description: Dynes o Fôn yn sôn sut aeth ei bywyd ar chwal ar ôl mynd yn gaeth i heroin yn ei harddegau

title: "Nes i gysgu efo fo yng nghefn ei gar yn Llangefni am heroin"

maintext:
Pan oedd hi'n 14 oed, fe wnaeth Siobhan Davies gymryd heroin am y tro cyntaf. O fewn ychydig flynyddoedd roedd y ferch o Ynys Môn yn gaeth ac wedi dechrau gwerthu rhyw i brynu'r cyffur.
Ar raglen Melin Bupur heddiw ar Radio Cymru mae Siobhan - sy'n rhydd o gyffuriau ac heb weithio yn y diwydiant rhyw ers 23 mlynedd erbyn hyn - yn dweud ei hanes.
Image caption Siobhan Davies heddiw
"O'n i mewn parti pan o'n i'n 14.
O'n i'n 15, 16 - ac o'n i'n 'hooked'
"Mi o'n i'n ofnadwy o anhapus ar y pryd, mi oedd y berthynas oedd gen i efo Mam a Dad yn anodd iawn a dwi'n cofio'r boi yma yn cynnig heroin i fi ac o'n i jest yn meddwl "wel ia, pam ddim".
"Ac roedd o'n 'neud fi deimlo mor saff… ac roedd o'n 'neud fi stopio boeni am bopeth ac o'n i'n licio fo a nes i ddechrau defnyddio fo'n fwy a fwy aml tan o'n i'n hooked arna fo.
"O'n i'n 15, 16 - ac o'n i'n hooked. Peth trist rili, y peth dwi'n difaru mwyaf amdano fo yn fy mywyd - mwy na dim arall.
Image copyright Lluniau teulu Image caption Pan oedd hi'n iau, roedd Siobhan â'i bryd ar fod yn filfeddyg - ond aeth ei bywyd ar chwal ar ôl cymryd heroin pan yn 14
"Ti'n teimlo'n trapped. Mae o'n rheoli dy fywyd di. Ti'n codi yn y bora a meddwl lle dwi'n cael y fix nesa. Os o'n i'n rhedeg allan o'n i'n panicio.
"Ro'n i'n gwybod yn union o'n i'n mynd cold turkey a do'n i ddim eisiau hynny. Mae o'r peth cyntaf ti'n meddwl amdan pan yn codi yn y bora a peth olaf ti'n meddwl am pan ti'n mynd i gwely yn y nos - 'lle dwi'n mynd i gael y fix nesa?'.
Gallwch wrando ar Melin Bupur ar:
BBC Sounds
Radio Cymru dydd Llun, Tachwedd 26, am 12:30
"Gafodd o effaith mawr iawn ar gwaith ysgol fi. Nes i dropio allan o ysgol hanner ffordd trwy neud Lefel A.
Image copyright Llun teulu Image caption Siobhan Davies yn ystod y cyfnod pan oedd hi'n gweithio ar y stryd
"O'n i methu functionio. O'n i methu codi yn y bore, o'n i mewn stad rili.
"Dwi'n cofio tro cyntaf nes i gysgu efo dyn am gyffuriau. Dealer oedd o. Nes i gyfarfod o mewn pyb yn Llangefni yn trio prynu cyffuriau a doedd gen i ddim pres.
"Dwi'n cofio gaddo idda fo mod i'n mynd i gael y pres i dalu fo a doedd o ddim yn credu fi a dwi'n cofio fo'n dweud "there is another way to pay me" a dyna sut wnaeth o ddechrau.
"Nes i gysgu efo fo yng nghefn ei gar mewn car park yn Llangefni a ges i wrap o heroin - fatha plastig bag bach ac o'n i'n mynd trwy wrap y diwrnod, pob diwrnod ac mi welais i ffordd allan o cold turkey.
Mi oedd y ddynes yma... yn cael comisiwn i adael ni i ddefnyddio ei stafelloedd hi
"O'n i'n gweld ffordd i mewn i dalu amdana fo.
"Mi roedd 'na dŷ, roedd tua chwech ohona ni'n defnyddio fo ac mi oedd y ddynes yma yn cymryd dwn i'm faint oddi wrtha fi.
"Roedd hi'n cael comisiwn i adael ni i ddefnyddio ei stafelloedd hi lle oedd o'n saffach a dyna be' nes i.
"O'n i'n cyfarfod y dynion yma yn y dre a mynd i fyny i'r tŷ yma ar y stad.
Image copyright Llun teulu Image caption Roedd Siobhan Davies yn gweithio yn y diwydiant rhyw er mwyn talu am gyffuriau yn ystod y cyfnod pan dynnwyd y llun yma
"Dwi'n cofio eistedd ar ochr gwely a 'nath y ddynas oedd yn rhedeg tŷ yrru dyn i fyny a nes i ddechrau tynnu dillad fi a wnaeth o ddechrau crio.
"Wrth siarad efo fo nes i ddarganfod bod o wedi colli ei wraig o. Mi roedd o'n chwilio... ddim am gariad, ond am gymorth. Wnaeth o actually talu fi ar ddiwedd hynny.
"Do'n i erioed wedi gweld dyn yn crio o'r blaen ac o'n i jest yn teimlo drosto fo bod o wedi gwneud camgymeriad mewn ffordd o ddod ata fi.
"Ond eto dyna'r unig ffordd oedd o'n medru gweld ffordd allan o'i grief mewn ffordd. Mi gafodd hynny effaith fawr arna fi."
Ar ôl cyfnod yn yr ysbyty fe wnaeth Siobhan ddod i ffwrdd o gyffuriau a rhoi'r gorau i weithio ar y stryd. Mae hi'n rhydd o gyffuriau heddiw a heb weithio yn y diwydiant rhyw ers 23 mlynedd.
Os ydi cynnwys yr erthygl yma wedi effeithio arnoch o gwbl, a'ch bod yn teimlo eich bod angen cymorth, gallwch ffonio llinell wybodaeth Radio Cymru ar 03703 500 600.
Efallai o ddiddordeb:


description: Rheithgor yn clywed nad oedd diffynnydd yn gwybod bod y merched o dan 16 oed, ac na fyddai wedi bod gyda nhw petai'n gwybod.

title: Achos cam-drin: 'Ddim yn gwybod bod y merched dan oed'

fasttext_language: cy


authors:
Siôn Pennar
Gohebydd Bbc Cymru

description: Un athrawes addysg grefyddol, sy'n dysgu'r pwnc ers 25 mlynedd, yn dweud bod prinder deunyddiau Cymraeg yn rhan o'r broblem.

title: Newid i gwricwlwm addysg grefyddol yn 'ynysu' athrawon


description: Mae meddyg o Gaerdydd wedi derbyn gorchymyn cymdeithasol ar ôl perswadio merch 15 i anfon lluniau anweddus ato.

title: Meddyg yn euog o fod â lluniau anweddus o blentyn


description: Dyn sydd wedi ei gyhuddo o ladd ei wraig, gafodd losgiadau difrifol wedi digwyddiad mewn siop sglodion, i wynebu achos llys.

title: Gwr i wynebu achos llofruddiaeth siop sglodion Hermon


description: 11 o bobl yn cael eu harestio yn ardal Casnewydd a chyffuriau'n cael eu canfod, wrth i swyddogion Heddlu Gwent gynnal cyrchoedd.

title: Arestio 11 yn dilyn cyrchoedd yn ardal Casnewydd

maintext:
Image copyright Heddlu Gwent Image caption Cafodd 13 cyrch eu cynnal yn ystod oriau mân fore Iau
Mae 11 person wedi eu harestio yn ystod cyfres o gyrchoedd gan Heddlu Gwent yn ardal Alway a Lliswerry yng Nghasnewydd fore Iau.
Meddiannwyd ceir, gemwaith, cyffuriau ac arian parod oedd yn gysylltiedig â throseddu cyfundrefnol gan Heddlu Gwent, yn dilyn 13 cyrch yn yr ardal.
Fe wnaeth y cyrchoedd a'r arestiadau, sy'n rhan o Ymgyrch Jigsaw, hefyd ddod o hyd i gyffuriau.
Dywedodd y llu bod troseddwyr difrifol o'r fath yn "fygythiad cyson" i gymunedau'r ardal, ac mae Heddlu Gwent yn galw ar y gymuned leol i'w hysbysu o unrhyw beth sy'n ymddangos "allan o le".
Image copyright Heddlu Gwent Image caption Roedd 160 o swyddogion arbenigol yn rhan o'r cyrchoedd yng Nghasnewydd fore Iau
Mae'r 11 person sydd wedi eu harestio yn parhau i fod y ddalfa ac mae ymchwiliadau'r heddlu yn parhau.
Daeth yr heddlu hefyd o hyd i gyffur Dosbarth A, sydd bellach yn cael ei archwilio gan dîm fforensig.
Canlyniadau dyrys i gymunedau
Yn ôl Andrew Tuck, Ditectif Arolygydd Troseddau Cyfundrefnol: "Mae troseddwyr sy'n rhan o droseddau difrifol o'r fath yn fygythiad cyson i'n cymunedau, nid oes ganddynt barch at neb, ac mae trachwant personol am gyfoeth a statws yn achub y blaen ar unrhyw foesoldeb.
"Mae gan drais difrifol, cyflenwi cyffuriau a thwyll, i gyfeirio at rai problemau yn unig, ganlyniadau dyrys sy'n achosi poen a dioddefaint yn ein cymunedau - rhai sydd, yn amlach na pheidio, ddim yn cael eu gweld fel rhan o ddarlun mawr troseddu cyfundrefnol."
Image copyright Heddlu Gwent Image caption Roedd y cyrchoedd yn rhan o Ymgyrch Jigsaw i fynd i'r afael â throseddu cyfundrefnol yng nghymunedau Gwent
Dywedodd uwch-arolygydd ardal Casnewydd, Ian Roberts, bod y cyrchoedd fore Iau yn "un agwedd o frwydr ehangach i daclo troseddu difrifol a chyfundrefnol yng Ngwent".
"Rydym yn cadw llygad ar y bobl yma, ac ni fyddwn yn rhoi'r gorau iddi tan ein bod wedi ennill y frwydr i roi stop ar y grŵp yma o droseddwyr," meddai.
Galwodd Mr Roberts ar drigolion yr ardal leol i gysylltu gyda Heddlu Gwent petaent yn gweld unrhyw beth amheus yn eu cymunedau.
"Os welwch chi rywbeth sy'n edrych allan o le, neu os oes 'na rywbeth nad yw'n taro deuddeg, yna gallwch gysylltu gyda ni, gan wybod y byddwn yn mynd ati i ymdrin ag e.
"Bosib ei fod yn edrych fel rhywbeth bach i chi, ond i Heddlu Gwent, gall arwain at ateb problem llawer mwy."


description: Mae angen sicrhau dyfodol cynllun gafodd ei sefydlu i wella'r drefn ar gyfer athrawon cyflenwi, meddai UCAC.

title: UCAC: Rhaid ymestyn trefn 'buddiol' athrawon cyflenwi


title: Gwawr ac Ifan Evans yn trafod genedigaeth gynnar eu mab Jos ar Taro'r Post


description: Roedd Aled yn meddwl bod trin cŵn defain yn edrych yn hawdd... roedd yn anghywir.

title: Aled Hughes: Her cŵn defaid ar fferm Fron Felen


description: Heddlu'r De yn dechrau ymchwiliad i lofruddiaeth yn achos dyn o Algeria gafodd ei weld ddiwethaf yng Nghaerdydd.

title: Ymchwilio i lofruddiaeth yn achos dyn coll o Algeria


description: Mae cynllun ar droed yn y gogledd i helpu barbwyr i roi cymorth i gwsmeriaid sy'n trafod iechyd meddwl.

title: Barbwyr yn y gogledd i dderbyn hyfforddiant iechyd meddwl

maintext:
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Barbwyr yng ngogledd Cymru i dderbyn hyfforddiant iechyd meddwl
Fel rhan o weithgareddau i nodi diwrnod rhyngwladol y dynion ddydd Llun, mae 'na gynllun ar droed yn y gogledd i helpu barbwyr roi cymorth i gwsmeriaid sy'n trafod iechyd meddwl.
Hunanladdiad ydi achos marwolaethau'r rhan fwyaf o ddynion dan 45 oed ar draws y DU, ac mae gweithwyr iechyd yn credu bod dynion yn aml yn fwy tebygol o sôn am eu teimladau gyda'u barbwr na mynd at y meddyg.
Y gobaith yw y bydd barbwyr yn dysgu sut i adnabod arwyddion o broblemau iechyd meddwl ymysg eu cwsmeriaid, yn ogystal rhoi arweiniad arfer gorau ar sut i wrando, rhoi cyngor defnyddiol, a chyfeirio at wasanaethau cefnogi.
Mae ystadegau yn dangos fod dynion dair gwaith yn fwy tebygol na merched i ladd eu hunain, gyda 75% o hunanladdiadau yn y Deyrnas Unedig yn ddynion.
Mae'r ymgyrch hyfforddi yn cael ei chefnogi gan ymgyrch Mi Fedraf, Awyr Las, Elusen y Gwasanaeth Iechyd, sy'n anelu at fynd i'r afael â stigma gan annog sgyrsiau mwy agored am iechyd meddwl.
Image caption Jason Parry yw perchennog siop Gwallt & Co yng Nghaernarfon
Mae Jason Parry yn farbwr yng Nghaernarfon. Mae o'n gweld bod ei gwsmeriaid yn rhannu'u teimladau tra'u bod yn y gadair.
"Dani'n byw mewn ardal yng Ngwynedd lle dani wedi ein dwyn i fyny efo agwedd stiff upper lip a chadw bob dim i mewn.
"A dwyt ti ddim yn ddewr os wyt ti'n agor allan a siarad am stwff. Mae'r bobl ddewr bob tro yn cadw bob dim i mewn."
Dywedodd Jason fod yn rhaid i'r agwedd yna newid oherwydd bod cymaint o bobl yn colli eu bywydau.
'Doedd o ddim yn fo ei hun'
"Un esiampl, oedd 'na berson sy'n dod yma. Person reit bubbly, outgoing, lot o hwyl i gael efo fo. Life and soul of the party os liciwch chi.
"Ddoth o un mis i gael ei cut fel oedd o fel arfer. A rhyw chwe wythnos wedyn ddoth o i mewn ac oni'n sylwi ei fod o'n dawel, a doedd o ddim yn fo ei hun.
"Ac yng nghanol y sgwrs ffeindiais i allan fod o newydd golli ei fam, ond diolch i Dduw, 'naeth o agor i fyny am y peth."
Gwella bywydau unigolion
Dywedodd Sam Watson, Pennaeth Gwasanaethau Iechyd Meddwl, Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr, ar gyfer Gogledd Orllewin Cymru:
"Y rhaglen hyfforddiant yw'r cam cyntaf tuag at adeiladau cymunedau gwydn sydd wedi'u grymuso i gymryd perchnogaeth a chyfrifoldeb dros wneud newidiadau i wella bywydau unigolion.
"Mae hyn yn allweddol os ydym am leihau'r gyfradd farwolaeth drwy hunanladdiad, ac atal salwch meddwl."


description: Y cogydd Bryn Williams yn ail-fyw agoriad ei fwyty cyntaf, Odette's

title: Lle oeddwn i: Bwyty cyntaf Bryn Williams

maintext:
Mae 10 mlynedd ers i'r cogydd Bryn Williams agor ei fwyty cyntaf, Odette's, yn ardal Primrose Hill yn Llundain. Bu Cymru Fyw'n holi Bryn am y stori tu ôl i'r bwyty llwyddiannus.
Image copyright Warren Orchard Image caption Bryn Williams yn Odette's yn 2008
O'n i'n 31 ac yn gweithio yn Odette's fel head chef pan wnes i brynu'r lle ym mis Hydref 2008.
'Nath prynu Odette's ddigwydd dros ormod o beints. (Mae lot o bethe yn y busnes hyn yn digwydd dros beint neu lased o win.) O'n i'n trafod gyda'r perchennog dros beint a 'nath o ddweud 'I'm thinking of selling, do you want to buy it?'
Oedd pobl yn meddwl mai fi oedd y perchennog beth bynnag gan 'mod i'n gwneud gwaith teledu ar y Great British Menu. Oedd pawb yn gwybod lle o'n i'n coginio felly wnaeth pob dim ddisgyn i'w lle.
Tri mis wedi'r sgwrs, fi oedd y perchennog.
Odette's ydy popeth i mi - heb Odette's, fyddwn i ddim efo tri llyfr a dau dŷ bwyta arall.
Cael y goriadau
Oedd y pris wnes i dalu am y lle bwyta a'r safle... oedd o'n ddrud. Y diwrnod nes i agor y lle am y tro cyntaf, dw i'n cofio meddwl 'dyma keyring dryta' fy mywyd'.
Nos Sul pan wnes i adael y tŷ bwyta o'n i'n head chef. Y bore wedyn o'n i'n berchennog. Roedd popeth wedi newid yn syth bin. O'n i'n gorfod gwneud popeth dros nos ac oedd o'n sioc mawr i'r system. Ac oedd y dirwasgiad newydd gychwyn yn 2008. Rhwng y ddau beth, oedd hi'n chwe mis cynta' andros o galed.
Image copyright Bryn Williams Image caption Mae Bryn Williams wedi agor dau fwyty arall - un ym Mae Colwyn ac un arall yn Llundain - yn sgil llwyddiant Odette's
Gwaith caled
O'n i'n byw mewn fflat yn Camden ar y pryd a nes i orfod ail-forgeisio'r fflat i gael y pres i brynu'r bwyty. Oedd popeth yn dynn iawn yr adeg honno.
Nes i ddim cymryd cyflog am y tair blynedd cyntaf achos o'n i isho rhoi pres yn ôl i'r busnes i newid pethau o'n i ddim yn eu hoffi fel sut oedd y lle yn edrych ac o'n i eisiau cegin newydd.
I ddechrau, oedd agor Odette's wedi ngwneud i'n weddol stressed - mae rhedeg tŷ bwyta yn lot o waith caled. Ond gwnaeth o i mi edrych ar be' sy'n bwysig a sut 'da chi'n trin pobl. Mae wedi newid y ffordd dw i'n trin ac yn siarad â phobl.
Fydda' i'n gadael y lle un diwrnod a bydd o'n ddiwrnod trist.
Odette's ydy popeth i mi - heb Odette's, fyddwn i ddim efo tri llyfr a dau dŷ bwyta arall.
Dw i'n gwybod 'mod i wedi gweithio'n galed yma, a dw i'n gwybod 'mod i dal i weithio'n galed yma. Mae gen i gymaint o ddiolch i Odette's.
Ond dw i'n gwybod fydda' i'n gadael y lle un diwrnod a bydd o'n ddiwrnod trist.
Dw i wastad wedi bod yn uchelgeisiol. Mae unrhywbeth yn bosib os ydy chi isho'i 'neud o a dyna'r ffordd dw i'n edrych ar fywyd.
Hefyd o ddiddordeb


description: Elusen yn galw ar bobl yn Wrecsam i helpu gyda phroblem cyffuriau'r dref trwy ymgyrch cymunedol a dod yn ffrindiau â phobl ddigartref.

title: Elusen: 'Byddwch yn ffrindiau gyda phobl ddigartref'


description: Fideo Lleuwen Steffan o'r gân 'Caerdydd' oddi ar yr albwm Gwn Glân, Beibl budr

title: Dangosiad cyntaf o fideo newydd Lleuwen, 'Caerdydd'

maintext:
Traffig ar fy ffôn, traffig ar y lôn
Cân am yr epidemig unigrwydd ydy Caerdydd. Unigrwydd un ymhlith miloedd ar filoedd o bobl mewn dinas a'r byd yn ei ffôn, yn ei boced. Ddaru ni recordio Gwn Glân Beibl Budr yn fyw. Roedd Dafydd Hughes ac Emyr Young wedi gosod camerâu yn y stiwdio yn ystod yr wythnos recordio. Dyma fideo o'r recordiad byw o Caerdydd felly. Dyma'r take sydd ar yr albym.


description: Qoraal uu soo saaray taliska ciidamada Maraykanka ee qaaradda Afrika ee xaruntoodu tahay magaalada Stuttgart ee dalka Jarmalka ayaa lagu sheegay in laba weerar oo cirka ah ay ku dileen 37 dagaallame oo ka tirsan Al Shabaab.

title: Maraykanka: Waxaan dilnay 37 Al Shabaab ah


description: Gweinyddwyr yn obeithiol eu bod wedi dod o hyd i gwmni i brynu Canolfan Bwyd Cymru Bodnant sy'n cyflogi 50 o bobl yn Nyffryn Conwy.

title: Gobaith am brynwr i Ganolfan Bwyd Cymru yn Nyffryn Conwy


description: Cystadleuaeth Gohebydd Ifanc yn rhoi cyfle i chi rannu eich stori ar y teledu, ar y radio, ar-lein neu ar gyfryngau cymdeithasol.

title: Cyfle i ohebydd ifanc


description: Cyfle i bobl ifanc adrodd stori unigryw, hanes rhyfeddol neu brofiad pwerus wrth lansio cystadleuaeth Gohebydd Ifanc y BBC.

title: Lansio cystadleuaeth Gohebydd Ifanc y BBC

maintext:
Ydych chi rhwng 11 a 18 oed gyda stori unigryw i'w rhannu â phobl eraill am eich bywyd, eich teulu, eich ffrindiau neu eich cymuned?
Oes pwnc llosg rydych chi'n teimlo dylai eraill fod yn ymwybodol ohono, neu mae gennych chi brofiad ohono, ynteu sydd wir yn bwysig i chi?
Mae cystadleuaeth Gohebydd Ifanc y BBC yn gyfle unigryw i bobl ifanc fel chi rannu eich stori ar y teledu, ar y radio, ar-lein neu ar gyfryngau cymdeithasol gyda help newyddiadurwyr a chynhyrchwyr y BBC.
Efallai eich bod chi, neu rywun agos atoch chi, wedi dod drwy gyfnod hynod anodd, neu efallai eich bod wedi cyflawni rhywbeth rhyfeddol.
Os felly, cystadlwch yng Nghystadleuaeth Gohebydd Ifanc y BBC cyn y dyddiad cau ar 6 Ionawr 2019.
Bydd y straeon mwyaf diddorol a gwreiddiol yn cael eu cyflwyno i banel o gyflwynwyr, gohebwyr ac uwch-olygyddion sy'n gweithio ar raglenni a llwyfannau fel Newsbeat, The One Show, BBC News a Newyddion S4C.
Byddant yn dewis y straeon gorau a mwyaf pwerus, gyda'r pedair stori fuddugol ac yn cael eu darlledu gan y BBC, naill ai ar deledu, radio, ar-lein neu ar lwyfannau cyfryngau cymdeithasol.
Sut i gystadlu
I gystadlu, y cyfan sydd rhaid i chi ei wneud yw defnyddio'r ffurflen yma i anfon amlinelliad o'ch stori atom ni - cewch naill ai ysgrifennu, recordio neu ffilmio eich hun yn dweud wrthym am hyn.
Peidiwch â phoeni gormod am steil neu fformat yn y cam yma a chofiwch nad ydym eisiau'r stori orffenedig, dim ond amlinelliad o'r cynnwys.
Mae dau gategori: Fy Mywyd a Fy Myd; a dau grŵp oedran: 11-15 oed a 16-18 oed. Cystadlwch mewn un categori yn unig.
Bydd pob stori sy'n cyrraedd y rhestr fer yn cael ei gwirio cyn y beirniadu terfynol i wneud yn siŵr ei bod yn ffeithiol gywir ac yn wir, ac yn gadarn yn gyfreithiol. Felly cymerwch ofal wrth ddewis eich stori!
Mae angen caniatâd rhiant/gwarcheidwad cyn gallwch chi gystadlu, ac os yw eich stori am bwnc sensitif, fel eich iechyd, eich crefydd neu eich rhywioldeb, rhaid i chi gael eich rhiant/gwarcheidwad i anfon e-bost atom ni cyn i chi gystadlu, ar youngreportercompetition@bbc.co.uk, fel ein bod yn gallu cynnig cyngor a chefnogaeth berthnasol.
Bydd y straeon yn cael eu barnu ar sail eu rhinweddau golygyddol - sef cryfder a gwreiddioldeb y stori a'r stori bersonol neu'r cefndir sy'n gysylltiedig â hi. Bydd y beirniaid yn chwilio am amrywiaeth o straeon o bob cwr o Gymru.
Telerau ac amodau
Mae'r rheolau - neu'r telerau a'r amodau - ar gyfer y gystadleuaeth ar gael yma.
Mae'r hysbysiad preifatrwydd sy'n dweud wrthych chi sut byddwn yn defnyddio eich gwybodaeth ar gael yma.
Cyngor ar gyfer cymryd rhan
Cofiwch ein bod ni'n chwilio am straeon personol pwerus a chryf yn gysylltiedig â phynciau nad ydynt yn cael eu darlledu fel rheol ar y BBC.
Rhaid i'r stori fod yn wreiddiol, ac am fater neu brofiad personol i chi, eich ffrindiau a/neu eich teulu sydd heb gael sylw eang o'r blaen.
Bydd rhaid i bob ymgeisydd ateb y cwestiwn canlynol: Pam ydych chi eisiau rhannu eich stori a beth fyddai'n ei olygu i chi i rannu eich stori? Bydd hynny'n rhoi ychydig o gefndir i ni am pam rydych chi eisiau dweud y stori yma, beth mae'n ei olygu i chi - pam mae'n berthnasol i chi ac i'ch bywyd?
I'ch ysbrydoli chi, dyma rai esiamplau gan bobl ifanc sydd wedi dweud eu straeon ar y BBC o'r blaen.
Roedd Grace yn dymuno dweud wrth eraill sut mae modd goresgyn bwlio. Mae hi wedi bod yn gweithio gyda BBC News at Six i rannu ei stori.
Ac roedd Rony yn rhannu ei brofiad o fod yn ffoadur o Syria yn Birmingham.
Dywedodd Liv wrthym sut beth yw byw gyda thraed mawr.
Roedd Abbianca yn credu y dylai ei hysgol fod yn gwneud mwy i atal troseddau cyllyll ac roedd grŵp o fyfyrwyr o Gaint yn adrodd am y profiad o beidio â gwisgo colur am ddiwrnod.
Pob lwc!


description: Heddlu'r De yn cyhuddo dyn o lofruddiaeth yn achos dyn o Algeria gafodd ei weld ddiwethaf yng Nghaerdydd ar 9 Hydref.

title: Dyn ar goll: Cyhuddo dyn o Gaerdydd ar achos o lofruddiaeth


description: Cafodd y dyn ei arestio yn wreiddiol dan amheuaeth o ymosod ond mae bellach wedi ei arestio ar amheuaeth o lofruddiaeth.

title: Marwolaeth siop sgoldion: Ailarestio dyn 70 oed


description: Heddlu De Cymru'n apelio am wybodaeth wedi i blentyn 11 oed gael ei daro gan gerbyd ar yr A4240 yn Abertawe.

title: Plentyn yn yr ysbyty ar ôl cael ei daro gan gar


description: AS o Gymru yn cael ei gwestiynu gan yr heddlu am yr ail waith ynglŷn â honiadau yn ymwneud â hawlio treuliau drwy dwyll.

title: Cwestiynu AS eto am honiadau treuliau drwy dwyll


description: Bydd ffitrwydd Gareth Bale yn cael ei asesu cyn i Gymru herio Denmarc, wedi iddo gael ei anafu tra'n chwarae dros Real Madrid.

title: Ffitrwydd Gareth Bale i gael ei asesu cyn herio Denmarc


authors:
Rhys Williams
Gohebydd Bbc Cymru

description: Côr Ffilharmonig Abertawe yw'r unig grŵp cerddorol yng Nghymru i gael ei gyplu gyda chyfansoddwr proffesiynol fel rhan o gynllun 'Making Music'.

title: Dewis côr o Abertawe fel rhan o gynllun 'Making Music'


description: Mareykanka ayaa sheegay inuu joojinayo shidaalkii uu hawada ku siin jiray diyaaradaha dagaalka ee Sucuudiga ee ka dagaalka ka wado Yemen.

title: Mareykanka oo hakinayo shidaalkii uu siin jiray diyaaradaha dagaalka ee Sucuudiga


description: Cyflwynydd rhaglen BBC Top Gear, Chris Harris, wedi bod mewn gwrthdrawiad rhwng Porsche a thryc yn Sir Fynwy.

title: Cyflwynydd BBC Top Gear mewn gwrthdrawiad yn Sir Fynwy


description: Mae nifer o brif gwnstabliaid lluoedd yr heddlu yn dweud bod cynnig cyfieithu ar y pryd yn afresymol ac yn anghyfartal.

title: Heddlu: 'Cyfieithu ar y pryd yn afresymol ac anghyfartal'


description: Mae sioe gerdd 'The Last Five Years' yn cyfuno iaith arwyddo a Saesneg

title: Y sioe gerdd gydag artistiaid byddar ac iaith arwyddo

maintext:
Mae cynhyrchiad arloesol yn teithio Cymru ar hyd o bryd - cynhyrchiad gwbl ddwyieithog o'r sioe gerdd The Last Five Years.
'Dyw dwyieithrwydd ddim yn anarferol yng Nghymru wrth gwrs, ond y ddwy iaith yn y sioe yma yw Saesneg ac Iaith Arwyddo Prydain (BSL).
Dyma gynhyrchiad cyntaf cwmni newydd Cynyrchiadau Leeway, a chafodd Cymru Fyw sgwrs ag Angharad Lee, y cyfarwyddwr, ynglŷn â sut beth oedd dod â dau ddiwylliant ynghyd i greu un sioe:
Image copyright Kirsten McTernan Image caption Yr artistiaid byddar Raffie Julien ac Anthony Snowden yn portreadu Cathy a Jamie
O'n i mo'yn ffeindio ffordd newydd o feddwl am a chyfarwyddo cerddoriaeth. Nes i feddwl 'sa hi'n ddiddorol i weithio gydag artistiaid byddar, achos os nad wyt ti'n gallu clywed y gerddoriaeth, sut wyt ti'n dechrau deall a gwerthfawrogi'r peth?
Ges i weithio 'da'r coreograffydd byddar Mark Smith am wythnos a dysgu llawer wrth ein gilydd, a 'naethon ni benderfynu dod â choreograffi sy'n cael ei lywio â BSL i mewn i sioe gerdd.
Doedd pethau ddim yn amhosib, roedd jest angen addasu i wneud i bethau weithio i bawb
Sioe i ddau actor yw The Last Five Years yn wreiddiol, ac ry'n ni wedi ei droi yn sioe i bedwar, gyda dau ddawnsiwr byddar hefyd yn portreadu'r cymeriadau, Jamie a Cathy. Mae popeth wedi plethu.
Mae gennyn ni Saesneg, BSL, sign-supported English a visual vernacular yn y sioe, felly'r her oedd symud o un peth i'r llall heb ei fod yn clunky, a bod y naratif dal yn llifo.
Nes i gymryd wythnose i feddwl sut o'dd popeth am weithio. Roedd angen cael y drafodaeth â phawb, achos, wrth gwrs, mae perception dawnsiwr byddar o gân am fod yn hollol wahanol i un person sy'n clywed.
Image copyright Kirsten McTernan Image caption Mae'r cyfarwyddwr, Angharad Lee, yn canolbwyntio ar gynhyrchu sioeau cerdd gyda'i chwmni Cynyrchiadau Leeway
'Naethon ni hefyd gymryd amser i ddeall anghenion pawb. Mae gan Raffie cochlear implant, ac hebddo, mae hi'n fyddar iawn. Mae gan Anthony ddau declyn clywed, ac mae'n clywed yn weddol dda. Felly mae eu anghenion nhw'n wahanol.
Mae Raffie yn ddibynnol ar syncio'i dawnsio â phatrwm gwefusau'r gantores, Lauren, felly mae hi'n ei gwylio'n ofalus. Yn yr ystafell ymarfer, roedd angen troi sŵn y piano i lawr, fel ei bod hi'n medru clywed canu Lauren yn well. Ond 'da Anthony, mae e hollol i'r gwrthwyneb. Felly yn y perfformiadau, mae lefel sain y band yn gorfod bod yn wahanol i'r ddau berfformiwr.
Roedden ni'n gadael i'r anghenion hynny fwydo'r cynhyrchiad, yn hytrach na'u gweld fel problem. Mae'n rhan o aesthetic y cynhyrchiad, a dyna sy'n ei wneud mor hyfryd a mor wahanol.
Image copyright Kirsten McTernam Image caption Michael Samway a Lauren Hood fel Jamie a Cathy - mae'r cantorion yn arwyddo wrth ganu
Mae'r perfformwyr sy'n canu yn arwyddo, ac mae Anthony, un o'n dawnswyr byddar ni, yn canu hefyd. Wrth gwrs ei fod e'n fyddar, ond dyw hynny ddim yn golygu bod ganddo fe ddim y sgilie.
O'n i rili mo'yn gwthio'r ffinie gymaint ag o'n i'n gallu, a defnyddio'r sgilie o'dd gyda ni yn y sioe. Ti'n cael dy fwydo gan y sgiliau sydd yn y cast, felly 'naethon ni ddod i 'nabod pob perfformiwr a gweld beth oedden nhw'n gyfforddus yn ei wneud.
Fel cyfarwyddwr, mae gen ti weledigaeth, ac roedd jest angen gweld sut oedd gwireddu hynny. Doedd pethau ddim yn amhosib, roedd jest angen addasu i wneud i bethau weithio i bawb.
Mae dau ddiwylliant yma - yr un byddar a'r un clywed - ac mae'r ddau ddiwylliant wedi cyd-greu'r cynhyrchiad.
Fi'n teimlo fel bo' ni 'di pwsho'r genre i dir hollol newydd. Falle fydd popeth ddim yn berffaith, ond ni 'di dechrau agor y drafodaeth mas.
Hefyd o ddiddordeb...


description: Iechyd Cyhoeddus Cymru'n annog pobl sydd â phroblemau iechyd hirdymor i fynd am eu brechiad ffliw.

title: 'Defnyddiwch eich hawl i frechiad ffliw am ddim'


description: Ffowndri fechan yng nghefn gwlad Powys sy'n ganolbwynt i greu "cerflun efydd mwya'r DU".

title: Creu 'cerflun efydd mwya'r DU' yn Llanrhaeadr-ym-Mochnant

maintext:
Image copyright Andrew Fox Image caption Mae gweithwyr wedi bod wrthi "ers misoedd" yn creu darnau'r cerflun efydd
Mae un o gerfluniau efydd mwyaf y DU yn cael ei greu mewn ffowndri fechan yng nghefn gwlad Powys.
Mae cerflun 'Messenger', sy'n darlunio "merch bwerus", yn cael ei gastio yn ffowndri Castle Fine Arts yn Llanrhaeadr-ym-Mochnant.
Cafodd Joseph Hillier o Gernyw ei gomisiynu i greu'r cerflun a fydd yn cael ei roi y tu allan i'r Theatre Royal yn Plymouth.
Mae'n cael ei greu mewn dull traddodiadol, gan ddefnyddio mowldiau cwyr i siapio'r metel, ond mae'r cerflun mor fawr bu'n rhaid ei adeiladu fesul darn.
Image copyright Andrew Fox Image caption Bydd y cerflun yn ei gyfanrwydd yn saith metr o uchder a naw metr o hyd
Pan fydd y 200 o baneli'n barod, bydd darnau'r cerflun yn cael eu weldio ynghyd gan 30 o grefftwyr.
Yn ôl Mr Hillier, dyma fydd y cerflun efydd mwyaf yn y DU yn ôl ei gyfaint - sy'n 25.6 metr ciwbig ac yn pwyso naw tunnell a hanner.
"Mae'n ddarn mawr iawn. Os ydw i'n gorwedd ar lawr dwi'r un maint ag un o'r traed," meddai.
Mae Mr Hillier yn gobeithio y bydd modd cludo'r cerflun yn ei gyfanrwydd i Plymouth, wedi iddo gael ei roi at ei gilydd.
Image copyright Andrew Fox Image caption Bydd 30 o grefftwyr yn rhoi'r cerflun at ei gilydd
Wrth sôn am ei weld am y tro cyntaf, dywedodd Mr Hillier: "Wrth ddod at y cerflun mewn cwm yng Nghymru, yn y ffowndri yma, cefais sioc am nad oeddwn cweit yn disgwyl iddo fod y maint yma.
"Ond roedd ganddi'r ysgafnder yma. Roedd hi'n teimlo'n ysgafn ar ei thraed.
"Weithiau, pan rydych yn gwneud rhywbeth ar raddfa fawr mae'n teimlo'n drwm, felly roeddwn yn falch iawn o gael y teimlad [ysgafn] yna."
Esboniodd Mr Hillier mai gweld actorion yn ymarfer y ddrama Othello ysbrydolodd y darn.
"Mae'n ferch ifanc, bwerus, yn rym cryf, ar fin trawsnewid y byd gyda'i gweithredoedd... mae'n drosiad am yr hyn sy'n gallu cael ei wneud gan theatr arbennig."
Image copyright Andrew Fox Image caption Y gobaith yw bydd y cerflun yn borth, gyda phobl yn cerdded oddi tano
Mae'r cerflun yn rhan o brosiect gwerth £7.5m i adnewyddu'r Theatre Royal yn Plymouth, a'r gobaith yw bydd y cerflun yn "borth" i bobl gerddedd oddi tano.
Yn ôl prif weithredwr y theatr, Andrian Vinken, mae'r gwaith yn "syfrdanol".
"Roeddem yn gwybod o'r dechrau ein bod eisiau darn trawiadol ar raddfa fawr, ond dim ond wrth ddod yma a gweld rhan fach o'r darn a theimlo'r cyffro a'r balchder gan bawb yma'n gweithio arno, mae modd sylweddoli cymaint o brosiect yw hwn a sawl un sy'n rhan o'i greu," meddai.


description: Ward yn Ysbyty Llwynhelyg wedi gorfod cau gan fod nifer o gleifion yn profi symptomau sy’n gysylltiedig â Gastroenteritis.

title: Cau ward Ysbyty Llwynhelyg oherwydd salwch Gastroenteritis


description: Wrth i Gymru gystadlu yn y Junior Eurovison pam na chawn ni gystadlu yn y brif gystadleuaeth?

title: Cymru yn y Junior Eurovison - ond beth am y prif Eurovison?

maintext:
Image copyright Iolo Penri Image caption Criw yn Ysgol Llangefni yn dangos eu cefnogaeth i'w cyd-ddisgybl Manw, sy'n cynrychiol Cymru yng nghystadleuaeth Junior Eurovision
Mae'n amser rhoi mewn i ychydig o 'glitter' a theledu cawslyd wrth i Gymru gystadlu fel cenedl unigol yn y Junior Eurovision Song Contest am y tro cyntaf erioed.
Manw, disgybl 14 oed o Ysgol Llangefni, sy'n canu dros Gymru, yn Gymraeg, yn erbyn 19 o wledydd eraill ar 25 Tachwedd yn Minsk, Belarus, ar ôl iddi ennill cystadleuaeth ar S4C.
Ond pam nad ydy Cymru yn cael cystadlu fel arfer ym mhrif gystadleuaeth yr Eurovision Song Contest?
Mae llawer wedi bod yn galw ers blynyddoedd i Gymru gael y cyfle hwnnw, a nifer o Gymry wedi cystadlu ynddi dros y DU.
Felly ydy'r ffaith ein bod yn cael cystadlu yn y Junior Eurovision yn golygu bod gobaith y cawn gystadlu yn y prif Eurovision?
Efallai. Ond mae'n annhebygol ar hyn o bryd yn ôl ymateb y trefnwyr.
Byddai'n rhaid bod y BBC yn dweud wrth Graham Norton roi ei feicroffon i gadw ac yn rhoi'r gorau i ddarlledu'r gystadleuaeth am y tro cyntaf ers 1957.
A byddai'n dibynnu a oes darlledwr arall yn y DG, fel ITV, eisiau darlledu'r gystadleuaeth ai peidio.
'Dim sianel Brydeinig arall'
Mae Cymru yn 'cael' cystadlu yn y Junior Eurovision am nad yw un o brif ddarlledwyr y DG yn ei darlledu - 2005 oedd y tro diwethaf i'r DG gystadlu - ac am fod S4C wedi dangos ddiddordeb mewn gwneud.
Image copyright Glen Bartlett Image caption Mae Glen Bartlett wedi cymryd rhan yn yr Eurovision fel dawnsiwr
Mae Glen Bartlett, sydd wedi dawnsio ar lwyfan yr Eurovision, wedi rhoi eglurhad o'r sefyllfa i Cymru Fyw:
"Mae S4C yn aelod o'r EBU (European Broadcasting Union), ac mae'n rhaid i bob sianel sy'n cystadlu yn Junior Eurovision fod yn aelod i gymryd rhan," meddai.
"Gan fod S4C wedi dangos diddordeb mewn bod yn rhan o'r gystadleuaeth, a gan fod dim sianel Brydeinig arall wedi dangos diddordeb, wedyn mae Cymru'n gallu cael ei chynrychioli fel gwlad 'in its own right'.
"Yn y gorffennol mae ITV wedi darlledu'r gystadleuaeth rhwng 2003 a 2005, ac felly Prydain oedd yn cael ei chynrychioli, gan fod ITV'n cael ei gyfri' fel sianel Brydeinig...(yn itha' da actually, cafon ni 3ydd safle ac 2il safle!).
"Theoretically, gall Cymru cael ei chynrychioli ym mhrif gystadleuaeth Eurovision, ond y BBC sy'n cystadlu dros Brydain ar hyn o bryd, a gan bod BBC yn sianel Brydeinig, wedyn 'United Kingdom' sy'n cal ei chynrychioli ac nid y gwledydd ar wahan."
'Blaenoriaeth'
Image caption Ers Mary Hopkin yn 1970 mae llawer o Gymry wedi cystadlu yn yr Eurovision dros y DU
Dywedodd llefarydd ar ran yr Eurovision wrth BBC Cymru Fyw: "Mae'r BBC yn ymroddedig iawn i'r Eurovision Song Contest ac wedi cymryd rhan ers 1957."
Cyfeiriodd y llefarydd at sylwadau Jon Ola Sand, Goruchwyliwr Gweithredol yr Eurovision Song Contest: "Mae gennym berthynas gyda'r BBC ar gyfer yr Eurovision Song Contest i oedolion.
"Os hoffai'r BBC ddod i'r Junior Eurovision Song Contest, mae eu darlledu nhw yn ymestyn ar draws y Deyrnas Unedig i gyd ac felly fe fydden nhw yn cael blaenoriaeth."
Yn y diwedd fe wnaethon nhw lacio'r rheolau a chaniatáu "baneri cenedlaethol, rhanbarthol a lleol y rhai sy'n cymryd rhan e.e. baner Cymru...".
Bydd pethau'n wahanol iawn gyda pherfformiad Manw yn Minsk.
Image copyright S4C Image caption Bydd dim problem gyda'r Ddraig Goch wrth i Manw ganu'r gân Perta gan Yws Gwynedd yn Minsk
Gemau heb Ffiniau
Ond nid dyma'r tro cyntaf i Gymru gystadlu yn ei henw ei hun yng nghystadlaethau'r European Broadcasting Union,
Yn 2017, cystadlodd Côr Merched Sir Gâr dros Gymru yng nghystadleuaeth gyntaf yr Eurovision Choir of the Year yn Latfia gan ddod yn ail i Slofenia.
Cyn hynny, roedd Cymru wedi cystadlu fel gwlad yng nghystadleuaeth Jeux Sans Frontières, neu Gemau Heb Ffiniau ar S4C (fersiwn Ewropeaidd o It's a Knockout), rhwng 1991-1994.
Doedd dim cystadleuydd yn cynrychioli'r Deyrnas Gyfunol fel gwladwriaeth y ddau dro yma.
Felly er gwaethaf ei henw fel 'Gwlad y Gân' mae'r sefyllfa'n dal yn rhwystredig i Gymru.
Ond, b'nawn Sul, 25 Tachwedd, am 15:00 yn fyw ar S4C mi all Cymru bleidleisio dros Gymru am unwaith wrth inni rannu llwyfan â gwledydd eraill Ewrop.
Efallai o ddiddordeb:


description: Tri o bobl ifanc wedi cael eu cyhuddo o lofruddio dyn 32 oed gafodd ei ganfod yn farw mewn coedwig yng Nghaerdydd.

title: Tri wedi'u cyhuddo o lofruddio dyn yng Nghaerdydd


description: Dyn wedi cael ei gludo i'r ysbyty mewn ambiwlans ar ôl cael ei achub o gronfa ddŵr Llys y Fran yn Hwlffordd fore Iau.

title: Achub dyn o gronfa ddŵr ger Llys y Fran yn Hwlffordd


description: Menyw o Abertawe yn siarad am ei phrofiad ar ôl cael llawdriniaeth i dynnu syst oedd yn pwyso gymaint â saith babi newydd-anedig.

title: Llawdriniaeth i dynnu syst 26 cilogram


description: Cyfoeth Naturiol Cymru yn dymchwel caban yr oedd cyn-filwr wedi ei adeiladu i'w helpu i ddelio gyda PTSD.

title: Cyfoeth Naturiol Cymru yn dymchwel caban pren cyn-filwr


description: Mae aelodau hŷn tîm achub mynydd Llanberis yn "dychryn braidd" wrth edrych i'r dyfodol, gyda'r nifer o alwadau yn cynyddu.

title: Tîm Achub Mynydd Llanberis yn dathlu 50 mlynedd o wasanaeth


description: Elin Jones yn cyflwyno cynigion ar gyfer enwau newydd i'r Cynulliad ac ACau, ond rhai'n cyhuddo'r teitl newydd o fod yn "ddryslyd".

title: Pryder am 'ddryswch' posib enw newydd Aelodau Cynulliad


description: Bron i 4,000 wedi gorfod aros dros 12 awr i gael eu gweld mewn adrannau brys yng Nghymru yn ystod mis Hydref.

title: Adrannau brys: Mwy yn aros dros 12 awr ym mis Hydref


description: Undeb yn cyhoeddi ffigyrau sy'n awgrymu fod cynghorau Cymru wedi torri 28,000 o swyddi ers 2010, a bod y sefyllfa bellach yn "argyfwng".

title: 'Argyfwng' colli 28,000 o swyddi cyngor ers 2010


description: Mae gan Webster y Pry Cop sef masgot Clwb Pêl-droed Queens Park, gân a symudiadau i helpu myfyrwyr ddysgu tabl 10.

title: Tabl 10 yn Gymraeg gyda Webster y Pry Cop


description: Delweddau gorau'r Ffair Aeaf yn Llanelwedd // A taste of this year's Winter Fair in Llanelwedd

title: Lluniau: Ffair Aeaf 2018 // In pictures: Winter Fair 2018

maintext:
Rydych chi'n gwybod ei bod hi'n nesáu at y Nadolig pan mae'n amser y Ffair Aeaf yn Llanelwedd, a dyma gasgliad o ddelweddau o ddiwrnod cynta'r Ffair i chi gael dechrau dod i hwyliau.
You know that Christmas is on its way when it's time for Llanelwedd's Winter Fair. Here are a few images to get you in the mood...
Mae'r gwaith beirniadu'n dechrau'n gynnar, o fewn y cylch... // The judging begins early both in the ring...
... ac o gwmpas yr ochr // ...and around its edge
"Paid â bod yn nerfus!" // "Don't be nervous!"
Mae'n bwysig cadw'ch nerth lan yn yr oerfel // It's important to keep up your strength in this cold weather
Côr Ysgol Gymraeg Dafydd Llwyd yn canu i groesawu ymwelwyr i'r Ffair // Children from Ysgol Gymraeg Dafydd Llwyd welcome visitors with a few carols
Mae'r babell greftau'n lle delfrydol i ddod o hyd i ambell i anrheg // The craft tent is a must for those Christmas gifts
"Alli di jest rhoi dy ffôn lawr am eiliad?" // "Could you please just put your phone down for a second?"
"Os ydych chi wedi bod yn blant da... ac os ofynnwch yn neis i Siôn Corn..." // "If you've been very good, then Santa could bring you..."
Jest amser am ychydig o waith paratoi funud olaf // A few last minute adjustments
Ymwelydd pwysig y dydd: Iarlles Wessex yn cyrraedd y Ffair Aeaf // Today's Royal visitor? Sophie Countess of Wessex
Dim ond y cynnyrch Cymreig gorau sydd ar gael yma // Only the best is fit to sell here
Pan 'dych chi'n gwerthu, mae gwneud ymdrech Nadoligaidd yn gallu bod o fantais // When you want to sell your goods, then it's worth going that extra mile
Breuddwyd pob cigydd gwerth ei halen // A butcher's dream
"Jest yn mynd i hŵfro'r gwartheg...!" // "Just going to hoover the cows dear!"
Hwyl fawr tan y flwyddyn nesa'! // Bye till next year!
Hefyd ar gael // Also on Cymru Fyw:


description: Cymunedau ledled Cymru wedi dod ynghyd ar Sul y Cofio i nodi 100 mlynedd ers diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf yn 2018.

title: Digwyddiadau Sul y Cofio ar draws Cymru


description: Mae grŵp cymunedol yn gobeithio darbwyllo'r arlunydd Ed Povey i'w caniatáu i adfer ei furlun gwreiddiol.

title: Hwb Caernarfon yn gobeithio adfer murlun Ed Povey


description: Mae dyn wedi marw wedi i goeden ddisgyn arno yng Ngwynedd.

title: Dyn wedi ei ladd gan goeden yn disgyn


description: Mae dioddef sylwadau hiliol yn rhan o'r realiti o fod yn berson du, meddai Vaughan Gething.

title: Gething: Hiliaeth yn 'rhan o'r realiti o fod yn berson du'


description: Prifysgol Bangor yn dathlu agoriad coleg newydd ar y cyd yn Changsha,Tsieina.

title: Prifysgol Bangor: Coleg newydd yn Tsieina


description: Un o raglenni mwyaf poblogaidd Radio Cymru yn dathlu chwarter canrif ers darlledu'r rhifyn cyntaf.

title: Llyfr i ddathlu chwarter canrif o raglen Galwad Cynnar

maintext:
Image caption
Fe ddiolchodd Gerallt Pennant am waith cyn-gynhyrchydd Galwad Cynnar am dros 15 mlynedd Aled P Jones am y llyfr


description: Bu farw Kevin Austin, cyn amddiffynnwr Abertawe, yn 45 oed ar ôl colli ei frwydr yn erbyn canser y pancreas.

title: Cyn amddiffynnwr Abertawe wedi marw yn 45 oed


description: Enfys Davies o Ddyffryn Teifi, gollodd ei hen-ewythr yn y Rhyfel Byd Cyntaf, yn dweud bod cymdeithas wedi "dysgu dim" o'r Rhyfel Mawr.

title: 'Y’n ni wedi dysgu dim o'r ddau ryfel byd'


description: Mae ystadegau newydd yn dangos bod mwy yng Nghymru nag yng ngweddill y DU yn cysdynio i roi eu horganau.

title: Cynnydd yn y nifer sy'n cydsynio i roi organau yng Nghymru


description: Mae gormod o bwyslais wedi cael ei roi yn y gorffennol ar statws yr iaith Gymraeg, er bod hynny'n bwysig, yn hytrach na meddwl am ffyrdd o annog pobl i siarad yr iaith o ddydd i ddydd, medd Carwyn Jones.

title: 'Gormod o bwyslais ar statws yr iaith' medd Carwyn Jones


authors:
Vaughan Roderick
Golygydd Materion Cymreig Y Bbc

title: A gwaedd y bechgyn lond y gwynt

maintext:
Ddydd Sul mewn trefi a phentrefi ledled Cymru fe fydd pobol yn ymgasglu i gofio'r rheiny wnaeth farw ar gadfeysydd yn Ewrop a thu hwnt.
Yn fwyaf arbennig byddwn yn cofio'r rheiny wnaeth farw yn y Rhyfel Mawr ar ganmlwyddiant diwedd y gyflafan honno.
Yn yr Almaen ar y llaw arall does 'na ddim un digwyddiad mawr cenedlaethol wedi ei drefnu i nodi'r achlysur. Mae 'na arddangosfa a chyngerdd yn cael eu cynnal yn ogystal â datganiad seneddol. Dyna'r cyfan.
Pam felly?
Mae'n rhy hawdd i ddod i'r casgliad mai'r ffaith bod yr Almaen wedi colli'r rhyfel sy'n gyfrifol am y gwahaniaeth. Mae'n ddyfnach na hynny.
I Almaenwyr y bues i'n siarad â nhw ar ymweliad diweddar mae rhyfel 1914-1918 yn teimlo fel hen hanes - fel mae rhyfeloedd y Crimea a'r Boeriaid, dyweder, yn teimlo i ni.
Digwyddiad hanesyddol yw'r rhyfel mawr yn eu tyb nhw - rhagair gwaedlyd i'r erchyllterau oedd eto i ddod, erchyllterau sy'n cael eu cofio a'u coffáu mewn modd byw iawn.
Mae'n gwestiwn mwy diddorol efallai i ofyn: pam y mae rhyfel does neb byw yn ei chofio yn beth mor fyw i ni ym Mhrydain?
Mae rhan o hynny yn deillio mae'n siŵr o'r ffaith bod cymaint o'r eiconograffi sy'n cael ei defnyddio i goffáu pob rhyfel yn deillio o'r Rhyfel Mawr. Dyna i chi'r pabi, fel enghraifft a'r ffaith mae ar y Sul agosaf i'r cadoediad y cynhelir seremonïau coffau.
Efallai bod cynnyrch llenyddol y rhyfel, yn Gymraeg a Saesneg, hefyd wedi bod yn fodd i gadw'r cof yn fyw.
Ond i Gymry Cymraeg mae 'na rywbeth arall hefyd.
Roedd y ffactorau wnaeth arwain at ddinistr cadarnleoedd Cymraeg y dwyrain, llefydd fel Treorci, Dowlais a Rhymni yn y de neu Ffynnongroyw a Rhos yn y gogledd yn bodoli cyn y Rhyfel ond doedden nhw ddim yn amlwg iawn.
Roedd 'na oddeutu miliwn o siaradwyr Cymraeg wedi'r cyfan a'r gred oedd y byddai "iaith yn fyw tra i ni'n ei siarad hi" gan anwybyddu'r ffaith bod angen ei dysgu i'ch plant hefyd.
Rhywsut, mae'r Rhyfel Mawr yn teimlo fel yr eiliad y dechreuodd y gwareiddiad anghydffurfiol Cymraeg gwympo'n ddarnau. Yn wir mae'n ddigon posib bod agwedd y Capeli tuag at y gyflafan wedi cyfrannu at ei dranc.
Os am brawf o hynny ystyriwch deitlau'r ddwy gyfrol yng nghyfres Hanes Cymdeithasol y Gymraeg sy'n delio â'r cyfnodau cyn ac ar ôl y rhyfel. Iaith Carreg fy Aelwyd yw'r gyntaf. Eu hiaith a gadwant? yw'r ail. Sylwer ar y marc cwestiwn.
Efallai felly yn 2018 ein bod ni'n cofio nid yn unig y rhwyg o golli'r hogiau ond hefyd y rhwyg o golli Cymru.


description: Disgwyl i weddw'r diweddar Carl Sargeant AC roi tystiolaeth ar ddiwrnod cyntaf y cwest i'w farwolaeth.

title: Carl Sargeant: Gwleidyddion a theulu i roi tystiolaeth


description: Dyn yn cael triniaeth ysbyty ar ôl cael ei saethu yn ei goes yng Nglyn Ebwy

title: Saethu cerddwr yng Nglyn Ebwy


description: Mae gan Bridget y Llewes sef masgot Chelsea, gân a symudiadau i helpu myfyrwyr ddysgu tabl 2.

title: Tabl 2 yn Gymraeg gyda Bridget y Llewes


description: Pobl ar hyd a lled Cymru yn cofio'r rheiny a fu farw yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.

title: Cymry o bob man yn cofio'r Rhyfel Byd Cyntaf


description: Waaxda sirddoonka Mareykanka ee CIA ayaa rumaysan in dhaxal sugaha Maxamed Bin Salmaan uu kasoo baxay amarka lagu dilay weriye Jamaal Kaashugji, sida laga soo xigtay warbaahinta Mareykanka.

title: Waaxda sirddoonka Mareykanka oo ku eedeeysay dilka Kaashugji Maxamed Bin Salmaan


description: Y digrifwr yn cofio hen ewythr gafodd ei ladd ym mrwydr y Somme

title: Tudur Owen: 'Storm fawr o dristwch ac o alar'


description: Tîm Pêl-droed dan-19 Cymru drwodd i rowndiau elît UEFA yn dilyn buddugoliaeth yn erbyn San Marino brynhawn Mawrth.

title: Tîm dan-19 Cymru yn cyrraedd yr elît


description: Nid yw porthladdoedd Cymru yn barod i ddelio ag effaith posib Brexit heb gytundeb, yn ôl y Prif Weinidog Carwyn Jones.

title: Carwyn Jones: 'Porthladdoedd ddim yn barod am Brexit'


description: Ymgyrchwyr iaith wedi beirniadu Cyngor Wrecsam am beidio â chyfieithu rhai o arwyddion ffordd y sir.

title: Beirniadu arwyddion ffordd uniaith Saesneg yn Wrecsam


description: Busnesau mawr fel Boots, Santander, BT, Lidl a Marks & Spencer yn dweud fod y Gymraeg yn denu cwsmeriaid newydd.

title: Cwmnïau mawr yn dweud eu bod yn elwa o'r Gymraeg

maintext:
Image copyright Getty Images Image caption Mae Lidl wedi wynebu beirniadaeth yn y gorffennol am eu polisi iaith yng Nghymru
Mae nifer o gwmnïau mawr wedi dweud fod yr iaith Gymraeg yn help i ddenu cwsmeriaid newydd.
Mewn adroddiad busnes newydd, mae cwmnïau fel Boots, Santander, BT, Lidl a Marks & Spencer yn dweud fod y Gymraeg o fantais i ehangu eu busnes yng Nghymru.
Dros y misoedd diwethaf mae Tîm Hybu Comisiynydd y Gymraeg wedi cynnal arolwg gyda busnesau mawr, bach a chanolig yma am eu hagweddau tuag at ddefnyddio'r Gymraeg.
Roedd mwyafrif clir yn dweud bod y Gymraeg yn fanteisiol iddyn nhw, meddai'r adroddiad.
Mae ambell un o'r cwmnïau sy'n cael eu cynnwys yn yr adroddiad wedi cael eu beirniadu yn y gorffennol am eu perthynas gyda'r Gymraeg.
'O fudd i'n henw da'
Cafodd yr ymchwil ei gynnal rhwng mis Ionawr a mis Mawrth eleni, gan gynnwys barn 82 o arweinwyr busnes ledled Cymru.
Yn ôl yr adroddiad, Defnyddio'r Gymraeg - yr achos busnes, mae:
76% yn cytuno neu'n cytuno'n gryf bod defnyddio'r Gymraeg yn denu cwsmeriaid;
82% yn cytuno neu'n cytuno'n gryf bod defnyddio'r Gymraeg yn ychwanegu gwerth at gynnyrch neu wasanaeth;
84% yn cytuno neu'n cytuno'n gryf bod defnyddio'r Gymraeg yn gwella brand y busnes;
16% oedd yn cytuno neu'n cytuno'n gryf bod yr iaith Gymraeg wedi llesteirio'r busnes.
Dywedodd Gareth Davies, Cyfarwyddwr Rhanbarthol Lidl, eu bod yn "hynod falch o fod yn rhan o'r cymunedau rydym yn gweithredu ynddynt".
"Dyma pam rydym wedi cyflwyno arwyddion dwyieithog ym mhob un o siopau Lidl yng Nghymru," meddai.
Mae'r tîm hybu yn rhoi cefnogaeth a hyfforddiant i fusnesau ac elusennau i ddatblygu'r Gymraeg ym myd busnes.
Image copyright Getty Images Image caption Yn 2016 roedd dadl am y defnydd o'r gair 'Foodhall' yn siop Marks & Spencer yn Aberystwyth
Dywedodd John Turner, Pennaeth Rhanbarthol Marks and Spencer: "Heb os mae ein cwsmeriaid eisiau gwasanaeth Cymraeg, ac mae angen i ni felly gwrdd â'u disgwyliadau.
"Efallai na fydd hi bob amser yn hawdd egluro hyn i'm cydweithwyr y tu allan i Gymru. Ond mae tystiolaeth yn dangos sut mae'r Gymraeg o fudd i'n henw da a'i bod yn gallu ennill mwy o gwsmeriaid i'n siopau."
Y Gymraeg yn 'arf masnachol'
Dywedodd Gethin Edwards, sy'n arwain gwaith y Tîm Hybu, fod yna "wastad risg" wrth fynd ati i gomisiynu arolwg.
Ond dywedodd mai dim ond 24% o'r holl fusnesau yr oedd swyddfa Comisiynydd y Gymraeg wedi dod i gyswllt a nhw yn y gorffennol.
"Beth sy'n galonogol yw bod yr ymchwil yma'n dangos bod awydd i ddefnyddio'r Gymraeg fel arf masnachol ac i sefyll mas mewn byd cystadleuol," meddai.
Yr wythnos yma bydd y tîm hybu yn cynnal brecwastau busnes ledled Cymru i drafod canfyddiadau'r ymchwil - yng Nghaerdydd, Aberystwyth a Bae Colwyn.


description: Clwb Hwylio Bae Caerdydd wedi cael dirwy o £40,000 ar ôl i ddau gwch daro'n erbyn ei gilydd gan adael merch gyda niwed i'w hymennydd.

title: Dirwy o £40,000 i glwb hwylio


description: Cyn chwaraewr pêl-droed rhyngwladol wedi penderfynu gwerthu'r pâr o esgidiau diwethaf iddo wisgo ar gae pêl-droed mewn ocsiwn a rhoi'r elw tuag at elusen iechyd meddwl.

title: Cyn bêl-droediwr yn rhoi esgidiau i elusen iechyd meddwl


description: Ysgrifennydd Cymru Alun Cairns yn cyfaddef fod ganddo rai amheuon ynglŷn â chytundeb Brexit Llywodraeth y DU.

title: Cytundeb Brexit: 'Rhai amheuon' gan Alun Cairns


description: Dyn 50 oed wedi cael ei arestio ar ôl i ddyn oedd yn cerdded ei gi gael ei saethu yng Nglyn Ebwy dros y penwythnos.

title: Arestio dyn dan amheuaeth o geisio llofruddio cerddwr


description: Y darlledwr Roy Noble sy'n hel atgofion o ddyddiau cynnar gorsaf Radio Wales

title: Radio Wales yn 40: Atgofion Roy

maintext:
Mae gorsaf genedlaethol Saesneg Cymru, Radio Wales, yn dathlu 40 mlwyddiant ar 13 Tachwedd.
Cyn y dyddiad hwnnw roedd y gwasanaeth Radio 4 Wales, a gyda darlledu Radio 4 yn cael ei ledaenu dros Brydain fe benderfynwyd creu gorsaf genedlaethol i Gymru, blwyddyn wedi i'r BBC sefydlu Radio Cymru.
Rhywun sydd wedi bod yn llais cyfarwydd ar orsaf Radio Wales ers 1980 yw Roy Noble. Cafodd Cymru Fyw air gyda Roy i'w holi am rai o'i atgofion o ddyddiau cynnar yr orsaf.
Roeddwn i'n brifathro ar y pryd ac wedi mynd nôl i'r brifysgol i wneud gradd uwch. Roedd 'na hysbys yn y Western Mail yn chwilio am gyflwynydd i Radio Wales. Doedd e ddim yn glir iawn beth oedden nhw mo'yn, ac o'n i'n meddwl bo' nhw wedi gorfod ei roi e yn y papur ond bod rhywun bownd o fod fewn golwg gyda nhw - yn perthyn i rywun neu yn gysylltiedig 'da rhyw bwyllgor.
Felly nes i ddim rhoi cais i mewn, ond nes i yrru tudalen i mewn gydag ond dau air arno fe - 'Roy Noble'. Nes i yrru'r un dudalen fewn y diwrnod wedyn, a'r diwrnod ar ôl hynny a'r diwrnod ar ôl hynny am gwpl o wythnose.
Pan o'n i dipyn bach mwy dewr nes i dorri llunie mas o ryw gylchgrawn o fois golygus a nes i roi ar y daflen 'dyma fi yn Acapulco' neu 'dyma fi yn y Queen's Garden Party', gan roi disgrifiad o'n hun. Yn y pen draw, wedi tri mis mi gysyllton nhw 'da fi, achos o'n i wedi dechrau rhoi fy rhif ffôn fewn.
Wedi i mi gyrraedd d'wedon nhw er bod cannoedd wedi gwneud cais doedd y swydd heb ei lenwi oherwydd rhyw doriadau yn y BBC, ond gan bo' fi yno fe athon nhw a fi o gwmpas i gael sgwrs 'da ambell i gynhyrchydd. Roedd fy nhroed i mewn cyn belled yn y drws fel bod nhw methu cael e mas.
Image caption Roy yn nyddiau cynnar Radio Wales
Cyn Radio Wales roedd 'Radio 4 Wales' yn darlledu mewn ffordd eithaf difrifol â phynciau a thôn difrifol iawn, gyda darlledwyr fel Vincent Kane yn cyflwyno yn y bore. Ond pan ddechreuodd Radio Wales fe benderfynodd Teleri Bevan, y golygydd rhaglenni cyntaf, newid naws a chyfeiriad yr orsaf.
Dwi'n cofio un o'r pethau cyntaf ar yr orsaf oedd parot roedden nhw'n dweud oedd yn gallu siarad, ond dwedodd e ddim gair, methu gwneud sŵn o gwbl!
Roedd y newid yma yn ormod i rai pobl, ac yn cael ei ystyried yn eithaf controversial, gydag ambell i gwyn yn dod mewn. Roedd hi'n ddewr i barhau gyda'r cyfeiriad mwy ysgafn.
Image caption Roy gyda'i gyd-gyflwynydd, Frank Hennessey
Ddes i at yr orsaf, ac wedi hynny daeth Frank Hennessey, Owen Money a Ray Gravell. O'n i'n gweithio yno unwaith yr wythnos am bum mlynedd yn gwneud rhaglen Letter from Aberdare, ac yn cyfuno hyn gyda fy swydd fel prifathro, ac o'n i'n camu fewn pan oedd eraill yn yr orsaf yn cael gwyliau.
Wnes i weithio yno yn llawn amser o 1985, ond roedd hi wedi cymryd blwyddyn i fi wneud fy meddwl lan a derbyn y cynnig. Roedd gen i swydd dda fel prifathro felly roedd hi'n benderfyniad anodd.
Image caption Roy yng nghwmni Owen Money a Lisa Barsi
Cymeriadau'r orsaf
Roedd Rob (Brydon) yno yn gwneud rhaglen gydag Alan Thompson, ac yn y pen draw fe ddywedodd rhyw olygydd wrtho fod ganddo ddim dyfodol yn yr orsaf. Felly aeth Rob i Lundain a dechrau gweithio yn lleisio hysbysebion ac ati, aeth ymlaen o fanno a sbïwch arno fe nawr.
Dwi dal mewn cysylltiad gyda Rob. Fethes i ei sioe e yn ddiweddar oherwydd mod i'n dost, ond mae e wedi bod yn tecstio ac yn holi am fy iechyd ers hynny. Mae e'n fachan sy'n fodlon rhoi amser i chi.
Image caption Rob Brydon, a ddaeth yn seren wedi'r gyfres deledu 'Marion and Geoff', cyn mynd mlaen i 'Gavin and Stacey' a 'The Trip', ymysg llwyddiannau eraill
Odd Grav (Ray Gravell) ar ben ei hunan, doedd dim dal beth oedd e am ei ddweud. Roedd e'n ffrind da ond gyda phroblem hunanhyder mawr.
Dwi'n cofio darlledu i Radio Wales gyda fe mas yn Nulyn. Athon ni mas am ddiod, ac wedyn yn y gwesty am 3.30 y bore ges i alwad ffôn, "Roy? Grav sy' yma" "Ie Grav, be ti mo'yn?" atebais i. Gofynnodd e "dwed wrtha i, be ti'n meddwl amdanaf i rili?"... roedd ei ysbryd yn isel.
Y bore wedyn nes i dalu, ac fe ddwedodd y bobl yn y dderbynfa bod arna i arian bil ffon. O'n i wedi galw fy ngwraig a Mam, achos o'dd hi'n wael pryd hynny. Daeth y bil i tua 11 Punt Wyddelig (roedd hyn cyn dyddie'r Euro). Gofynnodd Grav i fi "Sta fi ddim punts ar ôl, elli di dalu drosta i a 'nai dalu chdi nôl pan fyddwn ni gartref?" "Wrth gwrs" dwedais i, doedd gen i ddim problem 'da hynny... 165 punt oedd ei fil ffôn o'r noson honno! Roedd e wedi ffonio pawb oedd yn fodlon gwrando arno. Roedd e'n fachan caredig iawn, ac yn gymydog hyfryd.
Image caption Frank Hennessey sydd dal gyda rhaglen boblogaidd ar Radio Wales, a'r cyn-chwaraewr rygbi a darlledwr Ray Gravell, a fu farw yn 2007
Dwi bellach yn darlledu unwaith yr wythnos, brynhawn dydd Sul. Mae gan Frank (Hennessey) raglen nos Sadwrn, a hefyd mae gan Beverley Humphreys raglen hyfryd ar nos Sadwrn.
Mae Owen Money wedi cael ail wynt wedi cyfnod o salwch hefyd, yn boblogaidd ac mae e yn ddiddanwr hefyd. Ni gyd yn ffrindiau mawr ac mae'n drueni mawr fod Grav wedi mynd.
Image caption Y cyflwynydd a'r diddanwr poblogaidd o Ferthyr, Owen Money
Cystadleuaeth heddiw
Pan gychwynnon ni doedd dim gymaint o gystadleuaeth â sydd heddiw. Mae dylanwad cyfryngau cymdeithasol yn enfawr heddiw, a faint o bobl ifanc sy'n gwrando ar y radio o gwbl? Maen nhw'n cal popeth maen nhw eisiau o'r ffôn.
Felly mae'n anodd, achos oedd ffigyrau oedd ganddom ni ers talwm yn uchel iawn, ond mae'r amodau heddiw wedi newid.
Yn bersonol, ac mae Frank wedi dweud wrtha i hefyd wrth edrych nôl ar yr 80au i'r 00au cynnar, rwy'n credu gafon ni the best of times; roedd e wir yn gyfnod aur.


description: Cwest yn clywed bod dau ddyn 'yn ôl pob tebyg' wedi neidio oddi ar Bont y Borth ddyddiau cyn i'w cyrff ddod i'r lan ger Ynys Llanddwyn.

title: Cyrff traeth Malltraeth: Dau ddyn 'wedi lladd eu hunain'


description: Yr Eisteddfod Genedlaethol yn cyhoeddi bod Prifwyl Caerdydd eleni wedi gwneud colled ariannol o bron i £300,000.

title: Eisteddfod Caerdydd wedi gwneud colled o £290,000

maintext:
Image caption Mae'r Eisteddfod yn honni bod tua hanner miliwn o ymwelwyr wedi mynychu'r Brifwyl eleni
Mae'r Eisteddfod Genedlaethol wedi cyhoeddi bod Prifwyl Caerdydd eleni wedi gwneud colled ariannol o bron i £300,000.
Dywedodd y sefydliad eu bod wedi gwneud "diffyg ariannol gweithredol o £290,139" ac mai'r Eisteddfod fydd yn ysgwyddo'r golled yma.
Dyma oedd y tro cyntaf i'r Eisteddfod gynnal gŵyl heb faes, ac mae'r trefnwyr yn dweud mai costau diogelwch sydd wedi arwain at y diffyg.
Dywedodd prif weithredwr yr Eisteddfod bod Prifwyl Bae Caerdydd yn "fuddsoddiad sydd wedi, ac sy'n parhau i newid agweddau pobl y brifddinas a thu hwnt tuag at yr iaith".
'Hanner miliwn o ymwelwyr'
Dywedodd yr Eisteddfod mewn datganiad bod "diogelwch ymwelwyr yn hollbwysig" a gan nad oedd maes traddodiadol "bu'n rhaid buddsoddi'n helaeth mewn swyddogion ac elfennau diogelwch eraill".
Ychwanegodd yr Eisteddfod bod Prifwyl Caerdydd wedi denu "mwy o ymwelwyr nag erioed o'r blaen".
Image caption Dywedodd Betsan Moses bod "cynnal Eisteddfod arbrofol yn heriol ac yn risg"
Mae'r sefydliad yn honni bod amcangyfrifon yn awgrymu bod tua hanner miliwn o ymwelwyr wedi mynychu'r Brifwyl eleni, ble mai tua 150,000 sy'n ymweld fel arfer.
Daeth y cyhoeddiad am y ffigyrau yng nghyfarfod Cyngor yr Eisteddfod yn Aberystwyth ddydd Sadwrn.
'Buddsoddiad strategol'
Dywedodd prif weithredwr yr Eisteddfod, Betsan Moses: "Drwy gynnig mynediad i ran helaeth o'r maes yn rhad ac am ddim, roedd eleni'n fuddsoddiad strategol yn yr iaith gennym ni, ac fe ddaeth yr ymwelwyr cyfarwydd a newydd i gefnogi.
"Am gost o lai na £1 ychwanegol i'r Eisteddfod am bob ymwelydd newydd, llwyddwyd i ddenu cannoedd o filoedd o bobl i brofi gŵyl sy'n ddathliad eclectig a chyfoes o'n hiaith a'n diwylliant."
Ychwanegodd Ms Moses bod "cynnal Eisteddfod arbrofol yn heriol ac yn risg".
"Mae hwn yn fuddsoddiad sydd wedi, ac sy'n parhau i newid agweddau pobl y brifddinas a thu hwnt tuag at yr iaith," meddai.


description: Busnesau yn elwa diolch i'r gyfres deledu boblogaidd The Crown.

title: Cyfres deledu yn rhoi hwb i Gaernarfon


description: Wyddoch chi pwy 'di pwy o ddiwylliant a hanes Cymru?

title: Cwis: Dod i 'nabod y Bywgraffiadur Cymreig


description: Y Prif Weinidog, Carwyn Jones, yn dweud nad yw wedi gweld 'wythnos fel hon' yn ei yrfa wleidyddol.

title: 'Ddim wedi gweld dim byd fel e mewn ugain mlynedd'


description: Galw bad achub o Gricieth ddwywiath mewn diwrnod I roi cymorth I gwch hwylio mewn trafferthion.

title: Galw'r bad achub ddwywaith mewn 5 awr


description: Buddugol adref i'r Dreigiau wrth i Jarred Rosser groesi'r llinell ddwywaith.

title: Pro 14: Y Dreigiau 18-12 Caeredin

maintext:
Image copyright Huw Evans agency Image caption Ryan Bevington o'r Dreigiau yn brwydro'n gryf drwy ddynion Caeredin
Roedd llawenydd mawr yng Nghasnewydd wrth i Ddreigiau Gwent sicrhau eu trydedd buddugoliaeth o'r tymor wrth guro Caeredin o 18 pwynt i 12.
Roedd yr ugain munud cyntaf yn un cymharol dawel a dim ond un gôl gosb i'r Dreigiau o droed Tovey oedd yn gwahanu'r ddau dîm.
Ond yr oedd y tîm cartref yn lledu'r bêl yn gyson ac yn y diwedd torrodd Jordan Williams drwy amddiffyn Caeredin cyn pasio'r bêl i Rosser ar y 22 ac fe groesodd yntau'r gwyngalch gyda Tovey yn cicio'n gywir a rhoi deg pwynt i'r Dreigiau.
Bu hynny yn gyfrwng deffro Caeredin ac fe lwyddodd Fife i groesi am gais yn y gornel cyn hanner amser.
Daeth ail gais i Rosser ar ôl 54 munud a llwyddodd Tovey gyda chic gosb arall i roi'r Dreigiau ar ddeunaw pwynt.
Ond gyda chwarter awr ar ôl croesodd Van Der Walt i Gaeredin.
Bellach roedd yna chwe phwynt yn gwahanu'r ddau dîm ond daliodd y Dreigiau eu tir a sicrhau buddugoliaeth sydd yn eu codi o waelod adran B y Pro 14.
Daeth y fuddugoliaeth iddynt tra bod eu hyfforddwr Bernard Jackman wedi ei wahardd o'r stadiwm am iddo wneud sylwadau annerbyniol am y dyfarnwr yn eu gêm yn erbyn Gleision Caerdydd ym mis Hydref.


description: Cymru yn gorfod bodloni ar yr ail safle ar ôl colli yng Nghaerdydd.

title: Cynghrair y Cenhedloedd: Cymru 1-2 Denmarc


description: Cabinet Cyngor Gwynedd yn trafod clustnodi dros £800,000 y flwyddyn i ofal dementia yn y sir.

title: Cyngor Gwynedd yn ystyried gwario ar ofal dementia


description: Ni fydd gwariant ar wasanaethau cyhoeddus yn dychwelyd i'r un lefel ag yr oeddent cyn y toriadau nes 2023, yn ôl arbenigwyr.

title: Pum mlynedd arall nes 'cynnydd go iawn mewn gwariant'


description: Cynghorau sir yn cytuno i ailedrych ar eu polisïau o sganio anifeiliaid anwes pan mae gweithwyr yn dod o hyd iddyn nhw.

title: Cynghorau i ailedrych ar bolisi sganio anifeiliaid anwes


description: Tîm rygbi'r gynghrair Cymru wedi llwyddo i gyrraedd Cwpan y Byd 2021 wedi buddugoliaeth gyfforddus dros Iwerddon yn Wrecsam.

title: Rygbi'r Gynghrair: Cymru 40-8 Iwerddon


description: Codi mwy o arian i Blant Mewn Angen yng Nghymru.


description: Mae gan y bwystfilod blewog Sblij a Sbloj gân a symudiadau i gael eich dosbarth yn ffit tra’n ymarfer tabl 5.

title: Tabl 5 yn Gymraeg gyda Sblij a Sbloj


description: AC yn dweud y byddai caniatáu i Tommy Robinson ymuno â rhengoedd UKIP yn rhoi sail i honiadau fod y blaid yn symud ymhellach i'r dde.

title: Ffrae UKIP dros aelodaeth Tommy Robinson

maintext:
Image copyright Getty Images Image caption Tommy Robinson - cyn arweinydd yr EDL
Byddai caniatáu i Tommy Robinson ymuno â rhengoedd UKIP yn rhoi sail i honiadau fod y blaid yn symud ymhellach i'r dde, yn ôl un o Aelodau Cynulliad y blaid Michelle Brown.
Mae arweinydd UKIP Gerard Batten wedi galw am newid rheolau'r blaid er mwyn caniatáu i Mr Robinson, cyn ymgyrchydd gyda'r English Defence League (EDL) ymuno. Mae e am i aelodau'r blaid gael pleidlais ar y mater.
Mae safbwynt Mr Batten yn cael ei gefnogi gan Gareth Bennett, arweinydd UKIP yn y Cynulliad Cenedlaethol.
Dywedodd Mr Batten fod angen i Ms Brown, sy'n cynrychioli rhanbarth Gogledd Cymru, gael ei chynghori yn well.
Mae AC arall, David Rowlands, hefyd yn dweud na ddylid caniatáu i gyn arweinydd yr EDL ymuno â UKIP.
Dywedodd Ms Brown ei bod wedi synnu bod "unrhyw wleidydd Cymreig" yn cefnogi Mr Robinson sy'n ymgyrchydd gwrth-Islam.
Ar hyn o bryd mae UKIP yn gwahardd aelodau o'r BNP a'r EDL rhag ymuno â nhw.
Mae disgwyl i Pwyllgor Gweithredol UKIP drafod cynnig Mr Batten ddydd Sul.
Image copyright UKIP Image caption Dywed Michelle Brown AC ei bod wedi ei synnu
Mewn e-bost at aelodau ei blaid dywedodd Mr Batten y byddai Mr Stephen Yaxley-Lennon (enw iawn Tommy Robinson) yn ased i'r blaid.
Dywedodd Michelle Brown nad yw hi yn erbyn cynnal pleidlais mewn egwyddor "ond byddai caniatáu i gyn aelod o'r BNP a'r EDL i ymuno yn fêl ar fysedd ein gwrthwynebwyr, ac yn rhoi peth sail i honiadau ein bod yn symud i'r dde."
Ychwanegodd fod gan Mr Robinson record droseddol am ymosod, defnyddio cyffuriau a thwyll.
Dywedodd Mr Rowlands y gallai caniatáu aelodaeth i Mr Yaxley-Lennon, weld eraill yn gadael y blaid.
Ond cred Gareth Bennet ei fod yn iawn i aelodau'r blaid gael hawl i leisio eu barn "a byddwn i yn cefnogi ei ddymuniad i ymuno â'r Blaid."
Yn ôl Mr Batten roedd gan Ms Brown hawl i'w barn "ond rwy'n credu ei fod yn anghywir ac wedi ei chynghori yn wael."
Yn ddiweddar fe gafodd honiadau o ddirmyg llys yn erbyn Mr Robinson eu cyfeirio at y Twrne Cyffredinol.
Yn Mai 2018 fe gafodd Ms Brown ei gwahardd o'r Cynulliad am wythnos fel cosb am wneud sylw hiliol am AS Llafur.


description: Mae Bartley Bluebird, masgot Dinas Caerdydd yn Hynod Chwim! Tybed all eich dosbarth gadw’r curiad i’w symudiadau i dabl 3?


title: Gweinidogion Cymru ddim yn cefnogi cynllun drafft Brexit

maintext:
Image caption Mae Llywodraeth Cymru am i'r DU aros o fewn yr Undeb Tollau
Dyw Llywodraeth Cymru ddim yn cefnogi'r cytundeb drafft ar Brexit yn ei ffurf bresennol, yn ôl Ysgrifennydd Cyllid Cymru.
Roedd Mark Darkeford yn siarad ar ôl i weinidogion o San Steffan a'r gwledydd datganoledig gwrdd yn Llundain ddydd Llun.
Dywedodd Mr Drakeford fod y cyfarfod wedi bod yn un o "drafod plaen" ond bod neges glir wedi ei rhoi fod rhaid i weinidogion Bae Caerdydd fod ynghlwm wrth unrhyw drafodaethau yn y dyfodol am y berthynas gyda'r UE.
Dywedodd David Lidington, Gweinidog Swyddfa Cabinet San Steffan, fod y trafodaethau wedi mynd i'r afael â'r mater dan sylw.
Cyn cyfarfod cydbwyllgor gweinidogol y llywodraethau datganoledig roedd Mr Lidington wedi gofyn am gefnogaeth Llywodraethau Cymru a'r Alban i'r cytundeb drafft.
Dywedodd Mr Drakeford fod Llywodraeth Cymru am weld y DU yn parhau yn aelod o'r Undeb Tollau a'u bod am sicrhau "mynediad llawn a didramgwydd i'r Farchnad Sengl".
Mae disgwyl i bleidlais gael ei chynnal yn y Cynulliad i weld a yw ACau'n cefnogi'r cytundeb drafft.
Ond plediais aelodau Tŷ'r Cyffredin fydd yn y pendraw yn penderfynu ffawd y cytundeb.
Dywedodd Mr Drakeford ei fod wedi pwysleisio fod rhannau o'r cytundeb drafft yn cynnwys meysydd a phwerau sydd wedi eu datganoli i Gymru.
"Yn y cyd-destun yna, dyw gweinidogion o Loegr ddim mwy na gweinidogion o Loegr, nid ydynt yn weinidogion ar gyfer y DU, mae ganddynt gyfrifoldeb dros Loegr, felly mae angen i'n lleisiau ni a'n blaenoriaethau ni gael eu hadlewyrchu yn y trafodaethau."
Dywedodd Mr Lidington: "Mae llywodraethau Cymru a'r Alban wedi ei gwneud hi'n glir, fel roedd disgwyl iddynt wneud, y gwahaniaethau gwleidyddol sy'n bodoli o ran cyfeiriad y trafodaethau ynglŷn â'r dyfodol gydag Ewrop.
"Ond fe gafwyd trafodaethau gwerthfawr ynglŷn â'r newidiadau byddant yn hoffi eu gweld i'r cytundeb drafft - y pethau maen nhw'n credu sydd angen eu pwysleisio yn fwy.
"Rwyf wedi addo y bydd eu daliadau yn cael eu lleisio yn uniongyrchol i'r prif weinidog a'i thîm."


description: Cyngor Ceredigion i gynnal ymchwiliad annibynnol ar ôl derbyn cwynion gan gyn-aelodau staff Ysgol Uwchradd Aberteifi.

title: Cynnal ymchwiliad annibynnol i Ysgol Uwchradd Aberteifi


description: Mwy o bwysau ar ysgolion i sicrhau bod gwisgoedd ysgol fforddiadwy ar gael i blant yn sgil canllawiau "cryfach" newydd.

title: Canllaw newydd i wneud gwisg ysgol yn 'fwy fforddiadwy'

maintext:
Image caption Mae'r canllawiau yn croesawu cynlluniau ailgylchu gwisgoedd fel un Ysgol Glan Morfa
Bydd mwy o bwysau ar ysgolion i sicrhau bod gwisgoedd ysgol fforddiadwy ar gael i blant yn sgil canllawiau "cryfach" newydd.
Mae Llywodraeth Cymru'n gofyn am farn disgyblion a rhieni am y canllawiau, fyddai hefyd yn dweud na ddylai ysgolion ofyn am eitemau dillad penodol yn ôl rhyw.
Cyrff llywodraethu ysgolion unigol sy'n penderfynu ar bolisïau dillad plant ar hyn o bryd, ond bydd canllawiau newydd y llywodraeth yn statudol felly bydd yn rhaid i ysgolion ddangos eu bod wedi eu hystyried.
Dywedodd yr Ysgrifennydd Addysg, Kirsty Williams, nad yw'n "briodol bellach" i ysgolion rhestru dillad gwahanol i fechgyn a merched.
Ailgylchu gwisgoedd
Ychwanegodd mai'r nod oedd sicrhau bod yr argymhellion newydd "yn gyfoes ac mor gryf â phosib".
Bwriad y llywodraeth yw rhoi mwy o bwysau ar ysgolion i ystyried gwisgoedd fforddiadwy, a bod rhieni yn gallu cael gafael arnyn nhw'n hawdd.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Beth yw barn plant Ysgol Glan Morfa ar wisg ysgol?
Yn Ysgol Gynradd Glan Morfa yn ardal Sblot yng Nghaerdydd mae cynllun ailgylchu gwisgoedd ysgol ar waith, ac yn ôl Delyth Mullane, sy'n gyfrifol am y cynllun, mae'n effeithiol iawn.
Dywedodd bod pobl yn defnyddio'r gwasanaeth am wahanol resymau - mae rhai eisiau siwmper i gymryd lle un sydd wedi'i cholli, ac eraill yn awyddus i ail-ddefnyddio yn hytrach na phrynu un newydd.
"Mae cyn-ddisgyblion neu blant sydd wedi tyfu allan o'u dillad yn dod â nhw aton ni," meddai Ms Mullane.
Mae siwmperi a chardiganau porffor ar gael i'r rhieni i brynu am bunt yn yr ysgol.
'Ardal ddifreintiedig'
Ychwanegodd Ms Mullane bod sicrhau fod opsiwn fforddiadwy gan rieni mewn ardal ddifreintiedig o Gaerdydd yn rheswm pwysig dros sefydlu'r cynllun.
"Chi'n dod i adnabod y rhieni, a dwi'n dueddol o fynd atyn nhw a dweud bod stoc newydd mewn gen i," meddai.
"Ni mewn ardal ddifreintiedig, a ni wedi gwneud hyn ers blynyddoedd - ers dechrau'r ysgol."
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Dywedodd pennaeth Ysgol Glan Morfa, Meilir Tomos bod gwisg ysgol yn atal "sioe ffasiwn"
Mae pennaeth Ysgol Glan Morfa, Meilir Tomos, wedi ymdrechu i sicrhau nad oes rhaid i rieni wario gormod ar ddillad i'w plant.
"Mae 'na opsiwn i rieni brynu gwisg ysgol o amryw o lefydd oni bai am y siwmperi sydd â'r logo arnyn nhw, ond mae dau draean o'r wisg ysgol yn fforddiadwy dros ben," meddai.
Yn ôl y canllawiau newydd, mae pwyslais ar lywodraethwyr i ystyried eitemau a lliwiau sylfaenol ar gyfer gwisgoedd er mwyn sicrhau eu bod ar gael gan ystod o gyflenwyr, yn ogystal ag osgoi gofyn i deuluoedd brynu dillad drud fel blaseri a chapiau.
Mae awgrym hefyd y dylai bod modd gwnïo neu smwddio logos ar wisgoedd, yn hytrach na phrynu dillad gyda logos pwrpasol arnyn nhw'n barod.
Image caption Dywedodd Kirsty Williams nad yw'n briodol bellach i ysgolion gael dillad gwahanol i fechgyn a merched
Dywedodd Ms Williams bod angen caniatáu i blant unigol wisgo dillad i'r ysgol sy'n "hyrwyddo eu lles".
"Mae 'da ni amgylchiadau ble mae ysgolion yn rhestru gwisgoedd ysgol - dyma mae bechgyn yn ei wisgo, dyma'r hyn mae merched yn ei wisgo - ond nid yw hyn yn briodol bellach," meddai.
Dileu grant £700,000
Mae'r argymhellion hefyd yn dweud y dylai ysgolion fod yn hyblyg yn ystod tywydd eithafol, gan adael i ddisgyblion wisgo eu dillad addysg gorfforol mewn tywydd poeth iawn er enghraifft.
Daw hynny yn dilyn pryderon bod rhai ysgolion wedi bod yn rhy llym wrth orfodi polisi unffurf yn ystod tywydd poeth yr haf.
Cafodd Llywodraeth Cymru eu beirniadu'n gynharach eleni am ddileu'r grant gwisg ysgol gwerth £700,000.
Mae cynllun newydd wedi'i sefydlu fel rhan o'r Grant Datblygu Disgyblion sy'n caniatáu i blant mewn gofal a disgyblion sy'n cael prydau ysgol am ddim hawlio £125 tuag at ddillad ac offer chwaraeon.
Mae ar gael ar ddechrau'r ysgol gynradd ac uwchradd ac ar gyfer plant mewn ysgolion arbennig, canolfannau anghenion arbennig neu unedau cyfeirio disgyblion.


description: Criw ffilm o India sy'n bwriadu ffilmio yng Nghymru wedi cael trafferthion wrth geisio sicrhau fisa ar gyfer yr actorion.

title: Ceisiadau fisa i actorion Bollywood yn cael eu gwrthod


description: Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones yn rhoi tystiolaeth yn y cwest i farwolaeth Carl Sargeant ddydd Mercher.

title: Carwyn Jones i roi tystiolaeth yng nghwest Carl Sargeant


description: Saith ffaith ddifyr am Albania a'i thîm pêl-droed

title: Albania: Oeddech chi’n gwybod...?


description: Rhybuddion am wyntoedd cryf mewn grym ar gyfer rhannau helaeth o Gymru ddydd Mercher a dydd Iau.

title: Rhybudd am wyntoedd cryf ledled Cymru am ddeuddydd


description: Cyflwynydd Radio Cymru 2, Dafydd Meredydd, yn siarad am hunanladdiad ei ewythr ac effaith hynny ar ei fywyd a'i deulu

title: Y golled deuluol tu ôl i her Tashwedd Daf Du

maintext:
Mae hi'n fis Tashwedd, sef y mis pan mae dynion yn ceisio tyfu mwstash er mwyn codi arian i elusennau iechyd dynion.
Un sydd wedi bod yn tyfu ei flew eleni yw cyflwynydd Radio Cymru 2, Dafydd Meredydd, sydd yn gobeithio codi ymwybyddiaeth o broblemau iechyd meddwl ymysg dynion. Collodd ei ewythr i hunanladdiad pan oedd yn ifanc.
Yn y DU, mae dynion dair gwaith yn fwy tebygol o gymryd eu bywyd na merched.
Yma, mae Dafydd yn siarad am y golled a effeithiodd arno ef a'i deulu, a phwysigrwydd siarad am eich teimladau.
Image caption Dafydd Meredydd a'i fwstash arbennig ar ddiwedd mis 'Tashwedd'
Oedd tyfu mwstash ar gyfer Tashwedd yn dipyn bach o jôc ond 'nath o 'neud i fi feddwl fwy am iechyd dynion, yn arbennig hunanladdiad gan ddynion gan fod o'n rhywbeth sy' wedi effeithio fy nheulu i flynyddoedd yn ôl.
Pan o'n i tua deg mlwydd oed, collais fy Yncl Harry. 'Oedd o'n gymeriad hoffus tu hwnt, gyda hiwmor y chwarelwr. 'O'n i ddim yn cael cyfle i ddweud lot wrtho achos 'oedd o'n gymaint o dynnwr coes, yn gwneud i ni chwerthin drwy'r amser. Fasa rhywun byth, byth yn meddwl fasa fo'n rhywun oedd yn dioddef iselder nac yn cyrraedd y pwynt o ystyried hunanladdiad - ond eto, dyna beth wnaeth o.
A hyd heddiw 'does neb yn gwybod pam wnaeth o 'neud.
Cefndir caled
'Oedd ei gefndir o'n galed ac yn drist. 'Da ni'n deulu bach ac oedd o a'i wraig, Anti Jini, yn deulu agos, yn byw ychydig filltiroedd i fyny'r mynydd wrtho ni yn Ceunant, ar y mynydd uwchben Llanrug. 'Oedden nhw'n byw yn Nhŷ Uchaf sef y tŷ uchaf ar y mynydd - Harry Tŷ Uchaf oedd ei lysenw.
'Oedd bywyd yno'n galed - 'oedd o'n ffermwr defaid ac hefyd yn gweithio fel chwarelwr, yn cerdded ar draws y mynydd i'r chwarel i weithio. 'Oedd ganddo fo un bys oedd o'n methu sythu oherwydd fod llechen wedi torri ar draws ei law o.
Image copyright Dafydd Meredydd Image caption Yncl Harry ac Anti Jini
'Oedd o hefyd wedi profi colled - roedd ganddo un mab, John, fu farw'n ifanc. Roedd yn epileptic a bu farw yn ei ugeiniau cynnar.
Doedd dim arwydd o iselder. Dw i ddim yn meddwl fod o erioed wedi siarad am ei deimladau efo unrhyw un. Mi oedd 'na awgrym bod o'n dechrau mynd yn rhy hen i ffermio ar ochr mynydd, dw i ddim yn gwybod os oedd hwnna'n rhan o'r rheswm dros be' wnaeth o.
Teimlad o embaras
Dw i'n cofio'r diwrnod pan ddigwyddodd yr hunanladdiad. Dw i'n cofio eistedd ar dop y grisia a gwrando ar yr oedolion yn siarad ac 'o'n i'n gwybod fod rhywbeth yn wahanol am ei farwolaeth. Eto pan o'n i'n holi amdano fo, oedd pob dim yn hysh-hysh a neb eisiau siarad. Bron iawn bod 'na deimlad o embaras bod o wedi digwydd.
Beth 'nath 'neud iddo fo fynd i'r tywyllwch a theimlo taw dyna'r ffordd allan iddo fo?
'Tasa rhywun wedi siarad â fo a 'tasa fo wedi teimlo'n gyfforddus i siarad efo rhywun, siawns falle bydde fo wedi medru ffeindio help a fydda hyn ddim wedi digwydd.
Roedd yn sioc i'w wraig a bu hi'n byw efo ni yn y tŷ yn Llanrug am flwyddyn. Roedd yn gyfnod anodd iawn iddi hi a dw i'n cofio hi'n ddagreuol ar sawl achlysur. Oedd hi hefyd yn berson hyfryd - dynes radlon, llawn hiwmor. Hyd yn oed yn y cyfnod yma roedd lot o chwerthin ond doedd hi ddim yn siarad am yr hunanladdiad o gwbl.
Image copyright Dafydd Meredydd Image caption Dafydd Meredydd yn blentyn
Dw i ddim yn meddwl bod Yncl Harry o genhedlaeth oedd yn rhannu. Dw i'n meddwl amdano lot. Dw i'n gofyn y cwestiwn - pam? Beth 'nath 'neud iddo fo fynd i'r tywyllwch a theimlo taw dyna'r ffordd allan iddo fo? Mae'n rhyfedd.
'Da ni'n byw mewn oes wahanol rŵan ac mae pobl yn siarad - ond eto, pan wnaethon ni gychwyn y busnes Tashwedd yma, darllenon ni fod un dyn bob munud yn cymryd ei fywyd ei hun ar draws y byd. Mae 75% o hunanladdiadau ar draws Prydain gan ddynion.
Siarad am deimladau
Dw i'n cymharu fy hyn gyda fy ngwraig, sy'n agored iawn ac yn ffeindio hi'n hawdd i siarad am deimladau. Dw i ddim - pan mae rhywbeth yn fy mhoeni i, dw i ddim yn gweld hi'n hawdd i rannu gyda fy nheulu, ffrindiau na chydweithwyr. Dw i lot mwy tebygol o jest cario 'mlaen.
Dw i'n gobeithio os fyddwn i'n cyrraedd y pwynt yna, ar ôl meddwl am ein profiadau ni fel teulu ac am Yncl Harry, gobeithio fyddwn i'n fwy parod i chwilio am help ac i rannu a siarad gyda'r teulu yn gyntaf.
Image copyright Dafydd Meredydd Image caption Yncl Harry ac Anti Jini tu allan i Tŷ Uchaf, Ceunant
'Taswn i'n cael y cyfle i fynd yn ôl, dw i'n gobeithio fyddwn i'n medru siarad efo fo a gofyn sut mae o, achos doedd hwnna ddim yn rhywbeth oeddan ni'n gofyn bryd hynny.
'Taswn i wedi gofyn iddo fo, 'sut wyt ti'n teimlo? Oes 'na benderfyniad o dy flaen di, wyt ti'n mynd i orfod gadael y fferm, wyt ti'n mynd i orfod symud lawr i'r dyffryn, sut ti'n teimlo am hynny?', fydde' fo wedi medru rhannu wedyn.
Mae'n rhaid bod hynny wedi creithio, mae'n rhaid bod hynny wedi gadael ei ôl arno fo.
Neu jyst gofyn iddo am ei deimladau am golli ei fab yn hogyn mor ifanc. Mae'n rhaid bod hynny wedi creithio, mae'n rhaid bod hynny wedi gadael ei ôl arno fo. Ond doedd neb yn gofyn y cwestiwn, doedd 'na neb yn siarad am deimladau ac emosiynau yn y cyfnod yna.
Roedd o'n sioc. I fi mae'n fater sy' wedi gwneud i fi feddwl lot dros y blynyddoedd, amdano fo ac am beth sy'n gyrru rhywun i le sy' mor dywyll taw dyna yw'r opsiwn maen nhw'n teimlo sy' orau iddyn nhw. A ffeindio fo'n anodd dychmygu beth oedd o'n mynd trwyddo fo a theimlo'r tristwch mawr drosto fo a dros Anti Jini o ran colli ei mab ac wedyn colli ei gŵr.
Teimlad o dristwch mawr dros y ddau ohonyn nhw.
Hefyd o ddiddordeb


description: Tyst yn dweud bod lladron arfog wedi dod i mewn i fanc yng Ngorseinon "drwy'r to" cyn dianc o'r safle cyn i'r heddlu gyrraedd.

title: Galw heddlu arfog i ladrad banc Gorseinon, Abertawe


description: Disgwyl i gynlluniau canolfan forol gwerth £5.5m ym Mhorthcawl gael eu cymeradwyo gan gynghorwyr ddydd Iau.

title: Disgwyl cymeradwyo canolfan forol £5.5m ym Mhorthcawl


description: Cafodd gyfarfod cyhoeddus ei gynnal ym mhentref Llanfechell, Ynys Môn nos Fercher i drafod dyfodol ysgolion yr ardal.

title: Cyfarfod cyhoeddus i drafod dyfodol ysgolion gogledd Môn


description: Mewn cyfnod heriol i ddemocratiaeth yn y DU, Rhian Medi Roberts, sydd wedi bod yn rhan o wleidyddiaeth San Steffan ers 25 mlynedd, sy'n ateb cwestiynau Cymru Fyw.

title: 25 mlynedd o waith yn San Steffan


description: Bu farw Evan Jones wedi i fwrdd iechyd fethu a darparu gofal angenrheidiol i'w glwyfau, yn ôl adroddiad ombwdsmon.

title: Claf, 92, wedi marw ar ôl methiant i drin clwyf mewn ysbyty


description: Oedi'n debygol i gefnogwyr rygbi wrth i Gymru chwarae Awstralia mewn gêm brawf yn Stadiwm Principality ddydd Sadwrn.

title: Oedi'n debygol i deithwyr wrth i Gymru herio Awstralia


description: Cyngor cwnselwr Gwesty Aduniad, yr actores Gwen Ellis, ynglŷn â'r ffordd orau i fynd drwy ysgariad

title: Sut mae cadw perthynas dda wrth wahanu?

maintext:
Mae ysgaru yn un o brofiadau mwyaf poenus bywyd i lawer, gyda 42% o briodasau yng Nghymru yn gorffen mewn ysgariad. Mae'r gyfraith wedi newid eleni er mwyn gwneud ysgaru yn haws os nad oes gobaith i'r berthynas.
Mae'r actores Gwen Ellis wedi gweithio fel cwnselwr perthynas a theulu i Relate yng ngogledd Cymru ers 15 mlynedd ac mae'n ymddangos mewn rôl cwnselwr ar raglen Gwesty Aduniad ar S4C ar hyn o bryd.
Mae hi'n siarad â Cymru Fyw ynglŷn â sut i ymdopi yn ystod ysgariad a sut i gadw perthynas dda pan yw'r briodas wedi methu.
Image copyright S4C Image caption Mae Gwen i'w gweld mewn rôl cwnselwr ar Gwesty Aduniad ar S4C
Beth yw'r problemau cyffredin sy'n achosi i gyplau ysgaru?
Mae lot o bobl yn meddwl taw affair yw'r rheswm pennaf ac mae lot yn ysgaru oherwydd affair. Ond fel arfer mae affair yn digwydd oherwydd bod rhywbeth ddim yn iawn gyda'r berthynas. Mae pethau wedi mynd yn stale, dyw pobl ddim yn rhoi digon o amser ac ymdrech i'r briodas oherwydd bywyd - mae plant yn cyrraedd ac rydyn ni'n canolbwyntio mwy ar y plant nag ar y berthynas. Mae'n bwysig iawn i ganolbwyntio ar y berthynas.
Mae cyplau ifanc yn dweud 'dydyn ni ddim yn siarad gyda'n gilydd', 'da ni ddim yn cael amser'. Mae blynyddoedd ers iddyn nhw fynd allan gyda'i gilydd ac mae affair yn digwydd.
Ond mae pobl yn medru gweithio trwy affair. Mae pobl yn medru sylweddoli pam ei fod wedi digwydd. Mae'n brifo'n ofnadwy ond mae perthynas yn medru bod yn gryfach fel canlyniad.
Mae un yn dweud 'oen i'n meddwl bod ein perthynas ni'n wych' ac mae'r llall yn dweud 'sori, dydy e ddim yn gweithio'.
Anghytuno am arian a magu plant
Mae anghytuno am arian hefyd yn rheswm cyffredin dros ysgaru - sut mae rhywun yn gwario arian, pwy sy'n dod â arian i'r tŷ. Mae work-life balance hefyd yn rheswm - mae'r deinameg yn newid lot pan fo pobl sy'n gweithio oddi cartref yn dod yn ôl am gyfnod byr. Mae hynny'n medru bod yn anodd.
Yn aml 'dyw cyplau ddim yn cyd-fynd ynglŷn â sut mae magu plant. Pan mae'r plant yn cyrraedd mae'r ffocws ar y plant. Gall un aelod o'r bartneriaeth deimlo allan ohoni achos hynny.
Mae ysgaru yn aml yn digwydd pan fo'r plant wedi gadael y cartref neu pan mae pobl wedi ymddeol - 'Dydyn ni ddim wedi arfer bod gyda'n gilydd 24/7'. Mewn achosion felly fedrwn ni helpu ond weithiau mae'r craciau wedi digwydd blynyddoedd yn ôl a gwahanu ydy'r peth gorau i wneud.
Ein moto ni yw 'da ni'n meithrin perthnasau iach' a falle taw gwahanu yw'r peth iach i wneud.
Beth sy'n gwneud ysgariad mor anodd?
Fel arfer un sy' eisie ysgaru. Maen nhw wedi bod yn meddwl am y berthynas ers sbel, 'falle blynyddoedd. Mae'r llall yn meddwl bod pob dim yn iawn. Mae hynny'n gwneud i ti ofyn faint o gyfathrebu sy'n mynd 'mlaen yn y berthynas, sy'n dorcalonnus. Mae un yn dweud 'oen i'n meddwl bod ein perthynas ni'n wych' ac mae'r llall yn dweud 'sori, dydy e ddim yn gweithio'. Felly'r gwaith ydy helpu nhw i weld be sy' wedi digwydd i roi'r ddau ohonynt mewn pegynau ar wahân.
Gwaith cwnselwr yw helpu pobl i wrando ar ei gilydd.
Ac mae'n bosib fod un partner yn gadael i fod gyda rhywun arall. Mae'n boenus i'r ddau. Mae 'na lot o euogrwydd ynglŷn â gadael y briodas achos ti'n effeithio ar y teulu ti'n gadael, y plant a dy gyn-ŵr neu wraig.
'Proses o alaru'
Pan fo'r briodas yn methu mae person yn mynd drwy broses o alaru. Yr un fath yw'r teimladau a phan fo rhywun yn marw ond ei fod yn fwy annelwig oherwydd dy fod yn galaru perthynas.
Mae'n ofnadwy o gymhleth.
Sut all cwpl gadw'r ysgariad rhag fod yn rhy boenus?
Byddwch mor dryloyw a charedig efo'ch gilydd a phosib. Parchwch bod y berthynas yn newid. Weithiau mae'r partner sy' ddim eisiau gwahanu yn mynd i ymateb mewn ffordd hollol afresymol achos bod nhw wedi brifo.
Beth all cwpl wneud i gadw'r ysgariad rhag fod yn rhy boenus i blant?
Mae plentyn yn gallu mynd gam yn ôl o ran datblygiad pan fo ysgariad yn digwydd.
Mae'n beth da bod chi'n dweud wrth y plant efo'ch gilydd. Mae angen cytuno o flaen llaw beth chi'n mynd i ddweud. Mae'n bwysig i beidio lladd ar y llall, er mor anodd ydy e i beidio. Mae'n bwysig iawn i'r plant sylweddoli taw nid eu bai nhw ydy o bod mam a dad yn gwahanu.
Peidiwch dweud pethe fel 'ti'n union fel dy dad /dy fam', pethe mor hawdd i ddweud am eich bod dan straen. Trïwch weld y sefyllfa o safbwynt y plentyn.
Gwaith cwnselwr yw helpu pobl i wrando ar eu gilydd.
'Peidiwch â defnyddio'r plant fel llatai'
Beth 'dw i'n gweld lot ohono yw fod y plant yn tyfu i fyny i fod yn rhieni i'r rhieni sy'n ysgaru. Peidiwch â defnyddio'r plant fel llatai.
Trïwch bod yn sifil, mae'n help i fynd i wasanaeth cyfryngu (mediation) lle 'dach chi'n sôn am bethau fel 'sut ydyn ni'n mynd i 'neud y trefniadau, pwy sy'n mynd i weld y plant a phryd, sut ydyn ni'n mynd i rannu'r arian?'
Ar ôl dweud hynny mae plant yn gallu bod yn hyblyg iawn. Cyn belled fod gen ti un set o rheolau mewn un tŷ, mi fedri di gael set o reolau gwahanol yn nhŷ'r rhiant arall. Ac mae hynny'n iawn.
Un peth positif - dw i'n cofio gwneud coeden deulu estynedig efo hogan ifanc ac roedd lot o berthnasau wedi torri lawr yn ei theulu. Roedd 'na gymaint o linellau lliw yn mynd i aelodau estynedig o'r teulu, roedd yn hyfryd i'r plentyn weld fod cymaint o bobl yn ei bywyd hi oedd ddim yn deulu gwaed ond oedd yn ei charu hi. Mae hwnna wedi aros yn fy nghof.
Cyngor am sut i gadw perthynas dda
Ewch i weld cwnselwr, naill ai ar ben eich hun neu efo'ch partner achos ni'n cynnig gofod diogel er mwyn cynnal y sgyrsiau anodd.
Edrychwch ar ôl eich hun - os ydy bywyd yn edrych yn ddu, gofynwch am help gan deulu neu ffrindiau.
Chwiliwch am gyngor - yn anffodus mae lot o bobl wedi bod trwy brofiad tebyg. Mae 'na hefyd lot o fforyms arlein lle mae pobl yn rhannu profiadau.
Cofiwch am les y plant. Os oes plant, mae'n bwysig cyfathrebu gyda'ch gilydd er eu lles nhw. Cadwch at y trefniadau a pheidiwch â gadael y plant i lawr.
Cofiwch taw proses o alaru ydy e ac mae 'na ddiwedd i'r peth. Pan chi'n galaru mae lot o wahanol emosiynau - dicter, tristwch, gwadu, bargeinio - a gall gymryd blwyddyn neu ddwy go lew.
Mwy ar Cymru Fyw
Cymorth pellach


description: Manon Paschalis, sy'n gyfrifol am Cylch Meithrin y Parc yng Nghaerdydd, yn dweud bod plant iau yn aml yn gallu cael budd o fod yng nghwmni rhai hŷn.

title: 'Plant iau yn cael budd o fod yng nghwmni plant hŷn'


description: Gwasanaeth Erlyn y Goron yn dweud bod angen cynyddu nifer yr erlyniadau yn erbyn y rhai sy'n troseddu yn erbyn pobl hŷn.

title: 'Angen erlyn mwy' o droseddau yn erbyn pobl hŷn


description: Y dyfarnwr rygbi Nigel Owens yn canmol ymddygiad Gareth Thomas am ei "ddewrder" ar ôl ymosodiad arno oherwydd ei rywioldeb.

title: Nigel Owens yn canmol dewrder Gareth Thomas wedi ymosodiad


description: Cyn-chwaraewr rygbi rhyngwladol yn diolch am gefnogaeth ar ôl iddo ddioddef ymosodiad yng Nghaerdydd dros y penwythnos.

title: Gareth Thomas yn ddiolchgar am gefnogaeth wedi ymosodiad


description: Yr actor Robert Blythe, oedd yn enwog am ei ran yn y gyfres gomedi High Hopes, wedi marw.

title: Teyrngedau i'r actor Robert Blythe

maintext:
Image caption Robert Blythe yn portreadu'r cymeriad Fagin yn y gyfres gomedi High Hopes.
Mae teyrngedau wedi eu rhoi i'r actor Robert Blythe, fu farw ddydd Mawrth.
Wedi ei fagu ym Mhort Talbot, un o'i rannau mwyaf adnabyddus oedd ei bortread o Fagin yn y gyfres gomedi High Hopes.
Ymddangosodd mewn nifer o gyfresi teledu, gan gynnwys The Lifeboat, Casualty ac A Poet in New York, a ffilmiau fel The Englishman Who Went Up A Hill But Came Down A Mountain, Rebecca's Daughters a There Be Dragons.
Cafodd yrfa hir ar lwyfan hefyd, gan berfformio mewn nifer o ddramâu i Theatr Clwyd.
'Ffrind agos'
Wrth roi teyrnged iddo, dywedodd yr actor ac awdur High Hopes, Boyd Clack, ei fod wedi colli ffrind agos, gan ei ddisgrifio fel dyn "ffraeth, swynol ac urddasol".
Bu'n briod â'r actores Iola Gregory, ac roedd ganddyn nhw ddwy ferch, yr actores Rhian Blythe, a'r cynhyrchydd teledu Angharad Blythe.
Yn ddiweddarach, priododd Naomi Blythe, ac roedd ganddyn nhw ddau fab, Sam a Jack Blythe.


description: Dynes bellach wedi marw ar ôl dioddef anafiadau difrifol mewn ymosodiad yn Llanbedr Pont Steffan ar 8 Tachwedd.

title: Dynes wedi marw yn dilyn ymosodiad difrifol yn Llanbed


authors:
James Williams
Gohebydd Brexit Bbc Cymru

description: Mae'r ffaith fod porthladdoedd Cymru wedi llofnodi gorchmynion gagio fel rhan o drafodaethau Brexit yn chwerthinllyd, yn ôl Plaid Cymru.

title: Gorchmynion gagio porthladdoedd yn 'chwerthinllyd'


description: Llys yn clywed bod dyn 18 oed wedi cael ei saethu'n farw ym Mhen Llŷn yn dilyn "difaterwch" tuag at reolau diogelwch gynnau.

title: Marwolaeth Llanbedrog: 'Gwn wedi'i drin â difaterwch'


description: Bydd cynllun newydd Heddlu Gwent yn cynnig cefnogaeth arbenigol i ddioddefwyr trais domestig ar benwythnosau am y tro cyntaf.

title: Cynllun i gefnogi dioddefwyr trais domestig yng Ngwent

maintext:
Image caption Bydd gweithwyr arbenigol nawr yn cydweithio â swyddogion ym mhencadlys Heddlu Gwent
Bydd dioddefwyr trais domestig yng Nghymru yn gallu derbyn cymorth arbenigol ar benwythnosau am y tro cyntaf, diolch i gynllun newydd gan Heddlu Gwent.
Cafodd 27,000 achos o drais domestig eu cofnodi yng Nghymru yn 2017, ond nid yw gweithwyr cefnogol arbenigol wedi gweithio tu allan i oriau swyddfa arferol o'r blaen.
O ddydd Gwener ymlaen bydd gweithwyr yn cefnogi swyddogion Heddlu Gwent wrth ddelio ag adroddiadau o drais domestig.
Dywedodd Cymorth i Ferched Casnewydd y bydd y cynllun yn sicrhau fod dioddefwyr yn ddiogel.
Mae Heddlu Gwent yn delio a thua 25 adroddiad o drais domestig yn ddyddiol.
Mae tua 40% o'r galwadau hyn yn cael eu gwneud gan unigolion sydd wedi galw o'r blaen, ac mae arbenigwyr yn amcangyfrif fod dioddefwyr yn profi rhwng 35 a 40 ymosodiad cyn cysylltu â'r awdurdodau.
Stori Lucy
Cafodd Lucy (enw ffug) ei cham-drin yn gorfforol ac yn emosiynol gan ei phartner am fwy na phum mlynedd.
Roedd e wedi ei gwahanu o'i theulu a'i ffrindiau yn ogystal â'i rhwystro rhag gweithio cyn ymosod arni un noson.
"Cefais i fy nghuro yn ofnadwy, wnaeth o daflu fi yn erbyn y drws ac yna glywes i fo yn y gegin. Roedd o'n chwilio am gyllell, Roeddwn i'n meddwl ei fod am fy lladd," meddai.
"Roedd rhaid i mi gael help. Doeddwn i ddim yn gwybod beth oedd am ddigwydd nesaf. Roeddwn i wedi cael digon."
Galwodd hi'r heddlu tu ôl i'w gefn a chafodd y dyn ei arestio yn ddiweddarach.
Wedi ei hysgwyd a'i hanafu, dywedodd Lucy nad oedd ganddi unrhywle i droi a byddai hi wedi croesawu unrhyw help gan arbenigwyr.
"Dwi'n credu y byddai'n bendant wedi bod o gymorth i mi. Doeddwn i methu chwilio am gymorth meddygol gan fod neb ar gael i edrych ar ôl y plant."
Mae Lucy bellach wedi dod â'r berthynas i ben ac wedi symud i ffwrdd er mwyn ailadeiladu ei bywyd.
Image caption Dywedodd Mr Maloney y bydd y cynllun o gymorth i swyddogion a dioddefwyr
Dywedodd Natalie Poole, Cyfarwyddwr Gweithredu Cymorth i Ferched Casnewydd: "Bydd ein staff ni wedi eu lleoli yn y stafell reoli yn ystod nosweithiau a phenwythnosau - yr amseroedd prysuraf - felly byddwn yn gallu ymateb yn syth pan ddaw'r alwad i mewn.
"Gallwn sicrhau fod dioddefwyr yn ddiogel, eu bod nhw'n ymwybodol o'r opsiynau sydd ar gael iddynt a'u bod nhw'n gallu cysylltu â gwasanaethau lleol yn eu hardal nhw."
Yn ôl Ditectif Brif Arolygydd Heddlu Gwent, Steve Maloney, bydd y gwasanaeth newydd yn galluogi'r llu i "wella'r gwasanaethau" y maen nhw'n gynnig i'r cyhoedd.


description: Adroddiad yn dweud bod 48% o'r trydan gafodd ei ddefnyddio yng Nghymru yn 2017 yn dod o ynni adnewyddadwy.

title: Hanner trydan Cymru'n dod o ynni adnewyddadwy


description: Wrecsam i herio Casnewydd ar y Cae Ras yn ail rownd Cwpan FA Lloegr.

title: Wrecsam i herio Casnewydd yng Nghwpan FA Lloegr


description: Mae haen o eira ar rai o'n mynyddoedd, beth yw'r rhagolygon Rhian Haf?

title: Eira ar y copaon... oes mwy ar y ffordd?

maintext:
Image copyright Malc Image caption Eira ar y copaon o gwmpas Cwm Idwal
Mae yna eira wedi disgyn ar yr ucheldiroedd yng Nghymru dros y diwrnod neu ddau ddiwethaf. Ond a oes mwy ar y ffordd?
Gofynnodd Cymru Fyw i'r cyflwynydd tywydd Rhian Haf beth sydd ar y gweill o ran y tywydd.
"Mae hi dal yn dymor yr hydref tan ddechrau Rhagfyr, pan fydd y calendr meteoroleg yn dynodi dechrau'r gaeaf," meddai Rhian Haf.
"Yn ôl y calendr astronomegol, 21 Rhagfyr fydd hynny.
"Does dim eira i ddod yn y dyddiau nesa. Fydd hi'n fwynach am gyfnod wrth i'r gwynt chwythu o'r de, ond yn oerach eto dros y penwythnos efo gwynt dwyreiniol, ac ar ddechrau wythnos nesa."
Image copyright Deiniol Image caption Mae eira wedi bod yng nghanolbarth Cymru dros nos hefyd - dyma Lanidloes
Ond yn ôl Rhian fydd hi ddim mor oer ag mae hi wedi bod yn ddiweddar.
"Mi fydd hi'n fwynach wrth i law gyrraedd o'r gorllewin ganol yr wythnos," meddai.
"Mae eira'n annhebygol yn y dyddiau nesa, gan y bydd hi'n sych ar y cyfan - dim ond rhai cawodydd o law yn y de."
Ond y cwestiwn mawr ydi a fydd hi'n bosib darogan os bydd hi'n 'Ddolig Gwyn'?
"Mae hi'n llawer rhy gynnar i gyhoeddi rhagolygon y Dolig, ond 'da ni'n llawer mwy tebyg o gael Pasg gwyn na Dolig gwyn!"
Os oes gennych chi luniau o rhai o gawodydd eira cynta' gaeaf, anfonwch nhw aton ni: cymrufyw@bbc.co.uk
Hefyd o ddiddordeb:


description: Yr amddiffynnwr Connor Roberts yn arwyddo cytundeb newydd gydag Abertawe, fydd yn ei gadw yn Stadiwm Liberty tan 2022.

title: Cytundeb newydd i Connor Roberts gydag Abertawe


description: Bydd rhai ffyrdd ar gau yng nghanol Caerdydd ddydd Sadwrn wrth i Gymru herio Tonga yn nhrydedd gêm cyfres yr hydref.

title: Cyngor i deithwyr cyn gêm rygbi Cymru v Tonga


authors:
Craig Duggan
Gohebydd Bbc Cymru

description: Yr Americanes wnaeth 'adfywio treftadaeth cwiltiau' yn penderfynu cau ei chanolfan yn y canolbarth.

title: Drysau Canolfan Cwiltiau Cymru yn cau am y tro olaf

maintext:
Image caption Mae arddangosfeydd o'r cwiltiau wedi cael eu cynnal am y degawd diwethaf
Bydd Canolfan Cwiltiau Cymru yn cau ei drysau am y tro olaf ddydd Sadwrn.
Mae arddangosfeydd o gwiltiau o'r bedwaredd-ganrif-ar-bymtheg a'r ugeinfed ganrif wedi cael eu gweld yn adeilad neuadd y dref Llanbedr Pont Steffan am y degawd diwethaf - ond nawr, mae'r fenyw wnaeth sefydlu'r ganolfan wedi penderfynu ei bod hi'n amser cau.
Yn wreiddiol o New England, pan ddaeth Jen Jones i Gymru am y tro cyntaf yn 1971 yn ei barn hi roedd diffyg gwerthfawrogiad o gwiltiau Cymreig traddodiadol ac ychydig o wybodaeth ynglŷn â threftadaeth cwiltio.
"Erbyn y 1970au roedd cwiltiau Cymreig yn cael eu hystyried yn hen bethau trwm, di-angen," meddai.
"Roedden nhw'n cael eu taflu allan neu'n cael eu defnyddio ar erddi llysiau, neu i atal drafft, neu'n cael eu rhoi ar dractorau neu ar anifeiliaid sâl. Ac roedd y rhain yn gwiltiau da!"
Dywedodd ei bod yn teimlo'n flin gyda'r hyn a welodd hi fel colled 'arteffactau anhygoel'.
Felly, dechreuodd hi gasglu'r cwiltiau - ac fe dyfodd ei chasgliad hyd nes iddo gyrraedd dros 400 o gwiltiau unigol ac unigryw.
"Yr hyn dwi'n ei garu amdanyn nhw yw'r cyfuniad o odrwydd a chelfyddyd fodern.
"Mae'n gyfuniad rhyfeddol sydd ddim i'w gael, dw i ddim yn meddwl, mewn unrhyw draddodiad arall"
Image caption Jen Jones: Y ddynes wnaeth godi proffeil y grefft o gwiltio
Ers sefydlu'r Ganolfan Cwiltiau Cymreig yn 2008 mae Jen wedi arddangos y cwiltiau yn neuadd y dref Llambed ac mewn llefydd eraill ar daith.
Mae'r arddangosfa olaf - 'Nos da / Goodnight' - yn edrych yn ôl ar yr holl arddangosfeydd dros y deng mlynedd ddiwethaf.
Mae Jen Jones yn cael ei hystyried fel y person wnaeth adfywio treftadaeth cwiltiau Cymreig yng Nghymru, yn ogystal â chodi proffil y grefft o gwiltio yn rhyngwladol.
Mae ei chasgliad yn cynnwys cwiltiau sydd wedi'u gwneud â llaw o'r 1850au - llawer yn ddyluniadau clytwaith.
Cafodd cwiltiau Cymreig eu llenwi'n aml gyda gwlân oedd wedi'i gasglu o gaeau neu byst ffens, yn ystod cyfnod pan fyddai pobl yn gorfod clytio a thrwsio'r ychydig oedd ganddyn nhw, a dim yn cael ei wastraffu.
Ond yn ystod yr ugeinfed ganrif fe dyfodd cwiltio, a chyrraedd ei anterth cyn yr Ail Ryfel Byd.
"Rhwng 1923, pan ddaeth y llywodraeth i helpu cwiltio yng Nghymru yn ystod y dirwasgiad, a dechrau'r rhyfel roedd yn ddiwydiant cartref llewyrchus," meddai Jen Jones.
"Fe wnaeth y cwiltwragedd fwy o arian bryd hynny nac erioed o'r blaen.
"Doedd y llywodraeth ddim yn talu am y cwiltiau ond roedden nhw'n helpu i gael hyd i brynwyr.
"Fe wnaeth y teulu brenhinol gomisiynu cwiltiau Cymreig, roedd boneddigion Caerdydd yn eu prynu a'r gwestai mawr, yn enwedig Claridges a brynodd y cwiltiau ar gyfer eu gwelâu.
"Dyma oedd yr oes aur i gwiltio ond fe ddaeth i ben pan ddechreuodd y rhyfel."
Image caption Cafodd y Ganolfan Cwiltiau Cymreig ei sefydlu yn 2008
Er bod y Ganolfan yn cau ddydd Sadwrn, bydd y siop yn parhau ar agor tan y Nadolig.
Ond sut mae Jen Jones yn crynhoi ei degawd o arddangos cwiltiau yn Llambed?
"Mae hi wedi bod yn wych, yn gyffrous ac yn ddigon i'ch gwylltio ar adegau - ond yn hynod ddiddorol trwy'r adeg ac rwy'n mynd i'w golli'n fawr iawn. Ond bydd yr ymwybyddiaeth o'r cwilt Cymreig yn parhau!"


description: Prynhawn siomedig i Abertawe yn Stadiwm Liberty wrth i Norwich lwyddo i fanteisio ar amddiffyn llac gan yr Elyrch.

title: Y Bencampwriaeth: Abertawe 1-4 Norwich City


authors:
Steffan Messenger
Gohebydd Amgylchedd Bbc Cymru

description: Cynllun Taliadau Sylfaenol i barhau yn 2020 fel bod gan ffermwyr "ddigon o amser i baratoi at ffordd newydd o weithio".

title: Ymestyn prif gymhorthdal ffermwyr am flwyddyn


description: Ydych chi'n gyfarwydd ag enwau Lladin yr anifeiliaid yma?

title: Cwis: Enwau Lladin anifeiliaid y gaeaf


description: Gyrrwr gweinidogol yn dweud bod Carl Sargeant wedi "beio'i hun" am golli'i swydd, yn dilyn y cyfarfod ble collodd ei le yn y cabinet.

title: Cwest: Carl Sargeant wedi 'beio'i hun' am golli ei swydd


description: Penderfynodd cwmni ariannol Refinitiv eu bod yn bwriadu cau'r safle yn Wrecsam fis Hydref.

title: Wrecsam: Cadarnhau colli 300 o swyddi


description: ASau o Gymru yn galw am "bwyllo" wrth i weinidogion ymddiswyddo o gabinet Llywodraeth y DU dros gytundeb drafft Brexit.

title: Galw am 'bwyllo' wrth i weinidogion cabinet ymddiswyddo

maintext:
Image copyright Reuters Image caption Dominic Raab yw un o'r gweinidogion sydd wedi ymddiswyddo
Mae ASau o Gymru wedi galw am "bwyllo" wrth i weinidogion Llywodraeth y DU ymddiswyddo dros y cytundeb drafft ar Brexit.
Ddydd Mercher, yn dilyn cyfarfod wnaeth bara dros bum awr, fe wnaeth y cabinet roi sêl bendith i gytundeb drafft y Prif Weinidog Theresa May gyda'r Undeb Ewropeaidd.
Ond bellach mae dau aelod o'r cabinet wedi ymddiswyddo yn dilyn y trafodaethau - yr Ysgrifennydd Brexit Dominic Raab a'r Ysgrifennydd Gwaith a Phensiynau Esther McVey.
Fore Iau fe wnaeth Mrs May araith yn Nhŷ'r Cyffredin yn amddiffyn y cytundeb.
'Dewis ffug'
Wrth siarad yn San Steffan ddydd Iau, dywedodd Mrs May y dylai ASau "feddwl beth sydd orau i'r wlad, a chefnogi" y cytundeb.
Ychwanegodd y byddai pleidleisio yn ei erbyn "yn mynd a ni 'nôl i'r cam cyntaf".
"Mae'r dewis yn glir: gadael heb gytundeb, mentro cael dim Brexit o gwbl, neu uno a chefnogi'r cytundeb gorau allwn ni ddod iddo," meddai.
Mewn ymateb dywedodd arweinydd y Blaid Lafur, Jeremy Corbyn fod y llywodraeth wedi croesi eu llinellau coch eu hunain, a gwneud "smonach" o'r trafodaethau.
Dywedodd hefyd nad oedd y cytundeb yn gwireddu "beth gafodd ei addo i'r wlad", ac nad oedd yn credu y byddai'r Senedd yn "derbyn y dewis ffug yma rhwng cytundeb gwael a dim cytundeb".
Dywedodd arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol, Syr Vince Cable y gallai ail refferendwm fod yn "ateb" i'r problemau sy'n wynebu Mrs May.
Fe wnaeth arweinydd yr SNP yn San Steffan, Ian Blackford gyhuddo'r prif weinidog o geisio "gwerthu cytundeb i ni sydd eisoes yn farw, a doedd ei Hysgrifennydd Brexit ddim hyd yn oed yn gallu ei oddef".
Dywedodd arweinydd y DUP yn San Steffan, Nigel Dodds nad oedd Mrs May "wedi gwrando", ac y byddai'r cytundeb yn golygu bod y DU yn gorfod derbyn "rheolau a deddfau eraill".
Wrth ymateb i gyhoeddiad Mrs May nos Fercher, dywedodd arweinydd Plaid Cymru yn San Steffan, Liz Saville Roberts bod y cytundeb yn "plesio neb".
'Problem anferth'
Yn ogystal â Mr Raab a Ms McVey, mae'r Is-weinidog yn Swyddfa Gogledd Iwerddon Shailesh Vara, yr Is-weinidog yn Swyddfa Brexit Suella Braverman, a'r Ysgrifennydd Seneddol Preifat i'r Gweinidogion Addysg Anne-Marie Trevelyan hefyd wedi ymddiswyddo.
Yn ei ymddiswyddiad fe ddywedodd Mr Raab na allai gefnogi'r cytundeb gan fod y cynigion ar gyfer y rheoliadau yng Ngogledd Iwerddon "yn peri bygythiad go iawn i gyfanrwydd y Deyrnas Unedig".
Ychwanegodd fod y trefniadau fyddai mewn lle i atal ffin galed rhag cael ei sefydlu yn Iwerddon hefyd yn golygu bod gan yr UE "feto dros ein gallu i adael".
Image copyright Getty Images Image caption Dywedodd Esther McVey nad oedd y cytundeb yn parchu canlyniad y refferendwm
Mae AS Ceidwadol Gorllewin Clwyd, David Jones - sy'n gyn-weinidog Brexit a chyn-Ysgrifennydd Cymru - yn un o'r rheiny sydd wedi datgan ei gefnogaeth i Mr Raab wedi ei ymddiswyddiad.
"Dwi'n meddwl fod y backstop yn broblem anferth ac fel mae o [Raab] wedi'i ddweud fe fyddwn ni mwy neu lai yn sownd yn yr undeb dollau yn ddiddiwedd," meddai.
"Mae hyn yn torri'r addewidion gafodd eu gwneud yn y maniffesto Ceidwadol.
"Mae'r prif weinidog wastad wedi bod yn glir na allwn ni drin Gogledd Iwerddon yn wahanol i weddill y DU, a dyma beth allai ddigwydd gyda'r cytundeb yma.
"Dwi'n meddwl fod Dominic yn hollol gywir. Doedd ganddo ddim opsiwn ond gadael ac rydw i'n ei gymeradwyo am wneud hynny."
Wrth drafod y cytundeb drafft, ychwanegodd: "Fydd y cynnig yma ddim yn cael ei basio yn y Senedd, a does dim pwynt parhau gydag o."
'Angen pwyllo'
Mae ASau Ceidwadol eraill fodd bynnag wedi herio'r farn honno, gydag AS Gorllewin Caerfyrddin a De Sir Benfro, Simon Hart yn dweud na fydd "cerdded i ffwrdd yn datrys unrhyw beth".
"Nawr yw'r adeg i bobl fod yn bwyllog, medrus a phroffesiynol," meddai ar raglen Victoria Derbyshire.
Dywedodd AS Mynwy, David Davies ei fod yn pryderu y gallai'r cyfan "orffen yn wael".
"Bydden i'n awgrymu bod angen pwyllo. Dwi ddim yn or-hoff o'r cynllun, ond os all rhywun ddweud wrtha i beth yw'r dewis arall byddai gen i ddiddordeb," meddai.
Ychwanegodd AS Preseli Penfro, Stephen Crabb - sydd hefyd yn gyn-Ysgrifennydd Cymru - nad dyma'r adeg i "gerdded i ffwrdd o'n cyfrifoldebau".


description: Dyn wnaeth grogi ei wraig a cheisio ffugio ei marwolaeth fel hunanladdiad yn cael ei garcharu am isafswm o 17 o flynyddoedd.

title: Carcharu llofrudd wnaeth geisio ffugio marwolaeth ei wraig


description: Jiilalka dambe ee Soomalida Maraykanka ayaa marba marka ka dambeysa waxay ku sii xoogeysanayaan ku lug lahaanshaha go'aannada la xiriira arrimaha waddanka.

title: Soddon sano ka dib, saamaynta ay Soomaalidu ku yeelanayso go’aannada siyaasadeed ee Maraykanka


description: Mae gan Ffred y Diafol Coch sef masgot Manchester United, gân a symudiadau i helpu myfyrwyr ddysgu tabl 6.

title: Tabl 6 yn Gymraeg gyda Ffred y Diafol Coch


description: Mae gan Moonbeam sef masgot Manchester City, gân a symudiadau i helpu myfyrwyr ddysgu tabl 7.

title: Tabl 7 yn Gymraeg gyda Moonbeam


description: Uned Plant yn Ysbyty Llwynhelyg ar gau dros y penwythnos oherwydd salwch ymysg staff.

title: Cau Uned Plant Ysbyty Llwynhelyg oherwydd salwch staff


description: Yr Ysgrifennydd Cyllid, Mark Drakeford yn dweud na fydd yr un cyngor yng Nghymru ar ei golled o fwy na 0.5% o'i gyllid canolog.

title: Arian ychwanegol i rai cynghorau


description: Mae "pryderon difrifol" nad yw gofal cymdeithasol yn derbyn yr arian angenrheidiol, yn ôl pwyllgor o ACau.

title: 'Pryder difrifol' am gyllid gofal cymdeithasol medd ACau