CohleM/english-to-nepali huggingface dataset:
English: Execution of programmes to produce fruits of citrus family widely is necessary keeping in view he feasibility of producing fruits in the central hilly area. It has become necessary to give emphasis on increasing production of grass in central hilly areas by silvi-pasture in order to solve the problems of pasture in the northern areas and to reduce the potential pressure on the forest land in view of pasture land becoming a problem for animal feed. For the development of livestock, it is necessary to create proper atmosphere in terms of developing systems for proper price and market for fish, meat, milk and milk products.
Nepali: फलफूलमा मध्य  पहाडी भेगको संभाव्यतालाई दृष्टिगत गरी सुन्तला जात फलफूलको विकासमा व्यापकता ल्याउने गरी कार्यक्रम अघि बढाउन पनि जरुरी भएको छ। दै गएको पृष्ठभूमिमा उत्तरी भेगको चरणको समस्या समाधान गर्न, मध्य पहाडी क्षेत्रमा सिल्भी पाश्वर पद्धतीबाट घाँस स्याउलाको आपूर्ति बढाई वन क्षेत्रमा पर्न जाने दबाब कम गर्दै लान माछा, मासु, दूध तथा पशुपंक्षी विकासको लागि पशु आहाराको महत्वपूर्ण भूमिका रहने हुँदा चरणको समस्या बढ ् ुग्ध पदार्थहरुको  उचित मुल्य र बजारपाउने व्यवस्था गर्न सहुलियत तथा सुविधा जुटाई उत्पादनमा लगानी गर्न प्रोत्साहन मिल्ने वातावरण तयार गरेर कृषकहरुको आय तथा रोजगारी बढाउन जोड दिनुका साथै भइरहेको प्रविधिहरुको उपयोगबाट उत्पादन तथा प्रशोधन र बजार व्यवस्थाहरुको नमूना का र्यक्रमहरु संचालन गरी बढीसेबढी कृषकहरुलाई व्यवासायिक रुपमा पशुपंक्षी पालन व्यवसायमा संलग्न गराउने जस्ता कुराहरुमा जोड दिनु अब जरुरी भइसकेको छ।
English: If it is necessary to give special emphasis to give commercial touch to the fruits and livestock business in order to improve the decaying economic condition of the hills and for strengthening the inter-relation of hills and terai on the basis of geographical feasibilities for increasing agriculture production, it is equally necessary to enhance self -reliance by increasing the foodgrains production in the hills by utilising feasible hill bases to the maximum because transport problem will not be solved in he immediate future for supplying the foodgrains to the Hilly Region.
Nepali: कृषि उत्पादन वृद्धिको लागि भौगोलिक संभाव्यताको आधारमा पडाड र तराइको अन्तरसम्बन्ध दरिलो बनाउँदै लान पहाडको विग्रदो अथर्  व्यवस्थालाई सुधार गर्दै लानु आवशयक भएको हुँदा फलफूल तथा पशुपंक्षी  पालन व्यवसायलाई व्यावसायि रुप दिन विशेष जोड दिनुपर्ने आवश्यकता छ भने यातायातको कठिनाई निकट भविष्यमा हट्न नसक्ने हुँदा खाद्यान्न आपूर्तिमा पहाडी क्षेत्रको संभाव्य टारहरुको बढीसेबढी उपयोग गरी पहाडमै खाद्यान्न उत्पादन बढाएर आत्मनिर्भरता बढाउन पनि उत्तिकै जरुरी भएको छ
English: Executions of programmes for increasing national earning is extremely essential for increasing production in the Terai Region because this area is more feasible for foodgrain and industrial crops.
Nepali: तराई क्षेत्रमा खाद्यान्न  तथा औद्योगिक बालीहरुको लागि बढी संभाव्य क्षेत्र रहेकोले यस क्षेत्रबाट आधिकाधिक उत्पादनद्वारा राष्टि्रय आय बढाउने गरी कार्यक्रम संचालन गर्नुपर्ने कुरा पनि अति महत्वपूर्ण रहेको छ।
English: Land reform programme should be formulated and so directed that it will create atmosphere for attracting investment for increasing production because utilisation of agriculture land has a major influence in agriculture production.
Nepali: कृषि उत्पादन बढाउन कृषि भूमिको उचित उपयोगले महत्वपूर्ण भूमिका राख्ने हुँदा भूमिसुधार कार्यक्रमलाई उत्पादन वृद्धि गर्नको लागि आवश्यक पर्ने लगानी गर्न अनुकुल वातावरण तयार गर्नेतर्फ अभिमुख गराउन जरुरी देखिन्छ
English: In spite of the fact that land owner exceed the land tillers in number, farming has not taken the shape of commercial farm.
Nepali: मोहीको संख्याभन्दा आफै खेती गर्ने जग्गावालाहरुको बाहुल्य भएर पनि खेती  व्यवासयले व्यवसायिक खेतीको रुप लिन सकेको छैन
English: Since regional balance has not been maintained by diverting the savings from agriculture to industrial sector, the land reforms programmes should be carried forward in order to develop institutional farming by encouraging the arming on contract, etc.
Nepali: कृषि क्षेत्रबाट बचत परिचालन गरी आद्योगिक क्षेत्रमा लगाउन तथा क्षेत्रियसन्तुलन कायम गर्न नसकी रहेकोले संस्थागत खेती व्यवसाय विकासको लागि टेवा दिन करार वा कबुलियत खेती व्यवसायलाई पनि प्रोत्साहित दिने गरी भूमिसु धार कार्यक्रम अगाडि बढाउन आवश्यक
English: It won't be possible of attain the target in the absence of the systems which will scrutinize plan and programmes and projects for fulfilling various production targets, their execution according of the target within the deadline, obstacles and problems during execution, achievements, forms of future plans and programmes.
Nepali: हुन आएको छ विभिन्न उत्पादन लक्ष्यहरु हासिल गर्न संचालन गरिने योजना कार्यक्रम तथा आयोजनाहरु निर्धारित समयभित्र निर्दिष्ट कार्य लक्ष्य अनुरुप संचालन भएका छन ्, छैनन्, तिनको कार्यान्वयनमा आइपरेका वाधा अड्चनहरु समयमै समाधान गर्न सकिएका छन् छैनन् र भउका उपलब्धिहरुको लेखाजोखा गरी भावी योजना  तथा कार्यक्रमहरुले के कस्तो रुप लिनु पर्ने हुन्छ भन्ने छानविन गर्ने दरिलो व्यवस्थाको अभावमा निधारित लक्ष्य हासिल गर्न नसकिने कुरा स्ष्ष् नै छ
English: The process of evaluation and monitoring should continue and this process should cover from the project level to the national level on a regular basis. In order to make the evaluation and monitoring of plans effective it is essential to integrate it with the reward and punishment system.
Nepali: यस्तो योजना मूल्यांकन तथा मनिटरिङ गर्ने कार्य प्रभावकारी रुपमा परिचालन गरेर दण्ड पुरस्कारको व्यवस्थाहरु पनि आबद्धित गरिनु अत्यावश्यक भएको छआयोजना तहदेखि राष्टि्रय स्तरसम्म् नियमित प्रक्रिया कै रुपमा रहनु अत्यावश्क भएको छ
English: By mobilisation of the local leadership agriculture programmes can be executed in a more effective manner because agriculture programmes are the programmes of farmers' clear cut participation.
Nepali: कृषि कार्यक्रम कृषकहरुको स्पष्ट सहभागिताको कार्यक्रम भएकोले स्था नीय नेतृत्वको परिचालनबाट  कृषि कायृक्रमहरु बढी प्रभावकार रुपमा संचालन गर्न सकिने हुन्छ
English: Formulation, execution, follow-up and evaluation of agriculture development programmes to be executed in each district should be done at the district level by organising a production group consisting of representatives from all institutions related to agriculture in each district and also system of execution, follow-up, evaluation of agriculture programmes through the service centres by the production group should be introduced from the district level itself.
Nepali: प्रत्येकजिल्लामा स.चालन गरिने कृषि  विकास कार्यक्रमहरुको तर्जुमा, कार्यान्वयन, अनगमन, मूल्यांकन पनि जिल्ला तहबाट गरी प्रत्येक जिल्लामा कृषि विकास संग सम्बन्धित सबै नियकाहरुको प्रतिनिधित्व भ एको जिल्ला उत्पादन टोलीको गठन गरी सो टोलीबाट  जिल्ला भित्रका सेवा केन्द्रहरु मार्फत कृषि कार्यक्रम कार्यान्वयन गराउने, अनुगमन गर्ने, मूल्यांकन गर्ने व्यवस्था पनि जिल्लाहरु देखि नै शुरु गराउनु जरुरी भएको छ।
English: 3. Objective of the Seventh Plan
Nepali: सातौं योजनाको उद्देश्य :
English: Keeping the above background in mind the objectives of the agriculture development for meeting the needs of the country will be as given below:- a.Production of food will be increased on a steady basis to meet the demand of the continuously increasing population and also or increasing the consumption level.
Nepali: उपरोक्त पृष्ठभूमिलाई दृष्टिगत गर्दै देश को आवश्यकतालाई ध्यानमा राखी कृषि विकासका उद्देश्यहरु  निम्न अनुसार राखिएका छन्ः १.  निरन्तर रुपमा बढ्दो जनसंख्यालाई ध्यानमा राखी उपभोग स्तर समेत बढाउने पारी खाद्यान्न उत्पादनस्तरलाई दिगो रुपमा वृद्धि गराउदै लैजाने। २.  तरकारी, फलफूल, माछा, मासु र दूधको उत्पादन वृद्धि
English: The target of production of foodgrain has been fixed by including quantity of foodgrain required for population growth rate, increase in income and also for export.
Nepali: खाद्यान्न उत्पादन जनसंख्या वृद्धि दरलाई दृष्टिगत गर्दा संवदेनशील रही आएकोले जनसंख्याको वृद्धिदर र आयवृद्धि समेतलाई दृष्टिगत गरी आवश्यक परिमाण र खाद्यान्न निर्यातको लागि चाहिने परिमाण समेत समावेश गरी लक्ष्य निर्धारण गरिएको छ
English: The existing per capita consumption of foodgrains of 159Kg. will be increased to 174 Kg at the end of the Seventh plan.
Nepali: प्रतिव्यक्ति कुल उपभोग्य खाद्यान्न परिमाण हाल करिब १५९ के.जी. रहेकोमा सातौं योजनाको अन्त्यसम्ममा १७४ के.जी. प्रति वर्ष उपलब्ध हुनेछ
English: The production target of foodgrain, cash crops, fruits, fish, meat milk and major agriculture production is presented in the Table 24.09 and Table 24.09(a)
Nepali: खाद्यान्न तथा नगदे वाली, फलफूल, माछा, मासु, दूध आदि प्रमुख कृषि उत्पादनको लक्ष्य निम्न अनुसार हुनेछ
English: 1. Crop programme:-
Nepali: - १. वाली कार्यक्रम
English: Keeping in mind the increasing internal demand and quantity required for export, the following special arrangements will be made in order to launch the production programme for main foodgrains like paddy, maize and wheat in the form campaign
Nepali: बढ्दो आन्तरिक माग र निकास गर्नु पर्ने आवश्यकतालाई समेतध्यानमा राखी खाद्यान्न उत्पादन  बढाउने कार्यक्रमलाई अभियानको रुपमा संचालन गर्नु पर्ने पृष्ठभूमिमा मुख्य खाद्यान्न बाली धान, मकै तथा गहुँ उत्पादन कार्यक्रमलाई अभियानको रुपमा संचालन गर्न निम्न बमोजिमको विशेष व्यवस्था गरिनेछ।
English: 1.1 	Productive inputs like ferilisers, seeds, insecticides, agriculture loans, etc. will be delivered at site in the production spots in the special and pocket regions according to the priority of the programmes for increasing the production.
Nepali: १.  उत्पादनमा वृद्धि ल्याउन उत्पादन साधनहरु जस्तै मल, वीउ, कीटनाशक औषधि, कृषि ऋण आदि कार्यक्रमको प्राथमिकता अनुरुप विशेष तथा पकेट क्षेत्रहरुमा उत्पादन थलोमा नै आबद्धित रुपमा उपलब्ध गराइने छ
English: In other areas these inputs will be supplied to service centers before the farming season.
Nepali: अन्य क्षेत्रहरुमा पनि उत्पादन साधन खेतीको याम अघि नै सेवा केन्द्रहरुमा उपलब्ध गराइनेछ
English: For this purpose distribution of production inputs will be carried on in different areas under the following classifications:- large areas with irrigation facilities will be called special areas, small and scatterd areas with irrigation facilities will be called pocket areas, and those without irrigation facilities and dependent on monoon where increase in production is feasible will be called general regions.
Nepali: -सना र  छरिएर रहेका सिंचित क्षेत्रहरुलाई पकेट क्षेत्र र सिंचाई सुविधा नभएका तर वर्षमा आधारित रहने उत्पादन बढाउन सकिने सम्भाव्य क्षेत्रहरुलाई सामान्य क्षेत्र अन्तर्गत राखी उत्पादन साधानहरु यसै अनुरुप प्राथमिकत दिई परिचालन गरिनेछ यस प्रयोजनाको निमित्त सिंचाई सुविधा भएका ठूला ठूला क्षेत्रहरुलाई विशेष क्षेत्र, स
English: Areas that can not be directly served under the programme will be classified as other regions, for crops other than paddy, maize and wheat in the special, pocket and general areas agriculture inputs and services will be allocated area-wise on the basis of feasibility.
Nepali: यी क्षेत्र बाहेक कायृक्रमले प्रत्यक्ष रुपमा सेवा पुर्‍याउन नसकिने क्षेत्रहरुलाई अन्य क्षेत्र अन्तर्गत राखिने छन  ् धान, मकै, गहुँ बाहेक अन्य वालीहरुको निमित्त विशेष, पकेट तथा सामान क्षेत्र उत्पादन साधान र सेवाहरु सघन रुपमा उपलबध गराउन सकिने सम्भाव्यताको आारमा कार्यक्रममा नै यस्ता क्षेत्रहरु किटान ग िरनेछन्।
English: Paddy Production Programme
Nepali: धान उत्पादन कार्यक्रमः
English: As there is no room for increasing the area under paddy cultivation the predominant foodgrain of  emphasis will be focused on increase in productivity.
Nepali: खाद्यान्नहरुमा सर्वोपरी भूमिका रहेको धान वालीको क्षेत्रफल बढाउने गुन्जायस कम रहेकोले उत्पदकत्व वृद्धि गर्नमा जोड दिनुपर्ने आवश्यकता छ
English: Hence the target for production o chaite/bhadai ya and summer paddy is fixed at 3.40 million metric tons from an area o 1.334 million hectares for both crops.
Nepali: अतः योजना अवधिमा चैते/भदैया र वर्षे दुवै गरी १३ लाख ३४ हजार हेक्टर क्षेत्रफल धान वालीले ढाकी ३४ लाख मे.टन धान उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखिएको छ
English: From this paddy production will increase by 667,000 metric tons as compared to the base year For attaining this target the overall productivity of 2.01 metric tons of paddy per hectare will be raised to 2.50 metric tons per hectare.
Nepali: यो उत्पादन लक्ष्य हासिल  गर्ने क्रममा धानको कूल उत्पादकत्व २.०१ मे.टनप्रति हेक्टरबाट बढी २.५ मे.टनप्रति हक्टर पुगेको छयसबाट आधार वर्षको तुलनामा ६ लाख ६७ हजार मे.टन थप धान उत्पादन हुनेछ
English: The following arrangements will be made in executing this programme : a.
Nepali: यो कार्यक्रमलाई संचालन गर्न निम्न बमोजिमको व्यवस्था गरिनेछ : -
English: The paddy production programme will be implemented by dividing the areas into major irrigated area minor irrigated area partial irrigated area or the area dependent on monsoon water sources and other areas dependent on weather into special pocket general and other areas respectively.
Nepali: १. -साना सिंचित क्षेत्र, आंशिक सिंचाई वा वर्षे मुलमा आधारित क्षेत्र र अन्य आकाशे क्षेत्रहरुमा क्रमशः विशेष, पकेट, सामान्य तथा अन्य क्षेत्रहरुमा विभाजन गरी कार्यक्रम संचालन गरिनेछ धान उत्पादन कार्यक्रम वृहद सिंचित क्षेत्र, स
English: Available means and resources will be utilised in these areas on a priority basis.
Nepali: उपलब्ध साधान र श्रोतहरुलाई यसै क्षेत्रहरुमा क्रमशः प्राथमिकता  दिई उपयोग गराइनेछ।
English: Similarly summer crops should be so selected that these crops do not adversely affect winter crops in the areas where winter crops will be planted.
Nepali: यसै गरी वर्षे धान वालीको जातको सिफारिशमा हिउँदे  वाली लाग्ने क्षेत्रमा हिउँदे वालीलाई असर नपर्ने चाँडो पाक्ने जातको वाली लगाउन जोड दिइनेछ
English: For the supply of sees government farm stations will produce 700 metric tons of foundation seeds during the plan period.
Nepali: वीउको आपूर्तितर्फ योजना अवधिमा सरकारी फार्म स्टेशनहरुबाट ७०० मे.टन स्रोत वीउ उत्पादन गरिनेछ
English: Seed breeding programmes and seed inspecting and certification services will be made effective for increasing the supply of seeds at the farmer level.
Nepali: अरु वीउ कृषकस्तरबाट नै आपूर्ति बढाउन वीउ वृद्धि कार्यक्रम र वीउ निरीक्षण तथा प्रमाणिकरण सेवार्ला प्रभावकारी तुल्याइने छ
English: Institutional distribution activities will be concentrated on the seeds which will increase production. For propagating the popularity of improved seed techniques mini-kit distribution programme will be executed.
Nepali: उन्नत जातका वीउ प्रविधिहरुको लोकप्रियता बढाउन मिनीकिट वितरण कार्यक्रम पनि संचालन गरिनेछबढी उत्पादन दिने नयाँ जातको वीउ प्रयोग ग राउनमा जोड दिइनेछ
English: ii) 	Chemical feritlisers - Chemical ferilisers will be extensively used in the areas where continuous irrigation water is available.
Nepali: ख.  रसायनिक मलः रसायनिक मलखादको प्रयोग खासगरी सिंचाई पानी निरन्तर उपलब्ध हुने क्षेत्रमा विशेष जोड दिइनेछ
English: In order to maintain the quality of soil the use of compost fertiliser will be encouraged in the irrigated areas and other areas.
Nepali: माटोको गुणस्तर कायम राख्न यस्ता सिंचित क्षे त्रमा र अन्य क्षेत्रमा प्रायसः प्रांगरिक मलको गुणस्तर बढाउने र त्यसको प्रयोगमा नै बढावा दिइनेछ
English: Emphasis will be given on the use of chemical fertilisers in specials and pocket areas.
Nepali: विशेष तथा पकेट क्षेत्रमा रसायनिक मल उपयुक्त मात्रमा प्रयोग गराउन जोड दिइनेछ
English: Use of proportion of Nitrogen phosphorous and potash will be gradually increased o a level of 60:20:20 under special programmes 40:15:15 under pocket programmes and 30:10:10 under general programmes. se of ferilisers in other areas also will be encouraged.
Nepali: नाइट्रोजन, फोस्फोरस र पोटासको प्रयोग मात्रा विशेष कार्यक्रम अन्तर्गत क्रमशः बढाई योजनाको अ न्तिम  वर्षसममा कमसेकम ६०ः२०ः२० पुर्‍याइनेछ यसैगरी पकेट कायृक्रम अन्तर्गत यो मात्रा ४०ः१५ः१५ र सामान्य कार्यक्रम अन्तर्गत ३०ः१०ः१० पुर्‍याउन जोड दिइनेछ
English: Social emphasis will be given to increased use of zinc and agri-lime in order to increase the effectiveness of ferilisers.
Nepali: मलखादको प्रभावकारिता बढाउन जिंक र  कृषि चुनको प्रयोगमा पनि
English: iii) 	Irrigation water - Water distribution working groups with the public participation will be organised for distribution of irrigation water through the irrigation drains / canals keeping in mind the fact that only timely supply of water can improve productivity.
Nepali: विशेष जोड दिइनेछ ग.  सिंचाई पानी- सिंचाई पानी समयमा खेती वालीले पाउन सके मात्र उत्पादकत्वमा वृद्धि हुने तथ्यलाई दृष्टिगत गरी सिंचाइ कुलो नहरहरुको पानी वितरण व्यवस्थालाई प्रभावकारी बनाउन पानी वितरण कार्य टोलीहरुको व्यवस्था जनसहभागिताबाट गराइनेछ
English: Necessary arrangement will be made when government irrigation projects are regular repaired and maintained to see to agriculture works are not adversely affected.
Nepali: साथै सरकारी  सिंचाई योजनाहरुको मर्मत सम्भारको नियमित कार्य संचालन गर्दा कृषि कार्यमा वाधा नपर्ने व्यवस्था मिलाइनेछ
English: By completing tube-well boring and small irrigation works and drain construction works additional irrigation facilities will be provided to 20,000 hectares of land every year.
Nepali: ट्युववेल, बोरिङ, साना सिंचाइ तथा कुलो निर्माण कायृहरु पूरा गरी प्रति वर्ष २०,००० हेक्टर जमीनमा थप सिंचाई सुविधा पनि पुर्‍याइनेछ।
English: e. 	Thus 560,000 metric tone of paddy under special programmes 595,000 metric tons under pocket programmes and 839,000 metric tons under general programmes add up to 1,994,000 metric tons from the areas covered by those programmes wih 1,406,000 metric tons from other areas not directly influenced by those programme s this makes a total of 3,400,000 metric tons of paddy.
Nepali: ५.  यसरी विशेष कार्यक्रम अन्तर्गत जम्मा ५,६०,००० मे.टन पकेट कार्यक्रमबाट ५,९५,००० मे.टन उत्पादन र सामान्य कार्यक्रमबाट ८,३९,००० मे.टन उत्पादन गरी कार्यक्रमले ढाकेको क्षेत्रबाट १९,९४,००० मे.टन र कार्यक्रमको प्रत्यक्ष प्रभाव नपर्ने अन्य क्षेत्रबाट १४,०६,००० मे.टन गरी कूल ३४,००,००० मे.टन धान उत्पादन गरिनेछ
English: Annual break-down of the target of paddy production during the Seventh Plan is presented in Table 24.10
Nepali: सातौं योजना अवमिा गरिने धानको उक्त उत्पादन प्रति वर्ष निम्न तालिका अनुसार हुने लक्ष्य छ।
English: Maize Production Progamme
Nepali: मकै उत्पादन कार्यक्रमः
English: Maize occupies the second in the overall production o foodgrains in the country.
Nepali: अधिराज्यको कूल खाद्यान्न उत्पादनमा मकैको स्थान दोश्रो रहन गएको छ
English: There is no room for expanding the area of maize crop also and so emphasis has to be given or the increase of productivity in particular.
Nepali: मकै बालीको पनि क्षेत्रफल विस्तार गर्ने सम्भावना कमै भएकोले मकैको उत्पादकत्व बढाउनमै विशे ष जोड दिनु पर्ने भएकेा छ
English: To execute the maize production program as a campaign the target of producing 936,000 metric tons from 556,000 hectares is fixed for the plan period.
Nepali: त्यसैले  मकै उत्पादन कार्यक्रमलाई अभियानको रुपमा संचालन गर्न योजना अवधिमा रु५ लाख ५६ हजार हेक्टर क्षेत्रफलबाट ९ लाख १६ हजार मे.टन उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखिएइको छ
English: As compared to the base year this programme will produce additional 73,000 metric tons of maize .
Nepali: यसबाट आधार वर्षको तुलनामा ७३  हजार मे.टन थप मर्कै उत्पादन हुनेछ
English: For fulfilling this target the existing productivity of maize of 1,52 metric tons per hectare will be increased to 1.65 metric tons per hectare.
Nepali: या(े उत्पादन लक्ष्य हासिल गर्न मकैको उत्पादकत्व हालको १.५२ मे.टन प्रति हेक्टरबाट बृद्धि भई १.६५ मे. टन प्रति हेक्टर पुग्ने छ
English: To increase the maize production according to the target from this programme the following steps will be taken : a.
Nepali: प्रस्तुत उत्पादन कार्यक्रमबाट मकै उत्पादन बढाउन निम्न बमोजिमको कार्यक्रम संचालन गरिने छ १.  गरिने छ
English: Maize crop development also will be executed by dividing programme into special pocket general and other programmes . Special program will be implemented in valley maize area in the hills and winter and spring season maize areas in the Terai. Similarly in hilly and terai areas where transportation facilities exist summer maize will be cultivated under pocket programme and in other areas in the hills services will be provided by the programme to 216,000 in the hills services will be provided by the programme to 216,000 hectare under general programme and he remaining areas under other programmes.
Nepali: तराईका  हिउँदे मकै क्षेत्र, पहाडको बेसी र तराईमा माघ फाल्गुणमा लगाइने क्षेत्र तथा हिउँदे बाली पछि लगाइने  मकै बाली विकास कार्यक्रम विशेष, सामान्य र अन्य कार्यक्रममा गरी संचालन बसन्त मकै क्षेत्रमा विशेष कार्यक्रम संचालन गरिने छ यसै गरी पहाड र तराईको यातायात सुविधा भएका क्षेत्रको वर्षे मकै लगाई क्षेत्रमा पकेट कार्यक्रम र पहाडक ो अन्य क्षेत्रहरुमा कार्यक्रमले सेवा पुर्‍याउने २ लाख १६ हजार हेक्टरमा सामान्य कार्यक्रम संचालन गरी बाँकी क्षेत्रहरुलाई अन्य क्षेत्र अन्तर्गत राखिनेछ
English: Available resources and means will be mobilsed according to priority under special pocket general and other programmes.
Nepali: उपलब्ध साधन र स्रोत नै विशेष पकेट सामान्य र अन्य क्षेत्रमा क्रमशः प्राथमिकता दिई परिचालन गरिनेछ
English: b. While implementing the programme this way in the areas under special programme production of 2.79 metric tons per hectare will be raised to 3.40 metric tons per hectare under pocket programme 1.68 metric tons per hectare will be raised to 1.62 metric tons per hecare and ndr other programme 1.44 metric tons per hectare will be raised o 1.45 metric tons per hectare.
Nepali: २.  यसरी कार्यक्रम संचालन गरिदा विशेष कार्यक्रम संचालन गरिने क्षेत्रमा २०७९ मे.टन प्रति हेक्टरबाट अन्तिम वर्षमा ३.४ मे.टन प्रतिहेक्टर उत्पादन पुर्‍याइनृ छ पकेट कार्यक्रम अन्तर्गत १.६८ मे.टन  प्रतिहेक्टरबाट २.० मे.टन प्रतिहेक्टर पुर्‍याइने छ
English: c. 	Utilization of improved seed chemical fertilisers and crop protection materials which have a direct bearing on the increase of maize production will be carried out as follows:
Nepali: हेक्टरबाट १ा.४५ पुर्‍याउन जोड दिइनेछ ३.  मकैको उत्पादन बृद्धिको लागि प्रत्यक्ष भूमिका खेल्ने उन्नत वीउ रसायनिक मल र बाली संरक्षण सामग्रीहरुको परिचालनमा निम्न बमोजिम गरिनेछ
English: The required quantity of seeds for the general programme will be supplied by the private sector by supplied by the private sector by supporting the seed breeding programme.
Nepali: सामान्य कार्यक्रमको लागि आवश्यक पर्ने वीउ वीज बृद्धि कार्यक्रममा संचालनमा टेवा पुर्‍याई निजी क्षेत्रबाटै आपूर्ति गराइनेछआवश्यक पर्ने सम्पूर्ण उन् नत जातको वीउ संस्थागत रुपमा उपलब्ध गराइनेछ
English: 20% of the certified seeds required by the seed men programme.
Nepali: अन्य वीउ कृषकहरुबाटै छनौट गरी उपलब्ध गराइनेछ
English: Other seeds will be supplied by farmers them to seed breeding programme will be carried out under seed processing and development programme.
Nepali: वीज बृद्धि कार्यक्रमको लागि वीउ निरीक्षण तथा प्रमाणिकरण सेवा वीउ प्रविधि तथा विकास कार्यक्रम मार्फत पुर्‍याउने छ
English: Maize mini-kit programme will be implemented in order to popularise the use of improved seeds and techniques.
Nepali: उन्नत जातको वीउ र प्रविधि बारे लोकप्रीयता बढाउन मकैको मिनी कीट कार्यक्रम संचालन गरिनेछ।
English: ii) Crop protection - Crop protection services will be made more effective because maize production is greatly affected by insects.
Nepali: (ख)  वाली संरक्षण- मकैको उत्पादनमा किराको प्रकोपले बढी असर पर्ने गरेकोले वाली संरक्षण सेवालाई बढी प्रभावकारी गराइनेछ
English: Crop protection units and service centres will be made active in saving the losses for increasing the production by observing the use of chemicals in the soil prior to farming and when the plants grow.
Nepali: वाली लगाउनु अघि माटो मै औषधि प्रयोग गर्ने र पछि बोट विरुवाको लागि पनि प्रयोग गर्नु पर्ने औषधिहरु बारे विशेष दृष्टि पुर्‍याउन वाली संरक्षण इकाईतथा से्वा केन्द्रहरुलाई सकृयपारी वाली नोक्सानी हुनबाट बचाई उत्पादन बढाइने छ।
English: Priority will be given to the use of chemical fertilisers in connection with soil nutrition according to the intensively of the programme.
Nepali: पोषक  तत्व पुर्‍याउनसे सन्दर्भमा रसायनिक मलको प्रयोगलाई कार्यक्रमको सघनता अनुरुप प्राथमिकता दिइनेछ
English: In the special areas the proportion of nitrogen and phosphorous will be 90L\:45 kg. for he Terai Region and 60:30 kg per hectare in the Hilly Region.
Nepali: विशेष कार्यक्रम क्षेत्रमा नाइट्रोजन र फोस्फोरसको प्रयोग मात्र तराई क्षेत्रमा ९०ः४५ के.जि. र पहाडी क्षेत्रमा ६०ः३० के.जि. प्रतिहेक्टर प्रयोग गराइनेछ ,
English: Similarly under normal programme nitrogen will be supplied at the rate of 23 kg per hectare to a minimum of 50% of programme area. Special programmes will be implemented o encourage the use of compost fertiliser to maintain the quality of soil .
Nepali: पकेट कार्यक्रम अन्तर्गैत ६०ः३० केजी प्रति हेक्टर २३ केजि. नाइट्रोजन उपलब्ध गराउन जोड दिइनेछ।साथै यी क्षेत्रहरुमा माटोको गुणस्तर रसायनिक मल- उत्पादन बढाउन माटोको पोषक तत्व रहनु पर्ने कुरा निविएवाद छ कायम गराउन प्रांगारिक मलको प्रयोग गराउनमा पनि विशेष कार्यक्रम संचालन गरिनेछ
English: In other regions use of compost fertilisers will be emphasized.
Nepali: अन्य क्षेत्रहरुमा प्रांगारिक मलको प्रयोग मै  जोड दिइनेछ।