description: Учалы ҡалаһында «ТОС: кисә, бөгөн, иртәгә» тип аталған республика форумы үтте. ТОС (территориальное общественное самоуправление) - территориаль йәмәғәт үҙидаралығы. Ҡунаҡтарҙы сәләмләп, райо

title: Йәмәғәтсе - шул уҡ ирекмән ул

fasttext_language: ba


description: Төбәгебеҙҙә тырыш, уңған ғаиләләр бихисап. Шуларҙың береһе Ҡунаҡбай ауылынан Айгөл һәм Самат Ғатауллиндар. Мәҡәлә геройҙарыбыҙ шау-шыулы ҡалаға ҡарғанда, ауылды хуп күргән. Самат Булат улы

title: Мөхәббәткә таянып


description: Үҙәк ҡала дауаханаһы Яңы йыл алдынан бүләкле булды, учреждениеның автомобиль паркы өр-яңы ике «УАЗ» маркалы тиҙ ярҙам машиналары менән тулыландырылды. Автомобилдәр моноҡалаларҙы махсус техн

title: Дауаханаға ике машина килде


description: РФ Хөкүмәте министрҙарының былтырғы эш хаҡтары тураһында хәбәр ителде. Иң күбе финанстар министры Антон Силуанов алған - айына 1,73 миллион, йылына - 20,7 миллион һум. Һәм ошо аҡса йыл әйлә

title: Был донъяла ниҙәр бар?


description: Ҡыш бабай менән бергә, Дед Мороз идет. Яңы йыл етеп килә, Значит, Новый Год! Ҡыш бабай менән бергә, Дед Мороз идет. Яңы йыл етеп килә, Значит, Новый Год! Яңы Йыл менән, дуҫтар! Барығыҙға ла Ағиҙел

title: Яңы Йыл менән, дуҫтар!


description: Гөлсинә Фазлыева милли кейем магазинына килгән һәр кемдең күңелен күрергә тырыша Ике ай элек Учалы ҡалаһында “Башҡорт йорто” барлыҡҡа килде. Был үҙенсәлекле сауҙа нөктәһен Азамат улы менән бергә

title: Уңышлының “Башҡорт йорто”


description: Тиҙҙән баш ҡаланың Менделев урамындағы 27-се ҡаҙанлығының 120 метрлыҡ төтөн торбаһында тиҙҙән һауа температураһын күрһәткән термометр эшләй башлаясаҡ. Бейеклеге 100 метрҙан ашҡан үлсәгес бағанаһы өс

title: Өфөлә 100 метрлыҡ термометр буласаҡ


description: Ошо аҙнала Рәсәй Президенты Владимир Путин Башҡортостанға килеп ҡайтты. Дәүләт башлығы «Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы – Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» йәмғиәтендә булды. Унда

title: Ил етәксеһе өсөн Башҡортостан әһәмиәтле республика


description: – Тор, ҡыҙым, тор, дәрестәреңә һуңлап ҡуйма, – тип атайым йомшаҡ ҡына тауышы менән мине иртәнге йоҡонан уятты. Уның шулай иркәләп өндәшеп уятыуын бик яратам. Моңло бер йыр кеүек бит ул башҡорт теле.

title: Телебеҙ йәшәһен, үҫһен!


description: Бөгөн Владимир Путин Башҡортостанға килә. Дәүләт башлығы «Берләшкән двигателдәр эшләү корпорацияһы – Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә буласаҡ. Унда

title: Ил башлығы - Өфөлә


description: – Эй, бынауы ҡоҙағыйҙы. Кизе яулыҡ булһа ла килтермәгән бит хушына. Тағы үҙемдән тараттым. – Зыу килеп һандыҡҡа талашҡан ҡоҙаларға әкәмәт ҡылып ҡарап торған ҡыҙы менән кейәүен аңғармай хәбәр һалған

title: Буйлы балаҫ (хикәйә)


description: Мәктәпкәсә йәштәге балалар һалҡын алдырып йыш ауырый. Тымау, йүтәл, юғары температура кескәйҙәрҙең әле нығынып та бөтмәгән организмын хәлһеҙләндерә, ата-әсәһен борсолорға мәжбүр итә. Баланы бындай

title: Баланы нисек ауырытмаҫҡа?


description: йәки “Ата” кроссвордсының үҙ ҡулдары менәнәҙерләгән бүләге кемгә эләгер? “Йәшлек” гәзите республика матбуғатында даими рәүештә кроссворд-сканвордтар сығарып торған берҙән-бер баҫма булып тора. Был

title: Уйында уҙған йыйында уҙыр


description: Ылаҡ (22.12 – 20.01) Аҙнаны һәйбәт кәйеф менән үткәрерһегеҙ. Мәл тәнде һауыҡтырыу өсөн уңайлы. Үткән ваҡиғаларҙы барлап, уларҙан киләсәккә тейешле фәһем-тәжрибә туплаһағыҙ, бик яҡшы булыр ине. Кешегә

title: Йондоҙнамә (8-14 ғинуар)


description: – Ниңә дәфтәреңә атайыңдың фотоһын йәбештерҙең? – тип аптырай әсәһе. – Уҡытыусы апай, һиңә дәрес әҙерләргә ярҙам иткән аңраны бер күрәһе ине, – тине. * * * – Ниңә дәфтәреңә атайыңдың фотоһын

title: Үәт, ҡыҙыҡ! (12.01.2018)


description: Ләйсәндең көлөүе шундай ихлас, матур! Көлөп ебәрһә, хас та шишмә сылтырап китә! Хәйер, ни эшләһә лә, Ләйсәнгә килешә: бейеһенме, йырлаһынмы, шиғыр һөйләһенме, музыка ҡоралында уйнаһынмы... Үҙенә

title: "Оркестр ҡыҙыҡай"


description: Ишембай районының Йәнырыҫ ауылында тыуып үҫкән. 2013 йылда Волга буйы федераль округының Рәсәй Геройы А. Доставалов исемендәге Башҡорт кадет корпусын тамамлап, медицина колледжында фельдшер һөнәрен

title: Әлиә Карпочева, 22 йәш.


description: Миңә – егерме туғыҙ, ә ҡатыныма егерме ете йәш, ике йәш ярымлыҡ ҡыҙыбыҙ үҫә. Өйләнешкәнебеҙгә өс йыл. Йылдан ашыу инде юҡ-барға тиҙ тоҡанып китеүсәнлегемде, ҡатыныма бәйләнсек була барыуымды һиҙәм.

title: Ҡатынымдан наҙ етмәй


description: Көҙ килеүен хәбәр итеп, ағастарҙан берәм-һәрәм һары япраҡтар һибелә. Ҡояштың ҡайнарлығы ла һүрелә төшкән. Ни тиһәң дә, йәй аҙағы бит. Иртәгә яңы уҡыу йылы башлана. Балалары кеүек, Юлай ҙа ошо көндө

title: Баҙарҙа (хикәйә)


description: Һаумыһығыҙ! Минең исемем – Дилә. Ирем менән никахта бер йыл йәшәйбеҙ. Өйләнешкәнгә тиклем оҙаҡ ҡына осрашып йөрөнөк, ләкин бергә торманыҡ. Туйҙан һуң барыһы ла ал да гөл булды. Һуңғы осорҙа хәл кире

title: Ирем менән юҡҡа үпкәләшә башланыҡ...


description: йәки Зәлиә менән Мансурҙың Яңы йыл алды мажаралары – Ҡатын-ҡыҙҙар ҡыҙыҡ бит ул, – шыршыға гирлянда элеп йөрөгән Мансур* көлөп ҡуйҙы, – ерле юҡтан үҙҙәре әллә нимә уйлап сығарып, үҙҙәрен үҙҙәре

title: Икенсе мөхәббәт


description: 5 февралдә республика Башҡортостандың халыҡ шағиры, публицист, драматург Назар Нәжмиҙең тыуыуына 100 йыл тулыуҙы билдәләй. Өфөлә был күркәм датаға арнап байрам саралары ойоштороласаҡ. Х. Әхмәтов

title: Назар Нәжмиҙең 100 йыллығына бағышланған кисә: шағир тауышы, уның шиғырҙарына йырҙар һәм китап күргәҙмә-йәрминкәһе


description: Шөкөр итеп, 2017 йылды тамамлап, Яңы йылды ла ҡаршыланыҡ. Гәзитебеҙ замандың ауыр елдәренә бирешмәй, барыбер үҙенең уҡыусыһын таба, абруйын юғалтмай. Мөһим күрһәткес – ярты йыллыҡ тираждың элекке

title: Ҡыҙҙарҙың һылыуҙарын, уңғандарын билдәләнек, “Йәшлек” гүзәле - 2017” конкурсын тамамланыҡ!


description: йәки театралдың опера йырсыһы булып китеүе Уны “Башҡорт йыры” телепроектының йөҙөк ҡашы тип әйтергә мөмкин. “Зәңгәр экран” аша барған тапшырыуҙарҙы күңелле итеп алып барыусы ла, һәр йыл һайын моңло

title: "Бөгөнгө эстрада ул - шоу"


description: Йылдар үткән һайын үҙемдең бала сағымды, йәшлегемде һағынам. Иҫкә алырлыҡ матур булды йәшлегебеҙ, киләсәккә матур хыялдар менән йәшәнек. Ләкин тормош тигәнең әхирәтем Әминәне лә, мине лә күп һынау

title: Ышаныслы, талантлы әхирәтем


description: Миңә 20 йәш. Өфө ҡалаһында тыуһам да, бала сағым Күгәрсен районының йәмле Теләүембәт ауылында үтте. Баш ҡаланың 20-се башҡорт ҡала гимназияһын тамамлағандан һуң, Өфө статистика, информатика һәм

title: Регина ӘМИРОВА


description: Студент саҡ, ғинуар айы. Ял көнө ауылға ҡайтып, кисен әхирәттәрем менән клубҡа сығырға әҙерләнеп йөрөйөм. Биҙәнеп-төҙәнеп алғандан һуң урамға ашыҡтыҡ. Әсәйем, бәләкәй балаға әйткән кеүек: – Башыңа

title: "Ҡайҙа булды эшләпәң?.."


description: «Нисек кенә булмаһын, быны бөгөн эшләп ҡуйырға кәрәк, – тип уйланы Ғаяз. – Тағы бер яңы йылға һөйрәп сығып булмай бит инде». Ысынлап та, тағы күпме хыял менән йәшәргә була? «Машинаһының аҫтына

title: Ҡыш бабай бүләге (хикәйә)


description: 1 стакан ҡатыҡ, ярты стакан ҡаймаҡ, 1 cтакан шәкәр, 1 балғалаҡ сода, 1 йомортҡа. Соданы аш һеркәһе менән һүндереп, йомортҡа һарыһы, ҡатыҡ, ҡаймаҡ һәм он ҡушып, ҡамыр баҫырға. Уны 1 cм ҡалынлығында

title: "Йәшлек" гәзите


description: – Һеҙ “Йәшлек”тең хәбәрсеһеме? – ҡатын кешенең тулҡынланғаны һиҙелде. – Эйе, – тинем. Ғәҙәттә, киске ваҡытта шылтыратҡандарҙың һүҙе оҙон була, шуға креслоға менеп ҡунаҡланым. – Минең... мин... –

title: “Бәйләнештә булайыҡ”


description: Ылаҡ (22.12 – 20.01) Күптәрҙең ижади һәләттәре асылып китер. Был арала ҡайһы бер мөһим мәсьәләләрҙе асыҡлай алырһығыҙ. Шаршамбынан һуң уйламаған ҡыйынлыҡтарға осрауығыҙ ихтимал. Уларҙы хәл итеү

title: Йондоҙнамә (15-21 ғинуар)


description: Ишембай районының йәмле Һәләүек йылғаһы буйында урынлашҡан Биксән ауылында тыуып үҫкәнмен. Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһының башҡорт филологияһы факультетын тамамлағандан һуң, әле

title: Азалия МЫРҘАҒӘЛИНА


description: йәки Урал ИҘЕЛБАЕВ машинала тыныс йөрөй алмай Уның мөләйем, һөйкөмлө ҡиәфәтенә ҡараһаң, 35-тән күпте биреп булмай. Ә ижади багажы тотош быуат йәшәгән аҡһаҡал ирҙеке кеүек. Йырҙарын ғына түгел, ә

title: Ер менән күк араһында


description: «Салауат Юлаев» командаһы ун осрашыуҙан торған ситтәге ауыр сәфәрҙә, 30 мөмкинлектән 16 мәрәй яулап, ярайһы ғына һөҙөмтәгә өлгәште. Улар тәүҙә «Аҡ барс»ҡа – 2:1 һәм «Сочи» хоккейсыларына ла 2:1

title: 30 мөмкинлектән - 16 мәрәй


description: Ылаҡ (22.12 – 20.01) Ғаилә һәм йорт мәсьәләләре тәүге урында булыр. Аҡса яғынан тотороҡлоҡ һиҙелер. Өйҙәгеләр менән бергә күмәк эш һәйбәт барыр. Шаршамбыла кеше аҡсаһы менән бәйле мәсьәлә килеп

title: Йондоҙнамә (22-28 ғинуар)


description: Тәҙрә төбөндәге гөл йортобоҙҙо йәмләй, кәйефебеҙҙе күтәрә. Әммә уның да ауырыған, ял иткән сағы була. Беҙ һыуһыҙ тора алмаған кеүек, гөлдөң дә йәшәү сығанағы – һыу. Өйҙәге йәшеллек күпереп, матур

title: Гөлөгөҙ һәйбәт үҫһен тиһәгеҙ…


description: Яңы йыл кисәһен кем нисек ҡаршы алғандыр, әйтеүе ҡыйын, ә бына колхозда вазифалы урында эшләгән Мөхәмәҙғәли ҡусты һымаҡ мажараға тарыған кеше булмағандыр. Яңы йыл кисәһен кем нисек ҡаршы алғандыр,

title: Күрше, ҡас, мин - салют! (булған хәл)


description: - 2 ҡалаҡ иҙелгән һарымһаҡҡа 100 грамм аҡ май ҡушып болғатығыҙ. Ошо май менән төнгөлөккә аяҡ табандарығыҙҙы майлағыҙ, ойоҡбаш кейегеҙ. Был дауа тиҙ арала ярҙам итә. - Бер тигеҙ өлөштә ҡырғыстан

title: Йүтәлдән нисек ҡотолорға?


description: Сәтләүек бүлкәһенән (перегородка) әҙерләнгән халыҡ дауаһы гипертония, шәкәр диабеты, радикулит, нервы ауырыуҙары, артыҡ кәүҙә ауырлығы, колит, конъюнктивит, иммунитет ҡаҡшауы кеүек сирҙәрҙән ярҙам

title: Әстерхан сәтләүеге бүлкәһенән шифалы төнәтмә


description: Биш йәшлек улым өс йыл инде балалар баҡсаһына йөрөй. Ул аралашыусан, тиҫтерҙәре менән рәхәтләнеп уйнай. Ләкин тиҙ ҡыҙа, үпкәсел, бойорорға ярата. Әгәр уны тыңламаһалар – һуғыша. Ата-әсәләр менән

title: Үпкәсел балаға нисек ярҙам итергә?


description: Былтыр Мәскәүҙә үткән фестивалдә бер юлы 1800-гә яҡын кешене самауыр сәйе менән һыйлағандар. Был ваҡиға Гиннесс рекордтар китабында рәсми теркәлгән. Былтыр Мәскәүҙә үткән фестивалдә бер юлы

title: “Самауыр янында”


description: Яратҡан гәзитем аша психологҡа һорау биреү мөмкинлеге менән файҙаланырға булдым. Хәл шундай: улымды үҙем генә тәрбиәләйем. Ҡатыным беҙҙе ташлап китте, башҡа өйләнмәнем. Әле улыма 16 йәш. Һуңғы

title: Балағыҙҙы артыҡ ҡурсаламағыҙ


description: 9-сы класта уҡый инем шикелле. Ауылда әхирәттәрем менән Яңы йылды Әлфиә исемле класташымда үткәрергә тип һөйләшеп ҡуйғайныҡ. Ял көнө булыуға ҡарамаҫтан, иртүк тороп, ҙур байрамға әҙерләнә башланыҡ.

title: Яңы йылды йоҡлап үткәрҙем


description: Башҡорт халҡының бөйөк улы Ш. Бабич һүҙҙәре менән аталған фотоальбом ҡулға килеп эләккәс, уның авторы ҡабатланмаҫ фоторәссам Флүр Ғазин булыуын шунда уҡ төшөнәһең. Илаһи Бөрйән һәм Көньяҡ Урал

title: "Киләсәктә был ергә Хоҙай үҙе ҡыҙығыр…"


description: Дәүләт башлығы Башҡортостандың баш ҡалаһына сәфәре барышында Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә булды. Владимир Путин вертолет двигателдәре узелдарын эшләү һәм ҡороу өсөн

title: Владимир Путин Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә вертолет двигателе узелдарын етештереүҙе баһаланы


description: “Йәшлек” гәзите редакцияһы мөхәрририәте республикабыҙҙың барлыҡҡа килеүенә – 100 йыл, Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 100 йыл тулыуға арнап, БР Яҙыусылар союзы һәм Зәйнәб

title: Иғтибар! Өр-яңы әҙәби конкурс! Ҡәләмеңде ал ҡулыңа! 50 мең һумлыҡ бүләк һине көтә!


description: Прокуратура тигән ябай һүҙҙән Өркөп тора хәҙер бар халыҡ. Низағтары тыуған һәр береһе Йүгерәләр шунда яр һалып... Көндә шулай улар ялыу менән Ултыралыр ниҙер тикшереп. Байрамдарын бәлки оноталар

title: 12 ғинуар - Рәсәй Федерацияһы Прокуратура хеҙмәткәрҙәре көнө


description: йәки Уле Эйнар Бьорндаленға үҙ карьераһындағы алтынсы Олимпия уйындарынан һуң етенсеһенә ишек ябылырмы?.. Донъяның данлыҡлы биатлонсыһы, Норвегия спортсыһы Уле Эйнар Бьорндален оҙаҡламай башланасаҡ

title: Данлыҡлы биатлонсы уйындарһыҙ ҡалмаҡсы


description: Рәсәй кешеләренә автомобиль һәм тимер ют транспортынан тәмәке төпсөктәрен ташлау тыйылды. Был ҡарарға Рәсәй Хөкүмәте премьер-министры Дмитрий Медведев ҡул ҡуйған. Хәҙер автомобиль һәм тимер юлы

title: Тәҙрәнән төпсөк ташлаһаң - штраф


description: Нурислам һәм Асан Оләхмәтовтар, акция ойоштороп, Бөрйән районы үҙәгендә берәҙәк эт һәм бесәйҙәргә ярҙам итә Бөрйән районының Иҫке Собханғол ауылында йәшәүсе үҫмерҙәр Нурислам менән Асан һәм күрше

title: Лайыҡлы алмаш


description: Рәсәй телевизион радиотапшырыуҙар селтәренең филиалы (РТРС) «БР радиотелевизион тапшырыу үҙәге» РТРС-1 һанлы телеканалдар пакетының эфир тапшырыуы селтәре төҙөлөшөн тамамланы (беренсе мультиплекс).

title: Төбәктә һанлы телеканалдар пакетының эфир тапшырыуы селтәрен төҙөү тамамланды


description: Дуҫтарымдың күбеһе интернет аша таныша, үҙҙәренә пар эҙләй. Унда һөйөү ысын буламы ни? Алина И., 23 йәш. Баймаҡ ҡалаһы. Актуаль һорау. Күптәребеҙгә был ғәжәп тойолалыр: нисек инде һин әлегә

title: Интернет мөхәббәт табырға ярҙам итәме?


description: Сығышым менән Хәйбулла районынанмын. Әлеге ваҡытта Рәми Ғарипов исемендәге республика башҡорт гимназия-интернатында 11-се класта уҡыйым. Бик күркәм һәм татыу ғаиләлә үҫтем: атай-әсәйем, ике ағайым

title: Ләйсән АҠБАЛИНА


description: * * * – Нишләп Рәсәйҙә юлдар шул тиклем насар икән? – Эшсе ҡулдар етмәй – бөтә халыҡ машина ремонтлау менән мәшғүл бит. * * * Ир – ҡатынына: – Ауырымаған көйөңә ниңә таблеткалар ашап ултыраһың? –

title: Үәт, ҡыҙыҡ! (5.01.2018)


description: Ил башлығы Өфөләге сәфәре барышында Баш мөфтөй, Рәсәй мосолмандарының Үҙәк Диниә назараты рәйесе Тәлғәт Тажетдин менән осрашты. Сарала шулай уҡ Президенттың Волга буйы федераль округындағы тулы

title: Владимир Путин Рәсәй мосолмандарының Үҙәк Диниә назараты рәйесе Тәлғәт Тажетдин менән осрашты


description: Башҡорттағы намыҫ, иман менән Ярһып тибә Зәки йөрәге. Ҡолаҡ асма дошман ҡотҡоһона, Зәки – Башҡортостан терәге. (Ш. Бабич). Башҡорттағы намыҫ, иман менән Ярһып тибә Зәки йөрәге. Ҡолаҡ асма дошман


description: 2018 йыл гәзит-журнал, радио-телевидение хеҙмәткәрҙәре өсөн иҫтәлекле йыл – барыбыҙҙы ла берләштергән Рәсәй Журналистар союзы бер быуатлыҡ юбилейын билдәләй. Ижади берекмәнең тарихы совет

title: Журналистика - беҙҙең яҙмыш


description: Фажиғәгә тарығандарҙы ҡотҡарғанда батырлыҡ күрһәткән ябай кешеләр арабыҙҙа бихисап. Улар сәләмәтлеген, хатта ғүмерен хәүеф аҫтына ҡуйып, ярҙамға ашыға. Алты һеңлеһен һәм ҡустыһын, яҡындарын ут

title: Ҡыйыу уҡыусы янғындан күрше инәйҙе ҡотҡарған


description: Киҙеү эпидемияһы ҡыҙған осор. Кемдең иммунитеты насар, кемдәргә йәмәғәт транспортында йөрөргә тура килә, түбәндәге кәңәштәрҙе тоторға тырышығыҙ. Киҙеү эпидемияһы ҡыҙған осор. Кемдең иммунитеты

title: Киҙеүҙән һаҡланығыҙ!


description: “Ҡош юлы” республика гитарала уйнап йырлаусылар бәйгеһе хаҡында ишеткәнегеҙ барҙыр, моғайын. Ә бына “Ҡош юлы. Балалар” тигәненең яңы ҡанат ҡағыуы – күптәр өсөн яңылыҡ. “Тамыр” балалар каналы менән

title: “Ҡош юлы” балаларҙы көтә!


description: йәки иҫ киткес һылыу еңгәбеҙгә ни өсөн шайтан эйәләшкән? “Ишегеңде асҡанда ла, ингәндә лә, һәр баҫҡан ереңдә бисмиллаңды уҡып йөрө! Бер нисә доғаны ятлап алһаң, бигерәк шәп булыр. Йөрәгең тыныс

title: Бисмилла көсө


description: Матбуғат конференцияһы бара. Президент һәм юғары етәкселәр ҡатнашлығында етешһеҙлектәрҙе тикшерәләр. Кемделер әрләйҙәр, нимәгәлер зарланалар. Залдан бер журналист һорау бирә. – Һеҙ «Балыҡ башынан

title: Үәт, ҡыҙыҡ! (19.01.2018)


description: Уның бәрхәт тауышы күп концертты биҙәй. Йыр менән түгел, әлбиттә, ә һүҙ сәнғәте менән. Тамашаның нисек үтеүе алып барыусының оҫталығынан тора, тиҙәр. Лирик шиғырҙарҙы ла, тетрәндергес әҫәрҙәрҙе лә,

title: “Тормоштоң төрлө мәле була”


description: йәки Цензуранан ҡотолоп буламы? Календарҙа иҫәпһеҙ-хисапһыҙ төрлө байрам араһында журналистар менән бәйлеләре бихисап. 13 ғинуарҙа Рәсәй матбуғаты көнө билдәләнә. Был дата, Петр I батша указына

title: Тура һүҙгә яуап юҡ


description: Ылаҡ (22.12 – 20.01) Ғөмүмән, көс-ғәйрәтегеҙ артҡанын асыҡ тойорһоғоҙ. Шулай ҙа байрам көндәрендә етди эштәрҙе ваҡытлыса ситкә ҡуйып тороғоҙ. Уларға сират етер. Алда һеҙҙе оло эштәр көтә, әлегә

title: Йондоҙнамә (1-7 ғинуар)


description: йәғни “Үткәндәрҙе барлап, Яңы йылға ҡарап…” Йыл һайын декабрь аҙағында “Юлдаш” радиоһы коллективы радио тыңлаусыларға мөғжизәле һәм тылсымлы байрам әҙерләй. 28 декабрь иртәһе… “Юлдаш”та байрам,

title: “Юлдаш” та - Яңы йыл


description: Бөгөнгө көн РӘХМӘТ көнө икән, Рәхмәтемде кемдән башларға? Кемгәлер ҙә башлап әйтә алмам, Тик, Хоҙайҙан ғына башҡаға. Рәхмәт тимен бөгөн Хоҙайыма, Яралтҡанға ошо донъяға. Әҙәм итеп тыуҙырған бит мине,

title: 11 ғинуар - Халыҡ-ара рәхмәт көнө


description: Был ғаилә ағзаларын республикала белмәгән кеше юҡтыр: яҙыусылар һәм “киношник” тар “ояһы” тип әйтергә була уны. Яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре, дәреслектәр авторы, Салауат Юлаев ордены кавалеры, милләтем,

title: “Мине әсәйемдең вәкиле кеүек ҡабул итәләр” йәки Таңсулпан Бураҡаева яҙыусы булырмы?


description: Тула самауырҙары менән был татлы ризыҡ әле лә өлкәнең төп бренды иҫәпләнә. Тула сувенир продукттарын етештереү буйынса кондитер фабрикаһы хәҙер башҡорт балы менән дә үҙҙәренең тәмлекәстәрен етештерә

title: Данлыҡлы Тула перәниктәрен кем генә тәмләп ҡарамаған икән?


description: Ул Башҡортостан Республикаһында Ғаилә йылына арналған «Етегән – ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ билдәһе» республика байрамы барышында уҙғарыла. Бәйгенең финалы Өфөлә 1 мартта ойошторола. Унда теләгән

title: Ғаилә йылында республикала "Етегән-2018" конкурсы башланды


description: 2000 йылдар башында, Эске эштәр министрлығы мәктәбендә белем алыусы өс егет дуҫлашып китә. Уларҙы уртаҡ ҡыҙыҡһыныу – музыка берләштерә. “Каруанһарай”, “Дәрүиш”, “Рух” төркөмдәренең йырҙарын тыңлап

title: Ҡыҙҙар яратҡан “Любизар”


description: ЗАГС-та бер парҙың айырылыу эше ҡарала. Ирҙән бының сәбәптәрен һорайҙар. – Ҡатыным мыжыҡ кеше булып сыҡты. Кешеләр рәхәтләнеп Май байрамын билдәләгәндә ул: Шыршыны сығарып ташла, – тип йәнде ашаны.

title: Үәт, ҡыҙыҡ! (29.12.2017)


description: 19 ғинуарҙа Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында талантлы актер, драматург һәм педагог Илшат ЙОМАҒОЛОВтың тыуыуына 85 йыл тулыуға арналған хәтер кисәһе үтәсәк. Унда

title: Ул бит берҙән-бер ине...


description: йәки Илле йәш – күп түгел! Был тормошта ниндәй ҙә булһа берәй нәмә хаҡында һүҙ ҡуҙғатһаҡ, уны, үҙебеҙгә йә башҡаларға аңлайышлыраҡ булһын өсөнмөлөр, икенсе берәй нәмә менән сағыштырыусанбыҙ.

title: Һәр нәмә сағыштырыуҙа баҙығыраҡ күренә


description: Эшлекле осрашыу мәлендә төбәктең социаль-иҡтисади үҫеше буйынса актуаль һорауҙар ҡаралды. Эшлекле осрашыу мәлендә төбәктең социаль-иҡтисади үҫеше буйынса актуаль һорауҙар ҡаралды. Сегодня в Уфе

title: Владимир Путин Рөстәм Хәмитов менән осрашты


description: Иптәшем менән өс йыл ғүмер итәбеҙ. Йәш ярымлыҡ ҡыҙыбыҙ үҫә. Иремде яратам, ихтирам итәм. Бер йыл элек ҡайным мәрхүм булғас, беҙгә ҡәйнәмдең йортона күсергә тура килде. Беренсенән, ул яңғыҙ

title: Ҡәйнәмә түҙер әмәлем ҡалманы


description: Ылаҡ (22.12 – 20.01) Һәйбәт аҙна. Эшегеҙҙә яҡындарығыҙ ярҙам-терәк булыр. Тик мөмкинлектәрегеҙҙе дөрөҫ самалап эш итегеҙ. Шаршамбыла ваҡытлыса ҡыйынлыҡтарға осрарһығыҙ. Уларҙы хәл итеү өсөн урау

title: Йондоҙнамә (29 ғинуар - 4 февраль)


description: Имтихандар тапшырылған, зачеттар ҡуйылған булһын! Именлек теләйбеҙ! Имтихандар тапшырылған, зачеттар ҡуйылған булһын! Именлек теләйбеҙ!

title: Рәсәй студенттарын байрамдары менән!


description: Йорт хайуандарының хужаларын төрлө ауырыуҙан дауалай алыу һәләте хаҡында хәбәрҙарбыҙ. Шулар араһында иң билдәлеһе – бесәй. Әгәр ҙә хужаһы уның менән яҡшы мөнәсәбәттә икән, был йорт хайуаны

title: Дауалаусы йорт хайуандары


description: йәки беҙ нисек Мәскәүҙе яуларға маташтыҡ? Эшһеҙ ҡалып, бер аҙ аптырап, шулай ҙа төрлө ҡыҙыҡлы нәмәләр уйлап сығара яҙып, әммә уларының төбөнә төшөп етә алмай, урынына еткерә алмаҫтай булып, хатта

title: Нужа ҡайҙа илтә?


description: Бөгөн Башинформ мәғлүмәт агентлығының конференциялар залында Башҡортостандың иң яҡшы журналистарын тәбрикләнеләр. Сара Рәсәй матбуғаты көнө айҡанлы үтте. Йәшлек гәзитенән унда баш мөхәррир

title: Ур-ра! Коллегаларҙы ҡотлайбыҙ!!!


description: Иҫке Яңы йыл байрамын сит ил кешеһенә бер нисек тә аңлатып булмай, тигән лаҡап бар. Хатта йәш быуын вәкилдәренең барыһы ла Яңы йыл һәм Иҫке Яңы йылдың айырмаһын аңлап етмәйҙер әле. Байрамдың ике

title: Кемде нимә көтә?


description: Фатир алһаң, ҡыҙыҡ икән ул: таныштар һәм туғандар күбәйә. Кемдер дауаханаға, кемдер курсҡа, кем балаһының хәлен белергә ҡалаға килә. Һәр береһенә тигәндәй йоҡларға урын кәрәк, шуға ла ишегем, Аллаға

title: "Ғашиҡ булдым еҙнәйемә"


title: Был донъла ниҙәр бар?

maintext:
Бөрйән районының Әбделмәмбәт мәктәбендәге «Тимербатыр» лагерында сит ил кешеләренән тәжрибә алыу осрағы тәүгеләрҙән түгел. Йәйгеһен бында Һиндостандан 19 йәшлек студент Бхавеш булғайны, әле яңыраҡ – 26 йәшлек Африка вәкиле – Фаруҡ Ибраһим. Балалар өсөн робот техникаһы лагерына ул «Aisec» ирекмәндәр фирмаһынан вожатый булып килгән. Каникул көндәрен ошонда уҙғарып, балаларға инглиз телен өйрәткән, ә үҙе башҡортса һөйләшергә ныҡ тырышҡан.
Фаруҡ урыҫ телен дә белмәй, тәү тапҡыр ҡар күргән. Бөрйән ере үҙенә бик оҡшаған.
* * *
Башҡортостанда Рәсәй Пенсия фондының төбәк бүлексәһендә килеме түбән булған ғаиләләрҙән әсәлек капиталынан айлыҡ түләүҙәргә ғаризалар ҡабул ителә башланы. Икенсе балаһы 2018 йылдың 1 ғинуарынан һуң тыуған йәки уллыҡҡа (ҡыҙлыҡҡа) алынған ғаиләләр ошондай ярҙамға иҫәп тота ала.
* * *
Быйыл Башҡортостанда 18 меңдән ашыу XI синыф уҡыусыһы Берҙәм дәүләт имтиханын тапшыра, тип хәбәр итәләр республиканың мәғариф министрлығынан. Ғәҙәттәгесә, йомғаҡлау һынауҙары өс этапта уҙғарыла: ваҡытынан алда – 21 марттан 11 апрелгә тиклем, төп – 28 майҙан 2 июлгә ҡәҙәр һәм өҫтәмә – 4-15 сентябрҙә. 2018 йылда Берҙәм дәүләт имтиханын уҙғарыу буйынса әллә ни үҙгәрештәр юҡ. Барлыҡ фәндәр буйынса имтихан эштәренең варианттары Федераль педагогик үлсәүҙәр институты сайтында баҫылған. Һәр кем улар менән таныша һәм Берҙәм дәүләт имтиханына әҙерләнеүен дауам итә ала.
Республикала 41 меңдән ашыу туғыҙынсы синыф уҡыусыһы төп дәүләт имтиханын бирә. Улар өсөн дә быйыл әллә ни үҙгәрештәр көтөлмәй. Туғыҙынсылар ике мотлаҡ фәндән – урыҫ теле һәм математиканан, шулай уҡ үҙҙәре һайлаған ике фәндән имтихан тапшырырға тейеш.
* * *
«Ирәмәл» паркы бына нисә йыл инде Яңы йыл каникулдарында туристик популярлыҡ буйынса алдынғылыҡты биләй. 2018 йылдың тәүге көндәрендә унда 1 мең 164 кеше булған. Уҙған йыл менән сағыштырғанда, был яҡынса 400-гә күберәк. «Ҙур ҡыҙыҡһыныу кәрәҙле элемтә үтеүгә, туристик маршруттарҙа ҡунаҡ йорттары төҙөлөүгә, Ҙур Ирәмәл түбәһенә тиклем маршрутты үткәндә өҫтәмә хәүефһеҙлек саралары менән тәьмин итеүгә бәйле», – тип иҫәпләй Башҡортостан Республикаһының Айырым һаҡланған тәбиғәт биләмәләре буйынса дирекция етәксеһе Марат Хәсәнов.
* * *
Льюис Кэрроллдың «Алиса в стране чудес» тигән китабы башҡорт телендә «Әлисәнең Сәйерстандағы мажаралары» исеме менән донъя күрҙе. Уны билдәле башҡорт яҙыусыһы Гүзәл Ситдиҡова тәржемә иткән. Башҡортсаға әйләндерелгән китап авторҙың үҙендә һәм яҙыусы бүләк иткән Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китапханала бар. Уны интернет-магазиндарҙа ла һатып алырға мөмкин.


title: Күмертауҙа бар бер шәп егет!

maintext:
Арабыҙҙа талантлы тиҫтерҙәребеҙ бихисап. Уларҙың йәшәү маҡсаты, ҡаҙаныштары бар республика йәштәренә өлгө булырлыҡ. Бөгөн мин һеҙҙе 3-сө республика башҡорт интернат-гимназияһының XI cиныф уҡыусыһы Айнур Ҡәҙимов менән таныштырмаҡсымын. Ул беҙҙең Кесе Ҡоролтайҙы ла етәкләй, Рәсәй һәм республика кимәлендәге конкурстарҙың әүҙем ҡатнашыусыһы ла. «Йыл уҡыусыһы – 2017» Бөтә Рәсәй бәйгеһенең «Йәмәғәт эшмәкәрлеге» номинацияһы еңеүсеһе лә.
– Айнур, кеше менән әңгәмәләшкәндә һәр ваҡыт тыуған яғы тураһында һорайҙар. Һин дә ҡайҙа тыуып үҫеүең, гимназиябыҙға нисәнсе синыфҡа уҡырға килеүең тураһында һөйлә әле.
– Тыуған ҡалам – Күмертау. I синыфҡа үҙебеҙҙәге Мөхәмәт Исҡужин исемендәге башланғыс мәктәпкә барҙым. Бәләкәй сағымда гимназия эргәһенән үткән саҡта, 4 ҡатлы был йорт ниндәйҙер министрлыҡмы икән, тип уйлай инем. Аҙаҡ белдем. Гел ошонда уҡырға ынтылдым. Үҙемдең теләгем буйынса бишенсегә бында килдем.
– Һин бөтә фәндәрҙән дә һәйбәт уҡыйһың. Шулай ҙа иң яратҡаны бармы?
– Отличник булыу минең өсөн мөһим түгел. Иң һәйбәте: яҡшы ла уҡы, үҙеңдең нимәгә һәләтле икәнеңде мәктәп йылдарында уҡ һынап ҡара. Мәктәп – ул уҡытыусылар етәкселегендәге балалар дәүләте. Киләсәк йәмғиәттә була торған ваҡиғаларға бында нигеҙ һалына.
Йәмғиәт белеме, тарих, башҡорт теле дәрестәрен яратам. Был фәндәрҙе һәр уҡыусы ла белергә тейеш. Кешелек тарихы үҫешен, йәмғиәттә барған үҙгәрештәрҙе аңламаһаң, үҫеш юлдарын күҙалламаһаң, заман менән бергә атлай ҙа алмаясаҡһың. Карьера үҫешендә кәртәләр ҙә булыуы мөмкин. Һинең интеллектуаль белем кимәлеңде күрһәтеүсе барометр – ул грамоталы, хатаһыҙ яҙыу.
– Хәҙер йәштәр ҙә, ололар ҙа интернетта ултыра. Быға һинең ҡарашың нисек?
– Көн һайын 3 – 4 сәғәт ваҡытымды интернетҡа бүләм: имтихандарға әҙерләнәм, сәйәси программалар ҡарайым, ғәрәп телен дә өйрәнәм, «Бәйләнештә» сайтындағы дуҫтарым менән дә аралашам. Интернетта үҙ-үҙеңде үҫтерер өсөн мөмкинлектәр ҙә күп, тик кәрәкле мәғлүмәттәрҙе дөрөҫ файҙалана белергә генә кәрәк.
– Бөгөн туған телдәрҙе һаҡлау – көнүҙәк мәсьәлә. Һинеңсә, башҡорт телен яҡлау өсөн нимәләр эшләргә кәрәк?
– Туған телгә һөйөү ғаиләнән башлана. Бер әсә лә биләүҙәге балаһына сит телдә бишек йыры йырламай. Тик беҙҙе уратып алған мөхит уға йоғонто яһай. Хәҙер ҡайһы бер башҡорт ауылдарында ла балалар урыҫ телендә һөйләшә. Был йәнһүрәттәргә бәйлелер инде. Минеңсә, башҡорт телендә төрлө форматта саралар үтһен ине. Телдең ҡулланыу даирәһен дә киңәйтеү мөһим. Туған телдә аралашыу барыбер һәр кешенең үҙенән тора.
– Башҡортостанда күренекле шәхестәр күп. Шулар араһынан һиңә кем өлгө булып тора?
– Зәки Вәлидиҙең тормошон, хеҙмәттәрен өйрәнгәс, миндә уға ҡарата ҙур ихтирам уянды. Ул ғүмере буйы, башҡортом, тип йәшәгән. Сит илдә лә төрки халыҡтарының тарихын өйрәнеп, халҡыбыҙға файҙа килтергән.
– Хәҙерге йәштәр китап менән дуҫ түгел. Ә быға һинең фекерең?
– Мин философия, риторика буйынса китаптар уҡый башланым. Кант, Ялом фәлсәфәләре оҡшай. Гоголь әҫәрҙәре күңелемә яҡын. Башҡортостанда йәшәп, башҡорт телендә сыҡҡан гәзит-журналдар, китаптарҙы уҡымау – ҙур гонаһ. Мәжит Ғафури, Мостай Кәрим, Ноғман Мусин әҫәрҙәрен яратам.
– Хәҙерге башҡорт йәштәре ниндәй сифаттарға эйә булырға тейеш?
– Телебеҙҙе, тарихыбыҙҙы, йолаларыбыҙҙы, еребеҙҙе һаҡларға кәрәк. Ата-бабаларыбыҙ ошо байлыҡтарыбыҙҙы юғалтмаҫ өсөн күп көс, ҡан түккән. Иманлы, сабыр булһындар. Хәҙер донъя шул тиклем алға елә, шуға ла өлгөр булһындар, заман менән бергә атлап ҡына түгел, ә бер аҙым алда барһындар. Сит ил модаһына эйәрмәһендәр. Үҙебеҙҙең меңәр йылдар буйы формалашҡан, камиллашҡан йәшәү принциптары, йолаларыбыҙ бар. Ниндәй генә һөнәр эйәләре булһалар ҙа, күңел биреп эшләһендәр.
– Гимназиябыҙҙағы Кесе Ҡоролтай эше тураһында нимәләр әйтерһең?
– Был йәштәр ойошмаһында Спорт, Мәҙәниәт, Мәғлүмәт, Йәштәр сәйәсәте, Ирекмәндәр хәрәкәте министрлыҡтары бар. 2016/17 уҡыу йылында Кесе Ҡоролтай ағзалары IV республика, II Бөтә Рәсәй конференцияларында ҡатнашты. 2015 – 2016 йылдарҙа Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы резолюция ҡабул иткән ултырышта ла булдыҡ. Беҙҙең эшебеҙ менән директорҙың тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫары Земфира Ирек ҡыҙы Усманова етәкселек итә. Ойошма ағзалары быйыл Республика көнө алдынан ҡалабыҙҙағы ҡоролтай менән берлектә «Айгөл» балалар баҡсаһының тирә-яғына ағастар ултыртты. Көҙ көнө шулай уҡ «Взлётный» паркын йәшелләндереү өмәһендә ҡатнаштыҡ. Гимназиябыҙҙа төрлө мәҙәни саралар ҙа үткәрәбеҙ.
– Сит илдәргә эшләргә киткән һәләтле йәштәребеҙҙе Башҡортостанға ҡайтарыр өсөн нимәләр эшләргә мөмкин, тип уйлайһың?
– Йәштәрҙең башы яңы идеялар менән тулы. Тормошҡа ашырыр өсөн хөкүмәттән ярҙам кәрәк. Яҡшы эш хаҡы, йәшәргә урын, һөнәрең буйынса үҫешкә перспектива булһа, йәштәр, әлбиттә, ҡайта.
– Киләсәктә кем булырға теләйһең?
– Иң ҙур хыялым – Өфөлә юғары белем алыу, артабан үҙебеҙҙең ҡала хакимиәтендә бөтә күңелде һалып эшләү. Минең өсөн донъяла иң матур ҡала – Күмертау. Яҡшы тәрбиә биргән атай-әсәйемә, уҡытыусыларыма рәхмәтлемен.
Гөлдәриә ҒАЙСИНА, X синыф уҡыусыһы.
Күмертау ҡалаһы.


title: Оҫталыҡҡа ни етә?!

maintext:
Бөрйән районының Байназар мәктәбе оҫтаханаһында эш бигерәк ҡыҙыу бара. Һәр кем үҙ шөғөлө менән мәшғүл. Уларҙың оҫта ҡулдарына күҙ генә теймәһен инде! Килеп сыҡмаған, белмәгәнерәк урындарын технология уҡытыусыһы Ильяс Мәхмүтдин улы Муллағоловтан һорайҙар. Ә ул һәр саҡ ярҙам итергә әҙер генә тора.
Һигеҙенсенән Искәндәр Науразбаев үҙенсәлекле генә итеп ултырғыс эшләй башлаған.
– Үткән йыл район олимпиадаһында технологиянан II урын алғайным. Быйыл да һынатмаҫҡа ине. Төрлө әйберҙәр яһағаным булды. Ағастан сәскәм дә матур килеп сыҡҡайны. Был ултырғысымды үҙемсә генә тамамларға теләйем. Бер ҡайҙан да ҡарап өйрәнмәнем. Тәүҙә ағас ботаҡтарынан төп өлөшөн яһап алдым. Әле ултыра торған ерен, артҡы өлөшөн талдан үрәм. Эш ауыр ғына. Шулай ҙа тырышам инде, – ти егет.
Унынсынан Денис Ғабдулхаев күбәләген тамамлап бара ине.
– Иң тәүҙә үҙәген станокта яһап алдым. Ҡанатын беркетә торған ерен таҡтанан эшләнем. Ҡәләм менән билдәләп, ҙур ярымтүңәрәк ҡырынан – 17, бәләкәйенекенән 13 тишек тишеп сыҡтым. Ул урындарға тал сыбыҡтары ҡуйҙым, инде үрергә ҡалды. Барыһын тоташтырып сыҡҡас, лак менән буяп ҡуясаҡмын, – ти ул.
Бәләкәй саҡтан ағастан трактор, машиналар яһау менән мауыҡҡан Денисҡа ағас менән булышыу яратҡан шөғөлөнә әйләнгән. Быйыл беренсе тапҡыр технология олимпиадаһында көсөн һынап ҡарарға теләй.
Сәлим Фәхретдинов менән Фидан Исхаҡовтың яһаған шахмат өҫтәленә лә иҫебеҙ китте. Бөгөндән үк һатыуға сығарырға була. Афарин, егеттәр!
Гөлназ ШӘЙХЕТДИНОВА.


title: Күңелле каникул көндәре

maintext:
Бына көтөп алған Яңы йыл да килеп етте. Мәктәптәрҙә үткәрелгән Шыршы байрамдарынан һуң күңелле ҡышҡы каникул башланды. Уны һәр кем үҙенсә уҙғарырға тырыша. Ҡаланыҡылар ауылға ҡунаҡҡа ҡайтһа, ауылдыҡылар Өфөгә юлланды. Баш ҡалабыҙ ҡыш көнө бигерәк матур биҙәлә шул! Һоҡланып туймайһың!
Ә мин һеҙгә үҙемдең нисек ял итеүем тураһында һөйләйем әле. Тышта көндәр матур торғанда өйҙә генә сыҙап ултырып буламы ни?! Ғаиләбеҙ менән тәбиғәт ҡосағына ашыҡтыҡ. Был юлы беҙ үҙебеҙ менән дуҫтарыбыҙ Ғиндуллиндарҙы ла эйәрттек. Ни тиһәң дә, бергә күңеллерәк тә инде. Юлға атайым, әсәйем, апайым Лилиана, Флүр ағай, Ҡәҙриә апай, Алина, Дания һәм мин – саңғыла, ә ҡустым Дамир – кәритәлә, Ынйы тюбингта сыҡтыҡ.
Биш саҡрым аралағы Ҡулстанға тиҙ барып еттек. Ә унда, әйтерһең дә, мөғжизәләр урыны! Ҡышҡы урман иҫ китмәле, ғәжәп матур шул! Унда рәхәтләнеп тау шыуып, туйғансы уйнап алғас, бергәләп ҡайнар сәй эсеү ҙә күңелле булды. Урманда ваҡыттың үткәне лә һиҙелмәй икән. Беҙ ҡайтырға сыҡҡанда ҡараңғы төшә башлағайны инде.
Икенсе көндө Илеш районы үҙәге Үрге Йәркәйгә өләсәйем менән ҡартатайыма ҡунаҡҡа киттек. Беҙҙе һағынып көтөп торғандар икән. Үҙебеҙ генә булманыҡ унда. Яныбыҙға ике туған ағайҙарым Артём менән Алмаз да килеп етте. Улар менән бергәләп һырғалаҡҡа барҙыҡ, конькиҙа шыуҙыҡ, ә ҡустым Дамир бәләкәй тауҙа рәхәтләнде генә. Беҙ көндәребеҙҙе уйнап ҡына уҙғарманыҡ, һеңлем менән өй йыйыштырҙыҡ, һауыт-һаба йыуҙыҡ, гөлдәргә һыу һиптек.
Бына шулай каникулым ҡыҙыҡлы үтә. Китап, гәзит-журналдар ҙа уҡыйым. Рәхәтләнеп ял итеп, беҙ мәктәпкә көс йыйып барасаҡбыҙ.
Аделина ҠАШҠАРОВА, V синыф уҡыусыһы.
Дүртөйлө районы, Исмаил мәктәбе.


title: Яңылышып ҡына ҡуймағыҙ!

maintext:
Тәүге мөхәббәт, тәүге һөйөү тураһында беҙ «Йәншишмә» биттәрендә йыш һөйләшеп торабыҙ, шулай бит, дуҫтарым. Беҙҙе – тәжрибәле, күптән инде үҙ йәрҙәрен табып, тормош ҡорған кешеләрҙе, һеҙҙең тәүге хистәрегеҙ, йөрәк яныуҙарығыҙ ҡыҙыҡһындыра, тулҡынландыра. Үҙебеҙҙең ҡасандыр кисергән, үткәргән ләззәтле лә, һағышлы ла мәлдәрҙе хәтергә төшөрәбеҙ, һеҙҙең өсөн борсолабыҙ. Яҙмаларығыҙ, мәҫәлән, мин психолог булғанға түгел, ә ҡатын-ҡыҙ булараҡ та борсоп ҡуя, ҡыуандыра, йылмайта, хафаландыра… Ҡайһы берәүҙәрҙе: «Туҡта! Ашыҡҡан – ашҡа бешкән! Хистәреңде асмайыраҡ торсо», – тип тынысландырғым килһә, икенселәрҙе, киреһенсә: «Саҡ ҡына ҡыйыуыраҡ булсы, теләгәнеңде асыҡ итеп әйтергә өйрән», – тиеберәк ҡеүәтләп, ярҙамлашыр сиккә етәм.
Һис шикһеҙ, егет менән аралашҡанда ҡыҙ кешегә тыйнаҡ, ипле, әҙәпле булыу үтә лә килешә. Иғтибарлыраҡ булығыҙ әле: егеттәр күберәген өндәшмәһәләр ҙә, үҙҙәренең күңеленә ятҡанды тап ошо сифаттары өсөн башҡаларҙан айыра. Мәҫәлән, бер төркөм ҡыҙҙар шарҡылдашып, урам яңғыратып көлгәндә, араһында тик берәүһе ипле генә итеп йылмайып торһа, әлбиттә, бына ошоноһо кемдеңдер иғтибарын, күҙ ҡарашын йәлеп итәсәк. Ни өсөн? Сөнки ул төркөмдәге «шарҙыуандар»ҙан айырыла. Егеттәр ошондай хәлде ниндәйҙер тест рәүешендә ҡабул итеп, уларҙың мейеһендә фекер барлыҡҡа килә: тимәк, был ҡыҙ тыныс холоҡло, үтә тиктормаҫ түгел, хистәрен йүгәнләй ала.
Хөрмәтле ҡыҙҙар! Ғаилә ҡорғанда аҡыл менән эш итеү, ай-һай, нисек мөһим! Йәнә шуны ла белеү зарур: тауыш күтәреүҙән, әрләшеүҙән, күҙ йәштәренән ир-егеттәрҙең ҡоттары оса. Әгәр ҙә был «йәшерен ҡорал»ды йыш ҡулланаһығыҙ икән, яратҡан йәрһеҙ ҡалдығыҙ, тигән һүҙ.
Һөйгәндәр араһында аралашыу бер-береңде аңлауға, хөрмәт итеүгә ҡоролорға тейеш тә ул… Тик ҡайһы ваҡыт йәштәр бер-береһен ҡыҙғанып, алдап, ҡот осҡос хәлдәргә юлыға. Интернет селтәре аша һеҙ ҙә улар тураһында ишетеп беләһегеҙ. Ә мин ҡабатлайым: бындай фажиғәләргә юлыҡмаҫ өсөн иғтибарлы булыу ғына етә. Аралашҡан кешеңдең ниндәйҙер ҡыланыштары һине һағайта йәиһә аптырата, албырғата икән – иғтибарыңды бермә-бер арттыр. Тәүҙә берәй ышаныслы өлкән кеше менән серләшеп, кәңәшләшеп ал. Был кеше ни тиклем оҡшаһа ла, ҡайһы ваҡыт араларҙы өҙөү генә алдағы бәләләрҙән һаҡлаясаҡ.
Һүҙемдең аҙағында шуны әйтергә теләйем: һөйөүгә сорналған илаһи мәлдәр һәр кемдең күңелендә ғүмергә һаҡлана. Шәхсән үҙем иләҫ-миләҫ саҡтарҙы йылмайып, рәхмәтле булып иҫкә алам. Тетрәндергес хистәр аша рухи сынығыу үтәһең, яҡшыны – ямандан, аҡты ҡаранан айырырға өйрәнәһең. Һөйөү гел генә шатлыҡ-ҡыуаныстарҙан да тормай шул, дуҫтарым. Быны аңлау, ҡабул итә һәм кризис мәлдәрен үткәрә белеү – түҙемлегеңде һынауҙыр. Тормош юлығыҙҙа осраған һәр бер кеше дуҫ булмаған кеүек, яратҡан (һөйгән) һәм тик оҡшаған (мауығыу) кешеләр араһында ла айырма бар. Шуны күрергә өйрәнегеҙ. Әлбиттә, мөхәббәт яланында яңылышмаған кеше һирәк, әммә…
Бөтәһе лә үҙебеҙҙең ҡулда, аҡыллыларым, шуның өсөн дә күңелдәрҙе төшөрмәйек.
Әлмирә ИСХАҠОВА, психолог.


title: Тағараҡ элеп ҡуйҙым

maintext:
Ҡоштарҙы мин бәләкәй сағымдан яратам. Улар менән ҡыҙыҡһынам, ситтән генә күҙәтәм. Мәҫәлән, сыйырсыҡ – бөтәбеҙ ҙә яратҡан изге ҡош. Шуның өсөн дә уларҙы һәр яҙ һайын атайым эшләп ҡуйған ояға ҡарап, түҙемһеҙләнеп көтөп алам. Килеп урынлашып, һайрап ебәрһә, шатлығым эсемә һыймай. Уның һәр көн шулай төрлө-төрлө тауыш сығарып йырлауына хайран ҡалам. Ә инде бала сығарғас, инәһе менән атаһының сиратлашып ашарға ташыуын күҙәтеп, тағы ла һоҡланам. Һайыҫҡандар килеп маҙалаһа, уларҙы ҡыуып ебәрәм.
Һәр яҙ һайын ҡыр өйрәктәренең, торналарҙың беҙҙең яҡҡа килгәнен күргәнем бар. Аҡҡоштарҙы ла Ҡаҙаҡҡол ауылы эргәһендәге быуала осратырға була. Йыл да ғаиләбеҙ менән уларҙы барып күрәбеҙ. Был ҡоштарҙың матурлығына һоҡланып туйғыһыҙ! Тик шуныһы күңелде ҡыра: йылдан-йыл кәмей улар. Өс-дүрт йыл элек ете пар булһа, быйыл икәү генә килде.
Көҙ көнө ҡоштарҙың йылы яҡҡа осоуы – минең өсөн иң һағышлы мәл. Улар йөрәк өҙгөс тауыш сығарып, туп-туп булып өйрөлөп осоп киткәндән һуң, тирә-яҡ тып-тын булып ҡала. Быйыл да торналарҙың сылбыр булып йылы яҡҡа китеп барғандарын күреп, ҡул болғап оҙатып ҡалдым.
Бына һалҡын ҡыш та етте. Ҡоштарға аҙыҡ табыуы көндән-көн ауырлаша. Ошо мәлдәрҙә уларҙы бигерәк тә йәлләйем.
Ә беҙҙең мәктәптә тағараҡ эшләү буйынса конкурс үткәрелде. Һәр кем үҙе әҙерләгәнде килтерҙе, ниндәй генәһе юҡ ине! Бер нисәүһе мәктәп ихатаһына элеп ҡуйылһа, ҡалғандарын һәр беребеҙ үҙенең ишек алдына урынлаштырҙы. Минең дә тағарағым өй эргәһенә ҡуйылды. Көн дә күҙәтеп торам, еме бөтһә, өҫтәп һалам.
Тиҫтерҙәремә шуны әйткем килә, көндәр һыуытты, һалҡындар башланды. Ҡоштарҙы һаҡлайыҡ, үҙҙәренә ярҙам итәйек. Әгәр улар төрлө ҡоротҡос бөжәктәрҙе ашамаһа, беҙ ҙә бик күп зыян күрер инек. Бер ҡасан да ҡоштар беҙҙең дуҫтар икәнен онотмайыҡ.
Сөмбөл ЙОСОПОВА, V синыф уҡыусыһы.
Учалы районы, Бәләкәй Ҡаҙаҡҡол мәктәбе.


title: Поезда Ҡыш бабай, Ҡарһылыу менән

maintext:
– Иғтибар, Дим – Шаҡша маршруты менән йөрөүсе электричка беренсе платформаның беренсе юлына килә!
Ошондай иғлан ишетелеү менән муйындарына Рәсәй тимер юлы логотибы төшөрөлгән шарфтар бәйләгән ҡыҙҙар, малайҙар перронға сығып баҫты. Күп кенә күренәләр. Баҡтиһәң, шиғыр, хикәйә яратҡан, үҙҙәре лә ижад иткән балалар икән. Уҙып барған йылды шулай шиғырҙарын уҡып, тәгәрмәс туҡылдауы аҫтында оҙатырға йыйылғандар. Электричка ла ябай түгел. «Әҙәби электричка» тип атала ул.
Был проект өс йыл элек барлыҡҡа килгән. Уны Башҡортостан ҡала-тирә пассажирҙар компанияһы «Бельские просторы» журналы менән берлектә ойошторған. Быйыл етенсе тапҡыр ошондай әҙәби сәфәргә сығыуҙары. Бынан тыш, экология һәм хоҡуҡ буйынса ла ошо йүнәлештәге белгестәрҙе саҡырып, сәйәхәттә булғандар икән. Балалар менән мауыҡтырғыс һөйләшеүҙәр үткәрелгән. Юл буйына ҡыҙҙар, малайҙар әллә күпме мәғлүмәт белеп ҡалған.
Ә был сәфәр ябай түгел ине. Ул Яңы йылға арналғайны.
– Бөгөнгө сәйәхәттә 40-ҡа яҡын бала ҡатнаша. Улар – «Бельские просторы» журналы ҡарамағында барлыҡҡа килгән «Корифеи» әҙәбиәт мәктәбендә шөғөлләнеүселәр. Ижад емештәре беҙҙең журналда баҫылып тора. Өфөнән генә түгел, төрлө райондарҙан да килгәндәр. Шулай уҡ Өфө балалар тимер юлының «Йәш тимер юлсы» түңәрәгендә шөғөлләнеүселәр ҙә күп. Улар өсөн бындай сара электричкаға ултырып йөрөп кенә ҡайтыу түгел, ә үҙ-ара аралашыу, тәжрибә туплау майҙансығы ла булып тора. Ҡыҙҙар, малайҙар юл буйына үҙҙәренең ижад емештәре менән таныштыра, араларында тәҙрәнән һоҡланып ҡарап барып, күңелдәрендә шунда уҡ шиғыр тыуғандар ҙа бар. Ә иң мөһиме – йәш таланттарға асылыу өсөн бөтә мөмкинлектәр тыуҙырылған. Үҙегеҙ күреп тораһығыҙ, йөҙҙәре ниндәй ҡәнәғәт. Уҙған йыл Әҙәбиәт фестиваленә төрлө тарафтарҙан баш ҡалаға бик күп ҡунаҡтар йыйылғайны. Шунда үҙебеҙ менән Мәскәүҙән килгән балаларҙы алдыҡ. «Әҙәби электричка»ла Инйәргә тиклем барҙыҡ. Ундағы «Көньяҡ Урал» ҡурсаулығын күреп, иҫтәре китте. Аҙаҡ: «Башҡортостандан һуң Мәскәү шундай күңелһеҙ, һоро төҫтә кеүек күренә», – тип яҙҙылар. Үҙебеҙҙең балалар ҙа республикабыҙҙың иҫ китмәле матурлығын, байлығын күреп, белеп үҫә, – ти «Бельские просторы» журналының баш мөхәррир урынбаҫары, Башҡортостан Яҙыусылар союзының урыҫ телле яҙыусылар берекмәһе рәйесе Светлана Чураева.
…Бына электричка ҡуҙғалып та китте. Вагон балалар менән шығырым тулы. Башҡортостан ҡала-тирә пассажирҙар компанияһы етәксеһе Сергей Иванович Спатар барыһын да Яңы йыл менән ҡотлап, хәйерле юл теләне.
Бер заман көтмәгәндә ел һыҙғырған тауыш ишетелде. Балалар һағайып ҡалды. Нимә булыр икән? Ә-ә-ә, Ҡышбикә килгән бит! Матур итеп йылмайып иҫәнләшкәс, балалар менән төрлө уйындар үткәрҙе, һәләттәрен тикшерҙе. Яңы йыл тураһында йырҙар башҡарҙылар. Ҡыш бабай килгәнсе әҙерләнеберәк торорға кәрәк бит. Шунан ғына күмәкләп уның менән Ҡарһылыуҙы саҡырҙылар. Оҙаҡ көттөрмәнеләр. Күстәнәстәр һалынған тоғон йөкмәп иң алдан – Ҡыш бабай, артынан Ҡарһылыу килеп тә инде. Бәй, был бит башҡорт Ҡыш бабайы. Балалар уны кейемендәге орнаменттарҙан шунда уҡ танып ҡалды. Таяғының башына ла ҡурай тажы ҡуйылған даһа.
Ысын байрам башланды. Ҡыш бабайҙың йыл буйы һорауҙары ла күп йыйылған. Балаларҙың һәләттәрен дә күргеһе килде. Ә тегеләре, бер-береһен уҙҙыра-уҙҙыра, шиғырҙарын һөйләне. Рәхәтләнеп уйындарҙа ҡатнаштылар. Вагон геү килеп торҙо. Бигерәк талантлы балалар йыйылған да ул! Үҙҙәре ҡыйыуҙар. Бер-бер артлы Ҡыш бабайҙың эргәһенә сығып баҫып, һөйләнеләр ҙә һөйләнеләр. Ә күстәнәстәр барыһына ла етерлек ине.
Шулай Шаҡшаға барып, кире Өфөгә ҡайтып еткәнде лә һиҙмәй ҡалғанбыҙ. Сәфәр барыһына ла оҡшаны. Эх, тағы ла берәй йөрөп ҡайтырға ине үҙҙәре менән…
Х. ХӘСӘНОВА.
Өфө ҡалаһы.


title: Күктән төшмәй бәхет

maintext:
Шаран ауылында булғанда яңы өй ҡотларға йыйынған күп балалы Лилиә һәм Илшат Ғәлимовтарҙың ҙур шатлыҡтарын уртаҡлашыу бәхете тәтене беҙгә. Үҙҙәренең күркәм тормоштары һәм эштәре менән ауылдаштарының ихтирамын яуларға өлгөргән улар. Татыу ғаиләләрендә өс бала үҫә.
– Ошо ике ҡатлы яңы йорттарын төҙөгәндә дәүләттән финанс ярҙамы алыуҙарына беҙ ҙә оло ҡыуаныс кисерҙек. Күп балалы йәш ғаилә өсөн үҙ өйөн һалып, йәшәү шарттарын яҡшыртыуҙан да ҙурыраҡ бәхет бармы икән? Әле йорт эсендә биҙәү эштәрен теүәлләйһе генә ҡалған. Яңы йыл алдынан гөрләтеп өй туйын үткәрҙеләр.
Лилиә сығышы менән Бүздәк районының Урҙайбаш ауылынан. Яҙмыш ҡушыуы буйынса бынан 12 йыл элек Шаран яҡтарына килен булып төшкән.
– Бәләбәй педагогия училищеһында уҡыным. Тәүҙә Бүздәк районындағы Йондоҙло ауылында аҙ комплектлы мәктәптә эшләнем, – тип асылып китте ул. – Тормош юлымда Шаран егете Илшатты осратыуымды оло бәхетем, тип иҫәпләйем. Татыу йәшәйбеҙ. Мөхәббәт емеше булып, башта улыбыҙ Данис, өс йылдан һуң ҡыҙыбыҙ Юлиә донъяға ауаз һалды. Тора-бара тағы ла ишәйҙек. Быйыл кинйә улыбыҙ Юниргә биш йәш тулды. Бәпес ялынан һуң тәүҙә – Шарандағы «Батыр» балалар баҡсаһында, 2014 йылдан Наратаҫты ауылындағы мәктәпкәсә йәштәге балалар учреждениеһында тәрбиәсе булып эшләйем. Шуға өйҙә лә, эш урынында ла балаларҙың шат тауыштарына өйрәнгәнмен. Беҙ уларға яҡшы тәрбиә бирергә, һәләттәрен асырға һәм үҫтерергә ярҙам итәбеҙ.
Ғаилә башлығы Илшат үҙе лә Шаран ауылында күп балалы ғаиләлә тыуып үҫкән. Мәктәптән һуң һөнәрселек училищеһында белем ала. Әрмелә Кавказ яҡтарында хеҙмәт итергә тура килә.
– Чечен Республикаһында хәрби операцияларҙа ҡатнашҡандан һуң тормошҡа ҡарашым ҡырҡа үҙгәрҙе. Тыныс йәшәүҙең ҡәҙерен яҡшыраҡ аңлай башланым, – ти Илшат. – Йәш сағымдан уҡ хәрби хәрәкәттәр ветерандарының сафын тулыландырҙым. Әрменән ҡайтҡас, ит һатыу буйынса үҙ предприятиеһы булған Динар ағайым менән бергә эшләй башланым. Шәхси хужалыҡтарҙан, ишле мал аҫраған, әммә баҙарға йөрөргә мөмкинлектәре булмаған ауыл кешеләренән ит йыйып, район үҙәге халҡына тәҡдим итәбеҙ.
Яңы йорттарын һалырға тотонғанда Илшат Мәғҙәнур улының инде күпмелер капиталы була. Туғандары ярҙамы менән бер нисә ай эсендә ике ҡатлы матур кирбес йорт ҡалҡып та сыға.
– Төҙөлөшкә күп аҡса кәрәк, – ти Лилиә. – Ишле ғаилә булараҡ, шундай бәхет йылмайҙы: торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға хөкүмәт 1 миллион тирәһе субсидия бирҙе. 170 квадрат метр майҙанлы ҙур өйөбөҙҙә ҡала фатирындағы кеүек бөтә коммуналь уңайлыҡтар буласаҡ. Шуға һөйөнөп бөтә алмайбыҙ.
Бәхетле әсә һөйкөмлө балаларының уңыштары хаҡында ла ниндәйҙер бер кинәнес менән һөйләне. 11 йәшлек Данис быйыл 1-се мәктәптә асылған кадет синыфына йөрөй башлаған. Формаһы үҙенә килешеп тора. Һәләтле малай бейергә лә әүәҫ икән. Ҙур теләк менән район мәҙәниәт йорто ҡарамағындағы «Ялҡын» балалар хореография ансамблендә шөғөлләнә.
II синыфта белем алған Юлиә бөтә фәндәрҙән дә тик «бишле»ләргә генә өлгәшә. Икенсе йыл инде Балалар ижад йорто ҡарамағындағы һынлы сәнғәт мәктәбенә йөрөгән ҡыҙ китап уҡырға ла ярата. Һүрәт төшөрөргә бик оҫта. Өй эшендә әсәһенә лә ярҙамлаша. Кинйә улдары Юнир ҙә – ҡыҙыҡһыныусан бала. Атаһына эйәреп, иртән гимнастика яһарға күнегеп алған. Ғөмүмән, ғаиләләре спорт менән дуҫ. Саф һауала йүгерергә яраталар, ҡышын саңғыла шыуалар, велосипедта уҙышалар. Юлиәне спорт гимнастикаһы түңәрәгенә яҙҙырғандар. Районда уҙған «Атай, әсәй, мин – спорт ғаиләһе» конкурсында ла күмәкләп ҡатнашҡандар.
Бөтә йөрәге, булмышы менән ғаиләһе, балалары өсөн өҙөлөп торған Илшат Мәғҙәнур улы киләсәктә яңы йорттары алдында балалар өсөн уйын майҙансығы ҡороп ултыртырға теләй.
– Ял итеү өсөн беседка ла буласаҡ, – ти йәш ғаилә башлығы. – Матурлыҡты тәүҙә үҙебеҙгә тыуҙырырға кәрәк. Балалар ҙа шуны күреп үҫһә, киләсәктә тик изгелеккә, яҡшылыҡҡа ғына ынтыласаҡтар. Яңы йортобоҙ булғас, тормош та түңәрәкләнде кеүек. Төҙөк донъябыҙға аяҡ баҫыу менән күңелдәр күтәрелеп китә. Иркенлектә йәшәй башлау менән балаларҙың һәләттәрен һәм мөмкинлектәрен үҫтереү өсөн алда тағы ла яңы офоҡтар асыласаҡ.
Миҙхәт ШӘРИПОВ.
Шаран районы.


title: Исемдә түгел хикмәт

maintext:
Аҡыллы эт ине Аҡтырнаҡ. Ноғман олатайым уны бер ваҡытта ла бәйҙә тотманы. Бергәләп һунарға сыҡтылар. Урман ҡыҙырғанда кемдеңдер ҡуянға ҡорған ҡапҡанына эләгеп, тәпәйен саҡ өҙҙөрмәйсә ҡайтты. Ҡанһырап, һәлберәп торған быуынын Мәғфиә инәйем яраларын эшкәртеп, ҡуша бәйләп ҡуйғас, көн дә ҡарап, тәрбиәләгәс, ни ғәжәп, уңалып китте. Сыҙам кешеләр хаҡында «эт йәнле» тип әйтеүҙәре юҡҡа түгелдер.
Аҡтырнаҡ матур эт ине. Ҙур овчарка тоҡомонан булғандыр, аҙаҡ йылдар үтеү менән ҡан буталып, ябай ауыл этенә әйләнгән, күрәһең. Күҙгә ҡарап, беҙҙең нимә әйткәнде аңлап тора ине, бахыр. Мин уҡырға төшкәс, мәктәп өйҙөң эргәһендә генә, бер-ике ихата аша ғына булһа ла, оҙата сыға, артымдан эйәреп бара. Бер-бер хәл булмаһын, тип һаҡлауылыр инде уның үҙенсә. Ә мин оялам: йәнәһе, эт эйәртеп йөрөргә малай түгелмен дә. «Аҡтырнаҡ, бар ҡайт!» – тиһәм, мөлдөрәп кенә күҙҙәремә ҡарай ҙа: «Ярай һуң, тик һин һәйбәт кенә йөрөп ҡайт!» – тигән һымаҡ, арт тәпәйҙәренә ултырып торғас, кире шым ғына боролоп ҡайтып китә. Үҙемә йәл, бахыр. Күҙҙәремә йәш килә. Мәктәптән сығыуыма ҡапҡа төбөндә көтөп ултыра. Шулай дуҫ булдыҡ уның менән. Мин Аҡтырнаҡтың абалап өргәнен, сит кешеләргә ташланғанын хәтерләмәйем, бары аҡыллы күҙҙәре һәм ғорур ҡиәфәте генә иҫемдә ҡалған.
Уҫал этте генә бәйҙә тоталар. Ирек яратҡан Аҡтырнаҡҡа сынйыр кәрәкмәй ине, әммә ҡайһы бер «аҡыллы баштар», йәнәһе, бәйҙә тормаған эттәр – хужаһыҙ, улар кешеләргә ҡурҡыныс тыуҙыра, ҡоторған булыуҙары ихтимал, тип ауыл буйлап йөрөп атып киткәндәр. Ярай, мин өйҙә булмағанмын. Аҡтырнаҡтың яфаланғанын күрмәнем. Икенсенән, өйҙә булһам, был фажиғәгә юл ҡуймаҫ инем. Хәйер, әле генә шулай уйлайым. Ул ваҡыттағы бәләкәй бала мылтыҡлы өлкәндәргә ҡаршы нимә генә эшләй алыр ине, тиһең.
Мин өйгә ҡайтҡанда олатайым, Аҡтырнаҡты күтәреп, ҡулына көрәк тотоп, ҡапҡанан сығып килә ине. «Әҙерәк кенә өлгөрмәй ҡалдым шул, балам, күрмәй ҡалдым», – тип минең алда аҡланған кеүек әйтеп ҡуйҙы үҙе.
Күҙҙәремә йәш тулып, артынан эйәрҙем. Ауылыбыҙ зыяраты эргәһендәге бер урынға соҡор ҡаҙып, Аҡтырнаҡты ер ҡуйынына һалды олатай. Үҙенең дә, күпте күргән, яу ҡырҙарын үткән уҙамандың, йыйырсыҡлы биттәренән йәш бөртөктәре тәгәрәй ине.
Ул көндө мин ҡайттым да яттым. Өйҙө икегә бүлгән таҡтаға соҡоп, илай-илай «Бөгөн Аҡтырнаҡ үлде» тип датаһын яҙып ҡуйҙым. Шулай йоҡлап киткәнмен. Ашарға уятыусы ла булманы. Торһам да, тәғәм ризыҡ ҡапмаҫымды аңлағандарҙыр. Был минең үҙем иҫ белгәндәге тәүге ҙур юғалтыу ине.
Олатайым да башҡа эт алманы.
…Эт йылы айҡанлы аҡыллы хайуандарға бәйле ваҡиғаларҙы иҫләүем юҡҡа түгел. Улар тормошомда ниндәйҙер мөһим осорҙа алдыма килде.
…Улыбыҙ Азамат тыуып, ике ай үткәс, әсәйем вафат булды. Уны мәңгелек йортона ауылға алып киттеләр. Мин сабый бала менән Өфөлә ҡалдым. Бер йылдан һуң Ҡөрьән уҡытып, әхирәттәренә хәйер таратып киләйек, тип юлға сыҡтыҡ. Күмертауға етәрәк машинаға бензин һалырға туҡтаныҡ. Шунда әллә ҡайҙан ҡапыл бер аҡ эт килеп сыҡты ла мин ултырған артҡы ишекте тырнай башланы. Теле генә юҡ бахырҙың, кеше һымаҡ ниҙер әйтергә теләй. Иң аптыратҡаны: ул бер кемгә лә иғтибар итмәй, бер кемгә лә бармай, миңә генә ҡарай ҙа ҡойроғон болғап, ишекте асырға итә. Сығып, багажниктағы күстәнәстәр араһынан колбаса биргәс, ашаны ла юҡ булды. Ғәжәпкә ҡалдыҡ: бер ҡайҙа күренмәй, күҙ менән ҡаш араһында иреп юҡҡа сыҡты кеүек. Әсәйемдең рухы булдымы әллә ул? Үҙен иҫләргә ҡайтҡанға ҡыуандымы икән? Был сәйер ваҡиға ғүмер буйына онотолмаҫлыҡ булып, утыҙ йылға яҡын һаман күҙ алдымда тора.
…Эттәр… Улар мине үлемдән дә, туңыуҙан да ҡотҡарҙы.
Университетта бергә уҡыған һабаҡташым туйына саҡырҙы. Нисәнсе йыл икәнен аныҡ ҡына хәтерләмәйем, әммә ул йылды ҡыш ҡот осҡос һыуыҡ булды. Етмәһә, Яңы йылда туй көнөн билдәләгәндәр. Әлеге шикелле автобустар йөрөһә бер хәл, ҡайҙа трактор, ҡайҙа ат менән районға барып етелде. Ҡыҙ яғында байрам иткәндән һуң егеттең ауылына килдек. Хужалар мунса яҡҡан. Тәүгеһенә барыусы кеше булмағас (күрәһең, байрам табынында ултырыуҙы артығыраҡ күргәндәрҙер), мин киттем. Ингәс тә һиҙәм: мунса өлгөрөп етмәгән, еҫе сығып тора. Шулай ҙа йыуынырға булдым. Тиҙ-тиҙ генә сайынырға тырышһам да, бер мәл башҡа еҫ тейгәнен тойҙом. Шәп-шәп кенә өҫкә нимәлер кейҙем дә тышҡа сыҡтым. Мунса эсендә йығылһам, ятып үлеүең дә ихтимал. Байрам итеп ултырған ҡунаҡтарға һинең ҡайғымы.
Ауыл ерендә мунса, ғәҙәттә, һарай артында була. Эләгә-тәгәрәй, тигәндәй, ишек алды яғына индем дә башым әйләнеп, һарай мөйөшөнә сүгәләнем. Һәм… башҡа бер ни ҙә иҫләмәйем. Донъя юҡҡа сыҡты. Бер заман битемдән кемдер һыпырған кеүек. Әкрен генә күҙҙәремде астым. Ҡараһам, хужаларҙың эте мине ялап тора. Өшөй ҙә башлағайным, эстән йүнләп кейенмәгәнмен дә, өҫтә – ҙур фуфайка, аяҡта – галушлы быйма. Саҡ тороп, өйгә индем дә кейемле килеш бер урынға барып йығылдым… Бына шулай туйға барып, туңып үлә яҙҙым. Әгәр шул ваҡытта эт ҡотҡармаһа, бөгөн был юлдарҙы яҙып ултыра алмаҫ инем. Аҙаҡ минән һуң барыусылар ҙа, мунса еҫле булған икән шул, тип төнлөктө, ишекте асып елләткәс кенә ингәндәр. Хәл алғас, ни булғанын һөйләп биргәс, хужалар көлә-көлә миңә «эт ялаған Зөһрә» тип исем ҡуштылар.
Эт йылы алдынан эттәргә бәйле бик күп мәҡәл, әйтемдәр иҫкә төшә. Ни сәбәптәндер уларҙың күбеһе был хайуандарҙы тик кире яҡтан тасуирлай. Мәҫәлән, «эт көнөндә йәшәп ятам», «эт йәнле кеше», «мин күргәнде эт тә күрмәҫ», «эт күңеле бер һөйәк», «эттән тыуған бәндә» һәм башҡалар, һәм башҡалар.
Әммә эттән тоғро йән юҡ бит. Хужаһы үлһә лә, нисә йылдар буйына өйөн һаҡлаған, ҡәберендә ултырған, бергә ауыр юл үткән, хужаһын үлемдән ҡотҡарып, үҙе һәләк булған ҡаһарман эттәр хаҡында уҡып, ишетеп торабыҙ. Шуға Эт йылына өмөт менән бағайыҡ. Иншалла, һәйбәт булыр ул. Тик үҙебеҙ генә этләнмәй, тешләшмәй йәшәйек. Ҡайһы саҡ бит әҙәм балаларына эттәрҙәге сабырлыҡ, тоғролоҡ етмәй. Сабыр булайыҡ. Тоғро булайыҡ. Йылдың ниндәй исемдә килеүе, нисек үтеүе бары үҙебеҙҙән генә тора – шуны онотмайыҡ.
Зөһрә ҠОТЛОГИЛДИНА.


title: Беҙ — «Бәйләнештә»

maintext:
2019 йылда Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығын байрам итәсәкбеҙ. Ошо юбилей айҡанлы һеҙҙең өсөн яңы конкурс ойошторорға булдыҡ, ҡәҙерле уҡыусылар.
Тыуған еребеҙҙә һәр тау, һәр йылға һәм күл тарих һөйләй. Был уларҙың атамаларында сағылыш тапҡан. Ә һеҙ, ҡәҙерле дуҫтар, ауылығыҙҙағы ер-һыу атамаларының ҡайҙан килеп сыҡҡанын беләһегеҙме?
«Тарих яҙабыҙ» тип аталасаҡ был конкурс. Әйҙәгеҙ, тыуған яғыбыҙ тарихын төплөрәк итеп өйрәнәйек. Бының өсөн өлкәндәрҙән үҙегеҙ йәшәгән яҡтағы ер-һыу атамаларының, ауылығыҙ исеменең ҡайҙан килеп сығыуы тураһында ҡыҙыҡһынып, яҙып алырға кәрәк. Уҡытыусыларығыҙҙан, атай-әсәйҙәрегеҙҙән, олатай-өләсәйҙәрегеҙҙән, инәй-бабайҙарҙан һорашып ҡарағыҙ. Бәлки, мәктәбегеҙҙең тыуған яҡты өйрәнеү музейында ла бай мәғлүмәттәр һаҡланалыр. Уларҙы эҙләп, табып, матурлап яҙып, беҙҙең редакцияға ебәрегеҙ. Һеҙҙең мәҡәләләрегеҙ «Йәншишмә» гәзите биттәрендә баҫылып сығасаҡ.
Мәғлүмәтте кемдән яҙып алғанығыҙҙы ла әйтеп үтергә онотмағыҙ. Иң мөһиме, һеҙ хеҙмәтегеҙ менән тарихыбыҙҙы байытыуға үҙ өлөшөгөҙҙө индерәсәкһегеҙ. Был иһә яҡшы баһаға лайыҡ: иң тырыштарҙы билдәләп, редакцияның Почёт грамоталарын, иҫтәлекле бүләктәр тапшырасаҡбыҙ.
Конкурс йыл аҙағына тиклем дауам итәсәк. Үҙегеҙҙе һынап ҡарағыҙ, дуҫтар!


title: Тамыры ныҡ ағас ҡоромай

maintext:
Тарихын белмәгән халыҡтың киләсәге юҡ, тиҙәр. Һуңғы йылдарҙа шәжәрәне өйрәнеүгә, ырыу байрамдарын ойоштороуға ҙур иғтибар бүленә. Башҡортостан етәкселеге был мәсьәләне дәүләт кимәленә күтәреп, төрлө саралар ойоштора.
Балаларҙы халыҡ байрамдары, йолалары менән таныштырыу, уларҙа башҡорт теленә ҡыҙыҡһыныу, һөйөү тәрбиәләү маҡсаты менән баш ҡалабыҙҙың 205-се балалар баҡсаһында Шәжәрә байрамы үтте.
Балалар баҡсаһы мөдире Алһыу Буранбаева унда ҡатнашыусыларҙы тәбрикләп, был сараның байрам ғына түгел, ә тарихи тамырҙарыбыҙҙы иҫкә алыу, ололау, хөрмәтләү икәнен билдәләне. Асаевтар, Нәҙершиндәр, Утарбаевтар һәм Әминевтәр үҙҙәренең шәжәрәһе менән таныштырҙы, яратҡан шөғөлдәре, аш-һыуҙары, ғаилә йолалары хаҡында белдерҙе.
Резеда һәм Илнур Әминевтәр – табын ырыуы вәкилдәре. Ғаилә башлығы туғыҙ быуынға тиклем төҙөлгән шәжәрә, ата-бабаларының шөғөлдәре менән таныштырҙы. Хужабикә иһә башҡорт милли ризыҡтары тураһында ғына түгел, байрамда ҡатнашыусыларға аш-һыу серҙәре, уларҙы әҙерләү тәртибе хаҡында ла һөйләне.
Айгөл менән Илгиз Асаевтар сығыштары менән Благовар тарафтарынан икән. Балалар баҡсаһына йөрөүсе ҡыҙҙары Аринаның моңло йырлауы бөтәһенә оҡшаны.
Регина һәм Анатолий Утарбаевтар музыкаль ғаилә булараҡ танылды. Ғаилә ағзаларының һәр береһе таланты менән айырылып торҙо. Матур итеп йырлау, бейеү менән бер рәттән, атай кеше алтын ҡуллы оҫта булыуын, хужабикә аш-һыу әҙерләүгә маһирлығын күрһәтте.
Баҡса мөдире Алһыу Буранбаева был ғаиләләрҙең өлгөлө булыуын, балалар баҡсаһы тормошонда әүҙем ҡатнашыуҙарын билдәләне, уларға Маҡтау ҡағыҙҙары менән бергә иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙы.
– Хәҙер күп урындарҙа Шәжәрә байрамдары ойошторола, бик күптәребеҙ үҙенең ырыу, ара, нәҫел-нәсәбен, ата-бабаларының кем булыуын асыҡлап, ошоғаса белмәгән туған-тыумасаларын таба. Ләкин байрамдар була ла үтә, ә ете быуын ҡәрҙәшеңде таныу, улар менән дуҫ, татыу булыу мөһим. Беҙҙең бөгөн үткәрелгән сарабыҙ ошоға дәлил, – тине ул тамаша аҙағында.
Халҡыбыҙҙа «Тамыры ныҡ ағас ҡоромай» тигән бик аҡыллы әйтем бар. Ысынлап та, тамыры ныҡ булһа, ул бер ниндәй ел-дауылға бирешмәй. Һәр бала бәләкәйҙән үҙенең тамырҙарын белеп үҫһә, ул да киләсәктә бер ниндәй тормош һынауҙары алдында юғалып ҡалмаҫ. Быуындар сылбыры өҙөлмәһен! Ул минән, һинән, беҙҙән тора. Тамырҙарығыҙҙы онотмағыҙ, үҙегеҙҙең нәҫелегеҙгә генә хас булған күркәм ғәҙәттәрҙе һаҡлағыҙ. Туғандарығыҙға, халҡығыҙға кәрәкле кешеләр булып үҫегеҙ, йәшәгеҙ, йәме.
Әминә РАҠАЕВА,
Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы. Өфө ҡалаһы.


title: Хызыр-Ильяс бармы ул?

maintext:
Һеҙгә: «Хызыр-Ильяс юлдаш булһын», – тип әйткәндәре бармы? Эйе, күптәр шулай тип теләй юлға сыҡҡанда. Мин үҙем дә «Фатиха» сүрәһен уҡығас, гел, Хызыр-Ильяс юлдаш булһын, тип өҫтәп ҡуя торғайным. Ҡайһы бер кешеләр уның ярҙамына ышанып, хатта доға уҡый икән. Әммә был дөрөҫ түгел. Мосолмандар Аллаһы Тәғәләгә генә инана, уның берлегенә ышанып, доғалар уҡый, уның ғына ярҙам итеренә өмөт итә ала. Ә Хызыр-Ильяс тигән кеше бөтөнләй булмаған да икән, төрки халыҡтар уйлап сығарған образ ғына ул. Ысынлап та, төрлө риүәйәттәрҙә Хызыр-Ильяс йыш телгә алына. Халыҡ уны үлемһеҙ һәм һаман да беҙҙең арала йәшәй, ҡайһы бер кешеләргә ярҙам итә, икенселәренә һабаҡ бирә, тип уйлай. Башҡорттарҙа ул аҡ кейемле, оҙон йәшел елән кейгән бабай итеп күҙаллана. Ә ысынында иһә Хызыр һәм Ильяс – икеһе ике кеше һәм бик борон замандарҙа йәшәгәндәр.
Улар тураһында айырым-айырым Ҡөрьәндә лә телгә алына. Икеһе лә мосолман булған, кешеләрҙе дингә әйҙәгән. Улар тураһында һаман да бәхәстәр бара, ҡайһы бер ғалимдар, мәңгелек һыуын эскәндәр ҙә әле һаман да беҙҙең арала йәшәйҙәр, тип иҫбатларға тырыша. Ә халыҡ араһында, шул кеше Хызырҙы күргән икән, тигән кеүегерәк имеш-мимештәр ишетелеп тора. Төрки халыҡтары фольклорында мәңгелек юлсы булараҡ сағылдырыла. Хатта юлда осраған ҡартты рәнйетергә ярамай, Хызыр-Ильяс булып ҡуйыуы ихтимал, тиҙәр. Ул төрлө афәттәрҙән ҡотҡара, бер юлы бер нисә кешегә ярҙам итә ала икән, тигән ышаныуҙар бар.
Тормош серле, әммә бөтә һорауҙарға ла изге Ҡөрьәндә яуап табырға мөмкин. Хызыр һәм Ильяс ғәләйһиссәләмдәр – тарихи шәхестәр, уларҙы, бәлки, пәйғәмбәрҙәргә тиңләштерергә мөмкиндер. Ә изге китабыбыҙҙың «Пәйғәмбәрҙәр» сүрәһендә «Беҙ уларҙы ризыҡ ашамай торған кәүҙә итеп яралтманыҡ. Улар үлемһеҙ ҙә түгел», тип әйтелә. Йәғни Хызыр һәм Ильяс ябай кешеләр булған һәм уларҙы ла үлем ситләтеп үтмәгән.
Шулай, дуҫтар, әүлиәләр, пәйғәмбәрҙәр, дин әһелдәре тураһында хөрмәтләп иҫкә алырға кәрәк, әммә уларға табынырға, ярҙам һорап мөрәжәғәт итергә ярамай. Ә һеҙҙең мосолман илдәрендә тағы бер Хызыр-Ильяс тигән Ҡыш бабай булыуы тураһында ишеткәнегеҙ бармы? Ул май баштарында иң һәйбәт, изге күңелле кешеләр йәшәгән өйҙәргә бүләктәр өләшеп йөрөй икән. Был персонаж оҙон йәшел халат кейә, ап-аҡ оҙон һаҡаллы, башында – йәшел салма, тоғо тулы – бүләктәр.
Э. ҒӘЛЛӘМЕТДИНОВА.


title: Дуҫтар менән күңелле

maintext:
Тышта ҡар яуа, ҡар яуа,
Ниндәй саф һауа, саф һауа.
Әйҙә сығайыҡ, сығайыҡ,
Сана шыуайыҡ, шыуайыҡ.
Был малайҙар тап шулай тип йырлайҙарҙыр, моғайын. Сөнки көн һыуыҡ ҡына булыуға ҡарамаҫтан, рәхәтләнеп тышта уйнайҙар, сана, саңғы шыуалар, йылғала боҙҙа йөрөйҙәр. Биттәре алланған. Саф һауа килешкән үҙҙәренә. Кемдәр улар, тиһегеҙме? Вилнур Ҡоҙашев Йылайыр районының Ҡашҡар ауылынан туғандарына ҡунаҡҡа килгән. Үҙҙәренең яғы ла бик матур. Әммә Бөрйән тәбиғәте һоҡланғыс. Бигерәк тә туғыҙ тауға һыйынып, Нөгөш йылғаһы буйында ултырған Ямаш ауылының тәбиғәтенә хайран ҡалырлыҡ. Бында әүлиә Уйылдан мулла ла йәшәгән. Изге күңелле олатай янына, уның зыяратына әле лә кешеләр һуҡмағы өҙөлмәй. Унда яңыраҡ булып киткәндәр ғәжәп иткән: ҡыш көнө лә ҡәбер тирәләй йәп-йәшел үлән үҫеп ултыра икән. Изге күңел менән ярҙам һорап килгәндәргә мулла бабай ярҙам итә, тиҙәр.
Шундай тарихи шәхесе булған ауылда йәшәй Вилнурҙың туғандары. Бында рәхәтләнеп ял итә, үҙе ише малайҙар менән дуҫлашып бөткән. Вилнурҙың йәштәше VI синыф уҡыусыһы Рәшит Ғәбитов, ағалы-ҡустылы V һәм II синыф уҡыусылары Айсар менән Нурислам Иҫәнамановтар – һәйбәт малайҙар. Дуҫтар менән күңелле шул. Ваҡыт үткәне лә һиҙелмәй. Уҡыуҙар тамамланғас, Вилнур тағы килер әле Ямашҡа. Нөгөштә һыу инеү, балыҡ тотоу, һунарсы ағайҙарҙың мажаралы сәхифәләрен тыңлау бигерәк ҡыҙыҡ. Ә урман уртаһында ғына ултырған ауылда һунарсы булмау мөмкин түгелдер. Күренекле яҙыусы Зөфәр Толомғужин да ошо ауылда тыуған бит. Уның «Айыу мажаралары» тигән китабын йотлоғоп уҡырлыҡ. Ҡыҙыҡ та, ҡурҡыныс та.
Был ауыл тағы бер ваҡиға менән тарихҡа инеп ҡалған. Ун ике саҡрымдағы күрше ауыл мәктәбенә барыр өсөн уҡыусылар бүреләрҙән һаҡланып, балта тотоп юлға сыҡҡан икән. Был хаҡта интернет аша Башҡортостанға ғына түгел, бөтә донъяға билдәле булғас, хәҙер балаларҙы махсус автобустарҙа йөрөтәләр.
Ямаш, тиһәк, бәлки, күптәр белмәҫ тә. Сөнки был атама халыҡ араһында ғына йөрөй. Ә рәсми исеме – Үрге Нөгөш. Ауыл малайҙарына ҡарап һоҡланырлыҡ. Улар эш рәтен дә белә, буш ваҡыттарын да файҙалы үткәрә, көслө, уңған, хужалыҡсан булып үҫә. Илебеҙҙең киләсәге лә тап шундайҙар ҡулында бит.
З. ЯЛСЫҠАЕВА.
Бөрйән районы, Үрге Нөгөш ауылы.


title: "Миңә китап бүләк ит!"

maintext:
Балалар баҡсаһының «Ҡурай» төркөмөндә китаптың абруйын арттырыу маҡсатында акция ойошторолдо. «Миңә китап бүләк ит!» тип аталды ул. Был сараға атайҙар һәм әсәйҙәр, хатта олатай-өләсәйҙәр ҙә кем уҙарҙан әүҙем ҡушылды. Улар балаларға башҡорт, урыҫ телдәрендә яҙылған сағыу, бай йөкмәткеле, матур эстәлекле шиғыр, әкиәт йыйынтыҡтары, төрлө ҡулланмалар, китапсыҡтар бүләк итте.
Был акцияның йомғаҡлау сараһы итеп беҙ, тәрбиәселәр, Китап байрамы үткәрҙек. Унда ла атай-әсәй, олатай-өләсәйҙәрҙе саҡырҙыҡ. Бүләк ителгән йыйынтыҡтарҙан матур күргәҙмә ойошторҙоҡ, һәр ата-әсә улар менән таныштырып та китте. Мәҫәлән, Наҙгөл Рамаҙанованың әсәһе «Ҡуян баҙарҙа нисек бүре һатҡан» әҫәре хаҡында һөйләне. Зөлфиә Күскилдина ижад иткән китапта балалар өсөн фәһемле әкиәттәр, хикәйәләр тупланған. Әмилә Бикмәтованың әсәһе Рәсимә Әхмәтйән ҡыҙы Зөһрә Ҡотлогилдинаның «Витамин ҡайҙа үҫә?» исемле китабын килтергән.
– Витаминдың файҙалы икәне һәр кемгә мәғлүм. Ләкин уның ҡайҙа үҫкәнен генә белмәйбеҙ. Ошо әҫәр аша беҙ балаларҙы тыуған еребеҙҙә үҫеүсе шифалы үҫемлектәр менән таныштыра алабыҙ. Матур-матур биҙәктәр менән баҫылған был китап һәр кескәй күңеленә хуш килер, тип уйлайым, – тине ул үҙ сығышында.
Балалар ҙа байрамға шиғри күстәнәс әҙерләгәйне: улар халыҡ шағиры Мостай Кәримдең шиғырҙарын яттан һөйләне. Шулай уҡ кескәйҙәрҙең әкиәтте сәхнәләштереүе барыһына ла бик оҡшаны. Һәр бала үҙенә бирелгән ролде, образға инеп, оҫта башҡарҙы.
Байрам барышында балалар менән милли уйындар уйнаныҡ, матур йырҙар йырланыҡ. Кисәнән һәр ата-әсә үҙенә рухи аҙыҡ алып, күтәренке кәйеф менән таралышты. Ә беҙ улар бүләк иткән китаптарҙы балалар баҡсаһында көн дә ҡулланабыҙ: яңы әкиәт, шиғырҙар менән танышабыҙ, һүрәттәре буйынса ҡыҙыҡлы әңгәмәләр үткәрәбеҙ.
Миләүшә МӘХМҮТОВА, «Ҡурай» балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе.
Сибай ҡалаһы.


title: Үлемһеҙ халыҡ ижады

maintext:
Мәктәптә эшләгән йылдарҙан әле илле йыллап ғүмер уҙһа ла, һағынып һөйләрлек хәл-ваҡиғалар байтаҡ. Бына шуларҙың береһе хаҡында ғына яҙып үтмәксемен. 1968 – 1970 йылдарҙа беҙ тормош иптәшем Клара Ғүмәр ҡыҙы менән Бөрйән районының Байназар урта мәктәбендә уҡыттыҡ. Башҡорт дәүләт университетын тамамлап ҡына эшләп йөрөгән саҡ. Дәрт ташып тора, ваҡыт күп, уй-хыялдар етерлек.
Әҙәби түңәрәк ойоштороп, балаларға ата-әсәләренән, олатай-өләсәйҙәренән халыҡ ижады өлгөләрен яҙып алып килеү бурысы ҡуйылғас, уҡыусылар араһында ярыш башланды. Кем күберәк? Һәр кем сәмләнеп мәҡәлдәр, әйтемдәр, йомаҡтар, йырҙар йыйып, яҙып алып килә. Уларҙы башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә лә ҡулланабыҙ, синыф стена гәзиттәре сығарғанда ла файҙаланалар. Уҡытыусылары һәм синыф етәксеһе Клара Ғүмәр ҡыҙы менән V «A» ҡыҙҙары үҙҙәре йыйған халыҡ ижады үрнәктәрен бергә туплап, альбомға күсереп ҡуйҙылар. Аҙаҡ әҙәби түңәрәк ултырышында уларҙы анализлап, фекер алыштыҡ. Уҡыусылар был эште алтынсы синыфта уҡығанда ла дауам итте.
Байназар ауылы балалары 1968 – 1969 йылдарҙа йыйған мәҡәл һәм йомаҡтар Ағиҙел йылғаһы үрендә, йәғни Бөрйән районы биләмәһендә йәшәгән ҡарағай-ҡыпсаҡ, бөрйән ырыуҙарына ҡараған башҡорттарҙың тормош-көнкүрешен, рухи донъяһын сағылдыра. Халҡыбыҙҙың һүҙ сәнғәте иҫ киткес бай йәнле һөйләү теленә таяна, үҫә, унан һут ала.
Йәшлек йылдарыбыҙҙың бер иҫтәлеге булып һаҡланған был альбомдағы халыҡ ижады өлгөләрен «Йәншишмә» гәзите уҡыусылары иғтибарына тәҡдим итәм. Һеҙ беләһегеҙ, халыҡ ижады хазиналары бер ваҡытта ла иҫкермәй.
Ҡәҙим АРАЛБАЙ, Башҡортостандың халыҡ шағиры.
Альбом биттәренән
Яҡшы һүҙ – йән аҙығы, яман һүҙ – баш ҡаҙығы, тигән халыҡ. Бының шулай икәнлеген тормош тәжрибәһе үҙе раҫлай. Ысындан да, кешенең йөрәктән әйтелгән изге уйлы яҡшы һүҙе һәр кемгә рухи аҙыҡ, йәғни «йән аҙығы», берәй бәлә-ҡазаға юлыҡҡанда уға ҙур таяныс, оло өмөт тә була ала.
Ошондай халыҡтың яҡшы һүҙенә, изге уйлы теләктәренә, өгөт-нәсихәттәренә бай булған мәҡәлдәрҙе, йомаҡтарҙы мәктәптең VI «А» синыфы бына инде икенсе йыл өҙлөкһөҙ рәүештә йыйыу һәм бер урынға туплау менән шөғөлләнә. Уларҙың был эше халҡыбыҙҙың ижад ҡомартҡыларына булған оло ихтирамын күрһәтә.
Пионерҙарҙың ошо мөһим һәм ҡыҙыҡлы изге эшендә уңыштар теләйек.
Әҙәби түңәрәк етәксеһе – Ҡәҙим Аралбаев.
23 декабрь, 1969 йыл.
Мәҡәлдәр
Эшле кешене иген баҫыр, эшһеҙ кешене йоҡо баҫыр.
Һөнәрле кеше – ҡораллы кеше.
Тырышлыҡ – ҙурлыҡ, ялҡаулыҡ – хурлыҡ.
Тырыштан тир китмәҫ, ялҡауҙан сир китмәҫ.
Үҙең ергә эйелмәһәң, ер һиңә һуҙылмаҫ.
Ураҡсының елкәһенә ҡарама, көлтәһенә ҡара.
Һәләтлене һәнәк тотоуҙан да белеп була.
Ер өҫтөндә ашлыҡ башағын ҡалдырғансы, ашар ҡашығыңды ҡалдыр.
Уңғандың яланын ҡар баҫыр, уңмағандың аранын ҡар баҫыр.
Эшлекле миҫалға ҡарар, эшлекһеҙ мыҫҡалға ҡарар.
Ҡалала эш һөймәҫ колхозда кәбән өймәҫ.
Күл күрке – ҡамыш, ир күрке – намыҫ.
Илдең эше – ир муйынында, ирҙең эше – ил ҡуйынында.
Ир-егет илдә тыуыр, яуҙа үлер.
Һунарсыға эҙ кәрәк, эҙ танырға күҙ кәрәк.
Линура НАЗАРОВА.
* * *
Һауалағы ыласындан ҡулдағы сәпсек иге (яҡшыраҡ).
Яңғыҙҙың яны юғалһа ла, табылмаҫ, ишленең уғы юғалһа ла, табылыр.
Ҡыҙыу аҡҡан йылғаның һыуы тиҙ ҡорор.
Изгелек эшләһәң, изгелек күрерһең, яуызлыҡ эшләһәң, яуызлыҡ күрерһең.
Яңғыҙ ҡарға ҡарҡылдап яҙ килтермәҫ.
Ашатмаҫтың ашы бешмәҫ.
Һөнәре бар хур булмаҫ.
Зилә МАЛИКОВА.
* * *
Тәртипле булыуға аҡса кәрәкмәй, тәртипһеҙгә яҡшы һүҙ эләкмәй.
Дәртле бала яҡшы уҡый, тәртипһеҙе юҡты суҡый.
Ира ИМАНҒОЛОВА.
* * *
Күңелһеҙгә күлдәк кейҙермәйҙәр.
Иҫәрҙең иҫе булмаҫ, ялҡауҙың эше булмаҫ.
Маңлайы тирләмәгәндең ҡаҙаны ҡайнамаҫ.
Тирең кипмәһә, байлығың китмәҫ.
Зәкиә ӘЛИҒОЛОВА.
* * *
Ултырған ерҙән утын ярмайҙар.
Ашты бергә бешерһәң, ҡуйы була.
Яманға эйәрмә, яҡшынан ҡалма.
Күңел ҡурҡаҡ, ҡул батыр.
Уҡыуы ҡыйын булһа, йәшәүе рәхәт булыр.
Еңең оҙон булһа ла, ҡулың оҙон булмаһын.
Этең ят булһа ла, күршең эт булмаһын.
Һәҙиә САЛАУАТОВА.
* * *
Боландың – мөгөҙө, ғалимдың – һүҙе, филдең – теше, оҫтаның эше ҡиммәт.
Дөрөҫлөк алдаҡсының күҙен тишә.
Таңһылыу МӨФТӘХЕТДИНОВА.
* * *
Буран булһа, һунар юҡ, ямғыр булһа, туҙан юҡ.
Йүнһеҙгә йүкә лә ҡайын.
Алйот юлдаш булмаҫ, ишәк моңдаш булмаҫ.
Ат аяған ат менер, тун аяған тун кейер.
Тәнзилә ВӘЛИЕВА.
Йомаҡтар – серле йомғаҡтар
1. Ҡайсы, ҡайсы, ҡайсы кеүек, ҡайһы ере йәшел кеүек, йүгергәндә ҡыҙҙар кеүек, ултырғанда мулла кеүек. (Һайыҫҡан.)
2. Был донъяла ете юҡ.
(Һыйырҙың ялы юҡ. Аттың мөгөҙө юҡ. Күгәрсендең һөтө юҡ. Күккә менер баҫҡыс юҡ. Ергә төшөр сынйыр юҡ. Ташта тамыр юҡ. Йомортҡала йөй юҡ.)
3. Ниндәй аусы ҡоралһыҙ
Йәнлек аулай төн буйы.
Унан мыйығын һелкетеп,
Йоҡлап ята көн буйы. (Бесәй.)
4. Аҡ яланда ҡара малай
Ҡыҙыу йөрөп эҙ яһай,
Эҙ яһамай – һүҙ яһай. (Ручка.)
5. Онға батҡан аҡ терпе
Ауыҙға инеп йөрөнө. (Теш щёткаһы.)
6. Һаҡалы бар, ҡашы юҡ,
Кәүҙәһе бар, башы юҡ.
Һаҡалын ергә һөйрәй,
Бүлмә эсендә йөрөй. (Иҙән щёткаһы.)
7. Оҙон ҡурай үләндәр ҡыҙыл алҡа элгәндәр. (Ҡурай еләге.)
8. Барынан да көслө ат,
Тауға менһә, таймаҫ ат,
Талау килһә, үлмәҫ ат,
Арыу-талыу белмәҫ ат. (Трактор.)
9. Ҡош түгел – оса,
Ябалаҡтан боҫа,
Сәтләүекте ярата,
Һунарсыны ҡарата. (Тейен.)
10. Туны бар, сапаны юҡ, мыйығы бар, һаҡалы юҡ. (Бесәй.)
11. Ике һылыу һыуға бара, берен-бере уҙа бара. (Саңғы.)
12. Атаһы аяғына кейгәнсе, улы урманға етер. (Төтөн.)
13. Борма-борма юл үткән,
Билен быуған ҡыҙ үткән. (Ҡырмыҫҡа.)
14. Ҡолаҡ артын йыуа,
Танауын ялай.
Мыйыҡтары ла оҙон,
Әйт һин, ул нимә? (Бесәй.)
15. Биш бармағым ситән үрә. (Ойоҡ бәйләү.)
Таңһылыу МАЛИКОВА.
* * *
1. Салт аяҙҙа йондоҙ юҡ. (Көҙгө.)
4. Сытыр-мытыр араһына сыңғалы (зыңғы) таяҡ ташланым. (Һоҫа.)
Зилә МАЛИКОВА.
* * *
1. Ҡыҙыл тубым һыуға төшөп юғалды. (Ҡояш.)
2. Зәңгәр күктә аҡ пароход тирбәлә. (Ай.)
3. Тышы аҡ, уртаһы һары. (Йомортҡа.)
Зәкиә ӘЛИҒОЛОВАның үҙе уйлап сығарған йомаҡтары.
* * *
1. Бәләкәй генә бәҙәр
Фәлән ерҙе гиҙәр. (Аҡса.)
2. Бәләкәй генә тутыя
Сәй ҡайнатып ултыра,
Һиңә лә бирмәй, миңә лә бирмәй,
Тик ҡаратып ултыра. (Ут.)
3. Бәләкәй генә бисура
Тауҙан ботаҡ осора. (Балта.)
4. Үҙе бәләкәй генә, үҙе көслө. (Ел.)
5. Бәләкәй генә бөкрө үҙенән алыҫ төкөрҙө. (Пистолет.)
6. Ике тыуа, бер үлә. (Тауыҡ.)
Флүрә БАЙНАЗАРОВА.
* * *
1. Кәкре-бөкрө ҡырға барып төкөрҙө. (Мылтыҡ атыу.)
2. Кешенән тәпәш, аттан бейек. (Эйәр.)
3. Йомро, йомро туп йомарланған, ҡыҙыл башы түбән һалынған, ҡыҙҙар шуға ялынған. (Еләк.)
4. Өйөм башында – ваҡ ҡырсын. (Йондоҙ.)
5. Ике усаҡҡа бер күҫәк. (Һыйырҙың танауын ялауы.)
Әнисә ҠАРАҒОЛОВА.
* * *
1. Ары ла лап-лап, бире лә лап-лап, һөңгөһөн һаплап. (Тәпәс.)
2. Ҡаланан килгән ҡарт урыҫ
Ҡалъя турап ултыра.
Һиңә лә бирмәй, миңә лә бирмәй,
Тик ҡаратып ултыра. (Ҡуҙ.)
3. Урман үтә тимер шеш. (Ҡояш.)
Зилә МАЛИКОВА.
* * *
1. Береһе, ағайыҡ, ти, икенсеһе, ятайыҡ, ти, өсөнсөһө, елбер-елбер итәйек, ти. (Һыу, таш, ылымыҡ.)
2. Ҡараңғы өй эсендә ҡара тәкә һикерә. (Бөрсә.)
3. Атаһы ат еккәнсе, улы Мәскәүгә барып етер. (Осҡон.)
4. Өйөм артында – күк бүре. (Тәҙрә.)
5. Өй башында айыу бейей. (Төтөн.)
6. Мең урыҫты бер урыҫ баҫыр. (Өрлөк.)
Йәмилә МАНСУРОВА.
* * *
1. Бәләкәй генә бөкрө
Бөтә ерҙе бөтөрҙө. (Ураҡ.)
2. Уҡлау-уҡлау, башы суҡлау, етмеш ағас ботағы. (Ҡомалаҡ.)
3. Ялт-йолт итте, ялмап йолҡто. (Салғы менән бесән сабыу.)
4. Көн буйына бешереп,
Тәгәрәй ҡыҙған таба.
Ҡайнар тиргә төшөрөп,
Һүрелә кискә табан. (Ҡояш.)
5. Ятыр-торор өйө юҡ,
Үҙенең һис көйө юҡ,
Ҡаға урам ҡапҡаһын,
Шаҡый тәҙрә ҡапҡасын.
Эҙләй гел тишек-тошоҡ,
Инергә һорай ышыҡ.
Кем дә кем тапҡыр, зирәк,
Шул табасаҡ тиҙерәк. (Ел.)
Зәкиә ӘЛИҒОЛОВА.
* * *
1. Биле нәҙек билән ат,
Барынан көслө көрән ат.
Тауға менһә, таймаҫ ат,
Арыу-талыу белмәҫ ат. (Ҡырмыҫҡа.)
2. Ай бирҙе, ҡояш алды. (Ҡырау.)
3. Ер аҫтында ерән ат,
Ҡыптыр тиреһе ете ҡат.
Һуйырһың, тунарһың,
Тунағанда иларһың. (Һуған.)
4. Ер аҫтында еҙ уҡлау. (Кишер.)
5. Ыҫпай йөрөй юл менән,
Йәшкелт хәтфә тун менән,
Хәситәһе муйынында,
Бар балаһы ҡуйынында. (Күркә.)
6. Йөҙ һалдат һыуға төштө,
Сөләймән батыр ҡыуа төштө. (Һалма, сүмес.)
7. Ҡышта бар, йәйҙә юҡ,
Тышта бар, өйҙә юҡ. («Ш» хәрефе.)
8. Еҙ һарайҙың эсендә
Еҙнәм аты кешнәй. (Ҡыңғырау.)
Һәҙиә САЛАУАТОВА.


title: Әгәр телем йәшәй икән, йәшәйәсәк халҡым да

maintext:
«Тел – һәр милләттең рухи һәм мәҙәни байлығы. Ул юҡ икән, халыҡ та, милләт тә юҡ», – тип яҙғайны Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ғайса Хөсәйенов. Ысынлап та, туған телебеҙ йәшәй икән, килер көндәребеҙ ҙә яҡты, халҡыбыҙҙың да киләсәге бар. Республикабыҙҙа башҡорт телендә ойошторолған саралар уның мәртәбәһен, бәҫен күтәрергә, үҫтерергә, йәш быуындың күңелендә һөйөү уятырға ярҙам итә. Шундайҙарҙың береһе – башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса уҡыусылар араһында үткәрелгән республика, төбәк-ара олимпиадаһы.
Был бәйге үҙенә күрә бер тел байрамына әүерелә. Балалар унда һынау тотоп, аң-белем генә туплап ҡалмай, яҙыусы, шағирҙар, төрлө күренекле шәхестәр менән осрашып, һөнәр һайларға йүнәлеш, илһам-дәрт тә ала. Сит өлкәләрҙән килгән ҡәрҙәштәребеҙ менән ихлас танышып, дуҫлашалар. Бөтәһе лә еңеүсе булмаһа ла, тиҫтерҙәре менән туған телдә аралашып, башҡорт мөхитендә булып ҡайтыуҙары ла киләсәктә уларға үҫергә ҡанат бирәсәк.
Өс көн буйына барған бәйгелә ҡыҙҙар, егеттәр был юлы тик яҙма эштәр генә үтәне. Элекке кеүек сәсәнлек, шиғырҙы тасуири уҡыуға әҙерләнеп интекмәне. Был, бер яҡтан, Берҙәм дәүләт имтиханына яраҡлаштырып, уйланылһа, икенсе яҡтан, бәйгесенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса белемен ентеклерәк асыҡларға ярҙам итте.
– Башҡорт теле һәм әҙәбиәте олимпиадаһына беренсе тапҡыр килдем. Шуға ныҡ итеп тулҡынланам. Бәйгелә ҡатнашыу – ул минең өсөн бик ҙур ҡаҙаныш. Бында алған тәьҫораттар йөрәгемдә мәңгелеккә тороп ҡалыр, – ти Архангел районының Абҙан мәктәбенән килеүсе Сөмбөл Әхмәтова.
Уҡытыусылар ҙа уҡыусыһының яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтеренә ышанып, ижади эш барған бүлмә тирәһендә уралды.
– Мәктәптә төрлө темаға инша яҙып ҡараныҡ. Бергәләп тикшереп, һығымталар яһаныҡ, тест һорауҙары буйынса эшләнек. Быйыл ныҡ тырышып әҙерләндек, моғайын, призлы урын булыр, тип уйлайбыҙ. Бөгөн олимпиадала уҡыусыларым – Нурсилә Иштуғанова менән Данил Тарик ҡатнаша. Улар башҡорт теленән генә түгел, башҡа фәндәрҙән дә олимпиадаларға йөрөй, – ти Ҡыйғы районы уҡыусыларын оҙатып йөрөүсе уҡытыусы Ирина Фәйзелғаян ҡыҙы Вәлиәхмәтова.
Һынау тотоусылар араһында йәш хәбәрселәребеҙҙең дә булыуы ҡыуандырҙы. Ишембайҙағы Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се башҡорт интернат-гимназияһынан Гөлсәсәк Шәрипова, Күгәрсен районы Яңы Хвалын мәктәбенән Гөлфиә Килсенбаева, Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт интернат-гимназияһынан Лидиә Динмөхәмәтовалар ҡатнашты. Улар өсөн беҙ ҙә бер аҙ борсолоп йөрөнөк.
– Был олимпиада ҙур кәртәләрҙе асыу һымаҡ булды ул. Һәр бер этапты үткән һайын ниндәйҙер кәрәкле һығымта яһап, үҙемдең көсөмдө тойҙом. Минең өсөн был иң мөһиме булғандыр, тип уйлайым. Иншаға килгәндә, темалар бик оҡшаны. Ләкин белмәгәндәрем дә осраны. Үҙемдең яҙмамды тулыһынса асып еткермәнем, шикелле. Ә бына тексҡа анализ яһау ҡыҙыҡлы булды. Тест һорауҙары бигерәк еңел ине, – ти Гөлсәсәк.
Ә Силәбе өлкәһендә туған телде уҡытыу хәлдәре нисек тора икән? Һүҙ арала ошо хаҡта һорашып алабыҙ.
– Башҡорт теле аҙнаһына бер сәғәт кенә өҫтәмә дәрес булып инә. Телгә иғтибар кәмеп барыуы бик үкенесле. Дәреслектәребеҙ ҙә бик иҫке. Шулай булһа ла, уҡытырға, телгә һөйөү уятырға тырышабыҙ инде. Һабантуй, Нардуған байрамдары үткәрәбеҙ, – ти Арғаяш районы Дәрбиш мәктәбе уҡытыусыһы Раина Сафа ҡыҙы Йыһаншина.
Бигүк шәптән түгел икән хәлдәре. Шулай булһа ла, ситтә йәшәүсе милләттәштәребеҙҙең кәйефтәрен төшөрмәй туған телебеҙ өсөн янып йөрөүҙәре ысын мәғәнәһендә һоҡланыу тойғоһо уята.
Олимпиада барышында Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты әҙерләгән бай, рухлы концерт номерҙарын, «Бабич» фильмын ҡарау, яҙыусы, шағирҙар, университет педагогтары менән осрашыу һәр ҡатнашыусының күңелендә онотолмаҫ тәьҫорат ҡалдырғандыр, моғайын. Ҡыҙыҡһындырған һорауҙарына яуап та алдылар.
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса иң-иң телһөйәр уҡыусыларҙы асыҡлау тантанаһына республиканың мәғариф министры Гөлназ Радмил ҡыҙы Шафиҡова ла килде.
– Бында иң зирәк, иң талантлы балалар йыйылған. Башҡорт телен һәм әҙәбиәтен яратҡан уҡыусыларҙы күреп, улар өсөн бик ҡыуанабыҙ. Сөнки һеҙ – тыуған илебеҙҙең киләсәге. Олимпиадала ырымбурҙар, ҡурғандар, силәбеләр булыуына ла бик шатмын. Бергә башҡорт теле һәм әҙәбиәтен үҫтерәйек. Тәбрикләү тантанаһы йыл да күркәм үтә, алдағы көндәрҙә лә был матур йола дауам итһен, – тине ул олимпиадала ҡатнашыусыларҙы сәләмләп.
Сит өлкәнән килеүселәр Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының бүләктәрен алды. Еңеүсе, призёрҙарҙарға мәғариф министрлығының дипломдары, приздары тапшырылды.
Сибай интернат-гимназияһынан Алтынай Мусина I урын алып, шатлыҡтан йөҙө балҡый ине.
– Еңеүҙе көтмәгәйнем, ләкин призлы урын алырыма ышана инем. Был – минең ҙур уңышым. Барыһы өсөн остазым Әлнисә Рәхимйән ҡыҙы Алдырхановаға ҙур рәхмәтемде еткерәм. Олимпиаданан үҙемә күп фәһем алдым. Ошондай күркәм сараларҙы йышыраҡ үткәреү телебеҙҙе һаҡлап ҡалырға ярҙам итәсәк, – ти ул.
Илеш районы Муса Гәрәев исемендәге Бишҡурай мәктәбенән Айнур Ғилманов VIII – IX синыфтарҙа башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән район олимпиадаларында призёр булһа, быйыл инде еңеүселәр рәтенә инеп, Өфөлә көсөн һынау бәхетенә иреште. Бында ла еңеүсе булғас, егеттең кәйефе тағы ла күтәрелде.
– Ҡыуанып бөтә алмайым, бик ныҡ шатландым. Мине әҙерләгәне, алып килгәне өсөн уҡытыусым Рәмзилә Рәфәт ҡыҙы Хәҙимуллинаға рәхмәт һүҙҙәремде белдерәм. Олимпиада белемемде һынап ҡарарға, яулаған еңеүем яңы маҡсаттар ҡуйырға дәртләндерҙе, – ти Айнур.
Уҡытыусыһы Рәмзилә Рәфәт ҡыҙы Хәҙимуллина:
– Айнур Ғилманов беҙҙең мәктәптә алтынсы синыфтан уҡый. Башҡорт теленә иғтибарлы, ихтирамлы егет. Ныҡ әүҙем, яҡшы уҡый. Бындай бәйгеләргә йөрөү балала ышаныс, өмөт тыуҙыра. Кеше араһында үҙен матур итеп тоторға, сығыш яһарға өйрәнә. Киләсәктә был уның студент тормошонда ла ярҙам итер, тип уйлайым. Балаға юл асһаң, уға уҡыу ҙа, аралашыу ҙа еңел була. Шуға уҡыусыларымды төрлө конкурстарҙа ҡатнаштырырға тырышам, – ти ул.
Ырымбурҙар бер ҙә еңеүһеҙ ҡайтмай. Төйлөгән районы Аллабирҙе мәктәбенекеләр бигерәк тә телде төплө белеүҙәре менән һоҡландыра.
– Үткән йыл призёр ғына булғайным. Шуға быйыл каникул көндәрендә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Сания Сәйет ҡыҙы Күҙбаева менән көн һайын ныҡлы әҙерләндек. Әҙәби китаптар күп уҡыным. Үҙем Мостай Кәрим әҫәрҙәрен бик яратам. Олимпиадала яңы дуҫтар ҙа таптым, – ти Айгөл Һөйөндөкова.
Афариндар! Беҙҙең киләсәгебеҙ – ошондай телһөйәр, илһөйәр балаларҙың ҡулында. Бындай бәйгеләр телгә һөйөү уятып ҡына ҡалмай, һәр беребеҙҙе рухландыра, туған телебеҙҙең моңло ла, бай ҙа булыуына тағы ла бер тапҡыр инандыра.
Гөлназ ШӘЙХЕТДИНОВА.
Өфө ҡалаһы.


title: Әҙәп, бәхет бергә йөрөй

maintext:
Һуңғы йылдарҙа эскелектең өлкәндәр араһында ныҡ таралыуы, улай ғына ла түгел, балалар һәм үҫмерҙәр алкоголизмы тигән төшөнсә барлыҡҡа килеүе бик аяныслы хәл. 15 – 16 йәшлектәрҙең республикала был хроник ауырыу буйынса иҫәптә тороуы ҡот осҡос бит. Кем ғәйепле һуң бында?
Күп нәмә ғаиләнән килә. Тыуған көндәр, бүтән табындар иҫерткес эсемлекһеҙ үтмәй тиерлек. Матур теләктәр теләгәс, бокалдарҙы сәкәштереп тороп эсеп ебәреү шул тиклем ғәҙәти күренешкә әйләнгән. Ә балалар өлкәндәр менән гел бер табында. Элек, беҙ бәләкәй саҡта, берәй әхирәте килеп, самауыр ҡайнатып, сәй эсеп, һөйләшеп ултырғанда ла әсәй беҙҙе ымы йәки ҡулының хәрәкәте менән генә ҡыуып ебәрә торғайны, мәжлескә яҡын барыу ҡайҙа ул! Шулай хатта өлкәндәрҙең ниҙәр һөйләшкәнен тыңлау ҙа тыйылды. Ләстит тыңламағыҙ, һөйләмәгеҙ, ти торғайнылар.
Ә хәҙер үҙҙәре үк балаларын бер өҫтәл артында ултыртып тороп сәкәштереп эсергә өйрәтәләр. Яйы ла сығып тора бит әле – бына нисә йыл инде магазин кәштәләрендә балалар шампан шарабы, шуның шешәһенә оҡшаш һауытҡа һалынған, әллә ҡайҙан үҙенә ылыҡтырып торған төҫлө һүрәтле эсемлектәр тулып ултыра. Мә, алығыҙ, балаларығыҙҙы ла эсергә өйрәтә тороғоҙ, тип сығарғандар инде уларҙы. Айырыуса Яңы йыл алдынан күбәйә был эсемлектәр. Градусы булмаһа ни: уның ҡарауы, бала-сағаның ҡулы рюмка тоторға өйрәнә тора, үҙен психологик яҡтан әҙерләй. Саҡ ҡына ҙурайҙымы, һыраға күсәсәк, шунан – араҡыға. Ә уны етештереүселәр өсөн был бик кәрәк, сөнки ошолай итеп киләсәккә һатып алыусылар әҙерләйҙәр. Үҙҙәре лә эсергә яратҡан өлкәндәр был турала артыҡ уйланып тормай шул.
Эйе, белеп торабыҙ, атай-әсәйҙәрҙең эскелеге арҡаһында күп ҡыҙҙар һәм малайҙар иреш-талаш күреп, ҡайһы берҙәре хатта үҙҙәре лә ҡыйырһытылып, туҡмалып йәшәргә мәжбүр. Ярай ҙа ваҡытында йәмәғәтселек аяныслы хәлдәрен белеп ҡалһа. Социаль хеҙмәткәрҙәр уларҙы шундай тормоштан йолоп алып, ваҡытлыса приюттарға урынлаштыра. Атай-әсәйҙәре тере килеш балалар йорттарында тәрбиәләнеүселәр ҙә күп. Алма ағасынан алыҫ төшмәй, тиҙәр. Шулай ҙа ундай әсәйҙәрҙең, атайҙарҙың ҡылығынан үрнәк түгел, ә ғибрәт алып, иҫерткес эсемлектәргә ҡарата кире ҡарашта булып үҫеү һәр баланың үҙенән тора ул. Шайтан ағыуының кешене ниндәй түбәнлеккә төшөрөүен күрәбеҙ, беләбеҙ бит.
Элегерәк күберәк малайҙар эскелеккә бирелһә, хәҙер ҡыҙҙар араһында ла күҙәтелә. Әлбиттә, имен булмаған ғаиләләрҙә тәрбиәләнгән үҫмерҙәр иҫерткес эсемлекте лә татып ҡарай. Тәртипле генә тиҫтерҙәрен, синыфташтарын да ҡотортоп, үҙҙәре артынан эйәртергә генә торалар. Хоҡуҡ һаҡлау органдарында эшләгән хеҙмәткәрҙәр әйтеүенсә, хәҙер үҫмерҙәр йыш ҡына аулаҡ урындарҙа йыйылышып, спиртлы эсемлектәр менән тыуған көн йәки берәй байрамды билдәләргә әүәҫләнеп алған икән. Һаҡ булырға, ундай ергә саҡырыуҙарҙан баш тартырға кәрәк. Юғиһә, бәләгә тарыуыңды көт тә тор. Көҙөн баш ҡалала шундай йыйылыштың бер үҫмер ҡыҙ өсөн бик күңелһеҙ тамамланыуы тураһында ишеткәнһегеҙҙер. Нимә яҡшы, нимә насар икәнен һеҙгә аңлатып тороу кәрәкмәй. Үҙегеҙ ҙә беләһегеҙ. Әҙәп, әхлаҡ, бәхет төшөнсәләре йәнәш йөрөгәнен иҫегеҙҙән сығармағыҙ.
Эльвира ӘСӘҘУЛЛИНА.


title: Бал ҡорттарын һаҡлайыҡ!

maintext:
Их, тәмле…Бигерәк тәмле лә һуң… Ҡояш нурҙарында алтын һымаҡ ялтырап торған йылы ғына балды бармаҡ осо менән генә алаһың да тәмләп ҡарайһың, ниндәй татлы! Был бит, ысынлап та, тәбиғәтебеҙҙең мөғжизәһе. Кескәй генә бал ҡорттары шундай тәмле балды ҡайҙан алалар һуң? Их, улар менән һөйләшә белһәң икән, барыһын да һорар инем. Юҡ, хыялланып торорға ваҡыт юҡ, аҙаҡтан барыһын да ҡартатайымдан белешермен әле.
Бына атайым икенсе умартаның ҡапҡасын ала. Тимәк, миңә төтөн өрҙөргөскә ҡайын туҙы һәм хуш еҫле тал ағасының сөрөгөн һалып, тоҡандырып ебәрергә кәрәк. Ҡорт ҡарағанда һәр секунд ҡәҙерле, тип әйтә ҡартатайым. Күректән сыҡҡан төтөн тигеҙ генә тарала, ә атайым умартаның япмаһын яйлап ҡына бер яҡ ситенән күтәрә башланы. Машина тауышы сыҡҡан һымаҡ, ҡорттар геү итеп ҡалды. Улар тиҙерәк умартаға яҡын килгән кешене сағырға ашыға. Мин ҡабаланып күректе өрҙөртәм, сөнки улар төтөндән ҡурҡа һәм тыныслана. Бына иң ситтәге беренсе рамды алып ҡарайбыҙ, унда ялтырап торған бал күренә. Тирә-яҡҡа хуш еҫ бөркөп торалар. Эшсән ҡорттарҙың уны анһат ҡына биргеләре килмәй, безелдәшеп сағырға ынтылалар, бигерәк тә күҙ тирәһенә уҡталалар. Тәүҙә ҡурҡыныс булһа ла, бит тирәһендә әйләнгәндәренә өйрәнеп киттем. Сөнки башымда – битлек, өҫтөмдә – аҡ халат, ҡулдарыма ҡалын резина бирсәткәләр кейгәнмен.
Мине ҡорт саҡҡаны булды инде. Ә һеҙ беләһегеҙме, нисек ауырта?! Ә бөгөн бал ҡорттары күпме тырышһа ла, мине саға алмаясаҡтар. Атайым бер ҙә ҡурҡмай, хатта ҡулында бирсәткәһе лә юҡ. Ул бик бәләкәй сағынан атаһына ҡорт ҡарашҡан, шуға ла холоҡтарын яҡшы белә. Ә бына әсәйем генә ҡорттан ныҡ ҡурҡа. Әле улар ҡартатайым менән бәләкәй өйгә алып ингән рамдарҙы бал айыртҡысҡа ҡуйып, балын ҡыуалар. Бал ҡыуҙырғыс ҡыҙыҡ ҡына эшләнгән, тимер һауыттың эсендә каруселгә оҡшаған түңәрәк тора, унда дүрт сетка ҡуйылған. Рамды шуның эсенә ҡуяһың да, тотҡаһынан тотоп өйрөлтәһең. Унан бал һибелә һәм аҫҡа ағып төшә. Тик дөрөҫ итеп әйләндерә белергә кәрәк. Ҡартатайым бөтәһен дә ҡарап, өйрәтеп тора.
– Әгәр ҙә бал ҡорттары бөтһә, Ер йөҙөндә сәскәләр ҙә, үҫемлектәр ҙә юҡҡа сығасаҡ. Ә улар булмаһа, хайуандар ҡырыласаҡ, кешеләр ауырый башлаясаҡ. Иҫеңдә ҡалдыр, улым, бал ҡорттары юғалһа, Ер шарында тереклек тә юҡҡа сығасаҡ, – ти ҡартатайым.
Ҡапыл башыма бер уй килде: миңә лә ҙурайғас, күп итеп бал ҡорттары үрсетергә кәрәк, тәбиғәткә ҙур ярҙам буласаҡ. Был турала иптәштәрем дә белергә тейеш. Мин тағы хыялға баттым: сәскәле болон уртаһында беҙҙең умарталар теҙелеп киткән, иптәштәрем менән бергәләп ҡорт ҡарайбыҙ, егәрле бал ҡорттары һымаҡ тырышып эшләйбеҙ. Эйе, белдем, үҫкәс, беҙ күмәкләп бал ҡорттары үрсетәсәкбеҙ!
Уйланып китеп, төтөндөң бөткәнен күрмәгәнмен, ҡорт ҡараған саҡта ул һүнергә тейеш түгел. Ҡарай торған умарта күп тә ҡалманы инде, тиҙерәк эште теүәлләргә кәрәк. Оҙаҡламай кис була, ә унан инде ҡорттар арып-талып, ялға туҡтай. Беҙ хуш еҫле бал менән самауыр сәйе эсергә йыйылабыҙ. Ошо мәлдәр йәйҙең иң онотолмаҫ күңелле сағы бит ул!
Миңә бик тә оҡшаны ҡорт ҡарауы. Сөнки йәй буйы саф һауала ҡартатайыма ярҙам иттем, нәҙекәйбилдәр тураһында күп һәм ҡыҙыҡ мәғлүмәттәр белеп, ҡыҙыҡһыныуым артты. 12 август – Умартасылар көнө, киләсәктә ул минең дә һөнәри байрамым буласаҡ, тип хыялланам.
Ғайсар ХӘСӘЕВ, IV синыф уҡыусыһы.
Сибай ҡалаһы, 12-се мәктәп.


title: Әгәр уҡытыусыңа ғашиҡ булһаң…

maintext:
Күптән түгел интернетта Өфөнән 18 йәшлек ҡыҙҙың БДИ буйынса репетиторға дәрес ваҡытында хистәрен белдереүе тураһында видеояҙма таралды. Махсус рәүештә алдан әҙерләнеп төшөрөлгәнме ул? Әллә ҡыҙҙың синыфташтары осраҡлы ғына телефон видеокамераһына теркәгәнме? Ҡыҙ ысынлап тойғоһон белдерҙеме әллә уйын, шаярыу ғынамы? Аңламаҫһың. Әммә был яҙма барыбер шау-шыу тыуҙырҙы. Нимә генә тимә, уҡытыусыға ғашиҡ булыу осраҡтары элек-электән бар. Шул арҡала күңелһеҙ хәлдәргә юлыҡҡан, ғүмер буйы үкенеп йәшәгән кешеләр, тарҡалған ғаиләләр ҙә юҡ түгел.
Ысынлап та, уҡытыусыға ғашиҡ булырға мөмкинме икән ул? Бәлки, оҡшатыу барҙыр, тик был бөтөнләй икенсе төрлө, ихтирам итеү, идеал итеп күреү кеүегерәк хис. Һәр хәлдә, уҡытыусы белемле булыуы, нисек һөйләүе, үҙ-үҙен тотошо менән оҡшай икән, быны, мөхәббәт, тип уйлап, хаталанырға ярамайҙыр. Кемдер килешмәйме? Уҡытыусыһы менән элекке уҡыусыһы өйләнешкән миҫалдар ҙа етерлек, тиһегеҙме? Сетерекле мәсьәлә, әлбиттә, әммә уҡытыусы һәм уҡыусы араһында сик булырға тейеш, ул бит һеҙҙең тиҫтерегеҙ түгел, шулай бит, ҡыҙҙар, егеттәр?! Ғөмүмән, беҙҙең халыҡта ҡыҙҙарға шулай асыҡтан-асыҡ хис-тойғоңдо белдереү килешмәй. Тәүфиҡлы, әҙәпле булғандар быны яҡшы аңлайҙыр.
Лидиә ДИНМӨХӘМӘТОВА, йәш хәбәрсе. Өфө ҡалаһы, Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт интернат-гимназияһы:
– Был ҡыҙҙың ҡылығы менән килешмәйем, сөнки уның әлеге ваҡытта үҫмер сағы. Күптәр ошо йәштә йыш ҡына ғашиҡ була, хисләнәләр. Минеңсә, тойғоларҙы шунда уҡ белдереп барырға кәрәкмәйҙер, сөнки был ваҡытлыса. Күпмелер мәлдән һуң барыбер үтеп китәсәк.
Зилиә БУРАНБАЕВА, йәш хәбәрсе. Бөрйән районы, Байназар мәктәбе:
– Белеүебеҙсә, мөхәббәт – шундай изге тойғо. Ул кешеләрҙең йөрәктәрен бергә итеүсе, уларҙың күңелендә мәңгелеккә бер-береһенә ихтирамлыҡ, берҙәмлек тыуҙырған илаһи хис. Күп кенә осраҡтарҙа мөхәббәт беҙҙең менән ҡаты шаярып та ҡуя. Ни тиһәң дә, үҫмер ваҡытта, күңелдәрҙең иләҫ-миләҫ сағында, ғашиҡ булып, шул йыһанда ғына йөҙөп йөрөүҙең үҙебеҙ өсөн насар тамамланыуы ла бар. Үҫмер ҡыҙҙар йыш ҡына күпкә оло кешеләргә ғашиҡ була, мәҫәлән, үҙ уҡытыусыларына. Был осраҡтың, әлбиттә, бер ниндәй ҙә насар яғы юҡ һымаҡ. Ә шулай ҙа ныҡлы уйланырға кәрәктер ул. Беренсенән, ғашиҡ булып, беҙ уҡытыусыға уңайһыҙлыҡ тыуҙырабыҙ. Ундай осраҡтар бик күп. Икенсенән, уҡытыусының ғаиләһе булыуы мөмкин. Һанап китһәң, насар яҡтары бик күп. Эйе, мөхәббәт – ул, әйтерһең дә, утлы йәшен. Шуның өсөн дә был хис менән шаярмаҫҡа кәрәк.
Тимур Г., мәктәптә практикант:
– Бөгөн бигерәк тә ҡала ерендә уҡыусы ҡыҙҙар үтә ҡыйыу. Үҙҙәре менән йәш уҡытыусы араһындағы сикте тоймаусылар хатта 14 – 15 йәшлектәр араһында ла бар. Ҡайһы берәүҙәр ҡыҙыҡһыныуын йәшермәй, машинағыҙ бармы, телефонығыҙ ниндәй, тип һорарға ла аптырамай. Был үҙе үк уларҙың тәрбиәһеҙлеге, тыйнаҡ булмауы тураһында әйтеп тора. Уҡытыусыны егет урынына күрәләр. Былай йәш педагогты уңайһыҙ хәлгә ҡалдырыуҙары ла ихтимал. Минеңсә, мәктәптә уҡыусы өсөн уҡытыусы педагог ҡына булып ҡалырға тейеш.


title: Рәсәй Президентын һайлаясаҡбыҙ

maintext:
Уҙған йылдың 18 декабрендә, тауыш биреүгә теүәл өс ай алдан, рәсми рәүештә Рәсәй Президентын һайлау кампанияһы башланып китте. Федерация Советының «Российская газета» баҫмаһында сыҡҡан 2018 йылдың 18 мартында һайлауҙар уҙғарыу тураһындағы ҡарары уға старт бирҙе. Һайлауҙар Ҡырымдың һәм Севастополдең Рәсәйгә яңынан ҡушылыуына дүрт йыл тулыу менән тап килә.
Кандидаттарға съездарҙа рәсми тәҡдим итеү процедураһын үтеү йәки һайлаусылар төркөмдәре йыйылыштарында хуплау табыу, Үҙәк һайлау комиссияһына документтар тапшырыу, ҡултамғалар йыйыу, ҙур агитация эшен уҙғарыу һәм телевидениела, радиола оппоненттар менән дебаттарҙа ҡатнашыу өсөн 90 көн бирелә.
Рәсәй Федерацияһы Үҙәк һайлау комиссияһы ағзаһы Евгений Шевченко аңлатыуынса, үҙ-үҙҙәрен тәҡдим итеүселәр 20 көн дауамында үҙ файҙаһына һайлаусылар йыйылышын уҙғарып, Үҙәк һайлау комиссияһына осрашыу протоколы һәм башҡа кәрәкле документтар менән килә ала. Партияларға йыйылыштар үткәреү һәм кандидаттар тәҡдим итеү өсөн күберәк ваҡыт – 25 көн бирелә. Шунан һуң Үҙәк һайлау комиссияһы бөтә документтарҙы тикшерә, махсус һайлау иҫәбен асыуға рөхсәт бирә һәм кандидаттар ҡултамғалар йыя башлай ала. Был осор 31 ғинуарҙа Мәскәү ваҡыты менән киске сәғәт 6-ла тамамлана.
Кандидаттар араһында кемдәр бармы? Григорий Явлинский («Яблоко»), Павел Грудинин (КПРФ), ЛДПР-ҙан Владимир Жириновский, телевидение алып барыусыһы Ксения Собчак һәм башҡалар. Оҙаҡ ваҡыт тынлыҡ һаҡлағандан һуң Владимир Путин да Рәсәй Президенты һайлауҙарында кандидат булараҡ ҡатнашасағын әйтте. Был турала дәүләт башлығы ГАЗ автомобиль заводы ветерандары һәм хеҙмәтсәндәре менән осрашыуҙа белдерҙе.
Владимир Путиндың вәкәләт ваҡыты 2018 йылдың 7 мартында тамамлана. Әйткәндәй, ул президентлыҡҡа дәғүәсе сифатында һайлау алды кампанияһында дүртенсегә ҡатнаша. Һайлауҙа еңгән осраҡта дәүләт башлығы вазифаһын 2018 йылдан 2024 йылға тиклем тағы алты йыл биләйәсәк. Рәсәйҙең Президенты итеп ул беренсе тапҡыр 2000 йылда 4 йылға һайланғайны.
Хәлиҙә ЧЕМБАРИСОВА.


title: Өфөгә Кирилл Капризов килә!

maintext:
Сит майҙанда бер-бер артлы ун уйын үткәреү, ай-һай, еңелдән түгелдер. Шуға ла юлаевсыларға «Динамо» (Рига), «Торпедо» (Түбәнге Новгород), «Северсталь» (Череповец) менән алышта ҡыйынға тура килде. Етмәһә, көн аралаш уйнарға кәрәк ине.
Командабыҙға яңыраҡ саҡырылған хоккейсыларҙың кемеһе нисек икәнен белдек. Ҡапҡасы Иван Налимов менән һаҡсы Оскарс Бартулис «Динамо», «Торпедо» менән осрашҡанда һынау үтте. Икеһе лә ышаныслы ғына уйнаны, юлаевсылар өсөн кәрәкле хоккейсылар. Ә һөжүм итеүселәр Владимир Ткачёв менән Дмитрий Саюстовтың күсеүенә ҡыуанырға тейешбеҙ, әлдә беҙҙең команданы һайланылар. Әле улар Антон Бурдасов менән бергә көслө өс тағанға әйләнде. Хәл иткес голдарҙы ла индерә башланылар. Әйткәндәй, Бурдасов та мәргәнлеген күрһәтә хәҙер. «Северсталь» менән уйнағанда ул ике гол индерҙе.
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, «Динамо» менән «Торпедо»ны өҫтәмә ваҡытта һәм буллит буйынса ғына еңә алдыҡ, икеһендә лә иҫәп – 4:3. Шуға ла дүрт мәрәй яуланыҡ. Ә бына «Северсталь» менән уйында – ни бары бер генә мәрәй. Өҫтәмә ваҡытта отолоп ҡуйҙыҡ – 2:3. Әлеге лә баяғы ҡапҡасыбыҙ Бен Скривенс арҡаһында инде. Еңел генә голды үткәреп торасы. Бер ҙә матур ғына уйнап китә алмай ул. Һаман да аптырата.
«Салауат Юлаев» Өфөгә ҡайтты. Быйылғы миҙгелдәге ҡалған алты уйынды ла беҙҙең хоккейсылар үҙ боҙонда үткәрәсәк. Шуларҙың тәүгеһе 17 ғинуарҙа «Витязь» (Подольск) менән буласаҡ. Унан инде 19-ында ЦСКА менән алыш көтә. Барып күрегеҙ, үҙебеҙҙең Кирилл Капризов килә бит!
М. КӨЙӘРМӘНОВ.


description: Ўзбекистон Ички ишлар вазирлиги Тошкент шаҳар Терроризм ва экстремизмга қарши курашиш бошқармасида қийноқларга тутилгани айтилаётган диндорлар иши юзасидан суриштирув ишларини бошлади. Қийноққа тутилган диндорларнинг яқинлари адолатдан умид қилишмоқда.

title: Тошкентда қийноққа тутилган диндорлар иши бўйича суриштирув бошланди


description: Қозоғистоннинг шимолий-ғарбий минтақасида автобус ёниб кетган. Мамлакат ички ишлар вазирлигига кўра, камида 52 киши қурбон бўлган. Қурбонларнинг бари ўзбекистонлик меҳнат муҳожирлари бўлгани айтилмоқда.

title: Қозоғистонда автобус ёнғини: аксарият қурбонлар ўзбекистонлик


description: Бугунги кунда оилангизни боқиш учун қанча пул сизга етарли, деган саволга жавоб изланди.

title: "Менга 2-3 миллион сўм етарли"


description: Тайван Олий Суди тарбиялаб катта қилгани ва стоматологияга ўқиш харажатларини тўлагани учун ўғли онасига 1 миллион АҚШ долларидан зиёд пул тўлашга мажбур деган қарор чиқарди.

title: "Сени боқиб катта қилганим учун $1 миллион!"


description: Ўзбекистонда 2017 йилда ажрашишлар сони 2016 йилдагига қараганда 8 фоизга ошган.

title: Тўйдан олдин қанча учрашиш керак?


description: Жаҳон Иқтисодий Форуми ҳам жинсий тенгсизлик муаммосига кўз юммоқчи эмас. Форумнинг бу йилги кун тартибидан бизнес фирмалар ва жамиятлар жинсий зўравонликни тугатиш йўлида қандай чоралар кўриши мумкинлигига бағишланган қатор сессиялар ўрин олган.

title: Аёллари кам киборлар клуби ҳақида нималарни биласиз?


description: Бўлажак сенаторларнинг хомаки рўйхатини стол тортмасига тиқиб қўйдим. Кресло суянчиғига ўзимни ташлаб бирпас кўзларимни юмиб ўтирдим.

title: Адабиёт: Набижон Боқий. Юртменбошининг хотира дафтари-11


description: Швецияда яшаётган ўзбекистонлик имом Обидхон қори Назаровни ўлдиришга буйруқ берган шахсларни қидириш вақтинча тўхтатилади. Бу ҳақида Швеция матбуоти хабар тарқатди.

title: Обидхон қори суиқасдига буйруқ берганларни қидириш тўхтатилди


description: Талабалар ниҳоятда фаол бўлиб қолган эди. Уларнинг норасмий лидерлари мухолифат билан чамбарчас боғланган бўлиб, тўғридан-тўғри кўрсатма олиб туришарди.

title: Адабиёт: Набижон Боқий. Юртменбошининг хотира дафтари-14


description: 23 январь куни Қозоғистондаги автобусдаги ёнғинда ҳалок бўлган инсонларнинг жасадлари дафн этилди.

title: Ақтўбе фожеаси қурбонлари дафн этилди


description: Франциянинг машҳур актрисаси Кэтрин Денёв эркакларнинг аёлларга "тегажоқлик қилиш ҳуқуқига эга бўлиши" лозимлигини айтди. "Эркакларни сўраб-суриштирмасдан жазолашди, ишларидан қувишди ва уларнинг бор айблари...кимнидир тиззасини ушлашга ҳаракат қилгани ёки ўпмоқчи бўлганидир", дейилади мактубда.

title: Машҳур актриса эркакларнинг аёлларга тегажоқлик қилишини ёқлаб чиқди


description: Ақтўбе вилоятида ҳалок бўлган 52 ўзбекистонликнинг яқинларига ёрдам бериш акцияси доирасида 60 миллион сўм ёки 7,5 минг доллар маблағ йиғилди. Акция ташкилотчилар ушбу маблағ бир кунда ва фақат сўмда очилган картага келиб тушган пуллигини айтмоқда.

title: Автобусда ёнганларнинг оилалари учун бир кунда 60 миллион сўм йиғилди


description: Ўзбекистон тарихда илк бор 23 ёшгача бўлган терма жамоалар ўртасида ўтказилган Осиё чемпионати ғолиби бўлди. Ўзбекистонлик ёшлар финалда рақиби Вьетнамни қўшимча таймларнинг охирги дақиқасида урилган гол эвазига 2:1 ҳисобида мағлубиятга учратди.

title: Ўзбекистон U-23 футбол бўйича Осиё чемпиони


description: йәки «Хәләл тауыҡ йомортҡалары» буламы? Телефон, интернет, телевизор – быларҙың барыһы ла заман талабы. Уларҙы файҙаға ла, зыянға ла файҙаланырға мөмкин. Иманлы кеше был замана ҡаҙаныштарын үҙенең

title: Динеңде интернет аша нығыт


description: Бөрйәндәр элек-электән ҡорт тота, балды мул тотона. Шулай, әбей менән бабай ғүмер буйы ҡорт тотоп, бал ашап оло йәштәргә еткән. Балалары ҡалала, йәйге каникул мәлендә ейәндәрен килтереп ҡалдыралар

title: “Балалар, балын үҙегеҙ ашағыҙ, һитәһен олатайығыҙға бирегеҙ”


description: «Юлдаш»-хит. Радио хит-парады. Йәмил Ишмөхәмәтов һәм Филүс Ҡасимов алып барған киске тапшырыу. Ул нимәнән ғибәрәт һуң? Һәр йомала эфирҙа яңы 7 йыр тыңлаусылар иғтибарына сығарыла, улар үҙ сиратында

title: Хит-парад эстрадабыҙҙы үҫтереүгә үҙ өлөшөн индерә


description: Ылаҡ (22.12 – 20.01) Матди мәсьәләләр даими борсоп торор. Был арала аҡсағыҙҙы иң кәрәкле нәмәләргә генә тотонорға кәңәш ителә. Ҡайһы бер таныш-дуҫтарығыҙ кәрәкмәгән мәшәҡәт өҫтәп тора һымаҡ. Аҙна

title: Йондоҙнамә (5-11 февраль)


description: Аҫылгәрәй менән ҡатыны Алмабикә донъя көтөү өсөн аҡса етмәүенә бик оҙаҡ зарланып ултырҙы. Аҡса табыу юлдарын да эҙләп ҡарайҙар, тик килеп сыҡмай. Шунда улдары Әбделхаҡ инде лә: «Телевизор

title: "Йәшлек" гәзите


description: Депрессия – ауыр, ҡурҡыныс һәм хәлде алыусы сир. Өҫтәүенә, сирле кеше менән бергә уның яҡындары ла интегә, сөнки уның менән аралашыу ауырлаша. Бынан тыш, депрессия башҡа ауырыуҙарҙың да көсәйеүенә

title: Күңел төшөнкөлөгөнә бирелмәгеҙ


description: Башҡортостанда Ғаилә йылында Етегән конкурсына старт бирелде. Бәйгелә һәр кем ҡатнаша ала, ул ете номинацияла уҙғарыла. — Һөйөү тураһында шиғырҙар һөйләү — Мөхәббәт хаҡында йырҙар башҡарыу — Иң яҡшы

title: "Етегән" конкурсында ҡатнашайыҡ!


description: Республикалағы ғаиләләр үҙҙәренең әсәлек капиталынан айлыҡ түләүҙәргә хоҡуғы бармы-юҡмы икәнлеген махсус калькулятор ярҙамында белә ала. Ул ошолай тәртиптә эшләй: - сайтҡа инегеҙ

title: Әсәлек капиталын айлап ҡулланып буламы?


description: Башҡортостанда 2018 йыл Ғаилә йылы тип иғлан ителде. Бөгөн уның эмблемаһы ла билдәле булды. Республикала иғлан ителгән махсус конкурсҡа 78 ғариза ҡабул ителде, улар араһынан 29 йәшлек дизайнер

title: Ғаилә йылының эмблемаһы билдәле булд


description: Мәскәүҙә «Блокбастер» профессиональ премияһы менән бүләкләү тантанаһы үтте һәм кино бизнесына 2017 йылға йомғаҡтар яһалды. «Өфөнән һөйөү менән» («AskarFilm») фильмы «Блокбастер» ХХI профессиональ

title: "Өфөнән һөйөү менән" фильмы "Блокбастер" ХХI профессиональ премияһына лайыҡ булды


description: йәки Үҙебеҙҙең тәбиғәт балаһы икәнебеҙҙе онотмайыҡ Ер-әсәбеҙ биргән икмәк менән Аҡ һөттән дә изге нимә бар? Р. Бикбаев. Бына, ниһайәт, яратҡан миҙгелем – көҙ етте. Бар тирә-яҡ алтынға мансылған

title: Ер яҙмышы - беҙҙең ҡулда


description: Ауыл халҡы өсөн үтә мөһим йыйылыш бара: иртә яҙҙан башлап ҡара көҙгә тиклем һыйыр-башмаҡтарҙы көтөргә көтөүсе билдәләү тураһында етди һөйләшеү ҡуҙғатылған. Ысынында, хәҙерге заманда көтөүсе табыу ни

title: "Йәшлек" гәзите


description: Күгәрсен районының Сәйетҡол ауылында ҡотороҡ менән сирләгән бесәй хужаларын таларға маташҡан. Ветеринария хеҙмәте тикшереүе һөҙөмтәһендә мыраубайҙа ҡурҡыныс сир булыуы асыҡланған. Әле ауылдағы бар

title: Сәйетҡолда ҡотороҡ ауырыуы табылған


description: Владимир Путин үҙенең ышаныслы кешеләре менән осрашыуҙар үткәрә башланы. Ошо көндәрҙә уларҙың тәүгеһе үтте. Сарала ҡатнашыусылар араһында билдәле Олимпия чемпиондары һәм спорт мастерҙары бар.

title: Тәүге осрашыуҙа - спортсылар


description: Гранат, антиоксиданттарға бай булыу сәбәпле, күптән ғалимдарҙың иғтибарын йәлеп иткән. Израил ғалимдары үткәргән тикшереүҙәр был емештең һуты бөйөр ауырыуҙарына ҡаршы тороусы яҡшы сара булыуын

title: Гранат һуты бөйөрҙәргә ярҙам итә


description: Арҙаҡлы ғалим Жәлил Кейекбаевҡа тыуған яғында ҡасан “дөрөҫ” һын ҡуйылыр? Билдәле ғалим, филология фәндәре докторы, профессор, полиглот, яҙыусы Жәлил Кейекбаевтың үҙ заманы һәм киләсәк быуындар өсөн

title: “Ғалимдың һыны уға лайыҡлы булырға тейеш”


description: 5 февралдә Башҡорт дәүләт филармонияһының Ҙур залында Башҡортостандың халыҡ шағиры Нажар Нәжмиҙең тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы хәтер кисәһе үтә. Фидан Ғафаров, Нәзифә Ҡадирова, Йәмил Әбделмәнов,

title: Тамашаларға рәхим итегеҙ!


description: Йомшаҡ китап – сабый өсөн бына тигән бүләк. Ул ваҡ моториканы, уйлау һәләтен, иғтибарлылыҡты үҫтерә, төҫтәр һәм формаларҙы айырырға өйрәтә. Йомшаҡ китап өсөн фетрҙы, флис туҡыманы, ептәрҙе,

title: "Йәшлек" гәзите


description: 300 – 400 г бәшмәк, 1 баш һуған, кишер, кәбеҫтә, 1 – 2 татлы борос, 80 – 100 г ҡарабойҙай ярмаһы, 5 – 6 картуф, 75 – 100 мл томат һуты йәки 2 – 3 помидор, борос, йәшел тәмләткестәр, үҫемлек майы.

title: "Йәшлек" гәзите


description: Дарыухананан Эссенциале (ампулалағы) дарыуын һатып алырға кәрәк буласаҡ. Уның составында витаминдар һәм фосфолипидтар бар. Фосфолипид күҙәнәк мембраналарын нығыта, ә был сәстең тамырҙары өсөн бик тә

title: Сәсте нығытыу өсөн


description: йәки Ете йыл элек кейәүгә сыҡҡан апайымдың еҙнәй менән айырылышып йөрөүен ишетеп, шаҡ ҡаттым Бисәләрҙең шашып ҡотороусан икәнен үҙемдән дә беләм, йәшереп тормайым. Ирҙәребеҙ әҙ генә йомшаҡлыҡ

title: Арыу ирҙән бисә китмәй ул


description: - Беренсе күнегеү Материал: гимнастика таяғы йәки ҡулса (обруч). Күнекмә: үксә – иҙәндә, ә аяҡ бармаҡтары менән материалды тоторға. Таяҡ йәки ҡулса буйлап уңға-һулға йөрөргә. - Икенсе күнегеү

title: Яҫы табанлылыҡты профилактикалау


description: Бала саҡта китапты күп уҡыным, китап “ене” ҡағылған бала булдым. Өйөбөҙҙә Мостай Кәримдең “Беҙҙең өйҙөң йәме”, “Өс таған”ы пәйҙә булғанда, хәреф танымай ҙа инем. Был әҫәрҙәр менән тиҙерәк танышыр

title: “Әсәй, уҡыйыҡ әле!”


description: Бер-береһе өсөн яратылған сәхнә парҙары була: йырҙары хистәргә тулы, үҙҙәре лә бар күңелен биреп, ошо йыр эсендә “йәшәй”, ярата, һағына, ғазаплана. Шуға ла уларҙы тамашасы айырыуса ярата, яҡын күрә.

title: Дуэттарҙан торған тамаша!


description: Бәрәкәтле Дүртөйлө еренең шиғри күңелле улы Назар Нәжмиҙең тыуыуына быуат ваҡыт үтте. Шағирҙар үлемһеҙ, тиҙәр. Ысынлап та, “Өфө йүкәләре”, “Ҡышҡы романс”, “Юҡҡа түгел”, “Һыу һибегеҙ гөлдәргә” кеүек

title: Бөгөн Башҡортостандың халыҡ шағиры, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Назар НӘЖМИҘЕҢ тыуыуына - 100 йыл


description: Әлеге ваҡытта ул сәғәтенә 27 мең саҡрым тиҙлегендә Марсҡа юл тота. 6 февралдең кисендә Американың Канаверал моронондағы космодромдан “SpaceX” шәхси йыһан компанияһының “Falcon Heavy” ракетаһы һынау

title: “Тесла Родстер” - донъялағы иң шәп йөрөгән автомобиль!


description: Рәсим күршеләренә утын ярырға ялланған. Ауылдаштары уны күргәс, аптырап: – Хәстрүш, тәүҙә үҙеңдекен ярыр инең! – ти. – Ҡатын рөхсәт итмәй... – Нисек инде? – Һиңә араҡы эсереп, расхутланғансы, үҙем

title: Үәт, ҡыҙыҡ! (2.02.2018)


description: Иртәгә, 3 февралдә, Өфөләге Спорт һарайы алдында Рәсәй Президенты Владимир Путиндың указы менән раҫланған Ирекмән йылын асыу тантанаһы була. Сараны ойоштороуҙа Тимур Ғәҙелшин етәкселегендә

title: Өфөлә Ирекмән йылы байрам концерты менән асыла


description: Хрущев мәлендә ваҡ ауылдарҙы бөтөрөп, эреләтеү барғаны барығыҙға ла мәғлүм. Бөрйән районының Аралбай ауылында, минең иҫемдә, хатта магазин да бар ине. Халыҡты ҙурыраҡ ауылдарға күсереп бөткәс, тик

title: "Хәҙер Һинең сират!"


description: Минән 27 йәшкә оло бер инәйем бар. Элек бик йылы мөнәсәбәттә инек. Йыл ярым элек ул мине нахаҡҡа рәнйетте, яҡын кешеләрем хаҡында ла насар һүҙҙәр әйтте. Шунан алып уның менән бөтөнләй һөйләшмәйем.

title: Үпкәмде онота алмайым


description: Хөрмәтле мосолмандар! Раббыбыҙҙың шәриғәте кешеләрҙең динен, йәнен, малын, намыҫын, аҡылын һаҡлар өсөн ебәрелгән. Шуға ошо биш әйбергә ҡаршы ҡылынған теге йә был ғәмәлде тыйған. Хәҙерге мосолмандар

title: Күрәҙәселәргә бармағыҙ!