description: Y Ceidwadwyr Cymreig yn beirniadu Leanne Wood, wedi iddi ddweud nad oedd hi wedi ei hargyhoeddi gan ymateb Theresa May i achos gwenwyno Caersallog.

title: Ceidwadwyr yn cyhuddo Leanne Wood o 'esgusodi' Rwsia

maintext:
Image caption Dywedodd Leanne Wood nad ydy hi'n gallu ymddiried yn y Ceidwadwyr ar unrhyw beth
Mae'r Ceidwadwyr Cymreig wedi beirniadu arweinydd Plaid Cymru, Leanne Wood, wedi iddi ddweud nad oedd hi wedi ei hargyhoeddi gan ymateb Theresa May i achos gwenwyno Caersallog.
Dywedodd Ms Wood, tra ei bod hi'n debygol iawn mai Rwsia oedd yn gyfrifol am yr ymosodiad, nad oedd hi'n ymddiried yn y Ceidwadwyr.
Mewn cyfweliad ar ITV Wales, dywedodd Ms Wood: "Dydw i ddim wedi fy argyhoeddi fod y Prif Weinidog yn mynd i'r cyfeiriad iawn ar hyn.
"Dydw i ddim yn ymddiried yn y Ceidwadwyr ar unrhyw beth, felly mae arna i ofn na allaf gymryd gair y Prif Weinidog ar hyn, fel na allaf gymryd gair y Prif Weinidog ar gipio grym."
Mae'r ymdrech i lofruddio'r cyn ysbïwr Rwsiaidd a'i ferch yng Nghaersallog wedi arwain at bwyntio bys at Rwsia.
Image copyright REX/SHUTTERSTOCK Image caption Mae Yulia Skripal a'i thad Sergei yn parhau'n ddifrifol wael yn yr ysbyty
Mae Llywodraeth Prydain wedi anfon 23 o ddiplomyddion Rwsia gartref wedi i Moscow wrthod egluro sut y cafodd sylwedd nerfol ei ddefnyddio i ymosod ar Sergei Skripal, 66 oed, a'i ferch 33 oed, Yulia yng Nghaersallog ar 4 Mawrth.
Dywedodd y Prif Weinidog Theresa May fod y cemegyn a gafodd ei ddefnyddio yn yr ymosodiad wedi ei brofi, a'i fod yn rhan o grŵp o sylweddau nerfol a elwir yn Novichok, sydd wedi eu datblygu yn Rwsia.
Yr wythnos ddiwethaf, cytunodd arweinwyr yr Undeb Ewropeaidd ei bod hi'n debygol iawn mai'r Rwsiaid oedd y tu ôl i'r gwenwyno.
Wrth ymateb i sylwadau Leanne Wood, dywedodd Andrew RT Davies: "Mae obsesiwn y chwith eithafol wrth wrthwynebu unrhyw weithredu gan Lywodraeth y DU - hyd yn oed pan fydd ein gwlad dan ormes - yn blentynnaidd tu hwnt.
Image caption Mae Andrew RT Davies yn cyhuddo Leanne Wood o ymateb yn 'blentynnaidd'
"Does dim angen i Blaid Cymru edrych ymhellach nag at ei chefndryd yn yr Alban, yr SNP, i ddod o hyd i ymateb tebyg i'r amgylchiadau.
"Caersallog oedd hi ychydig wythnosau yn ôl.
"Yfory fe allai fod yn ddinas, tref neu bentref yr ydym yn byw ynddi yng Nghymru, ac mae angen arweiniad cryf, nid esgusodi gweithredoedd gwarthus o'r math yma sy'n peryglu'n diogelwch cenedlaethol.
"Bydd pobl ar draws Cymru yn gofyn beth ar wyneb y ddaear sy'n mynd ymlaen gydag arweinyddiaeth Plaid, pan fo'n well ganddi wneud esgusodion ar ran y Kremlin, yn hytrach na beirniadu cyfundrefn Putin am gyflawni gweithred mor ofnadwy ar ein tir."
Dadansoddiad y gohebydd gwleidyddol Aled ap Dafydd
O gymharu ag ymateb arweinwyr gwleidyddol eraill mae Leanne Wood yn llais unig.
Mae'r gymuned ryngwladol wedi uno i bwyntio'r bys at Rwsia ond mae'n ymddangos fod amharodrwydd arweinydd Plaid Cymru i wneud hynny yn deillio o'r ffordd mae hi'n ymagweddu tuag at y Ceidwadwyr.
Pe bae Theresa May yn dangos tystiolaeth gadarn sydd yn brawf o ymyrraeth Rwsia yn y gwenwyno a fydda hi'n gynaliadwy i Leanne Wood barhau i ddweud nad ydi hi'n ymddiried yn y Torïaid?
Gwerth nodi hefyd yng nghynhadledd Plaid Cymru bod cydweithio gyda'r Ceidwadwyr ar dafodau'r aelodau etholedig.
Mae'n bosib y bydd arweinydd y blaid yn gorfod ymddiried yn y Torïaid rywbryd yn y dyfodol.


description: Owen Smith, sydd wedi cael ei ddiswyddo gan Jeremy Corbyn, yn dweud ei fod wedi "glynu wrth ei egwyddorion" drwy alw am ail refferendwm ar Brexit.

title: Owen Smith: 'Glynu wrth fy egwyddorion ynglŷn â Brexit'

fasttext_language: cy


description: Arweinydd ail gyngor mwyaf Cymru yn dweud y byddai rhai cynghorau yn fodlon uno'n wirfoddol ond eu bod angen sicrwydd gan Lywodraeth Cymru.

title: Uno cynghorau: Cwestiynau i'w hateb, medd arweinydd


description: Angen gwella mynediad i'r Gwasanaeth Iechyd Gwladol yng Nghymru i bobl byddar er cyhoeddi safonau.

title: Cleifion byddar: 'Angen gwella mynediad i'r GIG Cymru'


description: Fedrwch chi nabod y wynebau ifanc sydd nawr yn enwog?

title: Cwis: Selebs yn blant


description: AS Llafur wedi dweud bod y blaid yn derbyn mai "Rwsia sy'n gyfrifol" am wenwyno cyn-ysbïwr yng Nghaersallog.

title: Nia Griffith yn derbyn datganiad Theresa May ar Rwsia

maintext:
Image copyright Llywodraeth DU Image caption Mae AS Llafur ac Ysgrifennydd amddiffyn yr wrthblaid Nia Griffith wedi dweud fod Llafur bellach yn derbyn mai "Rwsia sy'n gyfrifol" am yr ymosodiad yng Nghaersallog
Mae llefarydd Llafur ar amddiffyn, Nia Griffith AS, wedi dweud wrth y BBC bod y blaid yn derbyn mai "Rwsia sy'n gyfrifol" am wenwyno cyn-ysbïwr yng Nghaersallog.
Ond mae AS Llanelli wedi dweud nad oes modd iddi siarad dros lefarydd arweinydd y blaid yn dilyn ei sylwadau ef.
Ddydd Mercher, dywedodd llefarydd ar ran Jeremy Corbyn, Seumas Milne, nad oedd "tystiolaeth gadarn mai Rwsia oedd yn gyfrifol am y gwenwyno".
Dywedodd Ms Griffith ar raglen Today ar BBC Radio 4: "Rydym yn derbyn beth ddywedodd y Prif Weinidog - mae'r math yma o sylwedd sy'n effeithio ar y system nerfol yn un soffistigedig, a Rwsia sy'n gyfrifol am yr ymosodiad yma.
"Felly rydym yn llwyr gefnogi mesurau'r llywodraeth i ddiarddel 23 o ddiplomyddion Rwsia o'r DU."
Image caption Mae Jeremy Corbyn bellach wedi rhyddhau datganiad ar Facebook yn galw i'r awdurdodau yn Rwsia "gael eu dal i gyfrif ar sail y dystiolaeth"
Daw sylwadau Ms Griffith ar ôl i nifer o ASau Llafur, gan gynnwys tri o Gymru, anghytuno gydag ymateb Mr Corbyn i ddatganiad Theresa May ar achos gwenwyno'r cyn-ysbïwr Sergei Skripal a'i ferch, Yulia.
Wedi datganiad y prif weinidog, fe wnaeth 19 o ASau Llafur gefnogi'r cynnig i ddiarddel y diplomyddion.
Yn eu plith oedd AS De Caerdydd a Phenarth, Stephen Doughty, wnaeth alw am atal trwydded sianel deledu o Rwsia yn gynharach yn yr wythnos, AS Islwyn, Chris Evans ac AS Aberafan, Stephen Kinnock.
Mae Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones hefyd wedi datgan ei gefnogaeth i Mrs May ar ôl iddo alw ei hymateb i Rwsia yn "gadarn a chymesur".
Mae Rwsia yn gwadu bod ag unrhyw ran yn y digwyddiad o wenwyno ac yn dweud eu bod yn gweithio ar fesurau i ymateb.
Image copyright EPA/ Yulia Skripal/Facebook Image caption Mae Mr Skripal, 66, a'i ferch Yulia, 33, mewn cyflwr difrifol yn yr ysbyty
Daeth sylwadau Mr Milne, llefarydd ar ran Mr Corbyn, mewn cyfarfod gyda newyddiadurwyr yn dilyn datganiad y prif weinidog yn amlinellu ei hymateb i'r ymosodiad yng Nghaersallog.
Dywedodd Mr Milne nad oedd Llafur yn gwrthwynebu ymateb Mrs May, ond roedden nhw'n rhybuddio i gymryd pwyll cyn dod i gasgliad pendant ynglŷn â phwy oedd yn gyfrifol am yr ymosodiad.
'Ymosodiad erchyll'
"Pwy bynnag wnaeth gyflawni'r ymosodiad, maen nhw'n gyfrifol am ymosodiad erchyll ac anystyriol mewn ardal gyhoeddus," meddai.
Dywedodd hefyd fod Rwsia yn "uniongyrchol ac yn anuniongyrchol gyfrifol" ond fod "euogrwydd yn bodoli mewn nifer o ffyrdd gwahanol".
Image caption Mae'r Prif Weinidog Theresa May wedi diarddel 23 o ddiplomyddion Rwsia o'r DU
Ychwanegodd Ms Griffith ar raglen Today fod safbwynt y blaid bellach "yn gliriach" ar ôl i Mr Corbyn ryddhau datganiad nos Fercher.
Ar ôl condemnio'r ymosodiad yn San Steffan, fe wnaeth Mr Corbyn alw i'r awdurdodau yn Rwsia "gael eu dal i gyfrif ar sail y dystiolaeth, a dylai ein hymateb fod yn bendant ac yn gymesur".
Dywedodd Ms Griffith fod y datganiad yn ei gwneud hi'n "glir ein bod ni'n llwyr gefnogol o ymateb y llywodraeth, oherwydd mae hi'n amlwg ein bod ni'n derbyn beth mae'r prif weinidog wedi'i ddweud, mai Rwsia sy'n gyfrifol".
Pan ofynnwyd iddi pam nad oedd Mr Corbyn wedi datgan ei gefnogaeth i'r llywodraeth yn Nhŷ'r Cyffredin, ymatebodd drwy ddweud bod "ei safbwynt wedi cael ei wneud yn glir mewn datganiadau".
"Y peth pwysig yw mai dyma ein safbwynt nawr, ac fe allai ei sicrhau chi mai dyma safbwynt y fainc flaen."


description: Wedi dim ond 11 mis mae Loteri Cymru wedi cyhoeddi na fydd yn masnachu bellach a'u bod yn mynd i ddwylo'r gweinyddwyr.

title: Loteri Cymru'n mynd i ddwylo gweinyddwyr


description: Yr heddlu'n cyhoeddi enw dyn fu farw yn dilyn gwrthdrawiad beic cwad yng Ngwynedd dros y penwythnos.

title: Gwrthdrawiad beic cwad: Cyhoeddi enw dyn fu farw


description: Theatr y Werin, Aberystwyth i gael seddi, goleuadau a system drydanol newydd dros gyfnod o chwe mis.

title: Adnewyddu un o brif theatrau Cymru


description: Dau ddyn o Ynys Môn wedi eu carcharu am ladrad yn swyddfa bost Rhosybol ger Amlwch ar 6 Tachwedd.

title: Carcharu dau wedi lladrad swyddfa bost Rhosybol, Ynys Môn


description: JJ Williams a JPR Williams yn cymryd rhan mewn ymarfer côr ar gyfer unigolion â dementia, cyn dechrau gŵyl gelfyddydol Cer i Greu.

title: JJ Williams a JPR yn ymarfer gyda chôr dementia

maintext:
Image copyright HUW JOHN Image caption Fe ymunodd JJ Williams a JPR Williams yn ymarfer olaf côr Forget-me-not Chorus cyn Gŵyl Cer i Greu
Mae côr ar gyfer unigolion sydd â dementia a'u teuluoedd wedi cael y cyfle i ganu gyda rhai o enwau mawr y byd rygbi.
Yn ystod yr wythnosau diwethaf mae Forget-me-not Chorus wedi bod yn ymarfer ar gyfer Gŵyl Cer i Greu 2018, sef gŵyl sy'n rhoi cyfle i'r cyhoedd droi eu llaw at rywbeth newydd a chreadigol.
Yn yr ymarfer olaf daeth JJ Williams a JPR Williams i gyd-ganu gyda'r aelodau.
Roedd yn brofiad wnaeth adael argraff arnyn nhw, gyda JJ Williams yn dweud ei fod wedi teimlo'n "eithaf emosiynol".
Pwrpas Forget-me-not Chorus yw cynnig seibiant i ofalwyr, ac i'r bobl a'u teuluoedd gael hwyl.
'Therapi'
Mae'n gyfle hefyd iddyn nhw fynegi eu hunain mewn ffordd greadigol.
Er nad oes gan y ddau gyn-chwaraewyr rygbi salwch dementia, roedden nhw'n awyddus i ddangos eu cefnogaeth i'r prosiect.
Roedd y caneuon maen nhw wedi bod yn ymarfer yn rhai cyfarwydd i JJ Williams.
"Fi'n gwybod y caneuon i gyd. Caneuon rygbi ydyn nhw i gyd - Calon Lân, Ar Hyd y Nos, Green Green Grass of Home. Roedd y rhain i'w clywed yn glir yn y stadiwm pan roedden ni'n chwarae.
"Mae hyn wedi bod yn eithaf emosiynol a dweud y gwir ac yn brofiad gwych i ni, John a finnau, i weld beth sy'n mynd ymlaen a'r gwaith da sy'n cael ei wneud."
Image copyright HUW JOHN Image caption Dywedodd JJ Williams y byddai yn argymell canu mewn côr i unrhyw un
Ychwanegodd: "Alla i ond argymell hyn i bobl eraill. Mae canu yn amlwg yn therapi."
Dywedodd JPR Williams bod gan nifer o'r bobl atgofion o'r tîm cenedlaethol yn y cyfnod pan oedd o'n chwarae.
"Yr unig beth oedd yn fy nharo am y côr oedd mai'n debyg nad oedd aelodau'r côr yn gallu cofio dim byd am ddoe ond eu bod yn gallu fy nghofio i'n chwarae - amser maith yn ôl.
"Mae'n amlwg i ni greu dipyn o argraff. Fel dywedodd un o'r aelodau wrtha i, doedden nhw bron ddim yn fy adnabod i oherwydd nad oedd gwaed ar fy wyneb!"
Uchafbwynt gyrfa
Yn ogystal â'r mawrion rygbi mae aelodau o Gorws Cenedlaethol Cymreig y BBC wedi bod yn ymarfer gyda'r côr hefyd am gyfnod o wyth wythnos.
Fe fwynhaodd Jeff Davies, aelod gwreiddiol o gorws y BBC, y profiad yn fawr.
"Pan wnes i wirfoddoli i fod yn 'gyfaill' gydag aelod o'r côr Forget-me-not doeddwn i ddim yn gwybod beth i ddisgwyl - mae'r ymarferion wedi bod yn un o'r profiadau mwyaf pleserus, emosiynol a boddhaol dwi wedi profi drwy fy ngyrfa canu.
"Doedd fy 'nghyfaill' methu fy nghofio i o un wythnos i'r llall. Ond erbyn diwedd pob ymarfer roedd gennym berthynas wych ac roedd e'n cofio pob gair o'r caneuon roedden ni'n canu."
Mae'r profiad hefyd wedi bod yn werthfawr i aelodau Forget-me-not Chorus.
Dywedodd Kate Woolveridge, y cyfarwyddwr artistig: "Mae dod i'r côr yn chwa o awyr iach i'r unigolion hynny.
"Syniad y Forget-me-not Chorus ydy bod gan bawb lais, bod pawb yn gallu canu ac mae Cer i Greu i gyd yn ymwneud â chodi oddi ar ein pen ôl, mynd allan a gwneud rhywbeth creadigol a does dim byd yn fwy creadigol ac yn codi calon yn well na chyd-ganu."
Mae Gŵyl Cer i Greu, sy'n bartneriaeth rhwng BBC Cymru, Cyngor Celfyddydau Cymru ac eraill yn cael ei chynnal rhwng 17-25 o Fawrth gyda nifer o ddosbarthiadau a gweithdai creadigol ar draws Cymru.


description: Yn y gemau diwethaf cafodd y tîm gymnasteg ddeg o fedalau ond a fyddan nhw'n llwyddo cystal yn Awstralia eleni?

title: Gobeithion y tîm gymnasteg yng Ngemau'r Gymanwlad


description: Hallam Amos a Justin Tipuric wedi'u cynnwys yn y garfan saith-bob-ochr fydd yn cystadlu yng Ngemau'r Gymanwlad fis nesaf.

title: Tipuric ac Amos yng ngharfan saith-bob-ochr Cymru


description: Owain Llŷr Thomas wedi ei garcharu am 15 mlynedd am droseddau rhyw hanesyddol yn erbyn tair merch ifanc.

title: Dedfrydu Owain Llŷr Thomas am droseddau rhyw hanesyddol


description: Ar ôl dod yn ail ym Mhencamwpriaeth y Chwe Gwlad, dyma enghreifftiau eraill lle mae Cymru wedi dod yn ail

title: Nid yr ennill sydd yn bwysig...

maintext:
Mae'r wlad yn dathlu ar ôl i'n tîm rygbi cenedlaethol lwyddo i ddod yn ail ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad.
Beth am i ni ddathlu rhai o'r pethau eraill lle 'dyw Cymru ddim cweit wedi dod yn gyntaf...
Yr ail gastell mwyaf ym Mhrydain: Castell Caerffili
Pan ddechreuodd William de Claire adeiladu Castell Caerffili yn 1268, ei unig resymeg oedd ceisio rhwystro'r Tywysog Llywelyn ap Gruffudd rhag ychwanegu'r tiroedd i'w Dywysogaeth.
Ychydig feddyliodd ei fod mewn gwirionedd yn cychwyn ar y gwaith o greu ail gastell mwyaf Prydain.
Mae'r castell yn enwog am ei amddiffynfeydd dŵr, ei gynllun consentrig ac am fod â'r unig dŵr cam sydd dal yn sefyll mewn unrhyw gastell yn Ewrop... mwy na thebyg!
Castell Windsor yw'r castell mwyaf ym Mhrydain.
Cymru: Yr ail wlad orau yn Ewrop am ailgylchu gwastraff y cartref
Ar hyn o bryd, mae Cymru'n ail ar ôl Yr Almaen am ei lwyddiant i ailgylchu gwastraff y cartref, gyda 63.8% yn cael ei ailgylchu'n llwyddiannus.
Mae Llywodraeth Cymru wedi gosod targed o ddim gwastraff erbyn 2050 ac mae rhai'n credu gallai Cymru ddringo i'r safle cyntaf eleni petai ein llwyddiant ailgylchu'n parhau i ddatblygu fel mae wedi gwneud yn y gorffennol.
Merthyr Mawr: Yr ail dwyn tywod mwyaf yn Ewrop
Image caption Rhedwyr yn rhuthro lan un o dwyni Merthyr Mawr yn y Ras Pwdin 'Dolig blynyddol
Er efallai nad ydych wedi bod i'r twyni tywod ym Merthyr Mawr, ger Pen-y-bont ar Ogwr, mae siawns go dda eich bod wedi eu gweld ar ffilmiau megis Lawrence of Arabia a Carry on Camel.
Un o'r twyni yw'r Big Dipper, sydd yn codi i uchder o 200 troedfedd, sy'n ei wneud yr ail fwyaf yn Ewrop, ar ôl twyn mawr Pilat yn Ffrainc sy'n 377 troedfedd o uchder.
Coeden dderw Brimmon: Ail yng Nghystadleuaeth Coeden Ewropeaidd y Flwyddyn 2017
Image copyright Treehunter
Mae'r goeden yn Y Drenewydd wedi cael ei dewis y gorau ym Mhrydain, a'r ail orau yn Ewrop ar ôl colli o drwch blewyn i goeden o Wlad Pwyl.
Roedd bron rhaid torri'r goeden i lawr i wneud lle i ffordd osgoi newydd, ond ar ôl i dros 5,000 o bobl arwyddo deiseb, bydd y ffordd osgoi yn osgoi'r goeden 500 mlwydd oed.
Fedrwch chi feddwl am rywbeth mae Cymru bron â bod orau ynddo? Anfonwch eich cynigion:
Cyfeiriad e-bost: cymrufyw@bbc.co.uk
Twitter: @BBCCymruFyw


description: Llŷr ap Glyn wnaeth dreulio amser yn Ysbyty Athrofaol Brenhinol Stoke yn dweud ei fod yn "lwcus iawn" bod yr uned yno i ddelio gyda'i anafiadau.

title: 'Lwcus' bod uned drawma yn Stoke


description: Dylai cynllun sy'n ei gwneud yn haws i ferched fwydo o'r fron mewn mannau cyhoeddus gael ei ymestyn ledled Cymru, yn ôl bydwragedd.

title: Galw am ymestyn cynllun bwydo o'r fron ledled Cymru

maintext:
Image copyright Alexandra Jenkins
Dylai cynllun sy'n ei gwneud yn haws i ferched fwydo o'r fron mewn mannau cyhoeddus yng Nghasnewydd gael ei ymestyn ledled Cymru, yn ôl bydwragedd.
Bydd staff bwytai yn derbyn hyfforddiant a bydd arwyddion mewn ffenestri yn ei gwneud yn glir bod busnesau'n ei gefnogi.
Gobaith y rhai tu ôl i'r cynllun yw y bydd yn annog rhagor o famau i fwydo o'r fron am gyfnod hirach, i leihau'r risg y bydd y babi dros eu pwysau pan yn tyfu fyny.
Nod cynllun Mae Croeso i chi Fwydo ar y Fron yw gwneud siopau, bwytai a mannau cyhoeddus eraill yn fwy croesawgar i famau sy'n bwydo o'r fron.
Image copyright Cyngor Casnewydd Image caption Bydd y logo yma'n cael ei ddangos mewn mannau cyhoeddus yng Nghasnewydd
Pe bai'n cael ei gymeradwyo byddai rhestr ar gael o'r busnesau sy'n rhan o'r cynllun a byddai staff yn derbyn "sesiynau ymwybyddiaeth" ar y rhesymau mae merched yn penderfynu bwydo o'r fron.
Dywedodd Cyngor Casnewydd bod ffigyrau Bwrdd Iechyd Aneurin Bevan yn dangos bod cyfran uchel o famau'n bwydo o'r fron i ddechrau, ond bod y ffigwr yn gostwng yn sylweddol wedi i'r babi droi'n chwech i wyth wythnos oed.
Daeth cynllun bwydo o'r fron Llywodraeth Cymru i ben yn 2015, gyda chynghorau unigol yn gorfod penderfynu os oedden nhw am gyflwyno un eu hunain.
Image copyright Nia Page Image caption Dywedodd Nia Page y byddai'r cynllun wedi ei helpu hi pan oedd hi'n fam newydd
Dywedodd cyfarwyddwr Coleg Brenhinol y Bydwragedd yng Nghymru, Helen Roger, y dylid rhoi un cynllun ar gyfer Cymru gyfan ar waith.
"Rydyn ni angen i fenywod allu bwydo o'r fron yn gyhoeddus heb ofni y bydd pobl yn cwyno," meddai.
"'Dyn ni'n gwybod bod nifer o ferched yn dal i'w weld yn anodd, fel tasai dim hawl i fwydo o'r fron yn gyhoeddus.
"Dyw ddim yn rhywbeth sy'n cael ei weld fel rhywbeth prif ffrwd, ble dylai fod."
Image copyright Alice Sockett Image caption Dywedodd Alice Sockett ei bod yn teimlo'n "anghyfforddus" yn bwydo o'r fron yn gyhoeddus
Dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 mae busnesau â chyfrifoldeb i sicrhau nad yw merched sy'n bwydo o'r fron tra'n cael gwasanaeth yn cael eu trin yn annheg, yn cynnwys gan gwsmeriaid eraill.
Dywedodd llefarydd ar ran Iechyd Cyhoeddus Cymru: "Mae ymateb negyddol pan n bwydo o'r fron yn gyhoeddus yn gallu rhwystro nifer o famau rhag gwneud hynny.
"Mae cyflwyno'r cynllun yng Nghasnewydd yn gyfraniad defnyddiol iawn i orchfygu hyn."
Dywedodd Llywodraeth Cymru bod arolwg bwydo o'r fron wedi'i gwblhau a bod yr Ysgrifennydd Iechyd Vaughan Gething yn ystyried argymhellion i gefnogi a chynyddu'r nifer sy'n gwneud hynny.


description: Jam'iyyar APC mai mulki a Najeriya ta ce jam'iyyar adawa ta PDP ba za ta iya ganin duk wani abin kirkin da gwamnatinsu ke aikatawa ba saboda hamayya ta rufe mata ido.

title: APC ta mayar wa PDP da martani kan 'yan matan Dapchi


description: Gêm gyfartal arall i'r Alltudion ar eu tomen eu hunain.

title: Casnewydd 1-1 Coventry


description: Mae'r Swyddfa Dywydd yn rhybuddio am gyfnod o law trwm a pharhaus dros dde ddwyrain Cymru.

title: Rhybudd am law trwm yng Nghymru


description: Cynghorwyr yn cyhuddo'r llywodraeth o ailgylchu cynlluniau uno, ond rhybudd pe na fyddent yn derbyn newid y "byddan nhw'n cael eu siapio gan y newid".

title: Cynghorwyr yn beirniadu cynlluniau i'w newid

maintext:
Image caption Yn gynharach yn yr wythnos fe wnaeth Alun Davies AC gyhoeddi cynlluniau i gwtogi nifer cynghorau Cymru gyfanswm o 10
Mae Ysgrifennydd Llywodraeth Leol a Gwasanethau Cyhoeddus Cymru wedi dweud wrth arweinwyr cynghorau sir os na fyddent nhw'n derbyn newid i lywodraeth leol yng Nghymru, "byddan nhw'n cael eu siapio gan y newid."
Ond mewn cyfarfod ffyrnig o'r cyngor a Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru ddydd Gwener, fe wnaeth eu harweinydd, a chynghorydd Llafur, Debbie Wilcox gyhuddo Mr Davies o ailgylchu cynlluniau Llywodraeth Cymru i uno'r cynghorau.
Roedd cynghorwyr o bob plaid ar eu traed yn cymeradwyo sylwadau Ms Wilcox pan ddywedodd hi fod cynghorau wedi "gwneud yr holl waith caled ar doriadau yng Nghymru" yn ystod wyth mlynedd o lymder.
Yn gynharach yn yr wythnos fe wnaeth Alun Davies AC gyhoeddi cynlluniau i gwtogi nifer cynghorau Cymru i gyfanswm o 10.
Cyn iddo gwrdd â chynrychiolwyr awdurdodau lleol Cymru, fe wnaeth Mr Davies ailddatgan ymrwymiad Llywodraeth Cymru i sicrhau cydweithio ar lefel rhanbarthol.
'Gwneud teledu da'
Wrth ymateb i sylwadau Ms Wilcox, dywedodd Alun Davies fod dadl o'r fath yn "gwneud teledu da, ond nid yn beth da i wleidyddiaeth".
Image caption Dywedodd Debbie Wilcox bod cynghorau wedi "gwneud yr holl waith caled" wrth arbed arian yng Nghymru
Fe wnaeth arweinydd Cyngor Wrecsam, y Cynghorydd Mark Pritchard ac Arweinydd Cyngor Gwynedd, Dyfrig Siencyn feirniadu cynlluniau'r llywodraeth i geisio uno cynghorau eto.
"Mae wedi bod yn gymysgedd o Fawlty Towers, Some mothers do 'ave' em ac Yes Minister," meddai Mr Pritchard
Fe wnaeth Mr Siencyn awgrymu fod Mr Davies wedi "derbyn y neges" gan arweinwyr nad oedd llawer o gefnogaeth i'w argymhellion.
Fe wnaeth Mr Davies gydnabod gyda gwen ei fod cael y neges "yn glir iawn".
'Croesawu trafodaeth'
Wedi'r cyfarfod dywedodd Mr Davies: "Fe wnaeth cynghorwyr fynegi eu hunain yn gadarn, a dyna fydden i wedi disgwyl yn y cyfnod yma o drafod.
"Fe ofynnais i am drafodaeth, ac rwy'n croesawu'r cyfle i drafod.
"Roeddwn i'n falch fod y Cynghorydd Debbie Wilcox o CLlLC wedi cydnabod nad yw 22 o gynghorau yn gynaliadwy ac yn fodlon derbyn fy her i gynnig cynlluniau eraill i fynd â llywodraeth leol ymlaen os nad yw CLlLC yn derbyn y dewisiadau yn y papur gwyrdd.
"Rwy'n rhannu brwdfrydedd y cynghorwyr i sicrhau fod pobl yn derbyn y gwasanaethau y maen nhw'u hangen. Nawr rhaid i ni drafod y ffordd orau o'r darparu."


description: Alun Wyn Jones yn arwyddo cytundeb deuol newydd gydag Undeb Rygbi Cymru a'r Gweilch.


description: Pecyn newydd ar gael o ddydd Llun i bobl sy'n awyddus i gynyddu defnydd y Gymraeg yn eu cymunedau.

title: Pecyn newydd i hybu'r Gymraeg mewn cymunedau


description: Methiant i adfer gwasanaeth bws llawn i bentrefi yng Ngwynedd yn "anfoddhaol", yn ôl cynghorydd tre'.

title: Beirniadu 'diffyg' gwasanaeth bws yng Ngwynedd

maintext:
Mae methiant i adfer gwasanaeth bws llawn i bentrefi yng Ngwynedd yn "anfoddhaol", yn ôl cynghorydd tre'.
Pan gollodd cwmni Express Motors ei drwydded ym mis Rhagfyr, crebachodd y gwasanaeth i bentrefi ger Porthmadog i bedair taith y diwrnod ac mae'n rhaid rhoi diwrnod o rybudd cyn teithio.
Yn flaenorol, roedd tua 10 bws y dydd rhwng y dref a Borth y Gest a Morfa Bychan.
Am bythefnos dros wyliau'r Pasg, bydd y gwasanaeth am ddim, gan arwain at gyhuddiadau bod ymwelwyr yn cael blaenoriaeth ar draul pobl leol.
Dywedodd cadeirydd Cyngor Tref Porthmadog, Simon Brooks, bod "yn rhaid" i wasanaethau cyson ddychwelyd.
"Dydan ni heb seinio fyny i sefyllfa lle fydd na ddim gwasanaethau bws o gwbl yn y pentrefi yma, ag eithrio'r wythnosau pan fo pobl yn dod yma i aros yn eu tai haf neu er mwyn mynd ar eu gwyliau.
"Mae 'na bobl sy'n byw mewn pentrefi fel Borth y Gest - pobl hen, pobl anghennus, pobl ifanc - sydd angen defnyddio bws gydol y flwyddyn.
"A job Gwynedd fel y cyngor sir ydy darparu'r gwasanaeth yna."
Mae BBC Cymru wedi gofyn i Gyngor Gwynedd am sylw.


description: Wedi buddugoliaeth gyfforddus Cymru o 6-0 yn erbyn China, ein gohebydd chwaraeon Dafydd Pritchard sy'n edrych ymlaen.

title: Cwpan China: Uruguay yn y ffeinal ddydd Llun


description: Bwrdd iechyd yn paratoi canllaw ar sut i ofalu am gleifion trawsryweddol sydd â dementia.

title: Cyngor ar sut i ofalu am gleifion trawsryweddol


description: Y Seintiau Newydd yn ennill Uwch Gynghrair Cymru am y seithfed tro yn olynol wedi i'r Bala fethu ag ennill nos Wener.


description: Cwis amserol i brofi'ch gwybodaeth o ŵyl a thraddodiadau'r Pasg

title: Cwis Pasg Cymru Fyw


authors:
Owain Clarke
Gohebydd Iechyd Bbc Cymru

description: Gwaith ymchwil gan BBC Cymru yn dadansoddi perfformiad ariannol Byrddau Iechyd Cymru wrth i 4 o'r byrddau orwario bron i £163m.

title: £163m: 4 Bwrdd iechyd Cymru wedi gorwario

maintext:
Bydd pedwar o fyrddau iechyd Cymru wedi gorwario cyfanswm o bron i £163m erbyn diwedd y flwyddyn ariannol, yn ôl gwaith ymchwil gan BBC Cymru.
Dyma fydd y diffyg mwyaf mewn blwyddyn erioed i'w gofnodi gan GIG Cymru.
Mae un bwrdd iechyd, Hywel Dda yn y gorllewin, yn gyfrifol am dros 40% o'r gorwario - gyda darogan y bydd y diffyg yn £60.6m erbyn dechrau Ebrill.
Mae hyn 40% yn uwch na'r gorwario o ychydig o dan £50m y llynedd.
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru bod buddsoddi yn y Gwasanaeth Iechyd ar ei lefel uchaf erioed yng Nghymru.
Pwysau costau lleol
Mae Hywel Dda yn gwario mwy ar gyfartaledd ar gyflogi meddygon a nyrsys llanw o ganlyniad i drafferthion recriwtio difrifol.
Yn yr adroddiad ariannol diweddara, dywed y bwrdd iechyd mai eleni yw'r flwyddyn "orau hyd yma" mewn termau dod o hyd i arbedion, ond bod hynny wedi ei ddileu gan bwysau costau yn lleol.
Mae'r ffigyrau diweddaraf hefyd yn dangos bod bwrdd iechyd Betsi Cadwaladr yn y gogledd yn nodi gorwario uwch eleni - o £30m y llynedd i £36m.
Mae Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr mewn mesurau arbennig gyda Llywodraeth Cymru yn cadw golwg fanwl ar y sefyllfa.
Yn eu cynllun drafft ariannol dros dro, dywed y bwrdd bod cyfrifwyr allannol wedi dod i'r casgliad bod y dirywiad yn eu sefyllfa ariannol o ganlyniad i fethiant y bwrdd i gyflwyno yn llawn yr agenda o newid yn y blynyddoedd diwethaf.
Wynebu cosb
Tra bod byrddau iechyd Abertawe Bro Morgannwg a Chaerdydd a'r Fro wedi gweld peth gwelliannau i'w sefyllfa ariannol o'i gymharu â'r llynedd - maen nhw hefyd yn darogan gorwario sylweddol am yr ail flwyddyn yn olynnol - £30m i Abertawe Bro Morgannwg a £26.9m i Gaerdydd a'r Fro.
Image caption Roedd Vaughan Gething wedi rhybuddio na fyddai byrddau iechyd sy'n gorwario yn cael help ariannol
Ond mae tri bwrdd iechyd arall, Cwm Taf, Aneurin Bevan a Phowys wedi llwyddo i beidio gorwario eleni.
Mae'r ffigyrau diweddaraf yn awgrymu diffyg ar y cyd o tua £360m gan y byrddau iechyd yng Nghymru dros gyfnod o dair blynedd.
Mae hynny yn fwy na 40% yn uwch na'r gorwario o £253m gofnodwyd rhwng 2014/15 a 2016/17.
Yn eu hadroddiadau ariannol diweddaraf, mae sawl bwrdd iechyd yn nodi y gallen nhw wynebu cosb ariannol am beidio cyrraedd targed Llywodraeth Cymru am leihau amseroedd aros, neu y gallai fod angen help ariannol ychwanegol i wneud hynny.
Y llynedd roedd yr Ysgrifennydd Iechyd wedi rhybuddio na fyddai byrddau iechyd sy'n gorwario yn cael help ariannol gan Lywodraeth Cymru, ac na fyddai yn cymeradwyo cynlluniau ariannol nad oedd yn cyflwyno gwelliannau.
Fis Gorffennaf 2017 cyhoeddodd Vaughan Gething bod cyfrifiwyr Deloitte LlP wedi cynnal adolygiad o lywodraethiant ariannol Hywel Dda, Caerdydd a'r Fro ac Abertawe Bro Morgannwg.
Twll du
Fe ddatgelwyd hefyd bod Llywodraeth Cymru wedi gorchymyn adolygiad ariannol annibynnol o fwrdd iechyd mwyaf Cymru - Betsi Cadwaladr.
Ym mis Hydref 2016 roedd yna rybuddion y gallai'r GIG yng Nghymru wynebu y cyfnod mwyaf heriol yn ariannol yn ei hanes.
Roedd arbenigwyr o'r Sefydliad Iechyd wedi darogan y gallai'r gwasanaeth iechyd wynebu twll du o £700m mewn 3 blynedd, sy'n cyfateb i bron i 10% o'r gyllideb bob blwyddyn.
Ond yn ôl y gwaith ymchwil fe allai'r gagendor gau pe bai cyllideb GIG Cymru yn cynyddu 0.7% y flwyddyn, pe bai codiadau cyflog yn cael eu cyfyngu a phe bai modd dod o hyd i arbedion o tua 1.5% bob blwyddyn.
Mae Llywodraeth Cymru yn mynnu bod cynnydd wedi bod yn y gwasanaeth iechyd, mwy na'r hyn oedd yn cael ei argymell yn yr astudiaeth.
"Mae buddsoddi yn y gwasanaeth iechyd ar ei lefel uchaf erioed, gyda Chymru yn gwario dipyn mwy ar iechyd a gofal cymdeithasol y pen nag yn Lloegr.
"Rydym hefyd yn buddsoddi mewn £550m ychwanegol dros y ddwy flynedd nesaf, gan gynnwys £100m i drawsnewid y ffordd mae iechyd a gwasanaethau cymdeithasol yn cael eu cyflwyno."


description: AC Canol De Cymru, Neil McEvoy yn cael ei ddiarddel o Blaid Cymru am 18 mis yn dilyn ymchwiliad.

title: Plaid Cymru yn diarddel Neil McEvoy am 18 mis


description: Gwyliwch y goliau o fuddugoliaeth ysgubol Cymru dros China yn Nanning yng ngêm gyntaf Ryan Giggs wrth y llyw.

title: Uchafbwyntiau Cwpan China: China 0-6 Cymru


description: Un o gyfarwyddwyr Castell Howell, Nigel Williams, sy'n cael ei holi gan Cymru Fyw yr wythnos yma

title: Nigel Williams sy'n Ateb y Galw yr wythnos yma


description: Wasiiradda cayaaraha ee Faransiiska ayaa ku baaqday in la sameeyo baaritaan ku saabsan eedeymaha la xiriira in midab takoor lagula dhaqmay cayaartoyda waddankeeda, cayaartii ay 3-1 kaga badiyeen Ruushka. Cayaartu waxay ka dhacday garoonka Krestovsky ee St Petersburg.

title: Cayaartoyda Faransiiska oo midabtakoor ka cabanaya


description: Gorffen yn ail yn y bencampwriaeth oedd y nod, medd y bachwr Ken Owens.

title: Owens: 'Hapus iawn 'da'r canlyniad'


description: Tîm pêl-droed Cymru i chwarae yn erbyn Uruguay yn rownd derfynol Cwpan China ddydd Llun.

title: Cymru i chwarae yn rownd derfynol Cwpan China


description: Colled i Ferched Cymru ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad, wrth i Ffrainc sicrhau'r Gamp Lawn.

title: Chwe Gwlad: Merched Cymru 3-38 Merched Ffrainc


description: Arolygydd cynllunio'n gwrthod cais i adeiladu 366 o dai ym Mhenrhosgarnedd oherwydd effaith y datblygiad ar y Gymraeg.

title: Gwrthod tai Penrhosgarnedd achos effaith ar y Gymraeg

maintext:
Image copyright MORBAINE Image caption Roedd cwmni Morbaine yn dadlau y byddai'r cynllun yn cael effaith 'bositif' ar yr iaith
Mae cynllun dadleuol i adeiladu 366 o dai ar gyrion Bangor wedi ei wrthod gan arolygydd cynllunio, yn rhannol oherwydd yr effaith y byddai'r datblygiad yn ei gael ar y Gymraeg.
Roedd Cyngor Gwynedd wedi gwrthod rhoi caniatâd cynllunio i'r datblygwyr ar ddau achlysur ar sail ieithyddol, ond yn 2016 fe apeliodd cwmni Morbaine yn erbyn y penderfyniad.
Fe olygodd hynny bod Llywodraeth Cymru'n edrych ar y mater.
Mae'r arolygydd nawr wedi ochri â chynghorwyr Gwynedd, ac mae'r gweinidog sydd â chyfrifoldeb am faterion cynllunio, Lesley Griffiths, wedi derbyn yr argymhellion.
Dywedodd Morbaine nad oedden nhw am wneud sylw am y penderfyniad.
Pen y Ffridd
Roedd Morbaine eisiau codi cannoedd o dai ar dir ym Mhen y Ffridd ym Mhenrhosgarnedd.
Yn wreiddiol, fe wnaeth swyddogion cynllunio Cyngor Gwynedd argymell y dylai'r awdurdod lleol gymeradwyo'r cais.
Roedd y swyddogion yn dweud fod y tir wedi ei glustnodi ar gyfer codi tai fel rhan o'r cynllun unedol, yn nodi'r amod y dylai 30% o'r cartrefi fod yn fforddiadwy a bod Morbaine yn rhoi £1m tuag at ddatblygiad ysgolion lleol.
Image caption Mae'r safle dan sylw rhwng Ffordd Caernarfon a Phenrhosgarnedd
Ond penderfynodd cynghorwyr Gwynedd i bleidleisio yn erbyn y cais yn 2015, ac yna yn 2016 yn dilyn apêl.
Yn ogystal â'r effaith ar y Gymraeg roedden nhw'n dadlau na fyddai'r isadeiledd yn gallu dygymod gyda chymaint o dai, ac roedd gwrthwynebiad yn lleol gyda deiseb wedi ei threfnu.
Effaith 'bositif'
Pan gafodd y cais ei wrthod, dywedodd Cyfarwyddwr Cynllunio Morbaine, Keith Nutter, y "byddai'r datblygiad yn cael effaith bositif ar yr iaith" a bod traean o'r datblygiad wedi ei glustnodi fel tai fforddiadwy.
Ym mis Mehefin 2017, dywedodd Lesley Griffiths ei bod yn "ystyried" cymeradwyo adeiladu'r 366 o dai ond y byddai'n disgwyl i gael mwy o wybodaeth cyn gwneud penderfyniad terfynol.
Ddydd Mawrth, penderfynodd yr Arolygiaeth Gynllunio i gefnogi safbwynt Cyngor Gwynedd, ac mae Ms Griffiths wedi derbyn yr argymhelliad.
Hwn oedd y cais cynllunio gyda'r mwyaf o dai i Gyngor Gwynedd ystyried.


description: Jason Cooper, 28 oed, wedi ei gael yn euog o lofruddio'i gyn-bartner Laura Stuart yn Ninbych ym mis Awst 2017.

title: Dyn yn euog o lofruddio'i gyn-bartner yn Ninbych


description: Saith newid i dîm Cymru i herio Ffrainc yn eu gêm olaf ym Mhencapwriaeth y Chwe Gwlad ddydd Sadwrn.

title: Biggar ac Alun Wyn yn ôl i Gymru yn erbyn Ffrainc


description: Y ddwy gantores yn trafod eu perthynas fel mam a merch

title: Yr ifanc a ŵyr: Linda Griffiths a Lisa Angharad

maintext:
Mae Linda Griffiths yn adnabyddus fel cantores gyda'r band gwerin Plethyn o Sir Drefaldwyn, a'i merch Lisa Angharad yn aelod o Sorela, grŵp a sefydlodd gyda'i dwy chwaer Gwenno a Mari.
Mae Lisa hefyd yn un o gyflwynwyr Y Sioe Frecwast ar fore Sadwrn ar BBC Radio Cymru 2.
Yma mae'r fam a'r ferch yn trafod eu perthynas:
Image copyright Lisa Angharad
Linda Griffiths - "Oedd hi fel tase hi wedi cael ei geni i berfformio."
Roedd Lisa yn blentyn bywiog iawn, iawn. Roedd hi'n llawn brwdfrydedd a hwyl, yn dipyn o gymeriad! Doedd dim digon o oriau yn y dydd iddi wneud popeth oedd hi eisiau gwneud, ac mae hi'n dal fel 'na rŵan.
Mae hi'n gweithio'n galed, chwarae'n galed. Dyna Lisa.
Mi oedd 'na ganu yn y tŷ, mi oedd Lisa fel ei dwy chwaer Gwenno a Mari, yn clywed Plethyn yn ymarfer, ond byswn i'n dweud bod yr awydd i berfformio yn Lisa yn llawer iawn cryfach na fuodd o erioed yndda i.
Achos mod i'n canu oedd pobl yn gofyn 'a ydy'r merched yn licio cerddoriaeth'? O'n i'n teimlo 'o druan â'r rhain' achos oedd pobl yn disgwyl iddyn nhw ganu. O'n i'n ymwybodol o beidio eu pwsho nhw, os oedden nhw eisiau canu ac yn mwynhau 'neud yna gwych, ond mai nhw sy'n penderfynu.
Dwi'n meddwl bod Lisa yn teimlo bo' fi ddim yn dangos brwdfrydedd, ond beth oedd o, oedd fy mod i'n benderfynol o beidio busnesa yng ngyrfa Lisa a gyda Sorela. Mae'r talent yna, does dim tamaid o wahaniaeth pwy yw'r rhieni.
Oedd y canu jyst yn rhywbeth ddigwyddodd yn ddamweiniol i fi, ond roedd Lisa wirioneddol eisio perfformio, bob cyfle byddai iddi fod ar lwyfan, beth bynnag oedd o, oedd Lisa yn manteisio ar y cyfle. Mae'r perfformio yn ei anian hi yn rhywle.
'Hapus yn ei chroen'
Lisa yw'r hyna' o dair chwaer ac mae hi'n addoli Gwenno a Mari ac wastad wedi. Mae hi'n chwaer fawr garedig ac ystyrlon iawn, mae hi wedi bod yna iddyn nhw ac mae'r dair wastad wedi bod yn agos. Gan bo nhw'n canu efo'i gilydd, mae'n gallu creu tensiwn oherwydd bod Lisa mor frwdfrydig. Hi sy'n gyrru, ac mae rhaid cael un mewn band sydd in charge - a Lisa 'di honno!
Mae unrhyw un sy'n 'nabod Lisa yn gwybod bod ganddi farn bendant iawn, iawn am bethe. Dydy hi ddim yn ofn mynegi y farn yne a dwi'n meddwl ar y cyfan bod hynny yn beth da. Dwi'n ei chefnogi hi a dwi'n browd ohoni.
Mae hi'n agored iawn am ryw ac yn credu dyle ddim byd fod yn tabŵ, mae hi'n ffeminist a mae ganddi farn onest. Dim ond unwaith neu ddwy hwyrach mod i'n teimlo ei bod hi wedi mynd yn rhy bell, ond ar y cyfan dwi'n derbyn bod hynna yn bwysig iawn i Lisa.
Dydy o ddim bob amser yn hawdd. Maen rhaid i ti fod yn barod i gael dy feirniadu a fi'n credu bod Lisa yn gallu ymdopi efo hynna yn lot lot gwell na fi.
Mae Lisa yn gwbwl hapus yn ei chroen a ti bron yn cenfigennu at hynny weithe achos dydy pawb ddim felly.
Image copyright Lisa Angharad
Ges i fy magu ar ffarm yn Sir Drefaldwyn a'r agwedd oedd i gadw traed rhywun ar y ddaear, 'paid a meddwl dy fod ti'n well na phawb arall'. Roedd magwraeth fy merched i yn llawer mwy agored na'r fagwraeth ges i.
Oedd gen i berthynas agos iawn efo Mam ond oedd 'na bethe fyswn i byth wedi trafod efo hi, ond dwi'n credu erbyn hyn mae pobl yn trafod pethe yn llawer mwy agored, ac mae hynny'n iachach.
Dwi fel unrhyw riant ddim eisiau gwybod y cwbwl, ond mae'r teimlad yna y galli di rannu os wyt ti eisiau.
'Perthynas agos'
Maen rhaid i ti barchu dy blant, mae'n gweithio dwy ffordd. Ti ddim yn cael parch gan dy blant os nad wyt ti'n dangos parch. Dwi'n agos iawn at Lisa, mae gynnon ni berthynas dda. Dwi wrth fy modd yn cael merched sy' wedi tyfu fyny. Dwi'n eu mwynhau nhw fel oedolion ac yn eu hystyried nhw fel ffrindiau, ond dwi hefyd yn chwarae rôl y fam.
Wrth gwrs mod i'n browd. Ma' pob rhiant yn browd o'u plentyn, ond dwi'n dawel falch!
Image copyright Lisa Angharad Image caption Linda a'i merched
Lisa Angharad.... "dyw Mam ddim yn plygu i neb."
Ges i blentyndod hapus iawn. Lot o ryddid i chwarae tu fas. O'n i'n byw mewn pentre' bach ac yn mynd i ysgol fach. Doedd dim rheolau strict iawn adre', dim ond ein bod ni nôl i swper.
Mae Mam yn fam amazing, ni gyd yn absolutely caru Mam. Os oedd hi'n mynd off i ganu gyda Plethyn neu'n mynd i gyflwyno, o'n i a fy ddwy chwaer yn excited iawn i'w chael hi adre, o'n ni'n sefyll tu fas y tŷ i weld hi'n cyrraedd nôl.
Fi wedi licio perfformio erioed. Mae fy mentality i yn hollol wahanol i Mam. Rhywffordd wnaeth Mam beni lan yn canu ar lwyfan, ond fi 'di bod yn despret i berfformio o'r cychwyn cyntaf.
Pan o'n i'n tyfu lan o'n i mo'yn Mam i fod yn fwy pushy gyda fi, ac yn fwy keen i fynd i Steddfode ac yn y blaen. Ond oedd well 'da hi dreulio ei dydd Sadwrn yn yr awyr agored gyda'r ceffylau a gwneud ei pheth ei hunan. O'dd hi'n meddwl os oedden ni wirioneddol mo'yn neud e, bydden ni'n ffeindio ffordd ein hunan, a dyna beth fi wedi 'neud.
Tasen i'n cael plentyn nawr fydden i'n neud fy ngorau glas i'w fagu fe fel wnaeth Mam fagu fi.
Oeddwn i'n cystadlu ond do'n i ddim yn cael unrhyw lwyddiant yn yr Eisteddfodau achos o'n i ddim yn brawddegu'n gywir neu'n 'neud stumiau ar fy ngwyneb. A dyna dwi wedi 'neud ar hyd fy oes. Dilyn fy ffordd fy hunan.
Fel 'na ydw i. A fel 'na mae Mam hefyd. Dyw Mam ddim yn plygu i neb. Fi'n prowd iawn o'r elfen yna o fy mhersonoliaeth i, achos fi'n ffeindio y bobl sy'n plygu yn hawdd yn boring.
Symud ymlaen
Fi'n frwdfrydig am bethe yn fy mywyd. Fi'n teimlo'n gryf bod angen i ni symud ymlaen. Fi'n berson di-flewyn-ar dafod a fi ddim yn ofn beth ma' pobl yn ei feddwl amdana' i.
O'dd Mam yn rhoi lot o ryddid i ni a dyna pam dwi'n meddwl bod gen i a fy chwiorydd berthynas mor dda â hi. Tasen i'n cael plentyn nawr fydden i'n 'neud fy ngorau glas i'w fagu fe fel wnaeth Mam fagu fi.
Wnaeth dim un ohonon ni bwsho'r rheolau llac, achos o'n ni'n ei pharchu hi. Os oedden ni mo'yn mynd mas, oedd Mam yn dweud "ewch mas ond byddwch yn saff ac edrychwch ar ôl eich gilydd."
Mae hi'n fam wych.
Image copyright Lisa Angharad
Hefyd o ddiddordeb:


description: Llywodraeth Cymru wedi gofyn i ymgynghorwyr edrych ar gynllun blaendal plastig ac yn trafod gyda Llywodraeth y DU.

title: Ystyried cynllun blaendal plastig yng Nghymru


authors:
Steffan Messenger
Gohebydd Amgylchedd Bbc Cymru

description: Coed Cadw'n "bryderus" am y ffordd mae polisi cynllunio newydd wedi ei eirio a'n honni y gallai beryglu coetiroedd hynafol.

title: Polisi cynllunio newydd yn 'peryglu' coetiroedd hynafol


description: Bydd tîm rygbi Cymru yn anelu at orffen yn ail ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad yn y gêm olaf ddydd Sadwrn.

title: Cymru'n anelu am yr ail safle yn y Chwe Gwlad


description: Pryderon am sbwriel sy'n cael ei adael yn anghyfreithlon mewn ardaloedd gwledig yn ne Cymru.

title: 'Tipio anghyfreithlon ar raddfa ddiwydiannol'


description: Casnewydd yn sicrhau gêm gyfartal yn erbyn Luton, sydd naw safle'n uwch na nhw yn yr Ail Adran.

title: Casnewydd 1-1 Luton


description: Xog-haya guud ee gaashaan buurta NATO, Jens Stoltenberg, ayaa sheegay in todoba ka mid ah dublomaasiyiinta ka hawl gala xafiiska diblomaasiyadeed Ruushku ku leeyahay xarunta ururka NATO. Tallaabadaas oo jawaab u ah weerarkii lagu sumeeyey basaas hore Ruushka ugu shaqayn jiray oo ka dhacay dalka Ingiriiska saddex todobaad ka hor.

title: NATO oo eriday dublamaasiyiin Ruush ah


description: Dylai Abertawe arwain y ffordd drwy ddefnyddio cerbydau di-yrrwr fel rhan o'i system drafnidiaeth gyhoeddus, medd AC.

title: AC eisiau i Abertawe arloesi ym maes cerbydau di-yrrwr


description: Y Scarlets yn colli oddi cartref yn erbyn Munster.

title: Pro 14: Munster 19-7 Scarlets


description: Mam wedi ei charcharu ar ôl cadw ei phlant mewn tŷ llawn budreddi ac ysbwriel oedd "ddim yn addas i anifeiliaid fyw yno".

title: Carcharu mam am gadw plant mewn tŷ llawn budreddi

maintext:
Mae mam wedi ei charcharu ar ôl iddi gadw ei phlant mewn tŷ oedd mor fudr "doedd hi ddim yn addas i anifeiliaid fyw yno".
Cafodd bachgen a merch fach eu darganfod yn y tŷ ar ôl i gymydog ffonio'r RSPCA am ei bod yn pryderu bod y cartref yn anaddas ar gyfer y gath oedd yn byw yno.
Pan aeth yr heddlu a'r gwasanaethau cymdeithasol i'r tŷ fe ddaethon nhw o hyd i ysgarthion ar y waliau, toiledau wedi eu blocio, powlenni yn llawn cynrhon ac ysbwriel ym mhobman.
Doedd y gwres na'r dŵr ddim wedi ei ddefnyddio am naw mis a'r unig fwyd oedd can o sbageti.
Y gred yw bod y plant o ardal y Barri wedi bod yn byw mewn amodau o'r fath am fwy na dwy flynedd.
Y plant yn 'drewi'
Dywedodd yr erlynydd Ieuan Bennett fod y gweithiwr cymdeithasol wedi sylwi bod chwain cathod yno, dim dillad gwely a theganau wedi malu.
Casgliad archwiliad gan feddyg oedd bod y plant mewn "cyflwr corfforol cymharol".
Cafodd 165 o fagiau o ysbwriel eu cymryd o'r tŷ.
Roedd y plant wedi bod yn mynd i'r ysgol ond ddim am y cyfnod disgwyliedig.
"Roedd yr athrawon wedi dweud bod y plant yn troi fyny ddim yn gwisgo trôns na sanau, yn gwisgo dillad budr, yn edrych yn anniben ac yn drewi yn yr ysgol," meddai Mr Bennett.
Y fam yn edifar
Clywodd Llys y Goron Caerdydd bod y fam wedi ceisio lladd ei hun.
Dywedodd Kevin Seal, oedd yn amddiffyn, ei bod hi yn gwybod ei bod hi "wedi siomi" ei phlant.
"Hi yw'r cyntaf i gydnabod hynny. Fe wnaeth hi bledio'n euog ar y cyfle cyntaf posib a dyw hi erioed wedi ceisio beio unrhyw un arall am ei sefyllfa."
Roedd y fam meddai yn dioddef o iselder, wedi cael ei cham-drin yn blentyn a'r berthynas gyda thad y plant wedi dod i ben.
"Yn hytrach na cheisio cael help roedd hi wedi cywilyddio ac wrth i'r sefyllfa fynd yn waeth roedd hi'n cywilyddio fwy," meddai Mr Seal.
'Anghofio cyfrifoldebau'
Wrth ddedfrydu'r fenyw dywedodd y Barnwr Thomas Crowther QC bod yr achos mor ddifrifol ei bod yn wynebu cyfnod dan glo.
"Mae yna luniau sy'n disgrifio'r lle yn well nag allen ni fyth wneud," meddai.
Ychwanegodd ei bod wedi "anghofio ei chyfrifoldebau" fel rhiant.
Wrth gydnabod bod y fenyw mewn sefyllfa anodd fel mam sengl dywedodd bod eraill hefyd mewn sefyllfaoedd enbyd.
"Does dim modd edrych ar y lluniau heb feddwl am y ddwy flynedd a hanner hynny pan ddylai'r ystafelloedd fod wedi bod yn llawn golau a chwerthin yn hytrach na'r olygfa o fudreddi rydyn ni'n gweld yn y lluniau."
Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud y bydd Bwrdd Diogelu Caerdydd a'r Fro nawr yn ystyried os dylai'r achos fod yn rhan o Adolygiad Ymarfer Plant.


description: Un o uwch-bennaethiaid cwmni Snapchat yn rhybuddio bod gwybodaeth bersonol unrhyw un yn gallu cael eu 'hacio', ond bod mesurau yn eu lle i geisio rhwystro hynny.

title: Gwarchod data personol ar y wê


description: Mae ffermwr yn dweud iddo ddyfeisio gwisg newydd wedi i ffrind gael ymateb alergaidd drwg i bigiad gan wenynen.

title: Datblygu gwisg newydd i warchod gwenynwyr


description: Yr eiliad darodd "corwynt eira" yn ardal Rhydaman ddydd Sul.

title: 'Corwynt eira' yn taro Rhydaman ddydd Sul


description: Elusen Shelter Cymru'n dweud fod o leia' 60,000 o deuluoedd yng Nghymru'n disgwyl am dai cymdeithasol.

title: 'Argyfwng' tai'n golygu'r angen am fwy o fuddsoddi


authors:
James Williams
Gohebydd Brexit Bbc Cymru

description: Ymgyrchwyr Cymreig ar gyfer diogelu hawliau dinasyddion ar ôl Brexit yn dweud eu bod yn "dal yn yr unfan".

title: Ymgyrchwyr Cymreig hawliau Brexit: 'Dal yn yr unfan'

maintext:
Mae ymgyrchwyr Cymreig ar gyfer diogelu hawliau dinasyddion ar ôl Brexit yn dweud eu bod yn "dal yn yr unfan" er gwaethaf datganiadau trafodwyr y Deyrnas Unedig a'r Undeb Ewropeaidd.
Mae'r cytundeb diweddaraf rhwng Llundain a Brwsel wedi'i gynllunio i ddiogelu hawliau pobl Cymru a dinasyddion yr UE tan ddiwedd 2020.
Ond mae ymgyrchwyr yn dweud y byddai'n golygu bod ganddynt lai o hawliau.
Dywedodd Llywodraeth San Steffan fod cytundeb yr wythnos ddiwethaf yn "rhoi sicrwydd i ddinasyddion".
Mae'n cynnwys ymrwymiad y bydd dinasyddion yr Undeb sy'n cyrraedd y DU yn ystod y cyfnod trosglwyddo - rhwng 29 Mawrth 2019 a 31 Rhagfyr 2020 - yn cael yr un hawliau a gwarantau a'r rhai sy'n cyrraedd cyn Brexit.
Fe fydd y sefyllfa'r union yr un peth ar gyfer y Cymry sydd yn byw ar y cyfandir.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Mae yna ansicrwydd yn bodoli yn sgil Brexit medd Heledd Pritchard o Ynys Môn
Ond mae Debbie Williams, sylfaenydd y grŵp ymgyrchu 'Brexpats - Hear Our Voice', yn dweud ei bod yn parhau i fod yn "siomedig".
Yn wreiddiol o Lanelli, mae'r ddynes 55 mlwydd oed wedi byw yn yr Hag yn yr Iseldiroedd gyda'i gwr a'i merch am ychydig dros flwyddyn ac yn Ewrop am gyfanswm o 12 mlynedd.
Dywedodd Debbie: "Yr hyn yr hoffem ni, a'r hyn yr ydym wedi bod eisiau ers y cychwyn yw bod hawliau dinasyddion yn cael eu cymryd allan o'r trafodaethau, bod nhw wedi'u neilltuo, bod y rhai ohonom sydd yma yn cael ein hawliau wedi eu gwarchod y tu hwnt i'r trafodaethau eraill - yr holl hawliau sydd gynnon ni'n byw yn yr Undeb Ewropeaidd a hawliau dinasyddion yr UE sy'n byw yn y DU.
"Bywydau pobl sydd wrth wraidd y trafodaethau yma nid gwleidyddiaeth.
"O ran ein hawliau, ry'n ni dal yn yr unfan. Dyna be dwi am i bobl ystyried. Does gynnon ni ddim llais. Ry'n ni ar wasgar ar draws gwledydd yr Undeb ac felly mae wedi bod yn eithaf caled," ychwanegodd.
Image caption Mae Debbie, Chris a Molly Williams wedi bod yn byw yn yr Hag yn yr Iseldiroedd ers ychydig dros flwyddyn
Mae ei gwr, Chris Williams, yn wreiddiol o Abertawe yn beiriannydd meddalwedd llawrydd.
Mae Mr Williams wedi defnyddio'r hawliau rhyddid i symud ar draws yr Undeb i weithio mewn sawl gwlad Ewropeaidd gwahanol ac ar hyn o bryd mae'n chwilio am waith yng Ngwlad Belg.
Ond mae yna ddryswch ynglŷn a fydd pobl o Gymru a'r DU sy'n byw yn Ewrop yn parhau i gael y rhyddid i symud o amgylch yr Undeb ar ôl Brexit.
Mae grŵp o aelodau seneddol Ewropeaidd, gan gynnwys yr ASE Llafur Cymru Derek Vaughan ac ASE Plaid Cymru, Jill Evans, wedi ysgrifennu at Ysgrifennydd Brexit Llywodraeth San Steffan, David Davis, yn gofyn am eglurhad.
Dywedodd llefarydd ar ran y llywodraeth y byddant yn parhau i fynd i'r afael a'r mater yn y trafodaethau sydd i ddod.
'Goblygiadau i bawb'
Heb ryddid i symud, dywedodd Chris fe fyddai'r "cyfleoedd i weithio, ennill cyflog a chadw'r teulu i fynd wedi'i gyfyngu."
Mae Chris, Debbie a'u merch, Molly Williams, yn dri o bump sydd wedi cyflwyno achos llys er mwyn ceisio diogelu eu hawliau fel dinasyddion yr Undeb ar ôl Brexit.
Ym mis Chwefror, roedd llys yr Iseldiroedd wedi cytuno i gyfeirio eu hachos gerbron llys uchaf yr Undeb - Llys Cyfiawnder Ewrop (ECJ) - ond mae llywodraeth yr Iseldiroedd wedi apelio, gyda'r gwrandawiad wedi ei drefnu ar gyfer 19 Ebrill.
Image caption Mae achos y teulu Williams wedi ei gyfeirio at Lys Cyfiawnder Ewrop
Dywedodd Debbie Williams fod cyfreithiau'r Undeb yn glir o ran "beth mae dinasyddiaeth yr Undeb Ewropeaidd yn ei olygu wrth ymuno a'r Undeb, ond nid yw'n glir mewn cylchoedd cyfreithiol beth sy'n digwydd i'r ddinasyddiaeth hynny unwaith mae gwlad yn gadael.
"Fe allai fod a goblygiadau i bawb yn y Deyrnas Unedig mewn gwirionedd a thu hwnt ac rwy'n credu ei bod yn achos pwysig," ychwanegodd.
Yn ddiweddar cafodd galwad Plaid Cymru i roi'r hawl i Brydeinwyr gadw eu dinasyddiaeth Undeb Ewropeaidd ar ôl Brexit ei chefnogi gan ASau yn Nhŷ'r Cyffredin heb bleidlais ond nid yw'r canlyniad yn gorfodi Llywodraeth y DU ymrwymo iddo.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Mae yna "amheuaeth am y dyfodol" meddai Kelvin Williams
Mae wedi'i amcangyfrif bod tua 1.3 miliwn o Brydeinwyr yn byw mewn gwledydd eraill yr Undeb a thua 3.7 miliwn o ddinasyddion yr UE yn byw yn y DU.
Yn ôl yr amcangyfrifon diweddaraf, roedd tua 78,000 o ddinasyddion yr UE yn byw yng Nghymru yn 2016.
Mae Wiard Sterk, sy'n wreiddiol o'r Iseldiroedd, wedi byw yng Nghaerdydd ers 35 mlynedd.
"Mae gan fy mhlant basportau Prydeinig, mae gan fy ngwraig basport Prydeinig, mae gen i lawer o deulu yma - yn sydyn mae yna wahaniaeth rhyngom ni nad oedd byth yno o'r blaen," meddai.
Fel llefarydd dros Gymru ar gyfer y grŵp ymgyrchu 'the3million', nid yw wedi'i argyhoeddi am y cytundeb diweddaraf rhwng y DU a'r UE ar hawliau dinasyddion: "Does dim wedi'i gytuno tan fod popeth wedi cael ei gytuno. Felly, ry'n ni dal yn teimlo ein bod nhw'n bargeinio gyda'n hawliau ni, ry'n ni dal i fod yn yr unfan.
"Fe allai eistedd yma'n dawel a dweud nad oes dim byd wedi newid eto, ond fe allai newid yn sydyn i gyd os nad ydyn nhw'n cyrraedd cytundeb.
"Mewn sawl fford, ry'n ni'n eithaf, ond fe fyddwn ni'n colli hawliau... Fe fydd yn dod yn fwy anodd."
Image caption Mae Wiard Sterk wedi byw yng Nghaerdydd ers 35 mlynedd
Dywedodd llefarydd ar ran Adran Ymadael yr Undeb Ewropeaidd, Llywodraeth San Steffan: "Sicrhau hawliau dinasyddion sydd wedi bod yn flaenoriaeth i ni o'r cychwyn yn y trafodaethau hyn.
"Ry'n ni wedi cyflawni ar yr ymrwymiad hwn, gan gyrraedd cytundeb a'r UE ar hawliau dinasyddion cyn i ni adael ac yn ystod y cyfnod trosglwyddo.
"Fe fydd hyn yn rhoi sicrwydd i unigolion a busnesau."


description: Y BBC'n deall bod cwyn swyddogol wedi ei wneud ynglŷn â'r modd y mae Llywodraeth Cymru'n delio â llygredd amaethyddol.

title: 'Cwyn swyddogol' am ymateb llywodraeth i lygredd fferm


description: Qarax loo adeegsaday baabuur lagu soo raray walxaha qarxa ayaa ka dhacay magaalada Alexandria ee dalka Masar.

title: Qarax loo adeegsaday baabuur oo ka dhacay Masar


description: Bwrdd iechyd Hywel Dda yn ymddiheuro am fethu â darparu gwasanaeth meddyg teulu y tu hwnt i'r oriau arferol dros y penwythnos.

title: Ymddiheuro am gau gwasanaethau oherwydd 'prinder dybryd'


description: Corpral Jonathan Bayliss oedd y peiriannydd fu farw mewn damwain awyren ar faes awyr Y Fali ar Ynys Môn ddydd Mawrth.

title: Damwain Awyren Fali: Cyhoeddi enw peiriannydd fu farw


description: Cwmni sy'n cynhyrchu deunydd ymolchi yn creu 200 o swyddi newydd yn ardal Llantrisant, gan ddyblu'r gweithlu presennol.

title: 200 o swyddi newydd mewn ffatri yn ardal Llantrisant


description: Merch saith oed o Ben Llŷn sydd â thiwmor ar yr ymennydd yn paratoi i deithio i'r Unol Daleithiau am driniaeth arbennig.

title: Merch o Ben Llŷn yn mynd i America am driniaeth


description: Cyfoeth Naturiol Cymru yn dweud nad yw mwd a garthwyd o Fôr Hafren oddi ar arfordir Hinckley Point peryglu pobl, yr amgylchedd, na bywyd gwyllt yr ardal.

title: Mwd Hinkley: 'Ddim yn peryglu pobl'


description: Edinson Cavani gydag unig gôl y gêm i ennill Cwpan China i Uruguay.

title: Cwpan China: Cymru'n colli yn y ffeinal


description: ASau'n rhybuddio y gallai'r diwydiant awyrofod gael ei niweidio petai newidiadau Brexit yn arwain at oedi i gyflenwadau trawsffiniol.

title: Rhybudd am effaith Brexit ar y diwydiant awyrofod


description: Emyr Hywel o Flaenporth, bardd, awdur ac ymgyrchydd iaith, wedi marw yn 72 oed.

title: Teyrngedau i'r bardd ac awdur Emyr Hywel


description: Milfeddyg yn rhybyddio perchnogion cŵn yn y gorllewin i edrych arm arwyddion o Alabama Rot, sydd wedi lladd o leia chwe chi yng Nghymru eleni, ar ôl i gi yn San Clêr ddangos symptomau'r clefyd.

title: Achos posib o Alabama Rot yn y gorllewin


description: Y canwr Neil Rosser sy'n cael ei holi gan Cymru Fyw yr wythnos yma

title: Neil Rosser sy'n Ateb y Galw yr wythnos yma

maintext:
Image copyright Neil Rosser
Y canwr Neil Rosser sy'n Ateb y Galw yr wythnos hon, wedi iddo gael ei enwebu gan Ceri Wyn Jones wythnos diwetha'.
Beth ydi dy atgof cyntaf?
Rhai atgofion o'r dosbarth derbyn yn Ysgol Lôn Las. Cofio cael stŵr am doddi crayons ar y radiator.
Pwy oeddet ti'n ei ffansio pan yn iau?
Y ferch oedd yn canu i'r band Blondie - Debbie Harry.
Beth oedd y digwyddiad a gododd y mwya' o gywilydd arnat ti erioed?
Crasho beic modur yn ystod prawf beic modur. Digwyddodd e yn ystod yr emergency stop. Roedd yr arholwr yn sefyll wrth ochr yr hewl. Cododd ei law fel arwydd fy mod yn gorfod stopio'r beic yn 'sydyn ac yn saff' ac fe wnes i'r darn cyntaf yn unig.
O'n i'n gorwedd yn yr hewl a dath e lan a gweud 'I am terminating the test'. Boi da. Byth wedi bod yn dda iawn gydag arholwyr.
O Archif Ateb y Galw:
Pryd oedd y tro diwethaf i ti grïo?
Wastad mewn angladdau, gormod o emosiwn.
Oes gen ti unrhyw arferion drwg?
Bwyta gormod o gig coch. Yfed gormod o win coch. Yfed gormod o goffi cryf. Sawl peth. Braidd dim arferion da i fod yn onest.
Dy hoff le yng Nghymru a pham?
Y Vetch (cyn iddyn nhw ddymchwel y lle). Dyna lle'r oedd tim pêl-droed gorau Cymru yn arfer chwarae. Cartref ysbrydol y Swans, ac roedd pawb yn gorfod sefyll i wylio'r gêm.
Image caption Caeodd Y Vetch yn 2005. Roedd yr Elyrch wedi chwarae yno ers 1912
Y noson orau i ti ei chael erioed?
Y gig gorau erioed oedd yn y Glamorgan Arms ym Mhontarddulais yn ystod Eisteddfod Abertawe.
Disgrifia dy hun mewn tri gair
Penderfynol, ystyfnig, gwahanol.
Beth yw dy hoff lyfr neu ffilm?
One Flew over the Cuckoo's Nest. Ma' Jack Nicholson yn wych.
Byw neu farw, gyda phwy fyddet ti'n cael diod. Pam?
Michelle Obama. Class act.
Image caption Efallai fyddai Michelle Obama yn hoffi mynd am win coch gyda Neil yn y Glamorgan Arms, Pontarddulais?
Dyweda rywbeth amdanat ti dy hun nad oes yna lawer o bobl yn ei wybod
Hoff iawn o waith coed. Dysgu sut i droi bowliau ar hyn o bryd.
Ar dy ddiwrnod olaf ar y blaned, beth fyddet ti'n ei wneud?
Ffili gweud.
Beth yw dy hoff gân a pham?
Free Falling gan Tom Petty. Ma' fe'n bositif iawn a ma'r gitârs yn grêt. Dylse pawb wrando ar eiriau caneuon Tom Petty.
Cwrs cyntaf, prif gwrs a phwdin - beth fyddai'r dewis?
King prawns, Stecen, Caws Camembert. Dim pwdin. Digon o win coch.
Petaset yn gallu bod yn rhywun arall am ddiwrnod, pwy fyddai fo/hi?
Itha licio'r syniad o bod yn Viking jest am ddiwrnod. Odd y bois 'na yn gwbod sut i fyw - 'Ragnar Lodbrok'.
Image caption Tybed sut fyddai Neil yn edrych gyda dillad ffwr a mwy o wallt...?
Pwy sydd yn Ateb y Galw wythnos nesaf?
Nigel Williams


description: Gwyn Jones yn crynhoi'r bencampwriaeth wedi'r fuddugoliaeth yn erbyn Ffrainc

title: 'Cwestiynau i Gymru wedi'r Chwe Gwlad'


description: Bethan Richards ac Anya Gwynfryn yn trafod effaith colli eu golwg ar eu bywyd

title: Byw gyda'r boen o golli golwg

maintext:
Ddydd Llun, roedd Bethan Richards ac Anya Gwynfryn yn siarad yn agored am y ffaith eu bod nhw'n colli eu golwg, yn y rhaglen Agoriad Llygad ar BBC Radio Cymru.
Mae Bethan Richards, a oedd yn canu gyda'r band Diffiniad yn y 1990au wedi colli ei golwg yn llwyr mewn un llygad, a'r llall bellach yn dirywio. Mae'n siarad am y profiad o fyw gyda'r cyflwr a'r heriau o fagu plant:
Image copyright Bethan Richards
Dwi'n diodde' o ddirywiad y cornea, sy' wedi dod â glawcoma yn ei sgil, a sy' wedi golygu fy mod i wedi colli golwg yn gyfan gwbl yn fy llygad chwith ac yn raddol colli ngolwg yn fy llygad dde, sy'n mynd i fynd yn gyfan gwbl dros amser.
Dros y blynyddoedd, ers pan o'n i'n fabi, dwi wedi cael triniaethau gan gynnwys tri trawsblaniad y cornea yn fy llygad chwith, ond yn anffodus y dair gwaith, wnaethon nhw ddim gweithio. Does dim mwy o driniaethau maen nhw'n gallu eu rhoi i fi ar y llygad yna, wedyn yn y llygad dde gan bod honno wedi gwanhau gymaint, byddai unrhyw driniaeth yn honno yn sicr o fethu, felly mae'n ormod o risg.
Pan o'n i'n cyfarfod pobl am y tro cynta' pan o'n i'n fach, y peth cynta' o'n nhw'n ei weld oedd y sbectol. A dwi'n cofio mynd ar wyliau a gwybod bod pobl yn rhythu arna i am bod fy sbectol i mor dew, roeddet ti'n clywed pobl yn bod yn gas, hyd yn oed oedolion.
Wedyn pan ffeindies i contact lenses, es i'r pegwn arall, lle o'n i ddim yn dweud wrth neb [mod i'n colli fy ngolwg], achos o'n i byth eisiau mynd nôl i'r teimlad 'na oedd gen i yn yr ysgol. 'Sen i byth bythoedd yn mynd nôl 'na, oedd e'n ofnadwy. Dwi ddim yn meddwl wnes i erioed ddweud [wrth fy rhieni] pa mor boenus ac anodd oedd mynd i'r ysgol.
Dwi ddim yn gallu dreifio, a pryd wnaeth e fwrw fi yn fwy na dim oedd pan ges i'r plant. Dwi ddim yn gallu mynd â nhw am day trips fel rhieni eraill, dwi ddim yn gallu pigo nhw lan o'r ysgol yn y car.
Bydde' fe wedi bod yn lot rhwyddach i fi i anfon fy mhlant i ysgol Saesneg achos ei fod lawr y rhewl o'r tŷ, ond chware teg i fy ngŵr i, mae e 'di bod yn gefn mawr i fi, dyma fe'n dweud "fi'n gwbod pa mor bwysig yw hi i ti anfon y plant i ysgol Gymraeg, wnawn ni ffeindio ffordd". Mae'n anodd, ond ti'n ffeindio ffordd.
Blynyddoedd tawel
O'n i'n arfer bod yn y band Diffiniad, ac oedd e'n gyfnod anhygoel o gigio, gwneud fideos teledu, perfformiadau byw... allen i ddim fod wedi dymuno cael mwy o brofiadau mewn deng mlynedd o'm mywyd i, oedd e'n hollol wych. Wrth gwrs oedd y cyflwr yma gyda fi a dwi'n galw'r cyfnod y 'blynyddoedd tawel', achos d'on i ddim wedi dweud wrth neb.
O'n i am i bobl fy 'nabod i fel cantores Diffiniad, nid fel cantores Diffiniad oedd methu gweld yn iawn. Er mod i'n ymddangos yn hyderus ar y llwyfan, yn aml iawn r'on i'n poeni, yn arbennig os o'n ni'n cael ein ffilmio.
D'on i ddim yn hoffi cael camera ar fy wyneb a lluniau wedi eu tynnu ohona i, achos o'n i'n becso bydde fe'n dod yn amlwg bod rhywbeth mawr yn bod ar fy llyged i. Ond mi oedd e hefyd yn rhoi elfen arall i mywyd i, pan o'n i'n dechre canu o'n i'n anghofio, ac o'dd dim byd arall yn bwysig.
Mae pethau wedi newid yn sylweddol yn y bum mlynedd diwetha'. Dwi'n diodde lot fawr o boen yn ddyddiol, sydd yn mynd yn waeth ac yn waeth, mae'n effeithio ar fy nghwsg a dwi'n gorfod cymryd lot fawr o feddyginiaeth poen. Mae'n rhaid i fi gymryd morffin i fedru cau'r llygaid i fynd i gysgu. Ond ti'n dal yn gorfod codi a 'neud pethau pan ma' plant 'da ti!
Dwi ond yn gallu gweld golau a thywyllwch yn fy llygad chwith a dyna sy' wedi achosi i fi gael hyfforddiant ffon wen ac ystyried cael ci tywys. Dwi'n gwrthod gadael i'r ffaith mod i ddim yn gallu gweld stopio fi rhag 'neud dim byd.
Mae Anya Gwynfryn Evans yn dweud bod byw gyda chyflwr sy'n gallu arwain at golli golwg wedi cyfrannu at deimladau o iselder.
Image copyright Anya Gwynfryn
Mae'r cyflwr Retinitis pigmentosa sydd gen i yn effeithio ar y llygaid dros gyfnod hir o amser. Dydw i ddim wedi colli fy ngolwg i; ddim y golwg canolig, ond dwi wedi colli'r golwg ymylol, perifferol. Mae'n gyflwr sy'n gallu arwain at golli golwg yn gyfan gwbl.
Dwi'n cofio chware pêl gyda mrodyr i'n yr ardd pan o'n i'n blentyn, a fel yr un fengach, r'on i'n gorfod mynd i chwilio am y bêl. Roedden nhw'n mynd yn frustrated achos o'n i'n chwilio am oesodd a dwi'n cofio teimlo'r dryswch yma 'pam nad ydw i'n gallu gweld y pethe 'ma sy'n amlwg reit o fy 'mlaen i?'
Pan o'n i'n 14 oed dwi'n cofio bod yn y car efo Mam, o'n i'n edrych trwy'r ddwy lygad ac yn sylweddoli bod y golwg mewn un llygad yn waeth na'r llall a'r lliwiau'n wahanol. Fe wnes i droi at Mam a gofyn iddi hi a ydy hynny yn normal? Ai dyna wyt ti'n ei weld trwy dy lygaid di? Dyma hi'n dweud "dwi ddim yn meddwl bod hwnna'n iawn, ma' rhaid i ni fynd i weld rhywun".
Image copyright Anya Gwynfryn Image caption Anja Gwynfryn a'i merch Anya. Mae Anja (mam Anya) a Peter (tad Bethan Richards) hefyd yn cyfrannu i'r rhaglen Agoriad Llygad.
Y diwrnod wnes i ffeindio mas am y nam golwg, pan o'n i'n 16 oed, oedd hefyd y diwrnod wnes i ffeindio mas na fydden i byth yn dreifio. O'n i ddim 'di meddwl y bydde fe'n mynd i gael effaith arna i.
Roedd pawb yn siarad ambiti dreifio ar y pryd, ond fi'n cofio'r consultant yn rhoi y diagnosis i fi a dyma fi'n gofyn, "ond ydw i'n mynd i allu dreifio?" Fe chwerthinodd e a dweud "you could learn to drive but it would be pretty pointless. Let's be honest." Wnaeth hwnna ddinistrio unrhyw hyder oedd gen i ar ôl, wnes i godi heb ddweud dim byd, â dagrau yn fy llygaid, a cherdded mas o'r 'stafell.
Dwi wedi cael cyfnod o iselder. O'n i'n gweithio mewn ysgol ac o'n i'n torri lawr trwy'r amser, o'dd fy llygaid i wedi gwaethygu erbyn hynny oedd yn 'neud i fi deimlo mod i ddim mo'yn bod yn fi ddim mwy, o'n i ddim mo'yn bod fan hyn ddim mwy. Mae'n anodd egluro sut mae hwnna'n teimlo i fod mewn byd tywyll, fel nofio mewn môr garw, a phenderfynu os wyt ti eisiau nofio neu jyst adael i dy hun foddi.
Ond o'n i'n lwcus i gael fy nheulu a fy nghariad i i roi eu llaw i mewn i'r môr a thynnu fi mas, a rhoi fi'n saff ar y lan. Mae e'n gysylltiedig â'n llygaid i. Wnaeth e gymryd cwnsela a siarad yn agored am fy llygaid, i fi sylweddoli hynna.
Dwi'n dal yn gallu ymdopi efo'r golwg sy' gen i, ond mae bywyd dal yn anodd. Dwi'n gobeithio na fydd y golwg yn newid am gwpl o flynyddoedd. Fydden i'n hoffi cael plant gyda fy mhartner i, mae e'n rhywbeth rydyn ni wedi trafod yn aml, a'r ofn sy' gen i ydy colli'r golwg yna cyn bo fi'n gallu cael plant, a mae'n 'neud fi'n emosiynol yn syth. Fi mo'yn y teimlad yna o allu syllu lawr a syrthio mewn cariad.
Yr ofn mwya' i fi ydy anghofio sut mae'r bobl sy' o nghwmpas i yn edrych. Dwi ddim eisiau colli'r bobl yna.


description: Y gweinidog sy'n gyfrifol am lywodraeth leol, Alun Davies AC am ddechrau'r drafodaeth i ail-strwythuro cynghorau Cymru.

title: Dechrau trafod cynlluniau i gwtogi nifer cynghorau


description: RHYBUDD: GALLAI CYNNWYS Y FIDEO BERI LOES I WYLWYR

title: Rhybudd i yrwyr blinedig wedi gwrthdrawiad difrifol


description: Un welodd y damwain awyren ger Y Fali wedi disgrifio gweld "pelen o dân" wedi'r digwyddiad.

title: 'Pelen o dân' wedi damwain awyren Y Fali


description: Iechyd Cyhoeddus Cymru'n galw ar rieni i sichrau fod eu plant wedi eu brechu yn dilyn achosion o'r frech goch yn ardaloedd Caerdydd a Blaenau Gwent.

title: Apêl i rieni yn y de ddwyrain wedi achosion o'r frech goch


description: Casgliad o rai o luniau'r ffotograffydd newyddiadurol Philip Jones Griffiths

title: Cofnodi delweddau trawiadol Philip Jones Griffiths


description: Cyhoeddi rhaglen gwerth £56m i atgyfnerthu amddiffynfeydd llifogydd ac arfordirol ar draws Cymru.

title: £56m i wella amddiffynfeydd llifogydd yng Nghymru


description: Mae problemau iechyd meddwl yn gallu effeithio ar bawb, hyd yn oed comedïwyr

title: Noel James: Brwydro problemau iechyd meddwl


description: Cyfreithwyr teulu Carl Sargeant yn cyhuddo Llywodraeth Cymru o lusgo'u traed gydag ymchwiliad i'w farwolaeth.

title: Llywodraeth yn 'llusgo traed' gydag ymchwiliad Sargeant

maintext:
Image caption Cafodd Carl Sargeant ei ddarganfod yn farw yn ei gartref
Mae cyfreithwyr sy'n cynrychioli teulu'r diweddar Carl Sargeant yn dweud bod Llywodraeth Cymru yn llusgo'u traed gydag ymchwiliad i'w farwolaeth.
Cafodd Mr Sargeant ei ddarganfod yn farw ym mis Tachwedd, bedwar diwrnod ar ôl iddo gael ei ddiswyddo o gabinet y llywodraeth.
Roedd wedi ei wahardd o'r blaid Lafur ar ôl yr hyn roedd y Prif Weinidog, Carwyn Jones, wedi galw'n nifer o honiadau'n ymwneud â menywod.
Mae Paul Bowen QC wedi ei benodi i arwain ymchwiliad i amgylchiadau diswyddiad Mr Sargeant a'r hyn ddigwyddodd wedyn.
Ond mewn datganiad dywedodd cyfreithiwr teulu Mr Sargeant bod Llywodraeth Cymru yn "barod yn hwyr" yn cwrdd â'r terfyn amser er mwyn dechrau'r gwaith.
Eisiau 'atebion'
Dywedodd y cyfreithiwr Neil Hudgell: "Mae'r Pasg bron a'n cyrraedd ni ac er addewidion Llywodraeth Cymru i ymateb i brotocol drafft y tîm ymchwiliad... maen nhw'n barod bythefnos yn hwyr.
"Mae'r teulu yn edrych am atebion am yr amgylchiadau wnaeth arwain at farwolaeth drasig Carl, ac fe fydden ni yn gobeithio y byddai Llywodraeth Cymru'n sensitif i'r ffaith bod y teulu dal yng ngwewyr galar.
"Mae angen i'r gwaith ddechrau."
Dywedodd llefarydd ar gyfer ysgrifennydd parhaol Llywodraeth Cymru: "Rydyn ni wrthi'n cadarnhau'r protocol gweithredol gyda Paul Bowen QC.
"Mae disgwyl i hyn gael ei orffen yn fuan iawn. Mae'r protocol yn manylu ar y trefniadau ar gyfer yr ymchwiliad annibynnol."


description: Gabaasaaleen akka akeekkachiisanitti Maashinaroonni Afrikaaf yaaddoo ta'aa jiru, haata'u malee irratti qophaa'uuf yeroon jira.

title: Roobootiif fi Maashinaroota: Afrikaan hangam rakkoorra jirti


description: Wedi 17 mlynedd yn y fyddin daeth Dr Rhys Thomas nôl adre i'r fferm lle cafodd ei fagu yng Nhymru

title: Y milwr SAS sydd bellach yn heddychwr

maintext:
Image caption Helpodd Rhys Thomas i sefydlu Ambiwlans Awyr Cymru wedi iddo ddd adre o'r fyddin
Mae Rhys Thomas wedi cael gyrfa fel doctor, milwr, ffermwr ac ymgyrchydd yn y maes iechyd.
Fe gyrhaeddodd y safle is-gapten (Lt Col) yn y fyddin ac roedd yn y Gwasanaeth Awyr Arbennig (Yr SAS) gan fynd i Sierra Leone, Afghanistan, Irac a Gogledd Iwerddon.
Ond wedi 17 mlynedd yn y fyddin, oedd yn cynnwys cyrch i ddod o hyd i Osama Bin Laden, mae ei agwedd tuag at ryfel wedi newid.
Mae'n trafod pam a sut ar raglen Beti a'i Phobol, BBC Radio Cymru.
"Beth ddysges i mas mewn rhyfel oedd nad oes gen neb ffydd nes bod rhywun yn trio lladd nhw," meddai Rhys Thomas.
"Does dim byd yn gwella gyda rhyfel mewn gwirionedd heblaw un peth, sef meddygaeth.
"O'r rhyfeloedd es i iddynt, beth wellodd oedd resuscitation, a'r technegau wnaethon ni ddefnyddio sydd bellach yn cael eu defnyddio ar draws y byd."
Roedd Rhys Thomas yn un o'r cyfarwyddwyr a sefydlodd Ambiwlans Awyr Cymru yn 2015, gan hedfan i ardaloedd mwyaf anghysbell Cymru i drin cleifion.
"Mae'n amhosib mynd drwy fywyd heb gael creithiau," meddai "a be sy'n fy nghadw i fynd yw'r ffaith fod y pethau dwi'n gwneud yn helpu pobl, a bod fy ngwybodaeth yn cael ei basio 'mlan i'r gwasanaeth iechyd yma yng Nghymru a sefydlu'r gwasanaeth Ambiwlans Awyr Cymru.
"Bysa'n neis os fysa Cymru annibynnol yn cymryd esiampl Y Swistir - byddai dim angen byddinoedd yn y byd delfrydol!"
Image caption Rhys gyda chflwynydd Beti A'i Phobol, Beti George. "Mae'n amhosib mynd drwy fywyd heb gael creithiau," meddai
Milwr neu feddyg?
Mae gan Rhys ddau frawd a dwy chwaer, ac aeth y tri o'r meibion i'r fyddin er mai ffermio roedd y teulu'n ei wneud ers cenedlaethau.
"Bues i'n gweithio yn Abertawe gyda'r awdurdod iechyd, ond doeddwn i ddim wir yn hapus yno - roeddwn i'n rhy fishi," meddai.
"Felly fe benderfynais fynd i'r fyddin, ac wedi i mi fynd fe ddilynodd y ddau frawd iau."
Aeth Rhys i ysbyty athrofaol y Royal Free yn Hampstead i astudio meddygaeth cyn mynd ymlaen i academi filwrol Sandhurst. Roedd yn y fyddin am 17 flynedd, ond ai milwr neu feddyg oedd Rhys?
"Mae'n anodd... achos mae rhaid ffeindio'r cydbwysedd. Roeddwn i yn filwr, achos roedd rhaid bod yn un er mwyn bod yn y sefyllfa i roi triniaeth i'r cleifion," meddai.
"Hefyd, os oedd y galwad yn dod mae'r hawl ganddoch chi i edrych ar ôl ac amddiffyn y cleifion, gyda dryll neu unrhywbeth arall - ac fel meddyg roedd sawl dryll gyda fi."
'Saethu'n farw o 'mlaen i'
"Roedd yr SAS yn galed, yn gorfforol ac yn seicolegol ond doeddech chi'n methu rhoi lan. Hefyd, roeddwn i'n swyddog ac felly roedd rhaid dangos esiampl i'r dynion oeddwn i'n gyfrifol drostyn'," meddai Rhys Thomas a fu mewn rhyfel ym mhob blwyddyn o'i yrfa filwrol
"Y lle cyntaf es i gyda'r fyddin oedd Sierra Leone, ac roedd hynny yn baptism of fire. Roedden ni'n mynd mewn i'r jyngl i nôl 15 o filwyr o'r gatrawd Wyddelig oedd wedi eu dal yn wystlon," meddai.
"Aethon ni fewn ar hofrennydd Chinook, ac aeth e'n wael o'r dechrau. Weles i fachan o mlaen i, Brad Tinnion odd ei enw e, yn neidio o'r hofrennydd i'r pentre' a chafodd ei saethu'n farw reit o 'mlaen i. Fi oedd yn neidio yn syth ar ei ôl, ond gafon ni ein dysgu i jest pwsho 'mlaen.
"Roedd rhaid i fi drin y dynion oedd wedi dioddef anafiadau o ymosodiad mortar. Roedd e'n sefyllfa debyg i beth oedd yr Americanwyr yn ei wynebu yn Fietnam."
Image copyright Patrick Robert - Corbis Image caption Aelodau o'r militia 'West Side Boys' a oedd yn ymladd yn erbyn Rhys a'r SAS
Trobwynt 9/11
"Pan weles i'r awyrennau yn mynd mewn i'r adeiladau [yn Efrog Newydd] o'n i'n gwybod byddai fy mywyd yn newid, ac fe wnaeth. Ges i'r orders o fewn diwrnod i fynd i Afghanistan i fynd ar ôl Osama Bin Laden, yn y mynyddoedd i'r gogledd o Kabul.
"Roedden ni'n meddwl bo' ni wedi ei gornelu yn ogofâu'r Tora Bora, ond roedd cytundeb mai'r Americanwyr fyddai'n cael ei ddal ac yn y pen draw fe wnaeth ddianc.
"Wrth chwilio am Bin Laden roedd 'na frwydro ffyrnig ac roeddwn i'n trin y dynion gydag anafiadau mawr. Er mod i'n ffit, roedd yr altitude yn golygu bod ni methu cael ein gwynt ac roedd pen tost gen i bob bore, coesau'n drwm ac roedden ni'n rhewi - roedd yn gallu bod yn -20C.
"Es i Irac hefyd, lle roeddwn i'n symud yn gloi drwy'r wlad a diogelu'r meysydd olew yn y de."
Image caption Thirwedd a thywydd di-drugaredd Afghanistan, lle roedd Rhys yn chwilio am Bin Laden
Nôl yng Nghymru
Cafodd Rhys alwad ffôn gan ei fam pan oedd yn y fyddin yn dweud eu bod nhw am ymddeol a gwerthu'r fferm.
"Wnes i roi stop ar hynny a dweud fy mod i am ddod adre," meddai.
"'Dwi nôl yn y fferm lle ges i fy magu. Rodd hiraeth y cythraul 'da fi am Gymru ac o'n i'n teimlo 'mae rhaid i fi fynd adref'.
"Y ffordd orau, meddyliais, allwn i helpu Cymru oedd drwy ymdrechion gwleidyddol."
Mae eisiau helpu pobl ei ardal bellach meddai Rhys Thomas ac fe hoffai fod yn aelod Cynulliad dros Blaid Cymru rhyw ddydd "a thrawsnewid y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru."
"Dwi yn poeni am sefyllfa Cymru yn mynd mewn i Brexit, mae Lloegr mewn lot gwell lle na ni, a hefyd Yr Alban ac Iwerddon. Da ni'n dibynnu mwy ar Ewrop.
"Mae'r talent gyda ni, ac mae'r potensial gyda ni wella. Rydyn ni angen creu'r teimlad cryf 'na o gymuned unwaith eto."
Mae Beti a'i Phobol gyda Rhys Thomas yn cael ei ddarlledu am 12.00 ar 4 Mawrth ar Radio Cymru gydag ailddarllediad ar 6 Mawrth


description: Y comedïwr Elis James yn creu fersiwn Cymraeg o'i bodlediad pêl-droed gyda'r cyn-chwaraewr rhyngwladol Iwan Roberts.

title: Bonws gan y bonheddwyr!


description: Mae'r enwau'n gyfarwydd efallai, ond fedrwch chi enwi lleoliad yr ysgolion?

title: Cwis: Ble mae'r ysgol?


authors:
Bryn Jones
Manylu
Bbc Radio Cymru

description: 20 mlynedd ers cytundeb Dydd Gwener y Groglith, mae rhaglen Manylu wedi bod i Ogledd Iwerddon i ganolbwyntio ar statws yr iaith Wyddeleg.

title: Dydd Gwener y Groglith: Dylanwad y Wyddeleg


description: Rhai o drigolion Ynys Môn yn flin bod RSPB Cymru wedi gwneud cais i godi tâl i barcio ger Ynys Lawd.

title: Ffrae'n corddi ynglŷn â chodi tâl i barcio ger Ynys Lawd

maintext:
Image copyright Melanie Davies
Mae ffrae yn corddi ar Ynys Môn yn dilyn penderfyniad RSPB Cymru i wneud cais i godi tâl i barcio ym meysydd parcio eu safle ger Ynys Lawd.
Ar hyn o bryd does dim rhaid talu am barcio ond mae'r swm arfaethedig o £5 am ddiwrnod wedi cythruddo rhai o drigolion yr ynys.
Mae deiseb wedi ei llunio yn lleol a hyd yma mae bron i 400 o bobl wedi'i arwyddo.
Ond mae'r RSPB yn dweud eu bod yn gorfod codi tâl er mwyn cael digon o gyllid i allu "parhau â'n gwaith cadwraeth".
'Gofyn llawer'
Yn ôl Maer Tref Caergybi, Ann Kennedy, mae'r hyn mae'r RSPB eisiau ei wneud yn annheg.
Dywedodd wrth raglen Y Post Cyntaf: "'Da ni'n byw mewn cyfnod o doriadau a rŵan mi fydd rhaid i bobl sydd wedi arfer dod yma dalu £5. Mae hynny'n gofyn llawer," meddai.
Image caption Does dim rhaid talu am barcio ar y safle ar hyn o bryd
"Efallai y byddai'n syniad gofyn i RSPB Cymru ailedrych ar eu cynlluniau ac efallai gadael i bobl dalu fesul awr yn hytrach na £5 am y diwrnod.
"Mae rhai yn dod yma am dro am tuag awr. Mae £5 yn ddrud os 'da chi'n ystyried hynny... ac mae'n rhaid cofio bod nifer hefyd yn gwario arian yn siop yr RSPB.
"Ond dwi'n meddwl y bydd gorfodi pobl i dalu am barcio yn golygu llai o ymwelwyr yma."
Image caption Mae Llinos Parry Jones (chwith) yn dweud bod yn rhaid cael cyllid i barhau â'r gwaith cadwraeth, tra bod Ann Kennedy yn teimlo bod codi tâl yn annheg
Yn ôl Llinos Jones Parry o RSPB Cymru mae costau cynyddol yn golygu eu bod nhw wedi gorfod gweithredu.
"Mae'r penderfyniad i godi tâl am barcio wedi bod yn un anodd a 'dy o ddim wedi cael ei wneud ar chwarae bach. Gobeithio y bydd pobl yn parhau i ddod yma," meddai.
"Mae'r £5 yna'n galluogi mynediad i'n holl wasanaethau ni yma ar y warchodfa.
"Er mwyn i ni gyrraedd y cyllid angenrheidiol 'da ni ei angen er mwyn parhau â'n gwaith cadwraeth yma, mae'n rhaid i ni ofyn i bobl dalu am barcio."


description: Scarlets yn rownd yr wyth olaf Cwpan Pencampwyr Ewrop am y tro cyntaf ers tymor 2006-07 wrth iddyn nhw baratoi i herio La Rochelle.

title: Sêr Cymru'n dychwelyd i'r Scarlets i herio La Rochelle


description: Sut mae ymdopi gyda naw o blant, o 9 mis i 17 mlwydd oed?

title: OMB! Jen Hall, a'i naw o blant yn edrych ymlaen at Sul y Mamau

maintext:
Image copyright S4C Image caption Jen (ar y dde, yn y top streipiog) gyda Rob y gŵr, y plant ac Alex Jones
Mae'n siŵr y byddai cwsg ac ychydig o lonydd yn anrheg da i unrhyw fam ar Sul y Mamau ond byddai Jen Hall o Gwm-y-Glo, ger Caernarfon, yn eu gwerthfawrogi'n fwy na'r rhan fwyaf - mae ganddi naw o blant!
Nos Sul, Mawrth 11, am 20:00 ar S4C, roedd y cyflwynydd Alex Jones yn teithio Cymru yn sgwrsio gyda gwahanol famau yn y rhaglen Y Fam Gymreig i ddathlu Sul y Mamau.
Un o'r mamau wnaeth Alex gyfarfod oedd Jen a'i theulu.
Cafodd Cymru Fyw sgwrs gyda'r fam brysur:
Wnaethoch chi benderfyniad pendant i gael lot o blant neu wnaeth e jest ddigwydd?
Wnaeth o jest digwydd. Dim plans... petai gynnon ni plans, falla' fyddai ddim wedi digwydd!
Pryd ges di noson o gwsg ddiwethaf?
Be 'di cwsg? 'Da chi jest yn arfer peidio cysgu. 'Da chi ddim yn ei gael o, 'dydi o ddim yna, a rhaid i chi ymdopi. Dyna fo!
Cefais Elliw, y cyntaf, pan o'n i'n 17 oed ac a dweud y gwir oedd y cyntaf yn OK. O'n ni'n medru cysgu pan oedd hi'n cysgu ac mae 'na dipyn o gyfle i gael ychydig o lonydd bob hyn a hyn.
Ond pan oedd hi'n ddwy a hanner, gawson ni efeilliaid, a dyna oedd sioc. Fyddai Elliw eisiau bod yn effro ac yn chwarae trwy'r dydd, ac roedd yr efeilliaid eisiau eu bwydo pob dwy awr dim ots be', ac roedd hynna'n anodd!
Beth yw oedran y plant, o'r hynaf i'r ieuengaf?
Mae'r hynaf, Elliw, yn 17 oed. Wedyn mae ganddon ni efeilliaid, Robert a Keith sy'n 14, mae Jac yn 11, wedyn mae Dylan sy'n 9, Alfie yn 7, ma' Poppy'n 4, Jasmine yn 2 a George yn 9 mis.
Image caption Mae'n anodd cael llun teidi o bawb ar yr un pryd! Elliw, Robert, Keith, Jac, Dylan, Alfie a Poppy. Dim ond Jasmine a George sydd ddim yma.
Pa broblemau annisgwyl mae cael naw o blant yn eu hachosi?
Un peth yw cerbyd. Dydy o ddim yn bosib i ni gael car teulu. Rhaid cael fan. Dweud y gwir dwi'n gyrru nine seater mini bus, ac mae gan Rob y gŵr 17 seater a hwnnw ydy car y teulu. Dwi'n gorfod dysgu a phasio prawf i mi gael gyrru hwnnw felly ar y foment, dwi'n methu gyrru'r teulu i gyd mewn un cerbyd.
Problem arall wnaeth ein taro heb feddwl oedd mynd i theme parks ac yn y blaen. Mae'n rhaid i chi gael ratio o oedolion i blant... weithiau un oedolyn i bob dau neu dri phlentyn... felly os ydyn ni am fynd i rywle fel yna, rhaid i ni fynd â ffrind neu aelod o'r teulu gyda ni. A hefyd oherwydd y gwahaniaeth oedran, mae angen rhywun i ofalu am y plant bach tra bod pawb arall ar y reids.
Image caption Paid â thynnu dy dafod George!
Sut Nadolig yw hi yn eich tŷ chi?
Chaos! Mae hi'n hollol rhemp. 'Does dim golwg o'r carped fore 'Dolig, ac wrth gwrs, mae llond tŷ o bethau newydd a theganau, mwya' sydyn. Ar hyn o bryd, mae'n soffa ni yng nghefn y mini bus...'snam lle iddo fo!
Mewn ffordd, y Nadolig yw'r adeg gwaethaf achos dwi'n poeni'n ddi-ddiwedd os bydd Siôn Corn wedi cael digon o bethau i bawb. Ydy pawb wedi cael yr un faint o bethau? Ydy pawb wedi cael beth oedden nhw eisiau?
Wedyn o ran y pethau dwi'n prynu... wel oherwydd bod gymaint o anrhegion, dwi'n gorfod dechrau prynu'n gynnar er mwyn medru fforddio talu dros gyfnod hir, ac wedyn, mae'n hawdd anghofio beth ydach chi wedi prynu a beth ydach chi heb!
Sôn am arian, faint o straen mae prynu pob dim fesul naw yn rhoi arnoch chi fel teulu?
Wel, os fedrwn ni ddim cael rhywbeth, fedrwn ni ddim ei gael o. A dyna fo. Os ma' na ydy'r ateb, na ydy'r ateb.
Image caption Jasmine yn disgleirio ym maes perfformio
Mae'n siŵr gen i fod o'n well iddyn nhw, oherwydd dros amser, maen nhw wedi dod i ddeall nad yw hi'n bosib i bawb gael pob dim ac maen nhw'n dysgu gwers bwysig fydd efallai'n eu stopio nhw rhag mynd i ddyled nes ymlaen yn eu bywydau.
Beth am Sul y Mamau? Wyt ti'n cael dy foddi mewn anrhegion?
Fyddan nhw i gyd yn gwneud anrheg i mi yn yr ysgol a dwi'n cael cerdyn a blodau hefyd fel arfer. Mae Elliw, oherwydd bod hi'n hŷn ac yn gweithio, yn prynu blodau a cherdyn hefyd chwarae teg.
Blwyddyn yma, mae Rob yn mynd â'r hogia' i wylio'r rygbi yng Nghaerdydd... felly bydd rhaid i'r dathliadau aros tan rhywbryd eto. Ond fydd y tŷ ychydig bach yn fwy gwag nag arfer. Dweud y gwir, fyddai'n braf petai'n mynd â'r rhai bach bach gyda fo hefyd... rhaid i mi ofyn iddo!
Beth am y dyfodol? Oes cynlluniau am fwy o blant?
Efallai fyddai'r gŵr yn dweud ei fod o eisiau mwy, ond dwi'm yn gwbod. Dwi'n colli nghwsg ar hyn o bryd. Play it by ear...
Bydd cyfle i chi weld mwy o deulu Jen a theuluoedd eraill ar Y Fam Gymreig, 20:00 Nos Sul, Mawrth 11, ar S4C.


description: Mae'r Lt David Stark wedi ei ryddhau o'r ysbyty wedi'r ddamwain awyren angheuol yn Y Fali ar Ynys Môn.

title: Peilot awyren damwain y Fali yn gadael yr ysbyty


description: Swyddfa Comisiynydd Gwybodaeth yn ymchwilio ar ôl i rywun ddefnyddio manylion data bobl wnaeth gofrestru am ddigwyddiadau chwaraeon fel Velothon Cymru.

title: Cardiau credyd athletwyr 'wedi'u hacio'


description: Cynghorydd Aberteifi, Catrin Miles yn diolch i'r gwasanaethau brys am ymateb i ddigwyddiad yn Afon Teifi.

title: Aberteifi: Cynghorydd yn 'diolch i'r gwasanaethau brys'


description: Maxkamad militari oo ku taalla dalka Venezuela ayaa amartay in la xiro 9 ka tirsan militariga oo lagu soo oogay dacwado ahaa khiyaano qaran iyo in ay ku kaceen mucaarado ka dhan ah madaxwayne Nicolas Maduro.

title: Maxkamad ku taalla Venezuela oo xukun ku riday askar ka tirsan militariga


description: Pum lleoliad wedi cael gwybod y byddan nhw'n rhannu bron i £1.5m o arian i gefnogi datblygiad diwylliannol.

title: £1.5m gan y Loteri i gefnogi diwylliant pum ardal


description: Rhybudd y gallai pobl sy'n gwneud sylwadau maleisus ar-lein am farwolaeth merch ddwy oed fod yn torri'r gyfraith.

title: Marwolaeth merch fach: Rhybudd am sylwadau ar-lein


description: Y Cymro gafodd weithio ar hediad hanesyddol i ben draw'r byd

title: Gwasanaeth Cymraeg o Lundain i Awstralia


description: Chwech o bobl wedi eu harestio yn ystod digwyddiad yn ymwneud a'r diwydiant arfau yng Nghaerdydd.

title: Ffair arfau Caerdydd: Arestio chwech


description: Argymell bod ymwelwyr ag Eryri yn gallu cyfrannu tuag gostau cynnal a chadw'r parc cenedlaethol, fel rhan o gynllun newydd.

title: Argymell cynllun rhodd i ymwelwyr â'r Wyddfa


description: Heddlu Dyfed Powys yn annog pobl sy'n synhwyro bod oedolyn yn datblygu perthynas anaddas gyda phlentyn i gysylltu â nhw.

title: Heddlu: 'Diogelwch plant yn fater i bawb'

maintext:
Image copyright PA
Mae Heddlu Dyfed Powys yn annog pobl i gysylltu â nhw os ydyn nhw'n synhwyro bod oedolyn yn datblygu perthynas anaddas gyda phlentyn o fewn eu cymuned.
Ddydd Sul, mae hi'n ddiwrnod codi ymwybyddiaeth am achosion o'r fath ac mae holl heddluoedd Cymru yn cefnogi'r ymgyrch gan roi gwybodaeth am gamdrin rhywiol.
Mewn datganiad, mae Heddlu Dyfed Powys yn dweud fod sicrhau diogelwch plant yn fater i bawb, a bod plant yn gallu cael eu camdrin beth bynnag fo'u cefndir diwylliannol, eu cenedligrwydd, eu crefydd a'u rhywedd.
Drwy gydol yr wythnos, bydd swyddogion o'r llu yn cydweithio ag ysgolion a grwpiau eraill i annog y cyhoedd i godi ymwybyddiaeth o'r arwyddion.
'Mater i bawb'
Dywedodd Linda Elias, cydlynydd Camfanteisio'n Rhywiol ar Blant Heddlu Dyfed Powys: "Mae camfanteisio ar blant yn rhywiol yn fater i bawb, ac mae'n digwydd o fewn ein cymunedau.
"Dydy hyn ddim yn fater i ardaloedd mwy trefol o fewn y DU yn unig, rydym yn gwybod ei fod yn digwydd yn lleol ac rydym yn gweithio'n galed i amddiffyn y plant hynny sy'n fregus, a hefyd i ddelio â'r oedolion sy'n manteisio ar blant.
"Mae ganddon ni swyddogion sydd wedi eu hyfforddi i adnabod yr arwyddion cynnar all nodi'r plant sydd mewn perygl, ond mae gennyn ni gyd ran i'w chwarae er mwyn sicrhau diogelwch plant."
Mae hi'n gofyn i urnhyw un sy'n amau bod plentyn mewn perygl i gysylltu a'r heddlu ar 101.
Arwyddion y gallai plentyn fod mewn perygl:


description: Clwb pêl-droed Southampton yn cyhoeddi mai'r Cymro Mark Hughes fydd eu rheolwr tan ddiwedd y tymor.

title: Penodi Mark Hughes yn rheolwr newydd Southampton


description: Medal aur yn y Slalom i Menna Fitzpatrick a'i thywysydd yng ngemau Paralympaidd y Gaeaf.

title: Aur i'r Gymraes Menna Fitzpatrick yn Peyongchang


description: Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn clirio ysbwriel sydd wedi dod i'r golwg ar draeth Llanbedrog oherwydd effaith Storm Emma.

title: Rhybudd o berygl ysbwriel ar draeth Llanbedrog, Gwynedd


description: Aaron Ramsey wedi'i adael allan o garfan gyntaf Ryan Giggs, ond Gareth Bale wedi'i gynnwys, ar gyfer Cwpan China yr wythnos nesaf.

title: Bale ond dim Ramsey yng ngharfan Cymru ar gyfer China


description: Canolfan gelfyddydol Tŷ Pawb, ar safle Marchnad y Bobl yng nghanol Wrecsam, yn agor yn swyddogol ddydd Iau.

title: Tŷ Pawb Wrecsam yn agor yn swyddogol


description: Y Swyddfa Dywydd yn rhybuddio y gallai eira achosi trafferthion gyda rhybudd oren ar gyfer y de-ddwyrain tan 18:00 ddydd Sul

title: Rhybudd oren o eira dros nos gan y Swyddfa Dywydd


description: Ceisiau Patchell a Scott Williams yn mynd â'r Scarlets i rownd gynderfynol Cwpan Pencampwyr Ewrop.

title: Scarlets yn rownd gynderfynol Cwpan Ewrop

maintext:
Image copyright Huw Evans picture agency Image caption Rhys Patchell gafodd y cais cyntaf hollbwysig i'r Scarlets
Scarlets 29-17 La Rochelle
Roedd yna ddigon o adloniant, ond mwy fyth o nerfusrwydd i'r dorf ym Mharc y Scarlets ddydd Gwener wrth i ddau dîm anturus fynd ben-ben yn rownd wyth olaf Cwpan Pencampwyr Ewrop.
Er hynny troed Leigh Halfpenny oedd yn gyfrifol fod y Scarlets ar y blaen ar yr egwyl o 12-10 gyda phedair gôl gosb.
Wedi'r gyntaf o'r pedair, daeth cais dadleuol i'r ymwelwyr. Doedd dim sicrwydd bod y bêl wedi'i thirio gan Romain Sazy, ac er nad oedd hi'n ymddangos bod gan y dyfarnwr fideo olygfa well o'r digwyddiad, fe gafodd y cais ei ganiatáu.
Gyda throsiad Alexi Bales yn ymestyn mantais La Rochelle, daeth ergyd arall i'r Scarlets pan fu'n rhaid i Paul Asquith adael y maes gydag anaf. Daeth penderfyniad rhyfedd gan yr hyfforddwr Wayne Pivac pan ddaeth y blaenwr Macleod i'r maes yn lle'r asgellwr, gyda James Davies yn symud i'r olwyr.
Fe gostiodd diffyg disgyblaeth yn ddrud i La Rochelle wrth i Halfpenny fanteisio o dri chynnig arall at y pyst i roi'r Scarlets ar y blaen o bum pwynt cyn i Bales gau'r bwlch gyda gôl gosb ei hun cyn yr egwyl.
Image copyright GEOFF CADDICK
Anaf arall
Yn y gêm olaf yn y grwpiau, fe welwyd ymdrech arwrol gan amddiffyn y Scarlets i gadw mantais fain yn erbyn Toulon - roedd hi'n ymddangos y byddai angen ymdrech debyg yn Llanelli.
Daeth ergyd arall i'r Scarlets yn gynnar yn yr ail hanner pan gafodd Steff Evans ergyd drom i'w ben, a bu'n rhaid i'r ail asgellwr adael y maes, ond yn yr un symudiad fe ddaeth cic gosb arall gyda Halfpenny'n ymestyn y fantais i 15-10.
Roedd moment oedd yn ymddangos yn allweddol wedi 54 munud. Fe gafodd La Rochelle feddiant a chyfres o gosbau yn agos i linell gais y Scarlets.
Dewisodd yr ymwelwyr fynd am y lein fwy nag unwaith er mwyn mynd am gais, a phan lwyddodd y Scarlets i gipio'r meddiant, daeth bloedd fwyaf y prynhawn ar Barc y Scarlets.
Ail gais allweddol
Fe dorrodd hynny ysbryd La Rochelle am gyfnod, ac wedi 61 munud fe groesodd Rhys Patchell yn y gornel am gais cynta'r Scarlets. Gyda throsiad llwyddiannus Halfpenny, roedd mantais y Scarlets yn 22-10.
Ond yn ôl y daeth La Rochelle. Wedi cyfnod o bwysau, fe welodd Will Boyde gerdyn melyn, ac roedd rhaid i'r Scarlets amddiffyn y deng munud olaf gydag un dyn yn brin.
Gydag wyth munud yn weddill, mi fethodd Halfpenny gyda chic fyddai wedi golygu bod angen i La Rochelle sgorio deirgwaith, ond doedd dim angen poeni.
Daeth ail gais y Scarlets i Scott Williams gyda phum munud yn weddill. Gyda throsiad hawdd Halfpenny'n ei gwneud hi'n 29-10, fe ddechreuodd y dathliadau.
Roedd amser o hyd i'r ymwelwyr gael cais cysur, ond roedd 80 munud ar ben, a'r Scarlets oedd biau'r fuddugoliaeth.
Image copyright Getty Images Image caption Y capten Ken Owens oedd Seren y Gêm
Doedd dim syndod pan ddaeth y cyhoeddiad mai capten y Scarlets, Ken Owens, oedd Seren y Gêm, a dywedodd ar ddiwedd yr ornest:
"Dwi mor falch o'r bechgyn. Doedden ni ddim ar ein gorau heddi' ond fe wnaethon ni beth oedd rhaid ei 'neud.
"Mae e wedi bod yn 11 mlynedd hir {ers i'r Scarlets gyrraedd y rownd gynderfynol} i fod yn ôl fan hyn.
"Dwi mor falch o'r ymdrech gan bawb i'n cael ni i fan hyn, ac fe allwn ni fentro breuddwydio nawr.
"Mae'n golygu popeth i fi!"
Bydd y Scarlets yn wynebu naill ai'r Saracens (yn Coventry) neu Leinster (yn Nulyn) yn y rownd gynderfynol.


description: Buddugoliaeth gyfforddus i'r tîm cartref ym Mharc yr Arfau.

title: Pro14: Gleision 35-17 Ulster


description: Y prif weinidog wedi dweud ei bod eisiau "cryfhau'r cysylltiadau sy'n uno" Cymru a'r DU, wrth iddi nodi blwyddyn i fynd nes Brexit.

title: Theresa May yng Nghymru ar daith blwyddyn nes Brexit


description: Cyfoeth Naturiol Cymru yn apelio am fwy o gydweithio er mwyn gwarchod adnoddau naturiol.

title: CNC yn galw am fwy o gydweithio


authors:
Aled Ap Dafydd
Gohebydd Gwleidyddol Bbc Cymru

description: Cymru'n wynebu brwydr am ddemocratiaeth o ganlyniad i Brexit, meddai Leanne Wood cyn gynhadledd Plaid Cymru.

title: Leanne Wood: 'Brwydr am ddemocratiaeth' yn sgil Brexit


description: Sut groeso sydd yna i Y Cymro wrth i'r papur gael ei gyhoeddi unwaith eto?

title: Beth yw'r farn am Y Cymro ar ei newydd wedd?

maintext:
Image caption Elen Davies
Mae Y Cymro yn ei ôl
Roedd hi'n ymddangos bod oes 'Papur Cenedlaethol Cymru' ar ben ym mis Mehefin 2017 pan gafodd rhifyn ola'r wythnosolyn ei gyhoeddi. Ond diolch i ymdrechion tîm brwdfrydig Cyfeillion y Cymro mae'r papur wedi ei atgyfodi fel cyhoeddiad misol. Mae'r rhifyn cyntaf ar y silffoedd ar 23 Mawrth.
Beth yw'r farn am y papur ar ei newydd wedd? Elen Davies a Liam Ketcher sy'n astudio Newyddiaduraeth ym Mhrifysgol Caerdydd sy'n bwrw golwg dros y rhifyn cyntaf:
Wrth ystyried dylanwad posib spin wleidyddol y papurau Saesneg ar benderfyniad pobl i adael yr Undeb Ewropeaidd, mae'r angen am bapur diduedd a theg o Gymru, am Gymru, i bobl Cymru yn fwy nag erioed.
Fy mhrif reswm dros ddewis fy mhwnc gradd oedd fy niddordeb mewn materion sy'n ymwneud â phobl ifanc a dinasyddion llawr gwlad. Heb os, dyma mae Y Cymro'n ei gynnig. Yn y rhifyn cyntaf mae lleisiau'r hen a'r ifanc i'w clywed, y rhai mewn pŵer a phobl ar lawr gwlad.
Mae'r papur yn anelu i fod yn gynrychioladol o'r genedl gyfan. Ac yn well fyth, mae Y Cymro yn ymfalchïo yng nghyfoeth geirfa ac idiomau ein tafodiaith wrth i'r ysgrifennu fod yn llafar ei naws. O ganlyniad, mae'n bapur i bawb, yn hawdd ei ddeall, ac â thipyn mwy o gymeriad iddo na'r Cymro ddaeth i ben.
Gweledol iawn
Mae'r newydd wedd yn plesio'n fawr, ac yn fwy apelgar i berson ifanc fel fi na rhifynnau'r gorffennol o ganlyniad i dudalennau gweledol iawn. Mae'r lliw ar bob tudalen yn denu'r llygad yn fwy na'r du a gwyn arferol, ac yn rhoi golwg fwy modern a ffres na'r papur newydd traddodiadol.
Mae'r fformat newydd yn cynnwys llai o ysgrifennu ar bob tudalen, yn fwy 'blogaidd', ac o ganlyniad, mae'r straeon yn gliriach, yn dal sylw'n well ac yn cael y sylw maen nhw'n eu haeddu ar y dudalen. Gyda dyfodol y papur dyddiol print yn destun trafod, mae'n sicr yn awgrymu mai dyma'r dyfodol, symud y papur gyda'r oes a'i deilwra at anghenion y gynulleidfa heddiw.
O ran y cynnwys ei hun fodd bynnag, rhaid cyfaddef fy mod yn gweld eisiau ychydig o gynnwys 'y papur newydd traddodiadol' rhyw fymryn, gan fod y cynnwys yn fy nharo fel rhywbeth tebycach i gynnwys cylchgrawn. Er gymaint i mi fwynhau colofn Huw Stephens, adran Sôn am sîn a'r Wilibowan gyda'r Welsh Whisperer, tybed a ydy'r doniol a'r dwys yn cydbwyso?
A oes lle am fwy o ddeunydd newyddiadurol 'caled' ei naws? Wedi'r cyfan, papur 'newyddion' yw hwn ac mae craffu ar lywodraeth a bywyd cyhoeddus Cymru, yn ogystal â thorri straeon newydd, gwreiddiol yn hanfodol i wasanaeth newyddion gwerth ei halen.
Rhaid cofio, hefyd, am yr heriau sydd yn wynebu newyddiadurwyr ar draws Cymru gyda chyllidebau cyfyng a chynulleidfaoedd sydd, ar y cyfan, yn lleihau. Rwy'n cofio'r disgwyliadau yng nghylch papur newydd y New Day nôl yn 2016, ond plygu ar ôl deufis oedd ei ffawd oherwydd diffyg gwerthiant.
Image caption Lyn Ebenezer, Esyllt Sears a Huw Stephens, tri o golofnwyr Y Cymro
Y difrifol a'r digri'
Serch yr heriau oll, rhaid cyfaddef fy mod wedi mwynhau darllen y papur ac, am unwaith, wedi darllen bob tudalen ohono oherwydd y rhychwant o straeon y mae'n ei gynnig, o'r difrifol i'r digri'. Yn ogystal, rwy'n croesawu papur newyddion Cymreig tebyg i gylchgrawn cyn diffyg papur, unrhyw ddydd.
Mae'n cwestiynu eto felly, ai dyma'r newidiadau sydd eu hangen i ddyfodol papurau newydd er mwyn apelio a denu darllenwyr o bob oed, hen a newydd? A fydd digon o bobl yn mynd allan heddiw i brynu'r Cymro, i dalu am y cynnwys sydd yn amhosib ei greu am ddim?
Mae pobl Cymru angen papur y bydd yn addysgu, bydd yn gwneud cyfraniad at economi gynaliadwy ond yn bwysicach oll, papur a fydd yn cyfrannu at greu democratiaeth iach unwaith yn rhagor.
Croeso nôl Y Cymro.
Fel rhywun sydd erioed wedi darllen Y Cymro o'r blaen, roedd hi'n bleser gallu darllen y papur am y tro cyntaf yn yr argraffiad newydd hwn. Mae'n hynod o bwysig cael papur cenedlaethol yn y Gymraeg ac rwy'n credu bod y papur yn cyfrannu'n dda i'r wasg a newyddiaduraeth Cymraeg. Rydw i'n hoffi'r dyluniad gan ei fod yn syml, mae'r papur yn hygyrch iawn ac yn hawdd i'w ddarllen, sydd yn hynod o bwysig wrth ddarllen papur newyddion.
Wnes i fwynhau darllen y nifer fawr o golofnau, ac yn mwynhau darllen am bynciau amrywiol megis gwleidyddiaeth, teledu a chwaraeon. Fel myfyriwr newyddiaduraeth roeddwn i'n hapus i allu darllen papur yn y Gymraeg am newyddion Gymraeg. Mae yna sicr wedi bod diffyg newyddion Cymraeg ar gael am rhai blynyddoedd ac felly dwi'n gobeithio bydd Y Cymro yn medru llenw'r bwlch sydd yna ar hyn o bryd.
Rydw i'n mwynhau darllen papurau newyddion ac mae'r Cymro yn bapur byddai'n parhau i ddarllen. Mae'r cynnwys amrywiol yn fy marn i yn apelgar i'r Gymry Cymraeg ac rwy'n siŵr bod nifer o bobl am barhau i ddarllen Y Cymro newydd.
Dim dyfodol i bapur dyddiol Cymraeg
Yn anffodus, dydw i ddim yn credu bod yna ddyfodol i bapur dyddiol Cymraeg mewn print. Er fy mod i'n mwynhau ei ddarllen, credaf bydde'n well gen i ddarllen erthyglau ar lein yn hytrach na rhifynnau llawn bob diwrnod. Mae'r ffordd rydym yn derbyn ein newyddion erbyn hyn wedi newid ac felly mae defnyddio apiau, gwefan neu gyfryngau cymdeithasol yn ffordd llawer haws yn fy marn i o gyhoeddi ac i adeiladu cynulleidfa er mwyn darllen y cynnwys.
Bydde'n well gen i ddarllen rhifyn llawn unwaith yr wythnos, neu yn fisol fel Y Cymro yn hytrach na phapur dyddiol. Credaf mi fydd hyn hefyd yn helpu i lwyddo denu darllenwyr ifanc i'r Cymro, sydd yn bwysig iawn i'w wneud yn fy marn i.
Ond i sicrhau bod pobl ifanc yn darllen Y Cymro, rhaid gwneud yn siŵr bod y cynnwys hefyd yn apelio atyn nhw. Mwynheais ddarllen yr adran chwaraeon a hefyd yr adran gerddoriaeth, ac rwy'n siŵr bod hyn yn sicr o dal diddordeb darllenwyr ifanc i'r papur. Bydd colofnau rheolaidd ar bynciau tebyg i hyn, ac adolygiadau gemau chwaraeon a gigs cerddoriaeth o'r sîn Gymraeg yn sicr o gadw diddordeb darllenwyr ifanc yn y papur.
Hoffwn hefyd weld defnydd o ffotograffiaeth er mwyn cyflwyno gwybodaeth ar faterion megis Brexit a datganoli er mwyn gwneud y wybodaeth yn haws i'w ddeall gan bawb o bob oedran.
Yn sicr mwynheais i'r Cymro newydd ac rwy'n edrych ymlaen at ddarllen mwy yn y dyfodol.


description: Dean Keates yn gadael ei rôl fel rheolwr Wrecsam i gymryd swydd gyda chlwb Walsall yn Adran Un.

title: Dean Keates yn gadael fel rheolwr Wrecsam


description: Dyn wedi ei ddedfrydu i garchar am oes, gyda lleiafswm o 31 o flynyddoedd dan glo, am lofruddio Laura Stuart yn Ninbych.

title: O leiaf 31 mlynedd dan glo i ddyn lofruddiodd gyn-bartner


description: Hyfforddwr rygbi Lloegr, Eddie Jones wedi "ymddiheuro'n ddiamod" am wneud sylwadau sarhaus am Gymru ac Iwerddon.

title: Eddie Jones yn ymddiheuro am sylw sarhaus am Gymru


description: Adroddiad i gynghorwyr Blaenau Gwent yn argymell rhoi dirwy o £400 i bobl am dipio gwastraff yn anghyfreithlon.

title: Dirwy o £400 yn bosib i bobl Blaenau Gwent am dipio


description: Mam a merch yn sôn am eu profiad o golli eu cartref, wrth i weithwyr ym maes digartrefedd ddweud wrth Newyddion 9 nad oes digon o dai i ddelio â'r galw.

title: Digartrefedd: 'Dim digon o dai i ddelio â'r galw'


description: Yr heddlu wedi arestio tri o bobl arall mewn cysylltiad â thrywanu yn Y Rhath yng Nghaerdydd nos Sul.

title: Arestio tri wedi achos o drywanu yn Y Rhath, Caerdydd


description: Dim digon yn cael ei wneud i herio'r broblem o "ôr-ragnodi" meddyginiaeth yng Nghymru, yn ôl un o bwyllgorau'r Cynulliad.

title: Dim digon o herio 'gor-ragnodi' moddion yng Nghymru


description: Fel rhan o brosiect Adroddiad Ysgol, mae'r disgyblion yn holi beth mwy fedrai'r ysgol wneud i hybu ailgylchu?

title: Adroddiad ysgol disgyblion Ysgol Cwm Rhymni


description: Teulu sy'n byw yng Nghymru ar ôl ffoi o Syria yn siarad am eu gofid am gael eu gwahanu oddi wrth eu merch a'u hŵyr saith oed.

title: Poen ffoaduriaid yng Nghymru am wahanu o'u teulu

maintext:
Image copyright Y Groes Goch Image caption Mae Abo Mohammad a'i wraig Ghazwa Aljassem nawr â chartref newydd yng Nghymru
Mae teulu sy'n byw yng Nghymru ar ôl ffoi o Syria wedi siarad am eu gofid am gael eu gwahanu oddi wrth eu merch a'u hŵyr saith oed.
Daeth Abo Mohammad a'i wraig Ghazwa Aljassem i'r DU yn 2016 gyda'u dau fab ar ôl ffoi o ddinas Homs bum mlynedd ynghynt.
Fe adawon nhw Syria wedi i'r rhyfel cartref ddechrau, ond fe gafon nhw eu gwahanu oddi wrth dri o'u plant a cholli rhai aelodau o'u teulu.
Mae eu merch Duaa, 23, a'i mab Hamsa yn Libanus ar hyn o bryd, ac mae eu merch wedi darganfod yn ddiweddar y bu farw ei gŵr yn 2013, ddwy flynedd ar ôl iddo gael ei arestio.
'Y teulu'n hollti'n ddarnau'
Dywedodd Mr Mohammad, sy'n byw yn Y Fenni, Sir Fynwy: "Fe gafodd ein hŵyr, Omar, ei fomio. Ar ôl hynny roedd wedi'i barlysu.
"Fe wnaethon ni ei gymryd i Ysbyty Americanaidd yn Libanus a gwario ffortiwn i'w helpu ond bu farw.
"Yna yn 2011 cafodd gŵr Duaa ei arestio a doedden ni ddim yn gwybod ble oedd e.
"Rydyn ni newydd gael llythyr yn dweud ei fod wedi marw ym mis Gorffennaf 2013, a bod rhywun angen mynd i gasglu ei dystysgrif marwolaeth.
"Bu farw fy mam a'm mrawd. Cafodd y teulu ei hollti'n ddarnau. Mae gen i frodyr a chwiorydd sy'n dal yn Syria, ond sydd ddim yn eu cartrefi."
Image copyright Y Groes Goch Image caption Mae Abo Mohammad yn poeni am ei ferch Duaa a'i ŵyr Hamsa
Mae'r cwpl wedi siarad cyn ail ddarlleniad y Mesur Ffoaduriaid (Aduniad Teuluol) yn y Senedd yn San Steffan ddydd Gwener.
Pe bai'n cael ei wneud yn gyfraith, byddai'n galluogi i bobl fel Mr Mohammad a'i wraig gael eu haduno â'u merch a'u hŵyr.
"Mae hi'n fregus," meddai Mr Mohammad am ei ferch.
"Mae 'na lawer o bwysau, gyda'r unman i fyw a chael gwybod am farwolaeth ei gŵr.
"Does 'na ddim cefnogaeth o gwbl. Dim swyddi chwaith.
"Mae hi wedi bod yn yr ysbyty am bythefnos nawr. Mae hi'n wael, ac wedi bod yn wael o'r blaen, ond does dim arian ganddi i brynu meddyginiaeth."
Bywyd newydd yng Nghymru
Ychwanegodd bod ei ferch yn gorfod delio gyda hiliaeth yn Libanus.
"Os ydych chi'n dod o Syria maen nhw'n dweud wrthych chi i fynd 'nôl i'ch gwlad eich hun," meddai.
"Dydi Duaa ddim yn gallu cerdded y strydoedd ar ei phen ei hun. Gallai hi gael ei dilyn a'i bygwth."
Mae'r cwpl yn dweud eu bod wedi cael croeso yng Nghymru, ond eu bod yn ei chael yn anodd oherwydd sefyllfa eu merch a'i mab.
"Rydyn ni wedi cael llawer o gefnogaeth gan y bobl leol," meddai Mr Mohammad.
"Maen nhw wedi'n helpu ni i ddechrau bywyd yma, ond ble bynnag ydych chi'n byw, heb eich teulu fyddwch chi ddim yn hapus."


description: Wedi 11 mis, bydd yr ymchwiliad cyhoeddus i ffordd liniaru'r M4 ger Casnewydd yn dod i ben ddydd Mercher.

title: M4: Diwrnod olaf ymchwiliad cyhoeddus


description: Plaid Cymru yn dweud ei bod hi'n warthus fod taliadau o bron £1m wedi eu gwneud i ddau gyfarwyddwr cwmni athrawon llenwi.

title: Bron £1m i gyfarwyddwr cwmni yn 'warthus'


description: Wicipedia Cymraeg, gafodd ei sefydlu yn 2003 wedi cyrraedd y nod o gyhoeddi 100,000 o erthyglau.

title: Wicipedia Cymraeg yn cyrraedd 100,000 o erthyglau


description: Parêd y Ddraig yn Nhyddewi, Sir Benfro wedi ei chynnal ar Ŵyl San Padrig ar ol gohirio oherwydd yr eira bythefnos yn ôl.

title: Cynnal gorymdaith Gŵyl Ddewi ar Ŵyl Sant Padrig


description: Elusen yn rhybuddio y bydd credyd cynhwysol yn arwain at gynnydd sylweddol yn y defnydd o fanciau bwyd pan fydd y budd-dal yn rhedeg yn llawn.

title: Banciau bwyd: 'Disgwyl cynnydd mawr'

maintext:
Image caption Mae pump o fanciau bwyd ym Mlaenau Gwent sy'n cefnogi miloedd o bobl
Pan fydd budd-dal credyd cynywsol yn cael ei ymestyn ar draws Cymru, gallai fod cynnydd sylweddol yn nifer y bobl sydd angen defnyddio banciau bwyd, yn elusen Ymddiriedolaeth Trussell.
Dywedodd cyfarwyddwr yr elusen, Tony Graham, fod banciau bwyd Cymru eisoes yn paratoi i helpu mwy o bobl wrth i'r system budd-dal newydd ehangu.
Mae'r budd-dal newydd yn cymryd lle chwech o fudd-daliadau'r gorffennol, gan gynnwys credyd treth, budd-dal tai a budd-dal diweithdra.
Dywedodd Adran Gwaith a Phensiynau Llywodraeth y DU nad oes rhaid i unrhyw un aros am eu taliad cyntaf os oes ei angen ar frys.
Image caption Dywedodd Tony Graham o Ymddiriedolaeth Trussell fod credyd cynhwysol eisoes wedi cael effaith ar yr angen am fanciau bwyd yn Lloegr
Ond mae rhai sydd eisoes ar y credyd cynhwysol yn honni fod oedi hir cyn derbyn budd-dal neu newidiadau i'r arian y maen nhw'n ei dderbyn wedi eu gadael mewn tlodi.
Dywedodd Mr Graham: "Ry'n ni wedi gweld cynnydd o 30% yn y defnydd o fanciau bwyd yn yr ardaloedd o Loegr lle mae credyd cynhwysol wedi dechrau, felly byddwn yn disgwyl yr un math o newid yma yng Nghymru pan fydd y budd-dal newydd wedi'i ymestyn ar draws y wlad."
Cafodd banc bwyd cyntaf yr elusen yng Nghymru ei sefydlu yng Nglyn Ebwy ddeng mlynedd yn ôl i'r wythnos hon.
Yn y flwyddyn gyntaf, fe wnaeth y banc ddosbarthu cyflenwad bwyd argyfwng i 76 o bobl.
Bellach mae'r rhwydwaith wedi tyfu i 37 o fanciau bwyd a 110 o ganolfannau dosbarthu yng Nghymru.
Y llynedd fe gafodd cyflenwadau argyfwng eu dosbarthu i 95,190 o deuluoedd mewn tlodi yng Nghymru.
Adrian Curtis oedd un o'r bobl a sefydlodd y banc bwyd cyntaf yn 2008, a dywedodd: "Ro'n i'n gwybod fod Cymru yn cael trafferthion gyda thlodi, ond mae maint y broblem yma dros y 10 mlynedd ddiwethaf wedi fy synnu, a does dim arwydd fod yr angen yn lleihau."
Dywedodd yr Adran Gwaith a Phensiynau eu bod yn gobeithio y bydd y credyd cynhwysol wedi ei ymestyn i bob rhan o'r DU erbyn 2022.
Meddai llefarydd: "Mae credyd cynhwysol wrth galon ein hymrwymiad i gynorthwyo pobl i wella'u bywydau.
"Nid oes rhaid i unrhyw un ddisgwyl am eu taliad credyd cynhwysol cyntaf os ydyn nhw mewn gwir angen, gan y gallan nhw gael taliad 100% o flaen llaw ar yr un diwrnod y byddan nhw'n gwneud eu cais."


description: Chwe bwrdd iechyd yn cytuno i argymhelliad i sefydlu prif ganolfan drawma y de yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd.

title: Byrddau'n cytuno ar sefydlu uned drawma yng Nghaerdydd


description: Plismyn yn ymchwilio wedi digwyddiad yn Llandrillo-yn-Rhos.

title: Ymchwiliad wedi digwyddiad yn Llandrillo


description: Pensiynwr o Wynedd yn cael ei wahardd rhag gyrru ar ôl i'w gar chwalu ystafell 'molchi tŷ ym Mhwllheli.

title: Gwahardd gyrrwr ar ôl taro llawr cyntaf tŷ ym Mhwllheli


description: Geoff Ludden yn disgrifio sut y gyrrodd ei gar i mewn i stafell 'molchi tŷ ym Mhwllheli.

title: 'Rhyddhad' gyrrwr na chafodd unrhyw un anaf mewn damwain


description: Mae angen siarad mwy am anhwylder deubegwn, yn ôl Gwen Goddard

title: Y profiad o fyw ag anhwylder 'bipolar'