description: Yr Archdderwydd Geraint Lloyd Owen sy'n cael ei holi yr wythnos yma

title: Ateb y Galw: Yr Archdderwydd Geraint Llifon

maintext:
A hithau'n wythnos yr Eisteddfod yng Nghaerdydd, yr Archdderwydd Geraint Lloyd Owen, neu Geraint Llifon o roi ei enw barddol, sy'n Ateb y Galw yr wythnos yma.
Beth ydi dy atgof cyntaf?
Ges i fy magu mewn siop wledig - y math o siop sydd ddim i'w chael y dyddiau yma gan fod archfarchnadoedd wedi dod i mewn a lladd y gymuned leol a'r siopau bach.
Fy atgof cynta', pan o'n i'n rhyw 4-5 oed, yw gweld y dynion arbennig 'ma yn dod i'r siop i wneud eu neges, ac wrth wneud, yn cael trafodaeth am wahanol bethau, fel y bregeth y Dydd Sul cynt.
Do'n i'm yn dallt tri chwarter o be' oddan nhw'n eu ddeud, ac eto roedd 'na rhyw fagnet yna; o'n i'n mwynhau gwrando arnyn nhw'n siarad.
Pwy oeddet ti'n ei ffansio pan yn iau?
Fy nghariad cynta' i yn yr ysgol gynradd - Glenys Ty'n Bryn. Fydd pobl y Sarnau yn gwybod pwy 'di hi.
Pryd oedd y tro diwethaf i ti grïo?
Dwi'n gwneud yn aml iawn iawn. Dwi'n lwmp sentimental. Mae'n haws gen i grïo na chwerthin, sy' braidd yn od. Dwi'n crïo'n wythnosol dros rywbeth neu'i gilydd.
Dair blynedd yn ôl, gollon ni ein merch, Elliw. Neith rhywun fyth ddod dros y profiad hwnnw. Dwi'n mynd yn aml iawn i'r fynwent lle 'dan ni 'di claddu Elliw druan, ac mae'r dagrau'n dod yn rhwydd iawn bryd hynny.
Image caption Yn ôl Iola, ei wraig, mae gan Geraint lawer o arferion drwg...!
Oes gen ti unrhyw arferion drwg?
Mae'r wraig yn deud fod gen i ormod! Gadael pethau tan funud dwytha', mae'n siŵr. Dwi'n licio gweithio o dan bwysau, sydd ddim yn rhywbeth byddwn i'n ei gymeradwyo i neb!
Dy hoff le yng Nghymru a pham?
I fyny yn y mynyddoedd, tu allan i bentre' bach Sarnau ym Mhenllyn, mae'r ffordd yn mynd i fyny i'r mynydd ac ar ôl dipyn fedrwch chi ddim mynd yn bellach efo'r car. Ar ôl i chi gerdded rhyw gan llath, 'da chi'n dod at lyn - Llyn Caer Euni.
Mae'n lle distaw iawn iawn, yng nghanol y mynydd mawr, ond roedd yn lle nefolaidd, ac o'n i a mrawd yn cerdded yno o'r siop, ac yn ista ar garreg arbennig yno, yn trin a thrafod barddoniaeth.
A dwi'n dal i gofio'r garreg yna. Mae hi'n garreg ddeallus iawn, os fuodd hi'n gwrando ar ein sgyrsiau ni.
Mae Gerallt wedi sgrifennu am y llyn hwnnw, a'i alw yn 'ddeigryn byw'. Mae'n ogoneddus, ac mae'r lle yn gysegredig i mi.
Image caption Gerallt a Geraint - dau frawd a dau fardd
Y noson orau i ti ei chael erioed?
Bob nos Fercher byddai brenin yr ardal - Llwyd o'r Bryn i bobl ddiarth, Bob Lloyd i ni yn y Sarnau, sef awdur y 'Pethe' - yn dod acw i warchod y ddau ohonon ni. Byddai Dad wedi mynd allan i sgwrsio efo rhyw gymdeithas neu'i gilydd, a byddai Mam yn yr ysgol, lle byddai Sefydliad y Merched yn cynnal dosbarthiadau yr adeg hynny.
Byddai Bob yn siarad a siarad am bethe 'sa chi'n meddwl oedd dros eich pen chi. Ond roedden ni'n edrych 'mlaen am sgwrs a thrafodaeth. Braint arbennig.
Disgrifia dy hun mewn tri gair.
Gwyllt, hen ffasiwn, sentimental
Beth yw dy hoff lyfr neu ffilm?
Dwi ddim llawer o foi ffilmiau. 'Nai wylio ffilms Westerns a rhai John Wayne dro ar ôl tro. Ond dwi'n cofio pan o'n i rhyw wyth oed, Mam a Dad yn mynd â ni i Langollen i'r sinema i weld The Robe - ffilm Feiblaidd. Ges i fy nghyfareddu ganddi. Dangos fel mae dylanwadau cynnar yn effeithio ar rywun - 'nai fyth ei hanghofio hi.
Image caption Mae The Robe yn dilyn stori Marcellus Gallio, sy'n dod o hyd i glogyn Iesu Grist wedi iddo gael ei groeshoelio
Ro'n i'n gwirioni efo llyfr gan Moelona - Teulu Bach Nantoer. Ro'n i'n cael y stori yn yr ysgol fach a nes i swnian ar Dad a Mam i gael prynu'r llyfr i mi gael ei ddarllen adra fy hun. Bob tro o'n i'n cyrraedd y darn lle mae Eiri yn mynd ar goll a phawb yn chwilio amdani, o'n i'n crïo.
Flynyddoedd wedyn, dwi'n cofio darllen y llyfr i'r dosbarth pan o'n i'n athro. A dod at y rhan trist hwnnw, yn disgwyl gweld pawb â dagrau yn eu llygaid - ond doedd neb yn crïo. Roedd byd plant wedi newid; doedd y teulu yn golygu dim byd erbyn hynny. Ond mae'n llyfr arbennig iawn i mi.
Byw neu farw, gyda phwy fyddet ti'n cael diod. Pam?
Mae gen i goeden deulu ar y wal, wnaeth Bob Owen Croesor, a oedd yn ffrind i Nhaid. Yn ôl y goeden, 'dan ni'n perthyn i chwaer Owain Glyndŵr - perthynas mae rhywun yn gallu ymfalchïo ynddi! Felly 'swn i'n hoffi diod efo Owain Glyndŵr. Dim mod i'n licio lot o ddiod wrth gwrs... beth am baned efo fo?!
O Archif Ateb y Galw:
Dywed rywbeth amdanat ti dy hun nad oes yna lawer o bobl yn ei wybod.
Os dwi'n deud wbath rŵan - fydd pawb yn gwybod bydd?! Fiw i neb chwerthin am fy mhen i!
Nes i fethu fy mhrawf gyrru'r tro cynta'... a'r ail dro... a phasio'r trydydd tro!
Roedd y dyn yn rhoi'r prawf i mi'n Saesneg, a dd'udodd o "will you turn to the right?" - a nes i 'turn to the left'....
Eglurais i 'sa hi'n haws 'sa fo'n rhoi'r cyfarwyddiadau yn Gymraeg, fy iaith gynta'. "Iawn," medda fo.
Felly drion ni eto - ddudodd o "trowch i'r chwith fan hyn"... a 'nes i droi i'r dde...! Hoples! Roedd Gerallt wrth ei fodd efo hynny, achos 'nath o basio'r tro cynta', er ei fod o'n iau na fi!
Ar dy ddiwrnod olaf ar y blaned, beth fyddet ti'n ei wneud?
Dwi ddim yn meddwl 'swn i'n gwneud fawr o ddim byd. Dim byd penodol. Jest byw y diwrnod fel pob diwrnod a dyna fo.
Image copyright Aled Llywelyn Image caption Eisteddfod 2018 yw un olaf Geraint Llifon fel Archdderwydd
Beth yw dy hoff gân a pham?
Pan oedd Côr Godre'r Aran yn cael ei arwain gan Tom Jones Llanuwchllyn, roedd yn arbenigo mewn cerdd dant. Roedd Caru Cymru gan Crwys yn un o'r darnau roedden nhw'n ei ganu.
Mae'n dechrau gyda "Rwy'n caru pob erw o hen Gymru wen"... ac yn gorffen gyda "nid Cymru fydd Cymru a'i choron dan draed." Pan dwi'n ei chlywed, mae'n anfon rhywbeth lawr f'asgwrn cefn i.
Cwrs cyntaf, prif gwrs a phwdin - beth fyddai'r dewis?
'Sgen i ddim diddordeb mewn bwyd. Os oes rhaglen fwyd ar y teledu, fyddai'n troi i sianel arall.
Mae 'na lot o bethau dwi ddim yn eu licio... er mod i erioed wedi eu trio. Ges i fy sbwylio gan fy mam, yn ôl fy ngwraig!
'Swn i wrth fy modd efo chips, cig moch a beef... dwi ddim yn licio wyau na phethau felly.
Ond mae gen i ddant melys ofnadwy - 'swn i'n byta treiffl trwy'r dydd, bob dydd. Mae gen i wraig sy'n arbenigwraig am wneud treiffl, a dwi wrth fy modd!
Dio'm yn iach iawn ella, ond dwi ddim yn ofnadwy o dew, nacdw...!
Petaset yn gallu bod yn rhywun arall am ddiwrnod, pwy fyddai fo/hi?
'Sa'n rhaid i mi fynd i'r byd pêl-droed - at Gareth Bale, bendant. Mae o'n dalent arbennig - yn enwedig y goliau anhygoel 'na sgoriodd yn ddiweddar - sgorio drwy gicio dros ei ben am yn ôl!
'Swn i'n licio cael unai ei droed dde neu ei droed chwith o - dwi'm isho bod yn farus. Meddyliwch be' 'swn i'n gallu ei wneud efo un ohonyn nhw! Coblyn o foi!


description: "Mae’r Gen yn belter leni"

title: Y Cywydd Croeso (go iawn) gan Ffion Carlton-Lewis

fasttext_language: cy


description: Gwobr Goffa Llwyd o'r Bryn 21 oed a throsodd (147) / Llwyd o'r Bryn Memorial Prize (147)


description: Yr actores a ffotograffydd Catrin Arwel sy'n cael ei holi yr wythnos yma

title: Ateb y Galw: Yr actores a ffotograffydd Catrin Arwel

maintext:
Image copyright Catrin Arwel
Yr actores a ffotograffydd Catrin Arwel sy'n Ateb y Galw yr wythnos yma, wedi iddi gael ei henwebu gan Steffan Rhodri yr wythnos diwethaf.
Beth ydi dy atgof cyntaf?
Eistedd ar gôl fy hen dad-cu o flaen y tân yn Llangadog a fe yn bwydo Matchmakers i fi.
Pwy oeddet ti'n ei ffansio pan yn iau?
Scott o Neighbours - big time crush!
Image copyright FremantleMedia Ltd/REX Image caption Yn anffodus i Catrin, daliodd Scott, a'i 'mullet', lygad Charlene, ac fe briodon nhw yn 1988 (ac mae'n debyg eu bod dal yn hapus hyd heddiw)
Beth oedd y digwyddiad a gododd y mwya' o gywilydd arnat ti erioed?
Cwmpo i gysgu yn foyer y Park Plaza ar ôl y BAFTAs... yonkers yn ôl... a deffro am 7 y bore a gorfod ordro taxi of shame adre! Siomad enfawr!
Pryd oedd y tro diwethaf i ti grïo?
Yn yr American Conservatory Theatre yn San Francisco w'thnos dwetha' pan es i weld A Thousand Splendid Suns. Drama torcalonnus a hollol amazing!
Oes gen ti unrhyw arferion drwg?
Na?!
Dy hoff le yng Nghymru a pham?
Gardd Mam a Dad yn Llandybie.
Y noson orau i ti ei chael erioed?
Noson ein priodas ar yacht ar y Tafwys gyda'n teulu a ffrindie nôl ym mis Chwefror!
Image caption Mae'n debyg nad uchafbwynt Catrin oedd cyfarfod â Michael Aspel wrth ffilmio ymweliad Emma, Diane a Cai ag 'Antiques Roadshow' ar Pobol y Cwm...?
Disgrifia dy hun mewn tri gair.
Anturiaethwr, skatty, ffrind.
Beth yw dy hoff lyfr neu ffilm?
Byth yn gallu ateb hyn achos ma 'na gymaint, ond rili mwynhau darllen The Museum of Innocence gan Orhan Pamuk ar y foment. Mae wedi'i leoli yn Istanbul yn y 70au. Fi'n gweithio allan yno w'thnos nesa' fel mae'n digwydd.
Byw neu farw, gyda phwy fyddet ti'n cael diod. Pam?
Elvis achos bo' fi tamed bach yn obsessed gyda fe...
Image copyright Getty Images
Dyweda rywbeth amdanat ti dy hun nad oes yna lawer o bobl yn ei wybod.
Fi'n mynd bant ar wylie ar ben fy hun heb y gŵr weithie achos bo' fi'n rili hoffi cwmni fy hun!
Ar dy ddiwrnod olaf ar y blaned, beth fyddet ti'n ei wneud?
Cael parti mawr gyda fy holl ffrindie a theulu.
Beth yw dy hoff gân a pham?
Kissing You gan Des'Ree o'r film Romeo and Juliet. Sopi ond yn hollol lysh!
O Archif Ateb y Galw:
Cwrs cyntaf, prif gwrs a phwdin - beth fyddai'r dewis?
Mimosa i ddechre (!), lobster Thermidor, ddim yn fan mawr o pwds... felly espresso yn lle!
Petaset yn gallu bod yn rhywun arall am ddiwrnod, pwy fyddai fo/hi?
Belle, y ci. Ma' bywyd lyfli gyda hi!
Pwy sydd yn Ateb y Galw wythnos nesaf?
Rhian Jones


description: Mae nam technegol ar wefan Cymru Fyw yn golygu bod rhai llythrennau a geiriau yn cael eu hepgor o erthyglau a'r llif byw y bore 'ma. Rydyn ni'n gweithio i drwsio'r broblem.

title: Nam technegol ar wefan Cymru Fyw


authors:
Tomos Lewis
Gohebydd Bbc Cymru

description: Degau o filoedd o achosion o bobl yn rhoi'r gorau i ddisgwyl am ateb ar linell gymorth 101 yr heddlu, yn ôl ffigyrau.

title: Miloedd o alwadau heddlu 101 heb eu hateb yng Nghymru


title: Parti Cerdd Dant dan 25 oed hyd at 20 mewn nifer (18) / Cerdd Dant Party under 25 (18)

maintext:
Parti Cerdd Dant dan 25 oed hyd at 20 mewn nifer (18) / Cerdd Dant Party under 25 up to 20 members (18)
1. Amôr
2. Aelwyd Porthcawl


description: Bydd Prifwyl 'heb ffiniau' Bae Caerdydd yn rhoi profiadau gwahanol - a chyfarwydd - i Eisteddfodwyr, yn ôl y trefnydd.

title: 'Fydd o'n dal yn edrych fel Eisteddfod draddodiadol'


description: Heddwas wedi ymddangos o flaen ynadon yng Nghaerdydd wedi'i gyhuddo o daro bachgen 14 oed.

title: Heddwas yn y llys wedi'i gyhuddo o guro bachgen 14 oed


authors:
Alun Jones
Uned Wleidyddol Bbc Cymru

description: "Diffyg tryloywder" ynghylch cyfarfodydd cabinet Llywodraeth Cymru "yn ymdebygu fwyfwy i wladwriaeth dotalitaraidd" medd AC.

title: Cofnodion cyfarfod cabinet yn 'chwerthinllyd o fyr'


description: Mae Ombwdsmon Cymru, Nick Bennett, yn gobeithio gallu "gwneud mwy i wella'r ffordd mae cyrff yn delio a chwynion yng Nghymru".

title: Ombwdsmon Cymru, Nick Bennett eisiau 'gallu gwneud mwy'


description: Y ffotograffydd Mark Lewis oedd yno ar ein rhan // Photographer Mark Lewis was there on our behalf

title: Lluniau: Gŵyl y Dyn Gwyrdd 2018 // In pictures: Greenman Festival 2018

maintext:
Mae Gŵyl y Dyn Gwyrdd wedi tyfu'n un o ddigwyddiadau mwyaf y calendr gerddoriaeth yng Nghymru ers ei sefydlu nôl yn 2003. Y ffotograffydd Mark Lewis aeth i'r ŵyl ar gyrion Crughywel ym Mhowys eleni ar ran Cymru Fyw.
Since its inception in 2003, Greenman has grown to become one of the biggest music festivals in Wales. These are some of this year's highlights, seen through the lens of photographer Mark Lewis.
Image copyright Mark Lewis
Un o'r ffyrdd mwyaf hwyliog o deithio o amgylch y lle - cyn belled mai nid chi sy'n gorfod tynnu... // One of the more innovative ways of getting around the field...
Image copyright Mark Lewis
Y gynulleidfa yn mwynhau yn un o'r pebyll mwyaf lliwgar // Dancers enjoy at one of the most colourful tents seen at this year's festival
Image copyright Mark Lewis
Cwpl yn mwynhau'r heulwen (a'r siampên) // Making the most of the good weather in the hot tub
Image copyright Mark Lewis
Gary & Pel o Live Action Cartoon yn diddannu'r torfeydd // Gary & Pel from Live Action Cartoon were there to entertain the masses
Image copyright Mark Lewis
Yr Americanes a'r gantores werin Peggy Seeger, sydd bellach yn 83 oed, mewn sgwrs yn yr ŵyl // Veteran folk singer Peggy Segger during a talk
Image copyright Mark Lewis
Kelly Jago yn mwynhau mewn lliw // Nice shades, Kelly Jago
Image copyright Mark Lewis
Y comedïwr Clint Edwards ar lwyfan Last Laugh // Comedian Clint Edwards during his stand-up performance on the Last Laugh stage
Image copyright Mark Lewis
Seibiant yn yr haul... // A moment to soak up the atmosphere...
Image copyright Mark Lewis
Prif berfformwyr y nos Sul, y grŵp The War on Drugs // Sunday's headline act on the Mountain Stage were American indie rock band The War on Drugs
Image copyright Mark Lewis
Peter Mackay-Lewis, a'i fab Leo, sy'n ddwy oed, yn gwneud y mwyaf o'r tywydd sych // Peter Mackay-Lewis with his two-year-old son Leo
Image copyright Mark Lewis
Anna Calvi yn perfformio ar y Mountain Stage ar ddiwrnod olaf yr ŵyl eleni // Anna Calvi performing on the Sunday
Image copyright Mark Lewis
Un o'r bandiau Cymraeg oedd yn perfformio eleni oedd Accü o Sir Gaerfyrddin // Carmarthenshire-based Accü perform on the Rising Stage
Image copyright Mark Lewis
Matthew Rees a Danielle Ashburner o Aberdâr yn barod am ddiwrnod o fwynhau // Matthew Rees and Danielle Ashburner of Aberdare looking good in glitter
Image copyright Mark Lewis
Y brif lwyfan ar y nos Sul, wrth i flwyddyn arall ddod i ben // Another Greenman comes to an end. On to the next one!
Mwy o orielau // Other picture galleries from Cymru Fyw:


description: Rhaglen radio arbennig yn datgelu ambell i beth diddorol...

title: 7 peth ddysgon ni o gyfweliad Rhys Ifans

maintext:
Ar Ddydd Llun Gŵyl y Banc, 27 Awst, bydd rhaglen arbennig ar Radio Cymru yn mynd â ni tu ôl i lwyfan y National Theatre - a thu fewn i feddwl yr actor byd-enwog Rhys Ifans.
Bu'n siarad yn agored iawn gyda Garry Owen am ei fywyd a'i yrfa hyd yma. Dyma saith peth ddysgon ni o'r rhaglen Yng Nghwmni Rhys Ifans...
1. Mae Rhys Ifans yn gwneud 'yoga' a 'pilates'
Ydy wir.
"Dwi'n g'neud petha ddyla dyn fy oed i ddim ei wneud heb ofal nyrs," meddai'r gŵr 51 oed, sy'n 6'2" o daldra, pan yn siarad am yr her corfforol o berfformio'i ddrama lwyfan ddiweddara'.
"Bob dydd cyn ymarfer 'da ni'n 'neud ymarfer corff efo pilates neu yoga i gael hyblygrwydd yn y corff ac hefyd i adeiladu cryfder i helpu ti efo gofynion arbennig y sioe."
Un o'r pethau mae'n rhaid iddo'i wneud yn Exit The King ydy dringo i fyny a lawr ystol sawl gwaith yn y tywyllwch, "sy'n cymryd lot o bractis".
2. Mae'n dal wedi'i wahardd o fwytai yn Llundain
Un o gwestiynau dwysaf Garry Owen: Ydy Rhys Ifans yn cael y bwrdd gorau mewn tŷ bwyta crand?
"Mae'n rhaid i fi fod yn ofalus pa rai dwi'n ddewis," meddai.
"Mae 'na lefydd sy'n d'eud: 'I'm sorry, you're still banned - can we have our cutlery back?' 'No, no, you've ruined our aquarium' oedd un."
Image caption Enillodd Rhys Ifans BAFTA am yr actor gorau yn 2005 am ei ran fel Peter Cook yn 'Not Only But Always'
3. Dylai actorion ifanc fynd i golegau actio, er eu bod yn "elitaidd"
"Mae'r training gesh i yn enwedig efo fy nghorff i a fy llais i dros 30 mlynedd yn ôl dal yn fuddiol heddiw. Hefyd petha' basic iawn fel troi fyny ar amser... dysgu dy blydi leins."
Ond cyfaddefodd ei bod hi'n "dorcalonnus" bod y colegau wedi troi'n sefydliadau i'r elite.
"Mae'n rhaid i ti gael pres i fynd i goleg drama y dyddiau yma yn anffodus - mae'r theatr ei hun yn mynd i ddioddef yn y pen draw. Dwi ddim yn gw'bod be' ydy'r ateb."
4. 'Twin Town' i ddychwelyd fel sioe gerdd?
Un o berfformiadau mwya' cofiadwy Rhys Ifans ar sgrin oedd ei ran fel Jeremy Lewis yn y ffilm Twin Town.
Daeth cyhoeddiad y llynedd, 20 mlynedd ers ei rhyddhau, bod gwaith wedi cychwyn ar ddilyniant i'r ffilm. Felly a fydd sequel yn gweld golau dydd?
"Dwi'm yn siŵr, gawn ni weld. Mae 'na sgript," meddai.
"Mae ariannu ffilmia'n broses anodd, anodd, anodd iawn yn y byd sydd ohoni. Ma' holl dirwedd ffilmia' wedi newid.
Image caption Roedd Rhys yn ymddangos ochr yn ochr â'i frawd, Llŷr Ifans (dde), yn 'Twin Town'
"Gobeithio fydd 'na ryw fath o ail fywyd i Twin Town mewn rhyw ffurf, pwy a ŵyr... falle fydd 'na musical llwyfan? Dwi'n meddwl fysa hynna'n syniad gwych.
"Fedra'i bigo unrhyw olygfa o Twin Town a meddwl am y gân mwya' ffiaidd o fudr i fynd efo unrhyw olygfa. Dwin eitha' licio'r syniad o Twin Town: The Musical!"
5. Mae'n dal yn well ganddo "daflu bricsan na seinio petisiwn"
Dywedodd mai un o'r rhannau mwyaf heriol iddo'i berfformio oedd drama un dyn - Protest Song - yn olrhain hanes dyn di-gartref o Lerpwl sy'n cysgu ar y stryd tu allan i Eglwys Gadeiriol Sant Paul yn Llundain.
Aeth â'r ddrama i'r stryd hefyd, meddai, ac o flaen swyddfa Boris Johnson - "so mae'n jeans anarchaidd i... mae'i dal yn all system go efo rheina," meddai.
"Ella mod i wedi tawelu lawr efo'r holl ddyn gwyllt yma ond mae'n dal well gen i daflu bricsan na seinio petisiwn."
Ers perfformio'r ddrama, mae Rhys bellach yn llysgennad i elusen Shelter Cymru ac yn angerddol iawn am ei waith yn helpu'r di-gartref.
6. Mae'n awyddus i weithio yng Nghymru eto
"Fyswn i wrth fy modd yn g'neud rwbeth yn Gymraeg neu yng Nghymru... dwi'n hollol agored i 'neud. Mae'n mynd i ddigwydd."
Wedi dweud hynny, mae'n cyfaddef hefyd ei fod o "ddim mor wybodus o'r ddrama Gymraeg" achos ei fod wedi derbyn ei "addysg theatrig" yn Lloegr.
Image caption Rhys Ifans yn ymddangos yn y ddrama deledu Rhag Pob Brad yn 1994, drws nesa' i Alun Elidyr
Ond ei fwriad yn y pen draw, meddai, ydy cyflwyno'r iaith Gymraeg i gynulleidfa ryngwladol.
Mae'n cyfeirio at un o'i hoff ddramodwyr, Brian Friel, sydd wedi llwyddo, meddai, i fynd â'r Wyddeleg allan i'r byd.
"Be' sy'n fy niddori fi ydy sut allwn ni ddod â'r iaith Gymraeg i lwyfan byd-eang."
7. Gwaith ydy "popeth" i Rhys Ifans erbyn hyn
Wrth drafod Exit The King, mae'r actor yn trafod agweddau o'r ddrama sydd wedi gwneud iddo feddwl am ei fywyd ei hun.
"Dwi wedi byw bywyd i'r hilt. Dwi ddim yn difaru un ennyd fach - dwi'n ddiolchgar iawn o'r cyfleoedd dwi 'di ga'l a'r bywyd dwi 'di ga'l a'r hwyl dwi 'di gael, achos dydi 'ngwaith i erioed wedi diodde'.
"Mae fy mywyd i hyd yn hyn... mae 'na sawl act wedi bod - a mae'r act dwi ynddi hi rŵan yn un o'r rhai mwyaf hyfryd.
Image caption Mae 'Exit The King' yn ymdrin â sut mae'r Brenin Berenger yn dygymod â marwolaeth
"Bellach ma' marwolaeth yn rhywbeth ti'n weld i fwy o'n cwmpas ni - a salwch - wrth i ti fynd yn hŷn, ac wrth gwrs, ti'n dechra' meddwl amdano fo dy hun.
"Dwi wedi byw mwy na thebyg rŵan yn hirach na fydda i fyw eto. Mae bob ennyd yn fwy gwerthfawr yn sgil y ffaith ella mod i ddim am fod yma cyn hired ag o'n i'n ddisgwyl.
"Rŵan fy mhopeth i ydy fy ngwaith i, a dwi'n hapus iawn efo hynna."


description: Y Gwasanaeth Tân ac Achub yn cadarnhau fod tân mynydd a losgodd am 40 diwrnod ger Llantysilio, bellach wedi ei ddiffodd.

title: Diffodd tân mynydd Llantysilio a losgodd am 40 diwrnod


description: Roedd llawer o ymateb i'n herthygl am enwau eraill ar drefi

title: Eich enwau anwes chi ar eich trefi


description: "Siom" gwirfoddolwyr sy'n denu twristiaid i ardal Llanberis fod hen gwch o'r ardal wedi ei symud o'r ganolfan ymwelwyr.

title: Symud hen gwch o Lanberis yn 'siom' i grŵp twristiaeth


description: Mae Heddlu Dyfed Powys yn cadarnhau enw dynes 58 oed fu farw yn dilyn gwrthdrawiad difrifol rhwng dau gerbyd ar yr A40 ger Aberhonddu.

title: Gwrthdrawiad A40 Aberhonddu: Cyhoeddi enw dynes


description: Casnewydd yn 18fed yn yr Adran 2 ar ôl sicrhau pwynt hwyr i ffwrdd yng Nghaerwysg.

title: Adran 2: Caerwysg 1-1 Casnewydd


authors:
Steffan Messenger
Gohebydd Amgylchedd Bbc Cymru

description: Cafodd 55m o gwpanau un tro eu prynu gan gyrff cyhoeddus Cymru ers 2013, er ymdrechion i leihau'r defnydd ohonynt.

title: Cyrff cyhoeddus Cymru wedi gwario £1.7m ar 55m cwpan un tro


description: Lluoedd heddlu yng Nghymru i gael cyllid ychwanegol ar gyfer hyfforddiant, yn dilyn ffrae am arian sydd wedi'i golli oherwydd datganoli.

title: Arian i brentisiaid heddlu yn dilyn ffrae am ddatganoli


description: Fe gymrodd dros ddwy awr i griwiau tân ddod â'r fflamau mewn gweithdy peirianyddol ym marina Caergybi dan reolaeth.

title: Ymchwilad yn cychwyn i dân difrifol ym marina Caergybi

maintext:
Image copyright Patrick Flynn Image caption Mae tystion yn dweud iddyn nhw glywed sŵn ffrwydrad tua 21:00 nos Iau
Mae ymchwiliad yn cychwyn ddydd Gwener i achos tân difrifol sydd wedi dinistrio gweithdy peirianyddol ym marina Caergybi.
Dywedodd tystion eu bod wedi gweld fflamau hyd at 30 troedfedd o uchder yn dod o do'r adeilad, ac roedd yna adroddiadau ar y cyfryngau cymdeithasol o "ffrwydrad".
Fe gychwynnodd y tân o gwmpas 21:10 nos Iau ac fe gymrodd dros ddwy awr i ddiffoddwyr i ddod â'r fflamau dan reolaeth.
Chafodd neb anaf ond mae'r gwres wedi achosi rhywfaint o niwed i adeiladau a cherbydau cyfagos.
Image copyright Daniel M Jones/@messyjessieee Image caption Mae'r tân wedi dinistrio gweithy yn y marina
Dydy'r digwyddiad ddim yn effeithio ar Borthladd Caergybi a theithiau fferi i Iwerddon.
Mae tystion yn dweud eu bod wedi clywed sŵn ffrwydrad yn y marina ychydig wedi 21:00.
Dywedodd Vicki Owens, o RNLI Caergybi bod gwirfoddolwyr yng nghyfarfod blynyddol yr orsaf tua awr cyn i'r tân gychwyn yn y gweithdy drws nesaf.
"Cafodd y ffenestri eu chwalu gyda'r gwres," meddai. "Mae rhywfaint o niwed oherwydd y mwg ac mae 'na olwg ymhob man ond dydi o ddim yn rhyw ddrwg."
"Pan nes i gyrraedd yma roedd y fflamau o'r to o gwmpas 30 troedfedd o uchder ac roedd yn bosib i'w gweld o bell. Roedd o'n frawychus."
Image copyright Twitter/@thebookiespal Image caption Cafodd pedair injan dan ac injan gyda phlatfform uchel eu danfon i'r safle nos Iau
Dywedodd Allan Johnson ar ei gyfrif Twitter ei fod wedi "clywed bang mawr" a gweld "mwg du yn byrlymu" o ardal y marina cyn i'r gwasanaethau brys gyrraedd.
Hefyd ar Twitter fe rybuddiodd RNLI Caergybi i bawb aros yn ddiogel gan ddweud bod y golygfeydd yn rhai "dinistriol".
Cafodd trigolion yr ardal gyngor i gadw draw ac i gau eu drysau a ffenestri.
Daw'r tân fisoedd wedi i nifer o gychod gael eu dinistrio yn y marina yn ystod Storm Emma ym mis Mawrth.


description: Seremoni'r Fedal Ddrama yw prif ddefod yr Eisteddfod Genedlaethol ym Mae Caerdydd ddydd Iau.

title: Anrhydeddu prif ddramodydd yr Eisteddfod Genedlaethol


description: Y gyrrwr o Gymru, Matt Edwards wedi mynd â char ar weiren zip Chwarel Llechwedd fel rhan o ymgyrch hyrwyddo Rali GB Cymru.

title: Car rali yn hedfan lawr weiren zip Blaenau Ffestiniog


description: Cymry Iwerddon yn mynegi siom wedi i raglenni teledu S4C ddiflannu'n annisgwyl o wasanaethau Sky bythefnos yn ôl.

title: Siom yn Iwerddon dros ddiflaniad rhaglenni teledu S4C


description: Ffigyrau'n dangos bod canran cyflogaeth Merthyr Tudful yn uwch na'r cyfartaledd yng ngweddill Cymru.

title: Balchder pobl Merthyr Tudful yn eu tref


description: Canlyniadau a chlipiau uchafbwyntiau // Results round-up

title: Canlyniadau Nos Wener 10 Awst // Results for Friday evening 10 August

maintext:
Holl ganlyniadau Nos Wener 10 Awst a chlipiau o'r cystadlaethau.
All the results from Friday evening 10 August and clips of the competitions.
Cystadleuaeth Tlws Coffa Lois Blake (94) / Lois Blake Memorial Trophy (94)
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Cystadleuaeth Tlws Coffa Lois Blake (94) / Lois Blake Memorial Trophy (94)
1. Dawnswyr Nantgarw
2. Dawnswyr Tawerin
3. Cwmni Dawns Werin Caerdydd
Côr Cymysg heb fod yn llai nag 20 mewn nifer (29) / Mixed choir with no fewer than 20 members (29)
Deuawd, Triawd neu Bedwarawd Stepio (98) / Step Dancing Duo, Trio or Quartet (98)
Canlyniadau o leoliadau eraill o amgylch y Maes // Results from other locations
Mwy o gynnwys Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd // More of the Eisteddfod on BBC Cymru Fyw


description: Bydd gorymdaith, carnifal cymunedol a gwaith celf "arloesol" Carnifal y Môr yn dathlu amlddiwylliannedd dinas Caerdydd.

title: Yr Eisteddfod Genedlaethol 'yn debyg i garnifal'

maintext:
Image copyright Eisteddfod Genedlaethol
Bydd carnifal cymunedol "lliwgar" yn cael ei gynnal ym Mae Caerdydd nos Sadwrn i ddathlu cysylltiadau'r ddinas â gwledydd ar draws y byd.
Mae gwahoddiad agored i unigolion a grwpiau o bob rhan o Gymru ymuno â Charnifal y Môr, sy'n cael ei arwain gan Garnifal Tre-biwt ac yn cael ei ariannu fel rhan o ddathliadau Blwyddyn y Môr.
Bydd gorymdaith yn cychwyn o Ganolfan y Mileniwm ar ddiwedd y cyngerdd Hwn Yw Fy Mrawd yn y Pafiliwn ac yn darfod ar lan y dŵr o flaen y Senedd - cartref Lle Celf y Brifwyl eleni.
O'r fan honno bydd pobl yn gwylio ffilm fer sy'n cael ei thaflunio ar sgriniau dŵr enfawr yn y Bae, ac sy'n cynnwys cerddoriaeth wedi'i chomisiynu gan y cerddor Gruff Rhys.
Image copyright RM Parry Image caption Yr academydd ac artist Dr Adeola Dewis a'r coreograffydd a dawnsiwr Idrissa Camara yn ymarfer ar gyfer Carnifal y Môr
Un o drefnwyr yr hyn sy'n cael ei ddisgrifio fel "un o brosiectau mwyaf uchelgeisiol Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd eleni" yw Richard Parry, cyfarwyddwr artistig y cwmni digwyddiadau diwylliannol, Coleridge yng Nghymru.
Mae'r bartneriaeth rhwng yr Eisteddfod a Charnifal Tre-biwt, meddai, "yn dathlu'r ffaith mai dyma, oherwydd y dociau, un o gymunedau aml-ieithog, aml-ddiwylliannol cyntaf y DU".
"Mae'r Eisteddfod yn ddathliad egnïol a blaengar o Gymreictod ac mae'n caniatáu i bobl o bob rhan o fywyd Cymru i ddod at ei gilydd, dathlu a gweld sut allen ni godi'r diwylliant ymhellach.
"Yn yr Eisteddfod, mae pobl yn gwneud yr hyn maen nhw'n mwynhau'n bersonol ac hefyd yn dod at ei gilydd i ddathlu - a dyna yn union yw carnifal."
Lliwiau rhyfeddol
Bydd sŵn y digwyddiad - o fandiau pres a samba i gorau meibion - yn adlewyrchu amrywiaeth y brifddinas, a bydd elfennau gweledol hefyd yn adlewyrchu bioamyrywiaeth dyfroedd Bae Caerdydd.
"Mae Bae Caerdydd yn cynnwys plancton lleol ac hefyd plancton o longau o bob rhan o'r byd sy'n cyrraedd yn Afon Hafren."
Mae'r gwisgoedd llachar gan wneuthurwyr Carnifal Tre-biwt ar gyfer y digwyddiad yn ganlyniad cydweithio gyda gwyddonwyr Ysgol Fferylliaeth Prifysgol Caerdydd, a dysgu am brotein sglefrod môr sy'n disgleirio.
Mae'r protein yn cael ei ddefnyddio gan arbenigwyr ymchwil canser i amlygu'r hyn sy'n digwydd yng nghelloedd y corff. Mae un o'r arbenigwyr hynny, Dr Jen Wymant i'w gweld yn dawnsio yn y ffilm.
Image copyright Megan Broadmeadow. Image caption Dr Jen Wymant o Brifysgol Caerdydd mewn gwisg carnifal ar gyfer ffilm Megan Broadmeadow
"Chi'n gweld lliwiau rhyfeddol dan y meicrosgop," dywedodd Richard Parry.
"Fe wnaethon ni ffilmio'r celloedd yn symud ac wedyn mae rhai o'r gwisgoedd wedi eu dylunio o hynny. Fe welwch chi gell â chanser yn brwydro gyda chell iach yn y carnifal ac yn y ffilm."
"Mae'n wirioneddol arloesol gyda'r dechnoleg," meddai wedyn am yr artist Megan Broadmeadow, sy'n gyfrifol am y ffilm, ac am drefnu i'w thaflunio ar dair sgrîn ddwr 45 troedfedd o uchder.
Er mwyn gweld y delweddau ar arwynebedd y dŵr mae'n rhaid i'r sioe ddigwydd wedi iddi nosi. Bydd y sioe ymlaen bob nos tan nos Wener 10 Awst am 22:30.
Bydd gwisgoedd y carnifal i'w gweld weddill yr Eisteddfod yn Ffwrnais Lawen yn Y Lyric, drws nesaf i Maes B.
Image copyright Turnstile Music
Yn ôl y cerddor Gruff Rhys, fe fyddai'r gân y mae wedi ei chyfansoddi ar gyfer Carnifal y Môr wedi fod yn "ddigalon iawn" heb gyfraniad cerddor sy'n tanlinellu traddodiad Caerdydd "fel lloches i bobl o bedwar ban byd".
Dywedodd: "Drwy weithio yn stiwdio'r cynhyrchydd Kris Jenkins yn Grangetown, daeth nifer o gerddorion i'n gweld gan gynnwys N'famady y chwaraewr Balafon sydd yn byw yng Nghaerdydd ers wythnos! Offeryn newydd sbon i'm clustiau i."
Mae hefyd wedi cael ei ysbrydoli gan enghreiftiau o gerddoriaeth o Gymru sy'n esblygu o ganlyniad cyrraedd rhannau eraill o'r byd.
"Mae sôn fod alawon Joseph Parry - a gladdwyd ar lannau'r bae - wedi cael dylanwad ar anthemau rhyddid rhai o wledydd Affrica, ac mae cyfnewid syniadau yn ail natur i donnau'r Môr a thonnau cerddorol," meddai
"Cân o ddathlu hynny yw hon felly ond y geiriau wedi eu hysbrydoli'n bennaf gan waith celf Megan Broadmeadow a'i diddordeb yn rhinweddau lliwgar a meddygol algae anhygoel y Bae!"
Y cynhyrchydd Muzi o Dde Affrica sydd wedi cymysgu'r gân Bae, Bae, Bae.


description: Theo Davies-Lewis sy'n esbonio wrth Iwan Griffiths pam fod cofeb i Jim Griffiths yn bwysig

title: 'Pwysig cael cofeb i Jim Griffiths'


description: Mae cyfrifoldeb ar bobl Aberystwyth i sicrhau fod cynllun peilot newydd i leihau sbwriel ar y strydoedd yn llwyddiant, medd cynghorydd.

title: Ymdrechion i geisio lleihau problem sbwriel Aberystwyth

maintext:
Image caption Mae gwylanod yn aml yn pigo bagiau du yn ddarnau a gwasgaru sbwriel ar hyd y strydoedd
Mae yna gyfrifoldeb ar bobl Aberystwyth i sicrhau fod cynllun casglu sbwriel newydd yn llwyddiant, medd cynghorydd lleol.
Mae biniau cymunedol wedi eu gosod ar Rodfa'r Gogledd yn dref, fel rhan o gynllun peilot Cyngor Ceredigion i fynd i'r afael â phroblem sbwriel.
Roedd gweld annibendod ar hyd y strydoedd wedi dod yn olygfa gyffredin, wrth i wylanod ac anifeiliad eraill wasgaru sbwriel o fagiau du.
Bellach, mae'r cyngor sir wedi darparu biniau â chaead diogel i gadw'r gwastraff.
Problemau cychwynnol
Mae trigolion Aberystwyth wedi bod yn galw am ddatrysiad i'r sefyllfa ers misoedd lawer.
Ond roedd problemau cychwynnol i'r cynllun, wedi i gasglwyr sylwi bod bagiau gwastraff cyffredinol wedi eu rhoi yn y bin ailgylchu fore Mawrth.
O'r herwydd, doedd dim modd eu casglu.
Image caption Mae biniau mawr cymunedol ar Rodfa'r Gogledd yn rhan o'r cynllun peilot sydd wedi cael ei lansio gan Cyngor Ceredigion
Wrth siarad am sefyllfa sbwriel y dref, dywedodd un cynghorydd lleol bod datrysiad hirdymor y broblem yn dibynnu ar lwyddiant y cynllun peilot, yn ogystal â chynlluniau eraill sydd ar y gweill gan Gyngor Ceredigion.
Dywedodd y Cynghorydd Dafydd Edwards, yr Aelod Cabinet ar gyfer Priffyrdd a Gwasanaethau Amgylcheddol bod "sawl syniad" yn cael eu trafod.
"Bydd raid i ni edrych am ateb arall ar rai o'r strydoedd o achos eu bod yn gulach a does dim gymaint o le i roi'r biniau ag olwynion yma lawr.
"Mae'n dibynnu'n hollol ar beth ddysgwn ni ar y cynllun peilot yma," meddai, "ond y gobaith yw bod 'da ni ateb erbyn y tymor gwyliau nesaf."
Image caption Mae Ceredig Davies, cynghorydd tref a pherchennog siop lleol, yn awyddus i weld y cynllun yn cael ei ehangu i strydoedd eraill yn Aberystwyth
Ychwanegodd y cynghorydd tref a pherchennog siop, Ceredig Davies, ei fod yn awyddus i weld y biniau mawr yn cael eu cyflwyno ar hyd y dref.
"'Wy'n gobeithio bydd hwn yn llwyddiant, ac wedyn fyddwn ni'n gallu ymestyn e ar draws y dref i gyd."
Fodd bynnag, wedi'r dechrau ansicr wrth gasglu'r biniau, dywedodd fod cyfrifoldeb ar drigolion y dref i sicrhau fod biniau yn cael eu cadw yn y lle cywir.
"Mae problemau enfawr efo ni oherwydd mae poblogaeth mor fawr yn ganol dref, ac i fod yn deg i'r cyngor, mae 'na ddyletswydd ar unigolion yn y ffordd maen nhw'n rhoi sbwriel allan."


description: Dros 3,000 o bobl wedi colli arian ar ôl i undeb credyd fynd i'r wal, ond yr FSCS yn ymyrryd i ddiogelu cynilion.

title: FSCS i ddiogelu arian aelodau undeb credyd aeth i'r wal

maintext:
Mae'r Cynllun Digolledu Gwasanaethau Ariannol (FSCS) wedi gorfod ymyrryd er mwyn amddiffyn aelodau Loans and Savings Abertawe Credit Union Limited ar ôl i'r cwmni fynd i'r wal.
Golygai hyn na all yr undeb ad-dalu blaendaliadau 3,128 o'u haelodau.
Bydd FSCS yn cynnig iawndal i fwyafrif helaeth yr aelodau o fewn wythnos - unai drwy gasglu'r arian yn eu swyddfa bost lleol neu drwy dderbyn siec yn uniongyrchol gan y corff.
Dywedodd Alex Kuczynski, Uwch Swyddog Materion Corfforaethol FSCS eu bod nhw "yma i amddiffyn aelodau".
"Mae FSCS yma i amddiffyn aelodau Loans and Savings Abertawe Credit Union Limited. Mae eich arbediadau wedi eu hamddiffyn hyd at £85,000, a hyd at £170,000 ar gyfer cyfrifon ar y cyd," meddai.
"Dylwch chi dderbyn eich arian o fewn saith niwrnod. Mae'r broses yn awtomatig hefyd, felly ni fydd raid i chi wneud cais am iawndal."


description: Ymwelwyr yn dweud ei fod yn "drueni mawr" gweld glaw ac algae yn dinistrio llofnodion milwyr lleol o'r Rhyfel Byd Cyntaf

title: Galw i ddiogelu graffiti o'r Rhyfel Byd Cyntaf yn Llangollen


description: Mae cais cynllunio ar gyfer tafarn newydd yn Radur wedi ei dderbyn a'r bwriad yw ei agor erbyn diwedd mis Awst

title: Tafarn cyntaf i agor yn Radur ers 15 mlynedd


description: Ysgol y Moelwyn yn derbyn atebion di-ri ar ôl anfon llechi lleol o'r chwareli at dros 200 o wledydd.

title: Arweinwyr byd yn diolch i ddisgyblion Blaenau Ffestiniog


description: Croeso a siomedigaeth wedi cadarnhâd na fydd ffermwyr yn cael eu taliadau blynyddol yn gynnar wedi tywydd sych yr haf.

title: Ymateb cymysg i gynllun cymorth i ffermwyr wedi sychder


authors:
Bethan Lewis
Gohebydd Addysg Bbc Cymru

description: Pennaeth un coleg yng Nghymru'n dweud bod nifer y cynigion diamod sy'n cael eu gwneud gan brifysgolion Cymru yn tanseilio'r system addysg.

title: Cynigion diamod prifysgolion yn 'tanseilio' system addysg

maintext:
Image copyright Getty Images
Mae'r system addysg yn cael ei "thanseilio" gan y cynnydd yn nifer y cynigion diamod sy'n cael eu cynnig gan brifysgolion, yn ôl pennaeth coleg mwyaf Cymru.
Dywedodd David Jones, pennaeth Coleg Cambria, bod tuedd i rai disgyblion sydd wedi cael cynnig o'r fath i "beidio gwneud eu gorau" am weddill eu cyrsiau safon uwch.
Yn ôl ffigyrau gan y gwasanaeth mynediad i brifysgolion, UCAS, mae yna gynnydd mawr wedi bod i nifer y cynigion diamod i ddisgyblion 18 oed.
Mae Prifysgolion Cymru yn mynnu bod cynigion o'r fath "yn ganran fach" o'r cyfanswm.
'Neges anghywir'
Mae cynnig diamod gan brifysgol yn golygu bod y darpar-fyfyriwr yn cael cynnig lle ar y cwrs o'u dewis nhw waeth beth fydd eu canlyniadau yn yr arholiadau maen nhw'n sefyll.
Dywedodd UCAS fod nifer y cynigion diamod i bobl 18 oed o Gymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon wedi codi 65,930 dros y pum mlynedd diwethaf - o 2,985 yn 2013 i 67,915 yn 2018.
Mae hyn yn golygu bod bron i chwarter (23%) o ymgeiswyr wedi derbyn cynnig diamod eleni.
Ond mae 'na bryder bod cynnydd yn nifer y cynigion diamod dros y blynyddoedd diwethaf yn sgil y pwysau i ddenu myfyrwyr mewn marchnad gystadleuol iawn.
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais David Jones: Cynigion diamod yn cael 'dylanwad negyddol'
"Mae'r twf yma mewn cynigion diamod ar draws Prydain yn bryder mawr ac yn sicr mae'n mynd i gael dylanwad negyddol iawn ar safonau," meddai David Jones.
Mae 27,000 o fyfyrwyr yn astudio yng Ngholeg Cambria, sydd â lleoliadau yn Sir y Fflint, Wrecsam a Sir Ddinbych.
Ychwanegodd y pennaeth: "Os da ni'n dal i gario 'mlaen fel hyn, bydd yn tanseilio'r holl system addysgol ar draws y wlad yma - dwi ddim yn gor-ddweud.
"Dwi'n pryderu'n fawr iawn bod ni'n gyrru'r neges hollol anghywir i bobl am y ffaith mewn addysg - mae'n rhaid i chi brofi bod gynnoch chi sgiliau trwy neud arholiad neu ryw asesiad."
Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais Beth yw barn disgyblion am gynigion diamod?
Cafodd Lleucu Bebb, 18 oed o Gaernarfon, gynnig diamod gan Brifysgol Aberystwyth ar ôl gwneud arholiadau ysgoloriaeth.
"Rodd 'na llai o bwysau ond o'n i'n meddwl bod o'n beth da achos oedd o'n golygu bo' fi ddim yn gorfod poeni'n ormodol a bod 'na ddim gormod o bwysau," meddai.
"Ro'n i dal i weithio'n galed achos o'n i eisiau cael graddau da i blesio fy hun fel bo' fi'n gallu bod yn falch ohonyn nhw yn y pendraw."
Mae Emily Pemberton, 18 oed o Gaerdydd, yn meddwl bod cynigion diamod yn syniad da ar y cyfan ond bod anfanteision hefyd.
"O ran fy mhrofiad fi a rhai o fy ffrindiau, mae cwpl sydd wedi cael cynnig diamod wedi gollwng pwnc y diwrnod cyn yr arholiad, achos maen nhw'n meddwl 'ti'n gwbod be' - sai wedi gwneud digon o adolygu, ond 'sdim angen i fi gael y gradd'," meddai.
"Ma' lot o brifysgolion yn notorious am y cynigion diamod a falle ei fod yn fater o ddweud wrth brifysgol dyma eich limit chi - felly defnyddiwch nhw'n ddoeth."
'Canran fach'
Trwy geisiadau Rhyddid Gwybodaeth fe ofynnodd BBC Cymru i holl brifysgolion Cymru faint o gynigion diamod gafodd israddedigion o unrhyw oed eu cynnig.
Ar gyfer cyrsiau'r flwyddyn academaidd 2017-18, dywedodd Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant bod 53.4% o'u cynigion yn ddiamod.
Roedd Prifysgol Caerdydd wedi gwneud 6,504 o gynigion diamod - sy'n 26% o'r cyfanswm ar gyfer y flwyddyn honno. Roedd y rhain yn cynnwys nid yn unig myfyrwyr Safon Uwch ond hefyd y rhai oedd wedi astudio Scottish Highers, BTEC a chyrsiau sylfaen a chymwysterau rhyngwladol.
Yn ôl Prifysgol Fetropolitan Caerdydd, roedd y 21% o'u cynigion nhw yn 2017 yn ddiamod a hynny yn sgil cynllun yn yr ysgol gelf a dylunio ac addysg.
Image copyright Matthew Horwood Image caption Dadl rhai yw bod cynigion diamod yn golygu bod disgyblion yn teimlo llai o bwysau wrth gael canlyniadau eu harholiadau
Dywedodd Prifysgol Bangor bod 6.4% o'u cynigion yn 2017-18 yn ddiamod - 10% oedd cyfanswm Prifysgol Abertawe, tra bod y 9.3% o gynigion diamod gan Brifysgol Aberystwyth yn cynnwys rhai oedd wedi llwyddo mewn arholiadau ysgoloriaeth.
Yn ystod 2017-18 roedd 20% o'r cynigion gafodd eu rhoi gan Brifysgol Glyndŵr Wrecsam yn ddiamod. Nid oedd Prifysgol De Cymru am ddarparu ffigyrau gan ddweud eu bod nhw'n gweithredu mewn "amgylchedd cystadleuol" a'u bod am ddiogelu gwybodaeth oedd yn cael ei ystyried yn "sensitif".
Dywedodd y corff Prifysgolion Cymru bod sefydliadau'n defnyddio ystod o ffactorau a data wrth ystyried gwneud cynnig neu beidio.
"Tra bod nifer y myfyrwyr wedi cynyddu, mae nifer y cynigion diamod yn parhau yn ganran fach o'r holl geisiadau," meddai'r datganiad.
"Mae'n bwysig cofio bod pobl sy'n mynd i brifysgol yn dod o ystod amrywiol o gefndiroedd gydag amrywiaeth o gymwysterau, ac mae prifysgolion yng Nghymru'n parhau i fuddsoddi'n helaeth mewn sicrhau bod pob myfyriwr, nid rhai 18 oed sydd newydd adael yr ysgol yn unig, yn cael mynediad i addysg uwch a sgiliau o safon uchel."


description: Gwrthdrawiad rhwng tri cherbyd ar yr A48 rhwng Cross Hands a Foelgastell yn Sir Gaerfyrddin yn arwain at dagfeydd traffig.

title: Tagfeydd ar yr A48 yn y gorllewin wedi gwrthdrawiad


authors: Gohebydd Celfyddydau A Chyfryngau Bbc Cymru

description: Cyn-reolwr a phennaeth rhaglenni BBC Cymru, Gareth Price wedi marw yn 78 oed.

title: Cyn-reolwr BBC Cymru, Gareth Price wedi marw yn 78 oed


description: Daeth i'r amlwg fod Jeffrey Gafoor, y dyn a lofruddiodd Lynette White 30 mlynedd yn ôl, wedi gwneud dau gais aflwyddiannus am barôl.

title: Gwrthod parôl i lofrudd Lynette White ddwywaith


description: Tri pherson yn pledio'n ddieuog i lofruddio John 'Jack' Williams yn Abertawe fis Mawrth eleni.

title: Tri'n pledio'n ddieuog i lofruddiaeth dyn yn Abertawe


description: Ar drothwy ei Eisteddfod olaf fel prif weithredwr, golwg Elfed Roberts ar gyfnod o newid a'r angen am ddatblygu pellach.

title: Elfed Roberts: Edrych ymlaen at fod yn ddyn 'ddoe'


description: Buddugoliaeth adref i Gasnewydd yn erbyn Crewe Alexandra.

title: Adran 2: Casnewydd 1-0 Crewe


description: Canlyniadau'r cystadlaethau a chlipiau'r enillwyr // Full results round-up and video clips of the winners

title: Canlyniadau'r wythnos yn llawn a chlipiau fideo // Results round-up and clips

maintext:
Y canlyniadau yn llawn o holl gystadlaethau Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd 2018 gan gynnwys prif seremonïau'r wythnos a chlipiau fideo.
Full results of all the competitions at the National Eisteddfod of Wales 2018, including the week's main ceremonies and video clips.
Canlyniadau Dydd Llun 6 Awst // Results for Monday 6 August
Canlyniadau Dydd Sul 5 Awst // Results for Sunday 5 August
Canlyniadau Dydd Sadwrn 4 Awst // Results for Saturday 4 August
Canlyniadau'r Pagoda, Maes D, Theatr y Maes, Dawns a'r Tŷ Gwerin // Results from the Pagoda, Maes D, Theatr y Maes, Dance and Tŷ Gwerin


description: Y Seintiau Newydd wedi colli yng nghymal cyntaf rownd ragbrofol Cynghrair Europa yn erbyn Midtjylland.

title: Cynghrair Europa: Y Seintiau Newydd 0-2 FC Midtjylland


description: Apelio ar yrwyr i beidio â pheryglu bywydau wedi 10 achos diweddar o gamddefnyddio croesfannau rheilffordd ym Môn.

title: Apêl i beidio camddefnyddio croesfannau rheilffordd Môn


description: Ymgyrchwyr yn galw am newid i ddeddf addysg Cymru er mwyn cyflwyno addysg cyfrwng Cymraeg i bawb dros gyfnod o amser.

title: Galw am ddilyn cyfraith addysg Catalaneg yng Nghymru


description: Carl Roberts sy'n ateb cwestiynau busneslyd Cymru Fyw

title: Ateb y Galw: Carl Roberts

maintext:
Image copyright HUW JOHN
Y cyflwynydd a'r gohebydd radio a theledu Carl Roberts sy'n Ateb y Galw yr wythnos yma wedi iddo gael ei enwebu gan ei gyfaill Alun Williams yr wythnos diwethaf.
Beth ydy dy atgof cyntaf?
Poke-io fy mrawd Marc yn ei lygaid y tro cynta' i mi ei gyfarfod o - o'n i'n dair.
Pwy oeddet ti'n ei ffansio pan yn iau?
Makepeace o Dempsey and Makepeace. Glynis Barber oedd enw'r actores ac roedd ganddi hi fringe amazing. O'n i tua 10 ar y pryd.
Beth oedd y digwyddiad a gododd y mwya' o gywilydd arnat ti erioed?
Trio dwyn bar o siocled o siop ond wrth i fi brynu paced o Polos wrth y til fe syrthiodd y bar Dairy Milk anferth allan o fy shorts.
Pryd oedd y tro diwethaf i ti grio?
Canu'r anthem genedlaethol yn Bordeaux cyn gêm Cymru Slofacia.
Image caption "Gwlad! gwlad!..."
Oes gen ti unrhyw arferion drwg?
Cnoi fy ngwinedd.
Dy hoff le yng Nghymru a pham?
Dyffryn Clwyd o'r arfordir yn Rhyl i'r wlad ochrau Dinbych a Rhuthun.
Y noson orau i ti ei chael erioed?
Fi a fy ffrind James Brooks yn gweithio fel chefs mewn gig Oasis yn Maine Road Manceinion 1996, roedd bandiau arbennig ganddo ni oedd yn rhoi access all areas - cwrdd â loads o bobl enwog, Ryan Giggs, Alex Higgins a Claire Sweeney o Brookside(!)
Disgrifia dy hun mewn tri gair.
Wastad isio bwyd.
Beth yw dy hoff lyfr?
1984 gan George Orwell.
Image caption Fyddai hyd yn oed George Orwell ddim wedi gallu dychmygu golygfa fel hon!
Byw neu farw, gyda phwy fyddet ti'n cael diod. Pam?
Y cogydd Keith Floyd, roedd o'n mwynhau bwyd a diod da ac yn dipyn o gymeriad yn ôl ei raglenni ar y teledu.
Beth oedd y ffilm ddiwethaf welaist di?
Black Mass gyda Johnny Depp a Benedict Cumberbatch ar awyren yn ôl o Las Vegas gyda Alun Williams.
Ar dy ddiwrnod olaf ar y blaned, beth fyddet ti'n ei wneud?
Bwyta BBQ ribs, mynd i'r traeth, gorwedd ar y soffa yn gwylio pêl-droed a gael gêm o golff yn Augusta.
Dy hoff albwm?
Stone Roses gan Stone Roses ond fy hoff gân ar hyn o bryd ydy Bŵm Town, Jambyls.
Cwrs cyntaf, prif gwrs a pwdin - be fyddai'r dewis?
Cwrs cyntaf - antipasti. Plat mawr o gig! Fel prif gwrs byswn i'n dewis BBQ ribs, ac yn bwdin tarte au citron.
Image caption Diwrnod ffrwythlon Carl ta ydy pethau wedi mynd 'chydig yn 'pear-shaped'?
Petaset yn gallu bod yn rhywun arall am ddiwrnod, pwy fyddai o/hi?
Eric Cantona, y boi mwya' cool erioed.
Pwy sy'n Ateb y Galw yr wythnos nesaf?
Mali Harries


description: Mae prifathro Ysgol Ardudwy, Meirion Jones, yn hapus â'r canlyniadau TGAU er gwaethaf trafferthion y flwyddyn ddiwethaf.

title: Prifathro Ysgol Ardudwy yn 'hapus' â'r canlyniadau er gwaetha trafferthion


description: Prifysgol Bangor i dderbyn £2.8m o gyllid yr UE ar gyfer canolfan wyddoniaeth ac arloesi newydd yn ymwneud a physgod cregyn.

title: £2.8m o gyllid yr UE ar gyfer ymchwil ym Mhrifysgol Bangor


description: Abertawe'n sicrhau pwynt oddi cartref er i Birmingham gael y gorau o'r chwarae.

title: Y Bencampwriaeth: Birmingham 0 - 0 Abertawe


description: Ysgrifennydd Llywodraeth Leol, Alun Davies, yn galw am ail refferendwm ar aelodaeth Prydain o'r Undeb Ewropeaidd.

title: Alun Davies AC yn galw am ail refferendwm ar Ewrop


description: Teulu'r ffotograffydd Cymreig Philip Jones Griffiths yn dweud eu bod wedi'u bodloni fod ei archif wedi ennill cartref parhaol yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru

title: Cartref parhaol i archif ffotograffydd


description: Arestio dyn wedi 'digwyddiad difrifol' mewn tŷ bwyta yn Llandrillo.

title: Arestio dyn wedi digwyddiad mewn tŷ bwyta


description: Rheithfarn o farwolaeth ddamweiniol ar ddynes 84, er bod y teulu yn anhapus gyda'r gofal a roddwyd iddi cyn ei marwolaeth.

title: Cwest: Marwolaeth ddamweiniol


description: Yr heol rhwng Cydweli a Llandyfaelog yn parhau ar gau wedi gwrthdrawiad yn ystod oriau mân fore Sadwrn.

title: A484 ger Cydweli yn parhau ar gau wedi gwrthdrawiad


description: Gareth Bennett yn cael ei ddewis yn arweinydd newydd UKIP yng Nghymru, ar ôl trechu Caroline Jones a Neil Hamilton yn annisgwyl.

title: Dewis Gareth Bennett yn arweinydd UKIP yng Nghymru

maintext:
Image caption Cafodd Gareth Bennett ei ethol i'r Cynulliad yn 2016
Mae Gareth Bennett wedi cael ei ethol yn arweinydd newydd ar UKIP yng Nghymru.
Mewn datblygiad annisgwyl, llwyddodd AC Canol De Cymru i drechu Caroline Jones a Neil Hamilton yn yr ornest.
Ms Jones oedd arweinydd grŵp UKIP yn y Cynulliad, a hynny wedi iddi ddisodli Mr Hamilton ym mis Mai.
Cafodd Mr Bennett 58% o'r bleidlais yn y rownd derfynol, o'i gymharu â 42% ar gyfer Mr Hamilton.
Dywedodd swyddog o'r blaid fod 514 o'r 876 aelod sydd gan UKIP yng Nghymru wedi pleidleisio - gyda Ms Jones yn cael ei threchu yn y rownd gyntaf.
Ffigwr dadleuol
Mae Gareth Bennett wedi bod yn ffigwr dadleuol ers cael ei ethol i'r Cynulliad ddwy flynedd yn ôl.
Yn 2016 cafodd ei feirniadu am gysylltu problemau sbwriel yng Nghaerdydd gyda mewnfudwyr o ddwyrain Ewrop.
Ym mis Rhagfyr y llynedd cafodd Mr Bennett ei wahardd o'r Senedd am wythnos ar ôl gwneud sylwadau am y gymuned trawsryweddol.
Ac ym mis Mai eleni fe wrthododd ag ymddiheuro am glip fideo "di-chwaeth" yn ymosod ar aelod o'r Blaid Lafur - er i rai o'i gyd-aelodau wneud hynny.
Image caption Roedd Neil Hamilton a Caroline Jones hefyd wedi ymgeisio am yr arweinyddiaeth
Pan lansiodd ei ymgyrch ar gyfer yr arweinyddiaeth dywedodd y byddai'n ymgyrchu i "gwtogi ar y gwariant cynyddol o ddarpariaeth iaith Gymraeg".
"Mae angen i ni adolygu a yw taflu miliynau o bunnoedd o arian y trethdalwyr tuag darged ar hap o filiwn o siaradwyr Cymraeg yn mynd i gyflawni unrhyw beth," meddai.
Dywedodd hefyd fod angen refferendwm arall ar ddyfodol y Cynulliad, gan gwestiynu pwrpas y sefydliad.
'Rhywbeth ond Brexit'
Wrth siarad yn dilyn ei fuddugoliaeth yn yr etholiad, dywedodd Mr Bennett ei fod "wrth ei fodd".
"Roeddwn i wedi dweud bod angen ymladd yr etholiad yma ar bolisïau, achos mae'n rhaid i UKIP sefyll dros rywbeth radical a rhywbeth oni bai am Brexit," meddai.
"Dwi'n edrych ymlaen at weithio gydag aelodau eraill grŵp UKIP yn y Cynulliad i herio'r sefydliad ym Mae Caerdydd a chynnig dewis amgen go iawn i Gymru yn etholiad nesaf y Cynulliad yn 2021."
Ychwanegodd Neil Hamilton ar Twitter ei fod yn "croesawu" buddugoliaeth Gareth Bennett, gan ei ddisgrifio fel "ffrind da ac un y gallai weithio'n hapus ag e".
"I lawer o aelodau UKIP roedd yr etholiad yn refferendwm ar fodolaeth y Cynulliad. Yn amlwg mae'n rhaid i ni ddysgu o hyn."
Image caption Dywedodd arweinydd UKIP y DU, Gerard Batten nad oedd wedi ffafrio'r un o'r ymgeiswyr yn y ras
Ond dywedodd Caroline Jones fod cael ei herio am yr arweinyddiaeth lai na deufis ers cael ei dewis "ddim wedi gadael blas da yn y geg".
"Byddai wedi bod yn gwrtais aros dwy flynedd fel wnaethon ni cyn herio arweinyddiaeth [Neil Hamilton]," meddai.
"Doedd hynny ddim yn dderbyniol i Neil, o beth dwi'n ddeall, ac yna fe aeth e i ofyn am gynnal etholiad arall."
Ychwanegodd nad oedd ganddi "ddrwgdeimlad" tuag at Mr Bennett, ond ei bod bellach yn "pryderu am ei dyfodol" o fewn y blaid.


description: Sesiwn i nodi hanner canrif o ddawnsio gwerin yng Nghaerydd a rhoi teyrnged i sylfaenydd cwmni dawns a fu farw eleni.

title: Dathlu hanner canrif o ddawnsio gwerin yng Nghaerdydd


description: Teyrngedau wedi eu rhoi i fachgen yn ei arddegau fu farw yn yr ysbyty, ddyddiau wedi iddo gael ei achub o'r môr yng Ngwynedd.

title: Teyrngedau i fachgen fu farw ar ôl cael ei achub o'r môr


description: Mae timau arbenigol wedi chwilio Afon Taf wrth i ymchwiliad yr heddlu barhau i ddiflaniad gwraig o Gaerdydd.

title: Chwilio Afon Taf wedi diflaniad gwraig


description: Morgannwg yn ennill o bedair wiced ym mhencampwriaeth y T20 yn erbyn Surrey ar yr Oval.

title: T20: Morgannwg yn ennill yn erbyn Surrey


description: Profion wedi datgladdiad yn cadarnhau mai corff dyn o Iwerddon gafodd ei ddarganfod ar draeth yn Rhosneigr yn 1985.

title: Datrys dirgelwch corff ar draeth ym Môn wedi 30 mlynedd


description: Fideo o awdl fuddugol Eisteddfod Genedlaethol 2018

title: 'Porth' - Gruffudd Eifion Owen


description: Mae Paul Davies AC yn dweud y byddai aelodau cyffredin yn cael y gair olaf cyn penderfynu ar unrhyw glymblaid posib yn y dyfodol.

title: Davies yn lansio'i ymgyrch i arwain y Ceidwadwyr Cymreig


description: Trefnwyr y Tour de Môn, sy'n digwydd ddydd Sul, yn dweud fod buddugoliaeth Geraint Thomas yn Ffrainc wedi bod yn hwb i'r byd seiclo.

title: Buddugoliaeth Thomas 'yn help i dynnu'r beics o'r garej'

maintext:
Image caption Seiclwyr ar ddechrau'r ras ar Ynys Môn fore Sul
Mae trefnwr ras y Tour de Môn, sy'n digwydd ddydd Sul, yn dweud fod camp Geraint Thomas wedi bod yn hwb i'r digwyddiad.
Mae'r gystadleuaeth flynyddol yn denu dros fil o gystadleuwyr yn gyson, gyda 1,200 wedi cofrestru ar gyfer y gwahanol rasys eleni.
Dywedodd Tim Lloyd o gwmni Always Aim High, sy'n trefnu'r achlysur, fod 500 wedi cofrestru ers i Geraint Thomas ennill y Tour de France ym mis Gorffennaf.
"Mae 'na lot o bobl wedi cofrestru yn y mis diwetha ers iddo fo ennill y Tour de France," meddai Mr Thomas wrth BBC Cymru.
"Mae o'n helpu pawb i gael eu beics allan o'r garej a mwynhau seiclo am y tro cyntaf ers talwm.
"Mae Geraint Thomas jest yn codi ystyriaeth pawb o beth sy'n gallu cael ei wneud ar feic."
Heriau'r ynys
Ychwanegodd Mr Lloyd ei bod hi'n braf gallu croesawu pobl o bob cwr o'r wlad i Ynys Môn i fwynhau'r achlysur, er bod y tirwedd yn gallu bod yn annisgwyl: "Mae pobl yn dweud wrthon ni bob blwyddyn ar Tour de Môn eu bod nhw'n disgwyl iddo fod yn fflat, ond dydy o ddim.
"Y peth arall maen nhw'n gorfod cystadlu yn ei erbyn ydy'r gwynt.
"Mae pawb yn gwybod ei bod hi'n wyntog ar yr ynys, ac ar feic, mae'r gwynt yn gallu bod yn ofnadwy o galed."


description: Heddlu'n apelio am wybodaeth wedi i graig ar Y Gogarth ger Llandudno gael ei phaentio'n binc, gan ddifetha rhai planhigion prin.

title: Fandaliaid yn 'difetha planhigion prin' ar Y Gogarth


description: Roedd Eifion Lloyd Jones yn siarad o lwyfan Canolfan y Mileniwm pan wnaeth y sylw dadleuol.

title: Sylwadau Llywydd Llys yr Eisteddfod


description: Heddlu'r De yn apelio o'r newydd am dystion wedi marwolaeth dyn yn dilyn ymosodiad yn Ysbyty Cymunedol Maesteg.

title: Apêl wedi marwolaeth yn dilyn ymosodiad mewn ysbyty


description: Gêm ddi-sgôr oedd hi rhwng Ipswich a Chaerdydd ar Portman Road.

title: Ipswich 0-0 Caerdydd


description: Mae Teleri Glyn Jones ar daith o amgylch Cymru yn dysgu pa faterion sy'n bwysig i chi cyn yr etholiad cyffredinol.

title: Dyna ddymuniad Meinir Davies, beth fyddai ar eich maniffesto chi?


description: Llywodraethau Cymru a'r Alban yn cyhoeddi'r hyn y maen nhw am weld yn newid ym Mesur Gadael yr UE gan lywodraeth y DU.

title: Brexit: Cymru a'r Alban yn galw am welliannau

maintext:
Mae llywodraethau Cymru a'r Alban wedi datgan yr hyn y maen nhw'n credu sydd angen newid cyn iddyn nhw dderbyn mesur Brexit Llywodraeth y DU.
Mewn cam ar y cyd ddydd Mawrth mae gweinidogion yng Nghaerdydd a Chaeredin wedi cyhoeddi cyfres o welliannau i Fesur Gadael yr Undeb Ewropeaidd.
Eisoes mae Llywodraeth Cymru wedi dweud y bydd yn gwrthwynebu'n ffurfiol gynllun Theresa May i drosglwyddo deddfau'r UE i'r DU wrth i Brexit ddod i rym.
Dywedodd y Prif Weinidog Carwyn Jones bod y mesur yn "herwgipio" pwerau sy'n eiddo i Gymru.
Fe fydd ACau'n pleidleisio ar gynnig cydsyniad deddfu ar y sail y bydd y mesur yn effeithio ar rymoedd y Cynulliad.
Galwadau
Dywedodd Mr Jones a Ms Sturgeon eu bod am:
Sicrhau fod pwerau dros feysydd datganoledig yn dychwelyd i'r Cynulliad a Senedd yr Alban ar ôl gadael yr UE;
Atal gweinidogion y DU rhag gwneud newidiadau i Ddeddf Llywodraeth Cymru a Deddf yr Alban;
Fynnu cydsyniad Llywodraeth Cymru i unrhyw newidiadau angenrheidiol i ddeddfau Ewropeaidd mewn meysydd datganoledig wedi Brexit;
Sicrhau nad oes cyfyngiadau ychwanegol yn cael eu rhoi ar weinidogion datganoledig o'i gymharu â gweinidogion Llywodraeth y DU.
Image copyright Llywodraeth y DU/Twitter Image caption Bu swyddogion o lywodraethau Cymru a'r DU yn cwrdd yng Nghaerdydd yn gynharach y mis yma
Dywedodd Mr Jones fod angen i'r llywodraethau gydweithio "i sicrhau fod y Deyrnas Unedig yn ymadael â'r Undeb Ewropeaidd mor esmwyth â phosib".
"Mae'n wir dweud bod safbwyntiau gwleidyddol Theresa May, Nicola Sturgeon a minnau i gyd yn wahanol iawn, ond ar fater mor bwysig â Brexit rhaid i ni roi'r gwahaniaethau gwleidyddol hynny o'r neilltu a chydweithio i sicrhau sefydlogrwydd er lles ein heconomi, ein swyddi a'n gwasanaethau cyhoeddus," meddai.
"Nid oes modd i un llywodraeth benderfynu cipio pwerau oddi wrth y ddwy arall."
Ychwanegodd: "Rydyn ni am weld Bil sy'n gweithio gyda'r broses ddatganoli, nid yn ei herbyn. Nes cyrraedd y sefyllfa honno, does dim modd i ni gydsynio i'r Bil."
30 gwelliant
Bwriad Mesur Gadael yr UE gan Lywodraeth y DU yw llyncu'r holl ddeddfau Ewropeaidd sy'n berthnasol i gyfraith y DU yn syth wedi Brexit, er mwyn sicrhau bod rheolau yn dal mewn grym cyn i unrhyw newidiadau fedru cael eu gwneud iddyn nhw.
Ond mae llywodraethau Cymru a'r Alban wedi gwrthwynebu'r syniad y bydd cyfrifoldebau'r UE mewn materion sydd wedi eu datganoli, megis amaethyddiaeth, yn cael eu cadw yn San Steffan yn gyntaf cyn i drafodaethau pellach ddigwydd.
Yn ôl Llywodraeth y DU mae angen y mesur er mwyn sicrhau trefniadau masnach yn y dyfodol ar ôl gadael yr UE.
Mae gweinidogion San Steffan hefyd yn dweud y bydd Brexit yn arwain at ddatganoli mwy o bwerau.
Image caption Mae Carwyn Jones a Nicola Sturgeon yn dweud eu bod eisiau sicrhau nad yw Cymru a'r Alban yn colli unrhyw bwerau
Bu dirprwy Theresa May, Damian Green, yng Nghaerdydd yn gynharach y mis hwn yn cynnal ei drafodaethau Brexit cyntaf gyda Carwyn Jones.
Roedd anghytundeb yn parhau wedi'r cyfarfod, ond daeth cadarnhad y bydd llywodraethau'r DU, Cymru a'r Alban yn cael cyfle i drafod y mater eto mewn cyfarfod o'r Cyd-bwyllgor Gweinidogol yn San Steffan o fewn yr wythnosau nesaf.
Mae BBC Cymru ar ddeall y bydd hyd at 30 o welliannau'n cael eu cynnig gan lywodraethau Cymru a'r Alban.
Mae disgwyl i ASau Llafur a'r SNP gyflwyno'r gwelliannau yn San Steffan er mwyn ceisio rhwystro'r mesur rhag symud ymlaen.
Mewn ymateb ddydd Mawrth dywedodd Mr Green ei bod hi'n bwysig canfod ym mha feysydd y mae angen gweithredu ar lefel Brydeinig a "ble mae'n gwneud synnwyr i drosglwyddo pwerau yn syth i'r llywodraethau datganoledig".
Ychwanegodd y byddai hynny'n cynnwys trafodaethau ar 111 maes polisi yn yr Alban a 64 maes polisi yng Nghymru sydd ar hyn o bryd yn cael eu rheoli o Frwsel.
"Pan mae'n well i ddatganoli dyna wnawn ni, fel 'dyn ni wedi gwneud am yr 20 mlynedd diwethaf," meddai.


description: Grŵp ymgyrchu'n beirniadu cynllun i ymestyn y gwaharddiad ar ysmygu i unedau iechyd meddwl, gan ddweud y gallai helpu cleifion.

title: Beirniadu gwahardd ysmygu mewn unedau iechyd meddwl


description: Aelodau tîm Cymru'n gobeithio y bydd gêm nos Wener yr erbyn Lloegr yn arwain at fwy o dâl a chyfleoedd i bêl-droedwyr benywaidd.

title: Gobaith o godi tâl pêl-droedwyr benywaidd wedi gêm allweddol


description: Gethin Evans, sy'n cael ei holi'n dwll gan Cymru Fyw yr wythnos hon

title: Ateb y Galw: Gethin Evans

maintext:
Y cyflwynydd a chyn-aelod y band Genod Droog, Gethin Evans, sy'n Ateb y Galw yr wythnos yma wedi iddo gael ei enwebu gan Alun Tan Lan.
Beth ydi dy atgof cyntaf?
Dwi'n cofio bod mewn parti yn ein fflat yn Nhremadog. Roedd mam a dad 'di mynd all out a rhoi bulbs coch o gwmpas y tŷ. Wrth edrych yn ôl mi oedd y tŷ yn teimlo fel rh'wla yn y red light district yn Amsterdam.
Pwy oeddet ti'n ei ffansio pan yn iau?
Eshi drwy gyfnod o ffansio Caryl Parry Jones am tua wythnos pan o'n i tua wyth oed... Ond does 'na neb gwell na Kelly Le Brock. Os wasgwch chi pause 88 munud a 45 eiliad i fewn i 'Lady in Red', 'newch chi weld mwy na sa chi'n obeithio o Kelly Le Brock.
Beth oedd y digwyddiad a gododd y mwya' o gywilydd arnat ti erioed?
Ro'n i o hyd yn galw athrawon ysgol gynradd yn "Mam" ar ddamwain. Hyd yn oed Mr Kirkope.
Pryd oedd y tro diwethaf i ti grio?
Mi oedd 'na gyfres o'r enw 'Secret Millionaire' ar Channel 4 rhai blynyddoedd yn ôl. Mi roedd y rhaglen yna yn cael effaith arna' i fel mae 'Long Lost Family' neu 'Surprise Surprise' yn ei gael ar ddynes canol oed.
Image caption Mae 'na lot o hwyl i'w gael yng nghwmni Gethin a'i gyd-gyflwynydd Geraint Iwan ar Radio Cymru pob nos Wener
Oes gen ti unrhyw arferion drwg?
Oes, camsiballu.
Dy hoff le yng Nghymru a pham?
Pont Nanmor. Bendihyfryd.
Y noson orau i ti ei chael erioed?
Mi ges i un noson fythgofiadwy yn Sydney, lle ddiweddodd y noson gyda fi a fy ffrind yn canu ar adeilad Nestlé.
Disgrifia dy hun mewn tri gair.
Ddim yn siŵr.
Image caption Roedd Gethin yn rhan o'r band Kentucky AFC yn ogystal â'r Genod Droog
Beth yw dy hoff lyfr?
'Are you Dave Gorman?', llyfr gan y digrifwr Dave Gorman yn chwilio am Dave Gormans eraill.
Pa ddilledyn fyddet ti'n methu byw hebddo?
Trôns fy nhad.
Beth oedd y ffilm ddiwethaf welaist di?
Ffilm ddogfen am theatr yr Old Vic yn Llundain yn teithio'r byd hefo Richard lll. Pretentious ond da.
Mewn ffilm o dy fywyd, pa actor fyddai'n chwarae dy ran di?
Gwyndaf o 'Pobol y Cwm'.
Dy hoff albwm?
Heddiw - 'Moon Safari' gan Air, band o Ffrainc.
Cwrs cyntaf, prif gwrs neu bwdin - pa un ydi dy ffefryn?
Prif gwrs.
Petaset yn gallu bod yn rhywun arall am ddiwrnod, pwy fyddai fo/hi?
Fasa Vince Neil o'r band Mötley Crüe ar eu hanterth yn 80au yn un diddorol. Ma' 'The Dirt', llyfr am eu bywyd nhw, yn agoriad llygad. Tydi canu ar adeilad Nestlé ar ddiwadd noson ddim yn dod agos iddi.
Pwy fydd yn Ateb y Galw yr wythnos nesaf?
Y Brodyr Gregory
Gallwch glywed Geth a Ger, C2 BBC Radio Cymru, pob nos Wener am 18:45


description: Ffion Ballard, sydd â'i gwreiddiau yn Sir Gâr, ar ei ffordd i dreulio blwyddyn yn Rwsia yn astudio ballet.

title: Cymraes ar y ffordd i Academi Ballet Bolshoi

maintext:
Image copyright Ffion Ballard Image caption Uchelgais Ffion Ballard ers ei bod yn 11 oed oedd mynd i astudio ballet yn Rwsia
Mae merch â gwreiddiau yn Sir Gaerfyrddin ar ei ffordd i Moscow i astudio gyda chwmni ballet fyd-enwog.
Bydd Ffion Ballard yn teithio i Rwsia yn yr hydref er mwyn treulio blwyddyn yn astudio yn Academi Ballet y Bolshoi.
Yn ôl ei mam, mae Ffion yn ferch "anghyffredin" sydd wedi ymroi'n llwyr i'w dawnsio.
Mae'r teulu bellach yn ceisio casglu arian er mwyn cefnogi Ffion gyda'i hastudiaethau.
'Edrych ymlaen yn arw'
Er ei bod hi bellach yn byw yn Efrog Newydd, cafodd Ffion peth o'i haddysg gynradd yn Sir Gaerfyrddin a Bro Morgannwg, ac mae ei mam o Gymru'n wreiddiol.
Ar ôl treulio'r haf ar gwrs ballet yn America, cafodd wybod ei bod wedi cael gwahoddiad i astudio yn y Bolshoi yn Rwsia.
Dywedodd ei mam, Sione Owen, bod Ffion yn "edrych ymlaen yn arw" bellach at ddechrau ar ei hastudiaethau a'i bod wedi bod yn ferch "aeddfed ac anghyffredin" ers ei bod hi'n ddim o beth.
Image copyright Ffion Ballard Image caption Cafodd Ffion Ballard rhywfaint o'i addysg gynradd yng Nghymru, ac mae ei mam yn wreiddiol o Sir Gaerfyrddin
Mae Ffion wedi bod yn cael gwersi dawnsio ers ei bod yn saith oed, a llynedd penderfynodd nad oedd yn symud ymlaen i'r ysgol uwchradd er mwyn gallu canolbwyntio ar ei chrefft.
Roedd hi'n treulio pob dydd yn ymarfer, gan gwblhau ei gwaith ysgol ar-lein ac ar ei thaith awr ar y trên i'r stiwdio.
Ychwanegodd ei mam: "Mae hi'n aeddfed iawn a moyn hyn mwy na dim yn y byd, a'n job i fel mam yw ei chefnogi beth bynnag mae hi moyn gwneud.
"Mae'r cyfle yma'n rili bwysig iddi, a go for it ddyweda i!"
Dysgu Rwsieg
Yn 11 oed, cyhoeddodd Ffion wrth ei mam ei bod am fynd i Rwsia i astudio a dweud bod felly'n rhaid iddi gael tiwtor er mwyn dysgu Rwsieg.
Bydd y gwersi ym Moscow i gyd drwy gyfrwng y Rwsieg, felly bydd disgwyl i Ffion astudio'r iaith ymhellach am ddwy awr bob dydd - a hynny ynghyd ag wyth awr o wersi ballet a'i hastudiaethau academaidd.
Er nad yw hi'n siarad Cymraeg yn rhugl, mae ei mam, a fu'n byw yng Nghymru tan ei bod yn 19 oed, wedi siarad Cymraeg gyda hi.
Wedi'r flwyddyn hon, bydd Ffion yn gorfod profi ei sgiliau ballet a'i sgiliau ieithyddol cyn cael y cyfle i barhau i astudio yno am dair blynedd arall.


description: Gêm gystadleuol gyntaf Sam Ricketts fel rheolwr Wrecsam ar y Cae Ras yn gorffen yn ddi-sgor yn erbyn Fylde.

title: Cynghrair Cenedlaethol Lloegr: Wrecsam 0-0 Fylde


description: Darn o gyngerdd Pendevig ym Mhafiliwn yr Eisteddfod

title: Cyngerdd Pendevig - Chwalfa Gabalfa


description: Bydd dyn 67 oed o ardal y Bala yn ymddangos o flaen Llys y Goron i wynebu 29 o gyhuddiadau o greu, dosbarthu a bod â delweddau anweddus o blentyn yn ei feddiant.

title: Lluniau anweddus: cyhuddo dyn 67 oed o'r Parc, Y Bala


description: Ar drothwy diwrnod canlyniadau Safon Uwch, un o brif ddarparwyr gwasanaethau traffig awyr yn ceisio recriwtio pobl yng Nghymru.

title: Ymgyrch i geisio recriwtio mwy o reolwyr traffig awyr


description: Mae'r cynlluniau terfynol ar gyfer datblygiad gwerth £500m yng nghanol Abertawe wedi cael eu cyflwyno.

title: Cyflwyno cynlluniau terfynol datblygiad Abertawe


description: Lluniau ac atgofion am y gyfres sebon o'r 1980au

title: Dallas, Dynasty... a Dinas


description: Caerdydd wedi arwyddo dau chwaraewr canol cae ond enwau mawr yn gadael Abertawe ar ddiwrnod olaf y ffenestr drosglwyddo.

title: Caerdydd yn arwyddo dau ond tri yn gadael yr Elyrch


description: Un o bwyllgorau'r Cynulliad yn galw ar Lywodraeth Cymru i ymateb i ddatblygiadau technolegol cyn iddo effeithio ar swyddi.

title: Galw ar Lywodraeth Cymru i groesawu awtomeiddio


description: Dydy Brexit heb gytundeb ddim yn rhan o gynllun A na chynllun B Llywodraeth Prydain, medd aelod o bwyllgor dethol Brexit San Steffan.

title: Stephen Crabb: 'Rhaid osgoi Brexit heb gytundeb'


description: Heddlu'r Gogledd yn cadarnhau bod dyn 70 oed wedi marw yn dilyn gwrthdrawiad ger Trawsfynydd ddydd Sul.

title: Dyn wedi marw yn dilyn gwrthdrawiad ger Trawsfynydd


description: Y Steddfod mewn lluniau

title: Lluniau'r Steddfod: Dydd Mawrth


description: Caerdydd allan o Gwpan y Gynghrair ar ôl perfformiad siomedig yn erbyn Norwich City.

title: Cwpan Carabao: Caerdydd 1 - 3 Norwich City


description: Iori Roberts yn ymweld â'r Brifwyl yn y de am y tro cyntaf erioed eleni wedi gwahoddiad i arwain Cymru a'r Byd yng Nghaerdydd.

title: Monwysyn yn ôl o Norwy i arwain seremoni Cymru a'r Byd


description: Cyn-faer tref Llanrwst yn ennill apêl yn erbyn dyfarniad o ddirmyg yn sgil ei sylwadau am rywioldeb achwynydd mewn achos llys.

title: Cyn-faer Llanrwst yn ennill apêl dirmyg llys


description: Mae Cymdeithas yr Iaith wedi cyflwyno deiseb i'r Senedd yn galw am amddiffyn ysgolion gwledig Cymru.

title: Cyflwyno deiseb i'r Senedd yn erbyn cau ysgolion gwledig


description: Bydd y cwmni tacsi o India, Ola, nawr yn cynnig eu gwasanaeth yng Nghaerdydd, Casnewydd a Bro Morgannwg.

title: Cwmni tacsi Ola i gynnig eu gwasanaeth yn ne Cymru


description: Mae yna le i ail edrych ar reol iaith yr Eisteddfod, ond nid ar draul y Gymraeg, yn ôl Trystan Lewis.

title: Angen ail edrych ar reol iaith yr Eisteddfod?


description: Yr holl gartrefi a busnesau gafodd eu heffeithio gan bibell ddŵr wedi torri yn Sir Benfro wedi cael eu cyflenwad yn ôl, medd Dŵr Cymru.

title: Cyflenwad dŵr wedi'i adfer yn Sir Benfro


description: Adfywio cyfres Doctor Who yng Nghaerdydd wedi cyfrannu at lwyddiant cyfredol y diwydiant teledu, medd Cyfarwyddwr BBC Cymru.

title: 'Oes aur' dramâu yng Nghymru


description: Araith Llywydd yr Ŵyl: Huw Stephens

title: Araith Llywydd yr Ŵyl: Huw Stephens


description: Safbwynt un athro sydd yna i helpu pan nad yw pob dim yn mynd yn iawn yn y canlyniadau

title: Lefel 'A': Ond beth os...


description: Wrth i Sioe Llanrwst gael ei chynnal ddydd Sadwrn, y cadeirydd yn cael cyfle i groesawu teulu cefnder pell o Batagonia.

title: Cadeirydd Sioe Llanrwst i groesawu cefnder o Batagonia


description: Mae gan yr actor Craig Ryder freuddwyd ar gyfer hen fanc yn Llanrwst

title: Bancio ar wireddu breuddwyd

maintext:
Image caption Mae Craig wedi ymddangos yn y cyfresi teledu Pobol y Cwm a Caerdydd yn ogystal â sioeau West End fel We Will Rock You a Priscilla Queen of the Desert
Fel actor a pherfformiwr West End mae Craig Ryder wedi arfer dilyn goleuadau llachar y theatr ond mae hefyd yn llwyddo i gadw ei wreiddiau'n gadarn yn ei ardal enedigol yn Nyffryn Conwy.
Er ei fod yn byw yn y de bellach - ac yn teithio Prydain o fis Medi ymlaen gyda'r sioe gerdd newydd Heaven and Earth - mae'n dal i deithio nôl adref bob penwythnos i redeg ei ysgol berfformio ei hun, Yr Academi.
Mae hefyd yn aelod o grŵp sydd wedi dod at ei gilydd i geisio achub hen fanc HSBC yn Llanrwst.
Banc Ni yw enw'r grŵp sydd eisiau troi'r adeilad ar y sgwâr yn swyddfeydd a chanolfan fydd o fudd i'r gymuned.
Mae Menter Iaith Conwy yn gobeithio prynu'r adeilad ond breuddwyd fawr Craig ac unigolion lleol eraill ydy troi rhan ucha'r adeilad yn theatr a neuadd berfformio.
Mae eisiau gweld theatr yn Llanrwst fyddai'n denu cwmnïau teithiol o'r dinasoedd mawr.
Byddai hefyd yn gartref delfrydol i'w ysgol, meddai.
"Mae gen i freuddwyd dros y plant. Pan oni'n byw yn yr ardal doedd na ddim byd ond y Steddfod. Dwi'n parchu'r Steddfod yn fawr, ond mae 'na gymaint o bethau eraill gellid eu gwneud. Mae lle fel Galeri, Caernarfon, yn ysbrydoliaeth fawr imi," meddai Craig sydd o Ddolgarrog yn wreiddiol.
'Mae gen i freuddwyd'
"Roedd nain o hyd yn deud bod 'na wagle mawr i fyny'r grisiau yn y banc ond ro'n i wedi anghofio am y peth.
"Es i fyny efo ffrind - gathon ni'r allweddi mawr 'ma oedd fel allweddi pantomeim a nes i agor y drws a cherdded gwmpas a meddwl mor ffantastig fyse fo'n gallu bod.
"Pan es i fyny'r grisiau uchaf nes i bron iawn a chrio. Mae'r lle yn anhygoel, mae'n ffantastic. Hen neuadd ddawnsio oedd hi, fel roedd nain yn gofio, ac mae'n dal i fod 'run fath efo balconi ar y top ac mae 'na awyrgylch amazing yna.
"Fysa'r gwagle yn y top yn ffantastic i gwmnïau fatha fi ar gyfer cadw pethau a chynnal perfformiadau - mae ynghanol dre hefyd, mae'r adeilad jyst angen ei achub gan rywun yn y gymuned."
"Ond yn gynta' oll mae'n rhaid inni achub yr adeilad," meddai.
Image copyright Craig Ryder Image caption Breuddwyd Craig ydy gallu sefydlu theatr yn yr hen adeilad tra bod mudiadau eraill eisiau defnyddio gweddill yr adeilad fel swyddfeydd, lle arddangos a gofod i'r gymuned.
Nid Craig oedd yr unig berson lleol i weld potensial yr adeilad ond yn lle cystadlu'n erbyn ei gilydd fe benderfynodd mudiadau fel y Fenter Iaith ac unigolion lleol eraill weithio efo'i gilydd i geisio achub yr adeilad.
Fel nifer o brosiectau cymunedol heddiw mae Craig wedi sefydlu cronfa ariannu torfol ar gyfer ei ran o o'r fenter.
"Mae 'na bres allan yna os ei di i chwilio. Os nag ei di i chwilio, wnei di ddim ffeindio, dyna dwi'n gredu," meddai Craig.
Wedi byw yn Llundain ac astudio yn ngholeg LIPA, Lerpwl, daeth Craig yn ôl i fyw i Ddyffryn Conwy am chwe blynedd pan oedd yn ei 30au a dod yn dad i efeilliaid gydag Ian 'H' Watkins o'r grŵp Steps.
Yn y chwe blynedd yna hefyd agorodd siop yn Llanrwst cyn rhoi'r busnes i rywun lleol, trefnu gŵyl leol Snowdonfest/Gŵyl Eryri a sefydlu'r ysgol berfformio.
Bywyd 'rhy ddistaw'
Ond er y dynfa at Ddyffryn Conwy, mae tynfa'r llwyfan yr un mor gryf ac roedd yn ei chael hi'n anodd byw bywyd actor mewn ardal wledig.
"Roeddan ni'n byw yn Rowen ac oni'n dal efo pasiwn i berfformio," meddai.
Image copyright Paul Coltas Image caption Roedd bywyd Craig yn Rowen yn wahanol iawn i'w gyfnod yn perfformio yn Priscilla Queen of the Desert
"'Nes i ryw ffilm neu ddwy ac ro'n i'n dal yn mynd lawr i Lundain ar gyfer rhei petha' ond oedd bywyd 'di troi i fod yn fywyd hollol wahanol.
"O'n i'n cystadlu efo ceffylau ac yn gweithio efo'r Academi ond o ran y gwaith perfformio roedd yn rili anodd gweithio ac oni'n teimlo mod i jyst bach rhy ifanc i'r bywyd oni wedi setio fyny. There's life in the old horse yet!" meddai Craig oedd, yn eironig, eisiau bod yn joci pan oedd yn ifanc!
"Mae bywyd yn y gogledd yn lyfli ond mae bach rhy ddistaw i fi ar hyn o bryd.
"Ond dwi'n dallt y gair hiraeth yn iawn. Yn y dyfodol, mewn tua 20 mlynedd mi fyddai'n symud nôl.
"Mae popeth yna - ti'n agos iawn at y môr, mae'r mynyddoedd yna ac mae'r bobl yn hyfryd. Mae'r dyffryn mor hyfyd - o dopiau Penmachno i lawr i Rowen, Conwy a Llandudno."
"Mae gen i lot ymlaen ar hyn o bryd. Mae'r Academi yn agor eto dydd Sadwrn, mae gen i fy sioe Real Women yn agor mis Hydref, y plant, a dwi'n cychwyn sioe newydd fel actor dydd Llun, ac yn gwireddu fy mreuddwyd ers dyddiau drama'r Nadolig o chwarae rhan angel!
"Felly mae genai lot yn mynd ymlaen ac mae bywyd bach yn boncyrs - ond dyna fel mae hi orau ynde!"


description: Mae capten tîm pêl-droed Cymru, Ashley Williams, wedi arwyddo i Stoke ar fenthyg o Everton am flwyddyn.

title: Ashley Williams yn arwyddo i Stoke ar fenthyg o Everton


description: Milwr yn gwadu cael rhyw gyda merch 18 oed gafodd ei darganfod wedi ei saethu i farwolaeth ym marics Deepcut yn Surrey yn 1995.

title: Cwest Cheryl James: Gwadu cael rhyw gyda chyd-filwr


description: Llywodraeth Cymru'n dweud wrth Gyngor Tref Machynlleth fod posibilrwydd o ymchwiliad cyhoeddus cyn gall y gwaith ddechrau.

title: Oedi pellach i bont newydd dros y Ddyfi


description: Wrth i'r Eisteddfod Genedlaethol ddirwyn i ben, rhai o'r trefnwyr yn edrych nôl ar sut wythnos y bu hi ym Mae Caerdydd.

title: Eisteddfod Caerdydd: Edrych nôl ar yr wythnos a fu


description: Wrecsam yn parhau ar frig y Cynghrair Cenedlaethol ar ôl sicrhau buddugoliaeth oddi cartref yn erbyn Eastleigh.

title: Cynghrair Cenedlaethol: Eastleigh 1-3 Wrecsam


description: Brexit yn cynnig cyfle unigryw i achub bywyd gwyllt, yn ôl cyn-ymgynghorydd i Lywodraeth Cymru.

title: Cyfle 'unigryw' i newid amaeth a'r amgylchedd wedi Brexit


description: Beirniadu Llywodraeth Cymru am oedi cyn cyhoeddi enillwyr cytundebau i gysylltu bron i 100,000 o dai i fand eang cyflym.

title: Beirniadu'r llywodraeth am oedi i gytundebau band eang


description: Pennaeth Coleg Cambria yn dweud bod prifysgolion yn cynnig gormod o gynigion diamod a bod hynny'n arwain at "ddylanwad negyddol" ar safonau addysg.

title: Cynigion diamod yn cael 'dylanwad negyddol' ar safonau


description: Y Seintiau Newydd i chwarae yn nhrydedd rownd rhagbrofol Cynghrair Europa wedi buddugoliaeth yn erbyn Lincoln Red Imps.

title: Cynghrair Europa: Y Seintiau Newydd 1


description: Prosiect sy'n adrodd stori treftadaeth glofaol Cwm Ogwr i dderbyn £49,700 gan y Loteri Genedlaethol.

title: Prosiect treftadaeth Cwm Ogwr i dderbyn bron i £50,000


description: Y Prif Weinidog Carwyn Jones yn cofio am ddylanwad a chyngor y diweddar Rhodri Morgan

title: Y Prif Weinidog Carwyn Jones yn cofio Rhodri Morgan


description: Trefnwyr Sioe Penfro'n dweud fod diogelwch yn hollbwysig, wedi i geffyl dorri'n rhydd ac anafu nifer o ymwelwyr â'r sioe ddydd Mercher.

title: 'Diogelwch yn hollbwysig' medd trefnwyr Sioe Penfro


description: Heddlu'n parhau i holi tri dyn gafodd eu harestio ar amheuaeth o lofruddiaeth wedi i gorff dyn gael ei ddarganfod yn Sir Caerffili.

title: Marwolaeth Tredegar Newydd: Parhau i holi tri dyn

maintext:
Image caption Cafodd corff David Gaut, 54 oed, ei ddarganfod yn ardal Tref Elliot ar 4 Awst
Mae'r heddlu yn parhau i holi tri dyn gafodd eu harestio ar amheuaeth o lofruddiaeth wedi i gorff dyn gael ei ddarganfod yn Sir Caerffili.
Mae swyddogion fforensig hefyd yn chwilio'r tŷ lle cafodd David Gaut, 54 oed, ei ddarganfod yn ardal Tref Elliot o Dredegar Newydd brynhawn Sadwrn.
Mae'r dynion gafodd eu harestio - dau o Dredegar Newydd sy'n 23 oed a 51 oed, a dyn 47 oed o Aberbargod - yn parhau yn y ddalfa.
Mae Heddlu Gwent wedi gwrthod gwneud sylw ynglŷn â chysylltiad posib David Gaut gyda llofruddiaeth babi 17 mis oed yng Nghaerffili yn 1985.
Mae erthyglau papur newydd o'r cyfnod yn adrodd hanes dyn o'r enw David Tracy Gaut, oedd yn 20 oed ar y pryd, yn cael ei garcharu am oes am lofruddio Chi Ming Shek, mab ei gariad ar y pryd.
Image copyright Wales news service Image caption Roedd Chi Ming Shek, oedd yn cael ei adnabod fel Marky, yn 17 mis oed pan gafodd ei lofruddio
Clywodd yr achos yn Llys y Goron Caerdydd yn 1985 fod mam y bachgen wedi gadael ei phlant ifanc yng ngofal Gaut i fynd am noson allan.
Y diwrnod wedyn, daeth o hyd i gorff ei mab - a oedd hefyd yn cael ei adnabod fel Marky - o dan gwpwrdd yn ei ystafell wely, wedi ei gleisio'n ddrwg drosto,
Clywodd yr achos bod Gaut wedi ceisio gwneud i'r farwolaeth edrych fel damwain.
Ond dywedodd y patholegydd Dr Owen Williams ei bod yn bosib fod y babi wedi cael ei anafiadau o fod wedi cael ei fwrw, ei gicio, ei daflu neu o fod wedi syrthio - neu gyfuniad o bob dim.
'Y drosedd waethaf'
Dywedodd yr erlynydd Aubrey Myerson QC fod cymdogion wedi clywed synau uchel, gan gynnwys sŵn clecio a chrashio pan oedd y fam allan.
Bu farw'r bachgen o anafiadau amrywiol gan gynnwys anafiadau i'w organau, ac roedd hefyd wedi torri ei fraich a'i benglog.
Yn ystod y dedfrydu yn 1985, disgrifiodd Mr Justice Caldfield arteithio a llofruddiaeth y baban fel y "drosedd waethaf yn y wlad", gan ychwanegu: "Roedd y person cafodd ei lofruddio'n fabi diamddiffyn ac mae'r rheithgor wedi darganfod dy fod wedi ei arteithio hefyd."


description: Perchnogion Parc yr Arfau yn gwrthod cynnig o £15-20m gan Undeb Rygbi Cymru am y stadiwm hanesyddol.

title: Gwrthod cynnig Uundeb Rygbi Cymru i brynu Parc yr Arfau


description: Cwynion nad oedd nofel fuddugol o'r Eisteddfod ar gael ar ffurf e-lyfr yn ysgogi platfform annibynnol newydd i werthu e-lyfrau Cymraeg.

title: Bwriad lansio platfform newydd ar gyfer e-lyfrau Cymraeg


description: Trefnwyr Sioe Awyr Y Rhyl yn gorfod canslo rhai o ddigwyddiadau ddydd Sul oherwydd y tywydd, a hynny am y tro cyntaf erioed.

title: Sioe awyr yn gorfod canslo digwyddiadau achos y tywydd


description: Mae cynnydd mawr wedi bod mewn anhwylderau cwsg dros y pum mlynedd diwethaf, ac mae un arbenigwr yn rhoi'r bai yn rhannol ar ordewdra.

title: 'Cysylltiad' rhwng anhwylder cwsg a gordewdra

maintext:
Image caption Mae Mike Morgan wedi cael peiriant sy'n ei gynorthwyo i anadlu tra'n cysgu
Mae nifer y bobl sy'n cael triniaeth ysbyty am anhwylderau cwsg wedi cynyddu o 30% yng Nghymru dros y pum mlynedd diwethaf, yn ôl ffigyrau newydd.
Mewn pump o ardaloedd byrddau iechyd oedd â ffigyrau am 2017, fe gafodd 962 o bobl driniaeth o gymharu â 741 yn 2013.
Dywedodd un arbenigwr fod y cynnydd yn rhannol oherwydd y cynnydd mewn gordewdra.
Dywedodd un claf, Mike Morgan fod apnoea cwsg yn golygu ei fod yn stopio anadlu 254 o weithiau bob nos cyn iddo gael triniaeth.
Cafodd Mr Morgan, 72 oed, ddiagnosis o'r cyflwr yn 2015.
Mae Apnoea Cwsg Rhwystrol yn gyflwr cymharol gyffredin lle mae waliau'r llwnc yn ymlacio a chulhau wrth gysgu, gan amharu ar anadlu naturiol.
Dywedodd Mr Morgan: "Roeddwn i'n chwyrnu, disgyn allan o'r gwely...roeddwn i'n deffro yn y bore wedi blino er mod i wedi 'cysgu' am 10 awr."
Bellach mae gan Mr Morgan beiriant CPAP i wisgo yn y nos - sef pwmp sy'n gwthio aer drwy'r llwnc a'i atal rhag cau.
Mae ffigyrau ddaeth i law BBC Cymru drwy gais dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth yn dangos bod nifer y cleifion a gafodd driniaeth ysbyty yn 2017 ar ei lefel uchaf ers pum mlynedd.
Fe wnaeth 4,712 o bobl hefyd gael apwyntiadau fel cleifion allanol am anhwylderau cwsg ers 2013 yn y pum ardal dan sylw.
Dywedodd Dr Jose Thomas, ymgynghorydd yng nghanolfan cysgu Ysbyty Nevill Hall yn y Fenni, fod cwsg yn rhywbeth sylfaenol i les unigolyn.
"Apnoea Cwsg Rhwystrol yw'r anhwylder mwyaf cyffredin, ac mae achosion yn gysylltiedig â gordewdra.
"Wrth i ordewdra ddod yn fwy amlwg dros y degawdau diweddar, mae amlygrwydd apnoea cwsg hefyd wedi cynyddu."
Image caption Dr Jose Thomas: 'Wrth i ordewdra ddod yn fwy amlwg dros y degawdau diweddar, mae amlygrwydd apnoea cwsg hefyd wedi cynyddu'
Ychwanegodd fod mwy o ymwybyddiaeth ymysg y cyhoedd am anhwylderau cwsg, a bod hynny wedi cael effaith ar y ffigyrau hefyd.
Dywedodd fod darpariaeth dda ar draws Cymru o staff meddygol yn delio gydag apnoea cwsg a phroblemau anadlu eraill.


description: Diwrnod olaf y Steddfod mewn lluniau

title: Lluniau'r Steddfod: Dydd Sadwrn 11 Awst


title: Gwahardd chwaraewr rygbi'r gynghrair

maintext:
Mae'r pumed chwaraewr rygbi o Gymru wedi ei wahardd o'r gamp ar ôl methu profion am gyffuriau steroids anabolaidd.
Mae Ross Bevan, sy'n chwarae i dîm rygbi'r gynghrair, Scorpions De Cymru, wedi ei wahardd am gyfnod o ddwy flynedd ar ôl profi'n bositif am y cyffur Drostanolone - sydd wedi'i wahardd ym myd y campau am eu bod yn gwella perfformiad.
Ross Bevan yw'r pumed chwaraewr rygbi o Gymru sydd wedi ei wahardd gan UKAD ar hyn o bryd am droseddau cyffuriau ar hyn o bryd. Y pedwar arall yw:


description: Bydd Caerdydd, Abertawe a Chasnewydd i gyd yn chwarae eu gemau yn ail rownd Cwpan y Gynghrair ar dir cyfarwydd.

title: Cwpan Carabao: Tri thîm o Gymru gartref


description: Mae Adam Price o'r farn y dylai Plaid Cymru newid ei henw er mwyn denu mwy o bleidleiswyr.

title: Adam Price AC yn galw am newid enw Plaid Cymru


description: Y gwasanaethau brys yn delio gyda thân mewn seler siop ar Stryd Y Llyn yng nghanol Caernarfon.

title: Diffoddwyr yn delio â thân mewn siop yng Nghaernarfon


description: Sut hwyl gafodd actorion Casualty ar siarad Cymraeg?

title: Cast Casualty yn dysgu rhannau'r corff


description: Galwadau brys yn unig i Heddlu'r Gogledd ar hyn o bryd wedi i safle'r heddlu yn Llanelwy golli ei gyflenwad trydan.


description: Pryder fod agweddau diwylliannol negyddol yn atal rhai teuluoedd rhag gofyn am gefnogaeth ar gyfer perthynas awtistig.

title: Awtistiaeth yn 'dabŵ' ymhlith rhai lleiafrifoedd ethnig

maintext:
Image copyright Getty Images
Mae yna alw am fynd i'r afael ag agweddau negyddol at awtistiaeth o fewn rhai cymunedau lleiafrifoedd ethnig yn sgil pryder bod amharodrwydd i drafod y mater yn agored yn atal teuluoedd rhag gofyn am gefnogaeth.
Yn ôl sylfaenydd mudiad sy'n cefnogi teuluoedd Tsieineaidd yn Abertawe, mae rhai'n gweld y cyflwr bron fel salwch heintus.
Ac mae'r corff Cyngor Hil Cymru (RCC) yn dweud bod teuluoedd yn cadw'n dawel am berthynas awtistig, gan ofni y gall effeithio ar eu siawns o briodi.
Yn ôl amcangyfrifon y Gymdeithas Genedlaethol Awtistiaeth, mae yna 34,000 o bobl awtistig yng Nghymru o bob cefndir, ond mae yna gred bod llawer mwy o blith cymunedau lleiafrifol.
Mae awtistiaeth yn gyflwr nad oes modd ei drin ac mae'n effeithio ar y ffordd y mae unigolyn yn ymwneud â'r byd o'i gwmpas.
"Mae'n well gan lawer o deuluoedd â phlant awtistig beidio trafod y peth yn gyhoeddus oherwydd mae'n effeithio ar y siawns o briodi'n dda," meddai prif weithredwr RCC, Uzo Iwobi.
"Mae pobl yn eich barnu ac mae rhywrai yn aml yn pigo ar y plant... mae'n anodd iawn, iawn i gael teuluoedd... sy'n fodlon trafod y peth yn agored."
Dywedodd Ms Iwobi bod rhaid annog rhieni a mudiadau lleiafrifoedd ethnig llawr gwlad i drafod y mater, fel bod teuluoedd yn cael yr hyder i "chwilio am yr help maen nhw ei ddirfawr angen".
Image copyright Getty Images
Mae Hazel Lim - sylfaenydd Grŵp Cefnogaeth Awtistiaeth Tsieineaidd, sy'n ceisio codi ymwybyddiaeth yn Abertawe - yn fam i blentyn awtistig ac mae wedi astudio'r cyflwr ar gyfer gradd uwch.
"Yn y diwylliant Tsieineaidd, mae awtistiaeth yn dabŵ. Does neb eisiau ei grybwyll. Mae fel salwch," meddai.
"Fe allai ymledu, dim ond wrth ddweud y geiriau. Maen nhw'n teimlo ei fod yn heintus."
Gan fod yna ddiwylliant o weld y cyflwr mewn ffordd negyddol yn China, dywedodd fod cael diagnosis fod plentyn yn awtistig ar ôl cyrraedd y DU yn "teimlo fel diwedd y byd" iddyn nhw.
Ychwanegodd Ms Lim bod rhwystrau ieithyddol yn atal teuluoedd rhag "gofyn am help ac i gyfieithu pethau iddyn nhw oherwydd maen nhw'n teimlo eu bod mewn sefyllfa fregus".
Trafferthion ieithyddol
Mae RCC yn cefnogi'r grŵp yn Abertawe, ac yn gobeithio cynnal cyrsiau codi ymwybyddiaeth am awtistiaeth ymhlith pobl o Bortiwgal yn Wrecsam a'r gymuned Somali yng Nghaerdydd.
Yn ôl Meleri Thomas o Gymdeithas Genedlaethol Awtistiaeth Cymru mae "trafferthion ieithyddol a diwylliannol" yn cymhlethu'r sefyllfa.
"Mae rhai o'r teuluoedd rydym wedi siarad â nhw hefyd yn teimlo bod diffyg ymwybyddiaeth ynghylch awtistiaeth o fewn eu cymunedau eu hunain yn gwaethygu'r trafferthion hyn," meddai.
Mae'r gymdeithas yn ymgyrchu dros sefydlu deddf yng Nghymru a fyddai'n cynnwys hyfforddiant awtistiaeth orfodol ar gyfer pobl broffesiynol, hwyluso'r mynediad i wasanaethau diagnostig a gwell ymwybyddiaeth ymhlith y cyhoedd.
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru eu bod yn ariannu gwaith y Tîm Datblygu Anhwylderau Sbectrwm Awtistiaeth Genedlaethol, sydd wedi "datblygu ystod eang o adnoddau", a bod modd i gleifion y GIG fanteisio ar wasanaethau cyfieithu.


description: Lluniau Eisteddfod 2017 // Photos from the Eisteddfod

title: Casgliad o'n holl luniau o'r Eisteddfod // A round-up of the week's photos

maintext:
Orielau dyddiol o Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd.
Daily picture galleries from the National Eisteddfod in Cardiff Bay.
Mwy o'r Eisteddfod ar BBC Cymru Fyw // All the latest news from the Eisteddfod on BBC Cymru Fyw
Lluniau'r Steddfod: Dydd Llun // The Eisteddfod in pictures: Monday
Image copyright Sioned Birchall
Mwy o'r Eisteddfod ar ein gwefan arbennig.
More from the Eisteddfod on our Eisteddfod website.


description: Chwaer a ffrindiau i fam o Fro Morgannwg, fu farw o ganser yr ofari, yn creu fideo er mwyn codi ymwybyddiaeth o'r salwch.

title: Cofio chwaer drwy fideo ymwybyddiaeth canser yr ofari

maintext:
Image copyright Jodi Govier Image caption Katie-Sue Guthrie (chwith) a'i chwaer Jodi Govier
Mae chwaer i ddynes o Fro Morgannwg, a gollodd ei brwydr yn erbyn canser yr ofari, wedi creu fideo i godi ymwybyddiaeth am y salwch.
Bu farw Katie-Sue Guthrie o'r Barri, mam i ddau o blant, ym mis Mehefin 2017, yn 40 oed.
Mae'r gân "Big C's Not Hot" yn fersiwn o un o ganeuon y seren rap Big Shaq, ac yn annog menywod i fod yn ymwybodol o symtomau'r salwch.
Mae elusen Target Ovarian Cancer wedi codi pryderon am ddiffyg ymwybyddiaeth o'r symtomau.
Image copyright Jodi Govier Image caption Katie-Sue a Jodi yn blant
Cafodd Katie-Sue ddiagnosis hwyr o'i chyflwr, medd ei chwaer, Jodi Govier wrth BBC Cymru Fyw: "Roedd hi'n sâl am chwe mis cyn i ni golli hi.
"Gath hi ddiagnosis hwyr iawn iawn ar ôl bod yn ôl ac ymlaen at y doctor. Roedd y doctor yn dweud mai IBS oedd e, neu pob math o bethau eraill.
"Dim tan y mis Tachwedd naethon nhw hela hi am sgan a ffeindio bod canser yr ofari gyda hi.
"Roedd e lot, lot yn rhy hwyr. Erbyn hynny, roedd e wedi ymledu i'w hysgyfaint hi a gweddill ei chorff hi."
Canser cyffredin
Canser yr ofari yw un o'r mathau mwyaf cyffredin o ganser ymhlith menywod.
Mae'n effeithio, gan fwyaf, ar fenywod sydd wedi bod drwy'r menopos, ond mae'n gallu taro menywod iau hefyd.
Mae'r symtomau'n cynnwys y bol yn chwyddo, y bol a'r pelfis yn teimlo'n anghyfforddus, a theimlo'r angen i fynd i'r tŷ bach yn aml.
Gall rhai o'r symtomau ymdebygu i gyflwr syndrom coluddyn llidus, neu IBS.
'Sioc enfawr'
"Roedd e'n sioc enfawr i ni," medd Jodi Govier.
"Doedd dim cyfle gyda ni i feddwl am y peth i fod yn onest - na hi. Ro'n i'n gallu gweld ei bod hi'n rhwystredig.
"Roedd hi mo'yn paratoi a gallu ysgrifennu llythyrau at ei phlant hi, ac roedd hi jyst yn rhy sâl i'w wneud e.
"Hwnna oedd yn brifo lot - i weld ei bod hi mo'yn neud pethe oedd hi ddim yn gallu."
Image copyright Jodi Govier Image caption Jodi a ffrindiau Kate sydd wedi creu'r fideo
Yn dilyn ei marwolaeth, penderfynodd Jodi a ffrindiau i'w chwaer bod angen codi ymwybyddiaeth o'r symptomau, ac annog menywod i fynd yn ôl at eu meddyg os ydyn nhw'n parhau.
Fe ddewison nhw wneud hynny drwy lansio "Big C's Not Hot" ar YouTube - eu fersiwn eu hunain o fideo cerddoriaeth rap "Man's Not Hot" gan y comedïwr a'r seren rap, Big Shaq.
"Roedd Kate yn berson caredig iawn, dim ond mo'yn neud yn siŵr bod pawb arall yn iawn, byth yn meddwl amdani hi ei hunan," medd Jodi.
"Roedd hi hefyd yn berson llawn hwyl, out of the box, oedd hi'n unigryw iawn - roedd hi'n eitha' gwyllt ar adegau, yn wahanol iawn i fi!
'Rhywbeth gwahanol'
"Ro'n i'n clywed ei phlant hi'n canu'r gân yma pan ddaeth e ar y radio 'Dolig diwethaf.
"O'n i 'di bod, ers sbel, yn trio meddwl am rywbeth gwahanol i'w wneud, achos o'n i'n gwybod y bydde hi - tase hi wedi goroesi - wedi bod yn ymgyrchydd brwd iawn.
"O'n i mo'yn neud rhywbeth ysgafn, llawn hwyl, y bydde pobl yn gallu chwerthin arno fe, a hefyd, yn ddealladwy, fod pobl yn gallu deall beth oedd y symptomau o'r fideo.
"Achos mae e'n beth sensitif, preifat a phersonol. Mae rhai o'r symptomau'n bethe fyddech chi ddim eisiau siarad amdanyn nhw.
Image copyright Jodi Govier
Yn ôl gwaith ymchwil, gafodd ei gyhoeddi gan elusen Target Ovarian Canser ym mis Medi 2017, doedd pedair o bob pum dynes yng Nghymru ddim yn adnabod y symptomau sydd ynghlwm â'r salwch.
Mae 350 o fenywod yng Nghymru yn cael diagnosis o ganser yr ofari pob blwyddyn, ac mae 250 yn marw o'r salwch.
Fe ddaeth y gwaith ymchwil i'r casgliad hefyd fod 36% o fenywod Cymru'n ymweld â'u meddyg teulu dair gwaith neu fwy cyn cael eu cyfeirio am brofion.
Mae hynny'n golygu eu bod yn fwy tebygol o gael diagnosis hwyrach, gan wneud triniaeth yn fwy anodd.
Symtomau canser yr ofari:
Bol yn teimlo'n chwyddedig yn barhaol;
Bol ac ardal y pelfis yn teimlo'n anghyfforddus;
Teimlo'n llawn yn sydyn pan yn bwyta;
Teimlo'r angen i fynd i'r tŷ bach yn aml.
Yn y cyfamser, mae ymdrechion Jodi i godi ymwybyddiaeth am ganser yr ofari yn parhau. Bydd hi'n cerdded pellter marathon o Gas-gwent i Drefynwy ddydd Sadwrn.


description: Bu'n rhaid i ffermwr o Ynys Môn lenwi pwll ar ei dir yn sgil pryderon y gallai achosi niwed i rywogaethau prin.

title: Ffermwr yn 'teimlo fel troseddwr' am greu pwll ar ei dir


description: Yr heddlu'n dechrau archwiliad llawn y tu mewn i westy yn Aberystwyth aeth ar dân fis diwethaf.

title: Cychwyn archwilio gwesty Aberystwyth dros fis ar ôl tân


description: BBC Cymru i ddangos gemau rygbi Uwch Gynghrair Principality y tymor yma, ar ôl colli hawliau'r Pro14 i Premier Sports.

title: BBC i ddangos gemau rygbi Uwch Gynghrair Principality


description: Ymosodwr ifanc Cymru a Lerpwl, Ben Woodburn yn symud ar fenthyg i Sheffield United yn y Bencampwriaeth nes ddiwedd y tymor.

title: Ben Woodburn yn arwyddo i Sheffield United ar fenthyg


description: Cerdd am y cyfryngau cymdeithasol yn ennill un o brif wobrau'r Eisteddfod

title: Fideo: Gwobr i gerdd am 'y genhedlaeth ddigidol'


description: Diwrnod olaf y Steddfod mewn lluniau // Images from Cardiff Eisteddfod's final day

title: Lluniau'r Steddfod: Dydd Sadwrn 11 Awst // The Eisteddfod in pictures: The final Saturday

maintext:
Mae'r wythnos yn dirwyn i ben, felly mwynhewch y delweddau olaf o Eisteddfod Caerdydd. Cofiwch bod uchafbwyntiau'r cystadlu a'r holl ganlyniadau ar gael ar ein gwefan arbennig o'r Steddfod.
It's the Eisteddfod's final day and here are some of the best moments from Saturday. You can see highlights of the festival on our special Eisteddfod website.
Image caption Felly dyna beth mae Siôn Corn yn ei wneud yr adeg yma o'r flwyddyn // So that's how Santa passes the time in August
Image caption Perfformiad teimladwy gan Trefor Pugh a ddaeth yn drydydd yn yr Unawd Cerdd Dant 21 oed a throsodd // A passionate performance in the Cerdd Dant Solo competition
Image caption Ond mae'n amhosib dweud os yw'r beirniaid wedi'u plesio neu beidio! // But it's impossible to tell if the judges are impressed or not!
Image caption Cymdeithas offerynnau traddodiadol 'Clera' yn 'jamio' yn y Tŷ Gwerin // Traditional instrumentalists jam in the Tŷ Gwerin (Folk tent)
Image caption Yr hyn sydd tu ôl i eiriau mawr Canolfan y Mileniwm // Behind the words at the Millennium Centre
Image caption Y darlledwr Hywel Gwynfryn oedd awdur y dydd heddiw yn y Babell Lên // Broadcaster Hywel Gwynfryn discusses his biographies of David Lloyd and 'Ryan and Ronnie' in the Babell Lên
Image caption Elin Edwards a'i band Thallo'n perfformio ar lwyfan Llywodraeth Cymru // Elin Edwards and her band Thallo perform on the Welsh Government stage
Image caption Mae'n iawn i chi... ond mae'n rhaid i rywun chwythu'r holl falŵns yma! // It's all very well, but someone's got to inflate all those balloons!
Image caption Yn barod ar gyfer unrhyw argyfwng yn y Pafiliwn // Poised and ready for any emergency in the Pavilion
Image caption Lle 'sych' i guddio rhag y glaw? // Keeping 'dry' on a rainy day?
Image caption Taro Tant yn y Tŷ Gwerin // Striking a chord in the Tŷ Gwerin
Image caption Huw Stephens yw Llywydd yr Ŵyl eleni. Yn ei araith yn y Pafiliwn, disgrifiodd Eisteddfod Caerdydd fel un 'gynhwysol, aml-ddiwylliannol, braf, croesawgar a byrlymus' // Huw Stephens is the Cardiff Eisteddfod's Honorary President, and in his address from the stage he described this year's festival as 'inclusive, multicultural and welcoming'
Image caption Mae 'di bod yn Steddfod anhygoel: Hwyl tan y flwyddyn nesaf // It's been a blast! See you all next year
Hefyd o ddiddordeb:


description: Dau aelod o giang yn cael eu carcharu am fod ag arfau yn eu meddiant yn dilyn anhrefn ffyrnig yng Nghaerdydd.

title: Carcharu aelodau giang o Gaerdydd am droseddau treisgar


description: Dau AC yn beirniad Carolyn Harris, ar ôl honiadau am sylwadau homoffobig, ond arweinwyr yn ei chefnogi.

title: Galw ar AS Llafur i 'gamu o'r neilltu a chlirio'i henw'


description: Bydd modd dysgu mwy am yr Eisteddfod Genedlaethol a Bae Caerdydd drwy ap Realiti Estynedig - y cyntaf o'i fath.

title: Ap newydd i gynnig profiad 'unigryw' o'r Eisteddfod


description: Mae mam i fachgen fu farw mewn damwain car yn dweud mai ysgrifennu ydi'r unig beth sy'n lleddfu rhywfaint ar y boen ddiddiwedd.

title: Ysgrifennu yn lleddfu rhywfaint ar boen ddiddiwedd mam


maintext:
Côr Cymysg heb fod yn llai nag 20 mewn nifer (29) / Mixed choir with no fewer than 20 members (29)
1. Côrdydd
2. Côr CF1
3. Côr Capel Cymreig y Boro, Llundain


description: Cyngor i ailosod arwyddion parcio wnaeth gostio bron i £7,500 yn dilyn nifer o wallau ar y fersiwn Cymraeg.

title: Ailosod arwyddion gwerth £7,500 o achos Cymraeg gwallus


description: Cau rhan o'r M4 i gyfeiriad y dwyrain ger Port Talbot yn dilyn gwrthdrawiad un cerbyd, gyda thraffig yn cael ei ddargyfeirio.

title: Cau rhan o'r M4 ger Port Talbot wedi gwrthdrawiad


description: Wedi wythnos wahanol i'r arfer yn yr Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerdydd, beth nesaf i'r Brifwyl arbrofol?

title: Ble nesaf i'r Eisteddfod arbrofol wedi Caerdydd?


description: Ysbyty Glan Clwyd ym Modelwyddan yw'r ysbyty cyhoeddus cyntaf yn y DU i ddefnyddio sganiwr MRI arloesol.

title: Peiriant MRI arloesol i Ysbyty Glan Clwyd


description: Atebwch y cwestiynau i weld pa mor falch ydych chi o'n Prifwyl

title: 6 cwestiwn i weld pa mor Eisteddfodol ydych chi


description: Pum dyn yn pledio'n euog o fod yn rhan o ymosodiad ar Ifan Owens, myfyriwr yn Aberystwyth, yn gynharach eleni.

title: Pump yn pledio'n euog i ymosod ar Ifan Owens yn Aberystwyth


description: Mae Cymru'n cael ei hanrhydeddu mewn gŵyl gerddoriaeth enfawr yn Llydaw - yr un wythnos â'r Eisteddfod...

title: Gŵyl 'arall' wythnos y Steddfod


description: Lefelau absenoldeb parafeddygon yn dangos pa mor agos at y man brigo yw'r Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru, yn ôl undeb y GMB.

title: Salwch ymysg parafeddygon ar ei lefel uchaf ar gofnod


description: Mae Heddlu Dyfed-Powys wedi cadarnhau enw dyn fu farw mewn gwrthdrawiad ar yr A484 ger Caerfyrddin fore Sul.

title: Cyhoeddi enw dyn fu farw wedi gwrthdrawiad ar yr A484


description: Cwmni KeolisAmey yn cyflwyno archeb ar gyfer gwerth £800m o drenau newydd "hirach a thawelach" i Gymru.

title: Cyflwyno archeb gwerth £800m ar gyfer trenau newydd Cymru


description: Y Swyddfa Dywydd yn rhybuddio bod glaw taranau trwm ar ei ffordd ar draws Cymru.

title: Cyhoeddi rhybudd melyn ar draws Cymru


description: Arweinydd newydd grŵp UKIP yn y Cynulliad, Gareth Bennett, yn honni fod y comisiynydd safonau yn ymchwilio iddo ar "sawl mater".

title: 'Sawl' ymchwiliad i arweinydd UKIP Gareth Bennett


description: Heiddwen Tomos yn creu hanes drwy ennill y goron a'r fedal ryddiaith yn Eisteddfod Pantyfedwen Llambed.

title: Creu hanes yn 'Steddfod Pantyfedwen Llambed

maintext:
Image copyright @HeiddwenTomos Image caption Heiddwen Tomos yn ennill Coron a Medal Ryddiaith Eisteddfod Pantyfedwen Llambed 2018
Cafodd hanes ei greu yn Eisteddfod Pantyfedwen Llanbedr Pont Steffan ddydd Llun wrth i'r llenor Heiddwen Tomos ennill y fedal ryddiaith a hynny wedi iddi ennill y goron yn yr un eisteddfod ddydd Sadwrn.
Heiddwen Tomos, sy'n dod o Bencarreg, yw'r cyntaf yn hanes yr Eisteddfod i ennill y ddwy gystadleuaeth.
Ddydd Sadwrn cafodd Ms Tomos glod am ei chasgliad o gerddi ar y testun Ôl Traed.
Ymgeisiodd 16 am y goron ac roedd casgliad Heiddwen Tomos yn seiliedig ar fyd amaeth wrth iddi ganu yn rhannol i hen ŵr a oedd yn gobeithio y byddai etifedd yn ei olynu.
Dyma'r tro cyntaf i Heiddwen gystadlu am y goron ac mewn cyfweliad gyda Clonc 360 dywedodd fod cael bod yn fardd y mis Radio Cymru fis Tachwedd y llynedd wedi bod yn hwb iddi farddoni ymhellach.
Mae Heiddwen Tomos yn enw mwy cyfarwydd ym myd rhyddiaith.
Y llynedd cyhoeddodd ei nofel gyntaf, Dŵr yn yr Afon a hi enillodd medal ddrama Eisteddfod Genedlaethol Ynys Môn 2017.
Cafodd ei drama fuddugol 'Milwr yn y Meddwl' ei pherfformio yn ystod Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd eleni.
'Golygfeydd credadwy'
Y dasg ar gyfer ennill medal ryddiaith Eisteddfod Pantyfedwen Llambed eleni oedd ysgrifennu dau ddarn o ryddiaith mewn ffurfiau gwahanol ar y thema 'Môr',
Image copyright Eisteddfod Pantyfedwen Llambed Image caption Heiddwen Tomos wedi iddi ennill y fedal ryddiaith yn Eisteddfod Llambed ddydd Llun
Tra'n siarad â Cymru Fyw dywedodd y beirniad y Prifardd Hywel Griffiths bod y ddau ddarn a gyflwynodd Heiddwen yn haeddu pob clod.
"Monolog dramatig oedd un o'r darnau,"meddai, "lle roedd mab mewn ysbyty meddwl yn ymddiheuro am gynnau tân a oedd wedi anafu aelodau o'r teulu.
"Môr o gariad a gafwyd yn yr ail ddarn wrth i dad-cu ymdopi â magu dau ŵyr wedi damwain - un ohonynt yn anabl.
"Camp fawr Heiddwen yw creu golygfeydd credadwy - mae 'na gyfoeth yn y manylion bach ac mae'n llunio golygfeydd sy'n cyffwrdd â'r galon."
Roedd saith wedi cystadlu am y fedal ac roedd y safon yn "gyson dda" ategodd Mr Griffiths.
Enillwyd cadair yr Eisteddfod gan Philippa Gibson o Bontgarreg ger Llandysul.
Yn gynharach eleni cafodd tir newydd ei dorri yn Eisteddfod Powys wrth i Karina Davies ennill y goron a'r gadair - y person cyntaf erioed i wneud hynny.


description: 500 o westeion priodas yn gorfod aros y tu allan i Neuadd y Ddinas wedi i ddiffoddwyr tân gael eu galw.

title: Oedi i 500 o westeion priodas wedi tân neuadd Caerdydd