DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ (၁၀)ဖွဲ့မှ (၅)ဖွဲ့သည် ၎င်းတို့၏ပြည်နယ်အစိုးရဝန်ကြီးဌာနများကို ''Ministry'' ဟု သုံးစွဲသည်။
ကျန်ရှိသော ပြည်နယ် (၅)ခုနှင့် နယ်မြေ (၃)ခုမှာ ''department'' ဟု သုံးစွဲသည်။
ဝန်ကြီးကိုမူ ''Minister'' ဟုသာ အသုံးပြုသည်။
ယင်းအား ၊ ၊ ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နှင့် တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
ပင့်ကူအများစုသည် "ပင့်ကူမျှင်" ဟုခေါ်သော မျှင် ထုတ်နိုင်စွမ်းရှိကြသည်။
Sebastin PA & KV Peter (''ed'') 2009. ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ မျိုးရိုးခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသည့် ပညာရှင်များက မတူညီသည့် ပင့်ကူအမျိုးအစားကွဲ နှစ်ဆယ်ကျော်အား စတင်အဆိုပြုခဲ့ကြရာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပင့်ကူပေါင်း ၄၉၆၂၃ မျိုးကို စုစုပေါင်း ၁၂၉ ခုအတွင်း ခွဲခြားသတ်မှတ်၍ မှတ်တမ်းတင်ထားပြီးဖြစ်သည်ဟုသိရသည်။
ကလွဲ၍ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကျန်တိုက်ကြီးများအားလုံး၏ (ပင်လယ်ရေထုနှင့် လေထုမှအပ) နေရာဒေသနီးပါးတိုင်းတွင် ပင့်ကူများ နေထိုင်ကျက်စားကြသည်ကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။
ပင့်ကူ အားလုံးနီးပါးသည် သားရဲတိရစ္ဆာန်များဖြစ်ကြပြီး များအား အများဆုံး ဖမ်းယူစားသောက်လေ့ရှိကြသည်။
ပင့်ကူ၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို ခန္ဓာကိုယ်ရှေ့ပိုင်း (Cephalothorax) နှင့် ဝမ်းဗိုက်ပိုင်း (Abdomen) ဟူ၍ အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြားကြည့်နိုင်သည်။
ပင့်ကူ၌ ကဲ့သို့ ဦးမှင်များ မပါရှိပေ။
ခန္ဓာကိုယ်ဖွဲ့စည်းမှုပုံစံ ပို၍ အဆင့်မြင့်သည့် အချို့ပင့်ကူများ၌ ဗဟိုပင် ပါရှိလေ၏။
အခြားသော အများစုနှင့် မတူညီသည်မှာ ပင့်ကူ၏ ခြေထောက်များတွင် ဆန့်ထုတ်နိုင်သည့် ကြွက်သားများ မပါရှိခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုလုပ်ဆောင်ချက်မျိုး လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ဖိအားကဲ့သို့ ခြေထောက်များအား လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ပေးရလေသည်။
အကြီးဆုံးပင့်ကူ၏ အလေးချိန်မှာ ဂရမ် ၁၅၀ (၅.၃&nbsp;အောင်စ) ရှိသည်ဟု သိရသည်။
ပင့်ကူများအနက် (Tarantulas) နှင့် ဟန့်စ်မန်း ပင့်ကူ (Huntsman) မျိုးနွယ်များမှာ အရွယ်အားဖြင့် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ရှိ အချို့ ဟန့်စ်မန်း ပင့်ကူများသည် ခြေထောက် ပတ်လည်တဝိုက် အရွယ်အစားအကွာအဝေး ၁၀ လက်မ နှင့် ၁၂ လက်မ (၂၅၀ မှ ၃၀၀ မီလီမီတာ) ကြားအထိရှိကြသည်။
Levi, Herbert W. and Levi, Lorna R. (2001) ''Spiders and their Kin'', Golden Press, pp. 20, 44. = ပင့်ကူအများစုတွင် ခန္ဓာကိုယ်ရှေ့၌ မျက်လုံးလေးစုံပါကြသော်လည်း မျိုးရင်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခု ကွဲပြားမှုရှိသည်။
ခုန်ပျံပင့်ကူများသည် များအထဲမှ အဝေးသို့မြင်နိုင်စွမ်း အကောင်းဆုံးဖြစ်သည့် ပုစဉ်းရင်ကွဲများထက်ပင် အမြင်အာရုံ ဆယ်ဆပိုကောင်းကြသည်။
ပင့်ကူများသည် ၎င်းတို့၏အစာအတွက် အမဲလိုက်ရာ၌ သားကောင်ကို ထိုးသွင်းရန် အစွယ်များကို အသုံးပြုကြသည်။
မုဆိုးမပင့်ကူနက် ''(Black widow spider)'' ဟုခေါ်သော မျိုးစိတ်သည် ထိုကဲ့သို့ နာမည်တွင်ရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ ပင့်ကူအမများသည် ၎င်းတို့နှင့် မိတ်လိုက်သည့် ပင့်ကူအထီးများအား မိတ်လိုက်ပြီးချိန်၌ စားပစ်လေ့ရှိကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ပင့်ကူအိမ်များကို နေရာချဆောက်လုပ်ခြင်းဖြင့် တူညီသည့် ဧရိယာတစ်ခုထဲ၌ ပင့်ကူ အများအပြားသည် မတူညီသော များကို ထောင်ချောက်ဆင်ဖမ်းယူနိုင်စေသည်။
ရေအောက်တွင် အိမ်ဆောက်သော ပင့်ကူ ရေပင့်ကူ (''Argyroneta aquatica'') မျိုးစိတ်တွင် ပင့်ကူ အမများသည် ဖမ်းမိထားသော သားကောင်များကိုစားရန်၊ မိတ်လိုက်ရန်နှင့် သားပေါက်ရန်အတွက် "ရေငုပ်ခေါင်းလောင်း" (Diving Bell) ဟုခေါ်ကြသော လေပူစီဖောင်းကဲ့သို့ ရေအောက် ပင့်ကူအိမ်တစ်မျိုးကို ဆောက်လုပ်ကြသည်။
အဖုံးပါသည့် တွင်းပေါက် ပင့်ကူအိမ် ထောက်ချောက်များ ''လီဖီစတီဒေး'' (''Liphistiidae'') မျိုးစု၊ တန်နီဇီဒေး (''Ctenizidae'') မျိုးရင်းဝင် ပင့်ကူများနှင့် (Tarantula) များမှာ ခြုံခိုအမဲလိုက်သည့် သားရဲများဖြစ်သည်။
ကို အမဲလိုက်သည့် အချို့သော ကဏန်းပင့်ကူ မျိုးစိတ်များသည် ကိုပင် မြင်နိုင်စွမ်း၊ ချိန်ညှိနိုင်စွမ်းရှိကြသည်။
ထိုပင့်ကူများသည် ဝတ်ရည်စုပ်ရန်နှင့် ဝတ်မှုန်ကူးရန်လာသည့် ၎င်းတို့၏အစာ သားကောင်ဖြစ်သော ကလေးများ မမြင်နိုင်စေရန် ပုံသဏ္ဌာန်အသွင်ယူတုပထားသော ပန်းပွင့်များနှင့် လိုက်ရောညီထွေဖြစ်နေစေရန် ၎င်းတို့ခန္ဓာကိုယ်၏ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ပမာဏကို ချိန်ညှိနိုင်စွမ်းလည်းရှိကြသေးသည်။
ဝံပုလွေပင့်ကူများ ဝံပုလွေပင့်ကူသည် အများအားဖြင့် ပိုးကောင်တစ်ကောင် အနားရောက်လာသည်အထိစောင့်ပြီး ရောက်လာချိန်၌ လျင်မြန်စွာဖမ်းယူကြသည်။
ခုန်ပျံပင့်ကူများ ခုန်ပျံပင့်ကူများတွင် အမြင်အာရုံဖမ်းယူနိုင်သည့် အလွန်ကောင်းသော မျက်လုံးများရှိကြသည်။
အခြားပင့်ကူများကို အမဲလိုက်သည့် အလေ့အထ ခုန်ပျံပင့်ကူဝင်အချို့သည် အခြားပင့်ကူများကိုသာ အစာအတွက် အမဲလိုက်လေ့ရှိကြသည်။
ပင့်ကူ၏ လိင်ဖြင့် မျိုးပွားခြင်းနှင့် မျိုးအောင်ခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း၌ ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်သော်လည်း တိုက်ရိုက်နည်းဖြင့်မဟုတ်ကြပေ။
တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရလျှင် အထီးသည် အား အမ ၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင်းသို့ လိင်အင်္ဂါဖြင့် ထိုးသွင်း၍ ထည့်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ အခြားပြုလုပ်ရသည့် ကြားခံအဆင့်တစ်ခုရှိသေးသည်။
မြေပြင်ပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသည့် ကဲ့သို့ ပင့်ကူအထီးများသည် သုက်လှောင်အိတ် (Spermatophores) ဟုဆိုသည့် အရန်သင့်ထုပ်ပိုးထားသော သုက်ပိုးထုပ်များကို မထုတ်လုပ်နိုင်ပေ။
ဖိုင်:Gasteracantha mammosa spiderlings next to their eggs capsule.jpgဂတ်စတယ်ရာကန်သာ မာမိုဆာ (''Gasteracantha mammosa'') မျိုးစုဝင် ပင့်ကူများ၏ ခန္ဓာကိုယ်ဘေးတွင် ဥထည့်ရန် အိတ်ကဲ့သို့ အရာတစ်ခုပါရှိသည်။
ဖိုင်:Lycosidae female carrying young.jpgဝံပုလွေပင့်ကူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ ပင့်ကူပေါက်လေးများကို ဥအိတ်ဖြင့်ထည့်၍ သွားလေရာသို့ခေါ်ဆောင်သွားကြသည်။
ပင့်ကူ အမျိုးအစားပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ကျော်ရှိသည့်အနက် လူကို အသက်အန္တရာယ်ပေးနိုင်သည့် အမျိုးအစား အရေအတွက်မှာမူ ဆယ်ဂဏန်းမျှသာရှိသည်။
ထို့ကြောင့် အချို့သော ပင့်ကူများ၏အဆိပ်သည် အားအင်ယုတ်လျော့နေသူများနှင့် ရှိသူများအတွက် အသက်အန္တရာယ်ရှိစေနိုင်သည်။
တွင် ဆစ်ဒနီ ဖန်နယ်ဝဘ် ပင့်ကူ အမျိုးအစား ပင့်ကူများ၏ အကိုက်ခံရမှုကြောင့် ၁၉၂၇ ခုနှစ်မှ ယနေ့ထိ သေဆုံးခဲ့သူပေါင်း ၁၃ ဦးရှိပြီဟု သိရသည်။
ဖိုင်:Platycryptus undatus2.jpgအရွယ်သေးငယ်။
ဝတ်ရည်စုပ်လည်ညို (''Anthreptes malacensis'') သည် မျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှ အထိ တွေ့ရှိရသည်။
ယင်းအား ၊ ၊ တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
ဝတ်ရည်စုပ်ဗိုက်နီ (''Leptocoma brasiliana'') သည် မျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်သည်။
ဝတ်ရည်စုပ်လည်နီ (''Leptocoma calcostetha'') သည် မျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်သည်။
ယင်းအား ၊ ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
ယင်းအား တောင်တန်းနှင့် တွင် တွေ့ရှိရသည်။
ယင်းအား တောင်တန်းနှင့် ဒေသတွင် တွေ့ရှိရသည်။
ယင်းအား ၊ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၊ ၊ ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ၊ ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ နှင့် တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ယင်းအား အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နှင့် တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
ငှက်ပျောစုပ်ဗိုက်မွဲ (''Arachnothera modesta'') သည် မျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်သည်။
ယင်းအား ၊ ၊ ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ၊ နှင့် တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ယင်းအား ၊ ၊ ၊ ]တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ပန်းရည်စုပ်ငှက် သည် ၏ မျိုးရင်း Dicaeidae ထဲရှိ ငှက်တမျိုးဖြစ်သည်။
မျိုးစု ''Prionochilus'' နှင့် ''Dicaeum'' ၂ ခုရှိပြီး မျိုးစိတ်ပေါင်း ၄၈ ခုရှိသည်။
သည် မျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်သည်။
ယင်းအား တောင်အာရှ၊ ၊ အိန္ဒိယ၊ ဩစတေးလျတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ပန်းရည်စုပ်လည်ဖြူ (''Dicaeum melanozanthum'') သည် မျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်သည်။
ယင်းအား ၊ ၊ ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ၊ ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ နှင့် တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ယင်းအား ၊ ၊ ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နှင့် တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ယင်းအား ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ၊ တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ယင်းအား ၊ ၊ ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ၊ ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံ၊ နှင့် တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ယင်းအား ၊ ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ၊ ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ နှင့် တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ယင်းအား မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
မျက်ခုံးပန်းရောင်တောင်ပေါ်စာ (''Carpodacus verreauxii'') သည် စာကလေးမျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသည်။
Omegaverse ဝတ္ထုသည် ပုံမှန်အားဖြင့်လိင်ဆက်ဆံခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောကြောင့် လူသားများတွင် ဝံပုလွေသို့မဟုတ်အခြား canid ကဲ့သို့အမူအကျင့်များကိုအဓိကထားသည်။
Omegaverse နှင့်ဆက်နွယ်သောအမျိုးအစားများသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းများတွင်အမေရိကန်ရုပ်မြင်သံကြားစီးရီး Star Trek ကို အခြေခံ၍ ပရိသတ်အချစ်ဇာတ်လမ်းများပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
ယင်းအား ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ၊ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ယင်းငှက်ကို ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ၊ ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
အပြီးတွင် ၏ မြန်မာနိုင်ငံအထူးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသူလည်းဖြစ်သည်။
အီရိဝမ်ယူဆွပ်ဖ်သည် ၁၉၉၁ခုနှစ်တွင် ၊ ရှိ ဆွမ်ဆီးကောလိပ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
ထိုအချက်များတွင် ၏ အကူအညီနှင့် ဆွေးနွေးရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ရန်အတွက် အာဆီယံ အလှည့်ကျ ဥက္ကဋ္ဌ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်တစ်ယောက်က ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးရန်၊ သက်ဆိုင်သူအားလုံးနှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်နှင့်အဖွဲ့ကို မြန်မာနိုင်ငံထံ စေလွှတ်ရန် စသည်တို့ပါဝင်သည်။
တပ်မတော်မှလည်း ၎င်းကိုခန့်အပ်ခြင်းအပေါ် သဘောတူခဲ့ပြီး ၏ ဦးက အထူးကိုယ်စားလှယ်၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ယုံကြည်မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ငှက်မျက်ကွင်းဖြူ (White-eyes) သည် မျိုးရင်း Zosteropidae တွင် ပါဝင်သော ဖြစ်သည်။
ယင်းငှက်များကို ၊ တို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
ဘန်ဒါရာနိုက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ (IATA: CMB, IACO: VCBI)လေဆိပ် သည် ၏ ဆင်ခြေဖုန်းအရပ်တွင်ရှိပြီး ၏ အကြီးဆုံးလေဆိပ်လည်းဖြစ်သည်။
ဝါယောင်းပြောက် (''Trochalopteron subunicolor'') သည် စာကလေးမျိုးနွယ်ဝင်ငှက်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ဝါယောင်းငှက်မျက်မဲ (''Trochalopteron affine'') သည် စာကလေးမျိုးနွယ်ဝင်ငှက်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ တိဗက်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
သံကွင်းစွပ်နှင့် မျိုးစု (''Bangarus'') သည် (''Laticauda'')၊ မျိုးစု (''Naja'')၊ ၏ မျိုးစုဖြစ်သည့် (''Ophiophagus'') တို့နှင့်အတူ အယ်လပ်ပီဒီ မျိုးရင်းထဲတွင်ပါဝင်ကြသည်။
သံကွင်းစွပ်မြွေများသည် ခန္ဓာကိုယ်ပျမ်းမျှအရှည် ၃ ပေခွဲနှင့် ၅ ပေ (၁~၁.၅မီတာ) ရှိပြီး ၆ ပေ (၁.၈၅ မီတာ) အထိ အရှည်ဆုံးတွေ့ရကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
တွင် တွေ့ရသည့် သံကွင်းစွပ်မြွေ (Many-Banded Krait)]] သံကွင်းစွပ်မျိုးစိတ်များကို ၊ ၊ ၊ နှင့် မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ဖြန့်ကျက်တွေ့ရှိရပြီး ထိုင်းနိုင်ငံတွင်လည်းတွေ့ရသည်ဟု သိရသည်။
တွင် အစောပိုင်းကာလက အဖြူရောင်အရစ်ပါသော မြွေအများအပြားအား သံကွင်းစွပ် (Many-Banded Krait) များဟုပင် သတ်မှတ်ထားခဲ့ကြသည်။
သံကွင်းစွပ်မြွေသည် သားရဲ ဉာဉ့်တိရစ္ဆာန်ဖြစ်၍ ညဘက်တွင် ပို၍ နိုးကြားတက်ကြွမှုရှိကာ ခုခံကာကွယ်တတ်သည်။
သံကွင်းစွပ်သည် ထက် ပိုပြီး ခုခံကာကွယ်တတ်၍ အန္တရာယ်ပိုရှိသောကြောင့် ၎င်းအား ဖယ်ရှားရန် ကိုင်တွယ်ဖို့ လိုအပ်လာမည်ဆိုပါက ဦးခေါင်းပိုင်းအား သတိထားကိုင်တွယ်သင့်သည်။
သံကွင်းစွပ်မြွေအများစု၏ အဆိပ်တွင် အဆိပ်မသင့်ခင်နှင့် အဆိပ်သင့်ပြီးအချိန် နှစ်ခုလုံးတွင် လက္ခဏာပြတတ်သော အာရုံကြောကို အနှောက်အယှက်ပေးသည့် အမျိုးအစား ( နှင့် ဟု လူသိများသည်) အဆိပ်နှစ်မျိုးစလုံးပါဝင်သည်။
ဟုခေါ်သည့် သွေးထဲပါဝင်သည့် ပမာဏကျဆင်းသည့်ဖြစ်စဉ်မျိုး ဖြစ်တတ်သော်လည်း အတွေ့ရနည်း၏။
ဝါယောင်းငှက်မြီးနီ (''Trochalopteron milnei'') သည် စာကလေးမျိုးနွယ်ဝင်ငှက်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ၊ ၊ တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
လိုင်အိုစစ်လာမျက်နီ (''Liocichla ripponi'') သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ယင်းငှက်အား အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ ၊ ဒေသများတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ယူဟီးနား သည် ရှိ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ယင်းငှက်အား ၊ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ယင်းငှက်အား ၊ ၊ ၊ နှင့် တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ယခင်က ယင်းငှက်အား မျိုးစိတ်တစ်ခုအဖြစ်သတ်မှတ်ထားသော်လည်း ဇီဝမျိုးရိုး လေ့လာဆန်းစစ်မှုရလဒ်အရ သီးခြားမျိုးစုဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရှိရသဖြင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှစ၍ ''အာပေါနစ် (Erpornis)'' မျိုးစု၏ တစ်ခုတည်းပါဝက်သော ''“အာပေါနစ် ဇန်သိုလူကာ (E. zantholeuca)”'' အဖြစ် ခွဲထုတ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ငှက်မြီးရှည် (''Heterophasia picaoides'') သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၊ ဆူမတြာကျွန်းနှင့် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
ပေါင်း ၄၅၀ နီးပါးခန့်ပါဝင်ပြီး ပြီးပါက မူကွဲအများဆုံး ငှက်ဖြစ်သည်။
ရှင်သန်နေဆဲ မျိုးစု ၇၁ ခုပါဝင်ပြီး ၄၅၀ ကျော်ခန့် ပါဝင်သည်။
သစ်တောက်ငှက်နှင့် အလားတူငှက်အများစုသည် ပုံစံနှင့် ဆင်တူကြပြီး အင်းဆက်ပိုးမွှားများကို စားသုံးလေ့မရှိပေ။
ငှက်နှုတ်သီးထူမွဲ (''Cholornis unicolor'') သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘူတန်နိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ခေါင်းမီးခိုးငှက်နှုတ်သီးထူ (''Psittiparus gularis'') သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်ဒိုချိုင်းနား၊ ဟိမဝန္တာတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
သည် အာရှတိုက်၏ ကုန်းနေ တောဘုရင်များထဲမှ တစ်ပါးဖြစ်သည်။
ထိပ်တန်းသားရဲ ဆိုသောအသုံးအနှုန်းကို ဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များ၏ ထိပ်ဆုံးနေရာ၌ တည်ရှိနေသော (သို့) ၎င်းနေရာကို ရယူထားသော တိရစ္ဆာန်များအား ရည်ညွှန်းရန် သုံးစွဲလေ့ရှိကြသည်။
သားရဲ ဦးသျှောင်များတွင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ၌ ရှည်လျားသောသမိုင်းကြောင်းရှိခဲ့ပြီး အချိန်ကာလအားဖြင့် ပင်လယ်ပြင်တွင် ကဲ့သို့သော တိရစ္ဆာန်များ ကြီးစိုးခဲ့ကြသည့် ခေတ်ကာလများတွင် နောက်အကျဆုံးစတင်ခဲ့လိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
လူသားများသည် တိရစ္ဆာန်များ၊ ကြက်/ငှက်များ၊ ငါးများကို အမဲလိုက်ရာ၌ ၊ သားရဲငှက်များ၊ တင်ကျီးငှက်များအပါအဝင် သားရဲ ဦးသျှောင် တိရစ္ဆာန်များနှင့် ရာစုနှစ်များစွာ ပတ်သက်ဆက်နွယ်ခဲ့ကြသည်။
အဆိုပါလုပ်ဆောင်မှုများတွင် များ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှတဆင့် ကျားငါးမန်းများနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများ၊ များကို ၎င်းတို့၏ ဒေသရင်းနယ်မြေများသို့ ပြန်လည်ကျက်စားနိုင်စေရန် နယ်မြေဒေသသို့ ပြန်လည်မိတ်ဆက်ပေးခြင်းကဲ့သို့သော ကြိုးပမ်းမှုများမှတဆင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများ အားလုံးပါဝင်သည်။
တခါက တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော “ရေကန်/ အင်း/ အိုင်များ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး” ဆိုင်ရာ လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် ဒေသရင်းမဟုတ်သော ပါးစပ်သေး ဘေ့စ်ငါး ကို ဖယ်ရှားလိုက်သဖြင့် ဖိနှိပ်ခံထားရသည့် ဒေသရင်း သားရဲဦးသျှောင် ငါးများ ပြန်လည်လွှမ်းမိုးလာပြီး ၎င်းတို့၏ပင်ကိုဗီဇ အစာရွေးချယ် အမဲလိုက်မှုကြောင့် ဇီဝမျိုးကွဲ ပိုမိုကြွယ်ဝလာစေကာ အစာကွင်းဆက်၏ အာဟာရတန်ဖိုးအဆင့်ကို မြင့်တက်လာစေခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့ဖူးကြောင်းသိရသည်။
သားရဲတိရစ္ဆာန်တစ်မျိုးသည် ၎င်းနေထိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်အသိုက်အဝန်းရှိ သက်ရှိများ၏ အစာကွင်းဆက်ကို အပေါ်မှ အောက်သို့ ထိန်းချုပ်ပေးနိုင်ပါက ၎င်းတို့ကို ဟု သတ်မှတ်သည်။
ထိုသို့ ဂေဟစနစ်၏ အောက်ခြေအဆင့်များအထိ ကျယ်ပြန့်သောသက်ရောက်မှုဖြစ်စေခြင်းကို “''အစာအာဟာရတန်ဖိုးသတ်မှတ်မှုဖြစ်စဉ်များ'' ” ဟုခေါ်သည်။
ထိုကဲ့သို့ အကျိုးသက်ရောက်မှုဆိုင်ရာ အယူအဆကို “''အလတ်တန်းစားသားရဲ လွတ်မြောက်မှုအယူအဆ'' ” ဟုခေါ်ပြီး ထိုသို့ဖြစ်ပွားမှုမျိုးကို ကုန်းမြေနှင့် အဏ္ဏဝါဂေဟစနစ် တွဲဆက်နေရာများတွင်တွေ့နိုင်သည်။
လက်ရှိတွင် ၎င်းတို့မှာ ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုကို ပိုမိုခံစားနေကြရသည်။
သာဓကအားဖြင့် သည် အစာအတွက် သားကောင်များကို အမဲလိုက်ရန် ကျယ်ပြန့်သောပင်လယ်ရေခဲပြင်များ လိုအပ်သော်လည်း ရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် အာတိတ်ဒေသ ပင်လယ်ရေခဲပြင်ကိုကျဉ်းမြောင်းစေပြီး ပိုလာဝက်ဝံများအား ကုန်းမြေပေါ်သို့ ခပ်မြန်မြန် ပြောင်းရွေ့သွားစေကာ နေထိုင်ချိန်ကာလလည်း ပိုကြာမြင့်စေသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးဆိုင်ရာ လေ့လာ ဆန်းစစ်မှုများအရ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ၏ မူလ သားရဲ ဦးသျှောင်ရော အက္ခရာမျိုးစိတ်ပါဖြစ်သည့် များကို ဒေသရင်း၌ ပြန်လည်ထားရှိကျက်စားစေပြီးနောက်ပိုင်း သိသာသောပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ဖူးသည်။
လင်းယုန်များ၊ ကျီးများ၊ ၊ ခွိုင်ယုတ္တီ မြေခွေးများနှင့် အပါအဝင် အခြားမျိုးစိတ်များစွာသည်လည်း ဥယျာဉ်အတွင်း၌ ၎င်းဝံပုလွေများ အစာအတွက် အမဲလိုက်ထားကြသော သားကောင်အကြွင်းအကျန်များကို အမှီသဟဲပြု စားသောက်လေ့ရှိကြသည်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်ဟု သိရသည်။
သည် တခါတရံတွင် အာတိတ်ဒေသ၌ များကို အမဲလိုက်ခြင်းကဲ့သို့ ရှင်သန်နေထိုင်ရေးအတွက် အခြားတိရစ္ဆာန်များ၏ အသားများ၊ အမွေးများ၊ အကြောများနှင့် အရိုးများရယူသုံးစွဲရန် အမဲလိုက်ခြင်းများရှိသော်လည်း ၎င်းတို့ကို ထိပ်တန်းသားရဲအဖြစ် သတ်မှတ်ရန်ကိစ္စမှာ လက်ရှိအချိန်ထိ ဆွေးနွေးငြင်းခုံကြဆဲဖြစ်သည်။
ထိုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမှသည် ခေတ်သစ် လူသားများအား ကို အနိုင်ရစေရန် ကူညီပေးခဲ့လိမ့်မည်ဟု ထင်မြင်ယူဆကြသည်။
နှင့် ကဲ့သို့ ဝေဟင် ထိပ်တန်းသားရဲများကိုလည်း ငှက်များ၊ နို့တိုက်သတ္တဝါများ အမဲလိုက်ရာတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။
အခြားထိခိုက်ခံခဲ့ရသော ထိပ်တန်းသားရဲများတွင် စုများနှင့် များပါဝင်သည်။
ငှက်နှုတ်သီးထူခေါင်းနီ (''Sinosuthora brunnea'') သည် ငှက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
သို့သော် ကမူ "နိုင်ငံတော်၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းအားလုံးသည် တပ်မတော်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ရှိရမည်"ဟု ဆိုထားသဖြင့် ကြန့်ကြာမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။
ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့သည် ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင်ရှိပြီး ၊ ပြည်တွင်း အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ အခြားအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရသည့်အပြင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါ်းဆောင်ရွက်မှုကိုပါ အလေးပေးဆောင်ရွက်ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် အမှတ်(၁)ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ရေယာဉ်စုကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ကမ်းလွန်ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၁ စင်း (P-211) အမြန်သွားကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၇ စင်း (P-311 , P-312 , P-313 , P-314 , P-315 , P-316 , P-317) ကမ်းခြေစောင့်ကင်းလှည့်‌ရေယာဉ် ၅ စင်း (P-411 , P-412 , P-413 , P-414 , P-415) တွဲဆွဲရေယာဉ် ၁ စင်း (T-01) နှင့် ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၄ စင်း စုစုပေါင်း ၁၈ စင်းတို့ဖြင့် ပင်လယ်ပြင်တရား‌ဥပဒေစိုးမိုးရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် ရှာ‌ဖွေကယ်ဆယ် ‌ရေးတာဝန်များ ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
ကမ်းခြေစောင့် ကင်းလှည့်ရေယာဉ်များ {- !အမျိုးအစား !width=120pxတည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် - PGM 43 class Marinette Marine, Wisconsin; last two by Peterson Builders, Sturgeon Bay, WI, P-411 P-412 P-413 P-414 P-415 ၁၉၅၉-၁၉၆၁ - } အမြန်သွား ကင်းလှည့်ရေယာဉ်များ {- !အမျိုးအစား !width=120pxတည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် - 5 series class ရေတပ် သင်္ဘောကျင်း P-311<br />P-312<br />P-313 ၂၀၁၃-၂၀၁၄ - 48 m Fast Patrol Cutter P-314 P-315 P-316 P-317 ၂၀၂၃-၂၀၂၄ - } {! rowspan="2" စဉ် ! rowspan="2" အမည် ! colspan="2" ကာလ - !မှ !ထိ - ၁ ဗိုလ်ချုပ် ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ ၂၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ - ၂ ဗိုလ်ချုပ် ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ ယနေ့ထိ }။
ငှက်နှုတ်သီးထူရင်မွဲ (''Suthora nipalensis'') သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘူတန်နိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တိဗက်၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ငှက်နှုတ်သီးထူလည်မဲ (''Suthora verreauxi'') သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး လာအိုနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ငှက်နှုတ်သီးထူမြီးတို (''Neosuthora davidiana'') သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
သစ်ကပ်ငှက်ဝါ (Golden-breasted "Fulvetta") သည် ငှက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ တရုတ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
နယူးကာဆယ် သည် , ရှိမြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
ကျိုက်ထီးရိုး စပါးအုံးမြွေ (သို့) မြန်မာ့ စပါးအုံးမြွေမြီးတိုသည် တွင်သာတွေ့ရသော ဒေသရင်း ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အမြင့်ပေ ၁၂၈၀ (၃၉၀ မီတာ) ရှိ ရေတံခွန်မြောင်နေရာဒေသတွင်တွေ့ရှိရသည့် တစ်ကောင်တည်းသော မျိုးစိတ် နမူနာအရသာ သိရှိအတည်ပြုထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။
နယူးကာဆယ် သည် အောက်ပါတို့ကို ရည်ညွန်းနိုင်သည်- = = = =။
လက်ရှိ သက်ရှိထင်ရှား မျိုးစိတ် ၂ ခုမှာ နှင့် တို့ဖြစ်ကြသည်။
ယခုအခါ ငှက်ကုလားအုတ်ငှက်မျိုးနွယ်များကို တွင်သာ အဓိကတွေ့ရှိရသည်။
ယင်းငှက်အဖွဲ့ဝင်များသည် တွင် နေထိုင်ကြသည်။
ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့ ယာယီအုပ်ချုပ်ရေးကော်မတီကို ၊ ပြည်ထဲရေးနှင့်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၇ ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကို မလိုလားကြသဖြင့် ပြုလုပ်ကာ တွင် ပူးပေါင်းပါဝင်လာကြသည့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ၎င်းတို့၏မိသားစုဝင်များကို ပြန်လည်စုစည်းကာ ဘေးကင်းလုံခြုံမှု ရှိစေရေး စီမံဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ရန်၊ မိသားစုကြား ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အခက်အခဲများကို ကူညီဖြေရှင်းပေးနိုင်ရန်၊ မပြုလုပ်ရသေးသည့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို နှင့် Pre-CDM ပြုလုပ်လာစေပြီး အနာဂတ် ဖက်ဒရယ်ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းနိုင်ရေး အထောက်အပံ့ဖြစ်စေရန်စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် မျိုးစု တစ်ခုတည်းသာရှိတော့ပြီး မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်ခဲ့သည့်မျိုးစိတ်စွာ ရှိလေသည်။
လက်ရှိ ဒိုဒိုငှက်နှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဆွေမျိုးတော်စပ်သော သက်ရှိထင်ရှားငှက်မှာ ဖြစ်သည်။
ဒိုဒိုငှက်၏ ပုံစံကို တွေ့ရသည့် သက်သေအထောက်အထားမှာ တွင် ရေးဆွဲထားသော ပုံတူပန်းချီများမှသာ ဖြစ်ကြသည်။
ယင်းငှက်မျိုးစဉ်တွင် ၊ တို့ ပါဝင်သည်။
ယင်းငှက်တို့သည် သစ်ပင်အစေ့များ ဖြန့်ဝေသူများနှင့် သားရဲတိရစ္ဆာန်များဖြစ်ကြပြီး အတွက် အရေးပါကြသည်။
မျိုးစဉ်တွင် ပေါင်း ၂၉၀ ပါဝင်ပြီး မှလွဲ၍ တိုက်ကြီးတိုင်းတွင် တွေ့ရှိရသည်။
ယင်းငှက်တို့သည် အဓိကအားဖြင့် မရှိတတ်ကြပေ။
အချို့မှာ လူသားများနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုများသောကြောင့် အဖြစ် မွေးစားခြင်းခံကြရသည်။
ယင်းအား နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် က ၁၇၈၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
မှ ရိုက်ကူးထားသော သည် တွင် တည်ရှိပြီး အကြီးဆုံး နက်ဗျူလာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဆောင်းရာသီတွင် နှင့် ဩစ‌တြေးလျားတွင် ဆောင်းခိုတတ်ကြသည်။
လူသားများ သို့မဟုတ် သားရဲတိရစ္ဆာန်များ၏ အန္တရာယ်ရှိသော်လည်း ပျံလွှားကြီးများသည် ကျယ်ပြန့်သော သားပေါက်ဧရိယာရှိသဖြင့် က ယင်းငှက်အား မျိုးသုဉ်းပျောက်မည့်အန္တရာယ် စိုးရိမ်ရမှု အဆင့်အနည်းဆုံးအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
ထိုငှက်တို့သည် တွင် ပေါက်ဖွားကြပြီး နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သည်။
အချို့ငှက်များမှာ ရေအနီးတွင်နေထိုင်ပြီး များ သို့မဟုတ် အခြားတိရစ္ဆာန်ငယ်များကို စားသုံးကြသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အဆင့်အတန်း ဆိုသည်မှာ ဇီဝသက်ရှိများ အစုအဖွဲ့တစ်ခု (ဥပမာ- တစ်ခု) ၏ ဆက်လက်၍ တည်ရှိနေနိုင်မည့် အလားလာနှင့် မကြာမီ သွားနိုင်မည့် အလားအလာ စသည့်တို့ကို ညွှန်ပြပေးသော ဖော်ပြမှု သတ်မှတ်ချက်ပင် ဖြစ်သည်။
မှ ထုတ်ပြန်သည့် သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် လူသိအများဆုံးသော ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးအခြေအနေများ စာရင်းပြုစုခြင်းနှင့် အဆင့်အတန်းသတ်မှတ်ခြင်းဆိုင်ရာ စနစ်ဖြစ်သည်။
IUCN အနီရောင်စာရင်းအပေါ် ဆွေးနွေးမှုများပြုလုပ်ကြရာ တရားဝင်သုံးစွဲသည့် "ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသော" ဆိုသည့် စကားလုံးမှာ အောက်ပါအုပ်စု (၃) ခုကိုသာ အဓိကရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည် - # Critically Endangered(CR)။
အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်အတန်းအမျိုးအစား (၇)ခုအား အုပ်စု (၃)ခုခွဲ၍သတ်မှတ်ထားသည် - =။
လုံးဝကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ ( ''အန္တရာယ်မြင့်မားမှု အဆင့်'' ) # သာမန်အဆင့်။
သာမန်ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ ( ''အန္တရာယ်ကျရောက်နိုင်မှု အဆင့်'' ) # ကာလအပိုင်းအခြားအဆင့်။
ရာသီအလိုက်ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ ( ''ကာလအပိုင်းအခြား၌ အန္တရာယ်ကျရောက်နိုင်မှု အဆင့်'' ) [ Search the IUCN Red List]။
အုပ်စုတွင် ပေါင်း ၅၀၀၀ ပါဝင်ပြီးEdwards, Scott V. and John Harshman. 2013. Passeriformes. Perching Birds, Passerine Birds. Version 06 February 2013 (under construction). in The Tree of Life Web Project, 2017/12/11]. ကမ္ဘာအနှံ့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
အချို့သော သက်သေအထောက်အထားများအရ တေးဆိုငှက်များသည် ကမ္ဘာအနှံ့သို့ မပြန့်ပွားမီ ယနေ့ခေတ် ၊ ၊ ဩစတျေးလျ၊ နယူးဇီလန်၊ နယူးဂီနီနိုင်ငံနှင့် များဖြစ်လာကြသည့် လွန်ခဲ့သောနှစ်သန်းပေါင်း ၅၀ အကြာက Gondwana ဟုခေါ်သောနေရာတွင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာကြသည်ဟုဆိုသည်။
အမြင့် ၃ပေခွဲခန့် ရှိပြီး ခေါင်းပေါ်တွင် အဝါရောင်အမွေးနုများဖြင့် သဖွယ် ပါရှိသောကြောင့် အလွန်လှပသော မျိုး ဖြစ်သည်။
နင်နီဗေး သည် ယနေ့ခေတ် မြောက်ပိုင်း မိုဆူးမြို့၏ မြို့စွန်တွင် တည်ရှိသော မက်ဆိုပိုတေးမီးယား အထက်ပိုင်း၏ အဆီးရီးယား ရှေးဟောင်းမြို့တော် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမ္မတ လက်ထက် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး အမေရိကန်- အာဖရိကန်နွယ်ဖွား အမျိုးသား အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ကောလင်း လူသာ ပေါင်ဝဲလ် သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီ ၅ ရက်နေ့တွင် ၊အထက် မန်ဟတ်တန်ရှိ ဟာလမ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
မိဘများမှာ မှ အမေရိကန်နိုင်ငံ သို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်။
မိဘနှစ်ဦးစလုံးသည် အာဖရိက၊ အိုင်ယာလန်နှင့် စကော့တလန် လူမျိုးရောနှောမှု ပါသော မိသားစုဖြစ်သည်။
ဖခင် လူသာ သည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အရာရှိ အဖြစ် အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ မိခင် မော့ဒ် သည် အထည်ချုပ်အလုပ်သမ အဖြစ် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။
ပေါင်ဝဲလ်သည် ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
ပေါင်ဝဲလ်သည် ၁၉၅၈ ခုနှစ် တွင် အမေရိကန် စစ်တပ် သို့ စတင်ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။
တွင် ဒဏ်ရာရခဲ့သည့် စစ်မှုထမ်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
စစ်တပ်ထဲ နှစ်၃၀ကျော်ကြာ ရာထူးအဆင့်ဆင့်ဖြင့် ဖြတ်သန်းပြီးနောက် ၁၉၈၉ ခုနှစ် တွင် အမေရိကန်စစ်တပ်တွင် အမြင့်ဆုံးစစ်ရာထူးဖြစ်သည့် ပူးပေါင်းစစ်ဦးစီးချုပ်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထိုမတိုင်မီ ၁၉၈၇ ခုနှစ် တွင် သူသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၁၆ဦးမြောက် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး အကြံပေး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။
ပူးပေါင်းစစ်ဦးစီးချုပ်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်တွင် ၁၉၈၉ခုနှစ်မှ ၁၉၉၃ ခုနှစ် အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊ သမ္မတ နှင့် တို့၏ သမ္မတ နှစ်ဆက်အထိ ဖြစ်သည်။
သည် ၎င်းပူးပေါင်းစစ်ဦးစီးချုပ်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ထမ်းဆောင်ချိန် အောင်မြင်ပြီး ထင်ရှားခဲ့သည့် စစ်ပွဲဖြစ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၉၅ခုနှစ် တွင် အဖြစ်ဖြင့် နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်လာသည်။
ပါဝဲလ်သည် စစ်တပ် နှင့် နိုင်ငံရေးလောကတို့တွင် လူမျိုးရေးဆိုင်ရာ အတားအဆီးများကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
သမ္မတ လက်ထက် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် သူသည် ပထမဆုံး အမေရိကန်- အာဖရိကန်နွယ်ဖွား အမျိုးသား အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခံရသည်။
ကောလင်း လူသာ ပေါင်ဝဲလ် သည် ပထမဆုံး အမေရိကန်-အာဖရိကန်နွယ်ဖွား အမျိုးသားအနေဖြင့် သမ္မတ ၏ အစိုးရတွင် အရေးပါသော နေရာတစ်ခု ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ် အမေရိကန်–အီရတ် စစ်ပွဲ ၌ အဓိကအရေးပါသူများစာရင်းထဲ ပါဝင်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်–အီရတ် စစ်ပွဲ (၂၀၀၃) (2003 invasion of Iraq) သည် သမ္မတ အစိုးရ အောက်တွင် စစ်တပ် ဖြင့် ကျူးကျော်ခဲ့သော စစ်ပွဲဖြစ်သည်။
ထိုစစ်ပွဲတွင် သမ္မတ အစိုးရ ပြုတ်ကျသွားပြီး၊ဆာဒမ် ဟူစိန် လည်း နောက်ဆုံး၌ အီရတ်တရားရေးဌာန၏ သေဒဏ်စီရင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၈၄ နှစ်အရွယ် ရှိခဲ့သည်။
သမ္မတ သည် ကောလင်း ပေါင်ဝဲလ်ကို တိုင်းပြည်အကျိုးကို အမြဲတမ်းရှေ့တန်းတင်သူဖြစ်သည်ဟု ချီးကျူးဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
သူကသမ္မတ အဆက်ဆက်ကို အကြံဉာဏ်တွေပေးခဲ့ပြီး ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံရဲ့ မူဝါဒတွေကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။
သူဟာ ကျွန်တော်တို့တိုင်းပြည်ကို အင်အားတောင့်တင်း ခိုင်မာစေမယ့် ဒီမိုကရေစီ စံတန်ဖိုးတွေအတွက် မားမားမတ်မတ် ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းခဲ့သူဖြစ်တယ်”။
အဓိက လူသိများထင်ရှားခဲ့ခြင်းမှာ ''Love and Redemption'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် "စီဖုန်း"အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဝံပိုမြီးဖြူနှင့် အမေရိက၏ ဒေသရင်း လင်းယုန်မျိုးဖြစ်သော တို့သည် အမျိုးအလွန်နီးစပ်သော်လည်း ဝံပိုမြီးဖြူမှာ ဒေသရင်း လင်းယုန်ငှက်ဖြစ်သည်။
မှ အရွယ်ရောက် ဝံပိုမြီးဖြူ တစ်ကောင်၏ ရှည်လျားကျယ်ပြန့်သော ငှက်တောင်မွေးများဖြင့် တောင်ပံ၊ ကြီးမားသော နှုတ်သီးနှင့် သိမ်းပြီး ရုတ်ထားသည့် အမြီးကို ပုံတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ယင်းငှက်ထက် သက်တမ်းပိုရင့်နိုင်ခြေရှိသည့် ''Anchiornis'', ''Xiaotingia'' နှင့် ''Aurornis'' ဟုခေါ်သော အခြားငှက်များကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။
အရွယ်အစားနှင့် ဆင်တူပြီး အကြီးဆုံးအရွယ်အစားမှာ ကျီးကန်း (raven) အရွယ်ခန့် ရှိနိုင်သည်။
ယင်းငှက်တို့သည် တစ်မျိုးမှ ငှက်အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းနေဆဲကာလတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော သွားများပါရှိသည့် သတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ငှက်များကဲ့သို့ အတောင်ပံခတ်၍ ပျံသန်းခြင်းမပြုနိုင်သော်လည်း အတောင်ကိုဖြန့်၍ မြင့်ရာမှနိမ့်ရာသို့ လေဟုန်စီးပျံသန်းနိုင်သော သတ္တဝါဖြစ်သည်။
နှစ်အတော်ကြာသော် ''အာခီယိုတီးရစ်ငှက်''၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း ၁၀ ခုကို ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အတောင်ပံများသည် အဆင့်မြင့်ပုံစံတမျိုးဖြစ်ပြီး ယင်းကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများက ညွန်ပြနေသည်မှာ အတောင်ပံများ၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုများသည် ခေတ်နှောင်း မတိုင်မီကတည်းက စတင်ခဲ့သည်ဟုဆိုနိုင်သည်။
ရှေးရိုးအယူအဆအားဖြင့် သားကောင်ဖမ်းငှက်များ ''(Birds of prey)'' ဖြစ်ကြသည့်- ''Cathartidae'' ၊ ''Sagittariidae'' ၊ ''Pandionidae'' ၊ ''Accipitridae'' (/ /) စသည့် ငှက်အမျိုးအနွယ်များကို ''Falconiformes'' အဖြစ် သတ်မှတ်ထားခဲ့ကြသည်။