title: Антытытунёвая акцыя разгарнулася ў сацыяльных сетках БДУ

maintext:
У сацыяльных сетках Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта разгарнулася антытытунёвая акцыя.Студэнты і супрацоўнікі БДУ кідаюць адзін аднаму выклік адмовіцца ад цыгарэты на карысць выдзімання мыльных бурбалак. Тое, што адбываецца, здымаюць на камеру, і атрыманы здымак ці відэасюжэт размяшчаюць у сацыяльных сетках з хэштэгамі #no_smoke_bsu #justДУЕТbsu. Пры гэтым герой распавядае ў сваіх каментарыях пра стаўленне да курэння, дзеліцца дэвізам здаровага ладу жыцця і абавязкова кідае выклік сваім сябрам.
Ужо два дні чэлендж набірае папулярнасць, і выклікі атрымліваюць не толькі тыя, хто курыць, але і ўсе ахвотнікі палепшыць якасць жыцця насельніцтва. У сацыяльных сетках няма перашкод, чэлендж кінуты ўжо кіраўніцтву БДУ.
"Калі хоць бы некалькі чалавек дзякуючы гэтаму мерапрыемству адмовяцца ад цыгарэты і прымуць жыццё без тытуню, наша мэта будзе дасягнута", – пракаментаваў свой удзел у чэленджы прарэктар па выхаваўчай рабоце і сацыяльных пытаннях БДУ Іван Янушэвіч.
Дадзеная ініцыятыва належыць упраўленню выхаваўчай работы з моладдзю БДУ і прымеркавана да Сусветнага дня без тытуню, які адзначаецца штогод 31 мая. Правядзенне падобных мерапрыемстваў дазволіць прыцягнуць увагу да праблем тытунекурэння, павялічыць дасведчанасць у людзей пра наступствы шкоднай звычкі і мабілізуе высілкі ўсіх зацікаўленых у барацьбе з курэннем.
Дарэчы, на працягу мая ў нашай краіне праводзіцца антытытунёвая інфармацыйна-адукацыйная акцыя "Беларусь супраць тытуню" пад дэвізам "Тытунь і хваробы сэрца". Накіравана яна на прафілактыку спажывання тытуню з мэтай зніжэння захворванняў, звязаных з курэннем.


title: Дзяніс Касцюкевіч: “Жорстка расчаруецца той, хто думае, што праца прэс-сакратара - неверагодна медыйная”

maintext:
Дзяніс КАСЦЮКЕВІЧ яшчэ нядаўна абараніў дыплом Інстытута журналістыкі БДУ, а цяпер у свеце беларускага футбола з'яўляецца даволі значнай постаццю – прэс-сакратаром футбольнага клуба. "Слуцк" цяпер паказвае нядрэнны вынік – пасля чатырох тураў каманда займае трэцяе месца ў табліцы, і мы вырашылі даведацца ў Дзяніса, ці такая гэта медыйная пасада, што ён думае пра сваю прафесію і наколькі вядомым ён стаў у сваім горадзе.
– Ты ўжо больш за год з'яўляешся прэс-аташэ футбольнага клуба "Слуцк", распавядзі пра твае ўражанні ад пасады.
– Вось толькі не больш за год. З мая, калі не памыляюся. Праца ёсць праца, дзесьці падабаецца, а дзесьці не вельмі. Напэўна, найлепшае, што тут можа быць – зносіны з футбалістамі. Калі ведаеш англійскую, то і з легіянерамі. Жывём, працуем, і адзін дзень да іншага не падобны.
– Неяк змянілася ўспрыманне працы з таго моманту, як ты яе распачаў, і цяпер, калі ўжо ёсць вызначаны бэкграўнд і разуменне таго, у якой сферы ты круцішся?
– Наогул, выдатна. Прыйшоўшы на працу, я вучыўся з нуля. Неяк атрымалася, што ні веды рускай журналістыкі 20-га стагоддзя, ні імёны вялікіх філосафаў там не спатрэбіліся. Першыя месяцы былі ў гэтым плане цяжкімі. Быў сам па сабе, вось і ўсё мастацтва. Зараз, вядома, нашмат лягчэй і хутчэй магу з абавязкамі спраўляцца. Сам сабе бэкграўнд.
– А вось для недасведчанага чытача распавядзі, чым ты наогул займаешся?
– Вядома, асноўная праца ідзе з сацыяльнымі сеткамі і сайтам. Навыкі фаташопу – тое, што трэба на першы час. А ўвогуле, проста трэба быць гатовым да ўсяго – і мерапрыемства прадумаць і правесці, і фотаапарат у рукі ўзяць, і аператарам папрацаваць, і перакладчыкам. Хоць часцяком гэта нечакана. Але з гэтым нічога не зробіш, у прынцыпе, гэта і ёсць тая праца, якая ніколі не праходзіць па адным і тым жа плане.
– Што было самым непад'ёмным з тваіх абавязкаў спачатку?
– Пастаянная камунікацыя – быць на сувязі і вырашаць любыя пытанні, каму б пры гэтым ні прыйшлося тэлефанаваць, хоць Сафар’яну. Для чалавека, які з людзьмі камунікаваць не любіць, гэта вельмі сур'ёзны бар'ер, які трэба пераадольваць.
– А ты не вельмі таварыскі, атрымліваецца? :)
– Не. У мяне даволі вузкае кола зносін, якое да гэтага правяралася гадамі. Закрытая вечарына з запрашальнымі, якія практычна немагчыма дастаць.
– Глядзі, Слуцк не самы вялікі горад. Цябе там ужо пазнаюць на вуліцах? Хоць бы тыя, хто перажывае за футбол.
– Не, я да гэтага і не імкнуся. Жорстка расчаруецца той, хто думае, што праца прэс-сакратара – неверагодна медыйная. Колькі сакратароў з вышэйшай лігі вы ведаеце ў твар? Проста таму, што велізарная частка працы – ценявая: публікацыі ў сацыяльных сетках, да прыкладу, нават не падпісваюцца.
– Але ў футбольным свеце нашай краіны пасада досыць ганаровая, так?
– Проста дэталь вялікага механізму. Не больш, але і не менш важная. Адзінае, памылкі заўсёды будуць на паверхні, і іх не атрымаецца схаваць. Ізноў жа, як і ў любой журналісцкай працы.
– Былі ў цябе такія памылкі? Каб потым успомніць і падумаць "ну вось гэта рэальна касяк".
– Само сабой, я ж чалавек. Хоць нават не хочацца іх успамінаць. Напэўна, самае галоўнае ў гэтай працы – не “зацыкляцца” на памылках і рухацца далей. Прынамсі, паспрабаваць зрабіць так, каб іх спачатку стала менш, а потым і зусім не стала.
– Як і ў любога чалавека, які ўяўляе арганізацыю ў вызначанай сферы, у цябе ж павінны быць тыя, хто тваю палітыку падтрымлівае, і тыя, хто яе, мякка кажучы, не прымае. Каго больш цяпер?
– Не маю ўяўлення. Не хачу неяк апраўдвацца, але каментары звычайна пішуць не тыя, хто ўсім задаволены, а тыя, хто хоча штосьці памяняць. Таму нават уявіць не магу, колькі ў мяне тых ці іншых. У кожнага ёсць сваё меркаванне, у нас дэмакратыя, яна і ў Канстытуцыі запісана. Немагчыма падабаецца ўсім, і складана зрабіць так, каб цябе ўсе ненавідзелі.
– Усё зразумела з заўзятарамі, а як цябе ўспрымаюць у самым клубе?
– Гэта, хутчэй, не ў мяне трэба пытаць. Упэўнены ў адным: усе ўжо выдатна вывучылі, што на мяне трэба прыкрыкнуць, і праца пойдзе, пабяжыць, паляціць.
– Ёсць які-небудзь выпадак з працы, які ярка характарызуе ўсю атмасферу тваёй пасады?
– Прыезд пачаткоўцаў-легіянераў, так. У гэты дзень, калі трэба, я на працы практычна не знаходжуся. Ездзім на працэдуру рэгістрацыі, у банк, на пошту і ўсюды, дзе толькі магчыма, каб хлопцам добра жылося. Пры гэтым паспець даць навіну пра афіцыйнае падпісанне, пакуль інфармацыя не пратачылася на іншыя спартыўныя сайты і паблікі.
– Спецыфіка працы, як я разумею, выхадных пад сабой не прадугледжвае, правільна?
– Каму як падабаецца. Калі шчыра, у палове выпадкаў галоўнае – мець пры сабе добры і пастаянны інтэрнэт, таму ніхто не замінае працаваць дома. Але пры гэтым, зразумела, калі гульня ў выхадныя – з гэтым ужо нічога не зробіш. Значыць, лягчэй будзе напачатку тыдня.
– Якія ў цябе планы, будзеш развівацца далей як журналіст ці менавіта як прэс-аташэ?
– Хто яго ведае, што будзе далей. Гэта жыццё, памножанае на рэаліі беларускага футбола – працаваць сённяшнім днём і лепш за ўсё нічога не загадваць на будучыню.
– І напрыканцы: вось глядзі, у тваю прафесію прыходзіць новы чалавек, які не шмат бачыў, што ты яму параіш?
– Самаразвіццё. Спецыфіка гэтай прафесіі ў тым, што няма часу тлумачыць. А нават калі і растлумачыць, не факт, што хтосьці зможа зразумець, не сутыкнуўшыся з гэтым твар у твар. Маліцеся багам журналістыкі і памятайце, што быць прэс-сакратаром – наўрад ці тое, чаму вас раней хацелі навучыць.
Аляксей КАЗЫРА

fasttext_language: be


title: Герой СССР Аляксандр Філімонаў: на журфак БДУ пасля штурму Берліна

maintext:
Да 100-годдзя з дня нараджэння Героя СССР Аляксандра Філімонава.
Будучы Герой Савецкага Саюза, студэнт, а затым і выкладчык БДУ, доктар гістарычных навук, прафесар Аляксандр Андрэевіч Філімонаў нарадзіўся 9 мая 1918 г. у в. Кучын (Кармянскі раён Гомельскай вобласці).
Рос Аляксандр Андрэевіч у сям’і сялян. Яго бацька, Андрэй Міхайлавіч, з 1918 г. па 1925 г. служыў у Чырвонай арміі, пасля чаго быў дэмабілізаваны і, пакінуўшы сям’ю, пераехаў на пастаяннае месца жыхарства ў г. Ташкент. Пасля 1932 г. пра далейшы лёс сям’і нічога не было вядома. Маці, Еўдакія Ігнацьеўна, у 1940 г. выйшла замуж за калгасніка Ягора Дзмітрыевіча Шугаева. Апроч Аляксандра Андрэевіча ў сям’і было яшчэ двое дзяцей. Сястра,
Марыя Андрэеўна, пасля Мінскага медыцынскага інстытута працавала ўрачом у г. Каспійск Дагестанскай АССР. Брат, Фёдар Андрэевіч, працаваў дырэктарам дзіцячага дома ў Беластоцкай вобласці, дзе і згінуў без вестак у першыя дні Вялікай Айчыннай вайны.
З дзяцінства прыйшлося Аляксандру Андрэевічу разам з сям’ёй жыць у цяжкіх умовах у глухой вёсцы на Гомельшчыне.
У 1930 г. ён скончыў пачатковую школу ў в. Каменка, а затым паступіў у НСШ у в. Быч Кармянскага раёна, у якой навучаўся да 1933 г. З-за складаных жыццёвых умоў Аляксандр Андрэевіч не змог працягнуць вучобу. Ён пачаў працаваць спачатку ў якасці калгасніка, затым тры месяцы рахункаводам калгаса «Іскра», год спецыялістам Курганіцкага сельсавета. Затым, пасля чатырох месяцаў вучобы на Барысаўскім лесатэхнічным рабфаку, зноў вярнуўся ў родны сельсавет, дзе з 1936 г. працаваў піянерважатым школы, загадчыкам хаты-чытальні, а ў далейшым каля года – сакратаром сельсавета.
Увосень 1937 г. па рэкамендацыі Кармянскага ЛКСМБ Аляксандр Андрэевіч быў прыняты на падрыхтоўчы курс Камуністычнага інстытута журналістыкі ў г. Мінску. А ўжо ўвосень 1939 г., пасля ўваходжання Заходняй Беларусі ў склад БССР, па накіраванні ЦК КПБ, каля года з’яўляўся літаратурным работнікам павятовай газеты «Авангард» у г. Лунінец Брэсцкай вобласці. Пісаў пад псеўданімамі Малінін, Калінін, Палескі. У далейшым Аляксандр Андрэевіч вярнуўся ў Камуністычны інстытут журналістыкі для працягу вучобы. У маі 1941 г. пасля другога курса інстытута быў адпраўлены на вытворчую практыку ў рэдакцыю той самай газеты «Авангард». Тут і заспела Філімонава Аляксандра Андрэевіча вайна.
З першых дзён ён быў мабілізаваны ў Чырвоную армію. З ліпеня па верасень 1941 г. – радавы 45 Запаснога стралковага палка г. Арла. У 1941–1942 гг. – курсант Арлоўскага танкавага вучылішча, пасля якога з прысваеннем вайсковага звання «лейтэнант» быў накіраваны на танкавы завод у г. Омск для практычнага засваення тэхнікі. У 30 Асобным навучальным батальёне лейтэнант Філімонаў выконваў абавязкі камандзіра танкавага ўзвода роты, затым 4 месяцы з’яўляўся камсаргам навучальнага батальёна, а ў канцы 1942 г. стаў ізноў камандзірам танкавага ўзвода.
У сакавіку 1943 г. Філімонаў быў накіраваны ў 55-ы гвардзейскі танкавы полк 12-й гвардзейскай механізаванай брыгады 5-га гвардзейскага механізаванага корпуса 4-й гвардзейскай танкавай арміі 1-га Украінскага фронту, у якім служыў да лютага 1946 г. і прайшоў усе цяжкія дарогі вайны.
Займаючы пасаду камандзіра танкавага ўзвода, начальніка фінчасткі палка, камандзіра танкавай роты Т-34, удзельнічаў у баявых дзеяннях на Сцяпным, 1-м і 2-м Украінскіх франтах, вызваляў Белгарад, Харкаў, Палтаву, Кіраваград і іншыя гарады, фарсіраваў рэкі Днепр, Нейсэ, Шпрэе. Некалькі разоў быў паранены.
Баявое хрышчэнне Філімонаў прыняў на Прохараўскім плацдарме ў 1943 г. Баявы клін цяжкіх нямецкіх танкаў прабіў абарону савецкіх войскаў. І першы ж стрэл аднаго з іх трапіў прама ў вежу танка Філімонава. Машына цудам не загарэлася, і паранены Т-34 павольна адпоўз у лагчыну. На наступную раніцу экіпаж перасеў у іншую машыну. У гэтым баі ўзвод Філімонава падпаліў адразу чатыры варожыя танкі, і з тых часоў ваенны поспех ужо не пакідаў Аляксандра.
Асабліва вылучыўся старшы лейтэнант, камандзір танкавай роты Т-34 Філімонаў у баях на тэрыторыі Германіі пры ўзяцці Берліна.
З успамінаў Аляксандра Андрэевіча: «Наша частка з баямі прайшла за 6 дзён ад горада Мускау на р. Нейсэ, праз гарады Даме, Дрэбкау, Карла, Лукенвальдэ і заняла Беліц, што за 26 кіламетраў ад Берліна. Па загадзе камандавання мы размясціліся ў засадзе. У нашу задачу ўваходзіла абарона тылавой 4-й танкавай арміі, якая наступала на Берлін. З заходняга фронту 21 красавіка армія генерала Венка прасоўваліся на выручку абложанаму Берліну. 26 красавіка іх перадавыя часткі падышлі да нашых межаў. Пад націскам пераўзыходных сіл суперніка групе савецкіх войскаў старшага лейтэнанта Голда прыйшлося адысці да ўскраін г. Беліц, дзе завязаліся зацятыя баі. Танкавая рота, якая ўваходзіла ў склад 12-й мехбрыгады, адбівала напады ворага, які наступаў з захаду, да 30 красавіка. 1 мая 1945 г. здарылася нечаканае. Фашысцкія дывізіі, размешчаныя на Одэры і акружаныя савецкімі войскамі, падышлі да Беліца з усходу. Завязаліся зацятыя баі вакол горада і на яго ўскраінах. Вузлы абароны, створаныя намі пераважна на шашэйных дарогах, у склад якіх уваходзіла па 3-4 танкі разам з пяхотай, адбіваюць контратакі, адстойваючы свае пазіцыі. Кровапралітны бой доўжыўся да 18 гадзін. Каля 3 тыс. фашыстаў засталося на полі бою. Вораг на нашым участку фронту не прайшоў!»
Сваё 27-годдзе Аляксандр Андрэевіч сустрэў у Берліне, але святкаваць Дзень Перамогі і свой дзень нараджэння прыйшлося нядоўга, паступіў тэрміновы загад знішчыць нямецкую групіроўку ў раёне чэхаславацкага горада Бенешаў. Удзелам у Парыжскай наступальнай аперацыі і завяршыў вайну гвардыі старшы лейтэнант Філімонаў.
За мужнасць і адвагу ўзнагароджаны ордэнамі: «Айчыннай вайны» 1-й і 2-й ступеняў, «Чырвонай зоркі» і трыма медалямі «За перамогу над Германіяй», «За ўзяцце Берліна», «За вызваленне Прагі». А за гераічнасць і адвагу, выяўленыя падчас штурму Берліна, Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 27 чэрвеня 1945 г. прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая зорка» .
З лютага 1946 г. Аляксандр Андрэевіч знаходзіўся ў рэзервовых палках афіцэрскага складу ў гарадах Ніжні Тагіл, Уладзімір.
У канцы жніўня 1946 г. быў дэмабілізаваны з Савецкай Арміі, а ў верасні ўжо з’яўляўся студэнтам трэцяга курса аддзялення журналістыкі філалагічнага факультэта БДУ, які скончыў з прысваеннем кваліфікацыі «Літаратурны работнік газеты». З 1949 г. з’яўляўся аспірантам БДУ па спецыяльнасці «Гісторыя КПСС», якую скончыў у снежні 1952 г., а ўжо са студзеня 1953 г. стаў выкладчыкам асноў марксізму-ленінізму БДУ.
Пасля абароны кандыдацкай дысертацыі на тэму «І. В. Сталін – арганізатар і кіраўнік друку бакінскіх бальшавікоў (1907–1910 гг.)» быў пераведзены ў чэрвені 1953 г. на пасаду в. а. дацэнта кафедры марксізму-ленінізму.
У верасні 1954 г. перайшоў на працу ў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту.
У далейшым па рашэнні Гомельскага абкама партыі быў прызначаны загадчыкам кафедры марксізму-ленінізму Гомельскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя В. П. Чкалава, а ў 1960–1961 гг. у тым жа інстытуце стаў займаць пасаду прарэктара па навучальнай і навуковай рабоце.
З 1962 па 1964 гг. вучыўся ў дактарантуры БДУ, пасля якой з’яўляўся дацэнтам кафедры гісторыі КПСС прыродазнаўчых факультэтаў БДУ да кастрычніка 1969 г.
У красавіку 1969 г. Аляксандр Андрэевіч абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «КПБ у барацьбе за ўмацаванне саюза працоўнага класа і працоўнага сялянства (1929–1936 гг.) – на матэрыялах БССР». З лістапада 1969 г. працаваў загадчыкам сектара гісторыі камуністычнага будаўніцтва Інстытута гісторыі Акадэміі навук БССР, а ў 1970 г. А. А. Філімонаў Вышэйшай атэстацыйнай камісіяй быў зацверджаны ў навуковым званні прафесара.
Займаючыся педагагічнай практыкай, ён таксама вёў вялікую навукова-даследчую працу. Ім было напісана і апублікавана звыш 105 буйных навуковых прац. Аляксандр Андрэевіч з’яўляўся рэдактарам шэрагу манаграфічных прац і зборнікаў, ажыццяўляў кіраўніцтва чатырма калектыўнымі навуковымі працамі па праблемах гісторыі КПСС, у прыватнасці па гісторыі Вялікай Айчыннай вайны. Акрамя гэтага ён уваходзіў у склад галоўнай рэдакцыі пяцітомніка «Гісторыя БССР», з’яўляўся кіраўніком V тома і адным з рэдактараў IV тома па «Гісторыі БССР»і.
Падрыхтаваў 9 кандыдатаў гістарычных навук.
З характарыстыкі рэктара БДУ К. І. Лукашава на Аляксандра Андрэевіча: «Філімонаў ініцыятыўны, працавіты, дысцыплінаваны, сістэматычна працуе над павышэннем сваіх ведаў, карыстаецца аўтарытэтам сярод навуковых работнікаў, студэнтаў універсітэта. За час знаходжання ва ўніверсітэце прымаў актыўны ўдзел у грамадскай працы: з 1947 па 1953 гг. абіраўся ў склад партбюро ўніверсітэта, у 1948–49 навуч. г. працаваў адказным рэдактарам універсітэцкай шматтыражнай газеты «За сталінскія кадры», на працягу 1953 г. працаваў сакратаром партбюро ўніверсітэта, акрамя гэтага 4 разы абіраўся дэпутатам спачатку Кагановіцкага, а затым Ленінскага раённых саветаў дэпутатаў г. Мінска. Кіраваў семінарам прапагандыстаў Ленінскага РК КПБ».
У розныя гады з’яўляўся членам Рэспубліканскага савета ветэранаў вайны, удзельнікам праўлення беларускага аддзялення Таварыства савецка-чэхаславацкага сяброўства, пазаштатным лектарам ЦК КПБ Мінскага абкама партыі, старшынёй метсавета пры парткаме АН БССР па партыйнай асвеце, старшынёй савета ветэранаў вайны АН БССР, намеснікам дырэктара Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КПБ па навуцы, намеснікам старшыні спецыялізаванага савета па абароне доктарскіх дысертацый па гісторыі КПСС пры Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ, членам спецыялізаванага савета па гісторыі СССР пры Інстытуце гісторыі АН БССР, намеснікам старшыні савета па каардынацыі навуковых даследаванняў у галіне гісторыі КПСС і партыйнага будаўніцтва пры Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ, абіраўся членам рэвізійнай камісіі Савецкага камітэта ветэранаў вайны, членам таварыства «Веды», членам партбюро Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КПБ.
Аляксандр Філімонаў быў жанаты з Ліліяй Сцяпанаўнай (1927 г. н.), было двое дзяцей: дачка Любоў (1948 г. н.) і сын Сяргей (1959 г. н.).
Герой Савецкага Саюза, доктар гістарычных навук, прафесар, ганаровы грамадзянін г. Карма, быў адзначаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, «За службу Радзіме» 3-й ступені і медалямі.
31 снежня 2007 г. Аляксандр Андрэевіч Філімонаў сышоў з жыцця. Урна з прахам Героя Савецкага Саюза была з ушанаваннямі пахавана на тэрыторыі мемарыяльнага парка на плошчы Свабоды ў г. Карма.
Дар’я ПРЫГОДЗІЧ,
супрацоўнік Музея гісторыі БДУ


title: Найлепшы арганізатар НДРС: "Мне пашчасціла з маімі падапечнымі"

maintext:
Конкурс на найлепшага кіраўніка і арганізатара навукова-даследчай работы студэнтаў і аспірантаў БДУ штогод вызначае тых, хто паспяхова працуе з маладымі навукоўцамі, папулярызуе навуку сярод моладзі і рыхтуе кадры вышэйшай кваліфікацыі. Сёлета ўладальніцай галоўнай прэміі стала дацэнт кафедры неарганічнай хіміі Таццяна СВІРЫДАВА.
У свет навукі яна суправаджае цэлую групу з 14 падапечных ад першакурснікаў да аспірантаў і лічыць, што яе перамога – гэта і іх заслуга. Таццяна Віктараўна распавяла пра тое, як працаваць з маладымі навукоўцамі і падтрымліваць іх цікавасць да навукі.
Сістэма т’ютарства
– Студэнты нашага факультэта вельмі матываваныя і зацікаўленыя. Многія з тых, хто прыходзіць на хімфак, пераможцы алімпіяд, уладальнікі залатых медалёў, дзеці, якія пасля школы ўжо маюць нейкія дасягненні. Для таго, каб выявіць здольных да даследаванняў студэнтаў і прыцягнуць іх да навуковай працы, на нашым факультэце працуе сістэма т’ютарства: моладзь апытваюць, даведваюцца, чым бы яны хацелі займацца, і, зыходзячы з гэтага, размяркоўваюць па кіраўніках. У мяне сфарміравалася група падапечных з 14 чалавек: першакурснікі, курсавікі, дыпломнікі і тры аспіранты. Напэўна, мне шанцуе, таму што я працую са студэнтамі і аспірантамі, якія сапраўды накіраваны на вынік, становяцца пераможцамі розных конкурсаў і алімпіяд. У маёй працы была нават унікальная сітуацыя: два гады таму на Рэспубліканскім конкурсе навуковых прац студэнтаў, на якім у кожнай намінацыі вызначаецца адзін лаўрэат, двое студэнтаў з маёй групы атрымалі аднолькава высокія балы – і Міністэрства адукацыі прысудзіла два званні лаўрэата ў намінацыі «Хімія».
Дысертацыя –
з першага курса
– Праца ў нашай групе арганізавана так, што старэйшыя апякуюць малодшых. Бо відавочна, што студэнт першага курса – гэта не кваліфікаваны хімік, і з пункту гледжання бяспекі мы не можам прапанаваць яму выканаць сур’ёзны эксперымент. Таму першакурснікі, як правіла, асістуюць аспірантам. Калі студэнт пераходзіць на другі курс і застаецца ў нашай камандзе, то атрымлівае ўжо індывідуальную працу. Пры гэтым я заўсёды арыентую студэнтаў на тое, што мы робім не курсавыя і дыпломныя, а дысертацыю, нават калі ў будучыні з навукай не складзецца.
Усе мы ў групе даследуем адзін аб’ект – аксіды пераходных металаў, але пры гэтым у кожнага падапечнага свой напрамак. Напрыклад, адна мая аспірантка займаецца тым, што стварае высокаселектыўныя каталізатары абяссервання вуглевадароднай сыравіны, іншая – самадэзінфекцыйныя пакрыццямі фотаакумуліруючага тыпу. Яшчэ адзін аспірант у міжслойную прастору тых жа аксідаў інтэркаліруе малекулы антыкаразійнага агента, што дазваляе атрымліваць каразійна ўстойлівыя метал-аксідныя пакрыцці. Такім чынам, адны і тыя ж матэрыялазнаўчыя падыходы выкарыстоўваюцца для стварэння прынцыпова розных практычна важных сістэм.
Навуковы пошук
праз гранты
– Калі студэнт бярэ ўдзел у выкананні якога-небудзь праекта, ён абавязкова піша абгрунтаванні, справаздачы, артыкулы. Падчас асэнсавання атрыманага эксперыментальнага матэрыялу прыходзіць разуменне таго, як працуе сістэма, якія законы ляжаць у аснове яе функцыянавання, навошта наогул праводзілася даследаванне, якія галіны выкарыстання атрыманых вынікаў. Іншымі словамі, гэта дапамагае шматгранна ўсвядоміць праблему. Таму мае студэнты ўдзельнічаюць ва ўсіх даступных конкурсах грантаў. Так, яны атрымалі падтрымку ў выглядзе грантаў БДУ, Міністэрства адукацыі, Беларускага рэспубліканскага фонду фундаментальных даследаванняў. Я лічу, што чым больш праектаў, тым лепш, і нават не столькі з пункту гледжання атрымання грошай, колькі дзеля менавіта навучання. Дарэчы, у хімікаў даволі шмат магчымасцяў удзельнічаць у канферэнцыях, алімпіядах, конкурсах грантаў, ездзіць на стажыроўкі. Гэта добрая база, каб выявіць сябе нават тым, хто робіць толькі першыя крокі ў навуцы. Напрыклад, летась студэнтка першага курса з нашай групы адна паехала на канферэнцыю ў Брэст. Мы вельмі перажывалі, адпраўляючы яе, хваляваліся, каб яна даехала і шчасна вярнулася, а ў выніку яна стала самай юнай на канферэнцыі і атрымала грамату за найлепшае выступленне. Мае дзеці вельмі актыўныя, і ў тым ліку гэта фарміруе ў нашай групе здаровае канкурэнтнае асяроддзе: хтосьці дзесьці выйграў, хтосьці апублікаваў артыкул, і астатнія таксама імкнуцца. Гэта дапамагае падтрымліваць цікавасць да працы.
Пра ролю навуковага
кіраўніка
– Падапечныя заўсёды падобныя да кіраўніка, таму што ён не толькі вызначае агульны тэматычны напрамак даследаванняў групы, але і закладвае пэўны стыль працы. Напрыклад, ад кіраўніка залежыць, як будзе спланаваны эксперымент, як будзе праведзена інтэрпрэтацыя вынікаў. Бо можна на працягу жыцця дзень і ноч паўтараць эксперымент і атрымаць у выніку вельмі дакладную, але нікому не патрэбную крывую, а можна зрабіць спачатку кропкавы пошук, які дапаможа зразумець, у якім напрамку варта рухацца, а потым ужо развіць знойдзены напрамак. Вядома, кіраўнік фарміруе і адносіны ў калектыве. У нашай групе падтрымліваюцца максімальна сяброўскія ўзаемаадносіны. У такім разе не ўзнікае боязі звярнуцца да кіраўніка ці старэйшых калегаў па параду, і не прыходзіцца заставацца сам-насам з нейкай праблемай. Гэта асабліва важна, калі мы кажам пра экстранныя сітуацыі, якія ў хіміі адбываюцца часта: штосьці разбілася, сінтэз пайшоў не так, як чакалася, і да т. п. Увогуле, кіраўнік вызначае твар групы, але ён не павінен навязваць свой пункт гледжання.
Хімія не дзеля хіміі
– Напрамкаў, у якіх могуць працаваць хімікі, вельмі шмат: ад фармацэўтычнай тэхналогіі і нафтахіміі да клінічнай медыцыны, касметалогіі і судмедэкспертызы. У той жа час праца хіміка і, у прыватнасці, хімічныя даследаванні – вельмі выдатковая рэч. Менавіта таму хімія дзеля хіміі не мае ніякага сэнсу, ніхто не будзе марнаваць грошы на тое, каб атрымаць нейкае рэчыва, якое ніколі нікому не спатрэбіцца. Тое, чым займаюцца нашы студэнты і аспіранты, заўсёды мае практычнае прымяненне. Так, вынікі, атрыманыя ў рамках дысертацыйных даследаванняў, павінны быць пацверджаны разнастайнымі патэнтамі, прынамсі, укаранёныя ў навучальны працэс, добра, вядома, калі яны будуць укаранёныя на вытворчасці. Практычная значнасць навуковых даследаванняў абавязкова дэманструецца ў навуковых артыкулах, бо чытач павінен разумець, навошта і чаму ўсё гэта робіцца, якія канчатковыя мэты мы ставім перад сабой.
Валерыя БАНДАРЧЫК


title: The Nobel Prize Winners in Physics. На фізфаку дыскутавалі па-англійску

maintext:
Канферэнцыя пад такой назвай прайшла 27 красавіка на фізфаку па ініцыятыве кафедры англійскай мовы прыродазнаўчых факультэтаў.
Мерапрыемства ладзілася з мэтай развіцця навукова-пазнавальнай актыўнасці студэнтаў, для ўдасканалення навыкаў публічнага выступлення і вуснай камунікацыі на англійскай мове, а таксама раскрыцця творчага патэнцыялу, крытычнага мыслення.
Па словах арганізатара і навуковага кіраўніка канферэнцыі Галіны Пусянковай, ідэя правядзення канферэнцыі ўзнікла пасля абмеркавання Нобелеўскай прэміі па фізіцы 2017 года. «З-за таго, што студэнты праявілі вялікую цікавасць да дадзенага пытання, я прапанавала дэталёва вывучыць гісторыю прысуджэння ўсіх Нобелеўскіх прэмій у галіне фізікі, пачынаючы з 1901 года, і студэнты тут жа падтрымалі гэтую ідэю з велізарным энтузіязмам, – распавяла Галіна Аляксееўна. – У працэсе падрыхтоўкі стала відавочна, што праект набывае значна большы маштаб, таму вырашылі правесці канферэнцыю. У выніку да яе далучыліся не толькі студэнты фізічнага факультэта, але і механіка-матэматычнага і ФРКТ. Колькасць удзельнікаў перасягнула 100 чалавек».
Падрыхтоўка вялася ў вельмі зладжанай камандзе (тэхнічны дырэктар, 10 спікераў, вядучыя, адказныя за кава-брэйк, за сустрэчу гасцей канферэнцыі, фатографы і г. д.). Вельмі сур’ёзная праца, звязаная з адборам, прэзентацыяй і падачай матэрыялу была праведзена са спікерамі. Акрамя гэтага, былі распрацаваны макет, праграма, анкеты. Студэнты былі настолькі натхнёныя самой ідэяй, што паказалі проста выдатны вынік. Пра гэта сведчаць і дадзеныя апытання. Усе госці і ўдзельнікі канферэнцыі засталіся задаволеныя ўсімі этапамі. Адно з асноўных пажаданняў – правядзенне такіх мерапрыемстваў у далейшым. І гэта, бадай, самая вялікая ўзнагарода для арганізатараў. Усе ўдзельнікі канферэнцыі былі ўзнагароджаны сертыфікатамі БДУ і каштоўнымі падарункамі ад спонсараў.
Антон Нікіфараў, тэхнічны дырэктар, студэнт 2 курса: «Я адказваў за самую значную частку працы – прэзентацыю. Задача складалася ў тым, каб апрацаваць тэкставы матэрыял усіх спікераў і прывесці яго ў адпаведнасць з канцэпцыяй прэзентацыі, пры гэтым прытрымліваючыся вызначаных патрабаванняў напаўнення кантэнту. Дзякуючы выразнаму плану і інструкцыі, каманда спрацавала проста выдатна. Прэзентацыя атрымалася не толькі змястоўнай, але і эфектнай».
Валерыя Клопава, спікер, студэнтка 2 курса: «Я адразу праявіла цікавасць да канферэнцыі. Бо гэта такі шанец! Практыка вуснай англійскай і публічнага выступлення. Акрамя таго, мая праца заключалася ў рэкламе канферэнцыі. Я лічу, што наша каманда спрацавала выдатна! Упэўнена, мне не раз прыйдзецца гэта рабіць у далейшым. Наш навуковы кіраўнік Галіна Аляксееўна Пусянкова закладвала падмурак усёй працы. Таксама яна займалася пошукамі спонсараў. Я рада, што ў яе ўсё атрымалася, і дзякуючы ёй наша канферэнцыя прайшла вельмі добра. Яна ўсёй душой перажывала за кожнага, і мы стараліся не падмануць яе чаканняў».
Юлія Кароль, спікер, студэнтка 2 курса: «Атрыманне новых ведаў, адчуванняў і вопыту. Гэта ж вельмі цікава! Я даведалася шмат цікавых фактаў пра саму прэмію. Вядома, я хвалявалася за сваё выступленне. Але ўсе справіліся на выдатна. Мне здаецца, у падобных мерапрыемствах павінен прысутнічаць дух суперніцтва. Гэта своеасаблівы стымул. Хочацца быць лепшым, чым іншыя выступоўцы. Немалаважную ролю адыграла пытанне анкеты: «Адзначце траіх спікераў, якія вам спадабаліся больш за ўсiх». Гэта вельмі матывавала! Асаблівая падзяка нашаму навуковаму кіраўніку Галіне Аляксееўне, якая змагла запаліць у нас агонь і правільна матываваць да працы! Я з задавальненнем прыму ўдзел у падобным мерапрыемстве ў далейшым не толькі ў якасці спікера, але і арганізатара!»
Кацярына Яромiна, спікер, вядучая, студэнтка 3 курса: «Пачалося ўсё з таго, што маю ўпартую працу на парах англійскай мовы адзначыла сапраўдны прафесіянал сваёй справы – Галіна Аляксееўна Пусянкова. Менавіта ад яе і паступіла прапанова паўдзельнічаць у конкурсе перакладчыкаў у МІПСА. Я з радасцю прыняла ўдзел і ў канферэнцыі. Вопыт удзелу ў конкурсах зрабіў мяне значна больш упэўненай у сабе, так што я была поўная энтузіязму. І, вядома, проста нельга было прапусціць такую магчымасць падняць свой узровень гутарковай англiйскай, канчаткова пераадолець страх публічных выступленняў.
Асабліва мяне парадавала камандная праца. Усё прайшло нават лепш, чым мы чакалі. Усе ўдзельнікі трымаліся вельмі годна і сапраўды змаглі данесці нешта новае да кожнага слухача (а іх было нямала, сабралі амаль усю паточную (!!!) аўдыторыю). Прыемным сюрпрызам было тое, што ў канцы нас чакала сапраўдная цырымонія ўзнагароджання! Дзякуй велізарнае за гэта Галіне Аляксееўне. Асабліва парадавалі падарункі ад спонсараў у выглядзе партатыўных зарадак і купонаў на піцэрыю».
Марына Чвек, студэнтка 3 курса: «Змястоўная праграма, дакладная арганізацыя, добразычлівая атмасфера, актуальная тэма. Даведалася шмат новага і карыснага для сябе. Выступленні на канферэнцыі сталі добрай трэніроўкай для ўсіх тых, хто збіраецца ў будучыні наведваць якія-небудзь міжнародныя мерапрыемствы. Выдатна складзена праграма, прадумана ўсё да дробязяў – і прафесійная, і нефармальная частка! Нечакала, што канферэнцыя будзе настолькі цікавай.»
Вікторыя Чысцякова, старшы выкладчык англійскай мовы: «Матэрыялы канферэнцыі несумненна цікавыя для студэнтаў. Канферэнцыя заслугоўвае станоўчай адзнакі за высокі ўзровень арганізацыі і актыўную працу ўсіх яе ўдзельнікаў. Аўдыторыя была забяспечана найноўшымі электроннымі сродкамі для дэманстрацыі дакладаў удзельнікаў. Студэнты былі добра падрыхтаваны. Канферэнцыя сведчыць аб непасрэдных навукова-арыентаваных інтарэсах студэнтаў фізічнага факультэта, яна садзейнічае павышэнню матывацыі да вывучэння англійскай мовы».
Іван Жалнярэвiч, старшы выкладчык кафедры агульнай фізікі: «Досыць часта, збіраючыся на падобныя канферэнцыі, я назапашваў кафеін і запалкі для вачэй, але ў гэты раз усё было не так празаічна. Першае, што мяне парадавала – тое, што студэнты сапраўды папрацавалі з літаратурай і знайшлі цікавыя і малавядомыя факты пра вялікіх людзей – уладальнікаў Нобелеўскай прэміі па фізіцы. Другое – і не менш важнае для студэнтаў, якія плануюць займацца навукай – гэта форма прадстаў-лення і мова. У большасці выпадкаў спi- керы выкарыстоўвалі прамую і зразумелую неспрактыкаванаму слухачу (асабліва мне) англiйскую мову, не спрабуючы ўзмацніць значнасць сваёй працы складанымі фразамі і канструкцыямі. Акрамя таго, нашы студэнты з вялікай увагай паставіліся да свайго знешняга выгляду – такіх строгіх, і ў той жа час прыгожых людзей я сустракаў толькі на іспытах. Асобнае дзякуй арганізатарам: тэхнічная і спонсарская частка (уключаючы каву-брэйк) на самым высокім узроўні. Спадзяюся, што дадзенае мерапрыемства стане першым у шэрагу штогадовых канферэнцый у нечакана цікавым і пазнавальным фармаце «англійская мова + фізіка». І дзякуй за запрашэнне!»
Відавочна, што канферэнцыя знайшла станоўчы водгук як ва ўдзельнікаў, так і гасцей і падмацавала ўзаемасувязь паміж ведамі англiйскай мовы і прафесійнай падрыхтоўкай будучага спецыяліста.
Павел ПЯТРЫШЧАЎ


description: ДНЯМІ прыступілі да нарыхтоўкі кармоў у ААТ “Мядзелаграсэрвіс”. Падчас гутаркі з

title: Прыступілі да касавіцы


description: Для ветэрана Вялікай Айчыннай вайны Мар’яна Аніські Дзень Перамогі — адна з самых

title: У сэрцы - гонар за краіну і народ!


description: У малой зале (трэці паверх) райвыканкама 25 мая ў 17.20 адбудзецца семінар-практыкум «Аб

title: Навіны Мядзельшчыны


description: Нядаўна ў санаторыі «Спадарожнік» адкрылася аптэка. У ёй прадстаўлены шырокі

title: Новая аптэка ў здраўніцы


description: КОЖНЫ, хто стварае сям’ю, марыць, што яна будзе дружнай і шчаслівай, на добрую

title: КАБ ПАМЕНЕЛА НЕШЧАСЛІВЫХ СЕМ’ЯЎ…


description: Паважаныя ветэраны Вялікай Айчыннай вайны, працаўнікі тылу, жыхары і госці

title: мая - Дзень Перамогі. Са святам, шаноўныя сябры!


description: Як жа хутка ляціць час! Нібыта стрэлкі гадзінніка мільгаюць дні, змяняюцца поры года.

title: Прафесіі, запатрабаваныя ў нашым родным краі


description: АЖЫЛІ сенажаці ААТ «Будслаўскае». З раніцы да позняга вечара завіхаюцца на іх

title: Пачатак абнадзейвае


description: Даведацца пра гэту краіну з першых вуснаў і задаць пытанні яе паслу змаглі школьнікі з

title: Пра мовы, настальгію і сістэму адукацыі Турцыі


description: 15 мая — Дзень сям’і СЛОВА “сям’я” зразумела ўсім, як словы “хлеб”, “вада”.

title: Каштоўнасці, выпрабаваныя часам


description: ХЛЕБАРОБЫ АСП «Вузлянка» справіліся з сяўбой ранніх яравых збожжавых і зернебабовых

title: Цэлы дзень у полі


description: Скажыце, каму не падабаецца жыць у чыстым і прыгожым горадзе, вёсцы? Напэўна, такіх не

title: Немаляўнічыя пейзажы


description: У МІНУЛУЮ суботу на тэрыторыі Мядзельшчыны адбыўся раённы суботнік. Актыўны ўдзел у ім

title: "Нарачанская зара" (пасведчанне аб рэгістрацыі №765 ад 4.11.2009)


description: АПЫНУЦЦА ў адным з найлепшых санаторыяў Нарачанскага краю, выпрабаваць на сабя

title: У “Сосны” - да Леанарды Генрыхаўны


description: 2 мая ў Мінску ў рамках рэспубліканскай акцыі ГА “БРСМ” на плошчы Дзяржаўнага сцяга

title: Навіны Мядзельшчыны


description: Навядзенне парадку ў сельскіх населеных пунктах — гэта заўсёды праблема. У якую вёску

title: Справа ўсіх і кожнага


description: ЯК паведаміў начальнік аддзела арганізацыі вытворчасці ўпраўлення райсельгасхарчу


description: Пасля размеркавання выпускнікоў-2017 вышэйшых навучальных устаноў мінула больш за

title: “У рытме” школьнага жыцця


description: Нядаўна ў судзе раёна разгледжаны дзве грамадзянскія справы па іску РВУП “Мядзельская

title: У выніку засталіся без жылля


description: 1 У НУМАРЫ газеты за 25 красавіка надрукаваны матэрыял “А ўсур’ёз мала дзе ўзяліся!”

title: АДНЫ ЗБОЛЬШАГА ПАРУПІЛІСЯ, А ДРУГІЯ НЕЧАГА ЧАКАЮЦЬ…


description: У КАМАРОВЕ ўжо больш за год навучаюць пачынаючых прадпрымальнікаў з Пастаўскага,

title: Чый бізнес-план лепшы?


description: МАНІТОРЫНГ Камітэта дзяржкантролю сведчыць пра тое, што некаторыя кіраўнікі

title: А пасяўную “праспалі”


description: Гэтаму папярэднічала вялікая арганізацыйная і практычная работа. У выніку выхаванцы

title: У Крывічах адкрылася майстэрня па падрыхтоўцы слесараў


description: ХТО нядаўна быў на плошчы Шаранговіча ў райцэнтры, не мог не заўважыць, як папрыгажэў

title: Мядзельскі “Універмаг”. Новая версія


description: ЛАДЗЯЦЦА справы ў хлебаробаў ААТ «Сваткі». Завершана сяўба яравых збожжавых культур,


description: У МЯДЗЕЛЕ абноўлена раённая Дошка гонару, на якой змешчаны фотаздымкі перадавікоў

title: Навіны Мядзельшчыны


description: У НАРОДЗЕ кажуць: добры пачатак — палавіна справы. Яно і сапраўды, удалы старт у многім

title: ЯК РОБІМ, ТАК І МАЕМ


description: Нядаўна ў нашай сталіцы адзначыўся класнай падзеяй — адкрыццём у будынку

title: ПРАЦАВАЦЬ НА КАНСАЛІДАЦЫЮ ГРАМАДСТВА


description: БОЛЬШ за сем дзясяткаў год мінула з таго часу, як нашы бацькі, дзяды і прадзеды са зброяй

title: ГЭТА СВЯТА СА СЛЯЗАМІ НА ВАЧАХ…


description: У райвыканкаме 23 мая адбылося пасяджэнне раённага аператыўнага штаба студэнцкіх

title: Навіны Мядзельшчыны


description: НЕ памылюся, калі скажу, што пра Франца Світу чулі далёка не ўсе жыхары Мядзельшчыны.

title: Кандыдат навук з Уздрыгалавіч


description: ЯК паведамілі ў Галоўным статыстычным упраўленні вобласці, намінальны налічаны

title: Навіны Мядзельшчыны


description: У цэнтры Княгініна прыбавілася прыгажосці — тут заззялі яркімі фарбамі толькі што

title: Прыгажэй, Княгінін!


description: Актывісты Мядзельскага раённага камітэта грамадскага аб’яднання “Беларускі

title: Сумесная праца на хутары Бароўка


description: Штосьці незвычайнае: на возеры Мястра весляры імчаць на байдарках не ў зручнай

title: Святочная фотасесія - на байдарках


description: МОЖНА сказаць, чарговая вясенняя пасяўная адшумела-адзвінела. Хаця напачатку яе з

title: “ВОСЬ ГЭТА САПРАЎДНАЕ СЕНА!”


description: ХОДЗЯЦЬ чуткі пра тое, што ў лясах Мядзельшчыны завёўся шкоднік, які знішчае сосны. Ці

title: Ахова лясоў - справа дзяржаўная


description: ДАТА 9 мая выклікае шчымлівыя пачуцці ў нашых сэрцах. У гэты дзень па-асабліваму

title: Пераможныя вёрсты вайны


description: У цэнтральнай раённай аптэцы № 131 для жыхароў і гасцей Мядзельшчыны 18 мая адбудзецца

title: Навіны Мядзельшчыны


description: Адбылося чарговае пасяджэнне клуба “Задушэўная размова”. Яго ўдзельнікі азнаёміліся

title: Навіны Мядзельшчыны


description: Хачу расказаць пра падзею, якая ў Год малой радзімы адбылася ў культурным жыцці нашага

title: На сцэне - “Паўлінка”


description: УСЁ менш застаецца часу да свята хлебаробаў сталічнай вобласці “Дажынкі-2018”, якое

title: НА ПРЫВЯДЗЕННЕ Ў ПАРАДАК ВУЛІЦ - МЕСЯЦ!


description: Музычную сустрэчу ў пятніцу правёў з жыхарамі раёна народны артыст Беларусі, лаўрэат

title: Пра дзіцячыя мары, імправізацыю і рэп


description: Сёння школьнікі адзначаюць важнае свята - Апошні званок! І літаральна ў гэтыя хвіліны

title: Прызёры “Дакар-2018″ у Мядзеле!


description: На працягу шасці дзён прадстаўнікі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта фізічнай

title: Студэнты вандравалі па Нарачанцы


description: НА сходзе актыву па падвядзенні вынікаў у народнай гаспадарцы Мядзельшчыны за мінулы

title: Выратавальнік - стыль жыцця


description: Новости Беларуси. 1 мая у солистов популярной белорусской группы Naviband родился сын. Об этом счастливые родители сообщили в социальных сетях.   «Сёння, 1 мая, у нас нарадзіўся сын! Гэта самае неверагоднае пачуццё на Зямлі! Новае жыццё, імя якому Мацей! Дзякуй кожнаму за падтрымку і перажыванні. Такіх сінглаў мы яшчэ не выпускалі», – написали Naviband на странице в Instagram.

title: "Такіх сінглаў мы яшчэ не выпускалі". У солистов группы Naviband родился сын


description: Браслаўшчына – блакітнае сэрца краіны нашай! Прыгажосць мясцовых азёр здаўна апявалі паэты і мастакі. Нездарма ў народнай культуры Віцебскага Паазер'я з'явіліся маляваныя дываны з цудоўнымі краявідамі.  Майстры стваралі на льняных палотнах сюжэты з райскага жыцця, з духмянымі садамі і сіняй празрыстай вадой. На палотнах нібыта шапацелі беларускія бярозкі, праляталі буслы, і

title: Традыцыі малой радзімы. Маляваныя дываны Браслаўшчыны


description: Мастацтва выцінанкi з'явілася ў Кiтае здаўна. А ў часы Аляксандра Пушкіна было модна  дарыць паненкам у альбомы прыгожыя сілуэты з паперы. Наш край не стаў выключэннем. Гаспадынькі ўпрыгожвалі сваё жытло ажурнымі фіранкамі, сурвэткамі і рушнікамі на Вялікдзень і Каляды. Выразалі нават з газеты!

title: Традыцыі малой радзімы. Выцінанка Навагрудчыны


description: Новости футбола: Представляем результаты 29-го тура РФПЛ.

title: "Ахмат" обыграл "Анжи", "Рубин" и "Уфа" победителя не выявили


title: Як прадстаўнік Беларусі "вучыў" вядучую Еўрабачання беларускай мове. Але...

maintext:
Прадстаўнік Беларусі на «Еўрабачанні 2018» украінскі спявак Alekseev у эфіры з адкрыцця конкурсу ў Лісабоне распавёў вядучай, як па-беларуску будзе «поспех».
Вядучая задала прадстаўніку нашай краіны ўкраінскаму спеваку Alexeev простае пытанне:
– Teach me one word in Belarusian like a «good luck».
– Прывітанне! — адказаў спявак.


authors: Александр Чубрик

description: Краязнаўцы, сябры суполкі «Пошукі старога Гомеля» стварылі мультфільм, у якім распавядаюць пра тысячагадовую гісторыю гораду.

title: Пра тысячагадовую гісторыю Гомелю распавядае пяціхвілінны мультфільм


authors:
Виктор Шендерович
Павел Казарин
Аркадий Бабченко
Ирина Халип

description: Спэктакль стаў рэзанансным, а ягоны рэжысэр, як лічаць тэатралы, зьдзейсьніў подзьвіг.

title: Як у савецкім застоі магілёўскі тэатар паставіў "Тутэйшых"


authors:
Владимир Халип
Тигран Хзмалян
Валерий Карбалевич
Владимир Горбулин

description: Дубль аформіў Ахмед Муса.

title: ЧС-2018: Нігерыя падолела Ісландыю - 2:0


authors:
Владимир Горбулин
Константин Эггерт
Ирина Халип
Аркадий Бабченко

description: Герб Горадні аднойчы атрымаў савецкую рэдакцыю.

title: Як у Горадні вярталі гістарычны герб


authors:
Ирина Халип
Антон Орех
Виталий Щигельский
Аркадий Бабченко

description: Тое, што беларусы сталі менш ведаць пра Курапаты - вынік антыбеларускай палітыкі існуючай улады.

title: Зянон Пазьняк: Усё пачалося з Курапатаў


authors:
Павел Казарин
Аркадий Бабченко
Ирина Халип
Владимир Халип

description: Незаконна пабудаваны рэстаран трэба знесці.

title: Зянон Пазьняк: Рэстаран у Курапатах - правакацыя Лубянкі


authors:
Владимир Халип
Аркадий Бабченко
Ирина Халип
Антон Орех

description: Беларускамоўныя гісторыкі падрыхтавалi адказ ідэалогii «рускага свету».

title: Упершыню "Гісторыю Расіі" напісалі і выдадуць па-беларуску


description: На яго пайшоў кошт аднапакаёвай кватэры.

title: Краязнаўца зрабіў макет Горадні за дванаццаць год


description: Дзеля развіцця Беларусі трэба вызваліцца ад кіруючага рэжыму і яго палітыкі.

title: Мікалай Статкевіч: Зацісканне свабод у краіне вядзе да знешняй акупацыі


description: Вы здольныя змяняць вакол сябе свет, вы зменіце і Беларусь.

title: Выбітны педагог - выпускнікам: Будзьце заўжды на баку праўды і заставайцеся аптымістамі


description: Пісьменнік хоча новую старонку.

title: Андрусь Горват выдаліў сваю старонку ў "Фэйсбуку"


authors:
Ирина Халип
Виталий Портников
Борис Парамонов
Радио Свобода
Валер Карбалевіч
Радыё Свабода

description: Актывiсты палнуюць скласцi графiк дзяжурства каля мемарыялу ахвярам сталінсткіх рэпрэсій.

title: Павел Севярынец: Варта ў Курапатах працягваецца


description: Асвячэнне помнiка адбылося ля вёскі Ласасін Пружанскага раёну.

title: На Пружаншчыне асвяцілі помнік паўстанцам 1863-1864 гадоў


description: Беларускі саюз мастакоў і Рэспубліканская мастацкая галерэя праводзяць фотамастацкую выставу "Шлях Альгерда".

title: Віват, Альгерд: У Мінску пакажуць перамогу на Сініх Водах


authors:
Виктор Шендерович
Илья Мильштейн
Ирина Халип
Валерий Карбалевич

description: Паэт i палiтык пракаментаваў адкрыцце рэстарацыi каля Курапатаў.

title: Уладзімір Някляеў: Пакуль не зменіцца сутнасна гэтая ўлада…


description: Аляксандар Растопчын — пра жыцьцё ў Нью-Ёрку і зьмены ў Беларусі.

title: Экс-гітарыст "Песьняроў" і "Сузор’я" Растопчын: Такое адчуваньне, што хутка ўся Беларусь у Менск пераедзе


authors:
Аркадий Бабченко
Ирина Халип
Антон Орех
Виталий Щигельский

description: Любая сур’ёзная дзяржава павінна мець салідную гістарычную канцэпцыю.

title: Касцюшка і Каліноўскі - гэта як радавод для арыстакратычнай сям’і


authors:
Юлия Мостовая
Ирина Халип
Уладзiмiр Някляеў
Виктор Шендерович

description: Адзiн з лідэраў БНК - пра магчымы вырак у «справе прафсаюзаў».

title: Уладзімір Някляеў: Улады хочуць "падсадзіць на кручок" кіраўніцтва прафсаюза РЭП


description: І мову, і людзей у Курапатах забівалі адны і тыя ж сілы.

title: Праблемы Курапатаў і беларускай мовы - аднолькавыя


authors:
Константин Эггерт
Ирина Халип
Аркадий Бабченко
Виктор Шендерович

description: Менавіта так расцэньвае праграміст узбуджэнне крымінальнай справы ў звязку з дзейнасцю Інстытута матэматыкі і кібернетыкі.

title: Павел Бука: "Гэта дыскрымінацыя носьбітаў беларускай мовы"


description: Рада Беларускай Народный Рэспублікі заклікае захаваць недатыкальнасць Курапатаў.

title: Рада БНР: Рэжым Лукашэнкі захоўвае характар пераемніка акупацыйнага савецкага рэжыму


description: У мэмарыяльным комплексе «Быкаўнянскія магілы», што створаны пад Кіевам, пахаваныя i беларусы.

title: На мэмарыяле сталінскіх ахвяраў пад Кіевам прапануюць паставіць сымбаль Беларусі


description: Гэты артыкул быў надрукаваны ў газеце «Літаратура і Мастацтва» 3 чэрвеня 1988 года.

title: Так пачалася праўда пра Курапаты


description: Візыты будуць выкарыстаныя для легітымізацыі дыктатарскага рэжыму Лукашэнкі.

title: Рада БНР выступіла супраць візытаў прэзыдэнтаў Аўстрыі і Нямеччыны ў Беларусь


description: Незвычайная гісторыя адной карціны Язэпа Драздовіча.

title: "Як мужык з панам цягаецца"


authors:
Ирина Халип
Юлия Мостовая
Уладзiмiр Някляеў

description: Былы настаўнік гісторыі прыгадаў, як у 1990-я ўдзельнічаў у напісаньні першых школьных падручнікаў па гісторыі Беларусі.

title: Аўтар першага падручніка па гісторыі Беларусі: На ім вырасла цэлае пакаленьне з новым сьветапоглядам


description: Праблема ў польскіх школах у Беларусі з’явілася ўжо тры гады таму.

title: Польскія школы ў Гародні і Ваўкавыску змагаюцца за першыя класы


description: Беларусы ажыццявілі паход па гістарычнай градзе гор «Высокі Атлас».

title: Фотафакт: Беларускі нацыянальны сцяг на найвышэйшых вяршынях Марока


authors:
Ирина Халип
Виталий Портников
Борис Парамонов
Валер Карбалевіч

description: Аўтографы Жыгімонта, вялікакняскія пячаткі з «Пагоняй» і таемная перапіска з усімі дварамі Еўропы.

title: Самыя цікавыя дакументы нашай гісторыі, якія дайшлі да сучаснасці


description: Выкладчык Вайсковай акадэміі даводзіць, што пантэон беларускай вайсковай славы – велізарны.

title: Беларускамоўны падпалкоўнік: Наш старажытны герб "Пагоня" мае ваенны складнік


description: Унікальная дыпломная праца з беларускімі плакатамі створана студэнткай з Гародні Веранікай Лапатко.

title: Фотафакт: Гарадзенка прысвяціла свае плакаты беларускім музыкам


authors:
Ирина Халип
Владимир Халип
Тигран Хзмалян
Валерий Карбалевич

description: Загад аб скасаваньні іспытаў у гімназіі непазьбежна прыводзіць да карупцыі.

title: Яўгенія Пастарнак: Міністэрства адукацыі не кіруе адукацыяй


description: Колькі будзе адкрыты рэстаран, столькі там будуць тыя ці іншыя грамадзкія актывісты.

title: "БульбашЪ" працуе на Курапаты


description: Урочышча пад Менскам загэты час наведалі сотні тысяч чалавек.

title: Курапаты: 30 акцый за трыццаць гадоў


authors:
Тигран Хзмалян
Валерий Карбалевич
Владимир Горбулин
Ирина Халип

description: Тадэвуш Рэйтан - нацыянальны герой, моцна павязаны з Беларуссю.

title: Нашчадак крыжакаў, літвін, патрыёт: гісторык разбурае міфы пра Тадэвуша Рэйтана


description: Гісторыя — гэта не «адарваны ад жыцця» прадмет.

title: Барацьба супраць гiсторыi


description: Хачу нагадаць усім, каму баляць Курапаты, карані сённяшняй сітуацыі вакол Народнага мемарыялу.

title: Чаму грамадскасць супраць рэстарацыі ля Курапатаў?


description: Дык у які бок рухаюцца Расія і Беларусь?

title: Старыя граблі


description: Упершыню з творчасьцю Быкава я сутыкнуўся пад канец 1960-х.

title: Мая дарога да Быкава


description: Легендарны музыка – пра канцэрты, забароны і свае выхадныя.

title: Лявон Вольскі: Нешта прымушае ісці далей


description: Беларуская рэальнасьць. Усё стабільна.

title: Школьнікі беларускамоўнай школы не разумеюць беларускай мовы


description: У Менску распачалася навуковая канферэнцыя, прымеркаваная да 220-годдзя з дня нараджэння Адама Міцкевіча.

title: "Гісторыка-культурная спадчына, якая нас звязвае з Польшчай, яна неабсяжная"


description: Як выглядае тыповы партрэт беларускай сям'і.

title: Шэсць цікавых фактаў пра беларускую дэмаграфію


description: Да 80-годдзя з дня нараджэння.

title: Невядомы Юрый Хадыка


description: Вечар памяцi арганiзаваў актывiст Уладзiмiр Кацора.

title: У Гомелі адбыўся вечар памяці сям’і Жызнеўскіх


description: Японскі мастак Даічы Ёшыда пасьля 1 году 9 месяцаў зьняволеньня ў Беларусі вярнуўся на радзіму ў Японію.

title: "Пярлоўка", "кіпяцільнік": якой японскі мастак запомніў Беларусь


description: Забаўляльны комплекс мусіць быць зачынены.

title: Павел Севярынец: Кампраміс па Курапатах немагчымы


description: Дзе яшчэ ў цэрквах ёсьць беларускамоўныя службы?

title: У Заслаўскай царкве пачалі весьці службы на беларускай мове


description: Будзем шчырымі – да пенсіі дацягнуць не ўсе.

title: Гэта Беларусь, дзеда


description: Сення – дзень памяці пра выбітнага дзеяча беларускага Адраджэння.

title: 20 малавядомых фактаў пра "айца-заснавальніка" БНР Аркадзя Смоліча


description: 10-гадовая праўнучка пісьменніка распавядае пра славутага родзіча.

title: "Васіль Быкаў - наш дзядуля, які ваяваў на вайне"


description: Міхаіл Грабоўскі расказаў пра кар’ерныя пэрспэктывы і акрэсьліў стаўленьне да грамадзкіх працэсаў.

title: Адзіны беларус у НХЛ Міхаіл Грабоўскі: Нашу мову трэба захаваць


description: Беларускія гарады квітнелі дзякуючы самакіраванню.

title: Як "Пагоня" стала сімвалам магдэбурскай Бераставіцы


description: Сёння — дзень памяці вядомага беларускага вайсковага дзеяча.

title: Язэп Булак-Балаховіч: Што мы ведаем пра удзельніка антыбальшавіцкай барацьбы


description: 3 ліпеня ў Менску ў парку Чалюскінцаў адбудзецца мітынг у падтрымку сяброў незалежнага прафсаюза РЭП.

title: Міхась Сашко: Толькі мы разам зможам абараніць гэты кавалак свабоды


description: Дзяржава Ізраіль была ўтворана 70 гадоў таму, і ўраджэнцам Беларусі было наканавана адыграць у гэтым велізарную ролю.

title: Як беларусы будавалі Ізраіль


description: Таямніца Курапатаў была адкрытая беларускімі археолагамі яшчэ ўвесну 1988 года.

title: Як звужалася ахоўная зона Курапатаў ля "Бульбаш-холу"


description: Паступаць дзяўчына будзе ў БДУІР.

title: Мінчанка з балам атэстата 10 і 100 баламі па ЦТ: Дома ў нас гучыць толькі беларуская мова


authors:
Валерий Карбалевич
Владимир Горбулин
Константин Эггерт
Ирина Халип

description: У канфліктнай сітуацыі найперш вінаватыя беларускія ўлады.

title: Абаронцы Курапатаў: Улада магла б вызначыцца, але яна валяе дурня


description: Артур Міхальскі выступіў на навуковай канфэрэнцыі «Беларуска-польскія моўныя, літаратурныя, гістарычныя і культурныя сувязі».

title: Новы амбасадар Польшчы выступіў зь першай публічнай прамовай па-беларуску


description: Невядомыя старонкі з жыцця Тадэвуша Чудоўскага з Чэрыкаўскага павету.

title: Вялікі ідэаліст і канспіратар: як Тадэуш з-пад Магілёва рыхтаваў паўстанне 1863 году


description: Расследванне пра скарачэнне ахоўнай зоны магло б стаць сапраўднай бомбай.

title: Абаронцы Курапатаў: Калі да ўладаў прыйдзе сумленне?


description: У Курапатах стаяць людзі, якія вераць у перамогу.

title: Павел Севярынец: Ні рэжым, ні мафія не могуць перамагчы народ


description: Сёлета дэвіз пяцідзённай пілігрымкі — «Моладзь — надзея Касцёла і грамадства».

title: 151 пілігрым выправіўся з Мінска ў Будслаў


description: Атрымалася, што простыя блогеры аказаліся мацнейшымі за ўсе дзяржаўныя СМІ.

title: Берасцейскі блогер: Як маглі два чалавекі ўзняць на пратэсты ўвесь горад?


description: Колькасьць канфліктных вузлоў у дачыненьнях Беларусі і Расеі хутка нарастае.

title: Абмінаючы Менск


description: Для Беларусі Каліноўскі — напэўна, цэнтральная гістарычная фігура ўсяго 19 стагодзьдзя.

title: Чаму Каліноўскі павінен вярнуцца на Радзіму


description: Абаронцы Курапатаў вырашылі звярнуцца да прэзідэнтаў, якія плануюць прыехаць на адкрыццё мэмарыялу «Трасцянец».

title: Павел Севярынец: Мы запроciм у Курапаты прэзідэнтаў Аўстрыі, Германіі, Польшчы і Ізраіля


description: Сёння споўнілася 8-я гадавіна беатыфікацыі ксяндза беларускага паходжання Ежы Папялушкі.

title: "Ксёндз Ежы Папялушка захапляў сваёй харызмай"


description: «Особый путь» заканчваецца разбуральнай ізаляванасцю і поўнай дэградацыяй.

title: Хітрая ізаляванасць


description: Адкрыццё скандальнага рэстарана ў Курапатах ізноў сарванае.

title: Павел Севярынец: Заўтра ў нас будзе паэтычная абарона Курапатаў


description: У чацвер кінатэатры «Масква» агульнымі намаганьнямі ўсіх прысутных было сабрана 560 рыбак-арыгамі.

title: Праект "Беларускія ўікэнды" трапіў у кнігу рэкордаў


description: Часам чалавек прачынаецца і разумее, што размаўляе па-беларуску большую частку свайго жыцця.

title: "Калі чую размову па-беларуску, хочацца сказаць людзям, якія яны клёвыя"


description: Сказаць тым, хто даўно страціў давер: «Сыходзьце!».

title: На народ наш спадзяюся


description: Магілёвец пра ўмовы адбыцьця пакараньня для асуджаных за наркотыкі.

title: "Вы пад дэкрэтам - пакутуйце!"


description: Помнiк дзяржаўнаму і вайсковаму дзеячу ВКЛ будзе адкрыты да Дня беларускай пісьменнасці.

title: У Слоніме адкрыюць помнік Льву Сапегу


description: Адкрыцьцё заплянавана на 29 чэрвеня з удзелам прэзыдэнтаў Аўстрыі, Беларусі і ФРГ.

title: З Трасьцянца перад адкрыцьцём мэмарыялу ўлады вывезьлі крыжы памяці ксяндза Гадлеўскага і ахвяраў рэпрэсій


description: Габрэі, якія восемдзесят гадоў таму беглі зь Беларусі, цяпер вяртаюцца.

title: Якую Беларусь шукаюць габрэйскія турысты?


description: Пісьменнік лічыў, што права на незалежнасьць трэба адпакутаваць крывёй.

title: 20 малавядомых фактаў пра Васіля Быкава


description: Cтаўка на творчасць у несвабодных грамадствах заканчваецца бясконцай папулісцкай балбатнёй.

title: Павага да чалавека павінна стаць дамінуючай


description: Iмпрэза адбудзецца 23 чэрвеня.

title: У Бычках адбудзецца імпрэза, прысвечаная памяці Васіля Быкава


description: 40 гадоў таму Леанід Брэжнеў наведаў Менск і ўручыў беларускай сталіцы залатую зорку гораду-героя.

title: Брэжнеў у Менску: "Я хачу дамоў!"


description: Не заўважыць на Савецкай плошчы Гродна 6-метровую стэлу з танкам проста немагчыма.

title: Філолаг і танк: як гродзенскі студэнт выпраўляў гістарычную памылку


description: Iмёны чыноўнікаў і бізнэсоўцаў, якія спрычыніліся да зьяўленьня каля месца масавых забойстваў забаўляльнай установы.

title: Хто адказны за рэстаран у Курапатах: сьпіс асобаў


description: Абаронцы Курапат патрабуць зачыніць, знесці альбо перанасці гэты аб’ект.

title: Павел Севярынец: Рэстаран у Курапатах - гэта цалкам незаконная афёра


description: Рада Беларускай Народнай Рэспублікі заклікала захаваць недакранальнасьць Курапатаў.

title: Рада БНР: Рэжым Лукашэнкі захоўвае характар акупацыйнага савецкага рэжыму


description: Гэта здольнае зрабіць толькі беларускае грамадства.

title: Уладзiмiр Някляеў: Рэжым, які існуе праз падтрымку Масквы, не здольны захаваць Беларусь


description: Выпускніца Варшаўскага ўнівэрсытэту Анхэля Эсьпіноса Руіс марыць адкрыць у Гішпаніі катэдру беларусістыкі.

title: Анхэля Эсьпіноса Руіс: Беларуская - адна з галоўных славянскіх моў


authors:
Ирина Халип
Уладзiмiр Някляеў
Виктор Шендерович
Павел Казарин

description: Намi кіруюць людзі, у якіх няма ідэяў, стратэгіі і тактыкі.

title: Беларусы перастаюць быць наіўнымі


description: Чаму кіруючы клан так любіць Дзень Перамогі, але ўсімі фібрамі не прымае і ненавідзіць Дзень Волі?

title: Пасля маскараду


description: Незвычайны спосаб захавання народнай памяці выкарысталі падчас будавання касцёла.

title: Жыхары Стаўбцоўшчыны ствараюць гісторыю свайго краю на валунах


description: Першы i цяперашні рэдактары «Нашай Нiвы» абмяркоўваюць, чаму так сталася.

title: Першая беларуская газета "Наша Нiва" будзе iснаваць толькi як сайт


description: Узнікненне ў Курапатах рэстарацыі - юрыдычнае і маральнае злачынства.

title: Павел Севярынец: Развязка ў справе Курапатаў хутка павінна наступіць


description: Ганьба ўладзе і бізнэсоўцам, калі ў гэтым месцы адкрыецца рэстарацыя.

title: У Курапатах працягваюцца пратэсты супраць адкрыцьця рэстарацыі


description: Палітык пракаментаваў сітупцыю з правамі чалавека ў Беларусі.

title: Уладзімір Някляеў: Пакуль будзе рэжым Лукашэнкі, датуль будуць у ААН даклады Харашці


description: Раман Кузьмянкоў кажа, што дойдзе да Эўрапейскага суду па правах чалавека.

title: Аршанец з плякатам "Па 500 тут няма": Супакойвацца не зьбіраюся


description: MMR 2014-01

title: MMR 2014-01


description: "У нас ёсць устаноўлены ўказам Прэзідэнта ўзровень інфляцыі. Сёння абсалютна няма падстаў, каб гаварыць аб невыкананні гэтага даручэння", - адзначыў Уладзімір Калтовіч.

title: Калтовіч упэўнены ў выкананні ў 2018 годзе прагнознага ўзроўню інфляцыі


description: Да гэтага Уладзімір Карачэўскі працаваў дырэктарам Рэспубліканскага тэатра беларускай драматургіі.

title: Карачэўскі ўзгоднены на пасаду генеральнага дырэктара "Беларусьфільма"


description: "Мы павінны быць абсалютна сумленнымі і адкрытымі ў гэтай краіне, паколькі да нас па-добраму ставяцца, і старацца дапамагчы ім там, дзе мы можам. Узбекістан для нас прыярытэтная краіна", - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.

title: Узбекістан для Беларусі ў ліку прыярытэтных краін - Лукашэнка


description: "Мы плануем за шэсць месяцаў сярэднюю зарплату давесці да Br1 тыс.", - сказаў Віталь Воўк. Паводле яго слоў, у 2017 годзе прадпрыемствы Міністэрства прамысловасці забяспечылі тэмп росту аб'ёмаў вытворчасці 114,1 працэнта.

title: Мінпрам плануе дасягнуць сярэдняй зарплаты ў памеры Br1 тыс. у першым паўгоддзі


description: Да гэтага назначэння Юрый Кобец працаваў старшынёй эканамічнага суда Мінска.

title: Кобец назначаны намеснікам старшыні Вярхоўнага Суда Беларусі


description: "У мінулым годзе рост закупачных цэн на малако ў вытворцаў склаў 19,6 працэнта. Адпускныя цэны перапрацоўшчыкаў павялічыліся на 9,6 працэнта, гандлёвыя надбаўкі складалі ад 8 да 12 працэнтаў", - адзначыў Уладзімір Калтовіч.

title: МАРГ абвінаваціў гандаль у завышэнні надбавак на малочную прадукцыю


description: "Атамная электрастанцыя - вельмі вялікі праект. У 2019 годзе мы павінны запусціць першы блок, у лютым плануем загрузку ядзернага паліва. Другі блок павінен пачаць працаваць да канца 2020 года. Усё ідзе па графіку", - запэўніў Уладзімір Сямашка.

title: Сямашка: будаўніцтва БелАЭС ідзе па графіку


description: PRESS обозрение - Интернет газета, Молдова

title: Счетная палата выявила нарушения в работе НАРЭ


title: Мільёны долараў і праграма “3-300”? Пра сусветныя рэйтынгі і дынаміку ў іх БДУ

maintext:
Апошнія гады БДУ паслядоўна ўмацоўваў пазіцыі ў міжнародных рэйтынгах, і гэта моцна вылучала яго на фоне іншых беларускіх ВНУ і прыцягвала абітурыентаў, асабліва з іншых краін. Мы пагаварылі з намеснікам старшыні савета па павышэнні рэйтынгу БДУ ў сусветнай навукова-адукацыйнай прасторы Аляксеем Толсцікам пра алгарытмы дадзеных рэйтынгаў і сістэму каардынат, у якой круціцца наша ВНУ.
– Аляксей Леанідавіч, з 2011 года пад Вашым кіраўніцтвам дзейнічала працоўная група па рэйтынгу. Як ацэньваеце эфектыўнасць яе працы і ўзаемадзеянне з падраздзяленнямі?
– Працоўная група «Рэйтынг БДУ» была створана з мэтай прасоўвання БДУ ў сусветных рэйтынгах, шырэйшай папулярызацыі ўніверсітэта ў краіне і за мяжой, павышэння прывабнасці сярод абітурыентаў. Характэрна, што на той момант мы ўваходзілі толькі ў адзін рэйтынг Webometrics і займалі 1474 месца. У студзені 2018 года мы выйшлі на 487 месца, прычым гэта другі вынік сярод універсітэтаў СНД пасля Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава. Сярод вынікаў працы групы можна вылучыць уваходжанне ўніверсітэта ў дзясятак іншых міжнародных рэйтынгаў. У выніку, паводле дадзеных самых аўтарытэтных міжнародных рэйтынгавых агенцтваў, БДУ ўваходзіць у 2 % найлепшых універсітэтаў свету, займаючы высокія пазіцыі сярод 30 тысяч устаноў вышэйшай адукацыі.
– Якія рэйтынгі найбольш аўтарытэтныя?
– У 2017 годзе БДУ ўпершыню ўвайшоў у найстарэйшы і адзін з самых прэстыжных сусветных рэйтынгаў – Шанхайскі прадметны рэйтынг універсітэтаў па фізіцы – і заняў месца ў групе 401–500. Раней ніводзін беларускі ўніверсітэт не ўваходзіў у лік універсітэтаў, якія ранжыруюцца Шанхайскім рэйтынгам. БДУ таксама з’яўляецца адзіным беларускім універсітэтам, прадстаўленым ва ўплывовым рэйтынгу Times Higher Education. Не менш вядомы рэйтынг вядомага брытанскага агенцтва QS, на які арыентуюцца ўніверсітэты Расіі. У чэрвені 2018 года БДУ заняў 354 месца ў свеце. Пры гэтым Электронная бібліятэка БДУ займае другое месца сярод электронных бібліятэк ВНУ з краін Цэнтральнай і Усходняй Еўропы і першае месца сярод краін СНД. У снежні 2017 года БДУ ўпершыню ўвайшоў у 200 найлепшых універсітэтаў свету па версіі Маскоўскага міжнароднага рэйтынгу «Тры місіі ўніверсітэта» (MosIUR), заняўшы 168 пазіцыю. Гэта прынцыпова новы акадэмічны рэйтынг, які ацэньвае тры ключавыя місіі ўніверсітэта: адукацыйную, навуковую і ўзаемадзеянне з грамадствам.
– Наколькі, на Ваш погляд, наогул аб’ектыўныя пазіцыі ВНУ ў дадзеных рэйтынгах?
– Розныя рэйтынгі робяць акцэнт на розныя сферы дзейнасці ўніверсітэтаў. Акрамя адукацыйнага працэсу гэта можа быць і навукова-даследчая праца, і ўкараненне вынікаў даследаванняў у вытворчасць, і паспяховасць працы выпускнікоў. Шэраг агенцтваў, акрамя аб’ектыўных колькасных параметраў, ацэньваюць меркаванні экспертаў як з боку акадэмічнай супольнасці (універсітэты, навуковыя цэнтры), так і з боку працадаўцаў (прадпрыемствы, арганізацыі і розныя фірмы, у якіх працуюць выпускнікі). Напрыклад, рэйтынгавыя агенцтвы QS і Times Higher Education маюць базы экспертаў, якія ўключаюць некалькі дзясяткаў тысяч вядомых навукоў-цаў і кіраўнікоў прадпрыемстваў і арганізацый. Такі шматбаковы погляд уяўляецца досыць аб’ектыўным, аднак варта мець на ўвазе, што пры ацэнцы, напрыклад, навуковых публікацый акцэнт робіцца на англамоўныя выданні, што, вядома, заніжае пазіцыі ўніверсітэтаў краін СНД.
Таксама адзначу, што ў рэйтынгах дамінуюць універсітэты з вялікім фінансаваннем, напрыклад, бюджэт вядучых амерыканскіх універсітэтаў даходзіць да 10 млрд долараў. Кітайскія ўніверсітэты выходзяць на высокія пазіцыі, бо таксама атрымалі істотную фінансавую падтрымку, што дазваляе на новым узроўні арганізоўваць навучальны працэс, развіваць навуковыя даследаванні і вытворчасць прадукцыі.
– Калі суаднесці пазіцыі БДУ з пазіцыямі ВНУ з суседніх краін, да якіх высноў можна прыйсці?
– У нас добрыя пазіцыі сярод краін СНД. Па шэрагу рэйтынгаў, у тым ліку тых, якія праводзяцца расійскімі агенцтвамі, мы ўваходзім у пяцёрку найлепшых універсітэтаў. Аднак варта быць аб’ектыўным і адзначыць вельмі добрую дынаміку расійскіх універсітэтаў за апошнія гады. Гэта вынік выканання праграмы ўрада Расіі «5-100», па выніках якой 5 універсітэтаў Расіі павінны ўвайсці ў сотню найлепшых універсітэтаў свету. У рамках праграмы 15 універсітэтам вылучаюцца дадатковыя фінансавыя сродкі ў памеры каля 10 мільёнаў долараў для развіцця навуковых даследаванняў, уключаючы закупку абсталявання, прэміяванне выкладчыкаў і навуковых супрацоўнікаў за публікацыі ў вядучых часопісах, якія ўваходзяць у базы дадзеных Scopus і Web of Science. У выніку, па дадзеных агенцтва QS, на чэрвень 2018 года 15 расійскіх універсітэтаў увайшлі ў 500 найлепшых універсітэтаў свету, прычым ужо 8 універсітэтаў абышлі наш універсітэт (МДУ – 90, СПбДУ – 235, Новасібірскі ўніверсітэт – 244, Томскі – 277, МДТУ імя Баўмана – 299, МФТІ – 312, МІФІ – 329, НДУ «Вышэйшая школа эканомікі» – 343). Сярод найлепшых універсітэтаў іншых суседніх краін наша 354 месца выглядае вельмі прэстыжна (Варшаўскі ўніверсітэт – 394, Харкаўскі нацыянальны ўніверсітэт імя В. Н. Каразіна – 481, Вільнюскі ўніверсітэт – 488).
– Па якіх параметрах за апошні час БДУ палепшыў свае паказчыкі, і ў чым заключаюцца нашы рэзервы?
– У нас традыцыйна добрыя ацэнкі міжнародных экспертаў, і гэта заслуга ўсяго нашага калектыву. Карыстаючыся выпадкам, хачу выказаць падзяку выкладчыкам, навуковым работнікам і ўсім супрацоўнікам, без актыўнай працы якіх мы не дасягнулі б такіх добрых вынікаў. Істотную ролю іграе акадэмічная мабільнасць – штогод каля тысячы нашых студэнтаў і столькі ж выкладчыкаў выязджаюць за мяжу на канферэнцыі, стажыроўкі, навучальныя практыкі, конкурсы. Усё гэта – павышэнне прэстыжу нашага ўніверсітэта на міжнароднай арэне. Нашы рэзервы – публікацыі ў вядучых навуковых часопісах, міжнароднае супрацоўніцтва (прыцягненне замежных студэнтаў і замежных выкладчыкаў).
Аналізуючы дынаміку расійскіх універсітэтаў, адназначна відавочная выніковасць праграмы «5-100». Для нашай краіны можна было б стварыць праграму «3-300» з аналагічнай сістэмай фінансавай падтрымкі, па выніках выканання якой 3 УВА павінны былі б увайсці ў 300 найлепшых універсітэтаў свету.
Трэба памятаць, што паляпшэнне нашых паказчыкаў неабходна суадносіць з іншымі ўніверсітэтамі, якія не стаяць на месцы, а інтэнсіўна развіваюцца. Гэта як з Алісай у краіне Залюстрэчча: «… Ну і павольная тамтэйшая ваша краіна! – грэбліва кінула Каралева. – У нас даводзіцца несціся з апошніх сіл, каб толькі ўтрымацца на месцы. А ўжо калі жадаеш пасунуцца, то ляці ў два разы хутчэй».
– БДУ пры новым рэктару пачаў перабудоўваць сваю дзейнасць па шматлікіх напрамках – як гэта адаб’ецца на рэйтынгавых пазіцыях нашага ўніверсітэта, і якія Вашы прагнозы?
– У 2018 годзе быў створаны савет па павышэнні рэйтынгу БДУ ў сусветнай навукова-адукацыйнай прасторы, які ўзначаліў першы прарэктар Алег Анатольевіч Івашкевіч. У наш час ідзе структурная перабудова і пераразмяркоўваецца функцыянал паміж падраздзяленнямі, развіваецца сістэма «Электронны ўніверсітэт», створаны асабістыя кабінеты супрацоўнікаў, якія, на мой погляд, павінны атрымаць шырэйшае напаўненне, напрыклад, магчымасць самім супрацоўнікам размяшчаць свае публікацыі, якія будуць аўтаматычна размяшчацца ў Электроннай бібліятэцы і ўлічвацца пры вызначэнні асабістага рэйтынгу. Ёсць упэўненасць, што працы па павышэнні рэйтынгу БДУ будзе нададзена досыць увагі з боку кіраўнікоў розных падраздзяленняў нашага ўніверсітэта, што дазволіць годна выглядаць на сусветным узроўні.
Гутарыў
Сяргей ШАФАЛОВІЧ
Інфаграфіка Валерыі Бандарчык


title: На правільнай арбіце. Студэнткі БДУ вырашаюць канфлікты касмічных маштабаў

maintext:
Пакуль гарадскі суд разбіраецца з праблемамі побытавага характару, студэнтка трэцяга курса ФМА БДУ Алена Лаўрэнава і магістрантка Дар'я Богдан удзельнічалі ў вырашэнні канфлікту касмічных маштабаў. Завяршэнне 24 мая еўрапейскага раўнда Міжнароднага конкурсу па касмічным праве імя Манфрэда Лахса прынесла свае плады: дзяўчаты змаглі выйграць не толькі гэта справу, але і сам конкурс.
Міжнароднае касмічнае права – гэта галіна юрыспрудэнцыі, якая рэгулюе выкарыстанне касмічных рэсурсаў. Узнікненне міжнароднага касмічнага права як самастойнай галіны цесна звязана з пачаткам даследавання і засваення касмічнай прасторы. Гэта галіна нездарма названа менавіта "правам", бо важны момант для яе – апісаць правы Зямлі валодаць участкамі на іншых аб'ектах Сонечнай сістэмы: Месяцы ці Марсе. Таксама касмічнае права вывучае і праблемы карысных выкапняў і рэсурсаў Зямлі, шляхі рашэння гэтых пытанняў з дапамогай іншых планет. Менавіта з гэтым і звязана тэма, з якой сутыкнуліся дзяўчаты на конкурсе.
Сутнасць конкурсу заключаецца ў імітацыі судовага працэсу ў рамках Міжнароднага суда ААН. У верасні выходзіць выдуманая справа, у якім сутыкаюцца інтарэсы дзвюх дзяржаў, далей яны звяртаюцца ў Міжнародны суд для ўрэгулявання спрэчкі. Спачатку каманды рыхтуюць пісьмовую пазіцыю за абодва бакі, а затым прадстаўляюць свае аргументы вусна перад суддзямі. У гэты раз каманда вырашала спрэчку, якая ўзнікла ў 2056 годзе паміж дзвюма дзяржавамі, якія прадпрымаюць спробы засваення Марса ва ўмовах перанасялення Зямлі і поўнага знясілення зямных рэсурсаў.
Для таго, каб цалкам пагрузіцца ў атмасферу гэтых падзей і хоць бы на трохі ўявіць сябе на месцы канкурсантаў, я спытала ў дзяўчат пра першыя ўражанні:
- Першае, што я ўбачыла ў месцы правядзення рэгістрацыі на конкурс – вялікая плазмавая панэль, метры чатыры на два, на якой было напісана "Outer Space for Development" (Космас для развіцця). Я тады падумала: "", – распавядае Дар'я Богдан.
- Алена, калі вы зразумелі, што хочаце гэтым займацца?
- Напэўна, я зразумела, што хачу гэтым займацца, калі паступала на спецыяльнасць "міжнароднае права", бо падобныя мадэляванні судоў рыхтуюць да будучай працы юрыста-міжнародніка.
- Дар'я, распавядзіце, як прыйшлі да касмічнага права вы?
- Мабыць, я заўсёды хацела рабіць што-небудзь касмічнае. У школе ўдзельнічала ў алімпіядзе па астраноміі. Цяпер з'яўляюся нацыянальным прадстаўніком у Беларусі кансультатыўнага савета касмічнага пакалення – міжнароднай няўрадавай моладзевай арганізацыі, мэтай якой з'яўляецца прадстаўленне моладзі ў касмічнай індустрыі і папулярызацыя ведаў пра космас. Удзел у конкурсе для мяне – незвычайная магчымасць сумясціць космас і працу па спецыяльнасці.
- Для таго, каб перамагчы супернікаў і годна выступіць, верагодна, трэба вельмі шмат часу на падрыхтоўку. Ці былі ў вас праблемы з вучобай у гэты перыяд?
- Падрыхтоўка займае вельмі шмат часу, і часам бывае цяжка ўсё сумяшчаць. Асаблівасцю гэтага конкурсу з'яўляецца "двайная праца": з-за невялікай колькасці ўдзельнікаў ты рыхтуеш пазіцыю ў спрэчцы і за істца, і за адказчыка. Але гэта не павінна адлюстроўвацца на вучобе, паколькі конкурс – гэта не "замест" вучобы, а "ў дадатак" да яе. З упэўненасцю магу сказаць, што вельмі хутка ты адточваеш свае навыкі планавання, тайм-менеджменту і самаарганізацыі, таму праблемы абыходзяць цябе бокам, – распавядае Дар'я.
- Калі ўсё-такі ў вашай каманды пачалася падрыхтоўка?
- Мы пачалі рыхтавацца ўвосень: справа выйшла, мы вырашылі ўдзельнічаць. Нашу падрыхтоўку можна назваць падрыхтоўкай да дробязяў, што і дало свой вынік, – падзялілася Алена.
- Як вы ставіцеся да сваіх супернікаў?
- Да супернікаў жа заўсёды стаўленне асцярожнае. Па-першае, юрысты самі па сабе вельмі сур'ёзныя людзі. Па-другое, значна небяспечней недаацаніць суперніка, чым пераацаніць. Усе нашы раўнды былі цікавым змаганнем, уражанні ад іншых каманд засталіся добрыя, – адказвае Дар'я Богдан.
- Распавядзіце трохі пра вашых настаўнікаў, пра іх падыход да вашай падрыхтоўкі. Строгасць, але хуткая эфектыўнасць ці паступовасць, паслядоўнасць?
- Я лічу, што нам вельмі пашанцавала з трэнерамі. У іх складаная праца: накіроўваць каманду ў правільнае рэчышча, падтрымліваць яе згуртаванасць і баявы дух. Тут ёсць вельмі тонкая грань паміж залішняй строгасцю і празмернай дэмакратычнасцю. Кацярына Кузняцова, старшы выкладчык кафедры міжнароднага права факультэта міжнародных адносін і Таццяна Зінякова, выпускніца ФМА БДУ 2017 года, знайшлі свой рэцэпт цудоўнага "трэнерства". Мы адчуваем адказнасць перад імі за якасць нашай працы, пры гэтым няма празмернага ціску. У нас заўсёды ёсць план А, план Б і план Б-1. Конкурс досыць доўгі, у ім важна арганізаваць як пастаянную руцінную працу, так і ўмець мабілізаваць сілы напярэдадні "дэдлайну", толькі такі комплексны падыход можа даць вынік. У нас ёсць і строгасць да сябе, і паслядоўнасць, і паступовасць, а галоўнае – эфектыўнасць.
У кастрычніку дзяўчат чакае сусветны фінал, дзе ім трэба будзе ваяваць за перамогу з канкурсантамі з Індыі, ЗША і Афрыкі.
Перамога – гэта напружаная праца на працягу ўсяго… года? Я спытала ў канкурсантак, чым яны будуць займацца ўвесь "гарачы сезон". Дар'я плануе адпачыць, набрацца сіл, але працягнуць працаваць над сабой для дасягнення яшчэ вялікіх вынікаў, Алена ж плануе інтэнсіўныя трэніроўкі пасля невялікіх "вакацый" – дзяўчына распавяла, што сесія – гэта, груба кажучы, для яе адпачынак. Для сярэднестатыстычнага студэнта БДУ сесія – самы нервовы час у семестры, але ў кожнай з пераможніцаў свае планы. А пераможцаў, як вядома, не судзяць.
Аляксандра ПЕРАВОЗНІКАВА


title: Як захаваць добры зрок пры працы з камп’ютарам. Рэкамендацыі ўрача-валеолага

maintext:
Сёння без камп'ютара нельга ўявіць ніводнае прадпрыемства – кожны дзень тысячы карыстальнікаў працуюць ля экранаў манітораў. І хоць кожны ведае пра негатыўны ўплыў працы з экранам камп'ютарам, не кожны задумваецца пра прафілактыку захворванняў вачэй. Але хто паклапоціцца пра вашы вочы акрамя вас? Таму, калі ў вас слабы зрок, абавязкова карыстайцеся пры працы акулярамі, да таго ж правільна падабранымі па дыяптрыях. Таксама вельмі важна рэгуляваць рэжым нагрузак на вочы. У залежнасці ад віду, катэгорыі і працягласці працоўнай дзейнасці падчас працоўнай змены павінны ўсталёўвацца рэгламентаваныя перапынкі працягласцю ад 10 да 20 хвілін. Працягласць бесперапыннай працы з відэадысплэйнымі тэрміналамі без рэгламентаваных перапынкаў не павінна перавышаць дзвюх гадзін.
Для захавання добрага зроку, прафілактыкі прагрэсавання блізарукасці і развіцця іншых захворванняў вачэй падчас перапынкаў неабходна трэніраваць вочы, выконваючы практыкаванні, якія не толькі ўмацоўваюць вочныя цягліцы, але і ўзмацняюць здольнасць да хуткага факусавання.
Практыкаванні робяць седзячы ў зручным становішчы, спіна – прамая, шыя і плечы расслаблены. Рухі ажыццяўляюцца толькі вачыма, прычым неабходна кожны раз факусаваць погляд на абранай кропцы.
Круціце вочнымі яблыкамі ў напрамку ўгару-ўніз, угару-ўніз. Заплюшчыце вочы. Паўтарыце практыкаванне 3 разы. Паглядзіце ўгару, наперад, уніз і наперад. Паўтарыце практыкаванні 3 разы. Заплюшчыце вочы. Паглядзіце налева, направа. Паўтарыце 3 разы. Заплюшчыце вочы. Паглядзіце налева, наперад, направа, наперад. Паўтарыце 3 разы. Заплюшчыце вочы. Паглядзіце ў дыяганальным напрамку ўгару, затым уніз: спачатку ў правы верхні кут, а затым у левы ніжні кут. Паўтарыце 3 разы. Заплюшчыце вочы. Змяніце напрамак: левы верхні кут, правы ніжні кут. Паўтарыце 3 разы і заплюшчыце вочы. Павольна зрабіце тры кругавыя рухі вочнымі яблыкамі направа. Заплюшчыце вочы. Затым выканайце гэта ж практыкаванне ў напрамку руху вочнага яблыка налева і зноў заплюшчыце вочы. Паглядзіце на кончык носа, а затым на якую-небудзь аддаленую кропку. Паўтарыце практыкаванне 5 разоў і заплюшчыце вочы. Паглядзіце на кончык аднаго з пальцаў, размешчанага на адлегласці 30 см ад вачэй, а затым на якую-небудзь кропку ўдалечыні. Паўтарыце 5 разоў і заплюшчыце вочы. Практыкуйцеся глядзець на які-небудзь прадмет працяглы час, не міргаючы. Не глядзіце на прадмет упор, а паспрабуйце разгледзець яго дэталёва. Заплюшчыце і моцна сцісніце павекі, пасля чаго зрабіце некалькі хуткіх міргальных рухаў. Паўтарыце 3 разы і заплюшчыце вочы.
Акрамя таго. Нельга набліжаць вочы да манітора (экрана смартфона ці планшэта) бліжэй, чым на трыццаць сантыметраў, а верхні край манітора павінен быць размешчаны на дзесяць сантыметраў ніжэй за ўзровень вачэй. Найлепш за ўсё, каб адлегласць паміж вачыма і верхняй часткай экрана складала каля 50–75 сантыметраў. Пры працы за камп'ютарам трэба часцей міргаць, каб увільгатніць вочы, пры неабходнасці можна выкарыстоўваць вочныя кроплі для дадатковага ўвільгатнення.
Манітор павінен знаходзіцца прыкладна на адлегласці выцягнутай рукі, а пры працы на клавіятуры трэба забяспечыць рукам мінімальны выгін запясця. Сядзець трэба прама, а стул для працы за камп'ютарам выбіраць такі, які падтрымае ніжнюю частку спіны. Акрамя таго, край крэсла не павінен ціснуць на ніжнюю частку каленаў.
Каб стомленасць не назапашвалася так хутка і працаваць было лягчэй, можна набыць спецыяльнае камп'ютарнае крэсла з падлакотнікамі. Для максімальнай зручнасці і прадухілення неспрыяльнага ўздзеяння на зрок трэба, каб на экране камп'ютара не адлюстроўваліся столевыя свяцільні ці сонечнае святло.
Адарвіцеся ад камп'ютара, зрабіце гімнастыку для вачэй!
Леанід Сямёнавіч МЯЛЕШКА, урач-валеолаг Гарадскога клінічнага псіхіятрычнага дыспансера


title: Гісторыю часта называюць палітыкай, звернутай назад. Дырэктар РІК імя Канфуцыя БДУ Анатолій Тозік распавёў пра камсамольскае мінулае, стасункі з Кітаем і стаўленне да сучаснай моладзі - Унiверсiтэт

maintext:
Дырэктар Рэспубліканскага інстытута кітаязнаўства імя Канфуцыя Анатолій ТОЗІК – прыкметная асоба для БДУ. Ён доўгі час займаў высокія дзяржаўныя пасады, быў паслом нашай краіны ў Кітаі. Між тым за яго плячыма вучоба ў БДУ і цікавае камсамольскае мінулае. Мы папрасілі яго падзяліцца сваімі разважаннямі пра рэчаіснасць, вынікамі жыццёвага і прафесійнага вопыту.
– Анатолій Афанасьевіч, адкуль Вы родам, ці часта наведваеце малую радзіму?
– Нарадзіўся я ў маленькай вёсцы ў Палескай вобласці (была такая ў Беларусі да 1954 года з цэнтрам у Мазыры). Калі мне было тры гады, сям’я пераехала ў Жлобінскі раён (бацька працаваў на чыгунцы), жылі ў дамку, які належаў чыгунцы, зробленым у паваенныя гады са старых шпал. Там жа скончыў Мармальскую сярэднюю школу і ў 17 гадоў з’ехаў вучыцца ў наш БДУ. З тых часоў жыву ў Мінску, за выключэннем пяці «кітайскіх» гадоў. Сёння няма ўжо ні той маленькай хаткі, куды мяне прывезлі з радзільні, ні нашага дамка ля чыгункі. Але ўсё ж штосьці там засталося, таму хоць бы раз у год стараюся падыхаць тым паветрам і пастаяць ля магіл дарагіх для мяне людзей.
– Вы кандыдат гістарычных навук, прафесар. Што паўплывала на выбар спецыяльнасці ў юныя гады? Чаму гісторыя?
– Не ведаю, напэўна, Лёс. З дзяцінства падабалася ўдзельнічаць у грамадскай працы, быў старшынёй савета піянерскай дружыны, сакратаром камсамольскай арганізацыі школы. Хутчэй за ўсё, гэта акалічнасць вызначыла мой жыццёвы шлях. Хоць дагэтуль здзіўляюся свайму адчайнаму ўчынку ў 1966 годзе: з сельскай школы адважыцца ехаць паступаць у галоўны (і тады адзіны) універсітэт краіны, ды яшчэ і ва ўмовах двайнога выпуску – у той год выпускаліся адзінаццаты і дзясяты класы. Праўда, такіх адчайных было некалькі, у тым ліку яшчэ адзін паляшук Пётр Брыгадзін, які стаў доктарам навук, прафесарам, міністрам адукацыі і цяпер служыць альма-матар.
Я пра гэта кажу яшчэ і вось чаму: і ў тыя гады, і цяпер не важна, у якой ты школе вучышся – у сталіцы, у раённым цэнтры, у палескай вёсцы – да сваёй мэты можна прыйсці з любой школы (і нават без рэпетытараў).
Што тычыцца Гісторыі (менавіта з вялікай літары) як навукі… У 90-я гады ўжо мінулага стагоддзя мне давялося быць у ліку распрацоўшчыкаў праекта першай Канцэпцыі нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь і непасрэдна адказваць за яго гуманітарны кампанент. Доўгія гады дзяржаўнай службы яшчэ больш пераканалі мяне ў тым, што Гісторыя з’яўляецца і павінна быць адным з асноўных фактараў выхавання грамадзяніна і патрыёта. Гісторыю часта называюць палітыкай, звернутай назад. І ў нейкай ступені гэта правільна. Любая краіна павінна выкарыстоўваць айчынную гісторыю, гістарычную адукацыю для кансалідацыі народа, умацавання дзяржавы, рашэння стратэгічных нацыянальных задач. Вось чаму гістарычная памяць павінна быць неад’емным кампанентам нацыянальнай свядомасці і адным з індыкатараў узроўню культуры і адукаванасці нацыянальнай эліты.
І хай не крыўдзяцца на мяне мае калегі-гісторыкі, але ў рашэнні гэтай найважнейшай задачы мы з’яўляемся дрэннымі памочнікамі нашай Беларусі. За чвэрць стагоддзя суверэннага развіцця мы нават не здолелі сфарміраваць навуковую, годную нашай краіны канцэпцыю нацыянальнай гісторыі.
У наш час актыўна абмяркоўваецца змест т. зв. «сацгумблока» ў праграме ўніверсітэцкай адукацыі. Лічу, было б вельмі правільнымва ўсіх ВНУ краіны ўвесці курс «Гісторыя беларускай дзяржаўнасці», што было б больш актуальным, чым прапанаваны курс «Асновы беларускай дзяржаўнасці».
– Якім Вы памятаеце гістарычны факультэт БДУ ў часы свайго студэнцтва? Якімі раней былі студэнты?
– Думаю, наш гістфак не дужа адрозніваўся ад гістфака сённяшняга. Але два адрозненні хацеў бы адзначыць. Па-першае, сярод нашых выкладчыкаў было шмат франтавікоў, і адзін з іх – наш любімы дэкан Пётр Захаравіч Савачкін. Нас вучылі франтавікі. Іх атачала асаблівая аўра, і гэта, лічу, аказвала адмысловае ўздзеянне на студэнтаў. І па-другое, тады гістфак знаходзіўся на пятым і шостым паверхах галоўнага корпуса БДУ, вокны нашай 609-й паточнай аўдыторыі выходзілі на плошчу Леніна (цяпер плошча Незалежнасці). Дагэтуль памятаю аўдыторыю, у якой здаваў уступны іспыт па гісторыі. Таму для мяне і маіх аднакурснікаў роднымі з’яўляюцца гэтыя паверхі і аўдыторыі, дзе прайшлі пяць гадоў нашай юнацкасці і маладосці.
Якімі былі студэнты? Дзецьмі свайго часу. Як і студэнты цяперашнія. Наша галоўнае адрозненне – у нас не было смартфонаў. І камунікавалі мы адзін з адным, а не са смартфонам ці праз смартфон. Добра гэта ці дрэнна – пакажа час. Але, лічу, зносіны чалавека з чалавекам у чалавечым грамадстве, калі яно хоча застацца такім, павінны быць прыярытэтнымі.
– У 1975 годзе Вы ўзначалілі камсамол БДУ. Ці лёгка было сумяшчаць выкладанне і кіраўніцтва камітэтам камсамола?
– Ды не, нескладана. Да таго часу я ўжо абараніў кандыдацкую дысертацыю (маім навуковым кіраўніком быў рэктар БДУ прафесар Усевалад Міхайлавіч Сікорскі) і выкладчыкам працаваў па сумяшчальніцтве, на 0,5 стаўкі. Сіл тады было шмат, ды і працаваць у камсамоле было вельмі цікава. Многія з тых, хто прайшоў школу камсамола, сталі буйнымі кіраўнікамі, вядомымі навукоўцамі, арганізатарамі бізнесу.
Мяне абіралі сакратаром камітэта камсамола ўвосень 1975-га і ўвосень 1977-га. Напачатку 1979-га я здаў гэту пасаду Пятру Брыгадзіну. Камсамол даў мне вельмі многае для будучай прафесійнай дзейнасці. Камітэт камсамола БДУ меў правы райкама, у нас было больш за дзесяць штатных работнікаў. Колькасць усёй арганізацыі на 1 студзеня 1976 года, запомніў, складала 10 614 чалавек.
Мы былі досыць самастойнымі ў рашэнні шматлікіх пытанняў, галоўным чынам у арганізацыі летняга працоўнага семестра. Штогод на будоўлі Беларусі, Расіі, Казахстана, у замежныя краіны ў складзе студэнцкіх будаўнічых атрадаў БДУ выязджалі ад дзвюх да трох тысяч студэнтаў. І цяпер ганаруся тым, што за тры летнія семестры ў нас не было ніводнай смерці. Упершыню ў БДУ ў тыя гады пачалі фарміравацца зімовыя студэнцкія будаўнічыя атрады (на перыяд зімовых вакацый, іх удзельнікі трохі раней здавалі сесію), а таксама летнія камуністычныя будатрады (цяпер бы іх называлі добраахвотніцкімі).
– Які партрэт лідара быў у Ваш час, і як выхаваць лідара цяпер?
– Не думаю, што асноўныя характарыстыкі лідара змяняюцца з часам. Перакананы, лідара выхаваць нельга. Выхаваць можна кіраўніка. Лідарам жа трэба нарадзіцца, а затым апынуцца ў патрэбным месцы і ў патрэбны час. Лідар павінен шчыра верыць у патрэбнасць таго, што робіць, і адчуваць, што хочуць тыя, чыім лідарам ён з’яўляецца. Але не ісці за імі, а весці іх за сабой. Гэта ў самых агульных рысах.
– Ваша сфера навуковых інтарэсаў звязана з партызанскай і падпольнай барацьбой на акупаванай тэрыторыі Беларусі ў 1941–1944 гадах. Што Вы памятаеце пра стварэнне мемарыяльнага знака ў памяць студэнтаў і выкладчыкаў БДУ, загінулых у гады вайны?
– Так, у савецкі час я шмат гадоў займаўся гэтай тэмай. Вядома, з пазіцый назапашанага за дзесяцігоддзі жыццёвага і прафесійнага вопыту разумееш, што вайна – гэта не толькі (і не столькі) перамогі і подзвігі. Гэта перш за ўсё велізарнае чалавечае гора. Усё было нашмат больш складаным і трагічным. Разам з тым гэта не толькі не памяншае, а павінна ўзмацняць нашу павагу да тых, хто прайшоў праз усё гэта і зрабіў усё, што змог, каб пакінуць нашчадкам Вялікі Дзень Перамогі.
Разам з тым як гісторык хачу сказаць, што, захоўваючы ў гістарычнай памяці Вялікую Айчынную вайну, мы павінны вяртаць з забыцця і шматлікія іншыя войны, у якіх нашы продкі таксама мужна абаранялі сваю зямлю. Веру, што з часам і наш Музей Вялікай Айчыннай вайны па сваім змесце стане Музеем беларускай вайсковай славы.
Пра мемарыяльны знак. На жаль, у памяці сцерліся пэўныя даты і факты. Памятаю, што пабудаваны ён быў на сродкі, сабраныя і заробленыя выкладчыкамі і студэнтамі ўніверсітэта (я тады ўжо выкладаў і быў сакратаром камітэта камсамола гістфака). Урачыстае адкрыццё адбылося ў маі 1975-га, у год 30-годдзя Перамогі.
– Якія традыцыі існуюць у Вашай сям’і падчас святкавання Дня Перамогі?
– Думаю, такія ж, як і ў іншых сем’ях, па лёсах якіх прайшоўся цяжкі каток вайны. Бацька вярнуўся з фронту з цяжкім раненнем, але жывы. Маці зусім юнай дзяўчынай перажыла акупацыю. Некалькі сваякоў назаўжды засталіся ў Азарыцкім канцлагеры смерці. Таму свята гэта, як спяваецца ў песні, «са слязамі на вачах», свята, у якім змяшаны шматлікія пачуцці – гонар, радасць, скруха і шматлікае іншае.
– У 2006–2011 гадах Вы былі паслом Беларусі ў Кітаі. Ці лёгка было Вам знайсці агульную мову з кітайцамі? Наколькі важнае для Беларусі супрацоўніцтва з Кітаем?
– Я заўсёды буду ўдзячны Лёсу і Прэзідэнту нашай краіны за тое, што ў маім жыцці былі гэтыя выдатныя пяць гадоў. Лічу, што яны былі самыя цікавыя і плённыя ў маёй прафесійнай дзейнасці. І ляцеў я ў Пекін з ужо пэўнымі ведамі і практычнай падрыхтоўкай. Упершыню Кітай увайшоў у маю свядомасць яшчэ ў студэнцкія гады. Тады былі не найлепшыя часы ў савецка-кітайскіх адносінах. Але, на шчасце, мае гістфакаўскія настаўнікі змаглі сфарміраваць у мяне глыбокую пашану да кітайскага народа і яго 5000-гадовай гісторыі і культуры. Да таго ж, недзе на працягу года да прызначэння паслом я быў сустаршынёй Міжурадавай беларуска-кітайскай камісіі па гандлёва-эканамічным супрацоўніцтве і меў некаторы вопыт зносін з прадстаўнікамі дзяржаўных органаў і дзелавых колаў Кітая.
Адчуваў сябе ў Кітаі камфортна, з кітайцамі адразу пачалі складацца добрыя дзелавыя адносіны. Можа, калі верыць будызму, у адным з мінулых жыццяў я быў кітайцам? Не ведаю. Важна іншае: у гэтыя гады для Беларусі былі адкрыты шматмільярдныя крэдытныя лініі, рэалізаваны буйныя і патрэбныя нашай эканоміцы інвестыцыйныя праекты, у Беларусі і ў Кітаі пачалі стварацца сумесныя прадпрыемствы. Спадзяюся, што гэта з’явілася і вынікам працы пасла і калектыву пасольства.
Важнасць для Беларусі супрацоўніцтва з Кітаем пераацаніць складана. Кітайская Народная Рэспубліка паслядоўна і дынамічна рухаецца да статусу глабальнага лідара, становіцца дзяржавай, якая будзе аказваць вырашальны ўплыў на светабудову ў XXI ст. Кітай валодае велізарным інвестыцыйным, тэхнічным і тэхналагічным патэнцыялам, які ён гатовы выкарыстоўваць у рэалізацыі сумесных узаемавыгадных праектаў. Кітай для нас важны і як палітычны партнёр, з дапамогай якога фарміруецца сістэма стрымак і процівагаў, неабходная для забеспячэння нацыянальных інтарэсаў краіны.
Сёлета Кітай адзначае 40-годдзе палітыкі рэформаў і адкрытасці, фенаменальныя вынікі якой відавочныя. Гэты кітайскі вопыт, перакананы, надзвычай важны для нашай краіны, для сістэмных пераўтварэнняў у нашай эканоміцы. З гэтага вынікае неабходнасць глыбокага вывучэння Кітая, патэнцыялу беларуска-кітайскага супрацоўніцтва. Нам трэба стварыць айчынную школу кітаязнаўства. Спадзяюся, што ў якасці дырэктара РІКК я змагу паспрыяць рашэнню гэтай задачы.
– Што для Вас БДУ?
– Цяжка знайсці кароткі адказ на гэта пытанне. Цяпер шмат кажуць пра малую радзіму. Напэўна, БДУ і ёсць мая малая радзіма. Я бязмерна ўдзячны тагачаснаму кіраўніцтву ўніверсітэта за тое, што пасля завяршэння маёй дзяржаўнай службы прынялі мяне на гэтай радзіме, служэнню якой я хацеў бы прысвяціць сябе, пакуль яна будзе лічыць патрэбным.
Гутарылі
Рыгор ПАСРЭДНІК,
Кацярына ШАЙКО


title: Інавацыі не адмяняюць традыцыі. Новыя адукацыйныя методыкі ўкараняюць на некалькіх факультэтах БДУ

maintext:
Вучэбна-метадычная лабараторыя інавацый у адукацыі (ВМЛІА) пачала сваю працу сёлета ў студзені. Яна была створана для правядзення даследчай і метадычнай работы, накіраванай на адаптацыю інавацыйных крэатыўных адукацыйных тэхналогій да практыкі навучальнага працэсу. Пра працу і планы лабараторыі, пра ўкараненне новых адукацыйных методык у навучанне распавяла кіраўнік падраздзялення Наталля Марозава.
Пра ўкараненне новых
тэхналогій у адукацыю
Вучэбна-метадычная лабараторыя інавацый у адукацыі займаецца каардынацыяй дзейнасці выкладчыкаў БДУ, звязанай з арганізацыяй навучання з выкарыстаннем дыстанцыйных тэхналогій, павялічвае прафесійную кампетэнтнасць выкладчыкаў, а таксама ўмацоўвае міжуніверсітэцкае супрацоўніцтва ў галіне ўдасканалення адукацыйнага працэсу.
Кіраўніцтвам БДУ былі вызначаны 5 факультэтаў для апрабацыі і разумнага ўкаранення дыстанцыйных тэхналогій у адукацыйны працэс. Сумеснымі намаганнямі супрацоўнікаў лабараторыі і выкладчыкаў факультэтаў будуць прадпрынятыя крокі па абнаўленні зместу навучальных праграм і формаў правядзення навучальных заняткаў.
– Факультэты дапамогуць нам распрацаваць нарматыўную дакументацыю па арганізацыі і вучэбна-метадычным забеспячэнні заняткаў, якія праводзяцца з выкарыстаннем інавацыйных (у тым ліку дыстанцыйных) адукацыйных тэхналогій, – кажа Наталля Марозава. Лабараторыя ўжо цяпер аказвае дапамогу факультэтам у планаванні і арганізацыі заняткаў з выкарыстаннем дыстанцыйных адукацыйных тэхналогій (ДАТ).
Дыстанцыйныя
адукацыйныя тэхналогіі
ў БДУ
– Дыстанцыйныя адукацыйныя тэхналогіі выкарыстоўваліся ва ўніверсітэце і раней: існаваў адукацыйны партал, праводзіліся конкурсы адукацыйных анлайн- рэсурсаў, але гэта не атрымала шырокага прымянення падчас падрыхтоўкі спецыялістаў. Паколькі дыстанцыйнае навучанне – гэта ў першую чаргу інструмент, а ў працы над удасканаленнем адукацыйнага працэсу мы плануем закрануць і метадалогію дыстанцыйнага навучання, будуць змяняцца падыходы і формы падачы матэрыялу. У нашы дні даступная любая інфармацыя, і адмысловая ўвага ў гэтай сувязі павінна надавацца развіццю крытычнага мыслення, якое дазваляе яе адбіраць і аналізаваць, – канстатуе Наталля Марозава.
Выкарыстанне сучасных інфармацыйных адукацыйных тэхналогій дае ўніверсітэту пэўныя перавагі. Гэта і эканомія на абслугоўванні аўдыторнага фонду, і адносна нізкі сабекошт навучання, які забяспечваецца ў выніку выкарыстання больш канцэнтраванага і ўніфікаванага зместу адукацыйных праграм, больш эфектыўнага выкарыстання навучальных плошчаў і тэхнічных сродкаў. Акрамя таго, выкарыстанне інфармацыйных тэхналогій дазваляе выкладчыку размясціць тэматычную інфармацыю на пэўным рэсурсе, раўнамерна размеркаваць навучальную працу, выкарыстоўваць тэхналогіі эўрыстычнага навучання. Такім чынам, усталёўваецца мабільная зваротная сувязь паміж выкладчыкам і слухачом. Студэнт, у сваю чаргу, зможа стварыць свой унікальны адукацыйны «прадукт», рэалізаваць творчы патэнцыял, маючы не толькі доступ да электронных бібліятэк і базаў ведаў, але і шырокі спектр інтэрактыўных магчымасцяў.
– Вядома ж, у арганізацыі адукацыйнага працэсу з выкарыстаннем дыстанцыйных тэхналогій ёсць і свае складанасці: гэта неабходнасць пастаяннага доступу да крыніц інфармацыі, запатрабаванне ў тэхнічнай абсталяванасці, слабая распрацоўка вучэбна-метадычнага матэрыялу з прычыны недастатковасці вопыту ў стварэнні неабходнага адукацыйнага кантэнту. З маштабам БДУ не параўнаецца ніводная іншая ВНУ краіны, – падкрэслівае Н. Марозава, – аднак на любыя пераўтварэнні патрэбны часавы рэсурс, каб і студэнты, і выкладчыкі змаглі перабудавацца для працы ў новым рэжыме.
Супрацоўнікі ВМЛІА адзначаюць, што ўкараненне дыстанцыйных адукацыйных тэхналогій варта ажыццяўляць паэтапна. Спачатку ўжыванне дыстанцыйных тэхналогій закране толькі кіруемую самастойную працу, а затым – лекцыйныя і практычныя заняткі з выкарыстаннем відэалекцый, вэбінараў, відэаканферэнцый, трэнажораў, анлайн-трэнінгаў, інтэрнэт-семінараў і інш.
Укараненне сучасных
адукацыйных тэхналогій
на журфаку
Наталля Марозава распавядае, што першым факультэтам, дзе праходзіць апрабацыя ўкаранення сучасных адукацыйных тэхналогій, стаў факультэт журналістыкі. На дадзеным этапе ідзе праца па ўдасканаленні макета навучальнай праграмы. Гэта першы базавы дакумент, важны не толькі для выкладчыка, але і для ўніверсітэта ў цэлым, паколькі ў ім знаходзіць адлюстраванне змястоўная частка дысцыпліны, метады і тэхналогіі выкладання.
На факультэце журналістыкі будзе актуалізаваны змест шэрагу дысцыплін. Дзяржаўны кампанент навучальнага плана спецыяльнасці складана карэкціраваць, а вось універсітэцкі кампанент можна дапаўняць аўтарскімі курсамі, што і будзе адрозніваць наш універсітэт ад астатніх навучальных устаноў. На факультэце ўжо цяпер ідзе ўдасканаленне зместу больш чым 20 дысцыплін.
У наш час вядзецца актыўная кансультацыйная праца па інтэграцыі традыцыйнага адукацыйнага працэсу і інавацый. Традыцыі не адмяняюць інавацыі – пад такім лозунгам, як сказала Н. Марозава, вядзецца праца ў вучэбна-метадычнай лабараторыі.
З выкладчыкамі і кіраўніцтвам факультэта журналістыкі супрацоўнікі лабараторыі сустракаліся ўжо неаднаразова. У выніку быў сфарміраваны план мерапрыемстваў па пашырэнні выкарыстання ДАТ і практыкі прымянення крэатыўных адукацыйных тэхналогій пры падрыхтоўцы спецыялістаў на 1 і 2 ступенях вышэйшай адукацыі. У планах ВМЛІА – развіццё дыстанцыйных тэхналогій з ухілам на распрацоўку адкрытых інтэрнэт-заданняў як асноўнага змястоўнага элемента эўрыстычнага навучання. Выкладчыкам факультэта было прапанавана ўключыць у вучэбна-праграмную дакументацыю апісанне інавацыйных падыходаў і метадаў.
Адукацыйны партал
Задача адукацыйнага партала заключаецца не ў тым, каб выцесніць традыцыйнае навучанне, а ў тым, каб эфектыўна інтэгравацца ў яго. Навучальны працэс з выкарыстаннем дыстанцыйных адукацыйных тэхналогій будзе ажыццяўляцца праз адукацыйны партал на базе LMS Moodle. Выкарыстанне электронных навучальных рэсурсаў, распрацаваных у Moodle, дазволіць развіць прафесійныя кампетэнцыі студэнтаў, павялічыць іх сацыяльную мабільнасць, далягляд і ўзровень самасвядомасці, што, вядома, будзе спрыяць не толькі росту адукацыйнага патэнцыялу студэнцтва, але і якасці адукацыі ў цэлым.
Тэхнічную падтрымку дадзенага праекта, па словах кіраўніка лабараторыі інавацый у адукацыі, аказвае Цэнтр інфармацыйных тэхналогій БДУ. У дадзены момант адукацыйны партал знаходзіцца ў тэставым рэжыме.
Кампетэнтна
Вольга Самусевіч, в. а. дырэктара Інстытута журналістыкі:
– Зараз вялікая ўвага надаецца журналісцкай падрыхтоўцы, прыйшоў час мяняць вучэбныя планы, падыходы да навучання. І новыя сучасныя тэхналогіі, якія ёсць у сістэме адукацыі, трэба прымяняць найперш на творчых факультэтах, такіх як наш. Асноўная задача – каб студэнт змог рэалізаваць свой патэнцыял. Працу па абнаўленні вучэбнага працэсу мы не адкладвалі на восень, а цяпер вызначылі пры абмеркаваннях на кожнай кафедры 2–3 дысцыпліны, у якія можна ўключыць новыя тэхналогіі ўзаемадзеяння, дыстанцыйныя і крэатыўныя методыкі. Выкладчыкі самі зацікаўлены ў новых формах выкладання матэрыялу. Паспрабуем з першага верасня выкладаць прадметы з улікам новых распрацовак.
Святлана Харытонава, загадчыца кафедры перыядычнага друку факультэта журналістыкі:
– Імкліва развіваюцца тэхналогіі, мы павінны прапанаваць нашым навучэнцам сучасныя інавацыйныя формы навучання. БДУ – вядучая ВНУ, і мы павінны адпавядаць выклікам часу. На нашай кафедры ўжо ўкаранёныя эўрыстычныя методыкі навучання па некалькіх дысцыплінах. Вядома, мы будзем працягваць паглыбляць гэтыя інструменты далей. У чым іх асаблівасць? Дзякуючы ім слухач атрымлівае магчымасць выявіць сябе. Важна, каб студэнт, выконваючы эўрыстычныя заданні, змог ацаніць уласныя кампетэнцыі, выбіраючы розныя спосабы дасягнення і формы гэтага адукацыйнага выніку.
Алена ЛЯЎШЭНЯ
Фота Аляксандра Запольскага