authors:
Craig Duggan
Gohebydd Bbc Cymru

description: Mae Cyngor Llyfrau Cymru yn annog darllenwyr o bob oed i bostio hunlun gyda'u hoff lyfr ar wefannau cymdeithasol ddydd Iau.

title: Annog darllenwyr i gymryd hunlun ar Ddiwrnod y Llyfr

maintext:
Mae Cyngor Llyfrau Cymru yn annog darllenwyr o bob oed i bostio hunlun gyda'u hoff lyfr ar wefannau cymdeithasol ddydd Iau i ddathlu Diwrnod y Llyfr.
Dywedodd Elwyn Jones, prif weithredwr y mudiad: "Ein bwriad yn syml yw annog plant, disgyblion ysgol, rhieni a phobl ledled Cymru i dynnu hunlun yn eu dangos yn darllen neu'n dal llyfr, ac i lwytho'r llun ar ffrwd Twitter Diwrnod y Llyfr.
"Wrth greu casgliad helaeth o hunluniau #hunlyfr gallwn ddangos i'r byd bod Cymry o bob oed am ddathlu darllen, a'u bod wrth eu bodd â llyfrau o bob math. Rhywbeth syml iawn i ddangos brwdfrydedd dros lyfrau."
Ar Ddiwrnod y Llyfr mae Cymru Fyw wedi dethol deg clawr trawiadol neu eiconig o'r degawdau diwethaf.
Hefyd fe fydd taith ysgolion yn dechrau ar Ddiwrnod y Llyfr i ddathlu gwaith Roald Dahl.
Cwmni 'Mewn Cymeriad' fydd yn cyflwyno'r sioe 'Yr Awdur Mawr Mwyn' fydd yn ymweld ag ysgolion ar draws y wlad gan ddechrau yn Llandudno.
Bydd plant hefyd yn cael y cyfle i fynd i'r ysgol wedi'u gwisgo fel eu hoff gymeriad o lyfr.
Bu rhai o blant Ysgol Gymraeg Aberystwyth yn dweud wrth Cymru Fyw am eu hoff lyfrau y byddan nhw'n eu cynnwys mewn hunlun.
Image caption (O'r chwith i'r dde) Lleucu, Annie, Isaac a Sion
Dywedodd Isaac sydd ym mlwyddyn 6 mai 'Swallows and Amazons' gan Arthur Ransome yw ei hoff
'Danny Pencampwr y Byd' gan Roald Dahl yw dewis Sion, sydd hefyd ym mlwyddyn 6. Dewisodd Anni nofel David Walliams, 'Gansta Granny' ac un o gyfres y Llewod yw hoff lyfr Lleucu - 'Y Llewod a'r Fodrwy Saffir'. lyfr.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Lleucu yn son wrth Craig Duggan am ei apêl i gael gafael ar un llyfr arbennig
Mae Lleucu, sy'n saith oed, wedi darllen pob un o gyfres y Llewod heblaw am un o'r nofelau. Er gwaetha chwilio dyw hi ddim wedi llwyddo i gael hyd i'r 'Llewod a'r Diemwntau'.
"Wnaeth Mam a fi mynd ar y we a gwnes i edrych yn yr ysgol a gartref a wnaeth Mam holi'r Lolfa hefyd, ond sai'n credu fod y Lolfa yn gallu ffeindio fe," meddai Lleucu.
Ond ar Radio Cymru bore Iau daeth newyddion da i Lleucu.
Fe gysylltodd un o wrandawyr yr orsaf, Mair Davies o Gastellnewydd Emlyn, a Rhaglen Dylan Jones.
"Ma' gen i adre, oedd e yn fy llaw i yn gynharach, gopi cyfan o 'Llewod a'r Diemwntau' ges i e pan o ni yn blentyn," meddai.
Cafodd y llyfr ei gyhoeddi yn 1976.
"Dwi'n eithaf hapus iddi gael darllen y llyfr. Mae'r mab hynna wedi darllen y llyfr.
"Ond falle mewn 'chydig flynyddoedd bydd Rhys y mab ieuengaf am ei ddarllen.
"Ond fi'n eitha' hapus i bostio fe i Lleucu a pan fydd hi wedi ei orffen ei, gallith hi bostio fe nôl i ni, wy'n sicr."


description: 1,724 o bobl yn dathlu'r flwyddyn newydd wrth nofio yn y môr

title: Mwy o nofwyr nag erioed yn Saundersfoot

fasttext_language: cy


description: Argymhelliad i wrthod cynlluniau ar gyfer 11 o dyrbinau gwynt ger Y Drenewydd wedi i gynllunwyr ddweud y byddai'r cynllun yn cael "effaith sylweddol" ar ffyrdd.

title: Argymhelliad i wrthod cynlluniau ar gyfer fferm wynt


description: Cymdeithas y Gyfraith yn gofyn am eglurder gan Lywodraeth Cymru am rôl y teulu pe bai deddf newydd am roi organau yn cael ei chyflwyno.

title: Galw am 'eglurder' am roi organau

maintext:
Image copyright PA Image caption Mae manylion yr holl ymatebion i'r ymgynghoriad Llywodraeth Cymru wedi cael eu cyhoeddi
Mae Cymdeithas y Gyfraith wedi gofyn i Lywodraeth Cymru am eglurder am rôl y teulu pe bai deddf newydd am roi organau yn cael ei chyflwyno.
Daw'r sylwadau fel ymateb i ymgynghoriad ar ddeddfwriaeth fyddai'n cyflwyno caniatâd tybiedig i roi organau oni bai bod gwrthwynebiad yn cael ei nodi.
Mae'r Gweinidog Iechyd, Lesley Griffiths, wedi dweud na allai ddychmygu y byddai organau yn cael eu tynnu pe bai teulu'r ymadawedig yn gwrthwynebu.
Ond mae Cymdeithas y Gyfraith yn rhybuddio nad yw rôl y teulu yn gwbl eglur.
Nodi gwrthwynebiad
Roedd ymateb Cymdeithas y Gyfraith, sy'n cynrychioli cyfreithiwr yng Nghymru a Lloegr, yn un o fwy na 1,000 o gyflwyniadau i'r broses ymgynghori a ddaeth i ben ym mis Ionawr.
Mae Llywodraeth Cymru am gyflwyno system lle bydd rhaid i bobl nodi gwrthwynebiad os nad ydyn nhw am gael eu cynnwys ar gofrestr rhoi organau.
Cafodd manylion yr holl ymatebion i'r ymgynghoriad eu cyhoeddi ddydd Mercher ynghyd â chanlyniadau ymchwil a gomisiynwyd gan y llywodraeth.
Ar fater rôl y teulu, mae papur gwyn y llywodraeth yn datgan ei safbwynt gan ddweud: "Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod pwysigrwydd rôl y teulu mewn system o ganiatâd tybiedig.
"Bydd dymuniadau'r ymadawedig yn cael eu parchu, ac er mwyn gwneud hynny mae'n hanfodol bod y teulu yn rhan o'r broses."
Ond mae Cymdeithas y Gyfraith yn honni bod sylwadau eraill yn y cynllun yn awgrymu dryswch ynglŷn ag a fyddai gan aelod o'r teulu feto yn erbyn rhoi organau.
'Camarweiniol'
Yn ei ymateb, dywedodd y Gymdeithas: "Un elfen yn y system arfaethedig yw cynnwys rôl i'r teulu.
"Ond mae'r cynnig yn awgrymu y bydd y rôl yna'n gwarchod dymuniadau'r ymadawedig yn unig.
"Drwy gyfeirio at rôl y teulu heb ddatgan yn glir na all y teulu wrthod caniatâd i dynnu organau, mae'r papur yn gamarweiniol."
Ym mis Mawrth, dywedodd y Gweinidog Iechyd, Lesley Griffiths, na allai "rhagweld meddyg yn tynnu organau os fyddai'r teulu ddim am i hynny ddigwydd".
Ychwanegodd ei bod yn gobeithio y byddai'r system newydd yn golygu y byddai'r teulu yn ymwybodol o ddymuniadau'r claf, ac os oedden nhw wedi gwrthod cofrestru fel rhoddwr.
Dryswch
Mae Roy Thomas o Sefydliad Aren Cymru wedi cefnogi'r cynllun o ganiatâd tybiedig, ond dywedodd ei fod yn credu y dylai'r teulu gael y gair olaf am roi organau.
Dywedodd wrth BBC Cymru: "Rydym yn credu y dylai'r teulu gael gwneud hynny - mae mor syml â hynny.
"Mae'n gyfnod anodd, ac ni ddylem weld meddygon yn tynnu organau heb drafod gyda'r teulu."
Ond mae'r dryswch am rôl y teulu yn amlwg hefyd yn yr ymchwil a gomisiynwyd gan Lywodraeth Cymru fel rhan o'r ymgynghoriad.
Mae awduron yr ymchwil yn nodi: "Y pryder mwyaf o safbwynt y rhai fydd yn rhan o'r system yw diffyg eglurder am ddylanwad aelodau'r teulu, a'r canfyddiad y gallai aelodau'r teulu wyrdroi dymuniadau'r ymadawedig.
"Does dim dealltwriaeth eang am yr angen i gynnwys y teulu yn y broses."
Mae'n gyfnod anodd, ac ni ddylem weld meddygon yn tynnu organau heb drafod gyda'r teulu Roy Thomas, Sefydliad Aren Cymru
Roedd ymateb Cymdeithas y Gyfraith, sy'n cynrychioli cyfreithiwr yng Nghymru a Lloegr, yn un o fwy na 1,000 o gyflwyniadau i'r broses ymgynghori a ddaeth i ben ym mis Ionawr.
Mae Llywodraeth Cymru am gyflwyno system lle bydd rhaid i bobl nodi gwrthwynebiad os nad ydyn nhw am gael eu cynnwys ar gofrestr rhoi organau.
Cafodd manylion yr holl ymatebion i'r ymgynghoriad eu cyhoeddi ddydd Mercher ynghyd â chanlyniadau ymchwil a gomisiynwyd gan y llywodraeth.
Ar fater rôl y teulu, mae papur gwyn y llywodraeth yn datgan ei safbwynt gan ddweud: "Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod pwysigrwydd rôl y teulu mewn system o ganiatâd tybiedig.
"Bydd dymuniadau'r ymadawedig yn cael eu parchu, ac er mwyn gwneud hynny mae'n hanfodol bod y teulu yn rhan o'r broses."
Ond mae Cymdeithas y Gyfraith yn honni bod sylwadau eraill yn y cynllun yn awgrymu dryswch ynglŷn ag a fyddai gan aelod o'r teulu feto yn erbyn rhoi organau.
'Camarweiniol'
Yn ei ymateb, dywedodd y Gymdeithas: "Un elfen yn y system arfaethedig yw cynnwys rôl i'r teulu.
"Ond mae'r cynnig yn awgrymu y bydd y rôl yna'n gwarchod dymuniadau'r ymadawedig yn unig.
"Drwy gyfeirio at rôl y teulu heb ddatgan yn glir na all y teulu wrthod caniatâd i dynnu organau, mae'r papur yn gamarweiniol."
Ym mis Mawrth, dywedodd y Gweinidog Iechyd, Lesley Griffiths, na allai "rhagweld meddyg yn tynnu organau os fyddai'r teulu ddim am i hynny ddigwydd".
Y pryder mwyaf o safbwynt y rhai fydd yn rhan o'r system yw diffyg eglurder am ddylanwad aelodau'r teulu, a'r canfyddiad y gallai aelodau'r teulu wyrdroi dymuniadau'r ymadawedig Dogfen ymchwil
Ychwanegodd ei bod yn gobeithio y byddai'r system newydd yn golygu y byddai'r teulu yn ymwybodol o ddymuniadau'r claf, ac os oedden nhw wedi gwrthod cofrestru fel rhoddwr.
Dryswch
Mae Roy Thomas o Sefydliad Aren Cymru wedi cefnogi'r cynllun o ganiatâd tybiedig, ond dywedodd ei fod yn credu y dylai'r teulu gael y gair olaf am roi organau.
Dywedodd wrth BBC Cymru: "Rydym yn credu y dylai'r teulu gael gwneud hynny - mae mor syml â hynny.
"Mae'n gyfnod anodd, ac ni ddylem weld meddygon yn tynnu organau heb drafod gyda'r teulu."
Ond mae'r dryswch am rôl y teulu yn amlwg hefyd yn yr ymchwil a gomisiynwyd gan Lywodraeth Cymru fel rhan o'r ymgynghoriad.
Mae awduron yr ymchwil yn nodi: "Y pryder mwyaf o safbwynt y rhai fydd yn rhan o'r system yw diffyg eglurder am ddylanwad aelodau'r teulu, a'r canfyddiad y gallai aelodau'r teulu wyrdroi dymuniadau'r ymadawedig.
"Does dim dealltwriaeth eang am yr angen i gynnwys y teulu yn y broses."


description: Cafodd dau ddiffoddwr tân eu cludo i'r ysbyty wedi i'r injan dân roeddent yn teithio ynddi fod mewn damwain.

title: Damwain: Diffoddwyr tân yn yr ysbyty


description: Adroddiad cyngor yn dweud bod cae chwarae, a grëwyd fel rhan o system rheoli llifogydd, mewn perygl o gael ei heintio ag E.coli adeg llifogydd.

title: Perygl E.coli mewn cae chwarae


description: Corff dyn 52 oed wedi cael ei ddarganfod mewn afon fore Iau.

title: Darganfod corff dyn yn Afon Tawe

maintext:
Image copyright (C) British Broadcasting Corporation
Mae corff dyn 52 oed wedi cael ei ddarganfod yn Afon Tawe.
Cafodd Heddlu De Cymru eu galw i ran o'r afon ger Heol New Cut yn Abertawe am 8am ddydd Iau.
Dywedodd yr heddlu fod y farwolaeth yn anesboniadwy ond nad oedd yr amgylchiadau'n amheus ar hyn o bryd.
Mae teulu'r dyn a'r crwner wedi cael eu hysbysu.


authors:
Anna Glyn
Newyddion Bbc Cymru

description: Dadl yr arweinyddion ac effaith ymgyrchu'r pleidiau yw rhai o'r pynciau trafod wrth i Anna Glyn holi ar strydoedd Caerdydd.

title: Diwrnod Cymru Fyw yng Nghaerdydd

maintext:
Image caption Caerdydd ar ddechrau diwrnod arall o waith
Doedd Caerdydd ddim wedi deffro'n llwyr wrth i mi gerdded ar hyd ei strydoedd y peth cyntaf bore 'ma.
Mi oedd ambell i siop wrthi yn agor eu drysau, sawl lori yn dadlwytho nwyddau a rhyw deimlad ei bod hi'n cymryd seibiant am funud cyn i'r hwrli bwrli gychwyn go iawn unwaith eto.
Mi oedd na rhai yn eu siwtiau ar ei ffordd i'r gwaith, eraill yn gafael yn dynn mewn cwpanau coffi carbod a sawl un yn gwisgo clustffonau. Ffenomen newydd y byd modern.
Wrthi yn disgwyl i siop ddillad agor oedd Jessica Fraiser, 25 oed o'r Barri - nid er mwyn gwario ei harian ond i ddechrau diwrnod o waith.
Mi oedd hi'n llawn brwdfrydedd wrth drafod gwleidyddiaeth gan ddweud nad oedd hi'n teimlo unrhyw deyrngarwch tuag at un blaid yn fwy na'r lleill. "Fydden i yn hoffi pe bydde gyda ni fwy o ddewis," meddai.
Mae'n son am y Gwyrddion a Phlaid Cymru ond yn dweud y byddai'n licio pe bydden nhw yn bleidiau cryfach, yn rhai allai arwain llywodraeth.
Mae mewn cyfyng-gyngor go iawn meddai ac yn anhapus bod y pleidiau yn gwrthod dweud gyda phwy y bydden nhw yn fodlon cydweithio os bydd hi yn senedd grog.
Disgwyl i fynd i'w waith mae hogyn ifanc arall hefyd.
Image caption Mae yna bedair etholaeth yng Nghaerdydd
Mi wyliodd o "15 munud o'r ddadl deledu" gyda thri o'r arweinwyr neithiwr gyda'i gefnder. Ond wedyn mi oedd ei gefnder wedi diflasu ac eisiau gwylio sitcom Americanaidd 'The Big Bang Theory'.
Diddrwg ddidda mae'r ymgyrch wedi bod yn ôl un dyn canol oed oedd wedi stopio i weld beth oedd yn digwydd ym mhabell y BBC.
Mae o eisiau gweld ryw foment pan fydd popeth yn newid ac un yn dod i'r brig. Ond dydy hynny ddim wedi digwydd eto, meddai.
Diffyg diddordeb oedd y thema eto wrth holi rhai ifanc yn Queen Street gyda dwy fyfyrwraig, Rhian Lloyd a Rhiannon Williams yn dweud wrthyf fod nifer maen nhw'n adnabod yn mynd i wneud pleidlais brotest.
"Dw i yn ystyried pleidleisio ar gyfer y Gwyrddion. Nhw yw'r unig rhai gyda diddordeb mewn newid hinsawdd. Ond dw i'n neud e yn eironig," meddai Rhiannon sy'n 18 oed.
"Mae angen iddyn nhw i gyd berfformio yn well," meddai Rhian. "Dyw'r wlad ddim yn well nag oedd hi."
Image caption Roedd pobl yn barod i fynegi barn
Ond doedd pawb ddim yn teimlo fel hyn. Mi stopiodd un ferch fi wrth y babell i ofyn beth oedden ni yn gwneud. Mi oedd hi wrthi yn gwthio troli o fara i'r caffi gerllaw ac yn edrych ymlaen at gael bwrw ei phleidlais am y tro cyntaf. "Dw i'n 25 oed. Dylen ni di gwneud e cyn hyn."
Mae'n teimlo bod gan bobl fwy o ddiddordeb eleni. "O'n i mynd i roi fy mhleidlais i UKIP cyn iddyn nhw ddweud pethe chwerthinllyd."
Ond dydy hi ddim yn canmol y lleill chwaith gan ddweud bod hi'n anodd credu yr un ohonyn nhw.
Cryf ei farn oedd John Heath, cyn heddwas oedd yn magu ei gi ar y fainc tu allan. Disgwyl i'w wraig orffen siopa oedd o. "Dw i'n gobeithio y caiff y Ceidwadwyr fwyafrif clir," meddai. Mae'n teimlo eu bod nhw wedi gwneud gwaith da.
"Dw i'n meddwl eu bod nhw angen mwy o gyfle heb bod nhw yn cael eu dal nôl gan y Rhyddfrydwyr."
Mi siaradodd efo fi am sawl peth oedd yn ei gorddi - y lleihad yn nifer y plismyn, y diffyg parcio wrth ymyl ysbyty'r Heath a'r angen i newid polisi ar fewnfudo.
Heddiw mi oedd 'na sawl un wedi stopio ac edrych i weld beth oedd yn y babell wen. Dyw hyn ddim wedi digwydd ar hyd y daith.
Ac mi glywish i rhai heddiw yn trafod arweinwyr y pleidiau ymysg ei gilydd a hynny heb ddim un microffon yn agos.
Ydy hynny yn golygu bod gan bobl Caerdydd fwy o ddiddordeb mewn gwleidyddiaeth na gweddill Cymru? Go brin.
Yr un teimlad sydd yna yma ac oedd yna yn nifer o'r trefi es i iddyn nhw yn ystod y bythefnos ddiwethaf.
Oes mae 'na rhai yn mynd i bleidleisio a rhai yn frwd dros un blaid neu'r llall.
Ond ar y cyfan mae'r cyhoedd yn teimlo eu bod nhw wedi eu bradychu gan wleidyddion, yn teimlo eu bod nhw i gyd yn cynnig addewidion gwag.
Tan fod hynny yn newid, efallai na allwn i ddisgwyl i lawer mwy rhoi croes ar y papur pleidleisio.
Mae modd dysgu mwy am yr etholiad ar adran Etholiad 2015 Cymru Fyw.


description: Honiad bod gan y Llyfrgell Genedlaethol un o'r eitemau olaf i Dickens ei harwyddo

title: Siec Charles Dickens yn y Llyfrgell Genedlaethol

maintext:
Image copyright Other Image caption Siec Charles Dickens sydd ym meddiant y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth
Gan fod dathliadau 200 mlynedd wedi geni'r awdur Charles Dickens, mae llyfrgell yng Nghymru'n honni bod ganddyn nhw un o'r eitemau diwethaf iddo ei harwyddo.
Yn y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth mae siec y nofelydd am £21, sy'n dyddio'n ôl i Fehefin 6, 1870 - dridiau cyn iddo farw.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Rhodri Llywelyn yn sgwrsio gyda Meredudd ap Huw o'r Llyfrgell Genedlaethol
Honnir bod Dickens wedi ei chyfnewid am arian yn Rochester, Caint, wrth iddo wneud ymchwil ar gyfer ei nofel olaf, The Mystery of Edwin Drood. Roedd y ddrama deledu dros y Nadolig ar y BBC.
Hanesydd o Sir Benfro oedd yn berchen ar y siec tan iddo farw yn 1957.
Cafodd Arthur Leach ei eni yn Ninbych-y-pysgod ac fe adawodd y siec i'r Llyfrgell Genedlaethol ond does 'na ddim manylion ynglŷn â sut y daeth i fod â'r siec yn ei feddiant.
Cafodd Dickens ei eni yn Portsmouth ar Chwefror 7, 1812, a bu farw ar ôl trawiad ar y galon ar Fehefin 9, 1870.
Ei ddyddiau olaf
Fe ddaeth y siec i'r amlwg yn y Llyfrgell wrth i staff archwilio'r archifau.
"Does 'na fawr o eitemau yn y Llyfrgell sy'n gysylltiedig gyda Dickens," meddai Maredudd ap Huw, llyfrgellydd llawysgrif.
Image copyright Other Image caption Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol yr argraffiad cyntaf o ddechrau nofel olaf Charles Dickens
"Ond wedi chwilota fe ddois i o hyd i'r siec yma sy'n dyddio ychydig ddyddiau cyn ei farwolaeth.
"Beth oedd o'n wneud yr wythnos honno? Fe wyddom ei fod yn ysgrifennu ei nofel olaf, The Mystery of Edwin Drood.
"Ar ddydd Llun, Mehefin 6, fe aeth i Rochester ac fe gafodd ei weld yn pwyso yn erbyn ffens bren yn edrych ar un o'r tai.
"Roedd yn amlwg yn gwneud ymchwil ar gyfer ei nofel."
Roedd £21 yn "swm sylweddol" y dyddiau hynny.
Ynys Môn
Eglurodd Mr ap Huw fod Dickens wedi cael strôc a bu farw ar y dydd Mercher ar ôl treulio'r diwrnod yn ysgrifennu.
Ychydig o gysylltiadau sydd rhwng y nofelydd â Chymru, mae'n debyg.
Ond pan oedd o'n newyddiadurwr bu'n adrodd am ddamwain y Royal Charter oddi ar arfordir Ynys Môn ym mis Hydref 1859.
Mae nifer o ddigwyddiadau yn cael eu cynnal ddydd Mawrth, gan gynnwys dangos dwy ffilm brin a chynnar sy'n addasiadau o'i waith ym Mhrifysgol Bangor.
Caiff Scrooge neu Marley's Ghost, ffilm dair munud o 1901, ei dangos, yn ogystal â ffilm naw munud o Oliver Twist o 1909.
Yn y brifysgol hefyd bydd darlleniadau o'i waith gan gynnwys The Shipwreck a ysbrydolwyd, mae'n debyg, gan ei ymweliad ag Ynys Môn yn 1859.


description: Clwb Pêl-droed Aberystwyth wedi penodi Tomi Morgan fel eu rheolwr newydd ar ôl diswyddo Alan Morgan.

title: Penodi rheolwr newydd i Aberystwyth wedi i Alan Morgan adael


description: Mae cyngor sir wedi cadw bron i 2,500 o liniaduron, oedd i fod ar gyfer ysgolion, yn segur am fwy na 18 mis.

title: Cyngor Torfaen yn berchen 2,500 gliniadur segur


description: Y cyfarwyddwr Marc Evans, sy'n sôn am y cyfoeth o dalent sydd ar gael yng Nghymru

title: Talent yn cyffroi cyfarwyddwr yng Nghymru


description: Pêl-droediwr sy'n chwarae yn Uwch Gynghrair Cymru wedi ei wahardd am sylwadau wnaeth am gyn bêl-droediwr Lloegr, Adam Johnson.

title: Gwahardd pêl-droediwr am sylwadau am Adam Johnson

maintext:
Image caption Cafodd Adam Johnson ei garcharu fis diwethaf
Mae pêl-droediwr sy'n chwarae yn Uwch Gynghrair Cymru wedi ei wahardd rhag chwarae am sylwadau wnaeth am gyn bêl-droediwr Lloegr, Adam Johnson.
Cafodd Ryan Wade, 28, sy'n chwarae i glwb Airbus UK Brychdyn, ei wahardd rhag chwarae am dair gem gystadleuol.
Daeth gwrandawiad ar 5 Ebrill i'r canlyniad bod sylwadau Wade wedi "dwyn anfri" ar bêl-droed.
Cafodd Adam Johnson ei garcharu am chwe blynedd ym mis Mawrth am fagu perthynas amhriodol ac am weithgaredd rhywiol gyda merch 15 oed.
Mae Johnson wedi apelio yn erbyn ei ddedfryd.
Mae BBC Cymru yn deall bod panel disgyblu yn credu bod natur sylwadau Mr Wade yn sarhaus ac yn cydymdeimlo gyda Johnson.
Yn ogystal â'r gwaharddiad, mae Wade wedi cael dirwy o £150 a bydd rhaid talu costau o £50.
Dywedodd Airbus UK Brychdyn bod y clwb wedi ymchwilio i'r mater a bod yr ymchwiliad hwnnw ar ben erbyn hyn.


description: Castell Aberteifi yn cael ei ailwampio gyda'r gobaith o ddenu ymwelwyr a chreu swyddi

title: Lluniau o ailwampio Castell Aberteifi


description: Cannoedd o Fôn i Fynwy yn heidio i gystadlaethau canu, llefaru a chanu Eisteddfod Ffermwyr Ifanc 2012.

title: Cystadleuwyr yn heidio i Eisteddfod


authors:
John Stevenson
Gohebydd Gwleidyddol Bbc Cymru

description: Mae cyflwr priffyrdd Cymru wedi gwaethygu yn y tair blynedd hyd at 2011 ac mae cynghorau Cymru yn cydnabod fod 'na broblemau sylweddol.

title: Cynnydd dros 50% yn ffyrdd gwael Cymru

maintext:
Mae nifer y priffyrdd sydd mewn cyflwr gwael wedi cynyddu dros 50% yn ystod y tair blynedd hyd at 2011.
Mae cynghorau Cymru yn cydnabod bod 'na broblem sylweddol gyda chyflwr y ffyrdd.
Oherwydd maen nhw wedi gorfod benthyca degau o filiynau o bunnau gan Lywodraeth Cymru er mwyn mynd i'r afael a'r broblem.
Ond mae llefarydd ar ran Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, mewn cyfweliad â rhaglen Sunday Politics BBC Cymru yn dweud eu bod yn disgwyl i "gyflwr y ffyrdd fod yn weddol wrth i'r gaeaf agosáu".
Mae 'na 243,000 tunnell o halen wrth gefn ar gyfer graeanu'r ffyrdd, yn ôl y Llywodraeth o'i gymharu â 137,000 tunnell oedd ar gael yn ystod hydref 2010.
Mae'r Cynghorau lleol yn gyfrifol am 95% o'r gwaith cynnal ar ffyrdd Cymru gyda Llywodraeth Cymru yn gyfrifol am y gweddill, er enghraifft yr A55 yn y gogledd a'r M4 yn y de.
Tywydd garw sy'n cael y bai am gynnydd mewn tyllau yn y ffyrdd.
Mae Malcolm Griffiths yn berchen garej yn Aberdâr.
Costau i gwsmeriaid
Mewn cyfweliad ar gyfer Sunday Politics, dywedodd fod nifer y ceir mae o'n ei drin oherwydd difrod gan dyllau wedi cynyddu yn sylweddol.
"Mae'n dda i fusnes" meddai.
Mae 'na nifer sylweddol o lonydd pwysig hefyd sydd heb gael y sylw priodol David Weeks, Prif Weithredwr yr AIA
"Ond nid yn beth da i bocedi cwsmeriaid.
"Mae costau cydrannau i gar yn ddrud.
"Mae olwyn i fodur Fiesta, er enghraifft, tua £140 a gyda chost llafur ar ben hynny, mae'n fusnes costus."
Mae arolwg blynyddol gan AIA (Asphalt Industry Alliance), sef cymdeithas y cwmnïau sy'n gosod tarmac ar y ffyrdd, yn amcangyfrif fod angen 17 myned yng Nghymru i glirio'r holl waith trwsio sydd angen i'w wneud; 9 mlynedd yn Llundain a 11 mlynedd yng ngweddill Lloegr.
"Mae 'na sawl rheswm am hyn," ym marn David Weeks, Prif Weithredwr yr AIA.
"Mae 'na nifer fawr o lonydd gwledig sydd ddim yn cael eu hystyried yn flaenoriaeth.
"Ond mae 'na nifer sylweddol o lonydd pwysig hefyd sydd heb gael y sylw priodol.
"Mae'r arolwg yn awgrymu fod ffyrdd yn cael wyneb newydd pob 75 mlynedd yng Nghymru o'i gymharu â 45 mlynedd yn Lloegr a'r Alban."
Gyda'r gaeaf yn agosáu, mae Llywodraeth Cymru yn dweud fod ganddyn nhw well storfeydd i gadw halen a gwell dulliau o'i ddefnyddio.


description: Gallai un o atyniadau twristaidd mwyaf adnabyddus Sir Ddinbych gael ei ddymchwel fel rhan o waith ailddatblygu gwerth miliynau o bunnoedd o bromenâd Y Rhyl.

title: Dymchwel Yr Heulfan i wella delwedd Y Rhyl


description: Bwrdd Iechyd Cwm Taf yn ymateb i sawl achos o'r salwch stumog, norofirws, yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg yn Llantrisant.

title: Norofirws yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg


description: Yn Llys y Goron mae trysorydd wedi gwadu mynd â £10,000 oddi wrth yr elusen drwy dwyll.

title: Trysorydd elusen ar Ynys Môn yn gwadu dwyn £10,000


description: Mae wedi dod i'r amlwg fod cannoedd o fudiadau, gan gynnwys cynghorau, wedi eu gwahardd rhag defnyddio data-bas asiantaeth drwyddedu'r DVLA.

title: Asiantaeth drwyddedu: Gwahardd cynghorau


description: Wnaethoch chi weld y tebygrwydd?

title: Dafydd Iwan yw Tad Telor


description: Bu farw'r actor Philip Madoc yn 77 oed wedi salwch byr mewn ysbyty.

title: 'Y dyn â'r llais cyfoethog'

maintext:
Mae'r actor Philip Madoc wedi marw yn 77 oed wedi salwch byr.
Yn enedigol o Ferthyr Tudful, fe fydd yn cael ei gofio'n bennaf am ei bortread o'r gwleidydd David Lloyd George yn y gyfres deledu, The Life and Times of David Lloyd George.
Cyn hynny daeth i amlygrwydd mewn cyfresi teledu fel Manhunt a Last Of The Mohicans yn niwedd y 1960au a dechrau'r 1970au.
Roedd yn enwog am ei lais cyfoethog ac oherwydd hwnnw roedd yn enwog am waith actio ar y radio.
Cafodd glod arbennig am ei waith ym mhrif ran cynhyrchiad BBC Radio 3 o King Lear.
Bu'n gweithio yn y Gymraeg ac yn cael ei gofio am ei rôl yn nrama S4C, Noson Yr Heliwr.
Bu'n sâl ers mis Ionawr a bu farw fore Llun mewn ysbyty yn Sir Hertford.
Mae'r actor, a fu yn briod ar un adeg â'r actores Ruth Madoc, yn gadael mab a merch a nifer o wyrion a wyresau.
Teyrngedau
Mae gen i atgofion melys iawn o Philip. Roedd yn actor mor dalentog, ac roedd ganddo'r llais gwych yna Ruth Madoc, Cyn-wraig Philip Madoc
Roedd ei blant, Rhys a Lowri, ynghyd ag aelodau eraill o'i deulu gydag ef yn yr ysbyty pan fu farw.
Mewn datganiad dywedodd y teulu: "Fe fydd colled fawr ar ei ôl gan ei fab, ei ferch a'i wyrion a wyresau.
"Er ei fod wedi diodde' o ganser, mae'r teulu yn ddiolchgar iawn am y gofal a gafodd gan staff Hosbis Michael Sobell yn Northwood.
"Bu farw'n dawel yn ei gwsg am 9am fore Llun."
Dywedodd ei gyn-wraig, Ruth Madoc, ei bod yn ymwybodol ers tro nad oedd mewn iechyd da.
"Rwyf wedi ei nabod ers oeddwn yn 17 oed ac fe briodon ni pan oeddwn yn 19," meddai.
"Roedd gennym ddau o blant a phump o wyrion a wyresau.
"Roeddwn yn ei gwrdd yn rheolaidd ac roedd cariad at y teulu a chariad at y busnes actio yn ein cysylltu.
"Mae gen i atgofion melys iawn o Philip. Roedd yn actor mor dalentog, ac roedd ganddo'r llais gwych yna."
'Cyfaill i Gymru'
Dywedodd Cyfarwyddwr BBC Cymru, Rhodri Talfan Davies, bod Philip Madoc yn un o "actorion mwya' blaenllaw" ei genhedlaeth.
"Roedd yn ŵr â thalent ryfeddol a fydd yn cael ei gofio gan filoedd am ei ran yn The Life and Times of David Lloyd George.
"Mae'n gadael cyfoeth o waith - mewn drama a chomedi - a bydd colled enfawr ar ei ôl."
Daeth teyrngedau gan wleidyddion iddo yn ystod y dydd.
Image copyright bbc Image caption Philip Madoc fel David Lloyd George
Dywedodd Aelod Cynulliad Merthyr, a Gweinidog Treftadaeth Cymru, Huw Lewis, ar ei wefan Twitter: "Newyddion trist iawn am Philip Madoc a fu farw. Actor dawnus iawn a fu'n diddanu'r genedl."
Disgrifiodd arweinydd Plaid Cymru, Ieuan Wyn Jones, Madoc fel "cyfaill mynwesol i Gymru".
"Bob tro yr oeddwn yn ei gwrdd, roedd yn frwdfrydig iawn am botensial Cymru fel cenedl," meddai.
Dywedodd y diddanwr Wyn Calvin ei fod wedi bod yn gyfaill iddo ers 50 mlynedd.
"Roedd yn sgwrsiwr heb ei ail ac yn ddyn deallus iawn oedd yn siarad nifer o ieithoedd yn rhugl," meddai.
"Y ddau beth y bydd pobl yn cofio amdano fydd chwarae rhan Lloyd George, a'r llinell "Don't tell him, Pike" o gyfres Dad's Army (er nad Madoc ddywedodd y llinell!).
"Mae'n wych cael eich cofio am rywbeth mor ddifrifol â rhywbeth mor ddoniol."
Llwyfan
Aeth yr actor i Brifysgol Cymru a Phrifysgol Fienna i astudio ieithoedd cyn gweithio fel cyfieithydd.
Yn ogystal â'i waith ar y sgrin, bydd hefyd yn cael ei gofio am ei waith mewn theatrau, yn enwedig y Royal Shakespeare Company yn Llundain lle bu'n chwarae rhannu nodedig fel Iago yn Othello ac Anthony yn Anthony and Cleopatra.
Ymysg ei ffilmiau mae The Spy Who Came In From The Cold, The Quiller Memorandum ac Operation Daybreak.
Derbyniodd ddoethuriaeth er anrhydedd gan Brifysgol Morgannwg, ac roedd yn Gymrawd Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru yng Nghaerdydd.


description: Perchnogion newydd i'r cynllun i godi atomfa niwclear newydd ar Ynys Môn.

title: Barn arbenigwr ar gyhoeddiad Hitachi i brynu Horizon


description: David Cameron a Nick Clegg yn dweud mai mynd i'r afael â'r diffyg ariannol yw'r flaenoriaeth o hyd yn ail hanner oes y glymblaid.

title: 'Taclo'r diffyg yw'r flaenoriaeth'


description: Ceisio cynyddu'r diddordeb sy'n bodoli mewn gwyddoniaeth

title: Prifysgol Abertawe yn ceisio hybu gwyddoniaeth yn y Gymraeg


description: Canmoliaeth yn cael ei rhoi i dîm Cymru ar ôl iddyn nhw guro Ffrainc i gipio pencampwriaeth y Chwe Gwlad

title: Canu clodydd 'camp anhygoel'


description: Heddlu Gogledd Cymru yw'r unig un lle oedd mwy o droseddu dros y flwyddyn ddiwethaf.

title: Mwy o droseddu yng Ngogledd Cymru ond llai ymhob man arall


description: Y Comisiynydd Heddlu a Throsedd newydd ar gyfer ardal Gogledd Cymru ydi Arfon Jones.

title: Ethol Comisiynydd Heddlu newydd dros ardal gogledd Cymru


description: Sgwrs i roi blas ar yr hyn sydd i ddod gyda Owain Llyr, Iwan Roberts a Dylan Griffiths

title: Sgwrs i roi blas ar yr hyn sydd i ddod gyda thîm Camp Lawn


description: Asiantaeth yr Amgylchedd Cymru yn gofyn i bobl fod yn wyliadwrus wrth i'r rhagolygon ddangos y bydd mwy o law trwm yn debygol o effeithio rhannau helaeth o Gymru dros y penwythnos.

title: Tywydd: 'Byddwch yn wyliadwrus'


description: Dau chwaraewr rygbi rhyngwladol, Tom James a Ceri Sweeney, ymhlith pedwar o ddynion sydd wedi cael eu harestio ar ôl digwyddiad yng nghanol Caerdydd dros y penwythnos.

title: Tom James a Ceri Sweeney ar fechniaeth wedi ymosodiad


description: Cyngor yn apelio am fwy o gymorth wrth wynebu bil o £2.8m i gymryd rhan mewn ymchwiliad cyhoeddus ynghylch pum cais i godi ffermydd gwynt.

title: Ymchwiliad ffermydd gwynt: Cyngor yn wynebu bil o £2.8m


description: Gŵr a gwraig yn datblygu cynllun llifogyddar gyfer eu cymdogion

title: Cymdogion yn gweithredu eu cynllun atal llifogydd


description: Pecynnau arbennig ar gael ar hyd a lled Cymru

title: Chwilota am lyfr ar ddiwrnod arbennig


description: Am iddo roi cefnogaeth hael i'r celfyddydau yng Nghymru, cafodd ŵyr yr awdures enwog, Agatha Christie, ei anrhydeddu gan y Tywysog Charles.

title: Ŵyr Agatha Christe yn cael ei anrhydeddu am ei gefnogaeth hael


description: Ymchwil yn awgrymu bod dros 1.5 miliwn o bobl yng Nghymru heb larwm carbon monocsid yn eu tai.

title: Diffyg larymau carbon monocsid yn peryglu bywydau


description: Undeb Rygbi Cymru yn ystyried gosod cae artiffisial yn Stadiwm y Mileniwm ar ôl sawl beirniadaeth o gyflwr y cae dros y blynyddoedd.

title: Undeb Rygbi Cymru yn ystyried cae artiffisial ar gyfer Stadiwm y Mileniwm


description: Caerdydd yn gorfod setlo am bwynt oherwydd gêm ddisgôr yn erbyn Ipswich.

title: Caerdydd 0-0 Ipswich


description: Pennaeth y Gleision yn mynnu bod Leigh Halfpenny dan gytundeb gyda'r rhanbarth ac na fydd yn gadael y clwb.

title: Leigh Halfpenny 'ddim yn gadael'


description: Cefnwr Cymru, Leigh Halfpenny, wedi cael mynd adre o'r ysbyty ar ôl cael sganiau ar anaf i'w wddf.

title: Leigh Halfpenny yn cael mynd adre yn dilyn profion ar anaf


description: Mae'r heddlu yn ymchwilio i lofruddiaeth Irene Lawless, 67 oed, yn ei chartref yn Sir Gâr.

title: Heddlu'n ymchwilio i lofruddiaeth menyw 67 oed yn Sir Gâr


description: Dirwy o £60,000 i gwmni oherwydd damwain pan gafodd gwallt menyw ifanc ei rwygo o'i phen oherwydd methiannau iechyd a diogelwch.

title: £60,000 o ddirwy am fethiannau


description: Cynghorwyr yn penderfynu y dylai seiclwyr gael defnyddio promenâd fel arbrawf am flwyddyn.

title: Caniatâd i seiclwyr ddefnyddio promenâd


description: Llys yn clywed bod peldroediwr, un o ddau ar gyhuddiad o dreisio, wedi dweud wrth yr heddlu fod y fenyw dan sylw yn rheoli ei hun.

title: Llys: Menyw 'yn rheoli ei hun'

maintext:
Image copyright PA Image caption Ched Evans (chwith) a Clayton McDonald tu allan i Lys y Goron, Caernarfon
Mae llys wedi clywed bod peldroediwr, un o ddau ar gyhuddiad o dreisio, wedi dweud wrth yr heddlu fod y fenyw dan sylw yn rheoli ei hun.
Yn Llys y Goron Caernarfon mae chwaraewr Cymru a Sheffield United, Ched Evans, ac amddiffynnwr Port Vale, Clayton McDonald, y ddau'n 23 oed, wedi gwadu'r ymosodiad yng ngwesty'r Premier Inn yn Rhuddlan ger Y Rhyl.
Mae'r ddau wedi dweud bod y fenyw, oedd yn 19 oed ar y pryd, wedi cytuno i gael rhyw ond dadl yr erlynydd yw nad oedd hi mewn stad i gydsynio.
Clywodd y rheithgor fod Mr McDonald wedi dweud wrth yr heddlu nad oedd hi'n siarad yn aneglur nac yn cwympo ymhobman.
Yn y llys darllenwyd cyfweliadau'r heddlu â Mr Mcdonald o Lerpwl oedd wedi dweud bod Mr Evans o Lanelwy wedi ei wahodd i'r Rhyl ar benwythnos Gŵyl y Banc.
Ffrwgwd
Roedd Mr Macdonald wedi dweud iddo gyfarfod â'r achwynydd yn oriau mân dydd Llun, Mai 30, 2011 pan oedd y peldroedwyr a ffrindiau yn sefyll ger siop fwyd parod.
Pan ddechreuodd ffrwgwd yn y cyffiniau penderfynodd Mr McDonald gilio.
"Roeddwn i am fynd adre," meddai, "ac yn chwilio am dacsi."
Ar gornel gofynnodd i'r fenyw ble yr oedd hi'n mynd, meddai. Ei hateb oedd: "Ble wyt ti'n mynd?"
Dywedodd iddo ddweud ei fod yn mynd i'r gwesty a'i bod hi wedi dweud: "A fi hefyd."
Roedd hi'n cario blwch pizza, meddai. "Doedd hi ddim yn cwympo ymhobman."
Pe bai hi mewn stad, meddai, fe fyddai wedi dal y tacsi ar ei ben ei hun.
'Cydio'
Yn y gwesty, meddai, eisteddon nhw ar y gwely. "Cydiodd hi ynof i a wedyn cydiais i ynddi hi," meddai.
Yn yr orsaf heddlu pan ofynnodd plisman iddo a oedd wedi gofyn a oedd hi eisiau cael rhyw ei ateb oedd: "Wnaeth e jyst digwydd, yn syth. Cydiodd hi ynof i a 'nhynnu i'n nes."
Ynghynt dywedodd Sohail Aslam, perchennog siop cebab y Godfather yn Y Rhyl, wrth y llys fod y fenyw yn "feddw iawn" a'i bod hi wedi cwympo ddwy neu dair gwaith yn ei siop.
"Doedd hi ddim yn arfer bod mor feddw â hynny ond roedd hi'n feddw iawn y noson honno," meddai.
Mae'r achos yn parhau.


description: Caerdydd yn colli oddi cartref

title: Bolton 2-1 Caerdydd


description: Cadw gwasanaeth llinell gyswllt i fusnesau a'r sector gwirfoddol

title: Achub llinell gyswllt am flwyddyn


description: Pwyllgor cynllunio Cyngor Powys yn pleidleisio'n unfrydol yn erbyn caniatàu fferm wynt ger Llanidloes.

title: Cyngor yn gwrthod fferm wynt


description: Cyn Aelod Cynulliad Plaid Cymru yn dweud ei fod wedi trafod problemau elusen dadleuol gyda'r Gweinidog Llywodraeth Leol cyn mis Mai y llynedd.

title: Gweinidog 'yn gwybod am broblemau'


description: Tablau yn dangos pa siroedd fyddai'n delio orau - a pha rai fyddai'n diodde fwya - pe bai'r amgylchiadau economaidd yn parhau i fod yn anodd, a chymhariaeth gyda'r tablau yn 2010.

title: Siroedd: 'Y gallu i ddygymod'


description: Mae'r Swyddfa Dywydd yn cyhoeddi rhybudd coch am eira ar gyfer rhannau o Gymru ddydd Gwener.

title: Eira: Rhybudd coch 'prin' mewn grym mewn rhannau o Gymru


description: Wrecsam wedi codi i ail safle'r gynghrair ar ôl eu buddugoliaeth oddi cartref o 4-1 yn erbyn Southport.

title: Southport 1-4 Wrecsam


description: Bydd disgyblion o bedair ysgol ar draws Aberystwyth yn ymuno â beirdd profiadol i greu cerddi a phenillion i'w harysgrifio ar y promenâd yn Aberystwyth.

title: Pobl ifanc leol yn barddoni am Bromenâd Aberystwyth


description: Yn 90 oed, bu farw'r cyn-blismon Arthur Rowlands yn ei gartref yng Nghaernarfon. Fe gollodd ei olwg bumdeg un o flynyddoedd yn ôl pan gafodd ei saethu'n ei wyneb gan leidr.

title: Cofio am blismon dewr


description: Democratiaid Rhyddfrydol Cymru yn herio'r pleidiau eraill i efelychu eu haddewid i ddiogelu gwariant ar addysg.

title: Etholiad y Cynulliad: Her i ddiogelu gwariant ar addysg


description: Ysgrifennydd Cymru David Jones yn dweud na fydd o'n cefnogi bwriad y Llywodraeth i gyfeithloni priodasau hoyw mewn eglwsyi.

title: Jones i wrthwynebu newid y ddeddf


description: Ymhen mis, fe fydd Euro 2016 yn dechrau gyda'r cefnogwyr yn tyrru yn eu miloedd i Ffrainc ar gyfer y gystadleuaeth.

title: Cefnogwyr Cymru'n paratoi am haf prysur


description: Abertawe yn codi i'r wythfed safle ar ôl gêm ddi-sgor yn erbyn Lerpwl

title: Abertawe 0-0 Lerpwl


description: Cyn Aelod Cynulliad Llafur, Leighton Andrews, yn cael ei benodi'n athro yn Ysgol Busnes Prifysgol Caerdydd.

title: Swydd prifysgol i'r cyn-weinidog Leighton Andrews


description: Swyddogion iechyd yn codi ymwybyddiaeth o HIV yng Nghymru gyda'r ffigyrau diweddaraf yn dangos 169 o achosion newydd yng Nghymru.

title: Ymgyrch i nodi Diwrnod AIDS y Byd


description: Dau ddringwr wedi eu hanafu wedi iddynt ddisgyn oddi ar glogwyn ar arfordir Sir Benfro nos Lun.

title: Galwad i achub dau ddringwr


description: Y gwasanaethau brys yn achub dyn a dynes o harbwr Porthmadog.

title: Achub dau o'r harbwr


description: Mae Heddlu'r De wedi cadarnhau bod dyn o Gaerdydd a gafodd ei ddarganfod yn farw yn Sussex wedi cael ei arestio ar amheuaeth o gael delweddau anweddus yn ei feddiant.

title: Beachy Head: Heddlu'n ymchwilio


description: Mae gwyl Quiltfest yn digwydd yn flynyddol yn Llangollen ac yn dathlu'r grefft draddodiadol.

title: Dathlu celfyddyd y cwilt yn Llangollen


description: Barack Obama yn annerch ei gefnogwyr wedi iddo sicrhau buddugoliaeth yn yr etholiad ac yn Arlywydd America am bedair blynedd arall.

title: Y dathlu yn America wrth i Barack Obama ennill yr etholiad


description: Dynes yn cael dirwy am enwi'r ferch a oedd wedi'i threisio gan y pêl-droediwr Ched Evans ar y we.

title: Dirwy am enwi merch gafodd ei threisio gan y pêl-droediwr Ched Evans

maintext:
Image copyright Other Image caption Cafodd Ched Evans ei garcharu am bum mlynedd am dreisio
Mae dynes a enwodd ferch a oedd wedi'i threisio gan y pêl-droediwr Ched Evans wedi cael gorchymyn i dalu dros £1,600 mewn dirwyon, costau ac iawndal.
Cyfaddefodd Alexandra Hewitt, 24 oed, o Frychdyn Sir y Fflint, iddi enwi'r ferch 19 oed ar safleoedd Facebook neu Twitter.
Yn wreiddiol roedd wedi pledio'n ddieuog ond fe newidiodd ei phle yn Llys Ynadon Prestatyn ddydd Llun.
Fis Tachwedd y llynedd fe blediodd naw o bobl yn euog i enwi'r ddynes a bu'n rhaid iddyn nhw dalu £624 yr un mewn iawndal.
Cafodd cyn ymosodwr Cymru a Sheffield United, sy'n wreiddiol o'r Rhyl, ei garcharu am bum mlynedd am y drosedd yng ngwesty Premier Inn ger Prestatyn ym mis Mai 2011.
Cafodd Hewitt ddirwy o £405 a, fel y naw diffynnydd arall, cafodd orchymyn i dalu £624 mewn iawndal i'r ddynes, sydd wedi newid ei henw ers hynny ac wedi symud o ardal Y Rhyl.
Bydd hefyd yn gorfod talu £600 mewn costau a £15 mewn costau ychwanegol.
'Hen ffrindiau'
Dywedodd Anna Pope ar ran yr erlyniad fod nifer o sylwadau wedi ymddangos ar wefannau Twitter a Facebook ar y diwrnod y cafwyd Evans yn euog yn Llys y Goron Caernarfon.
Roedd Hewitt ei hun wedi ysgrifennu ar Facebook: "Rwy'n credu y dylai hi gael ei henwi. Mae'n anhygoel."
Pan gafodd ei chyfweld, dywedodd ei bod hi ac Evans yn "hen ffrindiau" ond nad oedd hi'n adnabod y ferch.
"Roedd hi'n derbyn fod ei sylwadau yn anaddas ond nad oedd hi'n sylweddoli fod yr hyn a wnaeth hi yn anghyfreithlon," meddai Miss Pope.
"Roedd hi'n edifar am unrhyw straen a achosodd."
Yn ôl Adam Antoszkics, ar ran yr amddiffyniad, roedd Hewitt wedi gwadu'r cyhuddiad yn wreiddiol oherwydd bod yna amheuaeth a oedd sylwadau a wnaethpwyd i ffrindiau ar Facebook yn gyfystyr â sylwadau cyhoeddus.
Wedi iddyn nhw dderbyn eglurhad, daeth yn amlwg fod trosedd wedi'i chyflawni, meddai.
Dywedodd y barnwr rhanbarthol Andrew Shaw - a oedd wedi dedfrydu'r naw arall a enwodd y ddynes - mai'r unig gosb bosib oedd dirwy.
"Fe wnaethoch enwi rhywun oedd wedi'u treisio heb ystyried y goblygiadau a heb ddealltwriaeth lawn o'r hyn yr oeddech yn ei wneud," meddai wrth Hewitt.
Ym mis Tachwedd, collodd Evans ei apêl yn erbyn ei ddedfryd.


description: Mae'r Heddlu'r Gogledd yn apelio am wybodaeth yn dilyn marwolaeth dynes oedrannus.

title: Damwain farwol: Apêl am dystion


description: Daeth 1,297 o chwaraewyr rygbi at ei gilydd yng Nghaerdydd i dorri'r record byd am greu'r sgrym rygbi mwyaf erioed.

title: Criw yn torri record byd am y sgrym rygbi mwyaf erioed


description: Heddlu Gwent yn rhyddhau dyn 43 oed a dynes 24 oed oedd wedi eu harestio ar amheuaeth o lofruddio babi un mis oed.

title: Marwolaeth babi: Rhyddhau dau


description: Mae plwyfolion eglwys Babyddol yn cynnal gwylnos y tu mewn i'r eglwys fel protest yn erbyn cynllun i'w dymchwel.

title: Plwyfolion yn cynnal gwylnos fel protest yn erbyn cau eglwys


description: Y digrifwr Dan Thomas a datblygiad y stand-yp Cymraeg

title: Iaith ddoniol ydy'r Gymraeg


description: Dau ddyn wedi'u harestio a'u rhyddhau ar fechnïaeth wrth i'r heddlu barhau i ymchwilio yn dilyn byrgleriaeth mewn tafarn.

title: Byrgleriaeth: Rhyddhau dau ar fechnïaeth


description: Chwaraewr mwyaf profiadol tîm rygbi Cymru, Stephen Jones, wedi'i alw i ymuno â'r garfan ryngwladol sy'n hyfforddi yng Ngwlad Pwyl.

title: Galw ar Stephen Jones i ymuno â charfan Cymru


description: Dyn wedi ymddangos yn y llys i wadu cyhuddiad o lofruddio'i dad-cu Pwylaidd oedd yn ymweld â theulu a ffrindiau ym Mhrydain.

title: Dyn yn gwadu llofruddio ei dad-cu Pwylaidd


authors:
John Stevenson
Gohebydd Gwleidyddol

description: Yn gyfreithiol, ni fydd yr Eglwys yng Ngymru nac Eglwys Loegr yn cael cynnal priodasau cyplau o'r un rhyw.

title: Priodas hoyw: Eithrio'r eglwys


description: Bydd cais am faes glas ar Ynys Môn yn cael ei ystyried mewn ymchwiliad cyhoeddus, ac fe allai effeithio ar ddatblygiad marina werth £100m yng Nghaergybi.

title: Cais maes glas Caergybi i effeithio ar ddatblygiad marina?


description: Mae cadw pobl ifanc talentog yn yr ardal wedi cael ei ystyried yn hanfodol i lwyddiant yr economi ond mae gan ddwy gyfnither o'r canolbarth farn wahanol.

title: Barn dwy am aros yn eu cymunedau


description: Rhaglen yn bwrw golwg ar gysylltiadau Cymreig hanes y Titanic, gan gynnwys dau baffiwr oedd yn breuddwydio am lwyddo yn America.

title: Titanic: Y cysylltiadau Cymreig

maintext:
Image copyright Public Record Office of Northern Ireland Image caption Roedd 'Dai' Bowen wedi dweud bod y llong 'bron mor fawr â Threherbert'
Gan mlynedd ers un o drychinebau morwrol mwyaf erchyll y byd mae rhaglen ar S4C yn bwrw golwg ar y cysylltiadau Cymreig.
Mae'r rhaglen am suddo'r Titanic yn cyfeirio at Artie Moore, y dyn glywodd y negeseuon SOS yn ei sied yn Y Coed Duon - a'r ddau focsiwr o'r Cymoedd a'u breuddwyd o lwyddo yn y America.
Lowri Morgan sy'n cyflwyno hanes y llong darodd fynydd rhew a suddo ar ei siwrnai o Southampton i Efrog Newydd ar Ebrill 15, 1912. Bu farw 1,500.
Achubodd Harold Lowe o'r Bermo bedwar o bobl o'r dŵr rhewllyd cyn achub rhai oedd ar gwch achub oedd yn suddo.
Gwnaeth yn siŵr fod pawb yr oedd wedi ei achub yn cyrraedd llong gyfagos y Caparthia.
Wedi i Harold Lowe ddychwelyd i'r Bermo fe gafodd ei gyfarch gan 1,300 o bobl ac fe gyflwynwyd oriawr aur iddo.
Pencampwr
Bu farw yn 1944 ac mae wedi ei gladdu yn Llandrillo-yn-Rhos.
Image copyright Other Image caption Lowri Morgan: Yn sylweddoli 'pa mor anhygoel yw'r cysylltiadau Cymreig.'
Dau Gymro a gollodd eu bywydau yn y drychineb oedd Dai Bowen a Leslie Williams, dau focsiwr â chytundeb i focsio yn America.
Yn ôl pob sôn, roedd 'na ddyfodol disglair i fod yr ochr arall i Fôr Iwerydd.
Roedd 'Dai' John Bowen, 26 oed, yn löwr o Dreherbert ac yn baffiwr proffesiynol.
Fe oedd pencampwr pwysau ysgafn Cymru ac roedd yntau a Leslie Williams yn deithwyr trydydd dosbarth ar y llong.
Gof o Donypandy oedd Leslie Williams, yn baffiwr proffesiynol pwysau bantam.
Roedd y ddau yn teithio i America i gymryd rhan mewn gornestau proffesiynol.
'Anhygoel'
Ysgrifennodd 'Dai' Bowen lythyr at ei fam ar Ebrill 11, 1912 gan ddweud: "Mae hon yn llong hyfryd, bron mor fawr â Threherbert."
Ni chafwyd hyd i gorff Dai Bowen ond cafwyd hyd i gorff Leslie Williams gan griw llong y Mackay Bennett ac fe gafodd ei gladdu yn nyfnder y môr ar Ebrill 22, 1912.
Image copyright Other Image caption Cafodd Harold Lowe ei gyfarch gan 1,300 o bobl pan ddychwelodd i'r Bermo
"Mae pawb yn ymwybodol o drychineb y Titanic ond, wrth imi edrych yn ddyfnach ar y stori ac ar ddylanwad Cymru a'r Cymry ar daith y llong, sylweddolais ba mor anhygoel yw'r cysylltiadau Cymreig," meddai Lowri.
"Roedd y boneddigion a boneddigesau ar fwrdd y llong yn bwyta ar lestri arian ddaeth o Gymru ac roedd injans y Titanic yn cael eu pweru gan lo o Gymru.
"Boddodd Capten Edward Smith gyda'i long - ond does dim llawer o bobl yn gwybod fod gan ei deulu gysylltiadau â Chymru.
"Fe fyddwn ni'n dilyn trywydd straeon y Cymry chwaraeodd ran yn un o ddigwyddiadau mwyaf trychinebus y ganrif ddiwetha."
Cymry'r Titanic, S4C, 8.25pm, nos Lun.


description: Asiantaeth yr Amgylchedd wedi cyhoeddi 11 rhybudd am lifogydd posib wrth i law trwm barhau i ddisgyn.

title: Rhybudd llifogydd wrth i law trwm ledu ar draws Cymru


description: Trigolion sy'n byw gerllaw tân gwastraff sydd wedi bod yn llosgi ers 10 niwrnod yn dweud bod arogl mwg ar eu cartrefi bellach.

title: Dicter wrth i dân losgi am 10 diwrnod

maintext:
Image copyright (C) British Broadcasting Corporation Image caption Bu trigolion yn cwyno am y mwg mewn cyfarfod cyhoeddus nos Fawrth
Mae trigolion sy'n byw ger tomen wastraff sydd wedi bod ar dân ers 10 niwrnod yn dweud bod arogl mwg ar eu cartrefi bellach.
Mae diffoddwyr wedi bod yn ceisio diffodd y tân ar safle A Lewis and Co yn Nant-y-glo, Blaenau Gwent.
Dywedodd Asiantaeth yr Amgylchedd Cymru wrth gyfarfod cyhoeddus nos Fawrth nad oedd trwydded y safle wedi cael ei lynu ato yn llwyr.
Ond dywedodd cynrychiolydd perchennog y safle y gallai sefyllfa fod wedi cael ei datrys pe bai'r awdurdod lleol wedi caniatáu i'r gwastraff gael ei symud oddi yno'n gynt.
Mae llawer o'r trigolion yn dweud bod arogl mwg ar eu cartrefi a'u ceir erbyn hyn, ac maen nhw'n anhapus bod y tân wedi bod yn llosgi ers cyhyd.
Monitro
Fe wnaethon ni ofyn i Gyngor Blaenau Gwent am yr hawl i symud peth o'r deunydd a aeth ar dân ar eu tir yn ddiweddarach, ond gwrthodwyd hynny Rhys Williams, Llefarydd A Lewis and Co
Dywedodd swyddogion iechyd amgylcheddol Cyngor Blaenau Gwent wrth y cyfarfod bod profion yn dangos nad yw'r llygred aer wedi cyrraedd lefel peryglu eto, ond y byddai'r monitro'n parhau yno.
Ychwanegodd y cyngor eu bod yn gweithio gyda Gwasanaeth Tân ac Achub De Cymru i ddiffodd y tân a'u bod yn disgwyl i hynny ddigwydd o fewn y dyddiau nesaf.
Nid yw'r awdurdod yn gwybod sut y dechreuodd y tân ar hyn o bryd.
Mewn datganiad, dywedodd y cyngor: "Mae llawer o wastraff wedi cael ei symud o'r safle yr wythnos hon gan alluogi'r Gwasanaeth Tân i ynysu a thaclo'r tân."
Ychwanegodd y datganiad y byddai ymchwiliad yn dechrau wedyn i weld os mai troseddau amgylcheddol oedd yn gysylltiedig â chynnau'r tân, ac y byddai'r cyngor yn gweithredu os mai dyna oedd yr achos.
'Cymdogion da'
Dywedodd Asiantaeth yr Amgylchedd bod trwydded y safle yn caniatau 720 tunnell o wastraff yno, ac nad oedd hynny maint y gwastraff wedi mynd y tu hwnt i hynny.
Ond roedd rhai elfennau o drwydded y perchennog oedd heb gael eu glynu atynt yn ymwneud â throsiant y gwastraff ar y safle.
Roedd hyn yn dilyn cwynion gan drigolion bod y domen sbwriel wedi bod yn tyfu cyn i'r tân gynnau.
Wedi'r cyfarfod dywedodd Rhys Williams ar ran A Lewis and Co bod y cwmni bob tro'n ceisio glynu at amodau eu trwyddedau.
"Does neb yn gwybod achos y tân hyd yma, boed hynny'n fwriadol neu yn ddigymell - mae'r mater yna yn nwylo'r pennaeth tân ac yn wir yr heddlu," meddai.
"Rydym am fod yn gymdogion da. Rydym yn cyflogi 30 o bobl leol ac mae'n ddrwg iawn gennym am y digwyddiad yma, sydd ddim o'n dymuniad na'n bai ni.
"Fe wnaethon ni ofyn i Gyngor Blaenau Gwent am yr hawl i symud peth o'r deunydd a aeth ar dân ar eu tir yn ddiweddarach, ond gwrthodwyd hynny.
"Wedyn fe wnaethon ni ofyn i'r Haelod Cynulliad i gysylltu gyda Chyngor Blaenau Gwent i ofyn iddyn nhw ailystyried."
Ychwanegodd bod y cyngor wedi cytuno nos Sul, a'u bod "wedi ceisio symud pethau gorau gallwn ni ers hynny".


description: Adroddiad newydd yn dweud sut y mae prosiect yn cyfrannu at lai o achosion hunanladdiad a hunan-niweidio yng Nghymru.

title: Prosiect: Llai'n ceisio lladd eu hunain


description: DR4IG, B4RDD, DEW1N a N10NYN...

title: Beth mae rhif eich car yn ei ddweud amdanoch chi?


description: Dyn 26 oed yn cael ei garcharu am chwe blynedd am yrru car at frawd ei gariad.

title: Carchar am anafu bwriadol

maintext:
Image copyright bbc
Cafodd dyn ei garcharu am chwe blynedd am yrru car at frawd ei gariad.
Fe wnaeth Damien Smith, 26 oed o Gaer, achosi anafiadau difrifol i Lee Stanley ar ôl ffrae ym Mwcle, Sir y Fflint y llynedd.
Cafwyd Smith, gynt o Goed Llai ger yr Wyddgrug, yn euog o anafu bwriadol.
Dywedodd y barnwr Niclas Parry yn Llys y Goron yr Wyddgrug yn eistedd yng Nghaer y gallai Smith fod wedi lladd Mr Stanley.
Yn ôl un tyst roedd Smith yn chwerthin wedi'r digwyddiad.
Cafodd Mr Stanley ei daro gan y car Ford Mondeo y tu allan i dŷ ei rieni ym Mwcle.
Dywedodd Simon Rogers ar ran yr erlyniad fod nifer o asennau Mr Stanley wedi eu torri ac roedd ei ysgyfaint wedi ei gleisio.
Cafodd 18 o bwythau i'w ben ac roedd wedi anafu ei wddw.
Roedd Smith wedi gwadu'r cyhuddiad gan ddweud fod Mr Stanley wedi neidio ar y car gan geisio ei atal rhag gadael.
Arian
Clywodd y llys fod yna ddrwg deimlad dros ddyled o £100.
Roedd honiad bod Mr Stanley neu ei gariad, wedi rhoi'r arian i Smith neu gariad Smith.
"Does yna ddim amheuaeth, fe allwch fod wedi lladd Mr Stanley," meddai'r barnwr Niclas Parry.
"Roedd hwn yn orymateb. Roeddech wedi colli eich tymer a bob rheolaeth,"
Yn ogystal â charcharu Smith am chwe blynedd cafodd ei wahardd rhag gyrru am dair blynedd.


description: Cafodd y gwasanaethau brys eu galw i'r digwyddiad ar Ffordd Tŷ Newydd tua 09:00 fore Sul.

title: Dyn, 80, wedi marw yn dilyn gwrthdrawiad yn Y Rhyl


description: Cwpan Nanteos yn cael ei arddangos yn barhaol yn y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth

title: Cwpan Nanteos yn y Llyfrgell Genedlaethol


description: Cymdeithas Bêl-droed Cymru wedi cadarnhau ei bod yn ymchwilio i honiadau o batrymau betio amheus, wedi canlyniad annisgwyl yn Uwchgynghrair Cymru.

title: Uwchgynghrair Cymru: Honiadau o fetio amheus


description: Llywodraeth Cymru'n dechrau ystyried yr ymateb i ymgynghoriad ar ganiatâd tybiedig ar gyfer rhoi organau, ac yn gobeithio cyhoeddi adroddiad o fewn y mis.

title: Disgwyl adroddiad o fewn mis ar ymgynghoriad organau


description: Yr heddlu yn ymchwilio ar ôl i ddyn geisio dwyn arian o siop fetio.

title: Lleidr: Apêl am dystion


description: Dyn 78 oed wedi marw mewn gwrthdrawiad tri char ar yr A4058 yn Rhondda Cynon Taf nos Fawrth.


description: Simon Thomas yn penderfynu tynnu allan o'r ras i fod yn arweinydd nesaf Plaid Cymru ac yn cefnogi Elin Jones.

title: Plaid: Simon Thomas yn tynnu'n ôl


description: Arweinydd grŵp UKIP yn y Cynulliad wedi atgyfnerthu stereoteip am y blaid pan ddywedodd bod dwy AC yn rhan o "harem" Carwyn Jones, yn ôl cydweithiwr.

title: Gill: Neil Hamilton wedi 'atgyfnerthu stereoteip' UKIP


description: Tri dyn gafodd eu harestio a'u cyhuddo o ladrata o gwpwl oedrannus nos Wener yn cael eu rhyddhau ar fechnïaeth.

title: Rhyddhau tri ar fechnïaeth


description: Ethol Dafydd Vaughan, 24 oed, yn Llywydd Urdd Gobaith Cymru ar gyfer 2013.

title: Urdd yn cyhoeddi llywydd newydd sy'n hanu o Grymych

maintext:
Image copyright Urdd Gobaith Cymru Image caption Cafodd ei addysg yn Ysgol Gynradd Blaenffos ac Ysgol Ddwyieithog Preseli
Mae Dafydd Vaughan, 24 oed o Flaenffos ger Crymych, wedi ei ethol yn Llywydd ar Urdd Gobaith Cymru ar gyfer 2013.
Ers blynyddoedd mae wedi bod yn wirfoddolwr yn Rhanbarth Sir Benfro, yn arwain sesiynau mewn aelwydydd ac adrannau a helpu ar dripiau tramor.
Fe yw Cadeirydd Pwyllgor Ieuenctid Eisteddfod Sir Benfro 2013 ac mae wedi bod yn weithgar yn codi arian a chodi ymwybyddiaeth am yr Eisteddfod.
Cafodd ei addysg yn Ysgol Gynradd Blaenffos ac Ysgol Ddwyieithog Preseli.
'Tîm brwdfrydig'
Astudiodd chwaraeon ym Mhrifysgol Morgannwg ac mae bellach wedi dychwelyd i'w fro enedigol ac yn gweithio i Fenter Iaith Sir Benfro fel Swyddog Maes a Ieuenctid.
"Dwi'n edrych ymlaen at bob agwedd o'r swydd, yn enwedig cael bod yn rhan o'r tîm brwdfrydig a gweithgar fydd yn croesawu miloedd o blant a phobl ifanc i'r Eisteddfod yn Sir Benfro'r flwyddyn nesaf," meddai.
Mae wedi bod yn aelod o'r Urdd ers ei fod yn fachgen yn Ysgol Blaenffos ac wedi hynny yn Adran Crymych, Ysgol Preseli ac Aelwyd Crymych.
"Fe ges i nifer o brofiadau gwerthfawr fel aelod ond hoffwn i ddiolch yn benodol i Eleri Mai Thomas oedd yn gweithio yn yr ardal pan oeddwn i'n iau ond sydd bellach yn Swyddog Ieuenctid yr Urdd yn Ysgol Gartholwg," meddai.
'Dylanwadu'
"Fe ddysgais lawer ganddi a dwi'n gobeithio y gall y bobl ifanc yr ydw i'n gweithio gyda nhw ddweud fy mod innau wedi dylanwadu arnyn nhw mewn modd positif."
Cafodd Dafydd ei ethol i'w swydd newydd gan Gyngor yr Urdd.
Yn yr un cyfarfod etholwyd Tudur Dylan Jones yn gadeirydd a Dyfrig Davies yn is-gadeirydd.


description: Dyn 18 oed gafodd ei arestio mewn cysylltiad â thân mewn archfarchnad wedi ei ryddhau ar fechnïaeth.

title: Tân Llanelli: Rhyddhau dyn ar fechnïaeth


description: Seremoni er cof am gyfraniad Cymro yn Yr Ail Ryfel Byd

title: Y Cymro a'r 'cyrch arwrol'


description: Aelod Seneddol yn dweud bod angen cyflwyno deddfwriaeth er mwyn amddiffyn ffermwyr rhag mynd i ddyled fawr.

title: Galw am reolau i amddiffyn ffermwyr rhag benthyciadau

maintext:
Image copyright BBC news grab Image caption Cafodd Mary Williams a'i theulu eu dadfeddiannu o'u fferm yn Eryri fis diwethaf
Mae angen newid rheolau benthyca arian er mwyn sicrhau nad oes rhagor o ffermwyr yn colli eu cartrefi a'u ffermydd, yn ôl aelod seneddol Cymreig.
Tra bod canllawiau llym ar gwmnïau sy'n benthyg arian i unigolion, nid yw benthyciadau dros £25,000 i fusnesau yn cael ei rheoleiddio.
Mae Aelod Seneddol Maldwyn, Glyn Davies, yn credu bod angen trafodaeth yn Nhŷ'r Cyffredin ar y sefyllfa.
Dywedodd llywodraeth y DU byddai'n rhaid profi bod gwir angen newid y rheolau cyn ystyried cyflwyno deddfwriaeth.
Ond dywedodd Mr Davies: "Fe wn i am sawl ffermwr yn Sir Drefaldwyn sydd wedi cael eu hannog i fenthyg arian, ac yn benthyg rhagor o arian i helpu gyda'r benthyciad ac yn mynd i ddyled fawr sy'n golygu bod rhaid gwerthu'r fferm.
"Mae hyn yn annerbyniol. Dyle hyn ddim digwydd."
'Torri calon'
Dywedodd llefarydd ar ran y trysorlys: "Mae'r llywodraeth yn ceisio cael cydbwysedd cywir rhwng diogelu unigolion a busnesau rhag camdriniaeth ac osgoi rheoleiddio sy'n faich ar fenthycwyr a fyddai'n arwain at ragor o gost i fusnesau.
"Dyna pam bod y llywodraeth wedi creu rheolydd llym, yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol, a rhoi pwerau cryf i reoleiddio pob benthyciad i unigolion, a benthyciadau o lai na £25,000 i'r busnesau lleiaf."
Un sydd wedi colli fferm o dan y fath amgylchiadau ydi'r teulu Williams o Gwm Pennant yng Ngwynedd.
Aeth Alun a Mary Williams i drafferthion ariannol ar ôl cael benthyciad tymor byr drud gyda chwmni ariannol oedd yn arbenigo mewn cynnig benthyciadau i ffermwyr - cwmni o'r enw UK Acorn Finance.
Image copyright BBC news grab Image caption Methodd Mary Williams yn ei hymgais i apelio yn erbyn y dyfarniad i golli'r fferm
Fe dderbyniodd y teulu fenthyciad o £1.2m yn 2011. Erbyn mis Mawrth eleni, roedd y swm wedi cynyddu i £3.1m.
Fis diwethaf, bu'n rhaid i'r teulu symud o fferm Rhwngddwyafon yng nghanol Eryri ar ôl i'r cwmni hawlio'r fferm fel ad-daliad.
"Dwi'n teimlo fel fy mod wedi cael fy nharo gan ordd," meddai Mary Williams.
"Mae'n teimlo fel gwastraff o fywyd. Mi nes i roi popeth i mewn i'r fferm, tydw i ddim yn gwybod dim arall.
"Mae'r hyn mae'r bobl yma yn gwneud i ni yn torri ein calonnau."
Mi fydd rhaglen Week In, Week Out ar BBC 1 Cymru yn rhoi sylw i achos Mary Williams nos Fawrth, 7 Gorffennaf am 22:35


description: Y blaenasgellwr Dan Lydiate yn debyg o fethu gêm gyntaf Cymru ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad yn Nulyn ddydd Sul, ond Priestland a Roberts yn debyg o chwarae.

title: Lydiate: Siom i Gymru?


description: Arweinwyr cymunedol a chrefyddol yn ardal Wrecsam yn galw ar y cyngor i ystyried croesawu mwy o ffoaduriaid o Syria.

title: Ffoaduriaid o Syria: Angen bod yn 'uchelgeisiol'


description: Amheuaeth na fydd prop pen-tynn Cymru Adam Jones ar gael ar gyfer gêm gyntaf ryngwladol yr hydref.

title: Amheuaeth a fydd Adam Jones yn chwarae yn erbyn Yr Ariannin


description: Cabinet cyngor yn gofyn am fwy o wybodaeth cyn penderfyniad terfynol am ddyfodol ysgol gynradd.

title: Ysgol: Cabinet yn gohirio penderfyniad


description: Mae presenoldeb diogelwch llym yn Lille

title: Profiadau Cymraes yn Lille


description: Mae Llywodraeth Cymru yn rhoi'r gorau i gynlluniau difa moch daear oedd yn rhan o ymdrech i waredu'r diciâu mewn gwartheg.

title: Rhoi'r gorau i gynllun difa moch daear


description: Heddlu'r Gogledd yn gofyn am wybodaeth wedi i ddyn 17 oed farw mewn gwrthdrawiad ar Ynys Môn.

title: Apêl ar ôl marwolaeth gyrrwr beic modur ar Ynys Môn


description: Tafarn yn Rhiwabon yn ennill teitl Tafarn Brydeinig y Flwyddyn.

title: Tafarn yn ennill prif wobr CAMRA


description: Cyn-gapten Lloegr yw rheolwr newydd clwb pêl-droed Casnewydd.

title: Casnewydd: Penodi Terry Butcher yn rheolwr


description: Gweinidog Iechyd Cymru yn agor adnoddau dysgu newydd a chyflwyno Athro Bydwreigiaeth cyntaf y DU.

title: Hwb i addysg bydwreigiaeth yng Nghymru


description: JO feat. Cabron - Cu inima

title: JO feat. Cabron - Cu inima


description: Marwolaeth Cymraes oherwydd clefyd mitocondriaidd yn arwain at sefydlu gwasanaeth cefnogi newydd

title: Marwolaeth yn ysbrydoli gwasanaeth newydd


description: Corff wedi ei ddarganfod gan swyddogion yr heddlu sy'n ymchwilio i lofruddiaeth dyn yng Nghaerdydd.

title: Darganfod corff wrth ymchwilio i lofruddiaeth Caerdydd


description: Mark Drakeford yn cadarnhau bydd ei lywodraeth newydd yn cynnwys balans cyfartal 50-50 o ddynion a merched wrth iddo baratoi i olynu Carwyn Jones ddydd Mercher.

title: Drakeford eisiau cabinet cyfartal 50-50 o ddynion a merched


description: Heddlu Dyfed-Powys yn cyhoeddi enw dyn fu farw mewn gwrthdrawiad ar yr A470 ym Mhowys ddydd Sadwrn.

title: Cyhoeddi enw dyn fu farw mewn gwrthdrawiad ar yr A470


description: Yn ôl y cyhuddiad fe wnaeth Neil Stephen Roberts gynilo £40,000 trwy dwyll.

title: Cyhuddo gweithiwr GIG o dwyll gwerth £40,000


description: Caerdydd yn codi i safle 14 yn y tabl wedi buddugoliaeth o 1-0 gartref yn erbyn Southampton.

title: Uwch Gynghrair Lloegr: Caerdydd 1-0 Southampton


description: Dyn o Gasnewydd yn cael ei ddedfrydu i 24 mlynedd o garchar ar ôl cael ei ganfod yn euog o greulondeb yn erbyn ei feibion ei hun.

title: Dedfryd o 24 mlynedd i dad 'sadistaidd' wnaeth guro'i blant


description: Carwyn Jones i adael i'w olynydd wneud y penderfyniad ar ganiatâd cynllunio i ffordd liniaru'r M4 ger Casnewydd.

title: Carwyn Jones ddim am benderfynu ar ffordd liniaru M4


description: Heddlu'n rhybuddio bod "cyflenwad marwol" o gyffuriau yn Rhondda Cynon Taf wedi marwolaeth ddirybudd bachgen 17 oed.

title: Rhybudd cyffuriau wedi marwolaeth sydyn bachgen 17 oed


description: Llywodraeth Cymru yn annog ACau i wrthwynebu cytundeb Brexit "annerbynniol" Theresa May yn ystod trafodaeth yn y Senedd ar y pwnc.

title: Llywodraeth Cymru'n annog ACau i wrthwynebu cytundeb Brexit


description: Diwrnod hanesyddol wrth i'r tollau i groesi Pont Hafren ddod i ben.

title: Y tollau ar Bont Hafren wedi dod i ben


description: Chwaraewr pêl-droed sydd wedi chwarae'r nifer mwyaf o gemau dros Gymru wedi derbyn anrhydedd gan Dywysog Cymru ym Mhalas Buckingham.

title: Jess Fishlock yn derbyn yr MBE ym Mhalas Buckingham


description: Trigolion Dyffryn Cothi yn pryderu am safon gwasanaeth band eang "poenus o araf" yn yr ardal.

title: Band eang 'poenus o araf' yn rhwystro busnes yn Sir Gâr

maintext:
Image caption Mae Rhydian Thomas (ail o'r chwith) ac eraill yn cael cysylltiad mor araf â 0.5 megabit yr eiliad
Mae cyflymder isel band eang wedi gorfodi perchennog busnes i deithio 10 munud o'i gartref er mwyn gallu e-bostio cwsmeriaid.
Rhydian Thomas yw un nifer o drigolion Dyffryn Cothi, Sir Gaerfyrddin, sy'n dweud fod cyflymder band eang mor isel â 0.5 megabit yr eiliad (mye) yn creu rhwystrau yn eu bywydau personol a proffesiynol.
Yn ôl Mr Thomas "mae hi'n cymryd diwrnod llawn i lawrlwytho ffilm" ar hyn o bryd.
Dywedodd Openreach fod 95% o'r wlad bellach yn gallu derbyn gwasanaeth band eang cyflym.
Ar y funud mae tua 720,000 o dai yng Nghymru yn gallu derbyn band eang gyda chyflymder o hyd at 24mye, yn sgil cynllun Superfast Cymru.
Mae rhai wedi beirniadu'r cynllun am fod yn araf yn cael ei weithredu ac yn teimlo bod rhai cymunedau wedi eu hanghofio.
'Poenus o araf'
Ychwanegodd Mr Thomas fod y band eang "poenus o araf" yn achosi problemau niferus iddo.
"Dwi angen y we er mwyn derbyn e-bost ac ati ar gyfer fy ngwaith. Ond mae'r gwasanaeth mor araf ei bod hi'n cymryd am byth i agor gwefan.
"Os ydy hi'n bwrw gallwn ni golli'r cysylltiad yn gyfan gwbl, a dwi 'di colli cownt o faint o weithiau dwi 'di gorfod gyrru i Gaerfyrddin er mwyn defnyddio wifi am ddim mewn bwyty er mwyn gyrru e-bost."
Image caption Mae pobl y pentref yn aml yn cael trafferth cysylltu â'r we
Dywedodd un o gymdogion Mr Thomas, John Burton, eu bod nhw rhwng 10 a 15 mlynedd y tu ôl i bawb arall o ran cyflymder.
'Loteri cod post'
Yn ôl y darlithydd busnes ym Mhrifysgol Abertawe, Dr Robert Bowen, mae llawer o gynnydd wedi bod, ond mae mwy eto angen ei wneud i waredu'r "loteri cod post".
Mae Openreach yn gweithio ar gynllun newydd i gynnig band eang cyflymach fyth o'r enw fibre first, fydd yn cynnig band eang hyd at un gigabit yr eiliad.
Mae Abertawe yn un o'r dinasoedd sydd wedi ymrwymo i'r cynllun newydd.
Dywedodd Kim Mears, Rheolwr Gyfarwyddwr Openreach: "Rydyn ni eisoes wedi gwneud cymaint o waith wrth wella mynediad at wasanaeth band eang mewn ardaloedd dinesig a rhannau gwledig o'r wlad.
"Er gwaetha'r problemau sy'n gysylltiedig â chynllunio, gwaith ffordd a derbyn caniatâd, mae'n peirianwyr ni yn cyrraedd miloedd o dai a busnesau yn wythnosol."


description: Yn ôl cerdd o'r 1800au, mae yna ryfeddodau lu yng Nghymru...

title: Gwibdaith o amgylch Saith Rhyfeddod Cymru

maintext:
Mae Saith Rhyfeddod y Byd yn adnabyddus i lawer ond tybed ydych chi'n gwybod am Saith Rhyfeddod Cymru?
Yn ôl hen bennill Saesneg o'r 1800au gan fardd anhysbys, dyma nhw:
Pistyll Rhaeadr and Wrexham Steeple,
Snowdon's mountain without its people,
Overton yew trees, Gresford bells,
Llangollen bridge and St Winifred's well.
Yn amlwg nid oedd y sawl a ysgrifennodd y gerdd wedi teithio llawer o'r wlad ar y pryd, ond dyma gipolwg ar ei uchafbwyntiau.
1. Pistyll Rhaeadr
Image caption Pistyll Rhaeadr
Mae Afon Disgynfa yn disgyn tua 80m dros wyneb y graig i greu Pistyll Rhaeadr, sydd yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig. Dyma'r rhaeadr dalaf ym Mhrydain lle mae'r dŵr yn syrthio bellaf, heb rwystr. Mae hyd yn oed yn 'dalach' na rhaeadr enwog Niagra Falls!
Fel arfer mae'r lle'n ferw o ymwelwyr bob haf ac yn wag o bobl yn y gaeaf ond yn Ionawr 1917 rhewodd y rhaeadr a daeth pobl o bell ac agos i'w gweld.
Roedd yr olygfa'n ddigon o ysbrydoliaeth ar y pryd i'r llenor E Tegla Davies greu cyfres o straeon Tylwyth Teg o'r enw Tir Y Dyneddon a fu'n boblogaidd iawn gan blant Cymru.
Roedd E Tegla Davies wedi ei hudo gan y rhaeadr o rew: "Nid oedd yn debyg i bistyll wedi rhewi, ond megis teml wedi ei hadeiladu o risial wedi ei ymylu â ffriliau, a cholofnau wedi eu ffurfio o'r coed," meddai.
2. Tŵr Wrecsam
Image caption St Giles yn Wrecsam
Codwyd Eglwys St Giles, Wrecsam, rhwng 1501 a 1507. Yn ôl y chwedl, codwyd sylfeini'r eglwys ar dir a elwir heddiw yn Brynffynnon ond dros nos roedd y gwaith adeiladu'n cael ei ddymchwel i'r llawr droeon gan ysbrydion.
Un noson wrth i'r muriau syrthio eto clywyd llais yn gweiddi: "Bryn-y-grog-, Bryn-y-grog!". Y bore wedyn symudwyd y cerrig, y cynion a'r seiri maen i gyd i Fryn-y-grog, chwarter milltir i ffwrdd, ac aeth y gwaith yn ei flaen o godi'r eglwys yn y fan honno yn gwbl ddi-stŵr.
Er mai St. Giles yw'r enw ar yr eglwys, Silyn Sant oedd ei enw go iawn. Roedd hyn am fod yr eglwys Gatholig yn gwrthod cydnabod unrhyw seintiau Celtaidd fel Silyn a'i gyfeillion, felly'r ateb oedd dewis yr enw arall, yn yr achos yma, Sant Giles.
Meddai bardd o'r cyfnod: "Monwent hardd a meini teg!". Un o'r meini teg hynny yn y fynwent yw carreg fedd neb llai na Elihu Yale (1649 - 1721) sylfaenydd yr enwog Brifysgol Iâl (Yale University) yn America. Yn Connecticut, er cof amdano, codwyd copi o dŵr eglwys St. Giles fel un o adeiladau coleg Saybrook, rhan o Brifysgol Iâl.
Image caption Coleg Saybrook draw yn Unol Daleithiau America
3. Yr Wyddfa
Yn ôl Yr Athro Bedwyr Lewis Jones a oedd yn awdurdod ar enwau llefydd, mae tarddiad enw'r mynydd yn hawdd. Mae unrhyw gopa neu garnedd yn fan amlwg a'r hen air am amlwg yw 'gŵydd'. Mae'r gair 'ma' wedyn yn golygu 'man' neu 'lle'.
Rhowch y ddau at ei gilydd, a threiglo a daw 'gwydd-fa' sef 'y man amlwg'. Mae'r treiglo ar ôl y fannod yn newid yr enw i Yr Wyddfa!
Image copyright Alex Meacock, Camera Drone UK Image caption Copa'r Wyddfa a Hafod Eryri
Heb os nac oni bai un o brif atyniadau unrhyw fynydd yw ei gopa a bob blwyddyn mae Rheilffordd yr Wyddfa'n cludo cannoedd o filoedd o ymwelwyr o bentref Llanberis bob cam i dop y mynydd, pellter o dros bedair milltir.
Ar fore Llun, 6ed o Ebrill 1896, cludodd y trên cyntaf erioed i'r copa, griw o deithwyr yn eu dillad a'u hetiau crand. Ond wrth ddod i lawr y mynydd, roedd cymaint o bwysau yn y cerbydau llawn fel na allai'r gyrrwr reoli'r injan. Llithrodd yr olwynion oddi ar y cledrau a methodd y brêc â gweithio. Wrth i'r trên gyflymu'n gynt ac yn gynt neidiodd y gyrrwr a'r taniwr oddi ar yr injan.
Dyna hefyd wnaeth dyn lleol, Ellis Roberts, ond tarodd ei ben ar y creigiau. Plymiodd yr injan dros erchwyn y dibyn gan lanio wrth droed y mynydd yn deilchion. Ond diolch i'r brêc awtomatig daeth cerbydau'r teithwyr i stop yn ddiogel.
Bu farw Ellis Roberts ychydig ddyddiau wedyn o'r anafiadau i'w ben. Dyma'r unig ddamwain angheuol yn hanes y rheilffordd erioed.
4. Coed yw yr Owrtyn
Image copyright August Schwerdfeger Image caption Un o'r coed yw anferth, hynafol yn Owrtyn
Ym mynwent eglwys Owrtyn ger Wrecsam (Overton-on-Dee) mae 21 coeden ywen, sylweddol iawn eu maint, yr hynaf tua 2,000 oed.
Yn yr hen, hen oes roedd yr ywen yn bren cysegredig ac yn cael ei gysylltu â bywyd hir felly roedd y tir o'u hamylch yn cael ei ystyried yn sanctaidd. Yn ystod angladdau byddai'n arferiad gan yr hen Gymry i dorri canghennau o'r goeden a'u taflu i mewn i'r bedd cyn gollwng yr arch i'w lle.
Yn ystod y Canol Oesoedd, yn ôl Cyfreithiau Hywel Dda roedd gwahanol werth i goed. Roedd derwen werth chwech ugain ceiniog, pren draenen yn saith geiniog a dime, ond roedd ywen a oedd â chysylltiad â sant arbennig werth y swm enfawr o bunt!
Image copyright August Schwerdfeger Image caption Mae rhai o'r coed angen cymorth i beidio disgyn...
5. Clychau Gresffordd
Codwyd yr eglwys wreiddiol yng Ngresffordd yn yr 1200au gan Trahaearn ap Ithel ap Eunydd a'i bum brawd, ond does fawr o ddim o honno i'w weld heddiw.
Bu nifer o ychwanegiadau ers hynny ac mae'r eglwys yn adeilad go fawr erbyn hyn. Yn bennaf mae'r eglwys yn enwog am ei chlychau, sydd meddan nhw, yn canu gyda'r cliriaf o holl glychau eglwysi Cymru.
Y cofnod cynharaf ohonynt yn atseinio drwy'r ardal yw 1714 pryd y cafodd offer ei ddyfeisio i alluogi un dyn i ganu pob un gloch, yr un pryd. Mae hynny'n dipyn o gamp gan fod y gloch fwyaf yn pwyso tunnell a chwarter (yr un pwysau â dau gar teuluol cyffredin)!
Yn seler Eglwys Gresffordd, yn ddiogel mewn cas gwydr, mae'r clap olaf o lo a gloddiwyd o Lofa Gresffordd cyn y drychineb fawr ym 1934. Lladdwyd 266 o ddynion.
Image copyright Gresford Disaster NWMAT Image caption Yn yr oriau wedi'r drychineb yng Nglofa Gresffordd, ymgasglodd torf fawr o berthnasau a glowyr wrth geg y pwll i aros am newyddion
6. Pont Llangollen
Codwyd y bont bresennol sydd yng nghanol tref Llangollen gan John Trevor I oedd yn Esgob Llanelwy a Changhellor Caer, tua 1436 - ar y pryd yr unig bont gadarn a groesai'r Afon Ddyfrdwy - a'r un sydd yn sefyll hyd heddiw.
Bu sawl pont bren dros yr afon cyn hynny ond chwalwyd y rheiny gan lifogydd, droeon.
Image caption Pont Llangollen, gyda baneri rhyngwladol i groesawu cystadleuwyr Eisteddfod Rhyngwladol Llangollen sydd yn y dref pob blwyddyn
Mae nifer o welliannau wedi eu gwneud i'r bont dros y canrifoedd er mwyn dygymod â'r holl draffig sydd yn mynd drosti.
Ar ddiwrnod sych mae tua 270 miliwn litr o ddŵr yn llifo dan bont Llangollen mewn 24 awr ac ar dywydd mawr yn y gaeaf oddeutu 2,500 miliwn litr, sydd tua 1,000 o byllau nofio maint Olympaidd!
7. Ffynnon Gwenffrewi
Santes Gymreig, hardd iawn oedd Gwenffrewi. Syrthiodd dyn ifanc o'r enw Caradog dros ei ben a'i glustiau mewn cariad â hi. Ond nid oedd Gwenffrewi'n cymryd dim sylw ohono. Felly penderfynodd Caradog ei chodi'n ei freichiau gyda'r bwriad o fynd â hi adref. Dihangodd y ferch ac yn ei wylltineb estynnodd Caradog ei gleddyf a thorri ei phen i ffwrdd.
Syrthiodd pen Gwenffrewi i'r llawr a rhowlio lawr allt, drwy ddrws eglwys gyfagos a glanio wrth draed Beuno Sant. Cododd Beuno'r pen, gweddïodd am funud neu ddau cyn ei osod yn ôl ar 'sgwyddau Gwenffrewi a daeth ei chorff a'i phen yn ôl yn un.
Image caption Safle ffynnon Gwenffrewi
Yn y fan a'r lle cododd ffynnon a elwir erbyn heddiw'n Ffynnon Gwenffrewi, yn Nhreffynnon.
Wedi'r profiad ysgytwol hwnnw symudodd Gwenffrewi i ble mae pentref Gwytherin heddiw ac yno y bu'n byw fel lleian cyn ei hail 'farwolaeth', un llawer iawn mwy naturiol, tua'r flwyddyn 660.
Mae Ffynnon Gwenffrewi hyd heddiw yn enwog fel lle i wella afiechydon. Dyma'r unig le ym Mhrydain gyda hanes di-dor o bererindota cyhoeddus ers 1,300 o flynyddoedd.
Yn nyfroedd y ffynnon mae sawl carreg ac arnynt farciau cochion, gwaed Gwenffrewi yn ôl yr hen goel. Mae cerdd gan fardd anhysbys o tua 1823 yn adleisio'r hen gred honno:
Ar y cerrig, yn y ffynnon
Mae y gwaed yn amlwg ddigon,
Yr hwn a gollodd Winiffreda
Pan ga'dd ei phen ei dorri yma...
Image caption Santes Gwenffrewi, a fu farw ddwywaith
Hefyd o ddiddordeb...


description: Mae Sue Roderick nôl yn Pobol y Cwm ar ôl saib o 15 mlynedd

title: Cassie yn ôl yn y Cwm!

maintext:
Mae Cassie Morris yn dychwelyd i Pobol y Cwm.
Ar ôl saib o 15 mlynedd, mae Cassie, sydd yn cael ei hactio gan Sue Roderick, yn dod yn ôl i Gwmderi, a hynny er mwyn gwasgaru llwch ei ffrind, Mrs Mac.
Mae hyn yn deyrnged i Iola Gregory, actores Mrs Mac, a fu farw y llynedd. Cafodd Cymru Fyw sgwrs â Sue ynglŷn â sut deimlad yw hi i wisgo'r sodlau uchel a'r clust-dlysau mawr unwaith eto.
Cysylltodd y cynhyrchydd efo fi a d'eud fod ganddo fo syniad i 'neud teyrnged i Iola - fod Cassie yn dod nôl i wasgaru llwch Mrs Mac at ei gŵr hi, Glan (Cadfan Roberts), yn y Cwm.
O'n i'n licio'r syniad, ond o'n i'n poeni am ddod nôl ar ôl 15 mlynedd, ac isho iddo fo fod yn rwbath credadwy. Ond o'n i'n gallu credu hwn - y stori ydi fod Cassie a Mrs Mac wedi cadw mewn cysylltiad yr holl amser - felly o'dd hyn yn gweithio.
Image caption Mae llwch Mrs Mac yn cael ei wasgaru yn y Cwm, yn yr un lle â llwch ei gŵr, Glan
'Nath Cassie adael y Cwm 15 mlynedd yn ôl ar ôl i'w mab, Steffan (Huw Garmon), ladd ei chyn-ŵr Teg (Ioland Williams), a mynd i fyw efo'i mam yn y gogledd.
Nes i ofyn am bopeth am y cyfnod ers hynny gan y cynhyrchydd - lle o'dd Cassie wedi bod, be' o'dd hi 'di 'neud - achos o'n i isho dod â Cassie yn ôl fel oedd hi. Do'dd na'm pwynt iddi ddod yn ôl os mai dim yr hen Cassie oedd hi.
Ac er mod i'n gwbo' sut i chwarae Cassie, o'dd cael y sgriptiau yn gywir yn bwysig, ond maen nhw 'di gneud job dda efo hynny, ac mae'r un egni yna - sbort a direidus - ac mae hi'n siarad ei meddwl, fel roedd hi!
Image caption Gwallt mawr, clust-dlysau mawr, gwefusau coch - doedd Teg ddim wedi cael y memo...
O'n i'n eitha' pryderus achos faint o amser o'dd 'di bod. Ond ma' Cassie, mae'n debyg, yn un o'r cymeriadau o'dd pobl yn ei chofio ac yn ei hoffi, felly o'dd hynny'n hwb.
Ac o'n i'n eitha' nerfus ar y diwrnod cynta', ond unwaith i mi gael clust-dlysau mawr a'r dillad coch 'mlaen o'dd o fel reidio beic!
Mae'r set wedi newid, wrth gwrs, ac yn llawer mwy a moethus nag oedd yr hen set, ond ma' lot o betha' yr un fath. Mae lot o'r un heb wynebau yna - Andrew Teilo (Hywel), Siw Hughes (Cath), Nia Caron (Anita) - lot o'r un rhai o'n i'n gweithio'n agos efo nhw 15 mlynedd yn ôl. Ac mae lot o'r un criw yna hefyd.
Ond er fod yna wyneba' newydd hefyd, roedd pawb yn groesawgar ac annwyl iawn - mae o fel teulu mawr a dwi 'di joio'n ofnadwy.
Image caption Cassie yn dathlu'r Nadolig yn y Deri 1994. Mae Hywel (yn y rhes flaen, ar y chwith) dal yn byw, ac yn achosi trafferth, yng Nghwmderi
O'dd ffilmio'r olygfa pan o'dd Cassie yn gwasgaru llwch Mrs Mac yn fwy emosiynol nag o'n i wedi ei fwriadu, a d'eud y gwir. Ddoth o o rwla o'n i ddim wedi bwriadu iddo fo ddod. O'dd o'n naturiol achos o'n i'n meddwl am Iola, wrth gwrs. Allwn i ddim peidio - ro'n i'n ffrindia' mawr efo hi.
Roedd ei theulu hi wedi bod yn awyddus iawn i ni 'neud hyn, a dwi'n meddwl ein bod wedi gallu rhoi teyrnged addas iddi.
Image caption 'Na fe'n un mowr! Cassie a Mrs Mac yn joio jin (neu ddau), er fod eu gwŷr, Teg a Glan, ddim bob amser yn hapus!
Gallwch wylio Cassie yn dychwelyd i Gwmderi ar S4C am 20.00 Nos Lun 3 Rhagfyr neu ar BBC iPlayer wedi'r darllediad
Hefyd o ddiddordeb...


description: Cyfle i gyfarfod myfyrwyr o'r gogledd sy'n llwyddo er gwaetha' anfanteision

title: Byw bywyd llawn

maintext:
Image copyright Ceridwen Hughes Image caption Kate, sydd wrth ei bodd gyda'r cyrsiau sydd ar gael yng Ngholeg Cambria
Tynnu sylw at yr hyn y gall unigolion sydd ag anawsterau dysgu eu cyflawni sydd wrth wraidd prosiect celfyddydol newydd "We can..." yn y gogledd.
Nod elusen Same But Different yw defnyddio ffotograffiaeth, fideo ac erthyglau er mwyn galluogi pobl i ddod i 'nabod y personoliaethau y tu ôl i'r anabledd. Mae rhai o'r oedolion sy'n cymryd rhan yn fyfyrwyr yng Ngholeg Cambria.
Mae Syndrom Down's ar Kate Siseman, sy'n 36 oed o Fwcle.
"Fy hoff gwrs yw swyddfa a'r cyfryngau oherwydd, yn ystod y wers honno, mae 'na gyfle i wneud pob math o bethau ac rwy'n hoffi cyfrifiaduron," meddai. "Rwy'n caru'r ffaith fy mod i'n gallu gwrando ar gerddoriaeth wrth deipio. Mae'n help i glirio fy meddwl.
Angen help ar bawb
"Petai'n rhaid i mi ddisgrifio fy hun i rywun mi fuaswn i'n dweud fy mod i'n glyfar, caredig, yn gofalu am eraill ac yn hynod o gymdeithasol. Rwy'n edrych i wneud ffrindiau gyda phobl sydd â phersonoliaeth dda."
Un arall sydd wedi cymryd rhan yn y prosiect yw Scott Morris, 20 oed o Lannau Dyfrdwy. Mae ganddo fo anghenion dysgu.
"Weithiau mae pobl yn d'eud wrtha' i nad ydw i'n gallu g'neud pethau'n iawn ac mae hynny yn g'neud i mi deimlo nad ydw i'n medru eu g'neud nhw, ond wrth edrych yn ôl dwi'n sylweddoli mod i'n gallu," meddai.
Image copyright Ceridwen Hughes Image caption Scott a'i fryd ar fod yn ffermwr
"Falle mod i'n dysgu 'chydig yn arafach na chi ond dwi'n dal i fedru g'neud be 'dych chi'n medru ei wneud.
"Fy mreuddwyd ers pan o'n i'n 10 oed yw bod yn ffermwr. Os na fyddai'n llwyddo i'w gwireddu yna mi fyddai'n drist. Fedra'i ddim ceisio gwneud hyn ar fy mhen fy hun. Mi fydd angen help arna'i i ddechrau, ond mae angen help ar bawb ar y dechrau."
Positif
Mae Paige Bedford, 19 oed o Fagillt ger y Fflint, yn awyddus i wneud y gorau o'i hanabledd. Mae hi ar y sbectrwm awtistig ac wedi cael diagnosis ADHD. Mae ganddi hi hefyd gyflwr vasovagal syncope sy'n arafu ei chalon gan olygu ei bod hi'n llewygu yn rheolaidd.
"Mae bod ag anabledd yn eich gwneud yn unigryw, mae'n eich gwneud yn wahanol i bobl eraill," meddai. "Mae'n gallu eich helpu yn ogystal â'ch atal chi ar adegau.
"Dwi 'di cyfarfod rhai pobl sy'n defnyddio eu hanableddau mewn ffordd bositif ac mae'n wych i weld beth maen nhw'n gallu ei gyflawni. Mae'n anabledd i yn gwneud i mi feddwl mewn ffordd wahanol i eraill. Dwi'n meddwl ar gyflymder gwahanol i bobl eraill."
Image copyright Ceridwen Hughes Image caption Paige yn brysur yn pobi
Ceffylau yw diddordeb pennaf Peter Millar, 24 oed o Benbedw. Mae'n astudio yng Ngholeg Cambria yn Llaneurgain.
"Petasai'n rhaid i mi ddisgrifio fy hun mi fuaswn i'n d'eud fy mod i'n frwdfrydig ac yn gweithio'n galed," meddai. "Rwy' hefyd yn poeni am eraill.
Cyrraedd y lefelau uchaf
"Rwy'n caru ceffylau gan eu bod nhw yn gallu synhwyro os dwi'n hapus neu'n isel fy ysbryd. Yn Sheffield mae 'na Gemau Olympaidd arbennig i bobl sydd ag anawsterau dysgu. Dwi'n cymryd rhan yn y gystadleuaeth farchogol sy'n golygu fy mod i'n gorfod bod yn dda mewn tair disgyblaeth, rheoli'r ceffyl, gofalu amdano a'i farchogaeth ar gwrs arbennig.
"Dwi'n credu y dylai pobl sydd ag anableddau gael y cyfle i drïo gwahanol bethau a cheisio cyrraedd y lefelau uchaf. Wedi'r cwbl, ry'n ni'n bobl o gig a gwaed fel pawb arall."
Image copyright Ceridwen Hugjhes Image caption Peter sydd ar garlam i ddysgu rhagor am geffylau
Ceridwen Hughes, sylfaenydd elusen Same But Different, sydd y tu ôl i'r prosiect.
"Rydyn ni wedi cynllunio'r lluniau yn ofalus er mwyn adlewyrchu'r gweithgareddau mae'r myfyrwyr yn eu mwynhau a hefyd i ddangos eu bod yn aelodau gwerthfawr o'r gymdeithas," meddai.
"Mae pob un o'r oedolion sydd wedi cymryd rhan yn awyddus iawn i weithio ac mae ganddyn nhw gyfoeth o sgiliau i'w cynnig. Yn aml iawn dyw cyflogwyr ddim yn gweld y tu hwnt i'r anableddau."


description: Cynghorydd ym Mhen y bont-ar-Ogwr wedi cwyno i Gomisiynydd y Gymraeg ynglŷn ag ymateb cynghorwyr eraill i gwestiwn Cymraeg gafodd ei ofyn ganddo ddydd Llun.

title: Cynghorydd sir yn cwyno wedi 'diffyg parch' at y Gymraeg


description: Swyddogion yr heddlu yn archwilio safle ger canolfan hamdden Pentwyn

title: Heddlu yn chwilio am gorff yng Nghaerdydd


description: Hywel Gwynfryn sy'n sôn am ddygymod â cholli ei wraig a sut mae actio mewn pantomeim wedi bod o gymorth

title: Hywel Gwynfryn: Actio yn therapi ar ôl colli fy ngwraig

maintext:
Dros yr haf roedd Hywel Gwynfryn yn edrych ymlaen at wireddu uchelgais pan dderbyniodd ran mewn pantomeim. Ond yn fuan iawn wedyn fe gafodd ei wraig wybod mai wythnosau yn unig oedd ganddi i fyw.
Ar ôl trafodaeth gydag Anya, oedd â chanser, fe wnaeth barhau gyda'i gynlluniau i chwarae rhan Bendigeidfran.
Image copyright Llun teulu Image caption Hywel ac Anya
Dechreuodd yr ymarferion ddiwrnod ar ôl angladd Anya ac roedd y perfformiad cyntaf yn digwydd fis ar ôl iddi farw ym mis Hydref.
Erbyn i sioe Branwen orffen ei thaith o gwmpas Cymru ym Mhontypridd ganol Rhagfyr, bydd 17,000 o blant wedi eu diddanu gan sioe ysgolion cynradd am un o chwedlau'r Mabinogion.
Yma mae Hywel Gwynfryn yn egluro wrth Cymru Fyw pam wnaeth o barhau gyda'i gynlluniau a sut fu'r profiad yn gymorth iddo mewn cyfnod mor anodd.
"Pan oedd Anya yn yr ysbyty nes i siarad efo'r tîm oedd yn gofalu amdani a wnaethon nhw ddweud 'yn hytrach na misoedd fe ddylech chi feddwl yn nhermau wythnosau'.
"A dwi'n cofio Anya yn dweud wrtha' i wedyn: 'Wyt ti'n meddwl rŵan peidio gwneud y pantomeim yn dwyt?'. A ddywedais i 'Ydw'.
"Nid fi ofynnodd iddi hi ydi o'n iawn i wneud y panto, hi ddywedodd - roedd hi'n gweld yn doedd, ac yn fy neall i'n iawn, roeddan ni'n adnabod ein gilydd ac wedi byw efo'n gilydd ers 1982 yn ŵr a gwraig ac yna agos iawn, iawn a hithau wedi bod mor gefnogol hefyd.
"Ddywedodd hi: 'wel dwi'n dweud wrtha' ti rŵan, ti'n gwneud y panto… paid ti a meiddio gadael DH i lawr!' [DH - yr actor a chynhyrchydd y sioe, Dafydd Hywel].
Pan roeddan ni'n trafod hyn roeddan ni hefyd yn gwybod y basa hi wedi fy ngadael i, fasa hi wedi marw
"Roedd hi'r math yna o berson doedd hi byth yn gadael neb i lawr.
"Pan roeddan ni'n trafod hyn roeddan ni hefyd yn gwybod y basa hi wedi fy ngadael i, fasa hi wedi marw - er dwi ddim yn hoffi dweud y gair - cyn dechrau'r panto, ac felly roeddwn i'n cael mynd i mewn i'r ymarferion efo'i bendith hi mewn ffordd.
Image copyright Sian Trenberth
"A dweud y gwir, mae o wedi bod yn fath o therapi i mi - mae o wedi bod yn help mewn gwirionedd.
"Rhwng 8.30 yn y bore tan 3.30 bob dydd ers mis rŵan, wel ers yr angladd dweud gwir, ro'n i'n cychwyn yr ymarfer ddiwrnod ar ôl yr angladd… ond ers y mis diwethaf mae cyfnod yn ystod bob dydd lle dwi ddim wedi meddwl am ddim byd ond be' dwi'n 'neud.
'Sgen i ddim cywilydd dweud mod i, yn ystod y cyfnod yna, wedi bod yn siarad efo hi
"A hefyd, 'sgen i ddim cywilydd dweud mod i, yn ystod y cyfnod yna, wedi bod yn siarad efo hi, yn gofyn iddi 'ydw i'n gwneud y peth iawn, ydi pethau'n mynd yn ok, ai dyma oeddach chdi eisiau?'
"Ac mae hynny wedi bod yn help. Ti'n gofyn y cwestiynau, dwyt ti ddim yn clywed yr ateb ond ti'n gwybod be' ydi'r ateb.
"Dydi o ddim yn fater o 'the show must go on'. Dwi'm yn credu hynny - weithiau does dim rhaid i sioe fynd yn ei flaen.
"Mae hyn yn rhywbeth rhyngof i ac Anya. 'Da ni'n deall ein gilydd.
"Dwi wedi gwneud be' oedd hi eisiau i fi wneud, dwi wedi cael gwneud be' oeddwn i eisiau ei wneud hefyd a tydi DH ddim wedi cael ei siomi - felly mae pawb yn hapus, yn yr ystyr yna.
Help i ddygymod â'r golled
"Unwaith wyt ti'n mynd i mewn a rhoi'r dillad ymlaen ac actio ar y llwyfan mae o'n mynd â dy feddwl i gyd.
"Dwi methu meddwl am un amser pan dwi wedi disgwyl yn y wings yn poeni am be' sydd wedi digwydd i mi - tydi o ddim wedi digwydd.
"A dwi wedi dweud fwy nag unwaith gyda'r nos - dwi 'di deud wrth Anya, 'roeddat ti'n iawn i 'neud fi neud o'.
"Wnaeth o ddau beth - nes i gadw at fy ngair a fuodd o'n help i mi ddygymod â be' sydd wedi digwydd.
Image copyright Sian Trenberth
"Mae'n siŵr fydd rhai pobl yn mynd i ddweud "sut fedra fo ponsio o gwmpas y llwyfan fel rhyw gawr mawr gwirion a'i wraig o newydd farw?"
Fydd rhai pobol yn dweud "sut fedra fo ponsio o gwmpas y llwyfan fel rhyw gawr mawr gwirion a'i wraig o newydd farw?"
"Ond mae pawb yn mynd drwyddo yn ei ffordd ei hun, does dim un ffordd iawn o ddod i dermau efo colled.
Dilyn eisiampl
"Y peth mwya' anodd i mi ar hyn o bryd ydi mod i'n teimlo mod i yn nhir neb - dwi'n sefyll ar bont rhwng colli fy ngwraig a chreu bywyd newydd i fi fy hun.
"Bywyd efo hi - ond fel atgof. Dwi'n colli ei phresenoldeb yn gorfforol ond sgen i ddim cywilydd dweud mod i'n teimlo hi'n agos ata' i.
"Roedd hi'n cario 'mlaen ac yn dal i fynd i'w gwaith. Normaleiddio bywyd wnaeth Anya - dyna sut wnaeth hi wynebu'r canser a pheidio â gadael i'r canser reoli ei bywyd - cario 'mlaen a delio efo'r canser 'run pryd.
"Ac felly dwi'n dilyn ei hesiampl hi mae'n siŵr ac mewn gwirionedd fasa fo'n... ddim yn sarhad, mae hwnnw'n air rhy gryf... ond taswn i'n siarad Saesneg faswn i'n dweud insult i'w chof hi a'r ffordd ddaru hi ddelio efo pethau.
"Os na alla' i ddelio efo hwn fel 'nath hi ddelio efo'r canser wel dwi angen cic yn fy nhin.
"Does yna ddim un ffordd o ddod i arfer, ti'n gwneud o dy ffordd dy hun, ond yr un peth dwi'n sicr ohono yn barod ydi, mae'n rhaid i chdi wneud rhywbeth.
"Fedri di ddim disgwyl gwella o'r clwyf oni bai dy fod yn gwneud rhywbeth.
"Mae'n 'Ddolig rŵan a tasa ni fel teulu yn eistedd rownd y bwrdd, yn bwyta bara ac yfed dŵr fasa fo ddim yn dod ag Anya yn ôl.
...'da ni'n mynd i gael 'Dolig a chofio amdani a dathlu fel 'tasa hi'n dathlu.
"Felly 'da ni'n mynd i gael 'Dolig a chofio amdani a dathlu fel 'tasa hi'n dathlu. Achos dyna mae hi eisiau ac mae'n ffordd i barchu ei chof hi a chofio."
Efallai hefyd o ddiddordeb:


description: Dechreuodd Elin Williams ei blog yn trafod nam golwg 'nôl yn 2015, bellach mae ganddi dros 8,000 o ddilynwyr.

title: 'Mwy angen blogio i gadw iechyd meddwl iach'


description: Dau griw o gefnogwyr pêl droed wedi'u dedfrydu am ffrwgwd yn dilyn gêm yng Nghaerdydd ym mis Awst 2017.

title: Carcharu cefnogwyr pêl-droed am ymladd mewn tafarn


description: Mae Mudiad Meithrin wedi lansio ymgyrch recriwtio newydd fel rhan o'u hymateb i gynllun Cymraeg 2050.

title: Ymgyrch recriwtio Mudiad Meithrin i 'hybu'r Gymraeg'


description: Mae Clwb Pêl-droed Wrecsam wedi penodi Mike Newell fel is-reolwr ar gytundeb dwy flynedd a hanner.

title: Wrecsam yn penodi Mike Newell fel is-reolwr


description: Gwobrau Theatr Cymru wedi cael eu canslo yn sgil ffrae yn ymwneud â hiliaeth.

title: Gwobrau Theatr Cymru yn dod i ben


description: Bydd y blaid yn lansio "rhaglen uchelgeisiol" i adeiladu 12,000 o gartrefi bob blwyddyn yn ystod y tymor Cynulliad nesaf.

title: Ceidwadwyr Cymreig yn addo dyblu'r nifer o dai newydd


description: Ysgolion yn annog disgyblion i beidio prynu anrhegion Nadolig i athrawon

title: A ddylen ni wahardd anrhegion Nadolig i athrawon?

maintext:
Image copyright Ysgol Rhosybol Image caption Nodyn i rieni disgyblion Ysgol Rhosybol, Ynys Môn
Ydych chi'n cofio rhoi rhodd i'ch athro tra oeddech yn yr ysgol? Ydych chi'n athro sydd wedi derbyn rhodd gan ddisgybl?...
Wel mae Ysgol Gymunedol Rhosybol wedi anfon neges i rieni'r disgyblion yn dweud nad ydyn nhw eisiau derbyn anrhegion Nadolig eleni, ac y bydd cerdyn wedi'i ysgrifennu gan y disgybl yn fwy na digon.
Ar raglen Taro'r Post ar ddydd Llun, 4 Rhagfyr, roedd Garry Owen yn sgwrsio â Phennaeth Ysgol Rhosybol, Gwenan Roberts am beth oedd tu ôl i'r syniad hwn.
"Darllen rhyw erthygl yn y papur newydd wnes i, a theimlo'n reit euog yn gwybod y pwysau cynyddol sydd ar deuluoedd a rhieni yn yr hinsawdd bresennol sydd ohoni."
Ar ôl cael sgwrs efo'r staff yn yr ysgol, llawer ohonynt yn rhieni eu hunain, roedd pawb yn gytûn mai peidio derbyn anrhegion oedd y ffordd ymlaen.
Oes 'na bwysau i roi?
"Mae'n debyg bod 'na. Ond mae'n rhaid i mi ddweud, mae'r plant wrth eu bodd yn rhoi hefyd. Pan wnaethon ni sôn wrth y plant i ddechrau, 'naeth wynebau'r plant ddisgyn. Roedden nhw'n hynod o siomedig i ddechrau efo hi."
Ar ôl trafod yn y dosbarth, dywedodd Gwenan bod y plant yn deall y rhesymeg tu ôl i'r syniad.
Dywedodd Mared, sy'n ddisgybl ym mlwyddyn 5 yn Ysgol Rhosybol,
"O'n i'n teimlo'n siomedig yn y dechrau, ond yn diwedd o'n i'n dallt pam. Os ydan ni'n gwneud rhywbeth bach i rywun llai ffodus na ni, mi fysa fo'n gallu bod rhywbeth mawr iawn iddyn nhw."
Pam dweud 'dim anrhegion', yn hytrach na rhoi uchafswm ar faint i'w wario?
"Y gost ydy'r prif beth i ni. Dydan ni ddim eisiau rhoi cost ychwanegol i'n rhieni ni. Dyna pam rydan ni wedi dweud y bysan ni wrth ein bodd derbyn cerdyn. Mewn ysgol fach hefyd, mae pawb yn 'nabod ei gilydd. Mae 'na duedd yn fan hyn i rieni ddod a presant i ella wyth ohonan ni de.
"O ymateb y plant 'da ni wedi mynd i ddweud, 'oce, os 'dach chi wirioneddol isio rhoi… be am i ni gael cerdyn bach, neu os ydach chi yn dymuno 'dan ni'n gwybod yn y pwll nofio lleol mae 'na fanc bwyd. Mae'n agored i bawb roi, os ydyn nhw'n dymuno."
Taleb (voucher) gwerth £50 i athrawon
Dywedodd un ysgol breifat i ferched yn Lloegr nad oedden nhw eisiau i rieni wario mwy na £50 ar anrheg Nadolig iddyn nhw.
Tra bod hynny'n swnio'n "hurt bost" i Gwenan, yn ôl Iestyn Huw Rees, sy'n gofalu am blant yn Llundain, mae'n rhywbeth eitha' cyffredin: "Mae'r teuluoedd dwi wedi gweithio efo nhw yn y gorffennol, falle yn rhoi rhywbeth fel potel win a voucher £50, £100 falle.
"Mae hwnna'n eitha' standard fi'n credu. Fi'n gwybod am un ysgol yng ngogledd Llundain lle mae rhieni i gyd yn poolio arian at ei gilydd ac maen nhw'n hala'r arian i gyd ar un anrheg eitha' drud i'r athrawon, fel designer handbag werth cwpl o filoedd, falle."
Ydy dweud "diolch" yn unig yn ddigon?
Mae Kate Sutherland sy'n rhiant a llywodraethwr yn Ysgol Uwchradd Dinbych yn dweud ei bod hi'n naturiol bod eisiau mynegi diolchgarwch i holl staff yr ysgol.
"Fel rhiant a chadeirydd y llywodraethwyr yn Ysgol Uwchradd Dinbych dw i'n gwybod bod athrawon a chynorthwyydd dysgu yn gweithio'n andros o galed. Ac weithiau mae rhieni eisiau gymryd yr amser i ddweud diolch.
"Mae falle sgwennu llythyr, os ydy disgybl wedi bod yn stryglo i sgwennu neu ryw elfen fel 'na, ac yn gallu sgwennu llythyr 'ma sy'n dangos eu bod nhw wedi dysgu a bod yr athro neu'r athrawes wedi helpu hynny, fasa hynny dw i'n meddwl, i'r athro neu'r athrawes yn golygu mwy."


description: Olori ileesẹ ologun ofurufu, Sadique Abubakar sọ pe ijọba apapọ ti ra baalu mejidinlogun saaju, to si tun satunto ileesẹ ologun ofurufu.

title: Iléesẹ́ ológun: Amẹrika, Italy ń tìwá lẹ́yìn láti sẹ́gun Boko Haram


description: Comisiwn Annibynnol Cwynion yr Heddlu (IOPC) yn ymchwilio i farwolaeth dynes 94 oed a fu farw yn dilyn gwrthdrawiad â fan yr heddlu yng Nghaerdydd.

title: Dynes yn marw wedi gwrthdrawiad â fan yr heddlu


description: Rheithgor yn methu cytuno mewn achos dau ddyn sydd wedi eu cyhuddo o ddynladdiad llanc 18, a bydd achos arall yn 2019.

title: Marwolaeth Llanbedrog: Rheithgor wedi eu rhyddhau


description: Wrecsam yn ennill gartref o 2-0 yn erbyn Eastleigh brynhawn Sadwrn diolch i goliau gan James Jennings a Bobby Grant.

title: Cynghrair Cenedlaethol Lloegr: Wrecsam 2-0 Eastleigh


description: Y ffilmiau Cymraeg sydd wedi bod ar S4C dros y Nadoligau a fu

title: Ffilmiau 'Dolig: Cofio rhain?

maintext:
Mae'r Nadolig a ffilmiau yn mynd efo'i gilydd fel caws a cracers, port a lemon a twrci a stwffin ac mae 'na sawl cracar o ffilm Ddolig wedi bod dros y blynyddoedd.
Wrth i S4C gyhoeddi eu bod yn agor eu harchif, ydych chi'n cofio'r rhai Cymraeg yma?
Mae'r ddwy gynta' i'w gweld ar Clic dros Nadolig 2018.
Y Dyn Nath Ddwyn y 'Dolig - 1985
Image copyright S4C Image caption Dau o sêr gwych y ffilm - Siwan Bowen Davies ac Emyr Wyn
Mae'r ffilm yma am ymgais y dyn drwg Mordecai i ddifetha'r Nadolig wedi gwneud argraff ar sawl cenhedlaeth ers iddi ymddangos gyntaf yn 1985.
Os ydych chi eisiau cydganu "Dewch lawr i'r Samporium" a chaneuon eraill eto, mae 'na glipiau ar You Tube.
Neu gwyliwch hi ar 'bocs set' Clic, S4C.
Rhestr Nadolig Wil - 2008
Image copyright S4c Image caption Rhestr Nadolig Wil
Ffilm gerddorol sy'n dilyn hynt a helynt Wil (Aron Cynan), bachgen wyth mlwydd oed, a'i dad-cu (Dewi Pws) wrth iddyn nhw geisio achub y Nadolig gyda'r dyn ei hun, Siôn Corn (Iwan John).
Mae hon yn un arall o'r ffilmiau sydd ar gael i'w gwylio ar S4C Clic dros yr Ŵyl.
Albi a Noa yn Achub yr Iwnifyrs - 2016
Image copyright S4c Image caption Albi a Noa
Ffilm gerdd gan Caryl Parry Jones a Non Parry am fachgen bach saith oed o'r enw Noa sydd â rhieni prysur ond sydd wedi creu ffrind dychmygol drygionus o'r enw Albi. Mae'r ffilm yn adrodd hanes y teulu yn ystod un gaeaf hudol
Jabas Jones - 1990
Image copyright S4c Image caption Mae ffilm Jabas Jones yn dechrau efo naid allan o awyren
Roedd Jabas yn un o gyfresi cynnar mwyaf poblogaidd S4C yn seileidig ar nofel gan Penri Jones am helynt Jabas Jones a'i ffrindiau ym Mhen Llŷn.
Ond roedd 'na ffilm Ddolig hefyd - mae'r teitlau agoriadol yn dangos Owain Gwilym (Jabas) yn neidio allan o awyren.
Midffild: Y Mwfi - 1992
Image copyright S4c
Roedd y gyfres gomedi C'mon Midffîld mor boblogaidd nes y cafodd nid un ond dwy ffilm ei gwneud ar gyfer cyfnod y Nadolig gan ddechrau gyda Midffild: Y Mwfi oedd yn dilyn helyntion Clwb Pêl-droed Bryncoch United wrth i'r Nadolig agosáu. Pam mae Arthur Picton yn sefyll yn noeth y tu allan i'w dŷ a pham ei fod yn wynebu Nadolig ar ei ben ei hun?
Cafodd ei dangos eto ar ddiwrnod Nadolig 2017.
C'mon Midffild a Rasbrijam - 2004
Ar ôl 10 mlynedd oddi ar y sgrîn daeth criw C'mon Midffild yn ôl gyda'r ffilm C'mon Midffild a Rasbrijam ar ddydd Nadolig 2004. Gydag efeilliaid George a Sandra yn eu harddegau a pherthynas George gyda Mr Picton yn simsan mae'r rhaglen arbennig yn dilyn hynt a helynt y criw i Azerbaijan.
Deryn Dolig - 1989
Image copyright S4c
Ar ôl cyfres deledu lwyddiannus gyda John Ogwen yn y brif ran fel Robin, sy'n dipyn o aderyn brith, fe gafwyd rhaglen Ddolig arbennig yn 1989. Ar ôl gadael llanast ar ei ôl cyn dianc i Iwerddon, mae'r 'deryn' yn ôl ac yn gobeithio bod pethau gwell i ddod.
Tân ar y Comin - 1994
Image caption Edward Woodward a Gweirydd Gwyndaf yn ffilm Ddolig S4C yn 1995
Bydd y to hŷn yn cofio'r actor Edward Woodward yn siarad Cymraeg yn y ffilm hon oedd wedi ei seilio ar nofel enwog T Llew Jones. Mae'n dweud hanes y sipsi ifanc Tim Boswel (Gweirydd Gwyndaf) sy'n darganfod cyfrinach am ei wreiddiau teuluol.
Cynhyrchwyd fersiwn Saesneg gefn-wrth-gefn dan y teitl A Christmas Reunion a ryddhawyd ar fideo yn yr Unol Daleithiau yn 1994.
Martha, Jac a Sianco - 2008
Image copyright S4C Image caption Y chwaer a'r ddau frawd yn Martha, Jac a Sianco
Doedd hon ddim y dewis mwyaf hwyliog ar gyfer cyfnod y Nadolig ond cafodd y ffilm hon am ddirywiad fferm deuluol sydd yng ngofal dau frawd a chwaer wedi marwolaeth eu mam ei darlledu ar S4C ar ddydd Nadolig 2009.
Mae hi'n seiliedig ar nofel Caryl Lewis o'r un enw.
Eira Cynta'r Gaeaf - 1992
Ffilm a ddarlledwyd gyntaf ar 25 Rhagfyr 1992 ac oedd yn gyd-gynhyrchiad o The Winter Stallion / The Christmas Stallion yn Saesneg.
Wedi ei hysgrifennu gan Paul Matthews a T James Jones a'i chyfarwyddo gan Peter Edwards (gyda'i dad Meredith Edwards yn actio ynddi) mae'n dweud hanes Alan Davies sy'n cyrraedd nôl o'r Unol Daleithau ar ôl marwolaeth ei dad i wneud penderfyniad ynglŷn â beth i wneud â'r fferm.
Ffilmiau Cyw
Image copyright S4C
Mae rhai o ffilmiau byr Cyw wedi cadw plant yn ddiddan dros yr Ŵyl hefyd ac yn cael eu dangos ar S4C dros Ddolig a Blwyddyn Newydd 2018/2019 hefyd, sef Dona Direidi - Be wnei di? (2012), Y Raplyfr Coll (2011) a Ble mae Cyw? (2009).
Ac yn ôl i 2018 ...
Image copyright S4C Image caption Mae Frank (Gethin Day) yn gwneud ffrindiau gyda thwrci yn y ffilm Pluen Eira, ond mae'n Ddolig...
Ffilm 'Dolig 2018 ydy Pluen Eira sy'n cael ei darlledu am 18.30 ar noson Nadolig 25 Rhagfyr.
Ffilm am Frank (Gethin Day), bachgen 11 mlwydd oed sydd wedi cael ei fabwysiadu ac sy'n cael trafferth setlo gyda'i rieni newydd, Clive (Matthew Gravelle) a Rhi (Kate Jarman) nes iddo wneud ffrindiau efo twrci. Mae'r ffilm yn dilyn hynt y ddau wrth i Frank geisio achub ei ffrind bach pluog rhag pâr o ddwylo blewog cyn y 'Dolig.
Hefyd ymysg y ffilmiau sydd ar gael i'w gwylio ar Clic dros y Nadolig mae ffilm Tair Chwaer - Cymer Dy Siâr, 1999 (hefyd ar S4C am 22:30 ar noson San Steffan); Porc Pei, a'r ffilm Hedd Wyn.
Efallai o ddiddordeb:


description: Heddlu Gwent yn arestio dyn wedi llofruddiaeth ym Mryn-glas, Casnewydd

title: Llofruddiaeth Casnewydd: Arestio dyn 21 oed


description: Sut mae un o arweinwyr FFIT Cymru, Judith Owen, wedi trawsnewid ei bywyd ers i'r gyfres deleu ddod i ben

title: Newid bywyd ar ôl FFIT Cymru

maintext:
Chwe mis wedi i gyfres S4C FFIT Cymru ddod i ben, mae Cymru Fyw wedi siarad ag un o'r arweinwyr, Judith Owen. Fe gollodd Judith stôn a hanner o bwysau yn ystod y gyfres, gan drawsnewid ei gwedd a'i ffordd o fyw.
Ond beth ddigwyddodd ar ôl i'r gyfres orffen? Ydy Judith wedi cadw ati? A beth yw'r cynllun ar gyfer y Nadolig? Dyma ei stori.
Image copyright S4C Image caption Judith Owen, un o arweinwyr cyfres 2018 FFIT Cymru
Mae FFIT Cymru wedi newid fy mywyd i. Un o'n ngwendidau mwya' i cyn y rhaglen oedd clustnodi amser i fi fy hun. Dw i 'm'ond r'un fath â phob mam priod arall - mae'n bywydau ni gyd mor brysur, mae pawb arall yn cael blaenoriaeth.
Ac roedd hi'n hanner esgus bod gen i ddim yr amser i fod yn g'neud mwy o waith corfforol. O'n i wedi bodloni byw yn y swigen 'ma oedd yn dweud - 'na, mae'n ocê. Mae gen ti ddigon o esgusodion, does dim rhaid i ti wneud.'
Y trawsnewid mwyaf
Gyda gwaith caled, fe ddaw llwyddiant.
Pan ddaeth cyfle FFIT Cymru, newidiodd popeth. Dyw 'mywyd i ddim llai prysur rŵan - os rhywbeth, mae'n fwy prysur. Dyna yw'r trawsnewid mwyaf - dw i'n cyfri' g'neud addysg gorfforol yn rhan o nyletswyddau i ac yn rhan o'n amserlen wythnosol.
Dw i'n clustnodi amser yn fy nyddiadur a dw i'n gwybod yn union pa ddiwrnod bydda' i'n gwneud beth. Fel arfer mae gen i batrwm a dw i'n trio 'ngorau glas i sticio i hwnnw.
Chwe mis yn ôl buaswn i byth yn dychmygu 'mod i'n gallu rhedeg 5km, heb sôn am ddiddori mewn gwneud triathlons. 'Nes i neud duathlon ym mis Medi sef rhedeg, beicio a rhedeg eto a dw i'n bwriadu gwneud tair triathlon yn 2019.
Cefnogaeth y teulu
Yn ystod y rhaglen 'oedden ni'n gwybod ein bod yn gwneud y ras yng Nghastellnedd. Ond pan orffennodd y rhaglen 'oedd o i fyny i fi i osod y nod a dyna pam benderfynais i 'mod i'n mynd i 'neud duathlon Sandman yn Llanddwyn.
Dw i'n ffodus iawn fod fy ngŵr yn ymddiddori mewn triathlon a heriau Iron Man ac yn dweud 'gwna hyn' a 'meddylia am hyn'. Mae hynny'n gwneud o'n llawer haws achos mae'r anogaeth a'r gefnogaeth teuluol yn gryf yma.
'Oedden ni'n bwyta'n iach yma cyn dechrau FFIT Cymru ond er bod ni'n bwyta'n iach, 'oedden ni'n bwyta llawer gormod o fwyd. Mewn ffordd 'o'n i'n dyblu'r calorïau, er bod nhw'n galorïau iach. Unwaith i'r rhaglen stopio, er 'mod i ddim yn pwyso bwyd, 'oedd syniad gen i faint 'o'n i fod i fwyta.
Image copyright S4C Image caption Panel FFIT Cymru
'Da ni'n dweud yn tŷ ni'n aml - 'Reit, 'da ni'n mynd i gael wythnos FFIT Cymru' a pwyso bob dim ac mae e'n cael effaith drwy newid pethau bach, bach.
Cynllun dros yr ŵyl
Gwell gofyn ar ôl Nadolig...!
Wel, pob diwrnod dw i'n dweud wrth fy hun - mae gen i hyn a hyn o galorïau o ran snacks. Os dw i wedi cymryd paced o greision, dw i wedi cael fy snack. Felly gyda'r nos dw i'n dweud 'dim diolch' os ydy pawb arall yn cael siocled.
Mae amser yr esgusodion wedi mynd.
Wedyn fy adduned yn y flwyddyn newydd yw i wella'r nofio. 'Dw i mwy ffit rŵan na dw i wedi bod ers 20 mlynedd, ond 'dw i dal i nofio'n wan iawn a 'dw i'n cael hynny'n anodd i dderbyn. Dw i'n mynd i wersi nofio ar gyfer hyfforddi ar gyfer triathlons bob wythnos a fy ngŵr i sy'n dysgu'r gwersi nofio!
Dw i'n cofio geiriau'r hyfforddwr ffitrwydd Rae Carpenter, 'Gyda gwaith caled, fe ddaw llwyddiant'. Dw i'n cofio hynny o hyd ac mae'n wir. Y mwya' o waith caled 'dach chi'n rhoi i mewn, y mwya' 'dach chi'n gweld eich hun yn gwella. Unwaith 'dach chi wedi gwella mewn rhywbeth, gosodwch nod newydd. Progress ydi o trwy'r amser.
Newid fel person
Dw i'n llawer mwy bywiog. Mae 'nheulu i'n dweud bo' fi'n hapusach person. Maen nhw'n gweld mwy o newid ynof fi na fi fy hun. Dw i'n meddwl bo' fi wedi cario rhyw euogrwydd cyn FFIT Cymru - os dw i'n mynd i redeg, mae pawb arall yn gorfod aberthu rhywbeth. Dydi hynny ddim yn wir.
Image copyright S4C Image caption Judith cyn iddi gychwyn ar FFIT Cymru
Mae'n trefn bywyd ni yn wahanol - ar nos Fercher, 'da ni'n gollwng y genod yn hoci a 'da ni'n mynd i'r clwb rhedeg. Mae pawb o'r teulu yn gwneud ymarfer corff y noson hynny. Mae'n fater o weithio pethau allan.
Mae fy hyder wedi newid. Buaswn i ddim yn dweud 'mod i'n berson dihyder cynt ond falle 'mod i'n ddihyder o ran beth 'o'n i'n gallu ei gyflawni yn bersonol. Dw i'n teimlo bod hynny wedi newid achos dw i'n chwilio am sialens drwy'r amser rŵan.
'The world's your oyster' - dw i ddim yn bodloni a does dim ffasiwn beth â 'dw i ddim yn gallu'. Mae amser yr esgusodion wedi mynd. Mae wedi gwneud i fi sylweddoli taw dim ond chi sy'n gallu gwneud y penderfyniad. Cawson ni'r holl gefnogaeth yn ystod y rhaglen ond fy newis i pan orffennodd oedd cario 'mlaen. 'Oedd o wir yn mynd i drawsnewid fi am byth.
Image copyright Iolo Penri Image caption Arweinwyr FFIT Cymru wedi eu trawsnewid ar ddiwedd y gyfres
Llwyddiant y rhaglen
Mae'r tri pheth - y meddylfryd, y bwyd a'r ymarfer corff - yn llwyddo efo'i gilydd.
Mae'r arweinwyr ar FFIT Cymru mewn cysylltiad eitha' cyson. Mae gan bawb ei stori. Dw i dal yn cael pobl yn fy stopio i ar y stryd i siarad am y rhaglen. Mae hynny'n beth positif iawn - mae pobl o bob oed yn gwylio'r rhaglen. Mae wedi rhoi cyfleodd i deuluoedd wylio gyda'i gilydd a dysgu rhywbeth.
Mae FFIT Cymru yn rhoi cyfle i rywun i weld y cyfuniad o'r tri pheth - y meddylfryd, y bwyd a'r ymarfer corff - yn llwyddo efo'i gilydd. Dw i ddim yn meddwl bod chi'n gallu gwneud un peth heb ystyried y pethau eraill.
Bydd y rhaglen FFIT Cymru: 6 Mis Wedyn yn darlledu am 8.00yh ar S4C ar Ragfyr 29 ac ar gael ar BBC iPlayer ar ôl y darllediad.
Ai chi ydi Arweinydd nesaf FFIT Cymru? Gydag ail gyfres yn cychwyn ffilmio yn y flwyddyn newydd, mae posib i CHI ymgeisio i fod yn rhan o gyfres nesa' FFIT Cymru trwy fynd i'r wefan.
Hefyd o ddiddordeb


description: Osian Williams, sy'n adnabyddus fel llais y band roc Candelas, yn sgwrsio efo Beti George.


description: Mae Gwenllian Frost, sy'n byw yng Nghas-gwent, yn dweud ei bod hi 'ar y ffens' ynglŷn â'r newidiadau i dollau Pont Hafren.

title: 'Ar y ffens' ynghylch cael gwared ar dollau Pont Hafren


description: Diffoddwr sydd hefyd yn berthynas i David Cuthbertson a'r plant a fu farw mewn tân angheuol yn Llangamarch ymhlith diffoddwyr i'w gwobrwyo.

title: Gwobrwyo diffoddwyr wedi tân Llangamarch


description: BBC Cymru'n siarad gyda phrif weithredwr benywaidd ieuengaf y FTSE 100 am sut i fynd i'r afael â'r broblem o ddiffyg menywod ym myd busnes.

title: Taclo'r angen i recriwtio mwy o ferched


description: Crwner yn galw am welliannau diogelwch ar yr A55 yn dilyn marwolaeth gyrrwr

title: Pryder crwner am beryglon Pont Britannia


description: Y Dreigiau'n diswyddo'u prif hyfforddwr Bernard Jackman yn dilyn dechreuad siomedig arall i'r tymor yn y Pro14 ac Ewrop.


description: Bar Gwdihŵ yng Nghaerdydd yn cau yn y flwyddyn newydd wedi i'w landlordiaid benderfynu peidio adnewyddu eu les yn y lleoliad.

title: Bar Gwdihŵ yng Nghaerdydd i gau yn y flwyddyn newydd


description: Dyn yn ymddangos ger bron llys ddydd Llun wedi gwrthdrawiad angheuol ym Mhwllheli nos Wener.

title: Cyhuddo dyn wedi gwrthdrawiad Pwllheli


description: Pwyllgor o ACau yn dweud bod rhaid i Lywodraeth Cymru "gynyddu'r ymdrechion' i baratoi'r gwasanaeth iechyd ar gyfer Brexit.

title: 'Amser yn brin' i baratoi ar gyfer gadael heb gytundeb