description: Ychydig wyddai Meryl Richardson beth fyddai goblygiadau cael ffrind llythyr un Ffrainc

title: Y llythyru rhwng Cymru a Ffrainc ddaeth â chariadon at ei gilydd

maintext:
Oes gennych chi ffrind llythyru, neu 'pen pal'? Mae 'na hanner canrif ers i ferch o Gymru a merch o Ffrainc ddechrau sgwennu at ei gilydd. Mae stori Meryl a Denise yn un i gynhesu'r galon, yn llythrennol...
Bu Meryl Richardson, sydd bellach yn byw yng Nghaerfyrddin, yn sôn ar raglen Aled Hughes ar BBC Radio Cymru sut y dechreuodd hi lythyru gyda'i ffrind yn Ffrainc yn 1968.
Mae hi'n egluro sut y maen nhw yn parhau yn ffrindiau pennaf, ac erbyn hyn, yn rhannu wyres...
Image copyright Meryl Richardson Image caption Denise, Julia, Ian a Meryl - y ddau deulu yn uno ar ddiwrnod y briodas
O'n i'n y Chweched isa' yn Ysgol Sir Ffestiniog, a newidiodd i fod yn ysgol y Moelwyn, pan ddaeth y cyfle i ysgrifennu at ferch yn Ffrainc o'r enw Denise.
Ar ôl ysgrifennu ati, a dod i'w nabod hi, es i draw i Ffrainc adeg Pasg 1968 gan aros gyda'r teulu am dair wythnos. Fe ddoth hi nôl wedyn i aros efo fy nheulu i yn Llan Ffestinog am dair wythnos. Roedd hyn 50 o flynyddoedd yn ôl.
Roedd y profiad yn un mor dda fe wnaethon ni sgrifennu at ein gilydd dros y misoedd i ddod ac fe wnes i ail ymweld â nhw y Pasg canlynol a daeth hi nôl aton ni eto yr haf hwnnw.
Mae'r berthynas wedi mynd ymlaen ers hynny. Dros y blynyddoedd, roeddwn i, fy ngŵr a'r plant yn mynd ar ein gwyliau i Ffrainc i gampio, ac oeddan ni'n ymweld â'i theulu hi yn y fan honno.
Bywydau wedi plethu
Y cyfarfod cynta' diddorol rhwng ein plant ni, roedd fy mab i Ian yn bedair oed a'i merch hi, Julia, yn bump oed. Wrth gwrs, chwara' plant oeddan nhw bryd hynny. Ond mae'r hanes mor ddiddorol, achos pedair blynedd yn ôl yn 2014 fe briododd ei merch hi fy mab i, ac yn 2016 'dan ni wedi dod i rannu wyres fach, Nansi. Denise yn Ffrainc a finna yng Nghymru.
Image copyright Ian Richardson Image caption Ian, Nansi a Julia
Rydw i a Denise dal mewn cysylltiad cyson, erbyn hyn yn ebostio ac yn gwneud lot o Facetime. Mae ein bywydau ni wedi plethu fewn i'w gilydd, mae gynna' i ffrind am oes, a gychwynnodd pan o'n i'n 16 oed. A dwi ddim yn siŵr iawn o oes gymaint o ffrindiau llythyru yn parhau dros cyhyd o amser.
Image copyright Meryl Richardson
Peth arall sy' wedi dod o'r ysgrifennu yma oedd fy mod i wedi mynd ' mlaen i wneud gyrfa fel athrawes Ffrangeg. O'n i'n gallu defnyddio'r sgiliau o ysgrifennu a darganfod pethau am Ffrainc wrth ysgrifennu ati hi a chadw mewn cysylltiad. Does 'na ddim byd ond manteision wedi digwydd i mi a'm mywyd, wrth ddechrau ysgrifennu ati hi pan o'n i'n ifanc yn yr ysgol.
Mae fy wyres i nawr yn clywed tair iaith wrth dyfu fyny yng Nghaerdydd. Mae fy mab a fi yn siarad â hi yn Gymraeg, mae ei mam hi, Julia yn siarad â hi'n hollol yn Ffrangeg a mae'n mynd i ysgol feithrin lle mae 'na Saesneg i'w glywed - felly mae gan y ferch fach dair iaith.
Image copyright Meryl Richardson Image caption Meryl gyda'i hwyres
Dwi a Denise yn ddim byd tebyg, ond dan ni'n gwerthfawrogi yr un petha' mewn bywyd, mae gynnon ni barch at ein gilydd. 'Dan ni wedi cefnogi ein gilydd trwy betha' anodd ac wedi dod yn ffrindia' oes.
Hefyd o ddiddordeb:


description: Menter gymunedol Llety Arall yn cyrraedd y nod ariannol er mwyn prynu hen adeilad yng Nghaernarfon a'i droi yn westy.

title: Prynu adeilad yng Nghaernarfon er mwyn ei droi yn westy

fasttext_language: cy


description: Ceidwadwyr yn holi a wnaeth y Prif Weinidog awdurdodi rhyddhau'r newyddion bod Carl Sargeant wedi colli ei swydd cyn dweud wrth y gwenidog ei hun.

title: Y Ceidwadwyr yn cwestiynu gwybodaeth ymchwiliad Sargeant


description: Prifysgol Abertawe wedi penodi Canghellor newydd yn dilyn marwolaeth cyn-Brif Weinidog Cymru'r llynedd.

title: Penodi Canghellor newydd Prifysgol Abertawe


description: Cymdeithas Bêl-droed Cymru yn cadarnhau fod Ryan Giggs wedi ei benodi fel rheolwr newydd Cymru.

title: Penodi Ryan Giggs yn rheolwr newydd tîm pêl-droed Cymru


description: Gyrwyr ledled Cymru wedi cael cyngor i gymryd gofal ychwanegol dros nos wrth i'r wlad baratoi at gyfnod o dywydd oer a gwlyb gydag eira ar dir uchel.

title: Rhybudd am rew a thywydd garw


description: Cleddyf o Nepal, cartŵn Disney gwreiddiol a thocynnau i Grand Prix ymhlith anrhegion i gynghorwyr Cymru.

title: Cartŵn Disney, tocynnau a chleddyf yn roddion i gynghorwyr


description: Beti George sy'n cael ei holi gan Cymru Fyw yr wythnos yma

title: Ateb y Galw: Beti George

maintext:
Beti George sy'n Ateb y Galw yr wythnos hon, wedi iddi gael ei henwebu gan Huw Edwards wythnos diwetha'.
Beth ydi dy atgof cyntaf?
Mewn pram ar y rhos uwchben pentre Coedybryn yn gwylio Abertawe yn llosgi (falle mai dychymyg yw e!).
Pwy oeddet ti'n ei ffansio pan yn iau?
Gregory Peck.
Beth oedd y digwyddiad a gododd y mwya' o gywilydd arnat ti erioed?
Cyhoeddi ar Heddiw bod dau g*nt wedi colli eu swyddi yn Sir Fôn ('o' yw'r llythyren sydd ar goll yn y gair yna...!)
Image caption Mae Beti wedi bod yn wyneb cyfarwydd ar deledu Cymraeg ers yr 1970au
Pryd oedd y tro diwethaf i ti grïo?
Mae'r dagrau yn dod rhyw ben bob dydd.
Oes gen ti unrhyw arferion drwg?
Siwgr.
Dy hoff le yng Nghymru a pham?
Llangrannog, ble mae fy ngwreiddiau.
Y noson orau i ti ei chael erioed?
Cyfrinach!
O Archif Ateb y Galw:
Disgrifia dy hun mewn tri gair
Ffyddlon, penderfynol a diamynedd (yn y car).
Beth yw dy hoff lyfr neu ffilm?
Cwestiwn amhosib! Cefais fy nghyffwrdd gan The Bridge on the Drina gan Ivo Andrić - nofel hanesyddol sy'n rhoi gwell dealltwriaeth o'r berthynas rhwng y Serbiaid a Mwslimiaid Bosnia.
Byw neu farw, gyda phwy fyddet ti'n cael diod. Pam?
David - roedd e'n gallu bod yn gymaint o hwyl.
Image caption Bu farw David Parry-Jones, partner Beti, ym mis Ebrill 2017 yn dilyn blynyddoedd o ddioddef o glefyd Alzheimer. Cododd Beti ymwybyddiaeth o'r clefyd drwy raglenni dirdynnol ar S4C a BBC Radio Wales
Dyweda rywbeth amdanat ti dy hun nad oes yna lawer o bobl yn ei wybod
Dwi'n perthyn i Sarnicol, y bardd.
Ar dy ddiwrnod olaf ar y blaned, beth fyddet ti'n ei wneud?
Dim yn siŵr - unai dathlu gadael yr hen fyd boncyrs 'ma, neu hiraethu am adael teulu a ffrindiau.
Beth yw dy hoff gân a pham?
Eto - cwestiwn amhosib! Ond mae Watsia Di Dy Hun yn 'neud i fi wenu.
Cwrs cyntaf, prif gwrs a phwdin - beth fyddai'r dewis?
Bara lawr a chocos; Cimwch o ynys Samos a salad Groegaidd; Pei Banoffi.
Petaset yn gallu bod yn rhywun arall am ddiwrnod, pwy fyddai fo/hi?
Theresa May er mwyn gallu cyhoeddi ein bod yn dileu Brexit.
Image caption Roedd Beti a Gwyn Llewelyn yn cyflwyno Heddiw gyda'i gilydd am flynyddoedd
Pwy sydd yn Ateb y Galw wythnos nesaf?
Gwyn Llewelyn


description: Dwy actores wedi sefydlu cwmni theatr newydd er mwyn "portreadu lleisiau sydd ddim yn cael eu cynrychioli".

title: Cwmni theatr newydd eisiau clywed 'lleisiau'r cymoedd'

maintext:
Image caption
Nos Sul roedd darlleniad cyntaf o ddrama Christmas is Miles away yn y Gymraeg gyda'r actorion Aron Cynan (ail o'r chwith), Emily John (trydydd o'r chwith), Gruff Harries (trydydd o'r dde), gyda Siôn Pritchard (ail o'r dde) yn cyfarwyddo


description: Leanne Wood yn dweud y byddai'n croesawu her i'w harweinyddiaeth yn yr hydref, petai aelod yn ymgeisio.

title: Leanne Wood: Croesawu her i'w harweinyddiaeth

maintext:
Image caption Dywedodd Leanne Wood ei bod wedi'i hymrwymo i'r her a osododd ar ddechrau ei harweinyddiaeth
Byddai Leanne Wood yn croesawu her i'w harweinyddiaeth fel arweinydd Plaid Cymru, meddai.
Yn unol â rheolau'r blaid, fe all Aelodau Cynulliad herio am yr arweinyddiaeth bob yn ail flwyddyn yn ystod eu cynhadledd yn yr hydref.
Does dim un aelod wedi datgan bwriad i wneud hynny hyd yma.
Dywedodd Ms Wood ei bod yn ymrwymiedig i weithredu'r cynlluniau yr amlinellodd hi ar ddechrau ei harweinyddiaeth yn 2012.
'Ddim yn broblem'
Ar raglen Sunday Politics Wales BBC Cymru, gofynnodd: "Sawl plaid wleidyddol arall sydd â'r sefyllfa lle mae'r arweinyddiaeth ar gael bob dwy flynedd - sefyllfa sy'n golygu fod modd i bob un aelod o'r blaid bleidleisio, a bod gan bob aelod o fy ngrŵp yn y Cynulliad Cenedlaethol yr hawl i ymgeisio amdani?
"Fe fyddwn i'n croesawu unrhyw her, dydy hynny ddim yn broblem."
Yn yr etholiad cyffredinol yn 2017, fe gynyddodd y blaid ei haelodau seneddol o dri i bedwar, er i'w cyfran o'r bleidlais ddisgyn 1.7%.
Ym mis Awst, dywedodd Aelod Cynulliad Ynys Môn, Rhun ap Iorwerth y byddai'n ystyried ymgeisio am yr arweinyddiaeth pan fyddai Ms Wood yn rhoi'r gorau iddi, ond dywedodd na fyddai yn ei herio hi.
Image caption Ym mis Awst 2017, dywedodd Rhun ap Iorwerth y byddai'n ystyried ymgeisio am yr arweinyddiaeth ond na fyddai'n herio Leanne Wood
Dywedodd Ms Wood nad oedd syniad ganddi a fyddai rhywun yn ei herio: "Dydy e ddim bwysig iawn am fy mod i'n hyderus o'r rhaglen y cefais fy ethol arni yn 2012, ac rwy'n ymrwymiedig i weithredu'r rhaglen honno, mae digon o waith i'w wneud o hyd ar hynny.
"Ond yn y pendraw, mater i aelodaeth Plaid Cymru yw hyn, a dyna ogoniant democratiaeth, onid e? Nhw sy'n cael dewis."
Taith
Mae Ms Wood yn paratoi i amlinellu agenda am "Gymru ddemocrataidd a grymus" yn ystod taith o gyfarfodydd ar draws y wlad.
Gyda'r nod o ailgysylltu pobl â gwleidyddiaeth a llenwi'r hyn mae'n ei weld fel y gwacter gwleidyddol cynyddol yng Nghymru, bydd yn amlinellu'r heriau sy'n wynebu'r wlad a chyflwyno syniadau polisi i'w trafod.
Wrth siarad cyn darlith ddydd Llun, dywedodd Ms Wood: "Mae pobl yn dweud wrtha i eu bod nhw'n teimlo eu bod wedi colli cysylltiad â gwleidyddiaeth, fod bwlch rhwng eu gwerthoedd nhw â'r wleidyddiaeth dan sylw.
"Gyda'r Blaid Geidwadol dan ddylanwad gwleidyddiaeth asgell dde galed, sy'n cael eu rheoli gan gefnogwyr Brexit, ac agenda Lundeinig, ganolig Llafur, mae angen rhywbeth gwahanol ar Gymru - rhywbeth amgen."


description: Bydd y Tywysog Harry a'i ddyweddi Meghan Markle yn ymweld â Chymru gyda'i gilydd am y tro cyntaf ddydd Iau.

title: Tywysog Harry a Meghan Markle i ymweld â Chaerdydd


description: Adroddiad Ombwdsmon yn dweud fod cyn-gynghorydd wedi 'niweidio' un o'i etholwyr yn bersonol ar wefan Facebook.

title: Cyhoeddiad Facebook yn hynod niweidiol


authors:
Aled Scourfield
Gohebydd Bbc Cymru

description: Mae hi'n "hen bryd codi cofeb" i'r Pregethwr, Bardd, Sosialydd a Deintydd, TE Nicholas, yn ei fro enedigol, yn ôl awdur cofiant diweddar iddo.

title: 'Hen bryd codi cofeb i Niclas y Glais' yn ôl awdur


description: O Barnes i Coleman: Cipolwg ar y rheolwyr fu'n gyfrifol am y tîm cenedlaethol

title: Sut hwyl gafodd rheolwyr tîm pêl-droed Cymru dros y degawdau?


description: Llywodraeth Cymru yn mynd ati i lunio cynllun llygredd aer ar ôl derbyn yn yr Uchel Lys ei bod yn anghyfreithlon i fod heb un.

title: Diffyg cynllun llygredd aer yn 'anghyfreithlon'


description: Heddlu'r De yn gweld cynnydd o 257% mewn pum mlynedd yn nifer yr achosion o dreisio a throseddau rhyw difrifol.

title: Troseddau rhyw: Penodi mwy o blismyn yn 'flaenoriaeth'


description: Nid yw Osian Roberts wedi trafod ei ddyfodol gyda rheolwr newydd Cymru, Ryan Giggs.

title: Dim trafodaeth eto rhwng Osian Roberts a Ryan Giggs


description: Dyn yn disgrifio sut y neidiodd ar gefn gyrrwr fan o Gaerdydd, wedi iddo yrru cerbyd i ganol torf ger mosg yn Llundain.

title: Dyn 'wedi neidio' ar yrrwr fan Finsbury Park


description: Beibl Cymraeg 400 mlwydd oed yn cael ei arddangos i'r cyhoedd am y tro cyntaf mewn dwy flynedd yn dilyn gwaith i'w gadw mewn cyflwr da.

title: Arddangos Beibl Cymraeg 400 mlwydd oed ar ôl ei adfer


description: Ni fydd blaenasgellwr Cymru a'r Gweilch, Dan Lydiate yn chwarae am weddill y tymor oherwydd anaf i'w fraich.

title: Dan Lydiate i fethu'r Chwe Gwlad a gweddill y tymor


description: Mae swydd newydd i hybu'r Gymraeg o fewn yr Eglwys yng Nghymru yn "ddechreuad" ond mae mwy o waith i wneud.

title: Yr eglwys a'r Gymraeg: 'Dechreuad' ond mwy i'w wneud

maintext:
Mae swydd newydd i hybu'r Gymraeg o fewn yr Eglwys yng Nghymru yn "ddechreuad" ond mae mwy o waith i wneud, yn ôl un o esgobion Cymru.
Roedd Esgob Bangor, Andy John yn siarad wrth i'r Eglwys chwilio am gyfarwyddwr i'w cenhadaeth Gymraeg.
Daw wrth i'r eglwys gael trafferth dod o hyd i reithoriaid mewn rhai ardaloedd - fel y Bala - sy'n medru gwasanaethu drwy'r iaith.
Esgob Bangor yw'r unig un o esgobion Cymru sy'n rhugl ei Gymraeg.
Codi safonau
Wrth siarad ar Newyddion 9, dywedodd Esgob Bangor bod creu'r rôl newydd yn gam ymlaen: "Dyw e ddim yn ddigonol, ond mae'n ddechreuad."
Ychwanegodd: "Rhaid sicrhau bod pobl sy'n dod i mewn yn gallu cael cymorth i weithredu drwy gyfrwng y Gymraeg, does dim digon o bobl sydd â sgiliau digonol, ond y gobaith yw i sicrhau bod y safon yn codi."
Un ardal sy'n gweld yr angen yw'r Bala, sydd wedi bod heb reithor ers yr haf.
Dywedodd Cass Meurig, pregethwr lleyg yn Eglwys Y Bala, bod hynny'n golygu "mwy o waith i bobl lleyg i redeg pethau".
"Bydde'n anodd iawn i'r eglwys hon i gael rhywun di-Gymraeg oherwydd bod pobl yn hoffi addoli yn eu mamiaith, a hefyd er mwyn cysylltu'n iawn gyda'r gymuned ac annog pobl yn eu ffydd."
Image caption Dywedodd Nia Wyn Morris mai ei chenhadaeth sydd bwysicaf iddi hi
Daeth rheithoriaid a swyddogion eraill at ei gilydd mewn cynhadledd eglwysig yn Ewlo ddydd Iau.
Yn ôl un fu'n rheithor ar Y Bala am ddegawd, mae na arwyddion bod yr Eglwys yn rhoi mwy o ystyriaeth i'r Gymraeg.
Ond mae'r Parchedig Ganon Nia Wyn Morris yn dweud mai ei chenhadaeth - ac nid yr iaith - sydd wedi llunio ei llwybr hi.
"Dwi'm yn meddwl amdana fo yn nhermau iaith oherwydd o'r cychwyn dwi'n gwbod mai galwedigaeth fi ydy offeiriadaeth, a hwnnw sy'n dod gynta'."
Ychwanegodd: "Mae o'n bwysig i mi, a dwi wrth fy modd yn gweinidogaethu yn Gymraeg, ond os ydy o'n gwestiwn o weinidogaethu mewn plwyf bach neu bod mewn tre' fawr dwin gwybod be' dwi'n ddewis."


description: Roedd lefel uchel o alcohol yng ngwaed dyn 41 oed fu farw mewn gwrthdrawiad yng Ngwynedd y llynedd.

title: Lefel uchel o alcohol yng ngwaed dyn fu farw mewn damwain


description: Cynghorydd, Garffild Lloyd Lewis, yn disgrifio'r olygfa wedi tân cartref gofal Pandy Tudur.

title: To 'wedi dymchwel' ar ôl tân cartref gofal Pandy Tudur


description: Y rheithgor yn achos llofruddiaeth Betty Jordan o Fangor wedi cael eu hanfon adref, ar ôl i'r barnwr ddirwyn yr achos i ben.

title: Llofruddiaeth Bangor: Dod ag achos llys i ben


description: Dim mwy o bobl yn cael eu gorfodi i adael eu tai yn yr ardal Ystalyfera am y tro o ganlyniad i dirlithriadau, yn ôl Cyngor Castell-nedd Port Talbot.

title: Tirlithriad Ystalyfera: Dim gorfodi mwy o'u cartrefi


description: Llys yn clywed bod mam-gu 84 oed wedi ei lladd gan ei merch a'i ŵyr a roddodd gyfuniad o gyffuriau ac alcohol iddi, cyn ei mygu.

title: Achos Betty Guy: Lladd 'gyda chyffuriau ac alcohol'


description: Mae cannoedd ar draws cymru yn paratoi i ddathlu Dydd Calan trwy nofio yn y môr gyda'r digwyddiad mwyaf yn Saundersfoot yn Sir Benfro.

title: Cannoedd i nofio yn y môr i ddathlu'r flwyddyn newydd


description: Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi y bydd fforwm amaeth newydd yn cynnwys llais pobl ifanc a chronfa gwerth £6m.

title: Biwrocratiaeth amaeth yn atal yr ifanc rhag ffermio


description: Cyngor Sir Ddinbych wedi penodi Judith Greenhalgh yn brif weithredwr newydd yr awdurdod.

title: Judith Greenhalgh yw prif weithredwr newydd Cyngor Sir Ddinbych


description: Mae Dr Neil James yn feddyg teulu yng Ngwent


description: Cadwriaethwyr yn dadlau bod angen rhoi gwybod am anifeiliaid sy'n cael eu lladd ar y ffyrdd er mwyn gwella ymdrechion i'w gwarchod.

title: 'Rhowch wybod am anifeiliaid marw ar y ffyrdd'


description: Cynghorwyr yng Nghonwy yn trafod cynnig i gael gwared ar gynllun prawf sy'n golygu fod biniau du yn cael eu casglu unwaith y mis.

title: Trafod dod ag arbrawf misol biniau du Conwy i ben


description: Cymdeithas yr Iaith yn galw ar y cabinet i siarad mwy o Gymraeg, gan ddweud mai 12% o'r amser siarad yn y siambr sydd wedi bod yn yr iaith.

title: Cymdeithas yn beirniadu diffyg Cymraeg yn y Cynulliad


description: Maswr Cymru, Dan Biggar yn serennu wrth arwain y Gweilch i fuddugoliaeth pwynt bonws mewn gêm agos yn erbyn y Gleision.

title: Pro14: Gweilch 29-28 Gleision


description: Fe fydd camerâu cyflymder yn cael eu gosod ar ffordd yn Sir Ddinbych sydd wedi gweld dros 20 o wrthdrawiadau.

title: Gosod camerâu cyflymder ar yr A5104 yn Sir Ddinbych


description: AC yn beirniadu bwrdd iechyd a'r lefel o ofal wnaeth ei thad oedrannus ei dderbyn yn yr ysbyty cyn ei farwolaeth.

title: AC yn beirniadu ysbyty wedi marwolaeth ei thad 91 oed


description: Heddlu'n cadarnhau bod dynes wedi marw ac ail ddynes a babi wedi'u hanafu'n ddifrifol yn dilyn gwrthdrawiad car a lori yng Ngwynedd.

title: Gwrthdrawiad car a lori: Dynes wedi marw yng Ngwynedd


description: Angen mwy o farnwyr o leiafrifoedd ethnig yng Nghymru i atal anffafriaeth yn y system gyfreithiol, yn ôl bargyfreithiwr.

title: Galw am fwy o amrywiaeth ymysg barnwyr Cymru

maintext:
Image caption Mae Nuhu Gobir wedi gweithio fel bargyfreithiwr yng Nghaerdydd ers 16 mlynedd
Mae angen mwy o farnwyr o leiafrifoedd ethnig yng Nghymru i atal anffafriaeth yn y system gyfreithiol, yn ôl bargyfreithiwr.
Ym mis Rhagfyr cyhoeddodd AS Tottenham, David Lammy, adroddiad am anffafriaeth yn system gyfreithiol Prydain.
Roedd yr adroddiad wedi dod i'r canlyniad bod chwarter carcharorion y DU yn ddu, Asiaidd neu o gefndiroedd ethnig lleiafrifol eraill (BAME), er eu bod yn cynrychioli dim ond 14% o'r boblogaeth.
Yng Nghymru mae 11% o garcharorion o leiafrifoedd ethnig, o'i gymharu â 4% o'r boblogaeth.
'Problemau amlwg'
Dywedodd Nuhu Gobir, sydd wedi gweithio fel bargyfreithiwr yng Nghaerdydd ers 16 mlynedd, y byddai mwy o farnwyr o leiafrifoedd ethnig yn helpu i galonogi diffynyddion y byddan nhw'n cael gwrandawiad teg.
"Mae'r adroddiad yn dangos bod unigolion BAME yn parhau i wynebu rhagfarn a bod y system yn trin lleiafrifoedd ethnig yn fwy llym ar bob lefel - o'u harestio hyd at y ddedfryd," meddai.
"Er nad ydw i na fy nghleientiaid BAME wedi profi anffafriaeth gweladwy, mae'r problemau yn amlwg i bawb."
Image caption Roedd adroddiad David Lammy yn gwneud 35 argymhelliad i ddiwygio'r system gyfreithiol
Dywedodd Mr Gobir mai dim ond dau fargyfreithiwr arall o leiafrifoedd ethnig y mae'n ymwybodol ohonynt yng Nghymru.
"O'r hyn rydw i'n ei wybod, does dim un barnwr trosedd du yng Nghymru gyfan," ychwanegodd.
"Mewn gwirionedd, ers i mi ddechrau gweithio yn 2001, dim ond un barnwr BAME rydw i wedi dod ar ei draws, ac fe symudodd ymlaen ar ddechrau fy ngyrfa.
"Ers hynny mae'n rhaid fy mod wedi gwneud miloedd o achosion trosedd - pob un ohonyn nhw o flaen barnwr gwyn.
"I mi fel bargyfreithiwr du, mae'n sefyllfa anghyfforddus a rhwystredig, ac rwy'n gwybod sut gall hyn ymddangos i ddiffynnydd BAME."
Image copyright Getty Images Image caption Dywedodd Nuhu Gobir nad yw'n ymwybodol o'r un barnwr trosedd du yng Nghymru gyfan
Ychwanegodd Mr Gobir bod rhai diffynyddion wedi mynegi pryder iddo yn y gorffennol na fyddan nhw'n cael dedfryd deg gan farnwr gwyn.
Dywedodd bod data'r Weinyddiaeth Gyfiawnder yn dangos bod troseddwyr o leiafrifoedd ethnig yn llys y goron yn fwy tebygol o gael dedfryd o garchar na throseddwyr gwyn, am droseddau tebyg.
Galwodd hefyd am osod targedau ar gyfer apwyntio mwy o farnwyr o leiafrifoedd ethnig.
"Bydd cael targedau o leiaf yn rhoi tawelu meddyliau diffynyddion BAME, a lleihau eu hamheuon am degwch y broses gyfreithiol," meddai.
"Wedi'r cyfan, mae'n system sydd angen gweithio i bawb - beth bynnag y drosedd."


description: Aelodau Cynulliad yn cytuno'n unfrydol i gefnogi cynnig Plaid Cymru i gyflwyno deddf er mwyn amddiffyn pwerau Cymru yn dilyn Brexit.

title: Brexit: Cynuliad yn cefnogi cynnig Mesur Dilyniant


authors:
Bethan Lewis
Gohebydd Addysg Bbc Cymru

description: Er bod 'llawer i ymfalchïo ynddo' o fewn y system addysg, adroddiad Estyn yn mynegi pryder nad yw sgiliau digidol disgyblion yn gwella ddigon.

title: Sgiliau digidol disgyblion 'ar ei hôl hi'


authors:
Llyr Edwards
Gohebydd Bbc Cymru

description: Ffermwr o Wynedd yn dweud nad ydi o'n bwriadu talu bil o £580 mae o wedi'i dderbyn gan y cyngor sir, ar ôl iddo sarnu ychydig o olew ar y ffordd.

title: Ffermwr o Wynedd yn anhapus â bil cyngor am sarnu olew


description: Mae gan y Scarlets fantais o saith pwynt ar frig Adran B y Pro14 wedi buddugoliaeth gyfforddus yn erbyn y Dreigiau.

title: Scarlets 47-13 Dreigiau


description: Cyngor Blaenau Gwent i drafod dyddiau salwch wrth i staff fod yn absennol am 12.5 diwrnod bob blwyddyn ar gyfartaledd.

title: Cyngor Blaenau Gwent i drafod lefelau salwch uchel


description: Carchar Abertawe wedi ei feirniadu'n hallt am fethu â delio a hunan-niweidio ymhlith carcharorion bregus.

title: Beirniadu agwedd Carchar Abertawe at garcharorion bregus


description: Bwrdd iechyd yn gosod cyfyngiadau ar bobl sy'n ymweld ag Ysbyty Wrecsam Maelor oherwydd pryder fod ffliw yn lledu.

title: Ffliw: Cyfyngu ar ymwelwyr i Ysbyty Maelor Wrecsam


description: Pryder fod canran marwolaeth adran frys Ysbyty Glan Clwyd yn rhy uchel.

title: Pryder am ganran marwolaeth adran frys Ysbyty Glan Clwyd


description: Gêm gyfartal i Abertawe yn Nottingham.

title: Notts County 1-1 Abertawe


description: Gemau oddi cartref sy'n wynebu'r ddau dîm o Gymru ar ôl yng Nghwpan FA Lloegr, os yn llwyddiannus yn eu hail gemau.

title: Gemau oddi cartref i'r Cymry yng Nghwpan FA Lloegr


description: Datgelu cynlluniau ar gyfer hwb teithio newydd gwerth £180m o gwmpas gorsaf Caerdydd Canolog fydd yn cynnwys Metro De Cymru.

title: Datgelu hwb teithio £180m ar gyfer canol Caerdydd


description: Disgwyl i gynghorwyr gymeradwyo cais i godi 350 o fflatiau newydd ar gyfer myfyrwyr yng Nghaerdydd.

title: Disgwyl sêl bendith i 350 o fflatiau myfyrwyr


description: Pryder gan ddau gyngor cymuned yn Sir Ddinbych sy'n cael trafferth recriwtio clerciaid i wneud gwaith gweinyddol.

title: Trafferth recriwtio clerciaid cymunedol Sir Ddinbych

maintext:
Image copyright Google Image caption Mae Cyngor Cymuned Llandrillo wedi bod yn chwilio am glerc ers pedwar mis
Mae 'na bryder gan ddau gyngor cymuned yn Sir Ddinbych sy'n cael trafferth recriwtio clerciaid i wneud gwaith gweinyddol.
Mae cynghorau Cynwyd a Llandrillo ger Corwen wedi bod yn chwilio am glerc ers rhai misoedd, ond does neb wedi ymgeisio am y swyddi hyd yma.
Mae Cyngor Tref Corwen hefyd yn hysbysebu am glerc.
Cynghorwyr cymuned sy'n gwneud y gwaith ar ben eu dyletswyddau eraill ar hyn o bryd, ond maen nhw'n dweud na fedran nhw barhau i wneud hynny'n barhaol.
'Cynrychioli cymuned'
Mae Delyth Thomas yn un o'r criw ifanc o aelodau newydd ar Gyngor Cymuned Cynwyd, sydd wedi bod heb glerc ers mis Mawrth diwethaf.
Mae rhai cynghorwyr nawr yn gorfod cymryd cyfrifoldebau'r clerc: "Mae rhaid i bethau fod wedi cael eu gwneud, maen nhw'n gyfarfodydd ffurfiol ac rydym yn cynrychioli pobl y gymuned."
Ychwanegodd Ms Thomas: "Mae 'na fwy na dim ond cadw cofnodion, mae 'na reolau pendant a dwi'n meddwl fod hynny yn fwy rhwystredig i dd'eud y gwir a dwi'n gwybod nad ydy o'n broblem unigryw i Gynwyd."
Image copyright Google Image caption Mae Cyngor Cymunedol Cynwyd wedi bod heb glerc ers mis Mawrth diwethaf
Yn Llandrillo hefyd, dywedodd Eira Lewis bod y baich yn syrthio ar rai o'r aelodau: "Swydd i'r gymuned ydy o a 'da chi'n trio gwneud eich gorau.
"Mi fase'n help cael rhywun lleol ond 'da ni'n fodlon rhoi cyfle i unrhyw un sydd 'efo diddordeb.
"Mae'r Gymraeg yn bwysig iawn, hefyd rhywun sy'n nabod y pentref ac yn deall yr ardal."
Gweithio i sawl cyngor
Un o'r rhesymau sy'n cael eu cynnig ar gyfer anhawster recriwtio ydy newidiadau i'r swydd, a chynnydd yn y gofynion sgiliau ac amser.
Yn ôl Un Llais Cymru, corff sy'n cynrychioli cynghorau cymuned a thref yng Nghymru, mae'n gallu bod yn broblem recriwtio clerciaid i gynghorau bychain.
Awgrym y corff ydy gofyn i'r cyngor sir hysbysebu am glerc ar eu gwefan nhw.
Gan mai swydd ran-amser ydy clerc fel arfer, mae'r corff hefyd yn nodi'r posibilrwydd i berson weithio i fwy nag un cyngor - gan roi mwy o oriau o waith bob wythnos a phob cyngor yn talu am yr amser maen nhw'n gweithio iddyn nhw.


description: Melin drafod yn rhybuddio ei bod yn bosib y bydd un o bob pedair swydd yn ninasoedd Cymru yn cael eu colli i robotiaid erbyn 2030.

title: Robotiaid i gymryd 'un o bob pedair swydd' erbyn 2030


description: Dyn mewn cyflwr difrifol difrifol yn yr ysbyty yn dilyn tan mewn tŷ yn Hirwaun, Rhondda Cynon Taf.

title: Dyn yn ddifrifol wael wedi tan mewn tŷ yn Hirwaun


description: Tagiau electronig ar rai o adar mwyaf prin Ewrop yn darparu "data allweddol" allai ddiogelu dyfodol y rhywogaeth.

title: Ceisio 'sicrhau dyfodol' gwyddau prin yng Nghymru


description: Arbenigwyr yn argymell cyd-weithio agosach rhwng iechyd a gofal cymdeithasol er mwyn rhoi sylfaen gadarnach i'r dyfodol.

title: Angen 'chwyldro' brys ar wasanaethau iechyd a gofal


description: Yr enwau allan o'r het ar gyfer rownd wyth olaf Cwpan Cymru, gyda chlwb Penydarren yn herio Bangor.

title: Penydarren i herio Bangor yn wyth olaf Cwpan Cymru


description: Ian Gwyn Hughes yn ymateb i grŵp Cymru - sydd yn cynnwys Gweriniaeth Iwerddon a Denmarc - yng Nghynghrair y Cenhedloedd.

title: Cynghrair y Cenhedloedd: Cyfle i 'dalu'r pwyth yn ôl'


description: Holl ganlyniadau'r penwythnos yn Uwch Gynghrair Cymru.

title: Canlyniadau Uwch Gynghrair Cymru


description: Ymchwilwyr wedi magu 1,300 o gregyn gleision perlog prin i'w rhyddhau i afonydd mewn ymgais i achub y rhywiogaeth.

title: 'Cynllun pwysig' i achub cregyn gleision perlog prin


description: Llywodraeth Cymru'n sefydlu cronfa gwerth £50m i roi cyngor i fusnesau wrth iddyn nhw baratoi a chynllunio ar gyfer Brexit.

title: Cronfa £50m i helpu cwmnïau Cymru baratoi cyn Brexit

maintext:
Mae Llywodraeth Cymru yn sefydlu cronfa gwerth £50m i helpu busnesau a gwasanaethau cyhoeddus Cymru gynllunio a pharatoi ar gyfer Brexit.
Yn ôl y Prif Weinidog Carwyn Jones bydd Cronfa Bontio'r UE yn "helpu i fynd i'r afael â'r heriau sydd o'n blaenau" ac yn berthnasol i'r meysydd sydd wedi eu datganoli.
Bydd yr arian yn cael ei ddefnyddio i ddarparu cyngor i gwmnïau a mudiadau wrth i'r DU baratoi i adael yr UE.
Dywedodd yr AC Ceidwadol Mark Isherwood bod y cyhoeddiad yn "gam i'r cyfeiriad cywir" ond fe gyhuddodd Llywodraeth Cymru o fod "wedi'i pharlysu" mewn perthynas â Brexit.
Roedd arweinydd Plaid Cymru Leanne Wood eisoes wedi galw am gronfa gwerth £30m i helpu "lliniaru unrhyw sioc ôl-Brexit".
Bydd cronfa Llywodraeth Cymru hefyd yn helpu cwmnïau i barhau i ddenu dinasyddion o'r UE i weithio yng Nghymru, a bydd cefnogaeth benodol ar gyfer y diwydiant amaeth.
Image copyright Thinkstock Image caption Bydd £10m ar gael yn syth a'r gweddill yn cael ei ryddhau yn ôl yr angen drwy'r broses o adael yr UE
Dywedodd Mr Jones: "Mae Brexit yn codi heriau a chyfleoedd gwahanol ar gyfer pob agwedd ar fywyd yng Nghymru - o'n busnesau lleol a'n prif gyflogwyr, i'n ffermwyr, ein hysbytai a'n prifysgolion.
"Mae'r gronfa wedi'i datblygu mewn partneriaeth â'n busnesau a'n gwasanaethau cyhoeddus a bydd yn darparu cymorth arloesol a phenodol a fydd yn eu helpu i oroesi, ac yn wir i ffynnu y tu allan i'r Undeb Ewropeaidd.
"Fy mlaenoriaeth yw sicrhau bod Cymru yn y sefyllfa orau bosibl i ymdopi â'r heriau a'r cyfleoedd a ddaw.
"Fel llywodraeth, rydyn ni wedi ymrwymo i ddarparu atebion sy'n gweithio yng Nghymru, a byddwn ni'n parhau i gydweithio â phartneriaid i fanteisio ar bob cyfle."
Cymru 'ar ei hôl hi'
Dywedodd llefarydd Llywodraeth Cymru y bydd £10m ar gael yn syth.
Bydd gweddill yr arian yn cael ei ryddhau yn ôl yr angen drwy'r broses o adael yr Undeb Ewropeaidd.
Mae canran o'r arian yn ganlyniad i addewid yng nghyllideb Llywodraeth y DU i neilltuo £3bn i baratoi ar gyfer Brexit.
Mae disgwyl i'r DU adael yr UE ym mis Mawrth 2019, a bydd trefniadau'r cyfnod pontio gael eu cyhoeddi nes ymlaen eleni.
Roedd Llywodraeth Cymru eisoes wedi neilltuo £5m ychwanegol ar gyfer paratoadau Brexit fel rhan o gytundeb dwy flynedd gyda Phlaid Cymru ar y gyllideb.
Dywedodd llefarydd Brexit y Ceidwadwyr Cymreig, Mark Isherwood: "Mae hwn yn gam bach i'r cyfeiriad cywir ond yn anffodus i Gymru, ers y refferendwm, mae'r prif weinidog a'i lywodraeth wedi'i pharlysu, sydd wedi sicrhau bod ein gwlad gam ar ei hôl hi."


description: Arweinydd Cyngor Abertawe yn cyhuddo yr Ysgrifennydd Addysg Kirsty Williams o greu toriadau cyllideb sy'n amhosib i'w hamddiffyn.

title: Pryder am ddulliau gweithredu yr Ysgrifennydd Addysg


description: Tollau pontydd Hafren yn is o ddydd Llun ymlaen wrth i'r ddwy bont gael eu trosglwyddo i ddwylo cyhoeddus.

title: Pris toll pontydd Hafren yn gostwng am y tro cyntaf


description: Cyn-gariad dyn sydd wedi'i gyhuddo o lofruddio ei fam-gu yn honni ei fod wedi dweud wrthi un tro y byddai'n "diweddu pethau".

title: Achos Betty Guy: Ŵyr yn dweud ei fod am 'ddiweddu pethau'

maintext:
Image copyright Wales News Service Image caption Mae Penelope John a Barry Rogers yn gwadu cyhuddiad o lofruddiaeth
Fe wnaeth dyn sydd wedi'i gyhuddo o lofruddio ei fam-gu ddweud wrthi un tro y byddai'n "diweddu pethau" os oedd pethau'n mynd yn ormod, yn ôl ei gyn-gariad.
Dywedodd Rhian Morris wrth Lys y Goron Abertawe ei bod hi wedi cyfarfod Barry Rogers dros y we tua 18 mis cyn i Betty Guy farw.
Yn ôl Ms Morris roedd gan Mr Rogers berthynas agos â'i fam-gu, ac fe fyddai'n ceisio codi ei chalon wrth i'w hiechyd ddirywio.
Roedd Betty Guy, oedd yn 84 oed pan fu farw ym mis Tachwedd 2011, yn wael ei hiechyd ers peth amser, ond doedd dim salwch terfynol arni.
Mae Barry Rogers, 33, a'i fam Penelope John, 50, wedi eu cyhuddo o lofruddio Mrs Guy wrth roi cyfuniad o gyffuriau ac alcohol iddi, cyn ei mygu.
'Mae'n bryd'
Dywedodd Ms Morris ei bod hi wedi clywed Mr Rogers yn dweud wrth Mrs Guy un tro: "Paid poeni mam-gu, os yw pethau'n mynd yn ormod fe wnâi ddiweddu pethau i chi."
Dim ond unwaith y gwnaeth hi ei glywed yn dweud hynny, meddai, ac ar y pryd roedd hi'n meddwl mai tynnu coes oedd e.
Image copyright Wales News Service Image caption Bu farw Betty Guy ym mis Tachwedd 2011
Ym mis Tachwedd 2011 dywedodd ei bod hi adref yng Ngwlad yr Haf gyda Mr Rogers pan ffoniodd Penelope John, ac fe glywodd hi Mr Rogers yn dweud: "Mae'n bryd, yw e?"
Gadawodd Mr Rogers i ymweld â'i fam-gu, a'r diwrnod canlynol dywedodd Ms Morris eu bod wedi siarad ar y ffon â'i fod yn swnio'n drist ac yn feddw.
Pan ddychwelodd Mr Rogers dywedodd Ms Morris ei fod wedi dweud wrthi fod Penelope John wedi rhoi wisgi gyda thabledi i Mrs Guy, a bod hynny wedi'i "gwneud hi'n gysglyd".
Yn angladd Betty Guy, dywedodd Rhian Morris ei bod hi wedi'i gweld hi'n "od" nad oedd Barry Rogers wedi eistedd gyda'i fam, Ms John yn ystod y gwasanaeth.
Image caption Mae'r achos yn cael ei gynnal yn Llys y Goron Abertawe
Ar ôl marwolaeth Mrs Guy dywedodd Ms Morris fod ei pherthynas gyda Mr Rogers wedi "dirywio", a'i fod e wedi mynd yn ddyn mwy blin.
Un tro, meddai, dywedodd wrthi yn ystod ffrae y byddai'n "gwneud e yn dy gwsg, bydd neb byth yn gwybod", a'i fod wedi dal clustog at ei hwyneb.
Dywedodd fod Mr Rogers wedi ychwanegu: "Fe wnâi wneud e i ti fel nes i iddi hi", ond ei bod hi'n rhy ofnus i ofyn at bwy oedd e'n cyfeirio, a'i bod wedi cymryd mai am gyn-gariad yr oedd yn sôn.
Dywedodd Rhian Morris fod y berthynas wedi dod i ben tua 10 mis ar ôl marwolaeth Mrs Guy, pan geisiodd Mr Rogers ladd ei hun, ac nad oedd wedi'i weld eto ar ôl hynny.
Mae Barry Rogers a Penelope Guy yn gwadu llofruddio Betty Guy, ac mae'r achos yn parhau.


description: Miloedd o ddisygblion wnaeth sefyll arholiadau TGAU ym mis Tachwedd yn cael eu canlyniadau, ond llai wedi ymgeisio.

title: Llai o ddisgyblion yn sefyll arholiadau TGAU mis Tachwedd


description: Yr IPCC yn gwneud argymhellion i Heddlu'r Gogledd wella'r ffordd mae'r llu'n ymateb i drais domestig wedi llofruddiaeth Emma Baum.

title: Llofruddiaeth Penygroes: 'Heddlu'r Gogledd angen gwella'


description: Y chwaraewr tenis bwrdd o Gaerdydd, Anna Hursey wedi ei dewis i gynrychioli Cymru yng Ngemau'r Gymanwlad yn Awstralia.

title: Chwaraewr tenis bwrdd 11 oed yng ngharfan Gemau'r Gymanwlad


description: Y gwasanaethau brys yn Ecwador sy'n chwilio am hyfforddwr caiacio o Gaerdydd sydd ar goll wedi canfod corff.

title: Caiaciwr o Gaerdydd ar goll yn Ecwador: Canfod corff


description: Mae'r Swyddfa Dywydd wedi cyhoeddi dau rhybudd melyn - un am eira a rhew a'r llall am wyntoedd cryfion.

title: Dau rhybudd am dywydd drwg


description: Paul Jordan yn gwadu llofruddio ei gyn-wraig Betty Jordan yn ei chartref ym Mangor ond yn cyfaddef i ddynladdiad ar y sail nad oedd yn ei iawn bwyll.

title: Dyn yn cyfaddef lladd ei wraig ond yn gwadu llofruddio


description: Is-weinidog newydd Swyddfa Cymru i "ymdrechu" i wneud y swydd a pharhau i gynrychioli ei etholwyr yn Sir Efrog.

title: Materion Cymreig yn 'agos at galon' Stuart Andrew


authors:
Steffan Messenger
Gohebydd Amgylchedd Bbc Cymru

description: Grwpiau amgylcheddol yn pryderu y gallai cynllun i reoli moroedd Cymru gael "effaith negyddol sylweddol" ar fywyd gwyllt.

title: Cynllun rheoli moroedd am gael 'effaith negyddol'


description: Bwrdd Gweithredol Cyngor Wrecsam o blaid toriadau dadleuol i wasanaeth cerdd ysgolion y sir, gyda disgwyl penderfyniad terfynol fis nesaf.

title: Toriadau i wasanaeth cerdd ysgolion Wrecsam gam yn nes


description: Busnesau a'r heddlu'n gwrthwynebu cais i gael agor siop sglodion 24 awr y dydd yng nghanol Caerdydd.

title: Pryder am agor siop sglodion 24 awr yng Nghaerdydd

maintext:
Image copyright Google Image caption Mae siop sglodion Parc Lane ar hyn o bryd ar agor bob nos tan 23:00
Mae pryderon wedi eu codi am gynlluniau i agor siop sglodion 24 awr yng Nghaerdydd.
Mae Parc Lane Fish and Chips ar Stryd y Frenhines yng nghanol y brifddinas eisiau'r hawl i gadw eu drysau'n agored bob awr o'r dydd am saith diwrnod yr wythnos, yn ogystal â'r hawl i weini alcohol tan hanner nos.
Yn ôl Ffederasiwn Cenedlaethol y Ffrïwyr Pysgod, dymai fyddai'r siop sglodion 24 awr gyntaf yn y DU.
Ond mae pobl sy'n byw gerllaw a'r heddlu wedi codi pryderon y gallai hyn arwain at gynnydd mewn ymddygiad gwrthgymdeithasol yn yr ardal.
Ar hyn o bryd, mae gan Parc Lane drwydded i fod ar agor a gwerthu alcohol tan 23:00.
Cwynion am sŵn
Mae'r perchennog, Parc Lane Trading Ltd, wedi gwneud cais i Gyngor Caerdydd am drwydded newydd i aros ar agor yn barhaol, yn ogystal â chais i ymestyn oriau agor clwb nos cyfagos Pulse.
Ond mae trigolion gerllaw wedi codi pryderon gan ddweud fod pobl yn cadw draw o'r ardal oherwydd prysurdeb yn hwyr yn y nos.
Mae Gwesty'r Jurys Inn yn gwrthwynebu'r cais, gan honni eu bod wedi gorfod ad-dalu gwesteion sydd wedi cael eu cadw'n effro gan sŵn yn hwyr yn y nos.
Mae Heddlu'r De'n dweud na fyddan nhw'n cefnogi'r cynlluniau, oni bai fod yr ymgeisydd yn gallu profi na fyddai'r newidiadau'n cael effaith negyddol ar yr ardal.
Bydd y cais yn cael ei ystyried gan Cyngor Caerdydd ddydd Mawrth.


authors:
Rhys Williams
Gohebydd Bbc Cymru

description: Dim cynlluniau i symud mwy o bobl o'u tai yn Ystalyfera er bod pryder y gall rhagor o dirlithriadau ddigwydd yn yr ardal.

title: Tirlithriad Ystalyfera: Dim bwriad symud pobl o'u tai


description: Prifysgol Caerdydd yn rhan o brosiect rhyngwladol sy'n dysgu sgiliau i bobl ag anableddau i'w helpu yn y byd gwaith.

title: 'Pawb yn elwa' o gynllun sgiliau gwaith i bobl ag anableddau


description: Angen i bobl fod â'r agwedd iawn at bobl ag anableddau, medd Buddug Jones o Gŵn Tywys Gwynedd

title: 'Angen yr agwedd iawn at bobl ag anableddau'


description: Un o straeon mawr y mis trwy lygaid y cartwnydd Huw Aaron

title: Cartŵn amserol gan Huw Aaron


description: Hanes dwy bin ffrind sydd wedi bod yn llythyru ei gilydd ers hanner can mlynedd


description: Heddlu Gwent yn cyhuddo dyn 26 oed o Gasnewydd o gynnau tân gan fwriadu peryglu bywyd.

title: Cyhuddo dyn o losgi cerbyd heddlu ger Casnewydd


description: Raz De Maree, gyda James Bowen ar ei gefn, oedd y ceffyl buddugol yn ras Grand National Cymru yng Nghas-gwent brynhawn Sadwrn.

title: Raz De Maree yn ennill ras Grand National Cymru


description: Yr heddlu'n cadarnhau fod corff dyn lleol oedd wedi mynd i gerdded mynydd Tryfan yn Eryri ddydd Sul wedi ei ganfod.

title: Canfod corff dyn lleol oedd wedi mynd i gerdded yn Eryri


description: Casnewydd yn colli i ffwrdd yn erbyn Lincoln nos Fawrth.

title: Lincoln 3 - 1 Casnewydd


description: Y Scarlets i chwarae adref yn erbyn La Rochelle yn rownd wyth olaf Cwpan Pencampwyr Ewrop.


description: Cynnydd o 50% yn nifer y bobl sy'n gofyn am gymorth i stopio edrych ar ddelweddau anweddus o blant ar-lein.

title: 50% yn fwy yn gofyn am help rhag edrych ar luniau plant

maintext:
Image copyright Thinkstock
Mae cynnydd o 50% yn nifer y bobl sy'n gofyn am gymorth i stopio edrych ar ddelweddau anweddus o blant ar-lein, yn ôl ffigyrau heddluoedd Cymru.
Mae ymgyrch ar y cyd gan holl heddluoedd Cymru wedi arwain at gynnydd yn nifer y bobl sy'n cael eu dal yn edrych ar ddelweddau anweddus o blant ar-lein dros y blynyddoedd diwethaf.
Drwy gydweithio gydag elusen gwarchod plant, The Lucy Faithfull Foundation, mae'r ymgyrch wedi gweld cynnydd yn nifer y bobl sy'n gofyn am help cyfrinachol rhag edrych ar y delweddau.
Mae swyddogion o luoedd Cymru sy'n cymryd rhan yn Operation NetSafe, gafodd ei lansio yn Nhachwedd 2016 wedi llwyddo i gyflawni 486 cyrch, gyda 339 wedi'i harestio a 2,000 o ddyfeisiadau wedi'u cipio.
'Chwilio am help'
Mae Operation NetSafe hefyd wedi ffocysu ar daclo'r gofyn cynyddol am ddelweddau anghyfreithlon drwy ddefnyddio dulliau cyfryngau cymdeithasol traddodiadol i ysgogi troseddwyr i beidio edrych ar y delweddau.
Dywedodd Prif Gwnstabl Cynorthwyol Heddlu'r De, Jon Drake, sydd hefyd yn Arweinydd Ecsploetio plant yn rhywiol ar gyfer holl heddluoedd Cymru:
"Dwi'n erfyn ar unrhyw un sy'n meddwl edrych ar y math yma o ddelweddau i chwilio am help drwy wefan neu linell gymorth Stop it Now! Cyn i'r heddlu ddod i'ch cartref.
"Yn ogystal â gorfod cofrestru fel troseddwr rhyw, mae erlyniad yn arwain at droseddwyr yn colli eu rhyddid, ei gwaith, ei ffrindiau ac yn bwysicach na dim eu teuluoedd."
Image caption Jon Drake yw Prif Gwnstabl Cynorthwyol Heddlu'r De ac hefyd yn arwain ar atal ecsploetio plant yn rhywiol ar ran holl heddluoedd Cymru
12 mis ar ers lansio'r ymgyrch mae 1,350 person o Gymru wedi ymweld â thudalen hunangymorth yr elusen neu ffonio'r llinell gymorth Stop it Now i gael help am eu hymddygiad.
Mae'r ffigwr yn adlewyrchu cynnydd o 50% yn y nifer o bobl yn edrych am help gan Stop it Now! Yn y 12 mis cyn i Operation NetSafe gael ei lansio.
'Blaenoriaeth'
Ychwanegodd Mr Drake: "Ein blaenoriaeth yw gwarchod pobl ddiniwed o bob oedran, ac mae Operation Net Safe wedi diogelu dwsinau o blant, rhai ohonynt sydd wedi dioddef y math gwaethaf o gamdriniaeth rhyw.
"Mi oedden ni'n gwybod wrth lansio'r ymgyrch byddwn yn delio gyda niferoedd uchel o droseddwyr ac mae'r niferoedd sydd wedi'i gasglu yn profi hynny.
Dywedodd Donald Findlater o sy'n arbenigwr atal cam-drin rhywiol ac yn llefarydd ar ran The Lucy Faithfull Foundation:
"Mae gormod o bobl, rhan fwyaf yn ddynion o bob oedran, yn credu ei bod hi'n iawn i edrych ar luniau anweddus o blant dan 18 oed ar-lein.
"Nid yn unig ei fod yn erbyn y gyfraith, mae hefyd yn achosi niwed mawr i'r plant sydd yn y lluniau. Mae hefyd yn achosi niwed i'r troseddwyr a'u teuluoedd."


description: Cwest i farwolaeth dyn mewn bar yn Abertawe yn clywed fod goriad ar gyfer y lifft ble roedd yn sownd wedi mynd ar goll.

title: Cwest: Goriad ar goll adeg marwolaeth lifft Abertawe


description: Teulu merch a foddodd ar Ynys Bŷr oddi ar Sir Benfro 40 mlynedd yn ôl yn gofyn am ailagor yr achos oherwydd eu cred nad yw'r penderfyniad gwreiddiol yn ddibynadwy.

title: Ynys Bŷr: Gofyn i'r Twrnai Cyffredinol ailagor yr achos


description: Della Davies a'i gŵr Gilmour yn canmol y gofal mae hi yn cael adref er mwyn trin a chyflwr i'w hysgyfaint.

title: Elwa o gael gofal gartref yn lle mynd i'r ysbyty


description: Grŵp trawsbleidiol o ACau yn galw i ganabis fod ar gael ar bresgripsiwn ar gyfer defnydd meddygol.

title: ACau eisiau canabis fod ar gael at ddefnydd meddygol


description: Dechrau stormus i'r flwyddyn newydd yng Nghymru

title: Lluniau: Storm Eleanor


description: Heddlu'r De yn gofyn am wybodaeth wedi gwrthdrawiad pan gafodd dau o bobl eu hanafu, un yn ddifrifol.

title: Apêl wedi gwrthdrawiad difrifol yng Nghastell-nedd


description: Ymgyrch wedi dechrau i godi arian fel bod bachgen 15 oed yn gallu cael cefnogaeth ei deulu pan mae'n derbyn triniaeth ganser yn America.

title: Codi arian i gefnogi bachgen 15 oed sydd â chanser prin


description: Cymdeithas Bêl-droed Cymru yn atal holl gemau cynghrair merched yn y gogledd yn dilyn ffrae dros adael i dîm o'r Rhyl gystadlu.

title: Atal gemau cynghrair bêl-droed merched wedi ffrae


description: Tad merch fach fu farw mewn gwrthdrawiad ar ffordd yr A487 yng Ngwynedd yn talu teyrnged i'w "angel fach brydferth".

title: Gwrthdrawiad A487: Teyrnged tad i'w ferch fach a'i modryb


description: Materion pwysig yn cael eu "gorfodi lawr yr agenda" o ganlyniad i angytuno am Brexit o fewn y blaid Geidwadol, yn ôl Ysgrifennydd Cyllid Cymru.

title: Brexit: Materion pwysig yn cael ei 'gorfodi lawr yr agenda'


description: Plaid Cymru yn gwadu honiadau'r AC Neil McEvoy bod lobiwyr gwleidyddol wedi cydlynu cwynion am ei ymddygiad.

title: Plaid yn gwadu bod cwynion am Neil McEvoy wedi'u cydlynu


description: Rheithgor yn clywed recordiadau cudd o sgyrsiau rhwng mam a mab sy'n gwadu llofruddio dynes oedrannus yn Sir Benfro.

title: Achos Betty Guy: 'Fe allen ni ei wadu... si yw'r cyfan'


description: Cwestiynau i ddod i adnabod Prif Weithredwr newydd yr Urdd yn well.

title: Cwestiynau i adnabod Prif Weithredwr yr Urdd, Siân Lewis


description: Y BBC yn cyhoeddi y bydd un o wyliau cerddorol Radio 1, y Biggest Weekend, yn cael ei gynnal yn Abertawe eleni.

title: Cynnal gŵyl Biggest Weekend Radio 1 yn Abertawe


description: Dim gwrthdaro rhwng swydd newydd yn Swyddfa Cymru a pharhau i weithio fel AS yn Sir Efrog, yn ôl Stuart Andrew.

title: 'Dim gwrthdaro' i AS newydd Swyddfa Cymru o Sir Efrog


description: Teulu dyn a fu farw ar fynydd Tryfan ddydd Sul wedi rhoi teyrnged i "berson arbennig oedd yn gerddor, yn anturiaethwr ac yn ffrind i bawb".

title: Marwolaeth Tryfan: Teyrnged i 'berson arbennig'


description: Y Parchedig J Aelwyn Roberts, oedd yn enwog am ei lyfrau a'i raglenni ar ysbrydion, wedi marw yn 99 oed.

title: Y Parchedig J Aelwyn Roberts wedi marw


description: Disgwyl i ffermwr o Gymru ddweud bod angen bwyta bwydydd "yn eu tymor" a dewis cynnyrch sy'n lleol mewn dadl am feganiaeth.

title: Gareth Wyn Jones: Galw am fwyta'n lleol cyn dadl feganiaeth


description: Dros 100 o ddirwyon gwerth cyfanswm o £10,000 wedi eu rhoi i berchnogion cŵn "anghyfrifol" yn Rhondda Cynon Taf.

title: £10,000 o ddirwyon i berchnogion cŵn am dorri rheolau


description: Llongau newydd fydd yn goruchwylio moroedd Cymru wedi eu henwi ar ôl ffigyrau hanesyddol a chyn-wleidyddion.

title: Rhodri Morgan a Gwenllian ymysg enwau llongau patrôl newydd


description: Llywodraeth Cymru yn nodi blwyddyn ers sefydlu cronfa driniaeth newydd, gan ddweud bod cyffuriau ar gael yn gynt i gleifion.

title: Llywodraeth: 'Meddyginiaeth ar gael yn gynt i gleifion'

maintext:
Image copyright scanrail/Getty Images
Mae meddyginiaeth newydd ar gael i gleifion ymhen 10 diwrnod ar gyfartaledd ar ôl cael eu cymeradwyo, yn ôl Llywodraeth Cymru.
Bwriad sefydlu cronfa driniaeth newydd gwerth £80m oedd cael y cyffuriau i gleifion yn gynt.
Roedd targed o 60 diwrnod wedi ei nodi ar y cychwyn, ond o fewn chwe mis roedd meddyginiaeth ar gael o fewn 17 diwrnod, ac mae'r cyfartaledd bellach wedi gostwng ymhellach.
Ers y llynedd mae 82 o gyffuriau newydd wedi eu cymeradwyo gan gynnwys 20 cyffur ar gyfer canser.
'Camp aruthrol'
Roedd y gronfa yn un o addewidion maniffesto Llafur, gyda'r Prif Weinidog Carwyn Jones yn ymweld ag Ysbyty Llandochau ger Caerdydd i nodi blwyddyn ers ei sefydlu.
"Mae cyrraedd a mynd y tu hwnt i'n targed o 60 diwrnod {am driniaeth} yn gamp aruthrol ac yn gwneud gwahaniaeth go iawn i fywydau pobl," meddai.
Daeth y gronfa i fodolaeth y llynedd. Mae'n werth £16m ac fe ddaeth yn dilyn pryderon fod byrddau iechyd yn rhy araf ac anghyson wrth ganfod arian ar gyfer triniaethau newydd oedd wedi'u cymeradwyo.
Fel rhan o'r gronfa mae cyffuriau sy'n cael eu cymeradwyo gan y Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth mewn Iechyd a Gofal (NICE) a Grŵp Strategaeth Feddyginiaethau Cymru Gyfan (AWMSG) bellach ar gael yn gynt.
Mae'r byrddau iechyd hefyd yn disgwyl cyflwyno meddyginiaethau pan fydd penderfyniad yn cael ei wneud, ac nid aros tan ddiwedd unrhyw gyfnod apêl.
Dadansoddiad gohebydd iechyd BBC Cymru, Owain Clarke
Cyn sefydlu'r gronfa doedd hi ddim yn anarferol i glaf orfod aros dros gant o ddiwrnodau cyn gallu derbyn triniaeth newydd - ac roedd y broses yn llawer arafach mewn rhai byrddau iechyd nag eraill.
Yn ôl Llywodraeth Cymru mae triniaethau newydd bellach yn cael eu cyflwyno ddeng niwrnod yn unig, ar gyfartaledd, ar ôl iddyn nhw gael sêl bendith yr arbenigwyr.
Mae'r Llywodraeth hefyd yn mynnu fod y gronfa Gymreig yn decach na chronfeydd cyffuriau Lloegr a'r Alban - gan fod modd defnyddio'r arian ar gyfer meddyginiaethau ar gyfer unrhyw gyflwr - nid dim ond canser ac afiechydon prin.
Un o'r cyffuriau newydd sydd bellach ar gael yw migalastat, sef tabled sy'n helpu pobl gyda salwch Fabry.
Mae'n gyflwr genetig sy'n gallu niweidio'r galon, yr arennau a'r system nerfau ac yn lleihau bywyd y dioddefwr i rhwng 40 a 50 oed.
Roedd cleifion wedi gorfod derbyn triniaeth ensym yn yr ysbyty ddwywaith y mis, ond bellach mae meddyginiaeth ddyddiol ar gael sy'n fwy cyfleus i'r claf ac i'r gwasanaeth iechyd.
Image caption Dywedodd Cindy Jones y bydd ei chyffur newydd yn gwneud "gwahaniaeth anferth" i ansawdd ei bywyd
Cafodd Cindy Jones ddiagnosis o glefyd Fabry nôl yn 1970, ynghyd â gweddill ei theulu.
Cyn i'r feddyginiaeth newydd ddod ar gael roedd rhaid iddi deithio i Lundain bob rhyw chwe mis, a hefyd derbyn triniaeth yn Ysbyty Llandochau, Bro Morgannwg, am awr a hanner bob pythefnos.
Dywedodd: "Dim ond heddiw dwi'n dechrau ar y cyffur newydd, felly mae gen i ddiddordeb gweld pa sgil effeithiau fyddai'n eu cael o gymharu â'r arllwysiadau blaenorol.
"Yn y gorffennol mae'r driniaeth wedi cyfyngu llawer a beth y allai ei wneud, felly do'n i methu mynd am drip i America neu rywbeth fel yna... fe fydd hwn yn gwneud gwahaniaeth anferth i mi."
Dywedodd yr Ysgrifennydd Iechyd Vaughan Gething ei fod yn "falch iawn" gyda'r cynnydd yn y gronfa yn ei blwyddyn gyntaf.
Mae'r meddyginiaethau newydd yn cynnwys triniaeth ar gyfer Crohn's, y cyflwr uveitis sy'n effeithio ar y llygaid, Fibrosis Cystig ac asthma.
Mae Lloegr a'r Alban wedi sefydlu cronfeydd ar gyfer meddyginiaethau newydd yn ogystal ond ar gyfer salwch penodol.
Yn Lloegr mae 'na gronfa ar gyfer cyffuriau canser newydd, tra mae'r Alban yn darparu arian ychwanegol i dalu am feddyginiaethau i gleifion sydd â chyflyrau prin neu salwch angheuol.


description: Teyrngedau wedi eu rhoi i bêl-droediwr fu farw ar ôl syrthio'n anymwybodol yn ystod gêm yn Abertawe.

title: Teyrngedau i bêl-droediwr o Abertawe


description: Newid i gyfraith tai yng Nghymru yn golygu bod mwy o gyn-garcharorion yn aildroseddu, yn ôl elusen.

title: 'Mwy o aildroseddu' ers newid rheol llety cyn-garcharorion


description: Y Swyddfa Dywydd yn dweud ei fod yn debygol mai cwmwl tynffedol wnaeth achosi tywydd drwg ym mhentref Pont Creuddyn fore Iau.

title: Adroddiadau bod trowynt wedi difrodi tai yng Ngheredigion


description: Dioddefwr yn croesawu'r galw am wella addysg iechyd meddwl gan ddweud bod angen trin pobl ifanc "cyn i'r broblem waethygu."

title: Profiad hunan-niweidio: 'Cwbl rydym eisiau yw diflannu'


description: Llys yn clywed bod dyn sydd wedi ei gyhuddo o yrru fan i mewn i grŵp o bobl yn Llundain wedi bod mewn cysylltiad gyda grwpiau asgell dde eithafol.

title: 'Cysylltiad eithafol cyn ymosodiad fan Finsbury Park'

maintext:
Image copyright Met Police Image caption Cafodd lluniau o Mr Osborne mewn tafarn eu dangos i'r llys ddydd Mawrth
Cafodd dyn sydd wedi ei gyhuddo o yrru fan i mewn i grŵp o bobl yn Llundain gysylltiad gyda grwpiau asgell dde eithafol, mae llys wedi clywed.
Dywedodd yr erlyniad bod Darren Osborne, 48 ac o Gaerdydd, wedi derbyn neges ar Twitter gan is-lywydd Britain First, Jayda Fransen.
Clywodd Llys y Goron Woolwich ei fod hefyd wedi derbyn e-bost gan gyfrif sydd â chyswllt â'r English Defence League.
Mae Mr Osborne yn gwadu llofruddiaeth a cheisio llofruddio.
Cysylltiad eithafol
Clywodd y llys am weithgaredd arlein Mr Osborne cyn yr ymosodiad yn Finsbury Park ar 19 Mehefin y llynedd, lle bu farw Makram Ali, a chafodd naw eu hanafu.
Dywedodd yr erlynydd Jonathan Rees QC bod Mr Osborne wedi chwilio'r we am arweinydd Britain First, Paul Golding, ei ddirprwy, Ms Fransen, a Tommy Robinson, un o sylfaenwyr yr EDL, ar ôl ymosodiad London Bridge ar 3 Mehefin.
Image copyright Met Police Image caption Fe welodd y rheithgor luniau CCTV o gwmni llogi cerbydau yn ne Cymru
Clywodd y llys bod Mr Osborne wedi derbyn gwahoddiad i orymdaith gan gyfrif oedd yn defnyddio enw Tommy Robinson.
Dywedodd Mr Rees: "Does neb yn awgrymu mai fo [Mr Robinson] wnaeth ond yn amlwg pobl sy'n dilyn Tommy Robinson."
Wrth ddechrau'r achos ddydd Llun, dywedodd Mr Rees bod "y dystiolaeth yn dangos fod y diffynnydd yn ceisio lladd gymaint o bobl â phosib".
Clywodd y llys hefyd gan gyn-filwr, a ddywedodd ei fod wedi clywed Mr Osborne mewn tafarn ym Mhentwyn yn siarad yn ymosodol am Fwslimiaid.
Mae Mr Osborne yn gwadu'r cyhuddiadau yn ei erbyn, ac mae'r achos yn parhau.


description: Disgwyl i achos llys dynes sydd wedi'i chyhuddo o wenwyno a llofruddio'i mab ifanc gychwyn ddiwedd Ionawr.

title: Achos llofruddiaeth babi i gychwyn ddiwedd Ionawr


description: Beth yw'r cysylltiad rhwng Ysgol O M Edwards yn Llanuwchllyn, ieir, comic Cymraeg a Nepal?

title: Ysgol O M Edwards yn codi arian i deuluoedd yn Nepal


description: Prif weithredwr GIG Cymru yn ymddiheuro wedi i nifer o lawdriniaethau gael eu gohirio oherwydd y "galw eithriadol" ar y gwasanaeth.

title: Prif Weithredwr yn ymddiheuro am ganslo llawdriniaethau


description: Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda i gynnal ymgynghoriad ar ddyfodol ysbytai'r ardal gyda'r opsiynau dan ystyriaeth yn golygu "newid sylweddol" i'r drefn bresennol.

title: Hywel Dda yn rhoi ystyriaeth i gynlluniau cau ysbytai

maintext:
Image caption Mae yna bedwar ysbyty cyffredinol yn ardal Hywel Dda - Glangwili, Tywysog Philip, Llwynhelyg a Bronglais
Mae Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda am gynnal ymgynghoriad ar ddyfodol ysbytai'r ardal gyda'r opsiynau dan ystyriaeth yn golygu "newid sylweddol" i'r drefn bresennol.
Ar hyn o bryd mae'r Bwrdd yn trafod naw o opsiynau, gyda'r bwriad o greu rhestr fer ar gyfer ymgynghoriad cyhoeddus yn y gwanwyn.
Mae rhai o'r opsiynau yn y ddogfen ddaeth i law BBC Cymru yn trafod cau neu symud gwasanaethau o ysbytai Glangwili, Caerfyrddin, Tywysog Philip, Llanelli a Llwynhelyg yn Hwlffordd.
Yn ôl y gwahanol opsiynau sy'n cael eu rhestru, does yr un yn sôn am newid statws Ysbyty Bronglais, Aberystwyth fel Ysbyty Cyffredinol.
Mae un opsiwn yn cynnwys cau Glangwili, Caerfyrddin a Tywysog Philip gan godi ysbyty newydd sbon.
Y sôn yw y byddai'r ysbyty yna o faint sylweddol, nid yn annhebyg i Ysbyty Treforys.
Dyw'r ddogfen drafod ddim yn sôn am leoliad yr ysbyty newydd.
Yn y gorffennol mae'r Bwrdd Iechyd wedi ystyried safle yn Hendy-gwyn ar gyfer cynlluniau o'r fath.
Byddai opsiynau eraill yn gweld gwasanaethau yn cael eu hadleoli.
Yn ôl llefarydd ar ran y bwrdd iechyd fe fydd y newidiadau yn golygu fod pwyslais yn cael ei roi ar sicrhau fod gofal yn cael i roi yn y gymuned.
Image caption Byddai pump o'r opsiynau dan ystyriaeth yn golygu cau Llwynhelyg
Mae'r naw opsiwn yn cynnwys:
Llwynhelyg i gau, ac yn ei le 4 canolfan cymunedol. Glangwili yn newid i fod yn ysbyty ar gyfer gofal wedi ei gynllunio, Glangwili yn cau, ac yn ei le 4 canolfan gymunedol. Gofal wedi ei gynllunio yn Llwynhelyg a Tywysog Philip. Llwynhelyg,Glangwili a Tywysog Philip yn cau. Saith canolfan gymunedol. Codi ysbyty newydd o faint sylweddol. Glangwili - gofal brys; Llwynhelyg - gofal wedi ei gynllunio; Tywysog Philip - gofal adfer; 7 canolfan gymunedol newydd Llwynhelyg - gofal brys; Glangwili - gofal wedi ei gynllunio. Llwynhelyg a Tywysog Philip yn cau, codi saith canolfan gymunedol. Glangwili - achosion brys. Glangwili a Tywysog Philip yn cau, codi saith canolfan gymunedol. Llwynhelyg - achosion brys. Llwynhelyg, Glangwili a Tywysog Philip yn cau, codi saith canolfan gymunedol, codi canolfan i fod yn gyfrifol am achosion brys a gofal wedi ei gynllunio. Llwynhelyg a Glangwili yn cau - dwy ganolfan gymunedol yn eu lle. Tywysog Philip i aros fel canolfan ar gyfer triniaeth aciwt a man anafiadau. Canolfan newydd yn gyfrifol am achosion brys a gofal wedi ei gynllunio.
Mae Bwrdd Iechyd Hywel Dda, sy'n gwasanaethu 384,000 o bobl, yn wynebu dod o hyd i £200m yn ychwanegol dros gyfnod o bum mlynedd pe na bai newid i'r drefn bresennol.
Dywedodd y cyfarwyddwr meddygol Dr Phil Kloer: "Mae hwn yn gyfle unwaith mewn cenhedlaeth i'r gwasanaeth iechyd a'r gymuned weithio gyda'i gilydd i gynllunio NHS sy'n addas ar gyfer ein cenhedlaeth ni, a thu hwnt.
"Mae yn cael ei gydnabod ers peth amser yn y DU fod ein gwasanaethau iechyd yn wynebu her o'r fath na welwyd o'r blaen ac mae angen newid sylweddol."


description: Llywodraeth Cymru'n cynnig "buddsoddiad ychwanegol sylweddol" i gynllun morlyn Bae Abertawe, mewn ymdrech i gael sêl bendith Llywodraeth y DU.

title: Cynnig buddsoddiad 'sylweddol' i forlyn Bae Abertawe


description: Caerdydd drwodd i'r bedwaredd rownd yng Nghwpan FA Lloegr ar ôl iddyn nhw ennill oddi cartref o 4-1 yn erbyn Mansfield nos Fawrth.

title: Cwpan FA Lloegr: Mansfield 1 - 4 Caerdydd


description: Heddlu Dyfed Powys yn gofyn am gymorth i ddod o hyd i ferch 10 oed sydd heb ei gweld ers nos Lun.

title: Chwilio am ferch 10 oed o Sir Benfro sydd ar goll


description: Heddlu'n apelio am wybodaeth wedi i berson farw mewn gwrthdrawiad ar yr M4 nos Iau.

title: Heddlu'n apelio wedi gwrthdrawiad angheuol M4


description: 200 o bobl mewn gwylnos ym Mhorthmadog i gofio dynes a babi fu farw wedi gwrthdrawiad difrifol yng Ngwynedd.

title: Marwolaethau A487: 200 mewn gwylnos i gofio dynes a babi


description: Dau o chwe diffynnydd yn pledio'n euog i gyhuddiadau'n ymwneud ag ymladd anifeiliaid anghyfreithlon ar fferm ym Mlaenau Ffestiniog.

title: Dau'n pledio'n euog mewn achos ymladd moch daear


description: Pleidlais derfynol yn golygu mai Cyngor Conwy yw'r awdurdod lleol cyntaf yng Nghymru i gyflwyno trefn casglu biniau unwaith y mis.

title: Casgliadau bin misol ar draws Sir Conwy erbyn 2019


description: Y Comisiynydd Plant yn annog athrawon i drafod Islamoffobia gyda'u disgyblion.

title: Y Comisiynydd Plant yn annog trafod Islamoffobia

maintext:
Image caption Mae Azeem and Shutha o Ysgol Uwchradd Cathays wedi rhannu eu profiadau
Mae'r Comisiynydd Plant yn annog mwy o athrawon i drafod Islamoffobia gyda'u disgyblion.
Yn ôl Sally Holland mae'r ffordd y mae rhai mewn cymdeithas yn trin y boblogaeth Fwslemaidd yn broblem gynyddol.
Mae Mwslimiaid ifanc yng Nghymru yn dweud bod pobl yn syllu arnynt yn gyson, mae eraill wedi cael eu galw yn "derfysgwyr" yn yr ysgol a mae rhai yn dweud bod dieithriaid wedi dweud wrthynt am dynnu eu sgarffiau pen.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Y Comisiynydd Plant yn galw ar ysgolion i daclo Islamoffobia
Bwriad y Comisiynydd yw canolbwyntio ar y niwed y gall troseddau casineb ei wneud.
Un ffordd gadarnhaol, medd Sally Holland o ddelio â'r mater yw trafod y pwnc yn yr ystafell ddosbarth a herio Islamoffobia.
Bellach mae cymorth ar gael i athrawon i wneud hynny ac mae adnoddau yn cael eu cynnig i holl ysgolion uwchradd Cymru.
Ar gynnydd
Mae'r ystadegau diweddaraf yn dangos bod troseddau casineb yng Nghymru a Lloegr wedi codi 29%.
Mae troseddau casineb yn ymwneud â chrefydd wedi codi 35%.
Yn y cyfamser mae un elusen gwrth-hiliaeth yn dweud bod athrawon o 16 awdurdod lleol yng Nghymru wedi sôn wrthynt am achosion o hiliaeth y llynedd.
Dywedodd y Comisiynydd Plant, Sally Holland: "Rwyf wedi siarad â Mwslimiaid ifanc ar draws Cymru sydd yn aml wedi dweud wrthyf eu bod ofn byw yn eu cymunedau.
"Maent wedi cael eu camdrin yn yr ysgol ac wedi cael digon ar sut mae Islam yn cael ei bortreadu gan y cyfryngau."
Mae safbwyntiau Mwslimiaid ifanc wedi helpu i greu adnoddau newydd i'w defnyddio yn yr ystafell ddosbarth.
Image caption Disgyblion o Ysgol Uwchradd Cathays yn rhannu profiadau am hiliaeth
Mae'r fideos yn cynnwys cyfraniadau gan ddisgyblion o Ysgol Uwchradd Cathays yng Nghaerdydd. Yno mae tri chwarter y plant yn dod o gefndiroedd ethnig.
Mae Shutha, sy'n 15 oed, yn dweud bod "nifer o sylwadau hiliol" wedi cael eu hanelu ati.
"Pethau fel - cer nôl i dy wlad dy hun, a chwestiynau am be dwi'n ei wisgo am fy mhen.
'Angen addysgu pobl yn well'
"Ro'n i'n arfer meddwl bod pobl yn gas ond wrth i fi dyfu'n hŷn dwi'n sylweddoli nad yw pobl wedi cael eu haddysgu am Islam - hynny yw am yr hyn ry'n yn gwneud yn ein crefydd, pam ein bod yn ei wneud, pam ein bod yn gwisgo mewn ffordd arbennig a pham ein bod yn arddel credoau penodol."
Ychwanegodd: "Rwy'n teimlo petai pobl yn cael eu haddysgu'n well, fe fyddai llai o Islamoffobia ac yn wir fe fyddai llai o gasineb yn gyffredinol."
Dyw Azeem sy'n 16 oed ddim wedi cael profiadau uniongyrchol o Islamoffobia ond mae ei ffrindiau wedi dioddef.
"Ar y bws, dyw pobl ddim am eistedd ar eu pwys," meddai, "gan eu bod yn gwisgo sgarffiau pen."
Mae Ibby 17 oed yn ystyried ei hun yn ffodus gan ei bod yn mynychu ysgol aml-ddiwylliannol ond tu allan i'r ysgol mae'n dweud fod "pobl wedi ymosod yn eiriol" ar ei ffrindiau.
"Rhaid cael ymyrraeth gynnar," meddai, "cyn i'r broblem dyfu'n un ddifrifol.
"Mae dysgu pobl ifanc am grefydd a diwylliant yn hynod o bwysig".
Image caption Mae disgyblion yn Abertawe wedi bod yn arbrofi'r adnoddau newydd
Mae cynlluniau ar gyfer y gwersi wedi cael eu treialu mewn ysgolion yn Abertawe, Caerdydd a Chastell-nedd.
Yn ôl Jo Bamsey, athrawes Addysg Grefyddol yn Ysgol Pentrehafod yn Abertawe maent wedi derbyn adborth cadarnhaol gan ddisgyblion.
"Mae yna feddwl wedi bod y tu ôl i'r gwersi ac felly roedd modd cael trafodaeth agored a gonest," meddai.
Ategodd Fiona Thomas o Ysgol Dwr-y-felin yng Nghastell-nedd fod yr "adnoddau wedi cyfleu y neges yn glir i'r myfyrwyr ein bod i gyd yr un fath, yn mwynhau pêl-droed, gwrando ar gerddoriaeth a chwarae ar yr Xbox".
Dywedodd yr elusen gwrth-hiliaeth Show Racism the Red Card bod athrawon o 16 o 22 awdurdod lleol Cymru wedi cysylltu â nhw yn gofyn am gefnogaeth i ddelio ag achosion o hiliaeth neu am gymorth i gynnal gweithdai.
Yn ôl y rheolwr ymgyrchoedd, Sunil Patel, "Mae nifer yr ymholiadau y mae'r elusen wedi'u derbyn wedi treblu o gymharu â'r un cyfnod y llynedd".
Dywedodd Ms Holland ei bod yn ymwybodol o'r her sy'n wynebu athrawon wrth daclo materion sensitif.
Dywedodd: "Ry'n yn ymwybodol fod athrawon yn gallu teimlo'n ansicr ac yn nerfus wrth gynnal gwersi ar bynciau fel hyn ac felly dwi'n gobeithio bod yr adnoddau yn cynnig canllaw a chefnogaeth."


description: Cyngor Gwynedd yn cadarnhau fod yr heddlu wedi eu galw ar ôl digwydiad yn ymwneud â disgyblion dwy ysgol yng Ngwynedd.

title: Galw'r heddlu i ddigwyddiad mewn ysgol yng Ngwynedd


description: UKIP yn penderfynu'n "unfrydol" na fydd Aelod Cynulliad newydd Gogledd Cymru, Mandy Jones, yn cael ymuno â'u grŵp nhw yn y Cynulliad.

title: Mandy Jones ddim yn ymuno â grŵp UKIP yn y Cynulliad


description: Llywydd y Cynulliad yn codi'r gwaharddiad siarad ar Gareth Bennett o UKIP, wedi iddo ymddiheuro am sylwadau a wnaeth am hawliau pobl trawsryweddol.

title: Codi gwaharddiad siarad ar Aelod Cynulliad UKIP


description: Cyn-bennaeth cerdd mewn ysgol wedi ei wahardd rhag dysgu ar ôl iddo yrru llun anweddus o'i hun at ddisgybl 15 oed.

title: Gwahardd athro yrrodd lun a neges anweddus at ddisgybl


description: Cwymp o dros 25% yn nifer y bobl o Gymru wnaeth gais i hyfforddi fel athrawon yn niwedd 2017 o'i gymharu â blwyddyn ynghynt.

title: Cwymp o 25% yn nifer y ceisiadau hyfforddiant athrawon


description: Dyn wedi'i ladd wedi gwrthdrawiad rhwng tractor a char ar ffordd yr A483 ym Mhowys.

title: Gwrthdrawiad angheuol ger Llanwrtyd


description: Canlyniad nos Wener 26 Ionawr

title: Cwpan Cymru: Y bedwaredd rownd


authors:
Elliw Gwawr
Gohebydd Seneddol Bbc Cymru

description: AS o Ogledd Sir Efrog sydd ar y Pwyllgor Materion Cymreig yn cynnig camu o'r neilltu os yw un o ASau Llafur Cymru eisiau'r sedd.

title: AS o Loegr yn cynnig 'ildio' sedd ar bwyllgor Cymreig

maintext:
Image caption Mae Thelma Walker yn cynrychioli etholaeth yng Ngogledd Sir Efrog
Mae Aelod Seneddol o Loegr wedi dweud ei bod yn barod i adael y Pwyllgor Materion Cymreig i wneud lle i aelod Llafur o Gymru, wedi beirniadaeth nad oedd unrhyw aelod Cymreig eisiau gweithio ar y pwyllgor.
Dywedodd yr aelod dros Colne Valley, Thelma Walker ei bod wedi cytuno i ymuno â'r Pwyllgor Materion Cymreig gan ei bod yn credu ei bod hi'n bwysig bod ganddo aelodaeth lawn o 11 AS.
Ond mae Plaid Cymru wedi dweud ei fod yn siomedig nad oedd y blaid Lafur yn gallu canfod un o'u ASau o Gymru i ymuno â'r pwyllgor.
Mae'r AS o Swydd Efrog wedi cymryd lle Stephen Kinnock, AS Aberafan, sydd wedi camu o'r neilltu er mwyn canolbwyntio ar ei waith ar bwyllgorau eraill, yn benodol y pwyllgor Brexit.
"Petawn i'n gallu parhau yn aelod o dri phwyllgor yna fe fuaswn i," meddai Mr Kinnock, "ond does dim digon o oriau yn y dydd ac mae sesiynau yn gallu gwrthdaro.
"Mae'n holl bwysig bod pwyllgorau yn gallu craffu yn gywir a dal y llywodraeth i gyfrif, a fuaswn i methu gwneud hynny'n iawn ar unrhyw un o'r pwyllgorau petawn i wedi aros yn aelod o'r tri."
Dywedodd arweinydd Plaid Cymru yn San Steffan, Liz Saville Roberts ei bod yn "siomedig nad yw'r blaid Lafur, gyda 28 AS o Gymru, yn gallu llenwi pedair sedd ar y Pwyllgor Materion Cymreig".
"Doedd Stephen Kinnock ddim wedi mynychu'r un cyfarfod yn y Senedd hon, felly mae wedi gosod bar isel i'w olynydd," meddai.
"Ond mae rhoi AS o Swydd Efrog yn ei le, i weithio ar bwyllgor sy'n delio gyda materion yn ymwneud â Chymru, yn sarhad i'r bobl bleidleisiodd dros y Blaid Lafur yn yr etholiad.
"Mae gweithio ar y Pwyllgor Materion Cymreig yn fraint a dwi wedi fy synnu nad oes yna'r un AS Llafur o Gymru yn teimlo y gallen nhw gymryd y cyfle yma i gynrychioli eu plaid a'u gwlad ar y pwyllgor."
Llawer o broblemau tebyg
Dywedodd Mrs Walker, sy'n gyn-brifathrawes: "Dwi'n credu bod fy etholaeth yn Swydd Efrog yn rhannu llawer o'r un problemau a nifer o etholaethau yng Nghymru, o ffermio i effaith Brexit, i faterion yn ymwneud â thrafnidiaeth neu fand eang.
"Fe fyddaf yn llais ar gyfer Swydd Efrog, ond hefyd ar gyfer cymunedau yng Nghymru sydd hefyd wedi'u heffeithio gan agenda'r llywodraeth yma o gynni ariannol."
Ond ychwanegodd: "Fe fuaswn i'n fwy na hapus i gamu o'r neilltu os yw un o fy nghydweithwyr o Gymru eisiau cymryd y cyfle i fod ar y pwyllgor, ond yn y cyfamser, roeddwn yn credu ei fod yn bwysig bod gan y pwyllgor aelodaeth lawn."


description: Dylai cleifion gadw at eu hapwyntiadau er gwaetha'r trafferthion gyda'r system gyfrifiadurol, medd meddygon.

title: 'Cadwch at apwyntiadau iechyd' wedi trafferthion


description: Yr heddlu'n cyhoeddi enw dyn 39 oed fu farw yn dilyn gwrthdrawiad ar yr A55 ar Ynys Môn ddydd Llun.

title: Gwrthdrawiad A55: Heddlu'n cyhoeddi enw dyn fu farw


description: Pwyllgor Cynulliad yn gofyn am fwy o brofion ar fwd fydd yn cael ei symud o'r arfordir ger gorsaf niwclear Hinkley Point i safle oddi ar Bae Caerdydd.

title: Galw am ragor o brofion ar symud mwd o Hinkley Point


description: Ers 2009, mae'n drosedd i amharu ar waith staff y Gwasanaeth Iechyd Gwladol yn Lloegr, ac mae cynlluniau ar droed i gyflwyno deddf debyg yng Nghymru.

title: Cynlluniau i amddiffyn gweithwyr iechyd yn gyfreithiol


description: Cynghorwyr Sir Conwy yn ceisio atal arbrawf i wagio biniau miloedd o gartrefi pob pedair wythnos yn unig, gan ddadlau ei fod yn annheg.

title: Ymgais i atal cynllun i gasglu sbwriel bob pedair wythnos


description: Clwb nos yng Nghaerdydd i werthu tocynnau digidol i geisio atal rhai sy'n gwerthu tocynnau ymlaen am lawer mwy na'u gwerth gwreiddiol.

title: Clwb Ifor Bach yn ceisio atal towtiaid drwy docyn digidol


description: Bydd y gwaith o ddymchwel pier Fictorianaidd ym Mae Colwyn yn dechrau cyn diwedd y mis.

title: Dechrau datgymalu pier Bae Colwyn cyn diwedd y mis


description: Mae rhai o blant Cymru wedi bod yn arddel yr hên draddoddiad o ganu Calennig ar fore cynta'r flwyddyn newydd. Ai arian, afal ynte losin a gawson nhw?

title: Calennig! Calennig!


description: Tân yn difrodi tafarn Y Ffarmers yn Llanfihangel-y-Creuddyn ger Aberystwyth.

title: Tân yn difrodi tafarn enwog yn Llanfihangel-y-Creuddyn


description: Y darlledwr a'r cyn-Aelod Seneddol dros Gonwy a Chaerffili, Ednyfed Hudson Davies, wedi marw yn 88 oed.

title: Y cyn-AS Llafur ac SDP Ednyfed Hudson Davies wedi marw


description: Undeb Rygbi Cymru yn cyhoeddi mai'r Alban fydd gwrthwynebwyr cyntaf Cymru yng Nghyfres yr Hydref yn 2018.

title: Croesawu'r Alban i Gyfres yr Hydref yn 2018


description: Cyngor Sir Pen-y-bont ar Ogwr i wynebu cyhuddiad iechyd a diogelwch yn dilyn marwolaeth disgybl ysgol yn 2014.

title: Erlyn Cyngor Pen-y-bont wedi marwolaeth Ashley Talbot


description: Ysgrifennydd Cymru'n taflu dŵr oer ar gynnig Llywodraeth Cymru i wneud "buddsoddiad ychwanegol sylweddol" i forlyn Bae Abertawe.

title: Cairns: 'Dim arian penodol' i gynnig morlyn Abertawe


description: Cynhyrchwyr jin yng Nghymru wedi cael Nadolig prysur iawn, gyda rhai yn gwerthu tair gwaith cymaint o ddiod o'i gymharu â llynedd.

title: Gwerthiant Nadolig sylweddol i gynhyrchwyr jin o Gymru


description: Angen "chwyldro" brys ar y ffordd mae iechyd a gofal cymdeithasol yn cael ei ddarparu yng Nghymru yn ôl adolygiad.

title: Angen 'chwyldro brys' i wasanaethau iechyd a gofal


description: Gyrrwr bws o Fae Colwyn gafodd ei ffilmio yn defnyddio ffôn symudol wrth yrru teithwyr drwy Wlad Belg wedi ymddangos o flaen y comisiynydd traffig.

title: Gyrrwr bws ar ffôn yn colli ei drwydded yrru gyhoeddus


description: Craig Bellamy, Ryan Giggs ac Osian Roberts yn cael eu cyfweld ar gyfer swydd rheolwr tîm pêl-droed cenedlaethol Cymru yr wythnos nesaf.

title: Cyfweld Bellamy, Giggs a Roberts am swydd rheolwr Cymru


description: Ar ôl i gwmni teuluol golli'i drwydded i redeg gwasanaethau bys, aelod o'r teulu sy'n ceisio am drwydded newydd yn disgrifio'r hen drefn fel 'siop siafins'

title: Cwmni bysiau wedi cael ei redeg fel 'siop siafins'

maintext:
Image copyright Google
Mae ymchwiliad cyhoeddus wedi clywed bod cwmni teuluol o Wynedd a gollodd yr hawl i weithredu fel cwmni bysiau yn cael ei redeg mewn ffordd anhrefnus.
Collodd Express Motors o Benygroes ei drwydded ar 31 Rhagfyr ar ôl i ymchwiliad ddatgelu bod cofnodion cynnal a chadw wedi cael eu ffugio.
Mae aelod o'r teulu oedd yn gweithio i'r cwmni, Rhian Wyn Davies, yn ceisio am drwydded dan enw cwmni newydd, Express Motors Caernarfon Ltd (EMC).
Mae Comisiynydd Traffig Cymru, Nick Jones, wedi bod yn ystyried y cais mewn gwrandawiad yn Y Trallwng, ac fe fydd yn cyhoeddi ei benderfyniad mewn datganiad ysgrifenedig o fewn pedair wythnos ar ôl ystyried y cais.
Wrth gyfeirio at y ffordd y cafodd yr hen gwmni ei redeg, dywedodd Ms Davies: "Roedd yn siop siafins.
"Roeddan nhw'n dal i'w redeg fel fyddan nhw wedi gwneud yn y 1970s... mae angen i bopeth symud i'r 21ain ganrif."
Dywedodd y byddai ei gŵr Irfon yn ei helpu gyda'r busnes newydd, pe byddai'n llwyddo i gael trwydded.
Ychwanegodd y byddai cwmni newydd ac enw gwahanol yn atal pobl rhag eu cysylltu â rheolwyr yr hen gwmni.
Torri'r cysylltiad
Fe glywodd y gwrandawiad bod yna amheuaeth bod Express Motors wedi benthyg trwydded cwmni arall i gludo plant ysgol i wersi nofio yn gynharach yn y mis.
Dywedodd y comisiynydd: "Mae'n ymddangos i mi bod hynny'n achos o weithredu heb drwydded" - datganiad a gafodd ei dderbyn gan Ms Davies.
Ond fe fynnodd nad cais oedd hwn ar ran yr hen gwmni dan enw pennaeth newydd, gan ychwanegu y byddai'n torri'r cysylltiad gyda'r holl berthnasau perthnasol pe byddai hynny'n bosib.
Fe glywodd yr ymchwiliad bod perchnogaeth y modurdy wedi ei rhannu rhwng aelodau'r teulu, ac mai un rhan o chwech yw gwerth cyfran Ms Davies.
Mae hi'n gofyn am yr hawl i redeg 15 o fysiau, a fyddai ar les.
Dywedodd Mr Jones ei fod yn poeni am y ffaith mai ei theulu sydd piau'r rhan fwyaf o'r asedau, gan godi'r cwestiwn a fyddai'n bosib iddi eu hatal rhag "gweithredu a dylanwadu" arni.


authors:
Vaughan Roderick
Golygydd Materion Cymreig Y Bbc

description: Dydw i ddim yn cofio cyfnod mewn gwleidyddiaeth lle mae disgyblaeth plaid mor fregus a lle bod yr is-frenhinoedd more barod i anwybyddu neu herio eu meistri.

title: Ond gwenwyn fu

maintext:
I rai ohonom un o dasgau mwy pleserus y Dolig a'r Calan yw darllen yr holl lyfrau sydd wedi eu prynu yn ystod y flwyddyn ac sydd wedi bod yn magu llwch ar y silff. Un o'r rheiny i fi eleni oedd "Golwg Newydd ar yr Hen Ogledd" - llyfr sydd, fel Ronseal, yn gwneud beth mae'n dweud ar y tun.
Diolch i'r awdur, Glen George, mae gen i lawer gwell ddealltwriaeth o Ystrad Clud, Rheged a'r gweddill na'r ychydig linellau o'r Gododdin yr oedd pobol o'n genhedlaeth i yn gorfod dysgu ar eu cof.
Fel un sydd wedi treulio'r rhan fwyaf o'i fywyd yn ardal y llynnoedd mae'r awdur yn naturiol yn canolbwyntio ar Reged a chyrch aflwyddiannus Urien i yrru'r Saeson yn ôl i'r môr. Fe fydd ffans canu Taliesin yn gwybod y bu bron i'r cyrch hwnnw lwyddo nes i is-frenin eiddigeddus ladd Urien cyn iddo ymosod ar gadarnle olaf y Saeson ar ynys Metcaud. Na, doeddwn i ddim gwybod bod 'na enw Cymraeg ar Lindisfarne chwaith!
Mae hynny'n dod a ni at Mark Drakeford, Justine Greening a Jeremy Hunt!
Dydw i ddim yn cofio cyfnod mewn gwleidyddiaeth lle mae disgyblaeth plaid mor fregus a lle bod yr is-frenhinoedd mor barod i anwybyddu neu herio eu meistri. Mae hynny'n wir yma yn y Bae a hyd yn oed yn fwy felly yn San Steffan.
Yn achos Theresa May gellir priodoli ei gwendid i'r wâc yna yn Nolgellau a rhag i ni anghofio, cadoediad sy'n bodoli ar y meinciau Llafur nid heddwch. Gyda stormydd mawr Brexit o'u blaenau ni fyddai'n syndod gweld y ddwy blaid fawr gyda arweinwyr newydd erbyn yr etholiad nesaf.
Yma yn y Bae, mae'n ymddangos bod pobol fawr y blaid Lafur yn troi eu meddyliau at fywyd wedi Carwyn.
Does neb yn gwybod pryd fydd y Prif Weinidog yn rhoi ei dŵls ar y bar ond fe fydd pwy sy'n ei olynu yn dibynnu i raddau ar y system a ddefnyddir i'w ddewis. Dyw e ddim yn gyfrinach bod chwith y blaid yn deisyfu am gyfundrefn un aelod un bleidlais, debyg i'r un a ddefnyddiwyd i ethol Jeremy Corbyn. Mae Carwyn Jones a Phwyllgor Gwaith y blaid Gymreig yn gwneud popeth o fewn ei gallu i rwystro hynny rhag digwydd gan wybod y byddai'r system bresennol yn ffafrio ymgeisydd o'r tir canol.
Mae penderfyniad Mark Drakeford i uniaethu ei hun a'r rebeliaid yn brawf nid yn unig o'r ffordd y mae awdurdod Carwyn Jones, fel awdurdod Theresa May, yn raddol erydu ond o ba mor waedlyd y gallai'r frwydr i'w olynu fod.
Ond efallai dylai'r is-frenhinoedd bwyllo. Wedi'r cyfan yn y diwedd fe arweiniodd llofruddiaeth Urien at ddiflaniad ei deyrnas!


description: Staff sŵ môr wnaeth ofalu am grwban prin ddaeth i'r lan ar Ynys Môn wedi eu "tristáu'n arw" o glywed fod ei chyflwr wedi dirywio.

title: Dirywiad cyflwr Menai'r crwban yn 'tristáu' sŵ môr Môn


description: Perchnogion tafarn Y Ffarmers ger Aberystwyth yn diolch am gefnogaeth ac yn dweud mai eu bwriad yw ailadeiladu'r dafarn wedi'r tân.

title: Perchnogion tafarn yn diolch am gefnogaeth wedi'r tân


description: Un o bwyllgorau'r Cynulliad i gynnal ymchwiliad i ddarganfod yr achosion pam fod pobl yn cysgu ar y stryd a'r help sydd ar gael.

title: Cynnal ymchwiliad i achosion cysgu ar y stryd


description: Dyn o Ynys Môn wedi ei garcharu am 30 mis yn dilyn ymosodiad difrifol ym Mangor ym mis Rhagfyr.

title: Ymosodiad Bangor: Carcharu dyn o Ynys Môn


description: Yr Ysgrifennydd Addysg i gyhoeddi cynlluniau yn rhoi mwy o gefnogaeth i rieni sy'n dewis addysgu eu plant gartref.

title: Addysgu plant gartref: Dim rhaid i rieni eu cofrestru

maintext:
Image copyright Getty Images
Ni fydd gorfodaeth ar rieni i gofrestru eu plant os ydyn nhw'n derbyn addysg yn y cartref, yn ôl cynlluniau newydd gan Lywodraeth Cymru.
Bydd yr Ysgrifennydd Addysg hefyd yn cyhoeddi cynlluniau ar gyfer "pecyn cefnogaeth gynhwysfawr" ar gyfer addysgwyr cartref, gan gynnwys cymorth gyda chofrestru ar gyfer arholiadau.
Mae disgwyl i Kirsty Williams wneud datganiad yn y Senedd ddydd Mawrth.
Mae'r cynlluniau ar gyfer canllawiau statudol, yn hytrach na'r canllawiau anstatudol gafodd eu cyhoeddi y llynedd - oedd, ym marn Comisiynydd Plant Cymru Sally Holland yn "siomedig".
Rhannu gwybodaeth
Ar hyn o bryd, does dim rhaid i gynghorau gael gwybod os yw plentyn yn derbyn addysg yn y cartref, os nad ydyn nhw wedi eu gwahardd o'r ysgol.
Ni fydd y cynlluniau newydd yn newid hynny, ond bydd yn gorfodi cynghorau i gadw bas data er mwyn gweld plant sydd ddim ar gofrestr ysgol.
Bydd Ms Williams yn ymgynghori ar sut y dylid rheoli'r bas data, a pha bartneriaid - fel byrddau iechyd - allai gyfrannu iddo ac os dylai ysgolion annibynnol roi gwybodaeth i gynghorau am eu disgyblion.
Ni fydd y cynlluniau yn cynnwys pwerau fydd yn gorfodi rhieni i gofrestru eu plant fel rhai sy'n derbyn addysg yn y cartref, ond bydd yn galluogi cynghorau i greu bas data "eithaf llawn" o blant sydd ddim mewn ysgol.
Image caption Mae disgwyl i Kirsty Williams wneud datganiad yn y Senedd ddydd Mawrth
Mae Comisiynydd Plant Cymru ac elusen NSPCC Cymru yn galw am gofrestr orfodol ar gyfer plant sy'n derbyn addysg yn y cartref yn dilyn marwolaeth Dylan Seabridge - plentyn wyth oed o Sir Benfro oedd yn derbyn addysg gartref a fu farw o sgyrfi yn 2011.
Yn dilyn ei farwolaeth fe wnaeth adroddiad gan y Bwrdd Gwarchod Annibynnol Cenedlaethol argymell y dylai rhieni orfod cofrestru eu plant os yn eu haddysgu gartref.
Yn hytrach, bydd y cynlluniau newydd ar gyfer canllawiau statudol yn amlinellu trefniadau bydd yn rhaid i awdurdodau lleol roi mewn lle i adnabod plant sy'n derbyn addysg gartref ac asesu addasrwydd yr addysg.
Bydd cefnogaeth ar gyfer addysgwyr cartref yn cynnwys cymorth gyda chofrestru ar gyfer arholiadau, yr un buddiannau meddygol â'r rhai sydd ar gael i blant ysgol a chymorth gan Gyrfa Cymru.
Dywedodd Ms Williams ei bod yn parchu dewis rhieni sy'n dymuno addysgu eu plant gartref, a does dim y mae hi yn ei gynnig am newid hynny.
"Mae nifer o resymau dilys, gwahanol ac weithiau cymhleth y tu ôl i reswm rhai rhieni i ddilyn y llwybr yma, ac mewn rhai achosion dyma'r dewis gorau ar gyfer y plentyn," meddai.
"Ond mae rhaid cael cydbwysedd rhwng y dewis yna a hawliau'r plentyn i dderbyn addysg briodol.
"Trwy sefydlu bas data a chanllaw statudol, bydd awdurdodau lleol yn gallu asesu a yw plentyn yn cael addysg briodol, ac os ydyn nhw'n cael eu haddysgu gartref, bod yr addysgwyr yn cael y gefnogaeth angenrheidiol."
'Cam i'r cyfeiriad cywir'
Ychwanegodd: "Mae cydbwyso hawl plentyn i addysg briodol a dewis rhieni i addysgu gartref wastad yn mynd i fod yn her, ond rwy'n credu y bydd y cynlluniau yr ydym am ymgynghori yn eu cylch yn ffordd synhwyrol a chymesur ymlaen."
Dywedodd Ms Holland ei bod yn falch o weld Llywodraeth Cymru'n cymryd "cam i'r cyfeiriad cywir".
"Mae'n golygu y bydd yna ofyn statudol ar awdurdodau lleol i wybod pwy sy'n cael eu haddysgu gartref a beth mae'r plant yna yn ei ddysgu," meddai.
"Byddaf, fodd bynnag, yn parhau i roi pwysau ar Lywodraeth Cymru i ateb fy ngalwad flaenorol, yn enwedig mewn perthynas â'r angen i bob plentyn cael ei weld a'i glywed gan yr awdurdodau fel y gallwn ni fod yn fwy hyderus bod pob plentyn yng Nghymru â lefel briodol o addysg ac yn cael eu gwarchod."


description: Rhybudd gan y Swyddfa Dywydd o eira a rhew mewn rhannau o Gymru yn dod i rym fore Mawrth.

title: Rhybudd am eira a rhew mewn rhannau o Gymru


description: Coleg Brenhinol Meddygaeth Frys Cymru yn dweud bod unedau brys yn ysbytai Cymru'n "teimlo fel maes y gad" i staff.

title: Unedau brys ysbytai Cymru 'fel maes y gad'


description: Dyn wedi ei arestio yn dilyn gwrthdrawiad rhwng sawl cerbyd yn Rhondda Cynon Taf nos Wener.

title: Arestio dyn ar amheuaeth o yfed a gyrru wedi gwrthdrawiad


description: Gêm gyfartal, wrth i reolwyr y ddau dîm gael eu hel i'r eisteddle yn munudau ola'r gêm.

title: Wrecsam 3 - 3 Barrow


description: Lluniau archif o ganolfan eiconig BBC Cymru yng Nghaerdydd

title: Lluniau: Dros 50 mlynedd o atgofion BBC Cymru yn Llandaf

maintext:
Bydd BBC Cymru yn symud ei bencadlys i ganol Caerdydd yn 2019 a'r ganolfan ddarlledu bresennol yn cael ei dymchwel dros 50 mlynedd ers ei agor yn 1967.
Mae un o gyn reolwyr BBC Cymru, Gareth Price, wedi cyhoeddi ei atgofion o'r cymeriadau a siapiodd ddarlledu'r BBC yn y ganrif ddiwethaf yn y gyfrol The Broadcasters of BBC Wales.
Ond fel mae'r lluniau hyn yn eu dangos mae'r adeilad eiconig yn Llandaf wedi bod yn rhan ganolog o raglenni'r BBC yng Nghymru dros y blynyddoedd hefyd.
Image caption Windsor Davies, Dewi Pws, Dillwyn Owen a Sion Probert mewn llun i hyrwyddo'r ffilm gomedi Grand Slam gyda derbynfa canolfan y BBC yn Llandaf wedi ei wneud i edrych fel swyddfa dollau yn Ffrainc
Image caption Staff y system ffôn yn 1968 - tybed a oedd perlau'n rhan o'r iwnifform...
Image caption Pwy yw'r ddau blentyn sy'n cael eu llongyfarch gan gyn Reolwr BBC Cymru Gareth Price yn 1987? Gyda Liz Scourfield a Ruth Parry.
Image caption Beti George yn 1979
Image caption Y sylwebydd chwaraeon David Parry-Jones gyda thîm Rygbi Undeb Cenedlaethol Tonga ar risiau'r ganolfan ddarlledu
Image caption Cefin Roberts ar wal tu allan yn y 1990au
Image caption Yr ystafell dorri yn y 1960au - erbyn hyn mae'r golygu'n digwydd yn ddigidol
Image caption Dim cyfrifiadur ar gyfyl y swyddfeydd yn y 1960au
Image caption Tro ar fyd yn 1988 gydag agor swyddfa Ceefax. Mae Aled Glynne Davies, golygydd Radio Cymru yn ddiweddarach, ym mlaen y llun (yn gwisgo'r sbectol)
Image caption Staff BBC Cymru, gan gynnwys Myfanwy Lewis, Rhodri Williams, Lena Pritchard Jones, Ruth Parry a Ronw Protheroe gyda fan campyr tu allan i'r adeilad
Image caption Nerys Hughes gyda rhai o'r nyrsys o'r rhaglen 'Labour of Love'
Image caption Wyndham Richards yn pori drwy'r archif yn 1990
Image caption Nia Wyn Jones, Wyndham Richards a Menna Gwyn, staff newyddion yn 1989
Image caption Hywel Gwynfryn ar ei feic
Image caption Staff Radio Cymru yn 1989
Image caption Ho ho ho! Kevin Davies, Glan Davies, Ruth Parry, Beti George, Elinor Jones, John Hardy a Ray Gravell ymysg rhai o'r aelodau staff yn y dderbynfa, Nadolig 1988
Image caption Cafodd y ganolfan newydd ei chodi ar safle plasty Baynton House - roedd yn cael ei ddefnyddio gan y BBC tan iddo gael ei dynnu i lawr yn 1975
Image caption Tim Wood wrth ei waith yn storfa dechnegol BBC Cymru oedd wedi ei lleoli'n wreiddiol yn hen stablau Baynton House


description: Amaethwyr o Gymru'n helpu lansio rhwydwaith newydd sy'n galw am bolisïau amaethyddol i hybu ffermio mwy cynaliadwy.

title: Brexit yn gyfle 'unigryw' i newid cyfeiriad amaeth


description: Y Prif Weinidog Carwyn Jones wedi beio oedi, chwyddiant a Llywodraeth y DU am gynnydd yng nghost ffordd osgoi'r M4.

title: Carwyn Jones: 'Oedi a threth ar fai am gynnydd cost M4'


description: Gallai pobl 16 ac 17 oed gael yr hawl i bleidleisio yng Nghymru yn y dyfodol agos petai cynlluniau i foderneiddio etholiadau yn dod i rym.

title: Argymell pleidlais i bobl 16 ac 17 yng Nghymru


description: Heddlu'r De'n cadarnhau bod dyn o ardal Fforestfach wedi ei gyhuddo o lofruddio David Wynne, 39, o Gendros yng nghanol Abertawe fis diwethaf.

title: Cyhuddo dyn o lofruddiaeth yn Abertawe fis Rhagfyr


description: Heddlu'r Gogledd yn stopio car ym maes parcio Asda yn Queensferry mewn cysylltiad â digwyddiad yn Stoke-on-Trent.

title: Cau ffyrdd wedi digwyddiad ym maes parcio Asda Queensferry


description: Y gantores Heather Jones yw enillydd gwobr cyfraniad arbennig cylchgrawn cerddoriaeth Y Selar eleni.

title: Gwobr cyfraniad arbennig Y Selar i Heather Jones


description: Y Seintiau Newydd yw enillwyr tlws cyntaf y tymor yn Uwch Gynghrair Cymru ar ôl ennill o 1-0 yn erbyn MET Caerdydd yn rownd derfynnol Cwpan Nathaniel MG.

title: MET Caerdydd 0-1 Y Seintiau Newydd


description: Perfformiad a buddugoliaeth gampus i'r Scarlets wrth iddyn nhw gamu ymlaen i rownd wyth olaf Cwpan Pencampwyr Ewrop ar ôl ennill yn erbyn Toulon.

title: Cwpan Pencampwyr Ewrop: Scarlets 30-27 Toulon


description: Gwasanaeth Erlyn y Goron yn gollwng achos yn erbyn cyn-feddyg teulu o Gaerdydd oedd wedi'i gyhuddo o droseddau rhyw hanesyddol.

title: Cyn-feddyg teulu o Gaerdydd yn ddieuog o droseddau rhyw


description: Plaid Cymru'n gofyn am "ymrwymiad lawn" i sicrhau fod swyddi Llywodraeth Cymru yn parhau yng Nghaernarfon.

title: Galw am ymrwymiad i swyddi'r llywodraeth yng Nghaernarfon


authors:
Owain Clarke
Gohebydd Iechyd Bbc Cymru

description: Yr ysgrifennydd iechyd yn rhybuddio bod angen newidiadau pellgyrhaeddol i'r GIG neu fe allai rhai gwasanaethau "ddymchwel".

title: Gwasanaethau iechyd 'am chwalu oni bai bod gweithredu'


description: Trefniadau casglu sbwriel a chyflwr ffyrdd sy'n denu'r nifer fwyaf o gwynion i gynghorau sir Cymru am y gwasanaethau maen nhw'n eu cynnig.

title: Sbwriel a ffyrdd yn brif destun cwynion i gynghorau sir


description: Heddlu sy'n ymchwilio i ymosodiad difrifol ar fyfyriwr yn Aberystwyth wedi arestio pumed dyn mewn cysylltiad â'r digwyddiad.

title: Ymosodiad Aberystwyth: Heddlu'n arestio pumed dyn


description: Prif Weinidog Cymru yn ysgrifennu at reoleiddiwr ystadegau'r DU yn cwyno fod Theresa May wedi "camarwain" wrth drafod iechyd.

title: Carwyn Jones: Ystadegau iechyd Theresa May yn camarwain

maintext:
Image caption Dydy Carwyn Joness ddim yn hapus fod Theresa May yn cymharu ffigyrau Cymru a Lloegr wrth drafod amseroedd aros unedau brys
Mae Prif Weinidog Cymru wedi ysgrifennu at reoleiddiwr ystadegau'r DU yn cwyno fod Theresa May wedi "camarwain" wrth sôn am berfformiad unedau brys yng Nghymru.
Dywedodd Carwyn Jones fod Mrs May wedi cymharu amseroedd aros unedau brys yn ystod sesiwn holi'r Prif Weinidog, a bod hynny'n annheg gan fod y ffigyrau yng Nghymru a Lloegr yn cael eu mesur yn wahanol.
Mae Mrs May wedi cyfeirio'n aml at berfformiad y GIG yng Nghymru, sydd dan ofal Llywodraeth Lafur Cymru, pan mae hi'n cael ei herio yn San Steffan ynglŷn â'r GIG yn Lloegr.
Pan gafodd ei herio ar iechyd yn San Steffan, dywedodd Mrs May bod y ffigyrau diweddara' yn dangos, yn Lloegr, 491 o bobl oedd yn aros am fwy na 12 awr, ond 3,741 o bobl yn disgwyl am fwy na 12 awr yng Nghymru.
'Siomedig'
Mewn llythyr at Gadeirydd Awdurdod Ystadegau'r DU, Sir David Norgrove, dywedodd Mr Jones: "Dydy camddefnydd dewisol o ystadegau fel hyn ddim yn caniatáu am ddadl deg ar y Gwasanaeth Iechyd."
Ychwanegodd Mr Jones fod y ffigyrau yng Nghymru yn adlewyrchu'r amser mae pobl yn treulio mewn unedau brys yn ei gyfanrwydd, ac nad yw'r ffigyrau ar gyfer Lloegr yn gwneud hynny.
Ym mis Medi, dywedodd Sir David ei fod yn "siomedig" fod yr Ysgrifennydd Tramor, Boris Johnson wedi parhau i gyfeirio at yr addewid y byddai £350m yn ychwanegol yn cael ei roi i'r GIG pe bai'r DU yn gadael yr UE.


description: Cyngor Gwerfyl Owen ynglyn â sut i ofalu'n iawn am eich cartref

title: Eisiau tŷ newydd heb symud modfedd?


description: Gobeithion Elfyn Evans yn uchel wrth i'r gyrrwr ifanc edrych ymlaen i gystadlu ym Mhencampwriaethau Ralio'r Byd eleni.

title: Ralio: 'Gobeithion uchel' Elfyn Evans ar gyfer 2018


description: Am y tro cyntaf ers 1966 bydd y tollau'n gostwng pan fydd y pontydd Hafren yn cael eu rhoi nôl yn nwylo Llywodraeth Prydain.

title: Dim codiad yn nhollau Pont Hafren


description: Llywodraeth Cymru yn dechrau ar y broses o gasglu barn ar gynlluniau i wahardd cosbi plant yn gorfforol yng Nghymru.

title: Dechrau ymgynghoriad ar atal cosbi plant yn gorfforol


description: Mae hyd at filiwn o sychwyr dillad diffygiol mewn cartrefi ar draws y DU sydd â'r potensial i achosi tân, yn âl pwyllgor o ASau.

title: 'Hyd at filiwn o sychwyr dillad diffygiol all achosi tân'


description: Heddlu Gwent yn arestio dyn ar amheuaeth o lofruddiaeth wedi i gorff dyn 57 oed gael ei ddarganfod yng Nghasnewydd ddydd Llun.

title: Llofruddiaeth Casnewydd: Arestio dyn


description: Gwaith cynnal a chadw wedi ei gwblhau, ond ai bedd un o wyresau Siôr III sydd yn un o fynwentydd Caerfyrddin?

title: Adnewyddu bedd hanesyddol â chysylltiad brenhinol


description: Mae gan brif weithredwr newydd CBAC "ddealltwriaeth gadarn o ofynion y sector cyfrwng Cymraeg" er nad yw'n siarad yr iaith ei hun, medd y corff arholi.

title: Pennaeth newydd CBAC â 'dealltwriaeth gadarn o'r sector'

maintext:
Image copyright CBAC Image caption Bydd Roderic Gillespie yn dechrau ar ei waith ym mis Mehefin
Mae gan brif weithredwr newydd CBAC "ddealltwriaeth gadarn o ofynion y sector cyfrwng Cymraeg" er nad yw'n siarad yr iaith ei hun, medd y corff arholi wrth Cymru Fyw.
Ddydd Mercher daeth y newyddion mai Roderic Gillespie fydd yn olynu Gareth Pierce pan fydd yn rhoi'r gorau i'r swydd ddiwedd mis Mai.
Mae Mr Gillespie ar hyn o bryd yn gyfarwyddwr asesu gyda Cambridge International, a chyn hynny bu'n Bennaeth Cwricwlwm Rhagoriaeth, Pennaeth Cymwysterau Cenedlaethol ac yn Rheolwr Cymwysterau o fewn Awdurdod Cymwysterau'r Alban (SQA).
Ond, tra'n cydnabod ystod profiad Mr Gillespie, mae undeb athrawon UCAC wedi mynegi pryder na fydd y prif weithredwr newydd yn gallu cyfathrebu â rhanddeiliaid drwy'r Gymraeg.
Image caption Bydd Mr Gillespie yn gweithio o bencadlys CBAC yng Nghaerdydd
Wrth gyhoeddi'r penodiad newydd ddydd Mercher, dywedodd CBAC fod gan Mr Gillespie "ddegawd o brofiad dysgu a rheolaeth colegau" a bod ganddo "ddiddordebau proffesiynol yn cynnwys diwygio addysgol, rheolaeth cwricwlwm, asesu ac addysgeg".
Dywedodd Mike Evans, Cadeirydd Bwrdd Ymddiriedolwyr CBAC: "Mae Roderic wedi dangos ymrwymiad sylweddol i'r sector addysg yn y DU ac yn rhyngwladol, gan ddeall yr heriau sy'n wynebu athrawon a chyrff dyfarnu.
"Gall felly adeiladu ar lwyddiant CBAC ac Eduqas. Bydd ei brofiad a brwdfrydedd yn bendant yn effeithio'n gadarnhaol ar y sefydliad cyfan."
Image caption Mynegodd Elaine Edwards bryderon am effaith penodiad Mr Gillespie ar y sector addysg Gymraeg
Ond ddydd Mercher fe drydarodd UCAC eu "siom", ac fe gwestiynodd eu hysgrifennydd cyffredinol Elaine Edwards beth fyddai ffaith y penodiad ar y byd addysg yng Nghymru.
"Y sefyllfa sy'n ein hwynebu nawr yw bod prif weithredwr un o'r cyrff pwysicaf sy'n delio'n uniongyrchol ag ysgolion a cholegau Cymru yn methu cyfathrebu â'r ysgolion hynny drwy gyfrwng y Gymraeg.
"Mae'n debygol iawn y bydd newid yn ogystal yn y ddeinameg ieithyddol oddi fewn i CBAC, a'i berthynas ag amryw o gyrff allanol.
"A heb brofiad o system addysg Cymru, tybed beth yw ei ymwybyddiaeth o faterion yn ymwneud â dwyieithrwydd yng Nghymru, a'n system addysg a chymwysterau dwyieithog ni?"
Dywedodd CBAC wrth Cymru Fyw fod gan Mr Gillespie "ddealltwriaeth gadarn o ofynion y sector cyfrwng Cymraeg" a'i fod yn "ymrwymedig i barhau i ddarparu gwasanaeth dwyieithog i athrawon a chanolfannau yng Nghymru".
"Trwy ei brofiad o weithio yn y Scottish Qualifications Authority, mae Roderic yn llwyr ymwybodol o ofynion dwyieithrwydd mewn addysg.
"Mae Roderic wedi ymrwymo i fod ar flaen y gad yng nghenhadaeth CBAC i ddarparu cymwysterau, adnoddau a gwasanaethau o ansawdd uchel a fydd yn cynorthwyo ysgolion a cholegau i alluogi unigolion i gyflawni eu potensial yng Nghymru a Lloegr," meddai'r corff.
Dydy hi ddim yn glir a oes cynlluniau i Mr Gillespie ddysgu Cymraeg, ond dywedodd y corff fod "cyfran fawr o staff CBAC, gan gynnwys nifer sylweddol o'r uwch dîm rheoli yn gallu siarad Cymraeg, ac mae CBAC yn gyflogwr sy'n cefnogi pob aelod o staff sydd am ddatblygu neu wella ei sgiliau iaith drwy ein rhaglen hyfforddiant mewnol a mentora".
Image caption Bydd y prif weithredwr presennol, Gareth Pierce, yn rhoi'r gorau i'w waith ar 31 Mai
Bydd y prif weithredwr presennol, Gareth Pierce, yn rhoi'r gorau i'w swydd ar 31 Mai.
Dywedodd CBAC fod Mr Pierce, yn ei gyfnod wrth y llyw, wedi arwain y sefydliad "drwy gyfnod arwyddocaol o ddiwygio cymwysterau, gan atgyfnerthu safle CBAC fel corff dyfarnu o bwys yng Nghymru a Lloegr".


description: Barnwr yn dyfarnu fod bachgen yn euog o dreisio merch ychydig ddyddiau cyn iddo gael ei ben-blwydd yn 12 oed yn 2014.

title: Bachgen yn euog o dreisio pan yn 11 oed


description: Yr Ysgrifennydd Iechyd yn dweud bod pwysau ar wasanaethau iechyd wedi lleihau, ond mae disgwyl rhagor o ddiwrnodau anodd cyn diwedd y gaeaf.

title: 'Straen o hyd' ar y gwasanaeth iechyd er i'r pwysau leihau


description: Cadeirydd y Pwyllgor Dethol Gwaith a Phensiynau'n mynegi siom gydag ymateb awdurdod ariannol i bryderon am drefniadau pensiwn miloedd o weithwyr Dur Prydain.

title: 'Cerdded mewn trwmgwsg i sgandal gamwerthu anferthol arall'


description: Heddlu De Cymru'n cyhoeddi enwau a lluniau dau berson maen nhw eisiau eu holi ynglŷn ag ymosodiad ar reolwr archfarchnad ym Mae Caerdydd.

title: Anafu rheolwr siop: Yr heddlu'n chwilio am ddau berson


description: Swyddogion yr Eisteddfod Genedlaethol dal heb gadarnhau union leoliadau'r Brifwyl yng Nghaerdydd eleni, wrth i stondinwyr fynegi pryder.

title: Ansicrwydd stondinwyr am leoliadau Eisteddfod Caerdydd


description: Heddlu i holi aelodau o bwyllgor cynllunio Cyngor Môn ynglŷn â phenderfyniad i roi caniatâd cynllunio i fferm solar fwyaf Cymru.

title: Heddlu i holi cynghorwyr am benderfyniad parc solar Môn


description: Cwmni datblygu yn dweud nad ydynt yn gallu parhau a chynlluniau i godi marina newydd yng ngogledd Sir Benfro.

title: Tynnu nôl o gynllun i godi marina newydd yn Abergwaun


description: Y Pwyllgor Safonau yn dweud na ddylai lobïwyr sy'n ceisio dylanwadu Aelodau Cynulliad orfod arwyddo cofrestr benodol.

title: 'Dim angen cofrestr' o lobïwyr yn y Cynulliad

maintext:
Ddylai lobïwyr a grwpiau sy'n cynrychioli gwahanol ddiddordebau sy'n ceisio dylanwadu ACau ddim gorfod arwyddo cofrestr benodol am y tro, yn ôl un o bwyllgorau'r Cynulliad.
Yn hytrach, mae adroddiad y pwyllgor safonau yn argymell mai'r cam nesaf ddylai fod asesu sut mae cofrestrau o'r fath eisoes yn gweithio yn yr Alban ac yn San Steffan.
Fel rhan o gynllun peilot, fydd yn cael ei asesu yn 2020, fe fydd grŵp o ACau yn cael eu hannog i ddatgelu manylion yn wirfoddol.
Mae yna alw hefyd i annog lobïwyr i beidio â defnyddio eu cardiau mynediad i'r Cynulliad er mwyn cael mynediad dirwystr i swyddfeydd ACau.
Dylanwad
Mae lobïwyr yn cynnwys cwmnïau neu unigolion sy'n cael eu talu er mwyn ceisio dylanwadu ar benderfyniadau llywodraeth.
Mae'r AC Neil McEvoy ac ymgyrchwyr eraill wedi bod yn gofyn am system sy'n fwy tryloyw wrth ystyried gweithgareddau'r lobïwyr.
Dywedodd pwyllgor safonau'r Cynulliad mai bach iawn oedd y dystiolaeth oedd yn cefnogi sefydlu cofrestr wirfoddol.
Image copyright PA Image caption Bydd rhai Aelodau Cynulliad yn cymryd rhan mewn cynllun gwirfoddol fydd yn cael ei asesu yn 2020
Dywedodd cadeirydd y pwyllgor, Jayne Bryant: " Mae'n amlwg o'r dystiolaeth sydd wedi ei gasglu nad oes yna ateb hawdd i'r cwestiynau am sut i ddiffinio lobïo na chwaith i rannu gwybodaeth am y gweithgarwch.
"Mae e'n rhan o ddiddordeb cyhoeddus i asesu'r effaith mae grwpiau sy'n ceisio dylanwadu ar wleidyddion yn ei gael.
"Ond mae'r pwyllgor wedi dod i'r casgliad nad oes tystiolaeth ddigonol ar hyn o bryd ynglŷn â'r ffordd orau i'r cyhoedd allu cael mynediad i wybodaeth o'r fath, unwaith mae wedi ei gasglu."
Fe wnaeth aelodau'r pwyllgor argymell cyhoeddi manylion yr holl weithgareddau sy'n derbyn nawdd neu gefnogaeth ACau o fewn adeilad y Cynulliad.
Maen nhw hefyd eisiau gweld cardiau mynediad holl staff y Cynulliad yn cael eu canslo unwaith mae'r deiliaid yn rhoi'r gorau i'w swyddi, a hynny er mwyn rhwystro lobïwyr rhag eu defnyddio er mwyn cael rhwydd hynt i gyfarfod neu siarad ag ACau drwy fynd i'w swyddfeydd.
Yn 2013, fe benderfynodd y pwyllgor safonau y dylai ACau wynebu mwy o graffu, ond nad oedd angen cofrestr swyddogol.
Dywedodd y Prif Weinidog Carwyn Jones nad oes gan lobïwyr fynediad i weinidogion.


description: Dyn 56 oed yn y llys ar gyhuddiad o lofruddio dynes 33 oed gafodd ei darganfod yn farw mewn tŷ yng Nghastell-nedd.

title: Castell-nedd: Dyn yn llys ar gyhuddiad o lofruddio


description: Holl ganlyniadau Uwch Gynghrair Cymru ar ddechrau 2018.

title: Canlyniadau Uwch Gynghrair Cymru


description: Heddlu Gogledd Cymru yw'r llu diweddaraf yng Nghymru i ddefnyddio dronau yn eu brwydr yn erbyn troseddu.

title: Heddlu Gogledd Cymru i ddefnyddio dronau mewn achosion


description: Fe lwyddodd Abertawe i synnu'r gwybodusion nos Fawrth, wrth lwyddo i ddod a rhediad Lerpwl, o 19 gêm ddiguro i ben.

title: Abertawe 1-0 Lerpwl


description: Bydd y draffordd ar gau tua'r dwyrain o Gasnewydd o nos Sadwrn tan fore Sul.

title: Cau twneli Brynglas ar yr M4 er mwyn uwchraddio


description: Ymchwiliad wedi dechre i achos tân mewn tŷ yng nghymuned cynaladwy Lammas yng Nghrymych sydd wedi cael ei wneud o wellt a phlastar.

title: Tân wedi dinistrio tŷ mewn cymuned cynaladwy yng Nghrymych


description: Prifysgol Abertawe'n anrhydeddu Eric Jones a Huw Tregelles Williams am eu cyfraniad i fywyd cerddorol Cymru.

title: Abertawe'n anrhydeddu dau o gewri cerddorol Cymru


description: Nifer o gartrefi yn colli eu cyflenwad trydan a rhybudd y gall gwyntoedd cryfion achosi oedi i drafnidiaeth.

title: Cannoedd heb drydan dros Gymru wedi gwyntoedd cryf


description: Staff sŵ môr yn dweud bod marwolaeth crwban prin gafodd ei achub o'r lan ar Ynys Môn yn 2016 yn "dorcalonnus".

title: Crwban ddaeth i'r lan yng Nghymru wedi marw yn Gran Canaria


description: Fe fydd cynllun band eang cyflym yn "cael ei deilwra i wahanol anghenion" gwahanol rannau o Gymru, yn ôl un o weinidogion Llywodraeth Cymru.

title: Cynllun band eang newydd wedi ei 'deilwra' i ardaloedd


description: Llywodraeth Cymru wedi prynu gwerth 3% ym musnes y gwneuthurwr car TVR, fydd yn cynhyrchu ceir yng Nglyn Ebwy.

title: Llywodraeth Cymru yn prynu rhan o gwmni ceir TVR


description: Ymgyrchwyr yn galw am system "sgoriau ar y drws" er mwyn mesur pa mor dda yw mynediad i bobl anabl mewn adeiladau fel siopau a meddygfeydd.

title: Deiseb yn galw am system marcio mynediad i bobl anabl


description: Gwasanaeth sy'n cefnogi cyn-aelodau o'r lluoedd arfog sydd â phroblemau iechyd meddwl yn cael ei ehangu.

title: Mwy o arian at gymorth iechyd meddwl i gyn-filwyr Cymru

maintext:
Image copyright PA
Mae gwasanaeth sy'n cefnogi cyn-aelodau o'r lluoedd arfog sydd â phroblemau iechyd meddwl wedi cael ei ehangu.
Bydd gwasanaeth GIG Cymru i Gyn-filwyr yn derbyn £900,000 yn ychwanegol er mwyn sicrhau bod unigolion yn cael cymorth gan therapyddion penodedig.
Cafodd 633 o bobl gymorth gan y gwasanaeth y llynedd, o'i gymharu â 191 yn 2010.
Dywedodd Tom Adamson, cyn-filwr 59 oed o Ynys Môn a gafodd yr anhwylder PTSD ar ôl gwasanaethu yng Ngogledd Iwerddon, bod y "therapi wedi gwneud byd o les" iddo.
Ond mae therapydd seicolegol gyda'r gwasanaeth yn credu bod llawer o unigolion angen cymorth, sydd ddim eto wedi gofyn amdano.
Dywedodd Karen Hawkings: "Mae stigma o amgylch cael cefnogaeth iechyd meddwl a gall pobl fod yn ei chael hi'n anodd am ychydig flynyddoedd cyn iddyn nhw ddod 'mlaen a chael cefnogaeth.
"Rydym eisiau sicrhau bod pob cyn-filwr yng Nghymru yn gwybod nad ydyn nhw ar eu pennau eu hunain, a gallwn ddarparu'r cymorth y maen nhw ei angen i'w helpu i ddelio â'u problemau a symud 'mlaen gyda'u bywydau."
'Anodd derbyn bod problem'
16 oed oedd Mr Adamson pan ymunodd â'r fyddin yn 1974. Fe wasanaethodd gyda'r Catrawd Brenhinol yng Ngogledd Iwerddon cyn gadael yn 1981.
Dywedodd ei fod wedi cael ôl-fflachiadau, trafferthion cwsg a phroblemau rheoli tymer am bedwar degawd cyn cael therapi.
"Y peth anodd i gyn-filwr yw derbyn bod gennych broblem," meddai. "Mae yna ddiwylliant yn y lluoedd arfog bod chwilio am gymorth yn wendid.
"Fe allai ddweud yn onest bod therapi wedi gwneud byd o les i mi ac mae'r bobl o fy 'nghwmpas yn dweud cymaint 'dwi wedi newid.
"Mae'n bwysig bod pobl yn sylweddoli nad ateb tymor byr ydy o, ac er mwyn gwneud i'r therapi weithio mae'n rhaid i chi agor i fyny a gadael popeth allan."
Image copyright Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr Image caption Yn ôl Tom Adamson mae'r therapi mae'r gwasanaeth yn ei ddarparu "wedi gwneud byd o les"
Erbyn hyn mae Mr Adamson yn rhedeg Cwmni Bragdy Ynys Môn ac yn gyfarwyddwr gwirfoddol y grŵp UK Veterans - One Voice.
Mae GIG Cymru i Gyn-filwyr wedi penodi'r hyn sy'n cyfateb i dri therapydd llawn amser i ddarparu cymorth ychwanegol i gyn-filwyr sy'n cael eu cyfeirio at y gwasanaeth yn sgil rhodd o £500,000 dros y tair blynedd nesaf gan elusen Help for Heroes.
Y nod yw sicrhau bod cyn-filwyr yn cael eu gweld yn gynt.
Mae ymdrechion arbennig yn ardal Abertawe ar hyn o bryd, lle mae mwy o bobl ar y rhestr aros.
Mae'r gwasanaeth hefyd yn darparu chwe sesiwn seiciatrig y mis ym mhob ardal bwrdd iechyd yn dilyn buddsoddiad o £400,000 gan Lywodraeth Cymru, sydd wedi dyblu'r gefnogaeth o hanner diwrnod i ddiwrnod llawn.
Mae'n bosib i gyn-filwyr gyfeirio eu hunain at y gwasanaeth trwy wefan GIG Cymru i Gyn-filwyr neu drwy eu meddyg teulu.


description: Asgellwr Cymru, Alex Cuthbert i adael y Gleision ar ddiwedd y tymor - ond y rhanbarth ddim am fod yn arwyddo George North yn ei le.


description: Teulu dyn 52 oed a fu farw bythefnos ar ôl cael ei anafu mewn clwb nos yn Llanelli yn rhoi teyrnged iddo.

title: Teyrnged teulu wedi marwolaeth Vaughan Edwards yn Llanelli


description: Hanes ffotograffydd arloesol o Gymru a'r wên gyntaf ar gamera

title: Ai Cymro oedd y cyntaf erioed i wenu ar gamera?


description: Grŵp o bobl yn taro sosbenni a drymiau i wneud cymaint o sŵn â phosib wrth berfformio gwasael yng Nghonwy nos Sadwrn.

title: Gwasael yng Nghonwy i ddeffro’r coed o'u gaeafgwsg


description: Caerdydd allan o Gwpan FA Lloegr ar ôl colli gartref o 2-0 yn erbyn Manchchester City.

title: Cwpan FA Lloegr: Caerdydd 0-2 Man City


description: Pwyntiau gweithredu pendant i helpu'r broses o gyrraedd y targed

title: 7 cam i gyrraedd miliwn o siaradwyr Cymraeg