description: Peter Hain yn dweud ei fod wedi clywed adleisiau o araith gwrth-fewnfudo Enoch Powell ar y stepen ddrws cyn refferendwm yr UE.

title: 'Adlais o araith Enoch Powell cyn refferendwm Brexit'

maintext:
Image copyright Getty Images Image caption Cafodd Enoch Powell ei gyhuddo o hiliaeth yn dilyn yr araith yn 1968
Roedd adleisiau o araith "afonydd o waed" Enoch Powell 50 mlynedd yn ôl i'w clywed yng Nghymru yn ystod refferendwm yr UE, yn ôl un gwleidydd blaenllaw o'r blaid Lafur.
Dywedodd cyn-AS Castell-nedd, Peter Hain ei fod wedi clywed pobl yng nghymoedd y de yn dweud eu bod yn "ddieithriaid yn eu gwlad eu hunain" cyn y bleidlais.
Cafodd Powell ei ddiswyddo o gabinet cysgodol Edward Heath am ei araith yn erbyn mewnfudo yn 1968.
Roedd yr Arglwydd Hain yn siarad â BBC Radio Wales yr wythnos hon ar drothwy hanner can mlynedd ers yr araith.
'Yn amlwg yn hiliol'
Fe fu Powell yn siarad gydag aelodau o'r blaid Geidwadol yn Birmingham, a hynny cyn ail ddarlleniad y Bil Cysylltiadau Hiliol.
Roedd y ddeddfwriaeth yn ei gwneud hi'n anghyfreithlon gwrthod tai, swyddi neu wasanaethau cyhoeddus i berson ar sail eu cefndir ethnig.
Fe wnaeth Powell gyfeirio at sylwadau yr oedd wedi eu clywed gan etholwyr yn Wolverhampton, gan gynnwys "mewn 15 neu 20 mlynedd bydd gan y du dyn law'r chwip dros y dyn gwyn".
Gorffennodd ei araith gyda dyfyniad o gerdd Virgil, yr Aeneid, oedd yn darogan rhyfel cartref yn Rhufain gyda'r "Afon Tiber yn trochi â gwaed".
Dywedodd Mr Hain, oedd yn ymgyrchydd blaenllaw yn erbyn apartheid, wrth raglen Sunday Supplement fod yr araith "yn amlwg yn hiliol".
Image caption Roedd Peter Hain yn ymgyrchydd blaenllaw yn erbyn apartheid yn Ne Affrica
"Beth wnaeth fy nharo i wrth ei hailddarllen, a meddwl yn ôl i sut ro'n i'n teimlo ar y pryd, oedd sut mae ysbryd Enoch Powell yn dal i daflu cysgod dros wleidyddiaeth Prydain mewn ffordd," meddai cyn-Ysgrifennydd Cymru.
"A dweud y gwir, yn ystod yr ymgyrch Brexit roeddwn i'n curo drysau yng nghymoedd de Cymru, dyna lle nes i ganolbwyntio arno yn y refferendwm achos ro'n i'n gwybod os oedden ni am ennill yng Nghymru byddai'n rhaid ennill yn y cymoedd a'r cadarnleoedd Llafur, ardaloedd yr hen byllau glo.
"Ac roedd fel petai adlais o araith Powell yn dod oddi ar y stepen ddrws.
"Fe wnaeth e ddefnyddio'r frawddeg 'rydyn ni'n troi'n ddieithriaid yn ein gwlad ein hunain' neu 'mae pobl yn troi'n ddieithriaid yn eu gwlad eu hunain' - a dyna'r un math o deimlad oedd yn dod drosodd ar y stepen ddrws.
"Dwi ddim yn dweud mai dyna'r unig beth oedd yn gyrru Brexit, ond fe wnaeth e fy nharo i pan dwi'n dweud fod ei ysbryd wedi taflu cysgod dros wleidyddiaeth Prydain ac wedi gwneud ers degawdau - roedd lot o'r un teimladau."
Bydd Sunday Supplement yn cael ei darlledu ar BBC Radio Wales am 08:00 ddydd Sul 15 Ebrill, a bydd modd gwrando yn ôl ar BBC iPlayer.


description: Cyngor Sir Powys yn cadarnhau manylion adeilad newydd Ysgol Bro Hyddgen ym Machynlleth, fydd yn gartref newydd i blant ysgol rhwng 3 ac 19.

title: Ysgol newydd i Fachynlleth erbyn 2021

fasttext_language: cy


authors:
Cemlyn Davies
Gohebydd Gwleidyddol Bbc Cymru

description: Busnesau o Gymru yn Iwerddon er mwyn creu cysylltiadau "cadarn" gyda busnesau cyn i Brydain adael yr Undeb Ewropeaidd.

title: Creu partneriaethau cyn gadael Ewrop


description: Canolwr y Dreigiau, Adam Hughes wedi cael ei orfodi i ymddeol o rygbi oherwydd anaf i'w ymennydd, yn dilyn cyngor gan arbenigwr.

title: Anaf ymennydd yn gorfodi chwaraewr y Dreigiau i ymddeol


description: Heddlu Dyfed Powys yn dweud eu bod yn credu bod tân angheuol yn Llanelli wedi'i gynnau yn ddamweiniol.

title: Tân angheuol Llanelli 'wedi'i gynnau'n ddamweiniol'


description: Cymraes sy'n byw yn Ninas Lwcsembwrg yn dweud bod ansicrwydd yn sgil Brexit oedd ddim yn bodoli o'r blaen.

title: Brexit yn 'llawn ansicrwydd' i Gymraes dramor


description: Y cyfartaledd amser mae cleifion llawdriniaeth ddargyfeiriol ar y galon wedi'i ddisgwyl am driniaeth wedi bron dyblu ar draws Cymru.

title: Amseroedd aros triniaethau'n hirach yng Nghymru


description: Y gêm yn Uwchgynghrair Cymru rhwng Caerfyrddin ac Airbus wedi ei gohirio oherwydd nad oedd dyfarnwr ar gael

title: Caerfyrddin v Airbus: Gohurio'r gêm yn Uwch Gynghrair Cymru


description: Trigolion Aberdâr ar raglen Heddiw yn y 60au'n dadlau pa ffordd mae'r clociau'n troi

title: O'r archif: Clociau Aberdâr yn mynd nôl neu 'mlaen?


description: Jade Jones o'r Fflint yn cipio medal aur yng nghystadleuaeth Taekwondo'r Gemau Olympaidd.

title: Medal aur i Jade Jones


description: Penseiri a gynlluniodd Ysgol Gatholig yr Archesgob McGrath ger Pen-y-bont ar Ogwr wedi ennill y Fedal Aur am Bensaernїaeth.

title: Penseiri ysgol yn ennill Medal Aur am Bensaerniaeth


description: Tîm merched Cymru yn herio Lloegr nos Wener gan obeithio rhoi hwb i'w gobeithion o gyrraedd Cwpan y Byd.

title: Cwpan y Byd: 'Gêm enfawr' i Ferched Cymru yn erbyn Lloegr


title: Galw am drafod cael palas brenhinol yng Nghymru

maintext:
Image copyright Getty Images Image caption Holyrood yw'r cartref brenhinol swyddogol yn Yr Alban
Gallai Cymru fod ar ei hennill o £36m o ganlyniad i wariant gan dwristiaid pe bai palas brenhinol yn agor yng Nghymru, yn ôl adroddiad.
Dywedodd melin drafod Gorwel y dylai Cymru ystyried cael cartref brenhinol, gan ddweud y gallai ddenu miloedd o ymwelwyr.
Mae'r gohebydd brenhinol, Brian Hoey wedi ei ddisgrifio fel "syniad ardderchog", ond mae'r adroddiad yn cydnabod y gallai nifer ei weld fel rhywbeth diangen.
Dywedodd Plaid Werdd Cymru, sy'n gwrthwynebu'r frenhiniaeth, bod yr adroddiad yn gor-ddweud yr hwb i dwristiaeth fyddai'n cael ei greu.
Cymru yw'r unig wlad yn y DU ble nad oes cartref swyddogol ar gyfer aelod o'r teulu brenhinol.
Image caption Dywedodd Brian Hoey y byddai palas brenhinol yn "cynyddu proffil Cymru"
Dywedodd adroddiad y felin drafod annibynnol y byddai cael palas brenhinol yma'n arwain at fudd gwleidyddol ac economaidd, a chreu hyd at 100 o swyddi.
Ychwanegodd y gallai fod gwerth hyd at £3.6m pob blwyddyn i'r diwydiant twristiaeth, ac y gallai arwain at hyd at £2.4m ychwanegol mewn gwariant anuniongyrchol.
'Cynyddu proffil Cymru'
Ond mae awduron yr adroddiad, yr athrawon Russell Deacon a Scott Prosser, yn dweud y gallai'r palas gael ei ystyried yn ddiangen mewn cyfnod o lymder.
Maen nhw hefyd yn cydnabod y gallai dynnu ymwelwyr o safleoedd eraill yng Nghymru, a bod y costau o sefydlu a rhedeg y palas yn golygu y byddai'n "annhebygol o fod yn fenter hynod o broffidiol".
Dywedodd y gohebydd brenhinol, Brian Hoey y byddai palas brenhinol yn "cynyddu proffil Cymru nid yn unig yn y Deyrnas Unedig, ond trwy'r byd".
"Bydden ni wedyn yn cael yr un llwyfan â Gogledd Iwerddon, Yr Alban a rhannau o Loegr wrth gwrs," meddai.
Image caption Dywedodd Grenville Ham bod gan y teulu brenhinol ddigon o gartrefi'n barod
Er nad oes cartref brenhinol swyddogol yng Nghymru, mae gan Dywysog Cymru ystâd breifat yn Llwynywermwd, Sir Gâr.
Dywedodd arweinydd Plaid Werdd Cymru, Grenville Ham ei fod o'r farn bod y budd i'r economi wedi'i "or-ddweud o lawer".
"Mae gennym ni 600 o gestyll yng Nghymru, mae gennym ni fynyddoedd sy'n denu pobl yma," meddai.
"Dydw i ddim yn meddwl bod y teulu brenhinol angen cartref arall - mae ganddyn nhw ddigon."


description: Brechiadau Hepatitis A i'w rhoi i blant a staff mewn dwy feithrinfa yng Nghastell-nedd Port Talbot.

title: Cynnig brechiadau Hepatitis A i 110 yng Nghastell-nedd


description: Cymdeithas yr Iaith yn galw ar i'r Llywodraeth roi £10m i'r Coleg Cymraeg i ddarparu prentisiaethau cyfrwng Cymraeg.

title: 'Angen mwy o brentisiaethau Cymraeg' medd ymgyrchwyr


description: Byddai cyrraedd Cwpan y Byd yn "enfawr" ac yn gyfle i ysbrydoli'r genhedlaeth nesaf o ferched i chwarae pêl-droed.

title: Harding: Gobeithio ysbrydoli gydag ymgyrch Cwpan y Byd


description: Pa mor dda ydych chi'n 'nabod daearyddiaeth y gwledydd Celtaidd?

title: Cwis: Cwlwm Celtaidd


description: AS o Gymru yn beirniadu penderfyniad i roi cytundeb amddiffyn gwerth 3bn i gwmni o'r Almaen, allai olygu 1,000 yn llai o swyddi yng Nghymru.

title: Beirniadu rhoi cytundeb amddiffyn i gwmni o'r Almaen


description: Dyn yn cael dedfryd oes am lofruddio tad i ddau tra bod ei bartner yn cael dros dair blynedd am ddynladdiad.

title: Llofruddiaeth Abergele: Dedfrydu dau


description: Cymdeithas Bêl-droed Cymru'n cyhoeddi y bydd Sbaen yn dod i Gymru a thîm Ryan Giggs yn teithio i Albania yn yr hydref.

title: Cymru'n cyhoeddi dwy gêm gyfeillgar


description: Golwg ar rai o'r siaradwyr Cymraeg sydd wedi bod ar Desert Island Discs

title: Cymraeg ar yr ynys

maintext:
Mae Desert Island Discs ar BBC Radio 4 yn dathlu pen-blwydd yn 75 oed eleni. Y dyfarnwr rygbi poblogaidd Nigel Owens fydd gwestai Kirsty Young ddydd Sul, 5 Chwefror.
Ond beth am Gymry Cymraeg eraill sydd wedi cael y fraint o ddewis eu hoff ganeuon ers i Roy Plomley wahodd y gwestai cyntaf nôl yn 1942?
Dyma ambell un i chi:
Gareth Edwards: 10 Rhagfyr 1973
Roedd Gareth Edwards yn gapten tîm rygbi Cymru pan sgwrsiodd gyda Roy Plomley am ei blentyndod yng Ngwauncaegurwen a'i fagwraeth drwy gyfrwng y Gymraeg, ond roedd ei ddewis o gerddoriaeth yn helaeth:
Dewisodd Côr Orffiws Treforys yn canu Rhyfelgyrch Gŵyr Harlech, Frank Sinatra'n canu My Way, a Tom Jones yn canu Delilah.
Ond ei ddewis fel hoff gân oedd clasur Simon a Garfunkel, Bridge Over Troubled Water.
Ei hoff lyfr oedd casgliad o holl waith Dylan Thomas. Yn ddiddorol, ei ddewis o eitem foethus oedd corned... yr offeryn cerdd ac nid yr hufen iâ!
John Cale: 27 Chwefror 2004
Mi fuodd sylfaenydd The Velvet Underground yn siarad gyda Sue Lawley am ei blentyndod uniaith Gymraeg yn y Garnant, a'i hyfforddiant cerddorol clasurol cyn iddo symud i America a sefydlu'r band dylanwadol gyda Lou Reed.
Fel byddech chi'n disgwyl, roedd nifer o'i gyfoedion ymhlith ei ddewis cerddorol - Brian Wilson o'r Beach Boys, ei gyfaill agos Lou Reed, y Beatles, Leonard Cohen a Peter Gabriel, ond She Belongs To Megan Bob Dylan ddewisodd fel ei hoff gân.
Fel eitem foethus, dewisodd beiriant gwneud coffi espresso gyda ffa coffi, a'i hoff lyfr fyddai Repetition, gan Alain Robbe-Grilles.
Dr Rowan Williams: 27 Rhagfyr 2002
Roedd Dr Rowan Williams newydd ei benodi fel Archesgob Caergaint pan sgwrsiodd gyda Sue Lawley am y broses o gael ei ddewis.
Roedd ei ddewis o gerddoriaeth yn glasurol ei natur, gyda Côr 5000 o leisiau yn canu Calon Lân o Neuadd Albert yn un dewis, a finale Cosi Fan Tutte gan Mozart yn ddewis arall. Ond mi ddewisodd hefyd The Hedgehog's Song gan The Incredible String Band.
Ond ei hoff ddarn o gerddoriaeth oedd symudiad cyntaf Suite for Solo Cello no.1 in G Major gan Bach, a dewisodd biano fel ei eitem foethus.
Ei ddewis fel hoff lyfr oedd casgliad o gerddi gan W H Auden.
Y Fonesig Siân Phillips: 30 Mai 1997
Roedd yr actores Siân Phillips newydd orffen portreadu Marlene Dietrich pan sgwrsiodd gyda Sue Lawley, ac aeth ymlaen i son am ei gyrfa, a'i bywyd priodasol gyda'r actor Peter O'Toole.
Ei hoff gân oedd Cosi fan Tutte soave sïa il vento gan Mozart, ond dewisodd amrywiaeth eang o ganeuon eraill gan Monty Python, Ella Fitzgerald a'r Dubliners.
Dewisodd pen a phapur fel eitem foethus, a The Medical Care of Merchant Seamen, gan William Louis Wheeler fel ei hoff lyfr.
Bryn Terfel: 26 Medi 2003
Sgwrsiodd Bryn Terfel am ei blentyndod ym Mhantglas a sgwrsio gydag ymwelwyr oedd yn aros ar fferm ei rieni drwy ddefnyddio iaith arwyddo.
Roedd ei ddewisiadau cerddorol ar y rhaglen yn amrywiol iawn, yn cynnwys Frank Sinatra, Sting, Lionel Richie, Karl Jenkins a Chôr Meibion Treorci yn canu Myfanwy.
Ond dewisodd Elvis Presley'n canu Return To Sender fel ei hoff gân, a'i eitem foethus oedd Canolfan y Mileniwm, Caerdydd.
Ei ddewis o hoff lyfr oedd Angela's Ashes, gan Frank McCourt.
Hugh Griffith: 6 Mawrth 1967
Sgwrsiodd yr unig Gymro Cymraeg i ennill Oscar gyda Roy Plomley, a dewisodd ambell i gân werin Gymraeg adnabyddus, fel Dafydd y Garreg Wen a Dacw Nghariad I Lawr Yn Y Berllan, ond ei hoff ddarn o gerddoriaeth oedd St Matthew Passion - O Haupt voll Blut, gan Bach.
Roedd Hugh wedi penderfynu 'sgwennu ei lyfr ei hun ar yr ynys mae'n siŵr, gan iddo ofyn am lyfr ysgrifennu gwâg a phensiliau fel ei hoff lyfr, a dewisodd siampên fel ei eitem foethus.


description: Mae Awdurdod Tân y de wedi pleidleisio o blaid cau gorsaf dân Blaenau ym Mlaenau Gwent.

title: Gorsaf dân Blaenau i gau


description: ACau i drafod cynnig sy'n mynnu bod adroddiad ar ryddhau gwybodaeth yn achos diswyddo Carl Sargeant yn cael ei gyhoeddi.

title: Sargeant: Dadl ar gyhoeddi adroddiad gollwng gwybodaeth

maintext:
Image caption Cafwyd hyd i Carl Sargeant yn farw fis Tachwedd y llynedd
Bydd Aelodau Cynulliad yn trafod cynnig ddydd Mercher yn mynnu bod adroddiad ar ryddhau gwybodaeth yn cael ei gyhoeddi.
Cafodd ymchwiliad ei gynnal yn dilyn honiadau bod gwybodaeth am ddiswyddiad Carl Sargeant y llynedd wedi ei ryddhau i'r cyfryngau.
Ond chafodd yr adroddiad terfynol ddim ei gyhoeddi gan Lywodraeth Cymru, a hynny oherwydd pryderon y gall unigolion a gymrodd ran yn yr ymchwiliad gael eu hadnabod.
Daw'r drafodaeth ar ôl i ymchwiliad i honiadau o fwlio o fewn Llywodraeth Cymru ddod i'r casgliad nad oedd Carwyn Jones wedi "camarwain" y Cynulliad.
Yn gynharach yn yr wythnos fe wnaeth y Prif Weinidog Carwyn Jones fygwth camau cyfreithiol a gofyn i Lywydd y Cynulliad, Elin Jones ohirio'r drafodaeth ddiweddaraf.
Dadl arall
Gwrthod y cais hwnnw wnaeth Ms Jones, gan ddweud nad oedd "wedi fy mherswadio gyda'r achos rydych chi wedi'i gyflwyno".
Mae'r cynnig ddydd Mercher, sydd wedi'i gyflwyno gan y Ceidwadwyr Cymreig, yn galw ar Ysgrifennydd Parhaol Llywodraeth Cymru, Shan Morgan i ryddhau'r adroddiad.
Fe wnaeth ymchwiliad Ms Morgan ganfod "nad oedd gwybodaeth wedi ei rannu'n answyddogol o flaen llaw" am yr ad-drefnu.
Roedd yr ymchwiliad yn edrych ar a oedd gwybodaeth am ddiswyddo Mr Sargeant wedi ei ollwng o flaen llaw.
Image caption Dywedodd Andrew RT Davies bod Llywodraeth Cymru'n ceisio "tawelu'r Cynulliad" wrth geisio atal y ddadl rhag digwydd
Dywedodd Arweinydd y Tŷ, Julie James y byddai cynnwys yr adroddiad yn cael ei roi i Paul Bowen QC, sy'n ymchwilio i amgylchiadau marwolaeth Mr Sargeant.
Cafodd y cyn-weinidog ei ganfod yn farw bedwar diwrnod wedi iddo gael ei ddiswyddo, a hynny yn dilyn honiadau roedd yn eu gwadu ei fod wedi ymddwyn yn amhriodol â menywod.
Mae'r gwrthbleidiau wedi mynnu y dylai'r adroddiad gael ei chyhoeddi, gydag enwau perthnasol wedi'u cuddio ble bod hynny'n berthnasol er mwyn gwarchod cyfrinachedd unigolion.
Ym mis Chwefror cafodd cynnig gan y gwrthbleidiau ar y mater ei basio wedi i'r llywodraeth ymatal, ond doedd y bleidlais ddim yn un gorfodol.
'Diffyg eglurdeb'
Yn eu cynnig newydd, mae'r Ceidwadwyr yn dweud eu bod yn "gresynu at fethiant yr Ysgrifennydd Parhaol i gydymffurfio â dymuniadau Aelodau Cynulliad".
Maen nhw hefyd yn cynnig bod y Cynulliad, dan Adran 37(1)(b) Deddf Llywodraeth Cymru 2006, "yn ei gwneud yn ofynnol bod Ysgrifennydd Parhaol Llywodraeth Cymru yn paratoi, at ddibenion y Cynulliad, gyda golygiadau priodol i sicrhau bod tystion yn aros yn anhysbys, adroddiad yr ymchwiliad ynghylch a oedd unrhyw dystiolaeth y rhannodd Llywodraeth Cymru wybodaeth o flaen llaw heb ganiatâd mewn perthynas â'r ad-drefnu Gweinidogol diweddar".
Image caption Dywedodd Carwyn Jones fod "ddifyg eglurdeb" gyda'r rheolau presennol
Pan gafodd y mater ei godi yn Sesiwn Holi'r Prif Weinidog yn y Senedd ddydd Mawrth, dywedodd Mr Jones ei fod wedi ysgrifennu at y Llywydd oherwydd pryderon am gyfrinachedd a bod "diffyg eglurdeb" am y rheolau presennol.
"Does gen i ddim ofn yr ymchwiliad i ollwng gwybodaeth - fi wnaeth ei orchymyn," meddai'r prif weinidog.
Ychwanegodd: "Mae'n rhaid i ni warchod aelod blaenllaw o staff Llywodraeth Cymru fyddai, petai'r cynnig yn cael ei basio, yn wynebu risg o gael eu herlyn. Mae'n fater cyfreithiol o bwys difrifol."
Ond cafodd ei gyhuddo gan arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, Andrew RT Davies o geisio "tawelu'r Cynulliad" a bod "uwchlaw'r gyfraith".


description: Consortiwm preifat sy'n darparu hyfforddiant hedfan yn bwriadu symud eu canolfan i wersyll RAF y Fali.

title: Ehangu hyfforddiant i beilotiaid yng nwersyll y Fali


description: Anaf yn gorfodi Dai Greene i beidio â chystadlu yng Ngemau'r Gymanwlad.

title: Anaf yn gorfodi Dai Greene i beidio cystadlu


description: Ni fydd ffordd a gwasanaeth bysys newydd ym Mhowys yn cael eu hagor tan y flwyddyn newydd yn dilyn oedi ynghylch y broses gosod gwaith ar gynnig ar gyfer y gwasanaeth.

title: Gohirio gwasanaeth bysys yn y Drenewydd


description: Cadeirydd Awdurdod S4C, Huw Jones yn dweud bod "sefydlogrwydd yn beth pwysig" wrth drafod argymhelliad adroddiad diweddar ar ariannu'r sianel.

title: S4C: 'Sefydlogrwydd yn beth pwysig'


description: Radha Nair-Roberts sy'n sôn am ei phrofiad o fyw gyda'r cyflwr

title: Byw gyda MS: Stori Radha Nair-Roberts

maintext:
Mae Radha Nair-Roberts yn dod yn wreiddiol o Singapore. Fe nath hi briodi Tegid Roberts o Wrecsam a dysgu siarad Cymraeg yn rhugl. Mae ganddyn nhw ddau o blant.
A dyma i chi be ddigwyddodd cyn i Radha ddeffro un bore - y bore y newidiodd ei bywyd hi a’i theulu am byth.


description: Elusen yn cynnig gwobr o hyd at £5,000 am wybodaeth fydd yn arwain at ddal llofrudd Kyle Vaughan.

title: Diflaniad: Cynnig gwobr o £5,000

maintext:
Image copyright Gwent Police Image caption Fe ddiflannodd Kyle Vaughan ar Ragfyr 30, 2012
Mae elusen Taclo'r Tacle yn cynnig gwobr o hyd at £5,000 am wybodaeth fydd yn arwain at ddal y person oedd yn gyfrifol am lofruddiaeth honedig dyn yn ardal Heddlu Gwent.
Cafodd Kyle Vaughan, 24 oed, ei weld am y tro diwethaf ar Ragfyr 30, 2012, ac fe gafwyd hyd i'w gar Peugeot 306 ar yr A467 rhwng Y Rhisga a Cross Keys.
Mae'r heddlu'n amau ei fod wedi cael ei lofruddio ac maen nhw wedi arestio nifer o unigolion cyn eu rhyddhau ar fechnïaeth tan ddiwedd mis Mehefin.
Dywedodd llefarydd ar ran Taclo'r Tacle: "Mae Kyle wedi bod ar goll am rai misoedd ac mae'r heddlu'n amau iddo gael ei lofruddio.
"Rydym yn apelio ar unrhyw un â gwybodaeth am bwy bynnag sydd wedi cyflawni'r drosedd i gysylltu â Thaclo'r Tacle yn syth drwy ffonio 0800 555111 yn ddienw."
'Cefnogi teulu'
Yn y cyfamser, dywedodd y plismon sy'n arwain yr ymchwiliad, y Ditectif Uwch-Arolygydd Peter Jones o Heddlu Gwent: "Rydym yn ymroddedig i'r ymchwiliad o hyd ac yn gweithio gyda swyddogion arbenigol i gefnogi teulu Kyle drwy'r cyfnod anhygoel o anodd yma yn eu bywydau.
"Er ein bod wedi arestio rhai yn ystod yr ymchwiliad, mae arnom angen pobl i gynnig unrhyw wybodaeth sydd ganddyn nhw i ni.
"Mae rhywbeth allai ymddangos yn ddi-nod fod yn rhan hanfodol o'r jig-so sydd angen arnom i ddeall sut a pham y diflannodd Kyle.
"Rydym yn gobeithio y bydd y wobr o £5,000 yn annog mwy o bobl i gysylltu."


description: Y pencampwr Olympaidd o ogledd Cymru, Jade Jones wedi ennill ym Mhencampwriaeth Taekwondo Ewrop am y tro cyntaf.

title: Jade Jones yn ennill ym Mhencampwriaethau Taekwondo Ewrop

maintext:
Image copyright Getty Images
Mae'r pencampwr Olympaidd o ogledd Cymru, Jade Jones wedi ennill ym Mhencampwriaethau Taekwondo Ewrop am y tro cyntaf.
Fe wnaeth Jones, 23 oed, guro Nikita Glasnovic o Sweden yn ffeinal pwysau -57 cilogram i ennill y fedal aur yn y Swistir ddydd Gwener.
"Rydw i wrth fy modd, mae'r ffordd i Rio wedi bod yn un anodd felly mae gallu ticio hynny oddi ar fy rhestr a bod yn bencampwr Ewrop yn anhygoel," meddai wrth BBC Cymru.
"Mae [Rio] am fod yn anodd iawn, ond rwy'n credu 'mod i'n gallu ennill os ydw i'n perfformio fel rwy'n gwybod y gallaf."
Fe wnaeth Jones ennill 11-5 mewn ffeinal unochrog i ennill tlws Ewropeaidd am y tro cyntaf.


description: Mae Cyngor Casnewydd wedi cytuno ar eu cyllideb ar gyfer 2014-15.

title: Casnewydd yn codi treth cyngor 4.5%


description: Mae hi wedi bod yn dymor arbennig i'r Scarlets ac mae Côr y Scarlets wedi bod yno drwy'r cyfan!

title: Mae hi wedi bod yn dymor arbennig i'r Scarlets...


description: Un o uwch-benaethiaid Snapchat yn rhybuddio bod modd hacio gwybodaeth bersonol unrhyw, ond bod mesurau i geisio rhwystro hynny.

title: 'Rhaid newid' i warchod data personol ar y wê


description: Milwr yn cael dedfryd o 12 mis o garchar ar ôl pledio'n euog i gyhuddiad o gael arf yn ei feddiant.

title: Dedfryd o 12 mis dan glo i filwr hiliol o Bowys


authors:
Steffan Messenger
Gohebydd Amgylchedd Bbc Cymru

description: Un o ffermydd mwyaf Cymru wedi dechrau cadw ceirw oherwydd eu pryderon am ddyfodol y diwydiant cig oen ar ôl Brexit.

title: Rhug i gadw ceirw achos pryder am gig oen wedi Brexit


description: Cofiadur yr Orsedd, Penri Roberts yn galw ar y cerddor Arfon Wyn i ail-ystyried ei benderfyniad i adael Gorsedd y Beirdd.

title: Yr Orsedd: Galw ar Arfon Wyn i ail-feddwl


description: Cynlluniau i adeiladu parc manwerthu newydd yn Sir Gaerfyrddin wedi eu cymeradwyo ar ôl i'r datblygwyr gyflwyno'u cais am y trydydd tro.

title: Cymeradwyo cynlluniau parc manwerthu yn Cross Hands


description: Anaf i Warburton yn rhoi cyfle i Justin Tipuric yn erbyn y Ffrancod ym Mharis.

title: Tipuric yn cael ei gyfle


description: Fe ddylai'r ail bont Hafren gael ei dathlu fel "pont goffa i holl dywysogion Cymru yn y gorffennol", yn ôl Ysgrifennydd yr Economi.

title: Pont Hafren: 'Dathlu pont goffa i holl dywysogion Cymru'


description: Dyn yn yr ysbyty wedi i'w gar daro coeden wrth iddo adael yr M4.


authors:
Gan Daniel Davies
Gohebydd Gwleidyddol Bbc Cymru

description: Ein gohebydd gwleidyddol Daniel Davies sy'n troi ei sylw at Wrecsam wrth i daith etholiad BBC Cymru ymweld â'r dref.

title: Llygad craff ar Wrecsam yn Etholiad 2016


description: Bydd masnachu â'i gilydd yr un mor bwysig i'r Undeb Ewropeaidd ac y bydd hi i'r DU yn dilyn Brexit, meddai Ysgrifennydd Cymru Alun Cairns.

title: Alun Cairns: Masnach yr un mor bwysig i'r UE ag i'r DU


description: Heddlu'n ymchwilio i ymosodiad difrifol yn ne Cymru lle cafodd dyn anafiadau "sy'n peryglu ei fywyd".

title: Ymosodiad Abercynffig: Anafiadau'n 'peryglu bywyd' dyn


description: Gorymdaith yn Nhorfaen er cof am un o'r milwyr gafodd ei anrhydeddu ar ôl brywdr Rorke's Drift yn 1879.

title: Gorymdaith er cof am arwr brwydr Rorke's Drift


description: Ymateb i ddarn Rod Liddle am Gymru yn y Sunday Times

title: A oes modd bod yn hiliol yn erbyn y Cymry?


description: Ymchwiliad cudd yn dangos bod caethwasiaeth a manteisio ar weithwyr ar gynnydd.

title: Caethwasiaeth a manteisio ar weithwyr ar gynnydd


description: Carwyn Jones yn dweud ei fod "ddim yn gweld" sut mae ei ymddygiad diweddar wedi achosi "gofid sylweddol" i deulu Carl Sargeant.

title: Carwyn Jones: Cyhuddiad o achosi poen meddwl 'ddim yn wir'


description: Mae angen edrych ar ddatblygiadau tai newydd fel "cyfle yn hytrach na phroblem" i'r iaith Gymraeg, yn ôl bargyfreithiwr blaenllaw.

title: Tai newydd yn 'gyfle nid problem' i'r iaith Gymraeg


description: Mae gostyngiad o £9 miliwn wedi bod yn elw Dŵr Cymru yn ystod chwe mis cynta'r flwyddyn.

title: Elw Dŵr Cymru yn gostwng £9m


description: Morecambe yn taro nôl ar ol i Gasnewydd fynd ar y blaen o ddwy i ddim.

title: Casnewydd yn colli mantais o ddwy gôl


description: Perchnogion yr orsaf yn cwestiynu gallu'r ardal i gynnal dwy orsaf radio lleol wrth iddyn nhw ystyried dyfodol eu trwydded.

title: Perchnogion yn pryderu am ddyfodol Radio Ceredigion


description: Ail Bont Hafren yn cael ei henwi'n Bont Tywysog Cymru - Carwyn Jones heb wrthwynebu, ond deiseb yn erbyn y penderfyniad yn denu ymateb.

title: Ail Bont Hafren wedi'i henwi'n Bont Tywysog Cymru


description: Liam Price a Cory Kedward yn cael eu carcharu am achosi marwolaeth Kelly Kennedy yn Abertawe drwy yrru'n beryglus.

title: Carcharu dau am achosi marwolaeth drwy yrru'n beryglus


description: Dyn o'r Unol Daleithiau yn cael dedfryd o garchar wedi ei ohirio am yfed a gyrru ar ôl i Gymro gael ei ladd mewn gwrthdrawiad ym Menorca.

title: Dedfrydu dyn ar ôl marwolaeth seiclwr o Gymru ym Menorca


description: Cyfle prin i fwrw golwg tu fewn i un o'r archifau teledu a radio mwyaf Cymru cyn iddo ffarwelio â'i gartref presennol

title: Lluniau: Archif y BBC


description: Cydweithwyr i'r actor Alex Beckett o Sir Gaerfyrddin yn rhoi teyrngedau wedi'r newyddion am ei farwolaeth sydyn.

title: Teyrngedau i'r actor 'hynod ddawnus' Alex Beckett

maintext:
Image caption Fe ymddangosodd Alex Beckett (chwith) yng nghyfresi comedi Twenty Twelve a W1A
Mae teyrngedau wedi eu rhoi i actor o Sir Gaerfyrddin sydd wedi marw'n sydyn.
Roedd Alex Beckett yn 35 oed, ac yn fwyaf enwog am ei ran yn portreadu'r cymeriad Barney Lumsden yng nghomedïau'r BBC, Twenty Twelve a W1A.
Disgrifiodd ei asiant, Gavin Denton-Jones, ef fel "dyn ardderchog ac actor hynod ddawnus".
Dywedodd Shane Allen, rheolwr comisiynu comedi'r BBC: "Rydym wedi ein llorio â'r newyddion am farwolaeth Alex.
"Roedd e'n seren gomedi cynhyrchiol, amryddawn oedd wedi ennill parch mawr, ac roedd ei bortread o Barney Lumsden yn Twenty Twelve a W1A yn allweddol i'w llwyddiant.
"Mae'n meddyliau gyda'i deulu a'i ffrindiau ar yr adeg anodd hon."
Image copyright SHUTTERSTOCK Image caption Alex Beckett yn Life for Beginners yn 2012
Roedd Alex Beckett ar hyn o bryd yn perfformio yn nrama lwyfan The Way of The World yn theatr y Donmar Warehouse yn Llundain.
Mewn datganiad, dywedodd penaethiaid y theatr, Josie Rourke a Kate Pakenham: "Rydym wedi'n tristáu'n arw o golli ein ffrind annwyl a'r actor gwych, Alex Beckett.
"Mae pawb yn Donmar a The Way of the World wedi'n llorio â'r newyddion trist hwn.
"Rydym wedi penderfynu gohirio gweddill perfformiadau'r wythnos, fel arwydd o barch i Alex, ac i roi peth amser i'r cwmni oedd oll yn caru Alex fel cyd-actor a chyfaill."


description: Angladd un o lowyr Cwm Tawe, fu farw ym Mhwll Y Gleision, wedi cael ei chynnal.

title: Angladd un o lowyr Cwm Tawel yn cael ei chynnal


description: Leanne Wood yn gwrthod yr alwad i gyfeirio Plaid Cymru i'r tir canol.

title: Leanne Wood yn gwrthod cyfeirio Plaid Cymru i'r canol

maintext:
Image caption Leanne Wood yn annerch y gynhadledd ddydd Gwener
Mae arweinydd Plaid Cymru Leanne Wood wedi gwrthod yr alwad i ail-leoli Plaid Cymru mewn gwleidyddiaeth.
Ddydd Gwener dywedodd un aelod seneddol petai Plaid Cymru yn ceisio cystadlu â Phlaid Lafur Jeremy Corbyn mi allai ddiflannu i ebargofiant.
Mynnodd Jonathan Edwards y dylai'r blaid anelu am y tir canol - man sydd wedi'i adael yn wag gan y Blaid Lafur a'r Ceidwadwyr.
'Gwahanol yng Nghymru'
Ond wrth siarad yng nghynadledd wanwyn Plaid Cymru dywedodd Ms Wood wrth BBC Cymru: "Llafur Cymru yw'r tir canol yng Nghymru ac fe ellid dadlau bod y man canol hwnnw wedi'i lenwi".
Tra'n cael ei holi ar gyfer rhaglen deledu dywedodd: "Dwi'n meddwl fod y cwestiwn am wleidyddiaeth yng Nghymru yn wahanol i'r un yn Lloegr.
"Ac yn wir a yw pobl yn ein cymunedau wir yn meddwl am wleidyddiaeth yn y termau hynny? Dwi i ddim yn credu hynny.
"Dwin meddwl bod pobl yn cefnogi pleidiau sy'n cael eu gweld yn brwydro drostynt ac sy'n ceisio gwella eu safonau byw a phethau fel amserau aros ac yn y blaen.
"Dyw'r rhan fwyaf o bobl gyffredin ddim yn gweld gwleidyddiaeth yn y termau hynny."
Image caption Jonathan Edwards yw AS Plaid Cymru dros Ddwyrain Caerfyrddin a Dinefwr
Cafodd sylwadau Jonathan Edwards eu hadleisio gan arweinydd Plaid Cymru yn San Steffan, Liz Saville Roberts.
Dywedodd Ms Roberts hefyd y dylai Plaid Cymru fod yn barod i gydweithio â'r Ceidwadwyr er mwyn disodli llywodraeth Lafur yng Nghymru.
Ond fe ailadroddodd Ms Wood ei gwrthwynebiad i glymbleidio â'r Ceidwadwyr.
Tra'n cael ei holi am undod ddydd Gwener dywedodd Ms Wood: "Mae Cymru angen llywodraeth newydd ac mae Plaid Cymru yn barod i fod y llywodraeth honno ond er mwyn cyrraedd y man lle mae pawb yn ein cefnogi rhaid i ni fod yn unedig ac mae'n rhaid i'n pwrpas a'n cyfeiriad fod yn glir."
Yn ddiweddarach ddydd Sadwrn mae disgwyl i Adam Price AC, llefarydd economi'r blaid, ddweud y byddai Plaid Cymru yn ffurfio cwmni awyrennau cenedlaethol a grid ynni, ac yn cynnal refferendwm ar annibyniaeth petaent yn cael dau dymor o ffurfio llywodraeth.


description: Tri aelod o undeb llafur mwyaf y DU wedi cael clywed nad ydynt bellach wedi eu gwahardd ar ôl anghydfod dros etholiad dirprwy arweinyddiaeth Llafur Cymru.

title: Undeb Unite yn codi gwaharddiad tri aelod


description: Pum prosiect adfywio adeiladau yn ceisio am wobr byd eang.

title: Adeiladau yn cystadlu am wobr byd eang


description: Heddlu'r Gogledd wedi cadarnhau eu bod yn ymchwilio i gyhuddiad o dwyll sy'n ymwneud a noson elusennol gyda'r cyn-bêl droediwr rhyngwladol Paul Gascoigne.

title: Ymchwiliad i dwyll honedig noson elusenol Paul Gascoigne


description: Mae'r band yn dathlu 25 mlynedd drwy ddychwelyd i Ddolgellau

title: Anweledig yn dychwelyd i lwyfan y Sesiwn Fawr


description: Faint ydych chi'n ei wybod am yr hen elyn dros y ffin?

title: Ddim yn Siôr am y Saeson?


description: Ysgrifennydd Iechyd eisiau newid y gyfraith er mwyn caniatáu menywod i gymryd tabledi erthylu gartref.

title: 'Dylai menywod gael cymryd tabledi erthylu gartref'


description: Pa mor dda yw'ch gwybodaeth o enwau Cymraeg trefi a dinasoedd?

title: Cwis: Enwau Cymraeg trefi Prydain


description: Blaenoriaeth Llywodraeth y DU ydy cael yr economi "nôl ar ei thraed", meddai Ysgrifennydd Cymru David Jones yn ystod ei anerchiad blynyddol cyntaf gerbron ACau.

title: Llywodraeth y DU: Blaenoriaeth i'r economi


description: Mewn cyfnod lle mae cwyno am ddiffyg cynulleidfaoedd i ddigwyddiadau byw, mae 'na eithriadau amlwg...

title: Canu gwlad: Y gerddoriaeth 'danddaearol' newydd?

maintext:
Image caption Y Welsh Whisperer: Un o artistiaid mwyaf poblogaidd Cymru?
Un cwyn sydd gan nifer o artistiaid yng Nghymru yw ei bod hi'n anodd iawn erbyn hyn i ddenu pobl o'u cartrefi i nosweithiau adloniant neu gigs.
Ond mae'n ymddangos bod neuaddau pentref a thafarndai Cymru'n dal i fod yn llawn i'r ymylon gyn belled â bod canu gwlad yn y cwestiwn.
Felly beth yw'r gyfrinach? Bu Cymru Fyw yn sgwrsio gyda rhai o'r wynebau ifanc, newydd sy'n siŵr bod canu gwlad yn ffynnu...
Mae'r Welsh Whisperer wedi datblygu'n gyflym i fod yn un o brif artistiaid byw Cymru drwy gyfuniad o ganeuon bachog a geiriau llawn hiwmor. Pa mor allweddol yw cynnig adloniant ar fwy nag un lefel?
"Pan ddechreuais i o'n i'n canu caneuon gwerinol gydag alawon adnabyddus o Iwerddon ac yn ysgrifennu geiriau doniol iddyn nhw oedd yn hollol wahanol i'r hyn oeddynt yn sôn amdano'n wreiddiol," meddai.
"Felly oedd, roedd y comedi'n bwysig, ond roedd rhaid i'r gerddoriaeth fod yn fachog ac yn hwyliog fel bod pobl yn medru mwynhau hwnnw hefyd. Y syniad oedd bwrw dau aderyn ag un garreg.
"Un peth difyr fi wedi ffeindio yw bod fi'n cael ymateb gwahanol gan wahanol bobl. Weithiau bydd cynulleidfa'n chwerthin yn braf ar y jôcs sydd yn y geiriau, ond weithiau wedyn, fydd pawb yn dawel ac yn mwynhau'r gerddoriaeth."
Image caption Y Welsh Whisperer yn diddanu ar lwyfan
Mae'r deuawd Gethin Fôn a Glesni Fflur o ardal Dyffryn Nantlle wedi bod yn perfformio'n gyson ers cael hwb gan John ac Alun yn y Galeri tua blwyddyn a hanner yn ôl.
"Roedd Gles wedi bod yn canu backing vocals ar Noson Lawen a gwnaeth John ac Alun ofyn iddi fod yn ail lais ar eu CD diweddaraf," meddai Gethin.
"O'n i'n nabod John ac Alun ers i mi gyfarfod nhw yng ngŵyl canu gwlad Gwlad y Gân yn Llandudno. Gan fod nhw'n gwybod fod Gles a fi'n gariadon, wnaethon nhw gynnig i ni berfformio ambell i gân cyn eu cyngerdd yn y Galeri ym mis Medi 2016.
"O'r noson honno ddaeth pobl ymlaen i ofyn i ni berfformio fan hyn a fan draw a cyn i ni wybod, roedden ni'n perfformio'n rheolaidd.
"'Da ni hyd yn oed wedi perfformio yn y Bluebird Café yn Nashville. Nes i ddechra' sgwrsio gyda'r gŵr 'ma ar yr awyren pan roedd Gles a fi ar ein gwyliau yn America, a drodd allan i fod yn gitarydd i Alison Krauss, un o'r artistiaid canu gwlad fwyaf enwog yn y byd.
"I dorri stori hir yn fyr, mi lwyddon ni i gael slot i ganu'r noson wedyn. Felly dyna fel buodd hi.
"Ar ôl canu, gawson ni gynnig canu mewn llefydd eraill o gwmpas Nashville ac mi drodd allan i fod yn bach o working holiday!
"'Da ni allan yn perfformio ar gyfartaledd tair neu bedair gwaith yr wythnos ac yn perfformio slot rheolaidd yn Nant Gwrtheyrn. Felly mae'n brysur iawn."
Image caption Gethin a Glesni ar eu 'taith' o America yn perfformio yn Kimbros Café, Franklins Nashille
Mae hwn yn fath o adloniant unigryw Cymreig ac yn gweithio ar lefel lleol iawn." Welsh Whisperer
Mae'r Welsh Whisperer yr un mor brysur, ac yn mwynhau amrywiaeth o gynulleidfaoedd.
"Byddai'n cymryd bookings am bob math o wahanol nosweithiau, gyda'r potensial am bob math o gynulleidfa gan wybod bydd rhai'n nosweithiau cerddoriaeth a rhai'n nosweithiau le'r comedi fydd mwyaf pwysig.
"Weithiau, os yw'r neuadd gyda rhyw 250 o bobl, bydd ambell i ardal yn y gynulleidfa'n chwerthin, bydd rhan arall yn siglo i'r miwsig... does dim dal.
"Mae hwn yn fath o adloniant unigryw Cymreig ac yn gweithio ar lefel lleol iawn. Mae'n codi o'r ardaloedd lleol, mae'r hiwmor yn aml yn troi o gwmpas cymeriadau lleol neu'r math o gymeriadau sy'n bodoli."
Canu gwlad v pop Cymraeg
Felly sut mae'r byd canu gwlad yn llwyddo i ddenu cynulleidfa ar adeg pan mae eraill yn dioddef?
"Mae'r byd pop, er enghraifft, yn ceisio ail greu math o gerddoriaeth sydd ag adnoddau sylweddol tu ôl iddo'n fyd eang ac mae'n anodd cystadlu," meddai'r Welsh Whisperer.
"Gyda'r math o beth ni'n gwneud, mae'r geiriau am bynciau sy'n berthnasol i'r gynulleidfa ac mae'r gerddoriaeth hefyd yn llawer agosach at adre ac yn swnio'n dda'n fyw.
"Mae offerynnau fel accordions yn swnio'n wych pan chi'n yr un ystafell ac felly mae bron yn sicrhau noson dda... dyna i fi yw'r gwahaniaeth."
Image copyright S4C Image caption "Mae'r teledu mor bwysig i gyrraedd cynulleidfa ehangach."
Mae Gethin yn cytuno: "Mae'n braf bod y cyngherddau yma'n cael eu cynnal yn lleol, mewn neuaddau bentref gan fudiadau lleol. Mae'n braf er mwyn y gymdeithas a'r iaith i fod yn rhan o rywbeth sydd mor bwysig.
"'Da ni'n tueddu i gynnal nosweithiau lle mae pobl yn eistedd lawr ac yn gwrando ar y caneuon ac oherwydd hynny, ac oherwydd i ni dueddu i berfformio mewn awyrgylch fel hynny, 'da ni'n gwerthu lot o CDs ar y noson.
"O'n i'n sgwrsio gydag Yws Gwynedd ac yn cymharu'r nifer o CDs oedd y ddau ohonom ni'n gwerthu ar noson dda, ac roedd o'n synnu faint mwy o'n ni'n medru gwerthu o gymharu!"
Dim digon o sylw cenedlaethol?
Ond dyw'r sefyllfa ddim yn fêl i gyd. Fel deuawd gymharol newydd, mae Gethin a Glesni'n gweld fod hi'n anodd iawn cael sylw cenedlaethol.
"Mae'r teledu mor bwysig i gyrraedd cynulleidfa ehangach," meddai Gethin.
"'Da ni'n hyrwyddo ein hunain ar ein tudalen Facebook, er enghraifft, ond nid pawb sy' ar Facebook ac nid pawb sy'n ymwneud â'r we. Mae 'na ddiffyg rhaglenni sy'n rhoi llwyfan i fandiau fel ni.
"Os fyddwn ni'n ymddangos ar Heno neu Noson Lawen, mae pobl yn siarad amdano ac mae'n cael effaith.
"Weithiau fyddai'n trefnu gigs fy hun, yn Neuadd Nantlle a dwi'n gwybod os drefna'i gig yno, mae'n dal 40 a medra'i gael 40 yno ar y noson."
Image caption Yn yr oes ddigidol, gwerthiant CDs yw bara menyn artistiaid fel 'Geth a Gles' o hyd
Ond mewn cyfnod o fiwsig amgen, ydy'r nosweithiau'n cael y gydnabyddiaeth haeddiannol yn y cylchoedd cerddorol Cymraeg?
"Mewn nifer o achosion, mae'r bobl sy'n trefnu ac yn mynychu yn ddim byd i wneud gyda Facebook a Twitter," meddai'r Welsh Whisperer.
"Yn aml, fi'n derbyn gig ac yn gweld poster bach A4 wedi'i greu ar Word a Clipart a dyna'r unig hysbysebu... a bydd y neuadd yn llawn."
Mae Gethin yn teimlo mai'r math yma o gerddoriaeth sydd agosaf at galonnau'r Cymry.
"Mewn canu gwlad mae'r geiriau yn bwysig iawn ac yn gorfod adrodd stori," meddai.
"Efallai bod hi'n gân hapus, efallai bod hi'n gân drist ond mae canu gwlad yn gallu gwneud rhywbeth i chi, a dim ond canu gwlad sydd efo'r pŵer yna."


description: Cwmni lledr yn prynu adeilad ffatri Laura Ashley yng Ngharno.

title: Gwerthu hen ffatri Laura Ashley


authors:
Mari Grug
Newyddion Bbc Cymru

description: Arian grant newydd gan Lywodraeth Cymru yn teimlo mwy fel ymgais i lwgrwobrwyo, medd perchnogion lladd-dai.

title: Perchnogion lladd-dai'n cwestiynu grant llywodraeth


description: Ffrae'n codi wedi i westy ganslo cyfarfod oedd wedi ei drefnu gan Woman's Place UK ar gynlluniau i newid y gyfraith ar gydnabod rhywedd.

title: Gwesty'n canslo cyfarfod grŵp hawliau merched wedi ffrae


description: Clwb Rygbi Northampton yn gwrthod i George North chwarae nes iddo gael ei asesu gan arbenigwr anibynnol ar anafiadau i'r pen.

title: Rygbi: Dim mwy o gemau i George North nes asesiad


description: Atgofion Huw Tregelles Williams am y gerddorfa


description: Mae'r gymdeithas wedi cynyddu eu hincwm gan wneud elw yn y flwyddyn ariannol ddiwethaf.

title: Cymdeithas Bêl-droed Cymru yn gwneud elw


description: Diffoddwyr yn brwydro yn erbyn tân ar safle hen Ysbyty Gogledd Cymru yn Ninbych.

title: Tân ar safle hen Ysbyty Gogledd Cymru yn Ninbych


description: Yr actor Michael Sheen yn lansio deiseb yn galw ar Lywodraeth Cymru i helpu pobl ifanc ddigartref yng Nghymru.

title: Michael Sheen yn galw am help i bobl ifanc ddigartref


authors:
Oversetter
Ali Dini Gedi
Tips Meg

title: Ganaaxa la saaro kuwa jabiya sharciyada wadooyinka oo la kordhiyey

maintext:
Qiimaha ganaaxa ayaa sara loo qaaday dhowr jeer sannadadii ugu dambeeyey.
Riix halkan Norsk
Diyaarintii: Magnus Blaker
Qiimaha lacagaha ganaaxa ah ee la saaro dadka ku xadgudba sharciyada wadooyinka ayaa aad loo kordhiyey muddooyinkii ugu dambeeyey iyadoo dhowr jeer oo isku xigta kororkaan la sameeyey.
Haddii tusaale ahaan waduhu uu gaari kale ku dhaafo wado si aan sharci ahayn isagoo ku socda xawaaaraha 80km saacadii wado xawaaraha sharciga ah uu yahay 60km saacadii waxaa lagu ganaaxayaa 6800 kr.
Qiima kororkaan oo gaarsiisan 30 boqolkiiba ayaa saamaynaya qaybo badan oo sharciyada wadooyinka ah.
Lik Nettavisen her og få flere ferske nyheter og friske meninger!


description: Oedi posib i deithwyr yn y De wrth i waith uwchraddio fynd yn ei flaen am bum wythnos.

title: Gwaith pum wythnos ar y rheilffordd


description: Arweinydd Cyngor Caerdydd, Huw Thomas yn dweud nad yw trafodaethau am systemau pleidleisio mewnol y blaid Lafur yn "tanio dychymyg" y cyhoedd.

title: Un-aelod-un-bleidlais 'ddim yn tanio dychymyg'


description: Mae Cyngor Caerdydd yn cadarnhau y byddan nhw'n parhau â'u cais i lwyfannu Gemau'r Gymanwlad yn 2026.

title: Caerdydd i geisio am Gemau'r Gymanwlad 2026


description: Heddlu Gogledd Cymru yn apelio am dystion yn dilyn gwrthdrawiad difrifol yn Wrecsam nos Iau.

title: Apelio am dystion yn dilyn gwrthdrawiad difrifol


description: Dowladda Mareykanka ayaa waddamada ku yaalla koonfurqa qaaradda Ameerika ka codsaday in ay takooraan madaxweynaha dalka Venezuela Nicolas Maduro.

title: Mareykanka oo codsaday in la go'doomiyo hoggaamiyaha Venezuela


description: Tri dyn yn euog o droseddau cam-drin rhywiol yn y gogledd, gan gynnwys ymosodiadau rhyw difrifol ar fechgyn ifanc yn ardal Wrecsam yn y 1980au.

title: Pallial: Tri dyn yn euog


description: Trefnwyr gŵyl rygbi cyffwrdd yn Abertawe yn gwahardd pedwar clwb ar ôl i chwaraewyr ddechrau ymladd yn ystod gemau.

title: Gwahardd timau rygbi cyffwrdd am ymladd


description: Mae'r BBC yn deall fod Alun Davies wedi ymddiheuro i'r pump Aelod Cynulliad wedi iddo wneud ymholiadau am eu sefyllfa ariannol, yn groes i'r rheolau.

title: Alun Davies 'wedi ymddiheuro i bump AC'

maintext:
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Y Prif Weinidog yn trafod diswyddiad Alun Davies
Mae Alun Davies wedi ymddiheuro i'r pump Aelod Cynulliad wedi iddo wneud ymholiadau am eu sefyllfa ariannol, yn groes i'r rheolau.
Ond mae'n gwadu mai pwrpas ei weithred oedd i gael mantais wleidyddol, er bod Carwyn Jones wedi dweud ei fod methu â meddwl am reswm arall dros ofyn am y wybodaeth.
Mae'r BBC wedi gweld copi o lythyr sydd wedi cael ei yrru gan Mr Davies i'r pump AC, sy'n dweud:
"Rwy'n ysgrifennu atoch i gynnig fy ymddiheuriadau i chi. Roedd fy mhenderfyniad i geisio cael amserlen y taliadau CAP yn gamgymeriad ar fy rhan ac rwy'n difaru gwneud.
"Pwrpas y cais oedd i gael gwybodaeth gefndirol ac rwy'n rhoi sicrwydd i chi nad oedd gen i unrhyw fwriad i ddefnyddio'r wybodaeth ar gyfer budd gwleidyddol na defnydd cyhoeddus."
Roedd Carwyn Jones wedi dweud ychydig oriau ynghynt: "Yr unig gasgliad allai unrhyw un i ddod iddo yw bod e wedi gofyn am y manylion hyn er mwyn defnyddio'r manylion yn erbyn yr aelodau hynny."
'Sefyll wrth ymyl dibyn'
Roedd Prif Weinidog Cymru Carwyn Jones wedi dweud yn gynharach y byddai'n gymorth pe bai'r cyn weinidog yn ymddiheuro am ei ymddygiad.
Cafodd Mr Davies ei ddiswyddo am ofyn i weision sifil gael gafael ar fanylion taliadau amaethyddol a hynny'n groes i'r rheolau.
Yn wreiddiol fe ymddiheurodd i'r gweision sifil am ei weithredoedd ond nid i'r pump AC.
Fe wnaeth y Prif Weinidog ymddiheuro am ymddygiad y cyn weinidog yn y Cynulliad ddydd Mawrth.
Ddydd Mercher, dywedodd Carwyn Jones wrth y BBC ei fod eisoes wedi rhybuddio Mr Davies ei fod yn "sefyll wrth ymyl y dibyn".
Doedd "dim dewis" ond cael gwared ohono fe, medd Mr Jones, ac mae'n "anodd gweld unrhyw fordd yn ôl" i'r cyn-weinidog.
Image caption Alun Davies yw Aelod Cynulliad Blaenau Gwent
'Gresynus'
Mae'r undeb sy'n cynrychioli uwch weision sifil wedi dweud wrth BBC Cymru bod ymddygiad y gweinidog amgylchedd, a arweiniodd at ei ddiswyddo, yn "resynus".
Cafodd Alun Davies y sac o gabinet Llywodraeth Cymru ddydd Mawrth ar ôl gofyn i'r gwasanaeth sifil am wybodaeth breifat am ddiddordebau ariannol rhai Aelodau Cynulliad.
Fe ddywedodd y gwasanaeth sifil wrth Mr Davies nad oedd y wybodaeth ar gael yn gyhoeddus, ond fe ofynnodd am y wybodaeth eto wedyn.
Dywedodd Paul Neilson o'r First Division Association fod hyn yn tynnu sylw at y sefyllfa anodd y gall gweision sifil eu hwynebu.
"Mae hon yn enghraifft eithafol lle'r oedd yr ymddygiad yn resynus.
"Ni ddylai unrhyw weinidog ofyn i was sifil i wneud rhywbeth sydd yn groes i god y gwasanaeth sifil.
"Yma, fe wnaeth y gweision sifil ymddwyn yn gwbl briodol.
"Ond mae'n dangos y pwysau y gallant wynebu gan weinidogion, er bod rhaid iddynt fod yn niwtral".
'Annoeth ac amhriodol'
Ddydd Mawrth dywedodd y Prif Weinidog bod ceisiadau Alun Davies wedi bod "yn annoeth, yn amhriodol ac mae'r ffaith eu bod nhw wedi eu gwneud o gwbl yn annerbyniol i mi fel Prif Weinidog".
Roedd Mr Davies yn y penawdau yr wythnos diwethaf mewn cysylltiad â mater arall, wedi iddo yrru llythyr at Gyfoeth Naturiol Cymru ynglŷn â'r trac rasio sy'n cael ei gynllunio ar gyfer ei etholaeth.
Yn y cyd-destun hwnnw, daeth yr Ysgrifennydd Parhaol i'r casgliad ei fod wedi torri'r Cod Gweinidogol am gymysgu'r ffiniau rhwng ei gyfrifoldebau fel Aelod Cynulliad ac fel Gweinidog y llywodraeth.
Yn y cyfamser, mae'r Democratiaid Rhyddfrydol yn codi cwestiynau newydd yngylch a oedd unrhyw un arall yn y Blaid Lafur yn gwybod fod Mr Davies wedi gofyn am y wybodaeth.
Maent yn nodi bod cyfrif Twitter @Laboursenedd wedi trydar ar Orffennaf 2, oriau ar ôl i Mr Davies anfon e-bost at ei swyddogion yn gofyn am fanylion unrhyw daliadau i'r pump ACau o'r gwrthbleidiau, yn tynnu sylw at gwestiynau yr oedd Kirsty Williams wedi eu gofyn am gefnogaeth i ffermwyr yn ei hetholaeth.
Dywedodd Ms Williams: "Mae angen i'r Prif Weinidog ymchwilio i weld pwy arall yn ei blaid oedd yn gwybod am yr hyn oedd Alun Davies yn ei wneud.
"Oni bai ei fod yn gyd-ddigwyddiad enfawr, o weld cyfrif Twitter swyddogol ei blaid mae'n ymddangos bod eraill yn uchel yn y blaid Lafur o bosib yn gwybod am y peth."
'Dial'
Dywedodd bod Mr Davies yn ceisio "dial".
"Ar y pryd yr oedd yn ymddangos yn rhyfedd fod y blaid Lafur yn trydar y cwestiynau.
"Mae bellach yn ymddangos yn glir ei fod yn ymgais i ddychryn. Eto maent mewn gwirionedd wedi saethu eu hunain yn y droed."
Ddydd Mercher, bydd ACau yn trafod cynnig gan y gwrthbleidiau yn galw am ddyfarnwr annibynnol i oruchwylio Cod y Gweinidogion.
Mae'r gwrthbleidiau yn dweud bod y system bresennol yn rhoi gormod o bŵer i Brif Weinidog Cymru wrth farnu a yw'r Cod wedi cael ei dorri.
Ymddiheuriad
Nos Fawrth, dywedodd Alun Davies ei fod yn ymddiheuro i'r gweision sifil am eu rhoi "mewn sefyllfa anodd iawn".
Dywedodd hefyd ei fod "yn flin ei fod yn gadael y Llywodraeth ar adeg pan fo diwygiadau hanesyddol y Polisi Amaethyddol Cyffredin yn cael eu cyflwyno".
Ychwanegodd: "Rydyn ni wedi gosod mewn lle y rhaglen datblygu gwledig mwya' yn ein hanes a dwi'n hyderus y bydd hynny'n galluogi amaethyddiaeth i ffynnu yn y dyfodol.
"Dwi hefyd eisiau gwneud yn glir fy mod i'n cefnogi'r Prif Weinidog a Llywodraeth Cymru. Dwi'n mynd i ganolbwyntio ar fy etholaeth ym Mlaenau Gwent."
'Crisis canol-oed'
Yn siarad ar BBC Radio Wales fore Mercher, dywedodd y cyn Brif Weinidog, Rhodri Morgan, bod Alun Davies i'w weld yn dioddef o "grisis canol-oed".
Dywedodd: "Mae'n fater crisis canol-oed yn ôl ei olwg. Dydw i ddim yn seicolegydd amatur, ac yn sicr dydw i ddim yn seicolegydd proffesiynol, ond mae hyn i gyd yn awgrymu crisis canol-oed i mi, a gwneud pob math o bethau gwallgof."
Ychwanegodd Mr Morgan, oedd yn brif weinidog rhwng 2000 a 2009, y byddai wedi bod yn gynddeiriog petai'r mater wedi codi tra yr oedd o yn y swydd.
Ond fe wnaeth hefyd ganmol record Mr Davies, ac nid oedd am ddweud yn sicr na fyddai AC Blaenau Gwent yn gallu dychwelyd i gabinet y llywodraeth rhywbryd yn y dyfodol.


description: Morgannwg yn cyrraedd 296-5 wedi cyfnod da o fatio ar ail ddiwrnod eu gornest yn erbyn Sir Gaerloyw ym Mryste.

title: Diwrnod da o fatio i Forgannwg yn erbyn Sir Gaerloyw


description: Dynes o Gonwy wedi pledio'n euog o gael £48,000 drwy dwyll wedi i ddyn gredu mai fo oedd tad ei merch.

title: Dynes yn cyfadde' i dderbyn £48,000 drwy dwyll


description: Lleidr yn cyfaddef rhoi matres ar dân yng Ngharchar Berwyn yn Wrecsam ble mae'n cyflawni ei ddedfryd.

title: Cyfaddef rhoi matres ar dân yng Ngharchar Berwyn


description: Dau o bwyllgorau'r Cynulliad Cenedlaethol yn dechrau ymgynghori ar y cyd ynglŷn ag eithrio setiau ffilm a theledu o'r gwaharddiad ysmygu.

title: Dau bwyllgor i drafod newid gwaharddiad ysmygu


description: Rhaid blaenoriaethu lles meddylion plant a phobl ifanc, medd un o bwyllorau'r Cynulliad,

title: Rhaid blaenoriaethu lles meddyliol plant a phobl ifanc


description: Bwthyn anghysbell ger Maentwrog yng Ngwynedd wedi cael ei adnewyddu ar ôl bod yn wag am ddegawd.

title: Adnewyddu bwthyn anghysbell Coed y Bleiddiau


description: Jeremy Corbyn i annerch cynhadledd Llafur Cymru, wrth i aelodau barhau i ddod i delerau â chyhoeddiad Carwyn Jones ei fod yn camu o'r neilltu.


authors:
Arwel Evans
Bbc Cymru Fyw

description: Oedi cyn agor ysgol cyfrwng Cymraeg newydd ym Mhowys oherwydd ymyrraeth Cadw a chais i ddiogelu hen adeilad.

title: Oedi cyn agor ysgol Gymraeg newydd yn Y Trallwng


description: Madaxweynaha Faransiiska, Emmanuel Macron, ayaa ku qaabilay dhaxal sugaha taajka boqortooyada Sucuudiga, Amiir Maxamed Bin Salmaan, casho sharaf lagu qabtay matxafka Louvre ee ku yaal magaalada Paris.

title: Amiir Maxamed Bin Salmaan oo booqasho ku jooga Faransiiska


description: Elusen sy'n helpu menywod sy'n mân droseddu yn dweud bod angen cefnogaeth arnynt ac nid carchar.

title: 'Cefnogaeth' sydd angen ar ferched sy'n mân droseddu


description: Iâr newydd wedi bridio gyda cheiliog y Dyfi. Monty, wrth i ofnau gynyddu bod Glesni, yr iâr arferol, wedi marw.

title: Wy cynta i iâr newydd Gweilch Dyfi


description: Unawd Cerdd Dant 16-21 oed (22) / Cerdd Dant Solo 16-21 yrs (22)


description: Corff yn cael ei ddarganfod yn ardal Tŷ Croes ger Rhosneigr ar Ynys Môn brynhawn Sadwrn.

title: Darganfod corff yn Rhosneigr ger arfordir Ynys Môn


description: Y Llys Apêl yn penderfynu bod dedfryd 22 mlynedd David Hart am gyfres o droseddau rhyw yn erbyn plentyn yn gwbl deg.

title: Pedoffeil o Abertawe yn colli apêl yn erbyn dedfryd


description: Y datblygiadau diweddaraf ym maes technoleg a'r Gymraeg yn cael eu harddangos yn nigwyddiad Cymru Arloesol.

title: Cymru Arloesol: Arddangos y dechnoleg Gymraeg ddiweddaraf


description: Menyw 80 oed wedi marw mewn gwrthdrawiad un cerbyd ar yr A487 rhwng Aberaeron a Llanon yng Ngheredigion.

title: Menyw 80 oed wedi marw mewn gwrthdrawiad ar yr A487


description: Maxamed Salax ayaa ku guulaystay abaalmarinta ciyaaryahanka ugu wanaagsan xilli ciyaareedka 2017-18ka ee uu bixiyo ururka PFA.

title: Maxamed Salax oo ku guulaystay abaalmarinta PFA ee 2018ka

maintext:
Lahaanshaha sawirka PA Image caption Maxamed Salax ayaa goolasha ugu badan ka dhaliyay koobka Horyaalka Ingiriiska ee xilli ciyaareedkan socda
Maxamed Salax ayaa ku guulaystay abaalmarinta ciyaaryahanka ugu wanaagsan xilli ciyaareedka 2017-18ka ee uu bixiyo ururka ay ku midaysan yihiin xirfadleyaasha kubbadda cagta Ingiriiska ee magaciisa loo soo gaabiyo PFA.
Ciyaaryahankan afka hore uga dheela Liverpool oo 25 jir ah ayaa abaalmarintan ka qaaday Kevin de Bruyne, Harry Kane, Leroy Sane, David Silva iyo David de Ge.
Abaalmarintaas waxaa codkooda ka dhiibtay ciyaartoyda.
Sane oo Manchester City u dheela ayaa ku guulaystay abaalmarinta ciyaaryahanka da'da yar, halka Fran Kirby oo Chelsea u dheeshana ay kaga guulaysatay abaalmarinta dhanka dumarka.
Lauren Hemp oo Bristol City u dheesha ayaa loo magacaabay gabadha ugu wanaagsan sannadka ee dhanka da'yarta.
Lahaanshaha sawirka Getty Images Image caption Kevin de Bruyne ayaa abuuray jaanisyada ugu badan ee Horyaalka Ingiriiska
Maxamed Salax oo abaalmarintan ka hadlayna wuxuu sheegay in ay sharaf u tahay maadaama oo dadka codka dhiibtay ay yihiin ciyaartoy.
"Markii aan Chelsea joogay fursado badan ma helin. Wayna caddayd in aan soo noqon doono si aan qof walba u tuso kubbaddayda. Waxay ila tahay waxaan soo noqday anoo ka gadisan sidii aan ahaa markii aan tagayay, waxaana soo laabtay anoo anoo nin nimo iyo xirfadba ii soo korodhay".
Tababaraha Liverpool Jurgen Klopp ayaa sheegay "in uu ku faraxsan yahay in uu fursad u helo" in uu tababare u noqdo Salax, wuxuuna intaas ku daray "in ay sharaf wayn tahay" in abaalmarintaas lagu guulaysto.


description: Yr heddlu'n cadarnhau eu bod wedi canfod corff wrth chwilio am ddynes 28 oed o Bowys y maen nhw'n amau gafodd ei llofruddio.

title: Diflaniad Hollie Kerrell o Bowys: Canfod corff


authors:
Anna Glyn
Newyddion Ar-Lein

description: Mae actor enwog o Gymru wedi llwyddo i achub walabi o harbwr yn Awstralia.

title: Actor yn achub walabi mewn harbwr


description: Cymru'n lle drwg am droseddau yn erbyn adar yn ôl adroddiad blynyddol yr RSPB gyda nifer o rywogaethau prin yn cael eu lladd drwy wenwyno.

title: Troseddau adar yn waeth yng Nghymru


description: Llywodraeth Cymru'n dweud eu bod wedi dod i gytundeb gyda Llywodraeth y DU am Fesur Ymadael yr UE sy'n osgoi San Steffan yn "cipio pwerau" datganoledig.

title: Brexit: Cytundeb rhwng Caerdydd a Llundain


description: Prif weithredwr yr Eisteddfod, Elfed Roberts yn dweud y bydd "rhai stondinwyr ddim am ddod" i'r Brifwyl ym Mae Caerdydd eleni.

title: 'Rhai stondinwyr ddim am ddod eleni'


description: Cofeb yn cael ei dadorchuddio yn Y Fenni ddydd Mercher i ddathlu ymweliad yr Eisteddfod Genedlaethol â'r dref yn 2016.

title: Dadorchuddio cofeb i ddathlu Eisteddfod Sir Fynwy 2016


description: Ma' 'na alw am well hyfforddiant ac arfau amddiffyn i swyddogion carchar wedi digwyddiadau yng Ngharchar Berwyn yn Wrecsam dros y penwythnos.

title: Galw am well amddiffyn yng Ngharchar Berwyn


description: Disgyblion uwchradd yn dychwelyd i Ysgol Ardudwy yn Harlech saith wythnos ar ôl i'r adeilad gael ei ddifrodi gan dywydd stormus.

title: Disgyblion yn dychwelyd i ysgol wedi difrod storm


description: Dau yrrwr yn cael eu hanfon i garchar am achosi marwolaeth dyn yn Llangefni.

title: Carchar am achos marwolaeth dyn 22 oed o Ynys Môn


description: Yr Heddlu wedi cyhoeddi enw dyn 22 oed gafodd ei ladd yn dilyn gwrthdrawiad ar yr A483 ger Penllergaer.

title: Cyhoeddi enw dyn fu farw mewn gwrthdrawiad yn Abertawe


description: Mae Heddlu Gogledd Cymru wedi cyhuddo dyn lleol o achosi niwed corfforol difrifol wedi'r digwyddiad.

title: Cyhuddo dyn wedi ymosodiad yn Niwbwrch, Ynys Môn


description: Pwyllgor dylanwadol o Aelodau Seneddol wedi argymell cael gwared â'r gynrychiolaeth Gymreig o Fwrdd Ymddiriedolwyr y BBC.

title: Ymddiriedolaeth y BBC: Dim llais o Gymru?


description: Madaxweyne Donald Trump ayaa waxa uu wacad ku maray in xadka koonfureed ee waddankaasi uu la wadaago Mexico uu u dirayo ciidammo milateri ah si ay xadkaasi u ilaaliyaan.

title: Trump oo ciidammo milateri ah u diraya xadka Mexico


description: "Mae 'na rywbeth go ellyllaidd am efeilliaid"

title: Adolygiad 'Y Llyfrgell'

maintext:
Enillodd Fflur Dafydd Wobr Goffa Daniel Owen am ei nofel 'Y Llyfrgell' yn Eisteddfod Genedlaethol Y Bala yn 2009. Heno, nos Lun 1 Awst am 7.30pm, bydd cynulleidfa Gymraeg yn cael cyfle i weld addasiad ffilm o'r nofel am y tro cyntaf yn Sinema'r Fenni.
Mae Lowri Haf Cooke wedi bod i weld y ffilm yn barod. Dyma'i hadolygiad hi:
Image caption Catrin Stewart yn chware rhan yr efeilliaid Ana a Nan
Mae 'na rywbeth go ellyllaidd am efeilliaid, yn ôl mawrion y sinema. O chwiorydd sinistr 'The Shining' gan Stanley Kubrick hyd frodyr twyllodrus 'Dead Ringers' gan David Cronenberg, ceir enghreifftiau di-ri o ddihirod o'r un ŵy. Hyd yn oed â chomedïau, fel 'The Parent Trap' a 'Twins', llechai gyfrinachau lu islaw.
I'r canon o anfarwolion, cyflwynir Ana a Nan - gwrth-arwresau 'Y Llyfrgell' gan Euros Lyn. Dyma ffilm a greodd argraff fawr yng Ngŵyl Ffilm Caeredin ym Mehefin, ac sy'n agor ledled Cymru ym mis Awst. Mae'n addasiad o nofel gomig a hynod grefftus gan Fflur Dafydd, a gipiodd wobr Daniel Owen yn 2009. Ond peidiwch, beth bynnag wnewch chi, â'i hail-ddarllen cyn gweld y ffilm; y mae'n stori bur wahanol erbyn hyn.
"Ffilm sy'n gafael"
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Fflur Dafydd yn trafod y ffilm, Y Llyfrgell
Fe'm hudwyd yn llwyr gan y nofel gyfoethog honno, a'i chast o is-gymeriadau abswrd. Ond i'w throsi'n ffilm fawr, bu'n rhaid tocio, gwyrdroi, a ffocysu ar y ddwy brif gymeriad. Mae'r broses ei hun yn adlewyrchu un o brif themâu'r ffilm; sut mae straeon yn esblygu dros amser. Mae'n ffilm sy'n gafael yn gadarn tan yr olygfa olaf-ond-un, cyn cymryd un cam yn ormod, yn fy marn i.
Fe'n cyflwynir i'r ddwy chwaer, y llyfrgellwyr Ana a Nan, mewn agoriad eofn sy'n tanio'n chwilfrydedd. Dwy efaill unwy yn canfod eu mam - y nofelydd Elena Wdig (Sharon Morgan) - yn marw ger prom Aberystwyth. Fe neidiodd hi i'w marwolaeth o'i fflat fry uwchben; pam felly iddi yngan y geiriau olaf, 'Eben nath e'? Arweinia'r amwysedd at gynllun y ddwy i ddial ar gofiannydd tawedog eu mam, Dr Eben Prydderch (Ryland Teifi). Dilynwn noson dyngedfennol yn y Llyfrgell Genedlaethol, wrth i'r ddwy chwaer ddarganfod y gwir.
Ond fel y darganfuwn ni, mae gwahanol fersiynau o'r gwir i'w canfod yng nghrombil cof ein cenedl. Mae sefydliad eiconig y Llyfrgell Genedlaethol yn llwyfan sinematig perffaith i stori gyffro athronyddol.
Symud yn slic
Dan ofal hynod brofiadol y cyfarwyddwr Euros Lyn ('Happy Valley', 'Broadchurch', 'Doctor Who', 'Diwrnod Hollol Mindblowing Heddiw'), symud yn slic wna'r antur afaelgar drwyddi draw. A dwysáu wna'r dirgelwch i guriadau hypnotig seinlen electro-synthetig Dru Masters ('The Apprentice', 'Dispatches'). I goroni'r cyfan, yn weledol, mae sglein sylweddol i'r ffilm, diolch i gyfarwyddyd ffotograffiaeth cyfareddol Dan Stafford Clark a chynllunio treiddgar Thomas Pearce.
I genedlaethau o Gymry, hafan heddychlon, hamddenol yw'r 'Llyf Gen', ag yno agwedd 'mañana, mañana', dim-brys, dim chwys. Camp fwyaf y criw cynhyrchu yw troi'r sefydliad ar ei ben, wrth ei gyflwyno o'r newydd ar ffurf labyrinth arswydus. Does dim peryg, fodd bynnag, i'r tîm rheoli golli cwsg; mae'n hysbyseb fendigedig i bensaernïaeth clasurol Sidney Greenslade a chyffyrddiadau Art Deco Charles Holden.
Yn wir, mae modd meddwi'n llwyr ar gyffyrddiadau gweledol y cynhyrchiad, sy'n gyforiog o fanylion Cymraeg; o Gofeb Tryweryn, hen rifynnau cylchgrawn 'Lol' i res o Gyfansoddiadau amryliw - hyd at gyfeiriad at chwedl y 'Jack the Ripper' Cymraeg. Cyfosodir hyn oll â delweddau i godi ias, o'r angylion dialgar yn crwydro'r coridorau oeraidd; gyda dryll ym mhob llaw, a blows ysgarlad yr un, fel arwresau Tarantino neu Almodóvar.
Mae Catrin Stewart yn rhagorol fel Ana a Nan - rôl deublyg sy'n mynnu cryn gynildeb ganddi hi, a chyfarwyddo hynod grefftus gan Tim Hodges. Fe gydbwysa'n llwyddiannus rhwng yr efaill 'dda' a 'drwg', gan rannu'n cydymdeimlad rhwng y ddwy. Gyferbyn â hi, daw Dyfan Dwyfor ('Yr Ymadawiad') â chryn ysgafnder i'w ran fel Dan, y swyddog diogelwch direidus. Ganddo ef y mae rhai o berlau comig gorau y sgript, sy'n arbed y ffilm rhag troi yn felodramatig.
Er cystal actor yw Ryland Teifi, mae gen i ofn i rym ei ran, fel Dr Eben Prydderch, gael ei golli yn yr addasiad i'r sgrîn fawr. Yn y nofel drasi-comig, efe oedd yr arwr mawr abswrd; yma, mae'n llipryn ymylol mewn cymhariaeth. Ond hyd yn oed heb wybodaeth gefndirol o'r Eben a fu, ni wyddwn braidd dim amdano i falio rhyw lawer, tan ddatguddiad allweddol yr ail act. Mae'r un peth yn wir i raddau am yr efeilliaid enigmatig, gaiff gyfle i hawlio'u hunaniaeth eu hunain tua'r diwedd.
Image caption Ryland Teifi a Dyfan Dwyfor
"Edrych ymlaen at drafodaeth frwd"
Ond wrth i'r haenau o wirionedd gael eu datgelu bob yn dipyn, cynyddu'n raddol wnaiff rym emosiynol y ffilm. Ac er i'r cynhyrchiad wyro'n llwyr o stori'r nofel a'i diweddglo, cyrhaeddir crescendo nid anhebyg tua'i therfyn. Trueni felly i'r cynhyrchiad gyflwyno un datguddiad olaf, Christopher Nolan-aidd, sy'n taro'n chwithig ac sy'n bygwth tanseilio'r ffilm. Er yn asio â'r neges 'grym galar' a chloddio i haenau gwirioneddau, mae'r cynhyrchiad, i mi, yn datgymalu yn ei sgil. Efallai y bydd eraill yn anghytuno, o brofi'r première yn y Fenni - dwi'n dal i bendroni fy hun, gan edrych ymlaen at drafodaeth frwd!
Serch hynny, mae 'Y Llyfrgell' yn ffilm hyderus dros ben sy'n cynnig llwyfan i rai o dalentau gorau'r Gymraeg. Mae gofyn canolbwyntio'n llwyr i sawru sgript mor aml-haenog, ac mae 'na ffresni a chryn ffraethineb ar waith. Wrth i'r ffilm ddryllio ambell eicon, mae'n dyrchafu eraill fry uwchben, ac oherwydd hynny, mae'n hawlio'i lle yn y cof Cymreig.
Bydd Lowri Cooke yn arwain sesiwn holi gyda Fflur Dafydd ac Euros Lyn yng Nghanolfan Gelfyddydau Chapter, Caerdydd, nos Wener, Awst 5ed, yn dilyn dangosiad y ffilm.


description: Mae problemau gyda llinellau ffôn Ysbyty Gwynedd gyda chontractwyr wedi eu galw er mwyn ceisio eu hadfer.

title: Ysbyty Gwynedd methu derbyn galwadau


description: Dyma'r hyn ddigwyddodd pan ddaeth Rhodri a Twm wyneb yn wyneb â'u harwr ar drip ysgol i Lerpwl.

title: Rhodri a Twm o Lanrug yn cyfarfod eu harwr, Mo Salah!


description: Yr Adar Gleision yn colli ond yn parhau un pwynt yn glir o Fulham gyda dwy gêm yn weddill.

title: Y Bencampwriaeth: Derby County 3-1 Caerdydd


description: Rhai o undebau Cymru yn beirniadu ymdrech i newid y ffordd y bydd arweinydd nesaf Llafur Cymru yn cael eu hethol.

title: Ffrae am ba system i'w ddefnyddio i ethol arweinydd Llafur


description: Helpu pobl ifanc i gael cymorth a chyngor yw bwriad app newydd dwyieithog sy'n cael ei lansio.

title: Cymorth mewn cyfyngder


description: Mae Llywodraeth Cymru'n cefnogi buddsoddiad o £7.5m, fydd yn creu 200 o swyddi yng Ngheredigion.

title: Buddsoddiad yn creu 200 o swyddi newydd yng Ngheredigion

maintext:
Image caption Bydd Dunbia'n dechrau recriwtio yn syth
Bydd dros 200 o swyddi yn cael eu creu yng Ngheredigion mewn ffatri brosesu a phacio cig eidion.
Bydd y swyddi'n gwasanaethu cytundeb mawr gydag archfarchnad Sainsbury's, a'r gwaith yn dechrau yno fis Chwefror 2014.
Dunbia fydd yn gyfrifol am y ganolfan yn Felinfach ger Llanbedr Pont Steffan.
Mae'r cwmni wedi buddsoddi £7.5m i greu 208 o swyddi yno ac mae Llywodraeth Cymru wedi cyfrannu grant cyllid busnes sydd werth £1.8m.
'Cyflogwr amlwg'
Wrth wneud y cyhoeddiad yn ystod ymweliad a Cheredigion, dywedodd y Gweinidog Economi, Edwina Hart ei bod wrth ei bodd y bydd y buddsoddiad yn "creu swyddi yn yr economi wledig".
"Mae'n newyddion da i'r diwydiant bwyd Cymreig, y gymuned amaethyddol a Cheredigion," ychwanegodd.
"Fe wnaeth y cyhoeddiad am golli swyddi yn Sharp yn Wrecsam yn ddiweddar ein hatgoffa mor ansicr yw'r economi.
"Mae Dunbia eisoes yn gyflogwr amlwg yn y Gymru wledig ac yn flaenllaw yn y sector cig coch, oedd werth £595m i economi Cymru yn 2012.
"Rwyf hefyd yn falch o glywed am gynllun hyfforddi a rhaglen ddatblygu sgiliau Dunbia, ac ymrwymiad y cwmni i ddatblygu eu staff."
'Cyfle cyffrous'
Bydd y ganolfan newydd yn agor ar hen safle DairyGold yn Felinfach, ac mae Jonathan Young o Dunbia dweud bod hwn yn "gyfle eithriadol o gyffrous.
"Rydym yn edrych ymlaen at adeiladu tîm talentog a brwdfrydig yn Felinfach, fydd yn rhannu'n huchelgais am dwf, a'n ffocws ar safon, gwerth a llwyddiant i'n cwsmeriaid."
Fe groesawodd yr Aelod Seneddol lleol, Mark Williams y newyddion, gan ddweud ei fod yn "falch iawn o glywed y newyddion gwych - sy'n creu swyddi, ac yn dda i Ddyffryn Aeron. Hoffwn longyfarch Llywodraeth Cymru am ei rôl, a'r grant o £1.8m i sicrhau'r cytundeb.
"Roedd ymadawiad Dairygold o Felinfach yn drasiedi, ac rwy'n croesawu dyfodiad y ffatri brosesu a phacio cig eidion ym mis Chwefror."


description: Bydd canlyniadau profion addysg Pisa yn cael eu cyhoeddi yn ddiweddarach gyda nifer yn darogan na fydd Cymru wedi gwneud cynnydd sylweddol.

title: Cymru yn disgwyl canlyniadau Pisa yn ddiweddarach


description: Mae modd mynd i'r afael â chaethwasiaeth os yw pobl yn sylwi ar ymddygiad dioddefwyr, medd ymgyrch sy'n cael ei lansio yn y gogledd.

title: Diwrnod yn codi ymwybyddiaeth am 'gaethwasiaeth fodern'


description: Amgueddfa, sy'n dathlu ei phen-blwydd yn 10 oed, yn gwrthod beirniadaeth fod yna "ddiffyg mawr wrth geisio cyffroi'r cyhoedd".

title: Amgueddfa: Gwrthod beirniadaeth o fethu cyffroi

maintext:
Wrth i Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn Abertawe ddathlu ei phen-blwydd yn 10 oed, mae Cadeirydd Ymddiriedolaeth Treftadaeth Forwrol Cymru wedi beirniadu ei "diffyg mawr wrth geisio cyffroi'r cyhoedd".
Dywedodd Richard W H James nad oedd hanes morwrol Cymru yn cael yr un sylw yn yr adeilad â hanes diwydiannol Cymru.
Ond mae'r amgueddfa wedi gwrthod y feirniadaeth.
Yn ôl y pennaeth, Steph Mastoris, mae Mr James wedi camddeall pwrpas yr amgueddfa yn Abertawe, hynny yw dehongli datblygiad diwydiannol a dyfeisgarwch dros gyfnod o 300 mlynedd ac effeithiau hyn ar bobl Cymru.
'Cywilyddus'
Ar BBC Cymru Fyw mae Mr James wedi dweud bod gormod o bwyslais ar dechnoleg a "hynny mewn ymdrech i ddenu plant ysgol a thwristiaid".
Roedd diffyg gwir greiriau hanesyddol yn yr amgueddfa, meddai, ac roedd yn gywilyddus nad oedd ond "y cipolwg lleiaf ar hanes morwrol gogoneddus ein gwlad".
"Os ydych chi'n cymharu maint, mae'r sector forwrol yn ymddangos fel y chwaer fach, yr un sy' bron wedi ei hanghofio," meddai.
"Yn wahanol i'r adran ddiwydiannol does yna ddim creiriau yn cael eu hongian ar geblau o'r to ... does yna ddim creiriau o unrhyw faint sylweddol sy'n tanlinellu hanes morwrol Cymru."
Cafodd yr amgueddfa ei hagor yn Abertawe yn 2005 ar gost o £33.5m.
Image caption Mae model o long llechi yr M A James yn yr amgueddfa
'Nid chwaer fach'
"Nid chwaer fach yw ein hanes morwrol, fe ddylai fod yn rhan ganolog o'n hanes... fe wnaeth ein hanes morwrol ganiatáu i ddiwydiant ddatblygu, gan arwain at fasnach ryngwladol," meddai Mr James.
"Pe werth fyddai copr wedi ei gloddio yn Amlwch os nad oedd porthladd yno neu longau i'w gludo dramor?"
Dywedodd pennaeth yr amgueddfa, Mr Mastoris, bod erthygl Mr James yn camddeall pwrpas y sefydliad.
Gwadodd nad oedd digon o le i greiriau morwrol: "Mae yna ddwy ran i'r amgueddfa ac mae tua 50% o'r ail stordy ar gyfer creiriau morwrol, hynny yw tua 2,000 o fetrau sgwâr."
'Creiriau llai'
Ychwanegodd: "Mae un o'r modelau mwyaf o long, os nad y mwyaf, yr M A James - llong cludo llechi - i'w weld yn yr amgueddfa.
"Mae rhai am weld modelau yn unig, rhesi ohonyn nhw, ond rydym ni am ddangos y creiriau llai sydd hefyd yn gysylltiedig â hanes diwydiannol a morwrol a dehongli hynny.
"Ydym, rydym am geisio denu plant ysgol a'r cyhoedd, y 95% o bobl sydd ddim yn meddwl dwywaith am hanes diwydiannol a morwrol Cymru."


description: Caerdydd yn arwyddo Eoin Doyle o Chesterfield a Matthew Kennedy o Everton, gyda Conor McAleny yn ymuno ar fenthyg.

title: Caerdydd yn arwyddo Eoin Doyle, Matthew Kennedy a Conor McAleny


authors:
Alun Jones
Bbc Cymru Fyw

description: Cyhoeddi Geiriadur Prifysgol Cymru ar-lein yn "garreg filltir bwysig sydd yr un mor arwyddocaol â chyhoeddi'n llawn y cyfrolau printiedig", medd y golygydd.

title: Geiriadur Prifysgol Cymru ar-lein: 'Carreg filltir bwysig'

maintext:
Image copyright Geiriadur Prifysgol Cymru Image caption Mae'n cyflwyno geirfa'r iaith Gymraeg o'r testunau Hen Gymraeg cynharaf hyd at iaith bob dydd heddiw.
Gydag wyth miliwn o eiriau mae Geiriadur Prifysgol Cymru yn cael ei gyhoeddi yn gyflawn ar-lein ddydd Iau.
Mae'n "garreg filltir bwysig sydd yr un mor arwyddocaol â chyhoeddi'n llawn y cyfrolau printiedig", medd y golygydd, Andrew Hawke.
Gobaith Mr Hawke yw y bydd y fersiwn ar-lein yn "llawer mwy cyfeillgar i'r defnyddwyr o'i gymharu â'r cyfrolau print sy'n medru edrych braidd yn arswydus i'r sawl sy'n anghyfarwydd â nhw".
Mae'n hyderus y bydd yn llawer haws i bobl ddod o hyd i ystyr gair neu ymadrodd, cenedl gair, y ffurfiau lluosog, y diffiniad ohono, pa eiriau eraill sy'n golygu'r un peth, ac ati.
Mae pedair cyfrol brintiedig Geiriadur Prifysgol Cymru yn costio £350 i'w prynu, ond fe fydd y geiriadur ar-lein ar gael yn rhad ac am ddim.
Image copyright GPC
Tarddiad y geiriau
Mae'n cyflwyno geirfa'r iaith Gymraeg o'r testunau Hen Gymraeg cynharaf hyd at iaith bob dydd heddiw, gan olrhain dyddiad cynharaf pob gair ac enghraifft o'r gair ar hyd yr oesoedd gan ddangos, yn aml, sut mae'r gair wedi newid ei ystyr.
Ond rhybuddiodd y golygydd bod y geiriadur wedi ei anelu at siaradwyr Cymraeg a dysgwyr rhugl, gan ei fod yn nodi pa eiriau sydd wedi cael eu defnyddio, a pha bryd, yn hytrach na dweud pa un sy'n gywir ac yn safonol.
Er enghraifft, o deipio horse i mewn, fe gewch - cafall, ceffyl, eddystr, gorwyddfarch, hors, march, planc, ponffil, seri.
Un o'r gwahaniaethau ymarferol i staff y geiriadur yw y bydd modd ychwanegu geiriau newydd yn ôl y galw yn lle gorfod dilyn trefn yr wyddor, a medru newid hen gofnodion yn syth.
Eisoes cafodd geirau fel, 'cyfrifiadur', 'carafanio', 'clustffon', 'cymuned', a 'cyfathrebu' eu hychwanegu.
Ers cyrraedd y llythyren 'M' yn nechrau'r 80au mae'r geiriadur wedi cael ei olygu'n gyfrifiadurol. Methiant oedd ymdrech i sganio y gwaith blaenorol gan fod "llawer gormod o wallau" meddai Mr Hawke, felly bu'n rhaid ail-deipio'r cwbl.
Y geiriadur mewn ffigyrau
3,949 o dudalennau mewn 4 cyfrol
105,586 o ddangoseiriau
56,188 o groesgyfeiriadau
84,596 o darddiadau
348,657 o ddyfyniadau dyddiedig
323,311 o ddiffiniadau/cyfystyron Cymraeg
290,001 o gyfystron/diffiniadau Saesneg
35,292 o gyfuniadau
7,308,222 o eiriau o destun
'Croesawu ymateb'
Ychwanegodd ei fod yn gobeithio cael llawer mwy o adborth wedi i'r geiriadur fynd ar-lein, boed trwy wefan y geiriadur, Twitter @geiriadur neu e-bost geiriadur@aber.ac.uk.
"Mae 'na ddefnydd helaeth o farciau cwestiwn yn y geiriadur, lle mae 'na ryw broblem gyda'r testun. Bydd modd i ni wneud newidiadau neu ychwanegu geiriau newydd yn fuan, lle o'r blaen efallai y byddai wedi cymryd degawdau i wneud cywiriad.
"Byddwn ni'n croesawu ymateb - mae pob cyfraniad yn werthfawr i ni."
Bob dydd mae staff y geiriadur yn trydar 'gair y dydd' ac mae nifer y dilynwyr bellach dros 1,500. Mae dros 1,000 o bobl yn dilyn y Geiriadur ar Facebook.
Felly, beth am brofi'ch gwybodaeth chi o eiriau Cymraeg trwy roi cynnig ar gwis BBC Cymru Fyw sydd wedi ei seilio ar gynnwys Geiriadur Prifysgol Cymru.


authors: Gohebydd Celfyddydau A Chyfryngau Bbc Cymru

description: BBC Cymru ar ddeall fod Caerfyrddin a Wrecsam yn ystyried gwneud ceisiadau i ddenu un o ganolfannau newydd Channel 4.

title: Canolfan Channel 4: Caerfyrddin a Wrecsam i ymgeisio?

maintext:
Image copyright Getty Images Image caption Mae Channel 4 am symud 300 o staff i dair canolfan y tu allan i Lundain
Mae BBC Cymru ar ddeall bod Caerfyrddin a Wrecsam yn ystyried ceisiadau i ddenu Channel 4 pan fydd rhai staff y sianel yn symud o Lundain flwyddyn nesaf.
Mae Caerdydd eisoes wedi datgan ei bwriad i wneud cais am un o'r tair canolfan newydd sy'n cael eu sefydlu gan y darlledwr, gan gynnwys pencadlys cenedlaethol newydd.
Flwyddyn nesaf bydd Channel 4 yn symud 300 o staff o Lundain, ac mae'r prif weithredwr wedi ymrwymo i gynyddu faint sy'n cael ei wario ar raglenni sy'n cael eu cynhyrchu y tu allan i brifddinas y DU.
Yn y blynyddoedd diwethaf mae Caerfyrddin a Wrecsam wedi trio cryfhau eu cymwysterau fel canolfannau ar gyfer sgiliau cynhyrchu teledu.
Mae Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn creu Yr Egin yng Nghaerfyrddin, fydd yn gartref i bencadlys newydd S4C, tra bod Prifysgol Glyndŵr Wrecsam wedi buddsoddi mewn canolfan diwydiannau creadigol.
Image caption Mae sgiliau cynhyrchu teledu yn cael eu dysgu yng nghanolfan Diwydiannau Creadigol Prifysgol Glyndŵr
Mae disgwyl i gais Caerdydd ganolbwyntio ar ardal y Sgwâr Canolog, lle mae pencadlys newydd y BBC yn cael ei adeiladu, a lle bydd ysgol newyddiaduraeth, cyfryngau a diwylliant Prifysgol Caerdydd yn symud yn yr hydref.
Gall lleoliadau sydd â diddordeb denu Channel 4 wneud cais ffurfiol i'r darlledwr o fis Ebrill, gyda phenderfyniad ar leoliad terfynol y tri safle yn yr hydref.
'Lleoliad amlwg'
Mae Llywodraeth Cymru wedi addo cefnogi cynlluniau i ddenu Channel 4 i Gymru, ac mae wedi cefnogi cyhoeddiad ffurfiol Cyngor Caerdydd.
Image caption Mae Llywodraeth Cymru'n "awyddus iawn" i weld os oes modd cydweithio â Channel 4, medd yr Arglwydd Elis-Thomas
Mewn ymateb i gwestiwn a fyddai Llywodraeth Cymru'n cynnig benthyciadau neu adeiladau i Channel 4 fel sydd wedi digwydd wrth ddenu cwmnïau creadigol eraill yma, fe ddywedodd y gweinidog diwylliant, yr Arglwydd Dafydd Elis-Thomas: "Beth sydd yn bwysig am Channel 4 ydy eu bod nhw yn ddarlledwr cyhoeddus yn ei ethos ac yn eu cynnwys, ond eu bod nhw hefyd yn gorff masnachol effeithiol iawn ym maes y cyfryngau.
"Ac felly dwi'n meddwl y byddwn nhw'n deall yn union beth fydd yn bosib i ni fel llywodraeth i'w wneud a 'da ni'n awyddus iawn i wneud hynny os gawn ni y cyfle."
Ychwanegodd yr Arglwydd Elis-Thomas y gallai Cymru fod yn gartref addas iawn i Channel 4.
"Yn amlwg, y peth pwysig i ni yw sefydlu egwyddor y lleoliad, ac atyniad Caerdydd. A hynny yn seiliedig ar y sgiliau sydd gennym yma yn nhermau cynhyrchu ac ôl-gynhyrchu," meddai.
Er y byddai sicrhau un o'r tair canolfan gynhyrchu yn wobr i Gymru, mae cynhyrchwyr annibynnol eisoes yn dathlu ymrwymiad gan Channel 4 i gynyddu'r gwariant ar raglenni sy'n cael eu cynhyrchu y tu allan i Lundain.
'Cyfle euraidd'
Bydd y darlledwr yn cynyddu ei gwota i wario 35% o'i gyllideb ar y cynnwys a gynhyrchir yng ngwledydd a rhanbarthau'r DU i darged gwirfoddol newydd o 50% erbyn 2023.
Dywed Channel 4 fod hyn yn gyfystyr â chynnydd o dros £250m yn y swm sy'n cael ei wario y tu allan i Lundain.
Mae un o gwmnïau cynhyrchu teledu mwyaf Cymru, Rondo, eisoes yn creu rhaglenni ar gyfer Channel 4, gan gynnwys y sioe ddyddiol Find It, Fix It, Flog It a rhaglenni dogfen trwy ei is-gwmni Yeti.
Image copyright Prifysgol Y Drindod Dewi Sant Image caption Yr Egin fydd cartref pencadlys S4C
Dywedodd Gareth Williams, prif weithredwr Rondo a chadeirydd Teledwyr Annibynnol Cymru, fod cynlluniau Channel 4 yn "gyfle euraidd" i'r diwydiant.
"Rwy'n credu ein bod wedi symud i ffwrdd o'r sefyllfa ychydig flynyddoedd yn ôl pan efallai bod rhai rhaglenni dogfen sengl, ac ambell i gyfres fer, yn cael eu comisiynu o Gymru ar gyfer Channel 4," meddai.
"Mae gennym hyder y byddwn yn gallu dod o hyd i fwy o waith yn y maes yma, ac mae Channel 4 bellach yn edrych ar ystod ehangach o bartneriaid cynhyrchu ar draws y DU i'w helpu i gyflawni'r nod [o gynyddu ei gwota].
"Rwy'n credu ei fod yn gyfle euraidd i gynhyrchwyr yma yng Nghymru."


description: Galw am godi taliadau i'r un lefel ag yn Yr Alban i bobl sy'n byw gyda HIV a hepatitis C ar ôl cael gwaed wedi'i heintio.

title: Galw am degwch ariannol i bobl gafodd waed heintiedig


description: Carchar i fam a thad am herwgipio ei mab a mynd a fo i Weriniaeth Iwerddon

title: Carchar i rheini am herwgipio'u mab


description: Dyn 47 oed o Aberteifi wedi ei ladd mewn gwrthdrawiad ddydd Sul tra'n seiclo ar wyliau ar Ynys Menorca, Sbaen.

title: Cymro wedi ei ladd mewn gwrthdrawiad yn Menorca


authors:
Aled Scourfield
Gohebydd Bbc Cymru

description: Pwyllgor Rheoli Datblygu Cyngor Ceredigion yn gwrthod cais dadleuol i godi 20 o unedau fforddiadwy ar safle hen ysgol yn Llanbed.

title: Gwrthod cais i godi unedau fforddiadwy ar safle hen ysgol


description: Morgannwg yn sgorio 93-2 cyn i law ddod â'r chwarae i ben yn erbyn Caint yng Nghaerdydd ym Mhencampwriaeth y Siroedd.

title: Glaw yn dod â'r chwarae i ben rhwng Morgannwg a Chaint


description: Ymgyrch 'Paid Cadw'n Dawel', i annog gweithredu ynghylch amheuon o gamdriniaeth ddomestig, yn cael ei lansio yng Nghymru.

title: Lansio ymgyrch gwrth-gamdriniaeth 'Paid cadw'n dawel'


description: Arglwydd Peter Hain yn dweud bod angen i arweinydd nesaf y blaid Lafur roi ysgydwad go iawn i Lywodraeth Cymru.

title: Angen Arweinydd i "ysgwyd" Llafur Cymru


description: Xoghayaha arrimaha dibadda ee dalka Mareykanka, Mike Pompeo oo booqashadiisi ugu horeesay ku tegay bariga dhexe tan iyo intii loo magacaaabay xilkaasi ayaa cambaareeyay waxa uu ugu yeeray dedaalada Iran ay ku dooneyso inay ku carqaladeyso dowladaha gobolka.

title: Xoghayaha arrimaha dibadda ee Mareykanka oo booqashadii ugu horeesay ku tegay Sacuudiga


description: Wiil uu dhalay madaxweynihii ugu horreeyay dalka Guinea Axmed Sékou Touré ayaa waxaa lagu eedeeyay inuu haweeney da'yar muddo 16 sano ah ku addoonsanayay gurigiisa oo ku yaal waddanka Mareykanka.

title: Wiil uu dhalay madaxweynihii ugu horreeyay Guinea 'oo gabar ku addoonsanayay Mareykanka'


description: Arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig yn dweud y gall arian sydd â'r bwriad o gymryd lle nawdd o'r UE ddod yn uniongyrchol o San Steffan.

title: Andrew RT Davies: 'Gall arian yr UE ddod o San Steffan'


description: Siopwyr mewn tref ym Mhowys yn gallu talu am nwyddau gan ddefnyddio talebau fel rhan o gynllun i gadw arian yn yr ardal leol.

title: Cynllun talebau mewn tref ym Mhowys


description: Canlyniad uwch gynghrair Cymru dydd Sadwrn.

title: Canlyniadau uwch gynghrair Cymru


authors:
Gareth Pennant
Newyddion Bbc Cymru

description: Yr AS Llafur Kevin Brennan yn galw am gael defnyddio'r Gymraeg yn rheolaidd yn siambr Tŷ'r Cyffredin yn San Steffan.

title: Galw am glywed y Gymraeg yn rheolaidd yn Nhŷ'r Cyffredin


description: Daeth rhyw 70 o bobol i gyfarfod cyhoeddus yn y Bala nos Lun lle sefydlwyd pwyllgor llywio i gynnal trafodaethau efo Cyngor Gwynedd ynglŷn â dyfodol Neuadd Buddug.

title: Cyfarfod i sicrhau dyfodol neuadd gymunedol yn y Bala


description: Ninka uu Madaxweyne Trump u soo xushay inuu noqdo Xoghayihiisa Cusub ee Arrimaha Dibadda, waa Agaasimaha hay'adda CIA-da, Mike Pompeo, ayaa waxaa meelmariyay Guddiga Senate-ka Mareykanka ee Xiriirka Dibadda.

title: Guddiga Senate-ka Mareykanka ee Xiriirka Dibadda oo meelmariyay Pompeo


description: Diffoddwyr wedi treulio nos Sadwrn yn brwydro'n erbyn tân mawr wnaeth gynnau mewn iard sborion yng Nghastell-nedd Port Talbot.

title: Tân mawr yn llosgi ar iard sborion ger Castell-nedd


description: Nin ayaa la dhigay isbitaal ku yaala magaalada New York ee dalka Maraykanka kadib markii uu cunay nooc basbaaska ka mid ah oo aad u kulul.

title: Nin isbitaal la dhigay kadib markii uu cunay basbaaska ugu kulul adduunka


description: Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones, yn cyhoeddi digwyddiad i longyfarch tîm Cymru ar eu llwyddiant yng Ngemau'r Gymanwlad.

title: Cadarnhad y bydd seremoni i longyfarch Tîm Cymru


title: Ymadawiad Carwyn Jones 'ddim yn helpu teulu Carl Sargeant'

maintext:
Image caption Carl Sargeant gyda'i fab Jack, sydd bellach wedi ei olynu fel Aelod Cynulliad
Dyw penderfyniad Carwyn Jones i gamu o'r neilltu ddim yn helpu teulu Carl Sargeant, meddai eu cyfreithiwr wrth BBC Cymru.
Dywedodd Neil Hudgell na fydd "diweddglo" nes i'r ymchwiliad i'r amgylchiadau o gwmpas marwolaeth Mr Sargeant ddod i ben.
Cafodd cyhoeddiad annisgwyl Mr Jones i ddod â'i gyfnod fel prif weinidog i ben ei wneud yng nghynhadledd Llafur Cymru ddydd Sadwrn.
Daeth hynny bum mis wedi iddo ddiswyddo Mr Sargeant, gafodd ei ganfod yn farw bedwar diwrnod yn ddiweddarach.
'Cost ddynol'
Bydd arweinydd Llafur Cymru, Jeremy Corbyn yn annerch y gynhadledd yn Llandudno nes ymlaen ddydd Sul.
Dywedodd Mr Jones, fydd yn camu o'r neilltu wedi naw mlynedd wrth y llyw, ei fod wedi bod drwy "gyfnod tywyll" yn dilyn marwolaeth y cyn-weinidog.
Fe wnaeth e ddiswyddo AC Alun a Glannau Dyfrdwy ym mis Tachwedd yn dilyn honiadau o ymddygiad amhriodol tuag at fenywod.
Mae Mr Jones a'i swyddfa wedi bod dan bwysau sylweddol ers hynny, o deulu Mr Sargeant yn ogystal â gwleidyddion o fewn Llafur a thu hwnt.
Ddydd Gwener fe wnaeth cyfreithwyr ei fab Jack - wnaeth ei olynu fel AC Alun a Glannau Dyfrdwy - ddweud bod y teulu'n rhwystredig gyda'r oedi cyn dechrau ymchwiliad annibynnol i'r ffordd yr aeth Mr Jones ati i ad-drefnu ei gabinet.
Fe wnaethon nhw hefyd gyhuddo ymddygiad Mr Jones o achosi "gofid sylweddol" iddyn nhw.
Image caption Yn ei araith gyntaf yn y Senedd dywedodd Jack Sargeant ei fod eisiau "cyfiawnder" ar gyfer ei dad
Pan ofynnwyd iddo ar raglen Sunday Supplement BBC Radio Wales a oedd penderfyniad Mr Jones i adael yn gymorth i deulu Carl Sargeant, dywedodd Mr Hudgell: "Ddim o gwbl.
"Mae'r teulu'n deall yn iawn beth yw cost ddynol bod mewn swydd gyhoeddus uchel ei phroffil - a'r ffaith y gall fynd adref i'w deulu yn yr hydref, maen nhw'n falch dros y teulu Jones.
"Ond wnawn nhw fydd gau pen y mwdwl nes iddyn nhw gyrraedd pen y daith gydag ymchwiliad Paul Bowen, a'i fod o'n gallu cael mynediad i'r holl ddeunydd a thystion perthnasol, fel eu bod nhw o'r diwedd yn gallu deall y digwyddiadau trasig wnaeth arwain at golli eu tad a'u gŵr."
Galwodd am gyhoeddi adroddiad oedd yn edrych ar a oedd gwybodaeth am ddiswyddo Carl Sargeant wedi ei ollwng o flaen llaw, gan ddweud y byddai modd cuddio enwau petai angen.
Mae Llywodraeth Cymru wedi gwrthod cyhoeddi'r adroddiad, gan ddweud y gallai tystion fod ofn dod yn eu blaenau yn y dyfodol petaen nhw'n gwybod y gallenn hw gael eu hadnabod.
"Fy nealltwriaeth i yw bod yr adroddiad yn mynd i fod yn feirniadol tu hwnt, nid yn unig o'r ffordd y deliwyd gyda rhyddhau gwybodaeth, ond o'r ymchwiliad a sut mae'n cael ei gynnal," meddai Mr Hudgell.


description: Undebau ffermwyr yn bryderus yn dilyn cyhoeddiad y bydd cwmni Vion UK yn gwerhu eu holl safleoedd yn y DU.

title: Pryder amaethwyr am gwmni bwyd


description: Y Prif Weinidog Carwyn Jones yn dweud y bydd yn camu o'r neilltu fel arweinydd y blaid Lafur yng Nghymru yn yr hydref.

title: Carwyn Jones i gamu o'r neilltu fel arweinydd yn yr hydref


description: Mae cyfle i "sicrhau newid go iawn" yn etholiad y Cynulliad fis Mai, meddai arweinydd y blaid, Andrew RT Davies.

title: Y Ceidwadwyr yn cynnig 'urddas a diogelwch' i bobl hŷn

maintext:
Byddai pobl oedrannus yn cael "urddas a diogelwch" o dan lywodraeth Geidwadol ym Mae Caerdydd, meddai arweinydd y blaid.
Fe amlinellodd Andrew RT Davies ei gynlluniau i osod uchafswm ar gost gofal mewn cartrefi preswyl ac i adael i bobl gadw mwy o'u hasedau petawn nhw'n mynd i gartref gofal.
Etholiad y Cynulliad fis Mai yw'r "mwyaf pwysig mewn cenhedlaeth", meddai wrth gynhadledd y Ceidwadwyr Cymreig yn Llangollen.
Mynnodd Mr Davies hefyd fod pleidlais dros ei blaid yn gyfle i "sicrhau newid go iawn".
Fe ymosododd yn ddi-flewyn ar dafod ar record Llafur mewn grym a chyhuddo'r blaid o fod yn "ddrwg i'ch iechyd" ac o "redeg allan o stêm".
Y Ceidwadwyr Cymreig yw'r unig blaid sydd wedi gwrthod cefnogi llywodraeth Lafur arall ym Mae Caerdydd, ychwanegodd Mr Davies.
Dywedodd na fyddai unrhyw un yn talu mwy na £400 yr wythnos am ofal ac y byddai hawl gan bobl gadw hyd at £100,000 o'u cynilion ag eiddo eu hunain cyn iddyn nhw gael eu gorfodi i dalu am ofal.
Mae hynny dros bedair gwaith yn fwy na'r swm presennol o £24,000.
"Llywodraeth fyddai'n darparu urddas a diogelwch i bobl mewn oed," meddai Mr Davies.
Prif addewidion
Mae disgwyl i Mr Davies amlinellu prif addewidion ei blaid ar gyfer yr etholiad y Cynulliad ar 5 Fai.
Yn ogystal â'r polisi i leihau cost gofal, mae'r Torïaid yn addo gwario mwy ar y gwasanaeth iechyd bob blwyddyn dros dymor nesaf y Cynulliad.
Mae'r Ceidwadwyr yn dweud y byddan nhw'n "trawsnewid" hyfforddiant ar gyfer athrawon, ac y byddai ysgolion yn cael arian yn uniongyrchol o`r Llywodraeth, yn hytrach na thrwy'r awdurdodau lleol.
Gobaith y blaid yw cipio'r un seddi ymylol wnaetho nhw ennill oddi wrth Lafur yn yr etholiad cyffredinol y llynedd - etholaethau megis Gogledd Caerdydd, Dyffryn Clwyd a Gŵyr.
Maen nhw'n dweud bod canlyniad yr etholiad hwnnw yn dangos bod yna ddigon o gefnogaeth gan y Ceidwadwyr yng Nghymru i rwystro Llafur rhag ffurfio llywodraeth arall ym Mae Caerdydd.
Dansoddiad Golygydd Materion Cymreig y BBC, Vaughan Roderick
Daw'r tymor cynadleddau Cymreig i ben gyda'r Ceidwadwyr mewn hwyliau da wrth edrych ymlaen at etholiad y Cynulliad.
Gobaith y blaid yw y bydd llwyddiannau Etholiad Cyffredinol y llynedd yn esgor ar fuddugoliaethau tebyg eleni. Ar y lleiaf, mae'r blaid yn gobeithio ennill pob sedd y maent eisoes yn eu cynrychioli yn San Steffan a'i gobaith yw bod gafael Llafur ar ambell i sedd arall, yn enwedig yn y gogledd, yn fregus.
Fe fydd trefnwyr y Gynhadledd yn ceisio cadw'r ffocws ar record Llywodraeth Cymru a'u haddewidion ei hun, yn enwedig y rheiny'n ymwneud ag iechyd, gofal plant a gofal cymdeithasol.
Fe fydd 'na llai o bwyslais ar y posibilrwydd o dorri trethi trwy ddefnyddio pwerau trethiannol newydd y Cynulliad.
Yn groes i ddymuniadau'r trefnwyr mae'n debyg y bydd rhaniadau'r blaid ynghylch Ewrop yn taflu cysgod dros y gynhadledd yn enwedig yn sgil penderfyniad Andrew R.T Davies i gefnogi'r ymgyrch i adael yr Undeb.
Yn gyhoeddus fe fydd y cynrychiolwyr yn mynnu eu bod wedi 'cytuno i anghytuno' ond gallai'r tensiynau ferwi i'r wyneb ar unrhyw adeg.


description: Cymry yn cystadlu ddydd Iau yn y Gemau Olympaidd.

title: Diwrnod 13: Manylion y Cymry yn y Gemau Olympaidd


description: Galw ar gynghorwyr i aros nes y daw canllawiau newydd i rym cyn gwneud penderfyniad ynghylch cau ysgolion yn ardal Llangefni.

title: Galw am bwyllo cyn cau ysgolion gwledig ym Môn


description: Heddlu Dyfed-Powys yn ymchwilio wedi i gyrff dyn a menyw gael eu canfod ar lwybr yr arfordir ger Ceinewydd.

title: Canfod cyrff dyn a menyw ar lwybr ger Ceinewydd


description: Teyrngedau i'r cyn-gynghorydd a chyn-gadeirydd y Blaid Lafur yng Nghymru, Tecwyn Thomas, sydd wedi marw yn 81 oed.

title: Teyrngedau i gyn-gynghorydd Llafur o Wynedd


authors:
Bethan Lewis
Gohebydd Addysg Bbc Cymru

description: Mae angen symleiddio strwythur Bagloriaeth Cymru a gwella ymwybyddiaeth ohoni, yn ôl adroddiad.

title: Bagloriaeth Cymru'n 'rhy gymhleth' ac 'anodd ei deall'


description: Perfformiad arbennig gan Alys Williams a Cherddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC

title: Alys Williams - Pan Fo'r Nos Yn Hir


description: Y rheithgor yn achos llofruddiaeth Alec Warburton yn clywed fod swyddogion fforensig wedi dod o hyd i olion gwaed yn ystafell wely'r diffynydd, David Ellis.

title: Achos landlord: Smotiau o waed mewn ystafell wely

maintext:
Image caption Diflannodd Alec Warburton ddiwedd Gorffennaf 2015.
Mae gwyddonydd fforensig wedi dweud wrth Lys y Goron Abertawe fod 'na ymdrechion wedi bod i lanhau smotiau o waed yn nhŷ landlord gafodd ei ladd gan un o'i denantiaid.
Mae David Craig Ellis wedi cyfaddef dynladdiad ond mae'n gwadu llofruddio Aled Warburton adeg yr haf y llynedd.
Dywedodd Finlay Kennedy, beiolegydd fforensig, wrth y rheithgor iddo ddod o hyd i smotiau o waed ar ddarn o garped, ac is-haenen oedd wedi ei dorri i ffwrdd mewn stafell wely ar lawr gwaelod y tŷ ar Heol Vivian yn Sgeti, Abertawe.
Yn gynharach yn yr wythnos, clywodd y rheithgor mai dyma oedd yr ystafell yr oedd David Ellis wedi cytuno i'w rhentu gan berchennog y tŷ, Alec Warburton.
Smotiau o waed
Dywedodd Mr Finlay fod smotiau o waed y daeth e o hyd iddyn nhw ar frestyn simne yn mynd o'r llawr i fyny at uchder pen, gan ychanegu fod rhai smotiau wedi cyrraedd y nenfwd, sy'n awgrymu "fod y tarddiad yn agos at y llawr".
Clywodd y llys hefyd fod smotiau wedi eu darganfod ar botel o hylif glanhau carped y cafwyd hyd iddo yn yr ystafell wely, yn ogystal ag ar fwrdd ac ar wal uwchben cist o ddroriau.
Dywedodd Mr Finlay wrth y rheithgor ei fod e o'r farn fod yna "ryw fath o ymdrech wedi bod i lanhau'r gwaed" a'i bod hi'n ymddangos fel petai dŵr yn y smotiau.
Ychwanegodd: "Dydy patrwm y gwaed ddim yn fy ngalluogi i ddweud yn bendant fod yna ymosodiad wedi digwydd. Os oedd yna ymrafael treisgar, fe fyddai'n esbonio'r smotiau yn ystafell wely flaen y llawr gwaelod."
Image caption Mae David Craig Ellis wedi cyfaddef dynladdiad ond mae'n gwadu llofruddio Alec Warburton.
Cafodd tystiolaeth ei ddarllen hefyd ar ran Daniel Beaumont, y gwyddonydd fforensig a archwiliodd gar Alec Warburton.
Clywodd y rheithgor fod olion gwaed wedi eu darganfod y tu fewn i gist y Peugeot 205.
Dywedodd Mr Beaumont fod y samplau gwaed a gymerwyd o'r cerbyd yn cydfynd â phroffeil DNA Alec Warburton.
Clywodd y llys hefyd fod olion bysedd y diffynydd, David Ellis, hefyd wedi eu darganfod yng nghar Mr Warburton.
Mae'r achos yn parhau.


description: Carcharu dyn o Fangor oedd yn cyflenwi heroin a chocên i ogledd orllewin Cymru am 19 o flynyddoedd yn Llys y Goron Caernarfon.

title: Carcharu 'prif gynllwyniwr' gang cyffuriau o Fangor


description: Bydd darn arian £1 newydd, sydd wedi ei ddylunio i fod "y mwyaf diogel yn y byd", yn cael ei gyflwyno yn 2017.

title: Cyhoeddi darn £1 newydd i helpu atal ffugio


description: Yr heddlu yn apelio am dystion wedi i ferch 16 oed ddioddef anafiadau i'w phenglog ar ôl damwain ffordd yng Nghaerdydd.

title: Merch 16 oed wedi ei tharo gan gar yng Nghaerdydd


description: AS Merthyr a Rhymni Dai Havard yn cyhoeddi na fydd yn ymgeisio yn yr Etholiad Cyffredinol nesaf.

title: Havard ddim am sefyll eto


description: Prifathro yn dweud bod angen penderfyniad gan y llywodraeth ynglŷn â gwneud Bagloriaeth Cymru'n gymhwyster gorfodol neu beidio.

title: 'Angen penderfyniad' ar wneud y fagloriaeth yn orfodol


description: Mae Tom Jones yn perfformio yn y Gogledd am y tro cyntaf Nos Wener, Gorffennaf 25. Dyma olwg dafod-yn-y-boch ar yrfa'r canwr o Bontypridd

title: Golwg tafod-yn-y-boch ar yrfa Tom Jones


description: Mae gwawdio rheolaidd yn effeithio ar hyder siaradwyr Cymraeg, medd Liz Saville Roberts

title: Gwawdio rheolaidd yn effeithio hyder siaradwyr Cymraeg

maintext:
Mae Aelod Seneddol Dwyfor Meirionnydd, Liz Saville Roberts yn dweud ei bod hi'n bwysig herio achosion o fwrw sen a gwawdio siaradwyr Cymraeg.
Ddydd Mawrth, cafodd dadl ei chynnal yn Neuadd San Steffan, wedi i sylwadau gan golofnydd dadleuol y Sunday Times, Rod Liddle, godi gwrychyn nifer o bobl.
Yn ystod y drafodaeth, beirniadodd Stuart Andrew AS, gweinidog yn Swyddfa Cymru sylwadau Mr Liddle gan ddweud y byddai'n ysgrifennu llythyr at y Sunday Times, ond gwrthododd alwad am newid y ddeddf i warchod yr iaith Gymraeg.
Yn ôl Ms Saville Roberts, mae gwawdio'r iaith Gymraeg wedi taro hyder y Cymry dros genedlaethau.


description: Mae'r Ysgrifennydd Busnes, Sajid Javid, wedi disgrifio'r cyfarfod rhyngddo a chadeirydd cwmni Tata, Cyrus Mistry, ym Mwmbai, fel un "adeiladol a chadarnhaol".

title: Tata: Cyfarfod 'adeiladol a chadarnhaol'


description: Yr Eglwys yng Nghymru'n rhybuddio fod lleoedd claddu'n prinhau, gyda nifer o fynwentydd yn llawn neu bron yn llawn.

title: Lleoedd claddu'n 'prinhau' medd Yr Eglwys yng Nghymru


description: Roedd hi'n "wyrthiol" fod bachgen 11 oed wedi goroesi damwain angheuol yn Nhrebannws yn ôl cwest i'r gwrthdrawiad.

title: Cwest: 'Gwyrthiol' fod bachgen 11 oed wedi goroesi


description: Cynhadledd Llafur Cymru yn fyw.

title: Yn fyw: Cynhadledd Llafur Cymru


description: Mae disgwyl y bydd clwb pêl-droed Casnewydd yn cael ei redeg gan gefnogwyr, ar ôl i ymddiriedolaeth cefnogwyr gyrraedd targed o godi £195,000 er mwyn prynu'r clwb.

title: Cefnogwyr Casnewydd yn cyrraedd y nod


description: Casnewydd yn disgyn i'r 14eg safle yn Adran Dau ar ôl colli oddi cartref yn Barnet.

title: Adran Dau: Barnet 2-0 Casnewydd


description: Arbrawf camerâu cyfartaledd cyflymder ar ran o'r A55 o fis Mai ymlaen i atal pobl rhag goryrru i lawr Allt Rhuallt.

title: Treialu camerâu cyfartaledd cyflymder ar ran o'r A55


description: Galw am adael i'r Comisiwn Elusennau ymchwilio i wariant yr elusen Awyr Las sy'n cefnogi gwaith Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr.

title: Galw ar elusen iechyd i ystyried ymchwiliad i'w gwariant


description: Cerddwr 67 oed yn cael ei gludo i'r ysbyty mewn hofrennydd ar ôl dioddef o effeithiau'r oerfel

title: Achub cerddwr yn Eryri


description: Cyngor Sir Merthyr Tudful yn rhybuddio pobl rhag croesi'r A470 ar droed i fynd i siop newydd Trago Mills yn y dref.

title: Rhybuddio pobl rhag croesi ffordd yr A470 ar droed


description: Degau o bobl sy'n gwrthwynebu cynlluniau i israddio prif ysbyty Sir Benfro wedi cynnal protest yno ddydd Sadwrn.

title: Protest yn erbyn cynlluniau i israddio Ysbyty Llwynhelyg


description: Yr heddlu sy'n ymchwilio i lofruddiaeth milfeddyg yn chwilio naill ochr i'r ffin rhwng Cymru a Lloegr.

title: Milfeddyg: Chwilio yn parhau


description: Ku wa kabiri no ku wa kane tubagezaho ikinamico Urunana ku mirongo imwe kuva saa kumi n'iminota mirongo ine n'itanu kugera saa kumi n'imwe( 1645-1700 GMT).

title: Turi bande


description: Roedd Iestyn Jones yn un o'r 10 olaf yng Nghystadleuaeth Drymiwr Ifanc y Flwyddyn

title: Iestyn Jones: Wedi curo ond ddim cweit ennill


description: Tribiwnlys hawlfraint wedi dechrau ddydd Llun i geisio datrys anghydfod rhwng y BBC ac asiantaeth Eos ynglŷn â thaliadau i gerddorion.

title: BBC ac Eos: Tribiwnlys yn dechrau


description: Y Gleision yn cyrraedd rownd derfynol Cwpan Her Ewrop yn dilyn buddugoliaeth o 16-10 yn erbyn Pau.

title: Cwpan Her Ewrop: Gleision 16-10 Pau


description: Nifer o fan ddamweiniau ar ffyrdd y de wrth i rew achosi trafferthion fore Gwener.

title: Rhew yn achosi trafferthion


description: Llwyfan digidol i athrawon, sydd yn dod i ben eleni yn sgil "adborth" am y teclyn oedd wedi costio dros £10 miliwn.

title: Adnodd digidol i athrawon yn dod i ben wedi 'adborth'

maintext:
Image copyright Getty Images Image caption Mae'r llywodraeth wedi penderfynu peidio adnewyddu cytundeb Hwb+ yn sgil "adborth" am y llwyfan digidol
Fe gostiodd adnodd digidol i ysgolion, sydd yn dod i ben eleni, dros £10 miliwn yn ôl ffigyrau'r llywodraeth.
Ym mis Tachwedd cyhoeddodd yr Ysgrifennydd Addysg Kirsty Williams na fyddai'r cytundeb ar gyfer Hwb+ yn cael ei adnewyddu yn dilyn "adborth" am y teclyn.
Dywedodd un arbenigwr bod rhai ysgolion o'r farn ei fod yn hen ffasiwn ac yn anodd ei ddefnyddio.
Yn ôl Llywodraeth Cymru roedd y cytundeb ar gyfer Hwb+ wedi cynnig gwerth am arian.
Colli gwybodaeth
Roedd yna bryderon yn 2015 ynglŷn â faint o ysgolion oedd yn defnyddio'r adnodd.
Mae Plaid Cymru'n dweud eu bod nhw'n poeni y bydd ysgolion yn colli gwybodaeth os nad yw'n cael ei drosglwyddo i system wahanol.
Mae Hwb+ yn un o sawl adnodd digidol sydd ar gael i ysgolion trwy blatfform Hwb.
Fe fydd Hwb a'r adnoddau eraill yn parhau i fod ar gael i ysgolion ar ôl i Hwb+ ddod i ben.
Mae ffigyrau Llywodraeth Cymru'n dangos mai gwerth cytundeb Hwb+ o Fedi 2012 i Awst 2018 yw £9.6 miliwn.
Yn 2015, talwyd £661,000 mewn grantiau i 18 ysgol gafodd eu clustnodi fel canolfannau rhagoriaeth ar gyfer Hwb+ ac i'r pedwar corff addysg ranbarthol er mwyn cefnogi mwy o ysgolion i'w fabwysiadu.
Fydd yna ddim proses dendro newydd pan ddaw'r cytundeb i ben yn Awst 2018.
Yn ôl Gareth Morgan, sy'n ymgynghorydd ar dechnoleg mewn addysg, roedd Hwb+ yn "dechnoleg heriol iawn i'w ddefnyddio'n effeithiol yn yr ystafell ddosbarth".
"Fel ry'n ni'n gwybod, mae technolegau'n newid yn gyflym iawn. Mae'n bosib, ar y pryd yn 2011/12, bod y platfform dysgu yma'n ymddangos i Lywodraeth Cymru fel ateb addas i ysgolion Cymru," meddai.
Ond "unwaith dechreuodd athrawon ei ddefnyddio, roedd nifer yn teimlo ei fod yn drwsgl, hen-ffasiwn a'n anodd ei ddefnyddio".
"Fydden i'n tybio y byddai nifer yn dadlau bod gwario cymaint o arian a hynny ar dechnoleg oedd yn cael ei ddefnyddio gan nifer bach o ysgolion, o bosib ddim yn werth am arian."
'Araf a glitchy'
Cafodd Ysgol Mair yn Rhyl £30,000 fel un o ganolfannau rhagoriaeth Hwb+.
Mae Rhian Owen yn gyfrifol am dechnoleg gwybodaeth yn yr ysgol ac mae'n dweud eu bod wedi defnyddio Hwb+ yn rheolaidd yn yr ysgol i ddechrau ond fe aeth yn arafach a llai dibynadwy.
Dywedodd hi fod yr arian ychwanegol wedi helpu'r ysgol i ddatblygu'r defnydd o dechnoleg gwybodaeth trwy dalu am gyfarpar a hyfforddiant.
"Roedd Hwb+ yn ddefnyddiol iawn ar y pryd ond wedyn roedd e'n glitchy iawn a'n annibynadwy," meddai.
Mae 'na rybudd i ysgolion y gallai unrhyw ddata sydd ar Hwb+ gael ei golli os nad yw'n cael ei drosglwyddo i blatfform arall cyn 25 Mai.
Image copyright Getty Images Image caption Pryder Plaid Cymru yw y gallai gwybodaeth gael ei golli wrth i'r adnodd digidol ddod i ben
Dywedodd llefarydd addysg Plaid Cymru, Llyr Gruffydd: "Mae gen i bryderon mawr am y 4,600,000 o ffeiliau sydd gan ysgolion ar system Hwb+ ar hyn o bryd.
"Fy nealltwriaeth i yw, os nad yw ysgolion yn trosglwyddo'r wybodaeth draw i'r system newydd, yna fe fydd e i gyd yn cael ei golli wythnosau'n unig cyn i blant wneud arholiadau.
"Mae angen i Lywodraeth Cymru esbonio pam y maen nhw'n troi eu cefn ar y platfform ar ôl buddsoddi mwy na £10 miliwn dros y blynyddoedd diwethaf."
Gwrando ar adborth
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru eu bod wedi rhoi'r cytundeb am dair blynedd yn 2012 ac wedi ei ymestyn yn 2015 "yn dilyn adolygiad annibynnol gwerth am arian".
"Ers hynny mae technoleg wedi symud ymlaen ac felly hefyd anghenion ein hathrawon a dysgwyr," meddai.
"Rydyn ni wedi gwrando ar beth mae athrawon wedi ei ddweud am Hwb+ ac yn seiliedig ar yr adborth yna, rydyn ni wedi adeiladu ystod o adnoddau dysgu ar-lein modern a hawdd i'w defnyddio sy'n cynnig offer rhad ac am ddim fel Office 365 a chyn hir ar Hwb, Google for Education."


description: Cymdeithas yr Iaith yn galw ar i'r Llywodraeth roi £10m o bunnau i'r Coleg Cymraeg i ddarparu prentisiaethau cyfrwng Cymraeg.

title: 'Angen mwy o brentisiaethau Cymraeg,' medd ymgyrchwyr


authors:
Alun Rhys
Gohebydd Bbc Cymru

description: Bydd gwasanaeth bws arfordir Llŷn yn ailddechrau adeg y Pasg yn dilyn pryder am ei ddyfodol.

title: Sicrwydd i ddyfodol gwasanaeth bws arfordir Llŷn


description: Penaethiaid yn dweud bod "argyfwng cudd" ariannol yn wynebu ysgolion Cymru a mwy o swyddi'n debygol o gael eu colli.

title: Ysgolion yn wynebu 'argyfwng cudd' achos diffyg arian


description: Bu siom yng nghystadleuaeth y Gadair wrth i'r wobr gael ei hatal ond miloedd o bobl yn edrych ymlaen i wylio Edward H.

title: Cadair wag ond bar llawn


description: Gwraig o Geredigion yn sôn am yr anawsterau o geisio cael cymorth cyfrwng Cymraeg i'w gŵr sydd â dementia.

title: Pryder am ddiffyg gwirfoddolwyr gofal dementia Cymraeg

maintext:
Mae gwraig o Geredigion wedi mynegi ei phryder am brinder gofalwyr dementia Cymraeg eu hiaith yn ei hardal, wedi iddi gael trafferth dod o hyd i gymorth i'w gŵr.
Mae Enfys Davies a'i gŵr Peter yn byw ym mhentref Penrhiw-llan ger Llandysul, ac ers bron i flwyddyn, mae hi wedi bod mewn cysylltiad â nifer o gymdeithasau a mudiadau i gael eu hasesu am gymorth.
Er bod pob mudiad wedi cytuno eu bod yn gymwys am gymorth, mae Mrs Davies wedi cael trafferth mawr dod o hyd i gymorth cyfrwng Cymraeg.
Ar raglen Taro'r Post ar BBC Radio Cymru ddydd Mercher, dywedodd fod cael gwirfoddolwr sy'n siarad Cymraeg yn bwysig iddi a'i gŵr: "Mae'n hollbwysig ei fod e'n gysurus wrth bod e'n siarad gyda rhywun, a'i fod e'n hollol fodlon i fi ei adael e am ychydig o oriau."
Mae Comisiynydd y Gymraeg, Meri Huws yn dweud bod angen "trafodaeth genedlaethol" ar y mater.
'Mwy na chyfrwng'
"Mae e'n gallu siarad Saesneg," meddai Mrs Davies, "ond mae mynegi ei hunan yn Saesneg am gyfnod o dair awr yn mynd i fod yn 'chydig o drafferth iddo fe.
"Mae e'n fwy na chyfrwng - mae'n ddiwylliant, mae'n arferion, ffordd cymdeithas o fyw, mae e'n adnabyddiaeth o wahanol bobl."
Wedi nifer o ymholiadau, fe ddaeth gwasanaeth gofal Crossroads o hyd i Gymraes Gymraeg i Mrs Davies yn y pen draw, ac mae hi'n dod at ei gŵr yn wythnosol: "Mae hi'n fendith. Fydden ni ddim wedi dewis gwell person se'n i'n gallu matsio rhywun fy hunan, ac yn Gymraes lân gloyw.
"Dwi'n clywed y wraig sy'n dod ar ddydd Llun yn dweud wrtho fe, 'O wel, wel, chi'n nabod nhw, y'ch chi? O, dwi'n ffrindie mawr 'da nhw,' ac mae'r sgwrs yn dilyn ymlaen o hynny."
Dan bwysau
Ond wrth i gyflwr ei gŵr ddatblygu, mae Mrs Davies yn dweud ei bod hi dan bwysau cynyddol i ddechrau derbyn gofal cyfrwng Saesneg.
"Ychydig cyn y Nadolig, wnaeth un person o un o'r cymdeithasau 'ma, wedodd hi wrtha i bod yr amser wedi dod nawr i fi dderbyn unrhyw help ro'n nhw'n cynnig gan bod y gŵr yn gallu siarad Saesneg," meddai.
"Nes i weud yn bendant o hyd, 'na'... achos os daw rhywun 'ma sy'n ddi-Gymraeg, weld pryd ydw i'n mynd i gael rhywun sy'n siarad Cymraeg wedyn ar ôl hynny?
"Unwaith mae rhywun wedi dechre 'ma, dwi ddim ishe gwrthod y person hynny, gan roi'r argraff bo fi ddim yn hapus gydag e neu gyda hi.
"Mae'n well gyda fi beidio â dechrau gyda rhywun sy' ddim yn siarad Cymraeg."
Dim angen ofni
Ym marn Mrs Davies, mae hi'n meddwl falle bod nifer o Gymry Cymraeg yn ofni ystyried mynd i'r maes gwirfoddoli am eu bod ofn y gwaith: "Dwi'n credu bod rhywfaint o ofn ynghlwm â'r peth.
"Ofn bydden nhw ddim yn gallu ymdopi petaen nhw'n dod fel gwirfoddolwyr, neu ofn na fydden nhw'n gallu cynnal sgwrs - mae pob math o ofnau.
"Oni bai bod gyda fi brofiad personol, mae'n siŵr y bydde rhai o'r ofnau yna gyda fi hefyd.
"Does dim angen ofni, mae angen lot o amynedd a lot o ddyfalbarhad, ond does dim angen ofni."
'Pobl wanaf cymdeithas'
"Ry ni'n sôn am bobl wanaf cymdeithas mewn ffordd, yndy' ni?
"Os na allwn ni sicrhau eu bod nhw'n cael eu hawliau, wel dy' ni ddim yn gwneud beth ddylen ni fod yn gwneud mewn gwirionedd.
"Oni bai ein bod ni'n wynebu'r her yma fel teulu, fydden i ddim yn ymwybodol o'r prinder gwirfoddolwyr sy'n siaradwyr Cymraeg yn y maes yma.
"Dyna un rheswm dwi'n siarad â chi heddi, yw i drio codi ymwybyddiaeth am hyn, bod yna brinder dybryd o siaradwyr Cymraeg i wirfoddoli yn y maes."
Gallwch glywed y cyfweliad yn llawn a'r ymateb ar Taro'r Post ar BBC Radio Cymru am 13:00.


description: Golwg ar yr ymgeiswyr posib allai roi eu henwau yn yr het i olynu Carwyn Jones fel prif weinidog ac arweinydd Llafur Cymru.

title: Yr ymgeiswyr Llafur posib allai olynu Carwyn Jones


description: Y Cymry yn dathlu yn Awstralia

title: Tîm rygbi byddar 7-bob-ochr Cymru yn Bencampwyr Byd


description: Mae'r Cynulliad yn ddiflas yn ôl Cymdeithas Newid Etholiadol Cymru - yw hyn yn deg?

title: Yw'r Cynulliad yn ddiflas?