description: Y rapiwr Ed Holden, neu Mr Phormula, sy'n cael ei holi yr wythnos yma

title: Ateb y Galw: Y rapiwr Ed Holden

maintext:
Ed Holden, y rapiwr a'r bît-bocsiwr sy'n mynd yn ôl yr enw Mr Phormula, sy'n Ateb y Galw yr wythnos yma, wedi iddo gael ei enwebu gan Kizzy Crawford yr wythnos diwetha'.
Beth ydi dy atgof cyntaf?
Chwarae tu allan yn tŷ chwaer fi yn Gaerwen, dwi'n meddwl o'n i tua 5 oed.
Pwy oeddet ti'n ei ffansio pan yn iau?
Pamela Anderson 'de, 'nuff said.
Beth oedd y digwyddiad a gododd y mwya' o gywilydd arnat ti erioed?
Gwneud roli poli yn gymnasteg ysgol a rhwygo shorts fi... gutted.
Image caption Pwy sy'n ddrwg? Genod Genod Droog!
Pryd oedd y tro diwethaf i ti grïo?
Bwyta chillis rhy boeth blwyddyn dwytha'!
Oes gen ti unrhyw arferion drwg?
Cnoi gwinadd.
Dy hoff le yng Nghymru a pham?
Ar y ffordd fyny i Croesor (wrth ymyl lle dwi'n byw) ma' 'na fwrdd llechan mewn cae yn sbio lawr reit at Cob Port - lle anhygoel ac ysbrydol! Bwrdd llechan 'da ni'n galw fo.
Y noson orau i ti ei chael erioed?
Perfformiad Genod Droog yn Sesiwn Fawr 2007 - bangar o ddiwrnod a noson!
Disgrifia dy hun mewn tri gair
Hapus / Positif / Passion at fywyd.
Image copyright Moviestore collection Ltd / Alamy Image caption Mae Ed yn un o nifer o ffans o'r ffilm sydd wrth eu boddau â stori'r gŵr di-euog, Andy Dufresne, yn y carchar
Beth yw dy hoff lyfr neu ffilm?
The Shawshank Redemption, y ffilm o'r stori gan Stephen King - anhygoel.
Byw neu farw, gyda phwy fyddet ti'n cael diod. Pam?
ODB o Wu Tang Clan - dwi'm angen deud byd arall!
Dyweda rywbeth amdanat ti dy hun nad oes yna lawer o bobl yn ei wybod.
Dwi'n ffan o Desperate Housewives, haha!
O Archif Ateb y Galw:
Ar dy ddiwrnod olaf ar y blaned, beth fyddet ti'n ei wneud?
Hmmmmm... dim syniad.
Beth yw dy hoff gân a pham?
'Sgen i'm un rili, dyna be' sy'n grêt am fiwsig. Ma' caneuon yn adlewyrchu adegau gwahanol o dy fywyd - The Chemical Brothers - Block Rockin'Beats / Tystion - Diwrnod Braf / Prodigy - Diesel Power / SFA - Y Gwyneb Iau...
Cwrs cyntaf, prif gwrs a phwdin - beth fyddai'r dewis?
Cwrs cynta' - pâté. Prif gwrs - stecan. Pwdin - caws a bisgedi
Petaset yn gallu bod yn rhywun arall am ddiwrnod, pwy fyddai fo/hi?
Dyl Mei. Hawdd.
Image caption Mae Ed ac Aneirin wedi perfformio gyda'i gilydd gyda Genod Droog ac fel Y Diwygiad... a phob amser yn edrych yn smart!
Pwy sydd yn Ateb y Galw wythnos nesaf?
Aneirin Karadog


description: Rhaid newid neu gryfhau'r system o gosbi rhieni plant sy'n colli'r ysgol yn gyson, yn ôl adroddiad.

title: Adroddiad yn argymell cryfhau system cosbi absenoldeb

maintext:
Image copyright Getty Images
Mae angen cryfhau'r system o gosbi rhieni am absenoldeb eu plant o'r ysgol, medd adolygiad.
Mae'r adroddiad yn dangos fod cynnydd bychan yn yr achosion o blant yn cael eu tynnu o'r ysgol i fynd ar wyliau ers cyflwyno hysbysiadau cosbau penodedig yn 2013.
Mae mam o Gaerdydd wedi dweud bod y system yn anghyson, ac nad yw ysgolion o fewn un awdurdod yn gweithredu'r un fath.
Cafodd Gwerthusiad o Hysbysiadau Cosb Benodedig a roddwyd am golli'r ysgol yn rheolaidd ei gomisiynu gan Lywodraeth Cymru, sy'n dweud eu bod am ystyried y casgliadau.
1,500 cosb yng Nghaerdydd
Mae'r cosbau'n gallu cael eu rhoi am driwantiaeth, absenoldeb heb awdurdod, mynd ar wyliau heb awdurdod, neu bod yn hwyr yn gyson.
Yng Nghaerdydd y cafodd y nifer uchaf o gosbau eu rhoi yn 2015/16, sef 1,531.
Roedd Rhondda Cynon Taf wedi cyflwyno 1,063 o gosbau, 90% o'r rheiny am dynnu plant o'r ysgol i fynd ar wyliau.
Ar y pegwn arall, chafodd yr un gosb ei chyflwyno yn Nhorfaen, Sir Fynwy na Sir Gaerfyrddin.
Tra bod 90% o gosbau penodedig Rhondda Cynon Taf yn 2015/16 wedi eu rhoi am gymryd gwyliau, chafodd dim un ei rhoi am yr un rheswm ym Mro Morgannwg, Caerffili na Cheredigion.
Image caption Roedd 90% o ddirwyon Rhondda Cynon Taf yn ymwneud â thynnu plant o'r ysgol i fynd ar wyliau
Athrawon a staff awdurdodau lleol a chonsortiymau addysg lleol gafodd eu holi fel rhan o'r adroddiad, sy'n nodi fod y gostyngiad mwyaf mewn absenoldeb wedi digwydd yn ystod y ddwy flynedd cyn i Lywodraeth Cymru gyflwyno'r cosbau.
Dywedodd nifer o'r rhai atebodd yr holiadur fod y cosbau'n rhy isel i annog newid ymddygiad.
Dywedon nhw fod hyn yn arbennig o wir yn achos absenoldeb heb ganiatâd ar gyfer gwyliau yn ystod y tymor ysgol, gan fod yn well gan rai rhieni dalu dirwy o £60 o'i gymharu â phris mynd i ffwrdd yn ystod gwyliau ysgol.
Dywedodd un ymatebwr: "Yn yr ardal ddifreintiedig hon all teuluoedd ddim fforddio pris gwyliau y tu allan i'r tymor ysgol.
"Os gallan nhw, maen nhw'n cynnwys y ddirwy yn rhan o gost y gwyliau (sy'n golygu nad yw'n cael effaith o gwbl)."
Rhannodd rhai gafodd eu holi straeon am asiantaethau teithio yn talu'r ddirwy fel rhan o'r pecyn gwyliau, neu weithiwr cymdeithasol yn talu dirwy ar ran y teulu er mwyn sicrhau na fyddai'n cael effaith niweidiol ar y teulu.
Dywedodd rhai fod lle i gredu fod rhai rhieni'n peidio talu'r dirwyon am nad oedden nhw'n credu y byddai'r awdrudodau lleol yn eu herlyn.
Cyfeiriodd rhai cyfranwyr at achosion lle roedd rhieni'n "chwarae'r system" er mwyn sicrhau na fydden nhw'n cael dirwy.
Mae'r adroddiad yn nodi bod anghysonderau ar draws Cymru o ran pryd roedd dirwyon yn cael eu gosod.
'Dydy e ddim yn gyson'
Image caption Cafodd Heather Ward ddirwy am fynd â'i merch ar wyliau yn ystod y tymor ysgol
Dywedodd Heather Ward o Gaerdydd ei bod hi wedi gweld yr anghysonderau hyd yn oed o fewn yr un awdurdod.
"Es i a fy merch i sgïo am bum niwrnod a chefais fy nirwyo £60 am ei chymryd o'r ysgol," meddai.
"Fe aethon ni gyda grŵp o 11 o bobl. Roedd dau blentyn arall, yr un oed ond ysgol wahanol filltir i lawr y ffordd, chawson nhw ddim o'u dirwyo. Dydy e ddim yn gyson."
Mae'r adroddiad yn argymell cryfhau'r canllawiau neu sefydlu un polisi cenedlaethol yn hytrach na chael gwared ar ddirwyon.
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Byddwn yn ystyried y cynigion yn yr adroddiad ochr yn ochr â thystiolaeth arall sydd wedi ei gasglu fel rhan o'n hadolygiad ehangach i'n polisi presenoldeb yng Nghymru."

fasttext_language: cy


description: Gwyliwch yr uchafbwyntiau wrth i dîm ifanc Cymru hawlio gêm gyfartal ddi-sgôr yn erbyn Mecsico yn stadiwm Rose Bowl yn Califfornia.

title: Uchafbwyntiau: Mecsico 0-0 Cymru


description: Matthew Hedges o Ferthyr yn trafod ei yrfa a'i fywyd yn Paraguay

title: Y Cymro sy'n Llysgennad yn Paraguay


description: Myfyrwyr Abertawe i gynnal pleidlais ar gyflogi swyddog Cymraeg llawn amser

title: Cefnogi refferendwm swyddog Cymraeg


description: Clwb golff yn gwahardd aelod am fis dros sylwadau i'r wasg a'r cyfryngau ynghylch hawl merched i gystadlu.

title: Gwahardd golffiwr am wneud sylwadau ar y cyfryngau


description: Y Cymro Mark Williams yn ennill Pencampwriaeth Snwcer y Byd am y tryydd tro yn ei yrfa ar ôl trechu John Higgins yn y rownd derfynol.

title: Mark Williams yn ennill Pencampwriaeth Snwcer y byd


description: Morgannwg yn sicrhau mantais ar ddiwedd y batiad cyntaf yn y gêm ym Mhencampwriaeth y Siroedd ym Mae Colwyn yn erbyn Sir Gaerhirfryn.

title: Morgannwg â'r fantais


description: Arweinydd Cyngor Conwy, Gareth Jones, yn awgrymu y gallai adael Plaid Cymru yn sgil ffrae am gabinet newydd y sir.

title: Ffrae Cyngor Conwy: Arweinydd sir i adael Plaid Cymru?


description: Arolygwyr yn dweud fod angen "gwelliannau sylweddol" i wasanaethau gofal oedolion ym Mhowys.

title: Gwasanaethau gofal Powys 'angen gwella'


description: Tîm o ferched yn dyfarnu gêm bêl-droed dynion am y tro cyntaf yng Nghymru a Lloegr mewn ffeinal cwpan yn y gogledd.

title: Tîm o ferched i ddyfarnu gêm dynion am y tro cyntaf


description: Mae'r canwr o Amlwch wedi sicrhau ei le yn rownd derfynol y sioe dalent

title: Gruffydd Wyn o Ynys Môn yn ffeinal Britain's Got Talent


description: Cafodd Fatah Warsame ei gludo i'r ysbyty wedi ymosodiad yng nghanol Lerpwl ond bu farw o'i anafiadau.

title: Dyn, 20, o Gaerdydd yn cael ei ladd yng nghanol Lerpwl


description: Nifer y bobl sy'n cael eu dal yn lawrlwytho lluniau anweddus o blant yn dyblu mewn blwyddyn, yn ôl un o brif swyddogion heddlu Cymru.

title: Nifer troseddwyr lluniau anweddus 'yn dyblu mewn 12 mis'

maintext:
Image copyright Thinkstock
Mae nifer y bobl sy'n cael eu dal yn lawrlwytho lluniau anweddus o blant wedi dyblu mewn blwyddyn, yn ôl un o brif swyddogion heddlu Cymru.
Daw hynny wrth i'r corff sy'n cynrychioli swyddogion prawf ddweud wrth BBC Wales Live fod diffyg ffyrdd effeithiol o adfer y troseddwyr hynny, a bod hynny'n peri risg i bobl ifanc.
Dros yr 18 mis diwethaf mae'r pedwar llu heddlu yng Nghymru wedi bod yn gweithredu'n llymach yn erbyn y rheiny sy'n lawrlwytho a rhannu delweddau o'r fath, dan Ymgyrch NetSafe.
"Rydyn ni wedi gweld dwywaith gymaint o arestiadau ac erlyniadau â'r flwyddyn gynt mae'n siŵr," meddai dirprwy prif gwnstabl Heddlu De Cymru, Jonathan Drake.
"Dwi'n gweld y nifer yna'n cynyddu o leiaf yn y tymor byr, ond fy mhrif neges yw bod atal yn well na gwella."
Taclo'r achosion
Fel rhan o'r ymgyrch mae'r heddlu wedi bod yn gweithio ag elusen diogelwch plant, Sefydliad Lucy Faithfull, sydd yn ôl Mr Drake yn helpu troseddwyr a throseddwyr posib i ddeall a dygymod â'u hymddygiad.
"Dwi'n meddwl bod hyn yn rhoi'r cyfle gorau posib o leihau'r math yna o droseddu," meddai.
Mae pryderon fodd bynnag fod y rheiny sydd wedi'u herlyn am edrych ar luniau anweddus yn cael eu methu wedi i Adran Gyfiawnder Llywodraeth y DU ddileu cyrsiau ar gyfer troseddwyr y llynedd.
Fe wnaeth adroddiad ganfod bod risg uwch y byddai'r unigolion hynny'n aildroseddu.
Image caption Dywedodd y Dirprwy Prif Gwnstabl Jonathan Drake fod nifer y troseddwyr o'r math yma wedi dyblu
Dywedodd llefarydd ar ran yr Adran Gyfiawnder y dylai rhaglenni triniaethau ar gyfer troseddwyr rhyw "fod yn seiliedig ar yr ymchwil diweddaraf a thystiolaeth o beth sy'n gweithio".
"Dyna pam 'dyn ni'n cyflwyno rhaglen adferiad newydd yr wythnos hon yn benodol ar gyfer y rheiny sydd wedi cyflawni troseddau rhyw ar-lein," meddai.
"Bydd hyn yn cymryd lle'r rhaglen bresennol a helpu'r rheiny sy'n rhan ohono i ddatblygu sgiliau gwell a rheoli'r risg eu bod yn aildroseddu."
Yn ôl Tania Bassett o Gymdeithas Genedlaethol Swyddogion Prawf, mae hynny wedi gadael "bwlch" o ran camau penodol posib ar gyfer unigolion sy'n lawrlwytho delweddau.
"Rydyn ni nawr yn gorfod defnyddio rhaglen troseddu rhyw fwy cyffredinol sydd ddim wir yn taclo'r pethau sy'n achosi troseddu ar y we," meddai.
"Os nad ydyn ni'n taclo'r achosion sydd wrth wraidd troseddu rhyw fe fydd pobl yn mynd ati i aildroseddu."
'Rheoli troseddwyr'
Mae BBC Wales Live wedi siarad ag un dyn sydd wedi cael ei garcharu tair gwaith am lawrlwytho a rhannu miloedd o luniau anweddus o blant.
"Mae materion o gam-drin gen i ers yn blentyn," meddai.
"Ar ôl i'r we ddod yn fwy amlwg, fe wnaeth y rheiny ddod i'r amlwg mewn pornograffi traddodiadol ac yna symud yn bellach a phellach tuag at luniau cam-drin plant."
Dywedodd ei fod yn gwybod fod plant wedi eu cam-drin, ond ei fod wedi llwyddo i "orchfygu'r meddyliau hynny".
Mae'n feirniadol o'r cyrsiau, sydd bellach wedi eu dileu, a gafodd yn y carchar ac mae bellach yn talu am gymorth gan elusen StopSO o Gil-y-Coed yn Sir Fynwy.
Image copyright PA
"Dwi ddim yma i ddweud fod angen bod yn neis i bobl sy'n cyflawni troseddau rhyw, nid dyna fy agenda," meddai.
"Maen nhw'n droseddau afiach sy'n gwneud niwed mawr i'r dioddefwyr. Ond os ydych chi'n rheoli'r troseddwr yna'n effeithiol, fe gewch chi lai o'r dioddefwyr yna."
Dywedodd Juliette Grayson, un o sylfaenwyr StopSO, nad oes digon o sylw'n cael ei roi i adfer troseddwyr rhyw.
"Am nad yw pobl yn gallu dweud, 'mam, mae gen i atyniad rhywiol od tuag at blant, allwch chi gael help i mi', 'dyn nhw ddim yn cael yr help," meddai.
"Dwi'n dweud wrth bobl weithiau sut fyddech chi'n teimlo petai eich mab chi'n dod atoch yn gofyn am help? Wrth gwrs y byddech chi am iddyn nhw gael cymorth triniaethol fel eu bod nhw'n gallu stopio - neu beidio dechrau yn y lle cyntaf."


description: Crwner yn cofnodi rheithfarn naratif yn achos merch 14 oed fu farw, gan ddweud nad oes tystiolaeth o fwlio.

title: Cwest Nyah James: 'Dim tystiolaeth o fwlio'

maintext:
Image caption Roedd teulu Nyah James, fu farw ym mis Chwefror, wedi honni ei bod yn cael ei bwlio
Mae crwner wedi penderfynu fod merch 14 oed o Abertawe wedi marw ar ôl gorddos o boenladdwyr, ond nad oedd yna ddigon o dystiolaeth i brofi ei bod wedi bwriadu lladd ei hun.
Wrth gofnodi rheithfarn naratif dywedodd y crwner nad oedd tystiolaeth o fwlio yn achos Nyah James o ardal Blaenymaes, fu farw ym mis Chwefror.
Cyn y cwest roedd teulu'r ferch, oedd yn ddisgybl yn Ysgol Bishop Gore, Abertawe wedi dweud eu bod o'r farn bod bwlio wedi bod yn ffactor.
Dywedodd y Ditectif Gwnstabl Paul Harry wrth y cwest nad oedd yr heddlu wedi dod o unrhyw dystiolaeth o gwbl o fwlio.
Ychwanegodd bod ffrindiau Miss James wedi dweud wrth yr heddlu ei bod hi wedi anafu ei hun yn y gorffennol a'i "bod yn casáu ei hunan".
Ym mis Mai, fe ymddangosodd brawd Nyah, Jordan Clements, o flaen llys am anfon negeseuon sarhaus i bedwar merch roedd o'n credu oedd yn gyfrifol am farwolaeth ei chwaer.
Fe wnaeth y dyn 20 oed bleidio'n euog i anfon negeseuon sarhaus ond dywedodd y barnwr fod marwolaeth ei chware wedi dylanwadu yn fawr ar ei ymddygiad.
Ar ôl ei marwolaeth fe wnaeth Heddlu De Cymru rybuddio pobl i ystyried yr effaith y gall negeseuon ar y cyfryngau cymdeithasol eu cael ar eraill.


description: Datgelu ar faes yr Urdd fod bachgen fu farw mewn gwrthdrawiad ffordd yn gynharach ym mis Mai wedi ennill un o'r gwobrau gwaith cartref.

title: Gwobr Eisteddfod i fachgen fu farw mewn gwrthdrawiad


description: Steffan Lewis, AC Plaid Cymru yn trafod ei frwydr â chanser y coluddyn.

title: AC yn 'lwcus i fod yn fyw' wedi diagnosis canser


description: Lowri Roberts yn esbonio sut mae'n teimlo ers iddi gael ei gwahardd rhag chwarae golff yn ei chlwb lleol.

title: 'Methu golffio' er yn talu ffioedd llawn


description: Mae Llenyddiaeth Cymru wedi cyhoeddi rhestr fer gwobr Llyfr y Flwyddyn 2018 i lyfrau Cymraeg a Saesneg.

title: Cyhoeddi rhestr fer gwobr Llyfr y Flwyddyn 2018


description: Gall tywydd garw effeithio ar rannau helaeth o Gymru ddydd Iau wrth i rybudd melyn am law gael ei gyhoeddi.

title: Rhybudd tywydd melyn am law trwm dros rannau o Gymru


description: Mae dyn 25 o'r Wyddgrug wedi ei gyhuddo o geisio llofruddio wedi ymosodiad yn siop Tesco yn yr Wyddgrug ddydd Mercher.

title: Ymosodiad Tesco: Cyhuddo dyn lleol


description: Swyddog Datblygu Brycheiniog a Maesyfed yn dweud y bydd swyddog ieuenctid hefyd yn cael ei benodi rhan amser i'r sir.

title: Yr Urdd am benodi swyddog ieuenctid yn ardal y 'steddfod


description: WWF eisiau gwaharddiad ar blastig sydd ond yn cael ei ddefnyddio unwaith erbyn 2025.

title: WWF yn galw am wahardd plastig un tro erbyn 2025


description: Huw Jones o Fwrdd Cynghorau Iechyd Cymunedol Cymru yn dweud bod effaith amseroedd aros ar unigolion yn aml yn cael ei anghofio.

title: Amseroedd aros: 'Effaith ar unigolion yn cael ei anghofio'


description: Y bowliwr Darren Stevens yn dinistrio batwyr Morgannwg gan gymryd chwe wiced wrth i'r Cymry fod allan yn llwyr am 94 rhediad.

title: Morgannwg ar ei hôl hi ar y diwrnod cyntaf yn erbyn Caint


description: Llai na'r disgwyl wedi manteisio ar gynllun gofal plant am ddim, a chynghorau wedi tanwario yn sgil y niferoedd.

title: Llai na'r disgwyl wedi cymryd gofal plant am ddim


description: Tirlithriad yn cau ffordd yng Nglyncorrwg, Cwm Afan ar ôl i 80 tunnell o goed a mwd syrthio ar y lôn.

title: 80 tunnell o goed a mwd yn cau ffordd yng Nglyncorrwg


description: Dyn oedrannus yn yr ysbyty gydag anafiadau difrifol wedi iddo gael ei daro gan drên.

title: Trên yn taro dyn ger Wrecsam


description: Annog trigolion Brechfa i adael y gwaith o ddelio â ref anghyfreithlon yn yr ardal i'r heddlu.

title: Ref anghyfreithlon Brechfa yn creu pryderon


description: Casineb a sarhad tuag at ferched mewn gwleidyddiaeth ar ei waethaf, yn ôl arweinydd Plaid Cymru Leanne Wood.

title: 'Casineb tuag at ferched ar ei waethaf' medd Leanne Wood


description: Cyngor amserol wrth i lasfyfyrwyr ddechrau yn y coleg

title: Hwyl Wythnos y Glas

maintext:
Image copyright UMCA Image caption Myfyrwyr yn joio! - Llun o archif UMCA, Aberystwyth
Mae miloedd o lasfyfyrwyr ar hyd a lled Cymru yn dechrau ar gyfnod newydd yn eu bywydau yr wythnos hon. Felly beth sydd yn eu disgwyl yn eu hwythnos gyntaf yn y Brifysgol?
Ar ei raglen ar C2, BBC Radio Cymru mae Guto Rhun wedi cael cael gair o gyngor gan fyfyrwyr yn rhai o'n sefydliadau addysg uwch am rai o uchafbwyntiau wythnos y glas a rhai o'r atyniadau tu hwnt i'r coleg:
Prifysgol Aberystwyth:
Miriam Williams ydi Llywydd UMCA, Undeb Myfyrwyr Cymraeg Aberystwyth.
Y peth gorau am astudio yn Aberystwyth?
"Y gymuned Gymraeg - falla' bod hyn yn swnio'n cheesy. Mae o'n gyfle i gymdeithasu yn Gymraeg ac mae 'na dafarndai Cymraeg a siopau Cymraeg. Mi fedrwch chi fyw eich bywyd yn gyfan gwbl trwy gyfrwng y Gymraeg yma."
Y peth gorau i'w wneud am ddim?
"Mynd i lan y môr. Does dim byd gwell ar ddiwrnod braf na neidio oddi ar y jetty neu eistedd ar y tywod a sbio ar yr olygfa fendigedig."
Uchafbwyntiau Wythnos y Glas?
"Crawl Teulu. Bydd myfyriwr y flwyddyn gynta yn mynd allan yng nghwmni dad a mam, sef myfyrywr o'r ail flwyddyn a taid a nain (myfyrwyr y drydedd flwyddyn). Mae'n gyfle gwych i ddod i nabod myfyrwyr yr ail a'r drydedd flwyddyn."
Image caption Aberystwyth - Braf ar lan y môr
Prifysgol Glyndŵr
Gareth Young o Ynys Môn ydi Swyddog Iaith Gymraeg Urdd y Myfyrwyr ym Mhrifysgol Glyndŵr, Wrecsam
Y peth gorau am astudio yn Wrecsam?
"Y cwrs (Gwyddoniaeth Fforensig). Ro'n ni'n hooked arno fo pan welais i o pan ro'n i yn y chweched dosbarth."
Y peth gorau i'w wneud am ddim?
"Mynd i barc Bellevue ynghanol y dre efo ffrindiau. Lle braf ynghanol y dre."
Uchafbwyntiau Wythnos y Glas?
"Mae bar y 'Cent' yn le prysur iawn bob tro ac yn le da i gyfarfod ffrindiau. Mae o'n rhan o'r Cae Ras, cartre' clwb peldroed Wrecsam. Bar yr undeb ydi o felly mae o'n weddol rhad. Hefyd mae 'na nosweithiau da yn Central Station ... mae 'na lot o DJs o Lerpwl a Manceinion yn dod yno i gynnal nosweithiau."
Image copyright Prifysgol Glyndŵr Image caption Fydd hi ddim yn wag yn hir ym mar y 'Cent' yn Wrecsam!
Prifysgol Caerdydd
Gareth Wynn Davies ydi Llywydd y Gymdeithas Gymraeg (neu'r "Gym-Gym"), Prifysgol Caerdydd
Y peth gorau am astudio yng Nghaerdydd?
"Yr amrywiaeth sydd yma o lefydd i fynd a phethau i'w gwneud. Mae lot o fyfyrwyr yn eu blwyddyn gyntaf yn tueddu i aros yn ardal Y Waun Ddyfal (Cathays) ynghanol y ddinas ond mae 'na lot o lefydd da yn y Bae yn un pen o'r ddinas ac yn y Rhath yn y pen arall. Mae'r awyrgylch yn y Mochyn Du ym Mhontcanna ar ddiwrnod gêm rygbi ryngwladol hefyd yn wych."
Y peth gorau i'w wneud am ddim?
"Er ei bod hi'n ddinas mae'n ddigon hawdd cerdded i bob man. Mae'n bosib mynd am drip i Barc y Rhath ac am dro hamddenol rownd y llyn neu eistedd ym Mharc Bute yng nghysgod y castell yn sgwrsio efo ffrindiau. Neu os di'r tywydd yn wael jyst mynd rownd i dŷ ffrindiau ac eistedd yn siarad tan oriau mân y bore."
Uchafbwyntiau Wythnos y Glas?
"Fel Cym-Gym 'da ni'n gadael i'r myfywryr setlo yn yr wythnos gyntaf. Mae 'na ddigon o weithgareddau ac adloniant at ddant pawb. Mae noson TNT yn Walkabout ar nos Fercher yn arbennig o dda a noson yng nghlwb nos Retro yn Mill Lane ar nos Iau."
Image copyright CityLife Image caption Parc y Rhath, lle da i glirio'r pen ar ôl noson fawr!
Prifysgol Bangor
Guto Gwilym ydi Llywydd UCMB, Undeb Myfyrwyr Cymraeg Prifysgol Bangor
Y peth gorau am astudio ym Mangor?
"Mae'n clybiau cymdeithasol ni i gyd am ddim. Gallwch chi drio popeth! Ymuno efo'r tîm hoci neu dîm peldroed UCMB. Mae 'na nifer o dafarnau yn agos at eu gilydd ym Mangor Uchaf sydd yn ei gwneud hi'n hawdd i gyfarfod ffrindiau. Wrth gwrs, mae'r Glôb wedi bod yn boblogaidd ers degawdau efo sawl cenhedlaeth o fyfyrwyr Cymraeg yma."
Y peth gorau i'w wneud am ddim?
"Mae mynd am dro ar hyd y pier yn boblogaidd iawn. Mae 'na olygfeydd gwych o'r Fenai. Hefyd, dydi cerdded dros Bont y Borth i Borthaethwy ddim yn rhy bell."
Uchafbwynt Wythnos y Glas?
"Mae'r crawl teulu yn dda. Ond rhaid i mi ddweud mai'r uchafbwynt ydi'r Eisteddfod Dafarn yn y clwb rygbi ar y nos Iau. Mae 'na lawer o gystadlaethau dwl a chyfle gwych i bobl ddod i nabod ei gilydd."
Image copyright Arall Image caption Ai stryd fawr Bangor yw'r hiraf yng Nghymru?
Prifysgol Abertawe
Lois Roberts ydi Llywydd Cymdeithas Gymraeg Prifysgol Abertawe
Y peth gorau am astudio yn Abertawe?
"Lan y môr. Mae hi'n fendigedig yma"
Y peth gorau i'w wneud am ddim?
"Mynd am dro i'r Mwmbwls. Mae hi'n braf iawn cerdded ar hyd y prom a gweld y golygfeydd bendigedig o fae Abertawe. Be well na gwynt y môr yn enwedig ar ôl noson fawr?"
Uchafbwyntiau wythnos y glas?
"Mae'n dibynnu be sy'n apelio. Mae lot yn mynd i yfed yn y tafarnau ar Wind Street. Os ydych chi ishio dawnsio yna Sin City ydi'r clwb i fynd iddo. Fel arall mae 'na weithgareddau mwy diwylliannol fel open mike yn yr Undeb."
Image copyright David Dixon Image caption Pier y Mwmbwls - atyniad poblogaidd i fyfyrwyr Abertawe
Prifysgol Drindod Dewi Sant
Dan Edwards ydi Swyddog Iaith Gymraeg Undeb y Myfyrwyr, Prifysgol Drindod Dewi Sant
Y peth gorau am astudio yng Nghaerfyrddin?
"Mae'r campws mor fach - chi'n dod i nabod pawb. Mae'r atmosphere mor grêt yma. Dyna pam dwi'n caru'r lle."
Y peth gorau i'w wneud am ddim?
"Be am lenwi'r car a mynd i draeth Llansteffan? Mae'n le hyfryd a dim ond 10 munud o Gaerfyrddin. Mae'r castell yno hefyd yn werth i'w weld er dyw llawer o bobl ddim yn gwybod amdano."
Uchafbwyntiau wythnos y glas?
"Mae pawb mas ar nos Fercher, wythnos y glas ai peidio. Mae bar yr undeb wastad yn brysur ac mae 'na nosweithia' cofiadwy i'w cael yn y dre yn Spreadeagles ac yng nghlwb nos Metros."
Image copyright Arall Image caption Traeth Llansteffan - lle i enaid myfyrwyr gael llonydd!
Mae BBC Cymru Fyw yn dymuno'n dda i bawb sy'n dechrau yn y coleg yr wythnos hon. Mwynhewch Wythnos y Glas, ond cofiwch - pwyll pia' hi!


description: Ydy Vladivostok i'r de o Lanelli? Profwch eich gwybodaeth o le mae trefi a dinasoedd Cymru yn y byd

title: Cwis: Lleoliad Cymru yn y byd


description: Un o bwyllgorau'r Cynulliad yn galw am gryfhau bil newydd er mwyn gwneud mwy i warchod amgylchedd Cymru.

title: Angen cryfhau bil i warchod yr amgylchedd

maintext:
Mae Pwyllgor Amgylchedd a Chynaliadwyedd y Cynulliad Cenedlaethol wedi galw am gryfhau Bil yr Amgylchedd (Cymru) drwy ddarpariaethau ychwanegol i warchod bioamrywiaeth, a sicrhau bod modd mesur cynnydd.
Dywedodd Alun Ffred Jones AC, Cadeirydd y Pwyllgor: "Rydym yn croesawu ymgais y Bil i greu fframwaith gwell ar gyfer rheoli adnoddau naturiol Cymru. Fodd bynnag, nid ydym yn credu bod y drafft presennol yn gwneud digon i atal colledion bioamrywiaeth yn sylweddol yng Nghymru.
"Un elfen allweddol o ran sicrhau bod fframwaith y Bil hwn yn llwyddo yw sicrhau y gallwn fesur ei effaith. Rydyn ni wedi gofyn am gysylltu polisïau a dyletswyddau adrodd â rhestr o rywogaethau a chynefinoedd sy'n cael blaenoriaeth er mwyn gallu monitro cynnydd yn y maes pwysig hwn."
Argymhelliad
Mae'r Pwyllgor hefyd yn gwneud argymhelliad pwysig ynghylch diben cyffredinol Cyfoeth Naturiol Cymru.
Ychwanegodd Alun Ffred Jones, Cadeirydd y Pwyllgor: "Ers creu Cyfoeth Naturiol Cymru, mae rhanddeiliaid a hyd yn oed rhai aelodau o'i staff wedi cael trafferth deall beth yw diben y corff.
"Rydym yn credu y bydd ein hargymhelliad, sef cysylltu prif amcan Cyfoeth Naturiol Cymru â nod llesiant 'Cymru Gydnerth', yn gwneud pethau'n llawer mwy eglur i Cyfoeth Naturiol Cymru a'i randdeiliaid."
Yn ogystal â chynnig newidiadau i'r ffordd y caiff adnoddau naturiol eu rheoli, mae'r Bil yn ceisio cyflwyno cyfreithiau mewn nifer o feysydd eraill, gan gynnwys newid yn yr hinsawdd, rheoli gwastraff, pysgodfeydd ar gyfer pysgod cregyn a thrwyddedu morol.
O safbwynt newid yn yr hinsawdd, mae'r Pwyllgor yn croesawu cyflwyniad targed 2050 ar gyfer lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr.
O safbwynt gwastraff, argymhellodd y Pwyllgor na ddylid newid y cynllun presennol o godi tâl am fagiau siopa untro, ond y dylid cyfeirio unrhyw dâl newydd (e.e. am 'fagiau am oes') i achosion amgylcheddol ac elusennau sy'n gweithredu yng Nghymru.
Image caption Alun Ffred Jones AC, Cadeirydd y Pwyllgor Amgylchedd a Chynaliadwyedd
Llosgyddion a gwastraff
Hefyd, galwodd y pwyllgor ar y Llywodraeth i weithio gyda busnesau y bydd cynigion i wahardd deunyddiau penodol o losgyddion a gwastraff bwyd o garthffosydd yn effeithio arnynt.
Yn ogystal â dod i gasgliadau am y meysydd polisi sy'n destun y Bil, mynegodd y Pwyllgor beth pryder am helaethder y materion sydd yn y Bil a'r ffordd y ceisiwyd cydsyniad deddfwriaethol, ac na roddwyd y cydsyniad hwn, ar gyfer adran o Fil yr Amgylchedd (Cymru).
Wrth gytuno ag egwyddorion cyffredinol y Bil, dywedodd y Pwyllgor ei bod yn anffodus na chafodd y mater o gydsyniad ynghylch targedau bioamrywiaeth ar gyfer awdurdodau lleol ei ddatrys cyn cyflwyno'r Bil.
Galwodd am gyhoeddi gohebiaeth rhwng Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU, a bod hyn ar gael i'r cyhoedd.
Mae'r Pwyllgor yn argymell, os na fydd cydsyniad yn cael ei roi cyn i'r Cynulliad orffen trafod y Bil, y dylid ei ddiwygio fel bod y ddyletswydd ar fioamrywiaeth yn berthnasol i gyrff cyhoeddus datganoledig Cymru yn unig.
Bydd y Cynulliad llawn yn trafod Bil yr Amgylchedd (Cymru) ar 20 Hydref 2015 cyn bwrw pleidlais ynghylch a ddylai fynd ymlaen i'r cyfnod nesaf ym mhroses ddeddfu'r Cynulliad.


description: Cynnig o 30 awr yr wythnos o ofal plant am ddim i rieni plant tair a phedair oed yn "rhy ychydig, rhy hwyr", yn ôl ymgyrchydd.

title: Gofal plant am ddim yn 'rhy ychydig, rhy hwyr'


description: Galw ar athrawon, darlithwyr a phobl fusnes yng Nghymru i wneud mwy i daclo "argyfwng" y bwlch rhwng y tlawd a'r cyfoethog.

title: Bwlch rhwng y tlawd a'r cyfoethog yn 'argyfwng'


description: Huw Irranca-Davies yn dweud ei fod wedi cael "anogaeth frwd" i sefyll am arweinyddiaeth Llafur Cymru, a'i fod yn "ystyried" y peth.

title: Llafur: Huw Irranca-Davies wedi cael 'anogaeth' i sefyll


description: Dau berson oedd yn teithio ar feic modur yn Wrecsam wedi'u hanafu'n ddifrifol, a ffordd ar gau yn Y Bala wedi'r damweiniau.

title: Apêl am wybodaeth wedi dwy ddamwain ffordd yn y gogledd


description: Amddiffynwr Abertawe, Angel Rangel yn gadael y clwb ar ddiwedd y tymor ar ôl 11 mlynedd gyda'r Elyrch.

title: Angel Rangel i adael Abertawe ar ddiwedd y tymor


description: Mae dyn o Gaerdydd wedi ei gael yn euog o geisio llofruddio ei gariad ar ôl iddi ddarganfod bod ganddo fideo o ddynes mewn bath.

title: Dyn yn euog o geisio llofruddio cariad


description: Swyddog heddlu yn Abertawe'n wynebu cael ei diswyddo am yfed a gyrru i'w gwaith ar ôl cael potel o win y noson gynt.

title: Swyddog heddlu'n wynebu cael ei diswyddo am yfed a gyrru


description: Ymgyrchwyr yn honni bod cleifion iechyd meddwl yn y gogledd Cymru yn wynebu "rhwystrau diangen".

title: Gofal iechyd meddwl y gogledd yn 'annheg'


description: Er gwaethaf gostyngiad "sylweddol" mewn rhestrau aros, bwrdd iechyd yn methu targedau ac yn gorfod ad-dalu £3.1m

title: Methu targedau rhestau aros yn costio £3.1m i fwrdd iechyd


description: Dau o actorion enwocaf Cymru'n dweud wrth un o bwyllgorau'r Cynulliad fod ganddyn nhw bryderon am gynyrchiadau diweddar y sgriniau bach a mawr yng Nghymru.

title: Diffyg cyfle i 'dalent o Gymru'


description: Arweinydd Plaid Cymru'n cyhuddo gweinidogion Llywodraeth Cymru o wneud sylwadau personol, nawddoglyd ac amhriodol tuag at ACau ei phlaid.

title: Wood yn cyhuddo gweinidogion o 'sylwadau nawddoglyd'


description: Cymdeithas Bêl-droed Lloegr wedi rhoi'r gorau i gynllun i sefydlu timau dynion a merched Prydain ar gyfer y Gemau Olympaidd yn 2016.

title: Dim tîm pêl-droed Prydain yn Rio


description: Mae tîm achub mynydd Llanberis wedi gweld pobl mewn fflip fflops a trôns...

title: Beth i beidio'i wisgo i ddringo'r Wyddfa


description: Heddlu'n cael eu galw i farina Abertawe i dynnu corff o'r dŵr.

title: Marina Abertawe: Tynnu corff o'r dŵr


description: Dyn a fethodd â dychwelyd i'r carchar yn 2011 ar ôl cael ei ryddhau ar drwydded wedi cael ei arestio yn Ne Affrica.

title: Martin Evans wedi ei arestio yn Ne Affrica


description: Tynged Abertawe ddim yn eu dwylo eu hunain gydag un gêm yn weddill yn yr Uwch Gynghrair wedi iddyn nhw gael eu trechu gan Southampton.

title: Uwch Gynghrair Lloegr: Abertawe 0-1 Southampton


description: Teyrnged teulu i dad ifanc o Bwllheli fu farw yn yr ysbyty ddyddiau wedi gwrthdrawiad rhwng dau feic modur ger Dolgellau.

title: Tad ifanc o Bwllheli'n marw wedi gwrthdrawiad beic modur


description: Gwobr i 'Meddwl am Dad' a 'Hillsborough - yr Hunllef Hir' ymhlith eraill yn yr Ŵyl Cyfryngau Celtaidd yn Llanelli.

title: Nifer o Gymry yn cael eu gwobrwyo yn yr Ŵyl Cyfryngau Celtaidd

maintext:
Image caption Rhaglen Stephen Hughes - mab y diweddar Elfed Hughes - yn ennill y categori rhaglen ddogfen radio
Roedd y rhaglenni 'Meddwl am Dad' a 'Hillsborough - yr Hunllef Hir' ymhlith y rhaglenni o Gymru a gafodd lwyddiant yn yr Ŵyl Cyfryngau Celtaidd yn Llanelli eleni.
Cafodd y rhaglen 'Meddwl am Dad' ei chyflwyno gan y newyddiadurwr Stephen Hughes ac roedd yn ymdrin ag iechyd meddwl a hunanladdiad ymhlith ffermwyr.
Yn yr Ŵyl Cyfryngau Celtaidd yn Llanelli enillodd y rhaglen y categori i raglenni dogfen radio.
Ym mis Medi 2015, bu farw tad Stephen, Elfed Hughes, ar ei fferm yn Ynys Môn. Roedd e wedi lladd ei hun.
Cafodd y rhaglen 'Meddwl am Dad' ei darlledu ar Radio Cymru y llynedd.
'Ailymweld â Hillsborough yn brofiad anodd'
Mae'r Ŵyl Cyfryngau Celtaidd yn cael ei chefnogi gan y diwydiant darlledu a ffilmiau, a sefydliadau diwylliannol a datblygu economaidd ledled y gwledydd Celtaidd.
Mae'r Ŵyl flynyddol yn dridiau o ddathlu darlledu, talent ffilm a rhagoriaeth o'r Alban, Iwerddon, Ynys Manaw, Cymru, Cernyw a Llydaw.
Enillwyd Gwobr Ysbryd yr Ŵyl gan y rhaglen ddogfen Hillsborough - yr Hunllef Hir (cwmni Rondo).
Image caption 'Roedd dweud hanes y cefnogwyr o ogledd Cymru yn rhoi ongl newydd nad oedd wedi ei gweld o'r blaen'
Dywedodd Dylan Llewelyn, cyflwynydd a chyd-gynhyrchydd y rhaglen: "Mae hanes Hillsborough a 96 fu farw yn gyfarwydd i lawer, ac ry' ni oll yn cydymdeimlo gydag empathi am eu colled a'u dioddefaint nhw.
"Ond mae'r effaith yn mynd ymhell y tu hwnt i glwb Lerpwl, ac roedd dweud hanes y cefnogwyr o ogledd Cymru yn rhoi ongl newydd nad oedd wedi ei gweld o'r blaen.
"Er y teimlad o falchder ynddi, yn bersonol, roedd y broses o agor fy hun allan i ail ymweld â phrofiadau a gofidiau yn gyhoeddus yn brofiad anodd, fel oedd hi i'r rhai fu'n cymryd rhan."
Y ddrama Bang (Joio), a ddaeth i'r brig yng nghategori y Gyfres Ddrama orau.
Fe enillodd Y Salon (Boom Cymru) y wobr am y gyfres Adloniant Orau a daeth yr arbrawf cymdeithasol am ofal rhwng cenedlaethau, Hen Blant Bach (Darlun), i'r brig am y rhaglen Adloniant Ffeithiol orau.
Roedd yna ogystal ddwy wobr arall i'r BBC - y naill i'r gyfres ffeithiol Valley Cops a'r llall i'r rhaglen Our Summer - The Story of Wales at Euro 2016 - dogfen yn olrhain llwyddiant tîm pêl-droed Cymru.
Ac yn yr Wyl cyfryngau Celtaidd yn Llanelli heno, rhaglen ddogfen Hillsborough - yr Hunllef Hir gan gwmni Rondo enillodd wobr Ysbryd yr Wyl, ac fe gipiodd drama Bang ar S4C y wobr am y ddrama gyfres orau. Y pnawn 'ma fe enillodd rhaglen y newyddiadurwr Stephen Hughes y wobr yn y categori dogfen radio orau. Fe gafodd y rhaglen 'Meddwl Am Dad' - oedd yn ymdrin a iechyd meddwl a hunanladdiad ymhlith ffermwyr, ei darlledu y llynedd ar Radio Cymru.


description: Ymchwiliadau i farwolaethau mewn carchardai ddim yn cael eu cynnal yn ddigon cyflym na thrylwyr, yn ôl y grŵp ymgyrchu INQUEST.

title: Marwolaeth mewn carchar: 'Angen dysgu gwersi' medd AS


description: Tro'r Ceidwadwyr i ateb holiadur etholiadol Cymru Fyw.

title: Procio'r pleidiau: Ceidwadwyr


description: Heddlu Dyfed-Powys yn dweud bod dynes 39 oed a gafodd ei gweld ddiwethaf yn Aberystwyth fore Mawrth wedi ei darganfod.

title: Dynes goll Aberystwyth wedi ei darganfod yn 'ddiogel'


authors:
Mari Grug
Newyddion Bbc Cymru

description: Dwy o brif wobrau Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd Brycheiniog a Maesyfed wedi eu dadorchuddio.

title: Dadorchuddio cadair a choron Eisteddfod yr Urdd 2018


description: Mae Bleddyn yn rhan o griw cwch sy'n cystadlu yn y Volvo Ocean Race

title: Teimladau Bleddyn Môn wrth hwylio yn ôl i Gymru


description: Fyddwch chi'n gwybod yr enw torfol am y pethau yma?

title: Cwis: Beth yw'r gair am grŵp?


description: Cynhadledd sy'n bwriadu mynd i'r afael â gofynion gweithwyr iechyd yng nghefn gwlad yn dechrau ddydd Mercher.

title: Cynhadledd yn ceisio delio â heriau iechyd gwledig


description: Dadka wata baasaboorka Israa'iil ayaa fiiso la'aan ku gali kara Ingiriiska.

title: Mulkiilaha kooxda Chelsea oo qaadanaya dhalashada Israa’iil


description: Ffilmio cudd gan BBC Cymru'n amlygu bod gangiau'n dal i hela moch daear gyda chŵn yn anghyfreithlon yng Nghymru a'r Gororau.

title: Ymchwil cudd: Hela moch daear 'mor boblogaidd ag erioed'

maintext:
Image caption Dyma'r tro cyntaf i helfa anghyfreithlon gael ei ffilmio'n gudd ers i'r Ddeddf Gwarchod Moch Daear ddod i rym yn 1992
Mae ymchwil cudd gan BBC Cymru'n awgrymu fod hela moch daear gyda chŵn yr un mor boblogaidd ag erioed, er gwaethaf deddfwriaeth i warchod y creaduriaid.
Fel rhan o ymchwiliad chwe mis gan y rhaglen materion cyfoes, Wales Investigates, mae ffilmio cudd yn dangos dau gang yn ymhél â'r arfer - y tro cyntaf i weithgareddau o'r fath gael eu ffilmio ers i'r Ddeddf Gwarchod Moch Daear ddod i rym ym 1992.
Ac mae'r rhaglen yn datgelu fod Cymru a rhannau o'r Gororau yn fannau arbennig o boblogaidd ar gyfer hela moch daear yn anghyfreithlon.
Mae'n broblem yng Nghymru, medd un o reolwyr yr RSPCA, am fod natur "bellennig" daearyddiaeth Cymru yn ei gwneud hi'n haws i'r gangiau fynd ati.
Image caption Yn ôl Ian Briggs o'r RSPCA mae "cannoedd" o unigolion yn mynd allan yn rheolaidd i dargedu bywyd gwyllt
Dywedodd Ian Briggs, pennaeth uned gweithredoedd arbennig yr RSPCA: "Mae'n gyffredin ar draws y DU cyfan. Fe wyddom fod 'na ddwsinau, cannoedd o unigolion - dynion - yn mynd allan, bob wythnos, jest i dargedu moch daear, llwynogod, beth bynnag. Maen nhw'n byw ac yn bod er mwyn mynd â'u cŵn i gefn gwlad er mwyn lladd bywyd gwyllt."
Mae'r rhaglen yn datgelu bod 'na rwydwaith o helwyr anghyfreithlon o wahanol rannau o dde Cymru, ac yn dangos pa mor greulon mae anifeiliaid gwyllt yn cael eu trin - a'r cŵn sy'n cael eu defnyddio i'w lladd.
Mae un o arweinwyr y rhwydwaith wedi ei gael yn euog mewn llys o hela moch daear yn anghyfreithlon a'i wahardd yn 2011 rhag cadw cŵn am oes. Mae'n cael ei weld yn y rhaglen yn cloddio brochfa yn Sir Benfro gyda chŵn, gan ddweud mai ef yw perchennog y cŵn.
Ar y diwrnod hwnnw, er gwaethaf ymdrechion gang o bedwar o ddynion, mae'r mochyn daear yn dianc. Ond ar ail achlysur, fe gafodd dau ddyn eu ffilmio'n tyrchu mochyn daear ifanc o'r ddaear ac yn gadael i'w cŵn ymosod arni, cyn ei ladd maes o law gyda rhaw.
Image caption Mae difrodi neu ddinistrio brochfa, neu darfu ar fochyn daear pan mae mewn brochfa, yn drosedd
Mae'r rhaglen hefyd yn dangos anafiadau dychrynllyd y mae'r helwyr yn eu hachosi i gŵn. Mae un aelod o'r gang wedi ei recordio'n honni ei fod wedi saethu cŵn oedd heb wneud eu "gwaith" yn unol â'i ddymuniad.
Mae'r cŵn yn cael eu trin fel unrhyw dwlsyn gwaith, yn ôl y milfeddyg Mike Jessop, sydd wedi rhoi tystiolaeth fel arbenigwr mewn nifer o achosion llys yn ymwneud â lles anifeiliaid.
"Maen nhw'n cael eu taflu i lawr tyllau, mae'n rhaid iddyn nhw wneud eu gwaith," meddai, ar ôl gweld lluniau'r rhaglen. "Os nad ydyn nhw'n gwneud eu gwaith maen nhw'n ddiwerth. Maen nhw ond yn ddefnyddiol i'r bobl yma os maen nhw'n cael eu gwthio i'r eithaf.
"Dyma'r math o hela anifeiliaid roedden ni'n meddwl oedd dan ryw fath o reolaeth erbyn hyn - mae hyn yn ei gwneud hi'n glir nad dyna'r achos."
Mae'r ddeddf yn atal:
lladd neu anafu moch daear;
difrodi neu ddinistrio brochfa;
tarfu ar fochyn daear pan mae mewn brochfa; a
thramgwyddau'n ymwneud ag erledigaeth.
Mae hela'r rhan fwyaf o famaliaid gwyllt gyda chŵn hefyd yn anghyfreithlon.
Mae un math o dyrchu llwynogod yn gyfreithlon dan amodau llym, ac mae 'na nifer o dudalennau ar y cyfryngau cymdeithasol ar gyfer hela o'r fath.
Mae'r rhaglen wedi gweld negeseuon ar y gwefannau yma gan yr arweinydd gang oedd wedi ei gael yn euog o hela moch daear yn anghyfreithlon, sy'n amlygu ei fod yn cymryd rhan mewn yn yr helfeydd ac yn bridio cŵn ifanc er ei fod wedi ei wahardd rhag cadw cŵn.
Mae'r unigolyn dan sylw yn gwadu honiadau'r rhaglen.
Image caption Mae'n rhaid cadw cofnod o nifer yr achosion o hela moch daear yn anghyfreithlon, medd Sue Hayman, llefarydd amgylchedd y Blaid Lafur yn San Steffan
Yn ôl llefarydd amgylchedd y Blaid Lafur yn San Steffan, Sue Hayman AS mae 'na gwestiynau ynghylch effeithioldeb cosbi troseddwyr, gan fod arwyddion nad ydy'r drefn bresennol yn atal unigolion rhag parhau i hela'n anghyfreithlon.
Does dim rhaid i heddluoedd gofnodi nifer yr achosion o hela moch daear i'r Swyddfa Gartref, na chanlyniadau'u hymchwiliadau, ac yn ôl y Blaid Lafur mae angen i hynny newid.
Dywedodd Ms Hayman: "Os ydyn ni wirioneddol am fynd i'r afael â rhywbeth mae'n rhaid gwybod beth yw hyd a lled y broblem."
Image caption Dywed yr RSPCA fod natur "bellenig" rhannau o Gymru'n golygu bod helfeydd anghyfreithlon yn digwydd "ymhell o olwg y cyhoedd"
Yn ôl y Weinyddiaeth Gyfiawnder, fe gafwyd 13 o bobl yn euog o dorri'r Ddeddf Gwarchod Moch Daear yn 2016 - pedwar yng Nghymru a'r gweddill yn Lloegr.
Ond mae'n ymddangos mai nifer fach iawn o achosion sy'n dod i sylw'r heddlu, ac mae'r RSPCA'n apelio am help y cyhoedd.
Dywedodd Ian Briggs: "Maen nhw ymhell o olwg y cyhoedd... rhaid i ni gael y wybodaeth gan ffrindiau, teulu, cymdogion sy'n gwybod beth mae'r bobl yma'n ei wneud."
BBC Wales Investigates: 'Exposed: The Secret World of Badger Baiters', BBC One Wales, 22:30 nos Fawrth.


description: AC yn honni fod awduron adroddiad i honiadau am uned iechyd meddwl Tawel Fan "ddim yn hoffi'r teuluoedd" oedd yn cwyno.

title: Awduron adroddiad Tawel Fan 'ddim yn hoffi'r teuluoedd'

maintext:
Image caption Daeth yr adroddiad i'r casgliad nad oedd "camdriniaeth sefydliadol" yn uned iechyd meddwl Tawel Fan
Doedd awduron adroddiad ar honiadau o gam-drin yn uned iechyd meddwl Tawel Fan "ddim yn hoffi" y teuluoedd wnaeth yr honiadau, medd un Aelod Cynulliad.
Yr wythnos ddiwethaf, daeth ymchwiliad i'r casgliad nad oedd 'na gamdriniaeth sefydliadol wedi bod yn ward Tawel Fan yn Ysbyty Glan Clwyd, er eu bod yn derbyn bod yna fethiannau.
Ond mae Llyr Gruffydd, AC Plaid Cymru dros ogledd Cymru, yn mynnu ei bod hi'n bwysig fod y teuluoedd yn cael eu credu.
Mae'r sefydliad a gynhyrchodd yr adroddiad wedi gwrthod y feirniadaeth.
Cafodd yr adroddiad ei drafod gan wleidyddion yn y Senedd ym Mae Caerdydd ddydd Mawrth.
Yno, ymddiheurodd yr Ysgrifennydd Iechyd, Vaughan Gething, am y methiannau a gafodd eu cofnodi yn yr adroddiad.
Image caption Ymddiheurodd yr ysgrifennydd iechyd, Vaughan Gething am y methiannau
Roedd yr ymchwiliad, a gafodd ei gynnal gan HASCAS (Health And Social Care Advisory Service) yn gwrthddweud ymchwiliad cynharach gan Donna Ockenden, oedd yn honni fod cleifion yn yr uned yn Sir Ddinbych wedi eu cadw "fel anifeiliad" cyn iddi gau yn 2013.
Daeth yr ymchwiliad diweddaraf i'r casgliad fod canfyddiadau Ockenden wedi eu seilio ar dysgiolaeth anghyflawn, oedd wedi ei gamddehongli a'i gymryd o'i gyd-destun, ac a oedd wedi ei seilio ar wybodaeth gamarweiniol.
Roedd yr adroddiad yn honni fod rhai o'r teuluoedd wnaeth yr honiadau wedi addasu eu profiadau, a bod yr ymchwilwyr wedi wynebu agwedd elyniaethus ganddyn nhw.
Image caption Dywedodd Llyr Gruffydd AC fod rhannau o'r adroddiad yn bwrw amethuaeth ar y teuluoedd
"Y ffordd y darllenais i e, doedd y bobl oedd yn ysgrifennu'r adroddiad jest ddim yn licio'r teuluoedd," meddai Mr Gruffydd mewn cynhadledd i'r wasg yn y Senedd.
"Mae'r adroddiad yn frith o frawddegau sy'n taflu amheuaeth ar ddilysrwydd eu pryderon, am y ffordd y deliodd teuluoedd gyda hyn a'u hymddygiad, mewn pennod a oedd yn brofiad dirdynnol o fewn eu teuluoedd.
'Patrwm'
"Pan edrychwch chi ar rai o'r sgandalau mawr sydd wedi torri yn ystod y blynyddoedd diwethaf, dros y degawd diwethaf - Hillsborough, achosion gangiau Rotherham a Rochdale ac eraill, mae yna batrwm cyson o beidio â chredu'r dioddefwyr."
"Fy mhle i yw i'r teuluoedd hyn gael eu credu, gan fod hanes yn dweud wrthon ni pan nad ydyn nhw'n cael eu credu, mae camgasgliadau yn cael eu colli."
Mae rhan o'r adroddiad yn codi pryderon am "ddiogelwch seicolegol" aelodau o'r teuluoedd a fynychodd gyfarfodydd o Grŵp Teuluoedd Tawel Fan.
"Cafodd y pryderon eu hatgyfnerthu gan y galwadau ffôn a dderbyniodd yr ymchwilwyr gan nifer o aelodau'r grŵp yn union ar ôl y cyfarfodydd misol, ynghyd â lefelau ymosodol a gelyniaeth a welwyd yn uniongyrchol gan aelodau'r Panel Ymchwilio a oedd yn bresennol," medd yr adroddiad.
Awgrymodd Mr Gruffydd fod y rhan yma o'r adroddiad yn bwrw amheuaeth ar y teuluoedd.
'Hollol anghywir'
Dywedodd prif weithredwr HASCAS, Dr Androulla Johnstone: "Mae'n hollol anghywir i awgrymu fod yr ymchwilwyr proffesiynol 'ddim yn hoffi teuluoedd' y cleifion ar ward Tawel Fan.
"Dydy ein adroddiad ddim yn taflu amheuaeth ar ddilysrwydd pryderon y teuluoedd, yn wir y mae'n atgyfnerthu nifer o'u pryderon," meddai.
"Mae'n bwysig nodi fod hwn yn adroddiad beirniadol iawn."


description: Madaxweynaha Mareykanka ayaa diblumaasiyaddii dalkiisa waxa uu ka hor keenay qaar ka mid ah xulafadiisii ugu dhaweyd.

title: Maxaa xigi doona mar hadduu Trump ka baxay heshiiskii nukliyeerka ee Iiraan?


description: John Bevan, gohebydd rhaglen Heddiw yn cael trafferth tra'n ffilmio eitem yn Llansannan yn y 60au

title: Unwaith eto John?


description: Gwrthdrawiad rhwng dau gar, un oedd yn cludo anifeiliaid mewn trelar, rhwng Llangybi a Thregaron.

title: Gwrthdrawiad A485 Ceredigion: Pump wedi eu hanafu


authors:
Gwenfair Griffith
Gohebydd Addysg Bbc Cymru

description: Bydd Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi canlyniad arolwg i gymwysterau ysgolion Cymru fore Mercher, ac mae disgwyl newidiadau.

title: Disgwyl newidiadau i gymwysterau


description: Y Seintiau Newydd yn ennill gêm agos ym Mangor i ddod yn gyfartal â Bangor frig y tabl.

title: Bangor yn dal ar y brig


description: Teulu cyn-glaf fu farw yn uned ddadleuol Tawel Fan yn Ysbyty Glan Clwyd yn 2012 yn disgrifio "anhrefn" ar y ward ar y noson y bu eu mam farw yno.

title: Uned iechyd meddwl Tawel Fan 'fel syrcas' medd teulu

maintext:
Roedd uned iechyd meddwl yn trin yr henoed "fel syrcas", yn ôl teulu un claf fu farw ar y ward.
Wrth siarad am y tro cyntaf am y cyfnod, rhoddodd y teulu ddisgrifiad o gleifion yn crwydro'n noeth o amgylch uned Tawel Fan yn Ysbyty Glan Clwyd yn Sir Ddinbych.
Cafodd yr uned ei chau yn 2013 a daeth adroddiad diweddarach i'r casgliad fod yna ddiwylliant o "gam-drin sefydliadol" yno.
Roedd y teulu'n siarad ar drothwy cyhoeddi adroddiad am ofal cleifion yn yr uned.
Fe fydd yr adroddiad newydd gan y Gwasanaeth Cynghori Iechyd a Gofal yn edrych ar filoedd o ddogfennau ac amgylchiadau marwolaeth 108 o gyn-gleifion dementia Tawel Fan.
Cyn y cyhoeddiad mae teulu'r cyn-glaf Joyce Dickaty wedi bod yn siarad yn gyhoeddus.
Image copyright Christine Henderson Image caption Bu farw Joyce Dickaty yn 2012 ar ward Tawel Fan
Maen nhw'n dweud iddyn nhw fod yn dystion i "anhrefn" ar y noson y bu eu mam farw ar y ward.
Roedd Ms Dickaty wedi cael ei gyrru i'r uned am asesiad yn 2012 pan oedd yn 76 oed.
Dywedodd ei merch Christine Henderson: "Pan aeth hi yno roedd hi'n gallu bod yn eitha' ymosodol ar adegau... os nad oedd hi am wneud rhywbeth, fe fyddai'n dweud wrthoch chi.
"Ond o fewn ychydig wythnosau o fod yno, doedd hi ddim yn siarad. Roedd hi jyst yn gorwedd gyda'i phen ar un ochr, yn cysgu y rhan fwyaf o'r amser."
'Fel syrcas'
Dywedodd Mrs Henderson bod cyflwr ei mam wedi dirywio ac o fewn wythnosau roedd Mrs Dickaty wedi cael ei rhoi mewn cyfundrefn gofal diwedd oes.
Cafodd y teulu alwad annisgwyl i fynd i'r ysbyty un noson. Ar y ward dywedodd un o'r staff nyrsio wrthyn nhw bod rhai o'r cleifion eraill yn eitha' swnllyd y noson honno, gan eu cynghori i gloi'r drws wrth iddyn nhw aros gyda'i mam.
Ychwanegodd Mrs Henderson: "Fe sylwon ni ar dwrw mawr y tu allan a llawer o gleifion yn chwarae yn y cyntedd. Roedd un neu ddau yn noeth... roedd gan un bar o drôns ar ei ben.
"Roedden nhw'n eistedd y tu allan i'n drws ni yn curo'r drws a cheisio dod i mewn.
"Roedd o fel syrcas a dweud y gwir."
Image caption Roedd Tawel Fan yn "anhrefn" medd Christine Henderson
Bu farw Mrs Dickaty yn oriau man y bore canlynol, ond nid dyna oedd diwedd treialon y noson.
"Roedd hi'n noson hir," meddai Mrs Henderson. "Roedd ei hystafell fel storws. Roedd ei gwely hi wrth y drws ac roedd nifer o welyau eraill ar ben ei gilydd gyda chyrten drostyn nhw oedd fod i'w cuddio nhw."
Aeth y teulu at y staff nyrsio oedd ar ddyletswydd i ofyn am gyngor a chymorth, ac egluro wrthyn nhw eu bod yn meddwl bod eu mam wedi marw.
Ond dywedwyd wrth Mrs Henderson nad oedd unrhyw feddygon ar gael a bu'n rhaid i'r teulu aros wrth wely eu mam "am oriau" tan i weddill staff y ward gyrraedd ar gyfer y shifft fore.
Mae'r teulu nawr yn disgwyl am ganlyniad ymchwiliad CCIG, ond maen nhw eisoes wedi dweud nad oes ganddyn nhw fawr o ffydd yn y broses gyfan.
Image caption Dywedodd Phillip Dickaty fod y teulu'n dal i alaru
"Pan mae pobl yn cael profedigaeth, maen nhw'n galaru. Ry'n ni wedi bod yn galaru am chwe blynedd ac mae'r broses yn parhau," meddai mab Joyce Dickaty, Phillip.
"Ry'n ni am gael atebion - dydyn ni erioed wedi cael atebion.
"Ond hyd yn oed os gawn ni atebion i'r ddau adroddiad... tri adroddiad... gyda'r ffordd y maen nhw (y Bwrdd Iechyd) wedi bod, does dim gobaith, dim ffydd y bydd yr atebion yn rhai cywir.
"Fydd gyda ni ddim hyder yn y bwrdd, fydd gyda ni ddim hyder yn y canfyddiadau."
Dywedodd swyddogion ar ran y bwrdd iechyd y byddan nhw'n ymateb i adroddiad CCIG a phryderon y teuluoedd pan fydd yr adroddiad o'r ymchwiliad yn cael ei gyhoeddi ddydd Iau.


description: Pryder undeb am effaith cynnydd yn nifer y myfyrwyr o Gymru sy'n dilyn cyrsiau ymarfer dysgu ym mhrifysgolion Lloegr.

title: Mwy o fyfyrwyr Cymru'n dilyn cyrsiau dysgu yn Lloegr


description: Lluniau o selebs Cymru a rhai o hoff raglenni S4C yn yr 1980au

title: Cloriau Sbec yn procio'r cof am hen raglenni S4C


description: Yr actores Mali Tudno Jones yn dweud bod "dim digon o dystiolaeth cryf" i gyfiawnhau lôn newydd i wella cysylltiadau â Maes Awyr Caerdydd.

title: 'Dim achos' am ffordd newydd at Faes Awyr Caerdydd


description: Mae ffermwr o Ddyffryn Conwy wedi disgrifio sut y nofiodd am bump awr mewn llifogydd i geisio achub 170 o'i ddefaid.

title: Ffermwr yn nofio mewn llifogydd i achub ei ddefaid

maintext:
Image copyright Paul Williams
Mae ffermwr o Ddyffryn Conwy wedi disgrifio sut y nofiodd am bum awr mewn llifogydd i geisio achub 170 o'i ddefaid.
Fe dderbyniodd Paul Williams o Gae Haidd, Nebo, rybudd am lifogydd yn ystod oriau mân bore dydd Iau 10 Rhagfyr.
Fe aeth yn syth i archwilio'r defaid ger yr afon Conwy yn Nhrefriw, ond roedd y dŵr wedi codi'n rhy uchel iddo fedru eu symud i fan diogel.
Er iddo'u codi i dir uwch, yn hwyrach yn y bore cafodd ei ddefaid eu dal yn y dŵr.
Yn siarad ar raglen y Post Cyntaf ddydd Iau, dywedodd Mr Williams: "Mi oedd hi wedi bod yn bwrw'n go drwm y diwrnodiau cynt, ac mi gawson ni rybudd llifogydd am 00:45 bore Iau. Mi es i lawr y syth bin, a ro'n i yno erbyn tua 01:10.
"Mi gyrhaeddais i'r caeau, a be' 'dan fel arfer yn ei wneud ydi'u hel nhw mewn i sied sy' gynnon ni lawr ar y tir, lle 'dan ni wedi codi lefel y llawr, felly maen nhw'n berffaith saff yno fel arfer.
"Ond erbyn i fi gyrraedd y defaid, roedd hi'n dywyll nos wrth gwrs, ac roedd y dŵr wedi dod fyny tu cefn i fi ac mi fethais i â'u cael nhw drwy'r giatiau - mi oedd 'na tua pedair troedfedd (122cm) o ddŵr yno, felly wnan nhw'm mynd drwy'r dŵr yna. Yr oll r'on i'n gallu'i wneud oedd eu symud nhw i ddarn ucha'r tir."
Image copyright Paul Williams
Pan ddychwelodd i'r caeau yn hwyrach, roedd y sefyllfa wedi gwaethygu.
"Es i lawr y bore wedyn erbyn tua 10:00, a mi gerddais i ar hyd y Cob, y darn sy'n dal y dŵr yn ôl, ac mi oedden nhw i gyd yno - at eu pengliniau mewn dŵr, ond yn reit fodlon," meddai.
"Ond tra 'mod i yno'n edrych arnyn nhw, mi ddaeth na rhyw lif o ddwr o rhywle, ac mi aethon nhw i gyd o fewn eiliadau efo'r dŵr.
"Mi fues i'n sefyll yno yn eu watiad nhw'n mynd, ac mi oedd y cr'aduriaid wrthi'n nofio ers un awr, unai'n boddi neu'n blino.
"Mi ges i ddigon o'u gwylio nhw'n mynd yn y diwedd, felly mi nes i neidio mewn i nofio ar eu holau nhw."
Image copyright aerialpixel.co.uk
Fe gollodd Mr Williams 66 o ddefaid i gyd, ond gyda help milfeddyg lleol, Tîm Achub Mynydd Dyffryn Ogwen a'r RSPCA, mi gafodd 104 eu hachub.
"Mi fuon ni yn y dŵr am agos i bump awr i gyd yn eu llusgo nhw allan, ac erbyn y diwedd mi oedd hi wedi tywyllu," meddai.
"Ond mi oedden ni wedi bodloni'n bod ni wedi cael popeth oedd ar ôl yn fyw ar hyd y gwrychoedd a ballu.
"Mi oedd hi'n ddiwrnod go hir."


description: Pryderon wedi codi ynglŷn â chynlluniau Plaid Lafur y DU i orfodi gwerthu tir ar gyfer tai cymdeithasol yn rhad.

title: Gorfodi gwerthu tir yn rhad yn creu pryderon


authors:
Bethan Lewis
Gohebydd Addysg Bbc Cymru

description: Pump o wyth prifysgol Cymru wedi gweld gostyngiad yn nifer eu myfyrwyr dros y tair blynedd diwethaf, a dau wedi cwympo bron i chwarter.

title: Pump o wyth prifysgol Cymru'n colli myfyrwyr

maintext:
Image copyright Clerkenwell
Mae pump o wyth prifysgol Cymru wedi gweld gostyngiad yn nifer eu myfyrwyr dros y tair blynedd diwethaf, a dau wedi cwympo bron i chwarter.
Ers 2013/14 mae nifer y myfyrwyr ym mhrifysgolion Glyndŵr Wrecsam ac Aberystwyth wedi cwympo 24%.
Dywedodd pennaeth y corff sy'n cyllido addysg uwch bod prifysgolion Cymru "mewn marchnad gystadleuol iawn" ble roedd cael gwared ar gyfyngiadau ar recriwtio myfyrwyr yn Lloegr wedi cael effaith drwyddi draw.
Dros yr un cyfnod fe wnaeth cofrestriadau i Brifysgol Abertawe godi 29%.
'Marchnad gystadleuol'
Yn ôl Dr David Blaney, prif weithredwr Cyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru, roedd sector y prifysgolion ar draws y Deyrnas Unedig yn anwadal.
"Mae prifysgolion yng Nghymru yn rhan o farchnad, yn bennaf gyda Lloegr ond a dweud y gwir y DU ac yn rhyngwladol hefyd, ac mae'n farchnad gystadleuol iawn," meddai.
"Felly'r hyn rydyn ni wedi gweld, yn arbennig yn Lloegr, yw eu bod wedi cael gwared ar gyfyngiadau niferoedd myfyrwyr, sy'n golygu bod rhai sefydliadau yn Lloegr - y rhai cryfaf yn y farchnad yn benodol - wedi tyfu ac mae hynny wedi cael effaith ar draws yr holl sector."
Dywedodd bod myfyrwyr bellach yn gwneud penderfyniadau mwy gofalus gan ystyried y neges am wahanol sefydliadau sy'n cael ei chyfleu ar wefannau cymdeithasol.
Cofrestrodd 19,160 o fyfyrwyr ym Mhrifysgol Abertawe yn 2016/17 ac maen nhw'n anelu at gael 20,000 erbyn dathlu eu canmlwyddiant yn 2020.
Dywedodd y dirprwy is-ganghellor, yr Athro Iwan Davies bod profiad y myfyriwr yn "allweddol", a gyda myfyrwyr yn talu miloedd mewn ffioedd am eu cyrsiau mae cyflogadwyedd yn hollbwysig hefyd.
"Ni wedi bod yn llwyddiannus iawn oblegid mae'r cyrsiau sydd gyda ni, maen nhw yn relevant," meddai.
"Mae'r athrawon sydd gyda ni, maen nhw uwchlaw, uwchben eu disgyblaeth nhw ac felly mae hyn yn rhywbeth sydd yn ddeniadol iawn i fyfyrwyr."
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Mae'r Athro Iwan Davies yn dweud ei bod yn bwysig bod arian i fuddsoddi yn y sector prifysgolion yng Nghymru
Gwelodd Prifysgol Glyndŵr Wrecsam gwymp yn nifer eu myfyrwyr o 9,535 ar ei uchaf yn 2011/12 i 6,415 yn 2016/17.
Dywedodd llefarydd bod "newid cyfeiriad strategol" wedi bod yn ystod y cyfnod gan symud i ffwrdd o recriwtio dramor.
"Yn 2013/14 roedd myfyrwyr tramor yn 28% o'n cofrestriadau, erbyn 2016/17 roedd y ffigwr yn llai na 9% (cwymp o bron i 2,000 o fyfyrwyr) a dyma'r rheswm am y cwymp yn nifer y cofrestriadau," meddai'r llefarydd.
"Yn ystod yr un cyfnod, roedd cofrestriadau myfyrwyr o Gymru wedi cynyddu o 42% i 62% sy'n amlygu llwyddiant ein newid strategol."
'Cyfnod heriol'
Dywedodd Prifysgol Aberystwyth bod patrymau recriwtio wedi eu heffeithio gan gynnydd ffioedd rhai blynyddoedd yn ôl.
"Roedd cyflwyno ffioedd dysgu uchel yn 2012 yn golygu newid sylfaenol i'r sector gan arwain at gofrestriadau hanesyddol uchel ym Mhrifysgol Aberystwyth yn 2011 - grŵp gariodd drwyddo tan 2013/14," meddai llefarydd.
"Fel prifysgol, rydyn ni'n dod allan o gyfnod heriol yn gryfach, yn buddsoddi'n strategol mewn adnoddau dysgu, ymchwil a llety tra'n gwella ein henw ar gyfer rhoi profiad o'r radd flaenaf i fyfyrwyr."
Image copyright Prifysgol Aberystwyth Image caption Fe wnaeth nifer myfyrwyr Prifysgol Aberystwyth ostwng 24.3% rhwng 2013/14 a 2016/17
Dywedodd Dr Blaney nad oedd pryderon am dangyllido'r system Gymreig o'i chymharu gyda Lloegr wedi diflannu'n llwyr.
Fe fydd newid i gyllid myfyrwyr yng Nghymru o'r hydref yn golygu cael gwared ar y grant o £4,954 tuag at ffioedd dysgu a chynnig grant o £1,000 i bawb ar gyfer costau byw, i fyny at tua £8,000 i'r myfyrwyr tlotaf.
'Anghyfartalwch'
Yn ôl Dr Blaney bydd y newidiadau, yn dilyn adroddiad gan yr Athro Ian Diamond, yn arwain at ryddhau mwy o adnoddau i brifysgolion.
"Mae yna dal rhywfaint o anghyfartalwch o safbwynt yr adnoddau sydd yn cael eu buddsoddi yn y system yng Nghymru o'i gymharu gyda'r system yn Lloegr," meddai.
"Bydd y sefyllfa yn sgil Diamond yn gwneud y cydbwysedd yna yn sylweddol well ac erbyn diwedd y cyfnod o gyflwyno Diamond, sydd yn sawl blwyddyn, fe fyddwn ni mewn sefyllfa lawer mwy cyfartal gyda'r math o fuddsoddiad sydd yn cael ei wneud yn Lloegr."
"Ar hyn o bryd mae modd dadlau bod gan y sector yng Nghymru lai o adnoddau na'r sector yn Lloegr.
"Felly mae hynny'n golygu eu bod nhw'n gorfod gweithio'n fwy caled i edrych yn ddeniadol ac mae hynny yn rhywbeth maen nhw'n gwneud."


description: Olynydd Carwyn Jones ddylai wneud y penderfyniad terfynol ar ffordd liniaru'r M4, yn ôl cadeirydd pwyllgor Cynulliad.

title: M4: 'Gadewch i brif weinidog nesaf Cymru benderfynu'


description: Pêl-droedwyr yn estyn croeso er mwyn dathlu prosiect sy'n helpu pobl ifanc i daclo problemau allgau cymdeithasol ac anweithgarwch economaidd.

title: Croesawu cydchwaraewyr Gwyddelig


description: Yr awdur a'r darlledwr Lyn Ebenezer yn cofio'r dafarn yn ei hanterth.

title: Cofio dyddiau da y Cŵps


description: Dynes wedi marw yn dilyn gwrthdrawiad rhwng pedwar cerbyd yng Nghaerdydd ddydd Mawrth.

title: Dynes wedi marw wedi gwrthdrawiad A4232 Caerdydd


description: Merch chwech oed wedi marw wrth aros gyda'i theulu mewn cartref gwyliau yng Ngwynedd

title: Merch chwech oed yn marw ar ei gwyliau


description: Rhestr o'r unigolion o'r De fydd yn cael eu hanrydeddu i Orsedd y Beirdd yn 2018

title: Anrhydeddau'r Orsedd: Y de

maintext:
Image copyright Iolo Penri Image caption Yr Orsedd ar faes Eisteddfod Môn 2017
Mae Gorsedd y Beirdd wedi cyhoeddi rhestr o'r unigolion fydd yn cael eu hanrhydeddau yn 2018.
Mae dros 40 ar y rhestr eleni, sydd medd yr Orsedd "yn gyfle i roi clod i unigolion o bob rhan o'r wlad am eu cyfraniad arbennig i Gymru, y Gymraeg ac i'w cymunedau lleol ar hyd a lled Cymru".
Dyma'r rhai o'r De fydd yn cael eu hurddo yn yr Eisteddfod Genedlaethol ym Mae Caerdydd fis Awst:
GWISG WERDD
Image caption Cafodd anrhydedd Geraint Jarman ei gyhoeddi yn 2017, ond bydd yn cael ei urddo ym Mae Caerdydd fis Awst
Geraint Jarman
Mae cyfraniad Geraint Jarman, Caerdydd, fel cyfansoddwr a bardd wedi cael dylanwad parhaol a phellgyrhaeddol ar ddiwylliant Cymru. Mae'n rhan allweddol o'r sîn Gymraeg ers dros 40 mlynedd, gan gyhoeddi dwy gyfrol o farddoniaeth ynghyd â 18 o recordiau hir rhwng 1976 a 2016. Yn ddi-os, mae'n un sydd wedi cyfrannu cymaint i gerddoriaeth Gymraeg yng Nghymru, gyda chenedlaethau o unigolion a bandiau wedi'u dylanwadu ganddo ac wedi mwynhau'i gerddoriaeth drwy'r blynyddoedd.
Terry Dyddgen-Jones
Yn wreiddiol o Sir Gâr, mae Terry Dyddgen-Jones, Caerdydd yn fwyaf adnabyddus fel un o gyfarwyddwyr drama blaenaf teledu rhwydwaith, ac wedi cynhyrchu ffilmiau ar gyfer BBC ac ITV. Mae wedi cyfarwyddo dros 200 o benodau o'r opera sebon Coronation Street, ac mae hefyd yn adnabyddus yng Nghymru am gyfarwyddo cyfresi Parch a Byw Celwydd, ynghyd â'i waith fel uwch-gynhyrchydd Pobol y Cwm.
Image caption Mae Dylan Foster Evans yn bennaeth ar Ysgol y Gymraeg ym Mhrifysgol Caerdydd
Dylan Foster Evans
Pennaeth Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd yw Dylan Foster Evans, Caerdydd, ac mae ei gyfraniad at yr iaith ym myd addysg yn helaeth, yn lleol a chenedlaethol. Yn aelod o Fwrdd Academaidd y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, chwaraeodd rôl flaenllaw yn nifer o ddatblygiadau'r sefydliad, gan gynnwys y Dystysgrif Sgiliau Iaith Gymraeg. Mae'n arbenigwr ar hanes yr iaith, ei llenyddiaeth a'i diwylliant yng Nghaerdydd, ac fe gydnabyddir ei rôl amlwg wrth ffurfio hunaniaeth gymysg ac amlhiliol y brifddinas.
Image copyright Llun Teulu Image caption Bydd Gwyn Griffiths, fu farw ddiwedd Ebrill, yn cael ei gydnabod am ei gyfraniad fel hanesydd, newyddiadurwr a'i waith cyswllt rhwng Cymru a Llydaw
Gwyn Griffiths
Anrhydeddir Gwyn Griffiths, Pontypridd gan Orsedd y Beirdd am ei gyfraniad unigryw fel hanesydd, newyddiadurwr ac fel un o'r dolenni pwysicaf yn y berthynas rhwng Cymru a Llydaw. Roedd hefyd yn adnabyddus fel awdur, golygydd, cyd-olygydd neu gyfieithydd o leiaf 25 o gyfrolau. Un o'i nodweddion amlwg oedd ei barodrwydd i gynorthwyo myrdd o unigolion a mudiadau, a hynny'n gwbl wirfoddol ar hyd y blynyddoedd. Bu farw Gwyn Griffiths ddiwedd Ebrill eleni.
Don Llewellyn
Bu Don Llewellyn, Pentyrch, Caerdydd yn gweithio i gwmni HTV am flynyddoedd, gan ennill mwy nag un BAFTA am ei waith. Ond, fe'i hanrhydeddir gan Orsedd y Beirdd am ei gyfraniad i'w gymuned. Mae'n lladmerydd pwysig dros y Gymraeg yn lleol, ac yn arbenigwr ar dafodiaith Y Wenhwyseg ac ar hanes ei ardal. Fe'i gwahoddir yn gyson i siarad gyda chymdeithasau lu am ei wybodaeth drylwyr. Bu hefyd yn gapten a llywydd y clwb rygbi lleol ym Mhentyrch, ac yn arwain yr ymgyrch i godi neuadd bentref, sydd bellach yn adnodd gwerthfawr yn lleol.
Dafydd Parri
Yn wreiddiol o Benrhyn Llŷn, mae Dafydd Parri, Caerdydd yn derbyn yr anrhydedd am ei waith fel cynhyrchydd teledu ynghyd â'i waith gwirfoddol ym maes cerddoriaeth a bandiau pres am flynyddoedd lawer. Bu hefyd yn gwirfoddoli'n gyson gyda'r Eisteddfod Genedlaethol, ac ef yw Cadeirydd Pwyllgor Technegol yr Eisteddfod eleni. Mae'n rhan o dîm sydd wedi sefydlu band pres newydd yn y brifddinas - Band Pres Taf - sy'n gobeithio cystadlu am y tro cyntaf yn yr Eisteddfod yng Nghaerdydd eleni.
GWISG LAS
Image caption Mae John Hardy'n llais cyfarwydd ar BBC Radio Cymru
John Hardy
Yn wreiddiol o Fangor, mae John Hardy, Caerdydd yn llais ac wyneb cyfarwydd ar y cyfryngau yng Nghymru. Bu'n darlledu am bron i 40 mlynedd, ac ar hyn o bryd mae'n gwmni i fore-godwyr y genedl ar Radio Cymru yn ystod yr wythnos. Mae'n adnabyddus iawn am ei waith yn y byd chwaraeon, gan sylwebu ar dros 200 o gemau rhyngwladol ar Radio Cymru, ond mae hefyd wedi gweithio mewn nifer o feysydd eraill gan gynnwys pob math o adloniant. Mae ei gyfraniad i fyd darlledu yng Nghymru yn sylweddol, a braf yw ei anrhydeddu am hynny eleni.
Paul Hopkins
Mae Paul Hopkins, Llanilltud Fawr ar frig ei alwedigaeth fel bargyfreithiwr. Fel Arweinydd Cylchdaith Cymru, sy'n swydd etholedig a di-dâl, mae ei gyfrifoldebau a'i gyfraniad i fyd y gyfraith yng Nghymru yn enfawr. Mae'n cynrychioli'r proffesiwn mewn trafodaethau gyda Llywodraeth Cymru, Llywodraeth y DU, yr Arglwydd Prif Ustus, yr Arglwydd Ganghellor, Cwnsleriaid Cyffredinol Cymru a Lloegr a Gwasanaeth yr Erlyniaeth Cymru. Mae hefyd yn cynrychioli bargyfreithwyr Cymru ar Gyngor y Bar.
Anne Innes
Llwyddodd Anne Innes, Caerdydd i godi dros £100,000 tuag at Ymchwil y Galon, ac fe'i hanrhydeddir gan Orsedd y Beirdd am ei gwasanaeth gwirfoddol cwbl nodedig dros achosion da. Yn dilyn salwch ei gŵr yn 1982, pan dderbyniodd galon newydd yn Ysbyty Harefield, penderfynodd fynd ati o ddifri i godi arian a chefnogi achosion da. Ei nodweddion yw argyhoeddiad, brwdfrydedd a'r penderfyniad i ddal ati, a thrwy hyn mae achosion da yng Nghymru a thu hwnt wedi elwa'n sylweddol iawn o'i chymorth a'i chefnogaeth dros y blynyddoedd.
Gwyneth Briwnant Jones
Image caption Athrawes gynradd yw Alaw Le Bon, sy'n dod yn wreiddiol o Gaernarfon
Mae cyfraniad Gwyneth Briwnant Jones, Caerdydd i'w weld mewn dau faes gwahanol - y byd addysg drwy'i gyrfa broffesiynol, a'r byd iechyd drwy'i gwaith gyda Chyngor Iechyd Cymuned Caerdydd a'r Fro, ynghyd â llu o gyrff iechyd eraill. Bu'n ymwneud gyda datblygu safle Ysbyty Brenhinol Caerdydd, ailwampio'r gwasanaethau i famau a babanod ac ailwampio'r gwasanaethau iechyd meddwl, yn ogystal â nifer o wasanaethau a phynciau eraill. Yn wreiddiol o Ddyffryn Aman, mae wedi gwasanaethu'i chymuned a Chymru yn wirfoddol a phroffesiynol am flynyddoedd lawer.
Alaw Le Bon
Yn wreiddiol o Gaernarfon, mae Alaw Le Bon, Y Barri yn gweithio fel athrawes gynradd mewn ysgol Gymraeg yng Nghaerdydd, gan gymryd pob cyfle i rannu'i diddordeb yn y 'Pethe' gyda'r disgyblion ifanc. Bu'n gweithio fel arweinydd Cylchoedd Chwarae'r Haf dros Fenter Caerdydd, ac mae hefyd yn groesawydd cyfrwng Cymraeg yng Nghanolfan Mileniwm Cymru. Mae wedi chwarae rhan ganolog yn y gwaith o godi ymwybyddiaeth ac arian ar gyfer ymweliad yr Eisteddfod â Chaerdydd, gan ymgyrchu'n frwdfrydig a dygn am fisoedd lawer yng ngorllewin y ddinas.
Image caption Mae Helen Middleton yn cael ei hurddo am ei chyfraniad i ardal Y Fenni
Helen Middleton
Bu Helen Middleton, Y Fenni yn aelod blaenllaw o'r tîm a sicrhaodd Eisteddfod lwyddiannus yn Sir Fynwy a'r Cyffiniau yn 2016. Yn wir, mae'n anodd meddwl am unrhyw un sydd wedi cyfrannu mwy i ardal Y Fenni o ran Cymreictod ar hyd y blynyddoedd. Yn enedigol o Aberangell, mae Helen yn rhan allweddol o'r gymuned Gymraeg yn ei hardal. Gan weithio'n dawel a chadarn, mae'n rhoi'n hael o'i hegni a'i hamser i gefnogi a hybu gweithgareddau Cymraeg y fro.
Image caption Mae Eleri Rees yn Farnwr Preswyl Llys y Goron Caerdydd
Eleri Rees
Yn wreiddiol o Landre, Ceredigion, mae Eleri Rees, Caerdydd erbyn hyn yn Uwch Farnwr Cylchdaith ac yn Farnwr Preswyl Llys y Goron, Caerdydd. Bu'n Farnwr Cylchdaith er 2002, a hi hefyd yw'r Barnwr Cyswllt dros yr Iaith Gymraeg, gan gadeirio'r gweithgor a sefydlodd y drefn sy'n adlewyrchu'n ymarferol yr egwyddor o gydraddoldeb ar gyfer y Gymraeg yn ogystal â'r Saesneg yn unol â Deddf Iaith 1993. Mae'n Gofiadur Caerdydd er 2012, a hi yw'r ferch gyntaf i'w phenodi i'r swydd ddylanwadol hon.
Image copyright Huw Evans picture agency Image caption Mae Jamie Roberts wedi ennill 94 cap dros Gymru
Jamie Huw Roberts
Mae Jamie Huw Roberts, Caerdydd yn un o sêr mwyaf y byd rygbi yng Nghymru ers degawd a mwy. Enillodd 94 o gapiau dros Gymru ac mae wedi chwarae ar ddwy daith gyda'r Llewod. Mae'n arddel ei Gymreictod yn llawn ble bynnag y bo, a gwnaeth gyfraniad helaeth at godi proffil yr iaith ymysg y to ifanc yn y byd rygbi. Yn un o fechgyn y brifddinas, braf yw cael ei anrhydeddu yma yn ardal ei febyd.
Image caption Mae Vaughan Roderick wedi adrodd ar sefyllfa wleidyddol Cymru ers degawdau
Vaughan Roderick
Mae Vaughan Roderick, Caerdydd yn un o leisiau ac wynebau amlycaf y cyfryngau yng Nghymru yn sgîl ei waith fel Golygydd Materion Cymreig BBC Cymru. Gyda diddordeb amlwg mewn gwleidyddiaeth a gwleidydda, mae wedi treulio'i yrfa'n dilyn y byd democratiaeth yma yng Nghymru ac yn San Steffan. Mae'n cyflwyno rhaglenni rheolaidd ar Radio Cymru a Radio Wales, ac mae hefyd yn un o hoelion wyth rhaglenni canlyniadau etholiadau yng Nghymru ers blynyddoedd lawer.
Andrew White
Mae Andrew White, Llanharan yn Gyfarwyddwr elusen Stonewall Cymru er bron i ddegawd, gan arwain y gwaith i gael cydraddoldeb cyfreithiol a chyfiawnder cymdeithasol i bobl lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thraws yma yng Nghymru. Wedi dysgu Cymraeg yn ystod ei gyfnod yn yr ysgol uwchradd, bu'n gweithio am gyfnod gyda Bwrdd yr Iaith Gymraeg yn bennaeth y Tîm Iechyd a Sector Gwirfoddol. Mae'n arweinydd naturiol, a'i waith lobïo wedi llwyddo i sicrhau bod Llywodraeth Cymru wedi diwygio Dyletswyddau Cydraddoldeb Sector Cyhoeddus Cymru i fod yn fwy cynhwysol o gyfeiriadedd rhywiol.
Rosemary Williams
Anrhydeddir Rosemary Williams, Crucywel am ei chyfraniad arbennig i ddiwylliant Cymraeg a Chymreig yn ardal Y Fenni, Crucywel ac ardal Pen y Cymoedd. Yn Bennaeth Ysgol Gymraeg Brynmawr, Blaenau Gwent am flynyddoedd, bu'n gyfrifol am godi ymwybyddiaeth am yr iaith a hyrwyddo buddiannau addysg Gymraeg i genedlaethau o drigolion lleol. Mae'n un o hoelion wyth y gymuned Gymraeg, a'i chyfraniad i Eisteddfod y Fenni a'r Eisteddfod Genedlaethol yn 2016, fel rhan o'r tîm bychan ac ymroddgar a greodd waddol i'r Gymraeg a'n diwylliant yn yr ardal, yn un helaeth.
Carole Willis
Mae Carole Willis, Y Groesfaen, Pontyclun yn rhan hollbwysig o fywyd Cymraeg ei hardal. Ar ôl dysgu Cymraeg a graddio yn yr iaith, treuliodd ddegawdau'n gweithio gydag eraill i godi ymwybyddiaeth a hyrwyddo'r iaith yn lleol gydag amrywiaeth eang o grwpiau a sefydliadau - yn eu plith, Côr Godre'r Garth, Cyngor Cymuned Pontyclun ac fel Cadeirydd cyfredol Bwrdd Llywodraethu Ysgol Gynradd Gymunedol Gymraeg Llantrisant. Mae hi hefyd wedi gweithio'n agos gyda'r Urdd, y Mudiad Meithrin a'r capel lleol dros y blynyddoedd.
Jeremy Randles
Bu Jeremy Randles, Y Fenni, yn allweddol yn y gwaith o ddenu'r Eisteddfod i'r ardal yn 2016. Sefydlodd bwyllgor lleol i hybu'r achos ac annog cynghorwyr a phobl busnes i gefnogi'r achos. Unwaith y daeth y newyddion bod yr Eisteddfod i'w chynnal yn lleol, bu Jeremy'n hynod weithgar, yn aelod ymroddedig o'r Pwyllgor Gwaith, Pwyllgor Apêl y Fenni a chôr yr Eisteddfod. Bu'n Gadeirydd yr Is-bwyllgor Technegol, ac yn Brif Stiward yn ystod yr wythnos. Erbyn hyn, mae'n gweithio'n ddiwyd i sicrhau gwaddol teilwng i'r Eisteddfod yn Sir Fynwy. Yn wreiddiol o Wrecsam ac yn fab i deulu di-Gymraeg, mae wedi dysgu'r iaith yn rhugl ac mae ef a'i deulu'n chwarae rhan flaenllaw ym mywyd Cymraeg y Fenni.


description: Bydd tocynnau ar gyfer rhagor o weithgareddau'r Brifwyl yng Nghaerdydd eleni yn mynd ar werth fore Mawrth.

title: Mwy o docynnau'r Brifwyl yn mynd ar werth fore Mawrth


description: Buddugoliaeth ysgubol i'r Scarlets adref yn erbyn y Cheethas o Dde Affrica.

title: Pro 14: Scarlets 43-8 Cheethas


description: Heddlu'n dweud bod marwolaeth dyn yng ngogledd Cymru fore Mercher yn 'anesboniadwy'.

title: Marwolaeth dyn yn 'anesboniadwy'


description: Pwyllgor Cynulliad yn dweud y dylai rhai gwasanaethau newyddion gael cefnogaeth ariannol gan Lywodraeth Cymru.

title: Galw am gefnogaeth ariannol i newyddiaduraeth Cymru


description: Yr heddlu'n apelio am wybodaeth wedi i fenyw gael ei hanafu'n ddifrifol mewn gwrthdrawiad rhwng tractor a beic.

title: Apêl wedi gwrthdrawiad difrifol yn Sir Benfro


description: Munaasabaddan waxaa la qabtaa 18ka May, laakin sannadkan waa laga soo hormariyey maadaama ay ku soo beegmayso bisha Ramadan. Munaasabadda oo socotay 4 saacadood ayaa inteeda badan lagu soo bandhigay cudud ciidan.

title: Sawirro: Xuska gooni isu taagga Somaliland


title: Caerdydd yn cael technoleg 4G ar gyfer ffonau symudol

maintext:
Image copyright EE Image caption Dim ond cwmni EE sy'n gallu cynnig technoleg 4G ar hyn o bryd
Mae Caerdydd yn un o'r dinasoedd sydd bellach â chyswllt rhyngrwyd cyflym iawn ar gyfer ffonau symudol.
Mae rhwydwaith 4G ar gael i bobl mewn 11 o ddinasoedd trwy Brydain am y tro cyntaf o ddydd Mawrth ymlaen.
Mae'r dechnoleg yn golygu bod modd cysylltu â'r we yn gyflymach ar ddyfais symudol.
Y dinasoedd eraill i dderbyn y dechnoleg newydd yw Llundain, Manceinion, Bryste, Birmingham, Caeredin, Leeds, Lerpwl, Sheffield, Glasgow a Southampton.
Dim ond trwy gwmni EE (sy'n cyfuno cwmnïau Orange a T-Mobile yn y DU) y mae modd cael y cyswllt 4G ar hyn o bryd.
Fydd rhwydweithiau eraill ddim yn gallu ei gynnig tan flwyddyn nesa'.
Pum gwaith yn gyflymach
Ond mae rhai yn dweud nad yw'r gwasanaeth yn ddigon fforddiadwy - yn enwedig mewn perthynas â faint o ddata all cwsmeriaid ei ddefnyddio.
Bydd Everything Everywhere, fydd yn cael ei adnabod fel EE, yn parhau i ehangu'r flwyddyn nesa' a'r nod yw darparu 4G i 98% o'r DU erbyn 2014.
Dywedon nhw y bydd Belfast, Derby, Hull, Newcastle a Nottingham yn weithredol erbyn y Nadolig.
Gallai ardaloedd eraill, mwy gwledig, elwa yn fawr o'r dechnoleg gan fod cyflymder band eang yn araf iawn mewn rhai mannau.
Mae'r cwmni yn addo cyflymder o 8 i 12 megabeit yr eiliad - hyd at bum gwaith yn gyflymach na thechnoleg 3G.
Mae'r cyflymder ychwanegol yn golygu bod modd lawr lwytho sain, fideo a deunydd eraill o ansawdd uchel ar ffonau symudol.
'Rhy ddrud'
Yn ogystal â rhoi mynediad cyflymach i gwsmeriaid i'r we, dywed y cwmni y bydd 4G yn fanteisiol iawn i fusnesau hefyd.
Ond mae rhai yn dweud bod y dechnoleg yn rhy ddrud - mae'r cytundeb rhataf yn £36 y mis am 500MB o ddata. Mae'n rhaid i gwsmeriaid dalu mwy os ydynt am barhau i ddefnyddio'r rhyngrwyd ar eu ffôn symudol.
Byddai awr o wylio rhaglen ar iPlayer y BBC, er enghraifft, yn defnyddio hyd at 225MB - bron i hanner y data fyddai ar gael am fis cyfan gyda'r cytundeb rhataf.
Mae'r costau am ddata ychwanegol yn cychwyn ar £3 am 50MB, i £20 am 4GB.
Yn ôl pennaeth EE, Olaf Swantee, mae'r prisiau wedi'u seilio ar "fisoedd o waith ymchwil gyda chwsmeriaid".
Enillodd EE ganiatâd i lansio'r gwasanaethau 4G yn dilyn penderfyniad Ofcom ym mis Tachwedd 2011 y bydden nhw'n cael defnyddio rhan o'u sbectrwm radio presennol.
Mae cystadleuwyr yn cael eu gorfodi i oedi cyn lansio eu gwasanaethau 4G nhw am nad oes ganddynt sbectrwm sbâr i'w ddefnyddio.
Bydd pob darparwr yn cael cyfle i brynu sbectrwm i gynnal 4G yn 2013, pan fydd Ofcom yn cynnal ocsiwn i rannu'r amleddau radio sydd wedi'u clustnodi ar gyfer y gwasanaethau hyn.


description: Pryder y bydd rhywun yn cael ei anafu'n ddifrifol yng Nghaernarfon wedi i bobl ifanc ddechrau dringo ar doeau yng nghanol y dref.

title: Rhybudd am ddringo ar doeau yng nghanol Caernarfon


description: Rhestr o'r unigolion o'r Canolbarth fydd yn cael eu hanrydeddu i Orsedd y Beirdd yn 2018

title: Anrhydeddau'r Orsedd: Y canolbarth


description: Dathliadau yng Nghaerdydd wrth i'r Adar Gleision sicrhau eu lle yn Uwch Gynghrair Lloegr y tymor nesaf.

title: Caerdydd yn sicrhau dyrchafiad i Uwch Gynghrair Lloegr


description: Gwasanaethau brys yn parhau i fod ar safle tân mewn canolfan ailgylchu yng Nglannau Dyfrdwy.

title: Galw criwiau i dân mawr ar safle ailgylchu Glannau Dyfrdwy


description: Emyr Wyn Francis sy'n trafod ei siom a'i gariad tuag at Glwb Pêl-droed Abertawe

title: Cefnogi'r Jacks drwy'r cyfan


description: Oeddech chi'n gwybod fod gan eicon yr Urdd gariad?

title: Miss Urdd: Cariad cyfrinachol arwr cenedlaethol


description: Eira yn disgyn yng Nghymru, ddydd Llun, Chwefror 2 // Snow falling over Wales, Monday, February 2

title: Eira Chwefror // February Snow

maintext:
Image caption
Eira ar y bryniau yn Llanfairfechan, gan Meri Gaffey Jones // Snow on the hills of Llanfairfechan, sent by Meri Gaffey Jones


description: Rhieni Dros Addysg Gymraeg yn pwyso ar Gyngor Powys i ehangu darpariaeth addysg cyfrwng Cymraeg ym mhob rhan o'r sir yn dilyn ymweliad Eisteddfod yr Urdd.

title: Galw ar Gyngor Powys i ehangu darpariaeth addysg Gymraeg


description: Bydd Prifysgol Bangor yn un o saith canolfan yn y DU sy'n rhan o gynllun £1.7m sy'n galw ar wirfoddolwyr i fod yn wyddonwyr ac archwilio'r arfordir.

title: Prifysgol yn rhan o gynllun i archwilio'r arfordir


description: Carwyn Jones i alw ar bleidiau'r DU roi gwleidyddiaeth i "un ochr" a "chydweithio" er mwyn sicrhau cytundeb Brexit da.

title: Carwyn Jones yn galw ar bleidiau i 'gydweithio' ar Brexit


description: Prif weithredwr bwrdd iechyd yn dweud nad oes yna gynllun hirdymor ar gyfer gwasanaethau mamolaeth yn y gogledd.

title: Betsi Cadwaladr: 'Dim cynllun mamolaeth hirdymor'


description: Un o chwaraewyr y Corn Gwlad sy'n cael ei holi yr wythnos yma

title: Ateb y Galw: Dewi 'Corn' Griffiths

maintext:
Dewi 'Corn' Griffiths, yr arweinydd bandiau pres a chwaraewr y Corn Gwlad, sy'n Ateb y Galw yr wythnos yma, wedi iddo gael ei enwebu gan Betsan Powys yr wythnos diwetha'.
Beth ydi dy atgof cyntaf?
Dwi'n cofio bod ar fy ngwyliau yn Ffrainc pan oeddwn i tua 5 oed. Wedi mynd mewn carfan oedda' ni fel teulu, a'r hyn dwi'n ei gofio yw mynd i fy ngwely pob nos ond yn deffro ar y llawr pob bore! Hyd heddiw dwi ddim yn gwybod os mai rowlio allan o'r gwely oeddwn i neu beth... ond mae hwnnw'n un o'n atgofion cyntaf.
Pwy oeddet ti'n ei ffansio pan yn iau?
Pamela Anderson. Gallai'm meddwl am yr un hogyn yn ôl yn y 90au oedd ddim yn ei ffansio hi. Hi oedd yr ultimate blonde bombshell pan roeddwn yn tyfu fyny.
Beth oedd y digwyddiad a gododd y mwya' o gywilydd arnat ti erioed?
Dwi'n cofio chwarae'r cornet yn y gwasanaeth yn Ysgol Gynradd Bethel ac roedd Dad wedi glanhau'r offeryn y diwrnod cynt, ac os oes rhywun yn gwybod unrhyw beth am offerynnau pres, mae rhaid i'r valves fynd i fewn y ffordd cywir neu does dim gwynt yn gallu mynd trwy'r offeryn.
Wrth gwrs, doedd Dad heb roi'r offeryn at ei gilydd yn gywir, felly pan nes i ddechrau chwythu doedd dim gwynt yn gallu mynd trwy'r offeryn... ac roedd pawb yn edrych arna i a doedd dim roeddwn yn gallu ei wneud! Fe wnes i ddysgu sut i edrych ar ôl yr offeryn yn gywir ar ôl hynny a pheidio gadael i Dad fynd yn agos ato!
Image caption Tybed ai Paul Corn neu Dewi Corn sy'n edrych ar ôl eu hofferynnau eu hunain cyn pob seremoni Eisteddfodol?
Pryd oedd y tro diwethaf i ti grïo?
Mae pobl sydd yn fy adnabod i yn dda yn gwybod fy mod yn crïo am ddim byd weithiau, ond pan roeddwn yn gwylio'r rhaglen deledu am lofruddiaeth James Bulger mae'n rhaid dweud fod ambell i ddeigryn bach wedi ymddangos.
Oes gen ti unrhyw arferion drwg?
Pwy sydd heb rai? Cnoi a pigo ewinedd fy nwylo! Dwi'n falch o dd'eud fy mod ddim yn gwneud yr un peth i winedd fy nhraed!
Dy hoff le yng Nghymru a pham?
Adref. Er fy mod yn byw lawr yn y de ers rhyw 12 o flynyddoedd bellach, does unman yn debyg i gartref ac wrth gwrs fe ges i fy magu ar droed Yr Wyddfa, felly mi fydd yr ardal yna yn agos i nghalon am byth.
Image copyright Richard Outram Image caption Yr Wyddfa a Llyn Llydaw - mae Eryri yn llawn golygfeydd gogoneddus!
Y noson orau i ti ei chael erioed?
Dwi'n meddwl fod un o'r nosweithiau gorau i mi ei chael chydig yn fuzzy, sef ar ôl i Fand Tredegar ennill y gystadleuaeth British Open yn Birmingham nôl yn 2013, ac fe ges i'r wobr am yr offerynnwr gorau drwy'r gystadleuaeth i gyd! Mi roedd lot o ddathlu wrth reswm, ac dwi'n siŵr ei bod hi wedi bod yn noson dda iawn!
Disgrifia dy hun mewn tri gair
Cerddorol. Cyfeillgar. Hapus.
Beth yw dy hoff lyfr neu ffilm?
Mae rhaid i mi dd'eud mod i ddim yn darllen o gwbl - 'dio jest ddim yn apelio ataf, ond mi rydw i'n hoffi ffilm. Dydw i ddim yn gallu meddwl am un ffilm penodol, ond i ddweud y gwir mae unrhyw un o'r ffilmiau Star Wars yn mynd i fod ar y rhestr rhywle, ac os dwi'n bod yn onest, unrhyw ffilm sydd gyda soundtrack John Williams. I mi, mae'r gerddoriaeth yr un mor bwysig â'r sgript, a does neb cystal â John Williams am gyfansoddi ar gyfer ffilmiau.
O Archif Ateb y Galw:
Byw neu farw, gyda phwy fyddet ti'n cael diod. Pam?
Einstein. Dwi'n meddwl byddai cael bod yn ei gwmni am 'chydig o oriau yn wych. Byddai'n grêt cael sgwrs dros beint neu ddau, rhoi'r byd yn ei le, a hefyd gweld beth fyddai ei ymateb ynglŷn â Brexit!
Dyweda rywbeth amdanat ti dy hun nad oes yna lawer o bobl yn ei wybod.
Bron iawn i mi symud i Norwy i fyw nôl yn 2015. Dwi wedi bod allan yno nifer o weithiau yn chwarae gyda bandiau pres gwahanol o amgylch y wlad, ac mae'r byd bandiau pres yn ddisglair iawn allan yno.
Yn 2014 fe wnes i chwarae gyda band pres Eikanger-Bjørsvik ym Mhencampwriaeth Ewrop ac yn dilyn hyn fe ges i wahoddiad i fynd allan yno i chwarae gyda nhw'n llawn amser ac roedd cynnig am 'chydig o waith dysgu hefyd, ond doedd yr amseru ddim yn grêt ac wrth gwrs fel pob sefydliad mae'n rhaid i'r swydd cael ei llenwi, felly fe aeth y cyfle heibio.
Ar dy ddiwrnod olaf ar y blaned, beth fyddet ti'n ei wneud?
Dwi'n meddwl fyswn i'n trio gweld os oes unrhyw Guinness World Record y buaswn yn gallu torri yn fy oriau olaf, a rhoi cynnig arni!
Image copyright S4C Image caption Roedd Dewi yn arwain Band Pres Dinas Caerdydd yn y gystadleuaeth Band Cymru 2018, mewn perfformiad gafodd ei ganmol
Beth yw dy hoff gân a pham?
I fod yn hollol onest, dydw i ddim yn gwrando ar lot o gerddoriaeth. Dwi'n dysgu offerynnau pres trwy'r dydd, bob dydd mewn ysgolion, ac yn rhoi gwersi preifat ar ôl ysgol, ac yna pedair noson bob wythnos dwi mewn ymarferion band pres (Band Tredegar a Band Pres Dinas Caerdydd)...
Felly pan dwi mewn mood i wrando ar gerddoriaeth, mae fel arfer yn unrhyw beth ffilm gan John Williams neu efallai rhai o glasuron Oasis!
Cwrs cyntaf, prif gwrs a phwdin - beth fyddai'r dewis?
Bara garlleg a chaws. Cyri. Crème brûlée. Dim y cyfuniad gorau, ond i gyd yn ffefrynnau i mi!
Petaset yn gallu bod yn rhywun arall am ddiwrnod, pwy fyddai fo/hi?
Wynton Marsalis - fysai'n neis cael gwybod sut deimlad yw bod y trympedwr gorau yn y byd!
Pwy sydd yn Ateb y Galw wythnos nesaf?
Mererid Hopwood


description: Ymgynghoriad gyda 79 o weithwyr gofal iechyd uned elusennol ar gyfer niwed i'r ymennydd wedi cychwyn wrth i'r elusen ystyried cau.

title: Uned niwed i’r ymennydd am gau ym Mae Colwyn


description: Pwyllgor wedi ei sefydlu i wrthwynebu codi tai ym Methesda, Gwynedd, gan ddweud y bydd yn niweidiol i'r iaith Gymraeg.

title: Gwrthwynebu datblygiad ar sail iaith


description: Port Talbot yn ne Cymru yw tref fwyaf llygredig y DU, yn ôl adroddiad newydd ar ansawdd aer gan Sefydliad Iechyd y Byd.

title: Llygredd aer: Port Talbot yw'r gwaethaf yn y DU


description: Gareth Rhys Owen sy'n gofyn ble mae'r hwyl mewn ennill pob gêm?

title: Awchu am fod yn ofnadwy

maintext:
Ddywedodd eich mam wrthoch chi mai nid yr ennill sy'n bwysig, ond y cymryd rhan?
Rybish, meddai pob dilynwr tîm rygbi Cymru... wel pob un ond Gareth Rhys Owen, gohebydd chwaraeon BBC Cymru. Dyma fe i geisio egluro ei hun...
"Croeso i'r TARDIS.
Dwi am fynd a chi yn ôl i'r wythdegau.
'Ffalabalam', Marathon yn hytrach na Snickers, Opal Fruits nid Starburst, Gameboys, Rick Astley, tîm pêl-droed Lerpwl yn rheoli'r byd a thîm rygbi Cymru yn ofnadwy.
Ahhh, nostalgia, mae e'n ddigon i dwymo'r galon. O am gael mynd yn ôl i'r dyddiau 'na pan fydde gwylio tîm rygbi Cymru yn gyfatebol i Gristnogion yn y bedwaredd ganrif a'r ddeg fydde'n chwipio'u hunain i lanhau'r einioes ac i brofi eu bo' nhw'n medru dioddef.
Image copyright Getty Images Image caption "Roedd colli yn Twickenham yn sicrwydd..."
Nid yr ennill sy'n bwysig....
Does dim dwywaith amdani, roedd dilyn Cymru yn artaith. Roedd colli yn Twickenham yn sicrwydd, roedd colli i'r tri thîm arall yn y bencampwriaeth i'w ddisgwyl, roedd colli i Rwmania, Samoa a Chanada yn teimlo fel rhywbeth fydde'n debygol.
Prif rinwedd nostalgia yn ei hanfod yw'r twyll bod y dyddie a fu yn well na'r presennol ac ma'n rhaid cyfadde' bod rhan ohona i'n gweld ishe'r dyddiau hynny.
Roedd 'na drefn penodol i fywyd, roedd 'na sicrwydd i ddioddefaint ac yn bwysicach na dim, roedd yr ambell lygedyn o fwynhad lawer mwy melys oherwydd y boen ddaeth cyn hynny. Mae hyd yn oed sglodion o'r ffwrn yn flasus ar ôl wythnos o ddeiet bwyd cwningen.
Image caption Y Marquis de Sade... ynteu Gareth Rhys Owen, y sadist?
Fydd yr haul eto'n codi?
Ond beth am fywyd y cefnogwr cyfoes? Ble fydd y pleser b'nawn Sadwrn pan fydd Cymru yn curo'r Alban am y nawfed gêm o'r bron?
Cyn y bencampwriaeth roedd 'na sôn am y renaissance Albanaidd dan arweinyddiaeth yr hyfforddwr Vern Cotter. Fe ddaeth y tîm o fewn trwch blewyn i guro Awstralia yng Nghwpan y Byd ac roedd yna gnewyllyn o chwaraewyr ifanc, brwdfrydig, talentog yn Hogg, Seymor a Bennett oedd yn barod i synnu'r byd.
Image copyright Getty Images Image caption "Roedd 'na sôn am y 'renaissance' Albanaidd... Fe ddaeth y tîm o fewn trwch blewyn i guro Awstralia yng Nghwpan y Byd."
Colli naetho' nhw yn erbyn Lloegr, yr wythfed tro yn olynnol yn y bencampwriaeth. Mae'r bwcis, y gwybodusion ac unrhyw un sydd â gronyn o synnwyr cyffredin yn grediniol ma' Cymru fydd yn ennill y penwythnos yma.
Boring!
A be' amdana' i? Mae'n amhosib dadlau â'r ffeithiau. Mae Cymru yn dîm profiadol, trefnus a phwerus ac dwi felly'n disgwyl i ni ennill.
Ond wyddo chi beth? Allai'm diodde'r teimlad yma o hyder, o grediniaeth llwyr yn y ffaith bo' 'Ni' yn well na 'Nhw'. Ble mae'r hwyl yn hynny?
Pwy sy' eisiau bod yn frawd mawr heb unrhyw deimlad o ormes nac anhegwch? O am gael mynd yn ôl i'r 80au! O am gael bod yn Albanwr!"
Image caption Dyna welliant!
Ewch yma i ddilyn cyffro'r Chwe Gwlad efo Cymru Fyw.


description: Llinell amser prif ddigwyddiadau hanes Tawel Fan, yr uned seiciatrig yn Ysbyty Glan Clwyd wnaeth gau yn 2013 wedi honiadau o gamdriniaeth ddifrifol.

title: Llinell amser Tawel Fan


description: Prifysgol yn amddiffyn symud cwrs perfformio o Gaerfyrddin i Gaerdydd, er pryderon am yr effaith ar y Gymraeg.

title: Symud cwrs perfformio: Pryder am effaith ar yr iaith


description: Cynnig i gynnal pleidlais am benodi swyddog Cymraeg llawn amser i Undeb Myfyrwyr Abertawe yn wynebu "gwrthwynebiad mawr", meddai Cymdeithas Myfyrwyr Cymraeg y Brifysgol.

title: 'Gwrthwynebu' pleidlais am swyddog Cymraeg


description: Golffiwr o Gaerdydd wedi'i gwahardd dros dro o glwb golff Cottrell Park ger Y Bont-faen oherwydd "rhai sylwadau" mae hi wedi'u gwneud ar y cyfryngau.

title: Golffiwr wedi'i gwahardd am 'sylwadau ar y cyfryngau'


description: Cayaaryahanka difaaca uga dheelo ee kooxda Liverpool Joe Gomez ayaa sheegay inuu seegi doono cayaarta dhex mari doonto kooxdiisa iyo Real madrid kaddib markii uu dhaawac soo gaaray.

title: Joe Gomez: Waan seegi doona cayaaraha horyaalka Yurub


description: Dyfodol Gareth Bale gyda'r clwb Sbaenaidd Real Madrid yn ansicr, wedi iddo ddweud y bydd yn cynnal sgyrsiau gyda'i asiant dros yr haf.

title: Ansicrwydd am ddyfodol Gareth Bale gyda Real Madrid


description: Dau undeb llafur yn dweud bod ACau ac ASau Llafur â gormod o ddynlanwad yn y broses o ethol arweinydd plaid yng Nghymru.

title: 'Angen diwygio'r coleg etholiadol' medd dau undeb

maintext:
Image caption Bydd Carwyn Jones yn ildio'r awennau fel arweinydd Llafur Cymru yn yr hydref
Mae dau o'r prif undebau llafur yn dweud bod Aelodau Cynulliad ac Aelodau Seneddol y Blaid Lafur â gormod o ddylanwad dros bwy fydd Prif Weinidog nesaf Cymru.
Daw'r sylwadau gan undebau Unison a'r GMB wrth i'r blaid ddod dan bwysau cynyddol i newid y ffordd y bydd yn ethol olynydd.
Jeremy Corbyn oedd arweinydd Llafur cyntaf y DU i gael ei ethol dan y drefn un-aelod-un-bleidlais.
Mae'r blaid yng Nghymru yn dal i ddefnyddio'r coleg etholiadol i ethol ei harweinwyr - trefn sy'n rhoi traean o'r bleidlais i aelodau unigol, traean i undebau llafur, a thraean i'r ACau ac ASau.
Yng nghynadledd Llafur Cymru yn Llandudno fis diwethaf, fe gytunodd y blaid i adolygu'r broses.
Mae galw wedi bod am newid cyn ethol arweinydd newydd yn yr hydref.
Mae Unison a'r GMB yn galw am gadw'r coleg etholiadol gan leihau neu hepgor bloc pleidleisiau'r ACau ac ASau.
Mae eraill, gan gynnwys yr Ysgrifennydd Cyllid, Mark Drakeford, sy'n ymgeisio i olynu Mr Jones, yn ymgyrchu dros roi un bleidlais i bob aelod, fel bod pleidlais pawb yn gyfartal.
'Anghynaladwy'
Dywedodd Steve Belcher, uwch swyddog gydag Unison: "Mae angen diwygio'r coleg etholiadol.
"Dyw e ddim yn gynaliadwy yn ei ffurf bresennol. Yr hyn rydyn ni am ei weld yw llai o bwyslais - neu ddim pwyslais - ar bleidleisiau ACau ac ASau."
Dywedodd Mike Payne, swyddog rhanbarthol gyda'r GMB a chyn-gadeirydd Llafur Cymru, fod pleidlais pob un o'r 58 AC, AS ac ASE Llafur yn cyfateb i bleidleisiau tua 400 o aelodau cyffredin o'r blaid.
Bydd tua 150,000 o aelodau undebau sy'n gysylltiedig â'r blaid Lafur yn gymwys i fwrw pleidlais yn yr etholiad i ddewis arweinydd.
"Mae'r sefyllfa'n anghynaliadwy ac mae'n fater y bydde' pobl o bob adain o'r blaid yn dymuno ei newid," meddai Mr Payne.
"Mae mwy a mwy o bobl yn dweud bod yr aelodau etholedig eisoes yn cael pleidlais fel aelod o'r blaid neu aelod o undeb llafur, [gan ofyn] pam bod nhw'n cael trydydd pleidlais hefyd."


description: Llywodraeth Cymru'n dweud bod camgymeriad ar bapur prawf sy'n cael ei sefyll gan filoedd o ddisgyblion cynradd ar hyn o bryd.

title: Camgymeriad ar bapur prawf disgyblion ysgol gynradd


description: Boqorada Ingiriiska ayaa filim la jishay atooraha James Bond, waxaa kale oo jillay Nelson Mandela isaga oo kasoo muuqday filimkii 1992-dii ee Malcolm X oo ahaa hoggaamiye u dhaqdhaqaaqa xuquuqda dadka madoow ee Maraykanka.

title: Madaxweynaha Faransiiska oo filim jillay


authors: Gohebydd Celfyddydau A Chyfryngau Bbc Cymru

description: Fe allai cangen fasnachol S4C golli £3m wedi i Loteri Cymru fynd i ddwylo'r gweinyddwyr fis Mawrth.

title: Colled posib o £3m i S4C wedi methiant cwmni loteri


description: Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru yn galw ar yr awdurdodau i sicrhau bod lleisiau pobl hŷn yn cael eu clywed.

title: Comisiynydd: 'Gwasanaethau eiriolaeth yn annerbyniol'


description: Oriel o ddiwrnod cyntaf Eisteddfod yr Urdd 2018 yn Llanelwedd / A taste of the first day of the 2018 Urdd Eisteddfod in Builth Wells

title: Lluniau / In Pictures: Dydd Llun Eisteddfod yr Urdd / Monday's Urdd Eisteddfod

maintext:
Eisteddfod yr anifeiliaid sy'n cael ei chynnal yn Llanelwedd fel arfer ond tro plant Cymru oedd agor y cystadlu ddydd Llun, Mai 28, diwrnod cyntaf Eisteddfod yr Urdd Brycheiniog a Maesyfed yn 2018.
Usually home to the Royal Welsh Agricultural Show, it's the turn of the children of Wales to enjoy the limelight at the showground at Builth Wells for the first day of the Brecon and Radnorshire Urdd Eisteddfod 2018 on Monday, 28 Mai 2018.
Image copyright bbc Image caption Suji, sydd bellach yn byw yng Nghorea, gyda'i hathrawes Eleri Jones sydd wedi bod yn ei hyfforddi i adrodd dros Skype - enillodd ail wobr // Suji, pictured here with her former teacher, returned from Korea especially to compete at the recitation and won second prize
Image caption Dyw Siwan ac Endaf ddim yn edrych yn rhy bryderus fod eu plant, Megan a Huw, wedi troi'n ddau Mr Urdd // Parents Siwan and Endaf don't look to concerned that their children, Megan and Huw, have been replaced by two Mr Urdds
Image caption Mae'n hwyl cyrraedd y llwyfan ond mae'n dda cael gorffen eich darn hefyd // Getting to the stage is great, but getting through your competition piece successfully is even better
Image caption Alisdair yn hapus yn tostio'i falws melys ei hun // Alisdair masters the art of toasting marshmallows
Image caption Mae'r heddlu selffis ar y maes ... // Watch out, the selfie police are about
Image caption Chi byth yn rhy ifanc i fwynhau'r cystadlu yn y pafiliwn // You're never too young to enjoy the competing
Image caption Cyfle i gael hufen iâ i frecwast // Ice cream for breakfast
Image caption Mae'r adnoddau chwarae a dringo'n arbennig o dda eleni // A statue is turned into an effective climbing frame
Image caption Alun 'Tav' Evans, Gwyneth Williams a John Meurig Edwards yw llywyddion anrhydeddus dydd Llun // Alun 'Tav' Evans, Gwyneth Williams and John Meurig Edwards are Monday's honorary presidents
Image caption Cyfle i ddal fyny gyda sgwrs gefn llwyfan // A chance for a catch-up
Image caption Croeso lliwgar i bawb // A colourful 'Croeso' (welcome) is extended to all
Image caption Roedd digon o waith i'r stiwardiaid prysur yn y maes parcio fore Llun // It's hard work for the parking stewards


description: Fydd y Gweilch ddim yn chwarae yng Nghwpan Pencampwyr Ewrop y tymor nesaf ar ôl colli oddi cartref yn erbyn Ulster.

title: Gêm ailgyfle Cwpan Pencampwyr Ewrop: Ulster 35-17 Gweilch


description: Trafodaethau brys i geisio achub y Ganolfan Tenis Genedlaethol ym Mae Caerdydd wedi i'r perchnogion Virgin Active gyhoeddi eu bod yn tynnu'n ôl o'r fenter.

title: Dyfodol canolfan denis yn y fantol


description: Madaxweynihi hore George H W Bush ayaa Isbitaal ka soo baxay kaddib marki uu 12 maalmood Isbitaalka yaallay, isaga oo laga helay caabuqa dhiigga.

title: Madaxweynihi hore George Bushka weyn oo Isbitaalka laga soo saaray


description: Fe fyddech chi'n meddwl bod cyfieithu enwau'r misoedd yn fater syml

title: Pan mae cyfieithu'n mynd o'i le...


description: Heddlu'r Gogledd yn bwriadu adolygu'r dystiolaeth fforensig yn y gobaith o ddatrys achos marwolaeth postmon o Sir y Fflint 15 mlynedd yn ôl.

title: Ailedrych ar dystiolaeth achos llofruddiaeth Paul Savage


description: Elusen yn galw ar Lywodraeth Cymru i sicrhau bod bwylenni figanaidd ar gael mewn ffreuturau sefydliadau cyhoeddus fel ysgolion ac ysbytai.

title: Galw am fwydydd figan mewn ffreuturau sector gyhoeddus


description: Cynllun wedi dechrau yn Ysgol Gynradd Rhiwbeina er mwyn ceisio tynnu sylw at y defnydd o blastig un tro.

title: Cynllun ysgol gynradd i dynnu sylw at broblem blastig


description: Ymgyrchwyr gwrth niwclear yn cyflwyno deiseb i Lywodraeth Japan yn galw arnynt i beidio â chefnogi gorsaf bŵer Wylfa Newydd.

title: Galw ar Lywodraeth Japan i gefnu ar gynllun Wylfa Newydd


description: Bleddyn Môn o Amlwch, sy'n rhan o ras hwylio'r Volvo Ocean Race, yn dweud bod ymweliad â Chaerdydd yn "ddiwrnod sbesial" i'r ddinas.

title: Ras hwylio'r Volvo Ocean Race yn 'sbesial i Gaerdydd'


description: Ugu yaraan toddobo askari ayaa ku dhintay 2 kalena way ku dhaawacmeen qarax ka dhacay gobolka Shabeellaha Hoose.

title: Qarax ka dhacay Wanlaweyn


description: Canolfan Ysgrifennu Tŷ Newydd yn dathlu ei phen-blwydd yn 25 oed gyda phrynhawn yng nghwmni Bardd Cenedlaethol Cymru, Gillian Clarke.

title: Tŷ Newydd yn dathlu chwarter canrif


title: Pleidlais ar gyllideb Cymru yn y Cynulliad

maintext:
Image caption Mae Jane Hutt yn dweud y bydd £120m o fuddsoddiad yn creu tua 2,000 o swyddi
Bydd aelodau Cynulliad yn pleidleisio ar gyllideb Cymru ddydd Mawrth - yr olaf cyn Etholiad y Cynulliad ym mis Mai.
Bydd y gwariant ar y Gwasanaeth Iechyd Gwladol yn cynyddu £278m yn 2016/17 - cynnydd o dros 4% - ond mae awdurdodau lleol yn wynebu cwtogiad o 2% ar gyfartaledd.
Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud ei bod wedi gorfod gwneud penderfyniadau anodd, gyda'r gwario ar addysg uwch hefyd yn debyg o ddioddef.
Ond mae disgwyl i'r Democratiaid Rhyddfrydol ymatal eu pleidlais, a chaniatáu i'r gyllideb gael ei phasio.
Cytundeb dwy flynedd
Bydd y gwariant ar iechyd yn codi i 48% o holl wariant Llywodraeth Cymru, y ganran uchaf erioed.
Er bydd y gwariant ar addysg a sgiliau yn codi o 1.1%, mae gweinidogion wedi cael eu hannog i ystyried toriadau o tua thraean i'r corff sy'n ariannu prifysgolion, Cyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru.
Mae trafodaethau hefyd wedi eu cynnal i benderfynu ar uchafswm ar y toriadau sy'n debygol ar gyfer cynghorau gwledig.
Mae nifer o'r rheiny, gan gynnwys Powys, Ceredigion a Sir Fynwy, yn wynebu toriadau o rwng 3% a 4% oherwydd y fformiwla cyllido sy'n gallu effeithio ar ardaloedd ble mae'r boblogaeth yn isel.
Mae'r gyllideb yn ganlyniad cytundeb dwy flynedd rhwng Llafur a'r Democratiaid Rhyddfrydol i glustnodi arian ychwanegol i ddisgyblion o gefndiroedd difreintiedig.
Er bod y Ceidwadwyr a Plaid Cymru wedi dweud y byddan nhw'n pleidleisio yn erbyn, mae disgwyl iddi gael ei phasio oherwydd ymataliad pleidleisiau'r Democratiaid Rhyddfrydol.
Ymateb
Bydd cynnydd yng nghyllidebau'r economi a'r amgylchedd yn cynnwys cynnydd mewn gwariant cyfalaf mewn meysydd fel ffyrdd ac amddiffynfeydd llifogydd.
Mae'r Gweinidog Cyllid Jane Hutt wedi dweud y bydd £120m o fuddsoddiad yn creu tua 2,000 o swyddi adeiladu "gan hybu twf a chefnogi darparu gwasanaethau cyhoeddus yn fwy effeithlon".
Mae llefarydd y Ceidwadwyr ar gyllid, Nick Ramsay yn dweud bod Llafur "wedi llwgu'r gwasanaeth iechyd o biliwn o bunnoedd".
"Mae unrhyw gyllido ychwanegol cyn etholiad yn gyfaddefiad o fethiant penderfyniadau blaenorol, ac yn rhy ychydig yn rhyw hwyr i lawer o gymunedau ar draws Cymru," meddai.
Dywedodd llefarydd ar ran Plaid Cymru: "Rydym am weld gwyrdroi'r toriadau digynsail i'r sector addysg uwch, rydym am weld y setliad anghytbwys i awdurdodau lleol yn cael ei ddatrys ac rydym am weld Llywodraeth Cymru yn buddsoddi ymhob rhan o Gymru yn hytrach na chyllido'r gwaith paratoi ar gyfer yr M4 newydd."


description: Llywodraeth y DU yn dweud na fyddan nhw'n "rhuthro" i benderfyniad ar forlyn llanw Bae Abertawe, dros flwyddyn ers adroddiad.

title: 'Dim rhuthro' ar benderfyniad morlyn llanw Bae Abertawe


description: Muddo dheer ayuu u shaqeeyay Qaramada Midoobay, isaga oo ka gaaray illaa heerka ku xigeenka Xoghayaha Guud .

title: Soomaaligii gacanta ka geystay siidayntii Nelson Mandela


description: Dyn wedi defnyddio cyfrifiadur ei gariad o Ddinbych i ddwyn manylion miloedd o gwsmeriaid gwefan archebu bwyd.

title: Dedfrydu merch wedi trosedd ei chariad

maintext:
Image copyright Heddlu'r Met Image caption Roedd Grant West wedi defnyddio cyfrifiadur ei gariad, Rachael Brookes, er mwyn cael mynediad at fanylion banc degau o filoedd o bobl yn anghyfreithlon
Mae dyn, a oedd wedi defnyddio cyfrifiadur ei gariad o Sir Ddinbych i hacio manylion miloedd o gwsmeriaid gwefan archebu bwyd, wedi pledio'n euog i'r cyhuddiadau.
Dechreuodd Grant West, 26 oed, ddwyn manylion banc dros 160,000 o gwsmeriaid cwmni Just Eat yn 2015.
Fe ddarganfyddodd ditectifs fod ganddo fanylion dros 63,000 o gerdiau credyd a debyd, ac fe ddaethon nhw o hyd i asedau o dros £500,000 yn y cyfrwng ariannol 'bitcoin'.
Fe blediodd yn euog i gynllwynio i dwyllo, camddefnyddio cyfrifiadur a throseddau'n ymwneud â chyffuriau.
Image copyright Heddlu'r Met Image caption Roedd Grant West wedi gwerthu'r manylion i droseddwyr ar y wê dywyll, gan alw ei hun yn 'The Courvoisier'
Mewn gwrandawiad yn Llys y Goron Southwark, fe wnaeth ei gariad, Rachael Brookes, 26, o Ddinbych, dderbyn dedfryd gymunedol ar ôl pledio'n euog i ganiatau mynediad heb ei awdurdodi i'w chyfrifiadur.
Clywodd y llys ei bod hi wedi defnyddio peth o'r enillion er mwyn prynu pethau, a'i bod hi ar un adeg wedi defnyddio manylion oedd wedi cael eu dwyn er mwyn talu am ficini.
Dywedodd y Barnwr Michael Gledhill QC wrthi ei bod yn "ffodus iawn" nad oedd hi'n cael dedfryd o garchar a'u bod hi, wrth ddisgrifio'i pherthynas gyda West, "wedi syrthio i freichiau troseddwr a dihiryn".
Bydd Grant West yn cael ei ddedfrydu yn ddiweddarach.


description: Cofio streic Friction Dynamics yng Nghaernarfon - un o'r anghydfodau diwydiannol hwyaf yn hanes Cymru.

title: Plac i nodi streic Friction Dynamics yng Nghaernarfon


description: Mae toriadau i drafnidiaeth gyhoeddus a thacsis anaddas yn effeithio ar bobl anabl, medd Anabledd Cymru.

title: 'Toriadau trafnidiaeth yn effeithio ar bobl anabl'


description: Maamulka madaxweyne Trump ayaa wakhtiga u kordhiyay wadaxaajoodka ku saabsan ganacsiga birta iyo naxaasta ee uu Maraykanku la leeyahay Midawga Yurub, Canada iyo Mexico.

title: Trump oo dib u dhigay canshuur uu ku soo rogi lahaa Midawga Yurub


description: Y rhanbarth wedi cadarnhau'r newyddion y bydd y cefnwr yn gadael y clwb ar ddiwedd y tymor.

title: Rhys Patchell i adael y Gleision


description: Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru'n dweud bod angen ailystyried y cymorth sydd ar gael i ofalwyr a bod llawer yn ei chael hi'n anodd ymdopi.

title: 'Angen gwell cymorth i ofalwyr Cymru' medd comisiynydd


authors:
Vaughan Roderick
Golygydd Materion Cymreig Y Bbc

title: Wil Cwac Cwac

maintext:
Dydw i ddim yn cofio cyfnod yn ein gwleidyddiaeth pan fuodd cymaint o chwiaid cloff o gwmpas y lle. Mae gennym un Prif Weiniodog, Theresa May, sy'n caniatáu i'w hysgrifennydd tramor racso ei pholisïau ar fympwy bron ac un arall, Carwyn Jones, sy'n cyfri'r dyddiau tan ei ymadawiad.
O leiaf yn achos Carwyn fe'i hun sydd wedi penderfynu peidio ag arwain ei blaid yn yr etholiad nesaf. Mae'r penderfyniad hwn allan o ddwylo Mrs May ond dydw i ddim wedi cwrdd ag un Tori sy'n disgwyl iddi oroesi'n hir ar ôl Brexit.
Ond pa ddyfodol i arweinwyr Cymreig y pleidiau eraill? Yn achos Neil Hamilton a Jane Dodds mae'n debyg bod dyfodol eu pleidiau'n fwy simsan na sefyllfa'u harweinwyr ond beth am Andrew RT Davies a Leanne Wood?
Mae'r ddau ohonyn nhw wedi bod yn arwain eu pleidiau ers oes pys bellach a hynny heb fawr o lwyddiant etholiadol. Mae'n anodd credu nad oes 'na rai o fewn y ddwy blaid sy'n deisyfu newid ond dydw i ddim yn synhwyro bod 'na gynllwynio'n mynd ymlaen i gael gwared ar y naill na'r llall.
Mae sefyllfa'r ddwy blaid yn rhyfeddol o debyg. Yn y ddwy mae 'na anniddigrwydd ynghylch yr arweinyddiaeth bresennol ond hefyd amharodrwydd i weithredu yn erbyn yr arweinydd.
Yn achos y Torïaid, mae llawer o'r anniddigrwydd yn deillio o'r tu hwnt i'r Cynulliad gyda rhai o fawrion y blaid yn San Steffan ac yn y blaid wirfoddol yn anhapus tost ynghylch perfformiad Andrew RT Davies. Ond dyw'r un lefel o anniddigrwydd ddim yn bodoli o fewn y grŵp yn y Cynulliad a does 'na ddim cytundeb ychwaith ynghylch pwy allai olynu'r arweinydd presenol. Os na newidiff pethau felly mae Andrew yn saff yn ei swydd.
Yn achos Plaid Cymru mae ymddangosiad grwpiau fel Yes Cymru a grŵp gweithredu newydd Neil Mcevoy yn adlewyrchu anniddigrwydd yn rhengoedd y blaid ar lawr gwlad. Ar ben hynny mae'r sefyllfa yn Llanelli lle mae'r blaid leol wedi ei hatal yn awgrymu bod trefniadaeth ganolog y blaid yn dipyn o siambls.
Ar ben hynny dyw'r blaid dim eto wedi datblygu strategaeth wleidyddol i ymateb i Lafur wrth iddi symud i'r chwith. Mae ymosod ar 'ddiffyg uchelgais a gweledigaeth' Llafur Cymru wedi bod yn dacteg bur effeithiol hyd yma ond fe fydd hi'n llawer anoddach ei defnyddio yn erbyn Prif Weinidog newydd yn ystod ei fis mel.
A fyddai arweinydd newydd yn gallu creu naratif newydd yw'r cwestiwn sydd angen ei ofyn. Mae dyfodol Leanne yn dibynnu ar yr ateb i'r cwestiwn yna.


description: Cyfle i brofi bywyd canoloesol yng Nghonwy fel rhan o benwythnos o ddigwyddiadau ym marchnata Cymru fel 'gwlad y chwedlau'.

title: Cyfle i gamu yn ôl i'r Oesoedd Canol yng Nghonwy


description: Adrannau o ysbyty Y Trallwng yn cau wedi llifogydd yn ystod dydd Sul.

title: Y dŵr yn llifo i ysbyty Y Trallwng wedi glaw trwm


description: Awdur adroddiad sy'n galw am greu canolfan i ddathlu hanes diwydiannol Merthyr Tudful yn dweud bod angen cyflwyno asedau hanesyddol y dref mewn ffordd deilwng.

title: 'Asedau hanesyddol Merthyr Tudful yn di-ben-draw'


description: Dyn wedi marw yn dilyn gwrthdrawiad "difrifol" ar yr A470 rhwng Blaenau Ffestiniog a Betws-y-Coed.

title: Dyn wedi marw yn dilyn gwrthdrawiad 'difrifol' ar yr A470


description: Cwestiynau ynglŷn â chynllun Llywodraeth Cymru i brynu Maes Awyr Caerdydd

title: Cwestiynau am werth cytundeb llywodraeth i brynu maes awyr


description: Mae dyn 37 oed wedi marw o'i anafiadau dyddiau wedi gwrthdrawiad yng Nghasnewydd ar 25 Ebrill.

title: Dyn, 37, yn marw yn dilyn gwrthdrawiad yng Nghasnewydd