description: Mae'r ateb yn syml

title: Sut mae Cymru'n cael cystadlu yn Junior Eurovision ond ddim yr un mawr?

maintext:
O gyrraedd rownd gynderfynol UEFA Euro 2016 i Geraint Thomas yn ennill Le Tour de France eleni, mae Cymru, yn llythrennol ar y map yn y byd chwaraeon.
Ac yn awr, datblygiad pellach yn statws Cymru yn Ewrop wrth i ni eleni, am y tro cyntaf erioed, gystadlu fel cenedl unigol yn y Junior Eurovision Song Contest.
Mae'r daith i chwilio am bobl ifanc i gynrychioli Gwlad y Gân yn dechrau nos Fawrth, 18 Medi wrth i gyfres newydd, Chwilio am Seren Junior Eurovision, ddechrau ar S4C am 20:00.
Ond gyda llawer wedi bod yn galw am flynyddoedd i Gymru gael cyfle i gystadlu ym mhrif gystadleuaeth Eurovision, sut mae'n bosib i ni gystadlu fel cenedl yn Junior Eurovision ond ddim yn y prif Eurovision?
Image copyright Glen Bartlett
Yn ôl Glen Bartlett, sydd wedi ymddangos ar lwyfan Eurovision fel dawnsiwr yn y gorffennol mae'r ateb yn syml:
"Ma' S4C yn aelod o'r EBU (European Broadcasting Union), ac mae'n rhaid i bob sianel sy'n cystadlu yn Junior Eurovision fod yn aelod i gymryd rhan.
"Gan fod S4C wedi dangos diddordeb mewn bod yn rhan o'r gystadleuaeth, a gan fod dim sianel Brydeinig arall wedi dangos diddordeb, wedyn mae Cymru'n gallu cael ei chynrychioli fel gwlad 'in its own right'.
Dim ond un o bob gwlad
"Yn y gorffennol mae ITV wedi darlledu'r gystadleuaeth rhwng 2003 a 2005, ac felly Prydain oedd yn cael ei chynrychioli, gan fod ITV'n cael ei gyfri' fel sianel Brydeinig...(yn itha' da actually, cafon ni 3ydd safle ac 2il safle!).
"Theoretically, gall Cymru cael ei chynrychioli ym mhrif gystadleuaeth Eurovision, ond y BBC sy'n cystadlu dros Brydain ar hyn o bryd, a gan bod BBC yn sianel Brydeinig, wedyn 'United Kingdom' sy'n cal ei chynrychioli ac nid y gwledydd ar wahan."
Image copyright Alistair Heap Image caption Mentoriaid y perfformwyr ifanc gyda Trystan Elis-Morris, cyflwynydd y gyfres
Dros yr haf, felly mae S4C, wedi bod ar daith i chwilio am sêr ifanc i gystadlu o dan faner Cymru yn y Junior Eurovision Song Contest, mewn cyfres o glyweliadau cyhoeddus.
Dilyn y meistri
Mae panel o fentoriaid, sef Connie Fisher, Stifyn Parry a Tara Bethan, wedi bod yn gweithio'n galed i ddewis 20 o'r perfformwyr i symud ymlaen at y broses fentora, fydd wedyn yn cael eu chwynnu lawr i chwech gan y mentoriaid.
Meddai'r gantores a'r actores Tara Bethan:
"Mae'r talent 'da ni wedi gweld hyd yn hyn yn anhygoel. Felly, dwi ddim yn meddwl bydd 'na drafferth o gwbl dod o hyd i rywun. Yr unig drafferth, dwi'n credu, fydd dewis dim ond un person neu grŵp!"
Ond bydd angen i'r bobl ifanc serennu a sefyll mas o'r dorf yn ôl Connie Fisher un arall o'r mentoriaid:
"Dwi'n edrych am berson ifanc quirky i gynrychioli Cymru."
O gannoedd... i ugain... i chwech
Bydd y chwech sy'n cael eu dewis, yn cystadlu yn rownd derfynol Cymru yn fyw o Venue Cymru, Llandudno ar nos Fawrth, 9 Hydref.
Bydd y noson yn cael ei darlledu'n fyw ar S4C, a'r cyhoedd fydd yn pleidleisio am eu hoff artist ifanc, a fydd yn cynrychioli Cymru yn rownd derfynol Junior Eurovision.
Bydd y ffeinal fawr yn cael ei chynnal yn Minsk, Belarws, ar ddydd Sul, 25 Tachwedd a'i ddarlledu'n fyw ar S4C.


description: Cyngor Powys yn gohirio cais i estyn fferm dofednod ger Meifod nes cael mwy o fanylion am effaith weledol y datblygiad.

title: Gohirio penderfyniad cais siediau ieir ger Meifod

maintext:
Mae cynghorwyr ym Mhowys wedi gohirio penderfyniad ar gais i godi siediau mewn fferm ddofednod ger Meifod, a fyddai'n treblu'r nifer fwyaf o ieir y gellir eu cadw yno o 100,000 i 300,000.
Dywedodd aelodau pwyllgor cynllunio Cyngor Powys eu bod yn poeni am effaith weledol y datblgygiad yn Fferm Ystym Colwyn, ac maen nhw wedi gofyn am gynlluniau manwl o'r tirwedd cyn y gwrandawiad nesaf i ystyried y cais.
Yn yr un cyfarfod yn Llandrindod, roedd yna benderfyniad unfrydol i gymeradwyo cais ar wahân ar gyfer uned yn Llanwyddelan ger Y Drenewydd ar gyfer hyd at 32,000 o ieir.
Dywedodd rhai aelodau o'r pwyllgor bod y datblygiad posib ger Meifod yn debycach i "ffatri", gan godi'r cwestiwn a fyddai unrhyw ddatblygiad diwydiannol arall yn cael ystyriaeth mewn ardal mor wledig.
Roedd swyddogion cynllunio yn argymell cefnogi'r cais, gan nodi mewn adroddiad bod dim gwrthwynebiadau wedi eu cyflwyno fel rhan o'r ymgynghoriad arferol.
Mae'r adroddiad hefyd yn nodi bod Cyfoeth Naturiol Cymru wedi rhoi trwydded i'r safle yn caniatáu hyd at 340,000 o ieir yno ym mis Mai.
Mae elusen Ymgyrch Diogelu Cymru Wledig wedi galw am strategaeth hirdymor ar gyfer y diwydiant, gan fynegi pryder fod caniatáu cannoedd o geisiadau cynllunio am siediau ieir yn bygwth yr amgylchedd.

fasttext_language: cy


description: Crwner yn gwrthod gohirio'r cwest i farwolaeth Carl Sargeant tan ar ôl ymchwiliad annibynnol i amgylchiadau ei ddiswyddiad.

title: Crwner yn gwrthod gohirio cwest achos Carl Sargeant


description: Y ceffyl blaen yn y ras i fod yn brif weinidog nesaf Cymru yn dweud y byddai'n croesawu cynnal arbrawf bwndeli babi yng Nghymru.

title: Mark Drakeford o blaid arbrawf bwndeli babi yng Nghymru


description: Bydd y Cymro'n aros gyda Syr Dave Brailsford a thîm Sky nes 2021.

title: Cytundeb newydd i Thomas gyda thîm Sky


description: Yr adolygydd Caryl Bryn yn edrych nôl ar benwythnos ym Mhortmeirion

title: Rhif 6: 'Gŵyl sy'n gwneud corau meibion yn cŵl'


description: Dyn yn cael ei garcharu ar ôl i'w blentyn fod yn absennol o'r ysgol am dros 98% o'r cyfnod rhwng Ionawr a Gorffennaf.

title: Carcharu dyn wedi i'w blentyn fethu 98% o gyfnod ysgol


description: Mae Heddlu'r De yn apelio am dystion yn dilyn marwolaeth dyn 60 oed yn Abertawe brynhawn Llun.

title: Heddlu'n ymchwilio i farwolaeth dyn yn Abertawe


description: Achos yn erbyn cwpl o'r Barri sydd wedi'u cyhuddo o gam-drin hanesyddol yn clywed eu bod wedi tynnu a phrintio lluniau noeth o blant.

title: Achos cam-drin: Cwpl wedi 'tynnu lluniau noeth o blant'

maintext:
Image copyright Wales news service
Mae llys wedi clywed bod cwpl o'r Barri sydd wedi'u cyhuddo o dreisio a cham-drin plant wedi tynnu a phrintio lluniau o ferched noeth.
Dywedodd un ferch ei bod wedi gweld albwm o luniau anweddus yn nhŷ Avril Griffiths, 61, a Peter Griffiths, 65.
Clywodd Llys y Goron Caerdydd fod y ferch wedi cael ei cham-drin ar gwch yn Sianel Bryste, a hefyd yng nghefn fan.
Mae'r ddau yn gwadu cyhuddiadau o dreisio a cham-drin plant yn rhywiol yn yr 1980au a'r 1990au.
'Lluniau noeth'
Wrth amddiffyn fe ddywedodd y bargyfreithiwr David Etherington QC y byddai Avril a Peter Griffiths yn "gweithio fel ecstras mewn ffilmiau" a'u bod yn llogi eu fan, oedd wedi'i baentio'n ddu "i edrych fel un yr A-Team".
Ond dywedodd y ferch wrth y llys y byddai'r fan yn cael ei ddefnyddio i'w chludo hi i leoliadau ble roedd pobl yn cael rhyw, a'i bod hi'n cael ei threisio gyda drysau'r cerbyd ar agor.
Awgrymodd Mr Etherington wrthi nad oedd yr ymosodiadau yn y fan "wedi digwydd" mewn gwirionedd, ond fe ymatebodd hi: "Rydych chi'n anghywir."
Fe wnaeth hi adrodd ei honiadau wrth yr heddlu am y tro cyntaf yn 2000 a 2001, meddai, ar ôl clywed bod Peter Griffiths wedi ceisio cam-drin rhywun arall.
Image caption Mae Avril Griffiths yn wynebu 10 cyhuddiad a Peter Griffiths 14 cyhuddiad
"Nes i sylwi y dylen i fod wedi gwneud hynny flynyddoedd yn ôl," meddai.
Dywedodd ei bod wedi darparu lluniau "noeth" ohoni hi i'r swyddogion heddlu oedd yn dangos breichiau'r diffynnydd o'i chwmpas.
Dywedodd ei bod wedi dweud wrth swyddogion fod albwm luniau yn ystafell fyw'r diffynnydd oedd gyda "llawer o luniau noeth o blant, pobl roeddwn i'n eu nabod, plant roeddwn i'n eu nabod".
Ychwanegodd ei bod wedi cael gwybod gan y swyddog oedd yn delio gyda hi y byddai'r achos yn cael ei "gadw ar y ffeil rhag ofn bod unrhyw ferched eraill eisiau dod yn eu blaenau".
Dwyn llun
Wrth gael ei chroesholi dywedodd y ferch wrth y llys am y noson y cafodd y lluniau anweddus ohoni eu cymryd - yr un noson i Peter Griffiths ei threisio mewn parti.
"Roeddwn i'n gwybod ble roedd pethau'n mynd, cyn gynted â'i fod yn cael y cyfle," meddai.
"Roeddwn i'n gwybod mai dyna sut oedd e'n digwydd, roedd e wedi digwydd o'r blaen, roedd yr arwyddion yna."
Dywedodd wrth y llys ei bod wedi cael ei gorfodi i yfed tri chwarter peint o fodca, cyn i Avril a Peter Griffiths dynnu lluniau noeth ohoni a'u cadw.
Dywedodd yr achwynydd ei bod wedi dwyn un o'r lluniau gafodd eu printio yn ddiweddarach, am ei bod hi'n teimlo "gwarth a chywilydd".
Awgrymodd Mr Etherington i'r ferch ei bod hi wedi cael rhyw gyda Peter Griffiths ond ei bod hi dros 16 ar y pryd, a bod y lluniau hefyd wedi'u tynnu pan oedd hi dros 16 oed.
Mewn ymateb dywedodd yr achwynydd: "Mae e'n gelwyddgi os yw e'n dweud hynny, celwyddgi budr, sut feiddiai e."
Ychwanegodd: "Mae'n gwybod beth wnaeth e, ac mae hi hefyd, dyna pam mae hi'n ei amddiffyn e."
Mae Avril Griffiths a Peter Griffiths yn gwadu'r holl gyhuddiadau yn eu herbyn, ac mae'r achos yn parhau.


description: Ffordd yr M4 wedi'i chau i'r ddau gyfeiriad ger Abertawe yn dilyn gwrthdrawiad.

title: M4 ger Abertawe wedi cau ar ôl gwrthdrawiad


description: Gobaith Ambiwlans Awyr Cymru yw galluogi ei hofrenyddion i wasanaethu'n amlach yn ystod y nos yn y dyfodol.

title: Her nesaf Ambiwlans Awyr Cymru yw cynnig gwasanaeth 24/7


description: Cerddi gwladgarol eraill bardd Hen Wlad fy Nhadau

title: Evan James: Dafydd Iwan ei gyfnod?


description: Claf a oroesodd sepsis ar ôl cael ei roi ar beiriant ysgyfaint arbenigol o Loegr yn galw am gael peiriant o'r fath yng Nghymru.

title: Galw am beiriant ysgyfaint i achub bywydau yng Nghymru


description: Yr heddlu'n ymchwilio ar ôl i gerddwr gael ei daro ar ffordd Blaenau'r Cymoedd.

title: Digwyddiad Merthyr: dyn wedi marw


description: Ian Lucas AS yn dweud y dylai ymchwiliad annibynnol gynnal arolwg o amgylchiadau llofruddiaeth dyn anabl o Wrecsam.

title: Ymchwiliad llofruddiaeth y rhwystredig, medd AS Wrecsam

maintext:
Image caption Cafwyd hyd i gorff Nicholas Anthony Churton yn ei gartref yn Wecsam ar 27 Mawrth 2017
Fe ddylai ymchwiliad annibynnol gynnal arolwg o amgylchiadau llofruddiaeth dyn anabl o Wrecsam, yn ôl yr aelod seneddol lleol.
Cafodd Jordan Davidson o Wrecsam ei garcharu am 30 o flynyddoedd am lofruddio Nicholas Churton, 67, gyda machete a mwrthwl.
Dywed AS Wrecsam, Ian Lucas, er bod hyn wedi digwydd ym Mawrth 2017 roedd o'n rhwystredig gyda'r hyn mae o'n ei alw yn arafwch dau ymchwiliad gan Swyddfa Annibynnol Ymddygiad yr Heddlu (SAYH) i'r amgylchiadau.
Dywedodd llefarydd ar ran SAYH y byddent yn cysylltu gyda Mr Lucas yn yr wythnosau nesa gyda'r newyddion diweddara.
Mae un o'r ddau ymchwiliad dan sylw yn edrych ar y cysylltiad rhwng Mr Churton a'r heddlu yn y dyddiau cyn iddo farw.
Mae'r ymchwiliad arall yn asesu'r cysylltiad rhwng yr heddlu a Davidson yn y cyfnod ar ôl iddo gael ei ryddhau o'r carchar.
"Rwyf am gael atebion gan yr heddlu a'r gwasanaeth prawf, ond hyd yma dwi heb eu cael," meddai Mr Lucas.
Image copyright Heddlu Gogledd Cymru Image caption Mae Jordan Davidson wedi'i ddedfrydu i oes o garchar am lofruddio Nicholas Churton ym mis Mawrth 2017
"Dyw'r ffeithiau ddim yn cael eu datgelu i fi na'r cyhoedd, a dyw Heddlu Gogledd Cymru na Chomisiynydd yr Heddlu yn gwneud dim i ddal yr heddlu i gyfri.
"Rwy' dal yn edrych am atebion i sut fod troseddwr peryglus fel Jordan Davidson heb ei anfon yn ôl i'r carchar, gan olygu fod ganddo'r gallu i gyflawni'r drosedd erchyll yma."
Fe wnaeth Davidson, oedd wedi ei ryddhau ar drwydded o'r carchar, bledio'n euog i lofruddiaeth a chyhuddiadau eraill yn cynnwys niwed corfforol a lladrata.
Galw am adolygiad
Yn wreiddiol cafodd ei ddedfrydu i leiafswm o 23 mlynedd o garchar, ond cafodd hyn ei gynyddu i 30.
Cafodd y llofrudd, oedd a record hir o droseddu, ei ryddhau ar fechnïaeth ar ôl cael ei arestio am fod a chyllell yn ei feddiant ddyddiau cyn y llofruddiaeth.
Mae Mr Lucas wedi ysgrifennu ar Rory Stewart, Gweinidog y Carchardai, yn gofyn am adolygiad annibynnol.
Mae Victoria Atkins, Gweinidog yn y Swyddfa Gartref wedi dweud wrth Mr Lucas y bod gwelliannau wedi eu cyflwyno ar ôl i adolygiad dynnu sylw at "fethiannau sylweddol."
Image caption Roedd Mr Churton yn byw ar ben ei hun
Dyw holl ganfyddiadau'r adolygiad heb gael eu rhyddhau.
Dywedodd Catrin Evans, cyfarwyddwr Cymru Swyddfa Annibynnol Ymddygiad yr Heddlu: "Rydym wedi llwyr ymroi i gynnal dau ymchwiliad trwyadl i Heddlu Gogledd Cymru mewn perthynas â llofruddiaeth Nicholas Churton.
"Mae'r ymchwiliad cyntaf ynglŷn â chyswllt Mr Churton cyn ei farwolaeth yn dirwyn i ben, tra bod yr ail ymchwiliad ddechreuodd ym mis Mai, ac yn edrych ar arést blaenorol Jordan Davidson yn parhau."
"Ein rôl ni yw ymchwilio i weithgareddau'r heddlu a'r modd o wneud penderfyniadau, nid oes gennym unrhyw oruchwyliaeth o'r Gwasanaeth Prawf."
Dywedodd Arfon Jones, Comisiynydd Heddlu a Throsedd Gogledd Cymru: "Mae Mr Lucas yn gwybod yn iawn fod ymchwiliad ar y gweill gan SAYH a byddai'n gwbl amhriodol i drafod y mater cyn bod yr ymchwiliad wedi ei gwblhau."


description: Trydedd buddugoliaeth yn olynon oddi-cartref i Gasnewydd ar ôl ennill yn erbyn Tranmere o 1-0.

title: Adran dau: Tranmere 0-1 Casnewydd


description: Diwrnod o ddathlu ddydd Sadwrn wrth i Ysgol Gymraeg Llundain ddathlu ei phen-blwydd yn 60 oed.

title: Ysgol Gymraeg Llundain ar hyd y blynyddoedd


description: Yr Adar Gleision yn colli wrth i Eden Hazard serennu yn Stamford Bridge.

title: Uwch Gynghrair Lloegr: Chelsea 4-1 Caerdydd


description: Dau o flaen llys milwrol wedi eu cyhuddo o esgeulustod wedi i dri milwr farw yn ystod ymarferiadau'r SAS ar Fannau Brycheiniog.

title: Marwolaethau milwyr y Bannau: Dau'n gwadu esgeulustod


description: Dwy uned arbenigol newydd yn cael eu hagor yn Ysbyty Glan Clwyd, Wrecsam ac Ysbyty Felindre, Caerdydd ddydd Mercher.

title: Agor unedau arbenigol newydd yn Wrecsam a Chaerdydd


description: Dylai UKIP "fod yn radical a dweud pethau radical" ar ôl Brexit, yn ôl arweinydd y blaid yn y Cynulliad.

title: Bennett: Dylai UKIP fod yn radical a dweud pethau radical


description: Mae Gwenda Owen, sydd â chyflwr Motor Niwron, yn credu y dylai'r gyfraith newid i gael dewis terfynu bywyd yng Nghymru a Lloegr.

title: Galw am newid yn y gyfraith i gael dewis terfynu bywyd

maintext:
Mae dynes sydd â chyflwr Motor Niwron wedi galw am newid y gyfraith er mwyn rhoi'r hawl i bobl ddewis os ydyn nhw am ddod â'u bywydau i ben.
Cafodd Gwenda Owen o Ruthun wybod fod ganddi'r cyflwr ym mis Mawrth 2017.
"Mi oeddwn i'n gwybod bod rhywbeth mawr o'i le a 'mond yn gobeithio bod gen i rywbeth fel MS, ME neu Parkinson's," meddai wrth raglen Manylu BBC Radio Cymru.
"Ond efo Motor Niwron mi oeddwn i'n gwybod bod amser yn brin. Mi oedd hi'n sioc."
Mae'r cyflwr yn cael effaith ar gelloedd yn yr ymennydd a'r nerfau sy'n rheoli cyhyrau'r corff.
Bellach mae Mrs Owen mewn cadair olwyn, yn cael cymorth gofalwyr fore a phrynhawn ac wedi cael gosod pibell fwyd yn ei stumog.
"Mae'n bwysig tra dwi'n weddol iach i gael y peg i mewn i helpu ar gyfer y dyfodol pryd fyddai ddim yn gallu llyncu, pryd fyddai'n glafoerio a phan fydd y llais yn mynd. Ofn y dyfodol sydd gen i."
'Hawl i ddewis peidio byw'
Yn gyn-athrawes a phennaeth ysgol, fe enillodd Mrs Owen wobr arbennig yn gynharach eleni am ei chyfraniad sylweddol i fywyd ieuenctid Cymru.
Nawr mae hi'n awyddus i godi ymwybyddiaeth am gyflwr Motor Niwron a thynnu sylw at y gofal "anhygoel" mae hi wedi ei dderbyn.
Ond mae hi hefyd wedi trafod ei chynllun diwedd oes mewn manylder gyda'i meibion a'i gŵr, John.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Dywedodd Gwenda Owen bod ganddi "hawl i fyw a hawl dewis peidio byw"
Yn 2014 fe bleidleisiodd Aelodau'r Cynulliad yn erbyn yr egwyddor o ganiatáu cynorthwyo unigolyn i ddod â'u bywyd i ben.
Ond mae Mrs Owen yn bendant bod angen newid y gyfraith ar gymorth i farw yng Nghymru a Lloegr.
"Dwi gant y cant y tu ôl iddo fo - mae'n rhaid cael dewis," meddai.
"Mae gen i hawl i fyw, mae gen i hawl i ddewis peidio byw.
"Dwi'n glynu at hynny achos dwi'm isio goroesi a bod mewn 'stafell ar fy mhen fy hun - ond dwi ddim isio cario 'mlaen fel hyn.
"Dwi ddim isio i 'mhlant fynd drwy hyn, dwi ddim isio John fynd drwy hyn."
Mae ewthanasia a rhoi cymorth i rywun farw yn anghyfreithlon yng Nghymru a Lloegr, ond nid mewn gwledydd fel y Swistir.
Image caption Gwenda Owen gyda'i gŵr, John
Mae rhai yn dewis mynd i glinig Dignitas yn y wlad honno er mwyn dod â'u bywydau i ben.
"'Da ni wedi trafod Dignitas ers y cychwyn efo'r hogia', efo John, efo ffrindiau - dwi ddim yn cuddio dim byd."
'Nid dyma'r farn gyhoeddus'
Mae'n bwnc y mae gan ei gŵr John, sy'n weinidog, farn bendant arno hefyd.
"Dwi'n gwybod bod yr eglwys dwi'n perthyn iddi a phobl eglwys arall yn gwrthwynebu ewthanasia a Dignitas yn y mater yma," meddai.
"Fy egwyddor i ar hyd y blynyddoedd ydy lle mae 'na fywyd mae 'na obaith a dwi am lynu at yr egwyddor honno.
"Ond os ydy Gwenda yn dod i'r penderfyniad na fedar hi wynebu mwy - dwi ddim isio colli Gwenda - ond dwi ddim isio ei gweld hi'n diodde' chwaith.
"Ond os daw hi i'r penderfyniad hwnnw, fyddai gant y cant y tu ôl iddi hi er 'mod i'n sylweddoli nad dyma'r farn gyhoeddus neu'r farn swyddogol."


description: Mae Heddlu'r De yn apelio i urnhyw un sydd wedi am Siwan Ellis, 53 oed, sydd heb gael eu gweld ers brynhawn dydd Llun.

title: Athrawes o ardal Abertawe ar goll

maintext:
Image copyright Heddlu'r De Abertawe Image caption Roedd Siwan Ellis, 53 oed, yn athrawes yn Ysgol Bryn Tawe ac Ysgol Bishop Gore
Mae Heddlu De Cymru wedi apelio am gymorth i ddod o hyd i Siwan Ellis, athrawes o Abertawe, sydd ar goll.
Cafodd Ms Ellis, 53 oed, ei gweld diwethaf yn ardal Mayals o'r ddinas brynhawn ddydd Llun, 17 Medi.
Bu'n athrawes yn Ysgol Gyfun Gymraeg Bryn Tawe ac yn Ysgol Bishop Gore, yn ardal Abertawe.
Cafodd ei disgrifio fel menyw 5'2" o daldra gyda gwallt melyn a llygaid glas.
Roedd hi'n gwisgo ffrog â streipiau glas a gwyn a bŵts swêd gyda phaent arnynt pan gafodd ei gweld diwethaf. Mae'n bosib ei bod hi hefyd yn gwisgo cot frown.
Mae'r heddlu a theulu Ms Ellis yn poeni am ei lles hi ac yn apelio at unrhyw un sydd wedi ei gweld hi i gysylltu drwy ffonio 101.


description: Heddlu'r Gogledd yn cadarnhau fod beiciwr modur 48 oed o Lannau Mersi wedi marw mewn damwain ffordd ger Coedwig Clocaenog.

title: Beiciwr modur 48 oed yn marw ar ffordd ger Rhuthun


description: Dyn yn y llys ar gyhuddiad o ddynladdiad wedi i dad ifanc farw o ergyd i'w ben.

title: Dyn yn gwadu cyhuddiad o ddynladdiad wedi 'cythraul gyrru'


description: Bydd dyfais a grëwyd mewn ysbyty yng Ngwynedd yn cael ei ddefnyddio i drawsnewid y ffordd caiff babanod eu hadfywio yn Uganda.

title: Dyfais o Gymru i 'drawsnewid' adfywio babanod yn Uganda


description: Cyflwyno cais cynllunio i adeiladu 400 o gartrefi ar safle BBC Cymru yng Nghaerdydd.

title: Cais cynllunio i adeiladu 400 o dai ar safle BBC Cymru


description: Ymgynghoriad gan Sefydliad Bevan yn galw ar Lywodraeth Cymru i ystyried newidiadau i bwy sy'n gymwys am ginio ysgol am ddim.

title: Galw i roi cinio ysgol i'r holl blant sy'n byw mewn tlodi

maintext:
Image copyright Getty Images Image caption Mae tua 76,000 o blant yn gymwys am ginio am ddim yng Nghymru ar hyn o bryd
Dylai pob plentyn sy'n byw mewn tlodi yng Nghymru dderbyn cinio ysgol am ddim, yn ôl melin drafod.
Mae Sefydliad Bevan yn dweud bod cyflwyno credyd cynhwysol wedi newid pwy sy'n gymwys i dderbyn cinio, a bod 55,000 o blant sy'n byw mewn tlodi yn mynd heb bryd am ddim.
Dywedodd Llywodraeth Cymru bod eu bwriad i newid system cinio am ddim i blant o deuluoedd gyda chyflog o lai na £7,400 yn golygu y bydd 3,000 yn fwy o blant yn derbyn cinio.
Mae'r sefydliad yn diffinio tlodi fel teulu sy'n ennill 60% yn llai na'r incwm canolrifol.
Trafod newid y system
Ar hyn o bryd, mae tua 76,000 o blant, sef 16% o ddisgyblion, yn gymwys am ginio am ddim.
Maen nhw ar hyn o bryd yn ei dderbyn os yw eu rhieni yn gymwys am fudd-daliadau arbennig, ond nid yw hyn yn cynnwys credyd treth gwaith.
Fodd bynnag, bydd credyd cynhwysol yn tynnu'r holl fudd-daliadau yn un, gan gynnwys credyd treth gwaith, ac o dan y rheolau presennol byddai mwy fyth o blant - bron i 50% - yn gallu cael cinio am ddim.
Mae'r llywodraeth ar hyn o bryd yn trafod cynllun i gyfyngu cynnig cinio am ddim ar gyfer teuluoedd sy'n ennill hyd at £7,400 ac yn gymwys i dderbyn credyd cynhwysol.
Maen nhw'n dweud fod yn rhaid gosod trothwy, rhag creu "costau anfforddiadwy".
Image copyright Reuters
Dywedodd Dr Steffan Evans o Sefydliad Bevan eu bod yn galw ar y llywodraeth i gynnwys pob teulu sy'n derbyn credyd cynhwysol.
"Os ydy'r wladwriaeth yn credu bod teulu angen help gyda chredyd cynhwysol, wedyn dylai plentyn dderbyn cinio am ddim. Byddai hynny'n sicrhau na fyddai'r un plentyn yn llwgu," meddai.
"Mae'n ddigon hysbys bod bwyta diet cytbwys ac iach yn llesol i iechyd ac i addysg plentyn.
"Byddai cynyddu nifer y plant sy'n derbyn pryd bwyd am ddim yn yr ysgol yn help i leihau anghyfartaledd iechyd nawr ac yn ddiweddarach yn eu bywydau.
"Dyma gyfle unwaith-mewn-degawd i newid y rheolau."
Argymell tri dewis
Mae ymgynghoriad Sefydliad Bevan yn argymell tri dewis:
cinio ysgol am ddim i bawb, neu o leiaf i blant hyd at Flwyddyn 2, fel sy'n digwydd yn Lloegr a'r Alban;
peidio â chyflwyno trothwy incwm, er mwyn i bob teulu sy'n derbyn credyd cynhwysol i allu cael cinio am ddim;
cynnig trothwy incwm perthnasol i amgylchiadau teuluoedd unigol, er mwyn cynnig trothwy is i deuluoedd mwy o faint.
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydym yn nodi cyfraniad Sefydliad Bevan i'r ymgynghoriad a bellach yn ystyried pob ymateb cyn gwneud cyhoeddiad am sut rydym am fynd yn ein blaen o'r fan hon."


description: Prif weinidog Cymru yn dweud y bod yn rhaid i'r menywod wnaeth honiadau yn erbyn y cyn weinidog Carl Sargeant aros yn ddienw.

title: 'Rhaid i achwynwyr aros yn ddienw', medd Carwyn Jones


description: Cafodd y fenyw 51 oed ei harestio gyda dyn 27 oed wedi cyrch gwrth-derfysgaeth ar dŷ yn ardal Trelái ddydd Mercher.

title: Cyhuddo ail berson wedi cyrch arfog yng Nghaerdydd


authors:
Rhys Williams
Gohebydd Bbc Cymru

description: Wedi haf prysur i'r gwasanaeth tân, ymgyrch recriwtio ar y gweill oherwydd gostyngiad yn nifer y diffoddwyr 'ar alw'.

title: Pryder am ostyngiad yn niferoedd ymladdwyr tân 'ar alw'

maintext:
Ar ôl haf prysur i'r gwasanaeth tân ag achub yng Nghymru oherwydd tanau gwair, mae ffigyrau newydd yn dangos bod nifer yr ymladdwyr tân "ar alw" sydd ar gael i ymateb iddyn nhw wedi cwympo dros y degawd diwethaf.
Mae diffoddwyr ar alw yn cefnogi gweithwyr llawn amser, gan amlaf uwchben eu gwaith o ddydd i ddydd.
Ond yn ôl ymchwil gan raglen Newyddion9, mae 120 yn llai yn gwneud y gwaith na 10 mlynedd yn ôl.
Yn ôl y ffigyrau, er bod cynnydd wedi bod yn nifer yr ymladdwyr tân ar alw yn y canolbarth a'r gorllewin, mae'r niferoedd yn y de wedi gostwng o 621 yn 2008 i 615 yn 2018.
Yn y gogledd, mae dros 130 yn llai o ddiffoddwyr tân ar alwad ar gael ar hyn o bryd o'i gymharu â 10 mlynedd yn ôl, wrth i'w niferoedd ostwng o 577 i 443.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Mae ymgyrch recriwtio wedi dechrau i ddenu rhagor i helpu, fel yr esbonia Simon Roome o Wasanaeth Tân ac Achub y De.
Mae'r Gwasanaeth Tân ac Achub yn dweud fod swyddogion tân ar alw yn chwarae rôl allweddol wrth ymateb i alwadau, gan gyfrannu tua traean o waith y gwasanaeth.
Mae ymgyrch newydd wedi dechrau i geisio denu mwy o bobl i'r gwaith.
Yn ôl Caer Timothy, ymladdwr ar alw yn Nhreharris ger Merthyr Tudful, er bod yr hyfforddiant yn heriol, mae budd sylweddol i wneud y gwaith.
"Mae gynnon ni 'beeper' basically... os mae'n mynd off, ni'n brysio yma mor gyflym a ni'n gallu ac yn troi mas i beth bynnag sydd yn dod drwodd.
"Mewn geiriau llai, mae e y swydd gorau yn y byd. Allai ddim disgrifio fe mewn geiriau gwell."
Image caption Mae Caer Timothy'n ddiffoddwr ar alw yn ardal Merthyr Tudful
Yn ôl Sion Slaymaker, pennaeth Sir Ceredigion i wasanaeth Tân ac Achub Gorllewin a Chanolbarth Cymru, mae newidiadau mewn cymdeithas yn meddwl bod cadw gafael ar ddiffoddwyr ar alw ar ôl eu hyfforddi yn mynd yn anoddach.
"Yn y gorffennol, roedd pobl yn tueddi i sefyll yn eu cymunedau bach.
"Nawr, mae pobl yn gorfod trafeili lot mwy i gael gwaith, ac mae hyn yn cael impact arnon ni yn y dydd wedyn pan y'n ni moyn cadw crews ar alwad.
"Y peth y'n ni'n gweld mwya' yw bod y nifer o'r ymladdwyr tân ar alwad sydd gyda ni yn sefyll yn eithaf tebyg i beth sydd wedi bod dros y blynyddoedd.
"Ond beth y'n ni'n gweld yw fod y turnover o'r ymladdwyr tân yn mynd lan, ac y'n ni'n gorfod recriwtio lot mwy aml. Felly ni'n edrych am rywbeth i sefydlu a lleihau y turnover yna on staff ni."


description: Pwyllgor cynllunio Cyngor Môn yn gwrthod cais ar gyfer sefydlu safle i Sipsiwn a theithwyr ger pentref Star.

title: Gwrthod cais am safle i Sipsiwn a theithwyr ar Ynys Môn


description: Dyn 20 oed wedi marw yn dilyn gwrthdrawiad gyda lori ar ffordd yr A40 ger Rhaglan, Sir Fynwy.

title: Dyn wedi marw ar ôl cael ei daro gan lori


description: Ffermwr o ardal Pwllheli sy'n arallgyfeirio i gyfeiriad anarferol iawn

title: Richard Hughes: Ffermwr bîff, defaid...a malwod


description: Mae Morgannwg wedi colli o naw wiced ar ddiwrnod olaf eu gêm yn erbyn Sir Gaerloyw ym Mhencampwriaeth y Siroedd.

title: Morgannwg yn colli o naw wiced yn erbyn Sir Gaerloyw


description: Cynllun i weddnewid hen adeiladau yn Aberteifi fydd yn cynnwys arddangosfa er mwyn nodi cyfraniad cyfoethog Dic Jones i ddiwylliant Cymru.

title: Cofeb yn Aberteifi i Dic Jones


description: Tîm merched Cymru yn gorfod gobeithio cyrraedd y gemau ail gyfle ar ôl colli i Loegr yng Nghasnewydd.

title: Cymru 0-3 Lloegr


description: Dynes o Sir y Fflint yn y llys wedi ei chyhuddo o ddynladdiad ei babi blwydd oed yn 2015.

title: Dynes yn y llys wedi'i chyhuddo o ddynladdiad ei babi


description: Y Swyddfa Dywydd yn rhybuddio y gall glaw trwm daro Cymru gyfan ddydd Iau gan achosi llifogydd ac effeithio ar deithwyr.

title: Rhybudd am law 'trwm a pharhaus' ledled Cymru

maintext:
Image copyright Swyddfa Dywydd
Gallai glaw trwm ddisgyn ar hyd Cymru gyfan ddydd Iau, gan achosi llifogydd ac effeithio ar deithwyr.
Mae rhybudd melyn mewn grym gan Y Swyddfa Dywydd ar hyd y wlad o 04:00 tan 22:00.
Mae disgwyl i rhwng 40 a 60mm o law ddisgyn mewn rhai mannau, gyda phosibilrwydd o hyd at 80-100mm ar dir uchel.
Mae rhybudd y gall gyrru fod yn anodd ac mae'n bosib y bydd oedi ar wasanaethau bws a thrên wrth i rai gwasanaethau gael eu canslo.
Fe allai cartrefi a busnesau hefyd gael eu heffeithio os yw lefel y dŵr yn codi'n rhy uchel.
Mae yna rybudd melyn arall am "wyntoedd cryf iawn" all effeithio rhannau o'r de ddwyrain a'r canolbarth.
Bydd y rhybudd hwnnw mewn grym o 18:00 ddydd Iau hyd at 09:00 fore Gwener.


description: Cais ym munudau ola'r gêm yn chwalu gobeithion y Gleision unwaith eto.

title: Pro 14: Zebre 26-24 Gleision


description: James "Flex" Lewis o Lanelli yn cael ei goroni'n Mr Olympia am seithfed flwyddyn yn olynol, gan guro camp Arnold Schwarzenegger.

title: Flex Lewis yn curo camp magu pwysau Schwarzenegger


description: Trefn newydd o gyllido myfyrwyr yn dod i rym.

maintext:
Wrth i'r drefn newydd o gyllido myfyrwyr ddod i rym dywed yr Ysgrifennydd Addysg ei bod yn fwy hael na'r un cynllun tebyg yn y DU ond mae rhai yn ofni y bydd myfyrwyr yn wynebu mwy o ddyledion.
O dan y drefn newydd does yna ddim grant tuag at ffïoedd dysgu i'r rheini sy'n dechrau yn y brifysgol, ond bydd yna gyfraniad at gostau byw a mwy o gymorth i fyfyrwyr rhan amser.
Dyma farn rhai o fyfyrwyr Prifysgol Caerdydd wrth iddynt siarad â'r arbenigwraig ariannol Lowri Clement.


description: Y gantores a'r gyflwynwraig Elin Fflur yn dweud nad oes digon o drafod am drafferthion beichiogi a thriniaeth ffrwythloni IVF.

title: Elin Fflur: 'Angen mwy o drafod am feichiogi ac IVF'


description: Abertawe yn codi i'r seithfed safle wedi buddugoliaeth gyfforddus yn erbyn Queens Park Rangers.

title: Y Bencampwriaeth: Abertawe 3-0 Queens Park Rangers


description: Cyn-weithwyr cwmni dur Allied Steel and Wire o Gaerdydd yn honni nad yw eu pensiynau yn cael eu talu yn llawn.

title: Pensiynau cyn-weithwyr cwmni dur ASW yn cael eu 'dwyn'


authors:
Bryn Jones
Manylu
Bbc Radio Cymru

description: Rhaid profi cyffuriau mewn gwyliau cerddorol er mwyn achub bywydau pobl sy'n "benderfynol o'u cymryd", medd comisiynydd heddlu.

title: Angen profi cyffuriau mewn gwyliau i 'ddiogelu pobl'


description: Aeth Dafydd Hughes yn ddifrifol wael ddeuddydd ar ôl dod nôl o daith i gopa Kilimanjaro

title: Profiad Dafydd Hughes o syndrom Guillain-Barré


description: Yr actor Jonathan Nefydd sy'n cael ei holi yr wythnos yma

title: Ateb y Galw: Yr actor Jonathan Nefydd


authors:
Daniel Davies
Gohebydd Gwleidyddol Bbc Cymru

description: Bydd Llafur Cymru yn penderfynu ar y rheolau i ethol ei arweinydd nesaf mewn cynhadledd ddydd Sadwrn.

title: Llafur Cymru'n trafod newid trefn ethol arweinydd


description: Cyngor Celfyddydau Cymru'n lansio cynllun sydd â'r nod o "sicrhau bod y celfyddydau'n ganolog i fywyd a llesiant y genedl".

title: Sicrhau lle canolog i'r celfyddydau ym mywyd y genedl


description: Enillydd Emmy yn pwysleisio pwysigrwydd ei fagwraeth Gymraeg

title: Matthew Rhys yn diolch i eisteddfodau am ei lwyddiant

maintext:
Image copyright Reuters
Nos Sul, enillodd Matthew Rhys wobr Emmy am yr actor gorau mewn cyfres ddrama am ei rôl yng nghyfres 'The Americans'.
Mae wedi troi at Twitter i ddiolch am bob cefnogaeth ac am yr holl brofiadau gafodd drwy ei fagwraeth Gymreig sydd wedi ei helpu i gyrraedd yr uchelfannau - yn eisteddfodau o bob math, ac hyd yn oed dweud adnodau yn y Capel - gan ddefnyddio'r hashnod #caewchydrysauynycefn.
Mae nifer o'i ffans wedi trydar negeseuon yn dangos eu syndod o glywed ei acen Gymreig wrth iddo ddiolch am y wobr o'r llwyfan yn y seremoni yn Los Angeles.
Doedd nifer ohonyn nhw ddim yn sylweddoli mai Cymro oedd o hyd yn oed, heb sôn am fod yn gallu adrodd adnodau yn Gymraeg!
Nid dyma'r tro cyntaf i rai o'n sêr mwyaf ni ddiolch am eu profiadau o gystadlu mewn eisteddfodau pan oedden nhw'n ifanc.
Mae Bryn Terfel bellach yn ganwr byd-enwog ond mae bob amser yn llafar iawn ynglŷn â dylanwad eisteddfodau a chystadlu arno.
"Dwi wedi cael fy nhrwytho ym maes yr Eisteddfod, dwi wedi 'ym mwydo i fod yn un oedd yn cystadlu mewn eisteddfodau lleol, a'r ffaith bod mis Awst yn mynd i fod yn rhywbeth oedd yn coroni'r cyfan," meddai.
"Na'i byth anghofio ennill yng Nghaerdydd, pan o'n i'n gwta bymtheg oed, yr unawd cerdd dant, a chyrraedd gartre ar ôl yr wythnos, a'r holl lythyrau a chardiau yn dweud llongyfarchiadau.
"Ac mae'n bwysig bod y llwyfan yma - bod yr ifanc yna yn cystadlu, a bod ni fel cenedl yn ei mwynhau hi."
Eleni, perfformiodd yn yr Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerdydd am y tro cyntaf ers blynyddoedd, mewn cyngerdd oedd yn coffáu perthynas y canwr Paul Robeson â Chymru. Dywedodd ei fod yn falch iawn o allu canu yn yr Eisteddfod unwaith yn rhagor.
Image caption Enillodd Bryn Terfel Wobr Osborne Roberts yn Eisteddfod Genedlaethol Porthmadog yn 1987
Mae seren y West End, Connie Fisher, wedi diolch i'r profiadau gafodd hi wrth gystadlu gyda'r Urdd. Dywedodd fod ei dyled yn fawr i'r Urdd am ei hannog i berfformio a hefyd i siarad Cymraeg gan nad yw ei rhieni'n siarad gair o'r iaith. Dywedodd hefyd ei bod yn gobeithio bod ei thaith hi yn ysbrydoliaeth i gystadleuwyr ifanc yr eisteddfod.
"Rwyf yn gwerthfawrogi pob cyfle ges i gystadlu yn yr Urdd ac fe helpodd y profiadau hyn i mi ddatblygu fel perfformwraig," meddai.
Roedd actor Garry Monk ar Pobol y Cwm, Richard Lynch, wrth ei fodd fel Llywydd y Dydd yn Eisteddfod yr Urdd Brycheiniog a Maesyfed, oherwydd ei atgofion melys o fod yn aelod o'r Urdd. Mae'n sicr yn teimlo fod cystadlu wedi bod o fudd iddo yn ei fywyd proffesiynol:
"Mae budd yn dod o unrhyw gyfle pan yn ifanc i sefyll o flaen cynulleidfa a pherfformio, dysgu peth yw'r broses o wneud hynny a sut i ffocysu a delio gyda'r pwysau. Hefyd, dysgu sut i wneud hyn dro ar ôl tro. Ddysges i lot fawr o gael bod o flaen cynulleidfa fyw o oedran ifanc."
Ac wrth gwrs, beth am esgus arall i wylio'r fideo gwych yma o gyfaill Matthew Rhys, y seren actio arall o Gaerdydd, Ioan Gruffudd, yn dangos ei sgiliau canu alaw werin yn Eisteddfod Genedlaethol Nedd a'r Cyffiniau yn 1994. Mae'n siŵr fod y profiad yma wedi ei baratoi ar gyfer ei yrfa lwyddiannus yn Hollywood!


description: Theresa May yn dweud y bydd yna gyhoeddiad "yn fuan" ynghylch trefniadau ariannu cynnydd yn nhâl athrawon yng Nghymru.

title: Sicrwydd 'buan' am ariannu cynnydd tâl athrawon Cymru


description: Gobeithion tîm dan-21 Cymru o gyrraedd rowndiau terfynol pencampwriaeth Ewrop ar ben ar ôl colli i Portiwgal.

title: Cymru dan-21 0 - 2 Portiwgal dan-21


description: Gweinidog yn Llywodraeth Cymru yn honni fod ymgyrch i stopio Eluned Morgan rhag bod yn ymgeisydd yn y ras i fod yn arweinydd nesaf y blaid Lafur yng Nghymru.

title: 'Nid damwain' yw y diffyg cefnogaeth i Eluned Morgan


description: Heddlu yn rhybuddio pobl i gadw draw o hen ysbyty seiciatryddol ar ôl i'r to gwympo.

title: Rhybudd i gadw draw o ysbyty


description: Gwireddu breuddwyd dyn ifanc gafodd ei ladd mewn gwrthdrawiad angheuol wrth i ŵyl gerddoriaeth gael ei henwi er côf amdano.

title: Gŵyl i gofio am ddyn fu farw yn ardal Merthyr Tudful


description: Mae Heddlu'r Gogledd yn apelio am dystion i ddigwyddiad yng ngorsaf petrol Texaco yn Llangefni.

title: Anafu plismon ar ôl cael ei daro gan gar


description: Mae cytundebau Ysbytai Glangwili a Thywysog Philip gyda chwmnïau preifat yn dod i ben, gan olygu na fydd yr un o ysbytai'r GIG yng Nghymru yn codi tâl parcio.

title: Dim tâl i barcio yn ysbytai'r GIG yng Nghymru


description: Elusen ymchwil canser yn galw ar Lywodraeth Cymru i gyfyngu ar hawliau siopau i werthu bwyd sothach yn rhad.

title: Galw ar i'r Llywodraeth gyfyngu ar werthiant bwyd sothach


description: Dywedodd Caroline Jones nad yw'n gyffyrddus gyda symudiad UKIP i'r asgell dde eithafol dan yr arweinydd newydd Gerard Batten.

title: Cyn-arweinydd yn ymddiswyddo o UKIP

maintext:
Mae cyn-arweinydd grŵp UKIP yn y Cynulliad wedi ymddiswyddo o'r blaid.
Dywedodd Caroline Jones fod arweinydd UKIP, Gerard Batten yn gelyniaethu aelodau drwy symud y blaid i'r asgell dde eithafol.
Dywedodd AC Gorllewin De Cymru, a fydd nawr yn eistedd fel aelod annibynnol, fod y blaid yn symud "i gyfeiriad nad ydw i'n gyffyrddus gydag e".
Mae ei phenderfyniad yn golygu fod gan grŵp UKIP - a ddaeth i'r Senedd gyda saith AC yn 2016 - nawr ddim ond pedwar aelod.
Fe wnaeth aelodau UKIP ethol Gareth Bennett i arwain y grŵp yn y Cynulliad dros yr haf, fisoedd wedi i Caroline Jones a dau gyd-aelod ddisodli'r cyn-arweinydd Neil Hamilton.
Cymodi nid gelyniaethu
Dywedodd Ms Jones wrth BBC Cymru: "Mae'r blaid wedi mynd i gyfeiriad nad ydw i'n gyffyrddus ag e."
Ychwanegodd fod Mr Batten yn newid y blaid i "safbwynt mwy asgell dde eithafol, ac mae llawer o aelodau profiadol - gan gynnwys fi fy hun - yn ei weld fel rhywbeth annymunol iawn".
Image caption Cafodd Gerard Batten ei benodi'n arweinydd UKIP ym mis Ebrill
"Wnes i erioed ymuno gyda'r blaid i fod yn rhan o sefydliad asgell dde eithafol. Fe wnes i ymuno am fy mod am ddod allan o'r Undeb Ewropeaidd, ac rwy'n dal eisiau gwneud hynny," meddai.
"Dylai Gerard Batten wrando ar bob ochr a cheisio cymodi a dod â phobl at ei gilydd yn hytrach na'u gelyniaethu."
Mae Mr Batten wedi taro'n ôl gan ddweud bod Ms Jones "heb gyflawni unrhyw beth" a bod ei datganiad yn "nonsens gwleidyddol gywir i guddio'r ffaith ei bod hi'n aneffeithiol yn wleidyddol".
Ychwanegodd fod yntau wedi wedi adfer sefyllfa ariannol y blaid a gwella'i pherfformiad yn y polau piniwn.


description: Gallai miloedd o bobl hawlio iawndal o ganlyniad cael cyngor gwael wrth brynu eiddo ar brydles, medd arbenigwyr cyfreithiol.

title: 'Mae potensial am sgandal fwy na sgandal taliadau PPI'


description: Mae'r Carmarthen Journal wedi cael eu beirniadu am leihau maint eu tudalen Gymraeg.

title: Papur yn lleihau tudalen Gymraeg


description: Y Swyddfa Dywydd yn cyhoeddi rhybudd tywydd am wyntoedd cryf dros rannau o Gymru ddydd Mercher.

title: Rhybudd melyn am wyntoedd cryf i'r gogledd orllewin


description: Pennaeth recordiau Sain yn dweud fod angen gweithredu neu bydd yna ddim amrywiaeth eang o gerddoriaeth Gymraeg yn cael ei recordio'n fasnachol.

title: Galw am nawdd i gerddoriaeth Gymraeg

maintext:
Mae cyfarwyddwr cwmni recordiau Sain yn galw am ystyried "o ddifrif" sut mae ariannu cerddoriaeth Gymreig at y dyfodol.
Yn ôl Dafydd Iwan mae angen i nawdd cyhoeddus i gynnal y diwydiant.
Datgelodd Sain ddydd Mercher eu bod nhw'n haneru nifer eu staff, o 12 i chwech, wrth iddyn nhw ailstrwythuro.
Yn gynharach eleni, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru fuddsoddiad o £1m mewn cronfa gerdd genedlaethol i gryfhau cerdd yng Nghymru.
Wrth siarad gyda Newyddion 9, dywedodd Dafydd Iwan bod angen gweithredu, neu bydd amrywiaeth eang o gerddoriaeth Gymraeg ddim yn cael ei recordio'n fasnachol yn y dyfodol.
"Rydan ni ar groesffordd," meddai.
"Fe fydd yn rhaid i'r llywodraeth a chyrff cyhoeddus sy'n ymwneud â'r diwylliant i feddwl o ddifri sut mae cynnal gweithgarwch cerddoriaeth Cymreig i'r dyfodol.
"Neu mi fydd o'n mynd yn ôl i fod yn weithgarwch rhan amser, amatur - iawn am hynny, ond dwi'n credu ei fod o'n haeddu gwell cynhaliaeth fel mae'r diwydiant llyfrau a chylchgronau a chyhoeddi ar bapur yn ei gael."
Image caption Mae recordiau Sain wedi bod yn gartref i gerddoriaeth Gymraeg ers bron i hanner canrif
Fe wnaeth Mr Iwan hefyd roi mwy o fanylion am y swyddi fydd yn cael eu colli yn Sain - sy'n cynnwys staff peiriannu, marchnata a dylunio.
Mae cronfa gwaddol cerddoriaeth Llywodraeth Cymru, gafodd ei chyhoeddi ym mis Chwefror, yn dwyn yr enw Anthem.
Y bwriad yw y bydd yn rhannu grantiau o hyd at £300,000 y flwyddyn o 2021 ymlaen, gyda'r arian hwnnw wedi ei gasglu o'r sector breifat, y sector gyhoeddus a'r trydydd sector.


description: Buddugoliaeth i'r Cymry ifanc yn rowndiau rhagbrofol Pencampwriaeth Dan-21 Ewrop ym Mangor.

title: Cymru dan-21 2-1 Liechtenstein dan-21


description: Cymdeithas foduro'r RAC yn galw am arwyddion gwell wrth i Gyngor Caerdydd gosbi mwy o yrwyr nag erioed yn ystod y llynedd.

title: Cosbi mwy o yrwyr nag erioed y llynedd yng Nghaerdydd


description: Dyn 31 oed o Gaerdydd, sy'n fab i weinidog Llywodraeth Cymru, wedi ei gael yn euog o ddau gyhuddiad o dreisio.

title: Mab y gweinidog Mark Drakeford yn euog o dreisio


description: Canlyniad gêm nos Wener yn Uwch Gynghrair Cymru.

title: Canlyniadau Uwch Gynghrair Cymru


description: Undebau amaeth yn galw am ailgyflwyno cynllun difa moch daear yng Nghymru wedi i ganlyniadau cynllun yn Lloegr awgrymu peth llwyddiant.

title: 'Angen ailgyflwyno' cynllun difa moch daear


description: Llywodraeth Cymru i gyflwyno canllawiau statudol ar wsigoedd ysgol mewn ymdrech i leihau'r gost.

title: Llywodraeth i gyflwyno canllawiau statudol ar wisg ysgol


description: Jonathan Edwards yn galw ar Alun Cairns i dynnu ei sylwadau'n ôl, wedi iddo gyhuddo AS Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr o fod yn 'wrth-Seisnig'.

title: Ffrae Aelodau Seneddol dros sylwadau 'gwrth-Seisnig'


description: Rheithgor yn yr achos yn erbyn perchennog cwmni bysus Express Motors a'i feibion yn ystyried eu dyfarniad.

title: Express Motors: Rheithgor yn ystyried dyfarniad


description: Mae'r ffaith bod nifer o siopau yn cau mewn canolfan siopa yn Wrecsam yn arwydd o broblem fwy ar hyd y DU, yn ôl rheolwr y safle.

title: Cau siopau yng nghanol Wrecsam yn rhan o 'broblem fwy'


authors:
Owain Clarke
Gohebydd Iechyd Bbc Cymru

description: Ystadegau UCAS yn amlygu'r cynnydd mwyaf mewn 10 mlynedd yn nifer y myfyrwyr o Gymru sy'n dechrau astudio meddygaeth.

title: Cynnydd yn nifer y Cymry sy'n dewis astudio meddygaeth


description: Gwella cyfleusterau, creu 2,800 o lefydd ysgol ac agor meithrinfeydd yn sgil buddsoddiad £51m i hybu addysg Gymraeg.

title: Llywodraeth yn cyhoeddi £51m 'i hybu addysg Gymraeg'

maintext:
Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi eu manylion gwariant diweddaraf ar hybu addysg Gymraeg.
Fe fydd £51m yn cael ei wario ar "gefnogi tua 41 o brosiectau mewn 16 awdurdod lleol, a chreu 2,818 o lefydd ysgol a gofal plant ychwanegol i ddysgwyr Cymraeg".
Bydd Eluned Morgan, Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes, yn gwneud y cyhoeddiad yn swyddogol ar ymweliad ag Ysgol Gyfun Gwynllyw ym Mhont-y-pŵl ddydd Mercher.
Yno, bydd ysgol gynradd newydd yn cael ei hagor gyda meithrinfa ar y safle, a hynny o ganlyniad i dderbyn arian o dan y Grant Cyfalaf Cyfrwng Cymraeg.
Hefyd ymysg y prosiectau fydd yn derbyn arian fydd yr ysgolion cynradd newydd Cymraeg ym Merthyr Tudful a Thorfaen, yr ysgol cyfrwng Gymraeg gyntaf erioed yn nhref Mynwy, a chanolfan Gymraeg arloesol yn Sir Ddinbych.
Bydd hefyd yn golygu gwella cyfleusterau meithrin yn Rhondda Cynon Taf, creu lleoedd gofal plant cyfrwng Cymraeg ym Mhen-y-bont ac ymestyn y ddarpariaeth mewn ysgolion yng Nghaerffili.
Image caption Mae'r gwariant yn 'gosod y sylfeini cywir i gyrraedd y targed' o filiwn o siaradwyr Cymraeg, medd Eluned Morgan
Dywedodd Eluned Morgan, Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes fod y cyllid "yn rhoi'r golau gwyrdd i ganolfannau Cymraeg ledled Cymru".
"Mae ein her o gyrraedd miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050 yn her sylweddol ac addysg yw'r allwedd i'n llwyddiant," meddai.
"Drwy fuddsoddi mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg newydd a gwella a chynyddu gwersi Cymraeg mewn ysgolion cyfrwng Saesneg rydyn ni'n agor y drws i'r dyfodol ac yn gosod y sylfeini cywir i gyrraedd y targed yma.
"Drwy gyfuno'r cyllid o dan y Grant Cyfalaf Cyfrwng Cymraeg a Grant Cyfalaf y Cynnig Gofal Plant rydyn ni wedi gallu sicrhau'r manteision mwyaf o'n buddsoddiadau o dan y ddwy raglen er mwyn annog twf a darpariaeth mewn dau faes pwysig."


description: Cydnabyddiaeth i stori'r milwr o Gymru, Tom Rees

title: Cymro'r Rhyfel Mawr a laddwyd gan y Barwn Coch

maintext:
Image copyright Getty/Wikipedia
Ym mis Medi 1916 bu farw Cymro Cymraeg ifanc mewn brwydr awyr yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.
Roedd Tom Rees o Ddefynnog ger Pontsenni yn swyddog a wasanaethodd yn y Royal Flying Corps, ac roedd yn 21 mlwydd oed pan gafodd ei ladd.
Un o'r pethau arwyddocaol am ei farwolaeth oedd mai fo oedd y cyntaf i gael ei ladd gan y Barwn Coch (Manfred von Richthofen).
Mae von Richthofen yn cael ei ystyried yn un o'r awyrenwyr rhyfel enwocaf erioed, a enillodd dros 80 brwydr yn yr awyr.
Daeth Rees yn gapten ar ddiwrnod ei farwolaeth, a bu farw ar 17 Medi 1916 wrth hedfan fel arsyllwr mewn awyren F.E.2b.
Cysylltodd Iwan Hughes, athro yn Ysgol Maes Garmon, yr Wyddgrug, â Radio Cymru, i sôn am y Cymro ifanc wedi iddo dreulio blynyddoedd yn ymchwilio i'r hanes.
Bu'n trafod ei stori ar raglen Aled Hughes.
"Y Barwn Coch oedd y peilot 'nath saethu lawr y nifer fwya' o awyrennau yn ystod y rhyfel byd cyntaf. Roedd o'n cael ei alw'r 'Barwn Coch' achos oedd mi roedd o'n farwn, ac roedd ei awyren o'n goch i gyd," meddai Iwan Hughes.
"Dwi wedi bod yn ymddiddori yn yr hanes ers degawdau, ers o'n i'n hogyn bach.
"Yn bron bob llyfr o'n i'n dod ar ei draws roedd Tom Rees yn cael ei gyfeirio ato fel Sais.
"Felly 'nes i benderfynu un noson 'Duw nai drio ffeindio allan ei hanes'. Mi ddois yn gyfeillgar efo'r teulu a dwi 'di bod yn ffodus iawn i gael bach mwy o'i hanes.
'Mab fferm'
"Roedd o'n dod o fferm o'r enw Cefn Brynich, o'r de i Aberhonddu ger pentref Defynnog," meddai Iwan.
"Roedd o'n Gymro Cymraeg ac mae'r ardal lle gafodd ei fagu'n parhau i fod yn Gymraeg iawn.
"Myfyriwr oedd o yng Ngholeg Aberystwyth. Roedd o eisiau ymuno a'r fyddin ond roedd y teulu yn dweud wrtho 'na ti ddim yn cael mynd nes bod ti'n graddio'. Felly'n syth wedi iddo raddio yn 1915 dyma fo'n ymuno â'r ffiwsilwyr Cymreig, ac yna fe aeth ymlaen wedi naw mis yn y ffosydd i Royal Flying Corps, sef fersiwn gwreiddiol yr awyrlu (Yr RAF).
"Ei waith yn bennaf oedd hedfan uwchben y ffosydd gan dynnu lluniau efo camerâu, ond mi roedd o mewn awyren reit arbennig, yr F.E.2b lle'r oedd y propelor tu ôl i'r peilot, ac mi fysa Tom 'di bod yn eistedd o flaen y peilot ac yn cael ei wthio drwy'r awyr gyda rhyw un gwergys yn gafael ynddo fo rownd ei ganol.
"Os fysa 'na awyren yn ymosod arnyn nhw o'r cefn byddai rhaid iddo agor ei wregys a sefyll a gafael yn y gwn oedd yn gorwedd uwchben y peilot, a saethu am yn ôl hyd yn oed os oedd yr awyren yn troi bob ffordd yn trio osgoi bwledi roedd rhaid iddo afael yn dynn a saethu.
"Mynd mewn criw o awyrennau oedd o a oedd yn amddiffyn awyrennau eraill a oedd yn bomio gorsaf rheilffordd. Ond yn anffodus iddyn nhw fe ddaethon nhw ar draws squadron y Barwn Coch.
Image copyright Imagno Image caption 'Y Barwn Coch', Manfred von Richthofen, a fu farw mewn brwydr awyr yn Ffrainc ym mis Ebrill 1918
Mae adroddiadau bod von Richthofen wedi mynd i dalu teyrnged i Tom Rees wedi'r frwydr.
Esboniodd Iwan: "Doedd y Barwn Coch heb saethu'r un awyren i lawr yn swyddogol eto, felly pan wnaeth o ymosod ar yr awyren yma a llwyddo i'w chael hi lawr fe blymiodd yr awyren.
"Dyn 19 oed, Lionel Morris oedd yn hedfan yr awyren (awyren Tom Rees) ac mae'n debyg bod Rees a Morris wedi eu clwyfo yn yr awyr, gydag anafiadau Rees dipyn gwaeth. Llwyddodd Morris i lanio'r awyren mewn maes awyr Almaeneg, ac fe laniodd y Barwn Coch yn agos iddyn nhw gan redeg ar draws y cae er mwyn cael y dystiolaeth ei fod o wedi saethu'r awyren i lawr.
"Yn ôl bob sôn fe wnaethon nhw godi Rees a'i lusgo o'r awyren ac yn ôl bob sôn fe agorodd ei lygaid am funud a hanner gwenu cyn marw, ond fe gludwyd Morris mewn ambiwlans."
Roedd y tri yn ifanc iawn ar y pryd, Tom Rees yn 21, Morris yn 19 a'r Barwn Coch yn 22 oed.
Cydnabyddiaeth wedi ei farwolaeth
"Ar ddiwedd y rhyfel fe gafodd Tom Rees fedal, felly cafodd o ddim y fedal ei hun. Rhyw ychydig dros ddegawd yn ôl fe aeth ei fedalau i ocsiwn gan gael ei gwerthu am £4,500.
"Peth arall oedd yn drist am Tom Rees oedd y ffordd wnaeth y teulu ffeindio allan ei fod wedi marw. Roedden nhw'n gwybod bod ei awyren wedi mynd i lawr ond roedden nhw'n meddwl ei fod wedi cymryd yn garcharor.
"Roedd David John, brawd mawr Tom am briodi. Aeth i'r cae at goeden onnen i dorri cangen i wneud trol briodasol. Ond fe ddisgynnodd y goeden ar ei ben o a'i ladd o.
"Ar ddiwrnod angladd David John, fe gafodd y teulu wybod bod Tom hefyd wedi marw. Mae'n stori drist, ac mi ges i lawer o'r hanes gan Mrs May Jones, merch i chwaer fawr Tom."
Wedi sgwrs Iwan Hughes ar Radio Cymru mae tudalen yn Gymraeg am Tom Rees bellach ar dudalennau'r Wikipedia Cymraeg.
Efallai o ddiddordeb:
Mwy o straeon y Rhyfel Mawr


description: Efeilliaid o ysgol Maes Garmon, Yr Wyddgrug, wedi cael eu dewis ar gyfer tîm pêl-rwyd Cymru i chwarae yng nghystadlaethau Ewrop.

title: Efeilliaid o Faes Garmon yn nhîm pêl-rwyd Cymru


description: Prif Weinidog Cymru yn dweud fod amseroedd aros unedau brys mewn dau o ysbytai'r gogledd yn "annerbyniol."

title: Amseroedd aros yn annerbyniol, medd Carwyn Jones


description: Mae'r ddwy'n ffrindiau gorau... ond am ba hyd?

title: Fideo: Cat a Cats - deuawd newydd Radio Cymru


description: Dros 350 yn mynychu cyfarfod cyhoeddus yn Aberaeron i groesawu'r brifwyl i Dregaron yn 2020.

title: Ceredigion yn gwahodd y Genedlaethol


description: Yr AS Llafur Stephen Kinnock yn gwadu iddo gelu gwybodaeth am addysg breifat ei ferch pan oedd yn ymgeisio i gael ei ddewis gan y blaid.

title: AS Llafur yn gwadu celu gwybodaeth am addysg ei ferch


description: Ail golled y tymor i'r Elyrch, wrth i Joe Allen sgorio gôl ddadleuol yn erbyn ei gyn glwb.

title: Y Bencampwriaeth: Stoke 1-0 Abertawe


authors:
James Williams
Gohebydd Brexit Bbc Cymru

description: Mae nifer y bobl o'r Undeb Ewropeaidd sy'n gweithio yng Nghymru wedi gostwng am y tro cyntaf ers 2010.

title: Nifer y bobl o'r UE sy'n gweithio yng Nghymru'n gostwng

maintext:
Image copyright Getty Images
Mae nifer y bobl o wledydd yr Undeb Ewropeaidd sy'n gweithio yng Nghymru wedi gostwng am y tro cyntaf ers 2010, yn ôl ffigurau swyddogol.
Er y gostyngiad, y ffigwr ar ddechrau'r flwyddyn o 42,900 yw'r ail ffigwr uchaf dros y ddegawd ddiwethaf.
Daw'r ffigyrau wrth i adroddiad a gomisiynwyd gan Lywodraeth y DU, sy'n asesu effaith Brexit ar y farchnad lafur, gael ei gyhoeddi ddydd Mawrth.
Mae Gweinidogion yn San Steffan yn dweud y byddant yn "adeiladu system fewnfudo sy'n deg a rheoledig".
O dan gynllun Chequers y Prif Weinidog, mae Llywodraeth San Steffan yn dweud y bydd polisi rhyddid i symud yr Undeb yn dod i ben yn 2021.
Mae manylion llawn polisi mewnfudo newydd i fod i gael eu cyhoeddi yn ystod y misoedd nesaf.
Cyflogwyr yn 'poeni'
Mewn adroddiad dros dro, dywedodd y Pwyllgor Cynghori Mudo fod cyflogwyr y DU yn "poeni" ynglŷn â beth fydd y system mudo yn y dyfodol ar ôl i Brydain adael yr UE.
Yn ôl yr ystadegau diweddaraf gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol (ONS), mae'r nifer o ddinasyddion yr Undeb sy'n symud i'r DU wedi parhau i ostwng yn ystod y flwyddyn ddiwethaf.
Yn y flwyddyn hyd at ddiwedd mis Mawrth 2017, roedd yna 87,000 yn fwy o bobl o'r UE wedi dod i fyw yn y DU nag oedd wedi gadael.
Mae ffigyrau'r ONS hefyd yn dangos bod y nifer o bobl o wledydd yr UE mewn cyflogaeth yng Nghymru wedi cyrraedd 47,300 ym mis Mawrth 2017 - y lefel uchaf mewn degawd - cyn gostwng am y tro cyntaf mewn wyth mlynedd i 42,900 yn y flwyddyn ganlynol.
Image caption Fe wnaeth Sandra Pijowczyk ddychwelyd i Wlad Pwyl ychydig fisoedd ar ôl pleidlais Brexit
Un o'r rheiny sydd wedi gadael Cymru a dychwelyd i wlad ei genedigaeth yw Sandra Pijowczyk, a symudodd i Ferthyr Tudful gyda'i theulu Pwyleg saith mlynedd yn ôl.
Er bod ei rhieni, ei chwaer a'i frawd yng nghyfraith yn dal i fyw yng nghymoedd y de, dychwelodd Sandra adref ychydig fisoedd ar ôl i'r DU bleidleisio i adael yr UE.
Yn fflat ei theulu yn Ruda Slaska, dinas ger Katowice yn ne Gwlad Pwyl, dywedodd: "Nid Brexit oedd y gwir reswm pam des i'n ôl i Wlad Pwyl ond roeddwn i'n meddwl, beth os na allaf weld fy nheulu bellach?"
"Efallai pan oeddwn i'n iau, roedd e [Cymru] yn teimlo fel cartref. Roeddwn i eisiau symud yno, roeddwn am weld diwylliant newydd, roeddwn i eisiau gweld pobl newydd, ond pan wnes i dyfu'n hŷn roeddwn i'n gwybod nad dyna oedd cartref.
"Roeddwn i'n gwybod mai fy nghartref oedd Gwlad Pwyl felly roeddwn i eisiau symud yn ôl."
Ansicrwydd
Yng Nghymru, derbyniodd tua 30% o'r oddeutu 8,800 o feddygon sy'n gweithio yn y wlad eu hyfforddiant dramor, tra bod tua 6% ohonynt wedi'u hyfforddi mewn gwledydd yr UE.
Mae Andzelina Ngo, 23, sydd ar fin cychwyn ei phumed flwyddyn ym mhrifysgol Silesia yn Katowice, Gwlad Pwyl, wedi dychwelyd yn ddiweddar o'r DU ar ôl ymweld â'i chwaer.
"Byddwn wrth fy modd yn aros yng Ngwlad Pwyl ond nid yw'r amodau cyflogaeth yng Ngwlad Pwyl yn wych ar hyn o bryd," meddai.
"I fod yn onest, roeddwn i'n meddwl symud i'r DU oherwydd bod fy chwaer yn byw yno ac oherwydd mai Saesneg yw fy ail iaith. Ond, ar hyn o bryd, nid wyf yn gwybod a fydd yn bosibl."
Image caption Mae ansicrwydd Brexit wedi gwneud i Andzelina Ngo ailfeddwl symud i'r DU
O'r holl bobl cafodd eu geni dramor oedd yn byw yng Nghymru yn 2011, roedd y grŵp mwyaf yn dod o Wlad Pwyl.
Roedd cynnydd o 227% dros y ddeng mlynedd hyd at 2011 yn y nifer o bobl o dramor oedd yn byw ym Merthyr Tudful, a daeth llawer o'r rheiny o Wlad Pwyl gan gynnwys Piotr Wojcik.
Mae Mr Wojcik wedi byw ym Merthyr ers degawd, ond er ei fod yn "hapus byw yma" mae ganddo gynlluniau i symud yn ôl i Wlad Pwyl oherwydd ei fod yn colli ei deulu.
Dywedodd Klaudyna Dubis, sydd â phlant yn mynychu'r un Ysgol Gynradd San Aloysius a phlant Mr Wojciky, yn dweud er ei bod hi'n "poeni ychydig" am Brexit, mae hi a'i theulu yn bwriadu aros yng Nghymru.


description: Faint ydych chi'n wybod am wlad gwrthwynebwyr nesaf Cymru?

title: Cymru ar daith: Denmarc

maintext:
Image copyright Clive Rose
Wedi buddugoliaeth gyfforddus yn erbyn Gweriniaeth Iwerddon ar 6 Medi, mae garfan Ryan Giggs yn teithio i Sgandinafia i herio Denmarc ar nos Sul, 9 Medi.
Ond faint ydych chi'n ei wybod am Ddenmarc? Dyma ambell ffaith ddiddorol...
Maint y wlad
Mae Denmarc yn 42,924 km² o faint ac mae dros 100 o ynysoedd yn perthyn i'r wlad. Felly o ystyried bod Cymru yn 20,735 km² mae'n golygu bod Denmarc bron yn union ddwywaith maint Cymru.
Poblogaeth
Mae Denmarc yn wlad o 5.8 miliwn o bobl, o gymharu gyda 3.1 miliwn sydd yma yng Nghymru.
Prifddinas
Prifddinas Denmarc yw Copenhagen. Mae'r ddinas ar arfordir dwyreiniol Sjælland (Zealand), ynys fwyaf y wlad.
Ers tua degawd mae'r boblogaeth wedi bod yn tyfu, ond roedd cyfnod o ryw ugain mlynedd cyn hynny lle'r oedd y boblogaeth yn mynd yn is ac yn is.
Mae tua 775,000 o bobl yn byw yn Copenhagen, ond mae poblogaeth fetropolitan dinas Copenhagen tua 1.9 miliwn.
Image copyright MyLoupe Image caption Copenhagen, prifddinas a dinas mwyaf Denmarc
Ar dy feic!
Mae 50% o drigolion Copenhagen yn teithio i'w gwaith ar eu beic yn ddyddiol. Er hyn does dim llwybrau beics, yn hytrach mae 'na ffyrdd arbennig ar gyfer y seiclwyr.
Ben Davies
Roedd amddiffynnwr Cymru, Ben Davies, yn arfer byw yn Nenmarc. Pan oedd yn wyth oed symudodd Ben a'i deulu yno pan gafodd ei dad swydd yn y wlad gyda chwmni oedd yn cynhyrchu offer gwres canolog. Roedd byw yn ninas Viborg yn Jylland (Jutland) gyda'i rieni, Alun ac Eryl.
Baner hynafol
Mae'r "Dannebrog", baner Denmarc yn dyddio nôl i 1219, ac mae'n cael ei gydnabod fel y faner genedlaethol hynaf yn y byd sydd yn parhau i gael ei defnyddio gan wlad annibynnol.
Mae hi'n anghyfreithlon i losgi baneri gwledydd tramor yn Nenmarc, ond eto mae hi'n gyfreithlon i losgi baner Denmarc - petai chi'n dymuno!
Image copyright Chris Jackson Image caption Baner hynafol Denmarc, testun balchder i bobl y wlad
Hapusrwydd
Mae Denmarc wedi bod ar frig rhestr 'gwledydd hapusa' y byd' nifer fawr o weithiau.
Mae arbenigwyr yn meddwl bod sawl ffactor i hyn, gan gynnwys safon uchel o fywyd a gwasanaeth iechyd arbennig o dda, system addysg gryf, llywodraeth sefydlog a lefelau isel o lwgr (corruption) cyhoeddus.
Mae lefelau treth yn gymharol uchel yn y wlad, ond eto mae arolygon barn yn awgrymu fod dinasyddion y wlad yn hapus eu talu.
LEGO
Cafodd y cwmni Lego ei sefydlu yng ngweithdy Ole Kirk Christiansen gan saer coed o Billund, yn nhalaith De Denmark.
Dechreuodd y cwmni gynhyrchu blociau oedd yn bosib adeiladu ar ben ei gilydd yn 1949. Mae'r enw yn dod o'r term Daneg leg godt, a olygai "chwarae'n dda".
Pobl enwog o Ddenmarc
O'r byd chwaraeon mae'r chwaraewraig tenis Caroline Wozniacki o Ddenmarc, felly hefyd y bocsiwr Mikkel Kessler.
Mae llawer o actorion adnabyddus o Ddenmarc, fel Nikolaj Coster-Waldau (Game of Thrones), Viggo Mortensen (Lord of the Rings) ac Mads Mikkelsen (Hannibal) a Brigitte Nielsen (Rocky IV).
Mae drymiwr y band Metallica, Lars Ulrich, o ddwyrain Denmarc, ac mae'r supermodel Helena Christensen o Copenhagen.
Un o feibion enwocaf Denmarc yw'r awdur Hans Christian Andersen (1805-1875). Mae ei enw yn adnabyddus ledled y byd am ei lyfrau fel The Little Mermaid, The Snow Queen a The Ugly Duckling.
Image copyright DEA / G. ROLI Image caption Cerflyn enwog 'The Little Mermaid' yn harbwr Copenhagen
Diwydiant moch
Denmarc yw'r wlad sy'n allforio'r mwya' o borc o holl wledydd yr Undeb Ewropeaidd.
Mae'r diwydiant wedi bod yn rhan bwysig o economi'r wlad ers dros ganrif. Mae'r 28 miliwn o foch yn cael eu cynhyrchu yn y wlad bob blwyddyn.
Tîm cenedlaethol
O'r tîm presennol, Christian Eriksen - chwaraewr canol cae Tottenham Hotspur - yw'r prif seren.
Dros y blynyddoedd mae'r chwaraewyr amlycaf yn cynnwys Morten Olsen, Michael Laudrup a'i frawd Brian, Preben Elkjær Larsen, Jan Mølby a'r golgeidwad Peter Schmeichel.
Image copyright Marcus Brandt Image caption Y golwr Peter Schmeichel, cyn-chwaraewr Manchester United a Denmarc
Daeth awr fawr Denmarc yn 1992 wrth ennill Pencampwriaeth Ewrop a churo Yr Almaen yn y ffeinal.
Mae hi'n gwbl gyfartal rhwng Cymru a Denmarc mewn wyth gornest ers 1964: pedair buddugoliaeth i Gymru a phedair buddugoliaeth i Ddenmarc.


description: Mae oddeutu 30 o wirfoddolwyr wedi sefydlu tîm achub iseldir cyntaf Cymru, a hynny ar Ynys Môn.

title: Sefydlu tîm achub iseldir cyntaf Cymru


description: Cynllun i ddefnyddio arian loteri i ddatblygu canolfan ymwelwyr castell Bryn y Beili yn Yr Wyddgrug.

title: Gwaith i drawsnewid 'man geni' yr Wyddgrug


description: Llywodraeth Cymru yn amddiffyn polisi atal TB mewn gwartheg wrth i fwy o ardaloedd yn Lloegr ddifa moch daear.

title: Llywodraeth Cymru yn amddiffyn polisi diciâu


description: Ychydig o wybodaeth angenrheidiol ar Ddiwrnod Sepsis y Byd


description: Rhai o gefnogwyr pêl-droed Cymru wedi cyhuddo Trenau Arriva Cymru o "dorri addewid" ar y gwasanaeth trên arbennig i gefnogwyr sy'n teithio o'r gogledd i Gaerdydd.

title: Oedi ar wasanaeth trên cefnogwyr Cymru o'r gogledd


description: Profiad Alison Jones oedd gynt yn gyfarwyddwr teledu sydd bellach yn rhedeg clinic laser

title: O gyfarwyddwr teledu i glinic croen


description: AC Plaid Cymru yn galw am degwch ac ar wasanaethau bysiau mewn ardaloedd gwledig i gael eu gwladoli.

title: AC yn galw am wladoli gwasanaethau bysiau yng Ngwynedd


description: Dechrau siomedig i'r Dreigiau yn y Pro14 gyda cholled yn Rodney Parade er iddyn nhw recriwtio sawl chwaraewr newydd dros yr haf.

title: Pro14: Dreigiau 17 - 21 Benetton


description: Roedd Shannon a Bentley yn bencampwyr mewn pasiant cenedlaethol

title: Mam a mab yn llwyddo mewn sioe harddwch

maintext:
Mae Shannon a'i mab bach Bentley o Borthmadog newydd ennill y gwobrau Miss Belle a Little Master Belle Cymru 2018 mewn pasiant harddwch cenedlaethol.
Maen nhw nawr yn cael y cyfle i gystadlu mewn pasiant rhyngwladol yn Sbaen y flwyddyn nesaf.
Cafodd Shannon sgwrs â Shân Cothi ar raglen Bore Cothi fore Mercher am y profiad.
Image caption Mae Bentley yn dair a hanner, ac wrth ein fodd yn cystadlu ochr-yn-ochr â'i fam, Shannon
Sut ddechreuodd hyn i gyd?
"Nathon ni gystadlu yng Ngharnifal Llanberis ac roedd Bentley wedi mwynhau gwisgo i fyny a ddaeth o'n ail. Ac roedd o isho gneud eto - ond doedd na'm carnifal tan haf nesa' felly nes i edrych mewn i basiantau.
"Dydyn nhw ddim yn boblogaidd yn yr ardal yma, felly 'dan ni wedi cystadlu mwy yn ardal Wigan."
Sut beth oedd y profiad o gystadlu yn y pasiant?
"Roedd yna rownds gwahanol, lle oddan ni'n gwisgo mathau gwahanol o ddillad, ac roedd 'na gyflweliad efo fi. Roedd pawb mor gyfeillgar, hyd yn oed y beirniaid.
"Roedd Bentley wrth ei fodd! Mae o rêl cymeriad - doedd o ddim isho dod off y llwyfan - roedd rhaid i'w dad o ei ôl o i ffwrdd!
Beth fyddwch chi yn ei wneud yn y pasiant rhyngwladol yn Alicante fis Ebrill nesa'?
"Fydd 'na wythnos o hyfforddi, a byddwn ni'n cael mynd i bartïon a water parks ac yn cael photoshoots ar lan y môr, a chyfarfod pobl newydd. Mae Bentley mor excited!
"Rhaid i ni neud 30 o appearences cyn mynd, er mwyn codi ymwybyddiaeth am y pasiant ac i godi arian i elusen sy'n helpu teuluoedd efo plant sâl yn Ysbyty Alder Hey, Lerpwl.
"Eleni mae Belle Pageant wedi codi dros £20,000 i'r elusen. 'Dan ni'n mynd i ymweld mis Rhagfyr - fydd o'n dda i Bentley gael cyfarfod y plant."
Beth yw ymateb gweddill y teulu i'r pasiantau?
"Doedd y teulu ddim yn siŵr i ddechra, achos doddan nhw ddim yn gwybod sut fasan ni'n teimlo 'sa ni'n colli - ond nathon ni ennill diolch byth!
"Mae fy merch i, Everly, yn chwe mis oed ac mae hi'n cystadlu hefyd. Dwi 'chydig bach yn obsessed ar hyn o bryd! O'n i isho cystadlu pan o'n i'n iau ond do'm i'm yn cael, felly mae hyn yn grêt!"


description: Rhybudd y gallai gwyntoedd cryf iawn achosi trafferthion mewn rhan helaeth o Gymru yn sgil Storm Bronagh nos Iau a bore Gwener.

title: Rhybudd am wyntoedd cryf iawn dros nos ym mwyafrif Cymru


description: Mae Heddlu Dyfed-Powys wedi cyhoeddi enw'r dyn gafodd ei ddarganfod yn farw mewn maes carafanau yn Sir Gaerfyrddin.

title: Llofruddiaeth Pentywyn: Enwi dyn fu farw


description: Roedd dyn camera o Gymru yn teimlo bod 'diwedd y byd yn dod' pan darodd daeargryn yn Nepal ddydd Sadwrn.

title: Nepal: 'Teimlo fel diwedd y byd'


description: Cyngor yn dweud na fedar fforddio dilyn esiampl cynghorau eraill sy'n ailgylchu cewynnau tra bod angen arbed miliynau o bunnau.

title: Cyngor 'methu fforddio' gwasanaeth ailgylchu cewynnau


description: Nifer anghymesur o uchel o achosion o ymddygiad treisgar ymhlith troseddwyr ifanc Carchar y Parc, yn ôl adroddiad.

title: Ymddygiad treisgar yn parhau'n broblem yn y Parc

maintext:
Image caption Mae dros 1,700 o droseddwyr yng Ngharchar y Parc, gan gynnwys 60 o droseddwyr ifanc rhwng 15 ac 18 oed
Mae ymddygiad treisgar yn parhau'n broblem yn un o garchardai Cymru, gyda'r achosion ymhlith troseddwyr ifanc yn "anghymesur o uchel", medd adroddiad.
Nododd adroddiad blynyddol y Bwrdd Monitro Annibynnol (IMB) ar Garchar y Parc ym Mhen-y-bont ar Ogwr fod achosion o gamddefnydd sylweddau hefyd yn parhau'n uchel.
Yn ogystal, dangosodd yr adroddiad blynyddol fod yna "nifer sylweddol" o achosion o hunan-niweidio, a bod pryder am ofal seiciatryddol i bobl dros 65 oed.
Fodd bynnag, roedd canmoliaeth i'r carchar categori B am y modd y mae'n paratoi carcharorion i gael eu rhyddhau.
Mae dros 1,700 o droseddwyr yng ngharchar preifat y Parc, gan gynnwys 60 o bobl ifanc rhwng 15 ac 18 oed.
Heriau
Mae'r rheolwyr wedi recriwtio dadansoddwyr ymddygiad mewn ymdrech i ddelio â phroblemau ymddygiad treisgar a hunan-niweidio.
"Mae'r bwrdd yn poeni fod lefelau digwyddiadau treisgar a cham-drin sylweddau yn y carchar yn parhau'n uchel," medd adroddiad yr IMB.
"Yn debyg i garchardai eraill, mae faint o gyffuriau ac yn arbennig y Spice sy'n mynd i fewn i'r carchar yn her barhaol ac anodd.
"Mae lefelau trais yn parhau'n sylweddol, gyda chanran anghymesur yn dal i ddigwydd yn yr uned troseddwyr ifanc.
"Un ffactor sy'n gwaethygu'r sefyllfa yw'r newid parhaus ym mhoblogaeth pobl ifanc heriol, llawer ohonyn nhw'n dod o'r tu allan i'r dalgylch lleol."
Dywedodd yr adroddiad fod tîm lleihau trais y carchar yn monitro a dadansoddi'r ymosodiadau, y bygythiadau, y bwlio a'r arfau.
Mae'n cydnabod bod rhai o'r bobl ifanc yno oherwydd troseddau o'r lefel mwyaf difrifol, a'u bod yn dod o ardal eang.
Ond nododd yr adroddiad fod y carchar "wedi ei reoli'n dda" a bod diogelwch carcharorion yn "hollbwysig".
Dywedodd cyfarwyddwr y carchar, Janet Wallsgrove, fod yr adroddiad yn "nodi'r heriau sylweddol" sy'n wynebu'r carchar wrth fynd i'r afael â chyffuriau a thrais.
Ar fater cyffuriau, ychwanegodd: "Mae ein cydweithio agos gyda Heddlu De Cymru hyd yma wedi arwain at ddwyn 45 cyhuddiad yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, gydag 17 euogfarn am droseddau o fewn y carchar yn dod o'r rheiny."


description: Cyffro wrth i aelodau capel yng Nghaerfyrddin oedi wedi'r oedfa er mwyn gwylio seiclwyr Tour of Britain yn gwibio heibio.

title: Cyffro wedi'r oedfa gydag ymweliad y Tour of Britain


title: Dŵr Cymru'n cyfaddef lladd miloedd o bysgod Afon Clywedog

maintext:
Image copyright Cyfoeth Naturiol cymru Image caption Dywedodd Cyfoeth Naturiol Cymru fod y llygredd wedi lladd miloedd o bysgod
Mae Dŵr Cymru wedi cadarnhau mai nhw oedd yn gyfrifol am achosi llygredd laddodd miloedd o bysgod yn Afon Clywedog ger Wrecsam.
Fe effeithiodd y llygredd ar hyd at naw cilomedr o'r afon, gan arwain at golli sawl math o bysgodyn.
Brithyll yn bennaf, ond hefyd pen lletwad, llysywen bendoll, gwrachen farfog, gleisiad, twb y dail, llysywen, crothell, draenogyn dŵr croyw a philcod.
Ymddiheuriad
Yn ôl llefarydd ar ran Dŵr Cymru: "Wrth gyflawni gwaith cynnal a chadw ar siambr yn un o'n safleoedd gwastraff dŵr yn Wrecsam ddechrau'r mis, fe lifodd na lygredd fewn i danciau dŵr Afon Clywedog.
"Fe achosodd hyn i'r pysgod farw ac rydym yn ymddiheuro am hyn. Rydym ar hyn o bryd yn gweithio'n agos gyda Chyfoeth Naturiol Cymru ac yn ymchwilio'n llawn i'r digwyddiad."
Daeth cadarnhad hefyd y bydd ymchwiliad mewnol llawn yn digwydd, gyda'r bwriad o wneud yn iawn am y difrod gafodd ei gyflawni.
Ychwanegodd y llefarydd: "Diogelu ein dŵr arfordirol ac afonydd rhag llygredd o'n rhwydwaith ni yw un o brif gyfrifoldebau Dŵr Cymru.
"Ar yr achlysur yma fe fethom ni, ac o ganlyniad rydym yn ymddiheuro."


description: Disgwyl i'r gwaith o ollwng mwd a gwaddod o orsaf niwclear Hinkley Point i safle oddi ar Fae Caerdydd ddechrau ddydd Llun wedi llawer o oedi.

title: Gwaredu mwd Hinkley i ddechrau wedi oedi


description: Cyngor Wrecsam yn dweud fod cynnydd wedi ei wneud wrth iddynt geisio dod ag anghydfod â masnachwyr Tŷ pawb i ben.

title: Tŷ Pawb: Cyngor yn gobeithio dod a'r anghydfod i ben

maintext:
Image caption Fe gostiodd datblygiad Tŷ Pawb yn Wrecsam £4.5m
Mae Cyngor Wrecsam yn gobeithio dod ag anghydfod ynglŷn â chytundebau masnachwyr mewn marchnad newydd i ben.
Yn gynharach yr wythnos fe ysgrifennodd 10 o fasnachwyr yng nghanolfan Tŷ Pawb e-bost at arweinydd y cyngor, ar ôl i'r awdurdod fygwth troi rhai o'r perchnogion busnes allan, oni bai eu bod yn arwyddo cytundebau erbyn 17:00 ddydd Mercher.
Fe gaeodd y masnachwyr eu drysau yn gynnar ar brynhawn dydd Mercher er mwyn cynnal trafodaethau gyda staff y cyngor.
Yn dilyn y cyfarfod, y gred yw bod yr awdurdod wedi ysgrifennu at y perchnogion busnes ddydd Gwener yn cynnig rhywfaint o ostyngiad yn ogystal â delio a rhai o'r pryderon a gafodd eu lleisio.
Yn yr e-bost gwreiddiol, roedd y masnachwyr yn honni bod eu busnesau'n dioddef am nad yw'r gwaith adeiladu wedi ei gwblhau.
Roedden nhw hefyd yn tynnu sylw at broblemau sy'n parhau, gan gynnwys toiledau dynion anorffenedig, nam ar rai o'r drysau, ac achosion pan fo'r ganolfan wedi ei gadael heb ei chloi.
Ychwanegodd y masnachwyr eu bod nhw ond yn fodlon arwyddo cytundeb os ydyn nhw'n cael gostyngiad i'w rhent.
Gwneud cynnydd
Dywedodd llefarydd ar ran y cyngor: "Ar ôl cynnal cyfarfod gyda'r masnachwyr rydyn ni'n teimlo bod cynnydd yn cael ei wneud."
"Rydyn ni wedi cysylltu â nhw er mwyn eu diweddaru ar y sefyllfa bresennol, ac rydyn ni'n hyderus y bydd mwyafrif y masnachwyr yn teimlo bod ein cynnig yn un teg."
Roedd yr e-bost gan fasnachwyr hefyd yn nodi fod pob un o'r deg masnachwr wedi gwrthod arwyddo cytundeb, neu yn parhau mewn trafodaethau â'r awdurdod.
Ond, nodir hefyd eu bod nhw'n barod i drafod y materion, ac arwyddo trwydded newydd erbyn dechrau Hydref os gaiff y problemau eu datrys.


description: Wrecsam yn parhau yn ddiguro yn y Cae Ras y tymor hwn yn dilyn buddugoliaeth yn erbyn Barnet.

title: Cynghrair Cenedlaethol Lloegr: Wrecsam 1-0 Barnet


description: Bydd siop House Of Fraser yng Nghaerdydd yn parhau ar agor wedi cytundeb rhwng y perchennog newydd a'r landlord.

title: Siop House of Fraser i aros ar agor, medd landlord


description: QC sy'n arwain ymchwiliad i ddiswyddiad Carl Sargeant yn gohirio'r broses oherwydd her gyfreithiol.

title: Gohirio ymchwiliad diswyddiad Carl Sargeant dros dro


description: Prifysgol Aberystwyth yn dweud na fydd y neuadd breswyl ddynodedig i fyfyrwyr Cymraeg bellach yn agor tan fis Medi 2020.

title: Oedi pellach o flwyddyn cyn ailagor Neuadd Pantycelyn


authors:
Aled Ap Dafydd
Prif Ohebydd Newyddion

description: Ysgol breifat yn teimlo ei bod wedi ei "gadael i lawr" gan S4C ar ôl ceisio prynu cyn bencadlys y sianel yn Llanisien, Caerdydd.

title: Ysgol 'wedi siomi' â gwerthiant safle Llanisien S4C


description: Heddlu Dyfed Powys yn cyhoeddi enw dyn fu farw mewn gwrthdrawiad ger y Gelli Gandryll ddydd Llun.

title: Cyhoeddi enw dyn wedi gwrthdrawiad angheuol


description: Bydd canlyniad y bleidlais yn etholiad arweinyddiaeth Plaid Cymru yn cael ei gyhoeddi yng Nghaerdydd ddydd Gwener.

title: Cyhoeddi pwy fydd arweinydd Plaid Cymru


description: Teulu Enzo Calzaghe, tad cyn pencampwr bocsio'r byd Joe, yn cadarnhau fod y cyn hyfforddwr yn ddifrifol wael yn yr ysbyty nos Wener.

title: Enzo Calzaghe yn ddifrifol wael, medd teulu


description: Uwch swyddogion y blaid Lafur yng Nghymru yn trafod y system fydd yn cael ei mabwysiadu i ddewis olynydd i Carwyn Jones.

title: Trafod dull o ddewis arweinydd Llafur


description: Syr Vince Cable yn cyfaddef bod y sefyllfa i'w blaid yn "anodd" yng Nghymru, gyda "gwaith ail-adeiladu mawr" i ddod.

title: Cable: Anodd i'r Democratiaid Rhyddfrydol yng Nghymru


description: Bethan Elin Morgan, myfyrwraig ym Mhrifysgol Caerdydd, yn trafod grantiau a benthyciadau i fyfyrwyr.

title: Myfyrwraig yn trafod grantiau a benthyciadau i fyfyrwyr


description: Mae Morgannwg wedi colli eto ym Mhencampwriaeth y Siroedd er i'r glaw fygwth gynnig help llaw am gyfnod.

title: Dim digon o law i achub Morgannwg


description: Teulu cerddwr gafodd ei ladd yn dilyn gwrthdrawiad angheuol ger Merthyr yn ei ddisgrifio fel unigolyn llawn "cariad a gofal".

title: Teyrnged teulu wedi gwrthdrawiad angheuol ar yr A465


description: Mae Cameron Avo'n fyfyriwr meddygaeth blwyddyn gyntaf yn Abertawe.

title: Darpar feddyg 'eisiau datblygu sgiliau Cymraeg'


authors:
Daniel Bissett
Image
Publicity Picture

description:
DRYCH:
O'r Ysgol i'r Prom sees the cameras follow pupils as they prepare for the big night

title: Growing up and dressing up - from school to prom on S4C

maintext:
Get daily updates directly to your inbox Subscribe Thank you for subscribing See our privacy notice Could not subscribe, try again later Invalid Email
Beautiful dresses, grand vehicles, smart suits and plenty of glitter - the phenomenon of the annual prom is growing in secondary schools around Wales.
For those who remember dreary school discos rather than a grand prom, DRYCH: O'r Ysgol i'r Prom (From School to Prom) , Sunday, September 16 on S4C, will surely be an eye opener as the cameras follow year 11 friends in three schools as they organise, prepare for and celebrate the biggest night of their school years.
In the hour-long documentary we'll get an insight into the lives of pupils at Ysgol Bodedern, Anglesey; Ysgol y Moelwyn, Blaenau Ffestiniog and Ysgol Plasmawr, Cardiff. But how big is the prom for them?
"The girls were talking about the prom for at least a year!" said Callum from Plasmawr. "It's a big deal. Leaving school is one of the biggest events as we grow up and, to be honest, I couldn't wait for the prom."
"Our prom was mega awesome", said Atlanta from Ysgol y Moelwyn. "It's a huge event in Blaenau with people coming out to see us looking smart and all grown-up."
(Image: Publicity Picture)
As these pupils look towards the future and choose their paths in life, we'll find out what interests and what worries young people in 2018 and see how they view the world around them.
"Everyone thinks of young people as moody stereotypes who have no patience and who are always on their phones," explains Atlanta. "It's not like that at all because young people are new people and I think older people don't like the fact that we're new and fresh and not boring like them."
But beyond the magic of the prom, there is one thing on the minds of these young people - they have reached a crossroads where they must make decisions about their future.
Huw from Ysgol Bodedern, also known as the DJ, Huw Twrw Mawr, said, "Our prom was great and an incredible end to five years at high school. But no matter which school you go to, the transition from being a child to an adult is a big thing for us all."
O'r Ysgol i'r Prom is part of the new series DRYCH; gripping documentaries reflecting life in Wales today.
DRYCH: O'r Ysgol i'r Prom, Sunday, September 16, 9pm, S4C Welsh and English subtitles.
On demand: S4C Clic, BBC iPlayer and other platforms.
Tyfu o fod yn blant i oedolion wrth fynd o'r ysgol i'r prom
Ffrogiau hardd, cerbydau crand, siwtiau smart a digon o gliter – mae ffenomen y prom blynyddol ar dwf mewn ysgolion uwchradd ar hyd a lled Cymru.
I'r rhai sy'n cofio disgo ysgol digon difflach yn hytrach na phrom mawreddog, bydd DRYCH: O'r Ysgol i'r Prom , nos Sul, Medi 16, yn siŵr o fod yn agoriad llygad wrth i'r camerâu ddilyn criwiau o ffrindiau blwyddyn 11 mewn tair ysgol wrth iddyn nhw baratoi, trefnu, ymbincio a dathlu ar noson fwyaf eu blynyddoedd ysgol.
Yn y rhaglen ddogfen awr o hyd, byddwn yn cael cipolwg ar fywydau disgyblion Ysgol Bodedern, Ynys Môn; Ysgol y Moelwyn, Blaenau Ffestiniog ac Ysgol Plasmawr, Caerdydd. Ond pa mor fawr yw'r prom iddyn nhw mewn gwirionedd?
"Roedd y merched wedi bod yn siarad am y prom am leiaf blwyddyn!" meddai Callum o Ysgol Plasmawr. "Ma' fe'n big deal . Gadael ysgol yw un o'r digwyddiadau mwya' wrth dyfu fyny, ac a bod yn onest, ro'n i methu aros am y prom."
"Oedd prom ni'n mega awesome ," meddai Atlanta o Ysgol y Moelwyn. "Ac mae o'n ddigwyddiad enfawr yn Blaena' hefo llwyth o bobl yn dod allan i weld ni'n edrych yn smart ac yn grown-up i gyd."
(Image: Publicity Picture)
Wrth i'r disgyblion hyn edrych tua'r dyfodol a dewis eu llwybrau mewn bywyd, cawn weld beth sy'n diddori ac yn poeni pobl ifanc yn 2018 a sut maen nhw'n gweld y byd o'u cwmpas.
"Mae pawb yn stereoteipio pobl ifanc i fod yn bobl moody sydd ddim hefo llawer o fynadd ac o hyd ar ei ffonau," esbonia Atlanta. "'Dio ddim fel 'na o gwbl oherwydd ma' pobl ifanc yn bobl newydd a dwi'n meddwl bod pobl hŷn ddim yn lico bo' ni'n newydd ac yn ffres, a bo' ni ddim fel nhw ac yn boring ."
Ond y tu hwnt i hud a lledrith y prom, mae un peth ar feddyliau'r bobl ifanc - eu bod nhw wedi cyrraedd croesffordd lle mae'n rhaid iddyn nhw wneud penderfyniadau am eu dyfodol.
Meddai Huw o Ysgol Bodedern sydd hefyd yn cael ei adnabod gan ei enw DJ, Huw Twrw Mawr, "Roedd prom ni'n grêt ac yn ddiweddglo anhygoel i bum mlynedd o ysgol. Ond dim ots pa ysgol 'da chi'n mynd iddi, mae troi o fod yn blant i fod yn oedolion yn beth mawr i ni i gyd."
Mae O'r Ysgol i'r Prom yn rhan o gyfres newydd DRYCH ; cyfres o ddogfennau gafaelgar sy'n adlewyrchu bywyd yng Nghymru heddiw.
DRYCH: O'r Ysgol i'r Prom, nos Sul, Medi 16, 9pm, S4C isdeitlau Cymraeg a Saesneg.
Ar alw: S4C Clic, BBC iPlayer a llwyfannau eraill.


description: Fe fydd 100 o swyddi newydd yn cael eu creu mewn ffatri sy'n cynhyrchu cydrannau ceir.

title: Creu 100 swydd mewn ffatri cydrannau ceir yng Nghwmbrân


description: Un o siopau bach adnabyddus Caernarfon yn cau ei drysau am y tro olaf, ar ôl 30 mlynedd o wasanaethu'r gymuned leol.

title: Siop Iwan yn cau drysau wedi 30 o flynyddoedd

maintext:
Image copyright Llun teulu Image caption Mae'r siop wedi bod yn gwasanaethu'r gymuned leol am 33 o flynyddoedd
Fe fydd siop sydd wedi bod yn gwasanaethu pobl Caernarfon am dros 30 o flynyddoedd yn cau ei drysau am y tro olaf ddydd Sadwrn nesaf, 22 Medi.
Dywedodd perchennog Siop Iwan, Iwan Evans, ei fod yn "benderfyniad anodd a bod hi'n drist," ond ei fod hefyd yn edrych ymlaen at bennod newydd.
"Rwyf i a'm gwraig Menna am ddiolch i'n holl gwsmeriaid sydd wedi bod yn gwmni da a ffyddlon dros y blynyddoedd."
Dywedodd fod y gwaith o gynnal y siop, sy'n gwerthu papurau newydd ac anrhegion, yn anodd ac yn golygu oriau hir, o 06:00 tan 19:00.
Image copyright Llun teulu
"Ro' ni wedi gobeithio ei gwerthu fel 'going concern', ond ma' wedi bod ar y farchnad am 10 mlynedd a heb ei gwerthu."
"Dwi'n dechrau mewn swydd newydd gydag Antur Waunfawr dydd Llun, a bydd un o'r merched yn edrych ar ôl y siop am wythnos cyn i ni gau'r drysau."
Dywedodd Sioned Evans, un o'r merched, eu bod nhw fel teulu "wedi cael andros o lot o bobl yn dweud diolch, mae wedi bod yn anghoel fod y newyddion wedi cyrraedd gymaint o bobl".


description: Tua 50 o bobl yn cwrdd y tu allan i ysgol uwchradd yn Llanelli er mwyn cefnogi tad i ddisgybl fu farw'r wythnos diwethaf.

title: Protest yn dilyn marwolaeth disgybl 14 oed yn Llanelli

maintext:
Image caption Byron John a'i gefnogwyr y tu allan i Ysgol St John Lloyd ddydd Gwener
Mae tua 50 o bobl yn gwisgo rhosglymau melyn wedi cwrdd y tu allan i ysgol uwchradd yn Llanelli er mwyn cefnogi protest tad wedi marwolaeth disgybl yr wythnos diwethaf.
Y gred yw bod Bradley John, 14 oed, wedi lladd ei hun yn Ysgol Gatholig St John Lloyd.
Ddydd Gwener fe wnaeth ei dad, Byron John, gyflwyno llythyr i'r ysgol yn galw am ymddiswyddiad y pennaeth "am y modd y mae wedi ymdrin â'r sefyllfa".
Mae'r ysgol wedi dweud fod eu meddyliau a'u gweddïau gyda theulu Bradley, a'r cyngor yn dweud eu bod am "gefnogi pawb" sydd wedi eu heffeithio.
Mae Mr John yn cyhuddo'r ysgol o fethu a thaclo achosion o fwlio, gan ddweud fod ei fab wedi dioddef bwlio am 18 mis cyn ei farwolaeth.
"Rwyf am danlinellu'r diffyg gwarchod a methiannau yn y system," meddai.
"Mae e fel bod popeth wedi cael ei 'sgubo dan y carped.
"Mae gyd o'r problemau gafodd eu hamlinellu wedi cael eu hanwybyddu a dwi eisiau gwybod pam."
Nid yw'r ysgol wedi ymateb i'r honiadau.
Image copyright Llun Teulu Image caption Roedd Bradley John yn ddisgybl yn Ysgol St John Lloyd, Llanelli
Dywedodd Gareth Morgans, Cyfarwyddwr Addysg a Gwasanaethau Plant Cyngor Sir Gaerfyrddin: "Mae ein ffocws ar hyn o bryd ar gefnogi pawb sydd wedi eu heffeithio gan y digwyddiad trasig yma.
"Rydym wedi cynnig i gwrdd â Mr John a'i deulu i gynnig unrhyw gefnogaeth bellach sydd ei angen ac i glywed am unrhyw bryderon sydd ganddynt.
"Rydym yn gobeithio y bydd hyn yn digwydd yr wythnos nesaf."
'Sicrhau diogelwch a lles'
Ddydd Iau fe wnaeth yr ysgol roi datganiad yn dweud fod eu meddyliau a'u gweddïau gyda theulu Bradley a'i chwaer Danielle.
Roedd hefyd yn cynnwys sylw gan Mr Morgans: "Rydym yn deall fod ychydig o bryder ynglŷn â digwyddiad yn yr ysgol yfory [dydd Gwener]."
Ychwanegodd: "Rydym yn cydweithio yn agos gyda'r ysgol a nifer o asiantaethau i sicrhau diogelwch a lles yr holl ddisgyblion, staff ac aelodau o gymuned yr ysgol.
"Hoffwn gydnabod cyfraniad proffesiynol a thosturi'r prifathro a'i staff ar yr adeg anodd yma.
"Rwyf hefyd am ddiolch i rieni am eu cefnogaeth, a'r disgyblion am eu haeddfedrwydd."


description: Archesgob Cymru, Dr Barry Morgan, yn galw am wahardd cosbi plant yn gorfforol mewn gwylnos i nodi Diwrnod Byd-eang Plant.

title: Archesgob yn galw am wahardd taro plant


description: Mae anffrwythlondeb anesboniadwy yn broblem gyffredin i gyplau sy'n cael trafferthion wrth drio cael plant

title: Dim esboniad dros fethu beichiogi'n naturiol

maintext:
Bydd un ym mhob saith cwpl yn wynebu problemau wrth geisio cael plant. Weithiau, mae doctoriaid yn gallu rhoi rheswm pam i'r cyplau ond mewn sawl achos mae'n anesboniadwy.
Cysylltodd cwpl ifanc sydd yn wynebu problemau beichiogi gyda Cymru Fyw yn ddiweddar i rannu eu stori.
Dydyn nhw ddim eisiau cael eu henwi ond fe gawson nhw eu hannog i ddweud eu stori ar ôl cael eu hysbrydoli gan benderfyniad Elin Fflur a'i gŵr Jason yn ddiweddar i drafod eu taith i geisio cael babi drwy broses IVF.
Dyma'u profiad nhw o'u taith drwy broses ffrwythlonni wahanol - IUI (Intrauterine insemination).
O'n i'n arfer meddwl y byddai dechrau teulu yn rhwydd. Ond dw i newydd dalu £1,450 dros y ffôn am goctêl o feddyginiaeth a fydd - gobeithio - yn fy helpu i gael fy mabi cyntaf gyda thriniaeth o'r enw IUI.
Bedair blynedd yn ôl, ges i brawf beichiogi positif ac ro'n i'n excited bost. Tynnes i lun ohono a'i anfon at y gŵr fel sypreis! Mae'r llun dal gyda fi - sai'n siŵr pam.
Image caption Y prawf beichiogi positif a ddaeth â llawenydd
Yn fuan wedyn, aethon ni ar wyliau i ddathlu fy mhen-blwydd yn 30 oed a roeddem ein dau yn y seithfed nef. Ond wap ar ôl cyrraedd adre, cwta chwe wythnos i mewn i'r beichiogrwydd, ddechreues i waedu. Collais y babi.
Colli babi yn y groth
Yn fy ngalar, doedd gen i ddim awydd trial am blentyn eto. Ro'n i'n dal i dorri 'nghalon am y babi golles i. Aeth dwy flynedd heibio cyn i ni benderfynu trial eto.
I fod yn onest, o'n i'n meddwl bydde dal yn rhwydd… gan i ni fod mor glou y tro cyntaf.
Chawson ni ddim lwc. Dim byd. Mis ar ôl mis, dim llwyddiant... am ddwy flynedd. A thrwy'r cyfan, yr un oedd cwestiynau a sylwadau pawb... "Ers faint chi'n briod nawr?" Tro ti i ga'l plant nawr" "Ti ddim moyn aros tan bo ti'n rhy hen." Fel 'se ti'n aros mewn ciw!
Tro ti i ga'l plant nawr. Ti ddim moyn aros tan bo ti'n rhy hen.
Profion di-ri
Aethon ni at y doctor a chael profion cychwynnol. Sberm y gŵr - tic. Fy lefel progesterone i - tic. Ond er mwyn ymchwilio ymhellach, roedd rhaid aros o leia' chwe mis gyda'r Gwasanaeth Iechyd. Rydyn ni'n dal i aros am apwyntiad.
Penderfynon ni barhau gyda chwmni preifat sy'n arbenigo ar dechnegau beichiogi cynorthwyedig a chael profion pellach. Y nifer o wyau gen i - tic. Tiwbiau ffalopaidd clir - tic.
Doedd dim rheswm penodol pam nad oedden ni'n beichiogi. Dywedodd y doctoriaid wrthon ni ei fod yn 'anffrwythlondeb anesboniadwy'.
Ar un llaw, mae'n rhyddhad clywed nad oes unrhyw beth yn bod arna i na'r gŵr, ond mae'n uffernol o rwystredig nad oes rheswm pam nad ydyn ni'n gallu beichiogi'n naturiol. Mae un ym mhob saith cwpwl yn ffendio eu hunain yn yr un sefyllfa.
Beth nesaf?
Doeddwn i erioed wedi clywed am driniaeth IUI tan i ni siarad gydag arbenigwyr ffrwythlondeb, sef gosod sberm dyn yng ngroth menyw fel bo'r siwrne sy' rhaid iddyn nhw deithio i gyrraedd ŵy dipyn yn llai.
Oherwydd canlyniadau ein profion ac fy oedran i, yn ôl yr arbenigwyr mae'n werth rhoi cynnig arni am nad yw'n driniaeth mor ddwys - na mor ddrud - ag IVF.
Image caption Bydd angen chwistrellu meddyginiaeth a hormonau fel rhan o'r driniaeth
Ry'n ni wedi talu am dri cycle o IUI gan bo'r tebygolrwydd i "fynd â babi adre" i gwpl yn ein sefyllfa ni tua 20 y cant ar ôl tair triniaeth.
Byddwn ni'n dechrau'r driniaeth gyntaf ymhen rhyw wythnos. Bydd hyn yn golygu chwistrellu fy hunan gyda hormonau menotrophin am gyfnod o ryw wyth diwrnod.
Mae'r hormon yma'n bwerus ac yn cymryd rheolaeth o fy system biolegol. Ych! Ei bwrpas yw ysgogi'r ofarïau i aeddfedu ffoliglau, a'u gwneud yn fwy ffrwythlon.
Pan fydd yr amser yn iawn, bydda i'n chwistrellu hormon arall a fydd yn sicrhau 'mod i'n bwrw ŵy rhwng 24 a 48 awr yn ddiweddarach. Yn ystod y cyfnod allweddol hwn, bydd doctoriaid yn glanhau sberm fy ngŵr ac yn gosod y rhai gorau yn fy ngroth er mwyn rhoi'r cyfle gorau posib i un ohonyn nhw ffrwythloni un o fy wyau i.
Buodd fy ngŵr yn ddigon cheeky a gofyn os gewn ni arian yn ôl os byddwn ni'n lwcus iawn ac yn 'mynd â babi adref' y tro cynta'! Ro'dd hi'n amlwg ar wyneb y doctor taw nid ni o'dd y cynta' i ofyn hyn.
Amser a ddengys.
Straeon eraill o ddiddordeb:


description: Cafodd dyn 24 oed ei gludo i'r ysbyty gydag anafiadau sy'n peryglu ei fywyd ar ôl cael ei daro wrth gerdded yng Nghaerdydd.

title: Cerddwr 24 oed wedi'i anafu yn dilyn achos taro a ffoi


description: Qaar ka mida xildhibaanada Aqalka sare ee loo xilsaaray xalinta khilaafka ka dhex jira maamul goboleedyada iyo dowladda dhaxe ayaa gaaray magaalada Garowe.

title: Guddiga xalinta khilaafka dowladda dhexe iyo maamul goboleedyada oo gaaray Garowe


description: Llys milwrol yn dyfarnu mai methiannau systemig o fewn y lluoedd arfog arweiniodd at farwolaethau tri milwr mewn ymarferiad SAS.

title: Milwyr Bannau Brycheiniog: Dau ddyn yn ddieuog

maintext:
Image copyright Y Weinyddiaeth Amddiffyn Image caption Corporal James Dunsby, yr Is-gorporal Edward Maher a'r Is-gorporal Craig Roberts
Mae dau ddyn oedd yn gwadu cyhuddiadau o berfformio'u dyletswyddau'n esgeulus wedi i dri milwr farw yn ystod ymarferiad SAS wedi eu cael yn ddieuog mewn llys milwrol.
Fe ddyfarnodd y barnwr yn y gwrandawiad yn Wiltshire bod dim achos yn erbyn y ddau swyddog - sydd ond yn cael eu henwi fel milwr 1A a milwr 1B - mewn cysylltiad â marwolaethau'r Corporal James Dunsby, yr Is-gorporal Craig Roberts a'r Is-gorporal Edward Maher ar un o ddiwrnodau poethaf 2013.
Yn ôl y Barnwr-Adfocad Jeff Blackett, roedd y Gweithgor Iechyd a Diogelwch o'r farn nad y goruchwylwyr unigol oedd yn gyfrifol am yr hyn aeth o'i le ym Mannau Brycheiniog, ond corff o fewn y lluoedd arfog na ellir ei enwi am resymau cyfreithiol.
Ond yn ôl gweddw'r Corporal Dunsby, mae yna ddiffyg arweiniad "annerbyniol" hyd heddiw ar gyfer swyddogion sy'n goruchwylio ymarferiadau o'r fath mewn tywydd poeth.
'Asesiadau risg cyffredinol'
Roedd y llys eisoes wedi clywed gan arolygydd iechyd a diogelwch bod yna ddiffyg hyfforddiant o ran asesu risg a salwch gwres.
Wrth ddod â'r achos i ben, dywedodd y barnwr: "Os nad ydy person yn cael hyfforddiant… ac yn gwneud beth mae eraill wedi gwneud yn y gorffennol… mae'n hollol resymol iddo barhau i wneud yr un peth.
"Mae'n amlwg bod yna ddefnydd helaeth o asesiadau risg cyffredinol. Roedd hyn yn amlwg yn gamgymeriad, ond mae hefyd yn amlwg na fyddai unrhyw un ar yr un lefel â'r diffynyddion [o fewn y fyddin] wedi gwneud unrhyw beth yn wahanol."
Image copyright Getty Images Image caption Clywodd y llys bod disgwyl i'r milwyr oedd yn gobeithio ymuno â'r SAS gario hyd at 27 cilogram (4 stôn) o bwysau ar eu cefnau ar draws y Bannau
Gan gydymdeimlo â theuluoedd y milwyr fu farw, a pharchu eu hymddygiad "urddasol eithriadol" gydol y gwrandawiad, dywedodd y barnwr ei fod yn gobeithio eu bod yn deall y rhesymau dros ei ddyfarniad.
"Fe gawsoch wybod na fyddai unrhyw un yn cael eu herlyn. Gofynnodd un ohonoch chi, yn gyfiawn, am adolygu'r penderfyniad yna.
"Rydych chi wedi aros yn hir i'r mater ddod i'r llys… ac fe allwch chi fod wedi disgwyl gallu tynnu llinell o dan y cyfan."
Dywedodd bod y marwolaethau'n ganlyniad methiannau yn nhrefniadau rheoli'r lluoedd arfog.
"Yn fy marn i, fe wnaeth y ddau ddiffynnydd eu gorau… gan ystyried y diffyg hyfforddiant a'r diwylliant ar y pryd," meddai.
'Diffyg arweiniad brawychus'
Roedd ymateb chwyrn gan weddw'r Corporal Dunsby ar ddiwedd yr achos.
Dywedodd Bryher Dunsby bod y gwrandawiad "wedi amlygu'r gwirionedd brawychus bod yna dal ddim arweiniad swyddogol ynghylch salwch gwres ar gyfer rheiny sy'n rheoli ymarferion hyfforddi gwytnwch yn y Fyddin Brydeinig bum mlynedd yn ddiweddarach".
"Mae hynny'n du hwnt i annerbyniol, ac yn dangos anwybodaeth yn wyneb angen hanfodol. Mae'n ymddangos nad ydy tair marwolaeth yn ddigon i arwain at newid."
Mae Mrs Dunsby yn galw ar bennaeth y fyddin i roi mwy o flaenoriaeth i'r mater ac adnoddau ychwanegol er mwyn llunio a gweithredu canllawiau newydd.
Mae'r BBC wedi gofyn i'r Weinyddiaeth Amddiffyn am ymateb.
Mae milwr 1A yn dal yn swyddog yn y fyddin, a milwr 1B bellach wedi gadael y lluoedd arfog.
Dywedodd Louis Mably QC ar ran yr erlyniad na fydd camau i apelio yn erbyn y dyfarniad.


description: Mareykanka ayaa Maxkamadda Caalmaiga ah ee Dambiyada ugu goodiyay in uu cunaqabatayn ku soo rogi doono hadii ay sii waddo dacwadda ka dhanka ee muwaadiniinta Mareykanka.

title: Maxay tahay sababta uu Mareykanka ugu hanjabay Maxkamadda Caalamiga ah ee Dambiyada?


description: Maxkamad ku taalla dalka Myanmar ayaa labo saxafi oo u shaqaynayay wakaaladda wararka ee Reuters ku xukuntay toddobo sano oo xabsi ah.

title: Saxafiyiin Reuters u shaqaynayay oo Myanmar lagu xukumay


description: Mae'r ffordd rhwng Cerrigydrudion a Rhuthun ar gau wrth i'r heddlu a'r gwasanaethau brys ymateb i ddamwain yn ardal coedwig Clocaenog.

title: Damwain ddifrifol ger Coedwig Clocaenog yn Sir Ddinbych


description: Mae datblygiad tai dadleuol yn Nhrefdraeth yn Sir Benfro wedi cael ei wrthod gan Awdurdod Parc Arfordir Penfro.

title: Gwrthod datblygiad tai yn Nhrefdraeth, Sir Benfro


description: Toriadau'n golygu mai ysbytai yw'r unig leoedd all gynnig y gofal 24 awr y dydd saith diwrnod yr wythnos sydd ei angen ar rai pobl oedrannus, yn ôl un o swyddogion Llywodraeth Cymru.

title: Gwasanaeth gofal 'yn anghynaladwy'


description: Pwy roddodd yr atebion yma i gwestiynau busneslyd Cymru Fyw?

title: Cwis Ateb y Galw


description: Hal sano iyo barkii ay jirtay Dowladda Dhexe ee Federaalka waxaa soo baxayay khilaafyo isdabajoog ah oo u dhaxeeya Maamul Goboleedyada iyo Dowladda Dhexe, Tusaale cad waxaa u ah khilaafkaasi shirka Kismaayo ka socda iyo hadallada laga sheegay.

title: Maxay isku Khilaafsan yihiin Dowladda Dhexe iyo Maamul Goboleedyada?


description: Fydd Carlo yn anghytuno gyda'i berchennog, Gareth Charles, y tro hwn?

title: Cwpan Rygbi'r Byd: Carlo v Charlo

maintext:
Carlo 3 Charlo 3. Mae dau arbenigwr rygbi Cymru Fyw wedi darogan yn gywir hyd yma. Fe ddyfarnodd y ddau y byddai Cymru yn ennill eu tair gêm gyntaf yn Grŵp A yng Nghwpan Rygbi'r Byd. Ond beth yw teimladau'r ddau am gêm Awstralia?
Mi alla'i fynd yn flêr!
Both our experts have a 100% record so far, but will they agree on the result the Australia game?
It could get messy!
Click here for the subtitled version
Am fwy o gynnwys Cwpan Rygbi'r Byd 2015, ewch i safle arbennig Cymru Fyw.


description: Yr actor o Gaerdydd, Matthew Rhys yn ennill un o brif wobrau seremoni'r Emmys yn Los Angeles am ei ran yn y gyfres ddrama The Americans.

title: Matthew Rhys yn ennill un o brif wobrau'r Emmys

maintext:
Image copyright Getty Images
Mae'r actor o Gaerdydd, Matthew Rhys wedi cipio un o brif wobrau'r noson yn seremoni'r Emmys yn Los Angeles.
Daeth i'r brig yng nghategori'r actor gorau mewn cyfres ddrama am ei berfformiad yn The Americans.
Mae wedi cael ei enwebu am y wobr ddwywaith o'r blaen am ei bortread o'r cymeriad Phillip Jennings.
"Mae rhannau fel hyn yn brin," meddai, wrth dderbyn y wobr.
'Tragwyddol ddyledus'
Ychwanegodd yn ei araith y byddai'n "dragwyddol ddyledus" i Joe Weisberg - yr awdur, cynhyrchydd teledu a chyn-swyddog CIA sy'n gyfrifol am greu'r gyfres.
Mae The Americans yn dilyn hanes dau ysbïwr o Rwsia sy'n byw yn yr Unol Daleithiau yn y cyfnod wedi i Ronald Reagan ddod yn arlywydd.
Y KGB sydd wedi trefnu i'r ddau briodi a symud i Washington DC gan ffugio bod yn Americanwyr.
Cymar Matthew Rhys, Keri Lynn Russell sy'n portreadu ei wraig yn y gyfres.


description: Y Gweilch yn dechrau eu hymgyrch yn y PRO12 eleni wrth gael cweir o 28-6 yn erbyn Ulster yn Stadiwm Kingspan nos Wener.

title: Ulster 28-6 Gweilch


description: Peilot wedi ei achub o awyren fechan ddisgynnodd i'r môr oddi ar draeth Porth Mawr yn Sir Benfro

title: Achub peilot wedi i awyren ddisgyn i'r môr ger Tyddewi


description: Gareth Bale yn Gapten yn lle Ashley Williams, sydd wedi ei adael allan o'r garfan fydd yn herio Denmarc.

title: Gareth Bale fydd Capten Cymru


description: Ffordd brysur yng ngogledd Cymru wedi ei chau i'r ddau gyfeiriad ar ôl i lori ollwng llaeth ar y ffordd.

title: Cau ffordd ar ôl i lori ollwng llaeth ger Y Waun


description: Magaalada Jidda ee dalka Sucuudiga waxaa markii ugu horreysay muddo toban sano ah ku kulmay madaxweyneyaasha dalalka Jabuuti iyo Eritrea.

title: Madaxweyneyaasha Jabuuti iyo Eritrea oo kulmay


description: Dargaggoon kun utuu ofee (selfie) ka'uu mucucaatee kufee du'e jechuun miidiyaan Israa'eel gabaseera.

title: Paarkii Yoosemitiitti dargaggoon utuu ofee ykn 'selfie' ka'uu kufee du'e


description: Mae cwmni Vueling wedi cyhoeddi y bydd rhagor o deithiau awyr i gyrchfannau gwyliau fel Malaga a Palma Mallorca ar gael o Faes Awyr Caerdydd yn 2016.

title: Cynyddu teithiau awyr o Gaerdydd


description: Madaxweynaha Soomaaliya, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa isagoo ka hadlayey munaasabadda daahfurka barnaamijka dib u habaynta waxbarashada dadweynaha wuxuu hadal duurxul ah u diray mucaaradka dawladdiisa ka soo horjeeda.

title: Farmaajo iyo mucaaradka oo hadallo kulul is dhaafsaday


description: Mae ffyrdd a gafodd eu cau tra bod peirianwyr yn trwsio pibell nwy yn Nhorfaen wedi ailagor nos Sadwrn.

title: Pibell Nwy: Ail-agor ffyrdd


authors:
Iola Wyn
Gohebydd Bbc Cymru

description: Cwmni gafodd ei sefydlu i addysgu plant cynradd am hanes Cymru yn mynd o nerth i nerth wrth ddathlu ei ben-blwydd yn bump oed.

title: Sioeau'n 'brawf' o'r angen i ddysgu hanes Cymru i blant

maintext:
Image copyright Mewn Cymeriad
Mae cwmni gafodd ei sefydlu i addysgu plant cynradd am hanes Cymru yn mynd o nerth i nerth wrth iddo ddathlu ei ben-blwydd yn bump oed.
Ym mis Medi 2013 cafodd sioe newydd ei pherfformio am y tro cyntaf wrth i'r Arglwydd Rhys - Arwr y Deheubarth - ddiddanu disgyblion Ysgol Bro Brynach yn Sir Gâr.
Dyma oedd dechrau'r daith i Eleri Twynog Davies, wrth iddi sefydlu Mewn Cymeriad - sioeau un dyn neu ddynes sy'n cyflwyno hanes Cymru i blant oed cynradd.
Mae'r cwmni wedi datblygu'n sylweddol yn ystod y pum mlynedd ddiwethaf, gyda 20 o sioeau bellach ym mhortffolio'r cwmni a thua chant o berfformiadau'n cael eu cynnal pob mis.
Mae Ms Davies yn amcangyfrif bod tua 100,000 o blant wedi gweld eu sioeau bellach.
Image caption Fe wnaeth Eleri Twynog Davies sefydlu cwmni Mewn Cymeriad yn 2013
Dywedodd Ms Davies bod yr ymateb wedi bod yn rhagorol, ac yn profi bod gwir angen y ddarpariaeth ar gyfer disgyblion cynradd.
Wrth wylio sioe am hanes Yr Ail Ryfel Byd yn Ysgol Ffairfach, Llandeilo, dywedodd ei bod hi wedi gadael heb lawer o wybodaeth am hanes Cymru.
Dywedodd ei bod hi'n teimlo "bod y bwlch yn dal yna", ac iddi sefydlu Mewn Cymeriad oherwydd hynny.
Mae'n teimlo bellach iddi brofi'r bwlch hynny oherwydd "y galw sydd wedi bod am y sioeau".
Image copyright Mewn Cymeriad Image caption Mae'r cwmni'n cynnal sioeau mewn ysgolon cynradd ledled Cymru
Yn ôl un o'r actorion sy'n llwyfannu'r sioeau, Anwen Carlisle, mae'n "brofiad hollol wahanol i fod ar lwyfan".
"Chi yng nghanol y plant, chi'n gofyn i'r plant ymateb, heb sôn am y cymryd rhan," meddai.
Ychwanegodd ei bod hi'n teithio i bob cwr o Gymru, gan ymweld â llefydd anghysbell, lle nad oes theatr.
"Mae'r plant yma'n medru cael y profiad theatr, fel mae plant mewn trefi a dinasoedd yn cael yn amlach o bosib," meddai Ms Carlisle.
'Dehongliad unigryw a byw'
Yn ogystal â'r Ail Ryfel Byd a'r Arglwydd Rhys, gall plant ddysgu am Buddug, Brenhines y Brwydro, Barti Ddu, Cnaf Cyfrwys y Caribi, Hedd Wyn, Harri Tudur a mwy.
"Mae'r sioeau yn cynnig dehongliad unigryw a byw o'n hanes ynghyd â'r cyfle i ryngweithio" meddai Ms Davies.
"Mae'r cyfuniad o ffaith a chwarae, dychymyg a rhesymu yn hanfodol."
Yn 2015, comisiynwyd cwricwlwm newydd yn dilyn Adroddiad Donaldson i ddyfodol addysg yng Nghymru.
Mae sioeau Mewn Cymeriad yn cyd-fynd ag amcanion craidd y cwricwlwm hwnnw, gyda'r elfen o ddysgu trwy brofiad yn rhan ganolog ohonynt.


description: Cwmni o Wynedd yn cael eu gwahardd rhag rhedeg gwasanaethau bysus wedi i archwilwyr ganfod bod "risg i ddiogelwch ar y ffyrdd".

title: Diddymu trwydded cwmni bws Gwynedd achos 'risg diogelwch'


description: Barnwr yn dweud na ddylai cyn brifathrawes o ardal Abertawe, wnaeth gyfadde' o fod â lluniau anweddus o blentyn, orfod cofrestru fel troseddwyr rhyw.

title: Dileu gorchymyn corestr rhyw athrawes


description: Carwyn Jones yn edrych ymlaen at drafod perthynas economaidd Cymru â China wrth i Liu Yandong dreulio deuddydd yma.

title: Dirprwy brif weinidog China yng Nghymru


description: Llyfrgell yn cael ei hailddatblygu gyda chymorth ariannol gan Lywodraeth Cymru.

title: Cymorth i ailddatblygu Llyfrgell Ganolog Abertawe


description: Cwmni'n dweud y bydd siop fawr yn cau yn y flwyddyn newydd pan fydd prydles yn dod i ben.

title: Siop fawr yng Nghaerdydd yn cau


description: Dros 1,000 o bobl wedi arwyddo deiseb yn galw ar Lywodraeth Cymru i ymyrryd i sicrhau bod ffordd wledig yn ailagor y flwyddyn nesaf.

title: Galw am sicrhau dyfodol ffordd Coedwig Cwmcarn


description: Tad bachgen o Rydaman yn disgrifio’i fab 14 oed fel unigolyn "carismataidd a bendigedig."

title: Teyrnged teulu i fachgen ysgol 14 oed


description: Mae aelodau seneddol yn Nhŷ'r Cyffredin wedi pleidleisio yn erbyn y Mesur Cymorth i Farw mewn pleidlais ddydd Gwener.

title: Gwrthod Mesur Cymorth i Farw


description: Archwilydd Cyffredinol Cymru yn galw am eglurder am pryd y bydd llinell ffôn 111 y Gwasanaeth Iechyd yn dod i rym.

title: GIG 111: Archwilydd yn galw am eglurder am gynllun ffôn


description: Rheithgor yn ystyried dyfarniad yn achos pensiynwr ar gyhuddiad o ymosod yn rhywiol ar ferched dros 60 mlynedd yn ôl.

title: Ystyried achos treisio yn erbyn pensiynwr


description: Coleg Cambria yw'r enw newydd sydd wedi ei ddewis ar gyfer sefydliad addysg yn y gogledd ddwyrain.

title: Enw newydd i goleg yn y gogledd ddwyrain


description: Llywodraeth Cymru yn dod i gytundeb gyda chwmni newydd i gymryd rheolaeth o'r gwasanaeth awyr rhwng Caerdydd ac Ynys Môn.

title: Cwmni newydd i redeg gwasanaeth awyr Caerdydd-Môn


description: Heddlu'n apelio eto am dystion i wrthdrawiad marwol yng Ngwauncaegurwen yr wythnos diwethaf.

title: Apêl am wybodaeth wedi damwain farwol yng Ngwauncaegurwen


description: Madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin ayaa ku gacan seyray xabad joojinta uu Turkiga codsaday si looga hortago in uu dhiig ku daato waqooyiga Suuriya.

title: Madaxweyne Putin oo ku gacan sayray codsiga Erdogan


description: Casgliad o luniau archif o S4C dros 30 mlynedd

title: Mewn Llun: S4C o'r dyddiau cynnar hyd heddiw


description: Ysgolhaig yn rhybuddio y byddai Brexit caled yn bygwth prosiectau i amddiffyn ieithoedd lleiafrifol, wrth i'r Mabinogi gael ei gyfieithu i'r Cwrdeg.

title: Brexit 'yn bygwth' prosiectau ieithoedd lleiafrifol


description: Ymchwiliad yn cael ei gynnal ar ôl i ferch 14 oed farw yn dilyn "argyfwng meddygol"

title: Teyrngedau i ferch ysgol


description: Mae beiciwr modur wedi marw yn dilyn gwrthdrawiad â char ger Llangain yn Sir Gâr.

title: Beiciwr modur yn marw mewn gwrthdrawiad ger Llangain


description: Gyda mwy a mwy o bobl yn siopa ar-lein, mae'r Post Brenhinol wedi agor canolfan ddidoli parseli dros gyfnod y Nadolig.

title: Y Post Brenhinol yn agor canolfan newydd dros y Nadolig


description: Dhexdhexaadiyaha midowga Yurub ee ka bixitaanka Midowga Yurub ayaa si weyn uga soo horjeestay mowqifka Raisalwasaare May.

title: Midowga Yurub oo ka soo horjeesatay qorshaha Theresa ee ka bixitaanka Yurub


description: Laynta maroodigan tirada badan ayaa ka dambeysay kadib markii hubka laga dhigay ciidankii la dagaalanka ugaadhsiga ee Botswana.

title: 87 maroodi oo lagu laayay kayn ku taala dalka Botswana


description: Disgyblion uwchradd yn symud lleoliad ddydd Llun er mwyn parhau a'u haddysg ar ôl i asbestos gael ei ddarganfod yn eu hysgol.

title: Disgyblion Cwmcarn yn symud


description: Marchnad Rhuthun yn rhoi help i fart Llanelwy sydd wedi ei ddifrodi gan lifogydd

title: Llifogydd: Marchnad Rhuthun i'r adwy


description: Markab isbitaal ah oo laga leeyahay dalka Shiinaha ayaa ku xirtay dekad ku taalla waddanka Venezuela, halkaasoo uu muddo hal usbuuc ah bukaannada shacabka ah ugu fidin doono adeegyo caafimaad oo bilaash ah.

title: Qalalaasaha Venezuela: Markab isbitaal ah oo muddo isbuuc ah caawinaya dadka