Ennima ey’obutonde ekwata ku kulima okutaliimu kukozesa ddagala erikolebwa okutta ebiwuka ebitawaanya ebirime oba ebigimusa ebikoleddwa obukolebwa. Ekigendererwa ekikulu ky’eky’omulimi okuwa obutonde ekyo kyaggyira ddala obutereevu mu butonde. Omulimi akkiririza mu kukozesa obutonde abweyambisiza wamu n'ebyo ebiva mu ttaka, entambuza y'amazzi wamu n'abantu abetoolodde ennimiro. Omulimi akolera mu butonde asaanidde okukolerera obutonde nga yeeyambisa obutonde era ng'assa ekitiibwa mu buli kintu ekibulimu mu nnima ey’obutonde. Ekigendererwa ekikulu mu nnima eno kwe kuwa obutonde ekyo kyonna kye bwetaaga awatali kukyusaamu. Kya mugaso okussa ebigimusa eby'obutonde mu ttaka buli lunaku obutayosa era nga kyangu okukola. Omulimi kye yeetaaga kwe kutunuulira obutonde obumwetoolodde omuli ebitundu ebisaawe, ennimiro wamu n'effumbiro. Era asobola okukozesa, omuddo ogusaayiddwa, ebisaaniiko ebivunze ebiva ku bimera n'emiti, ebisaaniiko ebiva mu ffumbiro byonna bisobola okutabulwa awamu okusobola okukola ebiriisa eby'obutonde ebyetaagibwa mu nnimiro. Okusobola okufuna amakungula agasinga obulungi, ettaka lyo ligattemu ebintu ebyo ebiva mu butonde. Ebibala n'enva endiirwa ebiva mu kukozesa ebintu eby'obutonde kigambibwa okuba nga bibeera biwoomu era nga n'ebiriisa ebibifumbekeddemu bingi ddala. Kookolo azuuliddwa nga bukyali ebiriisa bino bisobola okuyamba okumuziyiza olw'ensonga nti emmere erimiddwa n'ebintu eby'obutonde emalawo omukisa gw'okuliiranga mu mmere ebintu eby'obulabe ng'eddagala ly'ebirime, n’ebigimusa ebiyamba ebirime okukula amangu; nga bwe kiri nti mu nnima ey’obutonde temuba kukozesa ddagala ttabule. Eno y'emu ku ngeri ezisinga obulungi okusobola okubeera ng'omubiri gukola bulungi, gweyagaza era nga mulamu. Ennima y'obutonde y'enkola esobozesa okuggyawo obulabe obw'okulumbibwa sukaali, endwadde z'omutima wamu n’endwadde endala era ng'ekuwa bulungi omukisa gw’okubeera ng'oli kumpi n'obutonde wamu n'okufuna mu bujjuvu obulamu obuggya okuva mu butonde bwennyini. Engeri eno era ekekkereza ensimbi ezissibwa mu bulimi. Ennima y'obutonde eyamba okukuuma amazzi olw’obutakozesa biragala, eyamba okuziyiza ekiriisa ekya Nitrogen obutaggwa mu ttaka. Mu ngeri y’emu, enkola eno efuula ettaka okubeera nga ddamu bulungi era nga lirimu ebiriisa wamu n’okufuna ebibala ebituukana n'omutindo gw'akatale k’eggwanga. Ebimera ebitaliibwa nga ppamba era nabyo bisobola okulimibwa obulungi mu nnima ey’obutonde.