title: У Мінску прайшоў Чарнобыльскі шлях (фота, відэа)

maintext:
Сёння ў Мінску адбылася памятная акцыя ў знак 32-ой гадавіны аварыі на Чарнобыльскай АЭС – Чарнобыльскі шлях.
Дэманстрацыя дазволена Мінгарвыканкамам. Сход пачаўся на 18:00 каля кінатэатра “Кастрычнік”. Шэсце было запланавана па традыцыйным маршруце, ад Акадэміі навук да капліцы ў Парку Дружбы народаў, дзе пасля 20:00 арганізаваны мітынг і супольная малітва.
Сярод заяўнікаў акцыі — прадстаўнікі 7 беларускіх дэмакратычных партыяў і арганізацыяў: Партыі БНФ, Аб’яднанай грамадзянскай партыі, Руху „За Свабоду”, Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Грамада), Руху салідарнасці „Разам”, Беларускай партыі „Зялёныя” і Беларускай хрысціянскай дэмакратыі.
Між іншым, на арганізацыю і правядзенне мерапрыемства запускалася грамадская кампанія па зборы сродкаў на «Талацэ»: кампанія сабрала 300 рублёў, або 6% ад запланаванай сумы.
18:00
Каля кінатэатра «Кастрычнік» — некалькі соцен чалавек з транспарантамі на тэму экалагічных праблемаў пасля ЧАЭС. Прысутнічаюць Юрась Губарэвіч, Рыгор Кастусёў, Віталь Рымашэўскі; сімволіка БХД і БСДП (Грамада), бел-чырвона-белыя сцягі.
Праз дарогу, на баку Акадэміі навук праходзіць акцыя за вызваленне палітвязняў — Зміцера Паліенкі, Міхаіла Жамчужнага і інш.
Чарнобыльскі шлях-2018. Фота: Віталь Гарбузаў, nv-online.info
Па падліках «НВ», на плошчы — каля 300 чалавек. Мітынгоўцы з плакатамі за палітвязняў бесперашкодна перайшлі на пляцоўку да кінатэатра.
Актывісты паказваюць перфоманс, нагадваючы пра скандальны інцыдэнт з падзеннем корпуса рэактара Астравецкай АЭС улетку 2016 года.
Прысутнічаюць палітычныя лозунгі. Прадпрымальнік і актывіст «Дзеі» Алесь Таўстыка мітынгаваў з партрэтам Лукашэнкі і сцягамі Італіі, Фінляндыі, Польшчы, Швецыі, Германіі, ЗША. Мітынгуе Моладзь БНФ.
18:30
Калона выстраілася і рушыла шэсцем. Наперадзе калоны — разгорнуты транспарант Чарнобыльскага шляху і сімвалічны звон, ідуць арганізатары — Павел Севярынец, Рыгор Кастусёў, Уладзімір Сіўчыкаў.
Таццяна Новікава, актывістка антыядзернай кампаніі: «…Чарнобыль доўга замоўчвалі. Каля 1,5 млн чалавек сёння жывуць на забруджанай тэрыторыі і працягваюць хварэць… Яны не проста захворваюць і паміраюць – яны доўга хварэюць на рак, у разы вырасла колькасць дзяцей, якія хварэюць на рак шчытавіднай залозы… У нас дзеці інваліды і … мы хочам новых інвалідаў?»
«Нельга ставіць краіну ў энергетычную залежнасць на 30% ад адной крыніцы, як запланавана праектам Астравецкай АЭС. Тое, што рэактар зваліўся — адзін упаў, другі памялі, потым здарыліся пажары. І тое, што пачалі будаўніцтва без праекта, без ліцэнзіі — вось гэта праблема.»
18:55
Калона ідзе па вуліцы Сурганава. Дарожны рух не перакрывалі, ДАІ каардынуе калону на пераходах.
Ніна Багінская, актывістка: “Нічога не змянілася. Зноў нам хочуць упіхнуць расейскую станцыю, між іншым ужо пашкоджаную. У той час як трэба выкарыстоўваць альтэрнатыўныя крыніцы энергіі. У нс ёсць гідраэлектрастанцыі, ветракі і сонечная энергія.
Яшчэ ў нас адбываецца духоўны Чарнобыль. У 1995 годзе на рэферэндуме быў здзёрнуты бел-чырвона-белы сцяг з Дома ўраду, мова беларуская стала другаснай. Такой русіфікацыі не адбывалася нават пры Савецкім саюзе, хаця я і не хвалю Савецкі саюз… Народ з’язджае з краіны, бо няма працы, беларуская мова затаптная, колькасць беларускамоўных школ знізілася, іх амаль няма.”
Гучаць лозунгі «Жыве Беларусь!», «Астравец — другі Чарнобыль».
19:05
Калона амаль падышла да Плошчы Бангалор. Калона рухаецца ў трох частках, чакаючы на зялёнае святло.
Вольга Кавалькова, БХД: “Не ўражвае ні атмасфера, ні колькасць удзельнікаў. Мы бачым, што Чарнобыльскі шлях у цяперашнім фармаце вычэрпвае сябе, трэба рабіць новыя мерапрыемствы, каб больш людзей далучалася. Пасля сённяшняй акцыі арганізатарам, у тым ліку і мне, трэба падумаць пра фарматы. Бо атрымоўваецца толькі вузкае кола.”
Юрась Лукашэвіч, БНФ: “Пакуль ніхто не прапанаваў лепшы фармат. Трэба абдумаць новы фармат, напрыклад, канцэрт-рэквіем… У наступным годзе пачнем рыхтавацца не за месяц, як звычайна, а крыху раней.”
19:20
Калона падышла да парка Дружбы народаў. Усяго ўдзельнікаў ад 300 да 500 чалавек, па падліках незалежных назіральнікаў — 420 чалавек.
Алесь Таўстыка, прадпрымальнік, актывіст руху “Дзея” прыйшоў на акцыю з інсталяцыяй – партрэб Лукашэнкі, сцягі Францыі, Вялікабрытаніі, ЗША і некалькі іншых, і ліст. Вось як ён патлумачыў сваю пазіцыю: “Я чакаў, што ў гэты дзень Лукашэнка скажа шчырыя словы падзякі простым еўрапейцам за падтрымку нашых дзетак, якія давалі сродкі на лячэнне, вывозілі іх на аздараўленне.
Ён гэтага не сказаў, але сказаў: я адсочваю – з чым вы прыходзіце на акцыі, і буду рэагіраваць. Вось я і напісаў адкрыты ліст, зварот з заклікам выказаць словы падзякі еўрапейскім краінам.
А тут ніжэй — словы Давыдзькі: чаму вы на 25-га сакавіка не прыйшлі з партрэтам Лукашэнкі? Вось я і адказваю яму: а колькі чалавек Давыдзька выведзе чалавек з Белай Русі з партрэтам Лукашэнкі на мітынг 1 мая?”
Таксама прысутнічаюць Маці руху 328, іх каля 50 чалавек. Яны распавядаюць пра тое, што намагаюцца амністыі для сваіх дзяцей па наркатычным артыкуле 328. Як распавядае адна з актывістак, па яе меркаванні, за краты патрапілі маладыя дзеці, якія не распаўсюджвалі наркотыкі, і нават не былі сістэмнымі спажыўцамі. “Мы супраць наркотыкаў, але за справядлівыя суды. Дзіцё, упершыню аступіўшыся, мае права на шанец. Але не сядзець у турме 10 гадоў.”
19:45
Каля капліцы ў Парку Дружбы народаў пачаўся мітынг хвілінай маўчання ў памяць пра ахвяраў Чарнобыльскай катастрофы. Мітынгам кіруе Павел Севярынец.
Выступіў Іван Альбінавіч Віткоўскі, ліквідатар на ЧАЭС:
“Я быў ліквідатарам. Мы рабілі так, каб не рэактар намі ўпраўляў, а мы ім. Былі сільно велікіе проблемы са здароўем. Відна ж па мне. Пры той ўладзе, што была, я карыстаўся ільготамі, каб лячыцца, на камунальныя паслугі, на праезд. Я перажыў дзве перарэгістрацыі… Я меў пасведчанне, там было напісана – удзельнік ліквідацыі аварыі на ЧАЭС. Трэцюю перарэгістрацыю я не перажыў. У мяне забралі імя. Я ўжо не ліквідатар – я пацярпелы. Сказалі, што тыя сродкі пойдуць на развіццё пацярпелых рэгіёнаў. Але няма чаго там развіваць. Ездзіў у сваю вёску Грушаўку – няма там нічога, хату закапалі… Галоўны ліквідатар прыедзе, на камеру малака пап’е. А тут, хто жыве, некалькі разоў на дзень тое малако пап’е…
Дочку маю пранесла. А ў унучкі – тыя ж сімптомы, як у мяне. Эпілепсія, адставанне па вучобе… І мне не за ільготы абідна, а за тое, што забралі імя ліквідатара.”
20:00
Выступіў Аляксандр Кабанаў па праблеме будаўніцтва акумулятарнага завода ў Брэсце. Актывіст адзначыў, што ў горадзе было сабрана 40 тысяч подпісаў супраць будаўніцтва, але гэта не дало плёну. Акумулятарны завод поўнага цыклу, па меркаванні актывістаў, нанясе непапраўную шкоду мясцовай экалогіі.
20:05
Выступае эколаг Таццяна Новікава. Яна нагадвае пра тое, якую шкоду наносяць радыёактыўныя адходы прыродзе: «Для поўнага распаду стронцыю патрэбна 300 год, цэзію — 300 год, плутонію — 240 тысяч год, радыёактыўнаму ёду — 129. Будаўніцтва Астравецкай АЭС пачалося без кансультацыі з эколагамі, без праектнай дакументацыі, з парушэннямі. Застаўся адзін год да таго, як у Беларусь завязуць радыёактыўнае паліва.»
Таццяна Новікава заклікала варушыць праблему і далучыцца да Астравецкага шляху, які будзе праходзіць штомесяц 26-га чысла ў беларускіх гарадах па чарзе: першы горад — Заслаўе, пасля — Радашковічы, Маладзечна, Вілейка, Смаргонь, Ашмяны, і ў лістападзе Астравец.
20:15
Выступілі кіраўнік партыі БНФ Рыгор Кастусёў, актывістка БХД Вольга Кавалькова.
20:20
Ігар Барысаў, кіраўнік БСДП (Грамада): “Чарнобыль – праблема палітычная. Беларусь па тэрыторыі параўнальна з Арменіяй або Грузіяй. Тут пражывае каля мільёна чалавек. Дагэтуль мы ўжываем прадукты, якія вырошчваюцца на забруджаных тэрыторыях. Наступствы дагэтуль адбіваюцца на здароўі: колькасць ракавых захворванняў з тых часоў вырасла ў 2 разы.
Ліквідатары наступстваў пазбаўлены практычна ўсіх ільготаў, гэта непараўнальна нават з Украінай, дзе ліквідатары маюць права на санаторнае лячэнне, 50% зніжкі на праезд…
Беларусі не патрэбен яшчэ адзін Чарнобыль. Яшчэ адна катастрофа ў Астраўцы паставіць крыж на існаванні усёй краіны.
І чаму не ставіцца пытанне пра кампенсацыю наступстваў з боку Расіі, пераемніцай СССР. Шкода ад ЧАЭС разлічваецца ў 235 млрд даляраў – вось яны танныя нафтадаляры.”
Выступіў Ігар Лялькоў, рух Салідарнасці «Разам!»
20:25 Павел Севярынец зачытаў рэзалюцыю Чарнобыльскага Шляху-2018, дзе прапісаны асноўныя патрабаванні да ўладаў, датычныя антыядзернай кампаніі. А менавіта:
Неадкладна спыніць будаўніцтва АЭС у Беларусі;
Адмовіцца ад ідэі будаўніцтва атамнай электрастанцыі на пляўцоўцы ў Астраўцы па расійскім праекце АЭС-2006;
Правесці кансультацыі пра мэтазгоднасць працягу мараторыя на будаўніцтва АЭС у Беларусі, як тое, што не адказвае інтарэсам краіны;
Распрацаваць і абмеркаваць з грамадскасцю стратэгію ўстойлівага без’ядзернага развіцця Беларусі;
Спыніць асваенне чарнобыльскіх земляў і вытворчасць там прадуктаў харчавання;
Прадаставіць жыхарам забруджаных тэрыторый рэальныя альтэрнатывы перасялення;
Аднавіць дзеянне закона аб сацыяльнай абароне грамадзян РБ, якія пацярпелі ад аварыі на ЧАЭС, прынятага яшчэ ў 1991 годзе і які забяспечваў лепшую абарону ліквідатараў і пацярпелых ад аварыі на ЧАЭС;
Спыніць эскалацыю сацыяльнай і палітычнай напружанасці ў краіне;
Спыніць палітычныя рэпрэсіі, стварыўшы пляцоўку для рэальнага раўнапраўнага і сумленнага дыялогу з грамадскасцю, а таксама працуючыя механізмы для грамадзян у прыняцці рашэнняў;
Забяспечыць свабоду слова, сходаў, стварэння грамадскіх арганізацый і палітычных партый;
Забяспечыць правядзенне свабодных і празрыстых выбараў.
На завяршэнне мітынгоўцы заспявалі гімн «Магутны Божа».
«Сустрэнемся на Астравецкім Шляху!» — кажа Павел Севярынец. Мітынг завяршаецца запальваннем знічак і ўскладаннем кветак каля памятнага знаку.


title: Інтэрнэт бяруць за горла

maintext:
Кусачае, слаба кантраляванае Сеціва ўвесь час торгае беларускую ўладу. І ў яе структурах, адказных за медыясферу, інфармацыйную бяспеку, ідэалогію, ужо не першы год маракуюць, як лепей прыціснуць вольніцу, крамолу ў Байнэце.
Цяперашні палітычны рэжым даўно, яшчэ ў сярэдзіне 90-х, узяў на цугундар друкаваныя выданні, радыё і тэлебачанне. А вось інтэрнэт дасюль адносна вольны. З ім цяжэй змагацца, бо гэта зусім іншая тэхналогія. Калі дзеля выдання газеты, напрыклад, трэба мець доступ да друкарні, паперу, памяшканне для рэдакцыі — карацей, цэлую гаспадарку, на якую лёгка наехаць, то напаўняць сайт можна ў літаральным сэнсе з ноўтам на калене.
Прычым кампактныя, дынамічныя недзяржаўныя інтэрнэт-рэсурсы паводле папулярнасці пакідаюць далёка ззаду монстраў дзяржаўнай прэсы. Бо перавага незалежных вэб-медый ды асобных блогераў — вострае, трапнае вольнае слова, якое не фільтруецца ды не ўзгадняецца ў інстанцыях. Гэтыя медыі працуюць хутчэй і не рэтушуюць праблемы, кажуць як ёсць.
Праект паправак у закон аб СМІ, які атрымала з Палаты прадстаўнікоў ды абнародавала Беларуская асацыяцыя журналістаў, пацвярджае засцярогі незалежнай супольнасці, што ўзніклі яшчэ летась, калі пра падрыхтоўку новай рэдакцыі закона аб СМІ, якая мусіць закрануць найперш “выступленні ў сацсетках, інтэрнэце”, згадаў на тэлебачанні міністр інфармацыі Алесь Карлюкевіч.
Пра што законапраект
Праект, што трапіў днямі ў БАЖ, відавочна мае на мэце закруціць гайкі. Адпаведныя магчымасці Міністэрства інфармацыі ўзмацняюцца.
У прыватнасці, уводзіцца рэгістрацыя інтэрнэт-СМІ. Рэгістрацыя медый — гэта для ўладаў стары, выпрабаваны фільтр. Так, у выпадку сайтаў яна добраахвотная, але без яе вэб-журналісты трапяць у касту адрынутых. Іх не будуць акрэдытоўваць, пускаць на нейкія важныя мерапрыемствы. Любы чыноўнік можа сказаць “ад вінта” пры запыце на інфармацыю. Затое міліцыянты на масавых акцыях такіх рэпарцёраў без “корачкі” будуць браць з задавальненнем.
Зарэгістравацца будзе не раз плюнуць. Статус рэдакцыі здолее атрымаць толькі юрыдычная асоба, якой трэба мець памяшканне ў нежылым фондзе, на рэдактара можа прэтэндаваць толькі той, у каго не меней за пяць гадоў стажу на кіроўных пасадах у СМІ. Для многіх “вольных стралкоў”, якія ніколі не праціралі штаны ў крэслах афіцыйных медыйных начальнікаў, гэта апрыёры непераадольны бар’ер. Раней ён узнікаў перад незалежнымі друкаванымі выданнямі, зараз, як бачым, мае распаўсюдзіцца і на сеціўныя рэсурсы.
Звыш таго, Мінінфарм можа пазбавіць рэгістрацыі любое сеціўнае выданне, якое праштрафіцца. Вось вам і пуга для самацэнзуры. Яшчэ раней гэтае ведамства атрымала права заблакаваць любы неўпадабаны сайт (што і было ўжо зроблена, напрыклад, у дачыненні да “Беларускага партызана”, “Хартыі-97”), і на гэта не патрабуецца судовага рашэння, як у выпадку закрыцця газеты. Таксама яшчэ ў 2014 годзе у закон аб СМІ была ўнесеная слізкая фармулёўка пра інфармацыю, “распаўсюд якой здольны нанесці шкоду нацыянальным інтарэсам Рэспублікі Беларусь”.
Шкоднасць пры гэтым вызначае чыноўнік. І пад гэту фармулёўку пры жаданні можна падагнаць любую крытыку цяперашняй сістэмы. Бо наменклатура надта ж любіць атаясамліваць свае інтарэсы з дзяржаўнымі, нацыянальнымі.
І асаблівае раздражненне забранзавелага чынавенства выклікаюць, натуральна, вострыя на язык, бязлітасныя ў сваіх ацэнках каментатары пад нікамі на форумах, палітызаваныя карыстальнікі сацыяльных сетак, блогеры.
Я згодны: з мовай нянавісці, абразамі ў інтэрнэце трэба змагацца. Але беларускія ўлады, здаецца, вырашылі дзейнічаць паводле прынцыпу, што найлепшы сродак ад перхаці — гільятына. Уладальнік інтэрнэт-рэсурсу абкладаецца чырвонымі сцяжкамі, ён мусіць папярэдне ідэнтыфікаваць карыстальнікаў, што хочуць пакідаць каменты, і несці пільную адказнасць за іх змест. І хто ведае, які допіс чыноўнікі палічаць здольным зрабіць шкоду дзяржаўным ці грамадскім інтарэсам?
Усіх не забаніш
Калі такія змены ў закон аб СМІ будуць прынятыя, дык многія інтэрнэт-выданні, мяркую, палічаць за лепшае адмовіцца ад форумаў, чым сядзець на бочцы з порахам. А калі форумы і застануцца, то наведнікаў на іх паменее, бо мала каму з шараговых крытыкаў улады, звычайных грамадзян, не абароненых нават журналісцкім пасведчаннем (хоць і яно не заўжды ратуе), ахвота засвечвацца. Усе ж разумеюць, у якой краіне мы жывем і як проста наехаць на такога крытыка.
Карацей, форумы вымруць. На іх будуць панаваць хіба што афіцыёзныя персанажы. Але для беларускіх цэрбераў гэта будзе пірава перамога. Маса карыстальнікаў сыдзе на расійскія сайты. І гэта пры тым, што ўлады думаюць, як адгарадзіцца ад прапагандысцкага ўплыву “русского мира”!
Што ж да сацыяльных сетак, то гэта сёння занадта масавая з’ява, каб займацца суцэльным маніторынгам крамолы ды шырокамаштабным блакаваннем. Так што і там улады наўрад ці многа чаго дамогуцца, а калі перагнуць кій, то выклічуць масавае незадавальненне.
Спробы ж маргіналізаваць незалежную інтэрнэт-журналістыку ў самой Беларусі здольныя прывесці да таго, што яна стане злейшай ды перакачуе на сайты, зарэгістраваныя ў іншых даменных зонах. Усіх не забаніш.
Нарэшце, чарговы наступ з дручком на Сеціва падрывае планы ўладаў стварыць тут райскія ўмовы для інвестараў у сферу перадавых тэхналогій, пабудаваць IT-краіну. Беларускі рэжым толькі ўзмоцніць свой змрочны імідж ворага інтэрнэту.
Прагрэс хіба што ў тым, што праект паправак у закон аб СМІ гэтым разам, адрозна ад 2014 года, паказалі БАЖу. Але ў мяне вялікія сумневы, што непазбежныя пярэчанні журналістскай супольнасці возьмуць пад увагу ў высокіх кабінетах. Досвед паказвае, што там звычайна бярэ верх жаданне трымаць пад кантролем палітычную сітуацыю, прыціскаць крамолу.
Крыві інтэрнэт-журналістам ды блогерам можна, канечне, папсаваць. Але сучасныя тэхналогіі развіваюцца так імкліва, што цэрберы непазбежна аказваюцца ў дурнях, сядаюць у галёш

fasttext_language: be


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: Генпракуратура распавяла пра карупцыю ў Акадэміі навук

maintext:
У 2015 – 2017 гадах у падначаленых Акадэміі навук арганізацыях праваахоўнікі выкрылі 8 карупцыйных злачынстваў і знайшлі 11 фактаў іншых парушэнняў заканадаўства аб барацьбе з карупцыяй.
Як паведамляе Белсат са спасылкай на сайт Генпракуратуры, у прыватнасці, за атрыманне хабару асуджаны былы намеснік генеральнага дырэктара ААТ «Прыборабудаўнічы завод Аптрон», за крадзеж з выкарыстаннем сваіх службовых паўнамоцтваў – былы аграном «Талачынскага кансервавага заводу» (менавіта разам з гэтым заводам Акадэмія навук вырабляе ўласную марку віна).
У шэрагу выпадкаў парушалася працэдура закупак тавараў, службовыя асобы выкарыстоўвалі дзяржаўную маёмасць у асабістых мэтах, меліся пераплаты грашовых сродкаў па заключаных дагаворах і інш. Таксама выяўленыя выпадкі няпоўнага і несапраўднага дэкларавання даходаў і маёмасці больш за 30 дзяржслужбоўцамі.
«Вынікі пракурорскай праверкі дазваляюць зрабіць выснову аб недастатковым кіроўным уплыве Акадэміі навук на працу падведамных арганізацыяў, неабходнасці прыняцця дадатковых сістэмных мер, накіраваных на прафілактыку карупцыйных злачынстваў і правапарушэнняў», – адзначаюць у пракуратуры.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя
Яўген Мурашка

title: Рыгоні: Новы спецдакладчык ПАСЕ па Беларусі можа быць прызначаны ў чэрвені

maintext:
Новы спецдакладчык Парламенцкай асамблеі Савета Еўропы па сітуацыі ў Беларусі можа быць прызначаны ў чэрвені. Пра гэта паведаміў італьянскі дэпутат Андрэа Рыгоні 25 красавіка на пасяджэнні Камітэта па палітычных пытаннях і дэмакратыі ПАСЕ ў Страсбургу. Аўдыёзапіс абмеркавання прадастаўлены БелаПАН прэс-службай Савета Еўропы.
Рыгоні, які ў чэрвені мінулага года прадставіў сваю справаздачу па сітуацыі ў Беларусі, з’яўляецца ўжо былым спецдакладчыкам па сітуацыі ў Беларусі і да 27 чэрвеня 2018 года можа ўдзельнічаць у абмеркаванні далейшых крокаў ПАСЕ ў адносінах з Беларуссю.
У сваім выступе ён адзначыў, што Беларусь застаецца адзінай краінай у Еўропе, якая ўсё яшчэ не з’яўляецца членам Савета Еўропы. «І кожны раз, калі мы ўспамінаем пра Беларусь, гэта важна, — сказаў Рыгоні. — Гэта не азначае, што не існуе сёння ўмоў для вяртання Беларусі ў еўрапейскую сям’ю, але нам важна ведаць, што адбываецца ў гэтай краіне. У нас могуць быць розныя меркаванні, але, на шчасце, у нас ёсць магчымасць для дыялогу і абмеркаванняў».
Рыгоні спадзяваўся, што будзе дасягнуты большы прагрэс у адносінах з Беларуссю за той час, пакуль ён з’яўляўся спецдакладчыкам. Аднак, паводле яго слоў, у Беларусі так і не правялі рэформу выбарчага заканадаўства, не ўвялі мараторый на смяротнае пакаранне і не пачалі паважаць фундаментальныя правы, у тым ліку права на свабоду прэсы і свабоду выказвання.
«Але неабходна працягваць нашу працу, уплываць на Беларусь, каб яна пачала рабіць крокі наперад, пачала рэформы. Гэта наша місія, — сказаў Рыгоні. — Як і ў іншых краінах, перамены выклікаюць страх, але гэта цана рэформаў, змены прынясуць карысць».
У прэс-службе ПАСЕ БелаПАН удакладнілі, што Камітэт па палітычных пытаннях пакуль не прыняў рашэння ні па кандыдатуры новага дакладчыка, ні па даце новага прызначэння.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

maintext:
Беларуская федэрацыя футбола пацвердзіла затрыманне Юрыя Талкачова. Яго называюць пазаштатным супрацоўнікам федэрацыі. Пры гэтым адзначаецца, што “прычына затрымання не звязаная з выкананнем ім дамоўных абавязацельстваў перад АБФФ”.
Як інфармавала Еўрарадыё, інфармацыя пра затрыманне 9 красавіка ў Доме футбола ў Мінску Талкачова з’явілася напярэдадні. Праваахоўнікі толькі сказалі, што падазраюць затрыманага ў “сур’ёзным злачынстве”. Вядома, што Юрый Талкачоў летась быў у складзе камітэта кантрольна-дысцыплінарнага і па этычных пытаннях АБФФ і ўдзельнічаў у разглядзе скандальнай “справы Верамко”. У снежні 2017-га яго адтуль выключылі.


title: Аляксандр Фядута: “Упершыню буду вандроўным шкаляром”

maintext:
Днямі ў Казіміраўскім палацы ў Варшаве беларускі літаратуразнавец, палітолаг Аляксандр Фядута атрымаў узнагароду імя Льва Сапегі. Прэмія была ўручана трынаццаты раз 4 красавіка ў дзень нараджэння выбітнага дзеяча ВКЛ Льва Сапегі. “Народная Воля” паразмаўляла з лаўрэатам пра ўражанні, чаканні і наступствы ад такой падзеі.
— Спадар Аляксандр, якія былі першыя ўражанні па ўручэнні прэміі?
Першае і галоўнае, што трэба адзначыць – вылучала мяне навуковая Рада філалагічнага факультэта Ягелонскага ўніверсітэта.
Ягелонскі ўніверсітэт – гэта пераемнік той Кракаўскай Акадэміі, дзе ў 16-ым стагоддзі атрымаў бакалаўрэат Францішак Скарына. Прыемна разумець, што тая самая вучэльня назвала цябе вартым таго, каб падтрымліваць гонар Францішка Скарыны. Гэта планка ўстаноўлена вельмі высока, і трэба на яе арыентавацца.
Я быў крануты тым, што пасля дакладу выкладчыкі, з якімі я не быў знаёмы, падыходзілі, каб задаць пытанні. Быў крануты размовай з Эльжбетай Смулковай, хоць мы з ёй даўно знаёмыя — яна была паслом, я быў сакратаром Саюза моладзі, так і пазнаёміліся, – але навуковых кантактаў ніякіх не было. І калі яна падышла, каб дзесяць хвілін задаваць пытанні па маім дакладзе — гэта значыць, што ёй было цікава. Для мяне гэта сапраўды неверагодны гонар.
— Дзякуючы ўзнагародзе вы будзеце выступаць з лекцыямі ў польскіх універсітэтах…
— З жонкай пасмяяліся: я ўпершыню пайду ў вандроўныя шкаляры. Навучальны год буду вандраваць паміж рознымі польскімі ўніверсітэтамі. Зараз калі падыходзяць і паведамляюць: «Так, я ўжо ведаю, на якіх факультэтах і на якіх спецыяльнасцях вам трэба прачытаць сваю лекцыю», я думаю: «Мама дарагая, я не змагу чытаць лекцыю на польскай мове». Адна справа, калі чытаеш дваццаціхвілінную прамову, перакладзеную загадзя, а іншая справа, калі трэба імправізаваць і адказваць на пытанні. На што мне кажуць: «Спакойна! Тыя каму трэба, рускую мову разумеюць».
Выкладанне плануецца ў пяці ўніверсітэтах — Варшаўскі, Кракаўскі Ягелонскі, Познаньскі імя Адама Міцкевіча, Вроцлаўскі і Беластоцкі. Там забяспечваецца жыллё, каб я мог там заставацца і камунікаваць з калегамі, наведваць архівы, музеі і гэтак далей.
— Пра што будуць лекцыі?
— Гісторыя, літаратура, 19-е стагоддзе — тое, чым я займаюся.
Галоўнае для мяне — адказнасць за тое, што я ў пэўным сэнсе як лектар прадстаўляю акадэмічную школу Беларусі. У Беларусі могуць не ведаць навукоўца Аляксандра Фядуту, але Аляксандр Фядута як навуковец будзе чытаць колькі лекцый у гэтых паважаных акадэмічных установах. Хочацца разглядаць сябе як сябра агульнай навуковай супольнасці Беларусі.
Мне ўжо зразумела, што па выніках будзе кніга. Я пішу яе ўжо зараз: на напісанне кнігі вылучыла грант Літоўскае пасольства. У выніку, асноўны зачын зроблены дзякуючы літоўцам. Першая кніга плануецца ў снежні ў Мінску на рускай мове. А ўжо па выніках наступнага года будзе рукапіс, што будзе перакладацца на польскую.
Для кнігі мне якраз патрэбныя польскія архівы. На ўручэнні кожны лаўрэат чытае лекцыю на тэму сваіх навуковых пошукаў, і мне было вельмі прыемна, што сябры навучальнай Рады падыходзілі і казалі пра тое, што ім спадабаўся мой даклад, што ён змястоўны, і кніга сапраўды чаканая, бо даклад закранае важныя праблемы — пошук нацыянальнай, этнічнай ідэнтычнасці.
— Што вы чакаеце знайсці ў архівах?
— Справа ў тым, што я зараз працую над біяграфіяй Францішка Малеўскага – гэта сын рэктара Віленскага ўніверсітэта, сябар, а пасля і сваяк Адама Міцкевіча. Архівы захоўвюцца найперш у Ягелонскім універсітэце, частка ў Нацыянальнай бібліятэцы Польшчы. У славутай бібліятэцы Вроцлава захоўваюцца паперы, звязаныя з ім, частка іх лістоў. А ў Варшаўскім архіўным музеі літаратуры і мастацтва ляжыць сямейны архіў Малеўскіх. Там вельмі шмат усяго.
І я вельмі ўдзячны за тое, што ў свой час я змог звярнуцца да гэтай тэмы дзякуючы Літоўскай амбасадзе ў Беларусі. Францішак Малеўскі, як дырэктар Літоўскай метрыкі — захавальнік гістарычнай памяці трох народаў — беларусаў, літоўцаў і палякаў. Тэма цікавая, вельмі актуальная. А паколькі 2018 год – гэта 220-годдзе Адама Міцкевіча, год двухсотгоддзя таварыства філаматаў, да якіх належаў і Міцкевіч, і Малеўскі – для мяне гэта вельмі сімвалічна.
Я месяц працаваў у Маскоўскіх архівах. І калі атрымоўваеш на рукі справу і бачыш, што ты першы чалавек за 150 год, які трымае гэтыя паперы, то думаеш сабе – аёечкі!
Год, калі я буду займацца навукай – гэта мара: мне ніколі не плацілі за тое, што я займаюся навукай. Я так ненавідзеў палітыку! Я і зараз яе не люблю. А навука падабаецца, і спадзяюся, што ўсё будзе добра.
— Пытанне хутчэй датычнае выдавецкай дзейнасці: якіх кніг, якой літаратуры вам на сёння не хапае?
— Ведаеце, мне не хапае даведнікаў па гісторыі Беларусі, мемуарных выданняў па гісторыі Беларусі. Менавіта таму я распачаў серыю “Беларуская мемуарная бібліятэка” Высветлілася, што я, Лявон Юрэвіч, Наталля Гардзіенка, вядомая даследчыца і архівіст, мы адначасова прыйшлі да гэтага. І зараз мы робім гэту серыю разам. Мне не хапае звестак пра асобаў, якія былі звязаны з Беларуссю. Мемуарная біяграфістыка ў Беларусі толькі пачынаецца. Таму, напрыклад, мы зрабілі беларускі біяграфічны альманах “Асоба і час”. Не хапае навуковых выданняў тых аўтараў, якія па аб’ектыўных або палітычных падставах апынуліся па-за ўвагай нашай навуковай літаратуразнаўчай навукі.
Дзякуй Міхасю Скоблу, Сяргею Шапрану за тое, што яны робяць. Вось зараз далучылася Ганна Севярынец. Мы гэта выдаем – і гэта патрэбна, гэта тое, што цікавіць, як высвятляецца, не толькі мяне. Калі Скола падрыхтаваў двухтомнік Геніюш, то разумееш, што ніхто ніколі больш грунтоўна гэта не выдасць. Падрыхтавалі і выдалі, дзякуючы ў тым ліку Святлане Алексіевіч, якая дазволіла карыстацца яе імем. Выдаем двухтомнік Уладзіміра Дубоўкі. Гэта не поўны Дубоўка, але на сёння – самы поўны збор, і людзі, якія будуць вывучаць творчасць Дубоўкі, будуць карыстацца гэтым двухтомнікам яшчэ год 50, аж пакуль не выйдзе чатырохтомнік.
Што тычыцца мемуараў, то я ўжо бачу навуковыя працы, якія абапіраюцца на гэтыя мемуарныя серыі “Беларуская мемуарная бібліятэка”. Ты чытаеш гэта і думаеш – ваў!
Пра прэмію
Узнагарода Аляксандру Фядуце ўручана за навуковыя дасягненні, у тым ліку за абароненую ў 1997 годзе кандыдацкую дысертацыю «Праблема чытача ў творчай свядомасці А.С.Пушкіна» (Ялецкі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт, Ліпецкая вобласць Расіі) і атрыманне звання хабілітаванага доктара гуманітарных навук (Ягелонскі ўніверсітэт) у 2017 годзе. Фядута вядомы як даследчык гісторыі і літаратуры XIX стагоддзя, а таксама літаратурных і гістарычных адносін Польшчы, Беларусі і Расіі.
Прэмія была ўручана 4 красавіка, у дзень нараджэння Льва Сапегі, дзяржаўнага і ваеннага дзеяча ВКЛ, у зале сената Варшаўскага ўніверсітэта.
Прэмію імя Льва Сапегі заснавалі ў 2006 годзе названыя вышэй польскія ВНУ для беларусаў, якія робяць унёсак у развіццё грамадзянскай супольнасці і будаўніцтва незалежнай Беларусі, што арыентаваная на Еўропу і выкарыстоўвае найлепшыя гістарычныя традыцыі Рэчы Паспалітай, а таксама ўнёсак у развіццё грамадзянскай супольнасці ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе.
Лаўрэатамі прэміі з’яўляюцца Валянцін Голубеў (гісторык і палітык), Язэп Янушкевіч (пісьменнік, перакладчык), Сяргей Токць (гісторык), Аляксандр Жлутко (гісторык), Уладзімір Ляхоўскі (гісторык), Андрэй Ляховіч (палітолаг, аналітык), Алесь Лагвінец (палітолаг), Пётр Рудкоўскі (філосаф, тэолаг), Іна Соркіна (гісторык), Аляксандр Смалянчук (гісторык), Алесь Бяляцкі (праваабаронца), Артур Клінаў (мастак, літаратар).


title: На магіле Паўла Шарамета адкрылі помнік

maintext:
Помнік выкананы ў выглядзе бронзавага аркуша паперы, заціснутага ў камяні. Аўтары мемарыяла: скульптар Канстанцін Селіханаў і архітэктар Аляксей Галякоў.
Цырымонія адкрыцця помніка прайшла ў нядзелю, 29 красавіка, на Паўночных могілках пад Мінскам.
— Ідэя, якая ляжыць у аснове помніка, добра характарызуе ўнутраную сутнасць Паўла. Гэта барацьба з сістэмай. Сістэмай, з якой Павел змагаўся за праўду, за дэмакратычнае грамадства, за свабодную, праўдзівую прэсу.
Ягонай пуцяводнай зоркай заўсёды былі біблейскія словы «Сіла не ў сіле, сіла ў праўдзе». Гэтыя словы і выбітыя на камяні. Гранітны помнік і бронзавы ліст журналісцкай паперы, які прабіваецца праз такую ж цяжкую, як гэта глыба, сістэму, — сказала падчас цырымоніі маці Паўла Людміла Шарамет.
Падчас адкрыцця мемарыяла прысутнічалі сябры і родныя Паўла Шарамета, а таксама калегі-журналісты.
— Калі казаць без пафасу, то Павел быў вельмі камунікабельным і кантактным чалавекам. Пасля гэтага забойства мы страцілі цікавага, вельмі блізкага сябра. Страцілі чалавека, з якім працавалі разам і заўсёды маглі камунікаваць у Кіеве, Маскве ці Вільні. Калі ў Беларусі адбываліся нейкія важныя падзеі, у інтэрнэце заўсёды з’яўляліся актуальныя і трапныя артыкулы Паўла. Вось гэта, на жаль, мы страцілі разам з забойствам Паўла.
Але не знікла тое, што рабіў Шарамет. Сайт, які ён заснаваў і які рэдагаваў доўгі час, працуе і з’яўляецца важнай часткай беларускай медыяпрасторы. Таму я рады, што справа Паўла Шарамета па-ранейшаму жыве, — сказаў старшыня Беларускай асацыяцыі журналістаў Андрэй Бастунец.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя
Латышев Сергей Викторович

title: Лукашэнка пра "атручванне Скрыпаляў": Каментаваць - не мая справа

maintext:
Аляксандр Лукашэнка ў ходзе візіту ў Малдову 19 красавіка адмовіўся каментаваць сітуацыю вакол «справы Скрыпалёў», паведамляюць малдаўскія СМІ.
«Ну каментаваць — гэта не мая праца. Гэта хутчэй ваша праца. Таму я не стану гэта каментаваць, па-першае. А па-другое, ці шмат вы ведаеце пра Скрыпалёў, аб напружанні паміж Амерыкай і Расіяй? Напэўна так як і я, я крыху больш, вы крыху менш. Наўрад ці мы шмат ведаем і можам разважаць. Глядзіце на рэчы шырэй: цана на нафту вырасла? Вырасла! Далей я не буду працягваць, падумайце », — адказаў ён на пытанне аднаго іх журналістаў, паведамляе «НН» са спасылкай на TUT.BY.
Яго падтрымаў прэзідэнт Малдовы Ігар Дмдон. «Нам трэба думаць пра тое, каб ураджай быў восенню добры. Гэта важней », — сказаў малдаўскі прэзідэнт.
«І вельмі важна, каб цана нафты для Беларусі і Малдовы ішла ўніз, а не ўверх», — дадаў Лукашэнка.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: Жыхар Баранавіцкага раёна прыгавораны да пазбаўлення волі за распальванне варожасці ў інтэрнэце

maintext:
За распальванне расавай, нацыянальнай і рэлігійнай варожасці асуджаны 24-гадовы жыхар вёскі Ястрамбель Баранавіцкага раёна.
Як паведаміла БелаПАНу старшы пракурор аддзела пракуратуры Брэсцкай вобласці Юлія Лебедзева, якая падтрымлівала дзяржаўнае абвінавачанне па справе, малады чалавек з намерам распальвання ў насельніцтва расавай, нацыянальнай і рэлігійнай варожасці з 15 мая па 26 лістапада 2015 года скапіраваў з іншых інтэрнэт-рэсурсаў і размясціў два адпаведныя відэаролікі і чатыры фатаграфіі на сваёй старонцы ў сацыяльнай сетцы «УКантакце». Прагледзець і капіраваць дадзеныя матэрыялы магла неабмежаваная колькасць карыстальнікаў інтэрнэту.
Гэтыя фота і відэа выявілі супрацоўнікі 6-га ўпраўлення (па Брэсцкай вобласці) галоўнага ўпраўлення па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй МУС. Экспертыза ўстанавіла, што матэрыялы ўтрымліваюць заклікі да экстрэмізму і прапаганду насілля ў дачыненні да асоб па прыкмеце расавай, нацыянальнай і рэлігійнай прыналежнасці.
4 красавіка Брэсцкі абласны суд прызнаў маладога чалавека вінаватым па ч. 1 арт. 130 КК і прыгаварыў да аднаго года пазбаўлення волі. З улікам таго, што ў чэрвені 2017 года ён быў асуджаны за хуліганства на адзін год пазбаўлення волі, шляхам частковага складання пакаранняў суд канчаткова прызначыў абвінавачванаму адзін год і адзін месяц пазбаўлення волі ў калоніі агульнага рэжыму. Прыгавор не набыў законную моц і можа быць абскарджаны.
Як раней паведамлялі СМІ, на асабістай старонцы ў сацсетцы малады чалавек выклаў у тым ліку відэа з антысеміцкімі выказваннямі, а таксама заклікі да насілля ў дачыненні да каўказцаў. Тады баранавіцкі суд прыгаварыў яго да аднаго года і двух месяцаў пазбаўлення волі ў калоніі агульнага рэжыму.
Разам з тым дадзенае судовае рашэнне, вынесенае ў кастрычніку 2017 года судом Баранавіцкага раёна і горада Баранавічы, было адменена судом нагляднай інстанцыі ў сувязі з непадсуднасцю спраў такой катэгорыі. У выніку справу разглядаў Брэсцкі абласны суд.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: Сёння - сёмыя ўгодкі тэракту ў мінскім метро

maintext:
Сем гадоў таму ў менскім метрапалітэне здарылася адна з самых крывавых трагедыяў у сучаснай Беларусі. Да сёння не вядома, хто быў замоўцам тэракту.
Тэракт, за які Уладзіслава Кавалёва і Дзмітрыя Канавалава прысудзілі да смяротнага пакарання, адбыўся на станцыі метро «Кастрычніцкая» 11 красавіка 2011 года. Выбух забраў жыцці 15 асобаў, больш за дзве сотні былі параненыя.
Ужо на другі дзень пасля выбуху кіраўнік Беларусі асабіста паведаміў, што тэракт раскрылі, а ягоныя выканаўцы ўжо ў руках следчых. У сакавіку 2012-га Кавалёва і Канавалава расстралялі.
Апісанне нестыковак у справе і парушэнняў у ходзе следства займае 53 старонкі нагляднай скаргі, якую склаў і накіраваў у Вярхоўны суд адвакат Станіслаў Абразей.
У гэты дзень менчукі ўспамінаюць ахвяраў трагедыі: нясуць кветкі да мемарыялу і праводзяць жалобныя мерапрыемствы.


title: “Сытны сняданак можа прыемна і незаўважна змяніць ваша жыццё.” Пра рэсурсы здароўя, культуру харчавання і беларускі “суперфуд”

maintext:
Наш суразмоўца, кандыдат медыцынскіх навук Андрэй Белавекшкін заўсёды падкрэслівае, што змагаецца не з хваробамі, а з іх прычынамі. Стварае адукацыйныя праграмы, чытае лекцыі, вядзе аўтарскі блог у інтэрнэце і вучыць людзей здароўю. На яго рабочым стале ў невялічкім офісе ў цэнтры Мінска – блакнот, ноўтбук і маленькі кубачак кавы. “Яна сапраўды бадзёрыць”, – на прыгожай беларускай мове дае доктар першую параду. Праўда, адразу папярэджвае: калі кава – то без фанатызму і далёка не кожны дзень.
Шукайце сэнс жыцця
– Андрэй, самыя распаўсюджаныя сёння немачы – так званыя хваробы цывілізацыі: атлусценне, дэпрэсія, неўрозы, цукровы дыябет. Дзе шукаць прычыны іх узнікнення?
– Усё проста: фактары асяроддзя. Паветра, якім мы дыхаем. Памяшканне, дзе мы не бачым сонца і куды не трапляе нават рассеяны ультрафіялет. Нездаровая ежа, адсутнасць фізічнай актыўнасці, недасыпы і, безумоўна, псіхалагічныя фактары.
– Нашы думкі таксама ўплываюць на наша здароўе?
– Вы, напэўна, чулі пра японскі востраў Акінава? Там жывуць самыя вядомыя доўгажыхары на планеце. Дык вось даследаванні паказалі, што кожны жыхар вострава можа расказаць, які яго “ікігай”. Па-нашаму – сэнс жыцця. І чым дакладней чалавек ведае свой “ікігай”, тым лепшае здароўе ён дэманструе незалежна ад астатніх фактараў. Так што шукайце сэнс жыцця і ведайце, дзеля чаго вы прачынаецеся зранку!
– Дарэчы, якога рэжыму дня вы раілі б прытрымлівацца?
– Схема насамрэч вельмі простая: прачынаемся заўсёды ў адзін і той жа час, адбой – калі сапраўды стаміліся, а днём спім не больш за 20 хвілін.
– Здаецца, Уінстан Чэрчыль нават падчас Другой сусветнай вайны не парушаў свайго рытуалу сіесты…
– Яе карысць настолькі бясспрэчная, што некаторыя кампаніі кшталту Google дазваляюць сваім супрацоўнікам драмаць на працы, а ў Францыі ўвогуле існуе афіцыйная рэкамендацыя прыватным і дзяржаўным кампаніям даваць работнікам права на сіесту.
– Як альтэрнатыва – шпацыр на свежым паветры?
– Большую частку свайго жыцця мы праводзім у памяшканнях, дзе паветра ў некалькі разоў больш шкоднае, чым на дварэ: гэта і пыл, і выдыханы намі вуглякіслы газ. Чаму часам так баліць галава на працы? Справа не толькі ў стрэсе, але і ў дрэннай вентыляцыі. Другая пагроза памяшканняў – недахоп святла. Таму нават у самае пахмурнае надвор’е лепш выйсці на вуліцу, чым заставацца ў пакоі. Ну і калі ў вас статычная праца і вы сядзіце больш за 12 гадзін у суткі, шкода вашаму здароўю нават большая, чым ад палення. Таму паспрабуйце стаяць хаця б дзве гадзіны ў дзень.
– Атрымліваецца, рух – гэта сапраўды жыццё?
– У людзей, якія мала рухаюцца, у два разы павялічваецца рызыка інфаркту, расце рызыка артэрыяльнай гіпертэнзіі і гіпатэнзіі, памяншаецца стрэсаўстойлівасць, павялічваецца рызыка дэпрэсіі. І гэта далёка не поўны спіс. Адсутнасць фізічнай актыўнасці – самая небяспечная пагроза нашаму здароўю.
– Заняткі спортам тры разы на тыдзень могуць кампенсаваць сядзячую працу і пасіўны лад жыцця?
– Ні ў якім разе. Увогуле, навукоўцы вылучаюць два віды фізічнай актыўнасці: трэніровачную, пра якую вы пытаецеся, і нетрэніровачную. Звярніце ўвагу: амаль усе доўгажыхары вельмі рухавыя, руплівыя людзі, і сярод іх не так шмат спартсменаў. Так што мая галоўная парада – рухайцеся. Замест ліфта – лесвіца. Машыну можна пакінуць не каля работы, а за пару кварталаў. Едзеце дадому на аўтобусе, выйшлі на прыпынак раней – і на шпацыр не павольным крокам, а ў нармальным сярэднім тэмпе.
Фастфуд заўсёды ідзе туды, дзе людзі менш за ўсё дбаюць пра сябе
– Андрэй, адна з самых папулярных вашых адукацыйных праграм – здаровае харчаванне. Для многіх яно пачынаецца з паходу ў краму. Што трэба ведаць, каб не нарабіць памылак?
– Самае простае і ўніверсальнае правіла, якое спрацуе ў любой сітуацыі, – купляць прадукты такімі, якімі яны выраслі, ці такімі, якімі іх злавілі. У цэльных прадуктах ёсць усё, што трэба вашаму арганізму ў адпаведных прапорцыях і злучэннях. Купілі моркву, капусту ды скумбрыю – вось вам і здаровы абед. Або бурак: гэта ж наш сапраўдны беларускі “суперфуд”! Карысны неверагодна, захоўваецца добра, а каштуе капейкі. І памятайце, што сок – гэта не фрукты, а вяндліна – не мяса. Танней і карысней вам будзе купіць кілаграм той жа ялавічыны, а не палку сыравяленай каўбасы, якая, між іншым, як і ўсё перапрацаванае мяса – афіцыйны канцэраген.
– А як да мяса ставіцца ўвогуле?
– У мясе шмат карысных рэчываў і лёгказасваяльных мінералаў. Але яго мы ядзім занадта шмат: кожны дзень і часта ледзь не на кожны прыём ежы. Давайце свайму арганізму адпачынак і рабіце сабе дні ўвогуле без мяса. Таксама не варта есці мяса і бялковыя прадукты на вячэру – гэта можа істотна пашкодзіць вашаму сну.
– А як з “салодзенькім да гарбаты”?
– Ведаеце, у салодкім няма нічога небяспечнага, калі яно ўжываецца па прызначэнні. Напрыклад, на свята. Але калі вы ядзіце салодкае кожны дзень на кожны прыём ежы – праблемы гарантаваны. Асабліва шкодныя і небяспечныя для нашага здароўя спалучэнні, якія не існуюць у жывой прыродзе. Напрыклад, тлушч плюс цукар. А гэта і ёсць нашы любімыя торцікі ды пірожныя. Пераесці іх – на раз-два, бо камбінацыяй “тлушчцукар” нашыя смакавыя рэцэптары разбіваюцца ўшчэнт.
– А калі на прысмаках уважліва пачытаць этыкеткі і знайсці штосьці больш-менш бяскрыўднае?
– Этыкеткі чытаць бессэнсоўна. Для вытворцы схаваць адно пад назвай другога не праблема. Да таго ж у нашай краіне адсутнічаюць пэўныя стандарты. Напрыклад, калі доля транстлушчаў ніжэй за вызначаную колькасць працэнтаў, можна ўвогуле не паказваць, што яны там ёсць, а цукар лёгка хаваецца пад агульнай назвай “вугляводы”.
– Магчыма, варта задумацца не толькі над тым, што есці, але і як есці?
– А гэта ўжо культура харчавання. Або яе адсутнасць. Тыповая беларуская сям’я: сын з талеркай пайшоў да камп’ютара ці “сядзіць” у тэлефоне, бацькі перад тэлевізарам, ніхто не размаўляе, і ўсе ядуць самі па сабе. Гэта што заўгодна, але толькі не культура. У той жа Францыі з’есці нешта, не седзячы за сталом, на бягу – табу.
– Але часам людзі жывуць на вельмі вялікіх хуткасцях. Магчыма, таму і забягаюць у фастфуды…
– Вы заўважылі, што апошнім часам іх у нас адкрываецца ўсё больш? Мы з гэтага яшчэ падзею нават нейкую робім. А гэта сведчыць толькі пра адно – пра нізкі ўзровень культуры здароўя. “Макдональдсы” і “бургеркінгі” заўсёды ідуць туды, дзе людзі менш за ўсё дбаюць пра сябе.
«Крыніца бадзёрасці – лёгкі голад і апетыт»
– Прыхільнікі здаровага харчавання сёння падзяліліся на два лагеры. Адны кажуць, што есці трэба патроху і часта. Другія – за трохразовую класіку: сняданак, абед і вячэру.
– Папулярная звычка есці пяць-шэсць разоў на дзень не мае навуковага абгрунтавання. Калі чалавек атрымлівае неабходную порцыю бялкоў, тлушчаў і вугляводаў, я не бачу сэнсу есці больш за два-тры разы, гэта нармальная сусветная практыка. І я катэгарычна супраць перакусаў. Паміж прыёмамі ежы абвязкова трэба рабіць “чыстыя” прамежкі. Ніякіх вафелек, яблычак ці шакаладак – толькі вада. Пры такім падыходзе вы і лішнюю вагу скінеце незаўважна, і клопатаў будзе менш: тры разы паесці – гэта не пяць і не шэсць. Ну, і самае галоўнае правіла – есці толькі тады, калі адчуваеце голад, а не калі ў вас дрэнны настрой або вам проста няма чаго рабіць.
– Сняданак з’еш сам, абедам падзяліся з сябрам, а вячэру аддай ворагу?
– Арганізму сапраўды лягчэй перапрацоўваць ежу, калі сонца высока. Таму прачынаемся, добра снедаем, а потым робім лёгкую вячэру і лёгка засынаем: так нашы біярытмы будуць працаваць у нармальным, здаровым рэжыме.
«З тых гадоў, якія мы выйгралі, дзякуючы вакцынацыі, санітарыі і хірургіі, амаль палова праходзіць у хваробах і абмежаваннях.»
– Што не так з біярытмамі, калі пасля абеду раптоўна надыходзіць млявасць і дрымотнасць?
– З гэтым разбрацца даволі проста: звярніце ўвагу, што і калі вы ясце. Вяртаемся да нашых “любімых” перакусаў. Асабліва хуткавугляводных: яны прыводзяць да ўпадку сіл і павышаюць рызыку развіцця сіндрому хранічнай стомленасці. Пад’еўшы, умоўна кажучы, шакаладным батончыкам, вы рэзка павялічыце ўзровень цукру, пасля чаго ў крыві будзе такі ж круты яго спад. І ўсё – прывітанне стомленасці і апатыі. Увогуле, наводзіць парадак у жыцці варта з базавых сфер: сон, фізічная актыўнасць, харчаванне. Можа, чалавек у сябе запіхвае такую ежу, якая несумяшчальная з нармальным самаадчуваннем.
– Што дакладна нам гарантуе бадзёрасць?
– Залог добрага дня – высокабялковы сняданак. Скажам, сёння раніцай я еў спаржавую фасолю і запечаную рыбу. Выдатна працуе гародніна, арэхі, бабовыя, злакі. Пазбягайце “ілжывай” ежы: мучнога і салодкага. І не забывайцеся, што лёгкі голад і апетыт – гэта крыніца бадзёрасці. Стыў Джобс нездарма заклікаў, каб людзі “заставаліся галоднымі”.
Нездаровы парадокс
– Андрэй, атрымліваецца, што ўсё геніяльнае сапраўды проста?
– Проста сказаць, але цяжэй зрабіць. Бо за дзень-два заўважыць радыкальныя змены ў сваім жыцці немагчыма, хаця пачынаецца ўсё менавіта з гэтых маленькіх простых крокаў. Скажам, вырашае чалавек ужываць салодкае праз дзень. Смешна ж, праўда? Але ў выніку за год ён з’есць на некалькі кілаграмаў цукру менш. А гэта тое, што ўжо рэальна ўплывае на наша здароўе.
– Ці стала ў нас яго больш?
– Ведаеце, узнікае парадаксальная сітуацыя: з тых гадоў, якія мы выйгралі, дзякуючы вакцынацыі, санітарыі і хірургіі, амаль палова праходзіць у хваробах і абмежаваннях. Таму якая мэта? Правільна: падоўжыць не старасць, а маладосць. Каб і ў 70, і ў 80 не проста існаваць, а актыўна рухацца, падарожнічаць ды цікава жыць. Магчыма, фізічная актыўнасць, харчаванне і сон не так драматычна ўплываюць на працягласць жыцця, але гэта тое, што вельмі заўважна працягвае нашу маладосць.
– І вось хтосьці паслухае зараз вас і падумае: “Ну ўсё, з панядзелка пачынаю новае жыццё!”
– І адразу трапіць у пастку: адначасова памяняць сваё жыццё вельмі цяжка. Амаль немагчыма. Першы стрэс, сіла волі паслабела – і чалавека адразу адкіне назад. Таму я за дробныя, але пастаянныя змены. Узяў тры новыя звычкі на месяц – і паехаў. Потым яшчэ тры. І так за год у вас ёсць з дзясятак карысных, здаровых звычак. Класна, праўда ж? Не варта хацець усё і адразу, бо здароўе – гэта не спрынт. Гэта доўгі і вельмі цікавы марафон.
Арыткул апублікаваны ў газеце “Народная Воля” №31 за 18 красавіка 2018 года


title: Бязвіз для менскага аэрапорта павялічаць сёлета да 10 дзён

maintext:
Павелічэнне тэрміну бязвізу да 10 дзён праз менскі аэрапорт чакаецца да канца года. Пра гэта паведаміў намеснік міністра спорту і турызму Беларусі Міхаіл Партной 2 красавіка ў прэс-цэнтры БЕЛТА.
– На двух турыстычных напрамках ужо дзейнічае 10-дзённы бязвізавы рэжым (у некаторых раёнах Берасцейскай і Гарадзенскай абласцях). Па Нацыянальным аэрапорце Мінск таксама актыўна ідзе працэс па павелічэнні працягласці знаходжання. Упэўнены, што да канца года будзе прынята станоўчае рашэнне на гэты конт. На бяспеку бязвізавы рэжым не ўплывае, ён станоўча адбіваецца на эканоміцы, палітычным іміджы краіны, — сказаў Міхаіл Партной.
У мінулым годзе Беларусь ўвяла бязвіз для грамадзян 80 краін, якія ляцяць у мінскі аэрапорт. Указ распаўсюджваецца на 39 краін Еўропы, уключаючы ўвесь Еўразвяз, а таксама Бразілію, Інданезію, ЗША, Японію і іншыя дзяржавы. Зараз бязвіз распаўсюджваецца на пяць дзён.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: Рассельгаснагляд абвінаваціў Беларусь у фальсіфікацыі статыстыкі паставак плодаагародніннай прадукцыі з трэціх краін

maintext:
У фальсіфікацыі дзяржаўнай статыстыкі паставак плодаагародніннай прадукцыі з трэціх краін абвінаваціў Беларусь Рассельгаснагляд.
Аналіз праводзіўся на аснове адкрытых крыніц, у прыватнасці статыстычных матэрыялаў ITC (Міжнародная канферэнцыя па гандлі і развіцці ААН) — UN COMTRADE аб атрыманні інфармацыі пра дапушчаныя Беларуссю парушэнні ў сістэме кантролю бяспекі рээкспартнай, у тым ліку санкцыйнай для Расіі, плодаагародніннай прадукцыі з трэціх краін. У выніку даследавання, якое грунтуецца на справаздачах гандлёвых партнёраў Беларусі, атрыманыя звесткі пра аб`ём экспарту пладовай і агародніннай прадукцыі са 132 краін у Беларусь з 2012 па 2017 гады.
Выяўлена, што з моманту ўвядзення ў жніўні 2014 года ўрадам РФ «контрсанкцый» у Беларусь рэзка ўзраслі пастаўкі пладовай і агародніннай прадукцыі. Калі ў 2013 годзе сумарныя пастаўкі не перавышалі 606,4 млн долараў ЗША (443,3 млн плодаагародніннай і 163,1 млн агародніннай прадукцыі адпаведна), то ў 2014-м гэтыя аб`ёмы падвоіліся і дасягнулі 1 млрд 229,6 млн долараў (869, 6 млн — плады, 360 млн — агародніна), а ў 2015-м патроіліся да 1 млрд 865,3 млн долараў (1 млрд 375,1 млн — плады, 490,2 млн — агародніна). У 2016 годзе, калі, нягледзячы на пратэсты Беларусі, Рассельгаснагляд узмацніў кантроль на адміністрацыйнай мяжы і пачаў знішчэнне нелегальна ўвезенай прадукцыі, акрэслілася зніжэнне закупак такой прадукцыі з боку Беларусі да 1 млрд 551 млн долараў (1 млрд 74,7 млн — плады, 476,3 млн — агародніна).
На піку закупак у 2015 годзе вядучымі пастаўшчыкамі плодаагародніннай прадукцыі ў Беларусь заставаліся краіны — члены ЕС (Польшча, Іспанія, Літва, Нідэрланды, Італія, Грэцыя), у меншай ступені — краіны СНД (Малдова, Украіна), закрывалі спіс пастаўшчыкоў іншыя краіны (Турцыя , Кітай, ПАР, Сербія). У 2016 годзе, згодна са звесткамі беларускага боку, спектр краін-пастаўшчыкоў рэзка пашырыўся і папоўніўся экзатычнымі трапічнымі краінамі Афрыкі (Нігерыя, Судан, Танзанія, Уганда, Емен, Бурундзі, Бенін, Самалі, Кот-Д`Івуар, Гвінея-Бісаў, Малі, Буркіна-Фасо, Ліберыя, Сьера-Леонэ і інш.).
«Пры супастаўленні аб`ёмаў імпарту плодаагародніннай прадукцыі, заяўленых у дэкларацыях Беларусі і атрыманых са справаздач краін-экспарцёраў, выяўленае рэзкае несупадзенне аб`ёмаў гандлёвых аперацый і колькасці гандлёвых партнёраў Беларусі», — заяўляе Рассельгаснагляд. У 2016 годзе, згодна з беларускімі звесткамі, плодаагароднінная прадукцыя ўвозілася са 117 краін на 1 млрд 551 млн долараў ЗША, тады як у рэальнасці пра экспарт у Беларусь зрабілі справаздачу 48 краін. Сумарны аб`ём паставак склаў 1 млрд 13 млн долараў ЗША. 69 краін-экспарцёраў, галоўным чынам з краін Афрыкі, Азіі і Цэнтральнай Амерыкі, наогул не гандлявалі з Беларуссю, «у сувязі з чым можна казаць пра масавую фальсіфікацыю дакументаў аб паходжанні прадукцыі, уключаючы фітасанітарныя сертыфікаты, якія гарантуюць яе бяспеку».
«Разам з няіснымі пастаўкамі ў 2016 годзе (напрыклад, Гвінея-Бісаў не пацвердзіла экспарт на 33,4 млн долараў, Буркіна-Фасо — на 26,9 млн, Малі — на 24,5 млн), Беларусь скажае справаздачнасць нават у тых выпадках, калі наяўнасць гандлёвых аперацый пацвярджаецца абодвума бакамі, — сцвярджае ведамства. — Так, паводле даных Польшчы, у Беларусь было экспартавана пладовай прадукцыі на суму 196,7 млн долараў ЗША, агародніны — на суму 67,5 млн долараў. Беларусь жа заяўляе аб пастаўках з Польшчы на суму 313,2 і 86,2 млн адпаведна. Турцыя паведаміла аб пастаўках на суму 63,4 і 53,3 млн адпаведна, Беларусь жа заявіла аб закупках на суму 138,4 і 130,7 млн долараў. Іспанія дэкларуе сумарныя пастаўкі ў аб`ёме 13,4 млн долараў ЗША, Беларусь заяўляе аб закупках ў аб`ёме 63,3 млн долараў. Зыходзячы з гэтых фактаў, можна з упэўненасцю меркаваць, што агародніна і садавіна на суму 540 млн долараў ЗША паступілі з Еўрасаюза, пераважна па нелегальным каналах».
Асабліва ў статыстыцы ААН Рассельгаснагляд вылучае аперацыі Беларусі з Літвой. Згодна з беларускімі звесткамі за 2016 год, у Літве было закуплена плодаагародніннай прадукцыі на 0,33 млн долараў ЗША, у той жа час Літва паведамляе аб продажу на 478,6 млн долараў. «Відавочна, з-за зручнай лагістыкі гэтая краіна выкарыстоўваецца Беларуссю для легалізацыі паставак у Расію рээкспартнай еўрапейскай прадукцыі, у тым ліку з фальшывымі афрыканскімі сертыфікатамі», — робіць выснову ведамства.
Выяўленыя факты «пацвярджаюць уласныя звесткі Рассельгаснагляда», які «неаднаразова паказваў наглядным органам Беларусі на сумнеўныя лагістычныя схемы паставак прадукцыі па фальшывых сертыфікатах, у колькасці і асартыменце, што перавышаюць магчымасці беларускіх аграрыяў».
З прамых кантактаў з каранціннымі органамі афрыканскіх краін Рассельгаснагляд атрымаў інфармацыю аб адсутнасці паставак нехарактэрнай для Афрыкі прадукцыі ў Беларусь і «быў вымушаны» забараніць ўвоз плодаагародніннай прадукцыі цераз Беларусь 33 афрыканскім краінам.
Рассельгаснагляд «звяртае ўвагу на прысутнасць у спісах пастаўшчыкоў плодаагародніннай прадукцыі ў Беларусь вялікай колькасці так званых найменш развітых краін, якія, згодна з правіламі СГА, карыстаюцца значнымі тарыфна-мытнымі прывілеямі». У гэтым выпадку гаворка можа ісці аб істотных стратах для бюджэту Расіі і ЕАЭС.
«Мала таго, беларускія СМІ, знаёмыя з гэтай тэмай, проста паказваюць на заніжэнне дэклараванага кошту такой прадукцыі, што таксама змяншае падаткаабкладаную базу», — адзначаецца ў рэлізе.
Рассельгаснагляд разглядае магчымасць прысутнасці сваіх інспектараў пры адгрузцы асобных відаў прадукцыі непасрэдна на тэрыторыі Беларусі. У такіх выпадках партыі, якія прайшлі кантроль з боку Рассельгаснагляда, не будуць падлягаць дадатковаму кантролю пры ўездзе ў РФ. Пры ўзгадненні такіх мерапрыемстваў з беларускім бокам Рассельгаснагляд, улічваючы сезоннасць, лічыць мэтазгодным прысутнічаць пры адгрузках суніц, пастаўкі якіх прадугледжваюцца ў Расію.
Мінск пакуль не каментуе вынікі расследавання Рассельгаснагляда.


title: Да 185-годдзя Віктара Каліноўскага: натхняльнік паўстання, якога жандармы шукалі нават пасля смерці

maintext:
Жнівень 1865 года. З Пецярбургу ў Гродна да мясцовага губернатара прыходзіць зварот: пацвердзіць смерць Віктара Каліноўскага, брата павешанага лідара паўстання ў Беларусі і Літве. Выканаць гэта даручаецца архідыякану Гінтаўту. Між іншым, гэты ксёндз у 1861 годзе быў у ліку заснавальнікаў Гродзенскай рэвалюцыйнай арганізацыі, пра што царскія ўлады так і не даведаліся. Урэшце, праз два месяцы высвятляецца, што Віктар Каліноўскі памёр яшчэ 25 кастрычніка 1862 года ў Якушоўцы і быў пахаваны ў Свіслачы.
Віктар нарадзіўся 21 красавіка 1833 года ў Мастаўлянах (сёння вёска на мяжы Беларусі і Польшчы). Другое яго імя – Атон. Віктар быў пятым па ліку сынам Сымона і Веранікі Каліноўскіх, у іх вялікай сям’і з 11 дзяцей, з якіх ніхто не перажыў бацькоў.
Віктар скончыў Свіслацкую і Гродзенскую гімназіі з адзнакаю “добра” па ўсіх прадметах. 23 чэрвеня 1852 года ён атрымаў атэстат аб заканчэнні поўнага гімназічнага курса, а ўжо 22 ліпеня падаў прашэнне аб допуску да іспытаў у Маскоўскі ўніверсітэт, на медыцынскі факультэт. Віктар марыў стаць доктарам. Але з-за хваробы лёгкіх некалькі разоў вымушаны перапыняць навучанне, застаючыся ў 1856 годзе вольным слухачом І курса.
Падчас навучання ён моцна зацікавіўся гісторыяй, зарабляючы тым, што збіраў генеалагічныя звесткі для прадстаўнікоў шляхты і магнатаў з Беларусі і Літвы.
У 1856 годзе Віктар Каліноўскі быў выключаны з Маскоўскага ўніверсітэта. Па адных звестках за тое, што ўзяў віну іншага чалавека за распаўсюджванне забароненых кніг, па іншых – за ўдзел у студэнцкіх непарадках. Пераязджае ў Пецярбург, куды разам з ім выпраўляецца яго малодшы брат Кастусь.
Віктар працаваў на Віленскую археалагічную камісію, якая займалася зборам і даследаваннем помнікаў старажытнасцей на тэрыторыі Беларусі і Літвы. Шукаў дакументы, у тым ліку напісаныя, як падкрэсліваў сам Віктар, “на гаворцы Крывіцкай (беларускай)”. Асноўным месцам яго дзейнасці стала Пецярбургская публічная бібліятэка, дзе можна было бясплатна не толькі карыстацца кнігамі, але заўсёды быць у цяпле, а ў яе залях было светла, раскоша, якую сабе маглі дазволіць далёка не ўсе. Віктар быў тут кожны дзень, з-за чаго сябры лічылі яго “біблятэкарам”.
Віктар Каліноўскі дапамагаў збіраць дакументы шматлікім даследчыкам, прыкладу кіраўніка львоўскай бібліятэкі імя Асалінскіх гісторыку Аўгусту Бялёўскаму – пра гетмана Жалкеўскага, а таксама прафесару Мікалаю Кастамараву – па гісторыі казацтва.
Амаль усе заробленыя грошы траціў на набыццё кніг, сабраўшы бібліятэку ў 230 асобнікаў, у асноўным па гісторыі Вялікага княства Літоўскага. Прафесар Кастамараў, ацэньваючы яго выдатныя разумовыя здольнасці і веды адзначаў: заўсёды ў зацяганым плашчы, харчуючыся нішчымнаю ядою ў нейкай польскай кухмістаршы, Каліноўскі мала клапаціўся пра свой жыццёвы камфорт і, можна сказаць, ва ўсіх адносінах быў чалавек “не ад свету гэтага”.
Віктар Каліноўскі напісаў ненадрукаваную кнігу “Уманская разня”: “Апрача звестак пра саму разню, мяне моцна цікавяць дакументы, якія даюць уяўленне пра тагачасны стан праваслаўнай царквы, асвету духавенства, яго залежнасць і г.д.”. “Уманская разня” або “Калііўшчына” адбылася ў час гайдамацкага паўстання 1768 года на Украіне. Падставаю для яго паслужыла “дысідэнцкае пытанне” (рэлігійны прыгнёт) у Рэчы Паспалітай. У горадзе Умані было забіта каля 15 тысяч чалавек (шляхта, уніяты, габрэі, а таксама каля 2000 праваслаўных). Падрыхтаванае да друку навуковае выданне так і не пабачыла свет. Далейшы лёс рукапісу невядомы.
Віктара Каліноўскага называлі “другім Томашам Занам”, які марыў пра стварэнне арганізацыі кшталту віленскіх прамяністых, ці філарэтаў, для чаго “бярэ пад сваю няпрошаную пратэкцыю маладых студэнтаў, уцягвае іх у сваё таварыства”.
Віктар быў адным з лідараў таемных таварыстваў у Пецярбурзе, з’яўляючыся “правай рукой” Зыгмунта Серакоўскага. Да яго накіроўвалі студэнтаў, каб падрыхтаваць іх да ўваходжання ў таемныя суполкі. Ён займаўся рэкрутаваннем новых сяброў арганізацыі, праводзячы з размовы і падбіраючы адпаведную літаратуру, нават з ліку забароненых твораў, якія “здымаліся з сакрэтных паліцы публічнай бібліятэкі”. Сярод тых, хто дзякуючы старэйшаму Каліноўскаму увайшоў у таемныя аб’яднанні быў сын купца-мільянера Мікалай Ісакавіч Уцін (1841-1883), адзін з кіраўнікоў рускай арганізацыі “Зямля і воля”.
Віктар Каліноўскі аказваў на малодшага брата Канстанціна вялізарны ўплыў, дазволіўшы яму ў юнацкім узросце ўвайсці ў шматлікія, абмежаваныя для звычайных студэнтаў, таемныя суполкі, а таксама завязаць сувязі, якія мелі вырашальнае значэнне для яго поспехаў пасля вяртання на Радзіму і разгортвання дзейнасці Гродзенскай рэвалюцыйнай арганізацыі. Сам Кастусь працягнуў працу, якую распачаў яго старэйшы брат.
У жніўні 1862 года Віктар Каліноўскі вяртаецца ў бацькоўскі дом. Гэта было звязана з пагрозаю арышту, а таксама з-за адчування таго, што хвароба пакінула яму лічаныя месяцы. Ён памёр 25 кастрычніка (6 лістапада) ад сухотаў і пахаваны ў Свіслачы Гродзенскага раёна. Кастусь Каліноўскі адсутнічаў на пахаванні старэйшага брата. Ён у гэты час быў у Вільні, дзе адстойваў права на самастойнае ад Варшавы кіраўніцтва будучым паўстаннем.
Сабраныя Віктарам Каліноўскім дакументы пазней былі прададзеныя яго сваячніцай Эльжбетай Данцэвіч “за некалькі соцен рублёў у Варшаве”.
Штогод 31 кастрычніка ладзіцца Дзень памяці паўстанцаў, падчас якога людзі з’язджаюцца пакланіцца магіле Віктара Каліноўскага, які зрабіў найвялікшы ўплыў на свайго брата Кастуся – аднаго з лідараў паўстання 1863-1864 гадоў у Беларусі і Літве.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: Калі вымруць сталіназаўры?

maintext:
Каля гэтай нічым не прыкметнай з выгляду хаты ў цэнтры Зэльвы спыняюцца экскурсійныя аўтобусы. Яна фігуруе ў мемуарных кнігах, яе паказваюць у дакументальным кіно. Збудаваная са смалістых бярвенняў, яна і ў паважным веку (120 гадоў!) нязрушна стаіць на сваім падмурку, не збуцвела і не пахілілася. Можа, жыццёвай трываласці хата набралася ў сваёй колішняй гаспадыні – Ларысы Геніюш, якой і абавязана сваёй вядомасцю? Паэтка пражыла ў ёй амаль трыццаць гадоў, сюды яна вярнулася з ГУЛАГа, адсюль яе праводзілі ў апошні шлях – 35 гадоў таму.
Спроба зрабіць хату прыкметнай з выгляду адбылася ў жніўні 2010 года, калі адзначаліся 100-я ўгодкі Ларысы Геніюш. Вядомы скульптар Алесь Шатэрнік, які стварыў для Зэльвы помнік загінуўшым у гады Другой сусветнай вайны, вырашыў зрабіць зэльвенцам яшчэ адзін падарунак – за ўласны кошт адліў мемарыяльную дошку з барэльефам паэткі і надпісам: “У гэтай хаце жыла выдатная беларуская паэтка Ларыса Геніюш (1910–1983). Мы заўжды душой з сваімі хатамі, бо арлы не пакідаюць гнёзд”.
Пасля ўзгаднення з Зэльвенскім райвыканкамам і з новымі гаспадарамі хаты (даўно прыватызаванай) дошка заняла належнае ёй месца. Але правісела ўсяго чатыры дні, пасля чаго была дэманціравана прадстаўнікамі таго самага выканкама і пасля гадавога “арышту” ў мясцовым пастарунку вернута ўладальніку.
Па просьбе Алеся Шатэрніка забіраць “вызваленую” дошку давялося нам з краязнаўцам Сяргеем Чыгрыным. У кабінеце начальніка міліцыі я наўпрост спытаўся ў няўсмешлівага падпалкоўніка: “Дошка з’явілася на хаце з парушэннем заканадаўства?” Падпалкоўнік адказаў коратка: “Не”. – “Тады, відаць, мела месца правапарушэнне з боку тых, хто яе здымаў?” Падпалкоўнік на гэты раз нічога не адказаў і проста параіў, прыхапіўшы дошку, пакінуць пастарунак.
Увесь гэты час мы з сябрамі намагаліся атрымаць нейкае канкрэтнае тлумачэнне ад зэльвенскіх улад: па якім праве яны з прыватнага дома знялі тую дошку? І вось нядаўна (амаль праз восем гадоў!) дачакаліся адказу. З Зэльвенскага райвыканкама на адрас Гродзенскага аддзялення Саюза беларускіх пісьменнікаў прыйшоў афіцыйны ліст, у якім паведамляецца, што дошка, аказваецца, з’явілася на доме без дазволу яго ўласнікаў. Я ажно вачам сваім не паверыў – як такое магло адбыцца?
З таго выканкамаўскага ліста вынікае, што Алесь Шатэрнік з Міхасём Скоблам, як бандыты ці рабаўнікі, незаўважна для гаспадароў праніклі ў хату, што стаіць на ажыўленай вуліцы, прасвідравалі адтуліны ў сцяне і прышруйбавалі мемарыяльную дошку да сцяны. Тыя, у каго больш багатае ўяўленне, могуць даўявіць, як візіцёры-зламыснікі звязалі гаспадароў, заклеілі ім скотчам рот і пад покрывам начы зрабілі сваю цёмную справу…
Насамрэч, зразумела, ніхто ў хату гвалтам не лез і яе саўладальнікаў, Любоў Уладзіміраўну Захара і Марыю Васільеўну Дайкала, не вязаў. Мілыя і сардэчныя людзі, яны без лішніх угавораў дазволілі павесіць дошку на сваёй уласнай хаце. Цераз дарогу, каля царквы, стаіць помнік Ларысе Геніюш, у храме нават можна паглядзець невялікі музейчык знакамітай зямлячкі, дык няхай і дошка будзе, каму яна перашкодзіць?
Аднак жа – перашкодзіла. Дэмантажом дошкі займаліся намеснік старшыні Зэльвенскага райвыканкама Валянцін Семяняка (які спачатку быў “за”) і выканкамаўскі ідэолаг Юрый Кулікоў. Апошні праславіўся яшчэ і публічнай заявай аб тым, што “Гениюш состояла в переписке с Гитлером”, а таму ніякіх ушанаванняў у Зэльве быць не можа.
Абодва чыноўнікі адносна нядаўна пакінулі свае пасады – аднаго панізілі, другі пайшоў на павышэнне. Але спадзявацца, што новае начальства зменіць сваё стаўленне да Ларысы Геніюш і багавейна схіліць галовы перад самым знакамітым домам у Зэльве – Геніюшаўскім домам, – не выпадае. Зэльвенскія начальнікі ківаюць на гродзенскіх, гродзенскія – на мінскіх, мінскія – на Вярхоўны суд і КДБ, на якіх усё і замыкаецца. І калі адамкнецца – ніхто не ведае.
“Дваццаць пяць гадоў за абы-што ў Савецкім Саюзе не давалі”, – заявіў мне аднойчы адказны за ідэалогію чыноўнік абласнога ўзроўню, маючы на ўвазе прысуд Геніюш у 1949 годзе. Прызнацца, мне і дых заняло. Перада мною сядзеў не замшэлы гэбіст-адстаўнік, а мой равеснік, які, трэба думаць, і Салжаніцына чытаў, і пра сталінскія рэпрэсіі ўяўленне меў. Для такіх і ім падобных у Ларысы Геніюш было прызапашана адметнае слоўца – сталіназаўры. Гэта пра іх, закасцянелых у дзяржаўнай хлусні і бязлітасных да іншадумцаў, сказана: “Світае. Нявінныя ўсталі з калень, / А мёртвыя выйшлі па лаўры. / І толькі ад праўды схаваліся ў цень / Апошнія сталіназаўры”.
2018 год на двары, а сталіназаўры яшчэ поўзаюць па зацішнай, запалоханай Зэльве, топчучы памяць пра выдатную беларускую паэтку. Сталіназаўры знайшлі сабе ўтульныя пячоры ў Міністэрстве адукацыі і выкінулі творы Ларысы Геніюш са школьнай праграмы па літаратуры. Сталіназаўры ў судзейскіх мантыях працягваюць лічыць яе злачынцам, адмаўляючы ў пасмяротнай рэабілітацыі.
З усёй пароды выкапнёвых сталіназаўры аказаліся самымі жывучымі. Але і яны вымруць, як таго патрабуюць неадменныя законы прыроды.
Зэльвенскія чыноўнікі ў выпадку з дошкай звыкла прыкрыліся людскім волевыяўленнем (цэлых восем гадоў яны здабывалі тое волевыяўленне!). Але чамусьці пра другое волевыяўленне яны нават не ўспамінаюць. А ў тым жа 2010 годзе пераважная большасць жыхароў вуліцы Савецкай (170 чалавек!) падпісаліся за перайменаванне вуліцы ў гонар славутай зямлячкі, і падпісныя лісты былі перададзены ў адпаведныя органы ўлады. Вось бы тут волю народа чыноўнікі пачулі! А то па ўсёй Беларусі ажно 62 Савецкія вуліцы, а імя Ларысы Геніюш – пакуль ніводнай.


title: У Мінску адбыўся пікет за дэкрыміналізацыю лёгкіх наркотыкаў

maintext:
2 сакавіка ўдзельнікі грамадскай кампаніі Legalize Belarus правялі пікет каля Дома ўраду на плошчы Незалежнасці. Пікет прымеркаваны да пачатку вясновай сесіі парламента. Актывісты патрабавалі дэкрыміналізацыі ўжывання малых колькасьцяў наркатычных рэчываў.
Актывісты накіравалі ў Палату прадстаўнікоў зварот, дзе нагадалі пра запатрабаванасьць рэформы артыкулу 328 Крымінальнага кодэксу і папрасілі запрашаць на паседжанні, на якіх будуць разглядацца пытанні, датычныя кантраляваных рэчываў.
Анлайн-петыцыя за дэкрыміналізацыю сабрала ўжо больш за 1400 подпісаў. Таксама актывісты паведамляюць, што было сабрана больш за 600 подпісаў на папяровых носьбітах.
У петыцыі прапануецца ўвесці тэрмін малой колькасьці для кожнага кантраляванага рэчыва і адмяніць крымінальную адказнасьць за зварот кантраляваных рэчываў у малых колькасьцях.
Па звестках руху «Маці 328» на сённяшні дзень каля 15 тысяч чалавек адбываюць пакаранні ў месцах пазбаўлення волі паводле артыкула 328.
Пра неабходнасць рэфармавання заканадаўства ў сферы нарказлачыннасці нядаўна заявіла Старшыня Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па заканадаўстве Наталля Гуйвік: “У 2014 годзе я была адной з дэпутатаў, хто галасаваў за ўзмацненне заканадаўства ў дачыненні да нарказлачыннасці. Аднак за нядаўні час маё меркаванне па гэтым пытанні істотна змянілася. Прыходзіцца канстатаваць, што, нягледзячы на ўсе намаганні, распаўсюджанасць наркаманіі і нарказлачыннасці ў Беларусі, зыходзячы з колькасці асуджаных па артыкуле 328 КК, па-ранейшаму высокая.
І, як мне здаецца, такі стан ёсць вынікам не зусім правільнай правапрымяняльнай практыкі пры кваліфікацыі злачынстваў па гэтай катэгорыі крымінальных спраў.”
На працягу паўгода камісія вывучала скаргі асуджаных паводле артыкула 328. “Па гэтых справах, як правіла, праходзяць падлеткі або моладзь, якіх выяўляюць праз сетку інфарматараў (наркаманаў з вялікім стажам). /…/ Большасці з іх прызначана пакаранне асобам, якія ажыццявілі аднаразовую перадачу наркатычнага сродку «з рук у рукі». Прычым ва ўсіх дакументах — як пад капірку фразы: «У неўсталяваным месцы, у неўсталяваны час …». Груба кажучы, адзін спажывец «пачаставаў» іншага — і атрымаў тэрмін за збыт. А гэта — ад 5 да 8 гадоў пазбаўлення волі. Сабраліся кампаніяй папаліць — могуць атрымаць ад 8 да 15 гадоў, таму як — «злачынства, здзейсненае групай асобаў». У той жа час па-сапраўднаму рэзанансных з пункту гледжання небяспекі для грамадства крымінальных спраў накшталт «Справы семнаццаці» – адзінкі,” – адзначыла Наталля Гуйвік.
Паводле інфармацыі старшыні камісіі, на 1 студзеня 2018 года ў месцах пазбаўлення волі за злачынствы, звязаныя з абаротам наркатычных сродкаў, знаходзілася каля 6000 асуджаных, многія з якіх – моладзь з першай судзімасцю.
Яшчэ па тэме:
“Большасць з нас была ў еўрапейскіх краінах і ўжывала марыхуану”. Пра Legalize Belarus


title: У Беларусі будуць больш жорстка караць за правапарушэнні ў п'яным выглядзе

maintext:
Да 1 чэрвеня Генпракуратура разам з Саўмінам, Вярхоўным судом і Адміністрацыяй прэзідэнта мусяць падрыхтаваць прапановы пра больш жорсткія пакаранні за правапарушэнні, учыненыя ў нецвярозым стане. Пра гэта гаворыцца ў пастанове Савета бяспекі ад 4 красавіка №2, афіцыйна апублікаваным сёння на Нацыянальным прававым інтэрнэт-партале.
Пастанова размяркоўвае задачы паміж рознымі дзяржаўнымі органамі. Урад разам з іншымі ведамствамі распрацуе комплекс дадатковых мер па зніжэнні ўзроўню алкагалізацыі насельніцтва, прапаганду здаровага ладу жыцця, больш жорсткай адказнасці за распаўсюд у інтэрнэце забароненай інфармацыі.
Дзяржаўны сакратарыят Савета бяспекі разам з Адміністрацыяй прэзідэнта вывучаць ўмовы ў лячэбна-працоўных прафілакторыях. МУС падрыхтуе прапановы, накіраваныя на ранняе высвятленне фактаў сямейных праблем, спыненне гвалту ў дачыненні да дзяцей.
Узмацніць адказнасць за правапарушэнні, учыненыя ў нецвярозым стане, запатрабаваў Аляксандр Лукашэнка на пасяджэнні Савета бяспекі ў лютым.


title: Васілевіч прапанаваў увесці для дзяржслужачых экзамен па беларускай мове

maintext:
Былы генпракурор і экс-старшыня Канстытуцыйнага суда, загадчык кафедры канстытуцыйнага права юрыдычнага факультэта БДУ Рыгор Васілевіч прапанаваў увесці для дзяржслужачых экзамен на веданне беларускай мовы. У чацвер ён выступіў перад дэпутатамі Палаты прадстаўнікоў на круглым стале “Заканадаўства на беларускай мове: праблемы і практычнае вырашэнне на аснове Канстытуцыі”.
Ініцыятарам мерапрыемства з’яўляецца дэпутат парламента, старшыня Таварыства беларускай мовы Алена Анісім. У круглым стале брала ўдзел да 50 чалавек — дэпутаты, прадстаўнікі Мінюста, вядомы навуковец-мовазнаўца Аляксандр Лукашанец, экс-старшыня ТБМ, рэктар нацыянальнага ўніверсітэта імя Ніла Гілевіча Алег Трусаў.
У сваім выступленні Васілевіч заявіў, што “ніякіх юрыдычных ці прававых перашкод для таго, каб заканадаўства было адразу на рускай і беларускай мовах, няма”. Па яго словах, на дадзены момант неабходна, каб дэпутаты і чыноўнікі проста выконвалі патрабаванні двух законаў — аб мовах і дзяржслужачых, якія патрабуюць валоданне двума мовамі. А яны на сённяшні дзень дзяржаўнымі служачымі не выконваюцца, сказаў Рыгор Васілевіч. Таксама Васілевіч прапанаваў дэпутатам больш шырока выкарыстоўваць беларускую мову на сесіях. Напрыклад, адна з іх магла б цалкам весціся па-беларуску, іншая — па-руску. І яны маглі б чаргавацца. Такім чынам, захоўваўся б парытэт моваў, адзначыў прамоўца. Ён прапанаваў таксама, каб у законе аб мовах больш дакладна было прапісана, што беларускай мовай мусяць валодаць тыя ж суддзі, пракуроры.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: У Брэсце хлопец без страхоўкі залез па газавай трубе на 11-павярховы дом

maintext: У Брэсце 24-гадовы хлопец без страхоўкі залез па газавай трубе на дах 11-павярховага дома. Відэа, як ён гэта рабіў, з каментарамі, руфер выклаў на сваім канале на YouTube. Цікава, што выпадковыя сведкі “ўзыходжання” проста назіралі, міліцыю не выклікалі.


title: Эксперт: Улады могуць вярнуцца да тэмы прыватызацыі дзяржпрадпрыемстваў

maintext:
Працэс прыватызацыі ў Беларусі ў будучыні можа аднавіцца на ўзроўні сярэдніх дзяржпрадпрыемстваў. Такое меркаванне выказаў кіраўнічы партнёр міжнароднай кансалтынгавай кампаніі Civitta па СНД Даніэль Крутцына, выступаючы 25 красавіка ў Мінску на II Форуме прыватнага капіталу Беларусі.
Ён адзначыў, што ў апошнія гады былі перагледжаны ўмовы дзяржаўнай падтрымкі дзяржсектара: дзяржпрадпрыемствы сталі жыць ва ўмовах жорсткіх бюджэтных абмежаванняў. «На ўзроўні дзяржпрадпрыемстваў прыйшло разуменне, што часы лёгкіх грошай скончыліся і для эфектыўнай працы трэба скарачаць аперацыйныя выдаткі. У выніку сёння ў дзяржсектары мы маем даволі стабільную сітуацыю. Праўда, заробкі пры гэтым там знаходзяцца на кітайскім узроўні», — дадаў Крутцына.
На думку эксперта, трэба рухацца далей і рэфармаваць нізкаэфектыўная сярэднія дзяржпрадпрыемствы, якія вялікага ўплыву на эканоміку не аказваюць.
«Дзяржава ніколі не зможа быць такім жа эфектыўным уласнікам, як прыватны інвестар. Калі гаворка ідзе пра горадаўтваральныя прадпрыемствы, можна зразумець, чаму дзяржава не хоча спяшацца з іх прыватызацыяй. З іншага боку, многія сярэднія прадпрыемствы ўсё яшчэ застаюцца ў дзяржуласнасці», — канстатаваў Даніэль Крутцына.
Паводле яго ацэнкі, эфектыўнасць працы беларускіх сярэдніх дзяржпрадпрыемстваў застаецца даволі нізкай. «Не выключана, што ўлады з улікам гэтага ў агляднай будучыні вернуцца да пытання прыватызацыі сярэдніх дзяржпрадпрыемстваў», — выказаў меркаванне Крутцына.
Ён таксама адзначыў, што сёння ў Беларусі сфарміраваліся дзве паралельныя эканомікі, калі «адна частка насельніцтва працуе на кітайскую зарплату, другая — у сучаснай, экспартна арыентаванай ІТ-галіне».
На думку эксперта, неабходна прымаць меры для павышэння прадукцыйнасці працы на прамысловых прадпрыемствах да ўзроўню ІТ-кампаній. «Трэба імкнуцца да таго, каб дададзены кошт на супрацоўніка быў не 4—5 тысяч долараў у год, як у прамысловых арганізацыях, а 80—100 тысяч долараў, як у ІТ-кампаніях», — падкрэсліў Даніэль Крутцына.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: У Мінску стаўкі падатку для кватэраздатчыкаў павялічваюцца ў сярэднім на 6,3%

maintext:
14 красавіка набудзе моц рашэнне Мінгарсавета № 28 ад 30 сакавіка аб павышэнні ставак падаходнага падатку пры здачы кватэр унаём. Дакумент апублікаваны сёння на Нацыянальным прававым інтэрнэт-партале.
Як паведамлялася, на сесіі Мінгарсавета 30 сакавіка дэпутаты прынялі рашэнне аб павелічэнні ставак падаходнага падатку з фізічных асоб у фіксаваных сумах у дачыненнi да даходаў, атрыманых ад здачы ўнаём (паднаём), арэнду (субарэнду) жылых і нежылых памяшканняў, машына-месцаў і гаражоў, у сярэднім на 6,3%.
Так, з 14 красавіка стаўкі падаходнага падатку ў месяц складуць:
— за жылыя памяшканні (за кожны здадзены жылы пакой), садовыя домікі, дачы для першай эканоміка-планіровачнай зоны — 32,5 рубля (раней — 30,5), для другой — 27 (25,5), трэцяй і чацвёртай — 23 (21,5), пятай — 18,5 (17,5);
— за металічны або драўляны гараж, машына-месца для першай эканоміка-планіровачнай зоны — 10,5 рубля (раней — 10), для другой — 9 (8,5), для трэцяй, чацвёртай і пятай — 6,9 (6, 5);
— за жалезабетонны або цагляны гараж для першай і другой эканоміка-планіровачных зон — 13,5 рубля (раней — 12,8), для трэцяй, чацвёртай і пятай — 12,5 (11,7);
— за іншае нежылое памяшканне за 1 кв. м плошчы для першай і другой эканоміка-планіровачных зон — 5,3 рубля (раней — 5), для трэцяй — 3,5 (3,3), для чацвёртай і пятай — 3 (2,8).


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: У Адміністрацыю прэзідэнта накіраваная канцэпцыя мемарыяла ў Курапатах

maintext:
Камітэт архітэктуры і горадабудаўніцтва Мінгарвыканкама распрацаваў і накіраваў у Адміністрацыю прэзідэнта канцэпцыю мемарыяла ў Курапатах, паведаміла БелаПАН намеснік старшыні Камітэта архітэктуры і горадабудаўніцтва Мінгарвыканкама Алена Сухадолава.
Накіраваныя таксама каля 10 эскізаў агароджы для ўрочышча.
«Горад зрабіў сваю прапанову, але павінна быць згода прэзідэнта, таму што горад не мае права на землях Мінскага раёна выконваць работы. Чакаем даручэння», — дадала Сухадолава.
Акрамя таго, паводле звестак БелаПАН, каля 60 работ паступіла на конкурс праектаў памятнага знака ў Курапатах, абвешчаны грамадскай камісіяй на чале з былым галоўным рэдактарам «Советской Белоруссии» Паўлам Якубовічам. Працягваецца збор сродкаў на добраўпарадкаванне тэрыторыі Курапатаў — каля 4 тысяч долараў ужо сабрана.
На сустрэчы з прадстаўнікамі дзяржаўных СМІ 10 красавіка Аляксандр Лукашэнка даручыў прывесці ўрочышча Курапаты ў парадак «як мага больш аператыўна». Ён нагадаў, што год ці паўтара таму даручыў сваёй адміністрацыі разабрацца з гэтым пытаннем.
«Пара сканчаць гэтую валтузню на касцях, — сказаў Лукашэнка. — Вы зацягнулі паданне прэзідэнту макета гэтага ўрочышча. Пакладзіце мне на стол дакументы, каб я мог зацвердзіць і мы стварылі там месца для душы. Трэба больш аператыўна скончыць гэта, прывесці ў парадак гэты лес, урочышча, паставіць самы просты помнік, ці капліцу, ці яшчэ нешта — мы прымем рашэнне. Каб чалавек, які спачувае сем’ям і пакутуе, што загінулі людзі, прыйшоў туды, прынёс кветкі. І мы гэта абавязкова зробім».
Пры гэтым Лукашэнка заявіў, што пытанне пра Курапаты было палітызаванае з самага пачатку і застаецца такім жа цяпер. «Мяне гэта не задавальняла і цяпер не задавальняе. Там загінулі людзі», — падкрэсліў ён і дадаў, што кожны дзень, і не раз, праязджае міма Курапат.


title: У Беларусі ўнесены змяненні ў парадак канфіскацыі вадзіцельскага пасведчання

maintext:
У Беларусі ўнесены змяненні ў парадак адабрання вадзіцельскага пасведчання. Адпаведная пастанова Міністэрства ўнутраных спраў ад 9 красавіка 2018 года нумар 11 апублікавана на Нацыянальным прававым інтэрнэт-партале, паведамляе БЕЛТА.
Згодна з дакументам, калі вадзіцельскае пасведчанне не было адабрана і асоба, у адносінах да якой вынесена пастанова аб пазбаўленні права кіравання транспартнымі сродкамі, ухіляецца ад яго здачы, супрацоўнікі ДАІ прастаўляюць адзнаку «Вадзіцельскае пасведчанне не здадзена» ў базе даных аўтаматызаванай інфармацыйнай сістэмы «ДАІ-Цэнтр», аддалены доступ да якой прадастаўляецца службовым асобам органаў унутраных спраў.
У выпадку кіравання грамадзянінам транспартным сродкам і перадачы для праверкі ва ўстаноўленым парадку вадзіцельскага пасведчання, якое падлягае адабранню, супрацоўнік ДАІ афармляе яго адабранне ў адпаведнасці з палажэннямі часткі 3 артыкула 8.9 Працэсуальна-выканаўчага кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях. У іншых выпадках складаецца акт адабрання.
У акце пазначаюцца дата і месца яго складання, найменне органа, пасада, прозвішча, уласнае імя і імя па бацьку службовай асобы, якая склала акт, серыя і нумар вадзіцельскага пасведчання, прычыны, што паслужылі падставай да яго адабрання. Акт складаецца ў двух экзэмплярах, першы экзэмпляр якога застаецца ў службовай асобы, якая прыняла рашэнне аб адабранні вадзіцельскага пасведчання, другі экзэмпляр прызначаны для грамадзяніна, у якога забіраецца пасведчанне.
Пастанова ўступае ў сілу пасля яе афіцыйнага апублікавання.


title: Упершыню на вокладцы моднага часопісу надрукавалі робата

maintext:
Робат Сафія, якую стварыла ганконгская кампанія Hanson Robotics стала зоркай індыйскай версіі моднага часопісу Cosmopolitan.
Яе фота ў гламурным дызайнерскім строі было размешчана на вокладцы новага нумара выдання, а таксама на яго старонках унутры. Гэта першы выпадак у гісторыі чалавецтва, калі на вокладку глянцавага выдання трапляе робат.
Таксама Сафія стала першым робатам у гісторыі, каторы атрымаў грамадзянства.У 2017 годзе ёй выдалі пашпарт Саудаўскай Аравіі.
«Я рада, што мяне ацанілі гэтак высока. Гэта гістарычны момант, і я вельмі рада, што я з’яўляюся першым робатам, якія сталі афіцыйным грамадзянінам», – сказала тады Сафія.
Напачатку гэтага году Сафіі зрабілі ногі і паступова яна вучыцца хадзіць. Стваральнікі кажуць, што яна ўжо можа паказваць 62 эмоцыі. У вечаровым шоу Джіммі Кімэла, Сафія абгуляла вядоўцу ў дзіцячую гульню «камень-нажніцы-папера» і сказала, што гэта добры пачатак яе планаў па захопу чалавецтва. Пасля, канешне, дадала, што гэта яна так жартуе.
Акрамя вечаровых шоу Сафія пабывала і ў ААН, дзе прыняла ўдзел у абмеркаванні перспектываў развіцця ва ўмовах аўтаматызацыі. Там яна пагутарыла з дыпламатамі і дала некалькі інтэрвью журналістам.


title: У Мінску тралейбус урэзаўся ў слуп

maintext:
Як паведамілі ў АДАІ Цэнтральнага раёна, ДТЗ адбылося каля 11.30. Тралейбус 29-га маршруту рухаўся па вул. Куйбышава ў бок вул. Камуністычная, дзе выехаў за межы праезнай часткі і ўрэзаўся ў асвятляльную мачту. Паводле папярэдніх даных, сур’ёзна ніхто не пацярпеў. У некалькіх пасажыраў удары і чэрапна-мазгавыя траўмы.
Па факце ДТЗ праводзіцца праверка, апытваюцца відавочцы, пацярпелым аказана дапамога.


title: ХК "Дынама-Мінск": Рэбрэндынг адмяняецца, на лагатыпе застаецца "зубрык"

maintext:
Хакейны клуб «Дынама-Мінск» прызнаўся, што ўчорашняя заява пра змену лагатыпа была першакрасавіцкім жартам. Заяўлялася, што яго распрацавала «студыя Арцемія Лебедзева». Замест выявы зубра на лагатыпе з’явілася літара «Д». Нямала СМІ паверылі ў «новы клубны стыль» дынамаўцаў (нават дзяржаўнае інфармацыйнае агенцтва БЕЛТА). А вось Еўрарадыё падазравала, што насамрэч гэтая навіна «можа апынуцца жартам». Так і сталася. Высветлілася, што аўтарам жарту з’яўляецца дызайнер Ілья Шэлег.
Такім чынам мінскае «Дынама» застаецца з «зубрыкам». Да новага сезону ў клубе будуць змены, але яны не закрануць звыклы лагатып клуба. Дарэчы, меркаванні заўзятараў падзяліся. У сацсетках больш за 70% выказаліся за «зубрыка» і толькі 26-28% падтрымалі «новаўвядзенне».


title: "Код 25.03.18". У Мінску адкрылася выстава да #БНР100 (фота)

maintext:
У сталічным Палацы мастацтваў адкрылася выстава, прысвечаная 100-годдзю БНР. Багатая экспазіцыя карцін, гравюр, лінарытаў, скульптур і інсталяцый, аб’яднаных важнейшай для беларусаў тэмай захавання тоеснасці і нацыянальнага адраджэння, працуе на другім паверсе Палаца.
На вернісажы было багата наведнікаў, шмат хто з якіх прыйшлі ва ўрачыстых, святочных строях. Сярод прысутных былі заўважаны рэжысёр Валеры Мазынскі, Вінцук Вячорка, Генадзь Лойка, многія аўтары выстаўленых карцін.
«100 гадоў аднаўлення нашай дзяржаўнасці Рэспублікі Беларусь — гэта дата, якая павінна быць у генетычным кодзе кожнага беларуса. Таму наша выстава называецца «Код 25.03.18». Віншую ўсіх са стагоддзем Беларускай Народнай Рэспублікі! Мы будзем адзначаць культурніцкімі і мастацкімі імпрэзамі 100-годдзе БНР увесь 2018 год», — адзначыў на адкрыцці выставы кіраўнік Беларускага саюза мастакоў Рыгор Сітніца.
Наведнікі выставы апладысментамі сустрэлі выступ паэта і грамадзяніна Уладзіміра Някляева. У сваёй эмацыйнай прамове ён сказаў у прыватнасці: «Любая дзяржава ва ўсе часы і вякі чаплялася за любую магчымасць паглыбіць сваю гісторыю. Няма гісторыі — няма будучыні. Без каранёў не вырасце тое дрэва, над якім будзе лунаць наш бел-чырвона-белы сцяг з Пагоняй. Хай са скрыпам, хай цяжка, але ўсё-такі праз 100 гадоў, пасля таго сталася БНР, яна нарэшсце зноўку, са сцятымі зубамі, але прызнаная на беларускай зямлі! І прызнаная найперш яна тут, вось гэтай мастацкай хваляй, якая заўсёды ідзе наперадзе усяго».
«Вельмі добрыя, энэргетычна моцныя і глыбокім сэнсам працы. Бачна, што мастакі ішлі да гэтай выставы не адзін дзень і месяц» , — выказаў меркаванне Валеры Мазынскі.
«Сто гадоў не было такой выставы! Першы раз такая маштабная выстава, прысвечаная такой знаменальнай даце. Да 1995 суполка мастакоў «Пагоня» рэгулярна адзначала гадавіну БНР выставай. Потым гэта традыцыя перарвалася…», — падзяліўся ўражаннямі мастак Алесь Марачкін.
«Калі я прывёз сюды свае скульптуры, тут не было ніводнай падстаўкі. Сёння прыходжу — усё ідэальна. Мае скульптуры красуюцца на пастаментах. Дзякуй вялікі арганізатарам!» — кажа скульптар Генік Лойка.
Выканаўца і кампазітар Макісм Іўкін супольна з наведнікамі выставы выканаў гімн «Мы выйдзем шчыльнымі радамі». Музычную частку імпрэзы таксама забяспечваў гурт «Балцкі субстрат» разам з Ганнай Амосавай.
Выстава «Код 25.03.18» будзе працаваць у Палацы мастацтваў (вул. Казлова, 3) да 15 красавіка.
У гэты ж дзень да 70-годдзя мастака Алеся Цыркунова адкрылася ягоная персанальная выстава з трыццаці твораў. Ягоныя палотны, прысвечаныя стагоддзю абвяшчэння незалежнасці БНР, выстаўленыя на першым паверсе Палаца мастацтва.


title: Лукашэнка: Я сёння адлятаю, як звычайна, на поўдзень краіны

maintext:
26 красавіка Аляксандр Лукашэнка наведае раёны, якія пацярпелі ад катастрофы на Чарнобыльскай АЭС. Аднак куды менавіта ён паляціць, не паведамляецца.
У чацвер кіраўнік дзяржавы заслухаў даклад на тэму захоўвання сельскагаспадарчай тэхнікі. «У нас сёння традыцыйна сумны дзень — 32-я гадавіна катастрофы на Чарнобыльскай атамнай станцыі, — цытуе словы Лукашэнкі БЕЛТА. — Я сёння адлятаю, як звычайна, на поўдзень краіны ў раёны, пацярпелыя ў выніку катастрофы. Перш за ўсё хачу паглядзець, як ідзе пасяўная кампанія і як выконваюцца мае даручэнні па дадатковым ўключэнню ў абарот сельскагаспадарчых зямель».
Аляксандр Лукашэнка папярэдзіў міністра сельскай гаспадаркі і харчавання, старшынь аблвыканкамаў, каб яму была паказаная рэальная сітуацыя з выкананнем дадзеных даручэнняў. “Калі мы можам нешта прырэзаць да дзейных плошчаў сельгаспрызначэння, гэта трэба рабіць у красавіку і ў траўні”, — сказаў кіраўнік дзяржавы.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: Мазыранін, які параніў міліцыянераў пры затрыманні, прыгавораны да 18 гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму

maintext:
У Гомельскім абласным судзе 11 красавіка абвешчаны прысуд у дачыненні да жыхара Мазыра Андрэя Рабешкі, які абвінавачваецца ў раненні супрацоўнікаў АМАП і ГУБАЗіК.
31-гадовы мужчына прызнаны вінаватым у крадзяжы (ч. 2 арт. 205 Крымінальнага кодэкса) і замаху на забойства двух ці больш асоб у сувязі з ажыццяўленнем iмi службовай дзейнасці (ч. 1 арт. 14, пп. 1, 10 ч. 2 арт. 139 КК) і прыгавораны да 18 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму (год паводле першага артыкула, 17 гадоў — другога). Прысуд не ўвайшоў у законную сілу, абарона будзе яго абскарджваць.
На абвяшчэнні прысуду прысутнічалі сваякі абвінавачанага, грамадскія актывісты, праваабаронцы.
Рабешка не прызнаў віну, бо сцвярджае, што яго дзеянні былі самаабаронай: ён не ведаў, што яго затрымліваюць супрацоўнікі міліцыі, і быў упэўнены, што на яго напалі злачынцы.
У апошнім слове мазыранін падкрэсліў, што раніцай 30 красавіка 2017 года на яго напалі невядомыя ў чорным, у масках, без апазнавальных знакаў і без папярэджання, што гэта міліцыя. «Не я прыйшоў дадому да пацярпелых, не я чакаў іх у двары і напаў на іх — гэта яны напалі на мяне ў маім двары, і я вымушаны быў абараняць сябе і жонку», — заявіў Рабешка. Для нагляднасці ён апранаў маску з прарэзамі для вачэй, каб прадэманстраваць суду, як менавіта выглядалі мужчыны, якія на яго накінуліся.
«Згодна з законам праваахоўнікі павінны былі папярэдзіць, што гэта міліцыя, а не выманьваць уначы з дома са словамі: «Гаспадар, мы тваю машыну зачапілі, выйдзі, каб разабрацца без мянтоў». Яны дзейнічалі як бандыты ў 1990-х, парушылі ўсе нормы заканадаўства», — лічыць Рабешка.
Адвакат абвінавачанага таксама лічыць, што на падабароннага быў здзейснены напад, а супрацоўнікі міліцыі мелі магчымасць назваць сябе і паказаць дакументы. Калі міліцыя дзейнічае ў цывільным адзенні, павінны прысутнічаць супрацоўнікі мясцовага РАУС у форме, чаго не было, перакананая адвакат.
30 красавіка 2017 года прыблізна а чацвёртай гадзіне раніцы ў двары прыватнага дома ў Мазыры падчас канфлікту паміж мясцовым жыхаром і міліцыянерамі апошнія атрымалі раненні. Абвінавачаны сцвярджае, што супрацоўнікі АМАП і ГУБАЗіК падманным шляхам праніклі ў двор, былі без формы, не назвалі сябе, напалі на яго, і ён быў вымушаны абараняць сябе і сям’ю. Міліцыянеры сцвярджаюць, што абвінавачаны кінуўся на іх з нажом, хоць ведаў, што перад ім супрацоўнікі праваахоўных органаў.
Як вынікае з матэрыялаў абвінавачання, супрацоўнікі ГУБАЗіК атрымалі інфармацыю аб дачыненні Рабешкі і яго сябра да крадзяжу зварачнага апарата. Затрымаць Рабешку было вырашана ноччу, выбавіўшы на вуліцу на падставе таго, што зачэплены яго аўтамабіль, які стаяў ля двара. Пацярпелыя кажуць, што былі ў масках і «чорнай тактычнай форме, прызначанай для спецыяльных мерапрыемстваў».
У судзе міліцыянеры сцвярджалі, што ў працэсе затрымання крычалі «Стаяць, міліцыя!», але гэта не спыніла абвінавачанага.
МУС растлумачыла такі метад затрымання тым, што Рабешка «займаўся махлярствам, крадзяжамі і вымагальніцтвам, вырашаў спрэчныя пытанні паміж прадстаўнікамі крыміналітэту». Рашэнне аб затрыманні Рабешкі было прынятае пасля атрымання аператыўнай інфармацыі: пасля чарговага крадзяжу Рабешка меў намер збыць выкрадзены зварачны апарат і паехаць з Мазыра.
У ГУБАЗіК Рабешку называюць «дзёрзкім, напышлівым, вёрткім, здольным пайсці на цяжкія злачынствы». Аднак ніякіх іншых абвінавачанняў, акрамя крадзяжу і замаху на забойства пры затрыманні, Рабешку выстаўлена не было.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя
Яўген Мурашка
Латышев Сергей Викторович

title: Лукашэнка гатовы адправіць у адстаўку міністра транспарту Сівака

maintext:
У сувязі з карупцыяй у ведамстве Аляксандр Лукашэнка гатовы адправіць у адстаўку міністра транспарту і камунікацый Анатоля Сівака.
«У сістэме Мінтранса ўсё часцей узнікаюць пытанні карупцыйных праяў, — адзначыў афіцыйны лідар, выступаючы 24 красавіка са штогадовым пасланнем да беларускага народа і Нацыянальнага сходу. — Неабходна самым кардынальным чынам навесці там парадак, прычым раз і назаўсёды. Я адкрыта скажу, што ўжо блізкі да таго, каб Сівака адправіць туды ж, куды міністра лясной гаспадаркі (Міхаіла Амельяновіча. — БелаПАН.). І шчыра кажу, што ваша міністэрства самым жорсткім чынам знаходзіцца ў цэнтры ўвагі праваахоўнай сістэмы ў цэлым. Дзейнічайце!»
«Хабарніцтва здольнае падарваць асновы любой дзяржавы, — падкрэсліў Лукашэнка. — Менавіта яно стварае глебу для росту ценявой эканомікі, падрывае давер людзей да дзяржавы. У нашай краіне не павінна быць месца карупцыі. Барацьба з ёй на ўсіх узроўнях была і будзе самай рашучай і празрыстай».
Як адзначыў афіцыйны лідар, СМІ рэгулярна асвятляюць гучныя арышты і пакаранне службовых асоб за такія злачынствы. «У звычайнага чалавека нават можа скласціся ўражанне, быццам усе вакол жулікі і злодзеі. Вядома ж, гэта не так. У сістэме кіравання шмат сумленных, прыстойных людзей. Такіх — абсалютная большасць. Інакш проста немагчыма было б працаваць. І тое, што нашы грамадзяне бачаць на тэлеэкранах, чытаюць на старонках газет, толькі паказвае адкрытасць улады ў пытаннях барацьбы з гэтым злом», — заявіў Лукашэнка.
Паводле яго слоў, людзі павінны разумець, што ніякія сітуацыі не замоўчваюцца, недатыкальных няма і не будзе. «Апошнія кадравыя перамены — яркі таму прыклад», — адзначыў афіцыйны лідар, нагадаўшы, што летась папярэджваў кіраўнікоў: калі на іх падведамных прадпрыемствах, у арганізацыях, установах будуць зафіксаваныя выпадкі карупцыі, то яны пазбавяцца сваіх пасадаў.
«Але, мабыць, не ўсе зразумелі з першага разу, — заявіў Лукашэнка. — Таму нядаўна давялося расстацца і з міністрам спорту і турызму (Аляксандрам Шамко. — БелаПАН.), міністрам лясной гаспадаркі. У аднаго дырэктар (мінскага Палаца спорту. — БелаПАН.) браў хабар з прыватнікаў і нават манахаў, якія хацелі арандаваць месца. Другі наогул не заўважыў, як прадавалі высакаякасны лес па цане пілавіння».
«Глядзіце, такіх выпадкаў быць не павінна. Горшая толькі сітуацыя, калі сам кіраўнік бярэ хабар, як, напрыклад, дырэктар дэпартамента па авіяцыі (Уладзімір Косцін. — БелаПАН.). Тут у мяне размова кароткая: узяў хабар — адкажаш. Гэта было, ёсць і застанецца маёй прынцыповай пазіцыяй не толькі як прэзідэнта, але і як чалавека і грамадзяніна», — папярэдзіў афіцыйны лідар.
Даведка. Анатоль Сівак нарадзіўся ў 1962 годзе ў Гомельскай вобласці. У 1986 годзе скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту, у 1998-м — Акадэмію кіравання пры прэзідэнце. У 2002—2006 гадах быў намеснікам начальніка Беларускай чыгункі, мае вышэйшую галіновую ўзнагароду — знак «Ганаровы чыгуначнік». У 2006—2009 гадах — памочнік прэзідэнта — галоўны інспектар па Мінску, у 2009—2012 гадах — начальнік Беларускай чыгункі. Міністр транспарту і камунікацый з 31 ліпеня 2012 года.


authors:
Калі Ласка
Увядзіце Ваша Імя

title: 19-24 градусы цяпла будзе ў панядзелак у Беларусі

maintext:
Пераменная воблачнасць чакаецца ў Беларусі ў панядзелак, 16 красавіка. Пра гэта агенцтву БЕЛТА паведамілі ў Рэспубліканскім цэнтры па гідраметэаралогіі, кантролі радыеактыўнага забруджвання і маніторынгу навакольнага асяроддзя Мінпрыроды.
На большай частцы тэрыторыі краіны будзе пераважна без ападкаў. Толькі ў другой палове дня месцамі ў паўночна-заходніх раёнах пройдуць невялікія кароткачасовыя дажджы, навальніцы. Зранку ў некаторых раёнах магчымы слабы туман. Вецер чакаецца паўночна-заходні, уначы слабы, удзень умераны.
Слупок тэрмометра ўначы пакажа +6…+12 градусаў, удзень — ад 19 да 24 вышэй за нуль. Найбольш цёпла будзе па паўднёвым захадзе — да 25-27 градусаў.


title: Расея пагражае абрынуць беларускую "малочку" праз 5-7 гадоў

maintext:
Прывід страты расейскага рынку здольны кінуць у халодны пот увесь беларускі ўрад.
Здавалася б, чарговая беларуска-расейская «малочная вайна», якая грымела ў лютым-сакавіку, пасьпяхова завяршылася, урады дамовіліся, знайшлі кампраміс, пагроза забароны на экспарт беларускай малочнай сыравіны ў РФ зьнікла.
Аднак, мяркуючы па ўсім, на даляглядзе зьявіліся новыя чорныя хмары, якія пагражаюць абрынуцца на беларускі АПК вялікай навальніцай. Варта зьвярнуць увагу, што Аляксандар Лукашэнка 30 сакавіка падчас паездкі ў Дзяржынскі раён з абурэньнем канстатаваў:
«Што тычыцца экспарту, шукайце іншыя рынкі. Калі Расея нас не разумее і разумець ня хоча, ну што ж, сустрэнемся з прэзыдэнтам пасьля інаўгурацыі, абмяркуем дэталёва і капітальна ўсе пытаньні. Трэба вызначацца. Калі яны вырашылі нас нахіляць пастаянна незразумела за што, тады будзем шукаць сваё шчасьце ў іншым месцы… Таму будзем вызначацца гэтым годам. Што ж мы добрую справу робім і на каленях пастаянна стаім?»
Яшчэ раней беларускі лідэр назваў інтэграцыю на постсавецкай прасторы «таёжным саюзам» і, рэагуючы на забарону паставак у Расею малочнай прадукцыі, пагражаў: «Хачу сказаць, што без адказу такія рэчы не застануцца. Мы проста трываць гэта ня будзем».
Сапраўды, тая дамова ад 14 сакавіка наконт працэдуры зьняцьця абмежаваньняў на пастаўкі ў Расею беларускай жывёлагадоўчай прадукцыі на 2018 год прадугледжвала ўзгадненьне «балянсаў на сухое малако». То бок былі вызначаны дакладныя аб’ёмы сухога малака, якія можа ўвезьці Беларусь. І ня больш. Інакш кажучы, Менск прымусілі пайсьці на самаабмежаваньне паставак малочнай сыравіны.
І вось 5 красавіка міністар сельскай гаспадаркі РФ Аляксандар Ткачоў у інтэрвію «РИА Новости» раптам заявіў:
«Беларусы павінны шукаць новыя рынкі збыту, таму што ў нас сур’ёзныя намеры напаіць расейцаў айчынным малаком. Мы плянуем у бліжэйшыя 5–7 гадоў закрыць гэтае пытаньне».
Для беларускага кіраўніцтва гэта прагучала як гром сярод яснага неба. Але нечага падобнага варта было чакаць. Справа ў тым, што аграпрамысловы сэктар Расеі хутка разьвіваецца. Праз эмбарга на пастаўкі харчовых тавараў з ЭЗ расейскія вытворцы пазбыліся моцных канкурэнтаў. Там зьявіліся вялікія нішы. У АПК пайшоў бізнэс, значныя грошы. І сапраўды, праз 5–7 гадоў РФ можа абысьціся бязь імпарту малочных і мясных вырабаў.
Тут можна было б разважаць пра тое, што існаваньне ЭАЭС прадугледжвае свабодную канкурэнцыю вытворцаў краін-чальцоў гэтага саюзу без аніякага адміністратыўнага абмежаваньня. Але міністар Ткачоў у тым жа інтэрвію абвінаваціў Беларусь у нядобрасумленнай канкурэнцыі, заявіў, што «беларускія пастаўшчыкі сухога абястлушчанага малака адкрыта дэмпінгуюць пры пастаўках на расейскі рынак».
Магчыма, часткова гэта сапраўды так, бо некаторыя беларускія прадукты ў Расеі каштуюць таньней, чым у Беларусі. І тут ужо ўплывае розьніца эканамічных мадэляў. У Расеі ўвесь АПК — гэта прыватны сэктар, там рэй вядзе бізнэс. У Беларусі толькі ў перапрацоўцы сельгаспрадукцыі вялікая доля прыватнага капіталу, а сама сельская гаспадарка амаль спрэс дзяржаўная. А значыць, і менш эфэктыўная. Таму страты даводзіцца кампэнсаваць зь бюджэту.
Для Беларусі гэта стварае даволі змрочную пэрспэктыву. Валютная выручка ад экспарту прадуктаў харчаваньня за 2017 год склала каля 5 млрд даляраў. Гэта 16,6% ад усяго экспарту. Што ўсяго трохі менш, чым пастаўкі за мяжу машын і абсталяваньня (18,1%).
Праблема ў тым, што больш за 90% экспарту Беларусі прыпадае на расейскі рынак. Усе спробы дывэрсыфікацыі пакуль малапасьпяховыя. Размовы пра пастаўкі беларускага харчаваньня ў Кітай ці іншыя краіны — пакуль больш піяр, чым хроніка гаспадарчага жыцьця. Бо памеры такіх паставак мізэрныя.
Вялізны расейскі рынак — гэта адзін з найважнейшых чыньнікаў, які прымушае афіцыйны Менск да інтэграцыі з Расеяй. Калі ён скурчыцца, то пад пагрозай паўнавартаснае існаваньне ня толькі цэлай галіны беларускай эканомікі — АПК, але і сам канцэпт беларуска-расейскай інтэграцыі. Як казаў Лукашэнка, у такім разе давядзецца шукаць свайго шчасьця ў іншым месцы.


title: Карціна Юдэля Пэна на беларускім аўкцыёне апынулася копіяй іншага твора

maintext:
За 4 дні кошт карціны Юдэля Пэна, выстаўленай на адзін з беларускіх інтэрнэт-аўкцыёнаў 24 красавіка, узняўся да 6250 рублёў. І гэта нягледзячы на тое, што сапраўднасць працы дагэтуль выклікае сумневы ў пакупнікоў.
У распараджэнне Еўрарадыё трапіла копія атрыбуцыйнага заключэння карціны, выдадзенага ў Нацыянальным мастацкім музеі. Экспертыза высветліла, што праца апынулася аўтарызаванай копіяй іншай карціны. Яна належыць пэндзлю Юдэля Пэна — яго аўтарства “можа быць пацверджанае”. Але сапраўдны аўтар сюжэта, скапіяванага віцебскім мастаком — невядомы еўрапейскі майстар XVIII-XIX стагоддзяў.
У атрыбуцыйным заключэнні сказана, што кампазіцыйна і пластычна карціна не характэрная для творчасці Юдэля Пэна сярэдзіны 1900-х гадоў. «Твор вывучаны візуальна і з дапамогай тэхніка-тэхналагічных метадаў даследавання. Даследаванне ў інфрачырвоных праменях паказала добра распазнавальны, не перакладны аўтарскі малюнак і маштабную сетку-разбіўку палатна на квадраты, якая ўжываецца пры капіяванні малюнка іншых памераў».
Па словах экспертаў, відавочна, што карціна з аўкцыёна — копія іншага твора. Гэта пацвярджаецца наяўнасцю сеткі-разбіўкі пад пластом фарбы. Верагодней за ўсё, карціна капіявалася з гравюры, рэпрадукцыі ці фатаграфіі, то бок з чорна-белага малюнка, што дазволіла Ю. Пэну паставіць подпіс на гэтай працы як на творчай аўтарызаванай копіі.
Не ўсё так проста і з датаваннем карціны: «Дата «1905», якая змешчаная ў надпісе на абароце палатна, можа быць як датай стварэння карціны, так і датай нанясення надпісу. Таму можна сцвярджаць толькі, што карціна была створаная не пазней за 1905 год».
Подпіс на карціне можа быць сапраўдным подпісам Юдэля Пэна: ён «мае рысы падабенства з надпісам на абароце, а таксама з пэўнымі ўзорамі подпісаў Ю. Пэна. Аднак наяўнасць аўтарскіх надпісаў на абароце не характэрная для прац Пэна. Магчыма, ён быў зроблены для ўдзелу ў выставе, або, што хутчэй за ўсё, яна была выкананая на замову ці прызначалася для падарунка».
Пры гэтым усім эксперты прыйшлі да высновы, што карціна мае «мастацкую, культурную, музейную і гістарычную каштоўнасць».
Продаж карціны пачаўся з аднаго рубля. Сёння за карціну прапануюць 6250 рублёў. Але гэта не шмат: у Расіі за працы Пэна просяць да $90 тысяч. Да канца аўкцыёна засталося яшчэ тры дні.


title: Таямнічая калона каля Алексічаў, або беларуская “Пізанская вежа”

maintext:
Як ехаць па шашы Слонім-Масты, то адразу за Дзярэчынам можна ўбачыць магутную калону, якая ўзвышаецца на добры дзясятак метраў. Мясцовыя жыхары апавядаюць розныя гісторыі пра яе паходжанне: адныя звязваюць яе са шведамі часоў Паўночнай вайны, другія называюць Сапежынскім слупом, а трэція кажуць, што ўзведзена яна нікім іншым, як самім Напалеонам.
Таямнічая калона ўяўляе сабою чытырохгранны абеліск, завершаны бетоннай сферай, на якой месціўся незахаваны да нашага часу крыж. Таксама на адной з граняў ёсць мемарыяльная дошка, надпіс на якой быў знішчаны. Калона знаходзіцца на ўездзе ў вёску Алексічы Зэльвенскага раёна, якая ўпершыню ўзгадваецца яшчэ ў 1552 годзе.
Як і мястэчка Дзярэчын, яна спачатку належыла Копачам, затым Палубінскім, і, нарэшце – Сапегам. Напярэдадні першай сусветнай вайны ў Алексічах быў усяго 31 двары, вадзяны млын і карчма. У той час як у суседнім мястэчку было 133 двары, месціліся царква і касцёл, капліца, сінагога, дзве школы, дзевяць корчмаў, млын, 28 крамаў і нават багадзельня. У час вайны мураваныя пабудовы моцна пацярпелі, але захоўваліся, аб чым сведчаць фотаздымкі слонімскага фатографа Г. Браўна.
Міхась Скобла ў “Дзярэчынскім дыярыюшы” гаворыць, што калона магла з’явіцца яшчэ ў XVII стагоддзі і была створана пасля прыходу ў тутэйшыя мясціны дамініканаў. Манахі прыбылі па запрашэнні слонімскага пісара Канстанціна Палубінскага, які ў 1618 годзе пабудаваў у мястэчку кляштар дамініканаў і Успенскі касцёл. Тады маглі паўстаць у Дзярэчыне і Алексічах дзве калоны. У якасці пацверджання таму можа быць узгадка святара Іосіфа Карскага, які служыў у дзярэчынскай царкве на мяжы ХІХ-ХХ стагоддзя і пісаў: “гэтыя слупы пастаўлены ў памяць місіі ордэна дамініканаў”. Магчыма, ён яшчэ мог прачытаць надпісы, змешчаныя на абелісках. Аднак, мяркую, што ў такім разе магутныя слупы маглі быць пабудаваныя не абавязкова ў XVII стагоддзі, а значна пазней.
Іншай думкі прытрымліваецца мясцовы паэт Генадзь Коўш. Згодна яму, калонна ў Алексічах ўзведзена ў 1708 годзе шведамі ў знак іх падзякі мясцоваму насельніцтву за дапамогу падчас руска-шведскай вайны: “На калоне была нават мемарыяльная шыльда з тэкстам па-беларуску і па-шведску. Але, кажуць, немцы ці партызаны яе знішчылі падчас Другой сусветнай вайны”. Сапраўды, падчас Паўночнай вайны ў Дзярэчын наведваліся шведскія войскі, на баку якіх выступіў Сапега. Але праход войскаў Карла ХІІ быў далёкі ад мірнага нават у дачыненні да ўладанняў саюзніка, пра што сведчаць шматлікія назвы “шведскія горы”, якія з таго часу сталі замацоўвацца ў памяці сялянаў за курганнымі могільнікамі на Слонімшчыне.
Іншую версію прапаноўвае польская даследчыца Эльжбета Інеўска: калона ў Алексічах магла быць пастаўлена ў гонар Канстытуцыі 3 мая, якая ў 1791 годзе была прынятая ў Рэчы Паспалітай. Тады было ўзведзена каля 300 мемарыяльных калонаў, шэраг з якіх і сёння можна пабачыць у Беларусі. Напрыклад, у Глыбокім або Леанполе на Міёршчыне, Песках (сёння Бярозаўскі раён), Шніпках (Шчучынскі раён), Наваельні (Дзятлаўскі раён). Да сёння ў межах Беларусі захавалася 20 такіх калонаў. У тым ліку, як мяркуе Інеўска, і ў Алексічах.
Так у валоданнях магната Аляксандра Сапегі, пры якім у 1786 годзе ў Дзярэчыне паўстаў мураваны палац, былі ўзведзеныя адразу два мемарыяльныя слупы. Адзін, у Алексічах, другі — па суседстве. Магчыма, яны былі ўзведзеныя ў гонар асабістай трагедыі Аляксандра Сапегі: яго жонка была фаварыткаю караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага, ад якога мела двух дзяцей.
Цікавая гіпотэза, нягледзячы на відавочную адрознасць незахаванай калоны ў Дзярэчыне і пахіленай, быццам Пізанская вежа, калоны ў Алексічах. Тым больш цікавым з’яўляецца тое, што на фотаздымках слонімскага фатографа Г. Браўна, зробленых у тутэйшых мясцінах, маецца выява яшчэ адной калоны.
Магутны абеліск у Алексічах працягвае захоўваць сваю таямніцу.


title: "Пасха - не проста свята, гэта сутнасць хрысціянства"

maintext:
Неяк у Жыровіцкім Успенскім манастыры я набыў кнігу “Пропаведзі”. Яна мяне ўразіла “і духам, і літарай”, дапамагла знайсці адказы на многія пытанні. Аказалася, што гэта ўжо не першае выданне, і пропаведзі па-беларуску карыстаюцца попытам не толькі сярод праваслаўных святароў, але і сярод людзей свецкіх. А неўзабаве надарылася нагода сустрэцца і пагутарыць з аўтарам кнігі – архіепіскапам Гродзенскім і Ваўкавыскім Арцеміем.
Інтэрв’ю Міхася Скоблы з архіепіскапам Гродзенскім і Ваўкавыскім Арцеміем чытайце ў газеце “Народная Воля” за 6 красавіка 2018 года.