authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя
Ольга К.

title: Шэсць гадзін працоўнага навучання ў тыдзень: дзесяцікласнікаў мяркуецца адпраўляць у ПТВ

maintext:
У 10 класе ўводзяць аж 6 гадзін працоўнага навучання. Бацькі перажываюць, што гэта ператворыцца ў прафанацыю: у школах няма ніякай базы для навучання, і дзеці будуць прывучацца біць лынды. Растлумачыць новаўвядзенне «Наша Ніва» папрасіла ў Міністэрства адукацыі. Там літаральна па пунктах патлумачылі, чаго чакаць дзецям і бацькам ад зменаў у навучальным плане.
«Хочам зрабіць іх мабільнымі на рынку працы»
«Адным з найважнейшых паказчыкаў эфектыўнасці сістэмы адукацыі з’яўляецца паспяховасць прафарыентацыі. Бо якасць адукацыі — гэта не адзнака, атрыманая на ўроку, а паспяховае жыццеўладкаванне чалавека, яго мабільнасць на рынку працы», — патлумачылі ў Міністэрстве адукацыі.
Асноўная задача школы, лічаць у міністэрстве, дапамагчы вучню выбраць прафесію.
Ад 2018/2019 навучальнага года ва ўстановах агульнай сярэдняй і ва ўстановах спецыяльнай адукацыі для вучняў X (XI) класаў, якія вывучаюць усе вучэбныя прадметы на базавым узроўні, уведзены вучэбны прадмет «Працоўнае навучанне». Засвойваць новыя прафесіі вучні змогуць як на базе сваёй школы, так і на базе ўстановы сярэдняй спецыяльнай ці прафесійна-тэхнічнай адукацыі.
Пералік прафесій, якімі можа авалодаць вучань, залежыць ад яго месца жыхарства
Прасцей кажучы, прафесійнай падрыхтоўкай вучняў будуць займацца на базах каледжаў або іншых сярэдніх спецыяльных устаноў таго горада або мястэчка, дзе знаходзіцца школа.
«Установы адукацыі могуць самастойна распрацоўваць праграмы прафесіянальнай падрыхтоўкі і зацвярджаць іх ва ўстаноўленым парадку. Пры распрацоўцы зместу вучэбных праграм рэкамендуецца выкарыстоўваць тыповыя вучэбныя праграмы па спецыяльнасцях прафесіянальна-тэхнічнай адукацыі».
Да прыкладу, вучні змогуць авалодаць такімі прафесіямі, як прадавец, аператар электроннага набору і вёрсткі, кухар, сакратар, цясляр, цырульнік, афіцыянт, слесар па рамонце машын і гэтак далей.
Прэс-служба Міністэрства адукацыі падкрэслівае:
«Пры адсутнасці магчымасці арганізацыі працоўнага навучання пры рэалізацыі адукацыйнай праграмы прафесіянальнай падрыхтоўкі рабочых (служачых) у школах могуць быць выкарыстаны базы устаноў прафесійна-тэхнічнай, сярэдне-спецыяльнай, вышэйшай, дадатковай адукацыі дарослых, дадатковай адукацыі дзяцей і моладзі».
Максімальная практычнасць і падрыхтаваныя абітурыенты — асноўная мэта такіх урокаў
Не ўсім прафесіям, пра якія мараць школьнікі, на ўроках «Працоўнага навучання» будуць вучыць. Па-першае, ва ўстанове адукацыі будуць улічваць узрост вучняў.
«Асноўнай мэтай працоўнага навучання з’яўляецца прадастаўленне вучням магчымасці атрымаць першасныя навыкі па пэўнай прафесіі. Што тычыцца зместу вучэбнага прадмета «Працоўнае навучанне», то ён павінен быць максімальна практыка-арыентаваным».
Гендарна дзяліць дзяцей не будуць
Праграма не прадугледжвае дзялення вучняў па гендэрным прынцыпе. Фарміраванне вучэбных груп ажыццяўляецца па прафесіях, незалежна ад полу дзіцяці».
Іншыя прадметы ад увядзення шасці гадзін на працу не пацерпяць
«Згодна з пастановай Міністэрства адукацыі пры рэалізацыі адукацыйнай праграмы прафесіянальнай падрыхтоўкі рабочых (служачых) выдзяляецца 6 вучэбных гадзін на тыдзень. Колькасць гадзін, якія адведзены на вывучэнне іншых вучэбных прадметаў у гэтым класе, не змянілася».
Акрамя таго, у метадычных рэкамендацыях указана, што заняткі па прадмеце «Працоўнае навучанне» можна праводзіць як у будныя дні, так і ў суботу. Пры гэтым, вучні павінны быць забяспечаныя гарачым харчаваннем.
Грошы, выдзеленыя бюджэтам, павінны выдаткоўвацца на заробак, узносы (адлічэнні) на сацыяльнае страхаванне, аплату камунальных паслуг, набыццё прадметаў забеспячэння і расходных матэрыялаў і інш.
Каб ажыццяўляць навучанне ў школах, у штаце дадзеных устаноў павінна быць штатная колькасць настаўнікаў і майстроў вытворчага навучання.
«Вучэбныя гадзіны па прадмеце «Працоўнае навучанне» ўключаюцца на пачатак навучальнага года ў спіс педагагічных работнікаў, якім вылічаюцца стаўкі і надбаўкі за кваліфікацыйныя катэгорыі з улікам педагагічнай нагрузкі для вызначэння фонду аплаты працы».


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: У Мінску прайшла вечарына памяці Захарчанкі

maintext:
Сайт «Материк», звязаны з дэпутатам расійскай Дзярждумы Канстанцінам Затуліным, паведаміў, што ў Мінску прайшла вечарына памяці забітага кіраўніка «ДНР» Аляксандра Захарчанкі.
У якім месцы адбылася вечарына памяці і колькі людзей на ёй прысутнічала не паведамляецца. Аднак адзначаецца, што на мерапрыемстве быў прадстаўнік «Інстытута краін СНД» (расійскага аналітычнага цэнтра, звязанага з расійскімі ўладамі) у Беларусі Мікалай Сяргееў, старшыня «Рэспубліканскага савета Руху за дэмакратыю, сацыяльны прагрэс і справядлівасць» Валер Драко і сакратар «Каардынацыйнага савета лева-патрыятычных арганізацый Беларусі «Адзінства»» Сіманоўскі.
Па выніках вечарыны памяці ўдзельнікі звярнуліся да Пуціна і Лукашэнкі з просьбай прызнаць незалежнасць «ДНР» і «ЛНР» і прыняць іх у склад «саюзнай дзяржавы», піша “Наша Ніва“.

fasttext_language: be


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: Нешчасьлівы лёс Беларусі ў дасьледаваньні пад эгідай МЗС Расеі

maintext:
Неадэкватная ацэнка сытуацыі ў Беларусі расейскімі экспэртамі вядзе да памылковых прагнозаў і рэкамэндацый.
Манаграфія Маскоўскага дзяржаўнага інстытуту міжнародных адносін (МГИМО), якая дае прагноз разьвіцьця міжнароднага становішча па краінах і рэгіёнах, у тым ліку ў Беларусі, — падзея ў нечым знакавая. Дасюль алярмісцкія сцэнары наконт пэрспэктываў і лёсу Беларусі друкаваліся ў расейскіх маргінальных (жоўтых ці шавіністычных) мэдыях. Цяпер жа падобныя матывы мы бачым у навуковым дасьледаваньні, як піша палітычны аглядальнік парталу naviny.by Аляксандар Класкоўскі, «рэспэктабэльных, тытулаваных вучоных мужоў, якія працуюць пад гучным брэндам МГИМО, пад эгідай зьнешнепалітычнага ведамства Расеі». Што надае гэтай працы зусім іншы ранг і статус.
Найперш пра тое, што больш-менш дакладна адлюстроўвае беларускія рэаліі. Падаецца рэалістычным прагноз, што «сацыяльна-эканамічная напружанасьць у краіне будзе расьці і пэрыядычна выбухаць масавай незадаволенасьцю».
Можна пагадзіцца з тым, што ў выніку дзеяньняў беларускіх уладаў існуе пэрспэктыва зьяўленьня «палітычнага вакуўму на прарасейскім флянгу». У пэўным сэнсе гэты вакуўм і цяпер існуе. Праэўрапейскія палітычныя сілы ў Беларусі больш арганізаваныя, інстытуцыяналізаваныя, структураваныя, легітымізаваныя, чым прарасейскія. У Беларусі не існуе прарасейскіх партыяў, няма прарасейскіх кандыдатаў у прэзыдэнты, якія б займалі больш прарасейскую пазыцыю, чым Лукашэнка.
Таксама лёгка ўявіць, што пераход улады ад Лукашэнкі да наступніка можа спарадзіць крызіс (паглядзіце на Вэнэсуэлу пасьля сьмерці Уга Чавэса), бо ў аўтарытарных рэжымах пэрсаналісцкага тыпу няма неабходных для гэтага мэханізмаў.
Іншыя ацэнкі і прагнозы выклікаюць зьдзіўленьне і нават інтэлектуальную зьбянтэжанасьць. Інфармацыю пра нібыта насаджэньне Лукашэнкам у краіне «ліцьвінскага нацыяналізму» аўтары дасьледаваньня, відаць, узялі з расейскіх шавіністычных сайтаў. Што сказаць, вельмі дакладныя першакрыніцы.
Неадаэкватным зьяўляецца прагноз, што «ў Беларусі будзе фармавацца падпольная сетка баевікоў-нацыяналістаў», якая стане «накіроўвацца заходнімі цэнтрамі». Тут дзівіць сама опцыя погляду расейскіх навукоўцаў на сьвет вакол Расеі. Яна супадае з тым, што кожны дзень кажа расейская тэлепрапаганда. Думалася, што тэлеканалы ўзьдзейнічаюць на масавую сьвядомасьць, а экспэрты маюць больш адэкватную карціну сьвету. Аказваецца, не.
Казаць пра падтрымку Захадам баевікоў у Беларусі — значыць нічога не разумець у новым курсе Захаду, у прыватнасьці Эўразьвязу, адносна афіцыйнага Менску. Ён цяпер, хутчэй, арыентаваны на захаваньне сацыяльна-палітычнай стабільнасьці ў краіне.
Але самае галоўнае ў згаданым дасьледаваньні — тое, што яго аўтары ў прынцыпе выключаюць існаваньне незалежнай Беларусі. Так ці інакш, з Лукашэнкам ці безь яго, але Беларусь павінна аб’яднацца з Расеяй, дакладней, далучыцца да яе. Бо, на іх думку, працэсы інтэграцыі з Расеяй носяць аб’ектыўны характар.
На мой погляд, фундамэнтальная памылка аўтараў палягае ў тым, што ў іхнай трактоўцы беларускае грамадзтва і эліта гатовыя да інтэграцыі — і толькі Лукашэнка, «імкнучыся захаваць неабмежаваную ўладу», перашкаджае гэтаму аб’ектыўнаму працэсу. На самой справе пытаньне незалежнасьці — напэўна, адзінае, па якім у расколатым беларускім грамадзтве існуе кансэнсус. Пазыцыі і Лукашэнкі, і грамадзтва, і апазыцыі тут супадаюць. Аўтары ж манаграфіі пераносяць на сёньняшні дзень і будучыню настроі і стэрэатыпы 1990-х гадоў. А з таго часу ўсё моцна памянялася.
Аўтары дасьледаваньня прагназуюць, што працэсы беларуска-расейскай інтэграцыі будуць чым далей, тым больш нарастаць, што прывядзе да ўваходжаньня Беларусі ў склад Расеі да 2050 году.
У рэальнасьці ўсё якраз наадварот. Чым даўжэй існуе незалежная Беларусь, тым менш актуальнае пытаньне інтэграцыі з Расеяй. Хаця б у сілу гістарычнай інэрцыі. За часы незалежнасьці зьявілася новае пакаленьне беларусаў, для якіх сувэрэнітэт Беларусі — гэта дадзенасьць ад нараджэньня. Пытаньне пра далучэньне да Расеі яны проста дрэнна разумеюць.
Але на гэтай ілжывай аснове будуецца ўвесь прагноз расейскіх экспэртаў. Самае сумнае, што ў іх няма сумневу наконт абавязковай неабходнасьці выкарыстаньня сілавога сцэнару, калі нейкія сілы (Лукашэнка, Захад, празаходняя апазыцыя) паспрабуюць перашкодзіць «аб’ектыўнаму» гістарычнаму працэсу яднаньня дзьвюх краін.
Галоўнае пытаньне ў тым, наколькі такія «прагнозы» ўплываюць на палітыку Крамля. Дакладнага адказу на яго пакуль няма.
Самае цікавае, што гэтыя экспэрты Лукашэнку фактычна сьпісалі. А праблема ў тым, што засьцерагчыся ад яду «Навічок» даволі цяжка.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: Станіслаў Шушкевіч: Мяне некалькі год не адпускалі з партыі

maintext:
Экс-старшыня Вярхоўнага Савета Беларусі і кіраўнік Цэнтральнай рады партыі БСДГ Станіслаў Шушкевіч распавёў пра тое, з якім адчуваннем ён перадае кіраўніцтва арганізацыяй.
Як вядома, на VII з’ездзе БСДГ новы старшыня партыі так і не быў абраны, бо ў гэты час Станіслаў Шушкевіч знаходзіўся ў лякарні. Але зараз ён ужо выйшаў адтуль і распавёў “Радыё Рацыя”, калі можа адбыцца змена кіраўніцтва.
Намеснік старшыні партыі Сяргей Чарачэнь — галоўны прэтэндэнт на гэтую пасаду.
Станіслаў Шушкевіч кажа:
— Я думаў, што на з’ездзе ўсё-такі абяруць новага лідара партыі, але ж у нас усё занадта дэмакратычна, вырашылі без мяне гэта не рабіць. І ў бліжэйшы час збярэм другую сесію з’езда, бо яго мандаты дзейнічаюць паўгода.
— Вы на новы тэрмін балатавацца не захацелі?
— Мне 83 гады, куды ўжо балатавацца? А партыя павінна амаладжвацца, гэта ж відавочна. Таму зараз, пасля шпіталя, злётаю яшчэ ў Паўднёвую Карэю на адно мерапрыемства, а напрыканцы гэтага месяца правядзём партыйнае мерапрыемства і вызначымся з кіраўніком.
— Ці задаволены вы магчымым новым лідарам партыі Сяргеем Чэрачэнем?
— Я не хачу, каб выбары рабіліся пад маім уплывам. Мне ўсе прапанаваныя кандыдатуры падабаюцца, таму няхай усё вырашыць галасаванне. У мяне ёсць свае прыхільнасці, але я не магу іх агалошваць.
— Колькі вы ўзначальвалі партыю?
— Каля 20 гадоў. І ў апошні час партыя проста стамілася ад эканамічных затрат, бо трэба было немалыя грошы плаціць за арэнду партыйных офісаў. Але колькі я не прасіўся, каб адпусцілі з партыі, мяне ўгаворвалі і пераконвалі застацца. У нашай партыі вельмі шмат дастойных людзей, а цяпер яшчэ ўлілася вялікая каманда моладзі.
— Чым можаце ганарыцца за час свайго кіраўніцтва партыяй?
— Калі казаць шчыра, то партыйная праца ў нас практычна немагчыма. Такое ў Беларусі заканадаўства і такія ў краіне выбары. І ў гэтай сітуацыі, безумоўна, трэба шукаць нейкія новыя падыходы. Можа быць, маладым гэта ўдасца зрабіць. Бо, калі мы ўжо практычна перасталі паказваць прыкметы жыцця, моладзь узбунтавалася і сказала: “Партыя павінна жыць!”


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя
Игорь Лапковский

title: Беларуская кніга ўвайшла ў амерыканскі спіс 100 найлепшых гэтага стагоддзя

maintext:
У канон самых важных кніг сучаснасці, які журналісты склалі на падставе водгукаў знаўцаў літаратуры, увайшла «Чарнобыльская малітва» Святланы Алексіевіч.
Некалькі месяцаў таму «Vulture» звярнулася да дзясяткаў літаратурных крытыкаў, рэцэнзентаў, пісьменнікаў і сваіх уласных аўтараў з просьбай назваць 100 найлепшых твораў мастацкай літаратуры, паэзіі, мемуараў і эсэ XXI стагоддзя – і цяпер падсумавала вынікі.
«Мэтай было не ствараць зафіксаваны кнігазбор, а зрабіць размазанае сэлфі культурніцкага моманту», – піша выданне.
У выніковы спіс увайшла кніга Святланы Алексіевіч «Чарнобыльская малітва».
«Беларуска Алексіевіч, якая атрымала Нобэлеўскую прэмію ў 2015 годзе, нібыта гандлюе вуснай гісторыяй. Яе кнігі, аднак, не маюць вялікага падабенства з формай, як гэта звычайна практыкуецца. Тут аповеды сведкаў і ахвяраў аркеструюцца, зводзяцца ў кантрапункце, і, як фугі і спускі з мэтанакіраванымі эліпсамі і паўтарэннямі, рэдагуюцца, каб кожны голас гучаў паэтычна. Алексіевіч дакладна ведае, у якой ступені яна перарабляе матэрыял, а ейныя кнігі – толькі намінальна пра факты: яе хвалююць уражанні і пачуцці, і яны застаюцца ў галаве надоўга пасля таго, як вы перагарнулі апошнюю старонку», – піша пра яе пісьменнік і крытык Люк Сантэ, аглядальнік «The New York Review of Books».
Святлана Алексіевіч піша ў жанры мастацка-дакументальнай прозы. «Чарнобыльская малітва» – адна з найбольш яе вядомых кніг, яна прысвечаная аварыі на Чарнобыльскай АЭС у 1986 годзе.
У 2015-м Алексіевіч стала лаўрэаткай Нобэлеўскай прэміі па літаратуры з фармуліроўкай «за шматгалосную творчасць – помнік пакутам і мужнасці ў нашыя часы».


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя
Ольга К.

title: Міжнародны касмічны кангрэс-2018 адкрыўся ў Мінску

maintext:
31-ы міжнародны кангрэс Асацыяцыі ўдзельнікаў касмічных палётаў адкрыўся сёння ў Мінску, паведамілі БЕЛТА ў прэс-службе Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
У кангрэсе прымаюць удзел больш за 80 касманаўтаў з 17 краін – Расіі, ЗША, Кітая, Казахстана, еўрапейскіх дзяржаў, а таксама вучоныя, прадстаўнікі беларускіх ВНУ, прадпрыемстваў.
Пасля адкрыцця запланаваны дзве тэхнічныя сесіі. Першая з іх будзе прысвечана тэме кангрэса – “Мы ствараем касмічную будучыню”. У час другой сесіі касманаўты, якія вярнуліся з арбіты за апошні год, выступяць са справаздачай аб сваіх палётах.
Кангрэс прадоўжыцца да 15 верасня. Цырымонія ўскладання кветак да манумента Перамогі запланавана на 11 верасня. Затым у Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі арганізуюць дзве тэхнічныя сесіі. Іх аб’ядноўвае тэма “Наша будучыня ў космасе”.
Дзень супольнасці пройдзе 12 верасня. У гэты дзень касманаўты плануюць наведаць беларускія школы, універсітэты, інстытуты Нацыянальнай акадэміі навук, Мінскае сувораўскае ваеннае вучылішча.
13 верасня праводзіцца яшчэ адна тэхнічная сесія – па космасе і навуцы.
Генеральная асамблея асацыяцыі, бізнес-сесіі адбудуцца 14 верасня.
Затым удзельнікі кангрэса закладуць у Батанічным садзе Алею касманаўтаў. Кожны касманаўт пасадзіць калонападобны ядловец, крона якога мае форму ракеты. Таксама для гасцей будуць арганізаваны экскурсіі па знакавых мясцінах Беларусі і культурная праграма.
Асацыяцыя ўдзельнікаў касмічных палётаў – міжнародная некамерцыйная арганізацыя, якая аб’ядноўвае касманаўтаў са многіх краін, – створана ў 1985 годзе для абмену вопытам у галіне пілатуемых касмічных палётаў. Міжнародны кангрэс АУКП штогод збірае касманаўтаў, а таксама прадстаўнікоў навукова-даследчых устаноў і нацыянальных касмічных агенцтваў.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя
Ольга К.

title: Як Беларусь вядзе захоп украінскага рынку тралейбусаў

maintext:
Беларусь, пачынаючы з 2014 году пакрыху зьмяняе падыходы да гандлю з Украінай: відавочна адсочваюцца трэнды на паступовае нарошчваньне паставак тэхналягічнае прадукцыі, стварэньне сумесных прадпрыемстваў па зборцы (лакалізацыі) на тэрыторыі Ўкраіны, барацьбе за стабільную долю на рынку.
Пры гэтым айчынныя прадпрыемствы уваходзяць у жорсткую канкурэнцыю з украінскімі вытворцамі і, часьцяком, маюць посьпех. З найбольш цікавых кейсаў можна прыгадаць умацаваньне пазыцый МАЗу, барацьбу за рынак цэмэнту ды вырабаў зь яго, пастаўкі сернай кіслаты, рынак сельгастэхнікі і, асобна, рынак пасажырскага транспарту. Пра апошні, ці, калі быць дакладным, рынак тралейбусаў пойдзе гаворка ў гэтым тэксце.
Гісторыя пытаньня
Беларускія тралейбусы БКМ дастаткова даўно прысутныя на ўкраінскім рынку, але да 2015-16 гадоў іх сумарная колькасьць не была істотнай з прычыны канкурэнцыі з Украінскімі вытворцамі. Так, ў 2011-12 гадах Львоўскі ЛАЗ і Луцкі “Богдан” здолелі перамагчы ў большасьці тэндэраў на пастаўку пасажырскага электратранспарту да Еўра 2012. Гэта было натуральным, бо, украінскія ўлады, па магчымасьці, аддавалі перавагу ўласным вытворцам. Белкамунмаш, варта аддаць належнае, спрабаваў стаць “сваім” і нават стварыў сумесна з Чарнігаўскім аўтазаводам СП па вырабу тралейбусаў. Але супрацоўніцтва не задалося: украінскія партнэры вырашылі вырабляць “сваё” – тралейбусы “Эталон Т12110 “Барвінок”, якія на паверку аказалася рэстайлінгам беларускіх распрацовак. БКМ пагражаў судамі і вытворчасьць чарнігаўскіх тралейбусаў фактычна была замарожана да 2014 году.
Зь іншага боку, паўза выпуску чарнігаўскіх тралейбусаў магла быць павязаная са спадам попыту – пасьля “Еўра” тэндэры на новую тэхніку амаль не праводзіліся. А 2014 год быў адметным вайной ды пачаткам эканамічнага спаду. Дарэчы, у гэты ж час спыніў сваё існаваньне Львоўскі аўтазавод (выпуск аўтобусаў адноўлены на рэштках прадпрыемства толькі ў 2018).
Рынак ажыў толькі ў 2016 годзе, дзякуючы ня столькі пачатку эканамічнага росту, колькі дэцэнтралізацыі – ключавой (і пасьпяховай) украінскай рэформе, дзякуючы якой значная доля падатковых паступленьняў застаецца ў мясцовай улады. Разам з тым расьце і сфэра адказнасьці. У выніку амаль усе абласныя цэнтры пачалі распрацоўваць і рэалізоўваць праграмы абнаўленьня камунальнага транспарту. Актыўна ўключыўся ў працэс, надаючы крэдытныя рэсурсы ЕБРР. Лягічна, бо наяўнасьць гарантаваных фінансавых паступленьняў на месцы павышае верагоднасьць пасьпяховага завяршэньня праграмы і пагашэньня крэдыту мясцовымі уладамі.
Белкамунмаш, гэтым разам, аказаўся гатовым да ажыўленьня на рынку:
паставіў на паўзу канфлікт з чарнігаўскімі вытворцамі: тыя выпускаюць свой тралейбус, купляючы пры гэтым беларускія камплектуючыя. Але, канчаткова спрэчка пра уласнасьць тэхналёгій пакуль не вырашана. Магчыма і не будзе – БКМ прэзэнтуе новыя мадэлі і нават “база” “Барвінка – БКМ 321 ужо істотна зьмененая. А “Эталон” – клон “першага пакаленьня” 321-га тралейбусу ўзору 2011-12 гадоў з усімі ягонымі недахопамі.
на базе Паўднёвага Машынабудаўнічага Заводу (“Южмаш”), які мае досьвед выпуску і міжкантынентальных ракет і уласнай лінейкі тралейбусаў, быў наладжаны выпуск клона тралейбуса МАЗ-ЭТОН, які атрымаў назву “Дніпро Т-103”. Яго прэзэнтавала дылер “Южмаша” – кампанія “Літан”. Варта адзначыць, што ўжо праз год, напрыканцы 2017 году, дзякуючы ў тым ліку тэхнічнай каапэрацыі зь Беларускім бокам, Літан прэзэнтаваў мадэль “Дніпро Т203”, якая ёсьць “тралейбусам з аўтаномным ходам”.
у Луцку, дзе БКМ ужо меў уласнага дылера, на пачатку 2017 году зарэгістраваная кампанія “БКМ-Украіна, якая, паводле статутных дакумантаў, займаецца “вырабам пасажырскай тэхнікі”. Амбасадар Беларусі ў Украіне ўзгадваў пра яе як “пачатак выпуску тралейбусаў БКМ у Луцку”. Пакуль гаворка йдзе пра адвёртачную зборку БКМ-321 ці, нават проста легалізацыю беларускіх тралейбусаў, паступіўшых у гатовым стане, як “украінскага прадукту”.
Белкамунмаш аказаўся гатовым да выхаду на ўкраінскі рынак, чаго не скажаш пра ягоных канкурэнтаў. Так, напрыклад, карпарацыя “Богдан” на пачатку 2017 прапанавала свае тралейбусы вялікай даўжыні (т.з. “гармонікі”) Богдан Т90117 за 9,5 млн грывень ($360-365 тыс.) , а базавую мадэль Т701 за 5,5 млн грн ($210-215 тыс.) БКМ праз сваіх дылераў магла прадаць 321 мадэль на 1 млн таньней – за 4,5 млн ($170-173 тыс), а Дніпро выстаўляў 203 мадэль (нагадаю, што яна з аўтаномным ходам) за 5,6 млн грывень. Украінскія вытворцы, на фоне некалькіх правальных тэндэраў пачалі зьніжаць кошты. Чарнігаўскі “Эталон” дык наогул можна абвінаваціць у дэмпінгу – прапануе тралейбусы коштам меней за 4 млн.
Важным чыньнікам, які ўплывае на рынак, стала схема пастаўкі ўжываных тралейбусаў з краін ЕС, у першую чаргу Польшчы, Чэхіі ды Славаччыны. Старыя “Шкоды”, пасьля невялікага рамонту, прадаваліся ў Украіне за 1,5 – 2,5 млн грывен.
Тым не меней, рынак ужо зьмяніўся. Беларускія пастаўшчыкі не зьбіраліся аддаваць “сваё” і па выніках 2017 году маем такія лічбы перададзеных пакупнікам тралейбусаў:
Богдан – 30 шт.
Ужываныя тралейбусы “Шкода” і “МАН” – 24+7 = 31
Тралейбусы Эталон “Барвінок” – 5
Тралейбусы “Дніпро” розных мадфыікацый – 31
Тралейбусы БКМ розных мадыфікацый – 17
Такім чынам беларускія тралейбусы (пастаўкі БКМ + прадукцыя пад маркай “Дніпро”) – занялі у суме 43% украінскага рынку. (5)
Барацьба за рынак: шум у прэсе і суды
Натуральна, што рэзкая актывізацыя беларускіх паставак тралейбусаў не прайшла па-за ўвагай іх украінскіх канкурэнтаў. Паколькі грошы на гэтым рынку йдуць ад мясцовых органаў улады (бюджэт ці крэдытныя сродкі), усе закупкі маюць праходзіць праз адкрытыя таргі на пляцоўцы ProZorro. Тэарэтычна, на іх перамагае той, хто зрабіў найлепшую прапанову па кошту ці па суадносінах кошту да якасьці (ці тэхнічных адметнасьцяў). Гэта накладае свае асаблівасьці на мэтады супрацьдзеяньня беларускаму імпарту.
Асаблівасьцямі украінскай спэцыфікі публічных таргоў стала шырокае выкарыстаньне судоў для скасаваньня вынікаў. Прайграўшы бок дастаткова часта падае позву, заяўляючы, што пераможца і (ці) арганізатар закупак парушылі працэдуру, не адпавядаюць тым ці іншым крытэрам. Дапокуль няма рашэньня суду, любыя выплаты нават па ўжо заключаным кантрактам (калі бакі пасьпелі падпісаць) немагчымыя. Мясцовыя органы ўлады, зь іншага боку, абмежаваныя ў часе – патрэба пачаць выкананьне кантракту да канца бюджэтнага году нікуды не зьнікае. З іншага боку ёсьць ціск грамадзкай думкі і СМІ – праблему з транспартам трэба вырашаць як мага хутчэй. Таму такім зацягваньнем працэсу канкурэнты вымушаюць альбо ануляваць таргі альбо абвяшчаць “паралельны” тэндэр, у якім былы “пераможца” не можа браць удзел. Другі накірунак – выкарыстаньне грамадзкай думкі для дыскрэдытацыі канкурэнта да пачатку таргоў ці на моманце іх правядзеньня.
Найбольш яскравым прыкладам такога стаў тэндэр на пастаўку тралейбусаў у г. Хмяльніцкі. Гэта была трэцяя (!!) спроба закупіць рухомы склад для пасажырскіх перавозак у горадзе. Першыя дзьве патанулі ў судовай цяганіне. Свае машыны спрабавалі прапанаваць ГД Літан (тралейбусы “Дніпро Т203”), БКМ-Украіна (БКМ-321), і Багдан. Дніпроўскія тралейбусы мясцовыя чыноўнікі зьнялі зь вельмі цікавай фармулёўкай – вытворца ў дакументацыі на тэндэр не напісаў што яны “з аўтаномным ходам ДА 15 км”. Даведка – яны былі адзіныя з прапанаваных, якія маглі рухацца аўтаномна і гэта была фактычна дадатковая опцыя.
Тэндэр выйграў БКМ-Украіна, але вынікі былі адмененыя і перамога дасталася “Богдану”. Прычыну чыноўнікі патлумачылі тым, што на беларускіх тралейбусах стаяць расейскія электрарухавікі – гэта падтрымка “дзяржавы агрэсара”. Тым болей, што завод-вытворца(Пскоўскі электрамашынабудаўнічы завод) выпускае прадукцыю і для расейскага ВПК. Самае пікантнае палягае ў тым, што аналягічныя рухавікі таго ж самага пскоўскага заводу ідуць у камплекце украінскіх вытворцаў – яны ў 2017м стаялі і на “Богданах” і на “Эталон-Барвінок”. Яшчэ больш анэкдатычна тое, што паступіўшыя ў Хмяльніцкі тралейбусы “айчыннага вытворцы” рухаліся на тых да пскоўскіх рухавіках.
У горадзе Сумы БКМ наогул не дапусьцілі да таргоў таму што ў ім… меней пасажырскіх крэслаў. Але, варта адзначыць, што пераможцам тэндэра стаў Гандлёвы дом “Літан” з тралейбусам “Дніпро Т203” – Беларусь як дзяржава там агулам амаль нічога не згубіла.
Падобных прыкладаў можна прывесьці яшчэ з дзесятак. Найбольш яскравы – закупка 80 тралейбусаў для Кіева – усю партыю замовілі на “Богдане”. З іншага боку і там Беларусь не прайграла – нашы пастаўшчыкі саступілі тралейбусы украінцам, затое кантракт на аўтобусы быў аддадзены МАЗу. Менскі аўтазавод кантракт выканаў, выкананьне сваіх абавязкаў карпарацыяй “Багдан” яшчэ трывае.
Асымэтрычны адказ беларусаў
Натуральна, што беларускі бок меў даць рады новай праблеме. У выніку нарадзілася схема, якая дазваляе лёгка абыходзіць таргі на ProZorro, пры гэтым гарантуючы пакупніку нізкі кошт на тэхніку.
Алгарытм дзеяньняў палягае не на поўным абыходзе (што незаконна) таргоў, а на выкарыстаньні мэханізмаў публічных закупак на сваю карысьць. Больш за палову тэхнікі для пасажырскіх перавозак набываецца за крэдытныя кошты альбо ў лізінг. Апошняе і ёсьць той самай магчымасьцю – абвяшчаецца тэндэр не на набыцьцё тралейбусаў, а на найбольш выгадныя лізінгавыя прапановы (на ўжо вядомыя маркі тэхнікі). На першы погляд не бачна розьніцы – усё адно ёсьць кошт і ёсьць умовы. Але тут спрацоўвае цудоўны механізм пад назвай экспартнае крэдытаваньне. Урад Рэспублікі Беларусь праз дзяржаўныя банкі “Укргазбанк” і “Укрэксімбанк” праводзіць праграму падтрымкі беларускага імпарту. Паводле гэтае праграмы пры набыцьці тэхнікі ў крэдыт за кошты беларускага бюджэту пакрываецца частка адсоткавай стаўкі. Напрыклад, пры ільготным (!) крэдыце для украінскага прадпрымальніка на набыцьцё украінскай тэхнікі адсоткавая стаўка ў грыўні складае 17,5%.
Пры набыцьці па праграме “беларускі імпарт” ад “Укрэксімбанку” яна складае 18,7%. Але беларускім урадам кампэнсуецца 8% і, такім чынам, рэальная стаўка крэдыту ўжо 10,7% – на 7% меней, чым ільготная стаўка для украінскіх вытворцаў. У “Укргазбанку” пасьля кампэнсацыі стаўка яшчэ ніжэй – ад 9%.
Кампанія купляе ў крэдыт тэхніку і перадае яе ў лізінг мясцовай уладзе. Улічваючы, што ўліковая стаўка НБУ (стаўка рэфінансаваньня) складае ўжо 18% – схема выгадная як для пакупніка, так і для лізінгавай кампаніі. Да таго ж, улічваючы фактычную стаўку па крэдыту ад 9 да 10,5%, як прапанова на ProZorro будзе мець канкурэнтныя перавагі параўнаўча з тымі, хто прапануе ў лізінг украінскую тэхніку. І, самае галоўнае – у такім разе вельмі цяжка аспрэчыць вынікі публічных закупак праз суд.
Падобная схема з пачатку 2018 года пачала выкарыстоўвацца пастаўшчыкамі тэхнікі БКМ. Гандлёвы дом “Літан” – дылер “Южмаша” па продажы тралейбусаў выкарыстоўвае магчымасьці беларускага экспартнага крэдытаваньня пры набыцьці камплектуючых да тралейбусаў. І, пасьля, само надае паслугі лізінгу ці перадае тэхніку нават банкаўскім установам для тых жа мэтаў.
Другі накірунак, як гэта ні парадаксальна гучыць, можна назваць “купляем беларускае”. Белкамунмаш знайшоў вытворцу электрарухавікоў, якія па парамэтрах не горшыя за расейскія у Украіне. І пачынае прадаваць тралейбусы з “украінскім сэрцам”, падаючы гэта за сваю канкурэнтную перавагу. Так, у ліпені 2018 году ўлады Івана-Франкоўска паведамілі пра заключэньне кантракту на пакупку 29 машын БКМ менавіта з “рухавіком, вырабленым у Украіне”.
Такім чынам за кошт прадуманай палітыкі беларускія вытворцы (як БКМ так і сумесныя прадпрыемствы) за першую палову 2018 году не толькі не згубілі, а нават пашырылі сваю прысутнасьць на украінскім рынку. Паводле перададзеных кліентам машын статыстыка выглядае так:
Белкамунмаш і Гандлёвы дом “Літан” (тралейбусы “Дніпро”) кантралююць продаж амаль 60% ад агульнага аб`ёму тралейбусаў, рэалізаваных за 6 месяцаў 2018 году ў Украіне. Калі сюды дадаць “Эталон-Барвінок”, што мае значную частку беларускіх камплектуючых, то паказчык перавышае 65%.
Але нават гэтыя лічбы не фінальныя. Справа ў тым, што тралейбусы, якія закупаюцца па лініі ЕБРР будуць перадавацца спажыўцу ў другой палове году. Таксама пакуль рана дадаваць да статыстыкі поўныя вынікі працы па “лізінгавай схеме” – статыстыка зьбіраецца па меры прыняцьці тэхнікі ў эксплуатацыю. Адпаведна, дадзеныя па 2018 году будуць гатовыя па заканчэньні бюджэтнага году і справаздачах па выкананьні мясцовых бюджэтаў – у лютым-сакавіку 2019. Аднак, дадзеныя па закупках “лізінгавых паслуг” сьведчаць пра тое, што праз такія схемы ў 2018 годзе будзе рэалізавана не меней за 35% усіх паступіўшых на украінскі рынак беларускіх тралейбусаў.
Пэрспэктывы
Беларускія, за паходжаньнем камплектуючых, тралейбусы будуць дамінаваць сярод новых машын на украінскім рынку ўжо у бліжэйшы час. Гэта дае падставы для аптымістычных ацэнак экспарту запасных частак і камплектуючых – калі ёсьць тэхніка, яна мае абслугоўвацца. Да таго ж ужываныя тралейбусы (нават закупленыя сёлета) рана ці позна будуць выводзіцца з эксплуатацыі. Лягічным крокам транспартнага прадпрыемства будзе уніфікацыя мадэльнага шэрагу. А гэта новыя магчымасьці для паставак прадукцыі БКМ.
Другі накірунак падказвае гісторыя пабудовы бізнэсу ТД “Літан”. Мадэлі з аўтаномным ходам патрабуюць акумулятараў ці супэркандэнсатараў. І тут да месца навіна канца жніўня пра пачатак вырабу супэркандэнсатараў у тэхнапарку “Вялікі камень”. Для Беларусі цалкам лягічным будзе ня толькі прапаноўваць свае электробусы ў гарады-мільённікі, але і ініцыяваць зборку аналягічных мадэляў на беларуска-украінскіх СП.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя
Ольга К.

title: Журы назвала шорт-ліст прэміі Арсенневай

maintext:
Стаў вядомы кароткі спіс сёлетняй паэтычнай прэміі імя Наталлі Арсенневай.
У шорт-ліст прэміі імя Наталлі Арсенневай 2018 увайшлі дзевяць паэтычных кніг (нагадаем, у поўным спісе была 21 кніга):
Алесь Разанаў. Перавыбранае. Выдавецтва Змітра Коласа, Мінск.
Антон Францішак Брыль. Цмачанка. Выдавецтва “Янушкевіч”, Мінск.
Вальжына Морт. Эпідэмія ружаў. Выдавецтва “Логвінаў”, Вільня.
Валянціна Аксак. Завінены рай. Выдавецтва “Галіяфы”, Мінск.
Вольга Гапеева. Граматыка снегу. Выдавецтва “Галіяфы”, Мінск.
Ігар Кулікоў. Валадар загадак. Выдавецтва “Медысонт”, Мінск.
Іна Снарская. Вогнепаклонніца. Выдавецтва “Кнігазбор”, Мінск.
Міхаіл Рубін. Пераклад з Іншага. “Издательские решения” па ліцэнзіі Ridero
Усевалад Сцебурака. Сны дарог. Выдавецтва “Медысонт”, Мінск.
Цырымонія ўзнагароджання пераможцы адбудзецца 20 верасня а 19:00 у кафэ “Грай” (вул. Iнтэрнацыянальная, 33).
Адметна, што на паэтычную прэмію, названую ў гонар зоркі беларускай эмігранцкай паэзіі Наталлі Арсенневай, сёлета прэтэндуюць тры паэт_а/_кі, якія стала жывуць за межамі Беларусі, — Антон Францішак Брыль, Вальжына Морт і Іна Снарская.
Сябрамі журы Прэміі ў 2018 годзе з’яўляюцца: паэт і перакладчык Андрэй Хадановіч, літаратуразнаўца і пісьменніца Вольга Іпатава, паэт і выдавец Дзмітрый Строцаў, паэтка і перакладчыца Марыя Мартысевіч і паэтка Наста Кудасава. Сябры журы не галасуюць за кнігі, рэдактарамі якіх яны былі.
Леташняя ўдзельніца Прэміі і сёлетняя сябра журы, паэтка Наста Кудасава, адзначае: “Цешуся, што мне выпала гэтакая прыгода — пракаўтнуць столькі паэзіі за адным махам. Далягляд адкрыўся неверагодны, канечне. І ўсведамленне, наколькі ж мы багаты народ, раз маем такую размаітасць творцаў. Хочацца найперш дзякаваць усім аўтарам за сілы і крылы, за тое, што не спыняюцца адчуваць, называць, трансліраваць галоўнае.”
Літаратурная прэмія імя Наталлі Арсенневай ушаноўвае аўтара ці аўтарку найлепшай паэтычнай кнігі на беларускай мове, выдадзенай у папярэднім Прэміі годзе. Арганізатары прэміі — Беларускі ПЭН-цэнтр, ГА “Саюз беларускіх пісьменнікаў” і Згуртаванне беларусаў свету “Бацькаўшчына”. Узнагарода ўручаецца пры падтрымцы Фонда культуры і адукацыі Орса-Рамана і Харытатыўнага фонда Згуртавання беларусаў Вялікай Брытаніі.
Прэмія заснаваная ў гонар беларускай паэткі Наталлі Арсенневай (1903—1997) у 2017 г. і ўручаецца за найлепшую паэтычную кнігу на беларускай мове. Першым лаўрэатам прэміі стаў Уладзімір Някляеў за зборнік паэзіі “Толькі вершы”.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя
Ольга К.

title: "Каб так было ў нас, то фальсыфікавалі б яшчэ больш". Беларусы назіралі за выбарамі ў Швэцыі

maintext:
Датэрміновае галасаваньне, яўка 85% і назіральнікі АБСЭ. У Швэцыі завяршыліся парлямэнцкія выбары. Сьвет прызнаў іх вынікі, а швэды ў чарговы раз пацьвердзілі свой імідж як як адной з самых празрыстых сыстэмаў у сьвеце. За фіналам галасаваньня сачылі беларускія палітыкі.
Выбары ў Швэцыі мясцовыя камэнтатары называлі «самымі драматычнымі ў пасьляваеннай гісторыі». Усё праз імавернасьць вельмі добрага выніку папулісцкай і эўраскептычнай партыі «Швэдзкія дэмакраты». Правая партыя і сапраўды палепшыла свой папярэднік вынік, але заняла ў гонцы трэцяе месца зь меншай падтрымкай, чым чакалася — 17,6%.
Нядзельныя выбары ў нечым і сапраўды былі гістарычнымі. Упершыню за імі сачылі назіральнікі АБСЭ. Гэта быў адказ на абвінавачваньні Ўладзімера Пуціна, які заявіў, што Захад сочыць за выбарамі ў Расеі, а пры гэтым ня хоча паглядзець, што адбываецца ва ўласным двары. Угаворваць швэдаў не давялося.
Сярод назіральнікаў за выбарамі былі і беларускія апазыцыянэры. Яны распавялі Свабодзе пра ўражаньні ад выбараў, якія зьбіраюць самую высокую ў сьвеце добраахвотную яўку.
Агітацыя
Сустаршыню руху «Гавары праўду» Андрэя Дзьмітрыева ўразіла цывілізаванасьць выбарчага працэсу ўжо на ўзроўні агітацыі.
«Плякатамі з выявамі кандыдатаў заклееныя літаральны ўсе ліхтары ў горадзе. І цікава, што людзей гэта не раздражняе. У самым цэнтры сталіцы выдзеленае месца для кожнай партыі, дзе кожны можа паставіць намёты і агітаваць. Ёсьць і агульная сцэна, дзе можна выступаць, загадзя замовіўшы час. Адна партыя выступае за другой. Усё вельмі цывілізавана», — распавядае Дзьмітрыеў.
Палітык быў пад уражаньнем ад выбарчых дэбатаў. Гэта не размова кандыдата зь вядучым, а эмацыйная дыскусія паміж удзельнікамі кампаніі. І ўсё адбываецца ў наўпроставым эфіры, каб ніхто ня змог абвінаваціць ані журналістаў, ані ўдзельнікаў у маніпуляцыі.
Дарэчы, выбарчая агітацыя ў Швэцыі дазволеная і ў дзень асноўнага галасаваньня. Але плякаты кандыдатаў, напрыклад, павінны быць не бліжэй за 15 мэтраў ад выбарчага ўчастку.
Датэрміновае галасаваньне
У Швэцыі, як і Беларусі, існуе датэрміновае галасаваньне. Але швэды, як распавядае Вольга Кавалькова зь Беларускай Хрысьціянскай Дэмакратыі, пайшлі значна далей, у іх галасаваць перад асноўным днём выбараў можна цягам двух тыдняў.
«Гэтым разам яўка падчас датэрміновага галасаваньня моцна адрозьнівалася ад папярэдніх выбараў. Раней яна была ў раёне 25%, а гэтым разам 40%. Дарэчы, прагаласаваць датэрмінова можна і ў іншым рэгіёне, без аніякіх талёнаў. Твой голас потым і так дасылаюць у твой рэгіён», — распавядае Кавалькова.
Яна дадае, што сёлета ў Швэцыі пачалі ўпершыню ўжываць пераносныя скрыні, таму галасаваць можна было і з дому. У Швэцыі таксама дазволенае і галасаваньне па давернасьці.
Гучыць неверагодна, але швэдам падчас датэрміновага галасаваньня дазволена аддаваць свой голас нават некалькі разоў.
«Бюлетэнь кладзецца ў капэрту, падпісваецца і дасылаецца ў камісію. Але ты можаш зьмяніць думку па нейкіх прычынах і ў асноўны дзень прагаласаваць інакш. Лічыцца тваё апошняе галасаваньне», — тлумачыць Андрэй Дзьмітрыеў.
Чэргі
Швэды абсалютныя лідэры ў сьвеце па добраахвотнай яўцы. Яна сягае нават 90%. Гэтым разам на ўчасткі прыйшло 85% грамадзян каралеўства.
«У Швэцыі сапраўды на ўчастках стаяць чэргі. У нас пры такой жа яўцы ў дакумэнтах участкі проста пустыя. Людзі паводзяць сябе на ўчастках вельмі вольна. Могуць выйсьці, падумаць, вярнуцца, перадумаць і зноў вярнуцца», — распавядае Дзьмітрыеў.
Галасаваньне
Бюлетэнь для галасаваньня ў Швэцыі даюць не прадстаўнікі выбарчай камісіі, а прадстаўнікі партыяў, якія ўдзельнічаюць у галасаваньні.
«Кожная партыя стаіць перад выбарчым участкам, мае сваю стужку, каб прасьцей было адрозьніць, і раздае свае бюлетэні. Гэты бюлетэнь не кідаецца ў скрыню, а ўкладаецца ў спэцыяльную капэрту. Туды кладзецца бюлетэнь той партыі, за якую ты аддаеш голас. Бюлетэні рознакаляровыя, бо разам з выбарамі ў парлямэнт адбываюцца і выбары ў іншыя ўзроўні ўлады. І толькі потым сябра камісіі кідае бюлетэнь у скрыню», — кажа Вольга Кавалькова.
Цікава, што ў Швэцыі можна прагаласаваць і без пашпарту. Андрэй Дзьмітрыеў распавядае, што калі ёсьць праблема з дакумэнтам, які пацьвярджае асобу, то справу можа вырашыць іншы чалавек, які ў стане яе пацьвердзіць.
«Калі маеш праблемы з дакумэнтам, скончыўся тэрмін дзеяньня пашпарту, напрыклад, то прыводзіш сябра. Калі ён пацьвярджае, што гэта ты, то галасуй, калі ласка», — кажа сустаршыня «Гавары праўду».
Камісіі, дарэчы, лічаць толькі тыя бюлетэні, якія знаходзяцца ў скрыні. Сапсаваных бюлетэняў ніхто ня лічыць. Для назіральнікаў няма ніякіх чырвоных рысаў, за якія нельга заходзіць, кажа Дзьмітрыеў. А назіраць можна нават без пасьведчаньняў.
Гарадзенскі сябра БХД Аляксандар Абуховіч ня толькі здолеў зьняць працэс падліку галасоў на ўчастку ў Стакольме. Паводле яго, прадстаўнікі камісіі нават узрадаваліся, калі ён сказаў, што будзе фатаграфаваць падлік. Гэты працэс ён назваў самым празрыстым з тых, якія калі-небудзь бачыў.
Паплечніца Дзьмітрыева, былая кандыдатка ў прэзыдэнты Тацьцяна Караткевіч гаворыць Свабодзе, што гарантыя цывілізаванасьці выбараў у Швэцыі — гэта давер грамадзянаў да палітыкаў і наадварот.
«Зьдзівіла яўка — 85 адсоткаў і вельмі актыўныя дыскусіі. Як нам распавядалі самі швэды, у гэтай кампаніі быў вельмі высокі ўзровень папулізму і пераход на асабістую крытыку. Але, тым ня менш, адчуваецца, што ў швэдаў ёсьць давер да інстытуту выбараў і выбарчага заканадаўства», — гаворыць Караткевіч.
Зь ёю згодны і старшыня Руху «За Свабоду» Юры Губарэвіч. Паводле яго, ключавы фактар справядлівасьці швэдзкіх выбараў — давер.
«Назіральнік просіць інфармацыю і яму яе без праблемаў даюць. Поўны давер і празрыстасьць», — гаворыць Губарэвіч
Дадатковым мэханізмам праверкі ён называе правядзеньне экзіт-полаў. Іх вынікі абвяшчаюцца адразу пасьля закрыцьця ўчасткаў.
«Дадзеныя, якія атрымліваюць камісіі істотна не адрозьніваюцца ад апытаньняў. Гэта яшчэ раз даказвае, што камісіі працуюць сумленна. У беларускіх умовах усё гэта прывяло б да яшчэ большых фальсыфікацый. Але ў Швэцыі прынята давяраць адзін аднаму. Тут нават няма думкі, што нехта можа сфальсыфікаваць выбары».
***
Як і належыць дэмакратычнай краіне, у Швэцыі інтрыга выбараў захоўвалася да апошняга моманту. Па выніках падліку галасоў, амаль пароўну галасы паміж сабой падзялілі Альянс правацэнтрысцкіх партый (40,3 %) і кіроўны чырвона-зялёны блёк, у які ўваходзяць сацыял-дэмакраты, Партыя зялёных і Левая партыя (40,6 %).
Правая партыя «Швэдзкія дэмакраты» набрала больш за 17,6% галасоў выбарнікаў. Гэта найлепшы вынік у гісторыі партыі. Яна вядомая сваёй антыэўрапейскай пазыцыяй, выступае за ўзмацненьне жорсткасьці міграцыйнай палітыкі.
Посьпех «Швэдзкіх дэмакратаў» сур’ёзна абцяжарвае фармаваньне ўраду, паколькі ані левацэнтрысцкая кааліцыя на чале з сацыял-дэмакратамі, ані правацэнтрысты ня будуць мець у парлямэнце абсалютнай большасьці, а ўступаць у кааліцыю з правымі папулістамі ніхто ня хоча.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя
Ольга К.

title: У хакеістаў мінскага "Дынама" чацвёртае паражэнне ў чатырох матчах

maintext:
У хакеістаў мінскага “Дынама” чацвёртае паражэнне ў чатырох матчах. Каманда няўдала стартавала ў чэмпіянаце КХЛ і заслужана займае апошняе месца ў канферэнцыі “Захад”.
Спачатку былі тры паражэнні ў гасцях, у панядзелак дынамаўцы прайгралі на “Мінск-Арэне” фінскаму “Ёкерыту” — 1:4 (0:1, 0:1, 1:2). Першую шайбу ў браму сваёй былой каманды закінуў Джэф Плат на 17-й хвіліне. А пасля заляцелі яшчэ дзве. Абаронца Крысціян Хенкель скараціў разрыў у ліку. А пасля на апошняй хвіліне была прапушчана яшчэ і шайба ў пустую браму. Разгром… Яго назіралі больш за 12400 заўзятараў.
У сераду, 12 верасня, мінскае “Дынама” прымае маскоўскі “Спартак”, пачатак у 19:30.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: У мінскім гатэлі "Юбілейны" злавілі змяю

maintext:
Ратавальнікі адлавілі змяю на 4-м паверсе ў холе гасцінічнага комплексу «Юбілейны» на праспекце Пераможцаў у Мінску. Інцыдэнт адбыўся 26 верасня ўвечары.
Змяю (маісавы полаз альбінос) была не ядавітая, яе выявілі працаўнікі гатэля. Пакуль невядома каму належыць змея.
«Цяпер змяя знаходзіцца ў заапарку, дзе застанецца пакуль не знойдзецца гаспадар», – паведамілі ў МНС.
Нагадаем, у жніўні ў Мінску ратавальнікі лавілі тыгровага пітона – яго знайшлі на тэрыторыі дзіцячага садку №292 на вуліцы Убарэвіча. Тыгровы пітон належыць жыхару Мінска. Ён купіў пітона ў заалагічнай краме сталіцы і трымаў дома ў якасці хатняй жывёлы. Пасля інцыдэнту мянчук забраў пітона да сябе.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: Валянцін Стэфановіч: “Ніколі строем не хадзіў…”

maintext:
Вядомы праваабаронца распавёў “Народнай Волі” пра свой “маленькі юбілей”, цікавыя і сумныя гісторыі яго праваабарончай дзейнасці і пра тое, ці складана быць шматдзетным бацькам.
20 гадоў таму праваабарончы цэнтр “Вясна”, які затым быў пазбаўлены ўладамі рэгістрацыі, адкрыў у Мінску свой офіс. Прыкладна ў той жа час пачаў праваабарончую дзейнасць і Валянцін СТЭФАНОВІЧ, якому сёння ёсць што ўспомніць…
– Кажуць, што праваабаронцамі не становяцца, а нараджаюцца. Ведаю, што ў гэтым плане на вас паўплывала школа…
– 1980-я гады – гэта былі вельмі цікавыя часы. Перабудова, разбурэнне камуністычнай ідэалагічнай сістэмы. Мы, тагачасныя падлеткі, досыць цынічна ставіліся да таго, што тычылася ўсяго савецкага, бо не верылі больш у камуністычныя догмы і адкрыта здзекаваліся з савецкіх “святынь”. Памятаю, піянерскія гальштукі не насілі ўжо ў 1986 годзе, хаця і бегалі пазычаць іх у суседні клас перад урокам беларускай мовы і літаратуры, якую выкладала завуч па выхаваўчай рабоце. Я слухаў “Кино”, “ДДТ” і Алису”, у 1987 годзе на прапанову ўступіць у камсамол адказаў свядомай адмовай.
З-за сваёй знешнасці (насіў доўгія валасы) меў канфлікты з дырэктарам школы, якая выганяла мяне з установы выключна з-за гэтага і нежадання насіць школьную форму. А завушніца ў вуху для яе і наогул была ледзь не крыміналам.
Хто ведае, можа, тая дырэктар школы і зрабіла з мяне праваабаронцу? Прынамсі, з тых часоў я не люблю афіцыёзную хлусню і ідэалагічныя прамыўкі мазгоў. Ніколі строем не хадзіў і заўсёды стараюся рабіць так, як разумею гэта я. Тады маімі кумірамі былі Рэмарк, Джон Ленан і Віктар Цой, а не Карчагін ці Матросаў. І ўжо дакладна не хацеў быць касманаўтам.
– Самі выбралі юрыдычны факультэт ці нехта параіў?
– Мае бацькі, якія скончылі архітэктурны тэхнікум, хацелі, каб я паўтарыў іх шлях і паступіў у Беларускі політэхнічны інстытут на архітэктуру ці аддзяленне прамыслова-грамадзянскага будаўніцтва. Але я быў гуманітарыем, мне цяжка даваліся дакладныя навукі. І пасля арміі вырашыў паспрабаваць сябе ў юрыспрудэнцыі і выбраў спецыяльнасць “Правазнаўства. Адвакатура і натарыят”. У выніку скончыў універсітэт з чырвоным дыпломам і жаданнем стаць адвакатам. Іншая справа, што прафесійна рэалізавацца ў той час з маімі поглядамі было складана.
– Чаму?
– Пасля сумніўнага рэферэндуму 1995 года і публічнага ганьбавання нацыянальнага сцяга на даху Дому ўрада я вырашыў, што працаваць у дзяржаўных структурах я не змагу. Хаця раней праходзіў практыку ў пракуратуры, меў магчымасць паглядзець, як дзяржаўная сістэма працуе.
Я пайшоў іншым шляхам. Браў актыўны ўдзел у акцыях “Мінскай вясны” 1996 года, удзельнічаў у стварэнні структур “Маладога фронту”, у сакавіку 1997 года ўпершыню быў затрыманы на акцыі пратэсту і адбываў 5 сутак адміністрацыйнага арышту. Адным словам, цягнула мяне ў іншы бок.
– У той час і пазнаёміліся з Алесем Бяляцкім, які стаў кіраўніком “Вясны”?
– Напачатку пасля атрымання дыплома мне прапанавалі пасаду юрыста на Мінскім падшыпнікавым заводзе. У пэўны момант сітуацыя склалася так, што з’явіліся непаразуменні з кіраўніцтвам “Маладога фронту”, я выйшаў з арганізацыі. А трэба было неяк існаваць, атрымліваць заробак… І я вырашыў, што буду жыць як звычайны абывацель – раніцай прыйшоў на завод, у пяць вечара пайшоў дахаты.
Але доўга на заводзе не працягнуў, усё роўна хацелася займацца грамадскай дзейнасцю.
Летам 1998 года Алесь Бяляцкі прапанаваў мне далучыцца да “Вясны”. Не адразу пагадзіўся, бо трэба было звольніцца з афіцыйнай працы. Ды тады я добра і не разумеў, што такое праваабарончая дзейнасць. Таму ўзяў паўзу, каб абдумаць прапанову. Але, напэўна, вырашальнай стала фраза, якую сказаў Алесь: “Валік, ты – юрыст, а значыць, павінен дапамагаць людзям, якія трапілі ў бяду, а не праціраць штаны ў заводскім кабінеце”.
– Выбар зрабілі на карысць “Вясны”?
– З 1 верасня я працаваў ужо там. І гэтая дата якраз супала з пачаткам прафесійнай дзейнасці арганізацыі, якая тады мела назву ГА “Праваабарончы цэнтр “Вясна-96”. Гэта была афіцыйна зарэгістраваная Мінская гарадская арганізацыя, у офісе адкрылася грамадская прыёмная, дзе я і працаваў. Прымалі людзей з рознымі праблемамі, дапамагалі пісаць скаргі, выступалі на працэсах як грамадскія абаронцы (тады гэта дазвалялася законам). Памятаю, выступалі абаронцамі нават у крымінальных працэсах. Напрыклад, дапамаглі апраўдаць Уладзіміра Плешчанку, якога абвінавачвалі ў тым, што ён у Віцебску скраў бюст Суворава.
Дарэчы, ужо тады мы спрабавалі выкарыстоўваць для абароны правоў чалавека міжнародныя механізмы. Памятаю, першы агляд сітуацыі з правамі чалавека пісалі паводле матываў справаздачы ўрада ў Камітэт па правах чалавека ААН. Рыхтавалі даклады ў Камітэт ААН супраць катаванняў. І, натуральна, адной з задач была рэгістрацыя рэспубліканскага аб’яднання. У законе было напісана, што на працягу месяца павінна ўсё вырашыцца, але “Вясна” рэгістравалася аж 9 месяцаў! Нашы дакументы проста ляжалі ў Міністэрстве юстыцыі, хаця, у рэшце рэшт, дачакаліся і рэгістрацыі.
– Ці цікава вам было працаваць?
– Вельмі цікава, таму што тое, чаму вучылі ва ўніверсітэце, гэта адно, а штодзённая практыка – зусім іншае. Трэба было пастаянна вучыцца, павышаць кваліфікацыю. Мы шмат чаго не ведалі ды і перад намі нікога не было, у каго можна было б павучыцца праваабарончай дзейнасці. Таму ў пэўным сэнсе мы з нашымі калегамі былі першапраходцамі. Дарэчы, можна сказаць, што ўлада сама нарадзіла праваабарончыя арганізацыі, бо ў іх з’явілася патрэба з-за сітуацыі ў краіне.
У 1998 годзе мы ўпершыню сутыкнуліся з тэмай смяротнага пакарання, я пачынаў разумець, што гэта за з’ява. У мяне доўгі час ляжала на стале чорная папка з лістамі расстраляных людзей. Яны пісалі нам з камер смяротнікаў, нелегальна перадавалі гэтую інфармацыю. А на пачатку 1990-х колькасць смяротных прысудаў проста зашкальвала! Пік прыйшоўся на 1997–1998 гады – штогод расстрэльвалі па 40–45 чалавек! Я і да гэтага часу не магу адназначна сцвярджаць, што ўсе гэтыя людзі былі на сто працэнтаў вінаватыя.
У свой час было гучнае забойства старшыні Дзяржкантролю па Магілёўскай вобласці Яўгена Мікалуцкага, па справе праходзіла некалькі чалавек. Аднаго з іх, у тым ліку дзякуючы і нашым намаганням, вызвалілі ад адказнасці. Пасля гэтага да нас прыйшла ў офіс яго маці і сказала: “Вы выратавалі майму сыну жыццё!” А чалавека маглі б тады і расстраляць. І сёння ўсе б лічылі, што ён быў вінаваты.
– Праваабаронцы не толькі абараняюць, але ім і самім нярэдка даводзілася абараняцца…
– Нашы стасункі з уладамі ніколі лёгкімі не былі. Хаця, прыгадваючы 1990-я, можна сказаць не толькі пра супрацьстаянне з той самай уладай, але і пра пэўныя свабоды, якія яшчэ заставаліся пасля 1991 года. “Вясна” была афіцыйна зарэгістравана, мы без праблем легальна атрымлівалі замежную дапамогу, свабодна праводзілі пікеты ў цэнтры горада. Але з кожным годам гайкі закручвалі усё больш, а ў 2003 годзе Вярхоўны суд і наогул ліквідаваў “Вясну” па іску Міністэрства юстыцыі.
Дарэчы, ліквідаваць арганізацыю па Законе аб грамадскіх аб’яднаннях не ўяўлялася магчымым, бо ў нас не было ніводнага папярэджання ад Мінюста на момант ліквідацыі арганізацыі. І ўлады былі вымушаны нас закрываць па артыкуле Грамадзянскага кодэкса. У выніку сказалі, што мы, маўляў, дапусцілі грубыя парушэнні заканадаўства ў 2001 годзе. Але ўсё і ўсім было зразумела, ішло наступленне на грамадскія арганізацыі. Мы ж вырашылі, што працягнем актыўную дзейнасць у любым выпадку. Чым актыўней будзем працаваць на міжнароднай арэне, тым менш верагоднасць, што нас пакараюць. Хаця было страшна, бо пазней можна было трапіць пад крымінальны пераслед за дзейнасць ад імя незарэгістраванай арганізацыі. Праўда, затым пачалася так званая лібералізацыя, і нас, відаць, адклалі “на потым”. Не надоўга, на 2011 год, як потым аказалася. Адправілі за краты Алеся Бяляцкага, была спроба адправіць туды ж і мяне. Гэта быў, бадай што, самы цяжкі перыяд у гісторыі арганізацыі. Але мы выстаялі і працуем далей.
Перыядычна розныя больш дробныя праблемы ўлады стваралі і мне. У многіх былі праблемы з перасячэннем мяжы, і я не стаў выключэннем. Два гады знаходзіўся ў негалосным чорным спісе на мытным кантролі. У 2012 годзе мяне пэўны час наогул не выпускалі за мяжу быццам бы за ўхіленне ад службы ў войску. Пры ўсім тым, што я ўжо даўно адслужыў тэрміновую службу яшчэ ў савецкім войску.
– А як сябе пры гэтым вялі памежнікі?
– Памятаю, аднойчы мяне затрымаў на мяжы малады лейтэнант. Доўга са мной размаўляў, дзівіўся таму, што размаўляю на беларускай мове. Сказаў: “Я б вас выключыў з чорных спісаў толькі за гэта”. На развітанне нават рукой памахаў.
– 20 гадоў займацца праваабарончай дзейнасцю – гэта шмат?
– Безумоўна. Мне 46 гадоў, значыць, амаль палову пражытага часу я аддаў гэтай справе. Але ні аб чым не шкадую.
– Жонка вас падтрымлівае ў вашай дзейнасці?
– Тут поўнае аднадумства! З Алінай мы пазнаёміліся яшчэ ў 1996 годзе ў “Маладым фронце”, пазней яна была актывісткай Задзіночання беларускіх студэнтаў. Аліна скончыла Лінгвістычны ўніверсітэт, выдатна валодае англійскай мовай. Прафесійны перакладчык, перакладае нават сінхрон. Таму, натуральна, у нас ёсць агульны погляд на тое, што адбываецца ў краіне.
– Не так даўно ў вашай сям’і нарадзілася трэцяе дзіця – дачушка Марта…
– Старэйшаму сыну Адаму Дамініку ўжо 13 гадоў, сярэдняя Яна Вераніка ў гэтым годзе пайшла ў першы клас. А Марце Вікторыі ў ліпені споўніўся ўсяго год.
Адам вельмі цікавіцца гісторыяй, мы шмат з ім размаўляем на гэтыя тэмы, абмяркоўваем войны розных часоў. Але я заўсёды скіроўваю яго ў антымілітарысцкі бок, кажу, што вайна – гэта самае кепскае, што можа быць. Не хачу, каб ён успрымаў гэта як нейкія вясёлыя карцінкі.
– У піянеры сын не ўступаў?
– У піянеры ён не будзе ўступаць адназначна, бо дзеля гэтага найперш патрэбна згода бацькоў, а я такой згоды ніколі не дам. Гэта прынцыпова, бо прадзеда Адама ў свой час расстралялі камуністы. Хаця зараз, магчыма, у піянерскія арганізацыі ўжо і не заганяюць прымусова. Але ў любым выпадку я дакладна ведаю адно: за выхаванне дзяцей найперш адказваюць бацькі. Навучальныя ўстановы павінны даваць якасную адукацыю, а не затлумляць дзіцячыя мазгі ідэалогіяй.
– Дома ў вас беларускамоўны асяродак?
– Так. Адам, дарэчы, спакойна пераходзіць з беларускай мовы на рускую, у яго няма праблем у зносінах з аднагодкамі. Хаця да 4 гадоў ён на рускай мове не размаўляў. А ўвогуле, лічу, што чым больш чалавек моў ведае, тым лепш. Гэта ў нашым сучасным жыцці вельмі важны фактар. Калі ведаеш шмат моў, то перад табой увесь свет адкрыты.
– Ці складана спраўляцца з трыма дзеткамі?
– Натуральна, бо вольнага часу фактычна няма. Спачатку ты займаешся на працы сваімі справамі, а затым прыходзіш дадому – і іх не менш. Але клопаты пра дзетак – гэта прыемныя клопаты. Я вельмі люблю сваю сям’ю. Гэта тое, што трымае мяне, прыносіць суцяшэнне і маральны спакой. Добра, калі ёсць куды прыйсці і пераключыць мазгі, бо думаць 24 гадзіны ў суткі пра абарону правоў чалавека немагчыма.
– Магчыма, у сям’і таксама падрастаюць будучыя праваабаронцы?
– Старэйшыя ўжо зараз мне заяўляюць: “Мы маем права глядзець тэлевізар і права гуляць на камп’ютары”. У такім выпадку я жартам адказваю так: “Пакуль вы маеце права толькі рабіць урокі”. У Камітэт па абароне правоў чалавека ААН пакуль не скардзіліся. Але галоўнае для мяне, каб яны ў будучым займаліся той справай, якая ім будзе падабацца. А ў якой галіне – не так і важна…


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: З Кіева праз Мінск у Вільню і Рыгу. Стартаваў цягнік чатырох еўрапейскіх сталіц. ФОТА

maintext:
З чыгуначнага вакзала ў Кіеве адправіўся ў першы рэйс «цягнік чатырох сталіц», які злучае Кіеў, Мінск, Вільню і Рыгу, паведамляе Радыё Свабода.
Як паведаміў выканаўца абавязкаў кіраўніка ўкраінскай чыгункі — прадпрыемства «Укрзалізниця» — Яўген Краўцоў, на першы рэйс цягнік запоўнены на 55 адсоткаў.
«Для першага рэйсу гэта вельмі добры паказчык. Але большая частка пасажыраў накіроўваецца ў Вільнюс ды Рыгу. Між Кіевам і Менскам у нас існуе традыцыйны маршрут, таму напэўна пакуль пасажыры карыстаюцца ім», — паведаміў Краўцоў, адказваючы на пытаньне Свабоды.
Кіраўнік «Укрзалізниці» дадаў, што, паводле ягоных ацэнак, рэнтабэльным гэты маршрут будзе нават пры запоўненасьці на 30 адсоткаў.
Цягнік прыбудзе ў Менск сёньня, 28 верасьня, а 23.35. Кошт квітка з Кіева да беларускай сталіцы складае 1878 грыўняў (70 даляраў) у купэйны вагон і 3 622 (134 даляры) — у спальны вагон. У саставе будзе курсаваць 10 вагонаў (9 купэйных і адзін клясы «люкс»). У адным вагоне купэ падзеленыя на жаночыя і мужчынскія.
Памежны і мытны кантроль пасажыраў арганізаваны ў памяшканьні кіеўскага вакзала, таму пасажыраў просяць прыбываць да цягніка на гадзіну раней. Як паведамілі Свабодзе мытнікі, правілы мытнага афармленьня такія ж, як і пры паездках аўтамабільным транспартам — пасажыр можа ўвезьці на тэрыторыю Ўкраіны тавараў ня больш чым на 500 эўра.
Яўген Краўцоў паведаміў, што цяпер Украіна працягвае перамовы з Эстоніяй, каб неўзабаве падоўжыць маршрут да Таліна.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: Збеглых з Магілёўскай псіхбольніцы падлеткаў затрымалі амаль на мяжы з Расіяй

maintext:
27 верасня ў Мсціслаўі затрымалі трох падлеткаў, якія збеглі з Магілёўскай абласной псіхіятрычнай больніцы.
Пра гэта паведаміў афіцыйный прадстаўнік УУС Магілёўскага аблвыканкаму Уладзімір Сінкевіч.
Пасля ўцёкаў з больніцы падлеткі ўгналі ў Магілёве тры аўто – «Волгу» і двое «Жыгулёў». Два аўто аказаліся няспраўнымі, на трэцім маладзёны накіравался ў Мсціслаўе. Там іх спынілі супрацоўнікі ДАІ.
Падлеткаў затрымалі – да прад’яўлення абвінавачванняў.
24 верасня прыкладна а 18 гадзіне трое няпоўнагадовых разбілі акно на першым паверсе Магілёўскай абласной псіхіятрычнай больніцы, дзе былі на абследаванні, і ўцяклі ў невядомым напрамку. Усе яны – навучэнцы сярэдне-спецыяльных установаў адукацыі, схільныя да ўхілення ад навучання, здзяйснення злачынстваў і бадзяжніцтва, адзначаецца на сайце УУС Магілёўскага аблвыканкаму.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: Макрон запрасіў Лукашэнку ў Парыж

maintext:
Кіраўніка Беларусі чакаюць у Францыі 11 лістапада. У гэты дзень у Парыжы адбудуцца ўрачыстасці, прысвечаныя адзначэнню 100-годдзя заканчэння Першай сусветнай вайны (1914- 1918). Пакуль свой удзел кіраўнік Беларусі не пацвердзіў.
Аб гэтым на сустрэчы з журналісткамі Белсату Вольгай Чайчыц і Ларысай Шчыраковай паведаміў дэпутат нацыянальнай асамблеі Францыі, прэзідэнт групы французска-беларускага сяброўства Крыстоф Лежэн (Christophe Lejeune).
11 лістапада на міжнародную мемарыяльную цырымонію ля Трыўмфальнай аркі запрошаны больш за 120 высокіх замежных гасцей, сярод іх больш 80 кіраўнікоў дзяржаў і ўрадаў краін удзельніц Першай сусветнай вайны, еўрапейскія інстытуты, ААН і іншыя. Пасля цырымоніі высокія госці накіруюцца на сняданак у Елісейскі палац.
Як адзначыў Крыстоф Лежэн, міжнародная напружанасць сярод краінаў сёння расце. Між тым Першая сусветная вайна стала ўрокам для ўсяго свету, які важна памятаць. Таму ў гэты ж дзень кіраўнікі краінаў будуць адкрываць Парыжскі форум міру, асноўная задача якога – праца над прапановамі па зніжэнню напружання. У працы Форуму прыме ўдзел некалькі тысяч чалавек: кіраўнікі краінаў, прадстаўнікі вядучых міжнародных арганізацыяў і шырокай грамадскасці.
Мала хто з кіраўнікоў краінаў ужо адкрыта агучылі сваю згоду наведаць у гэты дзень Парыж. Вядома, што Дональд Трамп пагадзіўся прысутнічаць на цырымоніі.
11 лістапада ў Францыі адзначаецца Дзень перамір’я паміж былымі ворагамі. У гэты дзень у 1918 годзе было падпісана Камп’енскае пагадненне аб спыненні ваенных дзеянняў, заключанае паміж Антантай і Германіяй у французскім рэгіёне Пікардыя недалёка ад гораду Кампʼень. Для Францыі гэта важная дата. Традыцыйна кіраўнік краіны наведвае Елісейскія палі, каб ускласці кветкі да мемарыялу невядомаму салдату перад Трыўмфальнай аркай. Маштабнае адзначэнне з кіраўнікамі ўсіх краінаў удзельніц вайны запланаванае ўпершыню.
Першая сусветная вайна стала адным з самых маштабных канфліктаў у сусветнай гісторыі. Загінула болей за 9 мільёнаў чалавек, а таксама спынілі сваё існаванне тры імперыі: Расейская, Асманская і Аўстра-Венгерская, але адрадзіліся, альбо стварыліся новыя дзяржавы. У Польшчы менавіта ў гэты дзень будзе адзначацца 100-годдзе Незалежнасці краіны.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: Марына Арзамасава: “Калі буду трэцяга нараджаць, то толькі ў 6-м радзільным доме”

maintext:
Месяц таму чэмпіёнка свету ў бегу на 800 метраў нарадзіла другую дачку, а ўжо на гэтым тыдні зноў пачала трэніравацца.
– Пасля нараджэння Насці ў сям’і стала весялей, – кажа Марына Арзамасава. – Старэйшай дачцэ Аляксандры ўжо 8 гадоў, у трэці клас ходзіць. Плаваннем таксама займаецца, хаця, шчыра кажучы, пра вялікі спорт пакуль не думаем. Няхай проста атрымлівае агульнафізічнае развіццё і асалоду ад таго, што робіць. А вось пазней, гады праз два, думаю запісаць яе ў секцыю лёгкай атлетыкі. У Сашы вельмі добрая фактура для заняцця бегам на сярэднія дыстанцыі – яна высокая, худая. Нешта павінна атрымацца.
– Вы так хутка пасля родаў пачалі трэніроўкі…
– А я і на сёмым месяцы цяжарнасці яшчэ трэніравалася. Праўда, не на поўную моц, а ў больш лёгкім рэжыме – 2–3 разы на тыдзень. Хадзіла таксама ў басейн, у трэнажорную залу, каб такім чынам можна было падтрымліваць тонус мышцаў. А вось за два месяцы да родаў дала арганізму адпачынак.
Зараз пачала трэніроўкі ўжо праз два тыдні пасля таго, як нарадзіла Насцю. Але зноў-такі трэба разумець, што мае сённяшнія заняткі – гэта паступовае вяртанне да формы, а не “загрузка” арганізма на ўсе сто працэнтаў. Спачатку рабіла простыя размінкі, на гэтым тыдні пачала працаваць з трэнерам.
– А малую ў гэты час хто даглядае?
– Бацькі мужа. Натуральна, можна было б сядзець усе тры гады ў дэкрэтным адпачынку, але спартсменкі ў гэтым плане – асобная катэгорыя. Мы ж бачым, што і тая ж Дар’я Домрачава пасля нараджэння дачкі ў хуткім часе пачала трэніравацца і выступаць на спаборніцтвах, і тэнісістка Вікторыя Азаранка не сядзела ў дэкрэтным адпачынку. Таму, так: першы час, напэўна, будзе не зусім проста, але я прыняла рашэнне, і муж мяне падтрымаў.
– Дарэчы, а дзе ваш муж працуе?
– У сістэме грамадскага харчавання на “Мінск-Арэне”. Сям’і даводзіцца няпроста, бо розныя мерапрыемствы праходзяць і ў будныя дні, і ў выхадныя, а значыць, графік работы ў нашага таты ненарміраваны. Але ж, як ужо казала, дзядулі і бабулі дапамагаюць.
– Муж спортам не займаецца?
– На аматарскім узроўні ўдзельнічаў у нейкіх спаборніцтвах па трыятлоне, марафонскія дыстанцыі бегае, трэнажорную залу наведвае. Так што нельга сказаць, што ён са спортам зусім не сябруе.
– Аматар прысутнічаў падчас родаў?
– І ён не аматар, і я не аматарка такіх эксперыментаў. Мне гэта абсалютна не патрэбна. Галоўнае, каб падчас родаў урачы былі кваліфікаваныя, а жанчына сама вырашыць свае праблемы. Навошта пры гэтым траўміраваць слабую псіхіку мужа?
– У сацыяльных сетках вы напісалі, што, калі яшчэ раз зберацеся за сыночкам альбо трэцяй дачкой, то будзеце зноў нараджаць толькі ў 6-м радзільным доме…
– Так, абедзвюх дачок я нараджала ў адным радзільным доме і ў аднаго і таго ж урача – Дзмітрыя Анатольевіча Нікіціна. Хачу сказаць, што гэта суперпрафесіянал! Дарэчы, калі я нараджала Сашу, мне тэрмін паставілі – 31 снежня. І я, шчыра кажучы, хвалявалася, каб урачы пад Новы год не зладзілі на працоўным месцы які-небудзь “галівуд” і не праспалі мае роды. Праўда, Сашка вырашыла не цярпець да Новага года і з’явілася на свет 29 снежня. А доктар, які прымаў роды, як ужо казала, аказаўся прафесіяналам, да якога мы звярнуліся і гэтым разам.
– А што наконт “сыночка альбо трэцяй дачкі”?
– Пакуль трэба, каб Насця на ногі паднялася, а ўжо затым будзем будаваць новыя планы. Ладзіць пагоню за колькасцю дакладна не варта.
– Малодшая дачка падобна на старэйшую?
– Магу сказаць, што малодшая дачка – копія старэйшай. І абедзве вельмі падобныя на мяне ў дзяцінстве. Адным словам, яблык ад яблыні недалёка падае. Што ж тычыцца характару, то мне падаецца, што Насця больш спакойная. А можа, гэта я пасля другіх родаў стала больш спакойная і вопытная і гляджу на выхаванне дзяцей іншымі вачыма. Ды і Сашка ўжо дапамагае маме ў хатніх справах і даглядае малодшую сястрычку.
– Марына, ці складана вам зараз пачынаць трэніроўкі? Усяго ж месяц як нарадзілі…
– Складана мне было трэніравацца пасля таго, як нарадзіла першую дачку. Тады быў дастаткова вялікі перапынак у трэніровачным працэсе, я набрала вялікую вагу, і гэтую праблему трэба было вырашаць.
А зараз якія цяжкасці? З вагой пытанняў практычна няма, нічога новага ў трэніроўках – таксама. Зараз усё куды прасцей. Было б здароўе!


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: БАТЭ атрымаў буйную перамогу над сталічным "Тарпеда"

maintext:
У Мінску на стадыёне “Трактар” адбыўся матч 22-га тура чэмпіянату Беларусі па футболе. Барысаўскае БАТЭ ў гасцях з буйным лікам перамагло футбалістаў сталічнага “Тарпеда” — 3:0.
Забітымі галамі адзначыліся Аляксей Рыас (44), Ігар Стасевіч (55), Яўген Бярозкін (82).
Для БАТЭ сённяшняя сустрэча стала першай гульнёй пасля смерці нязменнага кіраўніка клуба Анатоля Капскага. Да канца года футбалісты БАТЭ будуць гуляць з чорнымі павязкамі.
У 23-м туры цэнтральным паядынкам стане матч паміж БАТЭ і мінскім “Дынама”. Яна пройдзе 30 верасня на полі “Барысаў-Арэны”. Цяпер БАТЭ на дзевяць ачкоў апераджае сталічную каманду.


description: Камсамолу спаўняецца 100 гадоў. Але гэта не проста салідны ўзрост для маладзёжнай арганізацыі. Гэта адметны адрэзак гісторыі, непаўторны час, што знітаваў лёсы мільёнаў людзей.

title: Знітаваны гісторыяй шлях

maintext:
Камсамолу спаўняецца 100 гадоў. Але гэта не проста ўзрост, скажам шчыра, салідны для маладзёжнай арганізацыі. Гэта адметны адрэзак гісторыі, непаўторны час, што знітаваў лёсы мільёнаў людзей. Пры жаданні большасць нашых суайчыннікаў сталага і не вельмі веку можа вылучыць у асабістай біяграфіі камсамольскі перыяд. У кожнага ён быў свой і адначасова агульны з іншымі равеснікамі, прасякнуты маладым запалам і дачыненнем да спраў дзяржаўнай важнасці.
Юбілей камсамола – таксама нагода ўспомніць тых, хто стаялі ля вытокаў стварэння галоўнай савецкай маладзёжнай арганізацыі ў Беларусі, хто на працягу больш як 70 гадоў былі яе важакамі і лідарамі.
Гісторыя станаўлення беларускага камсамола цесна звязана з развіццём падзей, што адбываліся пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года ў Расіі. Прадвеснікамі ЛКСМБ былі маладзёжныя арганізацыі, створаныя на ўзор культурна-асветных гурткоў. Яны існавалі ў Віцебску, Мінску, Оршы, Магілёве і іншых буйных гарадах Беларусі. Пасля таго як на І Усерасійскім з'ездзе саюзаў рабочай і сялянскай моладзі было абвешчана аб стварэнні Расійскага камуністычнага саюза, дзень адкрыцця гэтага форуму – 29 кастрычніка 1918 года – стаў лічыцца днём нараджэння камсамола. Работа па прапагандзе бальшавіцкіх ідэй сярод моладзі распачалася і на тэрыторыі Беларусі, на той частцы, што не была акупіравана войскамі кайзераўскай Германіі. Так, ужо ў лістападзе 1918-га ўзніклі першыя камсамольскія ячэйкі ў Віцебску, Магілёве, Мінску, Бабруйску, Мазыры, Старых Дарогах, Карме, Ігумене (сучасным Чэрвені) і іншых гарадах. Асновай для іх сталі пераважна ўжо існаваўшыя культурна-асветныя гурткі. Арганізацыйнае афармленне Камуністычнага саюза моладзі Беларусі адбылося на з'ездзе маладзёжных арганізацый Заходняй камуны, які праходзіў 25–27 снежня 1918 года ў Смаленску.
У Рэспубліканскім доме моладзі адкрыта партрэтная галерэя лідараў маладзёжнага руху Беларусі. Сакавік 2018 года
Першы кіраўнік камсамольцаў Беларусі – малады камуніст Майсей Ахманаў. Ён узначальваў ЦК Камуністычнага саюза моладзі Беларусі ў 1918–1919 гадах, затым працаваў на іншых дзяржаўных пасадах у Слуцку, Мінску, Іжэўску, Маскве і Баку. У 1920–1921 гадах першым сакратаром ЦК быў Барыс Цэйтлін, які пасля працаваў у камсамольскіх установах Смаленска, затым – сакратаром ЦК Расійскага камуністычнага саюза моладзі.
Майсей Ахманаў. Фота 1930-х гадоў
Родам са Смаленска быў і пераемнік Б. Цэйтліна на пасадзе першага сакратара ЦК КСМБ Барыс Кузняцоў. У лютым 1917 года ён з'яўляўся старшынёй Савета і выканаўчага камітэта арганізацыі навучэнцаў ніжэйшых навучальных устаноў Смаленска. У снежні таго ж года быў выбраны дэлегатам Першага з'езда навучэнцаў навучальных устаноў Смаленскай, Віцебскай, Магілёўскай і Арлоўскай губерняў. У 1918 годзе Б. Кузняцоў прымыкае да бальшавікоў і праводзіць актыўную работу па стварэнні ў Смаленскай губерні камсамольскай арганізацыі. Настойліваму юнаку ўдаецца ажыццявіць задуманае, і камсамольцы Смаленшчыны выбіраюць яго лідарам. У красавіку 1920 года ЦК РКСМ накіроўвае Б. Кузняцова сакратаром свайго Сібірскага бюро ў Омск, але там яму давялося прабыць нядоўга, у 1921 годзе ён прыязджае ў Мінск, дзе і ўзначальвае беларускую рэспубліканскую арганізацыю.
У тым жа годзе на пасадзе першага сакратара ЦК КСМБ замест Б. Кузняцова апынуўся Генрых Казлоў, пра якога амаль нічога не вядома. Яго ў наступным годзе змяніў Леў Соскін. Звестак аб ім захавалася небагата, але з кнігі "Автобиографические заметки" яго сына, вядомага савецкага і расійскага гісторыка Варлена Соскіна, можна даведацца, што ў другой палове 1930-х гадоў Л. Соскін працаваў у Новасібірску і быў арыштаваны органамі НКУС па надуманым палітычным абвінавачанні. Адбываць несправядлівае пакаранне яго накіравалі ў папраўча-працоўны лагер, дзе ён перакваліфікаваўся ў інжынера: "Мой отец стал инженером по необходимости. А вся его предшествующая (и последующая) жизнь была посвящена политике, общественной работе. Он отдался этому с юных лет. Как многие еврейские юноши, он с энтузиазмом бросился в огонь революции. Отцу было 17 лет, когда он стал одним из организаторов белорусского комсомола. Затем быстро прошел путь до поста первого секретаря ЦК (камсамола Беларусі. – С.Ж.). Стал молодежным "вождем" – так было написано в прощальном послании его товарищей при отъезде отца в Москву для работы в ЦК ВЛКСМ". Леў Соскін узначальваў Цэнтральны камітэт камсамола Беларусі ў 1922–1923 гадах.
Затым на працягу пяці гадоў па чарзе кіраўнікамі беларускага камсамола былі: Меер Кузінец (1923–1924), Мікалай Арэхва (1924), Аляксандр Самахвалаў (1924–1925), Аляксандр Бараннікаў (1926–1928). Пра гэтых людзей у аналах гісторыі таксама захавалася няшмат звестак. Выключэннем, бадай што, з'яўляецца асоба М. Арэхвы.
Мікалай Арэхва – ураджэнец Ашмяншчыны, прымаў актыўны ўдзел у грамадзянскай і польска-cавецкай войнах. У пачатку 1920-х гадоў быў сакратаром Наўгародскіх павятовага і губернскага камітэтаў Расійскага камуністычнага саюза моладзі, з верасня 1923 года працаваў у апараце ЦК РКСМ. У 1924 годзе яго абралі першым сакратаром ЦК Камуністычнага саюза моладзі Беларусі. У студзені 1925 года М. Арэхва быў перапраўлены ў Заходнюю Беларусь на падпольную работу, арыштоўваўся палітычнай паліцыяй Польшчы – дэфензівай, 5 гадоў правёў у турмах. У час Другой сусветнай вайны змагаўся з фашыстамі ў Войску Польскім, з 1945 года працаваў у апараце Міністэрства грамадскай бяспекі Польскай Народнай Рэспублікі. У 1956 годзе былы кіраўнік беларускай моладзі вярнуўся ў Мінск, займаўся навуковай дзейнасцю ў Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ.
Камсамольцы – кандыдаты ў члены ЦВК БССР: другі справа – Мікалай Арэхва. Фота 1924 года
Сваё 10-годдзе камсамольская арганізацыя Беларусі адзначала з новым лідарам. Ім у 1928 годзе стаў Платон Галавач – на той час ужо добра вядомы беларускі пісьменнік, тэматыка шматлікіх аповесцей, апавяданняў і нарысаў якога была звязана з грамадзянскай вайной і жыццём вёскі. Першым сакратаром ЦК ЛКСМБ ён працаваў да лістапада 1929 года, калі быў прызначаны на пасаду намесніка народнага камісара асветы БССР. У 1937 годзе П. Галавач быў беспадстаўна абвінавачаны органамі НКУС у арганізацыі тэрарыстычнай групоўкі, "правядзенні дзейнасці на карысць немцаў", за што і быў расстраляны.
Платон Галавач. Фота пачатку 1930-х гадоў
На жаль, амаль нічога не вядома пра Міхаіла Палякова, які ўзначальваў Цэнтральны камітэт камсамола Беларусі ў 1929–1932 гадах. А вось пра яго пераемніка Льва Герцовіча захаваліся такія-сякія звесткі: паходзіў з Барысаўшчыны, у 1932–1934 гадах быў сакратаром ЦК ЛКСМБ. У 1938 годзе працаваў у Маскве, у Наркамаце асветы РСФСР, у снежні таго ж года быў арыштаваны за "ўдзел у контррэвалюцыйнай арганізацыі", а 25 лютага 1939 года яго расстралялі.
Такі ж трагічны лёс напаткаў і Аляксандра Аўгустайціса – лідара ЦК ЛКСМБ у 1934–1937 гадах. Яго арыштавалі 14 жніўня 1937 года нібыта за прыналежнасць да "антысавецкай арганізацыі правых у Беларусі, у якую быў завербаваны ў лютым 1936 года першым сакратаром ЦК КП(б)Б М.Ф. Гікалам" і "меў заданне шукаць новых членаў з ліку кіруючых работнікаў камсамола рэспублікі, ствараць з іх баявыя групы для арганізацыі тэрарыстычных актаў супраць кіраўнікоў партыі і савецкага ўрада". Праз два месяцы пазасудовым органам НКУС ён быў прыгавораны да вышэйшай меры пакарання і расстраляны. З-за адсутнасці канкрэтных даных можна толькі здагадвацца, які лёс мог напаткаць у час разгулу сталінскіх рэпрэсій першага сакратара ЦК ЛКСМБ Серафіма Ялагіна: яму давялося займаць гэтую пасаду толькі з 1937 па 1938 год.
У тым жа 1938 годзе камсамольскую арганізацыю Беларусі ўзначаліў Васіль Галоўкін. У летапісе кіраўнікоў ЛКСМБ пра яго засталіся вельмі скупыя звесткі: пасля 1934 года знаходзіўся на камсамольскай рабоце, у 1938–1940 гадах – першы сакратар ЦК ЛКСМ Беларусі, затым – на партыйнай рабоце. Яшчэ менш вядома пра яго пераемніка Паўла Каралёва, які быў лідарам рэспубліканскай камсамольскай арганізацыі на працягу ўсяго толькі некалькіх месяцаў 1940 года.
Затое больш цікавая і адначасова багатая на факты і эпізоды камсамольская біяграфія Міхаіла Зімяніна, першага сакратара ЦК ЛКСМБ у 1940–1946 гадах. Як адзначае ў апублікаваных у "Звяздзе" ўспамінах пра бацьку Уладзімір Зімянін, будучага важака беларускіх камсамольцаў запрыкмеціў не хто іншы, а сам Панцеляймон Панамарэнка, лідар Кампартыі Беларусі. Практычна адразу ж пасля прызначэння ў 1938 годзе ў Беларусь Панцеляймон Кандратавіч узяўся за фарміраванне сваёй каманды ў кіраўніцтве БССР. Паступова, пасля расстаноўкі новых людзей на адказных пасадах рэспубліканскага ўзроўню, дайшла чарга і да камсамола. "У пошуках перспектыўных кадраў Панамарэнка шмат ездзіў па рэспубліцы, – расказвае У. Зімянін. – На адной з нарад у Магілёве яго ўвагу прыцягнуў бойкі чорнавалосы хлопец, які аказаўся важаком мясцовых камсамольцаў. Яны разгаварыліся, і Панамарэнку здзівіла начытанасць камсамольскага сакратара, да таго ж яшчэ і студэнта Магілёўскага педагагічнага інстытута. У 1940 годзе Панамарэнка прызначыў Міхаіла Зімяніна на пасаду першага сакратара рэспубліканскага камсамола".
Міхаіл Зімянін. 1944 год
У працытаваным сцвярджэнні сына М. Зімяніна ёсць невялікая недакладнасць: вядома ж, П. Панамарэнка, нягледзячы на тое, што меў вялікія паўнамоцтвы, не мог асабіста прызначыць першага сакратара камсамола. Яго выбралі дэмакратычным шляхам на ХIV з'ездзе ЛКСМБ, які праходзіў у кастрычніку 1940 года, няхай сабе і пасля негалоснага ўзгаднення кандыдатуры на пасяджэнні бюро ЦК КП(б)Б.
Раскрыцца на новай пасадзе Міхаілу Васільевічу практычна не ўдалося – грымнула Вялікая Айчынная вайна. Але падчас ваеннага ліхалецця ён праявіў свае арганізатарскія і кіраўніцкія здольнасці спаўна. "Пачатак вайны застаў Зімяніна ў Беластоку, – чытаем далей успамiны сына. – З часцямі 3, 4 і 10-й армій Заходняга і Цэнтральнага франтоў, якія прыкрывалі Беларусь, ён прайшоў цяжкі шлях, з баямі адыходзячы да Баранавіч і Мінска. Ужо ў канцы чэрвеня 1941 года ён у ліку іншых беларускіх кіраўнікоў прыступіў да стварэння ў тыле немцаў падполля і фарміравання з мясцовага насельніцтва партызанскіх атрадаў, якія ўзмацняліся салдатамі і камандзірамі, што выходзілі з акружэння… У пачатку кастрычніка 1941 года Панамарэнка з Зімяніным былі камандзіраваны на Бранскі фронт. На працягу двух тыдняў яны спрабавалі забяспечыць арганізаваны адыход нашых войскаў, ледзь не знішчаных танкамі Гудэрыяна. Пасля Бранскага фронту член Ваеннага савета 3-й ударнай арміі Панамарэнка адправіў старшага батальённага камісара Міхаіла Зімяніна ў раён Ржэва і Вялікіх Лукаў, дзе ішлі доўгія кровапралітныя бітвы… Восенню 1942 года выдавецтва ЦК ВЛКСМ "Молодая гвардия" выпусціла 30-тысячным накладам брашуру "Моладзь Беларусі змагаецца", якую і сёння нельга чытаць без хвалявання: "Спалены многія гарады і вёскі Беларусі, закатаваны многія тысячы яе верных сыноў і дачок, зганьблены нашы маці, сёстры і дзеці, але беларускі народ не скарыўся ворагу і ніколі не будзе рабом". З болем і гневам апавядаецца пра жахлівыя злачынствы гітлераўскіх акупантаў, аўтар прыводзіць запамінальныя прыклады масавага гераізму юных народных мсціўцаў, "што пагарджалі смерцю ў імя перамогі, поўныя нястрымнай нянавісці да ворага". "Бей жа яго мацней, будзь да яго яшчэ бязлітасней, слаўная беларуская моладзь!" – заклікаў кіраўнік камсамола Беларусі. Толькі за першыя месяцы 1943 года 28-гадовы палкоўнік, найбліжэйшы паплечнік кіраўніка Цэнтральнага штаба партызанскага руху П.К. Панамарэнкі Міхаіл Зімянін пабываў у атрадах Мінскай, Палескай, Гомельскай, Пінскай абласцей. За дзейнасць у партызанскай зоне Мінскай і Палескай абласцей ён быў удастоены вышэйшай узнагароды краіны – ордэна Леніна. "Чалавек рухомы, незвычайна энергічны, мэтанакіраваны, ён усіх заражаў сваім энтузіязмам, – успамінаў актыўны ўдзельнік партызанскага руху Эдуард Баляслававіч Нордман. – Яго прывабнасць, шырокі палітычны кругагляд, талент арганізатара, смеласць і вытрымка ў складаных абставінах дапамаглі яму заваяваць павагу сярод партызанаў".
Такі асабісты ваенны шлях першага сакратара ЦК ЛКСМБ Міхаіла Зімяніна. Подзвігі ж беларускіх камсамольцаў у час Вялікай Айчыннай вайны былі незлічонымі. І пераканаўчы доказ таго: "за мужнасць, самаахвярнасць і гераізм, праяўленыя моладдзю Беларусі ў радах Чырвонай Арміі і партызанскіх атрадах у барацьбе з нямецка-фашысцкімі захопнікамі" камсамол Беларусі 22 верасня 1945 года ўзнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга. Заканамерна, што гэтую высокую ўзнагароду прымаў лідар камсамольскай арганізацыі рэспублікі М. Зімянін. Праўда, неўзабаве пасля гэтага ён пайшоў на павышэнне – у 1946 годзе Міхаіла Васільевіча Зімяніна прызначылі міністрам асветы БССР.
У чэрвені 1946 года камсамольскую арганізацыю Беларусі ўзначаліў Кірыла Мазураў. Ён быў паплечнікам М. Зімяніна. У 1940–1941 гадах працаваў сакратаром Гомельскага гаркама, а затым першым сакратаром Брэсцкага абкама камсамола, з ліпеня 1941 года знаходзіўся ў дзеючай арміі – палітрук роты, камандзір батальёна, інструктар палітаддзела 21-й арміі Паўднёва-Заходняга фронту. У верасні 1942 года К. Мазураў быў адкліканы з арміі і прызначаны сакратаром ЦК ЛКСМБ, пасля чаго яго і накіравалі ў якасці прадстаўніка Цэнтральнага штаба партызанскага руху на акупіраваную тэрыторыю Беларусі. Пачынаючы з 1943 года і да абрання на новую пасаду ён працаваў другім сакратаром ЦК ЛКСМБ.
Аднак кіраўніком камсамола Беларусі К. Мазураў прабыў нядоўга. Ужо ў наступным 1947 годзе яго перавялі на працу ў апарат ЦК КП(б)Б, і далей яго кар'ера развівалася па партыйнай лініі. Прынамсі, у 1956–1965 гадах ён з'яўляўся першым сакратаром ЦК Кампартыі Беларусі.
Пераемнікам К. Мазурава ў кастрычніку 1947 года стаў Пётр Машэраў. Пра гэтага легендарнага чалавека напісана шмат. Але ў прысвечаных Пятру Міронавічу кнігах і артыкулах куды больш удзяляецца ўвагі яго працы ў якасці першага сакратара ЦК КПБ, камсамольскую ж біяграфію Машэрава мы ведаем менш. А між тым П. Машэраў, перш чым стаць вядомым партызанскім кіраўніком, яшчэ ў жніўні 1941 года стварыў і затым стаў на чале камсамольска-маладзёжнага падполля ў Расонах. У верасні 1943 года яму даверылі ўзначальваць Вілейскі падпольны абкам ЛКСМБ, а ў ліпені 1944 года, пасля вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў, Герой Савецкага Саюза Пётр Міронавіч Машэраў стаў першым сакратаром Вілейскага, а з 20 верасня таго ж года – Маладзечанскага абласнога камітэта камсамола. У 1946 годзе пасля павышэння М. Зімяніна ён быў пераведзены на пасаду сакратара ЦК ЛКСМБ, а яшчэ праз год камсамольцы БССР абралі яго сваім лідарам.
Група лідараў ЛКСМБ: першы злева ў першым радзе – Міхаіл Зімянін, другі злева ў другім радзе – Пётр Машэраў. 1945 год
На пасадзе першага сакратара ЦК камсамола Беларусі П. Машэраў знаходзіўся амаль 7 гадоў. Гэта быў няпросты перыяд у гісторыі нашай краіны: трэба было не толькі за кароткі тэрмін узнавіць гаспадарку, а і значна перавысіць даваенны ўзровень вытворчасці. У ажыццяўленні гэтых планаў актыўна ўдзельнічаў і беларускі камсамол. Моладзь дапамагала ўзводзіць мінскія аўтамабільны і трактарны, Крычаўскі цэментны заводы, Смалявіцкую ГЭС, у 1954 годзе маладыя людзі з усёй Беларусі па камсамольскіх пуцёўках добраахвотнікамі накіраваліся на асваенне цалінных зямель у Казахстане... Усе гэтыя і многія іншыя напрамкі маладзёжнага руху накіроўваў ЦК ЛКСМБ на чале з П. Машэравым, для якога праца ў камсамоле стала важнай вяхой у біяграфіі і зыходнай кропкай у кар'еры партыйнага і дзяржаўнага дзеяча.
Новым важаком беларускай рэспубліканскай камсамольскай арганізацыі стаў у верасні 1954 года Аляксандр Аксёнаў. У жыцці гэтага чалавека таксама было нямала высокіх пасад – ён працаваў намеснікам старшыні Камітэта дзяржаўнай бяспекі і міністрам унутраных спраў БССР, узначальваў Віцебскі абкам Кампартыі Беларусі, быў другім сакратаром ЦК КПБ, старшынёй Савета Міністраў БССР, Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Савецкага Саюза ў Польшчы, кіраваў Дзяржаўным камітэтам СССР па тэлебачанні і радыёвяшчанні, але пуцёўку ў жыццё яму даў менавіта камсамол. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны А. Аксёнаў атрымаў сур'ёзнае раненне ў баях пад Сталінградам, быў камісаваны і накіраваны на камсамольскую работу ў Гаўрылаўскі раён Арэнбургскай вобласці. Пасля вайны вярнуўся ў Беларусь, дзе працягваў працаваць з моладдзю: у 1944–1954 гадах быў першым сакратаром Баранавіцкага гаркама і сакратаром Баранавіцкага абкама камсамола, узначальваў Гродзенскую абласную камсамольскую арганізацыю, з'яўляўся сакратаром і другім сакратаром ЦК ЛКСМБ.
Пасля абрання А. Аксёнава сакратаром Цэнтральнага камітэта ВЛКСМ у 1957 годзе камсамольскім лідарам у Беларусі стаў Глеб Крывулін. У "Энцыклапедыі гісторыі Беларусі" для артыкула, прысвечанага яго асобе, не знайшлося месца. А між тым гэты чалавек пакінуў прыкметны след у гісторыі нашай краіны: ён загадваў аддзелам партыйных органаў ЦК КПБ, узначальваў Магілёўскі абласны Савет дэпутатаў, быў першым сакратаром Магілёўскага абкама Кампартыі, з 1974 па 1982 год з'яўляўся Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом СССР у Карэйскай Народна-Дэмакратычнай Рэспубліцы, а пасля – да самай сваёй смерці ў 1988 годзе – працаваў міністрам сацыяльнага забеспячэння БССР.
Пуцёўку ў жыццё Г. Крывуліну, як і многім яго папярэднікам – вядомым партыйным і дзяржаўным дзеячам, даў менавіта камсамол. Перад Вялікай Айчыннай вайной ён узначальваў Капаткевіцкі раённы камітэт ЛКСМБ, у 1941–1942 гадах служыў у Чырвонай арміі, затым быў адкліканы ў тыл, пасля чаго яго накіроўваюць за лінію фронту, у распараджэнне Баранавіцкага падпольнага абкама камсамола. У 1942–1944 гадах Глеб Крывулін – сакратар Дзятлаўскага падпольнага райкама ЛКСМБ, старшы інструктар Беларускага штаба партызанскага руху. У пасляваенны час ён узначальваў камсамольскую арганізацыю Лагішынскага, затым Зэльвенскага раёна, быў першым сакратаром Брэсцкага, Віцебскага гаркамаў, Магілёўскага абкама камсамола і ў 1954–1957 гадах – другім сакратаром ЦК ЛКСМБ.
Важаком камсамоліі Беларусі Г. Крывулін быў на працягу двух гадоў, з 1957 па 1959, пасля чаго яго змяніў Леў Максімаў. У Беларусь на пасаду першага сакратара ЦК ЛКСМБ ён вярнуўся з Масквы, дзе працаваў у ЦК ВЛКСМ намеснікам загадчыка аддзела камсамольскіх органаў па саюзных рэспубліках. Пачынаў жа сваю працоўную дзейнасць у 1952 годзе інструктарам Мінскага абкама, затым быў пераведзены ў Мінск, дзе прайшоў працоўны шлях ад сакратара да другога, а потым і першага сакратара гаркама камсамола. Першым сакратаром ЦК ЛКСМБ Леў Георгіевіч быў з 1959 па 1964 год. Пасля завяршэння камсамольскай кар'еры Л. Максімаў працаваў намеснікам пракурора, пракурорам Беларусі, начальнікам Упраўлення кніжнага гандлю Дзяржаўнага камітэта Савета Міністраў БССР па друку, старшынёй Дзяржкамітэта Беларускай ССР па прафесійна-тэхнічнай адукацыі, кіраўніком спраў Савета Міністраў БССР, як кандыдат гістарычных навук займаўся вывучэннем беларускай мінуўшчыны ў Акадэміі навук…
Наступныя шэсць гадоў, з 1964 па 1970, першым сакратаром ЦК ЛКСМБ быў Генадзь Жабіцкі. Сваю камсамольскую дзейнасць ён пачынаў на бацькаўшчыне, у гарадскім пасёлку Багушэўск Віцебскай вобласці. У 1955–1964 гадах месцам яго працы быў Магілёўскі абкам ЛКСМБ, дзе ён займаў пасады сакратара і другога сакратара. 14 верасня 1964 года камсамольцы Беларусі абралі яго сваім лідарам. Пасля камсамольскага юнацтва Генадзь Мікалаевіч пэўны час працаваў у апараце ЦК КПБ, а затым у 1978–1984 гадах узначальваў Міністэрства ўнутраных спраў Беларусі.
Уладзімір Падрэз у 1970 годзе змяніў на пасадзе першага сакратара ЦК ЛКСМБ Генадзя Жабіцкага. Да свайго абрання ён працаваў другім сакратаром рэспубліканскай камсамольскай арганізацыі. Працоўны шлях У. Падрэза таксама пачынаўся на малой радзіме, у Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці, дзе ён спачатку выкладаў матэматыку ў адной са школ, а затым, у 1958 годзе, перайшоў на працу ў мясцовы райкам камсамола, быў абраны сакратаром, а пасля і першым сакратаром. У 1960–1966 гадах У. Падрэз – ужо сакратар, а з цягам часу і першы сакратар Віцебскага абкама камсамола. У 1966 годзе лідара віцебскай абласной камсамольскай арганізацыі перавялі ў Маскву і прызначылі намеснікам загадчыка аддзела камсамольскіх органаў ЦК ВЛКСМ. З гэтай пасады Уладзімір Іосіфавіч праз тры гады вярнуўся ў Беларусь, дзе зусім кароткі час працаваў другім сакратаром ЦК ЛКСМБ. У сакавіку 1974 года У. Падрэз здаў свае камсамольскія паўнамоцтвы і перайшоў на працу у ЦК КПБ, дзе займаў пасаду першага намесніка загадчыка аддзела прапаганды і агітацыі. Затым ён працаваў намеснікам начальніка Галоўнага ўпраўлення па ахове дзяржаўных тайн пры Савеце Міністраў БССР, намеснікам начальніка Мінскай вышэйшай школы МУС СССР па палітыка-выхаваўчай рабоце. У 1999 годзе перайшоў на работу ў Інстытут сацыяльна-палітычных даследаванняў пры Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, дзе загадваў аддзелам навуковага абагульнення і выпуску інфармацыйных матэрыялаў.
Першы сакратар ЦК ЛКСМБ Уладзімір Падрэз уручае камсамольскую пуцёўку камсамольцу Ф. Сідараву. 1973 год
Даволі ўнушальнай з'яўляецца камсамольская старонка ў біяграфіі вядомага савецкага партыйнага і дзяржаўнага дзеяча, беларускага дыпламата Уладзіміра Грыгор'ева, які, між тым, займаў пасаду першага сакратара ЦК ЛКСМБ зусім непрацяглы адрэзак часу – менш за год. У 1959 годзе яму, літаратурнаму супрацоўніку Касцюковіцкай раённай газеты "Сцяг камунізму", прапанавалі перайсці на працу ў мясцовы райкам камсамола. Грыгор'еў быў абраны сакратаром, а праз год стаў першым сакратаром. Затым трапіў на Магілёўшчыну, дзе прайшоў шлях ад інструктара, загадчыка аддзела да другога і першага сакратара абкама ЛКСМБ. У 1970 годзе Уладзімір Віктаравіч быў абраны сакратаром ЦК ЛКСМБ, а яшчэ праз два гады яго перавялі на работу ў Маскву. З пасады загадчыка аддзела сельскай моладзі ЦК ВЛКСМ у 1974 годзе ён вярнуўся ў Мінск, каб узначаліць рэспубліканскую камсамольскую арганізацыю. Але на чале ЦК ЛКСМБ затрымаўся нядоўга: у тым жа годзе быў абраны сакратаром ЦК ВЛКСМ і працаваў ім да 1980 года. Падчас наступнага вяртання ў Беларусь займаў кіруючыя пасады ў Брэсцкім абкаме партыі, потым у Брэсцкім аблвыканкаме. У 1985 годзе У. Грыгор'еў зноў працуе ў Маскве, інспектарам аддзела арганізацыйна-партыйнай работы ЦК КПСС. А праз год у яго біяграфіі адбылося трэцяе па ліку вяртанне на радзіму – у 1986–1991 гадах ён першы сакратар Віцебскага абкама КПБ, старшыня Віцебскага аблсавета народных дэпутатаў. З 1997 па 2006 год быў Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі.
На змену У. Грыгор'еву ў 1974 годзе прыйшоў Вячаслаў Радомскі. Ён працаваў першым сакратаром ЦК ЛКСМБ два наступныя гады. У 1976 годзе новым лідарам беларускага камсамола амаль на пяць гадоў стаў Канстанцін Платонаў, які да гэтага прайшоў шлях ад першага сакратара Чыгуначнага райкама горада Віцебска, Віцебскага гаркама і абкама камсамола спачатку да сакратара, потым – другога сакратара ЦК ЛКСМБ.
У алімпійскім 1980 годзе беларускія камсамольцы абралі новага важака. Ім стаў Уладзімір Шаплыка, які да гэтага працаваў сакратаром ЦК ЛКСМБ, першым сакратаром Гомельскага абкама і Калінкавіцкага райкама камсамола. У 1983 годзе Уладзімір Паўлавіч пакінуў пасаду, але канчаткова не развітаўся са сваёй камсамольскай маладосцю – праз два гады ён быў абраны сакратаром ЦК ВЛКСМ і працаваў да 1987 года.
Першы сакратар ЦК КПБ Пётр Машэраў уручае Памятны сцяг ЦК Кампартыі Беларусі рэспубліканскай камсамольскай арганізацыі ў гонар 60-годдзя ЛКСМБ. Верасень 1980 года
Пасля Уладзіміра Шаплыкі першым сакратаром ЦК ЛКСМБ упершыню ў гісторыі беларускай рэспубліканскай камсамольскай арганізацыі стала жанчына – Ніна Мазай. У багатай на падзеі біяграфіі Ніны Мікалаеўны камсамол, якому яна прысвяціла адзінаццаць гадоў, з 1974 па 1985, – асаблівая старонка. Да сваёй першай высокай, рэспубліканскага ўзроўню, пасады Н. Мазай крочыла па прыступках ад Жабінкаўскага райкама камсамола, дзе працавала другім і першым сакратаром. Потым яна ўзначальвала Брэсцкі абкам ЛКСМБ. Камсамольская загартоўка дапамагала ёй у далейшай службовай кар'еры: і ў гады працы намеснікам старшыні Савета Міністраў БССР, а затым і Рэспублікі Беларусь, і тады, калі была пастаянным прадстаўніком нашай краіны пры ЮНЕСКА, і падчас службы беларускім паслом у шэрагу краін – Францыі, Іспаніі, Канадзе, і на пасадзе намесніка міністра замежных спраў Беларусі...
На самым пачатку так званай перабудовы, у 1985 годзе, першым сакратаром ЦК ЛКСМБ стаў Васіль Гурын, якога ў 1989 годзе змяніў Уладзімір Кудлаш. На жаль, лёс паставіўся да іх не вельмі спагадліва: абодва пакінулі гэты свет у даволі маладым узросце. Тым не менш іх след у гісторыі беларускага камсамола застаецца дастаткова прыкметным.
У канцы кастрычніка 1990 года адбыўся ХХІХ з'езд ЛКСМБ. У многім агульнарэспубліканскі маладзёжны форум аказаўся лёсавызначальным для камсамольскай сям'і Беларусі. Удзельнікі з'езда большасцю галасоў прынялі новы статут ЛКСМБ, прагаласаваўшы пры гэтым за выключэнне нормы аб арыентацыі камсамола ў сваіх дзеяннях на Камуністычную партыю і згадак пра ленінска-камуністычную ідэалогію. Вырашалася на з'ездзе і арганізацыйнае пытанне: першы сакратар ЦК ЛКСМБ Уладзімір Кудлаш, выбраны дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР, абвясціў, што пакідае сваю пасаду на карысць дэпутацкай дзейнасці. На вакантнае месца вызначыліся два патэнцыяльныя прэтэндэнты – сакратары ЦК камсамола Аляксей Крыўдзенка і Канстанцін Астрынскі. Выбары ці не ўпершыню за ўсю гісторыю беларускага камсамола праводзіліся на альтэрнатыўнай аснове, і ў выніку тайнага галасавання перавагу ў некалькі дзясяткаў галасоў атрымаў А. Крыўдзенка. Ён узначальваў ЦК ЛКСМБ на працягу трынаццаці месяцаў і па волі лёсу аказаўся апошнім лідарам камсамола Беларусі: у снежні 1991 года адбыўся ХХХ з'езд ЛКСМБ, на якім большасцю галасоў было прынята рашэнне аб змене назвы арганізацыі. Згодна з ім, пераемнікам Ленінскага камуністычнага саюза моладзі Беларусі стаў Саюз моладзі Беларусі – цяперашні Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі.
Варта зазначыць, што адразу ж пасля ХХХ з'езда камсамола Беларусі групай актывістаў, нязгодных з яго галоўным рашэннем, быў створаны Рэспубліканскі камітэт за адраджэнне ЛКСМБ. І хоць у лютым 1992 года ім удалося арганізаваць і правесці ХХХІ (устаноўчы) з'езд камсамола Беларусі, але ідэі, мэты і задачы "новага ЛКСМБ" не атрымалі шырокай падтрымкі ў маладзёжным асяроддзі нашай краіны.
ДАРЭЧЫ Першай назвай беларускага камсамола афіцыйна лічыцца Камуністычны саюз моладзі Беларусі (КСМБ), але ў дакументах 1918 года сустракаецца і абрэвіятура РКСМБ – Расійскі камуністычны саюз моладзі Беларусі. У лютым 1919 года ў сувязі з аб'яднаннем Беларусі і Літвы ў Літоўска-Беларускую ССР іх камсамольскія арганізацыі былі аб'яднаны ў Камуністычны саюз моладзі Літвы і Беларусі (КСМЛіБ). Ён спыніў сваё існаванне ў другой палове 1920 года, калі Літоўска-Беларуская ССР перастала існаваць. У чэрвені 1924 года на з'ездзе камсамола КСМБ быў перайменаваны ў ЛКСМБ – Ленінскі камуністычны саюз моладзі Беларусі. У 1920–1930-я гады днём стварэння камсамола Беларусі лічылася 15 снежня 1918 года – дата арганізацыйнага афармлення Мінскай гарадской камсамольскай арганізацыі. Аднак ЦК КП(б)Б не згадзіўся з тым, што КСМБ створаны раней за Кампартыю Беларусі (30 снежня 1918 года). Тады і была абвешчана новая дата 24 верасня 1920 года – дзень адкрыцця Першага Усебеларускага з'езда КСМБ. Але ў 1991 годзе Трэці пленум ЦК ЛКСМБ устанавіў іншую дату заснавання камсамола Беларусі – 25 снежня 1918 года – дзень адкрыцця ў Смаленску з'езда маладзёжных арганізацый Заходняй камуны. Пасля далучэння ў 1921 годзе да Польшчы тэрыторыі Заходняй Беларусі існаваўшыя там камсамольскія арганізацыі вымушаны былі пайсці ў падполле. У студзені 1924 года на іх аснове быў створаны Камуністычны саюз моладзі Заходняй Беларусі (КСМЗБ). Цэнтральны камітэт арганізацыі тады ўзначаліў прадстаўнік камсамола Польшчы І. Унгер, але ў чэрвені 1924 года сакратаром ЦК КСМЗБ стала В. Харужая. Дзейнасць камсамола Заходняй Беларусі была спынена ў 1938 годзе. У гады Вялікай Айчыннай вайны на тэрыторыі акупіраванай Беларусі дзейнічала 10 абласных, 214 гарадскіх, раённых і міжраённых камітэтаў ЛКСМБ. У партызанскіх фарміраваннях камсамольцы і моладзь да 30 гадоў складалі 52 % асабовага саставу. Пачынаючы з 1950-х гадоў ЛКСМБ вёў шэфства над усімі самымі важнымі новабудоўлямі Беларусі. Камсамольскімі будоўлямі было абвешчана ўзвядзенне Васілевіцкай, Бярозаўскай і Лукомскай электрастанцый, завода штучнага валакна ў Светлагорску, Наваполацкага і Мазырскага нафтаперапрацоўчых заводаў, хімкамбінатаў у Гомелі, Гродне і Наваполацку, Беларускага шыннага камбіната ў Бабруйску, Магілёўскага камбіната сінтэтычных валокнаў, Баранавіцкага баваўнянага і Салігорскага калійнага камбінатаў.
Сяргей ЖОЛУД,
"Беларуская думка"


authors:
Максим Винярский
Ирина Халип
Зузана Шатмари
Андрей Санников

description: I нават прывезла ў Беларусь мошчы сьвятога Шарбэля.

title: Як беларуска знайшла шчасьце ў Лібане


authors:
Андрей Санников
Валерий Карбалевич
Владимир Халип
Александр Гольц

description: У грамадстве працягваецца барацьба за вяртанне нацыянальных ciмвалаў.

title: Алег Трусаў: За бел-чырвона-белым сцягам і Пагоняй будучыня


authors:
Мікола Статкевіч
Ирина Халип
Сяргей Законнікаў
Виталий Портников

description: Гэта быў першы яе сольны выступ за апошнія 15 год.

title: Вальжына Цярэшчанка заспявала ў гонар 100-годдзя БНР


description: Топ-7 самых уплывовых і моцных кіраўнікоў княства.

title: "Гедымін пачаў дынастыю еўрапейскага значэння, а Вітаўт дабіваўся для ВКЛ статусу каралеўства"


authors:
Борис Вишневский
Виталий Портников
Андрей Курейчик
Николай Статкевич

description: У Беларусі можна аднавіць 30 сынагогаў, аднак яны «не разглядаюцца як беларуская спадчына».

title: Чаму сынагогі не разглядаюцца як "беларуская спадчына"


authors:
Илья Мильштейн
Наталья Радина
Игорь Эйдман
Андрей Санников

description: Пытанні будуць датычацца Бібліі, Касцела ў свеце і Беларусі, хрысціянскай музыкі.

title: У мінскім архікатэдральным касцеле пройдзе "Хрысціянскі інтэлектуальны батл"


authors:
Леонид Новицкий
Збигнев Глуза
Аркадий Бабченко
Сречко Джукич

description: Hацыянальныя сымбалі актыўна выкарыстоўваюцца на стадыёнах.

title: Вінцук Вячорка: У захапленні ад перфомансаў беларускіх заўзятараў


authors:
Андрей Санников
Леонид Новицкий
Збигнев Глуза
Аркадий Бабченко

description: Старшыня Вярхоўнага Савету Беларусі 12 скліканьня 14 верасьня адлятае ў Сэул.

title: Станіслаў Шушкевіч: У Паўдневай Карэi людзі жывуць пад лезунгам: "Няма бедных сярод адукаваных"


authors:
Евгений Ихлов
Максим Винярский
Ирина Халип
Зузана Шатмари

description: Пратакол склалі на Ніну Багінскую.

title: На абаронцу Курапатаў склалі пратакол за плякат "Гэць рэстаран КДБ"


description: Палітык распавёў пра далейшыя дзеянні актывістаў курапацкай варты.

title: Павел Севярынец: Ужо зараз бачна, што абарона Курапатаў дае вынікі


description: Будучыню павінны абмяркоўваць і вырашаць не невукі і падхалімы.

title: Рознае разуменне


authors:
Сяргей Законнікаў
Валерий Карбалевич
Владимир Халип

description: Ірына Захарава абвергла ганебны прысуд за нацыянальны сцяг.

title: Абаронца Курапатаў: Людзі вольныя насіць тое, што ім падабаецца


description: Людзі змагаюцца за вяртанне свята, цынічна адмененага Лукашэнкам.

title: Беларусы пра Дзяды: Гэта нашая памяць, нашае родавае дрэва


authors:
Леонид Новицкий
Збигнев Глуза
Сречко Джукич
Наталья Радина

description: Мы ўсе шмат на што здольныя.

title: У 20 год усё толькі пачынаецца!


authors:
Ирина Халип
Сяргей Законнікаў
Виталий Портников
Валерий Карбалевич

description: Ёсць людзі, якія прагнуць любымі сродкамі застацца ў гісторыі.

title: Лукашэнка - здраднік


description: Алесь Разанаў узнагароджоны за кнігу «Перавыданае».

title: Прэміяй імя Натальлі Арсеньневай узнагародзілі Алеся Разанава


authors:
Ирина Халип
Константин Эггерт
Николай Статкевич
Игорь Эйдман

description: Тры месяцы варты ў Курапатах: што далей?

title: Трэба ўзмацняць цiск на ўладу


description: Рэдакцыя выдала юбілейны выпуск, прымеркаваны да 100-годдзя БНР і 20-годдзя часопіса.

title: Arche выдаў унікальны нумар, прысвечаны БНР


authors:
Валерий Карбалевич
Ирина Халип
Константин Эггерт
Николай Статкевич

description: Аляксандр Сахарук адзначыў Дзень беларускай вайсковай славы.

title: У гонар перамогі пад Воршай герой-афганец прабег па Берасці з бел-чырвона-белым сцягам


description: Актывіст «Еўрапейскай Беларусі» распавёў пра змаганне за Курапаты.

title: Леанід Кулакоў: У абласной ДАІ я спытаў - у чым справа?


description: Барацьба за Курапаты павінна працягвацца.

title: Максім Вінярскі: Пікеты трэба працягваць


description: Без гэтага не стварыць беларускай дзяржавы.

title: Уладзімір Някляеў: Раней ці пазней Беларусь ступіць на шлях да сваей Царквы


description: Званы паставяць праз 95 гадоў пасьля бальшавіцкай канфіскацыі.

title: У Чырвоным касьцеле зноў паставяць званы


authors:
Ирина Халип
Лилия Шевцова
Сяргей Законнікаў
Валерий Карбалевич

description: Хочацца верыць, што гэтая тэндэнцыя захаваецца і далей.

title: Хартия'97 :: Новости Беларуси


authors:
Юрий Смелянский
Ирина Халип
Сяргей Законнікаў
Валерий Карбалевич

description: Як адзначалi Дзень ведаў у гімназіі №23.

title: Фотафакт: Першае верасьня ў гімназіі зь беларускай мовай навучаньня


description: 69 першакласнікаў склалі вучнёўскую прысягу ў ліцэі з беларускай мовай навучання імя Браніслава Тарашкевіча.

title: Першакласнікі белліцэя ў Бельску Падляшскім склалі вучнеўскую прысягу


description: Чарговая смешная заява беларускіх уладаў.

title: Пра самакіраванне, якога няма


authors:
Лилия Шевцова
Сяргей Законнікаў
Валерий Карбалевич
Владимир Халип

description: Мастак лічыць сябе спадкаемцам Вялікага Княства Літоўскага.

title: Лёнік Тарасевіч: Мае работы маюць больш супольнага з жывапісам ВКЛ


description: Сучасная беларуская дыяспара адрозніваецца ад ранейшай.

title: Алена Макоўская: Беларусь, як дзяржава, не думае пра беларусаў замежжа


description: Па слядох героя-паўстанца Рамуальда Траўгута на Кобрыншчыне.

title: "Наша перамога будзе выратаваннем для народа"


description: Зьміцер Паліенка павінен выйсьці на волю 24 кастрычніка.

title: Палітвязьню Зьмітру Паліенку адмянілі спатканьне з бацькам


description: У нашых шыротах распаўсюджаны попыт на «сыход у іншую рэальнасць».

title: Спроба ўвесці сухі закон… Часткова


description: Лідэры прафсаюза РЭП пройдуць у барацьбе за свае правы ўсе інстанцыі не толькі ў Беларусі.

title: Комлік: Прысуд успрыняў, як узнагароду і прызнанне маіх заслуг перад беларусамі


description: 20 фактаў пра Натальлю Арсеньневу да 115-годзьдзя паэткі.

title: Марыла, каб беларусы ператварыліся ў вікінгаў і скінулі зь сябе панаваньне Масквы


description: Стагоддзе БНР – падзея, пра якую варта нагадваць і нагадваць.

title: Патрыёты з Ліды выбітна адзначылі юбілей БНР яшчэ раз


description: Улады баяцца шчырасці абаронцаў мемарыялу.

title: "Абудзіцеся - зачыніцеся": як змагаецца за Курапаты актывістка Мая Навумава


description: Народныя героі каментуюць пiкiроўку беларускага рубля.

title: Саша і Сірожа: "Штобы не было ў нас фінансавай прабоіны, нада нам перахадзіць скарэй на бульбакоіны"


description: Музыка выступіў ў Горадні.

title: Лявон Вольскі анансаваў мажлівы сумесны выступ з Саладухам


description: Выява блаславенага ксяндза Міхала Сапоцькі з’явіцца на адным са шматпавярховікаў насупраць Касцела Божай Міласэрнасці.

title: У Беластоку з’явіцца мурал, прысвечаны ксяндзу беларускага паходжання


description: Уладзь Сташкевіч прабег менскі паўмаратон, як і летась, зь бел-чырвона-белым сьцягам на плячах.

title: Герой менскага паўмаратону: Мне крычалі: "Жыве Беларусь!", я адказваў: "Жыве вечна!"


authors:
Андрей Санников
Валерий Карбалевич
Юрий Смелянский
Ирина Халип

description: У Крынках распачаўся XIX беларускі трыялог.

title: "У Беларусі ўсе недзяржаўныя журналісты матываваныя сваёй місіяй"


description: Такую назву мае чарговы праект, ідэя якога прадставіць Беласток як польска-беларускае памежжа.

title: Беларускія сляды ў Беластоку


description: У шорт-ліст прэміі імя Наталлі Арсенневай увайшлі дзевяць паэтычных кніг.

title: Журы назвала шорт-ліст прэміі Наталлі Арсенневай


description: Палітык распавеў пра свае сустрэчы ў Курапатах і рэпрэсіі ў дачыненні да актывістаў.

title: Павел Севярынец: Варта ў Курапатах будзе стаяць як мінімум да Дзядоў


description: Гісторык распавядае пра важныя гістарычныя месцы і будынкі Старажоўкі.

title: Таямніцы менскай Старажоўкі


authors:
Николай Статкевич
Игорь Эйдман
Валерий Карбалевич
Илья Мильштейн

description: Мерапрыемства адбудзецца у суботу, 8 верасня, у сядзібе Таварыства беларускай мовы ў Русіно.

title: ТБМ ладзіць чытанні пад назвай "Баранавіцкі край у часы БНР"


authors:
Игорь Эйдман
Андрей Санников
Валерий Карбалевич
Юрий Смелянский

description: Iмпрэза сабрала беларусаў з розных куткоў ЗША i Канады.

title: У Нью-Ёрку адбылася сустрэча беларусаў Паўночнай Амерыкі


authors:
Максим Винярский
Ирина Халип
Зузана Шатмари
Андрей Санников

description: Людское жыццё настолькі складанае і непрадказальнае, што ў ім нечакана перагукаюцца далёкія адна ад другой з’явы.

title: Хартия'97 :: Новости Беларуси


description: Што будзе далей з абаронай Курапатаў?

title: Мікалайчык: Хацелася б, каб Курапаты абаранялі не толькі Багінская ці Кулакоў, але і астатнія


authors:
Борис Вишневский
Виталий Портников
Андрей Курейчик
Николай Статкевич

description: Паэт выказаўся ў Горадні пра беларускую палітыку.

title: Уладзімір Някляеў: Для мяне самае важнае ў барацьбе - дух


description: Aўтар помніка выкладаў у аршанскай школе мастацваў і жыў у Воршы.

title: Як у Ізраілі ўсталявалі памятны знак Янку Купалу


description: Знакаміты мастак распавёў, як прыйшоў да беларушчыны.

title: Лёнік Тарасевіч: Неяк засвярбела душа ў Варшаве і захацелася нечага свайго


description: Герою Беларусі і Украіны споўнілася б 36 гадоў.

title: Сёння - дзень народзінаў Алеся Чаркашына


authors:
Сречко Джукич
Наталья Радина
Сергей Фурса
Роман Бессмертный

description: Актывісты аднаўляюць фэст на Крапівенскім полі.

title: "Трэба кожнаму патлумачыць папулярна, што можа і яго прадзед быў у бітве пад Оршай"