description: Undebau amaeth yn beirniadu ymateb Llywodraeth Cymru i effaith y tywydd sych diweddar ar y diwydiant.

title: Ymateb Llywodraeth Cymru i'r sychder 'yn drahaus'

maintext:
Image copyright PA
Mae ymateb y llywodraeth i bryderon ffermwyr am y tywydd sych diweddar "braidd yn nawddoglyd a thrahaus" yn ôl Llywydd Undeb Amaethwyr Cymru.
Cafodd cyfarfod ei gynnal yn y Sioe Frenhinol yn Llanelwedd ar 25 Gorffennaf i drafod yr heriau oedd yn wynebu amaethwyr, dan gadeiryddiaeth yr Ysgrifennydd dros Ynni, Cynllunio a Materion Gwledig, Lesley Griffiths.
Disgrifiodd yr undebau'r cyfarfod fel un positif, ond maen nhw bellach wedi mynegi eu siom â chynnwys datganiad diweddara'r llywodraeth, a gafodd ei gyhoeddi ddydd Mercher.
Wrth ymateb i'r feirniadaeth, dywedodd Llywodraeth Cymru y byddan nhw'n parhau i gydweithio â'r undebau.
'Diffyg ewyllys'
Ar raglen Taro'r Post ar BBC Radio Cymru ddydd Iau, dywedodd Glyn Roberts, Llywydd Undeb Amaethwyr Cymru: "Gawson ni gyfarfod yn y sioe, lle roedd yna gynrychiolaeth o'r diwydiant 'efo Llywodraeth Cymru.
"Ddois allan o'r cyfarfod yna gyda gobaith a teimlo'n reit bositif, ond rhaid i mi ddweud, dwi'n siomedig o beth sydd wedi cael ei ddilyn i fyny o hynny.
"Dwi'n teimlo bod diffyg ewyllys i ddarganfod unrhyw atebion roedden ni wedi eu trin."
Image caption Cafodd cyfarfod ei gynnal yn y Sioe Fawr i drafod y sychder diweddar
Mae datganiad Llywodraeth Cymru'n nodi mai 19mm o law ddisgynnodd yng Nghymru ym mis Mehefin, a bod y "diffyg dŵr a thir pori ar gyfer da byw ac effaith hynny ar dyfiant cnydau yn sefyllfa na welwyd ei thebyg o'r blaen".
Â ymlaen i nodi bod "dyletswydd ar ffermwyr i ofalu am eu hanifeiliaid bob amser ac i arddel y safonau uchaf posibl o iechyd a lles ar gyfer da byw".
Dywed y datganiad fod yr ysgrifennydd amaeth yn ystyried rhoi taliadau sylfaenol BPS ymlaen llaw eleni, ond ei bod yn ymwybodol o bosib "na fydd y taliadau yn cyrraedd y ffermwyr hynny y mae'r tywydd wedi effeithio arnynt waethaf".
Mae hefyd yn nodi fod rhai rheolau glastir eisoes wedi eu llacio, ac y "bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i weithio gyda deiliaid contractau ac i asesu ceisiadau i lacio'r rheolau fesul achos".
'Braidd yn nawddoglyd'
Ond dydy cynnwys y datganiad ddim yn mynd yn taro'r nodyn cywir gyda'r undebau.
"Maen nhw wedi son bod ganddon ni "duty of care" i'r anifeiliaid," meddai Mr Roberts
"Dwi'n teimlo eu bod nhw braidd yn nawddoglyd a braidd yn drahaus."
"Dy' nhw ddim yn sylweddoli mai er mwyn edrych ar ôl ein hanifieliaid 'dan ni'n gwneud hyn, 'lly?"
Image copyright FUW
Dywedodd Dafydd Jarrett, Swyddog Polisi gydag undeb yr NFU wrth y rhaglen: "Be' aru ni ofyn - roedd o'n rhesymol ac yn bosib i Lywodraeth Cymru i'w wneud.
"Mae o fewn rheolau Ewrop, er enghraifft, i roi cymorth i bobl sydd eisiau dod â phorthiant i fewn, a thalu am y costau o wneud hynny.
"Mae'n bosib dod â'r taliad sengl yn ei blaen i ganol mis Hydref - rhaid i chi gofio bod pob ffermwr sy'n cael taliad sengl, mae o'n talu rhwng 1-2% o'r taliad hynny at argyfwng - ac os nad ydy hyn yn argyfwng, dwi'm yn siwr [beth sydd]...
"Dwi ddim yn meddwl eu bod nhw'n llawn sylweddoli rhai o'r problemau sydd allan yn fa'na, a bod modd iddyn nhw wneud rhywbeth am y peth."
'Cydnabod anawsterau'
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydym yn cydnabod yn llawn yr anawsterau sylweddol y mae ffermwyr wedi eu hwynebu yr haf hwn, gyda chyfnod hir o dywydd sych iawn yn dilyn gaeaf gwlyb a stormus iawn.
"Roedd uwchgynhadledd yr wythnos diwethaf yn gyfle defnyddiol inni edrych ar yr hyn y gall y llywodraeth a'r diwydiant ei wneud gyda'n gilydd i liniaru rhai o'r problemau sy'n deillio o'r amodau tywydd presennol.
"Byddwn yn parhau i weithio gyda'r diwydiant, partneriaid a'r undebau ar y mater hwn yn y tymor byr, canolig a hir."


description: Gweinidog Diwylliant a Chwaraeon Llywodraeth Cymru yn galw ar Lywodraeth Prydain i ddiogelu cytundeb teledu Pencampwriaeth Rygbi'r Chwe Gwlad.

title: Galw am ddiogelu cytundeb teledu'r Chwe Gwlad

fasttext_language: cy


description: Lefel uchel o anghytundeb yn cael ei fynegi mewn ymgynghoriad ynglŷn ag awgrymiadau i ad-drefnu'r gwasanaeth iechyd yn y gorllewin.

title: Ad-drefnu iechyd: Nifer yng anghytuno


description: Hettie Williams, athrawes wnaeth tywys plant i le diogel yn ystod trychineb Aberfan, yn marw yn 75 oed.

title: Cofio cyn athrawes trychineb Aberfan, fu farw yn 75 oed


description: Yr artist a'r cydlynydd celfyddydol, Rebecca Hardy-Griffith sy'n bwrw golwg ar arddangosfa celfyddydau gweledol Priwyl 2018.

title: Y Lle Celf yn y Senedd: 'O'r cywrain i'r cyfareddol'


description: Pwy sy'n cofio... Charlton a Banks yn Nyffryn Nantlle


description: Arddangosfa o luniau o Landudno yn oes Fictoria

title: Mewn lluniau: ffotograffau o Landudno yn oes Fictoria


description: Barnwr yn gohirio achos yn erbyn cyn weithiwr cartref gofal a rhyddhau'r rheithgor o'u dyletswyddau.

title: Ymgyrch Pallial: Achos gweithiwr gofal yn cael ei stopio


description: Saracens yn sicrhau buddugoliaeth ar Barc y Scarlets yn y Cwpan Eingl-Gymreig.

title: Cwpan Eingl-Gymreig: Scarlets 17-32 Saracens


description: Abertawe yn colli am y tro cyntaf y tymor yma wrth i gôl gynnar gan Bristol City eu trechu yn Stadiwm Liberty.

title: Y Bencampwriaeth: Abertawe 0-1 Bristol City


description: Mellt sydd wedi ennill gwobr Albwm Cymraeg y Flwyddyn 2018 am eu halbwm, Mae'n Haws Pan ti'n Ifanc.

title: Mellt yn ennill gwobr Albwm Cymraeg y Flwyddyn 2018


description: Mae'r tebygolrwydd o fynd i'r Brifysgol yn amrywio yn ddibynnol ar ba ysgol y mae disgybl yn ei fynychu, yn ôl gwaith ymchwil.

title: Mynd ymlaen i'r brifysgol yn ddibynnol ar eich ysgol?


description: Eleri Surrey sy'n byw yn Gibraltar yn credu bydd y ffin 'yn anodd tu hwnt'

title: Pryder Eleri Surrey am ffin Gibraltar wedi Brexit


description: Cost dwyn eiddo yng nghefn gwlad wedi cynyddu 40% i £1.9m, yn ôl un o gwmnïau yswiriant mwyaf y DU.

title: Troseddu gwledig ar gynnydd yng Nghymru


description: Roedd dros 40% o'r cwynion i Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru y llynedd yn ymwneud ag iechyd.

title: Pryder am gynnydd mewn cwynion am wasanaethau iechyd


authors:
Alun Jones
Bbc Cymru

description: Fe wnaeth asiantaeth drwyddedu'r DVLA gofnodi 26 achos o staff yng Nghymru yn camddefnyddio cyfryngau cymdeithasol yn 2013.

title: Rhybuddion cyfryngau cymdeithasol i staff y DVLA


description: Swyddogion yr Eisteddfod yn ystyried trefnu ailgynnal gorymdaith Carnifal y Môr yn dilyn ymateb y gynulleidfa.

title: Galw am ailgynnal Carnifal y Môr


description: Tri o bobl yn cael eu cludo i'r ysbyty mewn ambiwlans awyr yn dilyn gwrthdrawiad ger Y Bala yng Ngwynedd brynhawn Sadwrn.

title: Cludo tri i'r ysbyty wedi gwrthdrawiad yng Ngwynedd


description: Y twf yn y diwydiant teledu yng Nghymru wedi bod yn "aruthrol" dros y blynyddoedd diwethaf, yn ôl un cynhyrchydd.

title: 'Twf aruthrol' yn y diwydiant teledu


authors:
Nia Cerys
Newyddion Bbc Cymru

description: Does 'na ddim perygl o brinder dŵr yn ôl Dŵr Cymru ar ôl iddyn nhw gyflwyno cynlluniau brys ar draws y wlad i ddelio â'r diffyg glaw.

title: Dim perygl o brinder dŵr er cynlluniau brys Dŵr Cymru

maintext:
Image caption Rhys Lewis yw rheolwr gweithfeydd dŵr gogledd Cymru
Er yr wythnosau lawer o dywydd sych, does 'na ddim perygl o brinder dŵr - dyna neges Dŵr Cymru ar ôl iddyn nhw gyflwyno cynlluniau brys ar draws y wlad i ddelio â'r diffyg glaw.
Yn y cyfamser, mae'r cwmni'n cynllunio ymhellach i'r dyfodol, ac at ragor o gyfnodau sych.
Ymhlith y cynlluniau dros dro, mae 24 o danceri'n cael eu defnyddio i symud tua 3m litr o ddŵr bob dydd o Lyn Cowlyd, ger Dolgarrog yn Nyffryn Conwy, i safle dros dro ger gwaith dŵr Cwellyn ym Metws Garmon.
Gan fod mwy o ddŵr yn Sir Fôn ar hyn o bryd, mae cronfeydd yno'n cyflenwi rhagor o gwsmeriaid yr ynys, yn ogystal â rhannau o Fangor.
'Cost sylweddol'
Cael ei bwmpio o'r tir mawr i'r ynys mae cyflenwadau fel arfer, ond ar ôl gosod pibelli a phympiau newydd yn ardal Treborth, mae'r dŵr yn gwneud y siwrne i'r cyfeiriad arall - o'r ynys - a hynny am y tro cynta' erioed.
Mae cynlluniau fel y rhain yn golygu gwario mwy, ond mae Dŵr Cymru'n dweud na fydd biliau cwsmeriaid yn codi o'r herwydd.
Image caption Mae 24 o danceri'n cael eu defnyddio i symud tua 3m litr o ddŵr bob dydd o Lyn Cowlyd, ger Dolgarrog yn Nyffryn Conwy, i safle dros dro ger gwaith dŵr Cwellyn ym Metws Garmon
Dywedodd rheolwr gweithfeydd dŵr gogledd Cymru, Rhys Lewis:
"Mae'r gost yn eitha' sylweddol. Yn y gogledd yn unig, 'da ni'n gwario tua £500,000 yr wythnos ac ar draws Cymru mae'n agosach at £1.5 miliwn. Ond ar y funud 'da ni'n gorfod gwneud be' fedra ni i'r amgylchedd ac i'n cwsmeriaid.
"Fydd y cwsmer ddim yn gweld effaith uniongyrchol ar eu biliau nhw achos o'r tywydd yma.
"Mi ydan ni'n defnyddio tanceri i gludo dŵr o gwmpas ardaloedd yn eitha' rheolaidd, lle 'da ni wedi cael burst a'r cyflenwad dan fygythiad. Ond ar y raddfa yma, dydy o ddim yn rhywbeth cyffredin o gwbl.
"Fel arfer trwy'r gweithfeydd i gyd 'da ni'n cynhyrchu tua thri chwarter biliwn litr o ddŵr bob diwrnod. Ond dros y cyfnod poeth ym mis Gorffennaf roedden ni'n cynhyrchu dros biliwn. Y rhan fwya' oherwydd bod pobl yn rhoi dŵr ar eu gerddi.
"Allan o'r holl ddŵr 'da ni'n ei gynhyrchu, dim ond rhyw 5% sy'n cael ei yfed. Mae'r gweddill yn mynd lawr y toiled neu ar yr ardd.
'Troi'r tap i ffwrdd'
"Felly os gall y cwsmeriaid ein helpu ni drwy wneud pethau bach fel troi'r tap i ffwrdd wrth frwsio dannedd neu hyd yn oed rhoi dŵr golchi llestri ar y planhigion, fasa pawb yn gwneud pethau bach fasa fo'n helpu lot arnon ni."
Wrth i'r hinsawdd newid a'r darogan am fwy o gyfnodau sych i ddod, mae Dŵr Cymru yn cynllunio yn yr hirdymor ac yn hyderus o allu ymdopi â'r newidiadau.
Ychwanegodd Rhys Lewis:
"Dwi'n meddwl efo newid hinsawdd bod yn rhaid i ni baratoi at hyn fod yn rhywbeth lot fwy rheolaidd.
"Felly mi fyddan ni'n dysgu o bob dim 'da ni wedi'i wneud dros y misoedd diwetha' ac yn gwneud pob dim yn barhaol fel bod ni wedi paratoi gymaint a fedrwn ni ar gyfer hyn yn digwydd eto yn y dyfodol."


description: Pencampwr y Tour de France, Geraint Thomas yn dweud y dylai'r llywodraeth ei gwneud hi'n "orfodol" i bob seiclwr wisgo helmed.

title: Geraint Thomas: 'Dylai pob beiciwr orfod gwisgo helmed'


description: Un o'r ymgeiswyr ar gyfer arweinyddiaeth y Ceidwadwyr Cymreig wedi pleidleisio dros Blaid Cymru a'r Democratiaid Rhyddfrydol.

title: Suzy Davies: 'Amser hir' cyn iddi ddod yn Geidwadwr

maintext:
Mae un o'r ymgeiswyr ar gyfer arweinyddiaeth y Ceidwadwyr Cymreig wedi pleidleisio dros Blaid Cymru a'r Democratiaid Rhyddfrydol yn y gorffennol.
Yn ôl Suzy Davies, fe gymerodd "amser hir" iddi sylweddoli ei bod hi'n Geidwadwr.
Bydd Ms Davies yn herio AC Sir Benfro, Paul Davies yn y ras i olynu Andrew RT Davies fel arweinydd y blaid.
Dywedodd wrth raglen Newyddion 9: "Am wn i roeddwn i'n floating voter. Dwi'n credu fod gen i lawer o bethau'n gyffredin gyda phobl Cymru.
"Dwyt ti methu a jest dewis y blaid sydd mewn pŵer; er mai dyna oedd y cwbl i mi weld yn tyfu fyny yng nghymoedd de Cymru.
"Ti'n edrych am rywbeth gwahanol, dyna pryd wnes i drio gwahanol bethau, meddwl am yr hyn fedrwn ni ei wneud yng Nghymru a dod i ddeall fy mod i'n geidwadwr."
Image caption Bydd Ms Davies yn herio Paul Davies yn y ras am arweinyddiaeth y Ceidwadwyr yn y Cynulliad
Ni chafodd AC Gorllewin De Cymru ei magu fel Ceidwadwr, a dywedodd ei bod hi wedi pleidleisio dros Blaid Cymru a'r Democratiaid Rhyddfrydol yn y gorffennol.
Ychwanegodd y byddai hi nawr yn pleidleisio dros adael yr UE pe bai refferendwm arall, er iddi gefnogi'r ymgyrch i aros yn wreiddiol.
"Dwi'n meddwl mod i mewn sefyllfa lle gallwn i bleidleisio o blaid Brexit, nawr fy mod i'n gwybod sut yn union mae Brexit yn edrych.
"Y pwynt yw ein bod ni ddim yn gwastraffu amser, rhywbeth rydyn ni wedi ei wneud ar lefel Brydeinig ac yma yng Nghymru."
'Hurt' peidio siarad ag eraill
Yn ôl Ms Davies, gwendid mwyaf ei gwrthwynebwr yw ei anallu fel AC i weld gweddill Cymru.
Wrth drafod y posibilrwydd o gydweithio â phleidiau eraill, meddai: "Dydw i ddim yn gwybod sut byddai hynny yn edrych, ond byddai eistedd yma mewn bocs ceidwadol gan wrthod siarad ag eraill yn hurt."
Dywedodd ei bod hi'n "hurt" hefyd nad yw rhywun sy'n anelu i fod yn brif weinidog ar Gymru yn cael eu hystyried fel "arweinydd y blaid yng Nghymru".
Bydd canlyniad y bleidlais yn cael ei gyhoeddi ar 6 Medi.


description: Enillwyr gwobrau pensaernïaeth yr Eisteddfod Genedlaethol wedi cael eu cyhoeddi.

title: Cyhoeddi enillwyr gwobrau pensaernïaeth yr Eisteddfod


description: Mae dyn wedi ymddangos gerbron Llys y Goron Abertawe wedi'i gyhuddo o gynnau tân yn fwriadol mewn gwesty yn Aberystwyth.

title: Dyn yn y llys wedi'i gyhuddo o gynnau tân yn fwriadol


description: Mae un o brif wyddonwyr Cymru a'r DU ym maes cyffuriau canser wedi marw yn dilyn brwydr gyda'r afiechyd.

title: Gwyddonydd dylanwadol wedi marw


description: Penderfyniad i gau marchnad Y Fflint yn un anodd, medd cyngor, ond bod nifer masnachwyr a chwsmeriaid wedi gostwng yn sylweddol.

title: Marchnad stryd hanesyddol tref Y Fflint i gau fis nesaf


description: Rhan o'r A5 ger Bethesda yng Ngwynedd ar gau am gyfnod yn dilyn gwrthdrawiad rhwng dau gerbyd sydd hefyd wedi achosi i olew lifo.

title: Cau'r A5 yng Ngwynedd wedi gwrthdrawiad rhwng dau gerbyd


description: Arweinydd newydd UKIP yn y Cynulliad yn dweud fod burkas yn "drychiolaeth o ddiwylliant cyn-ganol oesol".

title: Sylwadau burka UKIP yn 'cryfhau' troseddau casineb


description: Caerdydd yn cael gêm ddi-sgôr am yr ail waith o'r bron yn dilyn eu hymweliad â Huddersfield.

title: Yr Uwch Gynghrair: Huddersfield 0-0 Caerdydd


description: Tîm Rygbi Cymru wedi disgyn i'r wythfed safle ar restr detholion y Bwrdd Rygbi Rhyngwladol.

title: Tîm Cymru yn disgyn dau le ar y rhestr detholion


description: Rhai o drigolion Sir Benfro yn galw am "gydweithio" er mwyn gwneud y mwyaf o hen safle milwrol Trecwn.

title: Galw am drafod dyfodol safle milwrol Trecwn, Sir Benfro


description: Bydd Adam Price yn lansio ei ymgyrch i fod yn arweinydd Plaid Cymru mewn digwyddiad yng Nghaerfyrddin nos Wener.

title: Adam Price yn lansio ei ymgyrch i arwain Plaid Cymru

maintext:
Image caption Adam Price yw'r Aelod Cynulliad dros Ddwyrain Caerfyrddin a Dinefwr
Bydd Adam Price yn datgan ei fwriad i sicrhau annibyniaeth i Gymru erbyn 2030 wrth iddo lansio ei ymgyrch swyddogol i fod yn arweinydd Plaid Cymru nos Wener.
Ers cyhoeddi y byddai'n herio Leanne Wood am yr arweinyddiaeth mae Mr Price wedi galw am newid enw'r blaid i Blaid Newydd Cymru / New Wales Party mewn ymgais i ddenu mwy o bleidleiswyr.
Mae Aelod Cynulliad Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr hefyd wedi galw am gynnydd o 1c mewn treth incwm er mwyn hybu addysg.
Bydd ei ymgyrch yn cael ei lansio mewn digwyddiad yn Neuadd San Pedr, Caerfyrddin nos Wener.
Mae AC Ynys Môn, Rhun ap Iorwerth, hefyd yn herio Ms Wood am arweinyddiaeth y blaid.
Dywedodd Mr Price y byddai'n gobeithio sefydlu Plaid Cymru fel "plaid naturiol" Llywodraeth Cymru, gan ddilyn esiampl yr SNP yn Yr Alban.
Er hyn, credai fod y blaid wedi cyrraedd "croesffordd", a'u bod yn wynebu crasfa os nad oes newid cyfeiriad.
Image copyright Plaid Cymru Image caption Bydd Rhun ap Iorwerth hefyd yn herio Leanne Wood am arweinyddiaeth y blaid yn yr etholiad mis Medi
Mae'r cyn-Aelod Seneddol wedi datgan ei fwriad i ennill etholiadau 2021 a 2026 - ac yna dilyn hynny gyda refferendwm ar annibyniaeth i Gymru.
Annibyniaeth erbyn 2030?
Dywedodd Mr Price: "Annibyniaeth yw'r rheswm wnes i ymuno â Phlaid Cymru, a'r rheswm yr wyf dal yn aelod ar ôl 36 mlynedd.
"Rydw i wastad wedi bod yn gyson - dylwn anelu at sefydlu Cymru annibynnol cyn gynted â phosib.
"Gall annibyniaeth byth fod yn opsiwn 'saff' neu 'chanol y ffordd', ac wrth geisio osgoi dweud pethau fyddai'n dychryn pleidleiswyr, dydyn ni ddim wedi dweud dim byd."
Ychwanegodd: "Dros yr wythnosau nesaf rwy'n gobeithio gallu perswadio aelodau'r blaid mai drwy fy ethol i fel arweinydd newydd bydd modd creu llwybr clir a chredadwy tuag at annibyniaeth Gymraeg."
Mae disgwyl i Blaid Cymru gyhoeddi enillydd yr etholiad ar 29 Medi, wythnos cyn cynhadledd y blaid yn yr Hydref.


description: Bron i 15,000 o gleifion yng Nghymru wedi gorfod symud at feddyg teulu newydd yn ystod 2017-18 ar ôl i'w meddygfeydd blaenorol gau.

title: Miloedd wedi gorfod cael meddyg teulu newydd y llynedd


description: Gyda dros 300,000 par o'r Drycin Manaw yn paru ar Sgomer, yr ynys yw'r "lle i fynd" os yw unrhyw un yn dymuno gwylio'r adar.

title: 'Sgomer yw'r lle i weld y Drycin Manaw'


description: Bydd AC Blaenau Gwent, Alun Davies, yn cyhoeddi ei fwriad i ymgeisio i arwain Llafur Cymru yn ddiweddarach dydd Gwener

title: Arweinyddiaeth Llafur: Alun Davies i ymgeisio


description: Dyn 64 oed wedi ei arestio ar ôl i'r heddlu gael eu galw i ymchwilio i "sylweddau" gafodd eu gadael mewn poteli.

title: Arestio dyn wedi darganfod sylwedd 'amheus' Castell Penfro


description: Vaughan Roderick, un o aelodau newydd yr Orsedd, yn dweud bod cael ei dderbyn fore Gwener yn gryn fraint.

title: Urddo aelodau newydd i'r Orsedd ddydd Gwener


description: Mae Carl Sargeant, y Gweinidog Cyfoeth Naturiol, wedi cyhoeddi y bydd £3m yn cael ei wario ar waith atal llifogydd yn Llanelwy.

title: £3m i atal llifogydd yn Llanelwy


description: Yr actores Sharon Morgan yn dweud bod angen "chwyldro" i newid y ffordd mae mamau'n cael eu gweld yn y byd theatr.

title: 'Y peth gorau oedd smalio bod dim plentyn'


description: Pryder nad oes digon o bobl yn gwirfoddoli i fod yn ynadon heddwch, yn dilyn nifer y llysoedd sydd wedi cau yng Nghymru.

title: Pryder am ddiffyg ynadon yng Nghymru ar ôl cau llysoedd


description: Trigolion pentref yng Ngwynedd yn poeni y bydd cytiau glan môr a gynigwyd gan gwmni'r anturiaethwr Bear Grylls yn "dinistrio traethau delfrydol" yr ardal.

title: Beirniadu cynlluniau i adeiladu cytiau glan môr


authors:
Geraint Thomas
Gohebydd Bbc Cymru

description: Buddsoddiadau ac atyniadau twristiaeth yn denu mwy i wario ym Merthyr Tudful, sy'n rhoi "enw da" i'r dref erbyn hyn.

title: Twf economaidd Merthyr Tudful yn 'newid delwedd' y dref


description: Mae Cymry'n dda erioed am 'barchu a chroesawu pawb', medd cadeirydd pwyllgor gwaith lleol Eisteddfod Caerdydd 2018.

title: Croeso i Eisteddfod 'wahanol a'r mwyaf agored erioed'


description: Mae'r cyngor wedi dosbarthu gwerth £22,000 mewn dirwyon i berchnogion sy'n gadael i'w cŵn

title: Mesurau arbennig cyngor Rhondda Cynon Taf i ddelio gyda baw cŵn


description: Mae Gwlad yr Haf yn sgil y fuddugoliaeth bellach yn mynd i rownd gogynderfynol y bencampwriaeth

title: T20: Morgannwg yn colli yn erbyn Gwlad yr Haf

maintext:
Image copyright Rex Features
Colli fu hanes tîm criced Morgannwg wedi gêm ddiweddaraf y T20 Vitality Blast yn Cooper Associates County Ground nos Sul, gyda Gwlad yr Haf yn ennill gyda 29 rhediad.
210 am wyth oedd sgôr Gwlad yr Haf, tra bod Morgannwg ar ei hôl hi gyda 181 am naw.
Yn sgil y fuddugoliaeth, mae Gwlad yr Haf wedi cyrraedd rownd gogynderfynol y bencampwriaeth.
Fodd bynnag, mae lle yn yr wyth olaf dal o fewn cyrraedd Morgannwg os fedrant sicrhau buddugoliaeth dros Sussex yn Hove.


description: Cadeirydd pwyllgor gwaith yr Eisteddfod yn dweud bod y brifddinas wedi dangos sut i gynnal Prifwyl heb faes traddodiadol.

title: 'Gall trefi eraill gael Eisteddfod di-faes fel Caerdydd'


description: Tri o bobl wedi cael man anafiadau ar ôl i awyren gwympo i'r ddaear ar yr A40 yn Sir Fynwy.

title: Damwain awyren: Ffordd wedi cau


description: Addewid Llywodraeth y DU i ymestyn cyllid i Gymru tan 2020 wedi lliniaru ofnau, medd Swyddfa Archwilio Cymru.

title: Ymestyn cyllid UE yn 'lliniaru' risg ariannol i Gymru


description: AS Canol Caerdydd Jenny Willot wedi ymddiswyddo fel darpar chwip y llywodraeth

title: Willot yn gadael llywodraeth


description: Rhys Ifans yn cyfaddef iddo'i chael hi'n anodd "ymdopi efo bywyd normal", cyn gwybod bod ei ffôn wedi'i hacio am naw mlynedd.

title: Rhys Ifans: Bywyd yn 'uffern' achos 'sylw hunllefus' y wasg

maintext:
Image caption Bu Garry Owen yn cyfweld â Rhys Ifans ar gyfer rhaglen arbennig i Radio Cymru
Mae un o actorion amlycaf Cymru, Rhys Ifans, wedi cyfaddef bod sylw'r wasg wedi gwneud ei fywyd yn "uffern" am gyfnod.
Dywedodd yr actor iddo gael gwybod gan yr heddlu bod papurau newydd wedi bod yn clustfeinio ar ei alwadau ffôn dros gyfnod o naw mlynedd.
Roedd Mr Ifans yn siarad mewn cyfweliad dadlennol gyda BBC Radio Cymru - cyfweliad sy'n cael ei ddarlledu ddydd Llun am 13:00.
Yn ystod y sgwrs mae'n cyffwrdd ag amryw o destunau gwahanol sy'n amgylchynu ei fywyd a'i waith, gan gynnwys ei waith fel llysgennad Shelter Cymru a'i awydd i berfformio yng Nghymru.
'Effaith enbyd'
Mae Rhys Ifans yn perfformio yng nghynhyrchiad Eugene Ionesco, Exit the King, yn Theatr Olivier yn y National, Llundain tan yr hydref.
Wrth drafod gyda Garry Owen dywedodd bod "cyfnod yn fy mywyd i lle o'n i'n ca'l sylw hunllefus gan y wasg".
"O'n i methu mynd i unman a mi nes i ddarganfod, pum mlynedd wedyn, am gyfnod o naw mlynedd mi oedd fy ffôn i'n cael ei dapio gan y Daily Mirror a News of the World," meddai.
"O'n i'n troi fyny i lefydd ac oedd 'na paparazzi yna a doedd gen i ddim syniad. Oedd hynna am gyfnod o dair, bedair blynedd.
Image caption Rhys Ifans yn serennu ar lwyfan y National Theatre yn ei sioe ddiweddaraf, 'Exit The King'
"O'dd fy mywyd i'n uffern ma' rhaid fi gyfadde' - mi gafodd o effaith enbyd arna fi'n emosiynol.
"Ma' rhywun yn trio peidio cymryd sylw o'r peth ond pan mae o ar y lefel yna mae o'n anodd iawn, iawn, iawn ymdopi efo bywyd normal."
'Celwydd noeth'
Daeth News of the World, papur newydd mwyaf poblogaidd y Deyrnas Unedig, i ben yn 2011 ar ôl honiadau o hacio ffonau symudol oedd yn ymestyn yn ôl blynyddoedd.
Ond er gwaethaf ei brofiadau personol, mae Rhys Ifans yn grediniol bod gan y wasg rôl bwysig o hyd.
"O ddeud hynna i gyd, os fysa rhaid fi ddewis rhwng rhyddid y wasg a chael poendod yn fy mywyd i am 'chydig flynyddoedd, mi fyswn i'n mynd am ryddid y wasg," meddai.
"Ond dim dyna ydy'r pwynt. Oedd be' oeddan nhw'n 'neud yn hollol anghyfreithlon ac, wrth gwrs, o'dd 99.9% o'r straeon yna'n gelwydd noeth."
Image caption Garry Owen yn holi Rhys Ifans ar set ei gynhyrchiad diweddaraf
Yn y cyfweliad gyda Garry Owen mae Rhys Ifans hefyd yn sôn am ei rôl fel Llysgennad Shelter Cymru.
Dywedodd mai un o'r rhannau mwyaf heriol iddo'i berfformio oedd drama un dyn - Protest Song - yn olrhain hanes dyn digartref o Lerpwl sy'n cysgu ar y stryd tu allan i Eglwys Gadeiriol Sant Paul yn Llundain.
Mae hefyd yn dweud yr hoffai weithio yng Nghymru eto, gan fynnu bod hynny'n "mynd i ddigwydd" rhyw ddydd.
Ac wrth sôn am berfformio yn gyffredinol mae'n disgrifio ei deimladau cyn pob sioe.
"Mae anticipation hyfryd yn y deg munud cyn camu ar y llwyfan. Wedyn mae'r rhyddhad yn palpable."
Gwrandewch ar y cyfweliad yn llawn ar iPlayer Radio neu gwrandewch yn fyw ar BBC Radio Cymru am 13:00 Ddydd Llun, 27 Awst.


description: Dwy ffrind o ardal Conwy, sy'n famau i blant sy'n dioddef o ffibrosis systig, yn galw am iddynt gael y cyffur Orkambi er mwyn ymestyn eu bywyd.

title: Galw am gyffur i ymestyn bywyd dioddefwyr ffibrosis systig


description: Pennaeth chwarel y Penrhyn ym Methesda'n dweud y gallai fod digon o waith yno am "genedlaethau" eto.

title: Digon o waith am 'genedlaethau' yn chwarel y Penrhyn


description: Dyn 35 oed o Bowys yn pledio'n ddieuog i lofruddio ei wraig Hollie Kerrell, oedd yn fam i dri o blant, ym mis Ebrill.

title: Dyn o Bowys yn pledio'n ddieuog i lofruddio ei wraig


authors:
Mari Grug
Newyddion Bbc Cymru

description: Galw ar Lywodraeth Cymru i weithredu ar frys i wella diogelwch yr A470 ger Trawsfynydd yn dilyn cyfres o farwolaethau.

title: Galw am wella diogelwch i yrwyr yr A470 ger Trawsfynydd


description: Am y tro cyntaf ers y 1950au bydd cwch fferi'n cludo teithwyr ar draws aber Afon Tywi yn Sir Gaerfyrddin.

title: Adfer hen wasanaeth fferi Afon Tywi wedi degawdau

maintext:
Image copyright Rob Bamford Image caption Mae'r gwasanaeth yn cychwyn am 16:00 ddydd Gwener
Am y tro cyntaf ers y 1950au fe fydd pobl yn gallu dal fferi i deithio ar draws aber Afon Tywi yn Sir Gaerfyrddin.
Bydd y daith gyntaf i deithwyr rhwng Glan-y-fferi a Llansteffan ar y llanw am 16:00.
Does dim angen glanfa ar gyfer y cwch tir a môr, sydd ag olwynion arbennig er mwyn ei yrru at y dŵr pan fo'r llanw yn isel.
Mae'r ddau bentref lai na milltir o'i gilydd ar draws yr aber ond mae'r daith mewn car yn 16 milltir o hyd.
Bydd y cwmni sydd wedi ailsefydlu'r gwasanaeth fferi hanesyddol, Fferïau Bae Caerfyrddin, yn cynnig teithiau "hamddenol" bob 15 munud, gan ddibynnu ar y tywydd.
Image caption Mae'r olwynion yn gwneud hi'n bosib i yrru'r cwch at y dŵr pan fo'r llanw yn isel
Mae'r fferi'n cludo hyd at 10 o deithwyr.
Cafodd y gwasanaeth ei ddatblygu ar ôl derbyn £300,000 gan Gronfa Cymunedau'r Arfordir.
Cafodd y cwch ei ail-adeiladu gan gwmni o Solfach a'i brofi ddechrau'r haf ym Mhorth Glais ger Tyddewi.
Mae ganddo ddwy injan yn debyg i gwch modur ac mae'n teithio ar gyflymder o 4 mya ar y tir.
Image copyright Casgliad y Werin Cymru Image caption Croesi aber y Tywi yn 1905
Cwch hwylio oedd yn arfer cael ei ddefnyddio cyn i'r hen wasanaeth ddod i ben yn y 1950au.
Yn ystod y 19eg Ganrif a dechrau'r 20fed Ganrif roedd y croesiad yn boblogaidd gyda thwristiaid o dde Cymru, yn enwedig yn ystod pythefnos gwyliau'r glowyr.
Bryd hynny, roedd ymwelwyr yn arfer teithio i Lan-y-fferi ar drên a chroesi'r aber i Lansteffan lle roedd yna lanfa bren.
Roedd codi glanfa newydd yn amhosib, yn ôl Rob Bamforth o gwmni Fferïau Bae Caerfyrddin, oherwydd byddai gofyn iddi fod yn 300 troedfedd (91m) o hyd, a dylunio cwch priodol oedd yr ateb.


description: Gweddw Carl Sargeant wedi dweud ei bod hi'n pryderu na fydd ymchwiliad yn datgelu'r gwir yn sgil diswyddiad y cyn-weinidog yn Llywodraeth Cymru.

title: Gweddw Sargeant yn pryderu am ymchwiliad i'w farwolaeth


description: Heddlu'r Gogledd yn arestio dros 170 o bobl am yfed a gyrru a gyrru dan ddylanwad cyffuriau yn ystod cyfnod Cwpan y Byd.

title: Arestio 170 am yrru dan ddylanwad adeg Cwpan y Byd


description: Daeth dros 400 o bobl at gronfa ddŵr Tryweryn ddydd Sadwrn i nodi hanner canrif ers boddi'r cwm.

title: Dros 400 mewn rali i gofio boddi Tryweryn


description: Dilys Price yw parasiwtydd benywaidd hynaf yn y byd, a nawr mae hi'n troi ei llaw at fodelu ar gyfer cwmni ffasiwn ryngwladol.

title: Dilys Price, Nain 86 oed, yn barasiwtydd ac yn fodel


description: Mae tri dyn wedi bod gerbron Llys y Goron i wynebu cyhuddiad o lofruddio David Gaut yn Nhredegar Newydd yn gynharach yn y mis.

title: Tredegar Newydd: Tri yn Llys y Goron


description: Comisiynydd y Gymraeg yn dweud ei bod hi'n annheg nad yw dyn o Geredigion sy'n dioddef o ddementia yn gallu cael gofal drwy'r Gymraeg.

title: Diffyg gofal dementia yn y Gymraeg 'ddim yn deg'


description: Arestio dynes ar amheuaeth o yrru'n beryglus wedi i gar daro rhwystr ffordd ger glan y môr cyn disgyn ar y creigiau islaw.

title: Gwrthdrawiad Llandrillo-yn-Rhos: Arestio gyrrwr


description: Wrecsam yn ildio gôl hwyr yn erbyn Bromley, ond yn parhau ar frig tabl y Gynghrair Genedlaethol.

title: Y Gynghrair Genedlaethol: Wrecsam 2-2 Bromley


description: Cerdd Gymraeg gan fardd cenedlaethol Cymru, Ifor ap Glyn, i'w weld ar dŵr Big Ben ar Ddydd y Cofio.

title: Cerdd rhyfel Gymraeg Ifor ap Glyn ar dŵr yn Llundain


description: Meg Escott, sy'n ofalwr ifanc, yn dweud y bydd Senedd Ieuenctid Cymru yn golygu na fydd yn rhaid i bobl ifanc "fod yn dawel" am wleidyddiaeth mwyach.

title: Senedd Ieuenctid: 'Pobl ifanc ddim angen bod yn dawel'


authors:
James Williams
Gohebydd Brexit Bbc Cymru

description: Mae rhai o Gymry Gibraltar wedi lleisio eu pryder ynglŷn â dyfodol yr ynys gyda Brexit ar y gorwel.

title: Pryder Cymry Gibraltar am ddyfodol yr ynys wedi Brexit

maintext:
'Pysgod a Sglodion Prydeinig', Jac yr Undeb wedi ei haddurno gyda lluniau o Harry a Meghan, blychau post a bocsys ffôn coch.
Croeso i Gibraltar - rhan o'r Deyrnas Unedig ger rhanbarth Andalucia yn ne Sbaen.
Mae'n diriogaeth sydd wedi bod mewn dwylo Prydeinig ers dros 300 mlynedd.
"Mae Gibraltariaid yn unigryw iawn. Maen nhw'n Brydeinig iawn. Mewn gwirionedd, mae llawer yn dweud bod nhw'n fwy Prydeinig na llawer o'r tir mawr. Maen nhw'n ei deimlo'n fwy." Dyna eiriau un sy'n byw yno ar ôl symud o Gymru.
Image caption Mae rhai golygfeydd Prydeinig iawn ar yr ynys
Yn enwog fel cartref i oddeutu 300 o fwncïod macaque Barbary, mae 'Y Graig' hefyd yn gartref i tua 30,000 o bobl, gan gynnwys Eleri Surrey, sy'n wreiddiol o Gwm Nedd.
Mae hi wedi byw yn Gibraltar ers 1989, ac roedd yn un o'r bron 96% o bobl yno a bleidleisiodd yn erbyn Brexit yn y refferendwm ddwy flynedd yn ôl.
Roedd y profiad o gau'r ffin gyda Sbaen rhwng 1969 a 1985 wedi dylanwadu'n fawr ar sicrhau'r mwyafrif anferthol hynny.
Ail-agorwyd y ffin fel rhan o drafodaethau Sbaen i ymuno â'r Gymuned Economaidd Ewropeaidd fel yr oedd hi ar y pryd, felly mewn sawl ffordd mae pobl Gibraltar yn gweld Brwsel fel wrthglawdd yn erbyn ei chymdogion, sy'n parhau i hawlio sofraniaeth dros y diriogaeth.
Felly, mae rhai ar y penrhyn yn poeni y gallai ymadawiad y DU a Gibraltar o'r Undeb Ewropeaidd arwain at argyfwng dirfodol.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Mae Eleri Surrey, sy'n byw yn Gibraltar, yn credu bydd y ffin 'yn anodd tu hwnt'
Angen mwy na geiriau
Gyda thua 99% o bobl Gibraltar wedi pleidleisio yn 2002 yn erbyn rheolaeth ar y cyd rhwng y DU a Sbaen, ydyn nhw'n poeni am y dyfodol ar ôl Brexit?
"Ydyn, i raddau," meddai Eleri.
"Efallai nid ydyn ni'n poeni cymaint ag oedden ni'n dilyn y bleidlais Brexit. Ond rydyn ni mor agos nawr. Dim ond ychydig dros chwe mis cyn Brexit.
"Mae'n mynd yn dynn ac mae angen gwneud penderfyniadau, mae angen cymryd camau, ac mae angen ychydig yn fwy arnom na geiriau o Loegr yn dweud wrthym 'ie, byddwn yn gofalu amdanoch chi'. Profwch hynny," ychwanegodd.
Image caption Mae William George yn byw yn Sbaen ond yn teithio i Gibraltar ar gyfer ei waith
Yn wreiddiol o Bont-y-pŵl mae William George, sy'n 50 oed, yn un o'r 10,000 o bobl sy'n byw ar dir mawr Sbaen, sy'n teithio'n ddyddiol i weithio yn Gibraltar.
Er ei fod ef a'i deulu wedi byw i fyny arfordir Sbaen yn nhref Estepona ers tua degawd, mae'n gwneud y daith 45 munud i weithio i gwmni recriwtio ar 'Y Graig'.
"Yn y dyddiau cynnar, roedd yna giwiau o bryd i'w gilydd. Nid yw wedi bod fel hynny ers peth amser. Maent wedi rhoi system newydd yno," meddai.
Yn wahanol i'r DU, nid yw Gibraltar yn rhan o undeb dollau'r Undeb Ewropeaidd felly mae swyddogion yn atal lorïau ac ati ar y ffin â Sbaen ac mae'r awdurdodau ym Madrid wedi cau'r ffin o bryd i'w gilydd.
Testun 'pryder mawr'
Mae'r hyn fydd yn digwydd i'r ffin yn dilyn Brexit o bryder mawr i drigolion ar y naill ochr i'r llall.
"Mae y gweithlu hwnnw sy'n dod o Sbaen a'r trefi lleol ar Gibraltar ac mae'r llefydd hynny hefyd angen y gwaith yn Gibraltar," meddai William.
"Felly, rwy'n credu bod nhw'n bendant yn dymuno cyrraedd cytundeb. Fe fyddai'n gwneud lles i'r ddwy ochr."
Image caption Mae'r unig ffyrdd i fewn ac allan o Gibraltar yn croesi drwy ganol rhedfa maes awyr yr ynys
Rownd y gornel o swyddfa William mae prif Sgwâr Casemates, lle rydw i'n dod ar draws llu o dwristiaid sydd newydd lanio o'r cwch am y dydd.
Mae Phil Brace a'i deulu, sy'n dod o'r Pîl yn ardal Pen-y-bont ar Ogwr, ymysg y dorf ar ôl iddyn nhw deithio am ddeuddydd o Southampton.
"Mae'n braf cael yr ardal hon y tu allan i'r DU, sy'n perthyn i ni, ond rwy'n credu bod y Gibraltariaid yn gweld eu hunan fel bod yn rhan o'r DU ac nid yn Sbaeneg" meddai.
"Rwy'n credu ei bod hi'n braf i ni gefnogi hynny ac mewn gwirionedd, i ddal ati."
Ond nid yw aelod arall o'r teulu mor sicr.
"Mae'r bobl am aros yn Brydeinig. Ond mae'n ymddangos yn rhyfedd iawn oherwydd dim ond ar draws y ffordd mae Sbaen, ac mae'n ymddangos yn rhyfedd, ond dyna ni. "
Mae beth sy'n ymddangos yn od i rai yn ffordd o fyw i bobl Gibraltar.
A beth bynnag ddigwyddith gyda Brexit, maen nhw'n benderfynol y bydd hynny'n parhau.


description: Ffyrdd ar gau yng nghanol Caerdydd wrth i barêd gael ei gynnal fel rhan o dathliadau Pride Cymru yn y brifddinas.

title: Ffyrdd ar gau i ddathlu Pride Cymru yng Nghaerdydd


description: Llywydd Llys yr Eisteddfod, Eifion Lloyd Jones, yn disgrifio ei sylwadau fel rhai "chwareus" a gafodd eu camddeall yn llwyr.

title: Pobl wedi 'camddeall' sylwadau yn ôl Eifion Lloyd Jones


description: Llywodraeth Cymru i wario £5m ar uwchraddio 39 o bontydd Cymru sy'n "is na'r safon", yn dilyn y trychineb diweddar yn Genoa.

title: Llywodraeth Cymru i wario £5m ar uwchraddio pontydd


description: Tri dyn yn y ddalfa wedi'u hymddangosiad llys cyntaf ar ôl cael eu cyhuddo o lofruddio dyn 54 oed yn Nhredegar Newydd.

title: Llofruddiaeth Tredegar Newydd: Cadw tri yn y ddalfa


description: Neil Sinclair sy'n dweud hanes Tiger Bay, cymuned amlddiwylliant gyntaf Cymru

title: 'Y byd i gyd yn Tiger Bay'

maintext:
Image caption Byddai Cymraeg yn un o'r nifer o ieithoedd oedd i'w chlywed ar Sgwâr Loudoun, calon yr hen Diger Bay
Wrth i fae Caerdydd groesawi'r Eisteddfod Genedlaethol, un o drigolion yr ardal, yr awdur Neil Sinclair, sy'n egluro sut daeth yn gartref i gymuned amlddiwylliant gyntaf ac enwocaf Cymru.
Tua 1811, pentref bach oedd Caerdydd ger Caerffili gyda llai na 2,000 o bobl yn byw ynddo. Ond yn y 1830au cynnar, fe benderfynodd Ardalydd Bute, John Crichton Suart, adeiladu dociau mawr yno.
Image copyright Neil Sinclair Un ohonyn nhw [y bobl oedd yn siarad Cymraeg] oedd Helen Margaret Lewis, mam fy nhad er enghraifft. Neil Sinclair, Hanesydd o Tiger Bay
Ar ôl y Gwyddelod, y bobl gyntaf i gyrraedd a setlo yma oedd morwyr Tsieineaidd. Yn fuan, fe gyrhaeddodd pobl o bedwar ban byd ar eu holau. Mewn gwirionedd, fe allech chi weld y byd cyfan o fewn un filltir sgwâr yn yr hen Fae Teigr.
Y Gymraeg yn Sgwâr Loudoun
Ar droad yr Ugeinfed Ganrif, roedd llawer o bobl yn ein cymuned ni yn siarad mwy na 57 iaith wahanol ar ein strydoedd, gan gynnwys pobl oedd yn siarad Cymraeg. Un ohonyn nhw oedd Helen Margaret Lewis, mam fy nhad er enghraifft.
Ar gyfer Cymry Cymraeg yn wir, roedd pedair eglwys yn yr ardal. Fe gafodd y Parchedig Maxwell Evans ei eni yn Sgwâr Loudoun hefyd ar ôl dechrau'r ugeinfed ganrif. Roedd a'i deulu yn aelod o gapel yn y sgwâr o'r enw Bethania. Fe ddywedodd e wrtha i nad oedd e'n siarad Saesneg o gwbl tra'i fod e'n byw yn y Sgwâr tan oedd e'n 11 oed! Mae'n debyg bod pobl wedi anghofio'r hanes 'ma.
Yn anffodus, bu farw'r iaith gyda'i phobl fel y gwnaeth llawer o ieithoedd eraill. Dim ond Saesneg, Arabeg a Somalieg sy'n dal i gael eu siarad ar y strydoedd heddiw.
Hefyd o ddiddordeb:
Image caption Plant Arabaidd ger eu mosg dros dro yn Nhre-biwt wedi'r bomio yn 1942
Terfysgoedd
Wrth gwrs, yr adeg honno doedd dim croeso cynnes ymhobman yn y pentref i fewnfudwyr bob amser. Pan geisiodd y Tsieineaid symud o Fae Teigr i fyw y tu allan er enghraifft, cafwyd gwrthwynebiadau mawr, ac yn 1911 fe gafodd y Tsieineaid eu gyrru o'u cartrefi yn ystod y terfysgoedd yn eu herbyn a'u gorfodi nôl i Fae Teigr.
Sam On Yen, tŷ bwyta enwog Mr Wing ar Stryd Bute oedd y tŷ bwyta Tsieineaidd cyntaf yng Nghymru!
Yn anffodus, fe ddigwyddodd yr un peth hefyd yn erbyn pobl Affro-Caribïaidd, Affricanaidd, Affro-Celtaidd a phobl croenddu eraill. Fe ymosododd mil o ddynion gwyn ar gartref rhieni fy fam yn Grangetown yn ystod y terfysg hiliol yn 1919. Dyna pam y prynodd ei thad dŷ bychan iddi ym Mae Teigr ble amddiffynnodd y bobl i gyd eu hunain yn erbyn y terfysgwyr.
Cytgord o fewn y gymuned
Ond y tu mewn i Fae Teigr doedd y problemau hiliol 'ma ddim yn bodoli. A dweud y gwir, cymuned o forwyr a gweithwyr dociau oedd hi ond, er hynny, nid oedd yn berffaith. Fe gawson ni ein problemau ni fel unrhyw gymuned arall o weithwyr. Ond, ar y cyfan, roedd yn lle da iawn, lle ardderchog i blant gael eu magu.
Image copyright Elin Dawes Image caption Mae'r cerflun yma ym Mae Caerdydd yn deyrnged i'r rhai fewnfudodd yno
Cymdeithas go iawn oedd Bae Teigr o bobl â chefndiroedd gwahanol oedd yn byw gyda'i gilydd. Man lle gallai pobl o bob lliw a llun fyw gyda'i gilydd mewn cytgord ethnig ac heb drafferth ethnig rhwng ei phobl wahanol - sef pobl Groegaidd, Sbaenaidd, Portiwgeaidd, Norwyaidd, Arabaidd, Indiaidd, Somalaidd ac ati yn ogystal â phobl Affro-Caribïaidd ac Affricanaidd yn gyffredinol.
Er bod morwyr o bedwar ban byd yn cael eu croesawu'n gynnes fan hyn, ar y llaw arall, roedd pobl uwchben y rheilffordd yng Nghaerdydd y tu allan i'r gymuned yn meddwl mai lle ofnadwy oedd e. Ond dylai pobl Caerdydd a phobl Cymru ddim anghofio bod llawer o forwyr du ac Affro-Celtaidd o Fae Teigr a'r dociau'n cael eu lladd ar eu rhan nhw yn y ddau ryfel byd.
Cyffro'r tafarndai
Flynyddoedd yn ôl, yn ogystal â'r Mosg Moslemaidd cyntaf yng Nghymru a lleoedd o addoliad eraill yn y gymuned roedd mwy na 90 o dafarndai gwahanol yn yr ardal.
Image caption Clwb nos The Haven yn ardal dociau Caerdydd
Roedd tafarn ar bob cornel yn y dyddiau hynny. Ond heddiw does dim un o gwbl ym Mae Teigr. I lawr y dociau dim ond dyrnaid sydd yma heddiw, felly dydy'r ardal ddim mor gyffrous ag y byddai pan oedd lleoedd fel The Adelphi, The Freemasons, The Cornish Mount a'r Westgate mewn bodolaeth, heb sôn am y clybiau nos: The North Star, The Casablanca, The Top Floor Club, The Haven, The Casino, The Colony, The Stork Club ac y blaen.
Ac ar ôl yr amserau da, roedd y Bombay, tŷ bwyta Indiaidd Nessar Ali, y cyntaf yng Nghymru, yn lle i fynd i fwyta.
Image caption Stryd yn Tiger Bay
Cymuned groesawus
Yn flaenaf oll, cymuned amlddiwylliannol gynharaf Cymru oedd Bae Teigr ble ges i 'ngeni. A dweud y gwir, 'dw i'n ymfalchïo fy mod wedi cael fy magu yn y lle unigryw yma. Mae'r gymuned yn hynod o groesawus ac mae'n lle rhyfeddol, yn enwedig i fewnfudwyr i Gymru.
Image copyright Simon Campbell Image caption Carnifal Tre-biwt 1993
Mae Neil Sinclair yn awdur nifer o lyfrau gan gynnwys The Tiger Bay Story; The Cardiff Bay Experience ac Endangered Tiger.Mae'r darn yma'n addasiad o ddarn a ysgrifennodd yn wreiddiol yn 2010 i wefan Hanes BBC Cymru.
Hefyd o ddiddordeb:


description: Teulu o Gasnewydd yn apelio ar fwy o bobl i gofrestru i roi mêr esgyrn, yn y gobaith o achub bywyd eu bachgen chwech oed.

title: Apêl am roddwr mêr esgyrn i fachgen chwech oed


description: Mam dynes a fu farw wedi i ddau yrrwr arall rasio'i gilydd yn gobeithio rhybuddio pobl ifanc am beryglon gyrru "diofal, hunanol".

title: Neges mam i bobl ifanc am beryglon 'gyrru hunanol'


description: Manon Steffan Ros yn ennill y Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd 2018.

maintext:
Manon Steffan Ros sydd wedi ennill y Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd 2018.
Roedd na 14 o ymgeiswyr yn y gystadleuaeth, a'r testun eleni oedd cyfrol o ryddiaith greadigol heb fod dros 40,000 o eiriau ar y testun 'Ynni'. Y beirniaid oedd Sonia Edwards, Menna Baines a Manon Rhys.
Ganwyd a magwyd Manon Steffan Ros yn Rhiwlas, Dyffryn Ogwen, a chafodd ei haddysg yn Ysgol Rhiwlas ac Ysgol Dyffryn Ogwen. Bu'n gweithio fel actores gyda chwmnïau theatr Y Frân Wen a Bara Caws am rai blynyddoedd. Bellach mae'n ddramodydd, yn sgriptwraig, ac yn diwtor ysgrifennu creadigol.
Mae hi'n yn byw yn Nhywyn, Bro Dysynni, gyda'i meibion, Efan a Ger.
Cyflwynwyd y Fedal a'r wobr ariannol o £750 gan Ysgol Gyfun Gymraeg Plasmawr, Caerdydd.
Teimlad 'arallfydol'
Yn dilyn y seremoni, dywedodd Manon Steffan Ros wrth Cymru Fyw fod ennill y fedal yn brofiad "anhygoel".
"O'n i'm yn teimlo'n nerfus o gwbl, ond wedyn unwaith nes i godi ar fy nhraed, nes i ddifaru gwisgo high heels - o'n i'n crynu i gyd. Mae'n deimlad mor od, arallfydol, fatha breuddwyd."
Ac roedd yn brofiad gwahanol, meddai, i ennill y Fedal Ddrama yn y brifwyl rai blynyddoedd yn ôl: "Pan nes i ennill y fedal ddrama, roedd o'n digwydd yn Theatr y Maes ac roedd o'n beth lot llai rhywsut.
"Mae'r Fedal Ddrama wedi ennill ei phlwy bellach a lot mwy o ffys, ond mae'n wahanol iawn."
Ynni oedd testun y gystadleuaeth, a phryderon personol Manon am ynni niwclear oedd symbyliad Llyfr Glas Nebo, meddai.
"Mae'n ôl-apocolyptaidd mewn ffordd. Beth sy'n digwydd pan mae cymdeithas yn chwalu ar ôl damwain Wylfa, a sut mae rhywun yn goroesi. Ro'n i'n teimlo'r angen i sgwennu amdano fo a sut basa pobl go iawn yn ymdopi efo'r problemau."
Mae Manon wrthi'n ysgrifennu sioe ddrama i'r Fran Wen ar gyfer plant, ac mae gan yr awdures gynhyrchiol nofel arall ar ei hanner.
Image caption Dywedodd Sonia Edwards ei bod wedi ei dal yng ngwe dryloyw, fregus o'r dechrau i ddiwedd y gyfrol
Wrth draddodi'r feirniadaeth o'r llwyfan ar ran ei chyd-feirniaid, dywedodd Sonia Edwards, enillydd y Fedal yn Eisteddfod Genedlaethol Ynys Môn y llynedd: "Hoffwn ddiolch i awduron y cyfansoddiadau a ddaeth i law am ymddiried eu gwaith ynom. Yng ngeiriau Manon, 'mae cyflawni tasg fel hon yn gofyn am ymroddiad, stamina a dyfalbarhad.' A rhaid cytuno hefyd â Menna nad ydi'r testun 'Ynni' chwaith mo'r hawsaf i ymateb iddo'n greadigol.
Wrth sôn am y gyfrol fuddugol, 'Llyfr Glas Nebo' gan Aleloia, dywedodd: "Weithiau, mewn ras fawr nodedig, mae yna geffyl diarth yn ymddangos o nunlle ac yn pasio pawb o'r ochr allan. Mae o'n ei osod ei hun ar y blaen ac yn aros yno hyd y diwedd, tra bod y gweddill yn mesur eu camau tu ôl iddo. Mae profi cyffro fel hyn yn peri i ias eich cerdded.
"Daeth gwaith Aleloia o ganol y pentwr cyfansoddiadau a'i osod ei hun ar y blaen. Fedrwn i ddim rhoi'r gorau i ddarllen y nofel hon ac es i drwyddi ar un eisteddiad. A doeddwn i ddim isio iddi orffen. Ond erbyn meddwl, doedd hynny ddim yn ormod o loes, oherwydd mi arhosodd hefo fi'n hir. Dyna'r argraff a gafodd ar fy nghyd-feirniaid yn ogystal".
"Cawsom ein dal yng ngwe dryloyw, fregus Aleloia o'r dechrau i'r diwedd a thu hwnt. A dyna gamp gwir lenor. Mae'r darlun a gawn o ran o ogledd Cymru yn sgil ffrwydriad niwclear trwy lygaid bachgen a'i fam yn ysgubol. Nid oherwydd y wybodaeth wyddonol a gawn.
"Nid oherwydd fod yma iaith aruchel. Ond oherwydd fod yma anwyldeb a thynerwch a realiti noeth a cholled a dioddefaint mewn iaith sy'n perthyn i ni i gyd. Ac oherwydd fod yr awdur hwn yn llenor wrth reddf.
'Perl'
Ychwanegodd Sonia Edwards: "Dywed Menna Baines fod yma 'ysgrifennwr greddfol, sicr ei gyffyrddiad.' Ac meddai Manon Rhys: 'Gafaelodd y nofel hon ynof o'r frawddeg gyntaf.' Dwi wedi sôn heddiw am grynhoi.
"Tasai rhaid crynhoi'r feirniadaeth ar y gwaith hwn i un gair mi ddywedwn i: perl.
"Mae Aleloia bellach yn swnio'n debyg iawn i 'haleliwia'! Ewch ar garlam i'w anrhydeddu â Medal Ryddiaith Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd 2018 a rhowch iddo bob clod a berthyn iddi."
Enillodd Manon Steffan Ros y Fedal Ddrama yn Eisteddfodau Cenedlaethol 2005 a 2006, ac mae hi wedi ysgrifennu amryw o nofelau. Enillodd Wobr Tir na n-Og am lenyddiaeth i blant dair gwaith.
Mae'n ysgrifennu colofn wythnosol o lên micro yng nghylchgrawn Golwg, ac eleni, bu'n gweithio fel awdur preswyl yng Nghastell Penrhyn.


description: Y ffigyrau diweddara yn awgrymu cynnydd bychan yn y nifer wnaeth roi'r gorau i smocio yn 2017/18 drwy ddefnyddio cynllun Llywodraeth Cymru.

title: Mwy yn rhoi'r gorau i smocio yng Nghymru


description: Gobaith y bydd teilyngdod yng nghystadleuaeth Gwobr Goffa Daniel Owen ddydd Mawrth wedi i neb fod yn deilwng y llynedd.

title: Cyflwyno Medal Daniel Owen fydd prif seremoni ddydd Mawrth

maintext:
Gwobrwyo nofelydd fydd y brif seremoni yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd ddydd Mawrth a gobeithir y bydd teilyngdod eleni wedi i'r wobr gael ei hatal yn Eisteddfod Ynys Môn y llynedd.
Yn ogystal ag ennill Medal Goffa Daniel Owen, bydd y buddugol yn ennill £5,000 - mae'r wobr yn cael ei rhoi gan CBAC i nodi pen-blwydd Cyd-bwyllgor Addysg Cymru yn 70 oed.
Mae'r gystadleuaeth yn gofyn am nofel gyda llinyn storïol cryf heb fod yn llai na 50,000 o eiriau.
Y beirniaid eleni yw Meinir Pierce Jones, Bet Jones a Gareth Miles.
Fe enillodd Bet Jones y fedal yn 2013 am ei nofel Craciau.
Doedd yna ddim teilyngdod yn y gystadleuaeth y llynedd er i'r gystadleuaeth ddenu 13 nofel - y nifer uchaf i'w derbyn yn y gystadleuaeth ers ei sefydlu.
Image caption Bethan Gwanas yn annerch y dorf gyda'i chyd feirniad Caryl Lewis
Yn ei beirniadaeth dywedodd un o'r beirniaid Bethan Gwanas: "Yn anffodus, ychydig iawn o hud y nofelydd a brofais eleni.
"Roedd yma syniadau diddorol ac ambell gymeriad hynod afaelgar, ond roedd blas drafft gyntaf ar lawer gormod o'r cyfrolau, ac er bod ysgrifennu o leiaf 50,000 o eiriau yn gofyn am waith caled, mae'r gwaith go iawn yn y caboli, y cynilo, a'r hunan-olygu."
Igam Ogam o waith Ifan Morgan Jones oedd y nofel a enillodd y wobr y tro diwethaf i'r brifwyl ymweld â Chaerdydd yn 2008.


description: Rhaglen Newyddion 9 yn deall y bydd o leiaf dau o gynghorau Cymru yn apelio yn erbyn rhai o'r safonau iaith newydd.

title: Cynghorau i apelio yn erbyn rhai safonau iaith


description: 'Canolwr y Crysau Cochion' oedd ei enw barddol

title: Jamie Roberts yn cael ei urddo i'r Orsedd


description: Iestyn Wyn o Stonewall Cymru yn dweud bod gorymdaith Pride yn gyfle i "ddathlu" ond hefyd cydnabod yr "heriau" sy'n wynebu'r gymuned LHDT.

title: Gorymdaith Pride Cymru: 'Dathlu a chydnabod heriau'


description: Prif Gwnstabl dros dro Heddlu Gogledd Cymru yn mynegi pryder am nifer cynyddol o ymosodiadau ar blismyn, gan gyfeirio yn benodol at ddifrifoldeb yr anafiadau.

title: Pryder am ymosodiadau cynyddol ar blismyn


description: Conner Jones o Gaerffili yn derbyn 30 mis o garchar am geisio cael mynediad i neuadd breswyl ei gyn-gariad, Megan Francis.

title: Carcharu dyn am stelcio ei gyn-gariad yn Aberystwyth


description: Ffigyrau'n dangos bod pobl wedi gorfod cael eu hachub o lifft diffygiol yn yr Hen Lyfrgell, Caerdydd 13 gwaith cyn iddi gael ei thrwsio.

title: Achub pobl o lifft yn Hen Lyfrgell Caerdydd 13 gwaith


description: Nifer y llefydd gwag ar gyfer swyddi doctoriaid yn y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru wedi codi dros y flwyddyn ddiwethaf.

title: Meddygon: Mwy o swyddi gwag na'r llynedd


description: Pryder bod nifer cynyddol o deuluoedd yn gwasgaru llwch anwyliaid ar lethrau'r Wyddfa gan greu niwed amgylcheddol posib.

title: 'Meddyliwch cyn gwasgaru llwch anwyliaid ar Yr Wyddfa'

maintext:
Image copyright Getty Images
Mae yna apêl ar bobl i feddwl ddwywaith cyn gwasgaru llwch eu hanwyliaid ar lethrau'r Wyddfa yn sgil pryderon bod yr arferiad yn creu niwed amgylcheddol.
Yn ôl amgylcheddwyr a swyddogion Parc Cenedlaethol Eryri mae'r mater yn un sensitif ond yn un sydd angen ei drafod oherwydd yr effaith ar y tirwedd.
Mae'r niwed wedi bod yn waeth eleni wedi cyfnod hir o dywydd sych.
"Does dim ffordd hawdd o drafod y mater," meddai swyddog mynediad Parc Cenedlaethol Eryri, Peter Rutherford, sy'n dweud bod yr arferiad hefyd yn gallu amharu ar bleser ymwelwyr eraill â'r ardal.
"Mae pobol yn ypsetio o weld y llwch a gofyn be ydi o," meddai.
"Yn sicr, 'dan ni'n cydymdeimlo.... 'dan ni jest yn gofyn i bobol ailfeddwl be' ma' nhw'n bwriadu 'neud - rhoi rhodd ar ryw achos da - rhodd at y Mountain Rescue neu at y parc, neu Bartneriaeth yr Wyddfa, plannu coeden hyd yn oed."
'Cwestiwn moesol'
Mae'r broblem yn un weledol yn ôl yr ymgynghorydd amgylcheddol, Keith Jones.
"Be' sy' 'di 'neud o'n waeth o lawer flwyddyn yma ydi pa mor sych ydi. Ar ôl gwasgaru, os 'dach chi'n cael glaw mawr, 'di o'm i'w weld.
Image copyright John Turner/Geograph Image caption Mae pryder fod yr arferiad yn newid cyfansoddiad y pridd
"Mae'n broblem lle ma' nhw'n gadael y bocsys ar ôl. Llygru 'di hynna. Dwi'n gweld hynna yn bob man.
"Mae'n gwestiwn moesol. Os ydi Yncl Wil neu rywun yn licio'r mynydd a dyna lle oedd ei fywyd o, dwi'm yn meddwl fedrwch chi byth ddeud 'na', os 'na fanno ydi'w gynefin, ei filltir sgwâr, fanno mae o isio bod.
"Ond dwi'n meddwl bod Yr Wyddfa yn rwbath gwahanol. Nid mynydd lleol ydi'r Wyddfa. Mae'r Wyddfa'n fynydd cenedlaethol."
Lefelau calsiwm
Er nad oes prawf pendant eto, mae pryder y bydd yna gynnydd mewn lefelau carbonadau calsiwm ym mhridd ardal copa'r Wyddfa, sydd ond yn rhyw erw o hyd.
Mae 'na waith ymchwil, medd Mr Jones, i lefel mwynau "yn enwedig y calsiwm sydd yn yr esgyrn a metalau trwm allan o fillings".
Image copyright Getty Images Image caption Yr Wyddfa yw mynydd uchaf Cymru
"Unrhyw beth sy'n llychlyd ac yn fach... lle ma' hwnna'n mynd? I lawr i'r cynefinoedd mwy prin sy' ar y llechweddau.
"Ond be' ydi'r ateb? Ydan ni jest yn claddu pobl a chael gwared ar fwy a mwy o dir da llawr gwlad sy'n tyfu bwyd a bob dim arall? Dwi'n meddwl ma' angen sgwrs yn fan 'na.
"Ar y funud, dwi'n meddwl mai problem weledol ydi o achos ma' pobl yn ymyrryd ar dir dy'n nhw ddim yn berchen.
"Ond hefyd i'r bobl sydd yn dilyn [unrhyw wasgariad], yn cerdded yna... dwi 'di gweld olion troed trwy'r llwch. Mae hynna'n 'neud i mi stopio a meddwl 'fyswn i isio hynna?'"


description: Alwen Rowlands o Lanrhaeadr-ym-Mochnant yn cyfarfod David Beckham

title: Beckham yn ein pentre' ni

maintext:
Nid bob nos fyddwch chi'n cyfarfod â David Beckham ar ôl i chi gyrraedd adre' o'r gwaith. Ond dyna ddigwyddodd i Alwen Rowlands ym mhentre' Llanrhaeadr-ym-Mochnant ym Mhowys nos Wener.
Image copyright Alwen Rowlands
Rwy'n byw reit drws nesa' i'r cae pêl-droed. Tua 5.30-6 o'r gloch nos Wener, ro'n i newydd ddod adre' o'r gwaith ac fe glywais i hofrennydd yn dod lawr. Roedd o mor swnllyd o'n i'n meddwl bod o'n mynd i landio wrth y tŷ.
Wnes i feddwl mai'r Air Ambulance oedd o ond pan edrychais allan trwy' ffenest y gegin, oedd o'n edrych yn posh. Wnes i feddwl af i gael nose i weld be' sy'n gyrru 'mlaen. Roedd 'ne ddau beilot yn yr hofrennydd, oedd popeth i'w weld yn gyfrinachol iawn ond doedd dim golwg o neb enwog.
Ffilmio yn Pistyll
Fe glywon ni fod David Beckham wedi bod yn Pistyll fyny'r ffordd yn ffilmio rhywbeth y diwrnod hwnnw, ac yna cyrhaeddodd ceir mawr du. Roeddan ni'n meddwl 'nid fo ydi o mae'n siŵr' ac yna fe ddaeth o allan o'r car! Roedd o'n siarad â un o'i blant ar ei ffôn. Mi roddodd ei fagia' yn yr hofrennydd ac arhosodd o gwmpas am dipyn i dynnu lluniau.
Dywedodd wrth rywun ei fod o wedi cael diwrnod neis yn Pistyll ac meddai 'it's beautiful up there'.
Image copyright Alwen Rowlands
Dwi'n meddwl oedd pawb mor star struck wnaeth neb holi lot iddo fo. Oedd 'ne lot o bobl lleol wedi methu fo, roeddan nhw wedi dod i weld yr hofrennydd ond wedi gadael cyn iddo fo gyrraedd yn y car, oeddan nhw'n gutted nad oeddan nhw wedi ei weld o!
Oedd yr hofrennydd 'di gadael tyllau ar y cae pêl-droed. Wnes i holi'r dyn sy'n gyfrifol am y cae os oedd o eisiau lluniau o David Beckham ond roedd o'n poeni mwy am y tyllau! Roeddan nhw wedi eu llenwi erbyn dydd Sadwrn ac fe wnaeth y gêm rhwng Llanrhaeadr FC a Borth United fynd yn ei flaen ac roedd popeth yn iawn. Fe wnaeth Llanrhaeadr ennill.
O'n i'n excited iawn, dim bob dydd mae David Beckham yn Llanrhaeadr-ym-Mochnant.


description: Heddlu Gogledd Cymru yn cadarnhau enw dynes fu farw ar ôl cael ei tharo gan gerbyd yn Abergele.

title: Teyrnged gan deulu dynes fu farw mewn gwrthdrawiad


description: Aelod o'r cyhoedd yn darganfod dogfennau ac adroddiadau cyfrinachol ar gael i'r cyhoedd ar wefan Cyngor Ceredigion.

title: Cyngor Ceredigion yn ymddiheuro am rannu ffeiliau cyfrinachol

maintext:
Image caption Roedd dogfennau ar y wefan yn cynnwys enwau, cyfeiriadau a chyflyrau meddygol unigolion
Mae cyngor wedi ymddiheuro ar ôl i nifer o ffeiliau ac adroddiadau cyfrinachol gael eu cyhoeddi ar eu gwefan.
Sylwyd ar y dogfennau cyfrinachol ar wefan Cyngor Ceredigion ddydd Iau diwethaf, a chafodd y cyfan eu tynnu'n syth o'r wefan erbyn y bore canlynol.
Nid dyma'r tro cyntaf i aelod o'r cyhoedd ddarganfod dogfennau â manylion personol - yn cynnwys enwau, cyfeiriadau a manylion meddygol - ar wefan y cyngor.
Yn ôl Cyngor Ceredigion mae "ymchwiliad yn cael ei gynnal a mesurau yn cael eu rhoi ar waith i wella'r system".
Roedd y dogfennau dan sylw i'w canfod fel atodiadau i bapurau cabinet y cyngor o gyfarfodydd yn 2004.
Yn eu plith, roedd adroddiadau o drafodaethau rhwng y cyngor ac Ymddiriedolaeth Cadwgan am Gastell Aberteifi, a manylion ynglŷn â phrynu darn o dir lle mae yna bellach swyddfeydd gan y cyngor a Llywodraeth Cymru.
Roedd rhai o'r dogfennau hefyd yn cynnwys manylion personol a sensitif - enwau, cyfeiriadau a chyflyrau meddygol - unigolion oedd yn byw yng Ngheredigion.
Erbyn hyn, nid oes modd gweld unrhyw ddogfennau yn bellach yn ôl na 2007 ar y wefan.
Image caption Ymhlith y dogfennau roedd trafodaethau rhwng y cyngor ac Ymddiriedolaeth Cadwgan am Gastell Aberteifi
Gwelodd James Davies, sy'n byw yn Borth ger Aberystwyth, y ffeiliau ar y wefan ddydd Iau diwethaf a chysylltu gyda swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth.
Nid dyma'r tro cyntaf i Mr Davies ddarganfod a rhoi gwybod i Gyngor Ceredigion bod dogfennau cyfrinachol ar dudalennau cyhoeddus y wefan.
Serch derbyn diolch yn wreiddiol am hysbysu'r cyngor am y dogfennau, cafodd Mr Davies ei arestio am hacio'r wefan.
Treuliodd gyfnod byr mewn cell cyn cael ei ryddhau unwaith i'r heddlu sylweddoli nad oedd wedi gwneud dim byd o'i le.
Yr un peth â 2007
Yn ôl Mr Davies: "Roedd rhai o'r ffeiliau a welais wythnos diwethaf yr un peth â'r rhai a welais yn 2007.
"Dwi'n poeni braidd bod y ffeiliau wedi bod ar gael i'r cyhoedd ers 11 mlynedd."
Dywedodd Mr Davies iddo ddod o hyd i enw a chyfeiriad dynes oedd yn cael ei chamdrin a chyfeiriad plentyn gyda phroblemau ymddygiad.
"Yn 2007, teimlais fod y cyngor yn poeni mwy y byddai 'na risg bod unigolion yn cymryd camau cyfreithiol yn eu herbyn, yn hytrach na meddwl am amddiffyn y bobl fregus dan sylw."
Dywedodd llefarydd ar ran Cyngor Ceredigion: "Hoffai'r Cyngor ymddiheuro am y gwall yma.
"Mae ymchwiliad yn parhau i mewn i'r wybodaeth eithriedig yr oedd ar gael ar-lein ac mae mesurau'n cael eu rhoi ar waith i wella'r system."
Maen nhw hefyd wedi datgan eu bod wedi cyfeirio swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth at y digwyddiad o'u gwirfodd.


description: Asiantaeth statws credyd wedi rhybuddio fod y cwmni dymchwel Cuddy yn risg uchel o ran credyd dros flwyddyn cyn iddyn nhw fynd i'r wal.

title: Cuddy yn 'risg ariannol' ers misoedd cyn mynd i'r wal


description: Cymru wedi "sefyll yn ei hunfan" wrth geisio denu ymwelwyr o dramor, medd Simon Calder, arbenigwr ar dwristiaeth.

title: Twristiaeth Cymru 'yn sefyll yn ei hunfan'


title: Cwrdd â'r arweinwyr busnes llwyddiannus yng Nghymru a ddechreuodd eu gyrfaoedd fel prentisiaid

maintext:
Get daily updates directly to your inbox + Subscribe See our privacy notice Thank you for subscribing! Could not subscribe, try again later Invalid Email
Y cogydd enwog Jamie Oliver, y dylunydd Stella McCartney a'r gweithiwr trin gwallt John Freida - fe wnaeth pob un ddefnyddio prentisiaethau fel sail i'w gyrfaoedd llwyddiannus.
Stori debyg sydd yma yng Nghymru, gyda rhai o uwch aelodau staff cwmnïau mawr Cymru hefyd yn dechrau eu gyrfaoedd fel prentisiaid. Dyma gyfle i gael sgwrs â pherchnogion busnes, arweinwyr a rheolwyr am eu profiadau, sut wnaeth prentisiaethau eu rhoi ar ben ffordd a’r cyngor y byddent yn ei roi i bobl ifanc sy’n dechrau ar y daith honno.
Steve Hughes, Prif Swyddog Gweithredol Cymdeithas Adeiladu'r Principality
Cafodd Steve Hughes raddau da yn ei Lefel A ond fel sawl un arall, dewisodd beidio â mynd i'r brifysgol. Dechreuodd brentisiaeth Cyfrifeg yn Llanelli ac yna symudodd ymlaen i gwblhau cymhwyster Sefydliad Siartredig y Cyfrifwyr Rheoli (CIMA) mewn ysgol nos.
Dywedodd: "Fe ges i fudd aruthrol o weithio gydag arweinwyr da yn y byd busnes a thrwy astudio ar yr un pryd, ro’n i’n gallu cymhwyso theori a gwaith ymarferol gyda'i gilydd.
"Fe wnes i gwrdd â phobl dda a darlithwyr ac fe ddysgais oddi wrthynt gan ddatblygu a meithrin cyfeillgarwch gref â nhw. Mae prentisiaethau’n rhywbeth rwy’n credu’n angerddol ynddyn nhw, ac mae hynny’n wir hefyd yn y Principality.
"Fy nghyngor i unrhyw un sy'n gwneud prentisiaeth yw cael ffydd ynoch chi eich hun a gosod nod i chi'ch hun. Byddwch yn uchelgeisiol, mentrwch rywfaint ac ewch i weithio mewn busnesau sy'n rhannu eich gwerthoedd ac nad ydynt yn rhoi terfynau ar yr hyn y gallwch chi ei gyflawni - rhowch nod i chi’ch hun o fod y gorau y gallwch chi fod.”
Graham Edwards, Prif Weithredwr, Wales & West Utilities
Fe wnaeth Graham Edwards gwblhau prentisiaeth mewn peirianneg strwythurol yn Llanelli ym 1970 gan fynd ymlaen i weithio i gyfres o fusnesau bach a chanolig ledled De Cymru cyn cael cyfle i fod yn rheolwr iau. Mae wedi camu ymlaen yn ei yrfa a fe bellach yw prif weithredwr un o gwmnïau mwyaf Cymru, gan oruchwylio gwaith mwy na 1,300 o weithwyr.
Dywedodd: “Mae fy mhrentisiaeth wedi dylanwadu’n fawr ar y ffordd rydw i wedi mynd ati i weithio ac ymgysylltu â phobl trwy gydol fy ngyrfa. Diolch i fy mlynyddoedd ar lawr y gwaith, dwi’n gwerthfawrogi cyfraniad pobl ar bob lefel mewn sefydliad ac mae wedi fy helpu i deimlo’n gyfforddus wrth siarad â chydweithwyr ar unrhyw lefel ar draws y busnes - boed yn yr ystafell fwrdd neu'r gweithdy.
"Mae modd olrhain fy etheg waith a’m hagwedd at arweinyddiaeth yn ôl i'm prentisiaeth a'r blynyddoedd cynnar hynny yn y byd gwaith. Yn sicr, rwy'n credu bod cael y profiad o weithio fy ffordd i fyny wedi gwneud i mi fod yn Brif Weithredwr mwy ystyriol a chytbwys.
"Mae Wales & West Utilities wedi recriwtio dros 160 o brentisiaid ers ein sefydlu yn 2005. Mae hyn yn cyfateb i dros 15% o'n gweithlu gweithredol, sy'n cynrychioli buddsoddiad sylweddol dros y cyfnod hwn.
"Fy nghyngor fyddai, os ydych chi'n meddwl y gallai prentisiaeth fod i chi - yna ewch amdani. Maen nhw’n gyfle gwych i ddatblygu gyrfa gwerth chweil a dysgu yn y byd gwaith mewn ffordd strwythuredig - gyda hyfforddiant gwych a sgiliau gwerthfawr yn y pen draw. Doedd yr ysgol ddim yn iawn i fi ar y pryd – fe wnes i adael cyn gynted ag y gallwn i yn 15 oed a rhoddodd fy mhrentisiaeth y sgiliau technegol a bywyd i mi ddatblygu fy ngyrfa gan arwain, yn y pen draw, at fy llwyddiant.”
Claire Barley, Cyfarwyddwr PRP Training
Dechreuodd Claire ei gyrfa ym 1997, fel derbynnydd prentis yn PRP Training. Aeth ymlaen wedyn i wneud cymwysterau eraill, gan gynnwys Lleoli Uwch Gweinyddu, Datblygiad Proffesiynol Parhaus a Phrentisiaeth Uwch, sy'n cyfateb i radd sylfaen neu anrhydedd, mewn Rheolaeth.
Wedi bod trwy'r broses ei hun, roedd hi’n gallu cefnogi pobl ifanc debyg ar eu taith brentisiaeth nhw. Diolch i’r profiad hwn a’r cymwysterau, roedd hi’n gallu tyfu o fewn PRP Training, lle mae hi bellach wedi bod ers dros 20 mlynedd, gyda hyn yn arwain dair blynedd yn ôl ati hi’n prynu’r cwmni gyda’i phartner busnes bellach, Matthew Roberts.
“Erbyn hyn mae gennym dîm o 26 o staff a chontract i ddarparu prentisiaethau a hyfforddeiaethau ar draws sawl rhan o Orllewin Cymru.
“Pe bai'n rhaid i mi roi air o gyngor i brentisiaid y dyfodol, byddwn yn eu hannog i weithio ochr yn ochr â chyflogwyr i gyflawni nod cyffredin. Gofalwch eich bod yn frwdfrydig ac yn awchu am yr hyn rydych chi am ei gyflawni - allwch chi ddim cael un heb y llall. Mae angen i'r cyflogwr fod yn glir ynglŷn â beth yw'r weledigaeth hefyd. Bydd mynd ati i weithio'n agos gyda'ch cyflogwr yn golygu eich bod yn ymwybodol iawn o'r sgiliau sydd eu hangen. Byddwch yn barod i ddysgu, byddwch yn barod i gael eich herio. Mewn rôl prentisiaeth, rydych chi ond yn dysgu’r hyn rydych chi’n agored iddo - gwthio’r meini prawf i'r eithaf ac edrych yn ehangach yw'r allwedd i wneud yn siŵr eich bod yn cael eich herio ddigon. "
Matthew Mortimore, Cydberchennog, The CF42 Theatre Bar yn Treorchy
Dechreuodd Matthew ar ei yrfa fel prentis ym maes Gweinyddu Busnes yn PeoplePlus Cymru ac mae wedi symud ymlaen gydol ei yrfa, gan ddod yn entrepreneur sy'n cyd-berchen The CF42 Theatre Bar yn Nhreorci. Yn ôl Matthew, rhoddodd ei brentisiaeth nid yn unig y sgiliau hanfodol iddo ar gyfer y gweithle, ond yr hyder hefyd i fynd ati i sefydlu ei fusnes ei hun.
“Fy mhrif gyngor fyddai peidio â gosod eich meddwl ar un peth a mynd ati i ymchwilio i'r holl gyfleoedd sydd ar gael i chi. Doeddwn i ddim yn gwybod beth ro’n i am ei wneud ar ôl ysgol, felly fe wnes i ystyried prentisiaeth a ches gyfle i gael cyfres o leoliadau gwaith - roeddwn i'n awyddus i gael profiad o wneud y gwaith go iawn ac i roi cynnig ar bob math o wahanol yrfaoedd.
“Fe es i’r ail filltir wrth wneud fy mhrentisiaeth ac fe wnaeth pennaeth ansawdd PeoplePlus gynnig swydd lawn amser i mi. Roedd yn gyfle gwych i mi ennill profiad ac ennill cymwysterau ar yr un pryd.
“Fe ges i gymaint o hyder wrth wneud fy mhrentisiaeth, a gyda’r sgiliau busnes newydd ro’n i wedi eu dysgu, ces yr hwb oedd ei angen i gymryd y cam nesaf a sefydlu fy musnes fy hun. Dydych chi byth yn teimlo y gallwch chi wneud hyn hyd nes eich bod chi’n ei wneud e! Fy nghyngor i unrhyw un sy'n meddwl am wneud prentisiaeth yw mynd amdani, dysgu a hogi’r holl sgiliau, gwrando ar bobl a gwneud cysylltiadau ar hyd y ffordd."
Andrew Whitcombe, Deon Dysgu Seiliedig ar Waith yng Ngholeg Caerdydd a'r Fro
Dechreuodd Andrew Whitcombe ei brentisiaeth ym 1973 ym maes Peintio ac Addurno. Defnyddiodd ei brofiad fel prentisiaeth a bellach mae ganddo’r gallu i feithrin prentisiaid ifanc i lwyddo.
"Mae prentisiaethau'n wych oherwydd eu bod yn rhoi sgiliau gwaith modern a sgiliau rhyngbersonol i chi . Mae gweithio gyda phobl hŷn a chael profiadau bywyd yn rhoi’r gallu i chi siarad â phobl o wahanol gefndiroedd. Ar ôl i chi gwblhau prentisiaeth, gallwch fynd ymlaen i wneud peth wmbreth o bethau. Fe wnes i fagu parch mawr at eraill a sgiliau cyfathrebu heb eu hail. Mae prentisiaid yn sicr yn aeddfedu'n gyflymach na'r rhai sy'n cymryd y llwybr traddodiadol. Wnes i erioed feddwl y byddwn i'n rheoli busnes gwerth miliynau o bunnoedd pan ddechreuais i fel prentis. Mae'n llwybr i waith nad yw pobl yn sylweddoli sydd ar gael. "
Am fwy o fanylion, swyddi gwag ac i wneud cais am brentisiaeth, ewch i wefan Gyrfa Cymru, http://www.gyrfacymru.com. Bydd angen i chi gofrestru ar y safle i wneud cais am swyddi gwag.


authors:
Oversetter
Ali Dini Gedi
Tips Meg

title: Dad badan oo ku dhintay diyaarad milateri oo ku dhacday Itoobiya

maintext:
Ugu yaraan 17 qof oo ay labo carruur ah ku jiraan ayaa ku geeriyooday shil diyaaradeed oo ka dhacay Itoobiya
Riix halkan Norsk
Isha warka: NTB
Diyaarad nuuca qumaatiga u kaca ah oo ay leeyihiin milateriga Itoobiya ayaa ku burburtay gobolka dowlad deegaanka Roromada, sida ay maanta shaacisay wakaalada wararka dowladda Itoobiya.
Diyaaradaan oo ka soo kacday magaalada Diridhabe ayaa la sheegay inay ku sii jeeday garoonka diyaaradaha Bishoftu oo dhanka koonfur bari kaga beegan caasimada dalkaasi ee Addis Ababa.
Illaa iyo hadda lama sheegin sababta keentay dhicitaanka diyaaradda, milateri iyo warar dheeri ah oo la xiriira diyaarada oo burburtay subaxnimadii hore ee khamiistaan.
Lik Nettavisen her og få flere ferske nyheter og friske meninger!


title: Kaniisada Katooliga oo halgan ugu jirta in caalamka laga dabarjaro ciqaabta dilka

maintext:
Bope Fransis ayaa sheegay in ciqaabta dilku ay tahay mid khilaafsan darsiyada kaniisada, ayna u halgamayaan sidii loo soo afjari lahaa adduunka oo dhan.
Riix halkan Norsk
Isha warka: NTB
Hoggaamiyaha kaniisadda kaatooliga boob Frans oo soo hadal qaaday in Kaniisadiisa habkeeda waxbaradu salka ku hayo madhabka Roman katoliga (romersk-katolske kirkenes katekisme), wuxuuna tilmaamay in haatan ay u halgami doonaan sidii loo afjari lahaa xukumada dilka ah ee caalamka.
Wuxuu sheegay in aan la akhbali karin xukunada dilka ah ee caalamka ka dhacaya waayo bay yiraahdeen waa duulaan ka dhan qofnimada iyo qiyamka qofka.
Kaniisada ayaa horey u qabtay inuu inuu sax yahay xukunka iyo fulinta ciqaabta dilka ee laga fuliyo meelaha kala duwan ee caalamka xukumadda ka dhaca qaar.
Lik Nettavisen her og få flere ferske nyheter og friske meninger!


authors:
Daniel Bissett
Image
Publicity Pic

description: A special highlights programme will be shown on S4C

title: Maes B: Bringing the stage to the screen

maintext:
Get daily updates directly to your inbox + Subscribe See our privacy notice Thank you for subscribing! Could not subscribe, try again later Invalid Email
As the National Eisteddfod returns to Cardiff, the iconic Maes B is set to return to celebrate contemporary Welsh music.
With four nights of gigs lined up with some of the most famous current Welsh bands, Maes B is the place to 'B' after dark at this year's National Eisteddfod.
Not going this year? Can't get a night off work? Or, do you feel a bit 'past' Maes B, but still want to keep an eye on the Eisteddfod's mischievous little brother?
Not to worry - we've got it covered! You can get a taste of all the Maes B action on S4C with a special highlights programme Uchafbwyntiau Maes B 2018. The DJ Elan Evans, and Garmon ab Ion of Hansh fame, will present highlights from the Maes B gigs.
As chair of Maes B, and part of the National Eisteddfod's backstage team, Garmon has a lot to say about the festival's return to the capital city…
It's been ten years since Cardiff last welcomed the National Eisteddfod. What does hosting the festival mean to Wales' capital?
A lot of people are against a 'Cardiff Eisteddfod' – but I disagree. The eisteddfod is a celebration of Welsh culture, and this is our chance to highlight the rich Welsh culture of Cardiff. I hope the eisteddfod will encourage people to do more with Welsh culture and will inspire people to learn Welsh. It's a great chance this year to attract a new audience to the Welsh Music Scene - even those who don't speak Welsh. I know a lot of non-Welsh speakers who are coming to the Maes B gigs this year.
(Image: publicity pic)
Are you looking forward to presenting from Maes B?
I'm very much looking forward to presenting the highlights show. Call me sad, but ever since I watched music shows such as Bandit on S4C when I was younger, I've always wanted to be a music presenter. I can't play an instrument… so this is one way of getting into the Welsh music scene. I'll be DJing on the Saturday night at Maes B, so I'm looking forward to that as well.
What do you think of this year's Maes B line-up?
As the eisteddfod is quite different this year, the line-up is different as well. It's important to push new material and new bands. Maes B is a stage for new acts, not a place to host the same gig year after year. With Maes B this year, we're going for a more aesthetic vibe; more than just music. Harry Hambley - or Ketnipz - one of my friends since primary school, has created a mural of his world-famous character, Bean, at Maes B this year.
Who are you most looking forward to watching?
Definitely Los Blancos. They're the ones to watch. I'm obsessed with them. The Mellt lads are great too - they're my favourite band. They're so cool - three of the coolest people I know!
And finally, any bands from any era - what would be your ideal Maes B gig?
Anweledig, Derwyddon Dr Gonzo, Genod Droog… and Radio Luxembourg (Race Horses)!
Uchafbwyntiau Maes B 2018, Friday, August 17, 9.45pm, S4C English subtitles available.
On demand: S4C Clic; BBC iPlayer and other platforms.
Maes B: O'r Llwyfan i'r Sgrin
Maes B: pinacl y Sîn Gerddorol Gymraeg. Dyma gyfle i Gymry ifanc ddod ynghyd i ddathlu, mwynhau ac ymfalchïo yng ngherddoriaeth Gymraeg gyfoes.
Ddim am gael cyfle i fynychu'r gigs eleni? Methu cael noson rydd o'ch gwaith i ddod i fwynhau? Neu, ydych chi'n teimlo ychydig yn rhy hen i fynd i Faes B eleni, ond dal eisiau profi holl helynt brawd bach drygionus yr Eisteddfod Genedlaethol?
Peidiwch â phoeni – bydd cyfle i chi gael blas o uchafbwyntiau Maes B Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd ar S4C gyda rhaglen arbennig o'r ŵyl, Uchafbwyntiau Maes B 2018.
A phwy fydd yn ein tywys? Y DJ Elan Evans ynghyd â Garmon ab Ion – un o wynebau cyfarwydd Hansh. Yn gadeirydd Maes B eleni, ac yn gweithio i'r Eisteddfod Genedlaethol, mae gan Garmon ddigon i'w ddweud am yr ŵyl yn dychwelyd i'r brifddinas…
Mae hi'n ddeng mlynedd ers i'r Eisteddfod fod yng Nghaerdydd ddiwethaf. Beth mae croesawu'r Ŵyl unwaith eto yn ei olygu i'r brifddinas?
Mae 'na lot o bobl yn erbyn cael eisteddfod yng Nghaerdydd – ond dwi'n anghytuno. Pwrpas y 'Steddfod yn y pendraw yw dathlu diwylliant Cymreig, a dyma'n cyfle i arddangos diwylliant cyfoethog Cymry Caerdydd. Dwi'n gobeithio bydd yr eisteddfod yma'n ysbrydoli pobl i ymwneud mwy â'n diwylliant Cymreig, a hyd yn oed yn ysbrydoli pobl i ddysgu Cymraeg. Mae eleni'n gyfle gwych i ddenu pobl newydd i'r Sîn Gerddoriaeth Gymraeg hefyd - hyd yn oed y rhai sydd ddim yn dod o gefndir Cymraeg. Dwi'n adnabod lot o Gymry di-Gymraeg fydd yn dod i gigs Maes B eleni.
Ti'n edrych 'mlaen at gyflwyno Maes B 2018?
Dwi'n edrych ymlaen yn ofnadwy at gael cyflwyno'r uchafbwyntiau. Bach yn sad – ond byth ers i mi wylio rhaglenni fel Bandit ar S4C yn iau, dwi wastad wedi bod eisiau bod yn gyflwynydd miwsig. Dwi'n methu chwarae offeryn, felly dyma un ffordd o fynd i mewn i'r Sîn. Mi fydda i'n DJio ym Maes B ar y nos Sadwrn hefyd, a dwi'n edrych 'mlaen yn fawr.
Beth wyt ti'n feddwl o lein-yp Maes B eleni?
Gan fod y 'Steddfod yn un gwahanol iawn eleni, mae'r lein-yp yn wahanol iawn i rai'r gorffennol. Mae hi'n bwysig rhoi llwyfan i bethau newydd. Pwrpas Maes B yw gwthio, ehangu, a rhoi platfform i bobl newydd, yn hytrach na chael yr un gigs flwyddyn ar ôl blwyddyn. Gyda Maes B Caerdydd, ni'n mynd am brofiad mwy esthetig yr ŵyl. Y profiadau gweledol; mwy na jest gig. Er enghraifft, mae Harry Hambley - neu Ketnipz - ffrind i mi ers yr ysgol gynradd, wedi creu murlun o'i gymeriad byd enwog, Bean, yn lleoliad Maes B eleni.
Pwy ti'n edrych 'mlaen at wylio fwyaf?
Los Blancos, yn bendant. Nhw yw'r ones to watch . Fi'n dwlu arnyn nhw. Ma' bois Mellt yn grêt hefyd - nhw yw'n hoff fand i. Ma' nhw mor cŵl - y tri pherson mwya' cŵl dwi'n adnabod!
Ac yn olaf: Unrhyw fand o unrhyw gyfnod – beth fyddai dy gig Maes B delfrydol di?
Anweledig, Derwyddon Dr Gonzo, Genod Droog… a Radio Luxembourg (Race Horses)!
Uchafbwyntiau Maes B 2018, nos Wener, Awst 17, 9.45pm, S4C isdeitlau Saesneg .
Ar alw: S4C Clic; BBC iPlayer a llwyfannau eraill.


authors:
Daniel Bissett
Image
Publicity Picture

description: Cegin Bryn: Yn Ffrainc sees the chef return to his culinary roots

title: Bon appetit! Bryn returns to France with the love of his life for a new S4C series

maintext:
Get daily updates directly to your inbox Subscribe See our privacy notice Thank you for subscribing! Could not subscribe, try again later Invalid Email
What would you do if one of the world’s most highly-respected chefs, Michael Reux Jr, handed you the opportunity to train in a two Michelin star restaurant in France?
Go for it, of course! And that’s exactly what Bryn Williams did back in 2001, when he was given the chance to experience life in France, working with his first love - classic French cooking.
In a new six-part series, Cegin Bryn: Yn Ffrainc that starts on S4C on Wednesday evening, August 29, Bryn returns to the roots of his culinary career. He is on a journey, searching for the best food and traditional recipes France has to offer; visiting markets, restaurants, vineyards, cafes and bars along the way.
For the past 10 years, Bryn has run and owned his own restaurant - Odette’s in Primrose Hill, London. Closer to home, in 2015, he opened a restaurant at Porth Eirias, Colwyn Bay, and more recently, on St David’s Day this year, he opened another restaurant at the famous Somerset House, London. But the training and experiences he gained working at a restaurant in Nice enriched his cooking style, which has shaped his successful career.
(Image: Publicity Picture)
“One of the things that makes French cooking so special is that there’s a story behind everything and the recipes have existed for centuries. I’m of the opinion, when you understand the story behind the work, you’ll do the job much better. This is what I love about French cooking,” says Bryn, the 41-year-old chef originally from Denbigh.
“My time working in Nice has a huge influence on me; the way of life and the food. When I worked in London, I arrived at the restaurant early in the morning, and I’d arrive home late at night. But in Nice, I would arrive at work at 9.30am, I’d have time to walk along the seaside, before working a little more. Then I would finish at 3pm and return to work again later in the evening. Also, the cooking was much lighter with more vegetables than I was used to.”
In the new series, Bryn’s journey starts in Paris with a visit to Patisserie Millet where he first worked when he came to France. He will end his journey in Nice, on the Côte d’Azur, visiting Veneux Les Sablons on the outskirts of Paris, Donzy Le National, Lyon, and Tourettes Sur Loup village along the way. He will taste the best produce, cook some fantastic recipes, and meet Welsh people who have made France their home.
“The reason everyone moves to France is for the food! My favourite thing about filming the series was the memories. It was also nice to meet Welsh people who lived out there and to hear their stories. I could relate to each of them because I have lived in France too,” says Bryn.
“If I got kicked out of the UK tomorrow, I’d definitely move straight to France!”
Cegin Bryn: Yn Ffrainc. Wednesday, August 29, 8.25pm, S4C Welsh and English subtitles.
On demand: S4C Clic, BBC iPlayer and other platforms.
Bon appetit! Mae Bryn yn ôl gyda’i gariad cynta’ yn Ffrainc
Beth fyddech chi yn ei wneud pe bai un o gogyddion mwya’r byd, Michel Roux Jr, am eich anfon i hyfforddi mewn bwyty dwy seren Michelin yn Ffrainc?
Mynd wrth gwrs! Dyna yn union wnaeth Bryn Williams nôl yn 2001, a lle y bu’n mwynhau byw am dymor yn Ffrainc, a gweithio gyda’i gariad cyntaf - sef coginio Ffrengig clasurol.
Mewn cyfres newydd chwe rhan, Cegin Bryn: Yn Ffrainc, sy’n dechrau ar S4C nos Fercher Awst 29, mae’n mynd ar drywydd bwyd a ryseitiau anhygoel a thraddodiadol o Ffrainc, gan ymweld â marchnadoedd, bwytai, gwinllannoedd, caffis a bariau ar hyd y daith.
Ers deng mlynedd bellach, mae Bryn wedi rhedeg bwyty ei hun – Odette’s ym Mryn y Briallu, Llundain. Yn nes at adref, yn 2015, fe agorodd ei fwyty ym Mhorth Eirias, Bae Colwyn, ac yn fwy diweddar, ar ddydd Gŵyl Dewi eleni, fe wnaeth agor bwyty arall yn adeilad enwog Somerset House, Llundain. Ond y profiadau a’r hyfforddiant a gafodd mewn bwyty yn Nice ar ddechrau ei yrfa sydd wedi cyfoethogi ei steil goginio, a dyma sydd wedi llunio ei yrfa a’i enw da.
(Image: Publicity Picture)
“Un o’r pethau sy’n arbennig am goginio Ffrengig ydi bod yna stori tu ôl i bopeth. Mae’r ryseitiau wedi bodoli ers canrifoedd. Dwi o’r farn, pan rwyt ti’n deall y stori, rwyt ti’n gwneud dy swydd yn well. Dyna 'dwi’n ei garu am fwyd Ffrengig - y cysondeb,” meddai Bryn Williams, y cogydd 41 oed a ddaw’n wreiddiol o Ddinbych.
“Fe wnaeth y cyfnod o weithio yn Nice ddylanwadu gymaint arna i; y ffordd o fyw a’r bwyd. Pan oni’n gweithio yn Llundain, roeddwn i’n cyrraedd y gwaith yn gynnar, ac yn cyrraedd adre’n hwyr. Ond yn Nice roeddwn i’n cyrraedd y gwaith am 9.30am, yn cael amser i gerdded ar lan y môr, cyn gweithio am dipyn bach eto. Yna, ro’n i’n gorffen am tua 3am cyn mynd yn nôl i’r gwaith yn nes ymlaen. Roedd y coginio hefyd yn lot ysgafnach ac yn defnyddio lot mwy o lysiau o’i gymharu efo be oni wedi arfer.”
Yn ei gyfres newydd ar S4C, mi fydd taith Bryn yn cychwyn ym Mharis lle bu’n gweithio yn y Patisserie Millet, ac yna’n ein tywys yr holl ffordd i Nice, ar arfordir y Côte d’Azur. Bydd hefyd yn ymweld â Veneux-Les Sablons tu allan i Baris, Donzy Le National, Lyon, a phentref Tourettes Sur Loup. Ar hyd y ffordd mae e’n profi cynnyrch gorau Ffrainc, yn coginio ryseitiau Ffrengig, ac yn cwrdd â Chymry Cymraeg sydd wedi ymgartrefu yn y wlad.
“Y rheswm mae pawb yn symud i Ffrainc yw ar gyfer y bwyd! Fy hoff beth o ffilmio’r gyfres yn sicr oedd yr atgofion. Roedd hi mor neis cyfarfod pobl o Gymru a chlywed eu straeon nhw. Bob tro, roedd yna elfen o’u straeon nhw o’n i’n gallu’n deall am fy mod i hefyd wedi byw yn Ffrainc,” meddai Bryn.
“Pe bawn i’n cael fy nghicio allan o Brydain ‘fory, i Ffrainc fydden i’n mynd!”
Cegin Bryn: Yn Ffrainc, nos Fercher, Awst 29, 8.25pm, S4C isdeitlau Cymraeg a Saesneg.
Ar alw: S4C Clic, BBC iPlayer a llwyfannau eraill.


authors:
Daniel Bissett
Image
Handout

description: New series of the Welsh rural affairs programme begins on S4C

title: Ffermio: Asking all the right questions on behalf of Welsh farmers

maintext:
Get daily updates directly to your inbox Subscribe See our privacy notice Thank you for subscribing! Could not subscribe, try again later Invalid Email
After one of the warmest summers for decades, the aftermath of the sunny weather is a major concern for our farmers across the country.
Daloni Metcalfe, Meinir Howells and Alun Elidyr will follow the farmers’ personal stories during the new series of Ffermio on S4C, as they prepare for the winter ahead.
Ffermio is the only TV series in Britain to not only cover the current agricultural issues in Wales, but it is the only series that continuously travels the country to see how our farmers are coping with change, taking risks on new ventures and celebrating their success.
Alun Elidyr, Ffermio presenter, received an award from the Farmers’ Union of Wales at the Royal Welsh Show this year for his work on Ffermio and as an ambassador for Welsh agriculture.
“After my father passed away, I turned to the Famers’ Union of Wales for support and advice on the farm’s future. Since then, the industry and the rural way of life have been very important to me for over 21 years,” says Alun, who runs the family farm in Rhydymain, near Dolgellau. “I was so pleased and proud to be appreciated by the individual farmers who are such a credit to the agricultural industry in Wales and I thank them for their support over the years.”
(Image: Handout)
Looking forward to the new series of Ffermio, Alun said; “It’s important that we’re able to have an insight into the lives of the best farmers in the country and share good practice with the nation. It’s also our responsibility to bridge the gap between town and country; these issues can affect us all, as farmers often say, ‘we all need to eat’.”
In the first programme on Monday, August 27, Alun meets another Royal Welsh Show winner - Mark Evans from Treglemais Fawr, Solva, Pembrokeshire who came first in the Clamp and Big Bale Silage competition. Meinir will hear more about the impact of the hot summer on the land and soil, Gareth Wyn Jones in his role as president of the Eglwysbach Show will take us on an insightful journey of the agricultural and horticultural show in North Wales and we’ll meet Anwen Orells and her husband at Abermule Farm in Montgomery.
Brexit continues to be a main topic of discussion as the crucial negotiations continue. Ffermio will follow all the latest developments, consultations and decisions that affect Welsh farming. Central to this is the role and contribution of the farming community itself, and their reaction to the outcome of the Welsh Government’s consultation on ‘Brexit and our land: Securing the future of Welsh farming’. It’s vital that everyone is aware that their voice matters in the discussion, Alun explains.
“It is very important that farmers know they have a role to play in the consultation. Ffermio will follow the developments throughout the series and ask the right questions to the right politicians,” added Alun.
What exactly does Brexit mean for Welsh agriculture and the impact it will have on us all? Ffermio will be there to ask all the relevant questions on our behalf.
Ffermio, Monday, August 27, 9.30pm, S4C English subtitles available.
On demand: S4C Clic, BBC iPlayer and other platforms.
Ffermio yn holi’r cwestiynau caled ar ran ffermwyr Cymru
Ar ôl un o’r cyfnodau mwyaf crasboeth ers degawdau, mae sgil-effeithiau sychder ein haf heulog yn bryder mawr i’n ffermwyr ni ar draws y wlad.
Daloni Metcalfe, Meinir Howells ac Alun Elidyr fydd yn dilyn straeon personol y ffermwyr yn ystod y gyfres newydd o Ffermio ar S4C wrth i’r ffermwyr baratoi at y gaeaf sydd o’u blaenau.
Ffermio yw’r unig gyfres ym Mhrydain sy’n dilyn nid yn unig hynt a helynt materion amaeth yng Nghymru, ond dyma’r unig gyfres sydd hefyd yn teithio’r wlad i weld sut mae ein ffermwyr yn ymdopi gyda newid, yn holi pobl sy’n cymryd risg ar fentrau newydd ac yn dathlu llwyddiannau amaethyddol ein hamaethwyr.
Yn y Sioe Frenhinol eleni, derbyniodd Alun Elidyr wobr gan Undeb Amaethwyr Cymru am ei gyfraniad i fyd amaeth yng Nghymru, fel cyflwynydd Ffermio a llysgennad i’r diwydiant.
“Yn dilyn marwolaeth fy nhad, es i at Undeb Amaethwyr Cymru am gymorth er mwyn gallu parhau â’r gwaith ar y fferm. Ers hynny mae’r diwydiant a’r ffordd o fyw wedi bod yn hollbwysig ac yn annwyl iawn i mi am dros 21 o flynyddoedd,” meddai Alun, sy’n gofalu am y fferm deuluol yn Rhydymain, ger Dolgellau. “Dwi’n falch iawn o dderbyn y wobr gan aelodau unigol yr Undeb gan fy mod i’n cael gwerthfawrogiad gan y ffermwyr ar lawr gwlad a diolchaf yn fawr iddynt am yr holl gefnogaeth ar hyd y blynyddoedd.”
(Image: Handout)
Wrth edrych ymlaen at y gyfres newydd o Ffermio, dywedodd Alun; “Y peth braf am y gyfres yw ein bod ni’n gallu dod ag arfer da y byd amaeth i sylw’r genedl. Mae’n gyfrifoldeb arnom ni i bontio rhwng gwlad a thre’ gan ein bod ni i gyd angen bwyta.”
Yn y rhaglen gyntaf, nos Lun, Awst 27, am 9.30pm, mi fydd Alun y cwrdd â phencampwr arall o’r Sioe Frenhinol eleni - Mark Evans o fferm Treglemais Fawr, Solfach a ddaeth i’r brig yng Nghystadleuaeth Byrnau Mawr Cymru Gyfan. Mi fydd Meinir yn troi ei sylw at effeithiau tywydd crasboeth yr haf ar y tir o dan draed y ffermwyr, byddwn yn dilyn Gareth Wyn Jones yn ei rôl fel Llywydd Sioe Eglwysbach ac yn cwrdd ag Anwen Orells o Abermule sy’n ffermio gyda’i gwr yn Nhrefaldwyn.
Ond, y pwnc sy’n destun trafod dwys ar hyn o bryd yw Brexit, wrth i’r trafodaethau barhau. Bydd Ffermio yn rhoi sylw cyson i’r datblygiadau, yn denu sylw at y pynciau trafod a’r penderfyniadau mawr. Yn ganolog i hyn fydd rôl amaethwyr yn y trafodaethau, drwy ymgynghoriad Llywodraeth Cymru ar ‘Brexit a’n Tir: Sicrhau Dyfodol Ffermio yng Nghymru’. Mae Alun yn dweud ei fod yn bwysig fod pawb yn ymwybodol fod ganddyn nhw lais i’w gyfrannu at y sgwrs.
“Mae’n ddifrifol bwysig fod ffermwyr ac amaethwyr yn gwybod beth yw eu rôl nhw yn yr ymgynghoriad. Bydd Ffermio yn rhoi sylw i hyn yn gyson yn y gyfres, ac yn gofyn y cwestiynau i’r gwleidyddion o bwys,” meddai Alun.
O Brexit i brinder bwyd, a materion sy’n ein heffeithio ni i gyd; tîm Ffermio fydd yno i holi’r cwestiynau mae ffermwyr Cymru am wybod yr ateb.
Ffermio, nos Lun, Awst 27, 9.30, S4C isdeitlau Saesneg .
Ar alw: S4C Clic, BBC iPlayer a llwyfannau eraill.


description: S4C will be broadcasting full coverage from August 4-11

title: Fun for all from the National Eisteddfod in Cardiff Bay

maintext:
Get daily updates directly to your inbox + Subscribe See our privacy notice Thank you for subscribing! Could not subscribe, try again later Invalid Email
It's ten years since the National Eisteddfod last visited Cardiff and with this year's open-door policy, thousands of visitors will visit the event in Cardiff Bay.
From Saturday, August 4-11, S4C will broadcast full coverage of all the daily action from the eisteddfod in live programmes and highlights produced by BBC Cymru Wales.
From the crowning of the bard to the awarding of the chair, Nia Roberts, Heledd Cynwal and the team will lead us through the best of the competitions. Iwan Griffiths will present the evening highlights programmes.
Other well-known faces will go out and about around Cardiff Bay to report from the stands and exhibitions. These include the President of this year's eisteddfod, the DJ Huw Stephens, and BBC Radio 1 and 1 Xtra Newsbeat journalist, Steffan Powell. Sean Fletcher, from the BBC's Sunday Morning Live and Songs of Praise series, will also return to Cardiff to present from the eisteddfod.
Joining them this year will be BBC global journalist, Seren Jones, who returns to her home town to present from the eisteddfod for the very first time.
"I'm looking forward to presenting from my home town, it's a great opportunity for me and I'm so proud to be part of the festival."
As Cardiff Bay welcomes thousands of new faces to the eisteddfod, Seren will be catching up with visitors from all walks of life.
"It's such an inclusive eisteddfod this year. I see more and more non-white Welsh speakers when I come home. This is a step forward and I hope the open-door policy will encourage more and more people from ethnic backgrounds to go to the Eisteddfod and start learning Welsh."
S4C's coverage from the National Eisteddfod will also include nightly round-ups from the Literary Pavilion, the Sunday Morning Service and the hymn-singing event, the Cymanfa Ganu. The live programmes will continue on Wednesday and Friday nights to cover the evening competitions and Ffion Dafis will take a look back at the week's events in a highlights programme on Sunday, August 12.
Eisteddfod Genedlaethol 2018, see S4C Schedule for full broadcast details.
On demand: s4c.cymru; BBC iPlayer and other platforms.
Llond basn o ddiwylliant i bawb o 'Steddfod y Bae eleni
Mae degawd wedi mynd heibio ers i'r Eisteddfod Genedlaethol gael ei chynnal yng Nghaerdydd ddiwethaf ond nawr mae'r Brifwyl yn ôl yn y Brifddinas. Am y tro cyntaf erioed bydd polisi drws agored heb faes caeedig gyda chyfle i bawb ymuno yn yr hwyl.
Rhwng dydd Sadwrn, Awst 4-11, bydd amserlen S4C yn llawn o raglenni o'r Eisteddfod Genedlaethol wedi eu cynhyrchu gan BBC Cymru. Bydd cyfle i ddilyn y cystadlu byw yn ystod y dydd a'r uchafbwyntiau gyda'r nos.
O'r Goron i'r Gadair, bydd Nia Roberts, Heledd Cynwal a'r tîm yn darlledu'r holl gyffro o'r Maes. Bydd Iwan Griffiths yn cyflwyno'r rhaglenni uchafbwyntiau gyda'r nos.
Yn ogystal, bydd Llywydd yr Eisteddfod eleni, y DJ Huw Stephens a'r newyddiadurwr adnabyddus, Steffan Powell o BBC Newsbeat , yn ein tywys o gwmpas y stondinau a'r arddangosfeydd. Bydd Sean Fletcher, cyflwynydd Sunday Morning Live a Songs of Praise (cynyrchiadau'r BBC), hefyd yn dod yn ôl i Gymru lle dechreuodd ei yrfa fel gohebydd Chwaraeon gyda BBC Radio Wales.
Yn ymuno â nhw bydd newyddiadurwraig BBC Global, Seren Jones, sy'n dychwelyd i'w hardal enedigol i gyflwyno o'r Eisteddfod am y tro cyntaf.
"Dwi'n edrych ymlaen at fod yn gyflwynydd yn fy ninas enedigol ac i gyflwyno am y tro cyntaf mewn lle sy'n gartref i mi. Mae'n gyfle arbennig a dwi mor falch i fod yn rhan o'r Eisteddfod," meddai.
Wrth i Fae Caerdydd groesawu miloedd o bobl i'r Eisteddfod, bydd Seren yn cwrdd ag amrywiaeth o bobl sy'n ymweld â'r Ŵyl.
"Gyda'r polisi 'di-faes' mae'n Eisteddfod mor gynhwysol eleni. Dwi'n gweld mwy a mwy o siaradwyr Cymraeg sydd ddim yn wyn, mae hwn yn gam ymlaen a gobeithio wrth gynnal Eisteddfod drws agored, bydd mwy a mwy o bobl o gefndiroedd ethnig yn dechrau siarad Cymraeg."
Bydd darllediadau S4C o'r Eisteddfod Genedlaethol hefyd yn cynnwys uchafbwyntiau nosweithiol o'r Babell Lên, Yr Oedfa ar fore Sul a'r Gymanfa Ganu. Bydd y rhaglenni byw yn parhau gyda'r nos ar gyfer y cystadlu hwyr nos Fercher a nos Wener a bydd Ffion Dafis yn bwrw golwg yn ôl dros yr wythnos mewn rhaglen uchafbwyntiau nos Sul, 12 Awst.
Eisteddfod Genedlaethol 2018, gweler amserlen S4C ar gyfer manylion darlledu llawn.
Ar Alw: s4c.cymru; BBC iPlayer a llwyfannau eraill.


description: Heddlu'r Gogledd yn rhybuddio pobl i gymryd gofal ar y ffyrdd wrth i ragor o gawodydd gaeafol ddisgyn nos Fercher.

title: Rhybudd i gymryd gofal ar ffyrdd y gogledd


description: Telerau ac Amodau Arwr Tawel Get Inspired y BBC 2018.

maintext:
Gwobr Arwr Tawel Get Inspired y BBC 2018 - Telerau ac Amodau
1. Mae unrhyw un sy'n byw yn y Deyrnas Unedig (gan gynnwys Ynysoedd y Sianel ac Ynys Manaw) sy'n 16 oed neu'n hŷn ar 1 Ionawr 2018 yn gymwys i gael ei enwebu, ac eithrio enillwyr blaenorol Gwobrau Arwr Tawel Get Inspired y BBC, gweithwyr Grŵp y BBC neu unrhyw un sy'n gysylltiedig â'r Gwobrau, ynghyd â'u perthnasau agos. Bydd angen enwebiad rhieni ar rai dan 18 oed a gaiff eu henwebu. Gellir gofyn am brawf oedran, hunaniaeth, cymhwyster a chydsyniad (lle bo hynny'n berthnasol).
2. Mae'n rhaid i'r enwebai:
(i) naill ai fod yn unigolyn neu'n ddim mwy na dau unigolyn sy'n ymwneud â'r un gweithgaredd;
(ii) helpu amaturiaid i gymryd rhan mewn gweithgaredd corfforol neu chwaraeon (a bod yn rhaid i'r gweithgaredd corfforol neu'r chwaraeon fod â chorff llywodraethol cydnabyddedig). Gweler y rhestr yma - https://sportscotland.org.uk/media/2276/uk-recognised-ngbs-and-sport-list-april-2017.pdf;
(iii) cynnig cymorth nad yw fel arfer yn rhan o'u gwaith neu fel arfer yn digwydd yn eu man gwaith;
(iv) helpu'n wirfoddol heb unrhyw wobr ariannol;
(v) peidio â bod yn gysylltiedig â sefydliad sydd â chysylltiadau crefyddol neu elusen;
(vi) haeddu Gwobr y BBC ym marn y sawl sy'n enwebu;
(vii) peidio â dwyn anfri ar y BBC (yn ôl disgresiwn y BBC); ac
(viii) wedi cydsynio i gael ei enwebu.
3. Gellir cyflwyno enwebiadau:
drwy bbc.co.uk/unsunghero, lle gellir llwytho ffurflen i lawr, ei llenwi a'i hanfon drwy e-bost i arwrtawel@bbc.co.uk.
Neu drwy bbc.co.uk/unsunghero gyda dolen i'r ffurflen ar-lein. Gallant fod yn ffeiliau ysgrifenedig, sain neu fideo.
Derbynnir enwebiadau o ddydd Mawrth 28 Awst 2018 ac mae'n rhaid eu derbyn erbyn 11.59pm (amser y DU) ddydd Sul 21 Hydref 2018 fan bellaf. Caiff pob cyflwyniad ei gyfyngu - os byddwch yn cyflwyno mwy na 2 funud o fideo neu sain dim ond y 2 funud gyntaf fydd yn cael eu hasesu. Ar gyfer cyflwyniadau ysgrifenedig (ar-lein neu wedi'u hanfon drwy e-bost) dim ond yr 800 gair cyntaf fydd yn cael eu hasesu.
4. Dim ond un enwebiad a ganiateir fesul unigolyn, a dylai fod ar ffurflen swyddogol y BBC (wedi'i llwytho i lawr neu ar-lein). Dylai pobl sy'n enwebu ddatgan unrhyw berthynas broffesiynol neu bersonol gyda'r unigolyn neu'r unigolion a enwebir.
5. Bydd y BBC yn penodi cynrychiolydd o bob un o'i 12 Rhanbarth yn Lloegr ynghyd â'r Alban, Cymru a Gogledd Iwerddon, a fydd i gyd yn llunio rhestr fer o ddim mwy na 10 enwebai ar gyfer eu panel pleidleisio rhanbarthol. Y meini prawf ar gyfer llunio'r rhestr fer fydd:
(i) Cyfraniad yr enwebai ar lawr gwlad at ei chwaraeon neu weithgaredd corfforol;
(ii) Yr effaith a gawsant ar unigolion a/neu eu cymuned leol; a
(iii) Yr aberth neu'r ymrwymiad personol.
6. Bydd paneli beirniadu rhanbarthol sy'n cynnwys staff y BBC ac aelodau nad ydynt yn aelodau o'r BBC yn cwrdd i ddewis Gwobr Arwr Tawel Get Inspired y BBC ar gyfer eu hardal eu hunain o blith y rhai sydd ar y rhestr fer ac yn seiliedig ar y meini prawf uchod. Daw'r 15 enillydd rhanbarthol yn gymwys ar gyfer Gwobr gyffredinol Arwr Tawel Get Inspired y BBC 2018.
7. Mae'n bosibl y gofynnir i'r sawl a enwebir ddatgelu manylion am gamau gweithredu troseddol a sifil cyfredol yn eu herbyn, neu a gyflwynwyd, ynghyd ag unrhyw euogfarn heb ei disbyddu. Os bydd y BBC yn gofyn am hyn, bydd yn rhaid i'r sawl a enwebir lofnodi ffurflen gydsynio adeg y datgelu. Mae'n rhaid i'r sawl a enwebir y gofynnir iddynt am yr wybodaeth hon roi gwybod i'r BBC am unrhyw newid i'r hyn a ddatgelwyd hyd at y pwynt y cyhoeddir yr enillydd. Bydd yr wybodaeth hon yn cael ei thrin yn gwbl gyfrinachol ac, fel gyda phob gwybodaeth bersonol, yn unol â Pholisi Preifatrwydd y BBC.
8. Gall y BBC gynnal gwiriadau cefndir o'r rhai a fydd ar restr fer y rownd derfynol. Os yw'r BBC yn gofyn am hyn, bydd yn rhaid i'r sawl a enwebir lofnodi ffurflen gydsynio adeg y datgelu. Bydd yr wybodaeth a ganfyddir neu a allai fod wedi ei datgelu gan yr ymgeiswyr eu hunain yn llywio'r penderfyniad o ran dewis yr enillwyr rhanbarthol a'r enillydd cyffredinol (a fydd yn ôl disgresiwn y panel beirniadu yn unig).
9. Yna, bydd panel beirniadu cenedlaethol yn cwrdd i ddewis enillydd cyffredinol o blith y 15 enillydd rhanbarthol yn seiliedig ar y meini prawf uchod, unrhyw ddogfennaeth ategol a ffilm fer gan y BBC am bob un ohonynt. Y bwriad yw y bydd y panel yn cynnwys cynrychiolwyr o'r BBC, ffigurau chwaraeon blaenllaw ac un o enillwyr blaenorol Arwr Tawel y BBC, yn dibynnu ar argaeledd. Bydd y broses feirniadu yn cael ei goruchwylio gan wiriwr annibynnol.
10. Cyhoeddir yr enillydd cyffredinol yn fyw ar raglen Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn 2018 BBC One, y bwriedir ei chynnal ddydd Sul 16 Rhagfyr. Bydd gwahoddiad i bob enillydd rhanbarthol a gwestai o'u dewis fod yn bresennol.
11. Mae penderfyniad y beirniaid ynghylch yr enillydd yn derfynol. Ni fydd unrhyw ohebu'n digwydd mewn perthynas â'r gwobrau.
12. Bydd yr enillwyr rhanbarthol yn cael tlws rhanbarthol Gwobr Arwr Tawel Get Inspired y BBC 2018 ac fe fydd yr enillydd cenedlaethol yn cael tlws cenedlaethol Gwobr Arwr Tawel Get Inspired y BBC 2018. Nid oes dewis ariannol yn lle'r wobr ac nid oes modd gwerthu na throsglwyddo'r wobr o dan unrhyw amgylchiadau.
13. Mae'n rhaid i bob enillydd gytuno i gymryd rhan mewn unrhyw gyhoeddusrwydd ar ôl cael y wobr os oes angen.
14. Mae'r BBC yn cadw'r hawl i:
(i) newid yr amseroedd agor a chau ar gyfer enwebiadau a newid dyddiad cyhoeddi'r gwobrau;
(ii) anghymwyso unrhyw enwebai sy'n torri'r rheolau neu sydd wedi gweithredu'n dwyllodrus mewn unrhyw ffordd; a/neu
(iii) canslo neu amrywio'r dyfarniadau neu unrhyw un o'r prosesau neu'r meini prawf dethol, ar unrhyw adeg, os yw o'r farn ei bod yn angenrheidiol gwneud hynny, neu os yw amgylchiadau y tu allan i'w reolaeth yn codi.
15. Ni all y BBC, ei is-gontractwyr, ei is-gwmnïau a/neu asiantaethau dderbyn unrhyw gyfrifoldeb am unrhyw fethiant neu ddiffyg technegol neu unrhyw broblem arall a allai olygu nad yw enwebiad yn cael ei gofrestru'n briodol.
16. Tybir y bydd y sawl sy'n enwebu a'r sawl a enwebir wedi derbyn y rheolau hyn ac wedi cytuno i ymrwymo iddynt.
HYSBYSIAD PREIFATRWYDD
Mae'ch ymddiriedaeth chi yn bwysig iawn i ni. Mae'r BBC wedi ymrwymo i ddiogelu preifatrwydd a diogelwch eich gwybodaeth bersonol chi.
Mae'n bwysig eich bod yn darllen yr hysbysiad hwn er mwyn i chi wybod sut a pham rydym yn defnyddio gwybodaeth o'r fath. Mae'r hysbysiad preifatrwydd hwn yn disgrifio sut rydym yn casglu ac yn defnyddio gwybodaeth bersonol amdanoch chi yn ystod eich perthynas â ni, ac wedi hynny, yn unol â deddfwriaeth diogelu data.
Mae rhagor o wybodaeth ar gael ym Mholisi Polisi Preifatrwydd a Chwcis y BBC. Os bydd anghysondeb rhwng y dogfennau hynny a'r hysbysiad hwn, yr hysbysiad hwn fydd yn drech. Cewch wybod mwy am eich gwybodaeth a'ch preifatrwydd yma.
Beth y byddwn yn ei gasglu a sut byddwn yn ei ddefnyddio?
Bydd y BBC yn prosesu'r wybodaeth bersonol rydych wedi'i rhoi i ni amdanoch eich hun a'r unigolyn rydych chi wedi'i enwebu am wobr. Bydd yr wybodaeth bersonol y byddwn ni'n ei chasglu yn cynnwys: eich enw, eich rhif ffôn, eich cyfeiriad e-bost a'ch cyfeiriad post; enw'r enwebai, ei rif ffôn, ei gyfeiriad e-bost a'i gyfeiriad post, yn ogystal â manylion cyswllt rhiant/gwarcheidwad yr enwebai os yw rhwng 16 a 18 oed.
Y BBC yw "rheolydd" yr wybodaeth yma. Mae hyn yn golygu mai'r BBC fydd yn penderfynu ar gyfer beth y bydd eich gwybodaeth bersonol yn cael ei defnyddio a sut y bydd yn cael ei phrosesu. Caiff y ffurflen gais ar-lein ei lletya a'i darparu gan gyflenwr trydydd parti ar ran y BBC, Monterosa.
Mae gennym fudd cyfreithlon mewn prosesu gwybodaeth bersonol pan fyddwch yn ei darparu i ni: er mwyn sicrhau ein bod yn gallu cynnal cystadleuaeth o'r fath ac ystyried yr unigolion sydd wedi cael eu henwebu ar gyfer ein gwobr Arwr Tawel Get Inspired, yn ogystal â llunio rhestr fer gychwynnol o ymgeiswyr. Rydym wedi ystyried yr effaith arnoch chi yn ofalus ac ni fyddwn yn defnyddio'ch gwybodaeth bersonol lle bo'r effaith yn gorbwyso ein buddiannau. Rydym wedi cyfyngu'r wybodaeth bersonol rydyn ni'n ei chasglu i'r wybodaeth sy'n angenrheidiol ar gyfer y gystadleuaeth hon.
Byddwn yn adolygu'r ceisiadau ac yn llunio rhestr fer gychwynnol. Byddwn yn cysylltu â'r unigolyn sydd wedi cael ei enwebu a'i riant / gwarcheidwad (os yw'r enwebai rhwng 16 a 18 oed) gan ddefnyddio'r manylion cyswllt rydych chi wedi'u darparu i ni. Os bydd yr unigolyn sydd wedi'i enwebu yn rhoi caniatâd i ni ei ystyried ar gyfer ein gwobr Arwr Tawel Get Inspired, bydd ei gais yn mynd ymlaen i'r cam nesaf.
Am ba hyd y byddwn yn cadw'ch gwybodaeth?
Os bydd yr unigolyn rydych chi'n ei enwebu yn llwyddiannus, bydd y BBC yn cadw'ch gwybodaeth chi tan 28 Hydref 2019, ac yn cadw enw a manylion cyswllt yr enillydd tan 29 Hydref 2020, wedyn bydd yr wybodaeth yn cael ei dileu gan y BBC.
Rhannu eich gwybodaeth
Byddwn yn rhannu eich gwybodaeth ag aelodau o staff y BBC. Caiff y ffurflen gais ar lein ei lletya a'i darparu gan gyflenwr trydydd parti ar ran y BBC. Os bydd eich cais yn cael ei roi ar y rhestr fer, bydd yn cael ei rannu â phanel o feirniaid.
Eich hawliau a rhagor o wybodaeth
Os oes gennych chi unrhyw gwestiynau am sut mae'r BBC yn defnyddio eich gwybodaeth bersonol, neu'n dymuno cael rhagor o wybodaeth am eich hawliau, edrychwch ar Bolisi Preifatrwydd a Chwcis y BBC. Yno hefyd, cewch ragor o wybodaeth am sut mae'r BBC yn prosesu'ch gwybodaeth a sut gallwch gysylltu â Swyddog Diogelu Data'r BBC.
Os byddwch yn cyflwyno cwyn i'r BBC am y ffordd y gwnaeth ddelio â'ch gwybodaeth bersonol, mae gennych hawl i gwyno wrth awdurdod goruchwylio. Yn y DU, yr awdurdod goruchwylio yw Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth (ICO). Gallwch gysylltu â'r Swyddfa yn: https://ico.org.uk/concerns/.


description: Trigolion yn cael eu cynghori i beidio ag yfed dŵr tap wedi i bibell ddŵr fawr dorri ddydd Sadwrn.

title: Pibell yn torri: Effaith ar 200 o dai


description: Mae dyn wedi ymddangos o flaen llys wedi ei gyhuddo o lofruddio dyn 27 oed yn Sir Caerffili.

title: Dyn yn y llys ar gyhuddiad o lofruddio Ian Davies


description: Y corff sy'n cynrychioli prifysgolion yng Nghymru wedi dweud fod y ffordd y mae myfyrwyr yng Nghymru yn cael eu hariannu yn anghynaladwy.

title: Grantiau ffioedd dysgu myfyrwyr yn 'anghynaladwy'


description: Dyn 25 oed o Ynys Môn yn cael pum mlynedd a hanner o garchar ar ôl ymosod ar ddyn arall dros ddyled o £3.24.

title: Carcharu dyn am ymosod ar gymydog dros ddyled o £3.24


description: Mick Giannasi yw Cadeirydd Ymddiriedolaeth y Gwasanaethau Ambiwlans yng Nghymru.

title: Cadeirydd newydd i Ymddiriedolaeth Gwasanaethau Ambiwlans


description: Edrych yn ôl ar ymweliad uwchgynhadledd Nato â Chasnewydd a Chaerdydd

title: Uwchgynhadledd Nato yng Nghymru


description: Galw am hybu'r Cymraeg ar lefel leol mewn ymateb i ystadegau'n dangos faint o blant sy'n siarad yr iaith ar yr aelwyd.

title: 'Dim ond gweithredu cymunedol all ddiogelu'r Gymraeg'