description: Выбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў праводзяцца пры вельмі невялікім прадстаўніцтве апазіцыйных палітычных арганізацый. «Народная Воля» пацікавілася, што ў кандыдатаў у выбарчых праграмах і на што яны спадзяюцца.

title: "Людзі не ведаюць сваіх дэпутатаў": кандыдаты пра тое, навошта ісці на выбары

maintext:
Алесь Масюк, г. Слонім. Сябра аргкамітэта партыі “Беларуская хрысціянская дэмакратыя”. Працуе педагогам дадатковай адукацыі “Слонімскага раённага экалагічнага цэнтра дзяцей і моладзі”. Гадавы заробак за 2016 год — 2974,87 рубля. У мясцовых выбарах удзельнічае пяты раз.
— Якую грамадскую дзейнасць вы праводзілі напярэдадні выбараў?
— Да таго, як ісці кандыдатам у мясцовы савет, я збіраў подпісы за паляпшэнне якасці жыллёва-камунальных паслуг; за павышэнне якасці медыцынскага абслугоўвання сланімчан; за паляпшэнне руху грамадскага транспарту; у абарону сям’і, дзяцей і падлеткаў ад алкагалізму і табакакурэння; за стварэнне новых працоўных месцаў і адмену дэкрэта №3.
Дзякуючы пiсьмовым зваротам да ўладаў, пад якімі падпісалася некалькі сотняў жыхароў нашага мікрараёна, мы дамагліся ўстаноўкі святлафора на скрыжаванні вул. Тапалёвай і пр-та Незалежнасці. Дамагліся асвятлення дарогі і з’яўлення пешаходнага перахода праз дарогу з мікрараёна «Паўднёвы Захад» у бок сярэдняй школы № 8. Улады паабяцалі ў гэтым годзе зрабіць пешаходную дарожку і пандус на лесвічным маршы паміж будынкам «Беларусбанка», размешчанага па вул. Ф.Скарыны, 25а і жылым домам па пр-т. Незалежнасці, 15/3.
— Ці верыце, што можаце перамагчы?
— Перамагчы ў нячэсных выбарах складана, але калі раптам стану дэпутатам, буду актыўна працаваць з выбаршчыкамі. Дабівацца вырашэння розных мясцовых праблем. Фактычна, я ўжо даўно выконваю абавязкі мясцовага дэпутата, толькі без мандата. Пацверджанне таму – мая дзейнасць.
Дзмітрый Бандарчук, г. Гродна. Прадстаўнік руху “Гавары праўду”. Працуе старшынёю жыллёвага кааператыва ў доме, дзе жыве.
— Чаму вырашылі балатавацца?
— У сваім раёне за апошнія 15 год я не бачыў ніводнага дзеючага дэпутата, для якога інтарэсы выбаршчыкаў былі бліжэй за яго прафесійныя інтарэсы. А як старшыня жыллёвага каператыва я ведаю, наколькі праца дэпутата запатрабавана ў шматлікіх штодзённых праблемах і ініцыятывах грамадзян.
— Ці ўдзельнічалі ў выбарах раней?
— Гэта ўжо другая рэгістрацыя ў якасці кандыдата у дэпутаты ў гарадскі Савет. Першая спроба была 8 год таму.
— Што змянілася з таго часу?
— Шмат чаго. За гэты час у кожнага беларуса з’явілася картка для безнаяўных грошаў, па горадзе ходзяць безкантактныя тралейбусы, а ў паліклініку можна запісацца праз інтэрнэт. Але не змянілася стаўленне ўлады да простых выбаршчыкаў, і сведчаннем гэтаму з“ўляецца тое, што людзі не ведаюць сваіх дэпутатаў. Вось гэта трэба мяняць для развіцця Гродна і Беларусі. Дэпутаты могуць абяцаць залатыя горы, але галоўнае — яны павінны быць на сувязі са сваімі выбаршчыкамі, дамагчыся, каб улада не ігнаравала праблемы і не зацягвала іх выканнане. Павінны дапамагаць выбаршчыкам аб’ядноўвацца для рэалізацыі ідэй і вырашэння праблем. А таксама дапамаць уздымаць праблемы, рабіць іх адкрытымі, каб іх абмяркоўвалі, бо гэта дапаможа іх вырашыць у будучыні.
Вітольд Ашурак, г. Бярозаўка (Лідскі раён, Гродзенская вобласць). Сябар БНФ. Часова беспрацоўны.
Вітольд Ашурак і Сяргей Пантус
— Ці ўпершыню ўдзельнічаеце ў выбарах?
— У выбарах бяру ўдзел не першы раз. У мясцовыя Саветы балатуюся ўжо другі раз. Да таго ж у 2016-м балатаваўся на парламенцкіх выбарах.
— Ці верыце, што можаце перамагчы?
— Што тычыцца перамогі, то стаўлюся да гэтага скептычна і лічу, што гэта мусіць быць прамежкавай мэтай. Галоўная мэта — агітацыя сярод грамадства і здабыццё аўтарытэту сярод выбарцаў. Карацей — праца на перспектыву.
Сяргей Пантус, г. Бярозаўка (Лідскі раён, Гродзенская). Прадстаўнік партыі БНФ. Працаваў на шклозаводзе майстрам 6 разрада па вырабу гарачых шкловырабаў, быў брагадзірам.
— За што вас звольнілі і дзе працуеце цяпер?
— За актыўную грамадзянскую дзейнасць са мною не працягнулі кантракт перад самым 2010 новым годам. Пасля працаваў у Мінску на розных фірмах. У сакавіку гэтага года вярнуўся ў Бярозаўку. Пакуль у пошуках адпаведнай працы.
— Ці першы раз удзельнічаеце ў мясцовых выбарах?
— Так, у якасці кандыдата — першы раз. Да гэтага шмат разоў удзельнічаў: быў і назіральнікам, і даверанай асобай.
— Што зробіце ў выпадку перамогі?
— У такім разе, хоць і не маю ілюзіяў адносна вынікаў, думаю ўздымаць пытанні экалогіі ў горадзе. Экалогія вельмі пагоршылася з адкрыццём вытворчасці шкловаты. Бярозаўка цяпер займае першае месца па анкалагічных захворваннях на Гарадзеншчыне. Таксама я буду ўздымаць пытанне празрыстасці працы гарадскога Савета дэпутатаў, яго справаздачнасці перад выбарцамі. Гэта асноўнае.
Больш пра выбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў на чытайце ў заўтрашнім нумары газеты «Народная Воля».


description: На Алімпіядзе-2008 у Пекіне Аксана Мянькова заваявала залаты медаль у кіданні молата і была прызнана ў Беларусі лепшай лёгкаатлеткай года.

title: Аксана Мянькова абяцае…

maintext: Але ў лістападзе 2016 года прэс-служба Міжнароднага алімпійскага камітэта паведаміла, што “пасля паўторнага аналізу допінг-проб, праведзенага з дапамогай новых тэхналогій, Аксана Мянькова абвінавачана ва ўжыванні забароненых рэчываў турынабола і аксандралона і пазбаўлена залатога медаля”. Апошнім часам былая алімпійская чэмпіёнка працуе ў Магілёве дырэктарам дзіцяча-юнацкай спартыўнай школы алімпійскага рэзерву №5, а зараз вырашыла паспрабаваць свае сілы на выбарах у Магілёўскі гарсавет – яна балатуецца па Заводскай выбарчай акрузе №2. – Вы самі вырашылі падацца ў дэпутаты ці нехта падштурхнуў да гэтага? – Гэта рашэнне маё і калектыва, у якім я працую. Вырашыла дапамагчы гораду, сваёй спартыўнай школе, людзям. Усё ж-такі я...

fasttext_language: be


description: Міністэрства адукацыі вызначыла пералік абавязковых дакументаў, з якім будуць працаваць настаўнікі, выхавальнікі, класныя кіраўнікі і іншыя работнікі сістэмы адукацыі. У настаўніка – усяго чатыры пункты.

title: Школьных настаўнікаў абавяжуць весці ўсяго чатыры дакументы

maintext:
У пастанове міністэрства № 164 ад 27 снежня вызначаны пералік дакументаў, якія павінны весці школьныя настаўнікі.
Іх усяго чатыры: класны журнал, каляндарна-тэматычнае планаванне, пазаняткавае планаванне, дзённікі вучняў.
Класны кіраўнік абавязаны весці пяць дакументаў: класны журнал, планаванне работы (на паўгоддзе), сацыяльна-педагагічную характарыстыку класа (падтрымліваецца ў актуальным стане на працягу года, карэктуецца пры неабходнасці), асабістыя карткі кожнага вучня, дзённікі вучняў.
У пастанове таксама гаворыцца, што мясцовыя ўпраўлення адукацыі павінны не «дапускаць у практыцы работы вядзення дакументаў, якiя не прадугледжаны пастановай».
Асобна адзначана, што прыцягваць вучняў да мерапрыемстваў іншых дзяржорганаў ўстановы адукацыі могуць толькі па ўзгадненні з міністэрствам.
Ведамства таксама запатрабавала ад упраўлення адукацыі «выключыць практыку (…) прыцягнення педагагічных работнікаў (…) да выканання работ, якія не маюць дачынення да выканання іх працоўных функцый».
У мінулым годзе на рэспубліканскай педагагічнай нарадзе Аляксандр Лукашэнка запатрабаваў вызваліць настаўнікаў ад неўласцівых ім функцый і папярэдзіў міністра адукацыі, каб у школу паступалі «дакументы, якія тычацца толькі адукацыі і выхавання».


description: Беларускі ўрад мяркуе сёлета забяспечыць рост эканомікі на 3,5%.

title: Прэм’ер Кабякоў бачыць пастку не там

maintext:
Гэта пацвердзіў у інтэрв’ю на тэлеканале “Беларусь 1” прэм’ер Андрэй Кабякоў. Але падаецца, што ўлады занадта высока паставілі планку.
Не, на добры лад нам трэба расці яшчэ хутчэй, каб даганяць перадавыя краіны, аднак тут пытанне, ці маецца на сёння рэсурс дзеля рэалізацыі такіх амбіцыйных планаў.
Ва ўсякім разе, адмыслоўцы Сусветнага банка ў свежым дакладзе спрагназавалі, што ў 2018 годзе валавы ўнутраны прадукт Беларусі вырасце толькі на 2,1%. Досвед паказвае, што міжнародныя эксперты, над якімі не вісіць пуга загадаў Аляксандра Лукашэнкі (кроў з носу выканаць пяцігодку!), у падобных прагнозах бліжэйшыя да ісціны.
Прычым Сусветны банк падкрэслівае, што нізкія тэмпы росту нашай экономікі абумоўлены (увага!) яе структурнымі недахопамі, а сам рост у значнай ступені ёсць наступствам спрыяльнай знешнеэканамічнай кан’юнктуры.
Прасцей кажучы, фокус не ў тым, што ўлады зрабілі добры апгрэйд эканамічнай мадэлі, а найперш у тым, што банальна падаражалі нафтапрадукты, калій і яшчэ некаторыя тавары нашага экспарту. Карацей, пашэнціла, фартуна ўсміхнулася.
Але ж фартуна — рэч эфемерная. Нафта ды іншая сыравіна зноў могуць патаннець — і тады капец нават сціпламу росту. Бо ад нафтавага праклёну, сыравіннай залежнасці наша эканоміка так і не пазбавілася. І самае галоўнае — няма структурных рэформаў, якія зрабілі б яе болей канкурэнтаздольнай ды меней уразлівай да знешніх шокаў.
Аднак пра гэта прэм’ер Кабякоў не кажа, затое абмалёўвае во якую небяспеку: “Мы — эканоміка, што развіваецца. І адна з праблем, што атрымліваюць такія эканомікі, — гэта пастка сярэдняга даходу, калі грамадзяне, эканамічныя ўлады пачынаюць быць задаволеныя сваімі вынікамі і меркаваць, што яны дасягнулі мяжы мараў. Гэтага быць не павінна”.
Такое ўражанне, што наш урад існуе ў нейкай паралельнай рэальнасці. Краіна — адна з найбяднейшых у Еўропе, мільёны беларусаў ледзьве сточваюць канцы з канцамі, у рэгіёнах нават 500 рублёў лічыцца вельмі добрым заробкам. А кіраўнік ўраду пераймаецца, каб суайчыннікі не адчулі сябе на мяжы мараў, на сёмым небе.
Зрэшты, калі без іроніі, то эканамісты сапраўды аперуюць такім паняццем, як пастка сярэдняга даходу. Але, па-першае, крытэрыі размытыя, і таму вялікае пытанне, ці дарасла ўвогуле Беларусь да такой праблемы. Як мяркуе эксперт Беларускага эканамічнага даследчыцка-адукацыйнага цэнтра (BEROC) Зміцер Крук, “у нашым выпадку гэта пакуль што неактуальна”.
У гутарцы са мной эканаміст зазначыў, што праблема закранае сёння некаторыя краіны Цэнтральнай ды Усходняй Еўропы, напрыклад Польшчу, Чэхію, але ж у Беларусі ўзровень дабрабыту прыкметна ніжэйшы. Спробы апраўдаць нізкія тэмпы росту нашай эканомікі пасткай сярэдняга даходу эканаміст іранічна называе “белетрыстыкай”.
Па-другое ж, сутнасць праблемы не ў тым, што, вось, народ затлусцеў і не хоча як след працаваць, а ў тым, што эканоміка страчвае канкурэнтаздольнасць. Ужо немагчыма вырабляць тавар настолькі танны, як у найбяднейшых краінах, і разам з тым — не забяспечваецца такая прадукцыйнасць ды якасць, як у развітых краінах. Іначай кажучы, гаворка ідзе пра неэфектыўнасць эканамічнай мадэлі.
І дарэчы, калі вы, панове ўрадоўцы, так баяцеся той пасткі, дык не трэба штучна наганяць заробкі, як гэта раз-пораз робіцца ў Беларусі.
Згадаем: у 2010 годзе ўсімі праўдамі і няпраўдамі (болей — няпраўдамі, друкаваннем пустых грошай) заробкі наганялі да 500 долараў у эквіваленце, але налета яны ляснуліся праз дзве дэвальвацыі ды гіперінфляцыю. Потым пад ціскам прэзідэнта вертыкаль зноў напампавала заробкі — і зноў яны ляснуліся ў 2014-м. Аднак, нягледзячы на сумны досвед, летась чарговы раз працавала адміністрацыйная пуга, заробкі наганяліся да тысячы рублёў (фактычна да тых жа 500 долараў).
Карацей, раз за разам мы бачым, што рэй вядуць папулізм ды валюнтарызм. Пры гэтым ігнаруецца эканамічны закон, згодна з якім рост заробкаў мусіць ісці следам за ростам прадукцыйнасці працы. У выніку — нарастанне дысбалансаў, абвалы.
Калі ж вяртацца да пасткі сярэдняга даходу, то, паводле Змітра Крука, “сутнасць праблемы — у тым, наколькі краіна гатова да інавацый”.
Няцяжка зрабіць выснову, што гатоўнасць да інавацый залежыць найперш не ад простых рабацяг і нават не ад кіраўнікоў асобных прадпрыемстваў, а менавіта ад улад. Яны мусяць стварыць спрыяльную рамку.
Эканаміст Кірыл Руды (былы памочнік прэзідэнта Беларусі, а цяпер пасол у Кітаі) у адной са сваіх кніг таксама разважае, як пазбегнуць пасткі сярэдняга даходу ў Беларусі. На думку аўтара, патрэбны сістэмныя захады што да рэалізацыі эканамічных рэформаў як на макра-, так і на мікраўзроўні.
Вось яно, ключавое слова: рэформы. Але ва ўрадзе, здаецца, пабойваюцца нават яго вымаўляць, бо раней гэта выклікала раздражненне афіцыйнага лідара.
Праўда, часы мяняюцца. І летась тое-сёе было зроблена — падпісаны пакет рашэнняў, скіраваных на разняволенне бізнесу, развіццё ІТ-сектара. Але цяжка пазбавіцца ад ўражання, што за кошт асобных перадавых кластараў ўлады разлічваюць і надалей падтрымліваць вялізны дзяржсектар, які прагна патрабуе фінансавых уліванняў, але застаецца збольшага неэфектыўным. Іначай кажучы, ствараецца нейкі гібрыд касмічнага карабля з паравозам.
Зноў жа: эксклюзіўныя ўмовы даюцца асобным сектарам, гэтым разам — Парку высокіх тэхналогій. Між тым даўно наспеў час стварыць празрыстыя рынкавыя правілы для ўсёй эканомікі.
Але тут праблема відавочна ўпіраецца ў спецыфіку палітычнага рэжыму. Рабіць структурныя рэформы кіроўныя вярхі банальна баяцца, бо гэта, з іх гледзішча, можа зменшыць трываласць адбудаванай сістэмы. А раптам вырасце беспрацоўе, пачнуцца хваляванні і г.д. Акрамя таго, з ростам бізнес-праслойкі і сярэдняга класа ў грамадстве стане мацнець запыт на палітычныя пераўтварэнні, самастойны парламент, незалежны суд.
Натуральна, цяперашнім уладным вярхам страшна запускаць такія далёка ідучыя працэсы. Бо калі ў краіне ўзнікне рэальны падзел улад, палітычная канкурэнцыя, пачнецца дынамічная трансфармацыя ва ўсіх сферах, то кадры старой загартоўкі апынуцца не пры справах, акажуцца непатрэбнымі.
Вось дзе галоўны тормаз, вось дзе самая небяспечная пастка для Беларусі — у страху высокага начальства, якое не хоча страчваць крэслы, перад сапраўднымі пераменамі. Калі нешта і робіцца, то “праз не хачу”, са скрыпам, з велізарным спазненнем і нярэдка паводле прынцыпу “крок наперад, два крокі назад”.


description: Грамадская актывістка распавяла “Народнай Волі”, як яе абрабавалі ў верасні.

title: Ніна Багінская патрабуе вярнуць ёй дзевяціметровы бел-чырвона-белы сцяг

maintext:
— Спецыяльна да акцыі 8 верасня, якая была прысвечана Дню вайсковай славы, я пашыла 9-метровы бел-чырвона-белы сцяг, — кажа Ніна Багінская. — Натуральна, і сама была на мерапрыемстве. Пасля заканчэння акцыі маладыя людзі, якія неслі палотнішча, аддалі яго мне. Я згарнула сцяг, паклала ў сумку і пайшла да сястры. І тут у раёне плошчы Якуба Коласа да мяне падыйшлі два чалавекі ў цывільным. Яны не паказалі дакументы, але прад’явілі прэтэнзіі да мяне — маўляў, пераходзіла вуліцу не ў тым месцы. Гэта была, натуральна, лухта, бо да пешаходнага пераходу я наогул яшчэ не дайшла. Мне было зразумела, хто да мяне чапляецца.
— Супрацоўнікі спецслужб?
— Я была ў гэтым ўпэўнена. Яны зацягнулі мяне ў машыну, дзе сядзеў міліцыянер і павезлі з плошчы Якуба Коласа да Акадэміі навук. Тым спыніліся ў месцы, дзе было няшмат людзей, і “цывільныя” выцягнулі сцяг з маёй сумкі. Адным словам, скралі дзевяціметровае палотнішча. Я лямант распачала, патрабавала, каб адвезлі ў аддзел міліцыі, але мяне проста выкінулі з машыны на вуліцу і з’ехалі. Пасля гэтага я адправілася ў траўмапункт. Там зафіксавалі пашкоджанні на целе, што мне былі нанесены, а я распавяла медыкам пра сваю гісторыю. Натуральна, яны павінны паведамляць пра такія выпадкі ў праваахоўныя органы, таму ўжо на наступны дзень да мяне прыйшоў міліцыянер, які запісаў паказанні. Акрамя таго, я напісала заяву ў РУУС Савецкага раёна пра напад на мяне і скраданне маёмасці.
— З таго часу прайшло амаль пяць месяцаў. Ці ёсць нейкія вынікі па гэтай справе?
— У Савецкім РУУС ужо тры разы адмовіліся ўзбуджаць крымінальную справу аб крадзяжы маёмасці, а я на гэтыя адмовы пішу скаргу ў пракуратуру. Аў апошнім адказе мне паведамілі, што “пракуратурай Савецкага раёна Мінска рашэнне РУУС скасавана, а матэрыялы накіраваны для правядзення дадатковай праверкі “. Ціха ім гэтую справу закрыць не ўдасца, я іх буду дзяўбці да апошняга.
— Вы — удзельніца практычна ўсіх пратэстных акцый, за што пастаянна атрымліваеце штрафы, але прынцыпова іх не аплочваеце. Колькі ўжо штрафаў назбіралася?
— Калі сума дасягнула 30 тысяч рублёў (каля 15 тысяч долараў), я спыніла падлік. Зараз, напэўна, ужо каля 20 тысяч долараў павінна…


description: Вялікім аб’ёмам гандлю з Кітаем казырнуў міністр замежных спраў Беларусі Уладзімір Макей у свежым інтэрв’ю агенцтву Сіньхуа. Але гэта той выпадак, калі д’ябал тоіцца ў дэталях.

title: Кітайцы выносяць беларусаў у адну касу

maintext:
“Па выніках 11 месяцаў летась мы дасягнулі таваразвароту амаль на тры мільярды долараў”, — зазначыў кіраўнік беларускай дыпламатыі. І дадаў: “Таму мы задаволеныя ўвогуле станам нашых адносін з Кітаем…”
А цяпер зазіраем у афіцыйную статыстыку нашых мытнікаў. І высвятляецца, што за студзень — лістапад 2017 года беларускі экспарт у КНР склаў толькі 350,7 мільёна долараў, а вось купілі мы кітайскіх тавараў амаль што на два з паловай мільярды долараў. Прычым наш экспарт у Кітай за гэты час скараціўся на 19,9%, у той час як імпарт адтуль вырас на 31,9%. У выніку маем каласальнае адмоўнае сальда, якое расце.
Днямі, між іншым, на Калядным хакейным турніры ў Мінску каманда Аляксандра Лукашэнкі перамагла кітайцаў з лікам 14:9, прычым сам прэзідэнт закінуў дзве шайбы і зрабіў дзве выніковыя перадачы. А вось у эканамічных дачыненнях з Кітаем усё наадварот: яны нас, кажучы спартовым сленгам, выносяць у адну касу.
Вялікае адмоўнае сальда таваразвароту — гэта ўвогуле даўняя балючая праблема нашай эканомікі, а гандаль з Кітаем, як бачым, толькі ўзмацняе гэты дысбаланс.
У чым загваздка? Усё банальна: акрамя калійных угнаенняў, Беларусь мала што можа прапанаваць Кітаю такога, што зацікавіла б партнёраў. Яны і самі з вусамі, абставілі нас у многіх галінах. Гэта беларусы купляюць кітайскія ноўтбукі, смартфоны, а не наадварот.
Ну, апошнім часам мы сталі прадаваць ім трохі болей сельгаспрадукцыі. Але аб’ёмы такія, што гэта пагоды не робіць, ды і вялікае пытанне, наколькі выгадна вазіць прадукты на каласальныя адлегласці (і як пры гэтым захаваць іх якасць).
Між тым нам катастрафічна бракуе канкурэнтаздольага высокатэхналагічнага тавару на экспарт. А гэта ўжо — пытанне эканамічных рэформаў, мадэрнізацыі, якое ў нас калі і вырашаецца, то з вялікім скрыпам, чарапашымі тэмпамі.
У свой час беларускае кіраўніцтва стала фарсіраваць развіццё дачыненняў з Кітаем, калі адчула, што стала даваць збоі “братняя інтэграцыя” з Расіяй. Маскве надакучыла схема “нафта ў абмен на пацалункі”.
Але аказалася, што кітайцы яшчэ меней схільныя да падобных схем. У адносінах з Мінскам яны мэтанакіравана, жорстка пераследуюць свой інтарэс. Ніякіх сантыментаў, толькі бізнес. Хочаце крэдыт? На здароўе, толькі гэта будзе звязаны крэдыт. Прасцей кажучы, вы мусіце закупіць на гэтыя грошы пэўны аб’ём кітайскага ж абсталявання, наняць кітайскіх работнікаў, якія пабудуюць вам нейкі завод. А потым будзеце яшчэ і сплочваць тую пазыку з працэнтамі.
Беларускі афіцыйны лідар у 2015 годзе сам прызнаваўся, што з кітайскімі крэдытамі не ўсё так проста: «Гэта добрыя крэдыты. Некаторыя пад 1,5-2% толькі. Лічы, танныя грошы, бясплатныя. Але гэта звязаныя крэдыты. Вось табе грошы — 50% или 70% вы робіце свамімі матэрыяламі, а на 30-50% з Кітая будуць прывезены рабочыя, тэхніка, абсталяванне і гэтак далей”.
Пры гэтым, як можна здагадацца, кітайцаў не надта хвалюе, наколькі запатрабаванай, прыбытковай акажацца прадукцыя, — яны свае вяршкі з праекта ўжо знялі. Беларускі жа бок далёка не заўсёды пралічвае выгады, перпектывы, што стварае для такіх праектаў “загадзя стратную траекторыю”, як адзначаў у свой час эканаміст Кірыл Руды, цяперашні амбасадар у Кітаі.
Летась у лістападзе Лукашэнка ўрачыста адкрыў пад Барысавам створаны разам з кітайцамі завод “БелДжы”. Мяркуецца, што ён будзе выпускаць 60 тысяч легкавікоў штогод (а потым — удвая болей). Але куды тыя Geely будзе падзець?
Так, беларускі прэзідэнт наважыўся перасадзіць на іх сваю вертыкаль. Аднак купля пад пугай — гэта ж не вырашэнне праблемы. Між тым расіяне (а завод арыентаваны найперш на іх) маюць на сваім аўтарынку багаты выбар сусветных брэндаў, і зусім не відавочна, што згодзяцца аддаць перавагу “беларускаму кітайцу” пры яго не самым дэмакратычным кошце.
Свежы скандал звязаны з заводам беленай цэлюлозы, што пабудаваны кітайцамі непадалёк ад Светлагорска. Мясцовыя жыхары скардзяцца на смурод, кепскае самаадчуванне. Улады, экалагічныя ды санітарныя службы запэўніваюць, што нічога страшнага няма: аналізы, маўляў паказваюць, што гранічна дапушчальныя канцэнтрацыі выкідаў шкодных рэчываў не перавышаны.
Між тым у насах жыхароў ад гэтага свярбіць не меней. У сацыяльных сетках сумна жартуюць, што кітайцы ўбачылі ў Беларусі краіну чацвёртага свету, куды можна вынесці шкодныя вытворчасці. Зноў жа, грамадскасць не ведае, наколькі пралічаны перспектывы прадпрыемства, ці будзе запатрабавана тая цэлюлоза.
І, дарэчы, з гэтым жа заводам ужо быў звязаны скандал, калі высветлілася, што кітайцы паклалі кабель, што не адпавядаў патрабаванням бяспекі для хімічных вытворчасцяў. Кабель давялося мяняць, пра што летась прызнаўся віцэ-прэм’ер Уладзімір Сямашка.
Але застаецца пытанне: а раптам гора-партнёры напартачылі яшчэ ў нечым і гэта вылезе бокам пазней? Між іншым, гэта не першы выпадак падобных прэтэнзій. У свой час колішні прэм’ер Сяргей Сідорскі наракаў на благую якасць абсталявання, якое кітайцы пастаўлялі для мадэрнізацыі нашых цэментных заводаў. З той мадэрнізацыяй, між іншым, таксама нажылі галаўны боль, бо тым часам ажыятажны попыт на цэмент прапаў і ўзнікла пытанне, куды яго падзець.
Далей, ужо не першы год беларускія ўлады піяраць Кітайска-беларускі індустрыяльны парк “Вялікі камень”. Маўляў, ад яго чакаецца прыток валюты аж на 50 мільярдаў долараў, а кітайскі лідар Сі Цзінпінь назваў гэты парк жамчужынай Эканамічнага пояса Шоўкавага шляху (ЭПШШ).
Што ж, метафара прыгожая, але вось у сухіх лічбах каласальнага плёну ад “Вялікага каменя” мы пакуль што не бачым. Сам жа праект ЭПШШ разлічаны на перыяд аж да 2049 года, і не факт, што галоўны маршрут праляжа менавіта праз Беларусь.
“…Каб гэты праект запрацаваў, Беларусь павінная зрабіць велізарную “хатнюю працу” — каб стварыць спрыяльны бізнес-клімат і інвестыцыйныя ўмовы для сусветна вядомых кітайскіх транснацыянальных карпарацый… Нашы стасункі з Кітаем проста падштурхоўваюць нас да таго, каб мы займаліся рэформамі”, — заявіў “Еўрарадыё” аналітык Арсень Сівіцкі.
Такім чынам, праблема зноў упіраецца ў рэфармаванне беларускай эканамічнай мадэлі. Без гэтага супраца з Кітаем (якая сапраўды нам патрэбна дзеля дыверсіфікацыі, аслаблення залежнасці ад Расіі) будзе заставацца збольшага гульнёй у адну браму, з выгадай найперш для прагматычных кітайцаў.
Беларускаму ж боку застанецца браць рэванш хіба што на калядных турнірах па хакеі. А міністру замежных спраў — пазбягаць расшыфроўкі лічбаў двухбаковага гандлю. Бо калі расшыфраваць, дык відавочна, што кітайцы выносяць нас у адну касу.


description: Грашовыя даходы насельніцтва і мінімальная зарплата за снежань 2017 года індэксавацца не будуць, паведамляе Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Беларусі.

title: Даходы насельніцтва і мінімальная зарплата за снежань індэксавацца не будуць

maintext:
Як адзначае ведамства, гэта звязана з тым, што індэкс спажывецкіх цэн не перавысіў пяціпрацэнтны парог да месяца іх папярэдняй індэксацыі (студзень 2017 года). Паводле звестак Белстата, за снежань у дачыненні да лістапада спажывецкія цэны выраслі на 0,2%.
Таксама гэты парог не перавышаны да верасня 2017 года — месяца перагляду грашовых даходаў (заработнай платы, дзяржаўных стыпендый навучэнцам, стыпендый клінічным ардынатарам, стыпендый работнікам, накіраваным на павышэнне кваліфікацыі, перападрыхтоўку, стажыроўку ў вочнай (дзённай) форме навучання ў іншы населены пункт), што атрымліваюцца з бюджэтных крыніц; заработнай платы дзяржаўных служачых і прыраўнаваных да іх асоб; грашовага забеспячэння ваеннаслужачых, асоб радавога і начальніцкага складу; грашовага забеспячэння ваеннаслужачых тэрміновай ваеннай службы, сувораўцаў, выхаванцаў воінскіх часцей, курсантаў ваенных навучальных устаноў.
У сувязі з гэтым усе віды гэтых даходаў не індэксуюцца.
Індэксацыі таксама не падлягае ўстаноўлены 1 студзеня 2017 года памер мінімальнай заработнай платы (265 рублёў).
Насельніцтву, якое атрымлівае даходы на тэрыторыі Беларусі з іншых крыніц, кампенсацыя стратаў ад інфляцыі ажыццяўляецца па падставах, прадугледжаных калектыўнымі дагаворамі (пагадненнямі).
Нагадаем, 1 студзеня 2018 года мінімальная зарплата павышана да 305 рублёў.


description: Аб'яднаная грамадзянская партыя (АГП) выступіла з заявай, у якой абвінавачвае ўладу ў падрыхтоўцы "да чарговай фальсіфікацыі вынікаў выбараў" і патрабуе адстаўкі старшыні ЦВК Лідзіі Ярмошынай.

title: АГП абвінавачвае Ярмошыну ў падрыхтоўцы фальсіфікацый

maintext:
Заява прынята палітсаветам АГП 8 студзеня па выніках фарміравання ўчастковых выбарчых камісій для правядзення выбараў у мясцовыя саветы, якія пройдуць 18 лютага.
Фарміраванне выбарчых камісій завяршылася 3 студзеня. Паводле дадзеных кампаніі «Праваабаронцы за свабодныя выбары», у склад камісій уключана 26 прадстаўнікоў апазіцыйных партый — гэта ўсяго 11% ад вылучаных. У той жа час у склад камісій увайшлі 97% прадстаўнікоў праўладных грамадскіх аб’яднанняў і 95,9% членаў праўладных палітычных партый.
Як адзначаецца ў заяве АГП, «у Беларусі ёсць суб’екты, якія пасягаюць на асновы канстытуцыйнага ладу, паколькі не разглядаюць народ як крыніцу дзяржаўнай улады». «У грамадзян украдзеная магчымасць выбару сваіх прадстаўнікоў. Выбары сталі імітацыяй, а выбаршчыкі ўжо шмат гадоў не могуць назваць прозвішча свайго дэпутата. Гэта адбываецца таму, што працэс выбараў стаў непразрыстым, што дае магчымасць проста не лічыць галасы. Дэпутаты ўсіх узроўняў служаць тым, хто іх прызначыў, а не выбаршчыкам. Людзі! У вас укралі права выбару!» — падкрэсліваецца ў дакуменце.
«Выбарчыя камісіі па законе павінны фарміравацца з прадстаўнікоў розных арганізацый і палітычных партый, — заяўляе палітсавет АГП. — Ідэя ў тым, што яны павінны складацца з людзей з рознымі палітычнымі поглядамі і інтарэсамі, каб не было змовы для несумленнага падліку галасоў. Што ж адбываецца на практыцы? Як правіла, усе камісіі складаюцца з работнікаў аднаго працоўнага калектыву, а ўзначальваюцца кіраўніком гэтага калектыву або яго намеснікам. Пры кантрактнай сістэме пярэчанне начальніку раўнасільнае страце працы».
АГП таксама заяўляе, што бярэ абмежаваны ўдзел у выбарах. Адной з задач такога ўдзелу «з’яўляецца збор доказаў і фактаў, што выбаршчыкаў пазбавілі права выбару і ў Беларусі няма сумленных свабодных выбараў па стандартах АБСЕ».
АГП паведамляе, што вылучыла ва ўчастковыя выбарчыя камісіі 83 «дасведчаныя і падрыхтаваныя прадстаўнікі — юрыстаў, людзей з вопытам працы ў парламенце, органах мясцовага самакіравання», аднак з іх у склад камісій уключаны толькі адзін чалавек. «І гэта ёсць пасланне чыноўнікаў, гранічна яснае — яны будуць красці галасы выбаршчыкаў, яны будуць учыняць злачынствы, яны будуць зноў прызначаць дэпутатаў», — лічаць у АГП.
Палітсавет партыі нагадвае, што фальсіфікацыя выбараў з’яўляецца крымінальным злачынствам, а таксама заклікае грамадзян стаць назіральнікамі на мясцовых выбарах і не заплюшчваць вочы на такія фальсіфікацыі.
АГП патрабуе адстаўкі старшыні Цэнтрвыбаркама Лідзіі Ярмошынай, якая, як гаворыцца ў заяве, стала «сімвалам падману выбаршчыкаў і гэтым ганьбіць нашу краіну».
Каментуючы БелаПАН заяву АГП, Ярмошына падкрэсліла: «Яны маюць права патрабаваць чаго заўгодна, але доказаў якіх-небудзь парушэнняў у іх няма».
«Нешта падобнае да гэтага яны заяўляюць перад і падчас кожнай выбарчай кампаніі, — дадала яна. — Абсалютна галаслоўная заява, ніякіх доказаў якіх-небудзь парушэнняў у падрыхтоўцы да фальсіфікацый, як яны сцвярджаюць, у іх няма. Гэта, што называецца, «пакрычалі нешта, чаго няма на самай справе».
На думку Ярмошынай, выбаршчыкі часта не ведаюць сваіх дэпутатаў не таму, што выбары праводзяцца з парушэннямі, а таму што дэпутаты працуюць не так актыўна альбо выбаршчыкі да іх не звяртаюцца. «Гэта зусім не звязана з выбарамі, гэта асобная дзейнасць функцыянавання органа мясцовага самакіравання», — падкрэсліла яна.
Гаворачы аб выніках фарміравання ўчастковых камісій, у склад якіх вылучаліся прадстаўнікі АГП, кіраўнік ЦВК адзначыла: «Тыя людзі, якіх яны вылучылі, на думку мясцовых уладаў, з’яўляюцца недастаткова кваліфікаванымі для правядзення гэтай працы. Можа быць, не карыстаюцца аўтарытэтам у грамадстве. Мне цяжка сказаць — трэба разглядаць кожную кандыдатуру. Скаргаў у Цэнтральную камісію з гэтай нагоды не паступала».


description: Мінскі гарадскі суд на паўторным працэсе 20 студзеня абвесціў прыгаворы абвінавачаным у забойстве ў снежні 2015 года маладой пары з Мінску і мужчыны з Калодзішчаў: для Вячаслава Сухарко і Аляксандра Жыльнікава - смяротнае пакаранне, для Аліны Шульганавай - 12 гадоў пазбаўлення волі.

title: У Беларусі вынесены два смяротныя прысуды

maintext:
Падсудныя — рабочыя піларамы Вячаслаў Сухарко і Аляксандр Жыльнікаў, абвінавачваліся ў забойстве трох чалавек, разбоі, крадзяжы дакументаў, а таксама былая актывістка БРСМ, выхавальніца дзіцячага сада Аліна Шульганава. Апошняя абвінавачвалася ў арганізацыі прычынення цяжкага цялеснага пашкоджання, якое пацягнула па неасцярожнасці смерць чалавека, і падрыхтоўцы да выкрадання чалавека, паведамляе ПЦ «Вясна».
Каардынатар кампаніі «Праваабаронцы супраць смяротнага пакарання ў Беларусі» Андрэй Палуда, які прысутнічаў у залі суда, адзначае:
«Усё ў нашай дзяржаве стабільна: 2017 год скончыўся пакінутымі апеляцыйнай інстанцыяй без зменаў прысудамі да растрэлу Ігара Гершанкова і Сямёна Беражнога, а 2018 год пачынаецца яшчэ двума новымі смяротнымі прысудамі.
Канешне, мая рэакцыя і рэакцыя калег-праваабаронцаў рэзка негатыўная на прысуды, звязаныя са смяротным пакараннем.
Наколькі я валодаю інфармацыяй, Вячаслаў Сухарко не будзе абскарджваць вырак і не збіраецца звяртацца ў апеляцыйную інстанцыю, хаця яго адвакат усё адно павінен будзе гэта зрабіць.
Што тычыцца Жыльнікава, то ён збіраецца абскарджваць судовае рашэнне і яго родныя падтрымліваюць яго ў гэтым. Ён настроены змагацца і спадзяецца, што смяротны прысуд будзе яму адменены».
Варта адзначыць, што гэта першы смяротны прысуд вынесены менавіта Мінскім гарадскім судом за перыяд дзейнасці кампаніі супраць смяротнага пакарання ў Беларусі (з 2009 года).
Першы раз Мінгарсуд абвясціў прысуд па дадзенай справе 6 сакавіка 2017 года: да пажыццёвае зняволенне для мужчын і 12 гадоў пазбаўлення волі для жанчыны. 14 ліпеня Вярхоўны суд адправіў справу на паўторны разгляд у суд першай інстанцыі з новым складам судовай калегіі па крымінальных справах.
З першым прысудам не пагадзіліся ўсе бакі працэсу. Апеляцыйныя скаргі ў ВС накіравалі абвінавачаныя, іх абаронцы і пацярпелыя. Апеляцыйны пратэст на мяккасць прысуду Мінгарсуда прынесла пракуратура. Падчас слуханняў у Вярхоўным судзе Вячаслаў Сухарко папрасіў замяніць яму пажыццёвае зняволенне расстрэлам, астатнія абвінавачаныя — прасілі больш гуманнага пакарання.
Пацярпелыя па справе — пяць сваякоў забітых. Пры першым разглядзе суд пастанавіў спагнаць у якасці матэрыяльнай кампенсацыі маральнай шкоды з Сухарко і Жыльнікава на карысць траіх пацярпелых 40, 40 і 70 тысяч рублёў, з траіх абвінавачаных у карысць дваіх пацярпелых — 60 і 60 тысяч рублёў.
Трагедыя ў Мінску адбылася ў снежні 2015 г. — у сваёй кватэры былі забітыя малады хлопец і яго дзяўчына. Былая пасія маладога чалавека, выхавальніца дзіцячага сада Аліна Шульганава, не змагла змірыцца з тым, што яе кавалер сышоў да іншай, і вырашыла саперніцу правучыць. Выканаўцы перастараліся — замест таго, каб прыстрашыць саперніцу, забілі і новую выбранніцу хлопца, і яго самога.
Адразу пасля затрымання стала вядома, што зламыснікі — Аляксандр Жыльнікаў і Вячаслаў Сухарко — датычныя яшчэ і да забойства жыхара Калодзішчаў, які здаваў пакой у сваёй хаце аднаму са злачынцаў.
Дзяржабвінаваўца Сяргей Кротаў у гутарцы з журналістамі пасля заканчэння суда заявіў, што «прысуд з’яўляецца справядлівым». Паводле яго слоў, прымяненне выключнай меры пакарання ў дачыненні да Сухаркі і Жыльнікава абумоўленае павышанай ступенню небяспекі іх для грамадства і цяжарам учыненага — колькасцю забітых, жорсткасцю спосабу забойства, матывамі. «Яны ўяўляюць выключную небяспеку для грамадства», — заявіў пракурор.


description: Еўрасаюз чакае ўвядзення ў Беларусі мараторыя на смяротнае пакаранне і замены ўжо вынесеных прысудаў на больш мяккія, гаворыцца ў заяве прэс-сакратара Еўрапейскай службы знешніх дзеянняў Маі Качыянчыч.

title: Еўрасаюз заклікае Беларусь змяніць вынесеныя смяротныя прысуды

maintext:
«Еўрапейскі саюз цвёрда і прынцыпова выступае супраць смяротнага пакарання, якое з’яўляецца жорсткім і бесчалавечным, зневажае годнасць, парушае права на жыццё, — сказала Качыянчыч. — Пакаранне смерцю не дзейнічае як фактар стрымлівання злачыннасці і робіць памылкі, непазбежныя ў любой прававой сістэме, незваротнымі. Мы чакаем, што смяротныя прысуды ў Беларусі — адзінай краіне ў Еўропе, якая ўсё яшчэ прымяняе смяротнае пакаранне, — будуць замененыя на больш мяккія і што ў Беларусі будзе ўведзены мараторый на смяротную кару ў якасці першага кроку да яе адмены».
Напярэдадні з заклікам увесці ў Беларусі мараторый на прымяненне вышэйшай меры пакарання і памілаваць асуджаных да смяротнага пакарання выступіў генеральны сакратар Савета Еўропы Торб’ерн Ягланд. «Два новыя смяротныя прысуды, вынесеныя 20 студзеня Мінскім гарадскім судом, з’яўляюцца вельмі трывожнай падзеяй, — сказаў ён. — Мы зноў заклікаем беларускія ўлады ўвесці мараторый на смяротнае пакаранне ў якасці першага кроку да яго адмены. Мы заклікаем улады не прыводзіць у выкананне гэтыя два прысуды і памілаваць іншых асуджаных да смяротнага пакарання. Смерць не з’яўляецца справядлівасцю».
20 студзеня калегія па крымінальных справах Мінскага гарадскога суда пасля паўторнага разгляду справы аб забойстве ў снежні 2015 года маладой пары ў доме на вуліцы Алібегава ў сталіцы і мужчыны ў пасёлку Калодзішчы (Мінскі раён) вынесла прысуд. Першапачаткова прыгавораныя да пажыццёвага зняволення Аляксандр Жыльнікаў і Вячаслаў Сухарка пасля паўторнага разгляду асуджаныя на смяротнае пакаранне з канфіскацыяй маёмасці. Яны абвінавачаныя ў забойстве трох чалавек, разбоі, крадзяжы дакументаў.
Гэта першыя два смяротныя прысуды, вынесеныя ў Беларусі ў 2018 годзе. У 2017 годзе ў краіне былі вынесеныя тры смяротныя прысуды, адзін — прыведзены ў выкананне.
За апошнія 20 гадоў у Беларусі было расстраляна больш за 400 асуджаных да вышэйшай меры пакарання. Толькі аднаго з асуджаных кіраўнік дзяржавы памілаваў.


description: Улады Палестыны заявілі, што адклікаюць свайго амбасадара ў Вашынгтоне для кансультацый адносна будучых адносін са Злучанымі Штатамі. Адпаведнае рашэньне было прынята 31 сьнежня, празь некалькі тыдняў пасьля таго, як прэзыдэнт ЗША Дональд Трамп абвясьціў пра сваё рашэньне прызнаць Ерусалім сталіцай Ізраіля.

title: Палестына адклікае свайго пасла ў Вашынгтоне

maintext:
30 снежня 2017 чытаць далей
Путин списал долги россиян по налогам
Президент России Владимир Путин подписал закон, который освобождает индивидуальных предпринимателей и физических лиц от выплат долгов по налогам, которые были сформированы до 1 января 2015 года.


description: “Фірма з такой назвай ужо ёсць, яна вырабляе надмагільныя помнікі”, - распавёў “Народнай Волі” Алег Трусаў, які выконвае абавязкі рэктара ствараемага ў Беларусі прыватнага беларускамоўнага нацыянальнага ўніверсітэта.

title: Алег Трусаў : Універсітэта “Альбарутэнія” не будзе

maintext:
На сайце дзяржаўнай газеты «Советская Белоруссия» ў рубрыцы «Пошта галоўнага рэдактара» з’явіўся ліст ад пенсіянеркі з Паставаў, у якім жанчына расказвала, чаму Беларусі не патрэбны нацыянальны ўніверсітэт. Маўляў, гэтая ўстанова можа стаць цэнтрам нацыяналістаў.
— Мы адрэагавалі на гэты ліст, — кажа Алег Трусаў. — Старшыня Таварыства беларускай мовы і дэпутат Палаты прадстаўнікоў Алена Анісім ужо даслала з гэтай нагоды адказ на дэпутацкім бланку у рэдакцыю газеты Адміністрацыі прэзідэнта і папрасіла яго надрукаваць. Калі адмовяцца гэта зрабіць, мы яго надрукуем самі.
Увогуле ж, як мне падаецца, калі ёсць такая негатыўная рэакцыя на наш універсітэт, значыцца мы робім добрую справу. У мяне прынцып такі: сабакі брэшуць, а беларускі караван ідзе. У грамадстве, ва ўладзе ёсць розныя плыні, і пятая калона дзейнічае нават у апазіцыйных партыях. Вось некаторыя раз-пораз і прасоўваюць ідэю за “единую и неделимую”.
— Што зараз чуваць з нагоды стварэння ў Беларусі прыватнага нацыянальнага ўніверсітэта?
— На днях мы ў чарговы раз аддалі паперы на рэгістрацыю назвы ўніверсітэта. Першую не зарэгістравалі, бо аказалася, што фірма з такой назвай ужо існуе. Яна, дарэчы, займаецца вырабам надмагільных помнікаў. Мы выйшлі на кіраўніцтва фірмы і папрасілі, каб яны далі нам дазвол на карыстанне гэтай назвай. Тыя спачатку абяцалі пайсці нам насустрач, а затым адмовіліся. Не выключаю, што ім падказалі так зрабіць. Але ў любым выпадку на не заставался нічога іншага, як выбраць яшчэ тры варыянты назвы ўніверсітэта і падаць іх на рэгістрацыю.
— З выкладчыкамі вызначыліся?
— Выкладчыкі, які хочуць працаваць у будучым універсітэце, рэгіструюцца. Акрамя таго, ужо цалкам гатовы Статут універсітэта. Хачу адзначыць, што ўлічаны заўвагі ўсіх выкладчыкаў. Таму, як толькі зарэгіструюць назву, адразу ж падаем дакументы на рэгістрацыю Статута.


description: Пытанні аптымізацыя МЗС і развіцця знешнеэканамічнай дзейнасці абмеркавалі 18 студзеня на сустрэчы ў Мінску Аляксандр Лукашэнка і міністр замежных спраў Уладзімір Макей.

title: Лукашэнка абмеркаваў з Макеем пытанні аптымізацыі МЗС і развіцця знешнеэканамічнай дзейнасці

maintext:
«Вы хацелі абмеркаваць са мной пытанні аптымізацыі МЗС. Калі там ёсць нейкія нестыкоўкі, няўзгодненасці, я гатовы абмеркаваць, каб мы канчаткова маглі прыняць рашэнне», — цытуе кіраўніка дзяржавы яго прэс-служба.
Адначасова Лукашэнка падкрэсліў, што ў першую чаргу яго цікавіць знешнеэканамічная дзейнасць. «У першым набліжэнні я знаёмы з вынікамі. Але ў вас больш дакладная інфармацыя. І некалькі слоў пра перспектывы ў плане дыверсіфікацыі знешняга гандлю, дзейнасці нашых пасольстваў», — сказаў ён.
Як праінфармаваў Макей, у развіцці знешнеэканамічнай дзейнасці паводле вынікаў 2017 года назіраюцца станоўчыя тэндэнцыі. «Адбыўся рост экспарту на 23%. Прычым на дзве траціны гэта адбылося за кошт росту цэн, але на адну траціну — за кошт фізічнага росту экспарту. Таму ў цэлым гэта можна лічыць станоўчай тэндэнцыяй», — сказаў кіраўнік МЗС.
«Пільны аналіз кажа пра тое, што не трэба самазаспакойвацца. Што да дыверсіфікацыі, тут зрухі таксама ёсць, але трэба яшчэ вельмі шмат працы», — адзначыў міністр.
Паводле апошніх звестак Белстата, у студзені—лістападзе 2017 года знешнегандлёвы абарот тавараў склаў 57 млрд 22,7 млн долараў ЗША, што з разліку ў наяўных цэнах на 23,5% больш, чым за аналагічны перыяд 2016 года. Экспарт склаў 26 млрд 388,1 млн долараў (на 23,4% больш), імпарт — 30 млрд 634,6 млн (на 23,6% больш).
Згодна з вынікамі 11 месяцаў 2017 года экспарт тавараў у натуральным выражэнні ў параўнанні з аналагічным перыядам папярэдняга года павялічыўся на 7,5%, імпарт — на 13% пры росце сярэдніх цэн экспарту на 14,8%, імпарту — на 9,3%.


description: 3 студзеня 1958 году ў Нью-Ёрку ў сям'і беларускі і ўкраінца нарадзіўся журналіст і спявак Багдан Андрусішын (Данчык).

title: Данчыку - 60! - Народная Воля

maintext:
Данчык з дзяцінства размаўляў на абедзвюх моваў сваіх бацькоў.
У 1977-м годзе ён запісаў свой дэбютны альбом «Беларусачка» — па сутнасці, першы беларускі дыск у ЗША.
Калі неўзабаве ён трапіць на канцэрт «Песняроў» — ансамбль гастраляваў у Амерыцы — эфект будзе моцным і для Данчыка, і для Уладзіміра Мулявіна.
Данчык вучыўся і пражыў большую частку жыцця ў Нью-Ёрку, а ў Беларусь упершыню наведаў у трыццаць гадоў у 1989 годзе.
Другі раз бард наведаў Беларусь у 1996 годзе, а ў 1997-м заявіў, што спыняе сваю музычную кар’еру.
У фільме Галіны Навумчык «Данчык» (Белсат) ён кажа, што разумее, якую ролю адыграў у 80-я і 90-я: «Гэта было важна ў тыя гады адраджэння — было адчуванне, што нешта зменіцца, а я даваў імпульс гэтаму руху і беларускай свядомасці, якая тады расла: малады амерыканец, які размаўляе па-беларуску, які спявае па-беларуску — гэта быў кур’ёз».
«Беларусь — гэта маё жыццё, кожны дзень я насычаны ўсім, што там робіцца, — прызнаецца Данчык. — І сёння я б хацеў каб з’явіўся Данчык-2».
Свой апошні альбом — «Калядныя песні» — Данчык запісвае ў 1997-м, пасля чаго заяўляе пра спыненне музычнай карʼеры.
Цяпер Багдан Андрусішын жыве ў Празе і працуе ў беларускай службе радыё «Свабода».
Дырэктар радыё «Свабода» Аляксандр Лукашук заўважае: «Мы працуем разам з пачатку 1990-х — уяўляеце, што такое дваццаць год працаваць побач з Моцартам?!».


maintext:
Грамадства У суд перададзена крымінальная справа за захоўванне патрона
У суд Ленінскага раёна г. Мінска перададзена крымінальная справа мастака-дызайнера Андрэя Бяляўскага, якога абвінавачваюць у захоўванні аднаго патрона. Згодна з ч. 1 арыкула 295 Крымінальнага кодэкса РБ, яму можа пагражаць абмежаванне волі на тэрмін да 5 гадоў, або пазбаўленне волі на тэрмін да 7 гадоў з канфіскацыяй маёмасці або без канфіскацыі, ці папраўчыя работы на тэрмін да 2 гадоў.


description: Ліміт дырэктыўнага крэдытавання дзяржаўных праграм і мерапрыемстваў у 2018 годзе складзе 1 млрд 240 млн рублёў — гэта на 660 млн рублёў (прыкладна на 35%) ніжэй за мінулагодні паказчык.

title: Ліміт дырэктыўнага крэдытавання ў Беларусі зніжаны на 35%

maintext:
Згодна з пастановай урада ад 29 снежня № 1046, апублікаванай на сайце Саўміна, сродкі будуць выдзяляцца праз Банк развіцця, «Беларусбанк», «Белаграпрамбанк» і «Парытэтбанк».
Агульны аб’ём крэдытавання дзяржаўных праграм у новым годзе складзе каля 720 млн рублёў (зніжэнне на 600 млн у параўнанні з планам на 2017 год). Так, у рамках дзяржпраграмы развіцця аграрнага бізнесу да 2020 года плануецца выдзеліць каля 600 млн рублёў, па падпраграме будаўніцтва жылых дамоў дзяржпраграмы па будаўніцтве жылля — 106 млн рублёў (зніжэнне на 64%), дзяржпраграме развіцця машынабудаўнічага комплексу — 16,5 млн рублёў.
Аб’ём крэдытавання суб’ектаў гаспадарання ў рамках рашэнняў прэзідэнта і ўрада складзе 483 млн рублёў, крэдытавання фізічных асоб у рамках рашэнняў прэзідэнта — 38 млн рублёў.
Праз Банк развіцця будзе выдзелена 817 млн рублёў, у тым ліку: 354 млн — на праграму развіцця аграбізнесу. Праз «Беларусбанк» — 233 млн рублёў, ён прафінансуе льготнае будаўніцтва жылля ў поўным аб’ёме. «Белаграпрамбанк» выдасць крэдыты на 186 млн рублёў, большасць сродкаў пойдзе на падтрымку сельскай гаспадаркі. 4 млн рублёў на крэдытаванне бягучай дзейнасці аграпрамысловага комплексу выдзеліць «Парытэтбанк».
Адзначым, што ў 2017 годзе аб’ём дырэктыўнага крэдытавання ў параўнанні з 2016 годам таксама быў зніжаны прыкладна на траціну.
Зніжэнне аб’ёмаў дырэктыўнага крэдытавання з’яўляецца адной з рэкамендацый Міжнароднага валютнага фонду беларускім уладам, якая неаднаразова гучала ў апошнія гады. У аналітычнай запісцы па асобных праблемных пытаннях развіцця беларускай эканомікі, апублікаванай у снежні мінулага года, МВФ у чарговы раз рэкамендаваў уладам працягваць скарачаць аб’ёмы дырэктыўнага крэдытавання, узмацніўшы ацэнку фінансавых рызык, якія ідуць з дзяржсектара.
Аналагічныя патрабаванні вылучае Мінску і дзейны крэдытор беларускай эканомікі — Еўразійскі фонд стабілізацыі і развіцця (ЕФСР).


description: Беларусь, у якой у 2017 годзе зафіксаваны рэкордна нізкі ўзровень інфляцыі (4,6%), займае другое месца ў Еўразійскім эканамічным саюзе (ЕАЭС) па росце спажывецкіх цэн.

title: Па росце цэн Беларусь знаходзіцца на другім месцы сярод краін ЕАЭС

maintext:
Як сведчаць даныя, распаўсюджаныя 17 студзеня Еўразійскай эканамічнай камісіяй, лідарам па ўзроўні інфляцыі ў 2017 годзе стаў Казахстан (7,1%). Далей ідзе Беларусь (4,6%), Кыргызстан (3,7%), Арменія (2,6%) і Расія (2,5%).
У цэлым, інфляцыя ў краінах ЕАЭС у 2017 годзе не перавысіла гранічнага значэння, устаноўленага дагаворам аб Еўразійскім эканамічным саюзе і роўнага 7,5%, адзначае ЕЭК. «Зніжэнню інфляцыі і збліжэнню яе значэнняў ў краінах ЕАЭС спрыяла рэалізацыя мер эканамічнай палітыкі, у тым ліку распрацаваныя Еўразійскай эканамічнай камісіяй рэкамендацыі», — гаворыцца ў паведамленні.
Першапачаткова афіцыйны прагноз беларускіх уладаў прадугледжваў па выніках 2017 года інфляцыя ў межах 9%. Летам першы намеснік міністра эканомікі Дзмітрый Крутой паведаміў: паводле разлікаў урада, да канца года інфляцыя не перавысіць 6-6,5%. У выніку паказчык апынуўся яшчэ ніжэйшым — 4,6%.
Паводле звестак Белстата, цэны на тавары і паслугі ў снежні 2017 года ў параўнанні з лістападам выраслі на 0,2%. У студзені мінулага года цэны павялічыліся на 0,9%, у лютым — на 0,5%, сакавіку — на 0,3%, красавіку — на 0,7%, маі — на 0,3%, чэрвені — на 0,7%. У ліпені і жніўні назіралася дэфляцыя, тады цэны знізіліся на 0,1 і 0,8% адпаведна. У верасні яны павысіліся на 0,3%, у кастрычніку — на 1,2%, у лістападзе — на 0,5%.
У 2016 годзе спажывецкія цэны выраслі на 10,6%.
Згодна з планамі ўрада, у 2018 годзе рост спажывецкіх цэн не павінен перавысіць 6% (у першым квартале — 2,7%, за паўгоддзе — 4,1%, за тры кварталы — 4,3%). Праграмай сацыяльна-эканамічнага развіцця краіны на 2016—2020 гады прадугледжанае зніжэнне інфляцыі да 5%.


description: Не сакрэт, выбары ў нас праходзяць пад дыктоўку ўлад. Каб дэпутацкія мандаты атрымалі “свае людзі”, на якія толькі маніпуляцыі не даводзіцца ісці!

title: Браць пад “кругласутачны прыцэл” выбарчыя ўчасткі Мікалай Казлоў намеру не мае

maintext: На парламенцкіх выбарах 2008 года, працуючы ў органах унутраных спраў, падпалкоўнік Мікалай Казлоў сам выкрыў фальсіфікатараў. Сёлета ён балатуецца кандыдатам у Мінскі гарадскі Савет. Ці ёсць у яго і яго каманды магчымасць “перакрыць кісларод” тым, хто, не выключана, паспрабуе ператварыць выбары ў фарс? – Мікалай, колькі ў вашай акрузе участкаў для галасавання? – 14, як і практычна па ўсіх акругах Мінска. – Ці ва ўсіх участковых выбарчых камісіях ёсць людзі, у сумленнасці якіх вы ўпэўнены і якіх можаце папрасіць пракантраляваць ход кампаніі ў адпаведнасці з заканадаўствам, як кажуць, знутры? – Канешне, не. Мы спрабавалі дэлегіраваць нашых прадстаўнікоў ва ўсе 14...


description: Міністэрства інфармацыі ўдакладніла, на падставе якіх матэрыялаў быў заблакаваны апазіцыйны сайт charter97.org.

title: Мінінфарм удакладніў, на падставе якіх матэрыялаў быў заблакаваны сайт "Хартыі"

maintext:
«Міністэрствам інфармацыі Рэспублікі Беларусь на падставе падпункта 1.2 пункта 1 артыкула 51-1 закона Рэспублікі Беларусь «Аб сродках масавай інфармацыі» прынятае рашэнне аб абмежаванні доступу да інфармацыйнага рэсурсу charter97.org. Гэтае рашэнне прынятае ў сувязі з размяшчэннем на рэсурсе інфармацыі, распаўсюджванне якой забароненае артыкулам 38 закона Рэспублікі Беларусь «Аб сродках масавай інфармацыі», — гаворыцца ў паведамленні ведамства.
У прыватнасці, паведамляе Мінінфарм, на інфармацыйным рэсурсе публікаваліся матэрыялы, якія змяшчаюць інфармацыю, распаўсюджванне якой здольнае нанесці шкоду нацыянальным інтарэсам Рэспублікі Беларусь.
«У адпаведнасці з Канцэпцыяй нацыянальнай бяспекі пад нацыянальнымі інтарэсамі разумеецца сукупнасць патрэб дзяржавы па рэалізацыі збалансаваных інтарэсаў асобы, грамадства і дзяржавы, якія дазваляюць забяспечваць канстытуцыйныя правы, свабоды, высокую якасць жыцця грамадзян, незалежнасць, тэрытарыяльную цэласнасць, суверэнітэт і ўстойлівае развіццё Рэспублікі Беларусь», — паведамляе Мінінфарм.
Акрамя таго, гаворыцца ў паведамленні ведамства, на рэсурсе размяшчаліся артыкулы з указаннем даты і месца правядзення масавага мерапрыемства, дазвол на правядзеньне якога на момант размяшчэння публікацыі атрыманы не быў. Пры гэтым, нагадвае Мінінфарм, згодна з артыкулам 8 закона «Аб масавых мерапрыемствах у Рэспубліцы Беларусь» да атрымання дазволу на правядзенне масавага мерапрыемства яго арганізатар (арганізатары), а таксама іншыя асобы не маюць права абвяшчаць у сродках масавай інфармацыі, глабальнай камп’ютарнай сетцы інтэрнэт або іншых інфармацыйных сетках аб даце, месцы і часе яго правядзення, вырабляць і распаўсюджваць з гэтай мэтай ўлёткі, плакаты і іншыя матэрыялы.
Таксама адной з падставаў для прыняцця рашэння аб абмежаванні доступу стала распаўсюджванне праз сайт charter97.org інфармацыйнай прадукцыі рэсурсу, які рашэннем суда прызнаны экстрэмісцкім матэрыялам і ўнесены ў рэспубліканскі спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў.
Сайт «Хартыя-97» быў заблакаваны ўвечары 24 студзеня.


description: Увесну іх прысудзілі да пажыццёвага зняволення.

title: Пракурор просіць для выканаўцаў заказнога забойства смяротнае пакаранне

maintext:
15 студзеня на паўторным разглядзе ў Мінскім гарадскім судзе справы аб забойстве ў снежні 2015 года маладой пары ў доме на вуліцы Алібегава і забойстве мужчыны ў пасёлку Калодзішчы (Мінскі раён) дзяржабвінаваўца папрасіў прызначыць асноўным фігурантам Вячаславу Сухарку і Аляксандру Жыльнікаву вышэйшую меру — смяротнае пакаранне, трэцяй абвінавачанай Аліне Шульганавай — 12 гадоў пазбаўлення волі.
Такое ж пакаранне ў дачыненні да гэтых двух мужчын дзяржабвінавачанне запытвала і на першым разглядзе справы ў судзе. Шульганавай дзяржабвінавачанне тады прасіла прызначыць 15 гадоў пазбаўлення волі.6 сакавіка 2017 года Мінгарсуд прыгаварыў 23-гадовага Вячаслава Сухарку і 44-гадовага Аляксандра Жыльнікава, рабочых піларамы, абвінавачаных у забойстве трох чалавек, разбоі, крадзяжы дакументаў, да пажыццёвага зняволення ў калоніі асаблівага рэжыму і канфіскацыі маёмасці. Трэцяга фігуранта крымінальнай справы, 27-гадовую Аліну Шульганаву, былую актывістку БРСМ, выхавальніцу дзіцячага сада, за арганізацыю прычынення цяжкага цялеснага пашкоджання, якое пацягнула па неасцярожнасці смерць чалавека, і падрыхтоўку да выкрадання чалавека суд прыгаварыў да 12 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі агульнага рэжыму з канфіскацыяй маёмасці.
Пацярпелыя па справе — пяць сваякоў забітых. Пры першым разглядзе суд пастанавіў спагнаць у якасці матэрыяльнай кампенсацыі маральнай шкоды з Сухаркі і Жыльнікава на карысць трох пацярпелых 40, 40 і 70 тысяч рублёў, з трох абвінавачаных на карысць двух пацярпелых — 60 і 60 тысяч рублёў.
14 ліпеня Вярхоўны суд накіраваў справу на паўторны разгляд у Мінскі гарадскі суд з новым складам судовай калегіі па крымінальных справах. З першым прысудам не пагадзіліся ўсе бакі працэсу. Апеляцыйныя скаргі ў ВС накіравалі абвінавачаныя, іх абаронцы і пацярпелыя.
Апеляцыйны пратэст на мяккасць прысуду Мінгарсуда прынесла пракуратура.
Падчас слуханняў у Вярхоўным судзе Сухарка папрасіў замяніць яму пажыццёвае зняволенне расстрэлам.


description: У Беларусі расце колькасць ахвяраў "віртынгу" — віртуальнага сэксу, паведамляе прэс-служба МУС.

title: МУС: У Беларусі расце колькасць ахвяраў віртуальнага сэксу

maintext:
У 2016 годзе пад пагрозай таго, што відэазапіс «віртынгу» з іх удзелам трапіць у вольны доступ, стаў 41 чалавек. У 2017-м колькасць такіх пацярпелых павялічылася ў 2,5 раза. Пры гэтым 95% заяўнікаў — мінчукі. МУС тлумачыць гэта больш свабоднымі норавамі насельніцтва буйных гарадоў і яго перавагай у інтэрнэце.
Але ў МУС лічаць, што насамрэч ахвяраў значна больш, проста яны саромеюцца звяртацца ў міліцыю. Пацярпелымі заўжды апынаюцца мужчыны. За захаванне свайго сакрэту яны пераводзілі шантажыстам ад 20 да 50 долараў ЗША ў эквіваленце. Пры адмове шантажысты распаўсюджвалі відэа з удзелам ахвяры ў сацсетках.
Па словах міліцыянтаў, зламыснікі ствараюць у сацсетках фэйкавыя старонкі і пад выглядам прывабных дзяўчат знаёмяцца з патэнцыйнымі ахвярамі. Падчас перапіскі размова пераходзіць на «гарачыя» тэмы, а потым «суразмоўніца» прапануе перайсці на відэапаведамленні ў праграме Skype.
«Захапляючыся фліртам ў Skype, ахвяра канчаткова губляе канцэнтрацыю і не заўважае некаторых дэталяў. Да прыкладу, практычна ва ўсіх выпадках вымагальнікі не пачынаюць размову, а просяць працягнуць перапіску, спасылаючыся на няспраўны мікрафон. Але ж варта задумацца: навошта тады наогул запрашаць у відэачат? Больш за тое, ніхто з пацярпелых чамусьці не звяртае ўвагу на фантастычную здольнасць суразмоўніцы адначасова пісаць паведамленні і, скажам, танцаваць эратычны танец перад камерай. Элементарная пільнасць магла б перасцерагчы ад канфузу і страты грошай», — канстатуе начальнік аддзела «Р» 2-га ўпраўлення ГУУР МУС Васіль Шупляк.
Аператыўнікі мяркуюць, што ахвяры проста паказваюць чужое відэа з інтэрнэту. Аднак мужчыны ловяцца на фэйкавае відэа і падключаюцца да віртуальнага сэксу. Сцэна запісваецца, а потым пачынаецца шантаж. Пры гэтым ахвяры няма сэнсу выдаляць перапіску і свае старонкі ў сацсетках: зламыснікі ўсё фіксуюць загадзя. Аператыўнікі раяць рабіць наадварот: паспрабаваць захаваць хаця б выяву новай знаёмай і кантакты з ёй. Хоць не факт, што гэта дапаможа знайсці падазраванага.
Летась міліцыянты змаглі выйсці на аднаго з такіх зламыснікаў. На 17-гадовага ўраджэнца Гомельскай вобласці пачалі крымінальную справу за вымагальніцтва. Удалося знайсці восем беларусаў, якія за свае прыхільнасці ў інтэрнэце перавялі грошы падазраванаму. У мінулым снежні хлопца прысудзілі да 1,5 года турмы з адтэрміноўкай пакарання на 2 гады. Сам юнак прызнаўся, што да злачынства яго падштурхнуў рэкламны банэр у інтэрнэце, дзе быў распісаны падрабязны алгарытм падманных дзеянняў.


description: Мы абіралі маршрут, каб не даць падставаў уладам яго забараніць, кажа ў эфіры «Белсату» Уладзімір Някляеў, адзін з лідараў Беларускага нацыянальнага кангрэсу.

title: Някляеў: "Стагоддзе БНР нельга святкаваць на пляцоўцы для сабак"

maintext:
Дэмакратычная супольнасць дамовілася пра супольнае святкаванне 100-дзя Беларускай Народнай Рэспублікі. Удзел у паседжанні аргкамітэту сёлетняга Дня Волі ўзялі лідары і прадстаўнікі практычна ўсіх дэмакратычных партыяў і арганізацыяў.
«Стагоддзе БНР – экзамен не толькі для апазіцыі і грамадзянскай супольнасці, але і для ўладаў – лакмусавая паперка для яе», – кажа Някляеў.
Палітык сцвярджае, што абраны для шэсця маршрут не павінен выклікаць ува ўладаў праблемаў з ягоным зацверджаннем.
«Маршрут не праходзіць блізу сур’ёзных дзяржаўных установаў, а зварочваем з інтэрнацыянальнай на Леніна. Мы вырашылі ўжо на пачатку пайсці на саступкі, хаця першапачаткова разглядалі варыянт з Кастрычніцкай плошчай, сакральным месцам. Мы не пайшлі да Дому Ураду, каб нас не абвінавацілі ў тым, што мы яго хочам «захапіць». Але мы сыходзілі з таго, што гэта выключная падзея ў гісторыі нашай краіны, якая не можа святкавацца на ўскрайку, на пляцоўцы для сабак», – кажа Някляеў.
Шэсце мае прайсці 25 сакавіка ад плошчы Якуба Коласа да Плошчы Свабоды.


description: Супрацоўнікі Падляшскай мытнай службы з Палоўцаў падчас агляду легкавога аўтамабіля, якім кіраваў 52-гадовы грамадзянін Беларусі, знайшлі дзве іконы. Адна з іх была схаваная ў каробцы ад цукерак, другая – у спецыяльна вырабленай драўлянай скрыні.

title: Кантрабанда старадаўніх ікон

maintext:
У дачыненні да мужчыны, які сцвярджаў, што іконы вёз як падарунак для сябра з Беластока, пачата крымінальная справа. За кантрабанду беларус адкажа перад судом. Яму пагражае штраф і канфіскацыя ікон.
На падставе папярэдняга меркавання экспертаў з Музея ікон у Супраслі, знойдзеныя іконы, верагодна, прыходзяць з Расеі. Адназ іх – Нараджэнне Багародзіцы – датавана канцом XVIII стагоддзя. Другая ікона, на якой выява Бога Айца са Святым Духам у выглядзе голуба, верагодна, датуецца другой паловай ХIХ стагоддзя. Дакладны кошт іконаў яшчэ не вызначаны, перадае racyja.com са спасылкай на podlaskie.kas.gov.pl.


description: Больш бажнай персоны, чым Андрэй Бастунец, знайсці ў нашай краіне складана. І не толькі таму што Андрэй — кіраўнік Беларускай асацыяцыі журналістаў.

title: Андрэй Бастунец: "Попел Клааса грукае ў маё сэрца"

maintext:
Асабістая справа БАЖа
Андрэй Бастунец нарадзіўся ў Мінску ў 1966 г. Скончыў юрыдычны факультэт БДУ. У журналістыцы з канца 1990-х. Намеснік галоўнага рэдактара газеты “Фемида-NOVA” (1997 – 2000). Эксперт Цэнтра прававой абароны пры БАЖ (з 1998 г.), яго кіраўнік (з 2010 па 2015 гады). Аўтар і вядучы праграмы «Маю права» тэлеканала «Белсат» (Польшча) (2008 – 2011). Выкладчык Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта (Вільнюс, Літва) (2008 — 2013 года). З 2015 года — старшыня ГА «Беларуская асацыяцыя журналістаў».
Аўтар вершаванага зборніка «Доказательства движения» (2016) і двух альбомаў уласных песень.
Жанаты. Мае сына.
Праз «слясарныя церні» — да зорак
— Асабіста ты калі зразумеў, што журналістыка гэта тваё?
— «Нармальныя героі заўсёды ідуць у абход», спявалі героі фільма «Айбаліт-66». Дарэчы, у 66-м я і нарадзіўся. Скончыў звычайную чыжоўскую школу (Чыжоўка — мікрараён Мінска, які меў у тыя часы дрэнную славу) і марыў, начытаўшыся дэтэктываў, пра работу следчым. Настаўніца алгебры казала мне: “Правалішся на юрфак, што непазбежна, — пойдзеш у матэматыку”. На юрфак я сапраўды не паступіў. Не дабраў балаў. Але і ў матэматыку не падаўся. Пайшоў на МАЗ — слесарам-рамонтнікам. Год прапрацаваў там, і за гэты час рамантычная цяга да юрыспрудэнцыі моцна зменшылася.
Журналістыка цікавіла куды больш, а журналісты ўвогуле здаваліся тады жыхарамі неба. Але публікацый, неабходных для паступлення, не было. Прагматычна вырашыў, што пайду ў войска, там што-небудзь напішу — і пасля ўжо на журфак. І гэтак жа прагматычна падаў дакументы на юрфак, — каб выкарыстаць адпачынак, што даваўся абітурыентам для здачы экзаменаў. І нечакана паступіў, здаўшы ўсе экзамены на “выдатна”. Праўда, у Савецкую армію мяне ўсё адно забралі з першага ж курса. Дакладней, у памежныя войскі. Там і напісаў пару карэспандэнцый у акруговую газету. Ну, і пра мяне пісалі. Прычым у сувязі з ідэалагічна шкоднай літаратурай.
«… Проходя через контроль, иностранец заметно нервничал. Это вызвало подозрения у прапорщика Г. Шевченко. «Туристу» было предложено пройти в специальное помещение для более тщательного осмотра его вещей. Опытный контролер не ошибся. У гражданина одной из капиталистических стран была изъята искусно замаскированная партия идеологически вредной литературы.
Это всего лишь один из случаев проявления высокой бдительности пограничниками контрольно-пропускного пункта. Служебное мастерство отличает здесь офицера С. Колосова, сержанта К. Трубленкова, младшего сержанта А. Бастунца…. »
Дзеля дакладнасці трэба заўважыць, што салдаты тэрміновай службы не праводзілі дагляду грамадзян. Мы правяралі, ці не спрабуе вораг нелегальна пранікнуць у Савецкі Саюз пад вагонам або зверху яго (я служыў на чыгуначным КПП «Ленінакан» на армяна-турэцкай мяжы). Самая ж «адказная» частка даставалася афіцэрам і прапаршчыкам.
Сяржант памежных войскаў Андрэй Бастунец, 1986 год
Згадваецца, як аднойчы ў нас здарылася надзвычайнае здарэнне: прыбыў спецсастаў «грамадзян капіталістычных краін», большасць з якіх — пажылыя амерыканцы. Гэта былі аматары Жуля Верна, якія «зафрахтавалі» цягнік для падарожжа па маршрутах, апісаных пісьменнікам. Натуральна, арыенціроўка на іх ужо была ў атрадзе і можна толькі ўявіць, што там рабілася. Амерыканцы! У нас! (Трэба сказаць, што пасажырскія цягнікі праз КПП Ленінакан хадзілі ўсяго пару разоў на тыдзень, і амерыканцаў тут, здаецца, не бывала). “Трэслі” ўсіх. Але адзін з пасажыраў прыцягнуў асаблівую ўвагу, і ім заняліся з вялікай дбайнасцю. Нават правяралі ўнутраную падшэўку валізак — проста разрэзалі нажом і вытрыбушылі ўсё. Але — марна. Што ж, выбачайце, едзьце далей, грамадзяне замежнікі, — па маршрутах Жуля Верна.
— Ты адслужыў, вярнуўся з публікацыямі ў СМІ … І тут Астапа панесла? ..)
— Ну, калі і панесла, то спачатку не туды. Калі зняў кірзачы, працягнуў вучобу на юрфаку. Потым працаваў юрыстам у камерцыйных арганізацыях. Займаўся, сярод іншага, аўтарскім правам і сумежнымі правамі. Нават ездзіў з «Песнярамі» ў Маскву кансультаваць іх пры заключэнні дамовы з буйной музычнай кампаніяй. Уяўляеш, падымаешся на тэлевежу «Астанкіна» ў ліфце разам з Аляксандрам Дзямешкам (ён ужо не граў у складзе) і Уладзіславам Місевічам — музыкамі легендарнага калектыву, а за сталом перамоў бачыш былога ўдарніка гурта «Аўтограф» Віктара Міхаліна, які быў знаёмы па фота з вокладкі запіленай іголкай прайгравальніка пласцінкі!
Праўда, нягледзячы на ўсю маю эйфарыю, заключэнню кантракта я толькі перашкодзіў. Высветлілася, што «Песнярам» прапанавалі адразу два кантракты — адзін на запіс альбома з кампаніяй гуказапісу, а другі — на яго «адпрацоўку» з канцэртным агенцтвам. Гэтыя кампаніі юрыдычна, апроч назвы, нічога не звязвала. На што я і звярнуў увагу. Тэарэтычна магло здарыцца, што ансамблю давялося б «за так» ездзіць па Расіі, незалежна ад таго, ці будзе альбом выпушчаны (бо ў другім кантракце пра дыск нават не згадвалася). Музыкі «Песняроў» (Уладзімір Мулявін тады адышоў ад актыўнай працы) падумалі і адмовіліся. Пасля чаго на некалькі гадоў сталі персонамі нон-грата на расійскім тэлебачанні. Але праз пару месяцаў здарыўся фінансавы крызіс 1998 года, і гуказапісвальная кампанія збанкрутавала. Каму крызіс, а я змог уздыхнуць з палёгкай.
Да гэтага часу я ўжо стаў друкавацца ў рэспубліканскай прэсе. Пры газеце «Знамя юности» на пачатку 1990-х дзейнічаў літаратурны гурток «Светотень». У тыя часы газета выходзіла трохсоттысячным накладам. І ў ёй публікаваліся мае вершы, нават персанальная старонка была! Там, дарэчы, я сустрэў сваю будучую жонку, Сабіну Брыло. Адтуль разам з ёй трапіў у вядомую тады газету «Фемида», якую выдаваў Аляксандр Патупа, а рэдагавала Ірына Сакалова. Уласна, яны і вывелі мяне на арбіту журналістыкі.
Злева направа ў другім шэрагу: Андрэй Бастунец, Аляксандр Патупа, Ірына Сакалова
Тады я сфармуляваў: «Добрых людзей менш, чым хацелася б, але больш, чым, здавалася б». Шкада, цяпер з намі няма ні Аляксандра Сяргеевіча, ні Ірыны Ісакаўны. Як няма і «Фемиды», якая зачынілася ў 2000-м.
Ды што казаць! З таго часу зачынілася шмат газет. Неяк у пачатку гэтага стагоддзя мы сустракаліся з літоўскімі калегамі. Пачалі знаёміцца за «круглым сталом»: Таццяна Мельнічук, рэдактар закрытай газеты «Беларуская маладзёжная», Генадзь Суднік, рэдактар закрытага “Тыднёвіка Магілёўскага» (цяпер, на вялікі жаль, нябожчык), Аліна Суравец, рэдактар »Новой газеты Сморгони». Гэтая газета таксама зачынілася не сама па сабе…
Высветлілася, што ледзь не палова беларускіх удзельнікаў страціла свае медыя.
У 2000 годзе БАЖ праводзіў “Першы фестываль незалежнай прэсы”, і тады мы налічвалі каля 60-ці незалежных выданняў (якія асвятлялі сацыяльна-палітычныя пытанні з большай ці меншай ступенню незалежнасці ад дзяржавы). Усяго праз пару гадоў сабраліся ўжо на «Дзень закрытых газет».
Добра, калі сёння мы налічым палову ад тых незалежных СМІ, якія працавалі ў канцы 1990-х — пачатку нулявых. Няма ўжо і многіх з тых, хто іх рабіў. Пётр Марцаў, Віктар Івашкевіч, Павал Шарамет, тыя ж Ірына Сакалова і Генадзь Суднік … можна пералічваць доўга.
Не магу не сказаць пра Генадзя Вітольдавіча Судніка. Нягледзячы на розніцу ва ўзросце, мы былі сябрамі. Зблізіліся, калі я абараняў яго і «Тыднёвік Магілёўскі» ў судзе па шматтысячным (ва ўмоўных адзінках) пазове аб абароне гонару і годнасці ад тагачаснага прарэктара Магілёўскага ўніверсітэта. Мы выйгралі гэтую справу, але касацыя адмяніла рашэнне суда першай інстанцыі і вярнула справу на паўторны разгляд. Шанцаў на поспех пасля гэтага практычна не было, але мы змаглі зноў дамагчыся станоўчага выніку. Сумесныя баталіі нас і пасябравалі.
Генадзь Суднік
Гэта быў незвычайны чалавек, сапраўдны дэндзі, уявіць якога прасцей у Вялікабрытаніі, чым у Беларусі. Незадоўга да сваёй смерці, віншуючы мяне з нейкім святам, ён даслаў sms: «Усё будзе добра. Рыхтуйцеся».
Рыхтуемся…
«Бацькі былі б не супраць, калі б я стаў міністрам юстыцыі»
— Вось мае бацькі (праўда, цяпер толькі мама) заўсёды з вялікай занепакоенасцю ставіліся да майго ўдзелу ў недзяржаўнай журналістыцы. Як твае ўспрынялі грамадзянскую пазіцыю сына пры выбары СМІ і танальнасці публікацый у «Фемиде»?
— Бацькі былі б не супраць, калі б я стаў міністрам юстыцыі. Жартам ці сур’ёзна яны казалі пра гэта, калі я вучыўся на юрфаку. Але іх сын пайшоў у іншым кірунку.
Дарэчы, юрфак я мог і ўвогуле не скончыць. У 1990-м у нас былі ваенныя зборы (а нягледзячы на тое, што я адслужыў, мне даводзілася падчас вучобы наведваць ваенную кафедру). Як цяпер разумею, вайскоўцы здзейснілі дзве памылкі: па-першае, зборы пачаліся ў пятніцу, а, па-другое, праводзіліся ў Мінску — у ваенным гарадку ва Уруччы. Некалькі студэнтаў мелі планы на суботу (пагуляць на вяселлі і нешта падобнае) і наладзілі маленькі бунт, спаслаўшыся на нейкія дробязі тыпу неўладкаванага клазета (гэта было яшчэ да таго, як нас завялі ў казарму).
Яны сыходзілі са збораў, чалавек пяць, а я глядзеў ім у спіну, вагаючыся: сысці з салідарнасці («зманліва зразумелага пачуцця таварыства») або застацца. Застаўся.
Раніцай у казарме загарлапанілі «Пад’ём!». Я ўстаў з благімі ўспамінамі і падумаў, што зараз прыйдзецца слухаць гэта цэлы месяц. Пайшоў, не прачнуўшыся да канца, па сцёртым паркеце міма дарожак. І тут да мяне падскочыў нейкі палкоўнік: «Тваю маць! Ты што, дарожкі не бачыш!». Калі па сутнасці пярэчыць няма чаго, застаецца толькі зачапіцца за форму выказвання. «Што вы дазваляеце сабе казаць пра маю маму!». Карацей, я развярнуўся і пайшоў. Адзін. Балазе, пераапрануцца ў форму мы яшчэ не паспелі.
Паказальна, што ніякіх наступстваў для «дэзерціраў» не было. Хіба што не атрымалі лейтэнанцкія пагоны. Дзевяносты год. Нават страшна падумаць, што было б цяпер. А тады я спакойна скончыў юрфак з «чырвоным дыпломам». На размеркаванні мяне запрашалі, дарэчы, у МУС, але я сышоў на вольны хлеб. Тады гэта было магчыма.
У выніку я так ні дня і не прапрацаваў на дзяржслужбе. І не думаю, што маіх бацькоў гэта асабліва засмучае. Гэтыя лініі разлому — прэзідэнцкая ўлада, «Крым наш», якія прайшлі па многіх сем’ях — нас не закранулі. І наўрад ці магло быць інакш з нашай фамільнай гісторыяй.
Майго дзеда арыштавалі ў той самы дзень, калі нарадзіўся мой бацька. Праз пару месяцаў дзеда расстралялі. Ён быў ляснічым. У дваццатыя гады, наслухаўшыся савецкай прапаганды, з групай сяброў перайшоў з Кажан-Гарадка, які знаходзіўся на тэрыторыі тагачаснай Польшчы, на Гомельшчыну. Кажуць, што Рыгор Бастынец (так дзед запісаны ў метрыках) паспеў убачыць свайго сына. А вось сын бацьку — не. І не бачыў да гэтага часу. Нават на фотаздымку. У сям’і іх не захавалася, а КДБ адмаўляецца «выдаць» фотаздымак са справы, нягледзячы на пасмяротную рэабілітацыю дзеда.
Тры пакаленні Бастунцоў ва ўрочышчы Курапаты
“Попел Клааса грукае ў маё сэрца” і, думаю, шмат у чым вызначае маё жыццё.
Мая мама, Леакадзія, з Ашмянаў. Яе бацьку звалі Іосіф, а маму — Марыя (усміхаецца — аўт.). Рэпрэсіі і вайна іх не закранулі. Хіба што ўсе сваякі бабулі раз’ехаліся па свеце, нават да Аргентыны дабраліся. Потым бабулю знайшла яе сваячка з Англіі. Яе вывезлі на працу ў Германію, адкуль яна і перабралася на Туманны Альбіён. І былая бежанка праз дзесяцігоддзі некалькі разоў дасылала «гуманітарныя» пасылкі ў сям’ю, якая засталася ў краіне пераможцаў!
Трэба выкарыстоўваць усе літары алфавіту, а не толькі тыя, з якіх складваюцца словы «пракляты рэжым»
— Ты ні дня не быў на дзяржслужбе, але цяпер даводзіцца кантактаваць з яе прадстаўнікамі. Між тым, у асяродку незалежных журналістаў па-ранейшаму актуальнае пытанне, а ці варта ўвогуле ў чарговы раз спрабаваць наладзіць дыялог з уладамі і з нашымі апанентамі, і калі так, то ў якім фармаце?
— Гэта напрыканцы 1990-х сур’ёзна абмяркоўвалі, ці можам мы размаўляць з прадстаўнікамі «нелегітымнага рэжыму», ці ў адной лодцы дэмакратычныя журналісты і палітыкі і да т. п. Зараз ніхто пра гэта ўжо, здаецца, і не ўзгадвае. Магчыма, таму, што апазіцыя сама разбеглася па розных лодках. А хутчэй таму, што ўсе кропкі ў гэтай дыскусіі даўно расстаўленыя.
У зносінах (у тым ліку з уладай) трэба задзейнічаць усе літары алфавіту, а не толькі тыя, з якіх складваюцца словы «пракляты рэжым».
Мінск, 2017 год
Любоў да футбола — гэта назаўжды
— Ты прыстойны футбаліст і апантаны заўзятар?. Гэта любоў назаўжды?
— Наконт прыстойнага футбаліста — гэта, канешне, перабольшванне. Футболам я захварэў у дзяцінстве. І як было не захварэць, калі мінскае «Дынама» стала чэмпіёнам Савецкага Саюза і дабіралася да чвэрцьфіналаў усіх еўрапейскіх кубкаў! Я да гэтага часу памятаю, як у чэмпіёнскім сезоне абаронца Юры Курненін забіў хет-трык «Кайрату» ці, скажам, як вядомы спартовы аглядальнік «Знамя юности» (і смелы фельетаніст) Павел Якубовіч пісаў, што Гоцманаў чытае гульню не па складах, а абзацамі.
Я і сам гуляў у двары, ганяў да знямогі і пасля знямогі, нават зімой. Дарэчы, пару гадоў таму зноў катаў мяч па снезе, ды яшчэ ў самы Новы год. Мы пачалі гуляць дзесьці ў 23.45, а скончылі ўжо ў наступным годзе. Правакацыю арганізаваў Дзіма Наважылаў з БелаПАНа. І знайшліся ж “адмарозкі” ва ўсіх сэнсах слова — Андрэй Аляксандраў (з таго ж БелаПАНа), кінарэжысёр Алег Дашкевіч, “таварыш” Сяргей Вазняк, іншыя журналісты… Гулялі на стадыёне ў двары дома на Пуліхава, і нехта, адарваўшыся ад святочнага стала, крычаў з балкона: «Слава героям!». А мы адказвалі: «Героям слава!».
У апошні час выходжу на поле ўсё радзей, балазе, ёсць каму гуляць. І як гуляць! Каманда БАЖ — неаднаразовы пераможца Кубка Свабоды імя Карпенкі, Кубка імя Шырокага, турніраў пад эгідай Спартыўнага клуба Саюза журналістаў Літвы.
Памятаю, у адным з літоўскіх турніраў Сяргей Вазняк зламаў руку, А Дзіма Яненка парваў звязкі на калене — і гэта цягам 5 хвілін! Калі выходзілі на мяжы з мікрааўтобуса, нехта пажартаваў: «Параалімпійская зборная БАЖ».
Каманда ГА «БАЖ»
«Рак движется вперед, но смотрит назад»
— Як развіваецца твая паэтычная дзейнасць?
— Я ўжо казаў, што прыйшоў у журналістыку з літаратурнага клуба «Светотень» пры «ЗЮ». Дарэчы, мае вершы друкаваліся не толькі ў «Знаменцы», але і ў такіх дзіўных газетах як «На страже» і «Медицинский вестник». Куфэрак проста адчыняўся — там працавалі былыя сябры літклуба — Алег Зайцаў і Алег Барадач. У «Медицинским вестнику» неяк апублікавалі мой верш, які пачынаўся так:
Рак движется вперёд, но смотрит назад:
он все ещё в прошлом или прошлое в нём.
Его широко раскрытые выпученные глаза
видят – не то что при лунном свете, но даже днём с огнём —
лишь то, что уже закончено (то есть, то, чего нет)…
Ну, рэфлексаваў я — рак па гараскопе. І ледзь не падвёў свайго таварыша — намесніка рэдактара.
Адзін з супрацоўнікаў газеты напісаў у Міністэрства аховы здароўя амаль што данос. Паглядзіце, маўляў, што публікуе такі-та! Ён піша пра развіццё рака ў краіне («рак рухаецца наперад») і намякае, што наша медыцына ў мінулым і бачыць толькі тое, што ўжо скончылася ці чаго ўвогуле няма! Супрацоўнік міністэрства, якому гэта ліст трапіў, быў у добрых стусунках з намеснікам рэдактара і па сакрэце паказаў гэты эпісталярны опус яму…
Пасля 2004 года дзяржава стварыла гета для незалежных СМІ
Стаўленне ўладаў да свабоднай прэсы не застаецца нязменным. Я яшчэ памятаю часы, калі Дзяржкамдруку пытаўся меркаванне БАЖа пра практыку прымянення заканадаўства аб СМІ і неабходнасці яго змены, калі суддзі і работнікі Мінюста ўдзельнічалі ў замежных праграмах па абмене вопытам разам з прадстаўнікамі адвакатуры і незалежнымі юрыстам… Але пасля 2002-га, тым больш пасля 2004-га года, калі былі знятыя канстытуцыйныя абмежаванні колькасці тэрмінаў прэзідэнцтва, усе мы, я маю на ўвазе дэмакратычны сектар — незалежныя СМІ, праваабарончыя арганізацыі, грамадскія ініцыятывы — былі выціснутыя ў своеасаблівае гета. У 2010 — 2011 гадах быў новы крызіс. Потым сітуацыя патроху стабілізавалася.
Але, паводле выразу Аляксандра Класкоўскага, пятлю на шыі прэсы толькі ледзь аслабілі — пятля ж засталася. Да прыкладу, 2016 год можна лічыць адносна ўдалым. Было «ўсяго» 13 затрыманняў журналістаў і 10 штрафаў за год. Гэты, 2017 год, нашмат цяжэйшы. Больш за 100 затрыманняў нашых калегаў, колькасць штрафаў перавысіла 50. У адзін дзень, 12 сакавіка, улады затрымалі больш журналістаў, чым за ўвесь мінулы год! І мы зноў успомнілі пра арышты журналістаў, чаго даўно не было.
На сёння — больш за 100 затрыманняў, а колькасць штрафаў перавысіла 50.
Увогуле, зацягнуць пятлю тужэй нічога не каштуе. Ды і сама яна робіцца больш трывалай — заканадаўства ў сферы СМІ ўвесь час становіцца больш жорсткім. Цяпер вось, здаецца, вырашылі шчыльна ўзяцца за сацыяльныя сеткі.
Літвіна і «крыштальны сасуд»
— Як паўплывала на цябе папярэдняя старшыня БАЖ Жанна Літвіна?
— Калі Жанна балатавалася на старшынскае месца падчас аднаго з апошніх з’ездаў, загучалі галасы, што гэта за дэмакратыя такая — 20 гадоў ва «ўладзе»? Прычым жадаючых заняць гэтую пасаду не назіралася. Не хацеў гэтага і я. Прапановы вылучыць сваю кандыдатуру на “прэзідэнцтва» (а некалі пасада кіраўніка ГА “БАЖ” называлася «прэзыдэнт») гучалі і раней, але я адмаўляўся, выдатна разумеючы, што мяне чакае. І толькі калі Жанна катэгарычна заявіла пра свой сыход, вымушана пагадзіўся.
Наогул, Жанна — мой сябар. І гэта галоўнае. І не залежыць ад пасад, якія мы займаем.
Трэба сказаць, што многія памыляюцца наконт магчымасцяў, якія меў і мае кіраўнік БАЖ, яго заробкаў. Мая жонка кажа, з таго моманту, як я стаў старшынёй, даходы сям’і толькі зменшыліся.
Да слова, мы з Сабінай «распісаліся» адразу пасля аднаго са з’ездаў БАЖ. Я з’ехаў з яго, не дачакаўшыся сканчэння, а Жанна Літвіна выкрыла мяне, абвясціўшы з высокай трыбуны, што Бастунец паехаў жаніцца. А потым — вылучыла ў намеснікі. Не ведаю дадало яе паведамленне мне галасоў ці наадварот. А мы з Сабінай паехалі з карабля на баль — у школу для глуханямых (ЗАГС быў на рамонце, і «імпрэзы» праходзілі ў школе-інтэрнаце), дзе нас сустрэлі ўжо падпітыя «бракосочетатели». А пасля балю — на карабель. У сэнсе, на цягнік: тым жа вечарам з’ехалі ў Маскву, але не ў вясельнае падарожжа, а на чарговую міжнародную сустрэчу па журналістыцы, куды мяне запрасілі.
Такое вось вяселле … Праўда, на той момант нашаму сыну Арсенію было чатыры гады і мы ўжо доўгі час жылі разам. Так што проста зафіксавалі гэты факт у адміністрацыйнай рэальнасці.
— Як змяніўся БАЖ з моманту заснавання ў 1995 годзе?
— Я прыйшоў у БАЖ у 1999-м, таму магу «адказаць» толькі з гэтага часу.
Дарэчы, у 1998-м мы з табой, Аляксандр, атрымалі міжнародны дыплом «За ўсталяванне свабоды прэсы ў Беларусі». Сярод узнагароджаных тады былі Іосіф Сярэдзіч, Пётр Марцаў, Канстанцін Скуратовіч. І ў такой кампаніі прафесіяналаў я — малады журналіст «Фемиды-NOVA»! Больш за тое, атрымаў дыплом № 1! Гэта мяне вельмі весяліла. Мог бы пісаць у рэзюмэ: «Уладальнік дыплома № 1 «За ўсталяванне свабоды прэсы»! А ўсё таму, што нумарацыю рабілі па алфавіце.
З тых часоў шмат вады сышло, і назву дыплома можна расцэньваць, на жаль, не як сцверджанне таго, што здарылася па факту, а толькі як канстатацыю працэсу.
БАЖ у гэтым працэсе вось ужо дваццаць два гады. Людзі мяняюцца, але арганізацыя застаецца.
Нядаўна ўсвядоміў, што з таго часу, як прыйшоў у офіс, памяняліся ўсе, абсалютна ўсе! — яго супрацоўнікі, у тым ліку юрысты. Апошнім з «магікан» застаецца Валодзя Дзюба, галоўны рэдактар часопіса «Абажур», — але ён у офісе не працуе. Ды і офіс памянялі ўжо двойчы…
— Ты больш за два гады таму стаў старшынёй БАЖа. Ці змірыліся з тваёй вялікай загружанасцю на працы родныя і блізкія?
— Усё пазнаецца ў параўнанні. Быў час, калі я з’яўляўся намеснікам старшыні БАЖа, выкладаў у ЕГУ, працаваў юрыстам, ды яшчэ і вёў праграму на «Белсаце». А да таго — працаваў адначасова ў «Фемиде» і юрцэнтры, пісаў агляды заканадаўства для адной з юрыдычных фірм. Так што цяпер з загрузкай яшчэ больш-менш.
— Ці застаецца час для пісьменніцтва? Музыкі?
— Адносна нядаўна выйшаў зборнік вершаў «Доказы руху», у якім сабрана выбранае з канца мінулага стагоддзя і па снежань 2015 года. Цяпер пішацца радзей і цяжэй. І справа не толькі ў часе, але і ў эмацыйнай засяроджанасці на іншым, думаю.
Ды яшчэ ў мяне ляжыць каменем рэтРаман «Гісторыя». Я кажу сабе, што з часам ён толькі набірае «вытрымку», як віно. Але пакуль з ім не разабраўся — пісаць нешта іншае рукі не падымаюцца. А ўзяцца і разаслаць выдаўцам — не даходзяць.
І да гітары не даходзяць … У мінулым годзе, праўда, расчахліў яе і запісаў з Аляксандрам Дабравольскім (які не толькі палітык, але і выдатны музыкант) адну з песень, «У краіне валацугаў і Арлекінаў».


description: 15 гадоў працы аддаў Сяргей Шапран кнізе “Беларускі гістарычны анекдот”, героямі якой сталі больш за 100 вядомых беларускіх грамадскіх і культурных дзеячаў.

title: "Беларускі гістарычны анекдот" - доўга, трапна і не заўсёды смешна

maintext:
Кніга была выдадзена на сродкі з краўдфандынгу напачатку студзеня гэтага года, і палова тыражу ўжо разышлася. Першая прэзентацыя «Анекдоту» адбылася ў Мінску на курсах беларускай мовы «Мова Нанова», а другая — 17 студзеня ў Гродна.
Ідэя кнігі ўзнікла пасля сустрэчы Сяргея Шапрана ў Мінску з Юрыем Боравым, аўтарам трохтомніка “ХХ стагоддзе ў паданнях і анекдотах”: «Я тады ў яго запытаўся, ці ведае ён хоць адзін беларускі гістарычны анекдот. Ён адказаў, што не. Гэта мне падалося несправядлівым”.
Гістарычныя анекдоты – гэта побытавыя хронікі, якія рэдка калі дакументальна зафіксаваны. Але адмаўляць іх нельга, і нават недаравальна. Бо гэта, свайго роду, неканізаваная гісторыя. Галоўная іх перадумова — наяўнасць гістарычных асобаў. У той жа час такі анекдот не абавязкова павінен быць смешным. Напрыклад, як успрымаць вядомую гісторыю, калі Сталін памяняў ордэры на арышт Янкі Купалы і Якуба Коласа на ордэны для іх?
У такім жа рэчышчы Сяргей Шапран распавёў гісторыю, расказаную Юрыем Боравым, якая кранула яго да глыбіні душы: у 1930-я гады адбылася вялікая нарада членаў Палітбюро на чале са Сталіным, пасля якой зрабілі вялікі агульны здымак з журналістамі. Пасля ж рэпрэсіяў, паколькі фотаздымкаў ворагаў народу захоўваць нельга было, карэспандэнт газеты “Праўда” Рыбін пачаў выразаў такіх асобаў з агульнага здымку. Нарэшце, дарэзаўся да таго, што засталіся толькі ён і Сталін. А калі Хрушчоў развянчаў культ асобы Сталіна, то выразаў і таго, застаўшыся адзін.
У пошуках анекдатычных гісторый Сяргей Шапран размаўляў з Рыгорам Барадуліным, Уладзімірам Арловым, Уладзімірам Някляевем ды дзясяткам іншых выбітных людзей. У выніку і паўстала цэлая кніга. Ёсць у ёй дасціпныя расповеды пра Францыска Скарыну і Дзеда Талаша, Уладзіміра Мулявіна і Змітра Вайцюшкевіча, Андрэя Курэйчыка і Міхаіла Пташука, Святлану Алексіевіч і Валянціна Акудовіча…
Сяргей Шапран шкадуе, што кніга ўжо напісаная, бо амаль кожны дзень у яго з’яўляюцца новыя гісторыі, якія варта было б змясціць у зборніку. Таму, магчыма, у хуткім часе мы пабачым і другое выданне. Тым больш палова накладу ў 1000 экзэмляраў, як кажа аўтар, “ужо разляцелася”.
У якасці прыкладу вось некалькі гумарыстычных гісторый з кнігі Сяргея Шапрана:
Адамовіч і Драч
Алесь Адамовіч быў прынцыпова непітушчым – аддаючы перавагу кефіру, алкаголь не ўжываў нават на святы. Калі Адамовіч вучыўся на Вышэйшых сцэнарных курсах і адначасова выкладаў у Маскоўскім дзяржаўным універсітэце, малады і задзірысты ўкраінскі паэт Іван Драч, які жыў па суседстве, звычайна жартаваў: “Доктар, збегай за кефірам!”.
Алексіевіч і Гарбачоў
Былы прэзідэнт СССР Міхаіл Гарбачоў, упершыню ўбачыўшы Святлану Алексіевіч, быў шчыра здзіўлены:
— Гэта ты такая маленькая, такія кнігі напісала?!
Пісьменніца знаходліва парыравала:
— Ну, вы таксама не гігант, а такую імперыю развалілі!
Пра чыноўнікаў і свіней
Арлоў выступае ў адным з заходнебеларускіх мястэчак. На сустрэчу нечакана завітвае прадстаўнік мясцовай улады. Адказваючы на пытанне пра Еўфрасінню Полацкую, пісьменнік распавядае, што ягонае дзяцінства прайшло побач з зачыненым уладамі Спаса-Еўфрасіньеўскім манастыром, прыгадвае, як розны прышлы люд, паселены ў манастырскія келлі, не зважаючы на заслужаныя праклёны вернікаў, трымаў у Крыжаўзвіжанскім саборы свіней. У гэты момант са свайго месца падае голас чыноўнік:
— Зато у людей было мясо!
«Дурань»
1970-я. Барадулін у шапіку «Саюздруку» “Кітайско-русский словарь”, просіць паказаць і набывае. Прадаўшчыца, забыўшыся, што пакупнік яшчэ не пайшоў, кажа сяброўцы:
— Думала, ніякі дурань не купіць. Аж апошні забралі!
Любімае выслоўе
Пятрусь Броўка, узначальваючы рэдакцыю “БелСЭ”, любіў паўтараць:
— Хлопцы, пішыце сумленна. Калі каму-небудзь нешта не спадабаецца, па-першае, начальства кніг не чытае – яно вечна занятае; па-другое, калі і прачытае, то не хутка. А калі прачытае, тады мы ўжо будзем на пенсіі.
Правіла
Па сведчанні Анатоля Забалоцкага, Караткевіч ніколі не кранаў у рэстаранах накрухмаленыя сурвэткі, тлумачыў:
— Не начальства ж іх мые, а бабулі за капейкі. Абыдземся!


description: «Рэвізор» Гогаля, прэм'еру якога ўжо праз некалькі дзён пакажа галоўны рэжысёр Купалаўскага тэатра Мікалай Пінігін, будзе не апошняй замежнай п'есай ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы ў гэтым сезоне.

title: У афішы Купалаўскага тэатра Андрусь Горват будзе стаяць побач з Уільямам Шэкспірам

maintext:
Да яго канца на асноўнай сцэне тэатра з’явяцца яшчэ дзве пастаноўкі з сусветнай драматургіі. Гэта спектакль «Талерантнасць» паводле п’есы французскага драматурга Ясміны Рэза «Бог разні», які Пінігін плануе выпусціць у красавіку. А ўлетку мы ўбачым несмяротны шэдэўр Шэкспіра «Сон у летнюю ноч», якую паставіць запрошаны з Санкт-Пецярбурга рэжысёр Андрэй Прыкатэнка (ён адзначыўся паспяховымі пастаноўкамі ў тэатрах Новасібірска, Арла, Масквы, Санкт-Пецярбурга, працаваў мастацкім кіраўніком Рыжскага рускага тэатра імя М. Чэхава). Плануецца, штопрацабудзеісці з перакладам вядомага беларускага паэта Алеся Разанава.
На камернай сцэне Купалаўскага тэатра бліжэйшая прэм’ера адбудзецца ў лютым — гэта будзе спектакль па п’есе расійскага драматурга Яраславы Пуліновіч «Зямля Эльзы». А вось у красавіку заяўлена пастаноўка па кнізе «Радзіва Прудок» маладога беларускага пісьменніка Андруся Горвата. Яго твор стаў сапраўдным адкрыццём у беларускай літаратуры, быў узнагароджаны літаратурнай прэміяй «Дэбют» імя Максіма Багдановіча і небывалай чытацкай любоўю. А рэжысёрам спектакля выступіць вядомы акцёр Купалаўскага тэатра Раман Падаляка.


description: 19 студзеня ў галерэі TUT.by адчынілася фотавыстава дагэтуль невядомага фатографа Пятра Таранды.

title: Правінцыя: Беларусь 50-60-ых на фотаздымках Петрыка Таранды

maintext:
Петрык Таранда (1921 – 2001) не быў прафесійным фатографам, а здымаў па-аматарску жыццё вакол сябе – сваякоў з вёсак Ляхавіцкага раёна, калег са швейнай фабрыкі ў Баранавічах.
Фотаздымкі, прадстаўленыя на выставе, захоўваліся ў пляменніка фатографа Міколы Таранды, выкладчыка Гарадзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта, кіраўніка культурна-гістарычнага аб“яднання «Паходня». У спадара Міколы застаўся багаты архіў не толькі фотаздымкаў, але і магнітафонных запісаў з расповядамі пра тагачаснае жыццё. Яны ляжалі і чакалі свайго часу, пакуль Мікола Таранда не звярнуўся да гарадзенскай фотамастачкі Наталлі Дораш, каб аблічбаваць плёнку. Так і паўстала гэтая выстава.
З уступным словам выступіў фотамастак, кіраўнік партала ZNYATA Валерый Вядрэнка.
«Тут няма ніякай ідэі, якую трэба адсочваць, — кажа Валер Вядрэнка. — Мы проста знаёмім вас з новым чалавекам, які абавязаны, на мой погляд, заняць месца ў гісторыі беларускай фатаграфіі. Чаму я так думаю? Здымкі, прадстаўленыя тут, з 50-60-ых гадоў, якія ёсць, напэўна, ўва ўсіх дамашніх альбомах. Усе такое бачылі: як правіла, такія фота не выходзяць за інтарэсы сям’і, сваякоў і блізкіх людзей – тая самая аматарская фатаграфія для сябе. На першы погляд, гэтыя фота такія ж… Але калі больш глядзіш на яго здымкі, то разумееш, што тут ёсць дзіўны аўтарскі погляд, якога няма ў большасці фатаграфій таго часу.»
Адпачынак работніц швейнай фабрыкі на возеры, Баранавічы
«Адкуль ён мог ведаць, што такія фатаграфіі будуць некаму цікавыя? Камусьці іх надрукаваць? Ён рабіў іх для сябе. І таму рабіў без выбачэнняў. Ён наўрадці ведаў, што адбываецца ў фатаграфіі таго часу, што здымаюць еўрапейскія фатографы… Але не мог не здымаць — гэта той выпадак, калі чалавек, што называецца, прыроджаны фатограф…»
Мікола Таранда распавёў пра жыццё свайго дзядзькі, поўнае прыгодаў, ваенных і любоўных гісторый, праз якія мы бачым сапраўднага «запявалу» і душу кампаніі, які «жыў, як хацеў, і менавіта гэта падкупае».
Валерый Вядрэнка
На выставу завіталі госці не толькі з Мінска, але і з Гародні, Каломба, ПАР, і таксама з Ляхавіцкага раёна
Валерый Вядрэнка і Мікола Таранда, фота з сацыяльных сетак
Пабачыць фотавыставу можна ў галерэі TUT.by да 16 лютага.
Петр Таранда. Архив провинциального фотографа


description: Супрацоўнікі Кобрынскага РАУС вядуць пошук зніклай 14-гадовай школьніцы Алёны Крыштафовіч.

title: Міліцыя шукае зніклую 14-гадовую жыхарку Кобрынскага раёна

maintext:
Як паведаміла афіцыйны прадстаўнік УУС Брэсцкага аблвыканкама, 21 студзеня ў 1.20 у міліцыю звярнулася жыхарка вёскі Акцябр. Жанчына расказала, што 20 студзеня прыблізна ў 9.00 яе дачка Алёна пайшла з дому. Маці дзяўчынка сказала, што ідзе ў школу ў спартыўную секцыю, дзе займаецца, але там яна не з’явілася.
Пры сабе Алёна мае мабільны тэлефон без сім-карты.
Да цяперашняга часу пра месцазнаходжанне дзяўчынкі нічога не вядома.
Паводле інфармацыі супрацоўнікаў міліцыі, школьніца можа знаходзіцца ў Баранавічах у здымнай кватэры. Міліцыя просіць грамадзян, якія маюць звесткі пра месцазнаходжанне Алёны Крыштафовіч, паведаміць пра гэта па тэлефоне 102.
Прыметы дзяўчыны: рост 160-170 см, хударлявага целаскладу. Была апранутая ў кароткую цёмна-зялёную куртку, чорныя спартыўныя штаны, чорныя зімовыя паўбоцікі, ружовую шапку з вялікім пампонам.


description: Адказ на гэта пытанне -- ў 500-старонкавым фаліянце «Беларускі касцюм».

title: Ці быў у беларусаў шляхецкі касцюм?

maintext:
Прыкладам таго, як трэба выдаваць кнігі па нацыянальнай гісторыі можа служыць манаграфія «Беларускі касцюм»: шыкоўны, практычна 500-старонкавы альбом, які хочацца ўзяць у рукі і доўга, доўга гартаць і разглядаць. Нядаўна ён з’явіўся на паліцах лепшых кнігарняў Мінска. Надрукавала яго выдавецтва «Беларусь». Прычым, гэта другое выданне навуковай працы, у якім даследуецца гісторыя развіцця нацыянальнага адзення нашых продкаў за 400 гадоў. Першае выданне было выпушчана ў свет дзесяць гадоў таму і вельмі хутка разышлося сярод спецыялістаў і проста чытачоў. Таму выдавецтва прыняло рашэнне аб перавыданні навуковай манаграфіі, што сам па сабе ёсць факт амаль унікальны.
Катажына і Марыя — першая і другая жонкі Януша Радзівіла (1612-1655). Мастак Іаган Шрётер. Апранутыя па модзе стылю барока.
Першыя звесткі аб уборах беларусаў паведамляе Статут Вялікага княства Літоўскага 1588 года. Апісанні і нават выявы нацыянальнага адзення тых часоў можна знайсці ў запісках падарожнікаў, якія праязджалі па землях Вялікага княства Літоўскага. Галоўным колерам адзення беларусаў быў белы. Існуе легенда, што менавіта за гэта мы і атрымалі сваю назву. Многія знакамітыя людзі заўважалі падчас сваіх падарожжаў гэтую асаблівасць. Так, этнограф XIX стагоддзя Павел Шэйн таксама пісаў пра беларускіх землях у сваіх нататках: «… Дзе збярэцца гэты люд, там стаіць суцэльная белая сцяна».
Партрэт Яна Станіслава Сапегі (1589-1635). Апрануты ў жупан і дэлію, элементы шляхецкага касцюма на тэрыторыі Рэчы Паспалітай і Вялікага княства Літоўскага.
Кнігу стварылі навукоўцы Акадэміі навук Беларусі — кандыдат гістарычных навук Валянціна Бяляева і доктар гістарычных навук Любоў Ракава. Этнографы сабралі некалькі сотняў архіўных фота, прычым, ўзоры не толькі сялянская касцюма, але і гарадскога, шляхецкага, чыё існаванне ў Беларусі доўгі час папросту адмаўлялася. Зрэшты, касцюм беларускай шляхты ў XVI-XVIII стагоддзях мала чым адрозніваўся ад вопраткі еўрапейскіх арыстакратаў. Так, у XVI стагоддзі ў Еўропе было Адраджэнне і, адпаведна, прадстаўнікі і прадстаўніцы шляхецкага саслоўя насілі вопратку па модзе свайго часу. Гэта маглі быць як касцюмы ў стылі італьянскага Адраджэння, так і касцюмы па нямецкай модзе — у стылі Паўночнага Адраджэння. Потым прыйшоў стыль барока, за ім рушыў услед роккоко. Аднак касцюм беларускай шляхты меў і свой мясцовы каларыт. Праўда, мясцовыя асаблівасці выяўляліся толькі ў мужчынскім касцюме, беларускі шляхціц XVI-XVIII стагоддзяў мог апрануцца як па еўрапейскай модзе, так і ў шляхецкі гарнітур.


description: У Мінску 12 студзеня назвалі найлепшых лёгкаатлетаў 2017 года і ўручылі спецыяльную ўзнагароду "Атлетыка" Беларускай федэрацыі лёгкай атлетыкі.

title: Найлепшымі лёгкаатлетамі 2017 года названыя Аліна Талай і Павел Барэйша

maintext:
Як паведамляецца на сайце федэрацыі, найлепшай спартсменкай мінулага года названая Аліна Талай — сярэбраны прызёр чэмпіянату Еўропы ў памяшканні ў бегу на 60 м з бар’ерамі, 2-е месца на камандным чэмпіянаце Еўропы ў Ліле, 6-е месца на чэмпіянаце свету.
Паводле слоў Талай, для яе 2017 год «выдаўся змазаным і не зусім удалым». «З іншага боку, нават у гэты складаны год я стала шостай на чэмпіянаце свету. Так што не ўсё так дрэнна. А вось 2018 год шмат у чым стане вызначальным. Я ўжо другі год працую з новым трэнерам, на гэтым этапе ўжо можна будзе рабіць нейкія высновы і чакаць вынікаў. Наступным летам на чэмпіянаце Еўропы можна будзе даць ацэнку нашым поспехам», — сказала яна.
Найлепшым сярод мужчын стаў кідальнік молата Павел Барэйша — 2-е месца каманднага чэмпіянату Еўропы ў Ліле, серабро Сусветнай летняй універсіяды, серабро Кубка Еўропы па кіданнях, 9-е месца чэмпіянату свету.
Фота з сайта sb.by
Павел лічыць, што яго выбралі «з-за стабільнасці». «Усё ж такі вялікіх правалаў падчас сезона не было», — адзначыў ён.
Найлепшы мужчынскі трэнер — Сяргей Афанасьеў, жаночы — Валерый Аксянчук.
У моладзі тытулы дасталіся Дзмітрыю Набокаву (скачкі ў вышыню) і Эльвіры Герман (бег). Найлепшы трэнер — Уладзімір Фамічоў.
Найлепшымі лёгкаатлетамі сярод юніёраў названыя Максім Недасекаў (скачкі ў вышыню) і Віялета Скварцова — чэмпіёнка Еўропы сярод юніёраў па скачках у Грасета. Яна таксама ўдастоеная намінацыі «Учынак года» за патрыятызм і павагу да дзяржаўнай сімволікі. Нагадаем, спартсменка пайшла з п’едэстала, калі памылкова прагучаў гімн не Беларусі.
У трэнераў у гэтай катэгорыі статуэтка дасталася Таццяне Нарэйцы.
У катэгорыі «юнакі і дзяўчаты» ўладальнікамі ўзнагарод сталі Міхаіл Самусёў (штурханне ядра) і Кацярына Валадкевіч (кіданне молата). Найлепшым трэнерам названы Ігар Варанцоў.
Спецыяльную прэмію «Прарыў года» атрымаў скакун Павел Селіверстаў — бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы ў закрытых памяшканнях (Бялград, Сербія).
Прэмія «Характар года» — у Крысціны Ціманоўскай, сярэбранага прызёра па бегу на 100 м чэмпіянату Еўропы сярод моладзі ў польскім Быдгашчы.
«Камандай года» названая жаночая зборная, якая заваявала Кубак Еўропы ў бегу на 10.000 м: Вольга Мазуронак, Святлана Кудзеліч, Анастасія Іванова, Ніна Савіна, Людміла Ляховіч, Таццяна Стафаненка.


description: 25 студзеня Уладзіміру Высоцкаму (1938 — 1980) споўнілася б 80 гадоў.

title: Уладзіміру Высоцкаму сёння споўнілася б 80 гадоў

maintext:
Вядомы факт, што знакаміты савецкі акцёр, паэт, аўтар-выканаўца песень мае беларускае паходжанне (яго дзед жыў на Брэстчыне, сам Уладзімір Сямёнавіч нарадзіўся ў Маскве). Пра гэта ў шматлікіх інтэрв’ю нагадвае яго сваячка Надзея Высоцкая, доктар мастацтвазнаўства, якая стварыла музей Высоцкага ў вёсцы Велешына Капыльскага раёна. Паводле яе слоў, паэт не цікавіўся сваімі беларускімі каранямі і не адчуваў сябе беларусам.
А ў Навагрудку ў мясцовай гасцініцы ёсць нумар-музей Высоцкага (ён спыняўся ў ім падчас здымак фільма “Сыны сыходзяць у бой”), у скверы ёсць яго помнік.


description: Штогод мінскі аэрапорт не без гонару заяўляе аб тым, што колькасць пасажыраў аэрапорта значна павялічваецца. У 2016 годзе праз Нацыянальны аэрапорт прайшло 3,4 мільёна чалавек, летась чакалася, што лічба дасягне 4 мільёнаў. Пашыраецца і колькасць паслуг, робіцца шмат намаганняў, каб кліентам было зручна, утульна, прыемна.

title: Калі ў Нацыянальным аэрапорце "Мінск" з’явіцца беларуская мова?

maintext:
Але ж, як кажуць, бочку мёду можа спаганіць адна лыжка дзёгцю. Так і ў Нацыянальным аэрапорце Мінск. Інфармацыйныя шыльды і расклады авіярэйсаў прадстаўлены там на трох мовах – рускай, англійскай і кітайскай. На дзяржаўнай беларускай надпісаў няма! Як жа так? Чаму аэрапорт ігнаруе родную мову? Тым больш НАЦЫЯНАЛЬНЫ аэрапорт! Да таго ж неабыякавыя грамадзяне неаднаразова звярталіся да кіраўніцтва аэрапорта з прапановай змяшчаць на інфармацыйных шыльдах надпісы ў тым ліку і на беларускай мове. Нядаўна пачаўся збор подпісаў пад новай петыцыяй на імя генеральнага дырэктара РУП “Нацыянальны аэрапорт Мінск” Дзмітрыя Мелікяна.
“На першы са зваротаў Адміністрацыя РУП адказала, што яна “прыкладае максімум намаганняў па пашырэнні тэхнiчных магчымасцяў i пошуку фінансавых сродкаў, якія б дазвалялі размяшчаць iнфарамацыю на трох i больш мовах”, – нагадваюць аўтары петыцыі. – На другі зварот (дасланы 26 жніўня 2016 г.) быў атрыманы адказ: маўляў, даданне трэцяй мовы ў бліжэйшы час не плануецца.
Аднак увосень 2017 года ў Нацыянальным аэрапорце Мінск у электронным раскладзе рэйсаў і ў шыльдах надпісы пачалі дублявацца на кітайскай мове, што сведчыць аб наяўнасці як тэхнічных, так і фінансавых магчымасцяў пашырыць спіс моў на шыльдах і на табло”.
Далей аўтары петыцыі звяртаюцца непасрэдна да гендырэктара Мелікяна:
“Восенню 2017 года ў прэсе былі апублікаваны вашы каментарыі адносна ігнаравання Нацыянальным аэрапортам моўных правоў жыхароў Беларусі. Маўляў, “інфармацыя на беларускай мове не перадаецца, каб яна не скажалася”. Па-першае, гэта выказванне не падмацавана ніякімі вынікамі аб’ектыўных даследаванняў, якія пацвярджалі б наяўнасць скажэнняў.
Па-другое, айчынны і замежны досвед сведчыць аб шматгадовым паспяховым выкарыстанні некалькіх дзяржаўных моў у паведамленнях на транспарце. У якасці айчыннага прыкладу можна прывесці Мінскі метрапалітэн. У міжнародным аэрапорце сталіцы Канады Мак-Дональд – Карцье пісьмовыя паведамленні (у тым ліку і інтэрнэт-старонка) зроблены на дзвюх дзяржаўных мовах краіны: англійскай і французскай.
Вы таксама адзначаеце, што “руская мова, у адрозненне ад беларускай, гэта адна з моў, якія прыняты ў свеце як міжнародныя”. Але, па-першае, беларуская мова з’яўляецца дзяржаўнай мовай Рэспублікі Беларусь, а айчыннае заканадаўства не ўтрымлівае палажэнняў, якія давалі б мовам, якія вы называеце “прынятымі ў свеце як міжнародныя”, перавагі над дзяржаўнай мовай Рэспублікі Беларусь.
У вашай пазіцыі можна ўгледзець супярэчанне артыкулу 6 Закона Рэспублікі Беларусь “Аб мовах у Рэспубліцы Беларусь” ад 26.01.1990 №3094-XI: “Усякія прывілеі ці абмежаванні правоў асобы па моўных прыкметах недапушчальныя».
Па-другое, ранейшыя звароты не ўтрымлівалі прапаноў скараціць колькасць моў у паведамленнях – толькі дадаць беларускую.
Адсутнасць дзяржаўнай беларускай мовы на шыльдах і ў электронным раскладзе рэйсаў Нацыянальнага аэрапорта Мінск супярэчцць шэрагу палажэнняў заканадаўства Рэспублікі Беларусь”.
Аўтары петыцыі пералічваюць гэтыя палажэнні і прапануюць адміністрацыі аэрапорта ліквідаваць супярэчнасці. “Мы просім вас змясціць на ўсіх інфармацыйных шыльдах, а таксама на электронных і іншых табло адпаведныя тэксты на беларускай мове і зрабіць беларускамоўную версію інтэрнэт-старонкі вашага прадпрыемства”, – так заканчваецца тэкст петыці.
Аднак у Нацыянальным аэрапорце лічаць, што адсутнасць надпісаў па-беларуску не парушае ніякіх законаў.
– То, как выполнены все информационные указатели, соответствует требованиям белорусского законодательства и международным стандартам, – каментуе сітуацыю па-руску прэс-сакратар РУП “Нацыянальны аэрапорт Мінск” Раміна Саматханава. – На сегодняшний момент это все, что мы можем прокомментировать. Но этот вопрос в работе.
– То бок спадзяванні, што ў нацыянальным аэрапорце з’явіцца беларуская мова, ёсць?
– Ёсць. Я же говорю, вопрос в работе…


title: Выбары як сродак дасягненьня душэўнага камфорту

maintext:
Пра тое, што ў краіне праходзіць выбарчая кампанія, ведаюць толькі моцна ангажаваныя ў палітыку людзі. Паводле старшыні Цэнтральнай выбарчай камісіі Лідзіі Ярмошынай, толькі пры абраньні дэпутатаў Менскага гарадзкога і Магілёўскага абласнога саветаў у кожнай выбарчай акрузе будзе альтэрнатыва. У іншых абласьцях пры выбары абласных саветаў шмат безальтэрнатыўных акругаў. У Гарадзенскай вобласьці такіх больш за палову. А ў саветах ніжэйшага роўню, казала Лідзія Ярмошына, у гэтым сэнсе справы яшчэ горшыя.
Усё менш кандыдатаў вылучае апазыцыя. Напрыклад, паводле падлікаў журналіста Ўладзімера Глода, партыя «Справядлівы сьвет» сёлета вылучыла 72 кандыдаты, у той час як на мінулых мясцовых выбарах у 2014 годзе — 119. Адпаведна, АГП — 78 і 110, Партыя БНФ — 15 і 35 чалавек.
Улады так доўга змагаліся з выбарамі, што нарэшце дасягнулі мэты. Мясцовыя выбары не цікавыя ні ўладзе, ні апазыцыі, ні грамадзтву. Але ўлады загадзя падрыхтаваліся да такога фіналу, яшчэ раней унёсшы зьмены ў выбарчае заканадаўства.
Ня ўсе, мусіць, ведаюць, што з 2013 году дзейнічае норма, паводле якой мясцовыя выбары праходзяць па мажарытарнай сыстэме адноснай большасьці. Гэта значыць, толькі ў адзін тур — другі тур не прадугледжаны. Прычым парогу яўкі няма. Колькі б выбарцаў ні прыйшло на выбарчыя ўчасткі — лічыцца, што выбары адбыліся.
Цяпер ня трэба нацягваць яўку, гнаць людзей на датэрміновае галасаваньне, хадзіць па кватэрах са скрынямі. Ажыцьцявілася мара палітычнага кіраўніцтва: выбары можна праводзіць і бяз выбаршчыкаў, дакладней — зь іх мінімальнай колькасьцю.
То бок калі з 1000 выбаршчыкаў у акрузе на ўчасткі прыйдзе 10 чалавек, зь іх 3 прагаласуе за кандыдата А, а астатнія кандыдаты атрымаюць па 2 галасы, то пераможцам будзе абвешчаны А. Ад выбарчых камісій ня трэба вялікіх намаганьняў, каб атрымаць патрэбны вынік, іх работа моцна спрашчаецца.
Па звыклым сцэнары прайшло фармаваньне выбарчых камісій. Толькі адзінкі апазыцыянэраў трапілі ў іх. Прычым Лідзія Ярмошына вылучыла наконт гэтага дзіўную аргумэнтацыю. Здавалася б, беларускія выбары ўжо нічым ня могуць зьдзівіць. Аднак не. У інтэрвію часопісу Адміністрацыі прэзыдэнта «Беларуская думка» старшыня Цэнтравыбаркаму патлумачыла згаданую праблему так:
«Што тычыцца неўключэньня ў склады камісій прадстаўнікоў апазыцыі… Пры фармаваньні выбарчых камісій ацэньваецца ў першую чаргу здольнасьць прэтэндэнта працаваць у калектыве. Бо выбарчая камісія — калектыў, дзе выпінаньне сваёй палітычнай пазыцыі шкодзіць агульнай справе. Думаю, менавіта гэтая акалічнасьць улічвалася пры ўключэньні прадстаўнікоў апазыцыйных структур у выбарчыя камісіі».
Як мне падаецца, тут усё пастаўлена з ног на галаву. Дзеля чаго праводзяцца выбары? Ва ўсіх краінах сьвету — дзеля таго, каб забясьпечыць легітымнасьць уладаў. Самі выбаркамы — гэта сродак дасягненьня гэтай мэты. Прысутнасьць апазыцыі ў выбарчых камісіях — дадатковы фактар легітымізацыі.
А ў Беларусі ўсё наадварот. Сэнс выбараў, паводле Ярмошынай, — гэта забесьпячэньне псыхалягічнага камфорту выбарчых камісій. Легітымнасьць выбарчага працэсу — на другім пляне. Сродак ператвараецца ў самамэту. Дзеля таго, каб выбарчым камісіям было камфортна, ахвяруюць легітымнасьцю і саміх выбараў, і створаных у выніку іх органаў улады — мясцовых саветаў.
Калі кіравацца такой лёгікай, то можна ісьці далей. Трэба правесьці выбары дзеля таго, каб забясьпечыць душэўны камфорт самой Лідзіі Міхайлаўны. Што для гэтага трэба рабіць? Каб апазыцыя сядзела ў бульбе і не высоўвалася? Ці каб не крытыкавала старшыню Цэнтравыбаркаму? У любым выпадку гэта новае слова ў беларускіх выбарчых тэхналёгіях.