကို စစ်လှေအစီး ၃၀၀ ခန့်ရှိသော ရေတပ်ရင်းကို ဦဆောင်းရန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။
မင်းခမောင်းလက်အောက်မှာ ပေါ်တူဂီကြေးစားများအား ခေါ် ဒီဘရီတို (Filipe de Brito e Nicote) ဦးဆောင်လျက်ပေးအပ်ခဲ့သည်။
ကုန်းတပ်တော်သည် ပဲခူးမြို့သို့ ကို ဖြတ်ကူးစဉ် ရေတပ်တော်သည် မော်တင်စွန်းအငူကို ပတ်သွား၍ သို့ ၁၅၉၉ခုနှစ် မတ်လ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၆၀ တပေါင်းလဆန်း ၂ ရက်နေ့မှာ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
မှန်နန်းရာဇဝင် အတွဲ ၃ ၂၀၀၃၊ ၁၀၁ ]] မြို့တော်ကြီးကို သိမ်းပိုက်ပြီး လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၆၀ ကျော်က စုဆောင်းထားသော တေင်ငူနိုင်ငံတော်ကြီးမြို့တော်၏ ကြီးမားလှပသော စည်းစိမ်ဥစ္စာများကို အောင်နိုင်သူများ ပိုင်းခြားခွဲခဲ့သည်။
မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းအားလုံးကို ထိန်းချုပ်ရန် လူအင်အားမရှိသော်လည်း မင်းရာဇာကြီးသည် အချိန်အတော်ကြာအောင် မြန်မာပြည် အားနည်းနေအောင် သေချာလုပ်ကြံချင်ခဲ့သောကြောင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ဖျက်ဆီးရန်၊ ရှိ လူအင်အားကို တတ်နိုင်သမျှ လျှော့ချရန်၊ အောက်မြန်မာပြည်၏ အဓိကကျသော ဆိပ်ကမ်းများကို ထိန်းသိမ်းထားရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ရခိုင်ပြည်သို့ အိမ်ထောင်စု ၃၀၀၀ ခန့်ပြန်ခေါ်သွားပြီး ဘုရင့်နောင်၏အပါအဝင် ပဲခူးမြို့ကြီးတစ်ခုလုံးကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးမှာ နရဲစွမ်၏စစ်သည်အနည်းငယ်မျှသာ သို့ ရောက်ရှိပြေခွာနိုင်ခဲ့သည်။
ဘုရင်မင်းကြီး၏ ယုံကြည်စိတ်ချရသော ဝန်ကြီးချုပ် မြောက်ဦးသို့အပြန်ခရီးတွင် ကွယ်လွန်သွားသဖြင့် မှာ မီးသဂြိုဟ်မြေမြှုပ်ခဲ့သည်။
ပဲခူးမှ ယူဆောင်လာသည့် အိမ်ထောင်စု ၃၀၀၀ တို့အား နှင့် ကမ်းတလျှောက်နှင့် သံတွဲမြို့မှာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း ဤရေတပ်သည် ကြေးစားစစ်သားများနှင့် ၎င်းတို့၏သေနတ်များအား မှီခိုနေရခဲ့ပါသည်။
ကြေးစားစစ်သားများ၏ သစ္စာစောင့်သိမှုကို အမြဲသံသယရှိသော်လည်း မင်းရာဇာကြီးသည် သူထိန်းချုပ်ထားသော ကမ်းရိုးတန်းနိုင်ငံတော်ကို ချုပ်ကိုင်ထားရန် လိုအပ်လျက်ရှိသောကြောင့် ၁၅၀၀ခုနှစ် ဇွန်လ မှာ အား သံလျင်ဟု ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၂၀၁၁၊ ၁၃၅ အပ်ခဲါသော်လည်းကောင်း ငဇင်ကာသည် ၁၆၀၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် ၏ ပေါ်တူဂီဘုရင်ခံ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ပုန်ကန်ခဲ့သည်။
နှင့် တို့၏ ရေကြောင်းများကို ထိန်းချုပ်နိုင်သော မဟာဗျူဟာကျကုန်သွယ်ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သဖြင့် သံဝစ်ရှုံးသွားခြင်းသည် ရခိုင်ပြည်အတွက် ကြီးမားသော နစ်နာမှု တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
တီဘောင်က မင်းသမိးကို ချက်ချင်း ဘာသာပြောင်းရန် ရေနှစ်ခြင်းပေးခဲ့သည်။
နောက်တန်းကိုလည်း လုံခြုံစေရန် ၁၆၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှာ ၏ နန်းတွင်းသို့ သံရုံးတစ်ခု စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် တီဘောင်နှင့် သူအောက်စစ်သည်များ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်လုံးကို စတင်ဝင်ရောက်စီးနင်းပြီး ပေါ်တချက်တက်လာပြီး ဘုရင့်ရွှေနှင့်ဆင်စွယ်သင်္ဘောတော်ကိုလည်း လုယက်သယ်ဆောင်သွားကြသည်။
မင်းရာဇာကြီးသည် ပေါ်တူဂီများ ကျူးကျော်ခြင်းကို ဖြေရှင်းခဲ့ခြင်း မရှိပေ။
အဝိဇ္ဇာအတွက်ကြောင့် တရား ဖြစ်ပွား၏။
ငါ၏ ပိုင်ရာ၊ ဆိုင်ရာ မဟုတ်သည်၌ ငါ၏ ပိုင်ရာ၊ ဆိုင်ရာဟုတ်၏ဟု ခင်တွယ်မှုနှင့် အထင်ကြီးခြင်းဖြစ်သည်။