description: De kuorballers fan LDODK winne mei minimaal ferskil yn de eigen sporthal fan de tsjinstanner út Dordrecht.

title: Krappe oerwinning LDODK op DeetosSnel

maintext:
"De ploeg is erg kritisch op zichzelf", sei trainer Henk Jan Mulder nei ôfrin fan de krappe winst. "Ze zijn hier ook echt niet tevreden mee. Er is nog werk aan de winkel." LDODK en DeetosSnel wiene de earste helte yn lykwicht. Krekt foar it skoft waard it ferskil makke troch doelpunten fan Tim Flokstra, Friso Boode, Erwin Zwart (2 kear) en Marlou Kuiper, sadat mei in 13-10 foarsprong rêsten waard.
LDODK wreide har foarsprong yn de twadde helte út, mar liet DeetosSnel de lêste tsien minuten noch gefaarlik tichtby komme. De winst gie úteinlik wol nei LDODK mei it minimale ferskil fan 24-23. Spiler Friso Boode wie bliid mei de winst, mar teloarsteld oer it drege spul fan syn ploech: "We moeten elke week wat beter gaan spelen, maar dit was bepaald niet beter dan vorige week."


description: It slachtoffer krige in klap op syn holle en is slim ferwûne nei it sikehûs brocht.

title: Man slim ferwûne nei mishanneling yn Jobbegea

maintext: Yn Jobbegea is yn de nacht fan freed op sneon in man slim ferwûne rekke by in rûzje. Hy krige neffens de plysje bûten in wenning oan de Schoolweg in klap op de holle mei in noch ûnbekend foarwerp. It 60-jierrige slachtoffer is oerbrocht nei it sikenhûs.

fasttext_language: fy


title: Frou yn Drachten oerfallen en stutsen by har auto

maintext:
De frou stie om middernacht hinne by har auto by har wenning oan de Toerstrjitte, doe't se ynienen fêstpakt waard troch in man. Hy skuorde in lytse sporttas fan har skouder en stuts de frou.
Hy naaide dêrnei út yn de rjochting fan it sintrum. De frou moast nei it sikehûs om har wûne behannelje te litten, mar koe dêrnei nei hûs. De plysje siket tsjûgen fan de oerfal. De dieder is in foarse man fan sa'n 40 jier, mei in lyts burd en sa'n 1 meter 80.


description: De linkeroanfaller ferliet Ljouwert ofrûne simmer foar in Skandinavysk aventuer. No traint er mei de beloften mei.

title: Xander Houtkoop eefkes werom by SC Cambuur

maintext:
Cambuur en Houtkoop kamen dizze simmer net ta in akkoart oer in kontraktferlinging, wêrtroch't er de klup nei trije jier ferlitte moast. Hy kaam dêrnei út foar fuotbalklup HamKam, dat útkomt op it twadde nivo fan Noarwegen. Dêr hâldt de kompetysje yn de wintermoannen op en dêrmei einiget ek it kontrakt fan Houtkoop by HamKam.
No is er werom yn Ljouwert om syn kondysje op nivo te hâlden en te sjen wat er no wol mei syn karriêre. Yn de jeugd spile Houtkoop ek noch foar SC Hearrenfean.


description: Oardel wike lyn moast de ôffaloven yn Harns fanwege in lek ticht. Offalferwurker Omrin stookt de oven fan woansdei ôf wer op.

title: Euvel REC ferholpen, Omrin stookt ôffaloven wer op

maintext: Omrin hat de ôffaloven yn Harns woansdei wer opstart. De tsjettel is opstookt en it bedriuw ferwachtet yn de rin fan de dei wer ôffal ferbrâne te kinnen. De ferbrâningsoven waard op 12 novimber stillein nei in lekkaazje yn de tsjettel. Neffens Omrin is it euvel ferholpen en kin de REC wer yn bedriuw naam wurde.


description: Fryske boartersguodwinkels wolle de hoverboards net mear ferkeapje fanwege it risiko op ûngelokken.

title: VVN slacht alarm oer it gefaar fan hoverboards

maintext:
Elektryske hoverboards en skateboards meie net op iepenbiere diken komme, lykas in fytspaad of de stoepe. Ut it ûndersyk fan Veilig Verkeer Nederland docht bliken dat 54 persint fan de minsken net wit dat de elektryske steps, skateboards, mini-bikes, monowheels en hoverboards net op de iepenbiere dyk meie. Der stiet in boete op fan 360 euro foar bestjoerders dy't alder binne as 16 jier. De boete giet troch de helte foar bern.
Ferkeapstop
Der barre dan ek in soad ûngelokken, reden foar in soad Fryske boartesguodwinkels om se út de winkels te heljen. De Intertoys helle de hoverboards twa moannen lyn út de winkel en Grietje van der Velde fan 'De Grote Speelgoedwinkel' is der nea oan begong. "Foar de feilicheid nei de klanten ta ferkeapje wy se net, der gebeure in soad ûngelokken mei", seit Van der Velde.


description: Der wie 1,3 miljoen euro ekstra reservearre foar eventuele tekoarten. Mar it tekoart falt mei de helte ta.

title: Sietske Poepjes: "Tekoart Kulturele Haadstêd falt de helte leger út"

maintext:
Sietske Poepjes is, foarútrinnend op de offisjele evaluaasje yn febrewaris, behoarlik tefreden oer de kulturele haadstêd en de effekten dêrfan op de provinsje. It totaalplaatsje is neffens har posityf. En wy sille dêr takom jier wis ek noch wat fan fernimme yn ús provinsje.
Rom oer de 80 miljoen
Der is yn Fryslân foar 80 miljoen ynvestearre yn de kulturele haadstêd. Oant no ta hat it 61 miljoen euro opbrocht, mar neffens de deputearre giet de opbringst úteinlik rom oer de 80 miljoen hinne.
Fierder tinkt se dat it tal besikers yn 2019 ek noch heech wêze sil. Dat is de ûnderfining fan eardere kulturele haadstêden yn Europa. Op sosjale media die Fryslân it folle better as de oare stêden. De Facebookside is bygelyks folle faker besocht as dy fan Valletta of San Sebastian.


title: Crispijn Ariëns twadde yn einklassemint Trachitol Trophy

maintext:
It wie snein yn Grins in slitaazjeslach. Al gau wie der in grutte kopgroep mei alle favoriten foar it einklassemint. Evert Hoolwerf en Crispijn Ariëns, de twa kandidaten foar de einoerwinning, bleaunen fral byinoar.
Lange oanfal Jouke Hoogeveen
De hiele wedstriid lang wiene der in protte oanfallen, mar de meast opmerklike wie dy fan Jouke Hoogeveen. De âld-Dryltser ried hast tritich rûntsje allinnich rûn. Ferskate ploechgenoaten lieten harren ôfsakje om him oan in rûntsje foarsprong te helpen, mar dat slagge net. It peloton helle Hoogeveen werom en yn it lêste rûntsje foel er.
Regearjend Nederlânsk kampioen Simon Schouten skreau de fjirde wedstriid fan de Trachitol Trophy op syn namme. Sjoerd den Hartog waard twadde en Frank Vreugdenhil tredde.
De winst yn it einklassemint gie nei Evert Hoolwerf fan Royal A-ware, de ploech fan Jillert Anema. Ariëns waard dus twadde, foar Simon Schouten.


title: Nederlân hellet goud op de ploege-efterfolging

maintext: De Nederlânske frouljusploech helle in fjirde plak. Op de 500 meter helle Jan Smeekens fan Snits brûns. Janine Smit fan It Hearrenfean wurde by de froulju 17e.


description: De winner fan dy wedstriid spilet yn de twadde ronde tsjin Max Hopp, de nûmer 32 fan de wrâld.

title: Danny Noppert begjint WK tsjin darter út Hong Kong


description: It jild is bedoeld om de streek oantrekliker te meitsjen.

title: Waadfûns jout miljoenen subsydzje foar âlde farrûtes by Dokkum

maintext: It Waadfûns jout fiif miljoen euro subsydzje om âlde farrûtes yn it gebiet om Dokkum hinne te werstellen. De ôfrûne jierren is al foar miljoenen ynvestearre yn it befarber meitsjen fan de Súd Ie en it opheegjen fan de brêgen oer de Súd Ie hinne. Der kamen ek fiskplakken en in trailerhelling.


description: It skip fan keunstner Marten Winters wurdt brûkt by it slot fan Ljouwert-Fryslân 2018.

title: Ferneamd papier-masjeeskip nei Neushoorn

maintext:
De Skiednis
It skip De Lading waard sân jier lyn boud, tegearre mei in hiel soad Ljouwerters dy't it skip mei harren ferhalen fol skreaune. Op 11 septimber 2011 waard it gefaarte út de Blokhúspoarte takele en te wetter litten yn de Prinsetún. It skip wie lykwols lek mei hûnderten miniskule gatsjes, en waard wer op it drûge helle.
Twa jier letter yn 2013 koe it skip wol folslein wetterticht it aventoer oan. Winters is doe mei syn kreaasje it Waad oer fearn, fan Ljouwert nei Flylân.


description: In man fan 60 jier âld rekke slim ferwûne. Hy waard mei in ûnbekend foarwerp tsjin de holle slein.

title: Plysje hâldt fertochte oan nei mishanneling yn Jobbegea

maintext:
It slachtoffer waard neffens de plysje rekke mei in noch ûnbekend foarwerp. Dat barde yn de nacht fan freed op sneon, bûten in wenning oan de Schoolweg yn it doarp.
Wat de oanlieding foar de mishanneling west hat, is net dúdlik. De plysje is noch dwaande mei it ûndersyk. De fertochte moat noch heard wurde, en de plysje praat ek mei tsjûgen.


description: Der kin wer stimd wurde! En dizze wike stelle wy fjouwer nije kânshawwers yn de Fryske top 100 oan dy foar.

title: Nijkommer yn de Fryske Top 100: 'Bist yn myn hert' fan Jos Harteveld

maintext:
Jos, do bist krektlyn dyn frou ferlern. Hoe is it no mei dy?
"In pear wike lyn is myn frou Monica ferstoarn. Sy wie al folle langer siik; fjouwer jier lyn waard botkanker konstatearre. Mei myn dochterke Emma ha ik spesjaal foar har in nûmer makke: 'Mijn mama is een ster'. Dat ha wy in wike foar har stjerdei opnaam en gelokkich hat myn frou it sels ek noch hearre kind. Dat wie in hiel emosjoneel momint, mar ik bin der ôfrgryslik grutsk op."
Hoe wichtich is muzyk by de ferwurking fan dyn fertriet?
"Muzyk is in hiel grut part fan myn libben. Ek no't myn frou ferstoarn is, helje ik dêr krêft út. It docht my bygelyks hiel goed om te hearren dat Willem de Vries yn Noardewyn Live stilstien hat by it ferstjerren fan myn frou en spesjaal foar ús it nûmer fan Emma en my draaid hat. Muzyk kin safolle treast biede."
Hasto it nûmer 'Bist yn myn hert' ek foar dyn frou skreaun?
"It bysûndere is dat ik dêr by it skriuwen net iens oan tocht ha. It is in oersetting fan it nûmer 'You're in my heart' fan Rod Stewart. Mei tekstskriuwer Wiebe van der Mei ha ik al meardere Fryske oersettings makke, mar dit is wol in hiel bysûnder nûmer wurden. Seker as ik no nei de tekst harkje; dan past it wol hiel goed by wat ik op dit stuit fiel. 'Bist yn myn hert, bist yn myn siel. Bist echt yn alles dat ik fiel. Bist myn leafste, myn bêste freon.' Sa is it presys. Monica sit djip yn my, foar altyd."
Hopest dat dit nûmer dit jier yn de Top 100 komt?
"Ik soe der hiel grutsk op wêze. Ik fyn it sels de moaiste oersetting dy't Wiebe en ik oant no ta makke ha. Wy wurde der hieltyd better yn. Wiebe is in wiere taalgek, benammen as it om de Fryske taal giet. En ik bin yn de rin fan de jierren hieltyd folwoeksener wurden yn myn sjongen. Dat hearst hiel goed werom yn dizze plaat. Dus wa wit dat er in plakje yn de list krijt."
Komme we noch oare nûmers fan dy tsjin yn de Top 100, tinkst?
"Ik ha al hiel wat nûmers makke, sawol yn it Frysk, it Nederlânsk as yn it Ingelsk. Dêrnjonken spylje ik yn de band SKÆVVER en treed ik op mei de symfoanyske rockband Leapday. Dy lêste is net sa bekend by it grutte publyk, mar wy ha oeral op de wrâld fans. Fan Sina en Japan oant Amearika. Dat is wol hiel bysûnder. Mar myn jild fertsjinje ik mei Two Faces, it duo dat ik foarmje mei Eddie Mulder."


description: De tûken fan de hage om de iisbaan fan Terherne wiene te dik foar de gemeentlike apparatuer. Dêrom ha de ynwenners de hage sels mar oanpakt.

title: Tûken hage te dik foar gemeente: ynwenners Terherne snoeie sels

maintext:
It ûnderhâld wie der de lêste jierren by ynsketten. Apparatuer fan de gemeente koe de 'dikte' fan de tûken net langer oan. Tsientallen frijwilligers ha mei help fan fiif motorseagen de hagen dochs noch snoeit, skriuwt Pleatslik Belang yn de Doarpskrante.
Se wiene der twa dagen mei dwaande om in heale kilometer oan hage te snoeien. Dy is werom brocht nei de oarspronklike hichte fan ien meter. De gemeente sil it ûnderhâld fan no ôf wer dwaan.


description: Der is in soad ferlet fan nije húzen yn de stêden fan Súdwest-Fryslân, sa sizze de makelers.

title: Makelers wolle mear nijbou yn de gemeente Súdwest-Fryslân

maintext: Makelers yn Súdwest-Fryslân meitsje harren soargen oer it tekoart oan nijbouwenten yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Neffens de makelers is der in soad ferlet fan de nije huzen, mar leit de provinsje dwers.


description: Meardere ambulânses binne nei it Noordvliet riden. Ien persoan is nei it sikehûs brocht.

title: Helptsjinsten ride massaal út fanwege fjochtpartij yn Ljouwert

maintext:
It ynsidint fûn plak op it Noordvliet yn Ljouwert. Wat der krekt bard is, is ûndúdlik. De tadracht is ek net helder. Neffens in omstanner ûntstie der in rúzje neidat in auto de dyk blokkearde. De plysje koe dat net befêstigje.
Der binne sneontejûn trije ambûlânses en meardere plysje-auto's útriden nei de melding op it Noordvliet.


description: Thialf ferwolkommet Arnold de Jong as nij lid fan de ried fan kommissarissen. Bestjoerder Piet Nammensma nimt nei tolve jier ôfskied.

title: Feroaringen binnen ried fan kommissarissen Thialf

maintext:
Nammensma (72) nimt nei tolve jier ôfskied as bestjoerder fan Thialf en is dermei it langst belutsen west by Thialf. "Eigenlijk is dat heel eenvoudig uit te leggen", fertelt Nammensma. "Thialf is gewoon één van de mooiste bedrijven die ik ken. Het is een Fries icoon met een wereldwijde uitstraling, het doet er maatschappelijk toe en door de dynamiek is het als bestuurder zeer boeiend en uitdagend", fertelt hy.
Op it stuit is Arnold de Jong (44) bestjoersfoarsitter fan de Fritcom Group yn Boalsert. De Jong is net allinnich bedriuwskundige, mar hat ek in eftergrûn yn it bankwezen, wertroch't er finansjele kunde en ûnderfining hat. Binnen de ried fan kommissarissen fan Thialf sil dit ek ien fan syn wichtigste oandachtsgebieten wurde.
De Jong is troud en hat twa bern. Hy wennet yn Snits en is fan oarsprong in Fries. De Jong hat in sterke bining mei de Fryske kultuer en is de Fryske taal machtich.


title: Cambuur moat nei nûmer twa Den Bosch: "Natuurlijk liggen er kansen"

maintext: Cambuur spilet freed de útwedstriid tsjin FC Den Bosch. Den Bosch is de runner up yn de earste difyzje. De Brabanners wûnen de lêste acht wedstriden op rige. Sy stean no op in dield twadde plak yn de Keuken Kampioen Divisie.


description: Leonardo Eltink hat lêst fan ûnwennichheid yn Ljouwert en ferruilet Aris dêrom wer foar in klup yn syn eardere wenplak, Rio de Janeiro.

title: Aris-spiler al nei in moanne fuort: hy is ûnwennich

maintext: Basketballer Leonardo Eltink fan Aris giet al nei in moanne wer fuort by de klup. Eltink hat lêst fan ûnwennichheid yn Ljouwert en ferruilet Aris dêrom wer foar in klup yn syn eardere wenplak, Rio de Janeiro.


description: "We moatte troch!", sei Jonkman. Kultuer is der ek foar om wat yn gong te setten en dus wol se ferfolchstappen sjen.

title: Artistyk lieder Immie Jonkman: "LF2018 wie moai, mar dit wie de earste stap"

maintext:
"As der oer in pear moanne Steateferkiezingen binne, wolle jo ek graach weromsjen dat LF2018 wat losmakke hat. Dat it dus écht wat opsmiten hat. Kultuer is net allinnich om 'it moai', mar ek om wat yn gong te setten." Dêrom moatte der ferfolchstappen komme, seit Jonkman.
Der ha 60.000 oant 70.000 Friezen aktyf belutsen west by de projekten. Dat mei, wat Jonkman oanbelanget, net in flow wêze dy't wer fuortsakket. "Dit wie in prachtich jier, mar dit wie stap ien. We moatte troch! Ek op it mêd fan de Europeeske gearwurking, want dat hat miskien wol wat te min omtinken hân. Dan moat dat mar by dy ferfolchstappen meinaam wurde."


description: Takom jier sil der in soad ûndersyk dien wurde nei de wylp, dy't neffens de fûgelbeskerming 'in mysterieuze klank' en 'noch in soad geheimen' hat.

title: Bedrige wylp folget hússwel op as fûgel fan it jier

maintext:
Ut de nije Vogelatlas die bliken dat it net goed giet mei de kust- en greidefûgels yn Nederlân. Dat jildt ek foar de wylp, wêrfan't der jierliks 4300 pearen yn ús lân briede. De fûgelbeskerming wol de oerlibbingskânsen fan de wylp fergrutsje troch greidlannen om te foarmjen ta wite en krûderike gerslannen, sa't op in tal Waadeilannen al dien is.
De wylp is de opfolger fan de hússwel dy't dit jier fûgel fan it jier wie. Dy titel giet no dus nei de wylp. Takom jier sil der in soad ûndersyk dien wurde nei de wylp, dy't neffens de fûgelbeskerming njonken in mysterieuze klank noch in soad geheimen hat. Dêrneist sille der mear tellingen dien wurde om de ferspreiding fan de fûgel better yn kaart te krijen.


description: Omdat der ek rein of in kombinaasje fan snie en rein falt, sil it gjin winterske plaatsjes opsmite. Wol moat rekken holden wurde mei glêdens.

title: Piet Paulusma ferwachtet earste snie fan dizze winter

maintext:
Neist dat der kâns op snie is, fielt it tiisdei ek wintersk oan. Troch de hurd easte- oant noardeastewyn is de gefoelstemperatuer sa'n trije oant fjouwer graden ûnder nul, wylst dy temperatuer yn werklikheid fjouwer graden boppe nul leit.
Woansdei is it al wer dien mei de sniekânsen. Mooglik dat der yn it wykein wol wer wat falt. Wol bliuwt it de kommende dagen kâld, mei nachts lichte froast.


description: In handoekapparaat yn in toilet stie yn de brân. Skoalpersoniel en learlingen moasten nei bûten.

title: Skoalgebou Friese Poort yn Drachten ûntromme fanwege brân

maintext: In gebou fan ROC Friese Poort oan de Leidyk yn Drachten hat tiisdeitemiddei fanwege in brân koarte tiid ûntromme west. In handoekapparaat yn in wc stie yn de brân.


description: Hoe soe it wêze om yn it restaurant fan Wesley en Yolanthe op Ibytsa te iten? It wurdt grif in ûnferjitlike jûn.

title: FIDEO: Ut iten by Wesley en Yolanthe

maintext:
Alle woansdeis stean yn it programma de aktualiteiten yn de wrâld sintraal. Hoe libje wy mei ús allen, hokker subgroepen meitsje dêr diel fan út en hoe soargje wy derfoar dat wy inoar faker moetsje en better begripe? Dat binne saken dy't oan bar komme yn IepenUP.
Elkenien kin oanwaaien komme en meidwaan oan de diskusjes yn kafee De Backstage yn poppoadium Neushoorn. It programma set alle woansdeis om 20.00 oere útein en is te folgjen op Omropfryslan.nl, yn de Omrop-app en op de Facebookside fan Omrop Fryslân. Mear ynformaasje oer IepenUP is te finen op de Facebookside. IepenUP is in inisjatyf fan Omrop Fryslân, Tresoar en Neushoorn Café en LF2018.


description: Irene Schouten út de ploech fan Jillert Anema wûn en bliuwt lieder fan it klassemint.

title: Manon Kamminga opnij op it twadde plak yn Trachitol Trophy

maintext:
Yn it ferrin fan de wedstriid like it in massasprint te wurden, mar sa fier kaam it net. Der kaam dochs noch in kopgroep, dêr't hast alle toppers yn sieten, dy't in heale ronde foarsprong pakte op it peloton. Irene Schouten út de ploech fan Jillert Anema wûn úteinlik mei gemak de sprint, mei Manon Kamminga efter har op it twadde plak. Marijke Groenewoud, ploechmaat fan Irene, út Hallum einige as tredde.
Irene Schouten wie al lieder fan it klassemint fan de maraton fan fjouwer dagen en dy posysje behâldt sy mei dizze oerwinning. De Trachitol Trophy duorret noch oant en mei snein. Sneon komme de dames yn aksje yn Hoorn en snein is de finale yn Grins.


description: De fertochte bedrige syn slachtoffer net allinne fia Instagram, mar ek foar de rjochter, doe't er terjochte stie.

title: Kontaktferbod foar deadsbedriging yn rjochtsseal

maintext:
Omdat er de bedrigingen yn de rjochtsseal werhelle, waard er fuort nei de sitting oanhâlden. Dêrom stie er freed wer foar de rjochter, en ek omdat er yn de wike foar de sitting drige hie it famke en har famylje dea te sjitten as er frij komme soe.
Yntimidearjend en beëangjend
De rjochter sei freed dat it foar de slachtoffers ekstra yntimidearjend en beëangjend wie dat de fertochte op de sitting yn july gewoan trochgie mei de bedrigings, dêr't de rjochter en de offisier fan justysje by wiene. "Dat maakte duidelijk dat je het wel heel erg meent", sei de rjochter.
As de fertochte it kontakt- en lokaasjeferbod skeint, moat er de sel yn. De jonge seit dat hy him hâlde sil oan de oanwizings fan de reklassearring. En hy wol ek meiwurkje oan begelaat wenjen. Hy moat it slachtoffer en har mem elk twahûndert euro smertejild betelje.


description: Ima Algra en Benthe Smit binne 17 jier en ha in dokumintêre makke oer de fraach wat sy sels dwaan kinne tsjin de opwaarming fan de ierde.

title: Jonge ferslachjouwers wolle ierde rêde en meitsje dokumintêre

maintext:
Hy is bliid mei de belutsenheid fan de famkes. Ien fan syn doelen as kommissaris is om mear jongerein by syn misje te belûken.
Fryslân Hjoed stjoerde Ima en Benthe ôfrûne moandei as spesjale klimaatferslachjouwers nei de klimaatkonferinsje yn De Harmonie yn Ljouwert. Dêr seagen se mei eigen eagen wat Fryske bedriuwen dogge om de opwaarming te kearen.


description: De plysje is op syk nei in jonge fan 17 oant 19 jier âld. Ek wie der in famke by him.

title: Skuorre wierskynlik yn de brân stutsen yn Warten

maintext: De plysje is op syk nei in jonge fan 17 oant 19 jier âld. Hy hat koart hier en hie in spikerbroek oan. Ek wie der in famke by him, mei donker hier en in bûntkraach. It is net krekt dúdlik wat der yn de skuorre opslein wie.


description: Oene Tjalsma fan Tsjerkgaast sammelet molkbussen fan alle 173 koöperative Fryske suvelfabriken. Mar sil hy ea syn sammeling kompleet krije.

title: Hea! De Molkbusseman fan Tsjerkgaast hat al 173 eksimplaren, mar wol mear

maintext: Oene is no in pear jier mei syn samling dwaande. It begûn doe't hy in oldtimertrekker kocht en opknapte. "In trekker is makke om wat te lûken, oars kinne je ek wol mei de fyts de dyk út gean", seit er. Dêrom kaam efter de trekker in molkwein út 1950 dy't er ek opknapt hat. "Fan it ien komt it oar, want der moast wol wat op de wein. Sa kaam ik op it idee om molkbussen te sparjen." Oene hellet se út it hiele lân fia Marktplaats.


title: Helpferlieners komme yn aksje fanwege reanimaasje by patatfabryk

maintext: Helpferlieners moasten tiisdeitemoarn yn aksje komme fanwegen in reanimaasje by it patatfabryk fan Lamb Weston yn Kleaster-Lidlum, by Easterbierrum. In sjauffeur dy't ferpakkingsmateraal bringen kaam, waard net goed. De sjauffeur is úteinlik yn kritike tastân oerbrocht nei it sikehûs.


description: LF2018 komt letter yn dit slotwykein nei bûten mei de earste sifers oer it kulturele haadstêdjier.

title: "Kulturele Haadstêd LF2018 bringt mear op as dat it koste hat"

maintext:
11Fountains, Reuzen
De bydrage fan guon oare projekten, lykas de alve fonteinen yn de Fryske stêden, binne noch net yn dat sifer meinommen. De opbringst fan de Reuzen fan Royal de Luxe is noch net meiteld. By it Reuzewykein yn augustus wiene der meiïnoar ûngefear 430.000 besikers yn Ljouwert. Wat dizze minsken yn de stêd útjûn hawwe, is net bekend, mar der wurdt útgien fan in gemiddelde fan 30 euro de persoan. Dat soe útkomme op in bedrach fan 12,9 miljoen euro. De restearende 7 miljoen euro wurdt helle út alle oare lytsere projekten.
Kosten
De kosten fan de projekten fan kulturele haadstêd wurde rûsd op sa'n 70 miljoen euro. Dy kosten soene mei dizze sifers dus wol út kinne. Oft it doelgetal fan 4 miljoen besites oan Ljouwert en Fryslân yn 2018 ek helle is, is noch net dúdlik. Yn febrewaris 2019 wurdt de definitive balâns opmakke. Mar de organisaasje fan LF2018 iop basis fan de de earste sifers dus al ridlik gerêst oer it resultaat.


description: It riedslid is nei sûnensproblemen langomlet ynstallearre yn de ried fan Eaststellingwerf.

title: Simon ter Heide werom yn ried Eaststellingwerf

maintext: Dêrfoar wie Ter Heide al tolve jier riedslid. Hy hie kâns om wethâlder te wurden, mar dat koe no ek net. It riedslid is juster op 'e nij ynstallearre neidat hy lang refalidearre hat.


description: De Snitser follybalsters pakke de winst úteinlik yn fjouwer sets.

title: VC Snits wint nei sterke lêste sets yn Apeldoorn

maintext: VC Snits hat sneontejûn in oerwinning behelle op Dros/Alterno. Yn Apeldoorn waard it 3-1 foar de Snitsers. Dros/Alterno makke it de Snitsers twa sets knap lestich, mar nei't Snits flink oansette, wiene se dúdlik better. Se wûnen de wedstriid úteinlik mei 26-24, 22-25, 25-13 en 25-11.


description: Der sieten noch 26 ploegen yn it toernoai. Ien dêrfan komt nije wike pas yn aksje, dat is Bakkefean.

title: Tolve Fryske ploegen oerlibje twadde ronde distriktsbeker

maintext:
Tuskenronde
Net alle winnende klups binne direkt troch nei de trije ronde. Omdat der foar dizze ronde noch 72 klups wiene, komt der in tuskenronde. Dêryn spilet Harkemase Boys 2 ein desimber thús tsjin Be Quick Dokkum. As Bakkefean wint, spilet it yn de tuskenronde út tsjin Genemuiden.
De oare tsien winnende Fryske ploegen binne wol wis fan 'oerwintering'.


description: It wurd is yn de ôfrûne moannen hûnderttûzenen kearen foarby kaam, mar wurdt it no it wurd fan it jier? De stimperiode is krekt úteinset.

title: Wurdt 'blokkeerfries' it wurd fan it jier?

maintext:
De groep Friezen dy't ferline jier in blokkade feroarsaken op de A7 by Aldehaske hat foar in soad argewaasje yn de media soarge. Hjirtroch kamen se al gau bekend te stean as de 'blokkeerfriezen'. De namme waard wiidweidich brûkt yn sawol lanlike as regionale media, wêrtroch it genôch opfallen is foar in nominaasje foar wurd fan it jier.
De stimmers hawwe oant 17 desimber om op in nij wurd te stimmen. It Nederlânske publyk koe it ôfrûne jier nije wurden ynstjoere. Dêr hat Van Dale in top 18 fan makke. De winner wurdt it offisjele 'Van Dale Woord van het Jaar 2018'. Op 18 desimber makket Van Dale bekend wat it wurd fan jier wurdt.


description: Foar frou Pieters binne winters, as de houtkachels wer oan gean, in hel. Se kin net oer de stof dy't harren hûs yn komt.

title: Houtkachels soargje foar oerlêst by omwenners: mûlekapke op en sliepkeamer ôfplakt

maintext:
Kapke foar de mûle
Guon buorlju hawwe de tiden dat se hout stoke, oanpast. Dat is wol in ferbettering. Mar de jûnen bliuwe in probleem. En oaren wolle neat witte fan de problemen mei de reek. It echtpear is dermei oan. Vishitra rint faak mei in kapke foar de mûle. Se fielt har as in finzene yn har eigen hûs.
Om de problemen oan de kaak te stellen beleit Ronnie in jûn mei ynformaasje oer de gefolgen fan de houtstokerij op grutte skaal. Dêr komme saakkundigen lykas minsken fan it longfûns. De jûn is benammen bedoeld om minsken it gefoel te jaan dat se net allinnich stean yn harren probleem mei de houtstokerij yn de buert.


description: Hy skoarde 4 kear yn 2 wedstriden en liket dus yn in goeie foarm werom te kearren by Hearrenfean. Hat Zeneli wer deselde foarm as ferline jier?

title: Arber Zeneli keart mei glimlach werom út Kosovo

maintext: Hy is de Hearrenfeanspiler dy't it tichtst by pleatsing foar it Europeesk Kampioenskip is. Arber Zeneli spile dêr, foar syn lân Kosovo, ek nochris in grutte rol yn. Hy skoarde de lêste twa wedstriden fjouwer kear, wêrûnder in hattrick tsjin Azerbeidzjan. "Ik kom mei in protte positive enerzjy werom by Hearrenfean."


description: It sosjaal netwurksintrum Oud Oost wurket goed. It ôfrûne healjier ha tweintich minsken fia it sintrum in baan krigen.

title: Nije opset sosjale helpferliening yn Ljouwert docht fertuten

maintext:
Alle jierren wurde no sa'n 2.000 wykbewenners holpen troch in lytse 200 frijwilligers. Mar âldere minsken dy't help nedich ha yn 'e hûs of yn de tún, kinne ek by it sintrum oanklopje.
Tweintich minsken in baan
It sintrum is bedoeld om ferbining tusken minsken te krijen en se wer op 'en paad te helpen. Dat slagget aardich: it ôfrûne healjier ha tweintich minsken fia it sintrum in baan krigen. Mike Fokkema is ien fan harren. Hy wist efkes net mear hoe't hy fierder moast. Yn it sintrum gie hy yn 'e keuken oan de slach. No wurket hy ek by Van der Valk. "Ik kan nu veel beter in teams werken", seit er. "Ik ben socialer en opener."


description: Gaswinbedriuw Vermilion krijt trije moanne foar bou-ûndersyk fan it gasfjild by Sonnegea

title: Der komt in nulmjitting by it gasfjild fan Sonnegea

maintext:
Vermilion sil yn gearwurking mei de gemeente Weststellingwerf in tal represintative gebouwen útsykje moatte om de nulmjitting yn te dwaan. Dizze nulmjitting kin letter brûkt wurde by mooglike claims fan bewenners, dy't skea hawwe oan harren wenning of bedriuwspân en miene dat it feroarsake is troch de gaswinning yn Sonnegea.
It Kanadese enerzjybedriuw Vermilion fynt alle boukundige foarûndersiken net nedich. Neffens Vermilion is de kâns op bevingen en fersakkingen troch it al hast leechpompte gasfjild yn Sonnegea hiel lyts as sels nul. De Rie fan Steate is it yn de útspraak iens mei it ministearje fan Ynfrastruktuer en Wettersteat, dy't de ûndersyksplicht oplei.


description: Fryske froulju dy't wichtich binne foar de mienskip. Ien fan dy froulju is Froukje, foarsitter SC Hearrenfean Froulju. Wa is sy?

title: Froulju fan Fryslân: Froukje, foarsitter SC Hearrenfean Froulju

maintext:
Wa is Froukje?
Froukje is foarsitter fan SC Hearrenfean Froulju. Sy hat in dúdlike fyzje foar it frouljusfuotbal en emansipaasje yn it algemien. As frijwilliger is sy altyd yn it spier foar de klup en op in pasjonearre wize belutsen by de spylsters, dy't op harren beurt hiel wiis binne mei Froukje.
De nominaasje
Froukje waard nominearre troch trainster Akke Annema en twa spylsters: "Froukje is de foarsitter fan SC Hearrenfean Froulju fuotbal en karlûker om it fuotbal foar famkes yn Noard Nederlân op de kaart te krijen. As frijwilliger stekt sy in hiel soad oeren mei har bestjoer yn de organisaasje fan de Froulju fan Hearrenfean. De froulju binne in aparte stichting en hearre nét by SC Hearrenfean."
Wêrom setsto dy sa yn foar it frouljusfuotbal?
"Ik fuotbalje sels net en myn dochters ek net. Mar ik fyn gewoan dat frouljusfuotballers gelike fasiliteiten krije moatte as manlju. Dêrom meitsje ik my dêr sa hurd foar".
Wat fynst fan dyn byld?
"De earste kear dat ik boarstbyld seach wie ik echt ûntroerd. It is dochs wol hiel bysûnder, sa'n evenbyld fan dysels."
Wat stiet der op Froukje har boarstbyld?
"Jonges en famkes moatte deselde dream hawwe kinne. Se moatte allegearre by it Abe Lenstra Stadion del ride kinne en tinke: dêr sil ik letter spylje."


description: De kommende simmer wurdt it sintrum fan Kollum it dekôr foar in histoarysk muzykspektakel. It ferhaal fan de Kollumer Oproer sil dêr opfierd wurde.

title: Kollum krijt histoarysk muzykspektakel oer 'Kollumer Oproer'

maintext: In histoarysk muzykspektakel sil hjiroer gean en it sintrum fan Kollum sil dêrby it dekôr wêze. Under oaren Syb van der Ploeg dy't de haadrol hat en Johannes Rypma en Piter Wilkens sille dêr oan meidwaan. Regy is fan Steven de Jong.


description: Jelle R. út Snits is de haadfertochte fan de moard op de 30-jierrige Shannon Mak yn augustus op Malta.

title: Moardfertochte Jelle R.: "Ik flipte by rûzje mei Shannon Mak"

maintext:
Dat waard tongersdei dúdlik by in sitting oer de saak, meldt The Times of Malta. R. soe syn ferklearring fuortendaliks nei syn oanhâlding jûn ha. Om't hy doe noch net op syn rjochten wiisd wie, makke syn advokaat beswier tsjin it opnimmen fan de ferklearring.
Mar neffens de advokaat fan it slachtoffer kin de plysje der neat oan dwaan at in fertochte fuortendaliks in ferklearring jout. De saak wurdt yn desimber fierder behannele.


description: De gemeente Ljouwert freget belutsen partijen rûnom de ûntwikkeling fan it WTC-gebiet en it nije Cambuurstadion om op koarte termyn needsaaklike oerienkoms

title: Oerienkomsten ûntbrekke: bou nije Cambuurstadion lit mooglik op him wachtsje

maintext:
De fraach is wat der allegear noch barre moat, foardat de earste peal de grûn yn kin. Wy sette it op in rychje.
Ljouwerter gemeenteried
As earste moat de Ljouwerter gemeenteried besluten nimme oer in oantal wichtige saken. It giet dan oer bygelyks in stêdeboukundich plan en in feroaring fan in bestimmingsplan. Op dit stuit stiet dit noch net op de aginda fan de Ljouwerter ried, mar de ynstek is om dat sa gau mooglik te dwaan. It wachtsjen dêrfoar is op boppesteande oerienkomsten en ferklearrings.
Wat noch in stroffelstien wêze kin, is de ferdieling fan de winkels yn Ljouwert. Mei de saken dy't yn it nije stadion komme, ûntstiet in nij grut winkelgebiet yn Ljouwert. Der binne mei de binnenstêd en De Centrale ek al twa grutte sintra. It moat inoar net yn it paad sitte en dêr sil de polityk dan ek rekken mei hâlde moatte.
Provinsje
De provinsje Fryslân sil mooglik in finansjele bydrage fan fiif miljoen euro leverje oan de ûntwikkeling fan it WTC-gebiet. Dêrfoar sil de gemeente Ljouwert stikken oanleverje moatte oan de provinsje, sadat der yn Provinsjale Steaten oer stimd wurde kin. De provinsje is yn ôfwachting fan de ynformaasje dy't se nedich ha.
Dêrnei kin it op 'e aginda set wurde fan de provinsjale polityk. Wichtich is wol dat it net te lang mear duorret, om't der yn maart 2019 provinsjale ferkiezings binne. Tagelikertiid freget ek de provinsje om ekstra omtinken foar de ferskate winkelgebieten yn Ljouwert. Ek hjir is de oprop: it moat mekoar net yn it paad sitte.


description: De helte fan de 30 stânplakken foar tinten en caravans ferdwynt om plak te meitsjen foar de lúkse trekkerhutten.

title: Natuerkampearterrein De Landerij krijt 13 'woodlodges'

maintext:
Der is yn it bestimmingsplan ek romte foar in bedriuwswenning mei in groepsromte en in resepsje. Sawol de gemeente as de provinsje binne akkoart mei it plan, dat noch 6 wiken besjoen wurde kin.
De Rottige Meenthe
Foar natuergebiet De Rottige Meenthe, dat neist it natuerkampearterrein leit, ha de plannen gjin gefolgen, om't de oanpassingen binnen it besteande kampearterrein bliuwe.


description: Yn Fryslân binne der ferkiezingen yn trije gemeenten: Dongeradiel, Kollumerlân c.a. en Ferwerderadiel. Folgje de ûntwikkelingen yn ús liveblog.

title: LIVEBLOG: Ferkiezingsdei yn Noardeast-Fryslân

maintext: It rint noch gjin stoarm by it mobile stimburo yn Dokkum. Yn twa oeren tiid ha der seis stimmers west. Dochs sjocht stimburofoarsitter en sjauffeur Klaas Akkerman it posityf yn foar de rest fan de dei. "Wy komme letterlik mei de bus by de boargers. Wat dat oangiet, as wy de stimbus by de boargers bringe, dan moat de boarger dochs ek wol by it stimburo komme."


description: Yn de omkriten fan it stedhûs wurdt op 't heden groeven nei spoaren út it ferline fan Boalsert. Dêr is noch mar in bytsje oer bekend.

title: Boaiemûndersyk yn Boalsert: hoop op midsiuwske fynsten

maintext:
Neffens gemeentlik archeolooch Yvonne Boonstra fan Súdwest-Fryslân is oer it âlde sintrum fan Boalsert noch net in soad bekend: "We weten dat de stad is gebouwd op drie terpen, die onze voorouders maakten om het water op afstand te houden. Bolsward lag vroeger aan een oude zeearm, de Marneslenk."
De namme Boalsert komt nei alle gedachten fan Bodelswerth, dat 'wier (of terp) fan Bodil' betsjut. Dy namme waard foar it earst fermeld op alfde-iuwske munten.
Wenlagen
De ferwachting is dat der by it boaiemûndersyk wenlagen fûn wurde út de midsiuwen en dêrnei, bygelyks houten en stiennen spoaren fan hûzen, en wetter- en bearputten. "Het oudste wat er in een andere terp van Bolsward is gevonden is een keukenservies van zo'n tweeduizend jaar oud. Op zo'n vondst hopen we nu ook", seit Boonstra.
As it wurk bûten dien is, sjogge de archeologen ek binnendoar, yn it stedhûs. Dêr wurdt ek yn de grûn groeven.
Belangstellenden kinne fan in steger ôf de opgravings besjen. Dy duorje nei alle gedachten in wike of seis.


description: Reparaasje duorret nei alle gedachten oant ein takom wike. Fytsers kinne gebrûkmeitsje fan in fearpont.

title: Tunnel oan de Tichelwei by Dokkum ticht: der is skea oan de wand fûn

maintext: De tunnel yn de Tichelwei yn de dyk fan Dokkum nei Eastrum is per direkt ticht foar alle ferkear. By in ynspeksje is skea oan de wand fan de tunnel fûn.


description: Yn Aldegea kinne se gjin frijwilligers mear fine foar de doarpskrante. Mar brânwachtfrijwilligers melde har massaal oan. Nuver net?

title: Kollum: "Alarmbellen"

maintext:
De redaksje fan ús doarpskrante is lang net it iennige bestjoer dat gjin frijwilligers fine kin. Ik tink dat der yn elk doarp wol in klup is dy't mar dreech oan helpende hannen komme kin. Doarpsbelangen, sportklups, jeugdsoazen; allegear ha se itselde probleem: net ien hat tiid om efkes te helpen.
Ik wie ôfrûne wike op besite by Pieter Kooistra en Johannes van Kammen. Beide manlju stiene goed tritich jier lyn oan de widze fan de lokale krante De Westereender. Al mear as tritich jier skriuwt Johannes alle kearen wer in oantal artikels, dy't yn de smaak falle by de lêzers. Hy is yntusken 68, mar oan ophâlden tinkt er noch lang net. 'Ik bin en ik bliuw it mantsje fan de krante', lake er, doe't ik him der nei frege.
Sokke frijwilligers binne ûnbetelber. Minsken dy't harren jierren en jierren ynsette en net fan ophâlden witte. Gelokkich ha de measte klups wol ien of twa fan sokke frijwilligers yn de gelederen, mar dat is te min om in bestjoer draaiende te hâlden. Dêrfoar binne mear hantsjes nedich. Mar fyn se mar ris.
Der binne yntusken al sportklups dy't frijwilligerswurk ferplicht stelle. Dat is fansels in nuvere kombinaasje: frijwillich en ferplichte. Mar kenlik kin it net oars. Ferplichte bartsjinsten, ferplichte wedstriden fluitsje of ferplichte in ploechje traine. Ofst dêr no wier de meast entûsjaste minsken mei krijst, freegje ik my ôf.
De redaksje fan de Bakbrogge woe sa fier net gean. Op facebook makken se bekend dat dizze wike it lêste nûmer fan de doarpskrante op de matte falt. Dêrûnder seach ik reaksjes stean dat minsken it skande fine dat de Bakbrogge ophâldt. 'Jammer dat er niemand is die het wil overnemen', sei ien. Presys tocht ik, mar as elkenien hopet dat in oar it oernimt, docht úteinlik net ien it.
In oplossing kin ik sa ien, twa, trije net betinke. De redaksje fan de Bakbrogge gelokkich wol. Dy is drok dwaande om in app te ûntwikkeljen foar ús doarp, dêr't elkenien de ynformaasje tenei yn fine kin. In digitale doarpskrante dus, dy't minder tiid freget om yn elkoar te setten, te drukken en lâns te bringen. Mei sa'n app giet it nijs aanst wer as diggelfjoer.
Oer diggelfjoer sprutsen. Mear as fjirtich minsken joegen har dit jier op foar de frijwillige brânwacht fan Aldegea. Mear as fjirtich ynwenners dy't frijwillich in oantal jier in oplieding folgje wolle om aanst as brânwachtman of -frou oan de slach. Ik stean der fersteld fan. As de alarmbellen echt rinkeljen geane, binne der gelokkich dochs noch frijwilligers yn Aldegea dy't opstean."


description: Se meie no ferkeapje mei in útstalling op strjitte foar it eigen pân. Dy mei net fierder komt as de goatte.

title: Undernimmers Lytse Tsjerkestrjitte meie wer útstalle op strjitte

maintext:
De bedoeling is dat de pilot twa jier duorret. Nei elk heal jier komt der evaluaasje mei de ûndernimmersferiening en de binnenstêdsmanager. Oan de ein fan de pilot wurdt besjoen oft de útstalling permanint tastien wurdt.
Trije jier lyn hie de Ljouwerter gemeenteried al in moasje oannaam om sa'n pilot te organisearjen. It gie doe net allinnich om de Lytse Tsjerkestrjitte, mar ek om de Easterstrjitte en de Sint-Jakobsstrjitte. Foar dy lêste twa strjitten moat noch ûndersocht wurde oft in pilot helber is. Dan giet it bygelyks om de iepenbiere oarder en ferkearsfeiligens.
Inoar oansprekke op oertrêdingen
De gemeente wol dat de ûndernimmers - en de ûndernimmersferiening - inoar oansprekke as de betingsten fan de pilot net neilibbe wurde. As in oertrêding nei meardere fersiken bestean bliuwt, dan sil de gemeente him dermei bemuoie. Mooglik wurdt yn sa'n gefal de pilot beëinige.


description: It hûs is in Ryksmonumint út 1838. De ferkiezing waard freedtejûn yn Apeldoorn hâlden.

title: Duorsumste hûs yn Nederlân fan foar 1945 stiet yn Stiens

maintext:
It doktershûs yn Stiens is keazen troch de sjuery ta duorsumste hûs fan foar 1945. It hûs is in Ryksmonumint út 1838.
Feanwâlden
Earder waard it hûs fan Marc en Geke van der Wal út Feanwâlden al ferkeazen ta duorsumste hûs fan de provinsje Fryslân. Om't de ferkiezing foar duorsumste hûs fan it lân fierder gie mei publyksstimmen, lutsen de eigeners fan dat hûs harren werom. Neffens Van der Wal gie it net mear om wa't it duorsumste hûs hat, mar wa't grutste netwurk hat.


description: It brûken fan drones moat professioneler wurde, en dus moatte der oare regels komme. Sa seit de minister.

title: Takom jier net mear frij fleane mei drones

maintext:
De nije regels binne opsteld troch de EU-ôfdieling dy't it foech hat oer de feiligens fan de loftfeart. No hawwe alle EU-lannen harren eigen regels foar drones. De nije easken hawwe benammen gefolgen foar profesjonele dronebrûkers. De nije wetjouwing is tiisdei presintearre op de Amsterdam Drone Week. Tusken april en juny takom jier moatte de regels yn gean.
Fryslân as proeftún
Der wurde yn Fryslân al wichtige tests dien mei drones, om medisinen fan de fêste wâl nei it Waadeilân Skiermûntseach te bringen. "Eén vlucht ging goed, de andere niet'', sa seit minister Van Nieuwenhuizen fan Ynfrastruktuer. Mar de minister is derfan oertsjûge dat de drones mear foardielen hawwe sille. "Het gaat hard in de komende jaren. Je moet zorgen dat je erbij bent. We mogen de boot niet missen. Of de drone."
Net mear fleane yn de stêd?
Neffens de minister kinne drones oer in pear jier in soad wurk oernimme fan minsken. It giet dan om gefaarlike putten, lykas ynspeksjes fan gemyske kompleksen, ûnderhâld fan brêgen en kontrôles by gaslekken. It kin wêze dat Nederlân de regels dêrfoar nochris oanpasse moat. Yn Amsterdam, Rotterdam en Eindhoven is it bygelyks al folslein ferbean om mei drones te fleanen. "Laten we eerst meer ervaring opdoen. Drones moeten veilig zijn, zodat ze niet uit de lucht vallen. En de privacy van mensen moet gewaarborgd zijn'', sa seit Van Nieuwenhuizen.


description: In tal leden fan de FNP stelde it partijprogramma oer it pleatsen fan wynmûnen freedtejûn ta diskusje.

title: FNP nimt opnij dúdlik stânpunt yn tsjin wynmûnen op lân

maintext:
In groepke FNP'ers, ûnder lieding fan riedslid Sicco Rypma ut Súdwest-Fryslân, woe dat it partijprogramma foar de steateferkiezingen fan takom jier oanpast wurde soe. Sy woene lytse wynturbines mei in hichte fan 15 meter tastean. Sa soene Friezen har eigen enerzjy opwekke kinne.
Der folge freedtejûn in fûle diskusje. In diel fan de leden fûn dat de FNP net langer blyn weze kin foar de enerzjytransysje, en sadwaande net tsjin wêze kin op it opwekken fan duorsume enerzjy.
Undergong FNP
Oaren foarseine de ûndergong fan de FNP, omdat de partij in ûndúdlik profyl krije soe by de steateferkiezingen, as it heldere stânpunt tsjin wynturbines op lân ferlitten wurde soe.
De stimmen moasten mei de hân teld wurde om de útkomst te bepalen. It waard 72 foar en 91 tsjin. Dêrmei waard de oanpassing fan it ferkiezingsprogramma fan tafel fage.


description: Opnij krityk op de plannen foar massale sânwinning yn de Iselmar. Toeristyske organisaasjes fine dat harren belangen net genôch heard wurde.

title: Krityk toeristyske sektor op beslútfoarming sânwinning Iselmar

maintext: Sy wolle 30 jier lang 2 miljoen ton sân yn it jier winne. Dêrfoar komt der in 22 meter hege fabryk yn in 220 hektare grut sânwingebiet yn de Iselmar. Der is fanút de omwenners en natuerorganisaasjes in soad krityk op de plannen. De toeristyske organisaasjes slute har hjir no by oan. Sy wolle dat der in Omjouwings Effekt Rapportaazje komt, wêryn't alle belangen wol meinaam wurde.


description: It CDA is bliid, en tinkt dat fertrouwen in grutte rol spile hat. ELP is krekt ferbjustere oer de útslach, wylst de Waddenpartij teloarsteld is.

title: Bliidskip en fernuvering by partijen nei ferkiezingen Noardeast-Fryslân

maintext:
"Je moatte derfoar wurkje", sa seit Sytsma fuort nei't de útslach bekendmakke is. Neffens him is it net in spesifyk stânpunt fan it CDA dat derfoar soarge hat dat se no mei sân sitten de grutte winner wurden binne. "Ik tink dat it fertrouwen yn de partij op himsels wichtich west hat."
Ien sit foar ELP-NEF
Nije partij ELP-NEF hie heech ynset by de ferkiezingen, mar Johan Talsma moat it mei mar ien sit de kommende jierren allinnich dwaan. "Wy snappe it net, der wie in soad ûnfrede en dochs stimme minsken op deselde partijen", sa seit er fuort nei de útslach bekend wurdt. Dochs makket dy earste teloarstelling ek al gau wer plak foar optimisme en gruttere plannen. "Ik sliep sawiesa goed, wy binne yn in koart skoftke tiid as partij grut wurden."
Op de fraach oft ELP-NEF miskien oanskowe wol by eventuele koälysjepetearen is Talsma dúdlik: "Wy kinne altyd prate, as se ús nedich binne dan kinne se ús altyd fine. Mar de grutste moat earst sjen wat se wolle." De partij hopet noch op in twadde sit, as de definitive útslach freed bekendmakke wurdt.


description: De Ljouwerters spilen freedtejûn mei 1-1 lyk yn en tsjin Den Bosch. Nigel Robertha makke it iennichste doelpunt foar Cambuur.

title: SC Cambuur kin kânsen tsjin FC Den Bosch net omsette yn winst

maintext:
Yn de earste helte wiene der in soad kânsen foar beide ploegen, mar sawol FC Den Bosch as SC Cambuur slagge der net yn om te skoaren. Dêr kaam lykwols feroaring yn koart nei rêst yn it foardiel fan de Ljouwerters. Nigel Robertha wist yn de 49e minút út in rommelige situaasje wei de 1-0 op it skoareboerd te setten.
De ploech fan trainer René Hake hold dy foarsprong lang fêst, mar moast yn de 80e minút tasjen hoe't Danny Verbeek in frije traap fia de peal yn it doel fan Xavier Mous skeat (1-1). Ek dêrnei krige Cambuur noch kânsen, mar wist dy net mear te benutten.


description: Skriuwer Ferdinand de Jong sjocht werom op de gewelddiedige novimbermoanne fan 1963.

title: Kollum: "Lee Harvey Oswald"

maintext:
Jack Ruby is in namme dy't grif hjir en dêr ek wol in beltsje rinkelje lit. Mar wa wie dat ek al wer? Jack Ruby wie it fiifde bern yn in Poalsk/Joadske ymmigrantegesin út Chicago. Hy waard berne earne yn de maitiid fan it jier 1911, mar de krekte datum is frijwat skimich. Hy tsjinne yn de oarloch en dêrnei ferhûze er nei Dallas, dêr't er as manager wurke yn nacht- en stripklups en as agint foar artysten.
Op 24 novimber 1963 skeat Jack Ruby mei in Colt revolver Lee Harvey Oswald del. Twa dagen earder hie Oswald de Amerikaanske presidint Kennedy deasketten. Ien fan de meast romrofte moarden op in politikus út de skiednis. De wrâld wie skokt, om it mar ris yn begryplike D66 taal te sizzen. De spesjalisten yn it Parkland sikehûs fochten foar de twadde kear yn ien wike foar it libben fan in ferneamde Amerikaan, mar beide kearen moasten se de striid ferlieze. Jack Ruby syn Colt makke dien wurk, hy skeat Oswald syn lever, milt en aorta oan barrels en dêr kinne de measte minsken net sa goed oer. Dus foardat der ek mar in begjin fan in strafproses op gong kaam wie, waard de fermoedlike moardner fan de presidint al likwidearre.
Jack Ruby stoar in oantal jierren letter, op 3 jannewaris yn it jier 1967. Hy waard foar de moard op Oswald yn earste ynstânsje ta de deastraf feroardiele, mar dat fonnis waard letter net jildich ferklearre. De rjochters yn Dallas soenen net ûnôfhinklik west ha en swier ûnder druk stean troch alle oandacht dy't de saak yn Dallas krige. Dus waard besletten dat de saak oerdien wurde moast op in wat mear neutraal terrein, as der al soks bestiet. De irony wol, dat Jack Ruby yn de finzenis siet te wachtsjen op in nij proses, doe't er in longsykte krige en stoar. Krekt as Oswald, de man dy't er deasketten hie, wie Ruby dea foardat er in nij strafproses op gong kaam dat him miskien wol in lichtere straf oplevere hie.
Yn alle geweld fan dy novimbermoanne yn 1963, is de dea fan J.D. Tippet ien dêr't jim grif noch nea fan heard ha. Dy bêste man wie mar in gewoane plysje, dy't tafallich op it ferkearde momint op it ferkearde plak wie. Hy hearde dat de presidint delsketten wie en herkende troch de persoansbeskriuwing Lee Harvey Oswald. Hy soe him oanhâlde, mar rûn tsjin in kûgel oan.
Oswald hat nea tajûn dat er de moarden op syn gewisse hat, sterker, hy ûntkende alles. De mooglikheid om yn in proses syn ûnskuld te bewizen is him troch Jack Ruby ûntnaam. In swarte side yn de wrâldskiednis.


description: De Harkiten ha mei 4-1 wûn fan De Dijk. ONS Snits ferspile belangrike punten yn de wedstriid tsjin Veenendaal.

title: Harkemase Boys 'binnen zonder kloppen' by De Dijk yn Amsterdam

maintext:
Nei in healoere krigen twa spilers fan de Harkemase Boys binnen in minút beide in giele kaart. Iloba Achuna hold it shirt fan in tsjinstanner beet, en Johnny de Vries kaam te hurd yn.
Oan it begjin fan de twadde helte rûn it totaal net by de Friezen. In doelpunt dan Kubilay Koylu sette de Amsterdammers op likense hichte. De Dijk sette druk.
Twadde helte poerbêst foar Harkemase Boys
Nei in oere koene de Harkemase Boys der út komme. Henny Bouius makke de 2-1. Doe wie de bear los. Binnen tsien minuten fleach in kanonskûgel fan Berwout Beimers krekt njonken de goal, en skoarde hy mei in skitterjende stift de 3-1.
Johnny de Vries sette de einstân op 4-1, op oanjaan fan Robert Stelpstra.


description: Goed in miljoen euro stekt de gemeente Waadhoeke yn de pot foar doarpen en wiken. Dy kinne mei it jild allerhande inisjativen betelje.

title: Waadhoeke jout mear as in miljoen euro foar lokale inisjativen yn doarpen

maintext:
Elk doarp krijt in wurdearringssubsydzje foar doarps- en wykbelangen. De bestjoeren krije elk 500 euro as fergoeding foar reis- en gearkomstekosten. Der is ek noch in ûntwikkelsubsydzje dy't oprinne kin oant 10.000 euro. Dêrmei kinne yngewikkelde fraachstikken oppikt wurde, wêrby't profesjonele help ynhierd wurde kin.
Foar projekten dy't bydrage oan de ferbettering fan de leefberens yn doarp of wyk binne projektsubsydzjes beskikber dy't oprinne kinne oant 20.000 euro.


description: Sa'n hûndert tsjinstanners fan de sânwinning yn de Iselmar kamen sneintemiddei by elkoar oan de Murnzer Klif.

title: Tsjinstanners sânwinning Iselmar rjochtsje harren op gemeenteried

maintext:
Woansdei nimt de ried in beslút oer de sânwinning dy't oanfrege is troch it Limboarchske bedriuw Smals. Dy wol de kommende 30 jier sân winne, sa'n 5 kilometer út de Fryske kust.
De tsjinstanners binne benaud dat dy winning skealik wêze sil foar de natoer en boppedat foar in soad oerlêst soargje sil foar de omwenners. Woansdei wolle se foarôfgeand oan de riedsgearkomste opnij protestearje. Twa bussen fol aksjefierders sille dan nei it gemeentehûs fan De Fryske Marren ta.


description: De beskerming fan de ûnderwetternatuer yn de Waadsee rammelet, skriuwt ûndersykster Nina Fieten fan de RUG.

title: "Belied beskerming fan ûnderwetternatuer yn Waadsee sjit tekoart"

maintext:
De Waadsee is sûnt 2009 beskerme ûnder it Europeeske Natura 2000. Nederlân moat de leefgebieten en de soarten yn de see beskermje, mar it giet al langer net goed mei de Waadsee, benammen ûnder wetter. Sa giet de fiskstân bot efterút.
Stappeplan foar ferbettering
Ut it healjier duorjende ûndersyk fan Fieten docht no bliken dat it belied op allerhande nivo's tekoartsjit. Yn it rapport stiet in stappeplan foar ferbettering. Sa moat de ûnderwetternatuer better omskreaun wurde, moat der in ekstra beskerme leefgebiet oanwiisd wurde en moat der in oersjoch komme fan de effekten fan alle aktiviteiten op de natuer yn de Waadsee.
De Waadferiening wol de útkomsten fan it ûndersyk tenei brûke om belied te meitsjen.


description: As der in akwadukt by Koatstertille komme moat, is it goed dat Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel dêrby mei-inoar oplûke, fynt it CDA yn Achtkarspelen.

title: "Gemeenten eastlik Fryslân moatte gearwurkje by plannen akwadukt"

maintext:
"Akwadukten net earlik ferdield"
De akwadukten binne net earlik ferdield oer Fryslan. Dat gefoel libbet al wat langer yn Achtkarspelen. Se wolle dêr wol graach op syn minst ien akwadukt, want it Prinses Margrietkanaal wurdt hieltiid drokker mei frachtferkear.
Op fersiken om in akwadukt by Koatstertille, krige Achtkarspelen oant no ta te hearren dat dêr gjin jild foar is. Mar dy situaasje is feroare. Minister Van Nieuwenhuizen makke freed bekend dat der jild komt foar it oanpakken fan knipepunten by it Prinses Margrietkanaal del. It CDA yn Achtkarspelen fynt dat de gemeente dy kâns mei beide hannen oangripe moat om no dochs in akwadukt te realisearjen by Koatstertille.
Lykwols, de flagge kin noch net út, fynt CDA-gemeenteriedslid Romke van der Wal. "Der sil earst noch wol wat wetter troch it kanaal moatte. Wy waarden bliid doe't wy hearden dat de farrûte fan De Lemmer nei Delfsyl ferbettere wurde sil. Dêr lizze Koatstertille, Skûlenboarch, Blauforlaat en Gerkeskleaster-Strobos ek oan."
Besteande brêgen te smel, gefaarlik en steuringsgefoelich
Van de Wal wol de kâns net foarby gean litte om de situaasje by Koatstertille oan te pakken. Dêr is de lêste tiid nochal wat bard, seit er: "De brêge by Koatstertille is gefaarlik, omdat dêr wol gauris in boat tsjinoan fart dêr't skea út ûntstiet.
Dy skea wurdt dan ferholpen, mar de brêge stiet wol op it listje om renovearre of ferfongen te wurden, seit Van der Wal. "It behear fan de brêge is okkerdeis oergien nei Rykswettersteat. Dy wol de hiele farrûte ferbetterje, ek omdat it hieltyd drokker wurdt. Dy brêge moat ferfongen wurde. Doch it dan yn ien kear goed."
De oare oergongen fan it kanaal kinne ek wol wat ferbettering brûke, giet Van der Wal fierder. "De brêge by Skûlenboarch hat withoefaak steuringen. Dêrom moat er ferfongen wurde. En de brêge by Koatstertille is te smel, wat gefaarlik is. Blauforlaat is te smel foar frachtweinen en trekkers. Gerkeskleaster-Strobos is in platte brêge dy't eins net yn dizze farrûte past. Dy is ek gefaarlik."
Oer in de krekte ynfolling fan in bydrage fan de gemeente kin Van der Wal noch net it measte sizze. "Dit is net it momint om it oer euro's te hawwen. Dat is no noch in brêge te fier."


description: Fryslân hat de titel 'Kulturele Haadstêd' oerdroegen oan stêden yn Italië en Bulgarije. Fertsjinwurdigers wienen loovjend oer Ljouwert.

title: "It Kulturele Haadstêdjier hat Fryslân feroare", mar no is it offisjeel foarby

maintext:
Oan It muzykprogramma 'As she sings' fan Bulgaarske en Fryske muzikanten dogge njonken sjongeressen en muzikanten út Plovdiv ek de Fryske sjongeres Inez Timmer en Lucette van den Berg fan Yiddish Waves mei. Sy sille yn de simmer fan 2019 nei Plovdiv reizgje om it programma dêr op te fieren.
"Fryslân is feroare"
Neffens kommissaris fan de Kening Arno Brok hat it ôfrûne jier Ljouwert en Fryslân feroare. De Kulturele Haadstêd hat Ljouwert en Fryslân selsbewuster makke, fynt de kommissaris.
Boargemaster Ferd Crone brûkte it poadium om yn it foarste plak alle frijwilligers te betankjen. "Zonder vrijwilligers is er geen culturele hoofdstad." Neffens de boargemaster hat yn 'e rin fan it ôfrûne jier op syn minst ien op de tsien Friezen ien kear of faker belangeleas yn it spier west foar in aktiviteit fan de Kulturele Haadstêd.


description: Op 21 maaie 2014 kaam in 10-jierrich famke om it libben op it fuotbalfjild fan SC Twizel. Se siet mei oare bern op in dug-out dy't ynstoarte.

title: SC Twizel foar de rjochter om dug-out-ûngelok

maintext:
By in kuorbaltoernoai op it sportterrein fan SC Twizel wiene bern op in dug-out klommen. Troch harren gewicht skeat de betonnen dakplaat nei foaren en stoarte de dug-out yn.
De dug-out wie boud troch frijwilligers en waard troch de fuotbalklup ûnderhâlden, mar de gemeente is eigner. Skea dy't yn 2013 ûnstien wie by in stoarm, wie melden by de gemeente.


title: Freedsmerk: "Black Pete mocht net, mar Black Friday is wol oké, tink?"

maintext: It fenomeen 'Black Friday' is út Amearika oerwaaid en betsjut dat in soad winkels en bedriuwen op ien dei (of wykein) grutte koartingen jouwe. En it liket no ek definityf yn ús lân oan te slaan, al wie net elk optein. "Wat in flauwekul. Dêr moatte se fuort mei ophâlde. Wy keapje guod as wy it nedich ha en net earder."


description: It giet om mear as 180 keunstwurken. De app is yn gearwurking mei Kunstwacht ûntwikkele.

title: Wat stiet dêr? Alle Ljouwerter keunstwurken steane yn in nije app

maintext:
Brûkers fan de app kinne sykje op keunstner, wyk of doarp en jiertal. It âldste keunstwurk komt fan 1871. It is in boarstbyld fan prins Hendrik van Oranje Nassau, op de hoeke fan de Prins Hendrikstraat en de Willemskade. In resint keunstwurk is de Escherbank.
De keunstwurken binne te sjen yn in list of op in plattegrûn. Belangstellenden kinne mei help fan in rûtebeskriuwing nei in keunstwurk ta en mear oer de achtergrûnen dêrfan en de keunstner lêze.


description: Op de A31 tusken Ljouwert en Harns is by Skalsum oan de ein fan de moarn in auto oer de kop flein.

title: Auto oer de kop by Skalsum

maintext: It is noch net bekend of der by it ûngelok minsken ferwûne rekke binne. It oare ferkear koe op de oare rydbaan by it ûngelok delride. In berger hat de auto ophelle.


description: Fryske froulju dy't wichtich binne foar de mienskip. Ien fan dy froulju is âld-learares, boerinne en beppe Tytsje Porte fan Stiens. Wa is sy?

title: Froulju fan Fryslân: alleskinner Tytsje Porte fan Stiens

maintext:
Wa is Tytsje?
Tytsje wennet allinnich op har eigen in buorkerij tusken Stiens en Sint Anne. Se is mem en beppe en in tige ynspirearjende, ûndernimmende, eigensinnige frou. Tytsje stiet dan ek model foar de hjoeddeiske mem en beppe. Dêrneist hat se in grut hert foar Fryslân: de taal, it reedriden, it keatsen en de kultuer. Tytsje waard nominearre troch har dochter, skoandochter én bernsbern.
Tytsje, hoe fûnst dyn nominaasje?
"Ja, dat fûn ik eins best wol moai. Meastentiid wurde sokke moaie dingen pas sein by de begraffenis, mar ik hear it no al! Liket hast wol wat op dy reklame ;)"
Hoe hast de hektyk fan alles om Froulju fan Fryslân hinne belibbe?
"Ik fûn it best wol lestich. Der binne sa'n soad minsken dy't safolle mear of oare saken dogge as my. Foar al dy minsken haw ik grut respekt. Oarsom hawwe dy minsken dat miskien ek wol foar my."
Wat stiet der op Tytsje's boarstbyld?
"In hiel soad saken leinen fêst yn myn tiid, hielendal yn it boerelibben. Ik haw my dêr net troch wjerhâlde litten, ik ha studearre en wurke. Dat wol ik graach meijaan: doch watst sels wolst."


description: Bern fan Fryske basisskoallen hawwe keunstwurken makke fan plestik ôffal. Dy hingje no op in tentoanstelling yn dbieb yn de Blokhûspoarte.

title: Skoalbern eksposearje mei selsmakke keunstwurken fan plestik ôffal

maintext:
It inisjatyf fan it projekt komt fan it Next Level-skoalleprogramma, dat as doel hat it ûnderwiis foar learlingen en learkrêften oantrekliker te meitsjen. Yn it Plastic Super-projekt hawwe learkrêften de learlingen leard oer de skealike effekten fan plestik ôffal yn de natuer.
De eksposysje mei keunstwurken fan de Fryske skoalbern is de hiele moanne desimber te sjen yn dbieb yn de Blokhûspoarte yn Ljouwert.


description: Mei njoggen punten yn totaal wie Davide Gemma te sterk foar de Fryske konkurrinsje.

title: Frysk kampioenskip damjen foar skoalbern wûn troch Italiaan

maintext: It Frysk kampioenskip damjen foar skoalbern is tongersdei wûn troch de Italiaan Davide Gemma. It kampioenskip waard dit jier foar de fjirde kear organisearre en waard holden yn it gebou fan Omrop Fryslân. It is in inisjatyf fan Stifting Wrâldkampioenskip Frysk Damjen (WFD) en Omrop Fryslân.


description: It ynsidint wie al op 9 novimber, mar de plysje freget der no oandacht foar, mei om't der de lêste tiid mear fernielingen binne.

title: Jonges smite fjoerwurkbom troch brievebus fan in hûs

maintext: De plysje op It Hearrenfean siket de dieders dy't op de Mauritsleane yn de wyk Skoatterwâld in Cobra 1-fjoerwurkbom yn de brievebus fan in hûs stoppe ha. Troch de enoarme klap ûntstie in soad skea oan de wenning.


description: De partij wol witte wat de mislearre eksploitaasje fan de sporthalkantine de gemeente koste hat.

title: Fraksje SDW stelt fragen oer misrinnen jild kantine De Steense

maintext:
Nei't it kontrakt mei de eardere behearder fan de kantine yn De Steense yn de simmer opsein waard, wie der gjin opfolger regele. Pas in moanne lyn is der in oanbestegingsproseduere begûn foar in nije pachter.
Sifers ynsjen
Yn de tuskentiid is der in tydlike kofje- en drankautomaat pleatst en mei eveneminten wurdt der in cateringsbedriuw ynhierd. Foar SDW is net dúdlik wat de betingsten foar de nije hierder binne. De fraksje wol dêrom it bestek en de kosten ynsjen, dy't makke binne foar de tydlike foarsjennings en it misrinnen fan ynkomsten.


description: De Formule 2 hie sneintemoarn yn de Feriene Arabyske Emiraten de 24e en lêste race fan it seizoen.

title: Nyck de Vries fiifde yn seizoensôfsluter, fjirde yn einklassemint

maintext:
Nyck de Vries hie noch tredde wurde kinnen yn it einklassemint, mar dan hie snein alles mei sitte moatten. Dat wie net it gefal. De start fan de Fries wie noch goed, mar al yn de earste ronde waard er troch syn direkte konkurrint Lando Norris ynhelle. Letter moast De Vries ek noch in plakje ôfstean oan George Russell, dy't sneon de titel yn de Formule 2 pakt hie.
It wie it twadde seizoen fan Nyck de Vries yn de Formule 2 en syn earste foar it team Prema. De Vries wûn dit jier trije fan de 24 races.


description: Trettjin beswiermakkers easken dat de mêst op syn minst op 400 meter ôfstân fan de hûzen pleatst wurdt. Mar it kolleezje giet dêr net yn mei.

title: Waskemar is tsjin stjoermêst, mar dy komt der wol

maintext: It kolleezje fan Eaststellingwerf leit de beswieren tsjin it pleatsen fan in hegere stjoermêst by de Leidyk yn Waskemar njonken har del. Trettjin beswiermakkers easken dat de mêst op syn minst op 400 meter ôfstân fan de hûzen pleatst wurdt. Se meitsje har bot soargen oer harren sûnens en binne bang dat de wearde fan harren huzen omleech gean sil. Mar it kolleezje giet hjir dus net yn mei.


description: De ferwûne is in man fan 24 jier út Kollumersweach. Hy rekke ferwûne oan it each, doe't er yn it gesicht slein waard.

title: Ferwûne by fjochtpartij op jûn weriepening kafee De Prins

maintext:
Hy rekke ferwûne oan it each, doe't er yn it gesicht slein waard. De plysje hat noch gjin minsken oanholden, mar wol fertochten op it each.
Sûnt juny ticht
Freed wie de weriepening fan it kafee. Sûnt juny wie De Prins ticht op lêst fan boargemaster Bearn Bilker. Neffens de gemeente waard yn it kafee alkohol oan minderjierrigen skonken en waard der yn harddrugs hannele.


description: René van der Weij is no trainer fan Bûtenpost. Mei dy klup spilet hy sneon tsjin Genemuiden, wêr't hy nei dit seizoen hinne giet.

title: Wedstriid fan de wike: bysûnder duel foar Bûtenpost-trainer

maintext: "Foar Van der Weij wurdt it fansels wol in hiel bysûndere wedstriid. De spilers dêr't hy takom jier mei wurket, binne no syn tsjinstanner", fertelt sportferslachjouwer Andor Faber. "En boppedat stiet by Genemuiden ek in Fryske coach oan it roer, nammentlik Jan van Raalte fan De Harkema. Alle yngrediïnten binne oanwêzich foar in moaie wedstriid!"


description: Dit is 'Tuyo' fan Rodrigo Amarante, in Braziliaanse singer-songwriter dy't dit nûmer skreaun hat foar de Netflix-serie Narcos.

title: Kollum: "Hearlike nije wrâld"

maintext:
Dy wiene ferskriklik wreed, noch altyd trouwens, en ast net oer bloed en sjitgewearen kinst, moatst Narcos mar net oan sette.
Wat in kontrast foarmet de toan fan dit nûmer, en dat is wêrom ik it yntro fan Narcos einliks nea skip. Wat in hearlike nije wrâld. It is sa rêstich, sa layed back, sa leaflik, en fantasearrest earder oer in yn 'e waarmte fan 'e sinne sidderjende stêd dêr't siësta's needsaak binne, of in palmenstrân mei in folle moanne boppe in kobbeljende oseaan as oer drugs, ôfparsingen en likwidaasjes.
Ik moast der oan tinke doe't ik tiisdei it sjoernaal seach. Der wie in item oer in dronesfestival, Drone Week. En om sjen te litten dat se oe-sa by de tiid binne, lieten se in drone yn 'e NOS-studio fleane. Binnendoar fleane mei sa'n ding wurdt einliks altyd ôfrieden, mar hey, dit is hip and happening dus hoppa.
Astrid Kerseboom wie net mear te ferstean, spitigernôch. Dat fûn ik wol grappich, want al die spektakulêre loftbielden dy't we tsjintwurdich yn it sjoernaal en op YouTube sjogge, binne allegearre hermonteare sûnder it ûnútsteanbere jankende lûd dat dizze kringen meitsje. Se montearre der leaver in rêstjouwende voice-over ûnder, of in lekker muzykje. Bedroch, want drones meitsje gewoan in ûntychlik soad lawaai. En dit is der noch mar ien.
Eartiids, doe't ik noch oan 'e Ivige Leane wenne, hiene we op in kilometer ôfstân fan ús hûs in fleanfjild foar modelfleanmasines. Dat wie doe noch mei ferbrâningsmotoaren, en drones fleane tsjintwurdich op akku's, mar it blykt dat ast meardere drones tagelyk hearst, it dochs in ferdomd soad liket op dy kutfleanmasines. In pear jier wie it elk wykein mei moai waar in tyfusherje, en in protte klachten út de buert wiene it gefolch.
Goed, drones dus. Tige optein oer de mooglikheden wiene sawol de organisator fan it festival as de ferslachjouwer. Se hiene sels in model fan in joekel fan in drone dy't auto's optille kin. Dé oplossing foar it fileprobleem, waard sein. Ik tocht allinnich mar oan de ferskuorrende pokkeherje dy't in drone fan fiif meter breed meitsje sil. En ik konstatearre noch in probleem: elkenien dy't binnen fiif meter fan sa'n auto stiet, wurdt de holle ôfslein troch de propellers. Net te folle oan 'e beswieren tinke, sei de heechlearaar Luchtvaartindustrie. Negearje ek even alle beswierren dy't der no al binne oer it fleanmasinelawaai fan Schiphol. Nee, drones, dat is echt in oplossing foar de problemen fan dizze tiid: hip and happening.
Miskien ûntgiet my it ien en oar, mar sette we yn dizze tiid ús wizzkids, ús ingenieurs en alle oare knappe koppen en sels ús sjoernalistyk wol op it goeie yn? De Verenigde Naties warskôget foar it opwaarmjen fan 'e ierde; en fan alle 195 lannen op ierde wit allinnich Marokko safolle útstjit te foarkommen dat de gemiddelde temperatuer net mear as 1,3 graden heger wurdt. Mar de wrâldkaart stiet fol mei reade flekken, sa as Nederlân, en swarte flekken, sa as de VS en Ruslân.
Soene al die hip and happening-types net harren kennis ynsette moatte om de ierde te rêden? Want kinst wol drones útfine dy't foar myn part op 'e kop fleane kinne, mar as der gjin ierde mear is om op te fleanen, wat ha we der dan oan? We knutselje en prutse mei ús knapste koppen oan de ferkearde saken. We steane mei syn âlen fol bewûndering betovere te sjen nei de sprankeljende turbofytsferjochting mei kralen en kettinkjes dy't ús foarstelt wurdt foar de fyts fan 'e takomst, wylst alle fytspaden oan it fersakjen binne. Wat in hearlike nije wrâld.


description: Op in grut klimaatevenemint 'Oer de Grinzen', yn De Harmonie wurdt praat oer it klimaat.

title: Hoe moat Fryslân yn de takomst omgean mei hjitte en drûchte?

maintext:
It wurdt organisearre troch de Fryske gemeenten, de provinsje Fryslân en Wetterskip Fryslân. Op it evenemint wurdt ek de Fryske Klimaatatlas offisjeel lansearre. Dêryn binne alle gegevens ferwurke fan de klimaatstresstest dy't de ôfrûne jierren hâlden is op inisjatyf fan de Fryske oerheden.
Yn de atlas is te sjen wat der yn Fryslân bart by wetteroerlêst en oerstreaming, mar ek by drûchte en hjitte. By de praatsesjes is der in klimaatparade dêr't mear as tritich projekten op it mêd fan klimaat yn presintearre wurde.


description: Yn de ultime slotfaze pakke sealfuotbalfroulju fan Drachtster Boys de 3-2 oerwinning op Avanti yn de 'Wedstriid fan de Wike'.

title: Drachtster Boys wint yn ekstremis Fryske derby fan Avanti

maintext:
Goals yn de twadde helte
Oan it begjin fan de twadde helte wie Avanti daliks gefaarlik. It skot fan Si Shut Hau koe mar krekt troch de keeper fan Drachtster Boys, Anna Reitsma, njonken tikke wurde. Net folle letter waard de skoare einlik iepene troch de ploech út Drachten. Mei in lobke ferrifele Jessie Prijs Avanti-keepster Marieke Smit.
Avanti kaam gelyk mei in reaksje. In frije traap fan Marije Procee sûze langs elkenien del en belâne achter Reitsma yn de goal: 1-1. De ploech út Stiens sette troch en it wie Si Shut Hau mei de foarset en Marije Procee dy't har twadde goal fan de jûn meitsje koe en sa Avanti op in 2-1 foarsprong sette.
Drachtster Boys mei slotoffinsyf
Oan it ein fan de wedstriid treau Drachtster Boys oan. Lange tiid koe keepster Smit de lymakker tsjinhâlde, mar trije minuten foar it ein wie it Lisanne Kempe dy't út de draai de 2-2 makke. Kempe makke it slotoffinsyf fan Drachtster Boys hielendal kompleet doe't se mei noch 42 sekonden op 'e klok har twadde en winnende goal makke: 3-2.
Troch de oerwinning komt Drachtster Boys op 12 punten út 10 wedstriden. Avanti bliuwt stean op 3 punten út 10 wedstriden.


title: It duorret noch oant 22 febrewaris, mar dan is de iisfontein yn Dokkum ek klear

maintext: "Presys plenne wie dreech, om't dit in unike en tige krekte put is", seit deputearre Sietske Poepjes. Yn desimber 2017 waard it wurk oan de iisfontein in tal wiken stillein troch de rjochter. In ûndernimmer oan de Dokkumer Merk hie de rjochter frege om it wurk stil te lizzen, omdat se it net iens wiene mei de werynrjochting fan it plein en de komst fan de iisfontein. Fanwegen it komplekse wurk oan de fontein waard de iepening hieltyd útsteld. It wie "one hell of a job", sei meiwurker Theunis Bakker al.


description: De skoalle yn Dokkum wol bern der bewust fan meitsje dat se faak te folle op de telefoan sitte.

title: Dockinga College docht telefoan yn de ban, foar ien dei

maintext:
Op it Dockinga College sjogge se in skealike ynfloed fan de smartphone. Bern ha ûnderling minder kontakt mei elkoar en de konsintraasje hat der ûnder te lijen, sizze se. Omdat it wol wat minder mei, hat de skoalle no in ludike aksje betocht, foar moandei 10 desimber.
De bern moatte oan it begjin fan de skoaldei de telefoan yn har klúske dwaan, dat wurdt ek kontrolearre én beleane. It skoft duorret tsien minuten langer as oars en de bern bliuwe dan binnendoar. Dêr wurde aktiviteiten organisearre sadat bern wer echt mei elkoar oan de gong binne, lykas tafeltennisje en darte.


description: Troch de froast kinne de liedingen befrieze en dat is skealik foar de fonteinen.

title: Fonteinen yn hast alle Fryske stêden winters fan it wetter ôf

maintext: De fontein 'Love' yn Ljouwert bliuwt noch wol efkes wetter spuitsjen; dy fontein wurdt op in oar momint ôfsletten. Hoewol't de fonteinen yn 'e winter gjin wetter spuitsje, bliuwe se in besite wurdich, sa seit de organisaasje fan it 11Fountains-projekt.


description: Gary Hekman wûn mei oermacht de massasprint. Evert Hoolwerf hâldt de lieding yn it klassemint fan de maraton fan fjouwer dagen.

title: Arjan Stroetinga twadde by Trachitol Trophy yn Utrecht

maintext:
Mei de fiif riders fan Royal A-ware, mei Jorrit Bergsma op kop, gie it peloton de lêste ronde yn. Sy probearren harren ploechgenoat en lieder fan it klassemint, Evert Hoolwerf, yn in goede posysje te bringen foar de lêste meters. Mar Gary Hekman kaam bûtenom en wûn mei oermacht de massasprint. Efter him folge Arjan Stroetinga op it twadde plak en Evert Hoolwerf einige as tredde.
Hoolwerf hâldt de lieding yn it klassemint fan de maraton fan fjouwer dagen. Sneon sille de riders yn aksje komme in Hoorn en snein ride se de finale yn Grins.


title: Rinus Buising listlûker Provinciaal Belang Fryslân

maintext: Rinus Buizing út Twizel is keazen as listlûker fan Provinciaal Belang Fryslân foar de ferkiezingen fan Provinsjale Steaten fan maart takom jier. Buising wurdt troch de partij sjoen as in politikus dy't de ûnôfhinklike gemeentlike partijen ferbine kin yn Provinsjale Steaten.


description: De fertochten komme út Noard-Nederlân, trije fan harren wenje yn Ljouwert, Surhústerfean en Terwispel.

title: Iepenbier Ministearje pakt cybercrime oan: acht saken op temasitting

maintext:
By de temasitting cybercrime sitte ferskate databedriuwen, fersekerders en bedriuweferienings. Mei dizze partners dy't in soad kennis ha, wol it Iepenbier Ministearje cybercrime oanpakke. "Ek dizze minsken ha wy hurd nedich", seit parseoffisier Sierd Eijzenga. "Cybercrime is in ûnderwerp dat wy sa breed mooglik oanpakke moatte."
"Dêr is dizze temasaak ek foar bedoeld: om minsken sjen te litten dat wy der echt wol wat mei dogge en dat it ek seker wol in kâns fan slagjen hat."
Sinjaal ôfjaan
Cybercrime, dêr't kompjûters en telefoans by brûkt wurde om te hacken, te stellen en oan te fallen, wurdt in hieltyd grutter probleem. Dochs dogge in soad minsken gjin oanjefte. "Dat komt benammen omdat minsken har te bot skamje of omdat se tinke dat de plysje der dochs neat mei docht", wit Eijzenga. "Wy wolle mei dizze temasaken oer cybercrime in sinjaal ôfjaan dat elkenien him of har der bewust fan wurdt. It IM ropt slachtoffers en dupearren op om fral oanjefte te dwaan. It hat seker wol kâns fan slagjen."
Sa krige in Ljouwerter man, dy't de telefoan fan syn freondinne ôfpakte en dêrnei in foto fan de neakene frou op Instagram sette, in taakstraf fan 240 oere, wêrfan de helte ûnder betingst.


description: Hy moast by BCV wei omdat de klup fusearret mei buorman VV Burgum en de bestjoeren in nije coach wolle.

title: Jasper Bouma fan Burgum wurdt de nije coach fan haadklasser Bûtenpost


description: De iishockeyers fan It Hearrenfean winne yn de BeNe-league mei 5-2 fan de ploech út Nijmegen.

title: UNIS Flyers wint mei 5-2 fan Ahoud Devils Nijmegen

maintext: De Nijmegenaren koenen efkes letter noch wat werom dwaan, en makken de 4-1. Efkes like it dat de foarsprong fan de Flyers noch yn gefaar komme soe, want gelyk dêrnei waard it ek 4-2. It lêste doelpunt fan de jûn wie lykwols wer foar de Flyers. It wie Marco Postma dy't de puck yn it lege goal fan Nijmegen sjitte koe: 5-2.


description: De plysje hat oanwizingen dat de brân fan ferline wike freed by in camperbedriuw op De Gordyk oanstutsen is.

title: Mooglik brânstichting by bedriuwsbrân De Gordyk

maintext:
De brân is foar de eigener fan it bedriuw in swiere klap. Hy skat dat de skea yn de tonnen rinne sil, en slút net út dat it wolris tsjin it miljoen euro útkomme sil. Mei troch de wyn en it plestik koe de brân him gau ferspriede. De skansearre campers wiene allegearre occasions.
De plysje kin noch gjin útspraken dwaan oer wêr't de brân begûn is, of hokker oanwizingen der fûn binne foar brânstichting. De saak wurdt de kommende wiken noch fierder ûndersocht.


title: Seis campers yn flammen op nei brân op De Gordyk

maintext: Acht oare campers rûnen skea op. De skea rint yn de tonnen. Troch fluch yngripen fan de brânwacht koe foarkaam wurde dat it fjoer him fierder útwreidzje koe. Nei in oere hie de brânwacht it fjoer blust. Der rekke net ien ferwûne. Hoe't de brân ûntstien is, wurdt noch ûndersocht.


description: Fan stuollen oant flaggen en fan posters oant grutte opplakletters. Alles moat fuorthelle wurde, mar net alles wurdt fuortsmiten.

title: LF2018 is foarby, it grutte opromjen kin begjinne

maintext:
Under oare by it stasjon yn Ljouwert. Dêr wurdt hurd wurke om 'Welcome' fan it âlde Aegongebou ôf te heljen. It wurd wie moannenlang it earste boadskip foar de tûzenen toeristen en besikers dy't Ljouwert oandiene.
No is it feest echt klear, fertelt Radboud Droog, fan Kulturele Haadstêd. "We zijn hier aan het opruimen, en het publiekscentrum gaat nu dicht." Yn it gebou lizze op dit stuit noch wol allerhande saken dy't it ferhaal fan it ôfrûne jier fertelle, lykas pallets, stuollen, ynformaasjefolders, skilderijen en foto's. "Het maakt een beetje weemoedig en deemoedig als ik dit zo zie. De symboliek zit er wel in."
In nij libben
De lokaasje by it stasjon wie it folsleine jier in hotspot foar de tûzenen toeristen dy't mei de trein nei Ljouwert ta kamen. Hjir koene se ynformaasje krije oer de aktiviteiten en eveneminten fan LF2018. Dat is no net mear nedich.
It is net de ein fan LF2018 en ek net de ein fan fan it guod dat brûkt is foar Kulturele Haadstêd. "Er worden veel dingen gerecycled." Sa wurde de pallets en it hout reservearre foar keunstners dy't it brûke kinne. De flaggen dy't rûnom yn de provinsje en by de stêd hongen, wurde ophelle om troch Omrin ferwurke te wurden ta taskes. Al is LF2018 foarby, it histoaryske jier sil op allerhande wizen noch wol lang by ús bliuwe.


description: Der wurdt te min sinne-enerzjy produsearre.

title: Mear grutte sinnefjilden om taakstelling te heljen


description: fan nữ Myanmar - -

title: fan nữ Myanmar


title: Súdwest-Fryslân kiest foar duorsume oplossing yn wetterbou

maintext:
Súdwest-Fryslân kiest foar it werbrûken fan materialen by it ferfangen fan in steger yn Drylts. De gemeente brûkt dêr de peallen en it hout foar fan de remmingswurken by de Wetterpoarte yn Snits dy’t dêr ôfrûne wike weihelle binne. Remmingswurkers binne de peallen dy’t boaten troch in brêge liede. It hout is net gaadlik mear om tsjinst te dwaan as remmingswurk, mar kin wol foar oare doelen brûkt wurde.
Wetterbouwer Stienstra & Van der Wal krige de opdracht yn Drylts in steger te ferfangen, tichtby houtseachmûne De Rat yn ’e stêd. It Dryltster bedriuw stelde foar om dêr âlde materialen foar te brûken. De kosten fan de steger falle dêrtroch tritich persint leger út neffens de offerte mei nije materialen.
It hout wurdt troch De Rat seage ta gaadlike dielen foar de nije steger. By it ferfangen fan de remmingswurken kaam mear hout frij as foar de steger nedich is. Dat hout wurdt opslein, sadat it letter brûkt wurde kin foar oare projekten.
“Súdwest-Fryslân siket by foarkar nei duorsume oplossings en it werbrûken fan materialen”, seit wethâlder Mark de Man. “Wy binne dan ek bliid mei it inisjatyf fan Stienstra & Van der Wal. Op dy manier drage wy ek yn de wetterbou by oan in duorsume gemeente.”


title: Yn 1883 waard it Frysk dé toanieltaal fan Fryslân

maintext:
Fryslân is in provinsje fan toanielspilers. Doarpstoaniel en iepenloftspullen binne yn Fryslân bekende fenomenen, dêr’t grutte groepen minsken oan meidogge. Soms streame sels minsken út it doarpstoaniel troch nei de profesjonele keunstwrâld, mei Nynke Laverman as ien fan ‘e bekendste foarbylden. De toanieltaal is yn de measte gefallen it Frysk. Dat is lykwols pas sa sûnt 1983, sa hat Abe de Vries ûntdutsen.
De Vries hat ûndersyk dien nei de taal fan toanielstikken yn it Fryslân fan ‘e njoggentjinde ieu. Dat hat er dien oan ‘e hân fan oankundigings yn ‘e Ljouwerter Krante. Lang wie it Nederlânsk de taal fan it toaniel. Om 1860 hinne wurdt foar it earst in inkeld Frysktalich stik spile. Noch lang dêrnei sloegen Nederlânsktalige stikken foar master op. De ferhâlding Nederlânsk-Frysk ferskode lykwols stadichoan en yn 1883 wie der foar it earst mear Frysk op ‘e planken te hearren as Nederlânsk, hoewol’t der goed tsien jier letter al efkes in tebekfal wie. De Vries tinkt dat it opkommende nasjonalisme en de eangst foar it sosjalisme doe it Nederlânsk mooglik wer populêrder makken.
De Vries hat syn ûndersyk beskreaun op it literatuerwebstee fers2.eu yn in stik mei de titel Twataligens op ‘e planken. Klik hjir om it stik te lêzen.


title: Requiem Mozart yn de Sint-Piter te Grou

maintext:
Snein 25 novimber 2018 sil yn de Sint Pitertsjerke fan Grou it Requiem fan Wolfgang Amadeus Mozart útfierd wurde. Lykas op in soad oare plakken wurdt op dy lêste snein fan it tsjerklik jier stilstien by de ferstoarnen fan it ôfrûne jier. Mozarts Requiem mei syn ynkringende lûden, meldijen en wurden jouwe nettsjinsteande twivel en fertriet ek treast en hoop.
Mozart skreau dit oer de hiele wrâld ferneamde requiem koart foardat er sels stoar, op 5 desimber 1791, 35 jaar âld. Hy wie der noch net hielendal klear mei, mar hy hie genôch sketsen en oantekeningen neilitten om it foar syn âld-learling, freon en kollega Franz Süsszmayer mooglik te meitsjen om it ôf te meitsjen.
Foarôfgeand oan it Requiem wurde it Laudate Dominum en it Ave Verum Corpus útfierd, beide ek fan Mozart.
De útfierenden binne it koar Hortus Vocalis út It Hearrenfean, Gudrun Sidonie Otto (sopraan), Eske Tibben (alt), Maarten Romkes (tenoar), Bas van de Wetering (bas) en Carl Visser (oargel). It gehiel stiet ûnder lieding fan Gerben van der Veen.
De útfiering begjint om 16.00 oere.
De tagong kostet € 13,00.
Kaarten reservearje kin fia sintpiterconcerten@gmail.com


title: Nij wike kontrôle op oerheidsbelied oangeande de Friezen

maintext:
Nije wike moat de Nederlânske oerheid mei it wetter foar de dokter. Ut namme fan de Ried fan Europa besjogge trije saakkundigen dan oft Nederlân de Friezen wol goed genôch behannelet.
De trije saakkundigen binne Aliona Grossu fan de Joadske minderheid yn Moldavië, perfester Evis Alimehmeti, heechlearaar rjocht oan de universiteit fan Tirana en Giuseppe Falbo, Italiaansk taalbeweger yn Switserlân. Hja prate yn Nederlân mei fertsjintwurdigers fan ferskate minderheden en benammen mei Friezen. Sa wolle hja in byld krije fan it Nederlânske minderhedebelied.
De oanlieding is dat Nederlân it Ramtferdrach oangeande de beskerming fan nasjonale minderheden ûnderskreaun hat. Dat skept de ferplichting om goed foar minderheden te soargjen. De Friezen binne offisjeel as minderheid erkend en krije dêrom in protte omtinken fan de trije saakkundigen.
Om de fjouwer komt in groep saakkundigen nei Nederlân ta om te sjen oft it minderhedebelied wol doocht. Foarige kearen wie de krityk hieltiten dat de Nederlânske oerheid net genôch die foar it Frysk op skoalle.


title: Feie Fonyk: De ‘anti-vaxxersecte’

maintext:
Ik skrok doe’t ik ôfrûne saterdei de foarside fan de Volkskrantbylage ‘Sir Edmund’ seach. Der stie in sidegutte foto fan in pjut mei de tekst: “Wel of niet prikken. Valt er iets te zeggen voor de bezwaren tegen vaccineren”. Soe dy anty-vaksinaasjesekte it dan dochs safier krigen hawwe dat sels de sjoernalisten fan dy krante oantaast binne yn harren sûne ferstân?
Gelokkich is dat net it gefal. Stik foar stik waarden de oertsjûgingen besprutsen fan de lju dy’t tsjin it intsjen fan bern binne. Dat binne fiif: “Se fersteure de natuerlike ûntjouwing, se binne nearne foar nedich, der geane elts jier fiif oant tsien bern troch faksinaasje dea, se meitsje groanysk siik en se sitte fol mei giftige stoffen”. It Volkskrantdossier bespruts eltse oertsjûging op wiidweidige wize mei ferwizing nei de wittenskip dy’t op dit stuit foarhannen is.
Dochs sille guon âlden harren bern net intsje litte, tink ik. Wy hawwe te krijen mei in hieltyd lytser wurdende groep fan Biblebelt, lju dy’t leauwe dat alles fan de Heere Heere komt en dat men jin tsjin Syn yngripen net fersette moat. Ik gean der fierder net op yn, omdat ik it net begryp. Men moat meilijen hawwe mei minsken dy’t mei in part fan harren wêzen noch efterlike opfettingen út de midsiuwen hawwe. Lykwols net wat auto’s, iphones en oare moderne wolfeart oangiet.
Op de oare groep minsken dy’t tsjin is of twivels hat, kriget men mei it lêzen fan it grutte artikel aardich sicht. Door Frankema, de foarfrou fan de Stichting Vaccinatie Vrij kin yn it petear mei de Volkskrant har triennen net betwinge. Neffens har wol de wittenskip net nei har harkje. De ferslachjouwer konstatearret dat sokken as frou Frankema tige dreech binne om te bestriden. Se kinne goed it wurd fiere en hawwe oer it generaal in hege skoalle-oplieding hân.
De faksinaasjegraad wurdt troch sokke healwizelingen gefaarlik leech.
Wat moatte wy no mei de opfettingen fan de minsken dy’t har liede litte troch emoasjes yn stee fan troch harren ferstân. In foarbyld dêrfan jout Ellen Vader, in oar lid fan deselde stichting: “Ik baseer me liever op de (vaak schrijnende) ervaringsverhalen van de ouders in plaats van die kille cijfertjes. (…) Wij kennen die kinderen, wij hebben de ouders gehoord.”
Myn konklúzje is dat wy hjir mei in sekte te krijen hawwe en dat it gjin doel hat om mei harren yn diskusje te gean. Dat doch ik ek al jierren net mear mei Jehova’s tsjûgen. No is dat oer it generaal ienfâldich folk, dy’t in soad dingen boppe it ferstân giet. Dat is by de ‘antivaxxers’ net it gefal.
Der is neffens my mar ien oplossing en dat is de Italiaanske. Bern dy’t net inte binne tsjin guon sykten meie net nei de kresj en net nei skoalle. Yn Nederlân waard intsjen tsjin de pokken yn 1823 ferpliche. Doe’t yn 1901 de learplicht yngie, moasten de bern it pokkebriefke sjen litte foar talitting op skoalle, oars kamen se der net yn. Us regear soe dy faksinaasjeplicht op ’e nij ynfiere moatte. Dat hoecht miskien net foar eltse sykte, mar wat no bart is net ferantwurde. De faksinaasjegrins wurdt troch sokke healwizelingen gefaarlik leech. Aanst hat ien fan harren bern polio en dan sille sokken as dy healwize Door Frankema mei rjocht de triennen yn de eagen krije.


title: Terpdoarp Blije yn tou mei klaai, strúntochten en waadfoarum

maintext:
Fan 10 oant en mei 28 novimber bringt Sense of Place yn gearwurking mei Doarpsferiening Blije e.o. de ynwenners fan Blije it libben by de waadkust lâns ûnder de oandacht. “Libben ûnderoan de dyk”, bringt in fariearre programma nei it terpdoarp. Mei in eksposysjerûte, moetings, in optocht en feest stean Blije en syn ynwenners fan ’t hjerst yn de skynwerpers.
Blije strúntocht
Fan doarpstsjerke oant doarpskafee, it hiele doarp docht mei. De ’Blije ekspo-rûte’ nimt de besiker mei nei seis lokaasjes dêr’t ferskate eksposysjes de ferhalen oer it libben ûnderoan de dyk fertelle. Fryske terpen, Grinslânske wierden, de waadkust en de gesichten fan de Waadsee binne in tal ûnderwerpen dy’t oan bod komme. Woansdeis oant en mei sneons fan 13.00 oant 17.00 oere is de rûte te foet of op ’e fyts te folgjen. Op 10, 24 en 28 novimber rydt de panoramawein fan de Seedykster Toer fergees by alle lokaasjes del. En op 24 novimber kinne besikers ûnder begelieding fan in lokale gids de rûte ferkenne.
Wy wolle ús klaai werom
Mei it evenemint ‘Wy wolle ús klaai werom’ wurdt omtinken frege foar in fergetten skiednis: ea wiene der hast tûzen terpen yn Fryslân fol fruchtbere ‘klaai’. Dy waarden geandewei ôfgroeven om earmere grûnen te ferrykjen. Op 17 novimber wolle de Blijers harren klaai werombringe om in lang koestere dream wier te meitsjen. Om sa stikje by bytsje foarm te jaan oan in bûtendyks moetingsplak: de ‘Terp fan de Takomst’. Ut besikerssintrum Terp Hegebeintum wei rint in staasje mei hynder en wein, begelaat troch muzyk, mei klaai nei de seedyk. Mei de staasje ûntbleatsje ynwenners fan Hegebeintum en Blije njoggen markearringspunten, dy’t mei-inoar de ‘Rûte fan Histoaryske Terp nei Terp fan de Takomst’ foarmje en it ferhaal fertelle fan de doarpen en harren omkriten. Werom yn Blije ferwolkommet Brassband Wirdum de optocht mei in spesjaal foar Sense of Place komponearre Waadkomposysje, mei meiwurking fan Never Ending Orchestra. Nei in feestmiel fan waadstamppot is it tiid foar feest mei sjonger Joop Obama.
Oanmelde foar it iten fan de waadstamppot kin oant 12 novimber fia aanmelden@sense-of-place.eu.
Mear ynformaasje is te finen op www.sense-of-place.eu.


title: DCQ prikelet de nijsgjirrigens!

maintext:
Dockinga College Quest is de namme foar de nije ôfdieling dy’t de skoalle begjinne wol yn klas 1 hafû en fwû neist it besteande ûnderwiisoanbod. Yn de hjoeddeiske maatskippij is der romte foar hieltyd mear kar. It Dockinga College wol dêr op ynspylje. Quest stiet foar de syktocht nei dysels: Wa bin ik? Wat kin ik? Wat wol ik leare? Wêr bin ik goed yn? DCQ stiet dus foar ûndersykjend learen. De nijsgjirrigens en ynteresses fan learlingen wurde oanboarre en de persoansûntjouwing stiet foarop.
De fyzje dêrefter is dat de learling mear eigener makke wurdt fan de eigen ûntjouwing. De learling fan no is nijsgjirrich en kritysk en groeit mei de technology fan hjoed op. De 21st century skills steane sintraal yn it kurriculum dat de learling oanbean wurdt. De ICT-feardigens, stúdzjefeardigens, talintûntjouwing en it opdwaan fan kennis foarmje it ûnderwiisoanbod.
It Dockinga College nûget elkenien út foar in ynformele diskusje oer de nije ôfdieling DCQ. Dat sil wêze op woansdei 7 novimber op de lokaasje ’t Omnium oan de Parkleane 5 yn Dokkum. De miening en ynput fan de besikers op it nije ûnderwiiskonsept wurde tige wurdearre. De jûn begjint om 19.30 oere.


title: Earste Wrâldoarloch yn it Frysk

maintext: It kin hast nimmen ûntkomme: hjoed sekuer 100 jier lyn einige de Earste Wrâldoarloch. Meidat de maakskippij hieltyd mear ynternasjonaler oriïntearre is, is dêr no likegoed yn Nederlân, hoewol’t dat doe bûten de striid wist te bliuwen, frijwat omtinken foar. Hoe’t it allegearre krekt siet mei de Grutte Oarloch, sa’t er ek wol neamd wurdt, is yntusken likegoed yn it Frysk nei te lêzen yn de Frysktalige Wikipedy. Sjoch it lemma: Earste Wrâldkriich.


title: Superierde ûntdutsen op seis ljochtjier fan de ierde

maintext:
Astronomen hawwe in planeet ûntdutsen op seis ljochtjier ôfstân fan de ierde. Hy draait dêr rûntsjes om de Stjer fan Barnard en hat dêrom de namme Stjer fan Barnard b krigen. Dat is publisearre yn it tydskrift Nature.
De planeet stiet – yn astronomyske termen – krekt wat fierder fuort as de planeet Proxima b, dy’t yn 2016 ûntdutsen waard en om de stjer Proxima Centauri draait. Mei in ôfstân fan wat mear as fjouwer ljochtjier is dat de eksoplaneet dy’t it tichtst by stiet.
Yn tsjinstelling ta Proxima b makket de Stjer fan Barnard b gjin diel út fan in mearfâldich stjerresysteem, in groep stjerren dy’t troch ûnderlinge swiertekrêft byinoar holden wurdt. Hy wurdt dêrom registrearre as de eksoplaneet dy’t it tichtst by stiet en om in inkelfâldige stjer sirkelet.
De Stjer fan Barnard b hat neffens ûndersyk 3,2 kear safolle massa as de ierde en kin dêrmei ta de superierden rekkene wurde. Hy docht 233 dagen oer in rûntsje om syn memmestjer hinne. Dy memmestjer is in saneamde reade dwerch, in lytse, koele stjer dy’t mar in bytsje ljocht jout. Dêrtroch kriget de planeet mar twa persint fan de hoemannichte ljocht en enerzjy dy’t de ierde fan de sinne kriget.
Hoewol’t de ôfstân fan de eksoplaneet ta syn stjer relatyf lyts is, is it der iiskâld. De ûndersikers tinke dat it der -170 graden wêze kin en dat de planeet net gaadlik is foar libben sa’t wy dat kenne. De ûntdekking is it resultaat fan tweintich jier wurk. De trochbraak kaam doe’t mjittings fan ferskate ynstruminten, dy’t keppele binne oan teleskopen oer de hiele wrâld, byinoar foege waarden.


maintext:
Yn it ramt fan Wolkom op ‘e lêste tongersdei fan ‘e moanne sil Bearn Bilker op 29 novimber 2018 yn it Provinsjehûs in lêzing hâlde mei as titel “Us blik op it easten moat en kin folle better.”
Oer de lêzing
Dútslân leit ticht by Fryslân. Mar wat witte wy fan ús eastlike buorlju? Feitliken neat. Us kennis oer alles wat Dútsk is, is minimaal. Polityk is Dútslân in boeiend lân. Grif no’t de koälysje fan bûnskânselier Angela Merkel ûnder druk stiet. Mar ek yn de dielsteaten is polityk in hot item. Wat witte wy derfan? Hoe stiet it mei ús kennis fan de Dútske taal en kultuer? Wat witte we fan harren popmuzyk? Wat fan harren stêdegroei, harren libbenshâlding en deistige gewoanten en libbenswize? It ferskil tusken East West en Noard Súd? Wêrom is Nederlân sa rjochte op Angelsaksyske lannen? Wêrom hawwe wy ús blik op it westen rjochte en wêrom sa’n bytsje op it easten?
En dochs… Nederlanders geane it meast op fakânsje yn Dútslân! Yn Fryslân wenje de measte bûtenlanners dy’t fan Dútske komôf binne. De Dútske ekonomy is booming business, it lân is fierwei ús grutste handelspartner. Ymport en eksport binne foar in grut part ôfhinklik fan de Bûnsrepublyk.
Wat dogge we dêrmei? It lân is enoarm yn beweging, dochs krije wy der sa’n bytsje fan mei. Wêrom hawwe wy dêr gjin rol yn? Bearn Bilker giet djip op dy fragen yn en jout ek út de skiednis wei in kontekst dêr’t ferklearringen út jûn wurde kinne dy’t sûnder mis romte jouwe om in blik op de takomst te rjochtsjen, grif ek út Frysk perspektyf.
Oer de sprekker
Bearn Bilker, no noch boargemaster fan Kollumerlând c.a., hat him altyd dwaande holden mei de skiednis fan de Dútske lannen. Hy hat him spesjalisearre yn de Dútske keningshuzen. Hy hâldt him dwaande mei de Dútske polityk en skriuwt dêroer geregeldwei yn it Friesch Dagblad. Troch syn houlik mei in Dútske frou út it eardere East-Dútslân komt er faak yn Thüringen. Fierder is er aktyf op it mêd fan kultuer, monuminten en histoarje.
Plak, tiid en oanmelde
De lêzing is op tongersdei 29 novimber 2018 yn it Provinsjehûs. De seal is om 12.00 oere iepen, de lêzing begjint om healwei ienen, duorret omtrint in oere en is frij tagonklik. De fiertaal is Hollânsk. De organisatoaren stelle it tige op priis as foar 24 novimber bekend wa’t komme en mei hoefolle persoanen. Oanmelde kin op wolkom@fryslan.frl.


title: Oanpak stienmurd in greidefûgelgebiet hat sukses

maintext:
Om greidefûgels te beskermjen binne yn ’e maitiid fan 2018 yn it greidefûgelgebiet om Aldeboarn hinne tsien stienmurden fongen en dea makke. Dat soarge derfoar dat dêr troch stienmurden minder nêsten leechrôve waarden. It tal greidefûgelpiken dat út it aai kwaam, gie nettsjinsteande dat mar mei sân prosint omheech.
Om Aldeboarn hinne is de stienmurd fierwei de grutste rôver fan greidefûgelnêsten. Dat die bliken út ûndersyk fan de provinsje Fryslân yn 2017. Stienmurden mochten dêrom yn de perioade fan 7 maart oant en mei 30 juny 2018 fongen wurde. Dat hat derta laat dat it tal nêsten dat troch stienmurden leechrôve waard, sakke fan 55% yn 2017 nei 35% yn 2018. Mei-inoar binne tsien stienmurden fongen. Twa stienmurdwyfkes mei jongen binne mei rêst litten en wiene yn de ûndersyksperioade dus yn it gebiet oanwêzich.
Behâld fan nêsten
It tal piken dat werklik út it aai komt, is yn ferliking mei 2017 mei mar sân prosint omheech gien. Fan 39% yn, nei 46% yn 2018. Dat kin komme troch de twa stienmurdwyfkes mei jongen en in foks dy’t yn it gebiet op nêsten en piken jagen. It effekt fan it fangen fan de stienmurden is dêrtroch minder sichtber. Dochs is te sjen dat de predaasje fan greidefûgelnêsten troch stienmurden dúdlik sakket.
Ferline jier wiene de stienmurd en foks ek de wichtichste predatoaren fan greidefûgelnêsten om Aldeboarn hinne. Yn 2017 wie it oandiel fan de stienmurd grutter as dat fan de foks. Yn 2018 hie de foks krekt it grutste oandiel. Sûnder de predaasje troch de twa stienmurdwyfkes en de foks soe 90% fan de nêsten it oerlibbe hawwe, mitsdat dy nêsten net op in oare wize ferlern gien wiene.
De territoariums fan stienmurden binne salang’t it briedseizoen duorret aardich stabyl. De territoariums fan de fongen stienmurden waarden yn it briedseizoen net troch stienmurden út oanswettende gebieten oernommen.
Ferfolch
It fangen fan stienmurden yn griedefûgelgebieten liket in kânsrike maatregel te wêzen om greidefûgels te beskermjen. De provinsje Fryslân wol de proef, lykas yn Aldeboarn, dêrom graach útwreidzje nei nije lokaasjes. De provinsje hat dêr subsydzje foar oanfrege by it Ryk.


title: Skotten solidêr mei Katalanen

maintext:
De brêgen yn de Skotske stêd Glasgow binne de ôfrûne dagen giel kleure. Tûzenen Skotten hawwe giele lintsjes oan ‘e stekken op ‘e brêgen bûn. De lintsjes hawwe de kleur fan ‘e Katalaanske flagge. Op guon steane teksten lykas ‘Wy stypje Kataloanië’.
De lintsjes binne in reaksje op it beslút fan it Spaanske Iepenbier Ministearje om hege finzenisstraffen te easkjen tsjin de Katalaanske politisy dy’t ferline jier meiwurke hawwe oan it referindum oer ûnôfhinklikens. In mearderheid fan ‘e Katalanen keas doe foar ôfskieding fan Spanje, mar it Spaanske regear griep yn en naam de macht oer.
De pro-Katalaanske Catalan Defence Committee Glasgow hie oproppen ta de lintsje-aksje. In wurdfierder seit: “Wy hoopje dat troch ús aksje mear minsken yn ‘e rekken krije dat de demokratyske rjochten yn Kataloanië ûnder druk steane. Dat jildt ek foar it rjocht op selsbestimming, dêr’t wy yn Skotlân gebrûk fan meitsje koene.”


title: Selsridende auto’s, hoe wurdt dat?

maintext:
Produsinten hawwe dêr grif al moaie ferhalen oer skreaun, mar lit no my as âld-elektroanikus it ekris besykje. Lêsten haw ik al yn sa’n auto sitten dy’t ôfremmet as jo te ticht by in foarlizzer komme. En hy joech ek in pyptoan as er oer de sydstreek ried. Op basis fan sokke sinjalen kin grif wol in programma foar in selsrider makke wurde.
Alderearst meie jo fansels gjin fuotgongers en fytsers oanride, dat dy krije praktysk frij oerstekken. No waard dat ek wol tiid, mar it kin ek te mâl gean, dat dêr moatte dan regels foar komme. En in mûs moat er mar net foar remje, en foar in kat miskien allinne mar yn ‘e buorren.
En as it dan allegearre sa goed rint, dan kinne dy auto’s yn ‘e file ek wol wat tichter efterinoar, fral as dan it sinjaal fan de foarste oan de hiele file trochjûn wurdt. Dêrmei is sa’n file dan praktysk itselde as in trein. Tink ris ta wat in ferlichting fan it wegegebrûk dat jaan sil. De files wurde folle koarter en de reaksjes binne folle better opinoar ôfstimd. En it ferskil mei in trein is, dat auto’s by in ôfslach út ‘e file ôfslaan of ynfoegje kinne.
En wa binne dan de klanten? Dan tinke wy fansels oan de 90-plussers en oare minsken dy’t sels net (mear) ride kinne. Mar ferjit net dy jonge ‘eppers’ fan tsjintwurdich! En wat kin der al net in administraasje- en stúdzjewurk dien wurde as josels net mear oan it stjoer hoege! (Yngripe by automatyske bestjoering liket my ek net ferstannich).
In grut foardiel is ek, dat sa’n auto himsels parkeare kin. Jo stappe foar de winkeldoar út en de auto rêdt himsels. Binne jo dêr klear, dan efkes in drukje op ‘e smartfoan, en dêr is er wer! Yn ‘e grutte stêden kin men sa ek gâns op parkearplakken besparje, troch sa’n auto mei oaren te dielen of troch in dan tige fleksibel en goedkeap taksysysteem.
Dat liket dus net sa min. En de feiligens sil ek wol gau better wurde as mei ús riders fan fleis en bloed. As se dan mar net begjinne te riden op iepenbiere wegen, foar’t it goed feilich befûn is!
Pyt


title: Kramer net yn aksje op fiif kilometer fanwege rêchklachten

maintext:
Sven Kramer hat him ôfmeld foar de 5.000 meter by de wrâldbekerwedstriden yn Obihiro. De 32-jierrige hurdrider hat te folle lêst fan de rêch en lit dêrom de lêste dei fan de wrâldbeker yn Japan oan him foarby gean.
Kramer twifele sneon al oft er noch yn aksje komme soe, nei in teloarstellende race op ’e 1.500 meter. “Stikem hoopje je fansels altyd op mear, mar oft dat reëel is… Miskien is it wol tsjin better witten yn.”
De wrâldbekerwedstriden yn Tomakomai (Japan), dy’t takom wykein op it programma stean, lit Kramer ek sjitte. Hy fleant sa gau mooglik werom nei Nederlân. Hast twa wike lyn begûnen de problemen doe’t Kramer him oan in koffer fertilde en him by de kwalifikaasjewedstriden foar de wrâldbeker op It Hearrenfean weromlûke moast foar de tsien kilometer.


title: Dach fan ut Stadsfrys

maintext:
Juster waard yn Frjentsjer de ‘Dach fan ut Stadsfrys’ hâlden. De Fryske taalkundigen Reitze Jonkman en Henk Wolf hawwe op it taalwebstee neerlandistiek.nl in stikje skreaun oer de aktiviteiten. Neffens harren is de namme ‘Stadsfrys’ net terjochte, mei’t de taal gjin Frysk is, mar Hollânsk.
Klik hjir om harren bydrage te lêzen.


title: De Fryske flogger yn New York

maintext:
De Fryske Vlogger yn New York, is dat net wat raar? Nee, want yn prinsipe is New York opboud troch in Fries. Dus ja, it is earder raar dat ik der net earder west hie, foar in hommaazje oan Peter Stuyvestant út Pepergea.
Faaks ek nijsgjirrich


title: List fan ûnderweis nei Europa omkommen minsken yn Ljouwert te sjen

maintext:
Yn de moanne dat LF2018 ôfsletten wurdt is oan de Nijstêd yn Ljouwert de list mei mear as 35.000 nammen te sjen fan omkommen flechtlingen. Sneon 10 novimber wurde de nammen fan minsken dy’t yn 2018 omkamen foarlêzen troch ûnder oaren Nynke de jong en Tjeerd van Bekkum.
Op de boustekdoeken steane de gegevens fan 35.597 flechtlingen, asylsikers en migranten dy’t omkamen. Dy list wurdt sûnt 1993 byholden troch United for Intercultural Action yn Amsterdam.
It projekt wie earder te sjen yn New York, Istanbul, Milaan, Berlyn en Barselona. De list is net folslein want tûzenen binne nea fûn.
De list is in goed 80 meter lange net sa noflike oade oan fergetten slachtoffers