description: Dyn o Fôn gafodd ddiagnosis o ganser y coluddyn yn annog eraill i beidio ag anwybyddu'r symptomau

title: Canser y coluddyn: 'Peidiwch ag anwybyddu'r symptomau'

maintext:
Image copyright Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr Image caption Cafodd Merfyn Jones ddiagnosis o ganser y coluddyn yn 2017
Mae dyn o Fiwmares ar Ynys Môn sy'n dioddef o ganser y coluddyn wedi siarad am ei gyflwr er mwyn codi ymwybyddiaeth o'r afiechyd.
Yn ôl Bowel Cancer UK, yr afiechyd hwn yw'r pedwerydd math mwyaf cyffredin o ganser a'r ail fath o ganser sy'n lladd y mwyaf yng Nghymru.
Bob blwyddyn, mae dros 2,200 unigolyn yn cael diagnosis o ganser y coluddyn ac mae dros 900 yn marw o'r afiechyd.
Cafodd Merfyn Jones, 62 oed, ddiagnosis o ganser y coluddyn yn 2017 ac mae'n gobeithio gwneud pobl "yn fwy ymwybodol o'r newidiadau yn eu cyrff".
Poen
Dywedodd Mr Jones, sylfaenydd Gŵyl Fwyd boblogaidd Biwmares, ei fod wedi'i ddychryn ar ôl canfod bod ganddo'r afiechyd.
"Dechreuais gael poen yn fy mol, a oedd yn anarferol iawn i mi gan fy mod yn llysieuwr, felly mae fy stumog bob amser yn eithaf da.
"Yn raddol, dechreuodd y boen yn fy mol fynd yn waeth ac yn waeth a dechreuais fynd yn rhwym, felly roeddwn yn teimlo bod yn rhaid i mi fynd i weld fy meddyg teulu."
Image copyright Getty Images
Ar ôl cael ei yrru i Ysbyty Gwynedd am golonosgopi, cafodd ei gadw ar ôl wedi iddynt ddod o hyd i diwmor.
Dychwelodd Mr Jones i'r ysbyty bedwar diwrnod yn ddiweddarach am lawdriniaeth frys.
Ychwanegodd Mr Jones: "Roedd lleoliad y tiwmor yn ofnadwy o beryglus a phe byddai wedi cael ei adael yno am ychydig hirach, byddai wedi gallu achosi problemau difrifol iawn, felly fe wnaeth y llawdriniaeth achub fy mywyd."
Mae cyflwr presennol canser Mr Jones yn golygu ei fod angen triniaeth bellach.
Ar hyn o bryd mae o dan ofal meddyg ymgynghorol locwm mewn oncoleg feddygol, Dr Claire Fuller, ac mae'n cael cemotherapi ar Ward Alaw.
Dywedodd Dr Fuller: "Mae canser y coluddyn yn afiechyd cymharol gyffredin, hwn yw'r pedwerydd math o ganser sydd fwyaf cyffredin mewn dynion a merched yng Nghymru gydag ychydig dros 2,000 o gleifion yn cael diagnosis o'r afiechyd.
"Gall unigolion fod â symptomau amwys - fel gwaedu o'r pen-ôl, neu weithiau mae newid ym mhatrymau'r coluddyn fel gorfod mynd i'r toiled yn fwy aml neu gael carthion llacach. Gall y gwrthwyneb gynnwys rhwymedd neu gymysgedd o'r ddau symptom.
Eglurai Dr Fuller fod y canser yn fwy cyffredin yn y boblogaeth hŷn ond gallwch ei weld ar unrhyw oed.
Ychwanegodd Dr Fuller: "Yr hyn sy'n bwysig i'w gofio yw bod modd trin canser y coluddyn, gorau po gyntaf mae'r canser yn cael ei ganfod gorau oll; mae'n haws i'w drin a bydd gennych well siawns o wella."
Image copyright Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr Image caption Merfyn Jones gyda Claire Fuller, meddyg ymgynghorol locwm mewn oncoleg feddygol
Mae Mr Jones, sy'n cefnogi mis ymwybyddiaeth canser y coluddyn yn ystod Ebrill, yn gobeithio y bydd ei stori yn annog eraill i fod yn ymwybodol o arwyddion yr afiechyd.
Dywedodd Mr Jones "Alla' i ddim cofio'r tro diwethaf i mi fynd at y meddyg, dw i erioed wedi cymryd unrhyw dabledi ar gyfer unrhyw beth, dw i ddim yn yfed, dw i ddim yn ysmygu a dw i'n actif iawn hefyd, felly nid oeddwn erioed yn meddwl y byddai hyn yn gallu digwydd i mi.
Ychwanegodd: "Roedd yn deimlad rhyfedd pan ges i ddiagnosis, roedd gen i ofn ond roedd hynny fwy dros fy nheulu na drosta' i fy hun.
"Dw i'n gobeithio wrth rannu fy stori y bydd yn gwneud eraill yn fwy ymwybodol o'r newidiadau yn eu cyrff - roedd cael poen yn fy mol yn rhyfedd i mi, roedd yn fath o boen nad oedd yn diflannu felly roeddwn yn gwybod bod rhywbeth o'i le - allwch chi ddim anwybyddu'r pethau hyn, mae angen i chi fynd at eich meddyg teulu a gwneud rhywbeth amdano."


description: Stori bachgen ifanc gafodd ei lofruddio, a wnaeth benderfynu rhoi ei organau ar ôl marw, yn rhan o becyn i ysgolion.

title: Addysgu plant am roi organnau drwy rannu stori bachgen

fasttext_language: cy


description: Mae'r awdur ac actor o Gaerdydd yn paratoi i berfformio mewn drag am y tro cyntaf

title: Alun Saunders: Y Frenhines Ddrag Gymraeg

maintext:
Mae sioeau drag wedi dod yn fwy fwy poblogaidd yn y blynyddoedd diwetha'. Un sy' wedi bod yn ffan o'r sîn ers blynyddoedd ydy'r awdur ac actor Alun Saunders o Gaerdydd. Ond er ei fod wedi bod yn dilyn brenhinesau drag ers blynyddoedd, yn 38 oed mae'n mentro i'r maes ei hun am y tro cynta'...
Image copyright Claire Ford Photography
"Mae drag, i fi, yn rhoi trwydded i ddweud a 'neud pethe fydden i ddim yn ddigon dewr i 'neud fel Alun," meddai Alun, sy'n dweud bod sioeau brenhinesau drag, i rai, yn gallu codi ofn neu fod yn gas.
Bwriad ei gymeriad drag ef, Connie Orff, a fydd yn perfformio yng Nghanolfan y Mileniwm ym mis Mai am y tro cyntaf, ydy "gwneud i bobl chwerthin ar eu hunain".
"Ers i fi ddechre mynd allan ar y sîn hoyw yng Nghaerdydd, fi wedi bod yn gwylio drag acts ac wedi bod yn ffan mawr ers blynyddoedd," meddai.
"Mae drag yn newid eitha' lot ar hyn o bryd ac mae'r rhaglen RuPaul's Drag Race, [y gyfres realiti Americanaidd ar Netflix] wedi dod â drag yn boblogaidd iawn.
"Dwi wedi bod yn gwylio lot fawr fawr o'r rhaglen yna. Fi lan am 7 y bore ar ddydd Gwener yn barod i wylio - fi'n caru fe!
"Ond drag queens o Brydain sy'n dylanwadu arna' i fwya'. Roedd 'na un o'r enw Lady Ding yn perfformio pan ddechreuais i fynd allan ar y sîn yng Nghaerdydd, hi oedd un o'r bobl mwya' doniol o'n i erioed wedi ei weld ar lwyfan, ac fe wnaeth hi farw tua blwyddyn ar ôl i fi ddechrau mynd i'w gweld hi. A mae'r profiad hynny wedi aros gyda fi.
"Fe wnes i ddechre sgwennu drama lwyfan o'r enw Tuck, am fywydau grŵp o ffrindiau sy'n gweithio gyda'i gilydd fel drag queens. Mae pobl fel arfer yn gweld y perfformiwr, ond mae 'na lot fawr yn digwydd tu nôl y llenni ym mywydau'r bobl yma. Ond wnes i feddwl, sut allai sgwennu drama am ddrag pan dwi byth wedi 'neud e fy hunan?"
Image copyright Claire Ford Photography Image caption Connie Orff
Aeth Alun ar gwrs yn y Royal Vauxhall Tavern yn Llundain, bob nos Lun am ddeg wythnos, a oedd yn dipyn o ymdrech meddai, ag yntau'n dad i ddau o blant ac yn byw yng Nghaerdydd.
"O'n i'n mynd â'r plant i'r ysgol yn y bore, yna'n mynd ar y National Express i Lundain, yn gweithio yno yn y prynhawn cyn cerdded ar hyd yr afon i'r Royal Vauxhall Tavern i wneud y cwrs, yna nôl ar y bws i Gaerdydd yn hwyr bob nos Lun.
"Mae'r Royal Vauxhall Tavern yn hyb yn Llundain i berfformwyr drag, dyna lle wnaeth Lily Savage ddechrau off o be' dwi'n deall, ac oedd yn brofiad arbennig.
"Erbyn diwedd y cwrs, roedd yn rhaid perfformio am ddeg munud ac fe wnes i benderfynu sgwennu am fy mywyd i, pam mod i eisiau gwneud hyn, logistics o wneud y cwrs yn Llundain pan mae dau o blant gyda ti, ac er mod i'n hollol terrified, wnes i fwynhau."
'Chwerthin ar fy hunan'
Mi fydd Alun Saunders, neu Connie Orff, yn perfformio sioe un dyn/un ddynes ym mar Ffresh Canolfan y Mileniwm yng Nghaerdydd ym mis Mai, ac mae'n dweud - er fod ganddo brofiad o berfformio o flaen cynulleidfa - bod y syniad yn codi ofn arno.
"Mae gwneud stand up yn scary. Ti methu dangos dy fod yn ofnus neu'n poeni am y peth.
"Fi mewn ffrog ydy'r sioe. Dydy Alun ddim yn diflannu a Connie yn ymddangos. Dwi'n neud stand-yp, ond fel cymeriad arall, ac i fi, mae'r perfformiad yn bwysig. Mae'r drag yn ffordd liberating o fod yn fi eitha' camp.
"Mi fydd y sioe yn ddwyieithog a beth sy'n fy nghyffroi i ydy cael cynulleidfa sydd ddim fel arfer yn gweld sioe ddrag yn yr iaith Gymraeg a'u tynnu nhw mewn. A rhoi'r neges peidiwch â phoeni os oes 'na Gymraeg yn y sioe, fe fyddwch chi'n deall rhywfaint.
"Fi'n byw mewn dwy iaith a dwi am drio chwerthin ar yr elfennau sydd yn ddoniol am ddysgu iaith a siarad dwy iaith, ac efallai i roi hyder ac ysbrydoliaeth i rai sy'n dysgu Cymraeg.
"Bwriad y noson ym mar Ffresh yw i drial deunydd sydd yn sôn am offence a sut bod ein cymdeithas ni mor barod i gael ein pechu gan bopeth ac felly rydyn ni'n risgio colli comedi a methu chwerthin ar bethau yn enwedig chwerthin ar ein hunain.
"Os ydw i'n gallu chwerthin ar fy hunan, wedyn y'n ni gyd yn gorfod dysgu chwerthin am ein hunain. Mae rhai pobl yn gallu gweld drag acts yn eitha' intrusive ac yn gas, ond bwriad Connie Orff yw peidio bod yn gas - ond ddim cweit bod yn neis chwaith - a chwerthin am unrhyw beth, pa mor sili a rhwystredig mae bywyd yn gallu bod."


description: Mae ansicrwydd am ddyfodol un o glybiau rygbi mwyaf Cymru, wrth iddyn nhw wynebu bil o £60,000.

title: Bil o £60,000 i glwb rygbi Castell-nedd


description: Adroddiad o flaen cynghorwyr Môn ddydd Llun yn cynnig opsiwn i gau tair ysgol gynradd - ac un arall i gau dim ond dwy.

title: Llygedyn o obaith i ymgyrchwyr o gadw ysgol ar agor


description: Mark Drakeford yn dweud ei fod am "feddwl drwy popeth" cyn penderfynu a yw am geisio olynu Carwyn Jones fel arweinydd Llafur Cymru.

title: Arwain Llafur: Drakeford am 'feddwl drwyddo'


description: Mae elusen yn honni fod pobl hŷn yn cael eu hesgeuluso gan fod cynghorau'n dewis cartrefi gofal rhatach.

title: Age Cymru: Trefn gofal yn 'esgeuluso' pobl hŷn

maintext:
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Dywedodd Guto Henry o Age Cymru bod hawliau dynol sylfaenol yn cael eu hanwybyddu
Mae pobl hŷn yn cael eu hesgeuluso gan fod cynghorau'n dewis cartrefi gofal rhatach, yn ôl elusen.
Mae Age Cymru yn dweud bod teuluoedd yn cael eu gorfodi i dderbyn trefniadau sydd ddim yn addas i anghenion cymhleth, er gwaethaf rheolau newydd.
Dywedodd bod pobl wedi cysylltu gyda llinell ffon gymorth ar ôl cael ceisiadau i dalu ffioedd ychwanegol i sicrhau gofal addas, pan mae cynghorau i fod yn talu'r costau.
Mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru wedi cael cais am ymateb.
'Anwybyddu hawliau'
Yn aml mae'n rhaid i bobl sydd a dros £40,000 o gyfalaf, cynilion neu asedau eraill, yn gorfod talu costau llawn gofal preswyl yng Nghymru.
Ond hyd yn oed i'r rhai sy'n gymwys am gymorth awdurdod lleol, nid yw talu ffioedd ychwanegol gan grwpiau eraill, yn aml aelodau eraill o'r teulu, yn erbyn y rheolau.
Mae cynghorau'n gallu gofyn am daliadau ychwanegol os ydy teulu'n dewis cartref gofal sy'n ddrutach - os ydyn nhw eisoes wedi cynnig lle sydd wir yn cyrraedd anghenion unigolyn.
Pryder Age Cymru yw bod cynghorau'n cynnig gofal anaddas, cyn awgrymu y gallai'r teulu gyfrannu tuag at gost gofal addas.
Yn ystod 2017, fe wnaeth llinell ffôn Age Cymru dderbyn 87 o alwadau am dalu am ofal preswyl, a 77 yn benodol am ffioedd ychwanegol.
Roedd dros 1,000 o alwadau ar ofal preswyl yn gyffredinol.
Image caption Yn ôl Victoria Lloyd o'r elusen mae "problemau enfawr" ynglŷn â thalu am ofal
Dywedodd prif weithredwr dros dro'r elusen, Victoria Lloyd, nad yw awdurdodau bob tro yn glir am daliadau, sy'n arwain at filiau mawr i rai teuluoedd.
"Rydyn ni'n clywed am bobl sy'n cael trafferth talu - achosion lle mae pobl sydd ar fudd-daliadau yn cael cais i dalu ffioedd ychwanegol dros eu hanwyliaid, sydd ddim yn fforddiadwy..."
Dywedodd bod "problemau enfawr" o amgylch talu am ofal ar hyn o bryd oherwydd pwysau ar gyllidebau awdurdodau lleol a'r ffaith bod pobl yn byw yn hirach.
Ychwanegodd: "Ond nid yw hynny'n golygu anwybyddu hawliau ac urddas unigolion."
Effeithio safon bywyd
Mae'r elusen yn dweud bod teuluoedd yn teimlo bod lleoliadau gofal anaddas yn arwain at ddirywiad yn iechyd pobl hŷn, er newid yn y gyfraith sydd i fod i atal hynny.
Ychwanegodd Ms Lloyd: "Ein pryder yw mewn rhai achosion nad yw gwir ysbryd y Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Lles yn cael ei gyrraedd.
"Oni bai ein bod yn edrych ar hyn yn agosach, rydyn ni'n mynd i fod â mwy o bobl yn y lleoliadau anghywir, byddwn ni'n effeithio urddas mwy o bobl hŷn a'u teuluoedd, ac nid yw hynny'n dda i safon bywyd."
Mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru wedi cael cais i ymateb.


description: Sut wnaeth timau Uwchgynghrair Cymru dros y penwythnos?

title: Canlyniadau Uwchgynghrair Cymru


description: Mark Drakeford yn esbonio pam ei fod wedi penderfynu sefyll fel ymgeisydd yn y ras i olynu Carwyn Jones.

title: Drakeford eisiau 'rhoi dewis' i aelodau'r blaid Lafur


description: Swyddfa Archwilio Cymru'n beirniadu diffyg polisïau cyrff cyhoeddus i helpu'r byddar gael mynediad cyfartal i wasanaethau.

title: Diffyg polisïau i helpu'r byddar gael gwasanaethau


description: Bydd TeliMôn, sianel deledu ar-lein newydd yn cael ei lansio nos Iau ar gyfer pobl Ynys Môn ac wedi'i gynhyrchu gan bobl yr ynys.

title: Sianel deledu ar-lein newydd gan bobl Môn i bobl Môn

maintext:
Bydd ffrwyth menter newydd gan, ac ar gyfer, pobl Ynys Môn yn gweld golau dydd am y tro cyntaf ddydd Iau.
Sianel deledu ar-lein yw TeliMôn, a bydd yn darlledu cynnwys i bobl a chymunedau ar yr ynys sydd wedi'i greu gan bobl 'Gwlad y Medra'.
Ymhlith y rhaglenni ar y sianel yn y dechrau fydd 'Y Gornel Hanes', 'Ysbrydion Môn' a 'Sgen Ti Jôc?'.
Dau o'r ynys sydd wedi bod yn gwirfoddoli i gefnogi a datblygu sianel yw'r actorion John Pierce Jones a Marged Esli.
Mae'r ddau wedi datgan eu bod yn "gwbl gefnogol i TeliMôn a'r cyfleoedd a ddaw i dalentau ifanc yr ynys i ddysgu am eu diwylliant a'i lywio i'r 21ain ganrif tra'n bod yn rhan o fenter cyfrwng cymdeithasol fwyaf newydd yr ynys".
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Mae'r sianel yn "gyfle i feithrin sgiliau pobl ifanc" medd y cadeirydd Vaughan Evans
Menter Môn sy'n gyfrifol am y sianel, a dywedodd Jackie Lewis o'r fenter: "Mae'n bleser pur cael bod yn rhan o'r cynllun newydd yma i Fôn.
"Bydd yn cefnogi talent newydd i fod yn rhan o greu deunydd ar gyfer teledu ar-lein.
"Bydd TeliMôn yn galluogi pobl i gael ymdeimlad o berthyn i le, ac yn cael ei wneud mewn ffordd sydd ddim yn draddodiadol... Amdano chi - Gyno chi - I chi."
Image caption Jackie Lewis o Fenter Môn gydag arwyddair y sianel newydd
Mae TeliMôn yn rhan o gynllun peilot am flwyddyn, ac mae £40,000 wedi dod at y cynllun o Ewrop a Chronfa Elusennol Ynys Môn.
Bydd y sianel yn mynd yn fyw am 18:00 nos Iau.


description: Y Gleision yn siomedig wrth golli gartref yn y gêm ddarbi Gymreig.

title: Gleision 17-23 Dreigiau


description: Beth oedd yn cuddio yn y siec feics?

title: Dyma be welodd Siôn Tomos Owen yn sied trwsio beics ei dad un bore.


description: Ydych chi'n nabod rhai o glybiau pêl-droed Cymru?

title: Pa glwb? Cwis bathodynnau


description: Beiciwr modur wedi ei wahardd rhag gyrru ar ôl cael ei ddal yn gyrru ar gyflymder "syfrdanol" yng ngogledd Cymru.

title: Gwahardd gyrrwr wnaeth 138mya ar yr A5 ger Corwen


description: Canlyniadau Uwchgynghrair Cymru

title: Canlyniadau Uwchgynghrair Cymru


description: Dros 200 o hoelion wedi eu darganfod mewn tywod ar draeth y de ar ôl i baledi pren gael eu llosgi.

title: Rhybudd am hoelion ar draeth Aberystwyth


description: Tîm Jess Fishlock yn colli'n drwm yn erbyn Lloegr, ac yn wynebu talcen caled i gyrraedd Cwpan y Byd yng Nghanada yn 2015.

title: Merched Cymru 0-4 Merched Lloegr


description: Llyfrgell genedlaethol yn Aberystwyth ar gau i'r cyhoedd ddydd Mercher wrth i aelodau tri undeb streicio mewn ffrae ynglŷn â chyflogau.

title: Staff Llyfrgell Genedlaethol yn streicio dros gyflogau


description: 80 o swyddi yn cael eu creu wrth i ffatri gynhurchu gwydr symud i barc Busnes Penarlâg.

title: 80 o swyddi yn dod i Barc Busnes Penarlâg


description: Bwrdd yr elusen, a oedd yn dosbarthu grantiau o elw Loteri Cymru, yn penderfynu dirwyn i ben ar ôl i'r loteri gael ei roi yn nwylo'r gweinyddwyr.

title: Elusen Hanfod Cymru i ddod i ben


description: Cyngor o blaid defnyddio gorchymyn prynu gorfodol i orfodi menyw i adael ei thŷ.

title: Cyngor o blaid gorfodi menyw i symud


description: Emyr George o Cymwysterau Cymru yn dweud bod Bagloriaeth Cymru yn "anodd i'w hegluro a'i disgrifio".

title: Bagloriaeth Cymru'n 'anodd i'w hegluro a'i disgrifio'


description: Llywodraeth Cymru i ystyried caniatáu lorïau i ddefnyddio lonydd bysiau yng Nghymru i wella llif y traffig.

title: Ystyried caniatáu lorïau i ddefnyddio lonydd bysiau


description: Cyngor Gwynedd yn penderfynu cael gwared â holl glybiau ieuenctid y sir wrth iddo geisio arbed £270,000 o'i gyllideb.

title: Clybiau ieuenctid Gwynedd i gau i geisio arbed arian


title: Ciyaar daqiiqaddii u dambeysay loo hakiyay arrimo ammaan awgood

maintext:
Lahaanshaha sawirka Reuters
Ciyaar kulul oo u dhexeysay laba kooxood oo ka dhisan dalka Giriigga ayaa shalay oo Axad ah la hakiyay kaddib markii mid ka mid ah madaxda kooxahaasi uu garoonka la soo galay bastoolad.
Ciyaarta oo dhex mareysay kooxaha PAOK Salonika iyo AEK Athens ayaa la hakiyay kaddib markii madaxa kooxda PAOK, Ivan Savvidis, uu garoonka la soo galay bastoolad u xirnayd.
Ivan Savvidis ayaa isku dayay in uu la murmo garsoorihii dhexdhexaadinayay ciyaarta oo gool daqiiqaddii 89aad ay dhalisay kooxda PAOK ku tilmaamay in uu yahay garab dhaaf, iyadoo ciyaartu ay ahayd mid ay isku dhaafi la'yihiin 0-0.
Ciyaartooyda AEK ayaa garoonka isaga baxay, iyaga oo ka walaacsan amnigooda.
Ciyaarta ayaa la shaaciyay in la hakiyay saacado kaddib basle waxaa soo baxayay warar sheegayay in garsoorihii dhexaadinayay ciyaarta uu ka noqday go'aankiisii hore ee ahaa in goolka kooxda PAOK uu ahaa garab dhaaf.
Savvidis ayaa ciyaartoydiisa ka codsaday in ay garoonka isaga baxaan isla markii la sheegay in goolkaasi uu yahay garab dhaaf.
Intaa ka dib ayuu Savvidis oo hubeysan u dhaqaaqay dhanka garsooraha ka hor inta aysan dib u soo celin ilaalada garsooraha.
Kooxda PAOK ayaa kaalinta saddexaad uga jirta liiska kala horreynta kooxaha dalkaasi, haddii ay ciyaartan ku guuleysan lahayd waxay laba dhibcood ka hormari lahayd kooxda AEK.


description: Prif aelod staff grŵp UKIP yn y Cynulliad wedi ei gyhuddo gan wraig arweinydd y blaid yng Nghymru o "gysgu ar y swydd".

title: Cyhuddo aelod staff Cynulliad UKIP o 'gysgu ar y swydd'


description: Bydd rhaid i ddyn a lofruddiodd ferch 17 oed drwy ei chrogi wario gweddill ei fywyd yn y carchar.

title: Dedfryd gweddill oes am lofruddio Georgia Williams


description: Ffigyrau newydd yn dangos fod 1,860 o alwadau am ambiwlans wedi cymryd mwy na chwech awr dros dri mis y gaeaf.

title: Ffigyrau ymateb ambiwlans yn 'frawychus' dros y gaeaf

maintext:
Mae ffigyrau newydd yn dangos fod 1,860 o alwadau am ambiwlans wedi cymryd mwy na chwech awr dros dri mis y gaeaf.
Mae'r ffigyrau sydd wedi'u rhyddhau gan y Ceidwadwyr Cymreig yn dangos yr amseroedd cleifion yn achosion galwadau melyn - achosion sy'n golygu nad oes bygythiad i fywyd yn syth.
Mae'r blaid wedi disgrifio'r ffigyrau fel rhai "brawychus".
Ond mae Gwasanaeth Ambiwlans Cymru yn dweud fod angen ystyried y ffigyrau angen yng nghyd-destun galw cyson tymor y gaeaf.
'Gaeaf prysur'
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru fod targedau'r galwadau mwyaf brys yn rhagori.
Daw'r ffigyrau ar gyfer Rhagfyr 2017 - Chwefror 2018 ar ôl i'r Ysgrifennydd Iechyd, Vaughan Gething ddisgrifio'r cyfnod fel "y gaeaf prysuraf erioed" yn hanes GIG Cymru.
Yn ôl ystadegau a gafodd eu casglu gan y Ceidwadwyr Cymreig yn dilyn cais rhyddid gwybodaeth fe wnaeth 51% o alwadau melyn - 34,768 allan o 68,186 - gymryd mwy na hanner awr.
Roedd yr ymateb yn hirach na thair awr yn achos 5,706 o alwadau, a mwy na chwech awr yn achos 1,860 yn rhagor.
Image caption Dywedodd arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, Andrew RT Davies fod y ffigyrau yn "frawychus."
Mae galwadau am ambiwlans yng Nghymru yn cael eu rhoi yn un o dri dosbarth - coch, melyn a gwyrdd - dan drefn a gafodd ei chyflwyno yn 2015.
Mae'r galwadau mwyaf brys ble mae perygl i fywyd yn cael eu cofnodi fel galwadau coch, gyda disgwyl i barafeddygon gyrraedd 65% o'r cleifion hynny o fewn wyth munud.
Mae galwadau melyn yn cynnwys achosion sy'n cael eu hystyried yn rhai difrifol ond dyw bywyd y person ddim mewn perygl yn syth. Gall rhain gynnwys clefydau fel strôc a phoenau yn y frest.
Yn achos galwadau melyn, dywed Llywodraeth Cymru fod cleifion yn cael ymateb cyflym "golau glas", ond does dim targedau amser penodol.
Dywedodd arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, Andrew RT Davies fod y ffigyrau yn "frawychus."
"Mae pwysau uchel ar y GIG, rydym yn deall hynny, ond mae rheolaeth o'r GIG gan yr Ysgrifennydd Iechyd presennol yn hynod annigonol," meddai.
'Disgwyl yn hirach'
Dros yr un cyfnod, roedd 70% o 6,375 o alwadau coch wedi cyrraedd y targed ymateb o wyth munud.
Roedd y data rhyddid gwybodaeth yn dangos fod 1,938 o'r 6,375 o alwadau a gafwyd wedi cymryd mwy nag wyth munud cyn i ambiwlans gyrraedd.
Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud fod y Gwasanaeth Ambiwlans wedi gwneud yn well na'r targed cenedlaethol ar gyfer galwadau coch am 29 mis yn olynol, gyda chyfartaledd ymateb ambiwlans i alwad o'r fath yn bum munud.
Dywedodd llefarydd ar ran y Gwasanaeth Ambiwlans: "Mae achosion o chwech awr neu fwy ddim ond yn 2.1% o nifer yr achosion ble wnaeth ambiwlans ymateb.
"Wrth edrych ar y cynnydd mewn galw ar draws y system, gyda sawl claf angen ein help, mae'n anochel fod rhai pobl, yn anffodus, yn gorfod disgwyl yn hirach.
"Does neb yn y Gwasanaeth Ambiwlans na GIG Cymru yn hunanfodlon ynglŷn â darparu'r gofal gorau i'r bobl rydym yn eu gwasanaethu, a byddwn yn parhau i weithio i wella'r hyn rydym yn ei wneud," meddai.


description: Dau gyngor sir arall yn wynebu mesurau arbennig

title: Mesurau arbennig i ddau gyngor arall


description: Dyn yn cael ei garcharu am 14 mis wedi iddo daro yn erbyn beiciwr yn Sir y Fflint y llynedd gan ei ladd yn syth.

title: 14 mis o garchar am ladd beiciwr


description: Mae'r Amddiffynaid yn achos April Jones wedi cloi eu hachos.

title: Llys: Amddiffyniad yn cloi eu hachos


description: Edrych ar y gwaith sydd wedi ei wneud ac angen ei wneud i ganol y trefi

title: Faint o ddyfodol sydd i'r Stryd Fawr?


authors:
Vaughan Roderick
Golygydd Materion Cymreig Y Bbc

description: Dyfodol y gyfundrefn ffioedd myfyrwyr

title: Banc Mam a Dad


description: Defnyddwyr cyffuriau yng Nghymru yn cael pecyn diogelwch sy'n eu hatal rhag taflu neu ailddefnyddio nodwyddau.

title: Pecynnau diogelwch i ddefnyddwyr cyffuriau 'yn llwyddo'


description: Fe fydd trydydd Ras yr Iaith yn ymweld am y tro cyntaf â'r gogledd ddwyrain a de ddwyrain Cymru.

title: Trydydd Ras yr Iaith i ymweld ag ardaloedd newydd


description: Mae Gorsedd y Beirdd wedi cael eu cyhuddo o wahaniaethu ar sail anabledd oherwydd geiriad hysbyseb sy'n chwilio am bobl ar gyfer seremoniau'r Brifwyl.

title: Tegwch yn y Brifwyl


authors:
Arwyn Jones
Gohebydd Gwleidyddol Bbc Cymru

description: Carwyn Jones yn dweud ei fod am gael ei gofio fel prif weinidog "teg a gonest" ar ôl bron i ddegawd ar frig gwleidyddiaeth Cymru.

title: Carwyn Jones: 'Ro'n i'n brif weinidog teg a gonest'

maintext:
Image caption Dywedodd Carwyn Jones ei fod "erioed wedi troi cefn ar benderfyniadau anodd"
Mae Carwyn Jones wedi dweud ei fod am gael ei gofio fel prif weinidog "teg a gonest" ar ôl bron i ddegawd ar frig gwleidyddiaeth Cymru.
Bydd Mr Jones, sy'n 51 oed, yn rhoi'r gorau fel prif weinidog ac arweinydd Llafur Cymru ym mis Rhagfyr.
Ddydd Sadwrn diwethaf gwnaeth y cyhoeddiad annisgwyl gan ddweud ei fod wedi bod drwy'r "dyddiau tywyllaf" ers marwolaeth Carl Sargeant.
Wythnos yn ddiweddarach, dywedodd Mr Jones ei fod wedi penderfynu rhoi'r gorau iddi fis Medi diwethaf cyn iddo ddiswyddo Mr Sargeant.
'Cyfnod hir'
Daethpwyd o hyd i'r cyn-ysgrifennydd cymunedau, Mr Sargeant, yn farw ym mis Tachwedd.
Y gred ydy ei fod wedi cymryd ei fywyd ei hun ar ôl cael ei ddiswyddo o'r cabinet yn dilyn honiadau am ei ymddygiad tuag at fenywod.
Roedd Mr Jones, y prif weinidog ac arweinydd Llafur Cymru ers 2009, wedi bod dan bwysau, gyda rhai yn galw arno i ymddiswyddo oherwydd marwolaeth aelod Cynulliad Alun a Glannau Dyfrdwy.
Image caption Dywedodd Carwyn Jones bod ei wraig Lisa a'i deulu wedi ei helpu trwy'r "dyddiau tywyllaf"
Ond yn ei gyfweliad cyntaf ers y newyddion yng nghynhadledd Llafur Cymru yn Llandudno, dywedodd Mr Jones ei fod wedi penderfynu ildio'r awennau fisoedd cyn iddo ail-drefnu ei gabinet, gan ddisgwyl mai dyna fyddai'r tro olaf iddo wneud hynny.
Dywedodd ar raglen Sunday Politics BBC Cymru nad oedd llawer yn gwybod am ei benderfyniad tan yr araith - dywedodd wrth arweinydd y Blaid Lafur, Jeremy Corbyn, am ei fwriad cyn y Nadolig, ond dim oriau o flaen llaw y cafodd Mr Corbyn wybod yr amserlen.
"A dweud y gwir, yn wreiddiol roeddwn i'n meddwl y byddai 10 mlynedd yn gyfnod braf o amser, ond pan ddes i yn ôl o'r haf, yn sydyn roedd y ddwy flynedd arall yn teimlo fel cyfnod hir - a pan fyddwch chi'n meddwl fel yna, mae'n amser gwneud paratoadau i symud ymlaen," meddai.
"Bwriad ad-drefnu'r cabinet oedd dod â'r holl bobl hynny yr oeddwn yn meddwl eu bod yn ymgeiswyr yn y dyfodol i fewn i'r llywodraeth."
'Erioed wedi troi cefn'
Mae Mr Jones yn bwriadu camu i lawr ym mis Rhagfyr ac yna bydd yn aros fel yr aelod Cynulliad dros Ben-y-bont ar Ogwr, yn ailymuno â'r meinciau cefn am y tro cyntaf ers 2000 ar ôl tua 18 mlynedd fel gweinidog.
Dywedodd mai eraill ddylai gloriannu ei gyfnod fel prif weinidog ac nad yw'n teimlo fod unrhywbeth yn anorffenedig ganddo.
Ymhlith y pethau yr oedd fwyaf balch ohonyn nhw oedd arbed swyddi yng ngwaith dur Port Talbot a denu Aston Martin i Sain Tathan, ond mynnodd nad oedd yn gresynu am unrhyw benderfyniadau a wnaeth yn ystod ei amser wrth y llyw.
Gan fynnu na fyddai'n dychwelyd i'w swydd flaenorol fel bargyfreithiwr, dywedodd Mr Jones y byddai'n fodlon petai pobl yn ei gofio fel person "teg a gonest".
"Dydw i erioed wedi troi cefn ar benderfyniadau anodd neu geisio cuddio nhw mewn unrhyw ffordd, byth, a dwi'n meddwl fod hynny yn ffordd iawn o gael eich cofio fel gwleidydd," meddai.
Image caption Fe gyhoeddodd Carwyn Jones yng nghynhadledd y blaid y byddai'n gadael fel arweinydd
Arweiniodd marwolaeth Mr Sargeant at Mr Jones yn cyhoeddi sawl ymholiad.
Mae dau wedi'u cwblhau, ond mae archwilydd annibynnol i'r amgylchiadau o amgylch ei ddiswyddo eto i ddechrau.
Ras arweinyddiaeth
Mae penderfyniad Mr Jones i sefyll i lawr wedi arwain at gystadleuaeth arweinyddiaeth, ond hyd yn hyn, er gwaethaf dyfalu am nifer o ymgeiswyr, dim ond yr Ysgrifennydd Cyllid, Mark Drakeford, sydd wedi datgan ei fwriad i sefyll.
Dywedodd Mr Jones y byddai'n canolbwyntio ar wneud Cymru'r lle mwyaf diogel yn Ewrop i ferched yn ei amser sy'n weddill, ac na fyddai'n caniatáu i unrhyw gystadleuaeth amharu ar waith y llywodraeth neu'r grŵp Llafur.
Ond gwrthododd ddatgelu yr hyn y bydd yn ei wneud nesaf, os fydd yn sefyll yn yr etholiad nesaf yn 2021 neu'n derbyn sedd yn Nhŷ'r Arglwyddi.
"Fy mhrif flaenoriaeth yw'r wyth mis nesaf, y peth olaf y mae pobl ei eisiau yw cael prif weinidog sy'n meddwl y tu hwnt i Ragfyr a chynllunio y tu hwnt ac nid canolbwyntio ar y gwaith dan sylw," meddai.


description: Plismyn yn cael eu galw i gyfarfod cyhoeddus UKIP ym Mhorthmadog nos Lun wedi dadl rhwng aelod o'r blaid a dau aelod o'r cyhoedd.

title: Helynt yng nghyfarfod cyhoeddus UKIP ym Mhorthmadog


description: Vaughan Roderick yn pwyso a mesur pwy allai olynu Carwyn Jones.

title: Pwy fydd olynydd Carwyn Jones?


description: Cyngherddau Maes B yn Eisteddfod Caerdydd eleni i gael eu cynnal yn hen adeilad 'Profiad Dr Who' yn y Bae.

title: Lleoli Maes B Eisteddfod Caerdydd yn hen adeilad Dr Who


description: Siwan Hywel sy'n gweithio efo elusen Safer Wales yn dweud bod menywod sy'n cyflawni mân droseddau yn aml yn cosbi eu hunain ddigon ac nad eu hanfon i'r carchar yw'r ateb.

title: 'Cosbi eu hunain digon'


description: Fe fydd Mark Bridger, wnaeth gipio a llofruddio April Jones, yn apelio yn erbyn dedfryd oes, saith mis wedi'r dyfarniad.

title: Mark Bridger: Apelio'n erbyn dedfryd am ladd April Jones


description: Llywodraeth Cymru yn penodi ymgynghorydd i helpu atal trais yn erbyn menywod.

title: Pennaeth newydd i atal trais


description: Llywodraeth Cymru'n rhoi £9.7m i gefnogi gwasanaethau newyddenedigol ac ôl-enedigol yn Ysbyty Singleton, Abertawe.

title: £9.7m i wella gwasanaethau mamolaeth Ysbyty Singleton


description: Bowlwyr Morgannwg yn cipio holl wicedi Sir Gaerloyw am 226 ar ddiwrnod cynta'r gêm Bencampwriaeth

title: Criced: Dechrau da i Forgannwg


description: Dathlu llwyddiant tîm Cymru yng Ngemau'r Gymanwlad mewn digwyddiad arbennig yn y Senedd ym Mae Caerdydd.

title: Croesawu athletwyr Gemau'r Gymanwlad Cymru i'r Senedd


description: Rhybudd i bobl gynllunio'u taith o flaen llaw, gyda disgwyl hyd at 60,000 yng Nghaerdydd i wylio gemau rhwng rhanbarthau Cymru.

title: Rhybudd i deithwyr ar gyfer Dydd y Farn yng Nghaerdydd


description: Ffordd yr A48(M) wedi ailagor i gyfeiriad y gorllewin wedi gwrthdrawiad rhwng tri cherbyd fore Iau.

title: Ffordd ar agor wedi damwain


description: Rangers nọ n'ọkwa nke asaa na tebulu NPFL, ebe Kwara United na-agba ekpere chi n'ọkwa iri na itoolu.

title: Rangers akpanwughị ike ka ha zutere ndị Kwara United


description: Cyngor sir wnaeth cadw bron i 2,500 o liniaduron yn segur am fwy na 18 mis nawr am eu dosbarthu i fwy o ddisgyblion y sir.

title: Cyngor Torfaen i ddosbarthu 2,500 gliniadur segur?


description: Siân Powell sy'n ystyried effeithau posib Mesur Cymru.

title: Y Chi a Mesur Cymru


description: Ydy acenion a symbolau mewn enwau yn gwneud gymaint â hynny o wahaniaeth?

title: Mae cael symbol yn dy enw yn gallu bod yn boen...

maintext:
Mae gan nifer o ieithoedd y byd lythrennau unigryw neu symbolau ar eu llythrennau, fel y tilde (ñ) yn Sbaeneg, yr umlaut (¨) mewn Almaeneg, ac wrth gwrs, yr acen grom, neu to bach, yn Gymraeg.
Ond faint o wahaniaeth mae'r symbolau yma yn ei gael, mewn gwirionedd?
Yn ddiweddar, lansiodd y Central Statistics Office yn Iwerddon, adran ar eu gwefan lle gallwch chwilio drwy enwau babis sydd wedi eu cofrestru yno ers 1964.
Ond os oes gennych chi acen (fada) ar eich enw, fel yn Seán, Róisín neu Sinéad, nid yw'ch enw yn ymddangos yn y rhestr.
Felly mae hi fel tasech chi ddim yn bodoli.
Image copyright CSO Image caption Nid oes Seán yn y tŷ hwn...
Mae hyn wedi mynd o dan groen nifer o Wyddelod, gan fod y fada yn ymddangos mor aml mewn enwau Gwyddeleg.
Mae'r enw Órla yn golygu 'tywysoges euraidd', tra fod Orla yn golygu chwd..."
Mewn llythyr at bapur The Irish Times, roedd Rossa Ó Snodaigh yn wrthwynebus iawn i hyn, gan egluro y gallai peidio â defnyddio'r acen wneud gwahaniaeth mawr i enw...
"Mae'r enw Órla yn golygu 'tywysoges euraidd', tra fod Orla yn golygu chwd... A phwy na fyddai'n teimlo sarhad o gael eich cofnodi fel Sine, sy'n golygu teth, pan mae Síne yn golygu rhodd gan Dduw?!"
Pwysigrwydd y to bach
Wrth gwrs, nid yw defnyddio neu hepgor y to bach yn cael gymaint o effaith â hynny ar enwau Cymraeg, ond mae hi dal yn bwysig eu cynnwys, meddai'r gantores Lisa Jên Brown:
Image copyright Lisa Jên Brown Image caption Lisa Jên, Betsi Lŵ a Liwsi Mô - y triawd to bach!
"Dwi'n meddwl ei fod o'n bwysig, achos mae o yn rhywbeth sydd yn y Gymraeg ac nid yn y Saesneg. Dwi yn cael pobl yn ei ynganu fel 'Lisa Jen' yn aml, ond dwi'n eu cywiro, ac egluro fod y to bach yn yr iaith Gymraeg yn gwneud y llythyren yn hir. Mae o'n codi ymwybyddiaeth o'r Gymraeg a'n traddodiad ni, sydd mor bwysig i mi.
"Os dydi pobl ddim yn ei sgrifennu, dwi ddim yn mynd yn flin, nac yn mynd yn offended 'na'm byd. Ydy, mae o'n annoying, ond 'na i ddim codi'r peth!
"Dwi'n meddwl ei fod o'n edrych yn hardd, yn nodweddiadol o'r Gymraeg. Dwi'n licio'r ddelwedd ohono ar y sgwennu, ac mae'n rhoi rhyw lun bach gwahanol. Dwi'n fwriadol wedi rhoi to bach yn enwau canol fy mhlant i - Liwsi Mô, ar ôl Morfudd, ei hen Nain hi, a Betsi Lŵ."
Mae Llŷr Griffiths-Davies, cyflwynydd tywydd ar BBC Radio Cymru, yn bod ychydig llai cyson wrth ddefnyddio'r to bach yn ei enw ef:
"Mae'n rhaid i mi gyfaddef, er cywilydd, mai ychydig o sylw dwi'n ei roi i'r to bach.
"Dwi'n ei gynnwys bob tro dwi'n ysgrifennu â llaw neu'n taro llofnod ar rhywbeth, ond yn electronig mae'n amrywio. Does gan fy ffôn ddim rhyngwyneb Cymraeg, ond dwi wedi lawrlwytho ap sy'n fy ngalluogi i deipio'n Gymraeg.
'Da chi 'di dewis ei sillafu fo'n anghywir, efo'r to bach'!"
"Mae'n hawdd cynnwys y to bach ar y cyfrifiaduron yn y gwaith, ond dwi ddim yn gwbl siŵr lle i ddod o hyd i doeau bach ar fy ngliniadur adre, felly'n aml fydda i ddim yn ei gynnwys.
"Dyw e ddim ar fy mhasport, nac ar fy nghardiau banc, ond rhyw ffordd dwi erioed wedi meddwl am y peth. I mi, mae sut mae rhywun yn dweud fy enw'n bwysicach na'r to bach.
"Ond, wedi dweud hynny, Llŷr yw fy enw, dyna sy'n edrych yn iawn, i mi beth bynnag.
"Dwi'n cofio un tro, roeddwn yn gwisgo bathodyn enw, a dyma rhywun oedd yn rhugl yn y Gymraeg yn nodi mai Llyr oedd enw eu mab nhw hefyd, cyn ychwanegu 'ond 'da chi 'di dewis ei sillafu fo'n anghywir, efo'r to bach'!"
Image copyright Siôn Fôn Image caption Siôn Fôn yn Sion, Y Swistir
Mae gan Siôn Wyn Fôn, cyfreithiwr sy'n byw ym Mancenion, ddos ddwbl o'r to bach yn ei enw...
"Dwi'n 'nabod digon o Siôns sydd ddim yn defnyddio'r to bach a ddim yn poeni os oes to bach neu ddim, ond dwi'n trio'u defnyddio nhw bob tro, yn enwedig mewn pethau ffurfiol - dim Sion Fon ydw i!
"Pan nes i ddechrau yn y gwaith, nes i orfod siarad efo'r tîm technoleg er mwyn gwneud yn siŵr eu bod nhw'n rhoi'r toeau bach yn y llofnod ar waelod fy e-byst. A doedden nhw ddim rili'n dallt, gan eu bod nhw'n dod o Fanceinion.
"Ond dydi o ddim yn mynd ar fy nerfau gymaint â hynny os 'di pobl ddim yn rhoi to bach. Mae pobl yn eitha' intrigued a dwi'n hapus i esbonio a siarad amdano fo.
"Os dwi'n cofrestru ar-lein ar gyfer rhywbeth, dydy o ddim wastad yn 'nabod y llythyren. Dwi weithia' yn derbyn bach o nonsens yn ôl gan ei fod o'n cynnwys y cod cyfrifiadurol ar gyfer y symbol - a mae'n fy ngalw i yn Mr F Alt-0244 n!
"Felly, ar y cyfan, cyfrifiaduron a Saeson sydd ddim cweit yn dallt!"


description: Prif gwnstabl yn dweud y gallai'r heddlu fethu ymateb i droseddau oherwydd toriadau Llywodraeth y DU.

title: Toriadau'n 'bygwth ymateb heddlu'


description: Menna Fitzpatrick a'i thywysydd yn gorffen yn drydydd yn y ras sgïo Super-G yng Ngemau Paralympaidd y Gaeaf yn Ne Korea.

title: Medal efydd i Menna Fitzpatrick yn PyeongChang


description: Dau o'r glybiau enwocaf cynghreiriau Cymru - Llanelli a Chaernarfon - yn trafod dychwelyd i'r Uwch Gynghrair y tymor nesaf.

title: Llanelli a Chaernarfon yn dathlu dyrchafiad i'r Uwch Gynghrair


description: Prop Cymru Craig Mitchell yn tynnu allan o'r tîm gydag anaf i'w ffêr.

title: Mitchell allan o'r prawf cyntaf


description: Comisiwn Etholiadol yn gofyn i Lywodraeth y DU i ymestyn y dyddiad cofrestru ar gyfer pleidleisio yn dilyn nam ar wefan y Llywodraeth.

title: Galw i ymestyn dyddiad cau cofrestru i bledleisio


description: Mae Heddlu Dyfed Powys yn gofyn am unrhyw wybodaeth all arwain at ddod o hyd i Petra Maria Herkes.

title: Pryder am gerddwr ar goll

maintext:
Image copyright Heddlu Dyfed Powys Image caption Aeth Petra Maria Herkes ar goll o'i chartref yn y Trallwng ddydd Llun
Mae Heddlu Dyfed Powys yn galw am wybodaeth am ddynes 64 oed sydd wedi mynd ar goll o'r Trallwng.
Aeth Petra Maria Herkes, sy'n dioddef o afiechyd Alzheimer's o'i chartref fore Llun ond dydy hi heb ddychwelyd.
Dywedodd yr Heddlu bod Ms Herkes yn mynd i gerdded yn aml, ond ei bod hi wedi bod yn dioddef o effeithiau cynnar yr afiechyd.
Mae ymdrech chwilio wedi dechrau, gyda thimau yn chwilio ardaloedd mawr o dir fferm a choedwigoedd o gwmpas y Trallwng.
Cafodd Ms Herkes ei disgrifio fel dynes croen gwyn, tua 5 troedfedd a 6 modfedd o daldra, tenau a gyda gwallt hir, llwyd.
Mae'n bosib bod Ms Herkes wedi ei gweld brynhawn ddydd Llun yn teithio i'r gorllewin ar ffordd yr A458, ond mae'r Heddlu yn dal i ofyn am fwy o wybodaeth.
Dywedodd llefarydd ar ran yr Heddlu:
"Mae nifer fawr o lonydd bach, caeau a choedwigoedd yn yr ardal ac felly rydyn ni'n gofyn i bawb gadw llygad allan.
"Rydyn ni'n apelio i unrhyw un sydd yn gweld Petra, neu gyda gwybodaeth all arwain at ddod o hyd iddi i gysylltu â ni yn syth."


description: Canolfan y Mileniwm yn dweud eu bod yn ceisio datrys problemau, wrth i nifer o bobl gael trafferthion prynu tocynnau i gyngherddau Eisteddfod Genedlaethol 2018.

title: Trafferthion prynu tocynnau cyngherddau i'r Brifwyl

maintext:
Mae Canolfan y Mileniwm ym Mae Caerdydd yn dweud eu bod yn ceisio datrys problem gyda'i gwefan, wrth i bobl geisio prynu tocynnau ar gyfer cyngherddau Eisteddfod Genedlaethol 2018.
Aeth tocynnau ar gyfer y cyngherddau ar werth am 08:30 fore Mawrth, ond mae nifer o bobl wedi troi at wefannau cymdeithasol i fynegi eu rhwystregaeth eu bod yn cael trafferthion.
Dywedodd Yr Eisteddfod Genedlaethol bod y ganolfan yn cael nifer fawr o ymholiadau, gan ddweud wrth bobl am ddyfalbarhau.
Mewn datganiad, dywedodd yr Eisteddfod: "Gan mai yng Nghanolfan y Mileniwm y cynhelir gweithgareddau'r Eisteddfod eleni mae'r cytundeb rhwng yr Eisteddfod a'r Ganolfan yn nodi mai'r Ganolfan sydd yn gyfrifol am werthu'r tocynnau ar ei sustem eu hunain.
"Mae'r Ganolfan yn gwneud popeth o fewn eu gallu i ddelio gyda'r sefyllfa sydd wedi codi heddiw, ac maent yn ymateb i'r cwynion ar y gwefannu cymdeithasol.
"Mae'r Eisteddfod hefyd wedi derbyn sawl galwad ffôn gan bobl sydd yn ceisio prynu'r tocynnau gan egluro iddynt mai sustemau'r Ganolfan sy'n methu delio gyda'r prysurdeb.
"Yr ydym yn ymddiheuro i'n cefnogwyr am yr oedi hyn, ond yr ydym yn falch iawn fod y galw am y tocynnau yn argoeli'n dda am wythnos gofiadwy yn y Bae ym mis Awst."
Mae modd archebu tocynnau dros y ffôn o 10:00 ymlaen.
Mynd heibio i neges Twitter rhif @YGanolfan Bore da Steddfodwyr! Rydyn ni’n ceisio datrys problem gyda’r wefan ar hyn o bryd. Diolch am fod yn amyneddgar! — Canolfan Mileniwm Cymru (@YGanolfan) 3 Ebrill 2018
Cafodd manylion y cyngherddau eu cyhoeddi wythnos diwethaf, sy'n cynnwys perfformiadau gan Syr Bryn Terfel a Geraint Jarman.
Mynd heibio i neges Twitter rhif @Wenglishy Sori dim amynedd ar ol, deall y sefyllfa, fydd rhaid trio’r ffon am 10 felly. Peryg i mi daflu’r cyfrifiadur trwy’r ffenest ar hyn o bryd! Hahaha — Helen Rice (@Wenglishy) 3 Ebrill 2018
Mae cyfrif Twitter y Ganolfan wedi bod yn ymddiheuro i bobl am yr anghyfleustra gydol y bore, ac mae llefarydd ar ran y Ganolfan wedi cyhoeddi datganiad sy'n dweud: "Rydyn ni wedi arfer ar gynnal sioeau poblogaidd yng Nghanolfan Mileniwm Cymru ac wedi paratoi yn drylwyr ar gyfer cyngherddau'r Eisteddfod sydd wedi mynd ar werth bore heddiw.
"Serch hynny, mae problem dechnegol wedi golygu bod rhai o'n cwsmeriaid yn cael trafferth wrth archebu tocynnau ar gyfer sioeau penodol. Rydyn ni'n deall eu rhwystredigaeth ac mae ein timau yn gweithio'n galed er mwyn datrys hyn cyn gynted â phosib."


description: Wrth gyhoeddi ei wythfed gyllideb, George Osborne yn dweud y bydd tollau pontydd Hafren yn cael eu haneru yn 2018.

title: Y Gyllideb: Beth sydd 'na i Gymru?


description: Y gwasanaeth tân yn dweud bod tân mewn plasty hanesyddol ar gyrion Caernarfon nos Iau wedi ei gynnau'n fwriadol.

title: Ymchwiliad i dân bwriadol mewn plasty hanesyddol


description: Catrawd y Cymry Brenhinol wedi llwyddo i ddal Shenkin IV ar Ben y Gogarth, wedi sawl ymgais aflwyddiannus.

title: Catrawd y Cymry Brenhinol yn dal eu Shenkin newydd


description: Llywodraeth y DU i fwrw 'mlaen â chynnig newidiadau i'r Mesur Gadael er mwyn ceisio datrys ffrae am bwerau fydd yn dod yn ôl o Frwsel.

title: Brexit: Llywodraeth y DU am ddiwygio'r Mesur Gadael


description: Heddlu'n apelio am dystion wedi i gerddwr gael ei ladd mewn damwain yn gynnar fore Gwener.

title: Damwain farwol ar Ffordd Blaenau'r Cymoedd


description: Mae cwest i farwolaeth pysgotwr o Sir Benfro wedi ei agor a'i ohirio gan grwner ddydd Mawrth.

title: Agor cwest i farwolaeth pysgotwr ym Mhenfro


description: Gwasanaeth mabwysiadu newydd gyda'r nod o gyflymu'r broses bresennol.

title: Lansio gwasanaeth mabwysiadu newydd


description: Cyn-chwaraewr rygbi rhyngwladol wedi cyfaddef gyrru lori ar ffordd ddeuol oriau ar ôl yfed potel o fodca.

title: Cyn-chwaraewr rygbi Cymru wedi gyrru lori tra'n feddw


authors:
Aled Scourfield
Gohebydd Bbc Cymru

description: Dadorchuddio plac yn Aberteifi i ddathlu llwyddiant rasiwr cychod modur cyflym oedd yn bencampwr byd bedair gwaith.

title: Plac yn dathlu camp rhyfeddol rasiwr cychod modur cyflym


description: Bydd côr Ysgol Gymraeg Llwyncelyn yn cystadlu yng nghystadleuaeth Côr Ieuenctid y Flwyddyn Songs of Praise.

title: Côr Ysgol Gymraeg Llwyncelyn yn ffeinal Songs of Praise

maintext:
Image copyright Songs of Praise
Roedd yna gryn ddathlu ymhlith disgyblion ac athrawon Ysgol Gynradd Gymraeg Llwyncelyn o'r Porth yn Y Rhondda nos Sul ar ôl iddynt gael gwybod eu bod yn rownd derfynol cystadleuaeth Côr Ifanc y Flwyddyn Songs of Praise.
Y canwr Aled Jones oedd yn cyflwyno'r rownd gyn-derfynol ac fe gafodd ei ffilmio yng nghanolfan Pontio ym Mangor.
Côr Ysgol Gynradd Gymraeg Llwyncelyn oedd yr unig gôr o Gymru i gyrraedd y rownd gyn-derfynol yn y categori hwn ac fe ddywedodd un o'r disgyblion tra'n cael ei holi "We're doing this for Wales".
Roedd disgwyl i bob côr ganu cân o fawl a dewis y Cymry oedd canu "Fel yr Hydd" sy'n seiliedig ar Salm 42.
Fe ddewisont ganu y rhan fwyaf o'r emyn yn Gymraeg.
Wedi iddynt ganu fe ddywedodd y beirniaid eu bod wedi'u gwefreiddio â'r perfformiad cwbl bwerus.
Bydd rownd derfynol y gystadleuaeth yn cael ei darlledu yn ystod yr wythnosau nesaf.


description: Caerdydd yn colli yn erbyn 10 dyn West Ham o 2-0 yng ngêm gartref gyntaf Ole Gunnar Solskjær fel rheolwr yr Adar Gleision.

title: Caerdydd 0-2 West Ham United


description: Wrecsam yn methu â chyrraedd y gemau ail gyfle yn y Gynghrair Genedlaethol yn dilyn gêm ddi-sgôr yn erbyn Fylde ar ddiwrnod olaf eu tymor.

title: Y Gynghrair Genedlaethol: Wrecsam 0-0 Fylde


description: Y golffiwr o Bontypridd, Jamie Donaldson, yn cael ei ganlyniad gorau erioed ym Mhencampwriaeth PGA America.

title: Canlyniad gorau Donaldson erioed


description: Baadari Maraykan ah oo ka soo jeeda gobolka North Carolina ayaa maanta dalka Turkiga maxkamad lagu saarayaa, taas oo la xidhiidha dacwado lagu soo oogay oo ah basaasnimo iyo taakulayn urur aragagixiso ah

title: Baadari Maraykan ah oo basaasnimo ku eedaysan oo Turkigu maxkamad saarayo


description: Cornelly United i gynnal eu gemau ddydd Sadwrn er gwaethaf y ffaith bod 11 o'u chwaraewyr wedi'u trin yn yr ysbyty ar ôl cael eu taro gan gar.

title: Gemau Corneli i gael eu chwarae 'er mwyn y bechgyn'


description: Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru, Arwyn Jones sy'n edrych yn ôl ar yrfa Prif Weinidog Cymru ers sefydlu'r Cynulliad yn 1999.

title: Carwyn Jones: Edrych yn ôl ar 'ddegawd o ddelifro'


description: Caerdydd yn cael buddugoliaeth allweddol yn Hull i hawlio'r ail safle yn y Bencampwriaeth gydag un gêm yn weddill.

title: Y Bencampwriaeth: Hull 0-2 Caerdydd


description: Gollwng achos llys yn erbyn awdur ac arbenigwr cwis ar ôl iddo gytuno i orchymyn yn ei atal rhag cysylltu â dau berson am ddegawd.

title: Awdur ac arbenigwr cwis yn cael gorchymyn atal 10 mlynedd

maintext:
Image copyright Who Wants to be a Millionaire/Cellador/ITV Image caption Mae Trevor Montague wedi ymddangos mewn sawl rhaglen gwis gan gynnwys Who Wants to be a Millionaire?
Mae awdur ac arbenigwr gwybodaeth cyffredinol sydd wedi ymddangos ar raglenni cwis teledu wedi derbyn gorchymyn yn ei atal rhag cysylltu â dau berson am 10 mlynedd.
Roedd Trevor Montague i fod i wynebu cyhuddiadau o flacmel yn Llys y Goron Caerdydd ond fe ddywedodd yr erlyniad nad oedd am gyflwyno tystiolaeth.
Clywodd y llys bod yr achwynwyr, wedi trafodaethau, yn dymuno tynnu llinell dan y mater heb achos llys, ac yn fodlon gyda gorchymyn atal.
Roedd Mr Montague, 64, yn ei ddagrau wrth adael y llys. Roedd yr achos a gafodd ei ollwng yn ymwneud â ffrae dros arian gydag argraffwyr un o'i lyfrau.
Mae'n awdur llyfrau ffeithiau gan gynnwys A to Z of Almost Everything, A to Z of Sport, A to Z of Britain And Ireland ac A to Z of British (and Irish) Popular Culture.
Mae'n honni bod dros dair miliwn o gopïau o'i lyfrau wedi'u gwerthu.
Mae hefyd wedi cystadlu mewn rhaglenni poblogaidd gan gynnwys Who Wants To Be A Millionaire?, Mastermind, Krypton Factora Fifteen-to-One.
'Rheswm i deimlo gofid'
Er na chlywodd y llys fanylion yr anghydfod rhwng Montague a'r argraffwyr, dywedodd y Barnwr Thomas Crowther QC bod hi'n "ymddangos i mi ar yr olwg gyntaf bod yna reswm i bobl deimlo gofid ac fe fyddai'n cyfan wedi cael ei wyntyllu".
Roedd yr erlyniad wedi dadlau dros orchymyn atal am oes, ond ar ôl ystyried oedran Mr Montague fe benderfynodd y barnwr y byddai mewn grym am 10 mlynedd.
Mae'n atal Mr Montague rhag cysylltu â'r ddau unigolyn a mynd i'w cartrefi a'u gweithle. Hefyd mae'n ei rwystro rhag eu trafod "gan gynnwys ar y we".
Mr Montague, o Crawley yng Ngorllewin Sussex, wnaeth sefydlu'r British Quiz Association yn 2001.
Fe wnaeth un o ymddangosiadau Mr Montague ar y teledu arwain at gamau cyfreithiol yn y gorffennol wedi cwyn nad oedd yn gymwys i gymryd rhan.
Roedd hynny ar ôl iddo ennill fâs gwerth £3,000 ar ôl cystadlu ar y rhaglen Fifteen-to-One am yr ail dro dan yr enw Steve Romana.
Roedd wedi newid steil ei wallt ac roedd yn gwisgo clustdlysau aur, ond fe wnaeth un o wylwyr y rhaglen ei nabod.
Bu'n rhaid iddo ddychwelyd yr arian ar ôl i'r cyflwynydd a'r cynhyrchydd William G Stewart ddwyn achos yn ei erbyn.


description: Yr erlyniad yn gorffen crynhoi eu hachos dau bêl-droediwr sy'n gwadu cyhuddiad o dreisio dynes mewn gwesty yn Rhuddlan.

title: 'Dynes yn rhy feddw i gydsynio'


description: Teithwyr wedi wynebu oedi ar yr A470 yn ne Cymru wedi i lori fynd oddi ar y ffordd rhwng Pentrebach ac Abercynon.

title: Lori'n mynd oddi ar y ffordd ar yr A470 yn ne Cymru


description: Mae dyn 45 oed wedi ymddangos gerbron ynadon ar gyhuddiad o lofruddio John 'Jack' Williams yn ei gartref yn Abertawe.

title: Llofruddiaeth: Ail berson yn y llys


description: Dros 100 o berchnogion cŵn yng Nghaerdydd wedi derbyn dirwy o ganlyniad i faw ci yn ystod y 18 mis diwethaf.

title: Dros 100 o berchnogion cŵn yn derbyn rhybudd o ddirwy


description: Mae angen i'r ras am arweinyddiaeth Llafur Cymru fod yn "gystadleuaeth, nid coroni", yn ôl gweinidog y blaid, Hannah Blythyn.

title: Ras arweinydd angen bod yn 'gystadleuaeth, nid coroni'


description: Tri o'r pedwar o ddynion fu farw mewn gwrthdrawiad rhwng dau gar yn Sir Ddinbych wedi eu henwi'n lleol.

title: Gwrthdrawiad Corwen: Tri fu farw wedi'u henwi'n lleol


description: Arolygwr yn argymell gwrthod caniatâd am y trydydd tro i fferm wynt Rhoscrowther ar benrhyn Angle yn ne Sir Benfro.

title: Argymell gwrthod fferm wynt ym Mhenfro


description: Caleb Davis a'i brofiad o fyw yng Ngheredigion ar ôl symud o Loegr

title: "Gall unrhyw un ddysgu Cymraeg"


description: Mae trwydded amgylcheddol wedi ei roi i'r cwmni tu ôl i gynllun i adeiladu llosgydd gwastraff gwerth £800m yn Sir y Fflint.

title: Trwydded amgylcheddol i losgydd gwastraff


description: Cyfarfod cyhoeddus yn Neiniolen i drafod sut i warchod a datblygu gwasanaethau yn y pentref.

title: Cyfarfod cyhoeddus i drafod dyfodol Deiniolen


description: Rhyddhau nyrs ar fechnïaeth wedi honiadau bod cofnodion cleifion wedi eu ffugio.

title: Rhyddhau nyrs ar fechnïaeth


description: Morgannwg 38-4 a golau gwael Lord's yn dod â'r gêm i ben yn gynnar.

title: Morgannwg 38-4 ar ddiwedd diwrnod 3


description: Yr Elyrch yn disgyn i'r degfed safle yn yr Uwchgynghrair ar ôl colli i Everton ddydd Sadwrn.

title: Abertawe 0-2 Everton


description: Sylwebaeth fyw ar BBC Radio Cymru o gêm gyntaf y Chwe Gwlad.

title: Cymru v Yr Eidal: Sylwebaeth Fyw


description: Dyn o Sain Tathan a anwyd yn Yr Almaen yn dweud ei fod yn cael trafferth cael pasport gan nad yw'r awdurdodau'n derbyn ei ddogfennau.

title: Cymro a anwyd yn Yr Almaen yn cael trafferth cael pasport

maintext:
Image caption Dyma'r tro cyntaf i John Ingram wneud cais am basport
Mae dyn o Sain Tathan, a gafodd ei eni yn Yr Almaen pan oedd ei rieni'n gweithio i'r llu awyr brenhinol yno, yn dweud nad yw'n medru cael pasport Prydeinig tan iddo gael mwy o ddogfennau.
Dywedodd John Ingram, 39 oed, fod yr awdurdodau wedi gwrthod derbyn ei dystysgrif geni am iddi gael ei chyhoeddi gan Gonswliaeth Prydain.
Mae Mr Ingram a'i deulu yn gobeithio mynd ar wyliau i Sbaen ym mis Mehefin, a dyma'r tro cyntaf iddo wneud cais am basport Prydeinig.
Ar raglen Good Morning Wales ar BBC Radio Wales, dywedodd: "Er bod fy rhieni o Brydain ac wedi'u geni ym Mhrydain, maen nhw [yr awdurdodau] am weld prawf o fy ngenedigaeth i, a dyw nhw ddim yn derbyn fy nhystysgrif geni o'r Swyddfa Gofrestru Cyffredinol am nad yw'n profi fy nghenedligrwydd.
"Er i mi weithio yma gydol fy mywyd yn talu trethi ac yswiriant cenedlaethol rwy'n dal i orfod profi fy mod yn ddinesydd Prydeinig."
Image caption Fel mae'n dweud ar waelod ei dystysgrif, nid yw'r ddogefn sydd ganddo yn brawf o'i genedligrwydd
Daeth Mr Ingram i fyw ym Mhrydain gyda'i rieni pan oedd yn ddeufis oed. Cafodd ei eni mewn ysbyty yn Hanover pan oedd ei dad yn gweithio fel peiriannydd gyda'r Llu Awyr.
Yn ôl Mr Ingram, does gan y Weinyddiaeth Amddiffyn ddim cofnod o'i enedigaeth hyd yma, ac mae angen llythyr ganddyn nhw cyn y gall Mr Ingram fynd ymlaen gyda'i gais am basport.
Ychwanegodd fod y broses wedi costio cannoedd o bunnoedd iddo'n barod.
Mae'r Weinyddiaeth Amddiffyn wedi dweud eu bod nhw'n edrych i mewn i'r sefyllfa, ac yn gobeithio cyhoeddi ymateb pellach yn ystod y dydd.


description: Llongyfarchiadau i Fand y Cory ar ennill cystadleuaeth Band Cymru 2018.

title: Band y Cory yw Band Cymru 2018


description: Pineau De Re oedd y ceffyl buddugol yn ras y Grand National yn Aintree ddydd Sadwrn. Doedd dim llwyddiant y flwyddyn hon i geffylau gyda chysylltiadau Cymreig.

title: Pineau De Re yn ennill ras y Grand National yn Anitree


description: Mae arbenigwr wedi bod yn disgrifio'r llanast a welodd yng nglofa'r Gleision yn dilyn y drychineb yno lle bu farw pedwar o weithiwyr.

title: Achos y Gleision: Tystiolaeth arbenigwr


description: Bydd 66 o bobl yn colli eu gwaith yn Noc Penfro ar ôl i gwmni adeiladu cychod gael ei roi yn nwylo'r gweinyddwyr

title: Cwmni cychod yn nwylo'r gweinyddwyr


description: Mae'r heddlu yng Nghaerdydd yn apelio am wybodaeth i geisio dod o hyd i Mohamud Hassan.

title: Apêl am Mohamud Hassan


description: Argymhelliad y dylid oedi cyn penderfynu tynged tair ysgol gynradd ond y pwyllgor gwaith i drafod y mater mewn wythnos.

title: 'Rhaid oedi cyn cau unrhyw ysgolion gwledig ym Môn'


description: Elusen yr RSPCA'n dweud bod nifer yr euogfarnau am greulondeb neu esgeulustod o anifeiliaid ar ei lefel uchaf ers pedair blynedd.

title: Creulondeb anifeiliaid ar ei uchaf ers pedair blynedd


description: Arolwg yn darganfod byddai mwy 'na hanner o bobl yng Nghymru yn ei chael hi'n anodd siarad gyda'u teuluoedd petaent yn credu bod ganddynt ddementia.

title: Siarad am ddementia yn 'rhy anodd' i fwyafrif o bobl

maintext:
Image caption Mae ymchwil wedi darganfod fod pobl yn ei chael hi'n anodd siarad am ddementia
Byddai mwy 'na hanner o bobl yng Nghymru (53%) yn ei chael hi'n anodd siarad gyda'u teuluoedd petaent yn credu bod ganddynt ddementia.
Dyna ydy canlyniad arolwg a gomisiynwyd gan Gymdeithas Alzheimer's i nodi Wythnos Ymwybyddiaeth Dementia.
Rhybuddiodd Gymdeithas Alzheimer's y gallai hyn olygu bod hyd at hanner miliwn o bobl yn dioddef yn ddistaw heb gefnogaeth eu teuluoedd hyd yn oed.
YouGov wnaeth wneud yr arolwg a holwyd 2056 o bobl. Roedd 99 o'r bobl hynny yn dod o Gymru.
Bydd un o bob tri o bobl dros 65 yn datblygu dementia dywed yr elusen a dim ond 46% o'r 800,000 o bobl sy'n byw gyda dementia sydd yn cael diagnosis.
Dywedodd Sue Phelps, cyfarwyddwr Cymdeithas Alzheimer's yng Nghymru ei bod yn drist bod gymaint o bobl yn teimlo na allant siarad am ddementia.
"Ar hyn o bryd mae dros 44,000 o bobl yng Nghymru yn byw gyda dementia, a miloedd mwy yn cael eu heffeithio gan y cyflwr mewn rhyw ffordd, naill ai fel aelod o'r teulu neu fel ffrind," meddai.
"Gall siarad fod yn gam pwysig wrth newid pethau er gwell.
"Mae dwy ran o dair o bobl sydd yn dioddef oddementiaa yn byw yn eu cartrefi eu hun.
"Felly mae angen nid yn unig i deuluoedd a ffrindiau fod yn fwy agored am ddementia ond y gymuned ehangach hefyd.
"Po fwyaf rydym yn ei wybod am ddementia, y mwyaf parod fyddwn ni i'w wynebu gyda'n gilydd."
Profiad personol
Fe gafodd Joyce Baker sydd yn byw yng Nghaerdydd wybod bod ganddi'r salwch Alzheimer's yn 2008. Roedd hi'n 53 oed.
Mae'n teimlo bod hi yn bwysig i fod yn agored: "Dw i'n siarad am Alzheimer's oherwydd does gen i ddim cywilydd bod gen i'r salwch.
"Dw i'n dweud wrth bobl dw i'n cyfarfod fod gen i'r cyflwr fel eu bod nhw'n gallu bod yn ymwybodol a deall os ydw i ddim yn cofio pethau.
"Mi wnes i ddweud wrth fy nheulu fel ei bod nhw'n medru deall, fy helpu yn fy mrwydr a pharhauynnbositiff.
"Dw i eisiau dweud hyn: fy salwch i yw Alzheimer's, nid pwy ydw i."
Mae Wythnos Ymwybyddiaeth Dementia yn para tan 25 Mai 2013.


description: Cyfweliad cyntaf Elin Jones, ers iddi gael ei hethol yn Llywydd y Cynulliad Cenedlaethol.

title: Cyfweliad cyntaf Elin Jones fel Llywydd y Cynulliad


description: Heddlu'r De yn cadarnhau eu bod nhw wedi arestio dynes mewn cysylltiad â llofruddiaeth dyn yn Abertawe.

title: Heddlu'n arestio menyw wedi llofruddiaeth dyn o Abertawe


description: Ymdrechion i gyrraedd targedau oedd y tu ôl i fygythiad i anfon myfyriwr o Brifysgol Bangor o'r DU, medd Aelod Seneddol.

title: Achos alltudiaeth 'yn ganlyniad i geisio cyrraedd targedau'


description: Morgannwg mewn lle cadarn ar drydydd diwrnod y gêm yn erbyn Caerloyw.

title: Morgannwg mewn lle cadarn


description: O Ddyffryn Conwy i Lanberis ac yn ôl, 6,000 o weithiau...

title: Cofnodi'r daith i'r gwaith dros 20 mlynedd


description: Undeb Rygbi Cymru'n hyderus am y gêm yn erbyn De Affrica yn yr UDA, er gwaethaf adroddiadau fod y trefnwyr mewn trafferthion ariannol.

title: Amheuon am ornest rygbi Cymru a De Affrica yn yr UDA


description: Bydd gwobr arbennig yn cael ei chyflwyno i Dilwyn Price ar faes yr Eisteddfod yn ddiweddarach am ei gyfraniad i fywyd ieuenctid Cymru.

title: Gwobr am gyfraniad arbennig Dilwyn Price i'r Urdd


description: Er amddiffyn yn gadarn, Caerdydd yn methu ag ychwanegu at eu hunig fuddugoliaeth oddi cartre' y tymor hwn.

title: Middlesbrough 2-1 Caerdydd

maintext:
Image copyright Getty Images Image caption Fe sgoriodd Patrick Bamford ei nawfed gôl i Boro y tymor hwn
Er i Gaerdydd fygwth yn hwyr yn y gêm, roedd hi'n fuddugoliaeth gymharol gyfforddus i Middlesbrough wrth iddyn nhw symud i'r ail safle yn y Bencampwriaeth.
Llwyddodd Patrick Bamford, sydd ar fenthyg o Chelsea, i rwydo croesiad agos gan Adam Reach, i roi Middlesbrough ar y blaen ar ôl 63 munud.
Fe ddylai Kike fod wedi ychwanegu ail gôl ond mi beniodd heibio'r postyn, cyn i Reach roi cyfle'n ddiweddarach i Lee Tomlin a lwyddodd i sicrhau'r fantais i'r tîm cartre'.
Roedd 'na obaith munud ola' i Gaerdydd wrth i Kenwyn Jones benio croesiad gan Joe Rall gydag ond pum munud yn weddill.
Dim ond un mewn 15 o gemau mae Boro wedi colli.
Dyw'r Adar Gleision ddim wedi argyhoeddi yn eu gemau oddi cartre' y tymor hwn, ac er iddyn nhw amddiffyn yn gadarn am ran helaeth o'r gêm nos Fawrth, doeddan nhw ddim yn edrych yn debygol o ychwanegu at eu hunig fuddugoliaeth oddi cartre' hyd yma.


description: Mae menyw o Brestatyn sydd wedi ei chyhuddo o lofruddio pump aelod o'r un teulu wedi gwadu ei bod hi'n feddw ar noson y tân.

title: Prestatyn: Diffynydd wedi cynnig 'sefyll prawf celwydd'


description: Oedi pellach cyn gwneud penderfyniad ar gynlluniau fflatiau pier Llandudno yn dilyn ymyrraeth gan Lywodraeth Cymru.

title: Oedi cyn penderfyniad fflatiau pafiliwn pier Llandudno


description: Iâr newydd yn dodwy ŵy yn y nyth yn y Dyfi, wrth i Glesni fethu a dychwelyd wedi'r gaeaf.

title: Iâr newydd yn dodwy ŵy yn nyth Gweilch y Dyfi


description: Y Gweinidog Diwylliant, Dafydd Elis-Thomas yn dweud fod Carwyn Jones wedi "symud Cymru ymlaen" yn ystod ei gyfnod fel prif weinidog.

title: Carwyn Jones wedi 'symud Cymru ymlaen'


description: Sut mae'r gwynt yn chwythu efo chi?

title: Cwis: Ydych chi'n 'nabod baneri Cymru?


description: Cynghorwyr Gwynedd yn gwrthod cais cynllunio dadleuol ar gyfer dros 350 o dai newydd ar gyrion Bangor.

title: Cyngor Gwynedd yn gwrthod cais i godi 366 o dai ym Mangor


description: Yr actores Catrin Brooks a chyngor i rieni ar sut i helpu eu plant adeg arholiadau

title: Sut mae cefnogi eich plant drwy gyfnod yr arholiadau

maintext:
Mae adolygu ar gyfer arholiadau yn amser heriol iawn i ddisgyblion a'u teuluoedd. Un sy'n byw'r profiad am yr ail dro ydy'r gantores ac actores Catrin Brooks. A hithau'n fam i ddwy ferch, mae'n cyfadde iddi golli cwsg yn poeni, ac yma mae'n rhoi cyngor i rieni eraill sut i ymdopi â'r straen:
Image copyright Catrin Brooks Image caption Catrin Brooks a'i merch Betsan
O'm mhrofiad i, y person dwetha' mae'r plentyn eisiau clywed cyngor wrtho ydy'r rhieni. Felly y peth gorau all y rhieni wneud ydy eu cefnogi a bod yna iddyn nhw pan maen nhw dy angen di.
Er fy mod i wedi bod trwy hyn gyda fy merch hynaf Mabli, sydd yn y coleg erbyn hyn, beth dwi'n sylweddoli ydy bod y pethau wnaeth weithio iddi hi ddim o reidrwydd yn mynd i weithio gyda fy ail ferch, Betsan, sy'n sefyll arholiadau TGAU eleni.
Mae pob plentyn mor wahanol i'w gilydd, mae ffordd fy ddwy ferch i o adolygu yn wahanol iawn.
Y tro cyntaf, fe wnes i dabl enfawr a grids a'r syniad oedd bod Mabli'n gweld cynnydd yn yr adolygu. O'n i bron a mynnu bod Betsan yn gwneud yr un peth ond doedd e ddim yn mynd i weithio iddi hi.
Roedd yn rhaid i fi barchu hynna a gadael iddi hi ddewis ei ffordd ei hunan.
Dwi lot yn well yr ail dro rownd, ond y peth pwysica' i wneud ydy i beidio cymharu eich plentyn chi â brawd neu chwaer, neu blentyn rhywun arall.
Colli cwsg
Dwi wedi colli cwsg dros yr arholiadau, alli di ddim â help ond poeni am dy blant a meddwl a ydyn nhw wedi dechrau adolygu yn ddigon buan, a ydyn nhw'n 'neud digon?
Es i trwy gyfnod lle o'n i'n stressed iawn a dechreuodd y sgwrsio am yr arholiadau yn y tŷ, ac wedyn fe wnes i hala fy merch yn stressed yn meddwl am y peth, a doedd hynny ddim yn beth da.
Erbyn hyn, dwi wedi camu nôl ac mae popeth i weld yn iawn.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Beth all rhieni ei wneud i helpu eu plant adeg arholiadau TGAU
Yn draddodiadol, mae rhywun yn adolygu wrth y ddesg yn yr ystafell wely yn grwm dros y gwaith, ond dwi'n meddwl ei bod hi'n bwysig i amrywio'r gwaith ac i dreulio amser yn adolygu gyda ffrindiau yn ogystal â'r ffordd draddodiadol.
Cyngor Catrin: Mae pob plentyn yn hollol wahanol, mae angen cadw hynny mewn cof ac ateb anghenion y plentyn dan sylw
Bod yna iddyn nhw pan maen nhw angen, ond camu nôl a pheidio bod ar eu pennau yn ormodol
Dangos cefnogaeth a mynd â phaned o de iddyn nhw'n rheolaidd
Gofalu eu bod nhw'n cael digon o gwsg a bwyd da yn eu boliau
Cadw'r sgwrs yn ysgafn rownd y bwrdd a pheidio trafod yr arholiadau yn ormodol
Sicrhau bod digon o bethau i edrych ymlaen atyn nhw ar ôl yr arholiadau
Un peth dwi wedi gwneud ydy peidio â sôn lot am TGAU yn y tŷ. Fi'n anfon negeseuon at Betsan ar Messenger, felly mae'r sgwrs yn digwydd, ond unwaith r'yn ni yn yr un ystafell, does dim rhaid i ni sôn amdano fe, mae'n cadw'r straen mas o'r tŷ.
Dwi'n anfon negeseuon, cyngor, lincs i fideos perthnasol dwi wedi gweld ar YouTube ac yn y blaen. Os ti'n anfon neges yn hytrach na dechre'r sgwrs wyneb yn wyneb, gall e ddim troi mewn i ddadlau wedyn.
Gyda thechnoleg, mae'n anodd. Dwi'n nabod pobl sydd wedi tynnu'r ffôn wrth eu plant adeg yr adolygu, ond mae plant yn defnyddio'r ffôn a'r cyfrifiadur i wneud eu gwaith a ffeindio gwybodaeth, felly mae'n fine line ac mae angen y trust yna rhwng y rhiant a'r plentyn i wneud yn siŵr eu bod nhw'n gweithio.
Os wyt ti'n mynd â phaned o de iddyn nhw yn rheolaidd, rwyt ti'n dangos cefnogaeth iddyn nhw ond hefyd mae'n rhoi tawelwch meddwl i ti fel rhiant o'u gweld nhw wrthi.
Mae'n bwysig hefyd i edrych ymlaen a thrafod y pethau sydd i ddod dros yr haf ar ôl yr arholiadau, mae Betsan yn lwcus iawn i fod yn cael y cyfle i fynd i weithio'n wirfoddol fel swog gyda chriw o ffrindiau mewn gwersyll yn Sbaen. Mae hi a'i ffrindiau hefyd yn gyffrous iawn am Maes B yng Nghaerdydd eleni.
Dwi'n teimlo drostyn nhw, ond does dim byd mwy elli di wneud fel rhiant na chefnogi dy blentyn. Elli di ddim sefyll yr arholiadau drostyn nhw. Ond oherwydd mod i wedi camu nôl, i raddau, mae fy merch eisiau ei wneud e dros ei hun.


description: Heddlu Gogledd Cymru yn dweud bod corff dyn wedi'i ganfod ar draeth yn Llandudno fore Sul.

title: Corff dyn wedi'i ganfod ar draeth yn Llandudno


description: Delweddau amrywiol o liwiau a chysgodion yr awyr uwchben tirwedd amrywiol Cymru

title: Awyr y Gwanwyn


description: Ap BBC Cymru Fyw - y newyddion a’r diweddaraf o Gymru, yn Gymraeg

title: Ap BBC Cymru Fyw


description: Mae hawliau dynol pobl hŷn yn cael eu "hanwybyddu" gan fod cynghorau'n dewis cartrefi gofal rhatach, yn ôl elusen.

title: Age Cymru: 'Hawliau dynol sylfaenol yn cael eu hanwybyddu'


description: Eluned Morgan yn galw ar ACau Llafur i beidio ag enwebu rhagor o ymgeiswyr am yr arweinyddiaeth, cyn cael trafodaeth am gyfeiriad y blaid Lafur.

title: Arweinyddiaeth Llafur: 'Peidiwch enwebu mwy am y tro'

maintext:
Mae Eluned Morgan wedi galw ar ei chyd-ACau Llafur i beidio ag enwebu rhagor o ymgeiswyr am yr arweinyddiaeth am y tro, nes eu bod wedi cael trafodaeth am gyfeiriad y blaid.
Yr unig ymgeisydd sydd wedi datgan ei ddiddordeb yn olynu Carwyn Jones hyd yn hyn yw'r Ysgrifennydd Cyllid, Mark Drakeford.
Roedd sïon y byddai Ms Morgan yn datgan ei bwriad hithau ddydd Gwener, ond dywedodd fod angen "gwneud amser" am drafodaeth gyntaf.
Ychwanegodd na fyddai'n sefyll i fod yn arweinydd nesaf Llafur Cymru "dim ond i ychwanegu at y niferoedd".
Gwefan di-Gymraeg
Mae rhai o wleidyddion y blaid eisoes wedi galw am sicrhau fod "cystadleuaeth" am y swydd, gan gynnwys cael ymgeisydd benywaidd ar y papur pleidleisio.
Mae BBC Cymru yn deall bod Ysgrifennydd yr Economi, Ken Skates - sydd yn AC dros Dde Clwyd - hefyd dan bwysau i redeg er mwyn sicrhau bod o leiaf un ymgeisydd o ogledd Cymru.
Mae'n rhaid i ymgeiswyr ddenu cefnogaeth pump AC Llafur arall i gymryd rhan yn yr ornest, ac mae gan Mr Drakeford eisoes gefnogaeth wyth ohonynt.
Yn ôl rhai ffigyrau blaenllaw o fewn y blaid Lafur, dyw hi ddim yn glir ar hyn o bryd a fyddai gan Eluned Morgan ddigon o gefnogaeth o fewn y grŵp i sefyll.
Image caption Mae'n debyg fod gan Mark Drakeford gefnogaeth ddigon o ACau yn barod
Wrth siarad mewn digwyddiad yn Noc Penfro, dywedodd Ms Morgan ei bod am i Lafur Cymru ddechrau sgwrs ar y materion sydd o bwys i Gymru cyn iddi benderfynu a fydd hi'n sefyll ai peidio.
"Nid nawr yw'r amser i roi fy enw ymlaen achos dwi'n awyddus iawn ein bod ni'n cynnal yr ymarferiad yma a chael trafodaeth drylwyr o fewn y blaid ar y materion mawr sy'n ein hwynebu ni heddiw," meddai.
Mae Eluned Morgan, sydd yn Weinidog y Gymraeg, wedi lansio gwefan beyondthebubble.net i gyd-fynd â'r ymgyrch, gan ddweud ei bod yn "barod i wrando".
Ond mae mudiad Cymdeithas yr Iaith wedi dweud ei bod hi'n "warthus" nad oes fersiwn Gymraeg o'r wefan yn bodoli.
"Os nad yw Gweinidog y Gymraeg yn arddel y polisïau iaith gorau, beth yw ei diben?" meddai cadeirydd Cymdeithas yr Iaith, Heledd Gwyndaf.
"Ai dyma beth mae hi eisiau gwneud gyda'i deddf iaith wan newydd, ganiatáu mwy o wefannau uniaith Saesneg? Mae hi'n mynd 'mlaen a 'mlaen am hybu a hyrwyddo yn lle rheoleiddio, ond dyw hi ddim hyd yn oed wedi perswadio hi ei hun i ddefnyddio'r Gymraeg."


description: BBC Cymru ar ddeall bod ysbyty mwyaf Cymru'n wynebu anawsterau difrifol wrth geisio gofalu am gleifion sy'n ddifrifol wael.

title: Rhybudd am 'bwysau digyffelyb' unedau gofal dwys Cymru


description: Roedd adeilad uchaf newydd i Gymru i fod i agor yn haf eleni yng Nghaerdydd, ond dyw'r gwaith arno heb gychwyn hyd yma.

title: Gwaith heb gychwyn ar adeilad uchaf Cymru yng Nghaerdydd


description: Barnwr yn dweud bod canfod gwlâu i bobl ifanc â phroblemau iechyd meddwl difrifol yn "broblem gynyddol", wedi trafferthion un ferch 17 oed.

title: Iechyd meddwl: 'Problem gynyddol' diffyg gwlâu


description: Mae diffoddwyr yn ceisio delio â thân gwair mawr ar Fynydd Machen ger Caerffili.

title: Diffoddwyr yn delio â thân gwair mawr ar Fynydd Machen


description: Cyngor Gwynedd yn cymeradwyo cyllideb 2015/16, gan ddweud bod angen llenwi bwlch o £60 miliwn.

title: Gwynedd: Treth cyngor yn cynyddu 4.5%


description: Jeremy Corbyn yn rhoi addewid y bydd Dydd Gŵyl Dewi Sant yn ddiwrnod cenedlaethol o wyliau os bydd Llafur yn ennill yr etholiad cyffredinol.

title: Corbyn yn addo dydd Gŵyl Dewi Sant fel gwyliau


description: Gweinidog Cyfoeth Naturiol Cymru, Alun Davies, wedi torri'r cod ymddygiad Gweinidogol ond y Prif Weinidog yn dweud na fydd unrhyw weithredu pellach.

title: Alun Davies wedi torri'r cod ymddygiad

maintext:
Image caption Mae disgwyl i Alun Davies wneud datganiad yn y Senedd ddydd Mawrth
Mae Prif Weinidog Cymru wedi dweud fod Alun Davies wedi torri'r cod ymddygiad Gweinidogol ar ôl iddo ysgrifennu at Cyfoeth Naturiol Cymru ynglŷn â phrosiect i adeiladu trac rasio enfawr yn ei etholaeth.
Ond mae Carwyn Jones wedi dweud na fydd 'na weithredu pellach yn digwydd.
Mewn datganiad gan y Prif Weinidog dywed nad oedd y mater yn un syml a bod y Gweinidog Cyfoeth Naturiol a Bwyd wedi ymddiheuro wrtho.
Roedd 'na honiadau fod Mr Davies wedi bod yn "llawdrwm" ar ôl ysgrifennu at Cyfoeth Naturiol Cymru ynglŷn â'r cynllun trac rasio gwerth £280 miliwn ger Glyn Ebwy.
Ond mae'r Prif Weinidog yn dweud nad oedd y Gweinidog yn un o'r bobl oedd yn gwneud y penderfyniad am y mater.
"Yn ogystal mae Cyfoeth Naturiol Cymru wedi bod yn glir na fu 'na ddylanwadu ac na chafodd safbwyntiau'r corff eu newid wedi trafodaethau gyda'r Gweinidog yn ei rôl fel Aelod Cynulliad," meddai Mr Jones.
Angen newid y cod
"Dwi wedi delio gyda'r mater yma gyda'r Gweinidog yn uniongyrchol ac mae wedi ymddiheuro i mi."
Mae arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol yng Nghymru, Kirsty Williams, wedi dweud nad oes modd amddiffyn penderfyniad y Prif Weinidog.
"Sut allwch chi gyfaddef bod rhywun wedi torri'r rheolau ond yna gwrthod ei gosbi?
"Mae hyn yn codi'r cwestiwn beth yw pwynt y cod Gweinidogol?"
Ychwanegodd bod hyn yn dangos problemau gyda'r system bresennol.
"Am nad oes 'na system swyddogol yn ei le, fe all Llywodraeth Lafur Cymru wneud fel mae hi yn mynnu ac amddiffyn un o rhai eu hunain wrth gyfaddef fod y Gweinidog wedi torri'r rheolau."
Ychwanegodd bod angen adolygiad o'r cod Gweinidogol, a bod angen ymgynghorydd annibynol i fod yn gyfrifol amdano.
Mi fydd Mr Davies yn gwneud datganiad personol yn y Senedd yn ddiweddarach.


description: Mae'r rheithgor yn yr achos yn erbyn saith dyn sy'n wynebu cyhuddiadau o gam-drin hanesyddol yn erbyn plant yn y gogledd wedi dechrau ystyried eu dyfarnniad.

title: Pallial: Rheithgor yn dechrau ystyried


description: Madaxweynaha dalka Fransiiska, Emmanuel Macron ayaa gaaray aqalka cad ee looga arrimiyo dalka Mareykanka, halkaasi oo ay uga bilaabmeyso booqasho saddex maalmood ah oo uu ku joogayo dalka Mareykanka.

title: Madaxweynayaasha Fransiiska iyo Mareykanka oo ku kulmay aqalka cad


description: Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru yn galw am newidiadau "sylfaenol" i wasanaethau gofal seibiant i gleifion dementia.

title: Gofal seibiant Dementia: 'Angen lleihau'r baich o ofalu'


authors:
Alwen Williams
Gohebydd Bbc Cymru

description: Y naturiaethwr Iolo Williams yn rhybuddio mai gwastraff plastig yw un o broblemau mwyaf sy'n wynebu'r ddynol-ryw heddiw.

title: Plastig yn 'un o broblemau mwyaf dynol-ryw heddiw'


description: Mae disgwyl i'r Prif Weinidog benodi ei gabinet o fewn y dyddiau nesa' wedi i Lafur ffurfio llywodraeth leiafrifol ym Mae Caerdydd.

title: Carwyn Jones yn pwyso a mesur ei gabinet newydd


description: Tua mil o bobl yn cael eu hachub neu yn cael eu cludo i ddiogelwch gan ymgyrch achub yn ardal Aberystwyth yn dilyn llifogydd difrifol.

title: Ymgyrch achub yn diogelu tua mil o bobl


description: Dyn 18 oed wedi ei ddedfrydu i garchar am oes am lofruddio tad ar stryd yng Nghaerdydd.

title: Dedfrydu dau ddyn am ladd tad ar stryd yng Nghaerdydd


description: Ymchwiliad "ar frys" i weld os yw Awyr Las wedi camddefnyddio arian y mae'n casglu i Fwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr.

title: Comisiwn yn ymchwilio i wariant Awyr Las 'ar frys'


description: Mae'n wanwyn ac mae adar bach yn gwneud eu nyth yn y llefydd rhyfedda'!

title: Iawn cyw?


description: Dyn wedi marw ar draffordd yr M4 ar ôl cael ei daro gan gerbyd yn ardal Casnewydd.

title: Dyn wedi marw ar ôl cael ei daro gan gerbyd ar yr M4


description: Yng Nghaerdydd dim ond dwy ddeintyddfa sy'n derbyn cleifion newydd ar y Gwasanaeth Iechyd gyda'r BDA'n beio'r cytundeb gyda'r GIG.

title: Dwy ddeintyddfa'n unig yn derbyn cleifion


description: Cynyddodd achosion o'r pâs yng Nghymru'r llynedd i 67 o'i gymharu â 13 yn 2010 yn ôl Yr Asiantaeth Diogelu Iechyd (ADI).

title: Achosion o'r pâs yn cynyddu


description: Y ferch a gafodd ei chaethiwo mewn tŷ yn Brixton ac sydd â'i gwreiddiau yn Nhregaron yn disgrifio'r profiad o fynd yn ôl i'r tŷ.

title: Atgofion merch mam o Dregaron wrth ddychwelyd i Brixton


description: Wedi 30 mlynedd o gynllunio ac oedi, siop adrannol yn agor ym Merthyr Tudful gan gyflogi 350 o bobl.

title: Siop newydd yn 'garreg filltir' yn hanes adfywio tref

maintext:
Image copyright Kier Construction Image caption Fe gymrodd 18 mis i godi siop Trago Mills ym Merthyr
Mae siop adrannol gwerth £65m yn agor ddydd Sadwrn - datblygiad sy'n cael ei ddisgrifio fel carreg filltir yn hanes adfywiad Merthyr Tudful.
Bydd siop ddisgownt Trago Mills yn cyflogi 350 o bobl ac yn cynnwys canolfan groeso'r dref.
Fe gymrodd y gwaith adeiladu 18 mis i'w gwblhau.
Mae'r datblygiad wrth ymyl parc manwerthu Cyfarthfa, ac yn cynnwys ystod o fusnesau annibynnol.
'Cyfraniad sylweddol'
Roedd sôn am godi siop o'r fath yn ardal Pentrebach mor fuan â 1990, cyn codi'r parc manwerthu ar bwys yr A470, ond roedd 'na oedi oherwydd materion cynllunio ac economaidd.
Dywedodd arweinydd Cyngor Merthyr Tudful Kevin O'Neil eu bod "wedi cyffroi o weld Trago ar agor wedi blynyddoedd o edrych ymlaen - nid dim ond am ei fod yn ychwanegu at yr hyn ar gynnig i siopwyr ym Merthyr Tudful ond am ei fod hefyd yn garreg filltir yn adfywiad y sir."
Hon yw pedwaredd siop y cwmni - mae'r gweddill yn ne orllewin Lloegr. Busnes teuluol yw Trago Mills, gafodd ei sefydlu yng Nghernyw yn y 1960au.
Mae'r siop bron yr un maint â phum maes pêl-droed, ac mae'r cwmni'n gobeithio datblygu'r safle ymhellach trwy godi gorsaf betrol a chanolfan gwerthu beiciau a beiciau modur.
Dywedodd cadeirydd Trago, Robertson y bydd y datblygiad yn gwneud "cyfraniad sylweddol" i economi'r ardal.


description: Morgannwg yn cymryd tair wiced mewn 16 pelawd wrth i law effeithio'r chwarae yn erbyn Middlesex.

title: Tywydd yn effeithio ar gêm Morgannwg yn Middlesex


description: Mae'r Prif Weinidog Theresa May wedi croesawu'r cytundeb yn yr anghydfod am 'gipio pwerau' o Fae Caerdydd ar ôl Brexit.

title: Prif Weinidog yn croesawu cytundeb Brexit


description: Dod i adnabod y ddau sy'n cynrychioli Cymru yn nhîm Prydain yn Ngemau Paralympaidd y Gaeaf yn PyeongChang, De Korea.

title: Dod i 'nabod Cymry Gemau Paralympaidd y Gaeaf


description: Cadeirydd Pwyllgor Gwaith yr Eisteddfod, Ashok Ahir yn dweud eu bod wedi ystyried "dau neu dri" opsiwn ar gyfer lleoliad Maes B ym Mhrifwyl Caerdydd.

title: 'Dau neu dri opsiwn' ar gyfer lleoliad Maes B


description: Pwy fydd yn perfformio ochr-yn-ochr (bron!) ag Ed Sheeran a Taylor Swift?

title: Bandiau Cymraeg yn Y Penwythnos Mwyaf

maintext:
Neithiwr, ar ei raglen ar BBC Radio 1, cyhoeddodd Huw Stephens pa fandiau fydd yn chwarae ar lwyfan BBC Introducing a BBC Gorwelion yn Y Penwythnos Mwyaf yn Abertawe ar benwythnos y 26ain a 27ain Mai.
Image copyright Serol Serol Image caption Serol Serol
Ymhlith yr artistiaid, mae'r bandiau Cymraeg Band Pres Llareggub, Chroma, MELLT a Serol Serol. Maen nhw'n ymuno â cherddorion eraill o Gymru, sy'n cynnwys Trampolene, Rachel K Collier, a llu o artistiaid eraill o bob cwr o'r byd.
Mae Serol Serol yn brosiect dwy gyfnither o Lanrwst, Leusa Rhys a Mali Sion, gyda George Amor a Llŷr Pari.
Ymateb Leusa o glywed y newyddion gynta' oedd 'BEEEEEE?!!!'
"Mae o jest mor rhyfadd, achos blwyddyn yn ôl, odda ni ddim hyd yn oed wedi cael gig, a dal yn sgwennu caneuon. O'dd y'n gig cynta' ni mis Hydref yn Clwb Ifor Bach. 'Sa 'na rywun wedi d'eud ma dyma 'sa ni'n ei 'neud eleni, 'sa ni ddim 'di coelio'r peth!
"Dwi mor excited ond bach yn nyrfys hefyd. Yn anffodus, dwi'm yn 'nabod neb sy'n mynd achos 'nath y tocynnau werthu allan mor gyflym, ond dwi'n ei ffeindio hi'n haws i wneud gig o flaen pobl dwi ddim yn eu 'nabod, felly ma'n iawn.
Canu i Taylor...
"Fydd o'n brofiad mor wahanol, a dwi'n meddwl 'neith o ni yn fwy hyderus wedyn. Mae ganddo ni dipyn o gigs wedyn yn yr haf, felly siŵr fydda ni ddim mor nyrfys erbyn hynny ar ôl g'neud hwn!
"Ond 'da ni wir angen ymarfer - ma' hi'n anodd cael amser gan mod i yng Nghaerdydd a'r lleill yn y gogledd. Ond 'da ni angen bod on top form! 'Sa fo'n gallu arwain at betha' eraill - be' sy' nesa'?!
"A fydd Taylor Swift yna yr un diwrnod â ni! WAW!"
Rhoi bandiau o Gymru ar y map
BBC Gorwelion sydd wedi curadu'r artistiaid Cymreig a fydd yn perfformio ar y llwyfan, ac yn ôl Bethan Elfyn, mae hi wedi bod yn gyffrous i gydweithio â BBC Radio Cymru a BBC Radio Wales i ddewis y bandiau.
"Mae hi'n dda gweld gymaint o amrywiaeth yn y sin gerddorol Gymreig yn cael ei adlewyrchu yn yr ŵyl - o fand fel Trampolene sydd yn dod o Abertawe ac wedi bod yn teithio efo Liam Gallagher, i fand fel Astroid Boys, un o fandiau byw mwyaf Cymru ar hyn o bryd. Mae'r cynhyrchydd dawns Rachel K Collier hefyd o Abertawe ac wedi cael blwyddyn anhygoel yn barod, gan gynnwys chwarae yn SXSWyn Texas, a theithio i India i wneud gweithdai cynhyrchu - mae hi'n anhygoel.
"Mae talent cerddorol Cymru yn bendant yn ffynnu ar hyn o bryd ar hyd a lled y byd ac dwi'n edrych ymlaen i weld sioeau cyffroes gan y bandiau Cymreig yma yn Y Penwythnos Mwyaf."
Image caption Llwyfan BBC Introducing yn Y Penwythnos Mwyaf
Mae'r ŵyl yn cael ei chynnal ym Mharc Singleton dros benwythnos gŵyl y banc ddiwedd Mai. Rhai o'r enwau mawr fydd yn dod i'r ddinas i berfformio yw Sam Smith, Taylor Swift, Ed Sheeran a Florence and the Machine.


description: Cymdeithas yr Iaith yn cyhuddo Cyngor Môn o frysio'r penderfyniad i gau tair ysgol wledig cyn i'r rheolau sy'n gwarchod ysgolion gwledig ddod i rym.

title: Ystyried cau tair ysgol wledig ym Môn


description: Cyn-swyddog Byddin yr Iachawdwriaeth i wynebu achos llys am honiadau o droseddau rhyw hanesyddol yn erbyn plentyn.

title: Cyn-swyddog Byddin Iachawdwriaeth i wynebu achos troseddau rhyw


description: O. Tudur Jones yn trafod ei luniau a dynnodd o'i daith i'r gwaith o Lanrwst i Lanberis


description: Eiliad o athrylith Wilfried Bony yn sicrhau pwynt i'r Elyrch wedi i ergyd droed dde Leroy Fer roi QPR ar y blaen.

title: QPR 1 Abertawe 1

maintext:
Image caption Bony: Gôl gofiadwy yn eiliadau ola'r gêm
Aeth QPR ar y blaen oherwydd ergyd droed dde Leroy Fer o ymyl y cwrt. Doedd dim gobaith gan y golwr Fabianski.
Yn yr ail hanner yn Heol Loftus aeth Sigurdsson yn agos i'r Elyrch a tharodd blaenwr QPR Charlie Austin y postyn.
Cafodd Mauricio Isla, Richard Dunne, Joey Barton a Karl Henry, y pedwar o QPR, gardiau melyn am droseddu.
Bum munud cyn y diwedd cafodd Wayne Routledge o'r Elyrch ei anfon o'r cae am ymladd.
Yn yr eiliadau ola daeth Wilfried Bony i'r adwy a sgorio. Dim rhyfedd bod sibrydion yn cynyddu bod Man City neu Chelsea am ei brynu.
Queens Park Rangers: Green, Isla, Dunne, Caulker, Hill, Vargas, Barton, Henry, Fer, Austin, Zamora;
Eilyddion: Traore, Ferdinand, Phillips, McCarthy, Onuoha, Mutch, Hoilett;
Abertawe: Fabianski, Rangel, Fernández, Williams, Taylor, Britton, Ki Sung-yueng, Dyer, Sigurdsson, Routledge, Gomis;
Eilyddion: Bony, Emnes, Carroll, Tremmel, Bartley, Richards, Barrow.


description: Evelyn Bridger yn hel atgofion am ei gyrfa fel cantores

title: Y gantores o Fôn fu'n rhif 1 yn Singapore

maintext:
Image caption Mae Evelyn Bridger wedi bod yn canu ar lwyfannau ers dros 60 mlynedd
Mae hi'n daith bell o ben draw Sir Fôn i'r tir mawr, ond mae hi'n daith bellach o lawer i ben draw'r byd.
'Chydig a wyddai Evelyn Owen pan roedd hi'n ferch fach saith oed yn cystadlu mewn 'steddfodau efo Côr Cemaes y byddai hi'n cyrraedd brig y siartiau pop yn Singapore ac yn perfformio'n gyson gyda rhai o enwau mawr y byd adloniant.
Bydd hi'n rhannu rhai o'r atgofion rheiny ar raglen Lle Aeth Pawb? Merched Pop 65-75 ar S4C, 17 Mawrth.
"Nes i ddechra' canu tra ro'n i'n 'rysgol," eglurodd Evelyn, sydd erbyn hyn yn byw yn Norwich.
"Ro'n i yn y côr ac mi roeddan ni'n teithio lot i gynnal cyngherddau. Naethon ni berfformio yn yr Albert Hall ac yn y Festival Hall yn Llundain.
"Ro'n i'n 'chydig o extrovert ac wrth fy modd ar y llwyfan. Ro'n i'n ennill gwobrau yn aml mewn 'steddfodau.
"'Swn i wedi lecio mynd i theatre school ar ôl gadael ysgol. Ond yn y dyddiau yna ar ddechrau'r 60au doedd 'na ddim llawer ohonyn nhw, dim ond yn Llundain, a bydda Dad a Mam ddim wedi medru fforddio fy anfon i yno."
Image caption Fe ddatblygodd gyrfa Evelyn ynghanol chwyldro cerddorol y 60au
Ar ôl ennill cymwysterau teipio a llaw fer cafodd Evelyn swydd efo bwrdd trydan y CEGB yn atomfa niwclear Wylfa, dafliad carreg o'i chartref.
"Ro'n i'n dal i ganu ac yn y cyfnod yma 'nes i gyfarfod y gŵr, Rod, oedd yn gweithio i'r RAF yn y Fali. Nes i ddechra' canu efo grŵp yn fanno.
"Roeddan ni in demand i gynnal nosweithia' mewn neuaddau pentre' ar hyd a lled y gogledd. Dwi'n cofio naethon ni ennill cystadleuaeth dalent bapur newydd The People yn Lerpwl."
The Whirlwinds oedd enw'r grŵp, enw addas o ystyried beth fyddai'n digwydd nesa' ym mywyd y gantores ifanc o Fôn.
Hiraeth am Sir Fôn
Yn 1966, 'chydig amser ar ôl priodi, fe symudodd Evelyn i Singapore gan fod y llu awyr wedi anfon ei gŵr yno i weithio am dair blynedd.
"Chydig iawn ro'n i wedi bod y tu hwnt i Gymru ac ar y dechra' roedd gen i hiraeth mawr am Sir Fôn.
"Ond be' oedd yn dda am Singapore oedd bod 'na lot o hotels newydd yn agor ar gyfer pobl fusnes o'r gorllewin. Roedd gan bob hotel fand ac yn chwilio am gantorion oedd yn gallu canu caneuon poblogaidd," eglurodd Evelyn.
"Ro'n i'n canu bron bob nos. Roedd 'na bobl yn sôn amdana i ac yn fuan iawn ges i exposure ar sioeau teledu ac ar y radio. Ges i wahoddiad i fynd i stiwdio i recordio cân, And So It's Goodbye.
"Aeth y gân i rif un yn y siartiau. Ro'n i wedi gwirioni.
"Roedd o'n deimlad neis a braf a ro'n i am 'neud y gora' o'r sylw gan mai dim ond am gyfnod byr ro'n i yno.
"Roedd y bobl leol hefyd wrth eu boddau pan ro'n i'n canu ambell i gân yn y Gymraeg. Dim ond yn eu hieithoedd brodorol fel Mandalay roedden nhw yn tueddu i ganu oherwydd bod y llywodraeth yn ceisio gwarchod pobl ifanc yr ynys rhag dylanwad y gorllewin.
"Roedden nhw'n gwerthfawrogi fy mod i wedi gwneud ymdrech i ddysgu canu mewn Mandalay hefyd."
Image caption Doedd Eve ddim ymhell o'r penawdau ac roedd hi'n perfformio gyda rhai o'r sêr mawr
Ar ddiwedd y 60au symudodd Rod ac Evelyn Bridger yn ôl i'r DU a setlo'n ardal Caer.
"Roedd Rod yn gweithio yn RAF Sealand a ro'n i wedi bod i ffwrdd ac wedi newid fy nghyfenw felly doedd pobl yn y byd cerddorol ddim yn gw'bod pwy o'n i felly roedd yn rhaid i fi ddechra' o'r dechra'."
Penblwydd Hapus a Gene Pitney
"Ro'n i'n ffodus bod cwmni recordiau Cambrian wedi cysylltu efo fi yn fy ngwahodd i recordio cân ar y label. Roedd gen i gân wedi ei rhoi i mi yn Singapore ac aeth fy nghyfnither ati i'w chyfieithu a dyna sut y daeth Penblwydd Hapus i fodolaeth.
"Roedd hi'n cael ei chwarae lot ar y pryd. Roedd y teitl yn help gan fod 'na lot o bobl yn gofyn am ei chwarae hi i ddymuno'n dda i'w hanwyliaid!"
Ers hynny mae Evelyn, neu Eve Bridger fel y mae hi yn cael ei 'nabod ar y llwyfan, wedi bod yn gweithio bron yn ddi-dor yn canu mewn clybiau ac ar longau pleser ar draws y byd gan gadw cwmni i rai o enwau mawr y byd adloniant ar y ffordd.
"Dwi wedi gweithio efo comedians fel Bob Monkhouse, Les Dawson a Dave Allen a Cannon and Ball pan oeddan nhw yn cael eu 'nabod fel yr Harper Brothers.
"Yn y 90au mi fues i'n supportio Gene Pitney pan oedd o'n dod drosodd o America."
Image caption Mae Eve yn dal i berfformio ar lwyfannau ger ei chartref yn nwyrain Lloegr
Mae Eve bellach yn 73 oed. Er bod teithio'r byd wedi dod i ben rhyw bedair blynedd yn ôl mae hi'n dal i ganu'n rheolaidd mewn cabarets a nosweithiau elusennol yn Norfolk.
"Nes i roi'r gora' i deithio. Ro'n i wedi cael llond bol o ddisgwyl mewn meysydd awyr ar fy mhen fy hun.
"Cafodd Rod ei daro'n wael gyda chanser hefyd ddwy flynedd yn ôl felly roedd yn rhaid i fi arafu. Mae o wedi gwella'n raddol erbyn hyn a dwi'n dal i berfformio.
"Dwi wedi canu yn ddiweddar yn Great Yarmouth efo Duncan Norvelle, comedian poblogaidd o'r 80au.
"Tra bydd y llais yn dal gen i mi fyddai yn dal i ganu. Dwi wrth fy modd."
Lle Aeth Pawb? Merched Pop 65-75, S4C, 17 Mawrth, 20:00


description: Heddlu'r Gogledd yn apelio am help i ddod o hyd i gamera allai fod wedi mynd ar goll yn ystod gwrthdrawiad angheuol nos Wener 20 Ebrill.

title: Apêl am gamera coll wedi gwrthdrawiad angheuol


description: Cyfrif Twitter Neil McEvoy yn dileu llun o'r gwleidydd gyda menyg bocsio yn dweud ei fod yn "barod" am arweinydd Plaid Cymru.

title: Dileu trydariad bocsio McEvoy wnaeth 'wylltio' AC Plaid

maintext:
Image copyright Twitter/Neil McEvoy Image caption Cafodd y llun ei gyhoeddi o gyfrif Neil McEvoy i hyrwyddo digwyddiad bocsio
Mae neges o gyfrif Twitter Neil McEvoy am Leanne Wood wedi cael ei ddileu yn dilyn beirniadaeth gan rai o ACau Plaid Cymru.
Dywedodd Bethan Sayed AC, gynt Bethan Jenkins, fod y neges, oedd yn cynnwys llun o Mr McEvoy a Dafydd Elis-Thomas yn gwisgo menyg bocsio, wedi ei "gwylltio" a'i fod "ddim yn ddoniol o gwbl".
Cafodd y llun ei bostio gyda'r neges "rydyn ni'n barod amdani" yn dilyn trydariad gan newyddiadurwyr yn hyrwyddo cyfweliad gyda Ms Wood.
Ers hynny mae aelod o staff Mr McEvoy wedi dweud mai ef anfonodd y neges, sydd bellach wedi ei ddileu.
Mae Mr McEvoy a'r Arglwydd Elis-Thomas wedi gadael grŵp Plaid Cymru yn y Cynulliad ers yr etholiad diwethaf, a bellach yn eistedd fel aelodau annibynnol.
'Synnwyr digrifwch'
Ddydd Mercher fe wnaeth gohebydd y Western Mail, Martin Shipton, drydar neges yn cyfeirio at gyfweliad â Ms Wood ble roedd yn gofyn iddi am ei barn am y ddau wleidydd.
Mewn ymateb fe wnaeth cyfrif Twitter Mr McEvoy gyhoeddi llun yn ei ddangos ef a'r Arglwydd Elis-Thomas yn gwisgo menyg bocsio gan ddweud "rydyn ni'n barod amdani", gydag emoji o wyneb yn chwerthin.
Roedd y llun wedi ei dynnu i hyrwyddo digwyddiad yn y Senedd ar gyfer y grŵp trawsbleidiol ar focsio.
Mae BBC Cymru bellach ar ddeall mai Matthew Ford, aelod o staff Mr McEvoy, wnaeth anfon y trydariad gwreiddiol.
Image copyright Twitter Image caption Y neges ar Twitter wnaeth gythruddo Bethan Sayed AC
Daeth trydariad diweddarach o gyfrif Mr McEvoy ei bod hi'n "dda cadw synnwyr digrifwch".
Ond fe wnaeth hynny ennyn ymateb gan gyn-ymgeisydd Plaid Cymru, Mike Parker, a ddywedodd: "Efallai yr hoffech chi esbonio pa ran o awgrymu taro dynes gyda menig bocsio sydd yn 'hiwmor'? Dwi'n ei chael hi'n anodd gweld hynny fy hun."
Yn ei hymateb hithau dywedodd Ms Sayed: "DDIM yn ddoniol o gwbl. A dweud y gwir dwi wedi fy ngwylltio. Ac anadlu..."
Cafodd Mr McEvoy ei wahardd yn barhaol o grŵp Plaid Cymru yn y Cynulliad ym mis Ionawr wedi i Ms Wood ddweud ei fod wedi "tanseilio undod a chyfanrwydd y blaid".
Fe wnaeth Dafydd Elis-Thomas adael grŵp Plaid Cymru bum mis wedi etholiadau'r Cynulliad ym mis Mai 2016, cyn ymuno â Llywodraeth Cymru fel y Gweinidog Diwylliant ym mis Tachwedd 2017.
'Hollol amhriodol'
Fe wnaeth AC Plaid Cymru dros Arfon, Sian Gwenllian ymuno yn y feirniadaeth gan ddweud nad oedd y neges yn y trydariad yn "hiwmor diniwed".
Mewn ymateb fe ddywedodd Mr McEvoy mewn neges Twitter arall nad oedd yn golygu "unrhyw falais" a'i fod wedi rhoi "ateb ffraeth" i "gwestiwn ffraeth" gan newyddiadurwr.
Ychwanegodd y byddai'n dileu'r neges petai Leanne Wood yn gofyn iddo wneud, gan ddweud bod "y ddau ohonom ni'n aelod o'r un blaid ac ar yr un ochr".
'Dim malais'
Yn ddiweddarach fe wnaeth yr Arglwydd Elis-Thomas drydar gan ddweud fod "yr awgrym yn y trydariad yn hollol amhriodol", ac fe gafodd y neges ei ddileu o gyfrif Twitter Mr McEvoy ychydig funudau wedyn.
Mewn datganiad dywedodd Mr Ford ei fod wedi anfon y neges o gyfrif Mr McEvoy heb yn wybod i'r AC, a bod y neges "wedi ei anfon heb falais".
"Rydw i wedi ymddiheuro i Neil a byddaf yn sicrhau bod unrhyw drydariadau sydd yn cael eu hanfon ar ei ran yn y dyfodol yn cael eu gwirio ganddo ef gyntaf."


description: Teulu dynes 37 oed gafodd ei chanfod wedi marw mewn tŷ yn Sir Gaerfyrddin ar Ddydd Nadolig yn son am eu 'colled creulon'.

title: Teulu'n talu teyrnged i fam a nain 'brydferth' fu farw ar Ddydd Nadolig


description: Ar y llinell cychwyn, yn ei siorts a'i ddaps, mae'r Ysgrifennydd Cyllid, Mark Drakeford ond ble ar y ddaear mae pawb arall?

title: Gêm o rifau

maintext:
Dyma ni felly. Mae bron i wythnos wedi mynd heibio ers i Carwyn Jones danio'r gwn ar gyfer un o'r rasys hwyaf am arweinyddiaeth plaid wyf fi'n galli ei chofio.
Ar y llinell gychwyn, yn ei siorts a'i ddaps, mae'r Ysgrifennydd Cyllid, Mark Drakeford ond ble ar y ddaear mae pawb arall? Lle mae Vaughan Gething, Eluned Morgan, Jeremy Miles, Ken Skates ac unrhyw aelod arall sy'n ystyried taflu ei gap neu ei chap i'r cylch?
Dyma esboniad posib i chi.
Er mwyn sefyll mae angen i ymgeisydd enwebu ei hun a sicrhau cefnogaeth pum Aelod Cynulliad arall, hynny yw, mae angen cefnogaeth ugain y cant o'r grŵp.
Naw aelod ar hugain sydd yn y grŵp a chan gynnwys fe'i hun mae naw ohonynt yn cefnogi Mark Drakeford. O gymryd na fydd Carwyn Jones yn cymryd ochr mae hynny'n gadael pedwar ar bymtheg o enwebwyr posib.
Mae pump o'r rheiny yn cynrychioli etholaethau yn y Gogledd Ddwyrain ac ymddengys eu bod yn ymddwyn fel bloc gan aros i weld p'un ai ydy Ken Skates am fentro'i enw. Mae'n debyg bod Ken rhwng dau feddwl ynglŷn â'r peth.
Dyna ni lawr i bedwar ar ddeg felly gyda phedwar ymgeisydd posib Eluned, Vaughan, Huw Irranca a Jeremy i gyd yn ei chwennych.
Does dim digon i bawb ac mae'n ddigon posib nad oes gan yr un ymgeisydd arall y gefnogaeth angenrheidiol.
Yn y cyd-destun hynny mae'n werth darllen sylwadau'r ymgeisydd posib arall, Alun Davies ar ei flog. Dyma sydd gan Alun i'w ddweud.
"We have the time and the space to have a debate before we actually need to have an election campaign. Over the coming months and until nominations open in September we have the opportunity to have a wide-ranging and open debate about the future of Welsh Labour... and this is a debate that will better happen if it is not seen through the prism of which candidate from whatever wing of the party is taking a position on a particular issue."
Mewn geiriau arall, pwyllwch.
Nid Alun yw'r unig aelod sy'n teimlo felly ac oherwydd hynny mae'n bosib y bydd hi'n wythnosau neu hyd yn oed yn fisoedd nes i ni wybod pwy fydd yn herio Mark Drakeford yn yr Hydref.
Wrth gwrs gallasai pethau gael eu sortio mas yn weddol o sydyn - yn enwedig os ydy aelodau'r bloc gogleddol yn dewis eu ceffyl yn fuan.
Yn y cyfamser gall Mark Drakeford ymlacio drwy ddarllen llyfr addas - "The Loneliness of the Long-Distance Runner" efallai.


description: Geraint Iwan sy'n dewis ei hoff straeon rhyfedd a rhyfeddol o Gymru

title: Straeon rhyfedd a theorïau cynllwyn Cymru

maintext:
Image copyright Hansh/S4C
Mae 'na bethau rhyfedd yn digwydd yn y byd, ac am bob digwyddiad rhyfedd mae degau o esboniadau rhyfedd. Ac yn eu canol mae Geraint Iwan yn ceisio gwneud synnwyr o'r stori.
Mewn cyfres o fideos ar wasanaeth Hansh, mae'r cyflwynydd wedi tynnu sylw at rai o'i hoff theorïau cynllwyn.
"Dwi 'di cael fy nhynnu at unrhyw beth sy'n unexplained erioed," meddai.
"Dwi'n cychwyn darllen rywbeth ar y we am ffwtbol ac yn endio fyny mewn erthygl am '911' neu ysbrydion neu rywbeth hollol randym."
Fe ofynnon ni i Geraint ddewis ei hoff straeon rhyfedd a rhyfeddol o Gymru. Dyma nhw.
Y 'Roswell Cymreig' ar fynyddoedd y Berwyn
Honiad: Glaniodd UFO ar y mynyddoedd uwchben Llandrillo yn 1974.
Theori bosib: Roedd y fyddin yn arbrofi a ddim eisiau i neb wybod.
"Yn 1974, fe wnaeth llwyth o bobl glywed clec fawr a gweld golau'n fflachio yn yr awyr. Roedd saith llygad-dyst ar y pryd yn dweud eu bod wedi gweld beth wnaethon nhw ei ddisgrifio fel dau neu dri orb, fel peli mawr oren, yn eistedd ar ochr y mynydd.
"Cyrhaeddodd milwyr y fyddin yn reit sydyn a chau'r mynydd am ychydig wythnosau, tynnu ffermwyr oddi ar eu ffermydd a'u rhwystro rhag mynd yn ôl ar eu tir eu hunain.
"Roedd rhai pobl leol yn dweud mai UFO oedd o a dyna'r stori ddaeth yn enwog yn y papurau newydd yn Lloegr gyda phenawdau fel 'The Roswelsh Incident'.
"Mae'r Weinyddiaeth Amddiffyn yn dweud bod meteor a daeargryn wedi digwydd yr un pryd ac roedd rhai'n dweud eu bod wedi teimlo rhyw fath o ddaeargryn draw yn Lerpwl - ond tasai meteor digon mawr i hynny wedi taro, mi fysat ti'n gweld crater.
"Dwi'n meddwl mai testio awyren neu gario rhyw fom neu rywbeth tebyg oeddan nhw. Ond beth yn union roedden nhw'n ei wneud? Chawn ni byth wybod - fel Area 51, mae'n haws i'r llywodraeth adael i ni feddwl mai aliens oedd yno."
Soser hedfan yn Sir Benfro a 'Thriongl Dyfed'
Honiad: Gwelodd grŵp o blant ysgol long ofod yn glanio mewn cae.
Theori bosib: Dychymyg oedd y cyfan.
Image caption Rhai o luniau'r disgyblion o Ysgol Aber Llydan
"Yn y 1970au roedd na lawer o straeon am bethau rhyfedd yn cael eu gweld mewn rhan o Ddyfed gafodd ei galw'n Driongl Dyfed.
"Un o'r rhain oedd digwyddiad yn 1977 pan ddaru plant yn Ysgol Gynradd Aber Llydan ddweud eu bod wedi gweld gwrthrych siâp sigâr yn y cae drws nesa' i'r ysgol. Fe ddywedodd rhai o'r merched cinio eu bod wedi ei weld hefyd.
"Mi ddaru nhw wahanu'r 14 disgybl a gofyn iddyn nhw dynnu llun, ac mi ddaru nhw i gyd dynnu'r union un lun. Ond, hawdd iawn ydy creu'r stori cyn mynd i mewn.
"Mi ddigwyddodd hyn mewn cyfnod pan roedd lot o adroddiadau am bethau fel hyn yn yr ardal felly mae'n gwneud synnwyr os ydi'r plant wedi tyfu fyny efo straeon am aliens eu bod nhw'n creu stori am UFO."
Oes yna 'aliens' yn cael eu cadw yn Ngorsaf Bŵer Dinorwig?
Honiad: Mae rhywbeth arallfydol yn cael ei guddio yng nghrombil mynyddoedd Eryri.
Theori bosib: Pan dyllwyd y mynydd i greu gwaith pŵer hydro Llanberis, cafodd lle cudd ei greu i gadw'r gemau brenhinol, y frenhines a'r prif weinidog.
"Agorodd y gwaith hydro yn 1984 a'r stori dwi wedi ei chlywed ers yn blentyn ydy mai hyn a hyn o garreg roedden nhw i fod i'w dynnu allan o'r mynydd yn ôl y cynlluniau ond mi wnaethon nhw dynnu tair gwaith mwy na hynny allan.
"O wyt ti'n mynd yno fel aelod o'r cyhoedd mewn car neu'n trio cerdded ato dros y mynydd maen nhw'n dweud fod milwyr efo arfau yn dy stopio a dy anfon yn ôl.
"Mae na rai pobl yn siŵr fod yna aliens yno, eu bod nhw'n adeiladu bomiau yno neu bod rhywbeth yn cael ei guddio yno.
"Ond os wyt ti'n meddwl yn gall am y peth, mae'n gwneud synnwyr fod yna bobl efo gynnau yno achos maen un o'r gorsafoedd pŵer hydro mwyaf yn Ewrop. Felly mae'n hollbwysig fod na ddiogelwch eitha cryf yno rhag ofn ffrwydriad neu derfysgaeth neu rywbeth fyddai'n ei roi mewn perygl.
"Yr esboniad gorau yn fy marn i ydy eu bod nhw wedi creu mwy o le nag oedd ei angen i gadw'r crown jewells ac yn y blaen.
"Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, mi wnaethon nhw ddefnyddio hen dwneli chwarel Manod ym Mlaenau Ffestiniog i gadw paentiadau a gemwaith gwerthfawr am ei fod yn lle saff, felly mae'n gwneud perffaith synnwyr bod yr awdurdodau yn gwneud yr un fath yn y mynyddoedd yn Llanbêr - fysan nhw'n wirion i beidio!"
Mae yna anghenfil yn Llyn Tegid
Honiad: Mae na greadur cynoesol yn byw yng ngwaelodion Llyn Tegid ger y Bala.
Theori bosib: Cafodd y stori ei chreu er mwyn denu ymwelwyr...
Image copyright Ray Hind Image caption Oes yna rywbeth yn nyfnderoedd Llyn Tegid?
"Mae 'na bob math o esboniadau am Tegi, anghenfil Llyn Tegid. Mae rhai yn dweud mai gwrach sy'n gallu newid ei ffurf ydy'r anghenfil, rhai'n dweud mai un o'r morlew oedd yn cael eu hyfforddi yno yn yr ail ryfel byd sydd wedi ei adael ar ôl ond mae'r rhan fwyaf yn dweud mai pysgodyn penhwyiad - pike - enfawr ydy'r creadur.
"Mae Llyn Tegid yn enwog am ei benhwyaid ac maen nhw'n gallu tyfu'n anferthol, hyd at bedair troedfedd mae'n debyg. Mae 'na rai wedi tyfu i chwech neu saith.
"Felly mi fysat ti'n gallu deall petai yna un pysgodyn chwe troedfedd yn cael ei weld a rhywun yn dychryn ac yn mynd i ddweud y stori.
"Neu ydi'r stori wedi ei chreu i ddenu ymwelwyr? Yr enghraifft perffaith o hyn ydy Beddgelert - oes angen dweud mwy?"
O bobl fach o'r gofod yn creu cylchoedd mewn cnydau i'r honiad fod y gwasanaethau cudd y tu ôl i rai o ymgyrchoedd llosgi tai haf Meibion Glyndŵr, mae 'na nifer o theorïau cynllwyn Cymreig os ewch chi i chwilio.
RHYBUDD: Cofiwch mai honiadau a theorïau yn unig yw'r rhain ac mae'n debygol fod Geraint Iwan wedi dilyn gormod o lincs ar y we.


description: Ndị uweojii sị na Peter Nielsen bụ onye Denmark gburu nwunye ya na obele nwa ya n'ebe ha bi na Legos.

title: Akpụpụla onye ọcha uweojii sị gburu ndị be ya nga


description: Corff sydd yn cynrychioli perchnogion chwareli yn rhybuddio ynglŷn â pheryglon dŵr ar ôl i ddau berson fawr wythnos diwethaf.

title: Rhybudd ynglŷn â pheryglon dŵr mewn chwareli


description: Teulu Hollie Kerrell o Bowys, y mae Heddlu Dyfed-Powys yn amau gafodd ei llofruddio, yn rhoi teyrnged iddi.

title: Teyrnged i Hollie Kerrell ddiflannodd o Bowys


description: Chris Coleman wedi cael ei "ryddhau o'i gytundeb" fel rheolwr Sunderland ar ôl i'r clwb ddisgyn o'r Bencampwriaeth.

title: Chris Coleman yn gadael ei swydd fel rheolwr Sunderland


description: Menyw sydd wedi dioddef trais yn y cartref yn lleisio'i phryderon fod ffilm gafodd ei greu gan ei chyn-bartner wedi ei dangos yn y Cynulliad.

title: Pryder am ddarlledu ffilm gan droseddwr yn y Cynulliad


description: £1.4m ychwanegol o arian Ewropeaidd yn fodd i helpu gwella sgiliau technegol cannoedd o bobl yn y sector gweithgynhyrchu.

title: £1.4m o arian Ewropeaidd i hybu sgiliau gweithgynhyrchu


description: Corff safonau'r cyfryngau yn penderfynu nad oedd erthygl ddadleuol gan golofnydd yn y Sunday Times am Gymru yn torri eu rheolau ar ragfarnu.

title: Dim camau wedi cwynion am erthygl Rod Liddle am Gymru


description: Mesur fydd yn galluogi i gostau trin cleifion am effeithiau asbestos yng Nghymru gan fusnesau neu gwmnïau yswiriant wedi ei basio gan aelodau Cynulliad.

title: Cymeradwyo mesur costau trin cleifion asbestos


description: Rhybudd y gallai rhai Eisteddfodau bach ddod i ben yn y blynyddoedd nesaf os nad ydyn nhw'n addasu.

title: Pryder am ddyfodol Eisteddfodau bach


description: Y gwasanaethau brys yn gohirio mwy o chwilio wedi i ddyn lleol gwympo i mewn i afon.

title: Gohirio chwilio afon yn Aberhonddu am ddyn


description: Teulu Marcello Cusano, a fu farw mewn tân yn Llanelli, yn rhoi teyrnged iddo.

title: Tân Llanelli: Teyrnged i ddyn 'hapus ac afiaethus'


description: Beiciwr modur yn yr ysbyty gydag anafiadau all beryglu'i fywyd wedi gwrthdrawiad ger Pwllheli.

title: Beiciwr modur yn yr ysbyty wedi gwrthdrawiad ger Pwllheli

maintext:
Mae dyn 49 oed wedi cael ei gludo mewn hofrennydd i'r ysbyty gydag anafiadau difrifol wedi damwain ffordd ger Pwllheli.
Cafodd yr heddlu eu galw i'r A499 yn ardal Penrhos tua 17:20 brynhawn Gwener wedi adroddiadau o wrthdrawiad rhwng beic modur a thractor.
Mae'r beiciwr modur yn cael triniaeth mewn ysbyty yn Stoke ac mae ei anafiadau'n cael eu disgrifio fel rhai sy'n peryglu bywyd.
Mae'r ffordd ar gau ac mae traffig yn cael ei ddargyfeirio.
Dywedodd y Sarjant Jason Diamond o'r Uned Blismona Ffyrdd eu bod yn apelio am wybodaeth gan unrhyw un a welodd y digwyddiad, neu allai fod wedi gweld un o'r ddau gerbyd yn cael ei yrru cyn y gwrthdrawiad.
"Hefyd, pe bai gan unrhyw luniau dash cam fe hoffwn glywed ganddyn nhw."
Mae modd rhoi gwybodaeth trwy ffonio 101 gan grybwyll y cyfeirnod W050519.


description: Plant mewn ysgol yng Nghonwy wedi eu gwahardd rhag chwarae ar eu hiard newydd am ei fod yn "beryglus ac anaddas".

title: Iard ysgol yng Nghonwy yn 'rhy beryglus' i blant


description: Ail ddyn wedi'w gael yn euog o lofruddio Matthew Cassidy yn ystod ffrae dros werthu cyffuriau yng Nglannau Dyfrdwy.

title: Ail ddyn yn euog o lofruddio llanc yng Nghei Connah


description: Huw Thomas, arweinydd Cyngor Caerdydd yn dweud bod cyhoeddiad Carwyn Jones wedi dod fel "sioc i'r neuadd".

title: Cyhoeddiad Carwyn Jones: 'Sioc i'r neuadd'


description: Mae gwneud Carwyn Jones yn ganolbwynt ymgyrch etholiad y Cynulliad Llafur Cymru yn adlewyrchu "yr oes rydyn ni'n byw ynddo", meddai arweinydd y blaid.

title: Carwyn Jones am 'arwain o'r blaen' yn ymgyrch Llafur