CohleM/english-to-nepali huggingface dataset:
English: If any incident, conduct of the persons or general trend of the acts- transactions reasonably leads towards certain presumption, the court may presume other facts accordingly.
Nepali: (ग) कुनै घटना मानिसहरूका आचरण वा काम कारोबारको सामान्य क्रम विचार गर्दा तर्कसंगतरूपमा अनुमान गर्न सकिने अन्य कुनै कुरा अदालतले अनुमान गर्न
English: FACTS TO BE TAKEN OR NOT TO BE TAKEN AS EVIDENCE
Nepali: परिच्छेद ३ प्रमाणमा लिन हुने र नहुने कुराहरू
English: Facts to be taken as evidence: The facts to be taken as evidence under this Chapter and other facts stated by the witness before the court may be taken as evidence in the course of examining evidence pursuant to Section 3.
Nepali: ८. प्रमाणमा लिन हुने कुराहरू ः दफा ३ बमोजिम मुद्दामा प्रमाण बुझ्दा यस परिच्छेद बमोजिम प्रमाणमा लिन हुने कुराहरू र साक्षीले अदालतका समक्ष बकेका अन्य कुराहरूमात्र प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: Facts expressed by the party: (1) Any fact expressed by the party to a case may be taken as evidence against him/her.
Nepali: ९. पक्षले व्यक्त गरेको कुरा ः (१) मुद्दाका कुनै पक्षले व्यक्त गरेको कुनै कुरा निजका विरुद्ध प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: Notwithstanding anything contained in Sub- section (1),
Nepali: (२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि ः
English: The fact expressed by the accused of a criminal case, in a place other than the court regarding the charge made against him/her, may be taken as evidence, when the court finds it as following- At the time of expression, the accused was conscious and in a position to understand what he/she did or expressed.
Nepali: फौज्दारी मुद्दामा कुनै अभियुक्तले निजलाई लगाइएको अभियोगको सम्वन्धमा अदालत बाहेक अन्यत्र व्यक्त गरेको कुरा अदालतले देहाय बमोजिम ठहराएमा प्रमाण लिन हुन्छ ः (१) सो कुरा व्यक्त गर्दा अभियुक्त सचेत अवस्थामा र आफूले भनेको र गरेको कुरा बुझ्न सक्ने अवस्थामा थियो ।
English: The fact was not expressed putting pressure on him/her or with torture to him/her or with a threat to torture to him/her or any other person or putting him/her in a condition to express the fact against his / her will.
Nepali: (२) निजलाई बाध्य गरी वा निज वा अरू कसैलाई यातना दिई वा यातना दिने धम्की दिई वा निजलाई आफ्नो इच्छा विरुद्ध सो कुरा व्यक्त गर्ने स्थितिमा पारी सो कुरा व्यक्त गरेको होइन ।
English: The public official, while conducting a process had not given any threat or promise in relation to any charge, by which there was a possibility of expressing any untrue fact and he /she had reasonably believed that such official had a power and authority to implement the threat or the promise.
Nepali: (३) सो अभियोग बारे कुनै सार्वजनिक अधिकारीले गर्ने कारवाईको सम्वन्धमा यस्तो धम्की वा विश्वास पर्ने आश्वासन दिएको थिएन जसबाट निजले सो कुरा असत्य रूपमा व्यक्त गर्ने सम्भावना थियो र जुन धम्की वा आश्वासन कार्यान्वित गर्न सक्ने अधिकार र शक्ति सो अधिकारीलाई थियो भन्ने कुरा निजले युक्तिसंगत
English: Any fact, mentioned in from Clause (a) to (d) of Section 12 and any other fact which may be taken as evidence under any of the Sections of this Chapter, may be taken as an evidence even in his/her favour although it was expressed by him/herself, if he/she so desires.
Nepali: रूपमा विश्वास गरेको थियो । (ख) दफा १२ को खण्ड (क) देखि (घ) सम्ममा उल्लिखित कुराहरू र यस परिच्छेदको अन्य कुनै दफा बमोजिम प्रमाणमा लिन हुने कुनै कुरा सो पक्षले नै व्यक्त गरेको भए पनि निजले चाहेमा त्यस्तो कुरा निजका पक्षमा पनि प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: A fact accepted by a person for the purpose of reaching to a compromise, by giving up any claim as a whole or in part or agreeing to pay any amount or to provide any service to any other person, may not be taken as an evidence against that person.
Nepali: (ग) मिल्ने उद्देश्यले कुनै पक्षले आफ्नो दाबी पूरै वा आंशिक रूपमा छोड्न वा कुनै व्यक्तिलाई कुनै रकम दिन वा कुनै सेवा प्रदान गर्न स्वीकार गरेको कुरा निजका बिरुद्ध प्रमाणमा लिन हुँदैन ।
English: For the purpose of this Section, the following facts expressed by the following persons shall be considered to have been expressed by the party him/herself:- The fact expressed by the attorney ( waris) of the party or by the representative of the party to a case, in the capacity of an attorney or a representative, pursuant to prevailing law,
Nepali: (३) यस दफाको प्रयोजनको लागि देहायका व्यक्तिले व्यक्त गरेको देहाय बमोजिमको कुरा पक्षले नै व्यक्त गरेको मानिनेछ ः (क) पक्षको वारिस वा प्रचलित नेपाल कानुन बमोजिम निजका तर्फबाट मुद्दामा प्रतिनिधित्व गर्ने व्यक्तिले वारिस वा त्यस्तो प्रतिनिधिको हैसियतले व्यक्त गरेको कुनै कुरा,
English: Any fact expressed by a person so authorized to act upon on behalf of the party till such authority remains valid and up to the scope of the authority,
Nepali: पक्षका तर्फबाट कुनै काम गर्न अधिकार पाएका व्यक्तिले त्यस्तो अधिकार कायम रहेको अवस्थामा आफ्नो अधिकारको विषय वस्तुका सम्वन्धमा व्यक्त गरेको कुनै कुरा,
English: Any fact expressed by a person on such matter he/she deserves ownership or economic interest till such ownership or interest is valid and before the party to the case gets any right in the subject matter of the case, Any fact expressed by a person regarding the subject matter of the case on which there was a joint ownership or economic interest between such person and party to the case.
Nepali: (ग) मुद्दाको कुनै विषय वस्तुमा पक्षलाई कुनै अधिकार प्राप्त हुनुभन्दा अगावै सो विषय वस्तुमा स्वामित्व वा आर्थिक स्वार्थ भएका व्यक्तिले आफ्नो स्वामित्व वा आर्थिक स्वार्थ रहेको अवस्थामा त्यस सम्वन्धमा व्यक्त गरेको कुनै कुरा, वा (घ) मुद्दाको विषय वस्तुमा संयुक्तरूपमा पक्ष र अन्य कुनै व्यक्तिको स्वामित्व वा आर्थिक स्वार्थ कामय रहेको अवस्थामा सो व्यक्तिले सो सम्वन्धमा व्यक्त गरेको कुनै कुरा ।
English: Immediately expressed fact: (1) If any of the following persons express any fact immediately or immediate before or after, regarding any act, incident or condition/situation such fact may be taken as evidence: The person who had done that act or who had directly seen or known the act, incident or condition/situation,
Nepali: १०. मौकामा व्यक्त गरेको कुरा ः (१) कुनै काम घटना वा अवस्थाका सम्वन्धमा देहायका कुनै व्यक्तिले मौकामा वा त्यसको तत्काल अघि वा पछि व्यक्त गरेको कुरा प्रमाणमा लिन हुन्छ ः (क) सो काम गर्ने वा सो काम, घटना वा अवस्था प्रत्यक्ष रूपमा देख्ने वा थाहा पाउने व्यक्ति, वा (ख) सो काम, घटना वा अवस्थाबाट पीडित भएका व्यक्ति ।
English: (2) If any person expresses any fact clearly knowing his/her physical or mental condition till the continuation to such condition the fact so expressed may be taken as evidence.
Nepali: (२) कुनै व्यक्तिले निजको शारीरिक वा मानसिक अवस्था स्पष्टरूपमा बोध हुने गरी त्यस्तो अवस्था कायम छँदै व्यक्त गरेको कुरा प्रमाणमा लिनहुन्छ । ११. मरेको व्यक्तिले होस् छँदै व्यक्त गरेको कुरा ः कुनै मरेको व्यक्तिले आफू मर्न लागेको अवस्थामा होस् छँदै आफ्नो मृत्युको कारणका सम्वन्धमा व्यक्त गरेको कुरा प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: Special Facts Expressed by the Persons in Special Situation, Condition, or Position: The following facts expressed by the person who is dead, whose whereabouts could not be located or who is incompetent to be a witness or who has privilege not to be a witness pursuant to this Act or for whom the party to the case has proved that he/she cannot appear before the Court due to the conspiracy of the opposing party or who is in such a position that the Court cannot issue a summon or a person as to whom the Court finds it inappropriate to call him/her due to the process being expensive or time consuming,
Nepali: १२. खास अवस्थाका व्यक्तिले व्यक्त गरेको खास खास कुराहरू ः मरेको, बेपत्ता भएको वा साक्षी बस्न यस ऐनबमोजिम असमर्थ वा कर नलाग्ने भएको वा विपक्षीको जाल प्रपञ्चले गर्दा अदालतमा उपस्थित गराउन सम्भव छैन भनि मुद्दाको पक्षले प्रमाणित गरेको वा अदालतद्वारा समाव्हान जारी हुन नसक्ने अवस्थामा भएको वा अदालतको रायमा अनावश्यक रूपमा बढी खर्च वा समय लाग्ने भई उपस्थित गराई रहन अनुपयुक्त देखिएको व्यक्तिले व्यक्त गरेको देहायका कुराहरू प्रमाणमा लिन हुन्छ ः (क) निजको हक, हित वा स्वार्थको विपरीत हुने गरी व्यक्त गरेको कुनै कुरा,
English: The fact expressed in a written form which could lead towards legal action or criminal charge (acquisition) against him/her.
Nepali: (ख) निज उपर कुनै कानूनी कारवाई हुन सक्ने वा कुनै फौज्दारी अभियोग लाग्न सक्ने गरी लिखित रूपमा व्यक्त गरेको कुनै कुरा,
English: Any fact expressed in a written form, before filing of the case, regarding any public interest or custom specially known to him/her.
Nepali: (ग) निजलाई विशेष रूपमा थाहा भएको कुनै सार्वजनिक हक वा रीतिस्थितिका सम्वन्धमा मुद्दा पर्नु भन्दा अघि लिखित रूपमा व्यक्त गरेको कुनै कुरा, वा (घ) निजलाई विशेष रूपमा थाहा भएको कुनै नाता सम्वन्धका विषयहरू मुद्दा पर्नुभन्दा अघि व्यक्त गरेको कुनै कुरा ।
English: Facts mentioned in the public document: (1) Facts mentioned in any public document, by the public officer in the course discharging of a public duty required for his/her position and by any other person in performance of a duty prescribed by the law, may be taken as evidence.
Nepali: १३. सार्वजनिक लिखत इत्यादिमा उल्लेख भएका कुराहरू ः (१) राष्ट्रसेवकले आफ्नो ओहदाको कर्तव्यपालनको सिलसिलामा र कुनै व्यक्तिले कानूनद्वारा तोकिएको आफ्नो कर्तव्य पालनको सिलसिलामा कुनै सार्वजनिक लिखतमा उल्लेख गरेका कुराहरू प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: (2) Facts mentioned in the documents, relating to any Maps, Charts or Data (facts and figures) generally offered for public sale, which are published by the government of Nepal or by a person or public institution authorized by the Government of Nepal, may be taken as evidence.
Nepali: (२) नेपाल सरकारबाट वा नेपाल सरकारद्वारा अधिकार प्राप्त व्यक्तिबाट वा सार्वजनिक संस्थाबाट प्रकाशित भई सार्वजनिक रूपमा बिक्रीमा रहेका नक्सा, मानचित्र वा तथ्यांक सम्वन्धी लिखतमा जनिएका कुराहरू प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: Facts mentioned in the Books of Account, Private Entries (Bahi) Books or other Records (Shresta) in a regular basis: Any fact regularly posted or mentioned in the books of Account, Private Entries (Bahi) Books or other Records (Shresta) in the course of any act, process or profession or any letter written, receipt, series of letters (Chalani) or any other particulars may be taken as evidence.
Nepali: १४. नियमित रूपमा राखिएका खाता, बही, किताब वा अन्य श्रेस्तामा जनिएका कुराहरू ः कुनै काम, कारवाई वा व्यवसायको सिलसिलामा नियमितरूपमा राखिएको खाता, बही, किताब वा अन्य श्रेस्तामा नियमितरूपमा चढाएको वा जनाएको कुनै कुरा वा सो काम, कारोबार वा व्यवसायका सम्वन्धमा लेखेको चिठृीपत्र, भरपाई, चलानी वा अन्य कुनै विवरण प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: Facts written in the Book or Article: (1) Statement of facts on the law and decision contained in the Books published by the Government of Foreign State or by a person or an organization authorized by such government regarding the law or the decision of the court of that State, may be taken as evidence.
Nepali: १५. पुस्तक वा लेखमा लेखिएका कुराहरू ः (१) कुनै विदेशी राज्यको सरकारबाट वा त्यस्तो सरकारबाट अधिकारप्राप्त व्यक्ति वा संस्थाबाट सो राज्यको कानून वा अदालतको निर्णयको सम्वन्धमा प्रकाशित पुस्तकमा उल्लेख भएका त्यस्तो कानून वा निर्णय सम्वन्धी कुराहरू प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: (2) Facts mentioned in the published Book or Article written by a person renowned as a Scholar in that field (Subject) may be taken as evidence.
Nepali: (२) कुनै विषयमा सो विषयका विद्वान कहलिएका व्यक्तिद्वारा लेखिएको प्रकाशित पुस्तक वा लेखमा उल्लेख भएका कुराहरू प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: Special types of Data, Index etc. : Facts mentioned in the data (facts and figure), detail out index, particulars or articles, regularly published for the consumption of the specific professions may be taken as evidence.
Nepali: १६. खास प्रकारका तथ्यांक, सूची पत्र, विवरण इत्यादि ः कुनै खास पेशामा लागेका व्यक्तिहरूको उपयोगका लागि नियमति रूपमा प्रकाशित हुने तथ्यांक, फिहरिस्त, सूची पत्र, विवरण वा लेखमा उल्लेख भएका कुराहरू प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: In case, the witness has been dead or has become incompetent to be a witness pursuant to this Act, or
Nepali: १७. अन्य मुद्दामा साक्षीले बकेका कुराहरू ः कुनै मुद्दामा कुनै अदालतका समक्ष कुनै साक्षीले बकेका कुराहरू देहायका अवस्थामा मात्र अर्को मुद्दामा प्रमाणमा लिन हुन्छ ः (क) सो साक्षी मरेको, बेपत्ता भएको वा साक्षी बस्न यस ऐन बमोजिम अयोग्य हुन गएकोमा, वा (ख) निजले सो कुरामा प्रमाण दिन कर नलाग्ने गरी यस ऐन बमोजिम सुविधा पाउने अवस्था भएमा, वा (ग) विपक्षीको जाल प्रपञ्चले गर्दा निजलाई अदालतमा उपस्थित गराउन सम्भव छैन भनि मुद्दाका पक्षले प्रमाणित गरेमा, वा (घ) निजका बिरुद्ध म्याद जारी हुन नसक्ने अवस्था भएमा, वा (ङ) अदालतको रायमा निजलाई उपस्थित गराउँदा अनावश्यक रूपमा बढी समय वा खर्च लाग्ने भै अनुपयुक्त देखिएमा ।
English: Document prepared in the course of inquiry or examination: The fact expressed by a person in the document prepared in the course of inquiry or examination of any act, incident or situation/ condition pursuant to the prevailing law, may be taken as evidence, in case he/she appears before the court and records his/her statement as an witness.
Nepali: १८. तहकिकात वा जाँचबुझको सिलसिलामा तयार भएका लिखत ः कुनै काम, घटना वा अवस्थाका सम्वन्धमा भएको तहकिकात वा जाँचबुझको सिलसिलामा प्रचलित नेपाल कानुनबमोजिम तयार भएको कुनै लिखतमा उल्लेख भएको कुनै कुरा सो कुरा व्यक्त गर्ने व्यक्ति साक्षीको रूपमा अदालतमा उपस्थित भै बयान गरेमा प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: Provided that,
Nepali: तर,
English: In case, there is no issue between the parties to the case on the facts mentioned by the expert in the Post-mortem Report or the fact so mentioned is not inconsistent with the evidence if any, such fact may be taken, as evidence even if the expert does not appear before the court.
Nepali: (क) शव परीक्षाको प्रतिवेदन (पोष्टमार्टम रिपोर्ट) मा सम्वन्धित विशेषज्ञले उल्लेख गरेको कुनै कुराका सम्वन्धमा मुद्दाका पक्षहरूका बीचमा कुनै विवाद नभएमा वा सो कुरा मिसिलमा देखापरेको कुनै प्रमाण वा कुनै वस्तुस्थितिसँग असंगत नदेखिएमा सो विशेषज्ञ अदालतमा उपस्थित नभए पनि सो कुरा प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: An opinion expressed by a person, in the deed of and deed of spot investigation sarjameen done bye the Investigating Officer in the course of investigation, may taken as evidence for the purpose of remand even such person does not appeal before the court as witness.
Nepali: (ख) मुद्दाको पुर्पक्ष गर्दा अभियुक्तलाई थुनछेक गर्ने प्रयोजनको लागि अधिकार प्राप्त अधिकारीले गराएको लास जाँच मुचुल्का र मौका तहकिकात सरजमीन मुचुल्का सो मुचुल्कामा उल्लेख भएका कुराहरू व्यक्त गर्ने व्यक्तिहरू साक्षीको रूपमा अदालतमा उपस्थित भई बयान नगरे पनि थुनछेकको लागि प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: Note (Nissa) or Certificate: A Note or Certificate, issued by a person having the duty of issuing such Note or Certificate, may be taken as evidence
Nepali: १९. निस्सा वा प्रमाणपत्र ः कुनै निस्सा वा प्रमाणपत्र दिने कानूनी कर्तव्य भएका व्यक्तिले प्रचलित नेपाल कानुनबमोजिम दिएको निस्सा वा प्रमाणपत्र प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: Report: Any observation (Tippani) or Report, written or prepared in the course of discharging of duty, by a person who has a legal duty to prepare the observation (Tippani) or Report and submit it to a specific place or an office regarding any act, incident or situation/condition pursuant to the prevailing Nepal Law, may be taken as evidence.
Nepali: २०. प्रतिवेदन ः प्रचलित नेपाल कानुनबमोजिम कुनै काम, घटना वा अवस्थाका सम्वन्धमा कुनै टिप्पणी वा प्रतिवेदन तयार गरी कुनै खास ठाउँ वा कार्यालयमा जाहेर गर्नुपर्ने कानूनी कर्तव्य भएका व्यक्तिले आफ्नो कर्तव्य पालनको सिलसिलामा लेखेको त्यस्तो टिप्पणी वा प्रतिवेदन प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: Provided that, the observation (Tippani) or Report should have been duly registered in the specific place or office.
Nepali: तर त्यस्तो टिप्पणी वा प्रतिवेदन सम्बन्धित ठाउँ वा कार्यालयमा रीतपूर्वक जाहेर भै दर्ता भएको हुनुपर्छ ।
English: Other documents with evidential value: In addition to the document mentioned from Section 9 to Section 20, any other document may be taken as evidence to prove that such document exists.
Nepali: २१. प्रमाण लाग्ने अन्य लिखत ः दफा ९ देखि २० सम्ममा उल्लेख भएका लिखत बाहेक अन्य कुनै लिखत सो लिखत छ भन्ने कुराको प्रमाणको रूपमा लिन हुन्छ ।
English: Material (Dashi) Evidence: Any material or object related to the case and identified by the witness before the court may be taken as evidence.
Nepali: २२. दशी प्रमाण ः साक्षीले अदालतका समक्ष सनाखत गरेको मुद्दासँग सम्वन्धित जुनसुकै दशी वा चीज वस्तु प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: Personal Opinion: (1) If the court has to reach to a conclusion of any opinion, regarding law of a foreign country, science, art, signature or finger impression, opinion of the expert may be taken as evidence.
Nepali: २३. व्यक्तिगत राय ः (१) अदालतले विदेशी कानून, विज्ञान, कला, हस्ताक्षर वा ल्याप्चेका सम्वन्धमा राय यकीन गर्नु परेमा सो सम्वन्धी विशेषज्ञको राय प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: Explanation: For the purpose of this Section, the term "expert" means a person who has acquired special knowledge through special study or training or experience in any field (subject).
Nepali: स्पष्टीकरण ः यस दफाको प्रयोजनको लागि “विशेषज्ञ” भन्नाले विशेष अध्ययन, तालीम वा अनुभवबाट कुनै विषयमा विशेष ज्ञान प्राप्त गरेको व्यक्तिलाई सम्झनु पर्छ ।
English: If the court has to reach to a conclusion of the signature of a person, the opinion of a person who was in a position to see the signature of such person frequently and to identify it, may be taken as e vidence.
Nepali: (२) अदालतले कुनै व्यक्तिको हस्ताक्षरका सम्वन्धमा राय यकीन गर्नु परेमा सो व्यक्तिको हस्ताक्षर बराबर देख्ने मौका पाई सो हस्ताक्षर चिन्न सक्ने स्थितिमा भएको व्यक्तिको राय प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: If the court has to reach to a conclusion of the fact regarding any religious, ethnic or public interest or custom, the opinion of a person who is in a position to have special knowledge regarding the interest or custom may be taken as evidence.
Nepali: (३) अदालतले कुनै धार्मिक, जातीय वा सार्वजनिक हक वा रीतिस्थितिका सम्वन्धमा कुनै कुरा यकीन गर्न परेमा त्यस्तो हक वा रीतिस्थितिको विशेष जानकारी हुन सक्ने स्थितिमा भएका व्यक्तिको राय प्रमाण लिन हुन्छ ।
English: If the court has to reach to a conclusion of any fact, regarding whether there is any bond or relation of a person with another person or not, the opinion of a person who has special information regarding the bond or relation, may be taken as evidence.
Nepali: (४) अदालतले कुनै व्यक्तिको अर्को कुनै व्यक्तिसँग कुनै नाता सम्वन्ध छ वा छैन भन्ने कुरा यकीन गर्न परेमा त्यस्तो नाता वा सम्वन्धको विशेष जानकारी हुन सक्ने स्थितिमा भएका व्यक्तिको राय प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: If the court has to reach to a conclusion about the meaning of the specific word or words (phrase) which is in use in some specific places, opinion of the person who is in a position to have special knowledge of the same, may be taken as evidence.
Nepali: (५) अदालतले कुनै खास स्थानमा प्रयोग हुने खास शब्द वा शब्दहरूको अर्थ यकीन गर्नु परेमा त्यसको विशेष ज्ञान हुन सक्ने स्थितिमा भएका व्यक्तिको राय प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: In case, opinion of a person is taken as evidence pursuant to this Section, the facts which support or refute the opinion or the grounds of the opinion may also be taken as evidence.
Nepali: (६) यस दफाबमोजिम कुनै व्यक्तिको राय प्रमाणमा लिइएमा त्यस्तो रायलाई समर्थन वा खण्डन गर्ने कुराहरू र त्यस्तो रायको आधार पनि प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: Any opinion expressed by a person may be taken as evidence only if he/she appears before the court in person as a witness.
Nepali: (७) कुनै व्यक्तिले व्यक्त गरेको कुनै राय सो व्यक्ति साक्षीको रूपमा आफैं अदालतमा उपस्थित भएमा मात्र यस दफा बमोजिम प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: Provided that, to take any opinion or the ground of such opinion expressed in a book or article, of the expert, as an evidence it shall not be necessary to be produced by the writer of the book or article before the court in person.
Nepali: तर कुनै विषयको विशेषज्ञद्वारा कुनै पुस्तक वा लेखमा व्यक्त भएको राय वा सो रायको आधारलाई प्रमाणमा लिन सो पुस्तक वा लेखको लेखक आफैं अदालतमा उपस्थित हुन अनिवार्य हुने छैन ।
English: Facts not be taken as evidence: (1) Whether the character of the parties to the case is good or bad, shall not be taken as evidence.
Nepali: २४ प्रमाण लिन नहुने कुरा ः (१) मुद्दामा पक्षहरूको चरित्र असल वा खराब छ भन्ने कुरा प्रमाणमा लिन हुँदैन ।
English: Provided that, if the court has to decide on the character of a party to the case, fact relating to the character may be taken as evidence.
Nepali: तर कुनै पक्षको चरित्र नै अदालतले ठहर गर्नु पर्ने भएमा निजको चरित्र सम्वन्धी कुरा प्रमाणमा लिन हुन्छ ।
English: In case, where a person is not permitted to express any fact pursuant to Section 41, 43 and 45 and even if that person expresses that fact, such fact may not be taken as evidence.
Nepali: (२) दफा ४१, ४३ वा ४५ बमोजिम कुनै व्यक्तिले कुनै कुरा प्रकट गर्न नहुने अवस्थामा निजले त्यस्तो कुनै कुरा प्रकट गरे पनि प्रमाणमा लिन हुँदैन ।
English: If the court issues order to produce a document to a party to the case and that party does not submit the same accordingly that evidence shall not be permitted to produce in that case without the permission of the other party or the court.
Nepali: (३) कुनै पक्षलाई अदालतले पेश गर्न आदेश दिएको कुनै लिखत सो पक्षले पेश नगरेमा सो लिखत अर्को पक्ष वा अदालतको अनुमति बेगर सो मुद्दामा प्रमाणमा पेश गर्न पाइने छैन ।
English: In addition to the facts specifically mentioned in this Section, any other facts which can not be taken as evidence pursuant to this Act or other prevailing Nepal laws, may not be taken as evidence.
Nepali: (४) यस दफामा किटानीसाथ उल्लेख गरिएका कुराहरूका अतिरिक्त यो ऐन वा अन्य प्रचलित नेपाल कानुनबमोजिम प्रमाणमा लिन नहुने अन्य कुनै कुरा प्रमाणमा लिन हुँदैन ।
English: CHAPTER-4 BURDEN OF PROOF
Nepali: परिच्छेद ४ प्रमाणको भार
English: Burden of proof of proving an offence: The burden of proof of proving that the accused has committed the offence in a criminal case shall lie on the plaintiff.
Nepali: २५. कसूर प्रमाणित गर्ने भार ः फौजदारी मुद्दामा आफ्नो अभियुक्तको कसूर प्रमाणित गर्ने भार वादीको हुनेछ ।
English: Burden of proof of proving the claim: The burden of proof of proving the claim in a civil case shall lie on the plaintiff.
Nepali: २६. दाबी प्रमाणित गर्ने भार ः देवानी मुद्दामा आफ्नो दावी प्रमाणित गर्ने भार वादीको हुनेछ ।
English: (Jikir) regarding remission from the penalty or acquittal from the charge (penalty) pursuant to pre vailing Nepal law, the burden of proof of proving such fact shall lie on the defendant him/herself.
Nepali: २७. प्रतिवादीले प्रमाण पुर्याउनु पर्ने भार ः (१) प्रचलित नेपाल कानुनबमोजिम सजायमा कमी वा छूट हुने वा सजायबाट रिहाई पाउने कुनै कुराको जिकीर प्रतिवाादीले लिएमा सो कुराको प्रमाण पुर्याउने भार निजको हुनेछ ।
English: (2) If some thing has to be paid or returned back to the plaintiff pursuant to the prevailing Nepal law, the burden of proving the fact that it has been already paid or returned back shall lie on the defendant.
Nepali: (२) प्रचलित नेपाल कानुनबमोजिम वादीलाई दिनु वा बुझाउनु पर्ने कुरा सो कानुनबमोजिम दिए वा बुझाएको छ भनि प्रमाणित गर्ने भार प्रतिवादीको हुनेछ ।
English: Burden of proof as to particular fact: The burden of proof as to any particular fact lies on that person who wishes to the court to believe in its existence, unless it is provided by any law that the proof of that fact shall lie on any particular person.
Nepali: २८. कुनै खास कुरा प्रमाणित गर्ने भार ः कुनै खास कुरा प्रमाणित गर्ने भार कुनै खास व्यक्तिको हुनेछ भनि कुनै नेपाल कानूनमा व्यवस्था भएकोमा बाहेक त्यस्तो कुरा प्रमाणित गर्ने भार सो कुराको अस्तित्वमा अदालतलाई विश्वास दिलाउन चाहने व्यक्ति माथिनै हुनेछ ।
English: Burden of proof to refute the presumption of the court: If a party to a case wishes to refute the presumption made by the court as to any fact pursuant to this Act, the burden of proving such fact shall lie on such party.
Nepali: २९. अदालतको अनुमान खण्डन गर्न प्रमाण पुर्याउने भार ः अदालतले यस ऐन बमोजिम अनुमान गरेको कुनै कुरा कुनै पक्षले खण्डन गर्न चाहेमा त्यस्को प्रमाण पुर्याउने भार सोही पक्षको हुनेछ ।
English: Burden of proving fact specially within knowledge: When any fact is specially within the knowledge of any party, the burden of proving that fact shall lie on that party.
Nepali: ३०. विशेष जानकारीमा रहेको कुरा प्रमाणित गर्नु पर्नेे भार ः कुनै पक्षको विशेष जानकारीमा रहेको कुनै कुरा सो पक्षले नै प्रमाणित गर्नु पर्छ ।
English: Burden of proving one fact to prove the another fact: If it is necessary to prove any other fact earlier to take a fact as an evidence, to prove such other fact shall lie on that party who wants to produce the first fact as an evidence.
Nepali: ३१. कुनै कुरा प्रमाणित गर्न अर्को कुरा प्रमाणित गर्नु पर्ने भएमा सो कुरा प्रमाणित गर्ने भार ः कुनै कुरा प्रमाणमा लिनलाई पहिले कुनै अर्को कुरा प्रमाणित गर्नु पर्ने रहेछ भने सो अर्को कुरा प्रमाणित गर्ने भार सो पहिलो कुरा प्रमाणमा दिन चाहने पक्ष उपर हुनेछ ।