title: Тыуған ауылым Һаҡмар буйҙарында, шунда үтте минең бала саҡ

maintext:
Борон башҡорттар кем менәндер танышһалар: «Ҡайһы ырыуҙанһың, ниндәй йылға һыуын һыулайһың?» – тип һорар булған. Бер ҙә юҡҡа түгел. Белеүебеҙсә, ата-бабаларыбыҙ йылға буйын төйәк итергә тырышҡан.
Минең тыуған ауылым Йәнтеш тә йырҙарҙа данланған йәмле Һаҡмар буйында урынлашҡан. Был йылға – Уралдың иң ҙур ҡушылдығы, оҙонлоғо – 760 километр. Ул беҙҙең Хәйбулла аша ағып, Һаҡмар Ырымбур биләмәһенә барып сыға. Һаҡмарға районыбыҙҙа Урман Йылайыры, Мәләүез, Кәрһе, Бирмәҫ, Ҡарамалы һәм башҡа йылғалар ҡушыла.
Әбйәлил, Баймаҡ, Йылайыр, Ырымбур өлкәһе аша аҡҡан йылғаның исеме нимә аңлата? Мине лә ҡыҙыҡһындырҙы был һорау. Йылға атамаһының килеп сығышы тураһында бер нисә вариант бар икән. Бына шуларҙың береһе, уны әсәйем ауылыбыҙҙың оло кешеһе, һуғыш ветераны Мөхәмәтғәле Иштәкбаевтан (хәҙер мәрхүм инде) яҙып алған: «Һаҡмар» һүҙе «һаҡ бар» тигәнде аңлата. Уйлап ҡараһаң, ул, ысынлап та, йылға буйында урынлашҡан ауылдарҙың тыныслығын һаҡлаған бит.
Мәктәптең тарих уҡытыусыһы, хәҙер хаҡлы ялдағы Рәсих Әхмәтов, «мар» һүҙе «ҙур йылға» тигәнде аңлата, тип белдерә. Уның һыуы һалҡын, «һыуыҡ йылға» булыуы ла мөмкин, тип өҫтәп ҡуя. «Һаҡ һуҡмаҡ»ҡа бәйләп аңлатыусылар ҙа осрай.
«Һарыҡ йылғаһы» тигән вариант та бар. Был аңлатыу ҙа юҡтан килеп сыҡмаған. Йыл-ғаның тирә-яғы яҡшы көтөүлек булып торһа, үҙендә малдарға һыу эсереүе уңайлы бит. Һаҡмар буйында элек көтөү-көтөү һарыҡтар бик күп булған.
Әле мин Өфөлә уҡып йөрөйөм. Тыуған ауылымды, йәмле Һаҡмарымды ныҡ һағынам.
Илхан АРЫҪЛАНОВ, VII синыф уҡыусыһы.
Өфө ҡалаһы, Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт интернат-гимназияһы.


description: Янги археологик топилмалар ибтидоий одамлар Африкадан қачон дунёнинг бошқа бурчакларига тарқагани ҳақидаги тасаввурларимизни ўзгартириб юбориши мумкин.

title: Ибтидоий одамлар Африкадан биз ўйлагандан вақтлироқ чиққан

fasttext_language: ba


description: Дўстларнинг кўп бўлгани яхши: йиқилганимизда ёрдам қўлини чўзадилар, дардларимизни уларга айта оламиз. Бироқ фақат «ўзимизга ўхшайдиган» одамлар билан дўстлашишимиз тўғримикан?

title: "Ўзимизга ўхшамайдиган" дўстларимиз бўлиши фойдалими?


description: «Вақтни орқага қайтаришнинг имкони бўлганда эди, фарзанд кўрмаган бўлар эди,» дейди 50 ёшлар атрофидаги Рейчел. Унинг уч нафар фарзанди бор. Уларнинг энг кичиги 17 ёшда. Рейчел болаларини, асосан, ўзи вояга етказган.

title: Фарзанд кўрганидан пушаймон оналар


description: Ереван полиция бўлимида қуролли кишилар икки гаровдагини қўйворган. Яна тўрт полициячи гаровда қолмоқда. Қуролли гуруҳ таслим бўлишни хоҳламаяпти.

title: Ереван: гаровдаги икки киши озод қилинган


description: Судья Зафар Нурматов Усмон Ҳақназаров мақолалари сифатида суд ишида иштирок этаётган материалларни қайта экспертизадан ўтказилишига рози бўлди. Бироқ судья маҳкамага МХХ/ДХХ терговчиларини яна бир бор таклиф этиш илтимосномасини қаноатлантирмади.

title: Суд "Усмон Ҳақназаров" мақолаларини қайта экспертизага юборди


description: Ҳаётининг кўп вақтини Совет диктатори Иосиф Сталин жиноятларини очишга бағишлаган рус тарихчисидан болалар порнографияси билан боғлиқ айблов олиб ташланди.

title: Сталин "қулоқ"ларини фош қилган тарихчи порнография айбловидан оқланди


description: Ғәлиә Ғүмәрова тураһында гәзиттә яҙғайныҡ. Әле хаҡлы ялда булыуына ҡарамаҫтан, бейектән-бейек Эльбрус тауына менеп, башҡорт милли кейемендә «Заһиҙә»не бейегән кеше бит ул. Яҡташыбыҙ Башҡорт

title: Башҡортостандан сәләм тапшырылды


description: Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов «Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы муниципаль берәмеге» конкурсы лауреаттарына наградалар тапшырҙы. Тантаналы сара Урындағы үҙидара көнөнә арналды. Был к

title: "Халыҡ менән берҙәм эшләйбеҙ"


description: 18-20 апрелдә Мәләүез ҡалаһында Фәйзи Ғәскәров исемендәге VIII төбәк-ара халыҡ бейеүҙәре ансамблдәре фестивале уҙҙы. Өс көн буйы барған байрамда республиканың төрлө район-ҡалаларынан коллек

title: Төбәгебеҙ данын яҡлаусылар


description: Башҡорт бейеүе... Кемдәрҙе генә хайран итмәгән дә, кемдәрҙең генә йөрәген елкендермәгән икән ул? Халҡыбыҙҙың яугирлығы ла, саялығы ла, ғорурлығы ла сағылыш тапҡан бит унда. Һүҙебеҙ Ҡунаҡбай

title: Төбәгебеҙ данын яҡлаусылар


description: Ҡышты ауыл халҡы ыҙаланып саҡ сыҡты. Йәй ҡоролоҡ булыу сәбәпле, аҙбар баштарында мал аҙығы бик наҡыҫ ине. Ферма һарыҡтарын баҫыраулап, ҙур соҡор ҡаҙып, шунда ташларға тура килде. Аслыҡтан интеккән

title: БАЛУ (хикәйә)


description: Йәшәү өлгөһө булырлыҡ Ғүмәровтар Стәрлетамаҡ районының Күсәрбай ауылында үтә лә матур ғаилә йәшәй. Тәү ҡарамаҡҡа ябай ғына, әммә ошо ябайлыҡ менән улар ауылды йәмләй, кешеләргә өлгө булып тора.

title: Байлыҡтарҙан өҫтөн ғаилә бәхете


description: Күҙ генә тейәме? Ата-әсәләр араһында баланың фотоһын интернетҡа элеү түгел, хатта башҡаларға сабыйын фотоға төшөрөргә рөхсәт итмәүселәр бар. Кемдер – дини ҡарашлы, икенсеһе – ғаиләһе тураһында

title: Һүрәте – һүрәт…


description: След като стана ясно по-рано днес, че Роберто Манчини и Зенти са постигнали ...

title: Манчини благодари на Зенит

maintext:
Abbiamo dato il massimo! La seconda parte della stagione è stata condizionata da infortuni importanti che ci hanno penalizzato. È stata un'esperienza importante: il calcio russo può crescere ancora molto. Un movimento calcistico che vedremo impegnato in un grande mondiale! Grazie alla squadra, alla proprietà, ai dirigenti, al mio staff e ai tifosi che non hanno mai smesso di sostenerci. Buona fortuna Zenit! We gave it everything! Important injuries penalized the second part of our season. This has really been a learning experience for me: Russian football can grow still bigger. We will see it engaged in a great World Cup! Thanks to my team, President, staff and our fans who have never stopped supporting us. Good luck Zenit! Мы выложились по максимому! Несколько неприятных травм очень сильно повлияло на исход сезона, особенно во второй ее части. Но дня меня это был неоценимо важный опыт: российский футбол находится на стадии активного роста и развития. Результаты будут видны уже во время Мирового Чемпионата! Спасибо команде, клубу, владельцам и директорам, всему штату сотрудников, и, особенно, болельщикам, которые не перестают нас поддерживать! Удачи, Зенит!
A post shared by Roberto Mancini (@mrmancini10) on May 13, 2018 at 7:39am PDT


description: I sabotatori hanno fatto saltare il ponte stradale Shterovskij nella repubblica popolare della LNR, ha detto il portavoce del governo Evgheny Lubenko.

title: Nel Donbass hanno fatto saltare un ponte

maintext:
La costruzione era sul tratto stradale M 21 "Krasnij Luch- Lugansk".
Так там конструкциями рухнувшего моста и железнодорожное сообщение отрезано…
Пока не разберут завалы… pic.twitter.com/kOe8viA33S — Жизнь в Резервации (@CleanAuthoritie) 21 мая 2018 г.
Come ha osservato il portavoce, il movimento delle macchine e dei treni tra le stazioni di Sterovka e Petrovenk è saltato. Secondo i dati preliminari, i sabotatori hanno gettato la carica sotto i piloni del ponte ad un'altezza di circa sei metri. La Difesa spiega che era un diversivo, probabilmente, che hanno preparato dei professionisti.
А на зоне "ЛНР"
Ночью подорван мост у поселка Ивановка на дороге Красный Луч — Луганск
Полностью лишены маневра силы боевиков "ЛНР"
В Луганск теперь объезд или через Дебальцево или Антрацит pic.twitter.com/uhKNvvUXoN — Жизнь в Резервации (@CleanAuthoritie) 21 мая 2018 г.
Sul luogo dell'incidente hanno trovato frammenti di metallo di un ordigno esplosivo. È iniziata la ricerca dei sabotatori.


title: "Бирешмә"нең дауамы булырмы?

maintext:
«Бирешмә» исемле тәүге үҫмерҙәр сериалын күптәр көтөп алды. Ә Башҡортостан юлдаш телевидениеһы экрандарҙа күрһәтә башлағас, уның һәр серияһын балалары менән бергә атай-әсәйҙәр ҙә ҡыҙыҡһынып ҡараны. Ысынлап та, геройҙар менән бергә йәшәнек, ҡыуандыҡ, борсолдоҡ, ҡайһы бер урындарында күҙҙәргә йәштәр эркелде. Бәләкәйҙән әсәйһеҙ ҡалған Гөлгенәнең әсәй тураһында йырлағанын иҫләйһегеҙме? Ҡыҫҡаһы, сериалдағы һәр күренеш күңелдәргә үтеп инде, уйландырҙы, фәһем бирҙе.
Бик уңышлы проект булып сыҡты «Бирешмә». Сериалдың сценарий авторҙары – Гөлназ Ҡолһарина һәм Зөһрә Бураҡаева, режиссёры – Гөлсәсәк Игебаева, ҡуйыусы операторы – Марат Юнысов. Ә төп ролдәрҙе, белеүегеҙсә, яңыраҡ ҡына барлыҡҡа килгән «Бирешмә» төркөмө йырсылары Данир Ғимаҙиев, Хәйҙәр Вәлиев, Гәлсәр Байғусҡарова һәм Гөлгенә Баһауетдинова башҡарҙы. Хәйҙәр әле – Өфө сәнғәт училищеһында, Гөлгенә Башҡорт дәүләт педагогия университетында белем ала, Гәлсәр ҡаланың 39-сы гимназияһында X синыфта уҡый, ә Данир быйыл 140-сы башҡорт гимназияһын тамамлаясаҡ. Был ҡыҙҙар һәм егеттәр бәләкәйҙән «Тамыр»ҙа бергә шөғөлләнеп, тапшырыуҙарҙа төшөп, шунда үҫкәндәр, тиһәң дә була. Сериалда ла геройҙарҙың исемдәре уларҙыҡы менән тап килеүе үҙе үк ҡыҙыҡ. Хәҙер дүртеһе лә балаларҙың кумиры булып китте. Был йәш актёрҙарға яуаплылыҡ та өҫтәй, фанаттар үҙҙәрен урамда таный, уларға оҡшарға, һәр яңылыҡтарын белергә тырыша бит.
«Бирешмә»не «YouTube» каналына ҡуйғас, тамашасылар уларҙы ҡабаттан ҡарай башланы. Үҫмерҙәр һәм атай-әсәйҙәр сериалдың «Бәйләнештә» селтәрендәге төркөмө аша йәки шәхси хәбәрҙәр менән һорауҙарын яуҙыра, фекерҙәрен белдерә. Иң популяр һорау, әлбиттә: «Сериалдың дауамы буласаҡмы?» Ысынлап та, был турала кино төшөрөүселәр һәм төп ролдәрҙе башҡарыусылар нимә уйлай икән?
Күптән түгел республика баҫмалары вәкилдәре менән «Түңәрәк өҫтәл» артында һөйләшеүҙә «Бирешмә»ләр был һорауға яуап итеп, әле өр-яңы проект өҫтөндә эшләүҙәре тураһында хәбәр итте. Ул «Бирешмә-Профи» тип аталасаҡ һәм төрлө һөнәрҙәргә арналасаҡ. Тапшырыуҙарҙы иһә үҙҙәре алып барасаҡ. Әммә сериалдың да дауамы төшөрөлөр, моғайын. Сөнки ул барыһының да күңеленә хуш килде һәм үҫмерҙәр үҙҙәренең тормошон һүрәтләгән яңы фильм көтә.
– «Бирешмә»лә бер ниндәй насарлыҡ та, яуызлыҡ та юҡ. Бәлки, шуға ла тамашасыға оҡшағандыр, – ти Гәлсәр. Ысынлап та, яҡшылыҡ, ярҙамсыллыҡ, изгелек, мәрхәмәтлелек кеүек матур сифаттар тәрбиәләүе менән ҡәҙерле был проект.
Сериалда йәш йырсылар концерт ҡуйып, Данирҙың сирле һеңлеһенә операцияға аҡса йыя, шулай бит, әле шул изге эштәрен тормошта ла дауам итеп, үҙҙәренең тамашасыларына ярҙам ҡулы һуҙырға йыйыналар. Нисекме? 16 майҙа Өфөнөң «Башҡортостан» концерт залында хәйриә концерты ойоштороп, аҡсаһын Руслан Шәрәфетдиновҡа дауаланыуға тапшырасаҡтар. Руслан балалар фалижы менән ауырый, Ғафури районында әсәһе менән генә йәшәй. Акцияла эстрадабыҙҙың йәш популяр йырсылары ла ҡатнашасаҡ.
«Бирешмә»ләргә – Данир, Хәйҙәр, Гәлсәр һәм Гөлгенәгә киләсәктә ниндәй генә һөнәр һайлауҙарына ҡарамаҫтан, йыр-моңдан, сәнғәттән айырылмауҙарын теләйбеҙ. Балалар һәм үҫмерҙәр үҙ итеп өлгөргән төркөмөгөҙ киләсәктә лә яңы йырҙар, проекттар менән ҡыуандырып торһон.
Эльвира ӘСӘҘУЛЛИНА.


title: Исемдәре - халыҡ хәтерендә

maintext:
Бөрйән районының Иҫке Монасип ауылындағы Ослотау (Ҡыҙҙар тауы) башында ҙур булмаған матур түңәрәк ялан бар. Элегерәк яҙ етеп, ер үлән, сәскәләр менән ҡапланғас, май урталарында ауыл ҡыҙҙары шунда менеп күңел асыр булған. Унда яланды тирәләтеп ултырып, сигеү сиккәндәр, бәйләм бәйләгәндәр, шул уҡ ваҡытта йырҙар йырлағандар, таҡмаҡ әйтеп, бейегәндәр. Үҙҙәре менән тау башына баҡырсаға һыу тултырып алып, сәй ҡайнатып эскәндәр.
Был йола Бөйөк Ватан һуғышы башланғансы дауам итә.
Ослотауҙың һул яғында Масаҡ тауы күренә. Ул 5 өлөштән тора: беренсе, икенсе, өсөнсө, дүртенсе, бишенсе тауҙы менгәс кенә, Масаҡ тауына мендем, тип әйтергә була. Уның тарихы былай. Ҡараһаҡал ихтилалында башҡорттар менән карателдәр араһында ҡаты бәрелеш була. Дошмандар яҡшы ҡоралланған, шунлыҡтан башҡорттар еңелә. Күптәр ҡырыла. Ә ике башҡорт һуғышсыһы иҫән ҡалып, ҡулға алынмай. Берәүһе – Атъятҡан яғынан, икенсеһе Масаҡ уяһынан ҡаса. Масаҡ уяһынан киткәне тегеһенә: «Мынан сыҡ, мынан сыҡ!» – тип һөрәнләгән. Шуға күрә халыҡ был тауҙы Масаҡ тауы тип йөрөтә башлаған.
Уның һул яғында Ҡыйрат урынлашҡан. Уның исеме нимә аңлатамы? Граждандар һуғышы йылдарында була был ваҡиға. Тирә-яҡтағы аҡтарҙы ҡыйратырға тигән бойороҡ бирелә. Иҫке Монасип ауылында ла улар бик күп була. Аҡтар Ҡыйрат тауында урынлашып ала, ә ҡаршы яҡта, Ағиҙел йылғаһының теге яғында, йәғни Кепес тауында, ҡыҙылдар торған. Улар араһында ҡаты һуғыш башлана. Ике тауҙан бер-береһенә атышҡандар. Аҡтарҙы тар-мар иткәндәр. Шулай итеп, улар ҡыйратылған, күп ҡан ҡойолған. Һуңынан был тауҙы Ҡыйрат тауы тип йөрөтә башлағандар.
Ауылға килеп инеп, бер саҡрым ара үткәс, уң яҡта әллә ни бейек булмаған ҡая-таш бар. Элек был тирәлә ҡуйы урман булған. Унда ниндәй генә ҡоштар һайрамаған, кейектәре лә тулып йөрөгән. Шул ваҡыттарҙа ошо ҡая-ташына күпләп өкөләр оялаған. Һуғыш ваҡытында утын өсөн байтаҡ ағасты ҡырҡҡандар. Шул сәбәпле өкөләр был урынды ташлап киткән. Улар оялаған ҡая-ташты Өкө ташы тип атағандар һәм әлеге көндә лә был исем онотолмай.
Элек йылға буйында аҡ ҡамыштар бик күп үҫкән. Яҙ көнө бәләкәй йылға ныҡ ташҡан, ярҙарынан сығып ятҡан. Ҡамышы аҡ булғанға был йылғаны халыҡ Ҡамышаҡ йылғаһы тип йөрөтә башлаған. Йәйгелеккә ҡарай ул ҡорой, ә яҙғыһын тулы һыулы була.
Ҡояш ҡалҡҡан яҡта, йәғни көнсығышта, иң бейек тауҙарҙың береһе Шыуҙырғыс бар. Уны халыҡ бушҡа ғына шулай тип атамаған. Тау Ағиҙел йылғаһы буйында урынлашҡан. Ҡыш көндәрендә күпләп ағас ҡырҡҡандар һәм яҙ етеп, Ағиҙел йылғаһының ныҡлап ташҡан сағында уларҙы бейек тауҙан тәгәрәтеп йылғаға төшөргәндәр. Ҡыуғынсылар ағастарҙы тығылған урындарҙа төрткөләп, ағыҙып алып киткән. Ә шыуҙырып төшөргән тауҙы Шыуҙырғыс тауы тип атай башлағандар.
Ялтырғая (Маһизата ҡаяһы) Иҫке Монасип ауылының икенсе өлөшөндә, көньяҡта, Ағиҙел йылғаһы янында урынлашҡан. Уның ике атамаһы бар. Беренсеһе – Ялтырғая. Көҙгө кеүек ялтырап торған өсөн дә шулай атап йөрөтәләр. Икенсеһе – Маһизата ҡаяһы. Кепестә йәшәүсе Маһизата Бикмәтова инәй йәш сағында ошо ҡая башында еләк йыйып йөрөгәнендә яңылыш баҫып, аҫҡа ҡолап төшә һәм ни мөғжизә менәндер тере ҡала. Ауыл халҡы быға ҡыуанып, исемен ҡаяға бирә. Әммә әлеге ваҡытта уның икенсе исемен онота баралар, йышыраҡ Ялтырғая тип йөрөтәләр.
Элегерәк Ағиҙел буйындағы мәсет эргәһендәрәк ҙур өҫтәл ҙурлығында бер таш ятҡан. Ауылда йәшәүсе Мәхүпъямал исемле әбей көн дә килеп йылғала йыуынып, ташҡа ултырып намаҙ уҡый торған булған. Шуға күрә лә был ерҙе Мәхүп ташы тип йөрөткәндәр.
Үҙ төбәгеңдең топонимикаһын белеү, йыйыу, өйрәнеү үҙебеҙ өсөн генә түгел, килер быуын өсөн дә бик мөһим. Ул – беҙҙең үткәнебеҙ, бөгөнгөбөҙ һәм киләсәгебеҙ!
Гөлназ ИШЕМҒУЖИНА, йәш хәбәрсе.
Өфө ҡалаһы, Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт интернат-гимназияһы.


authors: Мустақил Журналист

description: «Холбуки фанимиз интернет тўғрисида экан, сизга интернетдан фойдаланишингизга рухсат бераман», дея домла секин қадамлар билан аудиториядан чиқиб кетди. Контрол иши саволларига жавобларни худди ҳаёлан эслаб, ақлли чеҳрани сақлаб ўтирган студентлар дарҳол телефонларини чиқариб Google амакидан саволларга жавоб ишлашга тушишди! Яшасин бўлажак плагиатчи журналистлар!

title: Ишсиз магистрнинг ҳикояси ёҳуд Журналистика университети кимга керак?


authors:
Ахмен Ҳавожа
Би-Би-Си Жаҳон Хизмати

description: Сўнгги йилларда Рамазон шимолий яримшар минтақасида ёз ойларига тўғри келмоқда (бу йил Рамазон Британияда 16 майдан бошланиши кутилмоқда). Бу ойлар давомида кундузи узоқроқ, об-ҳаво эса иссиқроқ бўлади.

title: Рўзанинг танамизга таъсирини биласизми?


description: “Ватандошлик – фуқаролик муаммоси, Ўзбекистон –АҚШ ўртасидаги авиақатновлар, борди-келдидаги қулайликлар, Ўзбекистонда Америкада бўлган ўзбекистонликларга нисбатан муносабатнинг янада яхшиланиши...”. Ўзбекистон президенти бугун АҚШга илк расмий ташрифини бошлайди.

title: Илк расмий ташриф арафасида: Америкадаги ўзбекистонликлар Мирзиёевдан нима исташади?


description: “Аҙна һайын – бүләк!” уйынында был аҙнала Белорет ҡалаһынан Гөлназ БАЙРАМҒӘЛИНА, Ғафури районының Үтәш ауылынан Гүзәл Әһлиуллина – плед, Ҡырмыҫҡалы районының Мөкәй ауылынан Дания РӘХМӘТУЛЛИНА,

title: “Башҡа баҫма һис кәрәкмәй, “Йәшлек” гәзите булһа!”


description: Шундай талант эйәләре була: уларҙы бер генә күрәһең дә мәңгелеккә ғашиҡ булаһың. Милли йәштәр театрының йәш, өмөтлө актеры Ринат БАСАРИЕВТЫҢ вафатына 19 йыл ваҡыт үтте. Әммә сәхнәлә күргән кешеләр

title: Һүнгән йондоҙ яҡтыһы


description: Ылаҡ (22.12 – 20.01) Әүҙемлек күрһәтергә теләгегеҙ көсәйер. Ләкин ҡайһы саҡ унан буш мәшәҡәт һәм зыян ғына күреүегеҙ ихтимал. Был арала һеҙҙең тирәләге хәлдәрҙең сәбәптәрен төптәнерәк аңлай

title: Йондоҙнамә (25 июнь - 1 июль)


description: Бөгөн Һамар ҡалаһында Рәсәйҙең һәм Уругвайҙың командалары осраша. Улар футбол буйынса донъя чемпионатының алдан үткәрелгән этабының йомғаҡлау матчында А төркөмөндә уйнаясаҡ. Ике команда ла икешәр

title: Рәсәй - Уругвай! Кем-кемде?


description: Һимеҙлек бер кемде лә биҙәмәй. Шуға күрә лә буйына ҡарап ауырлығын контролдә тотоу бер кемгә лә ҡамасауламаҫ. Түбәндәге таблицаға күҙ һалығыҙ. Беренсе графала буй сантиметрҙарҙа күрһәтелһә, икенсе

title: Килбәтең ниндәй?


description: Сирень сәскәһенең шифалы үҙенсәлектәре халыҡ медицинаһында күптән билдәле. Унда аскорбин кислотаһы, организмға ыңғай тәьҫир итеүсе эфир майҙары һәм флавоноидтар күп. Был хуш еҫле сәскә тәндең

title: Хуш еҫле сирень майы


description: Бер ир дуҫына ҡунаҡҡа барған. Тегеһе уға яҡты йөҙ күрһәтеп һыйлаған, шарап та ҡойоп биргән. Ҡунаҡ эсәйем, тип кәсә эсенә ҡараһа, күҙенә йылан балаһы ятҡан кеүек күренгән. Тик дуҫының күңелен

title: Ни күрергә теләһәң…


description: йәки 20 йәштә тәүге тапҡыр сәхнәгә сыҡҡан йырсы Йырсы, уҡытыусы, һәүәҫкәр композитор, спортсы, баҡсасы... Был һөнәрҙәрҙең барыһы ла бер кешелә – Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Сибай

title: “Эштән ҡурҡа торған холҡом юҡ”


description: Көтмәгәндә ҡоҙаһы ҡунаҡҡа килеп төшкәс, Морат күршеһе Сәлимдән бер «аҡбаш» алып сыҡты. – Минең күршеләр – изгелекле, һәйбәт кешеләр, кеше хәлен яҡшы аңлайҙар, кәрәк ваҡытта ярҙам итәләр, – тине

title: Яҡшы кеше


description: Бөгөн БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай депутаттары республика парламенты ултырышында Башҡортостандың төп гәзиттәренә баш мөхәррирҙәр тәғәйенләне. Башҡортостан гәзитен Вәдүт Исхаҡов, Республика

title: Баш гәзиттәргә - яңы мөхәррирҙәр!


description: Аҙыҡ Эшкәртелеү ваҡыты Һыу - шунда уҡ эсәктәргә төшә Һут15 – 20 минут Йәшелсә һурпаһы - 15 – 20 минут Йәшелсә, йәшелсәнән майһыҙ салат - 30 – 40 минут Үҫемлек майы менән йәшелсә салаты -

title: Ашаған ризыҡ ашҡаҙанда нисә сәғәт һаҡлана?


description: “Ирем менән туғыҙ йыл йәшәйбеҙ. Ялҡтым. Уның күңелһеҙ, маҡсатһыҙ, ынтылышһыҙ, өнһөҙ, гел генә һытыҡ сырайлы икәнен нишләп дуҫлашҡанда күрмәнем икән, тиер инем, беҙҙе димләп өйләндерҙеләр. Эсмәй.

title: "Бер-берегеҙҙе яфаламағыҙ"


description: Хозур тәбиғәтле Белорет ҡалаһында тыуып үҫкәнмен. Әле Рәми Ғарипов исемендәге республика башҡорт гимназия-интернатында уҡыйым, 10-сы класты тик яҡшы билдәләргә генә тамамланым. Музыка мәктәбенең

title: Айзидә ШӘЙӘХМӘТОВА


description: Хөрмәтле дуҫтар! Ошондай матур стена сәғәтен уйнатабыҙ. Емеш-еләкле йәйҙе хәтерләтеп торҙон. Шарттары ябай: 1) Ошо яҙманы дуҫтарға һөйләргә - репост эшләргә. 2) Йәшлек гәзитенең Йәшлек гәзите -

title: Репост эшлә лә емешле сәғәт от!


description: “Өфө ҡалаһы ни өсөн матур?” Билдәле йырҙағы был һорауға һәр кем үҙенсә яуап бирә торғандыр. Һоҡланыуҙы, ғәҙәттә, теге йәки был урындың матурлығы, тәбиғәте тыуҙыра. Хәҙерге Өфө ултырған тауҙар

title: "Өфө ҡалаһы ни өсөн матур?"


description: Һарымһаҡтың бүлкәтен иҙеп, өҫтөнә ҡайнатып һыуытылған бер стакан һыу ҡойоп, өс тәүлеккә ҡараңғы урынға ҡуйырға. Һарымһаҡтың үҙебеҙҙә үҫтерелгәне генә ярай, ситтән килтерелгәне бармай. Һуңынан

title: Һарымһаҡтың иҫ киткес шифаһы


description: Йәйҙең йәмле көндәренә йәм өҫтәп, “Юлдаш” радиоһында милләт рухы булған туған телебеҙҙең камиллығы, байлығы тураһында телсе-ғалимдарыбыҙ, белгестәр ҡатнашлығында “Рухиәт” тапшырыуының сираттағылары

title: Һүҙ тамыры тәрәндә


description: Башҡортостанда дәүләт телдәрен, республикала йәшәүсе халыҡтарҙың телдәрен һаҡлау һәм үҫтереүгә йүнәлтелгән БР Башлығы гранттарына ғаризалар ҡабул итеү башланды. Тулыраҡ мәғлүмәт:

title: БР Башлығы грантына ғаризалар ҡабул ителә!


description: 1. Көҙгөһөн һарымһаҡты иртәрәк ултыртһағыҙ, ул һарғаясаҡ. Шуға ла уны октябрҙең икенсе яртыһында ултыртырға кәрәк. Шытып өлгөрмәҫкә тейеш. 2. Яҙғыһын ҡырау йыш булһа ла һарғая. 3. Көндәр эҫе

title: Ни өсөн һарымһаҡ һарғая?


description: * * * – Һинең менән танышҡандан алып йүнләп ашай ҙа, эсә лә, тарта ла алмайым, – тип зарлана ир һөйәркәһенә. – Шул тиклем ныҡ ғашиҡ булдыңмы ни, ҡәҙерлем? – Ғашиҡ тип ни… Һинең талаптарыңды үтәгәндән

title: Үәт, ҡыҙыҡ! (22.06.2018)


description: Халҡыбыҙ борондан йәй башында кәкүк сәйенә сыҡҡан. Тәбиғәт ҡосағында уйын-көлкө ойошторолған, сәй табыны әҙерләнгән, Күккә ҡарап, йылдың уңышлы, илдең имен килеүен һораған, теләктәр әйтелгән. Ошондай

title: Ишәйҙәр кәкүк сәйенә сыҡты


description: Бер байҙың йортонда тотош көҙгөнән генә торған бүлмәһе булған. Стеналары ла, түшәме лә, иҙәне лә шау көҙгө икән. Бер саҡ шунда осраҡлы ғына рәүештә эт килеп ингән. Тирә-яғында үҙе кеүек бик күп эт

title: Эт хәленә төшмәйек


description: Был шиғырымды Ленинград өсөн яуҙа башын һалған олатайым, 371-се уҡсылар полкы яугиры Һиҙиәт Хәйрулла улы Вәлишиндың яҡты иҫтәлегенә арнайым. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уның ике улына аталарының төҫө булып

title: Олатай иҫтәлеге


description: – Эшем буйынса миңә 1984 йылда Өфөгә мәғарифты үҫтереү институтына курсҡа барырға тура килде. Дәрестәрҙән һуң бер көндө беҙҙе крайҙы өйрәнеү музейына экскурсияға алып барҙылар. Экскурсовод һөйләй, ә

title: Бер картина тарихы


description: Немис докторлари мусулмон ота-оналарни Рамазон ойида ёш фарзандларини рўза тутишга мажбурламасликка чақирмоқда. Британ олимлари эса ёш болаларнинг рўза тутиши зарарли эмаслигини айтмоқда.

title: Ёш болаларнинг рўза тутиши зарарлими?


description: Ислом Каримов жамғармасига кўра, чоршанба куни оламдан ўтган Анвар қори Турсунов биринчи президент Ислом Каримовнинг жасадини "райҳонларга буркаган ва жасаднинг юзида табассум зуҳур этгани"ҳақида гапириб берган.

title: Анвар қори: Каримов жасадини райҳонга буркаган имом


description: Мисрлик терговчилар Россия учоғининг Синай ярим оролига қулаш ҳодисасида террорчилик алоқаси борлигига ҳозирча исбот топмаганларини айтишди.

title: Миср: "Учоқ қулаши террор амали эмас"


description: 18 йиллик қамоқ жазосини ўтаб бўлган Саидаҳрор Атаходжаев "Жаслиқ"да мунтазам тартибни бузди, деган айб билан судланмоқда. 31 май кунги суд жараёнида прокурор ва қамоқхонадан келган нозир-гувоҳлар Атаходжаевнинг тартибни бузгани ҳақида далил келтира олмаган.

title: Мирзиёев даврида ҳам қамоқ муддатига қўшиб беришлар давом этадими?


description: Быйыл йәй башы һис кенә лә йәйгә оҡшаманы. Һыуыҡ ел, өҙлөкһөҙ ямғыр яуыуы, күк йөҙөн баҫып алған һоро болоттар кешеләрҙең кәйефенә лә йоғонто яһамай ҡалманы. Ҡайҙа ғына булһаҡ та, һүҙ иң тәүҙә көн

title: Күк йөҙөндә болот булһа ла, йырҙар ҡояшлы беҙҙә!


description: Йортобоҙ һаҙлыҡлы урында ултыра. Шуға ла июнь айында ла баҡса еребеҙ кипмәй. Картуфты күп йылдар инде бесән аҫтында үҫтерәбеҙ. Был ысул баҡсалағы эште лә еңеләйтә. Сүбен утарға ла, күмергә лә

title: Картуф бесән аҫтында үҫә


description: «Аҙна һайын – бүләк!» конкурсы тамам. Уҡыусыларыбыҙҙан 300-ҙән ашыу хат алдыҡ. Был аҙнала Әбйәлил районының Хәмит ауылынан Зәбир ЯНЫБАЕВ, Баймаҡ районының Әхмәр ауылынан Рәмил МӘТИНОВ, Хәйбулла

title: Уларға - "Йәшлек"тән бүләк!


description: Бәләкәй генә Илкәнәй ауылында тыуып үҫкәндәр араһынан Әлиә Ишҡолова бишенсе булып кандидатлыҡ диссертацияһы яҡланы Бәләкәй генә Илкәнәй ауылында тыуып үҫкәндәр араһынан Әлиә Ишҡолова бишенсе булып

title: Бишенсе фән кандидаты


description: Күгәрсен аҡланда бер ят өкөнө күргән дә, яҡын килеп һорау биргән: – Әй, өкө, һин ҡайҙан килеп сыҡтың әле? – Анау яҡтарҙа, көнсығышта, йәшәгәйнем, хәҙер көнбайышҡа осам. Шулай тигән дә өкө бик ҡаты

title: Тауышыңды үҙгәрт…


description: Июль – баҡсасылар өсөн мәшәҡәтле осор. Был айҙа улар түтәлдәрҙәге сүп үләндәрен утай, ҡоротҡостарға ҡаршы көрәшә, ултыртҡан йәшелсәһенә һыу һибә. Июлдә еләк өлгөрә, ҡарағат, крыжовник, сейә бешә.

title: Июлдә баҡса эштәре


description: 6 – 8 июлдә Иглин районының Түбәнге Ләмәҙ ауылы янында уҙғарыласаҡ «Мәргән уҡсы» һыбай һәм традицион яндан уҡ атыу буйынса өсөнсө халыҡ-ара фестиваленә саҡырабыҙ. Бәйге халҡыбыҙҙың милли

title: Мәргән уҡсыларҙы Иглин ерендә көтәбеҙ


description: Һикереп төштөм баҡсаға, Кишер-мишер ашарға. Өс бисәгә тура килдем, Башты ҡайҙа ташларға!? Күңелдәрен күрәйем тип, Мин бейергә тотондом. Хәйләм булды бер мәрәкә, Иҫән-аман ҡотолдом. Хәлиҙә апай

title: Кәзә мажаралары


description: Ҡырмыҫҡа урман санитары булһа ла, баҡсасылар өсөн ул баҡса ҡоротҡосо. Сөнки үҫемлектәрҙе сирләтеп, ерҙә иләүҙәр эшләйҙәр. Был мәшәҡәт тыуҙырыусы нәҙекәйбилдәрҙән нисек ҡотолорға? 1. Ҡырмыҫҡа ҡырҡыу

title: Үҙе бәләкәй булһа ла, зыяны…


description: Сабиры ҡунаҡтарҙы оҙатып киткәс, һауыт-һабаһын йыйыштырҙы, бүлмәләрен бөхтәләп сыҡты Гөлкәй: донъяһы ялт итеп тора! Бәй, нишләп оҙаҡланы һуң әле ире? Ҡунаҡтарҙы өйөнә тиклем оҙатҡан хәлдә лә бығаса

title: Һин генә... (Хикәйә)


description: Кисәнән бирле Башҡортостанда кешеләр Whatsapp аралашыу программаһы аша йыландар ябырылыуы тураһында хәбәр йөрөй. Йәнәһе, һөйрәлеүселәр эҫегә ныҡ ярһыған һәм сәбәпһеҙ һөжүм итә. Ә был хатты МЧС -

title: Иғтибар! "Ватс ап"та - йыландар!


description: Сибай ҡалаһында сағандарҙы ҡарағасҡа әйләндерә беләләр. Былай барһа унда һыуҙы алтынға ла әйләндерә башламаҫтар тимә... Кленовая урамы башҡортса Сағанлы була! Сибай ҡалаһында сағандарҙы ҡарағасҡа

title: Сағанлы ураммы әллә Ҡарағаслымы?


description: 30 июндә, шәмбе көндө Ан-2 самолеты көндөҙ унда-бында осоуын күҙәтергә тура килде. Тәүҙә уны коробочка яһап аэродромға ултырыр тип уйланыҡ. Юҡ, биплан күҙҙән юғалып торҙо ла, әйләнә буйынса осоп

title: Бөрйән районының баш ҡалаһы - Иҫке Собханғол ауылы күренештәре


description: Ҡояшта ҡыҙыныу модаһын кем уйлап тапҡан, беләһегеҙме? Баҡһаң, Коко Шанель кейемдәр генә түгел, пляж өсөн яңы шөғөл дә уйлап сығарған икән. Быға тиклем аристократ ҡатын - ҡыҙ ҡояшта зонтһыҙ һәм

title: "Ҡояш апай, сыҡ, сыҡ…"


description: Нисә көн инде тешем менән интегәм. Үҙәккә үтә инде һыҙлауы. Һурҙырыр инең, теш үҙе бөтөн дә кеүек. Дауалатыр инең, быраулауҙарынан биҙрәп торам. Теш табибына барыу – минең өсөн үҙе бер ғазап. Бала

title: Ни өсөн теш ауырта?


description: Хәҙер: - Башҡортостан флагы республиканың бөтә мәктәптәрендә лә эленеп торорға йәки мәктәп биләмәһенә урынлаштырылырға тейеш; - күп кеше ҡатнашлығында саралар уҙғарғанда (мәҫәлән, спорт) флагты

title: Башҡортостанда дәүләт символикаһы тураһындағы закон үҙгәртелде


description: «Минең ун дүрт йәшлек ҡыҙым бар. Үҙем дә аңлайым – үҫмерлек осоро... Уның өсөн бер монстр һымаҡмын хәҙер: нимә генә тиһәм дә – ырылдай, әрләшә, ишетмәй йәиһә бөтөнләй ҡысҡырып илай башлай. Мәҫәлән,

title: "Өнһөҙ һуғыш"ты оҙаҡҡа һуҙмағыҙ


description: Урал аръяғында йәшәгән егеттең исемен белмәһәк тә, Рәсәйҙең күп төбәктәрендә уның бейеүенә шаҡ ҡаталар. Егет һис тартынмай, дәртле музыкаға яңы хәрәкәттәр яһап бейей. Видео ролигын йөҙәр меңләп кеше

title: Бейей-бейей оҫтарған


description: Ылаҡ (22.12 – 20.01) Шәхси тормошоғоҙҙа ҡыйынлыҡтарға осрарһығыҙ кеүек. Ҡайһы бер мөнәсәбәттәрегеҙ ниндәйҙер һынау үтер. Бәғзеләрҙең эштәренә икенсе кешеләр, туғандары ла ҡыҫылырға тырышыр. Ошондай

title: Йондоҙнамә (2-8 июль)


description: * * * – Ҡыҙым, ул егетеңә кейәүгә сығып ҡуйма инде! – Әсәй, мин бит оҙаҡҡа түгел * * * – Ҡыҙым, ул егетеңә кейәүгә сығып ҡуйма инде! – Әсәй, мин бит оҙаҡҡа түгел. * * * – Һиңә ниндәй ҡыҙҙар оҡшай?

title: Үәт, ҡыҙыҡ! (29.06.2018)


description: Бөгөн иртәнге сәғәт 5 тирәһендә Краснокама районында тотош ғаилә һыуҙа батып юҡҡа сыҡты. Ағиҙел ҡалаһынан Сауыҙ күленә ял итергә килгән 35 йәшлек ир, 33 йәшлек ҡатын һәм йәш ярымлыҡ улдары менән

title: Һыуҙың сираттағы ҡорбаны...


description: Хәйбулла районында ошолай исемләнгән төбәк-ара шахмат турниры старт алды. 15 йәшлек һәм унан да йәшерәк малайҙар һәм ҡыҙҙар райондың иң йәмле төбәгендә Йәнтеш ауылы эргәһендә урынлашҡан шифаханаға

title: “Һаҡмарҙа йәй”


description: «Юлдаш» радиоһында йәмле йәй айҙарында эфирға сығасаҡ «Әҙәби уҡыуҙар» һәм «Шиғриәт минуттары» тапшырыуҙарына иғтибар итәйек. Улар, тәү сиратта, халыҡ күңелен күтәрерлек әҫәрҙәр булыуы менән

title: Нәфис һүҙ күңелдәрегеҙҙе саф шишмәләй һуғарыр


description: Бөгөн, 5 июлдә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтендә дәүләт наградаларын тапшырыу үтте. 54 кешегә наградаларҙы һәм почетлы исемдәрҙе Башҡортостан Башлығы Хакимиәте етәrсеһе Евгений Маврин тапшырҙы.

title: Лайыҡлыларға - юғары наградалар!


description: - Ҡапҡасы ябыҡ тороп еҫләнгән банканы бер ҡалаҡ горчица һалынған йылы һыу менән йыуығыҙ. - Диванда, балаҫта ҡалған бесәй йөнөн еүеш перчатка ярҙамында һөртөп таҙартырға була. - Ишек йоҙағы

title: Ҡолаҡ һал!


description: - Әгәр болоттар таҫма-таҫма булып ағылһа – ямғыр көт. - Иртән үлән ҡоро булһа – төнөн ямғыр яуыр. - Үрмәксе ау үрергә тотонһа, көндәр аяҙға булыр. - Июль айында яңы ай салҡан тыуһа, был йыл болотло

title: Июль айына һынамыштар


description: йәки Алмас Хөсәйенов ниңә эстрадаға битараф? Ике йылда ул үҙенең киң диапозонлы, үҙенсәлекле тембрлы, моңло яңғырашлы тауышы менән меңәрләгән тамашасыны үҙенә әсир итте. Башҡорт халыҡ йырҙарын

title: "Йырһыҙ йәшәй алмайым"


description: Ҡәҙерле әсәйебеҙҙең исеме – Рузалия. Ул беҙҙе, алты баланы, бер үҙе тәрбиәләй. Ике ҡыҙбыҙ, дүрт малайбыҙ. Иң ҙуры – Вадим ағайым. Ул бик егәрле, әсәйҙең терәге.

title: Бер үҙе тәрбиәләй


title: Ялығыҙҙа сисегеҙ

maintext:
Аҡтар башлай ҙа ике йөрөштән мат ҡуя.
Позицияны ҡабатлайбыҙ. Аҡтар – Крf3, Фb5, Сd8, Кg7 (4 фигура), ҡаралар – Крd6, пс7 (2 фигура).
Мәсьәләнең авторы – шахмат композициялары буйынса спорт мастеры Марсил Ғафаров (Екатеринбург). Ул 1953 йылда «На смену!» гәзитендә баҫылып сыға.
Яуаптарығыҙҙы тикшереп ҡарағыҙ
(«Йәншишмә» №21, 25 май, 2018 йыл.)
Туғыҙынсы мәсьәлә
1. Кb7:d6!
(Ҡурҡыныс бар: 2. Сf2 – һ4х)
1. … Кре7:d8
2. Крd5 – е6 Крd8 – с7
3. Сf2 – а7 Крс7 – d8
4. Са7 – b6х;
1. … Кре7 – f6
2. Лd8 – g8 Крf6 – е7
3. Сf2 – b6 Кре7 – d7
4. Сb6 – d8х;
Йәки 3. … Кре7 – d7
4. Лg8 – g7х.
Икенсе вариантта дуаль бар:
1. … Кре7 – f6
2. Лd8 – g8 Крf6 – е7
3. Сf2 – һ4+ Кре7 – d7
4. Лg8 – g7х;
Тәүгеһендә дуалдән ҡотолоу өсөн f2-ләге аҡ филде g1-гә ултыртырға кәрәк. Ул ваҡытта шах булмай.
3. Сf2 – һ4+.
Унынсы мәсьәлә
1. Сb2 – а3 Крһ8 – g7
2. һ7 – һ8К! Крg7:һ8
3. Са3 – f8 а4 – а3
4. g5 – g6 а3 – а2
5. g6 – g7х. Дөрөҫ мат.
Был ике мәсьәләгә лә дөрөҫ яуапты Айшат АҪЫЛБАЕВ, Элина ЙЫЛҠЫБАЕВА, Нәфис БИКБУЛАТОВ, Тимур МАННАТОВ, Наҙгөл СӘҒИТОВА, Илгизәр ЙӘНСУРИН, Ғәлим ҠЫЛЫСБАЕВ, Әмир НИҒМӘТУЛЛИН (Абҙан, Ейәнсура) һәм конкурстан тыш ҡатнашыусы уҡытыусы Илһам ЛАТИПОВ (Алағуҙ, Ҡыйғы) ебәргән.
Еңеүселәрҙе ҡотлайбыҙ!
Уҡыуҙар тамамланды, йәйге каникул бара. Беҙҙең «Серле шаҡмаҡтар» конкурсының тәүге ярты йыллығына йомғаҡ яһар ваҡыт та етте. Кемдәр еңеүсе булды һуң? Әлеге лә баяғы Абҙан йәш шахматсылары! Улар бирелгән 10 мәсьәләне лә дөрөҫ систе. Өлкән дуҫыбыҙ Илһам Латипов та ҡалышманы, инде бына нисә йыл дауамында беҙҙең бәйгелә ҡатнашып килә. Гәзитебеҙҙе лә яратып уҡый икән. Рәхмәт һеҙгә!
Шулай итеп, Айшат Аҫылбаев, Элина Йылҡыбаева, Нәфис Бикбулатов, Тимур Маннатов, Наҙгөл Сәғитова, Илгизәр Йәнсурин, Ғәлим Ҡылысбаев, Әмир Ниғмәтуллин тағы ла «Йәншишмә»нең Почёт грамотаһы һәм иҫтәлекле бүләген алып ҡыуанды инде. Ҡотлайбыҙ!
ШАХ БАБАЙ.


description: Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Рәсәй командаһы Хорватиянан отолоп ҡуйҙы. Төп иҫәп – 2:2, беҙҙекеләрҙән голды әлеге лә баяғы Денис Черышев менән Марио Фернандес индерҙе.

title: Франциямы, Хорватиямы?


title: "Аҡсарлаҡ"тағы ҡабатланмаҫ минуттар

maintext:
Алыҫтан уҡ балаларҙың шат тауышын, ихлас көлөүҙәрен, дәртле йыр-көйҙәрҙе ишеткәс, «ай-һай, бында күңеллелер!» тип уйлап ҡуяһың. Хәйбулла районының иң матур тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан «Аҡсарлаҡ» һауыҡтырыу лагеры менән яҡындан танышып сыҡҡас, бының ысынбарлыҡҡа тап килеүенә тағы бер ҡат инандыҡ.
Рәхәтләнеп уйнар саҡ
Ҡасандыр был ял итеү урыны Бүребай тау-байыҡтырыу комбинаты ҡарамағында булһа, хәҙер ул район иҫәбендә. Һуңғы йылдарҙа бында байтаҡ ремонт эштәре атҡарылған: тәҙрәләр тулыһынса алмаштырылған, һыу инеү урыны, ашхана бар талаптарға яуап бирерлек итеп йыһазландырылған. Лагерға Юнир Солтанов етәкселек итә. Әле икенсе сменала алты йәштән алып ун бишкә тиклем 128 бала ял итә. Ете отрядҡа бүленгән уҡыусыларҙың ялы күңелле һәм фәһемле үтһен өсөн етешәр тәрбиәсе һәм вожатый шөғөлләнә. Шул иҫәптән музыка һәм физкультура етәкселәре, ашнаҡсылар, медицина хеҙмәткәре, ҡарауылсы, ҡотҡарыусы эшләй. Бала ҡайҙа ғына ял итеүенә ҡарамаҫтан, янғын һәм хәүефһеҙлек саралары беренсе урында тора. Был яҡтан лагерҙа бар шарттар булдырылған: биләмә тулыһынса видеокүҙәтеү ярҙамында һаҡлана, сит кеше, хатта ата-әсәләр ҙә ныҡлы тикшереү үтә, балаһы менән лагерь биләмәһенән ситтә осраша. Улар килтергән һәр әйбер ентекле тикшерелә, тейешһеҙ тип табылғандары кире ҡайтарыла. Эргәлә генә йәмле Һаҡмарҙа һыу инеү урыны санитар талаптарға яуап бирә.
Бында район балалары ғына түгел, Ырымбур өлкәһенән, күрше Йылайыр районынан, Сибай, Өфө ҡалаларынан килгән ҡыҙҙар һәм малайҙар рәхәтләнеп ял итә, үҙҙәренә дуҫ һәм иптәш таба, йәйге ялдың бар матурлығы менән кинәнә. Әйткәндәй, бында кеҫә телефоны тотмай, интернет эшләмәй, ысын мәғәнәһендә бала саҡтың бар кинәнесен тойоп, ял итеү мөмкинлеге тыуҙырылған.
Өлкән вожатый Гөлназ Нурғәлина әйтеүенсә, малай һәм ҡыҙҙарҙың ялын йөкмәткеле итеп үткәреү өсөн барыһы ла эшләнә. Волейбол, пионербол, «Алтын ҡулдар», бейеү, уйын күнекмәләре кеүек түңәрәктәр эшләй, ҡыҙҙар өсөн сәс тәрбиәләү, төрлө прическалар яһау серенә өйрәтеүсе оҫталыҡ дәрестәре уҙа. Бергәләшеп тәбиғәт ҡосағына экскурсияға йөрөү матур йолаға әйләнгән. Мәҫәлән, эргәләге бейек ҡаяға менеү булһынмы, төрлө шифалы үләндәр менән танышыумы, барыһы ла ял итеүселәргә оҡшай, уларҙың тәбиғәткә, үҙҙәрен уратып алған мөхиткә ҡыҙыҡһыныуын арттыра, һаҡсыл ҡарарға өйрәтә. Көн һайын береһенән-береһе мауыҡтырғыс саралар, тематик кисәләр ойошторола. «Нептун көнө», «Ғаилә көнө», «Ирекмәндәр көнө», «Тиҫкәре көн», «Әкиәтле көн»дәр барыһына ла оҡшаған.
Халҡыбыҙ йолаларына тоғро ҡалып
Беҙ лагерҙа үткән иң күңелле сараның береһе – һабантуйға эләктек! Ана, ял итеүселәр үҙҙәренең ҡул аҫтында булған әйберҙәрҙән бынамын тигән тирмә эшләп тә ултыртҡан. Улай ғына түгел, ҡаҙан аҫып, аш бешереп, ҡунаҡ ҡаршыларға ла йөрөйҙәр. Ҡыҙҙар һәм малайҙар байрамға етди әҙерләнгән, халҡыбыҙҙың төрлө йолаларын да сәхнәләштерҙеләр. Мәҫәлән, балаға исем ҡушыуҙы бер юлы ике отряд күрһәтте: мендәр өҫтөнә сабыйҙы һалғандар, мулла уның ҡолағына исем ҡысҡырғас, хәйер ҙә тараттылар. Ҡот ҡойоу йолаһы ла башҡарылып, ҡурҡҡан ҡыҙҙың йөрәген урынына ултыртып та ҡуйҙы имсе инәй. «Ҡарға бутҡаһы»н күрһәткән отрядта балаларҙың күбеһе урыҫ милләтенән, шулай булһа ла дәртләнеп уйнап йөрөүҙәре һөйөндөрмәй ҡалманы. Өлкәнерәк уҡыусылар «Ҡорбан байрамы»на барыһын ҡунаҡҡа саҡырҙы. Улар бар ял итеүселәрҙе аш менән дә һыйланы.
Бер яҡ ситтәрәк һәр минутты иҫтәлеккә ҡалдырырға тырышып, фотоаппаратының төймәләрен шалт-шылт иткән үҫмергә иғтибар итмәй булдыра алманым. Бүребайҙан килгән Байрас Әлбәков булып сыҡты. Балалар уны, беҙҙең фотограф, тип тә йөрөтә. Алтынсы синыфты тамамлаған малайға ата-әсәһе фотоаппарат бүләк иткәс, фото төшөрөү менән етди мауыға башлай.
– Лагерҙағы һәр ваҡиғаны төшөрөргә тырышам, сөнки улар бер ваҡытта кире ҡабатланмаясаҡ, – ти йәш фотограф.
Иҫәнгилде ауылынан Ансар Ғәлимов аят-сүрәләрҙе оҫта башҡарыуы менән иғтибарымды йәлеп иткәйне, баҡтиһәң, уның олатаһы Ринат Ғәлимов – ауыл муллаһы, ейәненә дини тәрбиә бирә икән.
– Ял оҡшаймы, лагерҙа күңеллеме? – тип кемдән генә һораһаҡ та, барыһы ла бер тауыштан:
– Оҡшай! Яңы дуҫтар таптыҡ! Тағы ла киләбеҙ! – тип яуап ҡайтарҙы.
Кемдең «аҡсарлағы» күберәк булыр?
Лагерь начальнигы Юнир Солтанов менән танышыуҙы дауам итәбеҙ. Ситтәрәк бер-бер артлы теҙелгән кескәй йорттарға ҡарап, ул ял итеүселәрҙең аҙнаһына ике тапҡыр мунса инеүҙәрен, рәхәтләнеп ҡайын миндеге менән сабыныуҙарын да һөйләне. Көнөнә алты тапҡыр ашатыу ҡаралған, өҫтәлдән һөт, ит ризыҡтары өҙөлмәй, йәшелсә-емеш һәр саҡ етерлек. Ашнаҡсылар үҙҙәре тәмле ҡаластар, бәлештәр ҙә бешерә.
Һәр лагерҙың үҙенә хас йолаһы була. «Аҡсарлаҡ»та ял итеүселәрҙең иң яратҡан сараһы – күмәкләшеп усаҡ яғыу, уның янында төрлө йырҙар йырлау һәм, әлбиттә, «Изге эштәр» көнөндә иң күп «аҡсарлаҡ» йыйыусылар өсөн аукцион үтеүе. Унда ниндәй генә бүләктәр уйнатылмай?! Бәйгеләрҙә йыйған «аҡсарлаҡ»тарыңды төрлө әйбергә алмаштырырға була. Һуңғы көндә ял итеүселәрҙең барыһына ла тәм-томдан, йәшелсә-емештән тупланған бүләк тә тапшырыла.
Лагерь тормошо бер минутҡа ла тынмай: бер отряд сираттағы конкурсҡа әҙерләнһә, икенселәре рәхәтләнеп һыу инеп ҡайтып килә, өсөнсөләре туп тибә. Яңы дуҫтар табып аралашыу, бындағы күңелле ял мәлдәре – һәр баланың күңелендә уйылып ҡалып, оҙаҡ-оҙаҡ лагерҙы хәтерләтеп торһон!
Кәримә УСМАНОВА.
Хәйбулла районы.


description: Башҡортостанда мәктәп кәрәк-яраҡтарын мохтаждарға бушлай биреү тураһында ҡанун үҙ көсөнә инде. Республикала бындай ғәмәл бер нисә йыл ҡулланылып килә. Әммә

title: Мохтаждарға - бушлай кәрәк-яраҡ


title: Йәйгеһен хәүеф арта

maintext:
Әле кисә генә мәктәптәр гөрләп тора ине, ә хәҙер шау-шыу, балалар көлөүе баҫылып, белем биргән йорт тынып ҡалған. Ҡысҡырыбыраҡ һөйләшһәң, тауыштар яңғырап китә хатта. Балалар өсөн мәктәптә ойошторолған лагерҙар ҙа ябылды.
Статистикаға ярашлы, йәй мәлендә балалар бигерәк күп енәйәт ҡыла: урлашыуҙар; психоактив матдәләр ҡулланыу һәм һатыу; мотоцикл һәм машиналар ҡыуып алып китеү; кеше туҡмап, тән йәрәхәттәре алдырыу; хатта ҡайһы берәүҙәр көсләү, үлтереүҙәргә тиклем барып етә. Был енәйәттәрҙең күбеһен үҫмерҙәр иҫерек килеш ҡыла. Шулай уҡ балаларға ҡарата ла енәйәттәр арта, улар юл-транспорт ваҡиғаларына эләгә, һыу буйында ҡазаға осрай, утта, ҡайнар һыуҙа тәнен яндыра. Артабан да ҡот осҡос хәлдәрҙе һанап, һеҙҙе ҡурҡытҡым килмәй, дуҫтарым.
Йыл буйына беҙ, инспекторҙар, уҡытыусылар, атай-әсәйҙәр менән берлектә йәмәғәт урындарында үҙеңде тотоу, юл ҡағиҙәләрен теүәл үтәү, һаулығығыҙға һәм ғүмерегеҙгә янаған көтөлмәгән хәлдәр килеп сыҡҡанда ни эшләргә, кемдәргә шылтыратырға кәрәклеген аңлатып, беренсе ярҙам күрһәтеүгә өйрәтеп киләбеҙ, шулаймы?
Яратҡан гәзитем аша тағы ла, ҡәҙерле балалар, иҫкәрткем килә:
бәләгә тарый ҡалһағыҙ, һис паникаға бирелмәгеҙ;
әгәр тышта булһағыҙ, эргә-тирәләге кешеләргә ярҙам һорап мөрәжәғәт итергә оялмағыҙ;
өйҙә икәнһегеҙ, телефон аша ашығыс ярҙам һәм махсус ҡотҡарыу хеҙмәте күрһәткән ойошмаларға шылтыратыу кәрәк.
Бына ошо кәңәштәрҙе онотмағыҙ. Иң мөһиме: ҡаушап ҡалмау бик күп бәләләрҙән ҡотҡарғанын бер ҡасан да иҫтән сығармағыҙ. Һалҡын аҡыл менән эш иткәндә кәрәкле телефондар ҙа онотолмай, ҡотҡарыу буйынса тейешле саралар ҙа ваҡытында күрелә. Әлбиттә, хис-тойғоларға хужа булыуы еңелдән түгел, әммә мөмкин – үҙегеҙгә ышанығыҙ, йәме. Ниндәй генә бәлә-ҡазаға тарыһағыҙ ҙа, ололар гел генә һеҙҙең һаулығығыҙ һәм ғүмерегеҙ һағында торғанын бер ҡасан да иҫегеҙҙән сығармағыҙ.
Һүҙемдең аҙағында һорауыма яуап бирегеҙсе: ҡотҡарыусыларҙың телефон һандары нисек? Йә, кем әйтер?
Әлмира ИСХАҠОВА, психолог,
Өфө ҡалаһының йәмәғәт именлеге белгесе.


title: Биш килолыҡ суртан

maintext:
Юлдаш ҡустым менән балыҡ ҡармаҡларға яратабыҙ. Атайымдан күскәндер инде. Ул беҙҙе бәләкәйҙән үҙе менән бергә алып йөрөнө. Күлгә лә барабыҙ, Инйәр йылғаһында ла тотабыҙ. Инйәр ауылыбыҙҙың уртаһынан ғына аға. Таҙа һыулы матур йылға. Йәй буйына унда һыу инеп тә рәхәтләнәбеҙ. Атайым әйтеүенсә, уның балығы элек бигерәк күп булған. Хәҙер ни өсөндөр кәмегән. Быныһы үкенесле, әлбиттә.
Бер көндө күлдә балыҡ тотоп йөрөһәк, яр ситендә генә ҙур йылан ята. Беҙҙе күреп ҡалғас, ҡаршыбыҙға шыуыша башланы. Нимә эшләргә белмәй, урыныбыҙҙан ҡуҙғала алмай ҡаттыҡ та ҡалдыҡ. Яҡынайғандан-яҡыная был. Бер заман туҡтаны ла башын күтәрә башламаһынмы! Шунда ғына аңыбыҙға килдек: ҡасырға кәрәк. Шым ғына артҡа китә башлағайныҡ, был да шыуыша бит, әй. Күҙгә аҡ-ҡара күренмәй йүгерҙек кенә. Балыҡһыҙ ҡайттыҡ. Күлдә табан балыҡтар ҡармаҡлай торғайныҡ.
Уның ҡарауы, иртәгеһен атайым ҙур уңыш менән ҡайтты. Суртан эләктергән. Уның да ниндәйе әле! Балыҡсылар маҡтанырға яратҡанса, бына ошо-о-о-ндайы! Оҙонлоғо – 1 метрға яҡын, Юлдаштан саҡ ҡына ҡайтышыраҡ. Ауырлығы – 5 килограмм. Телемләп турағайныҡ, бер ҙур таба булды ла ҡуйҙы. Үҙебеҙ ҙә туйғансы ашаныҡ, туғандарға ла тараттыҡ.
Их, шунда ялҡауланмайынса атайыма эйәреп барһаҡ, суртанды нисек һөйрәп сығарғанын күрер инек. Уның һөйләүе буйынса, байтаҡ ҡына тартҡылашҡандар. Ғүмерлеккә иҫтә ҡалырлыҡ күренеш булыр ине был хәл.
Фәнис НӨҒӘМӘНОВ.
Белорет районы, Йөйәк ауылы.


description: Ҡәҙерле дуҫтар, баш ҡала ҡунаҡтары, Өфөгә килһәгеҙ, Мәжит Ғафури исемендәге ял һәм мәҙәниәт паркына ла бармай ҡалмағыҙ. Унда күптән түгел динозаврҙар паркы

title: Өфөлә - динозаврҙар


description: Аллаға шөкөр, беҙ – бәхетле ейән-ейәнсәрҙәр. Олатай-өләсәйҙән наҙ, һөйөү тойоп үҫәбеҙ һәм йәшәйбеҙ. Шатлыҡ-ҡыуаныстарҙы, ауырлыҡтарҙы ихлас уртаҡлашыусы, юлға

title: Ҡәҙерҙәрен беләйек


title: Ҡаҙаҡтар һәм башҡорттар

maintext:
Борон-борондан ҡаҙаҡтар һәм башҡорттар араһында киҫкен хәл торған. Ҡаҙаҡтар башҡорттарҙың ерҙәрен тартып алған, мал-тыуарын ҡыуып алып киткән һәм, әлбиттә, һылыу башҡорт ҡыҙҙарын урлағандар. Тик беҙҙекеләр ҙә бирешмәгән.
Башҡорттар араһында бер әүлиә булған һәм ул, ҡаҙаҡтарҙың батырҙары яуға килергә әҙерләнә, тип әйткән. Халыҡ быны ишетеү менән яуға ҡаршы әҙерләнә башлай. Ауылдарҙан ғәскәр туплайҙар. 15 – 20-ләп егетте тауҙарҙың иң бейек осона ҡарауылға ҡуялар. Ҡусҡар ауылы эргәһендәге Бейәғаҙа тауында, Ҡараташта, Ҡаҙмаш ауылындағы Ялпунгүр тауының Ҡарауыл түбәһендә, Уралдың тауҙарында һәм башҡа бик күп һаҡсы торған. Әгәр ҙә берәүһе яу килгәнен күреп ҡалһа, ут яҡҡандар, уның төтөнөн күрһә, икенсеһе лә тоҡандырған, ә беренсеһе киренән һүндергән. Бына шулай бер түбәнән икенсе түбәгә хәбәр таралған. Халыҡ та әҙер торған. Һыбайлылар ҡаҙаҡтарҙың алдарынан төшөп, ҡасҡан булып ҡыланып, уларҙы Урал яғындағы бер тәрән үҙәккә эйәртеп индерә. Шунан яу башланып та китә. Ҡаҙаҡтарҙың 30-лап батыры була, ә башҡорттар ғәләмәт күп. Тегеләрҙең бөтәһен дә тиерлек ҡырып бөтөрәләр, тик 5 – 6-һы ғына ҡаса. Уларҙың арттарынан ҡыуа төшәләр.Ҡаҙаҡ батырын ҡайҙа тотоп үлтерәләр, шул ергә уның исемен ҡушҡандар. Ҡаҙаҡ ҡарауылы түбәһе, Сулпанбай ҡая ташы, Ҡаҙаҡбай туғайы, күрәһең, ҡайһы берәүҙәренең исемен белмәй ҡалғандарҙыр. Амангилде ауылы, йәғни Бабаш тауы эргәһендә Байгүл тигән күл дә бер ҡаҙаҡ батыры исеменә бәйле. Ул ҡасып, күлдең төбөнә төшөп, танауына ҡамышты тығып, тын алып ятҡан. Уны ла табып, үлтереп ҡуялар. Батыр ҡасҡандарҙың һуңғыһы була.
Был алыштан һуң ҡаҙаҡтар, башҡорттар менән мөнәсәбәтте боҙмайыҡ, тип үҙҙәренең кешеләрен һөйләшергә ебәрә. Улар әйтмәйенсә генә килергә була, ләкин беҙҙең халыҡ белеп ҡала ла тағы әҙерләнә башлай. Был юлы алыш Ишҡол ауылы эргәһендәге үҙәктә була. Һыбайлылар алдарынан төшөп йөрөй башлай, ә ҡаҙаҡтар: «Көтөп тороғоҙ», – тип ҡысҡыра. Башҡорттар тегеләрҙе аңламай. Халыҡ ҡая ташты соҡоп тороп, мәйеттәргә урын әҙерләй ҙә уларҙы шунда күмәләр. Тик ҡәберҙең өҫтөнә тупраҡ урынына таш һалалар. Был урын ҡыш туңғандан һуң йәйгеһен иремәгән.
Ошонан һуң ҡаҙаҡтар менән башҡорттар ер өсөн талашмаған. Яйыҡ йылғаһының бер яғы ҡаҙаҡтарҙыҡы булһа, икенсеһе башҡорттарҙыҡы һаналған.
Мәғлүмәтте Данил Шәкирйән улы Әһеловтан яҙып алдым. Уға атаһы Шәкирйән Әһелулла улы һөйләгән.
Заһиҙә РӘЖӘПОВА, йәш хәбәрсе.
Әбйәлил районы, Ҡаҙмаш мәктәбе.


title: Белорет районының Шығай ауылының ер-һыу атамалары

maintext:
Әминә батҡан
Ошо легенданы мин бәләкәй саҡтан беләм, сөнки был ерҙә беҙҙең сабынлыҡ. Уны Зәйтүнә өләсәйем һөйләй торғайны. Элегерәк ошонда йәшәгән Әминәнең һылыулығына, аҡыллылығына һоҡланмаған кеше булмаған. Әлбиттә, яратып йөрөгән егете лә була. Тик оҡшатҡан кешеһе ярлы ғаиләнән икән. Шул уҡ ерҙә үҙе ҡарт, үҙе һаран бер бай йәшәгән. Ул Әминәгә яусы ебәрә. Ҡыҙ ризалашмай. Ләкин ата-әсәһе, был ҡарттың байлығы күп, файҙаһы тейер, тип Әминәне көсләп бирергә уйлай. Шул кисте ҡыҙ күрше ауылда йәшәгән апаһына ҡаса һәм бер һаҙлыҡтан сыҡҡанда батып үлә. Шунан һуң был урынды уның исеме менән йөрөтә башлайҙар.
Kара сәкмән ере
Ул бер төпкөл урман эсендә. Тирә-яғы ағастар менән уратып алынған. Уртаһында бәләкәй генә аҡлан бар, үҙенә күрә матур ғына сабынлыҡ инде.
Элек ауылыбыҙҙың бер кешеһе ҡыш көнө һыуыҡта ат менән бесәнгә китә. Кейергә кейем юҡ, өҫтә бер сәкмән генә. Шул китеүҙән ҡайтмай. Ололарҙың һөйләүҙәре буйынса, ул ас бүреләргә эләгә. Ике-өс көн үткәс, ауыл халҡы эҙләргә сыға. Тапмайҙар. Тик бүреләргә кәрәкмәгән сәкмән генә ятып ҡала. Шул ваҡыттан бирле был ерҙе Ҡара сәкмән тиҙәр.
Кеше аҫҡан ере
Граждандар һуғышы ваҡытында беҙҙең Шығай ауылы тирәһендә бик күпләп каратель отрядтар күренгеләй башлай. Кемдәр: аҡтармы, ҡыҙылдармы икәнен белмәгәндәр. Улар көсләп тигәндәй үҙҙәренә яҙылырға ҡушҡан. Ә халыҡ һуғышҡа китергә теләмәгән. Шуға ла ҡурҡытыр өсөн йәп-йәш егеттәрҙе ауылыбыҙҙан 5 саҡрым алыҫлыҡта ятҡан бер йылға буйына сығарып аҫҡандар. Хәҙер был урын Кеше аҫҡан ере тип атала.
Үлек өҫтө. Әүлиә ташы
Ул ауылыбыҙҙан бер саҡрым тирәһе алыҫлыҡта ята. Әүәле, XII – XIII быуаттарҙа, башҡорт менән ҡырғыҙ, ҡаҙаҡтар араһында бик күпләп болалар сығып торған. Шул заманда бик уҡымышлы Әүлиә йәшәгән. Башҡорттарҙың башлығы ла булған. Ул бәләкәй генә ҡалҡыулыҡ һайлаған. Сөнки дошманды күҙәтеү өсөн уңайлы урын иҫәпләнгән. Ошо ҡалҡыулыҡта һуғыш, ҡан ҡойош булған. Хәҙер был урында элекке ҡәберлек. Әлегә тиклем унда таҡтаташтар тора. Ә әүлиәнең ҡәберлеген кәртәләп алғандар. Ташында боронғо ғәрәп телендә яҙыуҙар әле лә һаҡлана. Ул соҡоп яҙылған. Унда төрлө ерҙән кешеләр килеп, яҙыуҙарҙы өйрәнәләр.
Шығай исеме ҡайҙан?
Шығай ауылының тарих төпкөлөнә күҙ һалһаң, уның тамыры XIV – XV быуаттарға барып тоташа. Уға Шығай исемле бер ир кеше нигеҙ һалған. Риүәйәттәр буйынса, ул Шәғәли Шаҡмандың буй еткән, ир ҡорона ингән ейәне була. Ошо яҡтарҙың хозур тәбиғәтенә ғашиҡ була һәм бында йорт нигеҙен һалырға теләй. Уның ошо яҡты ниәттәренә атай-олатайҙары ризалыҡ бирә. Шул ваҡыттан алып ауыл Шығай исемен йөрөтә башлай.
Был мәғлүмәттәр мәктәптең тарих уҡытыусыһы Эльвира Сабит ҡыҙы Сәйәхованан (1956 йылғы) яҙып алынды.
Нилә ЛОҠМАНОВА.
Белорет районы, Шығай мәктәбе.


description: Йәйге каникулым бик күңелле һауыҡтырыу лагерынан башланып китте. Унда дуҫтарым менән рәхәтләнеп уйнаным, төрлө сараларҙа ҡатнаштым. Ауылыбыҙҙың уңған

title: Һәр көнөбөҙ ҡыҙыҡлы


description: Быйыл да мохтаж балаларға мәктәпкә әҙерләнергә ярҙам итәсәктәр. Һигеҙенсе тапҡыр ойошторолған республика хәйриә акцияһын Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау

title: Мәктәпкә йыйынырға ярҙам итәйек!


description: Бөрйән районы Әбделмәмбәт мәктәбе уҡыусыларының һәр яҡлап та оҫта булыуҙарына хайран ҡалырлыҡ! Ырғаҡ, энә менән бәйләү, тегеү, сигеү тиһеңме – барыһы ла

title: Эштәре хайран ҡалдыра


description: Быйыл беҙҙең мәктәптә көндөҙгө ял лагеры Мәрйәм Бураҡаеваның «Йәйләү» программаһы буйынса ойошторолдо. Балаларҙың шат тауыштарынан мәктәп гөрләп торҙо.

title: Мөғжизәләр күп булыр әле


title: Ҡайҙа барырға? Журналистикағамы, африканистикағамы?

maintext:
Республика уҡыу йорттарында ҡабул итеү комиссиялары эшләй башланы. Мәктәпте һәм урта махсус уҡыу йорттарын тамамлаусылар өсөн 12 дәүләт һәм 4 дәүләт ҡарамағында булмаған юғары профессиональ белем биреү учреждениеһы ишектәрен асты. Уҡырға инеү шарттары буйынса, документтарҙы тапшырғанда Берҙәм дәүләт имтихандары һөҙөмтәләрен көтөү мотлаҡ түгел. Буласаҡ студенттар уҡырға инеү өсөн тейешле документтарын 5 төрлө уҡыу йортона һәм 3 һөнәр буйынса бирә ала.
Быйыл республика юғары уҡыу йорттарына ҡаҙна нигеҙендә 8 мең 326 студент ҡабул ителәсәк: бакалаврға – 5024, магистратураға – 3090, белгеслектәргә – 212 кеше.
Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетында 640-тан ашыу студент уҡый, 40-тан ашыу фән докторы, фән кандидаттары эшләй. Барлығы 17 милләт вәкиле белем ала. Рәсәй халыҡтары теле һәм әҙәбиәтенән докторлыҡ һәм кандидатлыҡ яҡлау буйынса махсус совет ойошторолған. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса аспирантура ла бар. Ә факультетты филология фәндәре докторы, профессор Риф Барый улы Әхмәҙиев етәкләй.
– «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте, тәржемә эше», «башҡорт теле һәм әҙәбиәте, урыҫ теле һәм әҙәбиәте», «башҡорт теле һәм әҙәбиәте, сит телдәр» йүнәлештәре буйынса элегерәк 10-ар студент ҡабул итә инек, хәҙер ҡаҙна урындары кәмеберәк китте, 7-шәр урын бирелә. Быйыл «башҡорт теле һәм әҙәбиәте, урыҫ теле һәм әҙәбиәте» белгеслегенә көндөҙгө бүлеккә абитуриенттар бөтөнләй йыйылмай, ситтән тороп ҡына уҡырға мөмкин.
Журналистика бүлегендә ҡаҙна урындары юҡ. Шуға ауылдан килеүселәр бик һирәк. Был уҡыу йылынан башҡорт бүлегенә тағы бер йүнәлеш асырға булдыҡ. Ул «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте, матбуғат саралары» тип атала. Тик бер күңелһеҙерәк яғы бар, унда ла уҡыу түләүле.
Беҙҙең «Ғәмәли филология» тигән бүлек түләүле булһа ла, конкурс бик ҙур. Ул эске туризм өлкәһендә филологик тәьминәт тип йөрөтөлә.
Быйылдан бер яңылығыбыҙ ҙа бар. «Педагогик белем биреү» йүнәлеше буйынса ҡаҙна иҫәбенә айырым төркөм йыйыла. Барлығы 10 урын ҡаралған.
Әлеге белгеслектәр буйынса һынауҙарға килгәндә, беҙ әлегә тиклем урыҫ теле һәм әҙәбиәтенән ике БДИ һөҙөмтәһен ҡарай инек. Ә өсөнсө – эске имтиханды абитуриенттар документ тапшырғас, бында бирә торғайны. Педагогик белем биреү буйынса хәл икенсерәк. Унда урыҫ әҙәбиәте урынына йәмғиәтте өйрәнеүҙән БДИ һөҙөмтәһе ҡабул ителә. Өсөнсөһөндә үҙебеҙҙә профессиональ һынау, башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән тест үткәрелә.
Йыл һайын үҙгәрештәр, яңылыҡтар булып тора. Биш-алты йыл элек африканистика һәм көнсығыш телдәрен (Африка һәм Азия илдәренең телдәре) өйрәнеү бүлеген асҡайныҡ. Унда инде ҡытай, ғәрәп, фарсы, төрөк телдәрен өйрәнәләр, улар өсөн айырым уҡыу планы ла төҙөлгән. Шулай яҡшыраҡ та инде. Үҙебеҙҙең башҡорт телен дә онотмайбыҙ. Был бүлек студенттары ла башҡорт әҙәбиәтен өйрәнә. Классик университеттарҙа булған фәндәрҙең барыһын да уҡытырға тырышабыҙ. Ҡытайҙың өс университеты менән килешеү төҙөлгән, йәғни дүрт йыл уҡыу дәүеренең бер йылында унда барып стажировка үтергә мөмкин. Бында уҡырға йыйынһағыҙ, урыҫ теле, география, тарих фәндәренән БДИ һөҙөмтәләре буйынса конкурс ойошторола. Әйткәндәй, теләүселәр күп кенә. Үҙебеҙҙең республиканан ғына түгел, Ҡаҙағстан, Әзербайжан, Ҡырғыҙстан һәм Молдованан да киләләр.
Уҡыусылар өсөн дә йыл һайын яҙғыһын башҡорт теле һәм әҙәбиәте, инглиз теле буйынса дистанцион олимпиадалар ойошторабыҙ. Унда ҡатнашып, I урын яулағандарға – 5, ҡатнашҡандарға 1 балл бирелә. Был сығарылыш синыф уҡыусылары өсөн бик һәйбәт, уҡырға ингәндә иҫәпкә алына, – ти факультеттың деканы.
Уҡыу, үҙеңде үҫтереү өсөн бөтә шарттар ҙа булдырылған. Студенттарға ятаҡтан урын бирелә. Илшат Янбаев етәкселегендә «Шоңҡар» түңәрәге эшләй, студенттар тырышлығында «Ауаз», «Репост», электрон гәзиттәр сығарыла. Һәйбәт уҡығандар Мостай Кәрим фондының грантын ала. Мостай Кәрим, Аҡмулла, Жәлил Кейекбаев, Зөбәй Үтәғолов һәм башҡа исемле махсус стипендиялар ҙа бар. Һәйбәт уҡыған иң-иң студенттар ял йорттарына юлламалар менән бүләкләнә.
Башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетын тамамлаусылар ҡайһы өлкәләрҙә генә эшләмәй! Ғилми учреждениеларҙа, дәүләт, муниципиаль органдарҙа ла хеҙмәт итеүселәр бар. Риф Барый улы әйтеүенсә, тик уҡытыусылыҡ эше генә икенсе планға күсеп бара. Шуға тиҙҙән «башҡорт теле һәм әҙәбиәте», «башҡорт теле һәм әҙәбиәте, урыҫ теле һәм әҙәбиәте» белгеслектәре буйынса уҡытыусылар әҙерләүгә күп иғтибар бүлә башлаясаҡтар, дипломдарына ла «уҡытыусы-белгес» тигән квалификация ҡуйыласаҡ.
Факультетта уҡыу ике баҫҡыслы система – бакалавриат һәм магистратура буйынса алып барыла. Теләүселәр аспиратурала белем алыуын дауам итә.
Гөлназ ШӘЙХЕТДИНОВА.


description: Уҡыу йылы барышында уҡ автобус менән күрше ауылдарҙың береһенә походҡа барырға хыялланғайныҡ. Ниһайәт, уйыбыҙ тормошҡа ашты. Бына башланғыс синыф уҡыусылары

title: Һаҡмар-Наҙарғолға сәйәхәт


description: Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов һәләтле балаларға ярҙам итеү буйынса кәңәшмә үткәрҙе. Унда Башҡортостан Хөкүмәте ағзалары, юғары уҡыу йорттары етәкселәре,

title: Һәләтле балалар иғтибар үҙәгендә


description: БДИ-ны уңышлы тапшырып, республикабыҙҙың юғары уҡыу йорттарына ингән сығарылыш синыф уҡыусылары юғары стипендияға иҫәп тота ала. Өс фән буйынса дөйөм 240 һәм

title: Иң-иңдәргә - юғары стипендиялар


description: Башҡортостандың Экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу министрлығы Урыҫ географик йәмғиәтенең Хәйбулла районы бүлексәһе, Сибай территориаль комитеты ярҙамында

title: "Республиканың 100 йыллығына - 100 шишмә"


description: Республикала етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалғандарҙы бушлай ашатыу һәм кейендереү ойоштороласаҡ. Был мәсьәлә республика Хөкүмәте Президиумы ултырышында

title: Етемдәргә аҡса бүленә


title: Хыянатмы, мауығыумы?

maintext:
Ләйсән күптән инде бер егет менән дуҫлашып йөрөй. Бик оҡшата уны, хатта тормош юлын бергә үтерлек кеше тип һанай. Әммә бер көндө матур дуҫлыҡ ебе өҙөлә яҙҙы. Ниңә, тиһегеҙме? Егете уларға килгәндә компьютерҙа ултырғайны. Шунда электрон почтаһына ла ингән һәм сығырға онотҡан. Ләйсән бик уңайһыҙланһа ла, хатлашыу тарихын тикшереп ҡарамай булдыра алманы һәм аптырашта ҡалды. Дим бер түгел, әллә нисә таныш түгел ҡыҙ менән хәбәрләшкән, өҫтәүенә, матур-матур һүҙҙәр яҙған бит әле ул! Быны нисек аңларға?
Нимә уйларға ла белмәҫһең… Әллә Ләйсәнде оҡшатып бөтмәйме икән ул? Алдап ҡына йөрөймө? Ҡыҙҙың башы ҡатты, илап бөттө, уның исемен хәтеренән юйып ташларға маташты, ике-өс көн буйы егетенең хәбәрҙәренә яуап бирмәне, шылтыратһа ла, телефонды алманы. Иң яҡын кешең һине шулай алдаһын әле?! Юҡ, онота ла, ғәфү итә лә алмай ул Димде. Әммә һаман да күңел төпкөлөндә, бәлки, мин яңылышамдыр, нимәнелер аңлап етмәйемдер, тигән уй өмөт сатҡыһы уята. Шулай итеп, егет менән осрашып, аңлашырға булалар. Дим тәүҙә еңел генә ҡотолорға тырышһа ла, уға ғәйебен танырға тура килә. «Ҡыҙыҡ күреп кенә яҙыштым, был хатлашыуҙар минең өсөн уйын ғына, ул ҡыҙҙар менән осрашыу уйымда ла юҡ, танышыу сайтында аралашҡайныҡ. Һине генә яратам, ә был яҙышыу – бер минутлыҡ мауығыу, һиңә хыянат итеү тураһында уй башыма ла инеп сыҡҡаны юҡ», – тигәс, икәүләшеп ҡосаҡлашып илашып алалар. Барыһы ла яйға һалынғандай була. Әммә ҡыҙҙың күңеле һаман да тынысланмай, егетенең әллә кемдәргә яҙған матур һүҙҙәре күҙ алдынан китмәй.
Һеҙгә лә таныштыр әле бындай тарих, шулаймы? Ысынлап та, хәҙер интернетта ултырмаған кеше һирәк, танышыу сайттары күп. Шулай ҙа ниңә егеттәр, бәлки, ҡыҙҙар ҙа, интернет аша әллә кемдәр менән хатлашып ултыра икән? Бер нисә егеттең фекерен беләйек әле. Бына нисек уйлай 16 – 17 йәшлек йәштәр:
«Нимә тураһында яҙышҡандарын белергә кәрәк. Егет эш юҡлыҡтан ғына яҙмаймы икән? Улай икән, борсолорға урын юҡ.»
«Бәлки, ул ниндәйҙер яңылыҡ эҙләйҙер.»
«Кемгәлер үҙе тураһында һөйләргә теләйҙер. Кем белә, шул рәүешле үҙенең йөрөгән ҡыҙы менән нисек аралашырға өйрәнеүе лә бар.»
«Әлеге ҡыҙынан яҡшыраҡты эҙләйҙер.»
Күренеүенсә, егеттәр уйлауынса, күпселек йәштәр интернет аша ҡыҙыҡ өсөн генә яҙыша, бының әллә ни зыяны юҡ кеүек. Шулай ҙа егетеңә һинең менән аралашыуҙа нимәлер оҡшап етмәүен дә инҡар итмәйҙәр бит әле.
Ә бүтән ҡыҙҙар егетенең интернет аша кем менәндер аралашыуын белһә, нимә эшләр ине икән? Беренсенән, егетеңдең хәбәрҙәрен уҡыу дуҫыңа ышанмауың һәм үҙеңде түбән баһалауың тураһында һөйләй, тип иҫәпләй ҡайһы берәүҙәр. Уны алдашыуҙа, хыянатта ғәйепләү мөнәсәбәттәрегеҙҙе боҙасаҡ. Егетенә ышанырғамы-юҡмы икәнен һәр ҡыҙ үҙе хәл итә. Әлбиттә, бер аҙ үпкәләп алырға ла мөмкин. Артабан һағыраҡ бул, егетең ихлас дуҫлашып йөрөймө икәнен һынап ҡара. Әгәр был егет һинең өсөн бик ҡәҙерле икән, юҡҡа ғына үпкәләп, арағыҙҙы өҙмәҫкә тырыш. Күп ҡыҙҙар егетенең интернет мауығыуы тураһында белеп ҡалһа, был турала уға өндәшмәй ҡалмай. Дуҫын ғәфү итергә тырыша.
Эйе, һәр кемдең һөйгәненең берҙән-бере булғыһы килә. Әммә тормошта төрлө кешеләр осрай. Ситтәр менән шаярыусылар, хыянат итеүселәр ҙә юҡ түгел. Йөрәгең һәм аҡылың дуҫ һайлағанда яңылышмаҫҡа ярҙам итер, моғайын.


description: Шулай тип дәртләнеп һөйләй Айтуған Булатов. Ул Баймаҡ районы Әбделкәрим ауылында IX синыфты тамамлаған. Уҡыуҙар бөтөү менән көн дә атаһын алмаштыра. Оло юлға

title: "Ҡымыҙ һатып аҡса эшләйем"


description: Уҡыусыларға һаҡсылар, металл детектор һәм күҙәтеү камералары ғына етмәгән, инде мәктәптәргә кешенең йөҙҙәрен таныусы система ҡуйыласаҡ. Был хаҡта Рәсәй

title: Аҡыллы камералар ҡуйыласаҡ


description: Яңы уҡыу йылынан республикабыҙ мәктәптәрендә экологик белем биреү буйынса синыфтан тыш дәрестәр инә башлай. Бынан башҡа, балалар баҡсаһында ла уҡытыу күҙ уңында

title: Яңы уҡыу йылынан - яңы дәрес


title: Һарыҡай себеш, түгелгән еләк һәм бер биҙрә тубырсыҡ

maintext:
Баш ҡатырғыс яҙма эштәрҙән ҡотолғанға ҡыуанып бөтә алмай йөрөгән саҡ. Рәхәтләнеп йоҡо туйҙырабыҙ, уйнайбыҙ.
Бер көндө ашап алғас, ҡустым менән урамға сыҡтыҡ. Нимә эшләргә белмәй йөрөнөк-йөрөнөк тә юл аша ғына йәшәгән өләсәйгә йүнәлдек. Барып инһәк, ихатала һарыҡай ғына себештәр йүгереп йөрөй. Үҙҙәре күп. Йомшаҡ ҡыналарҙыр инде, тип ҡустым менән текләп торабыҙ. Көн һалҡынса булғас, өләсәй уларҙы утлыҡтағы ояһына бикләргә ҡыуалай башланы.
Аңғармай ҙа ҡалдыҡ, бер себеште ҡустым эләктереп тә алды, ә һиҙгер ҡурҡылдаҡ тауыҡ пырх итеп уға ташланды. Ҡурҡышынан ҡулын өҫкә күтәреп, усына себеште ҡыҫҡан ҡустым ни тиергә лә белмәй ҡатып ҡалған. Сыр-сыу килгән арала бисара себеш үлде лә ҡуйҙы. Йәл булды. Өләсәйем асыуланғанын белгертмәне, әрләмәне лә. Шулай һәйбәт кеше бит ул. Үҙебеҙҙең күңелгә ҡыйын ине.
Былтыр был ваҡытта еләк бешкәйне. Бер мәл шулай ағайҙар менән Аҡтүш битенә урманға барҙыҡ. Еләк күп, йый ғына! Һауыттарыбыҙҙы ла, ҡорһаҡты ла тултырып ҡайтырға сыҡтыҡ. Эре еләк менән тулы биҙрәмә ҡарап ҡыуанып килә инем, тип-тигеҙ ерҙә эләгеп ҡоланым да ҡуйҙым. Эх! Тәмлекәстәр тупраҡҡа болғанып, юлға һибелде. Ағайҙар эргәлә булғас, илай алманым, ебек, тип әйтерҙәр тип ҡурҡтым. Хатта көҙгә тиклем юлда ятты минең тиргән, ризыҡҡа яҙмаған еләктәр…
Бесән айын да көтөп алам. Урманда рәхәт бит ул. Күмәкләп тырышһаң, эш бөткәнен һиҙмәй ҙә ҡалаһың. Сәй эскән еребеҙҙә шул тиклем тубырсыҡ күп! Алып ҡайтып малайҙар менән атыш уйнарға кәрәк, тип биҙрәгә күп итеп йыйҙым. Уҡ-янға тигән ағастарҙы ла арбаға һалдым. Көнө буйы аяҡ өҫтө йөрөп арығанмын инде, ятып торғайным, йоҡлап киткәнмен. Уянып китһәм – өйҙәмен. Тубырсыҡлы биҙрә икенсе йылды көтөп, урманда ҡалған! Кәбән ҡойолған, эш бөткән, ә мин – йоҡосо!..
Ағайҙарым, күрше-тирә малайҙар менән йыл да Һаҡмарға һыу инергә йөрөйбөҙ. Мажараларға көн дә тарыйбыҙ ғына, ҡойма ямғыр аҫтында ла ҡалған булды. Кәртәгә ҡайтып ятҡан һарыҡтарҙы күрмәй, үҙҙәрен әллә ҡайҙарҙан эҙләп аптыраған саҡтар ҙа иҫтә.
Каникул йыл да ҡабатлана, тик беҙ үҫә килгәнгәме, ҡыҙыҡтар ҙа кәмей бара кеүек. Ә шулай ҙа быйыл тағы ниндәй күңелле мажараларға тарырмын икән? Улар хаҡында һеҙгә һөйләрмен әле.
Шәһит БОҪҠОНОВ.
Баймаҡ районы, Билал мәктәбе.


description: Республика Хөкүмәтендә балиғ булмағандар араһында тәртип боҙоу күренештәрен иҫкәртеүгә бәйле кәңәшмә үтте. Мәғарифты үҫтереү институты белгестәре II – XI

title: Интернет селтәрендә хәүефһеҙлек


description: Эх, тиҙерәк йәй етһен ине, тигән хыял менән оҙо-о-он ҡышты, унан яҙҙы үткәреп ебәрәбеҙ. Пландар ҡорабыҙ. Мин үҙем уларҙы дәфтәремә яҙып ҡуям. Йәй минең генә

title: Мунсаҡтан - аҡса


description: «Берҙәм Рәсәй» партияһының «Балалар спорты» проекты сиктәрендә Саҡмағоштағы 1-се мәктәптең спорт залы йүнәтелә башлаған. Бының өсөн 900 мең һумға яҡын аҡса

title: "Балалар спорты" ярҙам итә


description: Рәсәй үҙ тарихында тәүге тапҡыр бер ай буйы футбол йондоҙҙары өсөн көйөп янған мәлдә беҙҙә лә балалар баҡсалары тәрбиәләнеүселәре араһында спартакиада

title: Кескәйҙәр өсөн спорт байрамы


description: Республикала «Ватан тарихы» Бөтә Рәсәй фонды гранты иҫәбенә йәш археологтар мәктәбе асылғайны. Ҡаҙыу эштәрендә тап унда шөғөлләнгән уҡыусылар ҡатнаша. Венгрия

title: Венгрҙарҙың ата-бабалары Башҡортостанда йәшәгән


description: Был һүрәттә һеҙ Көйөргәҙе районының Таймаҫ мәктәбе уҡыусыһы Диана Солтангәрәеваны күрәһегеҙ. Бик һәләтле, тырыш, өлгөр ҡыҙ. Унынсы синыфты тик «бишле»гә генә

title: Каникулды - яҡшы кәйеф менән!


description: Башҡортостан командаһы. Уҡыусыларҙың экология буйынса Бөтә Рәсәй слёты быйыл Башҡортостанда үтте. Илдең 21 төбәгенән барлығы 150-нән ашыу кеше ҡатнашты.

title: Беҙҙең командаға етеп ҡара!


description: Ҡояш йылы нурҙарын һибә башлау менән, шуны ғына көткәндәй, емеш-еләк беште алланып. Баҙар янынан үткәндә татлы еҫтәрҙән баштар әйләнә хатта. Ҡыҙарып, күҙҙе

title: Ер еләккәйҙәре беште инде


description: 2019 йылдың беренсе яртыһына гәзит-журналдарға алдан яҙылыу бара. Ул 31 авгусҡа тиклем дауам итәсәк. Ошо ваҡыт эсендә «Йәншишмә»гә лә быйылғы хаҡ менән

title: Арзан хаҡҡа яҙылып ҡалайыҡ!


description: Беҙҙең футболсылар тәки Испанияны еңде бит! Бының өсөн иң ҡулай ысулын таптылар. 11 уйынсы күп ваҡытын үҙ ҡапҡаһын һаҡлап үткәрҙе, йәғни футбол көйәрмәндәре

title: Аргентина ла, Испания ла еңелде


description: Әсәйемдең исеме – Таңһылыу. Таң йондоҙо кеүек яҡты, матур күңелле кеше ул. Уртаса буйлы.Түңәрәк йөҙө гел балҡып тора. Ҡара толомдары биленә тиклем етә. Нурлы

title: Таң йондоҙо кеүек


title: Ҙурайҙылар инде дүртенселәр

maintext:
Теүәл дүрт йыл элек I синыфҡа уҡырға килгән уҡыусылар башланғыс мәктәп менән хушлашты. Әсмә Әхтәм ҡыҙы Шәрипова етәкләгән дүртенсе синыфты бөтәһе 25 уҡыусы тамамланы, шуларҙың алтыһы – гел «бишле», ун икеһе «дүртле» һәм «бишле» билдәләренә генә уҡыған икән.
Бик татыу һәм әүҙем синыф булдылар. Мәктәптәге бер сара ла уларҙан башҡа үтмәне. Йырға, бейеүгә маһирҙар үҙҙәре, спорт менән дә ихлас шөғөлләнделәр. Хоккей, футбол, шашка – дүртенселәрҙең иң яратҡан уйындары. Синыфтан бер төркөм уҡыусылар ауыл мәсетенә йөрөп, ғәрәп телен үҙләштерҙе, доғалар өйрәнде. Районда балалар өсөн үткәрелгән «Иман нуры» конкурсында, мәктәп һәм район кимәлендә ойошторолған бәйгеләрҙә лә ҙур теләк менән ҡатнаштылар.
Әйткәндәй, быйылғы уҡыу йылында район олимпиадаһында Ильяс Ситдиҡов математиканан – I, Илназ Теләүсин урыҫ теленән III урын яуланы, Азамат Ҡарағолов призёр булды. Фирүзә Миндеғолова «Урал батыр» эпосын яттан һөйләүселәр конкурсында бик уңышлы сығыш яһаны. Районда уҙғарылған «Балалар тауышы» бәйгеһендә Элина Ғәзина беренсе урын алып, барыһын да хайран итте. Асия Салауатова «Тере классика» тигән конкурста көсөн һынап ҡараны. Азамат Ҡарағолов – шиғыр һөйләү оҫтаһы, үҙе лә шиғырҙар яҙа. Диниә Иманғолова, Ҡәҙриә Салауатова, Фирүзә Миндеғоловалар – ҡумыҙҙа, ә Алмаз Ҡыямов ҡурайҙа шәп уйнай. Искәндәр Ҡарағолов һәр концертта оҫта алып барыусы һәм йырсы булараҡ танылды.
«Һау бул, башланғыс мәктәп!» тип исемләнгән кисәгә дүртенселәр синыф етәкселәре Әсмә Әхтәм ҡыҙы менән бик ихлас әҙерләнде. Һәр береһе үҙ һөнәрен күрһәтте. Ҡыҙҙар һәм малайҙар оҫта итеп бейене, ихлас йырланы. Уларҙың мәктәп менән хушлашыу вальсы ата-әсәләрҙе һәм ҡунаҡтарҙы бигерәк тә һоҡландырҙы. Балалыҡ символы булған шарҙар матур теләктәр теләп, һауаға осоролдо.
Аҙаҡ атай-әсәйҙәре һәм уҡытыусылары менән бергә тәбиғәт ҡосағына ял итергә сыҡтылар. Унда һәр кем рәхәтләнеп уйнаны, күңел асты. Айырыуса «Йәшерәм яулыҡ», «Бүкән» һәм көйәнтә менән һыу ташыу уйындары оҡшаны.
Кескәйҙәрҙең күңелендә был мәлдәр оҙаҡ һаҡланыр әле.
Зәлиә АЛТЫНБАЕВА.
Бөрйән районы, Байназар мәктәбе.


description: Был матур сәғәт Миәкә районы Тамъян-Таймаҫ мәктәбе уҡытыусыһы Зөһрә Йәнтүринаға тапшырыласаҡ. Шуныһы ҡыуаныслы, ул йыл һайын мәктәптәрендә «Йәншишмә»гә яҙылыуҙы

title: "Аҙна һайын - отош"


title: Роботтар йорт һала башлармы?

maintext:
Бер сәғәт эсендә 225 кирбесте тиҙ генә һалып та ҡуя. Шәпме? Был ташсы-робот булғанда ябай төҙөүсең дә ары торһон. Ул быға ярты көнөн сарыф итер ине. Австралияның Fastbrick Robotics компанияһы уйлап тапҡан роботлаштырылған эшсенең башҡарыу тиҙлеге бик күпкә юғары шул. Бер кеше ҡулын тейҙермәйенсә үҙе үк кирбестән йорт төҙөй ала. Уны боронғо Бөйөк Британияла стена төҙөүсе Рим императоры исеме менән Hadrian 105 тип атағандар. Күптәр, бәлки, роботтың оҫталығына ышанып та етмәйҙер, шуға ғалимдар бөтә эш нескәлектәрен күрһәтеүсе видео ла төшөргән. Уйлап табыусылар билдәләүенсә, бик күп сығымдар түкмәйенсә өйҙөң кирбесен өс көн эсендә һалыусы машина яһау уларҙың төп маҡсаты була.
Компания инженерҙары ошо уҡ ташсы-роботтың прототибын да яһай башлаған. Уныһы эшкә тағы ла шәберәк булмаҡсы. Бер сәғәттә бер мең кирбес һаласаҡ. Шулай итеп, ул бер сәғәт эсендә ғәҙәти төҙөүсенең көндәлек эшен ике тапҡырға арттырып үтәп тә ҡуймаҡсы. Робот үҙе бигүк ҙур түгел, төҙөлөш майҙансығына йөк машинаһы ла алып бара аласаҡ.
Һәр ерҙә лә роботлаштырыу етеҙ үтеп инә. Инде бына төҙөлөш өлкәһенә лә сират етте. Кемдер быны ҡыуанып ҡабул итһә, күптәрҙең эшһеҙ ҡалыуын уйлап, бәғзеләр борсолоуын белдерҙе. Өсөнсөләр кешелек донъяһы роботлаштырылған ярҙамсыларға ҙур хакимлыҡ биреүенә хәүефләнеп тә ҡуйҙы. Борсолорға урын юҡтыр. Берәй хәл, йәғни «машиналарҙың баш күтәреүҙәре» була ҡалһа, тикшеренеүселәр алдан уҡ «ҡыҙыл төймә» лә уйлап табып ҡуйған.
Г. РАМАҘАНОВА.


title: Дүрт йәш кенә, тимәгеҙ…

maintext:
Өфөлә була был хәл. Киске етеләр тирәһе. Алёша Гребешков велигында тегеләй-былай елдереп, рәхәтләнә генә. Эргәһендә атаһы ла ҡарап йөрөй. Бер мәл ҡыҙыҡһыныусан малай төтөн сыҡҡанын күреп ҡала. «Атай, ҡара әле, нимәлер яна! Барып киләйек. Бәлки, кемгәлер ярҙам кәрәктер», – ти 4 йәшлек кенә малай ололарса. Күндерә атаһын. Барһалар, ҡоро үлән яна икән. Бер кем дә юҡ, етмәһә. Ут эргәләге эшселәрҙең йәшәгән еренә етеп кенә бара. Бында ла Алёша юғалып ҡалмай: «Янғын һүндереүселәрҙе тиҙерәк саҡыра һал», – тип атаһына ҡысҡыра.
Беренсе ҡаттың тәҙрәһенә туҡылдатҡас, бөтә эшселәр ҙә урамға йүгереп сыға. Ҡотҡарыусылар ҙа килеп етә. Алёшаның ҡыйыу аҙымы арҡаһында бер кем дә зыян күрмәй. Йорт та ҡотҡарыла. Янғын һүндереүселәр был малай тураһында белгәс, үҫә төшкәс, үҙҙәренә эшкә килергә саҡыралар.


description: Белореттар командаһы. Июнь айында һәр ерҙә шаулап-гөрләп һабантуйҙар уҙа. Миңә ошо матур байрамдың ғәҙәти булмағанын – Робоһабантуйҙы күрергә насип булды.

title: Роботтар һабантуйы


description: Мәскәүҙән XI синыф уҡыусыһы Берҙәм дәүләт имтихандары һөҙөмтәләре буйынса 400 балл йыйған. Руслан Сәлимгәрәев барлыҡ фәндәрҙән иң юғары баһа алған. Ул барыһы

title: Нәҫеле Башҡортостандан


description: Ғаиләбеҙҙә биш кеше: атайым, әсәйем, ағайым, апайым һәм мин. Атайым – мәктәптә оператор, әсәйем – ашнаҡсы. Ағайыбыҙ Себер тарафтарында аҡса эшләй. Беҙ апайым

title: Беҙҙең татыу ғаилә


title: Беҙ — «Бәйләнештә»

maintext:
Ейәнсура районының Башҡорт Үргене ауылы тарихи урындарға бик бай. Мәҫәлән, Ерәнсә сәсән исеме менән бәйле ерҙәр, ауылыбыҙҙың боронғо йәйләү урындары (хәҙер унда халыҡтың бесәнлеге).
Ерәнсә һәм уның ҡатыны Бәндәбикә үҙ заманының арҙаҡлы кешеләре булып һаналған. XIII – XIV быуаттарҙа йәшәгәндәр, тип фараз ителә. Улар ҡаҙаҡтар, ҡарағалпаҡтар һәм алтайҙар араһында ла көләмәстәре, фольклор әҫәрҙәре геройҙары булараҡ билдәле. Башҡорттарҙа «Ерәнсә сәсән» ҡобайыры һаҡланған. Уның тураһындағы әкиәттәр, көләмәстәр, риүәйәттәр башҡорт халыҡ ижадының күп томлы баҫмаһына индерелгән.
Ерәнсә сәсәндең атаһы хәҙерге Үрген ауылынан 7 – 8 саҡрымда йылға буйында йәйләү ҡороп йәшәгән. Был урын әле лә беленеп ятҡан кеүек.
Ерәнсә сәсән бик аҡыллы, сәсән телле ир булһа, Бәндәбикә инде мәҙрәсәлә белем биргән. Халыҡ һәр ваҡыт улар менән кәңәшләшеп йәшәгән. Башҡорттар менән ҡаҙаҡтар араһында барымта-ҡарымта бик киң таралған була. Ерәнсәнең йәш-елкенсәк менән барымтаға йөрөүен Бәндәбикә хупламаған, үҙ итмәгән. Бер мәл уның шунда йыйыныуын һиҙенеп:
– Сыҡмай тор шул юлға, күңелемә тыныс түгел, – тип үтенгән. Шулай ҙа Ерәнсә сәсән һүҙен һүҙ итеп, бер төркөм ир-егет менән ҡаҙаҡ далаларына юллана. Улар ҡаты ҡаршылыҡҡа осрай, байтаҡ дуҫ-иштәре һәләк була. Ҡаҙаҡ батыры хәнйәр менән сәнсәм тип эйелгәндә, ерҙә ятҡан Ерәнсә көлөп ебәрә. «Ниңә көләһең?» – тип аптырап һорай теге. Ерәнсә: «Минең ҡатыным, барма шунда, күңелем тыныс түгел, ҡулға алырҙар, тип әйтте. Шуға көләм», – ти. Ҡатынының кем икәнен һөйләп биргәс, уны иҫән ҡалдыралар. Ерәнсәнең күңеле ҡырыла. Ҡайтып, нисек оялмайса халыҡтың күҙенә ҡарарға, тип аптырана. Шулай ҙа көн тимәй, төн тимәй атын ҡыуа, йортона ашҡына. Тик йәйләүгә ингән ерҙә, ауыл халҡының киткән ир-егеттәрҙе көтөп торғанын күреп, ғәрлегенән тау һыртындағы юлдан китә. Үрген ауылынан алыҫ түгел ҡая ташлы тауҙан һыбай килеш ташлана ла йән бирә. Атын шул урында күмәләр. Үҙен йәйләү янындағы тау түмәләсенә ерләйҙәр. Аты менән осоп төшкән ерҙә һаман да тояҡ эҙҙәре беленеп тора.
Хәҙер балалар ҙа, ололар ҙа ошо ерҙәргә экскурсияға килә.
Лилиә АҠСУРИНА.
Ейәнсура районы, Иҫәнғолдағы башҡорт интернат-гимназияһы.


description: Мәғариф буйынса республика кәңәшмәһе быйыл 10 августа Өфөлә буласаҡ. Пленар өлөштө уҙғарыу майҙансығы әлегә билдәләнмәгән. Уҡытыусылар форумының темаһы –

title: Август кәңәшмәһе Өфөлә үтә


title: Нисек судья булырға?

maintext:
Судья эше күп уҡыусыларҙы ҡыҙыҡһындыралыр, моғайын. Бәлки, һеҙҙең арағыҙҙа ошо һөнәрҙе һайларға теләүселәр ҙә барҙыр. Тик быға нисек ирешергә белмәйһегеҙҙер. Тап шундай ҡыҙҙар һәм егеттәр өсөн үҙ миҫалымда судья булыу серҙәрен һөйләргә теләйем.
Мин дә һеҙҙең кеүек кенә уҡыусы саҡтан юрист булырға хыяллана торғайным. Был һөнәр холҡома ла тура килә, етмәһә, бик оҡшай ҙа ине. Атайым район халыҡ суды рәйесе булғас, уның юлын дауам иткем дә килде. Шуға мәктәпте тамамлағас, күп уйламай БДУ-ның хоҡуҡ институтының көндөҙгө бүлегенә юлландым. Дүртенсе курста уҡығанда уҡ юрист-консультант булып эшкә урынлаштым. Диплом алғас, әңгәмәләшеү юлын үтеп, Башҡортостан Республикаһының Юғары судында 1-се категориялы белгес булып эшләй башланым. Унан суд ултырыштары сәркәтибе, судья, республиканың Юғары суд рәйесенең ярҙамсыһы булдым.
Минең бурысым булып рәйес, уның һәм судья урынбаҫарҙары ҡушҡан эштәрҙе үтәү торҙо. Ултырыштарҙа ҡатнаша, үҙем сәркәтип вазифаһын да башҡара инем. Эштәрҙе өйрәнеү, документтарҙы әҙерләү, отчёт һәм статистика менән булышыу ҙа йөкмәтелде. Был эш минең өсөн бик файҙалы ине. Судья вазифаһына имтихан тапшырып, федераль судья булыу өсөн конкурста ҡатнашырға йөрьәт иттем. Минең кандидатурам лайыҡлы тип табылып, Рәсәй Федерацияһы Президенты указы менән федераль судья итеп тәғәйенләндем. 2017 йылда Башҡортостан судьялары коллегияһы тәҡдиме буйынса мировой судья булып һайландым.
Судья булыу өсөн ниндәй сифаттарға эйә булырға кәрәк, тиһегеҙме? Иң беренсе юғары мәҙәниәтле, әҙәпле, сабыр, ниндәй генә ауыр ваҡыттарҙа ла тыныслыҡ һаҡлай белергә тейешһегеҙ. Мировой судьяның яҡындары, туғандары ла үҙҙәрен лайыҡлы итеп тота белеүҙәре мөһим. Был вазифаны үтәү өсөн йәмәғәт, сәйәсәт эштәрендә бай тәжрибәң булыу ҙа, юриспруденция өлкәһен дә яҡшы белеү зарур. Тәүәккәл булмаған, бер нисә минут эсендә икеләнмәйенсә генә ниндәйҙер мәсьәләне хәл итә алмағандар судья була алмай. Уның һүҙенән күп нәмә тора, шуға был һөнәр эйәһенең хаталанырға хоҡуғы юҡ. Хәтере һәйбәт, иғтибарлы, ихтирамлы, изгелекле, аралашҡанда кешенең холҡо ниндәй икәнен белә алыуы ла кәрәк.
Әлеге вазифала эшләү өсөн юғары юридик белем, юриспруденция өлкәһендә күп кенә ваҡыт эшләү талап ителә. Шуға судья – ул ябай эш кенә түгел, булмыш һәм йәшәү рәүеше лә.
Рида ЗАҺИТОВА, Ленин районы буйынса суд бүлексәһенең мировой судьяһы.
Өфө ҡалаһы.


description: 1 июлдән почта бүлексәләрендә гәзит-журналдарға алдан яҙылыу башланды. Ул 31 авгусҡа тиклем дауам итәсәк. Ошо ваҡыт эсендә «Йәншишмә»гә лә 2019 йылдың беренсе

title: Арзан хаҡҡа яҙылып ҡалайыҡ!


description: Быйылғы йәйге каникулым Туймазы ҡалаһына сәйәхәт менән башланды. Көн шыҡһыҙ һалҡын торһа ла, кәйефтәр күтәренке ине. Шулай булмай ни, тағы ла бер уҡыу йылы

title: Ялыбыҙ күңелле үтә


description: Фәнис Нөғәмәнов ағас эшенә бигерәк оҫта. Ниҙәр генә яһамай ул: аш бүлмәһендә ҡуллана торған таҡталар йыйылмаһы ла, ҡалаҡтар, ҡапҡастары менән бәләкәй генә

title: Ныҡ оҫтарып алған үҙе!


description: Көйөнөргәме, һөйөнөргәме икән? Рәсәйҙә ҡағыҙ китаптар юҡҡа сығыуы ихтимал. Мәғариф министрлығы «Цифрлы мәктәп» проекты менән таныштырҙы. Уға ярашлы, уҡыусылар

title: Электрон әсбаптар


title: Бөгәмәле нимәне аңлата?

maintext:
Рәүҙәк Ишембай районының тауҙар ҡуйынында баш алып, был тирәгә килеп еткәнсе, тиҫтәләгән саҡрым ара үтә. Үҙ юлында берсә бейек тау-таштар араһынан етеҙ йүгергән тау йылғаһы булып, берсә тыныс ҡына аҡҡан үҙән йылғаһына әйләнеп, быуаттар буйы ер һәм кешеләрҙе көмөштәй саф һыуы менән кинәндергән бит ул. Сал Урал тауҙары ҡуйынынан аҡҡан эреле-ваҡлы күп йылғалар кеүек, Рәүҙәк тә тарихтағы иҫәпһеҙ ваҡиғаларға шаһит булһа ла, улар тураһында һөйләй алмай. Ошо хәлдәр беҙҙең көндәргә бары риүәйәттәр аша кеше хәтеренең быуаттар буйы һаҡлаған ҡиммәтле рухи ҡомартҡылары рәүешендә килеп еткән.
Рәүҙәк йылғаһы буйында төрлө матур сәскәле, үләнгә мул Сәфәртуйы яланы йәйрәп ята. Уның ни өсөн шулай аталыуы тураһында Иҫәкәй ауылында тыуып үҫкән, 16 йәшенән хеҙмәт юлын башлаған һәм хаҡлы ялға сыҡҡансы урмансы булып эшләгән 1952 йылғы Зиннур Хәмит улы Ибәтуллин бабай һөйләне. Рәүҙәк буйындағы бик күп урындарҙы атамалары менән яҡшы белгән, тәбиғәтте ныҡ яратҡан, тыуған яғына ҙур хөрмәт менән ҡараған кеше ул. Үҙе йәш саҡта йәйәүләп тә, ат менән дә, тракторҙа ла үткән, эшләп йөрөгән ер-һыуҙарҙы һағынып һөйләй:
«Ыласын ташы тауынан һуң Рәүҙәк буйлап өҫтәрәк ятҡан был ялан – борон башҡорттарҙың йәйләү урыны булған. Беҙҙең көндәрҙә йәғни, эшселәр шул яҡҡа ағас киҫергә йөрөгәндә лә, утар булып, йәшәп торорға ярарлыҡ торлағы, мал бикләгән һарай-лапаҫтары була торғайны әле.
Элек Һарғай ауылында Сәфәрбикә исемле бик сибәр, уңған ҡыҙ йәшәгән. Атаһы хәлле, дәрәжәле кеше булараҡ, йәй етһә, йөҙәрләгән баш малы менән шул яланға йәйләүгә сыҡҡандар. Сәфәрбикәне һоратып, төрлө яҡтан яусылар килгән. Ҡыҙ үҙенә оҡшаған егетте һайлап, кейәүгә сығырға ризалыҡ биргән, йәйләүҙә, ҙур байрам яһап, туй үткәргәндәр. Тик шул мәлдә Сәфәрбикә тарафынан кире ҡағылған егет ҡыҙға ағыу бирҙерә. Туй көнө ҡайғы көнөнә әйләнә. Шунан һуң был урынды «Сәфәртуй яланы» тип йөрөтә башлайҙар. Һуғыштан һуңғы йылдарҙа унда утар булып, бер нисә ғаилә донъя көтөп йәшәгән».
Шул йүнәлештә Аҡбулат яланы тигән урынды үткәс, тағы ла бер ҡыҙыҡлы атама йөрөткән тау һырты бар икән. Был турала өләсәйемә 1927 йылғы Рәхимә Хәбир ҡыҙы Хәкимова ҡартәсәйем һөйләгән. Шул яҡҡа улар һалабаш һалырға, һуңынан йүкәһен һыҙырырға эшкә йөрөгән. Был һырт Бөгәмәле тип йөрөтөлә икән. Белорет яғынан Иҫке Һәйет, Сауҡайорт, Ҡолғона ауылдары тирәһенән үткән урман юлы, йәғни тәреле сәйәхәт юлы булған ул. Христосҡа табыныусылар, тәреләр күтәреп, тау-урмандар аша, Ғафури районындағы Богоявлен ауылына юл тотҡан. Бөгәмәле, йәғни «Бога молю» һүҙҙәренең башҡортсаға әйләндерелеп әйтелгән рәүеше. Ҡартәсәйемдәр йәш сағында эшкә йөрөгәндә юлда ул сәйәхәтселәрҙе осратҡандары булған.
Ғафури районының хәҙерге Красноусол ҡасабаһының революцияға тиклемге исеме – Богоявлен. Уның тураһында риүәйәтте белмәһәң, «Бөгәмәле» атамаһының мәғәнәһе лә аңлашылмаҫ ине. Шул яҡтан аҡҡан Усолка йәки Тоҙлоһыу йылғаһынан алыҫ түгел урында, йылға ярындағы бер тау ҡыуышында Табын ауылы кешеләре Изге Марияның улы Иисусты күкрәгенә ҡыҫып һынландырылған икона таба. Ул X – XII быуаттар араһында ижад ителгән, тип фаразлана. Был икона аҙаҡ юғалған һәм артабанғы яҙмышы билдәһеҙ. Шунан һуң яҡындағы ауыл Богоявлен (Алла күренгән) ауылы булып китә. Совет власы урынлашҡас, Ҡыҙыл Усолка исеме бирелеп, хәҙерге Красноусол ҡасабаһы барлыҡҡа килгән. Ә тау ҡыуышы һәм йылға изге урынға әйләнә. Һәр йәй Пасха байрамынан һуң икона табылған ҡыуышлыҡ алдына меңәрләгән кеше табынырға килә. Ошонда (Табынская Божья Матерь) «Изге Табын Инәһе» байрамы үткәрәләр. Тау ҡыуышы киртләстәренә күп майшәмдәр урынлаштырыла. Тоҙлоһыу йылғаһы буйында яр ситенән урғып сығып ятҡан шишмә һыуында ҡойоноу өсөн махсус һыу ингестәр эшләнгән. Бында дингә ышаныусылар ғына түгел, ә сәйәхәтселәр һәм ял итергә килеүселәр ҙә күп була. Улар барыһы ла, изге һыуҙа ҡойоноп, ауырыуҙарына шифа табабыҙ, тип өмөт итә. Тау ҡыуышынан өҫтә сиркәү төҙөлгән, түбәндә монастырь бар.
Йылғаның аръяғында данлыҡлы Красноусол шифаханаһы урынлашҡан, уның күркәм биналары былай ҙа матур тәбиғәтте тағы ла йәмләп тора. Был урындарҙа беҙ ғаиләбеҙ менән йыш булабыҙ. Тоҙлоһыуҙа һыу инәбеҙ, һалҡын һыулы шишмәһендә лә ҡойоноп сығабыҙ. Йылғаның шифалы батҡағына буялып, һыу инеүселәрҙән бер ҙә ҡурҡмай, балаларын эйәртеп йөҙөп йөрөүсе ҡыр өйрәктәре ярға яҡын уҡ килеп, һыуға ырғытҡан икмәкте ашап китә. Иҫ китмәле йәмле тәбиғәт күренештәре менән бергә үҙеңде йәнле тарихтың бер өлөшө итеп тойоу күңелдә яҡты хистәр тыуҙыра.
Хәҙерге көндә элекке кеүек юлһыҙ тау-урман аша әлһерәп-арып, ауыр тәреләр күтәреп йәйәү килеүсе Иисусҡа табыныусылар ҙа юҡтыр инде. Ваҡыт үтеү менән бар нәмә лә үҙгәрә. Стәрлетамаҡ – Белорет юлы буйынан Красноусол яғына йүнәлеүсе тәре күтәргән сәйәхәтселәрҙе минең дә күргәнем бар. Хәлле бағымсылар ярҙамы менән ойошторолған был тәреле сәйәхәт кешеләргә күңелендәге рухи талапты үтәргә ярҙам итәлер. Уларҙың атай-олатайҙары аманат итеп ҡалдырған изге бурысты тоғро үтәргә тырышыуҙары күңелдә ихтирам хисе уята. Төрлө халыҡтар тормошонда һаҡланған ғәҙәт-йолалар ҙа тарихты белергә ярҙам итә.
Тыуған яҡ тарихын белеү өсөн ер-һыу атамалары менән ҡыҙыҡһынырға, уларҙың килеп сығыу сәбәптәрен өйрәнергә кәрәк. Кешеләр – тарихты артабан яҙып дауам итеүселәр, беҙгә шуны оноторға ярамай.
Ләйсән СӘЙФУЛЛИНА, IX синыф уҡыусыһы.
Стәрлетамаҡ ҡалаһы Жәлил Кейекбаев исемендәге 3-сө гимназия.


title: Беҙ - инглизсә, Андреа башҡортса өйрәнде

maintext:
Һеҙ нисектер, мин үҙем йәйҙе йыл һайын түҙемһеҙләнеп көтөп алам. Иң оҙон каникул бит! Йәй башы матур, ҡояшлы көндәре менән ҡыуандырмаһа ла, бойоғоп ултырыу юҡ. Мажаралар, иҫтәлекле, бәхетле минуттар бүләк итеп кенә тора йәйем. Һәм, әлбиттә, яңы дуҫтар! Эйе-эйе, был юлы сит ил ҡунағы менән таныштым.
Мәктәбебеҙҙә «Тимербатыр. Аҡыллы каникулдар» лагеры эшләп килә. Үткән йыл Һиндостандан, Африканан килгән Бавеш һәм Фәрүҡ ял итеүселәр менән бергә эшләһә, был юлы Мексиканың Толука ҡалаһынан Андреа Розалес балаларҙың ялын күңелле үткәреүгә ҙур өлөш индерҙе.
Башта һөйләшеп китеүе минең өсөн ауырыраҡ булды, ул бит тик инглиз телендә генә аралаша. Килеүенең маҡсаты ла – балаларҙа ошо телгә һөйөү уятыу. Иленең иң шәп университеттарының береһендә белем алған 18 йәшлек ҡыҙ яңыраҡ ҡына яҡшы уҡыуы, ҙур ҡаҙаныштары, уңыштары өсөн стипендия алып ҡыуанған. Инглиз, француз, испан телдәрендә иркен аралаша. Әлеге ваҡытта немецса өйрәнеп йөрөһә, киләсәктә итальян телен үҙләштереүҙе маҡсат итеп ҡуйған. Буш ваҡыттарында футбол, теннис уйнай, йөҙөргә ярата. Лагерҙа ял итеүселәр менән бергә районыбыҙҙың иҫтәлекле урындары – тарихҡа бай Шүлгәнташ мәмерйәһе, Башҡорт дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы менән танышты. Үткән сара, байрамдарҙа халҡыбыҙҙың тарихын, мәҙәниәтен төптәнерәк өйрәнде. Башҡорт һабантуйында ҡатнашты, уҡтан атыу серҙәренә төшөндө. Бигерәк тә ауылыбыҙҙың ағинәйҙәр фольклор ансамбленең сығыштары һоҡландырған. Ауыл тормошо уға бик тә оҡшаған. «Һеҙ күп нәмәне үҙегеҙ етештереп, тотона алаһығыҙ. Ә беҙҙә, ҡала ерендә, бар нәмәне лә һатып алырға кәрәк. Был, әлбиттә, ҡиммәтҡә төшә», – ти Андреа.
Ул да беҙгә үҙенең иле хаҡында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр бирҙе. Милли аш-һыуҙары, халыҡ бейеүҙәре, йырҙары менән таныштырҙы. Беҙгә Мексиканан татлы күстәнәстәр ҙә килтергән. Әйткәндәй, бер өҫтәл артында ултырып, уның менән сәй эсеү бәхетен дә татыным. Сит ил ҡунағы башҡортса һүҙҙәрҙе тиҙ отоп ала. «Сәләм, хәлдәр нисек?» тигән һорауҙарға матур итеп яуап бирә. Был ғына ла түгел, «Әлиләү генәйем, бәлиләү генәйем» йырын өйрәнеп, матур итеп йырлап та күрһәтте.
«Бында үткән һәр көнөм онотолмаҫ ваҡиғаларға бай булды. Халҡығыҙ алсаҡлығы, ҡунаҡсыллығы менән айырылып тора. Шуныһы ҡыҙыҡ, һеҙҙә сәйҙе күп эсәләр. Ә иң ҙур асыш – мунса. Бик оҡшаны», – тип һөйләне Андреа.
Беҙҙе үҙҙәренә ҡунаҡҡа ла саҡырҙы. Артабан бер нисә көн Өфөлә булғас, сит илдәге дуҫтары менән Мәскәү, Санкт-Петербург ҡалалары буйлап сәйәхәт көтә икән үҙҙәрен.
Минең дә каникулым дауам итә. Алда тағы ла күңелле осрашыуҙар, яңы дуҫтар көтәлер, тигән ышаныстамын. Һеҙгә лә мажараларға бай, иҫтәлекле көндәр теләйем.
Айгөл СӨЛӘЙМӘНОВА, йәш хәбәрсе.
Бөрйән районы, Әбделмәмбәт мәктәбе.


title: Яңы алгоритм сәләмәтлекте анализлай

maintext:
Google хеҙмәткәрҙәре ауырыуҙың хәленә анализ яһаусы һәм үлемен алдан әйтеүсе яңы алгоритм булдырған. Был хаҡта «Ведомости» гәзитендә асыҡ белдерелә. Мәҫәлән, яман шеш менән сирләүсе ҡатынды ҡарағандан һуң, табиптар үлеү ихтималлығын 9,3 процент менән баһалай. Ә Google ҡоролмаһы йыуатҡыс хәбәр еткермәй, 19,9 процент ҡуя. Ысынлап та, ҡатын бер нисә көндән вафат була.
Уйлап табыусылар фекеренсә, был программаны булдырыу табиптарҙың эшен еңеләйтеп, ауырыуҙы дөрөҫ дауаларға ярҙам итәсәк.
Г. РАМАҘАНОВА.


title: Матур биҙәктәр һала

maintext:
Элек-электән Рәсәй үҙенең рәссамдары менән дан ҡаҙана. Әүәле оҫталар башҡарған биҙәкте хәҙер бер кем дә ҡабатлай алмай. Ваҡыт үтеү менән урыҫ халҡының йолаларын дауам итеүсе йүнәлештәр, мәктәптәр барлыҡҡа килә. Биҙәкләү техникаһының ниндәй генә төрҙәре булмай! Уларҙың барыһын һанап сығыу мөмкин дә түгел.
Әлеге көндә лә был боронғо кәсепте уҡыусыларҙың теләп өйрәнеүҙәре бик ҡыуандыра. Мәҫәлән, Раевкалағы Пионерҙар йортонда эшләп килгән ағасты биҙәкләү түңәрәгенә күп кенә балалар йөрөй. Улар араһында башланғыс синыфта ғына уҡығандар ҙа бар. 2-се мәктәптә дүртенсене генә тамамлаған Милена Ғәлимова, ана, ағас һауыт-һабаларҙы нисек биҙәгән, матурлаған! Хәйер, ул остазы Рәмилә Ҡәнзәфәр ҡыҙы Шафиҡова менән күргәҙмәләрҙә лә йыш ҡатнашып тора.
– Беҙ хохлома тигән төрө менән шөғөлләнәбеҙ. Күбеһенсә ҡара, ҡыҙыл, йәшел, алтын төҫөндәге буяуҙар ҡулланабыҙ. Был декоратив биҙәкләү юлы XVII быуатта Түбәнге Новгородта барлыҡҡа килгән. Уның менән ағас һауыт-һауа, йорт йыһаздарын матурлайҙар. Әлеге көндә Семёнов ҡалаһы биҙәкләү эше оҫталары менән билдәле, – ти ҡыҙ.
Күпте белә икән. Төрлө конкурстарҙа ҡатнашҡас, тарихын да ныҡлы өйрәнеүе күренеп тора. Остаздарының әйтеүенсә, бындай юл менән XVII – XVIII быуаттарҙа иконаларҙы ла биҙәгәндәр.
Ә ағас һауытҡа нисек биҙәк һалына, тиһегеҙме? Тәүҙә алтын төҫөндәге менән буяйҙар. Унан инде ҡараһы менән төшөрәләр. Төрлө биҙәктәр, еләк, япраҡтар ҡыҙыл, йәшел менән эшләнә. Биҙәкләү өсөн махсус бумала, гуашь ҡулланалар. Аҙаҡ ғәҙәти йәки декоратив лак менән ҡаплағас, бына шундай һоҡландырғыс һауыт-һаба, таҡталар килеп сыға. Үҙ ҡулдарың менән матурлаған әйберҙәрҙе тыуған көндәргә, байрамдарға бүләк итеп бирергә лә була.
Гөлназ ШӘЙХЕТДИНОВА.
Әлшәй районы.


description: Рәсәйҙә бер ай буйы барған футбол байрамы тамамланды. Әллә нисек күңелгә моңһоу булып ҡалды. – Иҫ китмәле матур итеп ойошторолдо турнир. Күрҙегеҙме меңәрләгән

title: Франция - чемпион!


description: Беҙҙең футболсылар үҙ төркөмөндә Уругвайҙан 0:3 иҫәбенә еңелеп ҡуйҙы. Беренсе урынды яулай алманыҡ. Хәҙер плей-оффта икенсе ҙур һынау көслөләрҙән-көслө Испания

title: Рәсәйме, Испаниямы?


title: Һаҡлана белеү ҙә кәрәк

maintext:
Һыу инеү, йөҙөү сәләмәтлек өсөн ифрат та файҙалы: мускулдар, арҡа һөйәге нығына, организм сыныға. Һыу тән тиреһе аша үтеп, нервы системаһына ыңғай йоғонто яһай, ҡан әйләнешен, организмда матдәләр алмашыныу процесын яҡшырта. Әммә хәүефһеҙлек саралары тураһында ла оноторға ярамай. Юғиһә, сәләмәтлегегеҙҙе нығытыу урынына, киреһенсә, уға зыян килтереүегеҙ ихтимал.
Мәҫәлән, һыу инер алдынан күп итеп ашау тыйыла. Үҙегеҙҙе һәйбәт тойғоғоҙ килһә, һыу инергә бер сәғәт алдан һәм һыуҙан сыҡҡандан һуң бер аҙ ваҡыт үткәс кенә туҡланырға рөхсәт ителә.
Һыуҙа тағы бер хәүеф бар: көтмәгәндә тәнегеҙҙе көҙән йыйырыуы ихтимал. Бер тапҡыр ғына булһа ла, ошондай хәлгә тарыһағыҙ, һыу ингәндә тәрән урынға барыуҙан тыйылығыҙ.
Күлдәрҙә һәм быуаларҙа инфекциялы сирҙәр ҙә йоҡторорға мөмкин. Шуға күрә бындай урындарҙа икеләтә һаҡ булыу кәңәш ителә. Һеҙ һыу инергә яратҡан урынды ҡоштар үҙ иткәнме? Ул саҡта башҡа һыу ятҡылығын һайлау яҡшыраҡ. Бындай урында эсәк таяҡсалары һәм гельминттар һағалай. Яңылыш ҡына һыу йотһағыҙ ҙа, һуңынан ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙары эләктереүегеҙ, аллергияға дусар булыуығыҙ мөмкин. Шулай уҡ һаҡһыҙлыҡтан төрлө тән йәрәхәттәре алыусылар ҙа байтаҡ. Таныш булмаған урында һыу инергә йыйындығыҙ икән, аяҡ аҫтығыҙға иғтибарлыраҡ булығыҙ. Йылға-күл төптәрендә ярылған шешә һәм быяла һауыттар, тимер-томор тулып ята. Шулай уҡ осло таштар ҙа осрауы ихтимал. Был урын тураһында башҡаларҙан да һорашырға онотмағыҙ.
Ҡайһы саҡта һыу буйында көтөлмәгән хәлдәр ҙә була. Мәҫәлән, кемдер һыуға бата башлаһа, иң тәүҙә тиҙ генә ҡотҡарыусыларға, яҡшы йөҙә белеүселәргә хәбәр итегеҙ. Батып барыусыны ҡотҡарғанда уға һаҡ ҡына яҡынлашырға кәрәк, сөнки ҡото осоп, һине лә һыу төбөнә һөйрәйәсәк. Уны кейеменән, сәсенән тотоп тартырға кәрәк, ҡул бирергә ярамай.
Һыу инеү күңел асыу ғына түгел, ә һәр беребеҙҙән яуаплылыҡ та талап итә. Шуға күрә, әйҙәгеҙ, рәхәтләнеп һыу инегеҙ, сәләмәтлегегеҙҙе нығытығыҙ, тик хәүефһеҙлек саралары тураһында ғына онотмағыҙ!


description: Усик и неадекваты

title: Усик и неадекваты


description: Ўзбекистонда хавфсизлик хизмати ва ички ишлар соҳасида ислоҳотлар қилинаётганига қарамасдан, ходимларнинг бегуноҳ одамлар ёки гумондорларга қарши ноқонуний усулларни қўллаши давом этяпти.

title: Урушқоқ фоҳишалар, наркотик, ўқ - Ўзбекистон ҳуқуқ посбонлари қўллайдиган усуллар


description: Ҳар йили 9 миллионга яқин ўзбекистонлик зиёратгоҳларга боради. Ўттиз миллионли мамлакат учун бу - улкан рақам. Қадамжолар сони эса ортмоқда. Нега айримлар бутун халқ севган амални ширкка қиёсламоқда? Видео.

title: Ўзбекистондаги зиёрат анъаналари нега ширк?


description: Эфиопияда пайғамбарликка даъво қилган эркак, ўликни тирилтиролмаганидан сўнг қўлга олинди. Асли касби шифокор бўлган Гетайаукал Айеле ўликни тирилтиролмагач қариндошларнинг калтагини ҳам еган.

title: Эфиопияда ўликни тирилтиролмаган "пайғамбар" қўлга олинди


authors:
Матт Пиклес
Bbc News Глобал Таълим Бўлими

description: Австралиядаги Куинсленд штати шифокорлари фикрларича, болалар ўлим ҳақида имкон қадар эртароқ билимга эга бўлганлари маъқул.

title: Мактаб дастурига ўлим ҳақидаги фан киритилиши зарурми?


description: Ўзбекистондаги олий ўқув юртлари ректорлари бу йилги қабул жараёнларининг адолатли ўтишига ваъда берди. Бироқ кейинчалик ректорларнинг бу йил қабул жараёнларида умуман иштирок этмаслиги маълум бўлди.

title: Ўзбекистон, абитуриент 2018: Ректорлар ваколатига кирмайдиган иш бўйича ваъда берди


description: Қозоғистоннинг "Астана Моторс" компанияси Ўзбекистонда "Hyundai" йўловчи ташувчи машиналарини сотиш бўйича келишувга эришди. Бу ҳақида қозоқ матбуоти компания раҳбари Нурлан Смагуловга сўзларига асосланиб хабар тарқатди.

title: Қозоғистон Ўзбекистонга Hyundai машиналарини сота бошлайди


description: Маҳаллий вақт билан эрталабки соат 10 да бошланган амалиёт бир неча кун давом этиши айтилмоқда. Расмийлар қутқарув ишлари бошлангандан буён икки боланинг ғордан чиқарилгани тасдиқлади. Болалар 23 июндан бери сув босган ғорда қамалиб қолмоқда.

title: Сув босган ғордан болаларни қутқариш амалиёти бошланди


description: Авлодларимиз танасига юқори технологияли имплантлар ўрнатилган ярим киборглар бўладими? Ёки фантастик кинолардагидек улар дунёни камерали кўзлар орқали кўрадими?

title: Одамзот миллион йиллардан сўнг қандай кўринишда бўлади?


description: Вазирлар Маҳкамаси қошидаги Дин ишлари бўйича қўмита ўзбекистонликларнинг нима сабабдан Нобел мукофоти олмаётгани айтди. Қўмита раис ўринбосари Нуриймон Абулҳасанга кўра, 18 ёшга кирмаган болалар мода бўлгани учун масжидга бораяпти ва бу уларнинг Нобел мукофоти олишига тўсиқ бўляпти.

title: Диний қўмита: "Болалар масжидга боргани учун Нобел ололмаяпмиз"


description: Финалда Хорватияни мағлуб этган Франция ўз тарихида иккинчи бор Жаҳон чемпиони бўлди. Ўзбекистон билан бир йилда мустақил бўлган Хорватия ўз тарихида илк бор вице-чемпион бўлди.

title: Россия, Москва, футбол, ЖЧ-2018: Франция жаҳон чемпиони


authors:
Рейчел Нювер
Bbc Future

description: Тадқиқотларга кўра, компютер экранида атиги 42,8 милисонияга «ўлим» сўзи кўриниб қолса, одамда ўзгариш пайдо бўлар экан. Агар бизга ажалимиз келадиган кунни аниқ башорат қилиб беришса, унда нима бўлади?

title: Қачон ва қандай ўлим топишимизни билсак, нима бўлади?


description: “Көмөш” йәштәге ирекмәндәрҙең девизына һин дә ҡушыла алаһың Иглин районы ветерандар ойошмаһының секретары Флүзә Хәкимованы төбәктә белмәгән кеше юҡтыр ҙа. Уны “көмөш” ирекмән тип тә, өлкәндәрҙең тормошон төрлө сағыу буяуҙарға манып, йәшәйештәрен ҡыҙыҡлыраҡ, күңеллерәк итергә ынтылыусы, алсаҡ,

title: Бөгөндән йәшәй башла, иртәгәгә ҡалдырма


description: Республика райондарында бөгөн төп иғтибар социаль-иҡтисади өлкәгә йүнәлтелә. Халыҡҡа йәшәү өсөн уңайлы шарттар булдырыу, етештергән продукцияны отошло ҡулланыу, һатырға өйрәнеү, кешеләрҙе ру

title: Ауырғазыларҙы ауырлыҡтан аралап...


description: Тыуған яҡҡа ҡайтҡанда Башҡортостан буйынса дәүләт контроле, күҙәтеү һәм һыу биологик ресурстарын һаҡлау бүлеге инспекторы Вадим ҒИЗЗӘТОВҡа бер нисә һорау менән мөрәжәғәт иттек.Тыуған яҡҡа ҡа

title: Нисек йәшәйһең, инспектор?


description: Рәми Ғарипов исемендәге Башҡорт республика гимназия-интернаты абруйлы лагерға 30 путевка алды. Уларҙы “Гәлсәр” балалар хорында ҡатнашыусыларға таратасаҡтар. Коллектив “Рәсәй балалары йырлай” бөтә Рәсәй хор фестиваленең округ этабында еңеп сыҡты. Хәҙер йәш вокалсыларҙы Ҡара диңгеҙ ярында үтәсәк

title: Гимназияға – “Артек”ка 30 путевка


description: Премьер-министр Рөстәм Мәрҙәнов рәйеслегендәге Башҡортостан Хөкүмәте Президиумы ултырышында төбәктәге мөһим социаль мәсьәләләр тикшерелде. Башҡортостан халыҡтың мәшғүллегенә булышлыҡ итеү өлкәһендәге проект буйынса пилот төбәк тип билдәләнде. Республикалағы халыҡты эш менән тәьмин итеү хеҙмәте

title: Һөнәр үҙләштерһәң, сертификат ал


description: 1 октябрь – федераль льготалыларҙан социаль хеҙмәттәр йыйылмаһын алыу формаһын үҙгәртеүгә ғаризалар ҡабул итеүҙең һуңғы көнө, тип иҫкәртә Пенсия фондының Башҡортостан бүлексәһе. 1 октябрь – федераль льготалыларҙан социаль хеҙмәттәр йыйылмаһын алыу формаһын үҙгәртеүгә ғаризалар ҡабул итеүҙең һуңғы

title: Ғариза яҙырға ашығығыҙ!


description: 1 сентябрҙә интернет селтәрендә Бөтә Рәсәй сәсәндәр фестивалендә Башҡортостандан ҡатнашыусыларҙы һайлап алыу туры башлана. Ул 15 октябргә тиклем дауам итәсәк. 1 сентябрҙә интернет селтәрендә Бөтә Рәсәй сәсәндәр фестивалендә Башҡортостандан ҡатнашыусыларҙы һайлап алыу туры башлана. Ул 15 октябргә

title: Сәсәндәрҙе көтәләр


description: Шәүәлиевтәрҙең бесәйҙәре лә ярҙамсы – Әллә, кем һанаған уны… – Иҫәпһеҙҙең ҡуйы теүәл, тимәксеһеңме? – Былтыр иҫәпләгәндә йөҙҙән ашҡайны, шуға бөгөн теүәл генә һанды әйтеүе ҡыйын. Йорт хужаһы Риф Шәүәлиев биләмәһендәге умартасылыҡта бал ҡорттарының гөжләп тороуынан бер аҙ һағайыуыбыҙҙы һиҙеп:

title: Бал ҡортондай булмай сара юҡ


description: Владимир Путин Хөкүмәткә пенсия алды йәшендәге граждандар өсөн квалификацияны күтәреү буйынса махсус программаны раҫларға ҡушты. Ул мөмкин тиклем алдараҡ эшләй башларға һәм федераль бюджеттан финансланырға тейеш, тип хәбәр итә ТАСС. Владимир Путин Хөкүмәткә пенсия алды йәшендәге граждандар өсөн

title: Владимир Путин пенсия алды йәшендәге кешеләр өсөн эшһеҙлек буйынса пособие күләмен ике тапҡырҙан ашыуыраҡҡа арттырыу тәҡдим индерҙе


description: Район үҙәгенең Яңы Иглин биҫтәһе биләмәһендә, йылы ямғырҙан һуң гөрләп үҫеп сыҡҡан бәшмәктәр кеүек, бер-бер артлы ҡалҡҡан ҡупшы йорттар күҙҙе иркәләй. Ниндәй матур биҫтә буласаҡ, тип һоҡланабыҙ. Был ҡупшы йорттарҙа ниндәй бәхетле хужалар йәшәй икән? Йорттарҙың күбеһен йәштәрҙең һалдырыуы ла

title: “Беҙҙең урамда ла байрам булыр”


description: Рәсәй Президенты Владимир Путин бөгөн пенсия ҡануниәтен үҙгәртеү буйынса тәҡдимдәр менән сығыш яһаны һәм пенсия реформаһын йомшартырға тейешле саралар тәҡдим итте: Рәсәй Президенты Владимир Путин бөгөн пенсия ҡануниәтен үҙгәртеү буйынса тәҡдимдәр менән сығыш яһаны һәм пенсия реформаһын йомшартырға

title: Владимир Путиндың пенсиялар буйынса төп ҡарарҙары


description: Ирекмәндәр хәрәкәте һәм йәштәр йәмәғәт ойошмалары әүҙемселәре “Бөтә ғаилә менән һайлауға” күләмле конкурсын иғлан итте. Ирекмәндәр хәрәкәте һәм йәштәр йәмәғәт ойошмалары әүҙемселәре “Бөтә ғаилә менән һайлауға” күләмле конкурсын иғлан итте. Сарала 18-30 йәшлек теләге булған һәр кеше ҡатнаша ала.

title: “Бөтә ғаилә менән һайлауға”


description: Республиканың 100 йыллығы айҡанлы Архитектура һәм транспорт буйынса дәүләт комитеты дүрт юл-транспорт инфраструктураһы объектын әҙерләй. Өфө станцияһында тимер юл вокзалы реконструкцияһы тамамланып килә. “Рәсәй тимер юлдары” йәмғиәте 2019 йыл аҙағына тиклем инженерлыҡ селтәрҙәре төҙөлөшөн, биләмәне

title: Өфө вокзалы һәм аэропорт үҙгәртеп ҡорола


description: Урмандарыбыҙҙы был януарһыҙ күҙ алдына ла килтерә алмайбыҙ. Хәтеремдә, атайым менән утынға барғайныҡ. Тракторҙы һүндереп, кабинанан төшөүебеҙ булды, ағас шатыр-шотор килгәнгә, ҡотобоҙ осоп, техникаға һыйындыҡ. Ни булыр икән? Баҡһаң, беҙҙән өс-дүрт метр ғына алыҫлыҡта өс мышы үтеп бара: алда эре

title: Тарбаҡ мөгөҙлө баһадир


description: Кешенең рухи хәле шулай ҡоролған, күрәһең: яҡшылыҡҡа, еңел тормошҡа тиҙ өйрәнә, ҡулайлаша, ә бына кисергән ауырлыҡтарҙы хәтеренән йәһәтерәк юйып ташларға тырыша. Әммә ҡайһы саҡ ҡиммәттәрҙе баһалау, яңы еңеүҙәргә артылыу өсөн үтелгән юлға ҡараш ташлау ҙа бик мөһим. Кешенең рухи хәле шулай ҡоролған,

title: Бер ҡарлуғас та яҙ килтерә…


description: Хеҙмәт ҡаҙаныштары һәм тормош сифаты өсөн учалылар ошондай билдәгә лайыҡ. Учалы ҡалаһы үҙенең 55 йыллыҡ юбилейын билдәләне. Уның барлыҡҡа килеүе был төбәктә баҡыр-цинк ятҡылыҡтарының табылыуы һәм уның нигеҙендә тау-байыҡтырыу комбинатының төҙөлөүенә бәйле. Шуға ла төбәк халҡы ике байрамды –

title: Учалыға – ике “бишле”


description: Балыҡсылыҡҡа бәйле бөтөн кәрәк-яраҡты кибеттән һатып алғансы, ҡайһы берҙәрен үҙең эшләү күпкә отошло. Беренсенән, ундай әйбер ябай була, икенсенән, күпмелер аҡсаң яныңда ҡала. Бөгөн беҙ фиде

title: Беҙҙең оҫтахана


description: Бар донъяға танылыу яулаған Бөрйән балын кем генә белмәй икән? Һуңғы йылдарҙа ул райондың ғына түгел, тотош Башҡортостандың брендына әүерелде. Был – ғәйәт ҙур эш һөҙөмтәһе. “Бөрйән балы – башҡорт даны” халыҡ-ара этнофестивале – шуға асыҡ миҫал. Бар донъяға танылыу яулаған Бөрйән балын кем генә

title: Бөрйән балы – башҡорт даны!


description: Башҡортостанда “Үрнәк ал!” республика социаль йәһәттән әүҙем ғаиләләр конкурсында ҡатнашыуға ғаризалар ҡабул ителә. Сараны Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, “Башҡортостан” телерадиокомпанияһы ойоштора. Башҡортостанда “Үрнәк ал!”

title: “Үрнәк ал!” бәйгеһе һеҙҙе көтә


description: Стәрлетамаҡта яңы дөйөм белем биреү учреждениелары төҙөлә. Стәрлетамаҡта яңы дөйөм белем биреү учреждениелары төҙөлә. Башҡортостан Республикаһының 100 йыллыҡ юбилейы айҡанлы ике мәктәп төҙөлә. Уларҙа иркен уҡыу кабинеттары, ғилми-лабораториялар, спорт һәм тамаша залдары буласаҡ. Объекттар яңы

title: Яңы биҫтәләрҙә белем усаҡтары


description: 1 сентябрҙә ярты миллион самаһы уҡыусы парта артына ултырасаҡ, шуларҙың 53 меңе – тәүге тапҡыр. Республика Мәғариф министрлығы ошондай мәғлүмәт еткерҙе. 1 сентябрҙә ярты миллион самаһы уҡыусы парта артына ултырасаҡ, шуларҙың 53 меңе – тәүге тапҡыр. Республика Мәғариф министрлығы ошондай мәғлүмәт

title: Беренсе класҡа – 53 мең бала


description: Тәтешле районы Танып йылғаһы, күл-быуалары менән данлы. Был йәһәттән айырыуса балыҡсылар бәхетле.Тәтешле районы Танып йылғаһы, күл-быуалары менән данлы. Был йәһәттән айырыуса балыҡсылар бәхе

title: Йәйге таңдар һыҙылып атҡанда...


description: Ишембай нефть техникумын тамамлап, 1979 йылда көнкүреш хеҙмәте күрһәтеү идаралығына ҡыйыуһыҙ ғына аяҡ баҫҡан ҡыҙҙы ҡабул итеүсе вазифаһына эшкә алалар. Ҡайҙа инде ул саҡта 40 йыл ғүмерен ошо

title: Ысын оҫталар булғанда...


description: Ҡала һәм төбәк үҫешенә тос өлөш индергән Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалы Башҡортостан баҡыр-көкөрт комбинаты ошо көндәрҙә үҙенең данлы юбилейын билдәләй. Ҡасандыр уның төҙөлөүе таусылар ҡалаһын барлыҡҡа килтереүҙә төп роль уйнаған, бөгөн дә ул – төбәкте тотоп торған ҡеүәтле сәнәғәт

title: Төбәк ҡеүәтен арттыралар


description: Ҡурсаҡ театры тамашасыларға бер юлы өс премьера әҙерләне: “Етем төлкө”, “Буратино” камера спектаклдәре, “Мостай Кәрим. Яҡын офоҡ” спектакль-портреты һәм “Ҡыҙыл Башлыҡ”. Ҡурсаҡ театры тамашасыларға бер юлы өс премьера әҙерләне: “Етем төлкө”, “Буратино” камера спектаклдәре, “Мостай Кәрим. Яҡын

title: Ҡурсаҡ театрында яңы миҙгел асыла


description: Бөрйән районында “Башҡортостандың 100 йыллығына – 100 объект программаһы”на ярашлы ике мәктәп-балалар баҡсаһы төҙөлә. Уларҙың береһе Ағиҙел ҡасабаһында сафҡа инәсәк. Бында эштәр апрель айында ғына башланһа ла, төҙөүселәр бинаның нигеҙен ҡороп бөтөп, стеналарҙы күтәреүгә тотонған. Йәйге йылы

title: Икеһе лә балалар өсөн


description: Олимпия, Паралимпия, Сурдлимпия һәм үҫмерҙәр уйындарында, чемпионаттарҙа, кубоктарҙа, донъя һәм Европа беренселектәрендә оло ҡаҙаныштары өсөн Башҡортостан спортсыларына матди бүләк тапшырыла. Олимпия, Паралимпия, Сурдлимпия һәм үҫмерҙәр уйындарында, чемпионаттарҙа, кубоктарҙа, донъя һәм Европа

title: Спортсыларға – 20 миллион һумдан ашыу


description: Балыҡ тоторға тәүгә сыға башланығыҙмы? Улайһа, был кәңәштәр – тап һеҙҙең өсөн.Балыҡ тоторға тәүгә сыға башланығыҙмы? Улайһа, был кәңәштәр – тап һеҙҙең өсөн. 1. Һыу буйына сығыр алдынан парф

title: Тәжрибә һандығына


description: Белем көнө алдынан республика статистика хеҙмәте уҡыусыларҙың һәм студенттарҙың иҫәбе буйынса мәғлүмәт менән таныштырҙы. “Башстат” хәбәр итеүенсә, 2017/18 уҡыу йылында Башҡортостанда 1 318 мәктәптә 468 меңдән ашыу бала белем алған. Гимназия кластарында юғары кимәлдәге программалар буйынса 49

title: Нисә студент һәм уҡыусы бар?


description: Кейеҙ – башҡорттарҙың көнкүрешендә киң ҡулланылған ғәҙәти материал. Уның төп тәғәйенләнеше – тирмә ябыу. Кейеҙҙе иҙәнгә һәм урындыҡҡа түшәгәндәр, стенаға элгәндәр. Баш кейеме – бүрек, ҡолаҡсын, аяҡ кейеме – сарыҡ, ҡата теккәндәр. Эйәр, ҡамыт-дуға, серге яһау өсөн дә файҙаланғандар, хатта балаларға

title: Боронғо шөғөл тергеҙелә


description: Мораҙым тарлауығына һыйынып ятҡан Мораҙым ауылы һуңғы йылдарҙа яңы һулыш алды. Башҡортостаныбыҙҙың ҡабатланмаҫ гүзәл урындарының береһен күрергә тип килгән туристарҙың йылдан-йыл арта барыуы ла уға булышлыҡ итә. Был иһә урындағы халыҡҡа башҡортҡа ғына хас кәсепселекте үҫтереү юлдарын аса. Мораҙым

title: Ҡаҙбәковтарҙың ҡымыҙын тәмләргә килегеҙ


description: Башҡортостандың 40 процентын урман тәшкил итә. Шуға ла был тармаҡты дөрөҫ файҙаланғанда, ағас эшкәртеүҙән алған килемде күпкә арттырырға мөмкин буласаҡ. Әле ул төбәк иҡтисадының 1,6 процентын ғына тәшкил итә. Тармаҡтың бөтә ҡеүәтендә эшләмәүе арҡаһында, йыл һайын республика ҡаҙнаһына 1,5 миллиард

title: Дүрт йылдан килемгә сығырбыҙмы?


description: Полиэтилен баҫа донъяны… Юл хеҙмәтендә эшләгән танышым, уфтанып, былай тигәйне: “Исмаһам, ҡар ҙа юҡ. Яуһа, көрәр ҙә торор инек. Былай юл буйҙарын сүп-сарҙан таҙартып бер булаһың”. Ысынлап та, ҡар иреү менән юл ситтәренә ҡараһаң, иҫең китә, урман һыҙаттарын әйтеп тораһы ла түгел: ҡайҙа ҡарама –

title: Ейәндәребеҙ сүплектә йәшәмәһен


description: Кейеҙ баҫыуға бәйле яңы заманса һүҙ килеп сыҡты. Социаль селтәрҙәрҙә “фелтинг” тигән төшөнсәне йыш осратырға була. Фелтинг менән шөғөлләнеүселәр донъяла күп икән хәҙер – һарыҡ йөнөнән биҙәкле туҡыма, йомшаҡ уйынсыҡ, панно, төрлө декоратив элементтар, кейем-һалым һәм аксессуар яһай улар. Кейеҙ

title: үҙе бер кинәнес " Башҡортостан гәзите


description: Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов коррупцияға ҡаршы эште көйләү комиссияһы ултырышын үткәрҙе. Төбәк етәксеһе Рәсәй Президенты Владимир Путиндың 2018 – 2020 йылдарға Коррупцияға ҡаршы эш итеүҙең милли планын раҫлау тураһындағы Указға ҡул ҡуйыуын хәтергә төшөрҙө. Рөстәм Зәки улы билдәләүенсә,

title: Коррупцияға ҡаршы көрәш ҡыҙа


description: Республиканың Үҙәк һайлау комиссияһының 60-сы ултырышында биш һорау ҡаралды. Уны комиссия рәйесе Хәйҙәр Вәлиев алып барҙы. Тәүге һорау һәр кемде борсоған пенсия реформаһына ҡағылышлы булды. Башҡортостандан бер төркөм граждандар был мәсьәләне хәл итеү буйынса Рәсәйҙә референдум үткәреү буйынса

title: Мөһим мәсьәләләр тикшерелде


description: “Һөт иле” олоһон да, кесеһен дә бер майҙанға йыйҙы Баш ҡаланың Салауат Юлаев майҙанын биләп алған “һөт йылғалары”нан көнө буйы халыҡ өҙөлмәне. Ҡунаҡтарҙы “Һөт йәрминкәһе”, “Фермер баҙары”, “Сыр” лавкаһы”, “Һөт кафеһы”, милли кухня магниттай үҙенә тартты, ә балалар тере ферма эргәһенән оҙаҡ китә

title: Һыйлы көнөң – һыйырҙа