description: Mae pennaeth iechyd Unison yng Nghymru, Dawn Bowden wedi ei dewis i sefyll ar ran y Blaid Lafur yn etholaeth Huw Lewis.

title: Dewis ymgeisydd Llafur yn lle Huw Lewis


description: Mae Crys, un o fandiau mwyaf y sin roc Gymraeg yn yr 80au, yn ôl ar gyfer y 'steddfod!

title: Rocio ymlaen! Holi Crys

maintext:
Ydych chi'n barod am fwy o roc? Ydyn am y tro cyntaf mewn 10 mlynedd mae Crys, un o fandiau mwyaf yr 80au', yn ôl ar gyfer Eisteddfod Sir Gâr.
Bydd y band syn hanu o Resolfen, yn chwarae ar frig y lein-yp ar nos Lun Awst 4, yng nghlwb rygbi'r Ffwrnes yn Llanelli, gyda Y Bandana, Y Reu a Castro.
Fe gafodd BBC Cymru Fyw sgwrs gyda'r prif leisydd Liam Forde am y pendoncwyr heb son am y merched gwyllt a gwin...
Pa fandiau oedd y dylanwadau mwyaf ar Crys?
Image copyright Crys Image caption Crys ar ddechrau'r daith!
"Roedd ganddom ni nifer o ddylanwadau o fewn y band - Roedd fy mrawd Scott yn hoffi Supertramp; roedd Alun y gitarydd yn dilyn Thin Lizzy. Steve Hillage oedd arwr Nick y drymiwr a ro'n i yn ffan mawr o Led Zep ac AC/DC."
Band yn canu caneuon Saesneg oeddech chi i ddechrau... sut wnaethoch chi droi at y Gymraeg?
"Roedden ni yn perfformio ar hyd a lled y De am tua blwyddyn pan ddaeth Gary Melville i'n gweld ni. Roedd Gary yn gwybod fy mod i a Scott yn siarad Cymraeg felly ro'dd e'n teimlo bod ganddom ni botenshial gan ein bod ni yn chwarae ein caneuon ein hunain y y rhan fwya o gigs erbyn hynny".
Image copyright Crys Image caption Nicky Samuel yn cadw'r rhythm i fynd
Roedd y band yn hynod boblogaidd yn yr 80au gyda neuaddau llawn o bendoncwyr. Be oedd yr uchafbwyntiau?
"Roedd yn shŵd gymaint o nosweithiau grêt. Roedden ni yn headliners am y tro cyntaf mewn gig ym Machynlleth yn 1980 ac wrth gwrs y nosweithiau mawr ym mhafiliwn Corwen. Fe enillon ni albwm y flwyddyn yn 1981 am 'Rhyfelwr' ac yn 1982 am 'Tymor yr Heliwr'. Ni hefyd oedd y band Cymraeg cyntaf i gael gwahoddiad i wneud sesiwn ar gyfer rhaglen roc enwog Tommy Vance ar Radio 1 - 'The Friday Rock Show'"
Pam benderfynoch chi roi'r gorau iddi?
" Wel roedden ni eisiau cario 'mlaen ond wnaeth e jyst digwydd really."
Image copyright Crys Image caption Roedd y poster hwn ar sawl wal ar hyd a lled Cymru!
Ond nawr ry'ch chi'nôl!
"Ydyn. Mae Cymdeithas yr Iaith wastad wedi bod yn bwysig i Crys. Fe 'gafon ni gefnogaeth wych yn y blynyddoedd cynnar. Pan ofynodd y trefnwyr i ni a fydde diddordeb ganddom ni... fe 'naethon ni ddweud IE yn syth! Mae'n adeg gyffrous iawn i ni - dwi'n gwybod bod llawer iawn o bobl yn edrych ymlaen yn fawr at ein gweld ni yn chwarae eto. Y tro diwethaf i ni chwarae gyda'r Gymdeithas oedd yn ôl yn 1984 yn Llanbed."
Mae hen ffefrynnau fel Merched Gwyllt a Gwin, Rociwch Ymlaen, Nos Sadwrn yn dal i fod yn boblogaidd, ond fydd 'na ganeuon newydd yn y set yn y 'steddfod?
"Fe fyddwn ni'n chwarae'r caneuon mae pobl yn dal i gofio (gobeithio!) a chân newydd 'naethon ni recordio 'da Myfyr Isaac ar gyfer CD Goreuon Crys gafodd ei chyhoeddi tua tair blynedd yn ôl. Mae 'Sgrech' yn gân tafod-yn-y-boch sy'n son am y berthynas 'speshial' oedd ganddom ni gyda'r cylchgrawn o'r un enw yn yr '80au!"
Welwn ni ragor o Crys ar ol y 'steddfod?
"Ry 'ni yn gobeithio gwneud mwy o gigs a gwyliau cerddorol. Rwy'n credu bod Crys yn swnio gystal ac erioed ac wrth ein boddau yn perfformio yn fyw gymaint a roedden ni yn yr 80au... falle chydig bach mwy!"
Image copyright Crys Image caption Crys yn annog y pendoncwyr
Am fwy o'r Brifwyl, ewch i'n gwefan Eisteddfod.

fasttext_language: cy


description: Gallai medal sy'n dyddio'n ôl i'r tro cyntaf i Gymru ennill y Goron Driphlyg yn 1893 fod ar ei ffordd yn ôl i Gymru, wedi 30 mlynedd ar ochr arall y byd.

title: Cais i brynu medal rygbi yn dyddio o 1893


description: M4 bellach yn glir yn dilyn adroddiadau o draffig oedd yn stopio a chychwyn am 15 milltir mewn i Gaerdydd cyn gêm agoriadaol Pencampwriaeth y Chwe Gwlad rhwng Cymru a Lloegr.

title: M4 yn glir wedi tagfeydd o 15 milltir


description: Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi buddsoddiad gwerth £20m tuag at sefydlu athrofa ymchwil gweithgynhyrchu yng ngogledd Cymru.

title: £20m i sefydlu athrofa gweithgynhyrchu yn y gogledd


description: Ar ôl llwyddiant y Cymry ddydd Llun, a thrydedd medal aur Cymru yn cael ei hennill gan Jazz Carlin yn y pwll, fe fydd 'na nifer yn cystadlu ar chweched niwrnod Gemau'r Gymanwlad ac yn gobeithio cael mwy o fedalau.

title: Diwrnod 6: Gobaith y Cymry am fwy o fedalau yn Glasgow


description: Mae Heddlu Gogledd Cymru wedi cadarnhau fod dynes wedi marw ar ôl cael eu taro gan gerbyd yn Abergele.

title: Dynes wedi marw yn dilyn damwain yn Abergele


description: Mae cyn gyfreithiwr i Lywodraeth Cymru wedi cael ei garcharu am 20 mlynedd am gyfres o droseddau rhyw yn erbyn plant.

title: Carcharu cyfreithiwr am droseddau rhyw yn erbyn plant


description: AC Ceidwadol yn hwyr i gadeirio cyfarfod pwyllgor am yr ail waith mewn pum mis.

title: Yr AC Ceidwadol Nick Ramsay yn hwyr i gadeirio pwyllgor


description: Leinster yn colli'r cyfle i fynd i gopa tabl y Pro12 wrth iddyn nhw gael eu trechu gan y Dreigiau ar noson wlyb yn Rodney Parade.

title: Pro12: Dreigiau 23-13 Leinster


description: Ymgyrchwyr ar Ynys Môn yn dweud bod "dyletswydd moesol" ar y cyngor i gadw cartref gofal Haulfre ar agor.

title: Pryder am ddyfodol cartref gofal


description: Sut i ddilyn pob cic ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad

title: 6 Gwlad: Ar-lein, teledu a radio


description: Llywodraeth Cymru i ariannu'r ras yng nghoedwigoedd Cymru tan 2018.

title: Rali GB i aros yng Nghymru


description: Gweinidog Cyllid Cymru'n cyhoeddi sut y bydd Llywodraeth Cymru'n gwario'i chyllideb yn 2015-16.

title: Cyllideb: Mwy i iechyd, llai i gynghorau

maintext:
Image caption Cyhoeddodd Jane Hutt yn y Senedd bnawn dydd Mawrth y bydd £420m yn ychwanegol i'r Gwasanaeth Iechyd Gwladol
Mae gweinidog cyllid Cymru, Jane Hutt AC, wedi amlinellu sut y bydd Llywodraeth Cymru yn gwario'i chyllideb dros y flwyddyn ariannol nesaf, sef 2015-16.
Fe ddechreuodd Ms Hutt drwy bwysleisio bod y gyllideb £1.5 biliwn yn llai yng Nghymru oherwydd toriadau yn y grant o San Steffan - gostyngiad o 10% mewn termau real i'r pwrs cyhoeddus, meddai.
Cyn i Ms Hutt godi ar ei thraed yn y Senedd, roedd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru wedi cytuno ar fargen gyda hi sy'n golygu y bydd y gyllideb yn pasio drwy'r Cynulliad am y ddwy flynedd nesaf yn gyfnewid am rhai o bolisïau'r Democratiaid Rhyddfrydol.
Dywedodd Jane Hutt: "Mae cynnydd yn y galw am wasanaethau wrth i'r arian leihau yn fawr yn enwedig wrth i'r boblogaeth fyw yn hŷn, ond rydym wedi bod yn agored gyda phobl Cymru ar faint yr her sy'n ein hwynebu.
"Mae ein blaenoriaeth i ymyrraeth gynnar yn ganolog yn ein dull o lunio'r gyllideb yma, ond mae'n bwysicach nag erioed i gynllunio am y tymor hir."
Buddsoddi yn y Gwasanaeth Iechyd Gwladol yw un flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru, ac fe gyhoeddodd Ms Hutt £420 miliwn yn ychwanegol i'r gwasanaeth dros y ddwy flynedd nesaf.
Fe fydd £10 miliwn ychwanegol i awdurdodau lleol i wario ym maes gofal cymdeithasol.
Er hynny fe fydd cynghorau, ar y cyfan, yn gweld gostyngiad o 4.5% yn eu cyllidebau yn ystod y flwyddyn ariannol nesaf.
Image copyright Plaid cymru Image caption Alun Ffred Jones
Ymateb
Roedd Plaid Cymru wedi cyhoeddi eu hymateb i'r gyllideb cyn i Ms Hutt ddechrau siarad, a dywedodd eu llefarydd ar gyllid, Alun Ffred Jones:
"Mae'r gyllideb fer ei golwg hon gan Lywodraeth Cymru yn rhoi ergyd giaidd i'r gwasanaethau yr ydym yn dibynnu arnynt.
"Mae penderfyniad Llywodraeth y DU i grebachu gwasanaethau cyhoeddus yn cael ei barhau gan y Llywodraeth Lafur yng Nghymru. Mae'r blaid Lafur yn gwneud gwaith budr y Torïaid drostynt.
"Gweithred fer ei golwg yw amddiffyn y gyllideb iechyd heb amddiffyn y gwasanaethau cymdeithasol sy'n eu hategu, ac ni wnaiff torri'n ôl ar ofal cymdeithasol ddim ond rhoi mwy o bwysau ar wasanaethau iechyd yn y tymor hir.
"Gwnaeth Plaid Cymru benderfyniad ymwybodol i dynnu'n ôl o drafodaethau ar y gyllideb oherwydd i Lywodraeth Cymru ymrwymo'r llywodraeth hon, a llawer llywodraeth ar ei hôl, i gynllun diffygiol a drud yr M4 fydd yn costio £1 biliwn tra'r roedd dewisiadau gwell ar gael.
"Mae methiant y llywodraeth Lafur i reoli cyllidebau wedi golygu y bu'n byw o'r llaw i'r genau ers blynyddoedd, a pharhau â'r thema honno y mae'r gyllideb hon."
BMA
Wrth bwysleisio bod Cymru'n gwario llai y pen ar iechyd na'r Alban a Gogledd Iwerddon, dywedodd ysgrifennydd cymdeithas feddygon y BMA, Richard Lewis:
"...mae'n bwysig fod Cymru'n cynnal lefelau gwariant yn y cyfnod anodd yma er mwyn sicrhau cynaliadwyedd gwasanaethau ac er mwyn peidio llusgo'n traed ar ddyfeisgarwch a thechnoleg.
"Mae'r bwriad i wario mwy ar iechyd y flwyddyn nesaf felly i'w groesawu."
Image caption Dywedodd Darren Millar bod y gwariant ar iechyd yn 'rhy 'chydig rhy hwyr'
Ceidwadwyr
Roedd ymateb Ceidwadwyr Cymru hefyd yn gignoeth gyda'u llefarydd ar gyllid, Nick Ramsay'n dweud:
"Gyda'u haddewidion tila mae'r Democratiaid Rhyddfrydol yn cefnogi'r llywodraeth Lafur sydd wedi rhedeg ein gwasanaeth iechyd i lawr, ac rydym wedi gweld eu stompio blêr yn gadael ein hysgolion ar waelod tablau'r DU am eu perfformiad.
"Maen nhw {Dem.Rhydd.} wedi ildio am lai na thri chwarter 1% o gyllideb flynyddol Llywodraeth Cymru."
Ychwanegodd llefarydd iechyd y Ceidwadwyr, Darren Millar: "Er bod unrhyw arian ychwanegol i'r GIG i'w groesawu mae hyn yn bell o wneud yn iawn am yr hyn y mae Llafur Cymru wedi torri o'r gyllideb iechyd dros y blynyddoedd.
"Mae hefyd yn rhy ychydig yn rhy hwyr i'r rhai sydd wedi gweld ysbytai a gwasanaethau lleol yn cau neu gael eu hisraddio."
Dadansoddiad
Mae Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru, Tomos Livingstone, wedi bod yn dadansoddi cyllideb Llywodraeth Cymru:
"Yn dilyn y newid mawr ym mlaenoriaethau gwario Llywodraeth Cymru - £420 miliwn yn ychwanegol i'r gwasanaeth iechyd dros y ddwy flynedd nesaf - mae 'na gwestiwn mwy: a fydd hyn yn ddigon?
Mae swyddogion y llywodraeth, yn ogystal â'r cabinet, wedi treulio'r haf yn pori dros ddogfen ymchwil gan Ymddiriedolaeth Nuffield, sy'n awgrymu fod angen £2.5 biliwn yn ychwanegol ar y gwasanaeth iechyd yng Nghymru rhwng nawr a 2025-26.
Fe fyddai hynny'n ddigon i godi braw ar unrhyw un, ond mewn cyfnod o gynnu ariannol mae'n ddigon i achosi panig llwyr.
Mae'r gyllideb gyfan i lawr eleni i £15.1 biliwn o £15.3 biliwn - y Trysorlys sy'n gosod y swm, cofiwch - felly mae dod o hyd i unrhyw arian sbâr yn amhosib, bron.
Y gobaith yw, wrth gwrs, y bydd yr arian ychwanegol yn ddigon i leddfu'r baich ar ysbytai yn enwedig.
Ond gyda 15 mlynedd bellach o wariant heb roi stop ar y penawdau poenus, y pryder yw na fydd newid cyllideb yn unig yn ddigon i wella'r pen tost gwleidyddol yma.
Wrth reswm mae 'na feysydd eraill ar eu colled o ganlyniad i'r gwario ychwanegol yma ar y gwasanaeth iechyd. Llywodraeth Leol sy' fwya' uchel eu cloch - y gri yw na fydd hi'n bosib bellach i ddarparu rhai gwasanaethau o gwbwl. Am unwaith nid gor-ddweud yw hyn: a chawn ddisgwyl clywed hefyd yr honiad fod ad-drefnu llywodraeth leol yn amhosib dan y fath amgylchiadau.
Ond fe fydd Carwyn Jones a'i dîm yn weddol fodlon eu byd - er gwaetha' darogan gan rai 'nôl yn 2011, mae hi wedi bod yn gymharol syml iddo oroesi heb fwyafrif.
Mae'r cytundeb diweddara' gyda'r Democratiaid Rhyddfrydol yn sicrhau y bydd y sefyllfa yna'n parhau tan yr etholiad nesaf yn 2016."


description: Ụmụaka nwụrụ n'Ebonyi nakwa akwa mmiri dara na Niger steeti so n'ime akụkọ a.

title: Ụmụaka abụọ awụọla n'Ebonyi maka kerosene adigboroja


description: Dau Aelod Cynulliad yn beirniadu'r AS Llafur, Carolyn Harris, ar ôl i achos llys diweddar glywed honiadau am sylwadau homoffobig.

title: Galw ar AS Llafur i 'gamu o'r neilltu a chlirio'i henw'


description: Mae Ioio ap Dafydd wedi bod yn edrych ar dechnoleg ffracio newydd - ond nid pawb sy'n hapus.

title: Ffracio: Y dechnoleg ddiweddara'

maintext: Wedi i ddau gyngor yn y de benderfynu bwrw ymlaen gyda drilio rhagarweiniol mae rhai yn dweud all arwain at ffracio, mae Newyddion Naw wedi bod yn dilyn y dadleuon o blaid ac yn erbyn. Mae gwneuthurwyr technoleg newydd Gymreig yn honni y gallai eu cynnyrch arwain at ddiwydiant nwy sy'n llygru llai. Ond nid pawb sydd o blaid. Adroddiad Iolo ap Dafydd.


description: Mae un o sêr pêl-droed merched Cymru, Gwennan Harries, wedi cyhoeddi ei hymddeoliad.

title: Seren bêl-droed merched Cymru yn ymddeol


description: Gweithwyr amgueddfeydd yn dechrau cyfnod o streiciau am gyfnod amhenodol ddydd Iau wrth i anghydfod taliadau penwythnos barhau.

title: Gweithwyr amgueddfa yn dechrau cyfres o streiciau


description: Cwest yn clywed nad oedd meddygon na hyfforddwyr yn bresennol am "dros awr" yn un o'r rheolfeydd ar ymarferiad SAS ar ddiwrnod pan fu farw tri o filwyr.

title: Cwest milwyr: 'Dim meddygon ar gael am dros awr'


description: Cyfoeth Naturiol Cymru yn ymateb i feirniadaeth a gofyn i Gyngor Conwy adfer safleoedd silio pysgod a ddifrodwyd wrth greu amddiffynfeydd llifogydd.

title: Cais i adfer safleoedd silio pysgod


description: Ugain mlynedd yn ôl daeth Cymru'n agos at gyrraedd rowndiau terfynol Cwpan y Byd. Mae Malcolm Allen wedi dewis tîm o'r chwaraewyr gorau i gynrychioli Cymru ers hynny.

title: Cymru XI: Tîm Malcolm Allen


description: Dau o bobl wedi cael eu hachub gan hofrennydd yr awyrlu ar ôl cael eu hynysu gan y llanw ar draeth.

title: Hofrennydd yr awyrlu yn achub dau


description: Gobeithion Morgannwg yn y T20 yn pylu wrth golli o wyth wiced i Sussex.

title: Morgannwg yn colli'n drwm i Sussex yn T20 Blast


authors: Gohebydd Celfyddydau A Chyfryngau Bbc Cymru

description: Cyfarwyddwr artistig ac actores yn galw am newid agweddau i wella amodau gwaith ar gyfer mamau a gofalwyr ym myd y theatr.

title: Galw am 'chwyldro' i helpu mamau o fewn byd y theatr

maintext:
Image caption Mae Tamara Harvery wedi disgrifio'r profiad o ddygymod â phwysau gwaith a theuluol ar ei chyfrif Twitter
Mae angen newid agweddau ym myd y theatr i wella cyfleusterau ar gyfer mamau sy'n gweithio yn y busnes, yn ôl cyfarwyddwr artistig Theatr Clwyd.
Dywedodd Tamara Harvey iddi ddod yn ymwybodol o'r anawsterau y mae rhieni'n eu hwynebu ar ôl dychwelyd i'r gwaith yn fuan ar ôl cael ei hail blentyn eleni.
Mae'r actores Sharon Morgan, fagodd ddau o blant wrth ennill bywoliaeth, wedi galw am "chwyldro" i wneud hi'n haws i fod yn fam yn y diwydiant.
Aeth Ms Harvey â'i babi newydd i ymarferion ar gyfer cynhyrchiad diweddara'r theatr yn Yr Wyddgrug, sef 'Home, I'm Darling'.
'Cefnogaeth'
Dywedodd iddi gael "tunnell o gefnogaeth" ond roedd yn anodd cydbwyso gwaith a theulu.
"Mae angen newid y diwylliant, neu rydyn ni'n mynd i golli nifer fawr o bobl arbennig, greadigol, sydd gyda phrofiadau pwysig a difyr i'w rhannu.
"Dydw i ddim yn meddwl ein bod ni yn trafod rhieni yn unig, ond yn hytrach ry'n ni'n sôn am allu trafod yn agored yn y gweithle yr holl amrywiaeth o gyfrifoldebau gofal," meddai.
Image caption Dywed Tamara Harvey bod gofyn am greu awyrgylch sy'n gwneud hi'n haws i bobl byd y theatr drafod yr heriau sy'n eu hwynebu
Ar y cyfryngau cymdeithasol y gwnaeth Tamara Harvey ddechrau ei hymgyrch i newid y drefn.
Dywedodd bod yr ymateb i'w negeseuon ar ei chyfrif Twitter ei synnu.
"Doeddwn i ddim yn credu fy mod i'n gwneud rhywbeth chwyldroadol drwy drafod yn agored ar Twitter am ba mor anodd mae'n gallu bod i fod yn rhiant sy'n gweithio," meddai.
"Roedd hi'n teimlo'n bwysig achos roedd y bobl oedd yn trydar yn ôl ata'i, neu'n ymateb, neu'n anfon neges breifat, yn dweud 'Mae'n golygu lot dy fod di'n trafod hyn'."
'Pris isel ar ofal'
Mae'r actores Sharon Morgan yn cytuno bod angen newid agweddau, ac mae wedi galw am "chwyldro" i ddod i'r afael â hen broblem.
Ganwyd ei mab Steffan yn 1980 a'i merch Saran yn 1995.
"Nôl yn yr '80au pan oedd fy mab i'n fach, y peth gorau i wneud oedd smalio bod dim plentyn i gael gyda chi. Achos oedd e'n rhyw fath o gyhuddiad bod chi ddim 100% yn y gwaith.
"Erbyn bo fi'n cael Saran yn y '90au, roedd y sefyllfa wedi newid yn yr ystyr bod disgwyl i bob menyw i fynd i'r gwaith. Yn iawn os oedd gennych chi blant, ac roedd pob math o bethau yn gallu'ch helpu chi i, eto, rhoi 100% i'r gwaith a pheidio gadael i'r plant ymyrryd."
Dywedodd Sharon Morgan bod angen "crèche ym mhob theatr" ac i bobl ddod i ddeall sut brofiad yw magu plant a chynnal gyrfa fel actor.
"Y peth mawr sydd angen newid yw taw nid menywod yn unig ddylai fod yn cymryd y cyfrifoldeb dros fagu plant.
"Yn anffodus rydyn ni'n byw, hefyd, mewn cymdeithas sydd yn rhoi pris isel ar ofal yn gyffredinol. Boed hynny i bobl gydag anableddau, hen bobl, eu plant. Ac mae hynny angen newid, ond ry'n ni'n sôn am chwyldro."
Cafodd mudiad o'r enw Parents in the Performing Arts (PiPA) ei sefydlu yn 2015 mewn ymateb i ddiffyg cefnogaeth ar gyfer rhieni a gofalwyr.
Yn 2017, roedd arolwg ar ran PiPA wedi canfod bod 81% o bobl hunangyflogedig a 57% o bobl wedi'u cyflogi llawn amser yn y diwydiant perfformio wedi gorfod gwrthod cynnig o waith oherwydd cyfrifoldeb i ofalu am rywun.
Trafod heriau'n agored
Dywedodd Tamara Harvey bod cael plant wedi'i gwneud yn "llawer mwy ymwybodol" o sefyllfaoedd ble roedd hi'n gyfrifol am staff oedd yn wynebu heriau tebyg.
"Mae'n gwneud i fi deimlo'n euog iawn, i ddweud y gwir, fy mod i wedi gweithio gyda phobl oedd yn gwneud yr un fath o gydbwyso hurt, yn wynebu heriau anferth, ac oedd ddim wedi sôn am hyn wrtha'i," meddai.
"Y cyfrifoldeb sydd gen i fel cyfarwyddwr artistig theatr yw sicrhau bod y bobl yna yn gallu siarad yn agored am yr heriau yna.
"Fyddwn ni ddim bob tro mewn sefyllfa i helpu, neu'n gallu newid oriau pobl neu helpu i ofalu am eu plant.
"Ond, man lleiaf, dwi'n credu bod cyfrifoldeb arnom i gyd sy'n rhedeg sefydliadau i sicrhau bod pawb sy'n gweithio i ni yn gallu gofyn y cwestiwn."


description: Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi cynllun i helpu disgyblion mwyaf galluog Cymru i fynd i'r prifysgolion gorau.

title: Cymorth i ddisgyblion disgleiriaf Cymru


description: Bydd Warren Gatland yn enwi'r 31 chwaraewr fydd yn cynrychioli Cymru yng Nghwpan y Byd.

title: Gatland i gyhoeddi carfan Cwpan y Byd


title: Utrecht yn bygwth cwyno am Abertawe

maintext:
Image copyright Huw Evans picture agency
Mae clwb pêl-droed Utrecht o'r Iseldiroedd wedi bygwth cwyno i Fifa am ymddygiad clwb pêl-droed Abertawe.
Daw bygythiad Utrecht o ganlyniad i'r ffaith bod Abertawe wedi gwerthu'r gôl-geidwad Michel Vorm i glwb pêl-droed Tottenham.
Mae'r clwb o'r Iseldiroedd yn dweud nad ydyn nhw wedi derbyn ceiniog o'r 30% o ffi drosglwyddo Vorm y maen nhw'n honni sy'n ddyledus iddyn nhw fel rhan o'r cytundeb pan ymunodd y chwaraewr ag Abertawe o Utrecht yn 2011.
Yn ôl gwefan Abertawe, symudodd Vorm i Tottenham fis diwethaf am ffi sydd heb ei ddatgelu.
Dywedodd llefarydd ar ran clwb pêl-droed Abertawe fod gwerthiant Michael Vorm wedi ei wneud a'i gwblhau yn y dull cywir o dan reolau'r Premier League. Fe esboniodd:
''Er i ni fod mewn cysylltiad gyda chlwb Utrecht o ran cwrteisi, byddwn yn parhau i gynnal ein busnes er mwyn buddianau gorau ein clwb a'n cefnogwyr ac nid ar sail barn clybiau eraill.''
Dywedodd y clwb na fyddai'n gwneud unrhyw sylw pellach ar y mater.


description: Cymru 4 Norwy 1

title: Adfywiad Cymru'n parhau


description: Penderfyniad cyngor i gael gwared ar drafnidiaeth am ddim i rai disgyblion ysgolion ffydd yn Abertawe wedi cael ei ddileu gan yr Uchel Lys.

title: Cynllun trafnidiaeth am ddim i ysgolion ffydd i aros


description: Elusen ddyledion yn dweud bod cynnydd sylweddol yn y nifer yng Nghymru sy'n mynd i ddyled gyda biliau'r tŷ a benthyciadau dros dro.

title: Cynnydd yn y nifer â dyledion yn ôl elusen


description: Biyya Holaandiitti namni jiraachu hinbarbaannee jennaan haalli itti du'u danda'u seeraan kan deegaramu ta'u dhagahame.

title: Barbaannaan biyyi du'uuf seerri heeyyama kennu jiraachu beektuu?


description: Mae tua 500 o gartrefi yn ardal Nantyglo o Flaenau Gwent heb nwy wedi i ddŵr o'r prif bibell lifo mewn i'r pibellau nwy.

title: 500 o gartrefi heb nwy yn ardal Nanyglo, Blaenau Gwent


description: Agor canolfan ymwelwyr newydd mewn capel sy'n 800 o flynyddoedd oed.

title: Agor canolfan ar gost o £850,000 yn Llanilltud Fawr


description: Menyw, aeth yn anymwybodol pan oedd yn cerdded ar Yr Wyddfa nos Fawrth, yn yr ysbyty.

title: Cerddwraig yn yr ysbyty


description: Mae Paul Davies AC yn dweud fod ganddo'r gallu i gynnig nerth newydd i'r Ceidwadwyr Cymraeg yn y Cynulliad.

title: Paul Davies yn lansio'i ymgyrch i arwain Ceidwadwyr Cymru


description: Prifysgol yn creu ap â thermau Cymraeg er mwyn helpu gweithwyr iechyd gyfathrebu gyda chleifion.

title: Lansio ap i weithwyr iechyd

maintext:
Image copyright Prifysgol Abertawe Image caption Nia Parry sydd yn lleisio'r ap a gafodd ei lansio ar y Maes fore Gwener
Mae Prifysgol Abertawe wedi llunio ap i helpu gweithwyr iechyd i ddefnyddio'r Gymraeg er mwyn cyfathrebu gyda chleifion.
Y gyflwynwraig Nia Parry sy'n lleisio Ap Gofalu sy'n cynnwys termau meddygol yn y maes iechyd.
Roedd lansiad ar Faes yr Eisteddfod fore Gwener.
'Poblogaidd'
Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol sydd wedi rhoi'r nawdd i ddatblygu'r ap sydd wedi ei seilio ar waith Angharad Jones o Goleg Gwyddorau Dynol ac Iechyd y Brifysgol yn 2011.
Dywedodd hi fod galw wedi bod am lyfryn deugain tudalen.
"Mae'r llyfryn poced wedi bod yn boblogaidd iawn gyda'r myfyrwyr, gan roi hyder i nifer ohonyn nhw ddefnyddio'r Gymraeg wrth ddelio â'r cyhoedd.
"Trwy roi'r llyfryn ar ffurf electronig gyfleus, rwy'n mawr obeithio y bydd yn annog mwy i siarad yr iaith yn y gweithle."
'Hyder'
Dywedodd Dr Dafydd Trystan, Cofrestrydd y Coleg Cymraeg: ''Rwy'n falch iawn fod y Coleg Cymraeg Cenedlaethol wedi cyllido'r prosiect hwn.
"Mae'n hollbwysig fod gan weithwyr iechyd yr hyder i ddelio gyda chleifion yn Gymraeg er mwyn rhoi'r gofal gorau posib ac felly mae datblygiadau arloesol fel hyn sy'n cynyddu hyder myfyrwyr a gweithwyr y dyfodol i ddefnyddio'r Gymraeg yn allweddol."
Eleni am y tro cyntaf bydd yr ap, sydd am ddim, yn cael ei ddefnyddio fel rhan o gwricwlwm gradd Nyrsio a Gwaith Cymdeithasol Prifysgol Abertawe fel bod modd dangos i fyfyrwyr fod medru siarad gyda chleifion yn Gymraeg yn rhan bwysig o'r gwaith.


description: Nifer o ysgolion yng Nghymru yn methu cynllunio yn ddigon da sut i ddatblygu sgiliau sylfaenol ymhlith disgyblion 11-14 oed yn ôl Estyn, Arolygiaeth Addysg a Hyfforddiant Cymru.

title: Estyn: Sgiliau sylfaenol ddim yn dderbyniol yn nifer o ysgolion


description: Graddfa'r gwastraff oedd cwmni Porthmadog Skip Hire yn ei gadw ar eu safle ar Ystâd Ddiwydiannol Penamser.

title: Cwmni sgipiau Porthmadog: Graddfa'r gwastraff


description: Manylion faint o arian y bydd pob cyngor yn ei dderbyn ar gyfer 2014-15.

title: Y toriadau: Cyngor wrth gyngor

maintext:
Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi faint o arian yn union y bydd pob cyngor yn ei dderbyn ar gyfer y flwyddyn ariannol nesaf.
Dyma fanylion pob cyngor, gan gynnwys setliad eleni a setliad y flwyddyn ariannol nesa' (2014-15).
Dylid nodi bod yr hyn y mae'r cynghorau'n ei dderbyn gan Lywodraeth Cymru yn cyfateb i tua 80% o'u holl incwm.
Cyngor Sir Abertawe
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £328.226m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £317.932m
Newid (£): -£10.294m
Newid (%): -3.1%
Ymateb: "Rydym wedi bod yn ymgynghori gyda thrigolion lleol yn barod ac mae'r rhan fwyaf o bobl rwyf wedi bod yn siarad gyda nhw yn deall mai nid bai'r cyngor yw'r sefyllfa ariannol anodd," meddai Rob Stewart, aelod o'r cabinet sy'n gyfrifol am gyllid.
Cyngor Sir Blaenau Gwent
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £117.336m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £112.834m
Newid (£): -£4.502m
Newid (%): -3.8%
Cyngor Bro Morgannwg
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £165.202m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £157.774m
Newid (£): -£7.428m
Newid (%): -4.5%
Ymateb: "Mae'r cyngor yn bwriadu cydweithio ag awdurdodau lleol a byrddau iechyd, creu swyddi wedi eu hariannu ar y cyd yn wyneb diffyg o £25.7m," meddai llefarydd.
Cyngor Sir Caerdydd
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £447.832m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £435.043m
Newid (£): -£12.789m
Newid (%): -2.9%
Ymateb: Dywedodd llefarydd: "Rydym yn ceisio delio â diffyg o £125m o fewn tair blynedd.
"Fe fyddwn yn ailasesu sut mae grantiau'n cael eu rhoi ac yn anelu at ddarparu gwasanaethau ar sail anghenion a blaenoriaethau yn y gymuned.
"Rydym yn ystyried rhai mesurau allai olygu llai o wasanaethau neu ddod â rhai i ben."
Cyngor Sir Caerffili
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £280.749m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £272.285m
Newid (£): -£8.464m
Newid (%): -3.0%
Ymateb: "Er bod y sefyllfa yn un heriol mae Caerffili mewn sefyllfa well o'i chymharu ag ambell i awdurdod lleol arall yng Nghymru oherwydd strategaeth ariannol gadarn y cyngor dros y blynyddoedd diwethaf," meddai llefarydd.
Cyngor Sir Caerfyrddin
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £271.406m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £260.709m
Newid (£): -£10.697m
Newid (%): -3.9%
Ymateb: "Rydym eisoes wedi tynhau ein beltiau, gan wneud arbedion effeithlonrwydd dros y blynyddoedd diwethaf, sy'n golygu y bydd dod o hyd i fwy o doriadau yn anodd," meddai arweinydd y cyngor Kevin Madge.
Cyngor Sir Casnewydd
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £217.197m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £214.608m
Newid (£): -£2.589m
Newid (%): -1.2%
Ymateb: "Bydd y blynyddoedd sydd i ddod yn anodd iawn a bydd yr effaith ar wasanaethau yn sylweddol," meddai llefarydd.
Cyngor Castell-nedd Port Talbot
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £217.937m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £209.496m
Newid (£): -£8.441m
Newid (%): -3.9%
Ymateb: "Fe fyddwn ni'n edrych ar fanylion y setliad ac yn paratoi adroddiad i'r cabinet gydag opsiynau ar gyfer arbedion," meddai llefarydd.
Cyngor Sir Ceredigion
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £108.673m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £103.708m
Newid (£): -£4.965m
Newid (%): -4.6%
Ymateb: "Hyd yn hyn does dim penderfyniadau," meddai llefarydd.
Cyngor Sir Conwy
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £163.501m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £157.567m
Newid (£): -£5.934m
Newid (%): -3.6%
Ymateb: "Rhwng 2012 a 2017 rydym yn proffwydo y bydd diffyg o £5m y flwyddyn hyd yn oed o ystyried codiad treth y cyngor o 5% y flwyddyn.
"Mi fydd yn sefyllfa ariannol heriol iawn.
"Rydym yn proffwydo diffyg o £4.5m yn 2014-15 a'r un lefel fwy na thebyg yn 2015-16 a 2016-17."
Cyngor Sir Ddinbych
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £152.103m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £145.080m
Newid (£): -£7.023m
Newid (%): -4.6%
Ymateb: "Mae'r toriad o 4.6% yn rhan fwyaf difrifol y raddfa o doriadau rydym wedi bod yn cynllunio ar eu cyfer a bydd rhaid i'r cyngor wneud penderfyniadau anodd," meddai llefarydd.
Cyngor Sir Y Fflint
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £200.057m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £192.873m
Newid (£): -£7.184m
Newid (%): -3.6%
Ymateb: Dywedodd arweinydd y cyngor Aaron Shotton: "Y dasg fydd cynllunio newid sylweddol a chyflym yn y cyngor, mantoli'r cyfrifon ar gyfer 2014-15 ac amddiffyn gwasanaethau lleol hyd eithaf ein gallu."
Cyngor Gwynedd
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £182.089m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £174.621m
Newid (£): -£7.468m
Newid (%): -4.1%
Ymateb: "Rydym yn rhagweld ein hunain yn wynebu diffyg o £16 miliwn ar gyfer 2014-15. Diolch i gynllunio tymor hir rydym eisoes wedi llwyddo i ddarganfod dros £6 miliwn o arbedion a gallwn ddarganfod £6 miliwn arall. Ond bydd angen chwilio am £4 miliwn ychwanegol," meddai Peredur Jenkins, yr aelod cabinet sy'n gyfrifol am adnoddau.
Cyngor Merthyr Tudful
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £93.269m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £91.193m
Newid (£): -£2.076m
Newid (%): -2.2%
Cyngor Sir Fynwy
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £101.926m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £97.472m
Newid (£): -£4.454m
Newid (%): -4.4%
Ymateb: "Rydym yn siomedig ond heb ein synnu gan y toriad arfaethedig o 4.4% gan Lywodraeth Cymru ac er ei fod ychydig yn waeth a'r disgwyl rydym wedi bod yn cynllunio ar gyfer toriad tebyg ers peth amser," meddai Peter Fox, Arweinydd Cyngor Sir Fynwy.
Cyngor Sir Penfro
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £173.253m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £166.705m
Newid (£): -£6.548m
Newid (%): -3.8%
Ymateb: "Rydym ni fel awdurdod ar sylfaen ariannol gadarn ac rydym yn barod i wynebu'r heriau yma," meddai Jamie Adams, arweinydd y cyngor.
Cyngor Pen-y-bont ar Ogwr
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £200.328m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £194.679m
Newid (£): -£5.649m
Newid (%): -2.8%
Ymateb: "Does dim modd cuddio rhag realiti'r sefyllfa rydym yn ei hwynebu na'r ffaith y bydd rhaid i ni ddechrau edrych ar wneud arbedion mewn meysydd sydd wedi cael eu hamddiffyn yn y gorffennol," meddai Mel Nott, Arweinydd Cyngor Pen-y-bont ar Ogwr.
Cyngor Powys
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £190.885m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £182.169m
Newid (£): -£8.716m
Newid (%): -4.6%
Ymateb: "Rydym wedi cael ein gorfodi i wneud penderfyniadau amhoblogaidd yn barod oherwydd yr hinsawdd economaidd ond rwy'n ofni bydd y blynyddoedd nesaf yn gweld llawer mwy o ddadlau ac rwy'n gobeithio y bydd trigolion Powys yn deall ein hanawsterau," meddai Arweinydd Cyngor Powys David Jones.
Cyngor Rhondda Cynon Taf
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £379.103m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £366.599m
Newid (£): -£12.504m
Newid (%): -3.3%
Ymateb: "Er i mi fod mewn llywodraeth leol am chwarter canrif dydw i erioed wedi gorfod ystyried rhagolwg mor llym ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus," meddai Anthony Christopher, Arweinydd Cyngor Rhondda Cynon Taf.
Cyngor Torfaen
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £140.175m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £135.225m
Newid (£): -£4.95m
Newid (%): -3.5%
Cyngor Wrecsam
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £181.426m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £175.110
Newid (£): -£6.316m
Newid (%): -3.5%
Ymateb: "Yn anffodus, mae'r sefyllfa ariannol yn edrych yn wael o ran y blynyddoedd nesaf. Mae'r her o ddarganfod toriadau o £13 miliwn yn y flwyddyn nesaf yn anferth ond mae her y tymor hir hyd yn oed yn waeth," meddai Malcolm King, aelod o'r cabinet sy'n gyfrifol am gyllid.
Cyngor Sir Ynys Môn
Cyllideb ar gyfer 2013-14: £100.338m
Cyllideb ar gyfer 2014-15: £96.326m
Newid (£): -£4.012m
Newid (%): -4%
Ymateb: "Mae'n debyg y cawn ein gorfodi unwaith eto i godi treth y cyngor hyd at yr uchafswm o bump y cant gan fod cynnydd llai ddim yn gynaliadwy," meddai Ieuan Williams, arweinydd y cyngor.


description: Ymchwiliad rhyngwladol i brynu a gwerthu delweddau o gam-drin plant ar y we yn arwain at arestio 13, ac 11 o achosion llwyddiannus yng Nghymru.

title: Cyrch rhyngwladol yn arwain at ddedfrydu 11 troseddwr


description: Ụlọikpe na Zimbabwe akwadola mmeri mnangagwa ebe Hugo Lloris banyere mmiri ọkụ taa.

title: Otu ụlọikpe na mba Zimbabwe ekwuola n'onyeisiala Mnangagwa nwe mmeri


description: Horyaalka Ingiriiska ee Premier League ayaa furmaya, ka dib markii uu furnaa suuqa kala iibsiga cayaartoyda ee xilliga xagaaga. Inkastoo aysan jirin tiro aad u badan oo cayaartoy ah oo Ingiriiska timid, misna cayaartoy tayo sare leh ayaa waddamo dibadda ah kaga yimid Ingiriiska.

title: Horyaalka Premier League 2018/19: Magacyada ku soo biiray


description: Cynlluniau ar gyfer gwaith biomas ar Ynys Môn gam yn agosach ar ôl derbyn trwydded amgylcheddol.

title: Trwydded amgylcheddol i waith biomas ar Ynys Môn


description: Rhai o'r dyddiadau pwysig yn ystod yr ymgyrch etholiadol ac ar ôl y pleidleisio.

title: Amserlen yr etholiad


description: Mewn grym mae Llafur yn gwneud gwahaniaeth, nid fel "gwrthblaid egwyddorol", yn ôl llefarydd y blaid ar Gymru.

title: Llafur yn 'newid bywydau' mewn grym, nid fel gwrthblaid


description: Rhydian Gwyn Lewis yn ennill y Fedal Ddrama yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd am ei ddrama 'Maes Gwyddno'.

maintext:
Rhydian Gwyn Lewis sydd wedi ennill y Fedal Ddrama yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd 2018 am ei ddrama 'Maes Gwyddno'.
Cafodd ei fagu yng Nghaernarfon ond mae bellach yn byw yn Grangetown, Caerdydd. Bu'n ddisgybl yn Ysgol y Gelli ac Ysgol Syr Hugh Owen, a mynychodd Ysgol Glanaethwy lle cafodd ei flas cyntaf ar ysgrifennu dramatig.
Aeth ymlaen i astudio Cerddoriaeth a Chymraeg ym Mhrifysgol Caerdydd cyn cwblhau gradd Meistr mewn Astudiaethau Cymreig a Cheltaidd, gan ganolbwyntio yn bennaf ar ysgrifennu creadigol.
Derbyniodd Y Fedal Ddrama er cof am Urien Wiliam a £750 ar lwyfan Pafiliwn HSBC mewn seremoni arbennig ddydd Iau. Cafodd y Fedal ei rhoi am ddrama lwyfan heb unrhyw gyfyngiad o ran hyd.
Image caption Dywedodd Betsan Llwyd fod y fdeialog yn llifo'n rhwydd a naturiol yn y ddrama 'Maes Gwyddno'
Y beirniaid eleni oedd Sarah Bickerton, Betsan Llwyd ac Alun Saunders. Wrth draddodi'r feirniadaeth o'r llwyfan, disgrifiodd Betsan Llwyd y ddrama 'Maes Gwyddno' gan 'Elffin', gan ddweud:
"Tafarn yn Grangetown, Caerdydd yn y flwyddyn 2051, mae Cymru ar fin cael ei llyncu'n llwyr gan Loegr, ac mae criw o bobl ifanc yn paratoi i brotestio'n derfysgol. Mae'r sefyllfa'n denu sylw, ac ymdriniaeth y dramodydd ohoni'n tanio a chynnal diddordeb, gyda thensiwn yn cynyddu drwyddi.
"Ar y cyfan caiff y manylion eu datgelu'n grefftus; mae'r ddeialog yn llifo'n rhwydd a naturiol, ac o ran llwyfaniad mae yma ddefnydd dyfeisgar o daflunio.
"Ond mae 'na elfennau naïf yma hefyd... e.e. mae'r datblygiadau storïol braidd yn annhebygol; a rhaid gofyn beth yn union yw gwirionedd y byd newydd yma - felly mae angen twrio'n ddyfnach i hyn er mwyn gosod seiliau cadarnach i lywio cymhelliant y cymeriadau; mae yma ymdrech i benodi nodweddion gwleidyddol a phersonol amrywiol iddynt, ac er nad oeddem yn gytûn ar lwyddiant y dramodydd i greu cymeriadau â lleisiau unigryw, yn sicr mae ganddo ef neu hi rywbeth pwysig i'w ddweud."
Bu Rhydian Gwyn Lewis yn aelod o gast Rownd a Rownd am wyth mlynedd ac, o ganlyniad, dechreuodd ymddiddori ymhellach ym myd y ddrama.
Bellach, mae'n gweithio fel golygydd sgript i gyfres Pobol y Cwm ers bron i bum mlynedd. Mae'n ddiolchgar iawn i'r gyfres am y cyfle i gydweithio gydag ystod eang o awduron ac actorion profiadol, ac mae bod yn rhan o dîm golygyddol rhaglen o'r fath wedi dysgu llawer iddo am ysgrifennu dramatig.
Yn 2016, cafodd ei ffilm fer, 'Atal', ei chynhyrchu fel rhan o brosiect 'It's My Shout', a bu gweld ei waith yn cael ei ddarlledu ar y teledu yn ysgogiad i Rhydian barhau i ysgrifennu. Daeth yn agos i'r brig yng nghystadleuaeth y Fedal Ddrama y llynedd ac roedd hynny hefyd yn hwb iddo ddal ati i ysgrifennu.
Yn ei amser hamdden, mae'n hoff o greu a gwrando ar gerddoriaeth. Bu'n brif leisydd a gitarydd y band Creision Hud am sawl blwyddyn ond mae bellach yn aelod o grŵp y Rifleros.


description: Y Dreigiau'n mynd o nerth i nerth yn y Gynghrair Genedlaethol gan barhau eu rhediad di-guro ar ddechrau'r tymor.

title: Y Gynghrair Genedlaethol: Maidenhead 0-2 Wrecsam


description: Nifer y cleifion sy'n disgwyl dros 36 wythnos i ddechrau triniaeth dan ofal y Gwasanaeth Iechyd wedi treblu yn y pedair blynedd diwethaf.

title: Mwy o gleifion ar restrau aros y GIG yng Nghymru


description: Bydd ymchwiliad annibynnol yn cael ei gynnal i ddigwyddiad yn ymwneud â thanc ar faes tanio lle bu farw dau filwr.

title: Ymchwiliad 'trylwyr' i farwolaeth milwyr Castell Martin


description: Mae'r Cymry yn hoff o'u hetiau. Pwy biau'r penwisgoedd yma?

title: Cadwch o dan eich het!


description: Arolwg barn yn awgrymu bod y canran sydd yn gwrthwynebu annibyniaeth i'r Alban wedi cynyddu yng Nghymru a Lloegr.

title: Dau draean yn erbyn annibyniaeth


description: Crwner Sir Benfro, Mark Layton, yn mynegi pryder am ddiogelwch llyn ym Mhenfro ar ôl i dri pherson foddi yno eleni.

title: Llyn y Felin: Pryder crwner


description: Mae tri o bobl wedi cael eu cludo i'r ysbyty yn dilyn damwain ger clwb golff brynhawn dydd Gwener.

title: Damwain: Tri yn yr ysbyty


description: Cwestiynau wedi eu codi am annibyniaeth y corff sy'n gyfrifol am adnoddau naturiol a bywyd gwyllt yng Nghymru.

title: Pryder am annibyniaeth Cyfoeth Naturiol Cymru

maintext:
Image caption Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn gyfrifol am adnoddau naturiol y wlad, ac am gynghori'r llywodraeth
Mae cwestiynau wedi eu codi am annibyniaeth y corff sy'n gyfrifol am adnoddau naturiol a bywyd gwyllt yng Nghymru.
Mae rhaglen The Wales Report BBC Cymru wedi gweld e-byst mewnol o Gyfoeth Naturiol Cymru ac wedi siarad gydag aelod o staff.
Maen nhw'n awgrymu bod llywodraeth Cymru yn rhoi pwysau ar yr awdurdod i beidio a gwrthwynebu datblygiadau.
Ond mae'r gweinidog sy'n gyfrifol am adnoddau naturiol a bwyd wedi gwrthod yr honiad. Dywedodd Alun Davies fod Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) wedi cyflawni llawer iawn yn ei flwyddyn gyntaf o fodolaeth.
Newid meddwl?
Mae'n llwyddo oherwydd ei fod yn gwrando ar gyngor gan ei arbenigwyr ei hun ac yna yn ein cynghori ni ar yr hyn y dylen ni fod yn ei wneud Alun Davies, Gweinidog Cyfoeth Naturiol
Roedd honiad hefyd bod CNC yn mynd yn erbyn penderfyniadau ei ragflaenydd, Cyngor Cefn Gwlad Cymru, ar gynlluniau fel Cylchffordd Cymru - trac rasio newydd ger Glyn Ebwy.
Roedd y Cyngor Cefn Gwlad wedi gwrthod y cynllun ym mis Mawrth y llynedd am resymau amgylcheddol.
Dywedodd CNC eu bod yn deall y pryderon hynny mewn adroddiad ym mis Gorffennaf, ond fisoedd yn ddiweddarach, dywedodd yr awdurdod bod modd delio gyda'r pryderon ac y dylai'r cynllun fynd yn ei flaen.
Gwelodd The Wales Report e-byst gafodd eu hysgrifennu gan y diweddar Morgan Parry, cyn aelod o fwrdd CNC ac un o ffigyrau amlycaf y sector amgylcheddol yng Nghymru.
Roedden nhw'n dangos rhwystredigaeth gan fod gofyn i staff newid argymhellion, er nad oedd unrhyw dystiolaeth newydd.
Dywedodd un e-bost gan Mr Parry: "Dydw i ddim yn gwybod pwy ysgrifennodd ein argymhelliad na pha mor uchel i fyny'r hierarchaeth gafodd ei yrru, ond rydw i'n gwybod bod staff yn ei chael hi'n anodd i wneud unrhywbeth heblaw rhoi'r un ateb ag o blaen...
"Yr unig ffordd y bydd ein cyngor ar faterion fel Cylchffordd Cymru yn newid yw os ydyn ni'n cael cyfarwyddyd gan lywodraeth i ystyried ffactorau eraill dros rai amgylcheddol. Byddai hynny, yn fy marn i, yn ddiwrnod trist iawn."
Image caption Dywedodd Alun Davies bod Cyfoeth Naturiol Cymru wedi llwyddo yn ei flwyddyn gyntaf
'Corff yn llwyddo'
Dywedodd Alun Davies bod CNC yn gorff annibynnol a'i fod yn llwyddo.
"Mae'n llwyddo oherwydd ei fod yn gwrando ar gyngor gan ei arbenigwyr ei hun ac yna yn ein cynghori ni ar yr hyn y dylen ni fod yn ei wneud," meddai.
"Rydw i wedi rhoi llythyr o gyfrifoldebau i Gyfoeth Naturiol Cymru am y flwyddyn nesaf a bydd hynny yn rhoi'r prif feysydd yr ydw i am iddyn nhw ganolbwyntio arnyn nhw ac arwain arnyn nhw dros y 12 mis nesaf."
Dywedodd bod hynny yn cynnwys buddsoddi mewn rheolaeth gynaliadwy o'n adnoddau naturiol a sicrhau eu bod yn gallu rhoi cyngor i'r llywodraeth.
Wrth ymateb i'r feirniadaeth am Gylchffordd Cymru, ychwanegodd: "Efallai bod un gweithiwr sy'n anhapus.
"Ond busawn i'n dweud - edrychwch ar yr ystod eang o waith mae CNC yn ei wneud bob dydd. Drwy gydol ei flwyddyn gyntaf mewn bodolaeth mae wedi cyflawni ei ddisgwyliadau a'n disgwyliadau ni."
CNC yw'r corff mwyaf sy'n cael ei noddi gan lywodraeth Cymru.
Cafodd ei sefydlu flwyddyn yn ôl gyda chyllideb o £180m ac mae'n gyfrifol am adnoddau naturiol Cymru, all fod werth hyd at £8 biliwn y flwyddyn i'r economi.
Mae rhaglen The Wales Report ar gael i'w wylio eto ar yr iPlayer.


description: Am y tro cynta' mae'r Urdd wedi dewis testun penodol ar gyfer cystadleuaeth y Fedal Gyfansoddi, gwaith y cerflunydd John Meirion Morris.

title: Y cerflunydd John Meirion Morris i ysgogi cerddorion


authors:
Nia Thomas
Bbc Radio Cymru

description: Dyn o Ynys Môn sydd wedi colli rhan o'i ddwy goes ar ôl cael ei daro'n wael yn America nawr yn edrych i'r dyfodol.

title: Carwyn Edwards yn edrych i'r dyfodol yn dilyn ei salwch


description: Ansicrwydd am ddyfodol cynllun Wylfa B wrth i ddau gwmni dynnu'n ôl o godi atomfeydd niwclear newydd ym Mhrydain.

title: Ansicrwydd am ddyfodol atomfa newydd i'r Wylfa wrth i gwmnïau dynnu'n ôl


description: Dyn sydd eisoes wedi codi £70,000 ar gyfer elusen canser i barhau i godi arian er gwaetha'r ffaith ei fod wedi cael gwybod bod ganddo diwmor.

title: Canser: Parhau i godi arian

maintext:
Mae gŵr o Rosgadfan ger Caernarfon, sydd wedi llwyddo i godi bron i £70,000 tuag at elusen ganser gan fod ei wraig yn dioddef o'r cyflwr, wedi dweud y bydd o'n parhau i godi arian er gwaetha'r ffaith ei fod wedi cael gwybod bod ganddo diwmor ar yr ymennydd a chanser yr ysgyfaint.
Wyth mlynedd yn ôl, penderfynodd Derek Thompson sefydlu cronfa yn enw ei wraig, Ann, gan ei bod hi'n dioddef o ganser y gwddf ac yn ddiweddarach o ganser y fron.
Gethin Morris Williams fu draw ar ran y Post Cynta' i glywed hanes y cwpl dewr.


description: Heddwas ar feic modur wedi cael damwain ar ol ceisio osgoi car oedd yn croesi ei lwybr.

title: Damwain beic modur: y car ddim yn stopio


description: Diwrnod olaf y Steddfod mewn lluniau // Images from Cardiff Eisteddfod's final day

title: Lluniau'r Steddfod: Dydd Sadwrn 11 Awst // The Eisteddfod in pictures: The final Saturday

maintext:
Mae'r wythnos yn dirwyn i ben, felly mwynhewch y delweddau olaf o Eisteddfod Caerdydd. Cofiwch bod uchafbwyntiau'r cystadlu a'r holl ganlyniadau ar gael ar ein gwefan arbennig o'r Steddfod.
It's the Eisteddfod's final day and here are some of the best moments from Saturday. You can see highlights of the festival on our special Eisteddfod website.
Image caption Felly dyna beth mae Siôn Corn yn ei wneud yr adeg yma o'r flwyddyn // So that's how Santa passes the time in August
Image caption Perfformiad teimladwy gan Trefor Pugh a ddaeth yn drydydd yn yr Unawd Cerdd Dant 21 oed a throsodd // A passionate performance in the Cerdd Dant Solo competition
Image caption Ond mae'n amhosib dweud os yw'r beirniaid wedi'u plesio neu beidio! // But it's impossible to tell if the judges are impressed or not!
Image caption Cymdeithas offerynnau traddodiadol 'Clera' yn 'jamio' yn y Tŷ Gwerin // Traditional instrumentalists jam in the Tŷ Gwerin (Folk tent)
Image caption Yr hyn sydd tu ôl i eiriau mawr Canolfan y Mileniwm // Behind the words at the Millennium Centre
Image caption Y darlledwr Hywel Gwynfryn oedd awdur y dydd heddiw yn y Babell Lên // Broadcaster Hywel Gwynfryn discusses his biographies of David Lloyd and 'Ryan and Ronnie' in the Babell Lên
Image caption Elin Edwards a'i band Thallo'n perfformio ar lwyfan Llywodraeth Cymru // Elin Edwards and her band Thallo perform on the Welsh Government stage
Image caption Mae'n iawn i chi... ond mae'n rhaid i rywun chwythu'r holl falŵns yma! // It's all very well, but someone's got to inflate all those balloons!
Image caption Y darlledwr Hywel Gwynfryn, un o awduron y dydd yn Y Babell Lên yn trafod ei gyfrol David Lloyd: Llestr Bregus // Broadcaster Hywel Gwynfryn was one of the authors of the day in the Pabell Lên (literary pavilion)
Image caption Lle 'sych' i guddio rhag y glaw? // Keeping 'dry' on a rainy day?
Image caption Taro Tant yn y Tŷ Gwerin // Striking a chord in the Tŷ Gwerin
Image caption Huw Stephens yw Llywydd yr Ŵyl eleni. Yn ei araith yn y Pafiliwn, disgrifiodd Eisteddfod Caerdydd fel un 'gynhwysol, aml-ddiwylliannol, braf, croesawgar a byrlymus' // Huw Stephens is the Cardiff Eisteddfod's Honorary President, and in his address from the stage he described this year's festival as 'inclusive, multicultural and welcoming'
Image caption Mae 'di bod yn Steddfod anhygoel: Hwyl tan y flwyddyn nesaf // It's been a blast! See you all next year
Hefyd o ddiddordeb:


description: Elusen Cadw Cymru'n Daclus yn recriwtio lama o Sir Ddinbych fel un o'u harwyr i godi ymwybyddiaeth o broblemau sbwriel.

title: Recriwtio arwr o'r Andes i gasglu sbwriel Cymru


description: Y Post Cyntaf yn deall fod trefnwyr yr Eisteddfod Genedlaethol yn gobeithio dod â'r Brifwyl i Ynys Môn ymhen dwy flynedd.

title: Yr Eisteddfod Genedlaethol yn dod i Fôn yn 2017


description: Pâr priod yn troi at Facebook i chwilio am fferm

title: Cariad at ffermio

maintext:
Mae ffermio wedi cael ei weld fel asgwrn cefn y Gymru wledig ers canrifoedd ond beth yw'r dyfodol i bobl ifanc sydd eisiau amaethu? Beth yw'r anawsterau sy'n eu wynebu?
Mae Cymru Fyw wedi siarad â chwpl ifanc o Bowys sy'n ysu i ddechrau eu bywyd priodasol fel ffermwyr ond sydd wedi troi at Facebook ar ôl methu dod o hyd i fferm i'w rhentu.
Maen nhw'n gobeithio y gall rhywun eu helpu i fwrw gwreiddiau ar fferm fel y gwnaeth eu rhieni o'u blaenau.
Ar ôl cyfarfod mewn dawns ysgubor naw mlynedd yn ôl, priododd Carys ac Iwan Jones o'r Drenewydd ar Nos Galan eleni ac mae'n nhw wedi bod yn chwilio am fferm i'w rhentu ers tair blynedd.
Er dod yn agos at gael tenantiaeth ar fferm gyngor, a boddi wrth ymyl y lan, mae'r cwpl yn dechrau anobeithio.
"De ni di trio am ddwy fferm cyngor ac wedi mynd drwy'r broses, gwneud cynllun busnes, gweithio allan y cashflows am dair blynedd a bod o flaen panel o gynghorwyr a dod yn ail, ddwywaith," meddai Carys, 24, sy'n aelod o Glwb Ffermwyr Ifanc Llanfair Caereinion ac Aelwyd Penllys.
"Mae wedi bod yn broses reit anodd ac yn brofiad torcalonus rili."
A dyw'r cyfle i rentu fferm ddim yn codi'n aml meddai Iwan, sy'n 31 mlwydd oed: "Does dim byd wedi dod ers amser hir rŵan so oedden ni'n meddwl, reit, gawn ni roi rhywbeth ar Facebook."
Gwireddu breuddwyd
"Pan ddaru mab fferm gwrdd a merch fferm mewn dawns ysgubor 9 mlynedd yn ôl, pwy wyddai be oedd ar y gorwel? Dyma ni, yn fwy na pharod i ddechre bywyd priodasol yn y ffordd rydem ni wastad wedi bod eisiau.
"Rydem yn edrych am fferm o unrhyw faint (gyda thŷ) i'w rentu. Rydyn ni'n hapus i fynd unrhywle yng Nghanolbarth Cymru - o fewn awr o'r Drenewydd os yn bosib fel y galla i drafeilio i fy ngwaith fel darlithydd Celf a Dylunio a gallith Iwan barhau yn ei waith fel contractwr amaethyddol.
"Os allith unrhywun rannu hwn fel y gallwn fod cam yn agosach at ein breuddwyd, byddem yn ddiolchgar dros ben."
'Amhosib prynu fferm'
Wrth i ffermydd fynd yn fwy mae'r ddelwedd draddodiadol o ffermydd teuluol yn cael eu hetifeddu o genhedlaeth i genhedlaeth yn diflannu meddai Iwan a rhentu yw'r unig opswin i'r rhan fwyaf o bobl ifanc.
Hyd yn oed wedyn mae'r cyfleoedd yn brin.
Image copyright Carys Mair Jones
"Os tishe rhentu tir, mae digon o gyfle i wneud hynny," meddai Carys, "ond os ti ishe rhantu fferm gyda ty hefyd, mae'n amhosib ac mae prynu fferm ... wel ,ti angen o leia miliwn o bunnau cyn iti ddechre."
Mae Iwan yn un o dri brawd sydd wedi eu magu ar fferm gyngor ei rieni yng Nghaersws, a fo ydi'r unig un sydd eisiau ffermio.
"Mae mam a dad ar fferm cyngor yn barod a 'deni wedi gofyn gawn ni gario hwnnw ymlaen," meddai.
"Ond 'di o ddim yn gweithio felne - mae rhaid iti fynd drwy'r un broses o gael interview ac yn y blaen, a hefyd dio ddim digon o faint i fi a dad."
Fferm 110 acer yw fferm deuluol Carys ond mae ei thad yn dal yn ifanc a'i brawd hynaf eisoes yn gweithio ar y fferm - does dim digon o waith iddi hi ac Iwan yno hefyd.
Ffermydd bach yn diflannu
Y prif rwystr iddyn nhw ydy'r ffaith fod ffermydd bach yn cael eu colli bellach a'r byd amaeth yn ffafrio ffermydd mwy a mwy.
Image copyright Iwan Jones
"Mae lot o ffermydd yn cael eu gwerthu ffwrdd neu mewn lots, falle bod nhw'n gwerthu darn o'r tir a falle bod pobl yn dal i aros a byw yn y tŷ fferm so be sy'n digwydd ydy fod pobl sy'n ffermio yn barod yn ehangu eu fferm nhw ac yn ei gwneud yn fwy.
"Felly be sydd yn y diwedd ydy mwy o ffermydd mawr yn hytrach na mwy o ffermydd llai o faint ... a hefyd dydi ddim mor hawdd gwneud bywoliaeth i be oedd o - dydi amaethyddiaeth ddim ar ei amser cryfaf ar hyn o bryd."
Ers talwm roedd mwy nag un cenhedlaeth yn gweithio ar fferm a digon o fywoliaeth iddyn nhw ar fferm fach ond dydi hynny ddim yn wir bellach meddai Carys.
Cofio cau y cyrtens!
Er byw yn y Drenewydd ei hun ers tair blynedd, ateb dros dro i ddechrau, maen nhw'n dal i ysu am fod nôl yn eu cynefin yn y wlad.
"Fel mae'r amser yn mynd ymlaen rwan mae'r ddau ohonon ni methu weitsiad i fod nôl yng nghefn gwlad," meddai Carys. "Jyst y pethe syml - gallu mynd am dro a mynd allan drwy'r drws ffrynt. Yn y dre mae na bobl o gwmpas, mae pawb yn gallu gweld be ti'n neud - mae jyst yn deimlad anarferol i be yden ni wedi arfer efo fo.
"Hyd yn oed pethe syml fel gwneud yn siŵr dy fod yn cau'r cyrtens!"
Hyd yma mae dros 250 o bobl wedi rhannu eu neges Facebook ond does neb wedi cysylltu eto.
Am y tro felly bydd Iwan yn parhau i deithio i'w waith fel contractiwr a Carys yn dal i ddarlithio a gweithio fel ffotograffydd ar ei liwt ei hun, ond fe fyddan nhw'n dal i freuddwydio am sefydlu aelwyd ar fferm yn y wlad:
"Ryden ni'n dal yn croesi bysedd y bydd 'na rywun yn dod i wybod ein stori ni ac yn cofio amdanon ni yn y dyfodol."


description: Heini Gruffudd sy'n trafod ein 'hobsesiwn' cenedlaethol

title: Gwawdio'r Gymraeg: Sut ddylen ni ymateb?

maintext:
Image caption Cafodd Newsnight ei beirniadu am eitem am y Gymraeg yn Awst 2017
Yn y blynyddoedd diweddar, mae sawl stori am y Gymraeg yn cael ei gwawdio a'i sarhau wedi taro'r penawdau.
Pwy all anghofio llythyr perchennog Trago Mills i Gomisiynydd y Gymraeg, erthygl Rod Liddle yn y Sunday Times, eitem Newsnight am y Gymraeg, a'r erthygl yn The Guardian yn trafod addysg Gymraeg yn Llangennech?
Ac mae'r rhestr yn parhau.
Yn amlach na pheidio, ein hymateb naturiol, fel siaradwyr Cymraeg, yw i wylltio a throi at y cyfryngau cymdeithasol i fynegi hynny.
Ond ai dyna'r ffordd orau i ymateb i bobl sy'n ymosod ar ein hiaith?
Nage meddai Heini Gruffudd, sy'n awdur, darlithydd, ymgyrchydd iaith ac yn gadeirydd mudiad Dyfodol i'r Iaith. Yma, mae'n mynegi ei farn am ein 'hobsesiwn' cenedlaethol ac yn awgrymu ffyrdd gwahanol o ymateb i'r rheiny sy'n ymosod ar y Gymraeg...
Image caption Heini Gruffudd
Oes rhywun yn ein gwawdio?
Mae Rod Liddle, fel sawl un o Loegr, yn dweud pethau diflas am y Gymraeg ac am dywydd Cymru. Beth ddylen ni wneud? Cwyno wrth yr heddlu? Cwyno amdano yn y senedd? Anfon dau gant o negeseuon ar Twitter? Cwyno am ragfarn hiliol yn erbyn yr iaith? Ei gael e ar S4C i'w amddiffyn ei hun?
Fe wnaethon ni hyn i gyd. Fe gafodd Rod Liddle sylw mawr. Dyna roedd e am ei gael, wrth gwrs. Heb ymateb fel hyn, fyddai dim gwerth i'w golofnau yn y papurau newydd.
Ond ydyn ni, wrth ymateb fel hyn, wedi gwneud unrhyw beth o werth dros yr iaith? A fyddai fe'n ysgrifennu eto am y Gymraeg pe baen ni i gyd heb gymryd sylw?
Image caption Cafodd Rod Liddle sylw mawr yn dilyn ei erthygl ddadleuol am Gymru
Nid fe yw'r cynta' i ymosod arnon ni. Yn 1852 roedd Matthew Arnold, arolygydd ysgolion, yn edrych ymlaen at weld y gwahaniaethau rhwng Lloegr a Chymru'n diflannu.
Yn 1866 meddai'r Times mai'r Gymraeg oedd melltith Cymru. Meddai fod yr Eisteddfod yn rhwystro cynnydd gwareiddiad.
Mae'r math yma o wawdio'n beth cyffredin rhwng gwledydd mawr a'u cymdogion llai. Mae jôcs yn erbyn Gwyddelod, jôcs am Bwyliaid yn yr Almaen, a jôcs am Lydawiaid yn Ffrainc i gyd yn rhan o hyn. Jôcs y bwli ydyn nhw.
"Gallwch gwyno!" Gallwn. Rydyn ni'n arbenigwyr erbyn hyn...
Yn eironig, rydyn ni'n mwynhau cael ein brifo. Rydyn ni'n teimlo loes ac yn gallu mwynhau bod yn hunangyfiawn. Rydyn wedyn yn codi llais, codi baner, gorymdeithio hyd yn oed. Ac rydyn ni wedyn yn mynd yn fwy eithafol.
Rydyn ni'n cyhoeddi i ni'n hunain bod y Gymraeg yn marw, ac felly bod angen ei hamddiffyn.
Mwynhau galaru am yr iaith
Mae hyn wedi bod yn obsesiwn 'da ni ers 800 mlynedd a mwy. Flynyddoedd yn ôl roedd yr ymosod a'r colli yn waeth: lladd Llywelyn, trechu Glyndŵr, y Ddeddf Uno. Ond rydyn ni'n mwynhau galaru o hyd.
Yn 1957, golygfa am farwolaeth y Gymraeg gan Islwyn Ffowc Elis yn Wythnos yng Nghymru Fydd - rydyn ni'n dal i fwynhau hyn. Ac yn 1962 dyma Saunders Lewis yn cyhoeddi bod y Gymraeg yn mynd i farw erbyn 2010 neu ddyddiad tebyg.
Image caption "Trwy ddulliau chwyldro yn unig mae llwyddo," dywedodd Saunders Lewis yn ei ddarlith enwog 'Tynged yr Iaith'
Mae hi mor hawdd ymateb i'r gwawdio heddiw. Gwasgu ambell fotwm ac mae ein hymateb ni i'w weld ledled y byd, mewn eiliad, trwy Twitter neu Facebook.
Mae rhywbeth yn debyg yn digwydd pan welwn ni arwyddion Cymraeg. Rydyn ni'n trydar yn erbyn pob gwall iaith sydd ar arwyddion siopau a phriffyrdd. Mae'n hobi cenedlaethol newydd, a llyfrau o luniau o wallau'n ymddangos.
Rydyn ni i gyd yn blismyn iaith. Treiglad ar goll fan hyn, dim dyblu 'n', a phethau gwaeth. A gohebwyr y BBC yn defnyddio idiom Seisnig! Hwrê, rydyn ni'n gallu trydar.
Arbenigo ar gwyno
Uchafbwynt ein niwrosis ieithyddol oedd yr ymgyrch ddwy flynedd a gafwyd gan Gomisiynydd y Gymraeg yn ein hannog i gwyno. "Gallwch gwyno!" Gallwn. Rydyn ni'n arbenigwyr erbyn hyn.
Ond onid ochr arall y geiniog yw ein bod ni i gyd am gael ein hoffi? Rydyn ni am i'r Sais ein parchu, cymryd sylw ohonon ni. Ac yn Lloegr mae'r pethau gorau.
Dyna pam mae hanner ein myfyrwyr yn llifo i brifysgolion Lloegr. Rydyn ni am i Rod Liddle ein canmol, rydyn ni am i'n corau ennill Britain's Got Talent, a gwych fyddai clywed gair o Gymraeg ar Love Island.
Image caption Fe gyrhaeddodd Gôr Glanaethwy rownd derfynol Britain's Got Talent yn 2015
Beth ddylen ni wneud felly? Mae angen peidio ymateb i'r sylwadau gwawdlyd amdanon ni. Denu rhagor mae hynny, ac wrth i ni gwyno, rydyn ni'n osgoi meddwl beth sydd orau i'w wneud dros y Gymraeg.
Mwynhau'r iaith... yn cynnwys y gwallau
Gadewch i ni feddwl yn greadigol a chadarnhaol. Cynllunio dyfodol yr iaith am ei bod yn iaith fyw, nid yn iaith farw.
Mae angen mynd ati i gynnal ein bywyd Cymraeg ar lawr gwlad a mwynhau yn y Gymraeg: mwynhau ein hiaith sy'n llawn gwallau. Rhoi hyder i'r siaradwyr newydd siarad y Gymraeg a dim ots am y treigladau. Dyw sylwebwyr pêl-droed Lloegr ddim yn poeni am eu gwallau iaith, a does neb yn poeni am hyn.
Mae angen i'n gwleidyddion feddwl am sut gall y Gymraeg ymgryfhau'n iaith fyw mewn cartrefi, cymunedau a mannau gwaith ledled y wlad, yn lle ymateb i ffyliaid.
Mae digon o fywyd yn yr iaith o hyd - mwynhawn!
Efallai o ddiddordeb...
Ydych chi'n cytuno gyda Heini? Sut ydy'ch chi'n credu ddylen ni ymateb i'r rheiny sy'n ymosod ar y Gymraeg?
Cysylltwch â ni drwy e-bostio cymrufyw@bbc.co.uk neu drwy lenwi'r ffurflen isod (nid yw'r ffurflen yn ymddangos ar yr ap).


description: Crwner yn beirniadu "diffyg ystyriaeth ymddangosiadol" staff ysbyty cyn i fabi farw yn 2011.

title: Cwest: crwner yn beirniadu staff yn Ysbyty Glan Clwyd

maintext:
Image caption Aed â hi i Ysbyty Glan Clwyd
Mae crwner wedi beirniadu "diffyg ystyriaeth ymddangosiadol" staff ysbyty cyn i fabi farw.
Dywedodd John Gittins, Crwner Canol a Gogledd-ddwyrain Cymru, ei fod yn poeni o hyd am welliannau Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr wedi'r digwyddiad.
Cyhoeddodd reithfarn o farwolaeth drwy achosion naturiol.
Clywodd cwest yn Rhuthun fod y fam, Amanda Sykes o Ddeganwy, wedi derbyn paracetamol cyn cael ei hanfon adref o'r ysbyty yn 2011 er gwaetha "poen ofnadwy".
Y diwrnod ar ôl iddi gael ei hanfon adref cafodd merch fach - Elouise Winship - ei geni gyda "pharlys yr ymennydd difrifol" a niwed i'w horganau.
Bu farw'r ferch yn oriau mân y diwrnod canlynol.
Poen ofnadwy
Yn y datganiad gafodd ei ddarllen gan y crwner dywedodd Ms Sykes fod ambell i ddigwyddiad wedi peri pryder iddi pan oedd yn feichiog.
Dywedodd ei bod mewn poen ofnadwy erbyn 10 Mawrth pan wnaeth ei thad a'i phartner fynd â hi i Ysbyty Glan Clwyd ym Modelwyddan.
Ond dywedodd y bydwragedd nad oedd y babi ar gyrraedd ac nad oedd modd ei phrysuro oherwydd nad oedd hi 10 diwrnod dros y dyddiad yr oedd disgwyl i'r babi gael ei geni.
Pan gychwynnodd roi genedigaeth y diwrnod canlynol cafodd ei chludo i'r ysbyty mewn ambiwlans. Ond wedi iddi gyrraedd roedd penderfyniad y byddai hi'n rhai oriau cyn iddi roi genedigaeth.
'Pryderus iawn'
Dywedodd ei phartner Jonathan Winship wrth y crwner ei fod yn "bryderus iawn" oherwydd ei bod hi mewn cymaint o boen. "Roeddwn i wedi synnu ei bod hi wedi cael ei rhoi mewn ystafell o ystyried ei bod hi wedi dod i'r ysbyty mewn ambiwlans," meddai.
Dywedodd y crwner y byddai'n argymell y dylid monitro'n fwy a chofnodi curiad calon babi pan oedd mam yn cael cyffuriau cysgu.
Hefyd roedd angen mwy o fonitro os oedd cyflwr y fam yn newid pan oedd hi ar fin rhoi genedigaeth.
Roedd y dystiolaeth, meddai, yn "ddarlun trist".
"Dwi'n gwybod bod staff o dan bwysau," meddai, "ond mae'r diffyg ystyriaeth ymddangosiadol er gwaetha diodde Amanda a phryderon Jonathan yn fater sy'n ffynhonell pryder."
Dywedodd y byddai'n ysgrifennu at y bwrdd iechyd yn unol â Rheoliad 28.
Dim curiad calon
Clywodd y cwest fod y bydwragedd wedi sylweddoli nad oedd curiad calon gan y babi ac yna cafodd ei mam ei brysio i'r ystafell eni.
Cafodd y babi ei geni gyda chymorth meddygon yn defnyddio gefel.
Dywedodd y rhieni bod y ddau ohonyn nhw'n cofio clywed ymgynghorydd yn dweud bod gan y babi "barlys yr ymennydd difrifol" a difrod i'w horganau.
Cafodd Elouise ei chludo i'r adran ofal arbennig ble y cafodd ei rhieni gyfle i'w gweld y noson honno.
Dywedodd Mr Winship eu bod nhw wedi trefnu i fedyddio Elouise wedi iddyn nhw dderbyn y newyddion y dylen nhw baratoi ar gyfer y gwaethaf.
Bu farw Elouise yn oriau mân 12 Mawrth.


description: Tîm pêl-droed Merched Cymru yn ennill yn erbyn Belarws wrth ddechrau taith i geisio cyrraedd Cwpan y Byd yn Canada yn 2015.

title: Merched Cymru'n ennill


description: Morgannwg yn curo Gwlad yr Haf yng nghystadleuaeth YB40.

title: Morgannwg yn ennill eto


description: Awdurdod Rasio Ceffylau Prydain yn cyhoeddi y bydd 26 diwrnod o rasio yn Ffos Las yn 2012 - mwy na'r disgwyl.

title: Hwb i ddyfodol cwrs rasio Ffos Las


description: Sinema yng Nghasnewydd wedi rhoi cyfle arall i ddynes a dementia i weld Mama Mia!, ar ôl i broblemau olygu ei bod wedi gadael cyn diwedd perfformiad arall.

title: Perfformiad arbennig o Mamma Mia! i gleifion dementia


description: Merch 22 oed wedi marw oherwydd gwrthdrawiad rhwng dau gar nos Sadwrn ar yr A482 ger Ciliau Aeron yng Ngheredigion.

title: Damwain ger Ciliau Aeron: merch 22 oed wedi marw


description: Cynnal refferendwm a diwygio'r Undeb Ewropeaidd yw canolbwynt maniffesto'r Ceidwadwyr Cymreig ar gyfer yr etholiadau Ewropeaidd ym mis Mai.

title: Diwygio'r Undeb Ewropeaidd: maniffesto'r Ceidwadwyr


description: Rhyddhad amodol am ddwy flynedd i gyn ddirprwy bennaeth ysgol am ei bod yn euog o dwyll.

title: Rhyddhad amodol i gyn ddirprwy bennaeth Ysgol Uwchradd Dinbych


description: Bron i un o bob tri o bobl yng Nghymru yn dweud nad oes ganddyn nhw unrhyw grefydd.

title: Canran y rhai â ffydd yn gostwng yng Nghymru a Lloegr


description: Mae Abertawe yn dathlu wedi eu buddugoliaeth o 3-0 dros Valencia yn y Gynghrair Ewropa nos Iau.

title: Abertawe yn dathlu buddugoliaeth 'anghredadwy'


description: Lluniau Eisteddfod 2017 // Photos from the Eisteddfod

title: Casgliad o'n holl luniau o'r Eisteddfod // A round-up of the week's photos

maintext:
Orielau dyddiol o Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd.
Daily picture galleries from the National Eisteddfod in Cardiff Bay.
Mwy o'r Eisteddfod ar BBC Cymru Fyw // All the latest news from the Eisteddfod on BBC Cymru Fyw
Image caption Efeilliaid, Srivik a Nivik (4 oed) o Gaerdydd yn mwynhau hufer ia gyda Mam a Dad. // An ice cream treat for twins Srivik and Nivik.
Image caption Mae fel 'Who's Who' 'ma...Huw Stephens a Jason Mohammad yn rhannu jôc ar y Maes // DJ Huw Stephens and television presenter Jason Mohammad share a laugh on the Maes
Mwy o'r Eisteddfod ar ein gwefan arbennig.
More from the Eisteddfod on our Eisteddfod website.


description: Dyn wedi ei garcharu am oes am geisio llofruddio ei bartner yng Nghaerdydd.

title: Carchar i ddyn am geisio llofruddio ei bartner


description: Mae disgwyl y bydd angen miliynau o bunnau i glirio a glanhau'r difrod achoswyd gan y stormydd a'r llanw uchel diweddar.

title: Costau difrod llifogydd yn filiynau


description: Dylid cyflwyno Mesur newydd i ddatganoli mwy o bŵer i Lywodraeth Cymru ochr yn ochr â Mesur datganoli i'r Alban, yn ôl Plaid Cymru.

title: Leanne Wood: Angen yr un pwerau a'r Alban i Gymru


description: Detholiad o araith Huw Stephens, Llywydd yr Ŵyl Eisteddfod Caerdydd 2018

title: Araith Llywydd yr Ŵyl: Huw Stephens


description: Mwynhewch y gorau o gynnwys ar-lein BBC Cymru yn Gymraeg. Newyddion, rhaglenni teledu a radio, gemau i blant, adnoddau dysgu a mwy. The best of BBC Wales in Welsh.

title: Cymru


authors:
Vaughan Roderick
Golygydd Materion Cymreig Y Bbc

description: Ymosodiadau geiriol a sylawdau'r gorffennol oedd fwyaf amlwg yn yr ymgyrch etholiadol dros yr wythnos aeth heibio - Vaughan Roderick sy'n cloriannu.

title: Etholiad: Wythnos y 'gwefusau llac'


description: Madaxweynaha dalka Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay inuu la kulmi doono Kim Jong-un, waxa uuna sidoo kale u mahadceliyey Kim kaddib markii uu ku soo wareejiyey haraaga lafihii dadkii ku dhintay dagaaladii Kuuriya.

title: Kim Jong-un iyo Donald Trump oo isweydaarsanaya fariimo


description: Kaisa Pankakoski a'i phlant sy'n siarad tair iaith

title: Byw mewn tair iaith

maintext:
Image copyright Liza Brunzell
Mae Kaisa Pankakoski yn wreiddiol o'r Ffindir ac yn byw yng Nghaerdydd gyda'i phartner Simon a dau o blant. Mae Lucas sy'n saith oed a Nia sy'n dair yn siarad tair iaith - Ffinneg gyda'u mam, Saesneg gyda'u tad a Chymraeg.
Mae Kaisa'n gweithio ar ei Doethuriaeth ym Mhrifysgol Caerdydd yn astudio teuluoedd teirieithog yng Nghymru a'r Ffindir. Ar hyn o bryd mae hi a'i phlant wedi ymgartrefu yn Helsinki am gyfnod, tra bod Kaisa'n cyfweld â theuluoedd sy'n byw trwy gyfrwng tair iaith a rhoi'r cyfle i'w phlant gael addysg yn y Ffinneg, cyn dychwelyd i Gaerdydd yn yr haf.
Bu'n sôn rhagor am ei phrofiadau o fyw bywyd mewn tair iaith gyda Cymru Fyw:
Pan gafodd fy mab ei eni, ro'n i'n teimlo ei fod yn naturiol i fi siarad Ffinneg ag e. Mae ei dad yn siarad Saesneg, ac roedd gyda ni ffrindiau sy'n siarad Cymraeg ac ro'n i'n mynd i grwpiau Cymraeg i fabanod. Erbyn bod Lucas yn ddwy oed roedd yn gwneud mor dda gyda'i ddwy iaith gyntaf, fe wnaethon ni benderfynu efallai y byddai addysg Gymraeg yn gweithio i ni. Rydw i'n hoffi sialens, a dydyn ni erioed wedi edrych nôl!
Dwi'n siarad chwech o ieithoedd i raddau gwahanol a dwy flynedd yn ôl ro'n i'n chwilio am gyfeiriad newydd i fy mywyd. Roedd ymchwilio i deuluoedd teirieithog wedi bod ar fy meddwl ers tipyn, ac yn Hydref 2015 dechreuais ar gwrs ymchwil ôl-radd yn Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd gyda Yr Athro Diarmait Mac Giolla Chríost.
Fel rhan o fy noethuriaeth, rwy'n astudio yn adran Ieithoedd Modern Prifysgol Helsinki ar hyn o bryd a byddai'n cyfweld â phump teulu sydd â phlant mewn ysgol gynradd ac yn siarad tair iaith yma. Mae'n gyffredin iawn i deuluoedd yn Y Ffindir i fod yn amlieithog.
Yn ddiweddarach yn y flwyddyn bydda i'n cyfweld â phump teulu yng Nghaerdydd sydd â phlant oed cynradd yn clywed y Gymraeg, Saesneg ac un iaith leiafrifol arall.
Image copyright Kaisa Pankakoski Image caption Lucas, Nia a Kaisa yn Sŵ Helsinki
Teimlo'n gartrefol
Symudais i Gymru yn 2004 i astudio MA mewn Newyddiaduraeth Ryngwladol yn Ysgol Newyddiaduriaeth Prifysgol Caerdydd. Cyn hynny ro'n i wedi byw mewn dwsin o ddinasoedd mewn pum gwlad wahanol, Y Ffindir, Ffrainc, Lloegr, Sbaen a Chile, ond yn syth, roeddwn i'n teimlo'n gartrefol yng Nghymru, a dwi'n cyfri Cymru yn gartref ers hynny.
Heblaw am y glaw, y gaeafau mwynach a'r mân siarad yng Nghymru, mae 'na lot o bethau sy'n debyg yn y ddwy wlad. Mae Cymru a'r Ffindir yn wledydd bach Ewropeaidd, dwyieithog, gyda phobl â gwerthoedd tebyg.
Ond mae 'na rai pethau sy'n wahanol hefyd, yn arbennig y system addysg. Yn y Ffindir, dyw plant ddim yn dechrau yn ffurfiol yn yr ysgol tan eu bod nhw'n saith oed. Does dim gwisg ysgol ac maen nhw'n gwisgo dillad cyfforddus a sliperi neu sanau yn y dosbarth.
Image caption A yw disgyblion Y Ffindir yn dysgu mwy yn nhraed eu sanau?
Dwy wlad yn dysgu gyda'i gilydd
Mae pawb yn cael cinio am ddim a does dim mwy na hanner awr o waith cartref bob dydd. Mae'r plant hefyd yn galw'r athrawon wrth eu henwau cyntaf. Mae plant chwech i saith oed yn treulio tua pedair awr yn cael gwersi ffurfiol a gweddill yr amser yn chwarae'n rhydd tu allan.
Does gen i ddim byd ond canmoliaeth i ysgol Gymraeg Lucas yng Nghaerdydd a dwi'n meddwl y gall y ddwy wlad ddysgu oddi wrth ei gilydd. Mae gan yr ysgol yng Nghymru gynllun darllen ardderchog, ond dydy darllen ddim yn cael ei gyflwyno tan bod y plant yn hŷn yn Y Ffindir.
Pan o'n i'n blentyn yn yr ysgol, nes i dreulio dwy flynedd gynta' yn eistedd yng nghefn y dosbarth yn darllen llyfrau a sgrifennu storïau, gan fy mod wedi dysgu adre', tra bod gweddill y dosbarth yn dysgu'r wyddor - efallai y byswn i wedi manteisio o ddechrau ar fy siwrne addysgol yn ifancach na saith oed!
Un sialens i ni fel teulu yw i'r plant gael eu trwytho ddigon yn y dair iaith, fel eu bod nhw'n tyfu i fyny yn eu siarad nhw i gyd yn dda. Dwi wedi sefydlu Ysgol Ffinneg ar ddydd Sadwrn yng Nghaerdydd a thra fy mod i a'r plant yn Helsinki, rydyn ni'n cwrdd â Glyn Banks sy'n siaradwr Cymraeg yma fel ein bod ni'n cael cyfle i siarad yr iaith.
Fe wnes i a Lucas gyflwyniad am Gymru yn yr ysgol yn ddiweddar, mae dros hanner plant ei ddosbarth yn siarad dwy os nad tair iaith a roedd ganddyn nhw ddiddordeb mawr yn dysgu am Gymru a beth yw diwrnod cyffredin yn yr ysgol i Lucas nôl adre yng Nghaerdydd.
Mae ei gyfoedion mewn ysgol blynyddoedd cynnar fan hyn, dydyn nhw ddim yn cychwyn ysgol yn swyddogol tan fis Medi, felly roedden nhw'n synnu clywed ei fod e wedi cychwyn ers sawl blwyddyn!
Ar ôl gorffen fy noethuriaeth byswn i wrth fy modd yn gweithio ar brosiect yn helpu teuluoedd amlieithog yng Nghymru a'u helpu i fagu eu plant i ddatblygu eu sgiliau ieithyddol.


description: Neil Sinclair sy'n dweud hanes Tiger Bay, cymuned amlddiwylliant gyntaf Cymru

title: 'Y byd i gyd yn Tiger Bay'

maintext:
Image caption Byddai Cymraeg yn un o'r nifer o ieithoedd oedd i'w chlywed ar Sgwâr Loudoun, calon yr hen Diger Bay
Wrth i fae Caerdydd groesawi'r Eisteddfod Genedlaethol, un o drigolion yr ardal, yr awdur Neil Sinclair, sy'n egluro sut daeth yn gartref i gymuned amlddiwylliant gyntaf ac enwocaf Cymru.
Tua 1811, pentref bach oedd Caerdydd ger Caerffili gyda llai na 2,000 o bobl yn byw ynddo. Ond yn y 1830au cynnar, fe benderfynodd Ardalydd Bute, John Crichton Suart, adeiladu dociau mawr yno.
Image copyright Neil Sinclair Un ohonyn nhw [y bobl oedd yn siarad Cymraeg] oedd Helen Margaret Lewis, mam fy nhad er enghraifft. Neil Sinclair, Hanesydd o Tiger Bay
Ar ôl y Gwyddelod, y bobl gyntaf i gyrraedd a setlo yma oedd morwyr Tsieineaidd. Yn fuan, fe gyrhaeddodd pobl o bedwar ban byd ar eu holau. Mewn gwirionedd, fe allech chi weld y byd cyfan o fewn un filltir sgwâr yn yr hen Fae Teigr.
Y Gymraeg yn Sgwâr Loudoun
Ar droad yr Ugeinfed Ganrif, roedd llawer o bobl yn ein cymuned ni yn siarad mwy na 57 iaith wahanol ar ein strydoedd, gan gynnwys pobl oedd yn siarad Cymraeg. Un ohonyn nhw oedd Helen Margaret Lewis, mam fy nhad er enghraifft. A bu farw Blodwen Glascoe, y siaradwraig Cymraeg olaf o Sgwâr Loudoun, fwy na deng mlynedd yn ôl.
Ar gyfer Cymry Cymraeg yn wir, roedd pedair eglwys yn yr ardal. Fe gafodd y Parchedig Maxwell Evans ei eni yn Sgwâr Loudoun hefyd ar ôl dechrau'r ugeinfed ganrif. Roedd a'i deulu yn aelod o gapel yn y sgwâr o'r enw Bethania. Fe ddywedodd e wrtha i nad oedd e'n siarad Saesneg o gwbl tra'i fod e'n byw yn y Sgwâr tan oedd e'n 11 oed! Mae'n debyg bod pobl wedi anghofio'r hanes 'ma.
Yn anffodus, bu farw'r iaith gyda'i phobl fel y gwnaeth llawer o ieithoedd eraill. Dim ond Saesneg, Arabeg a Somalieg sy'n dal i gael eu siarad ar y strydoedd heddiw.
Hefyd o ddiddordeb:
Image caption Plant Arabaidd ger eu mosg dros dro yn Nhre-biwt wedi'r bomio yn 1942
Terfysgoedd
Wrth gwrs, yr adeg honno doedd dim croeso cynnes ymhobman yn y pentref i fewnfudwyr bob amser. Pan geisiodd y Tsieineaid symud o Fae Teigr i fyw y tu allan er enghraifft, cafwyd gwrthwynebiadau mawr, ac yn 1911 fe gafodd y Tsieineaid eu gyrru o'u cartrefi yn ystod y terfysgoedd yn eu herbyn a'u gorfodi nôl i Fae Teigr.
Sam On Yen, tŷ bwyta enwog Mr Wing ar Stryd Bute oedd y tŷ bwyta Tsieineaidd cyntaf yng Nghymru!
Yn anffodus, fe ddigwyddodd yr un peth hefyd yn erbyn pobl Affro-Caribïaidd, Affricanaidd, Affro-Celtaidd a phobl croenddu eraill. Fe ymosododd mil o ddynion gwyn ar gartref rhieni fy fam yn Grangetown yn ystod y terfysg hiliol yn 1919. Dyna pam y prynodd ei thad dŷ bychan iddi ym Mae Teigr ble amddiffynnodd y bobl i gyd eu hunain yn erbyn y terfysgwyr.
Cytgord o fewn y gymuned
Ond y tu mewn i Fae Teigr doedd y problemau hiliol 'ma ddim yn bodoli. A dweud y gwir, cymuned o forwyr a gweithwyr dociau oedd hi ond, er hynny, nid oedd yn berffaith. Fe gawson ni ein problemau ni fel unrhyw gymuned arall o weithwyr. Ond, ar y cyfan, roedd yn lle da iawn, lle ardderchog i blant gael eu magu.
Image copyright Elin Dawes Image caption Mae'r cerflun yma ym Mae Caerdydd yn deyrnged i'r rhai fewnfudodd yno
Cymdeithas go iawn oedd Bae Teigr o bobl â chefndiroedd gwahanol oedd yn byw gyda'i gilydd. Man lle gallai pobl o bob lliw a llun fyw gyda'i gilydd mewn cytgord ethnig ac heb drafferth ethnig rhwng ei phobl wahanol - sef pobl Groegaidd, Sbaenaidd, Portiwgeaidd, Norwyaidd, Arabaidd, Indiaidd, Somalaidd ac ati yn ogystal â phobl Affro-Caribïaidd ac Affricanaidd yn gyffredinol.
Er bod morwyr o bedwar ban byd yn cael eu croesawu'n gynnes fan hyn, ar y llaw arall, roedd pobl uwchben y rheilffordd yng Nghaerdydd y tu allan i'r gymuned yn meddwl mai lle ofnadwy oedd e. Ond dylai pobl Caerdydd a phobl Cymru ddim anghofio bod llawer o forwyr du ac Affro-Celtaidd o Fae Teigr a'r dociau'n cael eu lladd ar eu rhan nhw yn y ddau ryfel byd.
Cyffro'r tafarndai
Flynyddoedd yn ôl, yn ogystal â'r Mosg Moslemaidd cyntaf yng Nghymru a lleoedd o addoliad eraill yn y gymuned roedd mwy na 90 o dafarndai gwahanol yn yr ardal.
Image caption Clwb nos The Haven yn ardal dociau Caerdydd
Roedd tafarn ar bob cornel yn y dyddiau hynny. Ond heddiw does dim un o gwbl ym Mae Teigr. I lawr y dociau dim ond dyrnaid sydd yma heddiw, felly dydy'r ardal ddim mor gyffrous ag y byddai pan oedd lleoedd fel The Adelphi, The Freemasons, The Cornish Mount a'r Westgate mewn bodolaeth, heb sôn am y clybiau nos: The North Star, The Casablanca, The Top Floor Club, The Haven, The Casino, The Colony, The Stork Club ac y blaen.
Ac ar ôl yr amserau da, roedd y Bombay, tŷ bwyta Indiaidd Nessar Ali, y cyntaf yng Nghymru, yn lle i fynd i fwyta.
Image caption Stryd yn Tiger Bay
Cymuned groesawus
Yn flaenaf oll, cymuned amlddiwylliannol gynharaf Cymru oedd Bae Teigr ble ges i 'ngeni. A dweud y gwir, 'dw i'n ymfalchïo fy mod wedi cael fy magu yn y lle unigryw yma. Mae'r gymuned yn hynod o groesawus ac mae'n lle rhyfeddol, yn enwedig i fewnfudwyr i Gymru.
Image copyright Simon Campbell Image caption Carnifal Tre-biwt 1993
Mae Neil Sinclair yn awdur nifer o lyfrau gan gynnwys The Tiger Bay Story; The Cardiff Bay Experience ac Endangered Tiger.Mae'r darn yma'n addasiad o ddarn a ysgrifennodd yn wreiddiol yn 2010 i wefan Hanes BBC Cymru.
Hefyd o ddiddordeb:


description: Newid hinsawdd, swyddi a sgiliau, a'r amgylchfyd ydy'r prif faterion sydd yn allweddol ar gyfer lles pobl yn y dyfodol yn ôl arolwg gan Lywodraeth Cymru.

title: Hinsawdd a swyddi: Pryderon pobl Cymru i'r dyfodol


description: Mae rheithgor achos y gŵr sydd wedi ei gyhuddo o dwyllo elusen ar gyfer lleiafrifoedd ethnig yn parhau i drafod eu dyfarniad.

title: Awema: Rheithgor yn parhau i drafod


description: Ofcom yn cadarnhau eu bod yn ymchwilio os cafodd gwylwyr eu twyllo yn rownd derfynol Britian's Got Talent.

title: Britain's Got Talent: Ofcom yn ymchwilio


description: Cynghorydd sir o Wynedd wedi cael ei gyhuddo o ymosod ac o ymddwyn yn fygythiol.

title: Cynghorydd Gwynedd: Cyhuddo o ymosod


description: Map o artistiaid Cymraeg sydd wedi eu ffrydio fwyaf ar Spotify yn ôl eu siroedd cartref

title: Pwy yw'r band Cymraeg mwyaf poblogaidd o'ch sir chi?


description: Mae mis yn union i fynd tan y newidiadau i amserlen Radio Cymru.

title: Mis i fynd tan newidiadau Radio Cymru

maintext:
Image caption Bydd rhaglenni newydd Tommo, Shân Cothi a Dylan Jones yn dechrau ar Fawrth 10
Mae BBC Radio Cymru wedi cadarnhau y bydd amserlen newydd yr orsaf yn dechrau ar ddydd Llun, Mawrth 10.
Bryd hynny fe fydd Dylan Jones yn aros ar yr awyr am ddwy awr yn dilyn y Post Cyntaf. Dywedodd Mr Jones: "Mae yna gynnwrf sylweddol ymysg y timau sy'n gyfrifol am y Post Cyntaf a fy rhaglen newydd i, ac rydyn ni i gyd yn gweithio'n galed yn paratoi ar gyfer y drefn newydd o Fawrth y 10fed.
"Yn bersonol rydw i'n edrych ymlaen yn fawr at gael clywed gan gymaint o wrandawyr ag sy'n bosibl, ac i fod yn rhan o batrwm dyddiol pobl ymhob rhan o Gymru hyd at ddeg o'r gloch bob bore."
Rhwng 10 a 12 wedyn bydd rhaglen newydd Shân Cothi, fydd yn cael ei ddilyn gan ddwy raglen amrywiol fydd yn para hanner awr yr un, fel a ganlyn:
Y slot hanner dydd
AMSERLEN NEWYDD RADIO CYMRU: LLUN-GWENER 5am - 6am: Rhaglenni amrywiol
6am - 8am: Post Cyntaf gyda Kate Crockett a Dylan Jones
8am - 10am: Dylan Jones
10am - 12pm: Bore Cothi gyda Shân Cothi
12pm - 12.30pm: Rhaglenni sy'n holi a phrocio
12.30pm - 1pm: Rhaglenni Nodwedd/Drama
1pm - 2pm: Taro'r Post gyda Garry Owen
2pm - 5pm: Tommo (o ddydd Llun i ddydd Iau) a Tudur Owen (dydd Gwener)
5pm - 6pm: Post Prynhawn gyda Dewi Llwyd
6pm - 6.15pm: Pigion
6.15pm - 7pm: Rhaglenni Dogfen/Nodwedd
7pm - 10pm: C2
10pm - 12am: Geraint Lloyd
Llun: Gari Wyn
Cyfle wythnosol i'r gŵr busnes a'r cyn-athro holi ei westeion, a bwrw'i fol am bynciau sy'n agos at ei galon. Mae mentergarwch a moduro ill dau yn ddiddordebau mawr gan Gari, a bydd y ddau yn sicr o chwarae rhan yn y rhaglen.
Mawrth: Stiwdio
Y diweddaraf o fyd y celfyddydau, yng nghwmni Nia Roberts.
Mercher: John Walter
Rhaglen danllyd a phrofoclyd, lle bydd John Walter Jones yn holi'r cwestiynau mawr am Gymru, y Cymry a'r byd Cymreig.
Iau: Caryl
Pobol ddifyr yn trafod pob math o bynciau - a chyfle i glywed barn Caryl am y byd a'i bethau.
Gwener: O'r Bae
Vaughan Roderick yn fyw o Fae Caerdydd yn rhoi cilolwg ar hynt a helynt yr wythnos wleidyddol.
Yn siarad am ei raglen newydd, dywedodd Gari Wyn: "Cyfuniad o bynciau llosg yn ymwneud â busnes a mentergarwch, hanes ac arwyddocâd digwyddiadau hanesyddol fydd ar y rhaglen. Dwi'n teimlo, os oedd gen i genhadaeth erioed, mai hybu mentergarwch ymysg Cymry Cymraeg ydy honno."
Y slot 12.30pm
Llun: Straeon Bob Lliw;
Mawrth: Y Talwrn;
Mercher: Galwad Cynnar / Byd Iolo;
Iau: Sesiwn Fach;
Gwener: rhaglenni ysgafn, comedïau a gemau panel.
Rhwng 1 a 2 bydd Taro'r Post, gyda Garry Owen, ac yna bydd rhaglen newydd Andrew Thomas o Aberteifi - neu Tommo, i ddefnyddio ei enw darlledu.
Mae Tommo'n ddarlledwr profiadol wedi treulio blynyddoedd yn cyflwyno rhaglen ar Radio Sir Gar.
Dywedodd wrth BBC Cymru: "Mae'r paratoi wedi dechrau o ddifri nawr a sai'n gallu aros tan Fawrth y 10fed i ddod a llond y prynhawn o hwyl a cherddoriaeth i wrandawyr Radio Cymru!
"Rwy wedi cael nifer fawr o negeseuon yn dymuno'n dda i fi a'r rhaglen newydd yn barod, ac rwy' jyst yn edrych ymlaen nawr i ddod i nabod llond lle o bobl newydd!"
Bydd Tudur Owen yn parhau i lenwi'r slot 2 tan 5 ar ddydd Gwener.
Rhwng 5 a 6 bydd Dewi Llwyd a'i westai yn trafod pynciau llosg y dydd. Bydd rhaglenni nodwedd a dogfennau i'w clywed rhwng 6.15 a 7 ac yna tair awr o C2.
Geraint Lloyd fydd yn parhau i orffen y darllediadau am y dydd.
Dywedodd Betsan Powys, Golygydd Rhaglenni'r orsaf: "All Radio Cymru ddim bod yn bopeth i bawb ond fe wnewn ni'n gorau glas i gynnig rhywbeth i bawb. Yn wrandawyr hen a newydd, chi fydd wrth galon y gwasanaeth."


description: Prif Weithredwr Abertawe yn gwrthod sïon bod dyfodol Michael Laudrup yn y fantol, wedi cyfres o ganlyniadau gwael i'r Elyrch.

title: Jenkins yn gwrthod sïon am Laudrup


description: Dyn a menyw wedi eu harestio, wedi i heddlu arfog gael eu galw i dŷ yn Heol Dŵr yng nghanol Caerfyrddin nos Fercher.

title: Arestio dau wedi digwyddiad yn Heol Dŵr, Caerfyrddin


description: Mae'r gwasanaeth tân wedi bod yn diffodd tân mewn ffatri yn y Trallwng ym Mhowys y bore ma.

title: Tân mewn ffatri yn y Trallwng


description: Y Ceidwadwyr Cymreig a Phlaid Cymru yn datgelu cynlluniau i hybu twf economaidd.

title: Cynllun pleidiau am fanciau busnes


description: Mae teyrngedau wedi eu rhoi i gyn warden Parc Cenedlaethol Eryri, John Ellis Roberts, fu farw wrth ddringo ddydd Iau.

title: Teyrngedau i gyn-warden Eryri, John Ellis Roberts


description: Dau eliffant Affricanaidd yn ail greu stori leol am ymweliad syrcas â'r ardal yn yr 1840au

title: Pan ddaeth y syrcas i Dregaron


description: Mae'r Cynulliad wedi cymeradwyo'r Mesur Teithio Llesol Cymru yn y Senedd ddydd Mawrth.

title: Mesur Teithio Llesol yn cael ei basio


description: Y Prifardd Manon Rhys sy'n cael ei holi yn dwll gan Cymru Fyw yr wythnos hon

title: Ateb y Galw: Manon Rhys


description: Trefynwy fydd yn croesawu'r Fflam Olympaidd i Gymru ddydd Gwener

title: Fflam ar y ffordd i Gymru


description: Heddlu Dyfed Powys yn ymchwilio wedi ymosodiad difrifol ar ddyn yn Aberteifi.

title: Ymchwilio ar ôl ymosodiad difrifol ar ddyn yn Aberteifi


description: Mae heddlu wedi arestio dyn ar amheuaeth o achosi difrod i fosg yn Nhonna, Castell-nedd.

title: Mosg yn cael ei ddifrodi am yr ail dro


description: Llywodraeth Cymru'n cyhoeddi y bydd yn cyfrannu £3m at y gwaith o ddatblygu Yr Egin, pencadlys newydd S4C yng Nghaerfyrddin.

title: Pencadlys S4C, Yr Egin, i gael £3m gan Lywodraeth Cymru

maintext:
Image copyright PC DDS
Bydd Llywodraeth Cymru'n cyfrannu £3m at y gwaith o adeiladu Yr Egin, pencadlys newydd S4C yng Nghaerfyrddin.
Aeth Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant at y llywodraeth i ofyn am arian cyhoeddus wedi i'w cais am arian Ewropeaidd gael ei wrthod.
Mae disgwyl y bydd £3m arall yn dod o fargen ddinesig Bae Abertawe.
Dywedodd Ysgrifennydd yr Economi, Ken Skates, y byddai'r cynllun yn rhoi bywyd newydd i'r economi leol.
"Bydd y buddsoddiad hwn yn helpu i ddarparu'r seilwaith angenrheidiol i gefnogi gweledigaeth y brifysgol o glwstwr o fusnesau creadigol yng Nghaerfyrddin," meddai.
'Chwistrellu bywyd newydd'
"Bydd hyn, yn ei dro, yn helpu i chwistrellu bywyd newydd i'r economi leol, yn dod â swyddi ychwanegol o ansawdd uchel i Gaerfyrddin, a gwella enw da cynyddol Cymru fel cefnogwr talent, dychymyg a chynhyrchiant."
Ychwanegodd y byddai'r gefnogaeth ariannol yn gymorth i "ddarparu gofod a chyfleoedd rhwydweithio ar gyfer busnesau eraill, y brifysgol, myfyrwyr ac entrepreneuriaid".
Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud o'r blaen ei fod yn "siomedig" fod bwlch cyllido wedi ymddangos ers i'r prosiect gael ei gyhoeddi gyntaf yn 2014.
Yn ôl panel annibynnol sy'n cynghori'r llywodraeth ar y diwydiannau creadigol, ni ddylai'r Egin dderbyn arian gan y trethdalwr.
'Hwb economaidd'
Image copyright PCDDS
Cafodd y cyhoeddiad ei groesawu gan S4C a Phrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant.
Dywedodd llefarydd ar ran S4C: "Bydd yr adeilad yma, nid yn unig yn gartref i bencadlys S4C, ond hefyd yn gartref i glwstwr o gwmnïau sy'n gweithio o fewn y diwydiannau creadigol.
"Bydd y ganolfan yn hwb economaidd i gefn gwlad Sir Gaerfyrddin ac yn dod â swyddi da i ardal lle mae'r Gymraeg dan bwysedd."
Ar ran y brifysgol, dywedodd llefarydd fod hwn "yn brosiect trawsnewidiol sy'n cynnig y cyfle i ddwyn ynghyd amcanion polisi economaidd, ieithyddol a diwylliannol Llywodraeth Cymru fel y nodwyd yn y rhaglen ar gyfer Llywodraeth, Symud Cymru Ymlaen".
"Rydym yn edrych ymlaen at weithio gyda Llywodraeth Cymru a rhanddeiliaid eraill wrth ddatblygu'r fenter hon, a fydd yn gatatalydd ar gyfer adfywiad economaidd a diwylliannol yn y rhanbarth."
Image caption Roedd Sian Gwenllian wedi galw am "ail-ystyried" lleoliad pencadlys S4C
Cafodd y cyhoeddiad ei groesawu gan AC Plaid Cymru yn Nwyrain Caerfyrddin a Dinefwr, Adam Price, ac AC Arfon, Sian Gwenllian - oedd yn gynharach wedi galw ar S4C i ailystyried lleoliad ei phencadlys yn sgil yr ansicrwydd.
"Mae'n hanfodol nawr, wrth i ni geisio gweld mwy o'n sefydliadau cenedlaethol a'r sector gyhoeddus yn symud o Gaerdydd, ein bod ni'n edrych ar y broses ynghlwm â phrosiect Yr Egin S4C a sut gallwn ni ddysgu gwersi ar gyfer y dyfodol", meddai.
Fe ddywedodd AC Ceidwadol Gorllewin Sir Gâr a De Penfro bod gan y cynllun "arwyddocâd economaidd a diwylliannol enfawr" i'r ardal.
Ychwanegodd Angela Burns: "Mae gorllewin Cymru yn ardal sydd â brwdfrydedd creadigol enfawr ac rydw i'n edrych ymlaen yn fawr at weld y gronfa hon o dalent yn cael ei ryddhau gan y cynllun."


description: Lee Trundle a Rhys Padarn yn trafod esgyniad rhyfeddol Abertawe

title: Jacs yn Joio!

maintext:
Image caption Gorfoledd ar y Vetch yn 2003 ar ôl i Abertawe guro Hull i sicrhau eu lle yn y Gynghrair Bêl-droed
Roedd y dyfodol yn edrych yn ddu iawn i glwb pêl-droed Abertawe ar ddechrau Mai 2003. Pwy feddyliai y byddai'r Elyrch un flynedd a'r ddeg yn ddiweddarach yn hedfan yn uchel ymhlith goreuon y gamp?
Roedd y tîm o fewn un gêm i syrthio o'r Gynghrair Bêl-droed. Er iddyn nhw guro Hull yn y gêm dyngedfennol honno ar y Vetch, go brin y byddai'r Jacs mwyaf ffyddlon wedi darogan y byddai Abertawe, mewn llai na degawd, yn cyrraedd yr Uwch Gynghrair.
Ydi, mae hi'n stori ryfeddol. Testun da i ffilm efallai? A dyna'n union sydd wedi digwydd! Ar hyn o bryd mae ffilm ddogfen arbennig 'Jack to a King' yn cael ei dangos mewn sinemâu ar hyd a lled De Cymru.
Un sydd â rôl amlwg yn y stori yw'r cyn-ymosodwr poblogaidd Lee Trundle. Roedd o'n chwarae i'r clwb wrth iddyn nhw geisio codi o waelodion y Drydedd Adran.
Mi fuodd Cymru Fyw yn edrych yn ôl ar gyfnod anhygoel yn hanes Abertawe efo'r arwr o Lannau Mersi a Rhys Padarn, un o gefnogwyr pybyr y clwb ers dros ugain mlynedd.
Yn gynta' i gyd be oeddech chi'ch dau yn ei feddwl o'r ffilm 'Jack to a King'?
Lee: Nes i wirioneddol fwynhau'r ffilm. Yn amlwg mae'r ffilm yn dangos y clwb ar ei waethaf a sut llwyddodd y cyfarwyddwyr presennol a'r chwaraewyr i gael y clwb yn ôl ar ei draed. Mae'n stori wych, ac yn stori dwi'n falch o fod yn rhan ohoni, ac i'w gwylio ar y sgrîn fawr.
Rhys: Mae 'Jack to a King' yn wych! Nid yn unig o safbwynt cefnogwr Abertawe ond fel rhywun sy'n dwli ar ffilmiau dogfen hefyd. Stori underdog go iawn sy'n cael ei dweud mewn ffordd gyffrous ac emosiynol iawn. Roedd y golygfeydd o'r Vetch yn dod ag atgofion yn ôl i fi, ac roedd y darn am Lee yn atgof neis gan mai e oedd un o fy hoff chwaraewyr pêl-droed erioed.
Image copyright Getty Images Image caption Lee Trundle - Arwr i Rhys Padarn a nifer fawr o gefnogwyr yr Elyrch
Rhys, beth wyt ti'n gofio o'r dyddiau tywyll rheiny yn 2003?
Rhys: Roedd hi'n amser tywyll iawn ac i fod yn onest am amser do'n i ddim cweit yn sylweddoli pa mor wael oedd pethau oddi ar y cae. Pan ddechreues i gefnogi Abertawe roedd y clwb yn y Drydedd Adran a doedd pethau byth yn wych yn ariannol oddi ar y cae ond roeddet ti jyst yn derbyn taw dyna sut oedd pethau. Dim ond yn ystod cyfnod Tony Petty wnaeth pawb ddeffro ac ymladd dros y clwb.
Lee, mi wnes di ymuno efo Abertawe y tymor ar ôl iddyn nhw osgoi syrthio o'r Gynghrair. Sut ges di dy berswadio i symud i'r de?
Lee: Ro'n i wedi gweithio efo'r rheolwr Brian Flynn yn Wrecsam a mi wnaeth o fy mherswadio ei fod yn ceisio adeiladu tîm yn Abertawe fyddai yn ddigon da i esgyn trwy'r cynghreiriau unwaith eto. Felly, erbyn i mi gyrraedd, roedden nhw wedi dod dros eu problemau mwyaf, ac ro'n i'n awyddus i fynd allan ar y cae a chwarae'n dda ac i fwynhau, a chymryd unrhyw lwyddiant oedd yn dod o hynny. Felly, nes i osgoi'r amseroedd tywyll, ac ymuno pan oedd y clwb yn ffynnu unwaith eto.
Yr unig bryd dechreues i freuddwydio oedd pan gyrhaeddon ni'r Bencampwriaeth a chwarae peth o'r pêl droed gorau ro'n i erioed wedi gweld gan dîm Abertawe. Rhys Padarn
Ond wnaethoch chi'ch dau 'rioed feddwl y byddai Abertawe yn mynd yr holl ffordd i'r Uwch Gynghrair mewn cyfnod mor fyr?
Lee: Petai rhywun wedi gofyn i fi fyddai Abertawe'n chwarae yn yr Uwch Gynghrair ac yn chwarae'n Ewrop... yn realistig fe fydden ni wedi dweud na! Nes i ddim rhagweld hynny'n digwydd mor gyflym. Ond wedi dweud hynny, roeddwn i'n gwybod bod y clwb yn awyddus i wneud yn dda felly doedd hi ddim yn syndod pan ddechreuon ni ddringo'r tablau.
Rhys: Wnes i erioed weld yr holl lwyddiant 'ma'n dod. Siwd alle ni pan mae dy dîm yn chwarae yn y Drydedd Adran o flaen llai na 5,000 o bobl ac yn arwyddo chwaraewyr o Uwch Gynghrair Cymru? Dyna fel oedd hi pan o'n i'n mynd i wylio'r Swans yn blentyn. Yr unig bryd dechreues i freuddwydio oedd pan gyrhaeddon ni'r Bencampwriaeth a chwarae peth o'r pêl-droed gorau ro'n i erioed wedi gweld gan dîm Abertawe.
Image copyright YJB Films Image caption Y Vetch, ble dechreuodd taith ryfeddol Abertawe i'r Uwch Gynghrair
Beth yw dy hoff atgof o chwarae i Abertawe, Lee?
Lee: Mae 'na sawl un, gan gynnwys ennill dyrchafiad, ond roedd sgorio gôl i ennill Tlws y Gynghrair Bêl-droed yn Stadiwm y Mileniwm o flaen 40,000 o ffans y Swans yn brofiad sy'n sefyll allan. Ond fel ffan fy hun roedd y diwrnod aethon ni i Wembley i wylio Abertawe yn curo Reading i ennill lle yn yr Uwch Gynghrair yn ddiwrnod mawr, ac yn un wna i fyth ei anghofio.
...a Rhys, beth yw dy hoff atgof di fel cefnogwr?
Rhys: Mae'r gêm yn erbyn Reading mae Lee yn sôn amdani hi, ennill Cwpan Capital One yn Wembley a'r gêm enwog yn erbyn Hull yn ddewisiadau amlwg, ond bydd y gemau yng Nghwpan yr FA yn erbyn West Ham nôl yn 1999 o hyd yn aros yn y cof. Roedd buddugoliaeth yn erbyn tîm oedd yn cynnwys chwaraewyr fel Frank Lampard, Ian Wright a John Hartson yn rhyw fath o gyfiawnhad dros fy mhenderfyniad i gefnogi tîm o'r Drydedd Adran yn hytrach na Man Utd a Liverpool fel llwyth o'n ffrindiau.
Image caption Abertawe yn dathlu ennill Cwpan Capital One yn erbyn Bradford yn 2013
Lee, nes di ddychwelyd i'r Liberty llynedd fel Llysgennad. Rwyt ti hefyd yn helpu i hyfforddi chwaraewyr ifanc y clwb. Mae'n amlwg bod y clwb yn agos iawn at dy galon.
Lee: Ro'n i ar fy ngorau yn Abertawe ac ydi mae'r clwb yn agos at fy nghalon. Nid yn unig y clwb pêl-droed, a'r hyn mae'r clwb wedi ei wneud i mi, ond pobl y ddinas - y ffordd maen nhw wedi fy nerbyn i a'r ffordd maen nhw yn fy nhrin. Dwi wrth fy modd yn byw yma ac mae gweithio fel llysgennad a hyfforddwr wedi rhoi'r cyfle i mi roi rhywbeth yn ôl i'r clwb sydd wedi gwneud gymaint i mi.
Pwrpas fy rôl fel llysgennad ydi bod yn gyswllt rhwng y cefnogwyr a'r chwaraewyr, ac i gael y chwaraewyr allan i'r gymuned, i gymysgu gyda'r cefnogwyr mewn digwyddiadau gwahanol. Dwi'n awyddus iawn i symud i'r byd hyfforddi yn y dyfodol, ond ar hyn o bryd dwi'n canolbwyntio ar fy ngwaith yn y gymuned a'r gwaith dwi'n ei wneud gydag Academi Abertawe, ac adeiladu ar hynny.
Dwi wrth fy modd yn byw yma ac mae gweithio fel llysgennad a hyfforddwr wedi rhoi'r cyfle i mi roi rhywbeth yn ôl i'r clwb sydd wedi gwneud gymaint i mi. Lee Trundle
Ydych chi'ch dau wedi gweld bod yna fwy o ddidordeb mewn pêl droed yn yr ardal ers i'r tîm gyrraedd yr Uwch Gynghrair?
Lee: Yn bendant. Mae llawer yn dod i'n gweld ni'n chwarae erbyn hyn, nid dim ond cefnogwyr Abertawe, ond pobl sydd am weld rhai o dimau gorau'r byd yn chwarae yn Stadiwm Liberty. Dyna beth sydd angen ei wneud, i gael plant ifanc yr ardal i gymryd rhan, i deimlo elfen o berthyn i'r clwb, gan mai nhw yw cefnogwyr y dyfodol, a rhan o fy swydd i fel Llysgennad yw mynd i ysgolion Abertawe a'r Fro ac annog y diddordeb a dwi wir yn mwynhau gwneud hyn.
Rhys: Ydw heb os! Ma' crysau Abertawe i'w gweld ym mhob man yn y ddinas ac mae pawb eisiau siarad am bêl-droed. Ond nid dim ond yn Abertawe, o'n i yn San Francisco yn ddiweddar a dechreues i siarad gydag Americanwr oedd wedi dechrau dilyn y Swans! Mae Clwb Pêl-Droed Abertawe nawr yn rhyngwladol!
Image copyright Rhys Padarn Image caption Hunlun o'r Liberty: Rhys yn cadw cwmni i'w gyd-gefnogwyr, Jim a Pete.
Lee, rwyt ti'n nabod y rheolwr presennol Garry Monk yn bur dda â thithau wedi cyd-chwarae gydag e. Yw'r dyn iawn wrth y llyw?
Lee: Dwi'n meddwl ei fod yn wych, ac yn gam da gan y clwb i benodi Garry fel rheolwr. Gyda'r llwyddiant 'dyn ni wedi ei gael dros y tymhorau diwethaf, gallai wedi bod yn ddigon hawdd i benodi rheolwr profiadol, ond mae Abertawe'n awyddus i gadw'r hunaniaeth sydd wedi bod yn rhan fawr o'u llwyddiant hyd yma.
Dyw'r clwb ddim yn rywbeth dros dro i Garry, dyma lle mae'i galon e a bydd e wastad eisiau gwneud ei orau dros y clwb, a dyna beth sydd angen arnon ni ar hyn o bryd - ychydig o sefydlogrwydd gan nad ydyn ni wedi cael llawer o hynny dros y tymhorau diwethaf gyda'r rheolwyr blaenorol.
Mae'r bois wedi ei weld e fel chwaraewr, wedi gweld ei ymroddiad a'i ymrwymiad i'r clwb, a dwi'n credu bod hynny'n rhan o'r rheswm pam eu bod yn cymryd ato fel rheolwr.
Dewis da, Rhys...?
Rhys: I fod hollol onest, do'n i ddim yn hapus pan gafodd e'r swydd yn barhaol. O'n i'n teimlo taw Monk oedd y dewis rhwydd a dylai'r clwb wedi dangos ychydig mwy o uchelgais a dychymyg wrth benodi rheolwr newydd... ond ma fe wedi dechrau profi fi'n anghywir yn barod!
Ni 'di dechrau'r tymor yn wych ac roedd y gêm yn erbyn Man Utd a'r hanner cyntaf yn erbyn Chelsea wedi dangos fod e'n barod i gystadlu yn erbyn mawrion y gêm fel Van Gaal a Mourinho.
Image copyright Huw Evans picture agency Image caption Mae Garry Monk wedi cael dechrau da i'w dymor llawn cyntaf fel rheolwr
Reit te, mae'n bryd i chi'ch dau roi'ch pennau ar y bloc! Sut dymor gaiff Abertawe eleni?
Lee: Dwi wedi gwylio'r sesiynau hyfforddi ar ddechrau'r tymor, wedi gweld y chwaraewyr sydd wedi ymuno â'r garfan, ac wedi gweld sut mae Garry'n paratoi'r sesiynau hyfforddi a sut mae'r chwaraewyr yn ymateb iddo fe. Dwi ddim am roi pwysau arno, ond dwi wedi dweud mod i'n teimlo mai hwn fydd ein tymor gorau ni eto yn yr Uwch Gynghrair.
Dwi'n edrych ymlaen at dymor disglair gydag Abertawe a gobeithio gallwn ni gael bach o lwyddiant ar hyd y ffordd. Er i ni golli ambell i enw mawr fel Michu a Chico Flores, 'dyn ni wedi ychwanegu chwaraewyr da fel Bafétimbi Gomis a Gylfi Sigurðsson. Dwi'n teimlo bod y garfan yn gryfach eleni nag oedd e llynedd.
Rhys: Wrth edrych ar y ffordd 'dyn ni wedi dechrau'r tymor a safon y timau ar yr un lefel â ni dwi ddim yn gweld pam na allen ni orffen yn y 10 uchaf eleni. Ma'r tîm cyntaf yn gwneud yn wych ond beth sy'n gyffrous yw bod gyda ni fainc sydd yn llawn o chwaraewyr sydd â'r gallu i newid gemau, rhwbeth sydd ddim wedi bod gyda ni dros y blynyddoedd diwethaf.


description: Mae Cymru'n paratoi i wynebu Gwlad Belg yn gêm olaf eu hymgyrch Cwpan y Byd 2014.

title: Rhagflas: Cymru v Gwlad Belg


description: M4 i gyfeiriad y gorllewin ynghau am gyfnod wedi damwain 'ddifrifol' ger Ail Bont Hafren.

title: Tri cherbyd mewn damwain


description: Pwyllgor gwaith cyngor sir o blaid ymgynghori yn wyneb diffyg o o £3.5m yng nghyllideb 2013-14.

title: Cyngor Môn yn ceisio barn oherwydd bwlch ariannol o £3.45m


description: Cyfarwyddwr rygbi'r Gleision yn paratoi i adael y clwb wrth i'w dim golli yn yr Eidal.

title: Treviso 40 Gleision Caerdydd 24


description: Llys y Goron Casnewydd wedi clywed bod dyn sydd wedi'i gyhuddo o geisio llofruddio ei wraig yn Ysbyty Nevill Hall yn Y Fenni ar gyffuriau adeg y drosedd honedig.

title: Ymosodiad ysbyty : Dyn 'ar gyffuriau'


description: Rhannwch luniau a straeon am eich Hoff Le chi yng Nghymru

title: Ble mae eich Hoff Le?

maintext:
Image copyright BBC Cymru Fyw
Beth yw Hoff Le?
O olygfeydd godidog i'r mannau cuddiedig hynny sy'n eich ysbrydoli chi, mae BBC Cymru Fyw yn mynd ati i greu casgliad o luniau a straeon sy'n ymwneud â'r holl lefydd hynny sy'n bwysig i bobl Cymru.
Gall fod yn draeth adnabyddus, yn adeilad hanesyddol - neu'n rhywle hollol unigryw ac annisgwyl fel gorsaf drên neu sied yn yr ardd gefn.
Bydd y lluniau a'r straeon mwyaf diddorol yn ymddangos ar wefan BBC Cymru Fyw, felly cofiwch ychwanegu ychydig o eiriau i ddisgrifio'r lle ac esbonio pam mae'n bwysig i chi.
Isod, gallwch chi weld y detholiad cyntaf o'r llefydd sydd wedi cael eu henwebu gan rai o enwogion Cymru. Ac mae 'na fwy o luniau yn yr oriel arbennig yma hefyd.
Sut i gysylltu
Gallwch gysylltu mewn nifer o ffyrdd:
E-bostiwch eich lluniau a straeon at cymrufyw@bbc.co.uk
Rhannwch eich lluniau a straeon ar Twitter @BBCCymruFyw #HoffLe
Llwythwch eich lluniau i grŵp Flickr Hoff Le. Mae'n rhaid bod yn aelod er mwyn rhannu eich lluniau ar Flickr - ond mae'n rhad ac am ddim i ymuno.
Trwy ddefnyddio'r botwm 'cyfrannu' ar ap BBC Cymru Fyw
Does dim rhaid eich bod yn byw yng Nghymru i rannu eich llun, ond mae'n rhaid bod y llun wedi ei dynnu yng Nghymru.
Mae'n bosib bydd eich lluniau'n ymddangos ar rai o wefannau'r BBC a hefyd ar rai o gyfrifon cyfryngau cymdeithasol BBC Cymru Wales fel Twitter a Facebook.
Os ydych yn cyfrannu llun rydych yn rhoi'r hawl i ni i'w ail-gyhoeddi heb dalu breindal. Byddwn yn cydnabod y llun lle bynnag bo hynny'n bosib a byddwch chi'n cadw'r hawlfraint ar eich lluniau.
Yn llygaid eu Lle
I ddechrau'r ymgyrch, isod mae Cymru Fyw wedi gwahodd rhai o bobl adnabyddus Cymru i son am lefydd sy'n bwysig iddyn nhw. Ac i ddarllen mwy gan enwogion eraill fel Katherine Jenkins, Matt Johnson, Mari Lovgreen a Huw Stephens, ewch i oriel arbennig Hoff Le.
Bethan Gwanas (awdures) - Cadair Idris
Image copyright Bethan Gwanas
"Cadair Idris! Pob rhan a phob modfedd ohoni. Dyma fynydd gorau Cymru heb os nac onibai: yr harddaf, y mwyaf diddorol, amrywiol a lledrithiol. Does 'na ddim caffi ar y copa a does 'na fawr o draffig chwaith. Yn anffodus, dydw i ddim wedi gallu mynd ar gyfyl y lle ers blynyddoedd, oherwydd trafferthion efo cluniau a phen-gliniau. Ond dwi'n mynd i gael clun newydd yr haf yma - ieeeee! A fy nymuniad pennaf, yr hyn dwi'n anelu ato, yw gallu dringo i ben Cader Idris eto. Pan fydda i i fyny fan'na nesaf, mi fydda i'n crio. "
Michael Sheen (seren Hollywood) - Talacharn
Image copyright Micgael Sheen
"Mae gwaith Dylan Thomas wedi bod yn ffynhonnell cyson o bleser ac ysbrydoliaeth yn fy mywyd i. Ac mae'r lle hudol, rhyfeddol yma wedi fy nghyffroi i erioed. Cymerais i'r llun yma ar fy ymweliad diwethaf â Thalacharn pan ges i fy nhywys mas ar gwch pysgota. Wrth i ni hwylio i lawr yr aber heibio'r gwylanod ac ambell i grëyr a chylfinir, daeth y menywod oedd yn gweithio yn y 'Boathouse' mas i godi llaw wrth i ni fynd heibio.
Ces i weld y lle mewn ffordd newydd, annisgwyl a bythgofiadwy Michael Sheen, Actor
"Ces i weld y lle mewn ffordd newydd, annisgwyl a bythgofiadwy. Wedi cyrraedd y lan a ffarwelio â fy ffrind newydd y pysgotwr, rhyfeddais at ei haeloni ac at fy lwc innau o'i gyfarfod. Yna wrth i mi gychwyn ar fy ffordd nôl ar draws y maes parcio gwaeddodd draw: "Gyda llaw, fi yw'r Maer!" Dim ond yn Nhalacharn fyddai hynny'n digwydd!"
Huw Edwards (darlledwr) - Mynwent Llanddewi Aber-arth
Image copyright Huw Edwards
"Mynwent Llanddewi Aber-arth, safle hynafol ger un o bentrefi hynaf Cymru, golygfa heb ei hail dros Fae Ceredigion, a dyna lle mae cynifer o'm teulu wedi eu claddu, gan gynnwys Dad."
Alex Jones (cyflwynydd y 'One Show') - traeth Cefn Sidan
Image copyright Discover Carmarthenshire
"Dyma lle nes i dreulio lot o benwythnosau pan yn ifanc. Roedd mamgu a tadcu yn byw ger llaw. Roedden ni'n nofio bryd hynny achos ro'dd y dŵr o hyd yn dwym ac hefyd yn cael barbeciw ar y gwair. Traeth bendigedig - mae'n filltiroedd o hyd. Ni'n dal yn mynd yna nawr fel oedolion - fi a Charlie, fy nghariad i."
Gethin Jones (cyflwynydd teledu) - cwrs golff y Twenty Ten
Image copyright Sportingwales - Ian Cook
"Fi'n dwli whare golff a fy hoff gwrs yw'r un yn Celtic Manor lle cafodd y Cwpan Ryder ei gynnal yn 2010. Roedd yn ddigwyddiad bythgofiadwy ac mae bob amser yn braf mynd am rownd o golff 'na gyda ffrindiau ac ail-fyw'r atgofion. Fi hefyd yn joio mynd 'na i nofio gyda fy nau nai sy' wastad yn mynnu cael cacen siocled i fwyta wedyn, wrth gwrs!"
Beti George (darlledwraig) - 'stafell wely yn Station Road
"Wel dw i wedi bod i bob un o'r saith cyfandir ar wahan i'r Antarctica a gweld rhyfeddodau. Ond peth rhyfeddach fyth yw cof - a llygad y cof yn enwedig. Mae hwnnw yn aml yn paentio darlun o draeth unig, y môr a'r wybren yn las, las a'r haul yn gwenu'n danbaid. Na, nid Llangrannog ond Kokkari ar ynys Samos yng ngwlad Groeg.
"Ond am ryw reswm mae'r llygad bob tro yn dychwelyd i'r 'stafell wely yn Station Road, Nantymoel yn nhŷ fy Wncwl Dai ac Anti Nancy di-blant. Y gwely plu a'r dillad gwyn, gwyn wedi eu startsio. A thrwy'r ffenest, y bwcedi ar wifren yn yr awyr yn cario gwastraff glo'r pwll odditano a'i arllwys ar ochr y mynydd.
"A finne'n cael fy sbwylo'n rhacs gan y stryd gyfan bron gan fod cynifer o berthnase ar ochr fy mam a nhad yn byw yno. Hwythe yn cofleidio'r groten fach o'r wlad oedd yn dal i siarad Cymraeg!
"Digon o reswm i'w alw yn fy Hoff Le yn y cof!"
Lisa Jên (prif leisydd y band gwerin 9bach gipiodd y wobr am yr albwm gorau yng Ngwobrau Gwerin BBC Radio 2 eleni) - Cwm Idwal
Image copyright Lisa Jên
"Cwm Idwal ydy lle gora fi'n y byd, mae o fel bod mewn byd gwahanol ac yn yr oes o'r blaen. Dw i'n mynd â'r plant yna'n aml ac mae nhw'n caru'r cae chwara anhygoel yma. Yn ddiweddar dw i wedi derbyn darnau o hen gerrig a ffosils o'r cwm sydd yn 400 miliwn o flynyddoedd oed - ma' hynny wedi chwalu 'mhen i. Mi oedd y darn carrag arbennig yma ar gadwyn gyferbyn â nghalon i noson y Gwobrau Gwerin."
Tudur Owen (digrifwr a chyflwynydd radio) - 'Y Ddinas'
Image copyright Tudur Owen
"Mae fy Hoff Le yn dipyn o gyfrinach. Nid llawer o bobol sy'n gwbod am y lle ac yn sicr does dim llawer o bobol wedi bod yna.
Nid llawer o bobol sy'n gwbod am y lle ac yn sicr does dim llawer o bobol wedi bod yna. Tudur Owen
"Mi gefais fy magu ar fferm o'r enw Trefri sydd wedi ei leoli mewn rhan arbennig, diarffordd a hudolus o Ynys Môn. Mae craig fawr yn ymestyn allan i'r môr oddi ar dir Trefri o'r enw 'Dinas Fawr'. Er ei fod llai 'na dwy filltir o Ynys Llanddwyn a'i ymwelwyr lu, pur anaml welwch neb arall ar 'Y Ddinas'. Dyna pam mae o'n lle delfrydol i fynd am dipyn o lonyddwch ac i ddengyd am sbel.
"Pan oeddwn i'n fachgen bach mi fyddwn i'n pysgota oddi ar 'Y Ddinas' ac yna yn dringo i'w phen er mwyn eistedd am oriau gyda'r adar môr ac ambell i forlo yn gwmni.
"Gan fod fferm Trefri ar dir stâd teulu y 'Meyricks' yn Bodorgan, does dim llwybr cyhoeddus i gyrraedd 'Y Ddinas', a'r unig ffordd i'r cyhoedd fynd yno ydy gyda chwch. Y gobaith ydy y bydd y llwybr arfordirol yn cael ei estyn i fynd heibio 'Dinas Fawr' rhyw ddiwrnod. Ond tan hynny mi ga'i lonydd i eistedd ac i edrych allan i'r môr."
Ewch at galeri Hoff Le er mwyn gweld rhagor o hoff lefydd rhai o bobl adnabyddus Cymru.


description: Heddluoedd Cymru yn paratoi ar gyfer un o nosweithiau prysuraf y flwyddyn pan fydd partïon ledled Cymru i ddathlu'r Nadolig.

title: Heddlu yn paratoi am noson fawr wrth i bobl ddathlu'r Nadolig