Robert Kyagulanyi Ssentamu ye mukulembeze w’oludda oluvuganya okulwanyisa gavumenti ya Uganda eya nakyemalira ng'ayimba ne ku siteegi nga Bobi Wine. Yatandikawo ekibiina ky'ebyobufuzi ekya National Unity Platform mu nkumi bbiri mu abiri. Ku kakuyege gwe yaliko e Luuka nga kkumi na munaana Ogwekuminoogumu mu nkumi bbiri mu abiri yakwatibwa era kigambibwa n'atulugunyizibwa, ekyavaamu okwekalakaasa okw'amaanyi okwetoloola Uganda yonna ng'abantu abawera ataano mu bana be battibwa. Okulonda kwa bonna okwaliwo nga kkumi na nnya ogwoluberyeberye mu nkumi bbiri mu abiri mu gumu okwa pulezidenti wa Uganda kwali kujjudde obutabanguko nga mulimu okwonoona ebintu eby'enjawulo. Akakiiko akaddukanya eby'okulonda kaalangirira Yoweri Kaguta Museveni ng’omuwanguzi, ekintu Bannayuganda kye baali bawakanya , Abamerika , n'omukago gwa Bulaaya, n’abakugu mu nsi yonna kye baawakanya. Firimu eyitibwa "Bobi Wine: pulezidenti w'abantu" ekwata ku Kyagulanyi mu kiseera ky'okulonda egenda kuba efulumizibwa mu kiseera ensi w'esinga okubeera ng'ebuguma mu nkumi bbiri abiri mu esatu ku Disney Plus. Obulamu bwe n'obuyigirize Kyagulanyi yazaalibwa mu ddwaliro ly'e Nkozi, maama gye yali akola ng'omuzaalisa. Yakulira mu nzigotta z'e Kamwokya mu kitundu ky’obukiikakkono bw’obuvanjuba bwa Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda. Kyagulanyi yasomera mu Kitante Hill School, gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'okuna mu lukumi mu lwenda kyenda mu mukaaga, wamu ne Kololo Senior Secondary School, gye yafunira satifikeeti ye eya siniya ey'omukaaga mu lukumi mu lwenda kyenda mu munaana. Oluvannyuma yagenda ku Yunivasite y'e Makerere mu Kampala, gye yasomera muziki, amazina ne katemba, n’atikkirwa ne dipulooma mu nkumi bbiri esatu. Mu nkumi bbiri kkumi na mukaaga, Kyagulanyi yaddayo mu yunivasite okusoma diguli mu by'amateeka mu yunivasite y'ensi yonna mu buvanjuba bwa Afrika. Omulimu gw’okusanyusa abantu: Omulimu gw’okuyimba Kyagulanyi yatandika omulimu gw'okuyimba ku ntandikwa y'omwaka gwa nkumi bbiri, n'afuna erinnya lya Bobi Rob nga ly’akozesa ku siteegi erinnya eryali lyefaananyiriza ery'ekikatuliki eryamuweebwa erya 'Robert' ng'okusikirizibwa kuno yakujja ku Bob Marley nga naye yali yatumibwa 'Robert'. Oluvannyuma yafuna erinnya lya Bobi Wine ng'ery'okusiteegi. Ennyimba ze ennyimpi ezaasooka kwaliko; "Akagoma", "Funtula", ne "Sunda" ng'ali ne Ziggy D. Kyamuletera okumanyikwa mu kisaawe kya muziki wa Uganda. Muziki we abasinga baamuyita okubeera ow'ekidandali, Reggae, Dancehall, ne Afrobeat, ng'ebiseera ebisinga obubaka bubeera ku byetoloodde abantu n'ebibakwatako. Ye yali akulembera ekibinja kya 'Fire Base Crew okutuusa bwe kyasaanawo, oluvannyuma n'atandikawo ekibinja ekipya ekimanyikiddwa nga 'Ghetto Republic of Uganja'. Afulumizza ennyimba ezisoba mu nsanvu mu myaka ekkumi n’etaano egisembyeyo. Mu nkumi bbiri mu kkumi na mukaaga, oluyimba lwe "Kiwaani" lwateekebwa mu ffirimu ya Disney eya Queen of Katwe. Ekika ky'ennyimba Bobi Wine z'abadde atera okuyimba zibadde za kika kya 'Afrobeat'. Muziki wa Bobi Wine yali yatundibwa nga omugenzi Kasiwuukira ng'era ye ’afuba ng'okulaba ng'agenda ku ddaala eddala. Yakikakasa okubeera nga yafuna lisiiti za bukadde nkaaga okuva mu muziki gwe yatunda mu mwezi gumu okuva wa Kasiwuukira. Alina omukutu gwa 'Youtube' okuli obukadde bw'abantu abasukka mu kkumi abagiraba n'okugigoberera. Ategese ebivvulu n'okusanyusa abantu, mu kwongereza ku ngeri gy'abadde yeekubiramu obulango, nga bino byonna bimuleetera okuyingiza ensimbi.Alina ne situdiyo ekolera abayimbi ennyimba mw’aggya ssente esangibwa Kamwokya emannyikiddwa nga FireBase records. Eƞƞombo ya 'Bobi Wine eya Edutainment' Ekiwandiiko kino kikwata ku kika kya muziki ayigiriza n'okusomesa ekyatandikibwawo Bobi Wine mu nkumi bbiri mu mukaaga. Muziki yatondebwawo okusanyusa nga mw'ayisa obubaka obuyigiriza n'okusomesa, naddala eri abantu abali mu mbeera embi eteeyagaza naddala mu nzigotta za Kampala, naddala 'Ghetto'. Omu ku muziki ali mu pulojekiti eno mulimu "Ghetto" ng'ali ne Nubian Li, "Obuyonjo," "Obululu Tebutwawula," "Time Bomb," n'endala. Obubaka obuli mu muziki oguli mu pulojekiti eno bwali bugendereddwa kugenda eri bannabyabufuzi, ng'abakubiriza okufaayo ennyo eri abantu abali mu mbeera embi era nga tebalina abayamba, wamu n'okukubiriza bannansi okubeera ab'obuvunaanyizibwa mu bitundu byabwe gye bawangaalira. Ebintu bye basinga okuteekako essira ku myuziki kwaliko: obuyonjo, eby'obulamu naddala mu kuzaala abaana abato okufuna embuto, abaana abato okufumbirwa, obutabanguko mu maka, akawuka ka mukeneya n’endala. Muziki we yakwata nga nnyo ku bantu ng'era abajjukiza ekyamukazisaako erinya lya omukulembezze w'enzigotta "Ghetto President" ne kimuyamba okuzimba ekifo eky'amaanyi mu by'obufuzi bwa Uganda oluvannyuma mu mirimu gye. Omulimu gw'okuzannya ffirimu: Kyagulanyi era muzannyi wa ffirimu, ng'asinga kubeera ku za wano mu Uganda. Mu nkumi bbiri mu kkumi, yalondebwa okubeera omu kubazannyi mu ffirimu ya Cleopatra Kyoheirwe ey'omuzannyo gyebayita Yogera. Mu nkumi bbiri mu kkumi n’etaano, yalondebwa okukulembera mu ffirimu y'okuyamba eya Twaweza emannyikiddwa nga Situka ng’ali ne Hellen Lukoma. Akoze ku ffirimu eziwerako omwali ne Divizionz. Bobi Wine yalina pulogulaamu eri ku bulamu bwe eragibwa ku ttiivi eyatumibwa 'The Ghetto President' Emirimu gy'eby'obufuzi: Mu Gwokuna mu nkumi bbiri mu kkumi na musanvu, Kyagulanyi yalangirira nga bwe yali agenda okwesimbawo ku ky'obubaka bwa palamenti mu kulonda okwali mu konsitituwensi emu yokka ey'obuvanjuba bw'e Kyadondo ey'okujjuza ekifo ekyali ekikalu. Okutambula luggi ku luggi ng'akola kakuyege w'okunoonya akalulu ky'asikiriza abantu mu Uganda n'ebweru w'eggwanga. Yawangula okulonda kuno ng'akubidde wala abaali bamwesimbyeko okwali: Sitenda Sebalu ow'ekibiina kya National Resistance Movement ekiri mu bufuzi ne Apollo Kantinti ow'ekibiina ekisinga okuvuganya ekya Forum for Democratic Change. Mu nkumi bbiri mu kkumi na munaana, Kyagulanyi yayongera okufuna ettutumu, ng'ayita mu kuyamba ku baali beesimbyeyo okujjuza ebifo ebyali tebiriimu babikiikirira ng'akolera abaali beesiimbyewo kakuyege ne bakuba abaali beesimbyewo nga bagidde mu National Resistance Movement ne Forum for Democratic Change.Ebyali mu kalulu ka Arua ak'okujjuza ekifo ekitaliimu mukiise: Nga kkumi na nnya Ogwomunaana mu nkumi bbiri mu kkumi na munaana, abawagizi b'omubaka wa palamenti eyajja ku bwannamunigina nga talina kibiina Kassiano Wadri kigambibwa baasiikiriza ne balumba oluseregende lw'emmotoka za pulezidenti Museveni mu kabuga k'omubukiika ddyo bwa Arua okulinaana Gulu. Emmotoka ya Museveni baagikuba amayinja, ne kireetawo obutabanguko wakati wa b'eby'okwerinda n'abaali beekalakaasa. Oluvannyuma, Kyagulanyi, eyali asinga okwogerera Museveni amafuukuule yakyasanguza ng'ayita ku mikutu gye gimukwanirawala nga poliisi bwe yali ekubye amasasi ku mmotoka ye ng'egenderedde, n'etta dereeva we. Kyagulanyi yali akakasizza Wadri eyali avuganya oyo Museveni gwe yali ataddewo mu butongole. Kyagulanyi yakwatibwa nga kkumi na ttaano Ogwomunaana mu nkumi bbiri mu kkumi na munaana ng'avunaanibwa olw'okubeera n'eby'okulwanyisa ebitaali mu mateeka wamu n'okukunga obwegugungo, oluvannyuma yaleetebwa mu maaso g'ekkooti y'amaggye, n'avunaanibwa n'abaali baleeteddwa eggulo lumu olunaku olwaddako. Amawulire ga The Times gaafulumya nga Kyagulanyi bwe yali alabika ng'eyali akubiddwa nga tannatwalibwa mu kkooti. Loodi Meeya wa Kampala Erias Lukwago, munnamateeka y'abadde akiikirira ababaka ba palamenti ababeera bakwatiddwa ne baggalirwa mu makomera yagamba obulamu bwa Kyagulanyi embeera gye bwalimu yali yeeralikiriza, nga yali yeetaaga obujjanjabi obw'omunambiro. Gavumenti eyongedde okwegaana ebigambibwa okuba nga yali yamutulugunya. Kizza Besigye eyali akulira oludda oluvuganya yayita olukuƞƞaana lw'abannamawulire mwe yasabira okuteebwa kw'ababaka abaali baakwatibwa. Obwegugungo bwatandika okweyongera mu Uganda nga busaba okuteebwa kwa Kyagulanyi, ne kituuka n'okwongera ebbugumu mu byali byogerwako mu palamenti ya Uganda. Abasala emisango mu Uganda baggyayo bye baali bajjuza nga bye bavunaana Kyagulanyi omulundi ogw'okubiri gwe yali alabiseeko mu kkooti y'amagye gye bakkirizaamu abantu nga abiri mu ssatu Ogwomunaana mu nkumi bbiri mu kkumi na munaana. Abasala emisango baalaga nga bwe baali bagenda okufuna bye bamuvunaana mu kkooti y'abantu ba bulijjo okusobola okuwozesa omubaka wa palamenti. Ng'amaze okuteebwa, Kyagulanyi yaddamu n'akwatibwa ne bamuvunaana mu kkooti y'abantu ba buliijo olw'okulya munsi ye olukwe. Mu Gwomwenda mu nkumi bbiri mu kkumi na munaana, Kyagulanyi yateebwa ng'alindirira kuwozesebwa era n'atambula okugenda mu Amerika okujjanjabibwa ebiwundu bye yali yafuna bwe yali akwatiddwa n'aggalirwa mu kkomera. Gavumenti ya Uganda yawera abawagizi be okukola enkuƞƞaana ez'ekika kyonna okuviira ddala ku lunaku lwe yali ateereddwa, n'okutuusa ku lunaku lwe yali agenda okukomawo ng'ava mu Amerika. Oluvannyuma yayogerako eri abawagizi be mu lukuƞƞaana lwe baaliko wabweru w'amaka ge bwe yali akomyewo mu Uganda nga abiri Ogwomwenda mu nkumi bbiri mu kkumi na munaana. Mu Gwomunaana mu nkumi bbiri mu kkumi na mwenda, Kyagulanyi yavunaanibwa ogw'okwagala okumalako mirembe, okunyiiza ssaako n'okweyisiza ku pulezidenti Museveni mu ngeri embi, we baali mu Arua mu mwaka ogwali guyise. Okuvunaanibwa kwajja olunaku lumu oluvannyuma lw'okufa kwa Ziggy Wine, Munnayuganda munne eyali omuyimbi ng'era mwesimbu eri Museveni, eyawambibwa abantu abataamanyikibwa nebamutulugunya. Okwegugunga nga bawakanya emisolo egyali giteereddwa ku mikutu gimukwanira wala. Nga abiri mu bbiri Ogwokuna mu nkumi bbiri mu kkumi na mwenda, Kyagulanyi yakwatibwa ne bamuggalira bwe yali ayagala okugenda ku kivvulu ekyali kitegekeddwa mu bbaala ly'obwannanyini eri mu bukiikakkono bwa Kampala, ekyasazibwamu poliisi. Baali bamulumiriza okubeera nga yakulemberamu okwegugunga mu kibuga mu mwaka ogwali guyise nga tafunye lukusa kuva eri poliisi. Okwegugunga kuno kwaliwo nga kuwakanya omusolo ogwali guteereddwa ku mikutu gimukwanira wala egyatandika mu Gwomusanvu mu nkumi bbiri mu kkumi na munaana. Nga abiri mu mwenda Ogwokuna mu nkumi bbiri mu kkumi na mwenda, bwe yali agenda ku woofiisi ezikola ku by'okunoonyereza ku bumenyi bw'amateeka n'obuzzi bw'emisango mu ngeri y'okuwa okuyitibwa kwe ekitiibwa n'okwogera ku by'okusazaamu ekivvulu, Kyagulanyi n’era baddamu ne bamukwata era ne bamutwala mu kkooti ya Buganda Road, gye yavunaanibwa okugaana okussa ekitiibwa mu mirimu gy'eggwanga n'amateeka era ne bamusindika mu kkomera e Luzira okutuusa bwe yaggyibwayo ng'alindirira kuwuliriza kuwozesebwa kwe nga bbiri Ogwokutaano. Mu byayogerwa olunaku oluddako, ekibiina ky'ensi yonna ekirwana okulaba nga kikuuma eddembe ly'abantu, kyasaba okuteebwa kwe mu bunnambiro, era ne kikubiriza gavumenti ya Uganda ''okulekeraawo okukozesa mu ngeri eswaza okugezaako okusirisa oyo abeera agivumirira''. Ku lunaku lw'okuwozesebwa, Kyagulanyi yakkirizibwa okuteebwa, nga bw’arindirira okuwozesebwa era n'ateebwa okuva mu kkomera, wabula nga ekkooti yamuwera okubeerako okwegugunga kwonna kw'ategeka nga tekuli mu mateeka. Okulonda kwa pulezidenti mu nkumi bbiri mu abiri mu gumu. Nga abiri mu nnya Ogwomusanvu mu nkumi bbiri mu kkumi na mwenda, Kyagulanyi yalangirira nga bwe yali agenda okwesimbawo mu kulonda kwa bonna ku bwapulezidenti mu nkumi bbiri mu abiri mu gumu. Nga abiri mu bbiri Ogwomusanvu mu nkumi bbiri mu abiri, yalangirira nga bwe yali yeegasse ku kibiina ky'eby'obufuzi ekimannyikiddwa nga National Unity Platform, era n'alondebwa okubeera pulezidenti waakyo era eyali agenda okukikwatira bendera ng'agenda okwesimbawo ku bwa pulezidenti bwa Uganda mu kulonda kwa bonna okwali kugenda okubeerawo mu Gwokubiri mu nkumi bbiri mu abiri mu gumu. Kyagulanyi yali alondeddwa okwesimbawo mu woofiisi eyali esinga okubeera eyawaggulu ey'okubeera pulezidenti nga ssatu Ogwokuminoogumu mu nkumi bbiri abiri. Mu kaseera katono nnyo nga bamaze okumulonda, Kyagulanyi yakwatibwa poliisi y'amagye. Nga mukaaga Ogwekuminoogumu mu nkumi bbiri mu abiri, yatongoza bye yali agenda okukola bwe yali mu kakuyege e Mbarara mu bugwanjuba bwa Uganda nga bwe yali agenda okwesimbawo oluvannyuma lw'abaddukanya eggwanga okuyimiriza ekibiina kye ekya National Unity Platform we beetoolooza woofiisi zaabwe ne poliisi wamu n'amagye, ne bamulemesa okutongoleza eyo bye yali agenda okukola nga bwe baali bakitegese. Nga kkumi na lumu Ogwekuminoogumu, Ssentamu yakwatibwa mu disitulikiti y'e Luuka mu buvanjuba bwa Uganda n'aggalirwa ku poliisi y'e Nalufeenya mu Jinja okumala ennaku ssatu. Okusinziira ku lupapula lw'amawulire olwa 'Daily Monitor', "Poliisi yawaayiriza Omukulu Kyagulanyi olw'okubeera n'abawagizi abasoba mu bikumi ebibiri abaali bakkirizibwa akakiiko akavuunaanyizibwa ku byokulonda mu Uganda okusobola okutangira okusaasaana kwa Covid-19. Okukwatibwa kwe kwaviirako okwekalakaasa okwali kwetoloodde eggwanga lyonna naddala mu bitundu bya , Masaka, Jinja, Mukono, Mbale ne Wakiso. Wadde nga poliisi ya Uganda yali ekikkaatiriza nti abantu ataano mu bana be baali battiddwa, abalwanirizi b'eddembe ly'obuntu baali bagamba omuwendo gwalinnya nga era gusukka mu bantu ekikumi abaali batemuddwa nga n'abalala baafuna ebisango. Abantu abasukka mu enkumi ebbiri be baakwatibwa ne baggarirwa mu kkomera mu bwegugungo obwali buyitiridde. Omukuumi wa Bobi Wine, Francis Senteza yattibwa nga abiri mu musanvu mu Gwekumineebiri mu nkumi bbiri mu abiri, oluvannyuma lw'okutomerwa ekimmotoka kya poliisi y'amagye. Yalumbibwa bwe yali agezaako okutwala munnamawulire eyali alumiziddwa n'omukka ogubalagala mu ngeri embi ennyo mu bukuubagano obwaliwo mu kusooka wakati poliisi n'ekibinja ky'abawagizi ba Bobi Wine. Munnamawulire omulala yafuna ebisago mu nsonga eno. Nga kkumi na mukaaga Ogwolubereberye, akakiiko akavunaanyizibwa ku by'okulondesa bya Uganda kaalangirira nga Museveni bwe yali awangudde okulonda n'obululu ataano mu mukaaga ku kikumi. BobiWine yagaana okukkiriziganya n’ebyali bivudde mu kulonda kuno, ng'agamba kwe kukyasinze okubeera nga tekwali kwesimbu mu byafaayo bya Uganda. Wine yaggalirwa mu maka ge nga takkirizibwa kutambula nga kkumi na ttaano Ogwolubereberye, akaseera katono nnyo oluvannyuma lw'okusuula akalulu ke ak'okulonda kwa bonna ak'obwapulezidenti. Amagye geetooloola amaka ge nga tegakkiriza muntu yenna kuyingira oba kufuluma okumala ennaku ezaali ziwerako, wadde nga BobiWine yagamba nga ng'emmere bwe yali emuweddeko. Omubaka wa Amerika mu Uganda, Natalie Brown yali takkirizibwa kukyalira wadde okumulekera emmere, kuba amagye gaali gaziyiza oluseregende lw'emmotoka ze.Bobi Wine yateebwa nga abiri mu mukaaga Ogwolubereberye oluvannyuma lwa kkooti ya Uganda enkulu okulagira ebitongole by'eby'okwerinda okukomekkereza okuggalirwa kwe mu nnyumba. Nga lumu Ogwokubiri, BobiWine yawakanya okulonda kwa nkumi bbiri mu abiri mu gumu mu kkooti, naye oluvannyuma yalagira bannamateeka be okuggyayo omusango ng'agamba abalamuzi baali bagenda kugusala mu ngeri etaali nneesimbu, oluvannyuma lw'omulamuzi omukulu okulabibwako mu bifannanyi ne pulezidenti Museveni, eyali agenda okukiikirira ekibiina ekyali kiwawaabirwa mu kkooti. Kyagulanyi ayambye pulojekiti ez'enjawulo eziteereddwa mu nkola okuyamba okukulaakulanya embeera y'abaavu. Mu nkumibbiri mu kkumi n’ebiri, yatandika kakuyege kw'okutumbula okwongera okulongoosa amalwaliro okwa buli kiseera, ebyobuyonjo, okukuƞƞaanya kasasiro oba obutamumansa buli wamu n'okunaaba engalo okusobola okwewala endwadde. Viidiyo y'okumukutu gwa YouTube okuva mu Gwomwenda mu nkumi bbiri kkumi n’ebiri eraga nga yeegasse ku Loodi meeya wa Kampala Erias Lukwago mu kulongoosa Kamwokya, enzigotta z'omulirwano Kyagulanyi gye yakulira. Omwaka gwe gumu, yawaayo ssente ez'okuzimba kabuyonjo n'omukutu oguyamba okutambuza amazzi mu Kisenyi, enzigotta za Kampala olupapula lwa New Vision lwe lwanyonnyola okubeera nga lwali lujjudde obucaafu, obuzimbe obwazimbibwa obubi nga mubeeramu abantu abaavu, ebyobulamu obuyonjo nga bubi nga tebalina na buyambi bumala." Kyagulanyi yannyonnyola nti yasalawo okukwata ku pulojekiti eno kubanga bano bantu be, nga wadde n'agenda wa, gano gajja kusigala nga ge maka ge. Akubye ne kakuyege w'okulwanyisa omusujja gw'ensiri, ng'alina bye yawaayo mu ddwaliro lya Nakasongola Health Centre, wamu n'okulaga ebijuliziddwa eri obulwadde buno mu nnyimba ze. Mu Gwomunaana mu nkumi bbiri mu kkumi n’esatu, Kyagulanyi yakyalira enkambi y'abanoonyi b’obubuddamu mu disitulikiti y'e Bundibugyo ng'ali n'abakiise okuva mu kitongole ekiyamba abaana ekya Save the Children, n'ekya Red Cross, okuwaayo ssente n'ebikozesebwa. Mu nkumi bbiri kkumi n’ena, Kyagulanyi yatuumibwa omubaka wa kakuyege eyali ow'okutaasa abaana ku lwa buli omu, nga yeegatta ku ttiimu ya Bannayuganda abayimbi ekkumi n’abana abaakwata oluyimba olw'enjawulo ne vidiyo eyali ekwata ku by'okuzaalisa wamu n'eby'obulamu bw'abaana. Essaawa eno, Bobi Wine ye muyima w'ekitongole ky'obwannakyewa ekivunaanyizibwa ku by'abawala n'abaana abazaala nga bato ekiyitibwa 'Caring Hearts Uganda', ekyatandikibwawo mukyala we Barbie Kyagulanyi. Kyagulanyi ayogera butereevu ewatali kwekwekerera ku bikwatagana ku by'obufuzi n'embeera y'abantu mu Uganda, ekireetawo obutakkaanya. Okutuusa mu Gwolubereberye mu nkumi bbiri kkumi na mwenda, yalina obutakkaanya obwali tebukoma ne munnayuganda munne omuyimbi Bebe Cool, ayimbye mu kuwagira pulezidenti Museveni ne National Resistance Movement, ng'ate Kyagulanyi abadde mu kuwagira oludda oluvuganya. Mu nkumi bbiri kkumi n’etaano, Kyagulanyi yalwanirira obwakabaka bwa Buganda mu lujjudde bwe bwali basonda ssente ekintu ekyavumirirwa Sheikh Muzaata n'akyogerako ebigambo ebibi, ne kitandikawo olutalo lw'ebigambo. Kyagulanyi ebiseera ebisinga abadde amanyikiddwa nga Omubanda wa Kabaka ku lw'engeri gy'ali omwesimbu n'okwagala Kabaka wa Buganda. Ekyuma kya Uganda kyokka ekiyamba mu kujjanjaba obulwadde bwa kkookolo e Mulago mu Uganda bwe kyayonooneka, Kyagulaunyi yakulemberamu mu kubunyisa obutali bumativu bw'abantu ku ngeri abakungu gye baalwawo okwanukula ku nsonga eno, n'avumirira ne gavumenti okubeera nga tefaayo wekituuka ku byobulamu bw'abantu, n'avuganya abakulembezze b'eggwanga ku ky'okukozesa obulungi omusolo oguweebwa banaansi. Okuyita mu kaseera k'okulonda kwa nkumi bbiri kkumi n’etaano ne nkumi bbiri kkumi na mukaaga, Kyagulanyi essira ly'obubaka bwe yaliteeka ku bya kuwagira ndowooza za njawulo. Omulanga gwa Kyagulanyi eri abantu gwali gwa kakuyege wa kulaba nga gavumenti etereeza eby'obufuzi n'embeera y'abantu mu kulonda okwa nkumi bbiri mu kkumi na mukaaga, n'ennyimba nga "Eddembe", lwaleeta enneeyisa ezitali zimu okuva mu byali byetaagwa mu byobufuzi bwa Uganda. Mu kaseera kano, ekitongole kya Uganda ekivunaanyizibwa ku bifulumizibwa ku mpewo kyegaana nga bwe kyali kiweze oluyimba lwa "Ddembe" okuva ku mikutu gya leediyo.