DatarrX/myanmar-Wikipedia huggingface dataset:
ခင်ပွန်းကြီးဆယ်ပါးဆိုသည်မှာ- # ဗုဒ္ဓ - သဗ္ဗညုတ # - ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဘုရားငယ်များ # အဂ္ဂသာဝက၊ မဟာသာဝက - မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ တပည့်သာဝကများ # - အာသဝေါ ကုန်ခန်းပြီးသော ရဟန္တာ အရှင်မြတ်ကြီးများ # မာတာ - မွေးသမိခင် # ပီတု - မွေးသဖခင် # - မြတ်ဆရာသမား # ဝုဒ္ဓါ - သီလဂုဏ်၊ သမာဓိဂုဏ်၊ ပညာဂုဏ်တို့ဖြင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်၊ ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်၊ မိမိထက်သိကာအရွယ်ကြီးမားသူ # ဓမ္မကထိက - ဆရာ (ဓမ္မ တို့ကိုဆုံးမတတ်သောဆရာသမားများ) # ဟိတကရ - ထမင်းတစ်လုတ် ရေတစ်မှုတ် စသည်ကိုပေးကမ်းချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ဖူးသော မိမိကို ကိုယ်၊ နှုတ်၊ နှလုံးဖြင့်ကျေးဇူးပြုဖူးသော ကျေးဇူးရှင်ပုဂ္ဂိုလ်များ ကိုဆိုသည်။
ဗုဒ္ဓါ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါစ၊ အရဟာ အဂ္ဂသာ၀ကာ။
ပလာတာသည် မြန်မာပြည်တွင် ကျယ်ကျယ်ပြန်ပြန့် စားသုံးလေ့ ရှိသော အိန္ဒိယ အစားအစာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
မန္တလေးအရပ်ဒေသတွင် ပဲစာဥကြော်ဟု အမည်တွင်ကာ အောက်ပြည်၊ အောက်ရွာတွင် မန္တလေးပဲကြော်ဟုခေါ်သည့် အကြော်ကို ပြုလုပ်ရန်အတွက် ပဲစာဥ (red bean) နို့ဆီဗူး (၁) ဗူး ကောက်ညှင်းမှုန့် လက်ဖက်ရည်ကြမ်းပန်းကန် (၂ )လုံး၊ ဂျင်း လက်တစ်ဆစ်၊ ဆား လက်ဖက်ရည်ဇွန်း တစ်ဝက်၊ ရေ အနည်းငယ် တို့လိုအပ်ပါသည်။
တွင် ကျေးကျုတ်ကို အပူပိုင်းဒေသများနှင့် ၊ တို့တွင် တွေ့ရသည်။
မောင်ဝင်းနိုင်၏ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်နှင့် တိရစ္ဆာန်များစာအုပ် ဝှမ်း၊ ဝှမ်း တို့တစ်လျောက်တွင် ပျံ့နှံ့စွာနေသည်။
သို့ရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် တွင် ရှိဟန်မတူချေ။
နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ နိုင်ငံ၊ နိုင်ငံ၊ နိုင်ငံ၊ နိုင်ငံ၊ နိုင်ငံ၊ နိုင်ငံ၊ နိုင်ငံ၊ နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း နှင့် ဆက်စပ်သော ဒေသများတွင် တွေ့ရတတ်သည်။
သဘာဝ တောတွင်း သက်တမ်းတွင် ၁၁ နှစ် အထိ နေပြီး များတွင် ၂၀ နှစ် အထိ နေထိုင်ကြသည်။
မျိုးစဉ် ပရိုင်းမိတ်စ် (Primates)၊ မျိုးရင်း စာကိုပစ်သီစီဒေး (Cercopithecidae)တွင် ပါဝင်သော ကဏန်းစားမျောက်သည် အမြီး အတိုအရှည် ကွဲပြားခြင်း၊ ပါးစောင်အိတ် ကြီးမားခြင်း၊ မေးရိုးရှည်ခြင်း၊ သန်မာသည့် သွားများ ရှိခြင်းနှင့် အစာအိမ် တည်ဆောက်ပုံ ရိုးစင်းခြင်းတို့ကြောင့် ၊ ၊ မျောက်တံငါတို့နှင့် အတူ တဆင့်ခံ မျိုးရင်း စာကိုပစ်သီစီနေး(Sub family: Cercopithecinae) ၌ ထည့်သွင်းထားကာ၊ မျောက်တံငါ (Long-tailed macaque) အပါဝင် မျောက်ပတီး (Pig-tailed macaque)၊ (Stump-tailed macaque)၊ (Assamese macaque) နှင့် မျောက်စပ် (Rhesus macaque) ဟူ၍ မေကာ့မျောက် (macaques) (Genus: Macaca) ၅ မျိုး ရှိသည်။
မာကကာ ဖက်စီကျူလရစ် တွင် တဆင့်ခံ မျိုးစိတ် ၁၀ မျိုး ရှိကာ၊ မာကကာ ဖက်စီကူလရစ် ဆောရုစ် (Macaca fascicularis saureus)ကို အနောက်တောင်ပိုင်း Tenaaf ကျွန်းဆွယ်၊ တောင်ပိုင်း နှင့် အနောက်အလယ်ပိုင်းတို့၌ တွေ့ရသည်။
ပင်လယ်နှင့် နီးသော သစ်တောများ၌ နေထိုင်သည့်အခါ ဒီရေကျချိန်တွင် ပင်လယ်ကမ်းစပ်ရှိ ကျောက်တုံး ကျောက်ဆောင်များပေါ်တွင် တင်ကျန်ခဲ့သော ၊ ၊ ၊ များကို လည်းကောင်း၊ ဒီရေရောက်ပင်များမှ အသီး၊ အစေ့၊ အပွင့်များကို လည်းကောင်း စားသုံးသည်။
ခရု၊ ကဏန်း၊ ကမာ၊ ယောက်သွား စသည့် သတ္တဝါများ၏ ကိုယ်ကို ဖုံးအုပ်ထားသော အပြင်ခွံများကို ကျောက်တုံးကျောက်ခဲများနှင့် ထုခွဲ စားသုံးခြင်း၊ ချွန်ထက်သော ခရုများကို အသုံးပြု၍ ကျောက်ဆောင်များကြား ထိုးဆွ အစာ ရှာဖွေခြင်း၊ ကျောက်ဆောင်၌ တွယ်ကပ်နေသော ခရင်းကောင်များကို ခွာစားခြင်း၊ ကျောက်ခဲ မရှိသည့်အခါ (ဒေသခေါ် ဂျင်းကောင်)များကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ထုရိုက်စားသုံးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်လေ့ ရှိသည်။
အိုဆာကာ ရွှေတောင်ခေါက်ဆွဲ သည် ၊ ဦးသိန်းရွှေ မှ စတင်ခဲ့သည်။
ရွှေတောင်ခေါက်ဆွဲ ပြုလုပ်ရာတွင် ပါဝင်သောပစ္စည်းများမှာ # ဂျုံခေါက်ဆွဲ # ကြက်သွန်နီ # နံနံပင် # သံပရာသီး # အုန်းသီး # ပဲအကျက်မှုန့် # ငရုတ်သီးအကြမ်းမှုန့်ကြော်တို့ဖြစ်သည်။
ခေါက်ဆွဲနှင့် တွဲဖက်စားသုံးသော ကြက်သားဟင်းညို ချက်ရန် ပါဝင်ပစ္စည်းများမှာ # ကြက်ရင်အုံသား # ကြက်သွန်နီ # ကြက်သွန်ဖြူ # ငရုတ်သီးမှုန့် # ဆား # ကြက်သားမှုန့် # ဟင်းရွက်ဆီ။
ကို ၊ တို့နှင့် ရောနှောကာ ၊၊ တို့ဖြင့် သုပ်နှယ်ထားပြီး အသုပ်ပေါ်သို့ ညှစ်၍ စားရသော အစားအစာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
တွင် ကျယ်ပြန့်စွာစားသုံးလေ့ရှိသော အစားအစာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
စမူဆာသည် ဘီယာဆိုင်များ၊ များသာမက များ၊ များတွင်ပါ ရောင်းချလာကြသည့် အစားအစာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
နှင့်တွဲဖက်စားသုံးရန် သင့်တော်သည်ဟု ယူဆထားကြသော်လည်း အဆာပြေသော်လည်းကောင်း နှင့်တွဲဖက်၍ အဖြစ်သော်လည်ကောင်း စားသုံးလာကြသည်။
ရှမ်းပြည်နယ်ဒေသတစ်ဝိုက် မြန်မာ့ရိုးရာ သင်္ကြန်ပွဲများတွင်လည်း ဟင်းထုပ် ဖြင့် တည်ခင်းဧည့်ခံလေ့ရှိကြသည်။
မတ်ပဲကို အမှုန့်ကြိတ်၍ ကြော်သော အကြော်ဖြစ်သည်။
အာသံမျောက်သည် ဝါညစ်ညစ် အရောင်မှ အညိုရင့်ရောင် အသားအရေ အထိ ရှိသည်။
Françis, C. M. (2008) [ ''A field guide to the mammals of South-East Asia'']. New Holland Publishers. = ပျံ့နှံ့ပုံနှင့် ကျက်စားပုံ= နီပေါအုပ်စု အာသံမျောက်(''Macaca assamensis'')သည် နီပေါတွင် အတွေ့ရများပြီး၊ (''M. assamensis'')အုပ်စု၏ အရှေ့တောင်နှင့် အရှေ့ဘက် ကပ်လျက်ရှိသော ဒေသများကို ‌သိမ်းပိုက်ထားသည့် အသိအမှတ်ပြုထားသော မျိုးစိတ်ခွဲ ၂ ခုမှ အတန်ငယ် ကွဲထွက်သည်။
Groves, C. P. (2001) ''Primate taxonomy.'' Smithsonian Institution Press, Washington, DC, USA. အရှေ့ပိုင်း အာသံမျောက် (eastern Assamese macaque)(M. a. assamensis)သည် ၊ အာရုနချာ ပရာဒက်၊ ၊ ၊ မဂါလယ၊ မိဇိုရမ်၊ နဂလန်၊ နှင့် အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တြိပူရတို့၌ တွေ့ရပြီး၊ မြောက်ပိုင်း၊ မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ် အရှေ့တောင်တလျှောက် ချုံကရုံထိ၊ မဲခေါင်မြစ်အထက်အထိ၊ တိဘက်တွင် ကွမ်ရှီး(Guangxi)၊ ကွမ်ကျိုး(Guizhou)၊ တိဘက်ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသနှင့် တရုတ်အ‌နောက်မြောက်ပိုင်း ယူနန်ပြည်နယ်တွင် လည်းကောင်း၊ လာအို မြောက်ပိုင်းတွင် သာထိန်(Thateng)နှင့် ဗီယက်နမ် မြောက်ပိုင်းတွင် ဟွိုင်ရွှင်(Hoi Xuan)၌ လည်းကောင်း တွေ့ရသည်။
အနောက်အာသံမျောက် (western Assamese macaque)(M. a. pelop)ကို ဥတ္တာ ပရာဒက် (Uttar Pradesh) မှတဆင့် နီပေါအလယ်ပိုင်း၊ ဆစ်ကင်၊ အာသံနှင့် မြောက်ပိုင်းအိန္ဒိယတွင်၊ အနောက် ဘင်္ဂလား၏ မြောက်ဖျားတွင်လည်းကောင်း၊ ဘူတန်အလယ်ပိုင်းနှင့် တွင် ဆွန်ဒါဘန်း၌လည်းကောင်း တွေ့ရသည်။
Wada, K. (2005) [ ''The distribution pattern of rhesus and Assamese monkeys in Nepal'']. Primates (2005) 46:115–119. အိန္ဒိယတွင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ အမြင့် ထိ အပူပိုင်းနှင့် သမပိုင်းစိုစွတ်တောများ၊ တပိုင်းအမြဲစိမ်းတောများ၊ ခြောက်သွေ့တောများနှင့် တောင်ထူတောများ (montane forests)၌ သူတို့ နေထိုင်ကြသည်။
Srivastava, A. and Mohnot, S. M. (2001) [ ''Distribution, conservation status and priorities for primates in Northeast India''] . ENVIS Bulletin: Wildlife and Protected Areas 1(1): 102–108. များသောအားဖြင့် အထက် တောင်ကုန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကျက်စားသော်လည်း၊ ပို၍ စိုစွတ်သော အရှေ့ဘက်တွင် မြေနိမ့်ပိုင်းများ၌ပင် တွေ့နိုင်သည်။
အာသံမျောက်များသည် နေ့ဘက် ကျက်စားသော သတ္တဝါ (diurnal animal)များ ဖြစ်ပြီး၊ သစ်ပင်နေ (arboreal)နှင့် မြေကြီးနေ (Terrestrial animal) သတ္တဝါများ ဖြစ်သည်။
အာရုနချာ ပရာဒက် ပြည်နယ်၊ တွင် မျောက် ၂၀၉ ကောင်သည် အုပ်စု ၁၅ စု ခွဲ၍ နေထိုင်ကြောင်း ၂၀၀၂ တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
Chetry, D., Medhi, R., Biswas, J., Das, D. and Bhattacharjee, P. C. (2003). [ ''Nonhuman primates in the Namdapha National Park, Arunachal Pradesh, India'']. International Journal of Primatology 24(2): 383−388. ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် နီပေါ၊ တွင် စစ်တမ်း ကောက်ရာ၊ စုစုပေါင်း အာသံမျောက် ၂၁၃ ကောင်ကို လေ့လာနေသော မြေဧရိယာ အတွင်း၌ အုပ်စု ၉ ခု ခွဲနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
သဘာဝ တောတွင်းသက်တမ်းမှာ ၁၄ နှစ်ခန့် ဖြစ်ပြီး များတွင် ၁၆ နှစ် အထိ သက်တမ်း ရှိတတ်သည်။
မြို့၏မြောက်ဘက် မိုင် ၂၀ခန့် အကွာတွင် တွင်းနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ထွန်းကားသော ရှိသည့်ပြင်၊ တောင်ဘက်၌လည်း နှင့် ကျောက်မီးသွေးထွက်သော ဆားနယ်နှင့် လိုရိန်းနယ်များရှိသဖြင့် ကိုလုန်းမြို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ ပို့ဆောင်ရေးလမ်းဆုံမြို့ကြီးနှင့် စက်မှုလက်မှုထွန်းကားသော မြို့ကြီးဖြစ်သည်။
မှာ များပြားကြီးကျယ်၍ ၊ ၊ ၊ ၊ ကော်၊ ၊ ဘိလပ်ရည်၊ ကတ္တီပါ၊ ပိုးထည်၊ ၊ ချည်ထည်၊ ဓာတ်ပစ္စည်းများ၊ နှင့် စက်ကရိယာပစ္စည်းများမှာ ထင်ရှားလေသည်။
ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် ထင်ရှားကျော်ကြား၍ လူအများ နှစ်သက်သုံးစွဲကြသော "'' (Eau de Cologne)''" ရေမွှေးမှာ ကိုလုန်းမြို့ထွက်ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်၏။
ကိုလုန်းမြို့သည် ၊ နှင့် တို့ပြီးလျှင် ၏ စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။
ကိုလုန်းတက္ကသိုလ်သည် ၏ အကြီးဆုံးနှင့် ရှေးအကျဆုံး တက္ကသိုလ်များထဲတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ကိုလုန်းမြို့ကို ၁ ရာစုကပင် စတင်တည်ထောင်ခဲသည်။
အတွင်းက ဥရောပအတွင်း အရှေ့နှင့် အနောက်ကို ဆက်သွယ်သော လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ရှိသဖြင့် အလွန်စည်ပင်ဝပြောခဲ့သည်။
အလယ်ခေတ်နှင့် များတွင် ၏ မြောက်ဘက်ရှိ အကြီးဆုံးမြို့များတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။
တိုင်အောင်ပင် ၊ တို့၏ ကျူးကျော်မှုများကို ခံခဲ့ရဖူးသည်။
သမိုင်းဝင် အဆောက်အဦး အများအပြားကို လက်ရာမပျက် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် ကြိုးစားခဲ့သဖြင့် ရောပြွမ်းပြီး တသီးတသန့်ဖြစ်သော မြို့ပြပုံစံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မှာ ၁၂၄၈ ခုနှစ်လောက်က စတင်တည်ဆောက်ခဲ့၍ ၁၈၈၀ ပြည့်နှစ်ကုန်လောက်တွင်မှ ပြီးစီးခဲ့ရာ၊ ဥရောပတိုက် မြောက်ပိုင်းတွင် အကြီးဆုံးသော ပုံစံ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးဖြစ်ပေသည်။
ထိုခေါင်းလောင်းကြီးကို အတွင်းက ၁၉၁၇ ခုနှစ်၌ ဂျာမနီက လက်နက်လုပ်ရန် သတ္တုများလိုနေသဖြင့် အရည်ကျိုပစ်လိုက်သည်။
အခြားထင်ရှားသော ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦများမှာ ၁၅ ရာစုနှစ်အတွင်းက ဆောက်လုပ်ခဲ့သော ''ဒါဇနစ်'' ခေါ် ဧည့်သည်တော်များ ဧည့်ခံရာ အဆောက်အဦ၊ ''မြို့တော်ခန်းမကြီး''နှင့် ''နိုက်တင်းပလား သူရဲကောင်းများ ဂေဟာ''တို့ဖြစ်ကြ၏။
မြန်မာအဘိဓာန်၊ မြန်မာစာအဖွဲ့၊ ဒုကြိမ်၊ ဩဂုတ် ၂၀၀၈ (၁) မယားပါကျွန်မကို သိမ်းသောအပြောင်၊ (၂) လင်ပါကျွန်မကို သိမ်းသောအပြောင်၊ (၃) နှစ်ပါးစုံဝယ်သောကျွန်မကို သိမ်းသောအပြောင်၊ (၄) မယားမိဘကပေးသောကျွန်မကို သိမ်းသောအပြောင်၊ (၅) လင်မိဘကပေးသောကျွန်မကို သိမ်းသောအပြောင်၊ (၆) ငွေကြေးမစပ် အလွတ်မိန်းမကို သိမ်းသောအပြောင်။
မနုကျယ် ဒသမတွဲ ပုဒ်မ ၄၂ သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန်။
ကွန်မန်ဒို ဟူသော မူရင်းမှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား Commando မှ ဆင်းသက်လာသည့် ဝေါဟာရဖြစ်သည်။
အဆိုပါ ကမ္ဘာကျော် ကွန်မန်ဒိုမှာ အခြားသူမဟုတ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးဆုံးလုဆဲဆဲ အချိန်တွင် အတွက် ညာလက်ရုံးသဖွယ် အားကိုးခဲ့ရ၍ အရေးကြီးသည့် စစ်ဆင်ရေးများတွင် စွန့်လွှတ်စွန့်စားခဲ့ရသည့် ဆိုသူဖြစ်၍ အခြား⁠အခြားသော ဂျာမန်စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများထက်ပင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ကြီး အတွင်း၌ သုံးသော ပတ်လုံးမျိုး ၂၂ လုံးရှိသည်။
ဗုဒ္ဓဝင် အဋ္ဌကထာတွင် ဖော်ပြချက်အရ မိမိကလေးအား နို့ထိန်း တိုက်ကျွေးမည့် သူမသည် - "မမြင့်လွန်း, မနိမ့်လွန်း, မကြုံလွန်း, မဆူလွန်း, မမည်းလွန်း, မဖြူလွန်း, ရင်သားမရှည်လွန်း, မတိုလွန်း, ချောင်းဆိုးပန်းနာ မရှိသူ" ဖြစ်စေရသည်။
ကမ္မဝါစာဖတ်ရာ၌ အသံတင်းတင်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရွတ်ဖတ်ရသော အက္ခရာမျိုး ၁၀-လုံး။
သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန်သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန်။
ဒိသာဇေယျကျမ်းတွင် ထီးဖြူတော် ရှစ်ဖြာဟု ဖော်ပြ၏။
ရာဇဘိသေကကျမ်း ဒိသာဇေယျကျမ်း သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန်။
ကျမ်းလာ ဖွဲ့ရာ စသည်တို့၌ အသုံးပြုသည်။
တာလုဇ ဆိုသည်မှာ ပါဠိဝေါဟာရဖြစ်၍ အာစောက် (သို့) အာခေါင်[ Burmese Orthography, Myanmar Language Commission, 1993.] ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရှိသည်။
အာစောက်ခေါ် အာခေါင်အရပ်မှ မြည်၍ထွက်လာသော အက္ခရာမျိုး ၉ လုံးမှာ "ဣ ဤစ ဆ ဇ ဈ ည ယ ဧ" တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင်ဘဝရှင် မင်းတုန်းမင်း၏ အုတ်ဂူပြာသာဒ် ဖြစ်သည်။
အရှေ့ဘက်တွင် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနာချုပ်စခန်းရုံးနှင့် အတွင်းမြို့ရိုးသစ်တပ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်၊ တောင်ဘက်တွင် ၊ ကျောက်စာရုံနှင့် ၊ မြောက်ဘက်တွင် နှင့် တို့ တည်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံမိခင်နှင့်ကလေးစောင့်ရှောက်ရေးအသင်းချက်ပြုတ်အတတ်ပညာ . စန်းလေး(အိမ်တွင်းမှု)။
ဖိအားမြှင့်ချက်ပြုတ်အိုး ဆိုသည်မှာ လေဖိအားနှင့် အပူချိန်များဖြင့် ချက်နိုင်ပြီးလေလုံကာ အပူချိန်မြင့်မားသည့်အတွက် မည်သည့်ပစ္စည်းကိုချက်စေကာမူ အချိန်နည်းနည်းဖြင့် လျင်မြန်စွာနူးနပ်စေသော ချက်ပြုတ်အိုးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဒါတွတ်ဟူစိန်ဗင်းအုန်းကို ၁၉၂⁠၂ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလ(၁၂)ရက်နေ့တွင် မလေးရှားပြည် ဂျိုဟိုးဘာရူးအရပ်၌ ဖွားမြင်၍ ယူနိုက်တက်မလေးအမျိုးသားအသင်းကြီး(ယူအမ်အင်အို)၏ နာယကနှင့် တည်ထောင်သူ ဖခင် ဒါတွတ်အုန်းဘင်းဂျအာဖား၏ သားကြီးဩရသဖြစ်သည်။
အစ္စလာမ် မာဘတ်မြို့သည် ၏ သစ်ဖြစ်သည်။
ပါကစ္စတန်အစိုးရ အစဉ်အဆက်တို့ ရုံးစိုက်ရာ တောင်ဘက်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းပေါ်ရှိ သည် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ မြို့တော်အဖြစ်မှ ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ပြီး မြောက်ဘက်ကုန်းတွင်းပိုင်းရှိ တောင်စခန်း မြို့ဖြစ်သော သို့ ယာယီပြောင်းရွှေ့ရုံးစိုက်သည်။
ပါကစ္စတန်သမ္မတသည် ရဝါပင်ဒီမြို့ မြောက်ဘက် ၁၀ မိုင်ကျော်အကွာရှိ ကျေးရွာခြောက်ရွာနေရာတွင် အစ္စလာမ်မာဗတ်ဟူသောအမည်ဖြင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် မြို့သစ် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် များမှာ ပညာ လက်စွမ်းပြ ခေတ်မီ ထူးခြားလှပကြသည်။
ကြီးသည် အကျယ်စတုရန်း သုံးမိုင်ရှိ၍ အလွန်သာယာလှပသည်။
တောင်ဘက်တွင် နယ် ဆားတောင်တန်း၊ အနောက်ဘက်တွင် ၊ မြောက် ဘက်တွင် နယ် တို့ ရှိကြသည်။
တောင်ဘက်ရှိ မှ အနောက်မြောက်နယ်စပ် သို့သွားသော သည် အစ္စလာမ်မာဗတ်မြို့ကို ဖြတ်၍သွားသည်။
မြို့ပတ်ဝန်းကျင်၌ ရှေးဟောင်း ဘုရားကျောင်းအို ကျောင်းပျက်များ အနှံ့အပြား ရှိသဖြင့်၎င်း၊ လှပသော စမ်းတွင်းနှင့် တူးမြောင်းများကြောင့်၎င်း တို့ အလာများသည်။
အော်တိုမေးရှင်း သို့မဟုတ် အလိုအလျောက် ထိန်းချုပ်ခြင်း ဆိုသည်မှာ အမျိုးမျိုးသော ထိန်းချုပ်မှုစနစ်များကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် လူတို့၏ အားစိုက်ထုတ်မှုကို အနည်းဆုံး အသုံးချခြင်း သို့မဟုတ် လျော့ချခြင်းကို ခေါ်ဆိုသည်။
အော်တိုမေးရှင်းဟူသော ဝေါဟာရကို စတင်သုံးစွဲသူမှာအမေရိကန် ဖို့ဒ်မော်တော်ကား ကုမ္ပဏီမှ ဒီအက်စဟာဒါဆိုသူ ဖြစ်သည်။
အော်တိုမေးရှင်းစနစ်အရ စက်ကိရိယာအပိုင်းများ ထုတ်လုပ်ရာ၌ ကွန်ပျူတာစက်များ၏ အကူအညီ ကို ယူ၍ ထုတ်လုပ်ကြသည်။
အာရုံခံ ကိရိယာကား အပူချိန်ညှိကိရိယာ ဖြစ်သည်။
အလိုအလျောက်စက်များကို စက်ကိရိယာတန်ဆာပလာ ထုတ်လုပ်ရေး၌ အသုံးပြုနိုင်သည်။
စည်သူဦးညွန့် (၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၉၁၀ - ၄ ဧပြီ ၁၉၉၆)သည် ကုလသမဂ္ဂ (Economic and Social Commission for Asia and Pacific - ESCAP) ၏ တတိယ‌မြောက် အမှုဆောင်အတွင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ လက်ထောက်အတွင်းရေးမှူးချုပ် (Under Secretary) ရာထူးအဆင့်လည်း ဖြစ်သည်။
သတင်းစာဆရာကြီး မိုးကြိုးဦးအုန်းခင် (ခရစ် ၁၉၀၃-၁၉၈၉) ကို ၁၉၀၃ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလ (၂၀) နေ့တွင် မင်းတစုရွာ၌အဖ ဦးဖိုးလှိုင်၊ အမိ ဒေါ်စံပယ် တို့မှ မွေးဖွားသည်။
အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် သပိတ်မှောက်ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။
တွင် ဥပစာသိပ္ပံအထက်တန်းအထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
မိုးကြိုးဦးအုန်းခင်သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ၌ ကွယ်လွန်သည်။
အဆင်းအရောင် မျိုးစုံကို ဖမ်းယူ လက်ခံသည်။
အသံ မျိုးစုံကို ဖမ်းယူ လက်ခံသည်။
အနံ့ မျိုးစုံကို ဖမ်းယူ လက်ခံသည်။
အရသာ မျိုးစုံကို ဖမ်းယူ လက်ခံသည်။
ထိတွေ့မှု ( - ပထဝီ၊ တေဇော၊ ဝါယောဓာတ်) ကို ဖမ်းယူ လက်ခံသည်။
ကို တွေ့မြင်လျှင် ရုပ်ကလာပ်များကို တစ်ခုစီ သီးခြား မြင်လာမည် ဖြစ်သည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပထမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် [ အဖြူ နှင့် အကြည်ပြင်] ကိုးကား။
ရေကြောင်းပြတိုက်)]] မြို့သည် ရှေးအခါက အလွန်ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သော မွန်တို့၏ (ခေါ်) ဝါရီရူးမင်းဆက် (ခေါ်) ဟံသာဝတီပဲခူးမင်းဆက်ကို မုတ္တမမြို့မှ စတင်တည်ထောင်သူ (ခေါ်) ဗညားဝါရူးမင်း(ခရစ်နှစ် ၁၂၅၃-၁၃၀၇)(မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၁၄ - ၆၆၈) အုပ်စိုးခဲ့သော မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
မုတ္တမမြို့သည် ကိုရီးယား၊ တရုတ်၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ ၊ အာဖရိကနှင့် တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် သမိုင်းဝင် ရေကြောင်းပိုးလမ်းမ တွင် အဓိကကုန်သွယ်ဆိပ်ကမ်းဒေသဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ပင်လယ်ကူးရွက်သင်္ဘောကြီးများ ဆိုက်ကပ်ရာ ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။
မုတ္တမစဉ့်အိုးကို စားသောက်ကုန်များ (ဆန်၊ ဝိုင်၊ သကြားလုံး၊ သစ်သီးများနှင့် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များ) နှင့် အဖိုးတန်ကုန်သွယ် ရေကြောင်းကုန်ပစ္စည်းများ (ဘိန်းနှင့် ဆီကဲ့သို့)ကို ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူရာ တွင် အဓိကအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
Césard, Nicolas (2013). Heirlooms and marriage payments". Indonesia and the Malay World. 42 (122): 62–87. ရှေးအခါက မုတ္တမစဉ့်အိုးကို အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းစုများရှိ ဌာနေတိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှုများကြားတွင် ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုနှင့် အဆင့်အတန်း၏ သင်္ကေတများအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။
ကြာရှည်ခံ အနံ့အရသာတိုးစေဖို့ ရှေးခေတ်က လူမျိုးတို့သည် ယဉ်ကျေးမှုတစစ တိုးတက်လာ၍ နေထိုင်စားသောက်မှု ပြောင်းလဲလာသည့်အခါ အစားအစာများ ကြာရှည်ခံရန်နှင့် ပိုမို အရသာရှိလာစေရန် ဟင်းခတ် အမွှေး အကြိုင်များ သုံးလာခဲ့ကြ၏။
အနံ့ကလေးသင်း၍ လျှာပေါ်၌ အရသာတွေ့သွားအောင် စားသောက်ဖွယ်ရာများ၌ ထည့်ပေးရသော အမွှေး အကြိုင်များ ရနိုင်ရေးအတွက် ရှေးခေတ်ကလူများသည် ပြင်းထန်သော စစ်ပွဲ ကြီးများ ဆင်နွှဲခဲ့ရ၍ အသက် ပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးခဲ့လေပြီ။
လေးညင်း၊ ဇာတိပ္ပိုလ်၊ သစ်ကြံပိုး၊ စမုန်စပါး၊ ဖာလာ၊ ကရဝေး၊ ချင်း၊ နနွင်း၊ ပင်စိမ်း၊ ငြုတ်ကောင်း၊ နံနံစေ့၊ စမုန် နက် စသည်တို့မှာ လူသုံးများသော ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များ ဖြစ်လေသည်။
ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သော လေးညင်းမှာ ပန်းဖူးအခြောက်ကလေးများ ဖြစ်လေသည်။
ခရစ်မပေါ်မီ နှစ် ပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော်လောက်မှစ၍ တရုတ်လူမျိုးများသည် လေညင်းပွင့်များကို အသုံးပြုခဲ့ကြလေသည်။
ယခုအခါ၌ လေညင်းပင်များကို ပီနံနှင့် ဇန်ဇိဗာတို့၌ အကြီး အကျယ် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။
လေးညင်းပွင့်များမှာ သွေးရောင်ပမာ နီရဲနေသော အဖူး ကလေးများကို အပွင့်မပွင့်မီ ခူး၍ အခြောက်လှန်း ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
လေညင်းပွင့်များ၌ ပါသော အဆီကြောင့် အစား အသောက်များ၌ ထည့်လိုက်သောအခါ အရသာတစ်မျိုးတိုး၍ မွှေးကြိုင်သွားလေသည်။
အချို့နိုင်ငံများတွင် လေးညင်း ဆီများထုတ်၍ ရေမွှေးလုပ်ငန်း၌ အသုံးပြုကြလေသည်။
လေးညင်းပွင့်များ ဥရောပတိုက်သို့ ရှစ်ရာစုနှစ်လောက်တွင်မှ ရောက်ရှိသွား၏။
လေးညင်းပွင့်ကဲ့သို့ပင် ထင်ရှားသော ဟင်းခတ်အမွှေး အကြိုင်တစ်မျိုးမှာ သစ်ကြံပိုး ဖြစ်လေသည်။
ကရဝေးပင်မှာ ဥရောပ တိုက် နှင့်အာရှတိုက်နှစ်တိုက်စလုံးတွင် ပေါက်ရောက်သော အပင်မျိုး ဖြစ်၏။
အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုတွင် ပေါက်လေ့ရှိသော ငြုတ်ကောင်း တစ်မျိုးမှာ သစ်ကြံပိုး၊ လေးညင်း၊ ဇာတိပ္ဖိုလ်တို့၏ အနံ့အရသာ မျိုးရှိ၍ မမှည့်ခင် အသီးကို အသုံးပြုရသည့် အပင်ငယ်တစ်မျိုး ဖြစ်လေသည်။
လေးညင်းကဲ့သို့သော ပစ္စည်းမျိုးမှာ အပင်မှ တပွင့်စီ လိုက်လံ ဆွတ်ခူးရသဖြင့် မည်မျှ လက်ဝင်သည်ကို ချင့်ချိန်နိုင်ပေသည်။
တွင် ထည့်ချက်သော တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ပူဒီနာပင်သည် ပင်နှင့် အမျိုးချင်း တူသောကြောင့်၊ အရွက်ထွက်ပုံ၊အပွင့်ပွင့်ပုံတို့သည် ပင်စိမ်း ပင်ကဲ့သို့ တထေရာတည်းဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့်မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် ပင်စိမ်းပင်နှင့် ပူဒီနာပင် များ၏အရွက်အခက်တို့ကို ဟင်းသီးဟင်းရွက် လက်သုတ် နှင့်ချိုချဉ်အစရှိသည်တို့၌ အနံ့အရသာပိုမိုကောင်း မွန်လာရအောင် ထည့်လေ့ရှိကြသည်။
ကြွက်နို့ ဆိုသည်မှာ Human papilloma virus (HPV) ခေါ်သော ကြောင့် ဖြစ်ကြသည်။
ကြွက်နို့ဖြစ်စေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ကတော့ မသေပါ။
အုန်းဆီကို ဘယ်လိုသုံးလဲဆိုတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကမ္ဘာဟောင်း (၁၉ ရာစုမတိုင်မီ) နဲ့ ကမ္ဘာသစ်ကို ခွဲခြားလိုက် မယ် ဆိုရင် လက်ထက်တုန်းက အုန်းဆီကို မြန်မာတွေဟာ အတွက် အဓိကထား အသုံးပြုခဲ့ ကြပါတယ်။
အုန်းဆီဟာ ခံတွင်းရှိ အနံ့အသက်ဆိုးများကို ဖယ်ရှားပေးပြီး သွားပျက်စီးခြင်း၊ သွားဖုံးရောဂါများအတွက်လည်း ကာကွယ်ပေးပါတယ်။
အုန်းဆီဟာ တခြားသော ဟင်းသီး ဟင်းရွက်ဆီများထက် ပိုပြီး ထူးခြားများပြားတဲ့ သတ္တိတွေ ရှိပါတယ်။
အုန်းဆီဟာ ကေသာတွင်းမှာ ရှိတဲ့ ပရိုတင်းဓာတ်တွေကို ပိတ်ဆို့ထားနိုင်တဲ့အတွက် ကေသာတွင်း ပရိုတင်းဓာတ် ဆုံးရှုံးမှု မဖြစ်တော့ပါဘူး။
အုန်းဆီဟာ အသားရေကိုလည်း ရွှန်းစိုစေပြီး ဝက်ခြံကိုလည်း အမြန်ဆုံး ကုသပေးနိုင် ပါတယ်။
ဟေမာန်ဆောင်းရဲ့ တံခါးပေါက်ကို ရောက်လာတဲ့အခါ ပျိုတို့ရဲ့ ခြေဖဝါးဟာ ဘယ်အမာခံ မျက်နှာပြင်မှ မနင်းရဘဲ ကွဲအက်ပြတ်ရွေ့လာပါတယ်။
အုန်းဆီဟာ ဝိတ်ကျစေမယ်ဆိုရင် ပျိုတို့ မျက်ခုံးလေးတော့ နည်းနည်း ပင့်ချင်မယ် ထင်တယ်။
အကွက် ၉၀၃၊ သီတာအေးရပ်ကွက်၊ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်၊ မန္တလေးမြို့။
အမရပူရခေတ်လက်ရာ ကျောက်စာနှင့် ကျောက်တိုင်များကို စကျင်ကျောက်ဖြင့် ထွင်းထုထားသည်။
ဘုရင်ပိုင်မြေနှင့် ပြည်သူပိုင်မြေတပယ်၏ အတိုင်းအတာကို ကျောက်တိုင်များဖြင့် စံနမူနာပြ စိုက်ထူထားသည်။
ပယ်ပုံတော်ဝင်းကို သီရိပဝရပိယောနန္တယသတြိဘဝနာဒိတျာဓိပတိ ပဏ္ဍိတမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ မည်သော ဆင်ဖြူများရှင်မင်းတရား ဘိုးတော်ဗဒုံမင်းသည် မဟာပထဝီဖြစ်သော ဤမြေကြီးသည် ယူဇနာ နှစ်သိန်းလေးသောင်းရှိရာ ဆံခြည်တစ်ခြမ်း၊ နှမ်းတစ်လုံးရှိအရာတို့ကို အလေးအမြတ်ပြုစေရန် ပြည်သူပြည်သားတို့ ကန်သင်း၊ ကန်ပိုင်၊ နယ်စပ်အငြင်းအခုံ ခိုက်ရနမဖြစ် အပြစ်ကင်းလွတ်စေရန် ပညာရှိတို့နှင့် နှီးနှောတိုင်ပင်ပြီး ပကတိပယ်နှင့် မင်းပယ်နှစ်ရပ်ကို ကျမ်းဂန်လာထုံးစံဥပဒေနှင့်အညီ နေရာ၊ ဝင်းသတ်မှတ်၍ ကျောက်တိုင်များ စိုက်ထူတော်မူခဲ့သည်။
သံကူကွန်ကရစ်ကျောက်စာရုံ နှစ်ရုံရှိပြီး ပယ်အတိုင်းအတာ စကျင်ကျောက်တိုင်များ ရှိသည်။
ကျောက်စာ၊ ကျောက်စာရုံနှင့် စိုက်ထားသော ကျောက်တိုင်များအားလုံး မူလအတိုင်း မပျက်မစီး ရှိနေပါသည်။
ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာနက ဝင်းခြံတစ်ခုလုံးကို ဝင်းခတ်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ထားသည်။
နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးကို တိုင်းတာနိုင်သော နည်းလမ်းများ အမြောက်အမြားရှိသည်။
စားသုံးသူ၏သုံးစွဲမှု့ (Consumer Spending) ငွေကြေးလှဲလှယ်နှုန်း (Exchange Rate) ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု့တစ်ခု၏ ဂျီဒီပီ (GDP per capital) ဂျီအန်ပီ (GNP) စတော့ဈေးကွက် (Stock Market) အတိုးနှုန်း (Interest Rate) နိုင်ငံ၏အကြွေး(Government Debt) ငွေကြေးဖောင်းပွမှု့နှုန်း (Rate of Inflation) အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း (Unemployment) ကုန်သွယ်မှု့ဟန်ချက် (Balance of Trade) နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီသည် ထိုနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး ပမာဏကို တိုင်းတာနိုင်သည်။
ဈေးကွက်ဦးတည်ချက်များ ဆိုသည်မှာ ဈေးကွက်စီမံကိန်းရေးဆွဲရာတွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သော အကြောင်းအချက်များနှင့် ပတ်သက်သည့် အတွေးအခေါ်များ ဖြစ်သည်။
သုဓမ္မာဇရပ်များသည် ၊ တွင် တည်ရှိသည်။
ရတနာပုံမြို့တည်၊ နန်းတည် ကြီး၏ ကောင်းမှုဖြစ်သည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ၆၅ လမ်းနှင့် ၊ အနောက်ဘက်တွင် နှင့် မဟာဇောတိကာရာမ (စံကျောင်းတိုက်)၊ တောင်ဘက်တွင် ၁၂ လမ်းနှင့် ကျုံးမြို့ရိုး၊ မြောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတောင် တည်ရှိသည်။
ပေါ်မှ တွေ့မြင်ရသော ကျုံး၊ နှင့် သုဓမ္မာဇရပ်များ (၁၉၇၆ ခုနှစ်)]] ရတနာပုံခေတ်လက်ရာ သစ်သားအဆောက်အအုံများ ဖြစ်သည်။
ထုပ်စွပ်လျောက်စွပ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၂၁ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတောင်ခြေ၊ ရွှေမြို့တော် အရှေ့မြောက်အရပ် ယခုကျောက်တော်ကြီးဘုရား တောင်ဘက်တွင် ပဋ္ဌာန်းဟောသိမ်များကို မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးက ရတနာပုံရွှေမြို့နှင့် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းတော်မူခဲ့သည်။
သစ်သားတိုင်လုံးများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော အမိုးနှစ်ထပ် လည်ပေါ်တစ်ဆင့်ခံထားဝယ်ဆောင်ပုံစံ အဆောက်အအုံမျိုးဖြစ်သည်။
အဆောက်အအုံ၏ အဖြူထည်ပိုင်းများကို မူလလက်ရာမပျက် တွေ့နိုင်သည်။
ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာနက တာဝန်ယူထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။
ကရဝိက် (သို့) ကရဝိက် ဖောင်သည် ၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းနားတွင် တည်ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) မြန်မာစာလုံးပေါင်း သတ်ပုံကျမ်းတွင် ကရဝိက်ဟု ရေးသည်။
ကရဝိက်ဟုသော စကားလုံးသည် ဘာသာ "ကရဝိက"မှ ဆင်းသက်လာပြီး သာယာသော အသံရှိသော ဒဏ္ဍာရီလာ ဆန်းကြယ်သော ငှက်ဖြစ်သည်။
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ကရဝိက် အစပြုသော ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ ၊ တို့မှာ ဆန်းကြယ်သော သတ္တဝါများအဖြစ် ပန်းချီဆရာ လက်စွမ်းရှိသလောက် ခြယ်လှယ်ထားသော အရာများ ဖြစ်သည်။
ကရဝိက်ငှက်သည် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ကြီး လက်ထက် ငှက်ပစ်တောင် သံဃာ့ဂိုဏ်းကြီး၏ ဦးစီးနာယက ဖြစ်သည်။
ရဟန္တာနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ - ဓမ္မာစရိယ ဦးဌေးလှိုင်။
ခရေပန်း တန်ခူးလ - ပိတောက်ပန်း၊ ကံ့ကော်ပန်း၊ ရင်ခတ်ပန်း(သင်္ကြန်ပွဲ) ကဆုန်လ- စံကားပန်း(ညောင်ရေသွန်းပွဲ) နယုန်လ- စံပယ်ပန်း၊ မုလေးပန်း(စာပြန်ပွဲ) ဝါဆိုလ- ပုန်းညက်ပန်း(ဝါဆိုပွဲ) ဝါခေါင်လ- ခတ္တာ(စာရေးတံမဲပွဲ) တော်သလင်းလ- ရင်းမာပန်း(လှေပြိုင်ပွဲ) သီတင်းကျွတ်လ- ကြာမျိုးငါးပါး(ဆီမီးထွန်းပွဲ) တန်ဆောင်မုန်းလ- ခဝဲပန်း(ကထိန်ပွဲ) နတ်တော်လ- သဇင်ပန်း(စာဆိုတော်ပွဲ) ပြာသိုလ- ခွာညိုပန်း(မြင်းခင်းပွဲ) တပို့တွဲလ - ပေါက်လဲပန်း(မီးပုံပွဲ။
မောင်ထင် ( မြန်မာဆယ့်နှစ်လအကြောင်း)။
သင်သေသွားသော်သည် ဆရာ၏ ကဗျာတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။
သင်သေသွားသော်ကဗျာသည် အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး အပိုဒ်လေးပိုဒ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၂၀ အဋ္ဌ သံဝေဂဝတ္ထုနိ နာမ ...ပစ္စုပန္နေ အာဟာရပရိယေဋ္ဌိမူလကံ ဒုက္ခန္တိ။
ကင်ခြင်း သည် မီးတိုက်ရိုက်အပူရှိန်ဖြင့် ချက်ပြုတ်ခြင်းနည်းဖြစ်သည်။
ကင်ရာတွင် မီးကျီးမီးခဲ၏ အပူရှိန်ကိုသာ ရယူပြီး မီးကျီးများ ရဲတောက်နေပါကလည်း အစားအစာများ လောင်သွား၊ တူးသွားတတ်သည်ကိုသတိပြုရမည်။
စားစရာကို ရေအေး (သို့) ရေပူထဲထည့်ပြီး ရေကျိုက်ကျိုက်ဆူစေရန် မီးရှိန်များများဖြင့် ချက်ပြုတ်နည်းဖြစ်သည်။
Milk boiling.jpgနွားနို့ကျိုခြင်း Uusia perunoita.jpg အာလူးပြုတ် Boiling Eggs.jpgကြက်ဥပြုတ် Chicken porridge with an egg.jpg ဆန်ပြုတ်။
ကျပ်တင်ခြင်း သည် မီးသွေးမီးဖို (သို့) ထင်းမီးဖိုအပေါ် ၌ ကျပ်ခိုးစင်ထိုး၍ ၎င်းအပေါ်တွင် အသား၊ ငါးစိမ်းများကိုတင်ကာ မီးခိုးငွေ့ဖြင့် သွေ့သွားစေအောင် ပြုလုပ်ခြင်းနည်း ဖြစ်သည်။
Cooking Tofu (17073564921).jpgတိုဟူးကြော် Myanmar fried snacks (cropped).jpgမြန်မာ့အကြော်စုံ မြန်မာနိုင်ငံမိခင်နှင့်ကလေးစောင့်ရှောက်ရေးအသင်းချက်ပြုတ်အတတ်ပညာ . စန်းလေး(အိမ်တွင်းမှု)။
ကြော်နှပ်⁠နှပ်ခြင်း (Frying and braising) သည် အသား၊ ငါးများကို ဆီပူတွင် နီရောင်သန်းအောင် ကြော်ပြီး နှပ်ချက်ချက်နည်းအတိုင်း ချက်ပြုတ်ခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
ချက်ပြုတ်ခြင်း သည် အစားအစာ အစိမ်းများ၏ ခက်မာမှုကို လွယ်ကူစွာ ဝါးမြိုနိုင်၍ အစာကြေစေနိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သလို ပြုပြင်ဖန်တီးပြီး မီး(သို့) အခြားအပူရှိန်များဖြင့် နူးညံ့ပျော့ပြောင်းအောင် ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
လူတစ်ဦး တစ်ယောက်အဖို့ သူ၏ ထိုးမြဲလက်မှတ်သည် လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးပါမကျန် တစ်သက်တာပတ်လုံး သူ၏ကိုယ်စားဖြစ်သည်သာမက တစ်ခါတစ်ရံ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှသည် လူမျိုးတစ်မျိုး တိုင်းပြည်တစ်ပြည်လုံးအတွက် ကိုယ်စားပြုရသည်အထိ တန်ဖိုးကြီးမားနိုင်သည်။
ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ရှားပါးသော ထိုးမြဲလက်မှတ်များသည် တန်ဖိုးကြီးမားသည်သာမက အချိန်ကြာမြင့်သည်နှင့်အမျှ ငွေကြေးများစွာပေးမှ ဝယ်ယူရရှိနိုင်မည့် အကြောင်းကို လမ်းညွှန် ပြသသွားသူများအနက် ထင်ရှားသူတစ်ယောက်မှာ နာမည်ကျော် ရုပ်ရှင်ဝတ္ထုများကို ရေးသားခဲ့သော စာရေးဆရာကြီး ပင်ဖြစ်သည်။
အိုင်ယင်ဖလင်းမင်းသည် ဆိုဗီယက်ခေါင်းဆောင်ကြီး ၏ လက်မှတ်၊ အီတလီအာဏာရှင် ၏ လက်မှတ်၊ ပန်းချီကျော် ၏ လက်မှတ်၊ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး ၏လက်မှတ်၊ ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ် ၏ လက်မှတ် စသည်တို့ကို ခဲခဲယဉ်းယဉ်းရယူ စုဆောင်းခဲ့လေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပထမဆုံး သမ္မတကြီး ၊ သမ္မတ ၊ သမ္မတ ၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ၊ စာရေးဆရာကြီး ၊ ဂျာမန်စစ်ဗိုလ်ချုပ် ၊ သမ္မတ တို့၏ ထိုးမြဲလက်မှတ်ပါသော စာရွက်စာတမ်းများကို ယခုအခါ တန်ဖိုးများ⁠များပေး၍ ဝယ်ယူနေကြသည်။
သမ္မတလင်ကွန်းကို လုပ်ကြံသော တရားခံ ၏ စာနှင့် လက်မှတ်ကို ဒေါ်လာ ၂၀⁠၀၀ ဖြင့်၎င်း၊ နာမည်ကျော် ဝရမ်းပြေး လူဆိုးကြီး၏ လူသိများသော ၎င်းလက်မှတ်ထိုးထားသည့် စာနှစ်စောင်ကို ဒေါ်လာ ၅၀⁠၀၀ နှင့် ဒေါ်လာ ၁၀⁠၀၀၀ အသီးသီးပေး၍ လေလံတင်ယူခဲ့ကြသည်။
သန်းဝင်းလှိုင်၏ စကားပြောနေသော လက်ရေးကလေးများနှင့် လက်မှတ်ကိုကြည့်၍ လူကဲခတ်ခြင်း စာအုပ်မှ။
တနိုင်းခမြစ်သည် ၊ နယ်စပ်ရှိ ခမုံဘွန်(ကူမွန်တောင်တန်း) ရှိ ရွှေတောင်ကြီးတောင်မှ ရေဝေခံခဲ့၏။
မြောက်မှတဖန် အကွေ့အကောက်ပေါင်းများစွာဖြင့် တောင်ကြားအတိုင်း အနောက်မြောက်သို့ ခရီးဆက်၏။
တနိုင်းခ ခေါ် ချင်းတွင်းကို ချင်းတွင်း= ချင်း= ချင်းအမျိုးသားများ နေထိုင်ရာတောင်၊ တွင်း= ရေ ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ချင်းတောင်တန်းမှ စီးဆင်းလာသည့်မြစ်ဟု ဆိုကြသည်။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ၊ ဗဟိုကော်မတီ ဌာနချုပ်မှ ထုတ်ဝေသော သိင်္ဂါနဒီ မြန်ပြည်မြောက်ဖျားသို့ စာအုပ်မှ။
ပတ်ကွိုင်တောင်သည် ကြီးမှ ဖြတ်၍ ဆင်းလာသည့် တောင်ဖြစ်သည်။
ထိုတောင်တန်းကြီး၏ တောင်ဘက်စွန်းတွင် များက တည်ရှိလေသည်။
နှင့် တို့၏ မြစ်လက်တက်ပေါင်းများစွာ မြစ်ဖျားခံရာ ရေဝေတောင်တန်းလည်း ဖြစ်သည်။
သည် ထိုပတ်ကွိုင်တောင်တန်းကြီး၏ မြောက်ဘက်မှ ဖြတ်၍ ၊ မှ မီးရထားလမ်း ပေါက်သည့် နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ သို့ ဆက်စပ် ဖောက်ယူထားပေသည်။
တိကျခေတ်ခွဲနည်းမှာ ညူကလီယားရူပဗေဒ ပညာရပ်ကို အသုံးချသည့်နည်းဖြစ်သည်။
ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာန = ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် လူသားတို့သည် သံလိုက်၏ သဘောတရားကို အသင့်အတင့် နားလည်သဘောပေါက်လာခဲ့ကြသည်။
ရန်ကုန်မြို့ = ဟိုက်ဒရေးရှင်းနည်းမှာ မီးတောင်ပေါက်ကွဲရာမှ ထွက်ပေါ်လာသော အော့ဗဆီဒီယန်းခေါ် ဖန်ကျောက်တစ်မျိုး၏ မျက်နှာပြင်ပေါ်၌ ရေငွေ့များခိုအောင်းသည့် အလွှာ၏ အထူအပါးကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးသောနည်းဖြစ်သည်။
ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာန = ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတို့၏ သက်တမ်းကို တွက်ချက်ရာတွင် အရေးပါသောနည်းတစ်ခုမှာ ယူရေနီယံသတ္ထုပါသည့် ကျောက်ဆောင်တို့၏ သက်တမ်းကို ဖော်မြူလာသုံး၍ တွက်ချက်နည်းဖြစ်သည်။
ကြွပ်ကြွပ်ကြော်ခြင်း (Crispy frying) သည် မီးအရှိန်အသင့်အတင့်ဖြင့် အစားအစာများကို ဆီပူတွင် ကြွပ်ရွလာအောင် ဖြစ်သည်။