description: Ruben Chapela sy'n trafod ei resymau dros gefnogi Cymru

title: Y gŵr o Gatalonia sy'n cefnogi Cymru yn erbyn Sbaen

maintext:
Image copyright Ruben Chapela
Mae Cymru'n chwarae pêl-droed yn erbyn Sbaen yng Nghaerdydd nos Iau, 11 Hydref, ac i un gŵr sydd yn byw ym Mangor, bydd hi'n sefyllfa gymhleth.
Mae Ruben Chapela yn byw yng ngogledd orllewin Cymru ers 10 mlynedd, ond mae'n wreiddiol o Lloret de Mar, tref 50 milltir i'r gogledd o Barcelona. Mae'n gwbl rhugl yn y Gymraeg ac yn ei defnyddio'n ddyddiol.
Mae'n genedlaetholwr Catalanaidd sy'n credu y dylai bod gan bobl Catalonia'r hawl i bleidleisio i benderfynu eu tynged eu hunain - i barhau fel rhan o Sbaen neu i sefydlu gwladwriaeth annibynnol.
Cynhaliwyd refferendwm answyddogol ar annibyniaeth i Gatalonia y llynedd, gyda 92.01% o'r pleidleisiau yn ffafrio torri'n rhydd o'r wladwriaeth Sbaenaidd.
Ond oherwydd fod y Llywodraeth ganolog ym Madrid ddim wedi rhoi sêl bendith i gynnal y refferendwm, cafodd y canlyniad ei anwybyddu ac fe gafodd nifer o wleidyddion mwyaf blaenllaw Catalonia eu carcharu.
"Mae 'na lawer iawn o bobl adref yng Nghatalonia sydd eisiau refferendwm arall, un swyddogol y tro yma," meddai Ruben.
Image copyright LLUIS GENE Image caption Fel rhan o'r ymgyrych dros annibyniaeth i Gatalonia mae miliynau o ddinasyddion wedi bod yn gormydeithio drwy dinasoedd y wlad
"Ers y refferendwm y llynedd mae gan Sbaen lywodraeth newydd efo Prif Weinidog newydd, Pedro Sánchez. Mae'r llywodraeth sosialaidd yma yn un lleiafrifol, sy'n golygu ei fod yn dibynnu ar gymorth gan bleidiau gwleidyddol asgell chwith o Gatalonia, Gwlad y Basg ac ardaloedd eraill.
"Felly, maen nhw ychydig hapusach i siarad nag oedd Llywodraeth Mariano Rajoy (y cyn-Brif Weinidog ceidwadol), ond maen nhw dal yn gryf dros undod Sbaen a ddim eisiau cynnig refferendwm.
"Roedd 1 Hydref yn nodi blwyddyn ers y refferendwm, ac mae arlywydd Catalonia wedi rhoi ultimatum newydd i Lywodraeth Sbaen. Maen nhw wedi dweud y byddan nhw'n stopio cefnogi y Prif Weinidog ym Madrid fis Tachwedd os na fydd cynlluniau am refferendwm cyfreithlon yn dod i'r wyneb."
Mae Llywodraeth Sbaen yn dweud ei fod yn erbyn cyfansoddiad y wlad i gynnal refferendwm i rannu'r wladwriaeth. Ond dywed Ruben fod yna gynseiliau wedi bod yn y gorffennol.
"Maen nhw wedi newid y cyfansoddiad yn y gorffennol a olygai fod merched yn gallu dod yn Frenhines, felly dydi gwneud newidiadau ddim yn amhosib," meddai.
Ymosod ar bleidleiswyr
Aeth Ruben yn ôl i Gatalonia y llynedd yn arbennig i bleidleisio. Roedd yr heddlu yn dweud ei fod yn anghyfreithlon i bleidleisio ac fe gafodd bocsys gyda phleidleisiau eu cymryd gan yr awdurdodau.
Roedd llawer yn Catalonia yn cymharu'r driniaeth o ddinasyddion Catalanaidd i'r hyn a oedd yn digwydd yn ystod cyfnod yr unben ffasgaidd, Francisco Franco:
"Roeddwn i'n teimlo fel crïo sawl gwaith, gan weld hen bobl yn gadael yr orsaf bleidleisio yn eu dagrau, am eu bod yn gallu pleidleisio."
Image copyright PAU BARRENA Image caption Protestwyr yn cael eu symud o'r gorsafoedd pleidleisio yn Barcelona, Hydref 1, 2017
"Dydw i erioed wedi byw mewn unbennaeth, felly falle roeddwn i'n cymryd pethau'n ganiataol, a'r ffaith mod i'n rhydd i bleidleisio yn y gorffennol. Roedd o'n broses emosiynol iawn."
Cefnogi annibyniaeth
"Dwi'n cefnogi annibyniaeth gan mod i'n meddwl fysa fo'n gweithio'n dda i Gatalonia, ac hefyd i Sbaen. Dwi'n hoff iawn o Sbaen ac mae gen i deulu yno. Mae fy nhad yn dod o Cádiz yn ne Sbaen a dwi wrth fy modd yn mynd yno," meddai Ruben.
"Ond dydi'r sefyllfa bresennol ddim yn gweithio i Gatalonia, yn enwedig wrth ystyried y system addysgu a chyllido. A dyma pam mae twf wedi bod yn nifer y gwleidyddion sy'n cefnogi annibyniaeth - fel arfer mae gwleidyddiaeth yn cael ei symud gan arian.
"Mae'r rhan fwyaf o bobl yng Ngatalonia yn poeni am yr iaith a'r diwylliant, ac mae Sbaen wedi ymosod ar ein diwylliant sawl gwaith, ac eisiau newid system addysgu, o un cyfrwng iaith Catalan, i system ddwyieithog."
Image copyright LLUIS GENE Image caption El Clásico; Barcelona v Real Madrid yn y Camp Nou, 2014. Mae clwb pêl-droed Barcelona wedi cael ei weld fel symbol dros annibyniaeth i Gatalonia, ac mae'r baneri i'w gweld yn yr eisteddle.
Mae yna rhai ymgyrchwyr sydd am weld 'gwledydd Catalonia' (Els Països Catalans) yn cael annibyniaeth.
Golygai hyn nid yn unig rhanbarth Catalonia rydym ni'n ei 'nabod heddiw, ond ardal Valencia, yr Ynysoedd Balearig a rhannau bach o dde orllewin Ffrainc - arfordir dwyreiniol Sbaen. Ydy Ruben yn rhagweld hyn yn digwydd yn y blynyddoedd nesaf?
"Mae'n anodd gwneud hyn ar gyfer pawb, felly fysa ni'n gallu dechrau efo Catalonia ac mi fysa yna domino effect gyda Gwlad y Basg a Valencia wedyn yn mynd."
Mae rhuban melyn wedi cael ei ddefnyddio fel symbol o gefnogaeth i'r gwleidyddion o Gatalonia a gafodd eu carcharu wedi'r refferendwm y llynedd.
Pŵer chwaraeon
"Mae yna gyswllt pwysig rhwng chwaraeon, yn enwedig pêl-droed, a chenedligrwydd. Ers i wladwriaeth Sbaen ymosod ar ddinasyddion Catalonia mae 'na bobl fydde'n cefnogi unrhyw wlad ond Sbaen. Yn fy achos i, dwi yma ers 10 mlynedd a Cymru yw'r tîm fydda' i'n ei gefnogi pan fydda nhw'n chwarae yng Nghaerdydd.
Image copyright LLUIS GENE Image caption Yr estelades: Baner Catalonia gyda'r seren sy'n symbol dros annibyniaeth, yn cael ei chwifio mewn gêm rhwng Barcelona ac Athletic Bilbao
"Dwi'n gwybod bod gen i lawer o ffrindiau yn Catalonia fydd hefyd ddim yn cefnogi La Roja (tim pêl-droed Sbaen), ac yn cefnogi unrhywun yn erbyn Sbaen. Falle ei fod yn bosib cymharu hyn gyda rhai pobl yng Nghymru a'r Alban."
Mae gan Gymru a'r Alban dimau cenedlaethol wrth gwrs, sy'n cael eu cydnabod gan gyrff FIFA ac UEFA. Mae gan Gatalonia dim pêl-droed hefyd, sydd ond yn chwarae yn achlysurol mewn gemau cyfeillgar.
Roedd gêm ddiwethaf Catalonia yn erbyn Tiwnisia ar 28 Rhagfyr, 2016.
"Mae ganddon ni Barcelona wrth gwrs, ac hefyd Girona ac Espanyol sy'n chwarae yn La Liga, prif adran Sbaen. Efallai un dydd chwaraewyr o'r timau yma fydd yn ein tîm cenedlaethol swyddogol."
Image copyright OLI SCARFF Image caption Pep Guardiola, rheolwr Manchester City ac un o'r wynebau enwog sydd wedi gwisgo rhuban melyn
Bale yn chwarae i Real Madrid
Beth mae Ruben yn ei feddwl o'r ffaith bod un o Gymry enwocaf y byd yn chwarae dros Real Madrid, prif elyn y Catalanwyr?
"Dwi'n cefnogi tîm Cymru, felly dwi'n cefnogi Bale, a phan mae o'n chwarae dros Real dwi'n ei gefnogi o fel Cymro. Ond wrth gwrs bydde well gen i os fysa fo'n chwarae dros Barcelona!"
A'r gobaith ar gyfer eleni?
"Barcelona yn ennill Cynghrair y Pencampwyr, Girona yn ennill La Liga a Chymru'n curo Sbaen," meddai Ruben.


description: Eich lluniau chi o'r machlud arbennig yng Nghymru fis Hydref

title: Lluniau: Machlud haul dros Gymru

fasttext_language: cy


description: Pennaeth adran Gymraeg un o brifysgolion Cymru yn rhybuddio am y gostyngiad sylweddol yn nifer y disgyblion sy'n sefyll yr arholiad Cymraeg Safon Uwch.

title: Gostyngiad disgyblion Cymraeg Safon Uwch yn 'grisis'?


description: Fedrwch chi 'nabod yr atebion cywir cymysg i'r cwestiynau?

title: Cwis: Yn gymysg oll i gyd!


description: 'Mae'r Gymraeg yn dda i'r enaid' meddai Daniela Schlick

title: Yr Almaenes sy'n bencampwr dros y Gymraeg

maintext:
Image caption "Mae'r Gymraeg yn dda i'r enaid," meddai Dani oedd yn un o ymgeiswyr gwobr Dysgwr y Flwyddyn yn 2017
Gwyliau ym mynyddoedd Eryri ac ar draethau gogledd Cymru ddaeth â Daniela Schlik o'r Almaen i Gymru gyntaf. Yna, clywodd yr iaith Gymraeg mewn swyddfa bost yng Nghaernarfon, a newidiodd ei bywyd yn llwyr.
Yn wreiddiol o ardal Sacsoni yn yr Almaen roedd Dani, fel mae'n well ganddi gael ei galw, wedi bod yn byw yn Berlin ers 15 mlynedd cyn penderfynu newid ei bywyd yn llwyr, dysgu Cymraeg a symud i Gymru i fyw yn 2015.
Ddwy flynedd wedyn roedd hi'n un o ymgeiswyr gwobr Dysgwr y Flwyddyn ac yn 2018 mae hi'n un o bencampwyr Diwrnod Shwmae Su'mae, ymgyrch i annog pobl i ddechrau pob sgwrs yn Gymraeg a hybu'r iaith.
"O'n i ar wyliau yn teithio gyda ffrindiau i'r Alban, Iwerddon a Chymru tua 13 mlynedd yn ôl ac fe wnes i syrthio mewn cariad â Chymru, do'n i ddim eisiau gadael," eglurodd wrth BBC Cymru Fyw.
"Ro'n i'n aros ger Cricieth ac yn teithio i Eryri, Pen Llŷn, Ynys Môn, ac ro'n i wrth fy modd, mae'n ardal mor hyfryd.
"Flynyddoedd wedyn ddes i nôl ar wyliau gyda ffrind a phenderfynu mod i eisiau dysgu Cymraeg achos o'n i wrth fy modd efo'r iaith.
"Ro'n i wedi clywed am yr iaith a darllen amdani mewn llyfrau teithio. Wedyn wnes i sylwi bod yr iaith yn fyw yma.
"Ro'n i'n sefyll yn swyddfa'r post yng Nghaernarfon a phawb yn siarad Cymraeg. Roedd yn brofiad grêt - ro'n i'n synnu pa mor bresennol yw'r iaith, roedd yn cŵl.
Image copyright Dani Schlick Image caption Mae Dani'n dal i fwynhau cerdded a darganfod arfordir a mynyddoedd Cymru
"Wedyn nes i ddechrau dysgu'r iaith mewn ysgol haf ym Mangor am ddwy flynedd cyn i mi benderfynu mod i eisiau symud. Roedd yn amser am newid.
"Nes i feddwl rŵan neu byth. 'Sgen i ddim byd i'w golli, 'sgen i ddim plant, dim ond fi sydd, felly roedd yn benderfyniad eitha' hawdd i fi jyst penderfynu be' dwi eisiau ei wneud. Os 'dio'n gweithio, grêt, os na, dwi'n medru mynd yn ôl i'r Almaen. Ond dwi wrth fy modd a dwi ddim eisiau mynd nôl!"
Mae hi bellach yn byw ym Mhorthaethwy ym Môn ac yn gweithio i Fentrau Iaith Cymru.
Sut iaith ydy'r Gymraeg?
"Dwi wrth fy modd efo'r Gymraeg, mae wir yn gwneud lles i mi, mae'n dda i'r enaid.
Yng Nghymru 'dydi hi ddim mor bwysig bod yn drefnus, mae'n bwysicach bod yn gymdeithasol. Dani Schlick
"Mae'n ddyfnach na Saesneg, mae 'na fwy o liw yn yr iaith a mwy o rhythm. Mae'n anodd egluro ond mae lot o bethau yn y Gymraeg am deimladau, 'dio ddim jyst am ffeithiau.
"Weithiau 'dio ddim yn bosib cyfieithu'r geiriau, efo lot o eiriau mae 'na ryw deimlad ac mae hynna wir yn neis. Mae'n wahanol yn Saesneg, ac mewn Almaeneg hefyd."
Beth arall sy'n wahanol rhwng y ffordd Gymreig ac Almaenig?
"Mae na wahaniaeth yn y ffordd mae pobl yn gwneud pethau. Mae 'na ryw ragfarn am Almaenwyr - ein bod ni'n drefnus iawn ac yn effeithiol, ac mae'n wir am lot o bobl.
"Yng Nghymru 'dydi hi ddim mor bwysig bod yn drefnus, mae'n bwysicach bod yn gymdeithasol. Sy'n neis iawn.
"Weithiau yn yr Almaen dwi'n meddwl 'mi fasa'r ffordd Gymreig yn well rŵan' neu weithiau yma dwi'n meddwl 'mi fasai ychydig bach o'r ffordd Almaenig yn gweithio'n well'!
"Dwi'n dweud pethau'n 'syth ymlaen' a 'dio ddim yn gweithio bob tro yng Nghymru - dydi pobl ddim yn dweud pethau. Jyst bod yn glên maen nhw, sy'n fine, ond mae hwnna'n anodd - ond fi sy'n gorfod ymdopi efo fo wrth gwrs, achos nes i ddewis byw yma.
"Ond pethau bychain ydyn nhw. Dydych chi ddim yn gallu dysgu pethau fel hyn."
"Mae lot o ganu yn y Gymraeg hefyd, lot lot mwy nag yn yr Almaeneg," meddai Dani, sy'n mwynhau bod yn aelod o Gôr Dros y Bont.
Lle ydi adref erbyn hyn?
"Y ddau le - es i adra i'r Almaen yn yr haf ond pan ddois i nôl, ddois i adra hefyd!
"O ran hunaniaeth, dwi rhywle rhwng y ddau. Mae hunaniaeth yn rhywbeth cymhleth. Almaenes ydw i - ges i ngeni a fy magu yn yr Almaen ac Almaeneg yw fy mamaith. Ond dwi'n teimlo'n Gymraeg, yn siarad Cymraeg, ond byddai'n ormod dweud fy mod yn teimlo fel Cymraes.
Mae hunaniaeth yn rhywbeth cymhleth
"Rydw i eisiau aros yma ar hyn o bryd i ddysgu mwy am yr iaith a byw mwy yn yr iaith - a chanu.
"Ac mae cael y môr a'r mynyddoedd o' nghwmpas i - medru mynd i'r traeth mewn chwarter awr neu i'r mynyddoedd mewn chwarter awr - yn braf iawn."
Ar ddiwrnod Shwmae Su'mae bydd Dani'n hyrwyddo'r iaith yn ei hardal: "Mae'n bwysig i godi ymwybyddiaeth ac i fagu hyder dysgwyr. Mae hi mor anodd i gymaint o bobl dechrau sgwrs yn y Gymraeg," meddai.
"Mae'r diwrnod yn gyfle gwych i ddysgwyr ddechrau sgwrsio yn y Gymraeg - ac i Gymry Cymraeg ddechrau siarad Cymraeg efo dysgwyr."


description: Emma-Jayne Lloyd o Gaerdydd yn rhannu ei phrofiad o fyw â chyflwr ME, sy'n gwneud i’r dioddefwr fod mewn poen ac wedi ymlâdd am gyfnodau hir.

title: Sut beth yw byw gyda chyflwr ME?


description: Dyn o Fodedern, Ynys Môn yn cael ei garcharu am 13 mlynedd ar ôl treisio dynes a'i cham-drin yn rhywiol gydag eitemau bwyd.

title: Carcharu dyn o Fôn am gam-drin dynes gydag eitemau bwyd


description: Swyddogion Cyngor Môn yn cyflwyno cynlluniau allai olygu cau'r ysgol uwchradd yn Amlwch, neu rhai o ysgolion cynradd gogledd yr ynys.

title: Ystyried cau ysgol uwchradd ym Môn achos llefydd gwag


description: Cost ysbyty newydd arfaethedig yn y Rhyl - fydd yn golygu datblygu safle Ysbyty Brenhinol Alexandra - bron yn dyblu i £40.2m.

title: Cost ysbyty newydd yn Y Rhyl bron yn dyblu i £40m


description: Mae David Cotterill, un o aelodau carfan Euro 2016 Cymru, wedi cyhoeddi ei ymddeoliad o bêl-droed yn 30 oed.

title: David Cotterill yn ymddeol o bêl-droed yn 30 oed


description: Llys yn clywed bod DNA pensiynwr a gafodd ei ladd wedi ei ddarganfod ar esgid un o'r tri sydd wedi eu cyhuddo o'i lofruddiaeth.

title: Llofruddiaeth Abertawe: Tystiolaeth DNA ar esgid


description: Heddlu Dyfed-Powys yn galw ar fusnesau i ailedrych ar eu mesurau diogelwch wedi lladradau yn Felin-fach ac Aberaeron.

title: Lladradau Ceredigion: Annog busnesau i fod yn wyliadwrus


description: Mae dynes oedd yn defnyddio'r ffôn wrth yrru, wedi cael ei dedfrydu i chwe mis yn y carchar yn dilyn gwrthdrawiad angheuol.

title: Carcharu dynes am achosi marwolaeth drwy yrru yn ddiofal


description: Cyngor Wrecsam yn ymddiheuro'n gyhoeddus ar ôl cael eu cyhuddo o ddangos "ddiffyg parch" tuag at y Gymraeg.

title: Ymddiheuriad Cyngor Wrecsam wedi cwyn am safon ieithyddol


description: Un dyn wedi marw wedi tirlithriad yn Sir Gâr; ffyrdd a phontydd dal ynghau.

title: Lefelau afonydd "yn gostwng" wedi'r storm


description: Ffordd yng Nghapel Dewi ger Llandysul ynghau wedi tirlithriad mawr.

title: Tirlithriad yn cau ffordd ger Llandysul


description: Amddiffynnwr Abertawe, Joe Rodon wedi cael ei alw i garfan Cymru ar gyfer y gemau yn erbyn Sbaen a Gweriniaeth Iwerddon.

title: Joe Rodon yn cymryd lle Paul Dummett yng ngharfan Cymru


description: Cwest i farwolaeth David Cuthbertson a phump o'i blant yn dilyn tân yn eu ffermdy yn Llangamarch y llynedd wedi dechrau.

title: Tân Llangamarch: Plant wedi dianc drwy ffenestr yn y to


description: Bwyty Gannets yn Aberystwyth yn cau ei ddrysau am y tro olaf ddydd Sadwrn, a hynny wedi 34 mlynedd o wasanaeth.

title: Bwyty Gannets yn Aberystwyth yn cau wedi 34 mlynedd


description: Y golygfeydd ar y carped coch ar gyfer y seremoni yng Nghaerdydd

title: Oriel Luniau: Gwobrau BAFTA Cymru 2018

maintext:
Ar nos Sul, 14 Hydref cafodd seremoni BAFTA Cymru ei chynnal yng Nghaerdydd.
Roedd yna lu o sêr wedi ymgynnull yn y brifddinas er mwyn dathlu talent y byd ffilm a theledu yng Nghymru.
Fe anfonodd Cymru Fyw y ffotograffydd Sioned Birchall i Neuadd Dewi Sant i weld pwy oedd ar y carped coch.
Y DJ a'r cyflwynydd hoffus o Gaerdydd, Huw Stephens oedd yn llywio'r noson.
Daeth yr actor Ioan Gruffudd â dipyn o sbarcl Hollywood i'r carped coch.
Enillodd Eve Myles wobr yr actores orau am rôl fel Faith Howells yn y ddrama Keeping Faith.
Roedd perfformiad byw yn y seremoni gan y band Who's Molly. Mae eu prif ganwr, Karl Morgan, yn dod o Abertawe.
Y comedïwr o Gaerfyrddin, Rhod Gilbert.
Y cyflwynydd chwaraeon a theithio, Amanda Protheroe-Thomas.
Cyflwynydd Sunday Morning Live ar y BBC a Good Morning Britain ar ITV, Sean Fletcher.
Y cyn-chwaraewr rygbi a gafodd 100 o gapiau dros Gymru, Gareth Thomas. Enillodd 'Alfie' wobr BAFTA Cymru fel cyflwynydd Alfie v Homophobia: Hate in the Beautiful Game.
Jack Rowan, a gafodd y tlws am yr actor orau am ei rôl yn Born to Kill.
Wyneb cyfarwydd i wylwyr Wales Today, y newyddiadurwr Lucy Owen.
Yr actor amryddawn, Rhodri Meilir, oedd wedi ei enwebu am ei rôl yn y gyfres Craith.
Elen Rhys, yr actores a oedd yn y ffilmiau Apostle a World War Z.
Mark Lewis Jones, sydd wedi actio mewn cyfresi fel Keeping Faith yma yng Nghymru yn ogystal â ffilmiau mawr Hollywood fel Star Wars: The Last Jedi.
Y gyflwynwraig Angharad Mair.
Mae Amanda Mealing yn gyfarwydd i lawer am chwarae Connie Beauchamp yn y gyfres Casualty, sy'n cael ei ffilmio yng Nghaerdydd.


description: Emyr Davies sy'n trafod ei yrfa a rhaglen Sgorio yn dathlu 30 mlwyddiant

title: Ffarwelio â Sgorio wedi 30 mlynedd

maintext:
Image copyright Rondo
Ar un adeg, nos Lun ar S4C oedd yr unig le i gefnogwyr pêl-droed o Gymru a thu hwnt weld sêr byd-enwog y bêl gron.
Roedd Sgorio yn darlledu gemau clybiau pêl-droed mwyaf Ewrop. Bellach mae'r rhaglen yn canolbwyntio ar gemau o uwchgynghrair Cymru.
Rhywun oedd yno o'r diwrnod cyntaf, ond sydd newydd ymddeol, yw Emyr Davies. Cafodd Cymru Fyw air gydag ef i drafod ei atgofion o'i ddyddiau ar y cyfandir.
O'n i'n byw yng Nghaerdydd pan ges i neges ar y peiriant ateb yn holi os bydda gen i ddiddordeb mewn sylwebu ac ymchwilio ar gyfer rhaglen, ac fe wnes i fachu ar y cyfle.
Robin Evans oedd cynhyrchydd Ffilmiau'r Nant ar y pryd (fe gyfunodd Nant ac Opus i greu'r cwmni Rondo rydyn ni'n 'nabod heddiw). Roedd Robin mewn sgwrs gyda Derek Williams, pennaeth rhaglenni S4C, a nhw gafodd y syniad gan fod Mark Hughes ac Ian Rush yn chwarae gyda Barcelona a Juventus; 'Be' am i ni greu rhaglen chwaraeon Ewropeaidd, gan gynnwys pêl-droed y cyfandir?'
Yn anffodus, yr haf hwnnw ar ôl sicrhau'r hawliau i ddarlledu'r gemau yma fe ddaeth Hughes a Rush yn ôl i chwarae yn Lloegr, felly roedd y ddau (Robin a Derek) ychydig yn betrusgar a fyddai unrhyw ddiddordeb mewn dangos pêl-droed cyfandirol a pha mor llwyddiannus fyddai'r rhaglen.
Ges i gytundeb chwe mis i ddod i Gaernarfon, a dwi dal yma 30 mlynedd yn ddiweddarach!
Y rhaglen gyntaf
Y pumed o Fedi, 1988, oedd y rhaglen gyntaf, a'r gêm gyntaf oedd Barcelona v Espanyol, gem ddarbi Catalonia. Digwydd bod, hon oedd gem gyntaf Johan Cruyff fel rheolwr Barcelona hefyd.
Roedd 'na 120,000 o bobl yn y Camp Nou y noson honno gyda Barcelona'n ennill 2-0 ac roedd hi'n ras i gael y tapiau nôl i Gaernarfon ar gyfer darlledu am 7.30pm nos Lun.
Roedd 'na amrywiaeth o chwaraeon ar y rhaglen ar y pryd - ralïo, gemau'r Gwyddel, hoci iâ, rygbi tri-ar-ddeg - pob math. Ond wedi rhyw bum mlynedd fe wnaethon ni ganolbwyntio ar bêl-droed cyfandirol: La Liga yn Sbaen, Serie A yr Eidal, a'r Bundesliga yn yr Almaen.
Image copyright Rondo Image caption Emyr yn un o stadiymau enwoca'r byd, y Camp Nou
Yn y dyddie cynnar gafon ni dipyn o sylw i ddweud y gwir, achos mae'n rhaid cofio mai ond pedair sianel oedd yn y dyddie 'na. Roeddwn i wedi symud lan o Gaerdydd, lle'r oedd 'na lot o bobl wedi troi eu aerials i wynebu'r Mendips er mwyn peidio cael S4C.
Ond yna o'n i'n clywed straeon bod pobl o dros y ffin yn troi'r aerials i wynebu Cymru er mwyn cael gweld Sgorio. Roedd Ian Rush yn eu plith - dwi'n cofio pennawd ym mhapur The Sun yn dweud ei fod yn gwylio Sgorio'n rheolaidd.
Roedd 'na griw o fyfyrwyr, lle'r oedd un yn gorfod mynd i'r atig i godi'r aerial drwy ryw ffenest velux er mwyn cael y signal ddigon cryf. A phan oedden ni'n dangos rygbi'r tri-ar-ddeg roedd 'na fenyw yn ardal Widnes yn cael llond bol o'i gŵr yn gwylio'r rhaglen yn y Gymraeg, fe aeth hi ati i ddysgu Cymraeg!
Cwrdd â'r sêr
Roedd cael bod yno pan oedd pencampwriaeth yn cael ei hennill yn uchafbwynt, ac roedd 'na ganiatâd i'r wasg lifo ar y cae a gwneud cyfweliadau yno.
Er tegwch mi fuodd yna lot o chwaraewyr yn deg iawn gyda ni, achos falle bod rhai ohonyn nhw ddim yn ymwybodol o Gymru a'r Gymraeg. I ryw raddau roedd S4C a Chymru'n cael ei roi ar y map efo Sgorio.
Fues i'n ffodus i gyfweld llawer o'r mawrion. Dwi'n cofio cyfweld yr Iseldirwyr Marco van Basten, Frank Rijkaard a Ruud Gullit gyda'i gilydd wedi iddyn nhw ennill Serie A gydag AC Milan.
Roedd Gullit yn hynod o ffeind gyda'i amser, a dwi'n cofio wedi i mi ei gyfweld rhyw dro, cerdded o stafell y wasg ar hyd y stadiwm, allan i'r awyr agored at ei gar yn y maes parcio - bydda hyn ddim yn digwydd dyddiau 'ma. Roedd digon o amser gyda fe i bawb a phopeth, a dwi'n cofio gwneud un cyfweliad dros dri chwarter awr gyda'r dyn camera druan lawr ar un ben-glin.
Image copyright Rondo Image caption Cyfweld ag un o'r ffigyrau pêl-droed enwocaf o'r 80au a 90au, Ruud Gullit
Os dwi'n cofio'n iawn fe sgoriodd Raúl yn ei gêm gyntaf dros Real Madrid. Wrth gwrs roedd e'n ddiarth i hyd yn oed gohebwyr Sbaen. Ar ddiwedd y gêm, dwi'n siŵr d'wedodd y dyn camera i fi "dwi'n siŵr mai hwnna oedd y crwt ddoth mlaen"... ac mi wnaethon ni ei fachu a gwneud cyfweliad. Roedd e bron iawn yn hap a damwain.
Roedd John Toshack yn ffrind da iawn i Sgorio dros y blynyddoedd, roedd e'n ffantastig gyda ni. Pan ddechreuodd Sgorio, yr unig gysylltiad Cymreig oedd bod John Toashack yn rheolwr gyda Real Sociedad, ac yn dilyn ei lwyddiannau yno cafodd ei benodi yn rheolwr ar Real Madrid.
Er bod Real Madrid wedi ennill y bencampwriaeth tair neu bedair blynedd yn olynol, roedd Tosh yn teimlo bod rhaid iddo wneud rhywbeth yn well 'na'r tymhorau blaenorol. Be' lwyddon nhw ei wneud oedd sgorio 107 o goliau mewn tymor, a oedd yn record ar y pryd, gyda Hugo Sánchez yn sgorio 38.
Un tro, fe gysyllton ni i wneud cyfweliad gyda fe yn stadiwm Real Madrid, y Bernabéu. Roedden ni'n defnyddio gwŷr camera a sain tramor, ac doedden nhw ddim yn siŵr o'n cynlluniau ni i gyfweld â John Toshack, gan eu bod nhw wedi clywed ei fod o'n gallu bod yn lletchwith.
Ond fel oedden ni'n gosod lan tu fas y Stadiwm dyma ni'n clywed sŵn corn car yn canu. Doeddwn i ddim yn 'nabod neb ym Madrid felly nes i ei anwybyddu. Dyma'r corn eto, ac daeth ffenest y car du 'ma i lawr a phen John Toshack yn ymddangos "Emyr! I thought we said 2 o'clock! I'll be back by then!" Roedd y criw oedd efo ni yn gegrwth.
Dylanwad Sgorio
Dwi'n falch iawn o beth wnaeth Sgorio. Dwi'n cofio clywed straeon am blant yn chwarae ar yr iard ac yn dynwared sylwebaethau ac yn honni bod yn Donadoni, Gullit, van Basten neu Schillaci... ac yn gwneud hynny yn yr iaith Gymraeg, yn hytrach 'na dynwared rhywun fel John Motson. Wrth gwrs mae hwnna yn rhywbeth mae rhywun yn ymfalchïo yn fawr iawn ynddo fe.
Image copyright Rondo Image caption Bachgen ifanc oedd Raúl González Blanco pan siaradodd Emyr gydag ef gyntaf, cyn iddo ddod yn seren byd-enwog
Ymddeol
Rydw i wedi lled-ymddeol, a beth yn union mae hynny'n yn ei olygu, does gen i ddim syniad. Rydw i wedi bod yn hynod o lwcus a breintiedig o fod yn rhan o Sgorio ers y diwrnod cyntaf un, ond hefyd roedd e'n ddi-dor. Felly mae rhywun yn cyrraedd rhyw bwynt yn eu gyrfa lle maen nhw'n meddwl 'fedra i'm cario ymlaen i wneud hyn, mae rhaid fi arafu'.
Mae'n amser i bendroni am ychydig, cymryd rhyw saib, ac wedyn penderfynu ar yr hyn dwi eisiau ei wneud a beth yw'r cyfleon.
Ges i fy magu yn Abertawe ac yn cefnogi'r Elyrch ers dwi'n bedair mlwydd oed. Erbyn hyn dwi'n cyfri John Toshack fel ffrind, lle ar un adeg fe falle oedd fy arwr pennaf i yn y byd chwaraeon.
Felly ie, falle ga i fwy o gyfle nawr i fynd i weld Abertawe yn chwarae a throi'r cloc yn ôl.


description: Mae perchnogion un o gartrefi Tuduraidd pwysicaf Cymru yn ymbil am gymorth i warchod yr eiddo rhag llifogydd.

title: Ymgais i warchod eiddo hanesyddol rhag difrod llifogydd


description: Mae un o bob 14 o rywogaethau bywyd gwyllt yng Nghymru mewn perygl o ddiflannu'n llwyr, yn ôl elusen.

title: 'Angen gweithredu ar frys' i amddiffyn bywyd natur


description: Mam i ferch 15 oed gafodd ei lladd yn 2010 yn teimlo "rhyddhad" ar ôl clywed bod ei chyn-gariad wedi cyfaddef ei llofruddio.

title: 'Rhyddhad' mam o glywed am gyfaddefiad llofrudd ei merch


description: Llywodraeth Cymru'n dweud bod unigrwydd yn "broblem sy'n cynyddu", wrth iddyn nhw lansio sgwrs genedlaethol i drafod y mater.

title: Lansio ymgyrch i drafod 'problem gynyddol' unigrwydd


description: Problemau mawr gyda systemau cyfrifiadurol y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru, ond mae'r trafferthion bellach wedi'u datrys yn ôl Llywodraeth Cymru.

title: Problemau mawr gyda chyfrifiaduron y Gwasanaeth Iechyd


description: Chwedl o'r Mabinogi yn ysbrydoli peiriannydd sifil i lunio cynllun mawrweddog ar gyfer trydedd bont dros Afon Menai.

title: Peiriannydd yn cyflwyno cawr o gynllun i groesi'r Fenai


description: Lansio cynllun peilot o wefannau lleol mewn dwy ardal, ond gyda'r nod o ledu'r cynllun dros Cymru gyfan.

title: Bro360: Lansio cynllun gwefannau lleol


authors:
Rhys Williams
Gohebydd Bbc Cymru

description: Syr Ian McKellen, Matthew Rhys a Michael Sheen ymysg sêr sy'n cefnogi ymgyrch banc bwyd yng Nghymru.

title: Actorion byd-enwog yn helpu banc bwyd Port Talbot


description: Mae'r rhybudd yn dod i rym ben bore Gwener ac mae potensial y gall glaw trwm achosi llifogydd a difrod i adeiladau.

title: Rhybudd melyn am benwythnos o law trwm ar draws Cymru

maintext:
Image copyright Swyddfa Dywydd
Mae'r Swyddfa Dywydd yn rhybuddio y gallai tywydd garw dros y penwythnos ym mron pob rhan o Gymru achosi llifogydd a difrod i adeiladau.
Mae'r rhybudd melyn o law trwm, cyson - sy'n debygol o effeithio ar bob sir heblaw am Sir Y Fflint - yn dod i rym am 06:00 ddydd Gwener ac yn para tan 23:59 nos Sadwrn.
Rhannau o dde a gorllewin Cymru sy'n debygol o gael y cawodydd trymaf wrth i fand o law symud yn araf ar draws y wlad, ond fe allai rhwng 50 a 100 milimedr o law syrthio ym mannau uchel agored y de a'r de orllewin cyn diwedd y dydd.
Hefyd mae disgwyl gwyntoedd cryfion hyd at 60mya, all gael effaith mewn mannau arfordirol pan fo'r llanw'n uchel.
Fe allai'r amodau fod yn ddigon difrifol i achosi difrod i goed a llifogydd wrth i ddraeniau a ffosydd lenwi gyda brigau a dail.
Mae rhybudd y gallai hynny achosi amodau anodd i yrwyr ac arwain at gau rhai ffyrdd a chanslo rhai gwasanaethau i deithwyr.
Hefyd mae toriadau i gyflenwadau trydan yn bosib i rai cartrefi a busnesau.
Mae disgwyl y bydd cawodydd trwm yn parhau mewn rhannau o Gymru ddydd Sadwrn wrth i'r band o law symud tua'r gogledd.


description: Cafodd Mathew Parry anaf i'w wddf wrth chwarae i dîm rygbi Pwllheli yn erbyn Bethesda fis diwethaf.

title: 'Lwcus' i beidio bod yn anabl wedi anaf rygbi


description: Aelodau clwb gwnïo yng Ngwynedd wedi creu cwilt arbennig er mwyn codi arian dros elusen tiwmor yr ymennydd.

title: Cefnogi elusen tiwmor yr ymennydd sgwâr wrth sgwâr


description: Cofio diwydiant llechi'r Gogledd mewn lluniau

title: Lluniau: Oes aur y chwareli

maintext:
Daeth y newyddion heddiw y bydd Llywodraeth y DU yn enwebu ardaloedd llechi Gwynedd enwebu nesaf i fod yn Safle Treftadaeth y Byd UNESCO.
Y saith ardal benodol yw Dyffryn Ogwen, Dinorwig, Dyffryn Nantlle, Ffestiniog, Cwm Pennant, Abergynolwyn ac Aberllefenni. Bydd yn cael ei chyflwyno i UNESCO yn ffurfiol y flwyddyn nesaf.
Mae'r llyfr Welsh Slate: Archaeology and History of an Industry gan David Gwyn, archeolegydd diwydiannol o Benygroes, yn olrhain hanes rhai o'r chwareli a'u cymunedau. Yn y gyfrol mae yna luniau trawiadol o'r amodau gwaith yn y chwareli, a gafodd eu cyhoeddi gan Gomisiwn Brenhinol Henebion Cymru.
Dyma flas o rai o'r lluniau o'r gweithwyr a'r tirwedd:
Image copyright Hawlfraint y Goron: CBHC Image caption Naddwr llechi yn Chwarel y Penrhyn
Image copyright HAWLFRAINT Y goron: CBHC Image caption Chwarelwyr Dorothea, Dyffryn Nantlle
Image copyright Hawlfraint y Goron: CBHC Image caption Pwyllgor chwarelwyr y Penrhyn: arweinydd yr undeb, W. J. Parry (chwith), yn wynebu'r Arglwydd Penrhyn (dde)
Image copyright © Hawlfraint y Goron: CBHC Image caption Melin llawr 5 yn chwarel Llechwedd
Image copyright Hawlfraint y Goron: CBHC Image caption William John Parry yn arwain ymwelwyr enwog o'r mudiad llafur o amgylch chwarel gydweithredol Pant Dreiniog a'i chyfarpar newydd
Image copyright Hawlfraint y Goron: CBHC Image caption Melin slabiau Ynys y Pandy gyda chwarel Gorsedda yn y cefndir
Image copyright Hawlfraint y Goron: CBHC Image caption Barics y Dre' Newydd yn chwarel Dinorwig
Image copyright Hawfraint y Goron: CBHC Image caption Chwareli Ffestiniog
Image copyright Hawlfraint y Goron: CBHC Image caption Chwareli Dyffryn Nantlle
Image copyright Hawlfraint y Goron: CBHC Image caption Cafodd y llechi eu cludo i farchnadoedd ar hyd a lled y byd o Gei Caernarfon
Cafodd y lluniau yma eu cyhoeddi gan Cymru Fyw yn wreiddiol mewn erthygl ym mis Mai 2015.


description: Ymchwiliad heddlu'n parhau i ddigwyddiad yn Llansamlet lle bu'n rhaid danfon swyddogion arfog i sicrhau diogelwch y cyhoedd.

title: Rhyddhau dau ddyn wedi digwyddiad yn Abertawe


description: Bydd plant oed cynradd yn gymwys i dderbyn brechiad am ddim fel rhan o ymgyrch flynyddol y gwasanaeth iechyd.

title: Annog pobl i gael brechiad rhag y ffliw


description: Arweinydd cyngor yn dweud fod angen cymorth ariannol i dalu am amddiffynfeydd yr arfordir.

title: Llifogydd: 'Angen cymorth gyda chostau amddiffyn'


description: Bu farw Ben McDonald a Dean Fletcher o fewn munudau i'w gilydd ar ôl gorffen Hanner Marathon Caerdydd ddydd Sul.

title: Hanner Marathon Caerdydd: Cyhoeddi enwau'r ddau fu farw


description: Ramsey yw'r diweddaraf i dynnu 'nôl o garfan Cymru i herio Gweriniaeth Iwerddon yng Nghynghrair y Cenhedloedd nos Fawrth.

title: Aaron Ramsey hefyd yn methu gêm Cymru yn Iwerddon


description: Oes 'na wersi i'w dysgu i'r Gymraeg o brofiad ieithyddol Gwlad y Basg?

title: Annog dysgu Basgeg: Gwersi i Gymru?


description: Mae awdures sydd yn rhyddhau llyfr i helpu pobl ifanc i ymdopi â galar yn dweud bod diffyg adnoddau ar gael yn y Gymraeg.

title: Diffyg adnoddau i helpu pobl ifanc â galar yn y Gymraeg


description: Yr Ysgrifennydd Cyllid Mark Drakeford yn cyhoeddi cyllideb Cymru ar gyfer 2019-20, gyda £500m yn fwy ar gyfer iechyd.

title: Mwy i iechyd ond llai i gynghorau Cymru yn y gyllideb


description: Teulu i erlyn cwmni yn dilyn marwolaeth menyw 60 oed mewn cwpwrdd sychu tra roedd ar ei gwyliau ger Machynlleth.

title: Marwolaeth Pennal: Teulu i erlyn cwmni am iawndal


description: Cymru'n paratoi i wynebu Gweriniaeth Iwerddon gyda sicrwydd byddai buddugoliaeth yn Nulyn yn eu codi i frig eu grŵp.

title: Chwaraewyr allweddol Cymru allan cyn gêm Gweriniaeth Iwerddon


description: Mae cynnydd sylweddol wedi bod yn y defnydd o wellt plastig o fewn y sector gyhoeddus dros y pum mlynedd diwethaf, yn ôl ffigyrau.

title: Defnydd o wellt plastig wedi cynyddu yn sylweddol


description: Dafydd Iwan yn galw am adlewyrchiad "cyflawn" o'r arwisgo brenhinol yng Nghaernarfon yng nghyfres The Crown.

title: Ail-greu'r arwisgo: 'Dim llawer o ffydd y bydd tegwch'


description: Caerdydd yn parhau heb fuddugoliaeth yn yr Uwch Gynghrair y tymor yma ar ôl cael eu trechu mewn gêm agos yn erbyn Tottenham Hotspur.

title: Uwch Gynghrair Lloegr: Tottenham Hotspur 1-0 Caerdydd


description: Casnewydd yn colli'r cyfle i gau'r bwlch ar Lincoln ar frig Adran Dau yn dilyn gêm gyfartal gyda Forest Green Rovers.

title: Adran Dau: Forest Green Rovers 1-1 Casnewydd


description: Sbaen yn rhoi cweir i Gymru mewn gêm gyfeillgar hynod siomedig i dîm Ryan Giggs yn Stadiwm Genedlaethol Cymru.

title: Cymru 1 - 4 Sbaen


description: Trefnwyr cynhadledd yn poeni bod yna brinder athrawon sy'n deall iaith arwyddo i roi cymorth i ddisgyblion byddar.

title: Galw am fwy o athrawon sy'n deall iaith arwyddo


description: 150 o yrwyr rali gorau'r byd yn barod ar gyfer Rali GB Cymru sy'n torri tir newydd gyda'r cymal cyntaf erioed yng Nghymru ar ffyrdd cyhoeddus.

title: Rali ar fin creu hanes gyda chymal ar ffyrdd cyhoeddus


description: Adroddiad yn dweud na ddylai Aelodau Cynulliad gael cyflogi aelodau o'u teulu gydag arian cyhoeddus mwyach.

title: 'Ddylai ACau ddim cael cyflogi aelodau teulu mwyach'


description: Grenville Ham yn cyhoeddi ei fod yn ymuno â Phlaid Cymru yn sgil penderfyniad i beidio sefydlu Plaid Werdd annibynnol i Gymru.

title: Arweinydd y Gwyrddion yn ymuno â Phlaid Cymru


description: Ryan Giggs yn enwi 25 o chwaraewyr yn ei garfan ar gyfer y gemau yn erbyn Sbaen ac Iwerddon yng Nghaerdydd a Dulyn.

title: Giggs yn cyhoeddi carfan Cymru i gemau Sbaen ac Iwerddon


description: Gôl hanner cyntaf Luke Young yn ddigon i sicrhau buddugoliaeth i Wrecsam.

title: Y Gynghrair Genedlaethol: Wrecsam 1-0 Hartlepool


description: Cyfoeth Naturiol Cymru yn rhybuddio y bydd nifer o gymunedau angen amddiffynfeydd newydd wedi i sawl afon orlifo yn ystod Storm Callum.

title: Cyfoeth Naturiol Cymru: 'Angen amddiffynfeydd newydd'


description: Gwrthbleidiau'n galw ar arweinydd Cyngor Sir y Fflint i gamu o'r neilltu am y tro wrth i ymchwiliad gael ei gynnal i honiadau o gamymddwyn.

title: Galw ar arweinydd Cyngor Sir y Fflint i gamu o'r neilltu


description: Ras arweinyddiaeth Llafur yn dechrau'n swyddogol wrth i ddau o'r ymgeiswyr amlinellu eu cynlluniau.


description: Marathon Eryri eleni wedi gwerthu allan o fewn ychydig oriau i'r dudalen gofrestru fynd yn fyw ar-lein ym mis Rhagfyr y llynedd.

title: Marathon Eryri: Bron i 3,000 o redwyr yn cystadlu


description: Disgwyl i gyngor ollwng cynlluniau i wahardd cŵn o fannau chwarae caeëdig a meysydd chwaraeon wedi'u marcio.

title: Gwahardd cŵn Caerdydd o gaeau chwarae yn 'annhebygol'


description: Bu bron i ddwy chwaer daflu bag aur i'r bin, cyn darganfod ei fod wedi cael ei wneud o aur Americanaidd 15 carat.

title: Bag aur yn gwerthu am bron i £4,000 mewn ocsiwn


description: Posibilrwydd y bydd yn rhaid i Brifysgol Bangor ystyried diswyddiadau gorfodol wrth geisio arbed £5m, yn ôl gwybodaeth ddaeth i law rhaglen Newyddion 9 y BBC.

title: Prifysgol Bangor yn ystyried diswyddo gorfodol


description: Mae Liz Saville Roberts AS yn ofni bod sylwadau sarhaus ar-lein yn cadw pobl ifanc draw o wleidyddiaeth.

title: Barnu 'ymosodiadau' ar staff gwleidyddion ar-lein


description: Cafodd John 'Jack' Williams ei dargedu mewn lladrad ym mis Mawrth eleni, clywodd Llys y Goron Abertawe.

title: Pensiynwr wedi'i 'glymu a'i ladd yn ei gartref'


description: Bydd Trafnidiaeth Cymru'n cychwyn rhedeg trenau yng Nghymru ddydd Sul, wrth i gyfnod Trenau Arriva Cymru ddod i ben.

title: Cyfnod Trenau Arriva Cymru yn dod i ben wedi 15 mlynedd


description: Setliad i ferch 18 oed wedi i ddiffyg ocsigen yn ystod llawdriniaeth achosi niwed difrifol i'w hymennydd pan yn fabi.

title: Bwrdd iechyd i dalu iawndal £20m am ddiffyg ocsigen i fabi

maintext:
Image caption Roedd yr achos yn deillio o lawdriniaeth ar y ferch yn Ysbyty Athrofaol Cymru
Mae merch 18 oed a gafodd anaf ddifrifol i'r ymennydd pan roedd yn fabi wedi cael iawndal gan Fwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro all godi i dros £20m yn y pen draw.
Cafodd y ferch, na ellir ei henwi am resymau cyfreithiol, ddiffyg ocsigen yn ystod llawdriniaeth yn Ysbyty Athrofaol Cymru pan roedd yn bum mis oed.
Bydd y ferch yn derbyn swm cychwynnol o £2.1m, a thaliadau pellach o £203,000 y flwyddyn am weddill ei hoes.
Dywed y bwrdd iechyd bod rhesymau cyfreithiol yn eu hatal rhag gwneud sylw.
Cafodd y setliad ei gyhoeddi gan y Barnwr Robert Harrison yn yr Uchel Lys yng Nghaerdydd.
Ym mis Medi fe gytunodd barnwr fod meddygon wedi methu â sicrhau cyflenwad digonol o ocsigen i'r ferch cyn ac ar ôl iddi gael trafferth anadlu ym mis Chwefror 2000 wrth iddi gael llawdriniaeth at nam ar y bibell fwyd.
'Newid am byth'
Dywedodd mam y ferch: "Pan roedd fy merch fach yn yr ysbyty, fe stopiodd hi anadlu ac yn syml, fe fethodd meddygon â chael ocsigen iddi yn ddigon cyflym.
"Roedd yn wirioneddol ofnadwy... adeg gwaethaf fy mywyd. Roedd gyda fi blentyn hollol normal, ond ro'n i'n gallu gweld newid yn syth.
"Cafodd fy merch ei dwyn oddi arna'i. O'r eiliad honno, roedd hi wedi newid am byth."
Mae'r fam wedi gorfod bod yn gyfrifol am ofalu am y ferch ddydd a nos am 18 mlynedd.
"Mae'r waith llawn amser," meddai. "Mae hi fel babi, mewn gwirionedd. Mae hi'n gallu symud ond dydy hi ddim yn deall beth sy'n mynd ymlaen.
"Es i o gael babi iach i blentyn ag anabledd difrifol, a ninnau'n gwbwl ddi-fai. Wedi dweud hynny, fyddwn i ddim yn ei newid am y byd ac yn ei charu hi yn yr un ffordd yn union."


description: Y cynghorydd Huw Hilditch-Roberts yn dweud fod marwolaeth dau fachgen o Ruthun mewn gwrthdrawiad yn "golled enfawr i'r dref".

title: Marwolaeth bechgyn yn 'golled enfawr'


description: Bydd y clociau mynd 'nôl dros y penwythnos - ond wyddoch chi fod arbrawf wedi bod hanner can mlynedd yn ôl i beidio gwneud hynny?

title: 50 mlynedd ers arbrawf i beidio troi'r clociau'n ôl


description: Moelwen Gwyndaf yn dweud fod y teulu wedi brwydro am atebion i farwolaeth ei brawd, Heddwyn Hughes, er mwyn sicrhau "cyfiawnder".

title: 'Ro'n ni eisiau cyfiawnder i Heddwyn'


description: Myrddin ap Dafydd, y darpar Archdderwydd, yn holi a ydy hi'n bryd i ddiwygio Gorsedd y Beirdd?

title: Y darpar Archdderwydd am drafod Gorsedd y Beirdd


description: Perchnogion cŵn ac RSPCA Cymru yn beirniadu cynlluniau allai weld Cyngor Caerdydd yn gwahardd cŵn o gaeau chwarae yn y brifddinas.

title: Gwrthwynebu gwahardd cŵn o gaeau chwarae Caerdydd


description: Mae'r chwaraewr snwcer Jamie Jones wedi ei wahardd o'r gamp gan y corff rheoli yn dilyn honiadau o drefnu canlyniadau.

title: Jamie Jones wedi ei wahardd o snwcer wedi amheuon o dwyll


description: 6,000 o gleifion Meddygfa Teifi yn chwilio am feddyg teulu arall wrth i feddygfa gau - swyddogion Bwrdd Iechyd i ateb cwestiynau.

title: Trafod darpariaeth meddygol Llandysul


description: Sut mae rhedeg wedi helpu'r actores Manon Wilkinson i wella o anorecsia

title: Yr actores sy'n rhedeg er mwyn gwella

maintext:
Image copyright Manon Wilkinson Image caption "Un o'r pethau gorau am 'wella' oedd fy nghariad i at redeg," meddai Manon Wilkinson
Ar ôl brwydro gydag anorecsia mae actores o Gaernarfon yn dweud bod rhedeg wedi newid ei byd a'i helpu i wella.
Rhoi un droed o flaen y llall yw'r ateb i Manon Vaughan Wilkinson sydd bellach yn rhedeg hanner marathonau a rasys 10k. Dyma hi i rannu ei stori.
"Fy atgof cynharaf o'r salwch oedd pan roeddwn i'n 13 ar fy ffordd i'r ysgol gyda chinio yn fy mag, a chael yr awydd i gael gwared ohono cyn gynted â phosib, heb wybod na deall pam. Aeth hyn ymlaen am fisoedd yn gyfrinachol cyn i'r cwestiynau a'r dasg o ymwrthod bwyd fynd yn amhosib," meddai Manon Vaughan Wilkinson, actores 33 oed o Gaernarfon.
Yna daeth panig ei mam o sylwi bod rhywbeth o'i le, a hithau'n gwneud apwyntiad i weld y doctor.
"Allai ddim ond dweud bod yr apwyntiadau doctor wedi bod yn drawmatig ar brydiau, gyda'r diagnosis Anorexia Nervosa yn anodd. Gair nad oedd gen i fath o syniad beth oedd o'n golygu," meddai.
"Gair/label sydd dal yn peri trafferth mawr i fi mewn gwirionedd. Falle am fod gas gen i'r syniad o gael fy rhoi mewn bocs."
Roedd camu ar y glorian a wynebu ei phwysau yn erchyll, a dweud y lleiaf, meddai, ac mae hynny'n rhywbeth sy'n dal i deimlo'n wrthun iddi.
O'r funud y rhedais i fy milltir gyntaf mi wyddwn byddai'r gallu i redeg yn fy achub i mewn rhyw ffordd."
"Ar fy isaf roeddwn i'n pwyso o dan chwe stôn. Ond y gôl oedd cadw BMI iach. Mi es i ymlaen i gael nifer o sesiynau cwnsela a therapi dros y blynyddoedd," meddai Manon.
Ond un o'r pethau a newidiodd ei byd hi oedd rhedeg - ac unwaith iddi gael blas arni, dyw hi ddim wedi stopio.
"Fel un sydd wastad wedi mwynhau rhedeg, ac yn ystod y cyfnodau anoddaf o 'fendio' roedd sylwi beth oedd fy nghorff i'n gallu ei wneud yn anhygoel," meddai.
Hyd heddiw, mae canolbwyntio ar beth mae'r meddwl a'r corff yn gallu ei wneud wedi trawsnewid y meddyliau negyddol i rai positif, meddai eto, ac wedi cynnig ffordd iddi ymdopi gyda'r sialens o fyw gyda'r meddyliau mwy heriol.
"O'r funud y rhedais i fy milltir gyntaf mi wyddwn byddai'r gallu i redeg yn fy achub i mewn rhyw ffordd," mae'n cyfaddef.
"Mae yna rywbeth am y ddisgyblaeth syml o roi un troed o flaen y llall sy'n therapiwtig. Un o fy hoff atgofion oedd cwblhau fy hanner marathon cyntaf yng Nghaerdydd yn 2011, a theimlo ton o emosiwn yn golchi drosta i.
"Y sylweddoliad fod y pen wedi llwyddo i gael y corff i gwblhau rhywbeth arbennig. Y gallu i adael y meddwl yn rhydd. Yr un pen a fyddai blynyddoedd ynghynt wedi nadu unrhyw garedigrwydd o beth yn y byd i fy nghorff i.
"Wrth edrych mor bell dw i wedi dod alla i ddim llai na meddwl efallai bod 'na debygrwydd rhwng 'gwella' a rhedeg. Y milltiroedd hawdd, y rhai anodd, a'r rhai yna dw i ddim wedi eu troedio eto. Ond mae'n stori gwerth ei hadrodd os wneith hi helpu unrhyw un arall sy'n dioddef."
Image copyright Manon Wilkinson Image caption "...yn ystod y cyfnodau anoddaf o 'fendio' roedd sylwi beth oedd fy nghorff i'n gallu ei wneud yn anhygoel"
Camu ymlaen
Yn aml, meddai, mi fydd hi'n dal ei hun yn meddwl cymaint haws oedd bod yng nghrafangau a sicrwydd yr afiechyd o'i gymharu â'r broses hir, llafurus o ddechrau 'gwella'.
"I fi, hwn oedd y cyfnod anoddaf. Y broses o wynebu fy ofnau, chwalu'r meddyliau yr oeddwn i wedi treulio cymaint o amser yn eu credu a thawelu'r lleisiau negyddol," meddai.
"Proses a oedd yn teimlo ar brydiau yn hunllef. Ond yn un erbyn heddiw yr wyf yn falch fy mod i wedi ei chymryd! Un o'r pethau gorau am 'wella' oedd fy nghariad i at redeg."
Hyd heddiw, mae edrych ar luniau o'r cyfnod dal yn peri trafferth iddi, ac mae'n ceisio osgoi ar bob cyfrif.
Hwn oedd y cyfnod anoddaf; y broses o wynebu fy ofnau a thawelu'r lleisiau negyddol"
"Mae'n anodd yn rhannol gan eu bod nhw'n atgofion rhy boenus o ba mor bell mae pethau yn gallu mynd. Hefyd, mae'n codi ofn arna i fod y meddwl yn medru gwrthod y corff i'r fasiwn raddau. Pethau nad oeddwn i ar y pryd yn gallu eu gweld mewn unrhyw ffordd," meddai.
Wrth edrych yn ôl y gwir ydy, meddai eto, nad oedd gan y salwch ddim i'w wneud â bwyd ond yn symptom o broblem ddyfnach.
"Mae'n gyflwr cymhleth sy'n anodd delio ag o. Dros y blynyddoedd mae'n ateb rhy hawdd i awgrymu mai salwch ieuenctid oedd o neu un a achoswyd o golli fy mam yn hwyrach mlaen.
"Ers yn ferch ifanc, roeddwn i'n ymwybodol mod i'n anghyfforddus efo'r syniad o gorff. Mewn byd a oedd yn teimlo allan o reolaeth ac yn greulon ar brydiau, roedd gallu rheoli fy nghorff yn gwneud y cyfan yn haws.
"Mewn byd sydd yn cynnig gormodedd o bopeth mae'r cwestiwn o faint sy'n ddigon yn dal yn anodd i fi.
"Does dim dwywaith amdani fod y salwch yn un fydd yn gyson gysgod i fi. Ond yn un 'dw i nawr yn teimlo alla i ddelio gydag o."
Image copyright Manon Wilkinson
Stori: Llinos Dafydd
Efallai o ddiddordeb:


description: Arddangosfa yn cofio'r gymuned Jamaicaidd ddaeth i fyw i Gymru yn y 50au a 60au

title: Straeon y bobl ddaeth o Jamaica i Bort Talbot

maintext:
Mae prosiect arbennig wedi cael ei greu sy'n dweud hanes cymuned o Jamaica a allfudodd i Gymru, gan ymgartrefu ym Mhort Talbot.
Daeth nifer o bobl i'r ardal yn y 50au a'r 60au a bellach mae cymuned gref o drigolion o dras Jamaicaidd yn byw yn y dref.
Syniad Faith Walker, sy'n ferch i rieni o Jamaica a setlodd ym Mhort Talbot, ydy arddangosfa Just Ah Likkle Piece of Jamaica Inna Port Talbot.
Image caption Mae'n bwysig cofnodi'r hanes a'r iaith Patois ar gyfer y cenedlaethau i ddod, meddai Faith Walker
Roedd hi eisiau sicrhau fod straeon ei chyn-deidiau yn cael eu rhoi ar gof a chadw.
"Mae gennym ni nosweithiau o'r enw Nine nights, a phan fu farw fy llysdad, daeth y menywod i gyd draw i adrodd straeon," meddai.
"Meddyliais i y byddai hi'n hyfryd i gofnodi hwnnw. Roedd gen i straeon fy mam, ond nid straeon pawb arall o Jamaica a ymgartrefodd ym Mhort Talbot.
"Mae'r hynafiaid yn ein gadael ni erbyn hyn ac mae hi'n bwysig iawn ein bod ni'n cofnodi eu lleisiau. Mae gennym ni luniau, ond mae Jamaica i'w glywed yn eu lleisiau.
"Mae iaith Patois fel y Gymraeg mewn ffordd - roedd pobl yn eu stopio rhag ei siarad, ac roedd rhaid siarad y Queen's English. Mae hi'n bwysig cofnodi'r iaith ar gyfer y cenedlaethau i ddod."
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Cassius Walker-Hunt yn trafod y gymuned Jamaicaidd ym Mhort Talbot
Mae nai Faith, Cassius Walker-Hunt, yn falch iawn o'i wreiddiau. Mae'n cofio'r hanes oedd yn cael ei hadrodd ynglŷn â sut ddaeth ei Fam-gu draw i Gymru gyntaf.
"Pan o'dd Mam-gu eisiau dod i Gymru, roedd ei rhieni eisiau arian. Roedd ganddyn nhw lot o honeybees - felly 'nathon nhw werthu'r gwenyn a mul er mwyn iddi gael arian i fynd mas i Gymru.
"Dyna'r stori ma'n nhw o hyd yn ei ddweud wrtha i. Pan es i mas yna, 'nes i weld y gwenyn sydd dal yna a dod â peth o'r mêl yn ôl adref i'r teulu."
Mae iaith Patois fel y Gymraeg - roedd pobl yn eu stopio rhag ei siarad... Mae hi'n bwysig cofnodi'r iaith ar gyfer y cenedlaethau i ddod. Faith Walker
Pan aeth draw i Kingston i ymweld, roedd o'r diwedd yn gallu gweld pam fod ei berthnasau yn dweud fod Cymru yn debyg i Jamaica.
"Ma'n wlad fel Cymru - lot o wyrdd, traethau, mynyddoedd. O'dd e fel cartref! O'n i'n gallu gweld sut oedd Mam-gu a Tad-cu fi yn hoffi Cymru. Mae e fel Cymru poeth! Oedden nhw'n dweud fod Jamaica fel Cymru - pan o'n i mas 'yna, o'n i'n gallu gweld hynny!"
Mae hefyd yn gweld tebygrwydd rhwng pobl Jamaica a Chymru - personoliaeth laid-back trigolion y ddwy wlad, ac yn arbennig eu talent i wneud cawl!
Mae Faith hefyd yn cytuno fod llawer o debygrwydd rhwng trigolion y ddwy wlad.
"Mae'r Cymry yn fierce, fel y Jamaicans! Ac wrth gwrs yn angerddol iawn hefyd.
"Mae cariad yn bwysig iawn i bobl Jamaica - mae cariad yn aml yn cael ei estyn tu fas i'r teulu, ac i'r gymuned - ac fe gafodd y bobl ddaeth yma o Jamaica groeso a chariad gan y Cymry yma. Ac mae'r cysylltiad cryf dal yna."
Mae arddangosfa Just Ah Likkle Piece of Jamaica Inna Port Talbot i'w gweld yng Nghanolfan Siopa Aberafan, Port Talbot, 4-6 Hydref


description: Cyngor Sir y Fflint yn derbyn cyfrifoldeb ar ôl i gar dyn gael ei gymryd a'i ddinstrio tra'r oedd yn yr ysbyty.

title: Car claf ysbyty wedi'i ddinstrio gan gyngor sir

maintext:
Image copyright Getty Images
Cafodd car dyn ei gymryd a'i ddinistrio gan y cyngor sir tra'r oedd yn derbyn llawdriniaeth mewn ysbyty.
Ar ôl cael llawdriniaeth, daeth perchennog y car i wybod fod Cyngor Sir y Fflint wedi penderfynu fod ei BMW 323 wedi ei adael heb fwriad i'w gasglu.
Cafodd y car ei ddinistrio gan yr awdurdod lleol.
Dywedodd adroddiad ombwdsmon nad oedd unrhyw dystiolaeth fod y cyngor wedi ceisio adnabod y perchennog, a alwodd y sefyllfa'n "dwpdra llwyr".
Mae'n rhaid i'r cyngor dalu £2,750 i'r dyn - sydd am aros yn ddienw - am ei gar a'r amser gymrodd hi i ddatrys y mater.
Dywedodd Steve Jones, prif swyddog Strydoedd a Thrafnidiaeth Sir Y Fflint, fod y cyngor yn derbyn cyfrifoldeb ac y byddai'n gweithredu ar yr argymhellion yn adroddiad yr ombwdsmon.
Car rasio - a £2k yn y cefn
Talodd perchennog y BMW, Mr G, £14,000 am y car gwyrdd rasio yn 2004 a gwariodd £2,500 ar injan a system brecio newydd.
Ym mis Tachwedd 2016, pan aeth i Ysbyty Maelor Wrecsam ar gyfer llawdriniaeth ar ei ffêr, roedd y car wedi ei ddatgan oddi ar y ffordd ac wedi'i barcio y tu allan i'r cyfeiriad cofrestredig.
Pan ddychwelodd Mr G i'w fflat yn Sir y Fflint dridiau wedi'r llawdriniaeth, roedd ei gar wedi diflannu o'i le parcio.
Ar ôl adrodd i'r heddlu, dywedodd swyddogion wrtho beth oedd wedi digwydd.
Image caption Nick Bennett: 'Twpdra llwyr'
Dywedodd swyddog y cyngor ar y pryd nad oedd chwiliad o gronfa ddata cerbydau'r DVLA yn adnabod ceidwad cofrestredig y cerbyd.
Ond dywed adroddiad yr ombwdsmon nad oedd unrhyw dystiolaeth o chwiliad o'r fath wedi'i logio.
Doedd yr awdurdod ddim chwaith yn gallu rhoi tystiolaeth ei fod wedi cyhoeddi hysbysiad statudol yn hysbysu'r tirfeddiannwr am ei fwriad i gael gwared â'r cerbyd.
Dywedodd Mr G ar ôl i yswirwyr y cyngor wrthod talu am ei gais, fod yr awdurdod "wedi cau ei siop ac yn gwrthod cyfrifoldeb".
Dywedodd hefyd fod ganddo eiddo gwerth tua £2,000 yng nghefn y car.
"Roeddwn i'n ofni'n llwyr ac yn ddryslyd oherwydd do'n i yn methu deall pam eu bod nhw wedi symud cerbyd a gofrestrwyd i mi yn fy nghyfeiriad," meddai.
Dywedodd Nick Bennett, Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru, mai hon oedd un o'r achosion mwyaf amlwg o "gamweinyddiaeth" yn ystod ei bedair blynedd yn y swydd.


description: Cwis i brofi'ch gwybodaeth o gyfraniad Cymru i rai o ffilmiau mwya'r byd

title: Cwis: Cymru yn y ffilmiau


authors:
Oversetter
Ali Dini Gedi
Tips Meg

title: Siyaasiyiinta Oslo oo laga joojiyey baarkinada baabuurta oo bilaash u ahaa

maintext:
Baarkeenadii bilaashka oo laga joojiyey siyaasiyiinta Oslo .
Riix halkan Norsk
Diyaarinta: Stig Martin Solberg iyo Jørgen Berge
Maamulka magaalada Oslo ayaa baarkinada baabuurta la dhigto oo u bilaash u ahaa ka joojiyey siyaasiyiinta magaalada, waxaana arrintaasi ku timid nidaam cusub oo la xiriira habka baabuurta loo dhigto bartamaha magaalada.
- Waa war fiican in baarkinkii bilaashka laga joojiyey siyaasiyiinta. Anigu weligay ma isticmaalin ayuu yiri Eivor Evenrud oo u waramayey Vårt Oslo .
Darawalada ayaa bartamaha magaalada sanadihii dambe kala kulmayey baarkin la’aan. Siyaasadda xisbiga rødgrønne-ka ee maamulka magaalada haya ayaa adkaysay isku socodka baabuurta iyo la’aanta goobo baabuurta la dhigto
Lik Nettavisen her og få flere ferske nyheter og friske meninger!


authors:
Daniel Bissett
Image
Publicity Picture

description: S4C's hit rugby-themed show returns at a new venue

title: Jonathan - First series to be filmed at Yr Egin, Carmarthen

maintext:
Get daily updates directly to your inbox Subscribe Thank you for subscribing See our privacy notice Could not subscribe, try again later Invalid Email
A new series of S4C’s hit rugby-themed chat show Jonathan is kicking off - and this time our pack of presenters are scrumming down at a new venue, the channel’s new HQ at Yr Egin, Carmarthen.
Rugby legend Jonathan Davies OBE, the much-admired sports presenter Sarra Elgan Easterby and arguably the world’s greatest rugby referee Nigel Owens MBE will give their own oval-shaped view of the world in a series to coincide with the autumn international season.
The series begins on Friday, November 2, with the usual 9.30pm drop-out as the perfect taster for the first autumn international between Wales and Scotland which will be live and kicking on Saturday the third on S4C.
Other shows are being tactically master planned before the other three matches against Australia, Tonga and South Africa, which are all live on S4C.
It’s the first time that this show, unbeatable in its rugby humour, has been broadcast in Carmarthenshire. And they are looking forward greatly to being at the new media hub at the University of Wales Trinity Saint David’s, Carmarthen.
(Image: Publicity Picture)
Jonathan said, “After spending 14 years in Cardiff, it’s an extremely exciting period for us moving to S4C’s new headquarters ‘Yr Egin’ in Carmarthen. You can expect some of the same old items, as well as new ones too, but one things for sure, rugby is still at the core of the programme. The three of us are very much looking forward to being the first television series to be filmed at the state-of-the-art media centre, and welcoming audiences that have quite possibly never been before.”
This series’ line-up is full of cracking guests from the celebrity and sporting world of Wales who will be ready for a fair bit of leg-pulling, astute questioning and of course the traditional ‘Kicking between the Posts’ challenge.
The three presenters also face their share of challenges during the series, including having a go at sausage making with Dewi Roberts the butchers, playing a game of Jonathan’s “second” favourite sport ‘Golf’, and working up a sweat in a Spin Class among many other interesting challenges.
All will be revealed when the series kicks off and if you want to be in the thick of the action, you can join the audience by ordering your free tickets through rhaglenjonathan@avantimedia.tv .
Jonathan, Friday, November 2, 9.30pm, S4C English subtitles.
On Demand: on s4c.cymru, BBC iPlayer and other platforms.
Sioe Jonathan: y gyfres gyntaf i ddod o’r Egin, Caerfyrddin
Mae cyfres newydd o’r sioe siarad rygbi Jonathan ar S4C yn barod am y gic gyntaf yr hydref hwn - a'r tro yma mae ein pecyn o gyflwynwyr yn sgrymio mewn lleoliad newydd danlli, pencadlys newydd y sianel yn Yr Egin, Caerfyrddin.
Mae'r arwr rygbi Jonathan Davies OBE, y cyflwynydd chwaraeon frwd, Sarra Elgan Easterby, a’r dyfarnwr rygbi byd-enwog Nigel Owens MBE am droi’r byd yn hirgrwn mewn cyfres i gyd-fynd â thymor rhyngwladol yr hydref.
Mae'r gyfres yn dechrau ddydd Gwener, Tachwedd 2, gyda'r sgarmes gyntaf am 9:30 yr hwyr - y rhagflas perffaith ar gyfer y gêm ryngwladol gyntaf rhwng Cymru a'r Alban a fydd yn fyw ddydd Sadwrn y trydydd ar S4C.
Mae sioeau eraill wrthi’n cael eu cynllunio’n dactegol cyn y tair gêm arall yn erbyn Awstralia, Tonga a De Affrica, sydd i gyd yn fyw ar S4C.
Dyma'r tro cyntaf yn hanes darlledu’r sioe adloniant iddi gael ei darlledu yn Sir Gâr. Ac mae’r tri’n edrych ymlaen yn arw at ddarlledu o’r ganolfan gyfryngau newydd ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant, Caerfyrddin.
Video Loading Video Unavailable Click to play Tap to play The video will start in 8 Cancel Play now
Meddai Jonathan: "Ar ôl treulio 14 mlynedd yng Nghaerdydd, mae'n gyfnod hynod gyffrous i ni wrth i ni symud i bencadlys newydd S4C Yr Egin yng Nghaerfyrddin. Gallwch ddisgwyl gweld tipyn o'r hen eitemau y mae pawb yn dwli arnyn nhw, yn ogystal â rhai newydd, ond un peth sy’n sicr, mae rygbi yn dal i fod wrth wraidd y rhaglen. Mae'r tri ohonom yn edrych ymlaen yn fawr at fod y gyfres deledu gyntaf i'w ffilmio yn y ganolfan gyfryngau newydd, gan groesawu cynulleidfaoedd sydd erioed wedi bod i’r sioe o’r blaen!”
Mae'r gyfres hon yn llawn gwesteion adnabyddus a sêr chwaraeon o Gymru a thu hwnt fydd yn barod am ychydig o dynnu coes, holi cheeky ac wrth gwrs y sialens 'Cicio rhwng y Pyst'.
Mae'r tri cyflwynydd hefyd yn wynebu llond cae o heriau yn ystod y gyfres, gan gynnwys mynd ati i wneud selsig gyda Dewi Roberts y cigydd, chwarae ail hoff gem Jonathan, golff, a chael sesiynau codi chwys mewn dosbarth sbin ymysg nifer o heriau diddorol eraill.
Bydd popeth yn cael ei ddatgelu pan fydd y gyfres yn dechrau ac os ydych chi am fod ynghanol yr hwyl, gallwch ymuno â'r gynulleidfa trwy archebu'ch tocynnau am ddim trwy ebostio rhaglenjonathan@avantimedia.tv
Jonathan, nos Wener, Tachwedd 2, 9.30pm, S4C isdeitlau Cymraeg a Saesneg.
Ar alw: ar s4c.cymru, BBC iPlayer a llwyfannau eraill.


authors:
Daniel Bissett
Image
Cyw

description: S4C want children to share in a magical Christmas show

title: Tickets for Cyw’s Christmas Tour on sale now!

maintext:
Get daily updates directly to your inbox Subscribe Thank you for subscribing See our privacy notice Could not subscribe, try again later Invalid Email
S4C is inviting the children of Wales to join Cyw and friends for a magical Christmas show.
Cyw presenters, Huw and Elin, Cadi the pirate, Seren from planet Asra and Heini will all star in the fun-filled festive show set to visit 12 venues all over the country.
To book your tickets, click here.
Don’t forget to book your tickets early as they sell fast. If you have difficulty in booking your tickets, please contact Galeri in Caernarfon on 01286 685250. There’s a £1 booking fee for all bookings made on the phone and on-line, as well as an additional £1 to post the tickets.
The show lasts about 50 minutes and will be through the medium of Welsh. Here are the details of all the shows:
November 27
10.15 - Ysgol Gyfun Cwm Rhymni, Blackwood
13.45 - Ysgol Gyfun Cwm Rhymni, Blackwood
November 28
1.30 - Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Edern, Cardiff
14.00 - Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Edern, Cardiff
17.45 - Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Edern, Cardiff
November 29
14.00 - Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Edern, Cardiff
November 30
11.00 - Neuadd y Gwendraeth, Drefach, Llanelli
13.30 - Neuadd y Gwendraeth, Drefach, Llanelli
17.45 - Neuadd y Gwendraeth, Drefach, Llanelli
December 4
10.45 - Llanfyllin High School
December 5
11.30 - Ysgol Gyfun Gymunedol Penweddig, Aberystwyth
13.45 - Ysgol Gyfun Gymunedol Penweddig, Aberystwyth
17.45 - Ysgol Gyfun Gymunedol Penweddig, Aberystwyth
December 6
10.45 - Ysgol Bro Teifi, Llandysul
13.45 - Ysgol Bro Teifi, Llandysul
17.45 - Ysgol Bro Teifi, Llandysul
(Image: Cyw)
December 10
11.30 - The Princess Royal Theatre, Port Talbot
13.45 - The Princess Royal Theatre, Port Talbot
December 12
13.45 - Ysgol Rhiwabon, Wrexham
17.45 - Ysgol Rhiwabon, Wrexham
December 13
11.00 - Ysgol Glan Clwyd, St Asaph
13.45 - Ysgol Glan Clwyd, St Asaph
December 14
11.30 - Ysgol Gyfun Llangefni, Anglesey
14.00 - Ysgol Gyfun Llangefni, Anglesey
December 15
11.00 - Galeri Caernarfon
13.45 - Galeri Caernarfon
15.45 - Galeri Caernarfon
18.00 - Galeri Caernarfon
December 16
11.00 - Galeri, Caernarfon
13.45 - Galeri, Caernarfon
15.45 - Galeri, Caernarfon
December 17
11.30 - Ysgol Glan y Môr, Pwllheli
13.45 - Ysgol Glan y Môr, Pwllheli
17.45 - Ysgol Glan y Môr, Pwllheli
Tocynnau Sioe Nadolig Cyw 2018 ar werth nawr!
Mae S4C yn gwahodd plant Cymru i ymuno â Cyw a’i ffrindiau am sioe sy’n llawn swyn a sbri’r Nadolig.
Yn ogystal â chyflwynwyr Cyw, Huw ac Elin, bydd Cadi'r môr-leidr, Seren o wlad Asra a Heini yn serennu yn y sioe sy’n ymweld â 12 lleoliad ar hyd a lled y wlad.
I archebu tocynnau, ewch i http://galericaernarfon.com/cyw2018
Cofiwch archebu eich tocynnau yn fuan gan eu bod yn gwerthu yn gyflym. Cysylltwch â Galeri ar 01286 685 250 os cewch unrhyw anawsterau. Mae ffi bwcio o £1.00 ar bob archeb ffôn neu ar-lein yn ogystal â £1 i bostio’r tocynnau.
Mae’r sioe tua 50 munud o hyd, a Chymraeg yw iaith y sioe. Dyma fanylion y perfformiadau:
Tachwedd 27
10.15 - Ysgol Gyfun Cwm Rhymni, Coed Duon
13.45 - Ysgol Gyfun Cwm Rhymni, Coed Duon
Tachwedd 28
11.30 - Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Edern, Caerdydd
14.00 - Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Edern, Caerdydd
17.45 - Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Edern, Caerdydd
Tachwedd 29
14.00 - Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Edern, Caerdydd
Tachwedd 30
11.00 – Neuadd y Gwendraeth, Drefach, Llanelli
13.30 - Neuadd y Gwendraeth, Drefach, Llanelli
17.45 - Neuadd y Gwendraeth, Drefach, Llanelli
Rhagfyr 4
10.45 - Ysgol Uwchradd Llanfyllin
Rhagfyr 5
11.30 - Ysgol Gyfun Gymunedol Penweddig, Aberystwyth
13.45 - Ysgol Gyfun Gymunedol Penweddig, Aberystwyth
17.45 - Ysgol Gyfun Gymunedol Penweddig, Aberystwyth
Rhagfyr 6
10.45 - Ysgol Bro Teifi, Llandysul
13.45 - Ysgol Bro Teifi, Llandysul
17.45 - Ysgol Bro Teifi, Llandysul
Video Loading Video Unavailable Click to play Tap to play The video will start in 8 Cancel Play now
Rhagfyr 10
11.30 - Theatr y Dywysoges Frenhinol, Port Talbot
13.45 - Theatr y Dywysoges Frenhinol, Port Talbot
Rhagfyr 12
13.45 - Ysgol Rhiwabon, Wrecsam
17.45 - Ysgol Rhiwabon, Wrecsam
Rhagfyr 13
11.00 - Ysgol Glan Clwyd, Llanelwy
13.45 - Ysgol Glan Clwyd, Llanelwy
Rhagfyr 14
11.30 - Ysgol Gyfun Llangefni, Ynys Môn
14.00 - Ysgol Gyfun Llangefni, Ynys Môn
Rhagfyr 15
11.00 - Galeri Caernarfon
13.45 - Galeri Caernarfon
15.45 - Galeri Caernarfon
18.00 - Galeri Caernarfon
Rhagfyr 16
11.00 - Galeri, Caernarfon
13.45 - Galeri, Caernarfon
15.45 - Galeri, Caernarfon
Rhagfyr 17
11.30 - Ysgol Glan y Môr, Pwllheli
13.45 - Ysgol Glan y Môr, Pwllheli
17.45 - Ysgol Glan y Môr, Pwllheli


title: Deuddeg mlynedd i achub y byd?

maintext:
gan Dafydd Wyn Orritt
Fel y gwyddwn, mae’r stad ar ein hamgylchedd o gymharu â’r gorffennol wedi dirywio’n syfrdanol. O’r llygredd ar y dirwedd a’r hyn sy’n amharu ar fywyd byw’r moroedd, i’r lefelau uchel o CO2 sydd yn cael ei ryddhau i’r aer o gerbydau a ffatrïoedd mawrion ein byd, mae achosion cynhesu byd-eang yn ymddangos mewn nifer o ffyrdd. Ar hyn o bryd, mae’r cyfryngau yn pwysleisio yn fwyfwy dyddiau yma fod cynhesu byd eang yn digwydd ac yn difetha ein byd yn gyflymach nag erioed. Ydi hi rhy hwyr i ddechrau gweithredu?
Yn dilyn cyfarfod ar 8 Hydref yn Korea mae’r Cenhedloedd Unedig wedi cyhoeddi mai dim ond oddeutu deuddeg mlynedd sydd ar ôl i achub y byd. Er mwyn lleihau cynhesu byd eang i 1.5 gradd Celsius bydd rhaid cael newidiadau syfrdanol ym mhob agwedd o gymdeithas er mwyn sicrhau’r amgylchedd gorau posibl, yn ôl sylwadau o’r cyfarfod. Mae Cytundeb Paris, a gafodd ei sefydlu ‘nôl yn 2015 gan y Cenhedloedd Unedig, yn canolbwyntio ar faterion amgylcheddol, a sut mae mynd i’r afael â chynhesu byd-eang. Nod hir dymor y cytundeb yw cyfyngu’r cynnydd mewn tymherau byd-eang yn ystod y ganrif hon i 1.5 gradd Celsius yn uwch na lefelau cyn y Chwyldro Diwydiannol, yn hytrach na 2 radd Celsius. Mae gwaith ymchwil yn profi fod hyn yn bosibl i’w gyflawni, ond y newyddion drwg ydi mai dim ond o gwmpas 12 mlynedd sydd gennym i’w wneud yn bosibl. Os ydym yn llwyddo i gyflawni hyn bydd gwareiddiad y byd fel y gwyddom yn cael ei newid yn sylweddol. Gallai hyn ddigwydd cyn gynted â 2040 felly mae’r amser i weithredu yn lleihau.
Er mwyn sicrhau bod hyn am weithio bydd rhaid i bawb yn y byd gyd-weithredu, gan gynnwys y wlad fwya’ bwerus a dylanwadol, sef yr UDA. Dywedodd erthygl yn y Guardian fod yr unigolyn mwyaf pwerus a all achub y blaned yn eistedd yn y Tŷ Gwyn. Mae’r UDA wedi arbed y byd mewn rhai achosion yn y gorffennol, ond nawr mae’n rhaid i bawb arall yn y byd aberthu er mwyn achub eu hunain, ac America. Oes mae rhai rhannau o’r wlad yn parchu ac yn gweithredu yn ôl Cytuned Paris ond dydi pawb ddim. Dywedodd Donald Trump dros yr wythnos ddiwethaf ei fod wedi newid ei feddwl am gynhesu byd-eang ac nad newyddion ffug yw e bellach, er nad yw e’n sicr am fuddsoddi arian i’r achos.
Drwy gyfyngu cynnydd cynhesu byd eang bydd newid aruthrol i’r dirwedd, adeiladau, trafnidiaeth, dinasoedd a’r ynni sydd yn cael ei rhyddhau i mewn i’r aer). Yn yr un modd, bydd angen lleihau’r ganran o Garbon Deuocsid (CO2) sydd yn cael ei greu gan fodau dynol o leiaf 45% o lefelau 2010 erbyn 2030. Felly, ydych chi am ddechrau gweithredu? Mae cerdded neu feicio fwy, defnyddio llai o drafnidiaeth gyhoeddus a defnyddio llai o blastig yn ddechreuad!


title: Pryd o Daf-od: Jacob Morris

maintext:
Jacob Morris sy’n rhannu ei farn ar ddatganoli darlledu i Gymru a datgan pam ei fod yn meddwl bod angen gwneud.
Dychmygwch ddihuno ryw fore heb orfod becso nad yw eich iaith, diwylliant a’ch gwlad yn cael ei hystyried yn israddol gan gynifer o bobl. Heb orfod cyfiawnhau ein bod y Gymraeg yn rhan greiddiol o’n ffordd o fyw, ac mae gwlad yw Cymru. Rydym yn hen gyfarwydd â’r dôn gron o orfod brwydro, esbonio ac o bryd i’w gilydd cnoi tafod er mwyn peidio ag adlonni cul-feddyldod rhai pobl. Yn syml felly, y mae bod yn Gymro neu’n Gymraes yn faich yn hynny o beth – er nid hawdd y mae diosg y cyfrifoldeb hwn o’n hunaniaeth.
I mi, mae Cymru yn wlad ryfedd. Ac rydym ni’r Cymry yn greaduriaid rhyfedd hefyd. Yn wych, ond yn rhyfedd. Hynny yw, rydym yn wlad sydd â chymaint i’w chynnig, yn genedl falch sy’n daer dros ein diwylliant a’n chwaraeon gyda thîm rygbi a phêl –droed uchel eu parch, corau meibion a chantorion byd-enwog i enwi ond ychydig. Gwedwch, ba wlad debyg sy’n anrhydeddu ei mawrion drwy eu hurddo ar Orsedd y Beirdd. Pa wlad fach arall sydd wedi penderfynu codi pac a hwylio ben draw’r blaned i Dde America, er mwyn sicrhau dyfodol ein traddodiad a’n hunaniaeth yn wyneb bygythiad yr Ymerodraeth Brydeinig? Does dim gwadu fod seiliau ein diwylliant wedi hen wreiddio yn y tir, ond cyhyd y mae ein gwleidyddiaeth yn y cwestiwn, rwy’n amau nid dyna’r achos. Er a oes newid ar droed?
Tan yn ddiweddar iawn y mae yna chwa o awyr iach wedi cydio yng ngwleidyddiaeth Cymru. Ers cwta bythefnos erbyn hyn, ‘dw i’n methu’n deg a gwadu fod yna bennod newydd ar droed yng Nghymru a hynny ers i Adam Price gamu i’r adwy fel arweinydd newydd Plaid Cymru. Yn ei gyfnod byr iawn fel arweinydd y mae eisoes wedi gwneud cryn argraff ar y llwyfan gwleidyddol gyda’r sgwrs am annibyniaeth i Gymru yn ennyn fwyfwy o ddilysrwydd ac ystyriaeth. Hynny yw, y mae’n ymddangos fod y cwestiwn o annibyniaeth yn tyfu’n fwy normal ymysg y drafodaeth wleidyddol. Ai dyma yw’r Mab Darogan i arwain Cymru yn ei phennod newydd? Efallai’n wir, ond does dim gwadu fod ganddo dipyn o dasg i gyflawni hynny.
Am wn i, yr her bennaf i Adam Price yw datganoli darlledu dim ond trwy hynny y mae modd iddo ddarbwyllo pobl Cymru fod annibyniaeth yn bosibl. Yr wythnos ddiwethaf cefais y cyfle i holi Jo Stevens AS ar sesiwn Syrjeri Stryd ‘Y Byd yn ei Le’ ynglŷn â datganoli grymoedd darlledu i Gymru. Ei dadl hi oedd bod gan Gymru ITV Wales a BBC Cymru a bod hynny’n ddigon. Er, pa obaith sydd inni bobl Cymru ddeall yr hyn sy’n digwydd yn ein gwlad ni ein hunain os nad oes brand Cymreig a chyhoeddiad ein hunain gennym. Nid yw’n syndod fod cyfran go sylweddol o’r gymdeithas yn methu â deall fod materion megis iechyd ac addysg yn faterion datganoledig pan fod dau draean o’n newyddion yn dod o ffynonellau wedi’u canoli yn Llundain. Drwy ddatganoli darlledu y mae modd amlygu a chyfleu materion Cymreig a gohebu ar yr hyn sydd o bwys i bobl Cymru.
Rwy’n grediniol fod cyfnod gwleidyddol yn hanes Cymru o ffrwtian yn ei hunfan yn prysur ddod at glo, ac mae ysbryd newydd ar gerdded drwy’r wlad. Er mwyn gwreiddio’r seiliau gwleidyddol yn y tir, rhaid yw datganoli darlledu er mwyn tanio hyder yn y genedl i fagu digon o asgwrn cefn i fentro am annibynniaeth.


description: Cosker a Waters yn ychwanegu 83 rhediad am y wiced olaf i achub batiad cyntaf Morgannwg cyn i'r bowlwyr gael diwrnod gwych.

title: Cosker a Waters yn achub Morgannwg

maintext:
Image copyright Other
Daeth safiad am y wiced olaf i achub Morgannwg ar ail ddiwrnod eu gêm bencampwriaeth yn erbyn Sir Gaerloyw yn Abertawe.
Ar ddechrau'r diwrnod roedd y tîm cartref mewn trafferth go iawn gyda sgôr o 64 am 6 wiced, ond daeth Dean Cosker a Huw Waters i'r adwy gan ychwanegu 83 rhediad am y wiced olaf.
Daeth hynny â chyfanswm o 208 i Forgannwg yn eu batiad cyntaf, ac yna fe gafodd y bowlwyr ddiwrnod bendigedig.
Erbyn i'r chwarae ddod i ben, roedd yr ymwelwyr wedi sgorio 91 am 7 wiced wrth ymateb, gan adael Morgannwg gyda mantais o 117 yn y batiad cyntaf.
Dim ond un gêm y mae Morgannwg wedi ennill yn y bencampwriaeth y tymor hwn, ond fe allai buddugoliaeth arall eu codi o waelod y tabl (9fed) uwchben Sir Gaerloyw sy'n 6ed ar hyn o bryd.
Morgannwg v. Sir Gaerloyw (ail ddiwrnod)
Morgannwg: (Batiad cyntaf) - 208
Sir Gaerloyw: (Batiad cyntaf)91am 7 wiced


description: Y Canghellor Phillip Hammond yn dweud fod y cyfnod llymder ar fin dod i ben wrth gyhoeddi ei Gyllideb.

title: Cyllideb: Llymder 'ar ddod i ben'


description: Maamulka gobolka Banaadir ayaa ku amray makhaayadaha iyo hoteellada ku yaalla xeebta Liido ee magaalada Muqdisho in aysan shaqeynin wixii ka dambeeya Saqda dhexe ee habeenkii.

title: Saamaynta uu xiritaanka meheradaha ee saqda dhexe ka dib ku yeelan karo ganacsiga xeebta Liido.


title: Estyn: Pobl hŷn yn colli cyfleoedd

maintext:
Image copyright Other Image caption Mae Estyn yn annog newidiadau gan gynnwys gwell cyrsiau ar gyfer pobl hŷn
Mae pobl oedrannus yng Nghymru yn colli cyfleoedd i ddysgu am ffyrdd i wella ansawdd eu bywydau, yn ôl adroddiad newydd.
Dywed Estyn, y corff sy'n arolygu addysg a hyfforddiant yng Nghymru, fod cyrsiau yn cael eu hanelu at sgiliau ar gyfer swyddi.
Mae'r corff yn annog newidiadau gan gynnwys cyflwyno cyrsiau gwell ac y dylai Llywodraeth Cymru annog cydweithio gwell.
Dywed Llywodraeth Cymru eu bod wedi'u hymrwymo i addysg gydol oes ond bod rhaid cael cydbwysedd gyda datblygu sgiliau a thaclo diweithdra ymysg pobl ifanc.
Bywiog
Mae 15 partneriaeth dysgu oedolion yn y gymuned (ACL) yng Nghymru yn darparu dysgu gydol oes i ddysgwyr hŷn yn y gymuned.
Dywed yr adroddiad fod y pwyslais ar ddatblygu sgiliau ar gyfer swyddi ac nad yw hyn yn addas i ddysgwyr hŷn, sydd â mwy o ddiddordeb mewn cyrsiau sy'n datblygu sgiliau crefft neu hobïau, neu gyrsiau sydd yn eu helpu i gynnal bywyd iach a llesol.
Dywedodd prif arolygwr Estyn, Ann Keane, fod y cyrsiau wedi helpu dysgwyr hŷn, di-waith, rhwng 50 oed a 65 oed i gael swyddi.
"Ond does dim digon o gyfleoedd dysgu i ddysgwyr sydd wedi cyrraedd oed ymddeol," meddai.
"Mae dysgwyr hŷn am barhau i ddysgu am ei fod yn ei helpu i ddal ati i fod yn fywiog ac yn annibynnol ac yn eu galluogi i gwrdd ag aelodau eraill o'r gymuned yn rheolaidd."
'Diffyg strategaeth'
Ychwanegodd Ms Keane ei fod yn hanfodol bod partneriaethau ACL yn arolygu ac ehangu amrywiaeth y cyrsiau a gynigir i bobl, yn enwedig ar gyfer y rheiny sydd dros 70 oed.
Canfu Estyn fethiannau yn y cydweithrediad rhwng gwasanaethau addysg, iechyd a chymdeithasol i gefnogi lles bobl hŷn.
Yn ôl yr adroddiad, mae gan adrannau Llywodraeth Cymru ac awdurdodau lleol ddiffyg strategaeth i gwrdd ag anghenion poblogaeth hŷn sy'n cynyddu.
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru na allai gynnig sylw manwl am nad oeddent wedi derbyn yr adroddiad llawn eto.
"Mae Llywodraeth Cymru yn ymrwymedig i ddysgu gydol oes ond mae'n rhaid cael cydbwysedd â datblygu sgiliau a thaclo diweithdra ymysg pobl ifanc," ychwanegodd.


description: Dechrau cymal olaf Rali GB Cymru yn Llandudno wedi'i ohirio yn dilyn gwrthdrawiad rhwng dau feic modur.

title: Gohirio dechrau Rali GB Cymru wedi gwrthdrawiad


description: Heddlu'r De yn cadarnhau bod dau ddyn, a fu'n rhedeg yn Hanner Marathon Caerdydd ddydd Sul, wedi marw

title: Dau ddyn yn marw ar ôl rhedeg Hanner Marathon Caerdydd


description: Maamulka Puntland ayaa sheegay inuu u digay dadka ku nool meelaha la filayo in ay ku dhufato duufaanta Luban.

title: Puntland oo dadka uga digtay duufaanta Luban


description: Union 100 mlynedd yn ôl brodyr yn canfod rhwydwaith o ogofau yn ne Powys.

title: Canmlwyddiant i ogofau Dan yr Ogof


description: Gwobr o hyd at £50,000 ar gael am wybodaeth ynghylch llofruddiaeth ffermwr o Gymru.

title: Llofruddiaeth: Gwobr £50,000


description: Tîm criced Morgannwg wedi arwyddo'r chwaraewr amryddawn o Awstralia, Moises Henriques, am ran gyntaf y tymor.

title: Morgannwg yn arwyddo Moises Henriques o Awstralia


description: Roedd Comisiynydd Safonau'r Cynulliad, Syr Roderick Evans, wedi'i feirniadu am beidio dyfarnu fideo dadleuol fel un "rhywiaethol".

title: Ailedrych ar fideo dadleuol am Aelod Cynulliad

maintext:
Image caption Fe wnaeth Joyce Watson gwyno am y fideo gafodd ei rannu gan Gareth Bennett
Mae Comisiynydd Safonau'r Cynulliad wedi dweud ei fod am ailedrych ar gwyn am fideo dadleuol sydd wedi cael ei alw'n "rhywiaethol" ac yn "fisogynistaidd".
Roedd Aelod Cynulliad Llafur Joyce Watson wedi gwneud cwyn i Syr Roderick Evans yn dilyn fideo ar wefan YouTube gan arweinydd UKIP yng Nghymru, Gareth Bennett.
Yn wreiddiol fe benderfynodd Syr Roderick nad oedd y fideo yn rhywiaethol nac yn fisogynistaidd ac felly ni wnaeth fynd â'r mater ymhellach.
Ond mewn datganiad fore Mawrth, fe ddywedodd Syr Roderick ei fod am "adolygu" ei benderfyniad.
'Ddim yn enaid y parti'
Yn y fideo mae Gareth Bennett yn cyfeirio at y ffaith fod Ms Watson yn arfer rhedeg tafarn, ac yn dweud "ond fyddech chi ddim yn credu hynny o edrych arni".
Dywedodd hefyd: "Dyw hi ddim yn edrych fel enaid y parti. Dwi ddim yn siŵr fyddwn i'n mynd am beint sydyn i'r dafarn leol pe bydden i'n ei gweld hi'n tynnu peintiau wrth y bar."
Mae'r fideo, sydd bellach wedi'i ddileu o YouTube, yn cynnwys delwedd o wyneb Ms Watson wedi ei osod ar gorff barforwyn mewn ffrog â gwddf isel.
Image copyright senedd.tv Image caption Syr Roderick Evans ydy Comisiynydd Safonau'r Cynulliad
Mae'r BBC ar ddeall y bydd y mater yn cael ei drafod mewn cyfarfod grŵp aelodau Llafur ddydd Mawrth.
Mewn datganiad, dywedodd Syr Roderick Evans bod y pwyllgor wedi "ymrwymo i ddiwygio Côd Ymddygiad yr Aelodau i ymgorffori Polisi Urddas a Pharch newydd y Cynulliad".
Ychwanegodd: "Gyda hynny mewn golwg, ac gan ein bod mewn cyfnod pan nad yw'r berthynas rhwng y Polisi Urddas a Pharch a Chôd Ymddygiad wedi ei ddiffinio eto, rwyf wedi penderfynu adolygu fy mhenderfyniad ar gwyn a gyflwynwyd gan Joyce Watson AC, ac, os yn briodol, i gyflwyno adroddiad ar y materion perthnasol ar gyfer ystyriaeth y Pwyllgor Safonau."


description: Mickey Thomas a Nathan Blake yn cefnogi galwad i gadw Raymond Verheijen ac Osian Roberts fel rheolwyr Cymru yn dilyn marwolaeth Gary Speed.

title: Cefnogaeth i Verheijen a Roberts


description: Pwyllgor Gwaith Eisteddfod Sir Benfro yn dewis safle yng nogledd y sir ar gyfer yr wyl yn 2013.

title: Urdd yn dewis lleoliad Eisteddfod


description: Madaxweynaha 85 jirka ah oo xilka soo hayey 35 sano waxaa la tartamaya 8 musharraxa oo mucaarad ah.

title: Paul Biya: oo marki toddobaad iisu soo taagay doorashada madaxweynanimada Cameroon


description: Cyfoeth Naturiol Cymru a'r Prif Weinidog yn dweud y bydd adolygiad o amddiffynfeydd llifogydd wedi tywydd garw'r penwythnos.

title: Cyfoeth Naturiol Cymru: 'Angen amddiffynfeydd newydd'


description: Wararka ka imaanaya magaalada Boosaaso ayaa sheegaya in xalay magaaladaas lagu dilay muwaadiniin u dhashay dalka Itoobiya.

title: IS oo sheegatay mas'uuliyadda Itoobiyaan lagu dilay Boosaaso


description: Ambaasaaddar Sahilaworqi Zawudee pireezidantii mootummaa Federaalawaa Dimokiraatawaa Rippablika Itoophiyaa ta'uun filataman.

title: Ambaasaaddar Saahilaworqi Zawudee Pireezidantii Itoophiyaa ta'uun filaman


description: Madaxweynaha Itoobiya, Mulatu Teshome, ayaa la filayaa inuu berri baarlamaanka waddankiisa u gudbiyo isticqaaladiisa is casilaadda.

title: Itoobiya oo berri yeelanaysa madaxweyne cusub. Mulatu Teshome oo is casilaya


description: Heddlu'n ymchwilio wedi i wrthrych oedd ar dân gael ei bostio i mewn i dŷ yn Y Barri.

title: Apêl heddlu wedi tân amheus mewn tŷ yn Y Barri


description: Bu farw'r cyn-Archdderwydd Emrys Deudraeth, Emrys Roberts, yn 82 oed.

title: Y cyn-Archdderwydd Emrys Deudraeth wedi marw


description: Magaalada Asmara waxaa ku kulmay wakiillo ka kala socday dawladda Itoobiya iyo ururka ONLF. Waxay halkaa ku gaareen, sida uu sheegay xoghayaha arrimaha dibadda ee ururka, is afgarad labada dhinac dhex maray oo la xiriira sidii ONLF ay hawlaheeda si nabdoon ugu sii wadan lahayd, iyo in la sii amba qaado wadahadallada labada dhinac.

title: Falanqayn: Maxay ku heshiiyeen ONLF iyo dawladda Itoobiya?

maintext: Proud to witness the signing of a peace deal between Ethiopian government and ONLF in Asmara. A process I accompanied for 6 years. This marks the end of Ogaden insurgency. Now the hard work of building peace begins. Congrats to both sides for this historic deal. pic.twitter.com/jKqIUusIHw


authors:
Dafydd Evans
Gohebydd Bbc Cymru

description: Pennaeth prosiect Wylfa Newydd yn rhybuddio bod angen i ddiwydiannau wneud mwy i annog merched i fod yn arweinwyr.

title: Angen 'gwneud rhagor' i annog merched i fod yn arweinwyr


description: Seremoni'r Cadeirio

title: Seremoni'r Cadeirio


description: Undeb yn rhybuddio am nifer y troseddau yng nghefn gwlad

title: Cynnydd brawychus mewn lladradau fferm yn ôl undeb


description: Prif gwnstabl yn dweud bod gorsaf heddlu gafodd ei hariannu'n breifat, sy'n costio cannoedd o filoedd o bunnau'r flwyddyn i'r heddlu, ddim yn rhoi gwerth am arian.

title: Pryder am gost gorsaf heddlu Rhydaman


description: Adroddiad gafodd ei gomisiynu gan Lywodraeth Cymru yn dweud y byddai'n costio £775m i ailagor y rheilffordd rhwng Aberystwyth a Chaerfryddin.

title: Cyswllt rheilffordd i gostio hyd at £775m


authors:
Aled Scourfield
Gohebydd Bbc Cymru

description: Cwest yn clywed y bu farw Heddwyn Hughes, oedd yn 67 oed a chydag anableddau dysgu, ar ôl torri ei wddf mewn cartref gofal yng Nghaerfyrddin yn 2015.

title: Dyn wedi llithro mewn cartref gofal cyn ei farwolaeth


description: Gêm gyfartal i Wrecsam yn erbyn y tîm sydd ar frig y tabl yn atal Fleetwood rhag ennill dyrchafiad am o leiaf un gêm arall.

title: Fleetwood 1-1 Wrecsam


description: Scarlets yn colli am yr ail waith yn olynol yn Ewrop y tymor hwn ar ôl ildio pedwar cais yn erbyn y Teigrod.

title: Cwpan Pencampwyr Ewrop: Caerlŷr 45-27 Scarlets


description: Bydd mam myfyrwraig o Aberhonddu gafodd ei llofruddio 12 mlynedd yn ôl yn gwneud apêl newydd am wybodaeth ynghylch marwolaeth ei merch.

title: Kirsty Jones: Apêl newydd yng Ngwlad Thai


description: Mae dyn wedi cael "dihangfa ryfeddol" ar ôl iddo ddisgyn hyd at 300 troedfedd ar Glyder Fawr, yn ôl aelod o dîm achub mynydd.

title: 'Dihangfa ryfeddol' i ddyn a ddisgynnodd ar Glyder Fawr


description: Mae Aelod Seneddol o Gymru'n galw am wneud mwy i gysylltu gyda phobl ifanc a thaclo radicaliaeth ar y rhyngrwyd.

title: Alun Michael AS yn galw am daclo eithafwyr ar-lein


description: Bwrdd Iechyd Cwm Taf yn ymchwilio i achosion 20 o fabanod gafodd eu geni'n farw a chwe achos arall o fabandod yn marw ychydig ar ôl cael eu geni.

title: Ymchwiliad i 26 o farwolaethau babanod mewn ysbytai


title: Penodi Deon newydd i Fynwy a Chadeirlan Casnewydd

maintext:
Image copyright Other Image caption Cychwynnodd Y Parch Lister Tonge ei weinidogaeth yn Eglwys Blwyf Lerpwl
Cafodd offeiriad gyda phrofiad rhyngwladol ei benodi yn Ddeon Mynwy a Chadeirlan Casnewydd.
Esgob Mynwy, y Gwir Barchedig Dominic Walker OCS, sydd wedi penodi'r Parch Lister Tonge.
Cafodd y Tad Lister, 60 oed, ei eni a'i fagu yn Sir Gaerhirfryn, ac mae ganddo enw da yn rhyngwladol fel rhywun all helpu pobl a chymunedau i ddatblygu eu bywyd ysbrydol.
Dywedodd Yr Eglwys yng Nghymru ei fod yn offeiriad dawnus ac mae ganddo brofiad ymarferol o ofalu am adeiladau'r eglwys a gweithio gyda mudiadau dinesig.
Ar hyn o bryd, mae'n gweithio yn Rhydychen lle mae'n gaplan i Gymuned Sant Ioan Fedyddiwr a lle bu'n gaplan a thiwtor yng Ngholeg Diwinyddol Cuddesdon.
Bu hefyd yn gaplan dros dro yng Ngholeg Newydd a Choleg Exeter, Rhydychen.
Wrth groesawu'r penodiad, dywedodd yr Esgob Walker ei fod yn falch o groesawu rhywun gyda doniau a phersonoliaeth y Tad Lister i'r esgobaeth.
Budd i'r esgobaeth
"Roeddwn yn ymwybodol fod pobl yn gofyn am Ddeon a allai wneud y Gadeirlan yn fan ar gyfer gweddïo, croeso a phererindod fel ei bod o ddifrif yn Fam Eglwys yr Esgobaeth," meddai.
Rwy'n hoff iawn o ddinasoedd a threfi a byddaf yn mwynhau dod i adnabod Casnewydd yn well Y Parch Lister Tonge, Deon Mynwy
"Mae hefyd angen i'r Deon gael ei weld fel ffigur arwyddocaol yn y ddinas.
"Rwy'n sicr y bydd doniau ysbrydol a bugeiliol y Tad Lister o fudd mawr iawn i'r gadeirlan, esgobaeth a chymuned y ddinas."
Dywedodd y Tad Lister fod cael cais annisgwyl i ddod a'i brofiad i esgobaeth Mynwy yn brofiad a wnaeth iddo deimlo'n ostyngedig iawn.
"Mae'n cydfynd yn dda iawn gyda fy nymuniad i gael fy ngwreiddio mewn esgobaeth a chymuned addoli sydd eisiau defnyddio fy mhrofiad a fy egni ac rwy'n edrych ymlaen yn fawr at symud i Gadeirlan Casnewydd.
"Rwyf hefyd yn ymwybodol iawn fy mod yn dilyn Deon hynod alluog oedd yn annwyl tu hwnt ac yn uchel iawn ei barch.
"Rwy'n sylweddoli y byddaf bob amser yn sefyll ar ysgwyddau'r rhai fu yma'n gwasanaethu o fy mlaen.
"Rwy'n hoff iawn o ddinasoedd a threfi a byddaf yn mwynhau dod i adnabod Casnewydd yn well - rwyf eisoes yn adnabod rhan o'r sir ac yn edrych ymlaen at ddod i'w hadnabod yn well."
Dywedodd ei fod fel offeiriad, bob amser wedi bod yn fwy cartrefol yn gwrando na'n siarad ac mae'n gobeithio y gall gyfrannu i ddarganfod yr hyn mae Duw yn ei wneud ym mhlwyfi a chymunedau Esgobaeth Mynwy wrth ddechrau gwrando ar yr hyn sy'n digwydd yn holl amrywiaeth bywyd a phrofiad pobl.
Teithio
Cafodd ei hyfforddi ar gyfer yr offeiriadaeth yng Ngholeg y Brenin Llundain a Choleg St Augustine, Caergaint cyn dechrau yn y weinidogaeth ordeiniedig ym 1975 yn Eglwys Blwyf Lerpwl.
Bu am flwyddyn yng Nghadeirlan Johannesburg cyn ymuno â Chymuned yr Atgyfodiad am 12 mlynedd.
Bu hefyd yn gweinidogaethu mewn gwahanol esgobaethau yng Nghymru a Lloegr ac yn yr Unol Daleithiau, De Affrica, Seland Newydd, India'r Gorllewin, Sbaen, Norwy, Sweden, Ffindir, Ffrainc, Gwlad Belg a Gwlad yr Iâ.
Mae'n mwynhau teithio, yn arbennig crwydro dinasoedd, orielau celf a gwrando ar gerddoriaeth, a garddio.
Caiff y Tad Lister ei sefydlu yng Nghadeirlan Casnewydd ddydd Sadwrn Mawrth 31 am 2.30pm.


description: Puntland oo joojinta Shirka u sababeysay inuu weli go'an yahay xiriirka ay la leeyihiin Dawladda Soomaalia.

title: Puntland: Wasiirka qorsheynta Soomaaliya oo Puntland ay u diidday inuu Shir ku qabto Garowe


description: Turkiga oo sheegay inuu diyaar u yahay waxsoosaarka waddamada Afrika uu iibsado Waddankiisana uu waxsoosaarkiisa Africa u iibgeeyo.

title: Istanbul: oo lagu qabtay kulan wadatashi oo ku saabsan xiriirka Ganacsi ee Turkiga iyo waddamada Qaaraddan Africa


description: Arweinydd cyngor sir yn ymddiheuro'n gyhoeddus i ddisgyblion gafodd eu cadw mewn 'ystafell seibiant'.

title: 'Ystafell seibiant': Ymddiheuriad


description: Waxaa sii xoogeysanaya cadaadiska waddamada reer galbeedka lagu saarayo iney jawaab adag Sucuudiga ka siiyaan dilka wariyihii caanka ahaa ee Jamal Khaashuqji, oo lagu khaarajiyay qunsuliyadda uu Sucuudiga ku leeyahay magaalada Istanbul ee dalka Turkiga.

title: Tallaabooyinka ay reer galbeedka ka qaadayaan Sucuudiga, ka dib dilkii Jamaal Khaashuqji


description: Oherwydd y glaw bu'n rhaid atal gêm olaf Morgannwg yng Nghystadleuaeth 40 pelawd nos Lun yn erbyn Sir Nottingham yn Trent Bridge.

title: Y glaw yn dod â gêm Morgannwg i ben yn erbyn Sir Nottingham


description: Chwaer y gitarydd Richey Edwards, aeth ar goll yn 1995, yn galw am fwy o hawliau i deuluoedd pobl sydd ar goll.

title: Cefnogaeth i ddeddf pobl ar goll gan chwaer gitarydd


authors:
Cabdinaasir Saxansoxo
Bbc Somali

description: Markii ugu horeysay taariikhda gaadiidkan saddex lugoodka ah ee fudud waxaa lasoo saaray sannadkii 1940-kii, xilligaas oo warshadii ugu horeysay laga furey dalka Hindiya, waxaana soo saaray ganacsadihii caanka ahaa Jamnalal Bajaj.

title: Mamnuucista Mooto Bajaajta ma xalka ugu fiican baa?


description: Mae'r heddlu yn apelio am wybodaeth ar ôl lladrad arfog mewn tafarn dros y penwythnos.

title: Apêl wedi lladrad arfog mewn tafarn


description: Arbenigwyr yn pryderu am nifeoroedd Gwiberod sy'n prysur ddiflannu o'r DU o ganlyniad i erledigaeth a cholli cynefin.

title: Galw am newid agwedd tuag at Gwiberod sy'n prysur ddiflannu

maintext:
Image caption Mae Cymru'n parhau yn wlad ble mae niferoedd uchel o'r gwiberod yn cynefino.
Mae gan Wiberod broblem delw allai olygu i'r rhywogaeth ddiflannu'n gyfan gwbl, yn ôl arbenigwyr.
Mae'r Amphibian and Reptile Groups of the UK (ARG UK) yn rhybuddio fod angen i "agwedd cenhedlaeth gyfan" newid tuag at y neidr.
Mae'r grŵp wedi bod yn gweithio gydag dros 500 o ysgolion yn Sir Benfro er mwyn trefnu gorymdaith ble fydd cerflun o wiber yn llithro drwy ddinas Tŷ Ddewi.
Mae Cymru'n parhau yn wlad ble mae niferoedd uchel o'r gwiberod yn cynefino.
Dywedodd cydlynydd y prosiect, Dr Sam Langdon wrth BBC Cymru fod Gwiberod yn diflannu ar hyd y DU, gyda dim ond "pocedi bach" o'r creaduriaid yn cael eu gweld.
'Peryglus'
Ychwanegodd mai erledigaeth a cholli cynefin yw'r prif resymau y tu ôl i ddiflaniad y neidr.
"Maen nhw wedi bod yn cael eu portreadu'n wael yn y wasg ers talwm. Mae pobl dal yn mynd allan ac yn ei lladd, yn eu gweld nhw fel rhywbeth peryglus a rhywbeth i'w hofni.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Cafodd y ddau wiber yma eu ffilmio yn ymladd gyda'i gilydd ger Tyddewi yn gynharach eleni
"Fe allwn wneud gwaith arolygu er mwyn ceisio eu diogelu, ond fy nheimlad yw, os nad ydyn ni'n newid sut mae pobl yn teimlo amdanyn nhw, fe wnawn ni eu colli nhw," meddai.
Er bod diffyg data ynglŷn â phoblogaeth, dywedodd mai'r teimlad ar lawr gwlad ymysg arbenigwyr yw bod y neidr yn diflannu.
'Diflannu'
Y gred yw bod y neidr eisoes wedi diflannu o Sir Nottingham, Sir Warwick ac ar fin diflannu o Sir Rhydychen, Sir Buckingham, Hertfordshire a Llundain.
Mae'r elusen wedi bod yn cynnal gweithdai gyda phob ysgol yn Sir Benfro, gyda'r amcan o newid agweddau ymysg y genhedlaeth ifanc.
Mae disgwyl i gannoedd o bobl fynychu'r orymdaith ym maes awyr Tŷ Ddewi.
Mae'r prosiect wedi'i ariannu gan Lywodraeth Cymru ac Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro.


description: Prif Weinidog Cymru'n dweud bod angen i Lywodraeth Prydain a'r Undeb Ewropeaidd ddangos hyblygrwydd i daro bargen Brexit.

title: Pryder Carwyn Jones wedi rhybudd Ford am Brexit

maintext:
Mae Prif Weinidog Cymru yn "bryderus" yn dilyn rhybuddion gan Ford y gallai Brexit heb gytundeb gael effaith ar ddyfodol y cwmni yn y Deyrnas Unedig.
Dywedodd Carwyn Jones nad oedd "unrhyw un call" yn galw am Brexit heb gytundeb a galwodd ar drafodwyr y DU a'r UE i ddangos "hyblygrwydd" er mwyn cyrraedd cytundeb.
Dywedodd Theresa May wrth aelodau ei chabinet hi ddydd Mawrth bod cytundeb o fewn gafael os ydy'r llywodraeth yn "sefyll yn gadarn".
Ond mae'r UE wedi tawelu gobeithion y gallai cytundeb ddod yn ystod uwchgynhadledd sy'n dechrau heddiw.
Roedd trafodwyr ar y ddwy ochr wedi rhagweld y byddai'r cyfarfod deuddydd o arweinwyr gwledydd yr UE ym Mrwsel yn gyfle i gyrraedd cytundeb ar ymadawiad Prydain o'r UE.
Ond gyda dyfodol y ffîn Wyddelig yn parhau i achosi cur pen dywedodd Llywydd Cyngor Ewrop Donald Tusk nad oedd ganddo unrhyw sail i fod yn obeithiol y bydd datrysiad yr wythnos hon.
Heb gytundeb ar bolisi yswiriant i gadw ffin agored rhwng Gogledd Iwerddon a'r Weriniaeth, fydd yna ddim cytundeb Brexit rhwng y DU a'r UE.
Rhybudd Ford
Dywedodd Prif Weinidog Cymru y byddai angen i'r ddwy ochr gyfaddawdu er mwyn rhoi sicrwydd i fyd busnes a thaw Brexit heb gytundeb sy'n poeni busnesau fwyaf.
Ddydd Llun dywedodd pennaeth Ford yn Ewrop wrth y BBC byddai Brexit heb gytundeb yn "drychinebus" i ddiwydiant ym Mhrydain ond ei fod yn "hyderus o hyd" y gellid ffurfio cytundeb masnach heb dollau.
Mae Ford yn cyflogi bron i 2,000 o weithwyr ym Mhenybont-ar-Ogwr, sef etholaeth Prif Weinidog Cymru.
Dywedodd Carwyn Jones: "Maen nhw'n gyflogwyr mawr yn fy nhref fy hun ac mae'n rhaid i ni wneud yn siwr nad ydyn ni'n gweld cwmniau eraill yn teimlo'r un ffordd a dyna pam mae'n bwysig ein bod ni'n cael cytundeb da - fel nad ydyn ni'n ei gwneud hi'n fwy anodd i'n busnesau ni weithgynhyrchu a gwerthu i farchnad Ewrop.
"Does dim ffordd hawdd nawr. Mae Theresa May wedi rhoi ei chardiau ar y bwrdd ac mae'n rhaid iddi gyrraedd cytundeb nawr sy'n rhoi'r sicrwydd sydd ei angen achos dim ond chwarae o gwmpas sydd wedi digwydd dros y ddwy flynedd ddiwethaf.
"Dwi'n meddwl taw'r broblem fydd cael y cytundeb drwy'r Senedd. Mae'n bosib y gall Theresa May ddod 'nol gyda cytundeb ond a fydd hi'n gallu cael cefnogaeth ei chydweithwyr yn San Steffan," ychwanegodd.
Dywedodd yr Aelod Seneddol Ceidwadol Chris Davies, sy'n aelod o'r Grŵp Ymchwil Ewropeaidd sy'n cefnogi Brexit, na fyddai'n bosib i'r Prif Weinidog blesio pob Ceidwadwr.
Dywedodd yr aelod dros Frycheiniog a Maesyfed: "Byddai'n well gen i gael cytundeb, yn sicr. Ry'n ni'n mynd i orfod cael agwedd pragmatig a gwneud yr hyn sydd orau dros ein hetholwyr ni."
Yn ogystal â chytuno ar bolisi yswiriant ar gyfer y ffin Wyddelig mae angen i drafodwyr y DU a'r UE gytuno hefyd ar fraslun cynllun ar gyfer dyfodol y berthynas rhyngddyn nhw.
Mae syniadau Theresa May - gafodd eu cytuno gyda'i chabinet yn Chequers ym mis Gorffennaf - wedi creu rhaniadau o fewn i'r blaid Geidwadol gan arwain at ymddiswyddiadau Boris Johnson a David Davis o'r cabinet.
Mae'r cyn-weinidog Brexit Steve Baker wedi dweud y gallai hyd at 40 o Aelodau Seneddol y Ceidwadwyr wrthwynebu'r cynllun Chequers os taw dyna fydd sail unrhyw gytundeb gyda Brwsel.
Mae arweinydd y blaid yn y Cynulliad Paul Davies wedi dweud ei fod e'n cefnogi cynllun Chequers ac mae e wedi galw ar ei gydweithwyr i "gefnogi'r Prif Weinidog".
Dywedodd yr aelod dros Breseli Penfro: "Rwy'n hyderus o siarad gyda llawer o'm cydweithwyr dros yr wythnosau diwethaf y byddai'r Prif Weinidog yn gallu cael cytundeb drwy Dŷ'r Cyffredin."


description: Disgyblion ysgol gyfun Gymraeg yn cael hwyl wrth newyddiadura a pharatoi eitem ar gyfer teledu.

title: Disgyblion yn cael hwyl ar newyddiadura gyda help BBC Cymru


description: Hen felin a fu'n destun un o ddarluniau'r artist Turner o dan fygythiad wrth i'r perchennog fethu parhau gyda thaliadau morgais.

title: Dyfodol yn y fantol


description: Roedd Gwennan Jones ar fin rhoi genedigaeth pan glywodd bod ei mab hynaf yn dioddef o lewcemia

title: ‘Canu’r gloch’ ar y cyfnod ‘anoddaf un’ i deulu o Lŷn

maintext:
Image copyright Llun Teulu Image caption Mae Gwennan ac Ilid a'u tri mab yn falch o fod adre ym Mhencaenewydd erbyn hyn
Roedd Gwennan Jones a'i phartner Ilid Japheth ar fin geni eu trydydd mab yn Ysbyty Gwynedd pan gawson nhw'r newyddion ofnadwy bod gan eu mab hynaf, Caio, ganser.
Roedd yn rhaid iddo fynd i gael triniaeth yn ysbyty Alder Hey yn Lerpwl ar unwaith, meddai'r meddygon.
Roedd yn ddechrau corwynt o chwe mis i Gwennan ac Ilid o Bencaenewydd ym Mhenrhyn Llŷn sy'n rhieni i Caio, 5, Nedw, 2, a bellach Math, sy'n wyth mis.
"Roeddan ni yn Ysbyty Gwynedd ym Mangor yn barod pan ges i alwad ffôn gan y meddyg teulu yn deud bod rhaid i Caio ddod i fewn yn syth," meddai Gwennan.
"Roedd y profion gwaed o'r diwrnod cynt yn dangos bod 'na broblem efo'r celloedd gwyn.
"Mi wnaeth Nain a Taid Caio ei ddanfon i Fangor a ges i ddod lawr o'r labour ward i lawr i ward y plant at Caio.
"Roedd fy mam, mam llid a fy llys-fam, y dair ohonyn nhw yma efo ni, a 'nathon nhw hel Caio i'r stafell chwarae efo un o'r nyrsys a gawson ni fynd i'r stafell fach a chael y newyddion fod gan Caio lewcemia."
Aeth Ilid gyda Caio yn syth mewn ambiwlans i Alder Hey tra roedd rhaid i Gwennan, wrth gwrs, aros i eni'r babi.
"Roedden nhw'n cyrraedd Lerpwl ychydig wedi hanner nos ac ro'n i'n geni ychydig wedi dau," meddai.
Roedd gorfod gweld ei mab pump oed yn mynd am driniaeth mor ddifrifol a methu mynd efo fo yn un o'r pethau anoddaf mae wedi ei wneud, meddai Gwennan.
"Dyna oedd y peth anoddaf un.
"Yr unig beth 'o'n i isho'i wneud oedd mynd yn yr ambiwlans efo fo. Ro'n i isho torri'n hun yn fy hanner rhywsut.
"Ond roedd rhaid mi fod yn gryf iddo fo.
"Ddoi byth dros y noson honno," meddai Gwennan.
Ar ôl chwe mis o driniaeth cemotherapi mae Caio bellach yn well ac wedi cael "canu'r gloch" sef gweithred symbolaidd ar y ward yn Alder Hey sy'n arwydd ei fod wedi gwella a bod ei driniaeth wedi dod i ben.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Caio yn canu'r gloch ar ddiwedd ei driniaeth
Mae'r teulu bellach yn falch o gael bod adref ym Mhencaenewydd yn ceisio ymdopi efo beth sydd wedi digwydd a mynd yn ôl i "fywyd normal".
Tri apwyntiad meddyg
Mae digwyddiadau'r wythnos honno ym mis Ionawr 2018 a ddechreuodd wedi i Caio gael haint yn ei glust yn dal yn fyw iawn i Gwennan.
"Doedd o ddim wedi codi nôl ar ôl yr infection - roedd o'n oer, yn llwyd, off ei fwyd ac wedi blino - a ddim yn fo'i hun," meddai Gwennan.
Aeth ag o at y meddyg dair gwaith yr wythnos honno. Yn gyntaf cafodd wybod mai firws oedd arno, wedyn pan ddechreuodd basio gwaed yn ei ddŵr, cafodd dabledi am haint dŵr, ond doedd Gwennan yn dal ddim yn hapus.
"O'n i'n temlo bod nhw ddim yn gwrando ar be' o'n i'n ddeud felly mi es i â fo nôl ar y bore Iau. Mi wnaeth y doctor hwnnw wrando arna' i ac ar y p'nawn hwnnw gafodd o dynnu ei waed."
Ond yn y cyfamser roedd dŵr Gwennan wedi torri, arwydd bod y babi ar ei ffordd. Felly tra roedd ei fodryb yn casglu Caio o'r feddygfa roedd Gwennan ac Ilid ar eu ffordd i'r ysbyty ym Mangor, siwrnai o ryw 45 munud o Bencaenewydd.
Ro'n i isho bod yna, ond roedd rhaid i mi fod adref hefyd.
Er iddyn nhw gael eu hanfon nôl y p'nawn hwnnw roedden nhw nôl y diwrnod wedyn i ddechrau'r enedigaeth gyda help yr ysbyty. A dyna pryd cafodd Gwennan yr alwad.
Cyfarfod Math am y tro cyntaf
Ar wahân i ryw bedwar diwrnod adref rhwng bob cylch triniaeth cemotherapi, treuliodd Caio'r chwe mis nesaf yn Alder Hey.
"Roeddan ni'n trafaelio bob dydd am yr wythnos gynta' ac roedd hynny reit galad," meddai Gwennan a aeth i Lerpwl ac yn ôl yn syth ar ôl geni Math gan ei adael yng ngofal ei mam yn Ysbyty Gwynedd.
Mae rhywbeth fel hyn yn gwneud chi feddwl be' 'di'r pethau pwysig mewn bywyd
"Cafodd Math ddod adre dydd Sul. Ddes innau adre efo fo cyn mynd ymlaen i Lerpwl tra roedd Mam yn aros efo Math.
"Roedd Caio'n sâl efo'r chemo cyntaf," medda Gwennan "ac mi ro'n i isho bod yna, ond roedd rhaid i mi fod adref hefyd.
"Roedd o'n anodd... ond mae Caio wedi bod mor gryf ac mor ddewr drwydda fo i gyd. Diolch ei fod o fel mae o neu mi fydda' wedi bod yn anoddach arnan ni - mae o 'di bod yn dda iawn.
"Mi ddoth Math efo fi i Lerpwl bump diwrnod ar ôl ei eni a dyna oedd y tro cyntaf i Ilid a Caio gyfarfod Math.
"Roedd Caio eisiau chwaer felly roedd o'n flin am ychydig bach!"
Image copyright Llun Teulu Image caption Caio efo'i gadwyn "beads of courage" sy'n cynrychioli holl elfennau ei driniaeth, er enghraifft melyn = nosweithiau yn yr ysbyty; gwyn = cemotherapi; coch = trallwysiadau gwaed. "Fel y gwelwch, mae hi'n hir ofnadwy!" meddai ei fam, Gwennan.
Wedi'r wythnos gyntaf fe dalodd taid Gwennan am fflat iddyn nhw gael byw ynddo fel teulu gyferbyn â drws blaen Alder Hey am weddill y driniaeth ac fe wnaeth hynny wahaniaeth mawr iddyn nhw, meddai Gwennan.
"Rŵan mae o'n hitio fi ac Ilid, rŵan ein bod ni adre. Doeddan ni ddim yn ymwybodol yn Lerpwl - dim ond derbyn mai dyna oedd yn digwydd bob diwrnod ond mi rydan ni fwy ymwybodol o be' sydd wedi digwydd rŵan ein bod ni adre a phopeth wedi arafu.
"Pan ydach chi yn ei ganol o 'sgynnoch chi ddim dewis ond cario mlaen, mae'n rhaid i chi."
Mae Caio'n dal i flino ac yn gorfod bod yn ofalus iawn pan mae salwch o gwmpas ond roedd cael canu'r gloch yn foment fawr iddo.
"Cael canu'r gloch oedd y diwedd i Caio - y diwrnod hwnnw gafodd o dynnu'r central line ac mi ddywedodd 'Dwi'n well rŵan yn dydw Mam? Dwi'n hundred percent rŵan'!"
Mae bywyd yn ôl yn weddol normal rŵan meddai Gwennan. Mae hi'n mynd â Nedw a Caio i'r cylch meithrin a'r ysgol yn bore sy'n rhoi ychydig bach o oriau iddi ddal fyny gyda'r amser mae hi wedi ei golli gyda Math.
"Mae rhywbeth fel hyn yn gwneud chi feddwl be' 'di'r pethau pwysig mewn bywyd," meddai.
Efallai o ddiddordeb:


description: Sŵ wedi cael dau rybudd bod perygl i lyncs allu dianc oddi yno, fisoedd cyn i'r awdurdodau orfod saethu un yn farw ar ôl iddi fynd ar ffo.

title: Sŵ Borth wedi cael dau rybudd fod perygl i lyncs ddianc

maintext:
Image copyright Sŵ Borth Image caption Roedd Lilleth yn un o ddau lyncs fu farw o Sŵ Borth o fewn tridiau i'w gilydd
Cafodd sŵ ddau rybudd bod yna berygl i lyncs allu dianc am fod coeden yn lloc yr anifail yn rhy uchel, fisoedd cyn i'r awdurdodau orfod saethu un yn farw ar ôl iddi fynd ar ffo.
Dywedodd Cyngor Ceredigion bod Wild Animal Kingdom yn Borth ger Aberystwyth wedi cael y rhybuddion yn Ebrill a Mai 2017.
Dihangodd y lyncs Ewrasaidd, Lilleth o'r atyniad rhwng 24 a 29 Hydref 2017, a bu'n rhaid ei difa ar gais yr awdurdod lleol ar 10 Tachwedd er mwyn diogelu'r cyhoedd.
Yn ôl ffynhonnell sydd â chysylltiad agos â'r sŵ, bu farw oherwydd anallu'r perchnogion, ond mae un o'r perchnogion, Tracy Tweedy yn dweud eu bod yn credu eu bod wedi tocio'r coed i'r graddau angenrheidiol.
Er gwaethaf rhybuddion gan filfeddyg a swyddog trwyddedau sŵ, ni chafodd y coed eu tocio nes ar ôl i'r lyncs neidio dros ffens y ganolfan.
'Gallu neidio o'r lloc'
Dywedodd y ffynhonnell, sydd â degawdau o brofiad yn gweithio mewn sŵ neu barc anifeiliaid gwyllt: "Nhw wnaeth golli eu lyncs eu hunain.
"Roeddwn i'n gwybod ei fod yn gallu dringo'r goeden, a bod y goeden yn uwch na'i lety nos - roedd yn gallu neidio o'r lloc.
"Dywedais wrthyn nhw bod y coed o fewn y lloc yn rhy uchel."
Image caption Prynodd Dean a Tracy Tweedy y sŵ 10 erw am £625,000 yn 2016
Yn ôl y cyngor, cafodd y sŵ rybudd gan filfeddyg ynglŷn â'r mater ym mis Ebrill y llynedd, ac yna gan swyddog trwyddedu wnaeth eu cynghori mewn person ac mewn ebost ar 4 Mai 2017.
Dywedodd Mrs Tweedy bod hi â'i gŵr, ar ôl dod yn gyfrifol am y sŵ ar 17 Mai 2017, wedi "tocio'r tyfiant ymhob un o'r llociau, gan gynnwys lloc y lyncs, ac fe gafodd hynny ei wneud sawl tro dros yr haf".
"Yn amlwg, o edrych yn ôl, wnaethon ni ddim torri'n ôl ddigon ond... dyna oedd yr amodau dan y perchennog blaenorol," meddai.
Ychwanegodd Mrs Tweedy fod cais y cyngor i docio tyfiant yn "sylw cyffredinol am y sŵ cyfan".
Dywedodd: "Rydym wedi gweithio'n gyson ers cymryd drosodd y llynedd i wella'r llociau a diogelwch staff a'r cyhoedd ac fe wnawn ni barhau i wneud hynny."
Cadarnhau marwolaeth ail lyncs
Mae'r ffynhonnell hefyd wedi datgelu fod ail lyncs, Nilly, wedi marw dridiau cyn i Lilleth gael ei saethu. a chwe diwrnod cyn y daeth cadarnhad gan y sŵ.
Mewn neges ar Facebook ar 13 Tachwedd, dywedodd y sŵ bod Nilly wedi marw "yr wythnos ddiwethaf" drwy gael ei mygu wrth gael ei chludo o un warchodfa i'r llall.
Dywedodd y cyngor eu bod yn deall fod Nilly wedi marw ar 7 Tachwedd a bod eu swyddogion wedi cael gwybod y diwrnod canlynol.
Yn ôl Mrs Tweedy, y rheswm dros beidio â gwneud cyhoeddiad yn gynt oedd am fod "rhaid canolbwyntio ar ddod i hyd i Lilleth".
Image copyright Sŵ Borth Image caption Roedd yna luniau o Lilleth ar gamera wedi iddi ddianc, ac roedd sawl ymdrech i'w dal
Cafodd Lilleth ei difa ar ôl cael ei darganfod mewn maes carafanau lleol.
Mae'r cyngor wedi dweud bod y sŵ ar fai am fethu â'i hatal rhag peryglu iechyd y cyhoedd, ac mae Heddlu Dyfed-Powys yn ymchwilio i fygythiadau yn erbyn y sawl a benodwyd i'w saethu.
Cafodd gorchymyn yn gwahardd y sŵ rhag cadw'r mathau mwyaf peryglus o anifeiliaid ei godi ym mis Gorffennaf ar yr amod eu bod yn cyflogi "person cymwys a phrofiadol... o fewn chwe mis" i reoli anifeiliaid y ganolfan.
Gan na fu'n bosib i filfeddyg annibynnol ddod i gasgliad penodol ynghylch marwolaeth Nilly wedi archwiliad post-mortem, doedd dim camau yn erbyn y sŵ gan "nad oedd yn debygol y byddai unrhyw erlyniad yn llwyddiannus".
Dywedodd y ffynhonnell: "Rwy'n 100% y byddai Lilleth yn dal yn fyw petai'r sefyllfa wedi'i rheoli'n gywir.
"Byddai'n iawn pe bai'r perchnogion yn rhedeg fferm anifeiliaid anwes am weddill eu bywydau, ond mae gan y bobl hyn lewod."


description: Rhieni bachgen epileptig sy'n awyddus iddo dderbyn canabis ar bresgripsiwn yn dweud eu bod wedi cael "gobaith ffug" gan y broses i geisio amdano.

title: 'Gobaith ffug' i fachgen am driniaeth canabis


description: Ku aiko da tambayoyinku kan wannan batu, sai BBC ta yi bincike ta amsa muku.

title: Wadanne tambayoyi kuke da su kan Hamadar Sahara?


description: Lee Myung-bak : wuxuu xabsi ku muteystay musuqmaasuq iyo ku tagrifalid awoodeed xilligi uu madaxweynaha ahaa.

title: Lee Myung-bak: Madaxweynihi hore ee Kuuriyada Koonfureed oo loo diray 15 sano oo xabsi ah


description: Un person yn cael ei gludo i'r ysbyty yn dilyn tân mewn ystafell wely.

title: Tân mewn ystafell wely


description: Madaxda maamul goboleedyada ayaa soo gaaray magaalada Garowe kuwaasi oo ka qeyb galaya shirka Golaha Iskaashiga dowlad Goboleedyada oo lagu wado in uu ka furmo magaalada Garowe.

title: Shirka Garoowe iyo waxa uu uga duwan yahay kii Kismaayo