description: Dod i 'nabod y ffotograffydd Emyr Young

title: Emyr Young: Y dyn tu ôl i'r lens

maintext:
Mae ei lais yn gyfarwydd i genedlaethau o blant Cymru a'i luniau bendigedig yn arddurno cloriau nifer o lyfrau a chylgronau Cymraeg. Ond pwy yw Emyr Young?
Actor oedd Emyr i ddechrau a bu'n cyflwyno rhaglenni plant cyn dyddiau S4C. Fe hefyd oedd chauffeur y cymeriad chwedlonol hwnnw Mistar Urdd pan roedd e ar ei daith gynta o amgylch Cymru yn niwedd y 70au. Ond i blant Cymru, fe yw llais Sgerbwd, un o brif gymeriadau'r cartŵn poblogaidd Superted.
Ers rhai blyndydoedd bellach mae Emyr wedi gwneud enw iddo ei hun fel ffotograffydd uchel ei barch. Bu'n rhannu ei stori gyda Cymru Fyw..
Image copyright Emyr Young
Emyr Glasnant oedd fy enw pan yn actor, sef fy enwau canol, ac ymunes i 'da chwmni Theatr y Werin yn Aberystwyth ar ôl gadael coleg a methu cael swydd fel athro.
Nhw oedd y cwmni theatr mewn addysg Cymraeg cyntaf, a fuon ni'n teithio a pherfformio led led Sir Aberteifi a'r cylch.
Ges i'n swyno gan fyd teledu wedyn i gyflwyno rhaglen gylchgrawn Seren Un ar HTV, gan feddwl bod cyflwyno'n beth hawdd iawn i wneud. Ond doedd e ddim!
Ar y pryd doedd dim autocue, o'n i'n gorfod dysgu sgriptiau yn sôn am ffasiwn diweddaraf pobl ifanc ac o'n i'n anghysurus iawn yn ei wneud.
Er ges i fodd i fyw yn gweithio gyda Sharon Morgan oedd yn cyflwyno'r rhaglen gyda fi, a gawson ni lot o sbri. Ond na, doedd fy nyfodol ddim mewn cyflwyno.
'Pluen yn fy nghap'
Ond wnes i hefyd ymddangos fel actor mewn cyfresi drama i blant yn y cyfnod, a fues i'n ddyn drwg yn fersiwn yr 80au o SOS yn Galw Gari Tryfan.
Ond yn bennaf mi wns i ddechre' wneud gwaith lleisio cyfresi wedi'u hanimeiddio a throsleisio rhaglenni.
Fues i'n gwneud cyfresi fel Cei Cocos ac, a fues i'n ddigon ffodus i gael rhan Sgerbwd ar Superted, ac felly o'n i'n rhan o'r rhaglen gyntaf i ymddangos ar S4C, so fi'n cymryd hynna fel pluen yn fy nghap.
Beth oedd yn arbennig am leisio Superted hefyd oedd ein bod ni'n lleisio yn Gymraeg, a'r animeiddio'n cael ei wneud o gwmpas hynny.
Ond roedd hi'n broses ddrud ac felly ar ôl dwy gyfres fe wnaethon nnhw ddilyn y drefn arferol o osod y sgript Gymraeg i ffitio animeiddio oedd wedi'i greu yn Saesneg.
Ro'dd y yfnod yma'n un gwych i deledu Cymraeg, gyda'r holl gwmnïau bach yn medru bod yn arbrofol a gwneud pethau difyr ac mae pethau wedi newid dipyn ers hynny, ac er gwaeth yn fy marn i.
Image copyright Emyr Young
Y 'stafell dywyll
'Rwy wastad wedi tynnu lluniau. Pan yn y Coleg Normal, oedd 'da fi gamera a fi oedd un o'r ychydig bobl oedd yn defnyddio ystafell dywyll y coleg.
Dysgais i lot am dynnu lluniau yng nghyfnod coleg. O'n i'n tynnu lluniau bandiau fel Brân, Ac Eraill, Hergest a gyda fi mae un o ychydig luniau'r band Cwrwgl Sam... band cynnar Derec Brown.
Roedd hi'n gyfnod ffilm, a'r ffilm, y papur a'r broses yn un ddrud iawn, ond mae 'da fi dorraeth o 'negs' ddylen i sganio a gwneud rhywbeth â nhw. Ond blynyddoedd yn hwyrach ddaeth y newid byd i mi mewn ffotograffiaeth.
Image copyright Brian Carroll Image caption Tim Collier (chwith) gydag Emyr Young (Llun: © Brian Carroll, cyd sylfaenydd Ffoton)
Anrheg yn newid popeth
Yn y 90au wnes i weithio fel athro am gyfnod. Ro'n i'n dod ymlaen gyda'r plant yn iawn, ond ddim yn lico'r cyfundrefnau.
Y cyfnod hwnnw oedd dechrau diwedd oes ffilm ac, fel anrheg, ges i gamera digidol, ac o'r foment yna ymlaen o'n i wrth fy modd.
Ges i lawer o gymorth gan ffrind i mi, Tim Collier, sy'n ffotograffydd arbennig o dda a ges i lot fawr o gymorth a chyngor 'da fe, ac anogaeth hefyd. Roedd yn dweud bod fy ngwaith yn ddifyr a ddylen i gario 'mlaen a daeth yn beth naturiol i mi dynnu lluniau'n broffesiynol.
Ar hyn o bryd dwi wrthi'n creu llyfr i gwmni Gomer ar Sir Benfro o'r enw Tir Hela'r Cof fydd yn gyfuniad o bortreadau o bobl a thirwedd. Dwi wedi dod nôl i fyw i Sir Benfro felly peth naturiol i mi oedd gwneud hyn.
Image copyright Emyr Young
Dilyn Rembrandt
Ond fy hoff arddull yw portreadau o bobl ac os oes rhaid i mi ddewis pwnc arbenigol, yna creu portreadau fyddai hynny.
Roedd ffotograffydd enwog o'r enw Eisenstaedt oedd yn arfer gweithio i Life Magazine a ddywedodd e fod ddim hawl 'da ti wasgu'r caead ar y camera nes bod ti wedi dod i nabod y bobl oeddet ti'n tynnu llun ohonyn nhw.
Mae pob llun dwi'n tynnu yn hunan bortread. Dwi'n gweld fy hun yn y llun. Mae'r llygaid yn bwysig hefyd. Roedd gan artistaid fel Rembrandt neu Caravaggio y ddawn i ddal beth oedd yn llygaid unigolion yn berffaith. Fel ffotograffydd, rwy'n trio dilyn yn ôl eu traed nhw lle mae'n bosib.


description: Bydd angen i gefnogwyr gyrraedd yn gynnar ar gyfer gemau Pencampwriaeth y Chwe Gwlad, medd rheolwr Stadiwm Principality.

title: Rhybudd i gefnogwyr rygbi gyrraedd yn gynnar

fasttext_language: cy


description: Dyn 36 oed wedi'i ladd ar ôl i'w gar Ford Focus fod mewn gwrthdrawiad tri cherbyd ger Maesteg nos Fercher.

title: Dyn 36 oed wedi'i ladd mewn gwrthdrawiad ger Maesteg


description: Y rhif dau sydd wedi ysbrydoli'r cwis yma wrth i Radio Cymru 2 baratoi i ddarlledu am y tro cyntaf

title: Cwis: Tra bo dau


description: LLys Ynadon Llandudno yn cael dau ddiffynnydd yn euog o ddal a gorfodi anifeiliaid i ymladd ar fferm ym Mlaenau Ffestiniog.

title: Llys yn cael dau ddyn yn euog o drefnu ymladd moch daear


description: Tyrfa fawr yn gwylio gêm gyfartal ar y Cae Ras.

title: Wrecsam 2-2 Tranmere


description: Gruff Owen o label recoridau Libertino suy'n rhannu ei deimladau am y sin roc Gymraeg

title: Oes aur newydd i gerddoriaeth Gymraeg?


description: Casnewydd o fewn dau bwynt i gemau ail-chwarae'r Ail Adran ar ôl curo Grimsby.

title: Grimsby 1-2 Casnewydd


description: Gweinidog yn dweud bod y farn gyhoeddus wrth i'r llywodraeth ddechrau ymgynghori am gynlluniau i ddod â chosbi plant yn gorfforol i ben.

title: Barn gyhoeddus ar daro plant 'wedi newid'


description: Llion Carbis yn trafod yr heriau sy'n wynebu darlledu Cymraeg yn yr oes ddigidol

title: Sut mae denu rhagor o bobl ifanc i wylio S4C?


description: Lisa Parry, sydd yn byw yn rhad drwy brynu bwyd sticer melyn

title: Sut i fwyta'n dda am ychydig geiniogau

maintext:
Image caption Salad cyw iar gyda cous cous. Pris = 8c
Mae'n siŵr fod nifer ohonoch chi wedi gorwario dros gyfnod y Nadolig ac yn chwilio am ffyrdd o arbed arian ar ddechrau blwyddyn newydd.
Mae Lisa Parry o Gaerdydd yn arbenigo ar gadw dau pen llinyn ynghyd trwy chwilio am y bwydydd sydd â sticeri melyn pris gostyngol arnyn nhw:
Mae siopa fel hyn wedi newid fy mywyd yn llwyr. Cyn i mi ddechrau, fydden ni'n gwario tua £40 yr wythnos ar fwyd ac o'n ni'n cael hi'n anodd cael dau ben llinyn ynghyd. Nawr, dwi'n gwario llawer llai ac yn medru rhoi arian heibio a chynilo.
Does dim byd yn bod ar y bwyd sydd â sticeri melyn arnyn nhw. Mewn diwrnod bydd y cynnyrch yn cael ei dynnu oddi ar y silffoedd, ond mae'n berffaith iawn i fwyta.
Rwy wedi dysgu pigo a dewis pa eitemau i'w prynu. Rwy'n casáu meddwl am fwyd yn cael ei wastraffu, felly prynwch bethau 'dych i'n hoffi, neu bethau fedrwch chi eu defnyddio i goginio'r prydau y byddwch chi'n hoffi.
Mae gofyn fod yn ofalus gyda rhai pethau, ffrwythau er enghraifft. Maen nhw'n tueddu i droi yn eithaf cyflym felly mae'n rhaid fod yn barod i'w bwyta'n syth.
Image caption Bil cyffredin i Lisa: Llwyth o gig, pysgod, bara, salad ac eitemau bwyd amrywiol fyddai fel arfer yn costio tua £60 am £2.55
Os y dewiswch chi eich bargeinion yn ofalus, mi fedrwch chi baratoi prydau a'u rhewi, felly mae'n bosib gwneud siop wythnos gyfan gyda bwyd sydd gyda sticeri melyn arnyn nhw.
Mae'n bwysig cofio nad yw rhai cynhwysion cyffredin, ee tomatos tun, i'w cael ar y silff rhad, ond gan eich bod chi'n arbed cymaint o arian, does dim ots os oes rhaid i chi wario 'chydig o geiniogau yn fwy ar bethau felly. Ond mae'n bosib y gallwch chi gael y cynhwysion yma yn rhad weithiau os ydyn nhw ar special offer ar y pryd.
Nid y cyntaf i'r felin...
Y gamp yw bod yn yr archfarchnad ar yr amser pan mae 'na ddewis helaeth ar gael ar y silff arbedion. Yr amser gorau i gael gafael ar y bargeinion sticer felen yw rhwng 20:00 a 21:00 mewn archfarchnad sydd ar agor drwy'r nos, neu hanner awr i awr cyn i unrhyw archfarchnad gau.
Wnes i baratoi pot mawr o chili am £1.80 gyda chig eidion rhad a chynhwysion eraill. Mae hyn yn ddigon o fwyd am 20 pryd!
Image caption Pot o chilli am £1.80
Gwneud defnydd gwell o amser
Mi fedra'i gael gwerth wythnos o fwyd am lawer llai nag ro'n ni'n arfer ei dalu, a dydyn ni ddim yn sôn am geiniog neu ddwy fan hyn neu fan draw, ond punnoedd, weithiau degau o bunnoedd.
Mae rhai'n stopio dweud pethau fel, 'does dim amser gyda fi i chwilota o gwmpas a photsian gyda'r fath nonsens, rwy'n rhy brysur.'
Rwy'n gweithio'n llawn amser fy hun, a ddim yn cymryd mwy o amser i siopa na neb arall. Pan fydda i'n coginio, rwy'n paratoi prydau er mwyn eu rhewi, sydd yn ddefnyddiol pan rwy'n rhy brysur. Mater o ddefnyddio'r amser sydd gyda chi'n well, yn hytrach na threulio mwy o amser yw hi.
Mae hefyd yn ddewis personol. Mae'r wefr o arbed arian drwy siopa a choginio fel hyn yn rhoi pleser a boddhad i mi. Rwy'n mwynhau byw heb orddrafft a heb orfod poeni ar ddiwedd pob mis am arian.
Rwy'n dewis arbed arian wrth siopa yn y ffordd hon a siopa'n gall am fargenion ta beth, a dyna fy newis i, ond mae'n ddewis sydd wedi newid fy mywyd.


description: RhAG yn galw am "gyfarwyddyd clir" am gyfrwng ieithyddol ysgolion sy'n cael eu codi yn sgil datblygiadau tai newydd.

title: Galw am ystyried iaith ysgolion pan yn codi stadau tai

maintext:
Image copyright Getty Images
Mae grŵp pwyso yn galw ar Lywodraeth Cymru i roi "cyfarwyddyd clir" am sut mae penderfynu cyfrwng ieithyddol ysgolion sy'n cael eu codi yn sgil datblygiadau tai newydd.
Yn ôl Rhieni Dros Addysg Gymraeg (RhAG), mae angen canllawiau er mwyn "sicrhau bod datblygu trefol yn rhoi cyfle i gynyddu addysg Gymraeg".
Dywedodd y llywodraeth fod atodiadau i'w polisi cynllunio "yn rhoi eglurder... ar sut y gall y system gynllunio gefnogi a diogelu'r iaith" ac mai cynghorau sir sydd "yn y sefyllfa orau" i benderfynu.
Ond mae RhAG yn dadlau nad oes "cyfeiriad digonol" at gynlluniau datblygu tai yn y Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg sy'n cael eu llunio gan y cynghorau.
Mae disgwyl i Lywodraeth Cymru benderfynu a fyddan nhw'n derbyn neu'n gwrthod y strategaethau addysg yn yr wythnosau nesaf.
Gofynnodd Cymru Fyw i Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru hefyd am sylw.
Image caption Pryder Lynne Davies o RhAG ydy bod dim digon o gyfeirio at dai mewn strategaethau am addysg Gymraeg
Yn ôl RhAG, mae angen i Lywodraeth Cymru "lunio canllawiau ar gyfer prosesau a fydd yn pennu natur ieithyddol ysgolion newydd sy'n rhan o gynlluniau tai newydd".
Os nad oes ysgolion newydd yn cael eu codi gyda'r datblygiad, yna "mae angen canllawiau sy'n caniatáu i rieni sy'n ymgartrefu yn yr ardal ddewis addysg Gymraeg yn hwylus", meddai'r ymgyrchwyr.
Awdurdodau cynllunio lleol - cynghorau sir neu awdurdodau'r Parciau Cenedlaethol - sy'n gyfrifol am y Cynlluniau Datblygu Lleol (CDLl).
Maen nhw'n cael eu llunio ar sail Polisi Cynllunio Cymru, sy'n cael ei gyhoeddi gan y llywodraeth.
Mae RhAG yn dadlau bod "rhagdybiaeth hanesyddol mai ysgolion cyfrwng Saesneg fydd unrhyw ysgol newydd" ond bod "cyfle" i gael mwy o ysgolion Cymraeg gyda datblygiadau newydd - gydag esiamplau fel ysgolion Penalltau a Llantrisant yn "gynsail ar gyfer ystyried yn helaethach ar lefel genedlaethol."
Anfon cynlluniau addysg yn ôl
Yn yr wythnosau nesaf, bydd Llywodraeth Cymru'n cyhoeddi a fyddan nhw'n gwrthod neu'n cymeradwyo'r Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg sydd wedi cael eu cyflwyno iddyn nhw gan y cynghorau sir.
Ar raglen Dan yr Wyneb ar Radio Cymru yr wythnos hon, dywedodd y gweinidog sy'n gyfrifol am yr iaith ei bod wedi "anfon cynlluniau yn ôl" at bob un o'r cynghorau er mwyn iddyn nhw gael eu gwella.
Dywedodd Eluned Morgan AC bod rhai o'r cynlluniau yn dangos "diffyg uchelgais" a bod rhai awdurdodau lleol "ddim yn deall bod [y llywodraeth] yn ddifrifol" am y nod o gyrraedd miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050.
Ychwanegodd bod gan y llywodraeth "lot o arfau" i orfodi cynghorau i'w "helpu" i gyrraedd y nod hwnnw, gan gynnwys bygwth peidio cyfrannu arian at godi ysgolion newydd yn y siroedd.
Image copyright Getty Images Image caption Mae angen i ddatblygiadau tai fod yn gyfle i "gynyddu addysg Gymraeg", yn ôl ymgyrchwyr
Yn ôl Lynne Davies o RhAG, dydy'r Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg ddim yn cyfeirio'n ddigonol at y Cynlluniau Datblygu Lleol, sy'n gyfrifol am ddatblygiadau tai mawr.
"Dylai bod y Cynlluniau hyn yn cynnwys datganiad polisi parthed datblygiadau tai newydd, er mwyn sicrhau bod canran deg o'r ysgolion ddaw yn sgil adeiladu ystadau tai newydd yn rhai Cymraeg," meddai.
'Adlewyrchu uchelgais'
Yn ôl llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Awdurdodau Lleol [sydd] yn y sefyllfa orau i gasglu ac asesu tystiolaeth, i ddatblygu polisïau ac i wneud penderfyniadau sy'n effeithio ar eu hardaloedd lleol."
Dywedodd fod nodiadau TAN 20, sy'n atodiad i Bolisi Cynllunio Cymru, "yn rhoi eglurder i awdurdodau cynllunio lleol, datblygwyr a chymunedau ar sut y gall y system gynllunio gefnogi a diogelu'r iaith" ac mai'r "ffordd orau o wneud hyn yw trwy gynnwys ystyriaethau iaith, mewn Cynlluniau Datblygu Lleol".
Ychwanegodd: "Mae ein cynllun Cymraeg mewn Addysg, a gyhoeddwyd fis diwethaf, yn gosod targedau i gynyddu'r nifer o blant a addysgir trwy gyfrwng y Gymraeg i 40% erbyn 2050. Disgwylir i Gynlluniau Strategol y Gymraeg mewn Addysg i adlewyrchu'r uchelgais hwn yn ogystal ag anghenion lleol."


description: Rhai o fyfyrwyr prifysgolion Cymru yn dweud ei bod hi'n rhy anodd cyflwyno traethodau a sefyll arholiadau yn Gymraeg.

title: Trefn gofrestru yn rhoi rhai myfyrwyr Cymru 'dan anfantais'


description: Nwyddau ffug gwerth miloedd o bunnau wedi eu cymryd dros gyfnod y Nadolig mewn cyrchoedd gan swyddogion safonau masnach ar draws Cymru.

title: Canfod 4,000 o nwyddau ffug gwerth £130,000 dros y Dolig


description: Bron i 3,000 o achosion llygredd wedi'u cofnodi yn afonydd Cymru dros gyfnod o dair blynedd, ond dim ond 38 yn cael eu herlyn.

title: Llygru afonydd: Galw am reoleiddio wedi 3,000 o achosion


description: Scott Quigley yn sgorio dwy gôl wych i Wrecsam wrth iddyn nhw ennill oddi cartref yn erbyn Hartlepool.

title: Hartlepool 0-2 Wrecsam


description: Rhybudd i ffermwyr fod yn wyliadwrus wrth i ffigyrau cwmni yswiriant awgrymu fod lladrata ar gynnydd.

title: Rhybudd i ffermwyr wrth i ffigyrau awgrymu fod lladrata ar gynnydd


description: Cyfle cyntaf i'r cyhoedd weld arddangosfa sy'n rhoi manylion llawn pedwar opsiwn fel rhan o ymgynghoriad i'r posibilrwydd o godi trydedd pont dros Afon Menai.

title: Arddangos cynlluniau trydedd pont bosib dros Afon Menai


description: Yr athletwraig sydd ar y ffordd i'r Gemau Olympaidd - mewn 'bobsleigh'

title: Y redwraig sydd ddim ofn 'chydig o berygl

maintext:
Image copyright Ian MacNicol
Mae hi eisioes wedi gwneud ei marc yn y byd athletau ond rŵan mae Mica Moore o Gasnewydd yn gobeithio am lwyddiant mewn camp wahanol iawn yng Ngemau Olympaidd y Gaeaf.
Wedi iddi hi gynrychioli Cymru yn y rasus 100m a 200m yn Ngemau'r Gymanwlad yn Glasgow yn 2014 bydd Mica yn cynrychioli Prydain yn y bobsleigh yn PyeongChang yn Ne Corea.
Bu Mica Moore yn sôn wrth Cymru Fwy am y cyfnod cyffrous sydd o'i blaen.
Hwn ydy'r ail dymor i mi gystadlu yn y bobsleigh. Roedd fy nhymor cyntaf yn un llwyddiannus gan i mi a fy mhartner, Mica McNeill, ennill y Bencampwriaeth Ieuenctid.
Cyn i mi ddechrau efo bobsleigh ro'n i'n rhedeg yn y rasus 100m a 200m. Fe gyrhaeddodd Cymru ffeinal y ras gyfnewid 100m yn Glasgow yn 2014 ac fe ddaethon ni yn 7fed a chael record genedlaethol. Roedden ni'n un o'r timau ieuengaf yno ac rwy'n falch o'r hyn wnaethon ni.
Image copyright Roland Harrison Image caption Mica yn cystadlu yn y ras 100m. Her tipyn gwahanol sy'n ei wynebu yn Ne Corea
Newid byd
Nes i benderfynu gystadlu yn y bobsleigh gan fy mod i eisiau sialens newydd. Roedd gen i ffrind yn y tîm bobsleigh a awgrymodd mod i'n rhoi cynnig arni, ac fe aeth y treialon yn dda.
Do'n i ddim wedi clywed llawer am y gamp, ond ro'n i'n deall bod sprinters yn gallu addasu i'r gamp yn dda - mae Joel Fearon sydd yn y tîm yn enghraifft arall. Mae'r sgiliau o ddechrau ras 100m ar y trac yn debyg i ddechrau rhediad yn y bobsleigh, gyda'r pŵer a chyflymder yn hollbwysig.
Mae Mica fy mhartner yn gyrru, ac mae hi fel y rhan fwyaf o'r gyrwyr yn gryf iawn. Mae hi'n dipyn cryfach na fi yn y gampfa, ond fy rôl i yn y cefn yw cynnig cyflymder.
Mae hi'n neidio fewn i'r bobsleigh ar ôl tua 20-30 metr o redeg a dwi dal i wthio am dipyn cyn neidio i mewn.
Gafael yn dynn!
Dwi'n dal 'mlaen yn dynn a chau fy llygaid a gadael i Mica lywio. Does dim pwynt agor fy llygaid achos does dim llawer i'w weld. Mae 'na dwll bach ar waelod y slej wrth y brecs lle allai weld y rhew, ond dydi hi ddim yn olygfa braf ar y cyflymder yna.
Yna pan 'da ni'n croesi'r llinell derfyn mae Mica'n gweiddi "brêc" a dwi'n tynnu ar y brêcs i'n stopio ni.
Ro'n i'n nerfus yn rhedeg y 200m ond dwi'n credu ei fod e'n saff ac mae gen i hyder yng ngallu Mica.
Fe gawson ni ddamwain ym Mhencampwriaethau'r Byd yn Altenberg ar ddechrau'r mis, ond mae pethau fel yna yn gallu digwydd a dwi'n trio dod drosto mor gyflym â phosib.
Er mwyn ariannu'r trip i Dde Corea roedd yn rhaid i ni sefydlu tudalen ar wefan GoFundMe oherwydd toriadau i gyllideb y tîm bobsleigh merched. Fe gyrhaeddon ni'r targed o £30,000 o fewn 6 diwrnod - roedd hynny'n anhygoel! Mae hynny wedi rhoi cyfle i ni baratoi yn drylwyr a chyrraedd y sefyllfa 'dyn ni ynddi nawr.
Image caption Mica yn neidio i'r 'bobsleigh' ar y ffordd i lawr y llethr
Gobeithion am y gystadleuaeth
Dwi 'di ymweld â'r safleoedd a'r cyfleusterau sydd yn Ne Corea yn barod ac mae'r adnoddau yn arbennig iawn.
Dwi'n meddwl byddai cyrraedd yr wyth uchaf neu hyd yn oed y chwech uchaf yn dipyn o gamp, o ystyried bod llawer o'n gwrthwynebwyr ag adnoddau gwych drwy'r flwyddyn ac yn fwy profiadol. Mae gwledydd fel Yr Almaen, Yr Unol Daleithiau a Canada yn gryf iawn - ond pwy a ŵyr ar y diwrnod.
Mae rhan ohona i'n edrych 'mlaen i fynd yno fel cefnogwr hefyd - edrych 'mlaen i weld y speed skating oherwydd fy nghefndir rasio, a dwi'n edrych 'mlaen i rannu profiadau gyda fy nheulu a fy nghariad.
Ar ôl y Gemau Olympaidd 'dwi am gymryd rhyw bythefnos i ffwrdd ac yna mynd nôl at yr athletau a gweld be' alla i wneud dros yr haf.
Fydda i ddim yn y Gemau Gymanwlad eleni, ond dwi'n anelu i fod yng Ngemau Birmingham yn 2022.


description: Un o'r prif ffyrdd fewn i ganol tref Caerfyrddin wedi'i gau gan yr heddlu.

title: Un o'r prif ffyrdd fewn i Gaerfyrddin wedi cau


description: Dyn oedd yn cael ei dalu gan Gyngor Caerffili i waredu gwastraff yn gorfod ad-dalu £300,000 am dorri rheolau amgylcheddol.

title: Gwastraff anghyfreithlon: Gorchymyn i ad-dalu £300,000


description: Simon Thomas AC yn trafod gwaharddiad Neil McEvoy o grŵp Plaid Cymru yn y Cynulliad.

title: Ymateb Simon Thomas AC i waharddiad Neil McEvoy


description: Pam fod cynifer o enwau gorsafoedd rheilffordd Philadelphia ag enwau mor Gymreig?

title: Ymweld â lleoedd Cymreig cyfarwydd ar drenau Philadelphia...


description: Mae'r Hen Galan yn rhoi esgus arall i chi ddathlu!

title: Hen Galan Hapus!

maintext:
Image copyright Llyfrgell Genedlaethol Cymru Image caption Plant yn hel calennig yng Nghwm Gwaun 1961
Mae Nos Galan wedi bod ond mae na bobl yn dymuno blwyddyn newydd dda i'w gilydd. Be sy'n mynd ymlaen?
Wel, y Calan 'newydd' yw Ionawr 1. Roedd yr Hen Galan yn cael ei ddathlu ar Ionawr 13.
Pan newidiwyd yr hen galendr Iwlaidd i'r calendr Gregori newydd yn 1752, fe symudodd dydd Calan.
Ond roedd y calendr newydd yn amhoblogaidd felly cadwodd rhai ardaloedd at draddodiad yr hen galendr a dathlu'r flwyddyn newydd ar Ionawr 13.
Roedd Cwm Gwaun yn Sir Benfro yn un o'r ardaloedd hyn. Mae llun enwog gan Geoff Charles o rai o blant yr ardal yn canu Calennig adeg Hen Galan 1961.
Mewn sgwrs gyda Cymru Fyw dywedodd Rita Davies, un o'r plant yn y llun "...o'n i'n arfer mynd i ganu calennig pob Hen Galan. O'n i'n dechre' am saith y bore ac yn mynd 'mlaen tan rhyw bump y prynhawn ac yn joio mas draw.
"Ifor a Gwyn Davies, Eirian a Sally Vaughan, Menna James ac Ionwy Thomas yw'r plant eraill. Ry'n ni wedi cael ein tynnu fel grŵp ond nid mewn grŵp o'n i'n mynd i ganu ond fel unigolion."
Roedd cadw'r Hen Galan yn arferiad yn Llandysul, Ceredigion hefyd.
Roedd dydd Calan yn ddiwrnod pwysig iawn yng nghalendr y Cymry ers talwm gyda phlant yn mynd o gwmpas tai'r ardal yn canu neu adrodd rhigwm er mwyn hel calennig, sef arian neu rodd.
Mae'r newid yn y calendr hefyd yn egluro pam fod cyfarfodydd canu plygain yn dal i gael eu cynnal mewn rhai rhannau o Gymru yn y flwyddyn newydd gan eu bod yn draddodiadol yn digwydd yn y cyfnod rhwng y Nadolig a'r hen Galan, Ionawr 13.
Elfen arall o ddathlu'r Hen Galan oedd y Fari Lwyd, sef penglog ceffyl wedi'i orchuddio â defnydd a rhubanau.
Roedd y penglog yn cael ei roi ar bolyn ac roedd person wedi ei orchuddio efo llian yn agor a chau'r geg
Byddai'r Fari Lwyd yn cael ei thywys o gwmpas tai'r ardal a'r dafarn leol a phenillion hwyliog yn cael eu canu'n gofyn am wahoddiad i ddod i mewn. Byddai perchennog y tŷ yn ateb her y penillion cyn penderfynu rhoi mynediad ai peidio. Roedd yn anlwcus gwrthod mynediad i'r Fari Lwyd.
Yn y tŷ wedyn byddai'r grŵp yn diddanu'r teulu ac yn derbyn bwyd a diod yn gyfnewid am eu gadael i mewn.
Doedd pawb ddim yn croesawu'r cwmni swnllyd a dirywiodd yr arferiad erbyn diwedd y 19eg ganrif er ei bod yn dal i gael ei hatgyfodi mewn ambell ardal hyd heddiw.
Mae'n debyg bod gwreiddiau'r Fari, sy'n gyffredin i wledydd eraill hefyd, mewn arferion hynafol o'r cyfnod cyn-Gristnogol ac, yn ôl rhai, yn adlewyrchiad o ba mor werthfawr roedd ceffylau i bobl. Mae'n bosib fod cysylltiad gyda chwedlau Celtaidd hefyd fel stori Rhiannon yn y Mabinogi.
Mae pentref Llangynwyd yng Nghwm Llynfi yn cael ei gysylltu'n arbennig â'r Fari Lwyd.


description: Cyngor Tref Llanbedr Pont Steffan yn pleidleisio o blaid gwrthwynebu cynlluniau i godi tai fforddiadwy ar safle hen ysgol.

title: Cyngor Tref Llanbedr Pont Steffan yn erbyn cynllun tai


description: Aelod Cynulliad yn cyhuddo BT o fod yn "anfoesol" am beidio gorffen y gwaith o gysylltu band eang i bentref yng Ngheredigion.

title: Beirniadu BT am beidio gorffen gwaith cysylltu band eang

maintext:
Mae AC Ceredigion wedi cyhuddo BT o adael y gwaith o osod band eang cyflym heb ei orffen ym mhentref Derwen Gam.
Dywedodd Elin Jones fod y cwmni wedi ymddwyn mewn ffordd "anfoesol" ar ôl methu â chysylltu cwsmeriaid oedd wedi cael addewid o gysylltiad cyflym.
Dim ond 73% o dai yng Ngheredigion sydd wedi cael cysylltiad band eang cyflym yn ôl yr Aelod Cynulliad.
Dywedodd llefarydd ar ran Openreach, sydd wedi bod yn gweithredu'r cynllun i BT, mai "amser a chymhlethdodau" oedd y rheswm pam nad oedd y gwaith wedi'i gwblhau.
'Rhwystredig'
Yn Nerwen Gam mae ceblau ffibr wedi cael eu gadael yn hongian o bolion yn y pentref, yn aros i gael eu cysylltu.
Yn ôl Elin Jones mae BT wedi gadael y gwaith ar ôl i gytundeb Cyflymu Cymru ddod i ben ddiwedd Rhagfyr 2017.
"Mae'r isadeiledd wedi cael ei adeiladu, reit mewn i ganol y pentref, mae'r ffibr yma wedi tyrchu dan ddaear ond heb wneud y darn ola' sef cysylltu i mewn i'r tai," meddai.
"Mae BT wedi cerdded bant a does dim arwydd eu bod nhw'n mynd i orffen y gwaith.
"Dyw hwn ddim yn anghyffredin - yr un yw'r sefyllfa mewn nifer o gymunedau gwledig yng Ngheredigion fel Bwlchllan a Llanddeiniol."
Yn ôl Dafydd Tudur, sy'n byw yn y pentref, mae pobl Derwen-gam wedi cael eu siomi: "Hanner y gwaith sydd wedi cael ei wneud... mae'n gwneud ni'n ddig ac yn rhwystredig.
"'Dan ni'n deulu ifanc yn gwneud defnydd o'r we. Mae'n fater o gael mynediad at wasanaethau... mae'n rhwystredig bod yna ddim symud wedi bod ers dros flwyddyn."
'Ddim yn cyrraedd bob tŷ'
Mewn datganiad dywedodd llefarydd ar ran Openreach: "Ers dechrau Superfast Cymru rydyn ni wastad wedi bod yn glir na fyddai'r cynllun yn cyrraedd pob tŷ, ac mae rhai ardaloedd oedd yn y cynllun gwreiddiol wedi gorfod cael eu hepgor yn anffodus oherwydd yr amser a'r cymhlethdodau fyddai angen i'w cyrraedd nhw.
"Rydyn ni'n deall rhwystredigaeth trigolion Derwen Gam sydd methu cael band eang ffibr optig ar hyn o bryd, ond mae Llywodraeth Cymru eisoes yn cynllunio cam nesaf ymestyn cyrhaeddiad band eang cyflym a dibynadwy ymhellach ar draws Cymru."
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydyn ni'n gwybod fod Superfast Cymru wedi bod yn llwyddiant, gyda'r ffigyrau diweddaraf ar gyfer mis Medi yn dangos fod gan 665,000 o dai fynediad o ganlyniad, gan gynnwys 24,927 yng Ngheredigion.
"Mae adroddiad diweddaraf Ofcom hefyd wedi dangos fod gan Gymru'r argaeledd uchaf ymysg y gwledydd datganoledig.
"Rydyn ni wedi gofyn i Openreach am fanylion unrhyw strwythurau sydd wedi eu hadeiladu yn rhannol gafodd ddim eu cwblhau dan y rhaglen. Bydd y wybodaeth yma'n cael ei ystyried ynghyd â'n gwaith ar ran nesaf y ddarpariaeth."


description: Prif Weinidog Cymru'n cynnig buddsoddi ym morlyn Bae Abertawe er mwyn "symud ymlaen" gyda'r prosiect.

title: Cynnig buddsoddi i 'symud ymlaen' â morlyn Bae Abertawe


description: Andrew RT Davies yn dweud fod ei blaid yn barod i gydweithio â phleidiau eraill er mwyn cynnig dewis gwahanol i lywodraeth Lafur yng Nghymru.

title: Ceidwadwyr 'yn barod i gydweithio â phleidiau eraill'


description: Yr heddlu'n annog ymwelwyr â Bannau Brycheiniog i beidio â pharcio'n anghyfreithlon ar y brif ffordd rhwng gogledd a de Cymru, yr A470.

title: 'Peidiwch â pharcio'n anghyfreithlon ar y Bannau'


description: Cwmni ceir Vauxhall wedi cyhoeddi y bydd 250 o swyddi yn cael eu colli yn eu ffatri yn Ellesmere Port.

title: Rhagor o swyddi ffatri Vauxhall yn y fantol


description: Wythnos yng Nghymru Fydd yn ennill y wobr am y cynhyrchiad gorau yn yr iaith Gymraeg yn seremoni Gwobrau Theatr Cymru ond anhapusrwydd nad oedd yr enwebiadau yn adlewyrchu amrywiaeth o fewn y diwydiant.

title: Gwobrwyo goreuon byd theatr Cymru ond beirniadu'r dewis

maintext:
Image copyright Opra Cymru Image caption Wythnos yng Nghymru Fydd yn ennill y cynhyrchiad gorau yn yr iaith Gymraeg
Wythnos yng Nghymru Fydd sydd wedi ennill y wobr am y cynhyrchiad gorau yn yr iaith Gymraeg yn seremoni Gwobrau Theatr Cymru.
Eleni roedd rhai yn anhapus am nad oedd yr enwebiadau yn adlewyrchu amrywiaeth o fewn y diwydiant.
Mae BBC Cymru wedi cael ar ddeall nad aeth staff National Theatre Wales i'r seremoni yng Nghasnewydd nos Sadwrn oherwydd eu hanfodlonrwydd.
Ddydd Gwener daeth i'r amlwg bod actorion a chynhyrchwyr wedi arwyddo llythyr agored yn beirniadu yr enwebiadau ar gyfer Gwobrau Theatr Cymru.
Mae nhw'n honni nad oedd yr enwebiadau yn adlewyrchu amrywiaeth byd y theatr ac yn dweud bod "actorion gwyn yn chwarae rhan cymeriadau nad oedd yn wyn".
Yn ôl y trefnwyr, roedd 'na dros bedwar deg o adolygwyr wedi penderfynu ar y rhestrau ac yr oedd gan y rhai hynny arbenigedd ym mhob maes perfformio.
Enillwyr eraill
Roedd yna wobrau hefyd i nifer o gynhyrchiadau Cymraeg eraill.
Enillwyd y wobr am y berfformwraig orau yn yr iaith Gymraeg gan Caryl Morgan am ei rhan yn Yfory gan gwmni Theatr Bara Caws ac awdur y ddrama honno Sion Eirian a enillodd y wobr am y dramodydd gorau.
Image copyright Theatr Bara Caws Image caption Caryl Morgan yn ennill y wobr am y perfformwraig orau am ei rhan yn Yfory ac awdur y ddrama Sion Eirian yn ennill y wobr am y dramodydd gorau
Richard Lynch a enillodd y wobr am y perfformiwr Cymraeg gorau a hynny am ei ran yn Macbeth.
Image caption Richard Lynch yn ennill gwobr y perfformiwr gwrywaidd gorau am ei ran yn Macbeth
Sieiloc - sioe am y masnachwr enwog o Fenis a enillodd y cynhyrchiad teithiol gorau yn yr iaith Gymraeg.
Image copyright Rhodri Miles Image caption Sieiloc (Rhodri Miles) a enillodd y sioe deithiol orau yn yr iaith Gymraeg
Image copyright Cwmni'r Frân Wen Image caption Mwgsi (Cwmni'r Frân Wen) oedd yn fuddugol am y sioe Gymraeg orau i blant
Enillwyd y wobr orau ar gyfer sioe i blant a phobl ifanc gan Mwgsi (Cwmni'r Frân Wen) sef drama a oedd yn portreadu'r unigrwydd a'r enwogrwydd o fod yn berson ifanc yn dioddef o ganser.
Roedd yna wobr hefyd i ddylunwyr Cwmni Theatr Arad Goch am eu rhan yn Gwledd Gwyddno yn Aberystwyth yn ystod yr haf.
Y canlyniadau yn llawn:
DYLUNIO A / NEU GWISGOEDD GORAU
Buddug James Jones & Anneliese Mowbray, Gwledd Gwyddno, Cwmni Theatr Arad Goch
CYFARWYDDWR GORAU
Tamara Harvey, Uncle Vanya, Theatr Clwyd & Sheffield Theatres
GOLEUO GORAU
Joe Fletcher, Macbeth, Theatr Genedlaethol Cymru mewn partneriaeth â Cadw a gyda chefnogaeth gan Chapter
SAIN GORAU
Lucy Rivers, Sinners Club, Gagglebabble, Theatr Clwyd & The Other Room
ENSEMBLE GORAU
Tiger Bay, Canolfan Mileniwm Cymru ar y cyd â Cape Town Opera
COREOGRAFFYDD GORAU
Marcos Morau, Tundra, Cwmni Dawns Cenedlaethol Cymru
ARTIST DAWNS GORAU - MENYW
Anna Pujol, The Light Princess, Ballet Cymru, Catrin Finch a Glan yr Afon - cyd-gynhyrchiad
ARTIST DAWNS GORAU - GWRYW
Ed Myhill, Animatorium, Cwmni Dawns Cenedlaethol Cymru
CYNHYRCHIAD DAWNS GORAU
Shadow Aspect, Ballet Cymru
CYNHYRCHIAD GORAU YN YR IAITH GYMRAEG
Wythnos yng Nghymru Fydd, Opra Cymru, Prifysgol Bangor, Pontio, Ensemble Cymru & Young Films - cyd-gynhyrchiad
PERFFORMIAD GORAU YN YR IAITH GYMRAEG - GWRYW
Richard Lynch, Macbeth, Theatr Genedlaethol Cymru mewn partneriaeth â Cadw a gyda chefnogaeth gan Chapter
PERFFORMIAD GORAU YN YR IAITH GYMRAEG - MENYW
Caryl Morgan, Yfory, Theatr Bara Caws
PERFFORMIAD GORAU MEWN CYNHYRCHIAD OPERA - GWRYW
Simon Bailey, From the House of the Dead, Opera Cenedlaethol Cymru
CYNHYRCHIAD OPERA GORAU
Le Vin herbé, Opera Cenedlaethol Cymru
PERFFORMIAD GORAU MEWN CYNHYRCHIAD OPERA - MENYW
Natalya Romaniw, Eugene Onegin, Opera Cenedlaethol Cymru
CYNHYRCHIAD GORAU YN YR IAITH SAESNEG
Uncle Vanya, Theatr Clwyd & Sheffield Theatre
PERFFORMIAD GORAU YN YR IAITH SAESNEG - MENYW
Rosie Sheehy, Uncle Vanya, Theatr Clwyd & Sheffield Theatres
PERFFORMIAD GORAU YN YR IAITH SAESNEG - GWRYW
Sion Daniel Young, Killology, Theatr y Sherman & Royal Court Theatre - cyd-gynhyrchiad
DRAMODYDD GORAU YN YR IAITH SAESNEG
Gary Owen, Killology, Theatr y Sherman & Royal Court Theatre - cyd-gynhyrchiad
DRAMODYDD GORAU YN YR IAITH GYMRAEG
Siôn Eirian, Yfory, Theatr Bara Caws
CYNHYRCHIAD TEITHIOL GORAU (CYMRAEG)
Sieiloc, Rhodri Miles
CYNHYRCHIAD TEITHIOL GORAU (SAESNEG)
How To Win Against History, Àine Flanagan Productions, Seiriol Davies & y Young Vic, cefnogwyd y daith yng Nghymru gan Pontio
Y SIOE ORAU AR GYFER PLANT A PHOBOL IFANC (CYMRAEG)
Mwgsi, Cwmni'r Frân Wen
Y SIOE ORAU AR GYFER PLANT A PHOBOL IFANC (SAESNEG)
Eye of the Storm, Theatr na nÓg mewn cysylltiad â Chanolfan Celfyddydau Taliesin
CYMRU A'R BYD
Daniel Llewelyn-Williams, A Regular Little Houdini
LLWYDDIANT ARBENNIG
Godfrey Evans


description: Bydd darn pedair milltir o'r A465 - Ffordd Blaenau'r Cymoedd - ar gau dros y penwythnos ar gyfer gwneud gwaith i uwchraddio'r ffordd.

title: Ffordd brysur Blaenau'r Cymoedd ar gau am y penwythnos


description: Glenda Jones yn cofio'r adeg pan gafodd ei chartref ei lifogi a'r effaith gafodd y dŵr ar ei heiddo.

title: 'Torcalonnus' gweld y tŷ dan ddŵr


description: Wedi tair buddugoliaeth o'r bron yn Adran 2, pwynt yn unig i Gasnewydd nos Fawrth wedi gêm gyfartal yn erbyn Morecambe.

title: Adran 2: Casnewydd 1-1 Morecambe


description: Y Ceidwadwyr yn ailgynnau ffrae dros bwy ddylai gadeirio pwyllgorau Cynulliad, yn dilyn gwaharddiad parhaol Neil McEvoy o grŵp Plaid Cymru.

title: Plaid a'r Ceidwadwyr yn ffraeo dros bwyllgorau Cynulliad


description: Mae Sian Howys yn un sy'n galw am gofeb i Niclas y Glais

title: Galw am gofeb i Niclas y Glais


description: Bydd tua 180 o bobl sydd â chysylltiad ag ysgol uwchradd yn Rhuthun yn cael cynnig brechiad Hepatitis A wedi i ddisgybl ddal yr haint.

title: Brechu wedi achos o Hepatitis A mewn ysgol


description: Dylai dynion sy'n ymddwyn yn amhriodol gyda menywod 'wybod yn well' meddai Sara Manchipp

title: "O'n i'n teimlo'n frwnt": Profiad Cymraes o fod yn 'hostess'

maintext:
Image caption Enillodd Sara Manchipp deitl Miss Cymru yn 2011
Mae cyn Miss Cymru, Sara Manchipp, wedi trafod ei phrofiad hi o weithio fel croesäw-wraig (hostess) yn sgil honiadau bod menywod oedd yn gweithio mewn cinio elusen i ddynion yn Llundain wedi cael eu cyffwrdd yn amhriodol.
Dywedodd y gyn-fodel o Bort Talbot ar raglen Taro'r Post, Radio Cymru bod ymddygiad o'r fath wedi bod yn digwydd ers blynyddoedd a phobl wedi bod yn "trio cuddio'r mater dan y carped".
"Mae fel petai'n cael ei ddisgwyl ond mae'n hollol anghywir i bobl feddwl bod hyn yn dderbyniol," meddai.
"Fi wedi cael lot o brofiadau fy hunan yn gwneud math o waith hostess pan o'n i'n mynd drwy'r brifysgol.
"Un o'r profiadau ges i oedd mynd i weithio yn Cheltenham fel hostess. Wnaethon nhw ddweud wrthon ni mae'n rhaid i chi wisgo heels, mae'n rhaid ichi wisgo ffrog neis a cholur.
"Wnaethon ni droi lan yn meddwl bod ni'n mynd i ddweud wrth bobl lle i fynd i eistedd a helpu i roi diodydd a bwyd mas.
"A dywedodd y fenyw oedd yn ei redeg 'Na, job chi heddiw ferched yw diddanu chwaraewyr pêl-droed'."
Pan ofynnodd Sara beth oedd hi'n ei feddwl wrth "diddanu" dywed iddi gael yr ateb: "Jyst cer gyda nhw, cer i yfed gyda nhw, cer i feddwi gyda nhw."
"O'n i'n teimlo'n rili rili anghyfforddus a phan o'n i'n cerdded o gwmpas roedd lot o ferched eraill o gwmnïau gwahanol yna hefyd, i gyd wedi meddwi," meddai.
"Roedd y dynion, nid i gyd, ond eitha' lot, yn dod lan i ni, cyffwrdd ni, rhoi breichiau drostyn ni, trio ein cusanu ni.
"Yn y nos, oedd rhaid inni fynd i 'stafell arall.
Mae cyfrifoldeb ar y dynion yma i wybod yn well Sara Manchipp
"O'n i'n eistedd ar bwys ffrind, doedd y ddwy ohonyn ni ddim yn hoffi bod yna, yn teimlo'n rili anghyfforddus.
"Daeth dau chwaraewr pêl-droed lan aton ni, cymryd fy llaw i a hi a'u rhoi yn ei boced. Yn ei boced roedd lot o arian - clwmp mawr o £50au - ac roedd wedi dweud 'ti a ffrind ti a fi a ffrind fi yn y 'stafell yna am awr'.
"O'n i'n teimlo'n sic at fy mola i bod y dyn yna yn meddwl y maint yna ohonon ni, bod ni'n mynd i wneud hynny.
"O'n i'n teimlo'n frwnt."
Cyfrifoldeb ar ddynion
Yn ôl Sara 'dyw hyn ddim yn digwydd drwy'r amser ond "yn fwy aml na mae pobl yn meddwl".
"O'n i lot yn ifancach bryd hynny a dyna ydi'r broblem fi'n credu," meddai.
"Os oedd wedi digwydd i fi nawr fydden i wedi dweud wrth y dyn yna lle i fynd ac wedi gadael y lle yn syth.
"Ond oherwydd mod i lot ifancach doedd dim digon o hyder gyda fi ac o'n i ddim yn gwybod beth oedd yn iawn, beth i'w ddisgwyl.
"A dyna'r broblem, mae lot o ferched ifanc yn mynd mewn i waith fel'na a phan mae'r dynion yn dod 'mlaen atyn nhw mae ganddyn nhw ormod o ofn i ddweud rhywbeth.
"'Falle oherwydd bod nhw'n meddwl bod nhw ddim yn mynd i gael gwaith gyda'r cwmni yna eto, ddim moyn achosi trwbwl a dim digon o hyder gyda nhw."
Mae Sara hefyd yn credu bod cyfrifoldeb ar y bobl sy'n rhedeg digwyddiadau i ofalu bod y merched sy'n gweithio yn iawn a delio ag unrhyw un sydd yn ymddwyn yn amhriodol.
"Maen nhw'n ddigon hen i wybod na ddylen nhw drin menywod y ffordd yna... mae cyfrifoldeb ar y dynion yma i wybod yn well - nage pob dyn, mae'r rhan fwyaf yn ffantastig - ond y rhai sydd yn, ddyle nhw wybod yn well.
"Mae'n rhaid inni wneud esiampl o'r bobl sydd ddim yn byhafio'n dda a gwneud i ferched sy'n gweithio deimlo'n saff a ddim fel bod nhw'n cael eu herlid."


description: Cyngor Ceredigion yn penderfynu cael gwared â'r tâl am gofrestru marwolaeth plant.

title: Gwaredu tâl am gofrestru marwolaeth plant yng Ngheredigion


description: Cyngor Caerdydd yn gwrthod cais i ymestyn oriau siop sglodion oedd am agor drwy'r dydd a nos.

title: Gwrthod cais am siop sglodion 24 awr y dydd Caerdydd

maintext:
Image copyright Google Image caption Mae siop sglodion Parc Lane ar hyn o bryd ar agor bob nos tan 23:00
Mae Cyngor Caerdydd wedi gwrthod cais i agor siop sglodion 24 awr y dydd gyntaf y DU.
Roedd Parc Lane Fish and Chips ar Heol y Frenhines yng nghanol y brifddinas wedi gofyn am yr hawl i gadw eu drysau'n agored bob awr o'r dydd saith diwrnod yr wythnos, ac i weini alcohol tan hanner nos.
Ond roedd yr heddlu, trigolion a busnesau lleol wedi gwrthwynebu gan ofni y byddai caniatáu'r cais yn arwain at gynnydd mewn sŵn ac ymddygiad gwrthgymdeithasol yn yr ardal.
Mae gan y cwmni 21 diwrnod i apelio yn erbyn y penderfyniad ar ôl i'r cyngor wrthod y cais mewn datganiad ysgrifenedig ddydd Llun.


description: Perchennog newydd papurau wythnosol Y Cyfnod a'r Corwen Times yn edrych ymlaen at her newydd, wrth i'r swyddfa aros yn Y Bala.

title: Dynes leol yn prynu papurau'r Y Cyfnod a'r Corwen Times

maintext:
Image copyright Mari Williams
Dynes leol yw perchennog newydd dau bapur newydd yn ardal Y Bala a Chorwen.
Fe fydd Siân Teleri o Gefnddwysarn ger Y Bala yn yn cynhyrchu ei rhifyn cyntaf o bapur dwyieithog Y Cyfnod ar 1 Chwefror.
Hi hefyd fydd yn gyfrifol am y Corwen Times, ar ôl i'r perchennog ers 2013, Mari Williams, apelio am brynwr i'r ddau bapur.
Dywedodd Siân Teleri mai ei blaenoriaeth wrth gychwyn ar y gwaith "yw parhau o ble mae Mari yn gorffen".
"Wrth edrych i'r dyfodol, rwy'n edrych ymlaen am yr her newydd ac yn edrych ymlaen am sialens wahanol," dywedodd.
"Mae Mari wedi creu sylfaen arbennig a chadarn i'r papur, felly dim ond parhau i weithio ar hynny sydd rhaid."
Papurau'n 'ganolog i'r ardal'
Fe benderfynnodd Ms Williams i werthu'r busnes ym mis Hydref ar ôl derbyn swydd newydd yn golygu cylchgronnau'r Urdd.
Dywedodd bod dyfodol y papurau "wedi bod yn bryder mawr" iddi pan ddaeth i'r amlwg nad oedd modd cyfuno'r swydd honno a rhedeg y ddau bapur, a'i bod "wrth ei bodd" bod prynwr lleol wedi dod i'r fei.
Mae hynny, meddai, yn golygu bod modd trosglwyddo'r busnes yn ddi-dor o un perchennog i'r llall heb orfod symud swyddfa na newid manylion cysylltu.
Dywedodd: "Mae gan Siân gefndir cryf mewn codi arian a marchnata, a 'dwi'n siŵr y bydd yn cryfhau ochr fasnachol y busnes sy'n allweddol i barhad papurau sydd mor ganolog i'r ardal yma.
"Rydw i'n dymuno pob llwyddiant i Siân. Mi wn hefyd y bydd trigolion yr ardaloedd lleol yn gefnogol iddi hi fel y buon nhw i fi ar hyd y blynyddoedd."


description: Pwyllgor disgyblu yn clywed na fydd cynorthwy-ydd dosbarth o Borthmadog yn dychwelyd i'r ystafell ddosbarth ar ôl iddi gael ei chanfod yn feddw mewn ysgol.

title: Atal cynorthwy-ydd dosbarth o Wynedd oedd wedi meddwi


description: Hanes datblygu gêm gyfrifiadur fydd yn sicrhau bod y Gymraeg i'w chlywed yn rhyngwladol

title: Y byd yn chwarae yn y Gymraeg?


description: Ditectifs yn chwilio am ddyn a roddodd gymorth cyntaf i Ifan Owens, wrth i'r teulu ddiolch am yr holl gefnogaeth.

title: Ymosodiad Aberystwyth: Chwilio am dyst


description: Cadw yn derbyn cwyn gan aelod o'r cyhoedd am nad oedd Siôn Corn, oedd yng Nghastell Coch dros y Nadolig, yn gallu siarad Cymraeg.

title: Cwyn i Cadw am Siôn Corn di-Gymraeg yng Nghastell Coch


description: Hanes carchar moethus swyddogion llynges yr Almaen adeg y Rhyfel Byd Cyntaf

title: Carchar moethus yr Almaenwyr yng ngogledd Cymru


description: Dau aelod o fwrdd CPD Dinas Bangor wedi ymddiswyddo, ac mae'r clwb wedi rhyddhau datganiad ynglŷn â defnydd o stadiwm Nantporth.

title: CPD Bangor: Dau o'r bwrdd yn ymddiswyddo


description: Seremoni yn Llanystumdwy, Gwynedd, i gydnabod rhan Lloyd George wrth sefydlu'r Llu Awyr 100 mlynedd yn ôl.

title: Llu Awyr yn cydnabod rôl Lloyd George yn Llanystumdwy


description: Ysgrifennydd Cymru yn dweud y gallai de Cymru elwa o gydweithio â dinasoedd yr ochr arall i bont Hafren.

title: Alun Cairns: 'Angen cydweithio tu hwnt i bont Hafren'


authors:
Elliw Gwawr
Gohebydd Seneddol Bbc Cymru

description: Cyhuddo'r llywodraeth o dorri'r cod gweinidogol drwy ganiatáu i ddau o dîm Swyddfa Cymru fod yn aelodau o'r pwyllgor sy'n craffu ar yr adran.

title: Cyhuddo Llywodraeth y DU o dorri'r cod gweinidogol

maintext:
Mae Llywodraeth y DU wedi eu cyhuddo o dorri'r cod gweinidogol drwy ganiatáu i ddau o dîm Swyddfa Cymru fod yn aelodau o'r pwyllgor sy'n craffu ar yr adran.
Mae Chris Davies, AS Brycheiniog a Sir Faesyfed newydd gael ei benodi yn ysgrifennydd preifat i Stuart Andrew a'r Arglwydd Bourne, gweinidogion yn Swyddfa Cymru.
Mae'n dweud ei fod eisiau parhau yn aelod o'r pwyllgor, ond mae arweinydd Plaid Cymru yn San Steffan, ac aelod o'r pwyllgor dethol, Liz Saville Roberts, wedi dweud bod yna "wrthdaro buddiannau" o fod yn rhan o'r pwyllgor ac "na ddylai unrhyw un eistedd ar bwyllgor sy'n craffu ar waith eu hadran".
Nid Mr Davies yw'r unig un, mae Glyn Davies, AS Sir Drefaldwyn hefyd yn aelod o'r pwyllgor, er gwaetha'r ffaith ei fod yn ysgrifennydd seneddol preifat i Ysgrifennydd Cymru, Alun Cairns, ac mae Simon Hoare, AS Gogledd Dorset sy'n hanu o Gaerdydd, hefyd wedi'i benodi yn ysgrifennydd preifat i'r Ysgrifennydd Addysg.
Beth yw ysgrifenyddion seneddol preifat?
Mae ysgrifenyddion seneddol preifat (PPSs) yn gweithredu fel cyswllt y gweinidog gydag ASau, gan helpu'r llywodraeth i olrhain barn y meinciau cefn yn y Senedd.
Er nad ydyn nhw'n aelodau swyddogol o'r llywodraeth, nac yn cael tâl ychwanegol, mae'n rhaid iddyn nhw bleidleisio yn unol â'r llywodraeth ar bob achlysur ac mae disgwyl iddyn nhw osgoi beirniadu'r llywodraeth yn gyhoeddus.
Image caption Chris Davies AS (top chwith), Simon Hoare AS (top dde), Liz Saville Roberts AS (gwaelod chwith) a Glyn Davies AS (gwaelod dde)
Yn ôl y cod gweinidogol dyw PPSs "ddim wedi eu gwahardd o weithio ar bwyllgorau seneddol, ond fe ddylen nhw ymatal rhag unrhyw ymchwiliadau i mewn i adran eu gweinidog, ac fe ddylen nhw osgoi cysylltu eu hunain ag argymhellion sy'n feirniadol neu all achosi embaras i'r llywodraeth".
Mae Liz Saville Roberts yn cwestiynu sut mae modd i Chris Davies a Glyn Davies wneud hynny pan mai prif rôl y pwyllgor yw craffu ar waith Swyddfa Cymru.
Dywedodd: "Pwrpas pwyllgorau seneddol yw craffu ar waith adrannau'r llywodraeth.
"Mae'r Pwyllgor Materion Cymreig yn craffu ar waith Llywodraeth San Steffan mewn perthynas â Chymru - gwaith mae Swyddfa Cymru ac Ysgrifennydd Cymru ynghlwm ag o.
"Mae holl waith y Pwyllgor Materion Cymreig felly yn ymwneud â chraffu ar waith Swyddfa Cymru ac felly mae yna wrthdaro buddiannau i'r ASau hynny sy'n gweithio i Swyddfa Cymru ac yn aelodau o'r Pwyllgor Materion Cymreig."
Er gwaetha'r feirniadaeth, mae Glyn Davies AS yn dweud ei fod yn bwriadu parhau yn y ddwy rôl.
"Dwi'n bwriadu aros yn aelod o'r Pwyllgor Materion Cymreig a pharhau i weithio gydag Ysgrifennydd Cymru ar ystod o faterion Cymreig," meddai.
"Dwi hefyd yn edrych ymlaen at helpu Chris Davies AS i setlo fewn i'w rôl fel PPS gweinidogol.
"Dwi'n disgwyl y bydd penodiad Chris yn rhoi mwy o gyfle i mi gymryd rhan mewn dadleuon yn ymwneud â Chymru."
Dyw'r pwyllgor ddim yn ei chael yn hawdd canfod aelodau, ac mae'r ffrae ddiweddaraf yma yn dilyn beirniadaeth flaenorol nad oedd unrhyw fenywod ar y pwyllgor, ac am benodi aelodau o Loegr.


description: Mark Drakeford yn dweud y bydd Cymru'n cryfhau ei chysylltiadau gyda Gweriniaeth Iwerddon yn dilyn Brexit.

title: 'Cryfhau' cysylltiadau rhwng Cymru ac Iwerddon wedi Brexit


description: Ymchwiliadau cychwynnol yn awgrymu mai offer trydanol wnaeth achosi tân dros nos mewn cartref gofal yn Nyffryn Conwy.

title: Cred mai tân trydanol oedd achos tân mewn cartref gofal


authors:
Daniel Bissett
Image
Publicity Picture

description: Next episode of the S4C series sees nuptials take place during the week of St Dwynwen's Day

title: Priodad Pum Mil sees a TV wedding in the Welsh capital

maintext:
Get daily updates directly to your inbox + Subscribe Thank you for subscribing! Could not subscribe, try again later Invalid Email
Shelly and Viccie will be getting hitched in the next episode of S4C series Priodas Pum Mil, during the week Wales celebrates St Dwynwen's Day - the Welsh saint of lovers.
As we join their friends and family on Tuesday, January 23, they are all chipping in to make sure the pair have the best day of their lives. Shelly and Viccie haven't a clue what to expect - only that their wedding will be planned within a budget of £5,000.
Shelly has set ideas of what she wants for her big day but can she rely on her friends and family to make her dreams come true?
"I have a book full of details and pictures of the sort of wedding I want, especially the location," says Shelly, 34, originally from the Valleys but now living in Cardiff.
"I want to get married in Canada Lodge in Creigiau - it's got everything you could wish for. I've been watching Priodas Pum Mil and I'm sure Emma and Trystan will manage to book it for me!"
(Image: Publicity Picture)
In the programme, we see presenters Emma and Trystan taste-testing a wedding menu, visiting charity shops in search of a bargain and cooking Welsh cakes in Cardiff Bay.
"My life is so different since I met Viccie. Before, I spent all my time partying. Now, I like baking and playing board games - I don't know what's happened to me!" adds Shelly.
"We decided to take part in Priodas Pum Mil thinking it would be nice to see our friends and family planning the wedding. We are a romantic couple - let's hope the wedding is Disney Princess meets Jessica Rabbit !
"As regards to what I would like to wear - definitely a suit, possibly tweed - and either a tie or a dickie bow. I know exactly how I want to look on the day. As for Viccie, I know she is going to look beautiful."
Join us for a wedding in the Welsh capital, Tuesday night on S4C. In the final programme of the series next week, we'll go to Dolgellau to offer a helping hand to the friends and family of teachers Lora and Will.
Priodas Pum Mil, Tuesday, January 23, 8pm, S4C English and Welsh subtitles available.
On demand: s4c.cymru; BBC iPlayer and other platforms.
Priodas Pum Mil yn y brifddinas
Shelly a Viccie fydd yn priodi yn rhifyn nesaf y gyfres Priodas Pum Mil ar S4C, yn ystod wythnos Santes Dwynwen.
Wrth i ni ymuno â'u teulu a ffrindiau nos Fawrth, 23 Ionawr, maen nhw wrthi'n trefnu pob manylyn bach yn y gobaith y bydd y ddwy wrth eu boddau ar eu diwrnod mawr. Fe fydd Shelly a Viccie yn gwybod dim byd am y trefniadau a bydd yn rhaid i'r criw drefnu'r briodas heb wario mwy na £5,000.
Mae gan Shelly syniadau pendant o beth mae hi eisiau ddiwrnod y briodas. Ydy hi'n gallu ymddiried yn ei theulu a ffrindiau i wireddu'r freuddwyd?
"Mae gen i lyfr yn barod gyda holl fanylion a lluniau o'r fath o briodas hoffwn i gael ac yn benodol, pa leoliad dwi eisiau," meddai Shelly, 34, sy'n wreiddiol o'r Cymoedd ond sydd bellach yn byw yng Nghaerdydd.
"Canada Lodge yng Nghreigiau yw lle dwi eisiau priodi – mae gan y lleoliad yma bopeth. Dwi wedi bod yn gwylio'r gyfres Priodas Pum Mil a dwi'n siŵr y bydd Emma a Trystan yn llwyddo i drefnu'r lle yma i fi!"
(Image: Publicity Picture)
Yn y rhaglen, byddwn yn gweld y cyflwynwyr Emma a Trystan yn blasu bwyd priodas, yn ymweld â nifer o siopau elusen y brifddinas am fargen ac yn coginio pice ar y maen ym Mae Caerdydd.
"Mae bywyd mor wahanol ers i mi gwrdd â Viccie. O'r blaen, ro'n i'n treulio fy holl amser yn mynd i bartïon. Erbyn hyn, dwi'n hoffi coginio a chwarae gemau bwrdd!" ychwanega Shelly.
"'Naethon ni benderfynu cymryd rhan yn Priodas Pum Mil yn meddwl y byddai'n braf gweld ein teulu a ffrindiau yn mynd ati i greu ein diwrnod mawr ni. Rydyn ni'n bâr rhamantus - gobeithio bydd y briodas yn Disney Princess meets Jessica Rabbit !
"O ran beth hoffwn i wisgo - yn bendant siwt, o bosib tweed . A naill ai tei neu dei bô. Dwi'n gwybod yn union sut hoffwn i'r diwrnod mawr edrych. O ran Viccie, bydd hi'n edrych mor brydferth dwi'n gwybod."
Ymunwch â ni ar gyfer y briodas yn y brifddinas, nos Fawrth, ar S4C. Yn rhaglen ola'r gyfres yr wythnos nesaf, awn i Ddolgellau i gynnig help llaw i deulu a ffrindiau Lora a Will.
Priodas Pum Mil, nos Fawrth, Ionawr 23, 8pm, S4C isdeitlau Cymraeg a Saesneg.
Ar alw: s4c.cymru; BBC iPlayer a llwyfannau eraill.


authors:
Daniel Bissett
Image
Publicity Pic

description: Elin Byd puts controversial current issues under the spotlight

title: New S4C series takes an insight into the dark corners of society

maintext:
Get daily updates directly to your inbox + Subscribe Thank you for subscribing! Could not subscribe, try again later Invalid Email
Over the next few weeks a new S4C series will take a look at some of the most controversial topics in our society.
Features include the drinking culture of holidays in Magaluf, following paedophile hunters as they target individuals and gun culture in America.
ITV Cymru journalist Siôn Jenkins, who also presented current affairs series Hacio, will delve deeper into these stories. He describes working on Ein Byd as a "dream job" because he had the opportunity to put controversial current issues under the microscope.
"The work of the paedophile hunters, the sex for rent story and the work of people like the 61-year-old escort are certainly hidden from view in our society and maybe we don't want to know too much about them. But I think it's important that we talk about these issues because they're happening within our society and the world around us," says Siôn.
(Image: publicity pic)
"I had a lot of different experiences, including spending time with Mrs Jones, who works as an escort. In the paedophile hunter programme, I got to go on 'stings'; the first one was really hard because I was watching someone's life unravel in front of my eyes."
Originally from Pembrokeshire and a former pupil at Ysgol y Preseli, Crymych, Siôn has a linguistic background after studying French and Italian at Durham University. He speaks five languages and had the opportunity to use all of them while filming the series that takes us to Las Vegas, Magaluf in Spain and Paris, France.
There was also an opportunity to challenge individuals and to use hidden cameras. "I love door-stepping. The adrenaline was pumping when we did them, especially during the 'sex for rent' programme when I had to confront (and chase after!) men who were taking advantage of women."
The first programme comes from Las Vegas where Siôn meets some of the survivors of the gun attack in October 2017 where over 50 people were killed. He meets individuals in favour and against the use of firearms. "America was an incredible experience and totally different to what we're familiar with here. I had the chance to meet Welsh speakers living in Vegas, to shoot guns which are banned in the UK; and to learn a lot about American culture."
Ein Byd, Tuesday, January 23, 9.30pm, S4C English subtitles.
Available on demand on s4c.cymru, BBC iPlayer and other platforms.
Cyfres newydd yn cymryd cip ar gorneli tywyll o fewn Ein Byd
Dros yr wythnosau nesaf bydd camerâu Ein Byd yn mynd dan groen rhai o'r pynciau mwyaf dadleuol o fewn ein cymdeithas, gan gynnwys edrych ar y diwylliant o wyliau yfed ym Magaluf, dilyn herwyr paedoffilia wrth iddynt dargedu unigolion a thrafod diwylliant gynnau yn America.
Y newyddiadurwr o ITV Cymru, Siôn Jenkins, fydd yn ymchwilio i'r straeon hyn. Mae Siôn yn wyneb cyfarwydd ar ôl iddo gyflwyno Hacio ond mae'n disgrifio gweithio ar raglenni dogfen Ein Byd fel "breuddwyd o swydd" oherwydd ei fod yn cael cyfle i roi pynciau cyfoes o dan y chwyddwydr.
"Mae gwaith yr helwyr paedoffiliaid, y straeon 'sex for rent', a phobl fel yr escort 61 mlwydd oed yn sicr yn guddiedig o fewn ein cymdeithas ni. Falle bo' ni ddim eisiau gwybod gormod amdanyn nhw, ond dwi'n credu fod e'n bwysig bod ni’n siarad amdanyn nhw, achos mae'r pethe yma yn digwydd yn y gymdeithas gyfoes a'r byd sydd o'n cwmpas ni," meddai Siôn.
"Fe ges i lwyth o brofiadau gwahanol, gan gynnwys treulio amser gyda Mrs Jones, sy'n gweithio fel escort . Yn y rhaglen, helwyr paedoffiliaid, fe ges i fynd ar 'stings' gyda'r helwyr - roedd yr un cyntaf yn eitha' caled gan dy fod yn gwylio bywyd rhywun yn dadfeilio o flaen dy lygaid."
(Image: publicity pic)
Yn wreiddiol o Sir Benfro ac yn gyn-ddisgybl yn Ysgol y Preseli, Crymych, mae gan Siôn gefndir ieithyddol ar ôl astudio Ffrangeg ac Eidaleg ym Mhrifysgol Durham. Mae'n siarad pum iaith a chafodd gyfle i ddefnyddio'r pump fel rhan o'r gyfres sy'n ein tywys i Las Vegas, Magaluf yn Sbaen a Pharis, Ffrainc.
Roedd hefyd cyfle i herio unigolion a defnyddio dulliau ffilmio cudd. "Dwi wrth fy modd yn 'neud doorsteps . Roedd yr adrenalin yn pwmpio, yn enwedig ar gyfer y rhaglen 'sex for rent' pan o'n i'n gorfod wynebu (a rhedeg ar ôl!) y dynion 'ma sy'n cymryd mantais o ferched."
Mae'r rhaglen gyntaf yn dod o Las Vegas lle mae Siôn yn cyfarfod rhai o oroeswyr yr ymosodiad ym mis Hydref 2017 lle cafodd dros 50 o bobl eu lladd. Bydd e'n cyfarfod unigolion sydd o blaid ac yn erbyn defnyddio gynnau. "Roedd Las Vegas yn brofiad anhygoel ac mor wahanol i be' ni'n gyfarwydd ag e fan hyn. Ges i gyfle i gwrdd â Chymry Cymraeg sy'n byw 'na; saethu gynnau sydd wedi'u gwahardd fan hyn a dysgu lot am ddiwylliant America."
Ein Byd, nos Fawrth, Ionawr 23, 9.30pm, S4C isdeitlau Saesneg.
Ar gael ar alw ar s4c.cymru, BBC iPlayer a llwyfannau eraill.


description: S4C series gives viewers a better understanding of what make communities unique

title: A new look at our communities in Cynefin

maintext:
Get daily updates directly to your inbox + Subscribe Thank you for subscribing! Could not subscribe, try again later Invalid Email
Communities all over Wales are home to fascinating secrets, strange tales and mythical stories that are worth telling time and time again.
In a new series, Cynefin, beginning on S4C on Sunday evening, January 7, viewers will be given a more detailed glimpse of eight areas across Wales and the opportunity to gain a better understanding of what makes them unique communities.
Each week the presenter, Heledd Cynwal, will enjoy the company of local characters who will guide her through the area's hidden nooks and crannies while archaeologist Iestyn Jones will delve into the history that has helped define the area in question. Siôn Tomos Owen will also join the team to investigate the local myths and folk tales that have become integral parts of the lives of Welsh communities.
The eight areas in the spotlight will be Bro Ffestiniog, Bro Emlyn, Merthyr Tydfil, Vale of Clwyd, Holy Island and west Anglesey, Banw Valley, Amman Valley and Bala (Bro Tegid) and according to the presenter Heledd Cynwal they all offer treasures galore.
(Image: publicity pic)
"Given that we are a small country, I thought I would have heard all the stories from the different parts of Wales. But as we filmed the series I soon realised that there are still hidden secrets and that there is so much more to appreciate and enjoy in our communities."
During the visit to Ffestiniog area, we are given a rare insight into a part of the Blaenau Ffestiniog quarry that has not been seen by many, as Heledd explains.
"One of the most memorable experiences for me was to have access to the area that provided a safe haven for some of the nation's treasures during the Second World War. Seeing the room, which had not changed since that time, as well as the remains of the pictures on the walls still evident, was a thrilling experience and one that I will cherish for a very long time."
Join Heledd, Iestyn and Siôn every Sunday evening for eight weeks beginning on Sunday, January 7 as they take us on a journey around our local communities.
Cynefin, Sunday, January 7, 8pm, S4C Welsh and English subtitles.
Available on demand at s4c.cymru, BBC iPlayer and other platforms.
Golwg newydd ar ein cynefin
Mae cymunedau Cymru yn gartref i gyfrinachau difyr, i hanesion hynod ac i straeon chwedlonol sydd yn werth eu hadrodd dro ar ôl tro.
Mewn cyfres newydd, Cynefin, fydd yn dechrau ar S4C nos Sul, Ionawr 7 bydd cyfle i'r gwylwyr gael cipolwg manylach ar wyth ardal yng Nghymru a chael gwell ddealltwriaeth o'r hyn sy'n eu gwneud yn gymunedau unigryw.
Bob wythnos bydd y cyflwynydd, Heledd Cynwal, yn cael cwmni cymeriadau lleol fydd yn ei harwain drwy gilfachau cudd yr ardal tra bydd yr archeolegydd Iestyn Jones yn mynd ar drywydd yr hanes sydd wedi helpu diffinio'r ardal dan sylw. Bydd Siôn Tomos Owen yn ymuno â'r tîm i ymchwilio i'r chwedlau lleol a'r straeon gwerin sydd yn gymaint rhan o gymunedau Cymru.
Yr wyth ardal dan sylw fydd Bro Ffestiniog, Bro Emlyn, Merthyr Tudful, Dyffryn Clwyd, Ynys Cybi a gorllewin Môn, Dyffryn Banw, Dyffryn Aman a'r Bala (Bro Tegid) ac yn ôl y cyflwynydd Heledd Cynwal maen nhw i gyd yn cynnig gwledd o gyfoeth.
(Image: publicity pic)
"O ystyried ein bod yn wlad mor fach ro'n i'n tybio y byddwn wedi clywed yr holl straeon ddaw o'r ardaloedd gwahanol o Gymru. Ond wrth ffilmio'r gyfres hon fe wnes i sylweddoli'n gyflym iawn fod yna gyfrinachau yn llechu o hyd a bod cymaint mwy i'w werthfawrogi yn ein cymunedau. Ac mae ’na bethau difyr i'w darganfod hefyd."
Wrth ymweld ag ardal Bro Ffestiniog, cawn gipolwg prin ar ardal o chwarel y Blaenau sydd, yn ôl Heledd, heb gael ei gweld gan lawer.
"Un o'r profiadau mwyaf anhygoel i fi oedd cael mynediad i'r ardal yn y llechwedd a fu yn gartref diogel i rai o drysorau'r genedl yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Roedd gweld yr ystafell, nad oedd wedi newid ers y cyfnod hwnnw, ynghyd ag olion y lluniau ar y waliau yn dal i fod yn amlwg, yn brofiad gwefreiddiol ac yn un fydd yn aros yn y cof am amser hir."
Ymunwch â Heledd, Iestyn a Siôn bob nos Sul wrth iddyn nhw ymweld â'n cynefinoedd a bydd y daith wyth wythnos yn dechrau nos Sul, Ionawr 7.
Cynefin, nos Sul, Ionawr 7, 8pm, S4C isdeitlau Cymraeg a Saesneg.
Ar gael ar alw ar s4c.cymru, BBC iPlayer a llwyfannau eraill.


description: Bwrdd Gweithredol Wrecsam o blaid toriadau dadleuol i wasanaeth cerdd ysgolion y sir, gyda disgwyl penderfyniad terfynol fis nesa.

title: Toriadau i wasanaeth cerdd ysgolion Wrecsam gam yn nes


description: Ymchwilwyr ym Mhrifysgol Caerdydd yn helpu datblygu techneg fydd yn cyflymu'r broses o ddatblygu cyffuriau newydd diogel ac effeithiol.

title: Prifysgol yn helpu darogan datblygiad tebygol cyffuriau


description: Kooxda Arsenal ayaa markii ugu horreysay muddo 22 sano ah waxaq xalay lagu reebay wareegga saddexaad ee koobka FA-ga.

title: Maxaad kala socotaa halka uu marayo koobka FA ?


description: Maanta oo Sabti ah waxaa magaalada Casablanca ee waddanka Marooko ka bilaabanaya tartankii shanaad ee Koobka Qaramada kubadda cagta ee qaaradda Afrika ee CHAN loo soo gaabiyo.

title: Koobka Qaramada kubadda cagta ee qaaradda Afrika ee CHAN oo maanta Marooko ka furmaya


description: Yr actores Gillian Elisa yn trafod ei rhan yn Craith a'i blwyddyn anodd yn 2017

title: Blwyddyn anodd Gillian Elisa

maintext:
Mae hi'n un o actorion amlyca' Cymru ac ar hyn o bryd mae hi'n ymddangos fel Iona Harris yn y gyfres ddrama Craith, nos Sul ar S4C.
Yma, mae Gillian Elisa yn sgwrsio am waith a bywyd a gadael blwyddyn anodd ar ôl...
Image copyright Gillian Elisa
Fe ges i ddamwain car ym mis Medi y llynedd. Fe aeth bws mewn i gefn fy nghar i ar yr M4 yn ardal Swindon, ac on i'n yr ysbyty am wythnos. Fe golles i Tincs y ci yn y ddamwain, o'n i'n torri nghalon.
O'n i'n ffilmio Craith ar y pryd, ac oedd Tincs yn dod 'da fi i'r gwaith, oedd pawb wedi dwli arni. O'dd pawb yn gweld ei heisiau hi wedyn pan es i nôl hebddi hi i'r lleoliad ffilmio, ar ôl y ddamwain.
Ond roedd rhaid bwrw mla'n. Es i nôl i ffilmio ac o'n i'n lwcus iawn fe wnaeth cwmni Craith ddishgwl ar yn ôl i yn arbennig o dda. Roedd y gwaith yn dipyn o sialens wedyn, o'n i mor ypset ar ôl beth oedd wedi digwydd, yn enwedig ar ôl colli'r ci bach. Ond roedd pawb yn Craith / Hidden (cwmni Severn Screen) yn sbeshal ac mae'n rhaid cario 'mlaen 'da bywyd.
Golles i mrawd hefyd ym mis Tachwedd, ac roedd hyn yn ergyd bersonol arall yng nghanol y ffilmo, felly roedd diwedd 2017 yn gyfnod anodd.
'Mynd nôl i ngwreiddiau'
Pan ddechreuon ni ffilmio Craith, o'n i ddim yn gwybod ble oedd y cymeriad yn mynd i fynd i ddweud y gwir ac roedd e'n eitha cynhyrfus i dderbyn gweddill y sgriptiau. Wedyn sylweddolais i fod y rôl yn dipyn yn fwy nag o'n i wedi ei ddisgwyl. Roedd mwy a mwy yn cael ei ddatgelu fel o'n i'n mynd ymlaen ac oedd hynny yn fy nghadw i'n ffresh. Roedd tîm arbennig iawn yn gweithio arno.
O'dd chwarae'r rhan yma yn her mowr iawn i fi, achos sai di chware menyw mor gas, mor ffiaidd o'r blaen. Ond mae'n braf cael mynd nôl i'r math 'ma o actio.
Image copyright S4C Image caption Mae Gillian Elisa yn chwarae rhan Iona Harris yn Craith ar S4C
Dyw lot o bobl ddim yn disgwyl i fi wneud rhannau tywyll, dwfn fel hyn, ond rhannau difrifol o'n i'n actio yn wreiddiol. Dyna fy ngwreiddyn i a dyma lle ydw i wir yn mwynhau. Digwydd mynd mewn i wneud comedi ac adloniant ysgafn wnes i.
Rwy'n cael cic mas o weithio gydag actorion ifanc, proffesiynol, mor dalentog. Fe wnes i fwynhau ffilmio Bang yn fawr iawn, oedd hwnna yn challenge hefyd ac fe ges i ymateb arbennig am y gwaith. O'n i'n sylweddoli pa mor arbennig o dda yw'r actorion ifanc yma, mae ganddyn nhw rhyw hyder cyfforddus ac oedd 'na barch ddwy ffordd. O'n i ddim yn disgwyl hynny, ond oedd y cyd-weithio yn wych.
Image copyright S4C
Fe fues i'n actio rhan y Grandma yn y sioe Billy Elliot yn y West End am bum mlynedd tan Ebrill 2016. O'n i'n 'neud wyth sioe yr wythnos, ac o'n i mewn zone ond o'n i'n barod i symud mlaen wedyn ac i bortreadu cymeriadau newydd a chael siawns i ddangos mwy o beth alla i 'neud. Wi'n dal i fyw yn Llundain, mae'n ddinas vibrant iawn a wi'n cael cyfle nawr i fynd i weld lot o gynyrchiadau. Ond mae nghalon i wrth gwrs nôl yng Nghymru.
Cadw'r egni yw'r gyfrinach a rhoi'r egni iawn i'r part wi'n chwarae
Wi'n anghofio ambell waith bo' fi mlaen yn oedran, fi'n meddwl mod i dal yn 35 oed! 'Ma rhaid i fi gofio ble y'f fi, ond tra bod yr iechyd 'da fi, wnâi gario mlaen. Wi'n dal i joio 'neud clyweliadau, ma' nhw'n dy gadw di ar flaen dy draed.
Fi wedi dysgu o'r flwyddyn ddiwetha' i beidio trio plesio pawb, mae profiadau yn gallu dy dristau di ond hefyd dy wneud di'n ddiolchgar am bethau. Cadw'r egni yw'r gyfrinach a rhoi'r egni iawn i'r part wi'n chwarae.
Craith, S4C, Nos Sul, 21:00
Hefyd o ddiddordeb:


description: Wyth cân wedi eu dewis ar gyfer rownd derfynol cystadleuaeth Cân i Gymru 2018, wrth i dros 100 ymgeisio.

title: Dewis wyth i rownd derfynol Cân i Gymru 2018

maintext:
Mae S4C wedi cyhoeddi pa wyth gân sydd wedi eu dewis ar gyfer rownd derfynol cystadleuaeth Cân i Gymru 2018.
Dywedodd y sianel fod 114 o ganeuon wedi cael eu hanfon i'r gystadleuaeth eleni, y nifer fwyaf "ers rhai blynyddoedd".
Fe fydd yr wyth cân yn cael eu perfformio yn ystod rhaglen fyw ar 1 Mawrth o Theatr Bryn Terfel, Pontio, Bangor, gyda'r rhaglen yn cael ei chyflwyno unwaith eto gan Elin Fflur a Trystan Ellis Morris.
Bydd cyfansoddwr y gân fuddugol yn cipio gwobr o £5,000, gyda'r enillwyr hefyd yn mynd ymlaen i gynrychioli Cymru yn yr Ŵyl Ban-Geltaidd yn Iwerddon ym mis Ebrill.
Image caption Cadi Edwards, disgybl chweched dosbarth yn Ysgol Dyffryn Conwy, oedd enillydd Cân i Gymru 2017
Fel y llynedd, bydd y cyfansoddwr sydd yn dod yn ail yn cael gwobr o £2,000, gyda'r person sy'n drydydd yn cael £1,000.
Cadi Gwyn Edwards, 17, o Lanrwst oedd enillydd y gystadleuaeth yn 2017 gyda'i chân 'Rhydd'.
Roedd y panel wnaeth ddewis yr wyth cân yn cynnwys y cerddor, bardd, actor a'r comedïwr Dewi 'Pws' Morris; y canwr a'r cyfansoddwr Al Lewis; basydd a phrif ganwr y grŵp HMS Morris, Heledd Watkins; a'r cyfansoddwr a chanwr Steffan Rhys Williams.
"Roedd y safon yn amrywio dipyn, ond gawson ni lot o hwyl yn dewis yr wyth oedd yn dod i'r brig - roedd 'na dipyn o anghytuno!" meddai Dewi Pws.
"Geiriau yw 'mhethau i wastad wedi bod, dwi'n hoffi caneuon sy'n dweud rhywbeth - sy'n rhoi darlun neu emosiwn i ti. Mae unrhyw ganeuon sydd â thinc Celtaidd yn sefyll allan i mi hefyd, gan ei bod hi angen cynrychioli Cymru yn Iwerddon."
Image caption Dewi Pws oedd un o banelwyr y wobr eleni - bydd yr enillydd yn cael ei ddewis drwy bleidlais gan y gwylwyr
Y rhestr fer
Dwi'm yn Dy Nabod Di - Dafydd Dabson ac Anna Georgina
Mam a mab sy'n dod o Langwnnadl ym Mhen Llŷn sydd wedi dod at ei gilydd i ysgrifennu'r gân. Mae Anna yn athrawes telyn, ac mae Dafydd, sydd bellach yn byw yng Nghaerdydd yn athro gitâr.
Tincian - Beth Williams-Jones a Sam Humphreys
Mae Beth, sy'n wreiddiol o Abertyleri a Sam sy'n hanu o Nefyn ym Mhen Llŷn bellach yn byw yng Nghwmbrân, ac yn aelodau o'r band gwerin Calan. Maen nhw hefyd yn aelodau o'r band gwerin No Good Boyo. Dyma'r ail dro iddyn nhw gystadlu yn Cân i Gymru - roedd eu cân ymysg yr wyth olaf yn 2016.
Dim Hi - Hana Evans
Daw Hana o Sully, ger Caerdydd, ac mae'n ddisgybl chweched dosbarth yn Ysgol Bro Morgannwg. Mae hi wedi cyfansoddi yn y Saesneg ers yn ifanc, ac mae hi wedi perfformio mewn llefydd fel yr 02 yn Llundain. Bydd hi'n rhyddhau sengl yn Chwefror.
Byw a Bod - Mared Williams
Daw Mared yn wreiddiol o Lannefydd ger Dinbych ac ar hyn o bryd yn astudio Cerddoriaeth ym Mhrifysgol Leeds. Mae hi'n aelod o'r band Trŵbz, ac yn gigio ar ei phen ei hun o gwmpas Leeds. Rhyddhaodd ei sengl gyntaf 'Dolig Dan y Lloer' dros y Nadolig, a bydd yn rhyddhau sengl gyda Denton Thrift, grŵp electroneg o Leeds yn fuan.
Ysbrydion - Aled Wyn Hughes
Mae Aled, sy'n byw ym Methesda, ond o Fotwnnog, Pen Llŷn yn wreiddiol, yn aelod o fand Cowbois Rhos Botwnnog. Cyfansoddodd y gerddoriaeth ar gyfer "A Oes Heddwch" cyngerdd agoriadol Eisteddfod Genedlaethol Môn y llynedd ar y cyd gyda'i frawd Dafydd Hughes.
Ton - Gwynfor Dafydd a Michael Phillips
Un o Donyrefail yw Gwynfor, sydd bellach yn astudio Ieithoedd Tramor ym Mhrifysgol Caergrawnt, ac mae Michael yn athro cerdd sy'n byw ym Malvern, Sir Caerwrangon er ei fod yn dod o Abertawe'n wreiddiol. Doedd y ddau ddim yn adnabod ei gilydd tan iddyn nhw fynd ati i gyfansoddi'r gân ar gyfer y gystadleuaeth hon. Roedd Michael eisoes wedi ysgrifennu'r alaw, ac yn chwilio am rywun i ysgrifennu'r geiriau. Cysylltodd gyda Gwynfor wedi iddo'i weld ar eitem ar raglen Heno ar S4C am feirdd oedd yn cymryd rhan yn Her 100 Cerdd. Mae Gwynfor wedi ennill Cadair Eisteddfod yr Urdd ddwywaith.
Cofio Hedd Wyn - Erfyl Owen
Mae Erfyl o bentref Rhewl, Rhuthun yn gweithio i Gyngor Sir Dinbych, ac mae'n aelod o deulu cerddorol Hafod y Gân. Mae'n arfer cyfansoddi caneuon gyda'i fam ar gyfer penblwyddi ac achlysuron arbennig i ffrindiau a theulu, ond dyma'r tro cyntaf iddo gyfansoddi'r alaw a'r geiriau. Roedd yn awyddus i greu geiriau oedd am fynd at galon y genedl, wrth sôn am ganmlwyddiant marwolaeth y bardd Hedd Wyn.
Ti'n Frawd i Mi - Owain Glenister
Mae Owain, sy'n dod o Lanelli, yn gweithio i Fenter Iaith Castell-nedd Port Talbot, ac yn berchen Y Lle, canolfan Gymraeg yn Llanelli. Mae'n aelod o'r grŵp gwerin Madog, ac mae wedi cyfansoddi mewn gweithdai i bobl ifanc, ond dyma'r tro cyntaf fydd un o'i ganeuon yn cael ei chlywed gan gynulleidfa ehangach.


description: Wasiirka arrimaha dibedda ee Jarmalka ayaa ku martigalinaya dhigiisa dalka Turkiga saacadaha soo socda wadahadalo uu la yeesho oo lagu doonayo in lagu hagaajiyo xiriirka sii xumaanayay ee u dhaxeeyya labada dal.

title: Trukiga iyo Jarmalka oo ka wadahadlaya hagaajinta xiriirka labada dal


description: Fe symudodd John Sam Jones i'r Almaen gyda ei ŵr Jupp, yn dilyn y bleidlais i adael yr Undeb Ewropeaidd. Ond sut maen nhw'n setlo?

title: Sut mae John Sam Jones yn setlo yn Yr Almaen?


description: Heddlu De Cymru'n gweld cynnydd o 257% mewn pum mlynedd yn nifer yr achosion o dreisio a throseddau rhyw difrifol.

title: Troseddau rhyw: Penodi mwy o blismyn yn 'flaenoriaeth'


description: Perchnogion sŵ'n apelio yn erbyn gwaharddiad sy'n eu hatal rhag cadw rhai anifeiliaid peryglus wedi marwolaeth dau lyncs.

title: Sŵ Borth: Disgwyl gwrandawiad apêl yn erbyn gwaharddiad


description: Mae'r Hen Galan yn rhoi esgus arall i chi ddathlu!

title: Hen Galan Hapus!

maintext:
Image copyright Llyfrgell Genedlaethol Cymru Image caption Plant yn hel calennig yng Nghwm Gwaun 1961
Mae Nos Galan wedi bod ond mae na bobl yn dymuno blwyddyn newydd dda i'w gilydd. Be sy'n mynd ymlaen?
Wel, y Calan 'newydd' (266 oed) yw Ionawr 1. Roedd yr Hen Galan yn cael ei ddathlu ar Ionawr 13.
Pan newidiwyd yr hen galendr Iwlaidd i'r calendr Gregori newydd yn 1752, fe symudodd dydd Calan.
Ond roedd y calendr newydd yn amhoblogaidd felly cadwodd rhai ardaloedd at draddodiad yr hen galendr a dathlu'r flwyddyn newydd ar Ionawr 13.
Roedd Cwm Gwaun yn Sir Benfro yn un o'r ardaloedd hyn. Mae llun enwog gan Geoff Charles o rai o blant yr ardal yn canu Calennig adeg Hen Galan 1961.
Mewn sgwrs gdya Cymru Fyw dywedodd Rita Davies, ar y chwith, â'i gwallt mewn ponytail: "...o'n i'n arfer mynd i ganu calennig pob Hen Galan. O'n i'n dechre' am saith y bore ac yn mynd 'mlaen tan rhyw bump y prynhawn ac yn joio mas draw.
"Ifor a Gwyn Davies, Eirian a Sally Vaughan, Menna James ac Ionwy Thomas yw'r plant eraill. Ry'n ni wedi cael ein tynnu fel grŵp ond nid mewn grŵp o'n i'n mynd i ganu ond fel unigolion."
Roedd cadw'r Hen Galan yn arferiad yn Llandysul, Ceredigion hefyd.
Roedd dydd Calan yn ddiwrnod pwysig iawn yng nghalendr y Cymry ers talwm gyda phlant yn mynd o gwmpas tai'r ardal yn canu neu adrodd rhigwm er mwyn hel calennig, sef arian neu rodd.
Mae'r newid yn y calendr hefyd yn egluro pam fod cyfarfodydd canu plygain yn dal i gael eu cynnal mewn rhai rhannau o Gymru yn y flwyddyn newydd gan eu bod yn draddodiadol yn digwydd yn y cyfnod rhwng y Nadolig a'r hen Galan, Ionawr 13.
Elfen arall o ddathlu'r Hen Galan oedd y Fari Lwyd, sef penglog ceffyl wedi'i orchuddio â defnydd a rhubanau.
Roedd y penglog yn cael ei roi ar bolyn ac roedd person wedi ei orchuddio efo llian yn agor a chau'r geg
Byddai'r Fari Lwyd yn cael ei thywys o gwmpas tai'r ardal a'r dafarn leol a phenillion hwyliog yn cael eu canu'n gofyn am wahoddiad i ddod i mewn. Byddai perchennog y tŷ yn ateb her y penillion cyn penderfynu rhoi mynediad ai peidio. Roedd yn anlwcus gwrthod mynediad i'r Fari Lwyd.
Yn y tŷ wedyn byddai'r grŵp yn diddanu'r teulu ac yn derbyn bwyd a diod yn gyfnewid am eu gadael i mewn.
Doedd pawb ddim yn croesawu'r cwmni swnllyd a dirywiodd yr arferiad erbyn diwedd y 19eg ganrif er ei bod yn dal i gael ei hatgyfodi mewn ambell ardal hyd heddiw.
Mae'n debyg bod gwreiddiau'r Fari, sy'n gyffredin i wledydd eraill hefyd, mewn arferion hynafol o'r cyfnod cyn-Gristnogol ac, yn ôl rhai, yn adlewyrchiad o ba mor werthfawr roedd ceffylau i bobl. Mae'n bosib fod cysylltiad gyda chwedlau Celtaidd hefyd fel stori Rhiannon yn y Mabinogi.
Mae pentref Llangynwyd yng Nghwm Llynfi yn cael ei gysylltu'n arbennig â'r Fari Lwyd.


description: Heddlu'r Gogledd yn cadarnhau bod dynes wedi marw ac ail ddynes a babi wedi'u hanafu'n ddifrifol yn dilyn gwrthdrawiad rhwng car a lori yng Ngwynedd.

title: Dynes wedi marw mewn gwrthdrawiad ar yr A487 yng Ngwynedd


description: Madaxweyne ku xigeenka dalka Mareykanka Mike pence ayaa u ambabaxay bariga dhexe iyadoo aan la meel marinim miisaaniyadda dalka Mareykanka.

title: Madaxweyne ku xigeenka Mareykanka oo u ambabaxay bariga dhexe


description: Pwyllgor disgyblu yn clywed na fydd cynorthwy-ydd Addysg o Borthmadog yn dychwelyd i'r ystafell ddosbarth ar ôl iddi gael ei chanfod yn feddw mewn ysgol.

title: Atal Cynorthwy-ydd Dosbarth o Wynedd oedd wedi meddwi


description: Dan Lydiate yn absennol o'r tîm cenedlaethol ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad eleni, yn dilyn llawdriniaeth frys ar ei fraich.

title: Dan Lydiate i fethu'r Chwe Gwlad


description: Cyfoeth Naturiol Cymru yn rhybuddio bod nifer yr eogiaid a sewin ar eu lefel isaf erioed, wrth iddyn nhw ymgynghori ar reolau newydd.

title: Rhybudd CNC am 'lefel isaf erioed' pysgod mewn afonydd

maintext:
Image copyright PA
Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn dweud bod nifer yr eogiaid a'r sewin yn afonydd Cymru wedi cyrraedd eu lefel isaf erioed.
Daw rhybudd y corff sydd yn gyfrifol am yr amgylchedd yng Nghymru wrth iddyn nhw gynnal ymgynghoriad ar reolau newydd gyda'r bwriad o warchod dyfodol pysgodfeydd.
Ond mae rhai pysgotwyr wedi dweud eu bod yn pryderu am effaith rhai o'r cyfyngiadau sydd wedi eu hawgrymu, gan gynnwys cwtogi'r tymor pysgota a rheoli faint o bysgod sy'n gallu cael eu cadw.
Byddai unrhyw reolau newydd yn dod i rym am ddeng mlynedd, gydag adolygiad ar ôl pum mlynedd.
'Nid jyst pysgotwyr'
Ddydd Iau bydd tîm pysgodfeydd CNC yn cwrdd ag aelodau'r bwrdd i drafod y ffordd ymlaen, ac yn y pen draw bydd yr argymhellion yn cael eu cyflwyno i'r Ysgrifennydd Amgylchedd, Leslie Griffiths.
Ymhlith y mesurau posib sy'n cael eu hystyried mae rhyddhau bob eog sydd yn cael eu dal, a rheoli maint y sewin all gael eu cadw, a chyfyngu ar ddulliau pysgota.
Dyw hynny ddim wedi plesio aelodau Cymdeithas Rhwydwyr Cwrwgl Afon Teifi yng Nghilgerran, sydd yn dweud y gallen nhw fod ar eu colled yn ariannol.
"Os na allwn ni gadw samwn, mae hwnna'n lot o arian i roi lan," meddai Ian Harries.
Image caption Mae cwrwglwyr ar yr Afon Teifi yn poeni am effaith bosib y rheolau newydd ar eu ffordd o fyw
"Y peth gwaethaf yw so nhw am i ni bysgota ym mis Ebrill, i ddala penllwydion mawr. Mae hwnna wedyn yn effeithio'n tymor i ni yn rhyfeddol, achos falle fyddwn ni ddim yn gallu dal digon o benllwydion ym mis Mai a mis Mehefin i dalu am y license."
Ychwanegodd pysgotwr arall, Dan Rogers: "Ni wir yn poeni bod CNC yn mynd i gymryd 40% o'r tymor bant o ni, maen nhw'n mynd i fynd ag un math o bysgodyn bant oddi wrthon ni, ond maen nhw dal isie'r un cymaint o license fee oddi wrthon ni."
"Mae lot mwy o effeithion tu fas i bysgota sydd yn cael effaith mawr ar yr afon, a ddim jyst pobl fel ein hunain."
Gorfodi
Yn ôl Tim Jones, cyfarwyddwr gweithredol gyda Chyfoeth Naturiol Cymru, fe fyddan nhw'n ystyried yr ymatebion i'r ymgynghoriad diweddar ar y rheolau newydd.
"Beth 'dan ni'n sôn rŵan ydi bod pobl yn cael eu gorfodi i adael unrhyw eog neu sewin maen nhw'n dal i fynd o dan amodau yn afonydd Cymru," meddai.
Image copyright Darren Harries Image caption Mae'r sewin, neu'r penllwyd, yn un o'r rhywogaethau sydd wedi gweld eu niferoedd yn gostwng
"Mae hwn 'di bod yn rhywbeth gwirfoddol, mewn rhai afonydd mae wedi bod yn llwyddiannus, mewn rhai afonydd dydi o ddim wedi bod mor llwyddiannus.
"Beth 'dan ni'n trio gwneud rŵan ydi neud yn sicr bod ni'n rhoi'r siawns gorau i'n plant ni a'u plant nhw weld eog a sewin gwyllt yn afonydd Cymru."
Llynedd fe benderfynodd cwrwglwyr Afon Teifi i ddychwelyd bob eog oedd yn cael eu dal o'u gwirfodd.
Ond yn ôl Dan Rogers, mae'n bryd i Gyfoeth Naturiol Cymru feddwl am dreftadaeth a diwylliant pysgota'r afonydd yn ogystal â'r pysgod eu hunain.
Image caption Mae Dan Rogers wedi galw ar Gyfoeth Naturiol Cymru am "gefnogaeth"
"Ni'n pryderu am ein ffordd ni o bysgota, mae'n rhaid i ni gael cefnogaeth oddi wrthyn nhw 'fyd," meddai.
"Ni 'di cefnogi nhw, mae'n amser iddyn nhw nawr drio cefnogi ni."
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru fod Gweinidog yr Amgylchedd Lesley Griffiths yn edrych ymlaen at dderbyn argymhellion Cyfoeth Naturiol Cymru ac y byddan nhw'n eu hystyried mewn manylder.


description: Mark Hughes, gafodd ei ddiswyddo gan Stoke ddydd Sadwrn, yn dweud nad oes diddordeb ganddo yn swydd rheolwr Cymru.

title: Mark Hughes ddim eisiau swydd rheolwr Cymru


description: Dynes o'r Rhondda yn cael sioc wrth i eryr aur ymddangos yn ffenest ei chartref yn Nhon Pentre.

title: Sioc wrth i eryr aur lanio ar sil ffenest yn y Rhondda

maintext:
Cafodd dynes sioc pan laniodd eryr aur ar sil ffenest ei chartref yn y Rhondda.
Cyhoeddodd Rebekah Norton o Don Pentre luniau o'r aderyn yn syllu drwy ei ffenest ar wefan Facebook ddydd Llun, gan apelio am wybodaeth am y perchennog.
"Oes unrhyw un wedi colli aderyn ANFERTH?" gofynnodd.
Roedd cyffion lledr wedi eu gosod ar goes yr aderyn, ac yn ddiweddarach, nododd Ms Norton ar Facebook ei bod bellach wedi dod o hyd i'r perchennog.
Mae'r eryr aur yn un o adar ysglyfaethus mwyaf ynysoedd Prydain.
Er nad oedd yr aderyn hwn yn byw'n wyllt, mae mudiad gwarchod adar yr RSPB yn amcangyfrif bod 440 o barau o'r adar yn byw ar hyd a lled y wlad.


description: Hanes datblygu gêm gyfrifiadur newydd fydd yn sicrhau bod y Gymraeg i'w chlywed yn rhyngwladol

title: Gêm gyfrifiadur newydd i hybu'r Gymraeg dros y byd


description: Ymchwiliad i geisio darganfod beth achosodd y tân ar safle tai cynaladwy yn Sir Benfro.

title: Ty crwn wedi ei ddinistrio mewn tân


description: Waa leyliga isbuuclaha ah. Maxaad kala socotay wararkii ugu waaweynaa ee ka dhacay dunida isbuucan?

title: Leyliga toddobaadkan: Maka jawaabi kartaa su'aalahan?


description: Dowladda Mareykanka ayaa sheegtay in ay sii wadi doonto joogtaankeeda militari ee Suuriya ilaa laga adkaanayo kooxda la baxday dowladda Islamka,lana soo afjarayo dagaalka sokeeye.

title: Tillerson: Ciidamada Mareykanka way sii joogayaan Suuriya

maintext:
Image caption
Mr Tillerson ayaa sheegay in Mareykanka ay doonayaan in ay xaqiijiyaan in kooxda IS aysan dib u soo laaban


description: Materion pwysig yn cael eu "gorfodi lawr yr agenda" o ganlyniad i angytuno am Brexit o fewn y blaid Geidwadol yn ôl Ysgrifennydd Cyllid Cymru.

title: Brexit: Materion pwysig yn cael ei 'gorfodi lawr yr agenda'


description: Rheithgor clywed sgyrsiau gafodd eu recordio'n gudd gan yr heddlu rhwng ddau ddiffynnydd sy'n gwadu llofruddio dynes oedrannus yn Sir Benfro.

title: Achos Betty Guy: 'Fe allen ni ei wadu... si yw'r cyfan'


description: Ar Ddydd Santes Dwynwen, cyfle i weld pwy yw eich cariad adnabyddus, delfrydol

title: Pwy yw eich cariad delfrydol?


description: Grwpiau teithwyr ac ymgyrchwyr yn dweud bod y cynnydd o 3.4%, ar gyfartaledd, yn annheg. Ond y llywodraeth yn dweud bod buddsoddiad yn y rhwydwaith yn uchel.

title: Protestiadau wrth i bris tocyn trên godi


authors:
Farah Lamaane
Bbc Somali

description: Dhowrkii maalmood ee u dambeeyey waxaa aad u soo xoogaysanayey inuu jiro khilaaf u dhaxeeya Guddoomiyaha gobolka Banaadir oo dhinac ah iyo madaxda dawladda Soomaaliya. Khilaafka ayaa la aaminsan yahay inuu dibadda u soo baxay markii uu madaxweynuhu ama ka soo saaray dhulalka dawladda.

title: Maxaa ka jira in guddoomiyaha gobolka Banaadir la doonayo in xilka laga qaado?


description: Gabaa digirii sobaa Ingilaanditti ho'e keessatti Doktoroonnii fi kontiraaktaroonnii warreen ragaa sobaa bitatan keessa jiraachuu isaanii qorannoon BBC mirkaneeffateera.

title: Ingilaanditti gabaan Digiriiwwan sobaa ho'eera


description: Cynnydd o 37% wedi bod yn nifer y ceir trydan a hybrid newydd sydd wedi eu cofrestru yng Nghymru yn ystod 2017, yn ôl un grŵp moduro.

title: Cynnydd mewn gwerthiant ceir trydan yng Nghymru


description: Cyn-faer Y Bermo yn trafod ei fywyd newydd yn yr Almaen, wedi iddo fo a'i ŵr benderfynu gadael Cymru yn sgil Brexit.

title: Bywyd newydd dros y dŵr i gyn-faer Bermo wedi Brexit

maintext:
Image caption Yn ôl John Sam Jones mae pobl y pentref yn meddwl ei fod yn siarad "iaith od" am fod y cŵn ond yn deall Cymraeg!
Dros flwyddyn yn ôl fe benderfynodd John Sam Jones o'r Bermo a'i ŵr Jupp Korsten adael Cymru. Roedd y ddau yn awyddus i fynd yn sgil Brexit. Beth sydd wedi digwydd ers iddyn nhw godi eu pac? Cymru Fyw fu'n holi.
Gwerthu eu busnes gwely a brecwast a phacio eu bagiau i symud i'r haul mewn ychydig flynyddoedd oedd bwriad gwreiddiol John Sam Jones a'i ŵr Jupp Korsten.
Ond wedi canlyniad pleidlais ynglŷn ag aelodaeth yr Undeb Ewropeaidd, fe benderfynon nhw fynd yn gynt nag oedden nhw wedi bwriadu.
"Ar ôl y refferendwm dyma ni'n penderfynu dod â'r cynllun ymlaen a rhoi'r tŷ ar werth, gan feddwl, wel ella gymrith flwyddyn, dwy flynedd i werthu'r tŷ. Ac yn wir fe werthodd y tŷ yn gyflym dros ben," meddai Mr Jones wrth Cymru Fyw.
I bentref Effeld yn Yr Almaen y gwnaethon nhw symud, ar ôl i frawd Jupp Korsten farw yn sydyn - pentref sydd reit ar y ffin gyda'r Iseldiroedd. Mae rhieni Jupp yn eu 80au a'i dad yn dioddef o Alzheimers.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Dylan Jones fu'n holi John Sam Jones am sut y mae wedi setlo yn Yr Almaen
Teimlo croeso
Roedd y "symud yn rhwydd iawn", meddai John Sam Jones, am eu bod yn gallu rhentu lle sy'n eiddo i rieni Jupp.
"'Dan ni yn byw ar yr un stryd, rhyw bedwar tŷ i ffwrdd. Felly 'dan ni'n gallu galw mewn rhyw dair, pedair, pum gwaith y diwrnod."
Ers symud mae'n dweud ei fod wedi ymgartrefu yn hawdd a'r croeso yn gynnes.
"Mae pawb wedi bod yn groesawgar dros ben," meddai.
"Ac mae 'na ryw werthfawrogiad bod ni wedi dod o Brydain i edrych ar ôl mam a dad, sydd yn bwysicach byth nag unrhyw sefyllfa byw sydd gennon ni."
Deall ei gilydd
Dyw gwneud hynny ddim yn faich i'r cwpl sydd wedi bod gyda'i gilydd ers 31 o flynyddoedd.
"Does 'na ddim elfen o 'oh my god da ni yn edrych ar eu hôl nhw'. 'Dan ni yma. 'Dan ni'n byw bywyd llawn."
Image caption Fe dreuliodd y cwpl y Nadolig yn Yr Almaen eleni
Mae Mr Jones yn treulio ei ddyddiau mynd â'r cŵn am dro ac yn cerdded gyda thad Jupp, sydd oherwydd ei afiechyd wedi dechrau siarad tafodiaith debyg i'r Iseldireg yr oedd yn siarad yn blentyn.
"Wedyn mae'n dipyn o hwyl, fi a fy nhad yng nghyfraith. Mae'n Almaeneg i yn go sâl. Mae o yn siarad y dafodiaith yma.
"Ac mae'r ddau ohonom ni jest yn chwerthin ac yn mynd am dro a'r un ohonom ni yn deall ein gilydd, ac eto yn deall ein gilydd ac yn cael hwyl efo'r cŵn."
Dysgu er mwyn perthyn
Does ganddyn nhw ddim hiraeth am Gymru, meddai, dim ond am y bobl sydd ar ôl, ond mae'n siarad yn gyson gyda ffrindiau.
Mae'n dal i gyfri ei hun yn Gymro hefyd, er ei fod yn teimlo'n ymwybodol iawn mai Prydeiniwr ydy o ar ddogfennau swyddogol.
"Dwi'n credu y ffordd fyswn i yn disgrifio fo, dwi'n gwybod be ydw i ar bapur ac mae gen i ryw deimlad Ewropeaidd sy'n bwysicach nag unrhyw beth sydd ar bapur."
Image caption Teimladau "cymysglyd" oedd gan Mr Jones pan wnaethon nhw adael Bermo am eu bod wedi cael blynyddoedd hapus yno
Er hynny mae'n cyfaddef ei fod yn teimlo rhywfaint allan ohoni, emosiwn mae o wedi teimlo o'r blaen pan fuodd yn byw yn America ar ddechrau'r 1980au. Mae dysgu Almaeneg yn help, meddai.
"Ar un lefel mae bod yn rhywun o'r tu allan yn sefyllfa eithaf priviledged hefyd achos mae rhywun yn gweld y byd mewn ffordd wahanol. Wedyn dwi ddim yn anghyfforddus efo hynny.
"Ond yn sicr bob wythnos, bob mis pan fyddai'n gweld cynnydd yn yr iaith mae 'na ryw deimlad mod i'n fwy integredig rhywsut."
Dysgu'r iaith i eraill yw gwaith Jupp Korsten ers symud yn ôl i'r pentref a'r cartref lle y cafodd ei fagu.
Dychwelyd adref?
"Mae o yn dysgu ar Nasa base cyfagos i ni, dysgu pobl ryngwladol, o bob rhan o Ewrop."
Bydd yn rhaid i John Sam Jones ddod yn rhugl yn yr iaith os bydd yn penderfynu ceisio dod yn ddinesydd Almaenig, rhywbeth mae'n ystyried gwneud os fydd yna Brexit caled.
Ers blynyddoedd mae o wedi bod ar feddyginiaeth oherwydd anhwylder efo'i galon ac yn ddiweddar bu'n rhaid iddo dreulio ychydig ddyddiau yn yr ysbyty yn cael llawdriniaeth.
Ond bellach mae o adref ac yn raddol gryfhau.
Image caption Mae Jupp Korsten (chwith) a John Sam Jones (dde) yn bwriadu symud yn y pendraw i wlad boeth er mwyn cael ychydig o haul
Roedd y pâr priod wedi arfer ymweld â'r Almaen cyn symud i fyw yno.
Y bwriad yn yr hir dymor i'r ddau fydd byw gweddill eu dyddiau mewn gwlad boeth.
Ond dyw dychwelyd i'w famwlad ddim i weld yn opsiwn atyniadol, a hynny yn sgil pleidlais Brexit a phenderfyniad pobl Cymru i adael yr Undeb Ewropeaidd.
"'Never say never'. Dwi ddim yn gwybod be fysa'n goro digwydd i ni deimlo bod yr atyniad yna yn ôl i Gymru yn gryfach na'r brad dw i'n teimlo."


description: Llys yn clywed bod gyrrwr fan sy'n gwadu ceisio llofruddio Mwslimiaid ger mosg wedi dweud wrth yr heddlu ei fod yn gweithredu ar ben ei hun.

title: Achos Finsbury Park: Osborne yn gweithio 'ar ben ei hun'


description: Maxkamad ku taala dalka Canada ayaa dambi dil ah ku heshay haweenay u dhalatay dalkaas kadib markii ay barteeda Facebook ay soo dhigtay sawir uu ka muuqdo hubkii ay ku dishey gabadh kale muddo sano ka hor.

title: Haweenay dil geysatay oo uu ku kashifantay sawir ay Facebook soo dhigtay


description: Chwech o bobl yn yr ysbyty ar ôl tân dros nos mewn cartref gofal yn Nyffryn Conwy.

title: Chwech yn yr ysbyty wedi tân cartref gofal ger Llanrwst


description: Canlyniadau nos Fawrth yn Uwch Gynghrair Cymru.

title: Canlyniadau Uwch Gynghrair Cymru


description: Un person mewn cyflwr difrifol difrifol yn yr ysbyty yn dilyn tan mewn tŷ yn Hirwaun, Rhondda Cynon Taf.

title: Person yn ddifrifol wael wedi tan mewn tŷ yn Hirwaun


description: Ryland Teifi a hanes y cysylltiad rhwng The Moody Blues a T Llew Jones

title: The Moody Blues a chadair T Llew Jones

maintext:
Image copyright RylandTeifi
Yn gynharach eleni bu farw'r cerddor Ray Thomas, aelod o'r grŵp adnabyddus The Moody Blues. Ond mae cysylltiad rhyngddo ef ag un o gadeiriau un o'n llenorion amlycaf.
Ei gefnder, yr actor a'r cerddor Ryland Teifi sy'n dweud yr hanes wrth Cymru Fyw:
Roedd brawd fy mamgu, Morlais (tad Ray Thomas) wedi symud i Birmingham i weithio flynyddoedd yn ôl gan briodi yno. Felly cafodd Ray ei fagu yn Lloegr, ond o'dd e yn falch o'i wreiddie Cymreig.
Roedd ganddyn nhw dŷ lawr yn Dinas yn Sir Benfro, a phan gwrddes i â fe o'n i wastad yn cael y teimlad bod e bron yn hiraethu am Gymru. Tu allan i'w dŷ e yn Llundain roedd 'na ddreigiau coch ar y pileri wrth y gât.
Fy hen dadcu i (taid Ray) oedd Tom Thomas. Ro'dd e'n byw yn Boncath yng ngogledd Sir Benfro cyn symud i Llandyfriog yng Ngheredigion. Roedd e'n grefftwr eitha' adnabyddus yn y gorllewin ac yn wneuthurwr cadeiriau Eisteddfod. Roedd e'n eu gweithio yn yr hen ffordd gan wneud popeth gyda llaw.
Roedd e'n gwneud cadeiriau i steddfodau mawr, fel pan o'dd Steddfod fawr Aberteifi yn ail i'r Genedlaethol bron ar y pryd. Fel ma'n digwydd 'nath y diweddar Dic Jones sôn rai blynyddoedd yn ôl mai un o'i hoff gadeirie odd un o rai Tom Thomas, Boncath.
Ond cafodd un arall o gadeiriau Tom Thomas ei hennill gan T Llew Jones. Roedd Ray yn edmygu crefftwaith y gader hon yn fawr ac fe ofynnodd i T Llew os oedd e'n fodlon ei gwerthu iddo. D'wedodd T Llew nad oedd e eisiau arian, ac ei fod yn hapus i'r gader fynd i gartref da.
Stori arall am ei gariad tuag at bethau Cymreig oedd yr adeg pan brynodd gwrwgl yn Surrey, a oedd digwydd bod wedi ei chreu gan un o'n cyndeidiau ni o Genarth.
Image copyright Keystone Image caption The Moody Blues, gyda Ray Thomas yn y cefn ar y dde
Cafodd Ray ei ffliwt gyntaf gan Tom Thomas, un bren dwi'n credu. Wrth gwrs daeth y ffliwt yn rhan allweddol o gerddoriaeth The Moody Blues ac mae rhywun yn meddwl am yr offeryn yn eu cân enwog Nights in White Satin - mae hwnnw yn mynd nôl i fy hen dadcu mewn ffordd.
Nes i gyfarfod Ray amser o'n i'n grwt ac yn cofio mynd i weld The Moody Blues yng Nghaerdydd pan o'n i'n coleg, gan gwrdd ag e ar ôl y gig. Ond ddos i ddim i'w 'nabod e'n iawn tan iddo fe gysylltu 'da fi wedi iddo fe weld stori yn y papur amdana' i.
Ro'n i mewn siop yn Dungarvan yn Iwerddon, ble rwy'n byw bellach, a ges i alwad ffôn gan Ray odd eisiau trafod fy albwm diweddara', Last of the Old Men. Fe wnaeth e fy nghwahodd i'w barti pen-blwydd yn 70, gan ofyn i mi ganu yno gyda Hugh O'Carroll ac Evan Grace odd yn y band Mendocinio 'da fi.
Roedd lot o bobl yn y parti ond roedd Ray wedi eistedd 'da fi am orie yn porthi am straeon y teulu, ac rodd e'n gwybod mwy am fy nheulu ar ochr mam nag o'n i.
Daethon ni'n agos iawn dros y chwe blynedd diwethaf ac fe 'naethon ni gyd-sgwennu cân am fy hen dadcu, 'Dada' fel oedden ni'n ei alw e.
Wnaethon ni recordio hi yn Llundain gyda'r cynhyrchydd Gregg Walsh, sydd wedi gweithio gyda Tina Turner, Pink Floyd ac eraill. Dyw'r gân heb ei rhyddau eto, ond rwy'n gobeithio y bydd hi ar gael yn fuan. Roedden ni am recordio mwy o ganeuon 'da'n gilydd, ond yn anffodus bydd hynny ddim yn bosib nawr wrth gwrs.
Image copyright Richard E. Aaron Image caption Ray gyda'i ffliwt yn perfformio gyda'r Moody Blues yn 1978
Roedd The Moody Blues ar eu hanterth pan fu farw Tom Thomas. Daeth Ray draw o Lundain i'r angladd a dwi'n credu mai mewn Rolls Royce y daeth e. Daeth cynhyrchydd pwysig o America 'da fe i'r angladd, ac wrth gwrs roedd y capel yn orlawn gyda'r canu yn anhygoel.
Gofynnodd y cynhyrchydd i Ray yn y capel "My God, who hired the choir?" ac fe drodd Ray ato gyda deigryn yn ei lygad "That's no choir, this is Wales".


description: Waa'ee Haayitii, El Saalvador, akkasumas biyyoota Afrikaa waan maqaa xureessu tasa dubbachuu isaanii Waayit Haawus hin haalle.

title: Tiraamp waa'ee baqattoota Ameerikaa keessa jiranii 'hamaa dubbatan'


description: Llywodraeth Cymru yn dechrau ar y broses o gasglu barn ar gynlluniau i ddod â chosbi plant yn gorfforol i ben yng Nghymru.

title: Dechrau ymgynghoriad ar atal cosbi plant yn gorfforol


description: Dhaqdhaqaaqa mucaaradka waddanka Suuriya ayaa sheegay in iyaga iyo dowladda Suuriya ay isku afgarteen xabadjoojin laga hirgaliyo deegaanka muddada dheer go'doonsanaa ee bariga Ghouta oo dhacda nawaaxiga caasimadda Dimishiq.

title: Xabadjoojin Bariga Ghouta ee Suuriya ka dhaqangalaysa


description: Y cyfansoddwr a'r cyfeilydd o Abertawe, Eric Jones yn derbyn gradd er anrhydedd gan Brifysgol Abertawe.

title: Gradd er anrhydedd i'r cyfansoddwr Eric Jones

maintext:
Image copyright Prifysgol Abertawe Image caption Eric Jones yw llywydd Côr Meibion Pontarddulais ar ôl bod yn gyfeilydd iddynt rhwng 1973 ac 1991
Mae'r cyfansoddwr a'r cyfeilydd o Abertawe, Eric Jones wedi derbyn gradd er anrhydedd gan Brifysgol Abertawe ddydd Llun.
Fel cyfansoddwr mae wedi cyhoeddi saith cyfrol o ganeuon, ac mae ei gerddoriaeth wedi'i chwarae mewn neuaddau fel yr Albert Hall.
Ef hefyd yw llywydd Côr Meibion Pontarddulais ar ôl bod yn gyfeilydd iddynt rhwng 1973 ac 1991.
Mae'n adnabyddus am feirniadu cystadlaethau canu a chyfansoddi yn yr Eisteddfod Genedlaethol.
Daeth yn aelod o'r Orsedd yn 1996 am ei wasanaeth i gerddoriaeth yng Nghymru cyn symud at y wisg wen yn 2010 am ei wasanaeth hir i'r Eisteddfod a'r Orsedd.
'Neb gwell i gynrychioli Cymru'
Cafodd Mr Jones ei eni a'i fagu ym Mhontarddulais, a derbyn ei addysg yn Ysgol Ramadeg Tregŵyr cyn mynd ymlaen i ennill gradd mewn cerddoriaeth o Brifysgol Cymru yng Nghaerdydd.
Fe ddechreuodd ei yrfa fel athro yn Llanelli cyn mynd yn bennaeth cerddoriaeth yn Ysgol Mynydd-bach yn Abertawe.
Treuliodd gyfnod fel dirprwy yn Ysgol Gyfun Gŵyr, a bu'n brifathro ar Ysgol Bro Myrddin yng Nghaerfyrddin o 1997 nes ei ymddeoliad yn 2006.
Dywedodd is-ganghellor y brifysgol, Syr Roderick Evans y gallai feddwl am "neb gwell i gynrychioli angerdd Cymru tuag at gerddoriaeth nag Eric Jones".
Ychwanegodd Mr Jones ei fod wrth ei fodd i dderbyn yr anrhydedd, "yn enwedig gan y brifysgol sydd â'i gwreiddiau yn Abertawe, ble cefais fy ngeni a fy magu, a ble es i'r ysgol a gweithio am nifer o flynyddoedd".


description: Rasaas culus iyo qaraxyo ayaa laga maqlayay xero milateriga lagu tababaro oo ku taal magaalada caasimadda u ah waddanka Afghanistan ee Kabul, warbaahinta ayaa sidaasi ku warramaysa.

title: Dhawaqa rasaas laga maqlayo xerada lagu tababaro milatariga ee Kabul


description: Madaxweynaha Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa goor dhoweyd soo gaaray magaalada Gaalkacyo, isagoo beryahan socdaal ku marayey deegaanno ka tirsan maamulka Puntland. Goor dhow ayaa la filayaa inuu shacabka kula hadlo barxadda Kamaaludiin oo ay isugu soo bexeen dad aad u badan.

title: Farmaajo oo Gaalkacyo gaaray


description: Josh Tarling, disgybl yn Ysgol Uwchradd Aberaeron, yn ennill Pencampwriaeth Seiclo Traws Gwlad Prydain dan 14 oed.

title: Cardi 13 oed yn Bencampwr Seiclo Prydain

maintext:
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Seren y dyfodol i seiclo Cymru?
Mae bachgen 13 oed o Geredigion wedi ennill pencampwriaeth seiclo traws-gwlad Prydain dan 14 oed.
Daeth Josh Tarling i'r brig yng nghystadleuaeth HSBC National Cyclo-Cross ar Ionawr 14, oedd yn cael ei drefnu gan gorff rheoli'r gamp, British Cycling.
Mae'r disgybl blwyddyn 9 yn Ysgol Uwchradd Aberaeron hefyd yn bencampwr rasio yn erbyn y cloc Prydain dros 25 milltir, dan 14 oed.
Nawr mae Josh, sydd hefyd yn aelod o gynllun datblygu ieuenctid Seiclo Cymru, yn gobeithio ychwanegu at ei fedalau drwy lygadu Her Cylchdaith yr Alban ym mis Ebrill.
Image copyright Josh Tarling Image caption Josh Tarling cipio'r bencampwriaeth Prydeinig yn Hetton Park
Oriau o ymarfer
"O'dd e'n deimlad gwych", meddai Josh wrth ddisgrifio'r ras seiclo traws-gwlad yn Hetton Park ger Sunderland.
"Do'n i ddim 'di sylweddoli tan y diwedd, yn iawn. Championship cynta fi, yntife, so o'dd e'n rili dda.
Image copyright Josh Tarling Image caption Josh ar ôl derbyn y fedal fel pencampwr seiclo traws-gwlad Prydain dan 14 oed.
"Attackes i 'da dau neu tri lap i fynd, ac wedyn, o'dd e'n fwdlyd iawn so mae'n rhaid i chi gael eich sgiliau chi lan iddo fe.
"So o'n i'n practisio am oriau ac oriau cyn e, o'n i rili eisiau ennill e, ti'n gwbod. O'dd e di mynd yn iawn, ac enillais i ar y diwedd."
Dechreuodd Josh seiclo yn y lle cyntaf er mwyn cadw cwmni i'w Dad, sydd wedi bod yn seiclo yn ei amser hamdden ers rhai blynyddoedd.
Erbyn hyn, mae Josh yn ymarfer pob dydd heblaw am ddydd Llun.
Pob dydd Mercher, mae ei rieni yn mynd ag e i Gaerfyrddin i ymarfer yn y felodrôm newydd, ac yna i'r Felodrôm Cenedlaethol yng Nghasnewydd bob nos Iau.
Image copyright Josh Tarling Image caption Crysau sy'n brawf o lwyddiant y disgybl 13 oed o Geredigion
Dros y blynyddoedd diwethaf, mae Josh wedi ennill Taith Ieuenctid Ynys Manaw sawl tro, Taith y Gogledd Ddwyrain, mae'n gyn-bencampwr Cylchdaith Prydain ac mae'n bencampwr yn ei gategori oedran yn rasys hewl, trac a thraws gwlad Cymru.
Ei fwriad ydy ychwanegu at y medalau a'r crysau sydd bellach yn cael eu harddangos mewn ystafell ymarfer yn ei gartref yn Aberaeron.
"Wy'n hoffi'r felodrôm ar y funud", meddai, "a ma' 'da ni rasys mawr yn dod lan fel y Tour of Scotland, a fi'n gobeithio mynd i rheiny, a phethe fel 'na - wel, fi'n gobeithio eniwei."


description: Prif Weithredwr newydd yr Urdd, Siân Lewis, wedi cael "croeso cynnes" ers dechrau'r swydd wedi ymadawiad Sioned Hughes.

title: 'Croeso' gan staff i brif weithredwr newydd yr Urdd


description: Madaxweynaha waddanka Mareykanka, Donald Trump, ayaa erayo laga haboon yahay waxa uu ku tilmaamay wadammada Afrika, Haiti iyo El Salvador, mar uu gaashaanka u daruurayay heshiis dhanka socdaalka ah oo ay labada xisbi ee waa weyn ee dalkaasi ay isla ogolaadeen.

title: Trump oo erayo laga haboon yahay ku tilmaamay Afrika, Haiti iyo El Salvador


description: Cyfle cyntaf i'r cyhoedd weld manylion llawn pedwar opsiwn ar gyfer croesiad newydd dros Afon Menai.

title: Arddangos cynlluniau trydedd bont dros Afon Menai


description: Dibadbaxyo dhowr ah ayaa ka dhacay magaalooyiinka Mareykanka taasi oo looga soo horjeedo hadalo Gef ah oo ka dhan ah Haiti, El Salvador iyo wadamada qaarada African oo la sheegay in uu jeediyay madaxwayne Trump.

title: Dibadbaxayaal Madaxwayne Trump ku tilmaamay Cunsuri


description: Murteen kun ''waaqa lagaa'' giddugala Gaanaa argamun kan murtaa'e yoo ta'u gaafa Kibxataas akka ce'an hin eeyyamamu.

title: Shamarreen xuriirra jiran laga Gaanaa akka hin qaxxaamurre dhorkaman


description: Madaxa Sanduuqa Lacagta Adduunka, Christine Lagarde, ayaa soo dhaweysay sida ay uga go'antahay madaxweynaha cusub ee waddanka Zimbabwe Emmerson Mnangagwa, inuu xasiliyo dhaqaalada dalka iyo inuu dib xiriir ula yeesho beesha caalamka.

title: Madaxa IMF oo soo dhaweysay horrumarinta dhaqaalaha Zimbabwe


description: Teulu yn cytuno ar benodiad QC i arwain ymchwiliad i'r modd wnaeth Prif Weinidog Cymru ymdrin â'r broses o roi'r sac i Carl Sargeant.

title: Cytuno ar QC i ymchwiliad Carl Sargeant


description: Yr hyfforddwr Rowland Phillips yn cyhoeddi carfan o 36 ar gyfer Pencampwriaeth y Chwe Gwlad i'r merched, gan gynnwys 10 cap newydd.

title: Merched Cymru: Cyhoeddi carfan Chwe Gwlad

maintext:
Image copyright Huw Evans picture agency
Mae Prif Hyfforddwr tîm rygbi merched Cymru wedi cyhoeddi'r garfan ar gyfer Pencampwriaeth y Chwe Gwlad.
Mae Rowland Phillips wedi cynnwys 36 yn y garfan, sy'n cynnwys 10 chwaraewr sydd heb ennill cap rhyngwladol.
Yn ogystal â'r garfan mae chwe merch wedi'i henwi fel rhan o dîm datblygu fydd yn ymarfer gyda'r garfan yn ystod y gystadleuaeth.
Dywedodd Phillips wrth son am y chwaraewyr newydd eu bod "wedi dod ag awch ac egni i'r sesiynau ymarfer, sy'n heintus.
"Mae teimlad ffres i'r garfan, a theimlad ein bod yn adeiladu rhywbeth tymor hir".
Y 10 chwaraewr newydd yw Natalia John, Amy Thomas, Alecs Donovan a Cara Hope o'r Gweilch; Beth Lewis, Jade Knight, Lisa Neumann ac Angharad de Smet o'r Scarlets; Anwen Prysor a Hannah Buck o'r Gleision.
Ychwanegodd Phillips: "Mae'r chwaraewyr iau wedi bod yn chwarae am lawer hirach erbyn hyn. Ry'n ni'n gweld merched 18 oed sydd wedi chwarae am chwe, saith mlynedd... mae'n adlewyrchu twf y gêm yng Nghymru.
"Y peth cyffrous i ni fel hyfforddwyr yw ein bod ni'n gweld chwaraewyr y tu allan i'r garfan sydd â photensial mawr.
"Mae'r ieuenctid yna yn ein galluogi i gynllunio ymlaen llaw wrth i ni adeiladu ar gyfer Cwpan y Byd 2021."
Carfan Chwe Gwlad Merched Cymru:
Blaenwyr: Alisha Butchers (Scarlets), Amy Evans (Gweilch), Amy Thomas (Gweilch), Awen Prysor* (Gleision), Beth Lewis* (Scarlets), Cara Hope* (Gweilch), Caryl Thomas (Scarlets), Carys Phillips (c) (Gweilch), Cerys Hale (Dreigiau), Gwenllian Pyrs (RGC), Kelsey Jones (Gweilch), Meg York (Dreigiau), Mel Clay (Gweilch), Natalia John* (Gweilch), Nia Elen Davies (Scarlets), Shona Powell-Hughes (Gweilch), Sioned Harries (Scarlets), Siwan Lillicrap (Gweilch);
Olwyr: Alecs Donovan* (Gweilch), Angharad De Smet (Scarlets), Elinor Snowsill (Dreigiau), Ffion Lewis* (Scarlets), Gemma Rowland (Dreigiau), Hannah Bluck* (Gleision), Hannah Jones (Scarlets), Jade Knight* (Scarlets), Jasmine Joyce (Scarlets), Jessica Kavanagh-Williams (RGC), Jodie Evans (Scarlets), Kerin Lake (Gweilch), Lisa Neumann (Scarlets), Lleucu George (Scarlets), Rebecca De Filippo (Dreigiau), Rhiannon Nokes (Gweilch), Rhiannon Parker (Gleision), Robyn Wilkins (Gweilch).
Chwaraewyr Datblygu: Amy Morgan (Scarlets), India Berbillion (Dreigiau), Katie Jenkins (Gleision), Katie Thicker (Scarlets), Liliana Podpadec (Dreigiau), Teleri Davies (RGC).
* = chwaraewyr heb gap