title: LIVE: IepenUP oer lânskipspine

maintext:
Lânskipspine: witsto wat dat betsjut? Sjoernalist Jantien de Boer joech dyn namme oan de minne steat fan de biodiversiteit fan it Fryske lânskip. Fûgels, planten, bisten, lûden en geuren wurde opoffere oan de produksjekrêft fan de lânbou. Wittenskippers, keunstners, boeren, politisy en belanghawwenden prate yn IepenUP dizze wike oer lânskipspine. Elkenien is wolkom yn poppoadium Neushoorn om mei te praten en meisjen kin fansels ek online fan 20.00 oere ôf fia de livestream hjirboppe.
De fragen dy't jûn sintraal steane binne: hoe kinne wy de lânskipspine fersêftsje, hokker yngrepen binne dêrfoar nedich en is it tij foar ús boerelân noch te kearen.Te gast binne sjoernalist Jantien de Boer, Froukje Hernamdt fan de Fryske Milieu Federaasje, keunstner Claudy Jongstra, professor natuerbehear Frank Berendse, boer Johan Boersma, heechlearaar trekfûgelekology Theunis Piersma, deputearre Johannes Kramer (FNP) en de band SWEETGODANIMALS.
Diskusje, optredens, lêzingen, fideo's en muzyk; yn de wyklikse talkshow IepenUP yn poppoadium Neushoorn kin alles. Alle woansdeis steane yn it programma de aktualiteiten yn de wrâld sintraal; hoe libje wy mei syn allen, watfoar subgroepen meitsje dêr diel fan út en hoe soargje wy derfoar dat wy inoar faker moetsje en better begripe? Dat binne saken dy't oan bar komme yn IepenUP.
Elkenien kin oanwaaie komme en meidwaan oan de diskusjes yn kafee De Backstage yn poppoadium Neushoorn. It programma set alle woansdeis om 20.00 oere útein en is ek te folgjen fia Omropfryslan.nl en de Facebookside fan Omrop Fryslân. Mear ynformaasje oer IepenUP is te finen op harren Facebookside. IepenUP is in inisjatyf fan Omrop Fryslân, Tresoar en Neushoorn Café en LF2018.


description: De fraach nei drinkwetter groeit yn Fryslân flugger dan yn oare provinsjes dêr't wetterbedriuw Vitens leveret. Om dy reden hat Vitens de drinkwetterkapasit

title: Vitens spilet yn op fergrutte fraach nei drinkwetter

fasttext_language: fy


title: Berltsumers easkje harren stedsrjochten op yn Frjentsjer

maintext:
Berltsumers easken sneon harren stedsrjochten op yn in stikje teater foar it Martenahûs yn Frjentsjer. Neffens de oerlevering soe Berltsum dizze rjochten yn 1355 fuortjûn ha oan Frjentsjer. De rjochten waarden opeaske ûnder lieding fan Bauck van Hemmema. Dizze Fryske frijheidsstridster waard yn it stik spile troch aktrise Jantien Hoekstra.
Doel fan de ludike aksje wie omtinken te freegjen foar it doarp, dat no by de gruttere gemeente Waadhoeke heart, én it ynsammeljen fan jild. Dat jild is bedoeld foar muzykferiening OpMaat, dy't ôfrûne simmer troffen is troch in brân, en foar it noch te bouwen multifunksjoneel sintrum.
De stedsrjochten waarden rinnendewei nei Berltsum tabrocht. Dêr wie noch in sportgala, in trailrun en in nijjiersresepsje.


title: FB Oranjewoud nimt mearderheidsbelang yn Drukkerij de Vries

maintext: Stichting FB Oranjewoud nimt in mearderheidsbelang yn Drukkerij de Vries yn Snits. Troch de finansjele ynjeksje dy't derby heart kin De Vries ynvestearje, om sa sterker te stean op de merk. It bedriuw docht yn ferpakkingen. Stichting FB Oranjewoud hat as doel om de wurkgelegenheid yn it Noarden te stimulearjen. De stifting docht dat troch jild te stekken yn bedriuwen dy't dêr in bydrage oan leverje.


title: Basketballers Aris mei grutte sifers ûnderút tsjin Den Bosch

maintext:
Aris is it nije jier net goed begûn. Yn de earste wedstriid fan it jier wiene de Ljouwerters in pear maatsjes te lyts foar Den Bosch. Earder dit seizoen waard it yn Den Bosch 88-47 foar de Brabanners en ek no rûn de ploech fan trainer Tony van den Bosch mei in grutte nederlaach fan it fjild: 99-48.
Nei ien kwart spyljen stie Den Bosch al mei 24-14 foar. Dy foarsprong wreiden de gasten yn it twadde kwart út nei 51-28. Nei it skoft gie Den Bosch fleurich fierder wêrmei't it opholden wie. De ploech rûn yn it tredde kwart út nei 78-41 en makke der oer de hiele wedstriid sjoen úteinlik krekt gjin hûndert.
Oare wike sneon giet Aris op besite by Leiden.


title: Wurkstraf foar slaan soantsje en plysjeman yn swimbad

maintext:
In 42-jierrige man út Drachten is feroardiele ta in wurkstraf fan 50 oeren, foar it slaan fan syn soantsje fan 5 jier en it mishanneljen fan in plysjeman. Dat barde by in swimles yn De Welle yn Drachten. De heit sloech syn soan, omdat dy it wetter net yn woe. In plysjeman dy't der privee by wie, seach dat en sei der wat fan.
Letter yn de klaaikeamer gong it opnij mis. De plysjeman pakte de heit doe by de earm, mar dy sloech de plysjeman tsjin syn noas. De Drachtster fertochte hat sels in oar ferhaal. Hy seit dat hy allinnich in tikje oan syn soan útdield hat.
De offisier fan justysje naam de saak heech op en easke in wurkstraf fan 80 oeren. De rjochter naam lykwols mei dat de fertochte gjin strafblêd hie.


description: De follybalsters fan VC Snits hawwe sneontejûn yn eigen hûs de kompetysjewedstriid fan Peelpush wûn. De ploech fan trainster Petra Groenland wie yn fjouwer

title: Follybalsters VC Snits rekkenje thús ôf mei Peelpush


title: Telefoandieven oanhâlden yn Mediamarkt Ljouwert

maintext: De plysje yn Ljouwert hat twa winkeldieven oanhâlden, ien siet yn in rolstoel. De dieven hiene it benammen foarsjoen op elektroanika by de Mediamarkt. Se wiene earder aktyf by de fêstiging yn Ede en wiene dêr te sjen op kamerabylden. It winkelbedriuw stjoerde de bylden nei alle fêstigingen. In meiwurker yn Ljouwert seach it duo doe't it yn de Ljouwerter fêstiging har slach slaan woe. Doe't te sjen wie dat se telefoans út de ferpakking hellen, is it duo troch befeiligers oanhâlden en oerdroegen oan de plysje. De telefoans waarden yn de rolstoel werom fûn. De plysje siket noch nei in tredde fertochte.


title: Sjinkie Knegt pakt Europeeske titel op de 1500 meter

maintext:
Sjinkie Knegt hat de earste finale by it EK shorttrack yn Dresden wûn. De Bantegeaster wie de fluchste op de 1500 meter. It is Kengt syn achtste titel op it EK. Knegt pakte mei de winst 34 punten foar it totaalklassement. De Rus Semen Elistratov waard twadde en it brûns gie nei de Israëliër Vladislav Bykanov.
Suzanne Schulting hat op de 1500 meter gjin punten helle, se krige in penalty om't se yn in bocht de Italiaanske Arianna Fontana en de Russische Ekaterina Efremenkova ûnderút ried by in ynhelaksje. Yara van Kerkhof is sneon by it EK as twadde einige.


title: Proef mei hynsteriden op Skylger boskpaden

maintext:
Ruters op Skylge meie de kommende moannen gebrûk meitsje fan de boskpaden yn in tal bosken op it eilân. It giet om in proef fan Steatsboskbehear, nei ferskate fersiken fan hynsteridende Skylgers. It betsjut dat partikuliere ruters net allinnich op spesjale ruterpaden ride meie, mar ek op de bredere boskpaden. Dit jildt net foar ruters dy't in hynder hiere by in maneezje.
De proef duorret fan kommende moandei oant en mei 31 maart. Nei ôfrin sil Steatsboskbehear evaluearje oft de proef in súkses is.


title: Steatsboskbehear oer dúntrochbraak: "Wel even schrikken"

maintext:
Dat der by de stoarm fan ôfrûne wike op It Amelân in dún trochbrutsen is, hat grutte gefolgen foar de natuer. Dat seit Marjan Veenendaal fan Steatsboskbehear. Se sjocht mei belangstelling nei de manier wêrop't de natuer yn in pear dagen tiid al feroare is.
"Je schrikt er altijd wel even van", fertelde Veenendaal, mar sei ek dat it foar de eilanners gjin gefolgen hat. De saneamde primêre wetterkearing dy't it eilân tsjin de see beskermje moat, leit in ein fierderop en is by de stoarm net skansearre rekke.


title: Freedsmerk oer gaswinning: "Jou se in skop ûnder de kont"

maintext:
Der wiene in soad lilke reaksjes op de Ljouwerter freedsmerk oer de gaswinning yn Grinslân. "Der kin fan alles, se sille ek fan alles, mar der bart úteinlik neat. Jou se in skop ûnder kont soe 'k sizze..." In oar spruts fan "Folksferlakkerij! Dy 1,4 miljard foar de oandielhâlders fan Shell, dat hie nei de dupearren yn Grinslân moatten!" "Mensen worden besodemieterd. Ik heb zelf bij Esso gewerkt en ken de constructies wel!", wie in oare reaksje.
Wylst de grienteman fertelde oer syn suster dy't dêr wennet en in ton skea hat. Se kin 1.300 euro fergoeding krije. "Skandalich!" De tassekeapman, dy't yn it gebiet wennet sprekt fan Grinslân as wingewest: "Goed voor de poen, maar verder niet te veel zeuren. Maar ze hebben een ereschuld, dit is een erfzonde!"
It plan foar in gasleaze-dei kommende moandei krige mingde reaksjes: "Myn frou kin net goed tsjin de kjeld..." Mar ek: "In goed idee, wy ha noch wol wat petroaljestellen, wat kearskes en in elektrysk kacheltsje. Suver gesellich!"


title: Koade oranje yn Fryslân fanwege tige hurde wyn

maintext: It KNMI hat woansdei fan 11 oere moarns ôf koade oranje ôfkundige foar Fryslân, it Waadgebiet, Noard-Hollân en Flevolân. It waarsynstitút warskôget foar tige swiere wynstjitten, mei snelheden fan 100 oant 120 kilometer yn de oere, op see mooglik sels oant 130 kilometer yn 'e oere. Foar de rest fan it lân jildt koade giel. Oan de ein fan de middei en yn de rin fan de jûn sil de wyn stadichoan ôfnimme.


title: Taalgame om Ljouwert better kennen te learen

maintext:
Der is in nije game oer Ljouwert dy'tst op dyn smartphone spylje kinst: Us lân fan taal. De game giet oer taal en is tagelyk in moai spultsje dêr'tst punten mei skoare kinst. Dat makket it oantreklik, it liket wol wat op Pokémon.
It is ûntwikkele yn opdracht fan de Afûk en de Fryske Akademy mei it doel jongeren te ynteressearren foar taal. It ûntwerp komt fan game-ûntwikkeler Grendel Games yn de Blokhúspoart. De game wurdt tongersdeitejûn lansearre by it nije gebou Obe op it Aldehoustertsjerkhof.
Punten skoare
It wurket sa: troch hiel Ljouwert binne punten ferstoppe dêr'tst mei in tal wurden in histoarysk of kultureel ûnderwerp omskriuwe moatst. It moeilike is om dy wurden te betinken, en oare leden fan dyn team út te lizzen watsto dêrmei bedoelst. As dat goed giet, krije beide spilers punten. De game is te downloaden op iPhone en Android.


title: Sinteklaasyntocht Dokkum mear as in ton boppe budzjet

maintext:
De lanlike yntocht fan Sinteklaas yn Dokkum hat behoarlik wat mear koste as begrutte wie. De gemeente Dongeradiel hie 350.000 euro útlutsen. Dêrnjonken wie rekkene op bydragen fan ûnder oare sponsoren. De ynkomsten wiene yn totaal 475.000 euro en de útjeften 590.000 euro. It ferskil fan 115.000 euro komt no foar rekken fan de gemeente.
It bedrach is heger útfallen troch ûnfoarsjoene kosten en tsjinfallende sponsorbydragen. Der binne ûnder oare mear kosten makke op it mêd fan feilichheid en mobiliteit. Ek moast der in fargeul útbaggere wurde, sadat de pakjesboat yn it sintrum fan Dokkum komme koe.
Der kamen neffens de gemeente 15.000 minsken ôf op de yntocht en der wiene 2,3 miljoen telefyzjesjoggers. Ynkoarten sil de yntocht evaluearre wurde troch de gemeente.


title: Kabinet wol Holland Casino's ferkeapje

maintext: It kabinet wol de Holland Casino's oer twa jier ferkeapje. Ek Ljouwert hat in Holland Casino-fêstiging. It foarige kabinet hie al ôfpraat om de kasino's te privatisearjen. It regear sjocht it oanbieden fan kânsspullen net mear as kearntaak fan de oerheid. De tarieding foar de privatisearring fan de kasino's is al begûn. De Earste Keamer moat earst noch wol te set oer it foarstel fan it kabinet.


title: Crispijn Ariëns wint KPN Marathon Cup yn Alkmaar

maintext:
Reedrider Crispijn Ariëns fan Wolvegea hat sneontejûn de alfde KPN Marathon Cup yn Alkmaar op syn namme skreaun. It wie de twadde seizoensoerwinning foar Ariëns, sûnt de earste begjin novimber op It Hearrenfean. Hy naam de liedersposysje oer fan teamgenoat Sjoerd den Hertog. Johan Knol einige yn Alkmaar as twadde en Marcel van Ham kaam as tredde oer de finish.
By de froulju wûn Lisa van der Geest. Emma Engbers einige as twadde, folge troch Aggie Walsma fan Boalsert. Sy pakte dêrmei it brûns yn Alkmaar.


title: Ljouwerter fjochtersbaas slacht plysje yn gesicht

maintext:
De plysje hat op âldjiersnacht in 23-jierrige Ljouwerter oanhâlden dy't op it Ruterskertier in man slim mishannele hie. It slachtoffer is mei de ambulânse nei it sikehûs brocht. By de oanhâlding fan de Ljouwerter dieder krige in plysjeman in fûst yn it gesicht. De plysjeman hat oanjefte dien fan mishanneling.
De plysje yn Noardeast-Fryslân hie oer it algemien in relatyf rêstich âld & nij, nettsjinsteande sa'n 30 ynsidinten dy't ôfhannele waarden. Der wiene gjin fjoerwurkslachtoffers.


title: "Each hâlde foar minsken dy't net meikomme kinne"

maintext:
Ek no't it ekonomysk wer better giet, moat de polityk each hâlden bliuwe foar de minsken dy't dêr net fan mei profitearre. Mei dy oprop kaam boargemaster Van de Nadort fan Weststellingwerf yn syn earste taspraak yn syn nije gemeente. It giet dêrby neffens de boargemaster net om minsken dy't net wolle, mar minsken dy't echt net meikomme kinne.
Goed hûndert dagen lyn is Van de Nadort begûn yn Weststellingwerf en dy earste tiid hat er benammen brûkt om yn 'e kunde te kommen mei de gemeente. Dat hat er foaral dien troch it ôflizzen fan in soad wurkbesiten. Dêrby foel neffens de boargemaster op hoe warber de ynwenners binne. Sa binne der in soad frijwilligers aktyf en binne der in soad ûndernimmers yn de gemeente.


title: Ferlies foar LDODK tsjin Fortuna

maintext:
De kuorballers fan LDODK ha sneintemiddei de útwedstriid tsjin Fortuna ferlern. It waard 23-19 by it duel yn de Kuorbal League.
Oant 4-4 koe LDODK de thúsploech byhâlde. Dêrnei kaam Fortuna op twa punten foarsprong (6-4). Dy foarsprong koe de ploech fêsthâlde. Tsjin de ein fan de earste helte waard it ferskil sels noch grutter. De stân by it skoft wie dan ek 14-9.
Yn de twadde helte besocht LDODK oan it begjin om de oansluting te finen, mar dat slagge net. Fortuna koe fierder útrinne (17-10) en dêrmei wie de wedstriid spile, hoewol't LDODK hielendal op de ein fan it duel noch in bytsje werom kaam.
Troch it ferlies sakket LDODK nei it fiifde plak yn de Kuorbal League mei 11 punten út 10 wedstriden. Sneontejûn spilet LDODK yn de folgjende omloop wer thús, tsjin DVO.


title: Swiere hagelbui: Auto op kop yn sleat by A7

maintext:
Op de A7 by Drachten is tiisdeitejûn in auto fan de dyk rekke troch glêdens. Dat barde om sawat tsien oere. Yn in swiere hagelbui ferlear de bestjoerder de macht oer it stjoer. De auto skode sa de sleat yn.
De bestjoerder rekke ferwûne by it ûngelok en is mei de ambulânse nei it sikehûs brocht. Troch it ûngelok hat ien rydbaan tydlik ôfsluten west foar it ferkear.


title: Marijke Muoi: earste premjêre nei iepening LF2018

maintext:
Kulturele Haadstêd gie snein dan echt los mei de premjêre fan Marijke Muoi yn de Grutte Tsjerke yn Ljouwert. Dizze "Under de Toer"-foarstelling wie it earste evenemint nei de offisjele iepening fan Kulturele Haadstêd. De reaksjes nei de premjêre fan snein wienen posityf.
De foarstelling spilet yn it jier 1795, de tiid dat revolúsjonêren en minsken dy't foar it keningshûs wienen de striid mei-inoar oangienen. It is dan tritich jier nei de dea fan Maria Louise fan Hessen-Kassel, oftewol Marijke Muoi, sa't se neamd waard troch de Friezen. Se leit begroeven yn de Ljouwerter Grutte Tsjerke.


title: Earen en strôten ôf- en trochbiten by trije Goutumer skiep

maintext:
Yn in stik greide by Goutum binne freed twa skiep deabiten. Neffens eigener Johannes de Jong wie fan ien skiep de strôt trochbiten. By it oare skiep lei it ear der folslein ôf en wie de strôt heal trochbiten. Dit skiep moast troch de fee-dokter ôfmakke wurde. In tredde skiep miste in heal ear.
De Jong ûntduts de ravaazje moarns om healwei alven hinne. Hy tinkt dat de slachting in pear oeren earder wie. De fee-dokter en in jager tinke dat in grutte hûn de dieder wêze moat. De biten binne grut en djip. In foks soe dat neffens de belutsenen net dien ha kinne.
De Jong hopet dat minsken dy't wat sjoen ha, harren by him of by de plysje melde wolle.


title: Brânwacht útriden foar keukenbrân yn Nijeholtpea

maintext:
De brânwacht moast sneontenacht útride foar in brân yn in wenning oan de Tsjerkewei by Nijeholtpea. Yn de keuken fan de wente wie brân útstien, en derby kaam in soad reek frij. Om't der mooglik noch minsken yn de wenning wienen, hat de brânwacht opskaald nei in middelbrân. By oankomst die bliken dat der gjinien mear yn it hûs wie.
De brânwacht hie it fjoer dêrnei gau ûnder kontrôle. Oer eventuele skea oan de wenning is neat bekend. Hoe't it fjoer krekt ûntstean koe, is ek net dúdlik.


description: De gemeente Achtkarspelen hâldt op 25 jannewaris in bysûndere riedsgearkomste yn de Augustinustsjerke yn Stynsgea. It doarp wurdt dan útroppen ta 'Kulturee

title: Riedsgearkomste Achtkarspelen yn 19e iuwske styl


title: LIVE: IepenUP oer de moaiste reedrydferhalen

maintext:
Elkenien hat der wol ien: in legindarysk ferhaal oer it reedriden. Bekende skriuwers, sportsjoernalisten en dichters fertelle yn IepenUP dizze wike oer harren favorite reedrydferhalen út eigen wurk. Elkenien is wolkom yn poppoadium Neushoorn om mei te praten en meisjen kin fansels ek online fan 20.00 oere ôf fia de livestream hjirboppe.
Te gast binne Jillert Anema, Tsead Bruinja, Kees 't Hart, Wybren de Boer, Hylke Speerstra, Klaas Jan van der Weij, Bert Looper, Miriam Bruijstens, Wiep Idzenga, Ruurdtsje Poortinga-de Haan en de Menamer Feintsjes! Dêr krije je dochs nocht fan om de redens ûnder te binen?
Diskusje, optredens, lêzingen, fideo's en muzyk; yn de wyklikse talkshow IepenUP yn poppoadium Neushoorn kin alles. Alle woansdeis steane yn it programma de aktualiteiten yn de wrâld sintraal; hoe libje wy mei syn allen, watfoar subgroepen meitsje dêr diel fan út en hoe soargje wy derfoar dat wy inoar faker moetsje en better begripe? Dat binne saken dy't oan bar komme yn Iepen Up.
Elkenien kin oanwaaie komme en meidwaan oan de diskusjes yn kafee De Backstage yn poppoadium Neushoorn. It programma set alle woansdeis om 20.00 oere útein en is ek te folgjen fia Omropfryslan.nl/ en de Facebookside fan Omrop Fryslân. Mear ynformaasje oer IepenUP is te finen op harren Facebookside. IepenUP is in inisjatyf fan Omrop Fryslân, Tresoar en Neushoorn Café en LF2018.


title: Sovon: folle minder guozzen yn Fryslân dizze winter

maintext:
Yn Fryslân oerwinterje noch hieltyd folle minder guozzen as oars. Gewoanwei sitte hjir in heal miljoen guozzen en dat binne der no 100.000 minder. Dat docht bliken út de lêste fûgeltellingen fan Sovon Vogelonderzoek. Yn oktober wie it ferskil noch grutter, wit Romke Kleefstra fan Sovon Vogelonderzoek. Doe wiene it der hast 200.000 minder.
Sûnt oktober binne der noch aardich wat pauguozzen by kaam, mar de normale oantallen wurde noch hieltyd net helle. Benammen de blesguozzen bliuwe fuort. De guozzen dy't hjir no net komme, sitte foar it grutste part yn Noard-Dútslân. Dat komt mooglik trochdat it mar net winter wurde wol. Oft dit it begjin is fan in nije trend, falt no noch net te sizzen.
Ien guozzesoart bliuwt wol folle mear yn it noarden stykjen: it blaupoatsje, oftewol de 'kleine rietgans'. Dizze fûgels kamen elke winter yn grutte oantallen nei Súdwest-Fryslân ta, mar yn in pear jier tiid is dat gedrach feroare en oerwinterje sy bygelyks yn Denemarken.


title: Grutte priis Staatsloterij yn De Fryske Marren

maintext:
Net allinnich yn Eastermar, mar ek yn de gemeente De Fryske Marren is immen mei de jierwiksel goed yn de prizen fallen. De Staatsloterij hat bekendmakke dat in priis fan 100 tûzen euro fallen is op in lot dat yn De Fryske Marren ferkocht is. It giet om lotnûmer AA36408. De winner moat him of har melde op it haadkantoar fan de lotterij yn Rijswijk.
Yn tsjinstelling ta de winners fan de Postcodeloterij hoecht de winner fan de ton fan de Staatsloterij gjin belesting te beteljen oer de priis. De haadpriis fan de Staatsloterij foel op Aldjiersjûn yn de provinsje Noard-Brabân.


title: Sluiter hat gjin spyt fan útspraak "ûnfatsoenlike" partijen

maintext:
Boargemaster Sluiter fan Harns hat gjin spyt fan syn opmerking oer "ûnfatsoenlike" partijen. Hy bedoelde dêrmei de PVV en it Forum voor Democratie. Yn syn nijjierstaspraak sei de boargemaster dat hy bliid wie dat de ried fan Harns út allinnich fatsoenlike partijen bestiet. Yn de kommisjefergadering fan woansdeitejûn stelde de partij Harlinger Belang dêr fragen oer. De fraach oft Sluiter hjirmei ek in groep kiezers fuortsette as ûnfatsoenlik beäntwurde hy mei de opmerking dat hy in ferskil makket tusken kiezers en partijen. Ek sei hy dat syn ûnpartidigens no net yn it geding is en ek net komt yn de takomst. "Ik sta altijd boven de partijen, al zou het me dan misschien meer moeite kosten."
Harlinger Belang woe ek witte oft Sluiter it achterôf handich fûn dat hy dit ferhaal yn syn nijjierstaspraak die. Neffens de boargemaster hat hy ek rjocht op in miening en soe hy sûnder it útsprekken fan in miening in "bleke, ynhâldsleaze boargemaster" wêze. "Ik heb geen spijt", wiene de lêste wurden fan Sluiter oer de kwestje.


title: "Gomarus College bêste middelbere skoalle fan it lân"

maintext:
It Gomarus College yn Ljouwert is de bêste middelbere skoalle fan Nederlân. Alteast as je sjogge nei it grutte ûndersyk fan wykblêd Elsevier dat tongersdei ferskynde. De Ljouwerter skoalle helle dêryn as iennige de heechste skoare op alle ûnderdielen, sa as heechste eksamensifers en minste sittenbliuwers.
Talittingsbelied
In ferklearring foar dit resultaat kin foar in part taskreaun wurde oan it talittingsbelied. It Gomarus College wie by syn ûntstean sterk ferbûn oan de Frijmakke Grifformearde Tsjerke en hâldt noch altyd oanmeldpetearen, om te sjen oft skoalle en learling byinoar passe. It tal bern mei in allochtoane eftergrûn is mei dêrom frij lyts op dizze skoalle.
Oare 'superskoallen'
Oare Fryske skoallen, dy't yn it Elsevier-ûndersyk yn de heechste kategory falle as saneamde 'superskoalle', binne: CSG Liudger yn Burgum, CSG Ulbe van Houten yn Sint-Anne, RSG Simon Vestdijk yn Frjentsjer en OSG Singelland yn Surhústerfean.


description: Jong Cambuur en Jong NAC hawwe tiisdeitejûn mei 1-1 lykspile. Yn de earste helte kamen beide ploegen net ta skoaren, al krige Jong Cambuur wol aardich wat

title: Wedstriid Jong Cambuur tsjin Jong NAC einiget yn lykspul


title: Fryske Jûn: allinnich mei de gitaar foar 6.000 man

maintext:
It grutte ôftellen is begûn foar Piter Wilkens, Gurbe Douwstra, Tim Douwsma, De Kast, Elske DeWall en Vangrail. Oer twa dagen is it safier: de earste edysje fan de Fryske Jûn yn konsertseal AFAS Live yn Amsterdam. In jûn dy't folslein yn it teken stean sil fan de Fryske muzyk.
Foar in soad artysten sil it de earste kear wêze dat se yn de ferneamde konsertseal steane. In seal dêr't ek grutte nammen lykas Radiohead en Lady GaGa op it poadium stien hawwe. Sels foar in suksesfolle Fryske band lykas Vangrail bliuwt soks bysûnder. "Alle optredens dy't wy dogge binne unyk, fansels is it iene konsert grutter as it oare, en dan is AFAS Live wol in tige bysûndere popseal." Fertelt de sjonger fan de band Raynaud Ritsma "Wy sjogge der hiel bot nei út!"
Opfallende gearwurkingen
Yn de lêste dagen is der fansels kontakt tusken de ferskate artysten. Se sjogge inoar in protte yn it Frysk sirkwy mar dit is wol wat oars, en dat freget fansels ek om in oare tarieding. "Wy sille in ferske spylje mei Gurbe," ferklapt Raynaud. "Wy sjogge inoar faak en der is dit jier fansels in soad oer praat. Dy foarwille is fansels super leuk!"
De gearwurking tusken Vangrail en Gurbe betsjut lykwols net dat it allegearre duetten en gearwurkingen wurde op sneontejûn. De artysten sille foar in grut part ek harren eigen repertoire bringe. "Wy spylje de songs dy't wy graach spylje en dy't by ús passe. Mar wy sille wol wat leuke saken dwaan wilens ús show, dy't wy noch nea earder dien hawwe." Wat dat dan krekt wêze sil bliuwt foarearst noch in geheim.".
Allinnich mei de gitaar foar 6.000 man
urbe Douwstra sil foar it earst yn de grutte Amsterdamske konsertseal stean. En foar him sil dat wol in útdaging wurde, sa mei de gitaar. "Ik bin yndie no ienris in trûbadoer, in man mei gitaar, dy't syn eigen ferskes skriuwt en sjongt. En ik besykje, wêr't ik ek spylje, de lietsjes hearre te litten, dy't ik sels ek moai fyn om te dwaan. Hoe't dat krekt wurkje sil yn in grutte romte lykas dy fan AFAS Live, dat wit ik net. Dat moat ik saterdei mar 'aan den lijve' ûnderfine." Douwstra fynt it faak noflik om kontakt te meitsjen mei it publyk en hy tinkt dat dit wol dreger wurde sil yn Amsterdam, mar hy sil it wol besykje, sa seit er.
It is lykwols net foar it earst dat de Fryske trûbadoer foar sa'n grut publyk stean sil. "Ik ha yn it ferline wol twa kear op de Fryske Music Night yn it WTC yn Ljouwert stien. Dêr wienen beide kearen mear as 5000 man/frou publyk, dus foar de 'massa' bin ik net echt benaud." Senuweftich sil er nei alle gedachten dan ek net wêze as er it poadium sneon op moat. "Ik ha murken dat as je de minsken net mear 'telle' kinne, it net safolle ferskil makket as der no 2.000 of 6.000 binne."
"Nocht yn de sfear en de adrenaline"
Gurbe Douwstra hat der krekt lykas de oare artysten bot nocht oan, en hopet noch wat persoanlike mominten pakke te kinnen. "Wêr't ik dochs wol it measte nei útsjoch is, wa't ik oan kunde yn it publyk sjen sil. Ik wit dat myn bern en myn freondinne der by binne en ik wit ek dat der in pear freonen út Noard-Hollân der binne. Ik hoopje yn de gelegenheid te wêzen mei harren te praten."
Op de fraach wêr't Raynaud it measte nei út sjocht op sneontejûn, is er dúdlik: "It spyljen mei de band, it momint dat wy ôftikje, it momint dat wy de bühne oprinne, de sfear en de adrenaline."
Live


title: Ljouwerter rêdt man út it wetter

maintext:
In Ljouwerter (37) hat freedtenacht it libben fan in stedsgenoat (38) rêden. De 38-jierrige man wie ûnder ynfloed fan GHB op de Oldegaliëen te wetter rekke. De 37-jierrige man hold de drinkeling mei ien hân boppe wetter en belle mei de telefoan yn de oare hân de helptsjinsten.
Twa plysjes koene de Ljouwerter út it wetter helje. It slachtoffer is swier ûnderkuolle mei de ambulânse nei it sikehûs brocht.


title: Foarpriuwke op Escher-yllúzjes yn Fries Museum

maintext:
In wrâld, dêr't niks is wat it liket. We kenne de yn Ljouwert berne keunstner M.C. Escher, dy't sa'n wrâld mei optyske yllúzjes makke yn al syn keunstwurken. Fan april ôf is de grutte Escher-tentoanstelling yn it Fries Museum yn Ljouwert, mar no al is dêr in foarpriuwke op de keunstner te sjen mei de tentoanstelling 'Phantom Limb: Art Beyond Escher'.
Oan dizze eksposysje dogge tsien moderne keunstners út binnen- en bûtenlân mei, dy't ek wurkje mei optyske yllúzjes. Yn totaal binne der 25 wurken. Sa is der bygelyks in keamer, folslein yn swart-wyt skildere. Foar de besikers in hiel nuvere gewaarwurding, om dêr yn om te rinnen. De tentoanstelling lit neffens it Fries Museum sjen dat ús brein foar de gek hâlden wurde kin en stelt de fraach hoe betrouber ús realiteit eins is.


title: Trompetter listlûker Sociaal Duurzaam Weststellingwerf

maintext:
Cor Trompetter is de listlûker fan de nije partij Sociaal Duurzaam Weststellingwerf. De partij is ûntstien út in fúzje fan de PvdA Weststellingwerf, Weststellingwerf Natuurlijk! en Vrijheid voor Allen. Mei de gearwurking wolle de partijen fersplintering yn de gemeentepolityk tsjingean. De nije partij wol him benammen rjochtsje op it goed brûken fan de ierde.
Trompetter is no ek al aktyf yn de polityk. Hy sit no foar de PvdA as wethâlder yn it kolleezje fan Weststellingwerf.


title: Alwer in Fries? Lêste jierren minder lytse poppen

maintext:
Der wurde hieltyd minder poppen berne. Yn Fryslân rint it tal bertes rapper tebek as lanlik. It tal bertes is yn Fryslân de lêste sân jier mei 15 persint omdel gien. Dat docht bliken út sifers fan it Sintraal Buro foar de Statistyk, it CBS. Waarden der yn 2010 yn Fryslân noch goed sântûzen poppen berne. Ferline jier wiene it der noch gjin seistûzen. Neffens de demograaf fan it CBS kin dat lizze oan de fergrizing op it plattelân. Jongeren ferhúzje, wêrtroch't it tal bertes ek tebekrint.
Oer hiel Nederlân rekkene is it tal bertes yn sân jier tiid mei 8 persint fermindere. Yn Fryslân rint it dus (mei 15 persint) hurder tebek as it lanlike trochsneedsifer. Lanlik sjoen krije froulju ek hieltyd faker harren earste bern as se wat âlder binne. Yn trochsneed wie de Fryske frou yn 2017 29,8 jier âld as se it earste bern kriget. Dat wie yn 2014 noch 29,4 jier.
Ferloskundigen fernimme ek dat der minder wurk is. Dat hat te krijen mei minder bertes, mar ek mei it tanimmend tal selsstannige ferloskundigen. Dat seit Marije Mink dy't foar it Bertehûs yn Akkrum en it Bonnehûs yn Ljouwert wurket. As it tal bertes hieltyd mear ôfnimt, komme benammen de selsstannige ferloskundigen ûnder druk te stean, tinkt Mink.


title: Mosk bout Natuermuseum om ta libbensecht skriezenêst

maintext:
It atrium fan Natuermuseum Fryslân is folslein omboud ta skriezenêst. Dat is dien om besikers fiele te litten hoe't it is om in skries te wêzen. Yn spesjale belibbings- en lûdynstallaasjes wurde effekten oproppen dy't yn de libbenswrâld fan de skries thúshearre.
Teun Mosk is teätermakker en hat it 'Grote Grutto Theater' boud. Mosk seit dat der omtinken oan de skries jûn wurdt, omdat dêrmei de driging fan de greidefûgels yn byld brocht wurde kin. "Dat moet voor een stukje bewustwording zorgen", seit Mosk.
Fan 26 jannewaris ôf is it skriezeteäter yn Ljouwert iepen.


title: FNP wol nêstaksjes hâlde foar behâld húsmosken

maintext:
Der moatte fûgelfreonlike maatregels naam wurde yn de gemeente De Fryske Marren. Dat seit de FNP yn in inisjatyffoarstel. De partij makket har bot soargen oer it ôfnimmend tal húsmosken, benammen yn stedsgebieten. Troch it ferdwinen fan beamkeguod, strûken en hagen binne der temin mooglikheden foar it meitsjen fan nêsten. Ek de toerswel hat it dreech. Sweltsjes sykje harren plak yn kieren fan huzen, mar tsjintwurdich wurde huzen sa goed isolearre dat de bistjes der net mear by komme kinne en fuortgean.
De FNP wol dêrom dat der nêstaksjes organisearre wurde, sa as it ophingjen fan nêstkasten, it lizzen fan fûgelfreonlike dakpannen en it ynrjochtsjen fan fûgelfreonlike tunen. Der kin in gearwurking socht wurde mei wenningbouferieningen, hofkers, projektûntwikkelers en túnbesitters. Der binne op dit stuit yn De Fryske Marren al op in pear plakken wâlen foar swellen makke.
Op 31 jannewaris sil it inisjatyffoarstel fan de FNP bepraat wurde yn de riedsgearkomste.


title: Stroetinga wint maraton yn Thialf, Groenewoud op plak twa

maintext:
De tsiende maraton fan it seizoen is by de manlju wûn troch Arjan Stroetinga. De reedrider út Wynjewâld wie sneontejûn op it iis fan Thialf ûnder oaren klassemintslieder Sjoerd den Hertog en Robert Post, de nûmers twa en trije, te fluch ôf. Foar Stroetinga wie it syn 55e oerwinning op keunstiis.
By de froulju wie Irene Schouten de bêste fan it peloton. Bêste Fries wie Marijke Groenewoud út Hallum, ploechgenoate fan Schouten. Sy einige achter Schouten op it twadde plak, krekt foar nûmer trije Lisa van der Geest. Groenewoud makke har debút nei de sykte fan Pfeiffer.
Jade van der Molen fan It Hearrenfean kaam as sechsde oer de streek en stiet no op it twadde plak yn it jongereinklassemint.


title: Joyrider mei stellen auto út De Trieme feroardiele

maintext:
In 22-jierrige man út Grins, dy't yn july ferline jier mei in stellen auto út De Trieme in lampepeal ramde yn Grins, moat foar straf 120 oeren wurkje. Ek moat hy twa wiken de sel yn, omdat hy sûnder rydbewiis ried. De auto waard yn de nacht fan 7 op 8 july stellen yn De Trieme. De eigener hie yn de nacht yn ferbân mei de waarmte in rút iepen litten. Hy ûntduts doe dat immen de kaai meinommen hie en dat syn auto út de carport stellen wie. Hy warskôge de plysje en dy trasearre de stellen auto noch deselde nacht.
De plysje efterfolge de auto, mar op de Oostersluisweg botste dy tsjin in lampepeal. De bestjoerder naaide út, mar koe letter oppakt wurde. De 22-jierrige man hat in lang strafblêd, ûnder mear foar stellerij en it riden sûnder rydbewiis.


title: Ynformaasje oer sedesaak mei minderjierrige op strjitte

maintext:
De Fryske plysje hat yn Warten in hússikingsbefel mei gefoelige ynformaasje oer in sedesaak mei in minderjierrige ferlern. Dat meldt it telefyzjeprogramma Hart van Nederland sneintejûn. In ferslachjouwer fan dat programma fûn it papieren hússikingsbefel by it draaien fan in reportaazje oer in oar ferhaal.
Op it dokumint stiet dat de hússiking op in oar plak yn Fryslân dien waard, fanwegen mooglike ûntuchtige hannelingen mei in minderjierrige. Der stiet in soad persoanlike ynformaasje oer de fertochte op it papier, en ek dat de plysje de man arrestearje soe.
Neffens Hart van Nederland hat in agint it befel nei alle gedachten ferlern. In wurdfierster fan de plysje soe fernuvere reagearre ha. Neffens har hie soks nea barre moatten. De famylje fan de fertochte soe skokt wêze troch de flater fan de plysje.


title: Vitesse yn berop tsjin straf earmtakke-ynsidint mei Dumfries

maintext:
De oanklager betelle fuotbal fan de KNVB wol Tim Matavž fan Vitesse fiif wedstriden skorse foar de earmtakke dy't er sneon yn it gesicht fan Denzel Dumfries fan SC Hearrenfean plante. Ien skorsing is ûnder betingst. Vitesse is it net iens mei it skikkingsfoarstel en giet yn berop. Dat betsjut dat de saak tongersdeitejûn behannele wurdt foar de tuchtkommisje yn Zeist.
De skiedsrjochter hie it ynsidint net sjoen. De oanklager betelle fuotbal is op basis fan telefyzjebylden mei in foarûndersyk úteinset. Neist de telefyzjebylden wurde de ferklearringen fan de belutsen spilers ek meinaam yn de proseduere.


title: Fryske selfiespot yn Grins mei griene ferve bekladde

maintext:
De Fryske selfiespot is yn de nacht fan moandei op tiisdei yn Grins bekladde. Unbekenden hawwe de letters 'Fryslân' en it pompeblêd mei griene ferve ûndersmard. De selfiespot stie noch gjin dei foar de Grinzer MartiniPlaza.
Yn Grins is woansdei de nijjiersbuorrel fan de trije noardlike provinsjes. Der wie al foarsein dat de Fryske letters guon Grinslanners in 'toarn yn it each' wêze soene.


title: Meunsterskoare foar UNIS Flyers yn jubileumwedstriid

maintext:
UNIS Flyers hat sneontejûn it fyftichjierrich bestean fan de klup opfleure mei in grutte oerwinning. De Feanster iishockeyers wiene yn de earste kompetysjewedstriid fan it nije jier fierstente sterk foar Amsterdam Tigers. Op It Hearrenfean waard it mar leafst 9-1 foar de ploech fan trainer Mike Nason.
Foarôfgeand oan de wedstriid waarden UNIS Flyers-oprjochters Frans en Freek Bijlsma beneamd ta eareleden fan de klup. Dêrnei begûn it thústeam goed oan de wedstriid. Ronald Wurm sette syn ploech al betiid op foarsprong. Dat wie fuortendaliks ek de einstân fan de earste perioade.
Yn de twadde perioade makke John Versteeg fan de Amsterdammers noch lyk, mar dêrnei wie it ien en al UNIS Flyers dat de klok sloech. De Feansters rûnen út nei in foarsprong fan mar leafst 7-1, wêrnei't de twadde perioade dien wie. Yn de tredde perioade wreide UNIS Flyers de skoare noch út nei 9-1.
Snein spilet UNIS Flyers de útwedstriid tsjin Geleen.


title: Nije behear Waadsee moat werkenber en oansprekber wêze

maintext:
It is de bedoeling dat it nije behear fan de Waadsee begjin 2019 úteinset. De nije organisaasje moat slachfeardich en gesachhawwend wêze om foar alle partijen werkenber en oansprekber te wêzen. Dat skriuwe de ministers Cora van Nieuwenhuizen fan Ynfrastruktuer en Wettersteat en Carola Schouten fan Lânbou yn in brief oan de Twadde Keamer.
Yn de nije behearautoriteit kin gjin sprake wêze fan sintralisaasje of desintralisaasje fan taken, stiet yn it brief. De Algemene Rekenkamer die yn 2013 ûndersyk nei it natuerbehear yn it Waadgebiet en konkludearre dat der net goed gearwurke wurdt.
De nije behearder is ferantwurdlik foar in bettere beskerming fan it gebiet. Neffens de ministers moat de nije organisaasje him net allinnich dwaande hâlde mei it natuer- en fiskbehear. Se skriuwe dat ek it tema wetter derby belutsen wurde moat.


title: "Eigen sosjale wurkfoarsjenning is net goedkeaper"

maintext:
As gemeenten út sosjale wurkfoarsjenningen stappe en harren eigen wurkfoarsjenningen ynrjochtsje wolle, dan sil dat grif net goedkeaper wurde. Dat seit direkteur Alex Bonnema fan sosjale wurkfoarsjenning Caparis sneintemoarn yn Buro de Vries. De rêst is werom by de wurknimmers dy't yn it bedriuw wurkje.
Grienfoarsjenning
Hoe't it giet mei de wurknimmers fan de grienfoarsjenning yn de fjouwer gemeenten, dy't dat stik nei harren sels ta lutsen hawwe, wit Bonnema net. Dêr is gjin kommunikaasje oer. Hy fynt dat spitich, omdat it belang fan de wurknimmers yn de sosjale wurkfoarsjenning dêrmei net tsjinne binne. Ljouwert en trije oare gemeenten ha de grienfoarsjenning no yn eigen behear.
Fersplintering
As dizze gemeenten harren hielendal weromlûke yn de takomst, foarsjocht Bonnema dat dat in soad jild kostje sil. Der moatte wer nije organisaasjes optúgd wurde mei direkteuren ensafuorthinne. Ek lokaasjes dêr't minsken wurkje sille dan ynrjochte wurde moatte. Neffens de direkteur fan Caparis soe de fersplintering net yn it belang wêze fan de wurknimmers yn de SWF.
Dúdlikens
Caparis sil him dêr wol saaklik yn opstelle. As der gebouwen brûkt wurde, sil der troch de gemeenten foar betelle wurde moatte. Ek wol Bonnema graach dat gemeenten dy't úttrêde wolle dat sa gau as mooglik oanjouwe. Binnen in jier wol hy dúdlikens hawwe oer de takomst, sadat it bedriuw dêr fierder plannen op meitsje kin.


description: LDODK is der sneontejûn net yn slagge de útwedstriid tsjin DOS '46 te winnen. De kuorballers ferlearen mei 25-23 op besite yn Nijeveen. De Gordykster rûnen

title: LDODK rêdt it krekt net tsjin DOS'46


description: ''Ik wie hjoed de baas op it iis.'' Dat sei Europeesk kampioen shorttrack Sjinkie Knegt fan Bantegea sneintemiddei nei ôfrin fan de wedstriden yn Dresden.

title: Sjinkie Knegt: ''Ik wie hjoed de baas op it iis''


title: Provinsje bliuwt tsjin fierdere gaswinning yn Fryslân

maintext:
De provinsje bliuwt tsjin fierdere gaswinning yn Fryslân, ek al hat de NAM koartlyn sein dat de kâns op ierdbevings troch dy winning yn nije gebieten hast 'nihil' is. Dat sei deputearre Michiel Schrier woansdeitemoarn nei fragen fan de SP oer de foarnommen gaswinning yn de Waadsee boppe Ternaard.
Gaswinning is lykwols in foech fan it Ryk. De provinsje hat der neat oer te sizzen, seit Schrier. Hy seit wol dat mooglike boaiemdelgong troch it winnen fan gas goed yn de gaten hâlden wurde sil. Wêr nedich, kin dan yngrepen wurde, seit de deputearre.


title: Auto yn sleat by Ferwert, bestjoerder poater

maintext: De helptsjinsten reizgen sneintemoarn betiid nei de Hegebeintumerdyk yn Ferwert, omdat dêr in auto op de kant yn de sleat lei. De brânwacht fan Ferwert wie der al gau by, mar koe gjin bestjoerder fine. De plysje tinkt dêrom dat de bestjoerder útnaaid is. De plysje ûndersiket fan wa't de auto is en hoe't it ûngelok barre koe.


title: Tún Sibrandabuorren krijt sertifikaat Erkend Streekprodukt

maintext: Alle doarpen fan Fryslân soene it iten foar de ynwenners yn in eigen doarpstún produsearje moatte. Dat sizze Michel Pauluis en Bregje Hamelynck fan Sibrandabuorren. Se ha sa'n doarpstún, dêr't oare doarpsbewenners de griente sels út de grûn helje kinne. Yn Sibrandabuorren is it in abonnee-tún. Foar 195 euro per jier kin je it hiele jier lekker ite. It is in eksperimint, sizze se, mar it soe moai wêze as de rest fan Fryslân soksoarte inisjativen oernimt. Hjoed krije se in sertificaat. Se wurde 'Frysk Erkend Streekprodukt'.


title: Skûtsjes sykje bemanning

maintext:
Takom jier meistride om it kampioenskip fan de SKS? It kin samar. Der binne op dit stuit twa skûtsjes út de SKS dy't op sosjale media op syk binne nei nije bemanningsleden. It binne de Sneker Pan, fan skipper Jappie Visser, en d'Halve Maen fan Klaas Westerdijk.
Jappie is takom jier foar de earste kear as skipper aktyf op de Sneker Pan. Hy skriuwt dat dat betsjut dat er ek op it skip feroarings komme. Dêrom siket hy nije minsken, oanpakkers, dy't sûn binne en har ferstân brûke. Minsken kinne harren by skipper Jappie Visser melde foar mear ynformaasje.
Ek Klaas Westerdijk fan Boarnsweach is op syk nei nije bemanningsleden. Hy wie ferline jier foar de earste kear aktyf as skipper yn de SKS. Hy skriuwt dat er wettersporters en teamplayers siket dy't sterk en sûn binne. Minsken dy't hjir wol foar in oanmerking komme wolle, kinne harren melde by skipper Klaas Westerdijk.


description: Yn in gebou fan Jeugdhulp Fryslân yn Koartehimmen hat sneontejûn brân west. De brânwacht hat ien persoan út it pân helje moatten. Dizze persoan hie reek yn

title: Brânwacht hellet persoan út pân by brân yn Koartehimmen


title: ''Mear tafersjoch op lytse fleanfjilden net nedich''

maintext:
Mear tafersjoch sa't de Keninklike Maresjesee wol, is op it fleanfjild op It Amelân net nedich. Dat seit assistint-havenmaster Durk Venema fan it fleanfjild. Neffens him rinne alle flechten bûten it Schengen-gebiet al fia de dûane op it fleanfjild fan Texel. Boppedat moatte alle flechten yn it foar oanmelden wurde, sadat der in havenmaster op de toer sit en in auto fan de brânwacht paraat stiet.
Drugs- en minskehannel
Alle gegevens wurde trochjûn oan de dûane, plysje en it CBS. De dûane is dêrneist in soad oanwêzich op it fleanfjild. Op it fleanfjild wurkje ien havenmaster en trettjin assistint-havenmasters, allegear frijwilligers. De Maresjesee pleitet foar mear tafersjoch om drugs- en minskehannel tsjin te gean. It soe no gauris foarkomme dat kriminelen frij spul hawwe op lytse fleanfjilden.
Yn 2016 waarden trije Sweden oanhâlden dy't fia de airstrip yn Drachten kokaïne smokkelen.


title: Earste gearkomste Waadhoeke "histoaryske dei foar Fryslân"

maintext:
"Dit is in histoaryske dei foar Fryslân". Mei dy wurden einige waarnimmend boargemaster Hayo Apotheker tiisdeitejûn de earste gearkomste fan de gemeenteried fan de nije gemeente Waadhoeke. Yn in grôtfolle riedseal yn Frjentsjer waarden de riedsleden en de fjouwer nije wethâlders beëdige. De koälysje bestiet yn Waadhoeke út de partijen CDA, FNP en SAM. Harren koälysje-akkoart mei de namme 'Nije grinzen, nije kânsen' waard fêststeld.
De eardere koälysjepartij Gemeentebelangen en ek de VVD stimden tsjin it akkoart. Gemeentebelangen is ferbolgen oer it feit dat se bûten de ûnderhannelingen hâlden binne en de VVD fynt it akkoart lang net konkreet genôch.


description: De stakingen yn it regioferfier dy't foar tiisdei oankundige wiene, geane earst net troch. De fakbûnen sille wer om de tafel mei de wurkjouwers om te prate

title: Stakingen yn regioferfier útsteld


title: Friezen op Eurosonic: "Hiel belangryk showcasefestival"

maintext:
Woansdeitejûn set it muzykfestival Eurosonic/Noorderslag yn Grins útein. "It is ien fan de belangrykste showcasefestivals yn Europa", seit de Dokkumer Jaap van der Velde. Hy is de frontman fan The Homesick en Korfbal. Mei beide bands spilet hy de kommende dagen yn Grins. It binne twa fan in grutte groep Fryske artysten dy't op it festival spylje. We sjogge foarút mei him, mei Peter Sijbenga (It Dockumer Lokaeltsje) en mei Esther de Jong.
The Homesick en Korfbal
"Sjochst op dit soarte festivals in hiel protte managers, festivalprogrammeurs en oare minsken mei kaartsjes om 'e nekke rûnrinnen", seit Van der Velde. "Dy komme út hiel Europa, dus ast it goed dochst, dan hast kâns datst frege wurdst foar oare Europeeske festivals." It ôfrûne jier stie The Homesick al op lyksoartige showcasefestivals yn Ljubljana, Tallinn en Wenen. Dat hat fertuten dien. "Wy wolle wat faker bûten Nederlân spylje en dat slagget al hieltyd better. Yn septimber en oktober ha we al troch Europa toerd. Earst yn Ingelân, letter yn Poalen en op de Balkan. Dat wie hiel slagge." Senuweftich is Van der Velde net. "Dit is gewoan leuk om te dwaan. Wy spylje hjoed yn VRIJDAG en tongersdei yn News Cafe. Dat binne lytse saaltsjes. En dat is moai, want ik hoopje dat it dan hielendal fol stiet."
The Homesick spilet woansdei om 22.10 oere yn VRIJDAG en tongersdei om 21:25 yn News Cafe; Korfbal spilet yn de nacht fan sneon op snein om 01.00 oere yn De Oosterpoort
It Dockumer Lokaeltsje
De Ljouwerter punkers fan It Dockumer Lokaeltsje stienen in hiele tiid lyn alris op it festival. "Dat wie yn 1988 en it wie kloaten", seit sjonger en bassist Peter Sijbenga. "Yn plak fan de basgitaar hie ik in piano mei. In hiel soad details wit ik net mear, mar wy binne no wol in stik better. Doe spilen we allinne op adrenaline. No ha we mear ûnderfining en wat rêst yn de tarieding. De spanning foar in optreden is der noch wol hieltyd." Eurosonic/Noorderslag is boppe-al in festival foar jonge, begjinnende bands. Dus wat hat in band as It Dockumer Lokaeltsje dêr no krekt te sykjen? "Neat, gewoan lekker spylje. It moat muzikaal in moai jûntsje wurde. Us band hat der hast tritich jier net west, mar minsken sizze dat ús muzyk noch like aktueel is." En it liket der earst net op dat de band wer stopje sil. Sijbenga: "De muzyk is de driuwkrêft. It skriuwen fan nije nûmers foldocht en salang't it gefoel der noch is, bliuwe we moai bestean. No tongersdei even repetearje en dan sneon spylje."
It Dockumer Lokaeltsje spilet sneon om 13.50 oere yn Brouwerij Martinus
Esther de Jong
Ien dy't yn tsjinstelling ta Jaap van der Velde wol senuweftich is, is Esther de Jong. "Ja, echt heel zenuwachtig. Ik maak al best lang muziek, maar sinds vorig jaar heb ik wat dingen veranderd, dus het is nu dubbel zo eng." Oft se nei dit showcasefestival direkt kontrakten tekenje kin by managers en festivals, dat tinkt se net. "Maar het is vooral de exposure die belangrijk is. Ik heb wat mensen gemaild of ze willen komen kijken naar mij, zoals een paar festivals en de managers van Lucky Fonz III en Wende." Se hat no noch gjin manager dy't soks foar har docht. "Nee, ik ben beginnend muzikant, haha. Maar ik hoop me hiermee wat op de radar te spelen." En it is foar De Jong net allinnich har optreden fan woansdeitejûn dat belangryk is. "Ik blijf hier gedurende het hele festival. Er zijn allemaal workshops, lezingen en hier zijn ook professionals. Hopelijk kan ik m'n netwerk hier wat uitbreiden."
Esther de Jong spilet woansdei om 21.00 oere yn Brouwerij Martinus


title: Projekten Iepen Mienskipsfûns presintearre

maintext:
De minsken út de streek om de Turfrûte hinne, yn Súdeast-Fryslân, wolle mear omtinken foar de farmooglikheden fan it gebiet. Se presintearren woansdei harren plan op in byienkomst fan it provinsjale Iepen Mienskipsfûns yn Hoarnstersweach. Ynwenners dy't de leefberens yn harren wyk, doarp of regio ferbetterje wolle, koene dêr harren ideeën presintearje.
Tusken 2016 en 2019 is der hast 16 miljoen euro beskikber foar projekten yn de provinsje. De Turfrûte wol dêr fan meiprofitearje. In groep minsken wol kommende simmer mei âlde skippen fan Appelskea nei Ljouwert farre.
Ek Pleatslik Belang Mildaam wol kâns meitsje op it provinsjale subsydzjejild. Neffens foarsitter Wiebe Nijlensing moatte der nije moetingsplakken komme yn it lânskip by Mildaam, Ketlik en Bontebok. Dy moatte de foarm krije fan plussen.


title: Hynder Keje is bêst opsette bist yn Natuurmuseum Fryslân

maintext:
It hynder Keje hat de publykspriis fan it Nederlânsk kampioenskip prepareren (bisten opsetten) wûn yn Natuurmuseum Fryslân. Nei it offisjele kampioenskip, yn novimber ferline jier, binne alle stikken stean bleaun foar in grutte eksposysje en is it publyk frege om in stim út te bringen foar it bêst opsette bist.
Dat bêst opsette bist wie Keje. Twadde waard in bloedhûn. Neffens direkteur Tom van Slooten fan it natuurmuseum is it hynder hiel goed preparearre. Keje ferhuzet ynkoarten nei it nije lânboumuseum yn Goutum.


title: LIVE: IepenUP oer Donald Trump

maintext:
It is sneon presys in jier lyn dat Donald Trump offisjeel presidint waard fan de Feriene Steaten. Alle dagen is er yn it nijs en it giet lang net allinnich oer syn polityk: it giet oer syn tweets, it ûndersyk nei de Russyske bemuoienis mei de presidentsferkiezings en no ek oer it boek oer de kampanje en de earste moannen yn it Wite Hûs. Wittenskippers, keunstners en sjoernalisten prate dizze wike yn IepenUP oer The Donald. Elkenien is wolkom yn poppoadium Neushoorn om mei te praten en meisjen kin fansels ek online fan 20.00 oere ôf fia de livestream hjirboppe.
De fraach dy't sintraal stiet: wa is benaud foar Donald Trump? Hoe sjogge we hjir nei it presidintskip fan Trump en hoe ha we hjir mei him te krijen? Te gast binne saakkundige Bianca Pander fan kampanjeburo BKB, universitêr dosint Maarten Zwiers, sjoernalist Willem Groeneveld fan Suksawat en teäterselskip Heksenhamer. De jûn wurdt iepene troch operasjonger Sander Boonstra. Muzyk wurdt fierder fersoarge troch rapper Donnie (tapaslike namme), sjongers Timo de Jong en Joop Obama (noch sa'n namme dy't hjir moai by past), metalgitarist Mendel bij de Leij en de Russyske akkordeonist Oleg Lysenko.
Diskusje, optredens, lêzingen, fideo's en muzyk; yn de wyklikse talkshow IepenUP yn poppoadium Neushoorn kin alles. Alle woansdeis steane yn it programma de aktualiteiten yn de wrâld sintraal; hoe libje wy mei syn allen, watfoar subgroepen meitsje dêr diel fan út en hoe soargje wy derfoar dat wy inoar faker moetsje en better begripe? Dat binne saken dy't oan bar komme yn IepenUP.
Elkenien kin oanwaaie komme en meidwaan oan de diskusjes yn kafee De Backstage yn poppoadium Neushoorn. It programma set alle woansdeis om 20.00 oere útein en is ek te folgjen fia Omropfryslan.nl en de Facebookside fan Omrop Fryslân. Mear ynformaasje oer IepenUP is te finen op harren Facebookside. IepenUP is in inisjatyf fan Omrop Fryslân, Tresoar en Neushoorn Café en LF2018.


title: "Doe't ik dy truck mei 53,9 miljoen seach, draaide myn mage"

maintext:
"Ik siet yn 'e hûs en doe ried ynienen dy truck hjir foardel. Ferrek, dêr is dy Postcode Loterij-auto mei 53,9 miljoen derop, sei ik tsjin myn frou", seit Kees Feddema. Tegearre mei syn frou Akkie hat er twa lotten foar de lotterij en in ferdûbeler. "Eh jonge ja, dat liket dy auto fan de lotterij wol", sei Akkie Feddema. En dat wie dus ek sa. "Doe begûn it al in bytsje te rotteljen by my: 'Hé, hjir gebeurt wat yn it doarp!'", seit Kees. "Ja, doe't ik dy truck mei 53,9 miljoen seach, begûn myn mage te draaien", sjocht Akkie werom op earder moandeitejûn.
It stel hat alle hoop dat der in grutte pûde mei jild oan harren lotten ferbûn is. Moandei oan 'e begjin fan de jûn waard bekend dat de PostcodeKanjer fan 53,9 miljoen euro op wykkoade 9261 yn Eastermar fallen is. It doarp, mei sa'n 1.300 ynwenners, stiet op syn kop. Moandeitejûn nei 22.30 oere wurdt yn RTL Boulevard bekend makke hokker strjitte wûn hat. Kommende freed wurde dan de prizen it lot bekend makke.
Kees en Akkie binne tige benijd wat harren lot wurdich is. Dizze dei kin yn alle gefallen net mear stikken foar harren. Se hawwe al in idee wat se mei it jildbedrach dwaan wolle: "In famyljefakânsje nei Baly!"


title: Grimeur Tuiten: "Mei de Oscar witte jo it mar noait"

maintext:
De Fryske grimeur Arjen Tuiten waard tiisdeitemoarn betiid wekker belle fanwege syn Oscarnominaasje. Tuiten wennet en wurket yn Los Angeles. Hy kriget de Oscarnominaasje foar syn wurk foar de film Wonder. Dy giet oer in jonkje dat troch in sykte in misfoarme gesicht hat. Omrop Fryslân hie Tuiten tiisdeitemiddei oan de telefoan.
Wie de Oscarnominaasje in ferrassing?
Wol wat. Witst it noait seker mei de Oscarsnominaasje. In skoft ferlyn krige ik in BAFTA-nominaasje. Dat is op himsels ek al hiel bysûnder. Mei de Oscars witte jo it noait. Der binne mar trije plakken foar make-up. Ik hie al in bytsje in foargefoel. Mar doe't ik it hearde, moast ik it tagelyk ek in bytsje besinke litte. Doe haw ik mar in bakje kofje naam, ha ha ha.
Yn ús argyf fûn ik opnames doe'tsto as jonge grimeur ynterviewd waardst yn de ABD-sjo. Do seist doe: in Oscar is wat ik wol.
Fansels is it wat moais, omdat it de rest fan dyn libben by dy bliuwt. En, al soe it by in nominaasje bliuwe, dan noch bist dat ek foar de rest fan dyn libben. Mar wy wachtsje ôf. Ik lit it ek in bytsje oer my hinne komme. Bin hjoed gewoan oan it wurk. Jûn moat ik nei in fergadering fan Disney ta, oer fan Maleficent II. En juster siet it noch by Angelina Jolie thús. It wurk giet gewoan troch.
Dat jonkje út de film Wonder hat in misfoarming. Hoe lang bist dêrmei oan de gong?
In draaidei duorret sawat fyftjin oeren, mar sa'n jong jonkje meist mar njoggen oeren filmje. Ik wie twaenheal moanne dêrfoar al dwaande om dy make-up te bouwen. It is allegearre protezes. Hy hat in gebitsje yn en kontaktlinzen, en in prûk op. En der sit in meganykje ûnder de make-up dat de eagen nei beneden lûkt. Syn sykte - it syndroom fan Treacher Collins - moat wol echt oerkomme. It is in hiel drege en ek in hiel technyske make-up om te dwaan. Sa sjocht it der miskien net út, mar... ast nei syn nekke sjochst...alles is fan rubber. Niks is fan him. Dat moatst wol goed delsette en dat wie wol efkes wat wurk.
Do hast it no hiel drok. Earst de BAFTA's en dan op 4 maart de Oscars
Ja, wy wachtsje ôf wat it wurdt. Ik wit it net. Der is wol konkurrinsje mei The Darkest Hour mei Gary Oldman. Wy sjogge wol.


title: Earste houlik yn nije gemeente Waadhoeke

maintext: It earste houlik yn de nije gemeente Waadhoeke fynt freed plak. Erwin Christiaan Kroontje en Hieke Jacqueline Houtsma út Frjentsjer jouwe elkoar op it stedhûs yn dy stêd it ja-wurd. Loko-boargemaster Caroline de Pee is by it houlik oanwêzich en oerlanget it stel út namme fan de nije gemeente in kado.


title: Wapene oerfal op supermerk yn Ljouwert

maintext:
By in oerfal op in supermerk oan de Wylgestrjitte yn Ljouwert is freedtejûn in meiwurker mei in mes bedrige. Twa oerfallers binne útnaaid mei in ûnbekend jildbedrach.
De plysje is manmachtich nei op syk nei de oerfallers. Dêrby is ek Burgernet ynskeakele. Minsken wurde oproppen om út te sjen nei in lange man. Wa't him sjocht, moat neffens de oprop perfoast sels gjin aksje ûndernimme, mar 112 belje.
By de oerfal is net ien ferwûne rekke. De plysje meldt wol dat it personiel fan de supermerk bot skrokken is.
Trije dagen lyn wie der yn Fryslân ek in wapene oerfal. Doe easke in man mei in fjoerwapen jild by in snackbar yn Aldskoat.


title: Ferbod op pulsfiskerij treft ek Harns

maintext:
It ferbod fan Europa op de pulsfiskerij kin ek foar Harns as fiskershaven gefolgen hawwe. Dat seit boargemaster Roel Sluiter. Neffens Sluiter is it in dreun foar de fiskerij just yn in tiid dat Harns dwaande is de fiskerijhaven mear op 'e kaart te krijen. Sa liket it derop dat der einliks jild komt foar de zaagtandsteiger dêr't Harns al lang foar pleitet.
Mar hoe't it no komt no't de pulsfiskerij net trochgean kin is de fraach neffens Sluiter. "Dit is natuurlijk niet gunstig. We hebben er als Harlingen een groot belang bij dat de vissershaven blijft floreren," sa seit Sluiter yn it radioprogramma Buro de Vries fan Omrop Fryslân.


title: Streppel lit neat los oer keeperskwestje by SC Hearrenfean

maintext:
SC Hearrenfean set de twadde seizoenshelte útein mei de útwedstriid tsjin Vitesse. It is in duel tusken twa subtoppers: Vitesse is de nûmer sân op 'e ranglist, Hearrenfean de nûmer njoggen. De grutte fraach is wa't der by Hearrenfean tusken de peallen stiet: Martin Hansen of Wouter van der Steen?
Mar trainer Jurgen Streppel lit net yn syn kaarten sjen. "Wouter is niet helemaal fit. We zullen zien hoe hij vandaag doorstaan heeft en dan morgen kijken. Als hij niet kan spelen, is de keuze niet zo moeilijk"
Martin Hansen
Omdat earste doelman Warner Hahn opnij blessearre is oan syn skouder, hat Hearrenfean opnij by Martin Hansen oankloppe. De Deenske doelman waard yn de earste seizoenshelte ek al hierd fan FC Ingolstadt 04, in klup út de twadde Bundesliga. Hansen hie krekt ôfskied naam fan de klup, doe't erfanwegen de blessuere fan Hahn opnij troch Hearrenfean benadere waard.
De Deen hat ek net mei west op trainingskamp. Van der Steen hat wol mei west nei it Spaanske La Manga en keepte in goeie wedstriid yn it oefenduel tsjin Anderlecht (0-0). Dochs is it gjin útmakke saak dat Van der Steen tsjin Vitesse ûnder de latte stiet.
Zeneli wer ynsetber
Oanfaller Arber Zeneli is wol wer beskikber. De oanfaller hat fanwegen in foetblessuere lang út de rûlaasje west, mar is no wer fit. "Een fitte Zeneli speelt altijd!", sa seit Streppel.
Vitesse is tradisjoneel in lêstige útwedstriid foar Hearrenfean. Fan de lêste sân konfrontaasjes hawwe de Arnhemmers der net ien ferlern.


title: Sander Arends ûnderút yn finale Challenger Koblenz

maintext:
Sander Arends en syn Kroatyske dûbelmaat Antonio Šančić hawwe de finale fan it ATP challengertoernoai yn Koblenz ferlern. Yn in tige spannende finale waard it 6-7, 7-5 en 10-6 foar Tristan-Samuel Weissborn út Eastenryk en Romain Arneodo út Monako. Šančić rekke sneon noch blessearre oan syn pols mar koe snein de finale gewoan spylje.
Yn de earste set krigen Arends en Šančić gjin inkeld breakpoint tsjin. Wol hiene se sels trije breakpoints, mar it slagge net om de break te meitsjen. Yn de tiebreak gie it opnij lang lykop, mar in knappe forehand fan Šančić by in stân fan 4-4 makke it ferskil. Uteinlik waard de tiebreak binnen helle mei 7-4.
De koppels diene ek yn de twadde set net in soad foar inoar ûnder. Op 5-5 pakten Weissborn en Arneodo in break op de opslach fan Arends, en dat wie genôch om de set mei 7-5 te winnen. De beslissende supertiebreak begûn dramatysk foar Arends en Šančić. Se kamen rap mei 4-0 efter. Se kamen fan 9-2 noch wol werom oant 9-6, mar fierder kaam it net.
It wie foar Arends en Šančić it earste toernoai fan 2018. Op de wrâldranglist stiet de Ljouwerter nei de finale yn Koblenz nei plak 88. Takom wike spilet hy it challengertoernoai fan Rennes, yn Frankryk.


title: Snackbar opnij oerfallen yn Aldskoat, plysje siket dieder

maintext:
Yn Aldskoat is tiisdeitejûn om njoggen oere hinne in snackbar oan de Archimedeswei oerfallen. De dieder bedrige de meiwurker mei in wapen en easke jild, mar krige dat net. Dêrop naaide er rinnende út. Neffens de plysje giet it om in jongeman fan 18 of 19 jier âld mei donkere klean oan en in swarte mûtse op. Hy is noch net oanhâlden.
Update overval #Oudeschoot: dader bedreigde medewerker met wapen en eiste geld. De dader is er te voet vandoor gegaan zonder buit. De dader is nog niet aangehouden. Morgen meer informatie. — Politie Fryslân (@polfryslan) January 9, 2018
It is de tredde kear yn de ôfrûne trije jier dat dizze snackbar oerfallen wurdt. Yn de maitiid fan foarich jier wie dat foar it lêst. Doe waarden de meiwurkers fan de ytgelegenheid mei in mes bedrige. Der ûntstie in wrakseling tusken de eigener en de oerfaller, wêrby't de oerfaller klappen krige mei in frituerkuorke. Hy naaide dêrnei út.


title: Miljoeneskea foar ôfbaarnde maneezje Gaasterlân

maintext:
Foarsitter Romke Falkena fan maneezje Gaasterlân yn Harich rûst de skea fan de brân dy't moandeitemoarn ûntstie op hast in miljoen euro. Moandeitemoarn baarnde de maneezje foar in grut part ôf. It giet net allinich om direkte skea oan it pân sels, mar benammen ek om de gefolchskea. Sa kinne der foarearst gjin seleksjewedstriden riden wurde yn de slim skansearre maneezje. Dy wedstriden moatte allegear ferpleatst wurde nei oare lokaasjes.
Maneezje Gaasterlân is 20 jier lyn boud mei help fan in grutte groep frijwilligers. Dy binne neffens Falkena bot oandien troch de brân. It stribjen fan it bestjoer is om de maneezje wer iepen te hawwen foar de Nederlânsk Kampioenskippen, dy't yn de simmer hâlden wurde. ''Wy wolle de maneezje noch moaier en better meitsje as dat er wie'', seit Falkena.


title: Meardere ûngelokken troch sjippeglêde diken

maintext:
Troch de glêdens hawwe der freedtemoarn meardere ûngelokken west yn de provinsje. Op de Miedloane tusken Wâlterswâld en De Westereen wiene trije ûngelokken yn koarte tiid. De dyk wie sjippeglêd en dêrtroch bedarren twa auto's yn it wetter. In bestelbuske knalde tsjin de brêge oer de Petsleat. It is noch ûndúdlik oft der minsken ferwûne rekke binne.
Yn Wynjewâld rekke ek in auto yn 'e sleat. Dêr kaam de bestjoerder mei de skrik frij.


title: Finzenisstraf foar Ljouwerter nei lûken mes yn supermerk

maintext:
In man út Ljouwert moat trije moannen de finzenis yn omdat er in meiwurker fan in supermerk yn de stêd mei in mes bedrige hat. De man hie in tas mei boadskippen meinaam dy't in oare klant even ûnbeheard achterlitten hie. De supermerkmeiwurker spruts de man dêr op oan. De fertochte waard doe agressyf, rôp dat er de meiwurker delstekke soe en helle in mes foar it ljocht.
Op de sitting ûntkende de fertochte dat er in mes lutsen hie. In tsjûge dy't dat befêstigje koe, kaam net opdaagjen. De man út Ljouwert gie nei syn feroardieling fuortendaliks yn heger berop.


title: JR Shipping hâldt kontrôle oer wichtige kontenerskippen

maintext:
Rederijgroep JR Shipping út Harns hat in nije liening fan 126 miljoen euro krigen foar de herfinansiering fan alve kontenerskippen. De skippen binne sûnt 2012 ûnderdiel fan in spesjaal fûns: it JR Fleet Fund CV. Dit is opset om de skippen troch de krisis te helpen. De miljoeneliening dy't hjirfoar nedich wie is earst útjûn troch de Dútske HSH Nordbank, mar wurdt no oernaam troch it Londonske Credit Investment Fund.
De herfinansiering wie nedich om't de merk foar kontenerskippen noch hieltyd net folslein hersteld is fan de krisis. Troch de nije finansiering hâlde de Harnzers kontrôle oer alve wichtige skippen yn har float.


title: IIshockeyers UNIS Flyers winne nei penalty shots fan Geleen

maintext:
De iishockeyers UNIS Flyers hawwe sneontejûn nei penalty shots de kompetysjewedstriid fan Geleen wûn. Op It Hearrenfean waard it nei it nimmen fan penalty shots 3-2 foar de ploech fan coach Mike Nason.
Yn de earste perioade waard net skoard. Dat waard der wol dien yn de twadde perioade. Adam Bezak sette UNIS Flyers op foarsprong. Lang koene de Feansters dêr net fan genietsje, want Jord Smit makke lyk en even letter soarge Mike Gysbrechts derfoar dat Geleen oan de lieding kaam. Mei in tuskenstân fan 2-1 kaam der in ein oan perioade twa.
Yn de tredde perioade sette UNIS Flyers-spiler Tony Demelinne beide ploegen wer yn lykwicht. Penalty shots moasten in winner oanwize en dat waard de thúsklup. Sjoerd Idzenga hold de beslissende penalty shot tsjin, wêrtroch't UNIS Flyers as winner fan it iis stapte.


title: Enkête: wat fynsto fan de polityk yn dyn gemeente?

maintext:
Al mear as 25.000 minsken yn Nederlân ha gehoar jûn oan de oprop fan de NOS en de regionale omroppen om har ûnderfiningen oer de gemeente en de gemeentepolityk te dielen. Yn Fryslân ha in lytse tûzen minsken al reagearre. Yn in koarte fragelist kinst oanjaan watst fan dyn gemeente fynst, watst fan de lokale politisy ferwachtest, watfoar kwestjes yn de gemeente as earste oanpakt wurde moatte, mar ek wêr't de gemeente goed yn is.
Mei it each op de gemeenteriedsferkiezingen fan 21 maart wolle de NOS en de regionale omroppen graach witte belangryk fûn wurdt. Is dat feilichheid op strjitte, in griene buert, âldereinsoarch, ôffalynsammeling of parkearbelied?
Stimbus
Oer twa moannen giet in grut part fan de Friezen nei de stimbus, om in nije gemeenteried te kiezen. Allinne yn Súdwest-Fryslân, Waadhoeke, Ljouwert en de takomstige gemeente Noardeast-Fryslân bart dit net. Mei de gemeenteriedsferkiezingen kin it ferskil makke wurde.
Doel fan de enkête is in better byld te krijen fan wat der libbet. Dit wolle wy graach brûke yn ús berjochtjouwing nei de ferkiezingen ta. Diel dyn ûnderfining en doch mei oan dit publyksûndersyk. Dat kin dizze wike noch.


title: Frijsteat Folgeren bout stellaazje as nijjiersstunt

maintext: De nijjiersploech fan Frijsteat Folgeren út Drachten hat dit jier gjin guod fuorthelle as nijjiersstunt. Yn stee fan in tradisjonele stunt hat de ploech dit kear in grutte stellaazje boud. It aktuele tema fan dizze stellaazje is it gefaar fan appe efter it stjoer.


title: LIVE: IepenUP oer 2018

maintext:
Noch efkes en dan giet it oan! LF2018: oftewol it Kulturele Haadstêd jier fan Ljouwert. Dit wykein is de iepening en der is fansels al in hiele reis efter de rêch. Mar: binne wy de eins wol klear foar? En hoe komt it eins yn 2019 en dêrnei? Sjoernalisten, minsken fan de organisaasje fan LF2018 en oare belutsenen prate dizze wike yn IepenUP oer it jier: 2018. Elkenien is wolkom yn poppoadium Neushoorn om mei te praten en meisjen kin fansels ek online fan 20.00 oere ôf fia de livestream hjirboppe.
2018, en dan?
Te gast binne Jannewietske de Vries, destiids deputearre kultuer en ien fan de inisjators fan it hiele Kulturele Haadstêd projekt. Sjoerd Bootsma en Claudia Woolgar, sy produsearje LF2018. Harmen van der Hoek, lid fan it bidbookteam. Oeds Westerhof, ferantwurdelik foar wat oerbliuwt fan de ynvestearringen en ynset nei 2018. Jort Klarenbeek fertelt oer alles dat der yn it iepeningswykein te belibjen falt en in sjoernalistenpanel sjocht werom op de ôfrûne jierren én foarút. Fierder bringt Bert Looper fan Tresoar in oade oan ferstoarne dichter Tsjêbbe Hettinga, komt keunstner Bonny Dijkstra oan it wurd om te fertellen wat hy docht yn 2018 en komt de muzyk fan Willie Darktrousers en de Splinters.
Alles kin yn IepenUP
Diskusje, optredens, lêzingen, fideo's en muzyk; yn de wyklikse talkshow IepenUP yn poppoadium Neushoorn kin alles. Alle woansdeis steane yn it programma de aktualiteiten yn de wrâld sintraal; hoe libje wy mei syn allen, watfoar subgroepen meitsje dêr diel fan út en hoe soargje wy derfoar dat wy inoar faker moetsje en better begripe? Dat binne saken dy't oan bar komme yn IepenUP.
Elkenien kin oanwaaie komme en meidwaan oan de diskusjes yn kafee De Backstage yn poppoadium Neushoorn. It programma set alle woansdeis om 20.00 oere útein en is ek te folgjen fia Omropfryslan.nl en de Facebookside fan Omrop Fryslân. Mear ynformaasje oer IepenUP is te finen op harren Facebookside. IepenUP is in inisjatyf fan Omrop Fryslân, Tresoar en Neushoorn Café en LF2018.


title: Ridende auto fleant yn 'e brân op snelwei by Marsum

maintext:
In ridende auto is freedtejûn yn brân flein op de A31 by Marsum. De bestjoerder sette syn auto boppe-op it fiadukt oan de kant fan de dyk. It is noch net dúdlik hoe't de brân ûntstien is.
De brânwacht hat de brân blust. De snelwei by Marsum hat ôfsletten west.


title: 27 miljoen euro foar twa famyljes op Industrieweg Eastermar

maintext:
De helte fan de 53,9 miljoen euro út de PostcodeKanjer giet nei twa famyljes op de Industriewei yn Eastermar, by de brêge fan Skûlenboarch op postkoade 9261 XC. Tjeerd en Marianne krije 9 miljoen euro, de oare 18 miljoen geane nei Sonja en Romke yn it hûs derneist. De bewenners waarden nijjiersdei thús ferrast troch it team fan de Nationale Postcode Loterij.
De PostcodeKanjer wurdt altyd yn twaen dield: de helte fan it jild (sa'n 27 miljoen euro) giet nei de winnende strjitte, yn dit gefal dus de Industriewei: de oare helte giet nei de rest fan de wyk wêryn't de winnende strjitte leit. Yn dit gefal leit de winnende strjitte fier bûten de rest fan it doarp, dêr't se dus wol deselde wykkoade hawwe.


title: FNP wol dúdlikens oer oerstek by Surhuzum

maintext:
De fraksje fan de FNP yn Achtkarspelen hat noed oer it útbliuwen fan in feilige oerstek by de Uterwei fanút De Mieden nei Surhuzum. Der wurdt al twa jier troch gemeente en provinsje praat oer in fytstunnel as in fytsbrêge. ''Oant no ta is de ried noch net ynformearre oer de fuortgong en dit noasket de FNP mar min'', seit de fraksje yn in parseberjocht.
De fraksje wol fan de gemeente witte oft der oerlis west hat en oft dit konkreet wat opsmiten hat. De gemeente komt binnen 30 dagen mei in antwurd op de fragen.


title: Beverrôt fan hast in meter lang fongen

maintext:
Muskusrottefangers fan Wetterskip Fryslân hawwe tusken Grou en Earnewâld in beverrôt fongen. It bist liket op in rôt, mar it is hast in meter grut. Beverrotten binne folle skealiker foar de Fryske diken as muskusrotten, omdat se hast twa kear sa grut binne. Dêrtroch binne de gatten dy't se grave, ek folle grutter.
Apels
It is pas de twadde kear dat de Fryske muskusrottefangers in beverrôt te pakken krije. En it is foar it earst dat se sa'n bist yn in koai fange. De foarige beverrôt hawwe se delsketten.
De muskusrottefangers hawwe hast twa jier dwaande west foardat se de beverrôt te pakken hienen. Uteinlik wie der neat mear nedich as in koai mei apels om it bist te fangen. "Mar jo moatte earst wol betinke wêr't jo dy koai delsette", seit Herman Schuurman fan it wetterskip.
"Earst wisten we der noch net safolle fan. We rûnen konstant achter de feiten oan, want it bist feroare hieltyd fan plak. Mar al dwaande leart men. Wy hawwe sjoen wêr't er ferline jier siet. En dêr hawwe we in koai delset."
Klep op de kont
"Dat wie noch net sa maklik. Want as jo de koai op de fêste wâl delsette, komme der allegearre gewoane rotten yn. Dus, we hawwe yn it wetter eilannen makke fan planten, bizen en reid en sa. Dêr binne we begong te fuorjen. Mei apels. Dat fûn er hartstikke lekker. Doe hawwe we in koai op sa'n eilân delset. Ien dy't se yn de rest fan Nederlân ek brûke om beverrotten te fangen"
Dat wie net fuortendaliks in súkses. De koai wie al trije kear tichtslein, sûnder dat de beverrôt deryn siet. Op bylden fan in wyldkamera wie te sjen hoe't dat koe. It bist wie sa grut, dat de fal te lyts wie. "Hy krige de klep op de kont, en stapte der gewoan tebek wer út. Hy wie te grut foar de koai!"
Fangkoai XL
De muskusrotfangers fan it wetterskip hawwe doe in gruttere koai makke. "In beverrôtkoai XL" seit Schuurman. "En dêr siet er fuortendaliks de earste nacht yn."
It bist is no dea. Hy leit yn Wâlterswâld yn in friezer. "Miskien litte we him wol opsette. It is in prachteksimplaar."


title: Ynwennertal Fryslân bliuwt swier efter by lanlike groei

maintext:
Yn de helte fan de Fryske gemeenten is it ynwenneroantal ôfnaam. Dat docht bliken út sifers fan it CBS. Fryslân yn syn gehiel krige der 622 ynwenners by, mar bliuwt efter by de lanlike trend. Tytsjerksteradiel rekke yn Fryslân de measte ynwenners kwyt, 129. De oare gemeenten dy't krompen binne, binne Harns, Kollumerlân, Ferwerderadiel, Dantumadiel, Ljouwerteradiel, Eaststellingwerf, Weststellingwerf, Opsterlân, Skiermûntseach en Littenseradiel.
Krimp
Neffens haaddemograaf Jan Latten fan it CBS kinne je dúdlik fernimme dat de krimp taslaan bliuwt. In soad minsken sette ôf rjochting stêd. Sa is ek te sjen yn Ljouwert. Dêr groeide it ynwennertal mei hast 300. Mar ek dêrfan seit Jan Latten dat it ôffalt. Benammen as je dat ôfsette tsjin de groei fan stêden lykas Amsterdam. Neffens him is der dan ek dúdlik sprake fan in braindrain; jonge minsken dy't fuort lûke nei de Rânestêd om dêr te wurkjen.


title: Kenny Teijsse noch yn belangstelling fan Cambuur

maintext:
Cambuur hat noch altyd belangstelling foar ferdigener Kenny Teijsse. Teijsse hat op proef west by Cambuur en neffens technysk manager Foeke Booy wol Cambuur de linksback oant de ein fan dit seizoen nei Ljouwert helje. "We zijn met hem in onderhandeling en als we daar uitkomen willen we Teijsse graag hebben tot het einde van dit seizoen", sei Booy. It giet der dus om dat beide partijen finansjeel op ien line komme moatte.
De lêste Nederlânske klup dêr't Kenny Teijsse foar spile, wie Go Ahead Eagles. By dy klup wie hy fan 2015 oant 2017 aktyf. Dêrnei gie Teijsse nei Amearika, dêr't hy spile foar The San Francisco Deltas.


title: Frou rjochtet yn Snits mei brommobyl skea oan by fuortriden

maintext:
De bestjoerster fan in brommobyl hat mei har ferfiermiddel sneontemiddei foar skea soarge yn Snits. Se ried by it ferlitten fan in parkearplak efterút en rekke dêrby twa oare stilsteande auto's. De rit einige midden op de rotonde.
De plysje wie der gau by en gie yn petear mei de bestjoerster fan de 45-kilometerauto. De frou kaam mei de skrik frij.


title: FIDEO: De hichtepunten fan de iepening fan LF2018

maintext: It is safier, Ljouwert-Fryslân is Kulturele Haadstêd fan Europa 2018. Mei in spektakulêre show op trije pleinen tagelyk is it Europeeske kulturele jier fan start gien. Hjirboppe binne alle hichtepunten nochris werom te sjen. Sa waarden de Kening en de Keninginne entûsjast ûntfongen troch it publyk, hâlde Foppe de Haan it net drûch by syn taspraak yn De Harmonie, peilde ferslachjouwer Miranda Werkman foarôf de stimming op it Saailân, fertelde akteur Rutger Hauer oer syn leafde foar it Frysk hynder, de opfiering fan it LF2018-liet 'Seis oere thús' en fansels it momint fan de jûn: de offisjele iepening.


title: Skiep yn Goutum opnij oanfallen troch hûn

maintext:
By Goutum siet sneontemoarn opnij in hûn achter de skiep fan eigener Johannes de Jong oan. It giet om in hardershûn dy't útlitten waard troch in echtpear. De hûn jage de skiep op en jage se útinoar. Oft it deselde hûn is dy't freed by Goutum de twa skiep fan boer Johannes de Jong dea biten hat it, is noch net wis.
Wol sizze de eigeners dat de hûn freed op itselde plak ek achter de skiep oan sitten hat. De plysje is ynskeakele en siket de saak fierder út.


title: Fryske bedriuwen winne priis op ynternasjonaal wetterkongres

maintext:
Twa Fryske bedriuwen hawwe in priis wûn op in ynternasjonaal wetterkongres yn Abu Dhabi. Hydraloop, dat ûnder oare op de WetterCampus yn Ljouwert sit, hat in priis krigen foar syn wetterrecyclingsysteem. Dat systeem fangt it wetter op dat yn de badkeamer en de waskmasine brûkt wurdt, wêrnei't it wetter skjinmakke wurdt. 55 persint fan it wetter wurdt op 'e nij brûkt.
It bedriuw Witteveen+Bos, dat ûnder oare op It Hearrenfean sit, hat in priis krigen foar in filter dat medisynresten en bestridingsmiddels út it wetter helje kin.


title: Fêstiging Kijkshop yn Snits iepen foar eksekúsjeferkeap

maintext:
De fêstiging fan de Kijkshop yn Snits giet sneon wer iepen, foar in eksekúsjeferkeap. Dat jildt ek foar tsientallen oare winkels fan de keten. De Kijkshop op It Hearrenfean bliuwt ticht. De weriepening fan de oare winkels moat de kâns op in oername grutter meitsje, seit de kurator.
Der binne al partijen dy't dêr wol wat yn sjogge. Kijkshop hat it fallisemint oanfrege, omdat it ferlies draait. Der wurkje yn totaal fjouwerhûndert minsken by it bedriuw. Hoefolle fan har wer oan de slach gean fanwege de eksekúsjeferkeap, is net bekend.


title: Alle nijjiersstunts op in rychje

maintext:
Tradysjegetrou binne der op Nijjiersdei ferskate ploegen dy't in nijjiersstunt hâlde. Meastentiids wurde der begjin desimber saken meinaam, dy't op 1 jannewaris wer tefoarskyn komme. Sa waard de blauwe trein fan Kulturele Haadstêd weromfûn yn Warten. It swurd fan Grutte Pier kaam wer foar it ljocht yn Nijegea. En de boat fan it Kameleon Doarp kaam boppe wetter yn Haskerhoarne. Frijsteat Folgeren hie dit jier in bysûndere nijjiersstunt, wêrby't in stellaazje boud waard oer appen yn it ferkear.
Op Aldjiersdei waard al dúdlik wêr't de fermiste letters fan Lelystêd Airport binne. Dy blykten meinaam te wêzen troch Aldjiersferiening De Geitefok út Aldeberkeap.


title: FIDEO: Dûnsje op muzyk út de âlde doaze

maintext:
Werom yn de tiid mei in diskoshow foar âlderein; dat is wat it Danspaleis docht. Se draaie plaatsjes út de âlde doaze, lykas Pat Boone en Peggy Lee, út de 40-er en 50-er jierren. Sels de âldste bewenners fan soarchsintrum Rispinge út Drachten krije de fuotsjes fan de flier.
Bliere gesichten, op it ritme meiklappende bewenners, dûnsjende minsken, ek yn de rolstoel, en sels in polonêze. Dat is wat de muzikale middei bringt. "Sa gesellich," seit Reiny Bouma. "Ik hie noait ferwachte dat ik noch dûnsje soe. Mei myn man ha ik earder in protte dûnse, de tango, fokstrot en Ingelske wals. It is moaie muzyk, ik kin alles meisjonge." Frijwilliger Janny van Reenen is der al foar de tredde kear by. "Het is fantastisch om de mensen te zien stralen. Zelfs de mensen die beperkt zijn in hun bewegingen doen mee. De zon gaat op." "Ik fyn it sels ek geweldich," fertelt in oare frijwilliger, Janny Nijboer. "Minsken binne yn it begjin wat ôfwachtsjend, mar komme letter wol op gong."
Yn Hea! is de reportaazje te sjen.


title: Seisbierummer skoalbern yn swimbroek en bikiny by -8

maintext:
Op de dei dat yn Fryslân de earste streken op natueriis set waarden, lutsen sa'n fyftjin learlingen fan groep 8 fan PCBS De Skeakel yn Seisbierrum swimbroek en bikiny oan. By in gefoelstemperatuer fan -8 graden sprongen se mei-inoar it iiskâlde wetter yn foar in nijjiersdûk. Yn septimber wie al ôfpraat op dizze wize it nije jier útein te setten, en sa oan it lêste eintsje fan basisskoallekarriêre te begjinnen. Neffens master Vincent Achterberg wiene de lege temperatueren gjin reden om it ôf te sizzen. "Niemand is verplicht om mee te doen, maar dit levert wel een geweldige herinnering op!"
De kâlde nijjiersdûk fûn plak yn it eigen swimbadsje fan pake en beppe Van der Veen. "Yn de simmer wurdt der in soad gebrûk fan makke, mar yn de winter by ditsoarte temperatueren...dat is unyk! Dit bin echte bikkels."


title: Plannen foar grut sinnepark op It Hearrenfean

maintext:
Der binne plannen om 25.000 sinnepanielen oan te lizzen oan de Omweg op It Hearrenfean. De firma Heerenveen Energy Park hat dêrfoar yntusken in fergunning oanfrege en de gemeente wol der graach oan meiwurkje. It sinnepark moat op termyn 1.700 húshâldens fan elektrisiteit foarsjen.
It is de bedoeling om it sinnepark sa goed mooglik yn it lânskip oan te passen. Sa binne der plannen om in griensingel oan te lizzen tusken it sinnepark en de hûzen oan de Omweg. De fergunningsoanfraach leit fan tongersdei ôf seis wiken op besjen.


title: Haad scouting ONS nei Ingelske twadde difyzje

maintext:
ONS Snits rekket syn talintecoach en haad scouting kwyt oan it Ingelske Sheffield Wednesday. Hans Schrijver makket fuortendalik de oerstap nei de Ingelske twadde difyzje. Schrijver siet sûnt ôfrûne simmer yn de technyske kommisje fan ONS. It is net foar it earst dat Schrijver yn it bûtelân oan it wurk sil: yn 2010 wurke er mei Dwight Lodeweges by FC Edmonton, en letter hat er ek yn Curaçao en Japan oan it wurk west.
Schrijver wie ek ûnderdiel fan de technyske stêf fan ONS 1. De technyske kommisje sil op syk nei in ferfanger.


title: Resinsje: “Marijke Muoi is in revolúsje yn Fryslân”

maintext:
Ljouwert-Fryslân is Kulturele Haadstêd fan Europa en dus stiet ús provinsje yn 2018 bol fan de kulturele eveneminten. Toaniel, teäter, muzyk, festivals en gean mar troch, it kin net op. Dêrom stjoere we ús omroppers nei ferskate fan dizze foarstellingen ta as resinsint.
Wa bisto?
Karen Bies.
Wat dochsto by de omrop?
Ik bin kultuerredakteur.
Wat hasto mei kultuer?
Myn funksje by de omrop seit genôch tink ik.
Wêr hast hinne west?
De teäterfoarstelling "Marijke Muoi" yn de Grutte Tsjerke yn Ljouwert.
Hoefolle stjerren joust dizze foarstelling?
Fiif stjerren.
"By it begjin is it al dúdlik. Dit is gjin gewoane foarstelling, nee hjir is wat te belibjen. Elke gast wurdt persoanlik ferwolkomme troch ien fan de tsien Marijke Muoikes. 'Goeiemiddei, ik bin Marijke Muoi, wat moai dat jo der binne. Hâld de jas mar oan hear!' Want yn de tsjerke is it net waarm. Tsien Muoikes ferdiele de besikers yn groepen. Ik kom by de groep fan Klaasje Abes Kamstra, de kosteres fan de Grutte Tsjerke yn it jier 1795. Klaasje, spile troch Dette Glashouwer, nimt ús mei nei har húskeamer. Se skinkt tee en fertelt yntusken wat der oan de hân is. It is tritich jier nei it ferstjerren fan Maria Louise van Hessen-Kassel, 'Marijke Muoi' foar de Friezen. Klaasje hat har noch wol kennen. Mar der is opstân tsjin it keningshûs. Yn Frankryk hat it revolúsje west en de striders foar 'Liberté, egalité et fraternité' komme ek nei it noarden. Revolúsjonêren stride tsjin keningsgesinden.
De foarstelling 'Marijke Muoi' giet oer dy striid. En it leuke is, it publyk belibbet it hielendal mei. Ik hear dus by Klaasje, en sa sitte alle taskôgers yndield yn in groep by in personaazje. Bygelyks by stjerrekundige Eise Eisinga, of de boer Jan Binnes út Kollum. Elk docht mei yn de striid. En as ús Klaasje ropt: 'Avancer!' dan moatte wy avensearje en achter har oan.
Marijke Muoi is in moaie foarstelling ast dy graach meislepe litst troch in ferhaal. Moatst wol ynteressearre wêze yn skiednis, want der wurdt in hiele bulte ynformaasje jûn. Dan it dekôr: de Grutte Tsjerke is in perfekt striidtoaniel. Maria Louise, spile troch Joke Tjalsma, stiet op de kânsel, sjocht fan de himel op ús del. In metersgrutte sulveren Slinger fan Foucault, symboal foar beweging yn de tiid, giet einleas hinne en wer. Geheimsinnich ljocht wjerskynt op de hege wite muorren.
It spul tusken de spilers is goed te ferstean. Soms mis ik wolris wat, mar dat komt omdat der sáfolle bart. Alle sintugen wurde prikkele. Want neist lûd en byld is der ek noch de geur fan de 18e iuw. By binnenkomst rûkt it nei kaniel, by de plonderingen nei reek en fjoer. No snap ik ek wêrom't de doarren fan tsjerke hieltyd goed ticht moasten.
Marijke Muoi is belevingsteäter en it wurket goed. Do ferfeelst dy net, kinst der hielendal yn op gean. Want der is noch in belangryk sintúch: it gefoel. As it grêf fan Marijke Muoi plondere wurdt, sit Klaasje yn ús midden sa fertrietlik te gûlen. Ik sit flak neist har en ik wol in hân op har skouder lizze. Krekt op tiid betink ik dat it in toanielstik is. Marijke Muoi giet oer in revolúsje, mar de foarstelling is sels eins ek in revolúsje yn Fryslân. Ik leau dat ik soks hjir sa noch net earder meimakke ha. In teäter-totaalerfaring en in technysk keunststikje."
Mear ynformaasje oer dizze foarstelling is te finen op de webside fan LF2018


title: "Neibesteanden hawwe it lêste wurd, ek by nije orgaanwet"

maintext:
"It is noch mar de fraach oft in nije orgaanwet folle mear organen opsmyt." Dat seit yntinsivist-neurolooch Michaël Kuiper fan it MCL yn Ljouwert. De Earste Keamer debattearret dizze wike oer it omdraaien fan de tastimminng yn de orgaanwet. No moat immen dy't orgaandonor wêze wol, him dêrfoar registrearje. Yn de nije wet moatte tsjinstanners dat krekt dwaan.
Neffens Kuiper bliuwt lykwols ek dan it petear mei de neibesteanden bepalend. De praktyk moat útwize oft it hjir, krekt as yn België en Spanje, mear organen foar transplantaasje opsmyt. Yn de Twadde Keamer wie ferline jier in histoaryske mearderheid fan ien stim foar it foarstel fan D66-keamerlid Pia Dijkstra. Tiisdei begint it debat yn de bot ferdielde Earste Keamer. De stimming folget dan takom wike.


title: Sechstjin moannen selstraf foar ûntucht easke

maintext:
Tsjin in âld-Ljouwerter dy't fertocht wurdt fan ûntucht mei twa jonkjes fan trije en sân jier, is 16 moanne sel easke. De 36-jierrige man wie de oppas fan it jongste bern. It oare slachtoffer wie in buorjonkje. De saak kaam oan it ljocht doe't it jonkje fan trije mei poppen boarte en seksuele hannelingen útbylde. It slachtoffer wie te jong om te ferhearren. It buorjonkje hat yn in bernfreonlike setting wol ferteld wat him oerkaam is. De fertochte ûntkent alles. Neffens him binne de ferhalen betocht om him "kapot te maken". De fertochte soe op social media bespot wêze en troch de heiten fan de bern mishannele. De man is nei in doarp yn 'e buert fan Ljouwert ferhuze.
De offisier fan justysje wol dat de fertochte ek behannele wurdt en ûnder tafersjoch fan de reklassearring te stean komt. De âlders fan it jongste bern wolle dat de fertochte 2.000 euro betellet. Dit bedrach is basearre op de bedragen dy't yn de saak fan Robert M. útbetelle binne.


title: Brân yn motorkape fan bestelbuske yn Drachten

maintext:
De brânwacht fan Oerterp moast sneontemoarn útride fanwegen in brân yn in bestelbuske. De bestjoerder fan it buske ried oer yndustryterrein Azeven by Drachten, doe't der ynienen reek út de motor kaam. Hy koe it bestelbuske noch op 'e tiid ferlitte, mar der kamen doe al grutte flammen út de motorkape.
De brânwacht hat it fjoer dôve en fan it buske wie net folle mear oer. Hoe't de brân krekt ûntstean koe, moat noch bliken dwaan.


title: Plysje hat it drok mei mishannelingen yn Ljouwert

maintext:
De Ljouwerter plysje moast freed trije kear yn aksje komme yn ferbân mei mishannelingen. Om healwei seizen kaam in melding binnen fan in mishanneling yn de Ferdinand Bolstrjitte. In 45-jierrige ynwenster fan Hoogezand is oanhâlden as fertochte. Sy is fêstset om heard te wurden.
Net fier dêrwei, oan de Hollanderdyk, waarden ruten stikkenmakke. De plysje hat derhinne west en oanjefte fan mishanneling opnaam. Eefkes letter waard in 30-jierrige Ljouwert oanhâlden. Yn Bears is in 30-jierrige man oanhâlden, ek op fertinking fan mishanneling en fernieling. Hy sit fêst foar ûndersyk.


title: Basisskoalle yn Haskerhoarne slút dochs de doarren

maintext:
Basisskoalle De Lytse Mienskip yn Haskerhoarne slút de doarren. Ofrûne simmer waard al bekend makke dat de doarpsskoalle nei dit skoaljier net mear bestean kin. Skoalbestjoer Primus hat doe oan de âlders witte litten, dat de skoalle op 1 augustus 2018 fusearje sil, mar dat de skoalle noch in jier langer yn stân hâlde wurdt. Alders fan foaral bern yn de boppebou ha dêr om frege, sadat harren bern net noch foar in koarte tiid nei in oare basisskoalle ta moatte.
Primus hat no neffens gemeente De Fryske Marren by it skoalbestjoer oanjûn, dat it finansjeel net ferantwurde is om De Lytse Mienskip langer iepen te hâlden. It oantal learlingen fan De Lytse Mienskip is de ôfrûne twa jier hurd ôfnaam. Yn 2015 sieten der noch 64 bern op de skoalle, no sa'n 38. Nei augustus 2018 soe it noch om 7 bern gean, dy't noch ien jier bliuwe wolle.
De âlders binne der fan op 'e hichte steld, dat de skoalle yn augustus opheft wurde sil. Op in útsûndering nei ha de âlders begryp foar de situaasje. Mei hokker skoalle De Lytse Mienskip fusearje sil, is noch net dúdlik. Der wurdt tocht oan de Westmarskoalle op De Jouwer.


title: Fjouwermansbob 16e yn Köningssee

maintext:
De Nederlânske bobslydzers, mei Dennis Veenker fan Damwâld as ferfanger fan Jeroen Piek, hawwe by de wrâldbeker yn Köningssee net foar in ferrassing soarge. De fjouwermansbob, mei neist Veenker ek piloat Ivo de Bruin, Bror van der Zijde en Janko Franjic deryn, waard 16e. Der diene 24 dielnimmers mei.
Yn de earste run waard de Oranje bob 17e. De twadde run gie in stik better, mar mear as in 14e plak siet er net yn. Dat soarge tegearre foar in 16e plak yn it einklassemint. Dútslân wûn de wedstriid yn Köningssee, foar Letlân en Eastenryk.


title: Húsried falt fan oanhinger, A32 besiedde mei meubels

maintext:
In opmerklik en tige gefaarlik ynsidint woansdeitejûn op de A32 tusken Akkrum en It Hearrenfean. Dêr leinen stuollen, in bank en oar húsried op de dyk. De ynboel wie út in oanhinger fallen, sûnder dat de bestjoerder dit troch hie. De plysje krige in protte telefoantsjes oer it húsried op de dyk. Rykswetter hat it guod feilich nei de berm ferpleatst.
De eigeners fan it húsried kamen der pas by Zwolle efter dat it guod út de oanhinger fallen wie. Se hawwe harren melden by de plysje en komme har ynboel wer opheljen. It ynsidint hat net laat ta ûngelokken.


title: Ljouwerter mei hoarekaferbod oanhâlden op Ruterskertier

maintext:
De Ljouwerter plysje hat sneontenacht in 22-jierrige Ljouwerter mei in pleatslik hoarekaferbod oanhâlden yn in kafee op it Ruterskertier. Fanwege it hoarekaferbod jildt soks as húsfredebrek. Fan de plysje krige de dôfhûdige Ljouwerter oanslutend in kollektive hoareka-ûntsizzing foar ien jier.
Op de Prins Hendrikbrêge yn it sintrum fan Ljouwert fûnen foarbygongers in dronken Drint. De jongeman (18) lei langút op de brêge. Hy waard neisjoen troch ambulânsemeiwurkers en oanslutend oerdroegen oan syn eigen 'soarchkader'.


title: FIDEO: Histoarysk lykspul kuorballers LDODK

maintext: Foar it earst yn seis jier hat LDODK op it heechste nivo lykspile tsjin PKC út Papendrecht. Fan de alve kear dat se inoar troffen, gie de winst njoggen kear nei PKC. Allinnich yn desimber 2014 gie de winst nei de Gordyksters mei 23-17. Jan Sjoerd Pool wie doe de trainer. Sûnt dy tiid hawwe de Papendrechters net ien reguliere kompetysjewedstriid wer ferlern. Ynklusyf dit lêste lykspul is PKC no al 56 duels sûnder ferlies. LDODK is de earste ploech dy't dit seizoen in punt pakt tsjin PKC.


title: Kânsefûns wer iepen foar projekten foar kânsearmen

maintext:
Ynstellingen mei in goed projekt om kânsearme minsken te helpen, meitsje wer kâns op in bydrage út it provinsjale Kânsefûns. Fan 15 februaris oant en mei 31 maart 2018 kinne se wer in subsydzjeoanfraach yntsjinje. Om stipe te krijen moatte de projekten bydrage oan it kreëarjen fan kânsen foar minsken om wer mei te dwaan yn de mienskip. Der is €1.000.000,- beskikber.
It is de fjirde kear dat de provinsje Fryslân it Kânsefûns iepenstelt. De lêste iepenstelling levere trettjin oanfragen op. Yn jannewaris bûcht de beoardielingskommisje him dêroer. Yn de earste twa omlopen levere it Kânsefûns alve goedkarde projekten op. Dy rjochtten har ûnder mear op de yntegraasje fan flechtlingen en de partisipaasje fan bern út earme famyljes.
Goede projekten
Deputearre Michiel Schrier sjocht dat der hieltyd bettere plannen komme. “De uitdaging is de goede projecten te ontdekken. Initiatiefnemers moeten ons weten te vinden, maar wij zoeken zelf ook naar mooie initiatieven. In oktober hadden we daar een werkconferentie voor. Dat heeft vruchten afgeworpen. Ik hoop dat er bij de dertien aanvragen die we nu hebben, een paar mooie parels zitten.”
Schrier neamt it Kânsefûns in wichtich ynstrumint fan de Provinsje om sosjaal wat betsjutte te kinnen. “Onze rol op het dit vlak is beperkt. Verantwoordelijkheden liggen vooral bij gemeenten en het Rijk. Met het Kansenfonds stimuleren wij dat iedereen in Fryslân mee kan doen in de maatschappij. Dat is voor ons een belangrijke waarde.”
Mear ynformaasje oer it oanfreegje fan in Kânsefûnssubsydzje stiet op www.fryslan.frl/kansenfonds.


title: Nasjonale Betinking en Nasjonale Fiering Befrijing 2018

maintext:
Kim Putters, direkteur fan it Sociaal en Cultureel Planbureau, hâldt op 4 maaie de taspraak by de Nasjonale Betinking op de Dam. Dêroan foarôf hâldt skriuwer Daan Heerma van Voss de 4 maaiefoardracht yn de Nieuwe Kerk. De Nasjonale Fiering fan de bevrijding op 5 maaie begjint yn Fryslân mei de 5 maaielêzing fan filosoof en publisist Stine Jensen.
Op 4 en 5 maaie wurde it hiele lân troch betinkingen en fieringen organisearre. It jiertema foar sawol de nasjonale as de lokale betinkingen en fieringen is ‘ferset’. Op fersyk fan it Nasjonaal Komitee 4 en 5 maaie hat NIOD-direkteur Frank van Vree dêr in jiertematekst foar skreaun mei as titel Verzet als voorbeeld. De foardrachten fan Daan Heerma van Voss en Stine Jensen ferskine yn gearwurking mei de CPNB yn in mienskiplike publikaasje, dy’t ein april te krijen is yn de boekhannel.
Nasjonale Betinking
Daan Heerma van Voss sil sprekke op de betinkingsgearkomste yn De Nieuwe Kerk yn Amsterdam. Dy giet foarôf oan de betinkingsplechtichheid by it Nasjonaal Monumint op de Dam. Heerma van Voss is romanskriuwer en histoarikus. Syn sjoernalistike wurk waard yn 2012 bekroand mei De Tegel. Syn romans waarden nominearre foar ferskillende literêre prizen en waarden oerset yn ferskate talen. Sawol yn syn lêste roman De laatste oorlog as yn syn essayboek Een verlate reis hold er him wiidweidich dwaande mei de Twadde Wrâldoarloch en de neitins dêroan.
De direkteur fan it Sosjaal en Kultureel Planburo, Kim Putters, hâldt syn taspraak op de Dam by it Nasjonaal Monumint nei de twa minuten stilte en it gedicht, foardroegen troch de winner fan de dichtwedstriid ‘Dichter bij 4 mei’; dat is dit jier in learling fan in skoalle foar fuortset ûnderwiis yn Fryslân. Kim Putters is ek bysûnder heechlearaar belied en stjoering fan de soarch oan de Erasmus Universiteit Rotterdam en yn jannewaris 2017 beneamd as kroanlid fan de Sosjaal-Ekonomyske Ried. Fierder is er ûnder mear riejaand lid fan de Wittenskiplike Ried foar it Regearingsbelied en lid fan it bestjoer fan it Oranjefûns.
Nasjonale Fiering
De Nasjonale Fiering fan de befrijing begjint moarns yn Ljouwert. De provinsje Fryslân en it Nasjonaal Komitee 4 en 5 maaie organisearje op 5 maaie yn gearwurking mei de NOS in ôfwikseljend programma mei ûnder mear de 5 maaielêzing troch filosoof, skriuwer en programmamakker Stine Jensen. Jensen studearre literatuerwittenskip en filosofy yn Grins, wêrnei’t se trochgie oan de Universiteit fan Maastricht en promovearre op Waarom vrouwen van apen houden. Sy beskôget frijheid as de mem fan alle wearden: “It is wichtich dat ús hannelingen net troch in autoriteit ôftwongen wurde.” Yn it boek Dus ik ben ûndersocht se mei Rob Wijnberg hoe’t wy ús identiteit foarmjouwe yn in wrâld dy’t bestiet út skynber einleaze frijekar-útrigen. Yn har ferfolch Dus ik ben weer stiet krekt ús ûnfrije identiteit sintraal.
Oanslutend oan de 5 maaielêzing wurdt op it Befrijingsfestival Fryslân it befrijingsfjoer oanstutsen as startsein foar alle festiviteiten yn Nederlân. De dei wurdt feestlik ôfsletten mei it 5 maaiekonsert op de Amstel.


title: Gaelictalige skoalle “etnyske suvering”

maintext:
It plan om in Gaelictalige skoalle yn Edinburgh by in oare skoalle ûnder te bringen hat yn Skotlân ta in soad opskuor laat. Alden neame de skoalle in gefal fan “etnyske suvering”.
Der is op it stuit ien Gaelictalige skoalle yn ‘e Skotske haadstêd: Bun-sgoil Taobh na Pàirce. Dy is ûnderbrocht yn in te fol gebou. It gemeentebestjoer wol dat er dêrom opnommen wurdt yn it gebou Drummond Community High. De Gaelictalige skoalle is de ôfrûne jierren tige hurd woeksen en Drummond Community High hat romte oer.
Te min romte foar bern út ‘e wyk
Neffens in groep âlde profitearje allinnich Gaelictalige plattelânsbern fan it Gaelictalige ûnderwiis en komt der troch de opname fan de skoalle yn it gebou fan ‘e Drummond minder romte, jild en omtinken foar de stedsbern. Edmund Farrow, bestjoerslid fan ‘e âlderrie, seit dat Drummond Community High in skoalle yn in “gebiet mei in soad etnysk en demografysk ferskaat” is en dat de skoalle dêr goed in mienskip fan wit te meitsjen. Gaelictalich ûnderwiis ûnder itselde dak soe derfoar soargje dat de skoalle “foar kommende generaasjes ferlern” gean soe. Hy seit: “De ferhuzing fan ‘e Gaelictalige skoalle nei Drummond soe der gau foar soargje dat der te min romte is foar bern út ‘e buert. Dan hat alle bodzjen fan ‘e skoalle foar de wyk yn ‘e ôfrûne jierren om ‘e nocht west.”
Multyetnyske populaasje
“In Gaelictalige skoalle is prachtich foar Edinburgh”, seit Mimmi von Pezold, in mem mei in bern op Drummond. “Mar dat moat net op kosten gean fan de multyetnyske populaasje dy’t wy op it stuit op Drummond hawwe.”
Dum-sgoil Taobh na Pàirce hat 109 learlingen. It Ingelsktalige Drummond Community High hat 333. De skoalle hat romte foar seishûndert learlingen, sadat in grut part fan ‘e skoalle net brûkt wurdt. De gemeente ferwachtet dat Drummond de kommende jierren amper groeie sil, wylst de Gaelictalige groepen mear as fertsienfâldigje sille.
Gaelic is populêr
Cllr Ian Perry fan ‘e gemeente seit: “De Gaelictalige klassen hawwe te min romte op harren hjoeddeisk plak. Drummon hat bliken dien in goede opsje te wêzen. Dêr hawwe se romte oer. Ekstra learlingen makket mooglik om mear fakken oan te bieden en om materiaal te dielen mei Bun-sgoil Taobh na Pàirce.”
It Gaelic is de besteande taal dy’t it langst yn gebrûk is yn Skotlân, mar de taal wurdt net folle mear praat. Allinne yn it noarden fan Skotlân is er noch de gewoane omgongstaal. Dochs nimt de populariteit fan Gaelictalige skoallen ta, ek yn gebieten dêr’t benammen Ingelsk praat wurdt.


title: Twa miljoen foar nije bestimming leechsteande gebouwen

maintext:
Der is twa miljoen euro beskikber om fertutearze of leechsteande gebouwen in nije bestimming te jaan of te slopen. Mei dy regeling wol de provinsje Fryslân de wen- en leefomjouwing yn Fryske doarpen en stêden ferbetterje. Belangstellenden kinne fan 5 febrewaris 2018 ôf subsydzje oanfreegje. De nije-bestimmingsregeling slút 28 desimber 2018 of op it stuit dat it subsydzjeplafond berikt is.
Ferbreding eardere nije-bestimmingsregeling
De regeling is breder as de eardere nije-bestimmingsregeling. Earder stimulearre de Provinsje allinne nije bestimming fan net-wenhuzen nei op syn minst trije wenten yn de hiersektor. De ferbrede regeling makket it mooglik om in oare funksje as wenjen oan in gebou te jaan. Ofhinklik fan de situaasje kin sels sloop oan te rieden wêze. Binnen de ferbrede regeling is it mooglik om dêr subsydzje foar te krijen. Deputearre Klaas Kielstra: “De merk en de mienskip freegje om in konkrete oanpak. Mei dizze regeling komme wy harren dêrmei yn ‘e mjitte. Neist bewenners kinne ek pleatslike boubedriuwen profitearje.“
Prestaasjesubsydzje
Der wurdt mei in prestaasjesubsydzje wurke. Dêrby binne gjin spesifike subsidiabele kosteposten. Der wurdt subsydzje foar it realisearjen fan in nije bestimming of sloop ferliend. It mûndersprinsipe wurdt dêrby brûkt. Dat betsjut: dy’t it earst oan ’e mûne komt, mealt earst. De ûnderfiningen dy’t mei de ferbrede nije-bestimmingsregeling opdien wurde, wurde by it foarmjaan fan it Transysjefûns Leefber Fysyk Fermidden yn 2018 brûkt.
Mear ynformaasje: www.fryslan.frl/herbestemmingsregeling


title: Waarpraatsje: stadichoan wat kâlder

maintext:
DE JOUWER – Nei in myld wykein mei sa út en troch wat storein is der stadichoan wat kâlder waar op kommendewei.
Yn de nacht fan snein op moandei is de loft berûn en kin der sa út en troch noch wat storein falle. De súdwestewyn hellet yn ’e rin fan de nacht oan en wurdt oer it generaal frij krêftich. Mei sa’n acht graden is it tige myld foar de tiid fan it jier.
Moandei is de loft meastentiids berûn en yn de middei sil it in skoft reine. De súdwestewyn is matich oant frij krêftich. Letter wurdt de wyn noardwest en jout him wat del. It wurdt om de njoggen graden hinne.
Tiisdei is de loft op ’e nij berûn mar de sinne lit him sa út en troch ek sjen. It bliuwt drûch en de westewyn is matich. Mei seis graden is it in bytsje kâlder.
Woansdei wurdt in wiete en frij mylde dei. Fan tongersdei ôf wurdt it kâlder mei buien, miskien wol mei winterske delslach.
Jan Brinksma


title: Twatalige berne-opfang yn Burgum sertifisearre

maintext:
Woansdei 24 jannewaris krige de berne-opfang oan de Bulthússingel yn Burgum de boargemaster fan Tytsjerksteradiel, Jeroen Gebben, op besite. Yn it ramt fan de Nasjonale Foarlêsdagen kaam dy om it boek Ssst! De tijger slaapt foar te lêzen. Hy makke fan de gelegenheid gebrûk om oan de liedsters dêr it sertifikaat ‘bernesintrum foar meartalige ûntwikkeling’ út te rikken. Sûnt in pear jier is it belied derop rjochte om de twatalige ûntwikkeling fan jonge bern te stimulearjen.
Kinderopvang Burgum is in partikuliere ynstelling foar berne-, pjutte- en bûtenskoalske opfang. Doe’t it wurkjen mei in twatalich belied yntrodusearre waard, wie de lokaasje sa’n jier oan de gong. It berne-oantal is mei de jierren behoarlik groeid en it oantal pedagogysk meiwurkers ek. Guon fan harren prate Frysk en guon Nederlânsk en hâlde dêroan fêst. Dêrtroch is der omtinken foar beide talen by de aktiviteiten lykas sjongen en foarlêzen. Der wurdt wurke mei de praatpoppen Puk en Tomke. Puk praat Nederlânsk en Tomke fansels Frysk. Troch beide talen dúdlik faninoar te skieden, leare de bern de talen goed útinoar te hâlden.
De fisitaasjekommisje fan it Sintrum Frysktalige Berne-opfang wie goed te sprekken oer de wize dêr’t Kinderopvang Burgum mei de twatalichheid omgiet, dat it sertifisearringstrajekt dat troch dat sintrum begelaat waard, kin no as ôfrûne beskôge wurde. By it SFBO binne goed 210 bernedeiferbliuwen en pjuttelokaasjes oansletten.