title: Boer befeiliget swannenêst 24 oeren deis mei boukamera

maintext:
It best befeilige swannenêst fan Fryslân leit op it stuit yn it lân fan boer Johan Monkelbaan fan Jonkerslân. De boer hat in grutte boukamera pleatse litten, om't it swannenêst de lêste fiif jier hieltyd fernield is. Monkelbaan woe dat net nochris meimeitsje en gie oer op de swiere en benammen djoere maatregel. "It kostet wol aardich wat, ja. Yn it begjin tocht ik: ik doch it net, want it kostet tefolle. Mar it smyt safolle mear wille op yn it wurk, dat je de swannen mei piken yn it lân sjogge. Boppedat fyn ik it belangryk dat we as boeren oan natuerbehear dogge."
Monkelbaan ferwachtet dat de fjouwer aaien oer sa'n twa wiken útkomme sille. Oant dy tiid bliuwt de boukamera der by stean. Yn in meldkeamer wurde de bylden 24 oeren deis besjoen troch in befeiligingsbedriuw. Om de hege kosten wat te drukken, hopet Monkelbaan sponsoaren te finen dy't in bydrage leverje wolle.


title: Kampanje op sosjale media foar wettersporters Waadgebiet

maintext:
In spesjale sosjalemediakampanje sil wettersporters fan 't simmer op de hichte bringe fan wat wol en net mei yn it Waadgebiet. Fia filmkes krije besikers fan it Wrâlderfgoedgebiet útlis oer de saneamde 'earekoade foar de Waadsee'.
Undersikers sjogge dat hieltyd minder toeristen bekend binne mei de regels yn it Waadgebiet. De earekoade bestiet út sawat tritich tips hoe't rekreanten omgean moatte mei de kwetsbere natuer. De koade is opsteld troch behearders, natuerorganisaasjes, oerheden en wettersportorganisaasjes.
De kearn fan de regels is dat toeristen altyd ôfstân genôch hâlde moatte fan fûgels en seehûnen. Mei de filmkes op Facebook en Instagram hope de inisjatyfnimmers de yndividuele sporter better te berikken.

fasttext_language: fy


title: Ratatoelje #9: Sietske bakt Victoria Spongecake

maintext:
Bûter, sûker, aaien, sitroenrasp, selsrizend bakmoal, sjem, ierdbeien, poeiersûker.
Yn de kulinêre searje Ratatoelje fan Finster op Fryslân meitsje Friezen fan ferskillende achtergrûnen in gerjocht mei in ferhaal. Ien fan dy Friezen is deputearre Sietske Poepjes: "Yn de polityk bist altyd mei praten oan de gong. Ik wol ek wolris wat meitsje dat net mei wurden is, mar mei de hannen."
It is sa stadichoan wol bekend dat Sietske Poepjes fan bakken hâldt. Alle sneonen hat se in bakrubryk yn it Omrop Fryslân-radioprogramma Sneon yn Fryslân. Har leafde foar bakken ûntstie yn Grins, doe't se op keamers wenne. Fan har lytse studintebudzjet kocht se in bakboek fan de ferneamde Ingelske kok Nigella Lawson. Se begûn te bakken en is nea wer ophâlden.


description: In 30-jierrige Ljouwerter moast noch DNA ôfstean en is dêrom meinaam troch de plysje.

title: Ljouwerter oanhâlden om't er noch DNA ôfstean moast

maintext: Op de Nijstêd yn Ljouwert hat de plysje yn de nacht fan sneon op snein in man fan 30 út de stêd oanhâlden. Hy waard fia kameratafersjoch herkend as in persoan dy't noch DNA ôfstean moast. De Ljouwerter joech in falske namme op en koe him net legitimearje. Dêr krige er in boete foar. Ek die bliken dat er noch 77 dagen selstraf útstean hie. Dy is fuortendaliks yngien.


description: It Harnzer bedriuw BDS sil nei Bonêre, om dêr de lokale befolking te helpen mei oaljebestriding.

title: Harnzer bedriuw helpt mei oaljebestriding op Bonêre

maintext: Begjin july giet ek in team fan it bedriuw dy kant op. Se sille de kommende trije jier de lokale befolking traine en opliede yn it bestriden fan oalje by eventuele rampen. De Nederlânske regearing hat jild beskikber steld foar it projekt, nei oanlieding fan in grutte oaljeramp ferline jier by it Boppewynske eilân.


title: "Befarbere fargeul It Amelân is ekonomysk fan belang"

maintext:
De polityk moat no einlik keuzes meitsje oer it baggerjen fan de fargeul nei It Amelân. Dat seit direkteur Ger van Langen fan rederij Wagenborg. Syn fearboaten hiene woansdei opnij lêst fan in soad fertragingen.
Dat kaam troch in kombinaasje fan in lege wetterstân en de noardeastewyn, mar benammen troch de fargeul dy't hieltyd minder wurdt. En dat nettsjinsteande de jierrenlange lobby fan Wagenborg en de gemeente It Amelân foar in bettere fargeul. Om dy te ferbetterjen moatte de natuerwearden by it baggerjen net langer it útgongspunt wêze, mar de ekonomyske wearden. Van Langen sil dit opnij oankaarte en hopet dat de polityk syn ferantwurdlikens nimt..


title: Wetterskip wol mei jeugdwetterskipper mear jeugd berikke

maintext:
Wetterskip Fryslân siket in jong persoan tusken de 14 en 18 jier dy't jeugdwetterskipper wurde wol. Dêr is in echte in echte fakatuere opsteld, dêr't jongerein op skriuwe kin. De ideale jeugdwetterskipper is in persoan dy't him bewust is fan wetter en dêr leeftiidsgenoaten as fertsjinwurdiger fan it Wetterskip fol passy ek oer fertelle wol.
"It is in hiel moaie funksje foar ien dy't politike en bestjoerlike ûnderfining opdwaan wol. Ek moatte jo nijsgjirrich wêze nei it wurk dat it Wetterskip docht. Sa giet de jeugdwetterskipper ek op 'en paad mei ús dykgraaf," fertelt HRM-meiwurker Hiltje Priem fan Wetterskip Fryslân.
Foar it jild hoecht jongerein it net te dwaan. "De nije kollega krijt in ûnkostefergoeding, bygelyks foar kosten dy't makke wurde foar de moetings mei oare jeugdwetterskippers út Nederlân. Jo moatte dat echt dwaan om't jo nije feardichheden leare wolle." Oant 28 maaie kinne gadingmakkers skriuwe op de fakatuere.


title: Drok op ynleverdei fan materiaal út Twadde Wrâldoarloch

maintext:
It wie tongersdei drok op de ynleverdei fan it Frysk Fersetsmuseum. It doel fan de dei wie om materiaal út de Twadde Wrâldoarloch yn te sammeljen en foar te kommen dat minsken brieven, foto's, films of deiboeken fuortsmite. Oan de ynsammelaksje dienen ek Tresoar, it Histoarysk Sintrum Ljouwert, Missing Airmen Memorial Foundation, it Kazemattemuseum Koarnwertersân en it Frysk Film Argyf mei.
Fiif oarlochssaakkundigen sieten klear om it guod yn te sammeljen en te fertellen oer de achtergrûn fan de objekten. Minsken koenen ek harren persoanlike ferhalen fertelle oer it materiaal.
Sunich op materiaal
"Wat we nu binnenkrijgen, zijn dingen van mensen die zeggen: dit moet ik nu echt wegdoen. Maar ze zijn er dan wel zuinig op geweest", fertelt Hans Groeneweg fan it Frysk Fersetsmuseum.
Ferhalen oer it guod
En it giet foaral om de ferhalen, fertelt Otto Kuipers fan Tresoar. "Soms komme minsken mei materiaal dêr't gjin ferhaal by heart. Mar it moaiste is wannear't minsken in dokumint hawwe mei in ferhaal. Sa hie ik in frou oan tafel út Roermond. Sy wie as berntsje fan twa hjir yn Ljouwert telâne kaam. Se hie noch ferskate dingen oer de evakuaasjeperioade."


title: Facebook: "Redbadtrailer misledigjend foar Kristenen"

maintext:
Redbad is te kontroversjeel foar Facebook. De social media gigant wol dat de trailer fan de nije film fan har webside ôfhelle wurdt. Dat skriuwt nu.nl op basis fan in petear mei produsint Klaas de Jong.
De trailer oer de Fryske frijheidsstrider soe neffens Facebook misledigjend wêze foar grutte befolkingsgroepen. De film fertelt it ferhaal fan de Fryske held Radboud dy't yn de betide midsiuwen, mei help fan de Fikings, focht tsjin Kristenen en harren leauwe. "Vanuit ons Nederlandse perspectief is het verzet tegen het Christendom geen groot issue", fertelt De Jong oan Nu.nl. "Maar in de rest van de wereld is dat blijkbaar nog wel een enorm ding. Ik viel echt van mijn stoel: het is bizar dat Amerikanen nu willen gaan bepalen wat voor Nederlanders aanstootgevend moet zijn."
De Jong seit dat er de trailer net oanpasse of fuorthelje sil. De rjochten foar de film binne al ferkocht oan ferskate lannen, wêrûnder de VS. Redbad is hjir fan ein juny ôf yn de bioskopen te sjen. Parten fan de film binne yn Fryslân opnaam, en in grut tal Friezen docht as figurant oan de film mei.


title: Wyldpisser jout falske namme op

maintext: In 32-jierrige Ljouwerter hat moandei in proses-ferbaal krigen om't hy tsjin it gerjochtsgebou stie te pisjen. De man hie krekt derfoar ek al in proses-ferbaal krigen, omdat hy in falske namme opjûn hie. De plysje woe de man hearre oer syn dielname oan in fjochtpartij yn de Alde Doelesteech. Mei de fjochterij foel it wol ta, mar de man joech in falske namme op.


title: "Miljoenetekoart De Fryske Marren net ferswijd foar ried"

maintext:
Der is gjin sprake fan dat boargemaster en wethâlders fan De Fryske Marren it miljoenetekoart op it sosjaal domein ferswijd hawwe foar de gemeenteried. Dat sei wethâlder Frans Veltman (CDA) moandeitejûn yn It Polytburo.
Neffens de opposysje ha b. en w. it grutte tekoart mei opsetsin oer de ferkiezingen hinne tild, om sa foar te kommen dat de kolleezjepartijen stimmen ferlieze soenen. Neffens Veltman wie de omfang fan it tekoart pas letter bekend.


title: Schreiersbrêge Dokkum tydlik iepen foar fytsers en rinners

maintext:
De Schreiersbrêge yn Dokkum giet fan woansdei ôf tydlik wer iepen foar fytsers en fuotgongers. Om dat sa feilich mooglik te meitsjen wurdt der in 30 kilometersône ynsteld en komme der ekstra warskôgingsbuorden. Ek wurde de linen op de dyk oanpast en der komme attinsjebuorden.
Mei de oanpassing komt it kolleezje temjitte oan klachten fan minsken, dy't no noch omrinne of -fytse moatte. It Fytsersbûn hie de gemeente frege de brêge tydlik iepen te stellen. De brêge giet wer ticht as de nije brêge oer it Dokkumer Grutdjip iepengiet. Dat sil oan de ein fan dit jier wêze.
De Schreiersbrêge gie ferline jier op slot fanwege de ferkearsfeiligens. Om't der hieltyd mear frachtweinen ride, waard it gefaarlik foar de fytsers.


description: Snackbar 'T Haantje rûn troch de brân flinke reek- en wetterskea op. Twa minsken moasten koarte tiid harren hûs út.

title: Brân yn snackbar Drachten


description: Om de foarstelling oer de yn Ljouwert berne spionne en dûnseres Mata Hari foar elkenien tagonklik te meitsjen, wurdt der ûnder oare in dôvetolk ynset.

title: Teäterfoarstelling Mata Hari mei dôvetolk

maintext: By de teäterfoarstelling oer Mata Hari is op freed 15 juny yn De Lawei yn Drachten in dôvetolk oanwêzich. Fiif dagen letter soarget de stichting Komt het Zien foar in spesjale foarstelling foar minsken dy't net of min sjen kinne, yn it Posthuis Theater op It Hearrenfean.


description: Goed 1000 kuierders rinne de kommende dagen by alle alve stêden del. Om sân oere tiisdeitemoarn wie de start fan de alvestêdekuiertocht yn de Alvestêdehal

title: Alvestêdekuiertocht is ûnderweis


description: Wês de bêste ferzje fan dysels! Mar wat is dy ferzje no eins, en moatte wy dat wol wolle?

title: Kollum: "Bêst Genôch"

maintext:
Nuvere fraach, ast it my fregest. Want hiel earlik: der is gjin bêste ferzje fan dysels. Der binne tich ferzjes fan mysels en allegearre binne se op dat stuit de bêste. Ik kin sa tsien ferzjes fan mysels opneame. Ik bin thús in hiel oar minske as op it wurk. En dan haw ik tsjinwurdich ek noch trije ferzjes fan thús. Alderearst is der thús-thús, by ús heit en mem. Thús by mysels. En thús yn Drachten. En oeral bin ik in oare Nynke. Fansels, gjin dei en nacht ferskil, mar ik doch oars tsjin ús heit en mem as wannear't ik yn Drachten bin.
En as ik allinnich thús bin, kin'k hearlik dwaan en litte wat ik wol. Sketen en boeren litte, yn myn noas peuterje, de hiele dei yn de pyama omrinne, sinas út de flesse drinke, sjips ite as moarnsbrochje en net iepen dwaan as der oanbelle wurdt. Sjoch, dat doch ik by al dy oaren net.
En op it wurk bin ik wer in oare ferzje fan mysels. Dan besykje ik wat profesjoneler oer te kommen, mei in netsjes blûske en it hier yn de kúf. En al bin ik moarns noch sa stiksegrinich út bêd wei stapt, op it wurk sil ik dat nea merke litte. Dy ferzje fan mysels lit ik moai thús. Sa heart dat fyn ik. Thús kinst eamelje en seure, op it wurk gedraachst dy as in leuke kollega.
En trefst my jûns in kear yn de kroech, dan bin ik wér in hiel oare ferzje fan mysels. It hinget der in bytsje fanôf hoe let ast my krekt tsjinkomst en hoefolle bierkes ik al efter de kiezzen haw. Mar ik bin wis net dyselde persoan dy'tst middeis noch op it wurk tsjin it liif rûnst. No haw ik in gesellige dronk, al sis ik it sels. Hoe mear bierkes, hoe mear wille.
Dêr't oare in lilke dronk haw, haw ik in 'lilke sliep'. As ik midden yn 'e nacht wekker makke wurd, dan bin ik nochal in bitch. Doe't ik lêst midden yn de nacht hiel leaf frege waard om asjebleaft paracetamols op te heljen út de keuken, haw'k as in lilk fiskwiif 'Jaaahaaa' roppen. De folgjende deis koe'k it my net mear heuge, mar ik skamme my suver om dy ferzje fan mysels.
Oer skamjen sprutsen. Ik wol mysels ek net altyd werom sjen en hearre as ik by de kant fan it fjild stean by de kuorbalwedstriid. Ek dan trefst wer in hiel oare ferzje fan mysels oan. In fanatike ropper en razer, dy't net altyd like goed tsjin har ferlies kin. Wylst ik no as 'mede-opvoeder' dyselde jûns de bern mei alle wille winne lit by rummikub. Dat fynt dy softe ferzje fan mysels dan wer hielendal prima.
Mei oare wurden: wat is út al dizze ferzjes no de bêste ferzje fan mysels? Neffens my is dy der hielendal net. Hokker ferzje ik ek bin, it past by de situaasje. Ik hâld my yn as dat moat en lit my gean as dat kin. Gjin sweverich gedoch oer myn 'volledige potentieel', doch mar gewoan, sa't wy hjir yn Fryslân sizze. Dat is miskien ek wol in oanrieder foar al dy oaren. Lis dat boek oan de kant en wurd de Fryske ferzje fan dysels. Dat is bêst genôch."


title: "Buorkjen ek mooglik by hegere wetterstân feangreidegebiet"

maintext:
As it wetterpeil omheechgiet yn it Fryske feangreidegebiet, kin der ek noch goed en rendabel buorke wurde. Dat seit ûndersiker Theo Vogelzang fan de Wageningen Universiteit. Hy hat yn opdracht fan Places of Hope ferskate bedriuwssystemen analysearre.
Oare kij
By in heger wetterpeil sil de boer wol it bedriuw feroarje moatte, mei mooglik in oar soart kij, oar gers en in oare manier fan it bewurkjen fan lân. Trochgean mei de wize fan buorkjen sa't dat no bart is gjin opsje.
Te drûch
Troch klimaatferoarings en in te yntensyf brûken fan it lân ferdrûget it fean. Dat hat as gefolch dat der in te hege útstjit fan CO2 is en dat de greidefûgels en ynsekten ferdwine.
Deputearre steaten fan de provinsje makken tiisdei bekend dat se 50 miljoen euro ynvestearje wolle yn it feangreidegebiet. Ynkoarten sille provinsjale steaten ek oer it ûnderwerp prate.


title: Personielskrapte basisûnderwiis nimt ta, ek yn Fryslân

maintext:
It tekoart oan ûnderwiispersoniel yn it basisûnderwiis wurdt yn in rap tempo grutter, ek yn Fryslân. Yn de earste trije moanne fan dit jier is it tal fakatueres yn fergelyk mei in jier earder lanlik mei mear as in tredde tanaam. Dat docht bliken út ûndersyk fan beliedsadvysburo Ecorys. De ûndersikers hawwe de sifers fan de grutste fakatuerewebsiden en de de fakatueres op de skoallen sels bestudearre.
Neffens de ûndersikers nimt de fraach nei ûnderwizers foar basisskoallen al goed oardel jier ta. Troch it tekoart oan geskikte kandidaten duorret it hieltyd langer foardat fakatueres ferfolle wurde kinne. Neffens it ûndersyksburo krije master en juffen tsjintwurdich gauwer in fêst tsjinstferbân oanbean, om harren sa dochs binnenhelje te kinnen.
Hoewol't de grutte tekoarten benammen yn de Rânestêd spylje, wurdt it ek foar Fryske skoalkoepels hieltyd dreger ûnderwizers te finen. Neffens bestjoerder Albert Helder fan Proloog slagget it de skoalkoepel oant no ta noch wol de fakatueres te ferfoljen, mar wurdt de krapte hieltyd grutter.


title: Befeiligers fersmite beskuldigingen: "Oanjeften út rankune"

maintext:
Tsjin twa befeiligers fan in Ljouwerter feestkafee binne wurkstraffen fan 160 en 180 oeren easke. De 29-jierrige Ljouwerter en 23-jierrige Koatstertilster soene yn 2016 en ferline jier by sân ynsidinten kafeebesikers fierste hurd oanpakt hawwe. Sa soene se ûnder oare nekkeklemmen brûkt hawwe om de stappers ûnder kontrôle te hâlden. Fierders soene se guon oare besikers in knibbel op de nekke set hawwe, wêrtroch't dy net mear goed sykhelje koene.
De fertochten binne it net iens mei de beskuldigingen. Se tinke dat de minsken dy't oanjefte dien hawwe, dit út wrok dogge. De rjochtbank docht oer twa wiken útspraak.


title: Undernimmers meie plan betinke foar ferkeap op strjitte

maintext:
Undernimmers yn de Kleine Kerkstraat yn Ljouwert meie in plan betinke dêr't de ferkeap op strjitte dochs mooglik yn is. Ferline wike krige ûndernimmer Anton Klapwijk fan de Zuivelhoeve te hearren dat hy ophâlde moat mei de ferkeap fan produkten op strjitte. Ferkeap by stands is yn de strjitte ferbean. Klapwijk docht dat al by ien fan syn stands foar de winkel. Klapwijk fynt dat de regels ferromme wurde moatte, omdat it de gesellichheid yn de stêd fergruttet.
De gemeente giet dêr no yn mei. As de ûndernimmers in plan betinke kinne dat rekken hâldt mei de feiligens en ek soarget foar gesellichheid, dan kin de strjitferkeap mooglik trochgean. Kommende tiisdei prate de ûndernimmers fan de Kleine Kerkstraat dêroer mei wethâlder Herwil van Gelder.


title: Finale Europa League foar grinsrjochter Erwin Zeinstra

maintext:
Grinsrjochter Erwin Zeinstra mei opnij in wichtige wedstriid flagje. Hy is ûnderdiel fan it team fan skiedsrjochter Björn Kuipers, dat de lieding hat oer de finale fan de Europa League. Mario Diks fan Ljouwert is reserve assistint. De finale fan de Europa League giet dit seizoen tusken Olympique Marseille en Atlético Madrid. Yn 2013 mocht it team fan Björn Kuipers ek alris in finale fan de Europa League liede.
Grutte poadia
Krektlyn hie it team fan Kuipers noch de lieding oer de heale finale in de Champions League tusken Bayern München en Real Madrid. Ein maart waard al bekend dat de skiedsrjochter en syn fêste assistinten takom simmer ek yn Ruslân aktyf wêze sille op it WK.


title: Twa histoaryske stúkplafonds fûn by sloopwurk pân yn Snits

maintext:
Der binne twa histoaryske stúkplafonds fûn by sloopwurk oan in pân oan de Merkstrjitte yn Snits. It gebou wurdt omboud ta moetingssintrum.
Fersierde plafonds
De plafonds binne fersierd en komme út 1887. Sy sieten yn it hûs fan de eardere âld-boargemaster Jacob van Driessen, sa seit gemeente Súdwest Fryslân.
Ferrassing
Neffens de gemeente is de fynst fan de twa stúkte plafonds in ferrassing, om't der gjin oanwizingen wiene dat der noch histoarysk materiaal yn de âlde wente oanwêzich wie.
Restauraasje
Der moat 50.000 euro op it kleed komme om de beide plafonds te restaurearjen. Ien en oar makket diel út fan de ferbou fan de pannen dy't in stik duorsumer wurde. It ferduorsumjen fan de strjitte is rûsd op 650.000 euro, de gemeenteried wurdt no om tastimming frege foar in ekstra bydrage foar it restaurearjen fan de plafonds.


title: Harkemase Boys en 'keeper' Beimers net lâns Jong Almere City

maintext:
Harkemase Boys hat sneontemiddei op sportpark De Bosk lykspile tsjin Jong Almere City (1-1). Beide doelpunten foelen foar it skoft en kamen beide fan de foet fan de besikende klup. Harkemase Boys spile de wedstriid út mei spiler Berwout Beimers op de goal.
Healwei de earste helte kaam Harkemase Boys op foarsprong, troch in eigen doelpunt fan Tarik Evre. De spiler fan Almere City wurke in foarset fan Dennis van Duinen efter syn eigen keeper. Lang duorre dy freugde net, want in pear minuten letter sette Khalid Tadmine fan de besikers de lykmakker op it skoareboerd.
Keeper Beimers
Yn de twadde helte foelen gjin doelpunten mear, wêrtroch't beide ploegen op de ranglist ien punt byskriuwe mochten. Opfallend wie noch wol dat Harkemase Boys-keeper Jouke Bosje, dy't syn debut makke ûnder de latte, yn de einfaze net fierder koe. Trainer Henk Herder hie al trije kear wiksele, wêrnei't Beimers de keeperswanten oandie.
Folgjende wike sneon spilet Harkemase Boys út tsjin VVOG.
Harkemase Boys - Jong Almere City 1-1 (1-1). 18. Tarik Evre (e.d.) 1-0, 22. Khalid Tadmine 1-1.


title: Fossylfrije hannelsmissy nei de Waadeilannen foar start-ups

maintext:
Fyftjin start-ups út Nederlân, Dútslân en Denemarken sette tiisdei útein mei in fossylfrije hannelsmissy nei de Waadeilannen. Moandei joech deputearre Sander de Rouwe al de ôftraap foar de Wike fan de Start-Ups. De ûndernimmers geane op hannelsmissy op útnûging fan Lab Vlieland, it ministearje fan Ekonomyske Saken en it ministearje fan Lânbou, Natoer en Foedselkwaliteit.
Kânsen foar ûndernimmers
De missy moat sjen litte dat de Waadeilannen net allinnich toeristyske trekpleisters binne, mar just ek in soad kânsen biede foar ûndernimmers mei fernijende ideeën. De Waadeilannen stribje dernei om yn 2020 folslein duorsum te libjen. Om dat foar inoar te krijen binne innovaasjes nedich. Start-ups binne faak al dwaande mei ynnovaasjes, mar it is wol in útdaging foar se. Dêrom moatte se ek fierder útwurke wurde.
Waadseekonferinsje
De fossyfrije hannelsmissy giet oan de Waadseekonferinsje foarôf dy't tongersdei begjint. Dêr prate de trije lannen oer de takomst en beskerming fan it Waadgebiet.
Komme ta nije opdrachten
Ald-Twadde Keamerlid Anne-Wil Lucas is ambassadeur fan dizze hannelsmissy. "De Waddeneilanden hebben bestuurders met ambitie. Daarom willen we deze start-ups met hen in contact brengen", seit se. "Bedoeling is om net als andere handelsmissies om tot nieuwe opdrachten te komen. Deze start ups zijn op zoek naar opdrachtgevers die de uitdaging met hen durven aan te gaan.."


title: Nije wethâlders ynstallearre op It Amelân en yn Dantumadiel

maintext:
Yn in ekstra riedsgearkomste op It Amelân binne moandeitejûn twa nije wethâlders ynstalleare. Theo Faber waard út namme fan AmelandEén beëdige. Joop Lodewijks fan it CDA is beneamd ta aspirant-wethâlder. Hy nimt de taken wier foar PvdA-wethâlder Ellen Bruins-Slot, dy't noch oant 25 juny ferbûn is oan de gemeente Tytsjerksteradiel. Faber en Lodewijks waarden net unanym troch de ried oansteld. Ferskate riedsleden folden blanko briefkes yn.
Ek yn Dantumadiel binne moandeitejûn nije wethâlders beneamd. Gerben Wiersma fan de ChristenUnie wie al wethâlder yn it foarige kolleezje. Kees Wielstra fan Gemeente Belangen Dantumadiel en Rommy Kempenaar fan Sociaal Links waarden as nije wethâlders beneamd yn it kolleezje.


title: UPDATE: Fermiste Dénis Heinen fûn yn Van Harinxmakanaal

maintext:
De fermiste Dénis Heinen is tongersdeitemiddei yn it Van Harinxmakanaal by Frjentsjer fûn. Hy is om it libben kaam troch ferdrinking. Der binne gjin spoaren fan in misdriuw, meldt de plysje.
De 26-jierrige Heinen út Soest wie sûnt snein fermist. Hy lei mei syn boat yn de Frjentsjerter haven en is dêr yn de nacht fan sneon op snein foar it lêst troch freonen sjoen. Sneintejûn is de plysje ynskeakele. Dy socht sûnt dy tiid nei de fermiste man. Tongersdei waard by dy syktocht ûnder oaren dûkers, sonarapparatuer, in ûnderwetterrobot en speurhûnen brûkt.


title: Liet International 2018 XXL mei mar leafst 14 dielnimmers

maintext:
Op Liet International 2018 XXL steane dit jier mar leafst 14 acts. Dat is sa'n fiif mear as gewoanwei. It sjongfestival foar regionale en minderheidstalen is in Frysk inisjatyf en waard foar it earst organisearre yn 2002, yn Ljouwert. Sûnt 2006 reizget it festival troch Europa en sûnt 2008 bart dit ûnder it beskermhearskip fan de Ried fan Europa.
De 12de edysje fan Liet International is woansdei 23 maaie yn poppoadium Neushoorn yn Ljouwert. Ferskate talen wienen noch net earder by Liet International te hearren. Foar Fryslân docht de winner fan Liet mei, Stonecrobs.
De folsleine list fan Liet International 2018 XXL en de taal dêr't se yn sjonge:
- Afro-Carib Ensemble (Sranan Tongo, Surinaamsk)
- Billy Fumey (Frankoprovensaalsk)
- Evgenia Udalova (Komi)
- Familia Caamagno (Galisysk)
- Gerda Stevenson & Kyrre Slind (Skotsk)
- Inger Karoline Gaup & band (Samysk)
- Jenne Decleir (Antwerpsk)
- Luko Reinders (Frysk)
- Nastasia Zürcher (Galisysk)
- Pira (Aromaansk)
- Stonecrobs (Frysk)
- The Rowan Tree (Kornysk)
- Whyte (Skotsk-Gaelysk)
- Zaman (Basjkyrsk)
Guon dielnimmers spylje ek op oare plakken, lykas yn talepaviljoen MeM yn de Prinsetún, by NHL Stenden Hogeschool en yn de stedsbussen fan Arriva.
Liet International lûkt alle jierren in soad media - fan BBC oant Al Jazeera - en is útgroeid ta ien fan de grutste eveneminten foar de promoasje fan minderheidstalen. Yn 2017 wie de lêste edysje fan Liet International yn Kautokeino, by de Sámi yn it noarden fan Noarwegen.


description: De 33e edysje fan de roei-alvestêdetocht is freedtejûn fan start gien. Yn de Prinsetún yn Ljouwert waard om 20.00 oere it startskot jûn troch Wiebe Wieling

title: Startskot jûn foar 33e roei-alvestêdetocht yn Prinsetún


title: Sylster Marit Bouwmeester prolongearret Europeeske titel

maintext:
Marit Bouwmeester is sneontemiddei yn it Frânske La Rochelle Europeesk kampioen wurden yn de Laser Radial-klasse. De 29-jierrige sylster út Warten waard yn de lêste race fan it kampioenskip sechsde en dat wie goed genôch foar har twadde Europeeske titel op rige.
“Een Europese titel erbij is altijd goed.” Was geschreven: @Marit_B. pic.twitter.com/gPc4kMaIdq — Roelof de Vries (@Roelofdevries83) May 12, 2018


title: Bedriuw yn Wolvegea makket pleisters yn seis hûdskleuren

maintext:
It yn Wolvegea fêstige bedriuw Koninklijke Utermöhlen komt yn gearwurking mei it Nederlands Albert Schweitzer Fonds (NASF) as earste yn Nederlân mei hûdkleurige pleisters foar seis hûdskleuren. Oant no ta wie soks der allinnich yn ien hûdskleur. De pleisters krije de namme 'Het grotere verband'. De pleisters wurde sûnt dizze wike ferkocht. "Niet iedereen heeft dezelfde huidskleur en wij vinden dat iedereen de pleister moet kunnen plakken van zijn of haar keuze", skriuwt it NASF.
Mei de opbringst wurde lytse sûnenssoarchprojekten yn Afrika betelle.


title: Omrop TIP: Folgje de fytsalvestêdetocht

maintext:
Op 21 maaie is it de dei dat tûzenen fanatike fytsters fan stêd nei stêd fytse. Moarns om 5.00 oere begjint dan de Fytsalvestêdetocht en Omrop Fryslân is der fansels by! Op radio, telefyzje en online binne de fytsers de hiele dei te folgjen yn harren 235 kilometer lange tocht fan Boalsert oant Boalsert.
Fan 8.00 oere ôf docht Omrop Fryslân ferslach fan it fytsevenemint op radio en telefyzje. Moarns earst út Dokkum wei, middeis sjocht Omrop Fryslân by de stimpelpost yn Aldemardum. Fierder is de ridende ferslachjouwer Timo Jepkema op 'en paad om yn de ferskate stêden it evenemint te ferslaan.
Op telefyzje, Omropfryslan.nl en de Omrop-app binne de hiele dei live bylden te sjen fan de fytsers. Elkenien kin op pinkstermoandei berjocht ynstjoere fia de Omrop-app. De ynstjoerde berjochten komme foarby op telefyzje.
Omrop Fytsbân
Nij dit jier is it Omrop Fytsbân-buske! De fytsers dy 't technysk mankeminten hawwe wurde by de tocht der tochten holpen troch it Omrop Fytsbân-team en soargje dat der mei in gerêst hert wer fierder fytst wurde kin. Dêrneist is it Omrop Fryslân promoasjeteam yn de ferskate stêden te finen om echte Omrop-fytsbellen út te dielen.
Waarm ûnthaal
Fan 18.20 oere ôf sjocht presintator Roelof Lousma by de finish hoe't de fytsers oankomme yn Boalsert en hoe't it mei harren steld is. Neist de ferslachjouwing binne der ek reportaazjes te sjen fan ferskate dielnimmers.


title: Syktocht nei fermist bemanningslid op Noardsee smyt neat op

maintext:
De Kustwacht hat sneintenacht op de Noardsee om 'e nocht socht nei in fermist bemanningslid. Westlik fan Teksel wie in man oerboard slein fan in keapfardijskip. Om 2.00 oere binne se ophâlden mei sykjen om't de persoan net mear yn libben wêze kinne soe. Om 19.30 oere sneintejûn sloegen de oare bemanningsleden alarm oer de fermissing. It bemanningslid wie om 15.00 oere hinne foar it lêst sjoen.
De KNRM socht mei trije rêdingsboaten en der is in helikopter ynset.


title: Frjentsjerter feroardiele om 'nazi-trein' filmke

maintext:
In Frjentsjerter fan 57 jier hat in boete fan 500 euro oplein krigen fanwegen it misledigjen fan Arriva en ien fan syn masinisten. De Frjentsjerter makke yn 2016 bylden fan in trein en fan de masinist. Dy wie dêr net bliid mei en griep yn. As reaksje dêrop sette de Frjentsjerter in filmke online dêr't in Arriva-trein feroaret yn in trein dy't nei Auschwitz rydt.
De offisier fan justysje fynt dat laster, de plysjerjochter gie dêr yn mei en feroardiele de Frjentsjerter ta de boete. Dy hoecht er allinne te beteljen as er wer yn 'e fout giet. De man komt fierder ûnder tafersjoch fan de reklassearring en moat him behannelje litte.


description: VV Hearrenfean ferliest en degradearret direkt. Snits Wyt Swart wint, mar is feroardiele ta neikompetysje om yn de Haadklasse te bliuwen.

title: Degradaasje VV Hearrenfean út Haadklasse A, neikompetysje SWS

maintext:
VV Hearrenfean is degradearre út de sneins Haadklasse A. De Feansters ferlearen snein mei mar leafst 10-1 by Purmersteijn út Purmerend en einigje dêrtroch in it ien-nei-lêste plak yn de kompetysje.
Snits Wyt Swart wûn snein mei 4-1 fan Leonidas út Rotterdam, mar dat wie net genôch foar direkt liifsbehâld. Se binne dêrtroch feroardiele ta it spyljen fan neikompetysje om promoasje/degradaasje.


title: Banekrimp provinsje komt hurd oan by tydlike meiwurkers

maintext:
By de tydlike meiwurkers fan de provinsje kaam de meidieling fan it ferlies fan hûndert banene hurd oan. Dat seit Geeske Bies fan de ûndernimmingsried fan de Provinsje Fryslân. De UR wie neffens Bies wol meinaam yn it nijs, mar it tydlike personiel net.
Tydlik op struktureel wurk
Wy meitsje ús as meiwurkers soargen, seit Bies. Der is bêst in protte wurk, dat no foar in grut part dien wurdt troch tydlike meiwurkers. As dy allegearre gjin kontraktferlinging krije, wa moat it wurk dan dwaan? Wy sjogge net hoe't dat krekt moat. Dy tydlike meiwurkers sitte bygelyks by subsydzjesaken of by grutte ynfrastrukturele projekten. "Eins wurkje troch de hiele provinsjale organisaasje hinne minsken op tydlike kontrakten oan strukturele saken."
Kennis oerdrage
Deputearre Kielstra sei moandei dat der gjin twongen ûntslaggen falle sille. De banereduksje giet mei natuerlik ferrin. As minsken mei pensjoen gean, ferdwine de banen. Mar dan giet der ek kennis ferlern, seit Bies. It is hiel belangryk dat de organisaasje jonge minsken meirinne lit mei wurknimmers dy't mei pensjoen gean, sadat dy kennis net ferlern giet. Foar elkenien dy't mei pensjoen giet, moat der in nijenien klear stean.


title: Resinsje: Wereldburgers van de Voorstreek: "Sjen nei elkoar"

maintext:
Ljouwert is dit jier Kulturele Haadstêd fan Europa en dus binne der yn de provinsje in soad kulturele eveneminten op it mêd fan teater, muzyk en keunst. Wy stjoere ús ferslachjouwers as resinsint nei in ferskaat fan dizze foarstellings.
Wa bisto?
Karen Bies
Wat dochst by de omrop?
Ik bin kultuerredakteur.
Wat hasto mei kultuer?
Kultuer makket de wrâld moaier. Dêrom wol ik dat safolle mooglik ûnder de oandacht bringe.
Wêr hasto hinne west?
Wereldburgers van de Voorstreek, fan Tryater.
Hoefolle stjerren?
Fjouwer.
De foarstreek dêr't it stik plakfynt
Resinsje: 'Wereldburgers van de Voorstreek: Sjen nei elkoar'
Yn it jier 1830 heardest hjir klikkende hynders, ratteljende karren, rôljende biertonnen, fiskferkeapers en seefûgels. Ik lês de histoarje yn it krantsje 'Wereldburgers van de Voorstreek'. Hjoed rin ik oer de Foarstreek en hear ik de lûden. Ratteljend fytsen, knetterjende scooters, hiphopmuzyk út in auto. De Bonifatiustoer slacht sân kear. In famke ropt: 'Hee, er staat eens géén rij voor La Venezia!' Dy seefûgels, dy binne der noch altyd.
'Dit is mien stad, mien liefde, mien klup.' Haadpersoan Raymond, in Liwwadder jonge, wurdt wekker op de Foarstreek en rekket yn gesprek mei minsken. Undernimmers fan de Perzyske tapythannel, de massaazjesalon ('géén happy ending!'), de blommewinkel, de Afroshop en de knopewinkel fan Jagersma. Sy fertelle him wat der gebeurd is, fannacht hjir op strjitte, en eartiids yn har eigen libben. Minsken oeral wei, dy't oait yn Ljouwert bedarren en hjir oan de Foarstreek in plakje fûn hawwe. Yn 't wylde wei en njonken elkoar, elk mei syn kultuer. Mar ek al binne se net gelyk, se binne wol itselde. Se ha allegear in heit en in mem, se witte wat leafde is en fertriet. Raymond heart dat de tapythanneler al yn 1983 mei syn saak oan de gong wie, fier foardat hysels berne wie. En dan freget hy him terjochte ôf: 'Wie is hier nu de Liwwadder?'
Kollaazje fan flarden
Tryater riedt dy oan op 'e tiid te kommen, want dan kinst noch efkes de eksposysje besjen dy't by de foarstelling heart. Of de ynterviews lêze mei de bewenners fan de Foarstreek. Dat is yndied wol handich; it helpt dy in ein op wei yn de foarstelling. De gesprekken tusken Tamara Schoppert, Raymond Muller, Nynke Heeg en Beppe Costa binne net altyd maklik te folgjen. Se spylje in ferskaat oan minsken mei allerhande aksinten. It binne fragminten fan ferhalen, mei sa no en dan in heftige oneliner dy't dy oan it tinken set. It binne ôfskuorde flarden en raffels. Mei de muzyk fan Beppe Costa wurde se oan elkoar en oer elkoar hinne lime, en foarmje se in kollaazje fan de Foarstreek.
Beppe Costa makket muzyk
De strjitte as haadpersoan
It dekôr en tagelyk de échte haadpersoan, is de Foarstreek sels. Troch de grutte ruten krijt it publyk der in foarstelling by. Dat wy yn de eardere winkel fan Bever Sport sitte is gjin tafal, want bûtendoar falt noch mear te belibjen. Foarbygongers binne figurant, soms sûnder it te witten. In hûn wurdt yn in auto laden, in famke stept foarby. In jonge tôget in waskmasine, in frou sleept in grutte plant, platebaas Wobbe van Seijen stekt de hân op. Mar it measte is net regissearre. Slingerjende famkes op 'e fyts sjogge nijsgjirrich nei binnen en falle hast om. In bern wiist nei ús en laket. In man mei in hoed bliuwt stean en draait in sjekje.
Geandewei wurde de rollen oars ferdield. Wurde wy, publyk en spilers, it dekôr fan it toaniel op strjitte. Myn eagen dwale faker nei bûten ta. Wat de akteurs sizze is nijsgjirrich, mar de minsken bûtendoar binne ynteressanter. Sy sjogge nei ús, wy sjogge nei harren en hoe letter oft it wurdt, hoe leuker. De muzyk en de ferhalen meitsje myn gedachten los, ik lit alles wat der gebeurt oer my hinne komme. Ik tink net oan mysels, ik sjoch nei de oaren. Raymond sei it: 'Wa bin ik, as ik de oar net ken?'
Ik hie in moaie jûn. 'Wereldburgers van de Voorstreek' is gewoan in goede foarstelling op de perfekte lokaasje, mei leafde makke. De fjirde stjer is foar Beppe Costa mei al syn ynstruminten en syn prachtige muzyk. Hy lit de oare spilers spylje. Hy ís muzyk. Wat in grut man.


title: 360 FIDEO: In nachtmerje mei Incursion Dementa

maintext:
Foar de minsken dy't tochten dat it allegearre wat soft wêze soe op it poadium fan Wâldrock op it Befrijingsfestival yn Ljouwert...No dat foel dochs wol ta op it poadium.
Mei de Fryske band Incursion Dementa, dy't foar de gelegenheid ek wer by elkoar kommen wie, gong it dochs bêst mâl.


description: De plysje siket tiisdei opnij nei in fermiste man yn de jachthaven fan Frjentsjer. De 26-jierrige Dénis Heinen út Soest hat freed mei twa maten Keningsdei

title: Syktocht yn Frjentsjer nei fermiste Dénis giet fierder


title: Feiliger by de boat komme yn Harns

maintext:
Foar de gebietsûntwikkeling fan de Waddenpromenade en de wei de Alde Ringmuorre, en foar in oplossing foar it langparkearen, lûkt de gemeente Harns 1 miljoen euro út. Dat stiet yn it bestjoersakkoart dat de trije nije kolleezjepartijen PvdA, CDA en VVD tiisdei presintearre hawwe.
Yn it plan wurdt ûnder mear sjoen oft der in bettere ûntsluting fan it langparkearterrein op de Súdwâlring mooglik makke wurde kin. Fytsers en kuierders moatte feilich fan it parkearplak by de boaten nei de eilannen komme kinne. No is dat minder feilich. Harns hat te krijen mei in soad parkearoerlêst fan toeristen dy't nei Flylân en Skylge ta moatte.
De wethâlders foar de kommende trije jier binne: Hein Kuiken (PvdA), Paul Schoute (VVD) en Harry Boon (CDA).


title: VC Snits hat noed oer entûsjasme jongesfollybal

maintext:
Follybalferiening VC Snits hat in brief skreaun oan ferieningen yn de regio mei de fraach om mei te tinken oer manieren om jonges entûsjast te hâlden foar de sport.
Gjin passende teams
De klup hat sels muoite om passende teams te foarmjen en de jonges sa trochstreame te litten nei it manljusfollybal.
VC Snits hopet no dat oare klups yn Fryslân gearwurking sitten sjogge by it trainen fan jongesteams. De jonges soenen dan, neist de trainingen fan no yn in team mei famkes, ek traine yn in team mei allinnich jonges. Op sneons spylje se dan ek in kompetysjewedstriid.
Ynspiraasjemoeting
Woansdeitejûn om 19.30 is yn sportrestaurant De Stolp yn Snits in ynspiraasjemoeting oer dit ûnderwerp.


title: Ferkearde eksamen útdield: Dútsk yn plak fan Nederlânsk

maintext:
It is noch mar de earste dei fan de eksamens yn it fuortset ûnderwiis, mar op it Piter Jelles De Dyk yn Ljouwert gie it moandei al direkt mis. Om healwei twaen sieten de VMBO GL/TL-learlingen klear foar harren eksamen Nederlânsk, mar se krigen it eksamen Dútsk ûnder harren noas.
Dy flater waard al gau sjoen en úteinlik koenen de learlingen dochs gewoan begjinne oan it eksamen Nederlânsk. Foar Dútsk meie se tongersdeitemoarn weromkomme.


title: Sykaksje yn fiver op It Hearrenfean smyt neat op

maintext: Brânwachtminsken ha moandei oan de ein fan de middei in fiver op It Hearrenfean ôfsocht omdat der mooglik in berntsje yn it wetter rekke wie. Der waard alarm slein, omdat der oan de râne fan de fiver in lytse trijetsjiller stie. De brânwacht fan It Hearrenfean, it oerflakterêdingsteam Wolvegea en dûkers út Ljouwert ha hast in oere oan it sykjen west, mar ha net ien fûn. Tsjin healwei sânen waard de sykaksje stopset.


title: Reek yn de auto; wein útbaarnd yn Stiens

maintext: Yn Stiens hat de brânwacht sneontejûn in brân blust yn in auto oan de Lege Hearewei. De bestjoerder krige ûnder it riden ynienen reek yn de auto. Hy sette de wein oan de kant en belle de brânwacht. Doe't dy der wie, wie der gjin rêden mear oan. De auto stie folslein yn de brân.


title: FOTO: Aurora borealis en noctiluca miliaris yn Fryslân

maintext:
It soele simmerwaar fan de ôfrûne dagen soarget foar in bysûnder tafriel yn en boppe de Waadsee. Op ferskate plakken yn it noarden fan Fryslân wie aurora borealis, oftewol it noarderljocht, te sjen. Ek de see sels ljochte grien en blau op. Dat kaam troch noctiluca miliaris; seefonk.
Wat is noarderljocht?
Noarderljocht is in oare namme foar it poalljocht. Dit ûntstiet boppe de poalen fan de ierde as enerzjyrike dieltsjes fan de sinne botse mei de atmosfear fan de ierde. Dizze botsing smyt in prachtich kleurde himel op.
Wat is seefonk?
It grien/blauwige ljocht yn it wetter wurdt feroarsake troch seefonk, in bolfoarmich, iensellich organisme. Dit komt benammen foar by waarm simmerwaar. As seefonk hurd beweecht, bygelyks yn in weach, soarget in gemyske reaksje derfoar dat er ljocht jout. It opljochtsjen is bedoeld om fijannen ôf te skrikken.
A post shared by Nicole (@snoetjescom) on May 7, 2018 at 3:37pm PDT
A post shared by Martzen Fotografie (@martzenfotografie) on May 7, 2018 at 12:52pm PDT
A post shared by Sabina van Dijk (@sabinavandijk) on May 6, 2018 at 5:36pm PDT
A post shared by Johan van der Wielen (@johanvanderwielen) on May 6, 2018 at 2:41am PDT
A post shared by Michel Noordbruis (@michelnoordbruis) on May 8, 2018 at 11:43pm PDT
A post shared by Zeevonk (@zeevonkalert) on May 6, 2018 at 4:10am PDT
Wat is seefonk:?


title: Samenloop voor Hoop Eastermar bringt 70.000 euro op

maintext:
De Samenloop Voor Hoop yn Eastermar hat mei-inoar in bedrach fan 70.000 euro opsmiten. Dat hat de organisaasje sneontemiddei bekend makke. By de aksje waard der 24 oeren yn estafettefoarm kuiere foar it goeie doel, it KWF Kankerfonds.
Der diene santjin teams mei oan de Samenloop. Bern diene sneontemiddei in kuier fan 24 minuten. Dat smiet 1.635 euro op. De Samenloop voor Hoop wurdt de kommende tiid ek noch yn Frjentsjer, It Amelân en yn Drachten hâlden.


title: Nij fjouwertalich boek oer tolve iuwen Fryske literatuer

maintext:
In boek mei dêryn in koarte skiednis fan de Fryske literatuer is tiideitejûn presintearre yn it gebou OBE yn Ljouwert. Joke Corporaal hat it boek mei de titel 'Salang't de beam bloeit' skreaun. It ferskynt yn it ramt fan Lân fan Taal en is bedoeld foar learlingen en studinten Frysk. Omdat der dit jier mei LF2018 in soad minsken fan bûten de provinsje ferwachte wurde, ferskynt it boek ek yn it Nederlânsk, Ingelsk en Dútsk. Sa kinne toeristen ek yn de kunde komme mei de skiednis fan de Fryske literatuer fan it jier 800 oant no ta. Tagelyk mei it boek is de no ek in webside mei mear ynformaasje, filmkes en opdrachten foar learlingen en studinten.
Joke Corporaal hat it boek skreaun yn opdracht fan Tresoar en de Stifting ta Stipe fan it Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum. De útjouwerij is Bornmeer.


title: Bob de Vries en Arjan Stroetinga by ploech fan Anema wei

maintext:
Bob de Vries fan De Haule en Arjan Stroetinga fan Wynjewâld ride takom seizoen net mear foar Team Clafis. Dat seit Clafis-direkteur Bert Jonker tsjin it Algemeen Dagblad. De twa kinne harren, lykas Erik Jan Kooiman en Simon Schouten, net fine yn it oanbod fan de ploech.
Tjerk de Boer
By de ploech fan coach Jillert Anema komme ek trije nije reedriders, wêrûnder Tjerk de Boer fan Weidum.
Marijke Groenewoud fan Hallum, dy't in grut diel fan it ôfrûne seizoen miste, en Jorrit Bergsma fan Aldeboarn bliuwe by Team Clafis.


title: Befrijingsdei yn Ljouwert: wêr moatte wy wêze?

maintext:
De nasjonale fiering fan de befrijing is dit jier fanwegen it Kulturele Haadstêd-jier yn Ljouwert. Wat is der krekt te dwaan?
Lêzing
Yn de Blokhúspoarte jout filosofe Stine Jensen de 5 maaie-lêzing. Jensen is berne yn Denemarken, mar groeide op yn Nederlân. Naomi Maneka (10) jout de bernelêzing. De lêzing is om 12:00 oere en wurdt live útstjoerd troch de NOS. De útstjoering duorret oant 13:00 oere.
Parade fan jeeps
Om 13 oere hinne ride seis Kanadeeske feteranen, dy't belutsen wiene by de befrijing fan Fryslân yn de Twadde Wrâldoarloch, yn jeeps by de Blokhúspoarte wei rjochting it befrijingsfjoer op it Aldehoustertsjerkhôf.
Ûnderweis sille sa'n hûndert bern fan azc's út Fryslân harren oanslúte by de parade. Sy ha selsmakke objekten oer frijheid mei. Saksofonist en winner fan de wichtichste kultuerpriis, Luc Mishalle sil mei artysten út België en blazers út Fryslân de parade muzikaal oanklaaie.
De feteranen binne nei Fryslân helle troch de Stichting Canadian Liberators foar 4 en 5 maaie. Trije jier lyn waard de 70e Befrijingsdei noch meimakke troch in groep fan achttjin feteranen. Der waard doe rekken mei hâlden dat dat mooglik de lêste besite wurde soe omdat se net mear de jongsten wiene.
Fjoer
Presidint Mark Rutte sil op it Aldehoustertsjerkhôf om 13:30 oere it fjoer ûntstekke. As Rutte it fjoer ûntstekt, is dat it sinjaal dat de fjirtjin befrijingsfestivals yn it lân begjinne. Net allinnich Mark Rutte komt sneon nei Fryslân. Ek vice-presidint fan de Raad van State Piet-Hein Donner komt, lykas in ambassadeur fan België en Kanada. Der komme ek kommissarissen fan de kening fan ferskate provinsjes nei Ljouwert.
Bernefestival
Ek foar de bern is der in soad te dwaan. Yn de Prinsetún is der in spesjaal festival foar bern, mei in stoarmbaan, springkessens en sirkus Saranti jout ek in show.
Wâldrock-reüny
Op 5 maaie is Noardewyn wer oanwêzich op it Befrijdingsfestival, mar dit jier is wol in bysûnder jier. It programma pakt krekt wat oars út as de ôfrûne jierren. "Wy sille de hiele dei Wâldrock-acts programmearje'', seit presintator Willem de Vries. ,,Dat binne bands dy't spesjaal hjirfoar wêr byinoar komme (lykas The Amp mei Nyk de Vries) en ek bekende acts. It wurdt ien en al Wâldrock-reüny." Leafhawwers fan Wâldrock kinne noch harkje nei de podcast mei de 'founding fathers' fan it festival.
It Noardewyn live-poadium is te finen yn de Arendstún yn Ljouwert. Fan 13.00 oere ôf binne de optredens te folgjen by Omrop Fryslân op radio, telefyzje, Omropfryslan.nl en de Omrop-app. Om 18.00 oere wurdt de útstjoering op radio en telefyzje ôfsletten, mar giet it feest op it plein en de livestream gewoan troch.
Ronnie Flex
En fansels is der noch rapper Ronnie Flex. Hy is dit jier de ambassadeur fan de frijheid en fljocht mei in helikopter it lân troch en slút it Befrijdingsfestival ôf. Hy begjint om 23:00 oere. Ek ûnder oare Chef'Special, De Doelleazen, it Pasveerkorps en Da Pauli binne by de poadiums foar in optreden. Wa der noch mear komme? Dat is te lêzen yn it blokkenskema.
Der is noch in soad mear te dwaan op it Befrijdingsfestival yn Ljouwert. Lân fan Taal hat in program en der is in plein fan de frijheid.
Binnenstêd
De binnenstêd fan Ljouwert is fanwegen it festival ôfsletten foar auto's. De gemeente Ljouwert nimt sneon ekstra feilichheidsmaatregels.
Omrop Fryslân folget Befrijingsdei de hiele dei yn in liveblog op de webside.


title: Plysje jout bylden frij fan fytsestellerij yn Hallum

maintext:
De plysje hat bylden frijjûn fan in fytsestellerij yn Hallum op freed 23 maart. By in ynbraak yn in skuorre fan in hûs oan It Pypke waarden twa elektryske fytsen fan it merk Mihatra stellen. Op bylden fan bewakingskamera's is te sjen dat twa persoanen it hiem op rinne en de fytsen, kompleet mei oplader en al, út de skuorre helje en meinimme.
It bernesitsje fan ien fan de fytsen waard twa dagen letter weromfûn yn in sleat lâns de Ljouwerterdyk by Hallum.


title: Lotz Leeft, filmmakker vlogt oer syn eigen kanker

maintext:
"Je bent 42 jaar. En dan krijg je te horen dat je longkanker hebt. Uitgezaaid naar het bot. Stadium 4 van 4." Sa begjint in vlog fan in Frysk-Grinzer filmmakker Ismaël Lotz oer de kanker dy't er hat. Lotz wol de sjoggers yn syn vlogs, dy't er makket foar RTV Noord, meinimme yn syn nije wrâld. De fertroude kamera is dêrby syn wapen. Yn 'Lotz Leeft' kinne sjoggers folgje wat er allegearre meimakket.
Ismaël Lotz wurke jierrenlang by Omrop Fryslân. Hy wie kameraman en hat ûnder oare meiwurke oan de dramasearjes Baas Boppe Baas en De Koers. De lêste jierren is er suksesfol mei eigen filmproduksjes, ek yn it bûtenlân. Sa wûn er in priis op de Los Angeles Film Award.
Nei 't er te hearren krige hie dat er kanker hie, kaam Lotz yn in achtbaan fan tests telâne. Nei mear as twa moanne wachtsjen en ûndersiken wist er hokker mutaasje it is. Syn fariant komt foar by minsken mei Aziatysk bloed, by jonge minsken, by froulju en by minsken dy't net smoke. "De vraag krijg je geregeld. Of je gerookt hebt. Het stigma van deze kanker is duidelijk: roken."
Der bestiet in medisyn foar: ien pil deis. "De dokter heeft het over het remmen van de tumor. Maar ik ga voor radicale remissie. Laat mij dat medische wonder maar zijn." De vlogs binne te sjen by RTV Noord.
Ismaël Lotz hat suppleminten nedich om syn immúmsysteem te ferbetterjen. Dat wurket ek better foar syn terapy. De suppleminten kostje 150 euro it doaske en wurde net fergoede. Hy hat 900 euro yn de moanne nedich. Donaasjes binne wolkom.


description: Fuotbalklup De Graafschap fan trainer Henk de Jong spilet takom seizoen wer yn de earedifyzje. De ploech út Doetinchem wûn snein yn it eigen stadion mei 2-

title: De Graafschap fan trainer Henk de Jong wer yn earedifyzje


title: Maaie ferbrekt op 'e nij waarrekôrs, wat binne de gefolgen?

maintext:
De moanne maaie fan 2018 sil de waarrekôrs wer ferbrekke. Hy stiet noch op nûmer twa, mar it wykein en ek dêrnei bliuwt de waarmte regearjen.
10 graden waarmer
It liket hast al gewoan, mar dat is it net. Waarman Piet Paulusma sjocht de trend fan de ôfrûne jierren hieltyd mear nei ekstremen ta gean. Kwa waarmte, mar ek kwa ekstreme reinfal en buien dy't dêrmei anneks binne. Oft de simmerwaarmte bliuwt, is noch net te sizzen. Dat de moanne maaie yn trochsnee 10 graden waarmer wie as gewoan, is wol in feit.
Topmoanne foar iepenloftswimbaden
En dat hat sa syn gefolgen. Positive en negative. Foar iepenloftswimbaden wie it in topmoanne. Mounewetter yn Wytmarsum helle in wike earder al de tsientûzenste besiker binnen. In dreamstart, neamt bedriuwslieder Joke van der Vliet dizze moanne. Spitich is it wol dat der net folle iepenloftswimbaden mear binne. De fraach is oft it mei de klimaatferoarings net goed wêze soe om der dochs wer mear fan te bouwen.
Lanbouprodukten hawwe it dreech
It ekstreme waar is ek fan ynfloed op de lânbou. Guon lânbouprodukten kinne mar dreech mei de klimaatferoarings omgean. Sipels, woartels en biten bygelyks kinne nei lange drûchte en dan in bêste bui hast net troch de ierdkoarste hinne komme. Dat soarget foar minder produksje. Boeren sille oars tinke moatte en hieltyd better soarchje moatte foar goeie drainaazje fan harren lân. Fia sleatten, mar ek op oare wizen. Dat is yn ús provinsje noch net iens it slimst, want we komme der eins noch ridlik goed ôf mei de ekstreme buien. Yn it suden en easten fan Nederlân is it folle slimmer.
Neffens Piet Paulusma hawwe we yn Fryslân noch it meast stabile waar fan Nederlân. Reden genôch dus om fakânsje hjir te fieren, as it oan it waar leit teminsten.


title: LIVE: Iepen Up mei Jan Terlouw

maintext:
Jan Terlouw is te gast by Iepen Up! As jongfeint makke er de Twadde Wrâldoarloch bewust mei en ûnderfûn wat it betsjut om tydlik net yn in rjochtssteat te libjen. Elkenien is wolkom yn poppoadium Neushoorn om mei te praten en meisjen kin fansels ek online fan 20.00 oere ôf fia de livestream hjirboppe.
Jan Terlouw is skriuwer en âld-politikus. Yn de jierren '70 wie er foar D66 lid fan de Twadde Keamer en dêrnei minister fan Ekonomy, kommissaris fan de Keninginne yn Gelderlân en senator yn de Earste Keamer. Neist syn politike karriêre, skreau er mei in soad sukses berneboeken lykas 'Koning van Katoren', 'Briefgeheim' en 'Oorlogswinter'. Ek skreau er mei syn dochter Sanne detectives. Ein 2016 hâlde er yn it tv-programma 'De Wereld Draait Door' in pleit foar mear ûnderling fertrouwen, syn 'touwtje uit de brievenbus' makke in soad yndruk.
Alles kin yn IepenUP
Diskusje, optredens, lêzingen, fideos en muzyk; yn de wyklikse talkshow IepenUP yn poppoadium Neushoorn kin alles. Alle woansdeis steane yn it programma de aktualiteiten yn de wrâld sintraal; hoe libje wy mei syn allen, watfoar subgroepen meitsje dêr diel fan út en hoe soargje wy derfoar dat wy inoar faker moetsje en better begripe? Dat binne saken dy't oan bar komme yn IepenUP.
Elkenien kin oanwaaie komme en meidwaan oan de diskusjes yn kafee De Backstage yn poppoadium Neushoorn. It programma set alle woansdeis om 20.00 oere útein en is ek te folgjen fia Omropfryslan.nl en de Facebookside fan Omrop Fryslân. Mear ynformaasje oer IepenUP is te finen op harren Facebookside. IepenUP is in inisjatyf fan Omrop Fryslân, Tresoar en Neushoorn Café en LF2018.


description: It jeugdhonk oan de Kadal by Sint-Jabik is moandeitenacht folslein útbrând. Brânstichting wurdt net útsletten.

title: Hurde knallen: jeugdhonk by Sint-Jabik folslein útbrând

maintext:
It jeugdhonk oan de Kadal by Sint-Jabik is moandeitenacht folslein útbrând. Omwenners ûntdutsen de brân, nei't se hurde knallen hearden. Doe't se op ûndersyk út gienen, seagen se de flammen al út it gebou kommen.
De omwenners hawwe de brânwacht alarmearre. Dy fernielde in doar om yn it jeugdhonk komme te kinnen en sa de brân te bestriden. Hoe't it fjoer ûntstean koe, is noch net bekend. Brânstichting wurdt net útsletten.


title: Kollum: "Braindrain"

maintext:
"Doe't ik foar it earst de term 'braindrain' hearde, wist ik net wat dat wie. In sjirurgyske hanneling of sa? Mar it betsjut dus dat 'heech' oplate minsken út eigen lân of provinsje ôfsette en op in oar plak wurk sykje. It bart ek yn Fryslân en it stie lêst noch yn 'e krante. It gong oer de pabo en dat der te min studinten binne. Dêr komt by dat der ek nochris in 'braindrain' is nei plakken bûten ús provinsje.
Dat is net bêst en it soe betsjutte dat de minder tûke studinten dus yn Fryslân bliuwe. Sa besjoen binne of wurde alle minsken dy't hjir oerbliuwe sa dom as it achterein fan in ko. Earlik sein wit ik net iens wêrom't it achterein fan in ko dom is dus myn brain draint net sa fier fuort, bin 'k bang. Ik soe wol fertrekke kinne yn ferbân mei in 'rain brain', mar dat hat mei it waar te krijen en op 't heden giet it bêst.
'Breen dreen', sil immen út 'e Wâlden wol sizze mar dêr wenje dan ek in moai swikje nuvere praters. Wat al dy breenen der dêr wol net útdreene is my betiden in riedsel. Mar wâldpiken, fiel jimme foaral net oansprutsen want de measte harsens dy't hjir noch wenje, kreakje skynber al lang net mear en yn Warten wenje ek allinnich mar aparten.
Dus dan falt it op 't lêst net mear sa op, fansels. Komst der wer achter as it yn 'e krante stiet of immen mei in stik ferstân as in fette speklap der oer begjint. Dan bliuwst echt mei sa'n gefoel sitten datst wol gek bist datst hjir noch wennest en dan woest wol dat dyn brain wat meer kapasiteit hie. Mar ast mazzel hast, bist sels te achterlik om dêr oer nei te tinken.
Op it ynternet is in artikel te finen mei as kop; 'Holt braindrain Friese economie en beschaving uit?' Der stiet ûnder oaren yn dat âlden mei in heech IQ tûke bern krije en tûke minsken gemiddeld minder bern krije as domme minsken. Dus dan binne wy mei fjouwer bern seker net de snoadsten. Dat begruttet my foar ús bern omdat dy by de start al in moai ein achter rûnen en it ûnderwiis docht ek al gjin fertuten mear.
Yn it stik stiet ek dat djip-Friezen wat kommunikaasjefeardichheden oanbelanget, wol faak yn 'e (b)oertiid libjen bleaun binne en wannear't je al in spontaan normaal petear begjinne kinne, dat 19 fan de 20 kear net yn it Frysk is. Miskien is it allegear wol hiel grappich bedoeld, hear en snap ik it gewoan net.
As allinnich de minste studinten fan de pabo hjir bliuwe en ús bern les jaan sille, dan wurdt it fansels noait wat omdat dy âlden ek al koekoek binne. Miskien moatte wy dan de tûkste studinten út oare plakken weihelje want oars binne alle brainen hjir aanst like leech as in kratsje bier nei it wykein. En der wurdt as safolle ferstân fersûpt, der bliuwt echt neat mear oer!
Dochs is der ien ding dat my wer opfalt as it oer soks giet... de minsken dy't sels fine dat se nochal yntelligint en breed ûntwikkele binne, ha faak ek hiel dom praat. En ik kin it witte, want ik wenje hjir al 47 jier dus ik bin in ekspert op dat gebiet. En no't we it dochs oer IQ ha... Ast it seist dan hearst 'Ik-U'. Mei oare wurden... ik en u, dêr draait it om. Lokkich begripe de measte Friezen dat dan noch wol en dêrom is myn brain hjir altyd noch presint."


description: Manon Kamminga fan Haulerwyk en Crispijn Ariëns fan Wolvegea binne freed útroppen ta skeeleraars fan it jier. De prizen waarden útrikt yn Heerde, dêr't diz

title: Manon Kamminga en Crispijn Ariëns skeeleraars fan it jier


description: Wat moatte je dwaan om de tún troch de simmer hinne te slepen? Klaas Piekstra jout tips!

title: Túntips fan Klaas Piekstra foar de tún yn dizze drûge tiid

maintext:
Tip 1: sjoch of fiel oft de grûn wetter nedich hat.
It boppeste laachje grûn liket wol drûch, mar dêrom hoecht it noch net yn de grûn drûch te wêzen. Helje de boppeste laach fan de grûn fuort. Meitsje mei in túnskep of in túnboar in gat fan sa'n tsien sintimeter. Helje der wat grûn út en knyp dy bymekoar. As it klútsje hiel bliuwt, is it wiet genôch. Falt de klút yn trije of mear stikken útelkoar, dan moatst wetter jaan.


title: Man brekt skonk nei traap fan hynder

maintext: In 52-jierrige man waard sneontemoarn sa hurd troch in hynder trape, dat er mei in skonkbreuk nei it sikehûs moast. It ynsidint barde op it eilân De Burd, by Grou. Ferskate helptsjinsten, wêrûnder in traumahelikopter, waarden oproppen om earste help te ferlienen. Uteinlik is de man nei it sikehûs brocht, dêr't bliken die dat syn skonk brutsen wie.


description: Begjin augustus is Fryslân it toaniel fan de European Sports for All Games: in evenemint mei allegearre kultuersporten.

title: European Sports for All Games: kultuersporten yn Fryslân

maintext:
Begjin augustus set yn Fryslân de European Sports for All Games útein: in evenemint mei allegear kultuersporten út Europa. Yn de oanrin wurdt ek al fan alles organisearre. Sa binne der ferline wike op fjouwer plakken yn Fryslân syllessen úteinset foar minsken mei in ferstanlike beheining. De syllessen wurde hâlden yn Grou, Burgum, Heech en Snits.
De dielnimmers sille yn augustus ek in rol spylje by de European Sports for All Games en de Snitswike. Op dat lêste evenemint krije se harren eigen sylklasse. Foar de syllessen dy't ferline wike úteinset binne, hawwe harren santjin minsken oanmeld.


title: FIDEO: Powerkolleezje oer it Waad en it klimaat

maintext: It is ien fan ús grutste toeristyske attraksjes en it hat in plak op de Wrâlderfgoedlist. Dochs witte we net folle fan dit omfangrike gebiet: it Waadgebiet. Dat hawwe wy de ôfrûne moannen besocht te feroarjen mei powerkolleezjes fan de Waadakademy. Hjoed is de allerlêste. Nei de foarming, iten, bewenners en ekonomy fan it Waad is it no tiid foar it klimaat. En dat krije wy fan klimaatprofessor Pier Vellinga.


description: Om de greidefûgel te rêden, moat de lânbou en de ynstelling fan de konsumint struktureel feroarje, seit de deputearre.

title: Kramer ropt boeren en konsumint op biodiversiteit te omearmjen

maintext:
Om de greidefûgel te rêden, moat de lânbou struktureel feroarje. Mar it lot fan de ljip en de skries leit net alline yn hannen fan de boeren mar fan ús allegear. Dat seit deputearre Johannes Kramer yn reaksje op de minne greidefûgelstân.
Dit wykein waard bekend dat der dit jier in fiifde minder meldingen wiene fan de ljip yn fergelyk mei ferline jier. Ek mei de skries it min steld, der binne in fiifde minder teld as in jier ferlyn. Der moat dus war gebeure. Johannes Kramer ropt de boeren op om tenei better te tinken om de greidefûgels. Mar neffens de deputearre is it ek in ferantwurdlikheid fan de konsumint dy't ree wêze moat om mear te beteljen foar biodiversiteit.


title: Grien ljocht foar keapsnein yn Smellingerlân

maintext:
Neat stiet in keapsnein yn Smellingerlân mear yn it paad, no't de kristlike partijen de kommende fjouwer jier net mear mei bestjoere sille. Tiisdeitejûn waard bekend dat der in koälysje komt fan ELP, VVD, PvdA en Grien Links/FNP. Dêrmei is it foar it earst yn de histoarje dat alle kristlike partijen yn de opposysje komme.
Foar de ûndernimmers stiet it ljocht ynkoarten dus op grien, as it giet om de keapsnein. Dat der no lang om let tastimming komme kin foar de kontroversjele keapsnein yn Drachten, wurdt troch de ûndernimmers posityf ûntfongen. Der liket sels in feroaring te wêzen yn it foardiel fan de keapsnein by it kristlik part fan de ûndernimmers yn it sintrum fan Drachten.
Mear geselligens
"Het werd tijd, ik zit met smart te wachten", seit in ûndernimmer. "Er moet meer gezelligheid komen in het centrum en meer toerisme." Se hopet dat it op sneins krekt sa drok wurde sil as op sneons. Neffens de ûndernimmers rinne se no ek ynkomsten mis, omdat der gjin keapsnein is. "Minsken dy't hjir komme, binne echt teloarsteld as se hearre dat de winkels op snein ticht binne", fertelt in ûndernimmer.
Ek it grutste part fan it winkeljend publyk is bliid mei de komst fan in keapsnein. "Dan hoef ik niet meer naar Beetsterzwaag of naar Gorredijk", seit in frou. Neffens in oar hoecht de keapsnein net alle wiken ynfierd te wurden. "Alle sneinen iepen, dêr sjoch ik gjin mearwearde yn. Mar ik fyn wol dat de ûndernimmers sels de frijheid krije moatte om iepen te gean."


description: Hieltiten mear minsken reizigje mei it iepenbier ferfier. Dat docht bliken út sifers fan de provinsje. Yn 2017 wiene der fiif prosint mear reizigers.

title: Mear reizigers yn it iepenbier ferfier

maintext:
It tal minsken dat mei it iepenbier ferfier reiziget, is yn 2017 mei fiif prosint tanaam. Dat makket de provinsje Fryslân bekend. Benammen yn Súdeast-Fryslân is it tal bussen dat rydt tanaam. Ek ride der wat mear treinen.
De groei komt mei trochdat yn 2017 minderjierige MBO-learlingen ek fergees yn it iepenbier ferfier reizigje mochten. It tal klachten is wol wat tanaam, mar dat komt neffens deputearre Johannes Kramer troch der in soad omliedings wienen yn de stêd Ljouwert. De provinsje is al drok dwaande mei it iepenbier ferfier fan 2020 en letter. De ynset is dan dat der emmisjefrij riden wurde moat.


title: Frachtwein bedarret yn de sleat by It Hearrenfean

maintext: Op de Saturnus op It Hearrenfean is tongersdei oan it begjin fan de middei in frachtwein yn 'e sleat bedarre. Hoe't dat krekt barre koe is noch net dúdlik. Neffens de earste berjochten is de sjauffeur net ferwûne rekke. De brânwacht hat skermen om de frachtwein hinne pleatst, om foar te kommen dat de oalje út de kombinaasje him ferspriedt.


title: Fertochte fan cybercrime foar de rjochter

maintext:
De man út Ljouwert dy't twa jier lyn oppakt waard foar grutskalige oplichting en identiteitsfraude fia de kompjûter, komt moarn foar de rjochter. Der binne trije dagen útlutsen foar behanneling fan de saak.
Efterdoar
De man makke websites foar bedriuwen en boude dêryn in soarte fan efterdoar, in saneamd skript. Dêrtroch koe hy achter ynloggegevens komme fan de slachtoffers. Dy brûkte hy om bygelyks de identiteit fan in Facebook-freon oer te nimmen of om guod te bestellen by webwinkels. Sa komme de slachtoffers der net achter dat se oplicht en bestellen wurde.
Gokferslaving
De fertochte hat mear as 400 minsken oplicht foar in bedrach tusken de 100 en 7.000 euro. Mei-elkoar is de Ljouwerter der in ton riker op wurden. De man brûkte it jild om syn gokferslaving te bekostigjen.


title: IepenUP Live: Truth to power

maintext:
IepenUp hat dizze wike as motto 'Truth to power'. Dappere minsken komme om te fertellen wa of wat macht oer harren hân hat, hokker paad se ôflein hawwe en wat se dêrfan leard hawwe. In bysûndere yntime jûn mei oangripende en ynspirearjende ferhalen. Elkenien is wolkom yn poppoadium Neushoorn om mei te praten. Meisjen kin fansels ek, fan 20.00 oere ôf op de livestream.
Truth to power
Truth to power is in konsept dat earder yn Ingelân en Australië foar folle sealen soarge. Sealen dêr't jo in spjelde fallen hearre koene, dêr't romte wie om te laitsjen en te gûlen of soms alles tagelyk. De Britske betinker en oprjochter Jeremy Goldstein sil fertelle wêr't de ynspiraasje foar it Truth to power-kafee wei komt en hoe t er mei it konsept de hiele wrâld oer reizget.
De gasten fan woansdei binne:
Activist Jerry Afriyie
Olympysk kampioen Esmee Visser (5000m reedriden)
Filmmakker Ismael Lotz
Minskerjochtenûndersiker Lydia de Leeuw
Regina Bijlsma oer it omgean mei it ferlies fan har soan
Antropolooch Anne de Groot oer homoseksualiteit yn de evangelyske tsjerke
Alles kin yn IepenUP
Diskusje, optredens, lêzingen, fideos en muzyk; yn de wyklikse talkshow IepenUP yn poppoadium Neushoorn kin alles. Alle woansdeis stean yn it programma de aktualiteiten yn de wrâld sintraal; hoe libje wy mei ús allen, watfoar subgroepen meitsje dêr diel fan út en hoe soargje wy derfoar dat wy inoar faker moetsje en better begripe? Dat binne saken dy't oan bar komme yn IepenUP.
Elkenien kin oanwaaien komme en meidwaan oan de diskusjes yn kafee De Backstage yn poppoadium Neushoorn. It programma set alle woansdeis om 20.00 oere útein en is ek te folgjen fia Omropfryslan.nl en de Facebookside fan Omrop Fryslân. Mear ynformaasje oer IepenUP is te finen op harren Facebookside. IepenUP is in inisjatyf fan Omrop Fryslân, Tresoar en Neushoorn Café en LF2018.


title: Fryslân tredde op Europeeske fakânsjelist Lonely Planet

maintext:
Fryslân stiet op it tredde plak fan bêste Europeeske fakânsjebestimmingen yn de top 10 fan Lonely Planet. It is de heechste notearring ea fan in Nederlânske bestimming yn dizze jierlikse list. Fryslân stiet dêrmei boppe bestimmingen lykas de Provence yn Frankryk en de Vipava-fallei yn Slovenië. Fryslân wurdt faak oer de holle sjoen troch ynternasjonale reizgers, mar neffens Lonely Planet is Fryslân ''een verborgen parel''.
De reisgids hat it oer it gesellige en kompakte Ljouwert, it ûnbegrinze lânskip en de Fryske Waadeilannen. De top 10 fan de reisgids is bedoeld foar minsken dy't it massatoerisme meie wolle.


title: UPDATE: Treinen tusken Ljouwert en It Hearrenfean ride wer

maintext: De steuring op it spoar tusken Ljouwert en It Hearrenfean is wer foarby. De treinen ride wer normaal. Earder sneontemiddei wie der neffens de NS in defekte spoarbrêge, wat foar it nedige opûnthâld soarge. Om hokker brêge it gie, waard net sein.


title: Gemeente Ljouwert meant minder foar moaiere natuer

maintext: De gemeente Ljouwert sil syn plantsoentsjes folle minder faak meane. Oant no ta waard dat faak sa'n tritich kear yn it jier dien, dat wurdt yn de rin fan dit jier werombrocht nei mar sa'n fiif kear yn it jier. De gemeente hopet sa it ferskaat oan blommen en bisten yn de plantsoentsjes te fergrutsjen. Ljouwert tinkt dat it wol even wennen wêze sil, mar tinkt dat it der úteinlik moaier fan wurde sil.


title: Friezen fytse mei-inoar nei Kulturele Haadstêd

maintext:
Friezen út Nederlân en Dútslân fytse de kommende dagen mei-inoar fan Bräist/Bredstedt yn Noard-Fryslân yn Dútslân nei Ljouwert. De YnterFryske Ried organisearret dy tocht fanwege Kulturele Haadstêd. De fytstocht giet ûnder oare oer it eilân Helgolân yn de Noardsee, oer Aurich en Leer. Op pinkstersnein fytse de Nederlânske en Dútske Friezen fan Leer nei Ljouwert.
Underweis yn Fryslân is der omtinken foar de Fryske kultuer en foar projekten fan Ljouwert Fryslân Kulturele Haadstêd fan Europa 2018. It is de bedoeling om in jierlikse tradysje te meitsjen fan de fytstocht.


title: FIDEO: Skûtsje Sterke Jerke weropboud

maintext:
Nei twa IFKS-kampioenskippen yn de Lytse A lonket de grutte klasse nei skipper Pieter Jilles Tjoelker en syn bemanning fan de Engelina Smeltekop. Nei in syktocht fine se in Bûtenfallaatster. It skûtsje is jierren as charterskip brûkt, hat twa mêsten, in te grutte roef en noch in hiel soad oare mankeminten, mar yn de eagen fan de bemanning is it it perfekte skûtsje om mei te nimmen nei de C-klasse.
It hiele team dûkt yn de overall en wurket de hiele winter hurd troch om de Sterke Jerke wer yn tradisjonele steat werom te bringen. De deadline? De earste echte krêftmjitting fan it seizoen: Lemmer Ahoy, no tongersdei. Afke Boven folge de hiele operaasje en makke in twalûk. Is it Tjoelker en syn team slagge om it skip op tiid sylklear te krijen?
Tiisdei diel twa fan Skûtsje Sterke Jerke en woansdei skoot skipper Pieter Jilles Tjoelker oan yn Fryslân Hjoed om foarút te sjen op it seizoen.


title: Kopstjit op fuotbalfeest: 40 oeren wurkstraf

maintext:
In man fan 26 jier út Suwâld hat woansdei in wurkstraf fan 40 oeren krigen, omdat er in teamgenoat fan syn fuotbalklup in kopstjit jûn hie. Dat barde op 16 desimber ferline jier yn de jeugdsoas. De fuotbalklup fierde de ôfsluting fan de earste seizoenshelte. De teamgenoat makke in opmerking en dy foel net goed by de fertochte. Neffens it slachtoffer hie de man út Suwâld him earst slein en yn in hoeke dreaun. Dêrnei folge in kopstjit. Dat levere it slachtoffer in bloednoas op.
De fertochte hat ferklearre dat er ûnder ynfloed wie fan medisinen en drank. Hy hat earder wegere om syn ekskuzes oan te bieden. By de rjochter sei hy dat dat him spiet. Hy wol dochs noch syn ferûntskuldigingen oanbiede.


title: Foarljochting oer seehûnen foar besikers fan Waadeilannen

maintext:
Besikers fan de Waadeilannen krije fan hjoed ôf in filmke op de fearboaten te sjen, wêryn't se fertelt wurdt hoe't se omgean moatte mei seehûnepuppen.
'Maak van een gezonde pup geen wees'
It filmke is ûnderdiel fan de foarljochtingskampanje 'Maak van een gezonde pup geen wees'. De kampanje is opset troch de Waadferiening en de Nederlânske seehûnesintra. It fersteuren fan seehûnen kin grutte gefolgen hawwe foar de puppen. Benammen yn dizze perioade fan it jier hawwe de bisten in soad rêst nedich om harren jongen grut te bringen.
Meinimme? Nee, efkes wachtsje!
It bart noch faak dat minsken seehûnepups meinimme wannear't se allinnich binne. As de mem op fisk jaget, is it jong allinnich. De puppen meitsje dan in kleiend lûd, wêrtroch't in hiel soad minsken tinke dat it jong ferstjitten is troch de mem. Yn it filmke wurdt útlein dat minsken efkes wachtsje moatte oant de mem werom komt. Genôch ôfstân bewarje is yn dat gefal it bêste.


title: Militêren nei Dokkumer Nije Silen

maintext:
De Luchtmobiele Brigade út Assen oefenet nije wike by it slûzekompleks Dokkumer Nije Silen.
Twa dagen lang wurde der militêren mei helikopters ôfset yn de buert fan it kompleks. Dêrnei wurdt der op it kompleks sels oefene. Dêrby wurdt ek oefenmunysje brûkt, sadat it klinke sil of dat der sketten wurdt. De oefeningen binne nije wike tiisdei en woansdei. Op deselde dagen wurdt ek oefene by it eardere krûdfabryk fan Mûntsjesyl.


title: Fjouwer jier sel foar Drachtster nei deadlike stekpartij

maintext:
De 30-jierrige Drachtster dy't op 15 augustus ferline jier de 60-jierrige Harm Veenema fan It Hearrenfean deastutsen hat, is troch de rjochtbank feroardiele ta fjouwer jier sel en tbs mei twangferpleging. Dat is leger as de eask fan it Iepenbier Ministearje fan acht jier sel en tbs.
Psychyske problemen
De rjochtbank hâldt rekken mei de drege jeugd fan de Drachtster en it feit dat er bot lêst hie fan psychyske problemen. De rjochtbank hat bepaald dat de tbs-behanneling begjinne moat neidat de Drachtster man twa jier fêstsitten hat.
Ekstreem geweld
De man hat oanjûn dat er oanstriid hat om ekstreem geweld ta te passen. Der is sprake fan heech residivegefaar.
De Drachtster wie op 15 augustus foarich jier ûnder falske foarwendsels it hûs yn kommen. Hy sloech de soan mei in hammer op de holle. De heit, Harm Veenema, waard troch de Drachtster twa kear yn it boarst stutsen en ferstoar. Neibesteanden krije 107 tûzen euro oan skeafergoeding fan de Drachtster man.


description: In goeie ynternetferbining, it klusterjen fan foarsjennings en goede berikberens. Samar in pear suggestjes fan de befolking om de krimp yn Noardeast-Fryslâ

title: Gearkomsten om krimp yn Noardeast-Fryslân tsjin te gean

maintext: In goeie ynternetferbining, it klusterjen fan foarsjennings en goeie berikberens. Sa mar in pear saken dy't moandei suggerearre waarden by in gearkomste yn Westergeast yn it ramt fan de Doarpentoer.


description: De Avondvierdaagse is wer útein set by tige waarm waar. Dielnimmers krije advys om goed te drinken.

title: Advys by waarme Avondvierdaagse: goed drinke

maintext: Yn Fryslân is moandei op in soad plakken de Avondvierdaagse wer útein set. Mei in temperatuer fan sa'n 27 graden by de start is it ien fan de waarmste edysjes ea.


title: Drama foar greidefûgels: kwart minder ljippen yn Fryslân

maintext:
In kwart minder ljippen oant no ta yn 2018 en in fiifde minder skriezen. Dat binne de resultaten fan de greidefûgeltelling, dêr't it BFVW sneontemoarn de sifers fan bekend makke hat.
It bûn neamt dy sifers alarmearjend. Dat it min gie mei de greidefûgels wie al bekend, mar neffens it bûn docht út de sifers bliken dat it hiel, hiel min giet. Oarsaak fan de delgong is it opfretten fan aaien en piken troch oare bisten en de delgong fan de fariaasje fan de greiden. Sa binne der minder perselen mei blommen en krûden.
Rânebehear
It bûn hie by de bekendmakking ek pittige krityk op de hâlding fan guon boeren, dy't net frijwillich oan rânebehear dogge. By rânebehear meane boeren in strook fan sa'n trije oant seis meter by sleatten minder faak, sadat piken der skûlje kinne en der mear fretten te finen falt.
Yngripe
It BFVW freget de provinsje no om yn te gripen. It bûn wol dat boeren ferplichte wurde om fiif oant tsien prosint fan harren lân better yn te rjochtsjen foar greidefûgels. Dat soe helpe moatte om de greidefûgelstân te ferbetterjen.


title: Ljouwert wint ôfdielingswedstriid foar manlju yn Tsjummearum

maintext: It Ljouwerter partoer mei Feiko Broersma, Pieter Jan Plat en Hans Wassenaar is tongersdei yn Tsjummearum winner wurden fan de ôfdielingswedstriid foar de hearen haadklasse. It wûn yn de finale mei 5-5 6-2 fan it partoer fan Minnertsgea mei Marten Bergsma, Klaas Anne Terpstra en Hendrik Kootstra. De lytse preemje wie foar Makkum, dat keatste mei Jelle Attema, Hyltje Bosma en Lennart Adema.


title: Plysje siket tsjûgen fan deadlik ûngelok Ljouwert

maintext:
De plysje is op syk nei minsken dy't mear fertelle kinne oer in deadlik ûngelok, freedtemoarn betiid yn Ljouwert. By in oanriding op de krusing fan de Harnzerstrjitwei en de Ingelskestrjitte kaam in fytser om it libben. De frou waard oanriden troch in frachtwein.
Hoe't dat gebeure koe, wurdt troch de plysje ûndersocht. Fanwegen dat ûndersyk is de plysje no op syk nei tsjûgen. Dy wurde frege kontakt op te nimmen mei de plysje.


title: Fragen oer tafersjoch op sâltliedingen yn Fryslân

maintext:
In tal partijen yn Deputearre Steaten wol fan deputearre Michiel Schrier witte hoe't it mei it tafersjoch op sâltliedingen yn Fryslân sit.
Oanlieding foar de fragen is it ekstra tafersjoch dat it Staatstoezicht op de Mijnen op liedingen fan AkzoNobel yn Grinslân ynsteld hat. Yn dy liedingen hawwe lekkaazjes west, krekt as yn de boarputten op de sâltkoepels. SP, FNP, Partij voor de Dieren en GrienLinks wolle no witte hoe't it tafersjoch yn Fryslân regele is en oft der hjir ek lekkaazjes west hawwe.
De partijen sels wize op it stillizzen fan it boaren nei sâlt by Tsjummearrum, ferline jier fanwege in lekkaazje.


title: Jier finzenisstraf easke foar mishanneling eks-freondinne

maintext:
Tsjin in 27-jierrige man út Dokkum is in jier finzenisstraf easke, omdat er ein ferline jier syn eks-freondinne mishannele hat. Sy hie sein dat se by him wei gie en doe wie de fertochte troch it lint gien: hy hat har slein en skopt, foaral tsjin de holle. De man hie earder al ris in wurkstraf krigen omdat er syn freondinne mishannele hie.
De fertochte is neffens in psycholooch fermindere tarekkenber. Hij sit noch altiten fêst. Njonken de selstraf easket justysje ek dat de man in behanneling krijt en dat er in kontaktferbod krijt.


title: Annemaaike Bakker oer De Stormruiter: "Ik ha der sin oan!"

maintext:
De Stormruiter is ien fan de grutste produksjes yn dit jier fan Leeuwarden-Fryslân Kulturele Haadstêd 2018. De 100.000 kaarten foar dit muzykteäterspektakel yn Ljouwert wienen hiel rap ferkocht.
Wêr giet De Stormruiter oer?
It ferhaal fan De Stormruiter is basearre op de Dútske roman 'Der Schimmelreiter' en giet oer it libbensferhaal fan dykgraaf Hauke Haien (spile troch Jelle de Jong), dy't yn 1750 in dyk bouwe liet op It Bilt om Fryslân tsjin it wetter te beskermjen. Fan sigeuners krijt hy in skimmelhynst, dy't syn frou Elke (spile troch Annemaaike Bakker) brûkt om in nij hynsteras te fokken.
Hoe is it mei de tarieding foar De Stormruiter? We freegje it oan Annemaaike Bakker, ien fan de haadrolspilers. Se is yn 1985 yn Ljouwert berne, studearre oan de toanielskoalle en Kleinkunstacademie yn Amsterdam, wurke by ferskate toanielgroepen en spile yn tal fan films en telefyzjesearjes. Sûnt 2012 is se yn tsjinst by Theater Bremen yn Dútslân.
Noch in pear moannen en dan begjint De Stormruiter, begjint it al te kribeljen?
"Jawis, in jier lyn lei der al in earste ferzje fan it skript, mar Jos Thie (regisseur, red.) hat der de ôfrûne tiid fierder oan wurke. Ik haw no krekt in nije ferzje lêzen. Dêrtroch komt it tichteby en krijst ideeën oer de personaazjes en oer sênes."
Hoe fier binne jimme al mei de tariedingen?
"Jos Thie is dêr al hiel fier yn. En ek oan bygelyks kostúms, dekôr en technyk wurdt no al wurke of wurdt alles al taret. Ik kin my no ynlêze, begjinne mei it tekstlearen (as it skript klear is) en ik folgje hynsterydlessen. Mar myn echte wurk begjint fansels as ik op de repetysjeflier stean en wy de skreaune tekst ta libben bringe sille. Ik repetearje op dit stuit ek noch by Theater Bremen foar in stik, de musical 'Lazarus' fan David Bowie. Dat giet op 9 juny yn premjêre. Dêrnei is myn holle frij om my hielendal te rjochtsjen op De Stormruiter."
In belangryk ûnderdiel yn de foarstelling is fansels it Fryske hynder, kinst al ride?
"It giet hieltyd better. Ik koe hielendal net hynsteride. Sûnt dizze winter ha ik lessen. It wurdt hieltyd leuker om't ik it mear ûnder de knibbel krij."
Hoe kombinearrest de tariedingen foar De Stormruiter mei dyn oare wurk?
"Ferskate stikken tagelyk spylje en repetearje bin ik wend yn Dútslân. De Stormruiter kostet in soad tiid en komt no as ekstra wurk op my ta, mar oan de oare kant is hynsteride wurk en frije tiid tagelyk."
Hast de hynders al moete dêr'tst mei wurkje silst? Wannear bart dit?
"Dat komt noch. Ik bin hiel benijd. Foarearst ryd ik op it leafste en meast geduldige Fryske hynder fan Bremen, Ewald. Hy wie neffens my sa no en dan in bytsje yn de war fan my, om't ik nochal gaoatysk oanwizingen joech."
Moatst ek noch nei Frankryk om by Théâtre du Centaure te oefenjen?
"Nee, dat hoecht net. Dat is belangriker foar it personaazje dat Jelle de Jong spylje sil."
Wannear begjinne de repetysjes?
"Ein july begjinne we mei repetearjen."
Alle foarstellingen wienen gau útferkocht, leit dat ek in druk op dy?
"Doe't it ynienen útferkocht wie, tocht ik wol even: elkenien hat al kaarten en ik ha noch noait op in hynder sitten! It is echt te gek dat it hielendal útferkocht is. Ik ha der sin oan dat safolle minsken it sjen sille. Mar as dat net sa west hie, hiene we likegoed ús bêst dien. Yn dat opsicht is de druk net grutter. De druk is der gewoan altyd. En dat is ek hielendal gjin minne saak."
Wêr sjochst it meast nei út?
"Ik sjoch der nei út om mei myn nije kollega's te spyljen. En mei Jos Thie wurkje liket my te gek. Hy is ekspert yn dit soarte fan grutte teäterprojekten. En ik ha ek in hiel soad sin om mei in band te sjongen."
Kinne wy dy tenei faker yn Fryslân sjen?
"Foarearst sil ik nei De Stormruiter wer yn Dútslân spylje. Mar der binne safolle moaie projekten yn Fryslân, dat ik graach faker it ritsje oer de grins meitsje. As taskôger en wa wit, oait ek wer om sels op de planken te stean."
Fryske hynders
In oare haadrolspiler is Ellen ten Damme, en ek de Fryske akteurs Freark Smink, Joop Wittermans, Klaasje Postma, Lourens van den Akker en Hilbert Dijkstra dogge mei. En mar leafst hûndert Fryske hynders spylje in belangrike rol yn it stik.


description: Troch in defekt spoar ride der minder treinen tusken Zwolle en Meppel. Dat soarget ek foar fertraging foar reizgers nei Fryslân ta en de oare kant op. De t

title: Defekt spoar tusken Zwolle en Meppel soarget foar fertraging


title: Teätrale kuier 'Yn it skaad fan de toer' folslein útferkocht

maintext:
De teätrale kuier 'Yn it skaad fan de toer' is folslein útferkocht. Dit wykein set dizze foarstelling fan 'Under de toer' fan Kulturele Haadstêd útein. It giet oer it geroft dat Antsje van Uijlenburg yn 'e tsjerke fan Ryptsjerk begroeven leit. Antsje is de âldere sus fan Saskia van Uijlenburg, de frou fan Rembrandt van Rijn. De Uijlenburgs hienen yn de santjinde iuw in bûtenferbliuw yn Ryptsjerk.
Begroeven yn Ryptsjerk
It ferhaal giet dat Antsje yn de tsjerke fan Ryptsjerk begroeven leit. De koster fan de tsjerke soe de stien yn 1930 ferlein hawwe, om't minsken dêr oer stroffelen. Der leit no in houten flier. Der is nea offisjeel ûndersyk dien, wêrtroch it geroft noch hieltyd bestiet. Der wurdt flink op los spekulearre. Want soe Rembrandt syn sus in skilderij meijûn hawwe op har lêste reis?
Utferkocht
De kaarten foar de kuier binne al útferkocht. Wol binne der noch kaarten foar konserten fan de Poalske band Kroke, dy't yn it ramt fan de foarstelling Ryptsjerk oandocht. Kaarten foar de foarstelling yn oktober binne der noch wol.


title: Strjitfuotbal op Aldehoustertsjerkhôf

maintext:
Oeral yn Fryslân wurdt sneon wer fuotballe, mar net allinnich op de sportfjilden. Op it Aldehoustertsjerkhôf yn Ljouwert is it Nationaal Street Festival. Minsken út it hiele lân dy't yn de maatskiplike opfang sitte, dogge yn 40 teams mei oan de strjitfuotbalkompetysje. Ek binne der ferskillende workshops en aktiviteiten foar dielnimmers en besikers.
De sportdei is in inisjatyf fan Stichting Life Goals Nederland. Fjouwer kear yn it jier wurdt it evenemint ergens yn Nederlân hâlden. De dielnimmers wikselje op de sportdei ferhalen út, meitsje nije freonen en komme yn kontakt mei de bewenners fan de stêd. De dielnimmers binne allegear kwetsber en wolle mear grip op harren libben krije. Troch te sporten mei mekoar, wurde dak- en thúsleazen, flechtlingen, minsken dy't ferslave binne, jonge memmen of betize minsken stimulearre om te trainen. Se ha no wat om nei ta te wurkjen.
René van Rijswijk
Ald-Cambuurspiler René van Rijswijk is ambassadeur fan de sportdei. Hy is dêrneist ek skout en siket tegearre mei de trainers fan de teams nei dielnimmers dy't net allinnich goed fuotbalje, mar ek op sosjaal flak in ûntwikkeling trochmakke ha. Ut elke stêd wêr't de strjitfuotbalkompetysje hâlden wurdt, sille minsken selektearre wurde foar it nasjonale team. Sy dogge yn novimber mei oan de Homeless World Cup yn Meksiko.
Stichting Life Goals Nederland wurket gear mei ûnder oare soarchynstellingen en sportferieningen.


title: Minister wol better behear Waadsee, foarstel nei Keamer

maintext:
Minister Carola Schouten fan Lânbou en Natuer sil noch dit jier in foarstel nei de Twadde Keamer stjoere foar it better regeljen fan it behear fan de Waadsee. De minister komt dêr freed oer oan it wurd op de ynternasjonale konferinsje oer Wrâlderfguod de Waadsee yn Ljouwert.
Direkteur Lutz Jacobi fan de Waadferiening hat de minister twa dagen ferlyn frege om ien sintrale behearder foar it Waadgebiet. Op dit stuit hâlde sa'n trettjin ynstânsjes harren dwaande mei it behear fan it Waadgebiet. Dat makket de gearwurking en it fieren fan in goed behear tige dreech.
Ferdrach fan Ljouwert
Minister Schouten liket Jacobi temjitte te kommen, mar is noch oan it ûndersykjen hoe't dy sintrale rezjy oer it Waad der krekt útsjen moat. Boppedat is it Waad net allinnich de ferantwurdlikens fan Nederlân, mar ek fan Dútslân en Denemarken. Schouten is bliid dat se yn Ljouwert direkt mei har kollega's Svenja Schulze fan Dútslân en Jakob Ellemann-Jensen fan Denemarken ôfspraken meitsje kin. Op de ministerskonferinsje oer de Waadsee wurdt freed it Ferdrach fan Ljouwert ûndertekene mei ôfspraken oer de kommende jierren, alteast as Nederlân, Dútslân en Denemarken it iens wurde.
Fierder ûndersyk nedich
Flak foar it begjin fan de ministerskonferinsje ferskynde it Wadden Sea Quality Status Report fan hûndert ynternasjonale wittenskippers. Neffens dat rapport giet it goed mei de seehûnen yn it Waadgebiet, mar min mei de fiskstân en de briedfûgels.
Minister Schouten nimt dy feiten serieus, mar fynt ek dat der fierder ûndersyk nedich is. "Als het slecht gaat met de trekvogels ligt dat niet alleen aan het Wad, maar er spelen ook andere zaken mee, zoals klimaatverandering. Dat moet je integraal bekijken."
De skriuwers fan it Status Report pleitsje ek foar mear ûndersyk. De minister is wol dúdlik oer har yntinsje foar it Waadgebiet: "Ik zou graag over een paar jaar willen constateren dat het weer de goede kant op gaat met de Waddenzee."


description: Fjirtjin Fryske vloggers litte alle wiken sjen wêr't sy harren drok om meitsje. De vlogs binne ûnderdiel fan LF2018.

title: IepenUP vlog: Hoe ferfeel ik my yn de digitale wrâld?

maintext:
Anne van der Aar út Dokkum freget har yn dizze twadde vlog ôf wat sosjale media en it altyd online wêzen mei har docht. Wat docht it mei it gedrach en freonskippen? Kin se har noch wol ferfele, of is se ferslave oan sosjale media, ynternet, Netflix en al dy oare saken?
Slagget it Anne om in bettere balâns te finen tusken off- en online wêzen? Se sil op syk nei tips om dy te ferfelen. Hoe komst dêrfoar yn de goeie 'mindset'?


title: Twa fjochtsjende manlju rôlje wetter yn by Prinsetún

maintext:
Yn de Prinsetún trof de plysje om ien oere yn de nacht fan sneon op snein twa fjochtsjende manlju oan, dy't al rôljende fan de heuvel ôf yn it wetter bedarren. Nei't se op de wâl klautere wienen, gienen se wer fierder mei fjochtsjen. It die bliken dat se spul om in famke hienen.
De plysje hat de mannen fan 18 en 21 sein dat se ophâlde moasten en hat se nei hûs stjoerd.


title: Foar keatsleafhawwers: dizze simmer iepenet it Freule Kafee

maintext:
Foar it earst wurdt der dizze simmer troch Omrop Fryslân in Freule Kafee iepene. Dit bart foarôfgeand oan de wichtichste keatspartij foar jonges tusken de 14 en 16 jier âld, de Freulepartij. It keatskafee wurdt hâlden op de jûn foar de Freule yn It Reade Hynder yn Wommels. Presintator Geert van Tuinen en co-host en topkeatser Sjoerd de Jong ûntfange dé keatsbeloften fan it momint. It Freule Kafee is ien fan de fiif Simmerkafees dy't kommende simmer hâlden wurde.
"Wy sjogge de Simmerkafees as de perfekte opwaarmer foar de grutte Fryske sporteveneminten", seit projektmanager by Omrop Fryslan Jacqueline Spendel. "Dêrby is de kar makke om ien kafee te meitsjen foar alle grutte eveneminten, dêryn nimme wy de Freule dit jier ek mei." Sa binne der kafees om it SKS en IFKS skûtsjesilen hinne, it fierljeppen en twa foar it keatsen, wêrûnder njonken it Freule Kafee ek it fertroude PC Kafee.
"Efkes slikke"
Presintator Geert van Tuinen fertelt: "De PC Kafees haw ik jierren mei hert en siel makke. Fansels moast ik efkes slikke dat wy yn stee fan fjouwer, mar ien PC Kafee meitsje dit jier. Dêr tsjinoer stiet dat it prachtich is dat Omrop Fryslân ekstra omtinken jaan wol oan de Freulepartij en ús frege hat om it earste Freule Kafee te meitsjen. Dêr meitsje wy grif wat moais fan!'"
Fiif Simmerkafees
De fiif Omrop Fryslân Simmerkafees binne iepen op:
PC Kafee: 31 july
SKS Kafee: 3 augustus
Freule Kafee: 7 augustus
Fierljep Kafee: 10 augustus
IFKS Kafee: 17 augustus
De útstjoeringen wurde letter as podcast oanbean.


title: UPDATE: File op de A7 by Terwispel is wer foarby

maintext: De lange file op de A7 tusken Tsjalbert en Beetstersweach is foarby. Sneintemiddei stie dêr in kilometerslange file troch in ûngelok. Twa auto's botsten troch noch ûnbekende oarsaak opelkoar. Der waard ek in ambulânse oproppen foar it ûngelok. It is noch net bekend oft der minsken ferwûne rekke binne.


title: Frou ferwûne by ûngelok by Aldehaske

maintext: Op de Jousterweg by Aldehaske hat sneintemoarn in ûngelok west. In fytser en in motorrider binne op elkoar botst. De fytser, in frou, is mei de ambulânse nei it sikehûs yn Grins brocht.


title: FIDEO: Boulân te wiet, ierappels kinne de grûn net yn

maintext: It like ferline wike sa moai: hege temperatueren, en moai groeisum waar. Mar moandei en tiisdei is it folslein oars. It liket it wol hjerst. Foar de bouboeren yn Noard-Fryslân smite de wiete omstannichheden swirrichheden op. Sa kinne gjin poatierappels sette. Twa op de trije setters stean noch yn de skuorren.


title: Tsjinstanners dogge oanjefte tsjin Kallemooi

maintext:
Diere-organisaasjes wolle dat der in ein komt oan it jierlikse Kallemooifeest op Skiermûntseach.
Fjouwer organisaasjes ha oanjefte dien tsjin de tradysje dat in hoanne trije dagen lang opsletten wurdt yn in koer op in 18 meter hege mêst. Op dizze wize wurdt de hoanne feitlik mishannele, wylst der foldwaande alternativen foarhannen binne, sa stelle de diere-aktivisten.
It is net foar it earst dat der protest is tsjin de opsletten hoanne mei Kallemooi, dat dit jier fan 19 oant en mei 22 maaie hâlden wurdt. De hoanne soe it symboal fan fruchtberens foarstelle.


title: Twa meiwurkers swier ferwûne by ûngelok yn fabryk Ljouwert

maintext: By in slim ûngelok yn in fabryk oan de Hidalgowei yn Ljouwert binne tongersdei oan it begjin fan de middei twa meiwurkers swier ferwûne rekke. De helptsjinsten binne manmachtich útrukt. Der is ek in traumahelikopter oproppen. De tadracht fan it ûngelok is noch net bekend.


title: Kollum: "Oarloch"

maintext:
"Snein ha ik yn it Fries Museum west. Escher. Moai. Mar ik stie der wat grimmitich nei te sjen, want eins hie ik it smoar yn. Oan de ein ha ik efkes nei ûnderen west en it swurd fan Grutte Pier yn ’e bûse stutsen. En fan 'e moarn ha ik trije en in heale minút krigen fan Omrop Fryslân om jim mei te krijen yn in oarloch. It is yn dizze wrâld in nuveraardige oarloch, want it giet net oer ien of oar leauwe. Mar dat kin my neat skele: ik ferklearje de oarloch oan it gewest Grinslân.
Grinslân hat jierren yn de boaiemdelgongsierdbevingsnederklits sitten. Dêr binne se ferline wike úttild troch de famylje Oranje. Dêr ha se in kwak arro fan krigen. En dan keare Grinzers har automatysk tsjin Fryslân. Mar diskear te grouwélich.
It giet om Skier. Skiermûntseach. Lytje Pole. Dat eilân ferskoot wat yn dy noch libbene Waadsee nei it easten. Nei Grinslân dus. Sterker, se ha by it kadaster yn Grins in man oansteld, dy’t alle dagen foardat hy wat oars docht, earst efkes nei Skier ta moat. En mjitte. En ferline wike hat dy man raasd om it libben: it is wer safier. De lju, dy’t op de Skieding tusken Grinslân en Fryslân wenje, witte net iens dat se yn Fryslân ite en yn Grinslân skite, mar op Skier krije dy Grinzers al in orgasme as der in krûm sân oan har kant fan de tinkbyldige grins komt.
Hjir heart fansels in skiednisferhaaltsje by. Dat yn eardere tiden Skier fan Fryslân wie, mar dat we net wisten wat we der mei moasten. Der gie ommers noch net in boat mei toeristen hinne, it lei der mar wat. Dus doe’t Fryslân jild nedich hie, foar de oarloch tsjin de Saksen, dy’t letter Grinzers waarden, ha se it eilân ferkocht oan partikuliere ynvestearders. Ien dêrfan wie Catharina Stachouwer. Om 1750 hinne wie dat. In dwers wiif, krige spul mei elk. Dan belle se nei Ljouwert en dan kamen Fryske soldaten om har wer wat romte te jaan. Terjochte yn Fryske sin, want se wie eigensinnich.
Foar de lêste oarloch wie it eilân fan in Dútser, mar dat ha we him nei de oarloch daliks ôfnaam. Al sieten der doe oant juny Dútske soldaten op it terras fan hotel Bernsdorff. It kaam by Fryslân.
Yn 2006 moast it kadastrale streepke tusken Fryslân en Grins justjes nei it easten. Se ha’t oer “afkalving en aanslibbing”, mar neffens my sitte de Grinzers ûnder wetter der gewoan tsjin oan te triuwen. Dy wolle wol sa graach in waadeilân ha. Dan binne je wat mear yn de wrâld. Mar it is gewoan ús eilân, Wý en net de Grinzers ha frou Stachouwer holpen. No ek ôfbliuwe dus.
No binne de Grinzers om in hiel spesiale reden yn 2006 akkoart gien mei in formele grinswiziging. Se krigen jild fan Fryslân, wy binne no ienris kloaten. Mar as om de goede gong fan saken in Grinzer wc by Fryslân komme moat, betelje we dêr toch net foar? En wol foar dy krûm sân? De lanlike en dus noch formalistysker oerheid sei dat it sa moast om, goed harkje, as der no in ramp bart op it eastlike puntsje fan Skier, wat de helte fan de dei ûnder wetter stiet, dan moatte de Fryske rêdingboaten formeel oan de kant bliuwe, en dan komt der rêding út it trije dagen fierder lizzende Delfsyl. Unsin.
Mar ûnsin is noch net genôch foar oarloch. Dy moat der lykwols al komme, omdat de Grinzers no sein ha dat se it stikje diskear net oan Fryslân jaan wolle. Se wolle it hâlde. We boartsje as noarden wol o sa moai mei syn trijen yn de sânbak, mar op in dei is it ynienen oer. Dan slaan we elkoar op de bek. Want wat se net sein ha, is dat se dêr in man yn it weake sân sette wolle dy’t fan dêrút stadich nei it westen tagiet en elkenien ombringt dy’t net sizze wol 'er gaat niets bov’n Groning’n', om't Skier no ienris noardeliker leit as Grins. Want inkeld dêrom wol Grinslân dat puntsje ha.
No, jim witte genôch. Oarloch. Ik ha it spandoek al klear.
Op nei Skier, mei it swurd fan Grutte Pier!"


title: Ledetal lytse sportferieningen yn Fryslân rint werom

maintext:
Fan de lytse sportferieningen yn Fryslân sjocht hast de helte de ûntwikkeling fan it ledetal as in bedriging foar de takomst. Fergrizing, krimp en yndividualisearring wurdt troch 45 prosint fan de klups neamt as oarsaak fan it weromrinnende oantal leden. By grutte ferieningen makket 12 prosint him soargen.
Lytse ferieningen ha boppedat mear soargen oer de finânsjes. Dat docht bliken út ûndersyk troch Sport Fryslân, it Fries Sociaal Planburo en it Mulier Ynstitút. Oan it ûndersyk ha 405 sportferieningen meidien.


title: Leafdesdrama: frou stekt freon nei ûnienichheid oer yntimens

maintext:
Tsjin in frou út Burgum is 16 moanne sel easke, omdat se har doetiidske freon mei in grut mes yn it skouder stutsen hat.
De twa hiene spul krigen, omdat de man yntym wêze woe en sy net. Beiden wienen se dronken en hienen se drugs brûkt. De frou seit dat se der neat mear fan wit, mar leaut sels ek dat se it slachtoffer delstutsen hat.
Neffens justysje giet it om poging ta deaslach. Njonken de selstraf soe de frou behannele wurde moatte en soe se in kontaktferbod krije moatte. De rjochter docht oer twa wiken útspraak.


title: Waylon komt nei Popcity yn Drachten

maintext: Oft hy de finale fan it Eurovisie Songfestival hellet is noch net wis, mar Waylon komt wol nei Drachten. Op snein 22 july sil de sjonger optrede op it fergeze festival Popcity. Poppoadium Iduna hat ek Kraantje Pappie witte te strikken foar it festival. De iepening fan it festival wurdt fersoarge troch de winner fan de Kleine Prijs fan Fryslân.


description: Ynwenners fan de gemeente Hearrenfean betelje elk in euro mei oan Kulturele Haadstêd. De organisaasje fan it kulturele evenemint hie de gemeenten yn Fryslâ

title: Ynwenners Hearrenfean betelje elk in euro oan LF2018


title: Fjouwer hynders ôfmakke fanwege besmetlik hynstefirus

maintext:
In besmetlik hynstefirus grypt om him hinne yn it suden fan de provinsje. Ferline wike waard bekend dat op in hynsteklinyk yn Aldeholtpea it saneamde rhinofirus útbrutsen wie. Yntusken is dúdlik wurden dat ek in maneezje yn de buert en twa partikuliere hynstehâlders besmet binne. Yn totaal fjouwer hynders binne ôfmakke, omdat se ferlammingsferskynselen hienen. De klinyk wurdt op dit momint skjinmakke en de hynders binne yn karantêne ûnderbrocht yn in foarsjenning fan de provinsje. Foar minsken is it firus net skealik.
Feedokter Marco de Bruijn tinkt dat it djiptepunt berikt is en dat se de situaasje ûnder kontrôle ha. Hy seit der wol by dat faksinaasje fan de hynders belangryk is en hopet dat eigeners fan it belang dêrfan oertsjûge binne. Kommende woansdeitejûn is der in ynformaasjebyienkomst yn it Van der Valkhotel yn Wolvegea.


title: Betide twataligens Friezen gjin garânsje foar learen Ingelsk

maintext:
Betiid twatalich wêze yn Frysk-Nederlânsk is gjin garânsje foar it suksesfol learen fan it Ingelsk as tredde taal. Dat docht bliken út promoasjeûndersyk fan Mirjam Günther-Van der Meij fan Hallum foar de Fryske Akademy en de Fakulteit fan 'e Letteren oan de Ryksuniversiteit Grins.
Oare faktoaren
Twataligens wurdt no meastal sjoen as in foardiel wat it learen fan in tredde taal oanbelanget. Dat is yn de Fryske kontekst dus net sa. Oare faktoaren, lykas taaleftergrûn en motivaasje spylje in wichtiger rol.
Ut it ûndersyk docht ek bliken dat twataligens gjin hinderpeal is foar it learen fan Ingelsk as tredde taal.
77 minsken
Günther-Van der Meij hat foar it ûndersyk 77 bern fan 12 en 13 jier sprutsen. Se promovearret op 14 maaie yn Frjentsjer op it ûndersyk.


description: SC Cambuur hellet in nije keeper oan fan FC Oss. Xavier Mous komt fan takom seizoen ôf op doel.

title: Xavier Mous nije keeper by Cambuur

maintext:
SC Cambuur hat nei it fertrek fan Erik Cummins en Jesse Bertrams de 22-jierrige Xavier Mous foar de kommende twa seizoenen oanhelle as nije keeper. Mous komt transferfrij oer fan FC Oss. Wol moat er noch medysk kard wurde. Mous moat de konkurrinsje oangean mei Pieter Bos foar in plakje ûnder de latte fan takom seizoen ôf.
Mous folge de jeugdoplieding fan AFC Ajax en debutearre yn it seizoen 2014/2015 yn it betelle fuotbal foar de beloften fan de Amsterdammers. De lêste trije seizoenen wie er aktyf foar FC Oss.


title: Sporthynderklinyk Aldeholtpea: "Hynders standert yninte"

maintext:
Hynders soene standert yninte wurde moatte tsjin rhinopneumonie. Dat seit Marco de Bruijn fan de sporthynderklinyk yn Aldeholtpea. De klinyk is ticht omdat de sykte dêr de kop opstutsen hat. Ien hynder moast dêrom ôfmakke wurde.
Omdat it firus samar opdûke kin, binne maatregels nedich, seit De Bruijn. "Vaccineren is niet sluitend, maar als de gehele populatie gevaccineerd zou zijn, dan zou het virus het een stuk moeilijker hebben om zich snel te verspreiden."
Salang't de besmetting net ûnder kontrôle is, wurde gjin hynders mear oan- of ôffierd by de klinyk yn Aldeholtpea. It bedriuw is no yn karantêne.


title: Plysje set yn op bestriden fan cybercrime

maintext:
Yn Ljouwert binne de measte foarmen fan kriminaliteit it ôfrûne jier ôfnaam. Dat docht bliken út de plysjesifers dy't de gemeente Ljouwert freed presintearre. Der binne minder ynbraken, drugsoerlêst en oerlêst fan jongerein. Oan de oare kant liket it der op dat in part fan de kriminaliteit ferskoot nei saneamde cybercrime. Dêr is noch net goed sicht op.
By cybercrime giet it om kriminele aktiviteiten op ynternet, bygelyks it hacken fan gegevens of it achterheljen fan ien syn wachtwurden om allerhanne guod te bestellen. De plysje set hjir mear en mear op yn, ek yn Ljouwert. Sy binne mei in projekt begûn dat him rjochtet op alles, fan previnsje oant it oplossen fan saken. Dêrfoar moatte plysjeminsken bytiden noch wol wat ekstra leare om ek de 'digitale boef' pakke te kinnen.


title: 200 Jier maritym ûnderwiis yn Harns

maintext:
Op 7 desimber 1818 jout Pieter Kallenborn syn earste les oan de skoalle foar Wis- en Seefeartkunde yn Harns. Yn syn húskeamer 13 learlingen fan ferskillende leeftiden en mei ferskillende praktykûnderfiningen. Se krigen fjouwer jûntiden les yn bygelyks trijehoeksmjittingen en astronomyske navigaasje. De seefeartskoalle wie oprjochte op inisjatyf fan de pleatslike ôfdieling fan it Nut, Maatschappij tot Nut van het Algemeen, in organisaasje dy't it belangryk fynt dat ûnderwiis foar elkenien berikber is. Dit sosjale aspekt is oant de dei fan no werom te finen op de Maritime Akademy Harns. Learlingen fan de seefeartskoalle leare net allinne navigearjen op see, mar ek navigearjen yn it libben.
Troch it goeie ûnderwiis fan master Kallenborn groeide de skoalle. Nei ferrin fan tiid waarden ek net-Harnzers talitten en waard de jûnsoplieding in deioplieding. Nei de oplieding kamen jonges mei harren stjoermansdiploma 'Grote Zeil- of Stoomvaart' telâne by in Harnzer reder en dat betsjutte simmerdeis hout helje yn Skandinavië. Wa't fan wat mear aventoer hâlde, luts nei Amsterdam om te farren op Azië of Noard- en Súd Amearika.
Mei troch de opkomst fan oare seefeartskoallen, lykas dy op Skylge en Flylân, mar benammen ek omdat der in grutte krisis is yn de ynternasjonale seefeart, rint it tal learlingen healwei de 19de iuw werom. De skipfeart feroaret om 1900 hinne bot: seilskippen wurde op see ferfongen troch stoomskippen. Houten boaten wurde ferfongen troch izeren. It ûnderwiis feroaret mei.
De skoalle hat it bytiden dreech hân en yn 1934 falt sels it doek foar de skoalle foar Wis- en Seefearkunde yn Harns. Dit om't der gjin learlingen mear binne en dat hat alles te krijen mei de grutte ynternasjonale krisis yn it bankwêzen en de wrâldekonomy nei de Earste Wrâldoarloch. It betsjut gelokkich net de ein fan it skipfeartûnderwiis yn Harns, want der is yntusken ek in binnenfeartjûnsoplieding oprjochte. Yn 1958 wurdt de Oranje Nassauskoalle iepene, in fuortsetting fan de âlde seefeartskoalle. Fan dan ôf beskikt de skoalle oer in ynternaat.
De hiele skiednis fan it seefeartûnderwiis yn Harns is útsocht troch histoarikus Jurjen Leinenga en troch him fêstlein yn it boek "Leren Navigeren - 200 jaar Maritiem onderwijs in Harlingen", dit boek wurdt takom tongerdei preisntearre.
It radioprogramma Buro de Vries hat snein rom omtinken foar de seefeartskoalle yn Harns. Njonken skriuwer Jurjen Leinenga binne te gast: âld-boatsman Bote Visser, âld-learling Harmen Brouwer en direkteur Arjen Mintjes.