description: AC UKIP Michelle Brown yn wynebu cael ei diarddel heb dâl o'r Senedd - y tro cyntaf i'r sefydliad gosbi AC yn y fath fodd.

title: AC UKIP Michelle Brown yn wynebu gwaharddiad am sylw hiliol

maintext:
Image copyright UKIP Image caption Methu wnaeth apêl Michelle Brown fis diwethaf yn erbyn dyfarniad y pwyllgor safonau i'w gwahardd dros dro
Mae disgwyl i'r Aelod Cynulliad UKIP Michelle Brown gael ei gwahardd o'r Cynulliad am wythnos yn ddi-dâl ar ôl iddi wneud sylw hiliol am AS Llafur.
Daeth aelodau pwyllgor safonau'r Cynulliad i'r casgliad fod Michelle Brown wedi torri'r côd ymddygiad yn "ddifrifol" gan ddwyn anfri ar y sefydliad.
Mae Ms Brown wedi ymddiheuro am unrhyw niwed a gafodd ei achosi, ond mae'n dadlau nad oedd y sylw yn hiliol.
Dyma fydd y tro cyntaf i'r Cynulliad gosbi AC yn y modd yma.
Fe gafodd Ms Brown, un o aelodau rhanbarthol y gogledd, ei chyhuddo o ddisgrifio'r AS dros Streatham, Chuka Umunna, fel "cnau coco" - term sy'n cael ei ystyried yn ddilornus a hiliol - mewn galwad ffôn ym mis Mai 2016.
Cafodd y sgwrs ffôn gydag uwch gynghorydd UKIP ar y pryd, Nigel Williams, ei recordio ac fe gafodd y manylion eu cyhoeddi yn ddiweddarach gan bapur newydd y Daily Post.
Image copyright Getty Images Image caption Roedd disgrifiad Ms Brown o Chuka Umunna yn enghraifft o 'gam-drin hiliol' ac yn 'gwbl annerbyniol' ym marn aelodau'r pwyllgor safonau
Os fydd ACau'n cymeradwyo argymhelliad y pwyllgor safonau, sy'n cynnwys yr AC UKIP Gareth Bennett, i ddiarddel Ms Brown, fe fydd yn cael ei gwahardd o weithgareddau'r Senedd tan ddydd Iau yr wythnos nesaf.
Pe bai'n bresennol a'r argymhelliad yn cael sêl bendith, bydd disgwyl iddi adael y siambr.
Wedi i Mr Williams roi'r recordiad i'r papur newydd yr haf diwethaf, fe wnaeth ACau Llafur ac eraill, gan gynnwys Leighton Andrews, gwyno i'r comisiynydd safonau, Syr Roderick Evans.
Daeth yntau i'r casgliad nad oedd y sylw'n cwrdd â'r safon ymddygiad sydd i'w ddisgwyl gan ACau.
Wrth wadu torri'r côd ymddygiad mae Ms Brown wedi mynnu mai'r pwynt roedd yn ceisio'i wneud oedd bod magwraeth freintiedig Mr Umunna, er ei etifeddiaeth, yn golygu nad oedd ganddo well ddealltwriaeth o'r problemau sy'n wynebu person du cyffredin.


authors:
Nia Cerys
Newyddion Bbc Cymru

description: Mam o Wynedd, gollodd ei merch, yn galw am i'r elusen a'i helpodd gael mynd i ysbytai i gefnogi rhieni'n uniongyrchol.

title: Galw am fwy o gefnogaeth i rieni ar ôl colli'u plant

maintext:
Image caption Er i'r ysbyty wneud popeth posib i'w helpu wedi marwolaeth ei merch. dywed Llinos Eames Jones y byddai wedi gwerthfawrogi rhagor o wasanaethau i'w chynnal mewn cyfnod anodd
Mae mam o Bontnewydd ger Caernarfon, sydd wedi codi dros £90,000 i ysbytai gogledd Cymru ers colli ei merch, yn galw ar i'r elusen a'i helpodd hi gael mynd i mewn i ysbytai i fod yn gefn i rieni sy'n mynd drwy'r un profiad.
Yn ôl Llinos Eames Jones, does dim digon o ymwybyddiaeth o Sands (Stillbirth and Neonatal Death Society), ac mae hefyd yn galw am fwy o ystafelloedd galaru yn ysbytai Cymru fel bod gan rieni rywle tawel i fod gyda'i gilydd yn eu colled.
Yn 2000 y collodd hi ei merch, Mari Lois, gafodd ei geni'n farw-anedig ar ôl cymhlethdodau yn ystod y beichiogrwydd.
Er i'r ysbyty wneud popeth posib i'w helpu, mae hi'n teimlo bod angen mwy o gefnogaeth i rieni sy'n mynd trwy brofiad tebyg ac mae wedi treulio blynyddoedd yn ceisio gwella'r sefyllfa.
Cyfnod byr i greu atgofion oes
Meddai: "Mi ddaru ni benderfynu dechrau cronfa Mari Lois a wedyn digwydd bod ddydd Sadwrn mi fydda' hi wedi bod yn ben-blwydd arni yn 18 oed a roeddan ni'n teimlo'n bod ni eisiau gwneud rhywbeth positif eto. Mi ddaru Ysbyty Glan Clwyd ffonio a gofyn faswn i'n licio helpu i ddodrefnu 'stafell i rieni sy'n galaru.
"Ma' elusen Sands yn trio gwneud yn siŵr bod y 'stafelloedd yma ar gael drwy'r wlad i helpu rhieni. Maen nhw'n cael bod hefo'i gilydd. 'Da ni'n rhoi gwely dwbl yno i Dad neu aelod arall o'r teulu gael bod hefo Mam. Mae ganddon ni be' maen nhw'n galw yn cooling cot fel bod y babi'n cael aros hefo nhw.
"'Da chi'n gorfod creu'ch hatgofion oes mewn ychydig iawn o amser. Dyna sy'n bwysig, bod ni'n gallu helpu rhieni sydd yn colli yn y dyfodol trwy gael hon. 'Da ni 'di gwneud 'stafell debyg fyny yn Ysbyty Gwynedd - 'Ystafell Angel' 'da ni wedi'i galw hi. Mae'n boblogaidd, mae rhieni'n cofio bod nhw wedi cael defnydd ohoni. 'Da ni eisiau'r un math o beth yn Glan Clwyd."
Roedd hi'n chwe mis ar ôl colli Mari Lois cyn bod Llinos wedi cysylltu ag elusen Sands am gymorth.
"Ges i bamffled tra o'n i'n yr ysbyty, ond fel mae rhywun efo pethau fel 'na, nes i ddim cymryd llawer o sylw. Ond ar ôl bod mor brysur hefo'r codi arian mi nes i ddechrau teimlo'n unig iawn ar ôl 'chydig fisoedd. Neb ar ôl i mi siarad hefo nhw go iawn.
'Colli oes efo'r plentyn'
"Nes i godi'r ffon a teimlo 'mod i 'di cyrraedd adre'. O'n i'n difarru'n ofnadwy na 'swn i 'di cael help yn gynt, ella 'swn i ddim 'di mynd i'r twll o'n i ynddo fo.
"Mae ffrindiau, ar ôl chwech wythnos mae pobl yn meddwl bod chi 'di mendio. Dydy hynny ddim yn wir hefo plentyn. 'Da chi'n colli oes efo'r plentyn, dim jyst babi 'da chi'n colli.
"Mae eisiau llawer mwy o ymwybyddiaeth o Sands. Mae pethau'n gwella'n ara' deg ond mae 'na lawer o ffordd i fynd. 'Swn i'n licio cael mynd mewn i'r ysbyty. Mae 'na rieni wedi dweud wrtha' i - 'taswn i 'di cael siarad efo chdi neu un ohonoch chi'n gynt fasa fo wedi bod yn gymaint o help i ni'.
"Faswn i 'di licio'r help yna fy hun. Mae o'n hollol bwysig i mi, er mwyn y genhedlaeth nesa', gwneud yn siŵr bod bob dim all fod yna ar gael.
"Chawn ni ddim o Mari Lois yn ôl, ond mae hyn yn ffordd o'n hatgoffa ni bod hi wedi bodoli ar un adeg."

fasttext_language: cy


description: Amseroedd aros hir am driniaeth iechyd yn cael effaith "aruthrol" ar rai cleifion a'u teuluoedd, yn ôl adroddiad.

title: Effaith amseroedd aros hir ar gleifion yn 'aruthrol'


description: Rheolwr Abertawe, Carlos Carvalhal i adael ar ddiwedd y tymor wrth i'r clwb wynebu disgyn i'r Bencampwriaeth.

title: Carlos Carvalhal i adael Abertawe ar ddiwedd y tymor


description: Teuluoedd "wedi eu llorio a'u gwylltio" gan ganlyniadau adroddiad diweddaraf Tawel Fan.

title: Teuluoedd Tawel Fan 'wedi eu gwylltio a'u llorio'


description: Yr heddlu wedi cael 36 awr ychwanegol i holi tri o ddynion ynghylch digwyddiad fore Sul yng Nghasnewydd pan aeth car i mewn i dorf o bobl.

title: Achos car Casnewydd: Mwy o amser i holi


authors:
Mari Grug
Newyddion Bbc Cymru

description: Gwirfoddolwyr yn dechrau casglu lluniau 360 gradd yn y gobaith o sefydlu Rhaeadr fel tref ar-lein gyntaf y byd.

title: Mapio Rhaeadr i'w throi'n dref ar-lein gyntaf y byd


description: Aled Llywelyn sy'n ein tywys ni o gwmpas yr ŵyl lenyddol

title: Lluniau: Gŵyl y Gelli 2018

maintext:
Image caption
Pwy sy'n cofio Y Teigr a Ddaeth i De? Bu awdures y llyfr, Judith Kerr, yn darllen y gwreiddiol - The Tiger Who Came to Tea - 50 mlynedd ers ei gyhoeddi


description: Rheolwyr gwestai yng Nghaerdydd yn poeni am y dyfodol wrth i ddatblygiadau newydd ynysu'r adeiladau.


authors:
Geraint Thomas
Gohebydd Bbc Cymru

description: Yr Ombwdsmon yn rhybuddio y bydd "pris i'w dalu" os na fydd y llywodraeth yn cymeradwyo deddf i ehangu ei bwerau yn fuan.

title: 'Pris i'w dalu' heb fwy o bwerau i'r Ombwdsmon


description: Gyrfa gomedi un o sgriptwyr Cic Lan yr Archif, Radio 4 a Top Gear

title: Gareth Gwynn: Rhoi geiriau yng ngheg y comedïwyr

maintext:
Mae'r gyfres Elis James: Cic Lan yr Archif ar S4C yn dod â rhai o berlau o'r gorffennol o archif S4C i gynulleidfa newydd, bob nos Fercher.
Un o sgriptwyr bachog y gyfres ydy Gareth Gwynn sy'n wreiddiol o Aberhonddu, a phan dyw e ddim yn gwylio hen glipiau o ffermwyr ifanc yn cneifio defaid ac Arfon Haines Davies yn chwarae gemau cyfrifiadur, mae'n rhoi geiriau yng ngheg nifer o gyflwynwyr eraill o Matt LeBlanc ar Top Gear i Sandi Toksvig ar Radio 4.
Image copyright Gareth Gwynn
"Dwi dipyn bach yn obsessed gyda chlipiau archif radio a theledu, dwi'n hapus i wylio'r math yma o glipiau bob dydd, trwy'r dydd felly roedd gweithio ar Cic Lan yr Archif yn grêt i fi," meddai Gareth Gwynn.
"Dwi'n dysgu Cymraeg gan ddefnyddio Say Something in Welsh, ond mae'n reit bryderus pa mor gloi ti'n gallu anghofio'r Gymraeg os nad wyt ti'n ei chlywed hi'n aml.
"Pan o'n i'n sgrifennu'r rhaglen O'r Diwedd: 2016 ar gyfer S4C, gyda Sian Harries a Tudur Owen, r'on i'n dysgu'n selog, achos roeddwn yn teithio llawer rhwng Caerdydd a Llundain ac yn gwrando ar y podlediadau. Hefyd pan ti ar y set gyda phawb yn siarad Cymraeg, a chlywed Sian a Tudur yn siarad Cymraeg gyda'i gilydd, roedd yn help i ddysgu. Er nad o'n i'n dda iawn am ateb yn Gymraeg, roeddwn i'n deall.
"Wrth weithio ar Cic Lan yr Archif, roeddwn i Sian Harries, Ben Partridge, Elis James a Matthew Glyn yn cwrdd i wylio a thrafod y clipiau. Gan nad ydw i na Ben yn siarad Cymraeg yn rhugl, roedd hynny'n golygu ein bod ni'n gweld pethau ychydig yn wahanol i'r lleill.
Pentymora... sut yn y byd wnaeth unrhyw un adael y rhaglen yna heb anafiadau difrifol, dwi ddim yn gwybod.
"Dwi'n dod o Gastell-nedd ac yna symudodd y teulu i Aberhonddu, a r'on i'n gweld S4C fel roedd pawb yn ei weld ar y pryd. Roedd Friends yn gorffen ac yna bydde Rasus yn dechre! Felly rydw i'n gyfarwydd â S4C o'r olwg yna.
"Ond mae gan Sian ac Elis atgofion da a pherthynas hoffus gyda S4C o'u plentyndod, ond yn aml iawn doeddwn i erioed wedi gweld y clipiau, felly roedden i'n edrych arnyn nhw â llygaid newydd.
"Pan ro'n i'n gwylio'r clipiau o'r rhaglen Pentymora, (sydd i'w gweld yn yr ail rhifyn o Elis James: Cic Lan yr Archif), mae'n rhyw fath o It's a Knock Out Cymraeg ar fferm, o'n i'n meddwl sut yn y byd wnaeth unrhyw un adael y rhaglen yna heb anafiadau difrifol, dwi ddim yn gwybod.
"Ac r'on i'n meddwl bod y ffaith mai Arfon Haines Davies oedd wyneb technoleg S4C yn hilarious. Dwi'n gwybod bod Arfon wedi gweld y rhaglen ac wedi ei fwynhau!
"Roedd gyda ni i gyd cymaint o barch at y cyflwynwyr oedd ar y rhaglenni archif. Doedd ganddyn nhw ddim byd i weithio arno, roedd Hywel Gwynfryn, er enghraifft yn gorfod siarad am hydoedd gyda dim byd i ddweud! Mae'n 'neud i ti feddwl, pa sgwrs gafodd y tîm cynhyrchu wnaeth arwain at yr eitem yna?!"
Image copyright Gareth Gwynn
Mae Gareth Gwynn wedi bod yn cyd-sgrifennu cyfres newydd o'r enw The Tourist Trap, sydd wedi ei lleoli mewn bwrdd croeso ffuglennol Cymreig, a fydd yn cael ei darlledu fel rhan o dymor comedi BBC Cymru yn yr Hydref.
Er bod Gareth wedi gwneud ychydig o standyp ei hun ar ôl graddio daeth ei gyfle mawr, meddai, pan gyrhaeddodd rownd derfynol cystadleuaeth y BBC Show Me Funny a chael gweithio ar raglen peilot ar Radio 7 (sef Radio 4 Extra erbyn hyn).
Wedi hynny mae wedi gweithio i Radio 4 a Radio Wales (roedd yn cynhyrchu rhaglen Roy Noble) a chafodd gyfle i weithio dipyn bach ar Have I Got News For You ar BBC1 yn sgrifennu sgript y cyflwynwyr.
Efallai o ddiddordeb:
"Dwi di gweithio lot ar The News Quiz ar Radio 4 gyda Sandi Toksvig a Miles Jupp a dwi newydd orffen gweithio ar y gyfres fwya' diweddar o Top Gear. R'on i yn y sied awyrennau oera' yn y byd, ym mis Chwefror adeg yr eira yn ffilmio Top Gear. Ond roedd yn brofiad diddorol iawn i weithio arno," meddai.
Comedi a Chymru
Mae Gareth Gwynn yn credu bod y Cymry yn dda am gomedi. Ond dim ond yn reit diweddar mae sawl gwahanol math o gomedi Cymreig wedi cael y sylw cenedlaethol y mae'n ei haeddu, meddai.
"Mae gen i theori am gomedi Cymreig. Dros y blynyddoedd roedd na limit i faint o gomedïwyr o Gymru oedd yn cael sylw, roedd fel pebai Lloegr ond yn gallu ymdopi ag un math o gomedi o Gymru ar y tro!
"Roedd gen ti Welsh Rarebit, wedyn Ryan a Ronnie, wedyn Max Boyce wedyn Grand Slam... doedd byth dau beth yr un pryd. Ond yn sydyn roedd modd cael Marion and Geoff, Gavin and Stacey a Rhod Gilbert i gyd ar yr un pryd, fe ddechreuodd pethau newid.
Image caption Gareth Gwynn (ail o'r chwith) gyda Sian Harries, Elis James a gweddill criw Here Be Dragons ar BBC Radio Wales
"Mae BBC Radio Wales wedi bod yn gefnogol iawn i gomediwyr o Gymru gyda lot o gyfresi dros y blynyddoedd, ac mae comisiynydd comedi Radio 4 Sioned Wiliam, yn Gymraes a newydd gomisiynu ail gyfres o Ankle Tag dwi'n gweithio arno, lle mae'r cast a'r tîm sgrifennu i gyd o Gymru.
"Ond un o fy uchafbwyntiau personol oedd pan wnes i gyd-sgwennu peilot y sitcom Antiquity i Radio 4. Cawson ni help gan Arthur Mathews, awdur Father Ted. I fi, sydd wedi bod yn ffan pennaf o'r gyfres yna erioed, i dderbyn sgript yn ôl ganddo fe yn dweud "this is great" ac wedi ychwanegu jôcs i ni eu defnyddio, roedd hynna'n wych."
Mae Elis James: Cic Lan yr Archif ar S4C ar nos Fercher am 21:30
Hefyd o ddiddordeb:


description: Pencampwr snwcer y byd, Mark Williams, i dderbyn rhyddid Blaenau Gwent.

title: Mark Williams i dderbyn rhyddid Blaenau Gwent


description: Cei Connah yn creu hanes drwy ennill Cwpan Cymru am y tro cyntaf erioed.

title: Cwpan Cymru: Aberystwyth 1-4 Cei Connah


description: Bydd tua 60 o bobl sy'n gysylltiedig ag ysgol gynradd ym Mhowys yn cael cynnig brechiad Hepatitis A.

title: Cynnig brechiadau Hepatitis A i 60 mewn ysgol ym Mhowys

maintext:
Image copyright Getty Images
Mae achos o Hepatitis A wedi arwain at gynnig brechiadau mewn ysgol gynradd ym Mhowys.
Bydd tua 60 o bobl sy'n gysylltiedig ag Ysgol Gynradd yr Eglwys yng Nghymru Llan-gors yn cael cynnig y brechiad.
Staff a disgyblion ym mlynyddoedd tri, pedwar a phump fydd yn derbyn y brechiadau ddydd Iau, yn dilyn cadarnhad bod person sy'n ymwneud â'r ysgol wedi dal yr haint.
Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn gweithio gyda Chyngor Powys a Bwrdd Iechyd Powys, er mwyn ymchwilio i ffynhonnell yr haint, cyflwyno brechiadau a chynghori'r cyhoedd.
Nid oes unrhyw arwydd bod yr haint wedi'i gael ar eiddo'r ysgol, ac mae'r ysgol yn cydweithio'n llawn â'r trefniadau.
'Lledu'n hawdd'
Mesur rhagofalus yw'r sesiwn brechu yn yr ysgol, gan fod Hepatitis A yn lledu'n hawdd rhwng plant ifanc.
Er bod symptomau'r haint yn "annymunol", yn ôl Dr Christopher Johnson, ymgynghorydd diogelu iechyd gyda Iechyd Cyhoeddus Cymru, dydy'r salwch "ddim yn para'n hir fel arfer" a phrin yw'r achosion lle mae'r salwch yn ddifrifol.
Dywedodd mai "salwch ysgafn" mae plant yn ei gael yn aml neu dydyn nhw ddim yn cael symptomau o gwbl.
Gall symptomau gynnwys rhai tebyg i'r ffliw "fel blinder, poenau cyffredinol, pen tost a thwymyn, yn ogystal â cholli archwaeth, cyfog neu chwydu, poen yn y bol, y clefyd melyn, troeth tywyll iawn a chroen coslyd".
Fe danlinellodd pwysigrwydd golchi dwylo wrth fwyta a pharatoi bwyd ac ar ôl mynd i'r tŷ bach er mwyn osgoi lledu'r haint.
Dydy brechiad Hepatitis A ddim yn cael ei gynnig i bawb gan y GIG oherwydd bod yr haint mor anghyffredin yn y DU.
Gallwch gyfeirio at wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru am fwy o wybodaeth am yr haint.


description: Comisiynydd Heddlu Dyfed-Powys i ymweld â safle rêf anghyfreithlon ym Mrechfa a thrafod camau posib i atal digwyddiadau tebyg.

title: Heddlu Dyfed-Powys i ddysgu gwersi wedi rêf ym Brechfa


description: Gweinidog y Gymraeg, Eluned Morgan yn dweud bod "loads" o swyddogion yn gweithio ar reoliadau'r Gymraeg, mewn ymateb i gwestiwn gan AC.

title: 'Loads' o swyddogion rheoliadau iaith


description: Heddlu Dyfed Powys yn cyhoeddi apêl am wybodaeth am ddynes 39 a gafodd ei weld ddiwethaf yn Aberystwyth fore Mawrth.

title: Chwilio am ddynes ar goll yn Aberystwyth


description: Mae dyn 19 oed wedi ei gyhuddo wedi gwrthdrawiad yng Nghydweli pan gafodd dyn 59 oed anafiadau difrifol.

title: Taro a ffoi: Dyn wedi ei gyhuddo


description: Banc yn rhybuddio am dwyll lle mae cwsmeriaid yn derbyn galwad ffôn yn trio eu perswadio i symud eu harian i gyfrif newydd.

title: Rhybudd gan ddyn oedd 'dau glic o golli fy arian i gyd'

maintext:
Image caption Bu bron i Brennig Clifford a'i gariad golli'r holl arian roedden nhw wedi'i gynilo ar gyfer eu priodas
Mae banc wedi rhybuddio am achosion o dwyll lle mae cwsmeriaid yn derbyn galwad ffôn yn trio eu perswadio i symud eu holl arian i gyfrif newydd.
Mae dyn o Gwm Rhymni wedi rhannu ei hanes wedi iddo dderbyn galwad o'r fath yn ddiweddar, gan rywun yn honni ei fod yn gweithio i NatWest yn dweud bod angen iddo agor cyfrif newydd.
Mae Brennig Clifford a'i gariad ar fin priodi, ac fe allen nhw fod wedi colli miloedd o bunnoedd roedden nhw wedi'i gynilo ar gyfer y diwrnod mawr.
Mae'r corff sy'n cynrychioli banciau'r stryd fawr, UK Finance, yn amcangyfrif bod cwsmeriaid ledled y DU wedi colli cyfanswm o £200m y llynedd trwy dwyll o'r fath.
'Symud fy arian i gyfrif newydd'
"Nes i gael galwad gan rywun oedd yn dweud eu bod nhw o'r fraud team yn NatWest, yn dweud bod rhywun yn trio cael gwybodaeth am fy nghyfrif," meddai Mr Clifford ar y Post Cyntaf.
"Achos mai nhw oedd wedi fy ngalw i, nes i ddweud y byddwn yn ffonio NatWest i wneud yn siŵr ei fod yn alwad go iawn.
"Nes i alw'r rhif ar gefn y cerdyn debyd a dweud beth ddigwyddodd, a dywedon nhw ei fod yn alwad iawn, a pan fyddan nhw'n ffonio fi 'nôl gallwn i eu cymryd nhw o ddifrif.
"Pan wnaethon nhw ffonio wedyn dywedon nhw fod yn rhaid i fi gau'r cyfrif a chreu un newydd, ac wedyn trosglwyddo fy arian i gyd i'r cyfrif newydd.
"Ar y pwynt yna nes i feddwl, chi yw'r banc, pam y'ch chi ddim yn gallu gwneud hyn?"
Mae'n ymddangos bod y bobl oedd yn ceisio dwyn arian Mr Clifford wedi gallu aros ar y llinell tra'i fod yn galw'r rhif y banc ar gefn ei gerdyn, ac mai gyda nhw yr oedd yn siarad pan oedd yn credu mai ei fanc oedd ar ochr arall y llinell.
Image copyright PA Image caption Dywedodd NatWest na fyddan nhw fyth yn gofyn i gwsmer symud arian i gyfrif arall i'w gadw'n ddiogel
"Ar ôl meddwl bod rhywbeth ddim yn iawn, nes i roi'r ffôn lawr a ffonio'r rhif ar gefn y cerdyn eto, ond y tro yma o ffôn fy nghariad," meddai.
"Dywedon nhw, na, dy'n ni heb eich galw chi. Nes i ddweud y stori iddyn nhw a dywedon nhw eu bod nhw'n gwybod am y scam.
"O'n i erioed wedi clywed bod nhw'n gallu bod dal ar y llinell pan 'chi'n trio galw rhif arall. Ro'n i tua dau glic i ffwrdd o golli fy arian i gyd.
"Ro'n i'n meddwl 'mod i'n gall, yn switched on i bethau fel hyn, ond nawr fi'n gwybod pa mor hawdd yw e i hyn ddigwydd."
'Difrifol iawn'
Dywedodd NatWest mewn datganiad eu bod yn "cymryd ein cyfrifoldeb i atal twyll yn ddifrifol iawn", gan annog cwsmeriaid i fod yn wyliadwrus.
"Fyddwn ni byth yn gofyn i gwsmer symud arian i gyfrif arall i'w gadw'n ddiogel rhag twyll," meddai llefarydd.
"Os yw cwsmer yn cael cais o'r fath dylen nhw wrthod ac adrodd hyn i'w banc yn syth - gorau oll o ffôn gwahanol i'r un wnaeth dderbyn yr alwad arall, neu ddisgwyl 30 eiliad cyn eu ffonio o'r un ffôn."


description: Rhaid sefyll i fyny dros bob lleiafrif meddai Nia Edwards-Behi

title: Ydy Cymry sy'n cwyno am 'hiliaeth' yn rhagrithiol?

maintext:
Image copyright Prifysgol Aberystwyth/Twitter Image caption Mae'r syniad bod Cymry Cynraeg yn cael eu "herlyn yn benodol ac yn arbennig" yn "bell o'r gwirionedd" meddai Nia Edwards-Behi
Ble mae'r Cymry sy'n cwyno am sylwadau a gweithredoedd gwrth-Gymreig pan y daw hi at leiafrifoedd eraill yn ein cymdeithas?
Dyna'r cwestiwn mae Nia Edwards-Behi wedi ei godi mewn erthygl ar wefan Y Twll: 'Nid yw senoffobia yn erbyn Cymry'n arbennig'.
Wrth i nifer o Gymry gyhuddo colofnydd Rod Liddle o fod yn hiliol a sarhaus yn erbyn y Cymry yn y Sunday Times ac yng nghylchgrawn y Spectator, dywed Nia fod y syniad mai rhagfarn gwrth-Gymraeg yw'r "hiliaeth dderbyniol olaf" ymhell o'r gwir.
"Mae'r syniad yma, bod ni'n cael ein herlyn yn benodol ac yn arbennig, mor bell o'r gwirionedd mae'n ymddangos fel bod pobol sy'n credu hyn felly'n hollol anymwybodol o faterion hiliaeth a senoffobia os nad yw'n ymwneud â nhw'n uniongyrchol," meddai ar wefan Y Twll.
"Os hoffwn ni weld sylwadau gwrth-Gymraeg yn cael eu cymryd o ddifri mae'n rhaid i ni wneud yn well gyda'n dicter.
"Os yr unig amser rydyn ni'n sylwi ar bobol fel Liddle ydi pan maen nhw'n ymosod ar ddiwylliant neu iaith Cymru, ac nid pan mae nhw'n ymosod ar bobol ddu, neu ar Fwslemiaid, neu ar unrhyw un arall, yna mae'n dicter ni'n ddibwys ac yn fethiant."
Digwydd 'drwy'r amser'
Eglurodd Nia wrth BBC Cymru Fyw pam ei bod wedi gwneud ei sylwadau.
"Fe weles i rai gwleidyddion yn dweud pethau fel, 'Dwi'n synnu fod y Sunday Times wedi cyhoeddi hyn', ond maen nhw yn dweud pethau afiach am bobl eraill," meddai.
Ddylen ni sefyll i fyny dros bawb. Os ti'n trio cwffio un mae'n rhaid iti eu cwffio nhw i gyd.
"Mae pobl yn dweud na fydden nhw byth wedi dweud hyn am ryw hil neu iaith arall. Wel, ydyn maen nhw - mae Rod Liddle wedi gosod y bar efo dweud pethau fel hyn ac maen nhw'n cael eu cyhoeddi.
"Glywes i rai pobl yn dweud 'Tasen nhw wedi dweud hyn am Fwslemiaid fysen nhw wedi mynd i'r carchar' - wel, na, mae'n digwydd trwy'r amser a does neb yn cael ei roi yn y carchar.
"Ro'n i'n gweld gymaint o hynny yn benodol gan Gymry Cymraeg wrth ymateb i beth roedd Rod Liddle wedi ei ddweud a dyna be oedd yn fy ngwylltio i."
Duo wynebau yn Aberaeron
Yn gynharach eleni, roedd Nia'n un o gyd-sefydlwyr Rhwydwaith Gwrth-Hiliaeth Gorllewin Cymru.
Eglura mai un o'r pethau wnaeth ei hysgogi i sefydlu'r grŵp oedd y digwyddiad yng ngharnifal Aberaeron yn 2017 pan wnaeth pedwar person dduo eu hwynebau ar gyfer fflôt oedd yn dynwared tîm bobsled Jamaica o'r ffilm Cool Runnings.
Image copyright Twitter Image caption Ymchwiliodd yr heddlu i gyhuddiadau fod fflôt mewn carnifal yn Aberaeron yn 'hiliol'
Cawsant eu cyhuddo gan rai o fod yn hiliol ond penderfynodd yr Heddlu nad oedd unrhyw gyhuddiadau yn eu herbyn.
"Tua'r un amser roedd yna graffiti gwrth Gymreig ar draeth yn rhywle, a Twitter yn llawn pobl wedi gwylltio'r adeg honno," meddai Nia.
"Ond pan oedd y digwyddiad yn Aberaeron, roedd lot llai o bobl yn dweud ei fod yn warthus nag oedd ynglŷn â'r graffiti bach yna.
"Mae'r ddau beth yn ddilys - wrth gwrs mae sylwadau gwrth-Gymraeg yn rhywbeth y dylen ni ei gondemnio hefyd ond mae'r ffordd mae'r rhai pobl yn fframio'r peth, fel petai dim ond stwff gwrth-Gymraeg sy'n digwydd ac sy'n dderbyniol rŵan, yn awgrymu bod pobl ddim yn talu sylw i bobl eraill, yng Nghymru yn ogystal â bob man arall.
"Dydi hyn ddim o reidrwydd yn golygu bod yna lot o Gymry Cymraeg yn hiliol ond dwi'n meddwl efallai eu bod nhw'n anwybodus.
Image caption Gwnaeth Rod Liddle ei sylwadau wedi i filoedd arwyddo deiseb yn gwrthwynebu ail-enwi Pont Hafren yn Bont Tywysog Cymru
"Pan ydych chi'n rhywun sy'n fwy cyfforddus, sydd ddim yn gorfod meddwl am rywbeth fel hiliaeth yn uniongyrchol achos nad ydy o'n effeithio arnoch chi'n uniongyrchol, wedyn rydych chi'n fwy cyfforddus, dydych chi ddim yn sylwi ar y peth os nad ydych chi'n chwilio amdano fo.
"Rydych chi'n gweld bod dros 30,000 o bobl wedi arwyddo'r ddeiseb yma am ail-enwi'r bont ond dwi wastad yn mynd nôl at y stori Aberaeron achos ei fod yn gymaint o sioc i fi bod hynny bron a bod yn dderbyniol.
"Roedd lot o bobl yn ei alw'n hwyl diniwed, wel na, dio ddim - lle mae'r 30,000 o bobl yma i ddweud 'hang on 'di hyn ddim yn iawn'?
"Yr imbalance sy'n drawiadol imi.
"Ddylen ni sefyll i fyny dros bawb. Os ti'n trio cwffio un mae'n rhaid iti eu cwffio nhw i gyd.
"Fe fydden ni mewn lle cryfach i gwyno am bethau gwrth-Gymreig os ydan ni hefyd yn sefyll i fyny pan mae rhywbeth fel carnifal Aberaeron yn digwydd, ac yn dweud 'dydi hyn ddim yn dderbyniol'.
"Mae'n teimlo fel rhagrith os ydan ni'n dweud o wel, dim ots, nawn ni ddim gwneud hynny eto gobeithio, ac wedyn yn mynd mor flin am rywbeth fel ail-enwi Pont Hafren neu rywbeth mae Rod Liddle wedi ei sgrifennu."
Mae Nia Edwards-Behi yn adolygydd ac arbenigwr ffilm ac yn gweithio yn sinema Canolfan Gelfyddydau Aberystwyth. Gallwch ddarllen ei blog gwreiddiol yn llawn ar wefan Y Twll.


description: Gwasanaeth arbennig er cof am y dyn lywiodd ddeddf arweiniodd at gyfieithu'r Beibl.

title: Cyfieithu'r Beibl: gwasanaeth arbennig


description: Y maswr Rhys Patchell i ymuno â'r Scarlets ar ddiwedd y tymor ar ôl gwrthod cytundeb newydd gyda'r Gleision.


description: Sut wnaeth timau Uwchgynghrair Cymru nos Wener?

title: Canlyniadau Uwch Gynghrair Cymru


description: Hedydd Dylan, sef Misty Allbright o'r gyfres Emmerdale, yn sôn am y môr, paentio a 'ffatri actorion' Aberystwyth

title: Yr actores Hedydd Dylan: O Aber i Emmerdale

maintext:
Mae cymeriad newydd wedi cyrraedd pentref dychmygol Emmerdale yn Sir Efrog (neu ITV) yn ddiweddar.
Efallai bod rhai ohonoch wedi adnabod gwyneb cymeriad Misty Allbright gan fod yr actores sy'n ei phortreadu wedi ymddangos ar lwyfan yng Nghymru ac ambell ddrama ar S4C, fel Y Gwyll.
Felly pa mor bwysig yw bod yn Misty i'r actores Hedydd Dylan o Aberystwyth?
Fe fu hi'n sôn am ei rhan newydd wrth Shân Cothi ar raglen Bore Cothi ar BBC Radio Cymru, ddydd Gwener, 11 Mai..
"Mae Misty'n gariad i Rodney Blackstock sydd dipyn bach yn hŷn na hi. Mae'r ddau wedi cwrdd yn Ibiza lle roedden nhw'n fire breathing double act a wnaethon nhw gwympo mewn cariad," meddai Hedydd.
"Fi'n dychmygu fod hi'n dod o dde Cymru rhywle ac wedi treulio lot o amser yn trafaeli'r byd ac wedi bod yn byw yn India a llefydd fel'na a dysgu ioga falle... y math 'na o berson.
Munud olaf
"Fi wedi bod yn gweithio ar Emmerdale ers rhyw dri mis, a ges i ddim fy nghlyweliad tan ryw ddau ddiwrnod cyn i mi ddechrau ffilmio!
"O'n nhw wedi gadael e braidd yn funud olaf cyn chwilio am rywun i chwarae'r rhan, felly ges i ddim lot o rybudd cyn dechrau.
"Yn y clyweliad, wnes i gynnig perfformio gydag acen Saesneg ac acen Cymraeg, a dwi'n meddwl fod nhw wedi eithaf lico'r syniad o gael cymeriad Cymraeg achos dyna beth ddewison nhw.
Image copyright ITV Image caption Hedydd (canol) yn cael ei chyflwyno i bawb ar Emmerdale gan ei chariad Rodney (Patrick Mower)
"O ran fi fel actores, mae pawb yn Emmerdale wedi bod yn hyfryd, ond mae Misty ar y llaw arall wedi cael croeso ychydig yn wahanol yn y gyfres.
"Mae pawb ychydig bach yn amheus ohoni. Mae hi'n gymeriad eithaf bywiog a rhyfedd i'r pentref bach tawel.
"Mae'n rhaid i mi gyfaddef, cyn dechrau gweithio ar y rhaglen, o'n ni erioed wedi gwylio Emmerdale, er rwy'n siŵr ei fod wedi bod yn bach o fantais gan bod fi wedi gorfod cyfarwyddo gyda'r peth mor glou."
Ffatri actorion Aber
Gydag Aberystwyth yn gyfrifol am nifer fawr o actorion ifanc llwyddiannus ar hyn o bryd, beth mae Hedydd yn credu sy'n gyfrifol am hynny?
"Sai'n gwybod, rhywbeth yn y môr falle?" meddai.
"Mae Taron Egerton, Elen Rees, Gwyneth Keyworth a Jacob [Ifan] i gyd yn gwneud yn dda ar hyn o bryd... ac mae'n siŵr bod fi wedi anghofio rhywun.
"Roedd youth theatre project mlaen yn yr Arts Centre, rwy'n siŵr bod ni gyd wedi gwneud rhywbeth fan'na ar ryw adeg.
"Ond fi'n meddwl fod siarad Cymraeg o ryw fantais oherwydd y cefndir Eisteddfod, er o'n i'n uffernol fel plentyn a methu canolbwyntio ar unrhyw beth.
"O'n i'n cael canu mewn côr ambell waith os o'n i'n bihafio!"
Image caption Rhywbeth yn y dŵr? Elen Rhys, Jacob Ifan, Taron Egerton a Gwyneth Keyworth - y 'brat pack' o Aberystwyth
"Pan o'n i'n fach o'n i'n hoffi paentio ac eisiau bod yn arlunwraig neu fynd mewn i'r byd ffasiwn.
"Ges i fy ysbrydoli i actio pan o'n i'n gwneud TGAU a dechrau darllen Shakespeare. Wnes i feddwl waw, mae'n rhaid i mi wneud mwy gyda hwn.
"O'n i ddim yn orhyderus ar lwyfan pan o'n i'n blentyn, daeth hynny'n hwyrach - roedd rhaid i mi weithio'n galed i fagu'r hyder i fod ar lwyfan."
RADA ar y radar
Ar ôl gadael ysgol, dewisodd fynd am goleg RADA yn Llundain am eu bod nhw'n arbenigo mewn theatr glasurol.
"Dyna beth o'n ni mo'yn gwneud ar y pryd, ac oedd e'n ffantastig, alla'i ddim cnocio fe i ddweud y gwir, ffantastig," meddai Hedydd.
"Fi wrth fy modd yn byw yn Llundain, er fi'n gweld eisiau Cymru a gweld eisiau'r môr yn Aberystwyth.
"Un peth sydd yn ffodus, fi'n edrych yn eithaf gwahanol mewn bywyd go iawn i'm cymeriad ar Emmerdale, felly fi'n cael fy ngadael yn llonydd ar y stryd achos bod neb yn nabod fi... mae'n lyfli."
Felly beth nesa' i Hedydd Dylan?
"Alla'i ddim sôn llawer am yr hyn fydd yn digwydd i Misty yn y gyfres, ond mae'n deg dweud fod ambell i beth diddorol am ddigwydd iddi hi," meddai.
"Dwi ddim yn meddwl fod pennod hen do Brenda wedi mynd mas eto, ond mae hynna'n dipyn o hwyl... dyna'i gyd ddweda'i."
Efallai o ddiddordeb:


description: Cyfarwyddwr Eisteddfod yr Urdd yn canmol "criw bach" o bobl sydd wedi cyrraedd targed y gronfa leol o £100,000 mewn ardal heriol.

title: Canmol 'criw bach' yn cyrraedd targed cronfa leol yr Urdd

maintext:
Mae cyfarwyddwr Eisteddfod yr Urdd, Aled Siôn wedi canmol ymdrechion "ardderchog... criw bach o bobl" sydd wedi llwyddo i godi dros £100,000 ar gyfer yr ŵyl eleni.
Daeth cadarnhad ar ddiwrnod cyntaf yr ŵyl ieuenctid ym Mrycheiniog a Maesyfed fod targed ariannol y gronfa leol wedi'i chyrraedd.
Dywedodd Mr Siôn hefyd fod lleoli'r digwyddiad ar safle'r Sioe Frenhinol wedi arbed rhywfaint o arian i'r trefnwyr, ond eu bod wedi gwario "arian sylweddol" er mwyn gosod y Pafiliwn yn un o'r siediau parhaol.
Mae Eisteddfod yr Urdd yn ymweld â'r ardal am y tro cyntaf ers 1978.
"Ma' nhw 'di neud yn ardderchog mewn gwirionedd," dywedodd Mr Siôn am ymdrechion y pwyllgor ariannol lleol.
"Ychydig o bobl sy'n byw ym Mrycheiniog a Maesyfed, heb sôn am Gymry Cymraeg [sydd] â'r traddodiad eisteddfodol felly o'n ni'n llwyr ymwybydol o'r her oedd o gwmpas yr holl fater o ddod â'r Eisteddfod yma.
"Maen nhw yn sicr yn griw bach ond maen nhw wedi codi'r arian, maen nhw 'di cyrraedd y nod o dros £100,000 felly 'dan ni'n ddigon hapus."
Dywedodd Mr Siôn wrth raglen Post Cyntaf BBC Radio Cymru fod rhywfaint o arbedion wedi bod yn bosib o ganlyniad cynnal yr ŵyl ar safle sydd ag adeiladau parhaol.
"Yn sicr mae 'na arbedion - yn amlwg mae'r adeiladau lan gyda rhai - 'dan ni 'di agor y drws a 'na fe, mae popeth yn barod.
"Ond gyda'r pafiliwn a gyda llefydd eraill... 'dan ni 'di gwario'n sylweddol i droi sied defaid i fod yn bafiliwn.
"Mewn gwirionedd 'dan ni 'di gwario mwy ar y pafiliwn 'leni na beth fydden ni ar adegau eraill felly mae'n swings and roundabouts gyda'r gwariant."


description: Heddlu'n dargyfeirio traffig ar ffordd yr A487 ger Llanarth yng Ngheredigion wedi tân yn ymwneud â thancer.

title: Cau ffordd wedi tân tancer yng Ngheredigion


description: Cyngor Caerdydd yn cynnig picnic i bob plentyn cynradd i "ddathlu" priodas Frenhinol y Tywysog Harry a Meghan Markle.

title: Beirniadu 'picnic brenhinol' i blant yng Nghaerdydd

maintext:
Image copyright Google Maps Image caption Mae Ysgol y Wern yng Nghaerdydd yn un o'r rhai fydd yn cynnig picnic i 'ddathlu' priodas y Tywysog Harry.
Mae Cyngor Caerdydd wedi amddiffyn penderfyniad eu hadran arlwyo i gynnig "picnic brenhinol" i bob plentyn oed cynradd ddiwrnod cyn i'r Tywysog Harry briodi.
Mae pob un o geginau ysgolion y cyngor wedi cael yr hawl i gynnig picnic i blant ddydd Gwener, 19 Mai, neu'r cinio poeth arferol, er mwyn hyrwyddo'r gwasanaeth ciniawau ysgol.
Yn ôl un rhiant, mae'n "warthus" bod y cyngor yn trefnu hyn "i ddyn fydd ddim hyd yn oed yn dod yn frenin", tra hefyd "yn torri gwasanaethau" yn yr ysgolion.
Dywedodd Cyngor Caerdydd eu bod nhw, o dro i dro, yn rhoi cynnig i'r ysgolion gynnal pryd ysgol gyda 'thema', fel arfer i gyd-ddigwydd gyda diwrnodau o "bwysigrwydd cenedlaethol" - fel canmlwyddiant pen-blwydd Roald Dahl yn 2016.
Ond pwysleisiodd yr awdurdod nad y cyngor fyddai'n talu am hyn, ond y rhieni eu hunain, pe baen nhw'n dymuno derbyn y cynnig.
Image copyright Getty Images Image caption Bydd y Tywysog Harry yn priodi Meghan Markle yn Windsor dydd Sadwrn, 19 Mai
Un o'r ysgolion fydd yn cynnig y picnic fydd Ysgol y Wern yng Nghaerdydd.
Dywedodd un rhiant wrth BBC Cymru Fyw bod cynnal parti fel hyn "yn arswydus".
"Daeth y llythyr hwn adre ddiwrnodau'n unig ar ôl i lythyr arall ein cyrraedd yn dweud na fyddai ffrwyth am ddim yn cael ei gynnig i'r plant dim mwy," meddai Natalie, sydd â dau o blant yn yr ysgol.
"Maen nhw'n mynd â hwnna, ond eto maen nhw'n fodlon cynnal y parti yma.
"Dwi'n ystyried o ddifri' a fydda i'n anfon y plant i'r ysgol y diwrnod hwnnw, ac nid fi ydy'r unig un."
Image caption Cafodd y llythyr ei anfon at holl rieni Ysgol y Wern, Caerdydd yn cynnig picnic i'r plant petaen nhw'n dymuno
Ond mae sawl rhiant arall yn Ysgol y Wern yn croesawu'r diwrnod.
"S'dim problem gen i," meddai Sian-Elin Melbourne, sydd â merch yn yr ysgol.
"Dwi'n deall bod rhai pobl yn erbyn gwario arian fel hyn, ond ar ddiwedd y dydd, rhywbeth neis i'r plant yw e!
"Pwy sydd moen dweud 'na' i hwnna?
"Dwi'n cofio parti priodas Charles a Diana. Ro'dd hi'n ddiwrnod hyfryd o dathlu. Fydd y picnic yn rhywbeth i'r plant gofio yn y dyfodol."
Fe gysylltodd y BBC gydag Ysgol y Wern, ond nid oedd yr ysgol am wneud unrhyw sylw ar y mater.
'Darparu hwyl'
Mewn datganiad, dywedodd Cyngor Caerdydd mai "pwrpas y themau yw darparu hwyl a mwynhad i'r plant, yn ogystal â rhoi cyfle i rieni ystyried rhoi prydau ysgol yn lle dod â'u brechdanau eu hunain".
"Fe fyddai'r syniad o bicnic ar 18 Mai hefyd yn caniatáu i'r plant sydd yn dod â'u bwyd eu hunain ymuno gyda'u ffrindiau sy'n cael prydau ysgol fel arfer," meddai'r cyngor.
"Cafodd y thema ei rannu gyda'r ysgolion, fel bod modd iddyn nhw benderfynu a fyddan nhw'n cymryd rhan ai peidio.
"Os ydy ysgolion yn penderfynu mynd am y thema picnic, fyddai'r bwyd ddim yn cael ei ddarparu am ddim, ac fe fyddai'n rhaid i'r rheini dalu am y cinio fel sy'n arferol. Fyddai dim cost ychwanegol yn cael ei ysgwyddo gan Gyngor Caerdydd.
"Bydd yr ysgolion sy'n penderfynu na fyddan nhw'n cynnal y thema yn cynnig y fwydlen arferol y diwrnod hwnnw."
Nid yw Cyngor Caerdydd wedi ymateb i gais BBC Cymru ynglyn â sawl ysgol sydd wedi penderfynu derbyn y cynnig i gynnal picnic ar y diwrnod hwnnw.


description: Yr Elyrch yn trechu Arsenal gan godi i'r seithfed safle yn yr Uwchgynghrair.

title: Arsenal 0-2 Abertawe


description: Heddlu sy'n ymchwilio i farwolaeth dyn o Gaerdydd yn Lerpwl yn arestio dyn 24 oed ar amheuaeth o lofruddiaeth.

title: Arestio dyn wedi marwolaeth dyn o Gaerdydd yn Lerpwl

maintext:
Image copyright Llun Teulu Image caption Bu farw Fatah Warsame o'i anafiadau
Mae'r heddlu sy'n ymchwilio i farwolaeth dyn o Gaerdydd yn Lerpwl y penwythnos diwethaf wedi arestio dyn 24 oed ar amheuaeth o lofruddiaeth.
Cafodd Fatah Warsame, 20 oed, ei ganfod wedi ei anafu yng nghanol y ddinas yn ystod oriau mân fore Sul 6 Mai.
Dywedodd ditectifs sy'n ymchwilio i'r digwyddiad fod y dyn sydd wedi ei arestio yn dod o Lerpwl, a'i fod hefyd wedi ei arestio ar gyhuddiad o fod â chyffur yn ei feddiant gyda'r bwriad o'i gyflenwi.
Mae dau ddyn arall yn eu hugeiniau - un o Lerpwl ac un o Lundain - hefyd wedi eu harestio ar amheuaeth o gynorthwyo troseddwr.
Image caption Swyddogion fforensig yn archwilio'r ardal yng nghanol Lerpwl
Dywedodd y Prif Arolygydd John Middleton o Heddlu Glannau Mersi: "Rydw i'n parhau i apelio ar unrhyw un a oedd yn ardal Slater Street a Wood Street i ddod ymlaen, am y gallen nhw fod wedi gweld neu glywed rhywbeth allai fod yn hanfodol i'n hymchwiliad.
"Rydym yn benderfynol o ddarganfod pwy oedd yn gyfrifol am y drosedd ofnadwy hon a'u dwyn i gyfrif, a hoffwn annog pobl sydd ag unrhyw wybodaeth, dim ots pa mor fach, i gysylltu."


description: Cynghorydd lleol yn dweud bod ardal Tregaron dan gwmwl wedi marwolaeth bachgen lleol mewn damwain.

title: Teyrngedau i fachgen 11 oed o ardal Tregaron


description: Cynllun newydd yn y gogledd yn ceisio helpu pobl ifanc sydd ddim mewn addysg na hyfforddiant, neu sy'n ddi-waith.

title: Cymorth i pobl ifanc di-waith y gogledd

maintext:
Image caption Cafodd Bradley Davies gymorth i gael gwaith ar ôl cael tiwmor ar yr ymennydd
Wrth i ddisgyblion ar draws Cymru baratoi at eu harholiadau, mae 'na gynllun newydd i geisio helpu'r rhai hynny sydd ddim mewn addysg na gwaith.
Gyda'r tymor arholiadau newydd ddechrau, mae 'na filoedd lawer o ddisgyblion ar hyd a lled Cymru'n brysur yn adolygu funud ola'.
Ond beth am y rhai sydd ddim yn gallu sefyll arholiadau?
Dydy'r llwybr addysgiadol traddodiadol ddim ar gael neu'n gweddu i bawb.
Cynnig help
Mae cynllun newydd yn y gogledd yn ceisio helpu'r bobl ifanc hynny sydd ddim yn derbyn addysg na hyfforddiant, neu sy'n ddi-waith.
Grŵp Llandrillo Menai sy'n arwain cynllun Adtrac, gan weithio mewn partneriaeth â chyrff fel Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr a chynghorau lleol.
Mae'r prosiect wedi'i ariannu gydag arian Ewropeaidd drwy Lywodraeth Cymru tan o leia' 2020.
Un sydd wedi elwa ydy Bradley Davies, 18, o Langefni, sydd wedi cael gwaith mewn bar a chaffi ym Mhorthaethwy, Ynys Môn, erbyn hyn.
Ar ôl cael tiwmor ar yr ymennydd bedair blynedd yn ôl, mi gollodd ei hyder a'i chael hi'n anodd cadw i fynd yn yr ysgol.
'Colli tempar'
Dywedodd wrth raglen y Post Cyntaf ar BBC Radio Cymru fod cynllun Adtrac wedi'i helpu i weld y gwydr yn hanner llawn eto: "Tua tri mis ar ôl yr operation nes i fynd 'nôl i'r ysgol.
"Ond achos bod nhw'n trio cael fi i wneud tests a finna heb stydio, o'n i'n stressio. Nes i ddechra' colli tempar so nes i gael fy nghicio allan o'r ysgol.
"Pan nes i ddechra' efo Adtrac, o'n i'm yn gwneud dim byd, o'n i jyst efo'r job centre. O'n i isho cael mewn i hospitality a ma' Adtrac 'di helpu fi i gael jobs volunteering, helpu fi gael ID a tystysgrif geni a pethau fel 'na.
Image caption Bradley gydag Eirian Huws, sy'n helpu mentora pobl ifanc
"Dwi'n teimlo'n fwy hyderus rwan. O'r blaen do'n i ddim yn meddwl fyswn i'n gallu cael mewn i'r byd gwaith achos do'n i ddim yn gwneud yn dda yn fy work experience. Ond y rheswm am hynny oedd bod fi ddim yn mwynhau o, ond rwan dwi 'di ffeindio rhywbeth dwi yn mwynhau. Dydw i ddim yn teimlo 'mod i'n gadael fy hun lawr.
"Heblaw am Adtrac, faswn i jyst 'di bod yn eistedd adra, faswn i ddim 'di trio gwneud dim byd. Ma' nhw 'di helpu fi gael support, helpu fi gael allan o'r ty.
"O'n i ddim yn berson i ysgol. Mae 'na rai pobl sy' angen mwy o support na'r lleill. Dwyt ti'm yn mynd i allu cael plant yn bihafio os ti ddim yn rhoi'r support ma' nhw angen iddyn nhw.
"Ella'n y dyfodol wna i fynd 'nol i'r coleg i gael GCSEs a cael mwy o work experience. Dwi'n teimlo'n lot mwy hyderus rwan bod fi 'di trio gwneud rhywbeth a dydw i ddim jyst yn ista adra'n gwneud dim byd."
Mae Adtrac yn gwasanaethu ar draws y gogledd i geisio helpu pobl ifanc rhwng 16-24 oed sydd ddim yn derbyn addysg na hyfforddiant, neu'n ddi-waith ddod dros y rhwystrau sy'n eu hatal rhag datblygu eu sgiliau.
'Codi hyder'
Un sy'n mentora'r bobl ifanc yw Eirian Huws: "'Da ni'n trio codi hyder y bobl ifanc, cynyddu sgiliau, rhoi blas ar wahanol brofiadau gwaith. Trio ffeindio allan y rhesymau pam bod nhw ddim wedi gallu cyrraedd lle maen nhw eisiau bod.
"Dwi 'di bod yn mentora Bradley dros y misoedd ac mae'n braf gweld sut mae o wedi llwyddo.
"Flwyddyn yn ôl, prin oedd o'n gweld amser cinio, 'doedd o ddim yn licio codi. Oedd o'n methu cysgu'n y nos ac yn cysgu'n y dydd - dim routine a dim hyder chwaith.
"Ond rwan mae mor braf ei weld o'n dod i'w waith ac yn hapus i ddod."


description: Meddyg teulu sy'n dioddef o feigryn cronig yn galw am ragor o help i bobl yng Nghymru sy'n delio â'r cyflwr.

title: Galw am gymorth i ddioddefwyr meigryn cronig

maintext:
Mae meddyg teulu sy'n dioddef o feigryn cronig wedi galw am ragor o help i bobl yng Nghymru sy'n delio â'r cyflwr.
Yn ôl Dr Anna Maclean - sy'n dioddef o gur pen difrifol am o leiaf 15 diwrnod bob mis - does dim arbenigedd yng Nghymru ac fe all dioddefwyr deimlo'n ynysig.
Fe wnaeth y meddyg o Gaerdydd golli ei swydd o ganlyniad i'r cyflwr, a bu'n rhaid iddi fynd i Lundain am driniaeth.
Iwan Griffiths aeth i'w holi ar ran BBC Cymru.


description: Timau arbenigol wedi treulio pumed diwrnod yn chwilio am Jordan Miers, dyn 21 oed, aeth ar goll ar ôl noson allan yn Abertawe.

title: Pumed diwrnod chwilio am ddyn o Abertawe


description: Beirniadu Gweinidog y Gymraeg ofynnodd i weision sifil am "syniadau" am sut i gyflwyno polisi iaith oedd yn "anodd ei werthu".

title: Gweinidog y Gymraeg yn 'wan' dros bolisi iaith 'anodd'


description: Ymgyrchwyr yn ymgynnull y tu allan i bencadlys Cyngor Gwynedd yng Nghaernarfon i alw am achub clybiau ieuenctid y sir.

title: Protest Gwynedd: 'Cadwch ein clybiau ieuenctid'


description: Partneriaeth Yr Wyddfa yn lansio ymgyrch i ddiogelu dyfodol copa uchaf Cymru yn dilyn cynnydd mewn ymwelwyr.

title: Ymgynghoriad i 'ddiogelu dyfodol' Yr Wyddfa


description: Cyngor yn dweud fod trafodaethau ynghylch cynnal dathliad swyddogol wedi dyrchafiad Caerdydd i'r Uwch Gynghrair.

title: Dyrchafiad Caerdydd: Trafod cynnal dathliad swyddogol


description: Heddlu De Cymru wedi cadarnhau fod dau ddyn wedi cael eu harestio yn dilyn tân ar dir Gorsaf Heddlu Penlan, Abertawe.

title: Arestio dau ddyn wedi tân y tu allan i orsaf heddlu


description: Robat Gruffudd yn dweud mai ei fwriad oedd profi i'w hun y gallai 'sgwennu nofel yn syth i lawr y canol fyddai'n apelio at bobl ...'

title: Nofel strêt yn swyno beirniaid 'Y Daniel'


description: Rhestr o'r unigolion o'r Gogledd fydd yn cael eu hanrydeddu i Orsedd y Beirdd yn 2018

title: Anrhydeddau'r Orsedd: Y gogledd

maintext:
Image copyright Iolo Penri Image caption Yr Orsedd ar faes Eisteddfod Môn 2017
Mae Gorsedd y Beirdd wedi cyhoeddi rhestr o'r unigolion fydd yn cael eu hanrhydeddau yn 2018.
Mae dros 40 ar y rhestr eleni, sydd medd yr Orsedd "yn gyfle i roi clod i unigolion o bob rhan o'r wlad am eu cyfraniad arbennig i Gymru, y Gymraeg ac i'w cymunedau lleol ar hyd a lled Cymru".
Dyma'r rhai o'r Gogledd fydd yn cael eu hurddo yn yr Eisteddfod Genedlaethol ym Mae Caerdydd fis Awst:
GWISG WERDD
Eiddwen Jones
Ym myd addysg mae cefndir Eiddwen Jones, Abergele, gyda'i chyfraniad yn helaeth ac yn eang dros y blynyddoedd. Mae ganddi ddiddordeb ac arbenigedd ym maes dysgu Cymraeg, a chyflwynodd y Gymraeg fel ail iaith ar batrwm Cynllun Canada, cyn mynd ati i hyfforddi athrawon yn y maes. Bu galw mawr ar ei harbenigedd yn rhyngwladol, ac fe gyflwynodd bapurau ar dechnegau dysgu ail iaith mewn amryw o gynadleddau. Mae hefyd yn awdur pum nofel hanesyddol wedi'u gosod yn Sir y Fflint a Threfaldwyn.
Image caption Fel Mici Plwm neu Plwmsan mae Michael Lloyd Jones fwyaf adnabyddus
Michael Lloyd Jones
Mae Michael Lloyd Jones, Pwllheli yn llawer mwy adnabyddus fel Mici Plwm neu Plwmsan - sef un hanner y ddeuawd gomedi eiconig, Syr Wynff a Plwmsan, sêr rhaglen gomedi unigryw i blant sy'n parhau'n glasur Cymraeg hyd heddiw. Ef oedd un o'r troellwyr disgiau proffesiynol cynharaf yng Nghymru gyda Disgo Teithiol Mici Plwm, ac mae hefyd wedi gweithio fel cyflwynydd ac fel actor ar lwyfan, radio, teledu a ffilm dros y blynyddoedd. Yn fwyaf diweddar, bu'n gweithio yng Nghanolfan Heneiddio'n Dda Gwynedd a Môn.
Ifan Alun Puw
Bu Alun Puw, Llanuwchllyn yn weithgar yn ei fro am gyfnod maith, gan roi blynyddoedd o wasanaeth diflino i'r Urdd, yn arwain adrannau ac yn hyfforddi plant mewn sawl maes. Ers ei ymddeoliad, bu hefyd yn un o gefnogwyr mwyaf brwd Mudiad y Ffermwyr Ifanc, gan gymryd pob cyfle i gynnig cymorth ar lawr gwlad. Bu'n Brif Stiward pan ddaeth y Brifwyl i Feirion yn 2009, a rhoddodd flynyddoedd o wasanaeth i'r Eisteddfod Genedlaethol fel un o gydlynwyr y Babell Lên, gan ymddeol yn dilyn Eisteddfod Genedlaethol Ynys Môn y llynedd.
Dennis Williams
Ers blynyddoedd, cysylltir enw Dennis Williams, Llanfairpwll gyda'r byd bandiau pres, a hawdd yw deall pam wrth ystyried ei gyfraniad anferthol i'r maes drwy gydol ei yrfa. Bu'n arwain Band Pres Porthaethwy am flynyddoedd, a bu'n arweinydd Seindorf Arian Deiniolen am gyfnod. Ond mae Dennis hefyd yn rhan bwysig o'i gymuned, a'i gyfraniad fel cyn-Gadeirydd Clwb Pêl-droed Llanfairpwll a Chadeirydd y Cyngor Bro lleol ymysg pethau eraill yn dangos ei ymroddiad i'w ardal.
GWISG LAS
Haydn Edwards
Cyn ymddeol, bu Haydn Edwards, Llangefni yn Bennaeth Coleg Menai am flynyddoedd. Mae hefyd wedi rhoi gwasanaeth clodwiw i nifer o sefydliadau yng Nghymru, ac ar hyn o bryd ef yw Cadeirydd Bwrdd Cyfarwyddwyr y Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Bu'n Gadeirydd Pwyllgor Cyllid Eisteddfod Ynys Môn y llynedd, a'i weledigaeth a'i arweiniad ef fu'n gyfrifol am sicrhau Cronfa Leol mor llewyrchus. Mae'n ddyn o ddiddordebau amlochrog, o hanes rheilffyrdd i rygbi, ac yn ŵr bonheddig a chydwybodol dros ben.
Gwyn Ellis Griffiths
Gwyn Ellis Griffiths, Bangor oedd y parafeddyg gweithredol cyntaf yng Ngwynedd, a chyda Heddlu Gogledd Cymru bu'n gyfrifol am ddatblygu'r gwasanaeth parafeddygon i wasanaeth yr Ambiwlans Awyr. Mae wedi rhoi oes o wasanaeth i'r gwasanaeth ambiwlans, ac mae'n parhau i gefnogi a mentora parafeddygon sy'n awyddus i symud ymlaen i lefel uwch. Bu'n aelod o Dîm Achub Mynydd Llanberis am flynyddoedd lawer, ac mae'n weithgar iawn gydag amryw o elusennau gan gynnwys ymchwil canser, Tîm Irfon a Hawl i Fyw.
Image caption Linda Tomos yw prif weithredwr y Llyfrgell Genedlaethol
Linda Tomos
Bu Linda Tomos, Dolgellau ar flaen y gad ym maes diwylliant er lles Cymru a'i phobl ers nifer o flynyddoedd, gyda'i phrofiad a'i brwdfrydedd dros hybu treftadaeth yn gaffaeliad i Gymru gyfan. Hi yw'r ferch gyntaf i arwain Llyfrgell Genedlaethol Cymru, gyda'i hymrwymiad i ymgysylltu â chymunedau difreintiedig ar draws Cymru'n arwydd pendant o'i hawydd personol i sicrhau bod pobl ym mhob rhan o'r wlad yn ymwybodol a gwerthfawrogol o'n diwylliant. Bu'n gweithio i Lywodraeth Cymru fel Cyfarwyddwr yr Adran Amgueddfeydd, Archifau a Llyfrgelloedd, cyn ymuno â'r Llyfrgell.


description: Dwy ffrind sy'n dioddef o orbryder yn herio'r delweddau 'ffals' o fywyd ar Facebook

title: Dwy ffrind yn chwalu 'delwedd berffaith' Facebook


description: Rhybudd teulu ar ôl i fachgen 14 oed o Hen Golwyn fynd mewn i goma yn yr ysbyty wedi i rywun "roi cyffur yn ei ddiod".

title: Bachgen, 14, mewn coma ar ôl cael 'cyffur yn ei ddiod'


description: Casnewydd yn colli cyfle i ennill tair gêm o'r bron a chodi i hanner uchaf y tabl.

title: Adran Dau: Chesterfield 1 - 0 Casnewydd


description: Undeb yr NAHT yn dweud fod prinder dynion sy'n dysgu yn y blynyddoedd cynnar yn cyfyngu ar fodelau positif gwrywaidd i blant.

title: Galw am ddenu mwy o ddynion i ddysgu disgyblion cynradd


description: Yr actor Gruffudd Glyn a'i brofiadau ym myd y ffilmiau

title: Stephen Hawking, Ridley Scott a fi

maintext:
Image copyright AFP Image caption Gruffudd Glyn (dde) gyda Eddie Redmayne (chwith) sy'n chwarae Stephen Hawking
Mae'r actor Gruffudd Glyn o Gaerdydd eisoes wedi ennill canmoliaeth am ei waith gyda chwmni theatr byd enwog y Royal Shakespeare Company. Ond mae 'na gyfle nawr i weld ei ddoniau ar y sgrîn fawr.
Mae'n chwarae Martin Rees, ffrind i'r gwyddonydd Stephen Hawking, yn y ffilm The Theory of Everything, sydd wedi cael ei enwebu am sawl BAFTA. Bu Gruffudd yn trafod y profiad hwnnw a'i brosiectau eraill ar Raglen Dylan Jones, BBC Radio Cymru ar 6 Ionawr:
Sut gefais di'r rhan yn 'The Theory of Everything'?
Ti'n cael galwad ffôn gan dy asiant, a ma'r rhai sy'n castio'r ffilm yn gofyn os ei di fewn i ddarllen am y rhan.
Es i fewn, cwrdd â'r casting director a rhoi rhywbeth ar dâp, a ma nhw'n anfon y tapie at y cyfarwyddwr a'r cynhyrchwyr a wedyn ma nhw'n penderfynu pwy ma nhw isio. O'n i'n ddigon lwcus i gal fy newis.
Mae'r ffilm wedi cael ei ysbrydoli gan lyfr ei gyn-wraig, Jane, sef Travelling to Infinity. Y brif stori ydy'r berthynas rhyngddo fo a Jane.
Image copyright Imdb Image caption Mae perfformiadau Eddie Redmayne a Felicity Jones wedi ennill sawl enwebiad
Mae na sôn yn barod y bydd hi ymhlith enwebiadau'r Oscars ac mae perfformiad Eddie Redmayne fel Stephen Hawking yn werth ei weld?
Ydy, mae'n grêt, mae o'n ffantastig - yn newid yn gyfangwbl. Mae'n amlwg yn sialens fawr i chware rhywun sy'n byw gyda Motor Neurone. A phwysau chware genius hefyd.
Odd o'n foi neis iawn 'fyd ar y set, yn amlwg eisiau 'neud job dda ohoni ac eisiau gweithio'i orau i 'neud y gwaith gorau posib ac mi na'th o, felly dwi'n falch iawn bod o'n cael gymaint o sylw am ei berfformiad.
Dwi'n deall bod y gwaith ffilmio wedi'i gwblhau ers sbel?
Argian, do. 'Na'r peth am ffilmie - 'di lot o bobl ddim yn sylwi. Haf 2013 oedd hi i ddeud y gwir.
Ma' ffilmiau yn cymryd gymaint o amser i gael eu editio, a'u sortio allan yn y stiwdio, ac wrth gwrs penderfynu pryd ma nhw'n cael eu rhyddhau.
Image copyright Gruffudd Glyn
Dwi'n cymryd eu bod nhw wedi penderfynu ar yr amser yma achos dyma pryd ma' lot o ffilmie sy'n cystadlu ar gyfer ennill Oscar yn dod allan. Odd hi dipyn o amser yn ôl pan odda ni'n ffilmio ond dwi'n cofio'r amser yn dda iawn.
Pa brosiectau wyt ti wedi bod yn gweithio arnyn nhw ers i ti orffen 'The Theory of Everything'?
Nes i hwnna, wedyn nes i Poldark - cyfres yn y 70au - roedd yr actores Angharad Rees yn hwnna. Ma' nhw wedi ei ail-wneud ar gyfer y BBC yn hwyrach yn y flwyddyn.
Dwi newydd ddod nôl o Budapest - wedi bod yn ffilmio ffilm o'r enw The Martian. Ffilm wedi'i chyfarwyddo gan Ridley Scott. Stori am gymeriad Matt Damon sy'n sownd ar y blaned Mawrth a 'da ni'n trio cael e nôl i'r blaned yma.
'Odd hwnna dipyn o hwyl mas yn Budapest gyda phobl dwi'n meddwl lot ohonyn nhw fel Chiwetel Ejiofor oedd yn 12 Years a Slave.
Yn y flwyddyn newydd 'ma dwi'n edrych mlan i'r sialense newydd sydd o mlaen i.
Rwyt ti eisoes wedi gweithio gyda'r enwau mawr - wyt ti'n dysgu wrth eu gweld wrth eu crefft?
O dysgu'n fawr. Na'r ffordd ore i ddysgu. Yn The Theory of Everything dwi'm yn chware rhan fawr - ond un cam ar y tro - dwi'n dysgu o'r bobl o nghwmpas i. Ond gobeithio ryw dro alla i chware'r prif gymeriad mewn rhyw film.
Ond dwi'n mwynhau ar hyn o bryd ac mae'n grêt i gael dysgu gan y mawrion o nghwmpas i.


description: Dynes wnaeth fynd â'i thad 93 oed i farw yn uned Dignitas yn y Swistir yn dweud ei bod yn barod i fynd i'r carchar.

title: 'Dim difaru' mynd â fy nhad i farw yn Dignitas


description: Mae dau ddyn wedi marw, ac un arall wedi ei anafu'n ddifrifol yn dilyn dau wrthdrawiad ar ddwy ffordd yn y Canolbarth ddydd Sadwrn.

title: Dau ddyn wedi marw wedi gwrthdrawiadau yn y Canolbarth


description: Mwy o olygfeydd lliwgar o'r trydydd diwrnod yn Eisteddfod yr Urdd Brycheiniog a Maesyfed

title: Lluniau: Dydd Mercher Eisteddfod yr Urdd 2018


description: Heddlu De Cymru yn ymchwilio i farwolaeth dynes yn Rhondda Cynon Taf.

title: Heddlu'r De yn ymchwilio i farwolaeth 'amheus' dynes


description: Oriel o liw a llun diwrnod cyntaf Eisteddfod yr Urdd Brycheiniog a Maesyfed

title: Lluniau: Dydd Llun Eisteddfod yr Urdd 2018


description: Dyn oedrannus wedi cael ei anafu'n ddifrifol ac yn cael triniaeth mewn ysbyty yng Nghaerdydd wedi gwrthdrawiad rhwng dau gerbyd ger Llandeilo.

title: Dyn yn yr ysbyty wedi gwrthdrawiad ger Llandeilo


description: Ar ôl saib o ryw bedair blynedd, heddiw perfformiwyd Cân y Babis eto ar Radio Cymru 2

title: Cân y Babis: Gwyliwch Caryl yn canu


description: Jake Ball, clo ifanc o Awstralia sy'n gymwys i chwarae i Gymru, yn ymuno gyda'r Scarlets ar gytundeb tair blynedd.

title: Scarlets yn arwyddo'r clo Jake Ball


description: Y gwasanaethau brys yn ymchwilio i adroddiadau o ddamwain awyren ger maes awyr Caernarfon.

title: Adroddiadau o ddamwain awyren


description: Tanlinellu hawl pob plentyn i berthynas agos gyda'i ddau riant wedi i deulu wahanu, os taw dyna sydd orau i'r plentyn.

title: Hawl plentyn i berthynas agos â'i ddau riant


description: Cyn-ymosodwr Cymru, Simon Church, yn cyhoeddi ei ymddeoliad o bel-droed oherwydd problem hirdymor gyda'i glun.

title: Simon Church yn ymddeol o bêl-droed ar gyngor meddygol


description: Cyn amddiffynnwr Cymru Sam Ricketts yn arwyddo cytundeb tair blynedd i olynu Dean Keates fel rheolwr Clwb Pêl-droed Wrecsam.

title: Penodi cyn chwaraewr Cymru Sam Ricketts i reoli Wrecsam


description: Sefydlu gweithdai yng Ngwynedd a Sir Gâr i adnabod peryglon posib ar ffermydd er mwyn ceisio lleihau nifer y damweiniau difrifol.

title: Gweithdai i osgoi damweiniau ar ffermydd

maintext:
Image caption Dywed Beca Glyn ei bod yn gwella'n raddol wedi anaf i'w phen ar ôl syrthio o feic pedair olwyn
Mae ffermwyr yn cael eu hannog i fanteisio ar weithdai sy'n codi ymwybyddiaeth ynglŷn â pheryglon y byd amaeth.
Dros y degawd diwethaf mae 388 o farwolaethau wedi bod ar ffermydd Prydain ac roedd 38 o'r rheiny yng Nghymru.
Mae miloedd yn rhagor wedi dioddef anafiadau difrifol wedi damweiniau sy'n effeithio ar eu bywydau o ddydd i ddydd.
Yn ôl un arweinydd undeb amaeth yng Nghymru, mae rhai damweiniau'n digwydd oherwydd straen, mwy o fiwrocratiaeth a'r defnydd cynyddol o beiriannau.
Bydd gweithdai hanner diwrnod yn cael eu cynnal ddydd Iau yng Ngholeg Glynllifon ger Caernarfon a dydd Gwener ar gampws Gelli Aur, Coleg Sir Gâr.
Bydd y ddau ddigwyddiad yn cynnwys arddangosiadau neu gyflwyniadau byr, ymarferol ac mae'r pynciau'n cynnwys:
Trin da byw'n ddiogel;
Gweithio'n ddiogel ar uchder;
Defnyddio cerbydau pob tirwedd a pheiriannau fferm gan gynnwys peiriannau codi a thractorau;
Ymdrin â chemegion peryglus.
Dywed Partneriaeth Diogelwch Fferm Cymru (WFSP) bod nifer y damweiniau yn "syfrdanol".
"Mae pob marwolaeth, pob anaf, a phob afiechyd yn un yn ormod, sy'n gallu cael effaith drychinebus a all newid bywydau teuluoedd ffermio," meddai cadeirydd WFSP, Brian Rees, sy'n un o hyfforddwyr diogelwch fferm amlycaf y DU.
"Mae ystadegau'n dangos eich bod bellach chwe gwaith yn fwy tebygol o gael eich lladd wrth weithio ar fferm nag ar safle adeiladu, felly mae sicrhau bod gennych wybodaeth am bob elfen o ddiogelwch ar fferm yn hanfodol."
Mae'r gweithdai, meddai, yn addas ar gyfer amaethwyr o bob oedran, ac yn dangos nifer o ffyrdd i leihau'r perygl o ddamweiniau ac anafiadau i ffermwyr, perthnasau, gweithwyr ac ymwelwyr fel milfeddygon.
"Nid ydych chi byth yn rhy hen i ddysgu, a gallai olygu'r gwahaniaeth rhwng byw neu farw neu golli eich bywoliaeth," meddai Mr. Rees.
Fe gafodd Beca Glyn, 24, ddamwain ar ei beic pedair olwyn ychydig wythnosau yn ôl tra'n hel defaid ar y fferm deuluol, Dylasau Uchaf ger Betws-y-Coed.
Erbyn hyn mae hi'n gwella'n "araf bach" wedi cyfnod yn Ysbyty Gwynedd, Bangor.
"Nes i droi'n sydyn a wedyn troi'r beic a hitio 'mhen ar y ffor'," meddai. "Nes i gracio 'mhenglog."
"Y diwrnod nes i frifo ddylia fi 'di gwisgo helmet. 'Swn i'm 'di brifo gymaint, a 'swn i 'di gwella'n gynt.
"Dwi'n meddwl o'n i'n trio brysio o hyd a ddim yn meddwl digon am be 'sa'n gallu digwydd."
Image caption Beca Glyn gyda'i thad Glyn Roberts a Mona, y ci defaid
Roedd tad Beca, Glyn Roberts - Llywydd Undeb Amaethwyr Cymru - ychydig lathenni y tu ôl iddi pan ddigwyddodd y ddamwain. Dywed bod gweld ei ferch "yn anymwybodol ar lawr" ddim yn brofiad y byddai'n dymuno i eraill orfod mynd trwyddo.
Mae'n dweud bod gan undebau amaeth gyfrifoldeb i godi ymwybyddiaeth am iechyd a diogelwch ar ffermydd, ond mae ffactorau eraill hefyd i'w hystyried.
"Fedrwn ni ddim stopio rhai o'r damweiniau ond mae gynnon ni gyfrifoldeb i drio lliniaru gymaint â fedrwn ni," meddai.


description: Rheolwr Abertawe, Brendan Rodgers, yn arwyddo cytundeb am dair blynedd i olynu Kenny Dalglish fel rheolwr Lerpwl.

title: Brendan Rodgers yw rheolwr newydd Lerpwl


description: Caerdydd ar y rhestr fer i ddenu canolfan Channel 4 ond ceisiadau Abertawe, Wrecsam a Chaerfyrddin yn methu.


description: Lefelau staffio ysbytai yn gallu bod yn "beryglus o isel" wrth i ffigyrau ddangos bod 1,600 o swyddi nyrsio gwag ym mis Mawrth.

title: Lefelau nyrsio ar rai wardiau yn 'beryglus o isel'


description: Rhybudd fod rheolau newydd i atal lledaenu clefydau fel y diciâu yn peryglu dyfodol sioeau bach.

title: Pryder am effaith rheolau newydd ar sioeau amaethyddol


description: £100,000 i helpu glirio llanast gafodd ei achosi gan Storm Emma ym Marina Caergybi yn "hwb mawr", yn ôl arweinydd y cyngor.

title: Arian i daclo difrod storm yng Nghaergybi yn 'hwb mawr'

maintext:
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Cafodd nifer o gychod eu difrodi gan y tywydd achosodd ddifrod i harbwr Caergybi
Bydd £100,000 i helpu clirio llanast gafodd ei achosi gan Storm Emma ym Marina Caergybi yn "hwb mawr", yn ôl arweinydd yr awdurdod lleol.
Roedd Llinos Medi yn ymateb i gyhoeddiad y prif weinidog o arian i gynorthwyo gyda chostau clirio a sicrhau bod busnesau'n gallu parhau i ddenu twristiaid i'r ardal.
Pan darodd Storm Emma fis Mawrth, cafodd 80 o gychod eu difrodi a pholystyren o lwybrau troed ei wasgaru ar hyd milltiroedd o arfordir Môn.
Cyn ymweld â Chaergybi, dywedodd Carwyn Jones ei fod yn gobeithio y byddai'r arian yn "dangos i ymwelwyr sy'n ystyried dod yma fod Caergybi yn dal i fod 'ar agor'".
35 tunnell o bolystyren
Fe wnaeth Storm Emma achosi dinistr ym Marina Caergybi, gyda pholystyren oedd yn cynnal y llwybrau troed yno yn dod yn rhydd a lledaenu ar hyd tua 20 milltir o arfordir Ynys Môn.
Roedd pryder am yr effaith ar y diwydiant ymwelwyr, wrth i ddarnau bach o'r polystyren barhau i olchi i'r lan.
Image copyright Jonathan Fox Image caption Fe wnaeth polystyren cael ei gludo hyd at 20 milltir o'r marina
Dywedodd Llinos Medi bod glanhau'r polystyren wedi bod yn "her yn ei hun" a bod "oddeutu 35 tunnell o bolystyren wedi cael ei gario" o'r safle.
"'Dan ni gyd yn ymwybodol o'r polystyren sy' mewn beanbag, allwch chi ddychmygu pa mor ysgafn ydy o, felly allwch chi ddychmygu maint sylweddol sy' 'di cael ei gario o 'ma."
Mae'r llywodraeth hefyd yn amcangyfrif bod 3,000 litr o olew wedi eu clirio o'r marina a thraethau agos.
Ychwanegodd Llinos Medi bod y polystyren wedi bod yn dod i'r lan ar draethau'r ynys, a bod delio gyda hynny'n rhywbeth "hollol newydd" i'r cyngor.
"Mae 'na gost ychwanegol, a be' dydan ni ddim yn siŵr iawn ar hyn o bryd ydy pa mor hir mae'r gost yna'n mynd i barhau, achos ar hyn o bryd mae'r polystyren 'ma yng nghrombil y môr, ac mi fydd o'n codi efallai am ddegawdau ar hyd ein traethau ni."
Ychwanegodd bod yr arian yn "newyddion gwych" i'r awdurdod, ar ôl iddyn nhw ymateb i'r digwyddiad heb "gysidro sut i ariannu" hynny.
Wrth i long mordeithio cyntaf y tymor gyrraedd Caergybi ddydd Iau, dywedodd Carwyn Jones ei fod yn "gobeithio y bydd y cyngor yn gallu defnyddio'r cymorth yr wyf i'n ei gyhoeddi heddiw i gefnogi'r busnesau lleol sydd wedi cael eu heffeithio".
Diolchodd i'r "asiantaethau a gwirfoddolwyr [sydd] wedi gweithio'n ddiflino i glirio'r ardal" ac am "yr ymrwymiad a'r agwedd broffesiynol a ddangoswyd gan y rheiny a gymerodd ran yn y gwaith".


title: Aneirin Karadog: codi pac a symud i Lydaw

maintext:
Mae'r Prifardd Aneirin Karadog a'i deulu yn codi pac o Bontyberem a symud i Kerlouan, yn Llydaw, ymhen ychydig fisoedd.
Trochi eu plant Sisial ac Erwan yn yr iaith Lydaweg a dihangfa rhag Brexit yw ei resymau ef a'i wraig Laura dros y symud, meddai.
Image copyright Aneirin Karadog
"Mae modd teimlo fel caethwas i sefyllfa yn rhwydd iawn, lle mewn gwirionedd does dim rhaid i hynny fod yn wir," meddai Aneirin Karadog, sydd wedi prynu tocyn unffordd i Lydaw ddiwedd Awst iddo fe a'i deulu, y gath a'r ci.
"Mae'n rhaid bachu ar gyfleoedd ac mae'n rhaid gwneud y cyfleoedd yma eich hunan yn aml iawn.
"Dim ond un bywyd sydd gyda ni, felly ry'n ni'n trio gwneud y mwyaf ohono."
Cysylltiad teuluol
Gyda mam Aneirin Karadog yn dod o Lydaw ac yntau wedi treulio gwyliau haf yno ers iddo gael ei eni, y Lydaweg yw ei famiaith, ac os na fyddai'n cymryd y cyfle i drosglwyddo'r iaith honno yn llawn i'w blant, byddai'n teimlo'n euog weddill ei fywyd, meddai, wrth esbonio'r rheswm dros y symud.
"Ni moyn rhoi'r plant mewn addysg Lydaweg. Mae'r ferch, Sisial, yn chwech oed nawr. Mae'n deall Llydaweg yn iawn, ond er fy mod i'n siarad Llydaweg gyda hi, mae'n tueddu i fy ateb i yn Gymraeg," meddai.
"Dim ond pan oedd hi'n bump oed ddechreuodd hi fy ateb i'n rhannol yn Llydaweg.
"Dw i ddim eisiau edrych yn ôl a difaru na wnes i drosglwyddo'r iaith iddyn nhw.
"Mae Erwan, sy'n flwydd a hanner, yn fwy hanner a hanner, ac fe wneith ddweud gibell yn lle bath, er enghraifft.
"Bydden i'n teimlo'n grac gyda'n hunan pe bawn i heb drosglwyddo fy mamiaith i fy mhlant, ac mae rhan ohona i'n barod yn teimlo fy mod i wedi methu hyd yn hyn."
Hefyd o ddiddordeb:
Tro ar fyd oherwydd Brexit
Mae Aneirin yn cyfaddef ei fod yn pryderu'n fawr am yr hyn sy'n digwydd gyda Brexit, ac mae'r ffaith nad oes neb yn gwybod beth sydd rownd y gornel wedi bod yn ysgogiad i godi pac, a phrysuro'r symud i Lydaw.
"Does dim syniad 'da fi beth sy'n mynd i ddigwydd yn y misoedd nesaf, felly mae'n gam naturiol i fynd i Lydaw nawr," meddai Aneirin.
"Mae hanner fy nheulu i'n byw yno, ac fel pabyddion da maen nhw'n deulu mawr.
"Mae mor bwysig i fi bod fy mhlant i mewn cysylltiad â'u hunaniaeth Lydaweg nhw. Er mwyn gwneud hynny, mae angen treulio amser yn y wlad."
Image copyright Aneirin Karadog
'Rhoi egni newydd i'r Lydaweg'
Yn Kerlouan, sef pentref genedigol mam Aneirin, fydd y teulu'n byw. Mae'n ardal wledig, amaethyddol, sydd ag arfordir trawiadol, traethau gwynion a chreigiau ym mhob man.
Ac er bod y Lydaweg i'w chlywed yno, mae'n prysur edwino, yn ôl Aneirin Karadog.
"Dy'n ni ddim yn mynd mas yna i weld y Lydaweg yn edwino, ry'n ni eisiau mynd mas yna i gyfrannu at ei bywyd hi a rhoi egni newydd iddi," meddai.
"Ac mae'n mynd i olygu ein bod ni'n byw bywyd iachach, arafach. Mae teuluoedd yn parhau i fwyta prydau bwyd rownd y ford gyda'i gilydd, ac mae'r amgylchedd o gwmpas yn llai llygredig," ychwanegodd wrth egluro fod plant yn Llydaw yn tyfu lan yn llai sydyn na phlant Cymru.
"Maen nhw'n cael bod yn blant am yn hirach, ry'n ni wedi sylwi. Mae wastad yn frwydr i esbonio iddynt pam nad oes gyda nhw'r gajets diweddaraf, fel plant eraill."
Mwynhau bywyd teuluol
"Ry'n ni wedi setlo ar y syniad ein bod ni moyn trio rhoi profiadau i'n gilydd fel anrhegion yn hytrach na 'stwff'," meddai Aneirin.
"Ni'n gobeithio mynd mas yna i gael profiadau, a dod i adnabod ein gilydd, ac ehangu ein rhwydwaith o ffrindiau a dod i adnabod y gymuned Lydaweg yn well.
"Mae Pontyberem yn grêt, a ry'n ni'n mwynhau byw yma, ond dw i wedi gweld newid mawr yn ieithyddol, gyda phlant bach iawn yn troi at y Saesneg oherwydd dylanwadau fel teledu, pwysau o'r wasg, YouTube ac ati.
"Mae'r pethau yma'n bodoli yn Llydaw hefyd wrth gwrs, ond does dim cymaint o bwyslais. Mae'r plant yn tueddu i fod yn fwy rustic, ac yn fwy cefn gwladaidd!"
Image copyright Aneirin Karadog
Byw'r bywyd tawel
Athrawes ioga yw gwraig Aneirin, Laura Karadog, ond dydy hi ddim yn mynd i chwilio'n bwrpasol am lefydd i ddysgu ioga yn Llydaw, meddai Aneirin.
"Falle daw ryw bosibiliadau o ddysgu dros y we ond bydd yn gyfle iddi fynd yn ôl i'w phractis ei hun a bod yn greadigol a chamu yn ôl o'r dysgu.
Gwrandewch:
"O ran gwaith, mae 'da fi rai syniadau yr hoffwn weithredu arnyn nhw. Gyda'r we, mae gweithio'n bosib. Ond os na ddaw dim byd i fwcwl, mae wastad y ffermydd a chaeau winwns i gael, a bydda i'n mynd lawr y llwybr hwnnw er mwyn gwneud yn siŵr nad ydyn ni'n llwgu!"
Ond yn ôl yng Nghymru fach fydd ei galon, meddai - a bydd y teulu yn dychwelyd mewn da bryd i'r Eisteddfod Genedlaethol y flwyddyn nesaf.
"Dw i'n gwybod yn barod y bydda i'n hiraethu am Gymru a'r Gymraeg. Er bod yna gyfryngau i allu cadw mewn cysylltiad, 'dw i'n dwlu ar yr ymwneud cymunedol ym Mhontyberem ac yn y gymuned farddol dw i'n ymwneud â nhw," meddai.
"Ry'n ni'n cymryd cam yn ôl, er mwyn gweld lle awn ni nesaf. Dwi wedi bod yn mynd i Lydaw bob blwyddyn ers fy ngeni, felly dwi'n nabod y lle yn dda iawn, ond erioed wedi aros yno am fwy na gwyliau'r haf. Mae'n siŵr bod yna fwy o lefydd i'w darganfod."
Stori: Llinos Dafydd
Hefyd o ddiddordeb:


description: Ysgrifennydd Cyllid Llywodraeth Cymru yn dweud y byddai dod o hyd i ddewis amgen oedd yn rhatach na ffordd liniaru'r M4 yn "ddeniadol".

title: M4: 'Opsiwn rhatach na ffordd liniaru yn 'ddeniadol'


description: Un chwaraewr yn unig heb gap mewn carfan o 31 ar gyfer taith haf tîm rygbi Cymru i herio De Affrica a'r Ariannin.

title: Cyhoeddi carfan rygbi Cymru ar gyfer taith yr haf


description: Patholegydd yn dweud ei fod yn credu mai rhywun gyda phrofiad o weithio mewn lladd-dy oedd wedi torri corff Tracey Woodford.

title: Llofruddiaeth: 'Profiad mewn lladd-dy'


description: Sefydliad Iechyd y Byd yn ymddiheuro am ryddhau ffigyrau anghywir ynglŷn â lefelau llygredd Port Talbot.

title: Sefydliad Iechyd y Byd yn ymddiheuro am ffigyrau anghywir


description: Rhybudd y gallai beicwyr mynydd gael eu gwahardd oddi ar Yr Wyddfa am fod rhai yn mynd yn groes i gytundeb gyda'r parc cenedlaethol.

title: Rhybudd am wahardd beicwyr mynydd oddi ar Yr Wyddfa


description: Prif weithredwr y RWAS, Steve Hughson, yw llywydd ddydd Mawrth yn Eisteddfod yr Urdd, Brycheiniog a Maesyfed 2018.

title: Llais y Llywydd: Prif Weithredwr y RWAS Steve Hughson

maintext:
Image copyright Yr Urdd
Mae Steve Hughson yn brif weithredwr Cymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru (RWAS) ers mis Mawrth 2013.
Daeth â chyfoeth o arweiniad a ffocws busnes i'r diwydiant yn dilyn gyrfa 30 mlynedd gyda'r heddlu, gan ddechrau gyda Heddlu'r Met a gorffen yn swydd pennaeth plismona tiriogaethol gyda Heddlu Dyfed-Powys.
Cefndir amaethyddol sydd gan Mr Hughson, wedi cael ei eni a'i fagu ar fferm y teulu lle mae bellach yn byw, ddim yn bell o Lanfair-ym-Muallt.
Fe aeth i Ysgol Ramadeg Llanfair-ym-Muallt ac roedd yn aelod gweithgar o Gymdeithas y Ffermwyr Ifanc (CFFI).
Mae Mr Hughson hefyd yn aelod o banel cynghori amaethyddol Llywodraeth Cymru ac yn gadeirydd Fforwm Dwristiaeth Rhanbarthol Canolbarth Cymru (sy'n rhan o Croeso Cymru).
Cafodd ei benodi'n aelod cyswllt o CARAS (Council of Awards of the Royal Agricultural Societies) am ei waith 'arweinyddiaeth mewn amaethyddiaeth', ac mae wedi derbyn gwahoddiad i fod yn llysgennad i Dîm Achub Mynydd Brycheiniog - achos sy'n agos at ei galon.
Fel dysgwr Cymraeg, mae Mr Hughson wedi ymdrechu'n helaeth i hyrwyddo'r iaith a dangos yr hyn all rhywun sydd eisiau dysgu'r iaith ei gyflawni.
Beth yw eich atgof cyntaf/hoff atgof o'r Urdd?
Fy atgofion cyntaf yw cystadlu fel bachgen ifanc, a hefyd fel teulu yn rhoi llety i ddwy ferch ifanc o ogledd Cymru oedd yn cystadlu yn yr Eisteddfod y tro diwethaf iddi ddod i'r ardal.
Ymysg fy atgofion diweddaraf mae cefnogi fy mhlant fy hun yn yr Eisteddfod leol ac yna yn yr Urdd, yn canu, dawnsio a llefaru.
Image caption Fel dysgwr mae Steve Hughson yn credu bod angen ysbrydoli a gwerthfawrogi dysgwyr eraill
Disgrifiwch y profiad o gystadlu yn yr Eisteddfod i berson o'r gofod, ac yw'r profiad o gystadlu wedi bod o fudd yn eich bywyd proffesiynol?
I berson ifanc, yn amlwg mae cystadlu yn brofiad sy'n achosi nerfusrwydd mawr, ond mae hyn hefyd yn darparu sylfaen wych sydd dros amser yn adeiladu hyder a chyfeillgarwch.
Rydw i'n edrych yn ôl ar fy amser yn cystadlu gyda'r CFFI â'r Urdd ac yn meddwl tybed a fuaswn i yn y sefyllfa yma heb fy mod wedi cael yr hyder i fynd i gyfweliadau yn Llundain fel dyn ifanc 18 oed.
Pa gystadleuaeth newydd hoffech chi ei gweld yn rhan o'r Eisteddfod?
Dydw i ddim yn siŵr, ond hoffwn gefnogi unrhyw gystadleuaeth fyddai'n helpu hyrwyddo a chefnogi'r iaith, yn arbennig dysgwyr.
Mae angen i ni ysbrydoli dysgwyr a gwerthfawrogi'r rheiny sydd wedi gwneud y dewis i ddysgu'r iaith.
Disgrifiwch ardal Brycheiniog a Maesyfed i bobl sydd erioed wedi bod yna o'r blaen
Fel Cadeirydd Fforwm Dwristiaeth Canolbarth Cymru, fe gynhaliom orchwyl yn ddiweddar i bobl feddwl am y geiriau sy'n disgrifio canolbarth Cymru orau.
Y mwyaf poblogaidd oedd diffuant, gwyrdd, ymlaciol, llesol a phrydferth. Byddwn i'n cytuno gyda phob un ohonyn nhw.
Gan ymestyn o ben uchaf Cwm Tawe ger Ystradgynlais, drwy Fannau Brycheiniog i ardal maes y sioe sy'n eistedd rhwng Mynyddoedd y Cambria a'r ffin efo Lloegr, cyn teithio drwy gwm prydferth Elan ac ymlaen at ffin Ceredigion a Sir Drefaldwyn.
Dyma galon werdd Cymru sydd ag ardaloedd nas canfuwyd eto ac sy'n cynnig heddwch a llonyddwch mewn amgylchedd prydferth.
Beth, yn eich barn chi, yw'r peth gorau am yr Urdd?
Dod â phobl ifanc at ei gilydd a darparu profiadau bywyd, sgiliau a hyder fydd gyda hwy am flynyddoedd lawer.


description: Morrisson a Pilkington yn sgorio wrth i Gaerdydd frwydro yn galed er mwyn ennill tri phwynt gwerthfawr

title: Caerdydd 2 Sheffield Wednesday 1


description: Caryl Parry Jones yn canu cân yn arbennig i fabis Ebrill a Mawrth 2018

title: Cân y Babis Ebrill a Mawrth (2018)


description: Adroddiad hir-ddisgwyliedig yn dod i'r casgliad nad oedd tystiolaeth o gam-drin sefydliadol ar ward iechyd meddwl Tawel Fan.

title: Adroddiad Tawel Fan: 'Dim cam-driniaeth sefydliadol'


description: Adroddiad yn galw ar Lywodraethau Cymru a Phrydain i sicrhau nad yw'r gwahaniaethau ym mholisïau Gwasanaethau Iechyd Cymru a Lloegr yn effeithio ar gleifion.

title: Effaith gwahaniaethau'r GIG ar gleifion


description: Y Prif Weinidog Carwyn Jones yn dweud na fyddai'n beicio yng nghanol dinas Caerdydd, yn ystod digwyddiad i hyrwyddo seiclo.

title: Carwyn Jones: 'Bydden i ddim yn beicio yng Nghaerdydd'

maintext:
Image caption
Fe wnaeth Carwyn Jones drafod y buddsoddiad newydd yng nghaffi I Want To Ride My Bike Cafe yng Nghaerdydd


description: Apêl i adolygu'r ffordd mae ysgolion Cymru'n cael eu cyllido a threfn well o gefnogi plant â phroblemau iechyd meddwl.

title: Undeb yn galw am adolygu cyllido ysgolion yng Nghymru

maintext:
Image caption Mae'r undeb yn gofyn am fformiwla sy'n berthnasol i bob disgybl yng Nghymru "beth bynnag eu côd post"
Mae undeb prifathrawon wedi dweud bod angen cynnal adolygiad i'r ffordd y mae ysgolion Cymru'n cael eu cyllido.
Ar benwythnos cynhadledd flynyddol yr NAHT yn Lerpwl, mae cynrychiolwyr yr undeb yng Nghymru yn dweud bod toriadau ariannol yn amharu ar safon yr addysg y mae'n bosib i ysgolion ei ddarparu.
Mae NAHT Cymru hefyd yn dweud bod angen digon o arian a gwell gydlynu er mwyn helpu ysgolion i ddarparu'r cymorth priodol i ddisgyblion sydd â phroblemau iechyd meddwl.
Dywedodd Llywodraeth Cymru eu bod yn "parhau i flaenoriaethu ariannu ysgolion".
'Tangyllido parhaus'
Yn ôl cyfarwyddwr polisi NAHT Cymru, Rob Williams, mae ysgolion yng Nghymru "yn cael eu tangyllido yn barhaus" a mae eu cyllidebau wedi cyrraedd "pwynt argyfyngus".
"Mae'n effeithio ar safon yr addysg y mae ysgolion yn gallu ei ddarparu i blant," meddai.
"Mae gofyn nawr am adolygiad cenedlaethol o gyllido ysgolion yng Nghymru i sicrhau bod yna ddigon o arian yn y system addysg."
Dywedodd yr undeb bod nifer o wendidau yn y system bresennol o ariannu ysgolion, gan gynnwys diffyg cysondeb ar draws 22 awdurdod addysg Cymru.
Canlyniad hynny, medd yr undeb, yw bod mwy o arian yn cael ei wario y pen mewn rhai siroedd nag mewn eraill, ac mae'r blaenoriaethau addysg yn amrywio hefyd.
Un fformiwla ar gyfer Cymru gyfan
"Mae rhieni â'r hawl i ddisgwyl bod swm teg yn cael ei wario ar addysg eu plant, waeth beth yw eu côd post," meddai Mr Williams.
Pryder arall yw "diffyg tryloywder" ynghylch "yr hyn sy'n digwydd i arian addysg cyn iddo gyrraedd ysgolion unigol", a fformiwlâu dosrannu arian sy'n "seiliedig ar ddata Cyfrifiad 1991 sydd wedi hen ddyddio".
I fynd i'r afael â'r pryderon yma, mae NAHT Cymru'n galw am un fformiwla gyllido ar gyfer Cymru gyfan ar sail meini prawf sy'n berthnasol i bob disgybl.
Dywedodd yr undeb y dylai arian ychwanegol gael ei roi mewn cysylltiad â meini prawf sy'n berthnasol i rai disgyblion difreintiedig.
Maen nhw'n galw hefyd am drefn i gofrestru'n awtomatig am ginio ysgol am ddim.
'System mewn argyfwng'
Yr ail fater sy'n destun pryder i NAHT Cymru yw gallu ysgolion i roi cymorth priodol i ddisgyblion â phroblemau iechyd meddwl yn sgil toriadau ariannol "nawr bod mesurau llymder yn brathu".
Cymru oedd y wlad gyntaf yn y DU i sicrhau lle canolog i hawliau plant wrth lunio polisïau a deddfau, ac mae gan bob plentyn a pherson ifanc hawl i gefnogaeth iechyd meddwl a lles dan y Ddeddf Hawliau Plant a Phobl Ifanc (Cymru) 2011.
Mae cwricwlwm newydd Cymru hefyd yn cynnwys yr hawl i ddisgyblion fod yn unigolion iach a hyderus, sy'n gwybod sut i gael gwybodaeth a chefnogaeth i gadw'n ddiogel ac yn iach.
Ond mae'r undeb yn dweud bod diffyg adnoddau ariannol yn ei gwneud hi'n anodd i ysgolion gwrdd â'r disgwyliadau yn ymarferol.
Image copyright Getty Images Image caption Dywed penaethiaid fod galw cynyddol am wasanaethau iechyd meddwl i gefnogi disgyblion
Dywedodd Mr Williams: "Mae'r galw am wasanaethau iechyd meddwl proffesiynol wedi cynyddu yn y blynyddoedd diwethaf, ond mae'r cyllid wedi gostwng yn sylweddol.
"Mae hynny'n golygu bod ysgolion yn ei chael hi'n anodd iawn i gael y gefnogaeth sydd angen ar y plant.
"Mae gyda ni nawr system mewn argyfwng lle, yn niffyg cefnogaeth, mae plant a phobl ifanc ar y gorau yn straffaglu i ddysgu - ac ar y gwaethaf mewn perygl difrifol."
Hefyd yn ystod y gynhadledd mae disgwyl i aelodau bleidleisio o blaid cynllun i drio annog mwy o ddynion i fynd i'r sector addysg cynradd, oherwydd pryder bod 'na ddiffyg modelau positif gwrywaidd i blant yn y blynyddoedd cynnar.
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydyn ni'n cydnabod y straen mae agenda llymder parhaus Llywodraeth y DU yn ei roi ar ein gwasanaethau cyhoeddus, sef pam, yn gynharach eleni, fe wnaeth yr Ysgrifennydd Addysg gyhoeddi £14m yn rhagor i'w roi yn syth i'r rheng flaen i gefnogi pob ysgol ledled Cymru.
"Fel llywodraeth byddwn yn parhau i flaenoriaethu ariannu ysgolion."


description: Ail ddiwrnod gwell i dîm criced Morgannwg yn y gêm gartref yn erbyn Caint.

title: Criced: Morgannwg 193 rhediad ar y blaen

maintext:
Image copyright Getty Images Image caption Roedd cyfraniad Shaun Marsh yn werthfawr i Forgannwg ar ail ddiwrnod y chwarae
Roedd yr ail ddiwrnod yn well diwrnod i Forgannwg yn y gêm gartref yn erbyn Caint ac ar ddiwedd y chwarae ddydd Sadwrn roedd Morgannwg 193 rhediad ar y blaen.
Wedi diwrnod rhagorol i'r bowlwyr ar y diwrnod cyntaf fe wnaeth yr haul tanbaid waith y batwyr yn llawer haws ddydd Sadwrn.
Roedd Caint i gyd allan am 174 yn ystod y bore ac felly roedd Morgannwg yn dechrau eu hail fatiad 80 rhediad tu ôl i'w gwrthwynebwyr.
Ni ddechreuodd batiad Morgannwg yn dda - ar ôl sgorio cyn lleied ag 11 roedd wiced Nick Selman wedi ei chipio - coes o flaen wiced a Darren Stevens yn bowlio.
Ond yna cydiodd Shaun Marsh a Jack Murphy yn y gêm gan sgorio 126 o rediadau am yr ail wiced.
Rhedwyd Marsh allan ar 136 wrth i Murphy gesio bachu un rhediad.
Collwyd dwy wiced yn gyflym wedi hynny 153/3 (Jack Murphy) a 159/4 (Aneurin Donald) ac roedd hi'n 174/4 amser te.
Gobeithion yr ymwelwyr yn gryf
Collodd Morgannwg wiced arall sef un Chris Cooke gan adael Morgannwg 191 am 5 wiced - cael ei ddal gan Adam Rouse oddi ar belen gan Darren Stevens.
Yna yn annisgwyl collodd Carlson ei wiced yntau ar 228 rhediad wedi ei ddal gan Adam Rouse oddi ar fowlio William Gidman.
Ni chafodd batwyr olaf Morgannwg fawr o hwyl arni. Cipiodd Caint wicedi gwerthfawr wrth i ddiwedd y dydd nesu.
Roedd 260 ar y sgôrfwrdd pan ddaliodd Adam Rouse ergyd Andrew Salter oddi ar fowlio Matt Henry.
Yna gyda David Lloyd yn nesu at yr hanner cant daliodd Heino Kuhn y bêl oddi ar fowlio Matt Henry felly roedd Morgannwg 273 am wyth wiced.
Ond nid oedd hynny yn ddigon i Gaint oherwydd yn syth gyrrwyd de Lange yn ôl i'r pafiliwn oherwydd coes o flaen wiced oddi ar fowlio Harry Podmore.
Roedd y pum munud olaf yn drychinebus i Forgannwg felly daeth y dydd i ben gyda Morgannwg yn 273 am 9 - 193 rhediad ar y blaen.
Mae gan Caint ddau ddiwrnod i gipio wiced olaf Morgannwg ac yna un batiad i geisio ennill y gêm ond mae gobeithion yr ymwelwyr yn gryf.


description: Cyfweliad arbennig gydag Amy Wadge - cyfaill cyfansoddi Ed Sheeran

title: Amy a gwobrau'r BRITs

maintext:
Yn 9 mlwydd oed dechreuodd Amy Wadge gyfansoddi ei chaneuon ei hun ar biano'r teulu. Pan yn 11, prynodd ei rhieni gitâr iddi o siop ail law a dysgodd Amy sut i'w chwarae drwy wrando ar albwm cyntaf Tracy Chapman.
Tra'r oedd hi yn yr ysgol roedd hi'n gigio'n rheolaidd a cafodd ei harwyddo i label recordio a rhyddhau ei sengl gyntaf yn 16. Llynedd cyd-gyfansoddodd un o ganeuon mwyaf poblogaidd y flwyddyn gyda'r canwr Ed Sheeran.
Cafodd 'Thinking Out Loud' ei hysgrifennu mewn rhyw 20 munud yng nghartref Ed Amy Wadge
Erbyn hyn mae 'Thinking Out Loud' wedi gwerthu miliynau o gopïau ar draws y byd ac mae bywyd Amy yn amserlen lawn o nosweithiau gwobrwyo!
Wrth deithio i un arall, sef gwobrau'r BRITs ar ddydd Mercher 25 Chwefror, cafodd Amy eiliad sbâr i siarad â Cymru Fyw.
Sut a phryd nes di gyfarfod Ed Sheeran?
Gwnes i gyfarfod Ed drwy fy nghyhoeddwyr - roedd e'n 17, heb ei arwyddo ag unrhyw label ac yn ysgrifennu gyda nifer o bobl, ac fe gafodd ei anfon ata i i Gymru. Roedd y sesiwn ysgrifennu gynta' 'na yn anhygoel, ac ysgrifennon ni 9 cân mewn tridiau - 5 o'r rheiny oedd ar yr EP 'Songs I Wrote With Amy'. Yn ffodus, rydyn ni wedi gweithio gyda'n gilydd byth ers hynny.
Image caption "Dwi ar y ffordd i'r Brits!"
Rwyt ti hefyd yn perfformio - pa mor anodd yw hi i beidio cadw dy ganeuon i ti dy hun?
Does gen i ddim problem o gwbl gyda rhoi fy nghaneuon i bobl eraill. Mae nhw'n waith ar y cyd beth bynnag, felly tydw i byth yn eu hysgrifennu yn meddwl eu bod nhw ar fy nghyfer i. Mae'r artist rydw i'n gweithio gydag e wastad yn y 'stafell, felly maen nhw'n dueddol o fod yn eitha' penodol ar gyfer y person yna.
Hefyd, i mi, mae'r amser yna wedi hen basio. Rydw i dal yn perfformio ac wrth fy modd yn gwneud, ond does gen i ddim uchelgais i fod yn gantores bellach - ar gyfansoddi dwi'n canolbwyntio nawr, a dwi wir yn mwynhau.
Pan wnes di ysgrifennu 'Thinking Out Loud', oeddet ti'n gwybod ei bod hi'n gân arbennig?
Cafodd 'Thinking Out Loud' ei hysgrifennu mewn rhyw 20 munud yng nghartref Ed. Roedd yr albwm wedi gorffen ac fe chwaraeodd e i mi. Aethon ni ati i gyfansoddi'r gân, ac roedd Ed yn dweud a dweud y dylai fod ar yr albwm newydd - roedden ni'n dau wedi gwirioni â hi. Ond doedd hi ddim tan iddo'i recordio'r diwrnod wedyn y dechreuodd pawb arall ymateb iddi, ac fe gafodd ei chynnwys ar yr albwm.
[Aeth yr albwm ymlaen i ennill Albwm y Flwyddyn yng Ngwobrau BRITs 2015]
Rwyt ti wedi bod yn llwyddiannus ers dipyn o flynyddoedd erbyn hyn - yw'r gân hon wedi mynd â'r llwyddiant i lefel uwch?
Mae'r gân wedi newid fy mywyd yn gyfan gwbl. Mae pobl wastad yn dweud ei bod hi ond yn cymryd un gân i wneud hynny, ond wnes i fyth ddychmygu y byddai mor fawr ag ydi hi - mae hi wedi gwerthu bron i 3 miliwn yn yr Unol Daleithiau, heb sôn am y DU a gweddill y byd.
Pan ganodd Ed hi yn y Grammys, roedd e'n gwireddu breuddwyd. Rydw i wedi cael tomen o waith ac rydw i'n ysgrifennu gydag ambell i berson anhygoel, felly mae popeth wedi newid, bron â bod dros nos.
Image caption Amy gyda Geri Halliwell - mae ei bywyd yn llawn sbeis erbyn hyn!
Es di i seremoni'r Grammys eleni, beth oedd y foment fwya' swrreal?
Es i allan ar gyfer wythnos y Grammys i gael cyfarfodydd, felly es i i barti Grammys Warner, ond nid i'r seremoni ei hun. Es i i'r noson deyrnged i Stevie Wonder gyda theulu Ed - fe oedd yn agor y sioe gyda Beyoncé. Roedd y rhestr o artistiaid oedd yn perfformio yn anhygoel. Ro'n i'n eistedd fodfeddi oddi wrth Steve a Beyoncé a Jay Z, ac ar un adeg roedd rhain i mi binsio fy hun.
Roedd yr holl wythnos mor swrreal, gan fod y gân mor enfawr yno. Ges i gyfarfod gymaint o artistiaid ardderchog ac roedd e'n brofiad arbennig iawn.
Oes 'na gynlluniau i ysgrifennu unrhyw ganeuon eraill ar gyfer Ed?
Bydd Ed a fi'n cyfansoddi eto, rwy'n siŵr - gwnes i hefyd gyfansoddi 'Even My Dad Does Sometimes' gydag e, sydd ar fersiwn deluxe yr albwm 'x'. Mae e mor ofnadwy o brysur ar hyn o bryd, ond fel y tro diwethaf, pan fydd e'n gofyn i mi fynd ato i ysgrifennu, bydda i'n gollwng popeth ac yn mynd yno ar fy union!
Image caption Amy Wadge gydag Ed Sheeran yn ei ystafell newid wedi ei berfformiad ar X Factor
Sut fath o berson wyt ti: person sydd am brynu tŷ a char mawr neu rywun sydd am gynilo ei harian?
Dwi wrth fy modd gyda dillad ac esgidiau, ond heblaw am hynny, fy nheulu yw popeth, a gwneud yn siŵr eu bod nhw'n saff a hapus. Mae gen i ddwy ferch fach ac rydw i eisiau sicrhau fod ganddyn nhw rywbeth ar gyfer y dyfodol. Mae hynny'n golygu mwy i mi nag unrhyw beth. Ac mae'n siŵr ei bod hi'n hen bryd i mi edrych ar ôl fy ngŵr, gan ei fod wedi bod mor gefnogol ohona i dros y blynyddoedd.


description: Faint wyt ti’n ei wybod am siaradwyr Cymraeg?

title: Cwis: Saith cwestiwn am siaradwyr Cymraeg


authors:
James Williams
Gohebydd Brexit Bbc Cymru

description: Arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig yn galw am flaenoriaethu'r hyn sydd orau i'r wlad dros "uchelgais bersonol" yn nhrafodaethau Brexit.

title: Brexit: 'Angen rhoi gwlad cyn uchelgais bersonol'

maintext:
Mae angen i'r Ceidwadwyr flaenoriaethu'r hyn sydd orau i'r wlad dros "uchelgais bersonol" o ran trafodaethau Brexit, yn ôl arweinydd y blaid yng Nghymru.
Dywedodd Andrew RT Davies nad oedd yn fuddiol i gyd-aelodau ei blaid "redeg i'r camerâu" a rhoi sylwebaeth ar bob agwedd o'r sgyrsiau.
Mae'r Torïaid yn San Steffan wedi'u hollti ar drefniadau tollau rhwng y DU a'r UE ar ôl Brexit, gyda'r Ysgrifennydd Tramor Boris Johnson yn disgrifio un o'r cynigion fel "gwallgof".
Mae'r Prif Weinidog Theresa May wedi dweud y bydd y DU yn gadael undeb tollau'r Undeb Ewropeaidd.
Mae gwledydd sy'n rhan o'r undeb tollau yn cytuno i godi'r un lefel o dreth ar nwyddau sy'n cael eu mewnforio o wledydd y tu allan i'r undeb, ond nid yw'n caniatáu i'r aelodau gyrraedd cytundeb masnach ryngwladol ei hun - un o brif ddymuniadau'r prif weinidog.
Er mwyn osgoi undeb tollau, mae dau opsiwn amgen ar gyfer trefniadau tollau yn cael eu hystyried gan Downing Street:
"Partneriaeth tollau", fyddai'n golygu bod y DU yn casglu trethi a osodwyd gan undeb tollau'r Undeb Ewropeaidd ar nwyddau sy'n dod i mewn i'r wlad; Cynnig sy'n cael ei alw'n "maximum facilitation", fyddai'n dibynnu ar dechnoleg a phroses datblygedig o wirio nwyddau o flaen llaw i leihau gwiriadau tollau yn hytrach na chael gwared arnynt yn llwyr.
Osgoi 'ffin galed'
Fel rhan o'r cyfnod pontio sydd wedi cael ei gytuno - rhwng y DU yn gadael yr UE ar 29 Mawrth 2019 tan 31 Rhagfyr 2020 - bydd y DU yn aros yn unol â'r undeb tollau er mwyn hwyluso'r llwybr tuag at y berthynas newydd.
Er mwyn osgoi 'ffin galed' rhwng Gogledd Iwerddon a'r Weriniaeth, mae cabinet Mrs May wedi cytuno ar bolisi yswiriant i gadw'r DU yn unol ag undebau tollau'r UE ar ôl 2020.
Mae wedi cael ei gytuno arno am nad oes penderfyniad wedi'i wneud ar ba un o'r ddau ddewis amgen i'w mabwysiadu.
Mae Mr Johnson wedi disgrifio'r "bartneriaeth tollau", sy'n cael ei ystyried fel hoff opsiwn y prif weinidog, yn "wallgof", tra bod yr Ysgrifennydd Amgylchedd Michael Gove wedi codi amheuaeth ynghylch y cynllun.
Image caption Mae Boris Johnson wedi disgrifio'r "bartneriaeth tollau" fel cynllun "gwallgof"
Dywedodd arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, Mr Davies: "Mae'n bryd i'r blaid dorchi llewys a gweithio ar y cyd gyda'r prif weinidog a chydweithwyr yn y llywodraeth er mwyn gwireddu'r bleidlais 'nôl yn 2016.
"Mae'n rhaid i ni roi'r gorau i gael sylwebaeth ddi-dor yn y cyfryngau, lle mae gwleidyddion yn rhedeg i gamerâu i gynnig eu barn. Mae'r rhain yn drafodaethau manwl iawn a sensitif.
"Mae angen i wleidyddion feddwl a pharhau i beidio â rhoi eu huchelgais personol o flaen yr hyn sydd orau i'r wlad.
"Ein huchelgais ar gyfer y wlad yw cael cytundeb byd-eang - Prydain sy'n edrych tuag at y byd sy'n cael ei gyflwyno gan brif weinidog sydd wedi dangos ei chryfder."
'Ail gymryd rheolaeth'
Mewn ymateb i bryderon swyddogion yr UE na fyddai naill opsiwn tollau'r llywodraeth yn gweithio, fe ddywedodd Mr Davies: "Maen nhw ar ochr arall y trafodaethau, felly mae'n rhaid iddyn nhw sefyll yno a mynd mor galed ag y maen nhw'n gallu."
Heb gefnogi'r naill neu'r llall o'r cynigion yn benodol, dywedodd: "Yn y pen draw mae'n rhaid i ni ail-gymryd rheolaeth o'n sofraniaeth, ein ffiniau a'n harian."
Image caption Mae'r sefyllfa'n "wirion bost yn ôl llefarydd Brexit y Blaid Lafur, Keir Starmer
Yn dilyn penderfyniad Llafur i gefnogi undeb tollau gyda'r UE, mae'r prif weinidog yn wynebu colled posibl yn Nhŷ'r Cyffredin dros yr wythnosau nesaf os bydd digon o aelodau meinciau cefn y Ceidwadwyr yn ymuno â Llafur i bleidleisio yn erbyn ei chynllun i beidio â bod yn rhan o undeb tollau yn y dyfodol.
Wrth ymweld â fferm wartheg a defaid ym Mro Morgannwg, fe ddywedodd llefarydd y Blaid Lafur ar Brexit, Keir Starmer: "Rydym mewn sefyllfa wirion bost nawr lle mae'r llywodraeth yn ymladd dros ddau opsiwn, ac nid yw'r naill na'r llall yn mynd i weithio, nid yw'r un ohonynt yn dderbyniol i'r UE, a does yna ddim digon o gefnogaeth i'r naill na'r llall yn y Senedd [yn San Steffan].
"Mae angen sicrwydd arnom, felly fe ddylen ni aros mewn undeb tollau gyda'r UE yn yr hirdymor - byddai hynny'n rhoi'r sicrwydd y mae pobl yn chwilio amdano ar draws y wlad."
Mae Llywodraeth Lafur Cymru yn cefnogi aelodaeth barhaus o undebau tollau, yn ogystal â mynediad llawn i farchnad sengl yr UE.


description: Cynghorwyr Penfro yn pleidleisio yn erbyn argymhelliad i gau Ysgol Uwchradd Dewi Sant yn Nhyddewi.

title: Cynghorwyr yn gwrthod cynnig i gau Ysgol Dewi Sant


description: Problemau gyda darpariaeth cyfrwng Cymraeg y gwasanaeth yn arwain at ohirio'r cynllun credyd cynhwysol am chwe mis.

title: Gohirio cynllun credyd cynhwysol achos darpariaeth Gymraeg


description: Trefnwyr gŵyl wyddoniaeth yn canslo digwyddiad eleni ond yn addo dychwelyd yn 2014.

title: Gŵyl Wyddoniaeth Wrecsam wedi'i chanslo


description: Parc Gwyddoniaeth Menai, y cyntaf o'i fath yng Nghymru, yn cael ei agor yn swyddogol gan y Prif Weinidog.

title: Agor parc gwyddoniaeth cyntaf Cymru yn swyddogol


description: Undebau amaeth yn rhoi croeso pwyllog i gyhoeddiad Llywodraeth Cymru ar sut y bydd taliadau ffermio'n cael eu gweinyddu ar ôl Brexit.

title: Croeso pwyllgor undebau i gyhoeddiad taliadau ffermio


authors:
Illtud Dafydd
Chwaraeon Bbc Cymru

description: Tîm ifanc Cymru'n hawlio gêm gyfartal ddi-sgôr yn erbyn Mecsico yn Califfornia diolch i waith arwrol gan y golwr Wayne Hennessey.

title: Mecsico 0-0 Cymru


description: Dawladda Britain ayaa tababareyaal milatari u diraysa dalka Urdun si ay gacan u siiyan ciidammada cirka ee dalkaas oo dagaal kula jira kooxda isku magacawda Dawladda Islaamka, ra'iisulwasaaraha ayaana arrintaas ku dhawaaqi doonta.

title: UK oo tababareyaal milatari u diraysa Urdun

maintext:
Image caption
May waxay sheegtay in ay waajib tahay in xulafadu ay meel uga soo wada jeedsato halista kooxda Dawladda Islaamka


authors:
Craig Duggan
Gohebydd Bbc Cymru

description: Y Drenewydd yn cynnal rownd derfynol Cwpan Cymru, ddeuddydd cyn i'w gefeilliaid o Ffrainc herio un o gewri Ewrop yn eu ffeinal hwythau.

title: Y Drenewydd, Ffrainc a dwy ffeinal bêl-droed

maintext:
Image copyright Getty Images Image caption Mae CPD Les Herbiers - tref sydd wedi gefeillio â'r Drenewydd - wedi cyrraedd ffeinal Cwpan Ffrainc
Ddydd Sul fe fydd rownd derfynol Cwpan Cymru yn cael ei chynnal yn Y Drenewydd - ond mae gan y dref hefyd gysylltiad â ffeinal arall fydd yn cael ei chwarae yn Ffrainc yr wythnos nesaf.
Ddeuddydd wedi i Aberystwyth a Chei Connah herio'i gilydd ar Barc Latham, fe fydd ffeinal Cwpan Ffrainc yn cael ei chwarae yn y Stade de France ym Mharis.
Y diddordeb Cymreig? Mae tîm o'r dref sydd wedi'i gefeillio gyda'r Drenewydd wedi cyrraedd y rownd derfynol.
Tref yn ardal y Vendee sydd â thua 18,000 o drigolion yw Les Herbiers, a ddydd Mawrth fe fydd y clwb yn cael y cyfle i herio cewri Paris St Germain yn y rownd derfynol.
Dafydd a Goliath
Mae'n ornest Dafydd yn erbyn Goliath go iawn, gyda Les Herbiers yn nhrydedd adran Ffrainc ar hyn o bryd, ac mewn perygl o ddisgyn ar ddiwedd y tymor i'r bedwaredd adran.
Paris Saint Germain, ar y llaw arall, yw un o dimau mwyaf Ewrop - maen nhw wedi gorffen ar frig prif adran Ffrainc eto eleni, am y pumed tro mewn chwe thymor, gyda mantais o bron i 20 pwynt dros y tîm yn yr ail safle.
Llynedd fe wariodd PSG £200m i arwyddo Neymar - un o chwaraewyr gorau'r byd - o Barcelona.
Mae dros 15,000 o docynnau wedi'u gwerthu yn Les Herbiers ar gyfer y gêm fawr - cymaint bron â phoblogaeth y dref.
Ond tra bod disgwyl i dref Les Herbiers fod yn wag ar ddiwrnod yr ornest, cefnogi o bell fydd aelodau o bwyllgor gefeillio'r Drenewydd.
Image copyright Getty Images Image caption Chwaraewyr Les Herbiers yn dathlu ar ôl trechu Chambly, sydd hefyd o'r drydedd adran, i gyrraedd y rownd derfynol
"Byddai'n wefreiddiol mynd i Baris i gefnogi Les Herbiers - buaswn i wrth fy modd," meddai Alwena Gentle, aelod o'r pwyllgor.
"Yma adre fyddwn ni, ond yn meddwl am y tîm ar 8 Mai. Byddai'n braf pe bai clwb pêl-droed y Drenewydd yn dangos y gêm ar sgrin fawr. Mae'n mynd i fod yn dipyn o ornest Dafydd a Goliath - ond cawn weld!"
Roedd y gêm fawr hefyd ar feddwl llawer o bobl Les Herbiers fu ar ymweliad gefeillio â'r Drenewydd dros y penwythnos.
"Mae'r freuddwyd wedi'i gwireddu yn barod," meddai Guy Trichot, un o gefnogwyr selog Les Herbiers oedd yn rhan o'r ymweliad.
"Mae cyrraedd y ffeinal yn y Stade de France yn freuddwyd yn ei hun. Mae'n anghredadwy. Bydd pawb o Les Herbiers yna - wel, mwy neu lai pawb beth bynnag."
Image caption Mae criw o Les Herbiers wedi bod ar ymweliad gefeillio â'r Drenewydd yn ddiweddar
Mae'r dasg sy'n wynebu'r clwb yn enfawr ond yn ôl Gaston Blanchard, un arall o'r cefnogwyr, does dim ots am y canlyniad.
"Er ein bod ni'n gwybod beth fydd y canlyniad, does dim ots! Mae'n anhygoel i'n tref ni ein bod ni wedi cyrraedd y ffeinal o gwbl."
A beth yw ei gyngor i dîm y Drenewydd er mwyn efelychu llwyddiant Les Herbiers? "Rhaid deall eich gilydd, chwarae gyda gwên ar eich wyneb a chwarae fel tîm!"
'Creu cysylltiadau'
Ar ôl i'r gweithgareddau gefeillio fynd trwy gyfnod tawel mae egni newydd yn y berthynas ers 2015, ac mae'r clymau'n dynn nawr rhwng Y Drenewydd a Les Herbiers.
Mae cynlluniau ar y gweill i ddathlu 20 mlynedd o efeillio'r flwyddyn nesaf, ac mae'r ddwy ochr yn benderfynol na fydd Brexit yn gwanhau'r cysylltiadau.
"Mae'n dda dysgu sut mae pobl eraill yn byw ac mae'n braf creu cysylltiadau gyda phobl mewn rhannau eraill o Ewrop," meddai Marie-Thé Gauthier, llywydd Pwyllgor Gefeillio Les Herbiers.
"Ry'n ni wedi creu cysylltiadau rhwng pobl o bob oed, sydd â gwahanol ddiddordebau mewn gwahanol feysydd."
Ychwanegodd Alwena Gentle: "Cerddoriaeth sydd wedi dod â phawb at ei gilydd yn ystod yr ymweliad gefeillio diweddara'.
"Fe wnaeth Cerddorfa Ieuenctid Maldwyn berfformio cyngerdd ar y cyd gyda cherddorion rhwng 12 a 75 oed o Les Herbiers. Roedd yn hyfryd i weld cerddorion o bob oed o Gymru ac o Ffrainc yn cyd-chwarae!"
Y cwestiwn mawr yw a fydd cyd-chwarae pêl-droedwyr Les Herbiers yn ddigon i guro cewri Paris yn y ffeinal - fe fydd cefnogwyr yn Y Drenewydd yn gobeithio am y gorau i'w gefeilliaid draw yn Ffrainc.


description: Heddlu'r Gogledd yn cadarnhau mai corff dyn o Birmingham fu ar goll ers wythnos a ganfuwyd ar Glyder Fawr ddydd Gwener.

title: Eryri: Heddlu'n adnabod corff


description: Ministirri biyya alaa Yunaayitid Isteet, walga'ii Kim Joong-unfi Donaald Tiraamp jidduutti ta'u dursuun Piyongiyaangitti argaman.

title: Pompeyon haasaa Tiraampifi Kim dursanii Kooriyaa Kaabaatti argaman


description: Cod laga duubay qof gurmadka degdeg ah ka shaqeeya oo ku jeesjeesaya hooyo da'yar oo dhimatay saacado ka dib markii uu caawimaadda ka diiday ayaa Faransiiska ka dhalisay caro aad u ballaaran.

title: Caro ka dhalatay hooyo sii dhimanaysa oo lagu jeesjeesay


description: Roedd dyn 33 oed gerbron llys arbennig yn Llandudno ddydd Sadwrn ar wyth cyhuddiad o dreisio.

title: Wyth cyhuddiad o dreisio


description: Mirain Alaw Jones o Gapel Seion, Cwm Gwendraeth yw enillydd y Fedal Ddrama yn Eisteddfod yr Urdd 2018.

title: Mirain Alaw Jones yn ennill y Fedal Ddrama


description: Côr Ysgol Y Strade, Llanelli yn rownd derfynol Cystadleuaeth Côr Ifanc y Flwyddyn Songs of Praise 2018.

title: Côr Ysgol Y Strade yn ffeinal Songs of Praise


authors:
Owain Clarke
Gohebydd Iechyd Bbc Cymru

description: Disgwyl cyhoeddi adroddiad yn edrych ar amgylchiadau 108 o gleifion mewn uned seiciatrig yn Ysbyty Glan Clwyd wedi honiadau difrifol o gamdriniaeth.

title: Adroddiad hir disgwyliedig Tawel Fan i'w gyhoeddi


description: Ffordd brysur wedi ei chau i'r ddau gyfeiriad ganol y prynhawn yn dilyn gwrthdrawiad difrifol.

title: Gwrthdrawiad: A483 wedi ei chau


description: Rhybudd i bobl gadw'n glir o glogwyni wrth ymweld â'r traeth wedi sawl achos diweddar o greigiau'n cwympo.

title: Rhybudd i bobl gadw'n glir o glogwyni ar draethau


description: Dyn 63 oed wedi'i gyhuddo o lofruddio ar ôl i gorff dynes 66 oed gael ei ganfod mewn tŷ yn ardal Mwmbwls, Abertawe.

title: Cyhuddo dyn 63 oed o lofruddio dynes yn Abertawe


description: Morgannwg yn colli i Gaint ar drydydd diwrnod y chwarae ar Erddi Soffia.

title: Criced: Morgannwg yn colli i Gaint


description: Ani Saunders ac Aneirin Karadog sy'n gwybod...

title: Pa mor debyg yw'r Gymraeg, Cernyweg a Llydaweg?


authors:
Ioan Wyn Evans
Bbc Manylu

description: Angen i Lywodraeth Cymru weithredu mewn ffordd "chwyldroadol" i gyrraedd y targed o filiwn o siaradwyr Cymraeg, medd arbenigwr.

title: Angen ymateb 'chwyldroadol' i gyrraedd targed iaith

maintext:
Image caption Mae her enfawr yn wynebu Llywodraeth Cymru, meddai'r Athro Rhys Jones
Mae arbenigwr ar ddaearyddiaeth iaith wedi dweud wrth raglen Manylu ar BBC Radio Cymru fod angen i Lywodraeth Cymru weithredu mewn ffordd "drawsnewidiol a chwyldroadol", os ydyn nhw am gael unrhyw obaith o gyrraedd eu targed o gael miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050.
Yn ôl yr Athro Rhys Jones, Pennaeth yr Adran Ddaearyddiaeth ym Mhrifysgol Aberystwyth, mae'n rhaid i'r llywodraeth ystyried gwneud "penderfyniadau anodd", gan gynnwys deddfu i newid statws iaith nifer o ysgolion.
"Mae angen ystyried ble mae deddfwriaethu, a gorfodaeth, efallai, yn mynd i orfod digwydd," meddai.
"Bydden i'n tybio bod angen ewyllys wleidyddol gryf i ddatgan, er enghraifft, bod angen newid iaith rhai ysgolion o fod yn ysgol Saesneg i fod yn ysgol cyfrwng Cymraeg.
"Os y'n ni am gyrraedd y nod yma, mae angen rhywbeth newydd i ddigwydd ac mae angen i ni newid, er enghraifft, beth yw statws ysgol."
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru eu bod nhw yn y broses o lywio'r strategaeth iaith derfynol.
Image caption Fe wnaeth Carwyn Jones amlinellu ei weledigaeth i gynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg i filiwn yn ystod Eisteddfod Y Fenni yn 2016
'Chwyldro'
Ym marn yr Athro Rhys Jones, mae her enfawr yn wynebu Llywodraeth Cymru.
"Os wnawn ni bethau yn yr un ffordd ag y'n ni wedi gwneud o'r blaen, wel, na, wnawn ni ddim cyrraedd y targed o filiwn o siaradwyr.
"Mae eisiau i rywbeth eitha' trawsnewidiol a chwyldroadol i ddigwydd er mwyn i ni allu cyrraedd y nod."
Mae Manylu hefyd wedi bod yn ymweld ag ardal Llangadog yn Sir Gaerfyrddin, er mwyn gofyn barn trigolion yr ardal am y targed o filiwn o siaradwyr Cymraeg.
Mae'r pentref wedi bod yn un o gadarnleoedd traddodiadol yr iaith yn y sir, a bu Gwynfor Evans - Aelod Seneddol cynta' Plaid Cymru - a'i deulu yn byw yno am ddegawdau.
Er bod 55% o'r trigolion yn dal i siarad Cymraeg, yn ôl Cyfrifiad 2011, roedd y ffigwr 7% yn is nag oedd e' yn 2001.
Sicrhau dwyieithrwydd
Mae rhyw 100 o blant yn Ysgol Gynradd Llangadog, a Chymraeg yw iaith addysgu yn yr ysgol.
Ond dyw cynnal yr iaith ddim heb ei heriau, yn ôl y Pennaeth, Aled Rees.
"Yn sicr, ry'n ni wedi gweld mwy o fewnfudo, ac ry'n ni wedi gweld mwy o blant yn dod aton ni o gefndiroedd di-Gymraeg, ac mae hynny'n gosod her."
Image caption Mae'n rhaid i'r Llywodraeth sicrhau fod digon o gyllid a chefnogaeth i ysgolion, meddai Aled Rees
"Ry'n ni am sicrhau fod pob plentyn yn gwbl rugl yn y Gymraeg a'r Saesneg - yn gwbl ddwyieithog - erbyn eu bod nhw'n gadael ni ym Mlwyddyn Chwech.
"Beth sy'n gwneud pethau'n fwy anodd yw os yw plant yn dod aton ni'n hwyrach - ymhellach i fyny'r ysgol."
Fe wnaeth Chloe ddechrau yn Ysgol Llangadog ym mis Medi 2015.
Roedd hi bron yn naw oed, wedi bod i ysgol cyfrwng Saesneg, a'r teulu'n hanu o Sir Warwick yn Lloegr. Ond nawr mae'n rhugl yn y Gymraeg.
Yn ôl ei mam, Claire, mae wedi ei synnu fod ei merch wedi gallu dysgu'r iaith mor gyflym.
Image caption Mae Chloe wedi dysgu'r Gymraeg yn gyflym meddai ei mam
"Roedd hi'n cael gwersi Cymraeg ddwywaith yr wythnos yn Ysgol Llangadog pan ddechreuodd hi yno," meddai.
"Fe gymerodd hi at yr iaith mor rhwydd. Mae'n caru'r iaith, a'r peth gorau wnes i oedd ei hanfon hi i ysgol Gymraeg."
Ffynnu yn y gymuned
Er bod pennaeth yr ysgol wrth ei fodd gyda'i chynnydd, er mwyn cyrraedd miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050, mae'n rhybuddio na ddylai Llywodraeth Cymru ddibynnu ar frwdfrydedd disgyblion fel Chloe a'u teuluoedd.
"Does dim amheuaeth ei bod hi'n darged uchelgeisiol. Ac ry'n ni'n croesawu hynny achos mae e'n dangos fod y Llywodraeth wir am wneud gwahaniaeth," meddai Mr Rees.
"Ond y tu hwnt i'r ysgolion hefyd, mae angen fframweithiau yn eu lle i sicrhau fod yr iaith yn llewyrchu yn y gymdeithas, a bod hi ddim yn cael ei gweld fel iaith y dosbarth yn unig."
Mewn datganiad dywedodd Llywodraeth Cymru eu bod nhw yn y broses o lywio'r strategaeth iaith derfynol, a fydd yn gosod y cyfeiriad hirdymor i gyrraedd y nod.
Ac mae'n debyg y bydd y strategaeth honno yn cael ei chyhoeddi ym mis Gorffennaf.
"Mae cyrraedd miliwn o siaradwyr yn darged sy'n fwriadol uchelgeisiol," meddai'r llefarydd.
"Mae heriau o'n blaenau ond gallwn wynebu'r rheiny heb os, gan wybod ein bod yn adeiladu ar sylfaen gref."
Manylu am 12:30 ar Radio Cymru ddydd Iau 22 Mehefin a dydd Sul 25 Mehefin am 16:00.Mae'r rhaglen hefyd ar gael ar yr iPlayer


description: Llywodraeth Cymru ddylai fod yn gyfrifol am y dreth, meddai cadeirydd Maes Awyr Caerdydd, Roger Lewis.

title: Maes awyr Caerdydd: 'Angen datganoli treth teithwyr'


authors:
Steffan Messenger
Gohebydd Amgylchedd Bbc Cymru

description: Gallai heol newydd i wella cysylltiadau trafnidiaeth â Maes Awyr Caerdydd greithio "ysgyfaint gwyrdd" y brifddinas, medd ymgyrchwyr.

title: Ymgais i atal cynllun ffordd newydd i Faes Awyr Caerdydd


description: Y canwr Geraint Jarman, Llywydd y Cynulliad Elin Jones, a'r seren rygbi Jamie Roberts ymhlith y rhai fydd yn cael eu hurddo eleni.

title: Cyhoeddi rhestr anrhydeddau Gorsedd Eisteddfod 2018


description: Cwmni Dur Tata yn cyhoeddi fod gwaith trydanol Cogent yng Nghasnewydd, sy'n cyflogi 350 o weithwyr, ar werth.

title: Tata: Gwaith dur trydanol Cogent yng Nghasnewydd ar werth


description: Mae Llywodraeth Cymru yn awyddus i glywed barn y cyhoedd am sut i gynyddu nifer y cymunedau Cymraeg.

title: Dweud eich dweud am gymunedau Cymraeg


description: Dyn busnes o Gaerdydd, oedd yn hacio cyfrifiaduron ar ran y grŵp IS, wedi ei ladd yn Syria yn dilyn ymosodiadau o'r awyr.

title: Jihadydd o Gaerdydd yn cael ei ladd yn Syria


description: Sida uu ku soo waramayo weriyaha BBC-da Axmed Saciid Cige, roobab dabaylo wata oo ka dhashay duufaankii ku dhuftay xeebaha Badda Cas, ayaa xalay saqdii dhexe ku dhuftay magaalada Berbera.

title: Qof ku dhintay roobab dabaylo wata oo Berbera ku dhuftay


description: Math Roberts o Lanrug yw enillydd Medal Gyfansoddi Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd 2018.

title: Math Roberts yn cipio'r Fedal Gyfansoddi


description: Bydd gweinidog amgylchedd Llywodraeth Cymru'n cyhoeddi canfyddiadau astudiaeth newydd ar wastraff plastig ddydd Iau.

title: Cyhoeddi canfyddiadau astudiaeth ar wastraff plastig