CohleM/english-to-nepali huggingface dataset:
English: Court may ask necessary question with the witness: The court may ask any question, which deems it necessary, to the witness.
Nepali: ५३. अदालतले साक्षीसँग आवश्यक प्रश्न सोध्न सक्ने ः अदालतले साक्षीसँग आवश्यक देखेमा जुनसुकै प्रश्न सोध्न सक्नेछ ।
English: CHAPTER-9 MISCILLINIOUS Consequence of improper admission or rejection of evidence: The improper admission or rejection of evidence pursuant to this Act shall not be ground of itself from the reversal of any verdict (decision) or order of the court.
Nepali: ५४. बुझ्न पर्ने प्रमाण नबुझिएमा वा बुझ्न नहुने प्रमाण बुझिएमा त्यसको परिणाम ः यस ऐन बमोजिम बुझ्न पर्ने प्रमाण नबुझिएको वा बुझ्न नहुने प्रमाण बुझिएको कारणले मात्र अदालतको कुनै फैसला वा आदेश बदर हुने छैन ।
English: Provided that, if the improper admission or rejection of e vidence causes any effect in the decision such verdict (decision) or order shall be re versed.
Nepali: तर बुझ्नु पर्ने प्रमाण नबुझिएको वा बुझ्न नहुने प्रमाण बुझिएको कारणले निर्णयमा असर पर्न गएको रहेछ भने त्यस्तो फैसला वा आदेश बदर हुनेछ ।
English: Saving: This Act shall not bar to pursue the proceedings and conclude a case using the e vidence which has been already examined pursuant to the law in force before the commencement of this Act.
Nepali: ५५. बचाउ ः यो ऐन प्रारम्भ हुनु अघि प्रचलित नेपाल कानुनबमोजिम बुझी सकिएको प्रमाण लगाई मुद्दाको कारवाई र किनारा गर्न यो ऐनले कुनै बाधा पर्याउने छैन ।
English: 56. Repeal: Number 148, 149, 151, 153, 164, 165, 166, 167, 168, 177, and 178 of the
Nepali: ५६. खारेजी ः मुलुकी ऐन, भाग २ अदालती बन्दोबस्तको महलको नं. १४८, १४९, १५१, १५३, १६४, १६५, १६६, १६७, १६८, १७७ र १७८ खारेज गरिएको छ ।
English: National Human Rights Commission Act, 2068 (2012)
Nepali: मानव अधिकार आयोग ऐन, २०६८
English: Date of Publication
Nepali: प्रमाणीकरण र प्रकाशन मिति
English: 2068.10.7 (21 Jan. 2012) Act No.
Nepali: केही नेपाल ऐनलाई संशोधन गर्न बनेको ऐन, २०७२ २०७२।१०।१२
English: 14 of 2068 (2012)
Nepali: संवत् २०६८ को ऐन नं. १४
English: Preamble: Whereas, it is expedient to make legal provisions with regard to the functions, duties, powers and procedures of the National Human Rights Commission to ensure the respect, protection and promotion as well as effective implementation of human rights,
Nepali: राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगको काम, कर्तव्य र अधिकार तथा कार्यविधिका सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको ऐन प्रस्तावनाः मानव अधिकारको सम्मान, संरक्षण र संवद्र्धन तथा त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयनलाई सुनिश्चित गर्न राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगको काम, कर्तव्य, अधिकार तथा कार्यविधिको सम्बन्धमा कानूनी व्यवस्था गर्न वाञ्छनीय भएकोले,
English: Now, therefore, be it in enacted by Constituent Assembly in the capacity of the the Legislature Parliament pursuant to Article 83 of the Interim Constitution of Nepal, 2063.
Nepali: नेपालको अन्तरिम संविधान, २०६३ को धारा ८३ बमोजिमको व्यवस्थापिका–संसदको हैसियतमा संविधान सभाले यो ऐन बनाएको छ ।
English: Short Title and Commencement: (1) This Act shall be called the "National Human Rights Commission Act, 2068."
Nepali: १. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ ः (१) यस ऐनको नाम “राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग ऐन, २०६८” रहेको छ ।
English: (2) This Act shall come into immediately.
Nepali: (२) यो ऐन तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ ।
English: Definition: Unless the subject or context otherwise requires, in this Act:-
Nepali: २. परिभाषा ः विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस ऐनमा,–
English: "Chairperson" means the Chairperson of the Commission.
Nepali: (क) “अध्यक्ष” भन्नाले आयोगको अध्यक्ष सम्झनु पर्छ ।
English: "Commission" means the National Human Rights Commission established in accordance with Article 131 of the Constitution.
Nepali: (ख) “आयोग” भन्नाले संविधानको धारा २४८ बमोजिम स्थापित राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग सम्झनु पर्छ ।
English: "Complaint" means a petition or complaint regarding the violation of human rights or abetment thereof submitted to the Commission and the term also includes the information received by the Commission on the matter through any other source.
Nepali: (ग) “उजूरी” भन्नाले मानव अधिकारको उल्लङ न वा त्यसको दुरुत्साहनका सम्बन्धमा आयोग समक्ष दिएको निवेदन वा उजूरी सम्झनु पर्छ र सो शब्दले अन्य कुनै स्रोतबाट सो विषयमा आयोगलाई प्राप्त भएको जानकारी समेतलाई जनाउ“छ ।
English: "Employee" means an employee of the Commission.
Nepali: (घ) “कर्मचारी” भन्नाले आयोगको कर्मचारी सम्झनु पर्छ ।
English: "Prescribed" or "as prescribed" means prescribed or as prescribed in the Rules formulated under this Act.
Nepali: (ङ) “तोकिएको” वा “तोकिए बमोजिम” भन्नाले यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियममा तोकिएको वा तोकिए बमोजिम सम्झनु पर्छ ।
English: "Human Rights" means rights related to life, liberty, equality and dignity of a person provided by the Constitution and other prevailing laws and this term also includes the rights contained in the international treaties regarding human rights to which Nepal is a party.
Nepali: सम्बन्धित संविधान तथा अन्य प्रचलित कानूनद्वारा प्रदान गरिएका अधिकार सम्झनु पर्छ र सो शब्दले नेपाल पक्ष भएको मानव अधिकार सम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय सन्धिमा निहित अधिकार समेतलाई जनाउ“छ ।
English: "Secretary" means the Secretary of the Commission.
Nepali: (छ) “सचिव” भन्नाले आयोगको सचिव सम्झनु पर्छ ।
English: "Member" means a member of the Commission and this term also includes the Chairperson,
Nepali: (ज) “सदस्य” भन्नाले आयोगको सदस्य सम्झनु पर्छ र सो शब्दले अध्यक्ष
English: "Constitution" means the Interim Constitution of Nepal, 2063 (2007)
Nepali: (झ) “संविधान” भन्नाले नेपालको संविधान सम्झनु पर्छ ।
English: The meetings, functions, duties and powers of the Commission
Nepali: परिच्छेद–२ आयोगको बैठक, काम, कर्तव्य र अधिकार
English: Meeting of the Commission: (1) The commission shall meet at least twice a month.
Nepali: ३. आयोगको बैठक ः (१) आयोगको बैठक महिनामा कम्तीमा दुई पटक बस्नेछ ।
English: The meeting of the Commission shall be held on such date, time and venue as prescribed by the Chairperson.
Nepali: (२) आयोगको बैठक अध्यक्षले तोकेको मिति, समय र स्थानमा बस्नेछ ।
English: As directed by the Chairperson, generally the Secretary shall have to inform the members in writing at least Twenty Four hours in advance of the meeting citing the date, time, venue and agenda of the meeting of the Commission.
Nepali: (३) अध्यक्षको निर्देशन अनुसार आयोगको बैठक बस्ने मिति, समय, स्थान र छलफलको विषय खुलाई सचिवले सामान्यतः बैठक हुनुभन्दा कम्तीमा चौबीस घण्टा अगावै लिखित रूपमा सदस्यहरूलाई जानकारी दिनु पर्नेछ ।
English: If a majority of the existing number of members of the Commission are present in the meeting, it shall be deemed to constitute a quorum for the meeting.
Nepali: (४) आयोगमा तत्काल कायम रहेका सदस्यहरुमध्ये बहुमत सदस्य उपस्थित भएमा आयोगको बैठकको लागि गणपूरक संख्या पुगेको मानिनेछ ।
English: The Chairperson shall chair the meeting of the Commission and in his/her absence the senior-most member shall chair the meeting.
Nepali: (५) आयोगको बैठकको अध्यक्षता अध्यक्षले गर्नेछ र निज अनुपस्थित रहेको अवस्थामा बैठकमा उपस्थित वरिष्ठतम सदस्यले बैठकको अध्यक्षता गर्नेछ ।
English: The decisions of the Commission shall be made by a majority of the members present in the meeting and in case of a tie; the person chairing the meeting shall give a casting vote.
Nepali: (६) आयोगको निर्णय बैठकमा उपस्थित सदस्यहरूको बहुमतबाट हुनेछ र मत बराबर भएमा बैठकमा अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले निर्णायक मत दिनेछ ।
English: The Secretary shall authenticate the decisions of the meeting of the Commission.
Nepali: (७) आयोगको बैठकको निर्णय सचिवले प्रमाणित गर्नेछ ।
English: Other procedures related to the meetings shall be as determined by the Commission.
Nepali: (८) आयोगको बैठक सम्बन्धी अन्य कार्यविधि आयोग आपैंmले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।
English: Functions, Duties and Powers: (1) In addition to the functions, duties and powers as returned to in Article 132 of the Constitution, other functions, duties and powers of the Commission shall be as follows : -
Nepali: ४. आयोगको काम, कर्तव्य र अधिकार ः (१)संविधानको धारा २४९ मा उल्लिखित काम, कर्तव्य र अधिकारका अतिरिक्त आयोगको अन्य काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ ः– (क) मानव अधिकारको संरक्षणका लागि कारागार, नेपाल सरकारका अन्य निकाय, सार्वजनिक संस्था वा निजी संस्था वा अन्य कुनै ठाउ“को निरीक्षण तथा अनुगमन गर्ने, गराउने र मानव अधिकारको संरक्षणको लागि त्यस्ता निकाय, संस्था वा ठाउ“मा गर्नु पर्ने सुधारका सम्बन्धमा सम्बन्धित निकायलाई आवश्यक सुझाव वा निर्देशन दिने,
English: To conduct investigations with the permission of the court concerned in any sub-judice case in which claims involving human rights violation have been made,
Nepali: (ख) मानव अधिकारको उल्लङ्घन भएको बारे अदालत समक्ष दाबी समावेश भएको विचाराधीन मुद्दाका विषयमा सम्बन्धित अदालतको अनुमतिबाट छानबिन गर्ने,
English: To monitor the implementation status of the prevailing laws regarding human rights and recommend to the Government of Nepal for effective implementation thereof,
Nepali: (ग) मानव अधिकार सम्बन्धी प्रचलित कानूनको कार्यान्वयन स्थितिको अनुगमन गर्ने तथा सोको प्रभावकारी कार्यान्वयनका लागि नेपाल सरकार
English: To undertake study and research into various aspects of protection, promotion, enhancement and implementation of human rights,
Nepali: समक्ष सिफारिस गर्ने, (घ) मानव अधिकारको संरक्षण, संवद्र्धन, प्रवद्र्धन तथा कार्यान्वयनका सम्बन्धमा अध्ययन तथा अनुसन्धान गर्ने,
English: To recommend to concerned institution for including human rights education oriented subject matter related into the syllabus of school and university,
Nepali: (ङ) मानव अधिकार सम्बन्धी शिक्षामूलक विषयवस्तुलाई विद्यालय तथा विश्वविद्यालयको पाठ्यक्रममा समावेश गर्न सम्बन्धित निकायमा सिफारिस गर्ने,
English: To review the existing state of human rights and make public reports to that effect,
Nepali: (च) मानव अधिकारको विद्यमान अवस्था बारे समीक्षा गरी सो सम्बन्धी प्रतिवेदनहरु सार्वजनिक गर्ने,
English: To carry out or cause to be carried out other activities as may be deemed necessary and appropriate for the protection and promotion, enhancement of human rights.
Nepali: (छ) मानव अधिकारको संरक्षण, संवद्र्धन तथा प्रवद्र्धनका लागि आवश्यक र उचित ठानेका अन्य कार्य गर्ने वा गराउने ।
English: (2) The Commission shall be independent and autonomous in fulfilling the work of ensuring respect, protection and promotion of human rights.
Nepali: (२) मानव अधिकारको सम्मान, संरक्षण र संवद्र्धन गर्ने कार्यमा आयोग स्वतन्त्र र स्वायत्त रहनेछ ।
English: May Draw Attention: (1) The Commission may draw attention of any agency or official, as may be necessary to any matter related to the protection and promotion of human rights.
Nepali: ५. ध्यानाकर्षण गराउन सक्ने ः (१) आयोगले मानव अधिकारको संरक्षण र संवद्र्धनसँग सम्बन्धित कुनै विषयमा आवश्यकता अनुसार कुनै निकाय वा पदाधिकारीको ध्यानाकर्षण गराउन सक्नेछ ।
English: (2) In case attention is drawn pursuant to Sub-section (1) by the Commission, the agency or official concerned shall have to take necessary action accordingly and inform the same to the Commission.
Nepali: (२) उपदफा (१) बमोजिम आयोगले ध्यानाकर्षण गराएकोमा सम्बन्धित निकाय वा पदाधिकारीले सो विषयमा आवश्यक कारबाही गरी आयोगलाई जानकारी दिनु पर्नेछ ।
English: Commission May Provide Opinion or Consultations: (1) The Government of Nepal, regarding the matters in which it is obliged to submit a report to the concerned authority under the International Treaty related to Human Rights, shall have to write to the Commission for Opinion before forwarding the report.
Nepali: ६. आयोगले राय वा परामर्श दिन सक्ने ः (१) मानव अधिकारसँग सम्बन्धित अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि अन्तर्गत कुनै निकायमा प्रतिवेदन पठाउनु पर्ने दायित्व भएको विषयमा नेपाल सरकारले प्रतिवेदन पठाउनु अघि रायको लागि आयोग समक्ष लेखी पठाउनु पर्नेछ ।
English: If the request for Opinion in writing is received pursuant to Sub-section (1), the Commission shall have to provide Opinion to the Government of Nepal on the matter as soon as possible.
Nepali: (२) उपदफा (१) बमोजिम लेखी आएमा आयोगले यथाशक्य छिटो सो विषयमा नेपाल सरकारलाई राय दिनु पर्नेछ ।
English: If the Government of Nepal seeks consultations from the Commission regarding the formulation of any legislation or the amendment of any existing legislation regarding Human Rights, the Commission may provide Opinion to the Government of Nepal on the matter.
Nepali: (३) मानव अधिकारसँग सम्बन्धित कुनै कानून निर्माण वा भइरहेको कुनै कानून संशोधन गर्ने सम्बन्धमा नेपाल सरकारले आयोगको परामर्श माग गरेमा आयोगले सो विषयमा नेपाल सरकारलाई राय उपलब्ध गराउन सक्नेछ ।
English: The Commission may make recommendations to the Government of Nepal to formulate new legislations or to make amendments in any existing legislation or to become a party to any International or Regional Convention regarding Human Rights.
Nepali: (४) आयोगले मानव अधिकारसँग सम्बन्धित नया“ कानून निर्माण वा भइरहेको कुनै कानूनमा संशोधन गर्न वा कुनै अन्तर्राष्ट्रिय वा क्षेत्रीय महासन्धिको पक्ष बन्न नेपाल सरकार समक्ष सिफारिस गर्न सक्नेछ ।
English: If the Government of Nepal seeks consultations from the Commission regarding becoming a party to any International or Regional Treaty (convention) related to Human Rights, the Commission may provide Opinion to the Government of Nepal on the matter.
Nepali: (५) मानव अधिकारसँग सम्बन्धित कुनै अन्तर्राष्ट्रिय वा क्षेत्रीय सन्धिको पक्ष बन्ने सम्बन्धमा नेपाल सरकारले आयोगको परामर्श माग गरेमा आयोगले सो विषयमा नेपाल सरकारलाई राय उपलब्ध गराउनेछ ।
English: To Make Names Public and Keep their Record: (1) The Commission may make public names of officials, persons or agencies that do not knowingly implement or observe the recommendations or orders or directives made by the Commission with regard to violations of human rights as Human Rights Violators.
Nepali: ७. नाम सार्वजनिक गर्ने र अभिलेख राख्ने ः (१) आयोगले मानव अधिकारको उल्लङ्घनका सम्बन्धमा गरेको सिफारिस, आदेश वा निर्देशनकोे जानी–जानी पालना वा कार्यान्वयन नगर्ने पदाधिकारी, व्यक्ति वा निकायको नाम मानव अधिकार उल्लङ्घनकर्ताको रुपमा सार्वजनिक गर्नेछ ।
English: Prior to making public the names pursuant to Sub-section (1), the Commission shall have to write to officials, persons or agencies stating that they did not observe or implement the Commission's recommendations, orders or directives, giving a Fifteen-days timeline to such officials, persons or agencies to submit clarifications.
Nepali: (२) आयोगले उपदफा (१) बमोजिम नाम सार्वजनिक गर्नु अघि आयोगबाट भएको सिफारिस, आदेश वा निर्देशन पालना वा कार्यान्वयन नगरेको कुरा उल्लेख गरी त्यस्तो पदाधिकारी, व्यक्ति वा निकायलाई सफाइ पेश गर्न पन्ध्र दिनको म्याद दिई लेखी पठाउनु पर्नेछ ।
English: In case such officials, persons or agencies do not submit clarifications within the stipulated timeline after receiving in writing pursuant to Sub-section (2) or in case the clarifications do not seem to be reasonable, the Commission may make public the names of such officials, persons or agencies as referred to in Sub- section (1).
Nepali: (३) उपदफा (२) बमोजिम लेखी पठाएकोमा म्यादभित्रै सम्बन्धित पदाधिकारी, व्यक्ति वा निकायले सफाइ पेश नगरेमा वा पेश गरेको सफाई मनासिव नदेखिएमा त्यस्तो पदाधिकारी, व्यक्ति वा निकायको नाम आयोगले उपदफा (१) बमोजिम सार्वजनिक गर्नेछ ।
English: The Commission shall keep the records of the names of such officials, persons or agencies whose names have been made public pursuant to Sub-section (1).
Nepali: (४) उपदफा (१) बमोजिम नाम सार्वजनिक गरेपछि आयोगले त्यस्तो पदाधिकारी, व्यक्ति वा निकायको नाम अभिलेख गरी राख्नु पर्नेछ ।
English: While recommending a person whose name has been made public pursuant to Sub-section (1) for appointment, promotion and career development in any public post, the concerned agency may take the records maintained pursuant to Sub-section (4) as a basis.
Nepali: (५) उपदफा (१) बमोजिम नाम सार्वजनिक गरिएको व्यक्तिलाई कुनै सार्वजनिक पदमा नया“ नियुक्ति, बढुवा र वृत्ति विकासका लागि सिफारिस गर्दा सम्बन्धित निकायले उपदफा (४) बमोजिम राखिएको अभिलेखलाई समेत आधार लिन सक्नेछ ।
English: While assigning new responsibility to an official whose name has been made public pursuant to Sub-section (1), the concerned agency may take the records maintained pursuant to Sub- section (4) as a basis in relation to his/her capability (competence).
Nepali: (६) उपदफा (१) बमोजिम नाम सार्वजनिक गरिएको पदाधिकारीलाई नया जिम्मेवारी दि“दा निजको कार्यक्षमताको सम्बन्धमा सम्बन्धित निकायले उपदफा (४) बमोजिम राखिएको अभिलेखलाई समेत आधार लिन सक्नेछ ।
English: May Constitute a Committee or Taskforce: (1) The Commission may from a committee or taskforce as it requires, for execution of its function.
Nepali: ८. समिति वा कार्यदल गठन गर्न सक्ने ः (१) आयोगले आफ्नो कार्य सम्पादनको लागि आवश्यकता अनुसार समिति वा कार्यदल गठन गर्न सक्नेछ ।
English: The functions, duties and powers of the committee or taskforce formed pursuant to Sub- Section (1) and the facilities of the members of such committee or taskforce shall be as determined by the Commission.
Nepali: (२) उपदफा (१) बमोजिम गठित समिति वा कार्यदलको काम, कर्तव्य र अधिकार तथा त्यस्तो समिति वा कार्यदलका सदस्यहरूले पाउने सुविधा आयोगले तोके बमोजिम हुनेछ ।
English: The committee or taskforce formed pursuant to Sub-section (1), after completing the task assigned by the Commission, shall have to furnish a report to the Commission on the task which it has completed.
Nepali: (३) उपदफा (१) बमोजिमको समिति वा कार्यदलले आयोगद्वारा तोकिएको कार्य सम्पन्न गरेपछि आयोग समक्ष आपूmले सम्पादन गरेको कामको प्रतिवेदन बुझाउनु पर्नेछ ।
English: The Commission, if it finds appropriate, may dissolve the committee or taskforce formed pursuant to Sub-section (1) at any time.
Nepali: (४) आयोगलाई उपयुक्त लागेमा उपदफा (१) बमोजिमको समिति वा कार्यदल जुनसुकै बखत विघटन गर्न सक्नेछ ।
English: Provision regarding Interim Relief and Rescue: (1) In case the Commission deems that if the victim is not provided relief or is not rescued immediately, it may cause further damage to him/her, the Commission may issue an order in the name of the agency concerned to immediately make interim relief available to the victim or to rescue such victim.
Nepali: ९. अन्तरिम राहत तथा उद्धार सम्बन्धी व्यवस्था ः (१) पीडित व्यक्तिलाई तत्काल राहत उपलब्ध नगराउ“दा वा उद्धार नगर्दा निजलाई थप क्षति हुन सक्ने देखिएमा आयोगले त्यस्तो व्यक्तिलाई तत्कालै अन्तरिम राहत उपलब्ध गराउन वा उद्धार गर्न सम्बन्धित निकायलाई आदेश गर्नेछ ।
English: The concerned agency shall have to provide relief to the victim immediately after the Commission issues an order.
Nepali: (२) उपदफा (१) बमोजिम आयोगले आदेश गरेकोमा सम्बन्धित निकायले पीडित व्यक्तिलाई तत्कालै राहत उपलब्ध गराउनु पर्नेछ ।
English: If such relief is made available in cash, the concern person or agency shall recover such amount from human rights violators as prescribed.
Nepali: (३) उपदफा (२) बमोजिमको राहत नगदमा उपलब्ध गराएको भए सम्बन्धित व्यक्ति वा निकायले सो रकम मानव अधिकार उल्लङ्घनकर्ताबाट तोकिए बमोजिम असूल उपर गर्नेछ ।
English: The Commission may request any institution, organization or persons for cooperation to make available interim relief to the victims or to rescue the victims.
Nepali: (४) आयोगले पीडित व्यक्तिलाई अन्तरिम राहत उपलब्ध गराउन वा पीडितको उद्धार गर्न कुनै संघ संस्था वा व्यक्तिलाई सहयोगको लागि अनुरोध गर्न सक्नेछ ।
English: Other arrangements with regard to interim relief and rescue shall be as prescribed.
Nepali: (५) अन्तरिम राहत तथा उद्धार सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ ।
English: Procedures Relating to Complaint Proceedings
Nepali: उजूरी कारबाही सम्बन्धी कार्यविधि
English: Complaint may be Lodged: (1) In case of violation of human rights or abetment thereof, the victim himself or herself or anyone on behalf of him or her, may lodge a complaint as prescribed by the Commission.
Nepali: १०. उजूरी दिन सक्ने ः (१) मानव अधिकार उल्लङ न वा त्यसको दुरुत्साहन भएकोमा पीडित व्यक्ति आपैंmले वा निजको तर्फबाट कसैले आयोग समक्ष तोकिए बमोजिम उजूरी दिन
English: In case a complaint is received pursuant to Sub-section (1), the Commission shall have to provide a receipt of the registration to the complainant after registering such complaint in the registration book.
Nepali: (२) उपदफा (१) बमोजिम उजूरी प्राप्त हुन आएमा आयोगले त्यस्तो उजूरी तोकिए बमोजिमको दर्ता किताबमा दर्ता गरी सोको निस्सा उजुरकर्तालाई दिनु पर्नेछ ।
English: In case information on human rights violation or abetment thereof is received through verbal means or through any other means, such information shall have to be registered in the registration book pursuant to Sub-section (2).
Nepali: (३) मानव अधिकार उल्लङ्घन वा त्यसको दुरुत्साहन भएको सम्बन्धमा कसैले मौखिक रुपमा वा अन्य कुनै माध्यमद्वारा आयोगलाई जानकारी गराएमा आयोगले त्यस्तो जानकारी लिपिबद्ध गरी उपदफा (२) बमोजिमको दर्ता किताबमा दर्ता गर्नु पर्नेछ ।
English: Notwithstanding anything contained in the prevailing laws, no fee shall be charged for any complaint lodged pursuant to Sub- section (1) or information provided pursuant to Sub-section (3).
Nepali: (४) प्रचलित कानूनमा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपदफा (१) बमोजिम उजूरी दि“दा वा उपदफा (३) बमोजिम जानकारी गराउ“दा कुनै दस्तुर लाग्ने छैन ।
English: Preliminary proceedings on the complaint: (1) The Commission shall have to initiate preliminary proceedings immediately as prescribed as soon as a complaint regarding the incidents of human rights violation or abetment thereof is received as referred to in Sub-section (1) of Section 10 or information pursuant to Sub-section (3) is received or if the Commission deems it appropriate to investigate into the matter on its own discretion.
Nepali: ११. प्रारम्भिक कारबाही गर्ने ः (१) मानव अधिकार उल्लङ्घन वा त्यसको दुरुत्साहन भएको सम्बन्धमा दफा १० को उपदफा (१) बमोजिम उजूरी परेमा वा उपदफा (३) बमोजिम जानकारी प्राप्त हुन आएमा वा सो विषयमा आफ्नै स्वविवेकमा छानबिन तथा अनुसन्धान गर्न उपयुक्त ठानेमा आयोगले तोकिए बमोजिम तत्कालै प्रारम्भिक कारबाही गर्नु पर्नेछ ।
English: (2) While taking an action in accordance with Sub-section (1), if the Commission finds prima facie that the human rights of any individual is being violated or abetted, it may issue appropriate orders in the name of concerned agency or official to immediately stop such act.
Nepali: (२) उपदफा (१) बमोजिम कारबाही गर्दा प्रथम दृष्टिमा नै कुनै व्यक्तिको मानव अधिकारको उल्लङ न वा त्यसको दुरुत्साहन भइरहेको देखिन आएमा आयोगले त्यस्तो काय तत्कालै रोक्न सम्बन्धित व्यक्ति, निकाय वा पदाधिकारीको नाममा आदेश दिन सक्नेछ ।  केही नेपाल कानून संशोधन तथा खारेज गर्ने ऐन, २०७२ द्वारा झिकिएको ।
English: Inquiry and Investigation into Complaints: (1) If there seems, a situation where human rights of any individual has been or may be violated or abetted, from the preliminary proceedings pursuant to Sub-section (1) of Section 11, the Commission may itself or after appointing investigation team or investigation officer pursuant to necessity conduct or cause to conduct inquiry or investigation as prescribed.
Nepali: १२. छानबिन तथा अनुसन्धान गर्ने ः (१) दफा ११ को उपदफा (१) बमोजिम गरिएको प्रारम्भिक कारबाहीबाट कुनै व्यक्तिको मानव अधिकारको उल्लङ्घन वा त्यसको दुरुत्साहन भएको देखिन आएमा आयोग आपैंmले वा आवश्यकता अनुसार अनुसन्धान टोली वा अनुसन्धान अधिकृत नियुक्त गरी तोकिए बमोजिम छानबिन तथा अनुसन्धान गर्न वा गराउन सक्नेछ ।
English: After completing inquiry and investigation pursuant to Sub- section (1), the investigation team or investigation officer shall have to submit a report thereof to the Commission.
Nepali: (२) उपदफा (१) बमोजिम छानबिन तथा अनुसन्धान कार्य सम्पन्न भएपछि अनुसन्धान टोली वा अनुसन्धान अधिकृतले सोको प्रतिवेदन आयोग समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ ।
English: After receiving the report as referred to in Sub-section (2), the Commission may seek services of the expert, collect further evidence or summon witnesses or conduct public hearings as prescribed.
Nepali: (३) उपदफा (२) बमोजिम प्रतिवेदन प्राप्त भएपछि सो प्रतिवेदनमा उल्लिखित विषयका सम्बन्धमा आयोगले तोकिए बमोजिम विशेषज्ञको सेवा लिन, थप प्रमाण वा साक्षी बुझ्न वा सार्वजनिक सुनुवाई गर्न सक्नेछ ।
English: Other provisions regarding Inquiry and Investigations shall be as prescribed.
Nepali: (४) छानबिन तथा अनुसन्धान सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ ।
English: Complaint may be Repealed or Put on Hold: (1) If the complaint or information received to the Commission or the matters investigated by the Commission on its own discretion seems baseless or does not seem to fall under the jurisdiction of the Commission, the Commission may dismiss or (tameli) such complaint, information or matter with reasons thereof at any time.
Nepali: १३. उजूरी खारेज गर्न वा तामेलीमा राख्न सक्ने ः (१) आयोगमा प्राप्त उजूरी वा जानकारी वा आयोगले आफ्नै स्वविवेकमा छानबिन तथा अनुसन्धान गरेको विषय तथ्यहीन लागेमा वा सो विषय आयोगको क्षेत्राधिकारभित्र पर्ने नदेखिएमा आयोगले सोको कारण खुलाई त्यस्तो उजूरी, जानकारी वा विषय जुनसुकै समयमा खारेज गर्न वा तामेलीमा राख्न सक्नेछ ।