title: Oer nei de Ingelske tiid

maintext:
Fannacht moatte we de klok tebeksette. Dat is mooglik hast foar it lêst troch in opstiging fan de Europeeske Kommisje. Dy hie der fan it simmer in enkête oer organisearre. Nimmen yn myn fermiddens hat dêr doe wat fan fernaam. Mar nei’t dêr útkaam wie dat de measten wol mei it klokfersetten ôfweve woenen, wie it ynienen al grut yn it nijs. En wylst referendums efternei gauris as enkête beskôge wurde, wie it hjir krekt oarsom en waard fuortendaliks ôfkundige dat der skielk mar ien tiid jilde sil yn de Europeeske Uny. No ja, dat wol sizze, lannen moatte sels kedize hokfoar tiid as hja tenei oanhâlde. Dat kin dus just in biddeltekken oan tiidsônekes wurde. Lekker handich.
Hokfoar probleem wurdt dêr no eins mei oplost?
No, it skynt dat guon lêst ha fan it gepiel mei de klokwizers. Dat sille dan lju wêze dy’t nea it fleantúch nimme nei in oar kontinint want dan is de tiidskok fansels noch folle grutter. Mar goed, sokken binne der noch. It moatte lykwols ek minsken wêze dy’t nea ris in oerke útsliepe yn it wykein, want dat moat harren biologyske klok dan likegoed fan de regel bringe. Hawar, sûnder mis sille dy der ek wêze. Mar kin it lijen fan dat espeltsje tsjirmers út tsjin de neidielen fan dit ûndernimmen? Earder waard tocht dat de simmertiid enerzjybesparring opsmite soe en dat skynt ôf te fallen. Mar minsken genietsje by it simmer wol fan ôfgryslik lange ljochte jûnen. Dy moatte we aanst misse, as we foar de wintertiid kieze. Dus dan de simmertiid mar? Dan komt skielk by it winter de sinne pas healwei de moarn op. Ik freegje my ôf hoe goed oft de ynfollers fan de enkête dêr oer neitocht ha.
Wat de biologyske klok oanbelanget, is it de baas dat dy safolle mooglik lyk rint mei de echte dei, safolle hat wittenskiplik ûndersyk nei it effekt op de sûnens wol oantoand. Werom nei alle stêden de eigen sinnetiid – om tolve oere de sinne op it heechste punt oan de loft – is hjoed de dei in behyplike boel. In tiid dy’t minder as in oere ôfwykt fan de tiden yn de lannen om ús hinne, lykas foar de oarloch yn Nederlân, liket my ek net mear praktysk. Nee, dan kinne we better mar oerstappe op de Greenwich Mean Time, de tiid fan ús westerbuorlju, want dy sit it tichtst by de sinnetiid te uzes. Dus de wizers, eins krekt as fannacht, nochris in oerke tebek. Wurdt it skielk wol altyd frijwat betiid ljocht én tsjuster, neffens wat wy no wend binne. Mar lykas ús nije tiidsônegenoaten beare: “Early to bed and early to rise, makes a man healthy and wise”.
Nanne


title: Waarpraatsje: bytsje ritich

maintext:
DE JOUWER – Nei in skiere snein wurdt it no in bytsje ritich.
Yn ’e nacht fan snein op moandei is de loft berûn en sil it wat reine. De swakke oant matige súdwestewyn giet nei it noarden en hellet by de kust lâns wat oan. It wurdt om de 10 graden hinne.
Moandei binne der opklearringen. De wyn is matich en komt út it noarden. By de kust lâns stiet wat mear wyn. It wurdt 14 graden.
Fan tiisdei ôf sjogge wy de sinne net folle en kin der alle dagen wol in bytsje reinwetter falle.
Jan Brinksma

fasttext_language: fy


title: Waarpraatsje: moandei en tiisdei ek noch waarm

maintext:
DE JOUWER – It wie snein in bytsje minder waarm as sneon, mar wy ha in hiel kreas wykein efter de rêch. It bliuwt sels noch wat langer waarm neisimmerwaar.
Yn ’e nacht fan snein op moandei binne der opklearringen, mar der is sa út en troch ek bewolking. By in swakke oant matige sude- oant súdeastewyn wurdt it 13 graden.
Moandei is der neist sinne ek bewolking. De wyn is swak oant matich en komt út it suden oant súdwesten. It wurdt tusken de 18 en 21 graden.
Tiisdei feroaret der net folle oan it waar. It is dan noch hieltyd te waarm foar de tiid fan it jier.
Jan Brinksma


title: Tolve jonge keunstners eksposearje op MAF 2018

maintext:
De nijste lichting nasjonale en ynternasjonale talinten fan ferskillende keunstakademys eksposearje harren wurk yn ljocht- en mediakeunst op it kommende Media Art Festival.
Tongersdei 15 novimber begjint it jierlikse Media Art Festival yn Ljouwert. It MAF is it evenemint yn Noard-Nederlân foar nij talint en ynternasjonale keunstners op it mêd fan ljocht- en mediakeunst. Oant en mei 2 desimber eksposearje 12 jonge keunstners harren wurk as de MAF Young Masters. Dêrneist is der in wiidweidich programma om it tema LinkedUp – Kommunikaasje en Ferbining: hoe technology him ferhâldt ta de minske yn kommunikaasje en ynteraksje. Twa wike lang binne der workshops, útfieringen en filmjûnen. It festival wurdt feestlik ôfsletten mei ûnder oaren de Young Master Awards 2018.
De dielnimmers oan it Media Art Festival binne allegear resint ôfstudearre fan Nederlânske en in trijetal ynternasjonale keunstakademys: Alexander van Bakel (Gerrit Rietveld Academie, Amsterdam), Friedrich Boell (Kunsthochschule für Medien, Köln), Anaïs Borie (Design Academie, Eindhoven), Jihen Ben Chikha (The Higher Institute of Fine Arts of Sousse/TUN), Oscar van Leest (ArtEz, Arnhim), Jelle Reith (ArtEz, Arnhim), Anne Fie Salverda (Minerva Academie voor Popkultuer, Ljouwert), Wouter Smit (Gerrit Rietveld Academie, Amsterdam), Timbre Vibes (Hogeschool voor de Kunsten, Utert), Bernardo Zanotta (Gerrit Rietveld Academie, Amsterdam), Jakub Valtar (Minerva Frank Mohr Instituut, Grins), Lena Weisner (Hochschule für Angewandte Kunst und Wissenschaft Hildesheim/DE). It folsleine programma is te finen op www.mediaartfriesland.nl.
Dy keunstners binne allegear nominearre foar de MAF Young Masters Award. De winner wurdt oanwiisd troch in ynternasjonale sjuery besteande út lûdskeunstner Selu Herraiz (E), performancekeunstner Laurenz Theinert (DE) en ljochtûntwerper Tim Fuchs (CH). De priis bestiet út in ferbliuw en in eksposysje by AADK Spain keunstnersresidinsje yn it Spaanske Blanca.
MAF is yn it âlde postsortearbedriuw oan de Snitsertrekwei 1, op rinôfstân fan Sintraal Stasjon Ljouwert. De iepening fan it festival is tongersdei 15 novimber om 20:00 oere. De eksposysje is dêrnei alle dagen iepen fan 10.00 oant 22.00 oere. De yntree is € 5,-; foar studinten € 3,- en foar jongelju oant en mei 16 jier is de yntree fergees. Foar groepen binne der spesjale rûnliedingen en workshops op maat. Dêrfoar oanmelde kin fia mediaartfriesland@gmail.com .
It Media Art Festival is dit jier part fan de ReOpening LF2018: de slotfestiviteiten fan it Ljouwert Kulturele Haadstêdjier.


title: Noarden yn byld foar wetterstoffabryk

maintext:
Gasunie en it Frânske enerzjykonsern Engie wolle yn it noarden in griene wetterstoffabryk bouwe. It fabryk hat in saneamde elektrolyser dy’t mei elektrisiteit wetter skiedt yn soerstof en wetterstof. De wetterstof kin brûkt wurde as brânje, dêr’t wer wetter by ûntstiet, mar ek tsjinnet om oerstallige enerzjy op te slaan.
It wetterstoffabryk soe mei de 100 megawatt elektrolyser de grutste fan syn soart yn Europa wurde moatte. De grutste dy’t op it stuit yn Europa stiet, hat in fermogen fan tsien megawatt. Gasunie en Engie wolle it fabryk stadichoan opskale nei in folle grutter fermogen fan faaks wol in gigawatt yn 2030. Foar it opfieren fan de produksje binne wol mear wynparken op see nedich dy’t griene stroom leverje.
Mei de gearwurking wolle de bedriuwen bydrage oan it flugger op gong bringen fan de enerzjytransysje en it tsjingean fan klimaatferoaring. It noarden fan Nederlân moat dêr dus in wichtige rol yn spylje. In logyske lokaasje foar it fabryk soe de Eemshaven wêze, mei’t dêr alle stroom dy’t nedich is fia ûnder oare wynmûnen oan lân komt.


title: It wykein stiet bol fan Under de Toer

maintext:
Yn it sawat ôfrûne Kulturele Haadstêdjier is der in hiel soad bard yn en om it projekt Under de Toer, mar it projekt is wis noch net foarby. Fan de 31 manifestaasjes, sitte der noch sân foarstellingen yn it fet, dêr’t der it wykein 5-7 0ktober fjouwer yn premjêre gean: De Merakels fan Nijlân (Nijlân), Op de Terp Almenum (Harns), De tael van et hatte (Ter Idzard) en Yn it Skaad fan ’e Toer (Ryptsjerk). Fan oksen yn de tsjerke oant in iepenbrutsen grêf; de ûnderwerpen, de foarstellingen en ferhalen binne unyk, mar alle foarstellingen binne hielendal Under de Toer.
Neist de premjêren binne der kommend wykein noch in trijetal foarstellingen te sjen dy’t al earder úteinset binne. Hieren yn ’e wyn (Langsweagen), Slauerhoff: yn Memoriam Patris (Ljouwert) en De Profylfoto fan Klaas (Wommels) geane fierder. Der is noch in soad te rêden ûnder de toer.
De slotstikken
Fierderop yn oktober geane de twa projekten De Klok moat Werom yn Koartsweagen (10 oktober) en De Slach by Boxum yn Boazum (19 oktober) yn premjêre. Yn novimber folget it lêste stik: Twa Twuorren yn Wergea (11 oant en mei 24 novimber).
Yn de mear as tritich projekten fan Under de Toer, dy’t mei it Kulturele Haadstêdjier te sjen wienen, steane de ferhalen fan likefolle Fryske tsjerketuorren sintraal. It projekt wurdt no in foarbyld fan ferbiningen dy’t lein binne tusken de ferhalen, keunstners en de mienskip. It ferskaat oan manifestaasjes brocht in ferskaat fan minsken op ’e fuotten dy’t mei-inoar de ferhalen út it ferline en no op ’e nij belibje koene, belutsenen en publyk. It is mei tank oan de bysûndere stipe fan it Prins Bernhard Kultuerfûns, dat dit projekt realisearre wurde koe.


title: Wrâldkampioenskip Dogfrisbee komt nei Houtigehage

maintext:
De spektakulêre hûnesport Dogfrisbee bestiet al sûnt 1998 yn Nederlân, mar noch nea earder hat der in Wrâldkampioenskip yn ús lân west. Hoe aardich is it dan om dat evenemint ek noch yn Fryslân, yn it moaie Houtigehage hâlde te meien.
Op 5, 6 en 7 oktober 2018 wurdt it fuotbalfjild fan SV Houtigehage yn de gemeente Smellingerlân omtovere ta dogfrisbeewedstriidfjild. Op freed is de lêste mooglikheid om jin noch te kwalifisearjen foar it WK, op sneon en snein is de wedstriid sels. Der wurde hûndert dielnimmers út tsien lannen ferwachte.
Reint Elzinga en Yvette Le Noble-Elzinga fan Fly ‘em High meitsje dat mooglik. Sy wenje yn Boelensleane en hawwe dêr in treningslokaasje foar dogfrisbee. Al mear as fyftjin jkier is dogfrisbee in ûnmisber part fan harren libben. Sy jouwe lessen en workshops, organisearje wedstriden en jouwe demonstraasjes op grutte en lytse eveneminten troch hiel Nederlân.
Reint Elzinga, bestjoerslid fan de UFO (oerkoepelend dogfrisbee-organisaasje), is fan betinken dat it tiid waard dat it WK nei Nederlân komt. De grutte wedstriden waarden oant 2014 yn Amerika holden. Yn 2014 hat it WK foar it earst yn Europa west (yn Switserlân), yn 2016 yn Dútslân en in 2018 komt it dus nei Nederlân. Fryslân stiet dan yn de dogfrisbeeskiednis yn in rige mei bygelyks Teksas, Colorado, en Californië.
Besikers fan it WK kinne yn de freestyle klasse sjoos dy’t harren de siken benimme ferwachtsje. Hûn en baas litte dêr yn twa minuten ferskillende trúkjes yn sjen. De “handler” goait de frisbee op ferskillende, keunstsinnige manieren en de hûn fangt dy troch syn hiele lichem yn te setten.
Bysûnder: elkenien jout sels de muzyk op dy’t ûnder de sjo spile wurdt. It doel is dan ek dat de sjo by de muzyk past. Dêrneist wurdt ek noch de fokus fan de hûn op de frisbee en syn baas beoardiele. In goede gearwurking is dus needsaaklik!
Yn de distanceklasse giet it om fiere goaien en de fluchste hûnen. Binnen 1 minút moatte der sa folle mooglik punten helle wurde, troch de hûn op bepaalde ôfstannen de frisbee fange te litten.
Neist de wedstriid is der foar besikers noch mear te dwaan: diskes mei ferskillende produkten foar hûn en minske sille der wêze, foar de bern is der in springkessen yn de binnenlokaasje en is it mooglik om sels wat frisbees te goaien. De tagong is fergees en yn de kantine binne fersnaperingen te krijen. Besikershûnen binne fansels wolkom.
It WK is op it fuotbalfjild yn Houtigehage. Mear ynformaasje stiet op www.flyemhigh.nl of op de facebook side fan Fly ‘em High. Details fan it evenement: 5, 6 en 7 oktober 2018 fan 10.00 oere oant 17.00 oere op it terrein fan SV Houtigehage, Dûnoardswei 12, 9223 LA Houtigehage


title: Hearrenfean-trener Ten Berge twingt spylster om har tsjin Omrop Fryslân te ferbrekken

maintext:
Fuotbalster Tiny Hoekstra, dy’t freed foar SC Hearrenfean skoarde tsjin Ajax, mocht nei de wedstriid fan har trainer Roeland ten Berge gjin ynterview yn it Frysk jaan foar de kamera fan Omrop Fryslân.
De reden? “Het moet in het Nederlands, zodat het Nederlandse publiek het ook kan verstaan en geen ondertiteling nodig heeft.” En dêrom fertelde Tiny Hoekstra út Rinsumageast yn it Nederlânsk wat se fan de wedstriid fûn.
Foarsitter fan de Hearrenfean-froulju, Froukje Hofma, reagearret op Twitter: “De meiden van het team willen graag horen wat Tiny zegt en (als het in het Fries is) verstaan ze het niet. Maar als echte Friezin ben ik er zeker niet op tegen.” Neffens Hofma is it gjin belied dat de froulju gjin Frysk prate meie tsjin de parse.
Hoekstra sette Hearrenfean healwei de earste helte op 1-0. Yn de blessueretiid fan de wedstriid makke Ajax dochs de gelykmaker, sadat wedstriid yn 1-1 einige.
Boarne: Omrop Fryslân


title: Auteursbesite Bob Roth op 24 oktober

maintext:
Lêzing tegearre mei David Lynch
Yn De kracht van Transcedente Meditatie leit Bob Roth, learaar foar bekende figueren yn de media- en sakewrâld, yn heldere stappen út hoe’t men profitearje kin fan Transedinte Meditaasje.
Transedinte Meditaasje (TM) is in ienfâldige technyk foar it opladen fan geast en lichem. Dêr wurdt gjin gebrûk by makke fan konsintraasje, behearsking fan de geast, kontemplaasje of observaasje fan tinzen, lykas by oare meditaasjefoarmen, mar ûnderfynt de geast sûnder muoite in djippe inerlike stilte en rêst. As jonge skeptikus learde er de keunsten fan de grûnlizzer fan TM, Maharishi Mahesh Yogi.
Auteursbesite
Op woansdei 24 oktober komt Bob Roth nei de VU Amsterdam foar in lêzing. David Lynch sil dêr mei in streekrjochte ferbining út Los Angeles wei by oanwêzich wêze.
By de lêzing besprekke Roth en Lynch hoe’t bewustwêzen de boarne is fan alle kreative ynspiraasje. En hoe’t men jins libben transformearje en jins folsleine potinsjeel ûntwikkelje kin, troch it beoefenjen fan Transedinte Meditaasje. In technyk dy’t him yn de praktyk bewiisd hat. Der sil in seldsume gelegenheid wêze om fia fideolink fragen te stellen oan de ferneamde filmmakker en kreatyf sjeny David Lynch, oer meditaasje, film, kreativiteit en de sosjale programma’s fan de David Lynch Foundation.
Woansdei 24 oktober, 20.00 oere, Frije Universiteit, seal KC07, De Boelelaan 1105 yn Amsterdam.
Klik hjir om jo oan te melden foar de lêzing.


title: Peste (ferhaal)

maintext:
Peste
Ferhaal fan Sjoerd F. Talsma
Se hiene altyd al in bytsje de gek mei lytse Wytse hân. Mar dêr koe er sels neat oan dwaan. Syn iene skonk wie wat fergroeid en wat koarter en briker as de oare. De oare bern moasten Wytse altyd hawwe, as it om kweajongesstreken gie. As se immen te pakken hiene, dan wie it Wytse wol. Mei it fuotbaljen wie Wytse altyd de lêste dy’t keazen waard en by sideplakboartsjen lieten se him soms oeren op syn plakje sitte. Wytse wie altyd de pineut.
Sa gong it ek altyd yn it Paulussteechje. It steechje waard sa neamd, omdat Paulus Krotsje dêr wenne, yn in âld ferfallen húske. Hoe’t Paulus eigentlik fan efternamme hjitte, wist net ien, mar elk neamde him sa omdat er yn in krotsje wenne. It steechje wie fluorre mei lytse giele stientsjes en as Wytse en syn freonen dêr lâns draafden op harren klompkes, dan hie dat nochal wat kabaal en dêr koe Paulus net goed oer. Hy hie der mar in hekel oan en as dy jonges dêr wer ris lâns draafden, hie er wolris besocht om ien fan dy dogeneaten te pakken te krijen. Mar Paulus wie al âld en net sa fluch mear en boppedat wiene Paulus syn skonken ek net wat it wêze moast. Dat wie, nei’t se seine, it gefolch fan polio yn syn jonge jierren.
Letter hat Paulus it oars besocht, want as er de jonges oankommen hearde, dan stie er klear mei in amerfol wetter en as er tocht dat se foar syn hûs wiene, dan smiet er de amer leech troch de foardoar. Yn ’e hoop fansels dat ien fan dy rotbern wiet wurde soe en net wer troch it steechje doarst. Mar Paulus wie altyd te let, want de jonges wiene alwer foarby as er de amer leech smiet.
Mar as der al immen wiet waard, dan wie it Wytse fansels, want dy rûn altyd efteroan troch syn ûngelokkiche skonk. De oare bern hiene dan de measte wille en skuorden har de bûsen út fan it laitsjen. Mar de lêste kear dat hja dêrlâns draafden, kaam der gjin wetter en de doar bleau ticht. Dat wie wol frjemd, want Paulus reagearre altyd. Nei der noch in pear kear efterinoar lâns te draven hiene de jonges harren nocht derôf. Der kaam gjin reaksje.
De jûns oan de itenstafel hearde Wytse dat heit tsjin mem sei dat Paulus stoarn wie en dat er oansteande tongersdei op it hôf begroeven wurde soe. Wytse skrok der wol fan. Hy hie it altyd begrutlik fûn om Paulus sa te pesten, mar hy woe fansels ek graach meidwaan mei dy oare jonges. Doe’t er de jûns op bêd lei, koe er der mar min los fan komme en tocht er, as ik sa âld bin, dan sille de bern my ek wol peste. Mei triennen yn ’e eagen is er yn ’e sliep fallen.
Op tongersdeitemiddei kaam Wytse fierstente let op skoalle en master wie lilk op him. Mar Wytse woe net fertelle wêrom’t er sa let wie en dêrom krige er straf fan master. Hy moast neibliuwe en strafwurk meitsje, krekt salang dat it ôf wie. Want te let komme sûnder in goede reden, dat mocht net, sei master. Wylst syn kammeraten laitsjend de klasse útgiene, begûn Wytse oan syn strafwurk.
Jûns krekt nei it jûnsmiel gie de doarbel. Master woe efkes fan heit en mem witte wêrom’t Wytse hjoed sa let op skoalle kommen wie en fertelle dat Wytse dêr straf foar krige hie. Heit en mem hearden der nuver fan op, want Wytse hie neat sein oer wat der dy deis bard wie. No koe Wytse der net mear ûnderút en moast er it hiele ferhaal wol fertelle. Oer it pesten en wat se altyd diene yn it Paulussteechje en en … Hy koe it gûlen net mear tsjinhâlde en krige al wat meilijen fan de oaren. En tusken it snikken en de triennen troch fertelde Wytse dat er it net litte kinnen hie om op it tsjerkhôf nei Paulus syn begraffenis te sjen, omdat er him sa ferbûn fielde mei Paulus en syn beheinde skonken en dat dat him sa begrutte.
Master krige tige spyt dat er Wytse strafwurk jûn hie mar, sei er, dat dat kaam trochdat Wytse net fertelle woe wêrom’t er sa let op skoalle kommen wie. Heit en mem treasten Wytse en seine dat se it hiel goed begripe koene dat er sa’n begrutsjen mei Paulus hie. En hja seine dat se der tenei better om tinke soene dat Wytse net mear sa pleage wurde soe. “Ja”, sei master, “en ik ek. Ik sil der ek better omtinken oan jaan en ik hoopje datst my ferjaan kinste dat ik dy strafwurk jûn haw.”
“Ja wis wol, master”, sei Wytse, “want dat hie ik der wol foar oer.”


title: De rykdom fan it Frysk: tolve wurden foar ‘jij’

maintext:
It Ingelsk hat you, it Nederlânsk je, jij en u, mar it Frysk hat wol tolve manieren om de persoan oan te tsjutten tsjin wa’t men praat. Henk Wolf set se op in rychje yn in artikel op it webstee Neerlandistiek. It is hjirre te lêzen:
https://www.neerlandistiek.nl/2018/10/de-twaalf-friese-vertalingen-van-je-jij-en-u/.


title: Online Frysk leare foar Dútsktaligen

maintext:
Dútsktaligen koenen sûnt ferline jier al Frysk leare út it Lehrbuch Frysk fan Wolter Jetten, dat útkommen is by de Afûk. No kinne se ek alfêst in begjin meitsje mei in koarte fideokursus. Dy is ûnder de namme Friesisch – Audiokurs für Anfänger fergees op YouTube te finen. Yn tsien koarte lessen leare Dútsktaligen faak brûkte Fryske sintsjes, sa’t dy bygelyks ek yn in reisgids te finen wêze soene. Omkeard kin de fideo nammers ek troch Frysktaligen brûkt wurde om Dútske sintsjes te learen.
Jetten hat de fideo opnommen mei syn soan Hindrik, dy’t twatalich grutbrocht wurdt en as memmetaalprater fan it Dútsk de Dútske teksten foar syn rekken nimt. Jetten docht sels de Fryske teksten. Dy binne net allinne te hearren, mar ek fuortendaliks te lêzen.
De fideokursus is hjirûnder te besjen. De direkte link is: https://www.youtube.com/watch?v=V1kTSIj3fdc.


title: FryslânPhoto Festival

maintext:
Fan 4 oant en mei 28 oktober wurdt de twadde edysje holden fan it FryslânPhoto Festival. Fotografen en leafhawwers fan fotografy kinne dêr sjen wat Fryslân op dat mêd te bieden hat. It festival jout sawol oan amateur- as oan profesjonele fotografen in poadium. Dy litte dêr wurk sjen dat ynspirearre is op it tema ‘Wa bin ik’.
Identiteit is in aktueel ûnderwerp, yn it persoanlik libben fan minsken like goed as yn de fotografy. De dielnimmende Fryske profesjonele en bedreaune amateurfotografen lieten har ynspirearje troch soksoarte fragen as: Bestiet in eigen identiteit? Wurdt dy bepaald troch wêr’t men wennet of wêr’t men wei komt? Troch jins sekse, jins opfieding? En feroaret jins identiteit as men op ’e flech slacht? It wurk is te sjen op de haadeksposysje yn winkelsintrum Saailân. Dêr is ek wurk mei in link nei itselde tema te sjen fan in pear Skandinavyske fotografen.
Oare bysûndere eksposysjes wurde holden op de spesjale fotorûte troch de binnenstêd fan Ljouwert. Dy giet by in galery en de eardere winkel fan Auke Rauwerda lâns en komt út by de Aldehou, dêr’t selsportretten fan bern te sjen binne. Bysûnder binne ek de foto’s fan wykbewenners en nijkommers, dy’t te sjen binne yn it Ynformaasjesintrum fan Kulturele Haadstêd.
Publyk kin ek meidwaan oan meet & greets mei de fotografen, Instawalks, in rûnlieding by in samler fan âlderwetske kamera’s en der binne pop-upfotostudio’s yn fjouwer wiken dêr’t de minsken fergees in portret meitsje litte kinne.
De folsleine ynformaasje is te finen op https://fryslanphoto.com/


title: Bloedbad yn Amerikaanske synagoge

maintext:
By in sjitterij yn in Amerikaanske synagoge binne ferskate lju dea rekke. De dieder is troch de plysje oppakt.
Yn ‘e synagoge fan Pittsburgh, yn de steat Pennsylvania, wie in tsjinst oan ‘e gong, doe’t in ûnbekende man it gebou yn rûn en om him hinne skeat. Neffens Amerikaanske media binne acht minsken dêrtroch ferstoarn. Op syn minst seis oaren binne ferwûne rekke. Under dde slachtoffers binne ek plysjeminsken.
De dieder hat him earst in skoft beskûl hâlden yn ‘e synagoge, ear’t er him oerjoech.
De Amerikaanske presidint Donald Trump reagearre poerlilk op it nijs. Neffens him moat elkenien dy’t in godshûs oanfalt automatysk de deastraf krije. Hy sei ek dat de oanslach net bard wêze soe as der in bewapene bewekker yn it gebouw west hie.


title: ‘Gaelic spoken’

maintext:
In Skotsk museum mei it keurmerk ‘Gaelic spoken’. De Gaelicpratende besiker dy’t dêr komt, wit fuortendaliks dat er in gids krije kin dy’t syn taal praat. Of in restaurant dêr’t de Gaelictalige obers in spjeldsje drage mei ‘Gaelic spoken’ derop.
It binne in pear ideeën fan VisitScotland, in grutte toeristyske organisaasje yn Skotlân, foar in nije kampanje om mear toeristen nei Skotlân ta te krijen. De organisaasje wol it Gaelic folle mear brûke yn it toerisme, sawol foar de Gaelicpratende Skot as foar de toerist dy’t dat geheimsinnige lytse taaltsje wolris hearre wol.
“It toerisme is ien fan ús wichtichste groeisektoaren”, sei de Skotske minister fan toerisme, Fiona Hyslop. “Troch it Gaelic yn ‘e toeristeyndustry sichtberder te meitsjen jouwe wy net allinnich in autentike Skotske ûnderfining, mar stypje wy de ekonomy ek troch noch mear toeristen nei Skotlân ta te lokjen.”


title: Scanner slagget der net yn smokkelguod yn finzenis te sjen

maintext:
Justysje is der net yn slagge mei spesjale apparatuer de smokkel fan telefoans en drugs yn finzenissen better oan te pakken. In proef mei saneamde security scanners is mislearre, sa hat it ministearje fan Justysje en Feiligens witte litten.
De spesjale scanners, bekend fan Skiphol, binne ynset nei in kritysk rapport fan de Ynspeksje foar Justysje en Feiligens. De ynspeksje konkludearre ferline jier dat finzenen noch te faak mobyltsjes en drugs yn harren sel lizzen ha.
Fûllearje
Yn 2016 die al bliken dat in protte telefoantsjes en ferdôvjende middels de finzenissen yn kamen. It gie net allinnich om softdrugs, mar ek harddrugs lykas heroïne en kokaïne. It ûntbrekt it finzenispersoniel oan tiid om alle sellen yngreven te ynspektearjen en mei deteksjepoarten, bagaazjetrochljochting en fûllearjen kin ek net al it smokkelguod fûn wurde. Tongersdei stiene der bylden yn De Telegraaf fan finzenen yn in groepssel dy’t dûnsjend drugs en drank brûke.
Justysje hope mei de nije security scanners de drugs en mobile telefoantsjes better ûnderskeppe te kinnen. Mar de scanners detektearren it ferbeane guod net, sa seit in wurdfierder fan Justysje. De telefoantsjes en drugs binne te lyts, sa docht bliken. Guon telefoantjes binne sels net grutter as in pear sintimeter. De pilot rûn in jier in de finzenis fan Vught.
Der is ek in telefoanhûn mei de namme Amy oplaat. De hûn slagget it wol om it smokkele guod te trasearjen. Dy moat wol dield wurde mei alle finzenissen yn Nederlân. Meikoarten komt der in twadde hûn by. Dêrneist hat it finzeniswêzen noch alve drugshûnen.


title: Waarpraatsje: wykein mei twa gesichten

maintext:
DE JOUWER – Nei in hiel kreaze en waarme sneon, sjocht it waar der foar snein hiel oars út.
Yn ’e nacht fan sneon op snein is de loft berûn en kin it sa út en toch wat reine. De noardeastewyn is matich, by de kust lâns krêftich. It wurdt 9 graden.
Snein is de loft earst berûn en soe der noch wat reinwetter falle kinne, mar geandewei de dei sille wy de sinne ek sjen. De noardeastewyn is matich, by de kust lâns frij krêftich oant krêftich. Letter jout de wyn him oeral wat del. It wurdt mei 14 oant 15 graden in stik frisser as sneon.
Nei it wykein bliuwt it drûch en letter yn ’e wike komt de neisimmer werom.
Jan Brinksma


title: Waarpraatsje: rêstich hjerstwaar

maintext:
DE JOUWER – It wie snein in stik frisser as sneon, mar it waard dochs in hiel wol kreaze dei. De nije wike sjocht der ek poerbêst út.
Yn ’e nacht fan snein op moandei is it helder. Der kin op guon plakken damp úntstean. De wyn is swak en komt út ferskate rjochtingen. By de noardlike kust lâns stiet in matige sude- oant súdwestewyn. It wurdt mei in graad as 4 in kâlde nacht.
Moandei skynt de sinne, mar der is ek sa út en troch hege bewolking. De sude- oant súdwestewyn is swak oant matich. It wurdt 15 graden.
De oare dagen fan ’e wike bliuwt it drûch. Boppedat wurdt it stadichoan waarmer. Neisimmer!
Jan Brinksma


description: Ioan Gruffudd yn trafod ei or-bryder

title: Ioan Gruffudd yn trafod ei or-bryder


title: FNP: Kreative oplossingen betinke foar tekoart oan soarchpersoaniel plattelân

maintext:
Ljouwert- De FNP hat kundskip naam fan it berjocht op Omrop Fryslân dat guon soarchynstellings op it plattelân minder maklik oan persoaniel komme kinne. Ut de berjochten docht bliken dat benammen it ferfier fan it wenplak fan mooglike persoanielsleden, dat meastentiids yn de stêden is, nei de de soarchynstellings op it plattelân in knipepunt is.
De FNP fynt it tige wichtich dat de soarch foar elts goed berikber is en bliuwt, ek op ús Fryske plattelân. De FNP wol dêrom fan Deputearre Steaten witte wat hja dwaan kinne om dit probleem op te lossen. De provinsje hat in dúdlike taak oangeande it plattelânsbelied en it iepenbier ferfier.
De FNP freget him ôf oft spesjale soarchbuskes of it beskikber stellen fan (diel) lease auto’s in oplossing biede kinne soe. De FNP wol dat Deputearre Steaten hjir wurk fan makket en besjocht wat de mooglikheden binne. Neffens wurdfierder Corlienke de Jong is dizze wike hiel dúdlik wurden dat it besteande soarchsysteem de soarch net berikber hâlde kin foar eltsenien. Hja wiisd op de ferantwurdlikheid foar it provinsjaal bestjoer om kreatyf mei gemeenten en soarchoanbieders te tinken om de soarch foar elts berikber te hâlden.


title: Nije bondel Willem Abma: ‘Ferbûn en sjoen, mimeringen oer myn leauwe en libben’

maintext:
Ljoiwert- “Ferbûn en sjoen, mimeringen oer myn leauwe en libben” bestiet foar it grutste part út religieuze poëzij. De skriuwer waard tige kristlik grutbrocht wat in djippe útwurking op him hie. Hy keas der dan ek foar om theology te studearjen om antwurd op syn fragen te krijen. Mar der kamen mear fragen by as dat der oplost waarden. Dat resultearre deryn dat er sa’n 40 jier de tsjerke mijde. Earst op syn 59ste fûn er it paad fan tsjerkegong werom. Sûnt 2014 giet Abma no en dan foar yn ûnderskate tsjerken.
De bondel foarmet de delslach fan syn mystike leauwe en oanhâldende ferlet om yn de inerlike dialooch fan it gebed it kontakt mei God te ûnderhâlden. De bondel is opboud út sân skiften. Yn it earste skift leit de klam op de emoasje en net op it begripe wollen. Mystyk is yn de fersen fan it skift “Brêge” it ûnderlizzende thema. Yn it skift “De Reed” komt nei foaren hoe wichtich ûnderfiningen yn de iere bernejierren foar de geloofsfoarming fan de skriuwer west hawwe. Yn it skift “Yn ’e jûntiid” oertinkt de skriuwer de tichterby kommende libbensein. De bondel wurdt ôfsluten mei de skiften “Gebeden, Geastlike lieten en “Sa beskôge”.
Uitgeverij Wijdemeer Leeuwarden-www.wijdemeer.nl
Utfiering: hardcover, 72 siden
Ferkeappriis € 19,90
Boekfersoarging Gert Jan Slagter


title: Opstigings werkenbere komeedzje yn Folsgeare

maintext:
Folsgeare- Opstigings” is in fleurige foarstelling fan de Sterke Froulju. It is in jûn wille foar manlju en ek foar froulju. Dizze foarstelling is in seksy, swingende en werkenbere komeedzje troch fjouwer froulju dy’t witte wêr’t se ‘t oer ha.
Wa kent it net: samar bloedhjit, it swit brekt dy út, do wurdst wat ferjitlik, hast lêst fan wikseljende stimmings, mood swings. It komt allegearre foarby yn de foarm fan bysûndere sketskes en sankjes en dat mei swingende humor.
17 november 20.00 uur
Doarpshûs “Yn ‘e Lijte” te Folsgare
Kaarten eventueel reserveren tjdijkstra@home.nl


title: Frysk by Fonteinen

maintext:
Ljouwert- FNP Súdwest-Fryslân is ynnommen mei de tasizzing fan direkteur Oeds Westerhoff, direkteur legacy by de stichting LF2018, dat de tekst op de boerden by alle 11 fonteinen aanstons ek yn it Frysk is. Mar leafst 6 fan de 11 fonteinen steane yn Súdwest-Fryslân.
FNP riedslid Douwe Blom: “de measte besikers komme hjir foar de kultuer; dan is it logysk dat se ek de Fryske taal meikrije”. Omdat der by 11Fountains al in plan wie nije boerden te ûntwikkeljen, wurdt it Frysk no ien op ien meinommen. Der komme in protte minsken op de fonteinen ôf, eltsenien profitearret dêr fan. Douwe Blom: “Sa is allinnich al yn myn eigen wenplak Drylts, nei de komst fan de fontein, it tal besikers oan de monumintale mûne yn de stêd ferdûbele”.
Wat de FNP yn SWF oanbelanget komme de meartalige boerden der sa gau as mooglik.


title: Sânman & Sikke yn ’t Fjoer foar de Skearnegoutumer toer

maintext:
Sneek – Freed 23 nov. fersoarget de fokale groep Sânman & Sikke jûns 8 oere in konsert yn de Martenstsjerke te Skearnegoutum. Dit konsert is der ien yn in rige om jild te generearjen foar restauraasje fan de toerspits fan de Martenstsjerke dêr’t men takomme maaitiid mei hopet te begjinnen.
De fokale manljusgroep Sânman & Sikke is ûntstien yn 1994 yn Warkum en nimt mei syn gearstalling en muzykkar in hiel eigen plak yn it Fryske muzyklibben yn. De groep stiet fan it begjin ôf ûnder lieding fan Siebren Kramer. Sânman & Sikke mei dan op lichte muzyk oriïnteard wêze, in moai foarbyld hjirfan is de prachtige humoristysche fertolking fan “de Bakstienballade” in liet dêr’t de groep mei bûten de stringen stapt. Ek klassike eleminten wurde net mijd, dêrtroch is de groep lestich yn in hokje te pleatsen. Yn de rin fan de jierren binne 5 cd’s opnommen, dy’t yn eigen behear útbrocht binne.
It repertoire kin sûnder mis breed neamd wurde; it grut ferskaat oan stilen, fan barbershop oant Beatles en fan gospel oant Westcoast, soarget derfoar dat it publyk him net in tel hoecht te ferfelen. Ek de eigen Frysktalige nûmers en de ynformele, relativearjende presintaasje drage yn wichtige mate by oan de identiteit en de útstrieling fan de groep. Ut de reaksjes tidens optredens yn de provinsje (mar ek dêrbûten) yn doarpshuzen, tsjerkjes en teaters, hat wol bliken dien dat it lûd fan Sânman & Sikke by in breed publyk yn de smaak falt.
De mannen wurde ek geregeld frege foar oare muzikale útstapkes. Sa ha se bygelyks meiwurke oan teaterfoarstellings, de achtergrûnsang fersoarge by de film ‘De hel fan 63’ en it byhearrende nûmer ‘De hel foarby’ fan De Kast en meiwurke oan in nijjiersrevue fan Rients Gratama. Mei Frederike Kleefstra is in programma ûntwikkele wêryn’t de sjongeres harsels fan in hiel oare kant sjen lit. It nûmer Whisky Widzesang is ien fan de ferskes dy’t dêrút ûnstien is.
De krystkonserten fan Sânman & Sikke (meastal om it jier) binne ek alle kearen wer bysûndere publykslûkers.
De organisaasje yn Skearnegoutum is der tige oer te sprekken dat hja dit konsert organisearje meie en rekenje op in folle tjerke oankommende freed. Sânman & Sikke begjinne mei harren programma om 20.00 oere.
Foar mear ynformaasje en lústerfoarbylden, sjoch op www.sanmanensikke.nl.


description: Mei in talkshow, stamppot, glühwein en sûkerbôle stie Fryslân snein noch ien kear stil by it Kulterele Haadstêdjier.

title: Direksje LF2018: "Alle 32 doelstellingen behelle"

maintext:
Oer dy 'legacy' giet it al langer. Der wurdt in nije organisaasje optúgd. Dy moat trochsette wat dit jier yn gong setten is. Ien fan de minsken dy't by dy organisaasje belutsen is, is Sjoerd Bootsma. Hy wie ek ien fan de earsten dy't him jierren lyn al ynsette foar Ljouwert-Fryslân as Kulturele Haadstêd. Neffens Bootsma is it belangryk om in stip oan de hoarizon te setten. Sa witte je wêr't je nei tawurkje.
De organisaasje sil ek ynvintarisearje wat der yn 2019 en de jierren dêrnei in ferfolch krije moat. Ien fan de projekten dêr't se oan tinke is Under de Tour. Ynkoarten komt dêr mear dúdlikheid oer, fertelden se sneintejûn.
Alle 32 doelstellingen behelle
Oeds Westerhof, direkteur fan LF2018, sei dat alle 32 doelstellingen yn it bidbook behelle binne. Ien dêrfan gie oer de belutsenens fan de minsken. It doel wie om 30.000 minsken by Kulturele Haadstêd te belûken en dat is slagge: úteinlik wiene it goed 60.000 minsken dy't meidien ha.


description: De organisaasje wurdt sjoen as in sportaktiviteit dy't it doel hat om winst te meitsjen.

title: Finansjeel tekoart driget foar BV Sport troch nije Europeeske regeljouwing

maintext:
"Der is nije wetjouwing fanút Europa om sport tagonglik te meitsjen foar minsken", leit wethâlder Sjoerd Feitsma fan de gemeente Ljouwert út. De maatregel hat yn Nederlân in ûnbedoeld negatyf by-effekt. "Yn Nederlân binne yn it ferline in behoarlik soad gemeentlike sportaktiviteiten ûnderbrocht by BV's. De maatregel fan Europa hat as gefolch dat dy BV's gjin btw mear ôflûke kinne. Dat betsjut dat der foar takom jier in probleem ûntstean kin.
De btw-maatregel giet formeel yn mei yngong fan jannewaris 2019. It soe pas ein takom jier in probleem wêze. Mar, ik kin my foarstelle dat se yn Den Haag ek besykje om hjir wat oan te dwaan."


description: Natuurmonumenten makket him soargen en freget Nederlanners om harren út te sprekken oer de ynrjochting fan it lânskip.

title: Natuurmonumenten hâldt enkête oer teloargean iepen lânskip

maintext: Natuurmonumenten makket him hjir soargen oer en freget Nederlanners yn de Nasjonale Lânskip Enkête om harren út te sprekken oer de ynrjochting fan ús lânskip. Neffens direkteur Marc van den Tweel stiet dat op it spul. As foarbyld yn de enkête stiet ûnder oare de sinnegreide by Bûtenpost. Neffens Natuermonuminten is mar 13 prosint fan ús lân beskerme natuer.


description: Ofrûne wike wiene de spandoeken oan de Nijstêd yn Ljouwert troch de hurde wyn yn it wetter waaid.

title: Projekt The List LF2018 yn Ljouwert stiet wer oerein, mar wol op in oar plak

maintext:
Ofrûne wike wiene de spandoeken, dy't opsteld wiene lâns de grêft oan de Nijstêd (Nieuwestad) yn Ljouwert, troch de hurde wyn yn it wetter waaid. It projekt yn it ramt fan LF2018 is no opsteld op it Beursplein yn de Ljouwerter binnenstêd. De 36000 nammen binne fan flechtlingen, asylsikers en migranten dy't oer de lêste 25 jier ûnder har flecht om it libben kaam binne.
Yn werklikheid hie de list noch folle langer wêze moatten, want de measte slachtoffers binne nea werom fûn. The List stie earder opsteld yn Liverpool, New York, Istanboel, Milaan, Berlin en Barcelona. En no oant 26 novimber dus ek yn Ljouwert.


description: De fytssuggestjestroken dy't by in resinte opknapbeurt fuorthelle wiene, komme werom.

title: Fytsstroken komme werom: Strjitwei by Follegea wer feiliger foar fytsers

maintext: Pleatslik Belang Follegea-Jistergea is bliid mei it beslút fan de gemeente De Fryske Marren, dat de fytssuggestjestripen op de Strjitwei tusken Follegea en De Lemmer werom komme. It kolleezje sei dit woansdeitejûn ta, nei't in grutte mearderheid fan de gemeenteried in moasje hjir oer oannaam hie.


description: De bestjoerder fan de auto soe slim ferwûne rekke wêze en is nei it sikehûs ta brocht.

title: Trailer rekket fan frachtwein en komt tsjin auto oan

maintext: By in oanriding tusken in frachtwein en in auto by Winaam is de bestjoerder fan de auto ferwûne rekke wêze. Dy is nei it sikehûs ta brocht. De frachtweinsjauffeur kaam mei de skrik frij.


description: Kerstin Casparij en Tiny Hoekstra skoarden elk trije kear. Troch de oerwinning klimt Hearrenfean nei it sechsde plak.

title: Frouljusteam Hearrenfean wint ienfâldich fan Achilles'29

maintext:
Casparij soarge healwei de earste helte foar de 1-0 nei in foarset fan Hoekstra. Keepster Annerens Tijm fan Achilles'29 koe it noch even spannend hâlde mei wat rêdingen, mar Hoekstra makke flak foar it skoft nei in moaie aksje dochs de 2-0. Yn de lêste minút fan de earste helte makke Casparij ek noch har twadde goal.
De oerwinning wie doe al binnen, mar yn de twadde helte besocht de ploech fan Roeland ten Berge it publyk noch wat te fermeitsjen. Dat slagge mei nochris trije goals. Nei in lyts oere sette Hoekstra de 4-0 op it skoareboerd mei in hurd skot. Yn de lêste tsien minuten makke Casparij har tredde en yn blessueretiid die Hoekstra itselde.
Takom freed spylje de Friezinnen in útwedstriid tsjin koprinner PSV.


description: Gaswinning en klimaatferoarings soargje der foar dat de grûndelgong yn ús lân hurder giet as ferwachte. It karakteristike Nederlânske lânskip stiet faai.

title: Grûndelgong yn Nederlân giet hurder as ferwachte

maintext: As de grûndelgong sa trochgiet, dan kin dat neffens de ûndersikers de ein betsjutte fan it karakteristike Nederlânske lânskip mei greiden, kij en mûnen en liede ta in enoarme skea oan de histoaryske sintra.


description: Mear MKB-bedriuwen út de sirkulêre ekonomy freegje subsydzje oan by provinsje.

title: 'Voucherregeling' foar sirkulêre bedriuwen is suksesfol

maintext: Sa'n 30 Fryske bedriuwen dy't aktyf binne yn de sirkulêre ekonomy ha gebrûk makke fan de saneamde 'voucherregeling' fan de provinsje. Dat is in subsydzjeregeling wêrby't it bedriuw ûnôfhinklike saakkundigen ynskeakelje kin of de kennis op it mêd fan ynnovaasje, bedriuwsfiering of personielssaken fergrutsje kin.


description: In grut part fan it camperbedriuw fan Taeke Taekema is fernield. Net allinnich finansjeel, mar ek emosjoneel docht it him in soad.

title: Libbenswurk Taeke Taekema fernield troch brân

maintext:
It is sawiesa in grutte skeapost, mar hoe heech de rekken krekt wurdt, is dreech te sizzen, sa fertelt Taekema de moarn nei de brân. Hy skat yn dat it tonnen kostje sil, en dat it mooglik wolris oprinne kin oant in miljoen euro.
Mar net allinnich finansjeel is it in drama foar de ûndernimmer, ek emosjoneel docht it him in soad. Dei en nacht wurke er om de twaddehânske kampers te ferhanneljen, en no is in grut part fan syn guod ynienen fuort.


description: In Ljouwerter woe útnaaie mei 15 kompjûterspultsjes, mar hy waard trappearre.

title: Ljouwerter oanhâlden foar it stellen fan 15 kompjûterspultsjes

maintext: In 25-jierrige Ljouwerter is tiisdei by winkelsintrum De Sintrale yn de stêd oanhâlden nei't hy foar hast 1.000 euro oan kompjûterspultsjes stellen hie.


description: Yn it ûndersyk binne sân ferskillende behearmaatregels tapast. It is fan 2015 oant 2017 útfierd op 24 lokaasjes yn De Lege Midden.

title: Undersyk moat bydrage leverje oan ferbettering fan de ynsektestân

maintext:
Yn it ûndersyk binne sân ferskillende behearmaatregels tapast. Ek it beheind meanen fan begroeiïng rûnom peallen yn it lân en betiid meanen, folge troch yn fazen meane, befoarderdje de ynsektestân. It ûndersyk is fan 2015 oant 2017 útfierd op 24 lokaasjes yn De Lege Midden.
Oer ferbettering fan de wylde bije-stân jout it rapport gjin ynsichten. Dêrfoar sieten der te min bijen yn it proefgebiet. De ûndersikers hoopje mei it ûndersyk in bydrage te leverjen oan de ferbettering fan de ynsektestân dy't soarchlik omleech gean is de ôfrûne desennia.
Oerhandiging
De útkomsten binne woansdeitejûn presintearre op in gearkomste yn De Feanhoop. It rapport waard oerhandige oan deputearre Johannes Kramer.


description: Doarpskommisje Better Bakhuzen hat al in moai plan betocht foar in nij multifunksjoniel sintrum yn it doarp, foar oer trije jier.

title: Bakhuzen wol nij doarpshûs yn 2021

maintext: Tryntsje Stienstra fan Better Bakhuzen leit út wat it doel krekt is. "De Gearte ha wy mei eigen frijwilligers boud. Dêrtroch is it doarpshûs kostefrij kwa hypoteek, mar de enerzjyrekken is wol hiel heech. Op de jûn oer in Better Bakhuzen ûntstie it plan foar in nij doarpshûs, dêr't ek plak is foar de skoalle en miskien sels foar ZZP'ers dy't hjir in plakje krije kinne. It nije doarpshûs moat noch folle mulyfunskjonieler wurde as dat De Gearte no is."


description: Zwart krige de fersiersels woansdeitejûn op it Provinsjehûs yn Ljouwert opspjelde troch kommissaris Arno Brok.

title: Anne Jan Zwart is beneamd ta Ridder yn de Oarder fan Oranje-Nassau

maintext:
Zwart waard by syn ôfskie as foarsitter fan de Club Diplomatique Fryslân beneamd. De Club Diplomatique bestiet út bedriuwen, organisaasjes en oerheden dy't sjen litte wolle dat Fryslân mear te bieden hat as toeristyske lokaasjes. Zwart hat woansdeitejûn it foarsitterskip fan de Club Diplomatique oerdroegen oan Gerlof Reijneker, direkteur fan Steinfort Glas BV yn Frjentsjer .
Zwart (63) hat jierrenlang lieding jûn oan it bedriuw ECOstyle. Yn syn tiid ferhuze it fan Appelskea nei it mei troch him opsette Ecomunitypark yn Easterwâlde. Dit bedriuwsterrein krige yn 2013 de heechste Europese ûnderskieding foar duorsumens.


description: It ûngelok barde op de Skânswei by it doarp. It is net dúdlik hoe't it barre koe.

title: Frou ferwûne nei oanriding mei beam yn Oerterp

maintext: By in ûngelok yn Oerterp is tiisdeitemiddei in autobestjoerster ferwûne rekke. De frou ried op de Skânswei tsjin in beam oan.


title: Ynstânsjes tekenje akkoart oer heechspesjalistyske jongereinsoarch yn Fryslân

maintext: De Fryske gemeenten Sociaal Domein Fryslân en sân soarchoanbieders lykas Accare, Het Poortje en Fier, ha in konvenant tekene oer heechspesjalistyske jeugdhelp. De ôfspraken oer in bettere gearwurking moatte liede ta in ferbettering fan de kwaliteit en in besparring op de kosten.


description: GGD Fryslân is bliid mei it nasjonale previnsjeakkoart fan steatssekretaris Paul Blokhuis fan Folkssûnens, Wolwêzen en Sport.

title: Nasjonaal akkoart moat Fryslân sûner meitsje

maintext:
Lanlike en lokale aksjes
In wichtich diel fan it resultaat kin behelle wurde troch tichtby de minsken te stean yn de regio en yn de wiken en troch problemen yn gearhing oan te pakken. GGD GHOR Nederlân nimt in oantal foarbylden yn it lân wêr't al in begjin makke is yn de gearwurking mei oare partijen. Ien fan dy foarbylden is Fryslân, mei Vitale Regio.
"Samen met de Friesland Zorgverzekeraar en Friese gemeenten bundelen we onze kennis, ervaring en krachten om de inwoners van Fryslân nog vitaler en gezonder te maken. We kijken op basis van o.a. analyse en behoeften van inwoners wat er nodig is, en zetten daarna preventie-interventies in", seit De Graaf.
Ynset yn Fryslân
Lanlik en ek yn Fryslân wurket de GGD al langer oan de tema's smoken, obesitas en problematysk alkoholgebrûk. Yn Fryslân bart dat mei ferskate partijen binnen programma's as 'De Rookvrije Generatie', 'Nuchter over Gewicht' en 'Nuchtere Fries'.
GGD Fryslân sjocht útdaging foar de kommende jierren at it giet om ferbining lizze, sadat de trije tema's ek benadere wurde kinne fanút faktoaren as earmoede, opliedingsnivo en libbenslok. De organisaasje sjocht as mienskiplik doel: wurkje oan in sûn en feilich Fryslân.


description: Se joech yn IepenUP ynformaasje oer orthoreksia, in ytsteurnis dy't minsken driuwt ta in esktreem sûn libben.

title: Jet van Nieuwkerk: "Eetstoornissen nog altijd een taboe"

maintext: Yn Nederlân binne ytsteurnissen as anoreksia noch hieltyd in taboe. Sawol slachtoffers sels as de minsken yn har omjouwing doare der út skamte net oer te praten. Mar in ytsteurnis is in sykte dy't bestriden wurde moat. Dat fertelde Jet van Nieuwkerk, hobbykok, blogger, vlogger, en ja, dochter fan. Se wie nei Ljouwert ôfreizge om op it poadium fan IepenUP Live benammen ynformaasje te jaan oer de ytsteurnis orthoreksia.


description: Wolters wurke trettjin jier lang by it Posthuis Theater op It Hearrenfean. Healwei dit jier gie er mei pensjoen, mar dus net foar lang.

title: Gerard Wolters tydlike direkteur De Koornbeurs

maintext:
Wolters wurke trettjin jier lang by it Posthuis Theater op It Hearrenfean. Healwei dit jier gie Wolters mei pensjoen, mar dat hat dus net lang duorre.
"Het is mooi wanneer er zo'n job op je pad komt", seit Wolters. Hy neamt De Koornbeurs in yntym en profesjoneel teäter, dêr't artysten en besikers graach komme om it hûskeamergefoel en de gastfrijens. "Ik vind het ontzettend leuk om in dit mooie theater met het team aan de slag te gaan." Hy sil him ek dwaande hâlde mei de programmearring foar it seizoen 2019-2020.
Wiis mei syn ûnderfining
De Koornbeurs is wiis mei Wolters. Se kinne syn ûnderfining goed brûke yn dit rinnende seizoen.
Begjin takom jier sil it bestjoer oan de slach mei it profyl en it sykjen fan in nije, fêste, direkteur.


description: Meardere messen yn beslach naam by in previntive fûillearingsaksje en 17-jierrich famke oppakt.

title: Plysje fûillearret hûnderten minsken yn Ljouwert

maintext:
By de previntive fûillearringsaksje fan de plysje binne 256 persoanen en 64 auto's kontrolearre. By dy kontrôles waarden yn totaal sân messen ynnaam.
Gebietsferbod 17-jierrige
Healwei de nacht moast de plysje op de Nijstêd yn aksje komme doe't in 17-jierrige ynwenster fan Ljouwert har gebietsferbot, oplein troch de gemeente, oertrêde. De frou is oanhâlden en meinaam nei it buro. Der folget noch in ûndersyk.
ID-fraude
Twa oare 17-jierrige famkes, ien út de gemeente Ljouwert en ien út de gemeente Waadhoeke, krigen in boete fanwegen identiteitsfraude. Se besochten in kafee op it Ruterskertier binnen te kommen op de ID-kaart fan in freondinne. De portier hie it troch en skeakele de plysje yn.
Letter op de nacht waard ek in 34-jierrige Ljouwerter oppakt dy't fertocht wurdt fan it mishanneljen fan in persoan yn in kafee op it Ruterskertier.


description: De gemeenteried fan De Fryske Marren moat de komst fan in grut sânwinfabryk yn de Iselmar tsjinhâlde. Dy oprop docht PvdA-fraksjefoarsitter Wietze de Haan.

title: Riedslid Wietze de Haan oer sânwinfabryk Iselmar: "It sil noait wer stil wêze yn Gaasterlân"

maintext:
Wêrom no krekt yn in natuergebiet?
De Haan freget him ôf wêrom't krekt yn in natuergebiet oan sânwinning dien wurde moat. "Der is sân genôch. Wêrom moat it út in Natura 2000-gebiet weihelle wurde?", seit De Haan. "De Noardsee soe ek kinne. Dêr sit dan wol sâlt yn it sân dat de ferwurking djoerder makket. Dy ekstra kosten winne jo werom mei de beskerming fan de natuer, troch it net yn de Iselmar te dwaan op dit plak."
"It sil noait mear stil wêze"
De winning op in lokaasje 5 kilometer út de kust sil dei en nacht, 24 oeren deis plakfine. Dat jout ljocht en lûd dêr't op de wâl neat fan te hearren wêze soe, sa binne de berjochten. De Haan ûntstriidt dat: "Stil sil it noait mear wêze. Ik wie juster ek efkes by de protestgroep op it Murnzer Klif. Doe wiene alle minsken efkes stil om de stilte te hearren. Stil sil it der net mear wêze, as de plannen trochgean. Boppedat jout it Miljeu Effekt Rapportaazje (MER) gjin omtinken oan it lûd ûnder wetter. Dat skynt giganytysk te wêzen."
De provinsje hat de sânwinning toetst neffens de wet natuerbeskerming en is akkoart gien. It kolleezje fan boargemaster en wethâlders is mei it bestimmingplan ek akkoart gien. "It soe it kolleezje siere as se, sjoen de reaksjes, it sânwinplan ynlûke soe. It kolleezje moat sjen nei wat sy de ynwenners oplizze. Dat moatte se net by ús as ried dellizze, want dan moatte wy miskien nee sizze", seit De Haan.
"Twa euro de ynwenner yn it jier foar oerlêst 24/7"
De winning soe 25 arbeidsplakken opsmite en de gemeente kriget in skeafergoeding fan 3,5 miljoen euro, jild dat se ynvestearje kinne yn duorsumens. "Dat is in ton yn it jier", reagearret De Haan. "Dat is noch gjin twa euro de ynwenner dy't wy krije foar dizze oerlêst. En wat is oer tritich jier twa euro? Twa kwartsjes. Foar in grut stik oerlêst dy't de omwenners de kommende tiid krije. Dy't de natuer geweld oan docht, de fûgels, de fisk. De minsken fan rekreaasje en toerisme en de eigen ynwenners sille dêr in protte lêst fan hawwe. Net in jier, net twa jier, mar tritich jier lang. Dei op dei, nacht op nacht. Skippen lâns de wâl fuortfarrend. Kontinu en dat tritich jier lang. It sil noait wer stil wêze yn Gaasterlân.
"34 fuotbalfjilden, dit moatte wy net wolle"
De plannen lizze der al sûnt in jier of tsien, mar no pas komme der beswieren. "Omdat de minsken net wisten hoe slim oft it wurde soe. De gemeenteried wist it ek net, en iksels ek net", seit De Haan. "As jo no hearre dat it eilân fan 34 fuotbalfjilden. Dat it in gebiet fan 250 hektare mei 60 meter djip as winningsput brûkt wurdt, dan is dat gigantysk."
"Jo moatte altyd nei de lêste mominten dy't der binne sjen om ta beslúfoarming te kommen. Binne der noch fragen, is der ûndúdlikheid, dan moat dat boppe wetter helle wurde. Myn mailboks puollet út fan organisaasjes (berops, rekreaasje en toerisme) dy't allegearre skriuwe: Wy sjogge no pas watfoar effekt dit op de mienskip hat. Dit moatte wy net wolle."


description: De bêste fiif geane nei de kampioenspûl. Jong Hearrenfean ferlear mei 4-1 op besite by de beloften fan Heracles Almelo.

title: Beloften Hearrenfean sakje troch ferlies nei freze sechsde plak

maintext:
Healwei de earste helte kaam Heracles op foarsprong. Joey Konings skeat de bal út de rebound binnen, nei in frije traap fan Yoëll van Nieff. Nemanja Mihaljovic wie flak foar it skoft noch ticht by de gelykmakker, mar hy rekke de latte.
Yn de twadde helte foel de gelykmakker wol. Jordy Bruijn skeat in frije traap deryn. Yn de lêste tweintich minuten gie it dochs ferkeard foar de Friezen. Silvester van der Water rekke earst noch de peal, mar even letter foel in fan rjochting feroare skot fan Van der Water wol binnen. Yn de lêste pear minuten rûn Heracles fierder út troch goals fan Konings (syn twadde) en Zeki Erkilinc.
Noch ien plakje klimmen
Jong Hearrenfean hat no alve punten út sân wedstriden. De ploech stiet sechsde en de earste fiif geane nei de kampioenspûl. Hearrenfean hat noch twa wedstriden om op syn minst ien plakje te klimmen.


description: Der kin wer stimd wurde! En dizze wike stelle wy fjouwer nije kânshawwers yn de Fryske Top 100 oan dy foar.

title: Nijkommer yn de Fryske Top 100: 'Maten' fan Johannes Rypma

maintext:
Hee Johannes, hoe is 't mei dy?
"It giet eins wol hiel bêst mei my. Troch de wike bin ik oan it wurk en yn it wykein treed ik op mei de band. Dy kombinaasje befalt my poerbêst. Fan allinnich mar optrede wurdst sa alderferskriklikst lui; dat wie my mar neat. Dan komst moarns dyn nêst net út en wolst der jûns net mear yn. Alle dagen om acht oere by in baas oan de slach befalt my folle better."
By wat foar baas wurkesto dan?
"Ik gean de boer op mei alles wat in boerebedriuw nedich hat. Fan overalls en learzens oant medisinen foar de kij of nije amers; kinst it sa gek net betinke as ik ha it yn myn bus. Us heit is ynseminator, dus ik wit wol it ien en oar fan it boerebedriuw. Mar ik lear alle dagen nije dingen."
En yn it wykein dus op 'en paad mei de band?
"Jaseker! Eins alle wykeinen hawwe wy wol in optreden. Somtiden is it der mar ientsje en oare kearen binne wy wol trije kear boekt. Mar dat betsjut wol dat ik sân dagen yn 'e wike wurkje. Lokkigernôch haw ik in hiel skiplike baas, dus as ik in kear earder fuort moat of frij hawwe wol, dan kin dat altyd."
Efkes oer jim nije nûmer 'Maten'. Hasto dat sels skreaun?
"Hiel earlik? Nee. Kollega Marcel Smit hat it foar ús skreaun. Ik haw 'm wat ferteld oer ús mateploech en doe is er oan it útfinen gien. Sa kaam er mei dit nûmer oansetten. Ik haw allinnich de toansoart noch in bytsje oanpast, sadat ik it wat makliker sjonge kin. Mar fierder is it hielendal fan Marcel."
En doe moast de klip opnaam wurde. Koest alle maten wat by elkoar krije?
"Ik haw in appke stjoerd mei de tekst: 'Moarnjûn yn de kroech fan Blauhús. It bier is gratis.' No, dan komme se wol. Fan it maitiid hawwe wy de klip opnaam."
Steane al dyn maten der op?
"It is slagge om se allegearre byinoar te krijen. Ientsje is sels út Eastenryk nei Blauhús kaam foar de opnames. Allinnich in maat út Australië fûn it wat te fier reizgjen, dus dy sit fia Skype yn de klip."
De hiele kroech sit hast fol mei knappe keardels.
"Ja hè? Wy kenne elkoar allegearre fan de beukerskoalle. Dy groep is noch hielendal kompleet. Yn it wykein sitte wy geregeld mei ús allen yn 'e keet by Greonterp. Efkes in bierke drinke en byprate. As ik der oer neitink, is dat best bysûnder, mar it fielt hiel gewoan."


description: It is de partij fan de ûndernimmers, en de partij dy't Swarte Pyt swart hâlde wol: de Eerste Lokale Partij Noardeast-Fryslân.

title: ELP NEF rekkenet op ferkiezingssukses

maintext: It is de partij fan de ûndernimmers en de partij dy't Swarte Pyt swart hâlde wol. De Eerste Lokale Partij Noardeast-Fryslân, mei listlûker Johan Talsma, docht woansdei in goai nei de stimmen fan de kiezers yn de weryndielingsgemeente Noardeast-Fryslân. Underfining hawwe se net, se wolle wol wat berikke.


description: "Dy 100.000 helje we ek wol", seit Jelle Ruurd van der Leij fan Easterwâlde, dy't as kameraman belutsen wie by de film.

title: Film 'Wad' lûkt al mear as 90.000 besikers

maintext:
De belangstelling fernuveret him net, om't in soad minsken wol wat mei it Waad ha. Oan de oare kant neamt er de sifers 'relatyf'. "Yn fergeliking mei de grutte kaskreakers stelt it allegear net sa folle foar."
Yn it radioprogramma Buro de Vries fan de Omrop komt no snein in radioreportaazje oer natuerman en -fotograaf Ruurd Jelle van der Leij. Dêryn komt ek de fraach oan de oarder oft it no in kwestje fan gelok is, dat hy krekt dy moaie sênes foar de lins krijt. "As it sa faak bart, leau ik net dat ik gelok is. Ik tink dat de fûgels letterlik op my ôfkomme."
Mear snein om 11 oere yn Buro de Vries.


description: Se diele fjoerwurkbrillen út oan alle groep 8-learlingen fan skoallen yn de gemeenten fan de sikehûzen.

title: Alle Fryske sikehûzen komme mei ien kampanje tsjin fjoerwurk

maintext:
Der binne neffens de sikehûzen de lêste jierren hieltyd minder fjoerwurkslachtoffers, mar der reitsje wol mear bern ferwûne troch fjoerwurk. Yn totaal is goed de helte fan alle fjoerwurkslachtoffers jonger as 20 jier.
Eachletsel komt it faakst foar
Ien fan de meast foarkommende ferwûningen is oan it each. By de lêste jierwiksel wie dat mear as yn in kwart fan de gefallen. Allinnich brânwûnen kamen faker foar.
Njonken de fjoerwurkbrillen en de lespakketten komt yn alle gemeenten in eachdokter of plastysk sjirurch gastles jaan op ien skoalle.
De fjouwer Fryske sikehûzen binne it MCL (yn Ljouwert en Harns), Nij Smellinghe (Drachten), Tsjongerskâns (It Hearrenfean) en Antonius (Snits).


description: Takom wykein set de nije tentoanstelling 'Rembrandt & Saskia: Liefde in de Gouden Eeuw' útein by it museum yn Ljouwert.

title: Fries Museum makket him op foar iepening Saskia & Rembrandt

maintext:
De tentoanstelling giet oer trouwe yn de Gouden Eeuw. Fan hôfmakkerij oant it krijen fan bern. Tuskentroch komt it ferhaal fan de skilder Rembrandt van Rijn en syn Saskia Uylenburgh oan 'e oarder. Sy binne yn 1634 troud yn Sint-Anne, dêr't Saskia in skoft wenne hat. Se waard berne yn Ljouwert.
Net oer Escher hinne
It museum ferwachtet mei de tentoanstelling net oer it besikersoantal fan Escher hinne te gean. De tentoanstelling duorret koarter, trije moanne, en der binne gjin 250.000 kaartsjes foar beskikber. It doel is 75.000 besikers te heljen.
It Fries Museum hat him mei de suksesfolle tentoanstellingen oer Alma Tadema, Mata Hari en Escher flink op de kaart set. Grutte fraach is oft se dit altyd folhâlde kinne. Direkteur Kris Callens sjocht de takomst lykwols posityf yn.
Nei Dútslân
In soad stikken út de tentoanstelling komme gewoan út Fryslân. As de tentoanstelling yn Ljouwert ôfrûn is, sil er ek noch in skoftke te sjen wêze yn it Dútske Kassel.


description: Partijfoarsitter Cees van Mourik: "We ha freed in algemiene ledegearkomste. Dan moatte de leden deroer beslute."

title: FNP wol prate oer tastean lytse wynmûnen

maintext:
"Op de ledegearkomste is in amendemint op it ferkiezingsprogramma, oft we de lytse wynmûnen fan 15 meter tastean moatte." It partijbestjoer hat it sels leaver net. "Dat bestjoerlike stânpunt is dúdlik", seit Van Mourik. "Mar as de leden it al wolle, dan dogge we dat."
De diskusje fiere
"It past yn it lânskip, se binne kwalik heger as guon beammen, kwalik heger as guon pleatsen. Dus moatte we it tastean of net? Dat lizze we foar oan de leden", seit Van Mourik. "Fan dy grutten fan 250 meter sizze we: dy wolle we net op it lân ha. Mar oer de lytse wynmûntsjes moatte we de diskusje gewoan fiere."
Earder wie de FNP ek altyd tsjin lytsere wynmûnen. "Mar de politike werklikheid is oars", seit Van Mourik. "Gemeenten moatte in boufergunning foar dy dingen ôfjaan. As de gemeente seit: dy kinne jim krije, dan ha we dat te akseptearjen."


description: Der wurdt al jierren oer praat, mar no is it ynienen in hot-item. Wat is der bard? Wa is foar, en wa is tsjin? En benammen, wêrom?

title: Hoe sit it no krekt mei dy kontroversjele sânwinning yn de Iselmar?

maintext:
Toeristen wolle gjin yndustrygebiet
It grutste beswier dat de tsjinstanners tsjin de sânwinning hawwe, giet oer de mooglike effekten op de natuer. Neffens harren is der net genôch bewiis levere dat de winning gjin skea dwaan kin oan de natoer. Ek is der noed oer it effekt dat de aktiviteiten fan Smals hawwe sil op it toerisme. Neffens guon rekreaasjeûndernimmers wurdt de Iselmar foar in part yndustrygebiet troch de komst fan de sânwinning. En dat skrikt toeristen ôf.
Konstante brom
Foar de omwenners spylje noch twa oare arguminten in rol. Sa binne se benaud foar lûdsoerlêst. Der soe neffens harren in konstante brom te hearren wêze as Smals ien kear los is. Dêrneist giet harren útsjoch deroan. Yn stee fan op it wetter fan de Iselmar sille se tenei útsjen op in grut wurkeilân mei in 22 meter hege toer.


description: De provinsje moat net ynvestearje yn oandielen by mynboubedriuwen. Dat stelt de SP yn Provinsjale Steaten.

title: SP wol dat provinsje gjin oandielen yn mynboubedriuwen hat

maintext:
De SP seit dat de provinsje dreech ûnôfhinklik tafersjoch hâlde kin op bygelyks de sâltwinning as it oandielen hat yn bedriuwen dy't dat sâlt winne.
De partij doelt op it bedriuw Nedmag dat yn Grinslân sâlt wint. De provinsje is fia de NOM, de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij, oandielhâlder yn Nedmag.
Deputearre Sander de Rouwe seit dat it krekt goed is dat de provinsje oandielhâlder is. Oars soene de oandielen nei merkpartijen gean en kin de provinsje gjin ynfloed útoefenje.
De opbringsten fan de oandielen komme nei Fryslân ta en ferdwine net yn de bûsen fan oaren.


title: Motorrider naait út en botst tsjin stek nei efterfolging mei plysje

maintext: In 37-jierrige motorrider út de stêd Grins is dizze wike yn Drachten oanhâlden nei in efterfolging mei de plysje. De man hie gjin rydbewiis, ride ûnder ynfloed en hie harddrugs by him.


description: 2018, it jier fan kulturele haadstêd, rint nei de ein. Live fan it slotfeest ôf stjoert Omrop Fryslân fan 17.30 oere ôf 'Finster op 2019' út.

title: FIDEO: Talkshow 'Finster op 2019' op slotfeest Kulturele Haadstêd

maintext:
Legacy
Mei de ferskate gasten waard weromsjoen op it jier fan LF2018 en de legacy fan it Kulturele Haadstêdjier. Lykas mei Marten Winters oer syn projekt '8ste Dag' en mei komponist en muzikant Sytze Pruiksma oer 'Conference of the Birds'.
Ekonomyske impact
Der waard ek praat oer de ekonomyske impact fan it kulturele jier en oer alle besikers. Sa fertelde Femke Haijtema fan it Fries Museum oer trije suksesfolle tentoanstellingen. Mei Hooman Nassimi gie it petear oer 'New Faces' en it belûken fan in brede groep minsken by de aktiviteiten fan LF2018. En fansels wie der ek muzyk: fan Beppe Costa (fan ûnder oare 'Wereldburgers van de Voorstreek') en Lucette van der Berg (fan ûnder oare it iepeningswykein, 'Jiddish Waves' en 'Explore the North').


description: De lift waard bûten gebrûk steld, omdat er nochal skokte. Minsken waarden dêr benaud fan.

title: Skokkende lift Natuermuseum Fryslân is wer makke

maintext:
De lift waard bûten gebrûk steld yn de hjerstfakânsje, omdat er nochal skokte. Minsken waarden dêr benaud fan. Troch de liftproblemen koene de nije ûnderwettertentoanstelling net mear besocht wurde. Dochs bliuwt de tentoanstelling ek de kommende moannen noch ticht. It museum sil no earst ferbouwe.
Njonken de lift wurde no ek noch treppen boud. Sa hoecht de lift net mear in pear hûndert kear deis brûkt te wurden en is it museum net ôfhinkelik fan mar ien mooglikheid om ûnder te kommen. De ferwachting is dat yn febrewaris de ferbouwing klear is dat elkenien de útstalling besjen kin.


description: De Feanster iishockeyers komme twa kear werom fan in efterstân, mar gripe úteinlik neist de winst.

title: Ferlies foar Flyers yn overtime tsjin Bulldogs Luik

maintext:
Luik begûn sterk oan de wedstriid en Flyers-goalie Jeff Honebeeke moast fuort yn de earste perioade in oantal rêdings bringe om der foar te soargjen dat syn team net op efterstân kaam. Pas nei in kertier spyljen kaam de ploeg fan coach Mike Nason better yn de wedstriid.
De Flyers kamen goed út de klaaikeamer en Ronald Wurm en Pippo Limnell wiene fuort gefaarlik foar de goal fan Luik. It wiene lykwols Bulldogs dy't as earste op it skoareboerd kamen nei 23 minuten, nei in goal fan DeSmet. Lang koene de Belgen net fan de foarsprong genietsje, want Tony Demelinne makke rap de 1-1. Beide ploegen krigen noch de nedige kânsen, mar skoard waard der yn de twadde perioade net mear.
Betiid yn de tredde perioade skoarden Luik, fia Matheson, en de Flyers, fia Adam Bezak, beide opnij. By in 2-2 stân nei de tredde perioade moast der in ferlinging spile wurde. Dêryn skoarde Luik en sa giene de Belgen der mei de winst fantroch yn Thialf.


description: In sjuery hat de belangrykste, moaiste of bysûnderste sportmominten fan 2018 útkeazen. Oan de hân fan dizze 30 mominten kieze jo de top fiif.

title: Stim hjir op jo favorite sportmomint fan 2018!

maintext: Geale Tadema pakte op 23 augustus mei it skûtsje It Doarp Eastermar op it wetter fan Ychtenbrêge de deiwinst in de IFKS. De skipper wie doe noch mar amper bekommen fan in oanfarring dy't hy oan it begjin fan de wedstriid hie mei it skûtsje De Drie Gebroeders. It Doarp Eastermar wûn twa dagen letter it klassemint yn de grutte A fan de IFKS.


description: Neffens kommissaris Brok hat Wytsma it Frysk tagonkliker makke foar in grutte groep.

title: Skriuwster Baukje Wytsma krijt keninklik lintsje

maintext:
Al sûnt mids santiger jierren hat Wytsma ûnder mear gedichtebondels, berneboeken, toanielstikken en lieten yn de Fryske taal skreaun. Dêryn komme in ferskaat fan maatskiplike ûnderwerpen oan de oarder. Ek hat se skreaun yn dei- en moanneblêden. Foar it jier fan Kulturele Haadstêd makke se de tekst foar 'Hee daar!', in teaterstik oer it keatsen, yn july opfierd op it Sjûkelân yn Frjentsjer.
Yn 2007 krige se foar har ynset de Fryske Anjer fan it Prins Bernhard Kultuerfûns Fryslân. Se makke tsientallen boeken en liet de jeugd mei Frou Hilarides en Buorfrou Flap fierder yn 'e kunde komme mei it Frysk.
Neffens kommissaris Brok hat Wytsma it Frysk tagonkliker makke foar in grutte groep: "Sûnder har wie it Frysk net wurden wat it Frysk no is." Fanwegen har betsjutting foar it Frysk fûn de hear Brok it passend om te freegjen oft de beneaming barre koe yn it jier fan Kulturele Haadstêd.


description: Fryske miljeu federaasje wol midden takom jier útein sette mei plan foar CO2 reduksje op feangrûn.

title: Eigen CO2 útstjit kompensearje? Keapje in stikje lân!

maintext:
De bedoeling is dat boeren it wetterpeil op harren lân ferheegje om CO2 útstjit tsjin te gean. As beleanning dêrfoar meie se sertifikaten ferkeapje dêr't bedriuwen of oare ynteressearren harren CO2 útstjit mei kompensearje kinne of gewoan yn ynvestearje wolle út belutsenens by it miljeu.
Hûnderten euro's
De sertifikaten sille ûngefear 35 euro it stik kostje, op dizze wize kinne boeren finansjeel kyt draaie. Sy soene dan nei skatting tusken 400 en 600 euro de bunder fertsjinje, seit Van der Werf.
It plan mei de namme 'Valuta voor Veen' bestiet al langer mar is oant no ta noch net fan de grûn kaam. Neffens Van der Werf binne petearen mei in twatal boeren dy't der oan mei dwaan wolle no yn it lêste stadium bedarre. Hy giet derfan út dat it plan midden takom jier útrôle wurde kin.


description: Foppe de Haan wie woansdeitejûn te gast by IepenUP Live en koe gjin inkele humoristyske anekdoate oan it publyk kwyt.

title: Foppe by IepenUp: "De fuotbalfroulju binne iepen en earlik nei-inoar ta"

maintext:
Ald-trainer fan Cambuur Henk de Jong, dy't no aktyf is foar De Graafschap, hie syn komst wol oankundige, mar moast spitigernôch ôfberjocht dwaan. Yn in spesjaal foar IepenUP Live opnommen reportaazje traktearre hy de seal op smaaklike ferhalen oer de kweajongestreken fan syn spilers. En alles fansels op trainingskamp, fier fan hûs en frou. En gauris mei in soad drank op. En in soad skea oan klaai- en hotelkeamers, "mar de skea waard troch de minsken nei ôfrin altyd kreas betelle", sa einige De Jong hast alle kearen syn ferhaal.
Sportsjoernalist Ate de Jong hie de hast ûntankbere taak om yn dit live-geweld de ôfwêzige De Jong op it poadium te ferfangen. Hy die dat mei ferve troch inkele ferhalen mei it publyk te dielen út it boek dat er tegearre mei de trainer skreaun hat.


description: Letitia de Jong en Janine Smit winne goud op de teamsprint. Ireen Wüst en Antoinette de Jong net yn de prizen op de 3000 meter.

title: Fryske teamsprintsters winne goud yn Japan

maintext:
3000 meter
De Fryske froulju dy't snein yn aksje kamen op de 3000 meter hellen it poadium net. Antoinette de Jong die it it bêste mei in 5e plak. Se ried in tiid fan 4.15.02. Ireen Wüst einige dêr krekt efter op it 6e plak (1.16.53). Reina Anema helle de top 10 ek en waard 9e mei in tiid fan 4.18.92. De winst gie ferrassend nei de Kanadese Isabelle Weidemann, dy't 4.10.18 ried. Martina Sablikova (4.13.00) en Francesca Lollobrigida (4.13.47) waarden twadde en tredde.
1000 meter
Op de 1000 meter waarden ek gjin poadiumplakken helle troch de Friezinnen. Ireen Wüst kaam der noch it tichtst by yn de buert mei in 4e plak. Se ried in tiid fan 1.17.83. Letitia de Jong waard 12e yn 1.19.22. De 1000 meter waard wûn troch Nao Kodaira út Japan (1.17.31), foar Brittany Bowe út de Feriene Steaten (1.17.65) en Vanessa Herzog út Eastenryk (1.17.77).


description: Foar in soad sleatten en fearten jildt noch altiten de simmerstân, omdat it sa drûch west hat.

title: Wetterskip nimt maatregels fanwege lege grûnwetterstân

maintext:
Normaal steane de keardammen fan oktober oant maart yn de winterstân. Dêrmei wurdt it wetterpeil yn de sleatten krekt ferlege, sadat se by rein mear wetter bergje en ôffiere kinne.
Der is noch altiten sprake fan in flink delslachtekoart, seit it wetterskip. Dat lit op it stuit wetter yn fan de Iselmar, om de Fryske boezem op peil te hâlden. Dat is útsûnderlik foar dizze tiid fan it jier.
It wetterskip is net benaud foar wetteroerlêst troch de simmerstân. As der ynienen in soad reinwetter falt, is der noch genôch tiid om de keardammen yn de winterstân te setten.


title: Keukenbrân yn wenning Snits

maintext: Der wie sprake fan in útslaande brân yn it appartemint op de twadde ferdjipping. De brânwacht koe foarkomme dat it fjoer oersloech nei oare apparteminten. Der wurdt noch wol ûndersocht oft dy reekskea ha.


description: Tsjin in 59-jierrige man út Easterwâlde is yn heger berop opnij tolve jier sel en tbs mei twangferpleging easke.

title: Ek yn heger berop tolve jier sel easke foar deadlike sjitpartij Easterwâlde

maintext:
De advokaat-generaal giet derfan út dat de Easterwâldster it slachtoffer meardere kearen besketten hat. It senario dat de ferdigening sketse, hat neffens him 'geen begin van aannemelijkheid'. It Iepenbier Ministearje giet út fan moard.
Stekpartij
De 59-jierrige man hie al in strafblêd en siet noch yn proeftiid, foar in stekpartij yn in kringloopwinkel yn Drachten. Neffens saakkundigen is de kâns op werhelling grut.
It hôf docht op 13 desimber útspraak.


description: Dat betsjut minder keunstdong en goedkeaper en duorsumer wurkje,

title: Akkoart yn Brussel: Boeren meie eigen dong ferwurkje en ferhannelje

maintext:
Boeren kinne tenei mear sirkulêr wurkje
It akkoart is sletten yn in 'triolooch'. Dat is in oerlis tusken Europeesk Parlemint, Europeeske kommisje en de 28 lidsteaten. De Fryske Europarlemintariër Jan Huitema (VVD) siet dêrby oan tafel as ûnderhanneler út namme fan it Europeesk Parlemint. Neffens him giet it om neat minder as in trochbraak. "Mei de nije regels kinne de boeren sels, mar ek hiel Europa folle mear sirkulêr wurkje. No is it noch sa dat boeren keunstdong bykeapje moatte, omdat se de eigen stront net opwurkje meie. Troch de nije regels stimulearje wy de produksje fan nije dongprodukten fan ôffal, dong en oare resten."
In tredde minder keunstdong
Huitema ferwachtet dat de Europeeske Uny yn de nije situaasje wol mei sa'n 30% minder keunstdong ta kin. Dat betsjut grutte miljeuwinst. Huitema ferwachtet dat de keunstdongyndustry de kommende jierren in stik duorsumer wurde sil. "Se sille har oanpasse moatte oan de nije situaasje. Mar as se dat dogge, lizze der ek kânsen foar dizze bedriuwen."
Europarlemintariër Huitema is grutsk
De nije regels komme yn plak fan de âlde nasjonale wetjouwing. Nei de stimming yn it Europeesk Parlemint krije de lidsteaten trije jier de tiid om de nije wetjouwing yn te fieren. Europarlemintariër Jan Huitema út Makkingea seit 'grutsk' te wêzen op it ûnderhannelingsresultaat. "Troch de nije regels kinne boeren duorsumer en goedkeaper wurkje, in prachtige win-win-situaasje."


description: Tusken septimber foarich jier en maart dit jier misbrûkte hy in 6-jierrich famke op in soarchbuorkerij yn De Fochtel.

title: 15-jierrige jonge krijt wurkstraf foar seksueel misbrûk

maintext:
De jonge ferbleau lykas it famke op de soarchbuorkerij. Hy hat it misbrûk bekend. Hy hat ûnder oare in autistyske fersteuring en is fermindere tarekkenber ferklearre.
Net de sel yn
Fanwege syn fersteuring en om syn leeftyd, krijt er gjin selstraf. Hy hat in wurkstraf ûnder betingst oplein krige mei in proeftiid fan twa jier. At hy opnij in fergelykber fergryp pleget, moat hy de wurkstraf útfiere
Ek moat hy it jonge slachtoffer 500 euro skeafergoeding betelje. Hoe't it misbrûk oan it ljocht kommen is, is net dúdlik. De rjochtsaak wurdt efter sletten doarren behannele, om't de jonge út Easterwâlde noch gjin 18 is.


description: Wiene it earder de minsken fan it teefabryk dy't it wurk delleine, no binne it de wurknimmers fan it kofjefabryk.

title: Wer staking by Douwe Egberts op De Jouwer

maintext:
De cao by Douwe Egberts rûn fan 't simmer ôf. In mearderheid fan de fakbûnsleden by DE hat it oanbod foar in nije cao ôfwiisd. Neffens de bûnen wol it bedriuw yn de nije cao ûnderskied meitsje tusken hjoeddeiske en nije wurknimmers, troch te besunigjen op de adv-regeling. Dat soe in nije wurknimmer fiif persint yn lean skele. De fakbûnen wolle dêr net oan. Se wolle ek in leansferheging en jild foar opliedingen foar meiwurkers.
Skealik
It bedriuw sei earder fan 'e wike dat in mearderheid fan it personiel net mei de aksjes meidie. DE fynt dat der in goed foarstel leit foar in nije cao. It bedriuw fynt it spitich dat der aksjefierd wurdt, want dat is allinne mar skealik, waard sein.


description: Der kin wer stimd wurde! En dizze wike stelle wy fjouwer nije kânshawwers yn de Fryske Top 100 oan dy foar.

title: Nijkommer yn de Fryske Top 100: 'Nei Akkoord' fan Andries de Vries

maintext:
Andries, dyn namme ha wy noch net earder yn de Fryske Top 100 stean sjoen of wol?
"Dat kloppet! Ik bin dit jier begûn mei it útbringen fan myn eigen nûmers. Yn jannewaris ha ik myn earste single útbrocht: 'Bisto makke foar my?' Dêrnei folge 'Ik flean' en 'Nei Akkoord'. En sûnt koart is ek 'Lyts famke' út."
Tsjong, do timmerest flink oan de dyk!
"Jaseker, ik ha de smaak te pakken. Al sa'n twa jier skriuw ik myn eigen nûmers, mar ik siet der altyd tsjinoan te skiten om der wat mei te dwaan. Oant in freon fan my sei: jonge, jou no ris gas! Doe ha ik in studio opsocht op Google. De earste de bêste ha ik belle en it wie fuort raak."
Dat kinst wol sizze. Dyn nûmers falle yn de smaak.
"Jawatte! Dêr stie ik sels ek fan te sjen. Doe't de Omrop belle dat se myn nûmer draaie woene, wie ik flabbergasted. Dat hie ik hielendal net ferwachte. Fansels, hopest der wol op, mar dat it ek echt draaid wurdt, is wol hiel nuver."
En no dus miskien wol yn de Fryske Top 100!
"Dat soe hielendal fantastysk wêze. Myn nûmer Nei Akkoord wurdt in hiel soad draaid, dus dêr set ik myn jild op yn. Ik wit net hoe grut de kâns is, mar it soe prachtich wêze as er aanst yn de list stiet. Oft dat no op nûmer 99 is of op nûmer 40, it makket my neat út. Mar it soe wol in bekroaning fan dit earste jier wêze."
Wurdst no al folop boekt as artyst?
"Nee, dat noch net. Hiel earlik: dat hoecht foar my no earst ek noch net. Ik bin útnûge foar it Frysk Sjongers Gala en ik skyt no al yn de broek!"
Wat no: plankekoarts?
"Dat net iens. Ik stean faak genôch op de planken as toanielspiler, mar dit is toch oars. Dit binne myn eigen teksten en ferskes, wêrtroch't it folle persoanliker wurdt. As minsken it dan net moai fine, dan nim ik dat hiel persoanlik op."


description: De Fryske darter wûn yn it Ingelske Minehead yn in beslissende leg mei 6-5 fan rûtinier Mervyn King.

title: Darter Danny Noppert yn beslissende leg nei tredde ronde PCF

maintext: De top-64 fan de PDC Players Championship Order of Merit docht mei oan it toernoai yn Minehead. It is it lêste grutte toernoai foar it WK yn London. Dat begjint op 13 desimber.


description: Yn de kulinêre searje Ratatoelje meitsje Friezen fan ferskillende eftergrûnen in gerjocht mei in ferhaal.

title: Ratatoelje #13: Ajam smoor mei bami goreng en tumis paksoi fan Tante Watti

maintext:
Rianna komt fan Sumatra. Se troude mei in Molukse man dy't tsjinne by it Nederlânsk-Yndysk leger. Nei de oarloch moasten se nei Nederlân, omdat de militêren net yn it nije Yndonezië fan Soekarno bliuwe koenen.
It pear soe mar foar even yn Nederlân wêze, omdat der in spesjale Molukse Steat komme soe, mar foar even waard foar altyd.
Hinnefleis mei bamy en griente
Yn de kulinêre searje Ratatoelje fan Finster op Fryslân meitsje Friezen fan ferskillende eftergrûnen in gerjocht mei in ferhaal. Rianna makket Ajam smoor mei bamy goreng en tumis paksoi.
Se brûkt hinnefleis, sipels, knyflok, spitskoal, paprika, prei, selderij, spekjes, bamy, oestersaus, piper, sâlt, nutemuskaat, sambal, ketjap manis, rys, en kroepoek.
Yn it filmke is te sjen hoe't Rianna it iten klearmakket. Se fertelt dat se har bynamme 'Tante Watti' krige doe't se bij Philips wurke. "Veel mensen kenden mij bij Philips. Die kwamen even een loempia halen bij Tante Watti."
Op it lêst makke Rianna wol hûndert loempia's yn de wike. "Per week hoor, niet iedere dag."


description: Dat docht bliken út ûndersyk fan it Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). It buro hat 2017 ferlike mei de foarriedige sifers fan dit jier.

title: Tal geitebedriuwen giet omleech, mar tal melkgeiten omheech

maintext:
Rekôr
Yn it tiidrek 2000-2018 is it tal melkgeiten yn Nederlân trije kear safolle wurden. Allinne fan 2009 op 2010 gie it tal mei seis prosint omleech troch ûntrommingen fanwege Q-koarts. Dêrnei sette der wer in stiging yn, mei in rekôrhichte fan 588.000 dit jier.


description: Ien fan de feroardielden waard ferline jier oktober foar syn hûs yn Dronryp delsketten en rekke swierferwûne.

title: Twa Ljouwerters krije selstraffen foar belutsenheid by himptylt

maintext: In man út Ljouwert hat trije jier sel krigen, omdat er belutsen wie by in tal himpkwekerijen yn Drachten, Surhústerfean, Ljouwert en Frjentsjer. De 50-jierrige man hie neffens de rjochtbank in organisearjende en útfierende rol yn in groep dy't him dwaande hâlde mei himptylt.


description: Neist de struiweinen fan de provinsje binne ek in soad gemeentlike auto's op 'en paad.

title: Struiweinen op 'en paad, rûnom kâns op glêdens

maintext: Waarman Piet Paulusma lit witte dat de temperatuer de kommende oeren noch wat sakje kin. Ek wiist er derop dat it troch de eastlike wyn kâlder oanfielt as dat it is. Ek de kommende nachten is der neffens Piet kâns op glêdens.


description: It gie mis by de krusing mei De Iedyk. Ien fan de twa auto's soe de Suderséwei oerstekke, mar botste dêrby op in oare auto.

title: N359 ôfsletten nei botsing tusken twa auto's

maintext: De brânwacht, trije ambulânses en in traumahelikopter binne oanwêzich. De plysje hat de dyk folslein ôfsletten. By it ûngelok rekken twa minsken ferwûne. In âldere man rekke swier ferwûne en is fuortendaliks nei it sikehûs yn Grins brocht. It oare slachtoffer wie minder swier ferwûne, mar is ek nei it sikehûs brocht.


description: De Fryske turner kaam ta in skoare fan 14.866. It wie de lêste wrâldbekerwedstriid fan it seizoen.

title: Epke wint rekstôk op wrâldbekerfinale yn Cottbus

maintext: Epke Zonderland hat de rekstôkfinale op de wrâldbeker yn Cottbus wûn. De Fryske turner kaam ta in skoare fan 14.866. De wedstriid yn de Dútske stêd wie de lêste wrâldbekerwedstriid fan it seizoen. Njonken Zonderland op it poadium stiene Tin Srbic en Hidetaka Miyachi.


description: De 27-jierrige Jouster wûn mei 10-7 op de Players Championship Finals fan Ingelskman Stephen Bunting.

title: Danny Noppert nei sterke slotfaze nei heale finale yn Minehead

maintext:
Yn it begjin fan de wedstriid kaam de Jouster op in 3-1 foarsprong. Noppert krige genôch pylken om mei 4-1 it skoft yn te gean, mar miste. Bunting makke der dêrnei 3-2 fan. Ek de folgjende leg en dy dêrnei pakte de Ingelskman mei in finish fan 121.
Bunting rûn al gau út nei 6-3, nei't Noppert wer inkelde dûbelds miste. De Fries kaam sels hast mei 7-3 efter, mar smiet mei Bunting op in dûbel knap 112 út.
Knap útsmiten
Nei it twadde skoft pakte Noppert twa legs op rige mei ûnder mear in 11-darter. Mei in finish fan 68 waard it 7-6 yn it foardiel fan de Jouster. Op 7-7 mocht Noppert oanlizze foar in 9-darter, mar nei seis perfekte darts gie it mis. De leg gie wol nei de Fries. Mei twa keurige legs pakte Noppert dêrnei de oerwinning.
De heale finales en de finale wurde sneintejûn spile. Noppert nimt it yn de heale finale op tsjin Daryl Gurney.


description: Seis projekten út it Kulturele Haadstêdjier meitsje kâns op de ûnderskieding fan it Prins Bernhard Cultuurfonds Fryslân.

title: Wa krijt dit jier de Fryske Anjer? De nominaasjes binne bekend makke

maintext: Ien fan de kânshawwers is Anna Tilroe fan it projekt fan de alve fonteinen. En Hilda Snippe is nominearre foar it tagonklik meitsjen fan kulturele eveneminten foar minsken mei in beheining. Fierder binne it projekt At the Watergate út Snits, de grutste haakte tekken, Myn Skip út Earnewâld en Grutsk út Ljouwert ek yn de race om de Fryske Anjer te winnen. Op 7 desimber wurdt bekend wa't de priis krijt.


description: De ôftraap fan de stimmerij foar de Fryske top 100 waard sneon yn it sintrum fan Snits jûn.

title: Stimmerij Fryske top 100 úteinset: op wa bringe jo in stim út?

maintext:
Stimhokjes en de jukebox
Elkenien kin sneon op it Schaapmarktplein yn Snits terjochte om syn top 5 troch te jaan yn de spesjale stimhokjes. De iepening is ek live te folgjen op radio en telefyzje yn it programma Sneon yn Fryslân.
Ek op oare lokaasjes yn de provinsje binne Fryske top 100 stimhokjes te finen. Fansels kin der ek online stimd wurde, fia Frysketop100.nl en de Omrop-app. Alle stimmers meitsje kâns op de Fryske top 100 jukebox. De jukebox wurdt op 31 desimber fuortjûn yn it programma.
Fryske top 100
Al jierren stjoert Omrop Fryslân op âldjiersdei de Fryske top 100 út, foar in soad Friezen it ideale programma om it jier mei ôf te sluten. Ferline jier kaam der in opfallend heech oantal nije nûmers de Fryske top 100 binnen. Wa komt dit jier it heechste binnen en wurdt Gurbe Douwstra mei 'Cliffs of Moher' fan it earste plak stjitten?
De Fryske top 100 wurdt op 31 desimber fan 13.00 oant 00.00 oere útstjoerd op radio, telefyzje, Omropfryslan.nl en de Omrop-app.


description: Minister Carola Schouten skriuwt yn in brief nei de Twadde Keamer dat der in plan fan oanpak komme moat.

title: Boerebedriuwen moatte better taret wêze op waarekstremen

maintext: In mearjierrich aksjeprogramma moat boeren, it fee en de gewaaksen better bestân meitsje tsjin waarekstremen, sa as de drûchte fan ôfrûne simmer. Dat skriuwt minister Carola Schouten yn in brief nei de Twadde Keamer. It aksjeprogramma soe opsteld wurde moatte mei alle belutsenen yn de sektor.


description: Mid-Fryslân wint krekt by Unitas/Perspectief, SCO yn eigen hûs ûnderút tsjin AW/DTV.

title: Mingde resultaten foar Fryske haadklassers kuorbal

maintext:
Lytse oerwinning Mid-Fryslân
Nei it ferlies fan foarige wike, waard sneon wûn fan Unitas/Perspectief yn Harderwijk. De Friezen hiene by it skoft al in foarsprong te pakken fan trije punten. Mei in stân fan 7-10 waard der teedronken. De foarsprong waard behâlden, al waard it noch wol spannend. De punten gongen nei Fryslân, want der waard wûn mei 25-24.
It is de twadde kear dat Unitas/Perspectief punten ferliest tsjin in Fryske ploech: foarige wike waard ferlern fan SCO.
Ferlies foar SCO nettsjinsteande foarsprong
Yn Wolvegea koe SCO de punten net binnenhelje tsjin it Amsterdamske AW/DTV. By it skoft stie SCO noch foar mei 12-8, mar nei in minne twadde helte waard der úteinlik ferlern mei 24-19 fan de Amsterdammers.
Beide teams hawwe no 2 punten yn de haadklasse B. Troch in ferskil yn doelsalde stiet SCO op plak 4 en Mid-Fryslân op plak 5.


description: Tweintich bern mochten moandei sollisitearje nei de funksje. Se moasten harsels presintearje op it gemeentehûs.

title: Piter Murk de Groot is berneboargemaster Waadhoeke: "Der moatte wol genôch boarterstunen wêze"

maintext:
Hy fertelt hoe't de dei gie: "Earst kamen we mei ús allen de seal binnen. Even kletse. Ik moast as fjirde in presintaasje hâlde. Dêrnei giene trije oare bern en ik troch nei de finale."
Yn de finale moast Piter Murk dwaan oft kaam er de keninginne tsjin en har in rûnlieding joech troch de skoalle. Nei't de finalisten har lêste opdracht dien hiene, makke de boargemaster Marga Waanders de winner bekend. "Sy sei: 'hy rûn mei de keninginne troch de skoalle en it is...' Doe rôp myn heit: 'Piter Murk!'"


description: De oerwinning yn Breda gie nei Irene Schouten, dy't it sterkst wie yn de sprint.

title: Manon Kamminga twadde yn iepeningswedstriid Trachitol Trophy

maintext:
Der waard hurd koerst en der wiene in soad reedriders dy't besochten fuort te kommen. Foaral efteryn it peloton wie in grut tal reedriders dy't it tempo net folgje koenen, mar foaryn ûntstiene gjin grutte ferskillen. De ploech MKbasics.nl, mei âld-Snitser Merel Bosma, woe de sprint oanlûke foar Iris van der Stelt.
Carien Kleibeuker en Marijke Groenewoud fan Royal A-ware, de ploech fan Jillert Anema, hâlden it peloton byinoar, wêrtroch't harren ploechgenoate Irene Schouten yn in goeie posysje brocht waard. Schouten wûn de sprint mei oermacht.
Manon Kamminga waard twadde. De berne Haulerwykster komt dit jier út foar de nije maratonploech A6.nl, ûnder lieding fan Klasina Seinstra. Foarige wike pakte Kamminga har earste sege op de maraton op keunstiis ea. It tredde plak wie foar Iris van der Stelt.
Tweintichste marathon fan mear as ien dei
De Trachitol Trophy is de tweintichste maraton fan mear as ien dei. De earste waard yn 1983 ferriden. De kommende dagen komme de reedriders noch yn aksje yn Utrecht, Hoorn en Grins.


description: "Noch net sa lang lyn leine froulju fan jong oant âld topless oan it strân, no is dat komselden noch it gefal. Dat jildt ek foar dûse nei it sporten."

title: Kollum: "Bleatekontsjestabû"

maintext:
Ferhalen út de tiid dat de marsekreamer of bakjerinder oan 'e doar kaam. Mei brillen. En dat sa'n bril by it ferstjerren fan buorman tenei troch buorfrou brûkt waard, krekt sa maklik. Ferhalen oer it saneamde 'nije ljocht', dat je mar op in knopke hoegde te drukken om ljocht yn 'e hûs te hawwen en dat net ien dat earst leauwe woe. Oer de ferwûndering fan Sjoerd dy't in koetske sûnder hynder riden sjoen hie, echt wier, heite, en dat dy útlake en foar gek ferklearre waard.
Sa fertelt er ek oer de tiid dat se as bern simmerdeis altyd yn see swommen. Yn de bleate kont. Net ien dy't dêr euvelmoed yn hie. In hiele kloft jonges en fammen ûnder de gleone sinne yn it koele wetter fan it Waad. Neat bysûnders. Oant in stel fan bûten yn 't doarp kaam te wenjen. De frou fan it stel hie op in stuit nei de bern stien te sjen dy't yn see oan 't swimmen wiene. Se fûn it ferskriklik, fersuchte dat it in 'goddeleaze binde' wie. Sûnt wie de ûnskuld ferlern gien. Dat ferhaal beliket de sûndefal yn it paradys. Op syn Frysk fansels, mar dochs.
It hat derfan dat wy as maatskippij oersidich wurden binne. Dat wy alles ek seksualisearje. Dêr kaam skriuwster Saskia Noort lêsten ek achter. Sy pleatste in foto op Instagram fan bleate bern op in strân. Dy foto wie 47 jier lyn makke wurden troch har heit, in profesjonele fotograaf. Foar har wie it in oantinken oan ûnskuld, oan har bernetiid en oan einleaze simmers. Likegoed waard dy foto troch, sa't Noort dat neamde, de 'Instagramplysje' ferwidere. Kinst dy ôffreegje oftst sa'n oantinken foar dysels hâlde moast of diele mei de hiele wrâld, mar it is wol in teken fan de tiid dat soks net mear kin. Ronald Giphart hie it yn dat ferbân oer 'volksvertrutting'.
Sa is it. Noch net sa lang lyn leine froulju fan jong oant âld topless oan it strân, no is dat komselden noch it gefal. Dat jildt ek foar dûse nei it sporten. By de jeugd hâldt elkenien tsjintwurdich dêr de ûnderbroek by oan. Sels yn guon klimhallen, oars dochs bolwurken fan frijfochtens, meie froulju net mear yn in sport-bh of watfoar bh ek mar klimme. Krekt sa't manlju dat net mear yn de bleate bealch dwaan meie. Oer it boarstjaan fan memmen yn it iepenbier ha ik it alris hân, dat dat no as skamteleas sjoen wurdt.
Alle bleatens wurdt seksualisearre, wylst in bleat lichem in bleat lichem is, net mear en net minder. Mar dat wie net wat de frou op de seedyk tocht, doe't se nei ús heit-en-dy stie te sjen dy't yn see swommen. Dy neamde it in 'goddeleaze binde'. Sa besjoen feroaret der yn hûndert jier ek wer net sa'n protte."


description: Salo Muller dûkte ûnder yn Oerterp en Fryske Peallen, wêr't er sliepte by de rotten en mûzen.

title: Hy dûkte ûnder yn Fryslân, en soarget no foar in histoaryske Holocaustfergoeding fan de NS

maintext:
Muller siet op skoalle, doe't syn heit en mem oppakt waarden. Hy wie doe seis jier âld. Syn omke helle him op en naam him yn 'e hûs. By in razzia waard hy ûntdutsen. Hy waard nei de Hollandse Schouwburg brocht. Dêr seach er syn âlders op it poadium stean. It wie de lêste kear dat er se seach.
Syn namme wie te Joadsk
Nei fjouwer dagen gûlen is Sado ophelle en nei syn earste ûnderdûkadres yn Amsterdam brocht. It wie it begjin fan in lange searje ûnderdûkadressen. Alle kearen wer moast er fuort omdat der kâns op ferried wie. Soms waard er mishannele troch de minsken by wa't er ûnderdûkt siet.
Salo bedarre yn Oerterp. Dêr neamden se him Japje Mulder. De namme Salo wie te Joadsk.
"Waar ik bij was hebben ze hem doodgestoken"
Yn Oerterp drige ferried. In oare jonge sei op in sneontemoarn dat er wist dat Japje in Joadejonge wie. Hy woe jild ha, om neat te sizzen tsjin syn heit. Dat wie in NSB'er. Twa mannen hiene dat heard, seit Muller.
"'Japje ga jij eens even daar staan. En niet kijken naar ons', zeiden ze, en toen kwamen ze terug met een hooivork, en waar ik bij was, hebben ze die jongen doodgestoken. Hij bloedde aan alle kanten dood. Wij terug naar de boerderij. Iedereen in rep en roer natuurlijk."
Sliepe by de rotten en de mûzen
Muller waard nei Fryske Peallen brocht, op in lytse pleats flak by Trimunt, dêr't in protte Dútse soldaten legere wiene. Nachts moast er regelmjittich ûnder de flier by de rotten en de mûzen sliepe, omdat de Dútske soldaten dan in feestje bouden op syn ûnderdûkadres. Ien fan de Dútsers wist dat der in Joadsk jonkje op de buorkerij wie en warskôge de boer.
De oarloch is der noch altyd
It lêste ûnderdûkadres wie wer yn Oerterp, by 'omke en beppe'. Dêr hat er it goed. "Het waren lieve mensen", seit Muller. Hy is no 82 jier âld. De oarloch is der noch altyd: Hy hat ferlittingseangst, is bang yn it tsjuster en hat allegear kwalen, echte en ynbylde.


title: Beslút sânwinning Iselmar definityf útsteld nei takom jier

maintext: It beslút oer de sânwinning yn de Iselmar by Aldemardum is definityf útsteld nei begjin 2019. De ried fan gemeente De Fryske Marren stimde yn grutte mearderheid yn mei it fan de aginda heljen fan it ûnderwurp.


description: Dy krijt er fanwege syn fertsjinsten foar de âld-gemeente Lemsterlân en foar syn wethâlderskip yn De Fryske Marren.

title: Johannes van der Pal krijt gemeentlike earepinning útrikt

maintext: De 64-jierrige Johannes van der Pal fan De Lemmer krijt in gemeentlike earepinning. Dy ûntfangt er fanwege syn ôfskie as wethâlder fan De Fryske Marren. Boargemaster Fred Veenstra rikte de earepinning út by syn offisjele ôfskie op De Lemmer.


description: It Waadfûns stekt trije miljoen euro subsydzje yn in projekt dat de seeforel werom bringt, sadat sportfiskers der op fiskje kinne.

title: Seeforel moat ekonomy yn Noard-Fryslân in slinger jaan

maintext:
De hoop is dat de taname yn it tal sportfiskers in posityf effekt hawwe sil op de finansjele ûnderbouwing foar de fiskferbiningen. Soks is op it eilân Funen yn Denemarken ek dien en dêr is it in súkses. It gebiet lûkt in soad sportfiskers, dy't soargje foar 64.000 ekstra oernachtingen.
Seeforellen binne diva's
De seeforel is in fisk dy't hege easken stelt oan syn omjouwing. Troch de oanlis fan in soad slûzen en gemalen en troch de ôfsluting fan de Lauwersmar ferdwûn de fisk út de binnenwetters yn it noarden. As de seeforel wer weromkomt, jildt dat ek wis foar oare trekfisksoarten, is de ferwachting.
It projekt kostet mei-inoar 4,6 miljoen euro. Mei de subsydzje fan trije miljoen euro fan it Waadfûns kin it no los. De partijen dy't gearwurkje yn it projekt betelje de rest. It giet dan ûnder oare om Sportvisserij Nederland, Steatsboskbehear, Sportvisserij Fryslân, Hogeschool Van Hall-Larenstein, de Waadferiening en de provinsje Grinslân.


description: Kommissaris fan de kening Arno Brok ropt Hou Friesland Mooi op ta 'fair play' yn it debat oer de komst fan wynpark Nij Hiddum-Houw.

title: Kommissaris Brok: "Aksjegroep tsjin wynpark Nij Hiddum-Houw moat him by de feiten hâlde"

maintext:
"Debat is op goede wize fierd"
Brok: "It kolleezje fan Deputearre Steaten en wy as kommissarissen hawwe de eed ôflein of de belofte dien dat wy altyd de wierheid sprekke sille. It debat yn ús provinsjaal parlemint is op de goede wize fierd, neffens my. Dat net elkenien tefreden is oer de útkomsten, dan mei dat. Elk is frij om in sivile proseduerre oan te gean, ek rjochting Deputearre Steaten. As it al safier komme sil, dan sille de leden fan Deputearre Steaten mei lykweardige teksten en itselde ferhaal komme as by ús yn de Steaten."


description: Nei de gemeentlike ynformaasjejûn fan tiisdei binne der noch in protte fragen.

title: Noch hieltyd gjin dúdlikens oer lokaasje wenweinplakken Smellingerlân

maintext: Wenweinbewenners wolle al jierren in nij plak foar harren wenwein. Under de bewenners fan de beëage lokaasjes bestean noch in protte fragen. Derom wie der tiisdei in ynformaasjejûn, dêr't alle belutsenen inoar fragen stelle koene, mar de ûnsekerheid is der net minder om, sa konkludearre Corrie Ponne fan it CDA. Sy is teloarsteld yn dit kolleezje oer hoe't dy it oan no ta oanpakt hawwe, want in protte bewenners binne skrokken fan de plannen en witte net wêr't se oan ta binne.


description: De ynstallaasje komt op It Hearrenfean en is de earste yn syn soart yn Nederlân.

title: Omrin iepenet unike ynstallaasje foar it sortearjen fan keunststof

maintext: Granulaat bestiet út lytse boltsjes dy't wer brûkt wurde kinne as grûnstof foar nije keunststofprodukten, sa as bygelyks drinkflessen en senseo-apparaten. De skieding waard oant no ta yn Dútslân dien. De ynstallaasje fan Omrin is de earste yn syn soart yn Nederlân.


description: Al nei fjouwer minuten stie Bûtenpost op in 1-0 foarsprong troch in penalty fan Robin Huisman-De Jong.

title: VV Bûtenpost wint iepen wedstriid mei 2-1 fan Apeldoorn

maintext:
It earste doelpunt fan Bûtenpost kaam út in penalty. Robin Huisman-De Jong skoarde fan alve meter ôf. It wie in iepen wedstriid, mei kânsen oan beide kanten.
In skot fan Bûtenpostspits Rolf Dijk waard noch mar krekt keard, en yn de rebound koe Robin Huisman ek net skoare. Op slach fan rêst krige Rob Dijkstra noch in goeie mooglikheid op de 2-0, mar it mocht net wêze foar de Blaukes.
De rêst die de spilers fan Apeldoorn goed. Se kamen better út de klaaikeamer as de mannen fan Bûtenpost. In frije traap fan Apeldoorn gong noch mar krekt neist. Even letter koe doelman Kevin van der Meulen fan Bûtenpost in skot fan Apeldoorn maklik keare.
Yn de 72ste minút skoarde Jorrit Terpstra de 2-0, neidat de keeper fan Apeldoorn in skot fan Rolf Dijk noch mar krekt keare koe. Apeldoorn skoarde fiif minuten foar tiid noch de oanslutingstreffer, mar kaam net mear op likense hichte. Einstân: 2-1.


title: Kollum: "Happy berm"

maintext:
Kinst it sa gek net betinke of it leit yn 'e berm en dan benammen yn bochten en by op- en ôfritten. McDonald's-ferpakkingen komst ek faak tsjin; komplete Happy Meals wurde troch it rút smiten.
Ik wurd der sa fertrietlik fan, want efter elk blikje of elke milkshakebeker sit in minsk dy't it achteleas fuortsmyt sûnder nei te tinken wat der fierder mei bart. En sjoen nei wat der leit, binne dat in soad. Lju dy't nei it wurk gean, of de bern fuortbringe. By famylje op besite sille of nei hûs ta ride. Wierskynlik ek noch aardige manlju en froulju dy't it freeslik fine as der earne op 'e wrâld in fûgel stjert omdat er stikt is yn plestik.
Ik spuide eartiids myn kaugom oeral achteleas del. Oant ik in kear lies dat fûgels dat gau oansjogge foar in stikje bôle mar as se de kaugom opite sille, dan plakt it oan it snaffeltsje fêst en kinne se hielendal net mear ite en drinke. Sûnt ik dat wit, ha ik it nea wer dien.
Op 'e weromreis fan Makkingea nei Drachten waard de loft ynienen donkergriis. Mar krekt dêrfoar hong de grutte ûndergeande sinne boppe de einder tsjin in ljochtgrize loft. De giele kleur skimere troch it ljochte griis en de beammen liken wol swart. It duorre mar in pear tellen, want doe waard de sinne bedutsen troch de donkere loft. Dochs wiene dy pear tellen magysk moai.
Diken en auto's binne handich foar ús, mar foar ús mem de ierde in boarne fan fersmoarging. En dochs traktearret se ús ûnderweis hiel faak op bysûndere mominten. Dan ha 'k it dus oer prachtige loften of hynders dy't boartsje yn it lân. Lêst seach ik in reager op in grienseame tusken twa drokke diken en dy siet stokstiifstil nei in proai te luorkjen. Tusken alle hektyk, like it wol of siet er te meditearjen en ik waard der suver sels ek rêstich fan.
In pear wiken lyn seach ik in held dy't syn auto yn 'e berm setten hie om in skiep te helpen dat op 'e rêch lei en ik ha ûnderweis fan Jirnsum nei Snits wolris in ko yn 'e feart swimmen sjoen. Doe bin ik mar nei de earste de bêste boer riden, want ik bin gjin Pipi Langkous. Ik ha fan 't jier sels de auto alris oan 'e kant setten omdat der in groep reeën yn in greide siet, wêrûnder in wite. Dat wie ek sa prachtich!
Wêr'tst op 'e dyk ek bist, der is altyd wol wat moais, bysûnders of aparts te sjen. Ik kin ek sa genietsje fan dy grutte rôffûgels dy't stoer op in stek sitte of fan swannen dy 't parmantich troch it wetter glide. Elk seizoen soarget foar betsjoenende kleuren en sfearen en as we aanst in kear winterwaar krije, dan liket de wrâld om ús hinne hielendal wol in mearke.
Mar sûnder al dy troep is de natuer noch folle moaier en we moatte der mei ús allen foar soargje dat we in bettere wrâld oan de bern trochjouwe. Dat slagget net as we foar de happy bern Happy Meals keapje en dy dan dêrnei út 'e auto smite. En wa rommet de rotsoai op? Dêr sil de oerheid wol soargje moatte, tink?
Ferbetterje de wrâld, begjin by dysels, want in skjinne omjouwing begjint mei sûn ferstân, bewustwêzen en ferantwurdlikheidsgefoel. En mei dy yngrediïnten kinne we der mei ús allen foar soargje dat we wer happy berms krije."


description: De wurknimmers binne it mei it bedriuw iens oer it salaris. Dat melde de fakbûnen. De staking fan snein giet net troch.

title: CAO-konflikt by Douwe Egberts liket oplost, staking foarearst fan de baan

maintext:
De wurknimmers fan it kofje- en teebedriuw Jacobs Douwe Egberts krije in leansferheging dy't oant 2020 oprint nei 5,8 persint, en se hâlde de adv-dagen. Dat ha de fakbûnen mei it bedriuw ôfpraat yn in nije CAO. It akkoart wurdt meikoarten foarlein oan de leden fan de fakbûnen.
"Een mooi en eerlijk resultaat, waarmee we de rechten van nieuwe werknemers veilig stellen", seit ûnderhanneler Bernard Zijlstra fan CNV Vakmensen.
Ferskil op de wurkflier
Earder wie de direksje noch fan plan om nije wurknimmers minder adv-dagen te jaan as de minsken dy't der no al oan it wurk binne. "Zo'n verschil op de werkvloer moet je echt niet willen", seit Zijlstra. Der komt no in ûndersyk nei de adv-dagen by it bedriuw. De wurkdruk wurdt dêr ek yn meinaam.
Foarige wike ha wurknimmers fan it bedriuw it wurk dellein. Dat wie op De Jouwer en yn Utrecht.


description: Meikoarten wurdt deroer praat oer oft de Eastenrykske metoade yn Fryslân te bûken is. En moandei wurdt it presintearre op in klimaatevenemint yn Ljouwert.

title: Besite oan Eastenryksk lânbou-eksperimint kriget ferfolch

maintext: De besite fan de delegaasje út de lânbousektor oan in unyk eksperimint yn Eastenryk, op 15 en 16 novimber, kriget ynkoarten in ferfolch. Dat seit Cees Meijles, oanjager fan in sirkulêre lânbou by de provinsje en inisjatyfnimmer fan de reis.


description: Noppert fersloech de Poal Krzysztof Ratajski mei 10-4. Sneintemiddei spilet er de kwartfinale.

title: Earste kwartfinale foar Danny Noppert by Players Championship Finals

maintext: De top-64 fan de PDC Players Championship Order of Merit docht mei oan it toernoai yn Minehead. It is it lêste grutte toernoai foar it WK yn London, dat op 13 desimber begjint.