Siringi, z’ensimbi za Uganda entongole. Ebyafaayo biraga nti ssente zino zaalingamu ne waafu okutuuka mu nkumi bbiri kkumi n’esatu waafu lwe yavaayo, olw’okunaabuuka kw’ensimbi zino. Ebyafaayo: Siringi za Uganda ezaasooka zaasikizibwa ensimbi ezaali zikozesebwa awamu ezaayitibwanga siringi ez’Obugwanjuba bwa Afrika mu mwaka gwa lukumi mu lwenda nkaaga. Kino kyaddirira luvannyuma lwakunaabuka kwa nsimbi okwali okwa waggulu era awo ekika ky’ensimbi ekipya ne kigunjibwawo mu lukumi mu lwenda kinaana mu musanvu ekyali kizitowa siringi kikumi. Siringi emirundi egisinga tetera kukyukakyuka, omuli okugwa n’okulinnyalinnya era ng’ekozesebwa nnyo mu kusuubulagana okusinga mu Uganda. Nga lumu Ogwokubiri nkumi bbiri kkumi n’ebiri, Bbanka ya Uganda enkulu yasala enkola yaayo okudda ku bitundu abiri mu bibiri ku buli kikumi oluvannyuma lw’okunaabuuka kw’ensimbi okumala emyezi esatu egy’omuddiriŋŋanwa. Siringi eyasooka: Mu lukumi mu lwenda nkaaga mu mukaaga, ebinusu byatongozebwa. Mu byo mwalimu eky’ettaano, ekyekkumi, abiri, ataano awamu n’ekinusu eky’emu n’ebbiri. Ekinusu eky’ettaano, ekye kkumi n’ekinusu eky’abiri byali mu kkala ya kitakataka, nga ebinusu eby’omuwendo ogwa waggulu biri mu langi ya siriva. Ekinusu eky’ennusu ebbiri kyafulumizibwa mwaka ogwo gwokka. Mu lukumi mu lwenda nsanvu mu ebiri, ekinusu eky’ettaano kyafulumizibwa naye oluvannyuma ne kiggyibwawo era kati si byangu bya kulaba. Mu lukumi mu lwenda nsanvu mu mukaaga ebinusu ebyali ebya kkopa byadda mu kifo kya waafu ettaano n’ekkumi era ebinusu byadda mu kifo kya waafu ataano ne siringi emu. Ssente z’empapula: Mu lukumi mu lwenda nkaaga mu mukaaga, Bbanka ya Uganda enkulu yafulumya ssente z’empapula mu siringi ttaano, kkumi, abiri, n’ekikumi. Mu lukumi mu lwenda nsanvu mu esatu, akapapula aka siringi ataano kaafulumizibwa era ne kagobererwa akapapula aka siringi ebitaano n’olukumi obwafulumizibwa mu lukumi mu lwenda kinaana mu esatu. Mu lukumi mu lwenda kinaana mu etaano akapapula ak’enkumi ettaano kaafulumizibwa. Siringi eyookubiri: Mu lukumi mu lwenda kinaana mu musanvu, empapula za ssente empya zaafulumizibwa era nga muno mwe mwali akapapula aka siringi ttaano, ak’ekkumi, ak’abiri, ak’ataano,ak’ekikumi n’ebibiri. Mu lukumi mu lwenda kyenda mu gumu akapapula ak’ebitaano n’olukumi bwagattibwako era ne bugobererwa akapapula aka siringi enkumi ettaano, mu lukumi mu lwenda kyenda mu esatu. Obupapula bwa ssente obulala bwayongera okufulumizibwa era nga muno mwalimu akapapula k’omutwalo akaafulumizibwa mu mwaka gwa lukumi mu lwenda kyenda mu etaano n’akapapula ak’emitwalo ebiri nga kko kaafulumizibwa mu lukumi mu lwenda kyenda mu mwenda. Mu nkumi bbiri mu esatu akapapula ak’emitwalo etaano kaafulumizibwa olwo mu nkumi bbiri kkumi ne bafulumya akapapula aka siringi enkumi bbiri. Mu kiseera kino ensimbi z’empapula ezikozesebwa mulimu akapapula ka siringi lukumi, ak’enkumi ebbiri, ake enkumi ettaano, omutwalo, ebiri n’emitwalo etaano. Mu mwaka gwa bbiri etaano, Bbanka ya Uganda enkulu yali ekyekaliriza okulaba oba esikiza empapula za ssente ez’omuwendo omutono ng’olukumi n’ebinusu nga kino kyali kyekaliriziddwa ku bupapula buno okuba nga bukozesebwa nnyo era nga buddugala nnyo. Ku lunaku lwa kkumi na musanvu Ogwokutaano nkumi bbiri mu kkumi Bbanka ya Uganda enkulu yafulumya ssente z’empapula empya nga zooleka ebyafaayo, obutonde n’obuwangwa obw’enjawulo obwoleka Uganda. Ensimbi zino ezaafulumizibwa zirimu obubonero obulongooseddwa obwoleka ssente ezitali njingirire. Empapula zonna ez’emirundi omukaaga zonna zaakubibwako ebifaananyi bitaano. Emisono gy’emikeeka gya Uganda, enduka y’ebisero mu Uganda, maapu ya Uganda nga eraga yikweta w’eyitira, ekijjukizo ky’ameefuga awamu n’ekifaananyi ky’omusajja ayambadde ekyambalo ky’Abakalamoja. Gavana wa Banka ya Uganda enkulu mu kiseera ekyo, Emmanuel Tumusiime Mutebile yagamba nti okufulumya ssente z’empapula empya kwali tekutegeeza nti ssente zikyusiddwa ate era nga tekyalimu nsonga ya byabufuzi mu kyo. Yayongerako nti okukyusa endabika yaazo kwaleetebwa kwagala kutumbula nsimbi kugiteeka ku ddaala ly’endabika y’ensimbi mu nsi yonna awamu n’okutangira abakubi b’ebicupuli. Uganda y’ensi ku ssemazinga wa Afirika eyasooka okukozesa enkola y’ebyokwerinda ku ssente ey’omulembe. Ensimbi z’empapula ezikozesebwa kati mu Uganda zirina langi ez’enjawulo era nga akapula ak’emitwalo etaano ka langi ya kyenvu, ak’ebiri ka langi mmyufu, ak’omutwalo ka langi ya kakobe, ak’enkumi ettaano ka kiragala, ak’enkumi ebbiri ka bbululu ate ak’olukumi ka kitaka.