Kampala kye kibuga ky’eggwanga Uganda ekikulu nga kirimu abantu abasoba mu bukadde obutaano. Kisangibwa mu masekkati ga Uganda. Muno mwe musangibwa Ppaalamenti y’eggwanga lya Yuganda, ekitebe kya Poliisi ekikulu kw’ossa ebitebe bya minisitule ebiwerako. Kino era kibuga kya byabusuubuzi nga mulimu n’obutale ssaako ekikuubo omuli abasuubuzi abangi ddala. Kampala era alimu amatendekero amanene nga Makerere University ne Kyambogo University ssaako amasiro ga bassekabaka ba Buganda e Kasubi – Nabulagala n’olubiri lwa Kabaka e Mmengo. Kampala akolebwa amagombolola ataano nga ge gano: Nakawa, Lubaga, Central, Kawempe ne Makindye. Bw’obeera mu Kampala osobola okugenda mu bitundu bya Yuganda byonna nga bw’oba oyagadde kubanga mwe muli enguudo ezigenda buli muntu gy’aba agenda okugeza e Jinja mu Buvanjuba okutuukira ddala e Kenya, e Gulu mu Bukiikakkono okutuukira ddala e South Sudan so ng’ate era osobola okukwata e Gayaza, wuuyo Mukono. Abaagala okugenda e Masaka bakwata Nateete, Busega baabo Nsangi era ng’oluguudo olwo lugendera ddala yogaayoga Tanzania. Kampala alimu amasanyu mangi era ng’ebifo bingi ebisanyukirwamu okugeza Freedom City ku luguudo oludda e Ntebe, ekisaawe kya Kyaddondo Rugby Grounds, wooteeri ya Africana n’ebirala nga byonna bitegekerwamu ebivvulu. Ekibuga Jinja kisangibwa mu Buvanjuba bwa Yuganda era nga kuva dda kimanyiddwa nga eky’amakolero n’ebyobusuubuzi. Kino kiri kityo kubanga mwabangamu Abayindi bangi abaalinangamu amakolero, okugeza ag’engoye, engatto, omwenge, n’ebirala njolo. Eno era ye wasangibwa ensibuko y’omugga Kiyira ogusinga obuwanvu mu Afirika ssaako n’ebbibiro ly’amasannyalaze ekkulu erya Owen Falls Dam. Jinja era kibuga ekikulu mu Bwakyabazinga bwa Busoga nga lino ly'eggwanga eriddirira Abaganda mu bantu abangi mu Yuganda okusinziira ku byava mu kubala abantu okwa nkumi bbiri abiri mu ena. Ekibuga kino kigatta disitulikiti nnyingi mu Busoga nga Kamuli, Namutumba, Iganga, Mayuge, Busembatya n’endala, era nga wano we wali oluguudo olukutwala ku nsalo ya Yuganda n’eggwanga lya Kenya. Arua, kye kibuga ekisinga obunene mu Bukiikakkono bwa Yuganda oba oyinza okuyitayo West Nile. Amawanga agasinga eno mulimu Abalugwala, Abacooli, bannansi ba South Sudan ne Sudan, Abakakwa, Abamadi n’abalala bangi. Ekibuga kino kijjudde ebyobusuubuzi nkumu era abantu baayo abasinga baddugavu nnyo mu ndabika. Ekibuga kiteeberezebwa okubaamu abantu nga emitwalo kinaana be ddu. Disitulikiti nnyingi ezisangibwa okwetooloola ekibuga kino nga Adjumani, Gulu, Kitgum, Padre, Pakwachi n’endala nkumu. Bw'otuuka wano era oba oyolekedde ensalo ya Yuganda n’eggwanga lya South Sudan. Olulimi olusinga okwogerwa mu kibuga kino Lulugwala mpozzi n’Olungereza. Entebe kibuga kinene era kikwata kyakutaano mu bibuga ebisinga obunene mu Uganda. Ekibuga kino kitwalibwa nga munisipaali era nga kirina omubaka akikiikirira mu ppaalamenti ya Uganda. Eno esangibwayo ekisaawe ky’ennyonyi ekikulu mu Uganda ekiyitibwa Entebe International Airport era waliyo n’amaka ga ppulezidenti w’eggwanga. Si ebyo byokka, wabula era tusangayo n’ekkuumiro ly’ebisolo erya Uganda Wildlife Education Center edda eryayitibwanga Entebbe Zoo. Ekibuga kino era kiri ku nnyanja Nnalubaale nga waliyo n’emyalo okugeza Nakiwogo. Entebe kibalirirwamu abantu abali eyo kumpi mu kakadde. Engeri gye kiri nti ye wali ekisaawe ky’ennyonyi ekikulu, kitegeeza buli muntu afuluma eggwanga ng’akozesa nnyonyi alina okuyitako e Ntebe. Mbarara kibuga kinene ddala nga kikwata kyakubiri mu ggwanga. Kisangibwa mu Bugwanjuba bwa Yuganda era nga amawanga agaliyo mulimu Abanyankole, Abakiga, Abanyarwanda n’Abaganda. Ekibuga kino kyetooloddwa balunzi na balimi okusinga era nga kirimu ebyobusuubuzi njolo. Ebitundu ebirala ebikyetoolodde mulimu Lyantonde, Kabale, Bushenyi ne Ntungamo. Ekibuga kino kiyonjo era bw’oba oyingira olaba ekibumbe ky’ente ey’amayembe amawanvu ekikwaniriza. Ekibuga Mbale kisinga kumanyibwa lwa bulimi bwa mmwanyi. Abantu baayo bayitibwa Bagisu era nga kyetooloddwa disitulikiti nga Buduuda, Sironko ne Soroti. Ekibuga kino kinene ddala era nga kibalirirwamu abantu abawera emitwalo nga nsanvu. Ebyobuwangwa babitwala nga kintu kikulu mu Mbale era nga batera okuyisa ebivvulu mu mikolo gy’okusala embalu buli mwaka gwa nsuusuuba nga bagiggulawo mu butongole. Bw’oyita e Mbale era osobola okufuluma ebweru w’eggwanga ng’oyita e Kenya mu Buvanjuba.