description: Pobl ifanc gydag anableddau dysgu yn cael eu "gwthio i'r cyrion a'u cadw o'r golwg", yn ôl Comisiynydd Plant Cymru.

title: Pryder bod plant ag anableddau dysgu yn 'ynysig'

maintext:
Image copyright Getty Images Image caption Mae 83% o rieni plant ag anableddau dysgu yn poeni bod eu plant yn ynysig yn gymdeithasol
Mae pobl ifanc gydag anableddau dysgu yn cael eu "gwthio i'r cyrion a'u cadw o'r golwg", yn ôl Comisiynydd Plant Cymru.
Dywedodd yr Athro Sally Holland nad ydyn nhw'n derbyn y gefnogaeth y maent â hawl gyfreithiol iddo.
Yn ôl Derrick a Sian Ellis o ardal Wrecsam, sydd â mab ag anableddau dysgu, does "neb i gyfeirio pobl ag anawsterau dysgu i'r cyrchfan cywir".
Dywedodd Llywodraeth Cymru eu bod wedi cyhoeddi eisoes eu bod yn gwella gwasanaethau.
Mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, sy'n cynrychioli cynghorau, wedi cael cais am sylw.
'Ychydig iawn o wybodaeth'
Fe wnaeth yr Athro Holland edrych ar brofiadau pobl ifanc gydag anableddau dysgu wrth iddyn nhw droi'n oedolion.
Er y ddeddfwriaeth, fe wnaeth hi ddarganfod bod pobl ifanc a'u teuluoedd yn ei chael yn anodd cael mynediad at gefnogaeth, a'u bod yn aml ag ychydig iawn o wybodaeth am ble i fynd am help.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Does dim digon o gefnogaeth i blant ag anableddau, meddai Comisiynydd Plant Cymru.
O dan Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant, dylai pobl ifanc sydd angen gofal a chefnogaeth fod yn rhan o lunio'r gofal maen nhw'n ei dderbyn, a chael mynediad hawdd i'r help a'r wybodaeth iawn.
Dylai gwasanaethau fel iechyd ac addysg hefyd gydweithio i roi gofal i bobl sy'n diwallu eu hanghenion unigol.
Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) hefyd yn dweud y dylai'r gwasanaethau maen nhw'n eu derbyn fod yn hyblyg.
Pryder am fod yn 'ynysig'
Dywedodd 83% o'r 187 o rieni gafodd eu holi eu bod yn poeni bod eu plant yn ynysig yn gymdeithasol, ac fe wnaeth nifer sôn am eu pryder am fwlio.
Dywedodd yr Athro Holland: "Gall hwn fod yn gyfnod mor frawychus i bobl ifanc a'u teuluoedd.
"Mae angen iddo fod yn llawer mwy llyfn, cael ei gynllunio'n llawer gwell, ac mae angen i wasanaethau gydweithio er mwyn sicrhau bod y gofal a gynigir i bob teulu unigol yn diwallu eu hanghenion.
"Mae peth deddfwriaeth allweddol yn ei lle eisoes. Y cam nesaf yw gwella'r dull o'i chyflwyno."
Image caption Mae rhieni Tomos Ellis yn bryderus am ei ddyfodol wedi iddo adael coleg
Mae Tomos Ellis, myfyriwr 20 sydd ag anableddau dysgu, yn astudio yng Ngholeg Cambria ar hyn o bryd, ond bydd yn gorffen yno y flwyddyn nesaf.
Dywedodd ei rieni, Derrick a Sian, o Johnstown ger Wrecsam, eu bod yn bryderus am ei ddyfodol wedi iddo adael.
'Dim cyhoeddusrwydd'
"Mae pryderon ynghylch pontio i wasanaethau oedolion oherwydd bod y broses ddim yn cael cyhoeddusrwydd, a does neb i gyfeirio pobl ag anawsterau dysgu i'r cyrchfan cywir," meddai Mrs Ellis.
"Flwyddyn nesa fydd o'n chwilio am ryw fath o leoliad, gwaith â chymorth, neu wirfoddoli.
"Mae gan y coleg swyddog pontio, ond mae hynny'n beth diweddar, felly dydyn ni ddim yn siŵr sut bydd yn gweithio.
"Rydyn ni'n eitha' sicr mai ni fydd yn gorfod mynd ar ôl sefydliadau, gan obeithio y byddan nhw'n gallu helpu Tomos.
"Yr allwedd yw dilyniant yn y gefnogaeth a throsglwyddo sydd wedi'i drefnu'n iawn, a hyd y gwyddon ni, dydi hynny ddim yn digwydd."
Image caption Dywedodd Sian Ellis nad oes digon o gyhoeddusrwydd i wasanaethau pontio
Mae'r adroddiad, 'Paid dal yn ôl', yn gwneud naw argymhelliad am welliannau, ac mae'r Athro Holland wedi galw am ragor o nawdd ar gyfer cyfleoedd gwaith a phrentisiaethau.
Ychwanegodd bod agweddau cyffredinol tuag at bobl ag anableddau dysgu angen newid hefyd.
"Rwy'n meddwl eu bod yn grŵp sy'n cael eu gwthio i'r cyrion a'u cadw o'r golwg yn rhy aml," meddai.
"Dydyn ni ddim wastad yn gweld, siarad gyda, a dod yn ffrindiau gyda phobl sydd ag anableddau dysgu.
"Wrth iddyn nhw droi'n oedolion mae ganddyn nhw lai o gyfleoedd i gymdeithasu gyda phobl eraill yn eu cymuned, a gall hynny arwain at stereoteipio a chamddealltwriaeth o bobl ag anableddau dysgu."
'Cryfhau gwasanaethau'
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Fe wnaethon ni gyhoeddi ein Rhaglen Gwella Bywydau yn ddiweddar - rhaglen gafodd ei datblygu yn dilyn trafodaethau gyda dros 2,000 o bobl sydd ag anableddau dysgu, a'u teuluoedd.
"Bydd yn cryfhau ac yn adeiladu ar y gwasanaethau presennol a darparu cefnogaeth effeithiol, gan ganolbwyntio ar anghenion yr unigolyn."


description: Carwyn Jones yn dweud y dylid cynnal etholiad cyffredinol ar ôl i Boris Johnson a David Davis ymddiswyddo o gabinet Llywodraeth y DU.

title: Jones yn galw am etholiad wedi i Johnson a Davis adael

maintext:
Image copyright PA/Reuters
Mae prif weinidog Cymru wedi dweud fod angen cynnal etholiad cyffredinol arall yn sgil ymddiswyddiadau diweddaraf o gabinet o Lywodraeth y DU.
Daw'r sylw ar ôl i Boris Johnson a David Davis ymddiswyddo o gabinet Theresa May yn dilyn ei chynllun Brexit diweddaraf.
Mae'r cynllun newydd wedi cael ei feirniadu gan rai o'r ymgyrch i adael yr Undeb Ewropeaidd am ffafrio 'Brexit meddal'.
Dywedodd Carwyn Jones wrth BBC Cymru fod y sefyllfa bresennol yn "llanast llwyr" ac na all Prydain "barhau fel hyn".
Yn ôl Mr Jones, etholiad cyffredinol yw'r "unig ffordd i ddatrys hyn".
Daeth ymddiswyddiad Mr Johnson ychydig cyn i Mrs May drafod y cynllun Brexit newydd yn Nhŷ'r Cyffredin.
Dywedodd Mrs May nad oedd hi'n cytuno gyda'r ddau gyn-weinidog ynghylch y "ffordd orau i barchu" canlyniad y refferendwm yn 2016.
Mae disgwyl i'r DU adael yr UE ar 29 Mawrth 2019, ond nid yw'r ddwy ochr wedi penderfynu sut y bydd masnach yn gweithio wedi'r hollt.
Wrth ymateb i ymddiswyddiad Mr Johnson dywedodd AS Ceidwadol Brycheiniog a Maesyfed, Chris Davies ei fod yn "siomedig" ond yn "anochel".
Ond ychwanegodd: "Dydw i ddim yn meddwl bod unrhyw un wir eisiau gweld newid i'r arweinyddiaeth."
Dan gynlluniau Mrs May byddai'r DU yn cadw "rheolau cyffredin" ar gyfer holl nwyddau gyda'r UE, gan gynnwys ar amaeth, yn dilyn Brexit.
Er mwyn osgoi ffin galed rhwng Gogledd a Gweriniaeth Iwerddon byddai'r DU hefyd yn cynnig "trefniant dollau" ble byddan nhw'n gweinyddu unrhyw ffioedd ar gyfer nwyddau fyddai'n mynd i'r UE yn y pen draw.
Ond mae nifer o ASau sydd o blaid Brexit wedi beirniadu'r cynnig am fod yn rhy debyg i aros yn aelod o'r Undeb Ewropeaidd.
'Brexit synhwyrol'
Dywedodd Mr Jones yn credu fod angen llywodraeth wahanol sydd â safbwynt gwahanol am Brexit er mwyn sicrhau Brexit "synhwyrol".
Ychwanegodd fod y cynllun presennol yn cael ei arwain gan "ddeinameg fewnol plaid sydd wedi ei hollti".
"Dyma'r amser i bobl gall ddod yn eu blaen - fel mae busnesau yn ei wneud - a dweud 'er ein bod ni'n parchu canlyniad y refferendwm mae angen sicrhau'r Brexit gorau i Brydain', nid un sy'n gweithio ar gyfer grŵp bach o bobl gyfoethog iawn," meddai.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais David Davies AS: "Fe allen i fyw gyda'r cytundeb"
Ond mae AS Plaid Cymru dros Ddwyrain Caerfyrddin a Dinefwr, Jonathan Edwards wedi cwestiynu diben cynnal etholiad cyffredinol arall gan fod "Llafur gyda'r un polisi" â'r Ceidwadwyr ar Brexit.
Yn gynharach fe wnaeth AS Ceidwadol Preseli Penfro, Stephen Crabb - oedd o blaid Aros yn y refferendwm - ganmol Mrs May am gytundeb "pragmataidd, synnwyr cyffredin".
"Wrth galon cynllun y prif weinidog yw'r ddealltwriaeth synnwyr cyffredin y bydd gweithgynhyrchu modern yn Ewrop yn cael ei wneud yn unol â rheoleiddiau'r UE," meddai wrth Good Morning Wales.
Dywedodd AS Mynwy David Davies, oedd o blaid Gadael, y byddai'n well ganddo Brexit "glan, caled", ond fod cynnig Mrs May yn "gyfaddawd blêr, gwael - ond un y bydden i'n byw gyda".

fasttext_language: cy


description: Pryderon "gwirioneddol" bod cyffuriau anghyfreithlon "ar gael yn hawdd" mewn carchar yng ngogledd Cymru.

title: Pryder 'gwirionedol' am gyffuriau yng Ngharchar Berwyn

maintext:
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Golwg y tu mewn i Garchar Berwyn
Mae pryderon "gwirioneddol" bod cyffuriau anghyfreithlon "ar gael yn hawdd" mewn carchar yng ngogledd Cymru.
Mae'r pryder wedi ei amlygu mewn adroddiad gan gorff annibynnol sy'n monitro sut mae carcharorion yn cael eu trin yng Ngharchar Berwyn, Wrecsam.
Daw hynny ddyddiau'n unig ar ôl i swyddogion y carchar honni bod "cyfres o ymosodiadau" yn erbyn staff, yn cynnwys poeri ar staff neu eu gwthio i lawr grisiau.
Mae'r adroddiad yn gofyn i "bob mesur posibl gael ei gyflwyno i wella'r sefyllfa annerbyniol yma".
Polisi moddion
Yn ogystal ag argaeledd cyffuriau, mae'r adroddiad yn dweud bod y polisi moddion yn achos pryder gan fod carcharorion sy'n rhoi prawf positif am gyffuriau yn colli'r hawl i gymryd moddion sydd ar bresgripsiwn, hyd yn oed os ydyn nhw'n foddion seiciatryddol.
Dywedodd yr adroddiad bod "canran o ddynion yn mynd drwy ddadwenwyniad gorfodol sydd yn anochel yn cael effaith ar eu hymddygiad, ac yn ychwanegu at y problemau cyflenwi a galw yng nghyswllt cyffuriau anghyfreithlon yn y sefydliad".
Carchar Berwyn
Agorodd Carchar Berwyn yn Chwefror 2017;
£250m oedd cost y carchar yn Wrecsam;
Mae lle i 2,100 o garcharorion, ond nid yw'n llawn eto.
Image caption Daeth tua 50 o swyddogion at ei gilydd ger giatiau Carchar Berwyn ddydd Llun i drafod honiadau o ymosodiadau ar staff
Nododd carcharorion mai "cyffuriau a dyled yn sgil hynny" oedd y rheswm mwyaf am drais, gydag 19% yn dweud nad ydyn nhw'n teimlo'n ddiogel.
Mae'r adroddiad hefyd yn dweud bod achosion lle mae angen defnyddio grym yn digwydd yn rhy aml, a bod diffyg profiad y rhan fwyaf o staff (89%) yn effeithio ar eu gallu i dawelu sefyllfaoedd treisgar.
Roedd 105 o gwynion am gydraddoldeb rhwng Mawrth 2017 a Chwefror 2018, gan gynnwys naw yn ymwneud ag ailbennu rhywedd, 44 am hil, 10 am dueddiad rhywiol a 15 am anabledd.
Yn ychwanegol, mae'r adroddiad yn dweud bod heriau sylweddol gan fod y safle'n "gwbl wahanol" i garchardai eraill, ac felly bod angen rheoli'r cynnydd ym mhoblogaeth y carchar yn ofalus yn y dyfodol.
Er hynny, mae'n ychwanegu: "Ni ellir gorbwysleisio her codi sefydliad o faint a chymhlethdod Berwyn o'r 'bwrdd dylunio' ac mae'r ffaith ei fod yn weithredol, gyda llawer o enghreifftiau o arfer da ac arloesol, yn gyflawniad sylweddol."


description: Cerdd arbennig gan Fardd Plant Cymru i staff wardiau plant

title: Ti yw'r un syn dweud 'mae'n iawn'


authors:
Catrin Heledd
Chwaraeon Bbc Cymru

description: Am y tro cyntaf mewn 15 mlynedd mae chwaraewyr â chysylltiadau Cymreig yn cystadlu ym mhencampwriaeth Wimbledon.

title: Y chwaraewyr â gwaed Cymreig sy'n cystadlu yn SW19


description: Lliw a llun Eisteddfod Ryngwladol Llangollen 2018 // Music and colour at the Llangollen International Eisteddfod

title: Lluniau: Eisteddfod Llangollen 2018 // In Pictures: Llangollen Eisteddfod 2018

maintext:
Mwynhewch rai o uchafbwyntiau lliwgar yr wythnos o ddathlu a chroesawu diwylliannau a gwledydd y byd yn Eisteddfod Ryngwladol Llangollen, Gorffennaf 3 - 8, 2018.
//
Enjoy some of the highlights so far as Llangollen welcomes and celebrates the nations and cultures of the world at the International Eisteddfod, July 3-8, 2018.
Image caption Seren y West End Alfie Boe yn y cyngerdd agoriadol nos Fawrth, 3 Gorffennaf // West End star Alfie Boe at the opening concert on Tuseday, 3 July
Image caption Perfformiad yn yr haul ar sgwâr y dref // Real Folk Cultural International Academy performing in the sun at Centenary Square
Image caption Kamal Sharma ar lwyfan Lindop Toyota // Kamal Sharma on the Lindop Toyota Stage
Image caption Llinynnau soniarus Ensemble Guzheng // Twenty One Strings Guzheng Ensemble
Image caption Y Parêd Rhyngwladol // The International Parade
Image caption Gwledd o faneri lliwgar ym mharêd y gwledydd // A feast of colourful flags at the Parade of the Nations
Image caption Coleen Nolan ac Amber Davies yn y noson o gyd-ganu ar gyfer y Gwasanaeth Iechyd // Coleen Nolan and Amber Davies performing for the NHS live sing-along
Image caption Plant o Ysgol Dinas Brân yn perfformio'r Neges Heddwch // Ysgol Dinas Brân pupils performing the Peace Message


description: Mae menyw ifanc gafodd ei hachub yn y môr wedi marw yn yr ysbyty.

title: Menyw gafodd ei hachub wedi marw yn yr ysbyty


description: Geraint Thomas yn dal ei afael ar y crys melyn yn y Tour de France am y pumed diwrnod yn olynnol.

title: 5ed diwrnod o wisgo'r crys melyn i Geraint Thomas


description: Wrth i ymchwil ddangos bod 700 o gabanau dros dro yn cael eu defnyddio, rhiant yn cofio'r cynnydd yn y nifer mewn hen ysgol yn Sir Gâr.

title: Ffarwelio â hen gabanau ysgol yn Sir Gâr


description: Detholiad o luniau o ŵyl Nôl a Ml'an yn Llangrannog Gorffennaf 6 a 7, 2018

title: Lluniau: Gŵyl Nôl a Ml'an 2018


description: Y gwasanaethau brys yn anfon chwe cherbyd i Benfro wrth iddyn nhw ymchwilio i "sylwedd anhysbys" allai fod yn beryglus.

title: Ymchwilio i eitem â 'sylwedd anhysbys' ym Mhenfro


description: Bydd cyfarfod yng Nghaerdydd ddydd Gwener er mwyn trafod effaith Brexit ar borthladdoedd Cymru ac Iwerddon.

title: Arweinwyr busnes i drafod effaith Brexit ar borthladdoedd


description: Mae Jo Stevens, AS Canol Caerdydd, yn gwadu honiadau iddi ddarparu cerdyn mynediad i swyddog undeb ar ôl cyfraniad ariannol at ei hymgyrch etholiadol.

title: AS Llafur Cymru yn gwadu 'gwerthu' cerdyn mynediad i noddwr


description: Byddai "ddim yn edrych yn dda" i Lafur os nad oes ymgeisydd benywaidd yn y ras i arwain y blaid, meddai Carwyn Jones.

title: Carwyn Jones: 'Anodd ar Lafur heb ferch yn y ras i arwain'


description: Heini Gruffudd o Dyfodol i'r Iaith yn dweud fod angen i Ganolfan Gymraeg yr Hen Lyfrgell fod yng nghanol cymuned er mwyn llwyddo.

title: Yr Hen Lyfrgell angen bod 'yng nghanol cymuned'


description: Fiidiyow ayaa laga arkay gabadhaas oo tin iyo cirib dhar madow ku daboolan oo ku sii ordaysa masraxa uu saarnaa fanaanka heesayey, Majed al Muhandis. Waxaa degdeg dhexda uga qabtay ilaalada amniga oo ka saaray hoolkii heesaha lagu qaadayey.

title: Daawo: Gabar Sacuudi ah oo doonaysay inay isku duubto fanaan ay ka heshay oo la xiray


description: Bu farw'r gyfansoddwraig o Drefforest yn 26 oed yn 1918

title: Perfformio gwaith Morfydd Llwyn Owen yn y Proms


description: Pleidleisio yn 16 oed, gwahardd smacio plant a sefydlu corff i warchod buddiannau cleifion ymysg blaenoriaethau Llywodraeth Cymru.

title: Cyhoeddi blaenoriaethau deddfu Llywodraeth Cymru


description: Paul Davies a Suzy Davies fydd yn ymgeisio ar gyfer arweinyddiaeth y Blaid Geidwadol yng Nghymru ar ôl i'r enwebiadau gau ddydd Llun.

title: Dau ymgeisydd i arwain y Ceidwadwyr Cymreig


description: Cychwyn gwych i ymgyrch Morgannwr yng nghystadleuaeth y T20 Blast gyda buddugoliaeth yn erbyn Hampshire.

title: Cychwyn gwych i ymgyrch Morgannwg yn y gystadleuaeth T20


description: Ra'isal wasaaraha Israel, Benjamin Netanyahu, ayaa sheegay in ciidamada Israel weerarkii ugu cuslaa tan iyo dagaalkii sanadkii 2014-tii ku qaadeen goobo ay mitidiintu ku leeyihiin marinka Qasa.

title: Israel oo weerar culus ku qaadau Qasa


description: Llanc o Gymru fu farw ar ôl disgyn o falconi ym Magaluf, Sbaen yn "addfwyn, caredig a hael".

title: Teyrnged i lanc fu farw ar ôl disgyn o falconi ym Magaluf


description: Erga biyyaa bahe ganna 15 kan ta'e Latii Hirphaa Hundee haala biyyaa itti baheefi waa'ee biyya keessa jiraatuu maal akka yaadu nutti himeera.

title: Qubsuma koo 40: "Viizaa malee biyyoota 172'tti imaluu nan danda'a"


description: Steffan Messenger sy'n cael cipolwg ar etholaeth Aberconwy ar ran Cymru Fyw.

title: Taith etholiad: Aberconwy


description: Heddlu Dyfed Powys yn cadarnhau bod tri o bobl wedu eu harestio mewn cysylltiad â dau achos o ymosod yng Nghaerfyrddin nos Sul.

title: Chwilio Caerfyrddin: Arestio tri o bobl


description: Llywodraeth Cymru i roi £60m tuag at feithrinfeydd newydd, fel rhan o'r ymrwymiad i ddarparu 30 awr yr wythnos o ofal plant am ddim.

title: Llywodraeth i roi £60m tuag at feithrinfeydd newydd

maintext:
Image copyright PA
Mae Llywodraeth Cymru wedi lansio cronfa o £60m i ariannu meithrinfeydd newydd yng Nghymru.
Mae'n rhan o'u hymrwymiad i ddarparu 30 awr yr wythnos o ofal plant am ddim i rieni mewn gwaith sydd â phlant tair a phedair oed, a hynny am hyd at 48 wythnos y flwyddyn.
Bydd yr arian ar gael dros y tair blynedd nesaf ac ar gael i awdurdodau lleol a darparwyr preifat.
Fe fydd hynny'n cynnwys un ai sefydlu meithrinfeydd newydd neu adnewyddu rhai presennol.
'Lleihau straen ar incwm'
Bydd pwyslais penodol ar ddatblygu darpariaeth mewn ardaloedd sydd yn brin o wasanaethau gofal plant ar hyn o bryd, yn enwedig ardaloedd gwledig a difreintiedig.
Roedd y polisi yn un o'r prif rai ym maniffesto Llafur ar gyfer etholiad Cynulliad 2016.
Ers Medi 2017 mae wedi cael ei dreialu mewn saith ardal - Ynys Môn, Gwynedd, Sir y Fflint, Abertawe, Rhondda Cynon Taf, Caerffili, a Blaenau Gwent.
Y bwriad yw cynnig y ddarpariaeth ar draws Cymru gyfan erbyn 2020.
Image caption Mae'r cynnig gofal plant yn golygu cyfle i rieni allu cymryd mwy o oriau gwaith, meddai Huw Irranca-Davies
"Bydd hyn nid yn unig yn sicrhau fod plant yn cael y dechrau gorau mewn bywyd, ond yn helpu tuag at leihau'r straen ar incwm teuluol a sicrhau nad yw gofal plant yn eu rhwystro rhag cymryd swyddi neu weithio oriau hirach," meddai'r Gweinidog Plant, Huw Irranca-Davies.
"Bydd y buddsoddiad yn helpu i sicrhau bod y cynnig o 30 awr mor glir a hawdd â phosib i rieni ei ddeall, ac i blant gael mynediad ato."
Ym mis Mai daeth i'r amlwg fod nifer y rhieni oedd yn manteisio ar y cynnig o ofal plant am ddim yn is na'r disgwyl.
Fe wnaeth hynny olygu bod cynghorau wedi gwario dim ond £3.4m o'r £10m oedd wedi'i glustnodi yn 2017/18.
Dywedodd cynghorau mai diffyg niferoedd yn cofrestru oedd yn gyfrifol am hynny, ond mynnodd Llywodraeth Cymru ar y pryd fod galw am y gwasanaeth yn cynyddu.


description: Heddlu arfog ar ddyletswydd yng Nghaerfyrddin wrth iddyn nhw ymchwilio i ymosodiad, o bosib yn ymwneud ag arf.

title: Heddlu arfog yn ymchwilio fflatiau yng Nghaerfyrddin


description: Roedd Aled Jenkins yn ffilmio gwaith dyngarol yn Syria pan bu raid iddo ffoi rhag yr ymladd

title: Profiad Cymro o argyfwng dynol ac ymladd yn Syria


description: Dros 200 o barciau a mannau gwyrdd yng Nghymru'n ennill Gwobr y Faner Werdd, mwy nag erioed o'r blaen.

title: Mwy o fannau gwyrdd yng Nghymru'n ennill gwobrau

maintext:
Image copyright Cadwch Cymru'n Daclus Image caption Mae Campws Bae Prifysgol Abertawe yn ennill y faner werdd am y tro cyntaf
Mae 201 o barciau a mannau gwyrdd ar draws Cymru wedi ennill Gwobr y Faner Werdd, mwy nag erioed o'r blaen.
Ymhlith yr enillwyr sydd wedi derbyn Gwobr y Faner Werdd a Gwobr Gymunedol y Faner Werdd mae prifysgolion, mynwentydd, coetiroedd a rhandiroedd ar draws Cymru.
Mae'r faner werdd yn wobr ryngwladol sy'n cael ei rhoi i barc neu fan gwyrdd o ansawdd.
Eleni, am y tro cyntaf, bydd parc Aberdâr, mynwent Wrecsam a champws Bae Prifysgol Abertawe yn derbyn y faner werdd, yn ogystal ag ysbyty Glan-rhyd ym Mhen-y-bont ar Ogwr - yr ysbyty cyntaf yng Nghymru i ennill y statws.
'Iechyd a lles'
I dderbyn Gwobr y Faner Werdd yng Nghymru mae'n ofynnol cwrdd ag wyth maen prawf llym gan gynnwys safonau garddwriaethol, glendid, rheolaeth amgylcheddol a chyfranogiad cymunedol.
Mae'r rhaglen yn cael ei rheoli gan yr elusen amgylcheddol, Cadwch Gymru'n Daclus ac yn cael cefnogaeth Llywodraeth Cymru.
Dywedodd Hannah Blythyn, Gweinidog yr Amgylchedd: "Mae parciau a mannau gwyrdd yn chwarae rhan bwysig yn ein cymunedau, felly mae'n galonogol gweld ystod mor amrywiol o safleoedd yng Nghymru yn derbyn Gwobr y Faner Werdd.
Image copyright Cadwch Cymru'n Daclus Image caption Aelodau o'r tîm sydd wedi helpu Ysbyty Glan-rhyd ym Mhen-y-bont i fod yr ysbyty cyntaf i ennill y faner werdd
"Mae ein parciau a'n mannau gwyrdd yn hafan i fywyd gwyllt ac yn hanfodol i'n hiechyd a'n lles.
"Hoffwn longyfarch yr holl safleoedd am ddarparu cyfleusterau a digwyddiadau rhagorol drwy'r flwyddyn ar gyfer pobl yng Nghymru."
Ymhlith y safleoedd sydd wedi ennill Gwobr Gymunedol y Faner Werdd am y tro cyntaf eleni mae Coed Llwynonn ar Ynys Môn, pentref Pontsticill ym Merthyr Tudful a Mynwent Sant Tudno (Pen y Gogarth), Conwy.
Mae'r safleoedd hyn yn dibynnu ar wirfoddolwyr i gynnal eu cyfleusterau rhagorol.
Cafodd chwe safle Achrediad Safle Treftadaeth Werdd - yn eu plith Parc Margam yng Nghastell-nedd Port Talbot, Mynwent Cathays yng Nghaerdydd a Dyffryn Maes Glas yn Sir y Fflint.
'Annog pawb i fynd allan'
Mae'r wobr hon yn cydnabod safleoedd sydd yn arwyddocaol yn hanesyddol.
Dywedodd Lucy Prisk, cydlynydd y Faner Werdd gyda Cadwch Gymru'n Daclus: "Rydym wrth ein bodd yn dathlu blwyddyn lwyddiannus arall i wobrau'r faner werdd yng Nghymru.
"Mae'r 201 o faneri sydd yn hedfan yn dyst i ymroddiad a brwdfrydedd y staff a'r gwirfoddolwyr ar draws y wlad sydd yn gweithio'n ddiflino i gynnal safonau Gwobr y Faner Werdd.
"Byddwn yn annog pawb i fynd allan i'r awyr agored yr haf hwn i fwynhau'r parciau a'r mannau gwyrdd anhygoel sydd gennym ar drothwy'r drws."


description: Yr IOPC i ymchwilio i gysylltiad Heddlu De Cymru gyda Denise Rosser cyn ei marwolaeth ym Medlinog, Merthyr Tudful ym mis Mai.

title: Ymchwilio i ymddygiad heddlu cyn marwolaeth Bedlinog


description: Yr Eisteddfod Genedlaethol yn cyhoeddi bod targed cronfa leol y Brifwyl eleni o £320,000 wedi ei gyrraedd.

title: Cyrraedd nod ariannol Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd

maintext:
Lai na mis cyn i'r Eisteddfod Genedlaethol ymweld â Chaerdydd, mae trefnwyr y Brifwyl wedi cyhoeddi fod y gronfa leol wedi cyrraedd ei nod ariannol.
Roedd targed o £320,000 wedi ei osod yn lleol ar gyfer yr Eisteddfod, fydd yn cael ei chynnal yn y Bae rhwng 3 a 11 Awst.
Mewn neges Twitter ddydd Mercher, diolchodd yr Eisteddfod i bawb sydd wedi bod yn rhan o'r codi arian.
Dywedodd cadeirydd y pwyllgor gwaith, Ashok Ahir, fod cyrraedd y nod "yn deyrnged i'r gwirfoddolwyr sydd wedi gweithio'n galed dros gyfnod o bron i ddwy flynedd er mwyn sicrhau llwyddiant yr ŵyl".
"Dyw codi arian byth yn hawdd, ac mae'r hinsawdd economaidd yn parhau'n anodd," meddai.
"Ond mae'r tîm wedi dyfalbarhau ac wedi meddwl am ffyrdd newydd o godi arian - o redeg rasys i ddringo mynyddoedd, ac o drefnu teithiau tywys hanesyddol i werthu siampên a chynhyrchu mapiau."
Fe fydd y Brifwyl eleni'n wahanol, wrth iddi gefnu ar y maes traddodiadol am y tro.
Bydd eisteddfodwyr yn talu am fandiau garddwrn i fynd i ddigwyddiadau yn y Pafiliwn yn Theatr Donald Gordon ac yn yr is-bafiliynau yng Nghanolfan Mileniwm Cymru.
Image caption Bydd y prif gystadlu a llawer o'r cyngherddau yn cael eu cynnal yng Nghanolfan y Mileniwm
Fydd dim angen prynu'r bandiau er mwyn crwydro maes Bae Caerdydd na chael mynediad i'r adeiladau y tu allan i Ganolfan y Mileniwm fel Y Lle Celf, Tŷ Gwerin, Caffi Maes B a Llwyfan y Maes.
"Mae llai na mis i fynd erbyn hyn, a'r hyn sydd angen i ni ei wneud dros yr wythnosau nesaf yw annog cymaint o bobl â phosibl i ddod i grwydro'r Maes yn ystod yr wythnos," meddai Mr Ahir.
"Rydw i'n awyddus iawn i ni annog pobl nad ydyn nhw wedi ymweld â'r Eisteddfod o'r blaen - y gynulleidfa anghyfarwydd a newydd i ddod i gael blas ar yr ŵyl, ac i weld beth sydd gan yr Eisteddfod, y Gymraeg a'n diwylliant i'w gynnig."


description: Adroddiad newydd yn beirniadu'r rheolaeth o wasanaethau iechyd meddwl yng ngogledd Cymru, gan ei ddisgrifio fel "gwasanaeth eilradd".

title: 'Gwasanaeth eilradd' i gleifion iechyd meddwl y gogledd


description: Adroddiad yn galw am benodi mwy o uwch weision sifil benywaidd i wireddu addewid Carwyn Jones i arwain llywodraeth ffeministaidd.

title: Angen 'newid radical' i gael cydraddoleb rhwng y rhywiau

maintext:
Image copyright Getty Images Image caption Mae 'na duedd i "dicio blychau" o fewn cyrff cyhoeddus pan ddaw at faterion cydraddoldeb rhwng y rhywiau, meddai Chwarae Teg
Mae angen newid radical i wireddu addewid i sicrhau cydraddoldeb rhwng dynion a menywod, yn ôl adroddiad a gafodd ei gomisiynu gan y prif weinidog.
Mae'r adroddiad, gan yr elusen Chwarae Teg, yn galw ar weinyddiaeth Carwyn Jones i osod esiampl fel cyflogwr a phenodi mwy o uwch swyddogion benywaidd o fewn y gwasanaeth sifil.
Dywedodd Mr Jones bod deddfau a rheolau mewn grym ond bod "angen deall pam nad ydy hynny'n gweithio cyn gyflymed ag y bydden ni'n dymuno".
Mae'r adroddiad yn dilyn addewid gan y prif weinidog i arwain llywodraeth ffeministiaidd a sicrhau mai Cymru yw'r wlad fwyaf diogel yn Ewrop i fod yn ddynes.
Mewn rhai achosion, meddai adroddiad Chwarae Teg, "ticio blychau" mae cyrff cyhoeddus mewn cysylltiad â chydraddoldeb rhwng y rhywiau.
Gan alw ar Lywodraeth Cymru i fod yn "feiddgar", dywedodd yr elusen: "I wireddu'r newid angenrheidiol er mwyn arloesi drwy'r byd o ran cydraddoldeb rhyw, bydd angen newid radical yn yr hyn rydym yn ei wneud a sut rydym yn ei wneud."
Image caption Er mai merched yw 42% o uwch swyddogion Llywodraeth Cymru, dyw'r bwlch cyflogau ddim yn "rhywbeth i ymfalchïo ynddo", medd Carwyn Jones
Tua 42% o uwch swyddogion Llywodraeth Cymru sy'n fenywod, meddai Mr Jones, sy'n dweud nad yw'r bwlch o 8% rhwng cyflogau dynion a merched yn "rhywbeth i ymfalchïo ynddo".
Er mwyn helpu mamau newydd i ddychwelyd i'w gwaith o fewn y llywodraeth, mae'r adroddiad yn galw am roi'r raddfa uwch o dâl mamolaeth pan fo tadau'n rhannu'r cyfnod o'r gwaith i ofalu am fabanod gyda'u partneriaid.
Mae Mr Jones yn cytuno bod "angen i ni edrych ar hynny".
Mae'r adroddiad hefyd yn amlygu oedi cyn gweithredu'r Ddeddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru), gafodd gefnogaeth y Cynulliad yn 2015.
Clywodd yr elusen dystiolaeth o "'ddiwylliant o anghrediniaeth' ble y man cychwyn i awdurdodau yn aml yw i beidio â chredu cwyn o aflonyddu neu ymosodiad rhyw; agwedd na welir wrth dderbyn cwynion o droseddau eraill, fel lladrata".
Dywedodd y prif weinidog: "Mae adroddiad Chwarae Teg yn taflu goleuni ar y pethau y mae angen i ni eu gwella ac sy'n ein herio i wneud pethau'n well."
Ychwanegodd ei fod wedi penderfynu blaenoriaethu cydraddoldeb rhwng y rhywiau ar ôl gweld menywod yn cael eu sarhau, yn enwedig ar-lein, a bygythiadau i wleidyddion benywaidd.
"Rydym ni nawr yn gweld newid diwylliant ble dyw pobl ddim eisiau goddef hyn rhagor," meddai.
Ategodd ei farn y byddai'n "anodd iawn, iawn" i'r Blaid Lafur yng Nghymru os na fyddai ymgeisydd benywaidd yn y ras i ddewis ei olynydd.
"Dydy hynny ddim yn rhywbeth alla'i ei reoli. Fydda i ddim yn enwebu neb, ond fyddai hi ddim yn edrych yn dda, o ystyried bod gyda ni uchelgais i anelu at fwy o gydraddoldeb."


description: Ymgeisydd Ceidwadol mewn isetholiad cyngor yn cael ei gwahardd gan y blaid yn dilyn "sylwadau annerbyniol" am Fwslemiaid a Theresa May.

title: Gwahardd ymgeisydd Ceidwadol am 'sylwadau annerbyniol'


description: Jet Moore yn siarad am farwolaeth ei ferch Kiara, a foddodd mewn car yn Afon Teifi yn Aberteifi fis Mawrth.

title: 'Dim bai' am farwolaeth Kiara Moore yn Afon Teifi, medd tad


description: Tân mynydd yn llosgi ger pwll nofio awyr agored yn Rhondda Cynon Taf.

title: Tân mynydd ger lido Pontypridd


description: Heddlu ac arbenigwyr mynydda yn rhybuddio pobl am beryglon hen chwareli ar ôl i fideo ymddangos ar y we.

title: Rhybudd heddlu wedi fideo brawychus o blant mewn chwarel


description: Lluniau o'r ail ddiwrnod yn y Sioe yn Llanelwedd

title: Y Sioe Fawr: Lluniau dydd Mawrth

maintext:
Oni bai am ambell i gawod o law, mae hi wedi bod yn ddiwrnod cynnes ar y cyfan yn Llanelwedd. Dyma rai o'r golygfeydd o'r maes ar ddydd Mawrth:
Yr efeilliaid Aled a Dewi o Lanymddyfri yn mwynhau eistedd ar gefn beic cwad - efallai bod pump oed ychydig yn rhy ifanc i yrru un...
Roedd yna ambell gawod ond ar y cyfan roedd hi'n sych ac yn gynnes ar faes y Sioe ddydd Mawrth, ac yn eitha' trymaidd.
Oen gwryw Charollais yn cael ei osod i'w le er mwyn ei arddangos i'r beirniaid.
Un o'r ymwelwyr ieuengaf yn y sioe eleni; Tomos o Dreharris, sy'n bedair wythnos oed.
Lydia, sy'n ddwy oed o Aberaeron, yn cael hwyl yn bwydo yn y sied geifr.
Mae'r Gymdeithas Lysiau Cenedlaethol yng Nghymru wedi creu arddangosfa o'r rhai o'r pencampwyr yn y cystadlaethau tyfu llysiau eleni.
Chi'n beilo nawr?! Y Welsh Whisperer ar y llwyfan perfformio yn diddanu'r gynulleidfa gyda'i ganeuon amaethyddol.
Becky a Martin o Lanerfyl yn paratoi eu dafad North Country Cheviot Hill cyn cystadlu.
Mwy o'r Sioe ar Cymru Fyw:


description: Maxkamadda ku taalla Ontario ayaa Isniintii ku ridday xukunka Cali Cumar Adeer. Cali ayaa culays saaray qoyska Lindhout iyo Brennan si ay lacago madax furash ah u bixiyaan.

title: Canada oo 15 sano ku xukuntay Soomaali afduub ka qayb qaatay


description: Geraint Davies, ffermwr o ardal Y Bala, yn croesawu cynlluniau Llywodraeth Cymru i ariannu amaeth wedi Brexit.

title: Croeso i gynlluniau ariannu amaeth


description: Wnaeth Llywodraeth Cymru ddim cynnal archwiliad llawn cyn prynu warws oedd â tho yn gollwng i gartrefu stiwdio Pinewood.

title: Dim archwiliad llawn cyn prynu adeilad Pinewood


description: Daeth degau o bobl i gyfarfod cyhoeddus nos Fawrth i drafod sut i barhau ag ymgyrch i helpu claf canser o Fangor, sy'n wynebu gorfod symud i Loegr i gael triniaeth bellach.

title: Irfon Williams: Y daith am driniaeth canser


description: Mae criwiau'n parhau i ddelio a thanau gwyllt yn Nhalsarnau a Chwm Rheidol, ac yn cadw llygad ar safleoedd eraill.

title: Swyddogion yn parhau i ddelio â thanau gwyllt


description: Pryder fod yr etholiad cyffredinol yn tynnu sylw oddi ar yr etholiadau lleol fydd yn cael eu cynnal ddydd Iau.

title: Etholiad cyffredinol yn 'tynnu sylw' oddi ar gynghorau


description: Ihe isiike mere ka nwoke a gbaa onwe ya ọkụ na ndụ n'Legọs.

title: Nwoke agbarala onwe ya ọkụ na ndụ


description: Heddlu Dyfed Powys yn ymchwilio i wrthdrawiad rhwng beic modur a thractor ger Aberdaugleddau nos Fawrth.

title: Beiciwr yn yr ysbyty wedi gwrthdrawiad yn Sir Benfro


description: Trysorydd Plaid Cymru'n ymddiswyddo gan honni iddo dderbyn bygythiadau gan aelodau o dîm Leanne Wood.

title: 'Bygythiadau' wrth wraidd ymddiswyddiad Plaid Cymru

maintext:
Image caption Dywedodd cyn-drysorydd Plaid Cymru, Nigel Copner, bod y blaid angen newid os am gipio grym yng Nghymru
Mae trysorydd Plaid Cymru wedi ymddiswyddo gan honni iddo dderbyn bygythiadau gan aelodau o dîm Leanne Wood.
Roedd Nigel Copner yn aelod o'r blaid ym Mlaenau Gwent, a daeth y bygythiadau honedig ar ôl i'r gangen ddatgan eu cefnogaeth i ymgyrch Rhun ap Iorwerth i arwain y blaid.
Yn ôl Mr Copner dywedodd tîm Ms Wood wrthyn nhw am "anghofio am unrhyw gymorth" yn y dyfodol.
Dywedodd llefarydd ar ran Ms Wood nad oedd hi'n cydnabod y sylwadau.
Roedd y llefarydd hefyd yn gwadu eu bod wedi derbyn unrhyw gwynion am honiadau o'r fath.
Image caption Nid oedd Ms Wood yn adnabod y sylwadau, yn ôl llefarydd ar ei rhan
Yn yr e-bost lle ymddiswyddodd Mr Copner, dywedodd fod bygythiadau tebyg hefyd wedi digwydd ar "lefelau is".
"Rydw i wir yn coelio'r bygythiadau hefyd, gan ystyried digwyddiadau'r gorffennol," meddai.
Ymddygiad 'siomedig'
Mae'r e-bost, a gafodd ei yrru i brif weithredwr y blaid, Gareth Clubb, Ms Wood, cadeirydd y blaid, Alun Ffred Jones a'r arweinydd seneddol, Liz Saville Roberts, hefyd yn cynnwys beirniadaeth ehangach o'r blaid.
Soniodd Mr Copner am "weithdrefnau aneffeithiol o fewn y blaid" gan ddweud bod angen "sortio'i hun allan" os am fod ag unrhyw siawns o gipio pŵer.
Yn ogystal â dweud nad oedd yn adnabod sylwadau Mr Copner, ychwanegodd llefarydd ar ran Leanne Wood: "Fel y dywedon ni o'r dechrau, rydyn ni'n canolbwyntio ar gael ymgyrch arweinyddol bositif a buaswn yn annog unrhyw aelodau i fynd drwy'n dulliau priodol i wneud cwyn am gyd-aelodau."
Image caption Adam Price Rhun ap Iorwerth ydy'r ddau ymgeisydd arall i arwain Plaid Cymru
Dywedodd Mr ap Iorwerth, un o'r rhai sy'n herio Ms Wood am yr arweinyddiaeth, ei fod wedi "siomi" o glywed am ymddygiad o'r fath.
Ychwanegodd: "Ni fydd unrhyw sylwadau pellach gan fy mod i'n benderfynol o weld ymgyrch bositif sy'n canolbwyntio ar yr hyn fedrwn ei gynnig i'r blaid ac i Gymru, yn hytrach na beirniadu eraill."
Dywedodd Adam Price, sydd hefyd yn y ras ar gyfer yr arweinyddiaeth, ei fod yn "drist" i glywed am ymddiswyddiad Mr Copner.
Mae llefarydd ar ran Plaid Cymru wedi diolch i Mr Copner am ei waith dros y blaid, ond dweud nad ydyn nhw'n "cydnabod ei sylwadau" am weithdrefnau'r blaid.


description: Madaxweynaha dalka Mareykanka, Donald Trump ayaa markii ugu horeesay tan iyo intii uu xilka qabtay waxaa booqashadii ugu horeesay uu ku tegay magaalada London ee dalka Ingiriiska.

title: Dibadbax looga soo horjeedo booqashada Trump ee Britain oo ka dhacay London


description: Pwy sy'n cofio talu 5c i groesi Cob Porthmadog?

title: Pwy sy'n cofio... talu i groesi Cob Porthmadog


description: Rhaid i gyrff cyhoeddus feddwl yn fwy radical ynglŷn â'r ffordd maen nhw'n darparu gwasanaethau, yn ôl Archwilydd Cyffredinol Cymru.

title: Angen i wasanaethau cyhoeddus 'feddwl yn fwy radical'


description: AS Mynwy yn galw ar ei gyd-Geidwadwyr i roi'r gorau i "wneud ffỳs" ynghylch pwy yw arweinydd y blaid yng Nghymru.

title: 'Stopiwch y ffỳs am bwy yw arweinydd Ceidwadwyr Cymru'


authors:
Bethan Lewis
Gohebydd Addysg Bbc Cymru

description: Llai o arian yn cael ei wario y pen ar bob disgybl yng Nghymru, ond y bwlch gyda Lloegr yn cau.

title: Gwariant ar ddisgyblion wedi gostwng tua £300 y pen


description: BBC Cymru Fyw visits the huge warehouse on the outskirts of Swansea

title: Tu ôl i'r llen yn Amazon // Behind the scenes at Amazon

maintext:
Mae warws Amazon ar gyrion Abertawe yn adeilad sy'n dal sylw, yn bennaf oherwydd ei faint.
Mae'n gyflogwr mawr yn yr ardal ac mae'r adeilad yn dal miliynau o eitemau sy'n cael eu dosbarthu i gwsmeriaid.
Aeth Cymru Fyw i'r stordy i weld yr hyn sy'n digwydd yno.
The Amazon warehouse on the outskirts of Swanesa catches the eye of nearby drivers, mainly due to its huge size.
It's a big employer in the area and the building stores millions of items before they are shipped off to customers.
BBC Cymru Fyw visited the site to see how it operates.
Mae'r safle Amazon yma'n un o 17 canolfan o'i fath sydd gan y cwmni drwy'r DU.
This Amazon site is one of 17 the company has across the UK.
Cafodd y safle ei agor yn swyddogol ym mis Awst 2007.
The site was officially opened in August 2007.
Mae'n cael ei alw yn CWL1 gan fod pob safle yn y DU yn cael eu henwi ar ôl y maes awyr rhyngwladol agosaf, ac yn achos Abertawe, maes awyr Caerdydd yw hwnnw.
The site is called CWL1. Each site in the UK is named after the nearest international airport, which in Swansea's case is Cardiff International Airport.
Mae'r safle yn delio gyda'r holl ddillad ac esgidiau mae'r cwmni yn ei ddobarthu yn y Deyrnas Unedig.
This site distributes all the clothes and shoes dispatched by the company in the United Kingdom.
Mae Darren, o Abertawe wedi bod yn gweithio fel 'picker' ers 2009.
Darren, from Swanesa has been working as a 'picker' since 2009.
Mae gan Amazon 1,200 o staff parhaol yn gweithio yn y safle, gyda thua 2,000 o weithwyr ychwanegol yn cael eu cyflogi dros gyfnod y Nadolig.
Amazon has 1,200 permanent employees at the site, and take on an around 2,000 seasonal workers to help with the Christmas rush.
Mae'r safle wedi ei rannu i wahanol adrannau, i ddelio gyda nwyddau yn dod i mewn, cael eu prosesu a'u dosbarthu.
The site is split into different sections, dealing with items coming in, processing and dispatching.
Mae Malcolm Rees yn gweithio gyda Amazon ers Tachwedd 2011. Roedd yn arfer gweithio gyda'r British Antarctig Survey.
Aeth Malcolm ar daith i'r Antarctig yn 1980 tan Mai 1981 gyda Robert Swan - y dyn cyntaf i gerdded i Begwn y Gogledd a Phegwn y De.
Malcolm Rees has been working for Amazon since 2011. He used to work for the British Antarctic Survey at the Rothera research station.
Malcolm travelled to work in the Antartic in September 1980, and returned home (via South Georgia Island and the Falkland Islands) in May 1981. In the Antartic he shared a cabin with Robert Swan - the first person in history to walk to both the North and South Poles.
Mae Amazon yn un o'r cwmnïau mwyaf yn y byd, ac fe gafodd ei sefydlu yn Seattle, Washington, yn 1994.
Amazon is one of the biggest companies in the world and was established in Seattle, Washington, in 1994.
Mae'r safle yn 800,000 troedfedd sgwâr, sydd tua'r un maint ag 11 cae pêl-droed.
The site is 800,000ft2, which is equivalent to around 11 football fields.
Mae rhan arbennig o'r gweithdy ar gyfer lapio ac addurno anrhegion.
There's a section dedicated to wrapping and decorating gifts.
Gan fod yr esgidiau'n cael eu storio mor uchel mae weithiau angen defnyddio craen i'w nôl nhw.
Shoes are stored so high that forklifts and cranes are sometimes needed to reach the stock.
O grysau ffurfiol i byjamas, esgidiau pêl-droed i wellingtons, mae pob math o ddillad ac esgidiau ar y safle.
From formal shirts to pyjamas, football boots to wellingtons, there's every kind of clothes and shoes on site.
Yr ardal ailgylchu, lle mae hen focsus cardfwrdd yn cael eu casglu a'u cludo i gael eu hailddefnyddio.
The recycling area, where old cardboard boxes are collected and sent away to be reused.
Mwy o orielau lluniau // More picture galleries:


description: Dmitri Hrapov o Rwsia sy'n trafod ei angerdd tuag at y Gymraeg

title: Dmitri Hrapov, y siaradwr Cymraeg o Moscow


description: Adroddiad yn canfod esiamplau "brawychus" o aflonyddu gwleidyddion, gan gynnwys derbyn carthion a llafnau rasel drwy'r post.

title: Gwleidyddion yn cael 'carthion a raseli drwy'r post'


description: Gwasanaeth tân yn cadarnhau eu bod wedi rhoi'r gorau dros dro i ddefnyddio Pympiau Ymateb Gwledig

title: Rhoi'r gorau dros dro i faniau tân


description: Dioddefodd William Flindell losgiadau difrifol ac achosi gwerth £220,000 o ddifrod pan geisiodd achosi ffrwydrad yn ei gartref ei hun.

title: Dyn yn achosi £220,000 o ddifrod mewn ffrwydrad


description: Lluniau'r difrod yn Aberystwyth ar ôl i wyntoedd uchel daro'r ardal

title: Lluniau: Storm Aberystwyth


description: Heddlu Gwent wedi arestio dau ddyn yn dilyn gwrthdrawiad angheuol ym Mlaenau Gwent fore Sadwrn.

title: Arestio dau wedi gwrthdrawiad angheuol ym Mlaenau Gwent


description: Madaxweynaha Tanzania ayaa ku baaqay in maxaabista dalkaasi lagu shaqeeyo sacaado dheer haddii ay wax qaban waayaan la ciqaabo.

title: Madaxweyne ku baaqay in lagu shaqeeyo maxaabista


description: Cynghorau Cymru'n gwario 70% yn llai ar iawndal oherwydd tyllau yn y ffordd, er gwaethaf cynnydd yn nifer yr achosion.

title: Talu 70% yn llai o iawndal oherwydd tyllau yn y ffordd


description: Y gantores Bhangra yn datgelu ei bod hi'n ei chael hi'n anodd gadael y tŷ gyda'i merch fach

title: Nesdi Jones: Delio gyda gorbryder ar ôl cael babi

maintext:
Image copyright Nesdi Jones Image caption Nesdi'n mynd am dro am y tro cyntaf gyda'i merch
Mae Nesdi Jones o Gricieth wedi gwneud enw i'w hun fel cantores Bhangra gan gyrraedd brig y siartiau Asiaidd ond drwy'r cyfan mae wedi bod yn dioddef o orbryder sydd wedi ei "bwyta'n fyw" ar brydiau.
Erbyn hyn, mae hi'n fam i ferch fach, Cadi-Glyn, ac mae'r pwysau wedi bod yn aruthrol arni wrth geisio ymdopi gyda'i gorbryder sydd weithiau'n ei rhwystro rhag gadael y tŷ.
Dydy bywyd ddim wedi bod yn hawdd i Nesdi Jones.
Cafodd ei cham-drin pan oedd yn blentyn: rhoddwyd y dyn oedd yn gyfrifol yn y carchar pan oedd hi'n 22 oed.
Mae wedi gorfod delio gyda salwch meddwl o oed ifanc.
"Ges i ddiagnosis o PTSD, iselder a gorbryder pan o'n i'n bymtheg oed," meddai'r ferch 25 oed, sydd bellach yn byw yng Nghilgwri (The Wirral).
"Roedd hynny ddeng mlynedd yn ôl, bellach. Wnaeth pethau waethygu pan ro'n i'n feichiog, roedd fy hwyliau i'n uffernol o isel ac roedd y PTSD allan o reolaeth.
"Roedd digwyddiadau o'r gorffennol yn dod yn ôl yn fyw yn aml iawn. Ond wnes i sôn wrth y fydwraig a diolch byth fe wnaeth tîm iechyd meddwl mamolaeth fy helpu.
"Dwi'n dal i gael adegau anodd iawn, ond yn araf bach dwi'n trïo taclo'r salwch.
"Ar fy ngwaethaf dwi'n taflu i fyny ac yn llewygu. Ac mae o'n cymryd tridiau i deimlo'n 'iawn' unwaith eto oherwydd mae o'n sugno'r egni allan ohona i jest i gwffio yn erbyn yr attacks."
Image copyright Nesdi Jones Image caption Mae Nesdi yn canu mewn Punjabi, Hindi, Cymraeg a Saesneg
Ers geni Cadi-Glyn ddiwedd mis Mai, mae Nesdi Jones wedi bod yn cymryd pethau'n araf deg, a chael help teulu a ffrindiau.
"Rhaid i mi wneud popeth yn araf, a gyda fy nghariad neu fy rhieni wrth fy ochr. Mae mynd allan yn anodd iawn, a dwi'n gallu cymryd oriau i adael y tŷ.
"Mae ton o banig yn dod drosta i, fel pe bawn i wedi anghofio rhywbeth neu ragweld bod rhywbeth drwg am ddigwydd. Mae hyd yn oed meddwl am bawb yn edrych arna i'n fy ngwneud i'n nerfus."
Am y mis cyntaf, roedd hi'n meddwl am bob esgus dan haul i beidio â gadael y tŷ, meddai. Roedd bob trip i'r siop neu dro bach yn her.
Trafod yn helpu
Mae Nesdi wedi rhannu llun ar ei thudalennau cymdeithasol ohoni hi'n cario Cadi-Glyn yn yr awyr agored am y tro cyntaf ers iddi gael ei geni - gyda neges yn dathlu ei bod hi wedi llwyddo, er bod ganddi ofn mynd i lefydd cyhoeddus gyda'i merch oherwydd ei gorbryder.
"Mae o mor flinedig i baratoi'n feddyliol ac yn gorfforol, ond mae'r teimlad o lwyddiant werth o'n y diwedd.
"Dwi hyd yn oed wedi llwyddo i fwydo Cadi-Glyn fy hun mewn lle cyhoeddus - win enfawr i fi," meddai.
Image copyright Nesdi Jones Image caption Nesdi a Cadi-Glyn
Mae trafod yn agored a rhannu ar gyfryngau cymdeithasol yn bwysig ac yn rhywbeth i'w groesawu, meddai'n bendant.
"Dyna pam dwi mor agored am fy mhroblemau iechyd meddwl - dwi ddim eisiau i neb wneud yr un camgymeriadau â fi, a pheidio siarad gyda neb.
"Dydy salwch meddwl ddim yn rhywbeth i'w guddio.
"Mae 'na gymaint o bobl, grwpiau, elusennau ac ati yno i helpu. Mae angen codi llais, a chael y drafodaeth - a gobeithio gwneith hynny arwain pobl i chwilio am gymorth a pheidio â bod ag ofn."
'Y pethau bach sy'n gwneud gwahaniaeth'
Mae Nesdi Jones yng nghanol recordio ei hail gân Punjabi/Cymraeg a fydd allan ddiwedd yr haf 2018.
Mae'r gorbryder yn anodd, meddai, ond mae ganddi dechnegau wrth geisio delio â'r salwch wrth berfformio.
Image copyright Nesdi Jones Image caption Mae Nesdi wedi bod ar frig y siartiau Punjabi
"Dwi wedi dod i ddysgu tipyn o dechnegau ar hyd y blynyddoedd. Weithiau dwi'n ofnadwy o bryderus, ond unwaith dwi ar y llwyfan, mae'r teimladau'n diflannu. Ac unwaith eto, mae gen i bobl o fy nghwmpas sy'n fy helpu," meddai.
"Mae rhai pobl yn camgymryd fy ngorbryder fel bod yn snobby am fy mod i'n ceisio cuddio neu dwi'n mynd yn ddistaw.
"Ond erbyn hyn dwi'n fwy agored am fy mywyd personol, ac mae pobl yn glên iawn ac yn deall, sy'n gwneud fy ngwaith i lawer hawsach."
Y pethau angenrheidiol i'w cofio, meddai, wrth gwffio gorbryder ydy siarad a thrafod, boed hynny gyda doctoriaid, therapyddion, teulu neu ffrindiau, a hefyd cymryd pwyll.
"Y pethau bach sy'n gwneud gwahaniaeth, a rhaid gwneud beth sydd orau i chi'n bersonol, a hynny yn eich amser eich hun."
Stori: Llinos Dafydd


description: Cynghorwyr yn trafod opsiynau, gan gynnwys llai o doiledau cyhoeddus ar agor yn ogystal â thalu am ddefnyddio'r rhai fydd yn agored.

title: Ystyried cau toiledau cyhoeddus Wrecsam


description: Gallai clwtyn clyfar sy'n cynnwys nodwyddau micro i drosglwyddo inswlin fod yn "chwyldroadol" o ran trin pobl sy'n dioddef o glefyd siwgr, yn ôl gwyddonwyr.

title: Nodwydd micro yn 'chwyldro' yn y maes iechyd


description: Hen ardal lechi Gwynedd i gyflwyno cais Treftadaeth y Byd i rannu stori "ryfeddol" a denu ymwelwyr.

title: Cais treftadaeth i rannu stori 'ryfeddol' llechi Gwynedd


description: Galw am gyfreithloni canabis i drin cyflwr meddygol, a ffrae Ysgol Llangennech yn dal i gael ei drafod yn y Cynulliad.

title: Holi'r Prif Weinidog: Dadansoddiad Vaughan Roderick


description: BBC Cymru yn deall mai Alun Cairns wnaeth anfon y neges, mewn camgymeriad, at Andrew RT Davies yn sôn am gynllwyn i gael ei wared.

title: Alun Cairns 'oedd awdur y neges at Andrew RT Davies'


description: AC Ynys Môn, Rhun ap Iorwerth yn lansio'i ymgyrch i fod yn arweinydd Plaid Cymru gan herio Leanne Wood am y swydd.

title: Rhun ap Iorwerth i herio Leanne Wood fel arweinydd

maintext:
Image caption "Fe fysa'r cyfle i ddod yn Brif Weinidog ar wlad fy hun yn rhywbeth y buaswn wrth fy modd yn ei wneud" meddai Rhun ap Iorwerth
Mae Rhun ap Iorwerth wedi lansio ei ymgyrch i fod yn arweinydd Plaid Cymru.
Bydd yr Aelod Cynulliad dros Ynys Môn yn herio'r arweinydd presennol Leanne Wood am y swydd.
Roedd Mr ap Iorwerth wedi datgan nad oedd ganddo ddiddordeb i herio Ms Wood - sydd wedi bod yn arweinydd ar y blaid er 2011.
Mae'r cyhoeddiad yn golygu y bydd her i'r arweinyddiaeth ym mhob plaid o fewn y Cynulliad, ac eithrio un.
Mae cryn dipyn o sôn wedi bod am her posib i Ms Wood, yn enwedig gan fod y ffenestr sy'n caniatáu ceisiadau i herio am arweinyddiaeth y blaid yn cau am hanner nos ddydd Mercher.
Daw cyhoeddiad Mr ap Iorwerth ar ôl i Adam Price, AC Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr, gyhoeddi y byddai'n herio Leanne Wood os nad oedd hi'n cytuno i gael dau arweinydd.
Image caption Fe wnaeth Leanne Wood ddod yn arweinydd Plaid Cymru yn 2011
Fe wrthododd Ms Wood awgrym Mr Price ddydd Mawrth, gan ddweud ei fod yn fater ar gyfer yr aelodaeth.
Mae hi eisoes wedi croesawu her i'w harweinyddiaeth, ac wedi addo gadael os nad yw hi'n brif weinidog ar ôl etholiad y Cynulliad yn 2021.
Cafodd Mr ap Iorwerth ei annog i ymgeisio am yr arweinyddiaeth gan aelodau'r blaid yn Ynys Môn fis Mehefin.
Daeth yn Aelod Cynulliad mewn isetholiad yn 2013, gan gymryd lle cyn-arweinydd y blaid Ieuan Wyn Jones.
Ym mis Mehefin dywedodd Mr ap Iorwerth mewn cynhadledd i'r wasg nad oedd ganddo fo "nag unrhyw un arall" gynlluniau i roi eu henwau ymlaen yn y ffenestr yma.
Mae Mr Price hefyd wedi derbyn cefnogaeth gan aelodau o'i blaid leol i sefyll am yr arweinyddiaeth.
'Pennod newydd'
Ddydd Mercher fe rannodd Mr ap Iorwerth ddatganiad i aelodau'r blaid.
"Ychydig wythnosau yn ôl, fe wnaeth Leanne wahodd trafodaeth am arweinyddiaeth Plaid Cymru, trafodaeth allai arwain at ail-gadarnhau ei harweinyddiaeth hi, neu agor pennod newydd yn hanes Plaid Cymru," meddai.
Dyw'r cynnwys ddim ar gael
"Mae cryn drafod wedi bod ers hynny ynglŷn â gwerth cael trafodaeth o'r fath, ac mae cefnogwyr ac aelodau o'r Blaid o bob rhan o Gymru - o gymoedd y de i'r gogledd a'r canolbarth, o'r gorllewin i Gaerdydd - wedi fy annog i i ganiatáu i fy enw gael ei gynnig.
"Mae'r anogaeth wedi dod o bob haen etholedig, ond yn bennaf o blith aelodau cyffredin, yn cynnwys rhai yr wyf yn llawn ddisgwyl iddyn nhw gefnogi Leanne.
"A dyna'r pwynt - trafodaeth adeiladol ddylai hon fod, un bositif i egnïo'r Blaid a Chymru, ac yn yr ysbryd yna yr wyf yn derbyn yr enwebiad."
Image caption Dywedodd Ben Lake ei fod yn croesawu'r frwydr arweinyddol
Wrth siarad â BBC Cymru ddydd Mercher dywedodd Aelod Seneddol Plaid Cymru yng Ngheredigion, Ben Lake fod yr her i'r arweinyddiaeth yn "newyddion i'w groesawu".
"Mae Leanne eisoes wedi dweud bod angen i ni gael y drafodaeth yma, ac yn croesawu'r gystadleuaeth," meddai.
"Dwi'n credu bydde fe'n beth da i'r blaid.
"Mae'n sicr dipyn o drafod wedi bod dros y pythefnos, dair wythnos diwethaf am yr arweinyddiaeth a'r cyfeiriad ni'n mynd iddo fel plaid - a oes angen ailystyried y strategaeth, y cynllun - a dwi'n credu bod hynny'n beth da."


description: An yi zargin cewa an kulle wasu dalibai tsawon sa'o'i saboda iyayensu sun gaza biya musu kudin makaranta akan lokaci.

title: An 'kulle' yara kan rashin biyan kudin makaranta a Indiya


description: Ffrindiau Steffan Lewis AC, sy'n dioddef o ganser, yn cynnal taith gerdded i godi arian ar gyfer y ganolfan ble mae'n derbyn triniaeth.

title: Taith cerdded i gefnogi Steffan Lewis AC, sydd â chanser


description: Y corff arolygu, Estyn yn codi pryderon am y ffordd mae sgiliau digidol yn cael eu dysgu mewn rhai ysgolion.

title: Pryder am ddysgu sgiliau digidol mewn rhai ysgolion


description: Yr hen goelion ac arwyddion bod y glaw ar y ffordd, neu am gilio am gyfnod

title: Ydy awyr goch yn golygu glaw?

maintext:
Image copyright Eleri Owen Edwards Image caption Mae hi'n sych yn yr afon ger Llyn Brianne, sir Gaerfyrddin
Ydy'r cyfnod hir o dywydd sych a braf yn dod i ben neu a fydd hi'n cynhesu eto ac yn creu problemau?
Pa mor anarferol yw cyfnod mor sych yr adeg yma o'r flwyddyn yng Nghymru ac oes 'na arwyddion neu batrwm sy'n gallu rhoi cliwiau inni?
Mae'r naturiaethwr Duncan Brown â diddordeb mewn astudio patrymau tywydd dros y blynyddoedd gan ddefnyddio data swyddogol ond hefyd cofnodion personol fel dyddiaduron amaethyddol neu adroddiadau papur newydd.
"Beth rwy'n hoff o wneud yw gweld yr amgylchedd yn gyffredinol a'r tywydd yn arbennig drwy lygaid pobl eraill," meddai.
"Mae gan bobl eu barn a'u rhagfarn am y tywydd a rwy'n hoffi casglu'r straeon yma gyda barn a dyddiad pendant a'u dethol a'u dehongli a'u rhoi nhw mewn i'm 'Tywyddiadur'.
"Ar hyn o bryd mae gynnon ni 117,000 o gofnodion gwahanol o pob math o gyfnodau.
"I roi enghraifft diweddar, ar 12 Gorffennaf wnaeth gŵr o Libanus roi gwybod fod o wedi gweld morgrug hedegog ar ei gar ar ôl bod yn cerdded y Bannau. Rŵan, 'da ni heb weld y flying ants 'ma eto eleni, ac fel arfer maen nhw'n ymddangos pan mae newid ar y gweill yn y tywydd."
Image caption Y naturiaethwr Duncan Brown
Mae hwn ond yn un arwydd tywydd o nifer sy'n codi ym myd natur, yn ôl y naturiaethwr Twm Elias.
"Mae gennych chi arwyddion sydd yn edrych ar yr amgylchedd sydd o'ch cwmpas... cyfeiriad y gwynt, patrwm y cymylau ac yn y blaen," meddai.
"Pethau sy'n dweud wrthych chi be' ydy'r tywydd go iawn. Dyma sail llawer o'r hen ofergoelion. Edrych ar yr hyn sydd yn digwydd o'r ddaear i fyny a chwilio am batrymau tywydd.
Dychmygu pethau?
"Weithiau, byddwch yn cael dychymyg pobl yn ymyrryd yn y broses yma! Hen amaethwr fyddai'n sylwi bod rhyw fuwch arbennig yn gorwedd ar ei hochr dde cyn iddi lawio, a fyddai hwn yn taeru i bawb fod hyn yn arwydd sicr o law... a dyna sut oedd rhai o'r ofergoelion yn codi. Nonsens llwyr oedd llawer ohonyn nhw, ond yn straeon oedd wedi ennill eu tir.
"Mae nifer o'r ofergoelion yn gymysgedd cymhleth o bethau mae pobl wedi sylwi arnynt dros y blynyddoedd.
"Er enghraifft, os yw'r glaw yn casglu'n ddiferion ar y lein ddillad, yna mae'r glaw yn cilio. Mae hyn yn gwneud synnwyr os meddyliwch am y peth, gan ei fod yn arwydd fod y gwynt yn gostegu.
"Felly, mae'r glaw ei hun weithiau'n medru bod yn arwydd, ac os oes glaw ar y gorwel mae'n ddefnyddiol cofio'r dywediad fach yma o ardal Ystalyfera:
Os daw gwynt o flaen y glaw
Cwyd dy galon, hindda ddaw;
Os daw glaw o flaen y gwynt
Tywydd mawr sydd ar ei hynt.
"A dweud y gwir, lefel y lleithder yn yr awyr yw'r arwydd mwyaf sicr o'r ffordd gall y tywydd symud.
Ond beth am awyr goch?
"Efallai eich bod chi'n gyfarwydd â'r dywediad am awyr goch gyda'r machlud yn arwydd o dywydd sych, ac awyr goch yn y bore yn arwydd o law.
"Wel ar y cyfan, mae yna rhyw wirionedd yn hynny o beth. Os yw'r awyr yn goch yn y bore, lleithder yn yr awyr sydd fel arfer yn ei achosi.
"Ond yn y nos, ar ôl diwrnod hir, os yw'r awyr yn sych a llawer o lwch yn hedfan yna mae hyn yn dangos ei hun drwy liw coch yn y gorllewin wrth i'r haul fachlud... sydd yn arwydd fod yr awyr yn sych ac felly'n arwydd fod hi am aros yn sych.
"Ond wedi dweud hynny, mae dywediad arall yn Gymraeg sef:
'Coch o gwmpas, glaw drwy'r deyrnas.'
"Hynny yw, hyd yn oed yn y nos, os yw'r cochni i'w weld o gwmpas yr awyr yr holl ffordd i'r dwyrain, yna ma' hyn yn arwydd o leithder, ac felly storm neu law!"
Image caption Twm Elias
Beth sydd o'n blaenau eleni?
Mae'n edrych yn debyg fod glaw ar y ffordd cyn bo hir, a'i dyna'r diwedd ar ein haf? Mae Duncan Brown yn edrych eto yn ei 'dywyddiadur'.
"Mae 2018 yn wahanol i 1976 mewn llawer o ffyrdd," meddai. "Roedd haf 1976 yn estyniad o gyfnod sych iawn ddechreuodd yn 1975," meddai Duncan Brown.
"Roedd gyda chi aeaf hynod o sych a phan ddaeth y tywydd anhygoel o sych yn haf '76 achosodd hyn broblemau enbyd.
"Un arwydd posib o'r tywydd braf yn parhau, fydd pla o Fuchod Goch Gota. Cafwyd pla o'r pryfyn yn 1976 ac yn ystod ha' poeth mae pawb wedi anghofio amdano, sef haf 1995, a gafodd fis Awst poeth iawn, sydd credwch neu beidio, yn eithaf anarferol.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Pwy sy'n cofio hâf 1976?
"Mae rhai'n cofio gorfod sgubo'r buchod cwta o'r meinciau ar prom y Rhyl yn 1995, cyn medru eistedd yno. Felly os welwch chi lu o'r rhain tua diwedd mis Awst eleni, allai ei fod yn arwydd o fwy i ddod... neu o bosib mwy wedi cyrraedd.
"Yr unig flwyddyn rwy' 'di gweld sy'n debyg i eleni oedd 2013, pan gawson ni dywydd oer iawn ym mis Mawrth, ac yna cyfnod poeth iawn, ond am gyfnod byrrach, wnaeth bara tan tua mis Gorffennaf.
"A dweud y gwir, ar 19 Mehefin 2013 roedd cyfrifiaduron Parc Cenedlaethol Eryri wedi gorboethi a 'doedd y Parc ddim yn medru cysylltu â neb... dyna'r fath o stori sy'n rhoi bywyd i ystadegau'r tywydd."
Mae gan Twm Elias gyngor pellach ar sut i broffwydo'r tywydd.
"Mae'n syniad i chi ddod i adnabod eich tir, a dysgu adnabod yr arwyddion bach lleol sydd yn arbennig i'ch milltir sgwâr," meddai.
"Dyma enghraifft o hyn o sir Gaerfyrddin gan Donald Williams o Fancffosfelen, wnaeth ddweud wrtha'i yn 2009: "Hen ddywediad roedd Mam (Cwm Gwendraeth) yn ei ddweud byth a beunydd oedd 'Mae'n ddiwrnod glaw Abertawe heddiw, tra baro'r dydd, fe baro ynte'"
"Hynny yw, mae glaw sy'n dod o gyfeiriad y de orllewin yn tueddu fod yn drwm ac yn gyson."
Amen i'r tywydd
Ond y gwir yw, onid yw'r tywydd tu hwnt i'n rheolaeth yn y pen draw? Mae Twm wedi bod yn edrych yn ofalus ar rôl crefydd yn ogystal â natur.
"Yn Oes Fictoria yn ardal Cynwyd, ger Corwen, oedd hi 'di bod yn sych am gyfnod go hir, a doedd y gwair ddim yn tyfu.
"Felly dyma nhw'n cael cyfarfod gweddi yn y gwanwyn i weddïo am law. Wel, yn fuan iawn daeth y glaw a hwnnw'n law di-baid, ac ar ôl ychydig roedd y cynhaeaf mewn peryg.
"Felly dyma alw cyfarfod gweddi arall i ofyn am hindda. A dyma un o'r praidd yn gweddïo fel hyn:
'Da ni'n gwybod i ni ofyn am law y tro diwethaf f'Arglwydd, ond defnyddia dy reswm!'
Ac am y gair olaf ar y mater, yn ôl at Duncan: "Os edrychwch ar y wahanol adegau pryd 'da ni wedi cael cyfnodau hir a phoeth fel eleni, mae pob un bron wedi cael cyfnod bach, tebyg i'r hwn sydd yn digwydd rŵan, lle mae pobl wedi meddwl fod y tywydd wedi troi ac yn diolch i'r Arglwydd am law.
"Ond ym mhob un mae'r tywydd wedyn wedi mynd yn ôl i'r gwres mawr. Cawn ni weld ynte?"
Bydd Twm Elias yn un o westeion rhaglen Galwad Cynnar ar BBC Radio Cymru yng Ngŵyl Arall, Caernarfon, Sadwrn, Gorffennar 14 am 06:30


description: Teithwyr yn cael eu rhybuddio y gallan nhw wynebu oedi ar wasanaethau trenau dros y penwythnos oherwydd prinder staff.

title: Rhybudd am oedi ar drenau oherwydd prinder staff


description: Rheithgor yn derbyn amddiffyniad dynes 39 oed - ei bod wedi cadw delweddau anweddus o blant er mwyn casglu tystiolaeth yn erbyn y cyn seren roc Ian Watkins.

title: Casglu tystiolaeth yn erbyn cyn seren roc

maintext:
Image caption Roedd hi wedi gwadu pedwar cyhuddiad o fod â delweddau anweddus yn ei meddiant, dau gyhuddiad o ddosbarthu ac un cyhuddiad o annog a helpu dosbarthu llun anweddus o blentyn.
Ym mis Rhagfyr 2013 cafodd y cyn seren roc Ian Watkins ddedfryd o 35 mlynedd am gyfres o droseddau rhyw yn erbyn plant ifanc.
Cafodd dwy ddynes, oedd yn famau, eu carcharu am drosedau rhyw yn erbyn plant.
Fe barodd achos Waktins am fis ond doedd ymchwiliadau'r heddlu ddim ar ben.
Mae rheithgor newydd benderfynu fod cyn gariad Watkins, Joanne Mjadzelics, 39 oed o Doncaster, yn ddieuog o feddu ar ddelweddau anweddus o blant.
Derbyniodd rheithgor Llys y Goron Caerdydd ei hamddiffyniad, ei bod ond wedi cyfnewid delweddau anweddus o blant a chynnal trafodaethau ar-lein am gam-drin gyda Watkins mewn ymgais i'w ddal.
Methiannau'r heddlu
Yn ôl yr amddiffyn, roedd hi'n gweithredu fel hyn oherwydd methiannau'r heddlu.
Fe aeth hi i'r awdurdodau, gan gwyno am ymddygiad Watkins am y tro cyntaf yn 2008.
Dywedodd yr amddiffyn iddi barhau i wneud yr honiadau yn 2009, 2010, 2011 a 2012. Cafodd Watkins ei arestio ar 17 Rhagfyr, 2012.
Ond honnodd yr erlyniad mai dim ond ar ôl i Joanne Mjadzelics a Watkins gweryla yr aeth hi i'r heddlu.
Clywodd y llys dystiolaeth cyfweliadau'r diffynnydd gyda'r heddlu am ei pherthynas gyda Watkins, cyn ganwr y Lostprophets.
Image caption Ian Watkins, y cyn ganwr roc
Roedd hi wedi honni ei bod wedi ei hudo i fyd tywyll y canwr roc am ei bod hi'n ofni y byddai'n ei gadael.
Cyfarfu â'r canwr yn 2006 ac o fewn blwyddyn, hi oedd ei gariad a chyfarfodydd yn cael eu cynnal yng Nghaerdydd, Llundain a Los Angeles.
Gwyliodd y rheithgor fideo o'r ddau gariad yn 2007 yn y gwely yn trafod cam-drin plant. Roedd Watkins wedi gwneud y fideo.


description: Ni wnaeth ASE UKIP, Nathan Gill, gamddefnyddio cyllid y senedd, yn ôl ymchwiliad.

title: Nathan Gill heb gamddefnyddio arian Ewrop, medd ymchwiliad


description: Madaxweynaha Mareykanka ayaa Madaxweynaha Ruushka Putin ku casuumay xilliga deyrta inuu soo booqdo dalka Mareykanka.

title: Trump oo Madaxweyne Putin ku casuumay inuu soo booqdo Mareykanka


description: Mae cyfarwyddwyr y fferm Moelyci ger Bangor wedi datgelu i'w haelodau bod y fenter bellach yn nwylo'r gweinyddwyr.

title: Canolfan Gymunedol Moelyci yn nwylo'r gweinyddwyr

maintext:
Mae fferm gymunedol arbennig ger Bangor wedi mynd i ddwylo'r gweinyddwyr.
Roedd Canolfan Amgylcheddol Moelyci yn un o'r ffermydd cyntaf o'i bath ym Mhrydain ac yn eiddo i'r gymuned leol.
Maen nhw wedi brwydro i oroesi ers tro, gydag Ymddiriedolaeth Tir Cwm Harry wedi camu i'r adwy yn 2015.
Yn ôl y gweinyddwyr, ni fydd y penderfyniad yn effeithio ar bob rhan o'r fenter.
Mae'r ganolfan yn cynnwys caffi a siop, gardd fasnachol, ac mae'n cynnig cyfleoedd i bobl ddi-waith wirfoddoli ar y fferm er mwyn meithrin sgiliau gwaith.
Mae'r ganolfan wedi bod mewn sefyllfa fregus yn ariannol yn y gorffennol.
Collodd y ganolfan gytundebau gyda'r llywodraeth a'r awdurdod lleol yn 2012, ond yn 2014, camodd Ymddiriedolaeth Tir Cwm Harry i'r adwy.
Bryd hynny, addawodd yr ymddiriedolaeth gydweithio gyda'r fenter, i gynnal a datblygu'r prosiectau oedd ar waith yng Nghanolfan Amgylcheddol Moelyci yn barod.
Image caption Cafodd y ganolfan gymunedol ei sefydlu gan y gymuned leol yn 2002
Fodd bynnag, deufis yn ôl, cafodd aelodau'r fenter wybod gan gyfarwyddwyr y ganolfan eu bod yn gobeithio rhannu'r fferm yn bedair rhan a gwerthu'r tir fesul rhan.
Dywedodd y cyfarwyddwyr hefyd bod tri phrynwr posib wedi ymrwymo i wneud cynigion pendant i brynu rhannau o'r fferm.
Roedd un o'r prynwyr o gonsortiwm a fyddai'n "ymgymryd â rhedeg y fferm a hyrwyddo gwaith y fenter mewn ffyrdd newydd a chyffrous a fyddai'n sicrhau bod y ganolfan yno i'r gymuned ei mwynhau".
Cafodd cyfarfod blynyddol y ganolfan, a oedd i fod i gael ei gynnal ar 2 Gorffennaf, ei ohirio ar fyr rybudd, a bellach mae'r aelodau wedi cael gwybod bod y fenter wedi mynd i ddwylo'r gweinyddwyr.
Dyfodol Moelyci
Er i fwrdd Moelyci geisio creu cynllun i achub y fenter, nid oedd modd cyflawni hynny yn yr amserlen a gafodd ei rhoi iddyn nhw.
Dywedodd un o'r gweinyddwyr sydd bellach yn gyfrifol am Ganolfan Amgylcheddol Moelyci, Lindsey Cooper o RSM Restructuring Advisory LLP, eu bod yn "trafod gyda phrynwyr posib am werthu'r tir" a'u bod yn gobeithio sicrhau'r gwerthiant cyn gynted â phosib.
Ychwanegodd Ms Cooper na fyddai'r cam yn effeithio ar y siop na'r caffi - sy'n cael eu rheoli gan Ymddiriedolaeth Tir Cwm Harry - na'r rhandiroedd a busnes Snowdonia Donkeys.


description: Nifer o ffyrdd ar gau ar gyfer pedwaredd Velothon Cymru ond mae llai o lawer yn cael eu heffeithio eleni, medd trefnwyr.

title: Miloedd o seiclwyr i gystadlu yn ras Velothon Cymru


description: David Davies, AS Mynwy, ac ymgyrchydd dros Brexit yn dweud ei fod yn fodlon cefnogi cytundeb Theresa May er nad yw'n berffaith.

title: 'Ddim yn berffaith, ond gallai fyw 'da fe!'


description: Ymchwiliad rhwng nifer o asiantaethau yn cael ei gynnal yng Nghastell Penfro ar ôl i eitem â 'sylwedd anhysbys' gael ei ddarganfod yno.

title: 'Sylwedd anhysbys' yn cau Castell Penfro am yr ail ddiwrnod


authors:
Rhys Williams
Gohebydd Bbc Cymru

description: Ymgyrchwyr yn honni fod prinder cyfleusterau ac offer yng Nghymru yn atal pobl anabl rhag cymryd rhan mewn chwaraeon.

title: Prinder cyfleusterau yn atal pobl anabl, medd ymgyrchwyr


description: Poundworld yn cyhoeddi eu bod yn cau pedair siop arall a diswyddo 51 o staff yng Nghymru, wrth i weinyddwyr fethu â chanfod prynwr.

title: Poundworld i ddiswyddo 51 o staff yng Nghymru

maintext:
Image copyright PA
Mae Poundworld wedi cyhoeddi y bydd 51 o staff yn colli eu swyddi yng Nghymru wrth iddyn nhw gau pedair siop.
Cyhoeddodd y cwmni ddydd Gwener eu bod yn bwriadu cau canghennau yng Nghaerdydd, Llanelli, Llantrisant a Merthyr Tudful, a hynny o fewn rhyw wythnos.
Roedden nhw eisoes wedi cyhoeddi y byddai eu siop yng Nghaerfyrddin yn cau, gyda naw aelod o staff yn cael eu diswyddo.
Fis diwethaf fe aeth Poundworld, oedd yn cyflogi tua 5,000 o bobl ar draws y DU ar y pryd, i ddwylo'r gweinyddwyr.
'Ddim yn bosib gwerthu'
Mae'r cyhoeddiad diweddaraf yn golygu y byddan nhw nawr yn cau 105 o'u siopau, a diswyddo dros 1,250 o'u gweithwyr, ym Mhrydain.
Dywedodd un o'r gweinyddwyr, Clare Boardman: "Rydym yn parhau i fod yn obeithiol y bydd modd gwerthu rhan, neu rannau, o'r busnes, ond dyw hi ddim wedi bod yn bosib gwerthu'r busnes yn ei chyfanrwydd.
"Hoffem ddiolch i'r holl weithwyr am eu cefnogaeth a'u hymrwymiad yn ystod y cyfnod anodd yma. Rydym yn diweddaru staff o'r datblygiadau fel maen nhw'n digwydd."
Fel y mae enw'r cwmni'n ei awgrymu, £1 yw pris mwyafrif helaeth y nwyddau sy'n cael eu gwerthu yn ei siopau.
Mae'n masnachu dan frandiau Poundworld, Poundworld Plus neu Bargain Buys.


description: Yr amddiffynnwr Kyle Bartley, 27, yn symud o Abertawe i West Brom ar gytundeb tair blynedd.

title: Kyle Bartley yn symud o Abertawe i West Brom


description: Achos cyfreithiol yn erbyn cyn brif weithredwr Cyngor Sir Penfro yn costio dros £150,000 i'r awdurdod, yn ôl n cynghorydd.

title: Achos Parry-Jones 'wedi costio £150,000 i Gyngor Penfro'


authors:
Gareth Pennant
Newyddion Bbc Cymru

description: Ansicrwydd ynglŷn â dyfodol Canolfan Gymraeg yr Hen Lyfrgell yng Nghaerdydd yn dilyn adroddiad annibynnol.

title: Ansicrwydd am ddyfodol Ganolfan Gymraeg yr Hen Lyfrgell


description: Xoghayaha arrimaha dibadda ee Mareykanka, Mike Pompeo ayaa sheegay in go'aanka madaxweyne Trump uu kaga baxay heshiiska suuqa ganacsiga ee Trans Pacific aysan ka dhigneen in Mareykanka uu yareynayo doorka dhaqaale ee uu ku lahaa qaaradda Aasiya.

title: Mareykanka oo wali daneynaya suuqyada ganacsiga ee Aasiya


description: Buddugoliaeth oddi cartref i Abertawe yn erbyn Newcastle.

title: Newcastle 2-3 Abertawe


description: Ar ôl marwolaeth plismones ar Ffordd y Brenin, Abertawe, bydd y cyngor yn newid y drefn ar y ffordd.

title: Newid y drefn ble oedd damwain farwol


description: Unawd Cerdd Dant dan 12 oed (25) / Cerdd Dant Solo under 12 years (25)


description: Buasai torri cyllideb S4C, drwy doriadau i gyllideb y BBC, yn niweidio rhaglenni'r darlledwr, yn ôl Cadeirydd Awdurdod S4C, Huw Jones.

title: Torri cyllideb i 'niweidio' S4C medd Huw Jones


description: Ymgyrch newydd yn cael ei lansio i geisio lleihau nifer yr achosion o gŵn yn ymosod ar bobl yng Nghymru.

title: Ymosodiadau cŵn: Lansio cynllun

maintext:
Image copyright AP Image caption Mae'r Ymddiriedolaeth Cŵn yn rhybuddio bod nifer yr ymosodiadau gan gŵn yn cynyddu
Mae ymgyrch newydd yn cael ei lansio yn y Cynulliad ddydd Iau i geisio lleihau nifer yr achosion o gŵn yn ymosod ar bobl yng Nghymru.
Mae'r Ymddiriedolaeth Cŵn yn dweud bod cynnydd sylweddol wedi bod yn nifer yr ymosodiadau ar blant yn enwedig.
Yn ôl yr elusen, mae 580,000 o gŵn yng Nghymru - ffigwr sy'n dal i godi. Ond mae nifer yr ymosodiadau gan gŵn yn cynyddu hefyd.
Plant dan naw oed sydd fwya' tebygol o fod angen triniaeth yn yr ysbyty, gyda'r rheiny rhwng dwy a phedair oed yn fwyaf tebygol o gael eu brathu.
Yn y Cynulliad ddydd Iau, fe fydd yr elusen yn lansio ymgyrch newydd - sy'n cynnwys cynnal gweithdai mewn ysgolion - i addysgu plant sut i adnabod yr arwyddion a gweld pa hwyliau sydd ar anifail.
Stori Cari Williams:
Image caption Briw Cari Williams wedi i'r ci ymosod arni, ac yna yn y broses o wella
Ddiwedd mis Ionawr eleni, fe ymosododd ci'r teulu ar Cari Williams, 10, y tu allan i'w chartref ym Mhenrhyndeudraeth. Fe gafodd y ci ei ddifa o ganlyniad i'r digwyddiad.
Mewn sgwrs gyda BBC Cymru Fyw, dywedodd mam Cari, Catrin Llywelyn: "Mae be' ddigwyddodd i'r ferch wedi bod yn hunllef ofnadwy... nid yn unig iddi hi, ond i ni fel teulu.
"Anifail anwes i ni oedd y ci, ac wedi magu ers oedd o'n wythnos oed. Roedd y ferch yn meddwl y byd o'r ci oedd wedi bod hefo ni am bron i bum mlynedd.
"Doedden ni ddim yn disgwyl i'r ci frathu Cari. Mi fydd y graith gyda hi am byth. Fe ddigwyddodd y peth mor sydyn.
"Yr unig beth allai ddweud ydi i bob plentyn ac oedolyn fod yn ymwybodol bod ci yn gallu ymosod ar unrhyw adeg - hyd yn oed anifail anwes."


description: Heddlu'r Gogledd yn cadarnhau eu bod nhw wedi dod o hyd i fferm ganabis mewn fflat uwch ben siop aeth ar dân yng Nghaernarfon ddydd Llun.

title: Canfod fferm ganabis mewn adeilad aeth ar dân


description: Mae'r adnodd yn "help sylweddol" yn ôl un cyfieithydd

title: Google Translate: Melltith neu fendith?


description: Gruffydd McVeigh, myfyriwr yng Nghaerdydd, yn gobeithio y bydd y Senedd Ieuenctid yn magu diddordeb pobl ifanc mewn gwleidyddiaeth.

title: Senedd Ieuenctid i 'godi diddordeb'


title: Catrin Dafydd yn ennill Coron yr Eisteddfod Genedlaethol

maintext:
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Seremoni'r Coroni
Catrin Dafydd yw enillydd Coron Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd 2018.
Yn wreiddiol o Waelod y Garth, graddiodd yn Aberystwyth lle'r oedd hi'n Llywydd UMCA o 2003-2004. Erbyn hyn mae 'n byw yng Nghaerdydd, ac yn aelod o dîm ysgrifennu Pobol y Cwm.
Cafwyd 42 casgliad o gerddi eu cyflwyno yn y gystadleuaeth. Tasg y beirdd oedd cyflwyno casgliad o gerddi heb fod mewn cynghanedd gyflawn, ac heb fod dros 250 o linellau, ar y testun 'Olion'.
Y beirniaid oedd y cyn-Archdderwydd Christine James, Ifor ap Glyn a Damian Walford Davies.
Llwyddodd 14 o feirdd i gyrraedd dosbarth cyntaf o leiaf un o'r beirniaid, gyda'r tri beirniad yn gytun bod pump yn cyrraedd brig y gystadleuaeth eleni.
'Braint aruthrol'
Yn dilyn y seremoni yng Nghanolfan y Mileniwm, dywedodd Catrin Dafydd:
"Mae'n fraint aruthrol, ac yn anodd ei roi mewn geiriau. Mae cael bod yn rhan o'r Steddfod a chlywed geiriau caredig y beirniaid yn anhygoel.
"Mae cymuned Grangetown yn le difyr iawn - mae 'na newidiadau mawr yn y gymuned a lot o Gymry Cymraeg yn symud yno, a rhyw elfen o gentrification efallai.
"Ond hefyd, mae gen ti beth hardd yn digwydd yno, ble mae gen ti gymaint o gymunedau gwahanol yn cyd-fyw, a'r Gymraeg yn rhan o'r cymunedau hynny".
Ychwanegodd: "O'n i moyn talu teyrnged hefyd i'r ymgyrchwyr wnaeth sefydlu Ysgol Hamadryad, sydd nid nepell o'r maes, a dathlu bod rhyw wawr newydd yn yr ardal hon o safbwynt y Gymraeg.
"O'dd e yn ymdrech wrth siarad am themâu eithaf dwys i geisio dweud ambell i beth yn ysgafn hefyd".
Image copyright Eisteddfod Genedlaethol Cymru
Wrth draddodi'r feirniadaeth dywedodd Christine James: "Er nad oeddem fel beirniaid yn gwbl unfryd ynghylch safle pob bardd yn y gystadleuaeth, roeddem yn bur gytun o'r cychwyn ynghylch y goreuon.
Ac er bod "pob un hefyd yn syrthio'n brin o'i safonau uchaf ei hunan ar brydiau", roedd y beirniaid hefyd yn gytun bod tri o'r pump yn deilwng o'r Goron eleni, gyda chasgliad 'Yma' yn dod i'r brig o drwch blewyn.
Casgliad 'amserol ac apelgar'
Ychwanegodd Christine James: "Cymreictod 'cymysg' Trelluest (Grangetown) - yr ardal sydd am yr afon â safle'r Eisteddfod eleni - yw testun y casgliad hwn. Ynddo, fe'n cyflwynir trwy gyfres o fonologau dramatig i gymuned o gymeriadau a osodwyd ar 'fap' o strydoedd lleol.
"Gall 'Yma' ganu'n dyner, ond hefyd â'i dafod-yn-y-boch, fel yn y gerdd 'Jentrifficeshyn', sy'n codi cwestiynau dilys ynghylch beth yn union sy'n digwydd pan fydd Cymry Cymraeg yn 'coloneiddio' rhan o'r ddinas.
Image caption Dyma Eisteddfod olaf Geraint Llifon fel Archdderwydd
"Dyma gasgliad amserol ac apelgar o obeithiol gan fardd sy'n lladmerydd huawdl dros Gymreictod cymysg, byrlymus y brifddinas."
Awdur a bardd
Mae Catrin Dafydd yn awdur pum nofel, gyda'r diweddaraf, Gwales, yn ennill Wobr Ffuglen cystadleuaeth Llyfr y Flwyddyn eleni.
Bu'n olygydd ar gylchgrawn Tu Chwith a Dim Lol ac yn 2011, roedd ymhlith y beirdd a sefydlodd nosweithiau annibynnol Bragdy'r Beirdd.
Image caption Wrth draddodi'r feirniadaeth dywedodd Christine James fod y beirniaid yn bur gytun o'r cychwyn ynghylch y goreuon yn y gystadleuaeth
Yn dilyn y seremoni fe fydd yn paratoi ar gyfer y 'Siwper Stomp' ar lwyfan y Pafiliwn nos Lun, lle bydd yn perfformio gyda gweddill criw'r Bragdy.
Yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd y cyfansoddwyd talp helaeth o'r cerddi, ac mae Catrin yn ddiolchgar i'w chariad, Dyfed, am y sgyrsiau, y chwerthin ac am ei hannog i ddal ati gyda cherddi'r Goron yn ystod misoedd oer y gaeaf.
Coron yr Eisteddfod
Cafodd y Goron ei rhoi gan Brifysgol Caerdydd gyda'r enillydd yn derbyn £750 yn rhoddedig gan Manon Rhys a Jim Parc Nest - dau sydd wedi ennill y gystadleuaeth yn y gorffenol.
Laura Thomas o Gastell-nedd oedd yn gyfrifol am ddylunio'r Goron, gan dreulio 400 awr ar y gwaith. Mae hi'n adnabyddus am ei defnydd o waith parquet lle mae'n gosod argaenau pren mewn arian pur.
Mae'r Goron yn cynnwys dros 600 o argaenau chweochrog, pob un wedi cael ei ychwanegu â llaw.
Y tro diwethaf i'r brifwyl gael ei chynnal yn y brifddinas enillwyd y Goron gan Hywel Meilyr Griffiths, Siôn Eirian enillodd y Goron yn Eisteddfod Caerdydd 1978 ac ym mhrifwyl y brifddinas yn 1960 fe enillwyd y goron gan W J Gruffydd (Elerydd).


description: Cyn-ganwr y Velvet Underground, John Cale, yn cyhoeddi ei fod am ddechrau cyfansoddi yn y Gymraeg.

title: John Cale yn cyhoeddi ei fod am gyfansoddi yn Gymraeg

maintext:
Mae cyn-aelod o'r Velvet Underground, John Cale, wedi dweud wrth BBC Radio Cymru ei fod yn bwriadu dechrau cyfansoddi yn y Gymraeg.
Mewn cyfweliad ar raglen C2 Huw Stephens, sy'n cael ei darlledu nos Lun, dywedodd Cale fod ganddo syniad am gân yn ei famiaith yn barod.
"Dwi'n dal eisiau gweithio yn y Gymraeg," meddai. "Mi neith hi gymryd sbel i mi gael fy mhen rownd hynny, ond rwy'n benderfynol o'i wneud e.
"Mae gen i syniad am ddeialog rhwng mam a'i mab gyda chôr yn y cefndir. Mae'r gân yn egluro'r berthynas rhwng y ddau a'r hyn sy'n bwysig iddyn nhw."
Mae Cale, 73, hefyd yn trafod ail-gyhoeddi ei albwm arloesol 'Music for a New Society (1982)', ei fagwraeth yng ngorllewin Cymru, ac yn hel atgofion am y diweddar Lou Reed a David Bowie.
Yn wreiddiol o ardal Garnant, Sir Gaerfyrddin, aeth Cale yn ei flaen i astudio cyfansoddi yng ngholeg Tanglewood yn Massachussets cyn symud i Efrog Newydd a dod i gysylltiad gyda Le Monte Young, un o hoelion wyth y symudiad avant garde.
Trwy'r diwylliant celfyddydol tanddaearol daeth i gysylltiad â Lou Reed a ffurfio'r Velvet Underground.
Image caption Gwnaeth John Cale (ail o'r chwith) ei enw yn y byd cerddorol gyda The Velvet Underground
Gallwch glywed cyfweliad llawn Huw Stephens a John Cale ar C2, BBC Radio Cymru, 29 Chwefror, 19:00.


description: Casglwr sbwriel o Sir y Fflint mewn ysbyty yn Lloegr ag anafiadau difrifol wedi i fws ei daro fore Llun.

title: Damwain ddifrifol yn Ffynnongroyw: Apêl am dystion


description: Heddlu Dyfed Powys yn cadarnhau bydd y gwaith chwilio yng ngweddillion gwesty aeth ar dân yn nhref Aberystwyth yn dechrau cyn bo hir.

title: Heddlu i ddechrau chwilio ar safle gwesty aeth ar dân


description: Heddlu Gogledd Cymru yn cadarnhau fod dynes wedi marw a dyn wedi'i anafu mewn gwrthdrawiad ger Tywyn yng Ngwynedd.

title: Dynes wedi marw mewn gwrthdrawiad ger Tywyn


description: Teyrngedau'n cael eu rhoi i'r newyddiadurwr, golygydd a cherddor, Rob Jones, fu farw yn 51 oed.

title: Teyrngedau i gyn-olygydd Y Cymro, Rob Jones


description: Elin Owen o Ynys Môn sy'n trafod y gofal a gafodd ei efeilliaid

title: Gofal i efeilliaid: 'Mae'n drist bod y cyfleusterau ddim yma'

maintext:
Dydd Gwener, 3 Awst ydy Diwrnod Efeilliaid Cenedlaethol - diwrnod sy'n rhoi cyfle i gydnabod y berthynas arbennig rhwng efeilliaid.
Ar raglen Post Cyntaf BBC Radio Cymru ddydd Gwener, bu Elin Owen o Lanbedrgoch, Ynys Môn yn trafod ei phrofiadau hi fel mam i efeilliaid unfath:
Dwi'n fam i efeilliaid bach sydd bron yn ddyflwydd, Twm a Gwil. Maen nhw'n efeilliaid bach eithaf anghyffredin achos maen nhw'n rhai unfath (identical).
Mae'r ffaith bod nhw'n rhai unfath wedi dod â phroblemau, yn enwedig pan mae rhywun yn feichiog.
Pan ges i'r sgan y geiriau ddywedodd y sonographer wrtha i oedd: "It's a very high risk pregnancy" - oherwydd bod nhw'n efeilliaid unfath.
Ges i fy ngyrru adra yn crïo achos doedd gennai ddim mwy o wybodaeth na hynny mewn ffordd, a doedd 'na ddim mwy o wybodaeth oedden nhw'n gallu ei roi i fi.
O'n i'n ypset ofnadwy am y peth, a jyst meddwl: "Mam bach! Be' sy'n mynd i ddigwydd i fi? A be' sy' am ddigwydd i'r babis?"
O'n i'n gwybod bysa (Ysbyty) Bangor methu fy nhrin i, a'i fod o'n fwy arbenigol na hynny a byddai'n rhaid i fi fynd ymhellach i gael y driniaeth briodol.
Gafon ni'r cynnig i fynd i Ysbyty yn Lerpwl (Liverpool Women's Hospital), ac o'n i'n gorfod mynd bob bythefnos i gael sgans arbenigol.
Nes i ddim mwynhau'r beichiogrwydd o gwbl achos o'n i'n meddwl cyn bob sgan mod i am golli nhw Elin Owen
Mae'n rhaid i fi ddweud buodd fy ngwaith i yn anhygoel o wych efo fi, ond yn sicr doedd mynd i Lerpwl bob bythefnos ddim yn hawdd.
Nes i ddim mwynhau'r beichiogrwydd o gwbl achos o'n i'n meddwl cyn bob sgan mod i am golli nhw - a gallai ddweud efo llaw ar fy nghalon na nes i fwynhau eiliad o fod yn disgwyl, achos o'n i jyst 'di poeni drwyddo fo i gyd, achos dydi rhywun ddim yn gwybod be' sy'n wynebu nhw.
A fyddai pethau wedi bod yn haws petai'r gofal yn nes i adref?
Yn sicr fysa fo 'di bod yn haws - o ran mileage y car a bob dim! Ond mae'n rhaid imi frolio'r gofal ges i yn Lerpwl, ac mi roedd y dechnoleg oedd yna'n anhygoel.
Oedd o'n newid byd mewn ffordd, achos doedden nhw jyst ddim yn gallu fy nhrin i ym Mangor - doedd ganddyn nhw ddim y dechnoleg, felly oedd rhaid fi jyst mynd doedd.
Mae'n drist bod y cyfleusterau ddim yma, a dwi'n meddwl bod angen gwneud rhywbeth am y peth oherwydd dwi'n 'nabod, erbyn hyn, mamau eraill i efeilliaid yn yr ardal.
Mae'r efeilliaid sydd gen i yn gymharol brin, ond dwi'n meddwl bod gan bawb yr hawl i gael y gofal ar eu stepen drws.
Mae 'na rai pobl sydd ddim mor ffodus â fi ac mi fysa cyrraedd yna wedi bod yn broblemus, lle i fi neidio i'r car ac i lawr yr A55 am awr a hanner ydi hi.
Ynghanol hyn i gyd fe 'nath Rhodri'r gŵr ddod ar draws elusen o'r enw TAMBA (Twins and Multiple Births Association) a ffonio nhw - roeddan nhw'n wych.
Fe wnaethon nhw roi cyngor i mi ar y ffaith mod i'n disgwyl gefeilliaid oedd yn rhannu placenta.
Roedd 'na ddynes o'r elusen yn fy ffonio i amser cinio bob dydd am wythnos jest i checkio bo' fi'n iawn a gweld sut o'n i'n teimlo'r diwrnod hwnnw. Ac i fi, roedd y gynhaliaeth yna yn amhrisiadwy.
Er bod plentyn yn dod â'i sialens ei hun, ambell un efo colic, ambell un ddim yn cysgu, mae bod yn fam neu riant i efeilliaid yn dod â heriau yn sicr - a heriau gwahanol hefyd, ac mae cael y gefnogaeth benodol ar gyfer hynny yn help mawr.
Sut mae'r efeilliaid heddiw?
Maen nhw'n ddoniol! Mae ganddyn nhw'r iaith 'ma, ac maen nhw'n siarad efo'i gilydd ac yn chwerthin - maen nhw'n dallt ei gilydd i'r dim.
Dydi o ddim yn hawdd, ond dydi bod yn rhiant ddim yn hawdd.
Fyswn i ddim yn newid Twm a Gwil am y byd - maen nhw'n werth y byd i gyd yn grwn!


description: Gweithiwr yn yr ysbyty ar ôl cael sawl anaf yng Nghoed-y-Brenin, Gwynedd, amser cinio.

title: Anafiadau i weithiwr yng Nghoed-y-Brenin


description: Yn Llys y Goron Birmingham dau frawd 39 a 41 oed yn euog o lofruddio menyw 34 oed o Gaerdydd.

title: Dau frawd yn euog o ladd menyw 34 oed o Gaerdydd


description: Teulu Ben Leonard yn roi teyrnged i ddyn ifanc "caredig, ffraeth a hyfryd" yn dilyn ei farwolaeth dros y Sul.

title: Teyrnged i Ben Leonard a syrthiodd o'r Gogarth


description: Yr heddlu wedi cyhoeddi enw dyn 54 oed gafodd ei ganfod yn farw yn Nhredegar Newydd dros y penwythnos.

title: Marwolaeth Tredegar Newydd: Cyhoeddi enw dyn fu farw


description: Rhaid i safbwynt Plaid Cymru ar "fater anodd" o ynni niwclear newid, yn ôl yr arweinydd, Leanne Wood.

title: Leanne Wood: 'Rhaid i gyfaddawd niwclear Plaid Cymru newid'


description: Mae Cymru'n gartref i ddau o brif ffatrïoedd y DU ar gyfer gwneud cwpanau un tro.

title: Mae Cymru'n un o brif gynhyrchwyr cwpanau un tro Prydain


description: Gwaith elusen sy'n ceisio helpu pobl ifanc tlawd i ymgymryd â gweithgareddau chwaraeon wedi ei atal am y tro wedi i'r athletwr fu'n gyfrifol am sefydlu'r elusen gael ei garcharu am ddelio â chyffuriau.

title: Dedfrydu athletwr yn arwain at atal gwaith elusen

maintext:
Image copyright Getty Images Image caption Bu Marvin Bheka, rhedwr 60m a 100m, yn cystadlu ym Mhencampwriaethau Athletaidd dan do Prydain yng Nghaerdydd yn 2015
Mae gwaith elusen sy'n ceisio helpu pobl ifanc tlawd i ymgymryd â gweithgareddau chwaraeon wedi ei atal am y tro wedi i'r athletwr fu'n gyfrifol am sefydlu'r elusen gael ei garcharu am ddelio â chyffuriau.
Roedd y rhedwr Marvin Bheka am roi yr un cyfleon i bobl ifanc yn ei wlad enedigol Zimbabwe ac a gafodd yntau ym myd chwaraeon.
Ond mae'r gŵr 31 oed, a oedd yn byw yng Nghaerdydd, yn dechrau dedfryd 30 mis wedi iddo gyfaddef fod ganddo gocên yn ei feddiant ac mai ei fwriad oedd ei gyflenwi i eraill.
Mae swyddog datblygu yr elusen wedi dweud bod gweithgareddau'r elusen wedi'u hatal tan ddiwedd 2019.
Roedd Bheka yn gystadleuydd cyson ar lefel Ewropeaidd ond doedd dim modd iddo gyrraedd lefel uwch am iddo gael ei anafu mewn damwain car.
Dechreuodd ganolbwyntio ar elusen Mavhiri Cares yn 2017 gyda'r bwriad i "newid bywydau, cymunedau a'r byd".
Cafodd gwefan ei sefydlu ac roedd cyfle gan y cyhoedd i noddi plant tra bod swyddogion yn cael eu penodi i hybu gwaith yr elusen ar draws y byd.
Nod yr elusen oedd "chwalu ffiniau" a helpu plant i gyrraedd eu potensial.
Image copyright Getty Images Image caption Plant yn chwarae yn Mbare ger y brifddinas Harare
Yn ôl un hyfforddwr cafodd Bheka "fagwraeth anodd" yn Harare ond roedd e'n rhagori mewn chwaraeon.
Rhoddwyd iddo'r llysenw Mavhiri - enw a ddefnyddiodd ar gyfer ei elusen ac sy'n golygu "olwynion" ac yn cyfeirio at ei gyflymder.
Wedi iddo gynrychioli Zimbabwe ar lefel rhyngwladol cafodd ddamwain car yn 2010 ac felly nid oedd hi'n bosib iddo gystadlu am bedair blynedd.
Daeth Bheka i Lundain yn 2013 ac wedi triniaeth fe ddechreuoedd gystadlu ar lefel Ewropeaidd.
Image copyright Getty Images Image caption Arferai Bheka gystadlu mewn cystadlaethau athletaidd yn Affrica ac roedd e hefyd yn dda am chwarae rygbi, criced a thennis
Yn 2014 symudodd Bheka i fyw yng Nghaerdydd gan droi ei olygon i astudio datblygiad chwaraeon yn y Brifysgol.
Dywedodd un hyfforddwr ei fod yn credu bod sefydlu'r elusen yn un ffordd o gadw cysylltiad Bheka â Zimbabwe drwy helpu'r plant yno ac o bosib eu cael i ddod i'r DU.
Roedd y ffaith fod Bheka wedi'i gael yn euog gan lys yn 2016 yn sioc i'r hyfforddwr.
Dywedodd llefarydd ar ran Gwasanaeth Erlyn y Goron bod Bheka wedi cael ei garcharu am 30 mis ym mis Gorffennaf wedi iddo gyfaddef bod â chocên yn ei feddiant gyda'r bwriad i'w gyflenwi.
Ychwanegodd erlynydd y goron Lisa James: "Mae cyffuriau fel hyn yn gallu bod yn hynod ddinistriol. Maent yn dinistrio'r sawl sy'n eu defnyddio, eu teuluoedd a'r gymuned.
"Roedd Bheka yn bwriadu elwa'n ariannol o'i weithred anghyfreithlon ond yn ffodus cafodd ei stopio gan swyddogion.
"Fe gyflwynodd Gwasanaeth Erlyn y Goron dystiolaeth gref i'r llys ac fe arweiniodd hynny at Bheka i gyfaddef ei euogrwydd yn gynnar."
Doedd swyddog datblygu yr elusen ddim am wneud sylw ar y ddedfryd ond dywedodd: "Mae gwaith yr elusen wedi'i atal am y tro gan fod yna rai rhwystrau wedi digwydd tra'n sefydlu'r elusen.
"Mae'n debygol y bydd hi'n weithredol erbyn diwedd 2019."


description: Mae tanau wedi dinistrio 250 hectar o goetir yng Nhwm-carn yn ôl Cyfoeth Naturiol Cymru, gan achosi niwed amgylcheddol parhaol.

title: Tân yn dinistrio 250 hectar o goetir yng Nghwm-carn


description: Cwymp o 13% yn nifer y cofrestriadau arholiadau TGAU, all "gael effaith ar y canlyniadau dros Gymru".

title: 'Cwymp cofrestriadau TGAU i effeithio ar ganlyniadau'


description: Mae'r Seintiau Newydd allan o Ewrop ar ôl iddyn nhw gael eu trechu o 5-1 dros ddau gymal yn erbyn FC Midtjylland.

title: Cynghrair Europa: FC Midtjylland 3-1 Y Seintiau Newydd


description: Teulu'r llenor Tony Bianchi yn sefydlu gwobr er cof amdano i geisio annog rhagor o ysgrifennu straeon byrion yn y Gymraeg.

title: Sefydlu gwobr er cof am y llenor Tony Bianchi


description: Trefnydd etholiad arweinydd UKIP yn ymddiheuro wrth i 300 yn fwy na'r disgwyl gael pleidlais.

title: Ymddiheuro am gamgymeriad etholiad arweinydd UKIP


description: Adroddiad newydd yn dangos lle mae'r holl garcharorion o Gymru yn cael eu cadw, gyda 37% mewn carchardai yn Lloegr.

title: 37% o garcharorion o Gymru yn cael eu cadw yn Lloegr


authors:
Geraint Thomas
Gohebydd Bbc Cymru

description: Mae dyn gafodd ei gam-drin gan fynach ar Ynys Bŷr, yn Sir Benfro hanner can mlynedd yn ôl wedi datgelu bod y mynach wedi rhoi ffilm cartref iddo er mwyn iddo ei gofio.

title: Ynys Bŷr: Mynach wedi rhoi ffilm cartref i ddioddefwr


description: Y gynulleidfa'n canu yn yr Eisteddfod // Impromptu singing at the National Eisteddfod in Cardiff

title: Canu wrth aros am ganlyniad y corau // The audience breaks into song at the Eisteddfod

maintext:
Wrth aros am ganlyniad y corau cymysg yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd nos Wener, fe ddechreuodd y gynulleidfa ganu 'I Bob Un sy'n Ffyddlon'.
At the National Eisteddfod in Cardiff, the audience breaks into an impromptu version of the popular Welsh hymn 'I Bob Un Sy'n Ffyddlon', in four part harmony.


authors:
Gan Steffan Messenger
Gohebydd Bbc Cymru

description: Bwrdd iechyd Caerdydd a'r Fro ac Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi ysgrifennu at dros 3,000 o bobl ynglŷn â phryderon am ddeintydd yn y brifddinas.

title: Pryderon am ddeintydd: Cysylltu â 3,000 claf


description: Suzy Davies AC, un o'r ymgeiswyr am arweinyddiaeth y Ceidwadwyr Cymreig, yn awgrymu y dylai diotwyr anghyfrifol dalu am wasanaeth ambiwlans.

title: 'Angen codi tâl ar "yfwyr anghyfrifol" am ambiwlansys'


description: Heddlu Dyfed-Powys wedi arestio dau berson ar ôl i swyddogion arfog gael eu galw i ddigwyddiad yng Nghaerfyrddin.

title: Heddlu arfog wedi eu galw i Heol Dŵr, Caerfyrddin


description: Batiwr Morgannwg, Aneurin Donald yn ymuno â Hampshire ar fenthyg, cyn ymuno'n barhaol ar ddiwedd y tymor.

title: Y Cymro Aneurin Donald yn gadael Morgwnnwg


description: Dyn 39 oed o Goedpoeth wedi'i anfon i'r carchar am achosi anrhefn ar draeth yng Ngwynedd.

title: Carcharu dyn am achosi anrhefn ar draeth yng Ngwynedd

maintext:
Image copyright Heddlu Gogledd Cymru Image caption Mae Richard O'Neill wedi'i anfon i'r carchar am 22 mis
Mae dyn 39 oed o Goedpoeth wedi'i anfon i'r carchar am achosi anrhefn ar draeth yng Ngwynedd.
Fe wnaeth Richard O'Neill bledio'n euog i achosi niwed corfforol, pum cyhuddiad o ymosod cyffredin, affrae, gyrru'n beryglus, gyrru dan ddylanwad alcohol a dinoethi cyhoeddus.
Mae O'Neill wedi'i anfon i'r carchar am 22 mis, ei wahardd rhag gyrru am bedair blynedd ac 11 mis ac wedi'i osod ar y gofrestr troseddwyr rhyw am saith mlynedd.
Roedd O'Neill yn gyrru hyd at 30m.y.a. ar draeth Morfa Bychan ger Porthmadog cyn troi'n fygythiol a dinoethi ei hun pan sylweddolodd ei fod yn cael ei ffilmio.
'Ymddygiad meddw'
Fe frathodd uwch-arolygydd y traeth, Alun Williams gan achosi iddo gael craith.
Roedd hefyd wedi'i gyhuddo o ymosod ar chwe pherson arall, gan gynnwys dwy ddynes.
Mewn datganiad gan wraig un o ddioddefwyr yr ymosodiad, roedd ei dwy ferch yn nofio yn y môr pan ddigwyddodd yr ymosodiad, a'i bod yn pryderu os base nhw'n dod allan byddai O'Neill yn parhau i ymosod arnyn nhw.
Dywedodd y barnwr yn Llys y Goron Caernarfon: "Roedd yn ymddygiad meddw a chwbl diangen ar draeth cyhoeddus ble 'roedd pobl yn mwynhau eu gwyliau haf."


description: Cymdeithas Genedlaethol Awtistiaeth yn dweud fod strategaeth Llywodraeth Cymru i ddiogelu hawliau pobl ag awtistiaeth wedi "colli momentwm".

title: Elusen yn galw am Ddeddf Awtistiaeth i Gymru

maintext:
Image copyright SPL
Dywed Cymdeithas Genedlaethol Awtistiaeth Cymru fod angen Deddf Awtistiaeth i Gymru er mwyn mynd i'r afael â'r "angen dybryd" i wella'r gwasanaethau i bobl sy'n byw gyda'r cyflwr.
Yn ôl yr elusen, mae ymgais y llywodraeth i ddiogelu hawliau pobl ag awtistiaeth wedi "colli momentwm" ers iddyn nhw gyhoeddi strategaeth wyth mlynedd yn ôl.
Ond mae Llywodraeth Cymru'n mynnu eu bod nhw wedi ymrwymo i gefnogi pobl ar y sbectrwm awtistig.
Mae Nath Trevett, 29, o Aberpennar, ymhlith y 34,000 yng Nghymru sy'n byw ag awtistiaeth neu syndrom Asperger.
Mae'r cyflwr yn effeithio ar y modd mae person yn cymdeithasu a chyfathrebu ag eraill.
'Angen diagnosis cywir a chynnar'
Mae Mr Trevett wedi bod yn ddi-waith am bron i flwyddyn.
Yn ogystal â diogelu hawliau pobl sydd â'r cyflwr i gael help wrth geisio am swyddi, mae Mr Trevett hefyd yn galw am sicrhau diagnosis cywir a chynnar.
Bu'n rhaid iddo aros tan ei fod e'n 16 oed.
Image caption Bu rhaid i Nath Trevett aros tan ei fdo yn 16 oed cyn cael diagnosis o'r cyflwr
Oherwydd diagnosis hwyr a chamddealltwriaeth o'i gyflwr, mae o'n dweud iddo gael ei roi mewn ysgol oedd yn anaddas.
'Cymru ar ei hôl hi'
Mewn arolwg diweddar gan y Gymdeithas Awtistiaeth, fe ddywedodd 63% o bobl fod y broses ar gyfer cael diagnosis yn rhy hir, gyda dros hanner (54%) yn dweud fod hynny wedi rhoi straen arnyn nhw.
Mae ffigyrau diweithdra yn uwch ymysg pobl sy'n byw ag awtistiaeth, gyda dim ond 10% yn gweithio'n llawn amser a 12% yn gweithio'n rhan amser.
Ac o ran addysg, dim ond un ymhob pump rhiant sy'n fodlon gyda'r addysg a'r cymorth sydd ar gael i'w plant.
Fe ddywedodd dros 44% fod gwasanaethau wedi gwaethygu yn y pum mlynedd diwetha'.
Mae gan Loegr a Gogledd Iwerddon ei deddfau Awtistiaeth eu hunain, ac mae Cymru ar ei hôl hi, yn ôl Cymdeithas Awtistiaeth Genedlaethol Cymru.
Mewn datganiad, dywedodd Llywodraeth Cymru bod ganddyn nhw "ymrwymiad clir i gefnogi pobl ar y sbectrwm Awtistig" ac mai ei strategaeth awtistiaeth nhw yn 2008 oedd "y cyntaf o'i fath yn y Deyrnas Unedig".
Yn ôl y llywodraeth fe fydda nhw'n lansio Strategaeth Awtistiaeth "ar ei newydd wedd" ddiwedd yr wythnos, fydd yn "adeiladu ar y gefnogaeth" i blant, pobl ifanc ac oedolion "drwy gydol eu bywydau".


description: Mae Natasha Harding yn gobeithio bod llwyddiant tîm merched Cymru wedi ysbrydoli pobl i chwarae a chefnogi'r gamp.

title: Natasha Harding yn gobeithio 'ysbrydoli' Cymry ifanc


description: Mae cronfa newydd gwerth £20m i gefnogi pobl ag anableddau gyda'u hanghenion gofal yn dod i rym, yn lle'r Gronfa Byw'n Annibynnol.

title: Cynllun newydd i bobl ag anableddau

maintext:
Image copyright Arall
Mae cronfa newydd gwerth £20m i gefnogi mwy na 1,600 o bobl ag anableddau gyda'u hanghenion gofal yn dod i rym ddydd Mercher, ac mae'r gronfa'n disodli'r Gronfa Byw'n Annibynnol.
Bydd pobl ag anableddau sydd gydag anghenion gofal sylweddol yn cael taliadau uniongyrchol gan awdurdodau lleol i helpu i dalu am y gofal a'r cymorth sydd eu hangen arnynt.
Tan ddydd Mawrth 30 Mehefin, pan ddaeth y Gronfa Byw'n Annibynnol i ben, roedd pobl yn cael arian o'r Gronfa Byw'n Annibynnol i dalu am bob math o ofal a chymorth, gan gynnwys help i fwyta ac yfed; coginio a pharatoi bwyd a diod; cymorth i wisgo; glanhau, golchi dillad a dyletswyddau eraill o amgylch y tŷ.
Roedd 1,648 o bobl yn cael taliadau o'r Gronfa Byw'n Annibynnol yng Nghymru, sef taliad wythnosol i'w helpu i ddiwallu eu hanghenion.
Awdurdodau lleol
Caiff y cynllun grant newydd ei ddarparu gan awdurdodau lleol a bydd yn rhedeg tan ddiwedd mis Mawrth 2017. Cafodd ei sefydlu yn dilyn ymgynghoriad cyhoeddus y llynedd.
Mae cyllid o £20.4m wedi'i glustnodi ar gyfer y cynllun rhwng mis Gorffennaf 2015 a mis Mawrth 2016, sy'n seiliedig ar nifer y bobl a oedd yn derbyn arian o'r Gronfa Byw'n Annibynnol pan ddaeth y cynllun presennol i ben ar 30 Mehefin.
Dywedodd y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, Mark Drakeford: "Mae cynllun grant Cymru, sy'n disodli'r Gronfa Byw'n Annibynnol, yn dod i rym heddiw. Bydd yn galluogi awdurdodau lleol i dalu'r sawl sy'n derbyn taliadau ar hyn o bryd ar y lefel bresennol, gan sicrhau bod pobl yn parhau i gael cyllid drwy'r ffynhonnell hon.
"Mae'r camau y mae Llywodraeth Cymru wedi'u cymryd i sicrhau bod y ffynhonnell bwysig hon o gyllid yn parhau i gael ei darparu gan ein hawdurdodau lleol yn golygu y bydd pobl sy'n derbyn taliadau o'r Gronfa Byw'n Annibynnol ar hyn o bryd yn dal yn gallu cael taliadau uniongyrchol i gadw'r un lefel o ofal a chymorth dan broses newydd a luniwyd yng Nghymru."


description: Codi gwydr i rai o dafarndai enwoca'r wlad

title: Oriel luniau: Tafarndai eiconig y Cymry

maintext:
Ar 22 Awst 1988, daeth Deddf Trwyddedu 1988 i rym, a oedd yn caniatáu i yfwyr allu 'yfed drwy'r dydd'.
Roedd tafarndai bellach yn gallu bod ar agor yn ddi-baid o 11am tan 11pm, yn hytrach na gorfod cau am ychydig oriau yn y prynhawn.
Wrth gwrs, byddai nifer o'n tafarndai eiconig Cymreig wedi buddio o'r oriau newydd yma.
Anfonodd Cymru Fyw ddau ffotograffydd sychedig ar helfa dafarn go arbennig gyda'r nod o ddal awyrgylch a chymeriad unigryw rhai o'r llefydd hanesyddol yma sydd wedi tyfu'n rhan o'n llên gwerin.
Lluniau: Iolo Penri ac Aled Llywelyn.
Black Boy, Caernarfon
Image copyright Iolo Penri
Un o'r tafarndai hynaf yng ngogledd Cymru, mae'r Black Boy ar Stryd Pedwar a Chwech wedi bod yn croesawu teithwyr i Gaernarfon ers dechrau'r 15fed ganrif.
Image copyright Iolo Penri
Yn ystod gwaith adfer yn yr ystafell fwyta yn ddiweddar, daeth gweithwyr o hyd i esgid plentyn, sawl cetyn clai ac esgyrn anifail o dan y llawr pren.
Yr Hen Lew Du, Aberystwyth
Image copyright Aled Llywelyn
"Llew du, lle da iawn..."
Image copyright Aled Llywelyn
Yn ôl cylchgrawn Barn, Tachwedd 2000: "Dyma dafarn sydd ar nos Sadwrn yn cynnig defod gymdeithasol bwysig i gannoedd o bobl ifanc wrth iddynt dyrru i'r un man ar yr un amser i siarad â'r un bobl, unigolion na fyddent yn cwrdd â hwy o gwbl yn aml iawn ond yn y dafarn arbennig yma. Mewn cymdeithas wasgaredig fel y gymdeithas Gymraeg dyma'r math o brofiad torfol sydd yn helpu diffinio beth yw ystyr 'perthyn'."
Image copyright Aled Llywelyn
Image copyright Aled Llywelyn
Image copyright Aled Llywelyn
Cann Office, Llangadfan
Image copyright Iolo Penri
Robert Thomas a'i wraig Rachel yw perchnogion presennol y gwesty ond mae'r lleoliad wedi bod yn rhan o hanes Dyffryn Banw ers 1310.
Image copyright Iolo Penri
Yn ôl rhai ffynonellau, daw teitl anarferol y dafarn o'r enw Cae yn y fflos. Ond mae eraill yn argyhoeddedig bod y dafarn wedi benthyg ei henw gan yr arwydd gwreiddiol â grogai tu allan - sef darlun o dri tancard (neu cann). Roedd y ddelwedd yn mynegi'n glir i bobl anllythrennog y 17eg ganrif, mai tŷ tafarn oedd hwn.
Yr Eagles, Llanuwchllyn
Image copyright Iolo Penri
Gyda'i welydd cerrig, trawstiau isel a lle tân agored, mae'r Eagles yn dafarn Gymreig traddodiadol. Tŷ fferm oedd hi'n wreiddiol ac erbyn heddiw mae'r adeilad hefyd yn cynnwys siop sy'n gwerthu nwyddau o bob math.
Image copyright Iolo Penri
Be' gymrwch chi? Perchnogion yr Eagles, Eleri a Meirion Pugh, wrth y bar gyda Thabo Mitchell a Dochan Gwyn Roberts.
Dyffryn Arms (Tafarn Bessie), Cwmgwaun
Image copyright Aled Llywelyn
Mae drysau'r Dyffryn Arms, wedi bod ar agor ers 1845.
Image copyright Aled Llywelyn
Mae'r dafarn wedi bod yn nheulu Bessie erioed. Dechreuodd weini cwrw yma pan oedd yn 20 oed ac mae wedi bod yn rhedeg y lle ers 45 o flynyddoedd.
Image copyright Aled Llywelyn
Twll yn y wall yw'r bar ac mae'r cwrw'n cael ei arllwys o jwg yn y modd traddodiadol.
Image copyright Aled Llywelyn
Dyw'r celfi yn y parlwr heb newid ers y 1920au. Does dim cerddoriaeth na theledu lloeren - ond mae pob amser groeso cynnes Cymraeg i ymwelwyr sy'n cyrraedd o bedwar ban byd.
Y Glôb, Bangor Ucha'
Image copyright Iolo Penri
Mae'r Glôb wedi bod yn dafarn eiconig i fyfyrwyr Cymraeg Bangor ers yr 1970au. Wedi ei lleoli i fyny un o strydoedd bach Bangor Ucha', yn ei hanterth doedd hi ddim yn anarferol gweld pobl yn ciwio i lawr y stryd i ddod i mewn erbyn last orders.
Image copyright Iolo Penri
Yn 2015, dathlodd ei landlord Gerallt Williams 21 mlynedd o fod yn gyfrifol amdani.
Tafarn y Fic, Llithfaen
Image copyright Iolo Penri
Ers 30 mlynedd, pobl lleol sydd wedi bod yn rhedeg y Fic - mae'n un o'r tafarndai cymunedol hynaf yn Ewrop.
Image copyright Iolo Penri
Erbyn heddiw mae'n adnabyddus hefyd fel lleoliad pwysig yn yr ardal ar gyfer gigs a phob math o adloniant Cymraeg.
Saith Seren, Wrecsam
Image copyright Iolo Penri
Cafodd canolfan Gymraeg Wrecsam ei sefydlu yn hen adeilad enwog y Seven Stars ar Stryd Caer yn sgil ymweliad yr Eisteddfod Genedlaethol â'r dre' yn 2011 pan gafodd apêl i ariannu'r fenter ei lansio. Daeth pobl leol i'r adwy unwaith eto pan ddaeth y ganolfan o dan fygythiad yn 2015.
Image copyright Iolo Penri
Erbyn heddiw, mae'r Saith Seren wedi ennill ei phlwy fel canolbwynt adnabyddus lleol ar gyfer pob math o ddigwyddiadau Cymraeg gan gynnwys cerddoriaeth fyw.
Yr Anglesey, Caernarfon
Image copyright Iolo Penri
Mae'r Anglesey yn cefnu ar waliau Castell Caernarfon ar lan y Fenai. Lle delfrydol i wylio haul ola'r p'nawn yn machlud dros y dŵr.
Image copyright Iolo Penri
Ond mae'n well gan rhai fod wrth y bar!
Image copyright Iolo Penri
Mae'r dafarn yn cynnal noson meic agored yn wythnosol.
Tafarn Sinc, Rhosybwlch ger Maenclochog
Image copyright Aled Llywelyn
'Ces mi beint 'na dwe!' Mae'r dafarn wedi ei henwi, wrth gwrs, ar ôl y deunydd a ddefnyddiwyd i'w hadeiladu.
Image copyright Aled Llywelyn
Y gymuned leol yw perchnogion Tafarn Sinc ar ôl codi dros £325,000 i wneud yn siŵr fod y drysau'n ailagor fis Tachwedd diwethaf.
Image copyright Aled Llywelyn
Roedd yna bryder fod y gloch wedi'i chanu am y tro olaf wedi i'r cyn berchnogion fethu â dod o hyd i brynwr.
Image copyright Aled Llywelyn
Adeiladwyd y gwesty gwreiddiol, sef y Precelly Hotel, yn 1876 fel atyniad i ddenu twristiaid i'r rheilffordd oedd newydd agor. Cafodd ei hailagor ar ei newydd wedd yn 1992 ac mae'r dafarn dal yn atyniad i dwristiaid sy'n cael eu swyno gan ei naws unigryw Gymraeg.
Hefyd o ddiddordeb:


description: Galwadau ar y llywodraeth i ailfeddwl polisi sy'n galluogi i bobl sy'n methu â bwyta glwten gael presgripsiwn gan y Gwasanaeth Iechyd.

title: Clefyd Seliag: Galw am ailfeddwl presgripsiynau


description: Cyngor Conwy'n amddiffyn y penderfyniad i beidio â gwneud y gallu i siarad Cymraeg yn hanfodol ar gyfer swydd pennaeth addysg dros dro.

title: Ffrae iaith am hysbyseb swydd pennaeth addysg Conwy


description: Dyn wedi ei gludo i Ysbyty Gwynedd wedi gwrthdrawiad rhwng car a cherddwr ger Bangor nos Sadwrn.

title: Cerddwr yn yr ysbyty wedi gwrthdrawiad ger Bangor


description: Arddangosfa arbennig yn agor yn y Llyfrgell Genedlaethol er cof am Humphrey Llwyd, y dyn cyntaf i gyhoeddi map o Gymru.

title: Arddangosfa'n nodi cyfraniad y dyn roddodd Cymru ar y map


description: Rhieni'n cael gwybod bod pennaeth ysgol Gymraeg wedi ei gwahardd am ei bod hi'n wynebu camau cyfreithiol.

title: Pennaeth ysgol Gymraeg yn cyfaddef creu lluniau anweddus


description: Archwilio gwaith arddangosfa celf a chrefft yr Eisteddfod a bagiau ymwelwyr oherwydd trefniadau diogelwch llym.

title: Heriau arddangos celf a chrefft y Brifwyl yn y Senedd


description: Yr haf yn gallu bod yn gyfnod anodd i bobl sy'n dioddef o unigrwydd wrth iddyn nhw weld eraill yn mwynhau, yn ôl un arbenigwr.

title: Haf yn 'gyfnod anodd' i bobl sy'n dioddef o unigrwydd


description: Fedrwch chi enwi'r afon sy'n llifo drwy'r tefi yma?

title: Cwis: Pa afon sy'n llifo..?


description: Y cyfleoedd i ddefnyddio'r Gymraeg gyda sefydliadau cyhoeddus yn parhau i wella, yn ôl Comisiynydd y Gymraeg.

title: Defnyddio'r Gymraeg gyda sefydliadau'n 'dal i wella'


description: A'i boheddwr o Ddinbych oedd y cyntaf i allforio dŵr?

title: Y Cymro ddaeth â dŵr glân i Lundain


description: Tri wedi marw ac un arall yn yr ysbyty oherwydd gwrthdrawiad rhwng dau gar ger Tal-y-bont yn Sir Conwy nos Iau.

title: Tri wedi marw mewn gwrthdrawiad yn Sir Conwy


description: AC Pontypridd, Mick Antoniw wedi ei benodi yn Gwnsler Cyffredinol newydd - prif gynghorydd cyfreithiol Llywodraeth Cymru.

title: Mick Antoniw wedi'i apwyntio fel Cwnsler Cyffredinol


description: Myfyriwr yn sôn am ei brwydr ag alcoholiaeth, wrth i sesiynau AA ddechrau cael eu cynnal yn Undeb Myfyrwyr Prifysgol Caerdydd.

title: Cymorth i fyfyrwyr ag alcoholiaeth yn undeb Caerdydd


description: Y Dreigiau yn trechu Boreham Wood yng ngynghrair genedlaethol Lloegr.

title: Y Gynghrair Genedlaethol: Wrecsam 3-0 Boreham Wood


description: Meinir Lloyd o Gaerfyrddin wedi cael ei chyflwyno â Medal Goffa Syr TH Parry-Williams ar lwyfan y Brifwyl.

title: Cyflwyno Medal Goffa TH Parry Williams i Meinir Lloyd


description: Geraint Thomas yn dweud ei fod yn "falch" o fod wedi gallu rhoi Cymru "ar y map" gyda'i fuddugoliaeth yn y Tour de France.

title: Geraint Thomas yn 'falch' o allu rhoi Cymru 'ar y map'


description: Gwirfoddolwyr sy'n clirio sbwriel o draethau'n dod o hyd i nifer o nodwyddau ar draeth Ogwr.

title: Rhybudd am nodwyddau ar draeth ym Mro Morgannwg


description: Y brif ffordd yn Sir Benfro yn cael ei chau wedi i ddisel gael ei ollwng ar ôl digwyddiad ar yr A40.

title: Cau rhan o'r A40 wedi i ddiesel ollwng ar y ffordd


description: Heddlu arfog wedi eu galw i dŷ yn Heol Dŵr yng nghanol Caerfyrddin, gan gau nifer o strydoedd cyfagos a gwagio 30 tŷ.

title: Galw heddlu arfog i Heol Dŵr yng Nghaerfyrddin


description: Diweithdra yn gostwng yng Nghymru, ond ymchwil yn awgrymu twf araf mewn incymau teuluol dros y degawd diwethaf.

title: Diweithdra'n gostwng yng Nghymru ond twf araf mewn incwm


description: Cyfarwyddiadau ar sut i gyrraedd maes yr Eisteddfod


description: Mae tri dyn wedi cael eu cyhuddo o lofruddio dyn 54 oed yn Nhredegar Newydd.

title: Marwolaeth Tredegar Newydd: Cyhuddo tri o lofruddiaeth


description: Ar drothwy'r Chwe Gwlad, mae Mair, Mari ac Ann yn hel atgofion...

title: Tair merch, chwe gwlad


description: Dynes 37 oed o Rondda Cynon Taf yn pledio'n ddieuog yn Llys y Goron Caerdydd i lofruddio ei merch bedair oed.

title: Dynes yn gwadu llofruddio ei merch bedair oed


description: Teulu o dde Cymru wedi ennill iawndal ar ôl salwch mewn gwesty lle bu farw cwpl o'r DU yn ddiweddar.

title: Iawndal i deulu wedi gwyliau mewn gwesty lle bu farw cwpl


description: Cyngor Ceredigion yn cyhoeddi nad oes disgwyl i gampws newydd ysgol ardal Henry Richard yn Nhregaron agor nes mis Hydref.

title: Oedi nes mis Hydref cyn agor ysgol ardal yng Ngheredigion


description: Mudiad o dde Cymru sy'n darparu triniaeth i bedoffiliaid yn dweud eu bod angen mwy o nawdd i barhau gyda'u gwaith.

title: Triniaeth i bedoffiliaid: 'Angen mwy o nawdd'