description: 300 o bobl yng Nghymru wedi diodde' wrth law benthycwyr anghyfreithlon dros gyfnod o ddwy flynedd.

title: Benthycwyr yn mantesio ar 300 o bobl yng Nghymru


description: Y Gymraes Mica Moore a'i chyd-rasiwr Mica McNeill yn y chweched safle yng nghystadleuaeth y bobsled yn dilyn dwy ras yn PyeongChang.

title: Moore a McNeill yn chweched yn y bobsled wedi dwy ras

fasttext_language: cy


description: Cwest yn clywed fod merch bump oed gyda hanes o asthma wedi cael ei gwrthod o apwyntiad brys gyda meddyg oherwydd ei bod hi'n hwyr.

title: Merch, 5, yn marw ar ôl bod yn hwyr i apwyntiad meddyg


description: YN FYW: Gwyliwch y canlyniad yn cael ei gyhoeddi yn isetholiad Alun a Glannau Dyfrdwy.

title: Canlyniad isetholiad Alun a Glannau Dyfrdwy


description: Ymateb cwpwl wnaeth deimlo'r daeargryn ym mhentref Cwmllynfell.

title: "Teimlo mod i'n cael fy ngwthio"


description: Sgwrs efo'r dyn busnes Gari Wyn a'i angerdd at fentergarwch

title: "Mi fydd hi'n llwm iawn ar y Gymraeg heb fusnesau lleol"

maintext:
Image copyright Gari Wyn
Prynu'n lleol - a tharo bargen gyda busnesau - ydy'r unig obaith i'r Gymru Gymraeg, yn ôl Gari Wyn.
Mae'r gwerthwr ceir a'r dyn busnes wedi bod yn cyflwyno ei raglen radio wythnosol ei hun am fentergarwch a'r byd busnes ers bron i bedair blynedd bellach.
Er ei fod wedi cyfweld degau o bobl fusnes llwyddiannus, yng Nghymru ac yn rhyngwladol, mae'n dal i ddweud bod angen mwy o gefnogaeth ar fusnesau lleol.
"Mae prynu'n lleol yn hanfodol. Mae angen i bobl gysylltu hefo busnesau lleol a dweud wrthyn nhw, 'reit, gwrand'wch - dwi wedi gweld hwn am y pris yma ar y we, fedrwch chi wneud yr un fath i mi?'
"Y gwir amdani ydy mi fasa'r rhan fwyaf o fusnesau yn gallu'i wneud o.
Dwi wastad wedi rheoli fy risg... Wna i byth fenthyg gormod o bres. Gari Wyn
"Mae hynny mor allweddol os ydyn ni'n mynd i allu gwrthsefyll ton ar ôl ton o fusnesau ar y we sy'n dwyn ein busnesau ni."
Busnes yn y gwaed
Mae busnes wedi bod yng ngwythiennau'r hogyn o Uwchaled erioed gan fod ei deulu yn rhedeg garej yng Ngherrig y Drudion yn ogystal â gwerthu petrol i yrwyr ar yr A5 roedd ei dad yn fecanic ac yn gwerthu ambell i fan.
Er mai athro hanes yn Ysgol Syr Hugh Owen, Caernarfon oedd Gari ar ddechrau ei yrfa roedd o eisoes wedi datblygu trwyn am fargeinion.
"Ro'n i wrthi yn wheelio-dealio, yn prynu a gwerthu bob math o offer trydanol a watches a hyn a'r llall, a hefyd yn delio hefo ceir ralïo - y Cortinas Mark 1, RS2000, Ford Escort Sports..."
Image copyright Gari Wyn Image caption Gari yn 'wheelio-dealio' yn yr 80au
"Mae gen i fy ffôn symudol gwreiddiol, sydd fel bricsan - mi wnes i dalu £1200 amdano fo. Ro'n i yn ei roi i 'nhad pan o'n i'n dysgu, a wedyn yntau'n mynd ag o hefo fo i'r ocsiynau ceir. Rhwng gwersi, rhedeg i'r ffôn yn yr ysgol a gofyn iddo fo, 'reit dad, be ydach chi wedi'i weld?'
"Er 'mod i wirioneddol yn hoffi dysgu, roeddwn i wedi penderfynu bod yn rhaid i mi drio gwneud rhywbeth, oherwydd 'mod i'n teimlo nad oedd 'na ddigon o Gymry mewn busnes.
"Nes i ddarllen erthygl yn The Sunday Times pan o'n i'n 34, yn deud os nad wyt ti'n ail-ddechrau gyrfa arall cyn dy fod yn 35, wnei di ddim gwneud yr ail un yn llwyddiannus."
"Am y bedair blynedd olaf fel athro ro'n i'n teimlo nad oeddwn yn rhoi tegwch i'r un o'r ddwy job, a nes i benderfynu brynu garej ym Methel.
"Dwi wastad wedi rheoli fy risg, ac yn dal i wneud hynny hefo bob symudiad dwi'n wneud heddiw. Wna i byth fenthyg gormod o bres.
Image copyright Gari Wyn Image caption Ffôn symudol cyntaf Gari - ar gefn Ferrari
Cefnogaeth y teulu
"Yn yr achos yma fe ddaru mam a'n nhad a'm mrawd wagio eu cynilion i gyd, ac fe wnaethon nhw i gyd gymryd y risg o roi eu harian i gyd i mi.
"Yn ogystal â'r busnes ceir, erbyn hyn mae gennym ni bortffolio eiddo eitha eang mewn meysydd eraill hefyd, ond mae fy nghariad i a'n niddordeb i at geir yr un mor deimladwy ag a fuodd o erioed.
"Dwi newydd fod yn cael gwefr enfawr o ddreifio BMW M Sport sydd newydd ddod i mewn - ac mae o wedi dod a gwên fawr i mi!
"Ond dydy dyn busnes gwir llwyddiannus byth yn dangos ei hun hefo tegannau drud - dwi wedi dysgu'r wers yna ers blynyddoedd. Dwi ddim hyd yn oed yn prynu car drud i mi fy hun bellach, achos mae'n rhoi llawer iawn mwy o bleser i mi i roi'r arian yn ôl i mewn i'r busnes.
"'Dyn ni angen pobl ifanc i weld ei bod yn wir bleser i sefydlu busnes, yn enwedig os wyt ti'n fos arnat ti dy hun, achos i mi y busnesau bach a chanolig ydy'r ffordd ymlaen i gefn gwlad.
"A heb gael pobl i ddechrau pethau felly - ac i wthio yn erbyn busnesau ar y we - mi fydd hi'n llwm ar y Gymraeg, achos dydy'r ardaloedd gwledig Cymraeg ddim yn cael y gefnogaeth yna o Gaerdydd."
Image caption Gari gyda dau fentrus arall, Gwyndaf ac Elfyn Evans. Yn ogystal â gwneud eu marc yn y byd ralïo maen nhw'n rhedeg garej deuluol yn ardal Dolgellau
Potensial - a gwaith caled
"Mae diboblogi cefn gwlad yn ei gwneud hi'n anoddach i fusnesau newydd, ond mae yna dal botensial yma, yn enwedig os fedar pobl ddefnyddio'r we i werthu eu cynnyrch.
"Mae fy ngweledigaeth syml i wedi'i seilio ar y ffaith mod i'n teimlo pa mor bwysig ydy gwaith caled a diwydrwydd.
"A dwi'n gwybod 'mod i dipyn bach yn OTT hefo gwaith - dwi dipyn bach yn obsessed, nes bod pobl sydd o 'nghwmpas i weithiau yn cael gwir lond bol arna i!
"Ond dwi ddim yn difaru dim oherwydd mi ydw i'n teimlo fy mod i wedi cyrraedd ambell i nod ac amcan, a dyna be dwi'n drio'i roi drosodd yn y rhaglen ar Radio Cymru ydy cymaint o foddhad sydd yna o fod yn gystadleuol ac yn uchelgeisiol.
"Fedri di ddim osgoi'r ffaith ein bod ni angen pobl gystadleuol ac uchelgeisiol - yn enwedig o fewn y Gymru Gymraeg."
Gari Wyn, BBC Radio Cymru, bob dydd Llun, 12:00


description: Laura Deas o Wrecsam yn bedwerydd yng nghystadleuaeth y sled sgerbwd ar ôl dwy ras yng Ngemau Olympaidd y Gaeaf yn PyeongChang.

title: Laura Deas â gobaith o fedal yn y sled sgerbwd


description: Nifer yr achosion newydd o'r ffliw dal yn uchel ond wedi dod i'w hanterth medd Iechyd Cyhoeddus Cymru.

title: Achosion ffliw dal yn uchel ond wedi dod i'w 'hanterth'


description: Yr heddlu'n arestio dyn 31-oed yn Y Fenni ar ôl i ddyn 26-oed gael ei saethu yn ei goes gyda gwn awyr.

title: Dyn yn cael ei saethu yn ei goes gyda gwn awyr yn Y Fenni


description: Y caneuon cyntaf wnaeth ddylanwadu ar rai o selebs Cymru

title: Y gân Gymraeg gyntaf i wneud argraff ar y sêr

maintext:
Be ydy'r gân Gymraeg gynta' i wneud argraff arnoch chi? Dyma'r cwestiwn ofynnon ni i nifer o wyenbau cyfarwydd fel rhan o ddathliadau Dydd Miwsig Cymru ar 9 Chwefror.
Huw Stephens
Roedd gan fy chwiorydd bosteri U2 a The Cure ar eu waliau, ond hefyd Jarman a Steve Eaves. Y gân Gymraeg gynta fi'n cofio ydi Tracsiwt Gwyrdd, gan Geraint Jarman mewn disco yn Glanllyn.
Ro'n i ar drip yr Urdd, a fi'n cofio bod wrth fy modd gyda'r gân ar y pryd. Mae dal yn swnio fel clasur wrth gwrs, ac yn dod â atgofion o Glanllyn nôl.
Image copyright S4C
Nia Parry
Dwi'n hollol browd mod i 'di ymddangos yn fideo Yr Anhrefn, Rhedeg i Paris.
O'n i'n ferch ysgol yn Ysgol y Creuddyn a newydd gael perm, a cerddodd criw ohonon ni (yn y gwynt a'r glaw), fyny'r Wyddfa i fod yn y fideo!
Dwi'n cofio dawnsio a chwysu wrth iddyn nhw chwarae'r gân drosodd a throsodd.... a hogia'r Anhrefn heb eu topiau fel arfar!
Ond ro'n i mor siomedig o ga'l bod mewn fideo pop mor cŵl bod y perm newydd wedi gwlychu a mynd yn frizz mawr hyll ar fy mhen. Ro'n i'n edrych fel rhyw bŵdl mawr brown!
Tybed os mai cyd-ddigwyddiad ydy hi mai Mwyn ydy enw canol un o fy mhlant... neu falle bod Rhys Mwyn wedi cael mwy o ddylanwad arna i nag oddwn i'n feddwl?
Dw i'n dal i feddwl bod Rhys yn cŵl, yn gadarn ei farn ac yn fodlon gwthio'r ffiniau. Ella bod na pync rocar yn llechu tu fewn i fi yn rwla.
Dafydd Iwan
Mae'n anodd bod yn bendant wrth gwrs, ond mae Bugail Aberdyfi yn dod i'r meddwl yn syth.
Llais David Lloyd yn treiddio o'r gegin islaw pan o'n i yn byw ym Mrynaman, a finnau'n codi i weld pwy oedd bia'r llais tenor bendigedig.
Sentimentaleiddiwch hyfryd Ceiriog yn dod a deigryn i'r llygad. Dyna pryd 'nes i sylweddoli rym teimlad mewn cân mae'n debyg; mae sentiment yn iawn yn ei le!
Heledd Cynwal
Y gân Gymraeg nath greu argraff fawr arnai oedd Bobnob, gan Jess.
O ni'n 14 oed yn ysgol Bro Myrddin a fe nath ffrindie' o ysgol Dyffryn Teifi fenthyg tâp o albwm Jess, Y Gath i fi.
Wedyn fe ddechreuodd y gigs............
Jonathan Nefydd
Methu Dal y Pwysau gan Geraint Jarman yw'r gân amlwg sy'n dod i'r meddwl. Pan o'n i yn fy arddegau cynnar, ag yn byw ym Mangor Uchaf, metropolis y Gogledd, roedd sleifio mewn i gigs Neaudd JP yn obsesiwn misol.
Yn enwedig pan oedd Jarman in town, fy arwr cerddorol. Roedd gweld Tich Gwilym ar ei gitar, Pino Palladino ar y bâs a Jarman yn serennu ar flaen y llwyfan yn wefreiddiol a safon y gerddoriaeth a'r lyrics hynod farddonol yn anhygoel. Mae Methu Dal y Pwysau yn hollol hollol wych !
Lisa Angharad
Dere'i Gwtsho Lan Da Figan Eden. Cyn y gân yma, fy nealltwriaeth i o gerddoriaeth Cymraeg oedd canu 'steddfod a Plethyn... y ddau yn hynod o bert, ar adege!!
Ond pan glywes i Eden nes i sylweddoli bo' cerddoriaeth Gymraeg yn gallu swnio'n current heb swnio'n droëdig neu'n hen ffasiwn.
Cyn Eden, singalong songs fi oedd Twll Bach y Clo ac Ar Noson Fel Hon o'r opera roc Pum Diwrnod o Ryddid. Diolch i'r nefoedd wen am Eden weda i!
Dydd Miwsic Cymru Hapus i chi gyd!
Image copyright S4C
Trystan Ellis-Morris
Does gen i ddim côf o'r gân Gymraeg gynta i mi glywed ond yn sicr yr un nath greu argraff arnai ac sy'n dal i neud hyd heddiw ydy Dwylo Dros y Môr. Daeth cantorion Cymru at ei gilydd i godi arian leddfu'r newyn yn Affrica ym 1985. Roedden nhw yn cynnwys mawrion fel Huw Chiswell, Caryl a Geraint Jarman.
Mae'r linell "Ac yn yr haul cei weld y gwir, lle mae byw am ddydd yn byw am amser hir" yn sobri rywun bob tro dwi'n gwrando. Yn aml iawn mi fyddai'n rhoi'r gân 'mlaen yn y car a cogio mai fi 'di Geraint Griffiths. Chwip o gân!


description: Aelodau eglwys am apelio yn erbyn penderfyniad i'w chau oherwydd prinder offeiriaid a llai o addolwyr.

title: Eglwys yn dathlu ei Offeren olaf


description: Gwobreuo'r goreuon yn y Sin Roc Gymraeg dros y 12 mis diwethaf

title: Lluniau: Gwobrau'r Selar 2018


description: Heddlu'r Gogledd wedi cyhoeddi enw dyn 40 oed a fu farw mewn gwrthdrawiad ar yr A55 ger Talybont, Bangor nos Fercher.

title: Cyhoeddi enw dyn fu farw mewn gwrthdrawiad ar yr A55


description: Aled Sion Davies yn gorffen yn chweched ond yn cael record bersonol wrth gystadlu yn erbyn athletwyr heb anableddau am y tro cyntaf.

title: Record bersonol i Davies sy'n gorffen yn chweched


description: Canlyniadau Uwch Gynghrair Cymru

title: Canlyniadau Uwch Gynghrair Cymru


description: Carwyn Jones yn dweud y bydd canllawiau newydd i weinidogion ynglŷn â defnyddio cyfrifau e-byst personol ar gyfer materion busnes.

title: E-byst personol: Canllawiau newydd i weinidogion


description: Canlyniadau system raddio yr ysgolion uwchradd yn y categori melyn sef rhai sy'n cael eu hystyried yn "effeithiol".

title: Ysgolion Uwchradd: Categori Melyn


description: Ysgol Bro Hyddgen ym Machynlleth ar gau i'r mwyafrif wrth i athrawon streicio mewn protest yn erbyn diswyddiadau gorfodol.

title: Athrawon Bro Hyddgen ar streic dros ddiswyddiadau


description: Mam o Wynedd yn beio ei hun ar ôl i'w mab ddweud fod y cyn-hyfforddwr pêl-droed Barry Bennell wedi ei gamdrin.

title: Peta Pollitt yn beio ei hun am gamdriniaeth ei mab

maintext:
Mae mam o Wynedd wedi disgrifio'i hunllef ar ôl i'w mab ddweud fod y cyn-hyfforddwr pêl-droed Barry Bennell wedi ei gamdrin yn rhywiol.
Dywedodd Peta Pollitt ei bod hi wedi beio ei hun am flynyddoedd ac yn teimlo euogrwydd am adael i'w mab, Matthew Monaghan fynd i chwarae pêl-droed.
Cafodd Bennell ei ganfod yn euog o 43 cyhuddiad o droseddau rhyw yn erbyn 11 o ddioddefwyr yr wythnos diwethaf.


description: Prif gwnstabl yn galw am bwerau i newid rheolau "hen ffasiwn" ac "aneffeithiol" ar boeni da byw gan gŵn.

title: Galw am newid rheolau 'hen ffasiwn' ar boeni da byw


description: Undeb athrawon yn ardal Wrecsam yn honni y gallai swyddi fod yn y fantol oherwydd ymdrechion i gynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg.

title: Ysgol Gymraeg yn Wrecsam yn rhoi swyddi yn y fantol?


description: Di-sgôr oedd hi rhwng Sheffield Wednesday ac Abertawe sy'n golygu y bydd yna ail chwarae.

title: Sheffield Wednesday 0- 0 Abertawe


description: Heddlu'r Gogledd yn cadarnhau eu bod nhw'n 'credu'n gryf' mai troed dyn a ganfuwyd ar draeth yn y Felinheli ddydd Mercher.

title: Canfod gweddillion troed dde dyn ar draeth Y Felinheli


description: Lefel diweithdra wedi cynyddu yng Nghymru eto, a dim ond dau ranbarth o'r DU sydd â chyfradd gwaeth bellach.

title: Lefel diweithdra'n cynyddu eto yng Nghymru


description: Caerdydd bedwar pwynt yn glir o'r trydydd safle yn y Bencampwriaeth unwaith eto, gyda gôl hwyr yn ddigon i drechu Bristol City.

title: Y Bencampwriaeth: Caerdydd 1-0 Bristol City


description: Scarlets yn llwyddo i drechu Ulster a sicrhau pwynt bonws hefyd ym Mharc y Scarlets nos Sadwrn.

title: Pro14: Scarlets 34-10 Ulster


description: Cyngor Bro Morgannwg wedi cadarnhau eu bod yn ymchwilio i ddigwyddiad, wedi i fachgen sydd â Syndrom Down gael ei adael ar fws ysgol.

title: Disgybl gydag anableddau yn cael ei adael ar fws ysgol


description: Nid yw addysg prifysgol yn addas i "bob un" medd Rhys Fisher sy'n gweithio gyda Cyfle Building Skills.

title: Addysg prifysgol 'ddim i bob un'


description: Mae hi'n bwrw eira mewn rhannau o Gymru ar 6 Chwefror

title: Lluniau: Eira Chwefror


description: Rhybudd y bydd pysgotwyr yn gorfod rhoi'r gorau i bysgota wedi Brexit os na fydd cymorth ariannol.

title: Pysgotwyr am 'fynd i'r wal' heb gymorth yn sgil Brexit


description: Golwg ar y Cymry Cymraeg sydd â'r nifer fwyaf o ddilynwyr ar Twitter

title: Pwy sy'n fy nilyn 2018?

maintext:
Oes gennych chi gyfrif Twitter? Pa mor aml fyddwch chi'n ei ddefnyddio? Mae dros 320 miliwn o bobl yn defnyddio Twitter ledled y byd, gan ddefnyddio cannoedd o ieithoedd i gyfathrebu.
Ond pwy yw'r siaradwyr Cymraeg sydd â'r mwyaf o ddilynwyr? Yn 2017 fe luniodd Cymru Fwy restr o'r deg uchaf . A yw'r tabl wedi newid 12 mis yn ddiweddarach?
1 (-) Aaron Ramsey - @aaronramsey 2.8 miliwn +400,000 ers 2017
Yn Saesneg y bydd chwaraewr Cymru ac Arsenal yn trydar gan amlaf, ond pan wnaeth o drydar yn Gymraeg cafodd ei feirniadu gan nifer o'i ddilynwyr. Diolchodd i'r miloedd oedd yn gefnogol ac addawodd y byddai'n dal i ddefnyddio'r Gymraeg ar y wefan. Mae ei wraig, Colleen, hefyd yn trydar yn Gymraeg o dro i dro.
Fydd ei hat-trig gynta' i Arsenal nos Sadwrn yn denu rhagor o ddilynwyr i'r gŵr o Gaerffili? Cawn weld.
Image caption Fydd George yn barddoni ar Twitter ?
2 (3) George North - @George_North 437,500 +60,000 ers 2017
Er bod y cawr o asgellwr wedi ei anafu ar hyn o bryd mae ei fyddin o ddilynwyr Twitter yn dal i dyfu. Yn y misoedd diwethaf mae George wedi ei urddo i'r Orsedd. Cafodd ei addysg yn Ysgol Uwchradd Bodedern, dafliad carreg o faes Prifwyl Ynys Môn. Gorffennodd y flwyddyn ar nodyn uchel wedi iddo fo a'i gariad, y seiclwraig Olympaidd Becky James, gyhoeddi eu dyweddiad.
3 (2) Aled Haydn Jones - @ahj 408,500 - 9,000 ers 2017
Er bod nifer dilynwyr Aled wedi syrthio yn ystod y flwyddyn diwetha mae ei ddylanwad yn y byd darlledu yn fwy nag erioed. Mae'r cyn-ddisgybl yn Ysgol Gyfun Penweddig, Aberystwyth, bellach yn bennaeth Rahglenni BBC Radio 1. Daeth i amlygrwydd wrth siarad ar y tonfeddi am gyfresi cyntaf Big Brother a Fame Academy a dyna darddiad ei lys enw 'BB Aled'.
4 (-) Taron Egerton @TaronEgerton 372,000
Er mai ym Mhenbedw y cafodd seren ffilmiau Kingsman ei eni cafodd ei addysg gynnar yn Llanfairpwll ar Ynys Môn cyn i'w deulu symud i Aberystwyth. Mae'n adnabyddus hefyd am ei bortread o Eddie the Eagle, y neidwr sgi anobeithiol enillodd galonnau miliynau o bobl trwy orffen yn olaf yng Ngemau Olympaiodd y Gaeaf yn 1988. Yn ddiweddrach eleni bydd i'w weld mewn dwy ffilm newydd yn Billionaire Boys Club a Robin Hood.
5 (5) Jamie Roberts - @Jamiehuwroberts 360,000+61,000 ers 2017
Er fod gyrfa'r canolwr disglair yn dirwyn i ben, mae Jamie mor boblogaidd ac erioed. Roed hi'n brofiad chwithig iddo fo orfod gwylio Cymru yn curo'r Alban dros y Sul ac yntau wedi chware ymhob un o'r 45 gêm flaenorol i Gymru ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad.
6 (6) John Hartson - @JohnHartson10 356,600 +63,000 ers 2017
Mae cyn-ymosodwr poblogaidd Arsenal, West Ham a Celtic bellach yn sylwebydd uchel ei barch. Defnyddiodd y cyfrwng i ddangos ei ddiddordeb mewn olynnu Chris Coleman fel hyfforddwr tîm pêl-droed. Chafodd o ddim ei ddymuniad on roedd yr un mor barod i ddangos ei gefnogaeth i Ryan Giggs. Mae twf ei ddilynwyr ar Twiiter yn adleyrchiad o'i barodrwydd i ymuno mewn trafodaethau pêl-droed sy'n dilyn ei gyfraniadau ar BBC Radio 5 Live, Match of The Day, Sgorio a BT Sport.
7 (9) Nigel Owens - @Nigelrefowens 316,0000 +127,000 ers 2017
Mae'r dyfarnwrrygbi poblogaidd o Fynyddcerrig wedi ychwanegu dilynwyr lu yn ystod y flwyddyn diwethaf. Y llynedd fe gyflwynodd o raglen ddogfen yn trafod ei frwydr gyda anhwylderau bwyta. Mae ei himor iach yn taro deuddeg gyda'i ddilynwyr hefyd wrth iddo ddelio gyda ambell i drydarwr sy'n anghytuno a'i benderfyniadau ar y cae. Yn ystod 2018 bydd Nigel ymhlith cyflwynwyr newydd Dechrau Canu Dechrau Canmol.
8 (4) Imogen Thomas - @Imogen_Thomas 311,000 -7,000 ers 2017
Mae 'na dros ddegawd wedi mynd heibio ers i Imogen o Lanelli ddod i sylw'r byd yn seithfed cyfres Big Brother. Roedd angen is-deitlau wrtyh iddi hi a Glyn Wise gael sgyrsiau cyfrinachol yn y Gymraeg.
Mae proffil cyhoeddus Imogen yn llai amlwg y dyddiau yma wrth iddi hi ganolbwyntio ar ei mentrau busnes a'i theulu. ar hyn o bryd mae hi yn brysur yn hyrwyddo ei menter ddiweddar' sef cynllunio dillad nofio i ferched.
9 (7) Mike Phillips - @mikephillips009 302,000 +48,000 ers 2017
Er fod y mewnwr wedi ymddeol o chwarae rygbi rhyngwladol mae'n dal i fod yn gymeriad poblogaidd ac yn barod i dynnu coers ar Twitter. Yn amlwg yr Albanwyr oedd yn destun sbort iddo'r penwythnos diwetha 'ma! Mab fferm ydy Mike ac yn ystod yr haf bu'n chwrae rhan annisgwyl yn Y Sioe Fawr yn Llanelwedd - fel DJ. Mae o hefyd wedi ffurfio cyfeillgarwch gyda'r rapiwr byd enwog P Diddy. Mi briododd Mike y llynedd hefyd.
Image caption Actor prysur! Ymddangosodd Iwan Rheon yn y gyfres ddrama 'Our Girl' ar BBC One yn ddiweddar
10 (-) Iwan Rheon - @iwan rheon 290,000
Yr actor o Gaerdydd ydy'r ail enw newydd ar y rhestr eleni. Mae ei bortread o Ramsay Bolton yn y gyfres Boblogaidd Game of Thrones wedi bod yn help mawr i sicrhau dilynwyr lu ar Twitter. Yn ddiweddar ymddangosodd yn y gyfres Inhumans a bu'n chwarae un o'r prif rannau gyda dau o gewri'r byd actio, Syr Ian McKellen a Syr Derek Jacobi, yn y gomedi sefylla Vicious.
Mae @BBCCymruFyw yn agosáu at 18,000 o ddilynwyr, felly cofiwch ddilyn os nad 'dych chi'n gwneud hynny yn barod!


authors:
Daniel Bissett
Image
Hand-Out

description: New series invites celebrities to compete for the title and £3,000 donation to charity

title: Ifan Jones Evans on taking "celebrities out of their comfort zone" in Fferm Ffactor

maintext:
Get daily updates directly to your inbox + Subscribe Thank you for subscribing! Could not subscribe, try again later Invalid Email
The farmyard will never be the same again as the new series of Fferm Ffactor invites celebrities to compete for the series' title and a £3,000 donation to their chosen charity.
The celebrities competing in the new three-part series, Fferm Ffactor: Selebs are: Elen Pencwm - singer and radio presenter; Alun Williams - radio and television presenter; Nathan Brew - former Welsh international rugby player; Ioan Doyle - Y Sioe presenter and climber; Cefin Roberts - director of Ysgol Glanaethwy performing school; Linda Brown - star of 'Run Sbit; Bethan Gwanas - author and presenter; Dyl Mei - BBC Radio Cymru presenter; Llŷr Evans - actor; Gareth Wyn Jones - author and presenter; Stifyn Parri - comedian and events organiser; and weather presenter Siân Lloyd.
Rejoining the Fferm Ffactor family are judges Caryl Gruffydd Roberts, Richard Tudor and Wyn Morgan, plus the series' presenter, Ifan Jones Evans. Here, Ifan gives us a taste of what awaits the contestants.
What's different about this series of Fferm Ffactor?
This time we've decided to take celebrities way out of their comfort zone! We haven't made the tasks easier for them either. Some of the challenges are very similar to those of previous series, so we'll see the celebrities trying out some real farming tasks.
What's different about having celebrities taking part as opposed to experienced farmers?
The celebrities are much more communicative and wary when it comes to the tasks of creating a wheelbarrow or a bridge, while the farmers in previous series would rush into things.
(Image: Hand-out)
Does changing the format from experienced farmers to famous faces make light of the agricultural industry?
No, I don't think so! Fferm Ffactor has been on S4C for nine series so far, and I think this change in the format will appeal to people who haven't watched it before. But there's no reason for Fferm Ffactor fans to worry; it's still the same competition. It's a family programme and it's a lot of fun. The celebrities get a taste of the agricultural world and we'll show their experiences.
Do any of the contestants stand out to you?
Cefin Roberts. He gets stuck in to all of the tasks - he'll make a good farmer one day! On the other hand Nathan Brew shocked me because he's scared of animals! Before meeting the celebrities you build up an image in your head of what they're like; I didn't expect to see a former Welsh international rugby player running scared of a couple of pigs!
Has watching inexperienced people farming made you realise how difficult it is?
Of course, farming's in my blood, so having inexperienced people take part has opened my eyes. The programme is a good opportunity for us to educate the public about what we do and how we do it.
Who would you choose for your ideal celebrity team?
If I could put together my own dream team I'd choose comedian Ifan Gruffydd as captain because he's such an experienced farmer. Tudur Owen would be interesting, because everything Tudur does is funny! I also think it would be great to see Angharad Mair in her wellies – she's used to running marathons, so there's a competitive edge to her!
You've presented Fferm Ffactor since 2014 – if you had to choose a reality show to take part in, which one would you choose?
I think I'd be good on I'm a Celebrity - Get Me Out of Here ! I wouldn't be scared of the bush tucker trials or of having to eat disgusting foods - I'll try anything. Fortunately I'm not afraid of spiders, snakes or bugs. But I am terrified of rats!
Fferm Ffactor: Selebs, Tuesday, February 6, 8pm, S4C English and Welsh subtitles available.
On demand: s4c.cymru, BBC iPlayer and other platforms.
Ifan Jones Evans yn joio gweld selebs "mas o'u comfort zone "
Fydd y buarth byth yr un peth ar ôl cyfres ddiweddaraf Fferm Ffactor, wrth i selebs gystadlu am deitl Fferm Ffactor a chyfraniad o £3,000 at elusen o'u dewis.
Y wynebau cyfarwydd fydd yn cystadlu yn y gyfres dair rhan newydd, Fferm Ffactor: Selebs yw: Elen Pencwm - cantores a chyflwynydd radio; Alun Williams - cyflwynydd radio a theledu; Nathan Brew - cyn chwaraewr rygbi rhyngwladol; Ioan Doyle - cyflwynydd Y Sioe a dringwr; Cefin Roberts - cyfarwyddwr Ysgol Glanaethwy; Linda Brown - seren 'Run Sbit; Bethan Gwanas - awdur a chyflwynydd; Dyl Mei - cyflwynydd BBC Radio Cymru; Llŷr Evans - actor; Gareth Wyn Jones - awdur a chyflwynydd; Stifyn Parri - digrifwr a threfnydd digwyddiadau; a'r cyflwynydd tywydd Siân Lloyd.
Yn ail-ymuno â theulu Fferm Ffactor mae'r beirniaid Caryl Gruffydd Roberts, Richard Tudor ac Wyn Morgan, ac mae cyflwynydd y rhaglen, Ifan Jones Evans yn ôl i geisio cadw trefn ar bawb a phopeth. Yma, mae Ifan yn esbonio beth sydd i ddod yn ystod y gyfres.
Beth sy'n wahanol am y gyfres ddiweddaraf o Fferm Ffactor?
Y tro yma, ry'n ni wedi penderfynu tynnu selebs mas o'u comfort zone yn gyfan gwbl! Dyw'r tasgau ddim yn haws oherwydd hynny chwaith. Mae rhai ohonyn nhw'n debyg iawn i dasgau o gyfresi gynt, felly byddwn ni'n cael cyfle i weld y selebs yn troi eu llaw at dasgau ffermio go iawn.
Beth sy'n wahanol am gael selebs yn lle ffermwyr arferol?
I gymharu â'r ffermwyr sydd fel arfer yn cystadlu yn Fferm Ffactor, mae'r selebs yn cyfathrebu gymaint mwy ac yn bwyllog wrth fynd ati i greu whilber neu bont ddŵr. Roedd y ffermwyr yn gwybod beth roedden nhw'n 'neud ac yn rhuthro i mewn i wneud y dasg.
(Image: Hand-out)
Ydy cyfnewid ffermwyr profiadol am wynebau adnabyddus yn bychanu'r diwydiant amaethyddol?
Na, sai'n meddwl! Mae Fferm Ffactor wedi bod ar S4C am naw gyfres bellach, a fi'n meddwl bydd y fformat yma'n denu pobl sydd heb wylio cyfresi blaenorol. Ond does dim angen i wylwyr ffyddlon Fferm Ffactor boeni; mae hi’n dal yr un gystadleuaeth. Mae hi'n rhaglen i'r teulu oll ac yn lot fawr o sbort. Mae'r selebs yn cael blas o fyd amaethyddol a byddwn ni yna i ddangos eu profiadau.
Ydy unrhyw un o'r cystadleuwyr yn sefyll allan i chi?
Cefin Roberts. Mae Cefin yn ymroi'n llwyr i'r tasgau – gwnaiff e ffarmwr da ryw ddydd! Ar y llaw arall fe wnaeth Nathan Brew fy synnu i gan ei fod ofn anifeiliaid! Cyn cwrdd â'r selebs, mae 'da chi ddelwedd o sut berson y'n nhw; doeddwn i ddim yn disgwyl gweld cyn chwaraewr rygbi rhyngwladol yn rhedeg bant o gwpl o foch!
Ydy gwylio pobl ddibrofiad wedi dangos i chi pa mor anodd yw ffermio?
Wrth gwrs mae ffermio yn fy ngwaed i, felly mae cael pobl ddibrofiad yn cymryd rhan yn y gyfres ddiweddaraf yn agoriad llygad. Ond mae'r rhaglen yn gyfle da i ni addysgu'r cyhoedd sy'n gwylio am yr hyn ni'n gwneud a shwt ni'n 'neud e.
Pwy fyddech chi'n dewis ar gyfer tîm delfrydol o selebs?
Taswn i'n cael rhoi dream team at ei gilydd byddwn i'n dewis y digrifwr Ifan Gruffydd yn gapten achos bod cymaint o brofiad ffermio ganddo fe. Byddai Tudur Owen yn ddiddorol i’w wylio, achos mae popeth mae Tudur yn ei wneud yn ddoniol! Fi hefyd yn meddwl byddai gweld Angharad Mair yn ei wellies yn grêt - mae hi wedi arfer â rhedeg marathons, felly mae'r elfen gystadleuol ganddi!
Rydych chi wedi cyflwyno Fferm Ffactor ers 2014 - pe baech chi'n gorfod cystadlu ar raglen realiti, pa un fyddwch chi'n ei dewis?
Fi'n credu byddwn i'n gwneud yn eithaf da ar I'm a Celebrity - Get Me Out of Here ! Fyddwn i ddim ofn y bush tucker trials nac yn meindio gorfod bwyta pethau afiach - fi'n barod i roi tro ar bopeth. Yn ffodus iawn, sai'n ofni pryfaid cop, nadroedd na chwilod. Ond fi yn ofni llygod mawr!
Fferm Ffactor: Selebs, nos Fawrth, Chwefror 6, 8pm, S4C isdeitlau Cymraeg a Saesneg.
Ar alw: s4c.cymru, BBC iPlayer a llwyfannau eraill.


authors:
Daniel Bissett
Image
Publicity Pic

description: Competition will be broadcast live on S4C this St David's Day

title: Watch, vote and be part of Cân i Gymru 2018

maintext:
Get daily updates directly to your inbox + Subscribe Thank you for subscribing! Could not subscribe, try again later Invalid Email
As the nation's favourite song-writing competition draws near, eight songs hope to strike a chord with Cân i Gymru (A Song for Wales) viewers and take home the trophy and £5,000 prize.
And us, the public, will choose the winner.
The competition will be broadcast from Theatr Bryn Terfel, Pontio in Bangor for the first time ever, live on S4C on St David's Day - Thursday, March 1. The winner will have the chance to represent Wales in the Pan-Celtic Festival in Ireland.
The eight songs competing this year are: Dwi'm yn Dy Nabod Di by Dafydd Dabson and Anna Georgina; Tincian by Beth Williams-Jones and Sam Humphreys; Dim Hi by Hana Evans; Byw a Bod by Mared Williams; Ysbrydion by Aled Wyn Hughes; Ton by Gwynfor Dafydd and Michael Phillips; Cofio Hedd Wyn by Erfyl Owen; and Ti'n Frawd i Mi by Owain Glenister.
(Image: publicity pic)
Elin Fflur, who will co-host the competition with Trystan Ellis-Morris, says, "I'm looking forward to a great competition this year. There's a really good mix of songs in the final eight – from folk to pop, ballad, folk-rock and rock."
As a taster, the eight songs will be played on BBC Radio Cymru in the eight working days leading up to the competition.
"Cân i Gymru is a big event," says Elin, who won the competition back in 2002 with the song Harbwr Diogel . "Lots of people hold Cân i Gymru parties, which is brilliant. And of course, people love following the Twitter stream during the programme."
In previous years, Cân i Gymru has been among the most talked about topics on Twitter in Britain during the evening of the broadcast.
"I think Twitter has revived many people's interest in the competition. It's a great discussion place; it makes people feel involved and creates a buzz. It means interaction with the audience and offers a way of voicing an opinion; it cements that feeling of a national event. But I do think it's important to remember it's a medium for discussing the songs constructively, rather than an opportunity to be nasty and personal," adds Elin.
To join in the discussion on Twitter, use the hashtag #CIG2018. But if you want your opinion to influence the result, then pick up the phone and vote for your favourite. The programme will contain details on how to vote and the winner will be announced live on S4C later in the evening.
Cân i Gymru, St David's Day - Thursday, March 1, 8pm, S4C English subtitles
Available on demand on s4c.cymru, BBC iPlayer and other platforms
Gwylio, pleidleisio a thrafod – byddwch yn rhan o Cân i Gymru 2018
Wrth i hoff gystadleuaeth gyfansoddi'r genedl agosáu, mae wyth cân yn gobeithio taro tant â gwylwyr Cân i Gymru, er mwyn hawlio'r brif wobr o £5,000 a'r cyfle i gynrychioli Cymru yn yr Ŵyl Ban-Geltaidd yn Iwerddon. Ac mae dewis yr enillydd yn ein dwylo ni, y gwylwyr!
Mae'r gystadleuaeth yn cael ei darlledu o Theatr Bryn Terfel, Pontio, Bangor am y tro cyntaf erioed a’r cyfan yn fyw ar Ddydd Gŵyl Dewi - nos Iau, Mawrth 1 - ar S4C.
Yr wyth cân sy'n cystadlu eleni yw: Dwi'm yn Dy Nabod Di gan Dafydd Dabson ac Anna Georgina; Tincian gan Beth Williams-Jones a Sam Humphreys; Dim Hi gan Hana Evans; Byw a Bod gan Mared Williams; Ysbrydion gan Aled Wyn Hughes; Ton gan Gwynfor Dafydd a Michael Phillips; Cofio Hedd Wyn gan Erfyl Owen; a Ti'n Frawd i Mi gan Owain Glenister.
(Image: publicity pic)
Meddai Elin Fflur, sy'n cyd-gyflwyno'r gystadleuaeth gyda Trystan Ellis-Morris, "Dwi'n edrych ymlaen at gystadleuaeth dda eleni. Mae 'na amrywiaeth wych o ganeuon wedi cyrraedd rhestr yr wyth ola' – o werin i bop, baled, roc gwerinol a roc."
Am damaid i aros pryd, bydd yr wyth cân yn cael eu chwarae ar raglenni BBC Radio Cymru yn ystod yr wyth diwrnod gwaith sy'n arwain at y gystadleuaeth.
"Mae Cân i Gymru yn ddigwyddiad mawr," meddai Elin, a enillodd y gystadleuaeth yn 2002 wrth ganu'r gân Harbwr Diogel . "Dwi wedi clywed am lot yn cael parti Cân i Gymru , sy'n wych dwi'n meddwl. Ac wrth gwrs, mae pobl wrth eu boddau'n trydar ac yn dilyn Twitter yn ystod y rhaglen."
Yn y blynyddoedd diwethaf, mae Cân i Gymru wedi bod ymhlith y pynciau trafod mwyaf poblogaidd ar Twitter ym Mhrydain ar noson y darlledu.
"Dwi'n meddwl bod Twitter wedi denu llawer iawn o bobl yn ôl i'r gystadleuaeth. Mae'n fan trafod gwych, ac mae'n gwneud i bobl deimlo eu bod nhw'n rhan o'r peth. Mae'r rhyngweithio a'r ffordd rwyt ti'n medru dweud dy farn yn creu teimlad o ddigwyddiad cenedlaethol. Ond dwi’n meddwl ei bod hi'n bwysig cofio mai cyfrwng i drafod y caneuon yn adeiladol ydi o, yn hytrach na bod yn gas neu'n bersonol," ychwanega Elin.
Os ydych chi am drydar am y gystadleuaeth eleni, cofiwch ddefnyddio'r hashnod #CIG2018. Ond, os ydych chi am i'ch barn gyfri tuag at ddewis enillydd, yna rhaid codi'r ffôn a phleidleisio. Bydd manylion am sut i bleidleisio yn cael eu cyhoeddi ar y rhaglen, a'r gân fuddugol yn cael ei chyhoeddi yn fyw ar S4C yn hwyrach yn y noson.
Cân i Gymru, Dydd Gŵyl Dewi - Nos Iau, Mawrth 1, 8pm, S4C isdeitlau Saesneg.
Ar gael ar alw ar s4c.cymru, BBC iPlayer a llwyfannau eraill.


description: Clwb Rygbi Rhyngwladol to show the best of the action

title: Follow the excitement of the NatWest Six Nations on S4C

maintext:
Get daily updates directly to your inbox + Subscribe Thank you for subscribing! Could not subscribe, try again later Invalid Email
Clwb Rygbi Rhyngwladol will be showing more rugby than ever before during this year's NatWest Six Nations Championship.
In addition to each of the men's team's matches, S4C will be showing three of the Wales women's team's matches, live, and two of the Wales Under 20s' team's matches.
First up for Wales is a home match against Scotland, and Clwb Rygbi Rhyngwladol presenter Gareth Rhys Owen is quietly confident about Welsh hopes in the championships. Gareth will be joined by Catrin Heledd, former Wales captain Gwyn Jones, match commentator Gareth Charles and a number of guests throughout the tournament.
"The men's first match against Scotland will be key," said Gareth. "Win, and who knows how far Wales can go. But lose, and it could be a very long 6 Nations. There's a lot of talk about Scotland's revival, but they're weak in the front row and that is one of Wales' main strengths. Although there are a few injuries in the back row and on the wing, Wales have depth in key positions.
"Ireland are the favourites for me. Losing Billy Vunipola is a massive blow for England and I wouldn't be surprised if Eddie Jones experiments a bit more this year, with one eye on the 2019 World Cup. Ireland have a very strong pack and quality players in every position."
As well as the men's team's matches, S4C will be showing three of the women's team's matches (one of which will be online only) and two of the Under 20s' team's matches. Clwb Rygbi Rhyngwladol will show the match between England women and Wales online only on Saturday, February 10, while Ireland v Wales (Sunday, February 25) and Wales v France (Friday, March 16), will be televised live on S4C. The two under 20s' matches to be shown live on S4C are: Ireland v Wales (Friday, February 23) and Wales v France (Friday, March 16).
Joining the Clwb Rygbi Rhyngwladol for coverage of the women's team games will be Wales full-back Dyddgu Hywel, who has won 31 caps for Wales during her career to-date. As she recovers from a foot injury, Dyddgu, from Padog in the Conwy Valley, will be pitchside with analysis and commentary.
Dyddgu said, "There are 10 new players in the squad and six development players. That's what happens the year after a World Cup and I know that Rowland Phillips is looking at the big picture and thinking ahead to the next World Cup. It'll be an opportunity to work with the squad for the next four years and it's always nice to see new faces at training. Hopefully we can see some new players win some caps during this year's Six Nations."
Clwb Rygbi Rhyngwladol: 6 Gwlad: Cymru v Yr Alban, Saturday, February 3, 1.30pm, S4C.
Available to watch on-demand at s4c.cymru, iPlayer and other platforms
Holl gyffro Pencampwriaeth chwech Gwlad NatWest ar S4C
Bydd Clwb Rygbi Rhyngwladol yn dangos mwy o rygbi nag erioed o'r blaen yn ystod Pencampwriaeth 6 Gwlad NatWest eleni.
Bydd S4C yn darlledu pob gêm tîm cenedlaethol y dynion yn fyw; tair gêm tîm y merched a dwy o gemau'r tîm Dan 20.
Gyda Chymru'n croesawu Yr Alban i'r Stadiwm Principality ar gyfer eu gêm agoriadol, mae cyflwynydd Clwb Rygbi Rhyngwladol, Gareth Rhys Owen, yn dawel hyderus am obeithion Cymru. Bydd Gareth yn cael cwmni Catrin Heledd, cyn-gapten Cymru Gwyn Jones, y sylwebydd Gareth Charles ac amryw o westeion yn ystod y Bencampwriaeth.
"Mae gêm gyntaf y dynion yn erbyn Yr Alban yn allweddol," meddai Gareth. "Ennill, a phwy a ŵyr pa mor bell y gall Cymru fynd. Ond colli, ac fe all y 6 Gwlad fod yn hir iawn. Mae lot yn sôn am ail-eni'r gêm yn Yr Alban, ond does dim rheng flaen ganddyn nhw a dyna un o brif gryfderau Cymru. Oni bai am anafiadau yn y rheng ôl ac ar yr esgyll, mae gan Gymru ddyfnder mewn safleoedd pwysig.
"Iwerddon yw'r ffefrynnau i fi eleni. Mae colli Billy Vunipola yn ergyd enfawr i Loegr a fyddwn i ddim yn synnu os bydd Eddie Jones yn arbrofi'n fwy eleni, gyda'i lygad ar Gwpan y Byd 2019. Mae gan Iwerddon flaenwyr cryf dros ben a chwaraewyr o safon ym mhob safle."
Yn ogystal â gemau tîm y dynion, bydd S4C yn dangos tair gêm tîm y merched yn fyw (un ohonynt ar-lein yn unig), a dwy o gemau'r tîm Dan 20. Bydd Clwb Rygbi Rhyngwladol yn darlledu gêm merched Lloegr yn erbyn Cymru ar-lein yn unig ddydd Sadwrn, Chwefror 10 a bydd y gemau Iwerddon v Cymru (Sul, Chwefror 25), a Chymru v Ffrainc (nos Wener, Mawrth 16), yn cael eu dangos yn fyw ar S4C. Y ddwy gêm tîm Dan 20 fydd yn cael eu darlledu'n fyw ar S4C bydd: Iwerddon v Cymru (nos Wener, Chwefror 23) a Chymru v Ffrainc (nos Wener, Mawrth 16).
Yn ymuno â thîm Clwb Rygbi Rhyngwladol ar gyfer gemau tîm y merched bydd cefnwr Cymru, Dyddgu Hywel, sydd wedi ennill 31 cap hyd yn hyn. Wrth iddi wella o anaf i'w throed, bydd y ferch o Badog, yn Nyffryn Conwy, yn sylwebu ar y chwarae.
Meddai Dyddgu, "Mae 'na 10 o chwaraewyr newydd yn y garfan a chwe chwaraewr datblygu. Mae hynny'n dueddol o ddigwydd y flwyddyn ar ôl Cwpan y Byd a dwi'n gwybod bod Rowland Phillips yn edrych ar y darlun mwy ac yn edrych ymlaen at y Cwpan y Byd nesaf. Bydd o'n gyfle i weithio efo'r garfan am y pedair blynedd nesaf ac mae bob amser yn neis gweld wynebau newydd yn ymarfer. Gobeithio cawn ni weld chwaraewyr newydd yn ennill capiau yn y 6 Gwlad eleni."
Clwb Rygbi Rhyngwladol: 6 Gwlad: Cymru v Yr Alban, Sadwrn, Chwefror 3, 1.30pm, S4C.
Ar gael ar alw ar s4c.cymru, iPlayer a llwyfannau eraill.


authors:
Daniel Bissett
Image
Alistair Heap
Publicity Pic

description: S4C praise series returns to our screens

title: Dechrau Canu Dechrau Canmol looks at the importance of faith to a referee at the top of his game

maintext:
Get daily updates directly to your inbox + Subscribe Thank you for subscribing! Could not subscribe, try again later Invalid Email
S4C's Sunday night praise series Dechrau Canu Dechrau Canmol returns this week (February 4) with a new team of presenters.
They include BBC News at Ten's, Huw Edwards, presenter Lisa Gwilym, actor and musician Ryland Teifi and presenter Nia Roberts. Welsh rugby referee Nigel Owens, who will be the man in charge of the Ireland v France game when the NatWest Six Nations Championship kicks off on February 3, completes the list.
The first programme in the series will have a rugby theme to coincide with the start of the international rugby season. Owain Arwel Hughes will be leading the congregational singing at St David's Church in Neath.
In this hour-long special we'll hear about Project 13, set up by the daughters of the late Ray Gravell to help young people deal with grief and loss. Rugby commentator Alun Wyn Bevan will explain the connection between the WRU and Neath and former Wales flanker Emyr Lewis will talk openly about discovering his faith. There will be performances from Morriston Rugby Club Choir and youngsters from Ysgol Gymraeg Castell-nedd.
Presenter Nigel Owens also explains how he feels about his own spirituality. "Faith plays an important role in my life. Although I no longer go to chapel, I find praying by myself provides a way of keeping the faith."
(Image: Alistair Heap)
In the past, Nigel has spoken in of his love of the hymn 'Mor Fawr Wyt Ti'; it's often the last song he listens to before going on the pitch. We'll hear a new arrangement of this moving hymn during the programme on Sunday, 4 February.
"Hymns can be so powerful and the words and melody of 'Mor Fawr Wyt Ti' are very special. I often listen to the hymn before a rugby match and this helps me relax and concentrate."
Religious series Dechrau Canu Dechrau Canmol has been a cornerstone of the S4C schedule for decades and includes songs of praise from a variety of locations across Wales and interviews with people about their faith and beliefs.
"With a variety of presenters from different backgrounds in the new series, I hope we'll prove there's no single type of person who believes in God or goes to chapel or church," adds Nigel.
"Going to chapel and Sunday school was very much a part of my formative years and I'm glad I still have my faith to this day."
During the year, the series will also mark celebrations within the religious calendar as well as other dates of national importance.
Dechrau Canu Dechrau Canmol, Sunday, February 4, 7pm, S4C English and Welsh subtitles available.
On demand: s4c.cymru; BBC iPlayer and other platforms.
Pwysigrwydd ffydd i'r dyfarnwr sydd ar frig ei broffesiwn
Bydd wynebau newydd a chyfarwydd yn dod ynghyd i gyflwyno Dechrau Canu Dechrau Canmol ar ei newydd wedd nos Sul, Chwefror 4 ar S4C.
Yn eu plith mae'r cyflwynydd newyddion Huw Edwards, y cyflwynydd Lisa Gwilym, yr actor a cherddor Ryland Teifi a'r cyflwynydd Nia Roberts. Yn cwblhau'r rhestr mae'r dyfarnwr rygbi Nigel Owens, sy'n gyfrifol am ddyfarnu gêm Iwerddon yn erbyn Ffrainc yn ystod penwythnos agoriadol Pencampwriaeth y 6 Gwlad NatWest ddydd Sadwrn, 3 Chwefror.
Bydd thema rygbi i'r rhaglen gyntaf gydag Owain Arwel Hughes yn arwain y canu cynulleidfaol o Eglwys Dewi Sant, Castell-nedd.
Yn ystod y rhaglen, byddwn yn dysgu mwy am gysylltiad Undeb Rygbi Cymru â Chastell-nedd a bydd merched y diweddar Ray Gravell, Manon a Gwenan, yn trafod Project 13, sy'n helpu pobl ifanc sy'n delio â galar. Y cyn chwaraewr rhyngwladol Emyr Lewis fydd yn trafod y broses o ddarganfod ei ffydd a chawn berfformiadau gan Gôr Meibion Clwb Rygbi Treforys a Chôr Ysgol Gymraeg Castell-nedd.
"Mae ffydd yn chwarae rhan bwysig yn fy mywyd i. Er nad ydw i bellach yn mynd i'r capel, mae gweddïo ar fy mhen fy hun yn fy helpu i gadw'r ffydd," meddai'r cyflwynydd a'r dyfarnwr rygbi, Nigel Owens, sydd wedi dweud yn y gorffennol mai'r emyn 'Mor Fawr Wyt Ti' yw'r gân olaf mae'n gwrando arni cyn camu ar y cae. Cawn glywed trefniant newydd o'r emyn hwn yn ystod y rhaglen gyntaf.
(Image: publicity pic)
"I fi, mae emynau yn gallu bod mor bwerus ac mae geiriau a thôn 'Mor Fawr Wyt Ti' mor arbennig. Bydda i'n gwrando ar yr emyn yn aml cyn dyfarnu gêm ac mae'n gwneud i mi ymlacio a chanolbwyntio gymaint yn well."
Mae'r gyfres Dechrau Canu Dechrau Canmol wedi bod yn rhan annatod o amserlen S4C ers degawdau ac yn cynnwys canu mawl mewn amryw o leoliadau ar draws Cymru a chyfweliadau gyda phobl am eu ffydd a chredoau.
"Gydag amrywiaeth o gyflwynwyr yn y gyfres newydd o wahanol gefndiroedd, rwy'n gobeithio bydd hwnna yn dangos nad oes un math o berson sy'n credu neu sy'n mynd i'r capel," ychwanega Nigel.
"Yn tyfu lan, roedd mynd i'r capel ac i'r Ysgol Sul yn rhan bwysig iawn o fywyd a dwi'n falch iawn bod y ffydd yn dal gyda fi heddiw."
Bydd rhaglenni arbennig hefyd yn ystod y flwyddyn yn nodi'r dyddiadau pwysig yn y calendr crefyddol ac achlysuron cenedlaethol.
Dechrau Canu Dechrau Canmol, nos Sul, Chwefror 4, 7pm, S4C isdeitlau Cymraeg a Saesneg.
Ar alw: s4c.cymru; BBC iPlayer a llwyfannau eraill.


description: Two hours of live fun and games on S4C

title: 'One big party to kick off the weekend' in Stwnsh Sadwrn

maintext:
Get daily updates directly to your inbox + Subscribe Thank you for subscribing! Could not subscribe, try again later Invalid Email
In a new S4C series on Saturday mornings between 8-10, Mari Lovgreen and Owain Williams will bring us two hours of live fun and games from the Stwnsh Sadwrn studio in Cardiff Bay.
In the first programme on Saturday, February 24, two teams of youngsters from years six and seven will compete in a series of fun and physical games including one where the loser will be gunged in tomato ketchup. There will be all kinds of exciting competitions for viewers at home too and a chance to send in pictures and messages.
"I can't wait to present Stwnsh Sadwrn on Saturday mornings. I'm looking forward to the games, the variety of items, the buzz and the fun of a live show," says Owain, who comes from St Clears near Carmarthen but now lives in London.
"It's going to be so much fun - like one big party to kick off the weekend! Working with Mari again will be great because we are like brother and sister. Mari is the bossy big sister and I'm the mischievous little brother!"
(Image: publicity pic)
The Saturday morning programme will feature items about music, fashion, red-carpet events with the celebs, plus the latest gadgets and films. In the run up to the series, Owain has been meeting celebrities taking part in this series Dancing on Ice. Viewers at home can take part in competitions where you have to guess the oldest and youngest from a line-up of celebrities.
Also in the programme, brothers Rhys and Aled Bidder will be up to their usual antics, trying out a segway in Llanystumdwy, skiing in Llandudno, surfing in Cardiff and climbing in Merthyr.
"Saturday is everyone's favourite day so it's going to be so much fun," adds Mari, who is from Caernarfon but now lives in Llanerfyl, Powys, with her husband and two small children.
"Owain loves laughing, sometimes too loudly to be honest! There will plenty of messing about and never a dull moment!"
Owain and Mari have worked together in the past presenting the magazine show TAG but they will also be joined by Chwarter Call actor, Jack Quick. Among other things, Jack will be enjoying gadgets at a games show and testing his nerve at a car show.
Viewers can also enjoy exclusive content on the Stwnsh Sadwrn website and on the Stwnsh YouTube, Instagram, Facebook and Twitter pages.
Stwnsh Sadwrn, every Saturday morning 8am, S4C.
On demand: s4c.cymru; BBC iPlayer and other platforms.
'Un parti anferthol i ddechrau'r penwythnos' - Stwnsh Sadwrn
Mewn cyfres newydd ar S4C, bob bore Sadwrn rhwng 8-10, mi fydd Mari Lovgreen ac Owain Williams yn darlledu dwy awr o hwyl a chwerthin gwirion yn fyw o stiwdio Stwnsh Sadwrn ym Mae Caerdydd.
Yn y rhaglen gyntaf ar fore Sadwrn, Chwefror 24, mi fydd dau dîm o blant o flwyddyn 6 a 7 yn y stiwdio yn cystadlu mewn cyfres o gemau gwirion a chorfforol gan gynnwys 'Sblatia'r Sôs' gyda'r collwr yn cael ei gynjo mewn sos coch. Bydd pob math o gystadlaethau ar gyfer y gwylwyr gartref hefyd a chyfle i anfon cyfarchion a lluniau i'r wal negeseuon.
"Dwi’n methu aros i gael cyflwyno Stwnsh Sadwrn yn fyw bob bore Sadwrn. Dwi wrth fy modd gyda'r gemau, yr eitemau amrywiol a'r holl sbort sydd yn dod o gyflwyno rhaglen fyw," meddai Owain Williams, sy'n wreiddiol o Sanclêr ger Caerfyrddin ond bellach yn byw yn Llundain.
"Mae hi'n mynd i fod yn lot fawr o sbort - un parti anferthol i ddechrau'r penwythnos! Bydd cael gweithio gyda Mari unwaith eto yn hyfryd achos rydyn ni fel brawd a chwaer. Mari yw'r chwaer fawr boslyd a fi yw'r brawd bach drygionus!"
(Image: publicity pic)
Bob bore Sadwrn, bydd eitemau am gerddoriaeth, ffasiwn a selebs ar y carped coch, a'r gajets ffilmiau diweddaraf. Dros yr wythnosau diwethaf, mae Owain wedi bod yn brysur yn cwrdd â'r selebs sy'n cymryd rhan yn y gyfres Dancing on Ice. I'r gwylwyr gartref, mi fydd cystadleuaeth gyda lluniau o enwogion â'r gwylwyr yn gorfod dyfalu pwy sy'n hŷn neu'n iau.
Hefyd ar y rhaglen, mi fydd y brodyr Aled a Rhys Bidder yn cael hwyl wrth ymweld ag atyniadau gall y gwylwyr fwynhau ar y penwythnosau gan gynnwys segway yn Llanystumdwy, sgïo yn Llandudno, syrffio yng Nghaerdydd a dringo ym Merthyr.
"Dydd Sadwrn yw hoff ddiwrnod pawb felly mae hi'n mynd i fod yn lot fawr o hwyl," ychwanega Mari Lovgreen, sy'n dod o Gaernarfon ond bellach yn byw yn Llanerfyl, Powys gyda'i gŵr a dau o blant bach.
"Mae Owain yn hoff iawn o chwerthin a braidd yn rhy uchel os dwi'n onest! Bydd digon o dynnu coes felly tydi hi byth yn mynd i fod yn ddiflas!"
Mae Owain a Mari wedi gweithio gyda'i gilydd yn y gorffennol wrth gyd-gyflwyno'r gyfres gylchgrawn TAG. Hefyd yn ymuno â'r ddau bydd un o actorion y gyfres Chwarter Call, Jack Quick. Bydd Jack yn mwynhau gajets mewn sioe deganau ac yn profi ei nerfau mewn sioe geir.
Mae modd i wylwyr weld cynnwys ecsgliwsif ar wefan Stwnsh Sadwrn hefyd ac mi fydd cynnwys cyfredol ar dudalennau YouTube, Instagram, Facebook a Twitter Stwnsh.
Stwnsh Sadwrn, bob bore Sadwrn 8am, S4C.
Ar alw: s4c.cymru; BBC iPlayer a llwyfannau eraill.


title: Dydd Miwsig Cymru 2018 / Welsh Music Day 2018

maintext:
On Friday the 9th of February, Xpress Radio took part in Welsh Music Day, a day created to celebrate all forms of Welsh Language music.
Ar Ddydd Gwener y 9fed o Chwefror cymerodd Xpress Radio rhan mewn dydd arbennig iawn, Dydd Miwsig Cymru. Creuwyd y diwrnod i ddathlu bob math o gerddoriaeth Cymraeg.
Welsh Music Day has quickly grown to be a much-anticipated date in Xpress Radio’s calendar, as well as the rest of Wales. Xpress Radio first celebrated Welsh Language Music Day in 2017, in which a special two hour edition of Y Ddau Fwydryn was broadcast. This year, Xpress Radio upped the ante and usual broadcasting was suspended forv Welsh language music to be played on the log for a 24-hour period. Three specialist Welsh language shows were also broadcast from 6pm to 12am.
Mae Dydd Miwsig Cymru wedi tyfu yn sydyn i fod yn ddiwrnod pwysig iawn yng nghalendr Xpress Radio, yn ogystal â gweddill Cymru. Dathlodd Xpress Radio Dydd Miwsig Cymru am y tro cyntaf yn 2017, lle’r oedd sioe fersiwn dwy awr arbennig o’r unig sioe Gymraeg ar yr orsaf bryd hynny, Y Ddau Fwydryn. Eleni, roedd cynnydd aruthrol yn raddfa’r dathliadau. Cafodd darlledu arferol ei ohirio a chafodd cerddoriaeth Cymraeg ei chwarae am 24 awr. Roedd hefyd tair sioe arbennig i ddathlu’r diwrnod a chafodd eu darlledu rhwng 6yh tan 12yb.
The first show from 6-8pm was O Wleidyddiaeth i Gerddoriaeth by the Gwylio Gwleidyddiaeth showteam. The show was typically imbued with political and protest songs but gradually evolved into a feast of Welsh pop music we all know and love. The second show which broadcast from 8-10pm was a special edition of Sioe Glesni a Sara, in which both girls played their usual funky music in an attempt to get listeners in the Friday night mood. The final show to close Welsh Music Day was Cool Cymru gyda Rob ac Aled, which broadcast between 10pm-12:30am. Rob took the audience and an unenlightened Aled for a trip through the archive, to celebrate the progression from the Cool Cymru era, an era in which Welsh bands were thriving outside Wales, to the present day. An interview with new band Miskin which was aired on the show, with two members in Cardiff University, was indicative of the significance and permeation of Welsh language music throughout the university. Bring on 2019!
Y sioe gyntaf a oedd ymlaen rhwng 6-8yh oedd O Wleidyddiaeth i Gerddoriaeth gan dîm Gwylio Gwleidyddiaeth. Roedd y sioe llawn caneuon gwleidyddol a phrotest, ond fel mae’r teitl yn honni, trawsfudodd y gerddoriaeth tuag at alawon pop melys. Yr ail sioe oedd fersiwn arbennig o Sioe Glesni a Sara, lle chwaraewyd y caneuon ffynci arferol mewn ymgais i gael y gynulleidfa yn barod i fynd allan. Y sioe a glowyd y diwrnod oedd Cool Cymru gyda Rob ac Aled, lle cymerodd Rob y gynulleidfa yn ogystal ag Aled a oedd yn anoleuedig drwy’r archif cerddorol. Aethant o’r cyfnod Cool Cymru, lle’r oedd bandiau Cymraeg yn ffynnu tu allan i Gymru tuag at y diwrnod presennol. Roedd cyfweliad yn ystod y rhaglen gyda’r ddau aelod o’r band Miskin sydd yn mynychu Prifysgol Caerdydd yn ddangosol fod cerddoriaeth Cymraeg yn treiddio’n ddwfn drwy’r brifysgol. Awê 2019!
You can listen to the shows here:
Gallwch wrando i’r sioeau fan hyn:


title: Trafferthion tai i fyfyrwyr y drydedd flwyddyn

maintext:
Gan Elen Davies
Mis Ionawr, digon o amser ar gyfer chwilio tŷ at fis Medi…na, nid yng Nghaerdydd.
Gyda myfyrwyr blwyddyn gyntaf a’r ail wedi ymrwymo am dai ar gyfer fis Medi cyn y Nadolig, prin yw’r dewis ar gyfer y rhai sy’n gorfod aros am gynigion cyrsiau ôl-radd neu am swyddi.
Wrth ddyheu am gael aros yng Nghaerdydd ond heb sicrwydd ein bod am dderbyn lle ar gwrs ôl-radd, mae’n hynod o anodd i fyfyrwyr y drydedd flwyddyn ymrwymo am dŷ. Gyda nifer yn dweud fod ‘digon o dai ar gael’ ac i ‘beidio panicio’, rwyf innau wedi profi nad yw hynny’n wir. Oes, mae digon o dai yn weddill ond na, chewch chi ddim gwerth am arian ac na, dydyn nhw ddim yn addas ar gyfer moch.
Wythnos ddiwethaf, es i a fy ffrindiau i weld 10 tŷ gwahanol, a hynny gan amryw o asiantaethau gwahanol gan gynnwys Cardiff Student Letting y Brifysgol. Yn ôl ei gwefan, ei bwriad yw, ‘ensuring that students find quality houses owned by reputable landlords.’ Gallaf ddatgan nad oedd ‘quality’ yn perthyn i’r tai a welsom ac nad oedd y lluniau ar y we ychwaith yn cyfateb o gwbl i gyflwr y tai.
Mewn un tŷ gan un asiantaeth gwêl llwydni er enghraifft o dop y tŷ i’r gwaelod. Dywedodd gweithiwr yr asiant, ‘Yr unig reswm mae’r llwydni yn bodoli yw oherwydd bod oergell mewn un ystafell ac yn achosi llwydni. Gallwn ni beintio dros y llwydni.’ Ers pryd mae ychydig o baent yn cael gwared llwydni?
I ategu, dywedodd un dyn, ‘Ni fydd y tŷ yn edrych ddim byd fel mae e nawr. Bydd y cyfan yn cael ei ail wneud dros yr haf.’ Ac eto, wrth ofyn iddo nodi hynny yn y cytundeb, nid oedd yn gallu sicrhau hynny, gan nad oedd yn siŵr beth yn union fyddai’n cael ei ail-wneud.
Nid cyflwr y tai yw’r unig broblem wrth gwrs, ond eu pris hefyd. £360 y mis heb filiau am dŷ llawn llwydni er enghraifft, lle gellid cael tŷ am yr un pris o safon llawer uwch petai ni wedi dewis tŷ cyn y ‘dolig. Yn ddigon teg, mae’n broblem na allwn ei ddatrys o ran pryd mae ôl-fyfyrwyr yn clywed yn ôl am geisiadau gradd meistr a swyddi, ac yn amlwg, mae’n ddigon teg nad yw’r dewis mor eang ar gyfer y math o dai sydd ar gael. Fy nadl i fodd bynnag yw a yw’n deg fod asiantaethau tai yn llwyr dwyllo myfyrwyr fod llwydni yn broblem y gellid ei ddatrys yn hawdd? Fod y tai ‘yn fargen’, mewn ‘ideal location’ er na fyddai’r un ohonyn nhw yn ystyried byw ynddynt. Ac a yw’n dderbyniol fod y lluniau mewn nifer o achosion wedi eu tynnu pan adeiladwyd y tai yn gyntaf, pump, chwe, ddeng mlynedd yn ôl? Prin y gellid sylweddoli mai dyna’r tai yr oedden ni wedi ymweld â nhw.
Ceir un enghraifft lle’r oedd y tŷ yn gwbl wahanol i’r lluniau ar-lein. Gofynnais, ‘Is this the same house as the one on your website?’ cyn derbyn ateb, ‘Oh no, we just put a picture of one of our other properties on the website because they’re similar enough.’ Holl bwrpas rhoi lluniau ar-lein yw cael rhagflas o’r tŷ yr oeddem am ei weld, ag eto, nid dyna’r tŷ?
Mae’n warthus fod asiantaethau tai yn cael yr hawl i ymddwyn mewn ffordd mor anfoesol, yn llythrennol yn manipiwleiddio myfyrwyr gyda’u propaganda a’u technegau perswadiol.
Efallai fod modd twyllo rhai myfyrwyr i wastraffu arian ar dai llawn llwydni, ond nid fi fydd yn syrthio i’r un trap.
‘We could lower the price from £320 to £310 if you were to take it today’
Dim diolch.


description: Heddlu'r Gogledd wedi cadarnhau fod cyrff dau ddyn wedi'u canfod ar draeth ar Ynys Môn ddydd Gwener.

title: Canfod cyrff dau ddyn ar draeth Malltraeth ar Ynys Môn


description: Aseyọri yi waye lẹyin ti Bournemouth ati Watford f'oju Chelsea gbo'lẹ ninu ifẹsẹwọnsẹ meji ti wọn gba sẹyin.

title: Chelsea lu West Brom pẹlu ami ayo mẹta s'odo


description: Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones yn cyhoeddi enwau'r rheiny sydd wedi cyrraedd rownd derfynol Gwobrau Dewi Sant eleni.

title: Cyhoeddi enwebiadau Gwobrau Dewi Sant 2018


description: EFCC f'ẹsun kan an wipe o ji iye owo ti o to milliọnu mẹrinlelọgọfa naira ati wipe o yi iwe n'ile ifowopamọsi.

title: EFCC gbe oṣiṣẹ ile-ifowopamọsi lọ s'ile ẹjọ


description: Aarẹ South Africa, Jacob Zuma ti wa n'ipo latọdun 2009, ti wọn si ti pe fun ikọwe f'iposilẹ rẹ lọpọ igba.

title: ANC pahunpọ pe ki Zuma f'ipo s'ilẹ


description: 25 mlynedd ers llofruddiaeth James Bulger, ditectif o Bowys yn dweud fod yr achos yn parhau'n sioc a dychryn iddo.

title: James Bulger: Ditectif o Bowys yn rhannu atgofion

maintext:
Image copyright PA Image caption Roedd James Bulger yn ddwy oed pan gafodd ei gipio a'i lofruddio
Bum mlynedd ar hugain ers llofruddiaeth y bachgen dwy oed James Bulger mae ditectif o Bowys a fu'n gweithio ar yr achos yn dweud fod yr hyn ddigwyddodd yn parhau'n sioc a dychryn iddo.
Ar ddydd Gwener, 12 Chwefror 1993 roedd Phil Roberts o Bowys yn gweithio fel ditectif ringyll i Heddlu Glannau Mersi sef y diwrnod y cafodd bachgen dwy oed ei gipio gan ddau fachgen arall yng nghanolfan siopa Y Strand yn Bootle ger Lerpwl.
Wrth siarad â'r BBC dywedodd Mr Roberts: "Ar y prynhawn Sul canlynol roeddwn i a swyddogion eraill yn edrych ar luniau CCTV er mwyn ceisio canfod lle oedd y ddau fachgen a oedd wedi arwain James Bulger allan o'r Strand.
"Clywais sgrech ofnadwy - sgrech Denise o'r fan lle'r oedd teulu James Bulger. Yna sylweddolais fod y corff wedi'i ddarganfod.
"Roedd hi'n gwbl glir nad damwain oedd hyn."
Dangosodd lluniau CCTV fod y bachgen bach wedi cael ei arwain oddi ar ei fam Denise gan ddau fachgen ifanc.
Image copyright Getty Images Image caption Lluniau CCTV yn dangos James Bulger yn cael ei gipio
Ddeuddydd wedi'i gipio cafwyd hyd i James Bulger yn farw. Roedd wedi'i labyddio a'i ladd gan Jon Venables a Robert Thompson.
Dim ond 10 oed oedd y bechgyn ac roeddynt wedi'i daro â brics a bariau haearn ac wedi gadael ei gorff ar reilffordd.
Fe wnaeth Mr Roberts o Lanrhaeadr-ym-Mochnant arestio a chyfweld Thompson - ac ar y pryd ni chredai fod rhywun mor ifanc yn gallu cyflawni'r fath drosedd.
Ond buan iawn y newidiodd ei feddwl.
Image caption Roedd Phil Roberts yn gweithio i Heddlu Lannau Mersi adeg cipio a llofruddio James Bulger
"Fy nheimladau cyntaf oedd na allai plentyn 10 oed gyflawni'r fath drosedd ac felly nai ddim ystyried e'n rhan o'm hymchwiliad.
"Ond wrth i chi ddechrau ei gyfweld, ry'ch chi'n sefydlu ei fod yn dweud celwydd ond pam hynny?
"Roedd y ffaith ei fod yn llusgo ei goesau o dan y gadair yn datgelu rhywbeth. Bob tro y cai gwestiwn anodd byddai'n llusog ei draed ar y gadair.
"Maes o law dechreuodd gyfaddef ei fod ef a Venables wedi mynd â James o'r Strand ond eu bod wedi'i adael.
"Dwin meddwl bo fi'n gwybod i raddau pam fod ganddynt fwriad i ladd rhywun a hawlio'r penawdau a pham y gallent droi at rhywun i ddweud mai nhw oedd yr achos. Dyna fy mhrofiad i... a dyna'r casgliad."
Image copyright Heddlu Glannau Mersi Image caption Cafodd Robert Thompson ei gyfweld gan Mr Roberts cyn ei gyhuddo o lofruddiaeth
Cafwyd Thompson a Venables yn euog o ladd James Bulger.
Yn 2001 cafodd y ddau eu rhyddhau wedi iddynt fod wyth mlynedd yn y ddalfa ac fe gafodd y ddau enwau a chyfeiriadau newydd.
Ers hynny mae Venables wedi cael ei garcharu ddwywaith am fod â delweddau o gam-drin plant yn ei feddiant - y tro cyntaf am ddwy flynedd yng Nghorffennaf 2010 ac eto yr wythnos ddiwethaf am dair blynedd a thri mis.
Ond mae Mr Roberts yn credu mai Thompson oedd yr arweinydd o'r ddau ac yn y gorffennol mae e wedi'i ddisgrifio fel person "craff" a "dieflig".
Image copyright Heddlu Glannau Mersi Image caption Cafwyd Jon Venables hefyd yn euog o ladd James
Dywedodd Mr Roberts ei fod yn 43 oed pan arestiodd e Thompson. Roedd wedi bod yn gweithio i'r heddlu am 24 mlynedd.
"Roeddwn wedi gweld popeth. Doedd dim wedi fy synnu," dywedodd.
"Ond fe wnaeth yr achos yma - dwi'm yn credu bod dim byd wedi bod yn waeth na'r lofruddiaeth hon."
Dywedodd Mr Roberts bod y drosedd wedi cael cryn effaith arno - yn enwedig wedi iddo fynd adref i gwmni'r plant.
"Ro'ch chi'n eistedd mor dawel - yn gwbl ddisymud i ddweud y gwir," ychwanegodd.
"Roedd fy merched yn sylweddoli hynny ac rwy'n credu eu bod yn gwybod pryd i fod yn dawel."
Dywedodd hefyd ei fod yn bwysig cofio beth ddigwyddodd i James ac y dylai 10 oed barhau i fod yn oedran lle mae'n bosib cael rhywun yn euog o droseddu.
"Maent yn gwybod yn iawn be maent yn ei wneud a rhaid atal hynny," ychwanegodd.


description: Sut fyddwch chi'n disgrifio'r eira?

title: Geirfa eira


description: Walgahiin murteessaan waa'ee egeree pireezidantii Afrikaa Kibbaa irratti taasifamuuf ture ''marii bu'a qabeessa'' erga taasifamee booda akka turu ta'eera.

title: Afriikaa Kibbaa: ANC'n marii 'bu'a qabeessa' Zuumaa waliin gochuu hime


description: Abajejwe intwaro mu Bufaransa bavuga ko n'imiburiburi abimukira batanu barasiwe mw'itana mu mitwe hagati y'abaturuka muri Afuganistani na Eritrea ku kivuko ca Calais

title: Abimukira batanu barasiwe mw'itana mu mitwe i Calais


description: Rhybudd pwyllgor Cynulliad fod Llywodraeth Cymru heb baratoi am y posiblrwydd o ddim cytundeb Brexit rhwng y DU a'r UE.

title: 'Dim cytundeb Brexit': Cymru heb baratoi, medd ACau


description: Dydi'r gyfres deledu ddim yn bell ohoni wrth ddisgrifio hawliau menywod a phobl ifanc yr oesoedd canol...

title: Cymru'r Oesoedd Canol 'fel Game of Thrones'

maintext:
Image copyright Wikipedia Image caption Diolchwch nad oeddech chi'n byw yn y Canol Oesoedd!
Wrth inni ddathlu 100 mlwyddiant pleidlais y ferch a thrafod gostwng yr oed pleidleisio, fedrai pethau ddim bod yn fwy gwahanol i'n cyn-deidiau a'n cyn-neiniau oedd yn byw dan yr hen gyfreithiau Cymreig.
Does gan bobl ifanc 16 oed ddim hawl i bleidleisio yng Nghymru a Lloegr heddiw, ond nôl yn y Canol Oesoedd gallai bachgen 14 oed ddod yn frenin.
Ond doedd gan fenywod y cyfnod ar y llaw arall, sydd â'r un hawliau pleidleisio â dynion heddiw, ddim hawl i fawr o ddim yn gyfreithiol.
"Mae Game of Thrones yn ffuglen ond a dweud y gwir mae'n ffordd dda iawn o edrych ar yr Oesoedd Canol," meddai Dr Sara Elin Roberts, sy'n arbenigwr ar gyfreithiau canol oesol Hywel Dda.
"Yng Nghyfraith Hywel does gan enethod ddim hawliau dros dir.
"Mae yna adrannau yn sôn am enethod yn y cyfreithiau - yn dweud nad oedden nhw'n cael bod yn berchen tir.
"Ond nhw oedd yn cynhyrchu'r plant - ac roedd hynny yn effeithio ar gyfraith tir!
"Ond fel arall, doedd 'na ddim ots o gwbl am y genod."
Image copyright Dr Sara Elin Roberts Image caption Dr Sara Elin Roberts
Y bechgyn oedd yn bwysig, meddai Dr Roberts.
Roedd etifeddiaeth y merched yn cael ei reoli gan eu tad, yna eu gwŷr neu eu meibion.
"Mae Cyfraith Hywel Dda yn dweud fod bechgyn yn ddynion llawn unwaith maen nhw'n 14 neu 15 mlwydd oed," meddai.
"Roedd disgwyl i feibion teuluoedd mawr gymryd rhan mewn brwydrau yn ifanc iawn.
"Roedd modd dod yn frenin yn Lloegr yn tua 14 oed. Yn ystod Rhyfeloedd y Rhosynnau roedd Edward IV yn arwain brwydr Mortimer's Cross yn 18 oed, ac mi enillodd."
Hefyd o ddiddordeb:
Roedd pobl yn marw yn gynt yn y canol oesoedd ac felly roedd bywyd yn dechrau yn gynt hefyd.
"Mae'r Oesoedd Canol yn reit hyll, yn enwedig o safbwynt plentyndod ac yn enwedig i ferched," meddai Dr Roberts.
Un hanes enwog sy'n dangos hyn yw hanes Margaret Beaufort a gafodd ei phriodi a'i chael yn feichiog gan Edmwnd Tudur o deulu Tuduriaid Môn pan oedd hi'n 12 oed.
Image caption Golygfa o Game of Thrones neu lun archif o'r Canol Oesoedd yng Nghymru?
"Er mwyn etifeddu tir drwy wraig yn Lloegr," meddai Dr Roberts, "roedd yn rhaid i'r dyn briodi'r ddynes, neu'r etifedd, ac roedd gan Margaret Beaufort etifeddiaeth sylweddol.
"Ond doedd hi ddim y cael dal ei thir ei hun, dim ond ei basio i'w gŵr.
Y ffaith amdani ydy nad oedd merched o bwys yn y cyfnod hwnnw
"Ond i wneud hynny roedd rhaid iddi gael plentyn, bachgen, wedi ei eni yn fyw. Y ffaith amdani ydy nad oedd merched o bwys yn y cyfnod hwnnw."
Wedi genedigaeth anodd iawn cafodd Margaret Beaufort fab ac fe ddaeth yn frenin Harri'r VII.
Bron iddi hi farw yn geni'r plentyn ac wnaeth ddifetha ei chorff yn llwyr am weddill ei hoes a doedd hi methu cael plant wedi hynny, meddai Dr Roberts.
Felly er fod y frwydr am gydraddoldeb yn dal i gael ei hymladd heddiw gallwn gyfrif ein bendithion hefyd wrth edrych nôl mewn hanes!


description: Ffordd Blaenau'r Cymoedd wedi ei chau i'r ddau gyfeiriad wedi gwrthdrawiad rhwng nifer o gerbydau.

title: Cau Ffordd Blaenau'r Cymoedd wedi gwrthdrawiad


description: Cwmni manwerthu diodydd o Wynedd wedi cael gorchymyn i dalu dros £11,000 mewn dirwyon a chostau ar ôl cyfaddef newid dyddiadau ar gasgenni cwrw.

title: Twyll casgenni cwrw: Dirwy i gwmni o Borthmadog


description: Dan Biggar, Liam Williams a Leigh Halfpenny yn ôl i Gymru i herio Iwerddon yn Nulyn ddydd Sadwrn.

title: Biggar, Halfpenny a Williams yn ôl i herio Iwerddon


description: Ẹrọ to n mu kọmputa sise, MWC app, lo gbe aworan naa jade nigba ti foonu naa ko tilẹ tii jade.

title: Samsung Galaxy S9: Aworan ti jade ki foonu to jade.


description: Gayac-gacmeedkan oo lagu magacaabo Falcon Heavy ayaa ah qalabkii ugu cuslaa, uguna weynaa ee ebed hawada loo diro.

title: Dayax-gacmeedkii ugu weynaa oo hawada loo direy


description: Dowladda Mareykanka ayaa hogaamiyaha ururuka Hamas, Ismaciil Haniyeh ku dartay liiska argagixisada ee Mareykanka, kadib markii ay shegeen in Ismaciil loo aqoonsaday inuu yahay argagixiso caalami ah.

title: Hamas oo ka hadashay go'aankii Mareykanka uu Ismaciil Haniyeh ugu aqoonsaday argagixiso


description: Dalka Koonfur Afrika, waxaa sii kordhacaya cadaadiska lagu saarayo madaxweyne Jacob Zuma inuu iscasillo, iyada oo saraakiil sarsare oo ka mid ah xisbiga haya tallada dalka ee ANC la filayo inay galinka dambe ee maanta ay yeeshaan kulan ay uga doodayaan mustaqbalka madaxweynaha.

title: Madaxweynaha Koonfur Afrika oo loogu baaqay inuu iscasilo


description: Cefnogwyr yn dathlu ar ddiwrnod y gêm rygbi fawr rhwng Cymru a'r Alban

title: Lluniau: Mae'n fôr o goch yng Nghaerdydd


description: Y Tywysog Charles yn ymweld â hosbis plant Tŷ Hafan a chanolfan newydd Ambiwlans Awyr Cymru yn ne Cymru ddydd Gwener.

title: Y Tywysog Charles i ymweld â sefydliadau yn ne Cymru


description: diete cu cartofi - dieta cu cartofi fierti

title: dieta cu cartofi fierti


description: Matagofie ma fiafia le fa'atasiga a le tama'ita'i Tausala Lalelei o le Pasefika Ms Matau'aina Toomalatai ma le vasega 4 a Tafuna Eleemntary ina ua mae'a fa'afofogaina le tal


description: Pago Pago, AMERICAN SAMOA — I le taimi nei ua tutula'i mai i'uga o taumafaiga a Au Volley Ball ta'itasi o lo'o aofia i le Liki Volley Ball o lo'o fa'atautaia

title: Fa'aau Ta'aloga Mata'ina - Liki Volleyball ASVBF mo le Fu'a 2018


description: ASO FA'APITOA MO TAMA'ITA'I - TOE FAFAGU TIUTE FAI

title: Tala I Vaifanua


description: Pump o gwmnïau adeiladau yn cytuno i dorri nôl ar yr arfer o gynnig gwerthu tai ond nid y tir oddi tanynt fel rhan o gytundeb newydd gyda Llywodraeth Cymru.

title: Tai newydd: 'Llai o gytundebau lesddaliadol'

maintext:
Image copyright Getty Images Image caption Mae lesddeiliad yn berchen ei tai am gyfnod penodol, ond nid y tir mae wedi'i ei adeiladu arno.
Ni fydd pum cwmni datblygu tai yn gwerthu tai newydd dan gytundebau lesddaliadol "os nad yw hi'n gwbl angenrheidiol" dan gytundeb newydd gyda Llywodraeth Cymru.
Yn ôl beirniaid mae'r drefn - lle mae pobl yn berchen ar eu tai am gyfnod penodol, ond nid y tir - yn gallu arwain at rent uchel yn cael ei godi am y tir.
Dywedodd Rebecca Evans, Gweinidog Tai Cymru ei bod hi hefyd yn ystyried gwahardd cytundebu lesddaliadol yn gyfan gwbl.
Fe gafodd gwaharddiad ar lesddaliadau ar gyfer y rhan fwyaf o dai newydd yn Lloegr ei addo gan Llywodraeth Prydain ym mis Rhagfyr.
Meini prawf
Mae'r cytundebau fel arfer yn berthnasol ar gyfer fflatiau ble mae gofod sy'n cael ei rannu, ond allai fod ar gael i adeiladu tai yn ogystal.
Mae cytundeb newydd Llywodraeth Cymru yn cynnwys y datblygwyr ac adeiladwyr Taylor Wimpey, Bellway, Barratts, Redrow a Persimmon.
Y pump cwmni yma sy'n gyfrifol am 80% o'r holl dai newydd sy'n cael eu hadeiladu yng Nghrymu.
Image caption Mae Rebecca Evans "wrth ei bodd" na fydd adeiladwyr tai yn cynnig tai ar sail lesddaliad bellach
Bydd meini prawf newydd yn ei gwneud yn ofynnol i ddatblygwr gyflwyno "rheswm dilys" dros farchnata tŷ ar sail lesddaliad;
Bydd yn rhaid i gontractau lesddaliadaol fodloni safonau gofynnol, gan gynnwys cyfyngu'r rhent tir cychwynnol i ddim mwy na 0.1% o werth gwerthu'r eiddo.
Bydd rhaid i gytundebau lesdal redeg am o leiaf 125 o flynyddoedd ar gyfer fflatiau a 250 i dai.
Roedd cyfanswm o 6,213 o eiddo lesddaliadol wedi'i gwerthu yng Nghymru yn 2016, gan gynnwys 968 o eiddo newydd.


authors: Gohebydd Celfyddydau A Chyfryngau Bbc Cymru

description: Yr artist Cerith Wyn Evans, sydd wedi dangos ei waith ar draws y byd, yn creu celf i Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd.

title: Artist yn creu celf i amgueddfa sydd wedi ei ysbrydoli


description: Mae cael croen gwael fel oedolyn yn gallu achosi iselder, meddai actores Rownd a Rownd

title: Y straen a'r stigma o groen sbotiog

maintext:
Image copyright Elen Morgan
Mae oedolion sy'n dioddef o gyflyrau croen gwael yn gallu wynebu stigma ac iselder meddai'r actores Elen Morgan, sy'n actio Llio ar gyfres sebon Rownd a Rownd, ac wedi dioddef o groen sbotiog ers blynyddoedd.
Mae Elen wedi dechrau blog ar Facebook sy'n croniclo ei thaith i geisio gwella ei chroen, taith sy'n gallu bod yn anodd ac unig iawn, meddai.
"Ar y dechrau ro'n i'n teimlo cywilydd, yn enwedig oherwydd fy mod i allan o fy arddegau, sef yr oedran pan mae sbotiau'n cael ei gyfri'n normal," meddai Elen sydd heb gael croen hollol glir ers iddi fod yn 16 oed.
Dros y bedair blynedd diwethaf mae'r croen wedi bod ar ei waethaf, meddai Elen Morgan sy'n credu bod cael sbotiau'n effeithio ar berson yn fwy na beth maen nhw'n meddwl.
"Mae pethau bach fel rhoi colur arno cyn gadael y tŷ yn rhoi straen," meddai.
"Os nad ydy'r colur yn glynu'n iawn, neu ddim yn edrych yn iawn, rhaid tynnu'r cyfan bant, a dechrau eto, ac eto, tan eich bod chi'n hapus. Ac wrth gwrs yn y cyfamser ry'ch chi'n gallu mynd yn rhwystredig iawn, a diflasu."
Image copyright Elen Morgan Image caption Ychydig o bobl sy'n sylweddoli fod gan Elen broblem gyda'i chroen: mae'n mynd i drafferth mawr i roi colur i guddio'r smotiau
Mae hyd yn oed yn teimlo bod cael y sbotiau yn gwneud iddi deimlo'n isel, meddai, yn enwedig pan maen nhw ar eu gwaethaf.
"Dw i'n isel iawn pan dw i'n cael flare-ups. Ond dw i'n trio peidio meddwl gormod am hyn, er mor anodd yw hynny weithiau," meddai.
"Mae cymaint o bwysau y dyddiau yma i bobl edrych yn 'berffaith', ac mae yna lot o ffilters ac aps ar gael fel eich bod chi'n dechrau teimlo mai dyna beth sy'n 'normal'.
"Ond mewn gwirionedd, mae'n hollol anghywir ac annaturiol."
Ara' bach mae lleddfu sbotiau
Dros y blynyddoedd mae Elen Morgan wedi trio tipyn o bethau er mwyn lleddfu'r sbotiau, meddai, gyda'r gobaith o wella'n llwyr.
Image copyright Elen Morgan Image caption Mae Elen yn gobeithio y bydd tabledi yn gwella ei chroen ymhen amser
"Wrth gwrs, mae trio lot o bethau'n golygu fy mod wedi gwario lot fawr o arian. Mae'r tabledi dw i'n eu cymryd nawr yn sychu'r croen, felly ar hyn o bryd dw i'n defnyddio cynnyrch at groen sensitif ac sy'n llaith iawn," meddai.
"Dw i wedi bod ar dabledi ers dau fis bellach, ac yn araf mae yna newidiadau bach i'r croen, ond mae'n broses hir a bydd y newidiadau ddim yn gwbl amlwg tan i fi gyrraedd diwedd y driniaeth."
"Mae'r tabledi yma yn gryf iawn, gyda sgil effeithiau helaeth."
Codi llais
"Mae siarad yn agored wedi gwneud i mi sylweddoli cymaint o bobl eraill sy'n dioddef," meddai Elen wedi iddi rannu ei phrofiad ar y cyfryngau cymdeithasol.
"Yn bendant, mae yna stigma'n perthyn i sbotiau, ond ar lefel mwy personol, dw i wedi siarad gyda chymaint o bobl yn ddiweddar nad oedd yn sylweddoli fy mod i'n dioddef gyda fy nghroen.
"Mae'r stigma, dw i'n teimlo, yn perthyn i ni, y rhai sy'n dioddef. Hynny yw, ein bod ni'n teimlo ei fod yn rhywbeth sydd angen ei guddio. Ac mae hynny'n drist iawn."
Cuddio ac embaras
Image caption Mae ei chyflwr croen yn effeithio ar ei pherthynas gyda'i chariad, meddai Kelly
Fel Elen Morgan, mae Kelly Morgan sy'n wreiddiol o Drefach Felindre, Sir Gaerfyrddin, wedi bod yn dioddef o groen gwael a sbotiau ers diwedd ei harddegau hefyd.
Mae pethau wedi bod ar eu gwaethaf iddi dros y flwyddyn neu ddwy ddiwethaf.
"Fy nghefn sydd waethaf," meddai Kelly Morgan, sy'n gweithio mewn meithrinfa i blant ac yn rhedeg ei busnes i hun.
Image caption Does dim byd yn gweithio ar ei sbotiau, sy'n effeithio fwyaf ar ei chefn, meddai Kelly
"Dw i wastad wedi cael croen sych ac ambell sbot ar fy wyneb amser y mis ond dim byd mor ddifrifol â fy nghefn.
"Mae'n gallu bod yn embaras llwyr, yn enwedig os ydw i'n nofio neu'n mynd ar wyliau ac ati. Ond mae hefyd yn effeithio fy mherthynas gyda fy nghariad."
Rhaid iddi brynu ffrogiau i guddio ei chefn a gofalu beth mae hi'n ei wisgo, meddai Kelly, ac mae rhai dyddiau yn fwy poenus nag eraill.
"Mae'n anodd iawn cysgu ar fy nghefn gyda'r nos. Rhaid cyfaddef, dw i'n gallu teimlo'n isel, yn enwedig wrth weld croen merched eraill sy'n llyfn.
"Mae hefyd yn rhwystredig pan nag oes unrhyw beth yn gweithio ar y sbotiau, neu pan dw i wir eisiau gwisgo rhywbeth, ond mae'n brifo neu'n datgelu gormod o fy nghefn."
Araf yw'r broses o'u trin, meddai, ond mae hi'n gobeithio y bydd pethau'n gwella er mwyn gallu mwynhau'r haf a pheidio teimlo embaras wrth ddangos ei chorff.
Stori: Llinos Dafydd


description: Hwb sylweddol i ymdrechion y Dreigiau i sicrhau dyrchafiad yng Nghynghrair Cenedlaethol Lloegr.

title: Wrecsam 2-0 Caer


description: Llywodraeth Cymru i ystyried caniatáu lorïau i ddefnyddio lonydd bysiau i wella llif y traffig.

title: Ystyried caniatáu lorïau i ddefnyddio lonydd bysiau


description: Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf yn ymchwilio i farwolaeth person ifanc yn un o'u hunedau iechyd meddwl.

title: Ymchwilio i farwolaeth disgybl mewn uned iechyd meddwl


description: Cwest yn clywed bod Andrew Foster o Gaerdydd wedi gorwedd ar ben ei wraig wrth i gerrig "maint ceir" syrthio o glogwyn yn y Parc Cenedlaethol.

title: Dyn wedi marw'n ddamweiniol yn Yosemite


description: Canlyniadau dydd Sadwrn Uwch Gynghrair Cymru.

title: Canlyniadau Uwch Gynghrair Cymru


description: Rhybudd melyn am rew yn parhau mewn grym ar gyfer Cymru gyfan fore Sadwrn, yn dilyn trafferthion eira ddydd Gwener.

title: Rhybudd melyn am rew yn parhau i Gymru gyfan


description: Lawrlwythwch poster arbennig sy'n dathlu'r iaith Gymraeg

title: Eich hoff eiriau'n adlewyrchu cyfoeth yr iaith

maintext:
I ddathlu Dydd Gŵyl Dewi eleni, gofynnodd Cymru Fyw i chi gyfrannu eich geiriau chi at ein hymgyrch Hoff Air - ac mae cannoedd ohonoch chi wedi cysylltu.
Agorodd y llifddorau wedi apêl Bardd Cenedlaethol Cymru, Ifor ap Glyn, ar raglen Aled Hughes ar BBC Radio Cymru. Daeth toreth o eiriau ar e-bost ac ar y cyfryngau cymdeithasol, a ry'n ni wedi defnyddio nifer o'r geiriau hynny i greu poster gallwch lawrlwytho a'i gadw.
Poster Hoff Air: Cliciwch am fersiwn i'w argraffu (lliw)
[720K]
Poster Hoff Air: Cliciwch am fersiwn du a gwyn
[318K]
"Mae'r ffaith fod cynifer wedi cynnig geiriau gwahanol i'w gilydd yn tanlinellu'r cyfoeth sydd mewn Cymraeg llafar," meddai Ifor ap Glyn.
Yma, mae'n cloriannu'r ymateb i'r ymgyrch.
Cafwyd ymateb anrhydeddus iawn i'r apêl gyda mwy na 400 wedi cysylltu - ond y syndod mwyaf oedd fod y rhan fwyaf o'r geiriau a gynigiwyd, yn ymddangos unwaith yn unig.
Dim ond naw o eiriau sy'n ymddangos bedair gwaith neu fwy; ansbaradigaethus, ysbigoglys, cariad a twmffat (pedair gwaith); annibendod, bondigrybwyll, a pendramwnwgl (pum gwaith) chwrligwgan (saith gwaith) a hiraeth (tair ar ddeg o weithiau).
Nid cyfoeth i'w gronni'n gybyddlyd yng nghilfachau'r cof mo hyn, ond cyfoeth i'w rhannu'n afradlon ymhob sgwrs Ifor ap Glyn
Er mai geiriau digon plaen, geiriau 'bob dydd' yw cariad, hiraeth a twmffat (neu twndish yn y De) gwelwn mai'r hyn sy'n gyffredin rhwng y lleill yw eu hyd nhw; (camp iti eu dweud nhw, bron, maen nhw mor hir!) ac mae 'na bleser i'w gael wrth rolio'r fath greadigaethau aml-sillafog o gwmpas y geg.
Geiriau tebyg ar y rhestr oedd cabalatsio, wilibowan a rhacsjibidêrs. Geiriau gyda chydig o 'ylwch-chi-fi' yn perthyn iddyn nhw yw'r rhain.
Ond ochr yn ochr â nhw, mae geiriau tipyn symlach ond hollol angenrheidiol: crimog (shin); llysnafedd (slime); llaca (mwd); lletwad (llwy fawr i godi cawl -ladle).
Mae brogarwch wedi cymell ambell ddewis: odi, siwblachad, sbensh; tro arall, rhesymau teuluol.
Perfedd oedd hoff air tad y darlledwr Huw Edwards; wics fyddai mam Anna Jones o Abersoch yn dweud am hot cross buns.
Ond un o'r rhesymau rhyfedda am ddewis hoff air, oedd hwn gan ddyn o Landwrog: 'siop yw fy hoff air i deipio,' meddai. (Ac os craffwch ar y bysellfwrdd, fe welwch fod 'i', 'o', a 'p' i gyd mewn un rhes gyfleus!)
Beth bynnag oedd rhesymau'r gwahanol gyfrannwyr dros eu dewis, diolch iddynt oll am wneud.
Mae'r ffaith fod cynifer wedi cynnig geiriau gwahanol i'w gilydd yn tanlinellu'r cyfoeth sydd mewn Cymraeg llafar.
A dyma'r her nesa'. Nid cyfoeth i'w gronni'n gybyddlyd yng nghilfachau'r cof mo hyn, ond cyfoeth i'w rannu'n afradlon ymhob sgwrs.
Dim ond felly y gwna'r geiriau hyn ddodwy, er mwyn cyfoethogi iaith y to sy'n codi. 'Fesul gair mae colli iaith' meddai'r hen ddywediad; ond siawns fod y gwrthwyneb yn wir.
Fesul gair gallwn ei hadennill yn ei hysblander; felly ewch ati i sianachad a stabaleinad fel cywmaliffwt!
Hefyd o ddiddordeb:
Dyma ddetholiad o'r geiriau Cymraeg eraill sydd wedi mynd â'ch bryd chi - a'r rhesymau pam.
Abo
"Mae'n addas iawn ar y tywydd yma. Dywedodd rhywun wrthyf unwaith ei fod yn dod o'r hen air Cymraeg aboer sy'n golygu corpse." (Annette Hughes, Clydach, Cwm Tawe)
"Mi oedd ei mam yn dweud fod ei thraed fel 'abo' - felly ei thraed mor oer â chorff." (Rhiannon)
Bloeddi
"Gair am ddraenio llysiau." (Jane Lloyd, Machynlleth)
Bochgoch
"Achos sŵn ac odl y gair ac achos dw i medru gweld beth mae'n ddisgrifio." (Daniela Schlick, Porthaethwy)
Brocyn
"Enw ar fachgen oedd yn cael y swydd o dynnu'r hadau a'r llwch o dan y peiriant dyrnu ers talwm." (Merfyn Williams, Pontsiet)
Bwchadanas
"Hynny oherwydd mae e'n dafodieithiol, llawer mwy lliwgar na 'carw', a rhywsut yn adlewyrchiad dda o'r anifail gogoneddus mae'n diffinio a disgrifio." (Stephen Thomas, Caerdydd)
Canu grwndi
"Dau air, ella - ond mae rheolau yno i'w torri..." (@melfync)
Chwimwth
"Fel ieithydd mae gen i nifer o hoff eiriau (a rhai dw i'n eu casáu hefyd). Ond mae'n debyg un o'm ffefrynau yw 'chwimwth' sy'n cyfleu'r holl syniad o 'symud sydyn' o'i sŵn." (Sion Rees Williams, Dunstable)
Chwyrligwgan
"Mae'n gwneud i mi chwerthin ac yn air cymaint gwell yn Gymraeg na Saesneg (spinning top). Da 'di'r iaith Gymraeg." (Gwenda Williams, Penmorfa)
Ci
"Gair byr sy'n crynhoi popeth da yn y byd. Cymeriad, cyfeillgarwch a chariad diamod, cwmpeini, sbort a hapusrwydd. I aralleirio dywediad cyfarwydd - heb gi, heb ddim." (Einir Young, Talybont, Bangor)
Ciwmaliffwt
"Plentyn direidus." (Dafydd, Llanrug)
Cyboldran
"Siarad a dim tin na phen i stori neu rhywun yn siarad gormod." (Olwen Jones)
Diolch
"Dwi'n dwlu am y gair achos mae e'n air mor bert sy'n golygu shwt gwmynt. Hefyd, mae e'n air nad yw'n cael ei ddefnyddio mor aml ag y dylai - yn enwedig gan blant." (Siân Teifi, Llanfaglan, Caernarfon)
Fferins
"Gair fy nain Bala am dda-da." (Meleri)
Ffunan (hances)
"Un o fy hoff eiriau achos mai Nain odd yn eu dweud nhw." (Janet Aethwy)
Huodledd
"Oherwydd bod ganddo ryw fath o berseinedd arbennig, sy'n addas iawn o ystyried ystyr y gair." (Daniel, Rhondda Cynon Taf)
Ledled
"Dwi'n hoffi'r ffordd mae o'n swnio a dwi bob tro'n chwilio am esgus i'w ddefnyddio yn fy ngwaith fel cyfieithydd." (Ffion Mair Parrington, Pentre'r Eglwys)
Llanast
"Gair sy'n disgrifio ei ystyr yn berffaith." (Dilwyn Jones, Bethesda)
Lletchwith
"Mae'n air mor llethchwith nad ydy neb yn ei ddweud yn iawn!" (Christopher Griffiths, Blaendulais)
Llwyddiannus
"Mae pob un dysgwr sy'n llwyddo i ddod yn rhugl yn y Gymraeg yn gwneud cam pwysig tuag at yr amcan o gyrraedd miliwn o siaradwyr yr iaith. Hoffwn i weld miloedd o ddysgwyr llwyddiannus yn dod yn rhan o'r 'Cymry Cymraeg'." (Jonathan Simcock, Belper, Derbyshire)
Melysgybolfa
"Ei ystyr wreiddiol yw "rhywbeth digon blêr ac amaturaidd - sef rhyw 'frethyn cartref o beth' ", yn cyfeirio at adloniant byr-fyfyr, tebyg i Noson Lawen, ond heb yr ymarfer na'r sglein... yn ôl yr ysgolhaig Syr Ifor Williams.
"Wedyn, am hwyl, dyma Dafydd Parri, awdur cyfres y Llewod yn bathu'r gair a rhoi ystyr newydd iddo fo, sef pwdin treiffl.
"Bellach, mae rhai tai bwyta yng Nghymru yn defnyddio MELYSGYBOLFA yn gyfieithiad o bwdin efo'r enw Saesneg Eton mess arno. Dwi 'rioed wedi blasu un o'r rhei'ny, ond ma'n siŵr 'i fod o'n bwdin clyfar a bonheddig iawn!" (Mari Gwilym, Caernarfon)
Mwddrwg
"Dyma beth oedd Nain yn galw fi." (Eirian James, Caernarfon)
Panad
"Datrys pob broblem." (Eleri, plwyf Rhoscolyn)
Pibonwy (icicle)
"Gair addas iawn ar gyfer y tywydd oer." (Elin, Ysbyty Ifan)
Pwlffacan
"Mae'n ymylu ar swnio'n anweddus, ond yn disgrifio malu awyr i'r dim." (John Bryn Owen, Y Groeslon)
Sboncen
"Heb unrhyw drafferth - mae'n achosi llawer o werthin yn fy nosbarth!" (Gareth Murphy, Caerdydd)
Sbratast
"Dw i'n defnyddio'r gair yn Saesneg, hefyd, oherwydd does dim byd yn debyg yn Saesneg - ond mae 'na gathod sy'n dwyn bwyd oddi ar y bwrdd yn Lloegr." (Mike Farnworth, Lerpwl)
Shwblachad
"Pan ma' dillad wedi eu pentyrru'n flêr bob sut, neu os oes na olwg blêr ar ddilledyn." (Gwyneth)
Strywla
"Gair arferol i mi am chwilio a chwalu e.e. mewn drôr. Am be wyt ti'n strywla yn fanna? h.y. rhywun yn chwilio a hwyrach blera'r drôr yr un pryd." (Olwen Jones)
Twll
"Dw i jyst yn licio'r sŵn!" (Kathryn Packwood, Blaenau Ffestiniog)
Whilmentan
"Twrio mewn drôr neu focs heb wybod beth a ddaw." (Mags Griffiths, Caerffili)
"Busnesu yw ei ystyr, mae'n gwneud i fi feddwl am balu trwy ddreir yn nhŷ Mamgu yn chwilio am bethau diddorol." (Bethan Griffiths, Caerdydd)
Wncomwnco
"O ardal Llanelli am hwnna yn fana." (Bedwyr)
Wompyn
"Rhywbeth mawr - mae'r babi 'na'n wompyn!" (Ows, Caerdydd)


description: Comisiynydd Plant Cymru yn dweud bod angen gwneud mwy i helpu ysgolion i gwrdd â gofynion disgyblion anabl.

title: Disgyblion anabl angen 'gwell mynediad' yn yr ysgol


description: Arestio wyth o bobl gan gynnwys bachgen 14 oed ar amheuaeth o greu ffrwgwd cyn gêm bêl-droed.

title: Heddlu'n arestio wyth cefnogwr pêl-droed Wrecsam a Chaer


description: Erfyl Owen o bentref Rhewl ger Rhuthun yw enillydd cystadleuaeth Cân i Gymru 2018 gyda chân i gofio Hedd Wyn.

title: Erfyl Owen o ardal Rhuthun yn ennill Cân i Gymru

maintext:
Image caption Erfyl Owen yn dathlu gydag aelodau'r grŵp Ceidwad y Gân a chyflwynwyr y noson Trystan Ellis Morris ac Elin Fflur
Erfyl Owen o bentref Rhewl ger Rhuthun wnaeth ennill cystadleuaeth Cân i Gymru 2018 nos Iau gyda'r gân 'Cofio Hedd Wyn'.
Mab y cyfansoddwr buddugol, Harri, yw prif leisydd y grŵp Ceidwad y Gân a wnaeth perfformio'r gân yn Theatr Bryn Terfel, canolfan Pontio, Bangor.
•Lluniau: Cân i Gymru 2018
Mae Erfyl, sy'n gweithio i Gyngor Sir Ddinbych ac yn dod o bentref Rhewl ger Rhuthun, yn aelod o deulu cerddorol Hafod y Gân.
Roedd yn arfer cyfansoddi caneuon gyda'i ddiweddar fam ar gyfer penblwyddi ac achlysuron arbennig i ffrindiau a theulu, ond dyma'r tro cyntaf iddo gyfansoddi'r alaw a'r geiriau.
Dywedodd ei fod yn awyddus i greu geiriau oedd am fynd at galon y genedl, wrth sôn am ganmlwyddiant marwolaeth y bardd Hedd Wyn.
Image caption Y tad a'r mab gefn llwyfan
Mae cyfansoddwr y gân fuddugol yn cael gwobr o £5,000, gyda'r enillwyr hefyd yn mynd ymlaen i gynrychioli Cymru yn yr Ŵyl Ban-Geltaidd yn Iwerddon ym mis Ebrill.
Fe gafodd 114 o ganeuon eu hanfon i'r gystadleuaeth eleni - y "nifer fwyaf ers rhai blynyddoedd" yn ôl S4C.
Pleidlais gyhoeddus wnaeth benderfynu pwy oedd yr enillydd ar ôl i banel o arbenigwyr ddewis yr wyth cân ar gyfer y rownd derfynol.
'Byw a Bod' gan Mared Williams oedd yn ail yn y gystadleuaeth, gan ennill gwobr o £2,000.
Image copyright S4C Image caption Mab Erfyl yn perfformio'r gân fuddugol gyda'r grŵp Ceidwad y Gân
Bethan Williams Jones a Sam Humphreys oedd yn y trydydd safle gyda'r gân 'Tincian', gan dderbyn gwobr o £1,000.
Ar drothwy'r gystadleuaeth, fe wnaeth S4C gadarnhau eu bod am roi cyngor i gystadleuwyr o flaen llaw rhag i sylwadau ar gyfryngau cymdeithasol beri loes iddyn nhw.
Dyma'r tro cyntaf i'r orsaf wneud hynny, am fod rhai wedi "teimlo dan bwysau oherwydd sylwadau negyddol" yn y gorffennol.
Fe gafodd y gystadleuaeth ei chynnal am y tro cyntaf yng nghanolfan Pontio, Bangor, gydag Elin Fflur a Trystan Ellis-Morris unwaith eto yn cyflwyno.
Gweddill y rhestr fer:


description: Y Prif Weinidog Carwyn Jones yn dweud bod "ymddygiad ffiaidd" gan "ddynion pwerus" yn atal menywod rhag siarad am aflonyddu rhyw.

title: Carwyn Jones: 'Dynion pwerus' yn atal siarad am aflonyddu


description: Awdurdodau lleol yng Nghymru i derbyn £14m yn ychwanegol i ddosbarthu i ysgolion ar gyfer atgyweiriadau hanfodol.

title: Dosbarthu £14m ychwanegol i atgyweirio ysgolion


description: Cerith Wyn Evans wedi creu darn o gelf fel rhodd i amgueddfa sydd wedi ei ysbrydoli.

title: Rhodd i amgueddfa wnaeth ysbrydoli artist o Gymru


description: Bydd biniau sbwriel yn cael eu casglu unwaith pob pedair wythnos ar draws Sir Conwy o fis Medi ymlaen.

title: Conwy'n newid i gasglu sbwriel pob pedair wythnos


description: Trafod gosod isafbris alcohol i leihau lefelau yfed, wrth i'r llywodraeth gyhoeddi £1m i wasanaethau camdddefnyddio sylweddau.

title: Trafod gosod isafbris ar alcohol i leihau lefelau yfed


description: System dracio yn galluogi bysiau sy'n hwyr yn Abertawe i gael golau traffig gwyrdd.

title: Golau traffig gwyrdd i fysiau sy'n hwyr yn Abertawe


description: Dros 700 o ysgolion yn penderfynu cau ddydd Iau wrth i'r Swyddfa Dywydd gyhoeddi rhybudd coch am eira a rhew.

title: Cymru'n paratoi wedi rhybudd coch am eira a rhew


description: Rheolwr Caerdydd, Neil Warnock yn cael ei enwi'n rheolwr y mis yn Y Bencampwriaeth ar gyfer mis Chwefror.

title: Gwobr rheolwr y mis yn Y Bencampwriaeth i Neil Warnock


description: Gohebydd rygbi BBC Cymru, Cennydd Davies sy'n rhoi ei farn ar ddewis Warren Gatland o'r 15 i herio'r Eidal ddydd Sadwrn.

title: Dadansoddiad Cennydd Davies o newidiadau Cymru


description: Buddugoliaethau i Gei Connah, Aberystwyth a'r Drenewydd yng Nghwpan Cymru.

title: Canlyniadau rownd wyth olaf Cwpan Cymru


description: Ysgol Ardudwy yng Ngwynedd ar gau tan wedi gwyliau'r Pasg ar ôl i do'r ysgol gael ei ddifrodi yn ystod Storm Emma.

title: Cau ysgol yng Ngwynedd tan ar ôl y Pasg wedi difrod storm


description: Caerdydd yn parhau yn yr ail safle yn y Bencampwriaeth a saith pwynt i ffwrdd o'r trydydd safle ar ôl ennill yn Brentford o 3-1 nos Fawrth.

title: Y Bencampwriaeth: Brentford 1-3 Caerdydd


description: Martha Hughes Cannon, y suffragette arloesol

title: Y Gymraes sy'n eicon Americanaidd

maintext:
Prin iawn yw'r bobl yng Nghymru sydd wedi clywed am Martha Hughes Cannon o Landudno ond mae hi'n arwres i lawer yn yr Unol Daleithiau.
Hi oedd y ddynes gyntaf i gael ei hethol yn seneddwraig yn yr Unol Daleithiau wedi iddi ddod yn aelod o senedd talaith Utah.
Roedd Martha 'Mattie' Hughes Cannon yn ffisegydd ac yn un o'r swffragetiaid amlycaf yn America.
Mae rhai grwpiau hawliau merched yn yr Unol Daleithiau yn ddiweddar yn defnyddio Martha fel symbol i'w hachos a'r hashnod #sendmartha wedi bod yn brysur ar Twitter.
Mae'r hashnod yn rhan o ymgyrch i godi cerflun o'r Gymraes yn Washington wedi i senedd Utah basio'r cynnig i anfon copi o'i cherflun i Dŷ'r Cynrychiolwyr.
Mae siarad bellach am godi cerflun iddi hi nôl yn ei thref enedigol yn Llandudno. Cafodd ei geni yn Nhan-y-Graig, Pen y Gogarth yn y dref yn 1857. Pan oedd hi'n chwech oed ymfudodd gyda'i theulu i Salt Lake City, Utah, wedi iddyn nhw gael eu dylanwadu gan y Mormoniaid.
Un sydd wedi ei swyno gan stori Martha Hughes Cannon yw Gari Wyn, fu'n trafod ei hanes ar ei raglen ar BBC Radio Cymru ddydd Llun Mawrth 5, gyda Wil Aaron sydd wedi ysgrifennu amdani yn ei lyfr am hanes y Mormoniaid Cymreig, Poeri i Lygad yr Eliffant.
Image copyright Y Lolfa
Meddai Wil Aaron:
Ychydig o'n i'n wybod am ei hanes cyn mynd allan i ddinas y Llyn Halen ond yno mae'r cof amdani yn gynnes iawn o hyd. Mae ei henw ar brif adeilad adran iechyd y dref, mae yna gadair ym Mhrifysgol Meddygaeth Utah wedi ei henwi ar ei hôl hi ac mae yna blac yn un o brif strydoedd Utah yn ei choffháu hi.
Arno mae'n dweud rhywbeth fel Martha Hughes Cannon - pioneer doctor, author of Utah sanitation laws and first woman State Senator in the United States.
Os ewch chi fewn i adeilad senedd y dalaith yn Utah mae 'na gerflun anferth wyth troedfedd ohoni, mewn efydd, ynghanol yr adeilad - hi sy'n cael y parch mwya' yno.
Image copyright UTAH STATE CAPITAL
Yn ôl Wil Aaron, Martha Hughes Cannon oedd un o'r dair merch gyntaf yn hanes Utah i gael ei hanfon i gael gradd fel doctor a daeth nôl i'r dalaith i redeg ysbytai merched:
Dwi ddim yn credu ei bod hi'n siarad Cymraeg ond mae'n glir bod yr atgof am ei gwreiddiau Celtaidd yn fyw o hyd.
Buodd rhaid iddi ffoi ar un adeg: ar ôl iddi fod yn gweithio yn yr ysbyty am ryw dair blynedd yn sydyn mi ddiflannodd yn ôl i Ewrop a mynd â'i phlentyn bychan gyda hi a gadael o'i hôl ei gŵr.
Mi ffodd i Birmingham ac yna i Gymru, yn bennaf am ei bod yn ofni y buasai'n cael ei arestio gan yr awdurddau a'i gwneud i siarad am yr holl gyfrinachau roedd hi'n eu gwybod am ferched aml-wreiciol oedd wedi geni plant yn ei hysbyty hi.
Doedd hi ddim eisiau gorfod gwneud hynny felly mi ddiflannodd am ddwy flynedd er mwyn osgoi hyn a trio achub tipyn bach ar fywyd y merched yma.
Roedd hi'n Formonaidd i'r carn. Roedd hi'n credu bod amlwreiciaeth yn rhan bwysig o'i chrefydd hi. Yn sicr mi gymhlethwyd ei bywyd hi'n aruthrol gan hynny.
Image caption Roedd Gari Wyn yn sgwrsio gyda Wil Aaron am Martha Hughes Cannon ar BBC Radio Cymru
Aml-wreiciaeth
Un o gredoau'r Mormoniaid oedd bod dynion yn cael mwy nag un wraig ac roedd Martha yn un o wragedd Angus M. Cannon, oedd yn ddyn dylanwadol iawn yn y dalaith.
Erbyn tua 1880 roedd hi'n un o brif arweinwyr y mudiad merched yn America.
Yn yr 1840au/50au daeth cenhadon y Moromoniaid drosodd o Utah ac o Ohio ac mi fuon nhw'n llwyddiannus iawn iawn yng Nghymru.
Aeth rhyw bum neu chwe mil o bobl allan i Utah, cyn dyddiau trên. Roedd rhaid iddyn nhw groesi'r paith gydag ychen a wagon ac roedd hi'n un o'r teuluoedd aeth allan yno.
Iechyd ac ysbyty
Mi agorodd hi goleg i hyfforddi nyrsys ond ar yr un pryd roedd hi'n dechrau ymddiddori mewn materion gwleidyddol ac yn dechrau areithio a chrwydro America yn mynnu hawliau merched.
Yn y lecsiwn cyntaf yn 1896 roedd 'na bum sedd yn ninas y Llyn Halen, ac un o'r pum democrat ddewisiwyd i ymgeisio am y sedd yna oedd Martha ac roedd yna bump ymgeisydd gweriniaethol - ac un o'r rheina oedd ei gŵr!
Yn sicr doedd na ddim hanes o wraig arall yn sefyll yn erbyn ei gŵr yn Utah, oedd yn gymdeithas mor draddodiadol.
Ond ar y noson, Martha enillodd a hi oedd y wraig gyntaf felly i senedd Utah ac felly i unrhyw dalaith.
Ar ôl dau dymor yn y senedd newidiodd ei gyrfa eto, mi ddaeth yn feichiog. Roedd hi dros ei 40 erbyn hyn ac fe benderfynodd roi'r gorau i'w gwaith.
Mae'n biti achos roedden nhw'n sôn am ei henwebu hi i fel ymgeisydd am sedd yn Washington a dwi'n siŵr y byse hi wedi ennill.
Aeth nôl i redeg yr ysbyty yn rhan amser ac edrych ar ôl ei phlant ac yn y diwedd symudodd allan i San Francisco a dyna lle fuodd hi farw yn 1932.
Maen nhw'n mynd i wneud copi o'r cerflun mawr ohoni sydd yn Utah i'w godi yn Washington. Rydyn ni wedi bod yn trafod gyda chynghorwyr yng Nghonwy ac mae 'na ddiddordeb mawr [mewn cael cerflun ohoni yn Llandudno].
Byddai Tan-y-graig ar y Gogarth, reit fyny uwchben y dre, yn lle delfrydol i godi rhywbeth.
Hefyd o ddiddordeb:


description: Ysgrifennydd Iechyd yn cadarnhau y bydd gweithwyr iechyd yng Nghymru yn cael codiad cyflog.

title: Vaughan Gething yn cadarnhau codiad cyflog i staff y GIG


description: Y seren snwcer Ronnie O'Sullivan yn cael ei weld yn prynu bwyd a diod i ddyn digartref oedd yn gorwedd yn yr eira yng Nghaerdydd.

title: Seren snwcer yn bwydo dyn digartref ar strydoedd Caerdydd


description: Cyfle arall i brofi'ch gwybodaeth am y gystadleuaeth eiconig

title: Cwis: Cân i Gymru 2


description: Heddlu'r Gogledd yn cadarnhau mai corff dyn o Gaernarfon gafodd ei ddarganfod ger arfordir Ynys Môn ddydd Sadwrn.

title: Cyhoeddi enw ar ôl i gorff dyn gael ei ganfod ym Môn


description: Miloedd o dai heb ddŵr, y mwyafrif yn y gogledd a Cheredigion, wedi'r tywydd oer diweddar.

title: Rhwng 3,000 a 6,000 o dai heb ddŵr wedi'r tywydd oer


description: Plismona digwyddiadau mawr yn ne Cymru yn "her fawr" oherwydd y gost o wneud hynny, yn ôl pennaeth yr heddlu.

title: Rhybudd am gost plismona digwyddiadau mawr de Cymru


authors:
Siôn Pennar
Gohebydd Bbc Cymru

description: Menter i adnewyddu safle hanesyddol amlwg yn yr Wyddgrug gam yn nes at gael ei gwireddu.

title: Cam ymlaen i gynlluniau safle hanesyddol Yr Wyddgrug


description: Yr Adar Gleision dri phwynt yn unig y tu ôl i Wolves yn y Bencampwriaeth ar ôl curo Barnsley

title: Caerdydd 2-1 Barnsley


description: Criw o ferched ysgol o Wynedd yn cael cyfle i fwynhau'r carped coch yn Llundain ar ôl i'w ffilm gyrraedd rhestr fer gŵyl ffilmiau.

title: Ffilm merched o Ysgol Dyffryn Nantlle ar restr fer


description: Yr Aelod Cynulliad Jenny Rathbone yn dweud y dylai menywod gael yr hawl i gymryd tabledi erthylu gartref.

title: AC yn galw am ganiatáu cymryd tabledi erthylu gartref


description: Canlyniad siomedig i Gasnewydd gartref yn erbyn Forest Green Rovers ar ôl bod ar y blaen am ran helaeth o'r gêm.

title: Casnewydd 3-3 Forest Green Rovers


description: OMB! Jen Hall, a'i naw o blant yn edrych ymlaen at Sul y Mamau

maintext:
Image copyright S4C Image caption Jen (ar y dde, yn y top streipiog) gyda Rob y gŵr, y plant ac Alex Jones
Nos Sul am 20:00 ar S4C, bydd y cyflwynydd Alex Jones yn teithio hyd a llêd Cymru yn sgwrsio gyda gwahanol famau, mewn rhaglen arbennig 'Y Fam Gymreig' i ddathlu Sul y Mamau.
Un o'r mamau mae Alex yn ei chyfarfod yw Jen Hall o Gwm-y-Glo, ger Brynrefail, sy'n magu naw o blant.
Cafodd Cymru Fyw sgwrs gyda'r fam brysur:
Wnaethoch chi benderfyniad pendant i gael lot o blant neu wnaeth e jest ddigwydd?
Wnaeth o jest digwydd. Dim plans...petai gynnon ni plans, falla' fyddai ddim wedi digwydd!
Pryd ges di noson o gwsg ddiwethaf?
Be 'di cwsg? Chi jest yn arfer peidio cysgu. Chi ddim yn ei gael o, 'dyw o ddim yna, a rhaid i chi ymdopi. Dyna fo!
Cefais Elliw, y cyntaf pan o'n i'n 17 oed ac a dweud y gwir oedd y cyntaf yn OK. O'n ni'n medru cysgu pan oedd hi'n cysgu ac mae 'na dipyn o gyfle i gael ychydig o lonydd pob hyn a hyn.
Ond pan oedd hi'n ddwy a hanner, gawsom ni efeilliaid, a dyna oedd sioc. Fyddai Elliw eisiau bod yn effro ac yn chwarae trwy'r dydd, ac roedd yr efeilliaid eisiau eu bwydo pob dwy awr dim ots be', ac roedd hynna'n anodd!
Beth yw oedran y plant, o'r hynaf i'r ifancaf?
Mae'r hynaf, Elliw, yn 17 oed. Wedyn mae gyda ni efeilliaid, Robert a Keith sy'n 14, mae Jac yn 11, wedyn mae Dylan sy'n 9, Alfie yn 7, ma' Poppy'n 4, Jasmine yn 2 a George yn 9 mis.
Image caption Mae'n anodd cael llun teidi o bawb ar yr un pryd! Elliw, Robert, Keith, Jac, Dylan, Alfie a Poppy. Dim ond Jasmine a George sydd ddim yma.
Pa broblemau annisgwyl mae cael naw o blant yn eu hachosi?
Un peth yw cerbyd. Dydy o ddim yn bosib i ni gael car teulu. Rhaid cael fan. Dweud y gwir rwy'n gyrru nine seater mini bus, ac mae gan Rob y gŵr 17 seater a hwnnw yw car y teulu. Fi'n gorfod dysgu a phasio prawf i mi gael gyrru hwnnw felly ar y foment, fi'n methu gyrru'r teulu i gyd mewn un cerbyd.
Problem arall wnaeth ein taro heb feddwl oedd mynd i theme parks ac yn y blaen. Mae'n rhaid i chi gael ratio o oedolion i blant... weithiau un oedolyn i bob dau neu dri phlentyn... felly os ni am fynd i rywle fel yna, rhaid i ni fynd â ffrind neu aelod o'r teulu gyda ni. A hefyd oherwydd y gwahaniaeth oedran, mae angen rhywun i ofalu am y plant bach tra bod pawb arall ar y reids.
Image caption Paid tynnu dy dafod George
Sut Nadolig yw hi yn eich tŷ chi?
Chaos! Mae'n hollol rhemp. 'Does dim golwg o'r carped fore 'Dolig, ac wrth gwrs, mae llond tŷ o bethau newydd a theganau gyda ni yn sydyn. Ar hyn o bryd, mae'n soffa ni yng nghefn y mini bus...'sdim lle iddo!
Mewn ffordd, y Nadolig yw'r adeg waethaf achos fi'n poeni'n ddiddiwedd os bydd Siôn Corn wedi cael digon o bethau i bawb? Os yw pawb wedi cael yr un faint o bethau? Os yw pawb wedi cael beth oedden nhw eisiau?
Wedyn o ran y pethau fi'n prynu...wel oherwydd bod gymaint o anrhegion, rwy'n gorfod dechrau prynu'n gynnar er mwyn medru fforddio talu dros gyfnod hir, ac wedyn, mae'n hawdd anghofio beth chi 'di prynu a beth chi heb!
Gan sôn am arian, faint o straen mae prynu pob dim fesul naw yn rhoi arnoch chi fel teulu?
Wel, os fedrwn ni ddim cael rhywbeth, fedrwn ni ddim ei gael o. A dyna fo. Os na yw'r ateb, na yw'r ateb.
Image caption Jasmine yn disgleisio ym maes perfformio
Mae'n siŵr gen i fod o'n well iddyn nhw, oherwydd dros amser, maen nhw wedi dod i ddeall nad yw hi'n bosib i bawb gael pob dim ac maen nhw'n dysgu gwers bwysig fydd efallai'n stopio nhw rhag mynd i ddyled nes ymlaen yn eu bywydau.
Beth am Sul y Mamau? Wyt ti'n cael dy foddi mewn anrhegion?
Fyddan nhw i gyd yn gwneud anrheg i mi yn yr ysgol ac rwy'n cael cerdyn a blodau hefyd fel arfer. Mae Elliw, oherwydd bod hi'n hŷn ac yn gweithio, yn prynu blodau a cherdyn hefyd chwarae teg.
Blwyddyn yma, mae Rob yn mynd â'r hogia' i wylio'r rygbi yng Nghaerdydd ...felly bydd rhaid i'r dathliadau aros tan rhywbryd eto. Ond fydd y tŷ ychydig bach yn fwy gwag nag arfer. Dweud y gwir, fyddai'n braf petai'n mynd â'r rhai bach bach gyda fo hefyd...rhaid i mi ofyn iddo!
Beth am y dyfodol? Oes cynlluniau am fwy o blant?
Efallai fyddai'r gŵr yn dweud ei fod o eisiau mwy, ond dwi'm yn gwbod? Dwi'n colli nghwsg ar hyn o bryd. Play it by ear.
Bydd cyfle i chi weld mwy o deulu Jen a theuluoedd eraill ar Y Fam Gymreig, 20:00 Nos Sul, Mawrth 11, ar S4C.


description: Tîm pêl-droed merched Cymru yn colli yn erbyn yr Eidal yng Nghwpan Cyprus ac angen ennill ddydd Llun.

title: Cwpan Cyprus: Yr Eidal 3-0 Cymru


description: Haydn Thomas, prifathro cyntaf Ysgol Glan Clwyd, wedi marw yn 95 oed.

title: Prifathro cyntaf Ysgol Glan Clwyd, Haydn Thomas, wedi marw