description: "Сёння мы не падпісвалі візавае пагадненне. Беларускі бок да пасяджэння Саўміна не паспеў скончыць ўнутрыдзяржаўныя працэдуры. Думаю, што ў бліжэйшы час мы іх скончым і пагадненне будзе гатова да падпісання", - сказаў Сяргей Румас.

title: Пагадненне па візах з РФ будзе падпісана пасля правядзення ўнутрыдзяржаўных працэдур у Беларусі


description: У выніку прымянення зацверджаных тарыфаў жыллёва-камунальныя плацяжы для насельніцтва, у разліку на тыпавую двухпакаёвую кватэру з трыма жыльцамі пры нарматыўным спажыванні імі паслуг, павысяцца ў межах $5.

title: У Беларусі ўстаноўлены тарыфы на ЖКП на 2019 год - плацяжы вырастуць у межах $5

fasttext_language: be


description: Сіне-блакітныя тоны лагатыпа адсылаюць да брэнда "Беларусь сінявокая" і з'яўляюцца важным кампанентам культуры і традыцый беларускага народа.

title: НАК прэзентаваў новы алімпійскі брэнд беларускай каманды


description: Беларускую кандыдатуру на пасаду генсакратара АДКБ ужо ўзгаднілі прэзідэнты Кыргызстана, Казахстана, Таджыкістана і Расіі. Станіслаў Зась пабываў ва ўсіх гэтых краінах і сустрэўся з кожным з кіраўнікоў дзяржаў.

title: Зась пракаменціраваў рознагалоссі з Арменіяй у пытанні назначэння генеральнага сакратара АДКБ


description: "Канцэрт праходзіць у час абедзеннага перапынку, атмасфера заўсёды пануе асаблівая, бо мы прыязджаем да сваіх сяброў", - сказаў Міхаіл Фінберг.

title: Аркестр Міхаіла Фінберга выступіць 27 снежня на МТЗ


description: "Усе ведаюць прадзюсарскі цэнтр "Спамаш", які пачаў працаваць у 2004 годзе і ўпэўнена заняў сваю нішу ў культурнай прасторы краіны", - адзначыў міністр культуры Юрый Бондар.

title: Бондар: у творчага дома прадзюсарскага цэнтра "Спамаш" вялікая будучыня


description: Адна з лідараў сезона паказала добры ход па лыжні і, нягледзячы на адзін промах пры стральбе стоячы, змагла паказаць рэзультат 21 мін. 04,9 сек. (0+1).

title: Даратэя Вірэр перамагла ў спрынце на этапе КС па біятлоне ў Хохфільцэне, Ірына Крыўко - 6-я


description: Па просьбе манарха адміністрацыя былога прэм'ера прадоўжыць работу да наступных выбараў урада, намечаных на 26 мая 2019 года.

title: Прэм'ер-міністр Бельгіі пайшоў у адстаўку


description: Раней, у 2018 годзе ў пералік тэрыторый з напружанай сітуацыяй на рынку працы было ўключана 48 рэгіёнаў.

title: У Беларусі змянілася методыка вызначэння тэрыторый з напружанай сітуацыяй па занятасці


description: Форум стаў ужо традыцыйным, яго значэнне як запатрабаванай і прафесійнай пляцоўкі для дыскусій па актуальных пытаннях міжнароднага парадку дня агульнапрызнана.

title: Беларусь выступае за ўрэгуляванне спрэчных пытанняў толькі шляхам перагавораў


description: Баляслаў Пірштук адзначыў, што парламенцкія адносіны дзвюх краін набываюць пазітыўны і дынамічны характар, у тым ліку на міжнародных пляцоўках.

title: Парламентарыі Беларусі і Чэхіі бачаць значны патэнцыял развіцця двухбаковых адносін


description: Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што апошнім часам часта можна чуць пра тое, што Расія закрывае пастаўкі той ці іншай беларускай прадукцыі. "Звычайная канкурэнцыя", - падкрэсліў беларускі лідар.

title: Лукашэнка: калі не будзе перашкод, расійскага рынку Беларусі хопіць назаўсёды


description: На калегіі Мінспорту абмяркоўвалася падрыхтоўка гасцініц і аналагічных сродкаў размяшчэння да прыему гасцей і ўдзельнікаў II Еўрапейскіх гульняў.

title: Гасцініцы павінны больш актыўна папулярызаваць свае паслугі ў інтэрнэце - Партной


description: Акрамя таго, сенатары прапанавалі пашырыць магчымасці прымянення інвестыцыйнага выліку па падатку на прыбытак, знізіць стаўкі падатку на прыбытак і падаходнага падатку з фізічных асоб адносна дывідэндаў у выпадку рэінвесціравання ў развіццё вытворчасці.

title: Бізнес у Беларусі плануюць на год вызваляць ад маёмасных падаткаў на новыя пабудовы


description: Змяненне норм часу для ўрача агульнай практыкі абумоўлена пашырэннем кола абавязкаў, а таксама больш шырокім узроўнем ведаў, уменняў і навыкаў.

title: Час прыёму ўрачамі агульнай практыкі павялічаны ў Беларусі


description: Напярэдадні падтрымку Станіславу Засю выказаў таксама Прэзідэнт Казахстана Нурсултан Назарбаеў.

title: Рахмон і Назарбаеў узгаднілі кандыдатуру Зася на пасаду генеральнага сакратара АДКБ


description: Тэмпература паветра ўначы складзе 6-12 градусаў марозу, пры праясненнях - мінус 13-18. Удзень будзе ад мінус 2 па захадзе да мінус 11 градусаў па ўсходзе краіны.

title: Да -18°С чакаецца ў Беларусі 19 снежня


description: Стратэгія развіцця турызму будзе распрацавана на бліжэйшую і далёкую перспектывы на аснове глыбокага аналізу, яе праблемных пытанняў, міжнародных тэндэнцый.

title: Нацыянальная стратэгія развіцця турызму распрацоўваецца ў Беларусі


description: Беларусь і Расія зблізілі пазіцыі па ўсіх пытаннях, прэзідэнты Аляксандр Лукашэнка і Уладзімір Пуцін дамовіліся аб новай сустрэчы да Новага года.

title: Беларусь і Расія зблізілі пазіцыі па ўсіх пытаннях, прэзідэнты да Новага года сустрэнуцца яшчэ раз


description: Працэдура ўзгаднення кандыдатуры на пасаду генеральнага сакратара АДКБ ад Беларусі Станіслава Васільевіча Зася была арганізавана шляхам яго асабістай сустрэчы з кожным кіраўніком дзяржавы - члена АДКБ.

title: У АДКБ растлумачылі працэдуру назначэння новага генеральнага сакратара


description: Знамянальна, што пагадненне падпісана ў год 25-годдзя ўстанаўлення дыпламатычных адносін паміж Беларуссю і Арменіяй.

title: Беларусь і Арменія падпісалі пагадненне аб супрацоўніцтве ў сферы культуры на 2019-2022 гады


description: Кіраўнік МЗС таксама падкрэсліў, што Беларусь мае намер пашыраць гандлёва-эканамічнае супрацоўніцтва, якое з'яўляецца асабліва важным на фоне гандлёва-эканамічных войнаў, што адбываюцца ў свеце.

title: Для Беларусі важна мець больш прыхільнікаў сваіх ініцыятыў на знешнепалітычнай арэне - Макей


description: Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта два гады таму ўзяло шэфства над школай-інтэрнатам. За гэты час шмат што атрымалася зрабіць, але самае галоўнае - дзеткі адчулі цяпло і клопат.

title: Шэйман: дзецям-сіротам лягчэй адаптавацца, адчуваючы клопат дарослых


description: "За мінулыя гады саюз стаў адным з самых аўтарытэтных творчых аб'яднанняў краіны. Дастойна прадстаўляючы інтарэсы айчынных журналістаў, ён заслужыў прызнанне медыясупольнасці як у Беларусі, так і за мяжой", - гаворыцца ў віншаванні.

title: Лукашэнка павіншаваў Беларускі саюз журналістаў з 60-годдзем з дня ўтварэння


description: Увоз на тэрыторыю Расіі прадукцыі Пружанскага малочнага камбіната будзе ажыццяўляцца ў рэжыме ўзмоцненага лабараторнага кантролю.

title: Расельгаснагляд здымае абмежаванні на пастаўкі прадукцыі Пружанскага малочнага камбіната


description: У Беларусі з афіцыйным візітам знаходзіцца старшыня Аб'яднанага камітэта начальнікаў штабоў Узброеных Сіл Пакістана Зубайр Махмуд Хаят.

title: Пакістанскія ваенныя прымуць удзел у АрМГ-2019 на тэрыторыі Беларусі


description: Пайшоўшы з жыцця 22 верасня Анатоль Капскі з'яўляецца заснавальнікам аднаго з самых паспяховых футбольных клубаў Беларусі.

title: Анатоль Капскі прызнаны Чалавекам года ў беларускім спорце


description: Тэмпература паветра на працягу сутак складзе ад мінус 4 да плюс 1 градуса.

title: Галалёдзіца і снег прагназуюцца ў Беларусі 13 снежня


description: На першым этапе дзяржавы-ўдзельніцы вызначылі пераможцаў і лаўрэатаў нацыянальных паўфіналаў у намінацыях "Лепшы відэаролік" і "Лепшы плакат". Лепшыя работы прайшлі ў фінал.

title: Прадстаўнік Беларусі перамог у міжнародным конкурсе антыкарупцыйнай рэкламы


description: Паводле слоў кіраўніка Карэліі, у ходзе візіту дэлегацыі гэтага расійскага рэгіёна ў Беларусь быў складзены новы план трохгадовага ўзаемадзеяння, які разлічаны на павелічэнне аб'ёмаў супрацоўніцтва як у гандлі, так і па іншых напрамках.

title: Кіраўнік Карэліі заявіў аб вялікім інтарэсе да супрацоўніцтва з Беларуссю і прапанаваў адкрыць прамы рэйс


description: Маладзёжная каманда згуляе з 3 па 11 жніўня ў Чэхіі. Сапернікамі беларусак у групе В стануць баскетбалісткі Бельгіі, Венгрыі і Літвы. Юніёрская зборная аказалася таксама ў групе В, дзе згуляе з дружынамі Сербіі, Венгрыі і Расіі.

title: Маладзёжная і юніёрская жаночыя зборныя Беларусі па баскетболе даведаліся аб саперніках на ЧЕ


description: Паветранае судна стала другім сумесным праектам кампаній. Самалёт традыцыйна пафарбаваны ў чорны колер.

title: "Белавія" і Wargaming прадставілі новы "танкалёт"


description: Ва ўрачыстым мерапрыемстве прыме ўдзел міністр замежных спраў Уладзімір Макей, ганаровыя госці і ветэраны дыпслужбы, кіраўніцтва і супрацоўнікі міністэрства.

title: Цырымонія падняцця сцяга МЗС Беларусі адбудзецца 20 снежня


description: "З Карэліяй мы ў пачатку шляху. Так, ёсць тэмпы, ёсць прырост. Але аб'ёмы не задавольваюць",-канстатаваў віцэ-прэм'ер.

title: Тавараабарот Беларусі і Карэліі праз два гады можа перасягнуць $100 млн - Русы


description: "Нам трэба адыходзіць ад поліэтылену, спачатку хаця б для разліву вады. У нас дастаткова вытворчасці шклянога посуду. І не трэба труціць людзей. Упэўнены, што ў вялікіх і малых начальнікаў ужо вадзічка ў шкле. У свеце пайшла тэндэнцыя вызваляцца да поліэтылену і больш арыентавацца на экалагічна чыстую тару. Гэта задача для вас", - сказаў Прэзідэнт.

title: Лукашэнка лічыць неабходным паступова адмаўляцца ад пластыкавай тары


description: Кіраўнік дзяржавы прызнаўся, што на фэйкавыя навіны ў інтэрнэце рэагуе больш спакойна, чым у традыцыйных СМІ.

title: Лукашэнка пра стаўленне да фэйкаў: галоўнае - паглядзець, каму гэта выгадна


description: Па выніках сустрэчы дасягнута дамоўленасць аб прадаўжэнні канструктыўнага дыялогу па актуальных пытаннях двухбаковага ўзаемадзеяння.

title: Беларусь і В'етнам зацікаўлены ў стварэнні новых сумесных вытворчасцей


description: Глыбіня свідравіны складае 3 496 м. Чакаецца, што пасля ўводу ў прамысловую эксплуатацыю з яе будуць здабываць 64 т нафты ў суткі. Цяпер на свідравіне вядуцца работы па ўладкаванні і асваенні.

title: Спецыялісты "Беларуснафты" прабурылі ў Эквадоры шостую свідравіну


description: Зборная Беларусі, за якую выступалі алімпійскія чэмпіёнкі-2018 у эстафеце Дзінара Алімбекава і Ірына Крыўко, а таксама Ганна Сола і Ірына Кручынкіна, занялі 5-е месца, адстаўшы ад пераможцаў на 1 мін 13,4 сек (0+4).

title: Беларускія біятланісткі занялі 5-е месца ў эстафеце этапу КС


description: Змяненні датычацца як парадку выдачы дакументаў аб часовай непрацаздольнасці грамадзян, так і парадку афармлення гэтых дакументаў з улікам практыкі прымянення.

title: У Беларусі абнавілі парадак афармлення і выдачы бальнічных


description: Нацыянальны гістарычны музей Беларусі падрыхтуе для ўдзельнікаў II Еўрапейскіх гульняў 2019 года інтэрактыўную выставу, прысвечаную народнай творчасці беларусаў.

title: Удзельнікі II Еўрапейскіх гульняў азнаёмяцца з народнай творчасцю беларусаў


description: Паводле інфармацыі французскай паліцыі, грамадзян Беларусі сярод пацярпелых у Страсбургу няма.

title: Грамадзян Беларусі сярод пацярпелых у Страсбургу няма - МЗС


description: Інтэрнацыянальная прысутнасць у партызанскіх фарміраваннях асабліва ўзмацнілася пасля перамог Чырвонай Арміі пад Масквой, Сталінградам і Курскам.

title: Партызанскі летапіс: атрад імя Юрчанкі


description: Беларускія і французскія парламентарыі плануюць абмеркаваць шырокі спектр пытанняў двухбаковага супрацоўніцтва.

title: Парламенцкая дэлегацыя Францыі наведае Беларусь у 2019 годзе


description: Аўтарамі галоў сталі Дзмітрый Дзярабін (13-я мінута), Уладзімір Алістраў (24-я, 49-я мінуты), Ігар Мартынаў (44-я мінута), Іван Драздоў (59-я мінута).

title: Хакеісты зборнай Беларусі (U-20) атрымалі трэцюю перамогу на ЧС у Германіі


description: Гэтай высокай узнагароды Зельфіра Трэгулава ўдастоена за асаблівыя заслугі і значныя поспехі ў справе ўмацавання і развіцця беларуска-расійскіх культурных сувязей.

title: Дырэктару Траццякоўскай галерэі ўручаны ордэн Францыска Скарыны


description: Паводле папярэдніх даных МНС, з-пад абломкаў будынка дасталі ўсіх, хто мог там знаходзіцца. Разам з тым, як адзначылі прадстаўнікі экстранных службаў, разбор завалаў прадаўжаецца.

title: Колькасць загінулых пры абрушэнні даху ў Падмаскоўі ўзрасла да трох чалавек


description: Галоўным пытаннем маючай адбыцца сустрэчы з Прэзідэнтам Расіі Уладзімірам Пуціным Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка назваў падатковы манеўр.

title: Пуцін прапануе Лукашэнку правесці сустрэчу 25 снежня


description: "Упэўнены ў далейшым актыўным развіцці дружалюбных беларуска-кенійскіх адносін на карысць нашых краін. Спадзяюся, што ў хуткім часе Кенія стане адным з ключавых партнёраў Беларусі ў Афрыцы", - гаворыцца ў віншаванні.

title: Лукашэнка разлічвае, што Кенія стане адным з ключавых партнёраў Беларусі ў Афрыцы


description: Міністэрства фінансаў вызначана афіцыйным органам для сувязі з Азіяцкім банкам інфраструктурных інвестыцый.

title: Кіраўніком ад Беларусі Азіяцкім банкам інфраструктурных інвестыцый назначаны Крутой


description: У Сірыю будуць адгружаны два самазвалы і аўтобус МАЗ, трэнажоры, адзенне, абутак, мэбля, штучныя клапаны сэрца, лекавыя сродкі, сухое натуральнае малако.

title: Беларусь акажа гуманітарную дапамогу Сірыі амаль на Br1 млн


description: Лідар сезона вёў у ходзе сустрэчы ў "Чыжоўка-Арэне" - 1:0 (аўтар гола Ягор Гайнетдзінаў), але прапусціў у канцоўцы матчу.

title: Хакеісты "Дынама-Маладзечна" абыгралі "Юнацтва" ў чэмпіянаце Беларусі


description: Колькасць параненых, паводле апошніх даных, складае 26 чалавек. Раней паведамлялася аб 22 пацярпелых.

title: Колькасць загінулых у сутыкненні поезда з аўтобусам у Сербіі ўзрасла да пяці


description: Даходы бюджэту на 2019 год прадугледжаны ў суме 7 млрд 245 млн расійскіх рублёў, расходы - 6 млрд 325,7 млн, прафіцыт бюджэту складае 919,3 млн.

title: КДК і Падліковая палата далі заключэнне па праекце дэкрэта аб бюджэце Саюзнай дзяржавы на 2019 год


description: У канцы 1943-га Чырвоная Армія нанесла ворагу знішчальны ўдар і адваявала ў праціўніка больш як палавіну захопленых зямель. Усенароднае супраціўленне разрасталася імкліва.

title: Партызанскі летапіс: Новы год на вайне


description: Змяняецца таксама парадак выплаты ўзносаў у дзяржаўны пазабюджэтны фонд сацыяльнай абароны насельніцтва для індывідуальных прадпрымальнікаў, натарыусаў і адвакатаў.

title: У Беларусі самазанятыя атрымалі права ўносіць страхавыя ўзносы ў ФСАН


description: Нямецкія кампаніі ствараюць у "Вялікім камені" інавацыйныя вытворчасці кампазітных матэрыялаў і медыцынскіх вырабаў.

title: МЗС адзначае прыкметны рост цікавасці да Беларусі з боку германскіх кампаній


description: Такое рашэнне прынята службай па выніках разгляду прадастаўленых беларускім бокам матэрыялаў аб праведзеным расследаванні і прынятых мерах, а таксама з улікам гарантый Дэпартамента ветэрынарнага і харчовага нагляду.

title: Рассельгаснагляд адмяніў абмежаванні на пастаўкі з беларускай птушкафабрыкі "Дружба"


description: Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што ў рамках Саюзнай дзяржавы ў Беларусі і Расіі існуе высокі ўзровень інтэграцыі, у тым ліку ў ваеннай галіне.

title: Лукашэнка лічыць піяраўскім ходам пытанне, якое ўзнімалася раней, аб расійскай авіябазе ў Беларусі


description: Кіраўнік беларускай дзяржавы падзякаваў расійскаму лідару за запрашэнне напярэдадні Новага года.

title: Лукашэнка на перагаворах з Пуціным: многія праблемы трэба вырашаць на перспектыву


description: Анатоль Глаз дадаў, што перагаворы па пагадненні прадаўжаюцца ў тым ліку ў гэтыя дні. "Застанемся дыпламатамі і не будзем раскрываць усе дэталі на гэты момант", - сказаў ён.

title: Беларусь і ЕС вырашылі складаныя пытанні ў перагаворах па спрашчэнні візавага рэжыму


description: Рэспубліканскім саветам прынята рашэнне стварыць рабочую групу пры Мінэканомікі па падрыхтоўцы прапаноў па развіцці сістэмы бізнес-адукацыі на гэты перыяд.

title: Рабочая група пры Мінэканомікі падрыхтуе прапановы па развіцці сістэмы бізнес-адукацыі


description: Узнагароды ўдастоены прадстаўніцы розных сфер дзейнасці, у тым ліку работніцы прамысловых прадпрыемстваў, аграпрамысловага комплексу, устаноў сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва, культуры і адукацыі, арганізацый аховы здароўя, гандлю, хатнія гаспадыні.

title: Ордэнам Маці ўзнагароджаны 30 жыхарак Брэсцкай і Гродзенскай абласцей


description: Старшыня Палаты прадстаўнікоў Уладзімір Андрэйчанка адзначыў, што праекты бюджэту і новай рэдакцыі Падатковага кодэкса падрыхтаваны ўрадам пры актыўным удзеле дэпутацкага корпуса.

title: Парламентарыі праводзяць "нулявое чытанне" праектаў бюджэту на 2019 год і абноўленага Падатковага кодэкса


description: Праектам закона прапануецца ўстанавіць, што ў 2019 годзе рэспубліканскі дарожны фонд фарміруецца ў суме Br560,5 млн.

title: Апублікаваны праект закона аб рэспубліканскім бюджэце на 2019 год


description: Спікер падвёў вынікі сесіі ў частцы міжнароднай дзейнасці Савета Рэспублікі. Так, у лістападзе парламенцкая дэлегацыя Беларусі прыняла ўдзел у планавых асенніх мерапрыемствах МПА СНД.

title: Мясніковіч: саюзным парламентарыям неабходна прадоўжыць маніторынг дагавора аб СД


description: Прагназуецца, што да 2020 года ў Кітайска-беларускім індустрыяльным парку будзе больш за 100 рэзідэнтаў з аб'ёмам інвестыцый не менш як $2 млрд і колькасцю вырабленай прадукцыі ад $1 млрд.

title: Аб'ём прыцягнутых інвестыцый у "Вялікі камень" у 2018 годзе складзе не менш як $180 млн


description: "Дзякуючы выдатным артыстычным здольнасцям Вы заваявалі сэрцы шматлікіх паклоннікаў як у Францыі, так і далёка за яе межамі, - адзначыў кіраўнік дзяржавы. - Фільмы і спектаклі з Вашым удзелам з'яўляюцца класікай сусветнага кінематаграфічнага і тэатральнага мастацтва".

title: Прэзідэнт Беларусі павіншаваў Жэрара Дэпардзьё з 70-годдзем


description: Дакумент уносіць змяненні ва ўказы ад 8 жнiўня 2016 года нумар 300 "Аб арганізацыі высокатэхналагічнай аграпрамысловай вытворчасці поўнага цыкла" і ад 8 снежня 2017 года нумар 437 "Аб змяненні Указа Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь".

title: Колькасць прыналежных Беларусі акцый БНБК у 2019-2020 гадах складзе не менш як 25 працэнтаў плюс адна


description: У праекце прымуць удзел 24 беларускія сучасныя мастакі, работы якіх выкананы ў розных жанрах: жывапісе, скульптуры, графіцы, фатаграфіі, кераміцы, тэкстылі. Усе яны будуць прысвечаны французскай тэматыцы.

title: "Сны пра Францыю" прадставяць беларускія мастакі ў Мінску


description: Усяго з 2015 года на кантролі ў Адміністрацыі Прэзідэнта знаходзілася 656 даручэнняў кіраўніка дзяржавы, дадзеных Мінгарвыканкаму.

title: Даўгабуды і валакіта ў рабоце з інвестарамі - Качанава назвала праблемныя пытанні Мінска


description: Аб гэтым паведаміў першы намеснік старшыні Парламенцкага сходу, спікер Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі Уладзімір Андрэйчанка.

title: Саюзныя парламентарыі наступную сесію правядуць у Беларусі


description: Талісман гульняў набыў сёння білеты на цырымонію адкрыцця мультыспартыўнай падзеі, якая пройдзе 21 чэрвеня 2019 года на мінскім стадыёне "Дынама".

title: Талісман Лесік набыў білеты на цырымонію адкрыцця II Еўрапейскіх гульняў


description: Указ павялічвае максімальна дапушчальную месячную норму бяспошліннага ўвозу тавараў для асабістага карыстання ў міжнародных паштовых адпраўленнях з 22 еўра і 10 кг да 200 еўра і 31 кг (у сукупнасці) пры захаванні разавай нормы аднаго адпраўлення ў памеры 22 еўра і 10 кг.

title: Штомесячны ліміт на бяспошлінныя пасылкі павялічаны да 200 еўра і 31 кг


description: Фінал у старэйшай узроставай групе адбыўся на малой арэне "Чыжоўка-Арэны". Ігракі "Грыфонаў" адкрылі лік у сярэдзіне першага перыяду і не ўпусцілі сваю перавагу да фінальнай сірэны.

title: Пераможцамі гарадскіх спаборніцтваў "Залатая шайба" ў Мінску сталі хакеісты каманды "Грыфоны"


description: Паводле існуючых звестак, магнітута першага землетрасення склала 5,6. Другое землетрасенне магнітудай 5 адбылося менш як праз паўгадзіны пасля першага.

title: У Венесуэле адбылося два землетрасенні


description: "Я лічу, што тэрмінова трэба сабіраць такую канферэнцыю. Каб неяк супакоіць свет, трэба гэта зрабіць, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - Я бачу выратаванне свету ў гэтым, каб мы спыніліся хаця б, каб не беглі ў гонку ўзбраенняў і заўтрашнюю вайну".

title: Лукашэнка: неабходна сабіраць "Хельсінкі-2", каб супакоіць свет


description: Кандыдатуру Вішкавіча падтрымалі 54 дэпутаты, супраць прагаласавалі дзевяць, чацвёра парламентарыяў устрымаліся.

title: Новы ўрад Сербіі ўзначаліў Радаван Вішкавіч


description: Дзяржсакратар Савета бяспекі Беларусі ўжо наведаў Кыргызстан, Казахстан, Таджыкістан і Расію. Кіраўнікі гэтых дзяржаў адобрылі беларускую кандыдатуру. Аляксандр Лукашэнка таксама афіцыйна падтрымаў назначэнне Станіслава Зася.

title: Лукашэнка падпісаў праект рашэння Савета калектыўнай бяспекі аб назначэнні Зася генеральным сакратаром АДКБ


description: Пасол Расіі ў Аўстрыі Дзмітрый Любінскі паведаміў, што дыпведамства не атрымлівала запытаў у адносінах да расійскіх біятланістаў у Хохфільцэне і будзе разбірацца ў сітуацыі.

title: Паліцыя Аўстрыі абвінаваціла расійскіх біятланістаў у парушэнні антыдопінгавых правіл


description: Чакаецца, што Беларусь па выніках бягучага года экспартуе высокатэхналагічную прадукцыю на $13,5 млрд, што на 20 працэнтаў больш, чым у мінулым годзе.

title: Беларусь па выніках года плануе нарасціць экспарт высокатэхналагічнай прадукцыі на 20 працэнтаў - ДКНТ


description: "У выніку Кітай заняў трэцяе месца па экспарце турпаслуг Беларусі пасля Расіі і Украіны", - сказаў Віталь Грыцэвіч.

title: Беларусь у студзені-кастрычніку павялічыла экспарт турыстычных паслуг у Кітай амаль на 15 працэнтаў


description: На пасяджэнні разглядаўся ход выканання плана мерапрыемстваў па далейшым развіцці малога і сярэдняга прадпрымальніцтва ў Саюзнай дзяржаве на 2017-2019 гады.

title: Беларусь і Расія прадоўжаць зняцце бар'ераў і стварэнне ўмоў для роўнага доступу на рынкі - Румас


description: Абмеркаванне пагаднення ў парламенце адбудзецца на тыдні, які пачынаецца з 7 студзеня, а само галасаванне пройдзе на наступным тыдні.

title: Брытанскі парламент прагаласуе па Brexit у студзені - Мэй


description: Самазанятыя грамадзяне атрымалі права пры жаданні рабіць страхавыя ўзносы ў ФСАН, а індывідуальныя прадпрымальнікі, натарыусы і адвакаты змогуць выплачваць гэтыя ўзносы толькі за перыяд фактычнага ажыццяўлення сваёй дзейнасці з атрыманнем даходу.

title: Мінпрацы растлумачыла навацыі ў накапленні страхавога стажу для асобных катэгорый грамадзян


description: "Мінск проста павінен стаць эталонам па ўладкаванні безбар'ернага асяроддзя на ўсіх аб'ектах", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка.

title: Лукашэнка: Мінск павінен стаць эталонам па ўладкаванні безбар'ернага асяроддзя на ўсіх аб'ектах


description: У Мінтрансе Турцыі паведамілі, што ў выніку крушэння скораснага поезда ў Анкары загінулі 9 чалавек, у тым ліку 3 машыністы. Паранены 47 чалавек.

title: Колькасць загінулых пры крушэнні поезда ў Анкары ўзрасла да 9 чалавек


description: Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што аснова любых міждзяржаўных узаемаадносін - эканамічны складнік. Раней Беларусь і Пакістан дамовіліся прыкласці максімум намаганняў для таго, каб тавараабарот паміж краінамі дасягнуў $1 млрд.

title: Беларусь мае намер развіваць больш цеснае супрацоўніцтва з Пакістанам у ваенна-тэхнічнай сферы


description: Будаўнічы комплекс краіны нацэлены на пераважнае ўзвядзенне жылля з выкарыстаннем электраэнергіі для мэт ацяплення.

title: Электраэнергію для патрэб ацяплення неабходна будзе ўлічваць пакватэрна - Мясніковіч


description: У гэтым годзе навагоднія дрэвы, вырашчаныя спецыялістамі лясгасаў, можна будзе прадаваць больш як у 1 тыс. гандлёвых кропак.

title: Лясгасы Беларусі адкрыюць ёлачныя базары 20 снежня


description: "Спадзяёмся, што дзякуючы рэйсу Мінск-Кішынёў пасажырапаток павялічыцца і больш беларускіх турыстаў наведаюць Малдову", - сказала Анна Колца.

title: Малдова разлічвае на рост турпатоку з Беларусі ў сувязі з адкрыццём рэйса Мінск-Кішынёў


description: Мерапрыемства прайшло пры ўдзеле прадстаўнікоў кіраўніцтва пасольства КНР у Беларусі, кітайскіх і беларускіх кампаній, а таксама АТ "Літоўская чыгунка".

title: Sinotrans адкрыла еўразійскую штаб-кватэру ў "Вялікім камені"


description: У мінулым годзе тэмп росту беларускага экспарту ў Францыю склаў 155 працэнтаў, у гэтым годзе назіраецца таксама добрая дынаміка, усяго пастаўляецца 250 таварных пазіцый.

title: Латушка лічыць пастаўку беларускіх драўляных дамоў драйверам росту экспарту ў Францыю


description: Першым пакупніком папяровых білетаў стане талісман II Еўрапейскіх гульняў 2019 году - Лісяня Лесік.

title: Білеты на ІІ Еўрапейскія гульні можна будзе набыць у касах аператара з 19 снежня


description: ЦК КП(б)Б накіраваў камандзірам і камісарам тэлеграму, у якой акрамя іншага прадпісвалася выпусціць святочныя газеты.

title: Партызанскі летапіс: 25-годдзю БССР прысвячаецца


description: У адпаведнасці з указам мэтай сацыяльна-эканамічнага развіцця на 2019 год з'яўляецца забеспячэнне эканамічнага росту Беларусі, што перавышае сярэднесусветны ўзровень, і павышэнне на гэтай аснове ўзроўню дабрабыту беларускага народа.

title: Рост ВУП - 4 працэнты, інфляцыя не вышэйшая за 5 працэнтаў - Лукашэнка зацвердзіў задачы развіцця Беларусі ў 2019 годзе


description: "На сёння паступілі чатыры справы ў адносінах да пяці фігурантаў, у тым ліку намесніка міністра аховы здароўя", - сказаў Аляксандр Канюк.

title: Канюк пра "справу медыкаў": шэрагу асоб змянілі меру стрымання


description: Плануецца таксама абмеркаваць рэформу вызначэння аб'екта падаткаабкладання маёмасных падаткаў, у першую чаргу падатку на нерухомую маёмасць.

title: У Беларусі плануецца мадэрнізаваць сістэму спагнання ПДВ


description: Абмежаванні зняты з ААТ "Калінкавіцкі мясакамбінат" (за выключэннем прадукцыі, забароненай да ўвозу па прычыне дзеючых абмежаванняў па АЧС), а таксама ААТ "Малочны свет" і ААТ "Полацкі малочны камбінат" (за выключэннем паставак сухой малочнай прадукцыі).

title: Рассельгаснагляд адмяніў абмежаванні на пастаўкі прадукцыі трох беларускіх прадпрыемстваў


description: Пастанова ўносіць змяненні ў Інструкцыю аб парадку ўстанаўлення і прымянення тарыфаў на перавозкі пасажыраў, багажу і грузабагажу чыгуначным транспартам агульнага карыстання.

title: У Беларусі ўнесены змяненні ў правілы правозу ў паяздах хатніх жывёл і веласіпедаў


description: Калі кантрактная цана ніжэй за зарэгістраваную гранічную адпускную цану, то разліковая адпускная цана на лекавы сродак фарміруецца зыходзячы з кантрактнай цаны.

title: МАРГ і Міністэрства аховы здароўя растлумачылі, як будуць фарміравацца гранічныя адпускныя цэны на лякарствы


description: Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што беларускіх спартсменаў наперадзе чакаюць два важныя і строгія экзамены - II Еўрапейскія гульні 2019 года і Алімпіяда ў Токіа ў 2020 годзе.

title: "Народ стаміўся чакаць вынікаў" - Лукашэнка разлічвае на перамогі беларусаў на Еўрапейскіх гульнях


description: Рэспубліканскі бюджэт Беларусі на 2019 год сфарміраваны па песімістычным сцэнарыі работы эканомікі і ўлічвае негатыўны ўплыў падатковага манеўру на бюджэт.

title: Беларусь ацэньвае страты з-за падатковага манеўру ў РФ у 2019 годзе ў памеры Br630 млн


description: Паводле яе слоў, павышаную ўвагу інспектары ДПС удзеляць папярэджанню і спыненню фактаў, калі людзі садзяцца за руль у стане алкагольнага ап'янення, без правоў.

title: ДАІ пераходзіць на ўзмоцнены варыянт нясення службы ў сувязі з навагоднімі святамі


description: "Украіна пакуль захоўвае і падтрымлівае адносіны з краінамі СНД. У якасці прыкладу я магу прывесці і Беларусь, і Малдову", - сказаў Сяргей Лебедзеў.

title: Лебедзеў: мы спадзяёмся, што Украіна прадоўжыць узаемадзеянне ў рамках СНД


description: Што датычыцца парадку інфармавання грамадзян, якім трэба будзе аплачваць паслугі ЖКГ з пакрыццём затрат, то рабіць гэта будуць праз жыроўкі.

title: У Беларусі пашырылі пералік тых, каго не будуць уключаць у базу даных не занятых у эканоміцы


description: Сталіца ў разрэзе рэгіёнаў традыцыйна лідзіруе па гэтым паказчыку: сярэдняя зарплата работнікаў Мінска за лістапад сфарміравалася ў памеры Br1 375,3 (тэмп росту да лістапада 2017 года - 112,8 працэнта).

title: Сярэдняя зарплата ў Беларусі ў лістападзе склала Br994


description: Саджыд Джавід адзначыў, што Вялікабрытанія будзе адкрыта для вядзення бізнесу, а ўжо тыя, хто жыве тут, змогуць застацца незалежна ад таго, будзе падпісана пагадненне па Brexit або не.

title: Пасля Brexit жыхары ЕС не змогуць аўтаматычна атрымліваць дазвол на работу ў Вялікабрытаніі


description: "У бліжэйшым будучым рабатызацыя ахопіць і прамысловыя прадпрыемствы Мінска. Галоўная задача - працаўладкаваць людзей, і аб гэтым трэба думаць ужо сёння. Спрыяльным асяроддзем для пашырэння занятасці можа стаць малы і сярэдні бізнес", - сказаў беларускі лідар.

title: Лукашэнка разлічвае на сферу бізнесу ў пытанні пашырэння занятасці ў Мінску


description: Кіраўнік дзяржавы прызнаўся, што самыя цяжкія дакументы, якія яму даводзіцца падпісваць, - гэта смяротныя прыгаворы.

title: Лукашэнка лічыць, што рашэнне аб смяротнай кары павінен прымаць народ


description: Дыстанцыю 20 км Сяргей Бачарнікаў пераадолеў з адставаннем 2 мін 18,3 сек ад пераможцы Сімона Фуркада (50 мін 01,9 сек).

title: Сяргей Бачарнікаў заняў 3-е месца ў індывідуальнай гонцы на этапе Кубка IBU па біятлоне ў Аўстрыі


description: Юбілейная XV выстаўка работ вучняў Дзіцячай мастацкай школы Віцебска адкрылася ў гарадской ратушы.

title: Арт-аб'екты на аснове куба-квадрата прадставілі школьнікі на выстаўцы ў Віцебску


description: Такое рашэнне прынята 13 снежня ў адпаведнасці з пісьмовым паведамленнем Міністэрству антыманапольнага рэгулявання і гандлю, кіруючыся артыкуламі 38, 511 Закона Рэспублікі Беларусь "Аб сродках масавай інфармацыі".

title: Мінінфарм абмежаваў доступ да 11 інтэрнэт-рэсурсаў за неналежную рэкламу


description: "Агульнасць культур ляжыць у аснове цеснага супрацоўніцтва Беларусі і Расіі, гэта трывалы фундамент, на якім будуецца Саюзная дзяржава", - падкрэсліў Антон Падкавенка.

title: У Беларусі і Расіі адзіны вектар развіцця - расійскі журналіст


description: Спектакль напоўнены песнямі, напісанымі спецыяльна для мультфільма. У тэатральнай версіі "Брэменскіх музыкантаў" прагучаць таксама папулярныя сучасныя кампазіцыі.

title: Навагоднюю версію "Брэменскіх музыкантаў" падрыхтавалі ў Гомельскім аблдрамтэатры


description: "Праблема перапоўненасці дашкольных устаноў і школ не знята. На 100 месцаў прыпадае 117 дзяцей. Асобныя школы перагружаны амаль у два разы", - канстатаваў кіраўнік дзяржавы.

title: Мінск мае патрэбу яшчэ як мінімум у 20 дзіцячых садах і сямі школах


description: У сувязі з пераходам на афармленне лістка непрацаздольнасці (даведкі аб часовай непрацаздольнасці) у форме электроннага дакумента ўстаноўлены новыя формы гэтых дакументаў і парадак іх афармлення.

title: Міністэрства аховы здароўя расказала аб змяненнях пры выдачы бальнічных


description: На аснове атрыманай інфармацыі будуць будавацца ўсе прагнозы развіцця - ад сацыяльна-эканамічнага, дэмаграфічнага і да фарміравання бюджэтаў у канкрэтных галінах, раёнах.

title: Вынікі перапісу насельніцтва 2019 года дадуць магчымасць рацыянальна планаваць расходы мясцовых бюджэтаў


authors:
Ольга Ивашенко
Сайт
Комсомольской Правды
Фото

description: Свою праздничную речь глава католической церкви в Беларуси произнес в видеопослании

title: Митрополит Тадеуш Кондрусевич поздравил белорусских католиков с Рождеством

maintext:
Изменить размер текста: A A
Митрополит Тадеуш Кондрусевич поздравил белорусских католиков и всех, кто отмечает сегодня светлый праздник, с Рождеством.Фото: Ольга ИВАШЕНКО
Приводим часть цитат праздничного обращения митрополита.
«Глыбокапаважаныя браты і сестры, я сардэчна вітаю ўсіх вас у радаснае свята Божага нараджэння».
«Бог ніколі не адрынае чалавека, нават самага грэшнага. Ен любіць чалавека... »
«Дзеля чалавека, дзеля яго збаўлення Сын Божы прыходзіць у гэты свет. І сення мы адзначаем гэта вялікае свята любові Бога да чалавека. Нездарма паэты кажуць, што Божае нараджэнне – гэта свята пацалунку неба з зямлей. Сення мы слухаем прыгожыя калядкі, сення мы прыходзім да ясляў, сузіраем на немаўлятка Езуса, сення мы радуемся гэтаму святу, але гэтая радасць павінна быть не толькі на свята Божага нараджэння, не толькі ў гэты перыяд, калі мы адзначаем гэтае свята. Яно павінна быць удзелам усяго нашага жыцця. Кожны дзень Езус праз паслугу касцела прыходзіць да нас. І кожны дзень павінен быць днем нараджэння Езуса сваею ласкаю ў нашых сэрцах і нашых душах. Дзякуючы тым, у сэрцах якіх прыбывае Езус, наша краіна Беларусь павінна станавіцца Віфлеемам 21 стагоддзя.
У гэта радаснае свята я віншую ўсіх вас.Віншую каталікоў, віншую іншых хрысціянаў, якія разам з намі святкуюць гэтае свята; віншую нашых братоў і сясцер праваслаўных, якія праз два тыдні будуць адзначаць тое ж самае свята. Розніца календароў і абрадаў – гэта не розніца веры. Мы верым у таго ж самага Сына Божага, мы верым у таго ж самага Езуса Хрыста, які прыйшоў у гэты свет для нас і для нашага збаўлення. Таксама віншую ўсіх людзей добрай волі. Божае нараджэнне – не толькі рэлігійнае свята ў Беларусі, гэта таксама і дзяржаўнае свята. І ўсе мы яму сення радуемся. Поўнаму Божай ласкі, хрыстовага супакою святу Божага нараджэння і шчаслівага новага года».


title: Дарт Вэйдэр, касмапонг і… аўтаматы з газіроўкай. Студэнцкі гарадок з размахам адзначыў юбілеі адразу трох інтэрнатаў! [+cлайды]

maintext:
У дзень нараджэння сваіх інтэрнатаў студэнты "шасцёркі" ўспаміналі мінулае, жыхары "чацвёркі" марылі пра будучыню, а "пяцёрка" арганізавала знаёмства з экзатычнай культурай Усходу.
50 гадоў таму, 1 лістапада 1968 года, інтэрнат № 6 БДУ адчыніў свае дзверы для студэнтаў матэматычнага і хімічнага факультэтаў. Сёння тут жывуць студэнты факультэта прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, Міжнароднага дзяржаўнага экалагічнага інстытута імя А. Д. Сахарава.
Студэнцкі савет і педкалектыў "шасцёркі" ўзнавіў кожнае дзесяцігоддзе з гісторыі інтэрната. Госці свята пагрузіліся ў атмасферу 70-х і 80-х, пазнаёміліся з прадстаўнікамі 90-х і нулявых. Асаблівую настальгію выклікалі атрыбуты савецкага жыцця: аўтаматы з газіроўкай, магнітолы і відэакасеты, часопіс "За рулём", значкі "Ветэран працы", "Пераможца сацспаборніцтва" і, вядома ж, "Мішка Алімпійскі".
16 лістапада свой юбілей адсвяткаваў інтэрнат № 5 БДУ. Гісторыя "пяцёркі" налічвае цэлых 55 гадоў! Насельніцтва інтэрната – гэта студэнты з Кітайскай Народнай Рэспублікі, таму свята правялі ў кітайскіх традыцыях. Варта сказаць, што пастараліся на славу: атмасферу таямнічага Усходу перадавалі падвесныя ліхтарыкі, зона з букетамі кветак, зробленых рукамі кітайскіх студэнтаў, нацыянальнымі стравамі.
У 2013 годзе ў эксплуатацыю быў уведзены новы інтэрнат № 4 БДУ! 5 лістапада інтэрнат № 4 адзначыў свой першы юбілей. Студэнцкі савет зладзіў касмічны вечар. Падрыхтоўка да свята віравала, а інтэрнат тым часам ператвараўся ў сапраўдны космас у прамым сэнсе слова. На ўваходзе людзей сустракаў Дарт Вэйдэр, іншапланетныя дзяўчаты прапаноўвалі касмічныя напоі. Падчас свята кожны мог наведаць чорную дзірку і ўспомніць касманаўтаў "чацвёртага" інтэрната былых гадоў, пагуляць у касмапонг, а ў перапынках паласавацца незвычайнай ежай: ад кавалачкаў Месяца да кольцаў Сатурна. Галоўным завадатарам свята стаў пацешны Чацвяруня, які жыве ў сценах "чацвёркі" ўжо 5 гадоў.
Гісторыя нашых інтэрнатаў налічвае дзясяткі гадоў, за гэты час Мінск стаў іншым, змяніліся студэнты, загадчыкі і педагогі. Але не змянілася адно: інтэрнаты студэнцкага гарадка былі, ёсць і заўсёды будуць любімым і цёплым домам для ўсіх студэнтаў! Як і раней, нязменныя гасціннасць і суладная праца калектыву, а таксама адказнае стаўленне студэнтаў да свайго другога дома!
"Юбілей – выдатная падзея ў жыцці кожнага чалавека, а для калектыву знамянальная ўдвая. Мы, калектыў універсітэта і студэнты, з'яўляемся партнёрамі ў навучанні. Таму хочацца пажадаць нашым студэнтам поспехаў у вучобе, здароўя, добрых сяброў і выдатнага студэнцкага жыцця! Сардэчна віншую калектывы інтэрнатаў – моцнага здароўя і доўгіх гадоў добрай сумеснай працы, падчас якіх вы зможаце вывесці ў самастойнае жыццё яшчэ не адзін выпуск будучых спецыялістаў", – пажадала Ала Мелех.
Вікторыя ЧАБАЙ


title: Мы адкрыем новую галактыку! Капуснік БДУ зноў фантаніраваў ідэямі студэнтаў [+cлайды і відэа]

maintext:
Пра яго кажуць, яго чакаюць, ад яго атрымліваюць асалоду. А пошук за пару дзён да мерапрыемства лішняй пары квіткоў – штосьці накшталт спаборніцтва; часам нават настае і стадыя запалу.
22 лістапада на сцэне Ліцэя БДУ прайшоў "капуснік" – конкурс творчасці і таленту для першакурснікаў нашага ўніверсітэта. Усяго гэта мерапрыемства сабрала каля тысячы студэнтаў і запрошаных гасцей, а яшчэ некалькі сотняў далучылася да мерапрыемства анлайн дзякуючы прамой трансляцыі ў Instagram. Вялікая колькасць падарункаў, файных жартаў, бясконцая плынь энергіі, хлопцы і дзяўчаты з бэйджами, шмат зон актывацый і яшчэ больш дэкарацый –менавіта гэта ўсё зрабіла “капуснік” такім запамінальным. А ад таго, што частка запрошаных гасцей – выпускнікі БДУ, становіцца яшчэ больш прыемна, таму што гэта ўжо традыцыйнае мерапрыемства, якое перадаецца з пакалення ў пакаленне.
Сёлета яркай фішкай для адкрыцця “Капусніку БДУ” стала відэа, якое запомнілася ўсім прысутным надоўга: прынамсі, да наступнага года, дзе, мы ўпэўнены, студэнцкі саюз БДУ здзівіць нас ізноў.
У камандзе арганізатараў "Капусніку БДУ" кожны год адбываюцца папаўненні: у многіх за плячыма не адзін год досведу арганізацыі мерапрыемстваў. У гэты раз атрымалася пагутарыць з новаспечаным членам студэнцкага саюза БДУ Рэвекай Ахраменка, студэнткай другога курса факультэта журналістыкі.
- Гэта твой першы "капуснік"?
- Не, гэта мой другі "Капуснік БДУ". У першы раз я была ўдзельніцай, прадстаўляла журфак разам са сваёй камандай. Ну а сёлета я здымаю гісторыі для “Інстаграма” студсаюза.
- Што сёлета прыцягнула і запомнілася больш за ўсё?
- Кліп ад студсаюза ў самым пачатку “капусты”. Дэкарацыі мехмата.
- Якія адчуванні, калі не трэба рэпетаваць рэплікі да выступлення, а можна быць у зале і назіраць збоку?
- Ты разумееш, што “капуста” не абмяжоўваецца толькі тваім выступленнем, што ёсць мноства іншых сфер, ад якіх залежыць мерапрыемства. Ну і прыемна бачыць і ўсведамляць, што ў студсаюзе ты робіш такое свята для першакурснікаў.
- Калі мехмат сёлета прыляцеў з космасу, то як ты лічыш, куды далей? Ёсць здагадкі, што будзе ў наступным годзе?
- Мы адкрыем новую галактыку! Ну не ведаю. Складанае пытанне, таму што кожны год першакурснікі ўсе больш таленавітыя, арыгінальныя і звар'яцелыя – у добрым плане. Хочацца, вядома, ужо адысці ад звыклага фармату "капусты", зрабіць штосьці новае, таму што трохі надакучыла шмат гадоў запар бачыць прыкладна адно і тое. Але пакуль што я не магу прапанаваць прыдатнай альтэрнатывы, таму мае прэтэнзіі неабгрунтаваныя. Вельмі спадзяюся, што ў наступным годзе мы зробім штосьці іншае і выдатнае, каб задаць тон наступным "капустам".
Мы вельмі спадзяёмся, што так і здарыцца, і, сапраўды, наступны год будзе яшчэ ярчэйшы і запомніцца вялікай колькасцю пазітыву і крэатыву. Хоць здаецца, што ўжо даўно дасягнулі дасканаласці, але для студсаюза БДУ гэта толькі чарговая прыступка на шляху да новых вяршыняў. А пакуль вернемся ў рэчаіснасць і пагаворым з куратарам каманды-пераможцы.
-Ты сам захацеў быць куратарам, ці табе прапанавалі?
- Прапанаваў старшыня студэнцкага саюза механіка-матэматычнага факультэта Саша Карайчанцаў.
- І што адчуваеш, калі “капуста” прайшла і перамога за ММФ?
- Ну-у-у… Па-першае, я выспаўся. Па-другое, гонар за свой факультэт. ММФ 4 гады запар займае прызавыя месцы. І мы першы факультэт, які заняў першае месца тройчы. Гэта вельмі файна! Я рады! Неяк так.
- Сёлета ММФ скарыў космас. Што мехмат скорыць у наступным годзе?
- У наступным годзе і ўбачым. Час пакажа.
На жаль, мы не змаглі даведацца, да чаго рыхтавацца ў наступным годзе, аднак студэнты абяцалі: "Сапраўды будзе нешта грандыёзнае!" Затое нам удалося пагутарыць з удзельнікамі каманды ММФ і даведацца іх невялікія сакрэцікі.
- Чаму вы вырашылі ўдзельнічаць у “Капусніку БДУ”?
- Новы досвед, людзі, хацелася паўдзельнічаць у чымсьці такім маштабным у нейкім плане, – падзялілася з намі Кацярына Кошкіна.
- Прызнайцеся, ішлі па перамогу?
- Толькі па яе, была велізарная падтрымка з боку старшакурснікаў, і гэта падагравала маю матывацыю, – распавёў Арсеній Баско.
- Чаму вырашылі скарыць космас?
- Вырашылі, што хочам файныя дэкарацыі, і прыйшла думка пра космас, і далей адштурхоўваліся ад гэтага, – адказала Кацярына Кошкіна.
- На мехмаце можна і не толькі космас скарыць, – дапоўніў Арсеній Баско.
- Ці не ўзнікла жаданне ў наступным годзе стаць куратарам?
- Хутчэй за ўсё так і зраблю, калі будзе магчымасць, – узрадаваўся Арсеній Баско.
- Чаму вырашылі скарыць космас?
- Я думаю, ніхто не чакаў ад нас космасу сёлета, і гэта сыграла на нашу карысць. Дык хай інтрыга будзе і ў наступным годзе, – завяршыў аповед пра планы ММФ Арсеній Баско.
Атрымліваецца, што сёлета студэнты заявілі пра сябе, і яны відавочна не маюць намер спыняцца на дасягнутым. А гэта ўскладняе (ці спрашчае – як паглядзець) працу для суддзяў. Сёлета было шмат цікавых і яркіх выступленняў. Цікава, наколькі складана было падзяліць месцы па справядлівасці? На гэта пытанне нам дапамог знайсці адказ Ілья Лемец, дырэктар крамы "Крама БДУ":
- Сёлета, на дзіва, у судзейскай калегіі не ўзнікла пытанняў, каму аддаць першае месца, а вось што да астатніх намінацый, то там меркаванні разышліся. Абраць было няпроста, але, нягледзячы на гэта, мы прыйшлі да агульнага рашэння.
Ну што ж, мабыць, лёс суддзяў такі, але добра, калі ёсць канкурэнцыя. Суддзям ёсць пра што паспрачацца, а камандам цікавей змагацца за прызавыя месцы і суперскія прызы ад спонсараў.
Мы ж будзем з нецярпеннем чакаць наступнага года, каб убачыць, да якой каманды пяройдзе кубак рэктара БДУ за найлепшы нумар на "капусніку".
Пераможцы "Капусніку БДУ–2018": Найлепшая група падтрымкі – факультэт міжнародных адносін; Найлепшая мужчынская роля – Захар Саўчук, гістарычны факультэт; Найлепшая жаночая роля – Ганна Чакун, факультэт журналістыкі; Найлепшы жарт – "Нам падабаецца вучыцца ў БД(П)У" ад хімічнага факультэта; Найлепшае мастацкае афармленне нумара – механіка-матэматычны факультэт; Найлепшае фота – эканамічны факультэт; Найлепшае відэа – гістарычны факультэт; 3 месца – эканамічны факультэт; 2 месца – факультэт міжнародных адносін; 1 месца – механіка-матэматычны факультэт.
Дыяна АРХІПЕНКА
Фота Васіля Кузьмічкіна
Яшчэ больш фота у лічбавым фотаархіве БДУ
Відэа:


title: Алена Бабкіна: "Ідэальны выкладчык - той, хто ведае, як тэорыя працуе на практыцы"

maintext:
Сёння праект «Новы погляд» распавядзе пра загадчыцу кафедры міжнароднага прыватнага і еўрапейскага права Алену БАБКІНУ.
Яе навуковае званне – дацэнт. Спецыяльнасць кафедры лідзіруе ў рэйтынгу прахадных балаў у краіне.
З ёй пагаварылі пра прафесійныя сакрэты, асаблівасці арганізацыі працы на кафедры – пра трэніровачныя суды, дысцыпліны на англійскай мове, дыстанцыйную магістратуру. А таксама пра тое, як зрабіць навучанне яшчэ лепшым.
Спалучаць выкладанне з практыкай
Алена Бабкіна студэнцкія гады правяла на кафедры міжнароднага права на юрыдычным факультэце, тут жа вучылася ў аспірантуры. У 2000 г. з кафедры міжнароднага права, якая ўжо знаходзілася на факультэце міжнародных адносін, была вылучана кафедра міжнароднага прыватнага і еўрапейскага права. З гэтага часу Алена Бабкіна засталася працаваць ва ўніверсітэце. Праз пару гадоў абараніла дысертацыю, атрымала званне дацэнта.
Паралельна з выкладчыцкай дзейнасцю займалася практыкай, працавала ў Эканамічным судзе СНД, у Судзе Еўразійскай эканамічнай супольнасці і Судзе Еўразійскага эканамічнага саюза.
І сёння з’яўляецца арбітрам Міжнароднага арбітражнага суда пры Беларускай гандлёва-прамысловай палаце, прызначана ад Беларусі арбітрам Міжнароднага цэнтра па ўрэгуляванні інвестыцыйных спрэчак, які размяшчаецца ў Вашынгтоне.
– У маім разуменні ідэальны выкладчык – гэта той, хто ведае тэорыю і разумее, як яна працуе на практыцы, – лічыць Алена Васільеўна. – Толькі тады ты становішся тым спецыялістам, які можа даць студэнту максімум па сваім прадмеце. Безумоўна, патрэбныя стажыроўкі за мяжой па нашым навуковым кірунку. У свой час я стажыравалася ў Галандыі ў Акадэміі міжнароднага права і ў Ін-стытуце ASSER, у Інстытуце Макса Планка ў Германіі, Міжнародным інстытуце ўніфікацыі прыватнага права ў Італіі.
Алена Васільеўна ўпершыню ўзначаліла кафедру яшчэ 10 гадоў назад. У 2012 годзе сышла са штата ўніверсітэта працаваць у суд. Амаль 6 гадоў працавала ў БДУ на грамадскіх пачатках. Сёлета ў верасні вярнулася на пасаду і ўзялася за напісанне доктарскай дысертацыі.
Вышэйшая матэматыка ў юрыспрудэнцыі
Алена Васільеўна з сям’і ўрачоў, але яшчэ ў малодшых класах вырашыла, што не пойдзе па бацькоўскіх слядах, а стане юрыстам. Студэнткай, на лекцыях прафесара Людмілы Васільеўны Паўлавай, зразумела, што ёй цікава ў далейшым паглыблена вывучаць міжнароднае права.
Загадчыца кафедры займаецца праблематыкай міжнароднага прыватнага права (МПП). Гэта комплексная сістэма разглядае пытанне вызначэння права, якое будзе прымяняцца, калі сутыкаецца некалькі нацыянальных сістэм. Напрыклад, права якой дзяржавы павінна рэгуляваць здзелкі з замежнікамі і іншае.
– МПП завуць вышэйшай матэматыкай юрыспрудэнцыі, – адзначае яна. – Тут вельмі шмат усяго звязана – цывілістыка, сямейнае, міжнароднае публічнае права, еўрапейскае, банкаўскае права і іншыя галіны. Гэта складаныя прававыя пытанні, якія патрабуюць комплекснага падыходу. У выніку на кафедру звяртаюцца з запытамі пра тое, як тыя ці іншыя адносіны павінны быць урэгуляваны з навуковага пункта гледжання.
Таксама яна кіруе студэнцкім клубам Group of Private International Law Development. Тут удзельнікі рыхтуюць даклады, параўноўваюць беларускае заканадаўства пра МПП з замежнымі нарматыўнымі прававымі актамі, аналізуюць магчымасці, якія вынікаюць з членства Беларусі ў міжнародных арганізацыях. Юрысты-практыкі выступаюць з семінарамі па пытаннях прававога рэгулявання, напрыклад, прыватнаправавых аспектах даследавання космасу, асаблівасцях ужывання смарт-кантрактаў і крыптавалют.
Сёлета яна пачала выкладаць дысцыпліну «Еўрапейскае міжнароднае прыватнае права» на англійскай мове. Выкладанне на замежнай мове на кафедры не рэдкасць – у рамках навучання на бакалаўрыяце і ў магістратуры пяць дысцыплін чытаюцца на замежнай мове. Часам для чытання лекцый прыцягваецца visitor professor з-за мяжы. Як адзначае загадчыца, у студэнтаў факультэта добры ўзровень ведання мовы, яны прыходзяць вучыцца ўжо з пэўнай базай, бо паступіць на ФМА не так лёгка. Па яе словах, поспехі студэнтаў натхняюць на далейшую працу. Найлепшая ўзнагарода для выкладчыка – бачыць развіццё сваіх вучняў і іх жаданне вучыцца.
Прыярытэты кафедры
Калектыў кафедры складаюць 20 выкладчыкаў, уключаючы сумяшчальнікаў. Яны дапамагаюць студэнтам засвоіць грамадзянскае, міжнароднае прыватнае, сямейнае, еўрапейскае, міжнароднае медыцынскае, банкаўскае, міжнароднае інвестыцыйнае права, грамадзянскі і гаспадарчы працэс і іншыя прадметы.
– Гэта кола дысцыплін, якое дазваляе падрыхтаваць спецыяліста, які зможа забяспечваць прававое суправаджэнне знешнеэканамічнай дзейнасці юрыдычнай асобы, – робіць акцэнт Алена Васільеўна. – Некаторыя дысцыпліны выкладаюць юрысты-практыкі, бо практыка-арыентаванасць – гэта прыярытэт кафедры.
Навучальная літаратура – «залаты запас» кафедры. Тут быў нядаўна выдадзены навучальны дапаможнік па еўрапейскім праве, таксама падрыхтаваны да выдання першы ў Беларусі калектыўны падручнік па агульнай частцы міжнароднага прыватнага права. Абодва з грыфам Міністэрства адукацыі Беларусі.
Нядаўна на кафедры падрыхтавалі да выдання першы ў краіне калектыўны падручнік па агульнай частцы міжнароднага прыватнага права
Апошні выкладчыкі рыхтавалі на працягу многіх гадоў, некалькі разоў тэкст дапаможніка актуалізаваўся з прычыны змены заканадаўства і з’яўлення міжнародна-прававых трэндаў. У хуткім часе пачне камплектавацца матэрыял для другога і трэцяга тома падручніка па міжнародным прыватным праве. Раней убачылі свет навучальныя дапаможнікі па міжнародным банкаўскім праве (аўтар – старшы выкладчык Н. Ю. Газдзюк) і навучальны дапаможнік па праве інтэлектуальнай уласнасці (аўтар – дацэнт А. Б. Леановіч).
Кафедра выпускаючая, рыхтуе студэнтаў спецыяльнасці «Міжнароднае права» па дзвюх з трох спецыялізацый: «Міжнароднае прыватнае права» і «Еўрапейскае права». Варта вылучыць, што апошнія гады названая спецыяльнасць у лідарах у рэйтынгу прахадных балаў у краіне. Вучыцца тут цікава, але не проста. Аднак студэнты вытрымліваюць высокія патрабаванні, якія прад’яўляюцца да навучання юрыстаў-міжнароднікаў.
– Аднак калі ты паспяховы ў вучобе і знаходзішся ў топе рэйтынгу, то з працаўладкаваннем цяжкасцяў не ўзнікае. Нашы выпускнікі размяркоўваюцца ў дзяржаўныя органы: міністэрствы юстыцыі, замежных спраў, Нацыянальны цэнтр заканадаўства і прававых даследаванняў, а таксама міжнародныя арганізацыі: Прадстаўніцтва ААН, Эканамічны суд СНД, Суд Еўразійскага эканамічнага саюза, – каментуе загадчыца кафедры. – Таксама гэта буйныя юрыдычныя фірмы. Ад выпускнікоў прыходзяць падзячныя лісты за атрыманую адукацыю, якая, па іх меркаванні, не горшая, чым у іншых краінах. Прыемны факт запатрабаванасці: нашы выпускнікі нават ва ўмовах цвёрдай канкурэнцыі ў прафесіі знаходзяць добрыя працоўныя месцы. Значыць, усе мы – выкладчыкі кафедры – робім добрую і патрэбную справу.
Погляд на навучанне
– Мы развіваемся па шляху практыка-арыентаванасці, – кажа загадчыца кафедры. – Мы даём усе магчымасці для таго, каб выпускнік выдатна арыентаваўся на працоўным месцы. Нашы студэнты ўдзельнічаюць у конкурсах, якія дапамагаюць ім праверыць свае навыкі ў канкрэтных сітуацыях.
Спецыфіка навучання на ФМА – падрыхтоўка каманд для ўдзелу ў міжнародных moot-court, ці так званых трэніровачных судах. Гэта інсцэніроўка судовых працэсаў у міжнародных судах ці міжнародных камерцыйных арбітражах па розных кірунках. Ствараецца фабула справы, студэнты прадстаўляюць розныя бакі працэсу. Часта выпускнікі, якія раней удзельнічалі ў конкурсах, зараз самі трэніруюць каманды.
– Хачу падзякаваць настаўнікам, якія гатовыя выдаткоўваць асабісты час на падрыхтоўку студэнцкіх каманд. Гэта выдатны трэнінг для студэнтаў, – распавядае Алена Васільеўна. – Яны бачаць, як працуе суд, як рыхтуюцца прававыя пазіцыі, разумеюць, што кожную справу трэба разглядаць пад розным вуглом. Апроч гэтага, часта выступленні праходзяць на замежнай мове, што становіцца добрай практыкай у мове спецыяльнасці, а таксама ў прамоўніцкім майстэрстве.
«Мут корты» – гэта выклік, запыт асобаснага росту, атрыманне навыкаў працы ў камандзе, адказнасць. Сёлета мы з дапамогай «ветэранаў мутаўскага руху» зрабілі «Алею славы» – фатаграфіі ўдзелу нашых студэнтаў у розныя гады ў розных конкурсах. Будзем пашыраць гэту алею новымі поспехамі.
Так, нядаўна каманда (студэнты А. Шантора, Т. Пацапня, А. Сялюн), якую рыхтавала Алена Васільеўна, на конкурсе па праве ЕАЭС у Расійскай акадэміі правасуддзя ў Маскве атрымала годныя ўзнагароды. «Справа пра вецер»: інсцэніроўка працэсу ў Судзе Еўразійскага эканамічнага саюза пра парушэнне дзяржавай умоў дамовы пастаўкі ветранай энергіі і права Саюза. Каманда факультэта стала віцэ-чэмпіёнам і атрымала званне найлепшага аратара фіналу конкурсу. Віншуем!
Акрамя гэтага на кафедры ўдасканальваецца магістратура. Летась распрацаваны новы двухгадовы навучальны план. Да таго ж у гэтым навучальным годзе падрыхтаваны план англамоўнай магістратуры, яна будзе арыентавана на замежнага спажыўца.
– Мы паспрабуем зрабіць яе дыстанцыйнай, бо на сёння гэта запатрабаваны метад навучання. У планах – стварэнне каля 15-20 дысцыплін, для кожнай неабходна падрыхтаваць якасную абалонку, – працягвае яна.
Як разважае Алена Бабкіна, усе веды, якія дае ўніверсітэт, неабходныя для жыцця і прафесіі:
– Мая парада – вучыцца, вырашаць задачы, якія ставяць выкладчыкі, выкарыстоўваць дадатковыя рэсурсы, каб глыбей пагрузіцца ў тыя пытанні, якія цікавяць.
Алена ЛЯЎШЭНЯ


title: На скрыжаванні ўсіх хімій. Прафесар Алег Шадыра распавёў для чаго патрэбныя радыяцыйныя тэхналогіі

maintext:
У 1968 г. была створана кафедра радыяцыйнай хіміі і радыяхіміі для падрыхтоўкі спецыялістаў, неабходных для вырашэння разнапланавых задач па мірным выкарыстанні атамнай энергіі.
Яе арганізаваў і ўзначаліў Я. П. Пятраеў. Першапачаткова навучальная праца была звязана з выкладаннем дысцыплін па радыяцыйнай хіміі, радыяхіміі і крыніцах iанiзуючых выпраменьванняў. Чытаць лекцыі запрашаліся спецыялісты з МДУ, супрацоўнікі адкрытага ў 1964 г. Інстытута ядзернай энергетыкі. Свае кадры трэба было навучыць у сціслыя тэрміны.
Для чаго былі патрэбныя радыяцыйныя тэхналогіі
Як студэнт другога выпуску, памятаю выдатныя лекцыі прафесара Наталлі Аляксееўны Бах і яе вучняў – прафесара Л. Ц. Бугаенкі і дацэнта Я. П. Калязіна – яркіх прадстаўнікоў школы радыяцыйнай хіміі з МДУ, а таксама выкладанне радыяхімічных дысцыплін Я. П. Пятраевым і Ю. П. Давыдавым, прадстаўнікамi вядомай Ленінградскай школы радыяхімікаў, якія пераехалі ў Мінск з Ленінграда. Гэта стала асновай для падрыхтоўкі высокакваліфікаваных спецыялістаў. З нашага другога выпуску кафедры 1971 года – а гэта 25 чалавек – большасць атрымала працу ў Інстытуце ядзернай энергетыкі ў лабараторыях аддзелаў радыяцыйна-хімічнага сінтэзу і радыяхіміі. У 1970–1980 гг. радыяцыйныя тэхналогіі спрабавалі небеспаспяхова ўкараніць у шматлікія сферы тэхналагічнай дзейнасці. У першую чаргу гэта радыяцыйная мадыфікацыя і сшыўка палімерных матэрыялаў, радыяцыйна-хімічны сінтэз арганічных рэчываў з хімічна агрэсіўнай сыравіны (сульфхларыраванне, сульфгалагеніраванне і г. д.), радыяцыйная стэрылізацыя і кансерваванне медыцынскай і сельскагаспадарчай прадукцыі, радыяцыйныя тэхналогіі абеззараджвання і ачысткі прамысловых і сельскагаспадарчых адходаў, радыяцыйныя тэхналогіі для сельскай гаспадаркі, звязаныя з павышэннем пасяўных якасцяў насення і паляпшэннем пажыўнасці грубых кармоў і многае іншае.
Фактар Чарнобыля
Пасля аварыі на ЧАЭС пры кафедры ў 1986 г. быў арганізаваны сектар радыяхіміі, а ў 1993 г. – НДЛ радыяхіміі. Супрацоўнікамі НДЛ радыяхіміі выканана больш за 30 прац у рамках дзяржаўных, ведамасных і міжнародных праграм, накіраваных на пераадоленне наступстваў катастрофы на ЧАЭС.
Асноўнымі кірункамі навуковай дзейнасці з’яўляліся комплексная ацэнка радыеэкалагічнай сітуацыі ў розных рэгіёнах РБ; даследаванне фізіка-хімічнага стану, механізмаў і дынамікі біягеахімічнай міграцыі радыенуклідаў у асноўных кампанентах наземных экасістэм, у тым ліку ў сістэмах «глеба – расліна», «глеба – грунтавыя воды», «донныя адкладанні – паверхневыя воды» і інш. Адмысловая ўвага надавалася вывучэнню паводзін у навакольным асяроддзі трансуранавых элементаў, якія іграюць важную ролю ў ядзерным паліўным цыкле.
Энергетычны парадокс выпраменьвання
Адным з кірункаў даследаванняў, што праводзяцца на кафедры, якой я з 1994 года стаў кіраваць, было вывучэнне заканамернасцяў дзеяння радыяцыі на біялагічна важныя рэчывы. Агульнавядомае магутнае пашкоджвальнае дзеянне іанізуючых выпраменьванняў на арганізм, 10 Гр = 10 Дж/кг – смяротная доза для ўсіх млекакормячых. Чаму гэта адбываецца, дагэтуль не зразумела. Хоць распрацаваны асноўныя прынцыпы пашкоджвальнага дзеяння на біяаб’екты, у той жа час энергетычны парадокс уздзеяння выпраменьвання на арганізм не вырашаны. Такія веды патрэбныя, таму што яны адкрываюць перспектыву накіраванага атрымання рэчываў, якія або валодаюць радыеахоўнымі ўласцівасцямі, або, наадварот, узмацняюць дзеянне выпраменьвання на біялагічныя аб’екты. Да апошніх адносяцца рэчывы (радыесенсібілізатары), якія выкарыстоўваюцца ў радыетэрапіі анкалагічных захворванняў, паколькі ракавыя клеткі больш устойлівыя да апрамянення, чым большасць здаровых.
Паварот да лекавых злучэнняў
Гэты кірунак працы кафедры паслужыў для мяне адной з адпраўных кропак, калі пасля распаду СССР у нас у краіне склалася няпростая сітуацыя з кадравым забеспячэннем фармацэўтычнай прамысловасці. Спецыялістаў для фармпрамысловасці ў Беларусі не рыхтавалі. Таму па нашай ініцыятыве са згоды канцэрна «Белбіяфарм» і Міністэрства аховы здароўя РБ у 1995 г. на базе кафедры была адкрыта новая спецыялізацыя «Хімія лекавых злучэнняў», а сама яна атрымала сённяшнюю назву «Кафедра радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій». Вось ужо больш за 20 гадоў кафедра праводзіць падрыхтоўку спецыялістаў для патрэб фармацэўтычнай прамысловасці.
Выпускнікі кафедры працуюць на ўсіх фармацэўтычных прадпрыемствах краіны і ў навуковых інстытутах, якія займаюцца распрацоўкай лекавых сродкаў, забяспечваючы ўкараненне ў вытворчасць сучасных тэхналогій і стварэнне інавацыйных лекаў.
Унікальнае абсталяванне
З 2008 года па пастанове ўрада мы аднавілі падрыхтоўку спецыялістаў па кірунку «радыяцыйная хімія і радыяхімія», неабходных для працы на Беларускай атамнай станцыі і для наладжвання выпуску радыяфармпрэпаратаў рознага прызначэння.
Удзел нашай кафедры ў дзвюх дзяржаўных праграмах, звязаных з падрыхтоўкай кадраў для атамнай энергетыкі і фармацэўтычнай прамысловасці, а таксама атрыманне на конкурснай аснове 3 грантаў Міжнароднага навукова-тэхнічнага цэнтра дазволілі здабыць значныя сродкі на развіццё прыборнай базы кафедры, закупку дарагіх рэактываў і камплектуючых, у выніку былі аснашчаны сучасным абсталяваннем як навучальныя практыкумы, так і навуковыя лабараторыі.
Запатрабаванасць выпускнікоў
У наш час кафедра штогод выпускае 50–60 спецыялістаў, большасць з якіх уладкоўваецца на прадпрыемствы, дзе патрэбныя супрацоўнікі, якія валодаюць ядзернымі і фармацэўтычнымі ведамі, а таксама маюць навыкі працы на сучасным аналітычным абсталяванні. Пералік такіх прадпрыемстваў шырокі – ад АЭС і буйных фармацэўтычных заводаў тыпу РУП «Белмедпрэпараты» да недзяржаўных фірмаў і кампаній.
Адкрыцці і распрацоўкі
Навуковыя дасягненні кафедры значныя. Гэта адкрыццё новых свабоднарадыкальных рэакцый, якія праходзяць з удзелам біялагічна важных злучэнняў. Распрацоўка новых тэарэтычных канцэпцый пашкоджвання арганізма пры дзеянні на яго стрэс-фактараў і стварэнне на гэтай аснове метадаў рацыянальнага пошуку лекавых прэпаратаў. Сумесна з калегамі з БДМУ і РНПЦ эпідэміялогіі і мікрабіялогіі адкрыты новы клас антывірусных сродкаў. Сумесна з РУП «Белмедпрэпараты» ўкаранёныя ў прамысловую вытворчасць антывірусныя лекавыя сродкі «Бутамінафен» і «Актавір», якія на сёння з’яўляюцца найбольш эфектыўнымі прэпаратамі для лячэння герпетычных інфекцый.
Распрацаваны новыя падыходы да пошуку фармакалагічна актыўных рэчываў, якія валодаюць супрацьпухліннай і нейратропнай актыўнасцямі на аснове поліфункцыянальных рэгулятараў свабоднарадыкальных працэсаў у арганізме.
Атрыманыя веды дазволілі сумесна з прадпрыемствам «Клуб «Фарм-Эка» (Драгічын) распрацаваць метады стабілізацыі льнянога алею і наладзіць выпуск стабілізаванага харчовага льнянога алею і шасці БАД на яго аснове, якія можна купіць ва ўсіх крамах і аптэках.
Супрацоўнікі
Калектыў кафедры і яе навуковых лабараторый складаецца з 30 чалавек, сярод якіх вялікая частка – гэта перспектыўныя 30–40-гадовыя супрацоўнікі, якія звязаны з кафедрай са студэнцкіх гадоў.
Я, як загадчык кафедры, аптымістычна гляджу ў будучыню і жадаю ўсім супрацоўнікам моцнага здароўя і велізарнага задавальнення ад творчых спраў.
Прафесар Алег ШАДЫРА,
загадчык кафедры радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій
******
Святаслаў БРЫНКЕВІЧ,
к. х. н., дацэнт, загадчык ізатопнай цыклатронна-радыехімічнай лабараторыі аддзялення пазітронна-эмісійнай тамаграфіі РНПЦ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі імя М. М. Аляксандрава
У 2012 г. пачаліся працы па стварэнні Рэспубліканскага цэнтра пазітронна-эмісійнай тамаграфіі – першай ў Беларусі вытворчасці радыеактыўных ін’екцыйных лекавых сродкаў, пераважна для высокаспецыфічнай дыягностыкі анкалагічных захворванняў. І калі распрацоўшчыкі звярнуліся на кафедру з пытаннямі пра сінтэз арганічных злучэнняў, мечаных пазітрон-выпраменьваючымі нуклідамі, Алег Іосіфавіч папрасіў мяне, маладога навуковага супрацоўніка, дапамагчы праекціроўшчыкам з тэхналогіяй лекаў і радыяхіміяй. Праз два гады актыўнай працы кансультантам у праекце я перайшоў у РНПЦ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі імя М. М. Аляксандрава і фактычна выконваў функцыі кіраўніка праекта па будаўніцтве цыклатронна-радыехімічнага комплексу ПЭТ-цэнтра.
Унікальная камбінацыя ведаў і практычнага досведу ў галіне хіміі лекаў і радыеактыўных рэчываў, назапашаныя на кафедры, дазволілі ўвесці ў эксплуатацыю першы ў краіне ПЭТ-цэнтр усяго за тры гады. Веды ў галіне ўзаемадзеяння нейтронаў і фатонаў з матэрыяламі спатрэбіліся пры праектаванні і абгрунтаванні сістэм радыяцыйнай абароны бункера цыклатрона. Для адпрацоўкі прамысловай тэхналогіі сінтэзу нанамалярных колькасцяў радыяфармпрэпаратаў прыйшлося вырашыць нямала складанасцяў, якія тычацца радыяхіміі, фармацэўтычнай хіміі, прамысловай асептыкі і тэхналогіі лекаў. І галоўнае, усе хімікі, якія працуюць на гэтай складанай вытворчасці, з’яўляюцца выпускнікамі кафедры радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій. Гэта 14 спецыялістаў, якія штодня забяспечваюць поўны цыкл вытворчасці, ад вылучэння нукліду і сінтэзу да гатовай лекавай формы, а таксама кантроль якасці прэпаратаў на аснове ультракароткажывучых нуклідаў F-18 і С-11.
За мінулыя 3 гады было выканана больш за 15000 ПЭТ/КТ дыягнастычных даследаванняў. Колькасць пацыентаў супастаўная з насельніцтвам раённага цэнтра. Супрацоўніцтва з кафедрай дазваляе разлічваць, што наша радыефармацэўтычная вытворчасць зможа і далей забяспечваць запатрабаванні Беларусі ў высокаадчувальнай дыягностыцы шырокага спектра анкалагічных, кардыялагічных і неўралагічных захворванняў метадам пазітронна-эмісійнай тамаграфіі. Прыйшоўшы ў студэнцкую лабараторыю на кафедру радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій зялёным першакурснікам, адразу патрапіў у дружны калектыў студэнтаў старэйшых курсаў. Даводзілася інтэнсіўна працаваць, хутка асвойваць методыкі, шмат чытаць навуковай перыёдыкі, каб ні ў чым не саступаць калегам. У 2006 г. паступіў у аспірантуру, дзе пад кіраўніцтвам прафесара А. І. Шадыры заняўся вывучэннем свабоднарадыкальных ператварэнняў водарастваральных вітамінаў і каэнзімаў. У 2010 г. абараніў дысертацыю па радыяцыйнай хіміі аскарбінавай кіслаты і яе вытворных. Чытаў лекцыйныя курсы, вёў лабараторныя практыкумы для студэнтаў хімічнага і фізічнага факультэтаў, якія навучаюцца ў рамках дзяржпраграмы падрыхтоўкі кадраў для ядзернай энергетыкі Беларусі.У 2012 г. пачаліся працы па стварэнні Рэспубліканскага цэнтра пазітронна-эмісійнай тамаграфіі – першай ў Беларусі вытворчасці радыеактыўных ін’екцыйных лекавых сродкаў, пераважна для высокаспецыфічнай дыягностыкі анкалагічных захворванняў. І калі распрацоўшчыкі звярнуліся на кафедру з пытаннямі пра сінтэз арганічных злучэнняў, мечаных пазітрон-выпраменьваючымі нуклідамі, Алег Іосіфавіч папрасіў мяне, маладога навуковага супрацоўніка, дапамагчы праекціроўшчыкам з тэхналогіяй лекаў і радыяхіміяй. Праз два гады актыўнай працы кансультантам у праекце я перайшоў у РНПЦ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі імя М. М. Аляксандрава і фактычна выконваў функцыі кіраўніка праекта па будаўніцтве цыклатронна-радыехімічнага комплексу ПЭТ-цэнтра.Унікальная камбінацыя ведаў і практычнага досведу ў галіне хіміі лекаў і радыеактыўных рэчываў, назапашаныя на кафедры, дазволілі ўвесці ў эксплуатацыю першы ў краіне ПЭТ-цэнтр усяго за тры гады. Веды ў галіне ўзаемадзеяння нейтронаў і фатонаў з матэрыяламі спатрэбіліся пры праектаванні і абгрунтаванні сістэм радыяцыйнай абароны бункера цыклатрона. Для адпрацоўкі прамысловай тэхналогіі сінтэзу нанамалярных колькасцяў радыяфармпрэпаратаў прыйшлося вырашыць нямала складанасцяў, якія тычацца радыяхіміі, фармацэўтычнай хіміі, прамысловай асептыкі і тэхналогіі лекаў. І галоўнае, усе хімікі, якія працуюць на гэтай складанай вытворчасці, з’яўляюцца выпускнікамі кафедры радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій. Гэта 14 спецыялістаў, якія штодня забяспечваюць поўны цыкл вытворчасці, ад вылучэння нукліду і сінтэзу да гатовай лекавай формы, а таксама кантроль якасці прэпаратаў на аснове ультракароткажывучых нуклідаў F-18 і С-11.За мінулыя 3 гады было выканана больш за 15000 ПЭТ/КТ дыягнастычных даследаванняў. Колькасць пацыентаў супастаўная з насельніцтвам раённага цэнтра. Супрацоўніцтва з кафедрай дазваляе разлічваць, што наша радыефармацэўтычная вытворчасць зможа і далей забяспечваць запатрабаванні Беларусі ў высокаадчувальнай дыягностыцы шырокага спектра анкалагічных, кардыялагічных і неўралагічных захворванняў метадам пазітронна-эмісійнай тамаграфіі.
Канстанцін ФРАЛЯНКОЎ,
намеснік генеральнага дырэктара СТАА «НатыВіта»
Паступаючы ў 2002 г. у БДУ, я паехаў на дзень адчыненых дзвярэй на кафедру радыяцыйнай хіміі і абраў фармацэўтычны кірунак. Для зялёнага выпускніка гімназіі аповеды пра распрацоўку новых лекавых сродкаў, свабоднарадыкальныя працэсы
ў арганізме, іх уплыў на арганізм былі як палёт у космас. Тым больш што такія прыклады я сустракаў толькі ў замежнай літаратуры.
Гэта паездка зняла ўсе пытанні выбару «кім быць».
Першыя два гады студэнты прыглядаюцца да спецыялізацый. Варыянтаў – велізарнае мноства. Тут і аналітычная хімія, і арганічная, і фізічная з калоіднай.
Магу шчыра сказаць, кафедра радыяцыйнай хіміі – гэта скрыжаванне ўсіх «хімій». Гэтым і зацікавіла. Не хацелася мне выбіраць штосьці адно, а хацелася ўсё і адразу. І тут ёсць усё, што трэба:
1. Разуменне працэсаў у жывых аб’ектах – біяхімія
2. Пошук рэчываў, якія ўплываюць на акісляльна-аднаўленчыя працэсы – медыцынская хімія
3. Пошук спосабаў сінтэзу рэчываў – арганічная хімія
4. Пошук механізмаў іх дзеяння – фізічная хімія
5. Ацэнка таксікалагічных уласцівасцяў – фармакалогія
6. Характарызаванне рэчываў – аналітычная хімія.
Узроўню абсталяванасці лабараторый кафедры пазайздросцяць многія. Тут і сучасныя храматографы, і мас-дэтэктары, і рэактывы. Але самае галоўнае – людзі, пачынаючы з загадчыка кафедры А. І. Шадыры і заканчваючы лабарантамі. Яны вучаць аднаму вельмі складанаму прынцыпу: паглыбляючыся ў прыватнасці працэсу, не забываць пра галоўнае: усё ўзаемазвязана. Вырашаць задачы комплексна. Рабіць высновы толькі на падставе фактаў. Не выпускаць з поля зроку нічога, крытычна падыходзіць да ацэнкі выніку.
Менавіта гэтыя навыкі дазваляюць дамагацца поспехаў і робяць са студэнта спецыяліста, а са спецыяліста – кіраўніка. Менавіта гэтыя якасці дазваляюць займацца адказнымі задачамі, такімі як распрацоўка і вытворчасць лекавых сродкаў. Паступаючы ў 2002 г. у БДУ, я паехаў на дзень адчыненых дзвярэй на кафедру радыяцыйнай хіміі і абраў фармацэўтычны кірунак. Для зялёнага выпускніка гімназіі аповеды пра распрацоўку новых лекавых сродкаў, свабоднарадыкальныя працэсыў арганізме, іх уплыў на арганізм былі як палёт у космас. Тым больш што такія прыклады я сустракаў толькі ў замежнай літаратуры.Гэта паездка зняла ўсе пытанні выбару «кім быць».Першыя два гады студэнты прыглядаюцца да спецыялізацый. Варыянтаў – велізарнае мноства. Тут і аналітычная хімія, і арганічная, і фізічная з калоіднай.Магу шчыра сказаць, кафедра радыяцыйнай хіміі – гэта скрыжаванне ўсіх «хімій». Гэтым і зацікавіла. Не хацелася мне выбіраць штосьці адно, а хацелася ўсё і адразу. І тут ёсць усё, што трэба: 1. Разуменне працэсаў у жывых аб’ектах – біяхімія2. Пошук рэчываў, якія ўплываюць на акісляльна-аднаўленчыя працэсы – медыцынская хімія3. Пошук спосабаў сінтэзу рэчываў – арганічная хімія4. Пошук механізмаў іх дзеяння – фізічная хімія5. Ацэнка таксікалагічных уласцівасцяў – фармакалогія6. Характарызаванне рэчываў – аналітычная хімія.Узроўню абсталяванасці лабараторый кафедры пазайздросцяць многія. Тут і сучасныя храматографы, і мас-дэтэктары, і рэактывы. Але самае галоўнае – людзі, пачынаючы з загадчыка кафедры А. І. Шадыры і заканчваючы лабарантамі. Яны вучаць аднаму вельмі складанаму прынцыпу: паглыбляючыся ў прыватнасці працэсу, не забываць пра галоўнае: усё ўзаемазвязана. Вырашаць задачы комплексна. Рабіць высновы толькі на падставе фактаў. Не выпускаць з поля зроку нічога, крытычна падыходзіць да ацэнкі выніку.Менавіта гэтыя навыкі дазваляюць дамагацца поспехаў і робяць са студэнта спецыяліста, а са спецыяліста – кіраўніка. Менавіта гэтыя якасці дазваляюць займацца адказнымі задачамі, такімі як распрацоўка і вытворчасць лекавых сродкаў.
Дзяніс ЯНОВІЧ,
дырэктар ТАА «Кампілаб», дыстрыб’ютар навуковага і аналітычнага абсталявання Agilent Technologies, выпускнік 2001 г.
Два гады працы ў лабараторыі і на кафедры сталі перыядам прадуктыўнага прафесійнага прыросту. Далейшая вучоба ў аспірантуры, праца ў Акадэміі навук, а затым і ў камерцыйных структурах паказала, што атрыманыя веды актуальныя, яны дазваляюць працаваць і зарабляць. Мне не прыйшлося перавучвацца!
Цяпер я выдатна разумею, што «прыгожыя» лабараторыі, сучаснае абсталяванне, насычаныя лабараторныя працы для студэнтаў – гэта цяжкая самаадданая праца ўсіх супрацоўнікаў кафедры. Стварэнне і падтрыманне інфраструктуры навуковай адукацыi, здабыванне рэактываў і расходных матэрыялаў для студэнцкіх прац, навуковае і матэрыяльнае забеспячэнне іх дыпломных даследаванняў – гэта неацэннае інвеставанне ў новыя пакаленні хімікаў. Цяпер, калі мне самому даводзіцца наймаць супрацоўнікаў, наяўнасць у кандыдата дыплома выпускніка хімічнага факультэта – дадатковы плюс і знак якасці. У нашай кампаніі палова супрацоўнікаў – выпускнікі хімфака, а двое – выпускнікі кафедры радыяцыйнай хіміі.
У 2016 г. наша кампанія падарыла хімічнаму факультэту навучальны клас з вадкасным і газавым храматографамі і атамна-эмісійным спектрометрам. Гэтыя прыборы выкарыстоўваюцца ў навучальным працэсе. Але ніякі прыбор не заменіць Настаўніка. На хімфаку студэнты да 4 курса паспявалі папрацаваць практычна на ўсіх кафедрах і «акунуцца» ва ўсе віды хіміі. Мяне прыцягнула лабараторыя біяхіміі лекавых прэпаратаў НДІ ФХП БДУ пад кіраўніцтвам прафесара У. М. Шкуматава. На яе базе праводзіліся заняткі студэнтаў кафедры радыяцыйнай хіміі. Лабараторныя працы па біяхіміі давалі магчымасць студэнту папрацаваць на рэдкіх у той час вадкасных храматографах, выконваць гель-электрафарэз бялкоў, вымяраць канцэнтрацыю бялкоў і хуткасць ферментатыўных рэакцый на цалкам аўтаматычным дарагім замежным спектрафатометры (што вельмі моцна кантраставала з СФ-26 ці КФК-2). Атрыманыя мной досвед і веды вось ужо 20 гадоў дазваляюць быць у прафесіі.Два гады працы ў лабараторыі і на кафедры сталі перыядам прадуктыўнага прафесійнага прыросту. Далейшая вучоба ў аспірантуры, праца ў Акадэміі навук, а затым і ў камерцыйных структурах паказала, што атрыманыя веды актуальныя, яны дазваляюць працаваць і зарабляць. Мне не прыйшлося перавучвацца!Цяпер я выдатна разумею, што «прыгожыя» лабараторыі, сучаснае абсталяванне, насычаныя лабараторныя працы для студэнтаў – гэта цяжкая самаадданая праца ўсіх супрацоўнікаў кафедры. Стварэнне і падтрыманне інфраструктуры навуковай адукацыi, здабыванне рэактываў і расходных матэрыялаў для студэнцкіх прац, навуковае і матэрыяльнае забеспячэнне іх дыпломных даследаванняў – гэта неацэннае інвеставанне ў новыя пакаленні хімікаў. Цяпер, калі мне самому даводзіцца наймаць супрацоўнікаў, наяўнасць у кандыдата дыплома выпускніка хімічнага факультэта – дадатковы плюс і знак якасці. У нашай кампаніі палова супрацоўнікаў – выпускнікі хімфака, а двое – выпускнікі кафедры радыяцыйнай хіміі.У 2016 г. наша кампанія падарыла хімічнаму факультэту навучальны клас з вадкасным і газавым храматографамі і атамна-эмісійным спектрометрам. Гэтыя прыборы выкарыстоўваюцца ў навучальным працэсе. Але ніякі прыбор не заменіць Настаўніка.
Юлія БЯЛКОЎСКАЯ,
начальнік аддзела распрацоўкі і ўкаранення тэхналогій фармацэўтычных субстанцый кіравання інавацыйнага развіцця РУП «Белмедпрэпараты»
У наш час на прадпрыемстве працуе каля 20 супрацоўнікаў – выпускнікоў кафедры радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій па спецыяльнасцях «Хімія (фармацэўтычная дзейнасць)» і «Хімія лекавых злучэнняў». Кожны год у розных лабараторыях РУП «Белмедпрэпараты» праходзяць вытворчую і пераддыпломную практыкі, а таксама выконваюць дыпломныя працы 2–4 студэнты кафедры, частка з іх у далейшым застаецца працаваць па размеркаванні.
У рамках навукова-інавацыйнага супрацоўніцтва сумесна з супрацоўнікамі кафедры распрацаваны і ўкаранёныя ў вытворчасць арыгінальныя супрацьвірусныя лекавыя сродкі «Бутамінафен» і «Актавір», вельмі эфектыўныя пры лячэнні герпетычных інфекцый.
Хочацца адзначыць высокі ўзровень падрыхтоўкі студэнтаў хімічнага факультэта і выказаць падзяку загадчыку кафедры радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій А. І. Шадыру і супрацоўнікам, якія ўдзельнічаюць у падрыхтоўцы студэнтаў па такіх унікальных і важных для нашай краіны спецыяльнасцях. Я скончыла хімічны факультэт БДУ па спецыяльнасці «Хімія лекавых злучэнняў» у 2000 г. і распачала працу ў РУП «Белмедпрэпараты» ў якасці біяхіміка. У 2014 г. узначаліла аддзел распрацоўкі і ўкаранення тэхналогій фармацэўтычных субстанцый кіравання інавацыйнага развіцця.У наш час на прадпрыемстве працуе каля 20 супрацоўнікаў – выпускнікоў кафедры радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій па спецыяльнасцях «Хімія (фармацэўтычная дзейнасць)» і «Хімія лекавых злучэнняў». Кожны год у розных лабараторыях РУП «Белмедпрэпараты» праходзяць вытворчую і пераддыпломную практыкі, а таксама выконваюць дыпломныя працы 2–4 студэнты кафедры, частка з іх у далейшым застаецца працаваць па размеркаванні.У рамках навукова-інавацыйнага супрацоўніцтва сумесна з супрацоўнікамі кафедры распрацаваны і ўкаранёныя ў вытворчасць арыгінальныя супрацьвірусныя лекавыя сродкі «Бутамінафен» і «Актавір», вельмі эфектыўныя пры лячэнні герпетычных інфекцый.Хочацца адзначыць высокі ўзровень падрыхтоўкі студэнтаў хімічнага факультэта і выказаць падзяку загадчыку кафедры радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій А. І. Шадыру і супрацоўнікам, якія ўдзельнічаюць у падрыхтоўцы студэнтаў па такіх унікальных і важных для нашай краіны спецыяльнасцях.
Юрый ЦЕЛЕГАЎ,
вядучы інжынер-тэхнолаг хімічнага цэха РУП «Беларуская атамная электрастанцыя»
Яшчэ пры паступленні ў БДУ я ставіў за мэту працаваць на атамнай станцыі, таму пры выбары кірунку не вагаўся. Дзякуючы дзяржаўнай праграме падрыхтоўкі маладых спецыялістаў для атамнай станцыі факультэт праводзiў выязныя курсы навучання і павышэння кваліфікацыі па тэматыцы «Хімія ў атамнай энергетыцы, радыяцыйная бяспека». Гэта дапамагло атрымаць больш падрабязнае ўяўленне пра атамную энергетыку, што яшчэ больш падмацавала маё жаданне быць часткай першай АЭС у Беларусі.
Хачу выказаць велізарную падзяку выкладчыкам факультэта за іх навучанне і дапамогу. Жадаю вам далейшага паспяховага развіцця атамнага кірунку і поспехаў у навуковых распачынаннях.
Аляксандра ЛІСОЎСКАЯ,
выпускніца кафедры 2008 г.
Дзякуючы курсу лекцый «Свабодныя радыкалы ў хіміі, біялогіі і медыцыне» прафесара А. І. Шадыры, мяне зацікавіла сувязь розных дысцыплін пры вывучэнні свабоднарадыкальных працэсаў і іх значнасць для жывога арганізма.
Падчас падрыхтоўкі дысертацыі былі адкрыты новыя рэакцыі распаду сфінгаліпідаў пры ўздзеяннi на іх радыкальных агентаў і УФ-выпраменьвання. Гэта дазволіла выявіць новыя мішэні пры актывацыі свабоднарадыкальных працэсаў у арганізме. Я авалодала тэхнікай выканання радыяцыйна– і фотахімічнага эксперыменту, фізіка-хімічных метадаў аналізу з выкарыстаннем сучаснага аналітычнага абсталявання. Вынікі працы былі апублікаваны ў міжнародных выданнях і дакладваліся на міжнародных канферэнцыях, дзякуючы чаму змагла атрымаць гранты на навуковыя паездкі ў Грэцыю, Францыю, Германію, Турцыю, ЗША.
Працягнула сваю навуковую дзейнасць у лабараторыі хіміі свабоднарадыкальных працэсаў НДІ фізіка-хімічных праблем БДУ. У 2016 г. атрымала стыпендыю Сусветнай федэрацыі навукоўцаў. А ў 2017 г. мне прысудзілі стыпендыю DAAD для працы ў Германіі, у рамках якой я выконвала даследаванні з выкарыстаннем метадаў электроннага парамагнітнага рэзанансу ва Універсітэце Бона. Я заўсёды марыла працаваць на такім абсталяванні, яно дазваляе зафіксаваць кароткажывучыя радыкальныя часціцы і, адпаведна, даказаць тэорыі, якія мы дапускаем у нашых даследаваннях.
Досвед працы на кафедры ў галіне радыяцыйнай хіміі і фотахіміі дапамог мне атрымаць месца запрошанага навукоўца ў радыяцыйнай лабараторыі Універсітэта Нотр-Дам у ЗША.
Я папрацавала ў Германіі і ў амерыканскай лабараторыі і магу з упэўненасцю казаць, што нягледзячы на розны ўзровень фінансавай падтрымкі, у нас ва ўніверсітэце добрая падрыхтоўка студэнтаў.
Сяргей БЯЛЯЕЎ,
дырэктар установы аховы здароўя «Нацыянальная антыдопінгавая лабараторыя»
Шадыра Алег Іосіфавіч, Гергалаў Валерый Іванавіч, Касабуцкі Вячаслаў Станіслававіч, Полазаў Генрых Іванавіч і многія іншыя ставіліся да нас не проста як да студэнтаў, а як да асоб, што вельмі матывавала на тое, каб не падвесці іх на іспытах.
Я ўжо больш за 6 гадоў з’яўляюся дырэктарам установы аховы здароўя «Нацыянальная антыдопінгавая лабараторыя». Мая сувязь з кафедрай радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій не перарываецца. Мы актыўна ўдзельнічаем у навучальным працэсе і прадстаўляем магчымасці лабараторыі ў якасці базы для вытворчай практыкі. З вялікім задавальненнем прымаем да сябе на працу выпускнікоў кафедры. Іх заўсёды вылучаюць цвёрдыя тэарэтычныя веды хіміі і добрыя практычныя навыкі.
Усё гэта стала магчымым дзякуючы таму агеньчыку, які быў запалены больш за 20 гадоў таму Алегам Іосіфавічам Шадырам і яго паплечнікамі па кафедры радыяцыйнай хіміі. Маё жыццё як хіміка пачалося ў далёкім 1996 годзе з моманту паступлення на хімічны факультэт БДУ. І літаральна з першага курса я пазнаёміўся з выкладчыкамі кафедры радыяцыйнай хіміі, якія вельмі арыгінальна і лёгка дзяліліся сваімі ведамі і досведам з намі, студэнтамі.Шадыра Алег Іосіфавіч, Гергалаў Валерый Іванавіч, Касабуцкі Вячаслаў Станіслававіч, Полазаў Генрых Іванавіч і многія іншыя ставіліся да нас не проста як да студэнтаў, а як да асоб, што вельмі матывавала на тое, каб не падвесці іх на іспытах.Я ўжо больш за 6 гадоў з’яўляюся дырэктарам установы аховы здароўя «Нацыянальная антыдопінгавая лабараторыя». Мая сувязь з кафедрай радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій не перарываецца. Мы актыўна ўдзельнічаем у навучальным працэсе і прадстаўляем магчымасці лабараторыі ў якасці базы для вытворчай практыкі. З вялікім задавальненнем прымаем да сябе на працу выпускнікоў кафедры. Іх заўсёды вылучаюць цвёрдыя тэарэтычныя веды хіміі і добрыя практычныя навыкі.Усё гэта стала магчымым дзякуючы таму агеньчыку, які быў запалены больш за 20 гадоў таму Алегам Іосіфавічам Шадырам і яго паплечнікамі па кафедры радыяцыйнай хіміі.
Святлана ПРАДУН,
начальнік аддзела біяаналітычных даследаванняў Нацыянальнай антыдопінгавай лабараторыі
З 2008 г. я працую ва ўстанове аховы здароўя «Нацыянальная антыдопінгавая лабараторыя», дзе прайшла шлях ад хіміка да начальніка аддзела біяаналітычных даследаванняў. Сёння наша лабараторыя з’яўляецца ўнікальнай базай выканання самых разнастайных аналітычных прац у галіне допінг-кантролю і фармацэўтычнага аналізу. У аддзеле біяаналітычных даследаванняў мы на завяршальным этапе распрацоўкі лекавага сродку – даследавання біяэквівалентнасці джэнерыка і арыгінальнага прэпарата. Кожны год мы з вялікай радасцю прымаем на практыку студэнтаў кафедры радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій. Мы дапамагаем у выкананні іх праектаў на ўсіх этапах, ад падрыхтоўкі посуду да апрацоўкі вынікаў храмата-мас-спектраметрычнага аналізу.
Шырокая навуковая, практычная і інавацыйная дзейнасць, сучасныя тэхналогіі, якія выкарыстоўвае кафедра, дазваляюць рыхтаваць высокакваліфікаваных спецыялістаў, канкурэнтаздольных на рынку працы. Я вучылася на хімічным факультэце БДУ ў 2001–2006 гг. На чацвёртым курсе я прыйшла на кафедру радыяцыйнай хіміі, бо ведала, што тут неабходна будзе шмат працаваць, але наўзамен я атрымаю добры практычны досвед. Я бязмерна ўдзячная супрацоўнікам кафедры, якія навучылі мяне працаваць на вынік. Тут я атрымала ўсе навыкі, якія пазней з поспехам выкарыстоўвала ў сваёй працы. Мала хто з маіх аднакурснікаў мог пахваліцца ўменнем працы на высокаэфектыўных вадкасных і газавых храматографах. Каласальны практычны досвед стаў вельмі карысным падчас маіх першых прафесійных крокаў у Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі. На працягу двух гадоў працы ў акадэміі не раз даводзілася звяртацца па дапамогу да роднай кафедры – мне заўсёды ішлі насустрач.З 2008 г. я працую ва ўстанове аховы здароўя «Нацыянальная антыдопінгавая лабараторыя», дзе прайшла шлях ад хіміка да начальніка аддзела біяаналітычных даследаванняў. Сёння наша лабараторыя з’яўляецца ўнікальнай базай выканання самых разнастайных аналітычных прац у галіне допінг-кантролю і фармацэўтычнага аналізу. У аддзеле біяаналітычных даследаванняў мы на завяршальным этапе распрацоўкі лекавага сродку – даследавання біяэквівалентнасці джэнерыка і арыгінальнага прэпарата. Кожны год мы з вялікай радасцю прымаем на практыку студэнтаў кафедры радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій. Мы дапамагаем у выкананні іх праектаў на ўсіх этапах, ад падрыхтоўкі посуду да апрацоўкі вынікаў храмата-мас-спектраметрычнага аналізу.Шырокая навуковая, практычная і інавацыйная дзейнасць, сучасныя тэхналогіі, якія выкарыстоўвае кафедра, дазваляюць рыхтаваць высокакваліфікаваных спецыялістаў, канкурэнтаздольных на рынку працы.
Пётр ЛАГУЦІН,
начальнік аддзела кантролю якасці ЗВУП «Мед-інтэрпласт»
Паступіў у 1997 г. на хімфак, пачаў з 3 курса займацца навуковай працай на кафедры радыяцыйнай хіміі і хімічнай тэхналогіі пад кіраўніцтвам дацэнта В. Л. Сарокіна. Тэматыкай працы з’яўляўся сінтэз і вывучэнне радыкалінгібітарнай актыўнасці вытворных ды-трэт-бутыл-амінафенолу. Тым часам на кафедры пачаў фарміравацца калектыў захопленых навуковай працай студэнтаў, якія пасля працягнулі навуковую дзейнасць у аспірантуры пры кафедры, вывучаючы ўплыў фармакалагічна актыўных злучэнняў на радыяцыйна-індуцыраваныя свабоднарадыкальныя ператварэнні біялагічна важных рэчываў і злучэнняў, якія іх мадэлююць. Скончыўшы ў 2002 г. універсітэт, я пасля прапановы праф. А. І. Шадыры, які стаў маім навуковым кіраўніком, паступіў у аспірантуру.
За 3 гады, дзякуючы добрай матэрыяльна-тэхнічнай базе кафедры, мне ўдалося ў поўным аб’ёме выканаць практычную частку кандыдацкай дысертацыі, прысвечаную радыкалінгібітарнай актыўнасці вітамінаў групы В у дачыненні да вугляродцэнтраваных радыкалаў. Да таго моманту пачаў актыўна развівацца недзяржаўны кластар фармацэўтычнай прамысловасці РБ. Пачынаючы з 2005 г., паспяхова працаваў і працую на такіх фармпрадпрыемствах, як НВЗАТ «Малкут», СТАА «Лекфарм», ЗВУП «Мед-інтэрпласт». Хочацца адзначыць, што веды і практычны досвед, атрыманыя падчас навуковай дзейнасці пры кафедры зараз ужо радыяцыйнай хіміі і хіміка-фармацэўтычных тэхналогій, дазволілі лёгка перайсці ад фундаментальных даследаванняў да практычнай працы ў фармацэўтычнай індустрыі.
Дзякуй вам, Настаўнікі!
Дзякуй, кафедра!


title: Казуркі, таполевая моль і… Канстытуцыйнае права. Найлепшыя навуковыя гурткі вызначаны ў БДУ [+відэа]

maintext:
Універсітэт аб'ядноўвае ў навуковых гуртках 2,5 тысячы студэнтаў. Такіх аб'яднанняў па навуковых інтарэсах цэлых 125! Якія ж з іх найбольш поўна раскрываюць інтэлектуальны і творчы патэнцыял студэнтаў? Кампетэнтнае журы вызначыла іх у конкурсе "Найлепшы навуковы гурток БДУ". Узнагароджанне адбылося 26 лістапада ў рамках Савета БДУ.
Конкурс накіраваны на развіццё інтэлектуальнага і творчага патэнцыялу адоранай моладзі, стымуляванне настаўніцкай дзейнасці, павышэнне якасці вышэйшай адукацыі, удасканаленне сістэмы падрыхтоўкі навуковых работнікаў вышэйшай кваліфікацыі, садзейнічанне прасоўванню навуковых ідэй, гіпотэз і інавацый студэнтаў, магістрантаў.
Па ўмовах конкурсу трэба было падрыхтаваць відэаролік пра дзейнасць навуковага гуртка. Камісія ацэньвала педагагічныя прыёмы і метады стымулявання пазнавальнай дзейнасці навучэнцаў, найважнейшыя навуковыя дасягненні і ідэі гуртка, гіпотэзы, інавацыі студэнтаў. Пераможцамі сталі гурткі біялагічнага і юрыдычнага факультэтаў.
Стогадовая гісторыя і прамоўніцкае майстэрства
У намінацыі "Найлепшы навуковы гурток БДУ ў галіне прыродазнаўчых навук" перамог гурток кафедры заалогіі біялагічнага факультэта.
Гурток з'явіўся разам з біялагічным факультэтам – у 1923 годзе, узначаліў яго Анатоль Фядзюшын. З 2016 года гуртком кіруе старшы выкладчык кафедры заалогіі Алег Сінчук. Асноўная мэта гуртка – аб'ядноўваць па інтарэсах.
"Я імкнуся запрашаць тых студэнтаў, якія ў перспектыве прыйдуць да нас на кафедру ці будуць працаваць у студэнцкай навуковай лабараторыі. Праводжу шмат пасяджэнняў, паколькі мне ёсць чым падзяліцца і што распавесці", – дзеліцца кіраўнік.
Сапраўды, выкладчык вучыўся ў Францыі, вывучаў акіянаграфію і статыстыку на высокім узроўні. Ва ўніверсітэце ён працягвае міжнароднае супрацоўніцтва: летась у гуртку выступалі спецыялісты з Латвіі і Польшчы. Цяпер запрошаныя госці – некамерцыйныя экалагічныя арганізацыі з навукова-папулярнай тэматыкай. "Я шукаю стажыроўкі для студэнтаў, імкнуся прапускаць усе магчымасці праз гурток. Некаторыя студэнты працуюць у паляўнічых гаспадарках, сочаць за анлайн-камерамі", – кажа Алег Сінчук.
Пасяджэнні гурткоў – адкрытыя і закрытыя. На першыя прыходзяць усе ахвотнікі, яны анансуюцца ва “Укантакце” і прысвечаны займальным тэмам, звязаным з заалогіяй. На закрытых пасяджэннях студэнты вучацца афармляць навуковыя публікацыі, аналізаваць дадзеныя, разглядаюць частыя памылкі. "Мы вучымся прадстаўляць дадзеныя так, каб было зразумела неспецыялісту ў гэтай тэме. Чым далей навука рухаецца, тым складаней успрымаць чалавеку, які не ў тэме – занадта шмат вузкіх кірункаў. І, вядома, мы вывучаем прамоўніцкае майстэрства: як трымацца на сцэне, як гаварыць і будаваць аповед", – каментуе кіраўнік гуртка.
Студэнты прыходзяць у першай палове года дзякуючы працы куратарскіх груп, ёсць у гуртку і праца са школьнікамі, па кансультацыю звяртаюцца нават абласныя школы. У планах – стварэнне YouTube-канала, дзе за 3-4 хвіліны можна будзе даведацца, пра што было пасяджэнне, і коратка зразумець яго тэму.
Анастасія Кучвальская, магістрантка: "Якія ёсць на факультэце навуковыя гурткі, мяне зацікавіла яшчэ на першым курсе. Бо ўжо на другім трэба было абраць кафедру, дзе неабходна будзе напісаць шэраг курсавых прац і дыпломны праект. Да выбару я падышла грунтоўна. Наведванне пасяджэнняў гуртка дазволіла вызначыць маю цікавасць да заалогіі. На пасяджэннях я даведалася шмат новага пра насякомых-шкоднікаў, пра загадкавых жывёл, якія патрапілі да нас з іншых краін, пра краявіднае багацце пчол. Падчас летняй практыкі ўсё склалася канчаткова: я яшчэ больш пераканалася ў тым, што вывучэнне жывёл – гэта маё.
Аб'ектам маёй навуковай цікавасці стаў маленькі матылёк – таполевая моль-стракатка. Цяпер я вучуся ў магістратуры, і мая цікавасць да казурак не знікла. Наадварот, узмацнілася! Сапраўды, дзівосны свет хаваецца ў нас пад нагамі! Адной з прычын поспеху гуртка, на мой погляд, з'яўляецца камандная праца. Немагчыма быць у некалькіх месцах адначасова. Але навука патрабуе ўсё і нават больш, таму мы адзін аднаму дапамагаем. Напрыклад, сабраць матэрыял і апрацаваць. І ўсё гэта мы можам даведацца на пасяджэннях гуртка, прысвечаных працы навуковай інфармацыяй.
Мне здаецца, гэта адзін з нашых сакрэтаў, якім хочацца з вамі падзяліцца. А яшчэ наш кіраўнік Алег Віктаравіч вялікі працаголік і захоплены сваёй працай чалавек. Гэта найлепшы прыклад для пераймання, я лічу".
Раман Шулінскі, студэнт: "На кафедры заалогіі і гуртка я з першага курса, імкнуся наведваць усе пасяджэнні. У гуртку выступаюць цікавыя спецыялісты, ёсць займальныя кірункі па біяразнастайнасці. Маёй галоўнай цікавасцю стала біяінфарматыка, таму я пайшоў у СНДЛ біяінфарматыкі і малекулярнай эвалюцыі жывёл, дзе актыўна працую да сёння".
Спецыялісты канстытуцыйнага права
У намінацыі "Найлепшы гурток БДУ ў галіне гуманітарных навук" лідарам стаў гурток па канстытуцыйным праве кафедры канстытуцыйнага права юрыдычнага факультэта. Кіраўнікі навуковага гуртка – доктар юрыдычных навук, прафесар, член-карэспандэнт НАН Беларусі, загадчык кафедры канстытуцыйнага права Рыгор Васілевіч і дацэнт кафедры Таццяна Маслоўская.
Гурток працуе больш за 15 гадоў – з 2002 года. Асноўная мэта гуртка – навучанне студэнтаў самастойнаму паглыбленаму вывучэнню тэорыі і практыкі канстытуцыйнага права. "Мы імкнёмся прышчапляць практычныя навыкі, тэорыю суправаджаем прыкладамі з практыкі", – пераконвае Таццяна Маслоўская.
На сустрэчах студэнты абмяркоўваюць і дыскутуюць на тэмы, актуальныя для развіцця беларускай нацыянальнай прававой сістэмы. Праводзяцца відэаканферэнцыі з замежнымі ВНУ, нядаўна яе правялі з Далянскім тэхналагічным універсітэтам (Кітай). Гурток рэгулярна ладзіць выязныя пасяджэнні ў Савеце Рэспублікі, Палаце прадстаўнікоў, іншых дзяржаўных органах. Запрашае айчынных і замежных экспертаў. "Выкарыстоўваючы гэтыя формы працы, паглыблена вывучаем праблемы канстытуцыйнага права, праваўпрымяняльнай практыкі. Выяўляем і матывуем адораных студэнтаў, якія схільныя да навукова-даследчай дзейнасці, навучаем навыкам вядзення навуковых дыскусій", – удакладняе Таццяна Маслоўская.
"Удзел у гэтым гуртку дапамагае студэнтам юрыдычнага факультэта развіваць свой далягляд, спазнаваць існыя праблемы і знаходзіць шляхі іх рашэння. Многія са студэнтаў потым займаюцца навуковай дзейнасцю, становяцца добрымі выкладчыкамі і навукоўцамі", – лічыць прафесар Рыгор Васілевіч.
Артур Касцюшка, стараста гуртка, студэнт 3 курса: " Мы праводзім дыскусіі па адвольных тэмах канстытуцыйнага права як у рамках факультэта, так і міжнароднага фармату праз скайп. Ходзім на экскурсіі ў дзяржаўныя органы, лекцыі. Я займаюся гэтым з-за цікавасці да пытанняў функцыянавання дзяржавы і грамадства. Гэта прыйшло з маёй любові да імперый мінулага: мне цікава зразумець, як яны працавалі. І, вядома, гэта пошук аднадумцаў".
Віктар Сухапараў, магістрант: "Канстытуцыйнае права палюбілася яшчэ з першага курса, бо гэта ўнікальная галіна права, якая змяшчае як міжнародна-прававыя стандарты, так і публічныя і прыватныя пачаткі нацыянальнай прававой сістэмы. Гурток па канстытуцыйным праве з'яўляецца полем для навукова-практычных дыскусій і збірае зацікаўленых навуковых супрацоўнікаў, а таксама студэнтаў, магістрантаў і аспірантаў. На пасяджэннях адбываецца прадуктыўнае ўзаемадзеянне мудрых настаўнікаў і дапытлівага маладога пакалення ў сяброўскай атмасферы. Магчыма, у гэтым і ўвесь сакрэт таго, чаму туды хочацца хадзіць увесь час, працуючы ў сваё задавальненне".
Абодва гурткі захапляюць сваёй плённай працай і захопленасцю справай – выдатны прыклад моладзевай навуковай супольнасці ў БДУ.
Надзея МАРХЕЛЬ
Відэаролікі пераможцаў можна прагледзець па гэтай спасылцы


title: Якія ініцыятывы сталі найлепшымі ў БДУ? Падведзены вынікі конкурсу “Найлепшы моладзевы праект БДУ” [+cлайды]

maintext:
Падведзены вынікі штогадовага конкурсу УВРМ "Найлепшы моладзевы праект БДУ". За 10 гадоў правядзення конкурсу было пададзена 165 заявак, а 41 праект па выніках абароны стаў пераможцам ці лаўрэатам. Удзельнікамі конкурсу могуць быць студэнты БДУ дзённай формы навучання і навучэнцы юрыдычнага каледжа.
4 і 5 снежня на геаграфічным факультэце прайшоў заключны этап конкурсу: студэнты абаранялі свае праекты перад журы. Экспертная камісія заслухала выступленні 28 каманд, якія дашлі да заключнай стадыі спаборніцтва. Для актыўных студэнтаў УВРМ правёў майстар-клас "Мая ідэя – частка БДУ", спікерамі ў якім выступілі пераможцы мінулых гадоў: Аліна Дуціна ("Капуснік БДУ"), Філіп Румак ("Школа куратараў"), Іван Жукаў (творчая студыя MiM-BSU). Яны падзяліліся досведам у рэалізацыі і прасоўванні сваіх праектаў, адказалі на пытанні.
Праекты, якія ўдзельнічаюць у конкурсе, накіраваны на развіццё студэнцкага жыцця ў БДУ. За кожнай камандай замацоўваецца супрацоўнік-куратар, які накіроўвае і дапамагае камандзе. Ініцыятывы могуць атрымаць значную фінансавую падтрымку, а пры паспяховай рэалізацыі на працягу года – стаць пераможцам конкурсу. Практычна ўсе праекты дасягнулі пастаўленых летась мэт.
Пераможцы ў намінацыі "Універсітэт"
Гран-пры ўзяў праект факультэта міжнародных адносін "Мадэляванне ААН на ФМА БДУ".
"FIRMUN не падвядзе і будзе існаваць і далей, даючы карысць факультэту, універсітэту і Беларусі ў цэлым!" – адрэагаваў праект на перамогу. Каля 110 студэнтаў, магістрантаў прымерылі на сябе ролі міністраў замежных спраў, дыпламатаў і палітолагаў. Удзельнікі прынялі рэзалюцыі, адна з якіх была прысвечана рэформе Савета Бяспекі. Дарэчы, усе прапановы будуць накіраваны на адрас сапраўднай штаб-кватэры ААН у Будапешце. "Для нас гэта вельмі цікава, таму што па сутнасці ідзе падрыхтоўка студэнтаў да міратворчай дзейнасці, яны акунаюцца ў складаныя міжнародныя праблемы, спрабуюць іх вырашыць", – сказаў на адкрыцці праекта дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь Максім Місько.
Першае месца ў намінацыі "Універсітэт" заняў праект "Зялёны ўніверсітэт" (ФМА).
Мэта праекта – універсітэт, у якім прасунутая, экалагічна пісьменная моладзь асобна збірае смецце, эканоміць ваду і электрычнасць, імкнецца да нулявых адходаў і цікавіцца, як зрабіць сваё жыццё зелянейшым. Цяпер у праекце дзевяць факультэтаў БДУ, сярод якіх філалагічны, радыёфізікі і камп’ютарных тэхналогій, прыкладной матэматыкі і інфарматыкі, эканамічны і іншыя. "Мы ўдзячныя ўсім, хто высока ацаніў наш праект, у нашых планах зараз развівацца далей і ўдасканальвацца", – падзякавалі арганізатары праекта.
Другое месца заняла "Адукацыйная праграма падтрымкі і навучання студэнцкага актыву Студэнцкага гарадка БДУ "Ведай больш – будзь лепшым" (Студэнцкі гарадок БДУ). Праект арганізоўвае трэнінгі і спецыялізаваныя сустрэчы: напрыклад, "Барацьба характараў" у красавіку пазнаёміла студэнтаў з методыкай вырашэння канфліктных сітуацый і наладжвання сацыяльных і дыпламатычных адносін у калектыве. А згуляўшы ў "Форум-тэатры", можна было праз прайграванне сітуацыі "вырашыць" сваю праблему і адпрацаваць свае рэакцыі.
Трэцяе месца заняў праект упраўлення па справах культуры і творчага саюза БДУ "Бітва дызайнераў БДУ".
Праект стварылі выпускнікі БДУ Валерыя Казлова і Уладзіслаў Макарэвіч, конкурс накіраваны на далучэнне студэнтаў да працы ў галіне графічнага дызайну. "Мы нацэленыя раскрыць і дапамагчы развіць таленты!" – заяўляюць арганізатары. У конкурсе ўдзельнічаюць студэнты не толькі БДУ, але і іншых ВНУ, і нават школьнікі. А для ўсіх ахвотнікаў праходзяць адкрытыя лекцыі па дызайне і арганізацыі мерапрыемстваў.
Найлепшыя праекты ў намінацыі "Факультэт"
Першае месца заняў "Студэнцкі турнір прыродазнаўчанавуковых дысцыплін" (хімічны факультэт). Навуковы турнір Sciteen – штогадовае каманднае спаборніцтва для студэнтаў прыродазнаўчанавуковых, медыцынскіх і інжынерных спецыяльнасцяў. Удзельнікі абараняюць свае ідэі рашэння задач і палемізуюць з супернікамі. Гэта і адукацыйны праект, закліканы прыцягнуць студэнтаў у рашэнне прыкладных задач і распрацоўку інавацыйных праектаў, важных для вытворчасці і грамадства. Удзельнікі робяць свой унёсак у рашэнне актуальнай праблемы, а яшчэ і ўдасканальваюць навыкі вядзення навуковай палемікі.
Ініцыятыва хімічнага факультэта "Экастыль БДУ" заняла другое месца.
Qg6i03k5Eug
Актыўныя студэнты праекта стварылі на хімфаку спецыяльную "зялёную зону" спакою і прымірэння. На факультэце праект арганізоўвае экафлэшмобы, фарміруе экалагічнае мысленне і звычкі здаровага ладу жыцця ў студэнтаў, праводзяць майстар-класы і воркшопы на тэму экалогіі. Актыўнасць праекта выходзіць далёка за межы ўніверсітэта: студэнты ездзілі акультурваць сядзібу Бохвіцаў, Нясвіж, Дзятлава.
Трэцяе месца ў "Асветніцкага лекторыя" Інстытута тэалогіі імя св. Мяфодзія і Кірыла. Лектарская група інстытута наведвае школы, гімназіі, нядзельныя школы краіны, якія клапоцяцца пра духоўна-маральнае выхаванне навучэнцаў. Студэнты і магістранты распавядаюць пра сэнс жыцця, святыні Беларусі, прыпавесці, праваслаўных святах. Для лектараў праводзяць майстар-класы па прамоўніцкім майстэрстве.
Праект філалагічнага факультэта "Філфак дзецям" прысуджана намінацыя "За ўнёсак у развіццё добраахвотніцкага руху БДУ".
Валанцёры кожны дзень ездзяць у дзіцячую вёску ў Бараўлянах і дапамагаюць дзецям з хатнімі заданнямі і ў развіцці іх творчых здольнасцяў. Мэта – не толькі навучыць, але і дапамагчы зразумець, што вучыцца і развівацца – гэта не сумна, а цікава і весела. Калі ты хочаш паспрабаваць сябе ў ролі выкладчыка, дапамагчы дзецям павысіць іх узровень ведаў і атрымаць цікавы досвед, далучайся да праекта!
А 18–19 снежня на геафаку прэзентавалі 42 праекты ўжо на 2019 год, з якіх журы адбярэ найлепшыя. Па выніках дзейнасці яны фпрымуць удзел у конкурсе "Найлепшы моладзевы праект БДУ". Выдатна, што ў Беларускім дзяржаўным універсітэце такія ініцыятыўныя і творчыя студэнты!
Надзея МАРХЕЛЬ