description: Garsooraha oo haraatiyay ciyaaryahan u dheela Nantes oo sidoo kalena kaarka cas siiyay ayaa "shaqada laga joojiyay" illaa amar dambe.

title: Garsoore haraatiyay ciyaaryahan oo la ganaaxay

maintext:
Lahaanshaha sawirka BT Sport Image caption Garsoore Tony Chapron ayaa la arkay isagoo haraatiyaya Diego Carlos oo u ciyaara kooxda Nantes ee dalka Faransiiska.
Garsooraha oo si ula kac ah u haraantiyay Ciyaaryahanka kooxda Nantes oo ka dibna garoonka kaga saaray kaarka casaanka ah, ayaa shaqada laga joojiyay "illaa amar dambe", sida uu sheegay xiriirka ciyaaraha Faransiiska ee FA.
Kooxda Nantes ayaa la ciyaareysay Paris St-Germain (PSG).
Iyadoo kubadda ay PSG ku sii waday dhanka goolka Nantes ayuu difaaca, Diego Carlos wuxuu dhabarka ka riixay garsoore Tony Charpon oo dhulka ku dhacay, waxay arrinta u muuqatay mid aan ula kac ahayn.
Chapron ayaa lugta ka haraatiyay ciyaaryahanka ka dibna kaarka cas ayuu siiyay. Daqaaqidihii ugu dambeeyay ee ciyaarta ayaa la marayay.
Kooxda PSG ayaa 1-0 ku adkaatay ciyaarta.
Warbixin ka soo baxday xafiiska FA-ga Faransiiska waxaa lagu sheegay in laanta ay ku mideysan yihiin garsoorayaasha iyo guddigooda anshaxa ay "go'aansadeen in Tony Chapron oo arbacada qaban lahaa ciyaar kale, shaqada laga joojiyay illaa amar dambe".
Waxaa intaa lagu daray: "Tony Chapron waxaa lagu wargeliyay in uu la kulmay guddiga anshaxa ee xiriirka maamula huryaalka Faransiiska".
"Tony Chapron, ka dib markii uu dib u daawaday muuqaalka wuxuu gartay in ay shil ahayd in dhulka lagu tuuro. Wuxuu DTA ku wargeliyay in uu diyaariyay warbixin uu u gudbiyo guddiga anshaxa ee LFP."
Guddoomiyaha Nantes, Waldemar Kita wuxuu sheegay in Chapron ay tahay in lix bilood oo ganaax ah uu ku muteysto dhacdada "fadeexada ah".
"Waa wax aan jirin," ayuu yiri Kita oo telefishin Faransiis ah la hadlay. "Waxaa dunida oo dhan la iga soo gaarsiiyay 20 farriin oo la iigu sheegay in garsoorahan uu yahay mid iska dheeldheelaya."
"Haddii aan wax badan sheego waxaa i dacweynaya guddiga anshaxa. Xaq uma lihin in aan wax kasta sheegno," ayuu hadalkiisa ku daray.


description: Ua poloaina e le Fa’amasinoga Maualuga le ali’i o Joeita Fa’aaligae ina ia ona tuua le atunu’u ae toe fo’i atu i Samoa ma nofomau ai mo le umi o lana nofovaavaaia, tus

title: Poloa’i e le Fa’amasinoga ia Joeita Fa’aaliga e tuua le atunu’u

fasttext_language: cy


description: Buddugoliaeth i ferched Cymru yn eu gêm gyntaf ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad nos Wener.

title: Chwe Gwlad: Buddugoliaeth yng ngêm gynta’r merched


description: Cwmni cig sy'n arolygu ei ffatrïoedd yn y gorllewin yn gwadu straeon am ddiswyddiadau ymhlith gweithlu o dros 1,100.

title: Cwmni cig Dunbia yn gwadu bod swyddi yn y fantol


description: Elusen yn cynnig £10,000 am wybodaeth am ymosododd ar Leon Adams yng Nghaerdydd ar 14 Chwefror, 2002.

title: Cynnig £10,000 am wybodaeth am drosedd yn 2002

maintext:
Image copyright Heddlu De Cymru Image caption Cafodd Leon Adams ei weld ar gamera cylch cyfyng yng nghanol Caerdydd
Mae elusen wedi cynnig hyd at £10,000 am wybodaeth fydd yn arwain at arestio ac euogfarn yn erbyn y bobl oedd yn gyfrifol am ymosodiad ar ddyn yng Nghaerdydd 16 mlynedd yn ôl.
Wedi'r digwyddiad ar 14 Chwefror, 2002 daeth yr heddlu o hyd i Leon Adams am tua 05:10 ar lawr ger mynedfa gorsaf rheilffordd Grangetown ar Ffordd Penarth.
O ganlyniad i'r ymosodiad, fe gafodd Leon Adams anafiadau a newidiodd ei fywyd, ac ar hyn o bryd mae'n byw mewn canolfan gymorth yn agos at ei deulu.
Mae angen gofal parhaus arno. Mae'n defnyddio cadair olwyn, ychydig iawn o ddefnydd sydd ganddo o'i law dde ac mae'n cael trafferth cyfathrebu.
Am tua 02:30 ar fore'r ymosodiad, deellir fod Mr Adams wedi bod mewn anghydfod gyda thri dyn. Cafodd swm o arian ei ddwyn oddi ar Mr Adams yn ogystal.
Image caption Leon Adams gyda'i chwaer Louise yn 2008
Mae elusen Taclo'r Tacle nawr yn cynnig arian am wybodaeth fydd yn arwain at euogfarn, gan obeithio y bydd y dyddiad yn sbarduno cof pobl oedd yn yr ardal ar y pryd.
Dywedodd rheolwr Taclo'r Tacle yng Nghymru, Ella Rabaiotti: "Dyma ddigwyddiad a effeithiodd yn arw ar ansawdd bywyd dyn diniwed, a hynny er mwyn swm pitw o arian.
"Mae Leon a'i deulu yn haeddu cael gwybod pwy oedd yn gyfrifol am y lladrad a'r ymosodiad, a byddwn yn gofyn i unrhyw un sydd â gwybodaeth o'r noson honno i gysylltu gyda ni yn ddienw.
"Fyddwn ni ddim yn barnu, nac yn gofyn am wybodaeth bersonol, dim ond pasio'r wybodaeth ymlaen."
Mae'r elusen yn gofyn i bobl ffonio 0800 555111 yn ddienw, neu ddefnyddio'r ffurflen ddienw ar-lein.


description: Y chwaraewr canol cae Leroy Fer a'r ymosodwr Wilfried Bony angen llawdriniaeth ar ôl cael anaf oddi cartref yn erbyn Caerlŷr.

title: Abertawe: Tymor Leroy Fer a Wilfried Bony ar ben


description: Perchnogion cychod yn anfodlon ar ôl penderfyniad i gynyddu ffioedd angori mewn tri harbwr yng Ngheredigion.

title: Rhai o berchnogion cychod Ceredigion yn anfodlon


description: Y Dreigiau yn gorfod bodloni ar bwynt bonws ar ôl colli gartref yn erbyn Benetton.

title: Pro 14: Dreigiau 15 - 18 Benetton


description: Disgwyl y bydd safle ger Caernarfon, fyddai'n cartrefu 32,000 o ieir, yn cael ei gymeradwyo gan Gyngor Gwynedd.

title: Cynllun am safle i 32,000 o ieir ar fferm ger Llanrug


description: Y pobydd Beca Lyne-Pirkis a'r realiti o fywyd ar wahân i'w gŵr, Matt

title: Y pâr priod sy'n byw ar wahân

maintext:
Image copyright Beca Lyne-Pirkis
Mae'r pobydd a'r cyflwynydd Beca Lyne-Pirkis a'i gŵr yn byw ar wahân. Gyda Matt yn y fyddin yn Sandhurst a Beca a'i merched yng Nghaerdydd, beth yw'r realiti i deulu sydd wedi eu gwahanu oherwydd gwaith?
"Dwi 'di hen arfer jyst cario 'mlaen efo fy mywyd, gwneud popeth efo'r merched a gwaith," meddai Beca.
"I fi, mae'n normal i orfod 'neud popeth fy hunan ac mae'n gallu bod yn haws na dibynnu ar neb arall.
"Mae Matt a fi 'di bod 'da'n gilydd dros ddeng mlynedd, ond o'n ni wedi cyrraedd pwynt tua dwy flynedd yn ôl lle o'n i angen fwy o help gyda gwarchod y merched.
"Roedden nhw wedi cyrraedd oedran ysgol a beth o'n i ddim mo'yn 'neud oedd trafeili o gwmpas y wlad a dilyn ble bynnag oedd Matt yn gweithio, oherwydd fy ngwaith i ond hefyd i gael sefydlogrwydd i'r merched ac o'n i eisiau iddyn nhw fynd i ysgolion Cymraeg.
"Mae Matt fod dod nôl bob penwythnos, ond oherwydd natur y gwaith dydy hynny ddim yn bosib a weithiau mae e i ffwrdd am fis. Yn anffodus pan chi'n dechrau'n y fyddin chi'n gorfod rhoi'r swydd yn gyntaf."
Image copyright Beca Lyne-Pirkis Image caption Mae Beca wedi symud i Gaerdydd o Sandhurst gyda'i merched Mari, chwech, ac Alys sy'n dair
Mae cadw mewn cysylltiad â ffrindiau'n bwysig iddi, meddai Beca, sy'n disgrifio ei hun fel rhywun sy' "methu goddef eistedd adre yn gwneud dim byd", ond mae'n anodd weithiau i esbonio ei math o fywyd i'w ffrindiau.
"Pan oedden ni'n byw yn y camps oedd 'na network agos o wragedd a ffrindie ac oeddech chi'n helpu eich gilydd allan.
"Does gen i ddim hynna nawr, er bod gen i deulu a ffrindiau eraill yng Nghaerdydd. Dwi'n dal i siarad gyda llawer o'r gwragedd, maen nhw'n deall yn well na unrhyw un.
"Mae ffrindiau adre'n deall i bwynt pa mor gymhleth yw bywyd y fyddin, ond mae'n anodd esbonio i bobl sydd ddim 'di arfer byw'r math hwn o fywyd.
"Mae Matt wedi bod i ffwrdd yn Afghanistan, a bron â chael ei ladd. Roedd hynny cyn i ni gwrdd, ond dwi'n ffodus bo' fi heb fod trwy hwnna ers cael y plant, mae gen i lot o ffrindiau sydd wedi ac mae'n horrible.
"Allai ddim hyd yn oed disgrifio'r peth, gyda phob galwad ffôn chi'n poeni beth alle fe fod."
Hefyd o ddiddordeb:
Er bod Beca'n cadw ei hun yn brysur ac yn bositif trwy weithio a gofalu am y merched, mae'n gallu bod yn anodd hefyd ar adegau, meddai.
"Mae'n anoddach ers cael y plant, pan mae un ohonyn nhw'n sâl a dwi'n gorfod mynd i'r gwaith a gwneud popeth, ond chi jyst yn gorfod cario 'mlaen.
"Dy'n ni methu dibynnu ar Matt i fod nôl ar unrhyw amser penodol oherwydd natur ei swydd ond dy'n ni'n trial 'neud y sefyllfa byw mor normal â phosib i'r plant.
"Mae Mari ac Alys wedi arfer bod Dad i ffwrdd, hyd yn oed pan oedden ni'n byw gyda'n gilydd.
"Maen nhw'n cyfri sawl cwsg sydd tan fod e nôl, ac wedyn pan ma' fe nôl dros y penwythnos ma' nhw'n wyllt am 48 awr yna ar fore dydd Llun mae popeth nôl i normal a Mam sydd in charge!
"Beth sy'n reit anodd i fi yw clywed bod ffrindiau'n mynd i yoga neu ymuno â thîm pêl-rwyd gyda'r nos a dwi'n methu, ond y ffordd dwi'n dod rownd hwnna ydy gwahodd ffrindiau rownd i swper.
"Dwi'n neud yn siŵr fy mod i'n cael stwff yn y dyddiadur i gadw fi fynd."
Cael cysur o rannu ar-lein
Fel pobydd, cyflwynydd Parti Bwyd Beca ar S4C a chyn-gystadleuydd ar y gyfres deledu The Great British Bake Off, mae gan Beca ddilyniant mawr ar y cyfryngau cymdeithasol.
Mae hi wedi cychwyn rhannu lluniau o'r bwydydd y mae hi'n eu coginio i'w hunan gyda'r nos ar ei chyfrif Instagram, er mwyn "estyn allan", meddai, at bobl sy'n bwyta swper-i-un, naill ai am eu bod nhw'n sengl neu'n byw ar wahân i'w partner am wahanol resymau.
Image copyright Beca Lyne-Pirkis / Instagram Image caption Rhai o'r prydau bwyd y mae Beca'n eu coginio
"Mae cymaint o bobl yn bwyta ar ben eu hunain am wahanol sefyllfaoedd am eu bod nhw ddim efo rhywun neu bod y partner arall yn gweithio i ffwrdd lot, ond o'n i am estyn allan iddyn nhw a dweud mae'n iawn i chi wneud ffỳs o'ch hunan.
"Tua dwy flynedd yn ôl wnes i benderfynu rhoi pethe ar y cyfryngau cymdeithasol gyda'r hashnod #solosuppers.
"Dwi'n cael lot o bobl yn cysylltu â fi'n dweud eu bod nhw'n hoffi clywed am rywun sy'n neud rhywbeth tebyg iddyn nhw, gweld y swperau gwahanol i'w hysbrydoli nhw a neud ffws o'u hunain yn hytrach na 'neud darn o dost neu rywbeth i swper.
"Os ydw i'n sâl, pwy sydd fod i edrych ar ôl y merched ganol nos? Rhaid i fi wneud yn siŵr fy mod i mor iach ag y galla i, dyna pam dwi'n 'neud e, a hefyd mae'n esiampl dda i'r merched i weld ni'n bwyta bwyd da. Mae'n bwysig trio edrych ar ôl eich hunan.
"Rydyn ni'n colli Matt ond mae e'n colli allan mwy. Ond dydy e ddim yn mynd i fod am byth. Dim ond pedair blynedd sydd ganddo ar ôl cyn ymddeol o'r fyddin felly'r gobaith yw y bydd yn cael swydd yn agosach i adre."


description: Llys y Goron Caerdydd yn clywed cyhuddiadau fod meddyg o'r brifddinas wedi treisio ei wraig a bwlio'i blant i alw enwau arni.

title: Meddyg teulu wedi 'treisio ei wraig' a 'bwlio ei blant'


description: Rheithgor yn ystyried eu dyfarniad yn achos dyn o Gaerdydd sydd wedi'i gyhuddo o ymosod ar Fwslimiaid ger mosg yn Llundain.

title: Rheithgor yn ystyried dyfarniad yn achos Darren Osborne


description: Cwmni bwyd cyflym KFC wedi gorfod cau nifer o'u canghennau oherwydd prinder cywion ieir.

title: Cau nifer o fwytai KFC oherwydd prinder cywion ieir


description: Clwb pêl-droed Caerdydd yn aros yn yr ail safle yn y bencampwriaeth wedi buddugoliaeth oddi cartref yn Portman Road.

title: Y Bencampwriaeth: Ipswich 0-1 Caerdydd


description: Dyn wedi marw a dynes mewn cyflwr difrifol yn dilyn gwrthdrawiad rhwng car a lori yn Sir y Fflint ddydd Mawrth.

title: Gwrthdrawiad ffordd angheuol yn Sir y Fflint


description: Rhys Lewis a'i her newydd o gyflwyno un o gyfresi eiconig S4C

title: Y dyn sy'n ffermio mewn cadair olwyn


authors:
Siôn Pennar
Gohebydd Bbc Cymru

description: Comisiynydd heddlu yn dweud fod cytundeb cymunedol yn Wrecsam yn gyrru neges gref i bobl sy'n sarhau lleiafrifoedd.

title: Arfon Jones: Cytundeb cymunedau Wrecsam yn 'neges gref'

maintext:
Image caption Mae cannoedd o Bortiwgeaid yn byw yn ardal Wrecsam
Mae cytundeb cymunedol yn Wrecsam yn "gyrru neges gref" i'r rheiny sy'n sarhau lleiafrifoedd, yn ôl Comisiynydd Heddlu a Throsedd Gogledd Cymru.
Yr wythnos diwethaf, arwyddodd y cyngor sir "brotocol cydweithrediad" gyda Llywodraeth Portiwgal, sy'n ymrwymiad i gynnal gwasanaethau i'r gymuned Breithgad yn yr ardal.
Dywedodd Arfon Jones, Comisiynydd Heddlu a Throsedd y gogledd bod y gefnogaeth mae'r sir yn ei chynnig i'r gymuned yn dangos "bod unrhyw gasineb yn annerbyniol".
Wrecsam yw'r dref gyntaf yn y DU i arwyddo cytundeb o'r fath a gobaith arweinwyr cymunedol ydy bod modd lledaenu'r model.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Arfon Jones: 'Neges gref cytundeb cymunedau'
Cymorth gyda phasportau
Ffrwyth llafur grwpiau fel CLPW - Cymuned Iaith Bortiwgaleg Wrecsam - yw'r cytundeb.
Mae rhai cannoedd o Bortiwgeaid yn yr ardal, ond mae CLPW, sy'n gwmni buddiant cymunedol, hefyd yno i bobl sy'n siarad yr iaith Bortiwgaleg ac yn hanu o wledydd fel Angola, Mozambique a Brasil.
Mae'r gymuned wedi llwyddo yn barod i ddod â rhai o wasanaethau conswliaeth Portiwgal ym Manceinion draw i Wrecsam, gyda swyddogion yn dod i'r dref ar ddyddiau penodedig i gynnig gwasanaethau fel adnewyddu pasportau.
Bydd y sesiwn nesaf o'r fath yn cael ei chynnal yn Neuadd y Dref Wrecsam
Dyma'r math o gydweithio agos mae'r protocol yn ei gydnabod ac mae Cyngor Sir Wrecsam a Llywodraeth Portiwgal, yn ymrwymo i'w atgyfnerthu.
Image caption Iolanda Banu Viegas: Creu cynghrair rhwng dwy wlad
Gan ddweud bod angen cymorth ar aelodau o'r diaspora Portiwgeaidd sy'n symud yma, dywedodd Iolanda Banu Viegas o CLPW bod y protocol yn "gam positif".
"Mae'n ddechrau da, ac yn gam da," meddai.
"Ond byddan ni'n parhau i weithio er mwyn helpu gydag integreiddio, sy'n hynod bwysig.
"Ond mae'n gam positif achos mae'n creu cynghrair rhwng dwy wlad.
"Nawr byddai'n dda bod cymunedau eraill yn arwyddo protocolau, fel bod pawb yn gweithio gyda'i gilydd tuag at yr un nod."
'Neges gref i'r gymuned'
Yn ôl Arfon Jones, mae'r ymrwymiad mae'r protocol yn ei gynrychioli yn bwysig.
"Fel awdurdodau cyhoeddus, mae ganddon ni i gyd ein rhan i chwarae i ddangos bod cymunedau fel y Portiwgeaid neu'r Pwyliaid... yn dderbyniol," meddai.
"A bod unrhyw gasineb yn annerbyniol, ac fe ddylsan ni ymladd yn erbyn hynna."
Ychwanegodd ei fod yn credu bydd "nifer yn dilyn y model sydd wedi digwydd yn Wrecsam."
Dywedodd Monika Czaja o'r Gymdeithas Eingl-Bwylaidd yn yr ardal y byddai cael gwasanaethau ar stepen y drws o fudd i'r gymuned sylweddol o Bwyliaid yn y dref.
"Nawr mae'n rhaid i ni fynd i Fanceinion ar gyfer gwasanaethau llywodraethol," meddai.
"Ond dim pawb sy'n gallu mynd ac mae'n rhaid disgwyl am amser hir am basport a phethau tebyg.
"Os byddai 'na fan yma lle allwn ni ddelio efo'r fath bethau, yna byddai'n llawer gwell i'r Pwyliaid.
"Ac os ydan ni'n cychwyn yma yn Wrecsam, a bod y gonswliaeth a'r cyngor yn derbyn y syniad, yna gallai agor y drws i drefi eraill."
Mae'r protocol cydweithredu rhwng Llywodraeth Portiwgal a Chyngor Wrecsam yn para am flwyddyn am y tro a does dim ymrwymiad ariannol yn rhan o'r fargen.


description: Elusen Shelter Cymru yn disgwyl cynnydd yn nifer y bobl sy'n cysgu allan wrth i'r llywodraeth gyhoeddi canlyniadau arolwg olaf 2017.

title: 'Disgwyl cynnydd' yn nifer y bobl sy'n cysgu ar y stryd


description: Byrddau iechyd gan gynnwys Hywel Dda yn gweld eu sefyllfa ariannol yn gwaethygu ymhellach yn dilyn pwysau ychwanegol ar wasanaethau.

title: Sefyllfa ariannol bwrdd iechyd Hywel Dda yn gwaethygu


description: Ymgyrch yn y gorllewin i godi ymwybyddiaeth am ganser yr ysgyfaint, am fod canran uchel o ddioddefwyr yn aros yn rhy hir cyn mynd at eu meddyg.

title: Codi ymwybyddiaeth am ganser yr ysgyfaint


description: Cyngor Wrecsam yn ei chael hi'n anodd dod o hyd i ddarparwr newydd sydd yn fodlon cludo pobl i garchar y Berwyn.

title: Gwasanaeth bysiau i garchar y Berwyn o dan fygythiad


description: Bydd ffordd rhwng Cwm Rhondda a Chwm Cynon yn cael ei chau am 10 wythnos i goed sydd â chlefyd gael eu torri.

title: Cau ffordd am 10 wythnos i dorri coed sydd â chlefyd


description: Harry James sy'n pwyso a mesur datblygiadau pensaernïol newydd yng Nghymru

title: Ydy adeiladau newydd yn dda neu'n ddrwg i Gymru?

maintext:
Image copyright Lewis Clarke/Geograph
Mae tirlun Cymru yn newid. Dros y blynyddoedd diwetha' mae nifer o'n hadeiladau hanesyddol wedi diflannu neu wedi eu haddasu. Ar y llaw arall, mae nifer o adeiladau trawiadol newydd wedi eu codi. Oes yna beryg' ein bod ni'n dal gafael gormod ar bensaernïaeth y gorffennol ar draul creu gwlad fodern, hyderus?
Mae gan Harry James o Aberystwyth brofiad helaeth mewn pensaernïaeth. Mae'n rhannu ei farn gyda Cymru Fyw am y datblygiadau diweddara' yn rhai o'n trefi a'n dinasoedd:
Mae'n faes mympwyol fan hyn wrth gwrs, achos beth yw 'da'? Mae da i un person yn wael i berson arall.
Mae bosib gor-gadw, ond dyle bod man canol i gadw'r pethau gorau a chael rhyw fath o reolaeth ar be' sy'n digwydd o fewn yr adeiladau 'na.
Mae 'na ambell i ddatblygiad ble mae gorchymyn gorfodaeth (compulsory purchasing) wedi golygu bod tai, neu terrace o dai fel yma yn Aberystwyth, yn diflannu i wneud lle i archfarchnad fawr.
'Falle bod gormod o adeiladau hefyd wedi eu rhestru dan broses y corff treftadaeth Cadw. Er enghraifft, roedd 'na gyfnod pan roedd Cadw'n rhestru bron pob capel oedd yn sefyll ar ei draed. Mae peryg yn hynny achos dyw'r capeli eu hunain ddim yn ffynnu ac yn ei chael hi'n anodd cadw dau ben llinyn ynghyd.
Image caption Harry James, pensaer sy'n byw yn Aberystwyth
Os 'di adeiladau yn cael eu rhestru mae cyfyngiadau ar botensial eu defnydd ac fe allai olygu eu bod yn anoddach i'w gwerthu.
Y broblem wedyn yw bod yr adeiladau yn cael eu hesgeuluso a'r costau cynnal a chadw yn cynyddu i'r pwynt nad oes dewis ond eu dymchwel. Mae hynny yr un mor niweidiol â'u gwerthu nhw i rhyw ddefnydd arall.
Achub capel
Er hynny mae angen rheoli sut mae pobl yn troi adeiladau hanesyddol fel capeli i dai annedd neu westai a sicrhau eu bod yn gweddu i'w hamgylchedd ar eu newydd wedd.
Y broblem fawr yw bod y pwerau masnachol yn rheoli cymaint o bethe ac yn gallu mynd drwy reolau cynllunio wrth ystyried tafarndai ac archfarchnadoedd newydd.
Yn Aberystwyth mae capel sydd wedi ei droi yn dafarn, Yr Academi. Mae gen i ffrindiau wnaiff ddim mynd yno ac yn teimlo'n anesmwyth gweld y Deg Gorchymyn ar y wal mewn tafarn, ond dwi ddim yn ei ffeindio hi'n anodd mynd yno mae rhaid cyfaddef.
Roedd yr adeilad mewn cyflwr gwael ac yn dechrau mynd yn anniogel. Penderfynodd cwmni ei droi'n dafarn a buddsoddi yn y strwythur a gwneud newidiadau mewnol. Mae'r capel yn dal i edrych 'run fath ag oedd e ond ei fod e wedi cael ei oleuo'n wahanol. Felly gallwch ddweud bod yr adeilad wedi ei achub.
Image caption Tafarn Yr Academi yn Aberystwyth
Gwella Caerdydd
Dwi'n ofni'r broses o raddio a rhestru gormod o adeiladau, ond ar y llaw arall does dim digon o reolaeth i stopio'r pwerau masnachol mawr 'ma rhag gwneud fel ag y mynnon nhw. Mae'n anodd iawn i'r awdurdodau cynllunio reoli o fewn y rheolau sydd ganddyn nhw - mae fwy o bwerau o fewn y parciau cenedlaethol wrth gwrs.
Mae'r Aes yng Nghaerdydd yn enghraifft. Gallwch ddweud bod datblygiad canolfan Siopau Dewi Sant 2 a'r fflatiau sydd yno wedi gwella'r ardal. Adeilad digon hyll oedd yno cynt - maes parcio a swyddfeydd. Ond os awn ni nôl ddegawdau cyn hynny mae'n bosib bod adeilad braf ei olwg yno.
Allwn ni ddim sefyll yn yr unman, mae rhaid galluogi datblygiadau a chreu pensaernïaeth newydd. Mae eisiau creu treftadaeth newydd i'n plant ac i blant ein plant ei werthfawrogi. Mae hyn y dod lawr i safon cynllunio a dylunio.
Wrth gwrs, does dim du a gwyn, cywir neu anghywir yn y maes pensaernïol ond fe ddylai'r awdurdodau cynllunio gael rhagor o ddylanwad ar y datblygiadau sy'n gweld golau dydd.
Mae rhaid creu lle i benseiri ifanc brofi bod yna bensaernïaeth newydd sy'n ddigon deiniadol a phwrpasol. Dyw popeth newydd ddim yn hyll, ac mae hi'n bosib i bensaernïaeth newydd weddu yn dda ynghanol adeiladau haesyddol. Mae'r Aes yn enghraifft dda achos bydde neb yn gallu rhoi achos 'mlaen i chwalu treftadaeth yr arcades.
Image copyright Steve Daniels/Geograph Image caption Y newydd a'r hen yn yr Aes yng Nghaerdydd
Parch i'r adeiladau
Mae angen anghofio am y pethe negyddol a meddwl yn bositif a rhoi mwy o barch ac amser i safon ein pensarnïaeth fel sy'n digwydd yng ngwledydd Llychlyn. Yno, mae dylunio adeiladau yn hynod bwysig ac maen nhw'n fodlon rhoi pres mawr i sicrhau safon.
Ma'u hagwedd at ddylunio'n dechrau gydag adeiladau ac yn ymestyn hyd at ddodrefn, cyllyll a ffyrc a lliw'r carpedi. Byddai hi'n braf meddwl y byddai'n bosib' i ni'r Cymry sefyll ar wahân i weddill gwledydd Prydain a chynnal safon sy'n adlewyrchu'r hyn sy'n digwydd yng ngwledydd Llychlyn. Does dim rhaid iddo gostio ffortiwn.
Rhaid cofio mai nid bocs i ddal pobl neu nwyddau yw adeilad. Pob tro mae adeilad newydd yn mynd lan mae'n effeithio ar y gofod o'i gwmpas ac ar eich golwg chi o'r lle, y golau sy'n dod mewn a'r awyrgylch o gwmpas yr adeilad - mae'n dylanwadu yn fawr ar fywydau pobl ac mae eisiau rhoi mwy o barch iddo fe.


description: Dynes gafodd ei hanafu'n ddifrifol mewn gwrthdrawiad ger Gellilydan ar Ionawr 11, yn gwella'n dda yn yr ysbyty.

title: Gwrthdrawiad Gellilydan: Dynes yn gwella'n dda mewn ysbyty


description: Wrecsam yn llithro i'r pumed safle yn nhabl Cynghrair Cenedlaethol Lloegr ar ôl gêm ddi-sgôr oddi cartref yn erbyn Solihull Moors nos Fawrth.

title: Cynghrair Cenedlaethol Lloegr: Solihull Moors 0-0 Wrecsam


description: AS Plaid Cymru'n cynnig deddf er mwyn ceisio taclo'r "twll du ariannol" sy'n wynebu cymunedau gwledig pan mae'n dod at fancio.

title: AS yn cynnig deddf i daclo 'twll du' bancio gwledig


description: Clwb golff ym Mro Morgannwg yn cael ei feirniadu am wrthod cais i adael i ferched chwarae gemau fore Sadwrn gyda'r dynion.

title: Gwrthod caniatáu i ferched chwarae golff fore Sadwrn

maintext:
Image copyright Lowri Roberts Image caption Mae Lowri Roberts wedi bod yn aelod o Glwb Golff Parc Cottrell ger y Bontfaen ers 2015
Mae clwb golff ym Mro Morgannwg wedi cael eu beirniadu am wrthod rhoi'r un hawliau i ferched sy'n aelodau yn y clwb a dynion sy'n talu union yr un ffioedd.
Daeth y penderfyniad gan Glwb Golff Parc Cottrell yn dilyn cais gan ferch i chwarae gemau cystadleuol gyda'r dynion ar foreau Sadwrn am ei bod hi'n methu a chwarae gyda merched ganol wythnos am ei bod yn gweithio llawn amser.
Dywedodd Lowri Roberts ar raglen Taro'r Post ar Radio Cymru: "Dwi'm yn gofyn i gael fy nhrin yn arbennig, ond os 'da chi wedi ymddeol da chi'n mynd ganol wythnos a 'da chi'n cystadlu ymysg eich gilydd, a dydy o ddim yn broblem.
"Ond os 'da chi'n gweithio mae hi mor anodd i chwarae."
Dywedodd rheolwr cyffredinol Parc Cottrell, Derek Smith, er bod yr adrannau gwahanol "wedi penderfynu cystadlu ar wahân ar hyn o bryd, mae'n siŵr bydd sut mae aelodau yn trefnu eu cystadlaethau yn y dyfodol yn newid ac yn addasu".
Yn ôl Golffio Cymru maen nhw fel corff "wedi ymrwymo yn llwyr i sicrhau cyfartaledd o fewn y gamp".
Gosod cynsail
Yn ôl Ms Roberts fe gododd hi'r mater pan wnaeth hi a'i gŵr ymuno â'r clwb yn 2015, ond ar y pryd dywedwyd nad oedd cystadlu gyda dynion ar foreau Sadwrn yn bosib.
"Fis Ebrill llynedd penderfynais ofyn eto a gofyn i'r pwyllgor dynion y tro hwn, tybed bob hyn a hyn a fyddai modd i mi fynd allan efo'r dynion pan nad oes 'na ferch ar gael i farcio'r cerdyn a bod yn gwmni i mi, a phan nad ydyn nhw'n awyddus i chwarae'n gynnar," meddai.
"Ges i alwad ffôn gan gapten y dynion yn dweud nad oedd hyn yn bosib, ac y byddai'n gosod pob math o gynseiliau gwahanol, ac os oedden i wir am ymholi ymhellach byddai'n rhaid i mi ddod o hyd i aelod, oedd yn ddyn, i holi'r pwyllgor dynion ar fy rhan.
"A dwi'n meddwl mai dyna wnaeth fy ngwylltio i, ac ar y cam yna nes i benderfynu bod rhaid i fi wneud rhywbeth am hyn. Dydy hyn ddim yn iawn."
Image copyright Lowri Roberts Image caption Lowri Roberts yn chwarae gydag Arthur Jump, cyn-gadeirydd Clwb Golff Porth Llechog
Dywedodd Ms Roberts iddi benderfynu "anwybyddu" eu cyngor ac fe gyflwynodd gynnig yn ystod y cyfarfod blynyddol diwethaf.
Cafodd ei chynnig ei wrthod o un bleidlais yn unig, sef pleidlais y cadeirydd.
"Do'n i ddim yn disgwyl cymaint o gefnogaeth a bod yn onest," meddai.
"Y rheswm nes i roi'r cynnig i mewn oedd er mwyn rhoi cyfle i bob aelod drafod y mater, nid jest y pwyllgor ac er mwyn dechrau'r sgwrs.
"O'n i'n meddwl os fyddai'n cael ei wrthod y byddai gen i dystiolaeth ddigonol i fynd at yr Undeb Golffio er mwyn esbonio pa mor anodd ydy hi i ferched sy'n gweithio llawn amser i gystadlu ar fore Sadwrn."
'Meiddio gofyn y cwestiwn'
Bellach mae'r Undeb Golffio wedi cynnal trafodaethau gyda Chlwb Golff Parc Cottrell.
"Dwi ddim yn meddwl eu bod nhw mewn sefyllfa anghyffredin," meddai Ms Roberts.
"Dwi'n meddwl eu bod nhw'n anffodus 'mod i, fel merch sy'n gweithio llawn amser, wedi meiddio gofyn y cwestiwn.
"Dwi jest yn teimlo os ydy'r gamp i barhau mae'n rhaid i rywun wneud rhywbeth am y peth."
Image copyright Lowri Roberts Image caption Yn ôl Lowri Roberts fe fyddai cystadlu ar foreau Sadwrn yn caniatáu iddi wella ei gêm
Mewn datganiad dywedodd Clwb Golff Parc Cottrell: "Cwmni teuluol ydyn ni ac mae'r clwb yn agored i ferched a dynion a phobl o bob cefndir.
"Mae aelodau wedi ffurfio pwyllgorau sydd yn cynrychioli adran y merched ag adran y dynion fel sy'n draddodiadol mewn clybiau eraill.
"Mae pob adran yn trefnu cystadlaethau eu hunain ac yn cyflwyno rheolau eu hunain sy'n cyd-fynd â rheolau cenedlaethol y gamp.
"Y sefyllfa ar hyn o bryd yw bod adran y merched ddim yn caniatáu i ddynion gymryd rhan yn eu cystadlaethau nhw a dyw'r dynion ddim yn caniatáu merched i gystadlu yn eu cystadlaethau nhw."
Prinder aelodau benywaidd
Dywedodd prif weithredwr Golff Cymru, Richard Dixon: "Mae Clwb Golff Parc Cottrell yn cael ei redeg yn annibynnol gyda'r clwb yn gyfrifol am wneud ei benderfyniadau ei hun.
"Fodd bynnag hoffwn wneud hi'n glir fod Golff Cymru wedi ymrwymo yn llwyr i sicrhau cyfartaledd o fewn y gamp.
"Mae golff yn unigryw, diolch i'r system handicap sydd yn golygu fod pob oed a phob rhyw yn gallu cystadlu yn erbyn ei gilydd.
"Rydym yn ymwybodol mai dim ond 13% o aelodau clybiau golff sydd yn ferched ac rydyn ni'n awyddus i gynyddu'r niferoedd yma."


description: Achos yn dechrau yn erbyn dyn 39 oed o Aberystwyth, Ceredigion sydd wedi ei gyhuddo o ymosod ar dair merch ifanc.

title: Dyn o Aberystwyth yn gwadu 23 cyhuddiad o gam-drin rhyw


description: Heddlu'n ymchwilio i'r posibilrwydd fod tân mewn ysgubor yn Nhreffynnon yn Sir y Fflint wedi ei ddechrau'n fwriadol.

title: Anifeiliaid wedi marw mewn tân ysgubor yn Nhreffynnon


description: Datblygwyr wedi cyflwyno cynlluniau i ailddatblygu safle bragdy Brains yng nghanol Caerdydd i fod yn gyrchfan fydd yn cynnwys bwytai a bariau.

title: Cyflwyno cynllun datblygiad safle Brains yng Nghaerdydd


description: Cymru'n cael y dechrau gorau posib i ymgyrch pencampwriaeth y Chwe Gwlad ar ôl sgorio pedwar cais a sicrhau pwynt bonws.

title: Cymru 34-7 Yr Alban


description: Y traddodiad yn parhau o ddal un o eifr Y Gogarth a'i chyflwyno i'r Cymry Brenhinol i fod yn fasgot y trydydd bataliwn.

title: Dewis masgot newydd ar gyfer Catrawd y Cymry Brenhinol


description: Corff rheoli rygbi yn cydnabod bod camgymeriad wedi ei wneud wrth ddyfarnu ar gais yn ystod gêm Cymru yn erbyn Lloegr.

title: Cais Gareth Anscombe 'yn ddilys' medd World Rugby


description: Dau frawd o Lambed yn 'barod i gau' wedi 60 mlynedd o werthu ffrwythau, llysiau a llestri yn Llanbedr Pont Steffan.

title: Siop deuluol yn Llambed yn cau ei drysau wedi 60 mlynedd


description: Adroddiad yn dweud nad oes digon yn cael ei wneud mewn ysgolion i godi ymwybyddiaeth am swyddi yn y diwydiant adeiladu.

title: Galw ar ysgolion i godi ymwybyddiaeth am swyddi adeiladu


description: Guto Harri sy'n rhoi asesiad gonest o ddelwedd Cymru

title: Codi proffil Cymru: 'Mae'n bryd i ni dyfu lan'

maintext:
Image copyright Getty Images
Yn Llundain ar 22 Chwefror mae Guto Harri yn cadeirio trafodaeth ynglŷn â phroffil Cymru, fel rhan o wythnos 'Wales Week in London' sy'n gorffen gyda derbyniad yn 10 Downing Street ar 1 Mawrth.
Cyn hynny, rhannodd Guto Harri ei farn gyda Cymru Fyw.
Y broblem sydd gennym ni yw bod ni'n dal yn gaeth i lot o ystrydebau a rhagdybiaethau sydd weithiau'n pathetig, ac sydd ddim yn adlewyrchu'r cryfderau sydd gennym ni yng Nghymru i'w portreadu a'u cynnig i'r byd.
Y broblem yn aml yw mai'r ymateb i hyn yw beio'r wasg Lundeinig.
Mae'r gwleidyddion ym Mae Caerdydd yn mynd 'mlaen am y "democratic deficit", ac mae pobl yn cwyno yn ddi-baid bod Cymru ddim yn cael chwarae teg.
Yn amlach na pheidio os yw Cymru ddim yn cael sylw mae e achos bod Cymru efallai ddim yn haeddu'r sylw.
Pam fod yna foi o Gaerdydd yn dod yn poster child ar gyfer ISIS yn y Dwyrain Canol, neu foi o Gaerdydd yn gyrru fan fewn i dorf o Fwslemiaid mae'n cael llond lle o sylw.
Felly dyw Cymru ddim yn cael ei anwybyddu, beth ni ddim yn ei wneud yw gwthio'r elfennau positif 'na sydd gennym ni i gynnig i'r byd.
Beth yw'r Gymru gyfoes?
Dydi Llywodraeth Cymru, na neb arall, wedi diffinio beth yw'r Gymru gyfoes.
Dwi'n gwybod bod 'na gwmnïau Cymreig sydd yn gwneud cynnyrch o'r ansawdd uchaf posib. Ond yn amlach na pheidio dydyn nhw ddim yn rhan o'r sgript genedlaethol, ddim yn rhan o'r drafodaeth wleidyddol.
Mae'r drafodaeth wleidyddol yng Nghymru yn aml yn tindroi ar sut mae gwario arian, nid sut mae creu golud, sut mae ailddosbarthu golud yn hytrach na'i greu e.
Hefyd o ddiddordeb:
Beth mae pobl yn weld yw pobl sy'n obsessed gyda phroses sydd methu cymryd penderfyniad ar rywbeth fel morlyn ym Mae Abertawe am flynydde, ac yn tindroi am flynydde - methu penderfynu os oedden nhw moyn Gemau'r Gymanwlad neu beidio, ac wedyn yn gadael y Gemau i fynd i Birmingham.
Dydi pobl ddim yn gwneud stori am ryw wleidydd yn gwneud araith dda yn y siambr heddi ynglŷn ag hawliau merched neu hyrwyddo pethe gwyrdd.
Ond pan mae gwleidyddion yn gwneud rhywbeth arwyddocaol fel y penderfyniad dewr a beiddgar ynglŷn â dosbarthu organau ar ôl i chi farw - ae Cymru yn arwain y gad fan yna - yn haeddiannol maen nhw wedi cael lot o sylw.
A ddylai darlledu gael ei ddatganoli?
Yn fy marn bersonol i - nid fy marn fel aelod o awdurdod S4C - i unrhyw un sy'n genedlaetholwr efo 'c' fach, ac yn credu dylai grym fod mor agos at y bobl a phosib, wrth gwrs dyle darlledu fod yn rhan o'r pecyn o bethe sydd wedi eu datganoli i Gaerdydd.
Y broblem yw, a dwi'n sensitif i hyn, bod ein diwylliant gwleidyddol ni falle ddim digon aeddfed i lawer ohonom ni deimlo'n gartrefol efo'r syniad o rywbeth mor allweddol bwysig i fod yn nwylo diwylliant gwleidyddol sydd wedi bod yn un-bleidiol bron yn ddieithriad ers dros ganrif.
Image copyright Getty Images Image caption Darlledu yng Nghymru - penderfyniad i'r Senedd?
Mae'r goblygiadau ymarferol o roi mwyafrif Llafur ym Mae Caerdydd, yn enwedig pan mae pobl mor groen denau yn y mix, yn gyfrifol yn codi braw arna i.
Mae'n beth trist iawn i ddweud ond mae lot o bobl yn fwy cyfforddus gyda Saeson anwybodus efallai ond fydde'n darllen ac yn cael eu briffio ac yn dod ag elfen o wrthrychedd i'r peth.
Mae'r Alban wedi dangos bod senedd ifanc yn y DU yn gallu creu mwy o sêr na San Steffan, achos maen nhw wedi cynhyrchu Nicola Sturgeon a Ruth Davidson. Felly os yw'r Alban yn gallu ei wneud e, pam ddim Cymru?
Dwi ddim yn credu mai bai'r wasg yw bod nhw heb sbotio Ruth neu Nicola yng Nghymru, yn anffodus ar y funud dwi ddim yn meddwl bod yna Nicola Sturgeon neu Ruth Davidson yn bod yng Nghymru.
Y Cymry cwynfanllyd
Fe wnaeth un gwleidydd gwyno wrtha'i bod gogledd Cymru wedi ei anwybyddu fel safle bosib ar gyfer yr hwylio neu'r beicio ar gyfer y Gemau Olympaidd 2012.
Pan ofynnais iddo fe os oedd e wedi codi'r ffôn i geisio awgrymu gogledd Cymru, heb sôn am fynd i weld rhywun o'dd yn ymwneud â'r Olympics, doedd e ddim yn gweld y cysylltiad.
Roedd e'n lot haws beio anwybodaeth y Saeson na chymryd y cyfrifoldeb a hyrwyddo gogledd Cymru, sy'n safle ffantastig.
Image copyright WPA Pool Image caption Un o'r gwleidyddion sy'n dal sylw'r wasg Lundeinig: Nicola Sturgeon, Prif Weinidog Yr Alban
Ry'n ni'n dal yn ymddwyn yn aml yng Nghymru fel oedden ni'n y 90au cynnar, gyda Chymru'n pleidleisio un ffordd ac roedd 'na rywun o blaid oedd Cymru yn ei wrthod, o etholaeth y tu draw i'r ffin, yn dod yma i'n llywodraethu fel oedden nhw'n lico ta beth.
Y tro diwetha' i mi checio mae 'na Gynulliad wedi bod ym Mae Caerdydd.
Mae gennym ni sgôp i wneud bob math o bethe, ond 'dyn ni'n dal i dueddu i feddwl mai ein swyddogaeth ni fel gwlad yw cwyno'n ddi-baid am y pethe mae eraill yn ei wneud i ni.
Mae'n bryd i ni dyfu lan yn y bôn, a bod yn fwy beiddgar, mentrus a phenderfynol.


description: Lawrlwythwch ap Cymru Fyw i'ch tabled neu ffôn

title: Ap BBC Cymru Fyw


description: AC Ynys Môn, Rhun ap Iorwerth yn dweud bod angen i "bawb wneud ein rhan" os yw'r ynys am geisio cael statws sir ddi-blastig.

title: Môn ddi-blastig: Galw ar 'bawb i wneud ein rhan'


description: Yws Gwynedd yn cipio pedair gwobr yn noson Gwobrau'r Selar yn Aberystwyth.

title: Gwobrau'r Selar: Yws Gwynedd yn cipio pedair gwobr

maintext:
Image caption Roedd hi'n noson wych i Yws Gwynedd yng Ngwobrau'r Selar nos Sadwrn wrth iddo fe a'i fand gipio pedair gwobr
Roedd hi'n noson wych i Yws Gwynedd a'i fand nos Sadwrn wrth iddyn nhw gipio pedair gwobr yn noson Gwobrau'r Selar yn Undeb Myfyrwyr Aberystwyth.
Daw Yws Gwynedd yn wreiddiol o Flaenau Ffestiniog ac eleni fe enillodd y wobr am y Record Hir Orau (Anrheoli a ryddhawyd fis Ebrill), y Fideo Gorau ('Drwy Dy Lygid Di'), y Gân Orau ('Drwy Dy Lygid Di') a Band Gorau.
Nid dyma'r tro cyntaf i Yws gael llwyddiant yn Gwobrau'r Selar. Yn y gorffennol mae e wedi ennill categori Artist Unigol gorau deirgwaith ynghyd â nifer o wobrau eraill yn y blynyddoedd diwethaf.
Mae Yws Gwynedd wastad wedi pwysleisio mai prosiect y band cyfan yw'r diweddaraf ac roedd yr aelodau i gyd yn Aberystwyth nos Sadwrn i ymuno yn y llwyddiant.
Image copyright Y Selar Image caption Roedd Gwilym yn perfformio ac yn un o'r enillwyr nos Sadwrn
Alys Williams oedd yn fuddugol yn y categori artist unigol gorau ac fe enillwyd y wobr am y band neu artist newydd gorau gan Gwilym - y grŵp o Fôn a Gwynedd.
Un o'r grwpiau a oedd ar restr fer y wobr am y band neu'r artist newydd gorau - Pasta Hull - a enillodd y wobr am y Gwaith Celf Gorau am glawr eu halbwm cyntaf Achw Met.
Y grŵp ifanc Cadno oedd yn dathlu am gipio'r Record Fer Orau am eu EP cyntaf o'r un enw â'r grŵp.
Maes B enillodd deitl y Digwyddiad Byw Gorau unwaith eto eleni, gyda Clwb Ifor Bach yn derbyn gwobr Hyrwyddwr Annibynnol Gorau.
Yn y categorïau eraill ar y noson, cipiodd Osian Williams o Candelas a Siddi y wobr am yr Offerynnwr Gorau am yr ail flwyddyn yn olynol. Mae Osian hefyd yn chwarae ym mand Alys Williams.
Y comedïwr, a chyflwynydd Radio Cymru, Tudur Owen ddaeth i'r brig ym mhleidlais y Cyflwynydd Gorau eleni.
Image copyright Y Selar Image caption Heather Jones, enillydd gwobr Cyfraniad Arbennig, yn perfformio yn Yr Hen Goleg nos Wener
Ym mis Ionawr fe gyhoeddodd cylchgrawn cerddoriaeth Y Selar mai Heather Jones oedd enillydd y wobr cyfraniad arbennig.
Nos Wener bu Heather Jones yn perfformio yn Yr Hen Goleg yn Aberystwyth ac fe dderbyniodd y wobr cyfraniad arbennig gan Owain Schiavone, golygydd cylchgrawn Y Selar.
Hefyd yn perfformio nos Wener bu Alys Williams a'i chyfeilydd Osian Williams.
Image copyright Y Selar Image caption Serol Serol - un o'r grwpiau a fu yn perfformio yn seremoni Gwobrau Selar
Ymhlith y rhai oedd yn perfformio nos Sadwrn roedd Yr Eira, Band Pres Llareggub, Omaloma, Cadno, Adwaith, Mr Phormula, Pasta Hull, Gwilym, Yr Oria a Serol Serol.
Brwdfrydedd Yws yn esiampl
"Mae Gwobrau'r Selar wedi bod yn noson ardderchog eto eleni, gyda dros 1000 o bobl yn dod yma i Aberystwyth i ddathlu y sin gerddoriaeth gyfoes wych sydd gennym ar hyn o bryd yn y Gymraeg" meddai trefnydd Gwobrau'r Selar, Owain Schiavone.
"Pleidlais boblogaidd ydy Gwobrau'r Selar, a does dim amheuaeth mai Yws Gwynedd oedd artist cerddorol mwyaf poblogaidd 2017.
"Mae brwdfrydedd a gwaith caled Yws yn esiampl i unrhyw gerddor ifanc, ac mae'n llawn haeddu ei lwyddiant.
Mae'n braf hefyd gweld nifer o fandiau ifanc yn cael eu gwobrwyo eleni - gobeithio bydd hyn yn rhoi hwb i Gwilym, Cadno a Pasta Hull, ynghyd â'r artistiaid ifanc eraill oedd ar y rhestrau byr, ac y byddwn ni'n gweld llawer mwy ganddyn nhw."
Enillwyr llawn Gwobrau'r Selar 2017:
Cân Orau: Drwy Dy Lygaid Di - Yws Gwynedd
Digwyddiad Byw Gorau: Maes B
Gwaith Celf Gorau: Achw Met - Pasta Hull
Band Neu Artist Newydd Gorau: Gwilym
Hyrwyddwr Annibynnol Gorau: Clwb Ifor Bach
Record Fer Orau: Cadno - Cadno
Offerynnwr Gorau: Osian Williams
Record Hir Orau: Anrheoli - Yws Gwynedd
Cyflwynydd Gorau: Tudur Owen
Fideo Cerddoriaeth Gorau: Drwy Dy Lygaid Di - Yws Gwynedd
Artist Unigol Gorau: Alys Williams
Band Gorau: Yws Gwynedd
Gwobr Cyfraniad Arbennig: Heather Jones


description: Hanes y crempogau yng Nghymru a ryseitiau arbennig...

title: Crimp am grempog: Ryseitiau arbennig cogyddion Cymru

maintext:
Image copyright Getty Images
Dydd Mawrth Ynyd yw'r diwrnod traddodiadol i wledda ar grempogau, ac mae'r hen ddywediad "Dydd Mawrth Ynyd, crempog bob munud" yn wir i ran helaeth ohonon ni.
Mardi Gras (Dydd Mawrth Tew) yw'r enw ar y diwrnod mewn llawer o wledydd Catholig gan mai'r arferiad oedd bwyta pob math o fwydydd a danteithion cyn dechrau ar ymprydio, a oedd yn rhan o'r Grawys, y deugain diwrnod sy'n rhagflaenu'r Pasg.
Yng Nghymru mae'n hen ŵyl ddaeth yn boblogaidd iawn yn yr Oesoedd Canol pan oedd Cymru'n wlad Babyddol.
Gan fod cyfnod hir o ymprydio o'u blaen, roedd pobl yn arfer bwyta'r olaf o stôr menyn a saim yn y tŷ trwy wneud crempogau.
Roedd y tlodion yn arfer 'blawta' a 'blonega', sef hel blawd a braster i wneud crempogau.
Mewn rhannau o'r wlad hyd at ddechrau'r 20fed ganrif byddai plant yn mynd o dŷ i dŷ i ofyn am grempogau - tebyg iawn i'r traddodiad o hel Calennig adeg y Calan.
Roedd arferion eraill ar Ddydd Mawrth Ynyd yn cynnwys ymladd ceiliogod a chwarae math o bêl-droed gyntefig.
Bu Cymru Fyw yn siarad â'r cogyddion Elliw Gwawr, Gareth Richards a Beca Lyne-Pirkis er mwyn cael ambell i syniad gwahanol am sut i ddathlu Diwrnod Crempog mewn steil...
Topfenpalatschinken - Pwdin Crempog o Awstria
Rysáit Elliw Gwawr
Tŵr Crempog Caws, Tomato a Ham
Rysáit Gareth Richards
Tortillas a Salsa Mango
Rysáit Beca Lyne-Pirkis


description: Y chwaraewr rygbi Ian Williams, wnaeth gynrychioli nifer o glybiau yng Nghymru, wedi marw yn 27 oed.

title: Cyn-chwaraewr rygbi RGC, Ian Williams, wedi marw


description: Canllaw i'r eirfa gymhleth sy'n disgrifio anafiadau mewn gêm rygbi

title: Canllaw defnyddiol i holl anafiadau tîm rygbi Cymru


description: Rhestr o'r ysgolion sydd ar gau yng Nghymru ddydd Mercher oherwydd yr eira dros nos.

title: Ysgolion ar draws y wlad ar gau oherwydd eira


description: 17 o ACau'n cael eu cysgodi yn y Senedd am y diwrnod fel rhan o ymgyrch i ddenu menywod ifanc i'r byd gwleidyddol.

title: Menywod ifanc i gysgodi'u haelodau Cynulliad am y diwrnod


description: Canlyniadau system raddio yr ysgolion uwchradd yn y categori coch sef rhai sydd "angen gwelliannau mawr".

title: Ysgolion Uwchradd: Categori Coch


description: Pryder y gallai cynnydd o hyd at 50% yn ffïoedd angori cychod yng Ngheredigion arwain at wagu harbwr Aberaeron.

title: Ffïoedd angori: Pryderon am ddyfodol harbwr Aberaeron


description: Y canwr a'r actor Bryn Fôn sy'n cael ei holi gan Cymru Fyw

title: Bryn Fôn sy'n Ateb y Galw yr wythnos yma

maintext:
Y canwr a'r actor Bryn Fôn sy'n Ateb y Galw yr wythnos hon, wedi iddo gael ei enwebu gan Morfudd Hughes wythnos diwetha'.
Beth ydi dy atgof cyntaf?
Reidio beic tair olwyn ar hyd y landing tua pump o'r gloch fore Nadolig. A fy chwiorydd yn rhuthro mewn pryd i fy atal rhag syrthio lawr y grisiau!
Pwy oeddet ti'n ei ffansio pan yn iau?
Mrs Glenys Jones, athrawes ysgol gynradd. Roedd hi'n gwisgo mini-skirts.
Beth oedd y digwyddiad a gododd y mwya' o gywilydd arnat ti erioed?
Sefyll ar fy nghlogyn fy hun tra'n chwarae rhan Owain Glyndwr ar y llwyfan yn Aberystwyth, a baglu oddi ar y llwyfan yn ddisymwth ynghanol fy araith fawr.
Image caption Bryn Fôn (dde) yn chwarae rhan cymeriad Tecwyn Parry yn C'mon Midffîld
Pryd oedd y tro diwethaf i ti grïo?
Wedi crïo lot yn ddiweddar mewn angladdau ffrindiau da.
Oes gen ti unrhyw arferion drwg?
Oes, dwi'n ddyn tydw!
Dy hoff le yng Nghymru a pham?
Dyffryn Nantlle - teimlo mod i'n perthyn i'r lle a'r bobol.
Image caption Roedd Bryn Fôn yn rhan o dîm yn 2015 fu'n ceisio creu anthem ar gyfer ardal Dyffryn Nantlle
Y noson orau i ti ei chael erioed?
Gweler fy nghân Noson Ora 'Rioed...!
Disgrifia dy hun mewn tri gair
Penderfynol. Gonest. Oriog.
O Archif Ateb y Galw:
Beth yw dy hoff lyfr neu ffilm?
Llyfr - Hanes Cymru gan John Davies. Ffilm - One Flew Over the Cuckoo's Nest.
Byw neu farw, gyda phwy fyddet ti'n cael diod. Pam?
Wil Sam, Stewart Jones a John Ogwen. P'nawn difyr, fel yn y dyddiau fu, a straeon difyr a chelwyddog.
Dyweda rywbeth amdanat ti dy hun nad oes yna lawer o bobl yn ei wybod
Rydw i'n hoffi coginio.
Ar dy ddiwrnod olaf ar y blaned, beth fyddet ti'n ei wneud?
Coginio pryd bendigedig i fy nheulu a'n ffrindiau ac yna cyd-fwyta ac yfed gwin da tra'n gwylio'r machlud.
Image caption Mae Bryn Fôn bellach yn ôl ar y sgrin fach fel Dr Elgan Pritchard yn Pobol Y Cwm
Beth yw dy hoff gân a pham?
Tower of Song gan Leonard Cohen. Cân hwyliog, ddoniol ar un wedd, ond cân sydd yn d'eud dipyn am y diwydiant cerdd.
Cwrs cyntaf, prif gwrs a phwdin - beth fyddai'r dewis?
Cregyn bylchog wedi eu ffrio mewn wisgi Penderyn. Cig oen wedi ei rostio yn ara' deg gyda garlleg a rhosmari. Pwdin bara.
Petaset yn gallu bod yn rhywun arall am ddiwrnod, pwy fyddai fo/hi?
Neb - ddim am fod yn gyfrifol am fywyd neb arall - hyd yn oed am ddiwrnod.
Pwy sydd yn Ateb y Galw wythnos nesaf?
Sharon Roberts


description: Mam ifanc o Sir Y Fflint yn gwadu llofruddio'i mab bach dau fis oed trwy ei fygu ym Mehefin 2016.

title: Mam yn gwadu llofruddio'i mab deufis oed


description: Ergyd hwyr Ki Sung-yueng yn sicrhau tri phwynt i Abertawe sy'n dringo i safle 15 yn yr Uwch Gynghrair.

title: Abertawe 1-0 Burnley


description: Becky Williams yn galw ar yr Ysgrifennydd Iechyd Vaughan Gething i lunio cynllun.

title: Gwraig y diweddar Irfon Williams yn galw am weithredu


description: AC Plaid Cymru'n dweud y gallai 'tir cyffredin' ar nifer o faterion uno'r gwrthbleidiau yn y Senedd er mwyn herio'r Llywodraeth.

title: Gwrthbleidiau'r Senedd ar drothwy 'cyfnod newydd'


description: Caryl Lewis yn amddiffyn elfennau 'sadistaidd' Craith

title: Ydy dramâu teledu yn dangos gormod o drais yn erbyn merched?


description: Y Swyddfa Dywydd yn rhybuddio am wynt a glaw trwm dros ogledd, gorllewin a de Cymru fore Mawrth.

title: Rhybudd melyn am wynt a glaw trwm dros Gymru ddydd Mawrth


description: Dau ddyn wedi eu carcharu am achosi niwed diangen i anifail drwy orfodi cŵn a mochyn daear i ymladd.

title: Carcharu dau am ymladd cŵn a moch daear yng Ngwynedd


description: Gyrrwr tacsi o Gaerdydd yn cael rhybudd ysgrifenedig oherwydd ei ymddygiad tuag at gwsmer ag anabledd.

title: Rhybudd i yrrwr tacsi wedi ffrae gyda chwsmer anabl


description: Wrecsam yn codi i frig y Gynghrair Genedlaethol ar ôl perfformiad 'ardderchog' oddi cartref

title: Y Gynghrair Genedlaethol: Guiseley 0-2 Wrecsam


description: Y Cymro Geraint Thomas sy'n arwain y Volta ao Algarve ar ôl gorffen yn yr ail safle yn ail gymal y ras.

title: Geraint Thomas yn arwain y Volta ao Algarve


description: Cyd-sylfaenydd rhaglen Erasmus yn dweud y byddai'n "wastraff enfawr" os nad yw Cymru'n sicrhau mynediad i'r cynllun yn dilyn Brexit.

title: Peidio parhau ag Erasmus yn 'wastraff enfawr'


description: Paul Flynn yn gwrthwynebu argymhelliad mewn adroddiad sydd yn dweud y dylai cronfa gael ei sefydlu i baratoi amaethwyr ar gyfer Brexit.

title: Cronfa amaeth am 'gefnogi'r cefnog' medd Paul Flynn


description: Dafydd Elis-Thomas yn gwrthod her Liz Saville Roberts i alw isetholiad yn Nwyfor Meirionnydd, wedi iddo ymuno â Llywodraeth Lafur Cymru.

title: Dafydd Elis-Thomas yn gwrthod her i alw isetholiad


description: Llywydd y Cynulliad, Elin Jones yn trafod cyfraniad Millicent Hughes Mackenzie


description: Rhai o ddelweddau camerâu cylch cyfyng Gwynedd o ansawdd mor wael fel nad ydy hi wastad yn bosib eu defnyddio mewn achosion llys.

title: Delweddau camerâu Gwynedd yn 'rhy wael' at ddefnydd llys


title: Clwb Pêl-droed Abertawe yn gyfrifol am Stadiwm y Liberty

maintext:
Image copyright Getty Images Image caption Cafodd Stadiwm y Liberty ei agor yn 2005
Mae Clwb Pêl-droed Abertawe wedi cadarnhau eu bod wedi cymryd rheolaeth lawn o Stadiwm y Liberty.
Mae'r cytundeb yn golygu y bydd Cyngor Abertawe yn derbyn incwm blynyddol gan y stadiwm am y tro cyntaf.
Bydd tîm rygbi'r Gweilch hefyd yn parhau i chwarae yno.
Dywedodd Steve Kaplan a Jason Levien, sy'n gyfranddalwyr eu bod wrth eu boddau.
"Mae'r cytundeb yn gam pwysig ymlaen tuag at wneud Clwb Pêl Droed Abertawe yn un cynaliadwy ac yn dechrau'r llwybr tuag at ehangu'r stadiwm, rhywbeth rydyn ni wastad wedi dweud oedd yn rhan allweddol o'n cynllun ar gyfer y clwb," meddai Steve Kaplan.
Fel rhan o'r cytundeb mae'r clwb pêl droed wedi ymrwymo i ariannu dau gae 3G newydd yn Abertawe bob pum mlynedd fel y gall y gymuned leol eu defnyddio.
Yn ôl arweinydd Cyngor Abertawe, Rob Stewart mae'r cytundeb yn "newyddion gwych i bawb."


description: Dyn 64 oed yn disgrifio sut y buodd yn rhaid iddo aros wyth mis am driniaeth canser, cyn cael gwybod nad oedd gwella iddo.

title: Dyn o Gaerdydd yn gorfod aros wyth mis am driniaeth canser

maintext:
Image caption Cafodd Ronny Andrews driniaeth cemotherapi dwys fisoedd ar ôl i'r tiwmor gael ei ddarganfod
Mae dyn o Gaerdydd wedi disgrifio sut y buodd yn rhaid iddo aros wyth mis am driniaeth canser, cyn cael gwybod na fyddai modd gwella ei gyflwr.
Cafodd Ronny Andrews, sy'n 64 oed, wybod fod ganddo diwmor ar ei afu ym mis Ionawr 2017, ond chafodd e ddim triniaeth tan fis Medi'r flwyddyn honno.
Mae'r cyfnod bedair gwaith yn hirach na tharged Llywodraeth Cymru o ddechrau triniaeth o fewn 62 diwrnod.
Roedd sawl rheswm am yr oedi cyn dechrau triniaeth, ac erbyn i Mr Andrews gael cemotherapi dwys, cafodd wybod ei bod hi'n rhy hwyr.
Mae Bwrdd Iechyd Caerdydd a'r Fro wedi ymddiheuro wrth Mr Andrews am ddiffyg cyfathrebu, ond yn dweud fod "yr ymchwiliadau a gafodd eu cynnal wedi bod yn angenrheidiol er mwyn penderfynu ar ddiagnosis a thriniaeth".
'Dim ofn'
Mewn cyfweliad ar raglen Wales Live BBC Cymru, dywedodd Mr Andrews nad oedd ofn y canser arno, ond ei fod eisiau cael ei wared: "Ond wrth i amser fynd heibio, roeddwn i'n meddwl, 'wel mae hwn yn tyfu ac yn tyfu a ddim yn dod allan'."
"Pan welon nhw fe gyntaf, roedd e'n 5cm, ond erbyn iddyn nhw drafferthu ei dargedu, roedd e'n 15cm.
"Yn amlwg, roedd e'n ffyrnig ac yn tyfu'n gyflym."
Image caption Mae Mr Andrews wedi cael gwybod bod ganddo rhwng tri a chwe mis i fyw
Erbyn yr haf y llynedd, cafodd Mr Andrews wybod fod y canser yn derfynol.
Cafodd un driniaeth - TACE - lle mae cemotherapi yn cael ei chwistrellu i mewn i'r tiwmor, ond chafodd e fawr o effaith ar y canser, a bellach mae wedi cael gwybod fod ganddo rhwng tri a chwe mis i fyw.
Mae Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro wedi ymddiheuro wrth Mr Andrews am y diffyg cyfathrebu, ond dywedon nhw fod yr ymchwiliadau a gafodd eu cynnal wedi bod yn angenrheidiol er mwyn penderfynu ar ddiagnosis a thriniaeth.
Ychwanegodd llefarydd: "Mae rheoli a diagnosis canser yn broses amlddisgyblaethol a chymhleth.
"Gall diagnosis fwy syml gymryd ychydig wythnosau'n unig, ond gall diagnosis canser sy'n anodd i'w adnabod gymryd misoedd.
"Mae perfformiad y bwrdd iechyd yng nghyd-destun targed 62 diwrnod Llywodraeth Cymru wedi gwella o 70% yn 2015-16 i 89% eleni, er i fwy o gleifion gael eu trin bob blwyddyn."
Ystyried newid targedau
Dywedodd yr Ysgrifennydd Iechyd, Vaughan Gething ei fod yn ystyried newid targedau trin canser er mwyn adlewyrchu profiad cleifion yn well.
Dywedodd: "Mae gyda ni'r targed amser, ond dydy'r targed hwnnw ddim yn dweud wrthoch chi am oroesi, am y canlyniadau i bobl, ac am y profiad maen nhw'n ei gael.
"Mae gen i ddiddordeb mewn cael trafodaeth ehangach gyda'r cyhoedd a phobl sy'n gweithio i'r gwasanaeth iechyd.
"Mae'n ymwneud â chael set o fesurau synhwyrol, sy'n helpu i ysgogi'r math iawn o ymddygiad er mwyn gwella profiadau a chanlyniadau."
Image caption Mae Ronny Andrews a'i wraig yn ceisio dod i dermau â'r diagnosis
Dywedodd Dr Tom Crosby o Rwydwaith Canser Cymru bod angen mwy o nawdd i wella'r amser rhwng diagnosis a thriniaeth.
"Er ein bod yn gwybod fod profiad cleifion yn gyffredinol yn dda iawn o fewn gwasanaeth canser Cymru o ganlyniad i waith caled staff, rydyn ni'n gwybod nad yw lefelau goroesi cystal ag y gallai fod.
"Rydym yn credu fod o leiaf rhan o hynny'n ymwneud â'r amser y maen nhw'n ei dreulio o fewn y system gofal iechyd, wedi i amheuon godi fod canser arnyn nhw, ond cyn iddyn nhw ddechrau triniaeth."
Bydd unrhyw newid yn rhy hwyr i Mr Andrews.
"Mae'r sganiau nawr yn dangos ei fod wedi tyfu'n rhy fawr ac y bydd yn dechrau effeithio ar weddill fy organau.
"Dyna rydyn ni'n gwneud nawr. Rydyn ni'n aros. Ac yn parhau i fyw ein bywydau wrth gwrs.
"Mae'n rhaid i chi. Does dim dewis."
Wales Live, BBC One Cymru, 10.30pm Dydd Mercher 7 Chwefror


description: Mae'r "perfformiad a'r canlyniad" yn bwysicach i Warren Gatland na chyrraedd unrhyw garreg filltir, wrth i Gymru deithio i Ddulyn.

title: 'Canlyniad yn bwysicach na chanfed gêm' i Warren Gatland


description: Aneirin Karadog yn ymateb i apêl athro ar y radio

title: Cadair Eisteddfodol yn cael cartref newydd annisgwyl


description: Y gweinidog Phylip Rees yn dweud bod ceiswyr lloches sydd yn Iraniaid ac yn cael tröedigaeth i fod yn Gristion yn ddidwyll yn eu ffydd.

title: 'Yr Ysbryd Glân yn eu bywydau nhw'


description: Gweinidogion ym Mae Caerdydd yn symud ymlaen gyda Mesur Dilyniant i amddiffyn datganoli ar ôl i'r DU adael y UE.

title: Llywodraeth Cymru i fwrw ymlaen â mesur pwerau Brexit


description: Cyfle i bobl i roi eu barn ar gael 20-30 yn fwy o Aelodau Cynulliad ym Mae Caerdydd.

title: Ymgynghori ar gynyddu nifer yr Aelodau Cynulliad


description: Llys yn gweld fideo o gogydd mewn bwyty yn taflu powdr chilli i lygaid cwsmer oedd wedi cwyno am y bwyd.

title: Cogydd yn taflu powdr chilli ar gwsmer mewn bwyty


description: Rhai o weithiau Leonardo da Vinci i ddod i Gymru i nodi 500 mlynedd ei farwolaeth yn 2019

title: Gweithiau da Vinci'n dod ar daith i Gymru


description: Y Gleision yn gorfod brwydro am fuddugoliaeth dros Zebre yn y Pro14 mewn amodau rhewllyd yn Parma brynhawn Sul.

title: Pro14: Zebre 7-10 Gleision


description: Canlyniadau system raddio yr ysgolion uwchradd yn y categori gwyrdd sef rhai "sy'n perfformio'n dda".

title: Ysgolion Uwchradd: Categori Gwyrdd


description: Llywodraeth Cymru'n cyhoeddi y bydd byrddau hanner y parthau menter yng Nghymru yn cael eu diddymu yn yr haf.

title: Diddymu byrddau hanner parthau menter Cymru


description: Pediatrydd blaenllaw yn galw am sefydlu cofrestr genedlaethol o'r holl achosion o drawma corfforol i blant dan bedair oed.

title: Galwad am gofrestr trawma corfforol i blant dan bedair oed


description: Ofcom, y corff sy'n rheoleiddio darlledu, yn caniatáu trwydded i orsaf radio gymunedol yn Aberystwyth.

title: Gorsaf radio gymunedol newydd i Geredigion


description: Asesiadau Llywodraeth y DU o effaith Brexit yn awgrymu y byddai economi Cymru'n tyfu'n arafach dan yr holl senarios gafodd eu hystyried.

title: Asesiad Brexit y llywodraeth yn dangos llai o dwf i Gymru

maintext:
Mae asesiad Llywodraeth y DU o effaith Brexit yn awgrymu y gallai economi Cymru fod ar ei cholled unwaith y bydd Prydain yn gadael yr Undeb Ewropeaidd.
Cafodd yr asesiad ei baratoi gan swyddogion yn Whitehall ar gyfer Adran Gadael yr UE, yn edrych ar dair senario posib ar gyfer y trafodaethau.
Mae'r ffigyrau, sydd bellach wedi'u gweld gan ASau, yn awgrymu y gallai twf economaidd fod 1.5% yn is yng Nghymru hyd yn oed os yw'r DU yn aros yn y farchnad sengl a'r undeb dollau.
Petai'r DU yn cael cytundeb masnach rydd â'r UE ond yn gadael y farchnad sengl byddai twf yr economi 5.5% yn is na'r disgwyl yng Nghymru, a heb gytundeb byddai'r twf 9.5% yn is.
'Cytundeb arbennig'
Ar draws y DU, y ffigyrau ar gyfer y tair senario oedd 2% yn is, 5% yn is ac 8% yn is.
Dyw'r asesiadau ddim o reidrwydd yn dweud mai o dyna fyddai maint yr economi yn lleihau, dim ond y byddai'n tyfu'n arafach na'r disgwyl.
Does dim un o'r tri senario ble mae disgwyl i economi unrhyw ran o'r DU fod yn well nag y byddai petai'r wlad yn aros yn yr UE.
Cafodd y wybodaeth ei ryddhau i wefan Buzzfeed yn wreiddiol, a hynny wedi i ASau orfodi'r llywodraeth i ddatgelu manylion yr asesiadau.
Dywedodd Llywodraeth y DU nad oedd yr asesiad wedi edrych ar yr opsiwn maen nhw'n ei ffafrio - cytundeb arbennig gyda'r DU.
Cymru:
Marchnad Sengl: -1.5%
Masnach Rydd: -5.5%
Dim cytundeb: -9.5%
Y DU:
Marchnad Sengl: -2%
Masnach Rydd: -5%
Dim cytundeb: -8%


description: Adam Price wedi galw ar Carwyn Jones i gyfeirio ei hun at ymchwiliad annibynnol oherwydd ei ddefnydd o wybodaeth anghywir yn y Senedd.

title: Adam Price Galw am ymchwiliad i honiad o bardduo

maintext:
Image caption Fe wnaeth Mr Jones ei sylwadau yn ystod Sesiwn Holi'r Prif Weinidog
Mae Adam Price wedi galw ar Carwyn Jones i gyfeirio ei hun at ymchwiliad annibynnol oherwydd ei ddefnydd o wybodaeth anghywir ynglŷn â'r cyswllt a fu rhwng yr AC a Bwrdd Iechyd Hywel Dda.
Mae Mr Price yn honni i amser gweision sifil gael ei gamddefnyddio yn chwilio am "faw" i daflu ato.
Fe wnaeth sylwadau Mr Jones yr wythnos diwethaf arwain at ffrae yn ystod Sesiwn Holi'r Prif Weinidog, wrth i Mr Price ofyn am y bwriad i ad-drefnu gwasanaethau iechyd yn y gorllewin.
Gwnaed cais i Lywodraeth Cymru am sylw.
Bwrdd iechyd yn ymddiheuro
Yn ystod Sesiwn Holi'r Prif Weinidog fe wnaeth Mr Jones honni fod Mr Price wedi methu ag ymateb i geisiadau gan y bwrdd iechyd i gwrdd ag ef.
Ond cafodd hynny ei ddilyn gan honiadau fod datgelu ffeithiau o'r fath yn groes i gyfraith diogelu data.
Yn ddiweddarach fe wnaeth Bwrdd Iechyd Hywel Dda ymddiheuro i Mr Price am ddatgelu gwybodaeth i'r llywodraeth oedd yn wybodaeth anghywir.
Nawr, mewn llythyr at Mr Jones, mae Mr Price yn gofyn am ymddiheuriad llawn "gennych chi a gan eich llywodraeth am fy enllibio'r wythnos diwethaf".
Mae'r AC hefyd yn gofyn am ymchwiliad annibynnol o dan amodau'r cod gweinidogol i'r "defnydd anghyfreithlon o bŵer gweinidogion gan ddefnyddio gwybodaeth faleisus i geisio ei dawelu".
Mae ei lythyr yn honni fod adnoddau swyddogol wedi eu defnyddio yn anghyfreithlon i gael mynediad i "wybodaeth nad oedd yn wybodaeth gyhoeddus a hynny er mwyn diraddio fy enw a fy mhroffesiynoldeb."
Dywedodd AC Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr y gallai hyn fod yn groes i'r cod gweinidogol, a galwodd ar Mr Jones i gyfeirio ei hun i'r swyddog annibynnol, James Hamilton.
"Rwy'n credu fod hwn yn gais bwriadol i fy mhardduo," meddai.
Image copyright PA Image caption Mae Adam Price AC wedi galw ar Carwyn Jones i gyfeirio ei hun at James Hamilton, yn dilyn ei sylwadau yn y Senedd
Mae Mr Hamilton eisoes yn ymchwilio i weld a wnaeth Mr Jones gamarwain y Senedd ar fater gwahanol.
Dywed llythyr Mr Price: "Rwy'n deall fod y Bwrdd Iechyd wedi cael cais oddi wrth eich llywodraeth am wybodaeth benodol amdanaf i (ynghyd â dau gwestiwn arall o natur fwy cyffredinol) ar 09:54 ar 26 Ionawr.
"Roedd y cais wedi ei nodi fel un brys ac yn ymwneud â chwestiwn yr oeddwn am ei ofyn y dydd Mawrth canlynol.
"Mae'r bwrdd iechyd wedi dweud wrthyf nad oeddent yn disgwyl i'r wybodaeth yma gael ei ryddhau fel gwybodaeth gyhoeddus, ac y byddant wedi gwirio'r wybodaeth gyda fi pe baent yn gwybod hyn."
'Enllibus'
Ychwanegodd fod hyn yn groes i reolau'r gwasanaeth sifil ynglŷn â'u rôl diduedd: "Mae rheolau'r Gwasanaeth Sifil yn gwbl glir nad yw'n ganiataol i gasglu gwybodaeth niweidiol am unrhyw aelod, a all gael ei ddefnyddio i ymosod ar yr aelod dan sylw."
Mae o wedi gofyn i Mr Jones wneud datganiad brys ddydd Mawrth er mwyn cywiro'r hyn a ddywedodd.
Mae llythyr Mr Price hefyd yn honni fod datganiad i'r wasg gafodd ei ryddhau gan lefarydd ar ran y prif weinidog yn enllibus.
"Mae'r datganiad eto yn honni i fi gamarwain y cyhoedd gan nad oeddwn yn ceisio trafod gyda'r bwrdd iechyd, ac felly fy mod yn berson rhagrithiol."


description: Awgrym bod cwmni Tidal Lagoon Power wedi cynnig cytundeb newydd i Lywodraeth y DU ar bris trydan o lagŵn arfaethedig Bae Abertawe.

title: Morlyn llanw Abertawe: Cytundeb pris gosod newydd?

maintext:
Mae awgrym bod cwmni Tidal Lagoon Power (TLP) wedi cynnig cytundeb newydd i Lywodraeth y DU ar bris trydan o lagŵn arfaethedig Bae Abertawe.
Mae'n debyg mai'r pris fyddai'n rhaid talu am bŵer o'r cynllun yw'r prif reswm pam nad yw wedi ei gymeradwyo.
Dywedodd yr AS Richard Graham bod TLP nawr yn ceisio cael yr un telerau â'r hyn sydd wedi'i gynnig i bwerdy niwclear Hinkley Point C.
Ond dywedodd TLP wrth BBC Cymru mai dyma "un o ganlyniadau posib y trafodaethau".
Morlyn Abertawe fyddai'r cyntaf o chwech os yw'r datblygwyr TLP yn cael eu ffordd.
Fe allai rhagor gael eu codi ar hyd arfordir gorllewinol y DU, gan gynnwys yng Nghaerdydd Casnewydd a Bae Colwyn.
Cytundeb 90 mlynedd
Argymhelliad adolygiad annibynnol ar ran Llywodraeth y DU oedd i brofi'r dechnoleg wrth godi'r morlyn cyntaf, cyn caniatáu i ddatblygwyr eraill ymgeisio i godi cynlluniau pellach fel rhan o broses dendro gystadleuol.
Dyw gweinidogion heb ymateb hyd yma i gasgliadau'r adolygiad, gafodd eu cyhoeddi dros flwyddyn yn ôl.
Mae TLP wedi gofyn am gytundeb anarferol dros 90 mlynedd gyda'r llywodraeth, gyda phris cychwynnol o £123 yr awr megawat o drydan sy'n cael ei gynhyrchu yn y flwyddyn gyntaf - pris fyddai'n lleihau dros amser.
Mewn cymhariaeth, y pris diweddaraf ar gynnig i ddatblygiadau ynni o'r môr newydd yw £57.50 yr awr megawat.
Image copyright TLP
Mewn blog, mae Mr Graham, AS Ceidwadol Caerloyw lle mae pencadlys TLP, yn datgelu bod y cwmni erbyn hyn wedi newid eu telerau ac yn gofyn am yr un termau â'r rhai wnaeth y llywodraeth eu derbyn yn achos atomfa Hinkley Point C yng Ngwlad yr Haf.
"Os gymrwn ni'n un agwedd at forlynnoedd fe allwn ni helpu creu diwydiant newydd, lleihau'r gost i gwsmeriaid yn y pen draw a hybu'r economi yn ehangach," meddai.
Daw hynny wedi i Lywodraeth Cymru gyhoeddi fis diwethaf eu bod wedi cynnig "buddsoddiad sylweddol" er mwyn ceisio symud y cynllun yn ei flaen.
'Potensial enfawr'
Dywedodd llefarydd ar ran TLP fod cytundeb newydd ynghylch y pris yn "un o ganlyniadau posib y trafodaethau cyfredol rhwng llywodraethau'r DU a Chymru".
Fe gafodd datblygwyr Hinkley Point C, EDF Energy, gytundeb 35 mlynedd gyda phris gosod o £92.50 yr awr megawat o drydan sy'n cael ei gynhyrchu.
Dywedodd Mr Graham nad yw lagŵn Bae Abertawe yn ddrytach yn y tymor byr nag ynni niwclear bellach, "gyda photensial enfawr am well effeithlonrwydd yn y dyfodol".
Awgrymodd hefyd fod y Prif Weinidog Theresa May "wastad wedi teimlo bod mantais i hyn" i'r DU gyfan, gan annog y Trysorlys ac adran fusnes San Steffan i "fanteisio ar y cyfle".


description: Banc Datblygu Cymru wedi arwyddo'r brydles ar ei bencadlys newydd yn Wrecsam.

title: Wrecsam yn croesawu pencadlys Banc Datblygu Cymru


description: Llywodraethau Cymru a'r DU yn dweud bod angen rhagor o drafodaethau er mwyn dod i gytundeb ar ddeddfwriaeth bwysig ynghylch Brexit.

title: 'Angen rhagor o drafod' ar Brexit rhwng Cymru a'r DU


description: Galw am well adnoddau arbenigol i drin cleifion sydd â chyflwr Dystonia - yn enwedig yn y gogledd.

title: Dystonia: Galw am well adnoddau


description: Parc ym Mhowys wedi'i gau wrth i'r heddlu ymchwilio i ymosodiad rhyw difrifol ddigwyddodd yno yn oriau mân bore Sadwrn.

title: Ymchwiliad i ymosodiad rhyw difrifol mewn parc


description: Ymateb Angharad Mair i drafodaeth ar raglen Pawb a'i Farn ar ddatganoli darlledu i Gymru.

title: Datganoli darlledu: 'Dewch a fe fan hyn'


description: Heddlu Gogledd Cymru'n cadarnhau fod gweddillion corff dynol wedi ei ddarganfod ar draeth yng Ngwynedd.

title: Darganfod gweddillion corff dynol ar draeth Y Felinheli


description: Perchnogion safle gwersylla Mochras yng Ngwynedd yn galw ar Lywodraeth Cymru i ymyrryd mewn ffrae am fynediad cerbydau brys i'r safle.

title: Deiseb am ffrae mynediad cerbydau brys i safle Mochras


description: Y gyfres drafod Pawb a'i Farn yn ôl ac yn teithio ar draws Cymru i holi gwleidyddion am y pethau sy'n bwysig i chi.

title: Pawb a'i Farn yn ôl am gyfres newydd


description: Dyn 44 oed o Lanhari wedi cael ei gyhuddo o ddynladdiad yn dilyn ymosodiad angheuol ym Maesteg yn 2017.

title: Cyhuddo dyn o ddynladdiad wedi ymosodiad ym Maesteg


description: Y sylwebydd Huw Llywelyn Davies yn poeni am ddyfodiad y 'botwm coch' a'r dewis i gael sylwebaeth gemau rygbi yn Saesneg.

title: Huw Llywelyn: Pryder am ddyfodol darlledu rygbi'n Gymraeg


description: Arfon Jones: Cytundeb cymunedau Wrecsam yn 'neges gref'

title: 'Neges gref' cytundeb cymunedau


description: Dyn 39 oed o Geredigion wedi ei ganfod yn euog o droseddau rhyw hanesyddol yn erbyn tair merch.

title: Owain Llŷr Thomas o Aberystwyth yn euog o droseddau rhyw


description: Teledwyr Annibynnol Cymru yn cyhoeddi mai prif weithredwr Rondo Media, Gareth Williams, sydd wedi'i ethol yn gadeirydd newydd y gymdeithas.

title: TAC yn ethol prif weithredwr Rondo yn gadeirydd newydd

maintext:
Image copyright TAC Image caption Mae Gareth Williams wedi bod yn brif weithredwr Rondo ers iddo gael ei sefydlu yn 2008
Mae Teledwyr Annibynnol Cymru wedi cyhoeddi mai prif weithredwr Rondo Media, Gareth Williams, sydd wedi'i ethol yn gadeirydd newydd y gymdeithas.
Bydd yn olynu Iestyn Garlick, sy'n camu lawr o arwain TAC yn dilyn Adolygiad Siarter diweddar y BBC.
TAC yw'r corff sy'n cynrychioli sector cynhyrchu teledu annibynnol yng Nghymru.
Mae Mr Williams wedi bod yn brif weithredwr Rondo ers i'r cwmni gael ei sefydlu yn 2008 yn dilyn cyfuno cwmnïau Nant ac Opus.
Fe ddechreuodd ei yrfa fel cynhyrchydd radio dan hyfforddiant yn BBC Radio Cymru yn 1997 cyn ymuno ag Adran Gerddoriaeth y BBC.
Ymunodd ag Opus yn 2001 cyn cael ei benodi'n brif weithredwr yn 2006, ac mae wedi bod yn aelod o gyngor TAC ers 2011.
Image caption Roedd Iestyn Garlick wedi bod yn gadeirydd TAC ers 2009
Dywedodd Mr Williams ei bod yn "fraint cael fy newis i olynu Iestyn".
"Mi hoffwn i, a phawb arall sy'n ymwneud â TAC, gofnodi ein diolch am ei waith diflino wrth hyrwyddo'r sector teledu annibynnol yng Nghymru," meddai.
"Rydw i'n edrych ymlaen at weithio tuag at ganlyniadau'r Adolygiad o S4C, ac at gydweithio â Llywodraeth Cymru a San Steffan i hyrwyddo'r sector a'r diwydiannau creadigol ehangach."
Dywedodd Mr Garlick, oedd wedi bod yn y rôl ers 2009: "Mi fuodd yn gyfnod prysur iawn o fod yn gadeirydd TAC, ond gyda chymorth cyngor TAC, rydyn ni wedi llwyddo i gyflawni ystod eang o weithgareddau.
"Mae Gareth wedi bod yn rhan flaenllaw o'r holl waith a gyflawnwyd gennym, ac rydw i'n falch o gamu i lawr gan wybod y bydd TAC yn ei ofal diogel."


description: Pwyslais ar daclo ecsbloetio plant yn rhywiol yn golygu fod achosion mwy cyffredin o gam-drin plant yn cael ei anghofio, yn ôl yr NSPCC.

title: Achosion cam-drin cyffredin yn 'cael eu hanghofio'


description: Arweinydd Cyngor Caerdydd yn dweud bod angen i'r brifddinas gadw cysylltiadau cryf gyda'r UE wedi Brexit.

title: 'Angen i Gaerdydd gadw ei chysylltiadau â gwledydd Ewrop'


description: Golwg cyflwynydd Y Clwb Rygbi ar apêl oesol Pencampwriaeth y Chwe Gwlad ac ar obeithion Cymru eleni.

title: Golwg Gareth Rhys Owen ar Bencampwriaeth y Chwe Gwlad


description: Elusen yn rhybuddio y gallai cyflwyno isafbris alcohol droi pobl at gyffuriau anghyfreithlon, wedi i lu heddlu gyhoeddi prisiau rhai ohonynt.

title: Isafbris alcohol: Rhybudd elusen am gyffuriau rhad

maintext:
Image copyright TEK IMAGE/SCIENCE PHOTO LIBRARY
Gallai codi pris alcohol arwain at rai pobl ddigartref yn canfod rhywbeth arall i fynd yn gaeth iddo, yn ôl elusen.
Bwriad Llywodraeth Cymru yw gosod isafbris ar alcohol - rhywbeth mae Canolfan Huggard yn poeni allai arwain rhai pobl fregus tuag at gyffuriau rhad.
Fe wnaeth yr elusen ddigartrefedd ymateb wedi i lu heddlu gyhoeddi prisiau cyffuriau anghyfreithlon ar strydoedd de Cymru.
Dywedodd llefarydd ar ran y llywodraeth fod y risg yn cael ei ystyried yn un isel.
'Dihangfa'
Yn ôl Llywodraeth Cymru fe allai'r camau i daclo goryfed arbed un bywyd yr wythnos a golygu bod 1,400 yn llai o bobl yn gorfod mynd i'r ysbyty bob blwyddyn.
Dydy gweinidogion ddim wedi penderfynu eto beth fydd yr isafbris, ond dan fformiwla 50c yr uned, byddai litr o fodca yn costio dros £20.
Fyddai can o seidr ddim yn cael costio llai na £1, a byddai potel o win yn gorfod costio o leiaf £4.69.
Ar hyn o bryd mae'r newidiadau arfaethedig yn cael eu hystyried yn y Cynulliad, ac os ydyn nhw'n cael eu cyflwyno fe allai'r rheolau newydd fod mewn grym erbyn haf 2019.
Image copyright Getty Images Image caption Byddai'r isafbris yn effeithio ar archfarchnadoedd a siopau sydd â thrwydded i werthu alcohol
Mewn tystiolaeth ysgrifenedig i bwyllgor iechyd y Cynulliad, dywedodd Heddlu De Cymru fod rhai cyffuriau ar gael ar y stryd am £5-£10 y gram, gan gynnwys y cyffur Spice.
Roedden nhw'n dweud fod heroin ar gael am £10 am 0.1 gram, a bod crac cocên yn gwerthu am £15-£20 am 0.2 gram.
Dywedodd Richard Edwards, prif weithredwr Canolfan Huggard y gallai'r isafbris alcohol gael effaith bositif ar y cyfan ar iechyd cyhoeddus.
Ond rhybuddiodd y gallai hynny fod ar draul rhai o'r bobl fwyaf bregus wrth eu "gwthio nhw tuag at gyffuriau anghyfreithlon sydd yn rhad ac yn hawdd eu cael".
"Gallai codi prisiau yn unig, ar gyfer cyffur cyfreithiol fel alcohol, olygu newid un ddibyniaeth am un arall a chondemnio pobl i fywyd anobeithiol a disymud ar y strydoedd," meddai.
"Byddai isafbris alcohol yn golygu bod rhai pobl sy'n byw ar y stryd yn gorfod canfod rhagor o arian i fwydo'u dibyniaeth a lleihau faint maen nhw'n ymwneud â gwasanaethau digartrefedd hanfodol allai eu helpu nhw oddi ar y strydoedd yn barhaol.
"I eraill bydd yn golygu ildio i ddelwyr cyffuriau anghyfreithlon, yn cynnig dihangfa tymor byr o realiti ond ar gost hir dymor enfawr."
'Risg isel'
Dywedodd Llywodraeth Cymru fod y "risg fod cwsmeriaid yn troi at gyffuriau anghyfreithlon neu sylweddau seicoweithredol newydd o ganlyniad i gynnydd yn isafbris alcohol yn cael ei ystyried yn isel".
"Mae sylwedd anghyfreithlon neu sydd heb ei brofi yn amlwg yn wahanol o ran safon i yfed alcohol yn gyfreithlon, a does fawr ddim tystiolaeth o faint y math yna o ymddygiad," meddai llefarydd.
"Fodd bynnag, rydym yn deall y pryderon ac mae hyn yn rhywbeth rydyn ni'n edrych arno ymhellach gyda phanel cynghori Llywodraeth Cymru ar gamddefnyddio sylweddau, sydd wedi cytuno i edrych ar y mater."


description: Buddugoliaeth i'r Gleision wrth iddynt gwrdd â thîm o De Affrica am y tro cyntaf yn y Pro14.

title: Pro14: Gleision Caerdydd 25-20 Cheetahs


authors:
Owain Clarke
Gohebydd Iechyd Bbc Cymru

description: Gwasanaeth ffôn newydd sy'n caniatáu i gleifion gysylltu â'r gwasanaeth iechyd yn haws ar gael dros Gymru ymhen tair blynedd.

title: Gwasanaeth iechyd 111 'haws' i Gymru gyfan erbyn 2021


description: Ifor Glyn, arbenigwr ar ddibyniaeth alcohol a chyffuriau, wedi ei daro'n wael tra ar wyliau yng Ngwlad Thai ddechrau'r flwyddyn.

title: Ymgyrch i geisio hedfan Cymro adre'


description: Canlyniadau system raddio'r ysgolion arbennig yn y categorïau gwyrdd, melyn, oren a choch.

title: Ysgolion arbennig: Y canlyniadau


description: Pobl hŷn yng Nghymru yn cael eu hannog i sicrhau bod eu hymennydd yn cael ei roi i waith ymchwil ar dementia wedi iddyn nhw farw.

title: Anogaeth i henoed roi eu hymennydd i waith ymchwil


description: Rhediad Abertawe o 10 gêm yn ddiguro ar ben, wedi iddyn nhw gael cweir gan Brighton yn Stadiwm Amex.

title: Uwch Gynghrair Lloegr: Brighton 4-1 Abertawe


description: Warren Gatland yn enwi union yr un 15 a drechodd Yr Alban i herio Lloegr yn Twickenham yn y Chwe Gwlad ddydd Sadwrn.

title: Dim newidiadau i'r tîm i herio Lloegr yn y Chwe Gwlad


description: Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn lansio apêl brys i adnewyddu llwybrau ar fynydd Pen y Fan wrth i nifer yr ymwelwyr gynyddu.

title: Apêl brys i adnewyddu llwybrau Pen y Fan sy'n dirywio


description: Yr ysgrifennydd economi yn cydnabod bod yna densiynau ymysg y Blaid Lafur yn ystod ymgyrch isetholiad Alun a Glannau Dyfrdwy.

title: 'Tensiynau' o fewn Llafur yn ystod isetholiad


description: Awdurdodau'n rhybuddio am draffig trwm ar ffordd yr A55 ger Wrecsam wedi i lori fynd ar dân.

title: Oedi ar yr A55 ger Wrecsam wedi i lori fynd ar dân


description: Arweinwyr Cyngor Bro Morgannwg yn dweud bod disgyblion y sir ar eu colled o dros £600 y flwyddyn, ond Llywodraeth Cymru'n gwadu.

title: Disgyblion Bro Morgannwg 'ar eu colled o £600 y flwyddyn'


description: Warren Gatland yn dweud y bydd hi'n anodd i Gymro ei ddilyn fel prif hyfforddwr y tîm rygbi cenedlaethol.

title: Gatland: 'Swydd prif hyfforddwr Cymru'n anodd i Gymro'


description: Cyn-seren rygbi Cymru, Shane Williams, i ymddangos yn y llys fis nesaf ar ôl cael ei gyhuddo o fod yn rhan o ffrwgwd.

title: Shane Williams wedi'i gyhuddo o fod yn rhan o ffrwgwd


description: Y newyddiadurwr Tweli Griffiths sy'n cael ei holi gan Cymru Fyw yr wythnos yma

title: Tweli Griffiths sy'n Ateb y Galw yr wythnos yma


description: Offerynnau cerdd ar eu ffordd o Gaerdydd i Puerto Madryn er mwyn eu dosbarthu i ysgolion a grwpiau ieuenctid yn Y Wladfa.

title: Offerynnau cerdd ar eu ffordd i ysgolion yn Y Wladfa

maintext:
Image copyright Chris Stock Image caption Bydd 10 o gesys llawn offerynnau yn gadael porthladd Llundain am Frasil ac yna Puerto Madryn
Mae cyflenwad o offerynnau cerdd ar eu ffordd o Gaerdydd i'r Wladfa ar gyfer plant sydd wedi gorfod ymarfer gyda theganau yn y gorffennol.
Ers dwy flynedd, mae elusen Patagonia Instrument Project wedi casglu offerynnau nad oedd pobl eu hangen mwyach o bob rhan o'r DU, ac yn codi arian i'w danfon i dde America.
Mae'r offerynnau'n cynnwys timpani, 11 trwmped, clarinét, ffliwt, telyn gwerin, sawl ffidil a fiola, a chwe chês llawn offerynnau taro bach.
Mae disgwyl iddyn nhw gyrraedd Puerto Madryn ym mis Ebrill ac fe fydd gweinyddiaeth addysg Chubut yn eu dosbarthu wedi hynny i ysgolion a grwpiau ieuenctid ar draws Y Wladfa.
Roedd angen sicrhau caniatâd Gweinyddiaeth Dramor ac Is-Gennad Yr Ariannin cyn trefnu i ddanfon yr offerynnau i Batagonia.
Dim timpani yn Chubut
Fe sefydlwyd yr elusen yn 2016 ar ôl i bedwar aelod o Gerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC ymweld ag ardal Chubut yn ystod dathliadau 150 mlwyddiant sefydlu'r Wladfa Gymreig.
Yn ystod y daith fe ddaeth i'r amlwg bod plant yn ymarfer gyda theganau oherwydd prinder offerynnau cerdd.
Image caption Fe gychwynnodd yr apêl am hen offerynnau ar ôl iddi ddod i'r amlwg bod plant ym Mhatagonia yn ymarfer gyda theganau
Dywedodd cadeirydd yr elusen a phrif offerynnwr taro'r gerddorfa, Chris Stock: "Roedd llawer o'r ysgolion heb unrhyw fath o offeryn cerdd.
"Roedd hyd yn oed offerynwyr taro Cerddorfa Ieuenctid INTA [yn Nhrelew] ddim ond ag un drwm yr un.
"Yn yr Ysgol Gerdd Arbenigol yn Puerto Madryn roedd y darlithydd offerynnau taro Jorge Ciar yn dysgu tiwnio'r offerynnau ar degan glockenspiel a doedd dim timpani drwy Chubut yn gyfan gwbl."
Proses gymhleth
Mae'r elusen, sy'n annibynnol o'r BBC, yn gweithio gyda Chymdeithas Gymreig Puerto Madryn, staff cenhadol y DU a'r Ariannin yn Llundain a Buenos Aires, a'r Cyngor Prydeinig.
Dywedodd un o ymddiriedolwyr yr elusen a'r trwmpedwr gyda'r gerddorfa, Rob Samuel bod y broses o gydymffurfio â'r holl ofynion er mwyn cael caniatâd Llywodraeth Ariannin i ddanfon offerynnau yno wedi bod yn "gymhleth".
Image copyright Chris Stock Image caption Dywed Chris Stock bod sicrhau'r hawl i ddanfon yr offerynnau i'r Wladfa yn broses gymhleth
"Mae hynny yn rhannol oherwydd dydy hyn ddim yn rhywbeth y mae unrhyw un wedi ei wneud o'r blaen naill ochr i Fôr Iwerydd," dywedodd.
"Mae'n ymddangos y bu'n rhaid creu'r ddeddfwriaeth er mwyn i hyn lwyddo. Ond er gwaethaf problemau, wnaethon ni ddim digalonni a pheidio dod o hyd i atebion."
Mae'r elusen wedi bod mewn cysylltiad gyda grwpiau gwahanol yn y Wladfa er mwyn darganfod pa offerynnau sydd angen, ac sy'n debygol o annog mwy o blant i roi cynnig ar ddysgu, ac i greu mwy o gyfleoedd i athrawon lleol.
Mae'r elusen yn dal yn chwilio am offerynnau ac am help gyda'r costau o'u cludo 7,500 o filltiroedd ar draws y byd.
Fe fydd yr offerynnau'n rhan o lwyth llong a fydd yn gadael porthladd yn Llundain am Rio Grande ym Mrasil, cyn cael eu rhoi ar long arall i Puerto Madryn - y ffordd fwyaf rhad ac uniongyrchol o'u danfon i'r Wladfa.


description: ACau i bleidleisio'n ddiweddarach ar gynnig yr AS Chris Bryant i gosbi unigolion sy'n ymosod ar weithwyr argyfwng yn llymach.

title: Ymosodiadau ar staff 999: Cynnig cosbi'n llymach


authors:
Steffan Messenger
Gohebydd Amgylchedd Bbc Cymru

description: Cynlluniau ynni hydro cymunedol i dderbyn cymorth gyda'u trethi busnes ar ôl i rai rybuddio bod eu dyfodol yn y fantol.

title: Cymorth trethi busnes i gynlluniau ynni dŵr cymunedol

maintext:
Image copyright Getty Images
Bydd cynlluniau ynni hydro cymunedol yn derbyn cymorth gyda'u trethi busnes ar ôl i rai rybuddio bod eu dyfodol yn y fantol.
Yn dilyn newidiadau i'r ffordd mae'r taliadau'n cael eu pennu y llynedd fe welodd rai o'r prosiectau gynnydd o hyd at 900%, gyda'r sefyllfa'n cael ei ddisgrifio fel un "hurt".
Bydd cynllun grant newydd yn cynnig talu holl gost y dreth ar gyfer cynlluniau hydro sydd â gwerth ardrethol o hyd at £50,000.
Fe ddisgrifiodd yr Ysgrifennydd Ynni Lesley Griffiths y cynnig fel un "hael".
Pris penodol
Roedd prosiectau ynni lleol wedi dadlau bod y ffordd y mae trethi busnes yn cael eu pennu wedi taro cynlluniau hydro cymunedol yn arbennig o galed, ar adeg pan eu bod nhw'n cael eu hybu gan wleidyddion o bob plaid.
Yn wahanol i'r mwyafrif o fusnesau eraill, mae'r peirianwaith sy'n cael ei ddefnyddio i gynhyrchu trydan yn cael ei gynnwys wrth brisio faint o dreth busnes ddylen nhw fod yn talu.
Does dim ystyriaeth chwaith mai gwirfoddolwyr sy'n rhedeg y busnesau yma yn fwy aml na pheidio.
Yn y cyfamser, ni all cynlluniau hydro gynyddu faint o arian maen nhw'n ei gynhyrchu mewn ymateb i'r newidiadau treth, oherwydd eu bod yn derbyn pris penodol am drydan fel rhan o fecanwaith o gymorthdaliadau gan Lywodraeth y DU.
Mae cyfraddau busnes yng Nghymru a Lloegr yn cael eu pennu gan gorff annibynnol - Asiantaeth y Swyddfa Brisio.
Ond Llywodraeth Cymru sy'n gyfrifol am sut maen nhw'n cael eu casglu a'r mesurau sy'n cael eu cyflwyno i helpu busnesau dalu eu ffordd.
Image caption Roedd cynllun hydro ym Methesda yn pryderu na fydden nhw'n gwneud unrhyw elw
Yn dilyn y newidiadau i'r taliadau gafodd eu cyflwyno ym mis Ebrill y llynedd, fe rybuddiodd corff Ynni Cymunedol Cymru fod y sefyllfa'n debygol o "ladd" nifer o'r prosiectau sydd wedi'u sefydlu ar draws y wlad.
Mynnodd gweinidogion ym Mae Caerdydd eu bod yn ymwybodol o'r problemau, ac maen nhw bellach wedi cyhoeddi y bydd prosiectau hydro yn gallu ceisio am grant tuag at eu trethi yn 2018/19 a gwneud cais hanesyddol hefyd ar gyfer y costau yn 2017/18.
Bydd y cynllun hefyd yn rhoi cymorth i bennu uchafswm ar y cynnydd mewn trethi busnes ar gyfer datblygiadau bychain eraill i 10% neu £1,000 lle nad oedd rhwymedigaeth flaenorol.
'Mwy o gefnogaeth'
Dywedodd Ms Griffiths y byddai'n galluogi prosiectau cymwys i gadw'r manteision mwyaf posib i'w hardal leol, fel bod modd iddyn nhw ail-fuddsoddi yn eu cymuned leol.
"Bydd ein cynllun newydd yn darparu rhyddhad ardrethi o 100% ar gyfer cynlluniau cymunedol ac yn rhoi cymorth tuag at eu hardrethi annomestig i brosiectau bychain eraill," meddai.
"Yr hyn sy'n bwysig yw y bydd yn rhoi mwy o gefnogaeth i ddatblygwyr pŵer dŵr yng Nghymru nac unrhyw le arall ym Mhrydain."
Daw'r gefnogaeth fel rhan o'r cytundeb rhwng Llywodraeth Cymru a Phlaid Cymru ar Gyllideb 2018/19.


description: Rhybudd melyn am eira a rhew dros y rhan fwyaf o Gymru, wrth i wyntoedd oer gyrraedd o Rwsia.

title: Rhybudd melyn am eira a rhew o fore Mawrth ymlaen


description: Daeargryn bach wedi ei deimlo yn ne Cymru.

title: Daeargryn yn taro rhannau o dde Cymru


description: Tri pherson yn cael eu cludo i'r ysbyty wedi i gar daro siop sglodion yn Ystrad Mynach.

title: Cludo tri pherson i'r ysbyty wedi damwain siop sglodion


authors:
Iolo Cheung
Bbc Cymru Fyw

description: Prifysgol Aberystwyth i symud adrannau yn ôl o gampws Llanbadarn i Penglais, bum mlynedd yn unig ar ôl gwario miliynau yn eu hadleoli.

title: Aberystwyth: Ailsymud adrannau wedi dim ond pum mlynedd


description: Y Comisiynydd Traffig yn gwrthod cais gan gwmni bysiau o Wynedd am drwydded i weithredu eu cerbydau cyhoeddus.

title: Gwrthod cais cwmni Express Motors am drwydded newydd

maintext:
Mae'r Comisiynydd Traffig wedi gwrthod cais gan gwmni bysiau o Wynedd am drwydded i weithredu eu cerbydau cyhoeddus.
Fe benderfynodd y Comisiynydd Traffig, Nick Jones ym mis Awst na fydd Express Motors, o Benygroes ger Caernarfon, yn gallu gweithredu fel cwmni bysiau o ddiwedd 2017.
Daeth y penderfyniad hynny ar ôl i ymchwiliad gan Asiantaeth Gwasanaethau Cerbydau a Gweithredwyr ddod i'r casgliad bod rhai o'u dogfennau cynnal a chadw wedi cael eu ffugio.
Yn sgil gwaharddiadau, fe benderfynodd aelod o'r teulu oedd yn gweithio i'r cwmni, Rhian Wyn Davies, geisio am y drwydded dan enw cwmni newydd, Express Motors Caernarfon Ltd (EMC).
Cafodd cyfarwyddwr Express Motors, Ian Wyn Jones ei wahardd rhag cael trwydded i yrru bws am 12 mis, ac fe gafodd rheolwr trafnidiaeth y cwmni, Kevin Wyn ei wahardd rhag gwneud ei waith oni bai ei fod yn gwneud cwrs arbenigol ynglŷn â'i rôl.
Mae Eric a Jean Wyn Jones hefyd wedi colli eu trwyddedau ar gyfer gwasanaeth ar wahân, oedd yn rhannu cyfleusterau gydag Express Motors.
'Methu cyrraedd gofynion'
Dywedodd y Comisiynydd Nick Jones, ei fod wedi gwrthod rhoi'r drwydded i Express Motors Caernarfon Ltd, gan fod eu cais wedi "methu cyrraedd" gofynion y drwydded.
Mewn penderfyniad ysgrifenedig, dywedodd rheoleiddiwr y diwydiant fod ganddo bryderon hefyd am ddiogelwch, gan gynnwys rhannau o gerbydau ar goll, a gweithrediad anghyfreithlon o gerbydau.
Dywedodd Mr Jones: "Roedd eu hymateb i'r ffaith fod olwynion un o'r cerbydau ar goll yn adlewyrchu safon gofal isel iawn mewn perthynas â diogelwch y cyhoedd."
Roedd Express Motors Caernarfon Ltd wedi gwneud cais i ddefnyddio 35 cerbyd.


description: Mae Undeb USDAW wedi cadarnhau fod canolfan alwadau Tesco yng Nghaerdydd wedi cau, gyda dros 1000 yn colli eu swyddi, er gwaethaf ymdrechion i'w gadw'n agored.

title: Dros 1000 o swyddi'n cael eu colli mewn canolfan alwadau


description: Plaid Cymru'n gwahardd eu cangen leol yn Llanelli yn dilyn ffrae dros yr ymgeisydd gafodd ei dewis ar gyfer etholiad cyffredinol 2017.

title: Plaid Cymru yn gwahardd eu cangen leol yn Llanelli


description: Bachgen a fu ar wyliau ar Ynys Bŷr yn y chwedegau yn honni iddo gael ei gam-drin.

title: Ynys Bŷr: Dioddefwr gwrywaidd yn rhannu ei brofiad


description: Yr heddlu ddim am ddwyn cyhuddiadau yn erbyn aelodau o fflôt yng Ngharnifal Aberaeron gafodd ei disgrifio fel un "hiliol".

title: Dim cyhuddiadau am fflôt 'hiliol' Carnifal Aberaeron


description: Detholiad o rhai o draethau arfordir Cymru

title: Lluniau: Traethau Cymru


description: LLanilltud Fawr yw'r dref gytnaf yng Nghymru sy'n rhan o gynllun i leihau gwastraff boteli plastig drwy gynnig ail-lenwi poteli dŵr am ddim

title: Cynllun dŵr i leihau gwastraff plastig


description: Bydd seryddwr arloesol o Fangor yn cael ei godio yn ystod gŵyl gerdd flynyddol y ddinas

title: Yr arloeswr oedd yn anelu'n uwch 'na Bangor Uchaf

maintext:
Image copyright Camwrthgam/wikimedia Image caption John Jones gyda Jumbo y telesgop 10 troedfedd y byddai'n ei ddefnyddio i astudio'r sêr o'i gartref ym Mangor Uchaf
Beth yw'r cysylltiad rhwng y sêr a cherddoriaeth? Dyna'r cwestiwn fydd dan sylw yn Gŵyl Gerdd Bangor.
Eleni hefyd mae'n digwydd bod yn 200 mlwyddiant geni seryddwyr difyr oedd yn byw yn y ddinas yn y 19eg ganrif.
Un o ddigwyddiadau cynta'r ŵyl yw noson "syllu ar y sêr" fydd yn defnyddio telesgopau pwerus o Brifysgol John Moores, Lerpwl y byddai John Jones y Seryddwr wedi bod wrth ei fodd yn eu defnyddio.
Roedd yn byw yn Stryd Albert ychydig strydoedd o'r lle mae'r digwyddiad yn cael ei gynnal yn y 'Gwersyll Rhufeinig' ym Mangor Uchaf.
O gefndir tlawd a heb fawr ddim addysg ffurfiol llwyddodd i ddysgu ei hun am y gofod ac adeiladu ei delesgop ei hun tra'n gweithio fel gwas fferm ac yn y diwydiant llechi.
"Roedd adeiladu eich telesgop eich hun yn beth eitha' mentrus i'w wneud bryd hynny ac yn costio dipyn o arian," meddai Dr Rhys Morris o Grŵp Astro Ffiseg Prifysgol Bryste.
"Roedd darn o wydr yn gallu costio lot i rywun ar gyflog bach. Wedyn byddai wedi gorfod defnyddio technegau arbennig i ffurfio'r gwydr i mewn i'r siâp cywir gyda thywod mân.
"Mae'n rhaid bod ganddo ddiddoreb anhygoel i wneud hynny, digon i wario canran fawr o'i gyflog.
"Roedd yn teithio o gwmpas yn rhoi sgyrsiau am seryddiaeth ac fe ddaeth yn eitha' enwog drwy Gymru ar ôl i Samuel Smiles ei gynnwys yn ei lyfr Men of Invention and Industry."
Roedd yn arbennig o falch o'i delesgop mwyaf a rhoddodd yr enw Jumbo arno. Dywed rhai mai hwn oedd y telesgop adlewyrchu cyntaf yng Nghymru i ddefnyddio drychau wedi eu gwneud o arian ar wydr.
Tanio diddordeb
Cafodd John Jones ei eni yn Llanidan ger Brynsiencyn, Ynys Môn, yn 1818.
Image copyright Stephen Roddick/Geograph Image caption Plac i goffáu John Jones ym Mrynsiencyn
Doedd addysg ddim ar gael i'r rhan fwyaf o bobl gyffredin yn y cyfnod hwnnw ond dysgodd John Jones ei hun drwy ddarllen llyfrau'r gweinidog lleol. Y llyfr a daniodd ei ddiddordeb mewn astronomeg oedd cyfieithiad Cymraeg gan Eleazar Roberts o'r llyfr The Solar System.
Wedi hynny dysgodd Saesneg i'w hun drwy gymharu llinellau o'r testament newydd Saesneg a Chymraeg a galluogodd hynny iddo astudio mwy o lyfrau am y gofod.
Fe ddysgodd ieithoedd eraill hefyd fel Groeg a Hebraeg; roedd yn barddoni dan yr enw Ioan Bryngwyn Bach ac roedd ganddo ddiddordeb mewn cerddoriaeth.
Roedd pobl y cyfnod yn rhyfeddu at ei allu a'i wybodaeth er ei ddiffyg addysg.
"Wnaeth e ddim unrhyw ddarganfyddiadau mawr hyd y gwyddon ni ond fe ddaeth yn enghraifft o rywun o'r dosbarth gweithiol a ddysgodd ei hunan i wylio'r sêr a phoblogeiddio'r testun," meddai Dr Rhys Morris.
Cafodd John Jones ei wneud yn aelod o Gymdeithas Seryddol Cymru a bu farw yn 80 oed yn 1898.
Bydd Gŵyl Gerdd Bangor yn digwydd ar 2 a 3 Chwefror.
Efallai o ddiddordeb:


authors:
Arwyn Jones
Gohebydd Gwleidyddol Bbc Cymru

description: Un o'r prif bolisïau tlodi yn methu â chyrraedd bron i ddwy ran o dair o'r plant tlotaf yng Nghymru, medd pwyllgor Cynulliad.

title: Polisi'n 'methu dwy ran o dair o'r plant tlotaf'


description: Bydd y Gymraeg yn cael ei defnyddio mewn dadl seneddol yn San Steffan am y tro cyntaf ddydd Mercher.

title: Defnyddio'r Gymraeg yn San Steffan am y tro cyntaf


description: Geraint Thomas yn parhau i arwain y Volta ao Algarve ym Mhortiwgal ar ôl ennill trydydd cymal y ras.


authors: Gohebydd Celfyddydau A Chyfryngau Bbc Cymru

description: Ymgyrchwyr iaith yn dweud bod yna oedi "annerbyniol" gan lywodraeth y DU ynglŷn â chyhoeddi adroddiad annibynnol o S4C.

title: Oedi 'annerbyniol' ynglŷn â chyhoeddi adolygiad S4C


description: Y Gymdeithas Bêl-droed yn cadarnhau y bydd y tîm cenedlaethol yn herio Mecsico mewn gêm gyfeillgar yn ninas Pasadena ym mis Mai.

title: Cymru i herio Mecsico yn California ym mis Mai


description: Rhybudd bod tyllau yn y ffordd yn rhoi bywydau gyrwyr mewn perygl.

title: Tyllau yn y ffordd yn 'peryglu bywydau gyrwyr'


description: Rheithgor yn Llys y Goron Caerdydd yn cymryd dwy awr i gael meddyg yn ddieuog o dreisio ac o greulondeb tuag at ei blant.

title: Meddyg yn ddieuog o dreisio'i gyn-wraig


description: Cyn Gemau'r Gymanwlad yn Gold Coast, cyfle i ddod i 'nabod dau o'r rhedwyr fydd yn cynrychioli Cymru - Josh Griffiths ac Elinor Kirk.

title: Gemau'r Gymanwlad: Proffil y rhedwr Josh Griffiths


description: Ymchwil BBC Cymru yn darganfod bod plant mor ifanc ag wyth oed wedi cael eu dal yn cario cyllyll yng Nghymru.

title: Plant mor ifanc ag wyth oed wedi'u dal yn cario cyllyll


description: Cyngor Caerdydd yn annog cefnogwyr rygbi i gyrraedd y brifddinas yn gynnar cyn y gêm rhwng Cymru a'r Alban.

title: Rhybudd i gefnogwyr rygbi Chwe Gwlad gyrraedd yn gynnar


description: Bydd y prop rhyngwladol, Wyn Jones, yn methu gweddill gemau Pencampwriaeth y Chwe Gwlad oherwydd anaf.

title: Prop i fethu gweddill Pencampwriaeth y Chwe Gwlad


description: Cynllun i greu perllannau o'r mathau cynhenid gan fod gan Gymru 50 o goed afal a gellyg unigryw.

title: Creu perllan o goed afalau unigryw Cymru


description: Ysgrifennydd Cymru Alun Cairns yn agor trafodaeth yr Uwch-Bwyllgor Cymreig yn San Steffan yn Gymraeg.

title: Defnyddio'r Gymraeg mewn dadl seneddol am y tro cyntaf


description: Undeb Unsain yn dweud eu bod yn pryderu am ddyfodol "cannoedd" o swyddi cynorthwywyr dosbarth yng Ngwynedd.

title: Pryder am swyddi cynorthwywyr dosbarth yng Ngwynedd


description: Ymgyrchwyr yn erbyn cau ysgol Saesneg ger Wrecsam yn honni ei bod hi dan fygythiad gan fod plant wedi cael eu gwthio tuag at addysg Gymraeg.

title: Cau ysgol Saesneg oherwydd twf mewn addysg Gymraeg?


description: Dau o chwaraewyr rygbi Cymru, Elinor Snowsill a Sioned Harries, yn mynd yn syth o dwrnament saith-bob-ochr yn Awstralia i herio Lloegr.

title: Snowsill a Harries yn ôl yn nhîm merched Cymru


description: Rheithgor yn Llys y Goron Abertawe yn penderfynu fod mam a'i mab o Sir Benfro yn euog o lofruddio nain 84 oed.

title: Mam a mab o Sir Benfro yn euog o lofruddio nain


description: Mae Mica Moore o Gasnewydd yn gobeithio am fedal yng Ngemau Olympaidd y Gaeaf yn y gystadleuaeth car llusg i ddau berson yn PyeongChang.

title: Cymraes yn gobeithio am fedal annisgwyl


description: Elusen yn rhybuddio bod angen opsiynau gwahanol i helpu pobl sy'n gaeth i alcohol ac yn prynu'r diodydd meddwol rhataf.

title: Deddf pris alcohol: Angen 'help' i'r rhai sy'n gaeth

maintext:
Mae elusen yn rhybuddio fod angen opsiynau gwahanol i sicrhau help i bobl sy'n gaeth i alcohol pe bai deddf yn dod i rym yn gosod isafswm pris ar ddiodydd meddwol.
Mae Llywodraeth Cymru'n bwriadu cyflwyno deddfwriaeth yn gosod isafbris o 50c yr uned.
Ond mae Alcohol Concern Cymru'n rhybuddio y bydd angen cefnogaeth i helpu adferiad unigolion sydd â'r problemau mwyaf difrifol gan eu bod yn aml yn prynu'r alcohol mwyaf rhad posib.
Daw'r alwad wedi i ymchwil ddangos bod 75% o'r holl alcohol sy'n cael ei yfed yng Nghymru yn cael ei yfed gan 22% o'r oedolion sy'n yfwyr "peryglus neu niweidiol".
Mater cymhleth
Mae'r adroddiad gan Grŵp Ymchwil Alcohol Prifysgol Sheffield ar ran Llywodraeth Cymru'n dod i'r casgliad mai'r "yfwyr niweidiol mwyaf difreintiedig fyddai'n cael eu heffeithio fwyaf gan isafbris uned - sef y grwpiau sydd yn y perygl mwyaf o ddioddef niwed yn sgil eu harferion yfed".
Hefyd mae'n dweud bod poblogaeth Cymru'n prynu 50% o'u halcohol am lai na 55c yr uned, 37% am lai na 50c yr uned, a 27% am lai na 45c yr uned.
"Rydyn yn gwybod ers cryn amser bod llawer o'r alcohol sy'n cael ei yfed yn y wlad yma yn cael ei yfed gan bobl lle mae alcohol yn broblem yn hytrach na phleser," meddai Andrew Misell, cyfarwyddwr Alcohol Concern Cymru.
Image copyright PA
"Mae isafswm pris yn un ffordd o ddatrys y sefyllfa ond does dim iacháu. Mae alcohol yn fater cymhleth. Mae pobl yn goryfed am bob math o resymau.
"Rydym yn gwybod o ddegawdau o dystiolaeth ar draws y byd mai'r ddau beth sy'n gyrru goryfed yw pris ac argaeledd.
"Mae mynd i'r afael â phris alcohol yn ffordd dda o gael pobl i yfed llai.
"Pan ddaw'r mesurau yma i rym ac mae diodydd yn llawer iawn drytach neu'n fwy anodd eu cael, mae angen cael opsiynau i roi cymorth i'r rhai sy'n gaeth i alcohol."
Arbed bywydau
Mae pwyllgor iechyd a gofal cymdeithasol y Cynulliad yn casglu tystiolaeth ar y ddeddfwriaeth arfaethedig ar ôl cyhoeddi'r manylion ym Medi 2017.
Dan drefn isafbris o 50c yr uned, fe fyddai can arferol o seidr yn costio o leiaf £1, a photel o win yn o leiaf £4.69.
Byddai litr o fodca'n costio mwy na £20.
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Nid yw'n fwriad i drefn isafbris weithio ar ben ei hun. Fe fydd yn rhan o - ac yn cyfrannu at - ein strategaeth ehangach i ddelio â chamddefnyddio sylweddau.
"Fel y mae ein partneriaid iechyd cyhoeddus wedi dweud, fe fydd isafbris uned yn rhan hanfodol bwysig o'r jig-so. Mae hefyd yn un y mae'r dystiolaeth yn awgrymu fydd yn helpu arbed bywydau yn y pen draw."


description: Undebau'n anhapus wrth i Gyngor Abertawe ymgynghori ar gyflwyno ffioedd parcio i athrawon yn dibynnu ar eu cyflog.

title: Trafod cyflwyno ffioedd parcio i athrawon yn Abertawe


description: Rhai o actorion y ffim eiconig yn rhannu eu hatgofion o'r ffilm

title: Ffilm 'Grand Slam' yn 40 oed: Cast yn hel atgofion


description: Dyn 52 oed yn cael ei garcharu am geisio cymell merched ifanc i gymryd rhan mewn gweithredoedd rhyw.

title: Carcharu dyn 52 oed am gymell 'merched ifanc'


description: Cyngor Sir Gâr yn dweud eu bod yn chwifio baner yr enfys ar ôl dweud i ddechrau fod y cais tu allan i bolisi'r awdurdod.

title: Tro pedol Cyngor Sir Gâr ynglŷn â baner yr enfys


description: Cadeirydd Theatr Ardudwy yn Harlech yn dweud ei bod yn annhebygol iawn y bydd modd ail-agor ei drysau.

title: Dim dyfodol i Theatr Ardudwy yn Harlech 'heb wyrth'


description: Cyngor Powys wedi prynu rhagor o dir er mwyn diwallu anghenion claddu ar gyfer y 100 mlynedd nesaf.

title: Cyngor Powys yn prynu rhagor o dir ar gyfer claddu


description: Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth yn penodi cyn-gyfarwyddwr cynnwys a darlledu S4C fel cyfarwyddwr newydd.

title: Cyfarwyddwr newydd i Ganolfan y Celfyddydau Aberystwyth


description: Heddlu Dyfed Powys yn apelio am dystion wedi gwrthdrawiad angheuol yn Sir Benfro.

title: Apêl heddlu wedi gwrthdrawiad angheuol yn Sir Benfro


description: AC newydd Alun a Glannau Dyfrdwy, Jack Sargeant, er ei fod am barhau a gwaith ei dad, ei fod am dorri ei gwys ei hun fel Aelod.

title: 'Dal i deimlo poen' wedi marwolaeth AS

maintext:
Image caption Fe wnaeth Jack Sargeant gynyddu mwyafrif Llafur i dros 6,000
Mae Aelod Cynulliad newydd Alun a Glannau Dyfrdwy, Jack Sargeant, yn dweud bod y gymuned yn dal i deimlo llawer o boen, ar ôl i'w dad, Carl Sargeant gael ei ddarganfod yn farw ddyddiau ar ôl cael ei ddiswyddo o'r cabinet.
Mewn cyfweliad ar raglen Sunday Supplement BBC Cymru, mae Jack Sargeant hefyd yn dweud, er ei fod am barhau a gwaith ei dad, ei fod am dorri ei gwys ei hun fel Aelod, ac yn edrych ymlaen at yr her.
Cafodd Carl Sargeant gael ei ddiswyddo fel gweinidog cymunedau yn Nhachwedd yn dilyn honiadau o ymddygiad amhriodol.
Fe fydd ymchwiliad i'r modd cafodd ei ddiswyddo yn cael ei gynnal yn ddiweddarach eleni .
Dywedodd Mr Sargeant y bod yna ddau reswm iddo sefyll yn yr isetholiad.
"Roedd o er mwyn parhau â'r gwaith caled a'r gwaddol y gwnaeth fy nhad ei adael ar ei ôl a'r gwasanaeth a roddodd i gymuned Alun a Glannau Dyfrdwy.
"Ydw, fe rwyf am barhau a'i waith, ond rwyf am dorri cwys fy hun gan ddefnyddio fy sgiliau i."
Yna ail, dywedodd ei fod hefyd am gefnogi'r bobl yna oedd wedi bod yn gymaint o gefn iddo ef a'i deulu "yn ystod amser caletaf ein bywydau."
Dywedodd fod yr amgylchiadau yn rhai anodd a thrasig iddo ef a'i deulu.
"Ond mae'n rhaid cario mlaen, ac fe fyddwn yn gwneud hynny, hwn yw'r cam cyntaf."
Yn y cyfweliad mae'n cyfadde' y bod yna "densiynau ar adegau" o fewn y Blaid Lafur ehangach ag ef yn ystod ymgyrch yr isetholiad.
Ni wnaeth y prif weinidog Carwyn Jones gymryd rhan yn yr ymgyrchu yn etholaeth Alun a Glannau Dyfrdwy.
Image caption Carwyn Jones : 'Amser yn rhan o'r broblem'
Ar y cwestiwn a oedd yna groeso i Mr Jones yn etholaeth Alun a Glannau Dyfradwy yn ystod yr ymgyrch etholiadol dywedodd Mr Sargeant: "Mae'r amgylchiadau yn anodd ar y funud. Mae yna ymchwiliadau ar y gweill," meddai.
"Roeddem am redeg ymgyrch leol. Yn sicr fe wnaethom lwyddo i wneud hynny. "
"Mae'n amser caled ar y funud. Roedd yna lot o bobl ar y stepen ddrws yn y gymuned yn teimlo poen," meddai.
Fe wnaeth Jack Sargeant gynyddu mwyafrif Llafur i dros 6,000.
Dywedodd Mr Jones fod "amser yn rhan o'r broblem" pan na fu'n ymgyrchu.
"Fe wnaeth y tîm weithio yn galed iawn ac mae hynny i'w weld yn y canlyniad - y canlyniad gorau i Lafur Cymru mewn unrhyw etholiad cynlluniad yn Alun a Glannau Dyfrdwy, ac mae hynny'n glod i'r bobl wnaeth weithio mor galed."


authors:
James Williams
Gohebydd Brexit Bbc Cymru

description: Disgwyl i araith un o weinidogion cabinet San Steffan ym Mrychdyn ddweud y bydd y Mesur Ymadael yn cryfhau setliad datganoli.

title: 'Cynlluniau Brexit y DU yn cryfhau setliad datganoli'


description: Canlyniadau Uwch Gynghrair Cymru dydd Sadwrn.

title: Canlyniadau Uwch Gynghrair Cymru


description: Newyddion 9 fu'n holi'r pencampwr triathlon Non Stanford cyn Gemau'r Gymanwlad yn Awstralia eleni.

title: Gemau'r Gymanwlad: Proffil Non Stanford


description: Campws gafodd ei sefydlu gan brifysgol Aberystwyth ym Mauritius yn gwneud colled o dros £1m mewn dwy flynedd.

title: Campws Mauritius: Colledion o dros £1m


description: Dwy lôn o'r M4 ar gau yn dilyn gwrthdrawiad rhwng pedwar cerbyd, gyda chiwiau dros 10 milltir o hyd.

title: Awr o oedi wedi gwrthdrawiad pedwar cerbyd M4 Casnewydd


description: Elusen yn rhybuddio bod achosion o feithrin perthynas â phlant ar-lein yn tyfu i fod yn broblem sylweddol yng Nghymru.

title: Rhybudd bod meithrin plant ar-lein yn broblem sy'n tyfu


description: Cyfoeth Naturiol Cymru yn asesu'r risg o lygredd wedi i graen yn pwyso 80 tunnell ddisgyn i mewn i gae ym Mhowys.

title: Asesu llygredd wedi i graen 80 tunnell ddisgyn ym Mhowys


description: Cyngor Tref Rhuthun yn gweithio ar gynllun i brynu un o adeiladau pren mwyaf eiconig yr ardal, sy'n dyddio nôl i'r 15fed ganrif.

title: 'Gobaith' am ddyfodol i hen adeiladau gwag Rhuthun

maintext:
Image caption Mae adeilad hen lys Rhuthun yng nghanol Sgwâr San Pedr ac yn dyddio nôl i'r 1420au
Mae Cyngor Tref Rhuthun yn gweithio ar gynllun i brynu un o adeiladau pren mwyaf eiconig yr ardal.
Ers i fanc NatWest gau rai misoedd yn ôl, mae'r hen lys ar Sgwâr San Pedr wedi bod yn wag.
Ond mae'r cyngor yn gobeithio prynu'r adeilad - sydd ar y farchnad agored - a'i droi'n adnodd i'r gymuned.
Daw hyn wrth i Gyngor Sir Ddinbych oedi gyda'u cynllun nhw i symud llyfrgell y dref o'i safle presennol yn sgil pryder am adael adeilad hanesyddol arall yn wag.
'Mor bwysig'
Gobaith y cyngor tref ydy troi'r hen lys ar y sgwâr - gafodd ei godi yn y cyfnod ar ôl gwrthryfel Owain Glyndŵr yn y 15fed ganrif - yn "ganolbwynt" i'r dref.
Gallai olygu cael lle parhaol i rai o'r creiriau sydd yn nwylo'r cyngor, a rhoi lle i hybu atyniadau a busnesau eraill sydd o gwmpas Rhuthun.
"Mae'r adeilad mor bwysig ac mae o mor [weledol] yn y dre'," meddai'r cynghorydd Gavin Harris.
"Mae 'na ddefnyddiau eraill fuasai ddim yn bwrpasol [achos] natur yr adeilad a'r rhwystrau sydd 'na.
"'Dan ni'n gobeithio bydd NatWest yn cefnogi bod pobl y dre' a bod Rhuthun isio perchnogi'r adeilad yma, i ni ei brynu o a'i ddatblygu er lles y dre'."
Ym mis Ebrill, bydd banc Barclays yn dilyn esiampl NatWest ac yn cau eu cangen, gan godi pryderon am adeilad gwag arall yng nghanol y dref.
Mae un o'r safleoedd hanesyddol ond gwag yn nwylo Cyngor Sir Ddinbych, sef rhan o Garchar Rhuthun oedd yn arfer cael eu defnyddio fel swyddfeydd.
Roedd pryder am gael mwy o adeiladau o'r fath sydd heb eu gwerthu yn ffactor pan benderfynodd y cyngor ym mis Ionawr na fyddan nhw'n symud y llyfrgell o'i safle presennol am y tro.
Image caption Mae'r cynghorydd Huw Hilditch-Roberts yn hapus i weld y llyfrgell yn aros lle mae o
Byddai symud y llyfrgell o'r adeilad - hen lys arall o'r 18fed ganrif - i Neuadd y Sir yn arbed £45,000 y flwyddyn i'r awdurdod lleol - ond hynny ar yr amod bod yr adeilad yn cael ei werthu, yn ôl y cynghorydd Huw Hilditch-Roberts.
"Y teimlad ydy na fyddai adeilad fel 'ma, sy'n hanesyddol, yn hawdd i'w addasu yn y dyfodol na denu busnes i'w brynu o," meddai.
"I fi, dwi'n teimlo'i bod hi'n bwysicach ein bod ni'n cadw adeilad fel 'ma yn llawn, yn brysur, efo bwrlwm, fel ei fod o ddim yn sefyll a gwastraffu ar ochr y ffordd."
Dydy dyfodol hirdymor y llyfrgell ddim yn gwbl sicr, gan fod disgwyl i'r cyngor sir adolygu eu safbwynt ymhen blwyddyn.
O ran cynlluniau'r cyngor tref, mae disgwyl mwy o fanylion am eu gobeithion yn ddiweddarach yn 2018.