description: "Amser gwag" yw sgrolio drwy'r wefan gymdeithasol meddai un sydd wedi ei gadael

title: Fyddech chi'n gallu byw heb Facebook?

maintext:
Image copyright Huw Tegid Roberts Image caption Dydych chi ddim wir yn cysylltu efo pobl drwy roi bawd i fyny ar Facebook, meddai Huw Tegid Roberts
Mae'n anodd credu nad oes 'na lawer dros 10 mlynedd ers i Facebook ddod i'n bywydau.
Mae'n teimlo fel petai'r wefan gymdeithasol wedi bod efo ni erioed ond gyda'r cwmni mewn dyfroedd dyfnion dros sgandal rhannu data Cambridge Anayltica, ydy'r llanw'n troi?
Yn ogystal â phoeni am ddiogelwch eu gwybodaeth bersonol ydy pobl hefyd yn cael llond bol ar ddiweddariadau statws a lluniau bwyd, plant, cŵn, peints a pouts eu cyfoedion?
Un sydd wedi "gadael Facebook", am y tro o leiaf, ydy Huw Tegid Roberts, cyfieithydd a phregethwr lleyg o Langefni.
Ar ôl rhoi'r gorau i'r wefan dros y Grawys, dydi o ddim ar frys i fynd nôl meddai wrth Cymru Fyw:
Ro'n i'n teimlo mod i ar Facebook byth a beunydd, yn anymwybodol yn mynd ar y tab yna ar fy ffôn oedd wastad yn agored.
Dydw i ddim wedi gweld ei golli. Yn fuan iawn mae rhywun yn dod allan o'r arfer o roi tap ar y ffôn ac agor yr ap.
Dwi'n teimlo fod gen i fwy o amser i wneud pethau eraill ac yn sylwi mor fas, arwynebol, mae Facebook yn gallu bod ar adegau.
Mae Facebook yn fyd rhyfedd, llawn mygydau. Ro'n i'n awyddus i fyw hebddo ac yn y byd go iawn am sbel
Mae Facebook yn fyd rhyfedd, llawn mygydau. Ro'n i'n awyddus i fyw hebddo ac yn y byd go iawn am sbel.
Ro'n i'n ffeindio mod i'n llunio darlun o ffrindiau a chydnabod nad o'n i ddim wedi eu gweld ers tro. Yna'n ffeindio eu bod nhw wedi bod drwy ryw brofiad mawr, wedi gwahanu, neu fynd drwy brofiad bywyd mawr arall, ond nad oeddwn i'n gwybod dim am y peth er mod i'n ffrindiau gyda nhw ar Facebook.
Dydi'r rhai sydd wir angen cefnogaeth ddim yn dangos hynny ar Facebook tra bod y rhai sydd yn gwneud môr a mynydd o bethau yn aml yn iawn yn chwilio am sylw.
Ar ddiwedd dydd ar ôl y gwaith, pan mae rhywun wedi blino a jest eisiau eistedd i lawr ar y soffa, mae'r ffôn yn dod allan.
Ond mae'n wastraff amser, yn rhywbeth diog a hawdd i'w wneud ar ôl i'r plant fynd i'w gwlâu - ond mae'n amser gwag rhywsut.
Image copyright Reuters Image caption Mae sylfaenydd Facebook, Mark Zuckerberg, yn rhoi tystiolaeth o flaen Cyngres yr Unol Daleithiau wedi i fanylion 87 miliwn o ddefnyddwyr o bosib gael eu rhannu gyda chwmnïau eraill
Dwi hefyd yn gweld y plant ar YouTube ac ar eu teclynnau ac yn meddwl beth am osod esiampl iddyn nhw ac inni i gyd roi'r gorau i'n teclynnau a chwarae gêm efo'n gilydd neu rywbeth felly.
Ofn 'colli allan'
Dyma'r trydydd tro imi roi'r gorau iddi dros y Grawys.
Er nad ydw i wedi gweld ei golli y troeon diwetha' mae wedi bod yn hawdd llithro nôl - rydw i'n cael fy mhen-blwydd yn ystod y Grawys ac mae'n anodd peidio edrych ar y cyfarchion.
Mae pobl yn siarad am beth maen nhw wedi ei weld ar Facebook hefyd a dydi rhywun ddim eisiau colli allan. Wrth i'r eicon ddod nôl ar fy ffôn, cyn imi droi roeddwn i wedi fy nal eto a'r cyffur wedi cael gafael eto.
Ond y tro yma roeddwn i am weld a allwn i fynd ymhellach na 40 diwrnod y Grawys.
Dydw i ddim wedi ailafael yn Facebook o gwbl ers y Pasg. Dydi ailgysylltu ddim wedi apelio o gwbl ata i y tro yma ac mae'n gwestiwn gen i rŵan os a'i yn ôl i'w ddefnyddio o gwbl.
Wn i ddim a fydda i'n mynd mor bell â chael gwared ar y cyfrif yn gyfan gwbl - dwi'n siŵr y daw o'n handi ryw dro i gysylltu â hen ffrind coleg neu rywbeth - ond dwi'n reit benderfynol o beidio gadael iddo lenwi cymaint o fy amser hamdden i ag yr oedd o cyn i mi gymryd y seibiant.
Dydw i ddim gwell na dim gwaeth hebddo - rydw i wedi cael clywed am bethau pwysig sydd wedi digwydd drwy ddulliau eraill ac mi fuasai rhywun a fuasai angen cysylltu efo fi o ddifrif wedi gwneud hynny drwy'r un dulliau hynny.
Fel pregethwr lleyg dwi'n teimlo gofal bugeiliol dros bobl felly fe fydd yn chwith peidio gweld sut mae pobl a beth sy'n digwydd yn eu bywydau.
Ond dwi'n gobeithio y bydda' i'n symud o gadw golwg ar bethau ar Facebook at ffyrdd eraill o gadw mewn cysylltiad - galwad ffôn neu neges destun at y bobl agosaf ata' i, pobl dwi wedi bod yn eu hesgeuluso efallai - yn meddwl mod i'n cysylltu drwy roi bawd i fyny ond nad ydw i wir wedi bod yn ymwneud â nhw.


description: Y delynores Catrin Finch yn dweud bod parhau i berfformio wedi ei helpu yn ystod triniaeth am ganser y fron.

title: Catrin Finch: 'Pwysig cario 'mlaen' drwy driniaeth canser

fasttext_language: cy


description: Elusen yn dweud bod angen o leiaf 550 o deuluoedd maeth ychwanegol yng Nghymru i gwrdd â'r galw cynyddol.

title: Plant maeth: Angen mwy o deuluoedd


authors:
Vaughan Roderick
Golygydd Materion Cymreig Y Bbc

title: Pili Palas

maintext:
Pwy yw'r arweinydd salaf yn hanes y blaid Lafur? Am dri chwarter canrif yr un fyddai'r ateb gan unrhyw lafurwr. Ramsay MacDonald oedd y bwgan mawr - y prif weinidog wnaeth gefnu ar ei blaid ei hun gan ddod yn agos iawn yn sicrhau ei thranc. Go brin y byddai'r blaid byth eto yn dewis arweinydd mor niweidiol!
Gyda'r blaid yn wynebu ei hargyfwng mwyaf ers 1931 mae'n ymddangos i mi y gallasai Ramsay Mac golli ei goron - ond nid Jeremy Corbyn sydd debycaf o'i chipio ond Ed Miliband.
Mae 'na ddamcaniaeth gellweirus yng nghoridorau gwleidyddiaeth sy'n beio Aelod Seneddol Pudsey, Stuart Andrew, am y bleidlais dros adael yr Undeb Ewropeaidd. Fersiwn o'r "butterfly effect" - yr honiad y gall adenydd iâr fach yr haf achosi corwynt yw'r ddamcaniaeth sy'n llwytho bai ar ysgwyddau'r Monwysyn hawddgar.
Yn ôl y ddamcaniaeth hon pe na bai Stuart wedi mynd am ddiod i'r Strangers Bar yn ôl yn 2012 yna ni fyddai'r aelod seneddol Llafur Eric Joyce wedi ymosod arno'n gorfforol. Pe na bai hynny wedi digwydd ni fyddai'r blaid Lafur yn Falkirk wedi bod yn chwilio am ymgeisydd newydd a byddai 'na ddim posibilrwydd felly bod undeb 'Unite' wedi ceisio fficsio'r enwebiad.
Oni bai am sefyllfa Falkirk, byddai Ed Miliband ddim wedi trafferthu i newid perthynas ei blaid â'r undebau, ac heb y newid hwnnw fyddai dim gobaith caneri gan Jeremy Corbyn i ennill arweinyddiaeth Llafur. Y cysylltiad olaf yn y gadwyn hir hon yw'r mwyaf dadleuol sef hwn; dim Corbyn = dim Brexit.
Nawr fedrwch chi herio unrhyw un o'r cysylltiadau hynny, yn enwedig yr un olaf. Yn bersonol, rwy'n llwyr dderbyn nad Stuart sy'n gyfrifol am Brexit - ond fe ddylai Ed Miliband dderbyn ei siâr o'r bai am gyflwr ei blaid ei hun a'n gwleidyddiaeth yn fwy cyffredinol.
Trwy newid trefn bleidleisio'r blaid Lafur i ddewis ei harweinydd ac yna thrwy ei heglu hi'r eiliad yr oedd yr etholiad cyffredinol wedi ei golli fe wnaeth Miliband ganiatáu i'w blaid syrthio i'w thrybini presennol.
Yr eironi yw bod ei gamgymeriad mawr yn rhyfeddol o debyg i gamgymeriad trychinebus David Cameron i addo refferendwm mewn neu mas ynghylch Ewrop. Roedd Miliband a Cameron ill dau yn chwilio am ffics fach hawdd i broblemau byrdymor oedd yn llawer llai difrifol nag oedden nhw'n ymddangos - dylanwad yr undebau yn achos Miliband, bygythiad Ukip yn achos Cameron. Mae canlyniadau eu penderfyniadau bellach yn amlwg i bawb.
Nid fy lle i yw barnu a ddylai gwleidyddion aeddfed ymddwyn felly - cewch chi fod yn rheithgor. Pwy yw'r arweinydd Llafur gwaethaf, MacDonald, Miliband neu Corbyn? Tra ein bod ni wrthi, â phwy mae cymharu David Cameron tybed? Anthony Eden efallai neu Lord North o bosib - wedi'r cyfan fe gollodd hwnnw gyfandir hefyd!


description: Menywod sy'n gweithio i gymdeithas adeiladu Principality yn ennill cyflogau sydd 31.5% yn is na dynion ar gyfartaledd, wrth i ddata gael ei gyhoeddi.

title: Principality: Cyflogau menywod 31% yn is na dynion


description: Posib na fydd canfyddiadau ymchwiliad i ddiswyddiad Carl Sargeant yn cael eu cyhoeddi cyn i Carwyn Jones adael ei swydd.

title: Dim casgliadau ymchwiliad Sargeant cyn i Jones adael?


description: Gallai rhan o Gasnewydd ei wneud yn ardal sydd wedi ei ddynodi ar gyfer puteindra dan gynllun gan yr heddlu.

title: Cynllun i ddynodi ardal i buteiniaid yng Nghasnewydd


description: Llys Y Goron Birmingham yn cael milwr o Bowys yn ddieuog o dri chyhuddiad ym ymwneud â therfysgaeth.

title: Llys yn cael milwr yn ddieuog o gyhuddiadau terfysgol


description: Sylwebaeth Gymraeg o'r gêm gyfeillgar rhwng Cymru a'r Iseldiroedd o Stadiwm Dinas Caerdydd.

title: Cymru v Yr Iseldiroedd: Yn fyw


description: Mae BBC Cymru yn edrych ar bob un o'r lluoedd cyn yr etholiadau ar ddydd Iau 5 Mai 2016.

title: Comisiynwyr yr Heddlu a Throsedd: De Cymru


description: Dowladda Suuriya ayaa u muuqata inay isu diyaarinayso inay la wareegto gacan ku haynta magaalada ay gacanta ku hayaan fallaagada ee ku taal gobolka Bariga Ghouta kaas oo u dhaw magaalada caasimadda ah ee Dimishiq.

title: Fallaagadii ugu dambaysay oo laga daadgureeyay Bariga Ghouta


description: Bydd ail Bont Hafren yn cael ei henwi'n Bont Tywysog Cymru er mwyn dathlu 60 mlynedd ers i'r Tywysog Charles gael y teitl.

title: Ail Bont Hafren wedi'i henwi'n Bont Tywysog Cymru


description: Ymdrechion Wrecsam i gyrraedd gemau ail gyfle'r Gynghrair Genedlaethol bellach allan o'u dwylo nhw wedi iddyn nhw golli i Leyton Orient.

title: Y Gynghrair Genedlaethol: Leyton Orient 1-0 Wrecsam


description: Cyngor yn rhybuddio pobl i adael cartrefi neu fusnesau ar lan y môr yn Aberystwyth cyn llanw uchel nos Lun.

title: Rhybudd i adael cartrefi neu fusnesau ar lan y môr yn Aberystwyth


description: Abertawe bwynt yn unig o safleoedd y cwymp yn yr Uwch Gynghrair ar ôl cael eu trechu gan Chelsea yn Stadiwm Liberty.

title: Uwch Gynghrair Lloegr: Abertawe 0-1 Chelsea


description: Madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron ayaa sheegay inuu hayo caddeyn ku saabsan in dowladda Suuriya ay magaalada Douma ku weerartay hubka kiimikada Sabtidii la soo dhaafay.

title: Macron: Caddeyn baan u hayaa in Douma loo adeegsaday hubka kiimikada


description: Pwy sy'n cuddio tu ól i'r sbectol?

title: Mwy o Gymry Specsi

maintext:
Oes angen sbectol arnoch chi i ddarllen Cymru Fyw? Fedrwch chi adnabod rhai o'r Cymry adnabyddus yma sydd yn eu gwisgo?
Mae angen sbectol gre i ddarllen yr holl sgriptiau drama 'na dros y blynyddoedd. Pwy bia'r sbectol?
Be di'ch barn chi am y sbectol hon. Mae'n help i ddarllen y papurau Sul hefyd. Sbectol pwy?
Mae'r gantores ifanc hon yn cael gyrfa lachar yn barod. Pwy sydd tu ól i'r sbectol?
Bydd yr academydd hwn yn ddyn prysur y flwyddyn nesaf? Sbectol pwy?
Ydy hwn yn gwisgo ei sbectol tra mae'n gyrru, gyrru, gyrru? Pwy sy'n cuddio tu ôl i'r sbectol?
Mae angen sbectol glir i gadw trefn ar ei chyd aelodau. Sbectol pwy?
Ai yng Nghwmderi y cafodd y cyn-siopwr hwn ei sbectol gyntaf? Pwy bia'r sbectol?
Wnaeth hwn redeg i Paris i gael prawf llygaid? Sbectol pwy?
Mae 'na lu o gymeriadau yn cuddio tu ôl i'r sbectol hon. Pwy bia'r sbectol?


description: Tad yn gorfod galw am ambiwlans ddwywaith cyn cael cymorth ar gyfer ei fab bach saith mis oed.

title: Galw am ambiwlans ddwywaith


description: Beirniadaeth wrth i gynghorau mewn siroedd gwledig wynebu'r toriadau mwyaf yn sgil cyhoeddiad Llywodraeth Cymru ar gyllid awdurdodau lleol.

title: Cyllideb: Toriadau llymach i gynghorau gwledig

maintext:
Cynghorau mewn siroedd gwledig sy'n wynebu'r toriadau mwyaf yn sgil cyhoeddiad Llywodraeth Cymru ar gyllid awdurdodau lleol.
Mae'r pum sir sydd wedi'u taro galetaf - Powys, Ceredigion, Sir Fynwy, Sir Benfro a Chonwy - mewn ardaloedd gwledig.
Powys sydd wedi derbyn y cwtogiad mwyaf, sef 4%.
Ar y pegwn arall mae Cyngor Dinas Caerdydd, sy'n wynebu toriad o 0.1% yn unig.
Yn ôl y llywodraeth, mae'r setliad "dipyn gwell na'r disgwyl."
Ond mae'r Ceidwadwyr yn dweud fod y cyhoeddiad yn dangos fod y llywodraeth Lafur yn "llywodraeth o'r ddinas ar gyfer y ddinas."
'Annheg'
Bydd cyfanswm o dros £4 biliwn yn cael ei rannu rhwng y 22 awdurdod lleol ar gyfer 2016-17, gostyngiad o 1.4% o'r flwyddyn gynt.
Wrth gyhoeddi'r setliad, dywedodd Leighton Andrews, y Gweinidog Gwasanaethau Cyhoeddus, fod y cyllid newydd "dipyn gwell na'r disgwyl" ac yn "newyddion da" i gynghorau.
Dywedodd Janet Finch-Saunders, gweinidog cysgodol llywodraeth leol y Torïaid, fod toriadau'n "annheg" ar gefn gwlad.
Mae cwtogiad o 4% i gyllid Powys, 3.4% i Geredigion, a 3.1% i Sir Fynwy.
"Dyw hi ddim syndod fod y llywodraeth Lafur yma wedi taro cymunedau gwledig yn galetach," meddai.
"Llywodraeth o'r ddinas ar gyfer y ddinas ydi hi, heb yr un aelod llawn o'r cabinet yn cynrychioli ardal wledig o Gymru."
Dadansoddiad Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru, Daniel Davies
Mae hi'n ymddangos mai cynghorau gwledig gafodd eu taro galetaf yn y datganiad ddoe.
Ond mae'r darlun yn wahanol os edrychwch chi ar faint mae pob cyngor yn ei dderbyn y pen. Yn yr achos yma, mae Powys yn cael mwy o arian na Chaerdydd - £1,252 o'i gymharu â £1,162.
Mi allwch chi ddychmygu'r rheswm am hynny - os ydi'ch cymydog agosaf filltiroedd i ffwrdd, mae lorïau lludw angen mwy o danwydd nag y buasen nhw ar stad mewn dinas.
Mae'r arian yn cael ei ddosbarthu yn ôl fformiwla - fformiwla y mae awdurdodau lleol wedi cytuno iddi, yn ôl gweinidogion.
Mae'r fformiwla'n ddibynnol ar dros 50 o ffactorau, gan gynnwys pa mor hir yw'r lonydd, nifer yr ysgolion a pha mor dlawd neu gyfoethog yw'r trigolion.
Ymysg y ffactorau pwysicaf mae maint y boblogaeth - mae tua 25% o'r fformiwla'n dibynnu ar hyn. Mae'r pellter mae pobl yn byw oddi wrth ei gilydd hefyd yn ffactor - ond mae'n ffactor llai, sy'n cyfri am 6% yn unig.
Dyna pam fod toriad Caerdydd ar y cyfan yn llai nag un Powys.
Cyllidebau Cynghorau Pwy sy'n ennill a cholli ers y setliad diwethaf? -4.1% yw'r toriad mwyaf, a hynny i Gyngor Powys -0.1% yw'r toriad lleiaf, a hynny i Gyngor Caerdydd -1.4% yw'r toriad cyfartalog i'r holl gynghorau
O edrych ar wariant y pen, os yw'r system yn ffafrio unrhyw ardal yn arbennig, cymoedd y de yw'r ardal honno.
Mae'r pum sir sy'n cael y mwyaf o arian y pen yn y cymoedd - Blaenau Gwent, Rhondda Cynon Taf, Merthyr Tudful, Castell-nedd Port Talbot a Chaerffili.
Mae Caerdydd yn 21ain - ail o'r gwaelod - a Sir Fynwy yn 22ain.
Felly efallai fod pethau ychydig yn fwy cymhleth na'r hyn mae'r Torïaid yn ei honni - fod Llafur yn rhedeg "llywodraeth o'r ddinas ar gyfer y ddinas."
Ond mi fydd y beirniaid yn sicr wedi sylwi fod y pum sir o'r cymoedd uchod hefyd yn gadarnleoedd i'r Blaid Lafur.
'Taro'n galed'
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Y Cynghorydd Huw George o Sir Benfro'n beirniadu toriadau i gynghorau gwledig
Fe glywodd Cyngor Sir Penfro y bydd eu cyllid nhw'n cael ei gwtogi o 2.8%.
Dywedodd arweinydd y cyngor, y Cynghorydd Jamie Adams: "Fel awdurdod lleol gwledig, mae'n ymddangos ein bod ni wedi cael ein taro'n neilltuol o galed.
"Dim ond tri chyngor sydd wedi cael setliadau gwaeth na Chyngor Sir Penfro.
"Rwy'n edrych ymlaen at drafod gyda Llywodraeth Cymru i fynd i'r afael â'r annhegwch."
Ond fe ddywedodd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (CLlLC) mai dyma'r setliad "gorau posib yn yr amgylchiadau."
Dywedodd arweinydd CLlLC, y Cynghorydd Bob Wellington o Dorfaen: "Mae hi'n amser caled, ond mae'r setliad yn dangos fod gweinidogion Llywodraeth Cymru'n gwrando ar arweinwyr llywodraeth leol ac yn gweithio gyda ni i amddiffyn gwasanaethau rhag oblygiadau gwaethaf llymder.
Ychwanegodd eu bod yn "gwerthfawrogi" fod y setliad yn diogelu cyllid cynghorau yn rhannol a'u bod yn "cydnabod nad oedd hi'n hawdd i Lywodraeth Cymru pan fo'u cyllid hwythau'n cael ei effeithio gan bolisïau llymder Llywodraeth y DU."


description: AC Plaid Cymru'n dweud fod pobl leol yn "rhwystredig" fod parc busnes ger Abertawe'n parhau i fod yn wag er gwaethaf buddsoddiad o £11m.

title: Pobl yn 'rhwystredig' am barc busnes gwag ger Abertawe


description: Presenoldeb cŵn synhwyro ffrwydron yr heddlu mewn digwyddiadau mawr torfol yn y de wedi dyblu mewn dwy flynedd.

title: Galw am gŵn heddlu mewn digwyddiadau torfol wedi dyblu


description: Mae mwy o blant yn cael eu mabwysiadu yn ôl ffigyrau diweddar Swyddfa Ystadegau Gwladol.

title: Mwy yn mabwysiadu, ond cyfradd llai o'r rheiny yn blant hŷn


description: Recriwtio digon o weithwyr addas i gwrdd â gofynion cynyrchiadau yn "her eithriadol" i'r diwydiant teledu yng Nghymru, medd rheolwyr.

title: 'Angen mwy o sgiliau' yn y diwydiant teledu


authors: Gohebydd Celfyddydau A Chyfryngau Bbc Cymru

description: Gallai fersiwn newydd ffilm 'The Crow', fydd yn cael ei ffilmio yn ne Cymru yn yr haf, helpu ailagor adeilad hanesyddol y Gyfnewidfa Lo yng Nghaerdydd.

title: Ffilm yn rhoi gobaith newydd i'r Gyfnewidfa Lo


description: Atyniad rhyngweithiol newydd yn un o gestyll mwyaf Cymru yn rhoi cyfle i bobl "hedfan" dreigiau o amgylch y waliau.

title: Hedfan dreigiau 3D yng Nghastell Caernarfon


description: Bydd llwybr ffordd osgoi Bontnewydd yng Ngwynedd yn newid yn dilyn ymgyrch gan bobl yn lleol.

title: Llwybr ffordd osgoi'n newid wedi ymgyrch


description: Mae'r Ditectif Uwch-arolygydd Iestyn Davies o heddlu'r gogledd yn bryderus am y sefyllfa.

title: Y Ditectif Uwcharolygydd Iestyn Davies o Heddlu Gogledd Cymru


description: Chwaraewr canol cae Abertawe i orffen chwarae i'r clwb wedi 536 ymddangosiad ar hyd 16 mlynedd, ond yn symud i rôl llysgennad.

title: Leon Britton i ymddeol o chwarae ar ddiwedd y tymor


description: Arweinydd newydd grŵp UKIP yn y Cynulliad wedi bod yn cyflogi ei gŵr ers dros flwyddyn heb iddi ddatgan hynny'n ffurfiol.

title: Arweinydd newydd grŵp UKIP heb ddatgan swydd ei gŵr


description: Ysbyty i arbrofi â defnyddio jygiau dŵr gwahanol er mwyn annog cleifion i yfed digon o ddŵr.

title: Helpu cleifion i yfed digon o ddŵr


description: Cafodd y Gleision fuddugoliaeth o 21-15 yn erbyn Caeredin yn y Pro12, ond colli oedd hanes Dreigiau Gwent yn erbyn Zebre yn yr Eidal o 23-17.

title: Rygbi Pro12


description: Jack Sargeant, a olynodd ei dad fel Aelod Cynulliad, yn galw am ddechrau'r ymchwiliad i amgylchiadau marwolaeth ei dad.

title: Jack Sargeant AC yn gwadu honiadau yn erbyn ei dad


description: Canfod corff ym Mhorth Tywyn tra'n chwilio am ddyn oedd ar goll.

title: Canfod corff ym Mhorth Tywyn


description: O'r diwedd, ateb swyddogol...

title: Sawl 'c' sydd yn Cricieth/Criccieth?


description: Ymchwil BBC Cymru i ystadegau swyddogol yn awgrymu bod aelwydydd Cymu ar gyfartaledd £80 y mis yn dlotach na'r un adeg y llynedd.

title: Teuluoedd '£80 y mis yn dlotach'


description: Chwaraewr canol-cae Abertawe, Ki Sung-yueng yn cyhoeddi y bydd yn gadael y clwb wedi iddyn nhw ddisgyn i'r Bencampwriaeth.

title: Ki yn gadael Abertawe ar ôl disgyn i'r Bencampwriaeth


description: Llanc 17 oed o Gaerdydd i fynd o flaen ynadon wedi'i gyhuddo o geisio treisio menyw mewn maes parcio yng nghanol y ddinas.

title: Cyhuddo llanc o geisio treisio menyw yng nghanol Caerdydd


description: Un o bwyllgorau'r Cynulliad yn "siomedig iawn" y bydd Cymru'n methu targedau i leihau nwyon tŷ gwydr, ac yn argymell adolygu'r targedau.

title: 'Siom' wrth i Lywodraeth Cymru fethu targedau amgylcheddol


description: Llythyrau'n dangos fod Carwyn Jones wedi "croesawu" ailenwi Pont Hafren ar ôl y Tywysog Charles, yn hytrach na dim ond peidio gwrthwynebu.

title: Carwyn Jones wedi 'croesawu' ailenwi Ail Bont Hafren


description: Diffoddwyr yn taclo tân teiars mewn garej yn Llandudno yn oriau man fore Sadwrn.

title: Diffoddwyr yn taclo tân teiars


description: Cwmni Global Radio yn gwerthu gorsafoedd radio yng Nghymru ar ôl colli apêl yn erbyn dyfarniad Comisiwn Cystadlu'r DU.

title: Cwmni Global Radio yn gwerthu gorsafoedd radio masnachol

maintext:
Image caption Collodd cwmni Global ei apêl yn erbyn dyfarniad Comisiwn Cystadlu'r DU
Mae'r cwmni cyfryngau rhyngwladol Communicorp Group Limited wedi cyhoeddi eu bwriad i brynu wyth o orsafoedd radio rhanbarthol gan Global Radio yn y DU.
Yn eu plith mae'r ddwy orsaf yng Nghymru - Capital South Wales a Real Radio North Wales.
Fe ddaw'r gwerthiant yn dilyn ymchwiliad gan Gomisiwn Cystadlu'r DU, ond fe fydd angen cymeradwyo'r cais i brynu'r gorsafoedd gan yr awdurdodau perthnasol yn Iwerddon (gan mai cwmni Gwyddelig yw Communicorp).
Dyfarnodd y Comisiwn Cystadlu fod Global Radio wedi torri rheolau yn ymwneud â chystadleuaeth wedi iddyn nhw brynu Real a Smooth Limited ym Mehefin 2012.
O ganlyniad roedd rhaid i Global Radio werthu naill ai Real neu Capital yn y de, yn ogystal â naill ai Real neu Heart yn y gogledd.
'Gorau o'r ddau fyd'
Os fydd y pryniant yn digwydd bydd Real Radio yn y gogledd yn cael ei ailfrandio fel Heart o dan drwydded i Communicorp.
Bydd gorsafoedd Gold yn ne a gogledd Cymru yn cael eu hailfrandio fel Smooth Radio.
Dywedodd prif weithredwr Global, Stephen Miron: "Rydym yn falch iawn o fod wedi medru cytuno gyda Communicorp mor gyflym.
"Mae hyn yn newyddion da i wrandawyr a hysbysebwyr."
Ychwanegodd prif weithredwr Communicorp, Gervaise Slowey: "Mae'n glir bod y farchnad hysbysebu yn y DU yn ffynnu a bydd y newid yma'n ein gwneud y pedwerydd cwmni radio mwyaf yn y DU.
"Mae'r cytundeb trwyddedu brandio sydd gennym gyda Global ar gyfer gorsafoedd Heart, Capital a Smooth yn caniatáu i ni gyfuno grym brand cenedlaethol gyda phresenoldeb lleol, ac rydym yn teimlo fod y model yma yn darparu'r gorau o'r ddau fyd i'n gwrandawyr a'n cwsmeriaid."
Mae rhwng 60 a 70 o bobl yn gweithio i Global Radio yng Nghymru.
Yn y de mae tua 25 o'r rhain yn gweithio ym Mae Caerdydd i Capital FM a Gold - gorsaf AM yw Gold felly nid yw'n cael ei effeithio gan y dyfarniad - a rhyw 20 arall yn Radyr i Real Radio.
Mae'r tua 20 o staff sy'n gweithio i'r cwmni yn y gogledd i gyd yn gweithio yn Wrecsam, i Heart North West and Wales a Gold.


description: Ian Woosnam yn credu bod safon golff Cymru'n dirywio ar ôl cynnal Cwpan Ryder yn 2010.

title: Golff Cymru'n 'dirywio' - Woosnam


title: Y gwin yn troi'n sur

maintext:
Mae gwallgofrwydd Gorffennaf yn hen hen ffenomen mewn gwleidyddiaeth. Mae'r wythnosau olaf cyn gwyliau hir yr haf yn draddodiadol yn gyfnod o ymgecru, cynllwynio a drwg deimlad oddi mewn i'r pleidiau a rhwng y gwahanol bleidiau a'i gilydd.
Ymddengys fod y 'midsummer madness' wedi cyrraedd y Bae yn gynnar eleni. Os ydych chi'n gwrando ar sibrydion - a fi'n hoff iawn o wneud hynny fe ddaeth grŵp Ukip yn agos iawn at hollti'n ddau mewn cyfarfod neithiwr. "Fake news" medd rhai o fewn y blaid. "Rwy'n gwylio!" medd awdur y post hwn!
Wedyn dyna i chi'r drwgdeimlad cynyddol rhwng aelodau Plaid Cymru a'r rheiny ar y meinciau Llafur gyda Leanne Wood yn ysgrifennu at y Prif Weinidog i gwyno am ymddygiad 'nawddoglyd ac amhriodol' rhai o'i weinidogion. Doedd hi ddim yn amhriodol o gwbwl, wrth gwrs, y dydd o'r blaen wrth i Simon Thomas ddweud ei fod yn dymuno gweld Alun Davies yn diflannu i dwll yn y llawr!
Fe ddigwyddodd hynny ddydd Mawrth ond erbyn dydd Mercher Ysgrifennydd yr Economi, Ken Skates oedd ar gefn ei geffyl gan ymateb i gwestiwn gan Dai Lloyd ynghylch ail groesfan Hafren fel hyn.
"Do you know what—it's not just myself, it's people out there—find really depressing sometimes about this place is the lack of relevance to their lives? The Member could have asked a question about hundreds of jobs that have been lost in the region he claims to represent recently. A question could have been tabled on unemployed people. No, it was about the naming of a bridge. Not just once, but twice—[Interruption.] Not just once, but twice"
Esgorodd y geiriau hynny ar dipyn o dwrw yn y Siambr gydag aelodau Plaid Cymru yn mynnu bod deugain mil o bobol yn poeni digon am y pwnc i arwyddo deiseb yn ei gylch. Ar ben hynny, ai ateb cwestiynau neu gwestiynu cwestiynau yw'r rôl briodol i weinidog?
Mae ymgecru felly yn mynd yn fwyfwy normal y dyddiau hyn ac mae sawl aelod cynulliad yn breifat yn gresynu at surni llawer o'r sesiynau diweddar yn y siambr.
Munudau'n unig ar ôl i Ken Skates daranu fe gafodd y Cynulliad gyfle i drafod 'Polisi Urddas a Pharch Cynulliad Cenedlaethol Cymru'. Dyma'r frawddeg gyntaf y polisi.
"Nod y polisi hwn yw sicrhau bod pawb yn teimlo'n ddiogel ac yn gyfforddus, a'u bod yn cael eu parchu, wrth ymgysylltu â Chynulliad Cenedlaethol Cymru."
Beth fedrai ddweud am hynny? Rhywbeth am drawst a brycheuyn efallai.


description: Dau gogydd o Fôn yn trafod bwyd a'r ynys

title: Môn Mam cogyddion Cymru?

maintext:
Image copyright Brat Image caption Mae bwyd Tomos Parry wedi ennill edmygedd selebs fel Brad Pitt
Wedi gwneud enw i'w hun ym mwyty Kitty Fisher's yn Llundain mae'r cogydd Tomos Parry o Ynys Môn wedi mynd â'i steil arbennig o goginio i'w fwyty ei hun, Brat, yn Shoreditch, gan ennill clod adolygwyr anodd-eu-plesio fel Jay Rayner yn y Guardian a Giles Coren yn y Times.
Ond mae'r gŵr o Landegfan bob amser yn croesawu cyfle i ddod nôl i'w gynefin i chwilio am ysbrydoliaeth ac mae'n edrych ymlaen i wneud hynny ar gyfer Gŵyl Fwyd Caernarfon ar 12 Mai.
"Bob tro dwi'n dod adre dwi'n cael ysbrydoliaeth newydd - fydda i ddim cweit yn aildanio'r batris achos mi fydd 'na ychydig o gymdeithasu siŵr o fod! Ond mae'n gyfle ei ailgysylltu gyda bwyd a chael syniadau newydd," meddai.
Mae Tomos yn ymuno efo Chris 'Foodgasm' Roberts i roi dangosiadau o goginio gyda thân o fewn waliau'r castell.
Ond bydd hefyd yn cymryd y cyfle i ymweld â rhai o'r llefydd bwyta safonol sydd wedi rhoi enw da am fwyd i'w ynys enedigol.
"Mi fyddai'n mynd i'r Sosban, yr hen Butchers, ym Mhorthaethwy - maen nhw'n ffrindiau da ac yn gwneud pethau grêt a mi wnai fynd draw i Marram Grass yn Niwbwrch tra dwi adre hefyd - mae'r hogiau fanna yn gwneud yn grêt," meddai Tomos.
"Maen nhw'n defnyddio cynnyrch lleol, yn tyfu llysiau eu hunain ac yn magu moch - mae'r cynnyrch yn safon uchel iawn."
Dyna yw athroniaeth Tomos, sy'n defnyddio'r dull Basgaidd o goginio dros dân.
Image copyright Brat Image caption Mae'n debyg mai hen air Saesneg lleol am bysgodyn lleden ydy 'brat' ond tybed faint o bobl Llundain sy'n gwybod ei fod hefyd yn air Cymraeg cefn gwlad am ffedog?!
"Mae coginio efo tân yn dangos y cynnyrch yn well ac mae'n cwsmeriaid ni hefyd yn gallu gweld i mewn i'r gegin, felly mae'n fwy spectacular iddyn nhw weld y bwyd yn cael ei goginio dros dân.
"Mae rhywun yn defnyddio ei bum synnwyr wrth goginio'r bwyd yn y ffordd yma," meddai.
Dechreuodd diddordeb Tomos mewn bwyd pan ddechreuodd weithio mewn bwytai wrth y môr ym Miwmares dros yr haf pan oedd yn 14 oed.
"Roeddan ni'n defnyddio cynnyrch lleol, mussels o'r Fenai, a llysiau o Hootons a jyst yn clywed oglau'r môr - o'n i ddim yn sylweddoli ar y pryd ond, jyst gweld y cychod pysgota ac yn y blaen - mae o i gyd wedi dylanwadu," meddai.
Mae'r pwyslais yn Brat ar ddefnyddio cynnyrch lleol ac mae Tomos yn cynnig rhan fach o Fôn ar ei fwydlen hefyd, sef wystrys o'r Fenai.
Image caption Profiad cynnar o weithio ym mwytai Biwmares ddechreuodd diddordeb Tomos Parry mewn coginio
"Fyddwn i'n licio defnyddio mwy o gynnyrch Ynys Môn ond mae'n anodd ei gael yma o'r ynys," meddai, "dydi'r infrastructure ddim yn ddigon da - mae pethau wedi bod yn mynd dramor i lefydd fel Sbaen nid o fewn Prydain - ond mae'n gwella ychydig, a dwi'n siarad efo Llywodraeth Cymru ynglŷn â gwella'r sefyllfa.
"Dim ond un peth da allai ddod o Brexit - bod pobl yn dechrau edrych fwy i mewn i beth sydd ganddon ni yn lleol yma!"
Nôl i Fôn
Mae'r Sosban yn un o ddim ond saith bwyty yng Nghymru sydd â seren Michelin.
Un oedd yn gweithio yno gyda Stephen Stevens, cogydd a chyd-berchennog y Sosban gyda'i wraig Bethan, pan enillon nhw'r seren oedd Richard 'Pwdin' Holt sydd wedi dod adre i Fôn dros yr haf i gael hoe o fod yn Brif Chef Crwst ym mwyty Marcus Wareing, The Gilbert Scott (sydd â dwy seren Michelin).
Fel Tomos, gweithio ym mwytai lleol Môn oedd yr ysbrydoliaeth i Richard fynd yn gogydd hefyd - i ddechrau yn Marram Grass, lle mae wedi dod nôl i fod yn rhan o'r tîm dros yr haf.
Image copyright Richard Holt
Mae'r bwyty yn cael ei redeg gan y ddau frawd Ellis a Liam Barrie. Cyrhaeddodd Ellis rownd derfynol y Great British Menu 2017.
Aeth Richard i weithio yno yn syth ar ôl graddio mewn technoleg cerddoriaeth.
"O fewn mis i raddio ges swydd yn Marram Grass a nes i feddwl 'waw'," meddai Richard sydd o'r Talwrn yn wreiddiol.
"Nes i ddysgu mwy mewn mis yn Marram Grass na nes i mewn tair blynedd yn y brifysgol.
"Es i'n hooked ar ddysgu mwy wedyn.
"Ro'n i'n gwneud bob dim gynta' a wedyn nes i ffentro mewn i pwdins - roedd fel shining light yng nghornel y gegin.
"Wedyn wnes i'r cysylltiad fod gan Dad gwmni hufen iâ anferth sy'n gwneud hufen iâ dros y byd - fo bia'r unig machine yn y byd sy'n gwneud y Walls Vienetta!
"Roedd gan Mam fusnes cacennau hefyd ac mae gan fy anti ac yncl yn Cumbria siop siocled a dwi'n rili lyfio siocled ac wedi ennill dipyn o brofiad efo siocled erbyn hyn."
Er bod cael gwaith fel cogydd yn eitha' rhwydd, meddai Richard, mae gweithio ym mwytai gorau Llundain yn galed.
"Yn Gilbert Scott o'n i'n gweithio o chwech yn bora tan ddau y bora - mae'n anhygoel o tough, 'di o ddim yn iach," meddai.
Er bod swydd ar gael iddo gyda Marcus Wareing os yw am fynd nôl, meddai, mae'n dod adre i Fôn er mwyn aildanio'r batris dros yr haf.
"Pan es i i Lundain o'n i'n meddwl mod i wedi ffeindio cartref ond ar ôl dwy flynedd o'n i methu disgwyl i ddod nôl i Ynys Môn, o'n i jyst angen yr awyr iach.
"Nes i ailddisgyn mewn cariad efo'r lle - mae Afon Menai mor brydferth ac mae'r aer yn glir; mae'r aer fel dŵr yma - yn Llundain mae o mor drwm.
"Mae'n braf cael bod yn styc tu ôl i dractor bob hyn a hyn! Does 'na ddim gymaint o frys ag sydd 'na yn y ddinas a ti ddim yn teimlo fel dy fod di ddim ond yn un person mewn miliwn."
Image copyright Richard Holt Image caption Un o greadigaethau Richard Holt
Ar ôl bod yn creu pwdinau fine dining mae Richard yn dyheu am wneud pethau mwy traddodiadol ac mae dylanwadau Cymreig ar ei fwyd hefyd - mae wedi creu caramel bara lawr a bara brith wedi ei wneud efo ffigys a malt extract, wedi ei weini gyda chaws glas Ynys Môn.
"Mae caws Ynys Môn yn anhygoel. Y caws glas yn arbennig - os 'dach chi'n gallu ffeindio caws glas o Ynys Môn 'dach chi'n sorted," meddai.
Y cam nesaf i Richard ydy mynd i galon y traddodiad patisserie yn Ffrainc - mae'n gobeithio symud i Baris i ddysgu'r grefft yn iawn ar ôl yr haf.
Cwestiwn amlwg efallai, ond sut gafodd o'r enw Richard 'Pwdin'?
"Mam sy'n galw fi'n Pwdin. Ond ddaru Marcus Wareing ofyn i fi 'What would pudding be in Welsh?' a nes i ddeud 'pwdin' - a ddaru o ddechra' ngalw i'n Pwdin hefyd!"
I weld rhai o'r creadigaethau sydd wedi rhoi ei enw i Richard 'Pwdin' ewch i'w ffrwd Instagram.


description: Galw i warchod y Gymraeg wrth i'r cynlluniau ailstrwythuro fynd yn eu blaen ym Mhrifysgol Aberystwyth.

title: 'Angen gwarchod y Gymraeg' ym Mhrifysgol Aberystwyth


description: Heddlu'r De yn arestio dyn 23 oed o ardal Sblot ar amheuaeth o ddynladdiad dyn yn ardal Y Rhath o Gaerdydd nos Lun.

title: Arestio dyn ar amheuaeth o ddynladdiad yng Nghaerdydd


authors:
Bethan Lewis
Gohebydd Addysg Bbc Cymru

description: Cwynion fod rhai pobl ifanc mewn ardaloedd gwledig ddim yn cael tegwch wrth wneud gwaith cartref oherwydd cysylltiadau ffôn a band eang gwael.

title: Diffyg band eang a signal ffôn yn 'annheg' ar blant ysgol

maintext:
Image caption Mae cysylltiad band eang gwael yn gorfodi Grug i wneud ei gwaith cartref mewn arhosfan milltir i ffwrdd o'i chartref yng Ngwytherin, Dyffryn Conwy
Dydy rhai pobl ifanc mewn ardaloedd gwledig ddim yn cael tegwch wrth wneud gwaith cartref oherwydd cysylltiadau ffôn a band eang gwael, yn ôl rhai o drigolion Dyffryn Conwy.
Mae un teulu o bentref Gwytherin yn gyrru i arhosfan leol er mwyn gallu cysylltu â'r we.
Yn aml, mae eu merch 12 oed yn methu gwneud ymchwil ar gyfer ei gwaith ysgol yn y tŷ oherwydd bod y cysylltiad band eang mor wan.
Dywedodd y Cynghorydd Garffild Lloyd Lewis sy'n gyfrifol am addysg ar Gyngor Sir Conwy bod yna do o bobl ifanc yn yr ardal sydd ddim yn cael yr un cyfle cyfartal â phlant eraill.
'Dim signal ffôn'
Mae Grug, sy'n ddisgybl yn Ysgol Dyffryn Conwy yn Llanrwst, yn byw gyda'i theulu ar gyrion pentref Gwytherin yn Nyffryn Conwy.
Yn ôl ei mam Einir Williams mae'r cysylltiad band eang "yn gweithio weithiau, ddim dro arall" a does 'na ddim signal ffon.
Mae hynny'n golygu bod rhaid cymryd camau pellach yn aml er mwyn cwblhau gwaith cartref Grug.
"Ar ôl swper mae isio meddwl gwneud gwaith cartref, ac os yw'r we ddim gynnon ni da ni'n gorfod neidio i'r car," meddai Einir.
"Yn enwedig os yw'r gwaith cartref i fod fewn y diwrnod wedyn neu mewn dau ddiwrnod mae rhaid i ni fynd un ai i dŷ fy chwaer yng nghyfraith i fenthyg neu dwyn ei wi-fi hi neu 'dan ni'n mynd i lay by sydd tua milltir i ffwrdd o fama ble mae 'na 4G."
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Mae Einir Williams yn gorfod teithio gyda'i merch, Grug yn aml i gwblhau ei gwaith cartref mewn arosfa gerllaw i'w cartref
Yno maen nhw'n gallu cysylltu â'r we trwy 'hotspot' ar ei ffôn i Grug lawrlwytho lluniau neu gwblhau tasgau byr eraill.
Dywedodd Grug bod angen gwneud llawer o ddefnydd o'r we er mwyn gwneud ei gwaith cartref.
"Yn celf o'n i'n gorfod cael lluniau o adeiladau i gopïo a wedyn o'n i ddim yn gallu cael y lluniau," meddai.
'Effeithio ar y teulu'
Mae gorfod mynd yn y car yn effeithio ar amser y teulu gyda'i gilydd, meddai Einir.
"Mae'n cymryd tipyn o amser sy'n golygu bod Grug yn hwyrach yn mynd i'w gwely."
Yn ôl y cynghorydd lleol Garffild Lloyd Lewis mae'r sefyllfa'n "anghyfartal".
"Mae'n gyfnod arholiadau ar hyn o bryd - llawer iawn o'n bobl ifanc ni'n methu gwneud eu gwaith cartref adre efo'r teulu a'n gorfod teithio i lefydd eraill i wneud hynna," meddai. "Dydy hynna ddim yn deg".
Image caption Yn ôl y cynghorydd lleol Garffild Lloyd Lewis mae'r sefyllfa'n "anghyfartal"
Dywedodd Llywodraeth Cymru bod cynllun Superfast Cymru, oedd yn ehangu darpariaeth band eang cyflym i ardaloedd tu hwnt i'r rhieni oedd yn cael eu gwasanaethu gan gwmnïau masnachol, wedi "trawsnewid" y tirlun digidol yng Nghymru.
Dywedodd llefarydd: "Ers dechrau'r cynllun mae'r ddarpariaeth band eang cyflym iawn wedi mwy na dyblu.
"Rydyn ni eisiau mynd yn bellach a'n gynharach eleni fe gyhoeddon ni nifer o fesurau i ymestyn ymhellach darpariaeth band eang cyflym a dibynadwy yng Nghymru."
Roedd BT Openreach yn rhan o'r cynllun a dywedodd llefarydd bod "mwy na 750,000 o gartrefi a busnesau yn gallu defnyddio gwasanaeth cyflym iawn dros 30Mbps diolch i'r cynllun - llawer yn fwy na'r bwriad gwreiddiol."
Ond ychwanegodd: "Rydyn ni'n deall rhwystredigaeth cymunedau, fel Gwytherin, sydd ar hyn o bryd yn methu defnyddio band eang ffibr."


description: Cynghorwyr Gwynedd yn trafod cynlluniau allai olygu diswyddo rheolwyr yn yr awdurdod lleol, er mwyn ceisio arbed arian.

title: Trafod cwtogi nifer swyddi rheoli Cyngor Gwynedd


description: Canlyniadau Uwch Gynghrair Cymru ar ddydd Sadwrn 28 Mawrth.

title: Canlyniadau Uwch Gynghrair Cymru


description: Cynnal cwest newydd yn sgil amheuon mai corff dyn o Iwerddon a gafodd ei ddarganfod ar draeth ym Môn yn yr 1980au.

title: Cwest newydd i geisio datrys dirgelwch wedi 30 mlynedd


description: Fyddwch chi'n gwybod enwau'r ysgolion o'u bathodynau?

title: Cwis: Bathodyn pa ysgol?


description: Bachgen 15 oed wedi ei gyhuddo o gynnau tân yn fwriadol yng Nghasnewydd.

title: Tân: cyhuddo bachgen 15 oed


description: Cwmni Facebook yn ymchwilio i'r defnydd o arwydd ar siop newydd yng Nghaerdydd, Facefood.

title: Facebook yn ymchwilio i arwydd siop Facefood yng Nghaerdydd


description: Ffigyrau yn dangos bod nifer y galwadau brys meddygol mae gweithwyr tân yn mynychu wedi treblu yn ystod y saith mlynedd ddiwethaf.

title: Gweithwyr tân yn mynychu mwy o alwadau meddygol


description: Arbenigwr yn dweud wrth ACau y gallai "dinasoedd cyfan ddod i stop" yn y dyfodol os yw hacwyr yn llwyddo i ymyrryd â cheir di-yrrwr.

title: Gall ceir di-yrrwr 'ddod â dinasoedd cyfan i stop'

maintext:
Image copyright Getty Images
Gallai "dinasoedd cyfan ddod i stop" yn y dyfodol os yw hacwyr yn llwyddo i ymyrryd â cheir di-yrrwr, yn ôl un arbenigwr.
Dywedodd Dr Wolfgang Schuster o gwmni ymgynghori peirianyddol a dylunio Atkins wrth bwyllgor o ACau y byddai angen sicrhau bod "systemau diogel" er mwyn atal hynny rhag digwydd.
Clywodd y pwyllgor gan arbenigwr arall a ddywedodd y gallai teithio mewn ceir sy'n gyrru eu hunain gostio llai na mynd ar y bws yn y dyfodol.
Yn ôl William Sachiti o'r Academy of Robotics yn Aberystwyth fe allai cerbydau o'r fath fod yn fygythiad i drafnidiaeth cyhoeddus, a golygu bod llai o bobl yn berchen ar eu ceir eu hunain.
'Effeithio ar filoedd'
Yn ddiweddar fe wnaeth un Aelod Cynulliad awgrymu y dylai Abertawe geisio arwain y ffordd gyda thechnoleg newydd drwy ddefnyddio cerbydau di-yrrwr fel rhan o'i system drafnidiaeth gyhoeddus.
Dywedodd AS Llanelli, Lee Waters y gallai cerbydau heb yrrwr fynd â phobl o'u cartrefi i'w cyrchfannau, yn hytrach na theithwyr yn gorfod dibynnu ar fysiau a thramiau.
Wrth roi tystiolaeth i'r pwyllgor ddydd Mercher, dywedodd Dr Schuster fod risg cyfrifiadurol fodd bynnag os oedd "un man o fethiant, achos os allwch chi sleifio drwy sianel benodol, yn sydyn reit fe allwch chi effeithio ar filoedd o gerbydau".
Ond dywedodd Mr Sachiti, sylfaenydd cwmni sy'n creu cerbydau awtomataidd, y byddai ceir o'r fath "mor saff â banciau" erbyn iddyn nhw fod ar gael.
Image caption "Pam fyddech chi'n berchen car?" meddai William Sachiti
Wrth drafod sut allai'r diwydiant ddatblygu dros y ddegawd nesaf, dywedodd hefyd y gallai defnyddio ceir di-yrrwr fod yn rhatach na dal trafnidiaeth gyhoeddus.
"Dychmygwch fod gennych chi gerbyd i fynd â chi bron i unrhyw le o fewn awr a sy'n costio bron dim, rhatach siŵr o fod na'ch bws lleol, i fynd â chi ddrws i ddrws.
"Nawr, mae pawb yn gwneud hynny ar yr un pryd, felly mae gennych chi lawer o geir ar y ffordd sydd yn symud o hyd.
"Fyddech chi dal yn codi, mae'n bwrw, mynd i'r arhosfan fws, dal y bws, mynd i'r orsaf drenau, dal trên a mynd i'r gwaith? Dwi ddim yn meddwl."
Profi yng Nghymru
Cyfaddefodd Mr Sachiti y byddai hynny fodd bynnag yn golygu goblygiadau i'r diwydiant ceir, gan olygu potensial y byddai "pobl yn stopio berchen ceir".
"Pam fyddech chi eisiau perchen car os oes car yn gallu'ch casglu chi, mynd a chi i ble 'dych chi eisiau ac wedyn mae'n mynd?" meddai.
Clywodd y pwyllgor y gallai cerbydau di-yrrwr hefyd gynnig cyfleoedd ar gyfer trafnidiaeth gyhoeddus, gan olygu y gallai bysus redeg ar oriau anghymdeithasol neu mewn ardaloedd gwledig heb yr angen am yrrwr.
Fe wnaeth yr arbenigwyr hefyd gefnogi awgrym AC Plaid Cymru, Adam Price y gallai tref yng Nghymru gael ei defnyddio i brofi sut oedd technoleg oedd yn gyrru ei hun yn cydfynd â phobl go iawn.


description: Seren Sam ar y Sul yn yr 80au yn sôn am newid ei ddinasyddiaeth

title: Dafydd Bevan: Troi'n Wyddel oherwydd Brexit


description: Ydy Vladivostok i'r de o Lanelli? Profwch eich gwybodaeth o leoliad trefi a dinasoedd Cymru yn y byd

title: Cwis: Lleoliad Cymru yn y byd


description: Unawdydd yn cwyno ei fod wedi gorfod dod o hyd i'w gyfeilydd ei hun er mwyn cystadlu yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd Brycheiniog a Maesyfed.

title: Urdd: Cwyn am orfod darparu cyfeilydd ei hun


description: Ken Skates yn ceisio dwyn perswad ar swyddogion Heathrow y byddai Cymru'n safle perffaith ar gyfer gwaith adeiladu i ehangu'r maes awyr.

title: Cymru'n 'safle adeiladu perffaith' ar gyfer Heathrow


description: Carwyn Jones yn dweud na fydd yn sefyll eto fel yr ymgeisydd Llafur ym Mhen-y-bont yn yr etholiadau Cynulliad yn 2021.

title: Carwyn Jones ddim am aros fel Aelod Cynulliad wedi 2021


description: Prif gwnstabl heddlu'r de yn galw am fesurau ychwanegol i amddiffyn yr heddlu rhag troseddwyr arfog.

title: Ystyried gwn Taser i bob plismon


description: Elusen yn poeni am effaith oedi cyn cael diagnosis o glefyd seilag.

title: Byw gyda chlefyd seliag


description: John Barclay'n gadael y Scarlets ar ôl pum mlynedd, wedi iddo gael llawdriniaeth sy'n golygu y bydd yn methu rownd derfynol y Pro14.

title: Cyfnod John Barclay gyda'r Scarlets ar ben wedi anaf


description: Simon Thomas AC sy'n egluro'r trafferthion sy'n wynebu awdurdodau wrth ystyried rheolau ar gyfer ceisiadau cynllunio am ffermydd dofednod mawr.

title: Ffermydd dofednod: Cyfyng gyngor


description: Achos yn erbyn pedwar dyn mewn cysylltiad â marwolaeth Peter Colwell ym maes parcio tafarn yn Llanbedrog i ddigwydd ym mis Tachwedd.

title: Clywed achos saethu Llanbedrog ym mis Tachwedd


description: Dyn a dynes yn cael eu harestio wrth i heddlu Lerpwl barhau i ymchwilio i drywanu angheuol dyn ifanc o Gaerdydd.

title: Marwolaeth dyn o Gaerdydd yn Lerpwl: Arestio dau arall


description: Yr heddlu'n cadarnhau nad ydyn nhw'n dwyn cyhuddiadau mewn cysylltiad â marwolaeth Kiara Moore yn Afon Teifi fis Mawrth.

title: Dim cyhuddiadau yn achos marwolaeth merch ddwy oed


description: Ymgyrch wedi ei lansio i geisio denu mwy o ferched i ymuno a'r Gwasanaeth Tân ac Achub yng Nghymru.

title: Ceisio denu merched i'r Gwasanaeth Tân yng Nghymru


description: Cyn-Ysgrifennydd Cymru'n dweud ei bod yn amser "ailedrych" ar ddatganoli pwerau trethi awyr, wedi i David Cameron a George Osborne wrthod gwneud.

title: Cameron ac Osborne 'wedi gwrthod datganoli treth awyr'


description: Rhaglen deledu'n atgyfodi hen draddodiad Cymreig mewn chwarel yn y canolbarth // Channel Four resurrect an old Welsh tradition in a quarry near Machynlleth

title: Codi tŷ unnos Cymreig // Raising the roof: In a day!

maintext:
Mae'r Ganolfan Dechnoleg Amgen ger Machynlleth wedi bod yn gwthio ffiniau adeiladu tai cynaliadwy ers ei sefydlu yn 1973.
The Centre for Alternative Techology near Machynlleth has been setting the standards for sustainable building since it was founded in 1973.
Image copyright Channel 4
Ond nos Fawrth, 22 Mai, roedd y Ganolfan yn destun arbrawf oedd yn cyfuno adeiladu cynaliadwy a hen draddodiad Cymreig.
Ar raglen George Clarke's Amazing Spaces ar Channel 4, wnaeth tîm adeiladu'r rhaglen, gyda chymorth rhai o gyfeillion y Ganolfan a chrefftwyr lleol, geisio ail greu hen draddodiad y tŷ unnos ar safle'r Ganolfan yn hen chwarel lechen Llwyngwern.
On Tuesday, May 22, Channel Four's George Clarke's Amazing Spaces undertook a project based on the old Welsh tradition of tŷ unnos at the Centre's old quarry in Llwyngwern.
Image copyright Canolfan y Dechnoleg Amgen
Yn ôl yr hen draddodiad, os roeddech yn medru adeiladu tŷ gyda phedwar wal, to a thân yn llosgi yn y grât mewn llai na diwrnod, yna roedd y tŷ a'r tir lle'r oedd y tŷ'n sefyll yn berchen i chi.
According to the tradition, if you could build a house with four walls, a roof and have smoke coming out of the chimney within a day, then the house and the land on which it stood belonged to you.
Image copyright Stu-Art Aviation
Mae'r pren ar gyfer prif ffrâm y tŷ wedi cyrraedd y safle - y cyfan o ffynhonnell leol wrth reswm.
All the wood was sourced locally...naturally.
Image copyright Canolfan y Dechnoleg Amgen
Weithiau mae'r hen draddodiadau yn gorfod plygu i draddodiadau newydd yr hi-viz a hetiau caled.
Sometimes the old traditions have to give way to the modern traditions of hi-viz jackets and hard hats.
Image copyright Canolfan y Dechnoleg Amgen
Gwell mesur dwywaith a thorri unwaith.
Better to measure twice and cut once.
Image copyright Carwyn Jones
Mae'n anodd gweithio gyda rhywun yn eich gwylio'n ddiddiwedd.
It's difficult to work when someone's watching you all the time!
Image copyright Carwyn Jones
Image copyright Carwyn Jones
Ar ôl diwrnod, a noson galed a gwlyb iawn, llwyddodd y tîm adeiladu i orffen y tŷ, a hyd yn oed llwyddo i roi carthen ar y gwely.
After a long and wet day and night, the building team succeeded in their task, and even managed to make the bed!
Image copyright Channel 4
Image copyright Carwyn Jones
Ac yn ôl canllawiau'r traddodiad, roedd rhaid cael tân yn y grât a mwg yn codi o'r simne.
The fire was duly lit, in order to conform to the old tradition's rules.
Image copyright Channel 4
Image copyright Channel 4
Mae'r cyfan wedi gorffen... amser am lun o'r tîm i gofio.
Now all the work has been done, time for a team photo.
Image copyright Channel 4
A dyma'r tŷ unnos yn ei gynefin, ac mae bellach ar agor i'r cyhoedd yn y Ganolfan ym Machynlleth.
Here's the house in it's full glory and it's open to the public at the Centre near Machynlleth so you can go and have a peek for yourself!
Orielau eraill // Other picture galleries on Cymru Fyw:


description: Mae cynllun i uno ardaloedd crwner yn cael ei ystyried gan gynghorau yn ne Cymru mewn ymgais i arbed arian.

title: Cynllun i uno crwneriaid yn "gwbl wallgof"


description: Canolfan y Globe yng Nghaerdydd yn ymddiheuro am fethu ag ymchwilio i gefndir band sy'n cael ei gyhuddo o fod â daliadau Neo-natsïaidd.

title: Canolfan yn ymddiheuro wedi gig gan fand 'Neo-natsïaidd'


description: Cyngor Caerdydd yn cynnig picnic i bob plentyn cynradd i "ddathlu" priodas Frenhinol y Tywysog Harry a Meghan Markle.

title: Beirniadu 'picnic brenhinol' i blant yng Nghaerdydd

maintext:
Image copyright Google Maps Image caption Mae Ysgol y Wern yng Nghaerdydd yn un o'r rhai fydd yn cynnig picnic i 'ddathlu' priodas y Tywysog Harry.
Mae Cyngor Caerdydd wedi amddiffyn penderfyniad eu hadran arlwyo i drefnu "picnic brenhinol" i bob plentyn oed cynradd ddiwrnod cyn i'r Tywysog Harry briodi.
Mae pob un o geginau ysgolion y cyngor wedi cael cyfarwyddyd i gynnig picnic i blant ddydd Gwener, 19 Mai, yn lle'r cinio poeth arferol, er mwyn hyrwyddo'r gwasanaeth ciniawau ysgol.
Yn ôl un rhiant, mae'n "warthus" bod y cyngor yn trefnu hyn "i ddyn fydd ddim hyd yn oed yn dod yn frenin", tra hefyd "yn torri gwasanaethau" yn yr ysgolion.
Dywedodd Cyngor Caerdydd eu bod nhw, o dro i dro, yn rhoi cynnig i'r ysgolion gynnal pryd ysgol gyda 'thema', fel arfer i gyd-ddigwydd gyda diwrnodau o "bwysigrwydd cenedlaethol" - fel canmlwyddiant pen-blwydd Roald Dahl yn 2016.
Ond pwysleisiodd yr awdurdod nad y cyngor fyddai'n talu am hyn, ond y rhieni eu hunain, pe baen nhw'n dymuno derbyn y cynnig.
'Arswydus'
Un o'r ysgolion fydd yn cynnig y picnic fydd Ysgol y Wern yng Nghaerdydd.
Dywedodd un rhiant wrth BBC Cymru Fyw bod cynnal parti fel hyn "yn arswydus".
"Daeth y llythyr hwn adre ddiwrnodau'n unig ar ôl i lythyr arall ein cyrraedd yn dweud na fyddai ffrwyth am ddim yn cael ei gynnig i'r plant dim mwy," meddai Natalie, sydd â dau o blant yn yr ysgol.
"Maen nhw'n mynd â hwnna, ond eto maen nhw'n fodlon cynnal y parti yma.
"Dwi'n ystyried o ddifri' a fydda i'n anfon y plant i'r ysgol y diwrnod hwnnw, ac nid fi ydy'r unig un."
Image copyright Getty Images Image caption Bydd y Tywysog Harry yn priodi Meghan Markle yn Windsor dydd Sadwrn, 19 Mai
Ond mae sawl rhiant arall yn Ysgol y Wern yn croesawu'r diwrnod.
"S'dim problem gen i," meddai Sian-Elin Melbourne, sydd â merch yn yr ysgol.
"Dwi'n deall bod rhai pobl yn erbyn gwario arian fel hyn, ond ar diwedd y dydd, rhywbeth neis i'r plant yw e!
"Pwy sydd moen dweud 'na' i hwnna?
"Dwi'n cofio parti priodas Charles a Diana. Ro'dd hi'n ddiwrnod hyfryd o dathlu. Fydd y picnic yn rhywbeth i'r plant gofio yn y dyfodol."
Fe gysylltodd y BBC gydag Ysgol y Wern, ond nid oedd yr ysgol am wneud unrhyw sylw ar y mater.
'Darparu hwyl'
Mewn datganiad, dywedodd Cyngor Caerdydd mai "pwrpas y themau yw darparu hwyl a mwynhad i'r plant, yn ogystal â rhoi cyfle i rieni ystyried rhoi prydau ysgol yn lle dod â'u brechdanau eu hunain".
"Fe fyddai'r syniad o bicnic ar 18 Mai hefyd yn caniatáu i'r plant sydd yn dod â'u bwyd eu hunain ymuno gyda'u ffrindiau sy'n cael prydau ysgol fel arfer," meddai'r cyngor.
"Cafodd y thema ei rannu gyda'r ysgolion, fel bod modd iddyn nhw benderfynu a fyddan nhw'n cymryd rhan ai peidio.
"Os ydy ysgolion yn penderfynu mynd am y thema picnic, fyddai'r bwyd ddim yn cael ei ddarparu am ddim, ac fe fyddai'n rhaid i'r rheini dalu am y cinio fel sy'n arferol. Fyddai dim cost ychwanegol yn cael ei ysgwyddo gan Gyngor Caerdydd.
"Bydd yr ysgolion sy'n penderfynu na fyddan nhw'n cynnal y thema yn cynnig y fwydlen arferol y diwrnod hwnnw."
Nid yw Cyngor Caerdydd wedi ymateb i gais BBC Cymru ynglyn â sawl ysgol sydd wedi penderfynu derbyn y cynnig i gynnal picnic ar y diwrnod hwnnw.


description: Sefydliad y badau achub yn annog pobl i ddysgu sut i arnofio os ydyn nhw'n disgyn i ddŵr oer, gan mai dyna'r ffordd orau o achub eu hunain.

title: Ymgyrch dysgu arnofio gan yr RNLI i achub bywydau

maintext:
Image copyright RNLI Image caption Robert Critcher a'i fab Ellis (yn y canol) gyda chriw bad achub Penarth a'i achubodd
Gyda phenwythnos Gŵyl y Banc arall ar droed, mae sefydliad y badau achub - yr RNLI - wedi lansio'i ymgyrch blynyddol, Parchwch y Dŵr.
Mae'r ymgyrch yn rhedeg ers pum mlynedd, ac mae nifer y marwolaethau ger arfordir Cymru yn flynyddol wedi lleihau.
Yn 2013, bu farw 19 o bobl yn y dyfroedd ger yr arfordir. Erbyn 2017 roedd y ffigwr i lawr i wyth.
Er hynny mae rhai o'r ystadegau yn peri pryder i'r RNLI. O'r wyth fu farw, doedd pump ddim wedi bwriadu mynd i'r dŵr, ac roedd pob un o'r wyth yn ddynion.
'Ffidil yn y to'
Un fu'n ffodus yw Robert Critcher o Gaerdydd. Disgynnodd o'i gaiac i'r môr ger Penarth, ond cafodd ei achub gan yr RNLI, ac mae'r rhan o ymgyrch eleni i annog pobl i ddysgu arnofio yn hytrach na nofio.
Dywedodd Mr Critcher: "Yn y dechrau roeddwn i'n medru cadw fy mreichiau a 'mrest allan o'r dŵr, ond ar ôl 20 munud roeddwn i wedi blino'n lan.
"Roedd fy ffrind yn fy nal allan o'r dŵr, ond roeddwn i ar fin rhoi'r ffidil yn y to a dweud wrtho am fy ngadael.
"Dim ond meddwl am Ellis, fy mab 18 mis oed, wnaeth fy nghadw i fynd.
"Greddf naturiol yw ceisio brwydro mewn sefyllfa fel yna, ond mae'n gwneud llawer mwy o synnwyr i arbed eich egni ac arnofio."
Llwyddodd bad achub Penarth i gyrraedd Mr Critcher yn y niwl a'i achub.
'Croes i'r graen'
Prif neges yr RNLI yn yr ymgyrch eleni yw galw ar y cyhoedd i ymarfer arnofio - sgil syml sy'n gallu achub bywydau.
Dywedodd yr Athro Mike Tipton o Brifysgol Portsmouth, arbenigwr ar sioc mewn dŵr oer: "Mae greddf ddynol yn gallu lladd yn yr achos yma... mae panig a cheisio nofio'n syth yn gallu cynyddu'r siawns o anadlu dŵr i mewn ac mae'n gadael aer allan o'r dillad, sy'n gwneud i rywun suddo.
"Er ei fod yn groes i'r graen, y peth gorau i wneud yn y dechrau yw arnofio ar eich cefn.
"Unwaith y byddwch wedi rheoli eich anadlu, gallwch wedyn nofio tuag at ddiogelwch, galw am help neu barhau i arnofio tan fydd y cymorth yn cyrraedd."
Dywedodd Chris Cousens o RNLI Cymru: "Mae'n galonogol iawn bod y ffigwr am farwolaethau yn llai na'r blynyddoedd blaenorol.
"Ein gobaith yw y bydd ein hymgyrch yn parhau i leihau marwolaethau ond mae'n hanfodol i ni drosglwyddo'r neges er mwyn sicrhau bod y ffigwr yn dal i leihau yn y dyfodol.
"Mae un person yn boddi yn un yn ormod."


description: Dim meddygon teulu i redeg y gwasanaeth 'allan o oriau' yn Ysbyty Tywysog Philip, Llanelli nos Sadwrn na nos Sul.

title: Dim gwasanaeth meddyg teulu am ddeuddydd


description: Angen codi ymwybyddiaeth o symptomau cynnar sglerosis ymledol medd elusen, er mwyn cael diagnosis yn gynnar.

title: Sglerosis ymledol: Angen codi ymwybyddiaeth o symptomau

maintext:
Image copyright Llun teulu Image caption Cafodd Fran Caunt ddiagnosis o MS ar ôl problem gyda'i golwg a chael poenau yn ei thraed a'i dwylo
Rhaid i bobl fod yn fwy ymwybodol o'r arwyddion o math benodol o sglerosis ymledol er mwyn cael diagnosis a thriniaeth gynnar, meddai elusen.
O'r 5,000 o bobl sy'n byw gydag MS yng Nghymru, mae 85% o'r rheiny yn dioddef o'r math sy'n mynd a dod - MS atglafychol-ysbeidiol - yn ôl Cymdeithas MS Cymru.
Mae'r math yma o MS yn golygu bod symptomau - blinder, colli balans a phroblemau golwg - yn dod mewn cyfnodau, ac yna'n gallu diflannu'n llwyr.
Dywedodd yr elusen bod cael mynediad at driniaethau yn gynnar yn lleihau'r tebygrwydd o gael ail bwl o'r salwch.
'Symptomau gwahanol i bawb'
Ychwanegodd yr elusen bod tair gwaith cymaint o fenywod a dynion yn cael diagnosis o'r math yna o sglerosis ymledol.
Ond dywedodd Cymdeithas MS Cymru nad ydyn nhw'n gwybod pam bod cymaint o wahaniaeth rhwng menywod a dynion.
Dywedodd Lynne Hughes o Gymdeithas MS Cymru: "Y broblem fwya' gydag MS ydy mae'n dibynnu pa ran o'ch system nerfol canolog sydd o dan warchae ar y pryd, mae'r symptomau'n gallu bod yn wahanol i bawb, ac felly mae'n afiechyd anodd i'w adnabod.
"Ond os ydych chi'n cael unrhyw symptomau sy'n ymwneud a'r llygaid, problem cydbwysedd neu symud mae'n werth siarad gyda'ch meddyg teulu fel eich bod yn gallu mynd i weld niwrolegydd."
Mae'r mwyafrif o gleifion yn derbyn diagnosis yn ystod eu 20au a'u 30au, ac mae hi'n hanfodol fod pobl yn ymwybodol o symptomau gwahanol fathau o sglerosis ymledol i sicrhau diagnosis cynnar, meddai'r elusen.
Ychwanegodd y gymdeithas y gall sicrhau mynediad at driniaethau o'r enw therapïau addasu clefyd leihau'r tebygrwydd o gael ail bwl o'r salwch.
Mae'r driniaeth yn lleihau gweithgaredd y system imiwnedd, ac er nad yw'n gwella'r MS, mae'n golygu bod llai o niwed yn cael ei wneud i'r ymennydd a llinyn asgwrn y cefn.
'Sioc enfawr'
Image caption Mae gan Fran a'i gŵr Dan, dri o blant - Johny, pedair, a dwy ferch, sef Bronwyn, un, a Carys, saith
Cafodd Fran Caunt, athrawes a mam i dri o blant o Gaerdydd, ddiagnosis o MS atglafychol-ysbeidiol yn 2015.
Roedd Ms Caunt yn 34 pan ddechreuodd hi ddangos symptomau o'r cyflwr.
Fe ddechreuodd y symptomau fel poenau a theimlad anghyfforddus yn ei dwylo a'i thraed, cyn iddi ddeffro un bore gyda chysgod llwyd yn ei llygad chwith.
Disgrifiodd Ms Caunt y profiad: "Gallwn i weld yn iawn, ond roedd pethau yn llwyd ac ychydig yn dywyll."
Ar ôl sgan MRI ac ymweld â meddygon ar sawl achlysur, cafodd hi'r diagnosis o MS atglafychol-ysbeidiol, oedd yn "sioc enfawr" yn ôl Ms Caunt.
"Er fy mod i'n deall fy mod i'n dangos rhai o symptomau MS, ac wedi cael fy mhrofi amdano, doeddwn i erioed wedi ystyried y byddai'r cyflwr gen i."
Ers 1956 mae'r Gymdeithas MS wedi buddsoddi dros £155m wrth ymchwilio'r cyflwr, o ganlyniad mae yna 12 therapi addasu clefydau ar gael a'r posib o gyffuriau newydd i drin y cyflwr yn y dyfodol.
Mae mynd at eich meddyg yn syth os ydych yn dangos symptomau MS yn hanfodol yn ôl Ms Caunt, a gall gael wir effaith ar opsiynau o ran diagnosis a thriniaeth y claf.
"Rydw i'n teimlo mor lwcus fy mod i wedi gallu derbyn triniaeth mor fuan wedi'r diagnosis."
Ym mis Ionawr 2018 fe dderbyniodd Ms Caunt ei hail gwrs o driniaeth ac mae hi bellach yn iach a heb gael ail bwl o'r salwch.


description: 14 o bobl yn cael eu dedfrydu i gyfanswm o 45 mlynedd dan glo am droseddau'n ymwneud â mewnforio a chynhyrchu cyffuriau steroid.

title: Carcharu gang cyffuriau am gyfanswm o 45 mlynedd

maintext:
Image copyright Heddlu Gogledd Cymru Image caption Roedd David Jenkins a'i fam Maureen (uchod) ynghyd ag Andrew Dodd a'i fab Macauley ymhlith y rhai a garcharwyd
Mae 14 o bobl wedi cael eu dedfrydu i gyfanswm o 45 mlynedd dan glo am eu rhan mewn cynllwyn i fewnforio a gwerthu cyffuriau steroid yng ngogledd Cymru.
Clywodd Llys y Goron Yr Wyddgrug y byddai'r criw wedi gallu gwneud elw o filiynau o bunnoedd.
Yn dilyn darganfyddiad gan swyddogion Cyllid a Thollau o barseli o China a Hong Kong wedi'u cyfeirio at gyfeiriadau yng Nglannau Dyfrdwy, Y Fflint a Rhuthun, fe wnaeth Heddlu Gogledd Cymru lansio ymchwiliad i fewnforio cyffuriau.
Clywodd y llys bod gweithredodd y gang yn "soffistigedig" ac yn cynnwys cynhyrchu cyffuriau steroid mewn amryw o leoliadau ac mewn niferoedd mawr.
Y dedfrydau
Fe wnaeth David Jenkins, 37 o'r Fflint (chwe blynedd), Andrew Dodd, 51 o Gonwy (pum mlynedd), a Macauley Dodd, 23 o Henryd (pum mlynedd), gyfaddef cynllwynio i dwyllo, cynhyrchu a chyflenwi cyffur Dosbarth C a chuddio eiddo troseddol.
Cafodd Abbie Roberts, 25 o'r Fflint, Helen Massey, 46 o Shotton a Samantha Fletcher, 47 o'r Fflint, oll eu carcharu am dair blynedd a phedwar mis ar ôl cyfaddef cynllwynio i gyflenwi'r cyffuriau.
Er i Christina Fisher hefyd bledio'n euog i'r cyhuddiad, roedd y barnwr yn derbyn fod ei rôl hi'n llawer llai ac fe gafodd 18 mis o garchar.
Image caption Cafodd y criw eu dedfrydu yn Llys y Goron Yr Wyddgrug ddydd Gwener
Fe wnaeth Joseph Taylor-Hannah, 28 o Huddersfield, gyfaddef i fod â chyffur yn ei feddiant gyda'r bwriad o werthu ac fe gafodd ddedfryd o naw mis o garchar wedi'i ohirio am flwyddyn.
Plediodd Craig Anholm, 47 o Castleford (dwy flynedd ac wyth mis), Joshua Jones, 28 o Castleford (pedair blynedd) a Brian Craig, 63 o Shotton (tair blynedd) yn euog i gyhuddiadau o gynllwyn.
Fe wnaeth Maureen Jenkins, mam 68 oed David Jenkins, gyfaddef un cyhuddiad o gynllwynio i guddio eiddo troseddol a cafodd ei charcharu am 20 mis.
Cyfaddefodd Scott Watson, 36 o Garden City (pedair blynedd a dau fis) a Colin Mark Sullivan, 37 o Benarlâg (dwy flynedd a phum mis), yn euog i gynllwynio i guddio eiddo troseddol.
'Achos difrifol'
Wrth eu dedfrydu dywedodd y Barnwr Huw Rees: "Mae'n nodwedd o'r achos yma ei fod yn cynnwys rhai pobl o gymeriad blaenorol dilychwyn, a rhai pobl aeddfed a gafodd eu temtio i wneud elw heb feddwl am oblygiadau eu gweithredoedd ar eraill.
"Dros y degawd diwethaf mae argaeledd cyffuriau steroid ar y we wedi cynyddu ynghyd â'u cryfder a'u safon.
"Mae hwn yn achos difrifol sydd wedi cael ei ddisgrifio, yn gywir iawn, fel menter droseddol ddrud dros ben."


description: Y Prifardd Mererid Hopwood sy'n cael ei holi yr wythnos yma

title: Ateb y Galw: Y Prifardd Mererid Hopwood


description: Hyd yn hyn mae gostyngiad yn nifer y myfyrwyr o Gymru sy' wedi gwneud cais i fynd i brifysgol yn 2013.

title: 11.7% yn llai am fynd i brifysgol


description: Manylion sail tebygol apêl llofrudd achos Matalan yn dod i'r amlwg yn ystod gwrandawiad ynghylch penodi arbenigwr seiciatryddol.

title: Llofrudd Matalan, Andrew Saunders yn cychwyn apêl


description: Cyngor Caerdydd yn cymeradwyo'r cynllun i agor Canolfan Gymraeg yn yr Hen Lyfrgell yng nghanol y ddinas.

title: Cymeradwyo cynllun canolfan Gymraeg i Gaerdydd


description: Theresa May yn cyhuddo Llywodraeth Cymru o "fradychu cenhedlaeth o blant", gan alw arnyn nhw i ddilyn esiampl y Ceidwadwyr ar addysg.

title: Llafur wedi 'bradychu cenhedlaeth o blant' medd May


description: Rhieni a gofalwyr yn pryderu gallai gweithwyr anabl golli eu swyddi yn sgil newidiadau posib i gynllun lleoliad gwaith Cyngor Wrecsam.

title: Pryder am doriadau posib i swyddi gweithwyr


description: CPD Bangor ddim am herio penderfyniad y Gymdeithas Bêl-droed i wrthod trwydded fyddai ei angen i chwarae yn yr Uwch Gynghrair.

title: CPD Bangor ddim am herio'r penderfyniad i wrthod trwydded

maintext:
Mae Clwb Pêl-droed Dinas Bangor wedi cadarnhau na fydden nhw'n herio penderfyniad y Gymdeithas Bêl-droed i wrthod trwydded fyddai ei angen i chwarae yn yr Uwch Gynghrair y tymor nesaf.
Daeth penderfyniad ym mis Ebrill y byddai'r clwb yn disgyn o'r gynghrair am y tro cyntaf erioed wedi iddyn nhw fethu yn eu hapêl am drwydded ddomestig.
Fe wnaeth y clwb orffen yn ail yn yr Uwch Gynghrair ar ôl trechu'r Bala yng ngêm ola'r tymor.
Roedd y clwb wedi dweud yn wreiddiol eu bod yn "trafod gyda chynrychiolwyr cyfreithiol i herio'r penderfyniad".
Yn ôl y clwb, y rheswm gafodd ei roi dros fethu'r drwydded oedd problemau gyda'u gwybodaeth a'u datganiadau ariannol.
Image copyright Clwb Pêl-droed Caerdydd Image caption Mae'r clwb yn chwilio am dîm rheoli newydd ar ôl i Kevin Nicholson a Gary Taylor-Fletcher adael
Mewn datganiad ar wefan swyddogol y clwb, maen nhw'n dweud gallai'r gost gyfreithiol adael y clwb mewn "sefyllfa beryglus" a chael effaith ar ddychwelyd i'r Uwch Gynghrair yn syth y tymor nesaf.
"Ar ôl derbyn cyngor cyfreithiol, fe allai cyfarwyddwyr Bangor gadarnhau nad oedd sicrwydd y byddai'r achos yn llwyddiannus," meddai'r datganiad.
"Mae tîm newydd o gyfrifwyr wedi cael eu penodi i sicrhau na fydd y sefyllfa yma yn digwydd eto, a bydd y drwydded yn cael ei chaniatáu'r tymor nesaf.
"Bydd gan CPD Bangor gyllideb mewn lle i gystadlu ar frig Cynghrair Undebol Huws Gray y tymor nesaf yn ogystal â'r cwpanau."
Roedd disgwyl i'r clwb gyhoeddi eu rheolwr newydd mewn cynhadledd i'r wasg ddydd Iau, ar ôl i Kevin Nicholson a Gary Taylor-Fletcher adael y clwb.
Ond mae datganiad ar wefan y clwb yn dweud fod y gynhadledd wedi'i gohirio tan 23 Mai.


description: Yr Eisteddfod Genedlaethol yn lansio Mas ar y Maes, i hyrwyddo ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o'r profiad LGBT drwy gyfrwng y Gymraeg.

title: Yr Eisteddfod yn lansio partneriaeth â'r gymuned LGBT


description: Mae dyn o Geredigion mas yn Texas yn dysgu byw a bod ymysg y cowbois

title: Prysor Lewis: Cowboi gorau Ffos-y-ffin

maintext:
Image caption Prysor Lewis yn ei gartref newydd y 'Four Sixes Ranch' yn Guthrie, Texas
Dydd Mawrth, Mai 15 bu 'cowboi gorau Cymru' yn sgwrsio ar raglen Ifan Evans ar BBC Radio Cymru.
Mae Prysor Lewis wedi cloi'r drws a gadael pentref bach Ffos-y-ffin yng Ngheredigion a symud dros dro i ranch yn Guthrie, Texas i ddysgu sgiliau cowboi:
Tipyn o faint
Mae'r ranch lle rwy'n byw nawr yn rhyw 275,000 o acres. Pan fi'n dweud wrthyn nhw draw fan hyn bod ffermydd yng Nghymru tua 1,000 o gyfre' maen nhw'n edrych yn syn gan ddweud fod hynna mor fach ac un o'u caeau bach nhw.
Maen nhw'n cadw ceffylau mewn cae 2,000 o erwau, ac maen nhw'n rhedeg un fuwch i bob 25 erw...mae'n ffordd o fyw gwahanol.
Image caption Weithiau, rhaid rhoi'r ceffyl a'r rhaff i lawr, a throi at y gwn vaccine i wneud y gwaith
Enw'r ranch yw'r Four Sixes Ranch, achos, mae'n debyg fod y person wnaeth ei enwi, wedi ei ennill mewn gêm o poker gyda llaw oedd yn cynnwys pedwar chwech! Na'r stori maen nhw'n dweud wrtha'i...ond sai'n credu fod e'n wir.
Picio i'r siop?
Ni tua phump awr mewn car i'r dwyrain o Dallas, ac mae'r dref neu bentref agosâ'n rhyw gan milltir i ffwrdd, ond i ddweud y gwir, does dim eisiau llawer o bethau arnoch chi fyth, achos mae popeth chi mo'yn yma ar y ranch.
Rwy 'di bod eisiau dod mas 'ma ers tipyn, ac unwaith chi ar y ranch, oherwydd ei maint, falle fyddwch chi ddim yn gweld neb gwahanol am ryw fis neu ddau! Chi'n mynd i'r capel dydd Sul ac yn gweld pobl o'r ranches o'ch cwmpas chi.
Mae'n ffordd wahanol o fyw na'r un yng Nghymru. Mae crefydd yn fwy o ran o fywyd mas 'ma. Chi'n gweddïo cyn cael bwyd, ac mae'n eitha' neis i ddweud y gwir. Fyddai'n mynd i'r eglwys am awr yn y bore a falle'n cael cinio yn y festri. Mae'n gyfle prin i gymdeithasu ac mae'n break fach neis o'r gwaith.
Image caption Prysor gyda dau o'i gyd weithwyr Braydon Horn a Riggin Johnson
Y Boi Dierth
Ar hyn o bryd, dwi jest yn dod mas 'ma am y tymhorau pwysig i weithio a dysgu bod yn gowboi. Yn y gwanwyn maen nhw'n brandio ac yn yr hydref maen nhw'n tynnu'r lloi off y da yn barod i werthu. Pan ddes i mas ma' gynta', o'n ni'n gweld pobl yn meddwl bod fi jest mas 'ma am ryw fath o wyliau, ond na, fi'n gwbod fod e'n waith caled a fi'n barod am hynny. Oherwydd hynny fi wedi cael croeso da iawn gan y cowbois eraill achos maen nhw'n deall bod 'da fi wir ddiddordeb yn y gwaith a'r ffordd o fyw.
Oedd y rhan fwyaf o'r cowbois eraill fi'n gweithio 'da erioed wedi cwrdd â neb o'r tu fas i America, a rhai o nhw'n ffeili credu fod unrhyw un ac unrhyw fath o acen gwahanol. Pan fyddai'n mynd i ryw siop maen nhw wastad yn gofyn o le fi'n dod...'dyn nhw byth wedi clywed y fath beth.
Mas...mas ar y range!
O ran y gwaith wedyn, wel fyddwn ni'n mynd mas gyda'r chuck waggon, sy'n cael ei dynnu gan geffylau, i ganol y range, setio lan eich tipi ac yn mynd o fan'ny. Chi'n codi tua 3:00 neu 4:00 y bore, cael coffi, ffeindio'ch ceffyl ac wedyn chi mas am y dydd, o gwmpas y range.
Allen ni fod mas ar ben fy hun yn rowndio da lan am ryw dair neu bedair awr heb weld neb arall. Chi'n gallu gweld am filltiroedd ac mae fel bod mewn ffilm. Dyw'r lluniau sydd gyda fi ddim yn dod yn agos at ddisgrifio pa mor anhygoel yw hi mas 'ma.
A mae pawb ar geffyl ac mae'r ceffylau mor glyfar. Pan chi'n rowndio'r gwartheg y cyfan sy' da chi wneud yw pwyntio'r ceffyl tuag at y fuwch a fydd e'n mynd tuag ato...weithiau'u troi a sidestepio i'w ddal e. Felly pan mae hynny'n digwydd rhaid i chi ddal sownd...ond dyna pam mae horn ar y cyfrwy...i chi gael dal ymlaen yn dynn.
Ond mae'r holl beth wedi bod yn dipyn o agoriad llygad. Maen nhw'n defnyddio rhaff trwy'r dydd, pob dydd, fel mae saer yn defnyddio llif, felly fi wedi gorfod dysgu shwt mae defnyddio fe'n reit.
Yr un peth â dryll. Mae lot o coyotes mas 'ma. Maen nhw tua'r un maint a chadno..bach yn fwy falle, ac mi eith coyote â llo bach os geith gyfle, felly mae'n rhaid cael dryll i ladd neu godi ofn. Mae'r hen gowbois, y rhai sydd eisiau aros gyda'r traddodiadau, dal yn cario dryll gyda levers.
Un ar gyfer pob dydd o'r wythnos
Achos bod maint y lle mor anferth, nid dim ond un ceffyl sydd gyda fi ond string o ryw bump a fyddai'n newid pob dydd.
Ma' da fi Iceman, Trwbador, Bronk Boss a Crispy Creme...maen nhw'n dda gydag enwau mas 'ma! Ond mae'ch perthynas gyda'ch ceffyl yn bwysig. Chi gyda nhw pob dydd a mewn gwirionedd, y rhan fwyaf o'r amser, 'sneb arall gyda chi i siarad! Chi'n gorfod edrych ar ôl nhw, achos maen nhw'n edrych ar eich ôl chi.
Fydda'i mas 'ma nes diwedd Mehefin, dyna tan pryd mae tymor y brandio'n para, wedyn nôl i Gymru a dechrau cynllunio pryd i ddod mas 'ma eto.
Fydden ni'n symud yma i fyw llawn amser fory, ond mae'n anodd cael caniatâd dyddie' ma, ond petawn i'n cael y cyfle, yma fydden i.


description: Plaid Cymru'n pryderu fod fforwm newydd i Lywodraeth Cymru allu cyfrannu at drafodaethau Brexit yn "ddim mwy na siop siarad".

title: Plaid Cymru'n galw fforwm trafod Brexit yn 'siop siarad'


description: Llywodraeth Cymru wedi gwneud "penderfyniadau anesboniadwy" wrth wario arian cyhoeddus ar Gylchffordd Cymru, yn ôl ACau.

title: 'Penderfyniadau anesboniadwy' am Gylchffordd Cymru


description: Yr Eisteddfod Genedlaethol yn cyhoeddi mai'r cyflwynydd a'r DJ Huw Stephens fydd Llywydd yr Ŵyl yng Nghaerdydd eleni.

title: Huw Stephens yw Llywydd Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd


description: Dyn 41 oed yn y llys ar gyhuddiad o anafu'n fwriadol a meddu ar gyllell.

title: Ymosodiad: Dyn yn y llys


description: Dwy gôl i'r Cymro, Craig Davies wrth i Bolton guro Caerdydd yn y Bencampwriaeth.

title: Caerdydd 0-3 Bolton


description: Carwyn Jones yn dweud nad yw'n credu fod gan Lywodraeth y DU ateb ar hyn o bryd i'r trefniadau masnachu gyda'r UE yn dilyn Brexit.

title: 'Dim atebion' gan lywodraeth y DU ar fasnach â'r UE


description: Cymru heb gael ei chynrychioli ar gorff Ewropeaidd ers hanner blwyddyn oherwydd oedi ym mhroses gofrestru Llywodraeth y DU.

title: Dim cynrychiolaeth o Gymru ar bwyllgor Ewropeaidd


description: Mae'r Heddlu wedi dod o hyd i gorff dyn ger Llanddewi Brefi wedi iddo fynd ar goll ddydd Llun.

title: Darganfod corff wedi gŵyl


description: Cyngor Ceredigion yn cadarnhau nad oes modd agor atyniad poblogaidd ar brom Aberystwyth am fod y môr wedi erydu'r strwythur.

title: 'Dim modd' ail-agor pwll padlo prom Aberystwyth


description: Cefnogwyr y Scarlets yn hyderus cyn y gem fawr

title: Cefnogwyr y Scarlets yn hyderus cyn y gêm fawr


description: Clywodd cwest sut y bu farw cogydd ifanc talentog wedi iddo ddioddef trawiad yn ei gwsg.

title: Cogydd wedi marw yn ei gwsg


description: Cronfa o £40m ar gael i gwmniau ail-gydio mewn safleoedd adeiladu sydd yn segur, er mwyn cynyddu nifer y tai newydd sy'n cael eu codi.

title: Cronfa o £40m i geisio ail-agor safleoedd adeiladu segur


description: Lisa Jones yn siarad am ei theulu, byw gyda chanser, ei rôl fel gwraig y Prif Weinidog a'r dyfodol

title: Lisa Jones: Bywyd gwraig y Prif Weinidog

maintext:
Wrth gyhoeddi ym mis Ebrill ei fod yn rhoi'r gorau i'w swydd fel Prif Weinidog, fe ddywedodd Carwyn Jones y byddai'n cael cyfle i dreulio mwy o amser gyda'i wraig Lisa a'i blant. Fe ddywedodd hefyd fod ei deulu wedi ei helpu trwy ddyddiau tywyll.
Yma mae Lisa Jones, y ddynes sy' wedi bod yn gefn i arweinydd Cymru am bron i naw mlynedd, yn siarad yn agored am ei theulu, ei gwaith, ei rôl fel gwraig y Prif Weinidog, byw gyda chanser, a'u dyfodol fel teulu:
Image copyright Lisa Jones
Mewn gwirionedd, rhan fach iawn o fy mywyd ydy bod yn wraig i'r Prif Weinidog. Dydw i ddim wedi bod yn rhan o'r byd gwleidyddol, rydw i wedi naill ai bod adre' gyda'r plant, neu'n gweithio, neu'n cario ymlaen gyda fy mywyd fy hun. Ond rydw i'n ei theimlo hi'n fraint i allu cefnogi Carwyn, a rwy' hefyd wedi cael y fraint o allu mynd i ddigwyddiadau arbennig iawn.
Cyfarfod Carwyn
Tyfais i fyny yn Belfast, Gogledd Iwerddon, ac fe wnes i symud i Gymru yn 1985, pan o'n i'n 18 oed i ddod i'r brifysgol yn Aberystwyth i astudio'r Gyfraith.
Roedd Carwyn yn astudio'r un cwrs yn yr un cyfnod, ond wnaethon ni ddim siarad â'n gilydd yn y dair blynedd roedden ni yno. Ddwy flynedd ar ôl i ni raddio, fe wnaethon ni gwrdd eto yng Nghaerdydd, yn nhafarn y Dog and Duck, ac fe ofynnodd Carwyn fi allan. Collodd fy rhif felly roedd hi fis yn ddiweddarach cyn iddo gysylltu eto!
Roeddwn i'n gweithio i'r International Baccalaureate ar y pryd, ac roedd angen bod yn dair-ieithog. Roeddwn i'n siarad Saesneg a Sbaeneg, ac fe ddysgais i dipyn bach o Ffrangeg wrth wneud y swydd. Fe wnes i astudio Gwyddeleg yn yr ysgol, ac roeddwn i'n mynd i fyw at deuluoedd yn ardal y Gaeltacht yng ngorllewin Iwerddon am dair wythnos, yn mynd i'r ysgol a dysgu'r iaith. Mae'r iaith yn dal yndda i os ydw i'n tyrchu'n ddwfn, ond dwi'n fwy tebygol o wybod y gair yn Gymraeg erbyn hyn.
Y ffordd wnes i ddysgu Cymraeg oedd darllen llyfrau fel Sali Mali, Jac y Jwc a Rala Rwdins i'r plant yn y gwely pan oedden nhw'n fach. Mae'n anodd dysgu iaith os nad ydych chi'n ei byw hi.
'Gwisgo fel bocs o Kleenex'
Rydw i wedi bod yn lwcus iawn i gael cyfarfod ag Arlywydd Obama a'r Pab Benedict, pan ddaeth ar ymweliad â'r Alban, roedd hynny'n brofiad cofiadwy.
Fe gawson ni wahoddiad i Briodas Frenhinol William a Catherine yn 2011. Roedd hi'n hyfryd i gael ein gwahodd ac mi roedd yn achlysur lyfli, ond doedd gen i ddim syniad beth i'w wisgo. Fe ges i wisg werdd wedi ei gwneud i mi gan ddynes o Borthcawl, a phan mae Seren fy merch yn edrych ar y llun mae'n gofyn, "Mam, pam wnes ti wisgo fel bocs o Kleenex i'r briodas frenhinol?"... Dyna ddod â fi nôl lawr i'r ddaear!
Boris a fi
Mae noson seremoni agoriadol y Gemau Olympaidd yn Llundain yn 2012 yn aros yn y cof. Ro'n i a Carwyn ar y bws gyda Boris Johnson, Alex Salmond, Tessa Jowell, Archesgob Canterbury, Ed Miliband, pennaeth y fyddin a llawer o bobl pwysig... fe glywais i Boris yn dweud ar y radio wedyn y gallech chi fod wedi dechrau gwlad fach gyda'r holl bobl oedd ar y bws!
Ond roedd y gyrrwr druan ar goll yn llwyr. Roedd hi bron yn 8pm a'r seremoni ar fin dechrau a dyna lle roedden ni'n cylchu'r stadiwm. Roedden ni'n gallu gweld yr Orbit Tower yn y stadiwm yn dod yn agosach ac yn agosach, ond yna'n mynd yn bellach ac yn bellach i ffwrdd a Boris yn trio bod yn ddoniol a pheidio cynhyrfu. Ond roedd e'n flin gyda rhywun ar y ffôn ac yn dweud wrth bawb "don't tweet, don't tweet!". Fe wnaethon ni gyrraedd y seremoni o fewn trwch blewyn iddi gychwyn.
Roedd hi'n union fel golygfa o raglen gomedi y BBC, 2012, a ro'n i wir yn disgwyl gweld yr actor Hugh Bonneville yn dod ar y bws unrhyw funud.
Image caption Dywedodd Carwyn Jones bod ei wraig Lisa a'i deulu wedi ei helpu trwy'r "dyddiau tywyllaf"
Byw gyda chanser a mabwysiadu plant
Ro'n i wedi bod yn briod am flwyddyn, ac o'n ni wedi bod yn Efrog Newydd i ddathlu ein pen-blwydd priodas cyntaf ddiwedd 1995. Ro'n i wedi bod adre' yn Iwerddon dros y Nadolig ac yn teimlo'n flinedig iawn ac yn sâl ddechrau Ionawr. Roedd fy gum yn gwaedu'n drwm, felly feddylies y byddai'n well i fi fynd i'r Ysgol Ddeintyddol yng Nghaerdydd. Fe es i yno o'r gwaith, a wnes i ddim gadael am chwe wythnos.
Doeddwn i ddim wedi meddwl dim byd am y peth, ond ar ôl profion, fe ddywedon nhw eu bod nhw'n poeni am fy white blood cell count, a'u bod nhw'n meddwl bod lewcemia arna' i. Roedd yn rhaid i fi gael triniaeth yn syth. Pan wnes i ddeffro y bore wedyn, roedd fy mam a fy chwaer wedi dod draw o Belfast, yn sefyll wrth y gwely, a dyna pryd wnes i feddwl, mae hwn yn ddifrifol.
Fe ges i drawsblaniad bone marrow fy mrawd. Mae'n ddoniol i feddwl bod 'na DNA dyn y tu mewn i fi! Ac yn rhyfedd iawn ers y llawdriniaeth, rydw i wedi etifeddu ei alergeddau e i gyd.
Canlyniad yr holl driniaethau ges i ar gyfer y lewcemia, a'r difrod a achoswyd i fi, oedd fy mod i'n methu cael plant. Yn y pen draw fe wnaeth Carwyn a fi benderfynu mabwysiadu. Fe gymerodd hi dair blynedd i fabwysiadu Seren, ac yna fe wnaethon ni wneud cais i fabwysiadu Ruairí. Roedd hi'n broses hir ac anodd ond fyswn i ddim yn newid dim am y byd.
Dwi yma a fedrai ddim cwyno a dyna pham dwi'n gweithio i elusen Macmillan erbyn hyn. Mae stori canser yn newid, ein ffocws ni ydy helpu pobl i fyw gyda chanser a gan mod i wedi dioddef fy hunan, rwy'n trio rhoi rhywbeth yn ôl.
Cyfnodau anodd
Fel mam i ddau o blant, ac yn gweithio fy hun, mae cyfnodau anodd wedi bod. Pan mae Carwyn yn gweithio dramor am dros wythnos, er enghraifft yn America, ti'n colli y pethau bach yna, y pâr ychwanegol o ddwylo i helpu i gael pawb allan o'r tŷ yn y bore. Mae ganddon ni gath, ci a chwningen a maen nhw i gyd angen sylw hefyd.
Mae 'na achlysuron wedi bod lle roedd Carwyn yn dweud 'dwi angen mynd mas am awr nos Iau... i Wrecsam'! Efallai mai awr o gyfarfod sydd yn Wrecsam, ond ni'n byw ym Mhen-y-bont. Dyna pryd roedd fy llygaid yn rowlio!
Ond roedd hyn yn rhywbeth roedden ni'n ei ddisgwyl pan gymerodd y rôl ac mae'r plant wastad wedi ei adnabod yn ei swydd fel Prif Weinidog neu Gweinidog yn y Cabinet cyn hynny. Dwi yn cofio pan oedd Ruairí yn fach, fydde fe ar y ffôn gyda'i dad yn gofyn 'pryd ti nôl Dad?' Roedd hynny'n torri fy nghalon.
Erbyn hyn mae Skype a Facetime yn ein gwneud ni deimlo'n agosach a ry'n ni'n gallu gweld lle mae e yn y byd.
Ond pan mae Carwyn adre' ac ar gael, mae e yna i'r plant, yn gariadus iawn ac yn rhoi llawer o sylw a chyngor iddyn nhw.
Image copyright Lisa Jones
Bywyd tu allan i'r gwaith
Yn 2016, blwyddyn yr etholiad, fe wnes i gynnig i wneud cyflwyniad am Carwyn ar y llwyfan cyn ei araith yng Nghynhadledd y Blaid Lafur. Roedd yn flwyddyn bwysig, ac o'n i am ei gefnogi, ac i bobl gael cipolwg gwahanol ar Carwyn, bod ganddo fe fywyd a theulu y tu allan i'r gwaith.
I ni, mae e'n ŵr ac yn dad. Pan mae ganddo amser, mae'n dwli coginio, gwrando ar gerddoriaeth a mynd â'r ci am dro. Fe fydde fe'n pysgota ac mae'n angerddol iawn am bob math o chwaraeon.
Mae 'na gyfnodau tywyll wedi bod, ac i fi fel gwraig i wylio hynny, ac i'r plant, mae wedi bod yn anodd. Dydy Carwyn erioed wedi bod yn ofn gwneud penderfyniadau a chymryd y fflac amdanyn nhw, mae'n rhan o fod yn arweinydd.
Roedd Carwyn a fi wedi trafod pryd y byddai'n gadael y swydd fisoedd yn ôl. Mae naw mlynedd yn amser hir iawn, a thra ei fod yn gymharol ifanc - mae e newydd droi yn 51 oed - mae cyfleoedd iddo wneud pethau eraill. Fe fydd e'n cario 'mlaen ar y meinciau cefn tan ddiwedd y tymor, wrth gwrs, ond mae pethau eraill y bydde fe'n hoffi gwneud.
Mae ganddo lot o apiau ac mae'n dysgu ieithoedd fel Gwyddeleg ac Almaeneg iddo'i hunan, felly lle bynnag mae'n mynd, mae'n gallu cyfathrebu.
Ar hyn o bryd mae e'n dysgu'r wyddor Cyrillic, achos bydde fe'n mwynhau gwneud gradd yn y Clasuron rhyw ddiwrnod.
Mae Carwyn yn berson rhamantus, ac mae e wedi trefnu trip i ni'n dau fynd i Wlad yr Iâ ym mis Hydref, nôl i'r lle wnaethon ni ddyweddïo 25 mlynedd yn ôl. Mae'r union le, Cafe Paris yn Reykjavík, dal yno felly rwy'n edrych ymlaen i fynd yn ôl ac i ail fyw'r profiad.
Dwi'n meddwl ei fod e angen amser nawr i edrych ar ôl ei hunan ac i gael y cydbwysedd iawn rhwng bywyd a gwaith ac i ni gael mwy o amser i wneud pethau fel teulu.


description: Cwmni Bluestone wedi cyhoeddi mai nhw fydd yn adeiladu pentref gwyliau gwerth dros £100m allai greu cannoedd o swyddi ar Ynys Môn.

title: Bluestone i adeiladu pentref gwyliau ar Ynys Môn


description: Grŵp ymgyrchu yn galw am atal defnydd meddalwedd adnabod wynebau wrth i ffigyrau ddangos ei fod "bron yn gyfan gwbl wallus".

title: Galw am atal meddalwedd adnabod wynebau


description: Llywodraethwyr Ysgol Bro Hyddgen ym Machynlleth yn penderfynu cadw'r ffrwd Saesneg oherwydd "pryderon y gymuned".

title: Penderfynu cadw ffrwd Saesneg ysgol yn y canolbarth


description: Mae'r SNP yn cefnogi galwad Plaid Cymru i Lywodraeth Cymru gael ei hariannu yn yr un ffordd â'r Alban, meddai cyn-arweinydd y blaid, yr Arglwydd Wigley ddydd Sadwrn.

title: 'Cyfle aruthrol' i gael setliad ariannol gwell i Gymru


description: Arolygon barn cynnar yn awgrymu mai'r Ceidwadwyr fydd y blaid fwyaf.

title: Arolygon cynta: Ceidwadwyr ar y blaen


description: Cwmni JCB Power Products yn cau eu ffatri yn Y Drenewydd, sy'n cyflogi 30 o weithwyr, fel rhan o gynllun ailstrwythuro.

title: JCB yn cau eu ffatri sy'n cyflogi 30 o staff ym Mhowys


authors:
Aled Scourfield
Gohebydd Bbc Cymru

description: Mae adroddiad newydd yn beirniadu ysgol breswyl yng Nghaerfyrddin sy'n rhan o ymchwiliad gan yr heddlu i honiadau hanesyddol o gam-drin plant.

title: Arolygwyr gofal yn beirniadu Ysgol Rhydygors


description: Canlyniad pleidlais yn golygu bod staff cyngor sir yn gwrthod cynlluniau i newid eu hwythnos waith.

title: Staff yn gwrthod newid wythnos waith o fewn cyngor


description: Graddau 1,202 o fyfyrwyr yn newid o D i C a graddau 598 yn newid o C i B ar ôl i staff bwrdd arholi Cydbwyllgor Addysg Cymru orffen ailraddio papurau arholiad TGAU Saesneg.

title: TGAU: Gwell graddau i 2,386


description: Morgannwg yn rheoli'r diwrnod cyntaf yn erbyn Sir Gaerlŷr, wrth i'r tîm cartref gael eu bowlio allan am sgôr o 191.

title: Dechrau da i Forgannwg yn erbyn Sir Gaerlŷr


description: Vanessa Leach, mam a modryb i ddau o blant oedd yn Arena Manceinion yn ystod yr ymosodiad flwyddyn yn ôl, yn disgrifio effaith y noson.

title: 'Ddim yn sylwi effaith ymosodiad Manceinion'


description: Paratoadau'r Scarlets ar gyfer ffeinal y Pro14 wedi eu heffeithio gan losgiadau gafodd eu dioddef yn y fuddugoliaeth yn erbyn Glasgow.

title: Cae 'gwarthus' Glasgow'n effeithio ar baratoadau’r Scarlets


description: Llys yn clywed bod myfyrwraig ym Mhrifysgol Glyndŵr wedi cael marwolaeth 'boenus' ar ôl prynu tabledi colli pwysau ar-lein.

title: Tabledi colli pwysau wedi achosi marwolaeth 'boenus'


description: Mae Susan Elan Jones a Ken Skates am weld yr Eisteddfod Genedlaethol yn cael ei chynnal yn Lloegr

title: Galw am fynd â'r Eisteddfod i Loegr


description: Y bandiau a'r perfformwyr fydd yn ymddangos ar Lwyfan y Maes yn Eisteddfod Genedlaethol Maldwyn a'r Gororau ym mis Awst wedi eu cyhoeddi.

title: Enwi artistiaid llwyfan Maes y 'Steddfod


description: Jeremy Corbyn yn dweud bod Llywodraeth y DU yn ceisio "cipio pwerau" datganoledig ynglŷn â deddfwriaeth Brexit.

title: 'Cipio pwerau' datganoledig yn digwydd medd Corbyn


description: Mae Gruffydd Roberts yn gyn-aelod o Gôr Ieuenctid Môn.


description: Blas ar ŵyl fwyd tref y Cofis yn yr haul

title: Lluniau: Gŵyl Fwyd Caernarfon 2018


description: Gorymdaith mewn bws awyr agored drwy rai o strydoedd y brifddinas brynhawn Sul i dîm pêl-droed Caerdydd wrth iddyn nhw ddathlu eu dyrchafiad.

title: Crynhoi dathliadau yr Adar Gleision


description: Pump yn pledio yn ddieuog i gyhuddiad o achosi niwed corfforol difrifol gyda'r bwriad o achosi anaf difrifol i fyfyriwr.

title: Pump yn pledio yn ddieuog yn achos ymosodiad Ifan Owens


description: Alan Curtis yn rhybuddio y gallai Abertawe golli o leia 10 chwaraewr ar ôl syrthio o Uwch Gynghrair Lloegr.

title: Curtis: 'Gallai Abertawe golli o leiaf 10 chwaraewr'


description: Jayne Ludlow yn cyhoeddi carfan tîm pêl-droed Merched Cymru ar gyfer gemau rhagbrofol allweddol yn erbyn Bosnia a Rwsia.

title: Cyhoeddi carfan merched Cymru i herio Bosnia a Rwsia


description: Roedd rhai o'r gwahoddedigion wrth eu bodd cael bod yn rhan o'r achlysur

title: Y briodas 'yn gyfle i pawb gael hwyl'


description: Mae disgwyl i dros hanner can mil o bobl ddod ynghyd ym Mharc Singleton yn Abertawe ar gyfer Penwythnos Mwyaf y BBC.

title: Disgwyl miloedd yn y Penwythnos Mwyaf yn Abertawe


description: Mae Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones, a'r Dirprwy Weinidog Sgiliau a Thechnoleg, Ken Skates, wedi croesawu adroddiad newydd sy'n taflu goleuni ar anghenion cyflogwyr yng Nghymru o ran sgiliau yn y Gymraeg.

title: Croesawu adroddiad sgiliau Cymraeg


description: Bydd cefnogwyr clwb pêl-droed Caerdydd yn cael pleidleisio ar liw trowsusau newydd y tîm yn dilyn anfodlonrwydd â'r dewis gwreiddiol.

title: Cefnogwyr Caerdydd i gael dewis lliw trowsusau


description: Gostyngiad o 10% yn nifer troseddau sy'n arwain at gyhuddiadau yng Nghymru ond cynnydd yn nifer y troseddau gafodd eu cofnodi.

title: Llai o ymchwiliadau heddlu'n arwain at gyhuddiadau

maintext:
Image caption Dywedodd yr heddlu bod diffyg adnoddau'n eu gorfodi i ddewis pa droseddau y maen nhw'n eu herlyn
Mae llai o ymchwiliadau heddlu yng Nghymru yn arwain at gyhuddiadau, yn ôl ymchwil gan y BBC.
Mae rhaglen Panorama wedi canfod, rhwng 2014 a 2017, bod gostyngiad o 10% wedi bod yn nifer troseddau sy'n arwain at gyhuddiadau.
Daw hyn er bod cynnydd o 13% wedi bod yn nifer y troseddau gafodd eu cofnodi.
Mae lluoedd heddlu'n dweud bod diffyg adnoddau yn golygu eu bod yn gorfod gwneud penderfyniadau am ba droseddau y maen nhw'n eu herlyn.
Mae'r Swyddfa Gartref yn dweud eu bod yn gweithio gyda phenaethiaid lluoedd heddlu i wella nifer yr erlyniadau.
Dros 200,000 o droseddau
Mae nifer y troseddau sy'n cael eu cofnodi yn codi'n rhannol oherwydd bod yr heddlu wedi gwella eu systemau adrodd troseddau.
Ond mae ymchwil Panorama yn dangos, tra bo nifer y troseddau sy'n cael eu cofnodi, bod nifer y bobl sy'n cael eu cyhuddo wedi gostwng.
Ar draws Cymru fe wnaeth nifer y troseddau godi o 181,549 yn 2014 i 205,490 yn 2017, ond fe wnaeth nifer y cyhuddiadau ostwng o 37,359 i 33,679.
Image caption Mae pob llu yng Nghymru wedi gweld gostyngiad yn nifer y bobl maen nhw'n eu cyhuddo
Ffigyrau lluoedd Cymru
Dyfed Powys
Rhwng 2014 a 2017 mae nifer y troseddau gafodd eu cofnodi wedi codi 23% i 63,691, ond nifer y cyhuddiadau wedi gostwng 20% i 12,392.
Gwent
Dros yr un cyfnod fe wnaeth nifer y cyhuddiadau ostwng 24%, i 17,547, er bod nifer y troseddau a gofnodwyd wedi codi 12% i 115.138.
Gogledd Cymru
Rhwng 2014 a 2017 fe wnaeth nifer y troseddau gafodd eu cofnodi godi 11% i 116,215, ond fe wnaeth nifer y cyhuddiadau ostwng 10% i 22,871.
De Cymru
Dros yr un cyfnod mae nifer y cyhuddiadau wedi gostwng 2% i 54,023, er bod nifer y troseddau gafodd eu cofnodi wedi codi 12% i 280,417.
Dywedodd Ditectif Brif Arolygydd Gwent, Steve Corcoran bod y llu wedi cyflwyno newidiadau i'w prosesau ymchwilio ym mis Rhagfyr.
"Rydyn ni'n hyderus y bydd y newid yma yn ein galluogi i reoli'r galw cynyddol yn fwy effeithiol tra'n cynyddu nifer yr erlyniadau llwyddiannus," meddai.
Dywedodd Heddlu De Cymru bod nifer y troseddau sy'n cael eu cofnodi yn ganlyniad i gynnydd yn hyder y cyhoedd wrth adrodd troseddau.
Ychwanegodd llefarydd bod nifer o ffactorau am beidio cyhuddo pobl, a bod y llu wedi gweld cynnydd yn nifer y troseddau sy'n ymwneud ag aelodau teulu neu gymdogion, ble dyw dioddefwyr ddim eisiau cymryd y mater ymhellach.
Panorama: Police Under Pressure, BBC One Wales am 23:05 nos Fercher.


description: Mae'r rhybudd stormydd a glaw trwm dros y penwythnos wedi ymestyn hyd at fore Llun.

title: Ymestyn rhybudd am stormydd a glaw trwm ledled Cymru


description: Abertawe yn disgyn i'r Bencampwriaeth yn dilyn colled o 1-2 gartref yn erbyn Stoke.

title: Uwch Gynghrair Lloegr: Abertawe 1-2 Stoke


description: Cyhoeddi canlyniadau wedi archwiliadau di-rybudd mewn dros 20 o wardiau iechyd meddwl i gleifion hŷn.

title: Canlyniadau archwilio di-rybudd wardiau iechyd meddwl


description: Cynghorydd Ynys Môn wedi galw penderfyniad Bluestone i adeiladu pentref gwyliau newydd ar Ynys Gybi yn "warthus".

title: Pryder am effaith parc gwyliau yn Ynys Môn ar y Gymraeg


description: Heddlu Dyfed Powys yn cynghori ffermwyr i fod yn wyliadwrus wedi i 30 o feiciau cwad gael eu dwyn ers mis Tachwedd.

title: Colli beiciau cwad yn 'deimlad ofnadwy' i ffermwr


description: Cafodd y Gweinidog Addysg rybudd gan fwrdd arholi Cymru i beidio gorchymyn ailraddio papurau TGAU Saesneg a doedd o ddim am ymyrryd cyn y canlyniadau rhag cael ei feirniadu'n hallt.

title: TGAU: Gweinidog yn ofni beirniadaeth


description: Heddlu De Cymru yn cadarnhau eu bod nhw wedi arestio ail berson wrth iddyn nhw barhau i ymchwilio i farwolaeth anesboniadwy yng Nghaerdydd.

title: Arestio dyn arall wedi marwolaeth anesboniadwy Y Rhath


description: Byddai'n fuddiol iawn i Gymru o ddenu un o safleoedd adeiladu Hearthrow medd Alun Cairns

title: 'Heathrow'n brosiect ar gyfer pob rhan o'r DU'


description: Mae'r 'sgrifen ar y mur yn yr enghreifftiau hen a newydd yma

title: Graffiti Cymraeg


description: Arweinydd y Ceidwadwyr yng Nghymru yn galw ar bleidiau eraill i gydweithio gyda nhw i ddisodli Llafur, ar drothwy cynhadledd ei blaid.

title: Galw ar bleidiau eraill i gydweithio gyda'r Ceidwadwyr

maintext:
Mae angen i bleidiau gwleidyddol eraill fod yn barod i weithio gyda'r Ceidwadwyr er mwyn ffurfio llywodraeth newydd, yn ôl arweinydd y blaid yng Nghymru.
Yng nghynhadledd wanwyn y blaid yn Llanelli, mae disgwyl i Andrew RT Davies ddweud bod unigolion talentog iawn tu hwnt i'r meinciau Ceidwadol yn y Cynulliad.
Wrth alw am "fargen newydd i Gymru", mae disgwyl iddo ddweud fod angen sicrhau nad yw'r Blaid Lafur yn parhau mewn grym.
Mae Mr Davies eisoes wedi dweud y gallai gamu o'r neilltu yn y dyfodol er mwyn hwyluso clymblaid gyda Phlaid Cymru.
'Blaenoriaethu'r genedl'
Cafodd ymgais Llafur i ail-enwebu Carwyn Jones fel prif weinidog Cymru yn dilyn etholiad Cynulliad 2016 ei rwystro wedi i'r gwrthbleidiau uno i gefnogi arweinydd Plaid Cymru, Leanne Wood.
Cafwyd pleidlais gyfartal rhwng Mr Jones a Ms Wood, ond wythnos yn ddiweddarach cafodd Mr Jones ei ailethol wedi i Lafur a Phlaid Cymru ddod i gytundeb.
Yng nghynhadledd y Ceidwadwyr ddydd Gwener mae disgwyl i Mr Davies ddweud: "Tra'n ymwybodol o'r her, does dim ond dau beth sy'n rhwystro ni rhag datgloi cynnydd a ffyniant yng Nghymru.
"Un ydi cael gwared â'r Blaid Lafur ei hun, a'r llall yw'r rheiny sydd yn cydnabod mai Llafur ydi'r broblem - ond sydd methu gweithio gyda'r Torïaid er mwyn gwneud rhywbeth ynglŷn â'r peth."
Image caption Mae Leanne Wood wedi dweud na fyddai hi fyth yn ffurfio clymblaid gyda'r Ceidwadwyr
Wrth annerch aelodau'r blaid yng nghwrs rasio Ffos Las, bydd Mr Davies hefyd yn dweud nad oes gan unrhyw un fonopoli ar y syniadau gorau.
"Er mwyn i ni gyflwyno'r agenda o newid bydd angen i ni flaenoriaethu ein diddordeb cenedlaethol cyn ein pleidiau," meddai.
"Mae arnom angen y gorau a'r mwyaf disglair yng Nghymru i weithio gyda'i gilydd, nid yn erbyn ei gilydd."
Brexit
Yn ôl Mr Davies mae'r misoedd diwethaf wedi dangos bod rhywbeth "yn bydredig" wrth galon Llywodraeth Cymru.
Wedi dau ddegawd mewn grym mae'n cyhuddo'r blaid Lafur yng Nghymru o fod yn "drahaus a hunanfodlon".
Bydd Brexit, medd Mr Davies, yn gyfle i Gymru greu cynlluniau newydd fydd o fudd i bobl Cymru, ac i newid cwrs.
Mae'n dweud fod y sefydliad yng Nghymru yn ymladd brwydr gafodd ei cholli bron i ddwy flynedd yn ôl.


description: Mae Chris Baglin yn benderfynol o ddefnyddio'r Gymraeg yn ei swydd newydd fel crïwr tref Treffynnon

title: Y crïwr tref sy'n hybu'r Gymraeg yn Sir y Fflint

maintext:
Image copyright Barry Hamilton Image caption Ai Chris Baglin yw'r unig grïwr tref sy'n defnyddio'r Gymraeg?
Os oes yna grïwyr tref dwyieithog arall yng Nghymru, mae Chris Baglin eisiau clywed ganddyn nhw.
Mae Chris newydd ei benodi yn grïwr tref (town crier) i Gyngor Tref Treffynnon ac mae eisiau gwybod ai fo ydi'r unig un sy'n gweiddi "Gosteg!" a "Clywch, clywch!" yn ogystal ag "Oyez, oyez".
"'Nes i gymryd rhan mewn cystadleuaeth i gael y swydd ddiwedd Ebrill," meddai Chris.
"Roedd yn rhan o ŵyl oedd yn digwydd yn Nhreffynnon i ddathlu gwybodaeth a chymdeithasau lleol ac roedden nhw eisiau rhywbeth i gyd-fynd efo'r syniad o adael i bobl wybod am bethau felly daeth y cyngor tref i fyny efo'r syniad o gystadleuaeth i gael crïwr tref newydd.
"Cyn y gystadleuaeth mi wnes i wneud ymchwil i'r ochr Gymraeg. Ar y diwrnod, roedd y gri roedden ni wedi ei chael yn uniaith Saesneg a mi wnes i gyfieithu fo ar y pryd wrth fynd ymlaen: fi oedd yr unig un wnaeth hynny a falle bod hyn o mhlaid i."
Efallai bod ei hyfforddiant fel actor ym Mhrifysgol Aberystwyth wedi bod yn help hefyd.
"Mae gen i lais mawr dwi wedi ei ddatblygu dros y blynyddoedd - hanner naturiol a hanner hyfforddiant fel actor," meddai Chris, sydd hefyd yn gweithio i Fenter Iaith Fflint a Wrecsam ac yn gyn athro. Mae hefyd yn gweithio fel diddanwr plant dan yr enw Professor Llusern.
"Mae'r swydd yn rhoi cyfle i fi berfformio o flaen pobl, er mod i'n berson andros y swil yn gyffredinol."
Image copyright Chris Baglin Image caption Fe wnaeth Chris Baglin gyfieithu ei gyhoeddiad i'r Gymraeg wrth gystadlu am rôl y crïwr tref
Ers talwm, y crïwr tref oedd yn gyfrifol am ddod â newyddion neu wybodaeth i bobl leol, swydd bwysig mewn cyfnod pan nad oedd llawer o bobl yn gallu darllen.
Erbyn hyn, mae hi'n swydd fwy seremonïol meddai Chris.
Un o'i ddyletswyddau yw cyhoeddi agoriad cyfarfodydd y cyngor ac mae'n gynrychiolydd mewn gwyliau a digwyddiadau lleol.
Cefnogaeth i'r iaith
Ychydig o drefi sydd â chrïwr tref bellach ond penderfynodd cyngor tref Treffynnon benodi un er mwyn hybu'r dref.
Ond mae hi'n rôl bwysig o ran hyrwyddo'r Gymraeg hefyd i Chris, sy'n byw ym Mostyn, Sir y Fflint ond o Drefor yng Ngwynedd yn wreiddiol.
"Rydyn ni'n ardal sydd ddim mor Gymreig a hynny [o ran yr iaith], er bod na bocedi o siaradwyr, ac mae pobl yn gefnogol i'r iaith," meddai.
"Ond mae 'na lot o bobl sydd ddim yn gyfforddus yn ei defnyddio hi a 'falle bod gennyn nhw ofn gwneud camgymeriad.
Mae pethau fel hyn yn helpu achos mae pobl yn clywed y Gymraeg allan ar y stryd
"Fydda i'n ffeindio weithiau bod pobl ddim eisiau trosi pethau rhag ofn iddyn nhw wneud camgymeriad lle dwi'n meddwl, rhowch dro arni - rydyn ni'n gwerthfawrogi'r ffaith eich bod chi wedi trio - dwi ddim yn poeni os nad ydi pethau'n berffaith, dwi jyst yn mynd amdani.
"Pan rydyn ni'n siarad rydyn ni i gyd yn defnyddio tafodiaith a slang a geiriau benthyg - dwi ddim yn poeni'n ormodol, jyst eisiau clywed yr iaith allan yna ydw i.
"Mae na ysgolion uniaith Gymraeg yn yr ardal a wastad galw - does na ddim digon o ysgolion yma.
"Mae'r ardaloedd yma'n gefnogol iawn i'r iaith ond mae yna genhedlaeth sydd wedi colli allan ar yr iaith ond yn gweld y gwerth ynddi - achos maen nhw rŵan yn danfon eu plant a'u wyrion i ysgolion Cymraeg.
"Falle bod rhai wedi bod drwy'r ysgolion Cymraeg ond does dim cyfle iddyn nhw ei defnyddio a dyna lle rydyn ni'n dod mewn yn y fenter iaith, rydyn ni'n trio creu'r cyfleoedd yma a creu'r rhwydweithiau i bobl ddefnyddio'u Cymraeg a'i chadw i fynd.
"Mae pethau fel hyn yn helpu achos mae pobl yn clywed y Gymraeg allan ar y stryd, clywed pethau yn Gymraeg yn gyntaf, wedyn mae cyfle iddyn nhw drio ei ddallt yn y Gymraeg ac os nad ydyn nhw cweit yn gael o, mae 'na Saesneg i ddilyn.
"Mae'n dod yn iaith swyddogol y cyngor wedyn."
Image copyright Barry Hamilton Image caption Crïwr Tref Treffynnon gyda chyn faer a maeres y dref, Joseph a Susan Johnson
Ers iddo gael y swydd, mae Cyngor Tref Treffynnon wedi bod yn gefnogol iawn i'w rôl ddwyieithog, meddai Chris.
"Mae Cyngor Tref Treffynnon wedi dechrau trosi popeth imi rŵan. Does dim rhaid imi gyfieithu ar y pryd - mae popeth dwi'n gael ganddyn nhw yn ddwyieithog, felly maen nhw wedi dod on board efo fo yn syth.
"Mae'n eu hannog nhw i ddweud 'mae gynnon ni rywun sy'n siarad Cymraeg'.
"Yr un peth dwi'n cael ychydig o broblem efo fo ar hyn o bryd ydy mod i'n trio ymuno efo cymuned o grïwyr tref, cymdeithasau fel The Guild of Town Criers, ond yn eu rheolau maen nhw'n dweud bod rhaid i bob cri tref orffen efo'r geiriau 'God Save the Queen'.
"Ond dydi pawb ddim yn teimlo'r un ffordd y dyddiau yma... felly mae'n rhaid inni ffeindio ffordd o fod yn hyblyg a sensitif i deimladau pobl.
"Falle byddai'n fwy addas i rywun fel fi orffen efo'r geiriau 'Cymru am byth', gan mai fi, hyd y gwn i, ydi'r unig grïwr tref sy'n gallu gwneud y gri yn Gymraeg ar hyn o bryd - dwi'n dal i wneud ymholiadau mewn i hynny ond faswn i wrth fy modd yn cael clywed os oes na rywun arall a sut basen ni'n cael rownd problemau bach fel yna."


description: Dyn o Benrhyndeudraeth a'i ddau fab yn cael dedfrydau o garchar am gyflenwi cyffuriau yn ne Gwynedd.

title: Carcharu tad a'i ddau fab o Wynedd am gyflenwi cyffuriau


description: Siop Oxfam yn Aberystwyth yn tynnu addurniadau Jac yr Undeb, ac o'r Tywysog Harri a Meghan Markle, o ffenest eu siop yn dilyn cwynion.

title: Siop yn tynnu addurniadau Jac yr Undeb wedi cwynion


description: Lluniau Marilyn E Williams o ddyddiau heulog y gwanwyn hwyr yng ngogledd Cymru

title: Oriel: Golygfeydd heulog y gwanwyn


description: Disgwyl cyhoeddiad yn fuan ynglŷn â pha un o ddau gwmni fydd yn rhedeg masnachfraint trenau newydd Cymru a'r Gororau.

title: Disgwyl cyhoeddiad yn fuan am fasnachfraint trenau Cymru


description: Bydd pump o ddynion yn mynd ben-ben yn rownd derfynol cystadleuaeth Dysgwr y Flwyddyn yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd ym mis Awst.

title: Pump i gystadlu am deitl Dysgwr y Flwyddyn

maintext:
Image copyright Eisteddfod Genedlaethol
Mae pump o ddynion wedi dod i'r brig yng nghystadleuaeth Dysgwr y Flwyddyn eleni.
Ddydd Sadwrn cynhaliwyd rownd gynderfynol y gystadleuaeth yn yr Hen Lyfrgell, a'r pump fydd yn cystadlu yn y rownd derfynol fydd Steve Dimmick, Caerdydd, Mihil Patel, Caerdydd, Yankier Pijeira Perez, Llanrug, Nicky Roberts, Aberystwyth a Matt Spry, Caerdydd.
Roedd 23 o ymgeiswyr i gyd, ac yn ôl yr Eisteddfod Genedlaethol dyma "un o'r niferoedd uchaf dros y blynyddoedd diwethaf."
Dyma ydy'r trydydd tro yn hanes y gystadleuaeth i bump o bobl gael eu dewis ar gyfer y rownd derfynol.
Bydd seremoni Dysgwr y Flwyddyn yn digwydd nos Fercher 8 Awst yn Y Dosbarth, Coleg Caerdydd a'r Fro.
Meddai Elen Elis, Trefnydd yr Eisteddfod, "Mae mor braf gweld cynifer o ymgeiswyr yn y gystadleuaeth eleni, ac rydym yn edrych ymlaen yn arw i ddod i adnabod y pump sydd wedi dod i'r brig yn well, wrth iddyn nhw baratoi ar gyfer y rownd derfynol yn ystod wythnos yr Eisteddfod eleni.
"Rydym yn llongyfarch pob un ymgeisydd yn wresog, ac yn diolch iddyn nhw, nid yn unig am gystadlu ond am eu hymroddiad i'r iaith a'n diwylliant. Dymuniadau da i bob un ohonyn nhw yn y dyfodol."
Y beirniaid eleni yw Lowri Bunford Jones, Carole Bradley a Lowri Haf Cooke.
DEWCH I GWRDD Â'R PUMP
Image copyright Eisteddfod Genedlaethol
STEVE DIMMICK
Yn wreiddiol o Blaina, Blaenau Gwent, mae Steve Dimmick yn byw yng Nghaerdydd, yn dad i dri o blant ac yn gyfarwyddwr cwmni technolegol.
Ar ôl dechrau dysgu Cymraeg mewn dosbarth nos yn Llundain ac yna yng Nghaerdydd, fe aeth Steve am wythnos i Nant Gwrtheyrn, ac mae'n grediniol i'r wythnos honno newid ei fywyd.
Erbyn heddiw, mae'n defnyddio'r Gymraeg yn ddyddiol, ac mae'n dweud bod ei angerdd dros yr iaith a Chymru yn llywio'i fywyd bob dydd.
Image copyright Eisteddfod Genedlaethol
MIHIL PATEL
Daw Mihil Patel o Fryste'n wreiddiol, ond erbyn hyn mae'n byw yng Nghaerdydd ac yn astudio ar gyfer doethuriaeth ym maes Imiwnoleg a Firoleg.
Ar ôl treulio prynhawn yng ngŵyl Tafwyl un flwyddyn, penderfynodd Mihil fynd ati i ddysgu Cymraeg, ar ôl iddo weld fod yr iaith yn rhywbeth byw, cyffrous a pherthnasol iddo fo.
Dilynodd gwrs Say Something in Welsh ac mae hefyd yn mynychu dosbarth Cymraeg ym Mhrifysgol Caerdydd.
Image copyright Eisteddfod Genedlaethol
YANIKER PIJEIRA PEREZ
Er mai yn Ciwba y cafodd Yankier Pijeira Perez ei eni, fe symudodd i Gymru i fyw yn 2011, ac mae e a'i wraig Lowri a'r teulu'n byw yn Llanrug, Gwynedd ar hyn o bryd.
Pan symudodd i Gymru, aeth ati i ddysgu'r iaith gan fod y Gymraeg yn rhan bwysig iawn o'i gymuned leol.
Mae'n Dechnegydd Fferyllfa yn Ysbyty Gwynedd, ac mae'n dweud ei fod yn ffodus i gael cymaint o gyfleoedd i siarad Cymraeg gyda'i deulu, yn y gymuned ac yn y gwaith,
Image copyright Eisteddfod Genedlaethol
NICKY ROBERTS
Symudodd Nicky Roberts a'i wraig, Lara, i Aberystwyth y llynedd er mwyn gallu byw eu bywydau yn y Gymraeg.
Yn wreiddiol o Gwm Rhondda, dewisodd Nicky astudio Technoleg Gwybodaeth yn hytrach na Chymraeg yn yr ysgol, gan ei fod yn awyddus i weithio ym maes TG.
Flynyddoedd yn ddiweddarach, tra roedd allan yn Ffrainc adeg gemau'r Ewros yn 2016, penderfynodd y dylai fynd ati i ddysgu'r iaith. Erbyn hyn, mae wedi bod yn dysgu Cymraeg am flwyddyn a hanner.
Image copyright Eisteddfod Genedlaethol
MATT SPRY
Yn wreiddiol o Aberplym, Dyfnaint, mae Matt Spry yn byw yng Nghaerdydd ac yn gweithio i Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd fel tiwtor-drefnydd, ac yn gyfrifol am drefnu cyrsiau a dysgu Cymraeg i ffoaduriaid a cheiswyr lloches.
Dywed fod dysgu Cymraeg wedi bod o gymorth mawr iddo dros y blynyddoedd diwethaf a bod yr iaith wedi newid ei fywyd yn gyfan gwbl.
Ei uchelgais yw parhau i weithio fel tiwtor Cymraeg gyda ffoaduriaid a cheiswyr lloches.


description: Mae beiciwr oedd mewn gwrthdrawiad ar ffordd yr A863 ger yr Orsedd yn Sir Wrecsam ddydd Iau wedi marw.

title: Beiciwr wedi marw ar ôl gwrthdrawiad


description: Cipolwg yn ôl ar Eisteddfod Genedlaethol 2017

title: Archif Eisteddfod Genedlaethol Sir Fôn 2017

maintext:
Cipolwg yn ôl ar holl gystadlaethau, digwyddiadau a newyddion Eisteddfod Genedlaethol Sir Fôn 2017.
Canlyniadau a chlipiau
Y canlyniadau o holl gystadlaethau 2017 gan gynnwys prif seremonïau'r wythnos a fideos o'r enillwyr.
Orielau lluniau
Image copyright Iolo Penri
Y lluniau gorau o faes yr Eisteddfod i gyd mewn un lle
Clipiau fideo
Image copyright Sharif Shahwan Image caption Fideo torfol Eden
Y goreuon o glipiau fideo'r wythnos
Canllaw i'r Eisteddfod
Image copyright Eisteddfod Genedlaethol Cymru
Gwybodaeth ddefnyddiol am Eisteddfod Genedlaethol 2017
Darganfod bro'r Eisteddfod
Tafodiaith, daearyddiaeth a mwy...
Erthyglau nodwedd
Image caption Mae Josie d'Arby yn edifar na ddaeth hi i'r Eisteddfod Genedlaethol yn gynt
Darnau ysgafn, darnau barn a mwy am yr Eisteddfod, ei hanes a'r ardal lle ei chynhaliwyd hi.
Our coverage in English from the Eisteddfod
All the lowdown on the largest cultural event of its kind in Europe.
Image caption Everything you need to know about the Eisteddfod including a guide to the Gorsedd traditions and a handy jargon buster
Eisteddfodau'r gorffennol
Dyma restr o leoliadau mae'r Eisteddfod Genedlaethol wedi ymweld â nhw ers 1880. Mae hefyd modd edrych nôl ar wefannau Eisteddfod BBC Cymru, sy'n mynd nôl i'r flwyddyn 2000.
Useful list of places that have played host to the National Eisteddfod since 1880 and links to the BBC's Eisteddfod websites since 2000.


authors:
Craig Duggan
Gohebydd Bbc Cymru

description: Cynnal cyfarfod ym Machynlleth i drafod cynlluniau i ddod â'r ffrwd Saesneg yn Ysgol Bro Hyddgen yn raddol i ben.

title: Trafod cau ffrwd Saesneg mewn ysgol yn y canolbarth


description: Llys milwrol yn clywed bod tri swyddog yn y fyddin wedi dangos "difaterwch llwyr" am ddiogelwch milwyr mewn ymarfer lle cafodd dyn ifanc ei saethu'n farw.

title: Cyhuddo swyddogion y fyddin o 'ddifaterwch'